(Phil. Labbe, Dissertatio historica de S. Joanne Climaco, apud Bellarminum De script. eccles., Opp. ed. Veact. tom. VII, p. 215.) Joannes Climacus, ob librum 30 capitum, quibus tanquam gradibus, sen scalis, ad perfe ctionis religiosa culmen ascenditur, sic vulgo nuncupatus, idem quoque Joannes Sinaita, vel abbas sancti Montis Sina, cognomento Scholasticus, & Exodobe, reperitur a veteribus dictus. Vixit extremo Christi sæculo sexto circa annum 580, et si Menæis Græcorum fides, pene centenarius obiit die 30 Martii (a), ut habet etiam Martyrologium Romanum. Ejus res (a) Antonius Magister, Arnaldorum e sorore ne pos, ex facundissimo Parisiensis Guriæ advocato primasius Porturegiensis eremi incola, ac verus variorum quæ a quindecim annis ex illa officina fictis alienisve decorata titulis prodierunt opuscu forum scriptor, editum Græce ac Latine a Matthæo Radero Soc. Jesu presbytero Joannem Climacum vernacula lingua expressit: tum ne quid a Jesuita bausisse videretur, suppresso ejus nomine (quod et in Vitis Patrum aliisque factum sæpe docuimus) ad mss. Regiæ ac Seguerianæ bibliothecaruin codi ces sua vel amicorum opera recognitum quibus dam in locis emaculavit, Eliæ Cretensis metro politaui aliorumique scholiis propriisque observa tionibus illustravit, præmissa Climaci Vita, quam non tantuin ex Daniele Raythensi monacho, sed etiam ex anonymo ejusdem Raderi opera vulgato eleganter contexuit. lis secunda editio locupletior prodii prodiit in-8, anno 1658, apud Petrum Parvum. Idem quoque in tabulam bistoricam ac chronologi cam que hoc anno labente 1659, ibidem excusa est post Lectionum Eucharisticarum compilationem Latino-Gallicam nonnulla de Climaco retulit. Quæ ad nostrum institutum facere videntur (neque enim in ipsam versionem inquiro, nec illam in plerisque paraphrasi, in aliis epitomæ propiorem queror aut a Græco textu longius aberrantem. Id faciant qui majori abundant otio) ea ad duo capita revocanda censeo. 1. apud Græcos in magno pretio habitum fuisse Climacum, ut ex Athanasii quæstionibus, Elia Creteusi, Theodoro Studita, Philippo Solitario, Joanne Zonara, aliisque constat. II. Vixisse post annuni 532, quo S. Sabbas obiit, atque annum 386 Tiberio II imperante superasse ex conjectura adnio dur fragili, natum fuisse anno circiter 525 sub Justini 1 imperio et Joannis 1 pontificatu, ætatis anno decimo sexto, Christi 541, monasticum habi sm induisse, in solitudine ac cœnobio perseverasse annis prope 60; creatum exeunte sæculo Christi sexto Moulis Sinai abbatem, tandemque hortata Joannis Khaythensis abbatis conscripus qui super sunt libellis ahiisse ad superos anno ætatis 83, Christi G05 aut 606, hiennio post S. Gregorii Ma gai papæ felicem ex hac vita transitum. Verum subductis rationibus peccasse Magistrum, cjusve subadjuvas deprehendi. Nam si anno 525 sub Justito et Joanie natus annos 85 vivendo attigit aut superavit, non anno 606, sed 610 obisše dicendus fuerat, annoque præcise 600 præfuisse monachis Sinaitis, si suscepta anno 541 monastica veste annos tum natus erat 75. Præter hæc opero sam hujusmodi substructionem nullo negotio de strui necesse est, si vera sunt quæ ipse parumi cautus refert sub finem capitis XV ex narratione monachi Sinaitæ. Tria quippe tradit anonymus ille. 1. obiisse Joannem Climacum eodem vertente anno quo frater ejus atque in regimine cœnobii successor Georgius. 11. Georgiuni elapsis quatuor a morte fra tris sui mensibus per revelationem divinitus didi cisse Petrum patriarcham Hierosolymitanum er hac quoque vita post sex ineuses discessurum. Ili. Utriusque mortem decimo post trausitum Joannis Climaci mense designato tempore contigisse. Quæ rendus enim annus est quo Petrus ille Hierosoly morum patriarcha defunctus est, ut tum Georgii illius celeberrimi anachoretæ tum fratris ejus Joan nis Climaci abbatum Sinaitarum fatalis annus ar gumento chronologico certissime demonstretur. Theophanes in Chronico ad annum imperatoris Justiniani 19 Petri primordia refert, atque an. I Justini II imperatoris, Christi ut putamus 566, post elapsos in episcopatu annos 20. successorem ei assignat Macarium ejus nominis H. Hoc si explo ratum esset, Joannis Climaci mortem anno 565, Georgii vero ac Petri anno 566, detigendam esse fateremur. At repugnat Evagrius qui cap. 36 libri tv, Macarii iuitia, viventis adbuc Justiniani tempori bus videtur assignare his verbis: Sedem autem Hierosolvinarum obtinet post Martyrium Sallustius, cui successit llelias: bune Petrus, Petrum autem Macarins secutus est, imperatore nondum ei suf fragante, qui postea sede sua puluus fuit,»elc.

(Lutetiæ Parisiorum, sumptibus Sebastiani Cramoisy, via Jacobua, sub Ciconits. MDCXXXIII fol. Regis.) petvilegio Eminentissimo Cardinali Duci de RICHELIEU. Tua virtus, Eminentissime Cardinalis, tuaque merita in sum dignitatis et auctoritatis api cem te provezerunt, ut te venerari eminus ac suspicere possimus; attingere autem ac pro pius intueri neminį licoat, nisi per tua vestigia perque virtutum tuarum gradus, vel imitando, vel admirando incedat. Atque ego ex illorum numero sum, qui positus in infimo loco te miror assidue, tuam in Deum pietatem, comitatem et beneficentiam in omnes homines, moderationem in tuis rebus, in publicis vero sapientiam, fidem, vim ingenii incredibilem ubique suspicio ac deprædico. Et nunc quia pateris, Eminentissime Cardinalis, ad te miki accessum dari, scalas affero, in quibus tuæ virtutes quasi quibusdam gradibus distinctæ mihi cæterisque ad tuam celsitudinem aditum parant, tibi vero ad cæleste Numen commodum iter. sternunt et compendiosum. Eminentie Tua Addictissimus, SEBASTIANCS CRAMOISY.

alii de superioribus, ac pene jam ultimis gradibus procidebant. Qua suorum clade magnopere commotus B. Franciscus, cos voce magna admonuit, ut ad scalam alteram candidam accurre rent, illic nihil fore periculi. Itaque cum ad eam accessissent, Mariam ei incumbentem vident, quæ eos blandissime intuens studiose etiam juvaret, exciperetque singulos, ita ut nullo nego tio ad unum omnes in cœlum evaserint. Ita D. Antonius de S. Dominici morte: Prior, aitľa), Brixiensis eadem hora qua S. Dominicus obiit, vidit hiatum in cœlo, per quem submittebantur duæ candidissima scala: unam tenebat beata Virgo, alteram Christus; angeli vero ascende bant, et descendebant: et in fine utriusque scala sedes posita erat, et unus ei insidens similis fratri Prædicatori (is erat S. Dominicus) habens faciem velatam, quasi vadens versus cœlum. Scalas autem Christus et Mater ejus sursum, cum sede et sedente trahebant, et tunc hiatus clausus est. Eadem metaphora ipsa augustissima coli Regina, et æterna Virgo dicitur scala cæli et scala Jacob, de qua plurima interpretes coelestium litterarum. S. Bernardus sca lam illam interpretatur religionem: Scala hic, inquit, est disciplina religiosa, vel regula ordinis, v. gr. qua dilectus Dei Benedictus ascendit ad cœlum: duo latera sunt mentis humi litas, et vita asperitas; gradus sunt varia regulæ et virtutum actus. Scala enim arcta arctam discipline viam, quæ ducit ad calum, significat. Cæterum de scala Jacob plurima ad Genes. Pererius ex variis scriptoribus, qui existimant Homeri catenam Iliad. 6 inde excogitatam, et suspensam, quæ a cœlo ad terram usque pertinet, et Platonicos ex Apuleio genios, ubi de Socratis dæmone disputat, repertos. At enim et Lucifer, et Babylonii gigantes, et impii omnes altiores ipso coelo sealas mo liuntur, ipsumque Deum coelo deturbare conantur. Isaiam audi de Lucifere divinitatem af fectante (cap. XIV, vers. 13, 15): Qui dicebas in corde tuo: In cælum conscendam, super as tra Dei eraltabo solium meum, sedebo in monte Testamenti, in lateribus Aquilonis. Ascen dam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo. Sed quis finis hujus ascensus? Verum tamen ad infernum detraheris in profundum laci. Ita Babylonius Nemrodus turrim ad cœlum pertinentem cœpit ædificare, cujus historiam poetæ more suo ad gigantum fabulas traduxere, qui montes montibus injectos viam muniebant, ut bellum coelo inferrent. Ita Naso cum allis mille poetis Terra feros parius, immania monsira, gigantes Edidit ansuros in Jovis ire domum. Exstruere hi montes ad sidera summa parabant, Et magnum bello sollicitare Jovem. Fulmina de cœli jaculatus Jupiter arce Vertil in auctores pondera vasia suos. Ex hoc genere scalarum est, de quo narrat Dionysius Carthusianus de sui ordinis tirone, cui malus genius applicuerat scalam, per quam e septo religioso exsiliret, et ad inferos descenderet. Verba Dionysii hæc sunt in paræneticis ad tirones: Legi ordinem nostrum ●lim novitium admisisse, qui sub prima quidem conversations satis se laudabilis vitæ mona chum exhibebat. Verum illo agente qui sub anhelitu prunas ardere facit, nullam neque die neque nocte requiem habuit; stimulatus a Satana, ut ad sæculum remearet. Vicit tandem im probus exactor, et in cam insaniam miserum perduxit, ut scalam quærere inciperet, qua pos set per murum cellæ contiguum se transmittere. Sic igitur affectus cum de recessu anxius co gitaret et per hortum estuans crebro deambularet, scalam quam antea illic nunquam viderat, factione diabolica stare conspexit, et nimium admiratus ait: «Agnosco, o dæmon, fraudes tuas, et deceptionis laqueos patenter agnosco. Hæc scala quam video nunquam me levaret in cœlum, magis autem me mergeret in Tartarum. Ut igitur iua te arte decipiam, dabo operam ut hac scala mihi fiat ascensus ad superos, quam tu mihi ad gehennæ puteum præparasti.» Hæc dicens sese ad se convertens in cellam rediit, et apud se deinceps sacer sedulusque per mansit: semper tamen multis lacrymis affectum illum ímpíum ac tetrum plangens, mentis suæ perfidiam gemitibus expiabat assiduis. Ejusdem generis scala B. Alberto M. religionem in S. Dominici asceterio professo per nocturnam quietem objecta est, per quam evadere claustra et redire ad mundum cogitabat sed magna Dei Matre et comitibus virginibus sese illi objicientibus retardatus perseveravit, ut in primo Bavariæ sanctæ volumine ostendimus. Pittacus quoque apud Mytilenem in templis scalam posuit Fortunæ (c), qua alios ad felicita tem ascendere, alios ad ærumnas et calamitates descendere docuit, qua i melius ad virtutes et vitia divinamque providentiam retulisset. Lepidum tamen est istud quod ex Polyæni stratagematum septimo coronidis loco, de Co singa Junonis sacerdote Thracum duce, subjicio. In Thracia gentes sunt Ceronia et Scoba, quæ in bello sacerdotibus Junonis utuntur ducibus, uti Maro de Heleno cecinit, ………….rex idem hominum divumque sacerdos. Erat illis sacerdos et dus Cosingas, cujus imperia Thraces detrectabant, quos ipse gnarus gentis et morum, tali commento ad obsequia et obedientiam reduxit. Scalas plurimas e materia ædificavit, aliasque aliis imposuit, ut in ingentem altitudinem moles excresceret. (a) Cornel, a Lapide ad cap. xxviii Genes., pag. (b) In camdem fere sententiam D. Bisilius ad primum Psal. et responsum 8 in Regulis fusius ex plicatis. (c) Lib. Var.

non Græcæ linguæ peritia illis temporibus mirabilis fuit. Nam et Joannis Climaci piissi mum opus et Macarii dialogum, et libellum quemdam D. Joan. Chrysostomi polito elegan tissimoque stylo ex Græco in Latinum transtulit. Hæc Gonzaga. Legi de eodem alicubi et annotavi in Notis ad Pastorem Climaci, hunc eumdem Angelum de Cingulo Græcæ linguæ cognitionem velut Ephrem olim divinitus accepisse. Sed enim Ambrosius Camaldulensis inficias it Climacum ab Angelo de Cingulo polito et elegantissimo stylo e Græco versum. Negat Clarenum hunc aperte et plane transtulisse, sed obscure potius et intricate, dum verbum verbo redderet, unde fieri necessario, ut linguæ nativæ seu Latina genius pereat negat utriusque linguæ peritum fuisse, et quamvis Angeli nomen non exprimat, ita tamen describit et depingit illum, ut res oculis tangi possit. Accipe verba Camaldulensis (a) ad venerab. P. Matthæum præsidem ipsius: Hortatus es, domine amantissime, et merito vene rabilis pater, ut fratrum nostrorum commodis consulens beatissimi viri Joannis (cui ob in signem puto eruditionem Climaci cognomen fuit) opus illud egregium, in quo totius mona stica perfectionis norma rectissime traditur, meo labore et studio in Latinum nova tradu ctione converterem. Aiebas enim priorem illam interpretationem tibi parum satisfacere, vi derique ad intelligendum difficillimam; difficultatis ipsius causam conjiciens, quod is scili cet qui prior transtulit, quicunque tandem ille fuerit (nam temere id definire non audeo), nimium inhæsisset litteræ, atque contra veterum eruditorum præcepta de verbo ad verbum transtulisset; exspectabasque à me, ut sensum illius viri apertius atque lucidius promerem. Id ego negotium, etsi, præterquam erat laboriosum, plurimorum etiam patere morsibus non ignorabam (neque enim deerunt qui me superfluum quemdam, et quod gravius sonal, arrogan lem et temerarium insimulent, qui post príorem illum interpretem, quem afflatum Spiritu sancto id opus transtulisse, pertinacius fortasse quam consideratius asseverabunt, denuo transferre ausus sim), pro viribus perfeci. Subjungit deinde idem Camaldulensis: Præterea traductionem illam esse obscurissimam ne ipsi quidem negabunt: quod ergo crimen meum est, si quod ille obscurius transtulit, apertius ipse et aliquando etiam Latinius convertere conatus sum? Porro quam fuerit ille interpres eruditus, quid attinet dicere? contendant isti peritissi mum in utraque lingua exstitisse; ego ab illis longe dissentions in neutra satis peritum fuisse veraciter asseverabo: nam Græca pleraque non recte intellexisse, cuilibet ejus linguæ vel mediocriter perito facile constabit: et Latina posuisse qui affirmat sese imperitissimum esse haud obscure significat. Sanctissimum virum illum fuisse hi asserant, facile ac perli benter consentiam: non tamen quia sanctus fuerit, eruditum etiam fuisse sequitur atque idoneum ad transferendum. Aliud enim sanctitas est, atque aliud eruditio. "Imo cero si sanctus fuit, ne id quidem tentare debuit, quod commode implere non posset, neque id onus subire quod virium excederet modum. Facit enim injuriam doctissimo viro, qui illum impe rite et rustice loquentem reddit, sed hæc fortasse liberius quam verecundiæ meæ conveniebat necessario tamen, ut reor, a me dicta sunt, ne sine causa me transtulisse homines existi ment. Cæterum Camaldulensis vixit anno 1480, ducentis nempe uno et triginta annis post Angelum de Cingulo. Interpretationem Angeli de Cingulo editam non vidi, sed existimo il lam cujus exemplar habemus ms. in Eberspergensi sede. Alter fuit Climaci interpres et ipse non alti spiritus, pius tamen quantumvis humili et serpente stylo scriptor. Sed inseruit interpretamenta quædam indistincta a Climaco, qua interpretis, magno rei litterariæ incommodo, quando hor pacto Climacus in testem adduci non potest, dum periculum est ne aliena potius quam Climaci verba laudare videaris, atque hoc genus insertas adnotationes desumptas ait Pincius typographus Venetus ex antiqua translatione, simulque auctorem et interpretem excusat. Tres idem agnoscit interpreta 'iones, antiquissimam, Camaldulensis, quem tamen non exprimit, uti nec suæ rudioris interpretationis auctorem. Audiamus Pincium, Epistola ad lectorem: Cæterum, inquit, cum tres ferantur præsentis opusculi esse traductiones, hanc omnium infimam, atque in ipso verborum contextu humillimam accipere consilium fuit, quo parvulis et eloquentia inexper tis magis pervia foret sententia. Verum ipsa verborum tenuitas haudquaquam debet quem piam offendere aut deterrere. Ut enim debilis est stomachus qui non nisi delicatum admittit cibum, ita et mens imbecillis, quæ potius verborum lenocinio quam sententiarum ubertate pascitur, et tunc potissimum cum de recta morum institutione agitur, ubi sensa ipsa magis quam dictionum series ponderanda sunt. Quocirca sapientibus hujus mundi, et ea quidem sapientia, quæ Deo inimica est, non sapiet hoc opusculum, nisi stulti in Christo fierí labo rent; et tunc demum veram sapientiam apprehendent. Nonnunquam tamen eodem contextu adjiciuntur huic translationi pauca quædam adnotamenta atque elucidationes ex antiqua traductione desumptæ, quibus omnia captu faciliora evadant. Tertius metaphrastes seu interpres Climaci est Ambrosius, qui a sacra familia sua Ca maldulensis cognomentum accepit, sine dubitatione prioribus longe anteponendus, de quo ita Ant. Possevinus (b) a Climaco orsus: Joannes Climacus abbas in monte Sinai, sermones Grace conscripsit, quibus tanquam gradibus triginta annorum vitæ Christi Domini discere quisque potest ascensionem ad perfectionem vitæ et Christiana et monastica atque religiosa. Versus autem erat Latine antea, sed non apte, cum Ambrosius Camaldulensis monachus eum iterum e Græco in Latinum convertit, et Michael Isseltius notis illustravit: quare versio admittenda est, quæ Coloniæ prodiit apud Arnoldum Mylium onno 1583, et antea Venetiis (a) Præfatio suæ editionis. (b) Apparat, sac., pag. 156.

anno 1569; sed et antea ibidem anno 1531, apud fratres de Sabio. Quin et factus Italice edi tus est anno 1585, Venetiis apud Petrum Marinellum. Porro dum quisque gradum seu ser monem aliquem Joannis Climaci percurret, meminerit ad operis calcem exstare declaratio nem quamdam brevem rerum magis notabilium, quæ in unoquoque gradu sive sermone conti nentur. Quin et libro Joannis Climaci adjuncta est tum vita ipsius a Daniele monacho, tum Onuphrii anachorita a Paphnutio, alias Panuffio, scripta, qui Onuphrius in eremo socius fuit Joannis abbatis montis Sinai, quem Scholasticum appellarunt, el ad quem Joannes Cli macus librum suum scripsit. Exstat in Bibliotheca SS. Patrum Margarini. Vivebat anno 340, Eisengreinio. Exstat item Romæ in bibliotheca Vaticana una cum scholiis Helia Cretensis (a). Quæ de anno ex Eisengreinio, et Eisengreinius ex Trithemio annotavit, jam supra osten dimus non vixisse Climacum anno 340, sed 560. Græce quoque Venetiis editum vidinius et legimus, sed is Climacus germanus non est, Græca paraphrasis vel interpretatio est lingua barbara et vulgari, qua vulgus etiam indo ctum et illitteratum bodie ulitur. Degeneravit enim elegantia Græca in barbariem non se cus ac Latina in Italicam, et ipsam Latinam quæ hodie in omnes pene disciplinas ir repsit. Cum ergo cognovissem ab non paucis ipsum Climacum, sua, hoc est, eleganti et prisca veterum Græcorum Patrum lingua loquentem audiri legique velle, adeoque magnopere desi derari, quod nulli interpretes mentem illius subinde satis assecuti videantur; quod adhuc factum est nunquam, ingenti sane labore et sudore moliri cœpi, et Climacum ipsum, uti scripsit ipse, et dixit Grace Christiano orbi legendum proponere. Sed quia non plurimi in Olympiis certant, paucique hodie Græciam adeunt, illorum quoque rationibus consulendum putavi, qui in Græcis parum versati sunt, ut fructum aliquem ex nostris conatibus decer perent. Novam interpretationem nostram novæ editioni adjeci, ut quod ab aliis interpreti bus passim erratum est, emendarem, id quod toto opere factitatum, lector qui nostram operam cum aliorum studio volet componere, nullo negotio deprehendet. Et quia scriptor didacticus est, et religiosis viris præcepta vivendi præscribit, ubique brevis esse laborat, ex quo non raro obscuritas sequitur, abundat aposiopesibus et reticentiis, sæpe sententiam lectoris ingenio complendam permittit; nonnunquam ænigmata quoque proponit, et lecto ris acumini cognitionem eorum et divinationem relinquit, ita ut Scholiastes ipse Græcus sæpius dicat: Oipal aurdy coūto déyer puto auctorem hoc dicere, ita ipse quoque de mente scriptoris conjectat. Et quia de scholiastis quoque dicturum promisi, tres ibidem reco gnovi, quorum primus et antiquissimus ipsique Climaco æquævus est, cui et libellum ad Pastorem Climacus inscripsit, quemadmodum ipsius subjectis religiosis Scalam sacram, Joannes Rhaithunus. Fuit autem is amplissimi asceterii ad x1 fontes et Lxx palmas in Egypto (b) ad Elim sanctissimus antistes, de quo plura in Notis ad Pastorem: cujus scholia exstant in V volumine Biblioth. Patrum, Parisiis anno 1610 edita; nam in prioribus editio nibus non reperiuntur. Si Græci exemplaris copiam habuissem, vertissem et hæc denuo, quod vetus interpretatio parum arrideat. Alter est Elias metropolita Cretensis homo Græcus, qui ingens exegeseon sive explana tionum volumen in Clímaci scalam composuit, quod propemodum Eustathii symbolas ad Homerum mole sua exæquat: cujus unicum ex nobili inclytæ reipublica Augustana bibliotheca exemplar accepi, quamvis et capite et calce careat, omnibus paginis exesum, uti toto libro nulla charta sit sana et integra, ita per viscera libri, pestes chartarum tineæ grassatæ et debacchate sunt. Cæterum codex antiquissimus est, et magna cura resartus, et quantum fieri potuit redintegratus, ab erudita manu (nisi ipsum fortasse auctoris auto graphum fuit) veteri charactere Graco descriptus. Elias porro Cretensis pontifex vixit sub annum Christi 787; fuit in œcumenica synodo vu. Atque hic Eliæ commentarius ad Cli macum in lucem nec Græce nec Latine prodiit unquam. Unicum exemplar ms. exstat in Bessarionis bibliotheca, quam hodie serenissimus Venetorum senatus possidet, ad quod aspirare mihi nondum licuit. Nam quod Antonius Possevinus in Apparatu suo ex Vaticana memorat, cum scholiis Eliæ Cretensis haud scio an Scholia tantum sint (et in catalogo Va ticana bibliotheca sine nomine scribuntur), an adjunctus sit auctor: diversæ sunt enim exegeses Eliæ ad Climacuio, et Scholia ex illo et aliis ab aliquo anonymo et posteriore de cerpta. Non ignorandum tamen alium quoque Eliam Cretensem Hebræum exstare cum Joanne de Janduno, nobilem philosophum, qui libros composuit de primo motore, de mundi efficientia, de Esse et Essentia et Uno: annotationes super dictis Averrois. Sed hic demum, Joannis Pici Mirandulæ, qui anno 1494 vixit, ævo floruit, ut ipse apud Jandunum testatur, pag. 1644, itaque prorsus est diversus ab nostro Elia Cretensi metropolita exegeta Climaci; quod ne quid lector erraret, monendum censuil Tertius est Scholiastes Græcus et anonymus, cujus unicum exemplar e serenissimi Bolo rum ducis bibliotheca nactus, male passim ab incauto bibliopego acceptum extremis in marginibus et oris, quæ Scholia continent, dolabra sæpe abrasum. Hæc tamen ipsa, quan tum assequi potui, et restitui, et tibi Græce simul et Latine antehac nunquam edita vel translata una cum Climaco repræsentavi. De quibus hoc monere habeo lectorem, primum Scholiasten esse non Eliam Cretensem, sed Cretensi etiam posteriorem, cum auctores in (a) Maximo Margunio, episcopo Cytherorum, in terprete Græco-barbaro, anno 1590. (b) Vide Adrichomium, p. 211 et 219.

illis laudentur, qui diu post Eliam vixerunt, uti Photius, Marcus eremita et alii. Dein quando Scholion duntaxat sine auctoro adducitur, illud esse ex Eliæ Cretensis commenta Mis decerptum. Auctores vero ab Scholiaste laudati hi sunt Litteræ sacræ. Antonius Magnus. Aristoteles philosophus. Athanasius. Barsanuphins. Basilius Magnus. Chrysologus. Chrysostomus. Chrysozomus. David Ilieremias. Diadochus. Dorotheus. Ephrem Syrus. Evagrius. Gabriel solitarius in Latro. Gregorius Nazianzenus, theologus. Gregorius Nyssenus. Joannes Carpathius. Joannes Damascenus. Isaacus, presbyter. Isaias, abbas. Isidorus Pelusiota. Maximus. Marcus, eremita. Nilus. Photius, patriarcha. Syncletica. Thalassins. TheodoretuIS. Theodorus Edessenus. Quartus est Michael Isseltius Amorfortius vir doctus et aliis ingenii monumentis clarus, qui non ita pridem editionem Camaldulensis, annotationibus illustravit; in quibus sæpius tóxws nonnunquam etiam de Climaci sententia conjectat, uti loco cognosces, quando illius in meis observationibus mentionem non semel facturus sum. Atque hæc de interpretibus et Scholiastis Climaci cognovi. Jam quod ad exemplaria Græca attinet, quibus usus sum in Climaco edendo res ita habet. Dum Augustæ versarer primum in aurea Climaci scripta incidi, quorum cum Græca exemplaria tria e nobili in clytæ reipublica Augustana bibliotheca nactus essem, primum omnium libellum ad Pasto rem anuo 1606, Græce cum interpretatione mea et Notis in publicum dedi. Aliorum dein impulsu adjeci etiam ad Scalam conscendendam et explicandam. Nam ex bibliotheca sere nissimi electoris Boiorum principis quatuor mss exemplaria accepi; ex quibus membranæ sunt optimæ et emendatissime; unicum idque minimum, et admodum mendosun, adjuncta, ut dixi, habet Scholia in oris, a vitiosa parumque docta manu descripta, ut mihi sæpe libra rius Græcus fuerit emendandus. His duo Augustana addas, e quibus olim Pastorem edidi, et exemplar quod P. Andreas Scottus nostræ familiæ vir Græce Latineque bene doctus, ut ejus opera ostendunt, Antuerpia submisit, et illud ipsum ad aliud ms etiam emendatum. Adjunxit idem libro litteras, quarum parem hic subscribo, quod intersit hoc ipsum scire En, inquit, libero tandem fidem meam, pater opt. mitto per bibliopolas ad nundinas festi nantes Joannis Climaci Græcum meum exemplar cum altero collatum. Illud memoria repeto, acceptum ex ore V. C. Antonii Augustini Tarraconensis archiepiscopi, cum forte Roma red iens Hieronymus Osorius Silvensis episcopus Lusitanus ad illum divertisset, quo anno ad superos abiit, promisisse se de tot tantisque operibus a se conscriptis colophonem addere velle nova interpretatione Latina Joannis Climaci, adeo illi auctor ille se probarat. His ergo codicibus mss adjutus, priorum interpretum errores et lapsus, etiam Camaldulensis, nou paucos deprehendi, uti maluerim de integro Climaci interpretandi laborem suscipere, quam aliena corrigendi, simulque Climacum sua simul et aliena lingua loquentem lectori seu utriusque vocis seu alterius duntaxat gnaro non invidere; et quia multa passim in ipso auctore partim in scholiis et scholiastis obscura dubiaque occurrunt, etiam explanandi stu dium adhibui, ut expeditam lector haberet legendi et intelligendi operis rationem; et hoc libentius et utilius nobilissimum et antiquissimum scriptorem tractaret, et nocturna ver sare manu versare diurna non cessaret. In quo nec ego actum egisse videbor, nec posteros in eo cognoscendo operam lusuros spero. Hoc postremo deprecor, ne quis delicatioris palati aut emunctioris naris lector in hac metaphrasi ea exigat a me nitorem illum vel Tullianuni vel Julianum, memor cujusmodi sit scriptum, pium, inquam, et religiosum, quod omnem fucum et pigmenta lenociniaque verborum respuit, et religiosa sua lingua et simplicitate gaudet, quae scriptoribus religiosis non uinus peculiaris est, quam theologis, philosophis, jurisprudentibus medicis, mathe maticis, gramaticis. Quid enim absurdius, religiosisque auribus fastidiosius minusque ferendum sit, quam longis verborum circuitionibus, periparaphrasibusque uti et humilita tem, exempli causa, virtutis Christiane et maxime religiosa vocem (quæ prope centies uno capite nominanda et iteranda est), (mune modestiam animi, nunc animi submissionem et demissionem appellare; aut dicere: modeste et submisse de se sentire, et hoc genus multas adhibere verborum ambages? par est ratio vocum discretionis, compunctionis, abnegationis, abrenuntiationis, orationis, puritatis, confessionis, passionum, tribulationum. Quamvis ab ni mium horridis et non necessariis verborum portentis et monstris, quibus duc vetustiores Cli maci interpretes abundant, prudens abstinuerim, cum multa commode, Latine suaviter, fine quesito etiam fuco proprieque exponi potuerint, ut Climacus etiam multo melius intelli geretur, quam a tam fictis vocum prodigiis, quorum usus etiam nunc pene explevit. De variis Climaci exempluribus Græcis mss quæ passim in nobilioribus bibliothecis exstant. Dulcius ex ipso fonte bibuntur aquæ. Et sunt hodie et futuris erunt sæculis præserti:n