ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ ΤΟΥ ΓΕΝΟΜΕΝΟΥ ΜΕΤΑ ΤΑΥΤΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΙΤΥΛΗΝΗΣ ΔΙΑΛΕΞΙΣ *Οτι οὐ συναΐδιος τῷ Θεῷ ὁ κόσμος, ἀλλὰ δημιούργημα αὐτοῦ τυγχάνει ὅν· ἀπ᾿ ἀρχῆς χρονικῆς ἀρξάμενον, καὶ φθείρεται, ὅταν παρασταθῇ τῷ δημιουργήσαντι, τοῦτο μεταποιῆσαι. Καὶ οὐδὲν ἐκ τούτου ὁ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ βλάπτεται λόγος· ἐξ ὧν συνάγεται μὴ Θεὸν εἶναι τὸν κόσμον, ἀλλὰ Θεοῦ δημιούργημα. ZACHARIÆ SCHOLASTICI CHRISTIANI POSTEA EPISCOPI MITYLENES, DE MUNDI OPIFICIO, Contra philosophos DISPUTATIO. Mundus non est Deo coæternus, sed ejus opificium: cum initium habeat temporis, ubi opifici eum transmulare visum fuerit, dissolvetur. Nihil ea sententia de Dei bonitate detrahit. Ex his colligitur mundum non esse Deum, sed Dei opus. (Gilberto Genebrardo, theologo Parisiensi, in reprete.) 266 DISPUTATIONIS ARGUMENTUM. Discipulus quidam Ammonii philosophi sensim ad Hellenismum, sive paganorum impietatem, deJapsus, Bervtum venit, ut legum studium profite- () ZAXA, 10Y. In actis quintæ synodi secundum Agapetum tertius nominatur metropolita Mitylenes Act. 1. TARIN. ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΥ. ls non alius initio quamn σχολῆς προηγούμενος nt Dionys. Halicarnasseus Ammæo § 7. Cujusmodi declamatorum et rhetorum σχολικοὶ χαρακτήρες eidem Περί Δημοσθένους δεινότητος 3 46. Εt scholastici συναγωνισταὶ καὶ συσχού λασταί, συμφοιτηταί. Seneca Præfal. lib. mi: • Scholastici intueri me quis essem, qui tam crassas cervices haberem.. Quo nomine quoque derisus Cicero, cum primum e Græcia domuin; Plutarchus. Ibi nimirum scholastici, ζῶα ὧν πάντες και ταγελῶσι: Arrian. lib. 1 Dissert. c. 11, 39. Scho. lastica et umbraticæ littera Plin. epist. 9, 2, 3. Ει Isæus, rhetor ille torrens Juven. S. 3, 74, annum ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΣ. Φοιτητής τις Αμμωνίου τοῦ δῆθεν φιλοσόφου γε νόμενος, καὶ ἡρέμα πρὸς Ελληνισμὸν ἀποκλίνας, παραγέγονε κατὰ τὴν Βηρυτίων, νόμους αναγνωσό sexagesimum excesserat, et adhuc scholasticus erat; Plin. lib. 11, epist. 3, 5. Scholastici Socrates, Evagrius, Severus; viri clarissimi innumeri alii. Musæus Massiliensis lingua scholasticus Gennadio. Eidein Salvianus scholastico et aperto sermone scripsit. Sebolasticus rerum ecclesiasticarum peritus, assessor, advocatus; Scripturarum denique scicutissimus. Unde et ecclesiastici muneris nomen, sel posteriore sæculo natum; at hic Zachariæ, non honoris, sed eloquentiæ, ob exquisitam Platonica_su - pellectilis, qua totus nilet, elegantiam.» TAR. Fne rat quidem in tribus prioribus Bibliothecæ Patrum editionibus hæc Zachariæ Mitylenæi Disputatio Latine tantumn in lucem emissa, beneficio doctissimi CC. P. παραστῇ. ac

μένος. Οὗτος ἤρξατό τισι τῶν ἑταίρων τὰς Ελληνι- reinr. Is cum coepisset quibusdam familiaribus paκὰς τοῦ διδασκάλου περὶ τοῦ κόσμου προτείνειν ἀνα ganas Ammonii de mundo antitheses proponere, veras Plinius lib. 11, epist. 3: Adhuc scholasticus tantum est; quo_genere hominum nihil aut simplicius aut sincerius. Confirinat hoc etiam Jac. Cujacius leges codicis Theodosiani citans et scribens in Novellam 70. Dictus est etiam scholasticus vir eloquens quivis, etsi nec causas fictas ageret, ut declamator, nec veras, ut advocatus; talisque dicitur a Walafrido Strabo De rebus ecclesiasticis c. 25, ut recte observat R. P. Heribertus Rosveidus ordinis nostri theologus in Onomastico ad Vitas Patrum, p. 1040. Ha Serapion apud Hieronymum in Catalogo scri piorum eccles. c. 99: Serapion ob elegantiam in· genii cognomen scholastici meruit. Paschasius 1. vit De vitis Patrum, c. 19, num. 3: Hic Eulogins scholusticus erat, sæcularibus litteris eruditus. Palladius c. 26 Hist. Laus. c. 27: Οὗτος ὁ Εὐλόγιος σχολα στικὸς ὑπῆρχεν ἐκ τῶν ἐγκυκλίων παιδευμάτων, ὃς ἔρωτι θείῳ πληγείς: Hic Eulogius fuit disciplinarum liberalium scholasticus, qui divino amore sauciatus. Ut igitur philosophi dicebantur inter gentiles et Græcos qui philosophicis erant disciplinis exculti, sic scholastici qui oratoriae facultatis et politiorumo litterarum studiis eruditi.Quam ob causam, ut Athenagora Legatio dicitur 'Αθηναγόρου Αθηναίου φι λοσόφου Χριστιανοῦ Πρεσβεία περὶ Χριστιανῶν, Athe nagore Atheniensis philosophi Christiani Legatio pro christianis; sic Zachariæ Disputatio, Zaxaplou σχολαστικοῦ Χριστιανοῦ τοῦ γενομένου μετὰ ταῦτα ἐπισκόπου Μιτυλήνης ὁ διάλογος. Zacharia schola stici Christiani, postea episcopi Mitylenes, Disputatio. Posteriori quoque dicti sunt ævo scholastici inter canonicos, qui scholis episcopatus præerant et erudiendæ juventutis curam gerebant; ut videre est in historicis rerum Alemanicarum. Et in ecclesiis cathedralibus hodieque nomen est ecclesiastica dignitatis. Duc. - EXOAAETIKOY. Scholastici romanis moribus exercitantes eloquentiam in scholis rhetorum, unde, vehit ex umbra in lucem, prodirent in forum, causarum patroni, quo patrocinio ad summos honores aditus constabat; eloquentia omnem politicam doctrinam complectente. Exempla obvia, et docuerunt nonnihil doctorum diatribæ ad Petronium, Quintilianum, Ciceronem, Senecam Christianis doctrinæ titulus, ut qui quotidie ut doctior fieret laboraret, neque sibi videretur tamen excellere, scholasticus diceretur, forum adhuc nolens et salutis doctrinæ totus devotus, quam in ecclesia erudienda demum defendendaque sistebat. Sic ubi sermo elegans cultum animi stipat, schoLusticos perhibere scriptores dictatoresve videbis, Nam scholastica doctrina accessoria salutari. Ex eruditione humana B. Paulinus ad S. Severum, epist. 9, p. 115: Si ille hiantis historia causas nor ediderit, qui et scholasticis et salutaribus litteris Græce juxta ac Latine dives est, vereor ne apud alium in his regionibus frustra requiramus. Gennadius c. 45 Catalogi de Juliano Capuano, post hæretico: Julianus, episcopus Capuanus, vir acer ingenio, in divinis Scripturis doctus, Græca et Latina lingua scholasticus: prius ergo quam impietatem Pelagii in se aperiret, clarus in doctoribus Ecclesiæ fuit. Idem de Museo Massiliensi, cap. 79: Musæus, Massiliensis Ecclesie presbyter, vir in divmis Scripturis dvclus, et in earum sensibus subtilissima exercitatione limatus, lingua quoque scholasticus. Et de Prospero, cap. 84 Prosper, homo Aquitaniæ regionis, sermone scholasticus, et assertionibus nervosus. Elegantiæ ingenii titulum hune agnoscit tributum B. tieronymus Catal. cap. 99: Serapion, Thmueos Eyypti urbis episcopus, qui ob elegantiam ingenii cognomen scholastici meruit. Scholasticus, homo probus, cordatus, in studios assiduas, Leontio Sphæra Araac celeberrimi theologi Parisiensis et regii professoris Gilberti Genebrardi interpretis; sed cum ad eam utraque lingua publici juris faciendam auxilia undique conquirerentur, missum est ad Parisienses bibliopolas manuscriptum apographum ex Anglia, in quod et varias lectiones et conjecturas suas viri docti congesserant, quibus regiorum codicum anctoritas fidesque confirmari posset et omnis generis testium patrocinio fulciri. Cum vero tardiora sint grandiorum ejusmodi editionum molimina, prævenit hanc nostram altera diligentior, et cum Origenis Philocalia Zachariæ quoque Disputationem ex libris regiis cum interpretatione sua curavit excu.li vir doctissimus Joannes Tarinus Andegavus, qui el notas suas aftexuit. Quamobrem cum Gallicis Anglicisque codicibus conferendam nobis duximus ansiquiorem interpretationem; quam utpote a charissimo socio el collega suo elaboratam libenter præ exteris omnibus amplexurum fuisse Margarinum Bigoæum existimari par est; et eorum quæ a nobis immutata vel addita sunt rationem in notis hisce reddendam. Quod ad nomen et auctoritatem attinet scriptoris hujus ecclesiastici, cum non modo scholasticus in titulo dicatur Christianus, sed etiam episcopus Mitylenes, id simul digitum intendit ad tempus quo eum floruisse possumus suspicari, cum in synodo Constantinopolitana, sub Mena Patriarcha habita, actione 1, reperiantur, post apo tolicæ sedis Romanæ legatos, Petrus Justinianopolis metropolis secundæ provincie Cappadocia, et Zacharias Mitylenæorum metropolitanus, Harduin. 1. II, p. 4188. Porro coacta est Synodus illa Constantinopoli ex vicinioribus episcopis, aut iis qui tum in ea urbe versabantur, imperatoris Justiniani temporibus, hoc est anno Christi 534, si Onuphrium Panvinium sequamur, vel 536, si Baronium cardinalem. Verum hæc synodus quinta non fuit, nt perperam a nonnullis appellatur, neque oecumenica, sed particularis, ut recte admonet Bellarminus cardinalis lib. 1 De conciliis, c. 5. Antecessit autem ecumenicam quintam, cujus tempus in annum Christi rejicitur 555, communi chronologorum consensu, et sub eodem imperatore Justiniano ac pontifice Vigilio convenit. Est et aliud indicium temporis, quod ipsa mobis series disputationis suppeditat. Sic enim ait p. 83 Zacharias de adversario suo quocum disputat Ammonio: "Ηκων παρὰ τοῦ φιλοσόφου, μᾶλλον δ' ἀφιλοσόφου τε καὶ ἀσόφου. Quo in loco per philosophum illum intelligit, ut scriptum fuit ad oram codicis Genebrardi et Anglici, Proclum Lycium insiguem mathematicum et philosophum, contra quem scripsit de hoc ipso argumento, mundi nimirum æternitate, Philoponus Babl. Gr. t. X, p. 644. Al Proclus florebat sub Anastasio imperatore, cui Justinus successit, et Justino Justinianus. At regius liber Procli nomen ex margine in textum transtulit, quem editio Tarini secuta est. Porro Scholasticus Christianus appellatur Zacharias; qua voce desiguari advocatum et causarum in foro patronum constat ex Zonara in Commentario in canonem 10 synod Sardicensis p. 374, 1: Κἂν σχολαστικός, τουτέστι περὶ λόγους σχολάζων quamvis scholasticus sil, hoc est dicendi studio operam impendens; et in can. 96 [108, p. 486] Carthagin.: Toū xatastñoa, ἐκδίκους σχολαστικούς· constituere lilium defensores scholasticos. Augustinus in Joannem c. 1, tract. 7, 11: Qui habent causam et volunt supplicare imperutori, quærunt aliquem scholasticum jurisperitum, a yuo sibi preces componantur. Sed eo nomine designati sunt primum rhetores, ut Corn. Tacitus nolat in lib. De oratoribus, c. 15, et declamatores cauSarum fictarum. Deinde a fictis litibus transiit ad

eas illi ad Zachariam scholasticum detulerunt, τιθέσεις· οἱ δὲ ταύτας Ζαχαρία τῷ σχολαστική et confutationes atque responsa scriptis mandare postularunt. (Hic enim jam olim Alexandriæ cum Ammonio philosopho et Gesio medicinæ doctores multas de iis disputationes habuerat.) Colloquii sive Dialogi personæ sunt hæ. Zacharias per Jitteram indicatur. Discipulas qui materiam et argumentum Dialogo præbuit, per litteram B. repræsentatur. Reliqua est Ammonii, deinde Gesii medicinæ doctoris. At cum in se invicem jam omnes congrediuntur et disserunt, Zacharia personam Christiani nomen designat. Ad extremum disputationis cursum primæ personæ colloquuntur, et prædictis elementis exprimuntur. Universa dispositio Platonica est, quantum ad locorum qui illinc, ut e Doridis pratis carpuntur, phrasim stylumque pertinet. A. Quid novi accidit, sociorum amicissime, ut tā διαπορθμεύσαντες (ἔτυχε γὰρ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ πρὸς Αμμώνιον καὶ Γέσιον τὸν Ιατροσοφιστὴν πολλὰς περὶ τούτων διαλέξεις ποιησάμενος) ήτησαν γραφή ταύ τας παραδοθῆναι. Ἔστιν οὖν τὰ τῆς διαλέξεως πρόσωπα ταῦτα· τὸ μὲν ἔχον τὸ ἄλφα προτεταγμέ νον, τοῦ Ζαχαρίου Τὸ δὲ ἔχον τὸ βῆτα, ἐκείνου τοῦ δεδωκότος τὴν ὑπόθεσιν διαλόγῳ. Καὶ λοιπὸν τὸ ᾿Αμμωνίου, εἶτα τὸ Γεσίου τοῦ ἱατροσοφιστοῦ· ἐν μέντοι ταῖς πρὸς αὐτοὺς διαλέξεσι, τὸ τοῦ Ζαγαρίου πρόσωπον, Χριστιανὸς ἐπιγέγραπται· ἐν δὲ τῷ τέλει τῆς διαλέξεως πάλιν τὰ πρῶτα πρόστ ωπα διαλέγεται, τὰ διὰ τῶν εἰρημένων στοιχείων δηλούμενα. Ετι δὲ ἡ πᾶσα διασκευή Πλατωνική, † ὅσον ἧκεν εἰς φράσιν καὶ τῶν ἐκεῖθεν λειμώνων. Α. Τί νεώτερον γέγονεν, ὦ φίλε ἑταῖρε, ὅτι σὺ quod de officio in ecclesia canonico somniant alii, somnium merum est. Neque antiqua res est, n neque Isidorus, neque Amalarius Fortunatus in Officiis ecclesiasticis” meminerint; ut Græcos non commemorem). Ba. Χριστιανοῦ. Quare puerile sit, nomen hic dignitatis aut officii ecclesiastici suspicari. Ilac enim eum nota a cæteris sejungi umbratilium declamationum artificibus scholasticis, quis non videt? Tar.. ΑΜΜΩΝΙΟΣ. Ammonius, qui celebris philosophi personam gerit, nostra opinione est Ammonius Hermeas, qui Vitam Porphyrii scripsit. Nam alteri Saccæ prorsus obstant tempora, cum Basilium et Gregorium citet Zacharias nosier, suum Ammonium ut præsentem introducens; Saccas autem ille Vero principe Doruerit. Non longe vero a Porphyrio Noster vixit, ul universa scriptio indicat, Æneæ Gazæo imitata, ut arbitror, qui bune Dialogum pro exemplo scribendi sui Theophrasti habuit. Vix enim persuadeor ut illuin Zachariam existimem de quinta synodo sub Justiniano celebrata. Librariomini error (acilis. Par enim sonus litterarum fere, Æneas Gazæus et Zacharias, ut necesse non sit unum de duobus facere. Plura lib. cxxvi, cap. 2. Ba. De opificio mundi, ut ostendat factum eum esse et periturum. Contra docent multi professi, Timæus Locrus, Ocellus Lucanus et qui Philo inscribitur: præcipue autem paulo ante Proclus. Contra philosoplios turgentes persuasione doctrinæ et multos seducentes veritate. Hos cum aperte et testimoniis veritatis confutarent christiani, negabant principia, historiam explodebant, testes abjiciebant. Itaque suis armis eos adorieban tur Dei athlete, rationibus confundebant, salsis diclis ridendos proponebant, quod illi solebant, ul vides in scriptis maxime Juliani Apostatæ, Libanii Epistolis ad Basilium, etc., qui pari tamen aceto perfunduntur a Nazianzeno, Basilio, aliisque intinitis. Eodem modo totus ironiis scatel hic Dialogus, ut et Theophrastus Æneæ, inflatis hominibus cum sua vecordia productis, bono tamen fine, ul converterentur et vere saperent. Ba. tea: Ετύγχανον γὰρ καὶ τοιαύτην τινὰ σφαίραν ἐργαζόμενος Ελπιδίῳ τῷ σχολαστικῷ, ἀνδρὶ ἀξιολό γῳ ὁμοῦ καὶ φιλομαθεί. Ita scholasticis multis scribit Isidorus Pelusiota, adeo quidem honorabili titulo, ut et presbyteris conveniat; velut lib. v, epist. 205: Ολυμπίῳ πρεσβυτέρω σχολαστικῷ. Εt libro quinto multis scribit scholasticis simul presbyterisque, et in una persona, licet [non?] uno forte tempore, episcopis. Sed et sæcularis eminentiæ magnæ scholastici; ut Domitianum alloquitur Synesius, epist. 155 et 156, patronum cognatæ suæ potentibus adversariis opponendum, si non prorsus judicem aut magistratum insignem gerentem. Hinc scholasticus, severitatis honos, cui opponitur levitas quævis, ut mimus apud Lactantium, lib. vij, cap. 12 Que sententia deliri hominis quoniam ridicula, et mimo dignior quam scholastico fuit, ne refelli quidem serio debuit. Ita enim scripti codices eo loco. Proprie nonnunquam etiam scholastici forensium rerum disceptatores; unde scholares materiæ B. Hilario lib. 1 De Trinitate: Cum jam bene luserint bella militaturi, in militiam protrahantur; aut cum forenses lites scholares materiæ tentarerint, tunc mittantur ad tribunalium pugnas. Generation docti supra vulgum, qu.bus rustici opponuntur; et rusticari, qui sermone utitur non scholastico. Arnulfus eremita in epist. Petri Mauritij lib. vi, epist. 51: Unum quod conceperam mente comprimere non potui, et, licet oppressus, stylu rustico rudis expressi. Cogitosus Vita Brigitta, Canis. Lectt. t. 1, p. 416: Non quod memoria el mediocritas el rusticus sermo ingenioli mei tanti muneris officium explere valeat. Engelhardus in Vita Mechtildis Canis. Lect. Antiqq. 1. III, p. 531: Ego rusticandi studiosus vitam aggrediar femina beatæ scribere. Ruralis sermo schoJastico oppositus apud Dynamium Patricium. Scholasticissimi, sermonis artiumque studio clarissimi, Fortunatus, vir prudens et scholasticissimus, Hilduino abbati ad Ludowicum Pium. Sidonius, omnium præsulum scholasticissimus, Wiperto, sive Sigeberto Gemblacensi in Historia Hierosolymitana. Christiani sane auctores hoc titulo, modesuæ ergo, philosophos sese dicere voluerunt, perpetuos discipulos indicantes, etiamsi omnem doctrinæ operam impenderent; longe alieno nomine a paganorum scholasticis, quorum juventus sub eo petulantiæ omni vacabat, circumscribens præceptores etiam factione inita pretio institutionis, ut vides apud Augustinum libro quinto Confessionum. Patet ergo hinc quis fuerit Scholastici inscriptione Zacharias noster. Nam CC. P. ταύτας μοι διαπορθμεύσαντες, καὶ τῶν λύσεων ἀκούσαντες (ἔτυχον ἐν Αλεξ.) CC. F. τὰ τοῦ διαλόγου. CC. P. εμόν. CC. P. addunt tỹ. CL. Ρ. ἐμόν. τοῦ διαλόγου. CC. P. Est.

Macedonis civitate, hic nune converseris? τὰς ἐν Αἰγύπτῳ καταλιπών διατριβὰς καὶ τὸν Νεῖ- relictis Ægypti sedibus, Nilo ipso atque preclara λον ὅ τε μέγα τοῦ Μακεδόνος ἄστυ ἐνθάδε νῦν διατρίβεις Β. Νόμων με, ὦ φίλος, ἔμως ἄγει παρὰ τὴν μητέρα τῶν νόμων καὶ ἰδοὺ Αριστοτέλη τἀμὰ παιδικά καταλιπών, καὶ τοὺς τῶν αὐτουρ Τον Νεῖλον. Νumen quoddam praesens, cujus et potum ingeniosiores reddere homines credebatur: dicimus ubertim alibi [ut infra_n. 157.] Colo delapsum flumen ja lomerus dixit Od. 4, 581, notante libro xvn. Strabone. Ba. Μέγα τοῦ Μακεδόνος ἄστυ. Sane maxima nrbium ejus tractus Alexandria; unde et speciation Πόλις. ut Urbs Roma. Epitomator Stephani: Αλεξάνδρεια, ἡ Αἰγυπτία ἤτοι Λίβυσσα, ἐλέγετο κατ' ἐξοχὴν Πόλις, καὶ Πολῖται ἐξ αὐτῆς, ὡς Αστυ απ ᾿Αθῆναι καὶ Αστοὶ καὶ Αστικοὶ οἱ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ ἐπὶ Ῥώμης λέγεται Οργ. Πιque Rome fere quabitur. Herodianus lib. iv, Τῇ δὲ βασιλείᾳ τῇ αὐτοῦ αὐτάρκη ἔσεσθαι ὑποδοχὴν ὁ Γέτα; ἔλεγεν ἢ τὴν Ἀν τιόχειαν ἢ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, οὐ πολύ τι τῆς Ῥώμης, ὡς ᾤετο, μεγέθει ἀπολειπούσας. Idem libro vn, (νι, 2). Hinc μεγάλη πόλις. Gregorius Nyssemus contr Apollinarium [initio]: Οὐ μόνης ἐστὶ τῆς κοσμικῆς σοφίας εύφορος ἡ μεγάλη τῶν ᾿Αλεξανδρέων πόλι:· ἀλλὰ καὶ τῆς ἀληθινῆς, τῆς ὄντως σοφίας παρ' ὑμῖν ἐξ ἀρχῆς βρύουσιν αἱ πηγαί. In illam velut metropoli Musarum omnis philosophiæ et medicinæ studiosa juventus confuebat. Iden Vila Thaumaturgi ι. III. p. 540: Ούσης δὲ αὐτῷ τῆς διαγωγῆς ἐν Αἰγύπτῳ κατὰ τὴν μεγάλην τοῦ Ἀλεξάνδρου πόλιν, εἰς ἦν καὶ ἡ πανταχόθεν συνέβρει νεότης τῶν περὶ φιλοσοφίαν τε καὶ ἰατρικὴν ἐσπουδακότων. Itaque Noster medici in ea præsidentis celeberrimi meminit infra p. 98,21; ubi forte alia. Arx etiam huic civitati insignis, edito loco imposita, quam describit Aphthonius Progymn. 1, 105, stupenda amoenitatis verbis: Τὴν μὲν ᾿Αθηναίων ἀκρόπολιν μέσος Αθη νῶν περιείληφε χῶρος· ἄκραν δὲ, ἣν ᾿Αλέξανδρος τῆς οἰκείας τίθεται πόλεως, οἷς προσηγόρευσεν είργασται· πρὸς ἄκρον γὰρ ἔστησε πόλεως, καὶ γνησιώτερον αὐτὴν ἐστὶ προσειπεῖν ἀκρόπολιν, ἢ ἐφ' ᾗ φρονεῖν Αθηναίοι παρέλαβον, etc. Βλ. Non alius est Theophrasti Dialogi apparatus: Platonicus uterque; hic vero, hominis τὸν Πλάτωνα πάνυ πεπωκότος. TAR. Εἰ τῶν νόμων μητέρα ipsam hanc Berylum Tocal Eunapius Βήρυτον ἡ τοῖς τοιούτοις μήτηρ υπο κάθηται παιδεύμασι. TAR. Berylum intelligit, ubi studia legum summopere florebant; eratque nutrix urbs vite tranquillioris. Nonnus lib.xci, 390 Dionys.: Ρώμῃ μὲν ζαθέῃ δωρήσεται Αυσόνιος Ζεὺς [Καρανίην, Βερόῃ δὲ χαρίζεται ἡνία θεσμών.]Βηρυτός βιότοιο γαληναίοιο τιθήνη. Νotat ibi Scholiastes (Falkenburg. p. 896), et jureconsultorum filii ad Justi nianum conceptione Digestorum Agathias lib. 1, 51, ex terrae motu rummam describens, plurimos inibi nobiles periisse autumat, discendarum legum nomine Beryti peregrinantes. Geographus rusticus: Bergius civitas valde deliciosa et auditoria legum habens, per quam omnia judicia Romanorum. Inde etiam viri docti in omnem orbem terrarum assident judicibus, et scientes leges custodiunt provincias, quibus nituntur legum ordinationes. Gregorius Thaumaturgus Panegyrico Origenis. Ἐπεὶ γὰρ ἐξεπαιδευόμην ἑκὼν καὶ ἄκων τους νόμους τούσδε, δεσμοί μέν πως ήδη κατεβέβληντο, καὶ αἰτία καὶ ἀφορμή τῆς ἐπὶ τάδε ὁδοῦ ἡ τῶν Βηρυτίων πόλις· ἡ δὲ, οὐ μακρὰν ἀποχέουσα [imno ἀπέχουσα] τῶν ἐνταῦθα πόσ εις, Ρωμαϊκωτέρα πως καὶ τῶν νόμων τούτων είναι πιστευθείσα παιδευτήριον. Neque uno loco sophista eorundem temporum Libanius, Eunapius. Non erat procul Antiochia ea urbs, ut scribit Andronicus Constantinopolitanus c. 44 Dial. contra Judacos. Ba. ο B. Legum studium et amor me, amice, adduxit ad legum parentem urbem. Et ecce, Aristotele, meis profecto deliciis, posthabito, itemque ipsa - Αριστοτέλη τἀμὰ παιδικά. Aristotelem vides magui fieri ab hoc scriptore. Minime ergo Æneas hic, nec ille iste. In Theophrasto enim (p. 53) etiam cmm cachinno eadem hac de mundo tractatione seponitur philosophus. Nec obstat isthic persona loquentis, cum toti libro multa insint Aristotelis, etiam verbis ejus servatis. Omrino antiquior est ise Zacharias. Quanti autem Platonicis veteribus sanius sapientibus Aristoteles fuerit docet vel unus Cicero, qui eum rerum omnium vim et naturam vidisse testatur lib. 11, 38, 160 De oratore; rationis inveniendi et judicandi principem vocal initio Topicorum. Suavitate insuper et brevitate dicendi prioribus omnibus præstitisse; rhetoresque in unum omnes se convertisse dicit initio lib. 11. § 2, 6. De inventione. Aristotelem pueris familiarem fuisse recte institutis hine colligas. Et pariter Themistius Orat. in obitum patris Καθίζουσί σε παρὰ Σωκράτει καὶ Πλάτωνι, ἀγαγόντες καὶ τὰ σὰ παιδικὰ τὸν θεῖον Αριστοτέλην. — Παιδικά. Delicias, quibus a puero assuetum se jactat. Pollux lib. m, cap. 7, generalem usum vocis notat: Καὶ γυναῖκας δὲ ἐραστρίας Εύπολις εἴρηκε καὶ ἀνδρεράστριας Αριστοφάνης ερώμενος δ᾽ ἂν φαίης καὶ ἐρωμένη, παιδικά στεργόμενος, στεργομένη. Sic Xenophonti παιδικοί λόγοι, amnatorii sermones Pedia 1, 4, 27. Scholiastes Aristophanis Vespis Παιδικά· ἐπὶ θηλειῶν καὶ ἀῤῥένων ἐρωμένων τάττεται ἡ λέξις. Hesychius mancus videlur: Παιδικά, τὰ ἐρωτικὰ καὶ οἱ ἐρώμενοι· ἐπὶ τῆς πρός γυναῖκας συνουσίας. Adde voculam: Καὶ ἐπὶ τῆς... Rarior enim usus ad rem mulierum. Generatim tamen que amantur παιδικά, amore etiam - scivo. Artemidorus Onirocr. lib. 1, cap. 1: Ποια τῶν παθῶν προσανατρέχειν πέφυκε καὶ προσανα τάσσειν ἑαυτὰ τῇ ψυχῇ καὶ τοὺς ὀνειρωγμούς απο τελεῖν, οἷον ἀνάγκη τὸν ἐρῶντα ἅμα τοῖς παιδικοῖς εἶναι δοκεῖν. Μox: οἷον ἐρῶντα δοκεῖ, ἅμα τοῖς παι δικοῖς εἶναι· quia et femellæ παιδία. Moschopulus Π. σχ. 137: Παιδίον, παρ' Αττικοῖς τὸ θυγάτριον. Μα παιδισκάριον tam puellula quam pupus Cyrillo Magistro in Glossario. Honestam usurpationem indicat Suida: Το παιδικά τινες ἐπ' ἀγαθοῦ ἔρωτος, τινὲς δὲ ἐπ᾿ αἰσχροῦ λαμβάνουσι. Quæ totidem ver bis Scholiastes Thucydidis lib. 1, e. 132. Zacharias noster infra p. 105, 20: Μηδαμοῦ τὰ καλὰ παιδικὰ ὅ τε λόγος καὶ ἀλήθεια φαίνηται. Alioquin παιδικά expresse puer fedus. Aristoteles 5 Polit. 10: Περίανδρον συμπίνοντα μετὰ τῶν παιδικῶν ἐρωτῆσαι αὐτὸν εἰ ἤδη ἐξ αὐτοῦ κύει. Saepius infandum illum amorem dicunt scriptores. Thucydides ibidem: Ανὴρ Αργίλιος παιδικά ποτε ὢν αὐτοῦ καὶ πιστά τατος ἐκείνῳ. Clemens Al. lib. ut Pedag. cap. 8 de sodomitis: Mοιχεύοντες μὲν ἀδεῶς, περὶ τὰ παι δικὰ ἐκμανῶς ἐπτοημένοι. Xiphilinus ex Dione in Galba: Ἐπεὶ ὅτι γε παιδικὰ τοῦ Τιβερίου ἐγεγόνει, καὶ ὅτι ἀκολούθως τῇ ἀσελγεία ταύτῃ ἔζη. Idem Adriano de Antinoo: Παιδικά αὐτοῦ ἐγεγόνει καὶ ἐν τῇ Αἰγύπτῳ ἐτελεύτησεν. Abinde Cyrillus glossographus παιδικόν puerosum interpretatur, solitus Latina etiam fingere Græcis proxima, non lamen sine charisin. Ilax ipse infamis actus et quidem utroque sexu. Mimus fuit Sophronis hoc titulo, ex quo citat Athenæus lec verba, rite quidem emerdata praestantissimo Casaubono, lib. vii, cap. xxi, 324: Παιδικά ποιφύξεις, τριγόλα δ' ἐμπρόσθια, τρι γάλα δ' ὀπίσθια. Noster suspicionem not demit cum infra ait: ἡ φιλοσοφία τὰ κοινὰ παιδικά. Β..

run initiationum ministris, in Phoenicia peregri- γιῶν μυσταγωγούς τῇ Φοινίκῃ ἐπιδημώ, nor, sicubi possim discere legum jurisque Romani prudentiam. Aveo enim jus civile cognoscere. A. Recte quidem, amice. Nam sat mihi videris philosophiæ initiis et sacris non inscite imbutus, nec indoctus, nec mente ab his mysteriis aliena: quin etiam civilis scientiæ cupidus es. B. Sic est. A. Sed mihi 267 narrato, admirande vir, qui Platonicarum et Aristotelicarum sententiarum insignis ille interpres valet: qui quidem desertis Athenis a Proclo discedens, imo vero a philosophiæ atque adeo sapientiæ experte, qui nunc sibi sapientiæ tiCC. P. τοὺς τῶν αὐτουργιών. Non alio magis tempore de philosophia velut re sacra locuti ejus cultores, quam quo veritas divinitus inclaruit. Sic mysteria, sacras doctrinas, divina initia, infinitis locis legas in Plotino, Eunapio, Jamblicho, ejusque census cæteris. Αὐτουργιών non sine nota etiam dixisse videtur. Ipsi enim inventores erant eorum quibus nomina divina indebant, quorumque doctrinam velut coelo delapsam venerabantur. Sic infra p. 409. 8, Platonis et Aristotelis scita per contemptum ἀντὶ δογμάτων δοξά σματα vocal. ΒΑ. εἴ που fecimus ex ήπου. TAR. εξ που δυναίμην μαθεῖν ὅπως νομίζουσι τῶν Ρωμαίων οἱ νομοθέται. Βούλομαι γὰρ καὶ τὸ τοῦ νόμου δίκαιον πυθέσθαι. Α.Καλώς γε ποιεῖς, ὦ ἑταῖρε. Ἱκανῶς γάρ μοι δο κεῖς μυεῖσθαι τῶν τῆς φιλοσοφίας ὀργίων, καὶ μὴ εἶναι ἄμουσός τις ἢ τὴν ψυχὴν ἀτέλεστος τοιαύτης ἁγιστείας ἢ τοιούτων ἀκουσμάτων πρὸς δὲ καὶ πολιτικὸς εἶναι βούλει Β. Καλώς λέγεις. Α. Αλλά μοι φράζε, ὦ δαιμόνια ὅπως ἔχει ὁ τῶν Πλάτωνος καὶ Ἀριστοτέλους δοξασμάτων ἐξηγητής· ὁ τὰς ᾿Αθήνας μὲν καταλιπών, ἥκων δὲ παρὰ τοῦ Πρόκλου μᾶλλον δὲ ἀφιλοσόφου τε καὶ ἀσόφου καὶ νῦν βρενθυόμενος εἶναι σοφός παρά nos, principes, 1. 40. C. De liberali causa; rationem æquitatis cum Justiniano 1. ult. De fideicommissis; juris, secundum Galienum et Valerianum 1. 3, Vectigalia nota institui non posse. Pari sensu jus ab aequitate separant jureconsulti. Ba. Δίκαιον, θεμιτόν. νομικόν. Pollux lib. vul, rap. 1. Hic δίκαιον που aliud quam δύναμις. Nam εἰδέναι νόμους ἐστὶν οὐ τὸ γινώσκειν τὰ ῥήματα, ἀλλὰ τὴν δύναμιν αὐτῶν· lib. u Basilic. tit. 1, κζ'. Dicerem et τὸν λογισμόν, nisi eodem lit. λ' caveretur: οὐ δυνατὸν πάντων τῶν νόμων ἀποδιδόναι λογισμόν· οὐ δεῖ οὖν αὐτῶν ζητεῖν λογισμόν. TAR. Auinam legis, non ipsam solum scriptam; quæ est ratio justitiæ et æquitatis: vires nimirum platonicæ virtutis et vitii, quas docendas legumlatoribus et custodibus docet De legg. lib. xαι οι 964: Τούτων δὴ πέρι, τοὺς ἐξηγητάς, τους διδασκάλους, τους νο μοθέτας, τῶν ἄλλων τοὺς φύλακας, τῷ δεομένῳ γνῶναί τε καὶ εἰδέναι, ἢ τῷ δεομένῳ κολάζεσθαί τε καὶ ἐπιπλῆξαι ἁμαρτάνοντι, πότερον οὐ δεῖ διδάσκοντα ἣν δύναμιν ἔχει κακία τε καὶ ἀρετὴ, καὶ πάν τως δηλοῦντα, διαφέρειν τῶν ἄλλων; Justitiam et equitatem se dicit velut artem disciturum Phoni - ciam venisse, quæ immutabilis et scripta lege podior: vide Aristotelen. Rhetor. lib. i, cap. 15, quί hoc sensu ait, ὅτι βελτίονος ἀνδρὸς τὸ τοῖς ἀγράφοι; ἢ τοῖς γεγραμμένοις χρῆσθαι καὶ ἐμμένειν· doctrine nimirum justitiæ animo impresse. Magna autem legum, imo perpetua, cum ratione justitia aliuitas; quam e vocibus Graecis νέος ει νόμος eliam eodem libro doret Pluto 937 et retulit Stobaeus serm. xLIV rit. 46, 104. Eadem mente jureconsullos veros sacerdotes justitia dicit Ulpianus, Digest. lib. 1, tit. 1 uuminis nimirum ejus mysteriorum guaros et compotes arcanaque docentes, ne quis scriptorum tantum apicum inediastinos argutari possit. Leges novisse omnium erat; nec philosophico, sed grainmatico quodam modo aut adeo causidicinæ inhianti studio, earum scientia: incumbendum erat, ut vulgo incumbebatur. Iste autem justitiam earum discere aderat, docendus animam et fundamentum earum. Qui enim justus esse vult, nonnisi scientia justus Heri potest, ut demonstrat auctor dialogi De justo Platoni ascripti; nedum qui juri dicundo operam aliquando daturus. Δίκαιον. Rationem justitie licet appellare, ut causam discuti et pro justitiæ raLone sententiam proferri mandant Diocletianus et Maximianus, severi justique, nisi quoad Christia- Αγιστείας... ἀκουσμάτων. Quecunque phi losophiæ musicæque nomine venit. His enim nominibus cyclopædiam sapientiæ, quam humaniorem vocant et in sola contemplatione collocant, comprehendit. Absurde veterior interpres [Gentianus Hervetus?] philosophiæ initiis et actionibus; nisi mendose editum, quod puto, pro auditionibus. Mes lius legas, παντοίης ἁγιστείας ἢ παντοίων ἀκουσμάτ των. Βλ. Πρὸς δὲ καὶ πολιτικὸς εἶναι βούλει. Πρὸς δὲ, encalypticus sermo notissimus. πρὸς δὲ καὶ τὸ πολιτικὸν εἶναι. Vel simpliciter, πρός, preterra. Πρὸς οἷς dicit Apollonius Alexandrinus lib. 1 Syntax. Plato, y De republ. "Οτι κοινῇ στρατεύ σονται καὶ πρός γε ἄξουσι τῶν παίδων εἰς τὸν πόλεμον ὅσοι ἀδροί. Notavit in compositis multis vindex primus græcitatis venerabilis Gulielmus Budens, quem quasi jure suo graminatici concipi. Int. Noster infra p. 87, 2: πρὸς δὲ καὶ οὐ χρεών... endem: πρὸς δὲ καὶ ἡ φιλοσοφία... Ει saepius Qui sapiebaut, imbibitis philosophorum placitis, ut reipublicæ prodesse possent, Berytuin ad discendam legum notitiam ibant: more sophistis nou valde probato, ut videre potes apud Libanium, declum. 26. ΒΑ. Δαιμόνιε. Blanditiæ solemnes Græcæ, nec sine ironia Socraticæ. Admirationem enim cum illusione praefert. Δαιμονίως, παραδόξως, ὑπερφυώς, Suid. Hesychius contraria componit: δαιμόνιε, μας κάριε, κακόδαιμον. Sic enim legendum. Quamvis malim librario tribuere et scribere, ἀγαθοδαιμον. Nisi inseras voculam: δαιμόνιε, μακάριε· δαίμων κακοδαίμων. ΒΑ. Πρόκλου. Is fuit Ammonii magister, qui θεωρήμασι πολλάκις τοῦ μακαρίου Διονυσίου κέ. χρηται εἰ αὐταῖς δὲ ταῖς ξηραῖς λέξεσι [ut est apud Suidam in Διον. ὁ 'Αρεοπ., τ. 1, ρ. 1014 Gaisf.], Lycius, Syriani et Plutarchi Nestorii discipulus, Domini condiscipulus. 'Αφιλοσόφου. Qui decem et octo adversus christianos Epicherematis mundum ἀγέννητον εἰ ἄφθαρτον esse contendit, quibus Joannes Philoponus rescripsit. TAR. CC, P. παρ. του φιλοσόφου. Αφιλοσόφου καὶ ἀσόφου. Ob impugnatam ve ritatem, it recte notat doctissimus interpres. Suida: Πρόκλος ὁ Λύκιος, μαθητής Συριανοῦ, καὶ αὐτὸς φι λόσοφος Πλατωνικός· οὗτος προέστη τῆς ἐν ᾿Αθήναις φιλοσόφου σχολῆς· ἔγραψε πάνυ πολλὰ φιλόσοφά το καὶ γραμματικά... Επιχειρήματα κατὰ Χριστιανών τη· οὗτός ἐστι Πρόκλος, ο δεύτερος μετά Πορ φύριον κατὰ Χριστιανῶν τὴν μικρὰν καὶ ἐξύβριστον

τὴν ᾿Αλεξάνδρου, καὶ τοὺς ἄλλους σοφοὺς ἐμμελῶς tulum arrogans, in Alexandri urbe alios elian saποιεῖν ἐπαγγελλόμενος, ὅσοι ἐς αὐτοῦ φοιτῶσι, καὶ τὰ ὦτα αὐτῷ παρέχουσι. Β. Αμμωνίου πέρι πυνθάνεσθαί μοι δοκεῖς, ὦ μακάριε, τοιούτοις γὰρ αὐτὸν λόγοις είωθας ἀποσκώπτειν. Α. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει Φράζε δὴ οὖν ὅπως αὐτῷ τὸ φροντιστήριον ἔχει, καὶ ὁ τῶν ἀκροατῶν σύλλογος, καὶ εἰ φοιτῶσιν ἐς αὐτοῦ τανῦν νέοι τινὲς ἀγαθοί τε καὶ καλοὶ καὶ τὴν ψυχὴν ἄσυλοι Καὶ γάρ με δέος ἴσχει ἀκήριον ἀγωνιῶντα μή ἐμπλήσῃ τῆς αὐτοῦ ἀδολεσχίας τοὺς νέους. Δεινός γὰρ ὁ ἀνὴρ διαφθείραι νέων ψυχὰς, ἀφιστῶν Θεοῦ καὶ τῆς ἀληθείας. Β. Πῶς τοῦτο, εἰπέ; Δ. Οὐκ οἶσθα, συγγέγονας γὰρ τῷ ἀνδρὶ καὶ τῆς αὐτ τοῦ συνουσίας ἱκανῶς μετείληφας, ὅπως δοξάζει τοῦ οὐρανοῦ πέρι καὶ τοῦ Θεοῦ; ὡς ἀναβιβάζει πρὸς τὴν αὐτὴν τῷ Θεῷ ἀξίαν, εἰς τὸν οὐρανόν Γεγενῆσθαι μὲν λέγων, κατ' αἰτίαν δὲ μόνον, συναΐδιον εἶναι τῷ πεποιηκότι καὶ οὐκ ἄν ποτε φθαρῆναι τόδε τὸ πάν. Β. Μανθάνω τε καὶ ἀληθῆ λέγεις· καὶ ἡδέως ἄν σε ἐροίμην, εἰ μὴ τοῦτο οὕτως ἔχει. Δοκεῖς γάρ μυς πιθανῶς καὶ οὐκ ἀκόμψως ἐπιχειρεῖν Α. Βούλει οὖν, ὦ ἑταῖρε, ἐμήν τε καὶ αὐτοῦ συνου - σίαν διηγήσομαί σοι πέρυσι γεγενημένην καὶ τίνες μὲν οἱ παρ' ἐκείνου, τίνες δὲ οἱ παρ' ἐμοῦ πρὸς ἐκεῖνον ἐτύγχανον λόγοι, πυθέσθαι; Β. Λέγε δή. Ηδέως γὰρ ἂν ἀκούσαιμι. Δ. Ἀλλ' ὅπως μή τις ἐλθὼν ἐκκόπτῃ μου τὸν λό γον, δεῦρό σου τῆς χειρὸς λαβόμενος ἀπάγω παρὰ τὸ αὐτοῦ γλῶσσαν κινήσας· πρὸς ὃν ἔγραψεν Ἰωάννης ὁ ἐπικληθεὶς Φιλόπονος, πάνυ θαυμασίως ὑπαντήσας κατὰ τῶν την Επιχειρημάτων αὐτοῦ καὶ δείξας αὐ τὸν κὰν τοῖς Ἑλληνικοῖς, ἐφ᾽ οἷς μέγα εφρόνει, ἀμαθῆ καὶ ἀνόητον. Eadem sententia Zachariae, nec immerente calumniatore. Ex interprete altero vetere cognoscimus nomen Procli non serinoni Zachariæ, sed interlineari spatio incertum in membranis repertum, scriptumque: ἥκων δὲ παρὰ τοῦ φιλοσόφου, μᾶλλον δὲ ἀφιλοσόφου. Que lectio citra omnem controversiam genuina est et reducenda. Philosophus enim κατ' ἐξοχὴν Proclus, quia summi philosophi locum tenebat, quem φιλόσοφον et ἄσοpov dicere sane erat magna de se promittere. BA. Αμμωνίου. Αμμωνίου μικροῦ τοῦ Ερμείου, aliis. is Joannis grammatici doctor, cujus (imo, qui hujus) ex colloquiis suos in Poster. Analyt. coinmentarios confecisse profitetur. Tar. Nihil mutes. Τὴν ψυχὴν ἄσυλοι. Nondum inquinati dæmonum doctrina ex sophisticis argumentationibus; quales venabantur illi corruptores animorum. BA. Αγωνιώντa. Laborem suum contra iudicat nitentis. Satagere, ita exponit Cyrillus glossograplus. Sepe utitur hoc verbo Justinus Martyr. Bλ. Δεινὸς γὰρ ὁ ἀνήρ. Locutio de sui generis hominibus sophistica; quam illustramus alibi, Vir pientes prolixe se effecturum pollicetur, quotquot ad se discendi gratia venerint, et aures sibi patienter accommodaverint. B. De Ammonio percontari mihi videris, beate vir ejusmodi enim verbis hominem ridere soles. A. Sic res habet. Dic igitur, qui ipsa schola, et auditorum conventus valet. Anne ad ipsum nunc adolescentes probi, honesti, animo intemerati ventitant? Valde enim timeo, neque id sine magna animi cruce, ne suis ineptiis juvenum mentes imbuat. Homo enim iste ad corrumpendos juventutis animos, dum a Deo atque veritate procul eos ab ducit, magnam vim habet. B. Quo illud pacto 9 A. Nescin' tu, qui familiarissime diu cum eo es versatus atque ipsius congressu præcipue dsus, quid de cœlo, quid de Deo sentiat? Ut evehat cœlum ad eamdem cum Deo dignitatem? Factum quidem ipsum affirmat, sed ratione tantum causæ, adeo ut illud æque ac Deum sempiternum constituat, neque hanc universitatem unquam interituram putet. B. Intelligo, ac vera sunt quæ prædicas. Te tamen libens rogarim, Num hæc ita se habere censes? Mihi enim probabilis, non inepta aut dissentanea ejus videtur ratiocinatio. A. Vis igitur, amice, meam et ipsius de ea re congressionem, anno superiore inter nos habitam me tibi commemorare? Vis etiam, quos ultro citroque sermones inter nos olim instituimus, cognoscere? B. Age, libenter enim istud audierim. A. Verum ne quis adventans nostrum sermonem interpellet, te prehensa manu ad Dei templum adillis aliquid homine majus sonat; hic ειρωνικῶς quodam modo usurpatur. BA. Suspecta tria verba εἰς τ. ούρ., et pro glossemate abesse poterunt; saltem vocula elç turbat facilitatem. ΒΑ. CC. P. καὶ τὸν οὐρανόν.... αἰτ. δὲ μόνην. Πρὸς τὴν αὐτὴν τῷ Θεῷ ἀξίαν. Errore platonicorum auctori æquantium opus vide Theophrastuin Æneæ et quæ sequuntur in Nostro. Argumenta eidem rei apud Ocellum Lucanum in Jo. Stobæi Physicis Συναΐδιον τῷ πεπ. Satis pulchre haec confutal Eneas poster. ΒΑ. Οὐκ ἀκόμψως ἐπιχειρεῖν. Vides quo studio sermonis ornatus requiratur. Επιχειρεῖν conari, αfectare, exponit Cyrillus in Glossario; ἐρωτῶν καὶ συλλογίζεσθαι, undle επιχείρημα διαλεκτικὸν εἶναι. συλλογισμόν, Suidas. Sic επιχείρησις, argumentatio; ἐπιχειρούμενον, argumentis astructum, προβλήμα τα εὐεπιχείρητα και δυσεπιχείρητα, ἀνὴρ ἐπιχειρηματικός, homo argumentandi artifex; ut ex Ammo nio, Philone, Aristotele pridem notavit græcitatis instaurator non postremus inter primos Gul. Budæus Comment. ling. Græc. 542. ΒΑ. Rectius forte διηγήσωμαι. Πέρυσι γεγενημένην. Anno praterito que contigit: Cyrillus; qui περυσινόν annolinum interprelatur. Anno dicunt Plantus et alii pauci. Ba.

duco. Ubi primum structuras ejus spectatu dignis- τέμενος τοῦ Θεοῦ. Καὶ πρῶτον σε ξεναγήσας simas tibi ostendero (es enim spectandi cupidus), et ubi ejus omnia sigillatim tibi monstravero, nostram postea disputationem placide tranquilleque narrabo. B. Si id egeris, mihi rem feceris gratissimam. Rumor enim est creber, qui mirum quantum meas aures affecit, illic quæ unquam facta sint sumptuosissima ostendi. Nam distinctum variatumque opus mirifica omnis generis materia, prodigiosaque esse pulchritudine dicitur fidem omnem superante, cujus contemplatione spectantium nullus soleat satiari: tantam illi pulchritudinem opificis ars et peritia contulit et pontificis Eustathii magnificentia; quem et huic operi maxime studuisse sermo est. A. Vera quidem sunt hæc, sed unde rescivisti? B. Audivi qui ita commemorarent. A. Verum non jam audi, sed oculis usurpa. B. Papæo sapientiam opificis, amice! O spectaculum elegantissimum! Qualis hæc forma, quanta proportio, quam præclaram harmoniam palatium istud Dei habet! Quanta mole denæ columnæ surgunt et solidantur! Ut e materia una aptatæ sunt, ut unam eamdem inter se speciem et formam servant et retinent! Candidæ cunctæ, læves, candore Τέμενος, templum, fanum, idem optimus utriusque linguæ enarrator glossographus Cyrillus. Pollux lib. 1, cap. 4: Οἱ δ᾽ ἀνειμένοι θεοῖς τόποι, ἄλση τε καὶ τεμένη καὶ ἔρχη, καὶ ὁ περὶ αὐτὰ κύκλος, περίβολος. Περίβολον ita pro tempi aut fani septio cape apud Cebetem initio Tabu'æ; non enim de quovis ibi sermo est. De usu hujus nostræ vocis vide quæ ex Eustathio aliisque notarunt docti ad Lysistratain Aristophanis Biset. ad Lys. 484. ΒΑ. Συνουσίαν. Colloquium. Sic supra modo: Ἐμήν τε καὶ αὐτοῦ συνουσίαν διηγήσομαί σοι. Inter πράγματα sophistarum recenset Pollux lib. 18, cap. vi, 44, μάθησιν, φοίτησιν, ἑταιρίαν, συνουσίαν, ὁμιλίαν, ἀκρόασιν, χορείαν, σπουδήν, κατοχήν scilicet quia hominum eloquentiae et sapientiæ opinione turgidorum nulla congressio sine mutua dissertatione. BA. Χαρίζῃ τοῦτο ποιῶν. Magna me gratia tibi devincis haec facessens. Blandientis est locutio, comice ab interprete reddita BA. Amas me tain prolixa bumanitate. Templum nobile Beryli intelligit. Videtur templum dicere dicatum auditoriis legalibus, ubi scholæ juridicæ; ex quibus auditoriis viros doctos in omnem terrarum orbem depromptos scribit chorographus incertus sub Constantio et Constante, nuper rustico veteri sermone Latino promulgatus. Ædilicia legalium exercitiorum studiis dicata post eversionem in ea urbe celebrat et Agathias lib. 11. Maiδευτήριον νόμων Berylus Gregorio Thaumaturgo verbis supra positis. Romanam coloniam celebrat Hieronymus, epistol. 86; ΒΑ. (57)CC. F.sine Εὐσταθίου.—Ευσταθίου. Glossema est id commode interpositum. Beryteno concilio cum Photio Tyri praefuit et subscripsit: Εὐστάθιος ἐπίσκο· πος τῆς Βηρυτίων καλλιπόλεως ἐπέκρινα. Ει Εὐστά θιος εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος, passim in Actis concilii edit. Reg. t. II, 504. Ejus perhonorifica mentio Nicephoro in 1». TAR. Dubio procul is est archipreπρὸς θέαν τοῦ ἱεροῦ, φιλοθεάμων γὰρ εἶ, καὶ ἱστορῆσαι καλῶς παρασκευάσας, τότε γε ἀφηγήσομαί σοι ἡσυχῆ τε καὶ ἠρέμα τὴν συνουσίαν Β. 'Αλλά μοι χαρίζῃ τοῦτο ποιῶν ὦ μακάριε ὑπερφυῶς γάρ μου τὰ ὦτα διατεθρύλληται, ὡς τῶν πώποτε γεγονότων θεαμάτων τιμαλφέστατον καταφαίνεται· καταπεποίκιλται γάρ, φασὶν, ἀτεχνώς ὕλαις παντοδαπαῖς καὶ δαιμονίαις, καὶ τὸ κάλλος είναι ἀμήχανον ὡς μηδένα ἄν ποτε τῶν φιλοθεαμα νων, κόρον λαβεῖν τῆς αὐτοῦ θέας· τοσοῦτον αὐτῷ κάλλος ἡ τοῦ δημιουργοῦ τέχνη και σοφία περιέθηκε, καὶ ἡ τοῦ ἀρχιερέως Ευσταθίου ἐκείνου φιλοτι μία· ὅν φασιν ἐσπουδακέναι τοῦτο περὶ τὸ φιλοτέχνημα η Α. ᾿Αληθή λέγεις. Καὶ πόθεν σοι οὕτω δημηγο ρεῖν; Β. Πυνθάνομαι ταῦθ' οὕτως ἔχειν, ὦ μακάριε. Α. ᾿Αλλὰ γὰρ μηκέτι πυνθάνου, ἀλλὰ καὶ ἄθρει ταῦτά γε. Β. Βαβαὶ τῆς σοφίας τοῦ δημιουργοῦ, ὦ φιλότης, καὶ τῆς παγκάλου ταύτης ἱστορίας (40)! Ως ἔχει κάλ λους καὶ ἀναλογίας τῆς ἁρμονίας τὸ ἀνάκτορον τοῦ Θεοῦ (41)! Όπως τε μέγεθος τοσοῦτον δὲς πέντε κίοσιν ἀνέχει τε καὶ ἐπήρεισται. Καὶ ὡς ἐκ μιᾶς ὕλης εἰσὶν οὗτοι ἐκκεκολλαμμένοι, καὶ τὴν αὐτὴν διασώζουσι πρὸς ἑαυτοὺς ἰδέαν τε καὶ ξυγγένειαν! Λευκοὶ γὰρ sul, quem interpres adnotavit. Nomen celebre inter antistites et sophistas, usque ad Thessalonicensem illum largissimi oris hominem. De singulis nos alibi. BA. Φιλοτέχνημα. Gratum et amabile artificium: Descriptionum hoc genus uberes atticistæ inclinantium temporum: Aristides, Dio Chrysostomus, Synesius, Eunapius, Themistius, Julianus, Eustathius, Libanius, Aphthonius, Theon, Longus, Achilles Tatius, Heliodorus. BA. Καὶ πόθεν σοι. Inductio est admirantis veInt: et unde tibi talium narratio? Ut inducat mox cupidiorem ad spectaculum rei quæ auditu miraculosa eral. ΒΑ. Ιστορίας. Omnia enim congruunt, ut «lescriptiones rerum variæ in unam historiam. Picturæ, historiæ oculorum. Potest et res gestas depictas indicare ex sacra nempe historia. Sic quoque libros Moysis depictos in templo ab sese exornato agnoscit B. Paulinus Natuli mono Felicis p. 613: Nunc volo picturas fucatis agmine longo [Porticibus videas, paulumque supina (aliger Colla, reclinato dum perlegis omnia vultu. [Qui videt hæc vacuis agnoscens vera figuris, [Non vacua fidam sibi pascit imagine mentem; [Omnia namque tenet serie pictura fidels, Quæ senior scripsit per quinque volumina Moses, etc. ΒΑ. Ανάκτορον τοῦ Θεοῦ. Pollux 1. 9. Εἰ μένο τοι και τι χωρίον ἄβατον εἴη τοῦ ἱεροῦ, τοῦτο καὶ ἄδυτον εἴποις᾽ ἂν καὶ ἄψαυστον καὶ ἀψαυστούμενον καὶ ἀθέατον, καὶ ἀνάκτορον. Ει tmemate περὶ μαν τείων καὶ μαντικῶν τόπων (1, 17): Τὸ δὲ πᾶν χωρίον μαντεῖον καὶ χρηστήριον καὶ ἀνάκτορον. Origo apud Scholiastem Aristophanis Avibus 782: "Ανακτας, τοὺς θεούς· ὅθεν καὶ ἀνάκτορα, τὰ ἱερά. Sic magnifica templa basilica, quas Latini regias transferunt. De basilica Pauli Papinius in Equo Maximo Silv. 1, 1, 29. Hinc Julia templa tuentur; llline belligere sublimis regia l'auli. Bs.

πάντες καὶ λεῖοι, καὶ τῇ λευκότητι καὶ λειότητι μάλα et lævore quam pulchre fulgent? Eamlem figura, πως τυγχάνουσιν ὄντες κατηγλαϊσμένοι. Καὶ τὸ αὐτὸ σχῆμά τε καὶ εἶδος ἐμφαίνουσιν. "Αγαμαι δὲ καὶ τὴν γραφὴν τοῦ ζωγράφου καὶ τὰ ποικίλα θεάματα καὶ χαρίεντα, καὶ τὰ παντοδαπά κάλλη τῆς ζωγραφίας καὶ τῶν ὑλῶν τὸ εὔχαρί τε καὶ γλαφυρόν, καὶ τὰς εὐχροίας. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐς αὖθις ἐπισκε ψόμεθα Σὺ δέ μοι φράζε τοῦ φιλοσόφου τὴν συνουσίαν, καὶ τοὺς παγκάλους ἐκείνους λόγους· μηδὲν ἐπικρύψας τῶν παρ' ἐκείνου λεγομένων τε καὶ προτει νομένων· ὅπως μὴ ἀκέφαλος ἡμῖν ἡ τοῦ προβλήματος ζήτησις ᾖ. Οὐ γὰρ θέμις ἀνδρὶ φιλοσοφίαν προϊσχομένῳ ἀδικεῖν μὲν ἀλήθειαν, ἀδικεῖν δὲ καὶ φι λίαν (45),είπερ μεγίστη ἀδικιῶν τυγχάνει οὖσα ψευδὴς δόξα περὶ Θεοῦ καὶ τῶν θείων ἐν ψυχῇ συνιστα μένη. Πρὸς δὲ καὶ οὐ χρεὼν πανταχόθεν θηρᾶσθαι νίκην τινὰ Καδμείαν φασὶν οἱ παροιμιαζόμενοι· καθάπερ ἐν τοῖς δικαστηρίοις, τῶν γενναίων, οι παῖδες, ἢ περὶ τοὺς ἐριστικούς ενδιατρίβοντες λόγους Τυγχάνουσιν ὄντες. Forte melius leges όπως: ut ex una materia sint velut prognatae et innatus iis verus sit et ingenuos splendor. Tam paucis verbis frustra tale quid describere conetar romanus stylus. Sed cum inconcinnior sit sermo, nihil mutamus. Sic mox, μεγίστη ἀδικῶν τυγχάνει οὖσα ψευδής δόξα, etc. Saepissime Procopius. Ba. Ταῦτα μὲν ἐσαὖθις ἐπισκεψόμεθα. Οι videatur sermonis appetentior quam etiam tam inasitatæ pulchritudinis spectaculi, interrumpit hoc et illum desiderat. Regnant in hoc genere fictionuin et palpationum oratoriarum atticistæ, adeo quidem ut nimii, certe cum profundioris ævi auctoribus comparati, isthic sint. Transitio sequens vehementiam Label: Tu vero mihi narra. Quam non attendit eruditissimus translator, ΒΔ. Ακέφαλος. Quid si liulca in medio aut manca in line, licet de capite ipso repetita? Excidisse dicas vocem, aut scriptum Zacharie: Όπως μὴ ἀκέφαλος ἢ μείουρος του προβλήματος ή ζήτησις Η. ΒΑ. Ἀδικεῖν μὲν ἀλήθειαν, ἀδικεῖν δὲ καὶ φι llar. Elegans repetitio verbi. Veritas in Deo, anim citiæ jus in homine injuria hoc crimine afficitur. De Deo enim falsa narrantur; homini falsa pro veris in re omnium maxima inseruntur. BA. Turbata voces. Scribe: Θεοῦ περὶ καὶ τ. θ., αυὶ τῶν τε θ. ΒΑ. Νίκη Καδμείαν. menobius Centur. 4, Adag. 65: Ἐπὶ ταύτης της παροιμίας ἄλλοι ἄλλως λέγουσιν· ἀποδιδόασι δὲ ταύτην ἐπὶ τῆς ἀλυσιτελούς νίκης, οἱ μὲν ὅτι ἐπεὶ Ἐτεοκλῆς καὶ Πολυνείκης μονομαί χοῦντες ἀμφότεροι ἀπώλοντο· οἱ δὲ ὅτι Καδμείοι νικήσαντες τους Αργείους τοὺς μετ' Αδράστου στρατεύσαντα, δίκην ἔδωσαν ἱκανὴν τοῖς ἀπογόνοις αὐτῶν· ἄλλοι ὅτι τὸ Σφιγγός αἴνιγμα συνεὶς Οἰδίπους καὶ νικήσας αὐτὴν, ἀγνοῶν ἔγημε τὴν ἑαυτοῦ μητέρα, εἶτα ἐξετύφλωσεν ἑαυτὸν, ὥστε μὴ λυσιτελῆσαι τὴν νίκην αὐτῷ· ἄλλοι δέ τινες ὅτι τὰ ἐκ Φοινίκης γράμ ματα βουλόμενος διαδοθῆναι τοῖς Ἕλλησι Κάδμος ἀνεῖλε Λῖνον καὶ αὐτὸν ἴδια γράμματα ἐπιδεικνύμε νον, ὃν ἀπεδίωξαν οἱ πολῖται· διὰ τὸ μὴ λυσιτελῆσαι τοίνυν αὐτῷ τὴν νίκην λέγεσθαι τὴν τοιαύτην παρ οι μίαν. Vides nugas grammaticorum commentari orsorum. Melius paucis Diogenianus Cen.. 5, Adag. οι: Καδμεία νίκη, ἐπὶ τῶν ἀλυσιτελῶς νικώντων, ὧν ἡ ἱστορία δήλη. "Alia affert Suidas. Auctorum copam, qui hoc proverbio usi, ad suos hos scriptoles doctiss. notat Schottus. Adde Apostol. 10, 79 cl similitudinem et formam ostentant penitus. Admiror etiam pictoris lineas varias, species et elegantissimas, omnis generis insignia picturæ lumina, materiæ decus et pulchritudinem, postremo vivos ipsos colores. Sed haec quidem postea planius contemplabimur. Nunc nili memora philosophi disputationem speciososque illos sermones: omnia obsecro nullis præteritis, quæ ille dixerit aut proposuerit explicare, ne manca quæstionis investigatio videatur. Nefas enim est ut vir philosophiam professus, veritatem ledat vel amicitiam: siquidem est injuria maxima 268 falsam opinionem de Deo el divinis rebus alterius animo inserere. Sed nec undique victoriam quamdam Cadmeam, ut proverbio fertur, venari oportet, sicuti in foro oratores Για ciunt, et omnes qui in perpetua verborum contentione versantur. collectanea ex Tharræo et Didymo ab Aldo olim edita, quae eadem tamen cum Zenobio πρὸς λέξιν dicunt. Nos ad Papinium. Vide Pausan. lib. ΙΧ. ΒΑ. CC. Ρ. γεν. ῥητόρων παῖδες. Suavis illusio, solemnis hoc verbo omnibus Græcis scriptoribus. Sophistae vero speciatim s ve rhetores quanta im:- potentia, hoc præcipue Zachariae nostri aevo, principatum omnium scientiarum sibi vindicaverint subque flores affectata eloquentia rapere commisi sint, docemus ubertim in Dubiorum scriptorum commentariis; et videre est quæ in Theatro eorumdem notavit vir eruditissimus Cresollius [, 2). Οἱ παῖδες - tulam sectam dicit, cum magistris discipulos. Et sie frequenter optimi scriptores. Noster infra: πῶς οὐ. Χριστιανῶν βούλονται παῖδες; εἰ rursum: καὶ τῶν γραμματιστῶν οἱ παῖδες... Sic Eneas Gazeus noster agricolarum filios agnoscit. Julianus mup. epist. 1: Ευδαίμονες, ἔλεγον, τῶν Διγυπτίων οἱ παῖδες· Qui Ægyptiacam sapientiam sequuntur; sic Achivorum, ipsorum partes seculi in Dello Quintus Smyrnaeus lib. x, 547 Παραλειπ.: Οπως τε μὲν υίες Αχαιών "Ημέλλον μάρψαντες ἐν ὑψηλοῖσιν ὄρεσσι. Ita medicorum pueri sive filii apud B. Ambrosium epist. 66, verbi gratia, misceri mulieri quibusdam voluptas est; medicorum pueri etiam corporibus utile ferunt. Pulchre Pascasius Ratbertus lib. x in B. Matthaeum. Bibl. Patr. Lugdun. xiv, 627: Unusquisque usitatissime filius ejus dicuur cujus opera facit, sicque dicuntur filii perditionis et filii hujus sæculi. Musicorum, Hermogeni lib. 1 De ideis, cap. 2: Καὶ τάχα ἂν ἡμῖν παῖδες μουσικών ἀμφισβητήσειαν, εἰ μὴ καὶ πρὸ τῆς ἐννοίας θετέον αὐτά. Platonicorum, Joannes Diaconus Scholiis in Hesiodi Theogoniam. Πλατωνικῶν δὲ παῖδες, τὴν δόξαν ταύτην σφετερισάμενοι θρυλλούσιν ἄνω καὶ κάτω ὡς διὰ τινα ἁμαρτίαν ἐς τὸ σῶμα κατακέκρι ται ἐμπεσεῖν ἡ ψυχή. Βλ. Futiles disceptatores dicit, nihil bonarum rerum tractantes, ineptiis intrugiferis et inamœnis syllogisticationum dedutos; quibus hominibus si cerebrum ullum inesset, non inanitates ipsi meras blaterent, quas scite εριστικούς λόγους vocal, omnem suam sapientiam liticulis absolventes, aerem verberantes vacuis captiunculis. Quanto odio hos veri philosophi merentes semper sint prosecuti, ΟΠ attinet disserere. Platonis, Ciceronis, Seneca, Antonini et Juliani imperatorum, Epictet, Luciani, Hieroclis, Gellii, aliorm.que de e.hnicis; Tertul liani, Origenis, Hieronymi, Augustin, infinitorum

A. Me recte mones, admirande vir, hisque verbis demulces et mitigas, o fortunate. Nam sat scio, veritas tibi est curæ et rectæ sententiæ, quibus homini prudenti nihil beatius videtur, nihil pretiosius. Præterea philosophia, communes utriusque nostrum deliciæ, hoc postulat, quod universa felicitas vilaque beatitudo in eo sit constituta. Audi igitur, audi, bone vir, veritatem ipsam quæ his sermonibus præsidet. Quod si aliquid videar prætermitterre (quod me invito fiet), tuum erit in medium proferre atque proponere. Neque enim apud illum qui illius ignoret dogmata, in præsenti verba facio. B. Narra igitur. A. Audiebamus aliquando ego et quidam alii ipsius discipuli intus in gymnasio litterario physicam Aristotelis auditionem æstatis tempore zephyro jucundum aliquid et suave flante, cum Nilus fluvius maximus pro fluctus sui consuetudine se Ægypto superfundit, restagnansque Ægyptiorum arva irri gat. Ipse autem nobis, velut ii qui exponunt oraaliorum, testimonia a nobis producta et dilatata sunt in Commentationibus Characterum, non uni jam doctorum hominum visis. Ba. CC. P. θέλγεις. Κατακηλείς. Hesychius: κατακηλούμενοι, ἐξοιστρούμενοι, καταθελγόμενοι. Pollux lib. iv, c. 6, inter effectus sophistica orationis. BA. Α. Ατεχνώς με τοῖς λόγοις τούτοις θέλεις καὶ κατακηλεῖς ὦ δαιμόνιε· μανθάνω γὰρ ὡς μέλει σοι τῆς φίλης αληθείας καὶ τῶν ὀρθῶν δοξασμάτων ὧν οὐδὲν ἀνδρὶ σωφρονοῦντι μα καριώτερον καὶ τιμαλφέστερον καταφαίνεται. Πρὸς δὲ καὶ ἡ φιλοσοφία, τα κοινὰ παιδικά, τοῦτο βούλεται, ὡς πάσης εὐδαιμονίας καὶ εὐζωΐας ἐν τούτῳ συνισταμένης. "Ακουε οὖν, ἄκουε, μακάριε ἀληθείας δικαζούσης τοῖς λόγοις· καὶ αὐτὸς δὲ εἰ τι παραλιμπάνειν δοκῶ, οὔτι ἑκὼν, φέρων εἰς μέσον προτίθει. Οὐ γὰρ πρὸς ἀγνοοῦντα τἀκείνου ἐς τὸ παρὸν τόνδε ποιοῦμαι τὸν λόγον. Β. Φάθι. Α. Ετυγχάνομέν ποτε ἐγώ τε καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν αὐτοῦ προφητῶν, τῆς φυσικῆς ἀκροάσεως ἀπαΐοντες Ενδον ἐν τῷ φροντιστηρίῳ ὥρᾳ θέρους, ὅτε δὴ ζέφυρος πνεῖ ἡδύ τι μάλα καὶ λιγυρὸν, καὶ ὁ μέγι στος ποταμός ἐπιεικῶς τοῖς ῥεύμασιν ἐπικλύζει τὴν Αἴγυπτον, καὶ τὰς Αἰγυπτίας ἀρού ρας άρδει περιλιμνάζων. Αὐτὸς δὲ ἡμῖν, καθά γους καὶ ἐκδεδομένους καὶ μὴ ἐκδεδομένους. Gellium vide, l. xx, c. 5. ΒΑ. Μέγιστος ποταμός. Nilum dicit, longe tamen spatio multis minorem. Arrianus Indum et Gangem singulos Nilo et Istro junctis majores facit Indicis sive lib. viii, c. 3, 9: Ποταμοὶ δὲ τοσοίδε εἰσὶν ἐν τῇ Ἰνδῶν γῇ ὅσοι οὐδ᾽ ἐν τῇ πάσῃ Ασίῃ· μέγιστοι μὲν ὁ Γάγγης τε καὶ ὁ Ἰνδὸς, ὅτου καὶ ἡ γῆ ἐπώνυ μος, ἄμφω τοῦ τε Νείλου τοῦ Αἰγυπτίου καὶ τοῦ Ίστρου τοῦ Σκυθικοῦ, καὶ εἰ ἐς ταὐτὸ συνέλθοι αὐτ τοῖσι τὸ ὕδωρ, μέζονες. Idem mox de Acesine: Δου κέειν δὲ ἔμοιγε, καὶ ὁ ᾿Ακεσίνης μέζων ἐστὶ τοῦ τε Ίστρου καὶ τοῦ Νείλου, ἵνα περ, παραλαβὼν ἅμα τόν τε Υδάσπεα καὶ τὸν Ὑδραώτεα καὶ τὸν Ὕφασιν, ἐμβάλλει ἐς τὸν Ἰνδὸν, ὡς καὶ τριάκοντα αὐτῷ στάδια τὸ πλάτος ταύτῃ εἶναι. Vide ejus inibi sequentia ubi Gangen, qua angustissimos Quat, centum explere stadia asseverat. At Nilum, qui hodie jam viderunt, ubi latissimus fluit, milliare Germanum non excedere autumant. Eustathius ad Dionysium primam Gangi, secundam amplitudinem Indo, tertiam et quartam dat Nilo et Istro. De instagnatione quæ sequitur consule qui dedita opera hanc illustrarunt J. Bapt. Scortiam et Marcum Wendelinum; etiam nos ad Claudianum. ΒΑ. Τῆς φίλης αληθείας. Veri studiosus omnis philosophiae auditor. Pulchre Plato 6 De republ.: Οικειότερον σοφίᾳ ἀληθείας οὐδὲν ἂν εὔροις. Ει veritatis studio ordiendam omnem disciplinam docet ibidem: Τὸν ἄρα τῷ ὄντι φιλομαθῆ πάσης ἀληθείας δεῖ εὐθὺς ἐκ νέου ὅτι μάλιστα ὀρέγεσθαι. Ο Ducem omnis bonitatis bonæque naturæ veritatem ibidem ponit et sancit: 'Ακούωμεν δὴ καὶ λέγωμεν, ἐκεῖθεν ἀναμνησθέντες ὅθεν διῄειμεν, τὴν φύσιν οἷον ἀνάγκη φῦναι τὴν καλόν τε κἀγαθὸν ἐσόμενον· ἡγεῖτο δ' αὐτῷ, εἰ νῷ ἔχεις, πρῶτον μὲν ἀλήθεια, ἣν διώ κειν αὐτὸν πάντως καὶ πάντη ἔδει, ἢ ἀλαζόνι ὄντι μηδαμή μετείναι φιλοσοφίας ἀληθινῆς... ἡγουμένης δὴ ἀληθείας οὐκ ἄν ποτε, οἶμαι, φαῖμεν αὐτῇ χορὸν κακῶν ἀκολουθῆσαι, ἀλλ᾽ ὑγιέ; τε καὶ μέτριον ἦθος. Eamdem captam atque adamatam immortalitatem tribuere mox idem philosophus docet. Vide eumdem quinto De legibus. Φίλην dicit Noster, ob suavilaEm cognitæ incomparabilem. Vide eumdem et 1:ono De republica. BA. Ορθῶν δοξασμάτων. Rectorum et in veritate fundatorum. Omnino christianismum bic innuit. Cætera enim philosophia cum fundamentis ipsis suis undique atque ubique est incerta et disputabilis. ΒΑ. Μακαριώτερον. Aspexit ad il Platonis, lib. v 'De legg. p. 750: ἧς (de veritate agit) ὁ γενήσεσθαι μέλλων μακάριός τε καὶ εὐδαίμων, ἐξ ἀρε χῆς εὐθὺς μέτοχος εἴη. Sed minuti sit laboris, cum a Platone pleraque sint omnia, pauca de multis ad Platonem velle revocare, TAR. CC. P. ὦ μακάριε. Πρὺς ἀγνοοῦντα τακείνου. Ignarum doctring Ammonit. TAR. Ammonium recte inseruit interpres. Non enim scitius sua poterat ejus confutator inferre, quam adversarii doctrinam alio suggerente, cum propriæ ipse esset expeditissimus. BA. Ενδον ἐν τῷ φροντιστηρίῳ. Semotus vulgo vulgarium discipulorum. Nota Aristotelis docendi secretim meliora ratio; qui, cum illa arcaniora publicasse visus esset, ab Alexandro rege reprehensus, respondit: Ισθι τούς ἀκροατικούς λόΕπιεικῶς ἐπικλύζει. Μετὰ ἐπιεικείας και χρηστότητος, μετρίως, ἱκανῶς· Suida. Pulchre rem describunt Horodotus ut, 19... Diodorus 1, 50; Surabo xvi, 788... Heliodorus I, 28, et alii. Scite Aristides Hymno in Jovem: Ποταμῶν τε ὁ κάλλιστος καὶ ἀξιολογώτατος καὶ αὐτὸς ἄρα διιπετής Νείλος ἦν, ἅτε δὴ μιμούμενος τὸν πατέρα καὶ οἷον υπαρχος ὑπ' αὐτοῦ τῶν κατ' Αἴγυπτον τεταγμένος, ἀντὶ τῶν Διὸς ὄμβρων αὐτὸς ἔπεισι καὶ πληροί τὴν γῆν. Νοτι tamen semper ad normam beat culta Nilus. Abudantior enim veniens, luxuria aquarum noxius; parcior, delectu est infructuosus: ut memoral Aumianus lib. xxi, 247. Quin aliquando absentivus fuit emansitque totus. Quo referendos puto sub Josepho septem sterilitatis in Ægypto annos. Quinquennio emansisse ante hos 400 annos scribit in historia itineris Byzantini Gunterus Helvetius cap. 6; novenaio multis ante sæculis Apollodorus lil. ut De diis. Adde quæ ex Philone et Plutarchu juniore notamus ad Claudiani Epigrammata iterat quidem editione 1023. Sub Galieno imperatore penitus exaruisse Nilum auctor est Nicephorus. Ba. 'Αρούρας. Nobitum tamen et sic aratione opus habere Egyptios agros. Maximus Tyrius

περ οἱ τοὺς χρησμούς ἐξηγούμενοι, την Αριστοτέ- cula, Aristotelis philosophiam et rerum princiλους σοφίαν καὶ τὰς τῶν ὄντων ἀρχάς, ἐν ὑψηλῷ τινι βήματι σοφιστικῶς μάλα καὶ σοβαρῶς καθώ ήμενος ἀφηγεῖτό τε καὶ ἐσαφήνιζε. Καί τινος λόγου παραρυέντος τοῦ οὐρανοῦ πέρι, εἴτε κατὰ σπουδὴν αὐτοῦ, εἴτε τῆς ἀκολουθίας τῶν λεγομένων καὶ τῆς ἁρμονίας ἀπαιτούσης (οὐ γὰρ δὴ ἐπιμέμνημαι τοῦτό γε) τοιαύτην τινὰ πρότασιν ἐποιεῖτο. ΑΜΜΩΝΙΟΣ. Καλὸν ὁ οὐρανὸς χρῆμα καταφαίνεται, ἢ οὐ; ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ. Καλόν, ἦν δ' ἐγώ. ΑΜΜ. ᾿Αγαθὸς δὲ καὶ ἡ τούτου Δημιουργός; ΧΡΙΣΤ. Πῶς γὰρ οὔ; ΑΜΜ. Εἰ τοίνυν, ἡ δ᾽ ὅς μὲν, ὁ οὐρανός, ἀγαθὸς δὲ καὶ ἡ τοῦδε τοῦ παντὸς Πατὴρ καὶ Ποιητής, πῶς οὐ τὸ καλὸν τῷ ἀγαθῷ τὸν ἅπαντα αἰῶνα συνέπε- 1 σθαι καὶ συνεζεύχθαι Χριστιανῶν βούλονται παι δες; Καὶ εἴ καλὸν ὥσπερ οὖν ὡμολόγηται, τόδε τὸ πᾶν, πῶς τὸ καλῶς ἔχον καὶ ἀρμοσθὲν εὖ, λύειν ἐθέλειν, οὐ κακοῦ ὅπερ διανοεῖσθαι περὶ τοῦ Πρώτου ἐκείνου οὔθ' ὅλως θέμις. Φθόνος γὰρ ἔξω τἀγαθοῦ καὶ ἑνός καὶ παντὸς δὲ θείου χορού. Η οὐ φαίνεται; ΧΡΙΣΤ. Πάνυ γε. ΑΜΜ. Καὶ τοῦτό γε ἄθρει. ΧΡΙΣΤ. Τὸ ποῖον δή; ΑΜΜ. Ἀγαθὸν τὸν Θεὸν συνομολογοῦσι; ΧΡΙΣΤ. Πῶς γὰρ ου; ΔΗΜ. Καλὸν δὲ καὶ τὸ πᾶν; serin. 35: Οὐδὲ γὰρ ὁ Αἰγύπτιος τῷ Νείλῳ θαῤῥει μένω, οὐδὲ παραδίδωσιν αὐτῷ τὰ σπέρματα, πριν ἢ τῷ ἀρότρῳ ζεύξῃ βοῦν, πρὶν τέμη αύλακα, πριν πονήσῃ μακρά· καὶ μετὰ τοῦτο ἤδη καλεῖ τὴν το ταμὸν ἐπὶ τὰ αὐτοῦ ἔργα· αὕτη μίξις του ποταμού πρὸς γεωργίαν καὶ ἐλπίδων πρὸς πόνους καὶ καρπῶν πρὸς ταλαιπωρίαν. Cui de aratione inundationem præcedente contradicunt alii. Ba. Ἐν ὑψηλῷ τινι βήματι σοφιστικῶς μάλα καὶ σοβαρῶς. βήμ., qui proprie θρόνος. Σοφιστι χῶς ' nempe κουφολόγον οἱ σοφισταὶ χρῆμα καὶ ἀλαζὼν ἡ τέχνη • Philostr. lib. vii. c. 8. Losden ταὼς ποικίλους, δόξῃ καὶ μαθηταῖς ἐπαιρομένους ὡς πτεροῖς· Dio Prus. orat. xii, 372. Sed quantulacunque hæc ad Platonem et Isocratem. TAR. Arrogantissi - mum hominum genus etiam de loco professionis suElimi quærebant auctoritatem sibi. Parissime Themistius initio Philosophi Orat. 21. Τί δὲ συνέχεσθε ὑπὸ θάμβους; ὅτι που ὑμῖν καινὸν καὶ ἀλλόκοτον καταφαίνεται ἄνδρα του φιλοσοφίας ὀνόματος ἀξιούμενον χθές τε ἀγείροντα ἑωρᾶσθαι καὶ νῦν καθήμενον ἐπὶ θρόνου τινὸς ὑψηλοῦ μάλα σοφιστικῶς καὶ σου βαρῶς μέλλοντα ὑμᾶς προκαλέσασθαι. Vide eleg tissimum et doctissimum Cresoltii Theatrum lib. m, cap. 13. Σοφιστικῶς. Persuasione sapientiæ sibi soli placentem timidumque, qualem Theophrastum suum salse inducit et erudit Æneas Gazæus BA. C. Ρ. Εἰ τοίνυν, ἡ δ᾽ ὅς, καλὸν μὲν χρῆμα ὁ ού. Fuerat Christianus hic sophista; inde noverat doctrinam ipsorum, et scelerato animo ad subvertendam procedebat, ut facile ex hoc opusculo coHigas. Non autem persona hæc Ammoniuin Saccam cognomento ferre potest, ut nonnulli inconsiderate putant. Is enim, cognomentum a saccis suis nactus, longe ante hujus scriptoris tempora vixit, pia, in sublimi quodam suggestu doctorum more sedens magnifice enarrabat et explicabat. Cum autem in sermonem de cœlo incidisset, sive ex ipsius industria, sive ex eorum quæ disputabantur, consequentia, sive etiam id connexionis ratio postularet (non enim satis memini) hanc propositionem injecit. AMMONIUS. Pulchrumne cœlum videtur, annon? CHRISTIANUS. Pulchrum, respondi. AMM. Hujusne bonus opifex? CHRIST. Haud dubie. AMM. Si igitur pulchrum cœlum; si præterra bonns hujus universitatis parens et effector, cur uolunt Christiani pulchrum ævo sempiterno simu cum bono conversari et hærere? Ac si pulchra hæc universitas, quemadmodum concessum est, quo pacto pulchre connexum apteque coagmentatum solvere velle non est improbum, quod profecto de primo illo et solo universorum Deo cogitare plane nefas. Nam non cadit invidia in id quod bonum est unum, sed ab omni divino cœlu exsulat. Nonne id tibi probatur? CHR. Quidni? AMM. Istud vero etiam considera. CHR. Quid? AMM. Bonum esse Deum confitentur? CHR. Omnino. M. Et universitatem pulchram? cum Zacharias noster velut de nolo sibi etiamnumque superstite Ammonio loquatur, citetque hoc Dialogo Basilium et Gregorium, theologos longe etiam Sacca posteriores, qui ævo Commodi imperatoris floruerit. Theodoretus Therapeut. lib. v, 573: Καὶ Τίτος, καὶ Δομετιανός, καὶ Νέρβας, καὶ Τραϊανός, καὶ ᾿Αδριανό, καὶ ᾿Αντωνίνος ὁ πρῶτος, καὶ Βῆρος, καὶ Κόμμοδος· ἐπὶ τούτου δὲ Ἀμμώνιος ὁ ἐπίκλην Σακκᾶς, τοὺς σάκκους καταλιπών οἷς μετέφερε τους πυρούς, τὸν φιλόσοφον ἡσπάσατο βίον· τούτῳ φοιτῆσαι φασὶ τὸν Ωριγένην καὶ Πλωτίνον. Vide et Porphyrium Vita Plotini. Alius fuit utroque ab isto Ammonius Ægyptius, Plutarchi magister, quem celebrat prooemio Vitarum Sophisticarum Eunapius. Poterit esse Ammonius, qui ὁ μικρός, ad differentiam alterius, in libris editis et Hermias cognominatur. ΒΑ. Eadem apud Æneam Gazæum nostrum. Est alter alteri horuin scriptorum simillimus, adeoque id ut unum utriusque libri auctorem statuerint aliqui. Quibus consentiremus, si potentiora contra argumenta deessent. BA. Πῶς τὸ καλῶς... οὐ κακού. Ex Platonis Τimao verbis totidemn. TAR. Λύειν ἐθέλειν. Εκ invidia dicebant, aut odio. Vide Æneam. Et hic sequitur. Plotinus Ennead. 2, libro sx, contra Gnosticos cap. 17: Οτι μή θέμις φθόνον ἐν τοῖς θεοῖς εἶναι. Aueas: ἀγαθῷ περὶ οὐδενὸς φθόνος οὐδείς. Cujus de re ipsa multa loca produci possent, si id ageretur, ut in molem hæ animadversiones exirent. Legas Eclogas physicas Jo. Stobæi. Βλ. CC. P. ἐκείνου καὶ μόνου οὐθόλως θέμις. Kal śróç. Non enim nisi in potiorem ant parem cadit invidia; quorum neuter est ubi unus est, in summa nimirum majestate. Sequentia cum Enea et Patribus qui super origines rerum scripserunt, committenda sunt. Ba.

CHR. Sane. AMM. Quo igitur pacto pulchrum non est simpiternum? Nam si in tempore procreata est hæc universitas, et secunda exsistit a suo opifice, non quidem dignitate (istud enim etiam nos profitemur), sed tempore, Deus penitentia quadam ductus ad illius effectionem processisse videtur, qui illam vel ignoratione pulchri vel invidia non antea condiderit at utrumque abborret a beata illa divinaque natura. Deus enim semper cognoscit pulchrum, semperque bonus est. Attende præterea ad istud. CHRIST. Quid illud? AMM. Providentiane administratur hoc universum? CHR. Certissime. AMM. Unde igitur admittit interitum? Consilione Dei, an præter consilium? Si præter consilium et voluntatem, non potest igitur Deus succurrere, etiani sἰ si conservare cupiat: si voluntate et consilio, quam ob causam perdit id quod inter rés procreatas est præstantissimum? An ut præstantius quidpiam efficiat? At idl fieri non potest. An ut deterius? at nefas. An ut simile et par? atqui puerorum is lusus est qui in litLore ludunt, ex arena domunculas identidem componunt et diruunt. Quis enim adeo sui operis negligens stultusque artifex, ut sua opera quæ semel præclare construxerit, mutet? Conficitur igitur ex iis quæ CC. P. έπεισφρητέον. Γλιχόμενος. Cupiens valde. Inde Romanum gliscere. Argumentum autem hic tractatum lege apud auctorem libri de mundo, qui Philonis Judæi operibus adjungitur, confutatum in sermone quarto Therapeutic. Theodoreti, qui De materia et mundo inscribitur. Multa apud Procluin et Philoponum huc spectantia. ΒΑ. 'Απόλλυσι. Errant in hoc magnopere niundanæ æternitatis assertores. Non enim abolitio hæc tollit quod semel fuit, seul renoval, recreat, ex humili facit splendidum, ex obnoxio mortalitati immortale. Quo eodem respexisse Platonem puto, cum mortalem a se conditum esse mundum dicentem Deum inducit, sed immortalitate se eum domaturum, quia placeat eum non abolere. Eadem docuina Aristotelis. Chalcidius in Timæum, cap. 281 Aristoteles sine genitura et sine interitu dicit mundum esse, divina Providentia perpetuitati pro ngatum; cujus sentenția cum sit præclara et nobilis et ad Platonici dogmatis considerationem satis accommodula, non oliose prætereunda est. Platonis verba nota ex eodem Dialogo. Ea respicit Stobæus Physicorum lib. 1, xxi, 412 cum ait: Πλάτων φθαρτόν μὲν τὸν κόσμον ὅσον ἐπὶ τῇ φύσει, αἰσθητὸν γὰρ εἶναι, διότι καὶ σωματικόν, οὐ μὴν φθαρησόμενον γε προνοίᾳ καὶ συνοχῇ Θεοῦ. Lidem sententia Pyllagoram, cujus dogmata, pleraque transtulisse in sua scripta et sermonis politie commendasse Platonem memo nescire debet, ascribit Plutarchus 'Αρεσκ. lil. 11, cap. 4: Πυθαγόρας και Πλάτων γενητὸν ὑπὸ Θεοῦ τὸν κόσμον, καὶ φθαρτὸν μὲν, ὅσον ἐπὶ τῇ φύσει, αἰσθητὸν γὰρ εἶναι διὰ τὸ σωματικὸν, οὐ μὴν φθα ρησόμενόν γε, προνοίᾳ καὶ συνοχῇ Θεοῦ. Qua transcripsit Stobæus, ut corrigeret, puto. Libellus enim ille Plutarcho ascriptus admodum incuriosus est scitorum, et Plutarchici operis epitome videtur. BA. lufra hoc libro: Οὕτω συντόμως καὶ ἁπλῶς τὴν ἐκ ψάμμου οἰκοδομίαν τῶν παραλογισμῶν ὑμῶν διαλύσομεν. neas Theophrasto. Nemesius aureolo, ΧΡΙΣΤ. Ναί. ΑΜΜ. Πῶς τοίνυν μὴ ἐς ἀεὶ τὸ καλόν; Εἰ γὰρ ἐν χρόνῳ γέγονε τόδε τὸ πᾶν, καὶ δεύτερόν ἐστι τοῦ Δημιουργοῦ, οὐ τῇ ἀξία (τοῦτο γὰρ καὶ ἡμεῖς συνομολογοῦμεν ), ἀλλὰ τῷ χρόνῳ, ὡς ἐκ μεταμε λείας ὁ Θεὸς ἐπὶ τὴν τούτου δημιουργίαν ἐδεύσας φαίνεται· ἢ ἀγνοίᾳ τοῦ καλοῦ, ἢ φθόνῳ μὴ ἀνέκαθεν δημιουργήσας· ἑκάτερον δὲ ἀλλότριον τῆς μα καρίας ἐκείνης φύσεως· εἴπερ καὶ ἐπιστήμων ἀεὶ τοῦ καλοῦ καὶ ἀγαθὸς ὁ Θεός. Αθρει δὲ καὶ τοῦτο. ΧΡΙΣΤ. Τὸ ποῖον φής; ΑΜΜ. Προνοία διοικείται τόδε τὸ πᾶν; ΧΡΙΣΤ. Ναί. ΑΜΜ. Πόθεν οὖν εἰσφρητέον αὐτῷ τὴν φθο ράν; Ητοι γὰρ κατὰ γνώμην τοῦ Θεοῦ, ἡ παρὰ γνώμην; Εἰ μὲν οὖν παρὰ γνώμην, ἀδύνατος βοη θεῖν, φυλάττειν γλιχόμενος εἰ δὲ κατὰ γνώμην, ὅπου χάριν ἀπόλλυσι τὸ ἄριστον τῶν γεγονό των; "Ητοι γὰρ καλλίονα ποιήσων; Καὶ οὐ δυνατόν. "Η χείρονα; καὶ οὐ θέμις. Η ὅμοιον; ᾿Αλλὰ παιδι κὸν ἄθυρμα τοῦτό γε, παρ' ηϊόνα παιζόντων, καὶ ἐκ ψάμμου οἴκους συντιθέντων καὶ λυόντων τίς γὰρ οὕτω ματαιόπανος τεχνίτης, ὡς ἐναλλάτ τειν ἑαυτοῦ τὰ καλῶς τῶν ἔργων γεγονότα Συνάγεται τοίνυν ἐκ τῶν τεθέντων, ἢ ἀδύνατον imo omni auro potiore libro De Homine, quem vulgo falso Gregorio Nysseno ascribunt cap. ", 107 Κομιδῇ γὰρ νηπίων παίδων ὁ τρόπος οὗτος ἐν ψάμμῳ τῆς παιδιᾶς, εὐθὺς μετὰ τὸ πληρῶσαι συγχεόντων τὰ γενόμενα πράγματα. "Αθυρμα aurem ludus pracipue puerilis, nullius pretii aut ponderis res gerens. Scholiastes Aristophanis in Nebulas: Αθύρματα, παίγνια καὶ οὐδὲν ἀξιόπιστα. Plene Suidas, άθυρμα, παίγνιον. Ιώσηπος... Hesychius: αθύρματα πα γνια· ἀθύρει, παίζει... ἀθύρων, παίζων. Quibus siugulis glossis ille optimorum auctorum insigniora loca explicavit; quorum nomina et verba magno posteritatis damno thesauro ille prisca eruditionis esempta sunt. ΒΑ. Ματαιοπόνος. In vacuum laborans, laboris inconsulius. ΒΑ. Τὰ καλῶς γεγονότα. Vile Aristotelem, sive quicunque tandem auctor est, cap. 5 De mundo, Quæ meliora fieri non possint. Frustra enim hoc sentiunt hac in disputatione sophiste. Perfectus quidem mundus, sed non ut perfectior ab artifice Domnipotente fieri non possit, qui in hoc mortalem fecit, ut immortalitate inox gloriosius indueret, quod scite in corpore universi et hominis edisserit et ob oculos ponit Æneas Gazæus. Ita Platonici intelligibilem mundum agnoscunt, intellectualium tantum rerum ordine constantem, sensuali longe præstantiorem, quem et generatum a supremo Numine, now conditum dixerunt. Vide Marsilii Ficini compendium in Timæum c. 9. Qui ipsi tamen aliter de sensuali etiam ratiocinantur: causativam nimirum cjus originem esse, non temporariam; itaque lice corporeus sit et sensibilis, æternum tamen esse quoniam a Deo sit factus et institutus. De quɔ Chalcidius in Timæum pp. 94, 95. ΒΑ. Αδύνατον. lupotentem, qui non possit quae velit. Pulchre Cyrilius glossographus: 'Αδύνα τος, impotens, non potens, impossibilis, inralıdus. BA.

τὸν Θεὸν λέγειν, ἢ ἀνόητον, ἢ, ὁ μὴ θέμις ποιεῖν, posita sunt, aut imbecillum Deum esse, aut intelliεἰπεῖν ᾿Αλλὰ μὴν οὔτε ἀδύνατος, οὔτε ἀνόητος ὁ Θεός· πρὸς δὲ καὶ ἀγαθός. Αφθαρτος ἄρα ὁ κόσ σμος. Εἰ δὲ ἄφθαρτος, ἀγένητος κατὰ χρόνον Αϊδίου γὰρ ὄντος τοῦ δημιουργικοῦ αἰτίου, ἀΐδιον κατά χρόνον τὸ δημιούργημα, ὥς φησιν ὁ Πορφύ ριος καὶ ἡ ἀλήθεια φαίνεται. ΧΡΙΣΤ. Ακουε οὖν, ἦν δ' ἐγώ. Ταῦτα γὰρ θαμά τοῖς ἀμελετήτως ἔχουσι Χριστιανῶν περὶ τοὺς τῆς ἀληθοῦς καὶ μόνης αὐτῶν εὐσεβείας και Ant, quod dictu est fas utrumque. GENEB. Legisse videtur interpres: 8 μὴ θέμις εἰπεῖν ἀμφόTepov. Alii conjiciunt legendum: 8 µh féµic elmeïv, ToLeiv, vel, quod dictu nefas sit eum facere. Montacutius in margine apographi sui conjecturam ad- , nolarat: ίσως· ὃ μὴ θέμις εἰπεῖν, πονηρόν aut, quod dictu nefas est, malum. Quod nimirum sequatur: ἀλλὰ μὴν οὔτε ἀδύνατος, οὔτε ἀνόητος ὁ Θεὸς, πρὸς δὲ καὶ ἀγαθός· ut opponatur ἀγαθὸς τῷ πο νηρῷ. Εt paulo ante dixit: ἢ ἀγνοίᾳ τοῦ καλοῦ ἢ φθόνῳ μὴ ἀνέκαθεν δημιουργήσας. Duc. Vide Chalcidium dicto loco. Argumenta pariter ab Ænea Gazæo confutantur, apud quem Aritheus concedit mundum pulcherrimam esse machinam; sed in id conditam infert ut dissolveretur, quod ex partibus quibus diversis constat animadvertatur dissolvendum vero ut melior restituatur, non in abolitionem; nec id invidia Dei factum, ut dissolubilis esset, sed quia ad ostendendam potentiam placuerit ei mortalia et immortalia condere, ne unius essent generis omnia. Tedelov yap, inquit porro, λόγου και δημιουργοῦ μὴ μόνον διάφορα ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ ἀλλήλοις ἐναντία, οἷον λευκὸν καὶ μέλαν, καὶ θερμὸν καὶ ψυχρόν, καὶ ἀθάνατα καὶ θνητά, & δι' ὑπερβολὴν δυνάμεως ἀθάνατα μετα ποιήσει, etc. Κατὰ χρόνον· quoad tempus. Ει hæc est Aristotelis, nt ex Chalcidio constat opinio Don omnino aspernabilis, quam irridet Æneas idem ex Attici nobilissimi philosophi sententia: Tòv δὲ Ἀριστοτέλη καὶ γελοῖον ἀποκαλεῖ, ὁμολογοῦντα μὲν τόδε τὸ πᾶν ὁρατὸν εἶναι καὶ ἀπτὸν καὶ σωμα τοειδές, ἀγένητον δὲ καὶ ἄφθαρτον εἶναι φιλονει xoūvta. Aristotelis sermo est libro 1 De cœlo, admodum intricate, in hunc tamen sensum composilus. BA. Πορφύριος. In libro utique quem Καθ' ὅλον inscripsit, et citatur ab Ænea Gazæo in eadem de mundi æternitate materia. Multa huc pertinent_in Stobæi Physicis et Plotini variis libris legenda. Ba. Αμελετήτως ἔχουσι. Non præmeditatis ad captiones et strophas conclusiuncularuin sophisticaruin cavendas animoque non immittendas. BA. Αληθοῦς καὶ μόνης εὐσεβείας. Vere pie tatis et quæ: apud eos solum invenitur; vel cui soli illi, incircumspecti cæterorum student. Dicit absterreri Christianos ne contradicant his larva blasphemiorum objecta. Si enim contra loquerentur, opinabantur simplices Deo superiorum se absurditatum aliquam impingere. Hæc terriculamenta dicit animorum soli simplicique veritati deditoruin, quibus Christianis illudebant qua poterant turgidi eloquentiæ et sapientiæ dialecticesque eristica persuasione sophiste. Contra hos nebulones ex professo pugnat hic liber, et multa scripta antiquorum, præcipue Græcorum Patrum. Et jäin B. Paulus, Coloss. 11, 3, 8; 1 Cor. xi monet horum casses vitare strictæ filei inherentes. Sic scite adulteros credentium appellat Tertullianus, Apolog. c. 47. Et philosophiam ipsam illam disceptatricem concussionem veritatis vocal, antistites ejus patriarchas hæreticoPATROL. GR. LXXXV. gentia vacuum, aut quod dictu est nefas, utrumque. Cum ergo Deus neque potestatis sit expers, neque intelligentia vacet, præterea cum bonus sit, non est obnoxius interitui mundus. Quod si expers est interitus, tempore etiam erit ingenitus. Cum enim æterna sit causa efficiens, ratione temporis sempiterna erit effectio, quemadmodum asseruit Porphyrius, et veritas ipsa ostendit. CHRIST. Ausculta, obsecro. Isthæc enim frequenter Christianis imparatis ad id ut veræ et unică religionis suæ rationem reddant, objicientes, simplirum, lib. De anima, c. 3, ejusque nomine ab Apostolo omnes hæreses damnari affirmat lib. v in Marcionem, cap. 19, quo loco vodoylav Apostoli ad Co'oss. 1, 3 subtililoquentiam interpretatur, qua eristicorum jam inde a Protagora eorum principe constant deliria. B. Ambrosius in eumdem Apostoli locum omnes ratiocinationes eorumdem circa elementa, mores, numeros, etc., cavendas monet, cum verisimilibus rebus et commentitiis causis constent, neque evadant facile, qui, semel inciderint inanitatum istarum casses. B. Hieronymus in eumdem locum sensus et sermonis philosophiæ veritatem convellere laborantes non solum non timendos, sed etiam stultitiæ deputandos præcipit. Et in psalmum cxv eos deceptiones suas ex propria arte hausisse antuniat, seductrice nempe per verborum plicas, quales sunt illæ quas ibi memorat dictum Psaltæ Regis, Omnis homo mendax, in suam propriam ignominiam intricantes, non evertentes. Quod de inepta illa toltiloquentia et rationis irretitrice capiendum, sola tamen: nam veræ philosophiæ ininime contemptrix est scriptura, utpote quam idem totam in Isaia propheta contineri Proæmio in ipsun testetur; quani ipsum esse Christianismum asseverat B. Augustinus Contra academicos aureolis libellis et epistola 56 ad Dioscorum de curiosis quæstionibus. Estque verisimilis conjectura ejusdem cap. 4 libri De vera religione, illos veteres philosophorum duces, si Christiana luce manifestata reviviscerent, ultro Christianis accessuros, vociferantes hanc eani esse doctrinam, quam ipsi populo persuadere non fuerint ausi. Quod de Platonicis his nostris præcipue dictum, quos plerosque, paucis verbis et sententiis mutatis, eodein suo tempore Christianos cupide factos ibidem idem testatur; quorum tamen numero in lib. x, 28 De civitate Dei eximit Porphyrium atque alios ejusdem arrogantiæ sectatores. Sed de veris hæc. Cæteros illos litigatores nostros idem alibi non seinel perduelles Christi et idololatrarum principes nuncupat. De istis pulchre Eusebius, oratione Constantini ad sanctorum cœtum, cap. 9: Td γάρ τοι πιθανὸν τῶν ἐν τοῖς διαλόγοις γινομένων ἀπάγει τὸ πλεῖστον ἡμῶν ἀπὸ τῆς τῶν ὄντων ἀλη θείας, ὃ δὴ καὶ πολλοῖς τῶν φιλοσόφων συμβέβηκεν, ἀδολεσχοῦσι περὶ τοὺς λόγου, καὶ τὴν τῆς φύσεως τῶν ὄντων ἐξέτασιν· διάκις γὰρ ἂν τὸ μέγεθος τῶν πραγμάτων τῆς ἐξετάσεως αὐτῶν ἐπικρατήσῃ, δια φόροις τισὶ μεθόδοις τὸ ἀληθὲς ἀποκρύπτονται· συμβαίνει δὴ αὐτοῖς ἐναντία δοξάζειν καὶ μάχεσθαι τοῖς ἀλλήλων δόγμασι, καὶ ταῦτα σοφοῖς εἶναι προσποιου prévois. Quæque ibi sequuntur Ammoni hujus mores stirpitus exprimentia. Totum hoc genus pataiórovov, neque quidquam recti bonique in vita potuisse expedire unquam notat B. Athanas. quæst. 95 Parabol. Scripturæ. Abusionem rationis non uno loco in iisdem vituperat Basilius Magnus, nimium nimirum et dedita opera altercando veritatem amittentibus. Quam inconsulti cæterarum rerum æstimandi qui de mundi constitutione inter sese digladientur, belle extulit Philo Judæus libro De

ciores terrere ac sibi subripere cogitatis, magni- διδασκαλίας προφέροντες λόγους, μορμολύττειν fica quædam et superba et artificiose confecta verba contexentes, arbitrati Christianam religionem sola communiri fide, et non præterea invictis rationibus et necessariis demonstrationibus gaudere atque gloriari; ut una hæc sit religio, quæ bona ſide et sinceris incorruptisque rationibus et verborum ac rerum documentis floreat exornataque sit. Non enim nostri theologi pigmentatis verbis, eἰ verborum luxurie, et Atticarum vocum harmonia et compositione, et vario elocutionis apparatu mullemulentia § 48: Καὶ τῶν λεγομένων φιλοσόφων ή πληθύς, τὸ ἐν τοῖς οὖσι σαφὲς καὶ ἀψευδὲς ἐπιμορφά ζουσα θηράν, κατὰ στίφη καὶ λόχους διακέκριται, καὶ δόγματα ἀσύμφωνα, πολλάκις δὲ καὶ ἐναντία, οὐ περὶ ἑνὸς τίθενται τοῦ τυχόντος, ἀλλὰ σχεδὸν περὶ πάντων μικρῶν τε καὶ μεγάλων ἐν οἷς αἱ ζητήσεις συνίστανται· οἱ γὰρ ἄπειρον τὸ πᾶν εἰσηγούμενοι τοῖς πεπερασμένον εἶναι λέγουσιν, ἢ οἱ τὸν κόσμον ἀγέννητον τοῖς γεννητὸν ἀποφαινομένοις, ἢ οἱ, χωρίς ἐπιστάτου καὶ ἡγεμόνος, ἀλόγου καὶ ἀπαυτοματιζού. σης ἐξάψαντες φορᾶς τοῖς ὑπολαμβάνουσι πρόνοιαν καὶ ἐπιμέλειαν ὅλου καὶ τῶν μερῶν θαυμαστήν τινα εἶναι, ἡνιοχοῦντος καὶ κυβερνῶντος ἀπταίστως καὶ σω τηρίως Θεοῦ, πῶς ἂν δύναιντο τὰς αὐτὰς καταλήψεις τῶν ὑποκειμένων ποιεῖσθαι πραγμάτων; Vide catera. Applicat enim his Lothum ignorantem filiabus propriis concubantem. Τὰς τῶν φιλοσόφων ξυμμο ρίας eum nugacibus poetis atheismi damnat Theodoretus Therapeut. lib. ut initio, Diagoræ, Theodoro, Evhemero impietatis ejusdem multos dans socios. Ob has incertitudines omnium ratiocinationum et conclusionum erant qui penitus diaboli inventum philosophiam perhiberent; quos egregie et more suo nervosissime confutat Clemens Alex., Varro Christiani nominis et Aristarchus omnis doctrinæ, l. vi Strom. Ei non dissimilis profunda eruditione auctor Arnobius philosophos non nominatos his laudat notis velut decretoriis libro 11, 48: Sed sapientibus (inquit ειρωνεύων) ros viris omnibusque instructis disciplinarum generibus creditis: nempe illis qui nihil sciscunt nec pronuntiant unum, qui pro suis sententiis bella cum adversantibus conserunt el pervicacia semper digladiantur hostili; qui, dum alter allerius labefactant, destruunt, convelluntque decreta, cuncta incerta fecerunt, nec posse aliquid sciri ex ipsa defensione monstrarunt. Quæ omnino ipsa veritas sunt. Mores et doctrinæ κακοζηλίαν langunt quæ de fisdem in fine Dialogi sui pronuntiat. Min. Felix: Philosophorum supercilia Christiani contemnimus, quos corruptores et adulteros novimus et tyrannos et semper adversus sua vitia facundos; nos qui non habitu sapientiam, sed mente præferimus, non eloquimur magna, sed rivimus; gloriamur nos consecutos quod illi summa intentione quæsiverunt nec invenire potuerunt. Pulchre damnationi et commendationi philosophiæ ethnicæ intervenit Isidorus Pelusiora, qui Christiano dogmati junctam amplectendum, adversante. abjiciendam sciscit, lib. 11, epist. 64: Εἰ μὲν τῇ ἀληθείᾳ καλλωπίζονται, που θεινὰ ὀφείλουσιν εἶναι τοῖς ἐχέφροσιν· εἰ δὲ κατ' αὐτῆς ὁπλίζοιντο, ἀτιμάζεσθαι εἰσὶ δίκαια Quo scuo excursionem, non præter rem tamen factam, sistummus. ΒΑ. Μορμολύττειν. Terriculamentis quibusdam exterrere, confundere. ΒΑ. Τετεχνασμένους. Ex arte compositos. Artem autem rhetoricam dicit, cujus notitia sophistæ capita super omnes mortales erigebant. Vise vel Vitas Eunapii; videbis et indignaberis super tumnidarum larvarum fastus. BA. Μένῳ τῷ πιστεύειν. Calumnia pagana. Vide ὑποτοπάζετε τοὺς ἁπλουστέρους καὶ ὑποσυλᾶν, μεγα ληγόρους τινὰς καὶ ἀλαζόνας καὶ τετεχνασμένους ὑφαίνοντες λόγους· οἰόμενοι τὸν Χριστιανισμὸν μόνῳ τῷ πιστεύειν τειχίζεσθαι, καὶ μὴ πρὸς τούτῳ, λόγοις ἀφύκτοις καὶ ἀποδεικτικαῖς ἀνάγκαις ἐπιγαννύσκεσθαί τε καὶ ἁβρύνεσθαι· ὡς μόνην εἶναι ταύτην εὐσέβειαν τὴν πίστει ἀγαθῇ καὶ λογισμοῖς ἀκιβδήλοις καὶ ἀποδείξεσι ταῖς διὰ τῶν λόγων καὶ ταῖς δι' αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἐπανθοῦσάν τε καὶ καλλυν]ομένην. Οὐ γὰρ δὴ οἱ παρ' ἡμῖν θεολόγοι Arnobium libro secundo. Rationem fidei pulchre enarrat ab agricolis et omni fere vitam spectante negotio Theophilus, lib. 1 Ad Autolycum. Quæ fundamenta fidei ultra Verbum Dei, miracula nimirum negari non valentia et in omnium oculis patrata, deducit pulchre in fine Theophrasti Aneas, et latius in libris Civitatis divinæ, xx11, 8... Augustinus noster. Μόνῳ τῷ πιστεύειν saue vero, sed in eum fide qui fallere nesciat, veritatem nimirum ipsam, quæ est drus. Quomodo etiam mortalium negotiorum sine fide nihil incipiatur, utque fides vera soli Deo tribuatur, pulchre docet Autolycum suum sodalem libro 1, 8 8 Theophilus: Οὐκ οἶδας, inquit, ὅτι ἁπάντων πραγμάτων ἡ πίστις προηγεῖται· τίς γὰρ δύναται θερίσαι γεωργός, ἐὰν μὴ πρῶτον πιστεύσῃ τὸ σπέρμα τῇ γῇ; et quæ sequuntur. Scite autem beatus Augustinus sciscit fide omnino opns esse homini Christiano ante intellectum. In Joannein c. 7, Iract. 29, 6: Noli, inquit, intelligere, ut credas; sel creue, ut intelligas: intellectus enim merces est fidei. Et pulchre fidem definit Petrus Chrysologus esse perceptionem veritatis rerum sine causarum cognitione. Hæc mysteria Christianismi cum non intelligerent, perfidi isti pagani, calumniabantur in sola persuasione credendi consistere totum. Haque anilibus prorsus fabulis exæquabant. Uberant talibus libri paganismum destruentium, quales зunt Athenagoras, Justinus, Clemens, Tertullianus, Αrnobius, Lactantius, Minutius, et alii. Ad stultam illam de stulta persuasione opinionem pertinet quod ait Antoninus imperator lib. 1. § 3: Τὸ δὲ ἕτοιμον τοῦτο, ἵνα ἀπὸ ἰδικῆς κρίσεως ἔρχηται, μὴ κατὰ ψιλὴν παράταξιν, ὡς οἱ Χριστιανοί, ἀλλὰ λελογισμέν νως καὶ σεμνῶς. Quos utinam magnus ille vir pro pius cognitos habuisset. BA. Αποδεικτικαῖς ἀνάγκαις. Qualis praecipua est mortuorum resuscitatio. Etiam Æneas Gazæus cæteris præponit eam apódixin, et revera nemo diffitebitur rem omnino talem esse, ut indubitabilem Christianismo veritatem assignet. Verba Æneæ, νῦν γὰρ ἔτι παρὰ τοῖς Σύροις... οὐκ ἀμφίβολος ἀκροατής. Addit deinde rem sibi ipsi visamn, cognitam, pro testimonio confirmandam. Sunt apud nos nondum editæ conciones decem super Lazarı resuscitatione, auctoris incerti, antiqui tamen, et minime superstitiosi, quæ miraculis omnibus cam efferunt, et hanc necessitatem credendi miris modis insinuant atque urgent. BA. Οἱ παρ' ἡμῖν θεολόγοι. Rationem pulchre reddit Origenes sub finem primi Contra Celsum et Philocalia cap. 18: "Οτι τοῖς δυναμένοις φρονίμως καὶ εὐγνωμόνως ἐξετάζειν τὰ περὶ τοὺς ἀποστόλους τοῦ Ἰησοῦ φαίνεται ότι δυνάμει θείᾳ ἐδίδασκον οὗτοι τὸν Χριστιανισμὸν καὶ ἐπετύγχανον ὑπάγοντες τους ἀνθρώπους τῷ λόγῳ τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ ἡ εἰς τὸ λέγειν δύναμις καὶ τάξις ἀπαγγελίας κατὰ τὰς Ελλή νων διαλεκτικὰς ἡ ῥητορικὰς τέχνας ἦν ἐν αὐτοῖς ὑπαγομένη τοὺς ἀκούοντας· quæque multis ibi se quuntur. Vide scriptorum veterumque magnam copiam, qui contra Judæos proque Christianæ religionis fuulamentis scripserunt. ΒΔ.

κεκαλλιεπημένοις λόγοις, καὶ ῥημάτων κομψείαις, cent auditorum aures verarum demonstrationum καὶ ᾿Αττικῶν ὀνομάτων ἁρμονίᾳ τε καὶ συνθήκῃ καὶ τῷ γλαφυρῷ τῆς φράσεως γοητεύουσι τῶν ἀκροωμένων τὰς ἀκοὰς ἀληθῶν· ἀποδείξεων ἀπορία ὥσπερ ὁ ὑμέτερος Πλάτων καὶ οἱ λοιποὶ ὅσοι τῶν ὑμετέρων πέρι γεγράφασι θεῶν· μᾶλ λον δὲ πονηρῶν δαιμόνων· τὰς Σειρήνας μιμούμενοι τὰς Ομηρικάς, τῇ τῆς μουσικῆς ἡδονῇ, τῶν φιλακροαμόνων κατακηλούσας τὰ ὦτα, καὶ θανάτῳ ζημιούσας τοὺς πειθομένους. Οθεν ἐπαινῶ τε καὶ ἄγαμαι τὸν Ἰθακήσιον ἐκεῖνον στρατιώτην μηδὲν ἀγενὲς παθόντα, φρονήσει δὲ μᾶλλον νενικηκότα τὰς τούτων ἐπιβουλάς. Οὐ τοίνυν τὰ παρ' ἡμῖν τοιαύ τα. Καὶ γὰρ ὅτε Σωτὴρ ὁ ἡμέτερος, καὶ οἱ θεσπέσιοι τούτου φοιτηταί, καὶ οἱ πάλαι προφῆται τὰ περὶ αὐτ τοῦ χρησμῳδοῦντες, οὐ ποικιλίᾳ λόγων καθάπερ κομμωτικῆς ὑποδιεσκεδασμένῃ· ἀλλὰ γυμνὴν παντὸς προκαλύμματος καὶ πάσης ἐπιτεχνήσεως, καὶ - στωμυλίας προτιθέασι τὴν ἀλήθειαν. Καὶ τὸ Αττικῶν ὀνομάτων ἁρμονία. Omnibus seculis celebrata, cujus exempla dant diversi inter sese, inimitabili autem suavitate conspirantes illi veteres adiniranthi heroes, Plato, Aristoteles, Aristophanes, Xenophon, Thucydides, et pauci alii; quorum gratias sequentibus sæculis imitati atticistæ floribus pene obruerunt virilitatem. Vise de commendatione attica eloquentiæ eos in suis sibi sedibus scriptores, quos laudamus adversariorum lib. Caxxi, cap. 19. ΒΔ. Γοητεύουσι. Incantant veluti. Quo sensu Stoici respuerunt studia rhetorices ardentiora, pro blandimentis nimirum a solidæ sapientiæ studio mentes seducentibus. Sic gratulatur sibi M. Antominus imperatorum sapientissimus didicisse, παρὰ Ρουστίκου τὸ λαβεῖν φαντασίαν τοῦ χρήζειν διορα θώσεως καὶ θεραπείας τοῦ ἤθους, καὶ τὸ μὴ ἐκτρα. πῆναι εἰς ζῆλον σοφιστικόν, μηδὲ τοῦ συγγράφειν περὶ τῶν θεωρημάτων ή προτρεπτικά λογάρια δια λέγεσθαι, ἢ φαντασιοπλήκτως τὸν ἀσκητικὸν ἢ τὸν εὐεργετικὸν ἄνδρα ἐπιδείκνυσθαι, καὶ τὸ ἀποστῆναι ῥητορικῆς καὶ ποιητικῆς καὶ ἀστειολογίας. Noster imira: ὅτε δὴ μῦθος τηνάλλως ᾗ κεκαλλιεπημέ νος ονόμασι καὶ τῷ γλαφυρῷ τῆς εὐαπείας γοητεύων τὴν ἀκοήν... Pulchre Clemens Alexandrinus, Stromat. 1. c. 10, 47: Τὴν δὲ ἐριστικήν τε καὶ σο φιστικὴν τέχνην παραιτητέον παντελῶς, ἐπεὶ καὶ αἱ λέξεις αὐταὶ τῶν σοφιστῶν οὐ μόνον γοητεύουσαι κλέπτουσι τοὺς πολλοὺς, βιαζόμεναι δ᾽ ἔσθ' ὅτε Καδ μείαν νίκην ἀπηνέγκαντο. Β. Basilius Homnil. 24 retoricam περὶ τὸ ψεύδεσθαι τέχνην appellat, et Virgilius in Catalectis rhetorum chorumn integrum cymbalon inanis juventutis. Huc facientia suo exemplo B. Augustinus in Confessionibus. Ba. Αληθῶν ἀποδείξεων ἀπορίᾳ Hoc erat omne artificium ejus temporis sophistarum; nou enim dignis argumentis irradiantem veritatem poterant obtenebrare. Seducebant ergo ad sophistica verborum delinimenta juventutem, sine ullis doctrinæ suæ assertionibus idoneis. Exemplum dat de proximo Theophrastus Æneæ Gazæi, meras nugas magna discipulorum frequentia et admiratione professus, quem totum uno colloquio evertit Christianus auditor. Ba. ῾Υμέτερος Πλάτων. Etiam ἡμέτερος dicere poterat. Recte enim expensa Platonis doctrina multum veritati consonabat, etiam ad mysteriorum mirificam traditionem, ut super principio Evangelii secundum B. Joannem; non tamen ut mortem pro homine perituri Dei redemptoris ea philosophia inopia, quemadmodum vester Plato, et cæteri qui de vestris diis scripserunt, imo vero de scelestis dæmonibus, sirenas æmulati Homericas, quæ musicæ voluptate aures cupidorum auditorum deliniebant, et obtemperantes morte multabant. Proinde laudo, atque etiam admiror Ithacensem illum militem, qui nihil sua nobilitate indignum passus est, sed potius prudentia ipsarum insidias superavit. Non igitur nostra sunt ejusmodi. Etenim Salvator noster ipsiusque divi discipuli et veteres prophetæ, que ad ipsum spectabant oraculis fundentes, non varietate verborum, tanquam fucis conlita, sed nudatam omni prætextu et artificio et garrulitate veritatem proposuerunt. Sic naturalis pulchritudo̟ apparet. Sic oratio rebus congruit, vestraque omnis perit vanitas. Sed ne me extra rem verba facere suspiceris, vestraque argumenta quæ nihil ab aranearum telis differunt, refugere, jam ad tuam quæassequeretur. Vide B. Augustini Confessionum lib. vii, cap. 9. Alia proponere non est bujus opere. ΒΑ. Σειρήνας. Note tabule. Harum ad deceptrices animorum cantilenas creberrima translatio, ut cum Musas ipsas Seirenum convitio incessit consolatrix philosophia apud Boethium. Abite, Seirenes usque in exitium dulces, meisque eum musis curandum sanandumque relinquite. Pulchre Nicolaus Clemengius epistola 1: In mari magno et spatioso mundi hujus cantu Seirenum dulcisono delectati, obdormiscinius, hoc est, si quis metaphoram intelligit, dum rerum temporalium blanda et fallaci suavitate nimium capimur atque illicimur, in iisque, patriæ obliti, requiem quærimus, quasi in molli strato languido inerlique otio torpescimus, et qui vigili ad patriam cursu tendere debueramus, dulciaque Seirenum carmina perniciose blandientia, surda velut aure, vitare alque declinare, illis capti atque consopiti, tum patriam ſugimus, tum in periculum exitiale protrahimur. In. laudem tamen etiam venit comparatio cum Sirenis. Petronius de formosissima muliere: Tanta gratia conciliabat vocem loquentis, tam dulcis sonus temperatum mulcebat aera, ut putares inter auras canere Sirenum concordiam. Sic enim legendum in eo; male vulgo pertentatum mulcebat aera, in quo sensus nullus est. Epitaphium priscum Homonieæ. 'H πολὺ Σειρήνων λιγυρωτέρη, ή παρά Βάκχῳ καὶ θιάσοις αὐτῆς χρυσοτέρη Κύπριδος. Sic et illud epigramma emaculandum, cum inscite vulgo circumferatur καὶ θοίναις Allianus lib. xu, cap. 1 Hist. Var., de Aspasia: Φώνημα εἶχεν ἡδὺ καὶ ἀπα λόν· εἶπεν ἄν τις, λαλούσης αὐτῆς, ἀκούειν Σειρῆνος. Ἡ τῶν Σειρήνων μουσική proverbium habet apud Eschinem contra Ctesiphontem. Historiant solidius enarramus recensita commentatione ad Epigrammata Claudiani. Ba. Φρονήσει δὲ μᾶλλον. Minime vi aut armis. Asturiam agnoscit Hyginus cap. 141: Ulysses astutia sua cum præternavigavissel scopulos in quibus morabantur, præcipitarunt se in mare. Vide Odysseum, M. BA. Γυμνὴν παντὸς προκαλύμματος. Cyrillus Glossario: προκάλυμμα pralex um, praestigium, velamentum. ΒΑ. Στωμυλίας. Iden: Στωμυλίαι· argutia. Στωμύλος· facundus, lepidus, dicam. Theophilus Ib. i Contra Autol: Στωμύλον μὲν οὖν στόμα καὶ φράσις εὐεπής τέρψιν παρέχει καὶ ἔπαινον πρὸς κει νὴν δόξαν ἀθλίοις ανθρώποις ἔχουσι τὸν νοῦν κατεφθαρμένον. Hesychio στωμύλος, ο λάλος, πιθανολό

stionem respondeo, et ad hua diluenda Christo solo φυσικών διαφαίνεται κάλλος· καὶ οἱ λόγοι τοῖς πράduce et Deo fretus venio. Dicebatur a te: Si bonus γμασι συμβαίνουσι· καὶ τὰ ὑμέτερα φρούδα oest Deus, si pulchra hæc universitas, tanquam boni χεται πάντα. Ἀλλ᾽ ἵνα μή με ἐξαγώνιόν τινα λόγον Dei opificium, quo pacto non necessarium, ut pul- ποιεῖσθαι ὑποτοπήσῃς, τὰς ὑμετέρας προτάσεις απο chrum opus opificem suum perpetuum comitetur? φυγγάνοντα, μηδὲν τῶν ἀραχνείων υφασμάτων διαφεque pacto a bono proficisci potest tam pulchri ρούσας ἤδη πρὸς τὴν ἀπορίαν ἀποκρινοῦμαι operis tamque apte coagmentati dissolutio? Duo- τὴν σὴν, καὶ τὰ σὰ καταλύσων ἀφίγμαι, Χριστῷ τῷ rumque alterum necessario sequi, ut aut ignora- μόνῳ καθηγεμόνι τε καὶ Θεῷ πεποιθώς. Ελέγετο tione pulchri, aut invidia pulchrum bonus Deus non παρὰ σοῦ, ὡς εἰ ἀγαθὸς μὲν ὁ Θεὸς, καλὸν δὲ καὶ condiderit. Utrumque autem colligebas alienum a τόδε τὸ πᾶν, ὡς τοῦ ἀγαθοῦ δημιούργημα; πῶς οὐ summi boni natura. Nunquid hæc a te dicebantur? τὸ καλὸν ποίημα, τῷ ποιητῇ συνέπεσθαι θέμις; καὶ ὡς οὐ πρὸς ἀγαθοῦ τὸ καλῶς ἔχον καὶ ἁρμοσθὲν εὖ, λύειν Καὶ ὡς δυοῖν θάτερον· ἢ ἁγνοίᾳ τοῦ καλοῦ τὸ καλὸν οὐκ ἐδημιούργει ὁ ἀγαθὸς, ἢ φθόνῳ· καὶ ἀμφότερα συνήγετο, ἀλλότρια εἶναι τἀγαθοῦ. Η οὐ ταῦτα ἐλέγετο; AMM. Maxime. CHRIST. An igitur, fortunate vir, Socratem, Platonem et singulos homines, pulchram rem esse ceuses necne? In confesso etiam est Dei esse opificium et effectiones. AMM. Quidni? CHRIST. Cur igitur Socrates, cur Plato, cur singuli homines non exsistunt perpetuo? Quamnam ob causam in tempore fiunt, et intereunt? An non mortuus Socrates, mortuus Plato? annon singuli lomines quotidie migrant ex hac vita? AMM. Certe. CHRIST. Et his morientibus atque intereuntibus bonus est Deus? AMM. Vera videris dicere. CHRIST. Et pulchri habet scientiam licet hæc in tempore fiant et desinant? AMM. Est omnino necessarium. CHRIST. Et invidiæ morbum non attribuimus (propterea) Deo bono? γος, εὐτράπελος τῷ λόγῳ στμύλλεσθαι, τρανῶς λαλῆσαι· στωμυλῶν· λαλών: cujus postrema vocula corrupta est; addenda enim vocula, ἡδὺ λαλῶν νει εὖ λαλῶν. Pollux, lib. 11, cap. 4: Στομώδη, τὰ εύστομα καὶ εὐφημα. lib. v, cap. 45: Κομψώς, χαριέντως, στωμύλως. Quamquam στωμυλίαι etiam φλυαρίαι. Vide Scholiasten Aristophanis. Utique tamen recte corrigitur Hesychius, sine adjectione omnem loquelam huic voci perperam adaptans; aut enim in bonam aut malam partem expresse sumitur. Suidas amborum exempla producit. Ba. Υμέτερα φρούδα. Hesychius: Φρούδα ἀφανῆ, ἄφαντα, φρυγανώδη. Suidas: φροῦδα· ἀφανῆ, ἄφαντα... Etymologicon: Φροῦδοι· παντε λῶς, ἀφανεῖς, ἔρημοι, οἷον ἀπεληλυθότες, ἔκδημοι· καὶ φροῦδα, τὰ ἀφανὴ καὶ ἄφαντα. Frivola vestra dicant Latini. BA. Μηδὲν τῶν ἀραχνείων υφασμάτων διαφερούσας. Ad hunc modum Aristo τους λόγους διαλεκτικῶν τοῖς τῶν ἀραχνίων ὑφάσμασιν είκαζεν, οὐδὲν μὲν χρησίμους, λίαν δὲ τεχνικούς, μι Ζ leucus leges. TAR. Proverbialis locutio super rebus maxime tenuibus et vilibus. Virgilius de culicis poemate, v. 2: [Alque ut aranevli tenuem formavimus orsum. Suida: Αράχνειον νῆμα, καὶ ἀράχνειο; μίτος· περὶ τῶν λεπτοτάτων. S. sacer Codex in bro Jobi cap. vi: Non ei placebit vecordia sua, et sicut tela aranearum, fiducia ejus. Martialis lib. viii, epigr. 33, catalogo rerum nuium: [Nec vaga tam tenui discursal aranea tela: [Tam leve nec bombyx pendulus urget opus. Ba. eΑΜΜ. Πάνυγε. ΧΡΙΣΤ. "Αρ' οὖν, ὦ μακάριε, Σωκράτη καὶ Πλάτωνα καὶ τοὺς κατὰ μέρος ἀνθρώπους καλόν τι χρῆμα φής εἶναι, ἢ οὐ; Συνωμολόγησας καὶ Θεοῦ δη μιουργήματα καὶ ποιήματα. ΑΜΜ. Πῶς γὰρ οὔ; ΧΡΙΣΤ. Πῶς τοίνυν οὐκ ἀεὶ Σωκράτης καὶ Πλάτων καὶ οἱ κατὰ μέρος ἄνθρωποι; διὰ τί δὲ ἐν χρόνῳ για νονται, καὶ ἀπόλλυνται; Η οὐκ ἐτελεύτα μὲν Συ κράτης, ἐτελεύτα καὶ Πλάτων, καὶ οἱ κατὰ μέρος ὁσημέραι τελευτῶσι τὸν βίον ἄνθρωποι; ΑΜΜ. Φαίνονται. ΧΡΙΣΤ. Καὶ τούτων τελευτώντων καὶ φθειρομέ νων, ἀγαθὸς ὁ Θεός; ΑΜΜ. Κινδυνεύεις ἀληθῆ λέγειν. ΧΡΙΣΤ. Καὶ ἐπιστήμων τοῦ καλοῦ τούτων ἐν χρόνῳ γινομένων καὶ ἀπογινομένων; ΑΜΜ. Πᾶσα ἀνάγκη. ΧΡΙΣΤ. Καὶ φθόνου πάθος οὐ κατηγορούμεν τἀγαθοῦ; Συνέπεσθαι. Velut afirum ipsi. Sape loc verbo utitur et abutitur Nonnus. BA. Οὐ πρὸς ἀγαθοῦ τὸ ἁρμοσθεν εὖ λύειν. Eadem sunt in Theophrasto Æneæ. Non autem exigentur e nobis bæ rationes, boc quidem opusculo. Veterum scita habes in Stobæi Eclogis physicis et ipsis philosophis magnariis eorumque interpretibus. BA. C. Ρ. ἢ οὐ συνωμολόγησας. Επιστήμων τοῦ καλοῦ. Perfectam notitiam ejus quod sit omnium optimum ipsumque Deum maxime deceat τὸ ἐπιστήμων sinu gerit, potentem scientiam et scienten optima potentiam. ΒΑ. Ἐν χρόνῳ. In ordine et modo, ad quem ominia mundana sunt constituta. Tempus enim cum mundo coepit, cumque mundus peribit, nec jam ipsum supererit. Intelligit simul successiones et decessiones creaturarum, statuto singulis tempore. Sic loquuntur cum energia quadam sacræ Litteræ; et philosophi Christiani sæpius sæculum in ore babent. BA. Φθόνου πάθος. In bonam naturam non call t teterrima labes invidiæ, quam penetrat, humanitate expellit et in diabolicam transmutat, scito beati Chrysostomi. In Nostri sententiam pulchre Galenus, lib. xii, De usu partium: 'Αγαθῷ οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς φθόνος. Εt Plutarchus, libro De fato. De Deo Plato in Timæο. Αγαθῷ δὲ οὐδεὶς περὶ οὐδενὸς οὐδέποτε φθόνος· τούτου δ' ἐκτὸς ὤν, πάντα ὅτι μά λιστα ἐβουλήθη γενέσθαι παραπλήσια ἑαυτῷ. Οι sententiam innuit et repetit Philo. Σπουδαίον είναι

ΑΜΜ. Οὐδαμῶς. ΧΡΙΣΤ. Ε: τοίνυν ἀγαθὸς ὁ Θεὸς, καὶ ποιητὴς Σωκράτους καὶ Πλάτωνος, καὶ τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων καλῶν ὄντων καὶ ἐν χρόνῳ γινομένων και ἀπογινομένων· καὶ οὐδὲν ὁ τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ βλάπτεται λόγος • τούτων οὕτως ἐχόντων, πῶς οὐκ ἀγαθὸς καὶ τόδε τὸ πᾶν δημιουργῶν· κἂν ἔτε βούληται δημιουργῇ καὶ λύων και μετασκευάζων ὅπη αὐτῷ δοκεῖ, καὶ ὡς ἂν αὐτῷ παρασταίη καὶ μόνῳ; "Η οὐκ αἰσθάνῃ, ὦ δαιμόνιε, ὡς ὁ τὰ μέρη φθείρεσθαι συγχωρῶν, καὶ τὸ ὅλον τὰ αὐτὰ παθήματα τοῖς οἰκείοις μέρεσιν ὑποστῆναι βούλεται; Οἷα γὰρ ἂν ᾖ τὰ μέρη τοῦ ὅλου, τοιοῦτον εἶναι καὶ τὸ ὅλον, οὗ τὰ μέρη, ἀνάγκη ΑΜΜ. Οὐκ οἶδα ὅντινά μοι τρόπον δοκεῖς εὖ λέγειν· πέπονθα δέ τι περὶ τὸ ὑμέτερον δόξασμα· καὶ οὐ πάνυ σοι πείθομαι ἀλλ᾽ ἐπαναλαμβάνων, φημί· ὡς οὐ δημιουργός Σωκράτους καὶ Πλάτωνος καὶ τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων ὁ Θεός· ἀλλ' ὁ καθώ έκαστον πατήρ τε καὶ ἥλιος ΧΡΙΣΤ. Είεν, ἦν δ᾽ ἐγώ· καινοὶ ἄρα δημιουργοί πεφήνασι καθ' ὑμᾶς πατήρ τε καὶ ἥλιος· χρεών οὖν ἔκαστον τὸν αὐτοῦ πατέρα θεολογεῖν, αὐτοῦ μόνου δημιουργοῦ καὶ ποιητοῦ τῶν ὅλων. ΑΜΜ. Οὐ τοῦτό γέ φημι· ἀλλ' ὅτι ὁ καθέκαστον πατέρα αἴτιος τῆς ἑκάστου γενέσεως διὰ τῆς τοῦ σπέρματος καταβολῆς γίνεται. ΧΡΙΣΤ. 'Αλλ', ώ μακάριε, ἦν δ' ἐγώ, οὐ τοῦτο νῦν σκεπτέον· ὅτι δὴ ὀργάνοις κέχρηται τοῖς πατράσιν ὁ Θεὸς, διὰ τούτων εργαζόμενος τὰς πρώτας ἀρχὰς καὶ τὸ σπέρμα τῆς γενέσεως καταβάλλων· ἀλλὰ τίς G τὸ καταβαλλλόμενον διὰ τῆς ἀλλοιωτικῆς δυνάμεως ἐμόρφωσε, καὶ εἰς εἶδος ἤγαγε; τίς δὲ ὁ τὴν τῶν μορίων ἐνθεὶς ἀναλογίαν καὶ ἁρμονίαν; ὅς ἐξ ὀστέων καὶ νεύρων καὶ φλεβῶν καὶ σαρκὸς τῆς καθέκαστον συμπνοίας, καὶ εὐαρμοστίας, καὶ συμφωνίας, συνηρ ἐλεύθερον. Ἐπειδὴ δὲ, κατὰ τὸν λιγυρώτατον Πλάτωνα, φθόνος ἔξω θείου χοροῦ ἵσταται, θειότατόν τε καὶ κοινωνικώτατον σοφία συγκλείει οὐδέποτε τὸ ἑαυτῆς φροντιστήριον. Notanda diverbialis locutio: ἄφθονος αἱ τῶν Μουσῶν θύρα:. Βλ. Ποιητής. Non est opus vitari Latinam vocen factoris, cum ea utatur Tertullianus Apolog. cap. 11: Cæterum si nemo esset qui deos faceret, frustra præsumitis deos factos auferendo factorem. Prudentii, Prosperi, Sedlulii, Alcimi Aviti, Fortunati, loca nolavit G. Fabricius ad poetas Christianos. Cyrillus in Glossario: Ποιητής, ὁ κατασκευαστής, factor. Onomasticon velus. Factor, ποιητής. Fl. Corippus lib. 1 [Sed factor solis postquam sub sole videri [Se voluit. Prudentius: Haudquaquam soli datur a faclore poleslas. Utuntur quiuino Cato, lib. De re rustica, et Palladius ut notatum Adversar. lib. xxxıx, cap. 8. B. Λόγος. Ratio sive tenor divinæ bonitatis. Sic enim ratio ordinem eliam, seriem, denotat. Sic ralio, Epicuri doctriuæ omnis ordo, Lucretio. Βλ. Καν ὅτε βούληται δημιουργῇ. Ad oram libri Regii: Φησὶ καὶ ὁ ἅγιος Μάξιμος· Ἐξ ἀϊδίου δημιουρ γὸς ὑπάρχων ὁ Θεὸς, ὅτε βούλεται, δημιουργεί, λόγω ὁμοουσίῳ καὶ πνεύματι· καὶ μὴ εἴπης, Τίνι λόγῳ νῦν ἐδημιούργησεν ὁ Θεὸς ἀεὶ ἀγαθὸς ὑπάρχων; Sed hanc quaestionem nemo est fere de antiquitate Patrum qui non disceptarit. Tar. Ad oram regii libri ascribebatur hoc scholium, cujus interpretatio jam AMM. Minime. CHRIST. Si igitur bonus Deus, et effector Socratis et Platonis et singulorum hominum, qui et pulchri sunt, et in tempore facti, et mortui, neque quidquam bonitatis Dei ratio læditur; si hæc, inquam, omnia sic se habent, quo pacto non bonus existimabitur, quatenus hanc 270 universitaten fabrica vil, quamvis cum ipsi et quidem soli videbitur, cam solvat, et diruat? Aunon sentis, præclare vir, quod qui partes interire concedit, etiam totumn iisdein affectionibus obnoxium esse vult? Quales enim fuerint partes totius, tale esse totum cujus sunt partes necesse est. AMM. Nescio qui mihi recte dicere videaris: aliquid autem patior circa vestram opinionem, nec valde tibi assentior; sed resumpto sermone, respondeo Deum non esse opificem Socratis, Platonis singulorumque hominum, sed uniuscujusque patrem el solem. CHRIST. Sit ita sane, inquam ego: novi opilices monstrantur vestra opinione pater et sol: debet igitur unusquisque Patrem suum Deum referre loco solius opificis et universorum effectoris. AMM. Non id aio, sed singulos parentes per seminis emissionem causam esse cur unusquisque oriatur. CHRIST. Atqui, o vir fortunate, non istud hoc tempore verbi inspiciendum et considerandum qua ritur. Sit ita saue: instrumentorum vice, parentibus utitur Deus, per hos eliciens prima principia, et semen ortus jaciens: sed quis est, qui jactum semen per commutandi vim et facultatem formavit, et ad speciem deduxit? Quis praeterea ille, qui partium proportionem posuit, constituit et harmoniam: qui ex ossibus et nervis, et venis et carne, et sinIn Latina editione prodiit: Φησὶ δὲ καὶ ὁ ἅγιος Μ... δημιουργεί λόγῳ σὺν ὁμοουσίῳ.... Duc. Καὶ μόνῳ. υi solius voluntatis suæ merito rationem habeat, nullius egeat consilio. Vitiata tamen vocula xal videatur. BA. πᾶσα ἀνάγκη. CC. P Tage dayanmo est invito animo concedentis narrationi parum sibi grate. Distinctio sic collocanda est, ut nos hic scripsimus: Nescio quo, aliquo tamen modo mihi bene ratiocinari videris. Πέπονθά τι· aliqua tuu ista doctrina commoveor; καὶ οὐ πάνυ σοι πείθομαι. Scribendum, adjecta una littera, existimo: καὶ οὐ πάνυ σοι πείθομαι. Scite hominem fastuosum sic loquentem inducit, ut persuaderi etiam persuasus nolit, neque fateatur se ab eo doceri, quem longe ut sua eruditionem inferiorem contempserat hactenus et tum quoque contemnebat. BA. Πατήρ τε καὶ ὁ ἥλιος. Per patrem Pater, per solein Effector aut Conditor. Sic enim enarrantur hæc per sequentia, et sunt stolidissima, nec digna quibus exigendis in temet abeas. Simpliciter sensus sit: Patrem et solem singulis hominibus suos esse opifices, non illum omnium creatorem Deum, uisi remola causa. Julianus imp. Hyuno solis: Ηγούμαι, εἴπερ χρή πείθεσθαι τοῖς σοφοῖς, ἁπάντων ἀνθρώπων εἶναι τοῦ τον κοινὸν πατέρα· λέγεται γάρ ὀρθῶς· ἄνθρωπος ἄνθρωπον γεννᾷ, καὶ ἥλιος, etc. Βα C. Ρ. καθ' ἔκαστον πατήρ.

gula conspiratione et consonantia et temperatione μόσατο τόδε τὸ ζῶον καὶ συνεστήσατο; τίς δὲ ὁ τὴν coagmentavit hoc animal atque composuit? Quis ille qui animam formato corpori colligavit, construxit, ut exigua humoris gutta in naturæ officinam conjecta animal rationis particeps mortale conficeretur, mentis et scientiæ capax? hoc certe praclarum opus, homo? Neque enim solen quis dixerit: nam etiam ipse opificium Dei est, si qua in re Platoni fides debet adhiberi. An tibi videtur eum qui ab alio effectus est, qui natura Deus non est, posse aliquid condere? AMM. Non. CHRIST. Deum autem putas esse solem? AMM. Equidem puto, nisi aliud doces. CHRIST. Age igitur, primum contemplemur solψυχὴν μορφωθέντι τῷ σώματι δεσμῶν· ἵνα μικρὰ ῥανὶς ὑγρότητος καταβληθεῖσα ἐν τῷ τῆς φύσεως ἐργαστηρίῳ, ζῶον λογικὸν θνητὸν ἀποτελεσθείη, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν, τοῦτο δὴ τὸ μέγα, ὁ ἄν θρωπος; Οὐ γὰρ τὸν ἥλιον ἂν εἴποι τις· καὶ αὐτ τὸς γὰρ δημιούργημα ὂν τυγχάνει Θεοῦ εἴ τι Πλάτωνι πειστέον. "Η σοι φαίνεται τὸν ὑφ' ἑτέρου γεγονότα, ἢ μὴ κατὰ φύσιν Θεὸν ἔνια, δύνασθαί τι δημιουργεῖν; ΑΜΜ. Ο. ΧΡΙΣΤ. Θεὸν δὲ αἴει τὸν ἥλιον; ΑΜΜ. Ἐγᾦμαι εἰ μὴ ἄλλο τι φής. ΧΡΙΣΤ. Ιθι δή οὖν πρῶτον ἐπισκεψώμεθα, εἰ ne exstat Deus. Ac si hoc semel fueris concessum, Θεὸς ὁ ἥλιος· καὶ εἰ ὁμολογηθείη τοῦτό γε, καὶ concedemus etiam eum corporum esse opificen). Non tamen conjunctionis causam dicemus animi cum corpore. Neque enim ipse Plato concederet, in Phædone docens non oportere ut impleamur corporis natura, sed ut potius ab ipso expurgemur, Μικρὰ ῥαγὶς ὑγρότητος. Principium hominis, a cujus consideratione in ineffabilem gloriam Dei velut cælo demissis gradibus ascendere possumus. Demonstramus humanæ insipientiæ ad tantæ sapientiæ considerationem imbecillitatem peculiari opere alibi. Hoc autem principium hominis pariter proposuerunt alii, ante et post istum Zachariam, scriptores. Grandes illos omnibusque notissimos non producam nunc. Zacharias noster infra hoc apere: Τουτὶ τὸ σπέρμα τὸ ἀνθρώπινον, τὸ ἐν τῇ μήτρα τῆς γυναικὸς καταβαλλόμενον, ἄρα οὐ ῥανίδα τινὸς ὑγρότητος φής είναι... Aneas Gazæus in Theophrasto; Theophilus, lib. 1 ad Autolycum: Καὶ ἔπλασε σε ἐξ ὑγρᾶς οὐσίας μικρᾶς καὶ ἐλαχίστης φανίδου, ἥτις οὐδὲ αὐτὴ ἦν ποτε, καὶ προήγαγε σε δ Θεὸς εἰς τόνδε τὸν βίον. Spectant ad guttæ hujus simplicitatem Athenagoræ etiam verba De resur. mortuorum: "Ης γάρ ἐστι δυνάμεως καὶ τὴν παρ' αυτ τοῖς νενομισμένην ἄμορφον ούσαν μορφῶσαι καὶ τὴν ἀνείδεον καὶ ἀδιακόσμητον πολλοῖς καὶ διαφόροις εἴν δεσι κοσμῆσαι καὶ τὰ μέρη τῶν στοιχείων εἰς ἕν συν αγαγεῖν, καὶ τὸ σπέρμα ἓν ὂν καὶ ἁπλοῦν εἰς πολλὰ διελεῖν, καὶ τὸ ἀδιάρθρωτον διαρθρῶσαι, καὶ τῷ μὴ ζῶντι δοῦναι ζωήν, τῆς αὐτῆς ἐστι καὶ τὸ διαλελυ μένον ἐνῶσαι καὶ τὸ κείμενον ἀναστῆσαι. Ad eandem enim omnipotentis sapientiæ admirabilem considerationem pertinent, ut et quod in Judæorum· commentariis legimus, in Pirkhe Abhoth, ubi Mahaleelis filius Akibba ait: 0 homo, contemplare animo tria, et a peccando abstinebis. Rimare unde veneris, quo sis abiturus, et ad cujus tribunal dierum tuorum rationem redditurus. Unde venisti in vitam? ex ſelente guttula. Quorsum recedes? ad pulverem et vermes. quo censeberis? a Rege regum, qui est Deus benedictus. Eadem sentit Hugo Sancti Victoris in Claustro animæ lib. 1: Nihil aliud est caro, cum qua tanta est societas, nisi spuma caro facta, fragili decore vestita; sed erit quandoque cadaver miserum et putridum et cibus vermium. Item ibidem: Nihil aliud est homo quum sperma (eridum, saccus stercorum, cibus veruium: post hominem, vermis; post vermes, fetor et horror, etc. Quæ rhythmica medii ævi carmina repetiit ex Hugone isto Macabrus in Chorea mortis. Plura nos alibi. Rem ipsam de ortu, generatione corporis, animæ, intra uterum maternum ex tenui humoris gutta a patre ejecta, vide latius exactam apud fratrem B. Gregorii Nazianzeni Cæsarium, quæstione 78, earum τὸ εἶναι αὐτὸν τῶν σωμάτων δημιουργὸν συγχωρήσου μεν· οὐ δή που δὲ καὶ τοῦ δεσμοῦ αἰτιασόμεθα τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα. Οὔτε γὰρ αὐτὸς συγχωρήσοιτο Πλάτων, ἐν τῷ Φαίδονι διδάσκων, ὡς οὐ δεῖ ἀναπίμπλασθαι τῆς τοῦ σώματος φύσεως ἀλλὰ quas nuper viri docti Augustæ Vindelicorum in lucem protulerunt. Βa. Ἐν τῷ τῆς φύσεως ἐργαστηρίῳ. Matricen hoc titulo cohonestat. Ejus descriptionem, post majores medical rei conditores, habes apud Aetium lib. xv, cap. 1. Sed veterum observationes nugæ sunt, præ iis quæ recentes animadverterunt; quo• rum ultimus cum primis, nisi si ante omnes, censendus est Caspar Bauhinus, amicus olim noster, cujus Theatri anatomici librum primum consu Clas. Βλ. Τοῦτο δὴ τὸ μέγα, ὁ ἄνθρωπος. Nihil ele gantius libro Nemesii De homine, quem malunt post constitutum auctorem Casaubonus et alii Nysseno Gregorio ascribere perperam, ut nobis alībi demonstratur. Ad rem faciunt etiam Theophili Protospatharii et Rafi Ephesii libelli, cum infinitis medicorum commentariis. Sententias et scita veterum conferunt gnomologi, qui sua diligentia suspectos nos faciunt exscriptionum, nisi ad eos lectores remiserinus. ΒΑ. Δημιούργημα ὂν τυγχάνει Θεοῦ. Tatumdem foret, si dixisset ἐστὶ Θεοῦ. Et sie Plato saepe. Initio Phaedonis: Ταῦτα δὴ πάντα προθυμήθητι ὡς σαφέστατα ἡμῖν ἀπαγγεῖλαι, εἰ μή τίς σοι ἀσχολία τυγχάνει οὖσα. Abusione talium locutionum agnoscitur cadeus alus. Vix alius crebrior Proκυριό, quem non sine fastidio legas, tam necessarium altoquin scriptorem. Ba. G. P. ἡγοῦμαι. Εἰ Θεὸς ὁ ἥλιος. Magnæ partis terrarum or bis persuasio, adeoque totius olim orientis; nec s:le causa plane. Oculis enim et sensibus nihil divimus sole incurrit, ubi ratio obcæcata suis momentis uti non potest. Dux siderum, elementorum princeps, veniens reducit, abiens removet omnia, ipsum spiritum, si plane absit. Katio contra ministerium in pœnam et præmium agnoscit, nec suo arbitrio ignem ignium principem constare, sed ad præscriptos limites, lege caterorum calestium, numeris, spatiis, modis, regulis definitis contineri. Hymnos soli scripserunt aliquot Græci poetæ; inter Latinos unum Martianus Capella, quos si exigere atque illustrare volueris, mirifice amplam materiam commentandi illustrandique ejus officii invenies. BA. Αναπίμπλασθαι τῆς τοῦ σώματος φύ σεως. Puram a corporeis affectibus et curis auman continere, quoad summa ope niti possis. Platomis

PIFICÍO. καθαρεύειν ἀπ' αὐτοῦ, ἕως ἂν αὐτὸς ὁ Θεὸς ἀπολύσῃ donec ipse Deus nos lasaverit. Hic nusquam solem ἡμᾶς· μηδαμοῦ τὸν ἥλιον εἶναι τὸν ἀπολύοντα φήσας· ἀλλὰ τὸν Θεὸν αὐτὸν, σαφῶς τῇ προσθήκῃ τοῦ, αὐτ τὸς, τὸν μόνον Θεόν αινιττόμενος, μᾶλλον δὲ φανότατα παραδεικνύς· ὃς καὶ ἐν ὅλῃ τῇ συνουσίᾳ τὸ μὴ δεῖν ἐξάγειν ἑαυτὸν διὰ Σωκράτους φιλοσοφή - verba et rationes omnibus in promptu sunt. Eleganter Basilius Magnus similitudine libre: "Ωσπερ ἐν ταῖς ῥοπαῖς τῶν ζυγῶν, ἐὰν μίαν καταβαρύνῃς πλάστιγγα, κουφοτέραν πάντως τὴν ἀντικειμένην ποιήσεις· οὕτω καὶ ἐπὶ σώματος καὶ ψυχῆς, ὁ τοῦ ἑτέρου πλεονασμὸς ἀναγκαίαν ποιεῖ τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἑτέρου. Αναπίμπλασθαι nimiam abundantiam denotat que gravat animam. Ut Servator Oρι. Μ. in Evangelio una omnia complexus dicit Lucæ xxı, ν. 34: Προσέχετε ἑαυτοῖ;, μήποτε βαρυνθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς. Nihil non continetur his verbis corporis ergo animam oppugnans. B. Μὴ δεῖν ἐξάγειν ἑαυτόν. Multa huc perti nentia. M. Antoninus De vita sua; Lactantius lib. mi, cap. 18, lib. v, cap. 17; Macrobius lib. 1 In somnium Scipionis, cap. 15; Plato Phadone; Nazianzenus multis locis; Cassiamus Collat. lib. 11, cap. 5; J. Stobæus, seim. 116 et Eclogis ethicis. Plotini excerpta ex libro περὶ ἐξαγωγής nisi si illud deficientis libri argumentum est; Cicero Tusc. Quæst. lib. 1; Valerius Maximus lib. 11, cap. 6, Salvianus lib. vι; Heliodorus, lib. ii: Τὸ δὲ θεήλατον τοῦ κακοῦ μὴ φέρων, ἐμαυτὸν μὲν οὐκ ἐξάγω τοῦ βίου, τοῖς θεολογοῦσιν ὡς ἀθέμιτον τὸ πρᾶγμα πειθόμενος· ὑπεξάγω δὲ τῆς ἐνεγκούσης, καὶ τὴν ἐρημίαν τῆς οἰκίας ἀποδιδράσκω. Zoroaster: Μή ἐξάξῃς, ἵνα μὴ ἐξιοῦσα ἔχῃ τι. Psellus in CommenLario: Μὴ ἐξάξης γάρ, φησίν, ἵνα μὴ ἐξίῃ ἔχουσά τι· τουτέστι μὴ προανέλης σαυτὸν τοῦ φυσικού θανά του, καν πάνυ πεφιλοσόφηκας· οὔπω γὰρ τῆς τε λειοτάτης καθάρσεως ἔτυχες· ἔνθεν καὶ ἀφιπταμένη ἡ ψυχὴ τοῦ σώματος διὰ τῆς τοιαύτης εξαγωγῆς ἔχουσα τι τῆς θνητοειδοῦς ζωῆς ἕξεισιν· εἰ γὰρ καὶ ὡς ἐν φρουρὰ τῷ σώματι ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, ὥσπερ δὴ καὶ Πλάτων εἴρηκεν ἐν ἀποῤῥήτοις λόγοις ἄνωθεν τὴν δόξαν μεμαθηκώς, ἀλλ' οὐ δεῖ ἑαυτὸν ἀποκτεί ναί τινα, πρὶν ἀνάγκην ὁ Θεὸς ἐπιπέμψῃ. Καὶ κρείτο των ἡ ἐξήγησις αὕτη τῆς προτέρας καὶ τῷ Χριστιανικῷ λόγῳ συμβαίνουσα. Desperationem inanem taliuin homulum pulchre demonstrat Ilierocles in Aurea Carmina: inetu enim ultionis malorum scelerum cupiunt morte abolere ipsam animam; sed in alliora sese hinc mala præcipitant: Εἰς αἴσθησιν τῶν εἰργασμένων ὑπὸ τῆς συνειδήσεως ελκόμενον στρεβλοῦσθαι τὴν ψυχὴν, καὶ δειμαίνειν τὰ ἐν ᾅδου κολαστήρια, καὶ μόνην ἴασιν εὑρίσκειν τὴν εἰς τὸ μὴ εἶναι καταφυγὴν, ὅθεν αὐτῷ παρίσταται κακῷ τὸ και τὸν ἰᾶσθαι, φθορᾷ τῆς ψυχῆς τὴν κακίαν παραμυ θουμένῳ καὶ τὴν μετὰ θάνατον οὐδένειαν ἑαυτοῦ και ταψηφίζεσθαι φυγῇ τῶν τῆς κρίσεως πόνων· οὐ βούλεται γὰρ ὁ κακὸς ἀθάνατον εἶναι τὴν αὐτοῦ ψυχήν, ἵνα μὴ ὑπομείνῃ τιμωρούμενος· καὶ φθάνει τὸν ἐκεῖ δικαστήν, θάνατον ἑαυτοῦ καταψηφιζόμενος... Plavorimus apud Stobæum: Theodorus Cythereus nullam satis magnam causam sapienti esse dicebat ad vitam finiendam, quod hac ratione probabat: istum enim, qui casus humanos contemnit, vitam propter eos relinquere, quo modo non contrarium fuerit illi, qui nihil bonum quam honestum et solum malum turpe asseruit? Speusippum cruribus defectum Diogenes hortabatur ut se ipsum vita privaret; cui ille: Non cruribus, inquit, vivimus, sed mente. Poenas illas inferorum, quas proposuit nobis modo Hierocles, confirmant etiam alii Pythagorici, ut Euxitheus apud Athenarum lib. 1: Εὐξίθεος ὁ Πυθαγορικός ἔλεγεν ἐνδεδέσθαι τῷ σώματι καὶ τῷ δεῦρο βίῳ τὰς η eum esse dicit, qui laxat et solvit, sed Deum ipsum, perspicue additamento pronominis, ipse, solum Deum innuens et designans, imo vero clarissime ostendens qui et in tota oratione per Socratem philosophatur, non oportere seipsum educere ex ἁπάντων ψυχὰς, τιμωρίας χάριν, και διείπασθαι τὸν Θεὸν ὡς, εἰ μὴ μενοῦσιν ἐπὶ τούτοις ἕως ἂν ἑκὼν αὐ τοὺς λύσῃ, πλέοσι καὶ μείζοσιν ἐμπεσοῦνται τότε λύμαις· διδ πάντας, εὐλαβουμένους τὴν τῶν κυρίων ἀνάτασιν, φοβεῖσθαι τοῦ ζῆν ἑκόντας ἐκβῆναι. Joan nes Sarisberiensis, De nugis curialium, lib. 11, cap. 26: Licet in eo erraverit, quod auctoritate propria vitæ munus abjecit; quod, non modo fidelium institutis, sed constitutionibus gentium et sapientissimorum edictis constat esse prohibitum. Veteris quis dem philosophiæ principes Pythagoras et Plotinus prohibitionis hujus non tam auctores sunt, quam præcones; omnino illicitum esse dicentes quemquam militiæ servientem a præsidio et commissa sibi statione discedere, citra ducis vel principis jussionem. Plane eleganti exemplo usi sunt, eo quod militia est vita hominis super terram. Quid si contra jubeant oracula vatum vel responsa Pythonis? procul dubio minime audiendi sunt, quia cum periculo innocentie nemo cuiquam debet fidem. Apuleius Dogmate Platonis sapiens corpus non relinquet, invito Deo; nam, etsi in ejus manu est mortis facultas, et quamvis sciat se terrenis relictis consecuturum esse meliora, nisi necessario perpetiendum esse istud lex divina decreverit, accersire tamen eum mortem non debere. Eadem sententia est summi philosophi Mərci imperatoris, qui nequaquam patrandam sibi mortem concedit, vovendam vero multis locis ingerit, ne scilicet vel delirio vel errore, vel denique malitia quis ante excessum e vita se ipso indignum aliquid committat: lib. 1x: Ορᾷς ὅσος ὁ κόπος ἐν τῇ διαφωνία τῆς συμβιώσεως, ὥστε εἰπεῖν· Θάττον ἔλθῃς, ὦ Θά νατε, μή που καὶ αὐτὸς ἐπιλάθωμαι ἐμαυτοῦ. Initia lib.· οὐχὶ τοῦτο μόνον δεῖ λογίζεσθαι, ὅτι καθ' ἑκάσ στην ἡμέραν ἀπαναλίσκεται ὁ βίος καὶ μέρος ἔλαττον αὐτοῦ καταλείπεται· ἀλλὰ κἀκεῖνο λογιστέον, ὅτι, εἰ ἐπὶ πλέον βιῴη τις, ἐκεῖνό γε ἄδηλον, εἰ ἐξαρκέσει ὁμοία αὖθις ή διάνοια πρὸς τὴν σύνεσιν τῶν πραγ μάτων καὶ τῆς θεωρίας τῆς συντεινούσης εἰς τὴν ἐμπειρίαν τῶν τε θείων καὶ τῶν ἀνθρωπείων. Εάν γὰρ παραληρεῖν ἄρξηται, τὸ μὲν διαπνεῖσθαι καὶ τρέφεσθαι καὶ φαντάζεσθαι καὶ ὁρμᾶν, καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα οὐκ ἐνδεήσει· τὸ δὲ ἑαυτῷ χρῆσθαι καὶ τοὺς τοῦ καθήκοντος ἀριθμοὺς ἀκριβοῦν καὶ τὰ προφαι νόμενα διαρθροῦν, καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ εἰ ἤδη ἐξακτέον αὐτὸν ἐφιστάνειν, καὶ ὅσα τοιαῦτα λογισμού συγγεγυμνασμένου πάνυ χρήζει, προαποσβέννυται. Χρὴ οὖν ἐπείγεσθαι, οὐ μόνον τῷ ἐγγυτέρω τοῦ θα νάτου ἑκάστοτε γίνεσθαι, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ τὴν ἐννόη σιν τῶν πραγμάτων καὶ τὴν παρακολούθησαν προαπολήγειν. Εt alibi pluries. Sed hiæc nos ab iustituta sententia quodam modo seducunt. Epictetus in persona preceptoris assumpta, lib. 1 Dissert. cap. 9: Ανθρωποι, ἐνδέξασθε τὸν Θεόν· ὅταν ἐκεῖνος σημή νῇ καὶ ἀπολύτῃ ὑμᾶς ταύτης τῆς ὑπηρεσίας, τότε ἀπολύεσθε πρὸς αὐτόν· ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος ἀνά - σχεσθε ἐνοικοῦντες ταύτην τὴν χώραν εἰς ἣν ἐκεῖνος ὑμᾶς ἔταξεν· ὀλίγος ἄρα χρόνος οὗτος ὁ τῆς οἰκή σεως, καὶ ῥᾴδιος τοῖς οὕτω διακειμένοις· μείνατε, μὴ ἀλογίστως ἀπέλθητε. Cicero, Somnio Scipionis: Piis omnibus retinendus est animus in custodia corporis, nec injussu ejus, a quo ille est vobis datus, ex hominum vitu migrandum est, ne munus assignatum a Deo Διὰ Σωκράτους. In Plædone, ex Pythagora qui injussu imperatoris, id est Dei, de prasidio et slatione vita decedere vetat. Cicero Calone. TAR.

ZACHARLE MITYLENES EPISCOPI hac vita, neque fugere eum qui viuxit neque car- σας, μήτε φεύγειν τὸν δεσμώτην καὶ τὸ δεσμωτής cerem, sed exspectare ut is qui bujus colligationis est auctor, solvat, nullibi solis meminit. Itaque Osterdamus solem neque Deum esse, neque opificem hominum singularium. AMM. Id exsequere. CHRIST. Deumne intelligentem et incorporeum reuses? AMM. Censen. CHRIST. Eundemne interitui non obnoxium, immortalem, perenniter eodem modo se habentem, et ab omni circumscriptione liberum? AMM. Maxime. CHRIST. Praterea simplicem, compositionis expertem, non ingredientem corporum mistionem, alienum ab omni vinculo tanquam beatum, et le sionis et noxa experten, sibi sufficientem, perfectum, increatum, ab omnibus differentem, quæ vel gignuntur vel intereunt? AMM. Vera dicere mihi videris. CHRIST. Sed et invisibilem, non figurabilem, intractabilem, et individuum, ab omni denique mole et qualitatibus, et quantitate secretum tanquam incorporeum? AMM. Sane. CHRIST. Quid autem solen dicis? nonne sub sensum cadere tanquam corpus, et creatun esse, ut corpus præterea interitui obnoxium, velut creatum, neque a circumscriptione esse liberum? compleDeo defugisse videamur. Qui tamen secus in exemplo Catonis libro 1 De officiis, etc. Detestabile scelus ialem cædem populis habitam docent pœnæ, ut carnifcis convitium. Festus: Carnifcis loco labebatur, is qui se vulnerassel, ut moreretur. In crucem acta cadavera. Plinius, lib. xxxvi, c. 15. Et ex Servio Scaliger ad Festum. Isidorus Pelusiota lib. v, epist. 287: Ο τὴν ψυχὴν βιαίως χωρίζων ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ ἢ ἀγχόνῃ ἑαυτὸν παραδιδοὺς ἢ σφαγῇ, πῶς συγγνωσθήσεται, τοὺς τοιούτους γοῦν καὶ ἐπὶ κράτους καὶ ἀτίμους καὶ μετὰ θάνατον οἱ παλαιοὶ ἡγοῦντο· καὶ τὴν χεῖρα ἀποκόψαντες τοῦ ἑαυτὸν χειρωσαμένου, ἔξω που τοῦ ἄλλου σώματος καὶ μακρὰν ἔθαπτον, οὐχ ὅσιον εἶναι νομίζοντες τὴν διακονησαμένην τῷ φόνῳ τῷ λοιπῷ σώματι συνοσιοῦν· εἰ δὲ ἡ χεὶρ παρὰ ἀνθρώποις δίκην καὶ μετὰ θάνατον ἀπο ᾐτήθη, ἡ ψυχὴ, ἡ καὶ τὴν χεῖρα παρορμήσασα, ποίας τεύξεται συγγνώμης; Auctor Isidoro Æschines, cujus hæc sunt verba Contra Ctesiphontem: Καὶ γὰρ ἂν εἴη δεινὸν, ὦ ᾿Αθηναῖοι, εἰ τὰ μὲν ξύλα καὶ τοὺς λίθους καὶ τὸν σίδηρον, τὰ ἄφωνα καὶ τὰ ἀγνώμονα, ἐάν τινα ἐμπεσόντα ἀποκτείνῃ, ὑπερορίζομεν, καὶ, ἐάν τις αὐτὸν διαχρήσηται, τὴν χεῖρα τὴν τοῦτο πράξασαν χωρὶς τοῦ σώματος θάπτομεν. Βλ. Φεύγειν τὸν δεσμώτην καὶ τὸ δεσμωτής ριον. Δεσμώτης viuctumn significat, non eum qui vinxit; nisi forte τὸν δεσπότην scripsit Zacharias, hoc est dominum. Namn et Plato, in Phædone, p. 337, ita loquitur: ὓς ἔν τινι φρουρᾷ ἐσμεν οἱ ἄνθρωποι, καὶ οὐ δεῖ δὴ ἑαυτὸν ἐκ ταύτης λύειν οὐδ᾽ ἀποδιδρά σκειν· ἀλλ' ἀνόητος μὲν ἄνθρωπος τάχ' ἂν οἴήθη ταῦτα φευκτέον εἶναι ἀπὸ τοῦ Δεσπότου, καὶ οὐκ ἂν λογίζοιτο ὅτι οὐ δεῖ ἀπό γε τοῦ ἀγαθοῦ φεύγειν, ἀλλ᾽ ότι μάλιστα παραμένειν· Nos homines sumus in quadam custodia, neque decet quemquam ex hac se ipsum solvere neque aufugere; sed demens aliquis forsitan id putaret, fugiendum scilicet a Domino, neque cogitaret non esse id quod bonum est fugiendum, ριον ἀλλ' ἀναμένειν τὸν συνδήσαντα ἵνα καὶ λύσῃ, οὐδαμοῦ τοῦ ἡλίου ἐπιμέμνηται. "Ιθι δὴ οὖν ἀποδεικνύωμεν, ὡς οὔτε Θεὸς ὁ ἥλιος, οὔτε δημιουρ γὸς τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων. ΑΜΜ. Αλλὰ τοῦτο ποίει. ΧΡΙΣΤ. Τὸν Θεὸν νοερόν τι χρῆμα καὶ ἀσώ ματον οίει; ΑΜΜ. Ναί. ΧΡΙΣΤ. Ἔτι δ' αὖ ἀνώλεθρόν τε καὶ ἀθάνατον καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον, καὶ περιγραφῆς πάσης ἐλεύθε ρον ΑΜΜ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Πρὸς δὲ καὶ ἁπλοῦν καὶ ἀσύνθετον καὶ σώμασιν ἀμιγὲς καὶ ἀλλότριον παντὸς δεσμοῦ, ὡς μακάριον καὶ ἀπήμαντον καὶ ἀλώβητον· αυταρ κές τε καὶ τέλειον καὶ ἀγένητον καὶ πάντων διαφέ ρον τῶν ὑπὸ γένεσιν καὶ φθοράν; ΑΜΜ. Κινδυνεύεις ἀληθῆ λέγειν, ΧΡΙΣΤ. Ναὶ μὲν ἀόρατον καὶ ἀσχημάτιστον, άνω αφές τε καὶ ἀμερὲς, καὶ παντὸς ὄγκου καὶ ποιοτήτων και ποσοῦ κεχωρισμένον ὡς ἀσώματον; ΑΜΜ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Τί δὲ τὸν ἥλιον φής; οὐκ αἰσθητὸν ὡς σῶμα, καὶ γενητόν, ὅτι σῶμα· ἔτι δ' αὖ φθαρτὸν ὡς γενητὸν, καὶ οὐκ ἀπηλλαγμένον περιγραφής; περι έχει γὰρ τοῦτον ὁ οὐρανός· οὐδ᾽ αὖ συνθέσεως καὶ sed in eo maxime permanendum. Profert eumdem locum Flatonis Theodoretus, lib. vin De curatione Græcar. affect.: Ινα μή τις εὐαγὲς ὑπολάβῃ τὸ βία τινὶ καὶ ἀνάγκῃ ἑαυτὸν ἐντεῦθεν ἐξαγαγεῖν· ne quis æquum sanctumque existimet, violentas sibi munus inferendo, seipsum ex hac vita extrudere. Duc. Νοερόν τι χρήμα. Intellectuale aliquidl. Non vertam cum interprete. Stoicis Deus σῶμα νοερόν καὶ νοῦς ἐν ὕλῃ, teste Laertio; Posidonio πνεῦμα νοερὸν καὶ πυρώδες, οὐκ ἔχον μορφήν. Democrito ψυχὴ τοῦ κόσμου ἐν πυρὶ νοερῷ καὶ σφαιροειδεῖ. Cujus generis multa ex placitis veterum theologorum, philosophorum, poetarum, constipari nullo negotio possunt. Ipse infra ἄϋλον καὶ μακάριον φῶς dicit p. 92, 21. ΒΛ. Περιγραφῆς πάσης ἐλεύθερον. Nulla linea circumduci valentem. Quod pulchre prædictum Prudentio nostro Apotheosi: [Deus ingens [Alque superfusus trans omnia, nil habet in se Extremum, ut claudi valeat sensuve teneri. Incomprensa manet virtus, cui linea desit Ultima, [Quam spatium non mensurabile tendit. Ausonius: Principio extremoque carens, antiquior evo [Quod fuit aut veniet, cujus formamque modumque [Nec mens complecti poterit nec lingua profari. De Deo quæ purro hic dicuntur, si exemplis diducerentur, longe ampliorem Zachariæ Dialogo commentarium conficerent. Ba Σώμασιν ἀμιγές. Τοπ σώμασιν non placet hoc loco. Quivis enim spiritus et quævis creatora σώμασιν ἀμιγής aliquo modo dici possit. Praterea de Deo sequitur: καὶ παντὸς ὄγκου καὶ ποιοτήτων καὶ ποσοῦ κεχωρισμένον, ὡς ἀσώματον. Νon mo tamen. De incorporeo Deo mira philosophatur Tertullianus quem secutum Faustum Reiensem refutat Claudianus Mamertus; in quo scriptore plus philosophiæ est quam illi sæculo accredas. BA: C. P. ἀγέννητον διαφέρον.

σχήματος καὶ ποσοῦ καὶ τῶν οἷα σώματος· καὶ μὴν clitur enim ipsum cælestis sidereaque natura: ueγινόμενον καὶ ἀλλοιούμενον, τροπῶν τε καὶ ἐκλείψεων ἐστι μέραι δοῦλον, ὄντως δὲ οὐδέποτε δν; que rursus concretione et Aguia et quantitate, corporeis affectionibus esse solutum, sed factum, et commutationibus subditum, conversionibus et defectionibus quotidie servientem. Num vera hæc tibi videntur? ΑΜΜ. Φαίνεται. ΧΡΙΣΤ. Τὸ δὲ οὕτως ἔχον, οὔτε αύταρκες, οὔτε τέλειον, ὡς ὑφ' ἑτέρου γεγονὸς, καὶ ἠρτημένον τῆς ἐκείνου προνοίας, κἀκείνου δεόμενον πρὸς τὸ εἶνα! τε καὶ ὑφεστάναι. ΑΜΜ. Καλῶς λέγεις. ΧΡΙΣΤ. Ηκιστα δὲ δημιουργὸν ἢ Θεὸν τὸν τοιοῦ τον υποτοπαστέον. ΑΜΜ. "Εοικεν. ΧΡΙΣΤ. Ιθι δὴ οὖν ἀνακεφαλαιωσώμεθα τας προτάσεις. Καὶ δὶς γάρ τοι καὶ τρὶς καλόν φασιν εἶναι τὰ καλὰ λέγειν τε καὶ ἐπισκοπεῖσθαι τὸν Θεὸν νοερόν τι χρῆμα καὶ ἀσώματον ώμολογήσαμεν. ΑΜΜ. Ναί. ΧΡΙΣΤ. Ἔτι δ' αὖ ἀνώλεθρον καὶ ἀθάνατον καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον, ὡς ἁπλοῦν καὶ ἀσύνθετον καὶ ἐν, καὶ παντὸς ἐλεύθερον δεσμοῦ καὶ περιγραφής καὶ σχέσεως. ΑΜΜ. Ελέγομεν. ΧΡΙΣΤ. Πρὸς δὲ τέλειον καὶ αὐταρκες καὶ ἀγένητον ΑΜΜ. Συνωμολόγησε. ΧΡΙΣΤ. Τὸν δὲ ἥλιον ἂν αἰσθητὸν ὡς σῶμα καὶ γενητόν· ᾧ ἔπεται τὸ φθαρτὸν εἶναι τοῦτον, καὶ διαλύεσθαι ὡς σύνθετον· ἔτι δ' αὖ περιγραπτόν τε καὶ ἐσχηματισμένον, ὡς ὑφ᾽ ἑτέρου γεγονότα, κακείνου δεόμενον. ΑΜΜ. Καὶ τοῦτο ἐλέγετο. ΧΡΙΣΤ. Ηκιστα δὲ τέλειον ἢ αύταρκες τὸ οὕτως ἔχον, ὡμολογεῖτο. ΑΜΜ. Κινδυνεύεις ἀληθῆ λέγειν. ΧΡΙΣΤ. Κἀκεῖνο δὲ συνωμολογεῖτο. ΑΜΜ. Τὸ ποῖον δή; ΧΡΙΣΤ. Τὸ μὴ τὸν τοιοῦτον ὑποτοπάζειν δημιουργὸν ἢ Θεὸν ὡς τοῦ τελείου μὴ ἐφαπτόμενον. Εξω γὰρ Οντως δὲ οὐδέποτε δν. Quod ita vertit vir doctissimus Jo. Tarinus: Et revera nunquam eodem modo se habere. Sic autem addendum esset των post bv. Montacutius mavult auctorem de sole loqui Platonico more, quippe quod non esset Deus quein solum ὄντως όντα agnoscit Plato, ut in loco illo Timæi infra p. 111, 22: γιγνόμενον καὶ ἀπολλύμε ὄντως δὲ οὐδέποτε δν. Quoit efficitur et interil, revera autem nunquam exsistit. Paulo post omisit interpres illud κἀκείνου δεόμενον itaque scribendum: pendens, eoque indigens sive ut exsistat, sive ut εκδείείαι. Duc. Dubito an is sensus sit, quem doctissimus interpres transtulit, videlicet nunquam non vario statu esse. Dei solius est όντως esse; et sic Theophilus ad Autolycum, aliique Christiani doctores, nempe quia ille substantialiter per se, ex se, et secum exsistens, nec tempus, nec modum uliuo, nec varationem incipiendi, permanendi, perennandi admitteret. Hoc soli negat, et merito exque re ipsa quidem, Zacharias noster. Sed precedentia, cum ait τροπῶν τε καὶ ἐκλείψεων δοῦλον, AMM. Videntur. CHRIST. Cum vero talis sit naturæ sol, neque sibi sufficit, neque perfectus est, quippe ab alio ef fectus, et ab illius providentia pendens, sive ratione essentiæ, sive ratione subsistentiæ. AMM. Præclare. CHRIST. Sed nec existimandus est opifex, nec Deus. AMM. Probabile. CHRIST. Nunc ergo summatim propositiones retexamus. Bis enim atque ter pulchrum aiunt esse, pulchra dicere et contemplari. Deum intelligentem esse, et incorporeum concessimus: AMM. Ita. CHRIST. Praeterea interitus expertem, immortalem, similiter seniper se talem habentem, velut simplicem et compositionis vacuum atque unum, item ab omni vinculo, circumscriptione et habitu liberum. AMM. Id asseverabamus. CHRIST Præterea perfectum, sibi sufficientem, increatum. AMM. Assensi sumus. CHRIST. Solem autem sensu percipi velut corpus et creatum; ex quo consequitur posse eum interire et dissolvi, tanquam compositum. Præterea circumscriptum esse et figuratum, ut qui ab allo sit electus, eoque indigeat. AMM. Istud etiam asseverabatur. CHRIST. Minime vero, quod sic se haberet, perfectum exsistere sibive sufficere, in confesso eral. AMM. Videris vera dicere. CHRIST. Illud quoque in concessis habebatur. AMM. Quid illud porro? CHRIST. Eum qui talis esset, non esse censer dum opificem aut Deum, ut qui perfectionem non faciunt ut minime aspernemur emendationem noSuram, όντως δὲ οὐδέποθ᾽ ἐόν· nunquam totum et constanter sui arbitrii, utpote alterius servum. Sic plana res est. Eodem ducunt quæ sequuntur: Ἠρτημένον τῆς ἐκείνου προνοίας, κἀκείνου δεόμενον πρὸς τὸ εἶναί τε καὶ ὑφεστάναι. Littera una omnia turbaral. BA Δις γάρ τοι καὶ τρὶς καλόν... Platonicum, ut tota compositio et locutio. Repetitionis hujus usum ipse indicat pulchre, p. 128, 7, τὸν αὐτὸν αὖθις γυμνάσωμεν λόγον... De sole autem tantum laboris sibi sumit Zacharias ex usu sæculi illius philosophiæ. Hujus enim antistites usque adeo solem pro deo babebant, ut pro unico cuilibet sermoni inferrent. Videbis infinita exempla apud Julianum Apostatam, Heliodorum, Proclum, Zosimum, et id genus alios. ΒΑ. G. P. ἀγέννητον· συνωμολόγησε Αιmonio communiter datur. CC. P. sine &v.

attingeret. Quod enim imperfectum est, alienum τῆς θείας φύσεως καὶ τοῦ μακαρίου Θεοῦ τὸ ἀτελές. est a divina natura et beata. AMM. Pulchre. CHRIST. Si igitur hæc se habere sermo demonstravit, quo pacto sol singularium hominum exsistit opifex? Quod si enim istud concessum fuerit, juxta eorum qui ista opinantur, liberam sententiam et erroneam et plurimam insaniam, corporum opificem esse solem atque omnino deum; quomodo non eadem quæstio rursum emerget? Necessarium enim est ut qui solem deum esse fabulantur, et gigantum more insaniunt, deum faciant et bonum cum. confiteantur, et cujuslibet pulchri effectorem atque opificem. Quomodo igitur, mirabilem vestram et præclaram dubitationem efugere poteritis, etiamı· si solem uobis comminiscentes derepente Deumn obtrudatis, quemadmodum ii plebeium sæpe regem in theatro faciunt? Etenim hic quoque invidia, et ignorantia pulchri, et propter pœnitentiam creatio, itemque rei pulchre se habentis apteque coagmen - tatæ dissolutio sequetur, sed et aliæ stultæ et fatuæ vestrarum sententiarum quæstiones ac dubitationes. Cæterum quis erit qui animas corporibus colligaverit? Neque enim hoc in solem referendum est; etiamsi qui omnia miscent et turbant, surΑυτονομίαν. Quidllibet statuendi quam sibi arrogant licentiam, arrogantiam. Αὐτονομίαν et πλάνην jungit alibi etiam Gregorius Theologus. Ba. Ανάγκῃ γὰρ δήπου. Ironia aut sarcasmus. Quis enim tam stolidus, ut convictus in sententia tamen aut opinione permanere velit, velut necessitate aliqua coactus. Reapse tamen corruptum etiam quod in Zacharia hoc loci delitescere existimo. Μυθολογοῦντες: innata libidine fabulas com miniscendli. Γιγαντιῶντες: Dei naturam oppugnantes, dum illi eam ascribitis, qui Deus, etiam vobis paulo ante confitentibus, minime esse potest. Omnis impietas in Deum gigantea improbitate indicatur. Mendosus est hac voce Hesychius: Γιγαντία, ἡλικία τὸ πρότερον. Scribendum: Γιγαν τία, ἡ Λυκαονία. Ut apud Sustarhium commentrio in Dionysium Periegeten: Ιστέον ὅτι ἀπὸ ᾿Αρ κάδος ὠνόμασται ἡ ᾿Αρκαδία, καὶ ὅτι καὶ Πελασγία ποτὲ ἐκλήθη καὶ Παῤῥασία καὶ Λυκαονία καὶ Γιγάν τὶς καὶ 'Αζανία. Emendandus pariter Etymologici Magni collector: Γιγαντία, ἡ Λυκία: Λυκαονία. Etymon Gigantis a terra ductumi, ut Orphei versibus ex octavo libro sacri Sermonis docet idem Etymologus: Οὓς καλέουσι Γίγαντας ἐπώνυμον ἐν μακάρεσσιν, Ούνεκα γῆς ἐγένοντο καὶ αἵματος ούρα. νίοιο. Ὁμολογεῖν τε. Omnino scribendum cum doctiss. Tarimo ὁμολογεῖτε, quod series sermonis facile indicavit. EA. (29') 'Επεισφρήσητε. - Harpocration: εἰσφρή Harpocration: εἰσφρήσειν, εἰσάξειν, εἰσδέξασθαι. Αντιφῶν καὶ Δημοσθένης ἐν Φιλιππικῷ. Πολὺ δὲ τοὔνομα ἐν τῇ ἀρχαίᾳ κωμῳδία. Βλ. Τὸν ἰδιώτην π. βασιλέα. Ut habiles ad sustinendam personam homines, non ut digni aut nobiles. Similia multa in scriptoribus. Petronius: [Grex agit in scena mimum; pater ille vocatur, [Filius hic, nomen divitis iste tenet: [Mox ubi ridendas inclusit pagina partes, Vera redii facies, dissimulata perit. Hoc est regia persona deserit mendicum hominem, erudita idiotam. Vincentius Lirinensis Commonitorio Cum actor tragicus sacerdotem effingit aut regem, sacerdos aut rex non est; nam, desinente actu, simul et ea, quam susceperat, persona ΑΜΜ. Καλῶς λέγεις. ΧΡΙΣΤ. Εἰ τοίνυν, ἦν δ' ἐγώ, ταῦτα οὕτως ἔχειν ὁ λόγος ἀπέδειξε, πῶς δημιουργὸς τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων ὁ ἥλιος; Εἰ δὲ καὶ τοῦτο συγχωρηθείη κατὰ τὴν τῶν τὰ τοιάδε δοξαζόντων αὐτονομίαν καὶ πλάνην καὶ τὴν πολλὴν ταύτην ἀβελτηρίαν, τὸ, σωμάτων εἶναι δημιουργὸν τὸν ἥλιον καὶ ὅλως Θεόν, πῶς οὐχ ἡ αὐτὴ ζήτησις ἐπαύθις ἀναφανήσεται; Ανάγκῃ γὰρ δήπου τὸν Θεὸν καὶ τὸν ἥλιον μυθο λογοῦντες, καὶ γιγαντιῶντες Θεὸν ποιεῖτε· καὶ ἀγαθὸν ὁμολογεῖν τε καὶ παντὸς καλοῦ ποιητὴν καὶ δημιουρ γόν. Πῶς τοίνυν τὴν θαυμασίαν ὑμῶν καὶ γενναίαν ἀπορίαν ἀποφυγγάνειν ἕξετε; κἂν τὸν ἥλιον ἡμῖν Θεὸν αὐτοσχεδιάζοντες ἐπεισφρήσετε (29'), καθάπερ οἱ ἐπὶ σκηνῆς τὸν ἰδιώτην πολλάκις βασιλέα ποιοῦντες· κἀνταῦθα γὰρ ὁ φθόνος καὶ ἡ ἄγνοια τοῦ καλοῦ καὶ ἡ ἐκ μεταμελείας δημιουργία καὶ ἡ τοῦ καλῶς ἔχοντος καὶ ἁρμοσθέντος εὖ, λύσις ἀκο λουθήσει, καὶ τ' ἄλλα σοφὰ καὶ ἠλίθια τῶν ὑμετέρων προβλημάτων ἀπορήματα. Τίς δὲ ὁ τὰς ψυχὰς τοῖς σώματι συνδεσμῶν; οὐ γὰρ δὴ καὶ τοῦτο τῷ ἡλίῳ ἀναθετέον κἂν οἱ τὰ πάντα κυκλῶντες καὶ κορυ βαντιώντες ἄνω καὶ κάτω τὰ ὄντα στρέφωσιν, desistit. Seneca, epist. 76 • Quæ, favente fortuna, in unam congesta sunt, dominis suis incumbuat graviu et illos semper premunt, aliquando et elidunt. Nemo, ex istis quos purpuratos vides, felix est, non magis quam ex illis quibus sceptrum et chlamydem in scena fabulæ assignant, cum, præsente populo, elati incesserunt et cothurnati; simul exierunt, excalceantur et ad staturam suam redeunt. Nemo eorum, quos divitiæ honoresque in altiore fastigio ponunt, magnus est. Magnus non est pumilio, licet in monte constiterit, Lucianus Apologia pro mercede conduclis, c. 5: 'Αλλ' οἱ μὲν τοῖς τραγικοῖς ὑποκριταῖς εἰκάσουσίν σε, οἱ ἐπὶ μὲν τῆς σκηνῆς ᾿Αγαμέμνων ἕκαστος αὐτῶν ἢ Κρέων ἢ αὐτὸς Ἡρακλῆς εἰσιν, Έξω δὲ Πώλος ἢ Αριστόδημος· ἀποθέμενοι τὰ προσε ωπεία, γίγνονται ὑπόμισθοι τραγῳδοῦντες, ἐκπίπτοντες καὶ συριττόμενοι, ενίοτε δὲ μαστιγούμενοί - τινες αὐτῶν, ὡς ἂν τῷ θεάτρῳ δοκῇ. ΒΑ. Ἐκ μεταμελείας δημιουργία. Quealingebant et exprobrabant, ut in æternitatem mundi concessis, astruerent Deo inepti fatuique illi sophiste. Tanguntur eadem in Theophrasto Æneæ Gazi. Difficilis autem hujus intellectus, et transpositis terminationibus duarum vocum fortassis scribendum, καὶ ἐκ δημιουργίας μεταμέλεια. Arbi trentur docui: verisimilis enim res est. ΒΑ. Τῷ ἡλίῳ. Dicebant tamen animas spargere solem. Julianus imp. oral. 4: Ψυχαὶ δὲ οὐκ ἀπ' αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν ἄλλων θεῶν σπείρειν εἰς γῆν· ἐφ' ὅ τι δὲ χρῆμα δηλοῦσιν αὐτοὶ τοῖς βίοις οὓς προαιρούνται. ΒΑ. Κορυβαντιώντες. Furentes instar Coryoantum Matris deum, quorum furor notissimus. Hesychius: Κορυβαντιώσης· μαινομένης. Indicat autein gesticulationem cum furore hoc verbum, ut qui saltarent furentes. Etymologus: Κορυβαντιᾷ· μαία νεται, ὀρχεῖται. Sunt et demones Corybantes, talem furorem allantes. Scholiastes Aristophanis in Vespas: κορυβαντιᾷς· μαίνῃ· παρόσον οὗτοι οἱ δαί μονες μανίας καὶ ἐκθειασμοῦ εἰσιν ἐμποιητικοί. Cultos in Samothracia docet idem ad Pacem. Purgationum et expiationum præsides erant isti da mones; unde κορυβαντισμούς καθαρισμού; exponit

ἀγνοίᾳ καὶ πλάνῃ τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου δημιουργοῦ, εἰς sum deorsumque res vertant, ignoratione et errore θεῶν δῆμον κατασυρόμενοι καὶ πίπτοντες, καὶ σειρὰς ἡμῖν δημιουργῶν, ξένων τε καὶ ὀθνείων τῆς καταδημιουργίας καὶ τῆς ποιήσεως ἀναπλαττόμενοι· ὥσπερ καὶ δαιμόνων τινῶν μοχθηρῶν καὶ πλάνων εἰς ὁρμαθοὺς θεῶν παρειλήφασι, μηδαμοῦ πρὸς τὴν Ομηρικὴν Επιστραφέντες σοφίαν, Οὐκ ἀγαθὸν πολυκοιρανίη, νομοθετοῦσαν, εἰς κοίρανος ἔστω, εἰς βασιλεύς· δημοκρατίαν δὲ τὴν ἄτακτον καὶ αἰσχίστην τῶν πολιτειῶν καὶ πεφυρμένην ἀεὶ καὶ στασιάζουσαν, κατὰ τῶν θείων κατηγοροῦντες· τὸ δὲ κάλλος τῆς μοναρχίας ἀθρῆσαι μὴ δυνηθέντες, μηδὲ ὀριγνώμενο: τοῦ ἀΰλου καὶ μακαρίου ταύτης φωτός. Ιλιγγιῶντες γὰρ περὶ unius soliusque conditoris, in deorum multitudinem pertracti et prolapsi vel pracipitati: atque nobis externorum et alienorum pravi operis et effectionis opificum catenas comminiscentes: quemadmodum et dæmones quosdam scelestos et errones in deoruin ordinem ascripserunt, nusquam ad Homericam conversi sapientiam, quæ sancit: Multorum nocet imperium, unus princeps, rer unicus esto: principatum autem popularem inconditum et turpissimam omnium reipublicæ formarum, itemque mistam semper et tumultuantem de divinis enuntiantes; formam autem et pulchritudinem monarchiæ intueri non valentes, neque expetentes immateriaHesychius. Corybantein deum, ut ne irascatur et spiciens, de rebus divinis splendores sibi arrogat. diras phantasias inferat, hymno deprecatur Orpheus: Χαλεπὴν δ᾽ ἀποπέμπεο μῆνιν, Παύων φαντασίας ψυχῆς ἐκπλήκτου ανάγκης. Pariter de suis egregiis disputatoribus loquitur Æneas Gazæus. BA. CC. P. τῆς δημιουργίας. Hom. Iliad. Γ', 201. Εἷς κοίρανος. Uiuntur ad unitatem in essentia divina laudandam hoc versu etiam alii Patres. De ipsa dedita opera Justinus Cohortatione ad Græcos et libello De monarchia Dei, Athenagoras Legatione pro Christianis. Supra ipsam unitatem Deum esse sententia est Clementis Alexandrini lib. 1 Pedagog. c. 8. Εν δὲ ὁ Θεὸς καὶ ἐπέκεινα τοῦ ἑνὸς καὶ ὑπὲρ αὐτὴν μονάδα quo scriptore, longe omnium Christianorum eruditissimo antiquitatis humanæ, verum est ceu fonte perenni plurima in suos rivos duxisse omnes, qui post ipsum contra gentilitatem libros instituerunt. Etiam gentiles et Christianis hostes scriptores Deum ipsani esse unitatem dicunt. Julianus imp. Orat. in solem de supremo Deo: Διὰ τῶν πάντων βασιλέα, περὶ ἂν πάντα ἐστίν· οὗτος τοίνυν, εἴτε τὸ ἐπέκεινα τοῦ νοῦ καλεῖν αὐτὸν θέμις, εἴτε ἰδέαν τῶν ὄντων, ὃ δή φημι τὸ νοητὸν σύμπαν, εἴτε ἓν, ἐπειδὴ πάντων τὸ ἓν δοκεῖ ὡς πρεσβύτατον· αὐτὴ δὴ οὖν ἡ μονοειδὴς τῶν ὅλων αἰτία, eic. Vide Nostrum infra p. 100, 2. ΒΑ. Δημοκρατίαν δὲ τὴν ἄτακτον. Nam in ochlocratiam illico degenerat, cum [Procar liberlas civitatem miscuit, [Frenumque solvit pristinum licentia. TAR. C. Ρ. Habet in margine τοῦ Θεοῦ. Το κάλλος τῆς μοναρχίας. Quod sapienter Ostanies apud Herodotum τριών προκειμένων, καὶ πάντων τῶν λέγω ἀρίστων ἐόντων, δήμου τε ἀρίστου καὶ ὀλιγαρχίης καὶ μουνάρχου, πολλῷ τοῦτο προέχειν λέγω, etc. Plato monarchiam plane aperteque defendit. Vilendlus Isocrates in Nicocle; Aristoteles 3 Polit.; Lactant. lib. 1. TAR. ᾿Ιλιγγιώντες. Veruigiue capti. Onomasticon: vertigo, λιγξ. Αb inconstantia et circum actione per tot opiniones scite hoc dicit. Non enim stantibus, sed circumrotantibus se contingit hoc malum. Εt quare id? Cassius iatrosophista, quaest. 27: Ρητέον ὅτι αἱ μὲν ἐπ' ευθείας γενόμεναι κινήσεις οὐ κωλύουσι γίνεσθαι τὴν διαπνοήν τῆς ὕλης, αἱ δὲ κυκλ καὶ οὐκ ἐῶσι γίνεσθαι τὴν διαπνοήν, σφοδρότερον προσπίπτοντος τοῦ ἀέρος καὶ κωλύοντος γίνεσθαι ταύτην· ὁμοίως δὲ τῇ γενομένῃ κινήσει συμβαίνει καὶ τὰς ἐν ἡμῖν ὅλας κινεῖσθαι κυκλικώς· συμφερό μεναι γὰρ τῷ σώματι καὶ μὴ δυνάμεναι διαπνεῖσθαι διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν, και, παυσαμένου τοῦ τῆς κινήσεως αἰτίου, αἱ ὕλαι κινοῦνται κυκλικῶς, εις, Conveniunt stultividis his sophistis quæ vertiginis malum infert. Inter enim crassas tenebras videntur sibi videre mirificos quosdam splendores vertiginosi, ut istud genus, quæ ante pedes sunt minime conAretaeus Tardar. lib. I, cap. 3: Σκοτώματος δὲ Ιδέα, βάρος τῆς κεφαλῆς, ὀφθαλμῶν μαρμαρυγαί ἐπὶ πολλῷ τῷ σκοτώσει, ἀγνωσίη ἑωυτέων τε καὶ τῶν πέλας. Eos splendores marmorum maculis reddit Caelius Aurelianus, lib. 1 Tard. cap. 2: In passione constitutos repentina visus tenebratio atque nebula cum capitis vertigine consequitur, ut omnia secum moveri existiment: item ante oculos quosdam sentiunt marmorum maculis similes tractus, quos marmarygas Græci vocant, cum tamen conversis oculis omni ex parte non deserant visum. Quæ sane mira est interpretatio. Ultima autem Coelii verba corrupta sunt, idem enim utique dicere voluerunt, quod ab Aretao scriptum est. Scribe: Cum tamen conversis oculis omni ex parte (per vertiginem videlicet oculis circumrotantibus) condeserant visum: condeserant ex omni simul parte. Sed et mirifica illa Græcæ vocis translatio fortassis librariorum est, ut infinita loca omni lectioni utilissimi hujus auctoris. Quid enim marmorum maculis cum marmarygis Græcorum a luce, non marmore descendentibus? Scripsit forte: Quosdam sentiunt armorum jaculis similes tractus. Alii aranearum telas dicunt talium oculis per ipsas tenebras obversari quod sane sophistis istis nugivendis admodum etiam accommodabile. Auctor vetus, sed mirifice interpolatus, et a Garimponto in fascem ex variis ununi compactus, lib. 1, cap. 5: Conspiciunt quasi omnia secum moveri; quosdam transitus lanæ vel aranearum texturas ante oculos transire putant, et ea quæ vident quasi duplicia sunt. Si catalogis bibliothecarum Cantabrigiensium apud Anglos fides, Warmipotus quidam cui nonnullis clericis vetustiores vel unum vel plures auctores in hoc compendium redegit. Sed nobis Garimponti titulus in aliis libris antiquis repertus minime de nihilo esse videtur, cum memoria suggerat Petrum Damianum medici sui ævi præstantis, cujus id fuerit vocabulum, mentionem facere. Etsane tale ævum epitomator aut corrector iste veterioris operis habuit, palam docente ignoratione Græcorum verborum et ad eorum temporum usum interpretatione. Verba Petri illius sanctissimi et qua licuit per regnum dominantis barbaris, eruditissimi viri, sunt libro v, epim stola 16, ut eas disposuit Constantinus Caetanus: Dicam quod mihi Guarimpotus senex, vir videlicet honestissimus, apprime litteris eruditus medicus, retulit. Sic scriptum est in recenti editione modo dicti Constantini. At veterior Margarini Bignæi in Appendice Bibliotheca Parisiensis editionis primæ, p. 527, Guaripontum eum vocat. Unde non vana suspicio eumdem illum Waripotum esse quem catalogi Anglicani afferunt. Notum enim quam eæ litteræ in Waltero et Gualtero, in Wilhelmo et Guillhelmo, aliisque unum negotium faciant. ΒΔ. ed by Google

' ZACHARIZE MITYLENES EPISCOPI tum et beatum hujus lumen. Nam circa opinatio- τὴν τῶν δοξασμάτων ἀλήθειαν, τἀγαθὸν μὲν ὁμολο num veritatem, quasi vertigine laboraules, ipsum γοῦσι καὶ τὸν δημιουργόν, μέχρι μόνης φωνῆς· xal quidem bonum confitentur Opificem verbo, reipsa ὑποσυλῶσι δὲ τούτου τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς δημιουρ autem spoliant hujus universitatis opificio, in universitatis opifcio, in γίαν, οἷς βούλονται, πᾶσαν ἢ τὰ μέρη ἀνατιθέντες. quos volunt, effectionem omnem vel certe partem Καὶ οὐκ ἐθέλουσι ξυνιέναι, τί μὲν δημιουργὸς καὶ referentes. Neque vero cupiunt intelligere quid dlife- ποιητής· τί δὲ Θεοῦ δημιουργήματα καὶ ποιήματα. rat inter opificem et effectorem, inter Dei opera el Καὶ ὡς ὁ ἥλιος λύχνου δίκην ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τεθεὶς ἐν effectiones. Utque sol lucernæ instar a Deo consti- τῇ μεγάλῃ ταύτῃ αὐλῇ, τόδε τὸ πᾶν καταλάμπει, tutus in magna hac aula istam universitatem colἥκιστά τι ποιεῖν ἢ ἐνεργεῖν δυνάμενος ἢ ὅ τι τέτα lustret, nihilque possit vel efficere vel operari quam κται ὑπὸ τοῦ ταξιάρχου καὶ μόνου δημιουργοῦ· quod constitutum sit a Deo ordinis dictatore solo- φωτίζειν φημὶ τὰ ζῶα, καὶ τὰ φυτὰ θερμαίνειν· τὴν tà xal tà que opifice, lucere, inquam, animantibus, plantas ca- δὲ ἐπιπολάζουσαν ὑγρότητα καὶ τὰ τῶν σήψεων χωlore vegetare, supereffluentem humorem et putrida ρία τε καὶ μέρη, ἀναλίσκειν τε καὶ αὐαίνειν. Ταύτας loca atque partes consumere et exsiccare. Has enim γὰρ αὐτῷ μόνας τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς τοιαύτας δ solas actiones et tales ei opifex indidit, eaque na- δημιουργὸς ἐνέθηκε, καὶ ταύτην αὐτῷ τὴν φύσιν tura ipsum affecit. Unde illius legi obtemperans " δεδώρηται. Οθεν τῷ κείνου νόμῳ πειθόμενος Instar rotæ hanc universitatem ambit, unius speciei quidem habens motum, eumque voluntatis expertem velut servus, et inanimatus, nulloque modo κται. CC. P. ἢ ὅτε τέτακται; Luc. ἢ ὅτι τέτα τῷ ἐκείνου. C. P. to evo vocant poetæ; orbem etiam ali. Mendosus est in hymno Martiani Capellæ Jocus, ubi sol llustrator mundi celebratur lib. 1. (Quatuor alipedes dicunt te flectere habenis, [Quod solus domites quam dant elementa quadrigam: [Nam tenebras prohibens, retegis quod cærula lucet. Sic in optimis, certe quoad solutain orationem, membranis, et editionibus consensu legitur. Sed quid est cærula lucet, sole prohibente tenebras? Nihil verius quam secundum ductum veterum litterarum scripsisse Capellam: Relegis quo sphæra relucet. Totam enim machinam a solis orbe illustrari ait. Solis orbem Sloxov appellat Julianus Oratione in eum, ut et Plato aliique alibi. Solis dignitatem ominibus diis superiorem, soli uni illi sumino deo concedentem ut patri, saniores, et tamen insani et ipsi, credebant et profitebantur sophistæ. Idem Julianus imperator loquitur de principe omnium essentia: Κατὰ τὴν ἐν αὐτῇ μέσ νουσα πρωτουργὸν οὐσίαν, μέσον ἐκ μέσων τῶν νοερῶν καὶ δημιουργικῶν αἰτῶν ἥλιον θεὸν μέσ γιστον ἀνέφηνεν ἐξ ἑαυτοῦ πάντα ὅμοιον ἑαυτῷ· ubi testimonio tamen Platonis minime evincit quod evincere studet. Quod enim Plato ait solem deo genitum id in aspectabilibus esse, quod ipsum deum in invisibilibus et mente sola intelligendis, nequaquam substantive participationem et per omnia similitudinem infert, cum to yeyovos poetice non philosophice dictum sit, ut muita hoc genus in eo philosopho, et nulla paritas intellectu solo capiendo statuatur cum eo qui oculis coram tangi valeat. Eam Juliani orationem velut dedita opera multis in locis confutat bac in solis tractatione Zacharias noster scholasticus. Pariter Juliano Proclus in Hymno Solem alloquitur: El κών πανγενέταο θεοῦ, ψυχῶν ἀναγωγεῦ. ΒΑ. Qç dovdoç. Sic supra. Officium autem soli datum modo descripsit, φωτίζειν τὰ ζῶα, καὶ τὰ put Ospalvelv, ex sacrarum Litterarum auctori tate. Ex quibus Chalcidius Commentario in Timæum, c. 129: Cui quidem rei Hebræorum quoque sententia concinit qui perhibent exornatorem mundi Deum mandasse provinciam soli quidem ut diem regeret, lunæ vero ut noctem tueretur; cæteras quoque stellas disposuisse tanquam temporum limites annorumque signa. Ipsum in Genesi cap. 1 sermonem Moysis intelligit Chalcidius, non rabbinorum traditionem, δίκην τροχοῦ περιπολεῖ τόδε τὸ πᾶν, μονοειδῆ μὲν ἔχων τὴν φορὰν καὶ ἀκούσιον, ὡς δοῦλος καὶ ἄψυχος καὶ μηδόλως ζώον λογικὸν τυγχάut videri volunt qui eum scriptorem ediderunt. Loquitur autem eo modo consultissimus Christianæ doctrinæ, ut ejus ignaros sensim induceret gentiles, non obrueret de ignoto codice testimoniis productis, quo pacto non pauci aliorum contenderunt vi quadam persuadere veritatem ejus perduellibus. Et sic sæpius idem; at p. 225: Hujus generis est illud æthereum, quos Hebræi vocant sanctos angelos; hoc est sacra Scriptura. Pag. 305. Hebræi quoque videntur secundum hunc opinari de anima principali, cum dicunt: Clamat apud me sanguis fratris tui: cum is sit sermo ipsius Dei (ad Cain in Genesi 1v, 10). Pag. 351, c. 254 Consentit huic Platonico dogmati Hebraica philosophia; appellant quippe illi varie somnium, et item visum, tum... revelationem. Quæ itidem sunt verba Scripturæ. BA. "Ayuxos. Negant hoc gentiles. Vide totam orationem 4 Juliani, cujus argumentnin hoc urget, ut tecto nomine omnem soli divinitatem ascribat. Cor ille quidem et mens mundi. Vide Macrobium lib. 1 in Somnium Scipionis, c, 20. Cætera ex Platone, Proclo, Chalcidio, Homero, Orpheo, Capella, Manilio, poeta incerto qui ad ordinem litterarum Apollini hymnum scripsit lib. 1 Anthol. epigram. titulo in obvia. De mente præditis stellis sic ratiocinantur Platonici nostri, interprete Chalcidio. Est absurdum homines quidem unam mundi regionem inhabitantes, fragili corpore, animo cum amentia et sine sinceritate, pleno pœnitudinis ob inconstantiam commotionum suarum, Dalias aliis atque aliis placentibus rationabiles animantes putari; stellas vero prudentis naturæ ob æternam actuum suorum naturam, nulli pœnitudini obnoxias, puro minimeque dissolubili corpore, utpote quæ extimas ignis cuncta ambientis regiones incolant sine anima fore, carere etiam vita pulare, etc. Macrobius lib. 1, cap. 14, ex verbis Ciceronis: His ergo dicus solum hominem constal ex terrenis omnibus mentis, id est animi, societatem cum cœlo el sederibus habere communem; et hoc est quod ait: hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus quæ sidera et stellas vocatis. Nec tamen ex ipsis cœlestibus et sempiternis ignibus nos dicit animatos: ignis enim ille licet divinum, tamen corpus est, nec ex corpore quamvis divino possemus onimari; sed unde ipsa illa corpora, quæ divina el sunt et videntur, animata sunt: id est ex ea mundane animæ parte quam diximus de pura mente constare. Et ideo postquam dixit: hisque animus datus est

νων (45'), ὡς ὑποτοπάζουσιν οἱ τοῦτον θεολογοῦντες, animal rationis particeps, quemadmodum suspi ἢ πρὸς τὰ δύστηνα τούτων δοξάρια κεχηνότες, ἐμμελῆ δὲ ποιούμενος τὴν κίνησιν καὶ ἐναρμόνιον, καὶ μὴ ἐκβαίνων τοὺς τεθέντας δρους ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ, καὶ τὴν τάξιν ἦν ἔλαχεν, ἀλλὰ κηρύττων μετὰ τοῦδε τοῦ παντὸς φιλίᾳ τε καὶ συμπνοίᾳ καὶ εὐφωνίᾳ τὸν δημιουργόν καθάπερ οἰκία καλῶς κατεσκευασμένη καὶ πρὸς κάλλος ησκημένη, τὸν οἰκοδόμον πολλάκις απόντα καὶ οὐχ ὁρώμενον, καὶ τὴν ἀξιάγαστον τοῦ τεχνίτου σοφίαν. Οθεν καλῶς τῷ θεσπεσίῳ ᾿Αποστόλῳ (Παῦλος δὲ οὗτος ἦν) πεφιλοσόφηται τοῦ Θεοῦ πέρι καὶ τοῦ κόσμου. Εφη γὰρ ὧδε· Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται Ναὶ μὴν καὶ Σολομῶνι τῷ σοφῷ, ὅς τὴν αὐτὴν διάνοιαν ἑτέροις ὀνόμασι διεσάφησεν, ὧδέ πως λέγων· Ἐκ γὰρ μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως ὁ γεννεσιουργὸς αὐτῶν καθορᾶται Τοιαύτην τινὰ διάλεξιν ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ποιησάμενοι, εγώ τε καὶ ὁ φιλόσοφος διελυσάμεθα τὴν συνουσίαν. Τέλος γὰρ εἶχε καὶ αὐτῷ τῶν προκειμένων Αριστοτέλους θεω ρημάτων ἡ ἀνάπτυξις. Πολλοὶ δὲ τοῦ παρόντος ' Rom. 1, 20. • Sap. xiii, 5. ex illis sempiternis ignibus, quæ sidera et stellas vocatis; mox adjecit: Quæ divinis animatæ mentibus: ut per sempiternos ignes, corpus stellarum, per divinas vero mentes, earum animas manifesta discretione significet et ex illis in nostras venire animas vim mentis ostendat. Lege omnino Plotinum lib. quarto Enneadis iv, qui est Περὶ ψυχῆς ἀποριῶν δεύτερος. Julianus, epist. 51, de sole: Τον μέγαν ἥλιον λέγω, τὸ ζῶν ἄγαλμα καὶ ἔμψυ χον καὶ ἔννουν καὶ ἀγαθοεργὸν τοῦ νοητοῦ πατρός. Βλ. (45') Τυγχάνων. Αt gentilis antiquitas non solum rationem soli, sed et fidei et justitiæ patrocinium vindictamque impietatis et lucem vitæ tribnit. Orpheus in Indigitamentis, Εὐσεβέσιν καθοδηγε καλῶν, ζαμενὴς ἀσεβοῦσιν.... Δείκτα δικαιοσύνης, φιλονάματε, δέσποτα κόσμου..... Όμμα δικαιοσύ νης, ζωῆς φῶς... Πιστοφύλαξ, αἰεὶ πανυπέρτατε. Regem vitalis fontis dicit Proclus et intelligibilis sive intellectivi ignis. Κλύθι, πυρὸς νοεροῦ βασιλεῦ, χρυσήνιε Τιτάν· Κλύθι, φάους ταμία, ζωαρχέος ε Ένα πηγῆς. Ει providentiam sive proncam mΟΥ eidem ascribit: Πάντα τῆς ἔπλησας ἐγερσινόοιο προνοίας: item fatorum omne imperium: Σοὶ δ' ὑπὸ Μοιράων χορός εἴκαθεν ἀστυφέλικτος, Αν δε μεταστρωφώσιν ἀναγκαίης λίνον αἴσης, Εὔτε θέλεις· περὶ γιο κρατέεις, περὶ δ᾽ ἴφι ἀνάσ σεις. ΒΑ. Δύστηνα τούτων δοξάρια. Infelices horum opiniunculas. Suida: δοξάριον, δόξα, ὑποκοριστι χῶς. Meschius: δοξαρίοις, εὐτελέσι δόγμασιν· ὑπ' ἐνίων ὑποκοριστικώς. Βλ. Τεθέντας δρους. Sape sic loquitur Scriptura, cam qua iste studio. Et sane omnis cætera eloquentia præ hujus vel scintillis putidæ tramæ sunt. Ba. C. Ρ. καὶ ἐν ἀφωνία. Εὐφωνία restituimus, quod excluserat ἐν ἀφωνίᾳ. TAR. Sic restitutum interpreti. Barde antea ἐν ἀφωνίᾳ. De harmoniz coelestis cum lyra comparatione pulchre Plotinus lib. x Enneadis iv, cap, 41, et alibi. Ba. Καθάπερ οἰκία. Domus magna, bene oralinata, composit, hoc universum, Scite alii urbem dicant. Marcus imperator lib. x: Ολίγον ἐστὶ τὸ ὑπολειπόμενον τοῦτο· ζῆσον ὡς ἐν ὄρει· οὐδὲν γὰρ cantur, qui illum Deum prædicant, et ad infelices istorum opiniones obstupescunt. Assiduum autem faciens motum et modulatum, neque excedens terminos sibi impositos ab opifice, et ordinem quem nactus est, sed promulgans cum hac universitate, amicitia et conspiratione et consonantia suum conditorem, quemadmodum domus eleganter confecla et ad pulchritudinem composita, suum architectum sæpe absentem neque visum, dignamque admiratione artificis sapientiam. Unde et præclare a divo apostole Paulo tractatum de Deo et mundo, dum sic ait: Invisibilia enim ipsius a creatione mundi ex ipsius operibus intellecta conspiciuntur '. lemque etiam a sapiente Salomone, qui eamdem sententiam aliis vocabulis hunc in modum declaravit: magnitudine et elegantia rerum procreatarum, quadem proportione ipsarum opifex cernitur. Ubi istam dis. putationem illo die perfecissemus, ego et philosophus conventum dimisimus. Finem enim etiam labebat speculationum Aristotelis ab ipso propositarum declaratio. Plurimi autem ex illo cœtu qui et διαφέρει ἐκεῖ ἢ ὧδε, ἐάν τις πανταχοῦ, ὡς ἐν πόλει τῷ κόσμῳ. Idem lib. iv,: Παύου ποτέ· ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐκ τῶν ὅλων ἀπονεμομένοις δυσχεραίνεις· ἀνανεωσάμενος τὸ διεζευγμένον, ἤτοι πρόνοια ἢ ἄτομον, ἢ ἐξ ὅσων ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ κόσμος ὡσανεὶ πόλις. ibidem: Εἰ τὸ νοερὸν ἡμῖν κοινὸν, καὶ ὁ λόγος, καθ' ὃν λογικοί ἐσμεν, κοινός· εἰ τοῦτο, καὶ ὁ προστακτι κὸς τῶν ποιητέων, ἢ μὴ λόγος κοινός· εἰ τοῦτο, καὶ ὁ νόμος κοινός· εἰ τοῦτο, πολῖταί ἐσμεν· εἰ τοῦτο, πολιτεύματός τινος μετέχομεν· εἰ τοῦτο, ὁ κόσμος ὡσανεὶ πόλις. Pulchre in eam sententiam Socrates, et ex eo Musonius, apud Stobæum sermone de exsilio. Alii mundum templum esse deorum aiunt, ut Seneca lib. vut De beneficiis, c, 7; alii simulacrum Dei, ut Plotinus adversus Gnosticos cap. 8 Enneadis ut libro ix: Ἐπεὶ οὐδὲ τοῦ παντὸς τὴν διοίκησιν ὀρθῶς ἄν τις μέμψαιτο· πρῶτον μὲν ἐνδεικνυμένην τῆς νοητῆς φύσεως τὸ μέγεθος· εἰ γὰρ οὕτως εἰς τὸ ζῆν παρελήλυθεν, ὡς μὴ ζωὴν ἀδιόρθωτον ἔχειν, ὁποῖα τὰ σμικρότερα τῶν ἐν αὐτῷ ὰ τῇ πολλῇ ζωῇ τῇ ἐν αὐτῷ ἀεὶ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν γεννᾶται, ἀλλ' ἔστι συνεχὴς καὶ ἐναργής και πολλὴ καὶ πανταχοῦ ζωή, σοφίαν ἀμήχανον ἐνδει κνυμένη, πῶς οὐκ ἄν τις ἄγαλμα ἐναργὲς καὶ καλὸν τῶν νοητῶν θεῶν εἴποι; etc. Domus deorum Ennio Ausonius Idyllio 12: Unde Rudinus ait: Dirum domus altisonum cal. (Domus omnipotentis Olympi: Nævius et Virgilius. Quod vero domus hoc universum, et quomodo ad domum componatur, peculiari libro in commentario Characterum adolescens commentari memini. BA. Ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται. Theophilus lib. contra Autolycum multis per hæc amico suo sensibilem Deum præfigurat. Vide qui locum istum Pauli commentariis illustrarunt. BA. In editis Bibliis. θεωρεῖται. Αριστοτέλους θεωρημάτων. Hæc discere solitos discipulos et docere doctores tum vigentis philosophiæ et sophistices, ut opponerent Christianorum dogmatis, patet ex Justino Martyre; qui, quantum að Creatorem et creaturam attinet, bonam, si non maximam, eorum partem confutavit, memorabili sane opere. Qui liber, licet talis non sit nune

interfuerant disputationi, cum etiam ipsi essent τηνικαῦτα συλλόγου οἳ καὶ ἐτύγχανον ἐπαΐοντες τῆς exercitati in apodicticis rationibus, et modis, et versati circa varios ratiocinationum labyrinthos, spirarent etiam frequenter Aristotelem, tuas delicias, et Platonem, atque admirarentur, nostris verbis adhæserunt et suffragati sunt, aut potius veritatis sacræ quæ Christianorum est familiaris. Domum itaque discesserunt Christianas demonstrationes admirati, et valde aventes sæpius veritatis sermones audire. Postridie discipulorum præstantissimus Gessius, qui nunc Hippocratis Coi et Galeni Pergamneni scientia gloriatur, et medicinæ studiosorum doctor ad Nilum præsidet, postulabat eumdem congressum et colloquium repeti, quasi ipse posset plura quam præceptor dicere. Ac meam qualem eum olim legit Photius, licetque sit interpolatus nonnullis posteriorum temporum locutionibus, nobis tamen genuinus Justini videtur, fidem faciente genio ipso scriptionis et modo arguendi. Aristotelem autem in rebus physicis maximi faciebant philosophi isti jam inde ab ævo Plotini. Porphyrius hujus Vita: Εμμέμικται δ' ἐν τοῖς συγγράμμασι καὶ τὰ στωικὰ λανθάνοντα δόγματα καὶ τὰ περιπατητικά· καταπεπύκνωται δὲ καὶ ἡ μετὰ τὰ φυσικὰ τοῦ ᾿Αριστοτέλους πραγματεία. ΒΑ. Καὶ Πλάτωνα. Is enim cum Platone Aristotelem conciliabat, superiorem illum Ammonium æmulatus. ΤAR. Πνεόντων καὶ ἀγαμένων. Ad fastum prius verbum pertinet. Ejus exemplar proponit in doctoru: suo doctore Theophrasto neas Gazæus. Locutio est Homerica; ut Iliade postrenia: Μένεα πνείοντας Αχαιούς. ΙΙ. Β.: Μένεα πνείοντες "Αβαν τες. Odyssea X: Ενθα μένος πνείοντες ἐφέστασαν. Interpres non perpendit mentem verbi, qui suspisantes vertit. ΒΑ. Γλιχόμενοι. Επιθυμοῦντες Hesychius παρὰ τὸ λίαν ἔχεσθαι Etymolog. Βλ. Καὶ Γέσσιος. Non de alio aliquo simul loquitur, sed de solo Gessio, quare vel ὁ Γέσσιος, vel, quod nos aliquando suspicabamur, Γάϊος ὁ Γέσσιος, vel Γάϊος Γέσσιος. De eo haec Suidas quæ integra describam Γέσιος ἐπὶ Ζήνωνος ἦν λαμπρυνόμενος ἐπὶ τέχνῃ ἰατρικῇ. Πετραίος τὸ γένος· καθελὼν δὲ τὸν ἑαυτοῦ διδάσκαλον Δόμνον τὸν Ἰουδαῖον καὶ τοὺς ἑταίρους πρὸς ἑαυτὸν μεταστησάμενος ὀλίγου πάνω τας, πανταχοῦ ἐγνωρίζετο, καὶ μέγα κλέος έσχεν, οὐ μόνον ἰατρικῆς ἕνεκα παρασκευῆς τῆς τε διδασκα λικῆς καὶ τῆς ἐργάτιδος, ἀλλὰ καὶ τῆς ἄλλης πάσης παιδείας· φιλότιμος γὰρ καὶ φιλόπονος ὢν ὁ ἀνὴρ, ἄλλην τε πολλὴν ἐν πολλῷ χρόνῳ μελέτῃ, καὶ οὐ φύσει, προσπεριεβάλλετο δοξοσοφίαν καὶ τὴν τῶν ιατρικῶν ἔργων τε καὶ λόγων ἀκριβεστέραν των καθ' ἑαυτὸν πάντων ἰατρῶν τε καὶ ἱατροσοφιστών κατώρθωσε τέχνην βραδέως δὲ ἀρξάμενος ἐπιδεικνύναι δημοσίᾳ τὴν ἐπιστήμην, ταχέως ἀνέδραμέ τε καὶ εὐθήνησεν ἐπ' αὐτῇ, πομπικὸς ὢν καὶ ἐπιδεικτικός, φιλοσοφίας μὲν ἐπ' ὀλίγον ἥκων, ἰατρικῆς δὲ ἐπὶ πλεῖστον· ὅθεν καὶ χρημάτων μεγάλων ἐγένετο κύτ ριος καὶ Ῥωμαϊκῶν ἔτυχεν ἀξιωμάτων οὐ τῶν τυχόντων. Αποδέχομαι δὲ τὸ ἀνδρεῖον παράστημα τῆς ἀγαθῆς ψυχῆς· τόν τε γὰρ Ἡρμαΐσκον ἐπιζητούμενον ὑπὸ Ζήνωνος βασιλέως οἴκῳ τῷ ἰδίῳ κατέκρυψε, παρ ραβαλλόμενος πρὸς τὸν κίνδυνον· καὶ ἐπειδή, ἐν τῇ φυγῇ νοσήσας, ἀπηλλάγη τοῦ σώματος, εὖ τε περι στείλας καὶ τὰ νομιζόμενα θεραπεύσας. Ὁ δὲ ἀποστα λείς βασιλικός 'Αγάπιον καὶ τοὺς ἄλλους φιλοσόφους κατασχὼν εἰς τὸ ἀρχεῖον ἀπήγαγε. Nomen ipsum Κomanis non infrequens, ut Gessius Florus apud Josephum lib. xx Antiquitatis cap. ult., et in libris Ha- διαλέξεως· ὄντες καὶ αὐτοὶ τῶν περὶ τὰς ἀποδεικτι κὰς μεθόδους καὶ τοὺς ποικίλους τῶν συλλογισμῶν λαβυρίνθους στρεφομένων, καὶ τὸν ᾿Αριστοτέλην, τὰ σὰ παιδικὰ καὶ Πλάτωνα θαμὰ πνεόντων καὶ ἀγαμένων τοῖς ἡμετέροις ἔθεντο καὶ ἐπεψηφί ζοντο λόγοις· μᾶλλον δὲ τοῖς τῆς ἱερᾶς καὶ φίλης Χριστιανοῖς ἀληθείας. Καὶ ἀνεχώρουν οἴκαδε θαν μάζοντες τὰς Χριστιανικὰς ἀποδείξεις, καὶ διαφερόν τως γλιχόμενοι θαμὰ τῶν τῆς ἀληθείας λόγων ἐπαίειν. Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ, τῶν φοιτητῶν ὁ κορυφαί ότατος καὶ Γέσσιος ὃς νῦν αὐχεῖ τὴν Ἱπποκράτ - τους τοῦ Κῴου καὶ Γαληνοῦ τοῦ ἐκ Περγάμου σοφίαν, καὶ τῶν ἰατρικὴν φιλοσοφούντων διδάσκαλος παρὰ τὸν Νεῖλον προκάθηται, ἠξίου τὴν αὐτὴν ἀνα loseos Judaicæ. Medicinæ autem tum studium philosophis erat commendatissimum, ut videre est vel in catalogo familiarium maximi nominis quique posteris exemplum doctrinæ præbuit philosophi, Plotini, quos plerosque omnes utrique simul studio addictos recenset Porphyrius in ejusdem Vita [p. 5]. Gessius vero iste et medicus et magnarum dignitatum administrator simul fuit, more usitato tum inter tales. Nam et Zethum Arabem talem idem memorat eodem libro: Εσχε δὲ καὶ Ζῆθεν ἑταῖρον... ἦν δὲ καὶ οὗτος Ιατρικὸς, καὶ σφόδρα πεφίλητο τῷ Πλωτίνῳ πολιτικὸν δὲ ὄντα καὶ ῥοπὰς ἔχοντα το λιτικὰς ἀναστέλλειν ὁ Πλωτίνος ἐπειρᾶτο. Quod fere_contra nostri aliorumque sæculorum morem est. Ba. Παρὰ τὸν Νεῖλον: Alexandriam, celeberri mami tum toto terrarum orbe disciplinarum palæsiram, per fluvium indicat, ut Æneas initio Theo phrasti. De hujus urbis præstantia peculiares olim libros scripserunt auctores non postremi nominis: Callixenus Rhodius aliquot libris, laudatus ab Harpocratione in voce. Εγγυθήκη· ὡς Καλλίξενός τε ἐν τετάρτῃ περὶ ᾿Αλεξανδρείας ὑποσημαίνει, καὶ Δαίμαχος ο Πλεκταιεὺς ἐν δευτέρῳ περὶ Ἰνδικῆς. Et sæpius Athenæus. Item Ælius Dionysius. Vetus critiens de Seylace Caryandeno verba faciens: Αίλιος Διονύσιος ἐν τῷ περὶ ᾿Αλεξανδρείας βιβλίῳ πρώτῳ φησὶν ὅτι Δαρείῳ προσεφώνησε Σκύλαξ τὸ φρόντισμα. Dicebatur speciatim propter excellentiam πόλις, ως Roma Urbs. Epitomator Stephani: 'Αλεξάνδρεια ἡ Αἰγυπτία, ἤτοι Λίβυσσα, ελέγετο κατ' ἐξοχὴν πόλις καὶ πολῖται ἐξ αὐτῆς, ὡς ἄστυ αἱ ᾿Αθῆναι... βρύου σιν αἱ πηγαί. Et ad differentiam cæterarum dicitur Αλεξάνδρεια μεγάλη, ut in Chronico quod Alexandrinum inscribitur, in recensione urbium secundum septem climata. Auctor incertus, qui rustico sermone memorabilia chorographica conscripsit; Alexandria civitas est valde maxima el eminens indispositione et abundans omnibus bonis et cscis dives. Medicinæ quidem gloria adeo florente, ut ad summam in ea laudem fecerit. Alexandriæ quem operam dedisse ei studio. Ammianus Marcellinus lib. xxn: Medicinæ ita studia augentur in dies, ut licet opus ipsum redoleat, pro omni tamen experimento sufficial medico ad commendandam artis auctoritatem, si Alexandriæ se dixerit eruduum. Sic chirurgus quidam admirabilis Alexandrumus cele bratur B. Augustino lib. xxi. De civ. Dei, c. 8: Nec aliud occurrit fatigato lacrymis et illa jam necessitate constricto, misi ut adhiberet Alexanarinum quemdam, qui tum chirurgus mirabilis habebatur. Et inerant curiæ medicorum pene domibus ipsis numero pares. Fulgentius Prologo Mythol. Inveniebat animus quibus inter mala adridere;, nisi me etiam exinde bellis crudelior Galeni curia exclusisset, quie

κινεῖσθαι ὁμιλίαν καὶ συνουσίαν, ὡς δήτι τοῦ διδασκά- dextram tenens abducit ad Musarum templum: qua λου πλέον λέγειν δυνάμενος. Και μου τῆς δεξιᾶς λα poetæ, rhetores, grammatici ventitantes, præbent Verba nec Alexandrinis quidem permitienda deliciis risu et osculo excipimus. Præcipuum urbis decus templum Serapidis, quod, cum demolitum videre, laudant et describunt Rufinus aliique ecclesiastici historici. Idem laudat et barbaro-romanus chorographus: Et dii coluntur eminenter, et templum Serapis ibi est; unum est solum spectaculum novum in omni mundo. Nusquam enim terræ aut ædificium, aut dispositio templi aut religionis invenitur. Undique autem musium ei reddire videatur. Emaculandum existimo; nam barbarum mire læsit barbarior librariorum stupor: Et dii tibi coluntur, et eminenter templum Serapidis. Id est unum et solum spectaculum novum in omni mundo. Nusquam enim terræ aut ædificium aut dispositio templi aut religio similis invenitur. Undique autem Musium ei reddi rite videatur. De Musio doctissimus editor, amicus poster. Commendabant Alexandriam ultra Pharus illa nobilis, et totam civitatem innoxio flumine subterfluens Nilus. Utrumque celebrat geographus Arabs, nuper Latinitate donatus: Nilus, inquit ab occidentali ipsius parte excurrens transit sub fornicibus omnium ipsius domorum, quarum quidem fundamenta sunt invicem connera. Et urbs nihilominus est non modo clara atque luminosa, verum etiam firmiter structa. De Pharo copiosius idem quem lege, ut et Benjaminum Tidelensem, qui de speculo Alexandri intrepide nugatur...] Ultra hæc charta etiam ditabat et celebrabat hanc urbem; papyrus tamen potius, cujus ubertatem modo dictus barbarus chorographus laudat: Possidet, inquit, cum omnibus quibus habet bonis, et unam rem, quæ nusquam nisi in Alexandria el regione ejus fit, sine qua neque judicia neque privata negotia regi possunt, sed pene per ipsam rem omnis hominum natura stare videtur. Et quid est, quod sic a nobis laudatur? carta; quod ipsa faciens et omni mundo emittens, utilem speciem omnibus ostendit. Sola hoc supra omnes civitatesque et provincias possidens, sed sine invidia præstans suorum bonorum. Suo ævo quain aromatum specierunique mercatura fuerit frequentata, adeo ut plurimæ gentes suos ibi negotiatores ordinarios, lora peculiarios confitoria et curias habuerint, quæ nunc etiam maximam partem florent, multis tradit, quem modo nominavi, Benjamin Tudelensis, commemorans etiam domum extra urbem studiis litterarum dicatam, quam olim Aristotelem coluisse fabulatur; certum tamen est inde a Romanó ævo eam iis usibus inservisse. Extra urbem, inquit, ædificium visjtur magnum et speciosum, quod gymnasium fuisse dicitur Aristotelis, Alexandri præceptoris, in quo viginti ipsæ scholæ sunt, tolins orbis olim hominibus frequentate, qui eo conveniebant Aristotelis philosophiam discendi causa, et inter singulas marmoreæ erant columna. Porro maximum nomen hujus civitatis fuit florente Ægypto, adeo ut tanti regni principes reges Alexandrini perhibeantur. Cicero Pro doiro sua: Qui cum lege nefaria Ptolemæum regem Cypri, fratrem regis Alexandrini, causa incognita publicasses, bello gerendo M. Catonem præfecisti. Curius Fortunatianus, lib. 1 Rhetor schol. In hypophoris quæ cavenda sunt? ne plene et copiose ponantur, quod tamen aliquando facimus duabus ex causis aut irridendi adversarii gratia, si hoc augeat, de quo nulla quæstio est, ut pro Cornelio majestatis aut si discrepans aliquid ostendatur, ut de rege Alexandrino. Aristeas suo ævo scribit omnium fuisse urbium opulentissimam et amplissimam, adjiciens tantam incolarum fuisse civilitatem, ut agriculturam præ cultu neglexerint hospitalitatis; reges coactos edicto sanxisse ne quis exterus ultra unde 20 dies intra urbem cominoraretur, utque res pene cunctis Alexandriæ ita est inserta angiportis, quo chirurgicæ carnificinæ laniola pluriora..... habitaculis numerentur. Qui idem omnium dogmatum, ut loquitur, imbutamentis crebram eam urbem´ihidem facit. Principes medicorum, qui ejus civitatis doctoribus laudati. Et sic laudat Zenonem suum Julianus Parabates, epist. 45: Holλá pèv xal &λla σοι μαρτυρεῖ καὶ τῆς ἰατρικῆς τέχνης εἰς τὰ πρῶτα ἀνήκειν, καὶ ἤθους καὶ ἐπιεικείας καὶ βίου σωφροσύνης συμφώνως πρὸς τὴν τέχνην ἔχειν· νῦν δὲ προσ ήλθε τὸ κεφάλαιον τῆς μαρτυρίας· τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων πόλιν ἀπὼν ἐπιστρέφεις εἰς σεαυτόν· τοσοῦ τον αὐτῇ κέντρον καταλέλοιπας. Εt alioquin Ægyptii medicinæ laudibus celebres. Vopiscus in Saturnino: Sunt Egyptii liberi, novarum rerum usque cupientes, versificatores, epigrammatarii, mathematici, aruspices, medici. Ita ut omnes pene essent medici. Diogenes Laertius, lib, ut, de Euripide: "00ɛv xal elπεῖν· θάλασσα κλύζει πάντα τἀνθρώπων κακά· ἀλλὰ καὶ καθ' Ομηρον φάναι πάντας ἀνθρώπους Αἰγυπτίους ιατρούς είναι. ltaque habebantur cum transferrentur ægrotantes pueruli per singulas domos. Rufinus, Hist. eccles. lib. 1, cap. 10: Moris apud Egyptios esse dicitur, ut, si puerulus ægrotel, circumferatur a matre per singulas domos, quo, si quis aliquid experti remedii noverit, conferat id laboranti. Fuisse priscis Ægyptiis ad singula membra humana singulares medicos_testatur Herodotus lib. it, qui plura de his, ut et Diodorus Siculus. Situm urbis Alexandrinæ opportunissimum celebrat Philo Legatione ad Cajum, § 43, de eo: "Alextos ráp tis aÚTAV ἔρως κατείχε τῆς ᾿Αλεξανδρείας, εἰς ἣν ἐπόθει σπουδή πάσῃ παραγενέσθαι, νομίζων ταῖς ἄλλαις παράδειγμα γεγενῆσθαι του σεβασμού, μεγίστην τε οὖσαν καὶ ἐν καλῷ τῆς οἰκουμένης: aeremi sa• lubritate eximium Strabo libro v, ubi de Ravenna, cui perpetuæ paludes eamdem non demunt. Ob amplitudinem dixi Romæ compositam. Proxima illi aute Constantinopolim conditam habebatur. Aristides Encomio Romæ: "08 xxi µóvov ἄξιον τῆς ἑαυτοῦ φύσεως ἔργον καὶ μνημεῖον κατα έλιπε πρὸς Αἰγύπτῳ τὴν ἐπώνυμον πόλιν, ταύτην εὖ ποιῶν ὑμῖν ᾤκισεν, ὅπως ἔχοιτε καὶ τῆς μεγίστης μετὰ τὴν ὑμετέραν κρατοίητε. Neque alia mente isti jungitur: Nemesio: Τόπος γάρ ἐστι πέρας τοῦ περιέχοντος, καθ' ὅ περιέχει το περιεχόμενον· εἰ δέ τις λέγος, ο Οὐκοῦν καὶ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ καὶ ἐν 'Ρώμῃ ἐστὶ καὶ πανταχοῦ ἡ ἐμὴ ψυχὴ κ, λανθάνει ἑαυτὸν πάλιν τόπον λέγων. Dixi κατ' ἐξοχὴν πόλιν dictam. Idem tradit Eustathius in Dionysium commentario, ubi et lectu digna de ea alia non pauca: Aéystal 83 καὶ πόλις ποτὲ κληθῆναι κατ' ἐξοχὴν, ὡς νῦν ἡ Κωνσαντίνου πόλις, καὶ ὡς αἱ ᾿Αθῆναί ποτε ἄστυ. Eliam secundæ sedis a Roma honorem episcopus olim babebat. Leo Magnus epistola 53: Tanquam opportune se- tibi tempus obtulerit, quo secundi honoris privilegium sedes Alexandrina perdiderit et Antiochena Ecclesia proprietatem tertiæ dignitatis amiserit. Quæ verba repetit Facundus Hermianensis, Pro concilio Chalcedonico, lib. v, cap. 4. Idem ex canonica ordinatione tradit Petrus Damianus libro 11, epist. 16. Peculiaribus non raro verbis utebantur AlexanIrini, ut videre est apud Hesychium in voce Baiwv, talibi; adeo ut Attici sermonem eorum gratia reecerint. Phrynichus. Τεθεληκέναι. ᾿Αλεξανδρεωτι ἂν τούνομα· διὸ ἀφετέον ᾿Αλεξανδρεῦσιν καὶ Αἰγυ πίοις αὐτό ἡμῖν δὲ ῥητέον ἠθεληκέναι. Idem ἐπιχει ιάζεις σαυτόν, Μένανδρος εἴρηκεν ἐπὶ τοῦ λυπεῖν, καὶ ᾿Αλεξανδρεῖς ὁμοίως· πειστέον δὲ τοῖς δοκίμοις οἷς μηδ' εἰδόσι τούνομα. Sermo erat delicatus, ut roverbio locum etiain fecerit. Quintilianus lib, 1, ap. 2: Gaudemus si quid licentius (pueri; dixerint.

suorum ingeniorum specimina. Ilunc autem se monem orsus est. Η βόμενος, απάγει παρὰ τὸ τέμενος τῶν Μουσῶν ἔνθα ποιηταὶ καὶ ῥήτορες καὶ τῶν γραμματιστῶν οἱ παῖδες φοιτῶντες, ποιοῦνται τὰς ἐπιδείξεις. ῎Αρχεται δὲ τοῦ λόγου ἐνθένδε litigiose intra sextum diem componerentur: Τῶν δὲ πόλεων ὅσαι μέγεθος ἔχουσι καὶ τὴν ἀκόλουθον εὐδαι μονίαν, ταύταις συμβέβηκεν εὐανδρεῖν, ἀμελεῖσθαι δὲ τὰς χώρας, πάντων ἐπὶ τὸ κατὰ ψυχὴν ἱλαροῦσθαι νενευκότων, καὶ τῇ κατασκευῇ πάντας ἀνθρώπους ἐπὶ τὰς ἡδονὰς εὐκαταφόρους εἶναι· τοῦτο δὲ ἐγένετο ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, ὑπερβάλλουσαν πάσας τῷ μεγέθει καὶ εὐδαιμονίᾳ τὰς πόλεις· οἱ γὰρ ἀπὸ τῆς χώρας εἰς αὐτὴν ἐπιξενούμενοι, καταμένοντες ἐφ' ἱκανὸν, εἰς ἐλάττωσιν ἦγον τὰ τῆς ἐργασίας· ὅθεν ὁ βασιλεὺς, ἵνα μὴ καταμένωσι, προσέταξε μὴ πλέον εἴκοσι ἡμερῶν παρεπιδημεῖν, καὶ τοῖς ἐπὶ τῶν χρειῶν ὁμοίως δι' ἐγγράπτων διαστολὰς ἔδωκεν, ἐὰν ἀναγκαῖον ᾗ κατακαλέσαι, διακρίνειν ἐν ἡμέραις πέντε. Inde dicebatur μεγαλόπολις etiam forente utraque Roma, altera certe. Auctor Calenæ in B. Joannem: Καὶ τοῦτο δὲ οὐκ αὐτονόμως ἐποίησα, ἀλλ᾽ ἀκολουθή σας τῷ ἁγιωτάτῳ ἡμῶν Πατρὶ, τῷ τῆς ᾿Αλεξάνδρου φιλοχρίστου μεγαλοπόλεως ἀρχιεπισκόπῳ Κυρίλλῳ, φήσαντι ἐν τῇ πρὸς Εὐλόγιον ἐπιστολῇ, etc. MagniLudinem Romanæ proximam ascribit Josephus lib. v Halos. c. 11: Εἰς δὲ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν αφιγμένω τῷ Ουεσπασιανῷ τὰ ἀπὸ τῆς Ῥώμης εὐαγγέλια ήκε, καὶ πρέσβεις ἐκ πάσης τῆς ἰδίας οικουμένης συνηδό μενοι· μεγίστη δὲ οὖσα μετὰ τὴν Ῥώμην ἡ πόλις στενωτέρα τοῦ πλήθους ἐλέγχετο. Idem lib. n, c. 16 ejusdem operis tradit in longitudinem fecisse stadia 30, in latitudinem 10: Αἴγυπτος τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν οὐκ ἀδοξεῖ, καίτοι πηλίκον ἀποστάσεως κέντρον ἔχουσα την Αλεξάνδρειαν, πλήθους γε ἀνδρῶν ἕνεκα καὶ πλούτου, πρὸς δὲ καὶ μεγέθους μῆκος μέν γε αὐτῆς τριάκοντα σταδίων, εὗρος δὲ οὐκ ἔλαττον δέκα. Ubi inemnorabilem rem adjicit, tantum per mensein vectigalium inferre Romanis, quantum vix toto anno possit Judæa, et quatuor præterea mensium Roma annonam sulcere: Τοῦ δὲ ἐνιαυσίου παρ' ὑμῶν φόρου καθ' ἕνα μήνα πλέον 'Ρωμαίοις παρέχει, καὶ, τῶν χρημάτων ἔξωθεν, τῇ Ῥώμη στ τον μηνῶν τεσσάρων. De spatio paulo aliter Plinius lib. v, cap. 10. De salubritate Alexandrini aeris, de geminis portubus, de mercibus pluribus ex quam importatis, figura situs ad chlamydem accedente, vicis duobus jugeris singulis amplitudine patentibus, fanis et basilicis tertiam urbis partem occupantibus, de Museo reditibus locupletibus ditato, de Antirrhodo, theatro, aliisque in Lauta nemorabilibus, legendus oculatus summæque et fidei et doetrina testis Strabo lib. xvII. Memorabilis etiam Necropolis, peculiare mortuorum habitaculum; memorabile Panium, Sarapium, oppidum Augusti vicloriæ monumentum, Nicopolis; item emporium μέγιστον τῆς οἰκουμένης, celebrante eodem Stra-D bone. Nῦν, mnquit idem, καὶ στόλοι μεγάλοι στέλλον ται μέχρι τῆς Ινδικῆς καὶ τῶν ἄκρων τῶν Αἰθιοπι· κῶν, ἐξ ὧν ὁ πολυτιμότατος κομίζεται φόρτος εἰς τὴν Αίγυπτον, κἀντεῦθεν πάλιν εἰς τοὺς ἄλλους ἐκπέμε πεται τόπους, etc. Unde apparet etiam ampliorein quam nunc est negotiationem Romano imperio florente in hac urbe viguisse, quæ qualis nostro ævo sit admodum diligenter describitur a Joanne Helfrico Lipsiensi, libello Germanica lingua in alias educi non indigno. Notatum supra de medicinæ studiis florentibus: de legum Romanarum exemplo suo testis est Agathias libro 11, ubi de terrae motu, aloquin Egypto comperto: "Απαντες δὴ οὖν οἱ ἐπιχώριοι καὶ μάλιστα οἱ σφόδρα γεγηρακότες ἐν θαύ ματι μεγάλῳ τὸ ξυνενεχθὲν ἐποιοῦντο, ὡς οὔπω πρότερον γεγενημένον, ἔμενέ τε οἴκοι ὅστις οὐδείς· ἀλλ' ἀνὰ τὰς λεωφόρους τα πλήθη ξυνέῤῥει τῷ ἀπροσδοκάτω δήπου καὶ παραδόξῳ τοῦ μετρίου καταπεπλη γμένοι· ἐμοὶ δέ γε καὶ αὐτῷ (ἐτύγχανον γὰρ αὐτοῦ διατρίβων παιδείας ἕνεκα τῆς πρὸ τῶν νόμων) δεδιέναι προσῄει, καὶ ταῦτα ἐπὶ λίαν σμικρᾷ τῇ κινήσει λογιζομένῳ ὅτι δὴ αὐτοῖς αἱ οἰκοδο μίας οὐκ ἰσχυραί, οὐδὲ εὐρεῖαι τυγχάνουσιν οὖσαι, οὐδὲ οἶαι καὶ πρὸς βραχὺ ἀνασχέσθαι δοκούμεναι, ἀλλ᾿ ἰσχναὶ ἄγαν καὶ ἀσθενεῖς· ἐφ᾽ ἑνὶ γὰρ ὑφαίνον ται λίθῳ. Quæ postrema inscite sane traduxit do ctus aliarum rerum interpres de simplici latere, cum mens sit Agathiæ uno solo lapide niti ædificia Alexandrina; hoc est, fundamentum lapideum habere, sed minime altum, unius tantum lapidis subjectione, cui de vili materia habitationes reliquas esse inædificatas, quas textas, non compactas dici'. Arcem Alexandrinam stupendi operis ita describit, ut contemplandam pene proponat Aphthonius in Progymnasmatis, licet interiorem is cultum non attigerit. Vitia Alexandrinis inuruntur a scriptoribus, inconstantiæ, seditionum. Ausonius, De [claris Το τέμ. τ. Μουσῶν. Locus dedicatus exercitiis et doctrinis litterarum. Is dubio procul cujus meminit Strabo, lib. xνι: Τῶν δὲ βασιλείων τῆς Αλεξανδρείας μέρος ἐστὶ καὶ τὸ Μουσεῖον, ἔχον περίπατον καὶ ἐξέδραν, καὶ οἶκον μέγαν, ἐν ᾧ τὸ συσσίτιον τῶν μετεχόντων του Μουσείου φιλολόγων ἀνδρῶν· ἔστι δὲ τῇ συνόδῳ ταύτῃ καὶ χρήματα κοινά καὶ ἱερεὺς ὁ ἐπὶ τῷ Μουσείῳ τεταγμένος, τότε μὲν ὑπὸ τῶν βασιλέων, νῦν δ' ὑπὸ Καίσαρος. Qui paucis verbis indicat nimirum Musarum sacerdotem præfectum collegio isti fuisse; doctores inibi reditibus : principibus destinatis pastos, et communem habuisse usum facultatum; etiam porticibus et deainbulacris omnia egregie fuisse exornata, at regiis adnumeratum fuerit, egregio exemplo, Musarum domicilium. Adde quæ notata præstantissimo Casaubono ad extremum librum quintum Suetonii. Nam a Claudio principe φιλολογωτάτῳ veteri Musio adjectum est novum ipsius nominis alterum. Sustulisse cum aliis videtur, restitutum tamen postea, Caracalla imperator ille Αυσόνιος θήρ, oraculi convitio. Dionis Epitoma in illa bellua, ubi Alexandrinorum capitalis clades memoratur: Ἐκ δὲ τούτου τάς τε θέας καὶ τὰ συσσίτια τῶν ᾿Αλεξανδρέων καταλύσας, τὴν πόλιν διατειχεισθήναί τε καὶ φρουρίοις διαληφθῆναι ἐκέλευσεν, ὅπως μηκέτ' ἀδεως παρ' ἀλλήλους φοιτῷεν. Nisi tainen eversioni exemit boc collegium Musarum etiam in illo diro pectore honos, aut situs etiam. Nam extra urbem fuisse memorat, qui non aliud intelligit, quamvis fabulis inscitissimis omnia disperdens, Benjamin Tudelensis, cujus ævum et eruditio exotica solum Aristotelis nomen e tot philosophis philologisque antiquitatis noverat, Extra, inquit, urbem... columne. Atque ut iste crrat in philosopho, sic in civitate ipsa P. Bellonius, qui, ignoratione antiquæ lectionis, Romanorum hane academiam de Nilo sublatam, si diis placet, ad Simoenta aut Scamandrum deportare voluit, vir alioquin tal.s ut scripta ejus exstare magni intersit: eum vide lib. 11 Observationum, c. 19. Senecæ locum quem et explicat inepte et corrupte adducit, satis explanant quae ad eum notat Nic. Faber, Porro, ut isla tandem claudantur aliquo fine, de situ, praestan tia, moribus Alexandrinis lege Dionis Chrysostomi orationem 32; ubi tantam levitatem ejus populi inter cætera commemorat, ut proverbium jactatum fuerit, panem ipsis daudum et equus ad spectacu lum, ceterarum rerum futuros incuriosos. Ακοὰς δεομένας ἀσεβῶν ῥημάτων καὶ κνηστιώσας illis ascribit Julianus imperator, epist. 51. ΒΔ.

ΙΑΤΡΟΣΟΦΙΣΤΗΣ. Πῶς δημιουργός ὁ Θεός, ὦ ἑταῖρε, εἰ μὴ ἀεὶ δημιουργεῖ; MEDICUS DOCTOR. Qua tandem ratione Deus est opifex, mi Christiane si semper non operatur? tradit stagnum Alexandriæ esse in quo pisces cre pitu detineantur. Insidioso accessu esse scribit itidem ex aliis Isidorus Originum, lib. xx, c. 10; difficili exitu Cicero Pro rege Dejotaro. Omnibus Augustis honoratam urbem tradit Philo, Legatione ad Caium. Regiones potiores habebat quinque, quarum: duæ, florentibus corum rebus, Judæis habitabantur. Idem, in Flaccum: Пve polpar the mó. λεώς εἰσιν, ἐπώνυμοι τῶν πρώτων στοιχείων τῆς ἐγε γραμμάτου φωνῆς· τούτων δύο Ἰουδαῖκαὶ λέγονται διὰ τὸ πλείστους Ἰουδαίους ἐν ταύταις κατοικεῖν.· Quinta pars regiæ jam inde a conditore dicata erat. Plinius, lib. v, c. 10. Alexandriam metalus est Dinochares ad effigiem Macedonicæ chlamydis orbe gyrato laciniatam, dextra lævaque anguloso procursu; jam tum tamen quinta situs parte regia dicata. Situs erat talis, ut dimidia Africa, dimidia Asiæ ascribi posset. Oppius [vel Hirtius] lib. De bello Casaris Alexandrino, cup. 14: Erant inter duas classes vada transitu angusto, quæ pertinent ad regionem Africa: sic enim prædicant partem esse Alexandria dimidium Africa. Conditam septimo Alexandri anno, olympiade 112 notat Cyrillus lib. 1 Contra Julianum. Circensium adeo erat studiosa, nt sæpe in hippodromo homines eliderentur: scribit Philostratus, lib. v Vitæ Apollonii. Deliciis et salibus difflaxit, Roma imperante, ut notum. At suo ævo barbariem in ea morum notasse Polybium adnotavit, lib. xvii, Strabo. Postremo Romano ævo quanta fuerit indicat Georgius Elmacenus, lib. 1 Ilist. Sarac. verbis Amri Alasidæ, qui eami Romanis extorsit. Cepi, inquit, urbem occidentis. neque narrare possum, quid in ea sit, nisi quod contineat 4000 balnea, 12000 olitores vendentes olus viride, 4000 Judæos solventes tribulum et 400 mimos. Sed numeri illi postremi corrupti sunt apud eum scriptorem. Ex Agathia quod supra dictum, terræ motus inauditum fuisse Alexandrinis infortunium, fidem suam referat ad auctores. Nos scimus ingenti tali sub Gratiano eamdem urbem ita concussam, ut multa millia mortalium interierint. Georgius Cedrenus. 'Exi Γρατιανοῦ σεισμὸς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ γέγονεν ἐπὶ το σοῦτον, ὡς ἐπὶ πολὺ ὑποχωρῆσαι τὴν θάλασσαν καὶ τὰ πλοῖα ἐπὶ ξηρᾶς ἑστάναι· πλήθους δὲ πολλοῦ ἐπὶ τῷ παραδόξῳ θεάματι συνδεδραμηκότος, τῶν ὑδάτων αθρόως ἐκδραμόντων, πέντε μυριάδες ἀνθρώπων XatEmotionsav. Aliun post describit Georgius Pa chymeres, lib. 11, qui terræ motus Rhodum, Alexandriam, Peloponnesum, et multa insignia Cretæ loc. prostraverit. Ad auctoritatem quod attinet, sciendum Alexandrine civitati non solum Ægyptum omnem, sed et bonam partem Libyæ et Thebaidis principatum detulisse. Theodoretus initio Historia ecclesiastica, cap. 2: Αλεξανδρεία πόλις ἐστὶ με γίστη καὶ πολυάνθρωπος, οὐκ Αἰγυπτίων μόνον, ἀλλὰ καὶ Θηβαίων καὶ Λιβύων τῶν πρὸς Αἰγύπτῳ τὴν ἡγεμονίαν πεπιστευμένη. Νοvi supra Alexandrine Fcclesie post Romanam magnam fuisse auctoritatem apad ævum prius. Confirmatur ea res illo, quod Occidentis Ecclesia maximi fecit communionem ejusdem el consuetudines servavit. Sic enim scribit in gestis concilii Aquileiensis sub Gratiano, Valentimiano et Theodosio hab ti, æquævos auctor, Ambrosios vulgo inscriptus: Petimus vos, ciementissími et christiani principes, ut et Alexandriæ sucerdotum catholicorum omnia concilia fieri censeutis, qui inter se plenius tractent atque definiant quibus impertienda communio, quibusque obseranda su; nam cisi Alexandrina Ecclesia semper dispositionem ordinemque tenuerimus, et, juxta morem consuetudi- [claris urb. 11: [Tertia Phœbeæ lauri domus, Antiochea [Vellet Alexandri si quarta colonia poni. [Amburum locus unus, et has furor ambitionis [In certamen agit. Vitiorum turbida vulgo [Utraque, et amentis populi male sana tumultu. Socrates, Histor. Eccles. b. vii, c. 43: Populus Alexandrinus præter cæteros seditionibus delectatur, in quibus, si quando illarum conflandarum occasio, sceleru eduntur prope intolerabilia. Quæ repetit Nicephorus Callistus, lib. ‹ xiv, cap. 14, et causam idoneam adjecit lib. xv, cap. 16, quod plebs illa ex diversissimis nationibus confluxerit unde ad rebelliones illis impetus dæmoniacus assignatur. Porro perfidia Alexandrina peremit Pompeium: Seneca, De brevitate vitæ, c. 14. Qui idem omnia Alexandriæ licere dicit in Ludo Clandii Evagrins, Hist. Eccles. lib. 11, c. 8: E½απον γάρ τι χρῆμα πρὸς ὀργὴν ὁ δῆμος, καὶ τὰς τυχούσας ἀφορμὰς ὑπέκκαυμα τῶν θορύβων ἔχων' οὐχ ἥκιστα δὲ πάντων ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου, πλήθει τε πολλῷ κομῶν καὶ μάλιστα ἀφανεῖ τε καὶ συγκλύδα, καὶ παραλόγῳ θρασεῖ τὰς ὁρμᾶς γαυρούμενος, ει quæ sequuntur. Vagabantur noctu per vicos et iucessebant obvios dicteriis: Plutarchus Antonio; ubi idem com facere aggressum popularitatis laudatum ait. Adulationis a natura erant docti, ut omnis levitatis. Philo. Legatione ad Cafum. 'O dè Γάϊος ἑαυτὸν ἐξετύφωσεν, «οὐ λέγων μόνον, ἀλλὰ καὶ οἰόμενος εἶναι θεδ;, εἶτα οὐδένας εὗρεν οὔτε Ἑλλήνων οὔτε Βαρβάρων ἐπιτηδειοτέρους Αλεξαν δρέων εἰς τὴν τῆς ἀμέτρου καὶ ὑπὲρ φύσιν ἀνθρωπία νην ἐπιθυμίας βεβαίωσιν· δεινοὶ γὰρ εἰσιν τὰς κολακείας και γοητείας καὶ ὑποκρίσεις, παρεσκευασμένοι μὲν θώπας λόγους, ἀνειμένοις δὲ στόμασι καὶ ἀχαλίνοις πάντα φύροντες, Acerbissimi ultores illatarum contumeliarum erant Alexandrini: Gregorius Naz. orat. 2. Naturæ locique dona alia egregia habebat hæc urbs: ut Alexandrini panes, cumino regio conditi, celebrantur Plinio lib. xx. c. 45; laurus, lib. xv, c. 30; vitis, lib. xiv, c. 3; pira, lib. xv, c.15; licus, lib. eodem, c. 18. Marmora Alexandrina: Seneca, epist. 86. Inventiones etiam celebrantur: vestis polymitos eidem Plinio, lib. vu, c. 48. Cerulea colorum temperationes, Vitruvius, lib. vit, c. 11. Salubritatem et serenitatem cœli perpetuam laudat Ammianus, lib, xxn: Alexandria est, inquit, vertex omnium civitatum, quam multa nobilitant, et mugnificentia conditoris altissimi, et architecti solertia Dinocratis. Inibi auræ salubriter spirantes, aer tranquillus et clemens; atque, ut periculum docuit per varias collectum atutes, nullo pene die incolentes hanc urbem sblem serenum non vident. Loçus auris et saluturi temperamento perflabilis, ita ut extra mundum nostrum morari se quisquam arbitretur in illis tractibus agens, cum sæpe aprico spiritu immurmurantes audierit rentos, Solertia Alexandri sic ῃ constructam, ut elesiæ vicatim urbem perflarent: scribit Diodorus Siculus, lib. xvu; illud adjiciens: quo ipse tempore illic fuerit, ultra trecenta millia liberorum capita infuisse autumat. Apud eun de spatio et regia alia lege, quorum pars mendo non vacat. Ipsum Alexandrum urbein ut nobiliora ſutura ejus loca atque adificia præscripsisse architeetis scribit etiam Arrianus initio libri 1. Densius tamen ibi cœlum quam in hvalía notat Corn. Cilsus, lib. 131, c. 22: Opus est, si vires patiuntur, longa nuvigatione, cœli mutatione, sic ut densius, quam id est ex quo discedit æger, peintur; ideoque aplissime Alexandriam ex Italia tur. Non cadunt ibi nives. Seneca, Quæst. Nat. lib. w, c. 4. Alexandriæ quoque, quæ longe ab hujusmodi culoribus est posita, ives non cadunt. Præstantior urbium, id est nobi lissima, dicitur Martiano Capellæ, lib. vi; qui idem libro nono [p. 514] ex antiquioribus scriptoribus PATROL. GR. LXXXV. nemque El µn del εnjovprɛi. Nusquam cessans condere. Sumilia in Ænea. BA.

ZACHARIZE MITYLENES EPISCOPI ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ. Ὡς ἔχων, ἦν δ' ἐγώ, τους δημιουργικοὺς λόγους ἐν ἑαυτῷ, ἀεὶ δημιουργὸς ὁ Θεός. Ὥσπερ καὶ ὁ ἰατρὸς ἔχων τοὺς ἰατρικούς λόγους ἐν ἑαυτῷ, ἰατρὸς ἐστί τε καὶ λέγεται. Ετι δ' αὖ καὶ ὁ τεκτονικὸς, καὶ ὁ οἰκοδομικός, καὶ ὁ ῥητορικός· ἤ σοι οὐ φαίνονται; CHRIST. Respondi, Quoniam ad operandum rationes intra se perpetuo habet Deus, semper est opiſex. Quemadmodum et medicus apud se habens medendi rationes, medicus est et dicitur. Quod eodein modo sentiendum de fabro materiario, de elium structore, de rhetore. Num il cibi videtur? MEDICUS DOCTOR. Maxime, sed an medicum appellabimus nominabimusvė eum qui non sanat? Materiarium fabrum aut ædium fabricatorem cos qui artem fabricandi actu non exercent? Uti neque musicum eum qui fidium pulsu musicam non ostendit, 273 neque concentuum harmonia mulcet audientium animos, neque illorum aures titillat. Sed nec rhetorem dicimus, qui neque orat, neque in foro judicibus, vel in senatur senatoribus, vel in concione concionatoribus fiden verbis facit. Non igitur δικαστηρίῳ δικαστὰς, καὶ ἐν βουλευτηρίω βουλευτάς, opifex erit, qui actu nihil operatur, et rationes operandi quas habet, in apertum non profert, et informem materiam in formam et speciem non addicit et aptat. CHRIST. Recte. Sed audi, mi philosophe, quam apte de Deo disseramus et opinemur. Dicimus enim Deum semper fuisse opificem, utpote habentem in se efficiendi rationes, et quandocunque velit producentem. Neque enim inertiæ Deum ullo modo accusamus, neque cum nihil efficit, opificis nomen ei de- +rahimus; sed ex iis quæ effecta sunt, opificem agnoscentes, ab omni habitudine, et necessitate, et Lyrannide, quippe qui Deus, et unum sit, liberum esse arbitramur. Beata enim et soluta natura non agit necessitate, neque quando non agit, sive inordinate, sive simul omnia, jain etiam ponetur extra opifcis naturam. Nonne tibi valde absurdum, mi philosophe, videtur, confitendum, esse medicum, qui instructus est arte medica, eam habitu possidel, et in se ipso circumfert, unum autein aut alterum corpore laborantem et periclitantem, ne elementorum compage dissolvatur, medicæ artis beneficio nemque majorum, ejus communionem indissolubili societate ad hæc usque tempora servemus, lamen id obsecramus. Inter ejus singulares cultus habebatur frequentia consecrandarum Deo virginum copia, quæ tanta quotannis erat, ut aliorum locorum nu. merum longe exsuperarei. Auctor trium librorum De virginibus, eidem Ambrosio ascriptorum, lib. 111: Si quis putat conservatione virginum minui genus humanum, consideret quia, ubi pauca virgines, ibi etiam pauciores homines; ubi virginitatis studia crebriora, ibi numerum quoque hominum esse mujorem. Discite quantas Alexandrina totiusque Orientis el Africana Ecclesia sacrare quotannis consueverint: pauciores hic homines prodeunt, quam illic virgines consecrantur. Romanæ quidem Ecclesiae Alexandrina usque ad gloriationem conjungebatur. Beatus Hieronymus, epist. 68: Tu scito nobis nihil esse antiquins quam Christi jura servare, nec patrum transferre lerminus, sed semper meminisse Romanam fidem Apostolico ore laudatam, cujus se esse participem Alexandrina Ecclesia gloriatur. Peculiares ejusdem Ecclesiæ consuetudines, ut sedentem episcopum audisse legi Evangelia eumque solum concionari consuevisse notat Nicephorus Callistus, lib. xi, c. 34. Is epiΙΑΤΡΟΣΟΦΙΣΤ. Πάνυ γε. 'Αλλ' οὐκ ἂν, ἦ δ' δς, ἐπε τρὸν καλέσαιμεν ἢ ὀνομάσαιμεν τὸν μὴ ὑγιάζοντα; Οὐδ᾽ αὖ τεκτονικὸν ἢ οἰκοδομικὸν τὸν μὴ τὴν τεκτονικήν ἢ οἰκοδομικὴν τῇ ἐνεργείᾳ προάγοντα; Ωσπερ οὐδὲ μουσικὸν τὸν μὴ τοῖς κρούμασι δεικνύντα τὴν μουσι κὴν, καὶ τῇ τῶν κρουμάτων ἁρμονία θέλγοντα τάς τῶν ἐπαϊόντων ψυχάς, καὶ κατακηλοῦντα τούτων της ἀκοάς. Ἀλλὰ μὴν οὔτε ῥητορικόν λέγομεν τὸν μήτε πανηγυρίζοντα μήτε τοῖς λόγοις πείθοντα ἐν καὶ ἐν ἐκκλησίᾳ ἐκκλησιαστάς. Οὐκοῦν οὔτε δημιουργὸς ἂν εἴη ὁ μὴ τῇ ἐνεργείᾳ δημιουργῶν, καὶ τοὺς λόγους οὓς ἔχει εἰς τοὺμφανές προφέρων· καὶ τὴν ἀνείδεον ὕλην εἰς εἶδος καὶ σχῆμα μετασκευάζων τε καὶ μεθαρμόττων. ΧΡΙΣΤ. Καλώς, ἦν δ' ἐγώ. 'Αλλ' ἄκουε, ὦ μακάριε, 'ὅπως ὀρθότατα τοῦ Θεοῦ πέρι διαλαμβάνομεν καὶ δοξάζομεν. Φαμὲν γὰρ τὸν Θεὸν ἀεὶ δημιουργὸν, ὡς ἔχοντα τοὺς δημιουργικούς λόγους ἐν ἑαυτῷ, καὶ ὅταν ἐθέλῃ προάγοντα. Οὐ γὰρ ἀργίαν καθόλου τοῦ Θεοῦ κατηγοροῦμεν, οὔτ᾽ ἐπειδή ποτε μὴ δημιουρ γεῖ, δημιουργὸν εἶναι τοῦτον ἀρνούμεθα· ἀλλ' ἐκ τῶν γεγονότων δημιουργὸν ἐπιστάμενοι, πάσης σχέσεως αὐτὸν καὶ ἀνάγκης καὶ τυραννίδος, ὡς Θεὸν ὄντα, καὶ ἓν, ἐλεύθερον εἶναι ὑποτοπάζομεν. Οὐ γὰρ ἀνάγκῃ δημιουργεῖ ἡ ἐλευθέρα καὶ μακαρία φύσις, οὔτ' ἐπειδή ποτε μὴ δημιουργεί, μηδὲ ἀτάκτως, μηδὲ ἅμα πάντα, ἤδη καὶ τοῦ εἶναι δημιουργός Έξω κείσεται. Η οὐκ ἐπιεικῶς ἄτοπόν σοι, ὦ φίλος, κατα φαίνεται, ἰατρὸν ἐκεῖνον εἰδέναι καὶ ὁμολογεῖν τὸν τῆς ἰατρικῆς ἐπειλημμένον τέχνης, καὶ ἐν ἕξει ταύτης γεγονότα, καὶ ταύτην ἐν ἑαυτῷ περιφέροντα ἕνα δέ που ἢ δεύτερον τὸ σῶμα καμόντα καὶ κινδυ copus, post tertium Ephesinum consilium, et mitram recepit et Papæ sibi appellationem vindicavit, et universi orbis judex habitus est, si fides traditionibus ejusdem Nicephori lib. xiv, c. 34, p. 480. BA. Μήτε πανηγυρίζοντα. In coetibus non perorantem. In conventibus populorum per civitates artem suam exercebant rhetores, variis motis a quolibet quæstionibus. Sic somniorum doctrinam et judicia per panegyres Græcia sese explorasse el libris postea mandasse scribit Artemidorus Proœmio: Τοῦτο δὲ καὶ σφόδρα διαβεβλημένων τῶν ἐν ἀγορᾷ μάντεων, οὓς δὴ προΐκτας τε καὶ γόητας καὶ βωμολόχους καλοῦσιν οἱ σεμνοπροσωποῦντες καὶ τὰς ὑψοῦς ἀνεσπακότες, καταφρονήσας τῆς δισβολής, ἔτεσι πολλοῖς ὡμίλησα, καὶ ἐν Ἑλλάδι κατὰ πόλεις καὶ πανηγύρεις, καὶ ἐν Ἀσίᾳ, καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ τῶν νήσων ταῖς μεγίσταις καὶ πολυανθρωποτάτας, ὑπομένων ἀκούειν παλαιοὺς ὀνείρους καὶ τούτων τάς ἀποβάσεις. Multa loca huc pertinent, hincque lucen capiunt, oratorum Græcorum sub Romano imperio, præcipue Luciani. Varia autem significatio verbi; nam recte et festa et spectacula et laudes ipsas panegyrin complecti notat doctissimus Hesychius.Ba.

cupatur Deum autem opificem esse negandum, quod nonnisi cum velit operetur? νεύσαντα τῆς τῶν στοιχείων ἁρμονίας διαλυθήναι, curat, neque interea circa medicinam perpetuo o διὰ τῆς ἰατρικῆς εὐεργετήσαντα τέχνης, κἂν μὴ περὶ τὴν ἰατρικὴν ἐς ἀεὶ ἐνεργῇ· τὸν δὲ Θεὸν μὴ δημιουργὸν ὑποτοπάζειν, ὅταν ἐθέλῃ, δημιουρ γοῦντα; ΙΑΤ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Αὐτὰρ καὶ τὸν τεκτονικὸν καὶ οἰκοδομι κὸν, μουσικόν τε αὖ καὶ ῥητορικὸν, οὐδὲν ἂν λωβήσαιτο ἡ ἔν τινι χρόνῳ περὶ τὰ πραττόμενα αὐτοῖς ἀργία. ΙΑΤ. Οὐ γάρ. ΧΡΙΣΤ. Εἶεν, ἦν δ' ἐγώ, τούτους μὲν ἅπαντας, ἐλευ θερία τε γεραίρομεν, ἀφετούς τε καὶ αὐτονόμους, καὶ πάσης ἀνάγκης ἐκτὸς εἶναι τίθεμεν, περὶ τὴν τῶν οἰκείων τεχνῶν ἐνέργειαν· τὸν δὲ πάντων βασιλέα τὸν μόνον ἐλεύθερον, καὶ τῆς ὄντως οὔσης ἐλευθερίας τοῖς ἄλλοις χορηγὸν, καὶ διανομέα, τῇ πάντων τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ κρατούσῃ ὑποζεύξομεν ἀνάγκῃ, καὶ ταύτῃ δουλεύειν καὶ αὐτὸν ὑποτοπήσο μεν· ἵν᾽ ἢ μὴ δημιουργός ὁμολογοῖτο πρὸς ἡμῶν ἐλευθερίᾳ τετιμημένος, καὶ μὴ ἀναγκαζόμενος δημιουργεῖν; Μήτε ὑφ᾽ ἑαυτοῦ. Οὔτε γὰρ στάσις καὶ μάχη περὶ τὴν ἀστασίαστον καὶ ἁμάχητον καὶ ἠρε μοῦσαν καὶ εἰρηναίαν, μᾶλλον δὲ αὐτοειρήνην τυγχάνουσαν θείαν φύσιν. Επειδή πᾶσα ἁπλότης καὶ αὐτὸ τὸ ἔν, καὶ σύνθεσις οὐδαμοῦ, μήτε ὑπό του. Οὐ γὰρ τοῦ πάντων βασιλέως ἐστί τι ἐπαναβεβηκός· ἢ εἰ δημιουργὸς ὑποτοπάζοιτο, δεσμοῖς ἀνάγκης τοῦτον δημιουργεῖν νομίσομεν ΙΤ. Καλῶς λέγεις. ΧΡΙΣΤ. Η οὐκ οἶσθα, ὦ φίλη κεφαλή, ὡς οὐκ ἀνάγκη, ἀλλὰ μόνη ἀγαθότης, τῆς δημιουργίας καὶ ποιήσεως τοῦδε τοῦ παντὸς καθηγήσατο, καὶ προσο τάττει καὶ ἡγεμονεύει; Καὶ εἰ βούλει, ἄκουε καὶ τοῦ ὑμετέρου Πλάτωνος ταύτην καὶ μόνην αἰτίαν εἶναι λέγοντος τῆς τῶν ὅλων συστάσεως· ὡς τὸν Τίμαιον συντιθείς, ὧδέ φησι· Λέγωμεν τὴν αἰτίαν δι' ἣν ὁ συνιστὰς τόδε τὸ πᾶν συνεστήσατο· ἀγαθὸς ἦν· ἀγαθῷ δὲ οὐδεὶς οὐδέποτε περὶ οὐδενὸς ἂν γένοιτο φθόνος - πρὸς δὲ, καὶ τοῦτο ἄθρει. ΙΑΤ. Τὸ ποῖον δή; Αὐτοειρήνην. Dei imperium et majestas ips pax est, quam non tangunt tumultus qualescunque. Docet natura beatissimæ naturæ, neque minus sacris scriptoribus agnoverunt gentilium nonnulli. Cassiodorus, De anima, c. 16: Serenus coruscat; pius ſulminat; ima summaque sapientiæ suæ lege moderatur: scilicet quia in gubernatione ejus consistynt omnia, non in suo posse relicta; irascitur blandus; \ judicat tranquillus; et sine mutabilitate ejus proveniet quod delinquentium reatus excipiet. Philosophos nemo nescit. Papinius de Jove summo et Platonico numinum numine, lib. in Theb., qui Martem alloquitur: Rape cunctantes, et federa turba [Qua dedimus; tibi fus ipsos incendere bello (Cœlicolas pacemque meam. Idem fine lib. x: [Junonem taci tam furibunda silentia torquent; [Non tamen hæc turbant pacem Jovis. Claudiamus. [ Pax majora des cel.... sed ut altus Olympi | Vertex, qui spatio ventos hiemesque relinquit, { Perpetuum nulla temeralus nube serenum, [Celsior exsurgit pluviis, auditque ruentes [ Sub pedibus nimbos, et rancu tonitrua calMED. Maxime. CHRIST. Et vero fabrum et architectum, cansidicumque et rhetorem nihil laserit, si aliquandiu ab iis, circa quæ versatur eorum ars, desistet. MED. Minime. CHRIST. Agedum, hos quidem omnes libertate decoramus solutos, et sui juris, ac extra omnem necessitatem ponimus, quod attinet ad propriarum artium eflicientiam: omnium autem regem qui solus est liber, ac veram libertatem omnibus suppeditat et dispensat, necessitati quæ dominatur in omnibus sub ortum et interitum cadentibus, subjiciemus, ac ei mancipari etiam ipsum existimabimus; ut non opifex affirmetur a nobis libertate ornatus, et non necessitate coactus ad res condendas? Neque a se ipso. Neque enim est seditio vel pugna circa divinam naturam, omnis repugnantiæ et dissensionis expertem, et quietam et pacatam, imo vero ipsissimam pacem. Quandoquidem omnis simplicitas etiam ipsum unum est, et compositio nusquam, neque ab aliquo ei advenit. Neque enim universorum regi quidquam accidit; aut si opifex existimetur, vinculis necessitatis constrictum ipsum condere arbitrabimur. MED. Pulchre dicis. CHRIST. An nescis, charissimum caput, no necessitatem, sed solam bonitatem opificii et effectionis hujus universitatis ducem fuisse, et præsidem, et gubernatorem? Si vis, audi vestrum Platonein, hanc solam esse causam pronuntiantem mundi constituendi. Ille Tinæum conscribens, sic inquit: Edamus causam, propter quam Conditor hanc universitatem condidit: Bonus erat, bono nunquam ulla de re inest invidia. Præterea etiam istud inspice. MED. Quidnam? cat. Lucanus, lib. ": [ Pacem summa tenent. Seneca apud Lactantium lib. vi, c. 25: vultisne eos, inquit, Deum cogitare magnum et placidum et majestate leni verendum, amicum et semper in proximo? in suo cuique consecrandus est pectore. Vide eum sapientem libris plerisque omnibus, præcipue eo quem be tranquillitate animi dedit. BA. Πᾶσα ἀπλότης. Deus simplicissimus. Plato, 1. 11 De rep.: Κομιδῇ ἄρα ὁ θεὸς ἁπλοῦν καὶ ἀληθὲς ἔν τε ἔργῳ καὶ ἐν λόγῳ, καὶ οὔτε αὐτὸς μεθίσταται, οὔτε ἄλλους ἐξαπατᾷ, οὔτε κατὰ φαντασίας, οὔτε κατὰ λόγους, οὔτε κατὰ σημείων πομπάς, οὔθ᾽ ὕπαρ, οὐδ᾽ ὄναρ. ΒΑ. Δημιουργεῖν, creare, condere. De hoc enim, non de quavis actione sermo hic est. Ανάγκην sepe Jove omnibusque diis majorem faciunt tragici. De ejus throno Plato extremo, lib. x De rep Creandi et condendi verbum etiam sequentibus elliciendi voce malim. BA. Ε. Ρ. νομίσοι μεν.

CHRIST. Si Deus non est opifex, propterea quod non condebat ab eo ævi puncto ex quo exstitit, exstitit autem ab æterno, sic non est præterea beneficus, et bonus, et, qui non semper operatur, quid nunc igitur operatur? Non enim alios mundos respondebis, cum hic mundus sit unigenitus Platomis sententia. MED. Hunc mundum etiam nunc conficit. CHRIST. Ausculta, obsecro, quam a vestris decretis hæc propositio et sententia 274 abhorreat, MED. Ostende. ΧΡΙΣΤ. Ε! ἐπειδὴ ἐξ οὗπέρ ἐστιν ὁ Θεὸς, ἐξ ἀἱ δίου δέ ἐστιν, οὐκ ἐδημιούργει, οὐκ ἔστι δημιουργό; πρὸς δὲ καὶ εὐεργέτης καὶ ἀγαθὸς, ὡς μὴ ἀεὶ δημιουργῶν· τί νῦν ἄρα δημιουργεί; Οὐ γὰρ δὴ κόσμους ἑτέρους φήσεις· εἴπερ μονογενής δε κόσμος κατά τὸν Πλάτωνα. ΙΑΤ. Τοῦτον τὸν κόσμον καὶ νῦν δημιουργεί. ΧΡΙΣΤ. Ακουε οὖν, ἦν δ' ἐγώ, ὡς ἀσύμβατος τοῖς ὑμετέροις δοξάσμασιν ἡ τοιάδε θέσις τε καὶ ὁμο λογία. ΙΑΤ. Φάθι. ΧΡΙΣΤ. Τὰ ὄντα τέλεια πεποίηκεν, ἢ ἐξ ἀρχῆς ἀτελῆ τινα καταλέλοιπεν; Εἰ μὲν οὖν τέλεια, παρέλκον ἂν εἴη ἡ περὶ τὰ τελείως ἔχοντα καὶ ἀρτίως ἁρμο σθέντα ἀσχολία τε καὶ ἐνέργεια· εἰ δὲ ἀτελῆ, ἢ φθόνῳ τὴν ἀρχὴν οὐκ ἐποίει τέλεια, ἢ ἀγνοίᾳ τοῦ τελείου. Εκάτερον δὲ Θεοῦ ἀλλότριον καὶ ἀνάξιον τοῦ μόνου ἐπιστήμονος κ' ἀγαθοῦ Καὶ πῶς ἀποφεύξῃ τὸ σὰν περιδέξιον καὶ τὰς γενναίας ὑμῶν τῶν σοφῶν καὶ μακαρίων ἀντιθέσεις καὶ ἀπορίας; ἢ οὐκ ἄτοπον ὅλως τὸ Θεοῦ πέρι ταῦτα διανοεῖσθαι; CHRIST. Res perfectas effecit a principio, an imperfectas quasdam reliquit? Si perfectus, quis dubitat esse supervacaneum circa ea quæ perfecte se habent, jamque coagmentata sunt, occupari et operam ponere? Sin imperfectas, aut invidia adduetus initio non perficiebat, aut perfectionis ignoratione. Atqui utrumque alienissimum est a Deo, et indignissimum ab ea natura quæ sola scientia et bonitate viget. Ac quonam modo effugiet tui ingenii dexteritas, nobiles vestrorum sapientum et beatoram oppositiones atque dubitationes et quæstiones? Nonne absurdum omnino de Dee ista cogitare? MED. Sane quidem. CHRIST. Ergo non est necesse bonum perpetuo condere, aut propterea non est beneficus et sapiens et gnarus præclari et perfecti, quod in tempore agat. Cæterum quo pacto hunc etiam mundum nunc temporis conficit? Quanquam, ut quidem dicere soletis, neque animas nunc efficit, neque corpora. Animas enim non nunc effici dicitis, cum finitas ipsas a principio Deum condidisse vestra declaret oratio: atque vitam egisse ante corpora, et deinde multa corpora induere vicissim, tum brutorum, tum hominum, vana quadam et sordida sapientia et artificio Pythagoras, et Plato apud vos sapientiæ nomine clari somniant, lianc de mutatione corporum fabulam ab Ægyptiorum sapientibus accipientes, et cum ills delirantes. Sed neque hominum qui sigillatim -nascuntur, opificem esse Deum conceditis. Parentes enim et solem auΤοῦ μόνου επιστήμονος κἀγαθοῦ. Qui et sciens et bonus solus est. Omissum hac illatione quod dici poterat: sponte, ut esset quod supplendo et perficiendo semper operaretur, imperfectum mundum prima conditione Deo relictum BA. Αποφεύξει. Boiss. Δημιουργῇ rescribendum fuit pro δημιουρ γεῖ. TAR. Pro πεπερασμένα restitutum. TAR.-Areas Gaz: Τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν τὸ πλῆθος πρὸς ἡμᾶς μὲν ἄπειρον, τῷ δὲ Δημιουργῷ πεπερασμένον, ὥσπερ καὶ ἄλλαι τῶν λογικῶν οὐσίαι, ἃς σὺ μὲν οὐκ ἀριθμή σεις, θεὸς δέ... Haec Christianus. Paria Platonici. Ba. Προβιῶναι. Vide eumdem ab initio Dialogi. BA. De Pythagora, cujus philosophia sub imperatoribus Romanis platonicæ se infudit, omnia nota Metempsychosis pulchre ab eodem Ænea refutatur, snille locis irridetur Luciano, qui vix alii de priscis sapiturientibus infestior offenditur, cum salibus ΙΑΤ. Πῶς γὰρ ού; ΧΡΙΣΤ. Οὐκ ἄρα ἀνάγκη τὸν ἀγαθὸν ἀεὶ δημιουρ γεῖν, ἢ παρὰ τοῦτο οὐκ εὐεργέτης ὁ ἀγαθὸς καὶ σοφός καὶ ἐπιστήμων τοῦ καλοῦ καὶ τελείου, ἣν ἐν χρόνῳδης μιουργό Πῶς δὲ ἄρα καὶ τοῦτον τὸν κόσμον ἐς τὸ παρὸν ποιεῖ; Καίτοι κατὰ τὸν ὑμέτερον λόγον, ούτε ψυχὰς νῦν δημιουργεί, οὔτε σώματα· τὰς γὰρ ψυχάς, οὐ νῦν δημιουργεῖσθαί φατε· πεπερασμένας γάρ αὐτὰς ἐξ ἀρχῆς τὸν Θεὸν δεδημιουργηκέναι ὁ ὑμέτε ρος πρεσβεύει λόγος· προδιῶναί τε αὐτὰς τῶν σωμάτων· καὶ πολλὰ μεταμπίσχεσθαι σώματα, ζώων τε ἀλόγων καὶ ἀνθρώπων ὑπό τινος περιττῆς σοφίας καὶ βαναυσίας, Πυθαγόρας καὶ Πλάτων οἱ παρ' ὑμῖν σοφοὶ ὀνειρώττουσι, τὸν τῆς μετενσωματώσεως μῦθον παρὰ τῶν σοφῶν Αἰγυπτίων λαβόντες· καὶ μετ' ἐκείνων παραληρήσαντες. Ἀλλ᾽ οὔτε τῶν κατὰ μέρος τικτομένων ἀνθρώπων εἶναι τὸν δημιουρ γὸν συνεχωρήσατε· πατέρας γὰρ αἰτιᾶσθε καὶ ἥλιον. omnes rumpat. ΒΑ. Παρὰ τῶν σοφῶν Αἰγυπτίων. At horum esse veritatis sermones clamat omnis antiquitas gentilis: ea ore velut communi eorum chorographus rusticus. Viris sapientibus præ omni mundo abundat Egypius. Apud metropolim ejus Alexandriam invenies omnem gentem philosophorum omnemque doctrinam. Itaque, aliquando certamine facto Ægyptiorum et Græcorum quis eorum musium acciperet, argutiores inventi et perfectiores Egyptii, et vicerunt, ei musium iis adjudicatum est. Et impossibile est, in quacunque re rolueris, invenire sapientem quomodo Agy tium. Εἰ ideo omnes philosophi et sapientiam litterarum scienles, qui ibi semper morali sunt, meliores fueranl. Non enim est ad eos ulla impostura; sed singuli eorum quod pollicentur certo sciunt. Propter quod non omnes omnium, sed quisque sua per suam disciplinam ornans, perficit negotium. Et fuit barbarus iste scriptor Ægyptius. ΒΔ.

doctor mirum in modum vocem extulit. Πρὸς ταῦτα σκοτοδινιάσας καὶ συμπεδηθείς, πάμμε- clores facitis. llis perstrictus et captus melicus γά τι καὶ ἐξαίσιον ἀνεβόησεν ὁ Ἰατροσοφιστής. ΙΑΤ. Ὡς ἄτοπος εἶ ὦ ἑταῖρε, τὰς τῶν παι λαιῶν δόξας μελετῶν ἀνασκευάζειν καὶ ἀνατρέπειν καὶ οὐδεμία σε αἰδὼς ἡ λόγος εἰσέρχεται τῆς τῶν μακαρίων ἐκείνων καὶ σοφῶν παρὰ πᾶσιν, ὅσοι φιλολογίας μεταποιούνται δόξης τε καὶ περιφανείας; ΧΡΙΣΤ. Οὐ γάρ, ἦν δ᾽ ἐγώ· ἐπειδὴ τὰ παλαιὰ τιμᾶσθαι θέμις, ἡνίκα καὶ τὴν ἀλήθειαν ἔχει ἐπανθοῦσαν τῷ χρόνῳ Οτε δὲ μῦθος τηνάλλως ᾖ, κεκαλλιεπημένος ὀνόμασι, καὶ τῷ γλαφυρῷ τῆς εὐεπίας γοητεύων τὴν ἀκοὴν, τότε δή, τότε τὸν κηρὸν τοῖς ὠσὶν ἐπιτίθεμεν τὸν Ομηρικόν οὕτω τε τὴν ὀλέθριον ᾠδὴν τῶν θανατηφόρων Σειρήνων ἀποφυγγάνομεν· τοῦ δηλητηρίου τὴν κύλικα μέλιτι παραρτυθεῖσαν καὶ περιχρισθεῖσαν ἐπιγινώσκοντες. Η οὕτω γοῦν τοὺς Ομηρικοὺς περὶ θεῶν μύθους, οὓς καὶ αὐτὸς ὁ Πλάτων τῆς ὑπ' αὐτοῦ συντε θείσης πολιτείας ἀποπέμπεται, τὸν τούτων Ως άτοπος s. Similia in Theophrasto. Vetustatem satanicæ idololatrice pro argumento habet, nesciens origines veramque earum doctrinam, vel sane non inscius dissimulans. Similia vociferatur in edicto de non recipiendo Athanasio, quem ipse non urbe ea solum, sed tota Ægypto, ejiceret, ad Alexandrinos Parabates nequissimus, epistola hodie 5!, qua novas, ut loquitur demoniacus nebulo, Jesu dissertationes antiquis sapientum scitis præferri pari nequit: Τὰ δὲ κοινῇ καθ' ἡμέραν οὐκ ἀνθρώ τοῖς ὀλίγοις, οὐδὲ ἑνὶ γένει, οὐδὲ μιὰ πόλει, παντὶ δὲ ὁμοῦ τῷ κόσμῳ παρὰ τῶν ἐπιφανῶν θεῶν δεδομένα, τοὺς ὑμεῖς οὐκ ἴστε; μόνοι τῆς ἐξ ἡλίου κατα τούσης αὐγῆς ἀναισθήτως ἔχετε· μόνοι θέρος οὐκ ὥστε καὶ χειμῶνα παρ' αὐτοῦ γινόμενον μόνοι ζωογονούμενα καὶ φυόμενα παρ' αὐτοῦ τὰ πάντα· τὴν δὲ ἐξ αὐτοῦ καὶ παρ' αὐτοῦ δημιουργὸν τῶν ὅλων σελήνην οὖσαν οὐκ αἰσθάνεσθε πόσων ἀγαθῶν αἰτία τῇ πόλει γίνεται· καὶ τούτων μὲν τῶν θεῶν οὐδένα προσκυνεῖν τολμάτε· ὃν δὲ οὔτε ὑμεῖς, οὔτε οἱ πα· τέρες ὑμῶν ἑωράκασιν, Ἰησοῦν οἴεσθε Θεὸν Λόγον ὑπάρχειν· ὃν δὲ ἐξ αἰῶνος ἅπαν ὁρᾷ τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος καὶ βλέπει καὶ σέβεται, καὶ σεβόμενον εξ πράττει, τὸν μέγαν "Ηλιον λέγω, τὸ ζῶν ἄγαλμα καὶ ἔμψυχον καὶ ἔννουν καὶ ἀγαθοεργὸν τοῦ νοητοῦ παρ τρό;. Nota sententia reliqua, etsi deficiunt verba. Et nos jam tædet impiissime malignitatis. Qui enim modo flebræos prætulit Christianis, quantum abest ut cognitionem illorum antiquitatis sese habuisse confiteatur Hoc si verum, quomodo nescire potuit idolorum vanitatem? sed turpissima bellua etiam pro argumento seductionis habet plures annos Christianismum coluisse, ut inde resiliens ad Satanam ducat secum miseros suos cives. Sic enim loquitur paulo post: Οὐχ ἁμαρτήσεσθε τῆς ὀρθῆς ὁδοῦ πειθόμενοι τῷ πορευθέντι κἀκείνην τὴν ὁδὸν ἄχρις ἐτῶν εἴκοσι, καὶ ταύτην ἰδοὺ σὺν θεοῖς πορευομένῳ δωδέκατον έτος. Quod nisi vegrande mendacium est, diu coxit homo pessimus privatim, quod princeps factus semel propalavit. Quod saue et senuunt Patrum non pauci. Ba. Φιλολογίας. Rationis et elegantis doctrinae titulos hic philologia complectitur; imo totum studium cujusvis doctrinæ. De eo alibi. Sic omnem humanam liberalemque doctrinam học nomine censet Capella. Qua sane summa auctoritate floruerunt homines, de quibus isthic sermo est. Βλ. Αλήθειαν ἐπανθοῦσαν τῷ χρόνῳ. luitio cuim non compareus, cum tempore tandem ellyMED. Quam inepte, inquit, mi homo, veterum senter tias moliris destruere et evertere! Nullus ne pudor aut ratio gloriæ et dignitatis beatorum illorum, et sapientum apud omnes qui quidem eruditionem amant, te subit? CHRIST. Minime, inquam. Siquidem antiqua tum honorare fas est, cum veritatem continent tempore efflorescentem. Cum autem fabulam inaniter fucatam nominibus, et ornatu verborum demulcentem aures, tunc sane cerain Homericam auribus apponimus. Sic exitiosum cantum perniciosarum Sirenum evadimus, cicuta poculum melle conditum et oblitum agnoscentes. Aut sic igitur Homericas de diis fabulas, quas etiam ipse Plato a republica sua ejicit, illarun poetam ungeus perinde unguento, quemadmodum feminæ hirundines, amiplectemur et suscipiemus. Quanquam ipse Plato rescit veritas; nugæ contra florent in speciem primo, efflorent vero dum spectantur; non enim radice ulla nituntur. Plato ipse veritatem, si quando superventura sit, suis scitis preferendam sancit: Καὶ Πλάτωνι συνδοκεῖ τοῖς αὐτοῦ πείθεσθαι, ἕως ἂν θειότερος άνθρωπος αὐτοῦ ἀναφανεὶς αὐτῷ ἀληθὲς ἐκδιδάσκοι, ᾧ προσήκει πᾶσι συνέπεσθαι, Theophrastus apud Æneam. Huic ut auscultent, nequo antiqua majorum deliria ab auctoritate temporis magnifaciant, pariter gentiles monet Justinus Martyr Parmnetico: ᾿Αρχόμενος τῆς πρὸς ὑμᾶς παραινέσεως, ὦ ἄνδρες Ελληνες, εύχομαι τῷ Θεῷ ἐμοὶ μὲ ὑπάρξαι τὰ δέοντα πρὸς ὑμᾶς εἰπεῖν· ὑμᾶς δὲ, τῆς προτέρας αφεμένους φιλονεικίας καὶ τῆς τῶν προσ γόνων πλάνης ἀπαλλαγέντας, ἐλέσθαι τὰ λυσιτελοῦντα νυνί, οὐδὲν οἰομένους περὶ τοὺς προγόνους ὑμῶν ἔσεσθαι πλημμελὲς παρ' ὑμῶν, εἰ τἀναντία νυνὶ τῶν πρότερον μὴ καλῶς δοξάντων αὐτοῖς χρήσιμα φαίνοιτο παρ' ἡμῖν· ἡ γὰρ τῶν πραγμάτων ἀκριβὴς ἐξέτασις καὶ τὰ δόξαντα καλῶς ἔχειν πολλάκις αλλοιότερα δείκνυσιν, ἀκριβεστέρα πείρα τἀληθὲς βασανίσασα. ΒΑ. Κηρόν Ομηρικόν. Odyss. Μ, Εξείης δ' ἑτάροισιν ἐπ' οὔασι πᾶσιν ἄλειψα. TAR. Σειρήνων. Pulchre acuteque in his lusit Claudianus; ad cujus Epigramma in re vulgari non plane vulgaria nostra secunda editio. Ba. Hesychius: δηλητήριον· φάρμακον, βοτάνη θανάσιμος. Βλ. Μέλιτι... περιχρισθεῖσαν. Οras et pocula circum Contingunt mellis dulci flavoque liquore. TAK. Plato lib. " De rep. 437: "Ανδρα δη δυνάμενον ὑπὸ σοφίας παντοδαπὸν γίγνεσθαι καὶ μιμεῖσθαι πάντα χρήματα, εἰ ἡμῖν ἀφίκοιτο εἰς τὴν πόλιν αὐτός τε καὶ τὰ ποιήματα βουλόμενος ἐπισ δείξασθαι, προσκυνούμεν ἂν αὐτὸν ὡς ἱερὸν καὶ θαυ μαστὸν καὶ ἡδύν, εἴποιμεν δ' ἂν ὅτι οὐκ ἔστι τοιοῦτος ἀνὴρ ἐν τῇ πόλει παρ' ἡμῖν, οὔτε θέμις ἐγγενέσθαι· ἀποπέμποιμέν τε ἂν εἰς ἄλλην πόλιν, μύρον κατά τῆς κεφαλῆς καταχέαντες καὶ ἐρίῳ στέψαντες· δι quis ergo in nostram urbem venerit, qui animi sapientia in omnes possit sese vertere formas... lanaque coronantes. Vide Proclum in Commentario, et Maximum Tyrium orat. 7. Duc. Πολιτείας. De hac quid dicam scio; sed non est necesse irritare crabrones. Ilind certum nequaquain ex usu hominum fore talem institutionem. Quod censuisse etiam. puto amicos ac consiliarios Galieni, alioquin minimo prudentissimi principis, a quo pene impetra-

ZACHARIA MITYLENES EPISCOPI nullam habens rationem temporis et antiquitatis, ποιητὴν ἀλείψας μύρῳ, καθάπερ αἱ γυναῖκες τὰς neque eloquentia ipsius, magnificentissime poetam e sua civitate exterminat quasi juvenes corrumpen - tem, si quidem eas illis communicet. Nulla igitur apud nos erit ratio temporis, si mendacium nobis negotiumn facessat: neque nobis erunt pulchre ulle deliciæ, si quando ratio et veritas appareat. χελιδόνας ἀγασθέντες παραδεξόμεθα. Καίτοι γε αὐτὸς ὁ Πλάτων μηδεμίαν φροντίδα θέμενος του χρόνου καὶ τῆς ἀρχαιότητος, μήτε τῆς εὐετίας αὐτῆς, μάλα σεμνῶς τὴν ποιητὴν ἔξω τῆς αὐτοῦ πολιτείας τίθησιν, ὡς διαφθεροῦντά με τους νέους εἰ ταύτας αὐτοῖς μεταδοθείη. Ου τοίνυν καὶ ἡμῖν μελήσει τοῦ χρόνου ἕως ἂν τὸ ψεῦδος παρενοχλῇ καὶ μηδαμοῦ τὰ καλὰ παιδικά, ὅτε λόγος καὶ ἡ ἀλήθεια φαίνεται MED. Quorsum ista concionaris, quasi vero ratio et ei cognata demonstratio nobis desit, idque circa potissimas sententias? CHRIST. Rationi ergo, inquam, inest necessitas quam sequamur. Nihil quippe eorum quæ præclara sunt, ut ipse nosti, nihil sanctius et illustrius videtur quam istud. MED. Dicito igitur, quo pacto sit nunc opifex Deus, quidque operetur? CHRIST. Dun continet ea quæ sunt, et iis providet, efficit. Sed non istud fuerit efficere, subjeci ego. Nam opifex est, nostra quidem sententia, qui substantiam ipsam e nihilo, quod nullo modo exsistebat, producit, et formæ congruentem materiam verat Plotinus ut desertam quamdam in Campania civitatem restituere liceret, Platonicis institutis regendam. Sed amici, ut dictum, imperatoris rem impediverunt, bono, ut ego existimo, exemplo, ne cum auctoritate aliqua in vulgum irent noxia illa nuga. Porphyrius rem tradit in Vita Plotini, invidiam tamen purpuratorum falso incessens, meo quidem animo: Ετίμησαν δὲ τὸν Πλωτίνον μάλιστα καὶ ἐσέφθησαν Γαληνός τε ὁ αὐτοκράτωρ καὶ ἡ τούτου γυνή Σαλωνίνα· δ τῇ φιλίᾳ τῇ τούτων κατα χρώμενος, φιλοσόφων τινὰ πόλιν κατὰ τὴν Καμπανίαν γεγενῆσθαι λεγομένην, ἄλλως δὲ κατερειπομένην, ἠξίου ἀνεγείρειν, καὶ τὴν πέριξ χώραν χαρίσασθαι οἰκισθείσῃ τῇ πόλει, νόμοις δὲ χρῆσθαι τοὺς κατοι κεῖν μέλλοντας τοῖς Πλάτωνος, καὶ τὴν προσηγορίαν αὐτῇ Πλατωνόπολιν θέσθαι· ἐκεῖ τε αὐτὸς μετὰ τῶν ἑταίρων ἀναχωρήσειν ὑπισχνείτο. Καὶ ἐγένετ' ἂν τὸ βούλημα ἐκ τοῦ ῥάστου τῷ φιλοσόφῳ, εἰ μή τινες τῶν συνόντων τῷ βασιλεῖ, φθονοῦντες ἢ νεμεσῶντες, ἢ δι᾽ ἄλλην τινὰ αἰτίαν μοχθηράν, ἐνεπόδισαν. Egregia sane intura erat harum legum cum Romanis concordia. ΒΑ. Αἱ γυναῖκες τὰς χελιδόνας. Vetus et matem dictum. Plutarch. TAR. Mos fuit talis Græcarum mukerum hirundines instar loquacium, inutilium de cætero, avium domibus ejicere, unguento tamen perfusas, ne loquacitas scilicet irata maledictis sese ulcisceretur. Quo pacto cavendum, ne poetam aliquem quis inimicum habeat, suadet Socrates apud Platonem extremo Minoe: Διὸ καὶ σύ, ὦ βέλτιστε, ἐὰν σωφρονῇς, εὐλαβήσῃ καὶ ἄλλος πᾶς ἀνὴρ ὅτῳ μέλει τοῦ εὐδόκιμον εἶναι, μηδέποτε απεχθάνεσθαι ἀνδρὶ ποιητικῷ μηδενί· οἱ γὰρ ποιηταὶ μέγα δύνανται εἰς δόξαν, ἐφ᾽ ὁπότερ᾽ ἂν ποιώσιν εἰς τοὺς ἀνθρώπους, εὐλογοῦντες ἢ κατηγοροῦντες. De Homero et avicula pariter ejectis Theodoretus Therapeut. 1: Οὐδὲ μὴν ἐκεῖνο ξυνορῶσιν ὡς τῆς ἀληθείας οὐ πάντως ἡ εὐγλωττία διδάσκαλος· τί γὰρ τῆς Ὁμήρου ποιήσεως ἥδιον; τί δὲ τῆς εὐεπείας ἐκείνης γλυκερώτερον; 'Αλλ' ὅμως τοῦτον τῶν φιλο σόφων ὁ ἄριστος, μύρῳ γε αλείψας, καθάπερ αἱ γυναῖκες τας χελιδόνας, ἐκ τῆς ὑπ' αὐτοῦ συντε θείσης ἀπέπεμψε πόλεως, ἀκολασίας καλέσας καὶ δυσσεβείας διδάσκαλον· βλασφημεῖν γὰρ, φησίν, εκε παιδεύει τους νέους, καὶ πονηρὰς αὐτοῖς περὶ τῶν ΙΑΤ. Αλλὰ τί ταῦτα δημηγορεῖς, ἡ δ' δς, ὡς ἡμῶν λόγου καὶ τῆς συντρόφου ἀποδείξεως ἀπορούντων, καὶ τοῦτο περὶ τὰ κυριώτατα τῶν δοξασμάτων; ΧΡΙΣΤ. Οὐκοῦν, ἦν δ᾽ ἐγώ, τῷ λόγῳ ἀνάγκη, Υπερ ἂν ἐπώμεθα ὡς εὖ ἴσθι, μηδέν μοι τῶν καλῶν ἁπάντων τιμαλφέστερον καὶ ἁγιώτερον καὶ σεμνότερον καταφαίνεται τοῦτό γε. ΙΑΤ. Φάθι τοίνυν πῶς νῦν δημιουργὸς ὁ Θεὸς, καὶ τί δημιουργεί; ΧΡΙΣΤ. Τῷ συνέχειν, ἡ δ᾽ ὅς, τὰ ὄντα καὶ προνο εἶσθαι δημιουργεί. Αλλ' οὐ τοῦτο, ἦν δ' ἐγώ, ἂν εἴη τὸ δημιουργεῖν. Εἶπερ δημιουργός ἐστι καθ᾿ ἡμᾶς μὲν ὁ τὴν οὐσίαν αὐτὴν ἐκ μηδαμοῦ μηδαμῶς ἐν τος παραγαγών, καὶ τῷ εἴδει τὴν ἁρμόττουσαν θεῶν ἐντίθησι δόξας, καὶ ἀπαλοῖς ἔτι οὖσι μαθήματα πονηρὰ καὶ διεφθαρμένα ενίησι. Sane et aliam causam muliebris hujus perunctionis licet adjicere: ne videlicet redirent, sic deungi solitas hirundines. Cujus nos rei efficax apud nobilem Argentinam olim experimentum fecimus. Meminerunt multi eliminationis hujus Homericæ; pauci contra divini ejus honoris, quem a Ptolemæo Philopatore habuit, templo instar numinis cultus. Elianus Var. lib. sir, C. 22: Πτολεμαῖος ὁ Φιλοπάτωρ κατασκευάσας Ὁμήρῳ νεών, αὐτὸν μὲν καλῶς ἐκάθισε· κύκλῳ δὲ τὰς πόλεις περιέστησε τοῦ ἀγάλματος, ὅσαι ἀντιποί οῦνται τοῦ Ὁμήρου. Refero eodem verba Luciani ex Eucommia Demosthenis: Τῇ χειρὶ τὸν Ὅμηρον ἐπιδείξας· ἴστε δήπου τὸν ἐν δεξιᾷ τοῦ τῶν Πτολε μαίων νεὼ τὸν καθειμένων τὰς κόμας. Ubi demissus capillus vaticinantis effigiem denotat, velut apud Plautumn. ΒΑ. Lib. x De leg. TAR. Διαφθεροῦντά γε τ. νέους. Platonis verba ex Theodoreto modo protulimus; quibus consonal longa ejusdem dissertatio lib. ii De republ., ubi figmenta de diis Homeri et Hesiodi exagitat: 0 λεκτέον νέῳ ἀκούοντι ὡς, ἀδικῶν τὰ ἔσχατα, οὐδὲν ἂν θαυμαστὸν ποιῇ, οὐδ᾽ αὖ ἀδικοῦντα πατέρα κα λάζων παντί τρόπῳ, ἀλλὰ δρῴη ἂν ὅπερ θεῶν οἱ πρωτοί τε καὶ μέγιστοι· quæque ibi ad finem se quuntur, una cum ipso tertio. Non autem sequimur interpretem qui sententiam philosophi immaniter augel, natum ad corrumpendos juvenes dicens Homerum, cujus alioquin laudes multæ apud eumdem philosophum. Ba. È sua civitate ejecit, quasi natum ad juvenum mores corrumpendos. Tab. Ita ediderat Latine interpres: Nihil igilur tempus tantisper dum conturbat: nunquamne prædari voluptas ratio el veritas tibi videtur? Sensom auctoris expressimus, qui non vult haberi rationem antiquitatis, si falsitati dandus sit locus. Duc. Pro illis verbis, τῷ λόγῳ ἀνάγκη, tegelnatur in apographo Anglico εἴπερ ἀνέλκῃ ἐπώμεθα. Unk conjiciebat scribendum Montacutius: οὐκοῦν, ἦν δ' ἐγώ, οὗπερ ἂν ὁ λόγος ἔλκῃ, ἐπώμεθα quo nos tra hit ratio sequamur. Duc. Ἐξ μηδαμοῦ μηδαμῶς ὄντος. Ex milito, cujus nulla dari potest exsistentia. Ba.

ύλην συναπογεννήσας. Οὐσιῶν γὰρ τὸν Θεὸν per generationem adhibet. Substantiarum evim ποιητὴν εἶναι φαμεν, οὐ γὰρ δὴ μόνον σχημάτων, κατὰ δὲ τὸν ὑμέτερον λόγον δημιουργός ἐστιν ὁ τὴν ἀσχημάτιστον καὶ ἀνείδεον ὕλην εἰ; εἶδος καὶ σχῆμα μεταπλάττων· καὶ τῆς προτέρας ἀπαλλάττων ἀμορφίας καὶ ταραχῆς, καὶ τοῦ ἐνόντος φυρμού. Οὗτος μὲν ὁ τοῦ δημιουργοῦ κατ' ἄμφω τὰς δόξας ὄρος καὶ λόγος. Τὸ δὲ συνέχειν καὶ προνοεῖσθαι, ἕτερόν τι παρὰ τὸ δημιουργεῖν ἂν εἴη. Συνέχειν γάρ ἐστι, τὸ τὰ ὄντα καὶ γεγενημένα περισφίγγειν τε καὶ φυλάτε τειν προνοεῖσθαι δὲ, τὸ τοῖς οὖσί τε καὶ γεγενημένοις φροντίδα τινά νέμειν. ΙΑΤ. Εξ λέγεις· τί δέ σοι συνάγεται, ᾗ δ' ὅς, ἐκ τοῦ νῦν δημιουργεῖν τὸν Θεὸν, ἡδέως ἂν σου πυθοίμην. ΧΡΙΣΤ. Φημί δέ. IAT Φάθι. ΧΡΙΣΤ. Εἰ μὴ νῦν δημιουργεῖ, ἦν δ᾽ ἐγώ· δημιουρ γὰν δὲ εἶναι φής, διὰ τὸ ἤδη δεδημιουργηκέναι· οὐ γὰρ ἀνάγκη, τοῦτον ἀεὶ δημιουργεῖν· τῷ αὐτῷ λόγῳ ἔσται δημιουργὸς ἐξ ἑαυτοῦ, καὶ μηδέπω τὰ ὄντα δημιουργήσας ώς μηδενός δεόμενος. 'Αλλά γὰρ ἔχων τοὺς δημιουργικούς λόγους ἐν ἑαυτῷ, καὶ μέλλων καὶ ἐνεργεία δημιουργείν. Οὐ γὰρ ἀνάγκη τὸν δημιουργὸν ἀεὶ δημιουργεῖν, ὡς ὁ λόγος ἀπὸ έδειξε. Πρὸς δὲ, κἀκεῖνο άθρει. ΙΑΤ. Τὸ ποῖον δή ΧΡΙΣΤ. Εἰ συναΐδιον τῷ Θεῷ τὸν κόσμον εἶναι φήσομεν, ἔσται που πάντως κατά γε τοῦτο καὶ ὁμότιμος αὐτῷ. Οὗ τι ἂν γένοιτο πρὸς ἀσέβειαν μείζον, εἰ τὸν περιγεγραμμένον καὶ ὁρατὸν τὸ ἁπτὸν, καὶ σῶμα ἔχοντα ὑλικὸν, ἐς ταὐτὸν δόξης καὶ τιμῆς τῇ ἀπεριλήπτῳ καὶ ἀνωτάτῳ πασῶν ἀναγάγωμεν φύσει; ΙΑΤ. Οὐ ταῦθ' οὕτως ἔχει, ἡ δ' ὅς, καὶ εἰ βούλει, παραδείγματί σέ τινι τῶν γνωρίμων ξεναγήσω πρὸς τὸ ζητούμενον. Φασὶ γὰρ ὅτι, καθάπερ αἴτιον τὸ σῶμα τῆς ἑκάστου σκιᾶς γίνεται, ὁμόχρονος δὲ τῷ σώματι ἡ σκιὰ καὶ οὐχ ὁμότιμος· οὕτω δὲ καὶ ὅδε ὁ κόσμος παρακολούθημά ἐστι τοῦ Θεοῦ, απ τίου ὄντος αὐτῷ τοῦ εἶναι· καὶ συναΐδιός ἐστι τῷ Θεῷ, οὐκέτι δὲ καὶ ὁμότιμος. ΧΡΙΣΤ. Εἶτα οὐ συνορᾷς ὅλως γε, ἦν δ' ἐγώ, τὴν ἀτοπίαν τῶν λεγομένων. Πρῶτον μὲν δὴ ἀπροαίρετον Αρμόττουσαν ύλην. Quæ congrua sit for mis cum materia simul conditis. Seponit opinionem plurium insignium philosophorumn de æternitate materiæ, seu silvæ, cui formas tantum induxerit conditor universi deus. Etiam Ovidius cum uno suo Naturæ vultu eam persuasionem secutus est. Vide libros Περὶ ἀρεσκόντων Plutarcho ascriptos, qui nec integri, nec diligenter collecti, nec magni omnino ponderis sunt. Ποιητής mox melius factor, quam effector traducitur. BA. Μηδέπω τα όντα δημιουργήσας. Eudein Eneas noster, si satis memini. Sustinet artificiose audientem sophistam, ut attentionem reddat, interrogare hominem faciens, suspenso paulum sermone. Idque sæpius Christianus per Dialogum hunc facit, notabili artificio. latrosophista, medicus-philosophus Latine erit traducendus. Sophiste enim eo tempore qui prioribus phiDeum effectorem esse dicimus, nec vero tantum formarum. Ut vos autem censetis, apifex est qui inforine 275 et speciei expertem materiam in speciem et formam relingit, et a priore deformitate et con· turbatione et insita permistione vindicat. Ista igitur est opificis juxta utrorumque sententias definitio atque ratio. Continere autem et providere aliud certe est, quam efficere. Nam continere, est res quæ exsistunt quæque factæ sunt, tueri atque conservare providere autem, de rebus quæ exstant quæque facta sunt, curam habere. MED. Recte sentis: sed quid ex eo colligitur, quod Deus nunc aliquid efficiat, aut non efficiat, libentius ex te quæsieriın. CHRIST. Dicam MED. Age. CHRIST. Si hoc temporis articulo non eflicit, effectorem autem esse ais, quod jam effecerit, (neque enim necesse est illum semper efficere), eadem ratione erit effector ex sese, etiamsi nondum res quæ sunt, effecerit, ut nullius egens. Etenim habet efficiendi rationes in semetipso, et actu effecturus. Nain non necesse est effectorem semper efficere, ut sermo docuit. Præterea istud inspice. MED. Quidnam? CHRIST. Mundus, si eum coævum Deo esse dicamus, ipsi erit honore par. Quo quid esse possit magis impium, si circumscriptum, et aspectabilem, et tractabilem, et corpore materiato præditum ad eamdemn gloriam et honorem cum incircumscripto et inaspectabili, et omnibus naturis superiore evehamus? MED. Non hæc sic se habent. Ac si vis exemplo aliquo familiari te manu ducam ad id quod quæritur. Aiunt enim quod quemadmodum corpus quidem causa exsistit uniuscujusque umbræ, et tamen umbra par est tempore corpori, non autem honore; sic sane hic mundus consectarium quiddam est Dei, quippe qui ipsi causam, ut sit, præbeat. Et vero coævus est Deo, non tamen honore æqualis. CHRIST. Atqui non cernis absurditatem eorum quæ dicuntur. Primum quidem electionis expertein losophi. BA. Ομότιμος collegam interpretatur Cyrillus magister. Atticus irridebat Aristotelem, qui quem corpus esse videbat, mundum diceret tamen æternum, et parem incorporeo conditori deo. Vide Eneam. ΒΔ. Ξεναγήσω. Tanquam hospitem ducam. Εs. ναγῶν, ὁδηγῶν καὶ ἄγων τους ξένους Hesychius. Magnificum se facit illa sua similitudine sophista. ΚΑ De umbra pariter multis Æneas noster. BA. Ομόχρονος. Ineptissimum effatum. Cum enim in tenebris corpus, ubi umbra? Et totum hoc de umbra plusquam umbraticum est, et merito paulo post exagitatur. Vide eruditissimum usum amici olim nostri Jo. Woweri qui vel solo hoc ingenii sui sublimitatem et eruditionem animi ostendit. Ba.

ZACHARLE MITYLENES EPISCOPI et involuntariam causam in constitutione rerum αἰτίαν καὶ ἀβούλητον τῇ συστάσει τῶν ὄντων τὴν Deum esse fabulantur, qui consectarium illius mundum esse comminiscuntur, quemadmodum et corporis consequens umbra ipsa exsistit. Neque enim volentes nos umbra sequitur. Igitur Deum ipsum etiam si ille nollet, mundus consequeretur, et absoInte per se ipsum subsisteret. Et (sic) perperam Deum causam esse dicunt. Praeterea illud etiam non cousideraut. MED. Quid tandem? CHRIST. Aliam aliquam præterea causam esse umbra. Nam non solum corpus illam parit, sed et lumen eo enim non posito non formaretur, aut consequeretur umbra. Nam oportet lumen esse el corpus in medio, quæ umbram creent. Jam vero quamnam adjuvantem causam Deo sociabunt, qui involuntariam et electionis expertem mundi causam Deum esse aiunt, quemadmodum umbrae corpus? cum ipse sit lumen intellectuale, et nullum corpus in medio (collocatum) sit quod umbra consequi solet. Oppositum enim, ait aliquis vestrorum sapientum, soli corpus non remittit, et splendor ulterius progrediatur? atque id est umbra, Unde et talis formatur, quale ipsum corpus exstiterit. Verum haec esse absurda atque animum labefcture, cum de Deo et cogitantur et dicuntur, cuivis vel mediocriter intelligenti liquet. Quis vero non mirabitur, imo vero ridebit exemplum? Aiunt enim umbram non esse corpori honore parem; nec vero animadvertunt quod alia ratione haec non pari ho nore afficiantur. Nam corpus triplicem recipit dimensionem. Umbram autem corporis simulacruma si quis dixerit, non errabit. Igitur quod tempore wqualia sunt, non differunt. Γρ. παρατρέπεται. Αγχιφανής, ἀχαράκτης, ὁμόδρομος ἀνδρὸς ὀδεύει· Nonnus 29 Dionys. TAR. Ad umbram lumen, corpus et locum minime lucidum pertinere vult Theodor. quæst. 6 in Genes., ut Andreas Cretensis in orat. 4 Gregor. TAR. Αὐτοῦ ὄντος φωτὸς νοεροῦ. Intellectui soli capienda lux dicitur et sic debebat verti: Deus cum sit lux intellectualis. Cætera melius omituntur, quæ interpres adjecit. Non enim sensuum mentio est in Graeco. BA. Θεὸν μυθοπλαστοῦσι, παρακολούθημα τούτου τὸν κόσμον εἶναι ὑποτοπάζοντες· ὡς δὲ καὶ τοῦ σώματ της ἡ σκιά τυγχάνει ούτα παρακολούθημα· οὐ γὰρ δή που βουλομένοις ἡμῖν ἡ σκιὰ παρέπεται Οὐκοῦν μὴ θέλοντος τοῦ Θεοῦ, ὁ κόσμος αὐτῷ παρη κολούθησε. Καὶ ἁπλῶς ἐκ ταυτομάτου παρυπέστη. Καὶ τηνάλλως τὸν Θεὸν αἴτιον εἶναί φασιν. Ἔτι δὲ κἀκεῖνυ οὐ διασκοπούνται. ΙΑΤ'. Τὸ ποῖον φής; ΧΡΙΣΤ. Ως έτερόν τι συναίτιον γίνεται τῆς σκιᾶς. Οὐ γὰρ δὴ μόνον τὸ σῶμα· τοῦτο δ' ἂν εἴη τὸ φῶς· οὗ μὴ ὄντος, οὐκ ἂν σχηματισθείη ἢ παρακολουθήσει σκιά. Δεῖ γὰρ φῶς εἶναι καὶ σῶμα ἐν μέσῳ τὰ ποιοῦντα τὴν σκιάν Ποῖον τοίνυν συναἴτιον τῷ θεῷ ἐπεισφρήσουσιν, οἱ ἀβούλητον αἰτίαν καὶ ἀπροαίρετον εἶναι λέγοντες τοῦ κόσμου τὸν Θεὸν, ὥσπερ τῆς σκιᾶς τὸ σῶμα; αὐτοῦ ὄντος φωτός νοε - ροῦ καὶ μηδενός σώματος ὄντος ἐν μέσῳ· ᾧ εἴωθε παρέπεσθαι ἡ σκιά. Αντιστατοῦν γάρ φησί τις τῶν παρ' ὑμῖν σοφῶν τῷ ἡλίῳ τὸ σῶμα, οὐκ ἐξ κατόπιν γενέσθαι τὴν λαμπηδόνα· καὶ τοῦτο ἡ σκιά. "Οθεν τοιαύτη διαγράφεται οἷόν περ ἂν ᾖ τὸ σῶμα. Αλλ' ὡς ἄτοπα ταῦτα καὶ λώβης τὴν ψυχὴν ἐμπίπλησι, Θεοῦ πέρι διανοούμενα και λεγό μενα, παντί που αριδηλότατα, νοῦν τε ὁποσοῦν μέτριον κεκτημένῳ. Τίς δὲ οὐκ ἂν ἀγάσαιτο, μᾶλο λον δὲ γελάσεις τὸ παράδειγμα; Φασὶ γὰρ μὴ ὁμός τιμον εἶναι τῷ σώματι τὴν σκιάν, καὶ οὐ περιαθροῦσιν ὡς κατ' ἄλλον λόγον οὐκ ἂν εἴη ὁμότιμα ταῦτά γε. Τὸ μὲν γὰρ σῶμα τριχή διαστατόν ἐστίν τε καὶ λέγεται. Τὴν δὲ τοῦ σώματος εἴδωλον εἰπών τις οὐκ ἂν ἁμάρτοι. Τῷ μέν τοι ὁμόχρονα εξναι, οὐδεμία τούτων διαφορά Quidam vestrorum doctorun. De re ipsa multis alibi. Et vide de Deo pulchra in Eclogis ad Arnobium, quas vocal, Julii Caesaris Bulengeri, Ba. CC. P. ἡμῖν. Non sinit penetrare corpus aut transire fulgorem lucis. Retrocedere dicit lucem a corpore repulsam, et ita umbram fieri. Non simit a tergo lucem esse; itaque fit umbra a tergo, fronte luci opposita. ΒΔ. Nam nihil esse potest aliud, nisi lumine cassus Aer, id quod nos umbram perhibere suemus. Lucret. lib. IV, TAR. Διαγράφεται. Depingitur velut ad lineas corporis. BA. Λώβης. Injuria mentem afficere suam dicit, quicumque talia ei cogitanda objecerit. Etymolo gicom: Λώβη, ἡ ὕβρις ἐπὶ κακῷ περιβόητος ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν ἠκρωτηριασμένων· οἱ γὰρ παλαιο τοὺς ἐν τινι ατοπήματι ἀλόντας ενυβρίζοντες τὰ (κρα τῶν ὤτων ἀπέτεμνον. Βλ. Ομότιμον, paris pretii aut honoris. Εt sic recte vertit Gilb. Genebrardus. BA. Κατ' άλλον λόγον. Ipsa suæ nature ratione, Melius fortasse legatur: κατ᾽ ἀληθινὸν λόγον· non istam ascititiam, sed veram rationem exsistentiæ. ΒΑ. Τριχῆ. Nam corpus triplicemn recipit dimen sionem. Antea legebatur, Nam corpus luminum dimensione est atque dicitur. Scripserat fortasse interpres trinum, quod typographi oscitantia degeneravit in luminum, Doctissimus Budaus citat in Commentariis ex Philopono in Proclum τὸ τριχῇ διάστατον ἀπεργάζεσθαι, et exponit postea τρισί διατάσεσιν οριζόμενον, quod tribus dimension.bus terminatur, et τὸ ἀδιάστατον, quod nullum habet dimensionem, ut σημεῖον καὶ κέντρον, punctum. Duc. Totidem verbis Philoponus ex Proclo. TaR. Τριχή. Male hoc omisit Genebrardus. Philoponi in Proclum paria verba adnotat Jo. Tarimus; sed ante euu idem fecerant vulgares lexicographi, Ba. Είδωλον. Ui umbrae mortuorum εἴδωλα και μόντων Homero; Piatoni in Phedone σκιοειδή φαντάσματα. TAR. Simulacrum. Ita idolum virginis pugione ab eo interfectæ Pausaniam inquietasse scribit Plutarchus in Cimone; umbram nimirum speciem ejus referentem. Εἰκόνα καὶ εἴδωλον defuncti dæmonium referre dicit Æneas. BA. Οὐδεμία τούτων διαφορά. Non habeo pro sanis Lee verba. Potius enim dixerit, quod ὁμό. χρονα sint, nihil paritatis inter tam diversa facere. Scripsit fortasse: τὸ μέντοι ὁμόχρονα είναι οὐδεμίαν τίκτει ἀδιαφορίαν. Sed quia confidentius hoc no

ΙΑΤ. Καλώς λέγεις· ἀλλ᾽, ὦ μακάριε, ἡ δ' δς, εἰ πᾶν τὸ γινόμενον ἐν χρόνῳ γίνεται· χρόνος δὲ ἅμα οὐρανῷ· καὶ οὐρανὸς ἅμα χρόνῳ ἔσται, καὶ ὁ χρόν νος γενητὸς ἅμα οὐρανῷ. Μέτρον γὰρ οὗτος της τοῦ κόσμου περιστροφῆς τε καὶ περιδινήσεως· ὁμοῦ δὲ τῷ μέτρῳ τὸ μετρούμενον εἶναι ἀνάγκη· ἐπεὶ πρός τι καὶ ἅμα τῇ φύσει, τὰ πρός τι. Εἰ δὲ γέγονεν ὁ χρόνος· πᾶν δὲ τὸ γενόμενον, ἐν χρόνῳ· ὁ χρόνος ἄρα ἐν χρόνῳ γέγονεν· καὶ ἦν χρόνος, ἵνα ὑπάρξῃ. Χρόνος ἦν ἄρα καὶ πρὸ τοῦ εἶναι τὸν κόσμον ὅπερ ἀδύνατον. Εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον, ἀγένητος ἄρα ὁ χρόνος καὶ ὅδε ὁ κόσμος· ἐπεὶ πᾶν τὸ γινόμενον ἐν χρόνῳ γίνεται. ΧΡΙΣΤ. Καλῶς, ὦ ἑταῖρε, ἦν δ' ἐγώ, τοῦ σοφοῦ Πλάτωνος τὰς δόξας ἀνασκευάζειν ὑμεῖς μεμα. θήκατε· καίτοι γε μαθητιᾶν αὐτῷ ἐπαγγελλόμεναι, καὶ Πλατωνικοί προσονομάζεσθαι πρὸς τῶν ἀνθρώπων γλιχόμενοι "Η οὐκ ἐκείνου ταῦτα; • Χρόνος ἅμα οὐρανῷ γέγονεν, ἵν᾿ ἅμα γενόμενα ἅμα καὶ διαλυθῶσιν· ήνπερ ἄρα λύσις αὐτῶν γένηται». Ἵνα οὖν τῇ τε ἀληθείᾳ καὶ τούτῳ τῷ λόγῳ συμμαχήσωμεν ἡμεῖς, οὕτω συντόμως καὶ ἁπλῶς τὴν ἐκ ψάμμου οἰκοδομίαν τῶν παραλογισμῶν ὑμῶν διαλύσομεν. Φαμὲν γὰρ ὡς οὐκ ἀληθὲς τὸ πρῶτον λημμάτιον ὅτι πᾶν τὸ γινόμενον ἐν χρόνῳ γίνεται. ΙΑΤ. Ἐν τίνι οὖν ὁ χρόνος, ἦ δ' ὅς, γενήσεται καὶ ὁ οὐρανὸς, εἰ μὴ ἐν χρόνῳ; ΧΡΙΣΤ. Ἐν αἰωνίῳ, μακάριο εἰκὼν τούτου γὰρ ὁ χρόνος· οὐκ ἄρα ἀνάγκη τον χρόνον ἐν χρόνῳ γίνεσθαι, ἢ ζητηθήσεται γελοίως καὶ γριφοειδώς χρόνος ἄχρονος ἵνα ὑπάρξῃ ὁ χρόνος. ΙΑΤ. Καλῶς λέγεις· ἀλλά μοι τοῦτο φάθι, ἡ δ' δ;, πῶς τὸν Θεὸν ἀγαθὸν εἶναι ὁμολογῶν, καὶ τοῦτον ἀγαθότητι τόδε τὸ πᾶν πεποιηκέναι λέγων, καὶ ταύτην αἰτίαν φάμενος τῆς τῶν ὄντων διακοσμήσεως, φθείρεσθαι φής τόνος τὸν κόσμον, πρὸς ἀγαθοῦ γεγονότα καλὸν ὄντα· ἐπειδὴ τ' ἀγαθὸν, πάντα affirmo. Et potest servari altera sententia, nt rem eliai tam tennem_non patiatur veram videri in verbis adversarii. Et legas simplicius: Οὐδεμία τούτων ἀδιαφορία. Βλ. 15) Μέτρον γὰρ οὗτος. Videndus Aristoteles in ιν Physic. At Plato ipsum τὴν τοῦ οὐρανοῦ φορὰν χρόvov videtur appellare. Tan. De tempore vide nonnulla Aiversariorum lib. Lvu, c. 5. Βλ. Τὸ μετρούμενον. Quod metiri potest et me recipit. Ba. Isagog. c. 7. Tar. 'Ο χρόνος ἄρα ἐν χρόνῳ. Aristotelis la sunt argutiae c. 15 lib. Iv et 1 De calo, ἐν χρόνῳ πάντα για νεται και φθείρεται. TAR. CC. P. εἶναι ὁ κόσμο;. Ανασκευάζειν, retractare, evertere. Ba Γλιχόμενοι. Hesychius: γλιχόμενος, ἐπισ θυμῶν. Νon tamen sale caret hære vox. Unde idem: γλιχός, πολυπράγμων, περίεργος. Εχόμενος ὑπὲρ τὸ δέον· auctor. Etymologici. ΒΑ. "Ηνπερ ἄρα λύσις. Non vult expresse sta tuere solubilitatem, ut ita loquamur, tam mundi quam temporis. Vide infra p. 112. Βί. De structura ex arena Eneas et alii. Notum Β. MED. Preclare: sed fortunate vir, si omne quod Git, in tempore lit; tempus autem simul cum colu: et calum 276 simul cum tempore erit, et tempus factum simul cu'n cœlo. Mensura enim est conversionis mundi et motus: simul autem cum mensura, quod mensuratur, esse necesse est: quandoquidem relata sunt: et relata sunt simul natura. Quod si factum est tempus; omne autem quod fit, in tenpore est tempus igitur in tempore factum est; et fuit tempus, ut tempus exsisteret. Tempus ergo erat etiam antequam esset hic munduş: quod fieri non potest. Quae si absurda sunt, erit igitur lemnpus et mundus increatus: quandoquidem omne quod fit, in tempore elicitur. CHRIST. Egregie, ni amice, sapientis Platonis "sententiam subvertere vos didicistis, tametsi ipsi pollicesmini vos ipsius disciplinam secuturos, et expetatis Platonici ab hominibus cognominari. Nonne hæc illius sunt? Tempus simul cum carlo factum est, ut quæ simul effecta sunt, simul etiam dissolvantur; si quidem ipsorum fiat dissolatio.» Ut igitur veritati et huic orationi opem feramus nos, sic concise et simpliciter ædificationem vestrarum captionum ex arena constantem diluemus. Dicimus igitur primam sumptionem non esse veram, nempe omne quod fit, fieri in tenipore. MED. In quo ergo tempus efficietur et mundus, si non in tempore? CHRIST. In vo, mi medice. luago enim ejus est tempus sicque non necesse est tempus fieri in tempore, aut joculariter et captiose tempus expers temporis quæretur, ut tempus subsistat. MED. Eleganter: sed mihi istud narra, cum f: - tearis Deum esse bonum, et illum bonitate hanc universitatem condidisse affirmes, bonitatemque solam causam dicas rerum constitutionis; quo pacto corrumpi ais hunc mundum cum sit effectus a bono, et cum pulcher sit? bonum quippe omnia proverbium, ἐξ ἄμμου σχοινίον πλέκειν, apud Sui dam. Columella Præf. lib. X: Eadem tam exigua sunt, ut, quod aiun Græci, ex incomprehensibili parvitate arene funis effici non possit. Ba. Παραλογισμῶν, circumventionum, dece Diptionum, ut interpretantur Gloss Cyrillo ascriρία. ΒΑ. Λημμάτιον, acceptionem, acceptiunculam, interpreteris cum eodem glossographo. Interpretes Tarinus et Genebrardus sumptionem verterunt. Ego susceptionem dixerim. Ba. Ἐν αἰωνίῳ, in @lernitate. Μακαρίους sese invicem vocant hi collocutores, non sine ironia quas dam Græcus; at serio Christianus, quia felicitatem veram et æternam vovel suo discipulo. Ba. Vel enigmatice et ridicule queretur tempus temporis expers, ut fiat tempus. Sic vertendum χρόνος ἄχρονος. Utraque versio vitiose vulgo editur. In Genebrardi lege: Aut quæretur joculariter et cauliose; in Tariui: tempus sine tempore quæretur. BA. Αγαθότητι, per bonitatem, causante boni tate. Illud præ interpretis paruni commodum hic est. Ba.

ZACHARIZE MITYLENES EPISCOPI pulchra conficit. An mutabitur bonus, et quod dictu & καλά δημιουργεί. "Αρα τραπήσεται ὁ ἀγαθὸς, καὶ est nefas, fiet ut quæ pulchre facta sunt, et recte coagmentata, corrumpi velit? CHRIST. Minime. Non id de sumino bono, ne per cogitationen quidem animo recipimus; quippe qui sit solus et unus semper exsistat, ortum non habens, constanter semper permaneat et firmiter, neque unquam suscipiat mutationem. Permansio enim est immutabilitas, et quod permanet, firmum est, et quod vere est, ipsum quoque unum est, et omnis modi libertas, et firmitas, summa beatitudo, sempiterna, invidiæque expers bonitas, ad quam universa appetitio contendit, ipsissimum bonum, et ipsiusmet boni natura. MED. Qua ratione ergo interire hunc mundum, aut ab æterno non esse factum, et (nihilominus) perseverare Deum in sua bonitate? CHRIST. Tibi ego id quod etiam heri philosopho talia interroganti respondi, dicam. MED. Dicito: libenter enim audiam. CHRIST. Dicam igitur. MED. Dic age. CHRIST. Socratem Sophronisci filium, et Plato nem Aristonis, et Alcibiadem Cliniæ, et principem Peripateticorum Aristotelem, et singulos viritim homines pulchrum ac aliquid esse ducis nec ne? MED. Certe. CHRIST. Et summi boni opificia? MED. Opinor. CHRIST. Quo pacto igitur interiit Socrates, interiit et Plato, et pulcher Alcibiades, et insignis Peripatetica disciplinae dux Aristoteles, intereunt et singulares homines, cum Deus bonus sit, qui et effecit in tempore pulchra (non enim ab æterno: propria quippe Dei solius æternitas, nec mundus sibi ipsi istud attribuerit), et interire decrevit? Sic enim oportebat. Ad utilitatem enim rerum creatarum, et ad id quod ipsis est commoduan, beata illa et invidia carens natura movetur. MED. Ego tibi familiari aliquo exemplo hunc ero rorem abstergam.. Περὶ τἀγαθοῦ. Non de summo bono, sed de bonitate ipsa, seu ὄντως ἀγαθῷ, id est Deo ipso, bonitatis principio et fundamento, hæc dicuntur. Itaque tò summo de suo uterque interpres adjecit. BA. 'Η μόνη γὰρ ἀτρεψία: permansio enim est immutabilitas. GENEB. — Videtur legisse Genebrardus: Η μονὴ γὰρ ἀτρεψία. Εditio Tarini et apographum Anglicum: Η μόνη γὰρ ἀτρεψία· immutabilis enim ratio solum permanens, firmum, verilas. Duc. Τἀγαθὸν καὶ ἡ φύσις τἀγαθοῦ. Iterum non salis circumspecte summum hic bono adjicit J. Tarinus. Nam sententia auctoris est, solum bonum et unicum bonum bonique naturam ipsam esse deum, præter quem bonum nullum sit, bonum nihil sit; non de qualitate aut quantitate boni loquitur. Melinis Genebrardus in hoc, quamqiram in cæteris non item. BA. 8 μὴ θέμις εἰπεῖν, γενήσεται, ἵνα τὰ καλῶς γεγενημένα καὶ εὐαρμοσθέντα φθαρῆναι θελήσοι; ΧΡΙΣΤ. Ηκιστα, ἦν δ' ἐγώ· μὴ τοῦτο περὶ τ' ἀγαθοῦ μηδὲ μέχρι διανοήματος εἰσδεξαίμεθα κατὰ τὴν ψυχήν· τοῦ μόνου καὶ ἑνὸς καὶ ὄντος μὲν ἀεὶ, γένεσιν δὲ οὐκ ἔχοντος, ἀεί τε παγίως μένοντας καὶ ἀραρότως, καὶ μηδέποτε δεξαμένου μεταβολήν. Η μόνη γὰρ ἀτρεψία καὶ τὸ μόνιμον, καὶ τὸ βέβαιον, καὶ τὸ ὄντως ὂν, καὶ αὐτὸ τὸ ἓν, καὶ ἡ πᾶσα ἐλευθερία καὶ ἕδραιότης, καὶ ἡ ἄκρα μακαριότης, καὶ ἡ ἄφθονος καὶ ἀΐδιος ἀγαθότης, εἰς ἣν πάσα ἔφεσις σπεύδει, τἀγαθὸν καὶ ἡ φύσις τ' ἀγαθοῦ ΙΑΤ. Πῶς τοίνυν, ἡ δ᾽ ὅς, φθείρεσθαι τής τόνδε τὸν κόσμον· ἡ ἐξ ἀϊδίου μὴ γεγενῆσθαι, καὶ διαμέ νειν ἐν ἀγαθότητι τὸν Θεόν; ΧΡΙΣΤ. Εγώ σοι, ἦν δ' ἐγώ, δ καὶ χθὲς τῷ φιλοσόφῳ ταὐτά σοι ἐρομένῳ ἔλεγον, ἐρῶ. ΙΑΤ. Λέγε· ἡδέως γὰρ ἂν ἀκούσαιμι. ΧΡΙΣΤ. Φημί δή. ΙΑΤ. Φάθι ΧΡΙΣΤ. Σωκράτη τὸν Σωφρονίσκου, καὶ Πλάτωνα τὸν Αρίστωνος, καὶ ᾿Αλκιβιάδην τὸν Κλεινίου καὶ τὸν ἀρχηγέτην τοῦ Περιπάτου, Αριστοτέλη φημί, καὶ τοὺς κατὰ μέρος ἅπαντας ἀνθρώπους, καλόν τι φῆς εἶναι, ἢ οὐ; IAT. Nal. ΧΡΙΣΤ. Καὶ δημιουργήματα τ' ἀγαθοῦ; ΙΑΤ. Φαίνεται ΧΡΙΣΤ. Πῶς τοίνυν ἐτελεύτα μὲν Σωκράτης, έτελεύτα δὲ καὶ Πλάτων, καὶ μὴν καὶ ᾿Αλκιβιάδης ὁ καλὸς, καὶ ὁ τοῦ σεμνοῦ Περιπάτου καθηγεμών Αριστοτέλης, καὶ οἱ κατὰ μέρος δὲ τελευτῶσιν ἄνθρωποι, ἀγαθοῦ μὲν ὄντος τοῦ Θεοῦ, τοῦ καὶ δη μιουργήσαντος ἐν χρόνῳ τὰ καλὰ οὐ γὰρ δὴ ἐξ ἀϊδίου· ἴδιον γὰρ μόνον τοῦ Θεοῦ τὸ ἀΐδιον· καὶ οὐκ ἂν ὁ κόσμος αὐτῷ τοῦτο συνεπιμερίσαιτο), καὶ φθείρεσθαι ταῦτα νομοτεθήσαντος; Ἐπειδὴ οὕτως ἔδει πρὸς τὸ συμφέρον γὰρ τῶν γεγονότων, καὶ πρὸς τὸ συνοῖσον αὐτοῖς, ἡ μακαρία καὶ ἄφθονος κινεῖται φύσις. ΙΑΤ. Εγώ σοι ή δ' ός, παραδείγματί τινι τῶν γνωρίμων τὴν πλάνην ἐκκαθαίρω. Jucundum erit audire. Nihil habet hic quod agal τὸ merito Tarinianum. BA. Age, libens nerito audiam. TAR. Καλόν τι φῆς εἶναι ἢ οὐ. Non congruit sententiam, quod interpretes ambo scripserant, necne! clare scribendum: an secus? Ba. Φαίνεται. Apparet, paret, clarum est sic esse. Male interpretes. Affirmat alter, alter opinatur: cum rem per se claram esse auctor dicat. BA. Τοῦ σεμνοῦ περιπάτου. Τὸ σεμνὸν ad sectam pertinet; idque male illi eripiunt, et Aristoteli tra-, dunt ambo traductores. BA. Insignis Peripateticæ secta dux. GENEB. Gravis secta peripateticorum dux. TAR. Οὕτως ἔδει ita fieri opus erat. conveniebat, ΒΑ. Male τὸ σοι neglectum interpreti. Bene ratio nem ejus habuit Genebrardus. Ba.

ΧΡΙΣΤ. Αλλά μοι χαρίσῃ τοῦτο ποιῶν, ὦ μακάριε. Ὡς εὖ ἴσθι, μὴ ἄλλο τί μοι χαρούμενος τοιοῦτον, φίλῳ γε ὄντι, ἢ πλάνης τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἀπαλλάττων καὶ δοξασμάτων οὐκ ἀληθῶν. Οπότε ρος δ' ἂν ἡμῶν τοῦτο ποιῶν θατέρῳ, τὰ μέγιστα χαριεῖται, ἢ οὐ σοὶ δοκεῖ; ΙΑΤ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Φάθι τοίνυν ὅ τι καὶ βούλει. ΙΑΤ. Καθάπερ ὁ στρατηγός, ἡ δ᾽ ὅς, ἔχων ὑφ' ἑαυτὸν τριάκοντα ἢ ἑκατὸν στρατιώτας (29-50), γυμνάζει τούτους προς πόλεμον, καὶ παιδεύοι τὰ τα κτικά· εἰ δέ πού τις τούτων ἀποθάνοι, ἕτερον προστίθησι τῷ καταλόγῳ, καὶ οὕτως οὐδεμίαν τὸ ἔργον τῶν τριάκοντα ἢ τῶν ἑκατὸν καὶ ἡ πᾶσα έργασία λώβην ἢ ἀργίαν ὑπομένει· ἀντεισαγομένου τοῦ λιπόντος τῇ ἐπινοίᾳ τοῦ στρατηγοῦ, καὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἀρτίου μένοντος· οὕτω δὴ καὶ ὁ Θεὸς, ἀντὶ τῶν κατὰ μέρος τελευτώντων ἑτέρους δημιουργών, οὐδεμίαν πρὸς τὴν πᾶσαν τοῦ παντὸς ἁρμονίαν καὶ σύστασιν βλάβην υπομένει· οὕτω τε διαμένει ἐν ἀγα θότητι, καὶ τῶν κατὰ μέρος ἐν χρόνῳ γινομένων τελευτώντων τε καὶ φθειρομένων. ΧΡΙΣΤ. Βαβαί, ἦν δ' ἐγώ, τῆς τοῦ παραδείγματ τὸς ἀγχινοίας καὶ τῆς περιττῆς ταύτης καὶ δαιμονίας σοφίας. Οὐ γὰρ δὴ ὑπὸ ἀβελτηρίας καὶ βαναυσίας αισθάνεσθε τῶν λεγομένων, οὐδὲ τὴν τρί χα τῶν πονηρῶν καὶ ἀθέων δοξασμάτων, καὶ τῆς συντρόφου πλάνης, ἣν κατὰ τὴν ψυχὴν περιφέρετε, λήμην ὥσπερ τινὰ τῶν τῆς διανοίας ὀμμάτων ἀποκεῖραι βούλεσθε. Ο γάρ στρατηγὸς ὁ σᾶς, ὦ μακάριε, ἐβούλετο ἂν μὴ ἀποθανεῖν ἐκείνους τοὺς πρώτους στρατιώτας· ἀβουλήτως δὲ τούτους καὶ ἀκουσίως ἀπολέσας (οὐ γὰρ δὴ ἀθα νάτους ποιεῖν ἡδύνατο), δεύτερον πλοῦν ποιεί και, τὸ δὴ λεγόμενον· ἑτέρους ἀντεισάγων ἀντὶ τῶν τετελευτηκότων, καὶ δι᾿ ἄλλων ἀναπληρῶν τῶν κενωθέντων τὸν ἀριθμὸν, οὕτω τε τοῦτον ἄρτιον διαφυλάττων, καὶ τῇ προσθήκῃ τῶν ὑπεξελθόντων δια σώζων τὴν χρείαν. Τοῦτο δὲ ἐπὶ Θεοῦ τοῦ ἀθάνατα δημιουργεῖν δυναμένου λέγειν, μὴ καὶ λῆρος ἡ καὶ 'Αλλά μοι χαρίζῃ. Demereberis me: gratam mihi rem facies. Male idem Tarinus: amabis me. Sed τὸ ἀλλὰ nihil huc facit. Scribe, μάλα μοι χαρ., valle mili gratificaveris. BA. CHRIST. Mihi si id prastes, gratissimum feceris, o bone. 277 Nain sat scis nihil perinde mihi amico tuo gratum esse, quam si errore aut falsis opinionibus meum animum liberes. Uter autem nostrum istul alteri fecerit, nonne maxime gratificabitur? Quid tibi videtur? MED. Maxime. CHRIST. Narra igitur quod vis. MED. Quemadmodum dux qui suo se habet triginta aut centum milites, exercet eos ad bellum et ad acies ordinandas: quod si eorum aliquis intereat, alterum conscribit catalogo, atque ita opus triginta militum aut centum, ut et universa actio nullum detrimentum aut vacationem sustinet: quod prudentia ducis substituatur alius in locum pereuntis, numerusque perfectus maneat: sic certe, Deus loco eorum qui sigillatim quotidie moriuntur, alios dum procreat, nullam adversus universam universitatis harmoniam et constitutionem, noxam sustinet nec patitur; sicque permanet in bonitate, etiam si pereant et corrumpantur quotquot sigillatim in tempore procreantsr. α (29-30) Τριάκοντα ἢ ἑκατὸν στρατιώτας. Mira omissio inter hos numerorum, nec satis concinna. Scribas fortasse ἐνενήκοντα ἢ ἑκατόν. Sed subjungitur mox eadem scriptura, nt tales manipuli vel scaræ tum fuerint in usu. BA. 31) Τὸ ἔργον τῶν τριάκοντα. Genebrarali versio aliquid de millibus gannit. Sed in ea militum vox corrupta est et vox una excidit. Lege: Quod si corum aliquis intereal, allerum conscribit catalogo, atque ita opus triginta centumve militum [est militum, non millium in editione Ducean: ], ut et untversa actio, detrimentum aut vacationem nullam sustinet. Quam bene autem Latine loquatur is homo, dicere non attinet. BA. Εργασία, expeditionem, bellum quod prae mauibus sit, indicat; ἀργίαν, prolongationem, impedimentum. ΒΑ. CC. P. λιπόντος et λείποντος. Hesychius: βαναυσίας, Ιδιωτίας ἢ ἀλογίας. Dicas hunc locum respexisse llesychium. Nam in CHRIST. Papæ, quanta est exempli subtilitas, quam eximia et mirabilis hæc sapientia! Non enim præ amentia et stoliditate sentitis ea quæ dicuntur, neque pilum pravarum et impiarum opinionum, et domestici erroris quem animo circumfertis, velut quamdam oculorum mentis lippitudinem expurgare vultis. Etenim dux ille tuus, mi medice, vellet quidemn illos primos milites non interire, sed præter voluntatem et consilium eos perdidit: cumque non posset eos facere immortales, alteram navigatio - nem instituit, ut proverbio dicitur. Nam alios in mortuorum vicem inducit, et per alios numeruin eorum qui desiderabantur, supplet; sicque ille perfectum servat, et supplemento eorum qui demortui sunt, usum tuetur. Id vero de Deo qui immortalia eflicere potest, sentire nonne nugamentum est et insignis blasphemia? Itaque exemplum tuum plane ineptum est et dissentaneum. Ac sane ego vobis ileo non pauca sunt, quæ ad loca etiam recentiorum auctorum respiciant. Etymologus τὸν ἀπάνθρωπον καὶ ὑπερήφανον exponit; Cyrillus glossographius arrogantiam. ΒΑ. Οὐδὲ τὴν τρίχα. Notissimum de minutissima re proverbium. Catullus: non facere pili, etc. Cicero ad Atticum lib. v, ep. 20. Et alibi. BA. Λήμην ὥσπερ τινά. Lippitudo, oculorum vitium. Latinos glumam dixisse docet jam laudatum Cyrilli Glossarium. Λήμη λέγεται τὸ συνιστάμε νον ἐν τῷ ὀφθαλμῷ λευκὸν ὑγρὸν καὶ ἀμβλυώττειν παρασκευάζον. Ηρακλείδης δὲ ὁ Σωρανός λέγει λημᾷν λέγεσθαι τὸ ἀπολαυστικῶς βλέπειν, παρὰ τὸ λάειν, ὅ ἐστιν ἀπολαύειν. Scholiastes Aristophanis Pluto: Λήμη ἐστὶ τὸ πεπηγὸς δάκρυον ὅπερ ἐπικαθεζόμενον βλάπτει τοὺς ὀφθαλμούς· οἱ τὰς λήμας ἔχοντες τῶν ὀφθαλμῶν ἐμποδίζονται τὰς ἔψεις. ΒΑ. Τῶν τῆς διανοίας ὀμμάτων. De his singulari tractatione in Adversariorum Commentariis. BA. Δεύτερον πλοῦν. Secundam navigationem facere, proverbium Græcis non rarum. Vide doctissimum olim amicum nostrum Andr. Schottum ad Proverbia Suidae cent. 5, adag. 34. ΒΑ.

lud vicissim opponam, et vestras vobis ineptias βλασφημία περιφανής Οὕτω μὲν οὖν τὸ παράostendam. Qua enim ratione dicitis nihil lædi ad opus ducem, sic sane et Deus nihil noxæ aut damni patietur ut sit opifex et bonus, cum hunc mundum transformabit et mutabit et corrumpet: non enim hunc in æternum transformabit: neque rursum si ab aeterno ipsum non effecerit (faciebat enim intellectualem): sic, non in otio permansit Deus ante rerum quæ sub sensum cadunt, constitutionem, sed recto ordine procreat. Nam quod inordinatum est, non proficiscitur a Deo, sed a forluna; et dum destruit hunc sensibilem et spectatumn mundum, bonus est, permanetque in bonitate. Non enim penitus delet, neque perfecto exitio addicit hanc universitatem, sed in melius alterat et commutat, et praestantiorem efficit. Novos enim ccelos et novam ter. ram commemorant divina oracula. Quod autem oporteat perire hanc universitatem, vel ex ejus partibus quæ quotidie intereunt, intelligere est perfacile. Cujus enim partes intereunt, illius totum necessario tandem iisdem affectionibus quibus partes ipsæ, subjicietur uti docet Basilius egregius et divinus. Suffragantur autem huic rationi etiam Stoici. Et ista ratio de mundi interitu est et necessaria et ineluctabilis: geometricisque necessitatibus et vinculis, uti proverbio fertur, implicamini, dum non potestis firmitatem et vim demonstrationum atque rationum • Isa. Lxv, 17; II Petr. 111, 13. Μὴ καὶ λῆρος ᾖ καὶ βλασφ. limpia nugacitas et blasphema stultitia. In versione Tarini negatio neglecta est. Ba. Ανάρμοστον, incongruum. ΒΑ. Ἠλίθιον. Hesychius: Μάτσιον, ἀναίσθητον, μωρόν, ἀνόητον, άφρονα. Una voce pulchre reddidit Cyrillus glossographus, brutum. ΒΑ. Endem enim ratione qua affirmatis non prævaricari officio suo imperatorem, eadem neque Deus traducetur aut culpabitur, quin sit et conditor et horus, alterans et in aliam formam transfereus mundum, imo et perdens. Non enim in æternum eum transfigurabit, ut neque ab æterno eum condidit. Hic est accuratus horum verborum sensus, quem obabilarunt nonnihil, alter etiam pene exstinxit, interpretes. Rationem vero istam non admodum capitale esse docet creatio animarum et spirituum in mundo, qui sane immortales creati sunt, ut sanior theologia docet; quamvis non ignorem Arnobium et alios secus esse arbitratos. De quo suo laco. BA. Εποίει γὰρ τὸν νοητόν. Hinc perspicue mendosa sunt, neque rationem Zachariæ propositam tuentur aut absolvunt. Allirmat enim non ab æterno aut in æternum durationem mundum a Deo esse constitutum; transformare igitur eum et penitus abolere non esse contra ordinationem divinam, sed eum conclusisse transfigurandum eumdem e mortali quandoque in immortalem. Hanc necessariam sententiam reddes optimo auctori, mutata una voce legendo: ποιήσει γάρ. Sed et alteram recte mutahuis: ποιήσει γὰρ αὐτὸν νοητόν. Vide omnino sequentia mox. Ba. Μετά τάξεως, servato constituto sibi ordine, ut jam diximus. Δημιουργεί, operatur; servat ordinem et prosequitur, quem in creatione prima constituit; non oliatur. BA. (45; Ούτε... πάμπαν καταδικάζει. Secunduin δειγμα καθόλου ανάρμοστον και ἀνοίκειον. Ἐγὼ δὲ ὑμῖν τοῦτό γε ἀντιπεριτρέψω, καὶ τὸ ὑμέτερον ἡλίο θεον ἡμῖν προβαλοῦμαι. "Ο γὰρ λόγῳ φατέ ὡς οὐδὲν ἠδίκηται πρὸς τὸ ἔργον ὁ στρατηγός, οὕτω δὴ καὶ ὁ Θεὸς οὐ λωβήσεται ἡ ζημιωθήσεται τὸ εἶναι δημιουργὸς καὶ ἀγαθός, τόνδε τὸν κόσμον μεταποιῶν καὶ μετασκευάζων καὶ φθείρων, οὐκ ἐς ἀΐδιον μετ τασχηματίσει γὰρ τοῦτον. Οὐδ᾽ αὖ ἐξ ἀϊδίου μὴ δη μιουργῶν αὐτόν· ἐποίει γὰρ τὸν νοητόν Οὕτως οὐκ ἐν ἀργία διέμενεν ὁ Θεὸς, πρὸ τῆς τῶν αἰσθητῶν διακοσμήσεως, ἀλλὰ μετὰ τάξεως δημιουργεί. Τὸ γὰρ ἄτακτον οὐ Θεοῦ, ἀλλὰ τοῦ αὐτομάτου· καὶ φθείρων δὲ τὸν αἰσθητὸν τοῦτον καὶ ὁρώμενον και σμον, ἐστὶν ἀγαθὸς καὶ διαμένει ἐν ἀγαθότητι. Οὐ γὰρ ἄρδην ἀφανίζει, οὔτε ἀναιρέσει πάμπαν καταδικάζει τόδε τὸ πᾶν, ἀλλὰ τὴν πρὸς τὸ κρεῖττον ἀλλοίωσιν καὶ μεταβολὴν ἐργάζεται· καὶ μετασχηματισμὸν ἀμείνονα ποιεῖται Καινοὺς γὰρ οὐρανοὺς καὶ καινὴν γῆν φησι τὰ θεῖα λόγια. Οτι δὲ ἀνάγκη φθαρήναι τόδε τὸ πᾶν, καὶ ἐκ τῶν τούτου μερῶν, ὁσημέραι φθειρομένων, ἔστι ῥᾳδίως καταμα θεῖν. Οὗ γὰρ τὰ μέρη φθείρεται, τούτου καὶ τὸ ὅλον ἀνάγκη ποτὲ τὰ αὐτὰ παθήματα τοῖς οἰκείοις μέρε σιν ὑποστῆναι, ὥς φησι μὲν Βασίλειος ὁ κλεινὸς καὶ θεσπέσιος Τίθενται δὲ τῷ λόγῳ καὶ οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς Καὶ οὗτος ὁ λόγος τῆς τοῦ κόσμου φθο doctrinam rationis et l'auli apostolicam. Eadem Eneas noster. Ba. Intellectualem nempe mundum faciet pro sensibili. Hoc dicebat supra. Eadem apud Aneam ad finem Dialogi, qui ex argento et stanno aurum sua ætate produci potuisse, in exemplum in melius traducendi a deo mundi, memorat. Bɩ. Βασίλειος ὁ κλεινὸς καὶ θεσπέσιος. 14 Hexaem. homil. 1, c. 3, οὗ τὰ μέρη φθοραῖς καὶ ἀλλοιώσεσιν ὑπόκειται, τούτου καὶ τὸ ὅλον, etc., uti supra. TAR. Adnotavit locum Basilii Montacutius ex hom. 4 in Hexae.: Μηδὲ τοσοῦτον δυνηθέντες ἐννοηθῆναι, ὅτι οὗ τὰ μέρη φθοραῖς καὶ ἀλλοιώσεσιν ὑπόκειται, τούτου καὶ τὸ ὅλον ἀνάγκη ποτὲ τὰ αὐτὰ παθήματα τοῖς οἰκείοις μέρεσιν ὑποστῆναι. Sed nec tantum intelligentiæ habuerunt, ut animadverterent quod ipsum totum, cujus partes corruptioni mutationique subjiciuntur, easdem affectiones, quibus el ipsæ partes afficiuntur, subire landem necessarium sit. Duc. Κλεινὸς καὶ θεσπέσιος, inclytus et venerabilis. Mirum cur alios titulos Basilio dederint interpretes. Citat vero hunc et infra p. 139, 15, μέγαν ἀληθείας διδάσκαλον παπcupans, ut et Gregorium Nazianze num, τὴν ἡμέτερον θεολόγον vocans p. 130, 18; item p. 142, 26, ubi pariter μέγαν ἀληθείας διδάσκαλον appellat; ne videlicet minus gloriæ alteri ex duobus contubernalibus tribueret, quos ambos, adjuncto Chrysostomo et duobus aliis Gregoriis, fere incomparabiles doctores Ecclesia Græca habuit. BA. Τίθενται δὲ τῷ λόγῳ οἱ ἀπὸ τῆς Στοάς. Idem Montacutius et testem laudat Ciceronem lib. in Acad. quæst., de Stoicorum sententia de mundi interitu: Erit persuasum etiam solem, lunam, stellas omnes, terram, mare, deos esse, quod quædam animalis intelligentia per omnia illa permeel et transeal; fore tamen aliquando ut omnis hic mundus ardore deflagret. Hinc lux Justino Martyri, apud quem in Apolog. 2, Stoici aflirmantur docere Deum igne sa-

ρᾶς ἀῤῥαγής τε καὶ ἀναγκαστικὸς καὶ ἄφυκτος· καὶ effugere. Caterum ut te non tantum ratione arcteγεωμετρικαῖς ἀνάγκαις καὶ δεσμοῖς, δ δὴ λέγε ται, περιελίττεσθε, μὴ δυνάμενοι τὸ ἀραφὸς καὶ Ισχυρὸν τῶν ἀποδείξεων καὶ τοῦ λόγου ἀποφυγγά νειν. "Ινα δέ σε μὴ μόνον τῷ λόγῳ ἄγχωμεν, καὶ ἐπὶ τὰ σὰ παιδικά δραμούμεθα. Ἰδοὺ γάρ σοι τὴν Πλάτωνος τοῦ σοφοῦ ἐκθήσομαι δόξαν, ὅς τὸν Τίμαιον συντιθεὶς, οὕτω ποῦ φησι τοῦ Θεοῦ περὶ καὶ τοῦδε τοῦ παντός. «Τί τὸ δν μὲν ἀεὶ, γένεσιν δὲ οὐκ ἔχον· καὶ τί τὸ γιγνόμενον μὲν, ἂν δὲ οὐδέποτε; Τὸ μὲν δὴ νοήσει μετὰ λόγου περιληπτὸν, ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ ὄν· τὸ δ' αὖ αἰσθήσει ἀλόγῳ δοξαστόν, για γνόμενον καὶ ἀπολλύμενον, ὄντως δὲ οὐδέποτε δν (51)., Πάλιν δὲ περὶ τοῦ Δημιουργοῦ φησι·. Τὸν μὲν οὖν πατέρα καὶ ποιητὴν τοῦδε τοῦ παντὸς, εὑρεῖν τε ἔργον· καὶ εὑρόντα, εἰς πάντας ἐξειπεῖν, ἀδύνατον Καὶ αὖθις τοῦ οὐρανοῦ πέρι • Πότερον ἦν ἀεὶ, γενέσεως ἀρχὴν ἔχων οὐδεμίαν, ἢ γέγονεν ἀπ' ἀρχῆς τινος ἀρξάμενος; Γέγονεν. Ορα τός τε γὰρ καὶ ἀπτός ἐστι καὶ σῶμα ἔχων· πάντα δὲ τὰ τοιαῦτα γενητὰ ἐφάνη.» Καὶ πάλιν·. Χρόν νος ἅμα τῷ οὐρανῷ γέγονεν, ἵν' ἅμα γενόμενα, ἅμα καὶ διαλυθῶσιν, ἄνπερ ἄρα λύσις αὐτῶν γένηται. ο Καὶ αὖθις, τῶν πάντων βασιλέα πρὸς τοὺς ἄλλους, οὺς θεοὺς ὑποτοπάζετε, οὕτω που δημηγοροῦντα lulum iri: Οἱ λεγόμενοι δὲ στωικοί φιλόσοφοι και αὐτὸν τὸν Θεὸν εἰς πῦρ ἀναλύεσθαι δογματίζουσι, hoc est mundum, quem pro Deo reputabant. Epiplanius Anacephal. Στωϊκοί σῶμα τὸ πᾶν δογμα τίζοντες καὶ τὴν αἰσθητὸν τοῦτον κόσμον θεὸν νομί ζοντες: Stoici corpus universum esse definiunt et aspectabilem hunc mundum deum esse statuunt. TheoSoretus lib. v De curat. Græc.: Στωϊκο! τὴν ἰσχυροτέραν ψυχὴν ζῆν ἔφασαν μέχρι τῆς τοῦ παντὸς εκπυρώσεως· διoici validiores animas perdurare dixe runt usque ad mundi conflagrationem. Duc. Seneca, Nal. quæst. line lib. 111: Peracto exilio generis humani exstinctisque pariter feris, in quarum ingenia homines transierant, antiquus ordo revocabitur; omne ex integro animal generabitur, dabiturque terris homo ›nscius_scelerum et melioribus auspiciis. Plura idem epist. 71. Vide doctissimi Lipsii Stoica. Ba. Γεωμετρικαῖς ἀνάγκαις. Quæ ut oculis objecta, refutari non possunt. Cicero, Acad. tv: Geometræ provideant, qui se profitentur non persuadere, sed cogere, et qui omnia nobis, quæ describunt, probant. Seneca, Natur. I. 1, c. 4: Rationes, quæ non persuadent, sed cogunt, a geometris afferuntur. Synesius, epist. 130. sed vide Sextum, iib. in Contra mathematicos. ΒΑ. Πλάτωνος τοῦ σοφοῦ. Sephi titulus magistris sectarum datur. Sic Christianos doctores veritalis τοὺς καθ᾿ ἡμᾶς σοφούς νομαι p. 142, 4: "Η φησί τις τῶν καθ᾿ ἡμᾶς σοφῶν. Et sapiens Basilius ρ. 122, 6: ᾗ φησι Βασίλειος ὁ σοφός. Ita Calasiris σοφός apud Heliodorum, quem sanctum et doctum præcipue vult. Platonis Timæus ejusque interpretes ommibus sunt in manibus, nec nos philosophice bune tractare sumpsimus. BA. Restituimus hunc locum ex interprete PlaLOBIS in Timao, cum legeretur antea: Cum semper in iisdem versetur, hoc vero rursum sensu rationis experte opinabile efficit. Sed hæc Græce aliter leguntur apud Platonem: Τὸ δ' αὖ δόξῃ μετ' αἰσθήσεων, αλό του δοξαστόν, γιγνόμενον καὶ ἀπολλύμενον ὄντως δὲ εὐδέποτε ἄν· μoc opinione per irrationalem sensum cum gignatur et intereat, neque vero unquam sit Duc. Sequentem ctiam locum ex eodem Tim ο G mus, ad tuas etiam delicias currimus. Ecce enim Platonis sapientis tibi exponemus sententiam, qui Timæum conscribens, sic alicubi de Deo et hac universitate pronuntiat: c Quidnam est 278 quod semper exsistit, nunquam autem ortum habet; ac quidnam quod sit quidem, nunquam vero exsistit. Illud quidem sane intelligentia cum ratione comprehenditur, cum semper eodem modo se habeat: hoc vero rursus quod opinione attingitur per sensum rationis expertem, efficitur, atque interit, revera autem nunquam exsistit.. Rursum de opifice hæc ponit: Parentem quidem et effectorem hujus universi invenire arduum est, et ubi inveneris, in volgus indicare impossibile.» Εt rursum de cœlo: «Utrum nullum unquam habuit ortus principium, an ellectum est ab aliquo incipiens principio? Effectum est. Aspectabile enim est, tractabile, et corpus habet; omnia vero quæ talia sunt, facta videntur. Et rursus: Tempus simul cum cœlo effectum est, ut simul facta, simul etiam dissolvantur, si quidem eorum aliqua fat dissolutio.» Et rursum omnium regem alios quos deos suspicamini, sic sane affantem inducit: «Dii deorum quorum ego opifex, indissolubiles estis, me quidem volente. Ac quidem prolatum exscripsit et Theodoretus lib. v Græcar. affect. curat. p. 62, ubi legit: Τὸν μὲν οὖν ποιητὴν καὶ δημιουργὸν τοῦδε τοῦ παντός... Sed apud Pltonem p. 526 editum est: Τον μὲν οὖν ποιητὴν καὶ πατέρα τοῦδε τοῦ παντός apud Zachariam, τὸν μὲν οὖν πατέρα καὶ ποιητήν. Gregorius Nazianz. oral. 54, p. 538: Θεὸν νοῆσαι μὲν χαλεπὸν, φράσαι δὲ ἀδύνατον, ὥς τις τῶν παρ' "Ελλησι θεολόγων έφιλοσόφησεν Deum intellectu percipere difficile est; eloqui autem impossibile, ut profanorum theologorum quidam docuit. Duc. Εξειπεῖν ἀδύνατον. Αpuleias, Dogm. Platonis. Plato hac de Deo sentit, quod sil incorporeus: is unus, ait, ἀπερίμετρος, rerumque genitor, omnium extortor, beatus et beatificus, optimus, nihil indigens, ipse conferens cuncia, quem quidem cœlestem pronuntiat, indictum, innominabilem, et, ut ait ipse, åò̟- ῥητον, ἀκατωνόμαστον; cujus naturam invenire dif cile est; si inventa sit, in multos eam enuntiari non posse. Athenagoras Legatione: "Οτι μὴ μόνοι εἰς μονάδα τὸν θεὸν κατακλείομεν, ἐπὶ τὰς δόξας ἐτρα. πόμην· φησίν οὖν ὁ Πλάτων, τὸν μὲν ποιητὴν καὶ πατέρα τοῦδε τοῦ παντὸς εὑρεῖν τε ἔργον καὶ εὐρόντα εἰς πάντας ἀδύνατον λέγειν. Elias Cretensis in orat. 1 Gregorii Theol. Gregorius ostendit quenam pacto in numerosa multitudine de Deo sermonem habere difficile sit: id autem probat a mentis imbecillitate, qua recte illuminari ac tanta rei formam explicure nequiverit; tum ab interpretis sermonis infirmitate, qui id quod animo conceptum fuerit, explicare ac perspicue declarare minime potuerit: Deum enim, ut Plato ait, cogitare quidem difficile est, eloqui autem, ut dignum est, impossibile. Minutins Felix Octavio: Platoni in Timmo Deus est ipso suo nomine mundi parens, artifex animæ, cœlestium terrenorum que fabricator, quem et invenire difficile præ nimiu eð incredibili potestate, et, cum inveneris, in publicum dicere impossibile praefatur. 13n. Anes Guzel»: Ορατός τε γάρ ἐστιν ἁπτός τί ἐστι· τοῦ οὐρανοῦ τὸ χαριέστατον οἱ ἀστέρες. Sic legenda verba optimi aucioris. Idem postea: ὁρατὸν γὰρ ὄντα καὶ ἁπτὸν καὶ πάντη σωματοειδή, ἀμήχα νον ἦν ἀγένητον εἶναι. ΒΑ.

certe omue vinctum solvi potest.» Ει rursum: ποιεῖ· ι Θεοὶ θεῶν ὧν ἐγὼ δημιουργός, ἄλυτοί έστε, Proinde quia facti estis, non estis immortales, neque indissolubiles penitus. Attamen non dissolvemini, neque consequemini mortis fatum; quippe meam voluntatem, majus vinculum et potentius adepti, quam vinculum illorum quibus cum efficeremini, colligati constrictique estis. Te ne, mi medice, his verbis medicamur, et tandem persuademus potabili oratione falsum auditum ut expurges? Tuisne auvibus oportet plura insusurrare? Cerne eum ut ipse Plato ortum norit cœlum, et quatenus ortum dissolutioni et interitui obnoxium: quod necessario dissolutio compositionem subsequatur. Omne enim compositum dissolvi etiam natura solet. Nil vero te conturbet, quod adjecit Plato: «Si quidem eorum aliqua fiat dissolutio;» et iterum: «Non consequemini mortis fatum; cum præsertim dixerit: ‹ Ac quidem certe omne vinctum solvi potest: et rursum: Non estis penitus indissolubiles. Quin et e sna tabe caelum docet ali, dum cum Timmo disputans, fatura omnes istiusmnoli res interitui obnoxias agoscit atque dissolutionis participes, quippe que effectæ sint. Quod si voluntate Opificis immortalia hæc esse asserat, nimirum commotus hæc dixerit, sibique loquens contraria, et tanquam in nocturna dimicatione secum pugnans. Humana quippe sapientia pauci est facienda, atque ideo nihili: etenim paulo ante natura sua posse interire, quod effecta essent, testatus est. Nonne? MED. Videtur. CHRIST. Si igitur hæc naturaliter interitui obnoxia sunt, nullatenus eos qui natura interire possunt, deos suspicari oportet. An tibi videtur iste mundus Deus esse, cum sit factus et natura interitui obnoxius, quemadmodum ratio demonstrat, et Plato traditlit? MED. Quid debean dicere nescio. CHRIST. Progrediamur ergo oratione ad leges ratiocinandi accommodatius: stude autem assequi. Nam te istud facere, cum vir sis doctus et philosophus, cupio. Fateris ne igitur Deum incorporeum, increatum, incorruptum, a tabe alienum, a concretione liberum? Sic vulgo εγγίνεσθε. Forte certe εγίνεσθε. TAR. Καταφαρμακεύομεν. Illudit professioni hominis medici, qui sit instar mente capti, et habeat necesse simul potionibus et sermonibus curari. Ba. 'Αλμυρὰν ἀκοὴν ἀπολύσασθαι· Hesychius: Αλμυρά, χαλεπά, πικρά· a mari. Idem άλμυρὸν ἀλικόν exponit, qua voce mari vicini aut accoli: homines in Peloponneso dicebantur. Κυρίως τίθεται ἡ λέξις ἐπὶ τῶν εἰς ἅλα μυρομένων ποταμῶν, ὃ ἔστιν εκχευμένων Απιtor Etymol.: Κρίνειν χυμοὺς ὀξεις, ὁριμεῖς, ἀδαξιστικούς, πικρούς, αλμυρούς, ἀλυκούς. Πλάτων γὰρ καὶ τῷ ἁλυκῷ ὀνόματι ἐν Τιμαίῳ κέ χρηται. Quem sequitur hoc loco Zacharias, Αποκλύσασθαι, abluere, eluere. Ba. Κατεπάδειν. Manet in homine insania exagitando, alludens et medicorum ineptias, qui multa cantando curari credebant; de quo ex antiquitatis omnibus fere conditoriis alibi. De verbo κατεπᾄδειν Hesychius, Pollux lib. iv, c. 6, Suidas. Geneο ἐμοῦ γε ἐθέλοντος· τὸ μὲν δὴ δεθὲν πᾶν λυτόν. ο Καὶ πάλιν· ο Διὸ ἐπείπερ ἐγένεσθε, οὐκ ἀθάνατοι μέν ἐστε· οὐδὲ ἄλυτοι τοπάμπαν, οὔτε γε μὴν λυθήσεσθε, οὐδὲ τεύξεσθε θανάτου μοίρας, τῆς ἐμῆς βουλήσεως, μείζονος ἔτι δεσμοῦ καὶ κυριωτέρας λαχόντες ἐκείνων οἷς ὅτε ἐγγίνεσθε συνεδεῖσθε. "Αρά σε καταφαρμακεύομεν ὦ φίλος, τοῖς λόγοις τούτοις, καὶ ὀψὲ πείθομεν ποτίμῳ λόγῳ ἀλμυράν ἀκοὴν ἀποκλύσασθαι; ἢ δεῖ σου κατεπάδειν μακρότερα; ὅρα γὰρ ὅπως αὐτὸς ὁ Πλάτων και γενητὸν οἶδε τὸν οὐρανὸν, καὶ εἰ γέγονε, λυόμενον τε καὶ φθειρόμενον, λύσεως ἐξ ἀνάγκης τῇ συνθέσει παρεπομένης. Πᾶν γὰρ σύνθετον καὶ διαλύεσθαι πέφυκε. Μὴ δή σε μορμολυττέτω λέγων, «"Ανπερ ἄρα λύσις αὐτῶν γένηται.» Καὶ ὡς «Οὐ τεύξεσθε θανάτου μοίρας.» Εφη γάρ, «Τὸ μὲν δὴ πᾶν δεθὲν λυτόν.» Καὶ ὡς «Οὐ πάμπαν ἄλυτοι ἔσεσθε. Καὶ ἐκ τῆς οἰκείας δὲ φθορᾶς τὸν οὐρανόν φησι τρέφεσθαι αὐτῷ Τιμαίῳ προδιαλεγόμενος φύσει τε φθαρτά χρήματα πάντα ταῦτα γινώσκει, καὶ δεκτικά λύσεως οἶδεν, ἐπειδὴ καὶ γέγονεν. Εἰ δὲ βουλήσει τοῦ Δημιουργοῦ ἀθάνατα ταῦτα εἶναί φησιν, ἀσχάλλων ὅτι καὶ φήσειεν ἐναντιολογῶν τε καὶ και θάπερ ἐν νυκτομαχία μαχόμενος ἑαυτῷ. Η γέρ ἀνθρωπίνη σοφία, ὀλίγου τινός ἐστιν ἀξία καὶ οὐδε νός τέως τῇ φύσει αὐτῶν προσμεμαρτύρηκε τὸ δύναθαι φθαρήναι, ἐπειδὴ καὶ γέγονεν. Η οὔ, ΙΑΤ. Φαίνεται. ΧΡΙΣ. Εἰ δὴ φύσει φθαρτὰ ταῦτα, σχολῇ γ' ἂν τοὺς φύσει φθαρτοὺς θεοὺς ὑποτοπητέον· ἤ σοι δοκεῖ κάν σμος Θεὸς εἶναι, γενητὸς ὢν καὶ φύσει φθαρτός· ὡς ὁ λόγος ἀπέδειξε, καὶ ὁ Πλάτων τίθεται; ΙΑΤ. Οὐκ οἶδα ὅ τι φῶ. ΧΡΙΣ. Οὐκοῦν φέρε συλλογιστικώτερον τῷ λόγῳ προΐωμεν. Προθυμήθητι δὲ τούτῳ παρακολουθῆσαι· τοῦτο γάρ σε ποιεῖν λόγιον ὄντα και φίλιον γλίχο μαι. Τὸν Θεὸν ἀσώματον καὶ ἀγένητον, ἄφθαρτόν τε καὶ ἀνώλεθρον, καὶ συνθέσεως ἐλεύθερον ὁμολογεῖς, ἢ ου; brardus hic intricatius vertit altero. BA. Tuisne auribus oportet plura insusurrare? GENEB. In pluribus incantandus es? TAR. Cc. Ρ. ἦ, ἦ vel ή. GENEB. Μορμ., absterreat. Hesychius: μορμολύττει, φοβερίζει· μόρμοι, φόβοι. larvis tragicorum. Vide eumdem et Liymologum. Nos supra. Ba. Æneas Gazeus: Πλάτων οὐ τῆς γῆς μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦ οὐρανοῦ φθορὰν σαφῶς ἐπεισάγει Τιμαίῳ, λέγων ἐκ τῆς οἰκείας φθορᾶς τὸν οὐρανὸν τρέ φεσθαι· εἰ τοίνυν τροφὴ καὶ φθορά, ποῦ τὸ ἀθάνατον, BA. CC. Ρ. προσδ. Ἐν νυκτομαχια μαχόμενος. Proverbium. Latini dicunt, Andabatarunr more pugnare. De quo vide doctiss. Lipsium lib. ut Saturnul. c. 12. ΒΔ. Non sunt omnino sana hæc verba. Scribe, εί μὴ οὐδενός. Pulchre autem ista concluduntur, ut animo exigatur vel deum vel aliquid deo simile esse mundum. BA.

ΙΑΤ. Ναί. MED. Fateor. ΧΡΙΣΤ. Ὁ δὲ κόσμος αἰσθητὸς ἐφάνη καὶ γενητὸς, σύνθετός τε οἷα ἐξ ὕλης καὶ εἴδους καὶ τῶν τεσσά ρών στοιχείων συγκείμενος, κατά Πλάτωνα, καὶ διὰ τοῦτο διαλύεσθαι πεφυκώς ΙΑΤ. Ἐφάνη. ΧΡΙΣΤ. Εἰ οὖν, ὦ μακάριε, ὁ μὲν Θεὸς οὐχ οὕτως, ὁ δὲ κόσμος οὕτως· οὐκ ἄρα Θεὸς ὅδε κόσμος. Εἰ δὲ μὴ Θεὸς οὗτος, οὔτε τι τῶν τούτου μερῶν· οὔκουν ἄρα Θεὸς ὁ ἥλιος, οὔτε ἡ σελήνη, οὔτε τι τῶν κατ' οὐρανὸν κινουμένων· μέρη γὰρ ταῦτα τοῦ παντός καὶ δημιουργήματα τοῦ Θεοῦ ΠΑΤ. Εὖ λέγεις. ΧΡΙΣΤ. Εἰ τοίνυν μέρη ταῦτα τοῦ παντὸς, ἀπο εδείχθη δὲ τὸ πᾶν γενητὸν καὶ διαλύεσθαι πεφυκός, ὡς σύνθετον ὂν καὶ γενητὸν, τὸ δὲ οὕτως ἔχον ἔξω που κεῖσθαι τῆς μακαρίας τοῦ Θεοῦ φύσεως δίκαιον ἐφάνη· οὐκ ἄρα θεολογητέον οὔτε τὸν ἥλιον, οὔτε τὴν σελήνην, οὔτε τῶν ἄλλων πλανητῶν οὐδένα. ΙΑΤ. Οὐ γάρ. ΧΡΙΣΤ. Συναπεδείχθη οὖν ἄρα τὸ μὴ τὸν ἥλιον τινος εἶναι δημιουργόν, εἴπερ μὴ Θεὸς ὁμολογεῖται· δημιούργημα δὲ Θεοῦ. Μόνος γὰρ ὁ Θεὸς δημιουργός, ὡς οὐ πρὸς ἑτέρου δημιουργηθείς. ΙΑΤ. Καλῶς λέγεις· ἀλλὰ τοῦτό μοι τὸ ἀπό ρήμα λύσον. ΧΡΙΣΤ. Τὸ ποῖον δή; ΙΑΤ. Εἰ οὐκ ἦν ὁ κόσμος ποτέ, πῶς ἦν ὁ Θεὸς ἐν τῷ ἑαυτοῦ κατὰ τρόπον ἤθει πῶς δὲ χωρὶς τοῦ παντὸς εἶναι δύναται; πῶς δ᾽ ἂν εἴη εὐεργέτης, μὴ δίπων τῶν εὐεργετουμένων; τίνος δὲ καὶ εἴη Θεὸς ὁ Θεό;; ΧΡΙΣΤ. 'Εοικάς μοι, ὦ μακάριε, ἦν δ' ἐγώ, ὥσε περ ἐξ ὕπνου διαναστὰς ἐπιλελῆσθαι μὲν ὧν πρώην ἐλέγομεν (69);· τὸν δὲ κολοφώνα ὥσπερ οἴει τῶν ζητημάτων σὺν ἡμῖν διαφερόντως προϊσχε ααι· καὶ οὐ λογίζῃ ὅτι Θεὸς εὐεργετῶν, οὐκ ἀνάγκῃ εὐεργετεί, καθ άπερ οὔτε δημιουργεῖν ἀναγκάζεται, ὥσπερ ἐλέγομεν Μόνη γὰρ ἡ θεία φύσις ἀνάγκης ἐστὶν ἐλευθέρα. Ὑμεῖς δέ μοι τὸν Θεὸν οὐκ G Διαλύεσθαι πεφυκώς, conditus ut dissolveretur. Eam sententiam melius Tarino expressit GeBebrardus. Tarinus debebat meminisse ejus quod paulo ante recte reddidit: Πᾶν γὰρ σύνθετον πέφυκε διαλύεσθαι: Omne enim compositum dissolvi natum est. Peccat sic et paulo post. Ra. Ad disso lutionem a natura comparatus. GENEB. Dissolutioni obnoxium. Tar. Non concludit hoc quod auctor dictum voluit. Etsi enim opificia Dei, tamen poterant immore talia esse, ut sunt animæ, spiritusque humani et angelici Sed ideo dicit mortalia esse, quia partes sunt hujus a Deo conditæ mortalis machinæ. Reddideris veram homini sententiam reponendo, dnμιουργήματος, quam sane veram esse scripturam existimo. Consentiunt sequentia. ΒΑ. Απόρημα, dubitationem, incertitudinem. Astum elegantius Latini dicunt. ΒΔ. Ἐν τῷ ἑαυτοῦ κατὰ τρόπον ήθει. Scriplum erat ἑαυτῷ [id nullibi scriptum reperi]. Κατά τρόπον. Deus apud se habitabat, apud se habitat; apud se erat, apud se est: Augustinus in psal. cxxi. Καθάπερ γὰρ ἀνδρὸς ἑστία, καὶ νῦν λόγος ἐνδιαίτη μα. Deum in λόγω habitare credit Phalo περὶ ἀπο1994 CHRIST. Hic autem mundus sensibilis videtur, et factus, concretusque e materia, ac forma et quatuor elementis compositus, Platonis judicio, et idcirco ad dissolutionem natura comparatus. MED. Videtur. CHRIST. Si igitur, mi medice, Deus aliter est effectus, aliter mundus: non igitur Deus est iste mundus. Quod si non est Deus, neque aliqua ulla ejus pars: neque ergo sol Deus est, neque luna, neque quidquam eorum quæ in coelo moventur: hæc enim sunt universi partes, hæc Dei opificia. MED. Recte. CHRIST. Si igitur hæc sunt partes universi, recteque demonstratum universum factum esse et natum ad dissolutionem, utpote coneretum et factumn: quod vero sic se habet, ut collocetur extra beatam Dei naturam, 279 justuin videtur: soligitur non est in deos referendus, neque luna, neque aliorum planetarum ullus. MED. Minime. CHRIST. Itaque simul demonstratuin est soleni alicujus rei non esse effeclorem, si quidem Deus non concedatur, sed Dei opificium. Solus quippe Deus opifex est, ut non productus ab alio. MED. Praeclare loqueris, sed mihi istam dubitationem solve. CHRIST. Quamnai? MED. Si aliquo tempore non fuit mundus, quo pacto erat Deus in suo pro more domicilio? Quo pacto seorsum ab universo esse potest? quo pacto erit beneficus, ubi non erunt ea erga quæ beneficentiam exerceat? præterea cujusnam erit Deus? CHRIST. Videris mihi, ui medlice, velut e somno expergefactus, oblitus eorum esse quæ modo dicebamus, colophonemque quaestionum nobiscum, veluti putas, te egregie proponere; nec cogitas benelicum nuinen non necessario bene facere, quemadmodum neque efficere cogitur, sicuti docuimus. Sola enim divina natura soluta est necessitate. Vos autem Deum sibi ipsi sufficientem, nullius indigum κίας. Τρόπον - forte τόπον: ἐπεὶ αὐτὸς ἑαυτῷ τόπος καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ πλήρης καὶ ἱκανὸς αὐτὸς ἑαυτῷ ὁ θεός· idler De legis allegoriis. TAR. Doctissimus Tarimus τόπον maluerit legere. Ego duas voculus κατὰ τρόπον ex glossa marginis aut interheari in seriem orationis correpsisse existimo. Ἐν τῷ ἑαυ τοῦ ἤθει, in naturali sua consuetudine aut perpetuitate ejusdem moris et constantiæ, designat. Τόπον tamen legit, et domicilium vertit etiam Genebrardus; nec est homine idololatra indigna ca vox. Meo tamen animo utraque vox melius aberit. BA. Εξ ὕπνου διαναστάς. Paroemia. Ba. Quæ nuper dicta sunt omnium oblivionem habere. Ebrietatem quamdam homini, et eam secutum crassum somnum insimulat ei. BA. Κολοφώνα. Summam, τὸ τέλος καὶ πέρας τοῦ πράγματος· Hesychius. Infra p. 126, 26; 131, 15. BA. Δημιουργείν, operari. ΒΑ. ὥσπερ ἐλέγομεν. Sic ut statim dicebamus. TAR. Ut diximus. Non bene vocula statim de re præterita usum puto Tarinum. Etsi enim concedamus aliquem ex veteribus sic ea aliquando asum, ut insolens tamen aures radit. Ba.

ZACHARLE MITYLENKS EPISCOPI atque perfectum non arbitramini, minimeque aliquo αὐτάρκη εἶναι οἴεσθε, καὶ ἀνενδεᾷ καὶ τέλειον, καὶ eorum quæ produxit, egentem. Nam si non potest exsistere seorsum ab hoc universo, maximain partem, aut fortasse totam ipsam exsistendi rationem hæc universitas ipsius subsistentiæ targitur: atque hac ratione universitas ipsius est causa, non autem ipse universitatis. Quod enim altero indiget ad constitutionem, illius est effectus, et non causa. Quo igitur modo ipse constituit hanc universitatem? Nam si eam constituit, ut inquit Plato, priusquam constitueretur (illa) non erat. Neque animadvertit, πιο pacto dicere, quod propter s ipsum suæque utilitatis causa eam constituit, tollat alteram propositionem, nempe universitatem Dei bonitate esse constitutam? Quod vestra oratio sursum deorsum movet atque construit. Si quiden seorsum ab hoc universo esse non poterat. Si autem cum esset bonus, voluit res exsistere, ipsis non egens ut exsisteret (anteredebat enim ea ut perfectus, nulloque iudigens): ipse cum sit universa sufficientia, non est profecto necesse ut effectum sit coævum effectori. Nam oportet effectorem antiquiorem esse effectu, et opificiis opificem. Siquidem id quod fit, secundum est ab eo quod eficit, causa et tempore, nisi causa futura sit involuntaria, et non ratione consilioque prædita: quemadmodum umbræ corpus et splendoris id quod lucet. Quomodo enim summus opifex esset opifex, nisi volens id efficeret, quod facit? Sin minus, quenadmodum corpus umbra, sic omnino opificem sequeretur hæc universitas subsistens fortuito et casu. Erit autem Deus beneficus, etiamsi nondum consistant ea quibus sit benefaciendum, velut habens in sese ea quibus beneficia transferenda sint, etiam antequam ad subsistentiam veniant, et accedant ea quibus bene fieri oportet. Exempli gratia, genimina dicimus ea quæ ad gignendum nata sunt, quamvis ea quæ gignuntur, nondum exsistant. Nam sic opificem eliam dicebamus esse Deum, tametsi opificia nulla exstarent, quod in se haberet effectrices rationes, et paratus esset actu efficere. Quippe apud Deum beatum et perfectum, qui et perpetuo solus exsistit, et bonus, ea quæ nondum sunt neque ef effecta sunt, quod futura sint, velut quæ jam exsistant Χαρίζεται, indulget ipsi. ΒΑ. Καὶ οὐκ αἴτιον Οὐκ pro οὐ ascivimus. TAR. Verte sic: Quod enim ad subsistentiam suam alicujus indiget, factura ipsius erit quam factor. Causatum dicas cum scholasticis doctoribus. Faeturam tum alii dicunt, tum poetæ christiani. Factor ab iisdem usurpatur, et a soluto numeris, perpetuo tamen alioquin poeta, Tertulliano Onomasticon vetus, quod alii Glossas Servii vocant: Factor, ποιητης: Fuctura, ποίησις. Βλ. Εννοεῖ. Lege ἐννοεῖς. TAR. Διακυκᾷ. Hesychius: διακυκῶσιν, διατα ράττουσι. ΒΑ. Εἰ δ' ἀγαθὸς ὤν. Neque hæc salis saua sunt. Malim legere, εἶτα ἀγαθό; que recepto melius comectetur sententia. BA. Πᾶσα αὐτάρκεια. Sui in sese perfectio el absolutio. Ba. Ipse cum sit universa sufficientia, TAR. Qui est ipsa bonorum omniam se contenta ἥκιστά τινος τῶν πρὸς αὐτοῦ γεγονότων δεόμενον. Εἰ γὰρ μὴ δύναται χωρίς εἶναι τοῦδε τοῦ παντός, μεγίστην αὐτοῦ μοίραν τῇ ὑπάρξει, ἢ τάχα τὸ ὅλον καὶ αὐτὸ τὸ εἶναι τόδε τὸ πᾶν χαρίζεται καὶ αὐτοῦ τούτῳ γε τῷ λόγῳ τὸ πᾶν αἴτιον, καὶ οὐκ αὐτὸς τοῦ παντός. Τη γάρ τινος δεόμενον πρὸς σύ στασιν, ἐκείνου ἂν εἴη αἰτιατὸν, καὶ οὐκ αἴτιον Πῶς τοίνυν αὐτὸς συνεστήσατο τόδε τὸ πᾶν; Εἰ γὰρ συνεστήσατο αὐτό, ὥς φησιν ὁ Πλάτων, πρὶν συστή ναι οὐκ ἦν. Οὐκ ἐννοεῖ δὲ ὅτι ἀναιρεῖ τὸ δε ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ συστῆναι, τὸ λέγειν ὡς δι' εαυτὸν καὶ χρείας ἕνεκεν οἰκείας τοῦτο συνεστήσατο. Οπερ ὁ ὑμέτερος ἄνω καὶ κάτω κατασκευάζει καὶ διακυκᾷ λόγος, είπερ χωρὶς τοῦδε τοῦ παντὸς εἶναι οὐχ οἷόν τε ἦν. Εἰ δ᾽ ἀγαθὸς ὢν ἐβουλήθη εἶναι τὰ ὄντα, οὐ δεόμενος αὐτῶν πρὸς τὸ εἶναι (ἦν γὰρ πρὸς τούτων ὡς τέλειος καὶ οὐδενὸς δεύ μενος), αὐτὸς ὢν ἡ πᾶσα αὐτάρκεια, οὐκ ἄρα ἀνάγκη συναΐδιον εἶναι τῷ πεποιηκότι τὸ ποίημα. Δεῖ γὰρ πρεσβύτερον εἶναι τοῦ ποιήματος τὸν ποτ τὴν, καὶ τῶν δημιουργημάτων τὸν δημιουργὸν, εἴπερ τὸ ποιούμενον δεύτερόν ἐστι τοῦ ποιοῦντος, αἰτίᾳ καὶ χρόνῳ, εἰ μέλλει μὴ ἀβούλητος αἰτία τυγχάνειν καὶ οὐ λελογισμένη· ὥσπερ τῆς σκιᾶς τὸ σῶμα καὶ τῆς λαμπηδόνος τὸ ἀπαυγάζον Πῶς γὰρ ἂν εἴη στ μιουργὸς ὁ δημιουργός, εἰ μὴ βουλόμενος ὁ πεποίηκεν εἴη δημιουργός; "Η εἰ ὥσπερ τῷ σώματι ἡ σκιά οὕτως ἁπλῶς καὶ τῷ δημιουργῷ παρηκολούθησεν ἐκ ταυτομάτου παρὑποστὰν τόδε τὸ πᾶν. Εἴη δ᾽ ἂν ὁ Θεός εὐεργέτης καὶ μηδέπω ὑφεστώτων τῶν εὐεργε τουμένων, ὡς ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὰ εὐεργετεῖσθαι μέλο λοντα, καὶ πρὶν ἢ πρὸς ὕπαρξιν ἐλθεῖν καὶ αὐτὰ τὰ εὐεργετούμενα· ὥσπερ γέννημα λέγομεν τὰ περ φυκότα γεννᾶν, κἂν μηδέπω ᾖ τὰ γεννώμενα Οὕτω γὰρ καὶ δημιουργὸν ἐλέγομεν εἶναι τὸν Θεὸν, καὶ μὴ ὄντων τῶν δημιουργημάτων, ὡς ἔχοντα τους δημιουργικούς λόγους ἐν ἑαυτῷ καὶ ἐνεργεία δημιουργεῖν μέλλοντα. Παρὰ γὰρ τῷ μακαρίῳ Θεῷ καὶ τελείῳ, καὶ ἀεὶ ὄντι μόνῳ καὶ ἀγαθῷ τὰ μηδέπω δντα μηδὲ γεγονότα τῷ μέλλειν ἔσεσθαι ὡς ὄντα καὶ γεγονότα λογίζεται· καὶ τῷ δύνασθαι τοῦτον ἐν στιγμῇ χρόνου καὶ ἀκαριαίᾳ ῥοπῇ πάντα παρά Dafluentia. GENEB. Basilius cod. Καὶ αἴτιον μὲν αὐτοῦ ὁμολο γοῦσι τὸν Θεὸν, αἴτιον δὲ ἀπροαιρέτως, ὡς τῆς σκιά; τὸ σῶμα καὶ τῆς λαμπηδόνος τὸ ἀπαυγάζον. TAR. Forte γόνιμα. ΤAR. Scribe cum Tarino, ὥσπερ γόνιμα: ut genitiva dicimus, vel ut generantia, fecunda. Quibus vis generandi inest dicuntur fecunda, vel genitiva etiam priusquam generent, cum solum generare sint habilia aut potentia. Sic γόνιμα fecunda exponit Cyrillus, et γόνιμον ευχαρ του Hesychius. Prolificum non male etiam dicas. Male genimina interpretatur et accepit Genebrardus. Βλ. C. Ρ. γέννημα. Τὰ γεννώμενα, quæ ex ipsis progignenda sunt. ΒΑ. Δημιουργικούς λόγους, potentiam creandi.BA. Ακαριαία ῥοπῇ momento tam exiguo, al dividi ultra non possit; extremæ exiguitatis spatio, quo brevius nullum nec cogitari possit. Ba.

γειν πρὸς γένεσιν. Συνάναρχον γὰρ καὶ συναΐδιον τῇ atque electa sint, existimantur: et quod possit in μακαρία φύσει, τὴν περὶ τῶν εὐεργετησομένων puncto temporis, et momento individuo omnia ad καὶ δημιουργεῖσθαι μελλόντων ἐκέκτητο βούλησιν. ortum adducere. Possidet enim simul ingenitam et Παρήγαγε δὲ, ὅτε συνοίσειν ἔμελλε τοῖς γενομένοις, coævam beatæ (suæ) naturæ voluntatem erga ea quæ καὶ ὁ λόγος καὶ ἡ τάξις ἠβούλετο. Οὕτω τε ἡ περὶ et producenda sunt, et beneficiis cumulanda. Cæteτῶν ὄντων τοῦ Θεοῦ βούλησις καὶ εὐεργεσία οὐκ ἐν rum produxit cum profuturum iis quæ producta suit, χρόνῳ, ὥσπερ καὶ ἡ φύσις αὐτῶν. Καὶ οὐδὲν τῶν vidit, atque ratio et ordo postulabat. Sic circa res γεγονότων ἀναφανήσεταί ποτε υφαρπάζον ἑαυτῷ καὶ Dei voluntas et beneficentia æterna est, non ut earum ὑποσυλῶν τὸ μόνου τοῦ Δημιουργοῦ καὶ ἐξαίρετον. natura in tempore. Nihilque eorum quæ 280 proΤοῦτο δ' ἂν εἴη τὸ ἀεὶ εἶναι. Η πῶς ἂν εἴη ἀμφοῖν creata sunt, videbitur aliquando sibi ipsi rapere et καὶ ἅμα ὄντων καὶ ἀεὶ, Θεῷ τέ φημι καὶ κόσμῳ, attrahere dignitatem unius summi opificis, quæ in τῷ μὲν δημιουργός, τῷ δὲ, δημιούργημα; ἢ τίς ἡ eo semper cohærendo posita est. Id vero est semἀποκλήρωσις τοῦ τὸν μὲν ποιεῖν, τὸν δὲ πάσχειν; per esse. Quomodo autem conveniret aut ambobus, Τίς δὲ ὁ λόγος τοῦ μὴ τουμπαλιν ὑποτοπάζειν et simul exstantibus, et semper, Deo dico et mundo, ὅπερ καὶ διανοεῖσθαι οὐ θέμις· εἰ συναϊδίω ἄμφω, illi ut sit opifex, huic, ut opificium; aut quæ attriκαὶ οὐχ ὁ μὲν Θεὸς, ἀεί τε καὶ ἄναρχος, ὁ δὲ κόσμος Bbutio duorum, quorum unum agit, alterum patitur? ἤρξατο καὶ οὐκ ἀεὶ ἦν; αὕτη γὰρ τάξις δημιουργοῦ Quænam autem ratio, ne contrarium existimemus, τε καὶ δημιουργήματος, ἵν' ἔχοιμεν καὶ ἡμεῖς εἰδέναι, quod quidem etiam cogitare non possumus, si quiκαὶ μεθ᾿ ἡμῶν εἴτις ἄλλη λογική φύσις, τί μὲν δηdem ambo coævi sunt, et nisi Deus semper exstiμιουργός και ποιητής· τί δὲ δημιουργήματα και terit, vacaveritque origine, mundus autem cceperit, ποιήματα. Καὶ τί μὲν ἡ τελειοτάτη καὶ αὐταρκε nec semper fuerit? Nam hic est ordo opificis et opiστάτη καὶ πάντων διαφέρουσα φύσις καὶ δεσποτεία· ficii, ut cognoscamus ipsi et nobiscum natura alia τί δὲ τὰ γινόμενα, καὶ τῆς τοῦ Δημιουργοῦ δυνά- rationis particeps si qua sit, quid sit opifex et effeμεως καὶ βουλήσεως εξηρτημένα, καὶ ὑπ' αὐτοῦ ctor, quid opificia et effectiones quidque perfeσυγκρατούμενα, καὶ αὐτοῦ, μόνου δεόμενα, κἀκείνου clissiina sibi ipsi sufficientissima, et omnium præδοῦλα. Εἰ γὰρ ἅμα τῷ Δημιουργῷ ἀεὶ πάντα, ποῦ τὸ cipua natura et dominatio; quid vero quæ effecta κρεῖττον τοῦ Δημιουργοῦ; κατὰ τὸ ἅμα εἶναι τούτῳ sunt, et quæ pendent e summi Opificis potestate atτὰ πάντα καὶ ἀεί. Πῶς δ' ἂν εἴη καὶ δημιουργὸς τῶν que arbitrio, ab ipso continentur, ipso solo egent, ἅμα ὄντων ἀεὶ καὶ συμπεφυκότων αὐτῷ; ποῦ δ᾽ ἂν ipsi famulantur. Si enim simul cum Opifice, et semεἴη ἐν τοῖς ὁμοτίμοις κατατομᾷ εἶναι καὶ ἀεί per universa consistant, ubi jam est praestantia Opi- "Η τε δεσποτεία καὶ ἡ δουλεία καὶ τὸ ἐν πᾶσι προ- ficis? quatenus omnia simul cum eo semperque exχον τοῦ Θεοῦ καὶ τιμαλφέστερον. Οὕτω μὲν οὖν ἀεὶ sistunt. Jam vero quo pacto erit opifex eorum quæ δημιουργὸς ὁ Θεὸς, καὶ εὐεργέτης, οὐκ ἀεὶ δὲ τὰ δη- simul semper exsistunt, et cum ipso nata sunt? quoμιουργήματα. Οὕτω καὶ ὁ Θεὸς τῶν μηδέπω γεγονό modo autem pari honore digna censebuntur in eo, των ὁ Θεὸς, ὡς ὄντων ἐν αὐτῷ καὶ πρὸ γενέσεως. ut simul sint et semper dominatio et servitus, Dei- *Απαντα γὰρ περιείληφε τῇ προγνωστική δυνάμει, que suprema majestas et dignitas? Sic igitur Deus τὰ πρὸς γένεσιν παράγεσθαι μέλλοντα. Εκαστον δὲ semper est opifex, et beneficus; opificia autem non οἷς ἐθέλει, καὶ ὅτε προσήκει, καὶ ὡς ἂν κάλλιστα semper. Sic Deus eorum quæ nondum exstabant, ἔχοι, σοφίᾳ τινὶ καὶ τέχνῃ καὶ δημιουργική δυνάμει Deus erat, ut quæ in ipso etiain ante ortum exsisteπροβάλλεται· καὶ ἔστι δημιουργός, οὐκ ἐκ τῶν καθ rent. Universa enim complexus est vi prænoscendi έκαστον γενομένων ἀλλὰ παρ' ἑαυτοῦ. Η οὐ quæ ad ortum adducenda erant. Ceterum unum - καλεῖς τὸν εὐεργέτην τοῦ κάμνοντος καὶ ἰατρὸν, quodque ut vult, et quando consentaneum est, et ut ἡνίκα διανοεῖται καὶ βουλεύεται τῷ κάμνοντι βοηθεῖν, optimum factum est, sapientia quadamn et arte alκἂν μηδέπω εἰς ἔργον ἀγάγῃ τὴν βούλησιν, μικρόν que potestate effectrice producit; estque opifex non ὕστερον ἐπιθήσοντα τῷ διανοήματι καὶ τὸ ἔργον; Dex iis quæ sigillatim fiunt, sed ex sese. An nou vocas benefactorem et conservatorem ipsius ægrotantis et medicum, cum cogitat et deliberat ægrotanti opem ferre, etiamsi nondum in opus perduxerit suam voluntatem, quod paulo post sit cogitationi adjuncturus opus? ΙΑΤΡ. Πᾶσα ἀνάγκη. ΧΡΙΣΤ. Οὕτω τοίνυν· ἀλλ' ὅσον εὐσεβὲς τοῦ παραCC. P. εὐεργετηθησομένων. Τίς ἡ ἀποκλήρωσις. Quae sit distantia, in quit, inter facturam et factorem, si non hic ælernus, illa temporalis habeatur. Αποκλήρωσις, distinctio, velut cum hæreditas aliqua in duas partes distinguitur; disterminatio, determinatio. Ba. Τίς δὲ ὁ λόγος. Εt hic rationem et exitum quaro. TAR. Ubi manet ratio, inquit, si haec confundamus, et mundom Deo parem vel [coæternum] suspicemur? Locus est corruptus. Scribendum suspiPATROL. GR. LXXXV. MED. Omnino necesse est. CHRIST. Sic igitur, si quod religiosum et san)- ceris: Τίς δὲ ὁ λόγος τὸ μὲν ἐναντίον ὑποτοπάζειν, ὅπερ καὶ ἔμπαλιν διανοεῖσθαι οὐ θέμις; quæ ratio feral aut suadeat contrarium suspicari, cum tale quid nelaus sit vel cogitare? Facile persuadear esse inin sum hic aliunde aliquid, vel et interlocutionem medici obliteratam. Godice manuscripto opus. Ba. Lege meo periculo, κατὰ τὸ ἅμα. TAR. Τῶν καθ' έκαστον γινομένων: quæ pro se quoque secundumque speciem suam fiunt. BA.

ctum est in exemplo sumas, amoveas autem quod δείγματος λαβὼν, τὸ ἀπεμφαῖνον ἀποπέμπου, dissentaneum; (sic, inquam) Deus benefactor, et opifex, et Deus eorum quæ beneficio affecturus est et procreaturus, non necessario beneficia conferens, aut procreans, neque ut Deus sit in rerum naturain res ipsas producens: habet enim ex seipso id quod est, sed ut bonus et Deus. Mihi autem istud considera. MED. Quidnam? CHRIST. Numi tacentem hominem sermonis compotem dicis ex eo quod sermone uti possit? MED. Sit istud sane. CHRIST. Quid autem Pythagoras, et discipuli ipsius, quique olim in Italia philosophabantur, sermonis compotes et rationis videbantur, quando cum aliis in silentio philosophabantur? MED. Quidni? CHRIST. Igitur, mi amice, Deus etiam, ni apud vos deteriore sit conditione quam Pythagoras et cæteri homines, Deus etiam et opifex, et beneficus, etiamsi reipsa aliquando non efficiat, ex eo quod possit seniper efficere, et habeat erga illa quæbeneficiis afficit et procreat, voluntatem et propensionem origine carentem. Porro vos mihi videmini, dum vuluis incommodum vestra opinione exiguum effugere, magno malo implicari. Ut enim sane Deum nunquam in otio fuisse versatum, sed benefecisse ab æterno pronuntietis; voluntatis expertem rerum causam, et non prudentem eum facitis, et conservam effectionem iusurgere facitis in ele- c ctorem, el coæterna suo opifici comminiscinini opificia, in deos illa referentes, et magnum nomen et rem, quibus vultis attribuitis, 281 tanquam aliquid aliarum et communium rerum: non concedentes solum Deum ipsum unum, et bonum, per omnia in omnibus primas ferre, et unum esse, et solum, idque singulari modo. Nam si coæternus Deo bic mundus est, quidnam est secundum quod est Deus melior hoc mundo? Istud erit quod ab æterno sit: et quomodo omnibus rebus in omnibus excellere dicemus? Ac si simul Deus, simul mundus, semper autem Deus, et simul cum effectore nata esse oportet effecta; ubi est ipsa unitas beata Dei, el libertas ab omni habitudine et essentia extra Τοῦ παραδείγματος. Exemplum dicit quod supra proposuit Christiano paganus. BA. "Αθρει δέ μοι καὶ τοῦτο. Cogitabundus hic subsistere et considerare aliquid homo imaginandus est; præcipue cum de silente homine sermo sit futurus. ΒΑ. Σιωπὴν ἐφιλοσόφουν: cum faciturnitatem sive silentium certi temporis pro parte aliqua philosophiæ facesserent et præciperent. BA. Genebrardus ediderat: Erga illa qua benefi ciis afficit et divinitate voluntatem et propensionem. Anglus quidam pro θεούμενα legit ex conjectura δη μιουργούμενα. Montacutius vero θεωρούμενα, pravisa scilicet ab æterno. Conjunxit antea Zacharias haec duo εὐεργετεῖσθαι et δημιουργεῖσθαι. περὶ τῶν εὐεργετησομένων και δημιουργεῖσθαι μελλόντων. Εἰ rursus: καὶ δημιουργὸς καὶ εὐεργέτης. Duc. εὐεργέτης ἔσται καὶ δημιουργὸς ὁ Θεός· καὶ Θεὸς τῶν μελλόντων εὐεργετεῖσθαι καὶ δημιουργεῖσθαι· οὐκ ἀνάγκῃ εὐεργετῶν ἢ δημιουργῶν, οὐδ' ἵνα ἡ Θεὸς παράγων πρὸς γένεσιν τὰ ὄντα· ἔχει γὰρ ἐξ ἑαυτοῦ τὸ εἶναι ὅ ἐστιν· ἀλλ' ὡς ἀγαθὸς καὶ Θεός. Αθρες δέ μοι καὶ τοῦτο ΙΑΤΡ. Τὸ ποῖον δή; ΧΡΙΣΤ. Οὐ φῆς τὸν σιωπῶντα ἄνθρωπον λογικών, τῷ δύνασθαι λόγῳ κεχρῆσθαι; ΙΑΤΡ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Τί δὲ Πυθαγόρας καὶ οἱ ἐς αὐτοῦ φοιτή σαντες καὶ κατὰ τὴν Ἰταλίαν πάλαι φιλοσοφήσαν τες, ἆρά σοι λογικοὶ ἐδόκουν εἶναι, ἡνίκα μετὰ τῶν ἄλλων τὴν σιωπὴν ἐφιλοσόφουν ΙΑΤΡ. Πῶς γὰρ οὗ; ΧΡΙΣΤ. Οὐκοῦν, ὦ ἑταῖρε, καὶ ὁ Θεὸς, εἰ μὴ χεί ρων ἐστὶ παρ' ὑμῖν Πυθαγόρου καὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώ πων, καὶ Θεὸς ἂν εἴη καὶ δημιουργὸς καὶ εὐεργέτης, κἂν ἐνεργείᾳ ποτὲ μὴ δημιουργῇ· τῷ δύνασθαι δη μιουργεῖν ἀεί· καὶ τῷ ἄναρχον ἔχειν τὴν περὶ τὰ εὐεργετούμενα καὶ θεούμενα βούλησίν τε 13! προθυμίαν. Ὑμεῖς δέ μοι δοκεῖτε, μικρὸν δοκοῦν ἄτοπον ἀποφυγγάνειν ἐθέλοντες, μεγάλῳ κακῷ περ ριπείρεσθαι. "Ινα γὰρ δῆθεν τὸν Θεὸν μὴ ἐν ἀργία ποτὲ καθῆσθαι, ἀλλὰ γὰρ εὐεργετεῖν ἐξ ἀϊδίου φή σητε, ἀβούλητον τῶν ὄντων αἰτίαν, καὶ οὐκ ἔμφρονα τοῦτον εἰσάγετε καὶ τὴν ὁμόδουλον ποίησιν ἐπο ανίστατε τῷ ποιητῇ καὶ συναΐδια τῷ πεποιηκότι φαντάζεσθε τὰ ποιήματα, εἰς θεοὺς ἀναβιβάζοντε; ταῦτα, καὶ τὸ μέγα ὄνομά τε καὶ πρᾶγμα οἷς βούλει σθε, διανέμετε, ὥσπερ τι τῶν ἄλλων χρημάτων με συγχωροῦντες τὸν μόνον Θεὸν αὐτὸ τὸ ἕν, καὶ τἀγα θὸν, κατὰ πάντων ἐν πᾶσι τὰ πρωτεία φέρειν καὶ ἓν εἶναι, καὶ μόνον, καὶ μόνως Εἰ γὰρ συναίδιος τῷ Θεῷ ὅδε ὁ κόσμος ἐστί, τί καθ᾽ ὅ ἐστιν ὁ Θεὸς ἀμείνων τοῦδε τοῦ κόσμου; Τοῦτο δ' ἂν εἴη, τὸ ἀϊδίως εἶναι Καὶ πῶς πάντων αὐτῶν ἐν πᾶσι διαφέρειν φήσομεν; Καὶ εἰ ἅμα ὁ Θεὸς, ἅμε κόσμος, ἀεὶ δὲ ὁ Θεὸς, καὶ συμπεφυκέναι δεῖ τῷ ποιητῇ τὰ ποιήματα· ποῦ τὸ ἓν τοῦ μακαρίου Θεού, καὶ τὸ πάσης ἐλεύθερον σχέσεως καὶ τῆς σωτ ματικῆς ἐκτὸς εἶναι φύσεως; Τὰ γὰρ ἅμα, τῶν πρὸ Εισάγετε. Introducitis velut in scenam personam de qua statuere vobis liberum sit quidquid volueritis, Ità Deum circumagebant philosophi, nullo ipsius metu aut respectu. BA. Τὴν ὁμόδουλον ποίησιν ἐπανίστατε τῷ ποιητῇ. Insurgere facilis. Recte ita Genebrardas, non de more ubique suo. BΑ. Καὶ ἓν εἶναι καὶ μόνον καὶ μόνως. Εt unum esse et solum et mullius socti patientem. B▲. Τοῦτο δ' ἂν εἴη τὸ ἀϊδίως εἶναι. Nempe cum hoc, quod omnibus antecellat, in eo consistat quod solus sit aternus. Ba. Scribendum αὐτόν. ΒΔ. Πάσης Ελεύθερον σχέσεως. Liberum al omni quod haberi potest, qualitate, quantitae, omnique prædicabili. fab.tum, habitudinem interpretatur Cyrillus, et sic uterque interpres. Ba.

τι· τὰ δὲ πρός τι, τῇ σωματική συνέζευκται naturam corporean? Nam quæ simul sunt, ponun φύσει. Ὁ δὲ Θεὸς ἀσώματόν τι χρῆμα καὶ νοερόν Οὐκ ἄρα ἅμα Θεὸς, ἅμα κόσμος. Ἐπεὶ μήτε σῶμα ὁ Θεὸς ᾧ τὰ πρός τι συνέζευκται. Μόνος δὲ ἀγένητος καὶ ἀΐδιος· ὡς ἂν καὶ Θεός. Οὐ συνορῶ δὲ ὅπως εἰς ἐναντιώματα δοξασμάτων, ὥσπερ οἱ μεθύοντες πυκνὰ περιστρέφεσθε. Εἰ γὰρ τὴν ὕλην ἣν δεξαμε νὴν καὶ τιθήνην ονομάζειν ὑμῖν φίλον, ἀνείδεον καὶ ἀσχημάτιστον, πεφυρμένην τε αὖ καὶ πλημμελῶς κινουμένην σὺν ἀταξίᾳ ἄρα λαβεῖν τὸν δημιουργόν, καὶ εἰς τάξιν ἀγαγεῖν, καὶ ἡσυχίαν ἀντὶ τῆς ταραχῆς ἐνθεῖναι, ποιῆσαί τε καὶ μορφώσαι καὶ τῆς προτέρας αμορφίας ἀπαλλάξαι, φησὶ μὲν ὁ Πλάτων τὸν Τίμαιον συντιθεὶς, πείθεσθε δὲ ὑμεῖς ἄρα ἦν ὅτε ἦν ἀκοσμία ἐν τῷ παντί, κατὰ τὸν Πλάτωνα, καὶ οὐκ ἦν ἴδε ὁ κόσμο;, καὶ ἡ νῦν ἁρμονία. Εἰ δὲ τοῦτο, ἡ μὲν ὕλη ἔσται συναΐδιος τῷ Θεῷ, κατά γε τὸν Πλάτωνα· ὁ δὲ κόσμος οὐκέτι. Οπερ εἰ οὕτως ἔχει, χρόνῳ ἄρα δεδημιουργῆσθαι τὰ ὄντα καὶ ὑμεῖς συνομολογεῖτε, καὶ εὐεργετεῖν τὸν Θεὸν οὐδαμῶς ἐξ ἀϊδίου φατέ· ὅπερ ἄνω καὶ κάτω θρυλλεῖτε καὶ περι φέρετε, μορμολύττοντες τοὺς ἁπλουστέρους. Καὶ ἡ μὲν ἀταξία τῆς ὕλης καὶ ἡ ἐσχάτη αμορφία τῷ Θεῷ συνάναρχος ἔσται καὶ συναΐδιος καὶ ὁμότιμος· τοῦτό γε, τῶν αὐτῶν πρεσβείων καὶ τῆς αὐτῆς προσ εδρίας τῷ Θεῷ τῷ σοφῷ καὶ παγκάλῳ ἀξιουμένη ὡς ἀγένητος. Τὸ δὲ σχῆμα, καὶ τὸ εἶδος καὶ ὁ κόσ σμος, ὕστερόν ποτε ἐπιτεθέντα τῇ ὕλῃ φανήσεται· ᾧ ἀκολουθήσει το ποτε παυθήσεσθαι ταύτης, καὶ χωρισθῆναι τὸ σχῆμα καὶ τὸ εἶδος, καὶ τὴν ὕλην @ ἐπανελθεῖν εἰ; τὴν προτέραν ἀταξίαν καὶ ἀμορφίαν. Τὰ γὰρ χρόνῳ ἀρχόμενα, χρόνῳ καὶ παύεσθαι πέφυκεν Ορας, ὅσος λῆρος καὶ ὅση αβελτερία παραπέπηγε τοῖς ὑμετέροις δοξάσμασι, μὴ βουλομένοις τὸν Θεὸν οὐσιῶν εἶναι ποιητήν, ἀλλὰ γὰρ μόνων σχημάτων, δίκην τεκτόνων τε καὶ ζωγράφων καὶ οἰκο δήμων· οἷς εἰ μὴ ἐτύγχανεν οὖσα ἡ ὕλη, οὐκ ἂν τὴν ἑαυτῶν ἀπεδείξαντο τέχνην Οὕτως οὖν ἄρα καὶ τῷ Θεῷ εἰ μὴ ὑπῆρξεν ἡ ὕλη, οὐκ ἂν τόνδε τὸν κό. σμον ἐτεκτήνατο, οὔτε εἶχε, καθ' ὑμᾶς ποῦ τοὺς παγκάλους αὐτοῦ λόγους ἐνθείη τῆς εἰδοποιοῦ δυνά μεως. Τάχα δὲ καὶ ἐνδείᾳ ὕλης ἐλάττονα ἤπερ ἐβούΣυνέζευκται. Colerescunt, conjugantur. Ba. Ασώματόν τι χρῆμα καὶ νοερόν. Incorporeum quid et intellectu constans. Intellectuale minus est quam res poscat. Intellectus obscurus; quod placuit tamen Tarino. Genebrardus vertitintelligens; quod non ex dignitate rei est, cum et alii sint spirius intelligentes. Βλ. Ὥσπερ οἱ μεθύοντες. Proverbii locum habet. BA. Δεξαμενήν. Δεξαμενήν Nereidum unam diu git Homerus. Iliad. Σ, διὰ τὸ οἷον δεξαμενήν εἶναι τὴν θάλασσαν ait Eustathius. TΑΒ. Πείθεσθε δὲ rescribendum fuit pro πίθος δέ. ΤΔΒ. "Αρα ἦν ὅτε ἦν. Erat igitur cum esset. Non rominatur tempus, quod nondum fuisse fingitur. Sic blasphemia Ariana de Dei Filio loquebatur: Erat dum non erat. Genebrardus non attendit hoc, et obscuravit Tarinus. Pariter loquitur infra, p. 128. BA. Η μὲν ἀταξία. Εt sic illa confusio materia tur in relatis. Relata autem annexa sunt naturæ corporatæ. Deus autem res est incorporea et intelligens. Itaque Deus et mundus non sunt siimul, quandoquidem Deus corpus non est, cui relata adhærescunt. Solus autem increatus et sempiternus, ut unum, et Deus. Caterum, non video quo pacto in contrarias opiniones, ebriorum more, frequenter circumagamini. Si enim materiam quam receptaculum et nutricem soletis appellare, formæ et fignræ expertem, permistam rursum, et sese moventem sine ordine, temere opificem sane accepisse et.ad ordinem adduxisse, tranquillitatem loco perturbationis indidisse, et conformasse, atque pristina deformitate liberasse, inquit Plato in suo Timæo, et vos creditis: erat igitur aliquando deformitas in universo ex Platonis sententia, et non erat hic mundus, et quæ nunc est apla compages. Hoc autem posito, materia quidem erat Deo æternitate par juxta eumden Platonem; non item mundus. Quod si verum est, etiam vos tempore res fuisse produclas confitemini, et nequaquam benefacere Deum ab æterno dicitis: quod tamen sursum deorsum in vulgus spargitis, et circumfertis, terrentes imperitiores. Ac materiæ quidem inordinatio, et extrema defornilas æque ac Deus expers erit principii, eique coaterna et honore par, et iisdem honoribus et privilegiis donata quibus Deus sapiens et peritus et pulcher, tanquam increata: figura autem et forma, et mundus post adjecta materia videbuntur, ex quo consequetur tandem ab illa recessura et separanda esse figuram et formam, redituramque materiam in suam pristinam inordinationem et defornitatem. Nam quæ tempore incipiunt, tempore etiam desinere natura solent. Cernis quantum delirium, quantaque amentia annexa sit vestris persuasionibus, dum non vultis Deum substantiarum esse effectorem, sed solus figurarum, instar fabrorum, et pictorum, et structorum, qui sine praesenti materia sua artem demonstrare nequeant. Sic igitur etiam Deus nisi habuisset in procinetu materiam, hunc mundum non fabricatus essel, absque ordine et informitas extrema, pariter ut Deus, absque principio erit, simulque æternæ et ejusdem dignitatis. Nempe in eo quod æqualis veLustate, ejusdem primæ sedis cum Deo illo sapientissimo et supra omnia pulcherrimo par censeatur; quippe ingenita et ipsa. Non possunt hic Græca Latimis æquari. ΒΑ. (*) Legendum autem πανσόφῳ καὶ παγκάλη. Utrumque enim Dei solius est, et vindicavit sibi ejus semulatione damon in oraculo. Nam cum interragaretur quomodo sibi supplicari vellet, ita responυίι: Πάνσοφε, παντοδίδακτ᾽, ἐνολοίστροφο, κέκλυθι, δαίμον. Lactantius lib. 1. c. 7. De tola re inpa non sunt quæ collegit Mutius Pansa in Conjunctione humane cum divina sapientia, c. 63. Bs. Παύεσθαι πέφυκεν. Cessare etiam in sua natura habent; id est naturaliter coguntur, ΒΛ. Artem demonstrassent. Ba. Nechabuisset secundum vestram doctrinam, in quæ collocaret rationes illas excellentissimas creandarum formarum. BA.

neque habuisset, secundumn vos, ubi perpulchras λετο τόνδε τὸν κόσμον πεποίηκεν· ἢ εἰ ἐξήρχε rationes suas potestatis formarum effectricis pomeret. Quin et fortasse inopia materiæ minorem quam optasset hunc mundum fecit; aut si suffecit ipsius voluntati materia, totam suam scientiam et efficiendi rationes exprompsit. Præterea potestatem ordinate et incondite sese moventem adæquatis et opponitis magnæ atque immensæ Dei potestati, ut quæ potuerit cunctas ejus rationes suscipere, et tanta esse, quantam ipse voluit. Sic omni ex parte eam esse Deo parem honore, orationis consequentia deprehendit; quo quid esse possit ad impietaten majus, cum deformis sic specie et figura materia æquatur Deo, non tantum in eo quod dum obtineat potestatem? σεν ἡ ὕλη πρὸς τὴν αὐτοῦ βούλησιν, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν ἐπιστήμην ὑπεδείξατο, καὶ τοὺς δημιουργικούς λόγους. Αὖθις τὴν ἀτάκτως καὶ πλημμελῶς κινου μένην ἐξισοῦτε καὶ ἀντιπαρεξάγετε τῇ μεγάλῃ καὶ ἀμετρήτῳ τοῦ Θεοῦ δυνάμει ἤπερ ἐδυνήθη πάντας αὐτοῦ τοὺς λόγους ὑποδέξασθαι, καὶ τοσαύτη εἶναι ἔσηνπερ αὐτὸς ἐβούλετο Οὕτως πανταχόθεν τὸ εἶναι αὐτὴν ὁμότιμον τῷ Θεῷ ἡ τοῦ λόγου ἀκολουθία ἐφώρασεν· οὗ τι ἂν γένοιτο πρὸς ἀσέβειαν μείζον, τοῦ τὴν ἄμορφον καὶ ἀνείδεον καὶ ἀσχημάτιστον, ἐξισοῦν τῷ Θεῷ, οὐ μόνον κατὰ τὸ ἀεὶ εἶναι, ἀλλὰ γὰρ καὶ κατ' αὐτήν, ὡς εἰπεῖν, τὴν δύναμιν; semper exsistat, sed etiam quod eamdem propemoMED. Sola ratione hanc comprehendi posse dicunt, et docendi gratia simpliciter, ut in hypothesi hæc docuisse Platonem. 282 CHRIST. Igitur si sola ratione hanc percipimus, quemadmodum tragelaphum animo fingimus, erit certe ejusmodi ut nec exsistat, nec subsistat. Quod si verum est, non igitur ex materia antegressa Deus hoc universum fabricavit, sed ex eo quod nihilum omnino erat. Hunc enim mundum esse factum, demonstratum est et confessum, habereque ordinem et aptam compagem, quæ ab aliquo concinnante efficiantur. Non enim fortuito neque casu exsistunt. Verum hæc materiæ fabula, et insulsitas sententia a plerisque nostrorum non ignobilium, jamdudum refutata est. Unde in præsenti a disputatione desistimus. MED. Aple tua oratio, amice, id quod quærebas demonstravit. Item adverte qui persuadeant mundum carere principio et fine. CHRIST. Narra. MED. Perfectissimam figuram globosam esse geometria docet, ut quæ neque principium habeat neque finem. Eam autem hunc mundum sortiri aspectus ostendit. Οportebat enim praestantissimam figuram et perfectissimam præstantissimæ rei et absolutissimæ attribui. Videsis igitur quo pacto per hanc figuram hujusce mundi æternitas a parte utriusque extremi demonstratur. Siquidem globosa figura, neque principium habet, neque finem. CHRIST. Sed, o fortunate, mihi et tibi principium hujusce figuræ incomprehensum est: omnes tamen circuli principium et finem habent. Quandoquidem accedat geometra, et describat figuram CC. P. ήβούλετο. Οσηνπερ αὐτὸς ἐβούλετο. Ut nimirum meliorem et digniorem ipse Deus optare non possel aut vellet. ΒΑ. Κατ' αὐτὴν τὴν δύναμιν. Quoad ipsam etiam potentiam. Ba. Νόθῳ λογισμῷ. Νόθῳ νόθον esse puto, et plane legendum μόνῳ. Nam quæ spuria illa ratio? la ridiculæ lectioni acquiescere ridiculum est. Tar. Legendum δ' Δεξασφαλίας, απίως χάριν, Solum doctring gratia, in hypothesi nempe. De cujus usu vide ΙΑΤΡ. Μόνῳ τῷ λογισμῷ ταύτην είναι ληπτήν φασιν εἶδος καὶ διδασκαλίας ἁπλῶς χάριν ὡς ἐν ὑποθέσει ταῦτα διεξεληλυθέναι τὸν Πλάτωνα. ΧΡΙΣΤ. Οὐκοῦν, ἦν δ' ἐγώ, εἰ μόνῳ λογισμῷ ταύτην λαμβάνομεν, καθάπερ τὸν τραγέλαφον ἀναπλαττόμεθα, ἔσται ἄρα καὶ ἀνύπαρκτος καὶ ἀνυπόστατός. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄρα ἐξ ὕλης ὁ Θεὸς τόδε τὸ πᾶν ἐτεκτήνατο προϋποκειμένης, ἀλλ᾽ ἐκ μηδαμοῦ μηδαμῶς ὄντος· γενητὸς γὰρ ὅδε ὁ κόσμος ἐφάνη τε καὶ ὡμολόγηται, τάξιν ἔχων καὶ ἁρμονίαν, αἳ ὑπό τινος γίνονται τοῦ ἁρμόζοντος. Οὐ γὰρ ἀπὸ τύχης οὐδὲ αὐτομάτως. Ἀλλ᾿ οὗτος μὲν ὁ μῦθος τῆς ὕλης καὶ ἡ πλημμέλεια τοῦ δοξάσματος, πολλοῖς τῶν ἡμετέρων οὐκ ἀγεννῶς πάλαι διελήλεγκται. Οθεν ἐς τὸ παρὸν καταπαύομεν τὸν λόγον. ΙΑΤΡ. Καλῶς μὲν ὁ λόγος, ὦ φιλότης, τὸ σπουδα ζόμενον ἀπέδειξεν. Ορα δὲ ὅπως κατακομψεύονται τὸν κόσμον ἄναρχον εἶναι καὶ ἀτελεύτητον. ΧΡΙΣΤ. Φάθι. ΙΑΤΡ. Τελειότατον σχημάτων, τὸ σφαιρικὸν εἶναι γεωμετρία φησίν, ὡς μήτε ἀρχὴν ἔχον μηδ' αὖ τελευτήν. Τούτου δὲ τόνδε τὸν κόσμον μεταλαγχάνειν, ἡ ὄψις δείκνυσιν. Ἔδει γὰρ τὸ ἄριστον καὶ τελειότατον σχημάτων, τῷ ἀρίστῳ τῶν γεγονότων καὶ τελείω περιτεθῆναι. Ορα οὖν ὅπως καὶ διὰ τοῦ σχήματος φασι τὸ ἄναρχον καὶ ἀτελεύτητον τοῦδε τοῦ κόσμου διαφαίνεται. Είπερ τὸ σφαιρικὸν σχῆμα, οὔτε ἀρχὴν ἔχει, οὐδ' αὖ τελευτήν. ΧΡΙΣΤ. Ἀλλ᾽, ὦ μακάριε, ἦν δ' ἐγώ, ἐμοὶ καὶ σοὶ ώ ἡ ἀρχὴ τοῦδε τοῦ σχήματος ἄληπτος. Πᾶς μέντο: κύκλος, ἀρχὴν ἔχει καὶ τελευτήν. Ἐπεὶ παρίτω γεωμέτρης, καὶ καταγραφέτω τόδε τὸ σχῆμα ἐπίSextumn Contra mathematicos principio libri tertii. ΒΑ. C, καὶ καθάπερ τὸν τραγέλαφον. Quasi tale aliquod animal in rerum natura vere unquam fuerit. Circa unum amnem Phasin exstare scribit Plinius lib. vu, c. 53. Dudum notarunt alii. ΒΑ. Πλημμέλεια σημαίνει τὸ ἐκ δευτέρου τὰ αὐτὰ φροντίζειν τοῦ λέγειν ἢ ἐπαναλαμβάνειν· auctor Etymologici magni. Cyrillus in Glossario: Πλημ μέλημα peccatum, delictum, reatum, commissum; πλημμελώ· delinquo, pecco, admitto. ΒΑ. Καταπαύομεν. Sistinus. ΒΔ.

πεδον. "Αρ' οὖν ἀπ' ἀρχῆ; τινος ἄρχεται, ᾗ φησι hanc in plano. Nonne ab aliquo principio incipit, Βασίλειος ὁ σοφός, κέντρῳ τινὶ καὶ διαστήματι περ ριγράφων αὐτό; ΙΑΤΡ. Πῶς γὰρ οὔ; ΧΡΙΣΤ. Οὕτω δὴ ὅδε ὁ κόσμος, κἂν σχῆμα σφαι ρικὸν ἔχειν ὑποτοπάζοιτο, ἀπ' ἀρχῆς τινος ήρξατο χρονικῆς· καὶ πρὸ τοῦ δημιουργηθῆναι, οὐκ ἦν· καὶ τέλος ἴσχει, ὅταν τῷ Δημιουργῷ δοκοίη συμπέρασμα τῇ φύσει ἐπιθεῖναι τῇ τούτου. Οὕτως ἡ μακρὰ καὶ διωλύγιος ὑμῶν ἀβελτερία δόξειεν εἶναι οὐδὲν, πρὸς τοῦ λόγου, καὶ ἀποδείξεως φωραθεῖσα καὶ δι ελεγχομένη. Οτι γὰρ γενητὸς καὶ φθαρτὸς ὅδε ὁ κόσ σμος, συμπροθυμήθητι παρακολουθῆσαι τῷ λόγῳ, καὶ φανερώτερόν σοι τουτὶ τὸ δόξασμα τῆς ἀληθείας γενήσεται ΙΑΤΡ. Συνέπομαι. ΧΡΙΣΤ. Ε: τὶ ἀγένητόν ἐστι καὶ φθαρτόν. Η ου; ΙΑΤΡ. Φαίνεται. ΧΡΙΣΤ. Καὶ εἴ τι ἄφθαρτον, ἀγένητον; ΙΑΤΡ. 'Ανάγκη ΧΡΙΣΤ. Καὶ μέντοι τούμπαλιν, εἴ τι γενητόν, ἐκεῖνο καὶ φθαρτόν, καὶ εἴ τι φθαρτόν, ἐκεῖνο γε νητόν; ΙΑΤΡ. Καλῶς λέγεις. ΧΡΙΣΤ. Φθαρτὸς δὲ ὁ κόσμος, ὡς δείκνυσι τὰ μέρη, ἄρα καὶ γενητὸς ἐφάνη. Ἔτι δ' αὖ εἰ τὸ ἄφθαρτον, ἀγένητον ἐλέγομεν, καὶ τὸ ἀγένητον ἄφθαρτον γενητὸς δὲ ὅδε ὁ κόσμος, ἐπεὶ πᾶν σῶμα γενητόν καὶ φθαρτὸς ἄρα ὁ κόσμος. Καὶ πάλιν εἰ οὐδὲν τοῦ Ο ἀφθάρτου πέρι γράμματα λέγεται, καὶ σκάφος ἐν Λιβύῃ πρῶτον ναυπηγηθῆναί φασι, καὶ οὐ δεὶς πόνος, τὸ τῶν ἐτῶν ἐξ ὅσου πέφηνεν ἕκαστος τούτου γενεαλογεῖν καὶ διαριθμεῖν. Εἰ τοίνυν μήτε τὰ κοίλα τῆς γῆς συμπεπλήρωται, μήτε τὸ ἀλμυρὸν τῆς θαλάττης ἐπικεκράτηται, μήτε ἄφθαρτόν ἐστιν οὗ τὰ μέρη φθαρτά μήτε άπαυστον καὶ ἄναρχον τὸ ὡρισμένην ἔχον τὴν φύσιν· μήτε ἀΐδιον, ἐν ᾧ τέχναι καὶ ἄνθρωποι ἀπ' ἀρχῆς χρόνου συνέστησαν· μήτε πρόνοια τῷ μὴ παρ' ἑαυτοῦ τὸ εἶναι ἔχοντι· γέγονεν ἄρα ὁ κόσμος. Εἰ δὲ τοῦτο, καὶ φθαρήσεται· ἄμφω τῇ φύσει συγκεκληρωμένα έχων, τὸ γίνεσθαι καὶ τὸ φθείρεσθαι. Γοιαύτη τις ἦν ἡ πρὸς τὸν αὐλοῦντα quemadmodum inquit sapiens ille Basilius, centro aliquo et intervallo ipsum circumscribens? MED. Quidni? CHRIST. Sic sane hic mundus etiamsi figuram globosam habere existimetur, a principio quodam temporali coepit, et antequam conderetur, non erat: et finem habebit, cum Opifici videbitur extremum naturæ ipsius imponere. Sic summa et extrema vestra dementia nihili facienda videbitur, ratione et demonstratione deprehensa et confutata. Quod enim hic mundus factus sit, et interitui obnoxius considera, et rationi attentius inhære, tum tibi doctrina ista veritatis clarius apparebit. MED. Attendo. CHRIST. Age, quod increatum est, incorruptibile est, an non? MED. Apparet. CHRIST. Et quod incorruptibile est, increatum est? MED. Necessario. CHRIST. Εt contra, quod est creatum, illudins corruptibile? et quod corruptibile, nonne illud est creatum? MED. Pulchre. CHRIST. Corruptibilis autem mundus, ut osten dunt parles: igitur etiam creatus demonstratus est. Praeterea, si quod incorruptum est, increatum dicebamus, et increatum incorruptum; mundus autem sit creatus, quandoquidem omne corpus creatum est: mundus igitur erit corruptibilis. Et rursum: si litteræ nihil de incorrupto loquuntur, et navigium in Libya primum compactum esse aiunt, nullusque sit labor quo quisque amicoruin tempore apparuit, recensere per stirpes et enumerare. Si ergo nec concavitates terræ oppletæ sunt, neque salsugo maris victa est, neque incorruptum est cujus partes corruptibiles, neque expers cessationis seu interitus et principii, quod definitam habet naturam, neque sempiternum, in quo artes et homines a temporis principio constituti sunt, neque providentia ei qui non habet ex seipso, ut sit: igitur mundus effectus est. Si ita est, etiam τὴν ἰατρικὴν τέχνην διάλεξις· ὃς ἐπὶ σοφίᾳ πάσῃ corrumpetur, utrumque natura allributum liabens, βρενθύεται καὶ γανύσχεται παρὰ πάντας τοὺς οἰκοῦντας τὸν Νεῖλον (26'). effici scilicet et interire. De hujusmodi fuit disputatio contra eum qui gloriabatur arte medica, qui sapientiæ omnis generis nomine tumebat et clarebat apud eos qui Nilum accolunt. Διωλύγιος. Hesychius: διωλύγιον, ἠχοῦν ἐπὶ πολύ, μέγα καὶ σφοδρόν. ΒΑ. Φανερώτερόν σοι τουτὶ τὸ δόξασμα τῆς ἀληθείας γενήσεται. Proverbialis locutio. Supe in aliis rebus similiter loquitur Plantus. BA. Tum tibi doctrina ista veritatis clarius apparebit. Duc. Legendum ἄφθαρτον. TAR. Recte doctiss. Tarimus ἄφθαρτον. ΒΑ. Inter ἀφθάρτου οι γράμματα multa desiderari liquet ex contextu. Σκάφος ἐν Λιβύῃ. Ad illud est quod Clemens lib. 1 Strom.: Καρχηδόνιοι πρῶτοι τετρήρη κατεσκεύασαν. TAR. Exempli gratia. Sed valde ἀπροσδιόνυσα sunt hoc loco ista. Neque quadrat istud pro exemplo in mediis alienis rebus. Clementis locum Tarinus producit, ubi paria traduntur. Ejus emendationes ad finem usque hujus libri probamus. BA. Βρενθύεται, μεγαλοφρονεῖ, ὑπερηφανεύεται, επαίρεται· βρενθύεσθαι, θυμοῦσθαι, ὀργίζεσθαι· δυσ χεραίνεσθαι· βρενθυόμενοι, ἐναβρυνόμενοι, τρυ φῶντες· Hesychius. Γανύσκεται. Vide cundem et Etymologum. Intelligitur bilaris quædam aliorum irrisio. BA. Τοὺς οἰκοῦντας τὸν Νεῖλον. Alexandrinos omnesque alios Ægyptios sapientes dicit. BA.

ZACHARJE MITYLENES EPISCOPI 223 Cæterum ut te convivio exceptum et satiatum perfecte dimittam, et nihil prætermiltam eorum quie conferunt ad quæstionem, alterum tibi congressum quem habui cum philosopho, exponam. Altera enim die, cum ipsi adesset frequens discipulorum cœtus, nobis exponebat aliud Aristotelis opus, quod de virtutibus moralibus ille conscripserat. Ac me de more interrogante, et prompte audiente ea quæ direbantur, sermo de ideis insperato incidit. Direbam autem ego Aristotelemi non congruere chin ipsius sermone, sed de loc cum Platone pugnare, quemadmodum et de aliis plurimis sententiis. Neque utramque philosophum convenire in his maxime sententiis quæ præcipuæ sunt, et maxime omnium universæ: et commemorabam id quod a Stagirita dictum est: Valeant idem, sunt enim nugr. Wie autem conabatur tegere pugnam. Atque bine nescio quo pacto ad eumdem sermonem de universo revoluti relatique sumus. Allirmabat igitur philosophus, quasi pridie de eo nulla mota fuisset disputatio, mundum Deo esse coæternum, Ego vero in ipsum vehementius et acrius, atque adeo acutius intuers, et velut in lucrum insperatum incidens in sermonem, audacius me ei opponebam, et jam istiusmodi propositionem conficiebam. CHRIST. Ain' tu Deum prinam causam, et solam omnibus excellere, esseque quovis modo citra comparationem præstabiliorem? AMM. Aio. Quis enim his contradixerit? CHRIST. Omnium autem unam æternitatem esse dicis. AMM. Quidni? CHRIST. Si igitur libenter hæc profiteris circa hanc confessionem, et omnibus excellere simpliciter Deum, primam causam etiam ipse confiteris, præterea omnium unam esse æternitatem. Igitur etiam illius ratione præcellere, et præstantiorem esse Deum hoc universo necesse est. Εστιάσας. Idem Hesychius: Ἑστιάτωρ, ὁ δει πνίζων, ὁ εἰς εὐφροσύνην καὶ εὐωχίαν καλῶν, ἔχουν τροφεύς. Cyrillus: ἑστιῶ, alo, pasco. Βλ. Εριέτωσαν ιδέαι· τερετίσματα... 11 AnaIyl. TAR. Valeant idea: sunt enim mug. Duc. Antea legebatur: Valeant idee, sunt enim portenta. Quasi legisset interpres τέρατα, που τερετίσματα. Locus est lib. 1 Analytic. Poster. r. 22: Τὰ γὰρ εἴδη χαιρέτω· τερετίσματα γάρ ἐστι, καὶ, εἰ ἔστιν, οὐδὲν πρὸς τὸν λόγον ἐστίν. Valeant enim idea, quae sunt ringæ et inanes cantiones, et, si revera sunt, nihil tamen ad hunc sermonem pertinent. Argyropylus vertit: Fidium enim sunt attrectationes. Hesychius: Τερετίσματα, ᾠδαὶ ἀπατηλα), τὰ τῆς κιθάρας κρού ματα καὶ τὰ τῶν τεττίγων ᾄσματα. Suidas: τερετίσματα, ᾠδαὶ ἀπατηλαὶ ἢ ἄσματα ἔκλυτα ἀπὸ με ταφορᾶς τῆς τέττιγος καὶ τῆς χελιδόνος. Julius Pollux lib. v, c. 13, scribit, τέττιγας τερετίζειν, μετ λίττας βομβεῖν, cicadas fritiunire, apes bombilare. Ei tuli. iv, c. 10: Μέλη αὐλημάτων, τερετίσματα· Modi tibiarum, cantus ac fremitus. Theodoi cius, ib. v De curat, Græcarum affect.: Ορνίθων οδόν των καὶ τεττίγων κιθαριζόντων, Emendandum, ut "Ινα δέ σε τελείως Εστιάσας ἀπέλθω, καὶ μηδὲν παραλίπω τῶν συντεινόντων πρὸς τὸ θεώρημα, ἑτέραν σοι συνουσίαν ἐμήν τε καὶ τοῦ φιλοσόφου δια ηγήσομαι. Ἐν ἑτέρᾳ γὰρ ἡμέρᾳ παρόντος αὐτῷ τοῦ χοροῦ τῶν φοιτητῶν, ἐτύγχανεν ἡμῖν ἑτέραν Αρισ στοτέλους ἐξηγούμενος πραγματείαν, ἣν ἠθικῶν ἀρε τῶν πέρι ἐκεῖνος συνέγραψε. Και μου συνήθως πουν θανομένου καὶ προθύμως ἐπαΐοντος τῶν λεγομένων, δ περὶ τῶν ἰδεῶν λόγος ἐξαπιναίως παρεῤῥύη. Ελεγον δὲ ἐγὼ τὸν ᾿Αριστοτέλη μὴ τίθεσθαι τῷ λόγῳ· ἀλλὰ καὶ πρὸς Πλάτωνα τούτου πέρι διαμάχεσθαι· καθάπερ καὶ ἑτέρων πλείστων περὶ δοξασμάτων. Μὴ γὰρ δὴ συμφέρεσθαι ἄμφω τὼ ἄνδρε, περὶ αὐτὰ μά λιστα τὰ κυριώτατα καὶ συνεκτικώτατα τῶν δόξασμάτων· καὶ τοῦ, «Εῤῥέτωσαν ἰδέαι· τε ρετίσματα γάρ ἐστιν, ο έμεμνήμην, πρὸς τοῦ Σταγειρίτου μη θέντος. Ὁ δὲ ἐπειρᾶτο συγκαλύπτειν τὴν μάχην. Κάντεῦθεν οὐκ οἶδ' ὅπως ὁ περὶ τοῦ παντὸς αὖθις ἀνενεοῦτο λόγος ἡμῖν καὶ ἀνελίττετο. Διαβεβαιοῦτο γοῦν τὸν κόσμον ὁ φιλόσοφος, ὡς δὲ μηδενός κινηθέντος λόγου τούτου πέρι τῇ προτεραίᾳ, συναΐδων εἶναι τῷ Θεῷ. Ἐγὼ δὲ πρὸς αὐτὸν ὀξύτερον καὶ προθυμότερον, ἤδη δὲ καὶ δριμύτερον ἀποβλέψας, καὶ ὥσπερ ἐρμαίῳ τῷ λόγῳ περιτυχών, νεανικώτερον ἀντελαμβανόμην τούτου, καὶ ἤδη τοιαύ την τινά πρότασιν ἐποιούμην. ΧΡΙΣΤ. Φῆς τὸν Θεόν, ἦν δ' ἐγώ, τὴν πρώτην απ τίαν καὶ μόνην τῶν ὄντων ἀπάντων προὔχειν καὶ είναι κρείττονα διαφοραῖς ἀσυγκρίτοις κατὰ πᾶν ὁτιοῦν; ΑΜΜ. Καὶ τίς τούτοις ἀντερεῖ; ἡ δ᾽ ὅς. ΧΡΙΣΤ. Ἓν δὲ τῶν πάντων φῆς καὶ τὸ ἀἰδίως εἶναι. ΑΜΜ. Πῶς γὰρ ου; ΧΡΙΣΤ. Εἰ τοίνυν οὐκ ἀσχάλλεις, ἦν δ' ἐγώ, περὶ τὸ ὁμολόγημα, πάντων δὲ διαφέρειν ἐν πᾶσι τὸν Θεὸν τὴν πρώτην αἰτίαν καὶ μόνην καὶ αὐτὸς συνομολο γεῖς· ἐν δὲ τῶν πάντων φῆς εἶναι τὸ ἀϊδίως εἶναι, ἄρα καὶ κατὰ τοῦτο αὐτὸ προέχειν, καὶ κρείττονα εἶναι τὸν Θεὸν τοῦδε τοῦ παντὸς ἀνάγκη. in man. legitur, τερετιζόντων. Cavoras aves cantus emodulari dicit, et cicadas tremulos evibrare concentus. Clemens Alex. lib. nt Pardag., c. 41, § 80: Ἔξωθεν δὲ ἄρα μετὰ τῶν ἀθέων ἀλύουσι κρευμάτων καὶ τερετισμάτων ερωτικῶν· Foris autem impiis modis et amatoriis canticis se oblectant. Proprie įgitur cicadarum cantus sunt τερετίσματα, sed et præcantus inarticulati citharœdorum et pro nugis Sumuntur et rebus nihili. Duc. Multa loca Aristotelis huc pertinentia produci possint. Hodie lege. bamus lib. xi. Metaphys. c. 8, ubi paria exstant. Adde Sextum Contra mathematicos; altos. Ba. Δριμύτερον. Iulivis acrius in hominem - lis. Δριμύτατα acrimonium vocasse veteres docet, qui talia multa, non vulgata, Cyrillus glossugraplus: δριμύτης, acrimonium, acerbitas, BA. "Ωσπερ έρμαίῳ. Εtymologus: Ερμαιον, τὸ ἀπροσδόκητον κέρδος· ἀπὸ τῶν ἐν ταῖς ὁδοῖς τίθε μένων ἀπαρχῶν, ἃς οἱ ἐδοιπόροι κατεσθίουσιν· ἢ ἀπὸ τοῦ ἐν ἔθει λεγομένου, κοινὸς Ἑρμῆς, ἐπὶ τῶν εὐσ ρισκόντων τι, οἷον κοινὸν τὸ εὔρημα. Vide Suidam. Qae hic sequuntur illustrantur ex superioribus, Inficete Genebrardus. B.

ΑΜΜ. Πάνυ γε, ἦ δ' ὅς. Ὁ μὲν γὰρ Θεὸς ποιητικόν ἐστιν ἀΐδιον· ὁ δὲ κόσμος ἀϊδίως γενόμενον τοσαύτη τοίνυν ἔσται ἀμφοῖν ἡ διαφορὰ, ὅση μεταξύ ποιοῦντος καὶ γινομένου, καὶ δημιουργοῦντος καὶ κτιζομένου. ΧΡΙΣΤ. Αλλ' οὐχ ᾗ μὲν ποιεῖ, ᾗ δὲ γίνεται, ἦν δ' ἐγώ, διαφέρειν φαμὲν τὸν Θεὸν τοῦ παντός· οὐδὲ τοῦτο ὁ λόγος κατασκευάζειν ἐσπούδακε. Τοῦτο γὰρ δὴ πᾶσι καὶ ὡμολόγητα:· τὸ δὲ κοινὸν ἁπάντων όμολόγημα ἀνασκευάζειν μὴ καὶ λίαν ἀβέλτερον ᾖ, καὶ οὐκ ἐπιστήμονος ἀνδρὸς καὶ φιλοσόφου; Οὐ κατὰ τὸ ποιεῖν τοίνυν καὶ πάσχειν πρόσκειται νῦν ἡμῖν ἀνιχνεύειν, καὶ θηρᾶσθαι τὴν διαφορὰν τοῦ Θεοῦ πρὸς τὸν κόσμον· καὶ τὸ ἀσυγκρίτως ὑπερέχον τοῦ Θεοῦ· ἀλλ᾽ εἰ μόνος αϊδιός ἐστι, καὶ κοινωνίαν οὐδεμίαν ἔχει πρὸς τοῦτον κατά γε τὸ ἀεὶ εἶναι. Εἰ δὲ τοῦτο, ἐπανέρομαι καὶ ἐς αὖθις, οὐκ ἀΐδιον φῆς εἶναι τὸ ἀεὶ ὅν; ΑΜΜ. Ναί. ΧΡΙΣΤ. Ὁ δὲ Θεὸς ἀΐδιος ὤν, ἀεὶ ὧν; ΑΜΜ. Οὕτω φημί. ΧΡΙΣΤ. Καὶ ὁ κόσμος δὲ άΐδιος ὢν, κατὰ σὲ ἀεὶ ὧν ἐστιν; ΔΗΜ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Εἰ τοίνυν ἀΐδιον φῆς εἶναι τὸ ἀεὶ ὂν, τοῦτο δὲ οὐ μόνου Θεοῦ κατὰ τὸ ὑμέτερον δόξασμα, ἀλλὰ καὶ τοῦ κόσμου, ποῦ τὸ ὑπέρτερον τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ χωρὶς συγκρίσεως ἁπάσης ὑπεραναβεβηκέναι τοῦτον τοῦ παντὸς κατὰ τὸ ἀεὶ εἶναι, ὅπερ ἐστὶν ἀϊδίως εἶναι, εἴπερ μὴ μόνος αὐτὸς ἔχει τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὁ κόσμος αὐτῷ τὸ τοῦ ἀΐδιος εἶναι ἀξίωμα συνεμερί σατο, τῶν αὐτῶν πρεσβείων ἀξιούμενος, καθ' ὑμᾶς; Οὐ διανοῇ δὲ καὶ τοῦτο, ὡς οὐ χρεὼν τὸν τῆς φιλοσοφίας μεταποιούμενον παρὰ πολὺ σοφιστικῶς διαλέ γεσθαί τε καὶ ἐριστικῶς, καὶ Καδμείαν νίκην γλίχεσθαι νικάν; Ταῦτα ἔφην μὲν ἐγώ, εσιώπησε δ' ἐκεῖνος λίθων τε καὶ ἰχθύων ἀφωνότερος γεγο νώς. Τώρα γὰρ τοὺς περιεστῶτας θαυμάζοντας τὰ ἡμέτερα, καὶ τὰς Χριστιανῶν ἀποδείξεις ἀγαμένους, καὶ ψιθυρίζοντας πρὸς ἀλλήλους ὡς μάλα εἶεν νεανικαί τε καὶ ἰσχυραί. "Οτε δὴ καί τινας οὓς ἔτυχεν ἐμπλήσας πάλαι τῆς αὐτοῦ ἀδολεσχίας καὶ ἀβελτερίας, ἐκέλευεν ἔξω γίνεσθαι καὶ μὴ ἐπαΐειν τῶν λεγομένων, ὡς ἂν οἶμαι, μή τι πάθοιεν ὑπὸ τοῦ λόγου καὶ τῆς ἀποδείξεως, καὶ Χριστιανίζειν αὖθις Fere omnes κατασκευάζειν recte. (32-33) Videntur quaedam hic excidisse. Et fore tasse aliqua Ammonii interlocutio post istam interrogationem deperiit. Est enim solito prolixior hæc unius sermocinatio. Ba. Καδμείαν νίκην. Vide ad Thebaidem Papinii. BA. Λίθων τε καὶ ἰχθύων ἀφωνότερος. Notissimum proverbium aliorum notationibus. Adjiciendum istud, et infra quod ait: Πεπήγασι καὶ ἰχθύων καὶ λίθων ἀφωνότεροι γίνονται. Joannes Euchaita in silentem quemdam monachum carm. 101: Καὶ γὰρ ἐξ ἐπωνύμου Αφωνος ἰχθὺς καὶ δοκεῖς καὶ τυγχάνεις. Non dubito autem vere sic ista AMM. Maxime. Nam Deus est efficiens sempiternum; mundus autem sempiternum effectum. Ac tanta utriusque differentia, quanta inter efficientem et effectum, condentem et rem conditam. CIIRIST. Atqui non quatenus efficit, et quatenus efficitur, differre diximus Deum ab universitate, neque sermo istud astruere studuit. Istud enim etiam omnibus in confesso est: cæterum communem omnium sententiam destruere, nonne dementissimum fuerit, et non hominis scientis et philosophi? Nou igitur ratione efficiendi et patiendi, propositum nunc est vestigare et venari differentiam inter Deum et mundum, et incomparabilem Dei præstantiam: sed an solus sempiternus sit, et nullam communionem habeat cum mundo, ratione sempiternitatis. Quod si ita est, rursum quæro num sempiternum affirmes id quod semper est? AMM. Certe. CHRIST. Deus nonne semper est? AMM. Sic sentio. autem sempiternus cum sit, CHRIST. Ac mundus qui tua opinione sempiternus est, semper exsistit? AMM. Semper. CHRIST. Si igitur sempiternum dicis esse id quod semper exsistit: hoc autem non solius est Dei vestra sententia, sed etiam mundi: ubi est Dei eminentia, in qua citra comparationem ullam excedit universitatem ratione sempiternitatis, siquidem non ipse solus illud obtinet, sed etiam mundus cum ipso sempiternitatis dignitatem communem habet, eadem prærogativa dignus habitus, vestra opinione? Nunquid consideras, non oportere eum qui philosophiam sibi vindicat, captiose et contentiose multum disceptare, et Cadmeam victoriam appetere? Ilæc quidem ego dicebam, ille autem silebat, magis mutus effectus, quam aut lapis 284 aut piscis. Cernebat enim, eos qui intererant, nostra adınirari, et Christianorum demonstrationes suspicere, et inter se murmurabant eas valde esse efficaces et firmas. Ille igitur quosdam quos olim imbuerat sua dementia et fatuitate, jussit foras abscedere, neque audire quæ dicebantur, ne, ut opinor, aliquo modo aflicerentur hac disputatione et demonstratione, et Christiana sapere persuadeaccidisse, non Πλατωνικῶς Gingi. Serio enim Christianus homo et cordatus veritatis doctor erubescat talia de successibus suis gloriari fictis personis rebusque. Et ipse paulo inferius ait gloriain se minime omnium sectari, p. 131, 19: Τούτους γ' ἔα χαίρειν τοὺς λόγους· οὐ γὰρ ἐπαίνων ἕνεκα καὶ ἐπιδείξεως ταυτί διεξεληλύθαμεν, ἀλλὰ τῆς σῆς εὐεξίας καὶ ὑγείας μεταποιούμενοι. Βλ. Ψιθυρίζοντας. Vide scholiasten Theocriti initio Idyllii primi, et scholiasten Aristophanis Nubitus. Βλ. Νεανικαί. Strenuæ, robusta, firmæ. Pollux lib. 1, c. 10. BA.

rentur. Ego vero disputationi insistens, dicebam ei: ἀναπεισθεῖεν Ἐγὼ δὲ τοῦ λόγου ἐχόμενος, ἔφην Εt vero istud, philosophe, mili responde. πρὸς αὐτόν· Καὶ τάδε μοι ἀπόκριναι, ὦ μακάριε. ΑΜΜ. Τὸ ποῖον δή; AMM. Quidnam? CHRIST. Ain' tu singulis rebus propriam esse potam, qua soli conveniat et semper, veluti honini risus, e quo hinnitus capacitas? AMM. Quidni? CHRIST. Nonne igitur necessarium investigare quænam sit Dei maxime propria notatio, quæ soli et singulariter ipsi conveniat et semper? Jam vero quænam fuerit dignior admiratione, et aptior beatæ naturæ, quam existimare eam ab æterno exsistere, et solam immutabilem, nullius egentem eorum quæ suffecta sunt, quod ipsa perfecta sit et per se effi. ciens, sempiterneque eodem modo se habentem simpliciter, et uniformiter, et neque principium ullum habentem neque finein, eam autem propter solam bonitatem condere, si condat: cætera vero genita esse et mulabilia, temporarium labere principium; ita ut solius Dei sit sempiternitas, annexumque ipsi sit uniformiter semper esse, et solum, et immutabiliter. Nullum igitur Græcorum, o philo. sophia (impellor enim cam velut -animatam affari) quæ natura obnoxia sunt mutationibus et varietatibus, et omni motui et statui, Deo coæternum arbitreris. Sic enim quod solumn ipsius est proprium, et singulariter, et semper, summam ejus divinitatem non tollemus, fingentes communicare cum ipso aliquid eorum quæ natura mutabilia sunt, neque revera exsistunt. Verum, ut tibi, o admirabilis, ex tuis familiaribus et amicis demonstrationes afferam, interrogabo etiam istud, si mihi ad quæsitum respondeas. AMM. Istud certe faciam. CHRIST. Tibine videntur quæ simul sunt, alia ex aliis causam habere posse effectricem? AMM. Nequaquam. CHRIST. Dicis autem comterna esse, de iis quæ sunt simul 2 AMM. Dico. CHRIST. Coæternum autem Deo essc mundum? AMM. Maxime. CHRIST. Et effectorem mundi Deum? AMM. Quidni? CHRIST. Considera igitur omnino quid sit quod colligitur. Nam si mundus comternus est Deo, Coæterna autem sunt simul; quæ autem simul sunt, ex se invicem causam habere nequeunt effectricem: 158) CC. P. et Duc. ἀναπειθείεν. Legendum μόνῳ. Εt sic legit uterque interpretum. Βλ. Alii Ιδιαίτατον. Corrigunt Augli quidam, referente Moutaenείω, Μηδὲν οὖν, ὦ τῶν Ἑλλήνων θεά, φιλοσοφία. Ipse vero legi mavult: Μηδὲν οὖν τῶν ἄλλων, ὦ φιλοσο yla: Tu nullam aliam rem, o philosophia, inter cas quæ natura sua verti et moveri possunt et quiescere, cum Deo coæternam putes. Judicet lector, et re ceptam Grace lectionis interpretationem expcnΧΡΙΣΤ. Φῆς ἑκάστῳ τῶν ὄντων ἴδιον εἶναί τι χα ρακτηριστικὸν, ὅ μόνον πρόσεστι καὶ ἀεί; οἷον, ἀνθρώπῳ μὲν τὸ γελαστικὸν, ἵππῳ δὲ, τὸ χρεμετι στικόν; ΑΜΜ. Πῶς γὰρ ού; ΧΡΙΣΤ. Οὐκοῦν ἀνάγκη ζητεῖν, τί ἂν εἴη Θεοῦ Ιδιώτατον γνώρισμα, δ μόνῳ καὶ μόνως αὐτῷ πρόσεστι, καὶ ἀεί; Τί δ' ἂν εἴη ἀξιάγαστον καὶ πρέ που τῇ μακαρία φύσει, ἢ τὸ ἀϊδίως δοξάζειν αὐτὴν εἶναι καὶ μόνην ἐν ἀτρεψία οὐδενὸς δεομένην τῶν γεγενημένων, διὰ τὸ τελείαν εἶναι καὶ αὐτάρκη, ἀεί τε ὡσαύτως ἔχειν, ἁπλῶς καὶ ἑνοειδῶς· καὶ μήτε ἀρχὴν ἔχειν οὐδεμίαν, μηδὲ αὖ τελευτήν δημιουρ γοῦσαν δὲ, δι' ἀγαθότητα μόνην δημιουργεῖν· τάλλα δὲ γενητὰ καὶ τρεπτά, χρονικὴν ἔχοντα τὴν ἀρχὴν καταφάσκειν· ἵν' ᾗ μόνου Θεοῦ τὸ ἀΐδιον, συμπλεκο μένου περὶ αὐτὸν ἐνοειδῆς, τοῦ ἀεί τε αὐτὸν εἶναι, καὶ μόνον, καὶ ἀτρέπτως εἶναι. Μηδὲν οὖν τῶν Ελλήνων, ὦ φιλοσοφία (ἐξάγομαι γὰρ ὡς ἐμψύχω ταύτη διαλέγεσθαι), τῶν πεφυκότων τρέπεσθαι καὶ μεταβάλλεσθαι, καὶ ὅλως κινεῖσθαι καὶ ἠρεμεῖν, τῷ Θεῷ συναΐδιον ὑποτοπήσῃς. Οὕτω γὰρ ἂν, τὸ μόνον ἴδιον αὐτοῦ, καὶ μόνως καὶ ἀεὶ, κολοφώνα ὄντα των ἀξιωμάτων τῶν αὐτοῦ, οὐ περιαιρήσομεν, κοινωνὸν αυτοσχεδιάζοντες αὐτῷ τῶν πεφυκότων τρέπεσθαι, καὶ μὴ ὄντως ὄντων. Αλλ' ἵνα σοι, ὦ θαυμάσιε, καὶ ἐκ τῶν ὑμῖν συνήθων καὶ φίλων τὰς ἀποδείξεις ποιή σωμαι, ἐρωτήσω καὶ τοῦτο, εἴ μοι τὸ ἐρωτώμενον ἀποκρίνῃ. ΑΜΜ. Ἀλλὰ τοῦτο ποιήσω, ἡ δ' ὅς. ΧΡΙΣΤ. "Αρά σοι δοκεῖ τὰ ἅμα ὄντα ἐξ ἀλλήλων αἰτίαν ἔχειν δύνασθαι ποιητικήν; ΑΜΜ. Οὐδαμῶς. ΧΡΙΣΤ. Φῆς δὲ τῶν ἅμα, εἶναι τὰ συναΐδια; ΑΜΜ. 'Ανάγκη. ΧΡΙΣΤ. Συναΐδιον δὲ τῷ Θεῷ τὸν κόσμον; ΑΜΜ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Καὶ ποιητὴν τοῦ κόσμου τὸν Θεόν; ΑΜΜ. Πῶς γὰρ οὔ; ΧΡΙΣΤ. Αθρει οὖν ὅλως τε τί συναγόμενον. Εἰ γὰρ συναΐδιος ὁ κόσμος τῷ Θεῷ, τὰ δὲ συναΐδια τῶν ἅμα ἐστί· τὰ δὲ ἅμα ὄντα ἐξ ἀλλήλων αἰτίαν ἔχειν οὐ δύναται ποιητικήν· ὁ ἄρα κόσμος, ἐκ Θεοῦ ἔχειν αἱ dal. Duc. Ελλήνων. Malololatrarum. Ita infra: Πλῆθος ἄλογον καὶ Ἑλληνικὸν θεῶν. Origenes philocalia c. 18: ὁποῖα διδάσκει ἡ παρ' Έλλησι πανούργος σοφιστεία πολλὴν ἔχουσα τὴν πιθανότητα καὶ τὴν ὀξύτητα. Auctor Chronici Alexandrini de Athenaide, Heracliti philosophi lilia: Εποίησε αὐτὴν Χριστιανὴν (ἦν γὰρ Ἑλληνίς), καὶ μετωνόμασεν αὐτ τὴν Εὐδοκίαν. Et quid communius? BA. Αιτίαν... ποιητικήν. Causam ex sese mutuo babere posse efficientem. Ba.

τίαν οὐ δύναται ποιητικήν· εἰ μέλλοι τὸ γινόμενον, ergo mundus ex Deo habere causam non potest μὴ σκιά τις εἶναι· μηδὲ εἰς τὸν τοῦ εἶναι λόγον καὶ ὡς συμπληρωτικὸν τῆς οὐσίας, τὸ αἰτιατὸν τῷ αἰτίῳ παραλαμβάνεσθαι· καθάπερ ἐπὶ τοῦ ἡλίου και τοῦ ἀπαυγάσματος· ἢ ὡς ὁμοούσιον αὐτῷ ὅς ἐπὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ ἀλλ' ἡ αἰτία ποιητική τις εξ ναι καὶ ἔμφρων και προαιρετικὴ καὶ οὐσίας παρηλ λαγμένης ποιητική. Που τοίνυν χώραν ἕξει, ὦ δαιμόνιε, τὸν Θεὸν τοῦ κόσμου τοῦ καθ' ὑμᾶς αὐτῷ συναιδίου ποιητικήν τε καὶ ὑποστατικὴν αἰτίαν καταφάσκειν, τῆς τοῦ κόσμου ἑτέρας οὔσης παρ' αὐτὸν εὐσίας; ἢ ἅμα εἶναι τὸν Θεὸν καὶ τὸν κόσμον ἐξ ἀϊδίου λέγειν· εἴπερ τὰ συναΐδια καλῶς λέγομεν τῶν ἅμα εἶναι· τὰ δὲ ἅμα ὄντα ἐξ ἀλλήλων ποιητικὴν αἰτίαν ἔχειν μὴ δύνασθαι; Δυοῖν γὰρ ἀνάγκη θάτερον, ὡς τὰ κοινὰ ὁμολογήματα, καὶ ἡ διαλεκτικὴ ἀπόφασις καὶ κατάφασις ἔδειξαν ἢ ποιητήν λέγοντας τῆς τοῦ κόσμου οὐσίας τὸν Θεὸν, μὴ συναΐδιον εἶναι τῷ Θεῷ λέγειν τὴν αἰσθητὴν οὐσίαν, ἢ τοῦτο δεχομένους, τὴν ποιητικὴν αἰτίαν τοῦ παντὸς ἀπαρνεῖσθαι. "Η· οὐ φαίνεται; ΑΜΜ. Κινδυνεύεις ἀληθῆ λέγειν. ΧΡΙΣΤ. Οὐκοῦν τὸν αὐτὸν αὖθις γυμνάσωμεν λόγον, Λακωνικήν βραχυλογίαν (44') ὡς οἷόν τε μιμη σάμενοι· τὰ γὰρ καλά, τῇ συνεχεῖ γυμνασίᾳ καὶ συνασκήσει πέφυκε βεβαιότερα γίνεσθαι τοῖς ζητοῦσι. Ποιητὴν καὶ αἴτιον τοῦ κόσμου τὸν Θεὸν συνομολογοῦμεν. ΑΜΜ. Ναί. ΧΡΙΣΤ. Συναΐδιον τῷ Θεῷ τὸν κόσμον εἶναι ὑποτοπάζετε, ΑΜΜ. Πάνυ γε. ΧΡΙΣΤ. Τὰ συναΐδια, τῶν ἅμα ἐστί. ΑΜΜ. Πῶς γὰρ ου; ΧΡΙΣΤ. Τὰ ἅμα ὄντα, ἐξαλλήλων ἔχειν αἰτίαν οὐ δύναται ποιητικήν; ΑΜΜ. Ο. ΧΡΙΣΤ. Ὁ ἄρα κόσμος σαναΐδιος ὢν τῷ Θεῷ, καθ' ὑμᾶς, ἐκ Θεοῦ ἔχειν ποιητικὴν αἰτίαν οὐ δύναται· ἀλλὰ μὴν ποιητικὸν τὸν Θεὸν τοῦ κόσμου ἐλέγχου μεν. ΑΜΜ. Ναί. ΧΡΙΣΤ. Οὐκ ἄρα συναΐδιος ἔσται τῷ Θεῷ ὁ κόσμος. Πᾶν γὰρ ποίημα τοῦ ποιήσαντος δευτερεύει αἰτία καὶ χρόνῳ. ΑΜΜ. Αλλ' εἰ τοῦτο, ἦ δ' δς, φήσομεν, άθρει εἰς οταν ἀτοπίαν ἐμπεσούμεθα. ΧΡΙΣΤ. Λέγε· ἡδέως γὰρ ἂν ἀκούσαιμι. Σκιά τις. Simulacrum, non res ipsa. Vide a1 Epigrammata Claudiani. ΒΑ. Ut consubstantiale, exempli gratia, in Patre et in Filio. GENEB. Ut ejusdem substantiæ in eo qui est in Palre et Filio, TAR. Λακωνικήν βραχυλογίαν. Chilon apud Ausonium Brevitate nota qua Lacones utimur. Vide Plutarchum in Lycurgo, ubi ait: Ἐδίδασκον δὲ τοὺς παῖδας καὶ λόγῳ χρῆσθαι πικρίαν ἔχοντι μεμιγμένην χάριτι καὶ πολλὴν ἀπὸ βραχείας λέξεως αναθεώρησιν. effectrice; si modo id quod fit, non sit quædam umbra, neque id quod e causa oritur, causæ in rationem subsistendi et velut complementum essentiæ accedat; quemadmodum fit in sole et splendore, et ut consubstantiale, exempli gratia, in Patre et Filio; sed causa sit effectrix, et consilii electionisque compos, atque essentiæ alternatæ seu commutate procreatrix. Ubi igitur locum habebit, vir egregie, Deum mundi, qui ipsi secundum vos coæternus est, effectricem et bypostaticam causam affirmare, cum mundi essentia diversa sit ab ipso? aut simul esse Deum et mundum ab æterno dicere, si quidem coæterna recte dicimus simul esse; quæ autem sunt simul, ex se invicem effectricem causam habere non posse? Duorum enim alterum ne cessarium est, ut communes sententiæ et dialectica affirmatio et negatio ostenderunt, aut effectorem essentiæ mundi Deum dicentes, asserere non coæternam esse Deo sub sensum cade:tem essentiam, aut si istud admittamus, inficiari effectricem universi eum esse causam. Quid videtur? AMM. Videris vera dicere. CHRIST. Eumdem igitur sermonem recolamus, Laconicam brevitatem, quoad fieri poterit, æmulati: quæ 285 enim pulchra sunt, continua exercitatione et opera solent quærentibus effici firmiora. Effectorem, et causam mundi Deum pariter confitemur. AMM. Sane. CHRIST. Coæternum Deo mundum esse suspicamini? AMM. Maxime. CHRIST. Coæterna sunt de eorum genere quæ sunt simul. AMM. Quidni? CHRIST. Quæ sunt simul, alia ex aliis causam habere effectricem non queunt. AMM. Non. CHRIST. Mundus igitur coæternns cum sit Den, vestro suffragio, ex Deo habere effectricem caunon potest. Atqui effectorem Deum mundi dicebamus. sain AMM. Certe. CHRIST. Non igitur coæternus erit Deo mundus. One enim effectum effectore posterius est causa et tempore. AMM. At si istud asseruerimus, perspice in quod absurdum incidamus. CHRIST. Doce, libens enim auscultaverim. Plura vide in Nic. Gragii non inepto commentario, lib. ut, tab. 8, c. 6. Βλ. Ποιητικόν. Rectius in man. Anglico: ποιητήν τ. θ. τ. κ. ἐλέγομεν. Editio Tarini: ποιητικήν... Ει vertit: Deum mundi effectricem causam esse ostendimus. Corrector noster typographicus edidit ποιητικόν. Dixerat antea Zacharias eodem modo: ποιητὴν καὶ αἴτιον τοῦ κόσμου τὸν Θεὸν συνομολογοῦμεν. Duc.

ZACHARIA MITYLENES EPISCOPI AMM. Nisi res coæternas Deo dixerimus, Deus sane eas nolebat exstare: atque ita fuit cum voluntatem de rebus non haberet, ex tempore autem cum voluerit et constituerit, necessario aliquando etiam consilium mutabit. Quo posito, non jam a nobis de Deo consentanea opinio servabitur. Nam in tempore deliberare, et deliberationem mutare, mulabilem inducit eum qui hujusmodi affectionibus obnoxius est. ΑΜΜ. Εἰ μὴ συναΐδια, ἦ δ' ὅς, τῷ Θεῷ τὰ ὄντα φήσομεν, ὁ Θεὸς ἄρα οὐκ ἠβουλήθη ὑποστῆναι τὰ ὄντα· καὶ ἦν ὅτε τὴν περὶ τῶν ὄντων βούλησιν οὐκ εἶχε χρόνῳ δὲ βουλευσάμενος, ἐξ ἀνάγκης ποτέ καὶ μεταβουλεύσεται. Εἰ δὲ τοῦτο, οὐκέτ᾽ ἂν ἡμῖν ἡ περὶ Θεοῦ πρέπουσα ὑπόληψις διασωθήσεται. Τὸ γὰρ χρόνῳ βουλεύεσθαι καὶ μεταβουλεύεσθαι, τρεπτὸν εἰσάγει τὸν τοῖς τοιούτοις παθήμασιν ὑποκεί μενον. ΧΡΙΣΤ. Μάλιστα μὲν οὖν, ὦ τᾶν, ἦν δ' ἐγώ, οὐκ ἀνάγκη χρόνῳ βουλεύσασθαι περὶ τῆς τῶν γεγονότων συστάσεως λέγειν τὸν Θεόν. Εἰ δὴ οὖν συνάναρχος τῷ Θεῷ λέγοιτο καὶ συναΐδιος τούτων ἡ φύσις, ἀλλ' εἶχε μὲν τὴν περὶ τούτων βούλησιν ἄναρχον ὡς ἀγαθὸς καὶ Θεός· ὑπεστήσατο δὲ, ὅτε συνοίσειν ἔμελλε CHRIST. Verumenimvero, mi philosophe, non necesse est dicere Deum in tempore consilium cepisse de rebus procreandis: si carum natura igitur ei coæterna, et principii similiter expers, sed habuit de iis voluntatem carentem principio, tanquam bonus et Deus, in actum autem perduxit cum commodum futurum erat rebus quæ factae sunt. τοῖς γινομένοις. Επειτα δὲ τὸ βουλεύεσθαι, ἐπὶ μὲν Deinde deliberare, sive consilium capere, in hominibus quidem dum usurpatur, in cogitationem inducit mutationis et alterationis consilii. At in Deo deliberare non humanam habet intelligentiam, siquidem Deus homo non est: accommodate igitur ad naturas subjectas verbum istud intelligendum est. AMM. Pulchre dicis. CHRIST. Fuit nobis aliquando, o amice, etiam de principali et beata Trinitate sermo: et vero philosophus postulabat scire, quo pacto eamdem et Trinitatem et unitatem esse dixeramus: hæc enim non esse ullo modo consentanea pronuntiabat. Ego antem ad ipsumn: Trinitatem dicimus esse, mi Christiane, in unitate, et unitatem in Trinitate, propterea quod hypostases qnidem tres sunt, unica autem essentia. Nam principium rerum fecundissima est natura, invidiæ expers bonitas, fons vitæ, intelligens lumen, ipsum summum bonum et unum, prima causa ipse qui est, quodque vere est, quod que semper se eodem modo habet: sane velut mens, et Pater Verbum generans non pronuntiabile, neque rursum internum, sed substantiale et in se consistens, ejusdemque cum ipso substantiæ: ab æterno et coæternum, quippe ejusdem cum ipso deitatis, non quidem hypostasi, sed substantia: et aliam hypostasin ab æterno producens sibi ipsi, et Verbo consubstantialem: quem sane Spiritum sanclum divina vocant oracula, simul una cum Verbi et Filii atque Sapientiæ generatione, absque ullo fluxu et sectione et exinanitione. (Hæc enim sunt corporum affectiones.) Supra ævum, et tempus et omne spatium quod animo agitari valeat, unus est cum Verbo et Opifice, et Sapientia, et divino SpiΟὐκ interposuimus. TAR. In man. Anglico legebatur: εἰ δὴ οὐ συν. Duc. Generantissima natura. De Trinitate divina instar omnium sint Hilarii libri, sint Athanasio ascripti, sint quæ contra Arianos scripserunt Græci Latinique Patres, sint quae contra Jud:eos omnis ætatis auctores et tractatores, etiam quæ posteriores Græci contra Saracenos disputaverunt, thesanri omnis bone doctrinæ. Pulchra demonstratio primum Dei, deinde Trinitatis, apud Theodorum ἀνθρώπων λεγόμενον, τροπήν τε καὶ τὸ μεταβουλεύεσθαι, παρέχει νοεῖν· ἐπὶ δὲ Θεοῦ τὸ βουλεύεσθαι οὐκ ἀνθρώπων, ἐπειδὴ μὴ ἄνθρωπος ὁ Θεός· κατα αλλήλως οὖν ταῖς ὑποκειμέναις φύσεσι τὸ βου λεύεσθαι νοητέον. ΑΜΜ. Καλώς λέγεις. ΧΡΙΣΤ. Γέγονεν ἡμῖν ποτε, ὦ ἑταῖρε, καὶ περὶ τῆς ἀρχικῆς καὶ μακαρίας Τριάδος λόγος· καὶ ἠξίου μανθάνειν ὁ φιλόσοφος, ὅπως τὴν αὐτὴν, καὶ Τριάδα φαμὲν εἶναι καὶ μονάδα· ἀξύμβατα γάρ πως έλεγεν εἶναι ταῦτα. Ἐγὼ δὲ πρὸς αὐτόν· Τριάδα φαμὲν εἶναι, ὦ φίλος, ἐν μονάδι, καὶ μονάδα ἐν τριάδι· τῷ τὰς μὲν ὑποστάσεις τρεῖς εἶναι, τὴν δὲ οὐσίαν μόν νην. Η γὰρ ἀρχὴ τῶν ὄντων ή γονιμωτάτη φύσ σις ἡ ἄφθονος ἀγαθότης, ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς, τὸ νοερὸν φῶς, αὐτὸ τἀγαθὸν καὶ ἕν, ἡ πρώτη αἰτία, ὁ ὤν, καὶ τὸ ὄντως ὄν, καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον, οἷα δὴ νοῦς, καὶ Πατὴρ Λόγον γεννήσας, οὐ προφορικὸν, οὐδ᾽ αὖ ἐνδιάθετον, ἀλλ' οὐσιώδη τε καὶ ἐνυπόστα τον, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας αὐτῷ· ἐξ ἀϊδίου τε καὶ συναΐδιος οἷα τῆς αὐτῆς ὄντα θεότητος αὐτῷ, οὐ τῇ ὑποστάσει, τῇ οὐσίᾳ δὲ, καὶ ἑτέραν ὑπόστασιν ἐξ ἀϊδίου προβαλλόμενος, ὁμοούσιον αὐτῷ τε καὶ τῷ Λόγῳ· 8 δὴ Πνεῦμα ἅγιον τὰ θεῖα καλεῖ λόγια, ἅμα τῇ τοῦ Λόγου καὶ Υἱοῦ καὶ τῆς Σοφίας γεννήσει, χωρίς τινος δεύσεως, καὶ τομῆς, καὶ κενώσεως. Ταῦτα γὰρ σωμάτων παθήματα· ὑπὲρ αἰῶνα τε καὶ χρόνον, καὶ πᾶν διάστημα νοεῖσθαι δυνάμενον, εἷς ἐστι μετὰ τοῦ Λόγου και Δημιουργοῦ καὶ τῆς Σο φίας καὶ τοῦ θείου Πνεύματος, ὡς εἰς αἴτιον αὐτὸν ἀναφερομένων· τοῦ μὲν γεννητικῶς, τοῦ δὲ προοδικῶς εἴτουν ἐκπορευτικῶς. Εἴπερ Σοφία το Alucaram libello Πρὸς τὸν τοῦ δρόμου Ἐμέσης, et alibi. BA. Emendavimus ex Regio manuscripto II. II et Anglico, τοῦ μὲν προοδικώς, cum esset in editione Tur. προσοδικῶς. Sic de Spiritu sancto loquitur Coucilium Florentinum sess. 20, p. 464 editionis Romane: Ὥστε τὴν τάξιν τῆς προόδου οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ πρόσωπον ἕτερον ἐξ ἑτέρου λαμβάνειν ἀφ' οὗ ἐστι: Για μι productionis ordo nihil aliud sit quam unam personam esse ex alia, et naturam ab eo a quo est accipere. Duc.

καὶ Λόγος, ἡγεμονεύει τῆς συστάσεως καὶ δημιουρ- ritu, illis in ipsum quasi iu causam relatis, illo γίας καὶ οὐσιώσεως τῶν ὄντων· Πνεῦμα δὲ θεῖόν ἐστι τὸ ἐμπνέον πάσαις ταῖς λογικαῖς καὶ νοεραῖς οὐσίαις, καὶ τὸ τελειωτικὸν τῆς τούτων ὑποστάσεως. Τὸν οὖν Πατέρα τοῦ Λόγου καὶ τῆς Σοφίας καὶ προβολέα τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου την πρώτην αἰτίαν καὶ ἀρχήν φαμεν θεότητος εἶναι· ἀρχὴν ἄχρονον τῆς ἐν Υἱῷ τε καὶ Πνεύματι θεωρουμένης, ἡ φησὶν ὁ ἡμέτερος Θεολόγος Γρηγόριος Οὕτως ἡ μακαρία καὶ ἀρχικωτάτη Τριᾶς, καὶ τριάς ἐστι καὶ ἑνάς· μήτε εἰς πλῆθος ἄλογον καὶ Ἑλληνικὸν διεσκεδασμένη· μονάς γάρ. Μήτε μιὰ ὑποστάσει περικλειομένη φθονερῶς καὶ Ἰουδαϊκῶς· τριάς γάρ. non in multitudinem alienam a ratione et paganai clusa, invide et Judaice: trinitas enim est. quidem per modum generationis, hoc vero per modum progressionis sive processionis. Siquidem Sapientia et Verbum præest constitutioni et opificio et procreationi rerum: Spiritus autem divinus inspiral universis essentiis rationis et intelligentia participibus, et perficit illarum subsistentiam. Patrem ergo Verbi et Sapientiæ et ex quo procedit Spiritus sanctus, 286 primam causam et principiumdicimus deitatis esse, principium carens tempore: quæ deitas in Filio et Spiritu spectatur, quemadmodum loquitur noster Theologus Gregorius. Sic beata et principalissima Trinitas, et trinitas est et unitas: dispersa: unitas enim, neque unica hypostasi com ΑΜΗ. Οὐκοῦν, ἡ δ' ός, ταῖς μὲν ὑποστάσεσι και AMM. Igitur subsistentiis sive hypostasibus et τῷ ἀριθμῷ, τρία ταῦτά γε, τῇ δὲ οὐσίᾳ ἕν. ΧΡΙΣΤ. Ανεβόησε πάμμεγα καὶ ἀνευφήμησε τῶν ἀκροατῶν ὁ σύλλογος, μετά τινος ἡδονῆς καὶ χάριτος. Τουτί γὰρ ὁ ἡμῖν ὁ λόγος δεικνύναι ἐσπούδαζεν, ὁ φιλόσοφος συνήγαγέ τε καὶ συνεπέρανεν. Ο δὲ ὑπομειδιάσας μάλα τι σαρδώνιον μετά τινος ἐρυθήματος, ἐσιώπα, καὶ ἑτέρου είχετο λόγου. Αυταί μοι τρεῖς γεγόνασι πρὸς αὐτὸν συνουσίαι· δύο μὲν τοῦ οὐρανοῦ πέρι καὶ τοῦ Θεοῦ, ὡς οὐ συναΐδιος τῷ Θεῷ ὅδε ὁ κόσμος· μία περὶ τῆς μακαρίας καὶ ἀρχικῆς Τριάδος· ήγουν τρισσῆς ἑνάδος τε καὶ μονάδος. Γεγόνασί μοι καὶ ἄλλαι πολλαὶ ἑτέρων πέρι δοξασμά των ἡμετέρων τε καὶ Ἑλληνικῶν· ἀλλ' ὡς οὐδὲν τῷ προκειμένῳ σπουδάσματι καὶ θεωρήματι συντελούσας, σιωπᾶν ἐς τὸ παρὸν καλὸν εἶναί μοι ἔδοξε. Βούλει οὖν, ὦ φίλος, ἀρκεσθείς τανῦν τοῖς εἰρημέ νοις, καὶ πυθόμενος τῶν πρὸς τὸν φιλόσοφον λόγων ἀναχωρεῖν οἴκαδε; Β. Οὐδαμῶς, ὦ μακάριε· καὶ αὐτὸν γάρ μοι τὸν κολοφῶνα τῆς ἀπορίας, βούλομαί σε τῆς ἐμῆς ἀπὸ ελάσαι ψυχῆς· ἀγχίνους γὰρ εἶ καὶ σοφὸς δημηγόρος. Α. ᾿Αλλὰ τούτους γ' να χαίρειν τοὺς λόγους· οὐ γὰρ ἐπαίνων ἕνεκα καὶ ἐπιδείξεως ταυτὶ διεξεληλύθαμεν, ἀλλὰ τῆς σῆς εὐεξίας καὶ ὑγείας μετα ποιούμενοι. Λόγος δὲ ἐμοὶ τῶν ἐπαίνων οὐδείς· ἀλλὰ τῆς φίλης ἀληθείας καὶ τῶν ἐκκλησιαστικών δοξα σμάτων καὶ διδαγμάτων. Τοὺς ἐπαίνους οὖν καταλιπὼν τοῖς φιλοτίμοις, καὶ δόξης ἐρῶσί τε καὶ γλιχο μένοις, φάθι ὅ τι καὶ βούλει, καὶ τί σου τὴν ψυχὴν θορυβεί τε καὶ διαταράττει, περὶ τὰ τῶν δοξασμάτων τῆς ἀληθείας ὁμολογήματα. Εφης ὦ ἀγαθέ, τόνδε τὸν κόσμον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ δεδημιουργῆσθαι μετά 50) Zacharias Patrem vocat προβολέα τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οι idem concilium Florentinum προβο λην ei tribuit, p. 439: Οὐκ ἄρα οὐδεμίαν ἔχει πρὸς τὴν τοῦ Πατρὸς προβολὴν κοινωνίαν, ἥτις ἀϊδίως τῷ Πατρὶ ἀποδέδοται· Nutia ergo ratione communis est išli productio a Patre, quæ separatim Patri tribuitur. Βιε. Αιτίαν. Latini religiosiores ab hac voce refugium. TAR. Θεολόγος Γρηγόριος. Ville Εἰρηνικῷ λόγῳ β'. Oral. 15, Εx tot tantisque theologis μόνον τοῦ - τον, μετὰ τὸν εὐαγγελιστὴν Ἰωάννην, θεολόγον ἀναnumeris tria hæc sunt, substantia autem unum. CHRIST. Valde exclamavit et laudavit auditorum corona cum quadam voluptate et gratia. Ístud enin ipsum quod studebam mea oratione demonstrare, philosophus collegit et conclusit. Ille autem subridens valde etiam sardonice cum quodam rubore tacebat, et alteri sermoni insistebat. Atque hæ tres quidem fuerunt cum ipso congressiones. Duæ quidem de cœlo et Deo: mundum hunc non esse Deo coæternum; una autem de beata et priš cipali Trinitate, nempe triplici unitate, et singularitate. Ilabui et alias multas de aliis sententiis, tam nostris quam paganis; sed quia nihil institutæ tractationi et contemplationi conferunt, in prasens tacere integrum duxi. Vis igitur, mi homo, contentus nunc iis que cominemorata sunt, et intellectis iis quæ cum philosopho tractavimus, pedem domum referamus? B. Nequaquam, mi Zacharia. Etenim ipsum mihi colophanem dubitationis cupio ut ex animo deleas. Ingeniosus enim et sapiens es orator. A. Sed, heus! tu mihi hos sermones valere jube. Non enim laudum cupidine et ostentationis ista percurrimus, sed ut tuæ incolumitati et saluti studeremus. Laudes vero nihili facimus: sed amicam veritatem, et ecclesiasticas sententias et documenta amplectimur. Relictis igitur laudationibus, ambitiosis honorumque cupidis et appetentibus, propone quod vis, quidque mentem tuam turbat et commovit circa sententiarum verarum professionew. Dicebas, vir bone, hunc mundum a Deo fabricatum post intelligentias, quando ipsum oporφανῆναι observat Gregorius in ejus Vita, Tan. Τρία. Tres quidem liceat, tri: dicere religio sul. TAR. Υπομειδιάσας... σαρδώνιον. Proverbium vide apud Zenobium lib. v, Adag. 85; Diogenianua 1. viii, Adag. 5; Suidam Cent. 12, Adag. 63. Quos anctores junctos illustratosque doctiss. Schotto debemus. ΒΑ. Τῆς σῆς... υγείας. Saluti. GENEB. ΒΑ. Sanitati. TAR. Ἔξης. Persona hic conturbata sunt, ita ut ex facili possint corrigi. Ba.

tebat in rerum naturam induci: libere enim et bo- τὰ νοητά ὅτε ἔδει αὐτὸν ἐπεισαχθῆναι τοῖς οὗτ nitate, non autem necessitate, Deum condere. Sic Deum non in otio ante sensilis mundi opificium permanere dicebas: ut efficientem intelligentias, et in intelligentes naturas primum beneficia effum dentem, et ipsas suis gratiis implenten, alioqui tullo egentem eorum quæ ab ipso effecta sunt. Ex seipso enim esse opificem, et non ex iis quæ facta sunt per se enim sufficiens et perfectus Deus. Nonne ista confirmabas? B. Maxime. A. Acutus menteque et memoria polles, et nihil corum quæ investigabantur, oratione te fugit. B. Jocaris, ο fortunate, in regerendis laudibus, et ipse quidem non vis laudari, sed laudare, quanquam æqualitatem et justitiam in vita præcipue servas. A. Sed his nunc omissis, propositæ insistamus tractationi. Commemora ergo quod sermone cœpeTas illustrare. B. Dicebas me dicere, post mundum qui intelligentia percipitur, hunc qui sub sensum cadit, efo fectum esse, cum et corruptioni obnoxium esse euni, quatenus effectus esset, explicasti. Manere autem Deum in sua ipsius bonitate, citra illius noxam ullam et detrimentum, etiamsi mundus pereat, præclare et fortiter tua oratio demonstravit et evicit. Præterea dicebatur a te, necesse esse ut mundus transiutaretur et immortalis fieret, sustinens quamdam alterationem et commutationem in melius, et transformationem præsentis status, et suscipiens sublimiorem, sanctiorem et diviniorem. Nonne hæc sunt quæ dicebantur? A. Sane. B. Age igitur, mihi quod quæero responde. A. Quale id, quæso? σιν· ἐλευθερίᾳ γὰρ καὶ ἀγαθότητι καὶ οὐκ ἀνάγκη δημιουργεῖν τὸν Θεόν. Οὕτω τὸν Θεὸν μὴ ἐν ἀρ για πρὸ τῆς τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου δημιουργίας διαμένειν ἔλεγες, ὡς ἐργαζόμενον τὰ νοητὰ καὶ ταῖς νοεραίς φύσεσι πρῶτον τὰς εὐεργεσίας εκχέοντα, καὶ αὐτὰς τῶν αὐτοῦ χαρίτων ἐμπιπλῶντα, ἄλλως τε μηδενὸς δεδεῆσθαι τῶν πρὸς αὐτοῦ γεγονότων. Εξ ἑαυτοῦ γὰρ εἶναι δημιουργὸν καὶ οὐκ ἐκ τῶν γεγονότων· αὐτάρκης γὰρ καὶ τέλειος ὁ Θεός. "Η οὐ ταῦτα διεβεβαίους; Β. Πάνυ γε. Α. Καὶ ὀξὺς εἴ καὶ ἀγχίνους καὶ μνημονικὸς, καὶ οὐδέν σε τῶν σπουδαζομένων τῷ λόγῳ διέλαθε. Β. Παίζεις, ὦ μακάριε, περὶ τὴν τῶν ἐπαίνων ἀντίδοσιν καὶ οὐκ ἐθέλεις μὲν αὐτὸς ἐπαινεῖ σθαι, ἐπαινεῖν δὲ, καίτοι γε τὴν ἰσότητα καὶ τὸ δίκαιον διὰ βίου τιμῶν Α. Ταῦτά γε, ὦ ἀγαθὲ, τανῦν ἐάσαντες, τῆς προκειμένης ἐχώμεθα θεωρίας. Φάθι τοίνυν ὅ τί σοι ὁ λόγος διατρανοῦν ώρμητο. Β. Εφης ὁ δὴ ἔλεγον, ὦ μακάριε, μετὰ τὸν νοητόν κόσμον, τὸν αἰσθητὸν δὴ τοῦτον γεγενῆσθαι· ἡνίκα καὶ φθαρτὸν εἶναι τοῦτον εἰ γέγονε, διεσάφησας. Μένειν δὲ τὸν Θεὸν ἐν τῇ οἰκείᾳ ἀγαθότητι, μηδὲ μιᾶς λώβης αὐτῷ καὶ ζημίας περὶ ταύτην γινομένης καὶ τοῦ κόσμου φθειρομένου, παγκάλως ὁ λόγος καὶ ἀνδρείως ἀπέδειξέ τε καὶ διηγώνισται. Ελέγετο δὲ παρὰ σοῦ καὶ τοῦτο, ὡς ἀνάγκη μεταποιηθῆναι τὸν κόσμον, καὶ ἀπαθαν[ατ]ισθῆναι, καὶ ἀλλοίωσιν ύπου μεῖναί τινα καὶ μεταβολὴν τὴν πρὸς τό γε τὸ κρεῖττον, καὶ μετασχηματισμὸν δέξασθαι τῆς παρούσης κατα στάσεως, υψηλότερόν τε καὶ ἁγιώτερον καὶ θεότερον. Ἢ οὐ ταῦτα ἐλέγετο; B. Si mundum hunc Deus immortalem redditurus est, et transmutaturus, et in melius reformaturus; qua: ratio cur non a principio ipsum talem effecit, sed aliquando 287 post eum immortalitate induet? Aut enim ignorantia pulchri talem non efficiebat, qualem effecturus est aliquando, velut ex incuria, aut quod non posset, aut, quod nefas dictu, invidiæ labem non effugiet. Atqui procul a beata natura ignoratio, et imbecillitas, et invidia, et incuria: quid ad ista habes dicere? A. Nec ignoratione veri pulchri incorruptum non faciebat, nec quod non posset, nec rursum invidiæ Μετὰ τὰ νοητά. Hanc vero opinionem theologorum schola explosit. Tar. Genebrardus: Sic Deum non in actu ante sensilis mundi opificium. Legerat quippe, ut habet Anglicus codex ma., μὴ ἐνεργεία πρὸ τῆς τοῦ αἰσθητου. Αt Regius codex, μὴ ἐν ἀργία. Cui suffragalur similis locus infra, p. 141, 2: Μὴ διαμένειν δὲ ἐν ἀργία πρὸ τῆς τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου, δημιουργίας φαμέν: Ceterum non manere in otio antea hujus mundi sub sensum cadentis procreationem asserimus. LUC. Λ. Πάνυ γε. Β. Ιθ: οὖν μοι τὸ ἐρωτώμενον ἀπόκριναι. Α. Τὸ ποῖον δή; Β. Εἰ ἀπαθανατίζειν μέλλει τόνδε τὸν κόσμον ὁ Θεὸς, καὶ μεταποιεῖν καὶ ἀναπλάττειν ἐπὶ τὸ κάλλιον, τίς λόγος τοῦ μὴ τὴν ἀρχὴν τοιοῦτον αύτ τὴν πεποιηκέναι, ἀλλ᾽ ὕστερόν ποτε τὴν ἀθανασίαν αὐτὸν μεταμπίσχεσθαι; Η γὰρ ἀγνοίᾳ τοῦ καλοῦ τοιοῦτον οὐκ ἐποίει οἷον ποιήσει ποτέ, ὥσπερ ἐκ μεταμελείας, ἢ μὴ δυνάμενος, ἢ, ὁ μὴ θέμις εἰπεῖν, φθόνου πάθος οὐ διαφεύξεται. Πόῤῥω δὲ τῆς μακαρίας φύσεως ἄγνοια καὶ ἀσθένεια καὶ φθόνος καὶ μετ ταμέλεια· τί λέγειν ἔχεις πρὸς ταῦτα; Α. Οὔτε ἀγνοίᾳ, ὦ ἀγαθὲ, τοῦ ὄντος καλοῦ ἄφθαρτ τον οὐκ ἐποίει, οὔτε ὡς μὴ δυνάμενος, οὐδ᾽ αὖ φθόνου Ludis, o charum caput, ut redhostimentum offerendo laudes. Ba. Quamvis ad æqualitatem et justitiam vitam totam tuam conformaris. Ba. Απαθανατίζειν. In immortalitatem constituere, redigere. Eadem autem docent Athenagoras et Æneas Gazæus. BA. Τοῦ μὴ τὴν ἀρχὴν τοιοῦτον. Vide OEcumenium Commentario in secundam Epistolam B. Petri, c. 3, p. 214, et p. 218 editionis recentissimæ. BA.

παθήματι κρατούμενος. Εξω γὰρ φθόνος πᾶς, τοῦ a morbo victus. Nam longe abest a solo et summo μόνου ἀγαθοῦ καὶ αὐταγαθοῦ, καὶ ἀσθένεια τῆς δυσ νάμεως, καὶ ἄγνοια τοῦ σοφοῦ καὶ αὐτοσοφίας, καὶ τοῦ ἀτρέπτου ἡ μεταμέλεια. Αλλ' ἔδει, ὦ μακάριε, κατάλληλον εἶναι τὸ χωρίον τοῖς μέλλουσιν οἰκεῖν τὸ χωρίον καὶ μὴ ἀπᾴδειν τὸ οἰκητήριον παρά πολὺ τῶν ἐνδιαιτωμένων αὐτῷ. Ανάγκη τοίνυν ἡμῶν φθαρτῶν γεγονότων καὶ ρεόντων όσημέραι, καὶ τὰ περὶ ἡμᾶς τοιαῦτα γενέσθαι. Πάλιν δὲ εἰς ἀθανασίαν χωρούντων, καὶ ταῦτα ξυνέπεσθαι ἢ οὐ δοκεῖ σοι, τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ χαίρειν καὶ φίλον εἶναι καὶ σύντροφον; τοῦτο γὰρ καὶ τῆς παροιμίας ἀκήκρας, καὶ ὁ ποιητικὸς ἐδίδαξε λόγος. Β. Μανθάνω 8 λέγεις. Α. Οὕτω τοίνυν καὶ ὅδε ὁ κόσμος φυτῶν τε καὶ εἰδῶν παντοδαπών ποικιλίᾳ καὶ ζώων διαφοραῖς καὶ μυρίαις ιδέαις καταπεποικιλμένος τε καὶ ἐμπρέπων, καὶ τούτοις ἅπασι πρὸς τοῦ Θεοῦ διαλάμπων, ἔτι δ' αὖ καὶ τὰς λογικάς φύσεις τοὺς ἀνθρώπους ἔχων περιπολούσας ἐν αὐτῷ, δι' οὓς δὴ καὶ μάλιστα γέ γονε πρὸς τοῦ Θεοῦ· καὶ ἢν μόνην αἰτίαν εἰπών τις τοῦ γενέσθαι τοῦτον, οὐκ ἂν ἀμάρτοι· ὅμοιος ἑαυτῷ γίνεται, καὶ τὴν πρὸς τὰ μέρη συμφωνίαν ἀσπάζει ται. Έδει γὰρ τοῦτον μὴ παντάπασιν ἀπᾳδόντως συναρμοσθῆναι, ἀλλ' ἔχειν ἀμηγέπη τινὰ πρὸς τοὺς ἐνοικοῦντας ἐμφέρειαν. Ποία δ' ἂν ἦν ἡ ἐμφέρεια, εἰ τῶν μὲν γινομένων τε καὶ ἀπογινομένων καὶ χρόνῳ τῆς εἰς τὸ εἶναι παρόδου λαγχανόντων καὶ μετ᾿ οὐ πολὺ φθειρομένων (τοιαῦτα γὰρ τὰ ἐν γενέσει καὶ φθορᾷ ) & αὕτως ἀθάνατα διακεῖσθαι ἔμελλε πρὸς τοῦ Θεοῦ; Πῶς δ᾽ ἂν τοῦ φθειρομένου ὀφθαλμοῦ τὴν θείαν ὑπεδέξατο, καὶ τῶν ἄλλων απο σθήσεων δεκτικὰ ἦν, οὐρανὸς καὶ τὰ κατὰ οὐρανὸν κινούμενα, εἰ ἀθάνατα καὶ ἄφθαρτα καὶ ἀνώλεθρα ἐτύγχανεν ὄντα; Τὸ γὰρ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ πελάζειν ὅ τε λόγος καὶ ἡ τῶν πάλαι γεγονότων ἀνδρῶν σοφία καὶ αὐτὴ ἡ ἐνέργεια δείκνυσί τε καὶ διδάσκει. Αλλ' ἐπειδὴ προνοίᾳ καὶ εὐεργεσίᾳ τοῦ Δημιουργοῦ αὖθις ἀναβιωσόμεθα, τὰ σώματα λαβόντες ἀθάνατα καὶ πάσης μεταβολῆς ὑπέρτερα, μεθ' ὧν καὶ ἐπολιτευσάμεθα, καὶ εἰς τόνδε τὸν βίον παρήλθομεν (ού γὰρ δὴ καθόλου καὶ διηνεκεί φθορᾷ κατεδίκασεν Τὸ χωρίον. Priore loco omittenda puta hac verba. BA. Συνέπεσθαι. Nostrum exemplum sequi. ΒΑ. "Ομοιον τῷ ὁμοίῳ χαίρειν. Ex Homerico. Ως αἰεὶ τὸν ὅμοιον ἄγει Θεὸς ὡς τὸν ὅμοιον. Plato Sympos., ὁ γὰρ παλαιός λόγος εὖ ἔχει, ὡς ὅμοιον ὁμοίῳ ἀεὶ πελάζει. Quis nescit? TAR..Prolert ex Aristotele lib. 1x Moralium Erasinus proverbium, ὅμοιον ὁμοίῳ φίλον, simile simili amicum; et ex Homero Ὀδυσσ. Ρ· Ὡς αἰεὶ τὸν ὅμοιον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὅμοιον· Ad similem Deus adducit similemque paremque. Plato ilem in Convivio: Ο γὰρ παλαιός λόγος εὖ ἔχει, ὡς ὅμοιον ὁμοίῳ ἀεὶ πελάζει Scile quidem veleri proverbio feruur, simile simili semper hærere. Quo alludit et Zacharias p. 135, 14, 25. Duc. Αύτως quis dubitet legere pro αὐτό;? TaR. Iu man. Regio et Anglico apographo legebatur, & aúτὸς ἀθάνατα διακεῖσθαι. Doctissimus Tarinus corri gendum censuit ediditque, & αὕτως ἀθάνατα Hujusmodi enim sunt quæ generantur el corrumpuntur, bono omuis invidia, imbecillitas a potentia, η Spiente et ipsa sapientia ignoratio, ab immutabili poenitentia. Sed oportebat congruere locum cum iis qui illum inhabitaturi erant, neque multum discrepare domicilium ab iis qui in eo victuri erant. Necesse est igitur, cum nati simus mortales, et fluamus quotidie, ea etiam quæ nobis circumfusa sunt, talia effecta esse. Rursus autem cum immortalitatem inibimus, hæc quoque consequi. Nonne sentis simile simili gaudere, esseque amicum et contubernale? banc enim audivisti parœmiam, hoc et docuit poeticum dictum. B. Intelligo quæ dicis. A. Sic etiam hic mundus stirpium et specierum omnis generis varietate animantiumque diversitatibus et innumeris formis distinctus atque exornatus, et bis omnibus Dei beneficio fulgens: praterea etiam rationis participes naturas, homines habens in ipso eminentes, quorum causa præcipue sane procreatus est a Deo, quamque causam solain esse qui dixerit, cur sit effectus, non aberrabit: similis sibi ipsi efficitur, et cum partibus consensionem complectitur. Οportebat enim ipsum non plane discrepanter coaptari, sed habere aliquo modo cum incolentibus convenientiam. Qualis vero esset convenientia, si quidem aliis intereuntibus et orientibus, et tempore transitum in rerum naturam sortientibus, et aliquanto post pereuntibus (talia enim sunt quæ sub ortum et interitum cadunt), ipse immortalitate afficiendus erat a Deo? Præterca quomodo mortalis oculi aspectu cepissent, et aliorum sensuum capacia fuissent, cœlum et quæ cœli motu convertuntur, si fuissent immortalia et incorrupta et interitus expertia? Simile enim ad simile accedere ratio, et veterum sapientia, ipsaque experientia ostendit et docet. Verum quoniam providentia et beneficentia Opificis rursum reviviscemus, adipiscentes corpora immortalia, omniumque mutatione superiora, cum quibus et hoc ævum transegimus, et in hanc vitam processimus (non enim prorsus, et perpetuo exitio nos figmenta raquæ frustra adeo immor]talia facta essent. Monten tius duplicem adfert emendationem, καὶ ὁ αὐτὸς ἀθάνατος διακεῖσθαι νει αὐτὸς ἀπαθανατίζεσθαι ἔμελλε. Itaque pendet sententia ab illis verbis, qua lis vero esset convenientia; et finitur, periodus, illis, ipse immortalitate afficiendus erat Deo. Favet posteriori correctioni, quod dixit initio hujus paRinæ: Εἰ ἀπαθανατίζειν μέλλει τόνδε τὸν κόσμον ὁ Θεός' ει ρ. 136, 4: Εἰ γὰρ τοὺς ἀνθρώπους ἀθανά τους ποιεῖν ἔμελλε et p. 141, 13: Σὺν τοῖς ἡμετέ ροις σώμασιν ἀπαθανατίζεσθαι. Cum nostris coreribus immortalitate donari. Ita demum locutus est Justinus in Quæstionibus Græcis, 44: Πῶς οὐκ ἔστι δυνατὸν τὸ ἀθανατίζεσθαι τοὺς νεκρούς, βουληθέντος τοῦ Θεοῦ; Quomodo fieri non potest ut non moτικέ immortales fiant, Deo volente? Duc. Σώματα λαβ. ἀθάνατα, Eadem omnia habes apud Encam. Emendationes Jo. Tarini per omnia hic sunt sequendæ; Genebrardus paruni oculatus fuit. ΒΔ.

tionem participantia addixit Deus summe bonus), ἡ ἡμᾶς τὰ λογικά πλάσματα ὁ ᾿Αγαθό; (68)), έδει πά oportebat rursum quæ nobis circumfunduntur talia esse, quafia et nostra corpora, gloriæe et immortalilalis plena, et soluta omni mutatione et alteratione, ut simile simili propinquet et adhæreat. Ista est ratio, beate vir, cur non ab origine hæc universitas immortalis et incorrupta a Deo producta sit. B. Dubio dubium mihi solvisti, amice vir. Nam si etiam homines facturus erat immortales, cur beneficentiam suam differt? cur non simul cum ortu immortalia omnia effecit? λιν τὰ περὶ ἡμᾶς τοιαῦτ᾽ εἶναι οἷάπερ καὶ τὰ ἡμέτερα σώματα, δόξης τε καὶ ἀθανασίας ἔμπλεα, καὶ πάσης μεταβολῆς καὶ ἀλλοιώσεως ἐλεύθερα· ὅπως τὸ ὅμοιον τῷ ὁμοίῳ πελάζῃ τε καὶ θιγγάνῃ. Οὗτος ὁ λόγος, ὦ μακάριε, τοῦ μὴ ἀνέκαθε τάδε τὸ πᾶν ἀλά νατον καὶ ἀνώλεθρον πρὸς τοῦ Θεοῦ γεγονέναι. Β. Απορίᾳ μοι τὴν ἀπορίαν διαλέλυκας, ὦ ἑταῖρε, Εἰ γὰρ δὴ καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀθανάτους ποιεῖν ἔμελλε, τί τὴν εὐεργεσίαν ἀναβάλλεται; Τί δὲ μὴ ἅμα τῇ γενέσει, ἀθάνατα πάντα ἐποίει; Α. Ακουε οὖν, φασί, μάλα καλοῦ λόγου ἂν Μωϋσῆς μὲν ὁ θεσπέσιος προφήτης καὶ νομοθέτης συνέγραψεν, ἀληθῆ δὲ ὄντα ὁ λόγος ἐφρασεν τὸν Ο γὰρ Δημιουργὸς καὶ ποιητὴς τοῦδε τοῦ παντὸς μετὰ τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ θαλάττης γένεσιν, ἡλίου τε καὶ σελήνης, καὶ ἀστέρων, καὶ τῶν ἐν οὐ ρανῷ καὶ γῇ, ἀέρι τε καὶ θαλάττῃ διαιτωμένων, ἄνθρωπον δημιουργῶν (ἔδει γὰρ οἷα βασιλεῖ τε καὶ δαιτυμόνι ὑπὸ τοῦ πάντων βασιλέως καὶ ἑστιάτορος προετοιμασθῆναι τὰ βασίλεια καὶ τὸ συμπόσιον καὶ τὰ τῆς ἑστιάσεως· εἶθ' οὕτως τὸν ἐπὶ γῆς χειροτονοθῆναι καὶ προβληθῆναι βασιλέα καὶ δαιτυμόνα τῶν ἀγαθῶν ὧν ὁ μέγας προς θηκεν εστιάτωρ·) ὁ γοῦν ἀγαθὸς Ποιητὴς τὸν ἄνε θρωπον δημιουργῶν καὶ νοεράν ψυχὴν, ἣν δὴ εἰκόνα αὐτοῦ οἶδεν ὁ λόγος, αἰσθητῷ σώματι συγκρίνων τε καὶ συνδέων, καὶ ἀνέκαθεν τὰ τῆς ἀθανασίας σπέρο ματα διὰ τῆς ἀθανάτου ψυχῆς τοῖς σώμασιν ἐγκατασπείρων, ὅπως ἂν τῆς εὐεργεσίας τ' ἀγαθοῦ καὶ .A. Ausculta præclarum sermonem quem divinus ille propheta et legislator Moses scripsit, quem et verum esse ratio deprehendit. Nam Opifex et elfector bujus universi, post cœli et terræ et maris procreationem, itemque solis, lunæ, stellarum, et eorum qui in caelo, terra, aere et mari degunt, hominem condens (oportebat enim quasi regi et convive ab omnium rege et epuli magistro praparari regias ædes et convivium, et quæ ad epulationem pertinent, deinde sic regem super terram imponi, et produci regem, et convivam bonorum quæ magnus epuli magister apposuerat), hominem, inquam, condens 288 bonus ille Opifex, mentemque intelligentem quam sane imaginem ipsius esse agnoscit ratio, cum corpore quod sub sensum cadit componeus et colligans, et ab ortu primo immortalitatis semina per immortalem animam corporibus inserens, ut beneficentiam boni et contemplationem sentirent etiam insensilia, ac per mistionem intelligentis essentiæ, et temperationem cjus particeps " τῆς θεωρίας αἰσθάνοιτο καὶ τὰ ἀναίσθητα, καὶ διὰ esset, suæ potestatis faciebat, ut a necessitate liberum, solutum, et sui juris. Illa enim est nota et tessera ratione praesertim iustructæ natura, imago et imitatio superui regui: et prænium illud immortalitatis legem præbuit, ut nosset Dominum, neque se sine rege ac domino esse sciret, quantumvis eorum quæ sunt super terram rex esset constitutus id profectum e beneficentia Dei, qui eum regem constituit. Præclarum enim est suain servilem conditionem agnoscere, quod arrogantiam, et audaciam, et superbiam et fastumn exterminal, pri- ῾Ο ἀγαθός. Non puto alibi sic loqui Zacha- p riam. Itaque et isthic voculam adjecerim: Ο αγαθὸς Θεός. ΒΑ. Ακουε οὖν, φασί, μάλα καλοῦ λόγου. Similia apud Æneam ad finem. BA. De Moysis auctori are apud veteres, etiamn extra veritatem, scriptores, caput dedimus secundo volumine Adversariorum. Moysis cosmopoeiam cum gentilium compositam habes apud Theophilum lib. 1 Ad Autolycum. BA. Δαιτυμόνι. Conviva, hospiti ad mensam, ad epulas invitato. Vide Hesychium, qui etiam coquos hac voce censitos autumat. BA. ῾Εστιάτορος. Praebitoris. Sic enim exhibitorem epularum vocatum alibi ostendimus. BA. Τῶν ἀγαθῶν. Hoc est bonorum, ciborum salubrium et bene apparatorum. Petronius de delicato tali, etc. Vide; non repetenda enim hic sunt quae scripsimus Adversar. lib. et inedito, c. 2. Sequentia eadem habes apud Æneam nostrum. Et τῆς μίξεως τῆς νοερᾶς οὐσίας καὶ συνανακράσεως τούτου μετέχοι, αὐτεξούσιον ἐποίει καὶ ἀνάγκης Ελεύθερον, ἄφετόν τε καὶ αὐτόνομον. Τοῦτο γὰρ γνώρισμα, καὶ σύνθημα λογικῆς μάλιστα φύσεως, καὶ εἰκὼν καὶ μίμησις τῆς ἄνω βασιλεία;" ἆθλόν τε τοῦτο ἀθανασίας, νόμον παρείχεν, ὅπως γνωρίζοι τὸν Δεσπότην, καὶ ὡς οὐκ εἴη αβασίλευτός τε καὶ ἀδέσποτος εἰδείη, εἰ καὶ τῶν ἐπὶ γῆς γεγόνε: βασιλεὺς εὐεργεσίᾳ τοῦ βασιλέα πεποιηκότος. Χρῆμα γάρ τι καλὸν ἡ τῆς δουλείας ἐπίγνωσις ὑπερηφανίαν καὶ αὐθάδειαν καὶ τύφον καὶ ἀλαζονείαν fuerunt utique duo egregii isti scriptores unius magistri discipuli; ita plane eadem commentati sunt. Nec est unus tamen omnino auctor. BA. Εἰκὼν καὶ μίμησις. Sibylla: "Ανθρωποι θεό. πλαστον ἔχοντες ἐν εἰκόνι μορφήν. Manilius. Eremplumque Dei quisque est in imagine parva. Ovidius: Finxit in effigiem moderantum cuncta deorum, elc. BA. Γεγόνει βασιλεύς. Olympus Nemesianus in Halieutico, Ovidio vulgo ascripto: Accepit mundus regem. Ovidius: [Sunctius his animal mentisque cupacius alta [Deerat adhuc, et quod dominari in cætera postel: [Naius homo est. De hominis decoribus 10bilem librum habemus Nemesii, philosophi Christiani quantivis pretii. ΒΑ. Δουλείας ἐπίγνωσις. De dignitate agnile recte servitutis, utque ea per omnia distributa sit, pulchris versibus Papinius noster lib, 111, carm, 3 Silvarum, Lacrymis Etrusci, olim servi, post sul imperatoribus diversis magnis rebus admoti: [Nec

ὑπερορίζουσα, τὸ πρῶτον καὶ τελευταῖον κακόν πum et extremnum malum, et omnino spiritus καὶ ὅλως συνάγουσα τὰ φρονήματα, καὶ τοῦ, Γνῶθι σαυτόν, τοῦ γράμματος ἀναμιμνήσκουσα τοῦ Δελτ φικοῦ Ολιγωρήσας δὲ τοῦ νόμου, καὶ ἧττον φροντίσας ὁ ἄνθρωπος τοῦ νομοθέτου, τῆς ἀθανασίας, *; εἰ φύλαξ ἐγεγόνει του νόμου, μετελάγχανεν, έχε πίπτει, καὶ τιμᾶται τὴν διάλυσιν. "Εδει γὰρ μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατον εἶναι, καὶ τοῦτ᾽ εὐεργεσίᾳ τοῦ βασιλέως, και νομοθέτου καὶ δημιουργοῦ. Κακὸν δ' ἂν εἴη ἡ τῶν βασιλικῶν προσταγμάτων καταφρόνησις καὶ ἀφροντιστία, καὶ ἡ περὶ τὸν εὐεργέτην ὀλιγ ωρία ἥκιστα γραφήν αχαριστίας ἀποφυγγάνουσα. Ταύτην δὴ ἀρχὴν καὶ τοῦ ἄλλου τῆς κακίας ὁμαδοῦ, καὶ τοῦ ἐσμοῦ τῶν τῆς ἀβουλίας, καὶ ἀκολασίας ἡδονῶν ὁ ἄνθρωπος ἐποιήσατο· οὗτος ὁ λόγος τῆς λύσεως, ἥδε τῆς ἀναπλάσεως καὶ τῆς ἀθανασίας αἰτία, ἕτερον οὐδὲν ἢ ἀγαθότης Θεοῦ καὶ οἶκτος περὶ τὸν πεπτωκότα καὶ φιλανθρωπίας ὑπερβολή. Ελεήσας γὰρ ὁ δημιουργὸς τὸ πλάσμα, καὶ νικᾶσθαι τοῦτο πρὸς τῆς κακίας μὴ ἀνασχόμενος, διαλύει μὲν τὸ ὑποδεξάμενον τὸ κακὸν ἀγγεῖον, ἀναπλάττει δὲ αὖθις, καὶ ἀναχαλκεύει, τῶν μοχθηρῶν ἕξεων καὶ τύπων ἀπηλλάγμενον ἵνα μήτε ἀθάνατα νοσῶμεν· μηδ' αὖ πάλιν ἀϊδίῳ φθορᾷ καὶ διηνεκεῖ, τὸ πλάσμα καταδικάζοιτο, ἐπ' ἀθανασία τὴν ἀρχὴν γεγονός. 'Αλλ' ἐπειδὴ κακία τῆς λύσεως προηγήσατο, καὶ νόμου ὑπεροψία, ἔδει πάλιν ἀρετὴν καὶ νόμου φυλακὴν καὶ ἀναμαρτησίαν καθηγήσασθαι ἀναπλάσεως καὶ τῆς ἀθανασίας. Διὰ ταῦτα, ὦ μακάριε, αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ νομοθέτης καὶ βασιλεὺς, ἄνθρωπος γίνεται, καὶ μένει Θεὸς, καὶ αὐτὸς ὁ τῆς φύσεως δημιουργὸς ἰᾶται τὰ τῆς φύσεως ἀρρωστή ματα· καθαρὰν δείξας ἐν ἑαυτῷ καὶ ἐλευθέραν τὴν φύσιν, καὶ ἀλώβητον καὶ ἀπήμαντον, πρὸς δὲ καὶ ἀθόλωτον πάμπαν καὶ ἀναμάρτητον· καὶ ὁδὸς για νεται τῆς ἀθανασίας τῷ πλάσματι, καὶ καθηγεμών, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀρχὴ καὶ ὑπόθεσις, ἀναστήσας τὸ σῶμα καὶ ἀπαθανατίσας, ὅπερ ἐκ τῆς ἡμετέρας φύσεως καὶ οὐσίας αὐτὸς ὁ Λόγος καὶ δημιουργός ἤνωσεν ἑαυτῷ μετά ψυχῆς ἀνθρωπείας καὶ νοερᾶς δηλονότι, ἵνα πᾶσαν ἀναχαλκεύσῃ τὴν φύσιν. " γὰρ λόγῳ τοῦ πρώτου ἀνθρώπου ὑποδεξαμένου τὴν διάλυσιν καὶ τὴν πρὸς βραχὺ φθορὰν διὰ τῆς πλημμε λείας, τὸ γένος ἅπαν τοῖς αὐτοῖς ἐτιμᾶτο· τούτῳ τῷ λόγῳ αὐτοῦ τοῦ δημιουργοῦ τοῦ μείναντος Θεοῦ, καὶ γενομένου ἀνθρώπου, ἐν ᾧ μηδὲν εἶδος μηδὲ κίνημα ἑαυτῆς ἢ κακία εὕρετο (ἦν γὰρ ἡ πηγὴ τῶν ἀρετῶν καὶ τῆς ἁγιότητος, καὶ ἡ ἀτρεψία καὶ ἡ pudor iste tibi; quid enim terrisque poloque [Parendi sine lege manet? vice cuncta reguntur [Alternisque regunt, etc., quæ plura sunt. ΒΑ. Τὸ πρῶτον καὶ τελευταῖον κακόν. Super - biam dicit, tali elogio etiam apud poetas notatam. De sacris libris notum B. Augustini dictum; Hinc inde iis alia mala et vitia notari superbiam ſere omnibus paginis, factis, dictis, exemplis, etc. Ba. Γνῶθι σαυτόν. Veterum litteris commendl;. tissimam sententiam; quam nostro ævo plenis bonæ mentis et litteraturæ: libris illustravit Diodorus Tueldenius. Βλ. Ολιγωρία. Despectio, contemptus, vilipensio.Ba. comprimit, et in memoriam revocat Delphicam inscriptionem, Nosce te ipsum. Homo autem contemnens legem et minus curans, legislatoris immortalitate, quam, si custos exstitisset, sortitus fuisset, excidit, et punitur dissolutione. Οportebat enim malum non esse immortale, idque beneficio summi regis, et legislatoris, et opificis. Malum autem fuerit regiorum jussuum contemptio et negleclio, et erga suum benefactorem incuria et despicatus minime culpam ingrati animi effugiens. Hoc igitur principium alterius vitiorum turbæ et aggregationis voluptatum, temeritatis et intemperantiæ, homo sibi fecit: hæc ratio dissolutionis, hæc reformationis et immortalitatis causa, nibil aliud quam Dei bonitus, et commiseratio ejus qui ceciderat, benignitatisque exsuperantia. Miseratus enim opifex suum opus, et ipsum vinci a malo minime ferens, dissolvit quidem vas mali receptaculum, sed iterum refingit reducit que, pravos labi tus et formam delens, ne perenniter ægrotemus, neque rursus perpetuo interitu et sempiterno opificium suum damnet, ad immortalitatem a principio factum. Verum postquam malum dissolutionis auctor fuit et dux, itemque legis despicientia, rursum oportebat virtutem et legis observationem et vacuitatem peccati, restitutionem et immortalitatem antecedere. Proinde, fortunate vir, ipse Deus et legislator et rex, homo efficitur, et manet Deus, ac ipse naturæ opifex curat naturæ ægritudines, puram in seipso ostendens, et liberam noxæ labisque expertem naturam; præterea etiam plane incontaminatam et peccati vacuam: viaque efficitur immortalitatis suo opificio atque dux, et ut semel dicam, principium et causa exsuscitans corpus et immortalitate afficieus, quod e nostra natura et essentia ipsum Verbum et opifex sibi ipsi univit cum anima humana et intelligenti, ut universam reformaret naturam. Qua eniin ratione, ubi primos homo subjectum sese reddidit dissolutioni et brevi corruptelæ sua socordia, universum genus iisdem multatum est: ea ipsa ratione per opificem Dewi permanentein, et interea effectum hominem, in quo nullam speciem aut motum sui ipsius malum invenit (erat enim fous cunctarum virtutum et sauctitatis, et ipsa mutationis et peccati immunitas), in universum genus causa immortalitatis et incorruptibilitatis signa transmittentur. Γραφήν. Culpam, accusationem, poim legibus constitutam. Vile Hesychium. Ba. Εσμοῦ. Examinis, ebullitionis, gregis densioris. Idem Ηesychius: Έσμός, ὄχλος, πλῆθος, συναθροισμός· κυρίως δὲ ἐπὶ μελισσῶν ἀθροίσματος. Male vomitus, velut εμέτου legeretur, vertit. 1ο. Nemo inlicias ierit legendum ἀπηλλαγμένον, νεὶ ἀπηλλειμμένον. 'TAR. Recie corrigit doctiss. Ta είπας, ἀπηλλαγμένον. Veram sententiam animo etiam habuit Genebrardus; sed nescio an textom integrum sit secutus. Melius omnino Tarinus. Βλ. Neque speciem ullam neque affectionem malitiæ infuisse Christo dicit, Anima et corpore

ZACHARLE MITYLENES EPISCOPI ἀναμαρτησία), ἐπὶ πᾶν τὸ γένος παραπεμφθήσεται ἡ ὑπόθεσις τῆς ἀθανασίας καὶ τὰ τῆς ἀφθαρσίας συνθήματα 289 llabes, clarissime, causam cur a principio cum ipso ortu immortales non simus effecti. Tu igitur oppositione usus et comparatione per teipsum differentiam opinionum considera et disce. Illi coæternum opifici hunc mundum opinantur, non permittentes Deum omnibus rebus secundum omnia et in omnibus præstare et excellere, sed circumscriptum et corporatum ad eamdem gloriam cum immensa et incorporea natura evehunt. Atque, ut in quit Basilius ille magnus veritatis doctor, cum qui natura corruptibilis est et omnino dissolvetur, ut ostendunt partes et compositio, si quidem omnino id quod compositum est, etiam dissolvetur, parem faciunt ei qui est incorruptibilis, noxæ expers, revera consistens, et semper eodem modo se habens: quin et Deum efficiunt cum et ejus partes, imperiti el agrestes, providentia et consilio opificem esse Deum non concedunt, expertem electionis, et causam mundi esse ipsumn exemplo pervulgato commiDiscuntur. Rursum autem propriis, juxta parœmiam, capti sunt penuis. Eum enim qui a bono effectus est et praeclare coagmentatus, non oportere currumpi aientes, de singulis hominibus interrogali, quorum causa maxime hæc universitas fabricata est, ut nascantur et intereant: a bono Deo facti, et praclare coagmentati, velut boni Dei opificia, harent, et magis muti quam lapides aut pisces, redduntur. Præterea hunc mundum minime habere a seipso immortalitatem confitentes: ut enim audivi quemdam e discipulis Platonis triumphanten, si cogitatione abstraheretur ab universo Opifex, aut si non contineret, et quæ condita sunt stabiliret, complectereturque ea quæ ab ipso producta sunt, cassa omnia perirent, et interitus atque corruptela universi sequeretur: istud, inquam, sic confitentes: solem, luna:n, et, ut summatim dicam, septem qui vocantur planetæ, ipsumque coelum deos esse prædicant, et causa eorum quæ sigillatim geruntur, cum natura sint corruptibiles, sic eos deos notis comminiscuntur, et magnum et præstantissimum deitatis nomen et numen contumelia afficiunt, et deprimunt ad tabem noxæ corruptelæque expertem naturam. Ac hæ quidem istorum sunt opiniones, imo vero de universitate furiosæ narrationes, et commenta errorisque licentia. Nostra autem de rebus sententia, et veritatis oratio talis est: Deum purissimo ab omni infectione intrinseca et actione externa. ΒΔ. Συνθήματα. Insignia, ut interpretatur Cyrillus glossographus. Nec male Genebrardus, tesseτας. Βλ. Βασίλειος ὁ μέγας τῆς ἀληθείας διδάσκα 2ος. Sic Theodoritus erat. 4. Βασίλειος ὁ μέγας, ὁ τῆς οἰκουμένης φωστήρ. TAR. Όντως ὄντι. Sine principio, substantialiter in et ex se ipso exsistenti. Ha in S. Scriptura ipsam se dici vult Deus, ut qui nomen aliud non admittat, sed sit ipsum illud ex quo sint omnia, et Εχεις, ὦ φιλότης, τὴν αἰτίαν τοῦ μὴ τὴν ἀρχὴν ἡμᾶς ἀθανάτους ἅμα τῇ γενέσει κατασκευασθῆναι. Αὐτὸς τοίνυν ἀντιπαραθέσει χρώμενος ἐκ συγκρίσεως παρά σαυτοῦ τὸ διάφορον τῶν δοξασμάτων ἄθρει καὶ καταμάνθανε. Ἐκεῖνοι συναΐδιον τῷ Δημιουργῷ τόνδε τὸν κόσμον ὑποτοπάζουσι, μὴ ἑῶντες τὸν Θεὸν πάντων τῶν ὄντων κατὰ πάντα καὶ ἐν πᾶσι προὔχειν καὶ διαφέρειν· ἀλλὰ πρὸς τὴν αὐτὴν δόξαν ἀνάγουσι τὸν περιγεγραμμένον καὶ σῶμα ἔχοντα ὑλικὸν, τῇ ἀπεριλήπτῳ καὶ ἀσωμάτῳ φύσει· καὶ ᾗ φησι Βασίλειος, ὁ μέγας τῆς ἀληθείας διδάσκα λος τὸν φύσει φθαρτὸν καὶ πάντως διαλυθη σόμενον, ὡς δείκνυσι τὰ μέρη καὶ ἡ σύνθεσις, εἴπερ πάντως τὸ συντεθειμένον καὶ διαλύεται, ἴσον ποιοῦσι τῷ ἀνωλέθρῳ καὶ ἀφθάρτῳ καὶ ὄντως ὄντι καὶ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχοντι· θεολογοῦσί τε τοῦτον, καὶ τὰ τούτου μέρη, ἀμαθαίνοντες καὶ ἀγροικιζόμενοι, προ νοίᾳ καὶ βουλήσει δημιουργὸν εἶναι τὸν Θεὸν οὐ συγ χωροῦσιν· ἀπροαίρετον αὐτὸν αἰτίαν τοῦ κόσμου, διὰ τοῦ πολυθρυλλήτου παραδείγματος ὑποτα πάζοντες. Πάλιν δ' αὖ τοῖς ἰδίοις κατὰ τὴν παροιμίαν ἑάλωσαν πτεροῖς Τὸν πρὸς ἀγαθοῦ γὰρ γεγν νότα, καὶ καλῶς ἀρμοσθέντα μὴ φθείρεσθαι δεῖν λέ γοντες, περὶ τῶν κατὰ μέρος ἀνθρώπων ερωτώμενο, δι' οὓς μάλιστα τόδε τὸ πᾶν γέγονεν, ὅπως γίνει τα: καὶ φθείρονται πρὸς ἀγαθοῦ τοῦ Θεοῦ γεγονότες καὶ καλῶς ἀρμοσθέντες, ὡς ἀγαθοῦ Θεοῦ δημιουργή ματα, πεπήγασι, καὶ ἰχθύων καὶ λίθων ἀφωνότερο: γίνονται. Πάλιν δ' αὖ τόνδε τὸν κόσμον μὴ ἐξ αὐτοῦ τὴν ἀθανασίαν ἔχειν ὁμολογοῦντες· ὡς γὰρ ἤκουσα τῶν Πλάτωνος μυσταγωγῶν τινος κομψευομένου, εἰ ἐπινοίᾳ χωρισθείη τοῦ παντὸς ὁ δημιουργός, ἢ τοῦ συνέχειν τε καὶ τὰ δημιουργηθέντα κρατύνειν καὶ περιδράττεσθαι τῶν πρὸς αὐτοῦ γεγονότων, φρούδα τὰ πάντα οἰχήσεται, καὶ ἀναίρεσις καὶ φθορά γίνει ται τοῦ παντός· τοῦθ᾽ οὕτως ὁμολογοῦντες κλιών τε καὶ σελήνην καὶ συνελόντι φᾶναι, τοὺς ἑπτὰ λεγομέν νους πλανήτας, καὶ αὐτὸν τὸν οὐρανὸν θεοὺς εἶνα φασι· καὶ τῶν κατὰ μέρος οικονομουμένων αἰτίους, τοὺς φύσει φθαρτούς· καὶ τούτους θεοὺς ἡμῖν ἀναπλαττόμενοι, καὶ τὸ μέγα καὶ περιμάχητον τῆς θεό τητος όνομά τε καὶ πρᾶγμα καθυβρίζοντες, καὶ καταβιβάζοντες εἰς φθορὰν τὴν ἀκήρατον φύσιν καὶ ἀπήμαντον. Ταῦτα μὲν ἐκείνων τὰ δοξάσματα· μπλο λον δὲ τὰ περὶ τοῦ παντὸς θυμώδη διηγήματα καὶ ἀναπλάσματα, καὶ ἡ αὐτονομία τῆς πλάνης qui semper idem substantialiter exstiterit Ba. Διὰ τοῦ πολυθρυλλήσου παραδείγματος. Traductissima demonstratione. Putes et argumentationem vel inductionem non incommode interpretari. BA. Τοῖς ἰδίοις.... πτεροῖς. Suis sibi alis capti sunt. Proverbium ab avibus visco oblærentibus sumptum. ΒΑ. forte μυθώδη. Αυτονομία τῆς πλάνης. Αuctoritas qurdam errandi. Respicit ad supercilia philosophica. Ins:gre tale in Theophrasto describit Æneas noster. Ba.

pio carentem, sempiternumque confitemur: mundum autem hunc qui sub sensum cadit et cernitur, productum esse post eorum quæ sunt, effectionem. Ordine enim et consequentia efficit Opifex, ne in rebus ulla sit inordinatio. Ordinis enim vacuitas, non est Dei, sed casus. Sic Deum ex se ipso esse opificem, et non ex rebus procreatis. Cæterum non manere in otio ante hujus mundi sub sensum cadentis procreationem asserimus, utpote efficientem res quæ intelligentia percipiuntur, et minime necessi tate ad res condendas adductum, Præterea mundum astitisse ipsi ab æterno neutiquam dicimus atque consecutum esse; ne cum causam universitatis consilii electionisque vacuam statuamus, quasi inΗ δὲ ἡμετέρα περὶ τῶν ὄντων δόξα, καὶ ὁ τῆς ἀλη- solumn increatum, naturaque immortalem, princi θείας λόγο; οὗτος· τὸν Θεὸν μόνον ἀγένητον, καὶ φύσει ἀθάνατον ἄναρχόν τε καὶ ἀΐδιον ὁμολογοῦμεν τὸν δὲ κόσμον τοῦτον τὸν αἰσθητὸν καὶ ὁρώμενον, γεγενῆσθαι μετὰ τὴν τῶν ὄντων δημιουργίαν. Τάξει γὰρ καὶ ἀκολουθίᾳ δημιουργεῖ ὁ Δημιουργός, ἵνα μηδὲν ἐν τοῖς οὖσιν ἄτακτον εἴη. Τὸ γὰρ ἄτακτον, οὐ Θεοῦ, ἀλλὰ τοῦ αὐτομάτου. Οὕτω τὸν Θεὸν ἐξ ἑαυτοῦ μὲν εἶναι δημιουργὸν, καὶ οὐκ ἐκ τῶν γεγονότων μὴ διαμένειν δὲ ἐν ἀργίᾳ πρὸς τῆς τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου δημιουργίας φαμὲν, ὡς ἐργαζόμενον τα νοητά· καὶ οὐκ ἀνάγκῃ ἐπὶ τὴν τῶν ὄνο των δημιουργίαν ἐλθόντα· οὐδ᾽ αὖ παρυποστῆναι τὸν κόσμον αὐτῷ φαμεν ἐξ ἀϊδίου καὶ παρακολουθή σα: ἵνα μὴ τοῦτον ἀπροαίρετον αἴτιον εἰσἄγωμεν τοῦ παντός· οἷον περίττωμά τε φυσι- ducentes natura appendicem et quasi corollarium, κὸν ἢ ἐφόλκιον ἐπαγόμενοι· ἀλλ' ἀγαθότητος περιουσίᾳ καὶ βουλήσει δημιουργὸν εἶναι τῶν ὄντων ὁμολογοῦμεν. Τὸν δὲ κόσμον φύσει φθαρτὸν ἐπιστάμεθα· γέγονε γάρ φθείρεσθαι δέ φαμεν, οὐ πάμε παν, ἢ ἐς ἀΐδιον διὰ τὴν ἀγαθότητα τοῦ πεποιηκότος, ἀλλὰ μετασχηματίζεσθαι πρὸς τὸ κάλ λιον καὶ σὺν τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ἀπαθανατίζεσθαι, μετὰ τὸ καθολικόν συμπέρασμα Οὐδὲν γὰρ τῶν δι' ἑαυτὰ πρὸς τοῦ ἀγαθοῦ γεγο νότων, διηνεκεί φθορᾷ παραδοθήσεται. Καὶ ἡ πρὸς βραχὺ δὲ φθορά, ἐπ᾿ εὐεργεσίᾳ τῶν λογικῶν ἐπῆκται πρὸς τοῦ ἀγαθοῦ, ὡς ἂν μὴ ἀθάνατα νοῶμεν "Αμα δὲ καὶ διὰ τῆς τούτων πρὸς βραχὺ φθορᾶς, καὶ τοῦ μετασχηματισμοῦ, μανθάνωσιν αἱ sed bonitatis exsuperantia et voluntate opificen esse rerum profitemur. Mundum vero natura corruptibilem scimus: effectus enim est: corrumpi autem affirmamus non omnino aut in perpetuum, propter bonitatem effectoris, sed transmutari in melius, et cum nostris corporibus immortalitate donari post universam consunimationem. Nibil enim eorum quæ propter se a summo bono confecta sunt, perpetuo corruptioni tradetur. Brevis autem corruptio, beneficii erga res rationis participes causa inducta est a summo bono, ne immortalia cogitemus, utque simul ex earum non diuturna corruptione et transformatione discerent naturæ intelligentes se non necessitate suæ natura, sed (Ε1) Τῶν ὄντων. Angelos intelligit, ut apparet e inducentes redundantiam quamdam physicam aul seq. Caute lege; nam innuere videtur angelos creatos ante mundum corporeum; quæ sententia jam absque teneritate adstrui non potest. Vide S. Tho mam, 1 part. q. 61, art. 3; atque ejus interpretes. GENEB. Καὶ οὐκ ἐκ τῶν γεγονότων. Materiam illam decantatam et supra refutatam dicit, quam Deo coævan dictitabant. Elegantissimis pleraque hic proposita versibus de Deo, essentia, creatione, operaLione, benignitate, etc., ipsius, exsequitur Boethius lib. ut De consol. philos. carm. 9; quod ascribendum et per partes illustrandum ad singularem hnjus libri ανακεφαλαίωσιν arbitrabamur. Sed res, vel duobus primis versibus explicatis, in majoreni molem proveniebat, quam ut ullo modo possent eam hæ notæ capere. Quare aliorsum eam distulimus, ‹ interim divinum illud carmen omnibus diligendum commendantes. ΒΑ. Εργαζόμενον τὰ νοητά. Occupatum in rebus solo intellectu, non sensibus, capiendis. ΒΑ. Παρακολουθῆσαι. Consectari velut adharentem; quod et ipsum supra confutatum est. BA. Απροαίρετον. Non secundum suam absolutam voluntatem et incoactum propositum. BA. Περίττωμα. Accessionem quamdam superfuam et abundantein, minime necessariam aut congruam ipsi rei principali. Talem sane necesse habebant statuere mundum, qui eum Deo cohærere arbitrabantur, cum ipsis sensibus et oculis cogerentur agnoscere intellectualibus sensibilia minime posse, ut equalia aut paria, accedere. Stultissimni qui φυσικὸν tale quid, adnatum nempe Deo, slaluebant. BA. Quasi inducentes natura appendicem et quasi corollarium. Duc. -- Interpres scripserat: Quasi PATROL, GR. LXXXV. navem alias trahentem. Melius Tarinus vertit: Appendicem et quasi corollarium. Basilius Homil. in Gordium martyrem: Τάλλα ὅτα, ὥσπερ ἐφόλκια, απ πολυάνθρωποι τῶν πόλεων ἐπισύρονται· Ει catera quæ, velut alligatas puppibus cymbas magnæ naves, secum populosa urbes trahunt. Duc. - Attractivum; quod adgnato quodam tractu semper deus secum duceret, ut magna aliqua navis scapham appensam. Etymologus: Εφόλκια, τὰ ἐκ περιττοῦ ἐπιφερόμενα τοῖς ἀποδημοῦσι. Scholiastes Aristophanis in Vespas: Εφολκὶς κυρίως λέγεται ή λέμβος, ήτοι ή μια κρὰ ναῦς, ἡ ὑφ' ἑτέρας μεγίστης νεώς εφελκομένη διὰ βραδυτητα. Et umbræ assimilatur haec talis navicula; ut apud Suidam, Ἐφολκίδα: ὁ τοίνυν Βλέ σος ἐπὶ τὴν θοίνην ἀνακληθεὶς, οἷον ἐφολκίδα, ἄκλη του ἐπάγεται Ασκώνιον Παιδιανόν· ἐξῆν γὰρ καὶ ἐπικλήτους οἱονεὶ σκιὰς ἑαυτοῖς παρακαλεῖν τινας. Hesychius: εφόλκια, μικρά καράβια, παρὰ τὸ ἔλε κεσθαι ὑπὸ τῶν κωπηλατών, ἢ τῶν μεγάλων πλοίων. Pollux lib. 1, c. 9. ΒΑ. Neque omnino, neque æternum. Eadem sulpra demonstrata, pariterque traduntur ab Ænea Gazao. BA. Αλλά μετασχηματίζεσθαι πρὸς τὸ κάλλιον. Sed formam suam ainiltere, ut meliorem accipiant, pulchriorem sortiantur. ΒΑ. Συμπέρασμα. Terminationem: Glossae Cyrilli. BA. C. P. 1934 δι' ἑαυτοῦ. Τῶν λογικῶν. Ratione ulentium, id est, hominum, ut recte percepit uterque interpretum. Ba. Νοὦμεν releci pro νοσωμεν, quod et commodius supra p. 139, 6, legatur: Ne immortalia cogi temus; homines nos esse meminerimus, mortali, ut ait ille, conditione generatos. TaR. Ne adhuc immor:a36

largilate Opificis esse immortales, 290 et neque νοερα, φύσεις, ὅτι μή δι' ἀνάγκην τῆς ἑαυτῶν φύsecundæ sortis inopia in prima esse collocatas, ut in primum principium, et solum summum ipsum bonum et unum intuerentur; ac nunquam satiarentur contemplatione sui benefactoris, amarent regi et illustratione divina perfrui, odioque haberent anarchiam. Simul autem excedens Dei potentia et sapientia conspicitur, qui mortalia effecit immortalia, nec concedit, ut nostrain mortalitatem penitus ignoremus, aut ut in ea permaneamus, quemadmodum prodidit aliquis nostrorum sapientum. Quare eorum quæ sensu percipiuntur, dissolutio non perennem interitum universo affert. Sic enim id quod fit, alterum a Deo esset, neque a summo bono procederet: sed rationem invenit Ingens illa et varia Dei sapientia qua per dissolutionem humanorum corporum tolleret interitum, quem malum introduxit, et immortalitatem communicaret cum mortalibus, ut homines post experientiam interitus et dissolutionis, odio haberent causam dissolutionis, quam malum esse dicebamus. Præterea el possent intelligere ex hujus universi dissolutione, et reformatione, et communiore atque frequentiore mutatione ipsum esse, qui principio condidit eo. rum quæ cernuntur, magnitudines et species, ac oportere horum contemplatione præstantissimum opificem suspicere et admirari, neque iis quæ ab ipso procreata sunt, divinitatem attribnere propter pulchritudinem et consonantiam et concentum apprime congruentem. Sicque justissime puniet eos qui ipsius opificia consecrant et dominationem ipsius solam negant, ac fabulantur mundum esse coæternum ei cui soli æternitas convenit, remque procreatam opponunt Procreatori, quemadmodum ait magnus ille veritatis assertor Gregorius. B. Recte narras, et ex comparatione summatim omnia recensens, differentiam aperuisti opinionum, et quantum lumien a tenebris differat, tantum interesse inter vestras sententias et fabulas pagapas, docuisti. Sed istud, fortunate homo, mibi quoque declarari aveo et rogo. litatem rerum præsentium nobis imaginaremur. BA. Legebatur antea νοσῶμεν. Unde Genebrardus fide. liter expresserat: ne perenniter ægrotaremus. At refecit νοῶμεν pro νοσῶμεν Tarinus, et commodius legendum censuit supra p. 138, 6. Prohibet tamen constans codicum manuscriptorum consensus, regii nimirum Henrici II, et Anglici apographi, ne illis assentiamur, qui utrobique legunt νοσῶμεν, ut ne æternum ægrotaremus. Suffragantur etiam buic lectioni similes apud Epiphanium sententiæ læresi 64, p. 545: "Οπως διὰ τῆς λύσεως τοῦ σώματος τὸ ἐν αὐτῷ γεννηθὲν κακὸν ἀποθάνῃ ut ex corporis dissolutione quidquid in eo mule productum fueral inter moreretur. Ει p. 547: Ἵνα τοίνυν μὴ ᾖ κακὸν ἀθάνατον ὁ ἄνθρωπος, ἢ ἀείζωον ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὴν ἁμαρτίαν κρατιστεύουσαν, ὁ Θεὸς αὐτὸν διὰ τοῦτο θνητὸν ἀπεφήνατο νεκρότητι περιβαλών Igitur ne immortale quoddam ac sempiternum malum esset homo ac peccati sempervivi in sese dominationem foveret, propterea mortalem illum Deus esse voluit ac morte damnavit. Duc. Κατὰ δωρεὰν τοῦ Δημιουργού. Ita Arnobius σεως, ἀλλὰ κατὰ δωρεὰν τοῦ Δημιουργοῦ ἀθάνατοι γεγόνασι, καὶ οὐκ ἀπορίᾳ δευτέρας μοίρας, ἐν τῇ πρώτη ετάχθησαν, ὡς ἂν πρὸς τὴν πρώτην ἀρχὴν καὶ μόνην αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν καὶ τὸ ἓν βλέποιεν, καὶ μηδέποτε κόρον λάβοιεν τῆς θεωρίας τοῦ εὐεργέτου, ἀγαπῶσαι τὸ ἄρχεσθαι καὶ τῆς ἐκλάμψεως ἀπολαύειν ἐσπεὶ τ᾿ ἀγαθοῦ, καὶ μισῶσι τὴν ἀναρχίαν. Αμπ δὲ, καὶ περιουσία δυνάμεως καὶ σοφίας Θεοῦ καταφαίνεται, τὰ θνητὰ ποιοῦντος ἀθάνατα, καὶ μήτε τὸ θνητὸν ἡμᾶς ἀγνοεῖν, μήτε ἐν αὐτῷ διαμένειν συγ χωροῦντος, ᾗ φησί τις τῶν καθ' ἡμᾶς σοφῶν. Ἡ τοίνυν λύσις τῶν αἰσθητῶν, οὐ διηνεκή φθορὰν εἰσε άγει τῷ παντί· ἡ γὰρ ἂν, Θεοῦ ἀλλότριον ἦν τὸ γινόμενον, καὶ οὐ πρὸς ἀγαθοῦ ἀλλ' ἐμηχανή - σατο ἡ μεγάλη καὶ παμποίκιλος τοῦ Θεοῦ σοφία, διὰ τῆς λύσεως τῶν ἀνθρωπίνων σωμάτων, καταλῦσαι τὴν φθοράν, ἣν εἰσενήνοχεν ἡ κακία, καὶ τῆς ἀθα νασίας μεταδοῦναι τοῖς θνητοῖς· ὡς ἂν οἱ ἄνθρωποι μετὰ τὴν πεῖραν τῆς φθορᾶς καὶ τῆς διαλύσεως, μια σοῖεν τὴν αἰτίαν τῆς διαλύσεως· αἰτίαν δὲ ταύτης την κακίαν ἐλέγομεν. Ἔτι δ' αὖ καὶ μανθάνειν ἔχοιμεν διὰ τῆς τοῦδε τοῦ παντὸς λύσεώς τε καὶ ἀναπλάσεως, καὶ τῆς ἀμφιλαφεστέρας μεταβολῆς, ὡς αὐτὸς ἦν, ὁ καὶ τὴν ἀρχὴν δημιουργήσας τὰ μεγέθη καὶ κάλλη τῶν ὁρωμένων· καὶ ὡς ἔδει διὰ τῆς αὐτῶν θεωρίας, τὸν ἀριστοτέχνην ἀγασθῆναί τε καὶ θαυμάσα:, καὶ μὴ τοῖς πρὸς αὐτοῦ πεποιημένοις τὴν θεολογία, ἀνάψαι διὰ τὸ κάλλος καὶ τὴν εὔρυθμον συμφωνίαν καὶ ἁρμονίαν. Οὕτω τε δικαιότατα κολάσει τοὺς θεολογοῦντας αὐτοῦ τὰ ποιήματα, καὶ τὴν μόνην αὐτοῦ δεσποτείαν ἀρνουμένους, καὶ συναΐδιον εἶναι τῷ μένῳ ἀἰδίῳ τὸν κόσμον μυθολογοῦντας, καὶ τὴν κτίσιν ἐπανιστάντας τῷ Κτίσαντι, ᾗ φησιν ὁ μέγας τῆς ἀληθείας διδάσκαλος Γρηγόριος. Β. Καλώς λέγεις, καὶ ἀνακεφαλαιωσάμενος ἐκ παν ραθέσεως, τὸ διάφορον ἔδειξας τῶν δοξασμάτων, καὶ ὅσον τὸ φῶς τοῦ σκότους διενήνοχε, τοσοῦτον τα ὑμέτερα δοξάσματα τῶν Ἑλληνικῶν μυθολογημά των Τοῦτο δέ μοι, ὦ μακάριε, σαφηνισθῆναι γλίχομαι καὶ ἀντιβολῶ. tradit, non esse ab origine sua animas immortales, sed dono dei; cui dogmati consentit Plato. Et sui temporis homines traducit Lucianus, quod a erucifixo Christo tale donum exspectarent. Locus Arnobii est lib. 11 Platonis Timæo, Luciani in libro de morte Peregrini. BA. Οὐ πρὸς ἀγαθοῦ. Neque bono conveniens. Sunt prorsus singularia hæc; sed ex majorum gentium Græcis Patribus traducta. BA. Αριστοτέχνην. Optimorum elaboratorem, opificem, artificem præstantissimarum rerum. Vocem a Nazianzeno ex Pindaro mutuatam jam notarunt alii. BaA. Ελληνικών μυθολογημάτων. Nazianzenus in Aporrhetis c. 4: Εις Θεός· ύλη δ' αὖτε καὶ εἴδεα μῦθος ἀφαυρός, [Ελλήνων πινυτοῖσι νοούμενα ὡς συνάναρχα [Τῶν μὲν ὅσα πλάσσουσι θεούς, μορφών ματα σεπτά, Οὐκ ἔσαν, ἀλλ' ἐγένοντο, Θεοῦ μεγάλοιο θέλοντος. Scholiastes vetus: Φέρε δή θαυμασώμεθα καὶ τὴν μεγάλην τοῦ Θεοῦ κτίσιν, μαχόμενοι καὶ ἐναντιούμενοι ταῖς ψευδέσι δόξαις τῶν Ἑλλήνων· εἰς Θεός· ἡ ὕλη δὲ καὶ τὰ εἴδη τοῖς συνετωτέροις τῶν

Α. Χαρίζῃ μοι, ὦ 'γαθὲ, ὅ τι καὶ βούλει πυνθανόμενος. Β. Τὸν Θεὸν, αὐτεξούσιον πεποιηκέναι τὸν ἄνθρω· τον ἔλεγες; Α. Ναί. Β. Καὶ νόμον αὐτὸν εἰληφέναι πρὸς τοῦ Δημιουρ γοῦ· ἧττον δὲ φροντίσαι τοῦ νόμου καὶ κατολιγωρήσαι τοῦ νομοθέτου; 1 Α. Πάνυ γε. Β. Καὶ ταύτην αἰτίαν ἔφης τῆς λύσεως; Α. Καὶ γὰρ οὕτως ἔχει. Β. Τίς οὖν, ὦ 'γαθε, ἀνάγκη τιμῆσαι τὴν φύσιν ἐλευθερίᾳ, καὶ τὸ αὐτεξούσιον δοῦναι δι᾽ οὗ ἔμελλεν εἰς φθορὰν κατασύρεσθαι, καὶ τόδε τὸ πᾶν συνεφέλ κεσθαι; ἢ πῶς τῆς ὀλιγωρίας τοῦ νόμου, ἦν καὶ αἰτίαν ἔφης τῆς λύσεως, δευτέρας ούσης τῆς τοῦ παντὰς δημιουργίας, αὐτὸς προλαβὼν φθαρτόν ἐποίει τὸν κόσμον; Α. Ηδει, ὦ 'γαθε, τῇ προγνωστικῇ δυνάμει δ Δημιουργός, ὡς ὀλιγωρήσει τοῦ νόμου καὶ ἔσται θνητὸς ὁ ἄνθρωπος· καὶ φθάσας θνητὸν αὐτῷ κατ εσκεύαζε κόσμον ἐπιτήδειον ἐνδιαίτημα. Ἐγὼ δέ σοι καὶ τοῦ γενέσθαι τὸν ἄνθρωπον αὐτεξούσιον τὴν αἰ τίαν ἀποκρινούμαι. Σὺ δὲ εἴ τι ἕτερον ἔχεις, πυν βάνου. Β. Φάθι τέως τὸ προταθέν. Α. Φημί. Ο Δημιουργός, ὦ φιλότης, ἀγαθὸς ὢν, μᾶλλον δὲ ἡ αὐταγαθότης καὶ τ' ἀγαθὸν, βούλεται μὴ ἀνάγκαις ὑποκεῖσθαι τὴν φύσιν τὴν ἡμετέραν, δίκην ἀλόγων, ᾗπερ ἂν ἄγοιτο συνεπομένην πρὸς δὲ καὶ τὸ καλὸν ἡμέτερον εἶναι· οὐ γὰρ δὴ τοῦ δεσμοῦ τῆς φύσεως, ἵνα τὴν ἀρετὴν ἑκόντες ἐργαζόμενοι καὶ τὰ καλὰ, ἐπαίνων τε καὶ ἄλλων ἀξιώμεθα. Οὐ γὰρ τὸ ἠναγκασμένον καλόν, αὐτῷ φίλον, ἀλλὰ τὸ ἐκ προαιρέσεως γεωργούμε νον "Η σὺ τὸν ἱκέτην τὸν σαυτοῦ, μαστι γίαν ὄντα καὶ δεσμώτην ἐπαινεῖς, εἴπου τι ὧν κελεύεται, διαπράττεται, ἢ ὅταν μηδεμιᾶς ἀνάγκης ἐπικειμένης, καὶ μάστιγος, μηδενὸς ἀπολιμπάνοιτο Ελλήνων νοούμενα ως συνάναρχα λόγος ἐστὶ μάταιος καὶ ἀνίσχυρος· ὅσα γὰρ πλάττουσι μορφώματα σεπτά, τιμώμενα παρ' αὐτῶν ὡς θεοί, οὐκ ἦσαν, ἀλλ' ἐγένοντο, θελήσαντος τοῦ μεγάλου Θεοῦ. Is doctis simus et disertissimus Theologi liber jungendus lectione et consideratione huic Zachariæ disputationi, cum suis commentariis. ΒΑ. Αἰτίαν τῆς λύσεως. Causam ut anima et corpus a se discedere cogerentur et cogantur. Ba. Προλαβών. Deus præsciens hæc sic successura. Est sane dignus vindice hic nodus. Quærit enim hic discipulus, cum per contemptum legis mundus esset futurus dissolubilis et contemptum illum præscierit Deus, [cur] mundum tamen corruptibilem condiderit: superfluum enim hoc esse videlatur. BA. Αὐταγαθότης. Ipsa in se suaque natura principalis bonitas; cujus esse ipsum sit sua genuina boni las, ut nequaquam alius foris sit nativae bonitatis. ΒΑ. Legendum συνεπομένων. TAR. Ita recte correxit doctiss. Tarinus. Sed tamen neque alterum A. Mihi rem gratissimam feceris, bone vir, si quidquid tuæ voluntati sedebit, perconteris. B. Deum suæ potestatis fecisse hominem dicebas? A. Maxime. B. Et legem ab Opifice accepisse, sed eam neglexisse, contempsisseque legislatorem! A. Equidem. B. Ac eam causam esse narrabas dissolutionis? A. Ita est. B. Quid igitur, bone vir, necessarium fuit exornare naturam libertate, et liberum arbitrium im. partire, per quod ipsa attrahenda erat ad interitum, et istud universum secum simul attractura: aut quo pacto cum neglectu legis, quam causam esse dicebas dissolutionis, posteriorem universitatis opificio Deus ante perciperet, corruptibilem faciebat mundum?- A. Sciebat prænoscendi facultate Opifex hominem contempturum suam legem, foreque mortalem, sicque anticipans mortalem ipsi præparavit mundum accommodatum domicilium. Ego autem tibi causam cur factus sit homo suæ potestatis, respondebo: sed si quid aliud babes, interroga. B. Explicato quamprimum quod propositum est. A. Facium. Creator bonus cum sit, imo vero ipsa bonitas, summumque bonum, primo vult non necessitatibus subjici naturam nostram, more bru Lorum, ut quocunque impulsa fuerit, trahatur: deinde bonum nostrum esse non e naturæ nexu, ut, ubi virtutis opera et praeclara volentes gesserimus, laude et præmiis digni simus. Coactum enim bonum ipsi gratum non est, sed quod consilio et delectu geritur. Tune servum tuum verberonem et vinctum, tamen laudes, si quando aliquid eorunı quæ jussa sunt, præstiterit? an cum nulla necessitate injecta nec flagro, nihil prætermittit eorum quæ ratione servilis conditionis debet efficere, neΜια συνεπομένην contemnendum, approbatumque Genebrardo. ΒΑ. Τὸ καλὸν ἡμέτερον. Quod sane nostrum non esset, si cogeremur alieno arbitrio obtinere, nec nostrum in id esset dominium. Quod acquiramus quodammodo malum spermentes et summa vi vitutes, mutabili, nec mutanda tamen, mente. ΒΑ. Non satis hæc cohærent. Scribe si placet: οὐ γὰρ δὴ τοῦ δεσμοῦ τῆς φύσεως ἕνεκεν, ἀλλ' ἵνα τὴν ἀρ. Βλ. Γεωργούμενον. Gregorio ut pleraque, oral. 1: Καὶ τοῦτο δὲ ἦν ἄρα τῆς ἄκρας ἀγαθότητος, ποιῆσαι τὸ ἀγαθὸν καὶ ἡμέτερον, οὐ φύσει μόνον κατασπειρόμενον, ἀλλὰ καὶ προαιρέσει γεωργούμε νον καὶ τοῖς ἄμφω τοῦ αὐτεξουσίου κινήμασιν. ΤAR. Μαστιγίαν. Comici hane vocem Latio donarunt, non inventa qua commode interpretarentur. Cyrillus tamen, more suo, id conatus est: μαστι γίας, verberosus, flagellosus; cui scilicet verbera et flagella velut natura aut fato conveniant. Verbero nem ab usu et patientia quotidiana dicunt. B▲.

ZACHARLE MITYLENES EPISCOPI que adversum ea quæ ipsi imperantur, aggreditur, τῶν τῆς δουλείας ἔργων, μηδὲ κατόπιν οι τῶν σῶν sed prompte cum animi voluptate famulatur? προσταγμάτων· ἀλλὰ προθυμίας υποδουλεύοι σύν ἡδονῇ; 291 B. Plane posterius amplector ac recipio. A. Quidni igitur Creator posteriori insistal, illudque amplectatur, solam nostram bene agendi rationem expetens, ac istam solam e nobis voluptatem capiens, ut salvemur, quemadmodum ait insignis ille et divinus Clemens? Itaque qui tollunt liberum arbitrium, et incusaut Creatorein quod non fecerit nos consilii et electionis expertes, nihil alind quam brutum impetum et naturam præferunt rationis participi, involuntariam motionem præponentes voluntariæ motioni et virtuti ratione et consilio praeditae et instructa, ac propemodumn agre ferentes quod non pecora et simiæ, cameli et asini nati sunt. B. Heus, o beate, me asinum certe et simiam et camelum, et brutæ naturæ notas propter hujusmodi quæstionem fecisti! A. Jocaris, bone vir: ego vero existimabam non esse prudentis virique intelligentis in tam magnis ludere. B. Urbanitatem affectans istud dicebam, non jocans. Nam ca quæ dicebantur, sal intelligo, ac gratiam habeo summo Opifici quod rationis participem meique arbitrii procreaverit. Incusabo autem non ipsum quidem: quid enim homo incusaverit sapientem, penitusque bonum et probum? Bed hominum amentiam, quod voluptatem præfeFaut virtuti, illecti et inscientes: ut si quis optet pruritu vexari, et voluptate deceptus totum corpus unguibus laceret, non cogitans el expendens secuturam impetigiment. A. Recte se habet similitudo, et valde convenit. Si quid vero habes aliud, interroga. B. Hac mibi sola restat dubitatio. Qui hominum corpora in mille partes et sectiones, si ita contigerit, divisa, et a feris bestiis tam terrestribus quam aquatilibus sæpe depasta, sæpe etiam penitus absumpta, dicimus revictura et resurrectionem adeptura? A. Ego ubi tibi vulgatam hanc quæstionem diluero, finem imponam dialogo, nisi aliqua alia dubitatio animum tuum conturbet. B. Hoc unum insidet animo meo, et inlærescit. Nan, mihi crede, magna quæstionum importunitate, et errore animum' meum expurgasti. Verissime imo, ut ego secundum amo et amplector. TAR. - Clarum, ὁ bone, amare et amplecti ime posteriorem. Mirum cur hic tenebras offuderit doctiss. Tarinus. Ba. Vah! o beale! Cyrillus heu interpretatur. Urit vero discipulum sapientiam venditantem magister, velut in stabulum compactum. Εt magister, uri vicissim illius joco videri vult. Ba. Χαριεντιζόμενος. Adblaudiri tibi volens, non illudere aut jocari præter rem volens. BA. Imo, Β. Δῆλον, ὦ 'γαθέ, ὡς τὸ δεύτερον ἄγαμαί τε καὶ ἀσπάζομαι Α. Οὐκοῦν, ὦ μακάριε, καὶ ὁ Δημιουργὸς τῷ δευτέρῳ τίθεται, καὶ τουτὶ ἀσπάζεται, μόνης της ἡμετέρας εὐπραξίας γλιχόμενος· καὶ τοῦτο μόνον ἀπολαύων ἡμῶν ᾧ σωζόμεθα· ὡς φησι Κλήμης ὁ κλεινὸς καὶ θεσπέσιος. Οἱ τοίνυν τὸ αὐτεξούσιον ἀναροῦντες, καὶ ὅτι μὴ γεγόνασιν ἀπροαίρετοι, τὸν Δημή μιουργὸν καταιτιώμενοι, οὐδὲν ἕτερον ἢ τὴν ἄλογον ὁρμήν τε καὶ φύσιν προτιμῶσι τῆς λογικῆς, την ἀκούσιον φορὰν προτιθέντες τοῦ ἑκουσίου κινήματος καὶ τῆς λογικῆς ἀρετῆς· καὶ μονονουχί χαλεπαίνοντες ὅτι μὴ θρέμματα καὶ πίθηκοι κάμηλοί τε καὶ ὄνοι γεγόνασιν. Β. Ιού, ὦ μακάριε ὡς ἄνον με καὶ πίθηκον καὶ κάμηλον καὶ τὰ τῆς ἀλογίας γνωρίσματα, διὰ τὴν ἀπορίαν πεποίηκας! Α. Παίζεις, ὦ 'γαθέ· ἐγὼ δὲ ᾤμην μὴ πρὸς φρο νίμου εἶναι καὶ ἀνδρὸς συνετοῦ, τὰ οὕτω μεγάλα διαπαίζειν. Β. Χαριεντιζόμενος ἔφην, ὦ μακάριε· οὐ γὰρ δὴ παίζων. Ἐγὼ γὰρ ξυνίημι τῶν λεγομένων, καὶ χάριν οἶδα τῷ Δημιουργῷ, ὅτι με λογικὸν καὶ αὐτεξούσιον εἶναι πεποίηκε. Νεμεσήσω δὲ οὐκ αὐτῷ τι γὰρ καὶ νεμεσήσειεν ἄνθρωπος τῷ σοφῷ καὶ παγκάλῳ καὶ ἀγαθῷ; ἀλλὰ γὰρ τῇ τῶν ἀνθρώ πων ἀβουλίᾳ, ὅτι τὸ ἡδὺ προτιμῶσι τῆς ἀρετῆς. δελεαζόμενοι καὶ ἀμαθαίνοντες· ὥσπερ ἂν εἴ τις ἀγάσαιτο τὸ κνήθεσθαι καὶ ὑπὸ τῆς ἡδονῆς ἀπατώμενος ὅλον διαξέσαι τὸ σῶμα τοῖ; ὄνυξι, τὰς ἑπομένας μὴ διανοούμενος ψώρας. Α. Καλώς λέγεις, καὶ ἁρμονίως ἔχει τὸ τῆς εἰς κόνος. Εἴ τι δὲ ἕτερον ἔχεις, πυνθάνου. Β. Τουτ' μόνον μοι τὸ ἀπόρημα περιλείπεται. Πώς τὰ τῶν ἀνθρώπων σώματα εἰς μυρίας μοίρας καὶ τομάς, εἰ τύχοι, διαιρεθέντα, υπό τε θηρίων πολλάκις καὶ τῶν ἐν γῇ τε καὶ θαλάττῃ λυμαινομένων αὐτὰ, πολλάκις δὲ καὶ πάμπαν ἀναλωθέντα καὶ ἀπολωλότα λέγομεν ἀναβιώσεσθαι καὶ ἀναστάσεως τυγχάνειν; Α. Εγώ σοι τὸ πολυθρύλλητον τουτί ζήτημα διαλύσας, πέρας ἐπιθήσω τῷ διαλόγῳ, εἰ μή τι ἕτερον ἀπόρημά σου τὴν ψυχὴν διαταράττει. Β. Τοῦτο μόνον ἐφεδρεύει τῇ ψυχῇ καὶ ἐγκάθηται. Ὡς εὖ ἴσθι πολλῆς ἀδολεσχίας ἀπορημάτων και πλάνης τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἐξεκάθαρας. facete aliquid dicere gestiens, non illudere. -(19) Τῷ σοφῷ καὶ παγκάλῳ. Trajiciend: voces αἱ τὸ πᾶν ad omnes spectare possit: τῷ παγκάλω και σοφῷ. ΒΑ. Δελεαζόμενοι καὶ ἀμαθαίνοντες. Illecebris decepti et mente moti. BA. • Κνήθεσθαι. Scalpi. Quam rem alibi docuimus multis in deliciis quandoque fuisse. Ba. Απατώμενος. Der voluptatem deceptus. Βι. Μή διανοούμενος. Non animadvertens. ΒΑ.

Α. Αὐτῷ τῷ Δημιουργῷ χάρις, ὦ γαθέ, τῷ ταῦτα λέγειν δεδωκότι. Προθυμήθητι οὖν καὶ τὸ δυνατὸν, καὶ τὸ εὔλογον τῆς ἀναστάσεως τῶν σωμάτων πυθέσθαι. Β. Λέγει ἡδέως γὰρ ἂν ἀκούσαιμι. Α. Τὰ τῶν ἀνθρώπων σώματα, ὦ 'γαθέ, πρὸς βραχὺ γὰρ φυσιολογεῖν ἀναγκαῖον, ἐκ τίνων συγ κεῖσθαι φήσομεν; Β. Ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων, καὶ ὁ τῶν φυσι κῶν λόγος φησί, καὶ ἡ ἀλήθεια δείκνυσι. Α. Ταῦτα δὲ διαλυόμενα εἰς τί χωρεῖν λέγομεν; "Αρ' οὐκ εἰς ἐκεῖνα ἐξ ὧν καὶ συνετέθη Β. Πᾶσα ἀνάγκη. Α. Τί τοίνυν θαυμαστὸν φαίνεται ἢ ξένον, εἰ ὁ Δημιουργὸς, καὶ σοφὸς, καὶ δυνατὸς, καὶ πάντων τοὺς λόγους εἰδὼς, εἰς μυρία τμήματα καὶ μοίρας κατακερματισθέντα τῶν ἀνθρώπων τὰ σώματα, ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων αὖθις συνάγει πρὸς ἁρμονίαν; Ο γὰρ ταῦτα πρότερον συναθροίσας τε καὶ συναρμόσας, καί τινα κράσιν ἀξιάγαστον καὶ ἀξιοθέατον ἐκ τῶν ἐναντίων ἁρμοσάμενος μόνῳ τῷ βουληθῆναι, ὁ αὐτὸς διαλυθεῖσαν τὴν ἁρμονίαν εἰς ἐκεῖνα ἐξ ὧν καὶ συνετέθη, αὖθις καλέσει πρὸς ἀδιάλυτον συμφωνίαν. Ταῦτα δὲ πράξει τῷ μετ γάλῳ αὐτοῦ νεύματι "Η οὐχὶ πάντα τὰ ὄντα, τά τε ἄνω καὶ κάτω καὶ τὰ ἐν μέσῳ περιδέδρακται ἡ θεία φύσις καὶ περιείληφε, καὶ ἔξω τοῦ παντός ἐστι καὶ ἐν τῷ παντὶ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν, καὶ οὐδὲν κενὸν τῆς θείας δυνάμεως καὶ τῆς ὑπερουσίου οὐσίας τῆς μόνης ἀπεράντου, καὶ περιορισμὸν οὐκ ἀνεχομένης; "Αποσον γάρ τι θεότης καὶ ἀμέγεθες, ὡς ἀσώματον. Β. Πάνυ γε. Δ. Εἰ τοίνυν τὰ πάντα πληροῖ, καὶ Πνεῦμα Κυρίου πεπλήρωκε τὴν οἰκουμένην, ᾗ φησι τὰ θεῖα λόγια, καὶ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὰ πέρατα τῆς γῆς· ποία δυσα χέρεια ἢ ποῖος πόνος τῷ μακαρίῳ, τὰ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ εἰδέναι; "Η σὺ ἀγνοεῖς, ἄν τι τῇ χειρὶ περιφέρης; Β. Οὐδαμῶς. Α. Οὔτε ὁ Δημιουργὸς ἄρα· καὶ σοφὸς τοὺς λόγους τῶν σωμάτων ἀγνοεῖ, ἢ τὴν ἐξ ἑκάστου ληφθεῖσαν μοῖραν, καὶ εἰς αὐτὸ πάλιν ἀναλυθεῖσαν. Οὔτε μὴν • Sap. 1, 7. Εύλογον. Et bona ratione nitentem et facilem perceptu simul dicit. Parumper enim ad disquirendam naturam hac in parte venire necessitas postulat; ex quibus compositam esse particulis dicemus. BA. Numn vero non in ea ex quibus collatis sunt constituta. ΒΑ. llesychius: κατακερματίζει· εἰς πολλὰ ἀναλίσκει· διατέμνει ἢ λεπτύνει ἢ μερίζει. Rem ipsam habes pluribus apud Athenagoram Æneam [p. 62], alios. BA. Κρᾶσιν. Cinuum. BA. (29') Αδιάλυτον. Vitiose legebatur διάλυ του. ΤΑΒ. Scribendum puto τῷ μεγαλοδυνάτῳ γεύ ματι. ΒΔ. Εξω τοῦ παντός. Supra, extra et ultra A. Ipsi summo Opifici gratia, qui hæc dicere concessit: stude igitur id quod fieri potest consentaneumque est, corporum resurrectionem cognoscere. B. Age, libenter istud audierim. -A. Hominum corpora (paucis enim philosophari necesse est) e quibusnam componi dicemus? B. quatuor elementis physicorum sermo et veritas ostendit. A. Hæc autem dissoluta quam in rem abire dicimus? Nonne in ea ex quibus constabant? B. Omnino necessarium. A. Quid igitur mirum videatur, quid stupendum, si Opifex et sapiens et potens, qui et omnium rationes tenet, in mille segmenta et partes dissipata hominum corpora e quatuor elementis rursum redigit ad concentum? Qui enim ea prius coagmenta vit, congregavit et concinnavit, et aliquam teinperationem admiratu spectatuque dignam e contrariis sola voluntate coaptavit; idem dissolutam concentum in illa e quibus constabant, revocabit ad indissolubilem consonantiam et conjunctionem. Hæc âutem faciet magno suo nutu. Annon divina natura omnia quæ sunt supera, infera, interjecta, comprehendit et complectitur, estque extra univer sum et in universo et supra universum, nihilque divina illa potentia, et omnibus superiori essentia vac sum est, quæ sola interminata est, neque palitur circumscriptionem? Nam Deitas quantitatis expers est, et magnitudinis, tanquam incorporea. B. Maxime. A. Si igitur omnia replet *, et Spiritus Domini replevit 292 orbem terrarum, ut quidem aiunt divina oracula, et in manu ipsius fines terrae; qualis diflicultas aut qualis labor beato illi numini, ea quæ in manu ipsius sunt, cognoscere? Tune ignoras, si quid manu complectare? B. Minime. A. Neque igitur opifex et sapiens corporum rationes ignorat, aut partem e quolibet elemento captam et in ipsum denuo resolutam. Neque sane universum est Deus. Videndi libri Marii Victorini contra Arianos, quos logicis tricis obscuros dixit Hieronymus. Hac autem sententia recepta cadit argumentatio vetustissimorum philosophorum, qui mundum ea ratione incorruptibilem esse sciverunt, quod extra eum nihil sit a quo possit corrumpi. Ocellus Lucanus. Εἰ δὲ καὶ δοξάζει τις αὐτὸ φθείρε σθαι, ἤτοι ὑπό τινος τῶν ἔξω τοῦ παντὸς φθαρήσεται δυναστευόμενον, ἢ ὑπό τινος τῶν ἐντός· οὔτε δὲ ὑπό τινος τῶν ἔξωθεν, ἐκτὸς γὰρ τοῦ παντὸς οὐδέν· τὰ γὰρ ἄλλα, πάντα ἐν τῷ παντὶ, καὶ τὸ ὅλον καὶ τὸ πᾶν ὁ κόσμος· οὔτε ὑπὸ τῶν ἐν αὐτῷ· δεήσει γὰρ ταῦτα μείζονά τε καὶ δυναμικώτερα εἶναι τοῦ παν τός. Recte quidem ille secundum rationem; at sccundum veritatem, id est cognitionem Dei omnino pessime, ut vel hic liber docuerit. BA.

prepotens humana corpora dissoluta congregare ὁ δυνατὸς, τὰ ἀνθρώπεια σώματα διαλελυμένα non poterit. Præterea istud mihi considera. B. Quid illud porro? A. Humanum hoc semen quod in mulieris vulva seritur, nonne guttam alicujus humoris esse dicis? B. Certe. A. Quis igitur exiguam illam partem humoris et seminis genitalis corpus hominis efficit, et animo colligat, et facit animal rationis compos, mortale et discipline capax? Nonne summus Opifex? B. Sane. A. Quid ergo tibi mirum videtur: si etiam hic rationes corporum post dissolutionem cognoscens, et reditum in quatuor elementa, et ipsa eorum semina, velut sapientia et potentia instructus Opifex rursum ea reviviscere jubet? Ac sic quidem sub potestatem cadere resurrectionem perspicuum est. Audi præterea quod etiam consentaneum est. Primum quidem Opifex, ut nihil eorum quæ ab ipso producta sunt, a morte et interitu perpetuo superetur, esse cuncta vult, atque adeo bene et semper esse. Deinde nonne tibi videtur æquum, ut animæ præmia consequantur, quæ præclarum hoc vitæ certamen peregerunt, et in hoc stadio curriculum bene cum corporibus cucurrerunt, cum quibus et vixerunt, et mille sudores virtutis exantlarunt? B. Equum sane et consentaneum videtur. A. Rursus autem ut eæ quæ improbe hanc vitam transegerunt, et laxarunt quidem pennas a virtute, a multitudine autem intemperantiæ et voluptatum superatæ sunt, et sarcinæ ponderi obsecutæ sunt, ac deorsum ab equo malitiæ, et quæ in nobis sunt Judicris impulsæ sunt, oblitæ suæ immortalitatis et Obscura nonnihil hæc sunt ob emissum vero bum. Scribe: Οὔτε μὴν ὁ δυνατὸς τὰ ἀνθρώπινα σώματα συνάπτειν, διαλελυμένα συνάγειν ἀδυνατήσεις. Vel, pro τῷ συνάπτειν, scribas δημιουργεῖν, κτίζειν, ποιεῖν, etc. Quæ omnia de creatore Deo dicuntur. ΒΑ. Σπέρμα τὸ ἀνθρώπινον. Utriusque hominis Intellige. Nullatenus enim dubitandum sæpe et mulierem conceptioni suam semen conferre; dicerem semper, nisi id aliquando tam latenter fieri arbitrarer, ut neque ipsamet sentiat. De qua re multis alili. BA. Τὸ εὔλογον. Αλογον εύλογον Inco suo ejeceral. TAB. Εt hic cæcuuiit Tarinus. Est εὔλογον in codicibus. Τὸ εὔλογον· quod rationabile sit et rationi comprehensibile atque demonstrabile. Sequentia eadem et iisdem verbis leguntur apud Encain. Ba. Πτεροῤῥνησάσας. Aristophanea quidem vor sed nuda Platonis oratio in Phædone et Phædro. TAR. Εσμού. Εxamine quodam, denso agmine. Tarinus idem vomitu vertit. Quomodo eum aberrasse supra, n. 456, etiam ostendimus. ΒΑ. Το βάρει τοῦ ἐξολκίου συνεπομένας. Pondere, gravitate annexæ velut navis abstracle. BA. Κάτω που ὑπὸ τοῦ τῆς κάκης ἵππου καὶ συνάγειν ἀδυνατήσεις Πρὸς δὲ καὶ τοῦτο άθρει. Β. Τὸ ποῖον δή; Α. Τουτὶ τὸ σπέρμα τὸ ἀνθρώπινον τὸ ἐν τῇ μήτρα τῆς γυναικός καταβαλλόμενον, ἄρα οὐ ῥανίδα τινὸς ὑγρότητος φὴς εἶναι; Β. Ναί. Α. Τίς οὖν, ὦ μακάριε, ὁ τὴν βραχεῖαν ἐκείνην μοίραν τῆς ὑγρότητος καὶ τοῦ θοροῦ, σῶμα κατερ γαζόμενος ἀνθρώπου, καὶ ψυχῇ συνδεσμῶν, καὶ ποιῶν ζῶον λογικὸν θνητόν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὸν, ἆρ᾽ οὐχ ὁ Δημιουργός; Β. Πάνυ γε. Α. Τί τοίνυν θαυμαστόν τοι φαίνεται, εἰ καὶ ἐν ταῦθα τοὺς λόγους τῶν σωμάτων καὶ μετὰ διάλυσιν εἰδὼς, καὶ ἐπάνοδον τὴν εἰς τὰ τέσσαρα στοιχεία, καὶ αὐτὰ δὲ τούτων τὰ σπέρματα, ὡς σοφὸς καὶ δυνατὸς καὶ Δημιουργός, αὖθις ταῦτ᾽ ἀναβιῶναι κελεύει; Καὶ ὧδε μὲν τὸ δυνατὸν τῆς ἀναστάσεως κατεφάνη. Ακουε δὴ λοιπὸν καὶ τὸ εὔλογον πρῶτον μὲν ὁ Δημιουργός, ἵνα μηδὲν τῶν πρὸς αὐτ τοῦ γεγονότων, ὑπὸ θανάτου καὶ φθορᾶς κρατοῦτο διηνεκῶς· εἶναι γὰρ τὰ πάντα βούλεται, καὶ εὖ εἶναι, καὶ ἀεὶ εἶναι. Επειτα δὲ οὐ δίκαιόν σοι καταφαίνεται, τὰς ψυχὰς τῶν ἄθλων τυγχάνειν, τὰς καλῶς τόνδε τὸν ἀγῶνα διανυσάσας, καὶ τόδε τὸ στάδιον εὖ μετὰ τῶν σωμάτων διαδραμούσας, μεθ' ὧν καὶ ἐβίωσαν, καὶ τοὺς μυρίους ἱδρῶτας τῆς ἀρετῆς ὑπο Ο έστησαν; Β. Δίκαιον ἐφάνη καὶ εὔλογον. Α. Πάλιν δ' αὖ τάς κακῶς τόνδε τὸν βίον διακυ βερνώσας, καὶ πτεῤῥορυησάσας μὲν ἐξ ἀρετῆς, ὑπὸ δὲ τοῦ ἐσμοῦ τῆς ἀκολασίας καὶ τῶν ἡδονῶν κινηθείσας καὶ τῷ βάρει τοῦ ἐφολκίου συνεπομέ νας καὶ κάτω που ὑπὸ τοῦ τῆς κάκης ἵππου καὶ τῶν ἐν ἡμῖν παιδιῶν φερομένας ἐκλαθομένας τῶν ἐν ἡμῖν παιδιῶν φερομένας. Ιππου. Vectur maritimæ vim equi.abstrahentis commode conjungit. Alludi quædam videntur ex Tabula illa celeberrima Cebetis nostri. Ba. Genebrardus verterat: Et gravitatem carinæ consecutæ sunt, ac deorsum a pravo equo et quæ in nobis sunt puerilibus impulsæ sunt. In apographo Anglico legebatur non παιδιών, sed πήδων: unde annotabat Montacutius legendum ἐπιθυμιών vel θηρίων, cupiditatibus vel bestiis, et pro κάκης substituebat κακίας. Alii malunt σαρκός. Sed non animadverterunt esse locum ex Platonis Phadro expressum, p. 34. Βρίθει γὰρ ἡ τῆς κάκης ίππος μετέχων, ἐπὶ γῆν ρέπων τε καὶ βαρύνων, ἣν μὴ καλῶς ἡ τεθραμμένος ὑπὸ τῶν ἡνιόχων gravatur enim pravitatis particeps equus ad terram vergens atque, trahens cuicunque fuerit equus ab aurigis non bene enutritus. Postremo illud πτερορρυήσασα: ἐξ ¿petñç, quæ a virtute veluti pennis defluxerunt, ex eodem est Platonis loco. Ἡ δὲ πτερορρυήσασα φέρε ται, ἕως ἂν στερεοῦ τινος ἀντιλάβηται· cui vero alc defluxerint, feriur quoad solidum aliquid apprehenderit. Sed in eodem Zachariæ loco fortasse commodius pro πήδων legeretur πεδῶν, ut apud Clementem Alex. ut Pedagog., c. 12, πέδας περισφυρίου, talares, compedes, legimus, et apud Gregorium Νοκ. δεσμίους σαρκός, carne prapeditos et quasi compedibus carnis vinctos. Duc.

τε τῆς οἰκείας ἀθανασίας καὶ τῆς ἄνωθεν συγγενείας, supernæ cognationis, et imaginis illius primæ et καὶ τῆς εἰκόνος ἐκείνης καὶ πρώτης καὶ ἀθολώτου μετὰ τῶν σωμάτων εἰς τὸ τῆς τίσεως ἱερὸν δεσμωτήριον ἰέναι μεθ' ὧν καὶ κακώς διεφθάρησαν, καὶ τοὺς Πυριφλεγέθοντας οὓς ὁ Πλάτων φησί, καὶ τὸν Κωκυτὸν διανήξασθαι· & δὴ καὶ τὰ θεῖα λόγια ποταμὸν πυρὸς καὶ ἀκοίμητον σκώληκα καὶ γέενναν, καὶ αἰσχύνην αἰώνιον, καὶ φυλακήν, καὶ κόλασιν, καὶ τὰ τοιαῦτα προσαγορεύει; Β. Δίκαιον ἐφάνη καὶ τοῦτο. Α. Εἶεν, ὦ μακάριε· πεπλήρωται ἡμῖν τὰ τῆς διαλέξεως. Νῦν δὲ καιρὸς εἰς εὐχὴν τὸν νοῦν τρέ ψαντας, ὑμνεῖν τὸν τοῦδε τοῦ παντὸς Ποιητὴν καὶ Δημιουργόν * Δέσποτα καὶ Δημιουργὲ τοῦδε τοῦ παντὸς, ὦ Πάτερ, καὶ Λόγε, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, ὦ θεία Τριάς, καὶ τρισσὴ καὶ ἁγία μονάς, Πάτερ ἄναρχε καὶ ἀγέν νητε, Υἱὲ ἀνάρχως γεγεννημένε Πνεῦμα θεῖον, προελθὸν ἀνάρχως ἐκ Πατρός, Τριὰς ἀῤῥήτως εἰς μονάδα ἀνακεφαλαιουμένη, μονὰς ἀνεκφράστως ἐν Τριάδι προσκυνουμένη, καὶ μὴ καταλαμβανομένη, Τριὰς ἄκτιστε, άΐδιε καὶ ὁμοούσιε, ἡ πρώτη καὶ μακαρία φύσις, καὶ τῶν ὄντων ἀρχὴ, ἡ ἄφθονος ἀγαθότης καὶ τὸ ὄντως Ον, δοίης ἡμῖν καθᾶραι τὸν νοῦν, καὶ ἄξιον ποιῆσαι τῆς σῆς ἐλλάμψεως καὶ θεωρίας, ἵνα καθαρῶς ὡς οἷόν τε, σοῦ τοῦ καθαρωτάτου ἐφαπτώμεθα, εἰ θέμις ἐστί· καὶ τοὺς και κούς χαρακτήρας καὶ τύπους τῆς ψυχῆς ἐξελά σαι, δεῖξαί τε τὴν εἰκόνα τὴν πρώτην αθόλωτον, καὶ μὴ εἰς μάτην ἡμῖν γενέσθαι την μεγάλην σου τοῦ τῆς Τριάδος ἑνὸς Θεοῦ καὶ Λόγου ἐπιδημίαν καὶ παρουσίαν, καὶ τὰ σωτήρια καὶ ὑπερφυή παθήματα, δι' ὧν τῆς ἁμαρτίας λελύμεθα. Ποιήσειας δὲ τὰς ἡμετέρας ψυχὰς, μὴ ἀμελετήτως ἔχειν πρὸς ἀρετήν· ἀλλὰ γὰρ μελετῆσαι τὴν λύσιν, πρὸ τῆς λύσεως τῶν σωμάτων· ὡς ἂν μὴ ταραχθείημεν λυομένων ἡμῖν τῶν δεσμῶν, καὶ πυκνὰ στρεφώμεθα πρὸς τὰ ὧδε, δυσχεραίνοντες την διάζευξιν. Δοίης δέ γε διαφυ γεῖν τὸν κατάλογον τῶν κολάσεων καὶ μὴ πειραθῆναι πικρᾶς τῆς ἐκδημίας, ἀλλ᾽ εἰς τὰς ἄνω μονάς συνάπποις καὶ συντάττοις, ἡνίκα σοι φίλον ᾖ, καὶ ἡμῖν ἔχοι διὰ τῆς μελέτης καλῶς, καὶ τοῦ • Dan. vi, 49. • Dan. XxII, 2. Hesychius: Αθόλωτον, καθαρόν. Β. Εἰς τὸ τῆς τίσεως ἱερὸν δεσμωτήριον ιέναι. Sacrum poenæ carcerem. Quo epitheto horrenda omnia venire alibi centum ipsis exemplis demonstralumn est. ΒΑ. De inferorum diris Aluviis Plato, Theodoretus, aliique christiani gentilesque philosophi, ut item alibi notatum. BA. Precationem sequentem si quis dignis modis illustrare velit, omnes thesauros veteris recentisque theologiæ bauriat et isthuc comportet. Ba. Scripsi γεγεννημένε, more Patrum ὁμοδό ξων. ΤΑΠ. Καθάραι. Ab omni humanarum rerum et operum et cogitationum consortio. In tali enim expurgatione summam philosophia ponebant phic incontaminatæ, cuin corporibus in supplicii sacrum ergastulum pergant, cum quibus prave corrupt sunt, et fluvios igne ardentes quos Plato commemorat, et Cocytum trajiciant: quæ sacra oracula appellant fluvium ignis 8, et vermem insomnem et gehennam et ignominiam perpetuam *, et custodiam, et supplicium, et catera id genus? B. Etiam istud consentaneum videtur. A. Expleta sunt quæ nobis in disputationem venerant. Proinde nunc tempus est ut mentem ad precem convertamus, et celebremus bujus universitatis Conditorem atque Opificem. Domine et Opifex bujus universi, Pater, Verbum et Spiritus sancte, divina Trinitas, et trina atque sancta Unitas: Pater principii expers et ingenite, Fili sine principio genite, divine Spiritus procedens citra principium a Patre, Trinitas ineffabiliter in unitatem relata, Unitas inenarrabiliter in Trinitate adorata neque comprehensa, Trinitas increata, sempiterna et couaubstantialis, prima bealaque natura, et rerum principium, ab invidia alienissima bonitas et verum Ens, tribue nobis, ut purgata simus mente, et dignam eam reddamus tua cœlesti illustratione et contemplatione, quo pure, quoad fieri poterit, te purissimum attingamus, si quidem ſas est, et pravas notas et typos ex animo expellamus, ostendamusque imaginem primam inconta- ¸minatam, neque supervacaneus nobis sit magnus tuus, o Trias, unius Dei et Verbi adventus atque præsentia, et salutares et supra vires naturæ passione, quarum gratia peccato soluti sumus. Sic praterea ne animæ negligenter se habeant erga virtutem, 293 sed meditentur dissolutionem, ante quam dissolvantur corpora, nec conturbemur dum resolventur nostri nexus et vincula, et crebro ad ista caduca convertamur, moleste ferentes disjunctionem. Præterea concede, ut vitemus numerum suppliciorum, neve experiamur acerbum vitæ exitum, sed in superas mansiones cooples et conscribas, cum tibi gratum erit, seque præclare habeant nobis losophi, præcipue Pythagorici, ut multis ostendit Hieroclis in Aurea Carmina aureus commentarius. Βλ. Ελλάμψεως. Interna illuminatione. ΒΔ. Χαρακτήρας καὶ τύπους τῆς ψυχῆς. Platonicum. Et de characteribus notisque istis multis locis suoque præcipue commentario, alibi. ΒΑ. Μὴ ταραχθείημεν. Conturbemur toti. Quod necesse est accidere iis, quibus repens ex hac vita recessus incubuerit. Merito igitur vovel εὐθανα σίαν. ΒΑ. Κολάσεων. Æternarum poenarum perennitas ultimum monitum accipiendæ doctrinæ cœlestis et vitiorum relinquendorum. Pulchre Theophilus noster fiue lib. I ad Autolycum suum; etc. BA.