Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (96% of openings; remainder still OCR), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
NoticeNotitia
col. 1425–1426page 1 of 27
PG 91:1425Περὶ ἀγάπης καὶ ἐγκρατείας καὶ τῆς κατὰ νοῦν πολιτείας, Πνευματικῷ ἀδελφῷ καὶ ἀγαπητῷ κυρίῳ Παύλῳ Θαλάσσιος, τῷ μὲν φαινομένῳ Ἡσυχαστής, τῇ δὲ ἀληθείᾳ πραγματευτής κενόδοξος Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ὅτι μεγάλα κακὰ προσδοκῶν ἄξια τῆς ἐμῆς προαιρέσεως, λύπας τῇ ψυχῇ καὶ ὀδύνας τῷ σώματι εὐ τὰ τὴν συνείδησιν λυποῦντα, τὴν δὲ ψυχὴν καθαίροντα, ἀλλὰ τὰ τὴν συνείδησιν λυποῦντα, τέρποντα Ὅμως οὖν καὶ ἐκ τῶν κυρίως κακῶν καὶ τῶν μὴ κυρίως, νομιζομένων δὲ, εύξαι ἐκτενῶς πρὸς τὸν Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, λυτρωθῆναι ἡμᾶς. ματευτής. κενοδοξίας κενόδο ξης.
NOTITIA.
(Fabric. Bibl. Græc. edit. Harless. tom. XI, pag. 112.)
Thalassius, presbyter et hegumenus sive abbas monasterii in desertis Libyæ, vir pius et sacrarum
Litterarum amans, ad quem sanctus Maximus confessor a. C. 662 defunctos varias epistolas scripsit,
librumque quæstionum in difficilia Scripturæ loca ci dicavit. Exstant hujus, ut credibile est, Thalassii
Περὶ ἀγάπης καὶ ἐγκρατείας καὶ τῆς κατὰ νοῦν πολιτείας, De charitate, vitæ continentia et mentis regimine
að Paulum presbyterum, sententiarum becatontades sive Centuriæ IV, quarum postremam claudit doctrina
perspicua de SS. Trinitate. Primæ litteræ in singulis bisce sententiis, si junctim componantur, sensum
et ipse conficiunt, primæ enim centuria acrosticbis est: Πνευματικῷ ἀδελφῷ καὶ ἀγαπητῷ κυρίῳ Παύλῳ
Θαλάσσιος, τῷ μὲν φαινομένῳ Ἡσυχαστής, τῇ δὲ ἀληθείᾳ πραγματευτής κενόδοξος Spiritali fratri et
dilecto domino Paulo Thalassius, specie externa quidem Hesychasta, et quietis monasticæ sectator, revern
autem vana gloriæ studiosus. Secunds: Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ὅτι μεγάλα κακὰ προσδοκῶν
ἄξια τῆς ἐμῆς προαιρέσεως, λύπας τῇ ψυχῇ καὶ ὀδύνας τῷ σώματι· Ora pro me, frater lionoratissime, magna
enim mala præstolor digna meis institutis, animæ tristitiam et dolores corpori, Tertiæ: ¿ÀÀ' ñv xax± xupiw;
εὐ τὰ τὴν συνείδησιν λυποῦντα, τὴν δὲ ψυχὴν καθαίροντα, ἀλλὰ τὰ τὴν συνείδησιν λυποῦντα, τέρποντα
¿¿.thy sápxa· Vere autem mață sunt, non quæ contristant conscientiam, animum vero purificant, sed quæ
contristant conscientiam et tilillant corpus. Quartz denique: Ὅμως οὖν καὶ ἐκ τῶν κυρίως κακῶν καὶ τῶν
μὴ κυρίως, νομιζομένων δὲ, εύξαι ἐκτενῶς πρὸς τὸν Κύριον τὸν Θεὸν ἡμῶν, λυτρωθῆναι ἡμᾶς. Attamen
et a vere malis, et ab illis quæ vere quidem non sunt, sed existimantur, Dominum Deum nostrum ut nos libe-
'ret, enixe orato. Latine vertit Joannes OEcolampadius, ediditque Augustæ Vindel. 1520, 4. Unde recusa
in Micropresbytico Basil. 1550, fol. et in utraque Orthodoxographorum editione ann. 1555, p. 660 et ann.
1569, p. 897, nec non in universis Patrum Bibliothecis, ut Lugdunensi, tom. XII, p. 337 [Paris. 1575, vol.
, col. 561. ibid. 1589, vol. V, col. 540; Colon. 1618, vol. VII, pag. 271. HARL.] Curavit etiam recudendas Joannes a Fuchte, una cum sententiis Sexti Pythagorei et Laurentii Pisani. Helmst. 1685, 8,
Græce primus edidit Fronto Ducæus ex MSS. Codd. regis Galliæ in Auctario Bibliothecæ Patrum Paris.
1624, fol. tom. II, pag. 1179. Idem OEcolampadii versionem servavit, nomine interpretis præterito et
oblitterato. Repetita hæc Græco-Latina editio in Bibliotheca Patrum Morelliana, Paris. 1644, 1654, tom.
. XIII, p. 1184.
Combefisius ad S. Maximum tom. I, pag.
Ita legendum pro xevodoĘlaç. Vide Lambec. V,
pag. 11 et 70. FABR. S. in cod. 207, n. 2, p. 29.
Kollar. ubi exstant quadringenta capita; et in eod.
legitur Kevodo§ías (Lambec., in nota 1, citat Magnam Bibl. vet. Patrum Græco-Lat. Parisin. tom.
XI, p. 1179, et tom. XVII, p. 18 et 82); et in cod.
234, n. 18, pag. 152, Kollar în quo cod. legitur
Kavoooo, probante Lambecio in not. 5. Sed KolJar. in Supplem. ad Lamb. Comment. I, p. 268 (in
recensione cod. Vindobon. 36, in quo n. 3, continentur Thalassii sententiarum centuriæ quatuor, et
legitur Kevodožías,) miratur, Fabricio h. 1. probatam
esse Lambecii opinionem, et, si quid hic quidem
mutandum sit, homeoptoti gratia potius, uti est
in cod. mem. 255, et in cod. 207, n. 43 (de quo V.
Lambec. V, p. 171 seq.) legerit Kevodotas payματευτής. Tuin in cod. Vindobon. 214, n. 18,
sunt Excerpta ex illis capitibus. Vid. Lambec. V,
p. 94, Koll. et p. 198, de cod. 237, in quo, n. 2,
reperiuntur Thalassii capp. ascetica. Per hanc
occasionem indic. aliorum codicum Gr. subjungam.
Monaci in cod. 101, secundum catai. Gr. iss.
Bavar, p. 40, Thalassii Africani Centuriæ II, de
charitate et continentia ad Paulum presbyterum;
Euchiridion præceptionum, 27 capp. constans.
Augusta Vindel. in cod. Centuriæ quatuor. Vid.
Reiscri Notit, mss. bibl. Aug. p. 36. Florentiae,
in cod. Laurent. 30, Excerpta in collectione capi-
tum asceticor. Et cod. 13, plut. 86, Excerpta ex
capp. Thalassii. Vid. Bandin. Cat, codd. Gr. Laur.
1, pag. 495, et 3, p. 335, n. 1. - Venetiis, in cod.
Naniano 95, n. 10, Thalassii tou Alбvo; xal 'App:.
xavou, De charitate, etc. Centuria prima et secunda, cujus tamen finis et centuriæ III et IV desiderantur. Vide Cat. codd. Gr. Nan. pag. 187, ubi notatur Fabricius quod pro κενοδοξίας habeat κενόδο
ξης. Secundum catal. mss. Angliæ, etc., tom. I,
Præcepta ascetica in cod. Barocc. 5, et 59, in quo
centuria quarta 108 capita habet. In cod. 36,
Guil. Laudi, sive n. 688, Catal. - In cod. Coislin,
370 quatuor Centuriæ, et De patientia. — In cod.
168,Scholia Thalassii et aliorum in margin. Isaaci Syri sermonum asceticor. Vid. Montfaucon. bibl. Coislin. p. 574 et 312. Ascetica secundum Montfauc. Bibl. bibt. mss. p. 12, B. Romæ in cod. Vaticano. Ibid. p. 154. R. inter codd. Claudii Stophani. Ibid. p. 220 D. in cod. 278 bibl. Cassinensis. In cod. Escorial. quatuor centuriæ. Vide
Pluer Itinerar. per Hispan. pag. 190. Mosquæ,
in cod. synod. 260, Maximi homologetæ Responsa
ad Thalassium, et Thalassii Centuriæ quatuor.
Eedem in codd. 578, n. 3, et 398, n. 25. Vide Matthei Notit. codd. Gr. Mosquens. p. 165, 243 et
285. Add. supra, vol. IX, p. 525, n. 5. Et praz
terea de Thalassio monacho conf. Cave Hist. litter.
SS. Eccl. 1, p.584, ad a. 640; et Oudin. Coniment.
de SS. Eccl. I. col. 1620, ad ann. `650, ubi quoque
codd. Vindobon, memorantur. Hani.
Century ICenturia I
col. 1427–1428page 2 of 27
PG 91:1427ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΑΤΕΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΝΟΥΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ, ΠΡΟΣ ΠΑΥΛΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΝ, ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Α'. Τῆς ἡ ἀκροστιχίς ήδε Πνευματικῷ ἀδελφῷ καὶ ἀγαπητῷ κυρίῳ Παύλῳ Θαλάσσιος, τῷ μὲν φαινομένῳ Ἡσυχαστής· τῇ δὲ ἀληθείᾳ πραγματευτής κενοδοξίας. ΧΙΙΙ, α'. Πόθος πρὸς Θεὸν ὑλικὸς τεταγμένος, Θεῷ ἀλ λήλοις συνδεσμεῖ τοὺς ποθοῦντας. β. Νοῦς πνευματικὴν ἀγάπην κτησάμενος οὐ λε γίζεται περὶ τοῦ πέλας τὰ τῇ ἀγάπῃ μὴ πρέποντα. γ. Ἐν πλάσματι ἀγάπης τὴν ὑπόκρισιν κρύπτες, ὁ τῷ μὲν στόματι εὐλογῶν, τῇ δὲ καρδίᾳ ἐξουδε γῶν. δ. Ὑπομένει αταράχως ὁ ἀγάπην κτησάμενος τὰ παρ' ἐχθρῶν ἐπαγόμενα λυπηρά, καὶ ἐπίπονα. ε΄. Μόνη ἡ ἀγάπη συνάπτει τὴν κτίσιν Θεῷ καὶ ἀλλήλοις εἰς ὁμόνοιαν. ς'. Αγάπην ἀληθινὴν ἐκεῖνος κέκτηται, ὁ ὑπο νοιῶν μὴ ἀνεχόμενος, μηδὲ λόγου κατὰ τοῦ πέλας. ζ. Τίμιος ὑπάρχει παρὰ θεῷ καὶ ἀνθρώποις ὁ πως κατάλυσιν ἀγάπης μηδὲν ἐπιτηδείων η'. ίδιον υπάρχει τῆς ἀνυποκρίτου ἀγάπης, ὁ λόγως ἀληθῆς ἐκ συνειδήσεως ἀγαθῆς.
Joan. Jacobus Grynæus, in Præfat. ad Orthodoxographa scribit Thalassium ex quorumdam sententia
floruisse in Ecclesia Cæsariensi ann. C. 465. Verum a sententiarum auctore Hesychasta utique diversus
fuit Thalassius Caesarez Cappadociæ episcopus, qui interfuit concilio CPol. et Ephesino ann. 449, ct
Chalcedonensi ann. 451. Thalassius vero episcopus Cæsareæ Palæstinæ nullus fuit: nam in subscriptione
conciti CPol. ann. 381, pro Thalassio rectius alii codices habent Gelasium, quibus Theodoretus, Leontius et alii veteres apud Harduinum suffragantur.
ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ABBA
ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΑΤΕΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΝΟΥΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ,
ΠΡΟΣ ΠΑΥΛΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΝ,
ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Α'.
Τῆς ἡ ἀκροστιχίς ήδε·
Πνευματικῷ ἀδελφῷ καὶ ἀγαπητῷ κυρίῳ Παύλῳ Θαλάσσιος, τῷ μὲν φαινομένῳ
Ἡσυχαστής· τῇ δὲ ἀληθείᾳ πραγματευτής κενοδοξίας.
DE CHARITATE AC CONTINENTIA, NECNON DE REGIMINĖ MENTIS,
AD PAULUM PRESBYTERUM
CENTURIA I,
Cajas versuum primæ litteræ Græce collectæ
has dictiones efficiunt:
Spiritali et dilecto domino Paulo Thalassius, quietis monasticæ,
ut apparet, re autem ipsa inanis gloriæ sectator.
(GALLAND. Vet. Patrum Biblioth.. L. ΧΙΙΙ, p. 3.)
1. Amor si totus ordinetur in Deum, amantes ▲
inter se et cum Deo copulat.
2. Mens spiritali charitate locuples, nihil quod
charitatem non deceat, de proximo cogitat.
3. Sub. charitatis figmento hypocrisin occultat,
qui ore probat quod apud se vere nibili facit.
4. Nibil tam atrox, nibilque tam ærumnosum
intentare possunt inimici, quod non citra turbationem sufferat, charitatem possidens.
5. Sola charitas in unam veramque concordiam,
Deum et creaturam cogit.
6. Charitatem veram possidens, adversus proximum neque suspiciones, neque verbum aliquod
admittet.
7. Apud Deum, et homines honorem meretur
qui operam snam ad charitatis dissolutionem negat.
8. Charitatis non simulatæ proprium est, verbum
verum e conscientia bena profectum.
α'. Πόθος πρὸς Θεὸν ὑλικὸς τεταγμένος, Θεῷ ἀλ
λήλοις συνδεσμεῖ τοὺς ποθοῦντας.
β. Νοῦς πνευματικὴν ἀγάπην κτησάμενος οὐ λε
γίζεται περὶ τοῦ πέλας τὰ τῇ ἀγάπῃ μὴ πρέποντα.
γ. Ἐν πλάσματι ἀγάπης τὴν ὑπόκρισιν κρύπτες,
ὁ τῷ μὲν στόματι εὐλογῶν, τῇ δὲ καρδίᾳ ἐξουδε
γῶν.
δ. Ὑπομένει αταράχως ὁ ἀγάπην κτησάμενος τὰ
παρ' ἐχθρῶν ἐπαγόμενα λυπηρά, καὶ ἐπίπονα.
ε΄. Μόνη ἡ ἀγάπη συνάπτει τὴν κτίσιν Θεῷ καὶ
ἀλλήλοις εἰς ὁμόνοιαν.
ς'. Αγάπην ἀληθινὴν ἐκεῖνος κέκτηται, ὁ ὑπο
νοιῶν μὴ ἀνεχόμενος, μηδὲ λόγου κατὰ τοῦ πέλας.
ζ. Τίμιος ὑπάρχει παρὰ θεῷ καὶ ἀνθρώποις ὁ
πως κατάλυσιν ἀγάπης μηδὲν ἐπιτηδείων
η'. ίδιον υπάρχει τῆς ἀνυποκρίτου ἀγάπης, ὁ
λόγως ἀληθῆς ἐκ συνειδήσεως ἀγαθῆς.
col. 1429–1430page 3 of 27
PG 91:1429Γ΄. Κρύπτει τον φθόνον ἐν σχήματι εὐνοίας, ο μό τον τῷ ἀδελφῷ ἐξ ἑτέρω[ν] προσφέρων. ε. "Ωσπερ αἱ σαρκικαὶ ἀρεταὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων δίξαν, οὕτω καὶ αἱ πνευματικαὶ τὴν τοῦ Θεοῦ ἐπι σπῶνται. ια'. ᾿Αγάπη καὶ ἐγκράτεια ψυχὴν καθαίρουσι νοῦν δὲ λαμπρύνει προσευχή καθαρά. ιβ'. Δυνατὸς ἀνὴρ ἐκεῖνος ὑπάρχει, ὁ πράξει καὶ γνώσει τὴν κακίαν ἀπελαύνων. εγ'. Εὗρε χάριν οὗτος παρὰ τῷ Θεῷ, ὁ ἀπάθειαν κτησάμενος καὶ γνῶσιν πνευματικήν. ιδ. Λογισμῶν ἐμπαθῶν εἰ περιγενέσθαι θέλης, ἐγκράτειαν κτῆσαι, καὶ ἀγάπην πρὸς τοὺς πλησίον. ιε'. Φύλαξον σαυτὸν ἀπὸ ἀκρασίας καὶ μίσους, καὶ μὴ εὕρῃς πρόσκομμα ἐν καιρῷ προσευχῆς σου. ις. Ὥσπερ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἐν βορβόρῳ ἀρώμα τα, οὕτως οὐδ' ἐν ψυχῇ μνησικάκου ἀγάπης εὐωδίαν. ιζ. Κράτει γενναίως θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας, καὶ πονηρῶν λογισμῶν τάχιστα ἀπαλλάττῃ. εη'. ᾿Αναιρεί κενοδοξίαν ή κρυπτή εργασία, ἀπὸ ελαύνει δὲ ὑπερηφανίαν τὸ μηδένα ἐξουθενεῖν. εθ'. ίδιον κενοδοξίας υπόκρισις καὶ ψεῦδος· τῆς δὲ ὑπερηφανίας, ή οίησις καὶ φθόνος. κ. Αρχων ἐκεῖνος ὁ ἑαυτοῦ ἄρξας, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα τῷ λόγῳ ὑποτάξας. κα'. Γνησιότης φίλου ἐν πειρασμό, δείκνυται, ἡνίκα τῆς ἀνάγκης συγκοινωνός γένηται. κα. Ασφάλισαι τὰς αἰσθήσεις τῷ τρόπῳ τῆς ἡσυχίας, καὶ δίκασον τους λογισμοὺς ἐφεστῶτας τη καρδίᾳ. κγ. Πρὸς τοὺς λυπηρούς λογισμούς, ἀμνησικά χως ἀπάντα· πρὸς δὲ τοὺς φιληδόνους ἐχθρωδῶς διάχεισο. κδ'. Ησυχία καὶ προσευχή, καὶ ἀγάπη, καὶ ἐγε κράτεια τετραπλοκόν ἐστιν ἅρμα, εἰς οὐρανοὺς ἀν άγον τὸν νοῦν. κε'. Τῆξον τὴν σάρκα σου ἀπιτίᾳ καὶ ἀγρυπνία, καὶ ἀπελαύνεις τὸν δήμιον τῆς ἡδονῆς λογισμού. κς'. α; τέκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρ οὕτως ἀπὸ φόβου Θεοῦ ἀκάθαρτο λογισμός. κα. Κακή ζημία ψυχῆς συνετῆς ἔγχρονίσαι πάν θει ψεκτῷ. κη'. Υπόμεινον τὰς τῶν λυπηρῶν καὶ ἐλιντρών ἐπαγωγάς· διὰ γὰρ τούτων σε καθαίρει ἡ τοῦ (405 πρόνοια. κθ'. Ρίψας τὴν ὕλην καὶ τῷ κόσμῳ ἀποταξάμενος· ἀπόταξαι λοιπὸν καὶ τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς. λ. Ἴδιον ἔργον ὑπάρχει τοῦ νοῦ, τὸ λόγοις Θε σχολάζειν ἀεί. λα'. Ὥσπερ ἔργον Θεοῦ διοικῆσαι τὸν κόσμον, οὕτω καὶ ψυχῆς κυβερνᾶν τὸ σῶμα. λβ'. Ποίᾳ ἐλπίδι τῷ Χριστῷ ἀπαντήσωμεν ταῖς της σαρχές τουαῖς μέλος τοῦ νῦν δουλεύοντες, το
CENTURIA I.
Γ΄. Κρύπτει τον φθόνον ἐν σχήματι εὐνοίας, ο μό
τον τῷ ἀδελφῷ ἐξ ἑτέρω[ν] προσφέρων.
ε. "Ωσπερ αἱ σαρκικαὶ ἀρεταὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων
δίξαν, οὕτω καὶ αἱ πνευματικαὶ τὴν τοῦ Θεοῦ ἐπισπῶνται.
ια'. ᾿Αγάπη καὶ ἐγκράτεια ψυχὴν καθαίρουσι·
νοῦν δὲ λαμπρύνει προσευχή καθαρά.
ιβ'. Δυνατὸς ἀνὴρ ἐκεῖνος ὑπάρχει, ὁ πράξει καὶ
γνώσει τὴν κακίαν ἀπελαύνων.
εγ'. Εὗρε χάριν οὗτος παρὰ τῷ Θεῷ, ὁ ἀπάθειαν
κτησάμενος καὶ γνῶσιν πνευματικήν.
ιδ. Λογισμῶν ἐμπαθῶν εἰ περιγενέσθαι θέλης,
ἐγκράτειαν κτῆσαι, καὶ ἀγάπην πρὸς τοὺς πλησίον.
ιε'. Φύλαξον σαυτὸν ἀπὸ ἀκρασίας καὶ μίσους,
καὶ μὴ εὕρῃς πρόσκομμα ἐν καιρῷ προσευχῆς σου.
ις. Ὥσπερ οὐκ ἔστιν εὑρεῖν ἐν βορβόρῳ ἀρώματα, οὕτως οὐδ' ἐν ψυχῇ μνησικάκου ἀγάπης εὐωδίαν.
ιζ. Κράτει γενναίως θυμοῦ καὶ ἐπιθυμίας, καὶ
πονηρῶν λογισμῶν τάχιστα ἀπαλλάττῃ.
εη'. ᾿Αναιρεί κενοδοξίαν ή κρυπτή εργασία, ἀπὸ
ελαύνει δὲ ὑπερηφανίαν τὸ μηδένα ἐξουθενεῖν.
εθ'. ίδιον κενοδοξίας υπόκρισις καὶ ψεῦδος· τῆς
δὲ ὑπερηφανίας, ή οίησις καὶ φθόνος.
κ. Αρχων ἐκεῖνος ὁ ἑαυτοῦ ἄρξας, καὶ ψυχὴν
καὶ σῶμα τῷ λόγῳ ὑποτάξας.
κα'. Γνησιότης φίλου ἐν πειρασμό, δείκνυται,
ἡνίκα τῆς ἀνάγκης συγκοινωνός γένηται.
κα. Ασφάλισαι τὰς αἰσθήσεις τῷ τρόπῳ τῆς
ἡσυχίας, καὶ δίκασον τους λογισμοὺς ἐφεστῶτας τη
καρδίᾳ.
κγ. Πρὸς τοὺς λυπηρούς λογισμούς, ἀμνησικάχως ἀπάντα· πρὸς δὲ τοὺς φιληδόνους ἐχθρωδῶς
διάχεισο.
κδ'. Ησυχία καὶ προσευχή, καὶ ἀγάπη, καὶ ἐγε
κράτεια τετραπλοκόν ἐστιν ἅρμα, εἰς οὐρανοὺς ἀνάγον τὸν νοῦν.
κε'. Τῆξον τὴν σάρκα σου ἀπιτίᾳ καὶ ἀγρυπνία,
καὶ ἀπελαύνεις τὸν δήμιον τῆς ἡδονῆς λογισμού.
κς'. α; τέκεται κηρὸς ἀπὸ προσώπου πυρ
οὕτως ἀπὸ φόβου Θεοῦ ἀκάθαρτο λογισμός.
κα. Κακή ζημία ψυχῆς συνετῆς ἔγχρονίσαι πάν
θει ψεκτῷ.
κη'. Υπόμεινον τὰς τῶν λυπηρῶν καὶ ἐλιντρών
ἐπαγωγάς· διὰ γὰρ τούτων σε καθαίρει ἡ τοῦ (405
πρόνοια.
κθ'. Ρίψας τὴν ὕλην καὶ τῷ κόσμῳ ἀποταξάμε
νος· ἀπόταξαι λοιπὸν καὶ τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς.
λ. Ἴδιον ἔργον ὑπάρχει τοῦ νοῦ, τὸ λόγοις Θε
σχολάζειν ἀεί.
λα'. Ὥσπερ ἔργον Θεοῦ διοικῆσαι τὸν κόσμον,
οὕτω καὶ ψυχῆς κυβερνᾶν τὸ σῶμα.
λβ'. Ποίᾳ ἐλπίδι τῷ Χριστῷ ἀπαντήσωμεν ταῖς
της σαρχές τουαῖς μέλος τοῦ νῦν δουλεύοντες,
15.9)
9. Šub benevolentiæ habitu livorem occultört,
qui fratrem quasi ex alieno ore conviciis lacessit.
10. Ut carnales virtutes humanam, ita et spiri -
tuales Dei gloriam conciliant.
41. Charitas et continentia animam purificant,
mentem vero puræ preces illustrant.
12. Vere potens vir est, qui et opere et scientia
malitiam removet.
13. Magnam apud Deum gratiam invenit, qui sedatis affectibus cognitionem spiritualium adeptus est.
14. Si cogitationes animo infestas deesse cupis,
stude continentiæ ac charitati in proximum.
15. Ut in tempore precum tuarum cunela fic το
sant offendicula, cave ab intemperantia ét odio.
16. Ut in ceno aromata non inveniuntur, if:
neque charitatis suaveolentia in anima injuriarum.
memori.
17. Iracundiæ et concupiscentiæ generose i::-
pera, et quantocius a malis cogitationibus eris
alienus.
48. Inanem gloriam, abolebis, opera occulte faciendo; superbiam vero, neminem contemmen:ło,
49. Inanis gloriæ comites sunt simulatio et mendacium; superbiæ autem, suspicio et invidia.
20. Imperator censendus est, qui anima et corpore rationi subjectis, se ipsum rexerit.
21. Sinceritas amici in tentatione ostenditur,
quando scilicet in necessitate communicat.
22. Sensus muni, et quieti assuefacito, cogitationes vero in pectore versantes justifica.
23. Cogitationibus, si tristitiam fèrant, placido
et absque acerbatione occurras; sin voluptarim
fuerint et illecebrose, hostiliter erga cas afliciare.
24. Silentium, preces, charitas et continentia,
quadrijugi cqui sunt mentem et in celum sub.
vehentes.
23. Extenua carnem inedia et vigiliis, statinegye
cari:ificem voluptaţis appetitum eliminabis.
26. Sicut fluit ccra a facie ignis ", sic a timbre
Dei impurior cogitatio.
27. Grande malum et incommodum anima' sapienti, si mens exprobrandæ perturbationi distine
I immoretur.
28. Tristium ærumnosórumque eventium plagas
patienter sustine; talibus enim prudentia divinu
to purificat.
29. 113,6 materiam abjeceris, mundogue dixθει·
vale, reliquam, ut pravis et inanibus etiam cogi.
tationibus renunties.
50. Proprium mentis opus est, vacare semper
verbis Dei.
54. Ot. Dei apus est regere mundum ita et ani.
mæ gubernare corpus.
32. Qui spo- vctcurvemins Christo adhuc corpo -
reis voluptatibus servientes?
· Psal. Lxvir,
col. 1431–1432page 4 of 27
PG 91:1431λγ'. 'Αναιρεί ήδονήν κακοπάθεια καὶ λύπη, η ἑκούσιος, ἢ ἐκ τῆς προνοίας επαγομένη. λδ. Ὕλη παθῶν φιλαργυρία τυγχάνει· ὡς αὐτ ξητικὴ οὖσα τῆς περιεκτικῆς ἡδονῆς. λε. Λύπην τίκτει ἀποτυχία ἡδονῆς· ἡδονὴ δὲ παν τι πάθει συνέζευκται. Ας'. "Ο μέτρῳ μετρεῖς τῷ σώματί σου, ἀντιστρά φως παρά Θεοῦ ἀντιμετρηθήσεταί σοι. 25. Θείων κριμάτων ἔργα τυγχάνει ἀνταπόδοσις δικαία τῶν διὰ τοῦ σώματος πεπραγμένων. λη. ᾿Αθανασίαν τίκτει ἀρετὴ καὶ γνῶσις· ὧν ἡ στέρησις, τοῦ θανάτου γέγονε μήτηρ. λθ'. Λύπη κατὰ Θεὸν ἀναιρεῖ ἡδονήν· ἡδονῆς τ ἀναίρεσις, ἀνάστασις ὑπάρχει ψυχῆς. μ'. ᾿Απάθειά ἐστιν ἀκινησία ψυχῆς πρὸς κακίαν ής τυχεῖν ἀμήχανον ἄνευ ἐλέους Χριστοῦ. μα'. Σωτὴρ ὑπάρχει ψυχῆς καὶ σώματος ὁ Χρι στὸς, οὗ τοῖς ἴχνεσιν ὁ ἀκολουθῶν, ἐλευθεροῦται και κίας. μβʹ. Σωτηρίας εἰ θέλεις τυχεῖν, ἀπόταξαι ταῖς ἡδοναῖς· καὶ ἐγκράτειαν, καὶ ἀγάπην, καὶ προσευχὴν ἀναλαβοῦ. μγ'. Ιδιον ἀπαθείας, διάκρισις ἀληθινή· καθ᾽ ἦν πάντα πράττε μέτρῳ καὶ κανόνι. μπ. Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Ο Χριστός· καὶ νοῦς ὁ ἀκολουθῶν αὐτῷ, μὴ μείνῃ ἐν τῇ σκοτία. με. Συνάγαγε τὸν νοῦν σου, καὶ τήρει τους λου γισμούς, καὶ οὓς εὕρῃς ἐμπαθεῖς, πολέμησον πρὸς αὐτ τούς. μς'. Τρία ὑπάρχουσι πράγματα, δι' ὧν λαμβάνεις λογισμούς· ἡ αἴσθησις, καὶ ἡ μνήμη, καὶ ἡ κρίσις τοῦ σώματος· χαλεπώτεροι δὲ οἱ αὐτοὶ ἀπὸ τῆς μνή μης εἰσίν. μζ'. τῇ ἐδόθη σοφία, ἔγνω λόγους ἀσωμάτων, καὶ τίς ἡ ἀρχὴ ὑπάρχει, καὶ τί τὸ τέλος τοῦ κόσμου. μηʹ. Μὴ ἀμέλει πρακτικῆς, καὶ φωτισθήσεται ὁ νούς σου. «Θησαυρούς, φησὶν, ἀποκρύφους και ἀοράτους ἀνοίξω σοι.» μθ'. Εὗρε χάριν παρὰ Θεῷ, ὁ παθῶν ἐλευθερωθεὶς, καὶ τὸ μέγα ἔλεος ὁ γνώσεως καταξιωθείς. γ. Νοῦς παθῶν ἐλευθερωθείς, φωτοειδής γίνεται, ταῖς τῶν ὄντων θεωρίαις ἀδιαλείπτως καταλαμπή μενος. να'. Φέγγος ψυχῆς ἡ γνωσίς ἐστιν, ἧς στερηθείς ὁ ἄφρων ἐν σκότει διαπορεύεται. νβ'. Αφρων ἐστὶν ὁ ἐν σκότει διάγων· ὃν διαδέχεται τὸ σκότος ἀγνωσίας. νγ'. Ἰησοῦν ὁ ἀγαπῶν, ἐλευθερωθήσεται κακίας καὶ ἡ ἀκολουθῶν αὐτῷ, ὄψεται γνῶσιν ἀληθῆ. νο. Νοῦς παθῶν ἐλευθερωθεὶς, ψιλά βλέπει τα νήματα, καὶ ἐγρηγορότος τοῦ σώματος, καὶ κατὰ τοὺς ὕπνους αὐτοῦ.
33. Aramnarum sive sponte assumptarun, sive
divina providentia inductarum, tolerantia et mœror,
concupiscentiam interimunt.
34. Avaritia per se materia affectionum; quarum, præsertim illecebrosarum, nullus erit modus,
si inval teri!.
35. V luptatum penuria parens est tristitiæ; voluptati vèro nulla non perturbatio conjuncta est.
56. Qua mensura corpori tuo meritis, vicissim
tibi remetietur Deus b.
57. Divinorum opera judiciorum sunt, retributiones eorum quæ per corpora sunt perpetrata.
38. Immortalitatem parit virtus ac scientia; contra, earum privatio mortis est maler.
39. Tristitia quæ secundum Deum est, libidines
et concupiscentias conficit, quarum interitus, animæ et resurrectio.
40. Impassibilitas est aniinam non moveri ad
malum ullum; verum hanc impossibile est assequi
sine misericordia Christi.
41. Salvator tam animi quam corporis est Christus, cujus vestigia qui sequitur, a malis redditur
liber.
42. Salutem vis assequi? renuntia voluptatibus,
amplectere charitatem ac continentiam una. cum
precum assiduitate.
43. Propria est impassibilitati vera discretio.
juxta quàm in regula mensuraque facito omnia.
44. Dominus noster et Deus est Jesus Christus;
λγ'. 'Αναιρεί ήδονήν κακοπάθεια καὶ λύπη, η
ἑκούσιος, ἢ ἐκ τῆς προνοίας επαγομένη.
λδ. Ὕλη παθῶν φιλαργυρία τυγχάνει· ὡς αὐτ
ξητικὴ οὖσα τῆς περιεκτικῆς ἡδονῆς.
λε. Λύπην τίκτει ἀποτυχία ἡδονῆς· ἡδονὴ δὲ παν·
τι πάθει συνέζευκται.
Ας'. "Ο μέτρῳ μετρεῖς τῷ σώματί σου, ἀντιστρά
φως παρά Θεοῦ ἀντιμετρηθήσεταί σοι.
25. Θείων κριμάτων ἔργα τυγχάνει ἀνταπόδοσις
δικαία τῶν διὰ τοῦ σώματος πεπραγμένων.
λη. ᾿Αθανασίαν τίκτει ἀρετὴ καὶ γνῶσις· ὧν ἡ
στέρησις, τοῦ θανάτου γέγονε μήτηρ.
λθ'. Λύπη κατὰ Θεὸν ἀναιρεῖ ἡδονήν· ἡδονῆς τ
ἀναίρεσις, ἀνάστασις ὑπάρχει ψυχῆς.
μ'. ᾿Απάθειά ἐστιν ἀκινησία ψυχῆς πρὸς κακίαν·
ής τυχεῖν ἀμήχανον ἄνευ ἐλέους Χριστοῦ.
μα'. Σωτὴρ ὑπάρχει ψυχῆς καὶ σώματος ὁ Χρι
στὸς, οὗ τοῖς ἴχνεσιν ὁ ἀκολουθῶν, ἐλευθεροῦται και
κίας.
μβʹ. Σωτηρίας εἰ θέλεις τυχεῖν, ἀπόταξαι ταῖς
ἡδοναῖς· καὶ ἐγκράτειαν, καὶ ἀγάπην, καὶ προσευχὴν
ἀναλαβοῦ.
μγ'. Ιδιον ἀπαθείας, διάκρισις ἀληθινή· καθ᾽ ἦν
πάντα πράττε μέτρῳ καὶ κανόνι.
μπ. Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς Ἰησοῦς ἐστιν ὁ
quem si mens sequatur, non manet in tenebris. Ο Χριστός· καὶ νοῦς ὁ ἀκολουθῶν αὐτῷ, μὴ μείνῃ ἐν
45. Recollige mentem tuam, et observa cogitationes: et si quas offenderis in affectiones noxias
transire, ipsas expugna.
46. tribus cogitationes accipimus, a memoria,
sensibus et habitudine corporis; sed molestissimas
affert memoria.
47. Sapientia præditus novii rationes incorpor
reorum. et quod initium, et quis Ginis mundi.
48. Activam vitam ne habeas neglectui, et illustrabitur mens tua. Ait enim: Thesauros absconditos et invisibiles aperiam tibi º.
τῇ σκοτία.
με. Συνάγαγε τὸν νοῦν σου, καὶ τήρει τους λου
γισμούς, καὶ οὓς εὕρῃς ἐμπαθεῖς, πολέμησον πρὸς αὐτ
τούς.
μς'. Τρία ὑπάρχουσι πράγματα, δι' ὧν λαμβάνεις
λογισμούς· ἡ αἴσθησις, καὶ ἡ μνήμη, καὶ ἡ κρίσις
τοῦ σώματος· χαλεπώτεροι δὲ οἱ αὐτοὶ ἀπὸ τῆς μνή
μης εἰσίν.
μζ'. τῇ ἐδόθη σοφία, ἔγνω λόγους ἀσωμάτων, καὶ
τίς ἡ ἀρχὴ ὑπάρχει, καὶ τί τὸ τέλος τοῦ κόσμου.
μηʹ. Μὴ ἀμέλει πρακτικῆς, καὶ φωτισθήσεται ὁ
νούς σου. «Θησαυρούς, φησὶν, ἀποκρύφους και
ἀοράτους ἀνοίξω σοι.»
μθ'. Εὗρε χάριν παρὰ Θεῷ, ὁ παθῶν ἐλευθερω
49. Invenit gratiam apud Dominum, qui liberatus est ab affectionibus: insuper et ille miseri- θεὶς, καὶ τὸ μέγα ἔλεος ὁ γνώσεως καταξιωθείς.
cordiam assecutus, qui scientiam meruit adipisci.
50. Meus perturbationibus nudata, quotidie luculentior evadit, et ad res quæ vere sunt, contemplandas illustratur.
51. Lux animæ est cognitio sancta; quæ si cui
defuerit imprudenti, obambulabit in tenebris.
52. Imprudens est qui in mnalitia versatur; ipsum
enim ignorantiæ tenebræ excipient.
53. Jesum amans, a malitia liberabitur, et ipsum
sequendo veram videbit scientiam
64. Mens a perturbationibus libera, quæ considlerat, sive vigilet, sive durmint corpore, videt
subtilius.
➤ Matth. vit, 2; Mare. iv, 24. ‹ Isa. XLY, 3.
γ. Νοῦς παθῶν ἐλευθερωθείς, φωτοειδής γίνεται,
ταῖς τῶν ὄντων θεωρίαις ἀδιαλείπτως καταλαμπή
μενος.
να'. Φέγγος ψυχῆς ἡ γνωσίς ἐστιν, ἧς στερηθείς
ὁ ἄφρων ἐν σκότει διαπορεύεται.
νβ'. Αφρων ἐστὶν ὁ ἐν σκότει διάγων· ὃν διαδέ
χεται τὸ σκότος ἀγνωσίας.
νγ'. Ἰησοῦν ὁ ἀγαπῶν, ἐλευθερωθήσεται κακίας
καὶ ἡ ἀκολουθῶν αὐτῷ, ὄψεται γνῶσιν ἀληθῆ.
νο. Νοῦς παθῶν ἐλευθερωθεὶς, ψιλά βλέπει τα
νήματα, καὶ ἐγρηγορότος τοῦ σώματος, καὶ κατὰ
τοὺς ὕπνους αὐτοῦ.
col. 1433–1434page 5 of 27
PG 91:1433να'. Ὁ νοῦς εἰς ἄκρον καθαρθεὶς στενοχωρεῖται κ τοῖς οὖσι· καὶ ἔξω θέλει γίνεσθαι πάντων τῶν γε γονότων. νς'. Μακάριος ὁ φθάσας εἰς τὴν ἀπέραντον ἀπει ρίαν· ἐκεῖνος δ' ἔφθασεν, ὁ τὰ πεπερασμένα περά σας. νζ. Έρευνᾷ λόγους Θεοῦ ὁ σεβόμενος αὐτόν· εύ ρίσκει δὲ αὐτοὺς ὁ τῆς ἀληθείας εραστής. νη'. Νοῦς ἐξ ὀρθότητος κινούμενος, εὑρίσκει ἀλή θειαν· ὁ δὲ ἐκ πάθους τινῆς, ἀποτεύξεται αὐτῆς. νθ'. Ωσπερ τῇ οὐσίᾳ ἄγνωστος ὁ Θεὸς, οὕτως καὶ τῇ μεγαλοσύνῃ ἐστὶν ἀπέραντος. ξ'. Ης οὐσίας ἀρχὴ καὶ τέλος οὐκ ἔστιν, οὔτε τῆς σοφίας ἐξεύρεσις. ξα'. Σωτηρία υπάρχει πάσης κτίσεως, ἡ ὑπερ ἀγαθος τοῦ Κτίσαντος περὶ αὐτὴν πρόνοια. ξβ'. Υποστηρίζει Κύριος πάντας τοὺς καταπίπτοντας ἐν οἰκτιρμοῖς, καὶ ἀνορθοί πάντας τοὺς κατ εφραγμένους. ἔγ. Χριστός ἐστι ζώντων καὶ νεκρῶν κριτής, καὶ τῆς ἑκάστου πράξεως δίκαιος ἀνταποδότης. ξδ'. 'Αρξαι εἰ θέλεις τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, προλαβὼν τὰς τῶν παθῶν αἰτίας περίκοπτε. ξε'. Σύζευξον ταῖς ἀρεταῖς τὰς τῆς ψυχῆς δυνά μεις, καὶ πάσης τῆς τῶν παθῶν ὁρμῆς ἀποζεύγνυν και. ξς'. Τὰς τῆς ἐπιθυμίας ὁρμὰς ἐγκρατείς χαλίνωσον· τὰς δὲ τοῦ θυμοῦ, ἀγάπῃ πνευματική. ξζ'. Ἡσυχία καὶ προσευχή, μέγιστα ὅπλα ἀρετῆς αὗται γὰρ τὸν νοῦν καθαίρουσαι, διορατικὸν ἀπερ γάζονται. ξη'. Συντυχία ὠφελεῖ μόνη ἡ πνευματική· τῶν δὲ λοιπῶν πασῶν προτιμωτέρα ἡσυχία. ξω. Τῶν πέντε τρόπων συντυχίας, τοὺς τρεῖς ἐπί λεξαι· τῷ δὲ τετάρτῳ μὴ συχνάσῃ;· τοῦ πέμπτου ἀπόστηθε ο. Ἡσυχίαν ἀγαπᾷ ὁ μὴ πάσχων πρὸς τὰ τοῦ κόσμου. Καὶ πάντας τοὺς ἀνθρώπους, ὁ μηδὲν ἀγα πῶν ἀνθρώπινον. οα'. Διδάσκαλος ἀληθὴς ἡ συνείδησις ὑπάρχει, ᾗ ὁ ὑπακούων ἀπρόσκοπος διαμένει. οβ'. Εκείνους μόνους οὐ κρίνει τὸ συνειδὸς, τοὺς εἰς τὸ ἄκρον τῆς ἀρετῆς ἢ τῆς κακίας φθάσαντας. Ογ. Ακρα ἀπάθεια ψιλὰ ποιεῖ τὰ νοήματα· ἄκρα δὲ γνῶσις τῷ ὑπεραγνώστῳ παρίστησιν. οδ'. Λύπη ἐστὶ ψεκτὴ ἀποτυχία ἡδονῶν, ὧν καταφρονήσας, άλυπος διαμένει. ο. Η λύπη καθόλου στέρησίς ἐστιν ἡδονῆς, κἄν τα τῆς κατὰ Θεὸν, κἂν τῆς κατὰ κόσμον νοήσῃς. ος'. Θεοῦ ἐστι βασιλεία, ἀγαθότης καὶ σοφία, ὧν ὁ ἐπιτυχών, ἐν οὐρανοῖς πολιτεύεται. οζ. Ἐκεῖνος ἄθλιος ἄνθρωπος, ὁ τῆς ψυχῆς μὲν τὸ σῶμα, τοῦ Θεοῦ δὲ τὸν κόσμον τοῖς ἔργοις προ τιμήσας.
CENTURIA I.
να'. Ὁ νοῦς εἰς ἄκρον καθαρθεὶς στενοχωρεῖται κ
τοῖς οὖσι· καὶ ἔξω θέλει γίνεσθαι πάντων τῶν γεγονότων.
νς'. Μακάριος ὁ φθάσας εἰς τὴν ἀπέραντον ἀπειρίαν· ἐκεῖνος δ' ἔφθασεν, ὁ τὰ πεπερασμένα περάσας.
νζ. Έρευνᾷ λόγους Θεοῦ ὁ σεβόμενος αὐτόν· εύ
ρίσκει δὲ αὐτοὺς ὁ τῆς ἀληθείας εραστής.
νη'. Νοῦς ἐξ ὀρθότητος κινούμενος, εὑρίσκει ἀλή
θειαν· ὁ δὲ ἐκ πάθους τινῆς, ἀποτεύξεται αὐτῆς.
νθ'. Ωσπερ τῇ οὐσίᾳ ἄγνωστος ὁ Θεὸς, οὕτως καὶ
τῇ μεγαλοσύνῃ ἐστὶν ἀπέραντος.
ξ'. Ης οὐσίας ἀρχὴ καὶ τέλος οὐκ ἔστιν, οὔτε τῆς
σοφίας ἐξεύρεσις.
ξα'. Σωτηρία υπάρχει πάσης κτίσεως, ἡ ὑπερἀγαθος τοῦ Κτίσαντος περὶ αὐτὴν πρόνοια.
ξβ'. Υποστηρίζει Κύριος πάντας τοὺς καταπί
πτοντας ἐν οἰκτιρμοῖς, καὶ ἀνορθοί πάντας τοὺς κατ·
εφραγμένους.
ἔγ. Χριστός ἐστι ζώντων καὶ νεκρῶν κριτής, καὶ
τῆς ἑκάστου πράξεως δίκαιος ἀνταποδότης.
ξδ'. 'Αρξαι εἰ θέλεις τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος,
προλαβὼν τὰς τῶν παθῶν αἰτίας περίκοπτε.
ξε'. Σύζευξον ταῖς ἀρεταῖς τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις, καὶ πάσης τῆς τῶν παθῶν ὁρμῆς ἀποζεύγνυν
και.
ξς'. Τὰς τῆς ἐπιθυμίας ὁρμὰς ἐγκρατείς χαλίνωσον· τὰς δὲ τοῦ θυμοῦ, ἀγάπῃ πνευματική.
ξζ'. Ἡσυχία καὶ προσευχή, μέγιστα ὅπλα ἀρετῆς·
αὗται γὰρ τὸν νοῦν καθαίρουσαι, διορατικὸν ἀπεργάζονται.
ξη'. Συντυχία ὠφελεῖ μόνη ἡ πνευματική· τῶν
δὲ λοιπῶν πασῶν προτιμωτέρα ἡσυχία.
ξω. Τῶν πέντε τρόπων συντυχίας, τοὺς τρεῖς ἐπίλεξαι· τῷ δὲ τετάρτῳ μὴ συχνάσῃ;· τοῦ πέμπτου
ἀπόστηθε
ο. Ἡσυχίαν ἀγαπᾷ ὁ μὴ πάσχων πρὸς τὰ τοῦ
κόσμου. Καὶ πάντας τοὺς ἀνθρώπους, ὁ μηδὲν ἀγαπῶν ἀνθρώπινον.
οα'. Διδάσκαλος ἀληθὴς ἡ συνείδησις ὑπάρχει, ᾗ ὁ
ὑπακούων ἀπρόσκοπος διαμένει.
οβ'. Εκείνους μόνους οὐ κρίνει τὸ συνειδὸς, τοὺς
εἰς τὸ ἄκρον τῆς ἀρετῆς ἢ τῆς κακίας φθάσαντας.
Ογ. Ακρα ἀπάθεια ψιλὰ ποιεῖ τὰ νοήματα· ἄκρα
δὲ γνῶσις τῷ ὑπεραγνώστῳ παρίστησιν.
οδ'. Λύπη ἐστὶ ψεκτὴ ἀποτυχία ἡδονῶν, ὧν
καταφρονήσας, άλυπος διαμένει.
ο. Η λύπη καθόλου στέρησίς ἐστιν ἡδονῆς, κἄν
τα τῆς κατὰ Θεὸν, κἂν τῆς κατὰ κόσμον νοήσῃς.
ος'. Θεοῦ ἐστι βασιλεία, ἀγαθότης καὶ σοφία, ὧν
ὁ ἐπιτυχών, ἐν οὐρανοῖς πολιτεύεται.
οζ. Ἐκεῖνος ἄθλιος ἄνθρωπος, ὁ τῆς ψυχῆς μὲν
τὸ σῶμα, τοῦ Θεοῦ δὲ τὸν κόσμον τοῖς ἔργοις προτιμήσας.
• Act. x, 42. • Psal. LXI, 13
55. Menti in summum purificata, angusta sunt
omnia quæ sunt; semperque cupit esse extra ominia quæ sunt facta.
6. Beatus est is, qui ad infinitam immensitatem
pervenit, is vero pervenit, qui penetravit ea qu
finita sunt.
57. Scrutatur verba Dei, qui eum colit; invenit
autem, qui amat veritaten.
58. Mcns veritatem invenit, si a rectitudine dirigatur; amittit autem, si ab affectione aliqua.
59. Ut Deus secundum essentiam nobis est incognitus; ita secundum majestatem est immensus.
60. Essentia quæ principio caret et fine, neque
sapientia, perscrulabilis est.
61. Salus omnis creaturæ est optima Creatoris
circa ipsam providentia.
62. Suffulcit Dominus miseratioribus omnes v2cillantes, et confractos omnes erigit.
63. Christus viventium et mortuorum est judex 4,
.ac justus uniuscujusque operis retributor º.
64. Imperare vis animæ et corpori? ante omnia
affectionum causas circumcide.
05. Adbibe vires animae ad studia virtutum, et
ab omni affectionum violentia absolveris.
66. Concupiscentiarum impetus continentia refrenato, iracundia vero divina spiritualiquc charitate.
67. Silentium et preces maxima virtutum arma
sunt; mentem enim simul purificant, ac perspi
caciorem reddunt.
68. Solum spirituale colloquium prodest: at cœteris omnibus silentium præferendum est.
69. Ex quinque modis colloquiorum tres elige;
in quarto ne sis frequens; a quinto prorsus abstine.
79. Silentium amat, qui ad ca quæ hujus mundi
sunt, non aficitur. Omnes autem homines amat,
qui nihil húmanum in eis amat.
71. Magistra verax conscientia est; cui quisquis
auscultarit, absque scrupuli offendiculo peṛinanet.
72. Πlos solos conscientia sua non arguit, qui
vel in virtutum, vel in vitiorum fastigium pervenerunt.
73. Summa impassibilitas subtiles efficit cogi·
tatus; sublimis vero scientia ad ignotissima adducit.
74. Mœstitia ex voluptatum defectu concepta viLuperabilis est: eas enim qui contempserit, inoffen: -
sus permanet ac jucundus.
75. Voluptatis repressio est, omnis trisutia,
sive que secundum Deum est, sive quæ mundum
sapit.
76. Dci regrum, est bonitas ac sapientia; quas
qui nactus, municeps est in calis.
77. Ille miser est homo, qui in operibus suis
corpus quam animam, et mundum quam Deum
majoris facit.
col. 1435–1436page 6 of 27
PG 91:143578. & τη. ἴσην τὴν ἀγάπην προς πάντας κέκτηται ή τοῖς μὲν σπουδαίοις μή φθονών, τοὺς δὲ φαύλους ἐλεῶν. οθ'. Αρξαι ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνος ώφειλεν, ὁ καὶ ψυχῇ καὶ σώματι τὰ τῆς ἀρετῆς νομοθετήσας. π. Πραγματευτής πνευματικὸς ἐκεῖνος ὑπάρχει, ὁ ἐξ ἴσου διὰ τὰ μέλλοντα καὶ τῶν ἡδέων τοῦ βίου καὶ τῶν αὐστειρῶν ἀποταξάμενος. πα'. 'Ρώννυσι ψυχὴν μὲν, ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια νοῦν δὲ προσευχὴ καθαρά, καὶ θεωρία πνευματική. πρ. Ακούων λόγον ὠφέλιμον, μὴ κρίνε τὸν λέ γοντα, ἵνα μὴ τῆς ἐπωφελούς νουθεσίας ἑαυτὸν ἀποστερήσῃς. πγ. Γνώμη πονηρὰ κακὰ ἐνθυμεῖται, καὶ τὰ κατὰ ορθώματα του πλησίον εἰς ἐλάττονα παραγνωρίζει. πω. Μὴ πίστευε τῷ λογισμῷ κρίνοντι τὸν πλη σίον, ὅτι πονηρὸν ἔχων θησαυρόν, πονηρὰ καὶ λογί ζεται. πε'. Αγαθή καρδία ἀγαθὰς ἐννοίας φέρει προς γὰρ τὸν θησαυρὸν αὐτοῦ, καὶ τὰ ἐνθυμήματα αὐτοῦ. πς'. Τήρει τοὺς λογισμούς, καὶ φεύγε ἀπὸ κακία; ἵνα μὴ σκοτισθεὶς ὁ νοῦς ἄλλα ἀντ᾿ ἄλλων βλέπῃ. τζ'. Ἐννόει τοὺς Ἰουδαίους, καὶ ἀσφάλισαι σεαυ τόν. Οἱ ἐκ τοῦ φθόνου τυφλωθέντες, τὸν Κύριον καὶ Θεὸν εἰς Βεελζεβούλ παρεγνώρισαν. πή. Υπόνοια πονηρὰ σκοτίζει διάνοιαν, καὶ ποιεῖ, τὰ παρὰ τὴν ὁδὸν, ἀντὶ τῆς ὁδοῦ θεωρεῖν. πι. Ταῖς ἀρεταῖς ἁπάσαις παραπεπήγασιν αἱ κακίαι· καὶ διὰ τοῦτο τὰς ἀρετὰς οἱ πονηροὶ εἰς και κίας παραγνωρίζουσι. κ'. Ἡδονῇ ἡ λύπῃ ἐγχρονίζων ὁ νοῦς, τῷ τῆς ἀκηδίας πάθει τάχιστα περιπίπτει. κα'. Συνείδησις καθαρά διεγείρει ψυχήν, λογισμός δὲ ῥυπαρὸς καταχθονίζει αὐτήν. 1.3. Κινούμενα τὰ πάθη ἀπελαύνουσι κενοδοξίαν ἀναιρούμενα δέ, πάλιν αὐτὴν ὑποστρέφουσιν.. Αγ. Εἰ πάντων ὁμοῦ τῶν παθῶν ἀπαλλαγῆναι θέλεις, ἐγκράτειαν καὶ ἀγάπην καὶ προσευχὴν ἀνά λαβε. 18. Νοῦς διὰ προσευχῆς τῷ Θεῷ ἐγχρονίζων, καὶ τὸ παθητικὴν τῆς ψυχῆς τῶν παθῶν ἀπαλλάττει. με'. Ὁ Θεὸς τὸ εἶναι τοῖς οὔτι δεδωκώς, καὶ τῇ προνοίᾳ αὐτοῦ ἅμα τὰ πάντα συνέδησεν. κς'. Δεσπότης δὲ ὑπάρχων, καὶ δοῦλος γενόμενος, τὸ ἄκρον τῆς προνοίας τῇ κτίσει ἐξέφηνεν. 15. Ὁ Θεὸς καὶ Λόγος ἀτρέπτων σαρκωθείς, πάσῃ τῇ κτίσ. διὰ τῆς σαρκὸς ἡνώθη. ζη'. Ξένον θαῦμα ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς, ὅτι θεός ἐπὶ γῆς, καν ο άνθρωπος ἐν οὐρανοῖς· ἵνα ἀνθρώ πως ἀγγέλοις συνάψας, ἅμα πάσῃ τῇ κτίσει την Λέων χαρίσηται.
THALASSI ABBATIS
78. Equalem in ones charitatem possidet, qui & τη. ἴσην τὴν ἀγάπην προς πάντας κέκτηται ή
bonis non invidet, malorumque miseretur.
τοῖς μὲν σπουδαίοις μή φθονών, τοὺς δὲ φαύλους
ἐλεῶν.
79. Quam vere idoneus et utilis ad regendum,
qui jam antea animæ corporique suo virtutis deges tulit!
80. Ille spiritualis est negotiator, qui suavia prosperaque hujus mundi propter futura ex æquo
contemnit.
81. Anima charitate et temperantia firmatur;
mens vero puris precibus ac spiritali contemplatione.
82. Cum sermonem utilem audis, non judica
dicentem, ne te ipsum pretiosa admonitione prives.
83. Judicium pravum mala cogitat, et benefacla
proximi inβdeliter narrando elevat ac imminuit.
84. Ne credideris cogitatui¸mala de proximo cogitanti: nam qui malum thesaurum habet, mala
cliam cogitat.
85. Bonum cor bonas cogitationes nutrit: quaIem enim thesaurum habet, tales etiam habet cogitationes.
86. Habe rationem cogitationum tuarum, malitiainque fuge; ne obscura mente alia pro aliis
videas.
87. Judzos ante oculos propone, teque ipsum
munias. Invidia enim obcæcati, Dominum et Deum
Beelzebulis nomine infamabant '.
38. Suspiciones mala mentem obfuscant, faciuntque ut ea quæ extra viam sunt, videantur esse
in via.
89. Juxta omnes virtutes scaturiunt et vitia; et
inde est, quare mali virtutes iu malam partem
interpretantur.
90. Mens si in re aliqua¸ diutius vel oblectetur,
vel mœrcat, statim in acediæ grave malum cadit.
91. Conscientia pura animam excitat, quam rursus in terram iınınunda cogitatio dejicit.
92. Exagitate passiones expellunt vanam gloriam:
at si quiete consistant, eam rursus postlininio
revocant.
93. Vis semel ab omnibus animi perturbationibus liberari? assuefacito te charitati, contentiæ et
precibus.
94. Mens apud Deum moram faciens precando,
affectivas animæ vires a passionibus liberat.
95. Sicut Deus omnibus qua sunt, dedit esse,
ita et omnia providentia sua simul colligavit.
96. Et cum esset Dominus, factus servus suuumam erga creaturas providentiam declaravit 8.
97. Deus et Verbum absque sui conversione incarnatus, omni creaturæ per carnem unitus est.
98. Rarum miraculum in caelo et in terra, quia
Deus super terram, et homo in cœlis; ut homines
angelis associarentur, et omni creature divinitas
Libueretur.
f Luc. xi. 1. × Philipp. 1, 7.
• Khy Forte zai,
οθ'. Αρξαι ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνος ώφειλεν, ὁ καὶ
ψυχῇ καὶ σώματι τὰ τῆς ἀρετῆς νομοθετήσας.
π. Πραγματευτής πνευματικὸς ἐκεῖνος ὑπάρχει,
ὁ ἐξ ἴσου διὰ τὰ μέλλοντα καὶ τῶν ἡδέων τοῦ βίου
καὶ τῶν αὐστειρῶν ἀποταξάμενος.
πα'. 'Ρώννυσι ψυχὴν μὲν, ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια
νοῦν δὲ προσευχὴ καθαρά, καὶ θεωρία πνευματική.
πρ. Ακούων λόγον ὠφέλιμον, μὴ κρίνε τὸν λέγοντα, ἵνα μὴ τῆς ἐπωφελούς νουθεσίας ἑαυτὸν
ἀποστερήσῃς.
πγ. Γνώμη πονηρὰ κακὰ ἐνθυμεῖται, καὶ τὰ κατὰ
ορθώματα του πλησίον εἰς ἐλάττονα παραγνωρίζει.
πω. Μὴ πίστευε τῷ λογισμῷ κρίνοντι τὸν πλη
σίον, ὅτι πονηρὸν ἔχων θησαυρόν, πονηρὰ καὶ λογίζεται.
πε'. Αγαθή καρδία ἀγαθὰς ἐννοίας φέρει προς
γὰρ τὸν θησαυρὸν αὐτοῦ, καὶ τὰ ἐνθυμήματα αὐτοῦ.
πς'. Τήρει τοὺς λογισμούς, καὶ φεύγε ἀπὸ κακία;
ἵνα μὴ σκοτισθεὶς ὁ νοῦς ἄλλα ἀντ᾿ ἄλλων βλέπῃ.
τζ'. Ἐννόει τοὺς Ἰουδαίους, καὶ ἀσφάλισαι σεαυτόν. Οἱ ἐκ τοῦ φθόνου τυφλωθέντες, τὸν Κύριον καὶ
Θεὸν εἰς Βεελζεβούλ παρεγνώρισαν.
πή. Υπόνοια πονηρὰ σκοτίζει διάνοιαν, καὶ
ποιεῖ, τὰ παρὰ τὴν ὁδὸν, ἀντὶ τῆς ὁδοῦ θεωρεῖν.
πι. Ταῖς ἀρεταῖς ἁπάσαις παραπεπήγασιν αἱ
κακίαι· καὶ διὰ τοῦτο τὰς ἀρετὰς οἱ πονηροὶ εἰς και
κίας παραγνωρίζουσι.
κ'. Ἡδονῇ ἡ λύπῃ ἐγχρονίζων ὁ νοῦς, τῷ τῆς
ἀκηδίας πάθει τάχιστα περιπίπτει.
κα'. Συνείδησις καθαρά διεγείρει ψυχήν, λογισμός
δὲ ῥυπαρὸς καταχθονίζει αὐτήν.
1.3. Κινούμενα τὰ πάθη ἀπελαύνουσι κενοδοξίαν
ἀναιρούμενα δέ, πάλιν αὐτὴν ὑποστρέφουσιν..
Αγ. Εἰ πάντων ὁμοῦ τῶν παθῶν ἀπαλλαγῆναι
θέλεις, ἐγκράτειαν καὶ ἀγάπην καὶ προσευχὴν ἀνά
λαβε.
18. Νοῦς διὰ προσευχῆς τῷ Θεῷ ἐγχρονίζων, καὶ
τὸ παθητικὴν τῆς ψυχῆς τῶν παθῶν ἀπαλλάττει.
με'. Ὁ Θεὸς τὸ εἶναι τοῖς οὔτι δεδωκώς, καὶ τῇ
προνοίᾳ αὐτοῦ ἅμα τὰ πάντα συνέδησεν.
κς'. Δεσπότης δὲ ὑπάρχων, καὶ δοῦλος γενόμενος,
τὸ ἄκρον τῆς προνοίας τῇ κτίσει ἐξέφηνεν.
15. Ὁ Θεὸς καὶ Λόγος ἀτρέπτων σαρκωθείς, πάσῃ
τῇ κτίσ. διὰ τῆς σαρκὸς ἡνώθη.
ζη'. Ξένον θαῦμα ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς, ὅτι θεός
ἐπὶ γῆς, καν ο άνθρωπος ἐν οὐρανοῖς· ἵνα ἀνθρώ
πως ἀγγέλοις συνάψας, ἅμα πάσῃ τῇ κτίσει την
Λέων χαρίσηται.
col. 1437–1438page 7 of 27
PG 91:143710. Αγιασμός και θέωσις ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων, ἡ γνῶσις τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος. γ. Συγχώρησις ἁμαρτιῶν, παθῶν ἐστιν ἐλευθερία, ὧν ὁ μήπω ἀπαλλαγείς χάριτι, της συγχωρήσεως οὔπω ἔτυχεν. ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Β', Τῆς ἡ ἀκροστιχίς ἤδε Εὗξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ὅτι μεγάλη κακὰ προσδοκῶ ἄξια τῆς ἐμῆς προαιρέσεως, λύπας τῇ ψυχῇ, καὶ ὀδύνας τῷ σώματι. α'. Ἐθέλεις ὑφ᾽ ἐν τῶν κακιῶν ἀπαλλαγῆναι; τῇ μητρὶ τῶν κακῶν τῇ φιλαυτίᾳ ἀπόταξαι. β'. Ὑγεία ψυχῆς, ἀπάθεια καὶ γνῶσις, ἧς τυχεῖν ἀμήχανον τὸν ἡδοναίς δουλεύοντα. γ. Ξηραίνει τὰς ἡδονὰς τὰς σωματικάς τε, καὶ ψυχικὰς ἐγκράτεια μεθ᾽ ὑπομονῆς, καὶ ἀγάπη μετὰ μακροθυμίας. 8. Αρχὴ κακῶν τῇ ψυχῇ ἡ φιλαυτία γέγονεν φιλαυτία δέ ἐστιν ἡ τοῦ σώματος φιλία. ε'. Ιδιον τοῦ λογικοῦ τὸ ὑποταγήναι τῷ λόγῳ, καὶ τὸ ὑποπιάσαι, καὶ δουλαγωγῆσαι τὸ σῶμα. 5. Υβρις τῷ λογικῷ ὑποταγήναι τῷ ἀλόγῳ, καὶ πρόνοιαν αὐτοῦ ποιεῖσθαι εἰς ἐπιθυμίας αἰσχράς. ζ. Πονηρὸν ἔργον ψυχῆς λογικῆς, καταλιμπάνειν τὸν Κτίσαντα, καὶ λατρεύειν τῷ σώματι. η'. Εκελεύσθη τὸ σῶμα ὑπηρέτην ἔχειν, οὐ μὴν δὲ ταῖς ἡδοναῖς αὐτοῦ παρὰ φύσιν δουλεύει». θ'. Τῆξον τὰ δεσμὰ τῆς πρὸς τὸ σῶμα φιλίας, καὶ μηδὲν παράσχης τῷ δούλω, ὅ τι μὴ πᾶσα ἀνάγκη. ε. Εγκλεισον τὰς ἀσθήσεις ἐν τῷ φρουρίω τῆς ἡσυχίας, ἵνα μὴ τὸν νοῦν περιστῶσιν εἰς τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας. ια΄. Μέγιστα ὅπλα τοῦ μεθ᾽ ὑπομονῆς ἡσυχάζον τοῦ, ἐγκράτεια καὶ ἀγάπη καὶ προσευχὴ καὶ ἀνά γνωσις. 19. Οὐ παύεται ὁ νοῦς περὶ τὰς ἡδονὰς πλεύων, ἄχρις οὗ τὴν σάρκα δουλαγωγήσας θεωρία σχολάζεται. ιγ. Ὑπὲρ τῶν ἐντολῶν ἀγωνιζώμεθα, ἵνα παλών
CENTURIA II.
10. Αγιασμός και θέωσις ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων, ἡ γνῶσις τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος.
γ. Συγχώρησις ἁμαρτιῶν, παθῶν ἐστιν ἐλευθε
ρία, ὧν ὁ μήπω ἀπαλλαγείς χάριτι, της συγχωρήσεως οὔπω ἔτυχεν.
99. Tam angelorum quam hominum sanctificatis et deificatio, est sanctæ consubstantialisque
Trinitatis cognitio.
100. Peccatorum remissio libertatem ab affectionibus præstat: quam qui nondum per gratiam.assccutus est, ab co ctiam peccata nondum disccsserunt.
ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Β',
Τῆς ἡ ἀκροστιχίς ἤδε
Εὗξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀδελφὲ τιμιώτατε, ὅτι μεγάλη κακὰ προσδοκῶ ἄξια τῆς ἐμῆς
προαιρέσεως, λύπας τῇ ψυχῇ, καὶ ὀδύνας τῷ σώματι.
CENTURIA 11,
Cujus versuum primæ litteræ has voces exhibent:
Ora pro me, frater dignissime; mala enim exspecto gràndia et digna
meis studiis, tristitias scilicet animi et dolores corporis.
α'. Ἐθέλεις ὑφ᾽ ἐν τῶν κακιῶν ἀπαλλαγῆναι; τῇ
μητρὶ τῶν κακῶν τῇ φιλαυτίᾳ ἀπόταξαι.
β'. Ὑγεία ψυχῆς, ἀπάθεια καὶ γνῶσις, ἧς τυχεῖν
ἀμήχανον τὸν ἡδοναίς δουλεύοντα.
γ. Ξηραίνει τὰς ἡδονὰς τὰς σωματικάς τε, καὶ
ψυχικὰς ἐγκράτεια μεθ᾽ ὑπομονῆς, καὶ ἀγάπη μετὰ
μακροθυμίας.
8. Αρχὴ κακῶν τῇ ψυχῇ ἡ φιλαυτία γέγονεν·
φιλαυτία δέ ἐστιν ἡ τοῦ σώματος φιλία.
ε'. Ιδιον τοῦ λογικοῦ τὸ ὑποταγήναι τῷ λόγῳ, καὶ
τὸ ὑποπιάσαι, καὶ δουλαγωγῆσαι τὸ σῶμα.
5. Υβρις τῷ λογικῷ ὑποταγήναι τῷ ἀλόγῳ, καὶ
πρόνοιαν αὐτοῦ ποιεῖσθαι εἰς ἐπιθυμίας αἰσχράς.
ζ. Πονηρὸν ἔργον ψυχῆς λογικῆς, καταλιμπάνειν
τὸν Κτίσαντα, καὶ λατρεύειν τῷ σώματι.
η'. Εκελεύσθη τὸ σῶμα ὑπηρέτην ἔχειν, οὐ μὴν
δὲ ταῖς ἡδοναῖς αὐτοῦ παρὰ φύσιν δουλεύει».
θ'. Τῆξον τὰ δεσμὰ τῆς πρὸς τὸ σῶμα φιλίας,
καὶ μηδὲν παράσχης τῷ δούλω, ὅ τι μὴ πᾶσα
ἀνάγκη.
ε. Εγκλεισον τὰς ἀσθήσεις ἐν τῷ φρουρίω τῆς
ἡσυχίας, ἵνα μὴ τὸν νοῦν περιστῶσιν εἰς τὰς ἰδίας
ἐπιθυμίας.
ια΄. Μέγιστα ὅπλα τοῦ μεθ᾽ ὑπομονῆς ἡσυχάζον
τοῦ, ἐγκράτεια καὶ ἀγάπη καὶ προσευχὴ καὶ ἀνάγνωσις.
19. Οὐ παύεται ὁ νοῦς περὶ τὰς ἡδονὰς
πλεύων, ἄχρις οὗ τὴν σάρκα δουλαγωγήσας θεωρία
σχολάζεται.
ιγ. Ὑπὲρ τῶν ἐντολῶν ἀγωνιζώμεθα, ἵνα παλών
})
1. Vis semel a malis omnibus liberari? matri
malorum, amori tui ipsius renuntia.
2. Anime sanitas est impassibilitas et scientia,
quam nemo voluptatibus serviens assequi potest.
3. Abstinentia cum patientia, et charitas cum
longanimitate, tam corporeas quam animales voluplates exsiccant.
4. Principium malorum animæ, fuit amor sui
ipsius; amor autem sui ipsius, amor est corporis.
5. Proprium est rationalis, ut rationi subdatur,
castigatumque corpus in servitutem redigat.
6. Injuria ſit rationali bominis parti, si subjiciɔtur brutæ alteri et rationis experti, prudentiam
suam insumendo ad explenda turpia desideria
7. Malum rationalis animæ opus, est reliquisse
Conditorem, et servire corpori.
8. Jussus es corpus ministri loco labere, et uom
ut illius (supra quam exigit natura) servias cupi
dilatibus.
9. Amicitiæ erga corpus vincula rumpantur, et
mon indulgeas servo, nisi quod omnis necessitas
requirit.
10. Include sensus intra quietis munitionem, ne
in sua desideria mentem distrahant.
11. Ut tibi quies et patientia contingant, in promptu tibi sint temperantiæ, charitatis, precum et
lectionis arma, sane multo lidissima.
12. Mens, voluptatum eseis quas ambit, inhiare
non cessat, donec corpore in servitutem redacto
contemplationi vacet.
15. In preceptis servandis desudatum est, ut
Diglized by Google
Century IICenturia II
col. 1439–1440page 8 of 27
PG 91:1439ελευθερ[ωθ]ῶμεν· ὑπὲρ δὲ τῶν θείων δογμάτων, ἵνα γνώσεως ἀξιωθῶμεν. ιδ'. 'Αταραξία ψυχῆς ἀπάθεια καὶ γνῶσις· ἦ τυχεῖν ἀμήχανον τὴν ἡδοναῖς δουλεύοντα. ιε'. Δουλαγώγει τὸ σῶμα περιελὼν τὰς ἡδονας, καὶ ἀπάλλαξον αὐτὸ μοχθηρᾶς δουλείας. ις'. Ελεύθερος κτισθεὶς, καὶ ἐπ' ἐλευθερίᾳ κλη θεὶς, μὴ ἀνάσχῃ δουλεύειν πάθεσιν ἀκαθάρτους. ιζ. Λύπαις καὶ ἡδοναῖς, ἐπιθυμίαις καὶ φόβοις, συνδεσμοῦσι τὸν νοῦν τοῖς αἰσθητοῖς οἱ δαίμονες. τη'. Φόβος Θεοῦ κρατεῖ ἐπιθυμιῶν, καὶ λύπη κατά Θεὸν ἀπελαύνει τὴν ἡδονήν. ιθ'. Επιθυμία σοφίας καταφρονεῖ φόβου, καὶ ἡ δόκη γνώσεως ἀποδιώκει λύπην. κ'. Τὰ τέσσαρα ταῦτα αἱ Γραφαι περιέχουσι τὰς ἐντολὰς, τὰ δόγματα, τὰς ἀπειλάς, τὰς ἐπαγ γελίας. κα'. ίστησι τὴν ἐπιθυμίαν εὐκράτεια καὶ κόπος μειοῖ δὲ αὐτὴν ἡσυχία, καὶ θεῖος Έρως. κβ'. Μὴ λόγοις δι' αινιγμάτων τὸν ἀδελφὸν πλῆτα τε· οὐ μὴ γὰρ βαστάξης· τὰ ὅμοια ἀντιδεχόμενος. κγ'. Ἴστησι τὸν θυμόν μακροθυμία καὶ ἀμνησικακία· μειοῖ δὲ αὐτὸν ἀγάπη καὶ συμπάθεια. κδ'. ' ἐδόθη γνωσις, ἐδόθη φῶς νοερόν· ὃς δὲ λαβὼν ἀτιμάζει, όψεται σκότος. κα'. Τήρησις ἐντολῶν Θεοῦ, τίκτει ἀπάθειαν ἀπάθεια δὲ ψυχῆς συντηρεί γνῶσιν. κς'. 'Ανάγαγε τὰ αἰσθητὰ ἐπὶ νοητήν θεωρίαν, καὶ ἀνθέλκεις τὴν αἴσθησιν ἐπάνω τῶν αἰσθη τῶν. κζ'. Τὸ αἰσθητὸν γύναιον σημαίνει ψυχήν πρα κτικήν· ᾗ ὁ νοῦς συγγενόμενος ἀποτίκτει τὰς ἀρετάς. κη'. Έρευνα λόγων Θεοῦ, διδάσκει γνῶσιν Θεοῦ τὸν ἐν ἀληθείᾳ ζητοῦντα, ἐν εὐλαβείᾳ καὶ πόθιο. κθ'. Οπερ ἐστὶ τὸ φῶς τοῖς ὁρῶσι καὶ ὁρωμένοις, τοῦτοι καὶ ὁ Θεὸς τοῖς νοοῦσι, καὶ νοουμένοις. λ'. Τὸ αἰσθητὸν στερέωμα, τὸ τῆς πίστεως ση μαίνει στερέωμα, ἐν ᾧ πάντες οἱ ἅγιοι δίκην φω στήρων λάμπουσι. λα΄. Ἱερουσαλήμ ἐστιν ἐπουράνιος, γνῶσις τῶν ἀσωμάτων· ἐν αὐτῇ γὰρ θεωρεῖται ἡ δράσις τῆς εἰρήνης. λβ'. Μὴ ἀμέλει τῆς πράξεως, ἐπεὶ μειοῦται ἡ γνῶσις· καὶ λιμοῦ γενομένου καταβαίνεις εἰς Δι γυπτον. λγ'. Ελευθερία ἐστὶ νοητή, ἡ τῶν παθῶν ἀπαλλα
ab animi affectionibus liberemur; in divinis au- ελευθερ[ωθ]ῶμεν· ὑπὲρ δὲ τῶν θείων δογμάτων, ἵνα
tem dogmnatis, ut scientiam digne mercamur. γνώσεως ἀξιωθῶμεν.
14. In impassibilitate et cognitione consistit animæ tranquillitas, quam voluptatum mancipiis contingere est impossibile.
15. In servitutem coge corpus voluptatibus circumscriptis, et liberabis mentem a gravi servitute.
16. Liber conditus es, et in libertatem accersitus pigeat igitur impuris voluptatibus ser-
· vire.
17. Doloribus et voluptatibus, concupiscentiis ae
timoribus devinciunt dæmones mentem eorum qui
sensibus serviunt.
18. Timor Domini desideriis dominatur, et
tristitia quæ secundum Deum, concupiscentias
repellit.
19. Desiderium sapientia timorem despicit; cupiditas autem scientiæ voluptates repellit et tristitiam.
20. Quatuor autem in Scripturis traduntur: Mandala, placita, minæ et repromissiones.
21. Concupiscentias sistunt abstinentia et labor;
minuunt autem quies et divinus amor.
22. Cavesis, ne fratrem verbis ænigmaticis
impugnes; neque enim tu ferres, si sic audires e
diverso.
23. Iram sistunt longanimitas et injuriarum oblivio, minuunt charitas et compassio.
24. Cui scientia data est, datum est mentale Inmen: quod si quis dehonestarit, pro eo tenebras
villebit.
25. Observatio mandatorum Dei parit impassibilitatem; impassibilitas autem animæ, custodit
scientiam.
26. Sensilia traducito sursum in cognitionein
intellectualem, et sensus evehes supra ea quæ sensilia sunt.
27. Naturalis et quæ videtur mulier, significat
operativam animam: ad quam si mens quæ vir est,
accesserit, ex ea virtutes parit.
28. Inquisitio eloquiorum Dei, docet scientiam
Dei eos, qui pie ac desideranter veritatem scrutantur.
29. Quod lux est videntibus et visis, hoc Deus
est intelligentibus et intellectis.
30. Visibile coeli firmamentum, fidei signal firmamentum, in quo omnes sancti ceu luminaria
Jucent.
51. Hierusalem est supercœlestis incorporearum
rerum contemplatio, in qua visio pacis speclatur.
32. Activam vitam cave neglexeris, alioquin et
scientia decresceret; hoc enim esset, orta fame,
in Agyptum descendere b
33. Libertas est spiritualis, a perturbationibus
1 Gen. xxvi, 4, 2.
ιδ'. 'Αταραξία ψυχῆς ἀπάθεια καὶ γνῶσις· ἦ
τυχεῖν ἀμήχανον τὴν ἡδοναῖς δουλεύοντα.
ιε'. Δουλαγώγει τὸ σῶμα περιελὼν τὰς ἡδονας,
καὶ ἀπάλλαξον αὐτὸ μοχθηρᾶς δουλείας.
ις'. Ελεύθερος κτισθεὶς, καὶ ἐπ' ἐλευθερίᾳ κληθεὶς, μὴ ἀνάσχῃ δουλεύειν πάθεσιν ἀκαθάρ
τους.
ιζ. Λύπαις καὶ ἡδοναῖς, ἐπιθυμίαις καὶ φόβοις,
συνδεσμοῦσι τὸν νοῦν τοῖς αἰσθητοῖς οἱ δαίμο
νες.
τη'. Φόβος Θεοῦ κρατεῖ ἐπιθυμιῶν, καὶ λύπη κατά
Θεὸν ἀπελαύνει τὴν ἡδονήν.
ιθ'. Επιθυμία σοφίας καταφρονεῖ φόβου, καὶ ἡ
δόκη γνώσεως ἀποδιώκει λύπην.
κ'. Τὰ τέσσαρα ταῦτα αἱ Γραφαι περιέχουσι
τὰς ἐντολὰς, τὰ δόγματα, τὰς ἀπειλάς, τὰς ἐπαγ
γελίας.
κα'. ίστησι τὴν ἐπιθυμίαν εὐκράτεια καὶ κόπος
μειοῖ δὲ αὐτὴν ἡσυχία, καὶ θεῖος Έρως.
κβ'. Μὴ λόγοις δι' αινιγμάτων τὸν ἀδελφὸν πλῆτα
τε· οὐ μὴ γὰρ βαστάξης· τὰ ὅμοια ἀντιδεχό
μενος.
κγ'. Ἴστησι τὸν θυμόν μακροθυμία καὶ ἀμνησι
κακία· μειοῖ δὲ αὐτὸν ἀγάπη καὶ συμπάθεια.
κδ'. ' ἐδόθη γνωσις, ἐδόθη φῶς νοερόν· ὃς δὲ
λαβὼν ἀτιμάζει, όψεται σκότος.
κα'. Τήρησις ἐντολῶν Θεοῦ, τίκτει ἀπάθειαν
ἀπάθεια δὲ ψυχῆς συντηρεί γνῶσιν.
κς'. 'Ανάγαγε τὰ αἰσθητὰ ἐπὶ νοητήν θεωρίαν,
καὶ ἀνθέλκεις τὴν αἴσθησιν ἐπάνω τῶν αἰσθητῶν.
κζ'. Τὸ αἰσθητὸν γύναιον σημαίνει ψυχήν πρα
κτικήν· ᾗ ὁ νοῦς συγγενόμενος ἀποτίκτει τὰς
ἀρετάς.
- κη'. Έρευνα λόγων Θεοῦ, διδάσκει γνῶσιν Θεοῦ
τὸν ἐν ἀληθείᾳ ζητοῦντα, ἐν εὐλαβείᾳ καὶ πόθιο.
κθ'. Οπερ ἐστὶ τὸ φῶς τοῖς ὁρῶσι καὶ ὁρωμένοις,
τοῦτοι καὶ ὁ Θεὸς τοῖς νοοῦσι, καὶ νοουμένοις.
λ'. Τὸ αἰσθητὸν στερέωμα, τὸ τῆς πίστεως ση
μαίνει στερέωμα, ἐν ᾧ πάντες οἱ ἅγιοι δίκην φω
στήρων λάμπουσι.
λα΄. Ἱερουσαλήμ ἐστιν ἐπουράνιος, γνῶσις τῶν
ἀσωμάτων· ἐν αὐτῇ γὰρ θεωρεῖται ἡ δράσις τῆς
εἰρήνης.
λβ'. Μὴ ἀμέλει τῆς πράξεως, ἐπεὶ μειοῦται ἡ
γνῶσις· καὶ λιμοῦ γενομένου καταβαίνεις εἰς Δι
γυπτον.
λγ'. Ελευθερία ἐστὶ νοητή, ἡ τῶν παθῶν ἀπαλλα-
col. 1441–1442page 9 of 27
PG 91:1441Η. γή· ἧς οὐδεὶς ἐπιτυγχάνει ἄνευ ἐλέους Χριστοῦ. Λ Αδ. Γῆ ἐστιν ἐπαγγελίας ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἧς πρόξενοι γίνονται ἀπάθεια καὶ γνῶσις. λε. Αίγυπτός ἐστι νοητή, ὁ σκοτασμὸς τῶν παρ θῶν· εἰς ἣν οὐδεὶς καταβαίνει, εἰ μὴ λιμῷ πι ειπέσῃ. λς λόγοις πνευματικοῖς ἐπισυχνάσεις τὸ οὖς σου, καὶ λογισμῶν ἀκαθάρτων ἀπομακρυνεῖ ὁ νοῦς σου. λη. Αγαθὸς καὶ σοφὸς φύσει μόνος ὁ Θεός· για νετα: δὲ μεθέξει καὶ ὁ νοῦς, ἐὰν σπουδάσῃ. λή. Κράτει γαστρὸς καὶ ὕπνου, καὶ θυμοῦ, καὶ γλώσσης· καὶ οὐ μὴ προσκόψεις πρὸς λίθον τὸν πόδα σου. 20. Αγωνίζου ἀγαπῆσαι πάντα ἄνθρωπον ἐξ ἴσου, καὶ ἀπελαύνεις συλλήβδην πάντα τὰ πάθη. μ'. Κοινὴ νοῦ καὶ αἰσθήσεως ἡ θεωρία τῶν αἰσθη ἰδία δὲ τοῦ νοῦ ἡ γνώσις τῶν νοητῶν. των μα'. ᾿Αδύνατον τὸν νοῦν σχολάσαι τοῖς νοητοῖς, εἰ μὴ τὴν σχέσιν τὴν πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ τὰ αἰσθητὰ ἀποκόψη. μβ'. Προσπάθειαν φυσικὴν ἡ αἴσθησις ἔχει πρὸς τὰ αἰσθητά, καὶ συμπεριστᾷ τὸν νοῦν περισπωμένη περὶ αὐτά. μγ'. Ρίψον τὴν αἴσθησιν περὶ τὴν τοῦ νοῦ ὑπουργίαν, καὶ μὴ δῷς αὐτῇ καιρὸν ἀντιπερισπᾶσαι αύτ τόν. μδ'. "Οταν συμβῇ τὸν νοῦν σχολάσαι τοῖς αἰσθη τοῖς, ἀντιπερίσπα τὴν αἴσθησιν, πρὸς νοῦν ἀνάγων τὰ παρακείμενα. με'. Σημεῖον, ὅτι σχολάζει ὁ νοῦς περὶ τὰ νοητά, τὸ πάντων καταφρονεῖν τῶν τὴν αἴσθησιν σα νόντων. με'. Διανοιγόμενος ὁ νοῦς περὶ τὴν τῶν νοητῶν θεωρίαν, δυσαπόσταστον ἔχει τὴν περὶ αὐτὰ Αδονήν. μζ. Ὅταν ὁ νοῦς πλουτήσῃ τὴν τῆς μονάδος γνῶσιν, τότε καὶ τὴν αἴσθησιν πάντη δεδουλωμένην ἔχει. μη'. Κώλυε τὸν νοῦν σου κυκλεύειν τὰ αἰσθητά, ἵνα μὴ ἡδονὰ; καὶ λύπας ἐν αὐτοῖς καρπώσηται. μθ'. Τἂν ὁ νοῦς ἐν τοῖς θείοις σχολάζει διαπαντός, τούτων καὶ τὸ παθητικόν μέρος θεῖον γέγονεν ὅπλον. ν. Αδύνατον τὸν νοῦν τῇ γνώσει ποιωθῆναι, εἰ μὴ πρότερον τὸ παθητικόν ταῖς οἰκείαις ἀρεταῖς ἐξ αὐτοῦ πελάσει. να'. Ξένος τῶν τοῦ κόσμου ὁ νοῦς τότε γίνεται, ὅταν τὴν πρὸς τὴν αἴσθησιν σχέσιν παντελῶς ἀπο κόψη. νβ'. Ἴδιον τοῦ λογιστικοῦ τῆς ψυχῆς, σχολάζειν γνώσει Θεοῦ· τοῦ δὲ παθητικοῦ αὐτῆς, ἀγάπη καὶ Η εγκράτεια.
'
CENTURIA Η.
γή· ἧς οὐδεὶς ἐπιτυγχάνει ἄνευ ἐλέους Χριστοῦ. Λ esse liberum, quae nulli absque misericordia Jesu
Christi contingit.
Αδ. Γῆ ἐστιν ἐπαγγελίας ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν,
ἧς πρόξενοι γίνονται ἀπάθεια καὶ γνῶσις.
λε. Αίγυπτός ἐστι νοητή, ὁ σκοτασμὸς τῶν παρ
θῶν· εἰς ἣν οὐδεὶς καταβαίνει, εἰ μὴ λιμῷ πι
ειπέσῃ.
λς λόγοις πνευματικοῖς ἐπισυχνάσεις τὸ οὖς
σου, καὶ λογισμῶν ἀκαθάρτων ἀπομακρυνεῖ ὁ νοῦς
σου.
λη. Αγαθὸς καὶ σοφὸς φύσει μόνος ὁ Θεός· για
νετα: δὲ μεθέξει καὶ ὁ νοῦς, ἐὰν σπουδάσῃ.
λή. Κράτει γαστρὸς καὶ ὕπνου, καὶ θυμοῦ, καὶ
γλώσσης· καὶ οὐ μὴ προσκόψεις πρὸς λίθον τὸν πόδα
σου.
20. Αγωνίζου ἀγαπῆσαι πάντα ἄνθρωπον ἐξ
ἴσου, καὶ ἀπελαύνεις συλλήβδην πάντα τὰ πάθη.
μ'. Κοινὴ νοῦ καὶ αἰσθήσεως ἡ θεωρία τῶν αἰσθηἰδία δὲ τοῦ νοῦ ἡ γνώσις τῶν νοητῶν.
των
μα'. ᾿Αδύνατον τὸν νοῦν σχολάσαι τοῖς νοητοῖς,
εἰ μὴ τὴν σχέσιν τὴν πρὸς τὴν αἴσθησιν, καὶ τὰ
αἰσθητὰ ἀποκόψη.
μβ'. Προσπάθειαν φυσικὴν ἡ αἴσθησις ἔχει πρὸς
τὰ αἰσθητά, καὶ συμπεριστᾷ τὸν νοῦν περισπωμένη
περὶ αὐτά.
μγ'. Ρίψον τὴν αἴσθησιν περὶ τὴν τοῦ νοῦ ὑπουρ
γίαν, καὶ μὴ δῷς αὐτῇ καιρὸν ἀντιπερισπᾶσαι αύτ
τόν.
μδ'. "Οταν συμβῇ τὸν νοῦν σχολάσαι τοῖς αἰσθη
τοῖς, ἀντιπερίσπα τὴν αἴσθησιν, πρὸς νοῦν ἀνάγων
τὰ παρακείμενα.
με'. Σημεῖον, ὅτι σχολάζει ὁ νοῦς περὶ τὰ νοητά,
τὸ πάντων καταφρονεῖν τῶν τὴν αἴσθησιν σα
νόντων.
με'. Διανοιγόμενος ὁ νοῦς περὶ τὴν τῶν νοητῶν
θεωρίαν, δυσαπόσταστον ἔχει τὴν περὶ αὐτὰ
Αδονήν.
μζ. Ὅταν ὁ νοῦς πλουτήσῃ τὴν τῆς μονάδος
γνῶσιν, τότε καὶ τὴν αἴσθησιν πάντη δεδουλωμένην
ἔχει.
μη'. Κώλυε τὸν νοῦν σου κυκλεύειν τὰ αἰσθητά,
ἵνα μὴ ἡδονὰ; καὶ λύπας ἐν αὐτοῖς καρπώσηται.
μθ'. Τἂν ὁ νοῦς ἐν τοῖς θείοις σχολάζει διαπαντός,
τούτων καὶ τὸ παθητικόν μέρος θεῖον γέγονεν
ὅπλον.
ν. Αδύνατον τὸν νοῦν τῇ γνώσει ποιωθῆναι, εἰ
μὴ πρότερον τὸ παθητικόν ταῖς οἰκείαις ἀρεταῖς ἐξ
αὐτοῦ πελάσει.
να'. Ξένος τῶν τοῦ κόσμου ὁ νοῦς τότε γίνεται,
ὅταν τὴν πρὸς τὴν αἴσθησιν σχέσιν παντελῶς ἀποκόψη.
νβ'. Ἴδιον τοῦ λογιστικοῦ τῆς ψυχῆς, σχολάζειν
γνώσει Θεοῦ· τοῦ δὲ παθητικοῦ αὐτῆς, ἀγάπη καὶ
Η εγκράτεια.
54. Terra repromissionis, regnum est cœlorum;
in quam mentem inducunt impossibilitas et scienLia.
55. Ægyptus spiritualis, obtenebratio perturbationum; in quam nemo, nisi antea fame laboret,
descendit.
36. Auren tuam spiritualibus sermonibus frequenter accommoda, et mentem ab immundis cogitationibus elongabis.
37. Solus Deus natura bonus est ac sapiens; fit
autem mens participatione talis, modo studiosa
sil.
38. Impera ventri, somno, iræ et linguæ; et
· nunquam impinges ad lapidem pedem tuum.
39. Enitere ut omnes homines æqualiter diligas,
passionesque omnes simul a te abiges.
40. Sensibilium rerum contemplatio communis
est menti el sensui; intellectualium auter scie+ -
tia soli menti convenit.
41. Impossibile est mentem vacare intellectualibus, nisi amicitiam erga sensus et sensibilia antea amputarit.
42. Sensus natura sensibilibus afficitur; sed
cum circa ca distrahitur, distrabitur et mens.
43. Coge sensus in mentis obsequium, et non des
ipsis.occasionem earn distrahendi.
44. Quando mentem sensibilibus vacare contingit, obsiste sensibus, et objecta in mentem
subduc.
45. Signum mentis circa intelligibilia occupare,
est floccifacere omnia quæ sensus oblectant.
46. Occupata mens in contemplatione eorum
quæ sunt, solidam in eis voluptatem experitur.
47. Quando mens unitatis scientia locupletata
fuerit, tunc sensus omnino in servitutem redactos
tenet.
48. Prohibe mentem tuam circum sensilia vagari, ne voluptatum tristitiæ fructus simul ex cis
decerpat.
49. Quorum mens perpetuo divinis vacat, iis et
affective animæ vires divina fiunt arma.
50. Impossibile est mentem scientia perfici, nisi
prius affectiva animæ portio suis admoveatur virtutibus.
54. Mens non antea erit peregrina corum que
sunt in hoc mundo, nisi modis omnibus amicitiam
erga sensus resecuerit.
52. Proprium est rationali portioni anime, vacare cognitioni Dei; activæ autem, charitatem et
continentiam amplexari.
col. 1443–1444page 10 of 27
PG 91:1443νγ'. 'Αδύνατον τὸν νοῦν πράγματι χρονίζει, αίσθη τῷ, εἰ μὴ πάντως πάθος κέκτηται πρὸς αὐτό. νδ'. Τέλειος ἐστιν ὁ νοῦς ὁ ποιωθεὶς τῇ γνώσει ψυχὴ δέ ἐστι τελεία, ἡ ταῖς ἀρεταῖς ἀνακραθεῖτα νε'. 'Η πρὸς τὴν αἴσθησιν σχέσις τοῦ νοῦ, δοῦλον αὐτὸν καθίστησι τῶν τοῦ σώματος ἡδονῶν. να. Σαλεύεται ὁ νοῦς ἐκ τοῦ τόπου τῆς γνώσεως, ὅτι τὸ παθητικὸν αὐτοῦ κινηθῇ ἐκ τῶν ἰδίων ἀρε των. να'. Ἐλάβομεν εξουσίαν τέχνα γενέσθαι Θεοῦ οὐ γινόμεθα δὲ εἰ μὴ τὰ πάθη ἀποδυσώμεθα. νη'. Μηδεὶς οιέσθω τέκνον Θεοῦ κατ' ενέργειαν γεγονέναι, μήπω τοὺς θείους χαρακτῆρας ἐν ἑαυτῷ κτησάμενος. νθ'. Ἡ κατὰ τὸν τρόπον ὁμοίωσις τοῦ ἀγαθοῦ, ή τοῦ πονηροῦ, ἢ τοῦ Θεοῦ υἱοὺς, ἢ τοῦ Σατανᾶ ἐπὶ εργάζεται. ξ. Συνετὸς ἀνὴρ ὁ προσέχων ἑαυτῷ, καὶ σπεύ δων χωρισθῆναι ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ. ξα'. Πεπωρωμένη ψυχή, μαστιζομένη οὐκ αἰσθάνεται, καὶ εἰς συναίσθησιν ἐλθεῖν τοῦ εὐεργέτου οὐκ ἀνέχεται. 59. Ρυπαρὰ ἐσθῆς θείων γάμων ἐκβάλλεται, καὶ κοινωνὸν ἀπεργάζεται σκότους εξωτέρου. ξγ'. Ο φοβούμενος τὸν Θεόν, ἐπιμελεῖται τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, καὶ πονηρᾶς κοινωνίας ἀπαλλάττει ἑαυτόν. ξδ. ᾿Αμήχανόν ἐστι τυχεῖν ἐλέους Θεοῦ τὸν κατα λείποντα αὐτὸν, καὶ ἡδοναῖς δουλεύοντα. ξε'. Ἰησοῦς ἐστιν ὁ λέγων, κἂν πιστεύειν οὐ θέσ λωμεν, ὅτι οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. ξα. Ρυπωθεῖσα ψυχή, ἀπὸ παθῶν πεπώρωται, καὶ ἄνευ τομῶν καὶ καυτήρων πιστεύειν οὐκ ἀν έχεται. ξς'. Έτασμοὶ φοβεροὶ τοὺς πηρούς διαδέχονται δίχα γὰρ μεγάλων πόνων μαλαχθῆναι οὐ κατα δέχονται. ξη'. Συνετὸς ἀνὴρ ἐπιμελεῖται ἑαυτοῦ· καὶ &' ἑκουσίων πόνων τοὺς ἀκουσίους ἐκφεύγει. ξύ. Επιμέλεια ψυχῆς, κακοπάθεια καὶ ταπείνωσις· δι' ὧν ὁ Θεὸς συγχωρεῖ πάσας ἁμαρτίας. ο'. Ωσπερ ἐπιθυμίας καὶ ὀργαὶ ἁμαρτίας πληθύνουσιν οὕτως ἡ ἐγκράτεια καὶ ταπείνωσις ἐξαλείφουσιν αὐτάς. σαι. Συντρίβει καρδίαν λύπη κατὰ Θεόν· αὐτὴν δὲ τίκτει φόβος κολάσεως. οβ'. Λύπη κατὰ Θεὸν καθαίρει καρδίαν· καὶ τοὺς μολυσμούς τῶν ἡδονῶν μακρύνει ἀπ' αὐτῆς. αγ'. Υπομονή έστιν φιλοπονία ψυχῆς· ἔνθα δὲ φιλοπονία, φιληδονία ἐξώρισται. εδ'. Πάτα ἁμαρτία διὰ τὴν ἡδονὴν - γίνεται"
53. Non potest mens rei sensili diu immorari,
nisi omnino ad illam afficiatur.
54. Mens perfecta est quam "scientia perficit;
anima vere virtutibus roborata.
65. Mentis eum sensibus amicitia, eam facit mancipium corporearum voluptatum.
56. Quando a virtutibus suis affectivæ vires
moventur, tunc etiam mens a scientiæ suæ loco
delurbatur.
57. Accepimus potestatem filios Dei fieri; sed
non erimus, nisi afectiones exuerimus.
58. Nullus se putet filium Dei factuin, efficaciterque Deum in se operari, si non divinos characteres intra se possederit.
59. Similitudo morum vel bonorum vel maloruin Glios facit vel Dei vel Satanæ.
60. Vir intelligens est, qui se ipsum attendit,
et festinat studetque ab omni inquinamento separari.
61. Obcacata anima, etiam dum vapulat, non
sentit, benefactoremque agnoscere renuit.
62. Sordida vestis e divinis nuptiis ejicit, exteriorumque tenebrarum participem facit i.
63. Qui timet Deum, sui ipsius curam gerit, et
a pravo consortio se alienat.
64. Impossibile est misericordia:n a Deo assequi
eum, qui ipsum dereliquerit, et voluptatibus
servit.
65. Neminem posse duobus dominis servire *,
a Jesu dictum est, etiamsi credere nolimus.
Gt. Anima affectionibus sordida adeo obcæcata
est, ut nisi secetur et uratur, credere renuat.
67. Obduratos horrenda tormenta excipient: nam
sine magnis laboribus mollefieri nequcunt.
63. Vir intelligens sollicitam sui curam gerit;
ultroque susceptis laboribus, cos quos invitus
ferret, effugit.
69. Diligens anima: cura in malorum sustinentia
et humilitate consistit: propter cas enim Deus precata omnia condonat.
70. Sicut concupiscenti et iram peccata multiplicant; ita continentia et humilitas eadem exinaniunt.
71. Conterit cor tristitia que secundum Deum
est; cam parit tibi timor suppliciorum.
72. Tristitia quæ secundum Deum est, corda purificat, et ab eis voluptatum inquinamenta elongal.
73. Patientia est, quando anima labores ultro deditaque opera subit: ubi ea fuerit, inde in exsilium
abire voluptatum amor cogitur.
74. Quodvis peccatum voluptate committitur;
1 Joan 1,
νγ'. 'Αδύνατον τὸν νοῦν πράγματι χρονίζει, αίσθη
τῷ, εἰ μὴ πάντως πάθος κέκτηται πρὸς αὐτό.
νδ'. Τέλειος ἐστιν ὁ νοῦς ὁ ποιωθεὶς τῇ γνώσει
ψυχὴ δέ ἐστι τελεία, ἡ ταῖς ἀρεταῖς ἀνακραθεῖτα
νε'. 'Η πρὸς τὴν αἴσθησιν σχέσις τοῦ νοῦ, δοῦλον
αὐτὸν καθίστησι τῶν τοῦ σώματος ἡδονῶν.
να. Σαλεύεται ὁ νοῦς ἐκ τοῦ τόπου τῆς γνώσεως,
ὅτι τὸ παθητικὸν αὐτοῦ κινηθῇ ἐκ τῶν ἰδίων ἀρε
των.
να'. Ἐλάβομεν εξουσίαν τέχνα γενέσθαι Θεοῦ·
οὐ γινόμεθα δὲ εἰ μὴ τὰ πάθη ἀποδυσώμεθα.
νη'. Μηδεὶς οιέσθω τέκνον Θεοῦ κατ' ενέργειαν
γεγονέναι, μήπω τοὺς θείους χαρακτῆρας ἐν ἑαυτῷ
κτησάμενος.
· νθ'. Ἡ κατὰ τὸν τρόπον ὁμοίωσις τοῦ ἀγαθοῦ, ή
τοῦ πονηροῦ, ἢ τοῦ Θεοῦ υἱοὺς, ἢ τοῦ Σατανᾶ ἐπὶ
εργάζεται.
ξ. Συνετὸς ἀνὴρ ὁ προσέχων ἑαυτῷ, καὶ σπεύ
δων χωρισθῆναι ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ.
ξα'. Πεπωρωμένη ψυχή, μαστιζομένη οὐκ αἰσθά
νεται, καὶ εἰς συναίσθησιν ἐλθεῖν τοῦ εὐεργέτου
οὐκ ἀνέχεται.
59. Ρυπαρὰ ἐσθῆς θείων γάμων ἐκβάλλεται, καὶ
κοινωνὸν ἀπεργάζεται σκότους εξωτέρου.
ξγ'. Ο φοβούμενος τὸν Θεόν, ἐπιμελεῖται τῆς
ἑαυτοῦ ψυχῆς, καὶ πονηρᾶς κοινωνίας ἀπαλλάττει
ἑαυτόν.
ξδ. ᾿Αμήχανόν ἐστι τυχεῖν ἐλέους Θεοῦ τὸν καταλείποντα αὐτὸν, καὶ ἡδοναῖς δουλεύοντα.
ξε'. Ἰησοῦς ἐστιν ὁ λέγων, κἂν πιστεύειν οὐ θέσ
λωμεν, ὅτι οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν.
ξα. Ρυπωθεῖσα ψυχή, ἀπὸ παθῶν πεπώρωται,
καὶ ἄνευ τομῶν καὶ καυτήρων πιστεύειν οὐκ ἀν
έχεται.
ξς'. Έτασμοὶ φοβεροὶ τοὺς πηρούς διαδέχονται
δίχα γὰρ μεγάλων πόνων μαλαχθῆναι οὐ καταδέχονται.
ξη'. Συνετὸς ἀνὴρ ἐπιμελεῖται ἑαυτοῦ· καὶ &'
ἑκουσίων πόνων τοὺς ἀκουσίους ἐκφεύγει.
ξύ. Επιμέλεια ψυχῆς, κακοπάθεια καὶ ταπείνω
σις· δι' ὧν ὁ Θεὸς συγχωρεῖ πάσας ἁμαρτίας.
ο'. Ωσπερ ἐπιθυμίας καὶ ὀργαὶ ἁμαρτίας πληθύ
νουσιν οὕτως ἡ ἐγκράτεια καὶ ταπείνωσις ἐξαλεί
· φουσιν αὐτάς.
σαι. Συντρίβει καρδίαν λύπη κατὰ Θεόν· αὐτὴν
δὲ τίκτει φόβος κολάσεως.
οβ'. Λύπη κατὰ Θεὸν καθαίρει καρδίαν· καὶ τοὺς
μολυσμούς τῶν ἡδονῶν μακρύνει ἀπ' αὐτῆς.
αγ'. Υπομονή έστιν φιλοπονία ψυχῆς· ἔνθα δὲ
φιλοπονία, φιληδονία ἐξώρισται.
εδ'. Πάτα ἁμαρτία διὰ τὴν ἡδονὴν - γίνεται"
1 Eccli. xy passim. Eccle. vi, 5.
1. Matth. xxn, 12, 15. × Matth. vi, 24.
col. 1445–1446page 11 of 27
PG 91:1445καὶ πᾶσα συγχώρησις, διὰ τὴν και πάθειαν, καὶ ἡ λύπην. σε. Ακουσίοις πόνοις κατά πρόνοιαν περιπίπτει, ὁ δι' εκουσίων πόνων μετανοεῖν μὴ ἀνεχόμενες. στ'. Σωτήρ ἐστιν ὁ Χριστὸς τοῦ σύμπαντος και σμου· καὶ τὴν μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν τοῖς ἀνθρώ τοῖς ἐχαρίσατο. «. Τήρησιν ἐντολῶν τίκτει μετάνοια· ἡ δὲ τῶν ἐντολῶν τήρησις, ψυχῆς ποιεῖ τὴν κάθαρσιν. στ'. Π τῆς ψυχῆς καθαρτις, παθῶν ἔστιν ἀπαλ λαγή· ἡ δὲ τῶν παθῶν ἀπαλλαγή, ἀγάπην τίκτει Θεοῦ. οθ'. Ψυχή καθαρὰ ἡ τὸν Θεὸν ἀγαπῶσι, καὶ νοῦς ἐστιν καθαρὸς ὁ ἀγνοίας χωρισθείς. π. Ὑπὲρ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ μέχρι θανάτου ἀγώνισαι, ὅτι δι' αὐτῶν καθαρθεὶς εἰς τὴν ζωὴν εἰσελεύσῃ. πα'. Χρῆσαι τῷ σώματι ὡς ὑπηρέτῃ τῶν ἐντολῶν, ἀνώδυνον αὐτὸ τηρῶν καὶ ἄνοσον ὅση δύναμις. πρ. Η τῆς σαρκὸς ἐπανάστασις, ἐξ ἀμελείας για νεται τῆς προσευχῆς τε καὶ διαίτης, καὶ καλῆς ἡσυχίας. πω. Καλό ἔγγονα τίκτει ἡ καλὴ ἡσυχία εγκρά ΤΞΙαν καὶ ἀγάπην καὶ τὴν προσευχὴν καθα μάν. πω. Ανάγνωσι; καὶ προσευχή νοῦν καθαιροῦσιν· ἀγάπη δὲ καὶ ἐγκράτεια τὸ παθητικὸν τῆς ψυχής. πε. Ἴσην διαπαντός τήρει τὴν ἐγκράτειαν, ἵνα μὴ τῇ ἀνομαλίᾳ εἰς τὰ ἐναντία πέσης. πϛ΄. ῾Ο νομοθετῶν ἑαυτῷ μὴ παραβῇ ἑαυτόν· ὁ γὰρ ἑαυτὸν παραλογιζόμενος, ἑαυτὸν ἀπατᾷ. πή. Δυσμαί εἰσι νοηταί, ψυχαὶ ἐμπαθεῖς· ταῖς γὰρ τοιαύταις ἔδυ τῆς δικαιοσύνης ὁ ἥλιος. πηʹ. Υἱός ἐστιν Θεοῦ ὁ ὁμοιωθεὶς τῷ Θεῷ δι' ἀγαθότητος, καὶ τῆς σοφίας, καὶ δυνάμεως, καὶ δι καιοσύνης. πθ'. Νόσος ἐστὶ ψυχῆς, ἡ τῆς κακίας ἕξις, θά να τος δὲ ἡ κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτία. Γ΄. Ἀκτημοσύνη ἐστὶν νοητή, ἡ παντελής ἀπά θεια, καθ' ἣν γενόμενος ὁ νοῦς ἀναχωρεῖ τῶν ἐν ταῦθα. κα'. Συμφώνους τήρει τὰς τῆς ψυχῆς ἀρετάς ἐκ τούτου γὰρ τίκτεται ὁ τῆς δικαιοσύνης καρ πός. Αβ'. Τὴν τῶν νοητῶν θεωρίαν, ἀσώματον εἶναίφασιν, ὡς ὕλης καὶ εἴδους πάντη ἀπηλλαγμένην. Αγ'. Ὥσπερ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ἐκ τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους· οὕτως καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν σώματα ἐκ τῶν αὐτῶν συνέστηκεν. κα. Σὰρξ γενόμενος διὰ τὴν φιλανθρωπίαν ὁ Λόγος, οὔτε κ ἦν μετέβαλεν, οὐδ' 8 γέγονεν, Αλλοίω
CENTURIA II.
καὶ πᾶσα συγχώρησις, διὰ τὴν και πάθειαν, καὶ ἡ remittitur autem per nalurum sustinentiam et
λύπην.
σε. Ακουσίοις πόνοις κατά πρόνοιαν περιπίπτει,
ὁ δι' εκουσίων πόνων μετανοεῖν μὴ ἀνεχόμενες.
στ'. Σωτήρ ἐστιν ὁ Χριστὸς τοῦ σύμπαντος και
σμου· καὶ τὴν μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν τοῖς ἀνθρώ
τοῖς ἐχαρίσατο.
«5. Τήρησιν ἐντολῶν τίκτει μετάνοια· ἡ δὲ τῶν
ἐντολῶν τήρησις, ψυχῆς ποιεῖ τὴν κάθαρσιν.
στ'. Π τῆς ψυχῆς καθαρτις, παθῶν ἔστιν ἀπαλ
λαγή· ἡ δὲ τῶν παθῶν ἀπαλλαγή, ἀγάπην τίκτει
Θεοῦ.
οθ'. Ψυχή καθαρὰ ἡ τὸν Θεὸν ἀγαπῶσι, καὶ
νοῦς ἐστιν καθαρὸς ὁ ἀγνοίας χωρισθείς.
π. Ὑπὲρ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ μέχρι θανάτου
ἀγώνισαι, ὅτι δι' αὐτῶν καθαρθεὶς εἰς τὴν ζωὴν
εἰσελεύσῃ.
πα'. Χρῆσαι τῷ σώματι ὡς ὑπηρέτῃ τῶν ἐντολῶν,
ἀνώδυνον αὐτὸ τηρῶν καὶ ἄνοσον ὅση δύναμις.
πρ. Η τῆς σαρκὸς ἐπανάστασις, ἐξ ἀμελείας για
νεται τῆς προσευχῆς τε καὶ διαίτης, καὶ καλῆς
ἡσυχίας.
πω. Καλό ἔγγονα τίκτει ἡ καλὴ ἡσυχία εγκρά
ΤΞΙαν καὶ ἀγάπην καὶ τὴν προσευχὴν καθα
μάν.
πω. Ανάγνωσι; καὶ προσευχή νοῦν καθαίρου
σιν· ἀγάπη δὲ καὶ ἐγκράτεια τὸ παθητικὸν τῆς
ψυχής.
πε. Ἴσην διαπαντός τήρει τὴν ἐγκράτειαν, ἵνα
μὴ τῇ ἀνομαλίᾳ εἰς τὰ ἐναντία πέσης.
πϛ΄. ῾Ο νομοθετῶν ἑαυτῷ μὴ παραβῇ ἑαυτόν· ὁ
γὰρ ἑαυτὸν παραλογιζόμενος, ἑαυτὸν ἀπατᾷ.
πή. Δυσμαί εἰσι νοηταί, ψυχαὶ ἐμπαθεῖς· ταῖς
γὰρ τοιαύταις ἔδυ τῆς δικαιοσύνης ὁ ἥλιος.
πηʹ. Υἱός ἐστιν Θεοῦ ὁ ὁμοιωθεὶς τῷ Θεῷ δι'
ἀγαθότητος, καὶ τῆς σοφίας, καὶ δυνάμεως, καὶ δι
καιοσύνης.
πθ'. Νόσος ἐστὶ ψυχῆς, ἡ τῆς κακίας ἕξις, θάνα τος δὲ ἡ κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτία.
Γ΄. Ἀκτημοσύνη ἐστὶν νοητή, ἡ παντελής ἀπά
θεια, καθ' ἣν γενόμενος ὁ νοῦς ἀναχωρεῖ τῶν ἐνταῦθα.
κα'. Συμφώνους τήρει τὰς τῆς ψυχῆς ἀρετάς·
ἐκ τούτου γὰρ τίκτεται ὁ τῆς δικαιοσύνης καρ
πός.
Αβ'. Τὴν τῶν νοητῶν θεωρίαν, ἀσώματον εἶναι
φασιν, ὡς ὕλης καὶ εἴδους πάντη ἀπηλλαγμένην.
Αγ'. Ὥσπερ τὰ τέσσαρα στοιχεῖα ἐκ τῆς ὕλης καὶ
τοῦ εἴδους· οὕτως καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν σώματα ἐκ τῶν
αὐτῶν συνέστηκεν.
κα. Σὰρξ γενόμενος διὰ τὴν φιλανθρωπίαν ὁ
Λόγος, οὔτε κ ἦν μετέβαλεν, οὐδ' 8 γέγονεν, Αλλοίω
38%
• 3latth. 1V,
Juctum.
73. Quisquis pœnitentiam agere per labores ultro
susceptos renititur, is coactus in labores qui jam
prædefiniti sunt, incidet, quos et invitus feret.
76. Christus totius mundi Salvator, est et penitentiam iis qui cam acturi sunt, in salutem conerscit "
77. Praeceptorum observantiam parit penitentia;
præceptorum vero observantia animæ præstat purificationem.
78. Animam purificare, est cam ab afectionibus
liberare; ca autem libertas charitatem Dei nobis
parit.
79. Anima pura est, quæ Deum diligit; mens vero pura, quae ab ignorantia secessit.
80. Pro mandatis Christi usque ad mortem certa: per ca enim purificatus ad vitam ingredieris.
81. Corpore ad ministerium mandatorum ulere,
servans ipsum, quantum fieri potest,sine doloribus
et sine morbo.
82. Carnis seditiones, ex negligentia precum,
diætæ honestæque quietis oriuntur.
83. Formosos liberos formosa parit quies: nempe continentiam, claritatem, purasque preces.
84. Lectio et precum puritas mentem purificant;
animæ autem affectivam partem charitas et conti -
nentia.
85. Æqualem continentiam semper observa, ne
per inæqualitatem in contraria incidas.
86. Ne prævariceris teipsum, cum tibi ipsi legem statueris; scipsum enim falsis rationibus palpaus, scipsin seducit.
87. Occasus spiritales sunt, animae perturbationibus inquiete; sol enim justitiæ iliis cecidit.
88. Filius Dei quis est, ob bonitatem et sapientiam, et potentiam, et justitiam º, similis ei faclus.
89. Malilire habitus morbus est anime; mors aut -
tem per operationem peccati introducitur P.
90. Paupertas spiritalis, est consummata impassibilitas; quæ si menti conceditur, ab his quæ hic
sunt, secedit.
91. Consonas animæ virtutes custodi: ex ipsis
enim nascitur fructus justitiæ.
92. Contemplationem corum quae mens concipit,
aiunt omnino incorpoream esse, utpote quæ sit a
materia formaque abalienata.
45. Sicut quatuor elementa ex materia et forma,
sic et corpora quæ ex ipsis sunt, ex ipsis etiam
sunt constituta.
94. Verbum propter misericordiam caro factumn 9,
neque quod erat transmutavit, neque quod factura,
alteravit.
17. b Psal. Lxx, 18, 19. ℗ Rom. vi, 23. a Joan. 1, 14.
Century IIICenturia III
col. 1447–1448page 12 of 27
PG 91:1447με'. Ωσπερ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητας, καὶ ἐν θεότητι, καὶ ἀνθρωπότητι, οὕτως καὶ ἐκ δύο φύσεων, καὶ ἐν δύο φύσεσι λέγομεν τὸν ἕνα Θεόν. κς'. Μίαν ὑπόστασιν Χριστοῦ ὁμολογοῦμεν ἐν δύο φύσεσιν ἡνωμέναις ἀδιαιρέτως. 4. Αδιαίρετον τὴν μίαν Χριστοῦ ὑπόστασιν δε ξάζομεν, καὶ ἀσύγχυτον τὴν τῶν φύσεων ἔνωσιν ὁμολογοῦμεν. η'. Τρισυπόστατον τὴν μίαν τῆς θεότητος ού σίαν προσκυνοῦμεν, καὶ ὁμοούσιον τὴν ἁγίαν Τριάδα θεολογοῦμεν. Εθ'. Διὰ τῶν τριῶν ὑποστάσεων πατρότης, υἱό της, ἐκπόρευσις· καὶ κοινὰ τῶν αὐτῶν πάλιν β ἐστὶν, ἡ οὐσία, ἡ φύσις, ἡ θεότης, ἡ ἀγαθότης. ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Γ', τῆς ἡ ἀκροστιχίς ήδε η Αν ἦν κακὰ κυρίως, οὐ τὰ τὴν συνείδησιν σάρκα) λυποῦντα, τὴν δὲ ψυχὴν καθαίροντα, ἀλλὰ τὰ τὴν συνείδησιν λυποῦντα, τέρποντα δὲ τὴν σάρκα. α. Αγαθὰ διανοοῦ, καὶ περὶ παντὸς ἀνθρώπου καλά διαλογίζου. β'. Λόγων καὶ ἔργων καὶ ἐννοιῶν ἀπολογίαν ἀπαι τούμεθα παρά Θεοῦ ἐν ἡμέρα κρίσεως. γ'. 'Η ἕξις τῆς ἀρετῆ; ἢ τῆς κακίας κινεῖ ἡμᾶς ἐπὶ τὰ καλὰ ἢ τὰ κακὰ ἐννοεῖν, ἢ λέγειν, ἢ δια πράττεσθαι. δ. Νοῦς ἀπὸ παθῶν κεκρατημένος, ἐννοεῖ τὰ μὴ πρέποντα· φανεροῦσι δὲ τὴν ἔννοιαν οἱ λόγοι καὶ τὰ έργα. ε. Κακῆς ἐννοίας προηγείται πάθος, τοῦ δὲ πά θους αἰτία καθέστηκεν ή αίσθησις, τῆς δὲ κακής αὐτῆς χρήσεως, δῆλον ὅτι ὁ νοῦς. ς'. Απόκλεισον τὴν αἴσθησιν· καὶ πολέμησον τὴν πρόληψιν, καὶ ὅπλοις τῶν ἐντολῶν ἄνελέ σου τα η πάθη. ζ. Κακία χρονίσασα, ἀσκήσεως δεῖται χρονίας συνήθεια γὰρ παγιωθεῖσα ἀθρόως οὐ μετακινεῖται. γ'. Ασκησις ἐπιτεταμένη εγκρατείας καὶ ἀγάπης, δι' ὑπομονῆς καὶ ἡσυχίας ἀνεῖλε τὰ ἐγκείμενα.
THALASSI ABBATIS
95. Ut ex deitate et humanitate, et in deitate et
humanitate; sic ex duabus naturis, et in duabus
naturis, dicimus esse unum Deum.
96. Unam hypostasim in Christo confitemur ex
duabus naturis inseparabiliter unitis.
97. Inseparabilem unam Christi glorificamus bypoštasim, et citra omnem confusionem naturarum
confitemur unionem.
98. Trium hypostasium unam deitatis essentiam
adoramus, ejusdemque essentiæ sanctam Trinitatem confitemur.
99. Proprietates trium hypostasium sunt, patermitas, filiatio, ct processio: et communia tribus lypostasibus sunt, essentia, natura, deitas, bonitas.
με'. Ωσπερ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητας,
καὶ ἐν θεότητι, καὶ ἀνθρωπότητι, οὕτως καὶ ἐκ δύο
φύσεων, καὶ ἐν δύο φύσεσι λέγομεν τὸν ἕνα
Θεόν.
κς'. Μίαν ὑπόστασιν Χριστοῦ ὁμολογοῦμεν ἐν δύο
φύσεσιν ἡνωμέναις ἀδιαιρέτως.
4. Αδιαίρετον τὴν μίαν Χριστοῦ ὑπόστασιν δε
ξάζομεν, καὶ ἀσύγχυτον τὴν τῶν φύσεων ἔνωσιν
ὁμολογοῦμεν.
4η'. Τρισυπόστατον τὴν μίαν τῆς θεότητος ού
σίαν προσκυνοῦμεν, καὶ ὁμοούσιον τὴν ἁγίαν
Τριάδα θεολογοῦμεν.
Εθ'. Διὰ τῶν τριῶν ὑποστάσεων πατρότης, υἱό
της, ἐκπόρευσις· καὶ κοινὰ τῶν αὐτῶν πάλιν
β ἐστὶν, ἡ οὐσία, ἡ φύσις, ἡ θεότης, ἡ ἀγαθότης.·
ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Γ',
τῆς ἡ ἀκροστιχίς ήδε η
Αν ἦν κακὰ κυρίως, οὐ τὰ τὴν συνείδησιν (leg. σάρκα) λυποῦντα, τὴν δὲ ψυχὴν καθαίροντα,
ἀλλὰ τὰ τὴν συνείδησιν λυποῦντα, τέρποντα δὲ τὴν σάρκα.
CENTURIA III,
Cujus hæc est acrostichis:
Verumtamen proprie mala sunt, non quæ carnem affligunt, animam vero purificant;
sed quæ conscientiam quidem tristitia afficiunt, carnem vero titillant.
4. Bona de eo quod natura bonum cogita;
sed et de omni homine sentias bene.
2. Verborum et operum ac cogitationum rationem reddituri sumus in die judicii *.
3. Habitus virtutis vel malitiæ impellit nos, ut
bene vel male cogitemus, vel loquamur vel operemur.
4. Mens cui affectiones imperant, cogitat quæ non
decent; quales autem cogitationes sint, produnt
sermones et opera.
5. Melà cogitationis dux affectio; est affectionis
auctor sensus, quo ut male utamur, in causa est
mens.
6. Include igitur sensus, expugna plantasmata, et
affectiones armis mandatorum diripe.
7. Malitia inveterata, longa opus habet exercitatione; stabilita enim consuetudo haud subito immutatur.
8. Monastica vita quam comitantur continentia'
ac charitas, per patientiam et quietem facile que injunata sunt, exsequitur.
r Matth. x,
α. Αγαθὰ διανοοῦ, καὶ περὶ παντὸς ἀνθρώπου
καλά διαλογίζου.
β'. Λόγων καὶ ἔργων καὶ ἐννοιῶν ἀπολογίαν ἀπαι
τούμεθα παρά Θεοῦ ἐν ἡμέρα κρίσεως.
γ'. 'Η ἕξις τῆς ἀρετῆ; ἢ τῆς κακίας κινεῖ ἡμᾶς
ἐπὶ τὰ καλὰ ἢ τὰ κακὰ ἐννοεῖν, ἢ λέγειν, ἢ διαπράττεσθαι.
δ. Νοῦς ἀπὸ παθῶν κεκρατημένος, ἐννοεῖ τὰ μὴ
πρέποντα· φανεροῦσι δὲ τὴν ἔννοιαν οἱ λόγοι καὶ τὰ
έργα.
ε. Κακῆς ἐννοίας προηγείται πάθος, τοῦ δὲ πά
θους αἰτία καθέστηκεν ή αίσθησις, τῆς δὲ κακής
αὐτῆς χρήσεως, δῆλον ὅτι ὁ νοῦς.
ς'. Απόκλεισον τὴν αἴσθησιν· καὶ πολέμησον τὴν
πρόληψιν, καὶ ὅπλοις τῶν ἐντολῶν ἄνελέ σου τα
η πάθη.
ζ. Κακία χρονίσασα, ἀσκήσεως δεῖται χρονίας·
συνήθεια γὰρ παγιωθεῖσα ἀθρόως οὐ μετακι
νεῖται.
γ'. Ασκησις ἐπιτεταμένη εγκρατείας καὶ ἀγάπης,
δι' ὑπομονῆς καὶ ἡσυχίας ἀνεῖλε τὰ ἐγκείμενα.
col. 1449–1450page 13 of 27
PG 91:1449θ'. Κίνει τὸν νοῦν εἰς προσευχην συνεχῶς, καὶ διαφθείρεις τοὺς λογισμοὺς ἐφεστῶτας τῇ καρδίᾳ. τ. Ὑπομονῆς δεῖται καὶ μακροθυμίας ἄσκησις χρονία γὰρ φιλοπονίᾳ φιληδονία εξορίζεται. ία'. Ραδίως γυμνάζῃ εἰς τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους, ἐὰν πάντα τῷ μέτρῳ καὶ κανόνι διαπράξῃ. ιβ'. Ισον τὸ μέτρον τῆς ἀσκήσεως φύλαττε, καὶ μὴ λύσης κανόνα ἐκτὸς τῆς ἀνάγκης. ιγ'. "Ωσπερ λογισμούς καθαίρει ἀγάπη καὶ ἐγκράτεια, οὕτως πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον θεωρία καὶ προσευχή. ιδ. Συνείδησιν καθαρὰν πόνοι ποιοῦσιν ἀσκή σεως, οἷον νηστεία, ἀγρυπνία, ὑπομονή, μακροθυμίᾳ. ιε΄. Ὁ τῶν ἀκουσίων πειρασμῶν τὰς ἐπαγωγής ὑπομένων, ταπεινόφρων, καὶ δόκιμος, καὶ εὔελπις γίνεται. ις'. Υπομονή ἐστιν φιλοπονία ψυχῆς· συνίσταται δὲ αὕτη ἐξ ἑκουσίων πόνων καὶ ἀκουσίων πει ρασμῶν. ιζ. Τίκτει ἀκακίαν ἡ τῶν δεινῶν καρτερία, καὶ ἀπόλλυσιν κακίας εἰς τὸ τέλος ἡ μέχρι τέλους ὑπο μονή. τη'. Αίσθησιν ὀδυνᾷ πόνων ἐπαγω· ν, καὶ ἡδονὴν ἀναιρεῖ λύπης ἐπιφορά. ιθ'. Τέσσαρά ἐστι γενικώτατα πάθη, οἷς σοφῶς € κατ' ἀλλήλων υπόνοια κέχρηται. κ. Πδονὴν γὰρ συστέλλει λύπης ἐπαγωγή, καὶ ἐπιθυμίαν μαραίνει φόβος κολάσεων. κα'. Νοῦς φρόνιμος γυμνάζει ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ εἰς πᾶσαν ἄσκησιν ἐθίζει τὸ σῶμα αὐτοῦ. κβ'. Σπεῦσον δεῖξαι μοναχόν, μὴ τὸν ἔξω ἄνθρωπον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἔσω τῶν παθῶν ἀπαλλάττων. κγ'. Αποταγή πρώτη ἡ τῶν πραγμάτων ἀπαλ λαγή, δευτέρα δὲ καὶ τρίτη ἡ τῶν παθῶν καὶ τῆς ἀγνοίας. κα. Ραδίως τις βουληθεὶς τῶν πραγμάτων ἀπαλ λάττεται, οὐκ ὀλίγῳ δὲ καμάτῳ, τῶν πρὸς αὐτὰ παθημάτων. κε'. Κρατῶν ἐπιθυμίας, καὶ θυμού περιέσῃ· αὕτη γὰρ αἰτία τῆς τοῦ θυμοῦ ταραχῆς. κς'. 'Αρα ἀπηλλάγημεν τῶν ἐμπαθῶν νοημάτων, καὶ τῆς καθαρᾶς καὶ ἀΰλου ἀπολαύομεν προσευχῆς, ή ούπω; κζ'. Μέγας νοῦς, ὁ τῶν παθῶν ἀπαλλαγείς, καὶ τῶν ὄντων χωρισθείς, καὶ ἐν τῷ Θεῷ διάγων. κή'. Ἐν τοῖς τρισὶ τούτοις ὁ προκόπτων φιλοσοφεῖ, ἐν ταῖς ἐντολαῖς, ἐν τοῖς δόγμασι, καὶ ἐν τῇ πίστει τῆς Τριάδος. κθ'. Νοῦς παθῶν γυμνων εἰς ἐν τούτοις εὑρίσκε
9. Mentem assidue ad orandum incita, ut cogita+, ‚.
tiones in pectore obversantes disperdere qucas.
CENTURIA HI.
θ'. Κίνει τὸν νοῦν εἰς προσευχην συνεχῶς, καὶ
διαφθείρεις τοὺς λογισμοὺς ἐφεστῶτας τῇ καρδίᾳ.
τ. Ὑπομονῆς δεῖται καὶ μακροθυμίας ἄσκησις·
χρονία γὰρ φιλοπονίᾳ φιληδονία εξορίζεται.
ία'. Ραδίως γυμνάζῃ εἰς τοὺς τῆς ἀσκήσεως πόνους,
ἐὰν πάντα τῷ μέτρῳ καὶ κανόνι διαπράξῃ.
ιβ'. Ισον τὸ μέτρον τῆς ἀσκήσεως φύλαττε, καὶ μὴ
λύσης κανόνα ἐκτὸς τῆς ἀνάγκης.
ιγ'. "Ωσπερ λογισμούς καθαίρει ἀγάπη καὶ ἐγκρά
τεια, οὕτως πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον θεωρία καὶ
προσευχή.
10. Exercitatio religiosa, patientia opus habet aç
longanimitate; voluptatis enim amor, inulta laboris assiduitate in exsilium mittitur.
11. Facile hujus exercitationis labores exantla◄
bis, si ad mensuram et regulam opera tua perfece
ris.
12 Equalem piæ exercitationis mensuram in.
omnibus serva, nisi ob inexcusabilem necessitatem regulam solvas minimum.
43. Ut continentia et charitas purificant cogitationes, ita omnem superbiam tollunt contemplatio
precumque puritas.
ιδ. Συνείδησιν καθαρὰν πόνοι ποιοῦσιν ἀσκή- 14. Conscientiam puram faciunt labores monasti
σεως, οἷον νηστεία, ἀγρυπνία, ὑπομονή, μακρο- ci. quales sunt jejunium, vigilia, patientia et lun
θυμία.
ιε΄. Ὁ τῶν ἀκουσίων πειρασμῶν τὰς ἐπαγωγής
- ὑπομένων, ταπεινόφρων, καὶ δόκιμος, καὶ εὔελπις
γίνεται.
ις'. Υπομονή ἐστιν φιλοπονία ψυχῆς· συνίσταται
δὲ αὕτη ἐξ ἑκουσίων πόνων καὶ ἀκουσίων πειρασμῶν.
ιζ. Τίκτει ἀκακίαν ἡ τῶν δεινῶν καρτερία, καὶ
ἀπόλλυσιν κακίας εἰς τὸ τέλος ἡ μέχρι τέλους ὑπομονή.
τη'. Αίσθησιν ὀδυνᾷ πόνων ἐπαγω· ν, καὶ ἡδονὴν
ἀναιρεῖ λύπης ἐπιφορά.
ιθ'. Τέσσαρά ἐστι γενικώτατα πάθη, οἷς σοφῶς €
κατ' ἀλλήλων υπόνοια κέχρηται.
κ. Πδονὴν γὰρ συστέλλει λύπης ἐπαγωγή, καὶ
ἐπιθυμίαν μαραίνει φόβος κολάσεων.
κα'. Νοῦς φρόνιμος γυμνάζει ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ εἰς
πᾶσαν ἄσκησιν ἐθίζει τὸ σῶμα αὐτοῦ.
κβ'. Σπεῦσον δεῖξαι μοναχόν, μὴ τὸν ἔξω ἄνθρω
πον, ἀλλὰ καὶ τὸν ἔσω τῶν παθῶν ἀπαλλάττων.
κγ'. Αποταγή πρώτη ἡ τῶν πραγμάτων ἀπαλ
λαγή, δευτέρα δὲ καὶ τρίτη ἡ τῶν παθῶν καὶ τῆς
ἀγνοίας.
κα. Ραδίως τις βουληθεὶς τῶν πραγμάτων ἀπαλ
λάττεται, οὐκ ὀλίγῳ δὲ καμάτῳ, τῶν πρὸς αὐτὰ
παθημάτων.
κε'. Κρατῶν ἐπιθυμίας, καὶ θυμού περιέσῃ· αὕτη
γὰρ αἰτία τῆς τοῦ θυμοῦ ταραχῆς.
κς'. 'Αρα ἀπηλλάγημεν τῶν ἐμπαθῶν νοημάτων,
καὶ τῆς καθαρᾶς καὶ ἀΰλου ἀπολαύομεν προσευχῆς,
ή ούπω;
κζ'. Μέγας νοῦς, ὁ τῶν παθῶν ἀπαλλαγείς, καὶ
τῶν ὄντων χωρισθείς, καὶ ἐν τῷ Θεῷ διάγων.
κή'. Ἐν τοῖς τρισὶ τούτοις ὁ προκόπτων φιλοσο
φεῖ, ἐν ταῖς ἐντολαῖς, ἐν τοῖς δόγμασι, καὶ ἐν τῇ
πίστει τῆς Τριάδος.
κθ'. Νοῦς παθῶν γυμνων εἰς ἐν τούτοις εὑρίσκε
PATROL. GR. XCI.
ganimitas.
15. Qui involuntariarum, tentationum plagas patienter fert, modestus et probatus, atque bong
spei vir crit.
16. Patientia gaudet in ferendis laboribus ani
mæ, consistitque in tentationibus et laboribus qui
sponte suscipiuntur, et tentationibus quæ invitis
accidunt.
17. Tolerantia rerum gravium parit innocentiam;
constantia autem in fine usque perseverans omnino malitiam exterminat.
18. Plage immissæ sensus affligunt, sed voluptas tristitia illata tollitur.
19. Quatuor sunt generales affectiones quibus
prudentia sapienter vicissim usa est.
20. Voluptatem enim tristitia superveniens frangit et contrahit; concupiscentiam vero metus vindicta abolet.
21. Mens prudentis animam suam exercet, et corpus suum omni piæ exercitationi assuefacit.
22. Propera ut monachum te ostendas, non exteriorem hominem, sed interiorem ab affectionibus alienando.
23. Abdicatio prima est ut quis ab operibus, secunda ab affectionibus, tertia ut ab ignorantia liber
flat.
24. Si quis volet, facile a malis operibus alienus
erit; sed non item parvo labore 2b eorumdem affectionibus.
25. Si imperas concupiscentiis, cohibebis et iram;
nam eadem de causa quis et ira conturba -
tur.
26. An non liberati a cogitationibus quæ animam
afficiunt, spiritali etiam ac pura oratione fruimur?
27. Magna quidem mens quæ ab affectionibus est
libera, et sequestrata est ab his quæ sunt, et in Deo
versatur.
28. Sapientiæ vacal, qui in tribus profcit, in
mandatis scilicet, doctrinis, et in fide Trinitatis.
29. Mens affectionibus exuta in istis invenietur,
}
col. 1451–1452page 14 of 27
PG 91:1451ἐν τῷ ἀϊδίῳ φωτί. ται, ἐν τοῖς ψιλοῖς νοήμασι, ἐν τῇ θεωρία τῶν ὄντων, Κ. Κάκιστα πάθη ἐν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν κέκρι πται· τότε δὲ φαίνεται, ὅταν τὰ πράγματα ἐλέγ χωνται. λα'. Ανενόχλητος μένει ἔσθ' ὅτε ὁ νοῦς, μερικῆς τυχὼν ἀπαθείας· ἀδόκιμος δέ ἐστιν διὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀπουσίαν. λβ'. Κινοῦνται τὰ πάθη διὰ τῶν τριῶν τούτων, διά τε τῆς μνήμης καὶ τῆς κράσεως, καὶ τῆς αἰσθήσεως, ὡς προείρηται. λγ'. Ὁ νοῦς τήν τε αἴσθησιν ἀποκλείσας, καὶ τὴν κρᾶσιν ὁμαλίσας, πρὸς μόνην τὴν μνήμην ἔχει τὸν πόλεμον. λδ'. Ὑπὸ τῶν αἰσθήσεων τότε τὰ πάθη κινοῦνται, ὁπηνίκα εγκράτεια μὴ παρῇ, καὶ ἀγάπη πνευματικὴ. λε. Νηστεία σύμμετρος, καὶ ἀγρυπνία, καὶ ψαλμωδία πέφυκεν ομαλίζειν τὴν κράσιν τοῦ σώματος. λς. Τὰ τρία ταῦτα τὴν κρᾶσιν κατὰ τὸ χεῖρον δῆλον ὅτι ἀλλοιοῦσιν, ἡ τῆς διαίτης ἀταξία, ἡ τῶν αέρων μεταβολὴ, καὶ ἡ τῶν δαιμόνων επαφή. λζ'. Αἱ ἐμπαθείς μνῆμαι διὰ τούτων ψιλοῦνται, διὰ προσευχῆς, καὶ ἀναγνώσεως, καὶ ἐγκρατείας, καὶ ἀγάπης. λη'. Τὴν αἴσθησιν πρῶτον τῇ ἡσυχίᾳ ἀπόκλεισον, καὶ τότε τοῖς ὅπλοις τῶν ἀρετῶν πρὸς τὰς μνήμες πολέμησον. 20. Η κατά διάνοιαν κακία, ἡ παραχρησίς ἐστι τῶν νοημάτων· ἡ δὲ κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτία ή παραχρησίς ἐστι τῶν πραγμάτων. μ'. Νοημάτων καὶ πραγμάτων ἐστὶν παράχρησις, τὸ μὴ εὐσεβῶς καὶ δικαίως τοῖς ἀμφοτέροις χρή σασθαι. μα'. Δεσμὰ ὑπάρχουσι, πάθη ψεκτά, κατέχοντα τὸν νοῦν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς πραγμάτων. μβ'. Ἐκεῖνος τελείαν ἔχει ἀπάθειαν, ὁ μηδὲ πρὸς τα πράγματα πάσχων, μηδὲ πρὸς τὰς μνήμας αὐτῶν. μγ'. Ψυχὴ ἀγαθὴ εὐεργετεῖ τὸν πλησίον, καὶ ἀγνωμονουμένη μακροθυμεῖ ἐπ' αὐτῷ, καὶ πάσχουσα ὑπομένει τὰ παρ' αὐτοῦ. Ο μδ'. Υπάρχοντά ἐστι κακά, λογισμοί πονηροί, οἷς ὁ μὴ ἀποτασσόμενος, οὐ μαθητεύει τῇ γνώσει. με'. Χριστοῦ ὁ ἀκούων, ἑαυτὸν φωταγωγεῖ, καὶ ὁ μιμούμενος αὐτὸν, διορθοῦται. μς'. Η μνησικακία λέπρα ἐστὶ ψυχῆς· συμ βαίνει δὲ αὐτὴ ἀπὸ ἀτιμῶν, ἡ ζημίας, ἢ λογισμῶν ὑπονοίας. μζ'. Κύριος νοῦν φθονερὸν ἐκτυφλοί, ὅτι λυπεῖται ἀδίκως ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ πλησίον. μη'. Κατάλαλος δὲ ψυχὴ τρίβωλον ἔχων γλῶσσαν ἑαυτὸν γὰρ καὶ τὸν ἀκούοντα, ἔσθ᾽ ὅτε δὲ καὶ τὸν καταλαλούμενον βλάπτει.
THALASSH ABBATIS
ἐν τῷ ἀϊδίῳ φωτί.
in tenuibus cogitationibus, contemplatione horum ται, ἐν τοῖς ψιλοῖς νοήμασι, ἐν τῇ θεωρία τῶν ὄντων,
quae sunt, et lumine nullam refcrcuje specicm.
5. Occulte sunt in animabus nostris affectiones
pessimæ; deprehenduntur autem ubi opera in lucem
prodierint.
31. Imperturbata manet aliquando niens, tranquil
fitatem aliquam particularem nacta: quandiu tamen absus: opera, probata non est.
32. Perrin, scilicet menioriam, habitudinem corforis et sensus, ut praedictum est, excitantur affectiones.
53. Mens, custoditis sensibus´et corporis habitudine, in obedientiam justam firmata bellum gerit
adversus solam memoriam.
34. sensibus oriuntur affectiones, quoties continentia spiritalisque charitas abfuerint.
55. Moderatum jejunium, vigiliae et psalmodie
parabile corpus reddunt.
36. Corporis habitudinem tria in deterius alterant,
nempe diete inordinatio, dein aeris immutatio, landem et dæmonum infestatio.
37. Rerum memoriæ quibus ‘affectiones excitantur, precibus, lectione, continentia ac charitate minuuntur.
38. Sensus primum claude et quietiores facito, et
postea armis virtutum adversus ea quæ memoriam
infestant, præliare.
39. Ut cogitationum abusus, malitia est earum;
ita et operum abusus eorumdem est malitia.
40. Tam cogitationum quam operum abusus, est
cisdem non religiose et juste uti.
41. Affectiones turpes mentis vincula sunt, qunibus in carnalibus operibus detinetur.
49. Perfectam tranquillitatem assecutus est, qui
neque erga opera neque operum memorias aflicitur.
43. Anima bona proximum suum beneficiis prosequitur: et si ingratum experiatur, longanimiter
fert; quin etiam tolerat sustinenter, si ab eo quid
patiatur.
Κ. Κάκιστα πάθη ἐν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν κέκρι
πται· τότε δὲ φαίνεται, ὅταν τὰ πράγματα ἐλέγ
χωνται.
λα'. Ανενόχλητος μένει ἔσθ' ὅτε ὁ νοῦς, μερικῆς
τυχὼν ἀπαθείας· ἀδόκιμος δέ ἐστιν διὰ τὴν τῶν
πραγμάτων ἀπουσίαν.
λβ'. Κινοῦνται τὰ πάθη διὰ τῶν τριῶν τούτων,
διά τε τῆς μνήμης καὶ τῆς κράσεως, καὶ τῆς αἰσθή
σεως, ὡς προείρηται.
λγ'. Ὁ νοῦς τήν τε αἴσθησιν ἀποκλείσας, καὶ τὴν
κρᾶσιν ὁμαλίσας, πρὸς μόνην τὴν μνήμην ἔχει τὸν
πόλεμον.
λδ'. Ὑπὸ τῶν αἰσθήσεων τότε τὰ πάθη κινοῦνται,
ὁπηνίκα εγκράτεια μὴ παρῇ, καὶ ἀγάπη πνευμα
τική.
λε. Νηστεία σύμμετρος, καὶ ἀγρυπνία, καὶ
ψαλμωδία πέφυκεν ομαλίζειν τὴν κράσιν τοῦ
σώματος.
λς. Τὰ τρία ταῦτα τὴν κρᾶσιν κατὰ τὸ χεῖρον
δῆλον ὅτι ἀλλοιοῦσιν, ἡ τῆς διαίτης ἀταξία, ἡ τῶν
αέρων μεταβολὴ, καὶ ἡ τῶν δαιμόνων επαφή.
λζ'. Αἱ ἐμπαθείς μνῆμαι διὰ τούτων ψιλοῦνται,
διὰ προσευχῆς, καὶ ἀναγνώσεως, καὶ ἐγκρατείας, καὶ
ἀγάπης.
λη'. Τὴν αἴσθησιν πρῶτον τῇ ἡσυχίᾳ ἀπόκλεισον,
καὶ τότε τοῖς ὅπλοις τῶν ἀρετῶν πρὸς τὰς μνήμες
πολέμησον.
20. Η κατά διάνοιαν κακία, ἡ παραχρησίς ἐστι
τῶν νοημάτων· ἡ δὲ κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτία ή
παραχρησίς ἐστι τῶν πραγμάτων.
μ'. Νοημάτων καὶ πραγμάτων ἐστὶν παράχρησις,
τὸ μὴ εὐσεβῶς καὶ δικαίως τοῖς ἀμφοτέροις χρήσασθαι.
μα'. Δεσμὰ ὑπάρχουσι, πάθη ψεκτά, κατέχοντα
τὸν νοῦν ἐν τοῖς αἰσθητοῖς πραγμάτων.
μβ'. Ἐκεῖνος τελείαν ἔχει ἀπάθειαν, ὁ μηδὲ πρὸς
τα πράγματα πάσχων, μηδὲ πρὸς τὰς μνήμας
αὐτῶν.
μγ'. Ψυχὴ ἀγαθὴ εὐεργετεῖ τὸν πλησίον, καὶ
ἀγνωμονουμένη μακροθυμεῖ ἐπ' αὐτῷ, καὶ πάσχουσα
ὑπομένει τὰ παρ' αὐτοῦ.
Ο
44. Tamn gravia mala sunt, prava cogitationes,
ut nisi quis eis renuntiet, scientiam veram non
addiscat.
45. Christum qui audit ", seipsum ad lucem ad
ducit: qui vero ipsum imitatur, seipsum einendat.
46. Injuriarum recordatio, lepra est animæ, quæ
vel ex ignominia, vel damno, vel suspiciosis cogiLationibus accidit.
47. Mentem invidi excaecal Dominus; injuste
nim de bonis proximi contristatur.
43. Obtrectatricis animæ lingua, hasta est tricuspis; nam et seipsam et audientem, quandoque
etžaai curu de quo obloquitur, lædit.
• Hatth. vn, 24.
μδ'. Υπάρχοντά ἐστι κακά, λογισμοί πονηροί,
οἷς ὁ μὴ ἀποτασσόμενος, οὐ μαθητεύει τῇ γνώσει.
με'. Χριστοῦ ὁ ἀκούων, ἑαυτὸν φωταγωγεῖ, καὶ ὁ
μιμούμενος αὐτὸν, διορθοῦται.
μς'. Η μνησικακία λέπρα ἐστὶ ψυχῆς· συμβαίνει δὲ αὐτὴ ἀπὸ ἀτιμῶν, ἡ ζημίας, ἢ λογισμῶν
ὑπονοίας.
μζ'. Κύριος νοῦν φθονερὸν ἐκτυφλοί, ὅτι λυπεῖται
ἀδίκως ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς τοῦ πλησίον.
μη'. Κατάλαλος δὲ ψυχὴ τρίβωλον ἔχων γλῶσσαν·
ἑαυτὸν γὰρ καὶ τὸν ἀκούοντα, ἔσθ᾽ ὅτε δὲ καὶ τὸν
καταλαλούμενον βλάπτει.
col. 1453–1454page 15 of 27
PG 91:1453μα. Αμνησίκακός ἐστιν ὁ προσευχόμενος ὑπὲρ λυπήσαντος· καὶ ἀπαλλάττεται μνησικακίας ὁ μὴ δ φειδόμενος δώρων. ν. Θάνατος ψυχῆς μέσος πρὸς τὸν πλησίον τοῦτον ἔχει καὶ πράττει ἡ τοῦ καταλάλου γλῶσσα. να'. 'Ακηδία ἐστὶν ὀλιγωρία ψυχῆς· ὀλιγωρεῖ δὲ ψυχὴ φιληδονοῦσα. νβ'. Ἰησοῦν ὁ ἀγαπῶν γυμνάζεται ἐν πόνοις, καρτερίᾳ δὲ πόνων ἐκδιώκει ἀκηδίαν. νγ'. Ρώνονται ψυχὴ διὰ πόνων ἀσκήσεως, καὶ ἐν τῷ πάντα μέτρῳ ποιεῖν ἀπελαύνει ἀκηδίαν. να. Ο κρατῶν γαστρός, μαραίνει ἐπιθυμίαν, καὶ λογισμοῖς πορνείας οὐ δουλεύει ὁ νοῦς αὐτοῦ. νε'. Νοῦς ἐγκρατούς ναὸς ἁγίου Πνεύματος· ὁ δὲ του γαστριμάργου, κατοικητήριον κοράκων. νς'. Τῆς τῶν βρωμάτων ποικιλίας ὁ κόρος ποιεῖ ἐπιθυμίαν, ἡ δὲ ἔνδεια ήδύνει καὶ αὐτὸν ψιλόν τὸν ἄρτον. να'. Απαλλάττεται φθόνου ὁ συγχαίρων τῷ φθονουμένῳ κρυπτῶς τοῦ φθονοῦντος. νη'. Τοῦ ἀμελῶς βιοῦντος μάκρυνον σεαυτὸν, κἂν όνομα μέγα παρα πολλοίς κέκτηται. νθ'. "Ανδρα φιλόπονον κτῆσαι φίλον, καὶ εὑρήσεις σκέπην τῶν σῶν σφαλμάτων. ξ. Δεσπόταις πολλοῖς ὁ ἀμελὴς πέπραται, καὶ ὡς ἄγουσιν αὐτὸν, οὕτως διαγίνεται. ξα'. Εὐνοεῖ σοι ὡς φίλος ἐν καιρῷ εἰρήνης, καὶ ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ὡς ἐχθρὸς πολεμεί. ζ'. Τὴν ψυχὴν τίθησιν ὑπὲρ σοῦ πρὸ τῆς κινή σεως τῶν παθῶν, καὶ ὅταν κινηθῶσιν, τὴν ψυχήν σου λαμβάνει. Εγ. Η χερσωθεῖσα γῆ, ἀκανθῶν πεπλήρωται, καὶ ἀμελής ψυχὴ παθῶν ἀκαθάρτων. ξδ. Νοῦς φρόνιμος χαλινοί ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ ὑποπιάζει τὸ σῶμα, καὶ δουλαγωγεῖ τὰ πάθη. ξε'. Σημεῖα τῶν ἔνδον τὰ προφανή κινήματα, ὡς καὶ τῶν ἀγνώστων δένδρων οἱ προφερόμενοι καρποί. ξς'. Υποκριτὴν ἐλέγχουσιν οἱ λόγοι καὶ τὰ ἔργα, καὶ τὸν κεκρυμμένον ψευδοπροφήτην εἰς φανέρωσιν ἄγουσιν. ξζ'. Νοῦς ἡλογημένος οὐ παιδεύει ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ ἀγάπη; καὶ τῆς ἐγκρατείας ἀπομακρύνει αὐτήν. ξη'. Εννοιῶν φαύλων αἰτία ἕξις πονηρά, ἀπὸ κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανείας καὶ ἀλαζονείας συνισταμένη. ξθ'. Ιδια τῶν προειρημένων ὑπόκρισις, καὶ δόλος, πανουργία τε καὶ εἰρωνεία, καὶ τὸ πάμφαυλών ψεύδος. τ. Δουλεύουσιν τοῖς προλεχθεῖσι φθόνος καὶ ἔρις, θυμὸς καὶ ὀργὴ, λύπη και μνησικακία.
CENTURIA III:
μα. Αμνησίκακός ἐστιν ὁ προσευχόμενος ὑπὲρ
λυπήσαντος· καὶ ἀπαλλάττεται μνησικακίας ὁ μὴ
δ
φειδόμενος δώρων.
ν. Θάνατος ψυχῆς μέσος πρὸς τὸν πλησίον
τοῦτον ἔχει καὶ πράττει ἡ τοῦ καταλάλου γλῶσσα.
να'. 'Ακηδία ἐστὶν ὀλιγωρία ψυχῆς· ὀλιγωρεῖ δὲ
ψυχὴ φιληδονοῦσα.
νβ'. Ἰησοῦν ὁ ἀγαπῶν γυμνάζεται ἐν πόνοις, καρ
τερίᾳ δὲ πόνων ἐκδιώκει ἀκηδίαν.
νγ'. Ρώνονται ψυχὴ διὰ πόνων ἀσκήσεως, καὶ ἐν
τῷ πάντα μέτρῳ ποιεῖν ἀπελαύνει ἀκηδίαν.
να. Ο κρατῶν γαστρός, μαραίνει ἐπιθυμίαν, καὶ
λογισμοῖς πορνείας οὐ δουλεύει ὁ νοῦς αὐτοῦ.
νε'. Νοῦς ἐγκρατούς ναὸς ἁγίου Πνεύματος· ὁ δὲ
του γαστριμάργου, κατοικητήριον κοράκων.
νς'. Τῆς τῶν βρωμάτων ποικιλίας ὁ κόρος ποιεῖ
ἐπιθυμίαν, ἡ δὲ ἔνδεια ήδύνει καὶ αὐτὸν ψιλόν τὸν
ἄρτον.
να'. Απαλλάττεται φθόνου ὁ συγχαίρων τῷ φθο
νουμένω κρυπτῶς τοῦ φθονοῦντος.
νη'. Τοῦ ἀμελῶς βιοῦντος μάκρυνον σεαυτὸν, κἂν
όνομα μέγα παρα πολλοίς κέκτηται.
νθ'. "Ανδρα φιλόπονον κτῆσαι φίλον, καὶ εὑρήσεις
σκέπην τῶν σῶν σφαλμάτων.
ξ. Δεσπόταις πολλοῖς ὁ ἀμελὴς πέπραται, καὶ ὡς
ἄγουσιν αὐτὸν, οὕτως διαγίνεται.
ξα'. Εὐνοεῖ σοι ὡς φίλος ἐν καιρῷ εἰρήνης, καὶ ἐν
καιρῷ πειρασμοῦ ὡς ἐχθρὸς πολεμεί.
ζ'. Τὴν ψυχὴν τίθησιν ὑπὲρ σοῦ πρὸ τῆς κινή
σεως τῶν παθῶν, καὶ ὅταν κινηθῶσιν, τὴν ψυχήν
σου λαμβάνει.
Εγ. Η χερσωθεῖσα γῆ, ἀκανθῶν πεπλήρωται, καὶ
ἀμελής ψυχὴ παθῶν ἀκαθάρτων.
ξδ. Νοῦς φρόνιμος χαλινοί ψυχὴν αὐτοῦ, καὶ
ὑποπιάζει τὸ σῶμα, καὶ δουλαγωγεῖ τὰ πάθη.
ξε'. Σημεῖα τῶν ἔνδον τὰ προφανή κινήματα, ὡς
καὶ τῶν ἀγνώστων δένδρων οἱ προφερόμενοι
καρποί.
ξς'. Υποκριτὴν ἐλέγχουσιν οἱ λόγοι καὶ τὰ ἔργα,
καὶ τὸν κεκρυμμένον ψευδοπροφήτην εἰς φανέρωσιν
ἄγουσιν.
ξζ'. Νοῦς ἡλογημένος οὐ παιδεύει ψυχὴν αὐτοῦ,
καὶ ἀγάπη; καὶ τῆς ἐγκρατείας ἀπομακρύνει
αὐτήν.
ξη'. Εννοιῶν φαύλων αἰτία ἕξις πονηρά, ἀπὸ
κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανείας καὶ ἀλαζονείας συνιστα
μένη.
ξθ'. Ιδια τῶν προειρημένων ὑπόκρισις, καὶ δόλος,
πανουργία τε καὶ εἰρωνεία, καὶ τὸ πάμφαυλών
ψεύδος.
τ. Δουλεύουσιν τοῖς προλεχθεῖσι φθόνος καὶ ἔρις,
θυμὸς καὶ ὀργὴ, λύπη και μνησικακία.
49. Injurias obliviscitur, qui pro iis qui se contristarunt, orat: et ab injuriarum recordlatione
alienus crit, si eosdem liberaliter donis prosequatur.
50. Odium erga proximum mors est animæ:
eau fert et infert obtrectatoris Jingua.
51. Acedia, ncgiigentia anime; anima autem
tunc negligens est, quando studio voluptatum dedita, morbids fuerit.
52. Qui Jesum diligit, laboribus exercet semet⋆
ipsum: quos cum tolerat, fugal acediam.
53. Monasticis laboribus firmatur anima; el cond
omnia cum mensura facit, abigitur acedia.
54. Qui ventri imperat, concupiscentias tabefacit,
et cogitationibus fornicationum mentem suam servire non sinit.
55. Mens continentis templum est Spiritus sancti; gulusi autem meus, corvorum est domicilium.
56. Varietatem eduliorum appetere facit satietas; indigentia vero suavem facit siccum et decruslatum panem.
57. Alienus fit ab invidia, qui ci cui invidetur,
in prosperitate congaudet, sese occultans ei qui
invidet,
58. Ab homine vitam negligenter agente procul
abscedas, etiamsi apud plerosque magnum ipsius
sit nomen.
59. Amicum tibi para, virum laboris patientem
et avidum, et in lapsibus tuis præsidium invenics.
60. Negligens multis dominis venundatus est,
versatur utcunque duxerint.
61. Benevolus tibi erit et amici loco, tempora
pacis; sed ut hostis, tempore tentationis impugnabil.
62. Antequam tribulationes moveantur, ponit
pro te animam suam; ubi autem motæ fuerint,
tuam etiam animam tollit.
63. Terra inculta et deserta, spinis densescit;
mens autem torpida, immundis affectionibus.
64. Mens prudens refrenat animam suamı, castigat corpus, et affectiones sibi servire facit
65. Gestus exteriores signa sunt motuum intrinsecus latentium, sicut ignotarum arborum fructus
producti.
66. Hypocritam arguunt verba et opera; similiter et pseudoprophetain occultum manifestant.
67. Mens stulta ánimam suam non erudit, sed 1.
charitate et continentia longe separat.
68. Improbarum cogitationum causa est malus
bahitus, ex inani gloria, et superbia, et arrogantia
conflatus.
69. Vitiis jam memoratis peculiariter adbærent
hypocrisis, dolus, versutia, irrisio ac improbissimum mendacium.
70. Prædictis etiam serviunt, invidia et contentio,
furor ac ira, mœæstitia et vindictæ meditatio.
col. 1455–1456page 16 of 27
PG 91:1455κα'. Ιδε ὁδὸς τῶν ἐν ἀμελείᾳ μιούντων, καὶ οὗτος ὁ θησαυρὸς τῶν ἐν ἐμοὶ κεκρυμμένων. οβ'. Σώζουσι ψυχὴν κακοπάθεια καὶ ταπείνωσις, καὶ ἐκ τῶν προειρημένων παθῶν ἀπαλλάττουσιν αὐτήν. ογ'. Ιδιον ἐννοίας συνετῆς λόγος ὠφέλιμος, καὶ ψυχῆς ἀγαθῆς πράξις σπουδαία. οδ'. Νοῦς πεφωτισμένος λόγους προφέρει σοφούς, καὶ ψυχὴ καθαρά λογισμούς γεωργεῖ θείους. ος. Λογισμοί σπουδαίου σοφίαν μελετῶσι, καὶ εξ λόγοι αὐτοῦ φωτίζουσι τοὺς ἀκούοντας. ος'., Υποκειμένων ἐν ψυχῇ ἀρετῶν, ἀγαθοὺς γεωργεί λογισμούς· κακιῶν δὲ ὑποκειμένων, φαύλας τίκτει ἐννοίας. οζ'. Πονηρῶν ἐννοιῶν ἐργαστήριον, ψυχὴ ἐμπα θής· καὶ ἐκ τοῦ ἑαυτῆς θησαυροῦ προφέρει τὰ πονηρά. οη'. Ὁ ἀγαθὸς θησαυρὸς, ἡ ἕξις ἐστὶ τῆς ἀρετῆς, καὶ ὁ ἀγαθὸς νοῦς ἐκ ταύτης προφέρει τὰ ἀγαθά. οθ'. Ὑπὸ θείας ἀγάπης ἐνεργούμενος ὁ νοῦς, ἀγαθὰς ἐννοίας περὶ Θεοῦ γεωργεῖ· ὑπὸ δὲ τῆς φιλαυτίας ἐκ τοῦ ἐναντίου. π. Νοῦς ὑπὸ τῆς εἰς τὸν πλησίον ἀγάπης κινούμενος, καλὰ περὶ αὐτοῦ ἀδιαλείπτως λογίζεται, καὶ πάλιν ἐκ τοῦ ἐναντίου τὰ πονηρὰ ὑποτίθεται πα'. Τῶν ἀγαθῶν ἐννοιῶν αἱ ἀρεταὶ αἰτίαι, τῶν δὲ ἀρετῶν αἱ ἐντολαί· τῆς δὲ τούτων εργασίας, ἡ προαίρεσις. πβ'. Αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ κακίαι γινόμεναι καὶ ἀπο γινόμεναι, εν ἢ κακῶς τὴν ψυχὴν διατιθέασι, κινοῦσαι εἰς ἐννοίας κατ' ἀλλήλων πγ'. Τῶν πονηρῶν ἐννοιῶν αἰτίαι αἱ κακίαι, τῶν δὲ κακιῶν ἡ παρακοή, τῆς δὲ παρακοῆς ἡ τῆς αἰσθήσεως ἀπάτη, τῆς δὲ ἀπάτης ἡ τοῦ νοῦ περὶ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς ἀμέλεια. πο. Ἐν μὲν τοῖς προκόπτουσιν εὐμετάπτωτος γίνονται αἱ διαθέσεις τῶν ἐναντίων. Ἐν δὲ τοῖς τελείοις κατ' ἄμφω ἔξεις δυσκίνητοι. πε'. 'Ρώμη ψυχῆς ἐστιν ἕξις ἀρετῆς δυσκίνητος, εἰς ἦν ὁ φθάσας ἔλεγεν· Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; καὶ τὰ ἑξῆς. πς. Προηγεῖται μὲν πάντων τῶν παθῶν ἡ φιλαν τία, ἔπεται δὲ πάντων ἔσχατον ἡ ὑπερηφανία. πζ'. Οἱ τρεῖς γενικώτατοι τῆς ἐπιθυμίας λογισμοί, ἐκ τοῦ πάθους τῆς φιλαυτίας τὴν γέννησιν ἔχουσιν. πη'. Νόει πάντως τούς τε τῆς γαστριμαργίας καὶ κενοδοξίας καὶ φιλαργυρίας λογισμούς, οἷς ἔποντα πάντες οἱ ἐμπαθεῖς λογισμοί, ἀλλ᾽ οὐ πάντες κοινώς. πθ'. Τῷ τῆς γαστριμαργίας λογισμῷ ἔπεται ὁ τῆς πορνείας, τῷ δὲ τῆς κενοδοξίας ὁ τῆς ὑπερηφανίας οἱ δὲ λοιπόν κοινῶς τοῖς τρισίν. 4. Ακολουθοῦσι κοινῶς τοῖς τρισίν, οἵ τε τῆς λύπης, καὶ τῆς ὀργῆς καὶ τῆς μνησικακίας και φθόνου καὶ ἀκηδίας, καὶ οἱ λοιποί.
κα'. Ιδε ὁδὸς τῶν ἐν ἀμελείᾳ μιούντων, καὶ οὗτος
ὁ θησαυρὸς τῶν ἐν ἐμοὶ κεκρυμμένων.
76. nec est via negligenter agentium, et hic
thesaurus qui intra me reconditus est.
72. Animam malorum tolerantia et humilitas salvant, et a prædictis affectionibus reddunt alienam.
73. Sermo utilis proprius est menti prudenti, sed
virtutis opus animæ bonæ peculiare est.
74. Mens illuminata sapientes profert sermones;
anima autein munda divinas producit cogitationes.
73. Cogitationes studiosi sapientiam meditantur,
et verba ipsius auditores illuminant.
76. Si in anima virtutes fuerint, mens bonas
cogitationes producit; sin vitia insederint, malas
parit.
77. Anima affectionibus referta, officina est malarum cogitationum: ex suo thesauro profert malia '.
78. Bonus thesaurus est habitus virtutis, et ex
hoc mens bona profert bona ▪.Y,
79. Mens divina charitate amata, bonas de Deo
cogitationes excolit: quæ autem amore suiipsius
tenetur, omnino diversas.
80. Mens quæ a charitate in proximum movetur,
bona de ipso incessanter cogitat r; contra vero,
quæ secus affecta est.
81. Bonarum cogitationum causa sunt virtutes,
virtutum autem, præcepta: cæterum ut in effectum prodeant, in causa est propositum.
82. Virtutes et vitia sive fiant, sive omittantur,
quando vicissim cogitationes excitant, bene vel
male animam aficiunt.
83. Malarum cogitationum causa sunt vitia, vitiorum inobedientia, inobedientiæ vero sensuum deceptio, deceptionis autem sensuum mentis negligentia circa sui securitatem.
84. Proficientes, a suis dispositionibus facile
excidere possunt, sive bonæ sint, sive malæ. Perfectorum autem habitus circa utrumque difficillime
moventur.
85. Robur animæ est habitus virtutis difficile
mobilis et immobilis; quem assecutus, dicat cum
invicto Paulo: Quis nos separabit a charitate Christi y? et quæ sequuntur.
86. Antesignanus omnium affectionum est amor
suiipsius, postrema vero omnium superbia.
87. Ex affectionibus amoris suiipsius tres generales concupiscentiarum cogitationes trahunt originem..
88. Intellige omnino cogitationes gulæ, inanis
gloriæ et avaritiæ: quas sequuntur omnes aliæ cogitationes affeetionum, sed non omnes communiter.
89. Gulæ cogitationem sequitur fornicationis cogitatio; inanis auten gloriæ cogitationem cogitatio
superbiæ; reliquæ autem tres communiter.
90. Communiter tres sequuntur, cogitationes tristitiæ, iræ, macbinationis, invidie et acediæ, et reliquæ.
οβ'. Σώζουσι ψυχὴν κακοπάθεια καὶ ταπείνωσις,
καὶ ἐκ τῶν προειρημένων παθῶν ἀπαλλάττουσιν
αὐτήν.
ογ'. Ιδιον ἐννοίας συνετῆς λόγος ὠφέλιμος, καὶ
ψυχῆς ἀγαθῆς πράξις σπουδαία.
οδ'. Νοῦς πεφωτισμένος λόγους προφέρει σοφούς,
καὶ ψυχὴ καθαρά λογισμούς γεωργεῖ θείους.
ος. Λογισμοί σπουδαίου σοφίαν μελετῶσι, καὶ εξ
λόγοι αὐτοῦ φωτίζουσι τοὺς ἀκούοντας.
ος'., Υποκειμένων ἐν ψυχῇ ἀρετῶν, ἀγαθοὺς
γεωργεί λογισμούς· κακιῶν δὲ ὑποκειμένων, φαύλας
τίκτει ἐννοίας.
οζ'. Πονηρῶν ἐννοιῶν ἐργαστήριον, ψυχὴ ἐμπαθής· καὶ ἐκ τοῦ ἑαυτῆς θησαυροῦ προφέρει τὰ
πονηρά.
οη'. Ὁ ἀγαθὸς θησαυρὸς, ἡ ἕξις ἐστὶ τῆς ἀρετῆς,
καὶ ὁ ἀγαθὸς νοῦς ἐκ ταύτης προφέρει τὰ ἀγαθά.
οθ'. Ὑπὸ θείας ἀγάπης ἐνεργούμενος ὁ νοῦς,
ἀγαθὰς ἐννοίας περὶ Θεοῦ γεωργεῖ· ὑπὸ δὲ τῆς
φιλαυτίας ἐκ τοῦ ἐναντίου.
π. Νοῦς ὑπὸ τῆς εἰς τὸν πλησίον ἀγάπης κινού
μενος, καλὰ περὶ αὐτοῦ ἀδιαλείπτως λογίζεται, καὶ
πάλιν ἐκ τοῦ ἐναντίου τὰ πονηρὰ ὑποτίθεται
πα'. Τῶν ἀγαθῶν ἐννοιῶν αἱ ἀρεταὶ αἰτίαι, τῶν
δὲ ἀρετῶν αἱ ἐντολαί· τῆς δὲ τούτων εργασίας, ἡ
προαίρεσις.
πβ'. Αἱ ἀρεταὶ καὶ αἱ κακίαι γινόμεναι καὶ ἀπογινόμεναι, εν ἢ κακῶς τὴν ψυχὴν διατιθέασι,
κινοῦσαι εἰς ἐννοίας κατ' ἀλλήλων:
πγ'. Τῶν πονηρῶν ἐννοιῶν αἰτίαι αἱ κακίαι, τῶν
δὲ κακιῶν ἡ παρακοή, τῆς δὲ παρακοῆς ἡ τῆς
αἰσθήσεως ἀπάτη, τῆς δὲ ἀπάτης ἡ τοῦ νοῦ περὶ τὴν
ἀσφάλειαν αὐτῆς ἀμέλεια.
πο. Ἐν μὲν τοῖς προκόπτουσιν εὐμετάπτωτος
γίνονται αἱ διαθέσεις τῶν ἐναντίων. Ἐν δὲ τοῖς
τελείοις κατ' ἄμφω ἔξεις δυσκίνητοι.
πε'. 'Ρώμη ψυχῆς ἐστιν ἕξις ἀρετῆς δυσκίνητος,
εἰς ἦν ὁ φθάσας ἔλεγεν· Τίς ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς
ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; καὶ τὰ ἑξῆς.
πς. Προηγεῖται μὲν πάντων τῶν παθῶν ἡ φιλαν
τία, ἔπεται δὲ πάντων ἔσχατον ἡ ὑπερηφανία.
πζ'. Οἱ τρεῖς γενικώτατοι τῆς ἐπιθυμίας λογισμοί,
ἐκ τοῦ πάθους τῆς φιλαυτίας τὴν γέννησιν
ἔχουσιν.
πη'. Νόει πάντως τούς τε τῆς γαστριμαργίας καὶ
κενοδοξίας καὶ φιλαργυρίας λογισμούς, οἷς ἔποντα:
πάντες οἱ ἐμπαθεῖς λογισμοί, ἀλλ᾽ οὐ πάντες
κοινώς.
πθ'. Τῷ τῆς γαστριμαργίας λογισμῷ ἔπεται ὁ τῆς
πορνείας, τῷ δὲ τῆς κενοδοξίας ὁ τῆς ὑπερηφανίας·
οἱ δὲ λοιπόν κοινῶς τοῖς τρισίν.
4. Ακολουθοῦσι κοινῶς τοῖς τρισίν, οἵ τε τῆς
λύπης, καὶ τῆς ὀργῆς καὶ τῆς μνησικακίας και
φθόνου καὶ ἀκηδίας, καὶ οἱ λοιποί.
Matth. xi, 35. n..r ibid. × I Cor. x, 5. y Rom. vin, 35.
col. 1457–1458page 17 of 27
PG 91:1457κα. Δέσποτα τῶν ἁπάντων Χριστέ, ἐκ πάντων τούτων ἡμᾶς ἐλευθέρωσον, τῶν τε ὀλεθρίων παθῶν, καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν τικτομένων λογισμῶν. ιβ. "Ενεκά σου γεγόναμεν, ἵνα σου κατατρυφήσωμεν ἐν παραδείσῳ τιθέντες, τῷ ὑπὸ σοῦ φυτευθέντι. Εγ. Τήν τε νῦν ἀτιμίαν ἑαυτοῖς ἐπισπασάμεθα τῆς μακαρίας τρυφῆς τὴν ὀλεθρίαν προτιμήσαντες. 15. ΤΗς ἀντιμισθίαν ἐν ἑαυτοῖς ἀπελάβομεν, ζωῆς ἀϊδίου θάνατον ἀνταλλαξάμενοι. με'. Νῦν οὖν, Δέσποτα, καθὼς ἐπέβλεψας, καὶ εἰς τέλος ἐπίβλεψον· καθὼς ἐνανθρώπησας, καὶ σῶ σον πάντας ἡμᾶς. 45. Σῶσαι γὰρ ἦλθες τοὺς ἀπολωλότας ἡμᾶς· μὴ χωρίσῃς ἡμᾶς τῆς τῶν σωζομένων μερίδος. 15. ᾿Ανάστησον ψυχὰς, καὶ σῶσον τὰ σώματα, καθαίρων πάντας ἡμᾶς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ. ζη'. Τῆξον τὰ θεσμὰ τῶν κατεχόντων ἡμᾶς πα θῶν, ὁ ρήξας τὰς φάλαγγας τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων. 10. Καὶ ἀπάλλαξον ἡμᾶς τῆς ἐξ αὐτῶν τυραννίδος, ἵνα σον μόνῳ λατρεύσωμεν τῷ αἰωνίῳ φωτί. ρ. Αναστάντες ἐκ νεκρῶν, καὶ σὺν ἀγγέλοις χου ρεύοντες τὴν μακαρίαν καὶ αἰωνίαν καὶ ἀκατάλυτον χορείαν. Αμήν. ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Δ', Ης ἡ ἀκροστιχίς ήδε Ὅμως οὖν καὶ ἐκ τῶν κυρίως κακῶν, καὶ τῶν μὴ κυρίως, νομιζομένων· δὲ, εὔξαι ἐκτενῶς πρὸς τὸν Θεὸν ἡμῶν, λυτρωθῆναι ἡμᾶς. α'. Ο τῆς πρὸς τὸν σάρκα φιλίας καὶ κολακείας τὸν νοῦν ἀποχωρίσας· οὗτος τῷ ζωτικῷ πνεύματι τις πράξεις τοῦ σώματος ἐθανάτωσεν. β. Μὴ νόμιζε κεχωρίσθαι τῆς πρὸς τὴν σάρκα σχέσεως, ἔτι ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς οἰκείοις τὸν νοῦν ἔχων ἐνασχολούμενον. γ. Ωσπερ τῆς σαρκὸς ἰδία ἡ αἴσθησις, καὶ τὰ αισθητά, οὕτω καὶ τῆς ψυχῆς ἴδια ὁ νοῦς καὶ τὰ νοήματα. 9. Σύστειλον τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῶν αἰσθητῶν, καὶ εὑρίσκεται ὁ νοῦς ἐν τῷ Θεῷ καὶ ἐν τοῖς νοητοίς.
CENTURIA IV.
κα. Δέσποτα τῶν ἁπάντων Χριστέ, ἐκ πάντων
τούτων ἡμᾶς ἐλευθέρωσον, τῶν τε ὀλεθρίων παθῶν,
καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν τικτομένων λογισμῶν.
ιβ. "Ενεκά σου γεγόναμεν, ἵνα σου κατατρυφήσωμεν ἐν παραδείσῳ τιθέντες, τῷ ὑπὸ σοῦ φυτευ
θέντι.
Εγ. Τήν τε νῦν ἀτιμίαν ἑαυτοῖς ἐπισπασάμεθα
τῆς μακαρίας τρυφῆς τὴν ὀλεθρίαν προτιμήσαντες.
15. ΤΗς ἀντιμισθίαν ἐν ἑαυτοῖς ἀπελάβομεν,
ζωῆς ἀϊδίου θάνατον ἀνταλλαξάμενοι.
με'. Νῦν οὖν, Δέσποτα, καθὼς ἐπέβλεψας, καὶ
εἰς τέλος ἐπίβλεψον· καθὼς ἐνανθρώπησας, καὶ σῶ
σον πάντας ἡμᾶς.
45. Σῶσαι γὰρ ἦλθες τοὺς ἀπολωλότας ἡμᾶς· μὴ
χωρίσῃς ἡμᾶς τῆς τῶν σωζομένων μερίδος.
15. ᾿Ανάστησον ψυχὰς, καὶ σῶσον τὰ σώματα,
καθαίρων πάντας ἡμᾶς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ.
ζη'. Τῆξον τὰ θεσμὰ τῶν κατεχόντων ἡμᾶς πα
θῶν, ὁ ρήξας τὰς φάλαγγας τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων.
10. Καὶ ἀπάλλαξον ἡμᾶς τῆς ἐξ αὐτῶν τυραννί
δος, ἵνα σον μόνῳ λατρεύσωμεν τῷ αἰωνίῳ φωτί.
ρ. Αναστάντες ἐκ νεκρῶν, καὶ σὺν ἀγγέλοις χου
ρεύοντες τὴν μακαρίαν καὶ αἰωνίαν καὶ ἀκατάλυτον
χορείαν. Αμήν.
* Luc. xis, 10. " Ezech. xxxvi, 25.
91. Domine omnium Christe, libera nos ex omnibus perniciosis affectibus, et ex cogitationibus quæ
ex ipsis oriuntur.
92. Propter te facti sumus, ut te delectemur,
positi in paradiso a te plantato,
93. Ignominiam autem hanc nostran nobis contraximus, quia prætulimus beatis illis deliciis has
perniciosas.
94. Quare dignamn in nobis mercedein accepimus, æterna vita commutata pro morte.
95. Nunc ergo, Domine, sicut respexisti, ita in
finem usque respicias: et sicut homo factus es, ita
salva nos omnes.
96. Venisti enim ut salvos nos faceres ², quia
perditi eramus: ne separes nos a parte salvandorum.
97. Resuscita animas, et salva corpora, purifi-
‚cans nos ab omni inquinamento ".
98. Rumpe vincuļa affectionum nos detinentium,
gui rupisti phalanges immundorum dæmonum.
99. Et libera nos a tyrannide ipsorum, ut tibi,
æterno lumini, serviamus soli.
100. Ut cum ex mortuis resurrexerimus, cum au
gelis beatam ac æternam et iudissolubilem choream
agilcmus.
ΕΚΑΤΟΝΤΑΣ Δ',
Ης ἡ ἀκροστιχίς ήδε
Ὅμως οὖν καὶ ἐκ τῶν κυρίως κακῶν, καὶ τῶν μὴ κυρίως, νομιζομένων· δὲ, εὔξαι ἐκτενῶς πρὸς τὸν
Θεὸν ἡμῶν, λυτρωθῆναι ἡμᾶς.
CENTURIA IV,
Cujus acrostichis hæc est:
Igitur precare continue ad Dominum Deum nostrum, ut simul nos liberet à malis,
tam ab his quæ proprie dicuntur, quam ab iis quæ improprie habentur mala.
α'. Ο τῆς πρὸς τὸν σάρκα φιλίας καὶ κολακείας G
τὸν νοῦν ἀποχωρίσας· οὗτος τῷ ζωτικῷ πνεύματι
τις πράξεις τοῦ σώματος ἐθανάτωσεν.
β. Μὴ νόμιζε κεχωρίσθαι τῆς πρὸς τὴν σάρκα
σχέσεως, ἔτι ἐν τοῖς τῆς σαρκὸς οἰκείοις τὸν νοῦν
ἔχων ἐνασχολούμενον.
γ. Ωσπερ τῆς σαρκὸς ἰδία ἡ αἴσθησις, καὶ τὰ
αισθητά, οὕτω καὶ τῆς ψυχῆς ἴδια ὁ νοῦς καὶ τὰ
νοήματα.
9. Σύστειλον τὴν ψυχὴν ἐκ τῆς αἰσθήσεως καὶ τῶν
αἰσθητῶν, καὶ εὑρίσκεται ὁ νοῦς ἐν τῷ Θεῷ καὶ ἐν
τοῖς νοητοίς.
1. Qui mentem ab amicitia ac adulatione carnis
sequestravit, vitali spiritu opera carnis morticavit.
2. Ne putes mentem a carnis amicitia descivisse,
cum adhuc in his quæ carnis sunt propria, occupetur.
5. Sicut carni proprii sunt sensus et sensibilia,
ita animæ intellectus, et quæ intellectu percipiuntur.
4. Abstrahe animam a sensibus et sensibilibus,
el invenietur mens in Deo, et his que mente percipiuntur.
Century IVCenturia IV
col. 1459–1460page 18 of 27
PG 91:1459σ'. Οἰκεῖον θεότητος αἱ νοεραὶ φύσεις, καὶ τῷ μόν νῳ ληπταί· ἡ δὲ αἴσθησις καὶ τὰ αἰσθητὰ εἰς ὑπουργίαν τοῦ νοῦ ἐκτίσθη. ς'. Υπουργείτω σοι ἡ αἴσθησις καὶ τὰ αἰσθητά, πρός θεωρίαν τὴν πνευματικὴν, καὶ μή σοι ἀντιστρόφως τῇ αἰσθήσει τὰ πρὸς ἐπιθυμίαν τῆς σαρκός. ζ. Νεκρῶσαι ἐκελεύσθης τας πράξεις του σώμα τος, ἵνα τὴν ψυχὴν ἡδοναίς νεκρωθεῖσαν τοῖς πόνοις ἐξαναστήσῃς. η'. Κυριεύου ἀπὸ Θεοῦ, καὶ κυρίευε τῆς αἰσθήσεως, καὶ μὴ δὸς τὴν ἐξουσίαν ὁ κρείττων τῷ χει θ'. Αΐδιος Θεός, καὶ ἀπέραντος. καὶ ἀόριστος, καὶ ἀΐδια ἀγαθά, καὶ ἀπέραντα, καὶ ἀνεκλάλητα τοῖς αὐτῷ ὑπακούουσιν ἐπηγγείλατο. ε'. Ἴδιον τοῦ νοῦ τὸ ἐν τῷ Θεῷ διάγειν, καὶ περί αὐτοῦ διανοεῖσθαι, καὶ τῆς αὐτοῦ προνοίας, καὶ τῶν φοβερῶν αὐτοῦ κριμάτων. ια΄. Ἔχεις τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐπ' ἀμφότερα ροπής, γενοῦ τοῦ κρείττονος, καὶ ὑποτάσσεις τὸ χεῖρον. εβ'. Καλή ἡ αἴσθησις, καὶ καλὰ τὰ αἰσθητά, ὡς Θεοῦ ἔργα τοῦ ἀγαθοῦ, οὐ συγκρίνονται δὲ ὅμως παντάπασι τῷ νῷ καὶ τοῖς νοητοῖς. ιγ'. Τὴν λογικὴν καὶ νοεράν οὐσίαν δεκτικήν τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἑαυτοῦ γνώσεως ὁ θεὸς ἐδημιούργησαν τὴν δὲ αἴσθησιν καὶ τὰ αἰσθητά, εἰς χρήσιν αὐτῆς παρήγαγεν. ιδ'. Ὥσπερ άτοπον δούλῳ φαύλῳ δεσπότην ἀγαθόν ὑποτάξαι, οὕτως άτοπον νοῦν λογικόν σώματι δουλε αγωγήσαι φθαρτῷ. ιε'. Νοῦς μὴ ἐπιστατῶν τῇ αἰσθήσει, δι' αὐτῆς περιπίπτει κακοῖς· ὑφ' ἡδονῆς γὰρ τῶν αἰσθητῶν ἀπατηθεῖσα, τίκτει αὐτῷ φαυλότητα. ις΄. Κρατῶν τῆς αἰσθήσεως, ἀσφαλίζου καὶ τὴν μνήμην· αἱ γὰρ διὰ τῆς αἰσθήσεως προλήψεις διὰ τῆς μνήμης ἀνακινοῦσι τὰ πάθη. ιζ. Ὑποπίαζε τὸ σῶμα, καὶ προσεύχου συνεχώς, καὶ τῶν ἐκ προλήψεως λογισμῶν τάχιστα ἀπαλ λάττῃ.. τη'. Τήμασι θείοις αδιαλείπτως, σχόλαζει ἡ γὰρ περὶ αὐτὰ φιλοπονία καταναλίσκει τὰ πάθη. εθ'. ίστησι τὸν νοῦν τῆς περὶ τὰ πάθη πλάνης ἀνάγνωσις, καὶ ἀγρυπνία καὶ προσευχή και ψα ῳδία. κ. Ὥσπερ τὸ ἔαρ πρὸς τὸ βλαστάνειν ἀνακινεί τὰ φυτὰ, οὕτως καὶ ἡ ἀπάθεια τὸν νοῦν, πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν ὄντων. και. Συντήρησον ἐντολὰς, καὶ εὑρήσεις εἰρήνην καὶ τὸν Θεὸν ἀγάπησον, καὶ γνώσεως ἐπιτεύξῃ. κβ'. Κόπῳ καὶ μόχθω, καὶ ἱδρῶτι προσώπου τον ἄρτιν τῆς γνώσεως κατεκρίθης ἐσθίειν.
5. Familiares deitati sunt mentales naturæ, sola- ▲
que mente perceptibiles; sensus autem et sensibilia
in obsequium mentis creata sunt.
6. Ministrent tibi sensus et sensibilia ad contemplationem spiritualium, et non vicissim sensibus ex
quæ ad carnale desiderium spectant.
7. Jussus es mactare opera corporis, ut voluptatibus per labores emortuis animam resuscites.
8. Dominetur in te Deus, dominusque esto senşuum tuorum, et ne deteriori tu melior potestatem
in to dederis.
9. Sempiternus Deus et immensus et indefinitus,
şempiterna bona et immensa ac ineffabilia, iis qui
ce audierint, pollicitus est.
10. Mentis proprium est in Deo semper versari, et cogitare de ipso, deque providentia ac terrībilibus ipsius judiciis.
11. Potestas tibi data est in utrumvis declinandi.
Sis ergo meliori subditus, et deteriorem tibi subjicito.
12. Boni sunt sensus, bona et sensibilia: nam
opera sunt boni Dei; nullo tamen modo cum his
quæ mente percipiuntur, conferuntur.
43. Rationalem et spiritualem substantiam, capacem spiritus et cogitationis suæ creavit Deus; sensus
antem et sensibilia`in usum ipsius produxit.
σ'. Οἰκεῖον θεότητος αἱ νοεραὶ φύσεις, καὶ τῷ μόν
νῳ ληπταί· ἡ δὲ αἴσθησις καὶ τὰ αἰσθητὰ εἰς ὑπουρ
γίαν τοῦ νοῦ ἐκτίσθη.
ς'. Υπουργείτω σοι ἡ αἴσθησις καὶ τὰ αἰσθητά,
πρός θεωρίαν τὴν πνευματικὴν, καὶ μή σοι ἀντιστρό
φως τῇ αἰσθήσει τὰ πρὸς ἐπιθυμίαν τῆς σαρκός.
ζ. Νεκρῶσαι ἐκελεύσθης τας πράξεις του σώμα
τος, ἵνα τὴν ψυχὴν ἡδοναίς νεκρωθεῖσαν τοῖς πόνοις
ἐξαναστήσῃς.
η'. Κυριεύου ἀπὸ Θεοῦ, καὶ κυρίευε τῆς αἰσθή
σεως, καὶ μὴ δὸς τὴν ἐξουσίαν ὁ κρείττων τῷ χειpove.
θ'. Αΐδιος Θεός, καὶ ἀπέραντος. καὶ ἀόριστος,
καὶ ἀΐδια ἀγαθά, καὶ ἀπέραντα, καὶ ἀνεκλάλητα τοῖς
αὐτῷ ὑπακούουσιν ἐπηγγείλατο.
ε'. Ἴδιον τοῦ νοῦ τὸ ἐν τῷ Θεῷ διάγειν, καὶ περί
αὐτοῦ διανοεῖσθαι, καὶ τῆς αὐτοῦ προνοίας, καὶ τῶν
φοβερῶν αὐτοῦ κριμάτων.
ια΄. Ἔχεις τὴν ἐξουσίαν τῆς ἐπ' ἀμφότερα ροπής,
γενοῦ τοῦ κρείττονος, καὶ ὑποτάσσεις τὸ χεῖρον.
εβ'. Καλή ἡ αἴσθησις, καὶ καλὰ τὰ αἰσθητά, ὡς
Θεοῦ ἔργα τοῦ ἀγαθοῦ, οὐ συγκρίνονται δὲ ὅμως
παντάπασι τῷ νῷ καὶ τοῖς νοητοῖς.
ιγ'. Τὴν λογικὴν καὶ νοεράν οὐσίαν δεκτικήν
τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ἑαυτοῦ γνώσεως ὁ θεὸς
ἐδημιούργησαν τὴν δὲ αἴσθησιν καὶ τὰ αἰσθητά,
εἰς χρήσιν αὐτῆς παρήγαγεν.
13. Prædicta autem, quæ communia sunt omnibus in sancta Trinitate et per negationem attribuuntur;
magis propria judicantur iis quæ per aflirmationem sunt dicta. At non similiter in proprietatibus. Nam,
ut prædictum, carum etiam aliquas per affirmationem, aliquas per negationem dicunt, ut genitum esse,
et similia. Nam innascibilitas singulari significato differt a nativitate. Per illud enim significatur Pater
non esse genitus, per hoc vero Filius esse genitus.
14. Sicut absurdum est subjicere bonum domi- G
. nam improbo servo; ita et absurdum, corruptibilis
corporis mancipium esse rationalem mentem.
45. Mens nisi sensus moderetur, per eos in vitia
mala ruet. Sensibilium enim illecebris inescata
malitiam sibiipsi pariet.
46. Qui sensibus imperat, muniat etiamn memoriam: simulacrum enim per sensus conceptum refricant affectiones.
17. Castiga corpus et sedulo precare, slatimque
ab occursaculis cogitationum liberaberis.
18. Verbis divinis continue vaca: nam diligens
in eis studium affectiones absumit.
19. Lectio et vigiliz, precesque cum psalmo Deo
mentem sistunt, ne circa affectiones vagetur.
20. Sicut ver facit gerninare plantas, ita imperturbantia menti concedit contemplari ea quæ sunt.
21. Mandala observa, et invenies pacem; Deum
dilige, et scientiam assequeris.
22. Sententia in te lata est, ut in difficultatibus,
labore et sudore vultus tui panem scientiæ comedas b.
• Gen. m, 49.
ιδ'. Ὥσπερ άτοπον δούλῳ φαύλῳ δεσπότην ἀγαθόν
ὑποτάξαι, οὕτως άτοπον νοῦν λογικόν σώματι δουλε
αγωγήσαι φθαρτῷ.
ιε'. Νοῦς μὴ ἐπιστατῶν τῇ αἰσθήσει, δι' αὐτῆς
περιπίπτει κακοῖς· ὑφ' ἡδονῆς γὰρ τῶν αἰσθητῶν
ἀπατηθεῖσα, τίκτει αὐτῷ φαυλότητα.
ις΄. Κρατῶν τῆς αἰσθήσεως, ἀσφαλίζου καὶ τὴν
μνήμην· αἱ γὰρ διὰ τῆς αἰσθήσεως προλήψεις διὰ
τῆς μνήμης ἀνακινοῦσι τὰ πάθη.
ιζ. Ὑποπίαζε τὸ σῶμα, καὶ προσεύχου συνεχώς,
καὶ τῶν ἐκ προλήψεως λογισμῶν τάχιστα ἀπαλ
λάττῃ..
τη'. Τήμασι θείοις αδιαλείπτως, σχόλαζει ἡ γὰρ
περὶ αὐτὰ φιλοπονία καταναλίσκει τὰ πάθη.
εθ'. ίστησι τὸν νοῦν τῆς περὶ τὰ πάθη πλάνης
ἀνάγνωσις, καὶ ἀγρυπνία καὶ προσευχή και ψα
ῳδία.
κ. Ὥσπερ τὸ ἔαρ πρὸς τὸ βλαστάνειν ἀνακινεί
τὰ φυτὰ, οὕτως καὶ ἡ ἀπάθεια τὸν νοῦν, πρὸς τὴν
γνῶσιν τῶν ὄντων.
και. Συντήρησον ἐντολὰς, καὶ εὑρήσεις εἰρήνην
καὶ τὸν Θεὸν ἀγάπησον, καὶ γνώσεως ἐπιτεύξῃ.
κβ'. Κόπῳ καὶ μόχθω, καὶ ἱδρῶτι προσώπου τον
ἄρτιν τῆς γνώσεως κατεκρίθης ἐσθίειν.
col. 1461–1462page 19 of 27
PG 91:1461κγ'. Αμέλεια τον προπάτορα εἰς παράβασιν αγαλ γεν, καὶ ἀντὶ τῆς τρυφῆς παραδείσου κατέκρινε θανάτῳ. κδ. Κράτει καὶ σὺ τῆς Εὔας, τὸν ὄριν φύλαξαι, ἵνα μὴ ἀπατηθεῖσα τοῦ ξύλου του μεταδῷ. κε'. Ὥσπερ τὸ σῶμα κατὰ φύσιν ἡ ψυχὴ ζωοποιεῖς οὕτω καὶ τὴν ψυχὴν ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ γνῶσις. κα'. Νεφέλη ἐστὶν ἄνυδρος νοῦς οἰησίσοφος, ὑπὸ τῶν τῆς κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας πνευμάτων παραφερόμενος. κι'. Κενοδοξίας κρατῶν ἀπὸ τῆς πορνείας πρόσω εχε, μήποτε τὰς τιμὰς φεύγων ἀτιμία περιπέσης. κη'. Αποφυγών κενοδοξίαν, εἰς τὸν Θεὸν ἀπόδλε πε· εἰ δὲ μήγε, οιήσει ή πορνεία περιπίπτεις. κι'. ἴδιον τῆς κενοδοξίας ἡ ἐπιδεικτικὴ ἐπιτήδευσις· τῆς δὲ ὑπερηφανίας τὸ ἐξουθενεῖν καὶ θυμοῦσθαι. 2. Τὴν γαστριμαργίαν φεύγων, τὴν ἀνθρωπαρέσκειαν φύλαξαι, τὴν ὠχρότητα τοῦ προσώπου του ἐπιδείξασθαι προσφαντάζουσαν. λα. Ωραία νηστεία, ή βραχυφαγία χαίρουσα, καὶ λιτοφαγίαν ἔχουσα, καὶ ἀνθρωπαρέσκειαν φεύ γουσα. . λβ'. Νηστεύων ἕως ὀψὲ, μὴ χορτάσῃς εἰς χώρον, ἵνα μὴ ὰ ἅπαξ καταλύεις, ταῦτα πάλιν οἰκοδομήσης. λγ'. Μὴ πίνων οἶνον, μὴ χορτασθῇς ὕδατος· εἰ δὲ μήγε, τὴν αὐτὴν ὕλην τῇ πορνεία παρέχεις. λδ'. Ἡ ὑπερηφανία τῆς θείας ἀφίστασθαι ποιεῖ βοηθείας, ἐφ' ἑαυτῷ πεποιθέναι, καὶ τῶν ἀνθρώπων κατεπαίρεσθαι. λε'. Φάρμακα κατὰ τῆς ὑπερηφανίας δύο πρόκεινται πράγματα· ἅπερ ὁ μὴ καταδεχόμενος, τρίτον Έξει σφόδρα δριμύτατον. λς'. Υπερηφανίαν ἀναιρεί προσευχή μετά δα κρύων, καὶ τὸ μηδένα ἐξουθενεῖν, καὶ ἀκούσιοι ἐπι φοραί. λζ'. Ράβδος ἐστὶν νοητή, ἡ διὰ πειρασμῶν παί δευσις, ταπεινοφρονεῖν ἐκδιδάσκουσα τὸν ἐν ἀφρο σύνῃ ἐπαιρόμενον. λη. Ιδιον ἔργον τοῦ νοῦ, τὸ μὴ ἀνέχεσθαι λογι σμοῦ λάθρα καταλαλοῦντος κατὰ τοῦ πλησίον. 20'. Ὥσπερ ὁ κηπουρός, μὴ ἀπαίρων τὰς βοτάνας, ἀποπνίγει τὰ λάχανα· οὕτως καὶ ὁ νοῦς μὴ καθαίρων τοὺς λογισμούς, ἀπόλλυσι τοὺς πόνους. μ'. Συνετὸς ἀνὴρ, ὁ συμβουλῆς ἀνεχόμενος, καὶ μάλιστα τοῦ πνευματικοῦ πατρὸς κατὰ Θεὸν συμπ βουλεύοντος. μα'. Νενεκρωμένος ὑπὸ παθῶν, συμβουλῆς οὐκ αἰσθάνεται, καὶ τῆς παιδεύσεως πνευματικῆς τὸ σύνο ολον οὐκ ἀνέχεται. μι. Ο μὴ δεχόμενος συμβουλήν, οὐ κατορθοῖ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ κρημνῶν ἀεὶ καὶ φαράγγων φέρεται.
CENTURIA IV.
κγ'. Αμέλεια τον προπάτορα εἰς παράβασιν αγα- λ
γεν, καὶ ἀντὶ τῆς τρυφῆς παραδείσου κατέκρινε
θανάτῳ.
κδ. Κράτει καὶ σὺ τῆς Εὔας, τὸν ὄριν φύλαξαι,
ἵνα μὴ ἀπατηθεῖσα τοῦ ξύλου του μεταδῷ.
κε'. Ὥσπερ τὸ σῶμα κατὰ φύσιν ἡ ψυχὴ ζωοποιεῖς
οὕτω καὶ τὴν ψυχὴν ἡ ἀρετὴ καὶ ἡ γνῶσις.
κα'. Νεφέλη ἐστὶν ἄνυδρος νοῦς οἰησίσοφος, ὑπὸ
τῶν τῆς κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας πνευμάτων
παραφερόμενος.
κι'. Κενοδοξίας κρατῶν ἀπὸ τῆς πορνείας πρόσω
εχε, μήποτε τὰς τιμὰς φεύγων ἀτιμία περιπέσης.
κη'. Αποφυγών κενοδοξίαν, εἰς τὸν Θεὸν ἀπόδλεπε· εἰ δὲ μήγε, οιήσει ή πορνεία περιπίπτεις.
κι'. ἴδιον τῆς κενοδοξίας ἡ ἐπιδεικτικὴ ἐπιτήδευ
σις· τῆς δὲ ὑπερηφανίας τὸ ἐξουθενεῖν καὶ θυμού
σθαι.
2. Τὴν γαστριμαργίαν φεύγων, τὴν ἀνθρωπαρέσκειαν φύλαξαι, τὴν ὠχρότητα τοῦ προσώπου του
ἐπιδείξασθαι προσφαντάζουσαν.
λα. Ωραία νηστεία, ή βραχυφαγία χαίρουσα,
καὶ λιτοφαγίαν ἔχουσα, καὶ ἀνθρωπαρέσκειαν φεύ
γουσα.
. λβ'. Νηστεύων ἕως ὀψὲ, μὴ χορτάσῃς εἰς χώρον,
ἵνα μὴ ὰ ἅπαξ καταλύεις, ταῦτα πάλιν οἰκοδομήσης.
λγ'. Μὴ πίνων οἶνον, μὴ χορτασθῇς ὕδατος· εἰ δὲ
μήγε, τὴν αὐτὴν ὕλην τῇ πορνεία παρέχεις.
λδ'. Ἡ ὑπερηφανία τῆς θείας ἀφίστασθαι ποιεῖ
βοηθείας, ἐφ' ἑαυτῷ πεποιθέναι, καὶ τῶν ἀνθρώπων
κατεπαίρεσθαι.
λε'. Φάρμακα κατὰ τῆς ὑπερηφανίας δύο πρόκειν
ται πράγματα· ἅπερ ὁ μὴ καταδεχόμενος, τρίτον
Έξει σφόδρα δριμύτατον.
λς'. Υπερηφανίαν ἀναιρεί προσευχή μετά δα
κρύων, καὶ τὸ μηδένα ἐξουθενεῖν, καὶ ἀκούσιοι ἐπιφοραί.
λζ'. Ράβδος ἐστὶν νοητή, ἡ διὰ πειρασμῶν παί
δευσις, ταπεινοφρονεῖν ἐκδιδάσκουσα τὸν ἐν ἀφρο
σύνῃ ἐπαιρόμενον.
λη. Ιδιον ἔργον τοῦ νοῦ, τὸ μὴ ἀνέχεσθαι λογισμοῦ λάθρα καταλαλοῦντος κατὰ τοῦ πλησίον.
20'. Ὥσπερ ὁ κηπουρός, μὴ ἀπαίρων τὰς βοτάνας,
ἀποπνίγει τὰ λάχανα· οὕτως καὶ ὁ νοῦς μὴ καθαίρων τοὺς λογισμούς, ἀπόλλυσι τοὺς πόνους.
μ'. Συνετὸς ἀνὴρ, ὁ συμβουλῆς ἀνεχόμενος, καὶ
μάλιστα τοῦ πνευματικοῦ πατρὸς κατὰ Θεὸν συμπ
βουλεύοντος.
μα'. Νενεκρωμένος ὑπὸ παθῶν, συμβουλῆς οὐκ
αἰσθάνεται, καὶ τῆς παιδεύσεως πνευματικῆς τὸ σύνο
ολον οὐκ ἀνέχεται.
μι. Ο μὴ δεχόμενος συμβουλήν, οὐ κατορθοῖ τὰς
ὁδοὺς αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ κρημνῶν ἀεὶ καὶ φαράγγων
φέρεται.
e Gen. ui, 19.
23. Negligentia primum parentem nostrum ferit
transgredi, et pro deliciis paradisi morti adjudicatus est c.
24. Impera et tu Evæ, et a serpente cave, ne delusa tibi quoque de ligno præbent.
25. Sicut anima corpus secundum naturam vivificat, ita et animam virtus et scientia.
26. Mens opinione sua sibi sapiens visa, nebula
est sine aqua a spiritu inanis gloriæ et superbia
agitata.
27. Qui vanæ gloriæ dominaris, cavə tibi etiam
fornicatione, ne dum honores fugis, incidas in ignominias.
23. Ab inani gloria fugiens, ad Deum respice.
Quod si minus feceris, certum, vel in arrogantiamı
vel in fornicationem incides.
29. Imanis gloriæ proprium est ostentatio; superDii vero contemptus alioruin et offerata insolentia.
SV. Qui gulam fugit, caveat ne quærat placere
hominibus, pallorem vultus apparentem menstrare
cupiens.
51. Pulchrum est jejunium modico frugalique
cibo gaudens, hominibus placere fugiens.
32. Quando usque ad vesperam jejunas, cave ad
satietatem usque implearis, ne videlicet iterum
exstruas quæ paulo ante destruxeras.
35. Quando non bibis.vinum, etiam aqua ne.
implearis; sin minus obtemperaris, fornicationi
eamdem materiam suppeditabis.
34. Superbia facit divino destitui auxilio, confidere in seipso, et adversus homines iusurgere.
35. Duo remedia adversus superbiæ mala proponuntur; quæ si quis accipere renuit, tertium longe
acerbissimum habiturus est.
56. Superbiam tollunt precari cum lacrymis.
contemnere neminem, denique damna præter voluntatem accidentia.
37. Eruditio per tentationes, virga spiritlis est:
eum enim qui in superbia extollebatur, humiliter
sentire docet.
38. Proprium mentis opus est, ne cogitationem
quidem ferre proximo clam obtrectantem.
39. Sicut hortulanus non eradicans zizania, surfocat olera; ita et mens cogitationes non purifi
cans, disperdit labores.
40. Vir intelligentia praeditus, consiliis parel,
maxime patris spiritualis ca quæ Dei sunt, consuler tis.
41. Quem affectiones sur perdiderunt, corsilium non audit, sed et spiritualis eruditionis comsilium respuit.
42. Qui consilium respuit, vias suas non corrigit,
sed per prærupta et præcipitia fertur.
col. 1463–1464page 20 of 27
PG 91:1463μγ'. Μοναχός ἐστιν, νοῦς ὁ τῇ αἰσθήσει ἀποταξάμενος, καὶ λογισμὸν ἡδονῆς μηδὲ ἰδεῖν ἀνεχόμενος. μδ. Ιατρός ἐστι νοῦς ὁ ἑαυτὸν ἰασάμενος, καὶ ἐξ ὧν ἰάθη τοὺς ἄλλους ἰώμενος. με'. Ζήτησον τὴν ἀρετὴν, καὶ μὴ ζημιωθῇς αὐτ τὴν, ἵνα μὴ καὶ ζήτης αἰσχρῶς, καὶ ἀποθάνῃς ἐλεεινῶς. μς'. Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς πᾶσι τὸ φῶς ἐχαρίσατο, ἀλλ᾽ οἱ μὴ πειθόμενοι αὐτῷ, ἐαυ τοὺς σκοτίζουσιν. μζ'. Μὴ μικρὸν εἶναι νόμιζε τὴν τῆς ἀρετῆς ζη μίαν· διὰ ταύτην γάρ θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθεν. μη'. Ἐντολῆς ὑπακοὴ, νεκρῶν ἐστιν ἀνάστασις. Τῇ γὰρ ἀρετῇ κατὰ τὴν φύσιν ἐπακολουθεῖ ἡ ζωή. μθ'. Νεκρωθέντος τοῦ νοῦ τῇ τῆς ἐντολῆς παρα βάσει, ἐπηκολούθει ἐξ ἀνάγκης καὶ ὁ τοῦ σώματος θάνατος. ν. Ωσπερ ὁ Ἀδὰμ παραβὰς, θανάτῳ ὑπέπεσεν οὕτως ὁ Σωτὴρ ὑπακούσας, τὸν θάνατον ἐνέκρωσεν. να'. Νέκρωσον τὴν κακίαν, ἵνα νεκρὸς μὴ ἀνα στῇς, καὶ ἐκ μικροῦ θανάτου εἰς μέγαν μεταβῇς. νβ'. Διὰ τὴν τοῦ Ἀδὰμ παράβασιν ὁ Σωτὴρ ἐνην θρώπησεν, ἵνα τὸ κατὰ μικρὸν λύσας τοὺς πάντας ἐξαναστήσῃ. νγ'. Ἐκ ζωῆς εἰς ζωὴν ἐκεῖνος μεταβαίνει, ὁ τὰ πάθη νεκρώσας, καὶ τῆς ἁγνοίας χωρισθείς. νδ'. Ἐρεύνησον τὰς Γραφάς, καὶ εὑρίσκεις τὰς ἐντολὰς, καὶ τὰ λεγόμενα ποίησον, καὶ τῶν παθῶν ἀπαλάττη. νε'. Ὑπακοὴ ἐντολῆς, ψυχῆς ποιεῖ κάθαρσιν, ἡ δὲ τῆς ψυχῆς κάθαρσις, φωτὸς ποιεῖ μέθεξιν. νς'. Ξύλον ζωής γνωσίς ἐστι Θεοῦ, οὗ μετέχων δ καθαρός, ἀθάνατος διαμένει. νζ'. Αρχή πρακτικῆς, πίστις Χριστοῦ, τέλος δὲ αὐτῆς ἀγάπη Θεοῦ. νη'. Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς, ὁ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν πρὸς ζωὴν ἡμῖν χαρι σάμενος. νθ'. Ἐκ ψυχῆς, καὶ σώματος, καὶ θεότητος ἡμῖν ἐπέφανεν, ἵνα καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ὡς θεὸς ἐκ θα νάτου λυτρώσηται. ξ. Κτησώμεθα πίστιν, ἵνα ἐλθωμεν εἰς ἀγάπην, ἐξ ἧς τίκτεται ὁ τῆς γνώσεως φωτισμός. ξα. Τῷ τῆς γνώσεως κτήματι ταῦτα· καθεξῆς ἐπακολουθεῖ, ὁ φόβος Θεοῦ, ἐγκράτεια ἡδονῶν, ὑπο μονὴ πόνων, ἐλπὶς εἰς Θεὸν, ἀπάθεια, ἀγάπη. ξβ'. Ἐξ ἀγάπης εἰλικρινούς τίκτεται γνῶσις φυ τοῦτο δέ ἐστιν ἡ τῆς θεολογίας χάρις. σική. Ταύτην δὲ διαδέχεται τὸ ἔσχατον ἀμεκτών 5. Νοῦς κρατῶν τῶν παθῶν, ἐκ γύαου παντί,
ibj4. Monachum verum agit mens quæ sensibus &
ita renuntiavit, ut ne videre quidem ferat cogita-
..fionem voluptatis.
44. Medicun'agit mens quæ sibi ipsi medetur,
et e quibus curata est, dein curat etíam alios.
45. Quære virtutcmn, et invenutam serva, ne et
vivas turpiter, et moriaris miserabiliter.
46. Dominus noster Jesus Christus omnibus lumen præbuit; sed si sibi inobedientes fuerimus,
excecamus nos ipsos,
47. Ne parvam existimes virtutis jacturam; propter eam enim mors in mundum ingressa est d.
48. Mandati observatio, mortuorum est resur1461
μγ'. Μοναχός ἐστιν, νοῦς ὁ τῇ αἰσθήσει ἀποταξάμενος, καὶ λογισμὸν ἡδονῆς μηδὲ ἰδεῖν ἀνεχόμενος.
μδ. Ιατρός ἐστι νοῦς ὁ ἑαυτὸν ἰασάμενος, καὶ ἐξ
ὧν ἰάθη τοὺς ἄλλους ἰώμενος.
με'. Ζήτησον τὴν ἀρετὴν, καὶ μὴ ζημιωθῇς αὐτ
τὴν, ἵνα μὴ καὶ ζήτης αἰσχρῶς, καὶ ἀποθάνῃς ἐλεει
νῶς.
μς'. Ο Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς πᾶσι τὸ
φῶς ἐχαρίσατο, ἀλλ᾽ οἱ μὴ πειθόμενοι αὐτῷ, ἐαυ
τοὺς σκοτίζουσιν.
μζ'. Μὴ μικρὸν εἶναι νόμιζε τὴν τῆς ἀρετῆς ζημίαν· διὰ ταύτην γάρ θάνατος εἰς τὸν κόσμον εἰσῆλθεν.
μη'. Ἐντολῆς ὑπακοὴ, νεκρῶν ἐστιν ἀνάστασις.
rectio. Virtutem enim vita naturaliter subsequi- Τῇ γὰρ ἀρετῇ κατὰ τὴν φύσιν ἐπακολουθεῖ ἡ ζωή.
tur.
49. Mente per mandati transgressionem emortna, necessario etiam mors corporis subsequitur.
50. Sicut Adam in mortem incidit prævaricando;
ita et Salvator obediendo mortęm trucidavit º.
51. Malitiam mortifica, ne mortuus non resurgas, et a brevi morte in longam transeas.
52. Propter transgressionem Adæ, Salvator homo
factus est, ut paulatim solutos omnes exsuscitet.
63. vita in vitam transit is qui affectus mortificat, et ab ignorantia secedit.
54. Scrutare Scripturas, et iuvenis mandata:
quod si feceris quæ dicunt, ab affectionibus liberaberis.
55. Obedientia mandati, animæ præstat puritatein; purificatio autem animam luminis facit participem.
56. Lignuin vitæ est scientia Dei, cujus puri participes, permanent immortales.
57. Principium vite activa, lides est Christi;
finis autem, charitas Dei.
58. Jesus est Christus Dominus noster et Deus,
qui, ut nos vivificaret, fidem in se nobis concessit.
59. Qui ex anima et corpore et deitate nobis
apparuit, ut animam et corpus ut Deus ex mortę
redimat.
60. Fidem possideamus, ut ad charitatem e
qua scientiæ nascitur illustratio, pervenire liceat.
61. Fidei possessione consequenter etiam
babentur timor Dei, abstinentia illecebrarum, tolerantia laborum, spes in Deum, mentis tranquillitus, charitas.
62. Ex charitate sincera nascitur naturalis scienμθ'. Νεκρωθέντος τοῦ νοῦ τῇ τῆς ἐντολῆς παραβάσει, ἐπηκολούθει ἐξ ἀνάγκης καὶ ὁ τοῦ σώματος
θάνατος.
ν. Ωσπερ ὁ Ἀδὰμ παραβὰς, θανάτῳ ὑπέπεσεν
οὕτως ὁ Σωτὴρ ὑπακούσας, τὸν θάνατον ἐνέκρωσεν.
να'. Νέκρωσον τὴν κακίαν, ἵνα νεκρὸς μὴ ἀναστῇς, καὶ ἐκ μικροῦ θανάτου εἰς μέγαν μεταβῇς.
νβ'. Διὰ τὴν τοῦ Ἀδὰμ παράβασιν ὁ Σωτὴρ ἐνην
θρώπησεν, ἵνα τὸ κατὰ μικρὸν λύσας τοὺς πάντας
ἐξαναστήσῃ.
νγ'. Ἐκ ζωῆς εἰς ζωὴν ἐκεῖνος μεταβαίνει, ὁ τὰ
πάθη νεκρώσας, καὶ τῆς ἁγνοίας χωρισθείς.
νδ'. Ἐρεύνησον τὰς Γραφάς, καὶ εὑρίσκεις τὰς
ἐντολὰς, καὶ τὰ λεγόμενα ποίησον, καὶ τῶν παθῶν
ἀπαλάττη.
νε'. Ὑπακοὴ ἐντολῆς, ψυχῆς ποιεῖ κάθαρσιν, ἡ δὲ
τῆς ψυχῆς κάθαρσις, φωτὸς ποιεῖ μέθεξιν.
νς'. Ξύλον ζωής γνωσίς ἐστι Θεοῦ, οὗ μετέχων δ
καθαρός, ἀθάνατος διαμένει.
νζ'. Αρχή πρακτικῆς, πίστις Χριστοῦ, τέλος δὲ
αὐτῆς ἀγάπη Θεοῦ.
νη'. Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ Κύριος ἡμῶν καὶ
Θεὸς, ὁ τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν πρὸς ζωὴν ἡμῖν χαρισάμενος.
νθ'. Ἐκ ψυχῆς, καὶ σώματος, καὶ θεότητος ἡμῖν
ἐπέφανεν, ἵνα καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ὡς θεὸς ἐκ θα
νάτου λυτρώσηται.
ξ. Κτησώμεθα πίστιν, ἵνα ἐλθωμεν εἰς ἀγάπην,
ἐξ ἧς τίκτεται ὁ τῆς γνώσεως φωτισμός.
ξα. Τῷ τῆς γνώσεως κτήματι ταῦτα· καθεξῆς
ἐπακολουθεῖ, ὁ φόβος Θεοῦ, ἐγκράτεια ἡδονῶν, ὑπο
μονὴ πόνων, ἐλπὶς εἰς Θεὸν, ἀπάθεια, ἀγάπη.
ξβ'. Ἐξ ἀγάπης εἰλικρινούς τίκτεται γνῶσις φυτοῦτο δέ ἐστιν ἡ τῆς θεολογίας χάρις.
Fia, quam theologis gratia summe expetenda sub- σική. Ταύτην δὲ διαδέχεται τὸ ἔσχατον ἀμεκτών
sequitur.
03. Mens affectionibus imperans, extra pericud Rom. *,
e 1 Cor. xv 22.
5. Νοῦς κρατῶν τῶν παθῶν, ἐκ γύαου παντί,
Totam hanc sententiam de file intellige inchoative; nam fides est initium nostræ instike
Cationis.
col. 1465–1466page 21 of 27
PG 91:1465κρατεῖ, πιστεύων, τῷ Θεῷ, περὶ ὧν ἠπείλησε, καὶ περὶ ὧν ἐπηγγείλατο. ξδ. τῇ ἐδόθη πίστις, ἀπαιτεῖται ἐγκράτεια· Στις χρονίζουσα τίκτει τὴν ὑπομονὴν, ἕξιν οὖσαν φιλό πόνου. ξε'. Σημεῖον ὑπομονῆς ἡ τῶν πόνων φιλία, εἰς οὔς θαῤῥῶν ὁ νοῦς ἐλπίζει τυχεῖν τῶν ἐπηγγελμένων, καὶ ἐκφεύγει τὰ ἠπειλημένα. ξς'. Προσδοκία τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, συνάπτει τὸν νοῦν τοῖς προσδοκωμένοις· ἐν αὐτοῖς δὲ χρονίζων ἐπιλανθάνεται τῶν παρόντων. Εξ'. 'Ρίπτει τὰ παρόντα ὁ τῶν ἐλπιζομένων γευ σάμενος· ὅλον γὰρ τὸν πόθον ἐν ἐκείνοις ἐκένωσεν. ξη'. Ο Θεός ἐστιν ὁ τὰ μέλλοντα ἐπαγγειλάμενος ἀγαθά· ᾧ ὁ πιστεύων ὡς παρόντα ποθεῖ τὰ μέλ λοντα. Εθ'. Σημεῖον τοῦ ἐν τοῖς ἐλπιζομένοις ἀγαθοῖς δια τρίβειν τὸν νοῦν, τὸ λήθην μὲν ποιεῖσθαι παντελή τῶν ἐνταῦθα, πλατύνεσθαι δὲ αὐτὸν ἐν τῇ γνώσει τῶν μελλόντων. ι σ. Καλὴ ἡ ἀλήθεια, ἣν ὁ Θεὸς διδάσκει τῆς ἀλη θείας, ἀπεντεῦθεν πληροφορῶν τὴν θεοφιλή ψυχήν. σα'. Ὑπεραιώνια εἶναι καὶ πρὸ παντὸς αἰῶνος, καὶ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον, τὰ ἀποκείμενα ἀγαθὰ τοῖς κληρονόμοις τῆς ἐπαγγελίας. σβ'. 'Ρυθμίσωμεν ἑαυτοὺς τοῖς κανέσι τῆς εὐσε Γείας, ἵνα μὴ εἰς πάθη παρατραπέντες εκπέσωμεν τῆς ἐλπίδος. Ογ. Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ εἷς τῆς ἁγίας Τριά δος, οὗ καὶ συγκληρονόμος μέλλεις ἔσεσθαι. εδ'. Ὁ τὴν γνῶσιν τῶν ὄντων παρὰ Θεοῦ διδα χθεὶς οὐ δυσπιστεῖ τῇ Γραφῇ περὶ τῶν προειρημέν νων. ος΄. Νοῦν παθῶν γυμνωθέντα εὑρίσκον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, μυσταγωγεῖ αὐτὸν, ἀναλόγως περὶ πάντων τῶν ἐλπιζομένων. ος'. Τῇ ἀναλογίᾳ τῆς τοῦ νοῦ καθάρσεως καὶ τὴν τῶν θείων γνῶσιν ἡ ψυχὴ χορηγεῖται. οζ. Ο τὸ σῶμα κανονίσας, καὶ ἐν τῇ γνώσει δια τρίξων, ὑπ' αὐτῆς τῆς γνώσεως ἐπιπλεῖον καθαίρεται. στ'. Νοῦς ἀρχόμενος τὰ θεῖα φιλοσοφεῖν, ἀπὸ πίσ στεως ἄρχεται, καὶ δι' αὐτῶν ἐν μέσῳ ὁδεύων, εἰς τὴν πίστιν πάλιν καταλήγει τὴν ἀνωτάτην. οθ'. Θεωρεῖται τῇ μὲν ἀρχῇ τῆς φιλοσοφίας φόβος Επόμενος, τῷ δὲ τέλει ἀγάπη προηγουμένη. π. Εκ πίστεως τῆς προσεχούς ὁ νοῦς ἀρχόμενος φιλοσοφίαν εἰς τὴν παντὸς ἐπέκεινα νοῦ κατα λήγει θεολογίαν, ἣν ἄληστον πίστιν καὶ πράγματος ἀφανοῦς θεωρίαν ὁρίζουσι. πα. Οἱ περὶ Θεοῦ λόγοι οὐκ ἐκ τῶν κατ' αὐτὸν, ἀλλ' ἐκ τῶν περὶ αὐτὸν τοῖς ἁγίοις καὶ μακαρίας ἡμῶν Πατράσι θεωρούνται. πρ. Ναοῦνται δὲ οἱ περὶ αὐτὸν, δῆλον ὅτι τὸν Θεόν, πάντες λόγο:, οἱ μὲν κατὰ θέσιν, οἱ δὲ κατά ἀφαίρεσιν, οἷον. πγ'. '11 ουσία, ή θεότης, ἡ ἀγαθότης, και στα α
CENTURIA IV.
κρατεῖ, πιστεύων, τῷ Θεῷ, περὶ ὧν ἠπείλησε, καὶ lum et timoremn est, creditque Deo tam de lus que
περὶ ὧν ἐπηγγείλατο.
ξδ. τῇ ἐδόθη πίστις, ἀπαιτεῖται ἐγκράτεια· Στις
χρονίζουσα τίκτει τὴν ὑπομονὴν, ἕξιν οὖσαν φιλόπόνου.
ξε'. Σημεῖον ὑπομονῆς ἡ τῶν πόνων φιλία, εἰς
οὔς θαῤῥῶν ὁ νοῦς ἐλπίζει τυχεῖν τῶν ἐπηγγελμέ
νων, καὶ ἐκφεύγει τὰ ἠπειλημένα.
ξς'. Προσδοκία τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, συνάπτει
τὸν νοῦν τοῖς προσδοκωμένοις· ἐν αὐτοῖς δὲ χρονί
ζων ἐπιλανθάνεται τῶν παρόντων.
Εξ'. 'Ρίπτει τὰ παρόντα ὁ τῶν ἐλπιζομένων γευ
σάμενος· ὅλον γὰρ τὸν πόθον ἐν ἐκείνοις ἐκένωσεν.
ξη'. Ο Θεός ἐστιν ὁ τὰ μέλλοντα ἐπαγγειλάμενος
ἀγαθά· ᾧ ὁ πιστεύων ὡς παρόντα ποθεῖ τὰ μέλ
λοντα.
Εθ'. Σημεῖον τοῦ ἐν τοῖς ἐλπιζομένοις ἀγαθοῖς διατρίβειν τὸν νοῦν, τὸ λήθην μὲν ποιεῖσθαι παντελή
τῶν ἐνταῦθα, πλατύνεσθαι δὲ αὐτὸν ἐν τῇ γνώσει
τῶν μελλόντων.
ι
itterminatus est, quam quae promisit.
64. Cui Gides data est, ab eo continentia exigitur; quæ aliquandiu custodita gignit patientiam,
habitum ad laborem impigrum.
65. Signum patientia est auor laborum, quibus
freta mens sperat, se assecuturam quæ promissa
sunt, et evadere quæ comminata:
CG. Exspectatio futurorum bonorum, nientem
bonis exspectatis conjungit, quibus immorando
presentium obliviscitur.
67. Præsentia rejicit qui gustavit ca quæ sperantur: omne enim desiderium in hæc impendit.
68. Deus ipse est qui futura bona pollicetur; cui
si continens credat, futura quasi præsentia desiderat.
69. Signum est, mentem in bonis quæ spérantur, versari, si omnem præsentium memoriam abolet, et in cognitione futurorum dilatatur.
σ. Καλὴ ἡ ἀλήθεια, ἣν ὁ Θεὸς διδάσκει τῆς ἀλη
70. Bona est veritas quam docet Deus veritatis;
θείας, ἀπεντεῦθεν πληροφορῶν τὴν θεοφιλή ψυχήν.. persuadet enim pluribus argumentis pium animnan
σα'. Ὑπεραιώνια εἶναι καὶ πρὸ παντὸς αἰῶνος,
καὶ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον, τὰ ἀποκείμενα ἀγαθὰ τοῖς
κληρονόμοις τῆς ἐπαγγελίας.
σβ'. 'Ρυθμίσωμεν ἑαυτοὺς τοῖς κανέσι τῆς εὐσε
Γείας, ἵνα μὴ εἰς πάθη παρατραπέντες εκπέσωμεν
τῆς ἐλπίδος.
Ογ. Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ εἷς τῆς ἁγίας Τριά
δος, οὗ καὶ συγκληρονόμος μέλλεις ἔσεσθαι.
εδ'. Ὁ τὴν γνῶσιν τῶν ὄντων παρὰ Θεοῦ διδαχθεὶς οὐ δυσπιστεῖ τῇ Γραφῇ περὶ τῶν προειρημέν
νων.
ος΄. Νοῦν παθῶν γυμνωθέντα εὑρίσκον τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον, μυσταγωγεῖ αὐτὸν, ἀναλόγως περὶ πάντων
τῶν ἐλπιζομένων.
ος'. Τῇ ἀναλογίᾳ τῆς τοῦ νοῦ καθάρσεως καὶ τὴν
τῶν θείων γνῶσιν ἡ ψυχὴ χορηγεῖται.
οζ. Ο τὸ σῶμα κανονίσας, καὶ ἐν τῇ γνώσει διατρίξων, ὑπ' αὐτῆς τῆς γνώσεως ἐπιπλεῖον καθαίρε
ται.
στ'. Νοῦς ἀρχόμενος τὰ θεῖα φιλοσοφεῖν, ἀπὸ πίσ
στεως ἄρχεται, καὶ δι' αὐτῶν ἐν μέσῳ ὁδεύων, εἰς
τὴν πίστιν πάλιν καταλήγει τὴν ἀνωτάτην.
οθ'. Θεωρεῖται τῇ μὲν ἀρχῇ τῆς φιλοσοφίας φόβος
Επόμενος, τῷ δὲ τέλει ἀγάπη προηγουμένη.
π. Εκ πίστεως τῆς προσεχούς ὁ νοῦς ἀρχόμενος φιλοσοφίαν εἰς τὴν παντὸς ἐπέκεινα νοῦ κατα
λήγει θεολογίαν, ἣν ἄληστον πίστιν καὶ πράγματος
ἀφανοῦς θεωρίαν ὁρίζουσι.
πα. Οἱ περὶ Θεοῦ λόγοι οὐκ ἐκ τῶν κατ' αὐτὸν,
ἀλλ' ἐκ τῶν περὶ αὐτὸν τοῖς ἁγίοις καὶ μακαρίας
ἡμῶν Πατράσι θεωρούνται.
πρ. Ναοῦνται δὲ οἱ περὶ αὐτὸν, δῆλον ὅτι τὸν
Θεόν, πάντες λόγο:, οἱ μὲν κατὰ θέσιν, οἱ δὲ κατά
ἀφαίρεσιν, οἷον.
πγ'. '11 ουσία, ή θεότης, ἡ ἀγαθότης, και στα α
ut credat.
71. Bona repromissionis hæreditatem accepturis
reposita, super secula esse, et ante omne saeculum,
supraque mentem et rationem.
72. Adaptemus uos regulis verae pietatis, ne ab
affectibus subversi spe excidamus.
73. Jesus est Christus unus ex sancta Trinitate,
cujus etiam hæres futurus es.
74. Qui scientiam de iis quae sunt a Deo, didicit,
Scripturæ de prædictis baud difficile credit.
75. Mentem ab affectionibus exutam, comperies
a Spiritu sancto convenienter ad omnia quæ sperantur, doceri.
76. Ad proportionem mentis purificate, anima.
divinorum cognitionem recipit.
77. Qui ad justam regulam corpus assuefecerit,
in scientia versabitur, per quam et amplius puri.
featur.
78. Mens quæ in divina philosophia exercere se´
incipit, a fide auspicatur; et transiens ea quæ in
medio interjacent, in summam rursus desinit
Gidem.
79. Hujus philosophire principium limor sequi,
finem vero charitas præcedere cernitur.
80. Mens quæ a stabili fide exerditur, ultra' omnem est philosophiam, desinitque in theologiam
mcatis, quam definiunt nulli oloxiam oblivioni
flem, et incognitæ rei contemplationem.
1. Verba quibus beati sanctique Patres nostri
de Deo considerant et loquuntur, non ex his quæ
per ipsum, seul que circa ipsum, accipiunt.
82. Omnia autem verba quæ circa Deum, intelliguntur vel per affirmationem,vel per negationem
dieta.
85. Essentia, deitas, bonitas, et quæcunque alia,
col. 1467–1468page 22 of 27
PG 91:1467λα καταφατικώς λέγεται καὶ κατὰ θέσιν ει άναρχον πάλιν, καὶ ἄπειρον, καὶ αόριστον καὶ ἐπ ἀποφατικῶς, κατὰ τὴν ἀφαίρεσιν. πω. Μιᾶς οὔσης τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον και την μίας θεότητος τῆς ἁγίας Τριάδος, τὰ περὶ αὐτ θεωρούμενα τὰ προειρημένα εἶναί φασιν, καὶ τ ὅμοια. πε. Ωσπερ δὲ μίαν θεότητα τῆς ἁγίας Τριά λέγουσιν· οὕτως καὶ τρεῖς τὰς ὑποστάσεις της με Θεότητος δοξάζουσιν. πς. Νοοῦσι δὲ τὰ κατὰ ἀφαίρεσιν καὶ θέσιν τη ειρημένα, κοινὰ ἐπὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τρέ δος χωρὶς τῶν ἰδιωμάτων· ἐπειδὴ καὶ αὐτῶν πλεῖστα μὲν κατὰ θέσιν, τινὰ δὲ κατὰ ἀφαίρεση λέγουσιν. τζ'. Λέγουσιν δὲ πάλιν τὰ ἰδιώματα των θείω ὑποστάσεων ταῦτα, οἷον τὴν πατρότητα, την υ τητα, τὴν ἐκπόρευσιν, καὶ ὅσα ἄλλα ιδικώς μο γεται. πη'. Ὑπόστασιν δὲ ὁρίζουσιν, οὐσίαν μετά κα μάτων, δι' ἢ ἑκάστη ἡ ὑπόστασις ἔχει ἐν τὸ κατ τῆς οὐσίας, καὶ τὸ ἴδιον τῆς ὑποστάσεων πθ'. Τὰ δὲ κοινῶν πάλιν ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδας κατὰ ἀφαίρεσιν προειρημένα, τῶν κατὰ θέσιν 2 χθέντων κυριώτερα κρίνουσιν. Οὐχ οὕτως μέντοι απ' ἐπὶ τῶν ἰδιωμάτων· ἐπειδὴ καὶ αὐτῶν τὰ μὲν κ θέσιν, τὰ δὲ κατὰ ἀφαίρεσιν, ώς προείρηται, λέγον σιν, ὡς τὸ γεννητὸν, καὶ τὰ ὁμοία. Η γὰρ ἐγενης σία τῆς γεννήσεως, κατὰ μόνην διαφέρει την στι σίαν. Ἡ μὲν γὰρ τὸ μὴ γεγεννήσθαι τὸν Πατέρα, δὲ τὸ γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν σημαίνει. κ'. Ρήμασι δ' αὖ καὶ ὀνόματι κέχρηνται προς την τῶν περὶ τὴν οὐσίαν, ὡς εἴρηται, τῆς ἁγίας Τριά δες θεωρουμένων λόγων σαφήνειαν· οὐ μέντα γι τῶν κατὰ τὴν οὐσίαν· ἄγνωστοι γὰρ οὗτοι νῷ πάντα, καὶ ἀῤῥήτῳ λόγῳ πάντη, καὶ μόνῃ τῇ Τριάδι είν γινωσκόμενοι. κα'. Ὥσπερ δὲ τρισυπόστατον τὴν μίαν οὐσίαν της θεότητος λέγουσιν, οὕτως καὶ ὁμοούσιον τὴν ἐγε Τριάδα ὁμολογοῦσιν. Εβ'. Θεωρεῖται δὲ αὐτοῖς πάλιν ὁ Πατὴρ καὶ ἀνα χος καὶ ἀρχή· καὶ ἄναρχος μὲν ὡς ἀγέννητος, ἀρχὰ δὲ ὡς γεννήτωρ καὶ προβολεὺς τῶν ἐξ αὐτοῦ καὶ οὐσίαν ἐξ ἀϊδίου ὑπαρχόντων ἐν ἑαυτῷ, Υἱοῦ τε λέγω καὶ Πνεύματος ἁγίου. Αγ. Η μονάς μέχρι Τριάδος παρ' αὐτοῖς κινο μένη μένει μονάς, καὶ ἡ Τριάς μέχρι μονάδας της αγομένη, μένει Τριάς· δ καὶ παράδοξον. 16. Νοοῦσι δὲ πάλιν τὸν Υἱόν, καὶ τὸ Πνεύμα, οὐκ ἄναρχα μὲν, ἀἴδια δέ· καὶ οὐκ ἄναρχα μὲν ἐς πρὸς ἀρχὴν καὶ πηγὴν ἀναφερόμενα τὸν Πατέρα ἀΐδια δὲ, ὡς ἐξ ἀϊδίου, τοῦ μὲν γεννητῶν, τοῦ δὲ με πορευτῶς Πατρὶ συνυπάρχοντος.
animativa, per alirmationen dicuntur: cæle- λα καταφατικώς λέγεται καὶ κατὰ θέσιν ει
rum esse sine principio, et immensum, et incircumscriptum, et quæcunque negativa, per negatio.
rem dici intelliguntur.
84. Cum una sit sanctæ Trinitatis unitas absconditior quam ratione vel mente capi queat, prædicta
tamen et similia aiunt que circa ipsam consideantur.
. 85. Sicut autem unam deitatem sancto Trinitatis dicunt, ita et tres lispostases unius deitatis gio
rificant.
86. Intelligunt autem predicta per negationem
et affirmationem, ut communia sunt sancte uniusque essentire Trinitati, absque proprietatum denotatione, quarum nonnullas per affirmationem, nonnuilas per 1:egationem enuntiant.
87. Appellant autem divinarum hypostasium
proprietates paternitatem, Gliationem, processionem, et quaecunque alia proprie dicuntur.
88. Ilypostasin definiunt, essentiam cum proprietatibus: ideo unaquaque liypostasis habet quid
commune essentiæ, et quid proprium hypostasis.
89. Prædicta autem communia omnibus in sancta
Trinitate, quæ per negationem attribuuntur, magis
propria judicantur his que per affirmationen sunt dicta. At non similiter in proprietatibus. Nam earumi
etiam aliquas, ut prædictum est, per affirmationem,
aliquas per negationem dicunt, ut genitum esse, et
άναρχον πάλιν, καὶ ἄπειρον, καὶ αόριστον καὶ ἐπ
ἀποφατικῶς, κατὰ τὴν ἀφαίρεσιν.
πω. Μιᾶς οὔσης τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον και την
μίας θεότητος τῆς ἁγίας Τριάδος, τὰ περὶ αὐτ
θεωρούμενα τὰ προειρημένα εἶναί φασιν, καὶ τ
ὅμοια.
πε. Ωσπερ δὲ μίαν θεότητα τῆς ἁγίας Τριά
λέγουσιν· οὕτως καὶ τρεῖς τὰς ὑποστάσεις της με
Θεότητος δοξάζουσιν.
πς. Νοοῦσι δὲ τὰ κατὰ ἀφαίρεσιν καὶ θέσιν τη
ειρημένα, κοινὰ ἐπὶ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τρέ
δος χωρὶς τῶν ἰδιωμάτων· ἐπειδὴ καὶ αὐτῶν
πλεῖστα μὲν κατὰ θέσιν, τινὰ δὲ κατὰ ἀφαίρεση
λέγουσιν.
τζ'. Λέγουσιν δὲ πάλιν τὰ ἰδιώματα των θείω
ὑποστάσεων ταῦτα, οἷον τὴν πατρότητα, την υ
τητα, τὴν ἐκπόρευσιν, καὶ ὅσα ἄλλα ιδικώς μο
γεται.
πη'. Ὑπόστασιν δὲ ὁρίζουσιν, οὐσίαν μετά κα
μάτων, δι' ἢ ἑκάστη ἡ ὑπόστασις ἔχει ἐν τὸ κατ
τῆς οὐσίας, καὶ τὸ ἴδιον τῆς ὑποστάσεων
πθ'. Τὰ δὲ κοινῶν πάλιν ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδας
κατὰ ἀφαίρεσιν προειρημένα, τῶν κατὰ θέσιν 2χθέντων κυριώτερα κρίνουσιν. Οὐχ οὕτως μέντοι απ'
ἐπὶ τῶν ἰδιωμάτων· ἐπειδὴ καὶ αὐτῶν τὰ μὲν κ
θέσιν, τὰ δὲ κατὰ ἀφαίρεσιν, ώς προείρηται, λέγον
σιν, ὡς τὸ γεννητὸν, καὶ τὰ ὁμοία. Η γὰρ ἐγενης
sinilia. Etenim non esse genitumn, singulari signifi- c σία τῆς γεννήσεως, κατὰ μόνην διαφέρει την στι
cato differt a genitum esse. Per hoc enim Filius
genitus esse significatur; per illud vero, Pater non
esse genitus.
90. Verbis insuper et nominibus usi sunt, ad declarandas rationes quibus ea quæ circa essentiam
sunt sancte Trinitatis, ut dictum est, considerantur,.non ut ca quæ ipsius sunt essentia, declarent:
cjusmodi enim nulla mente cognosci, nulloque sermone eloqui possunt, sed soli divinitati sunt cognita.
91. Sicut autem dicunt unam essentiam trium
hypostasium, sic et unius essentiæ confitentur sanetam Trinitatem.
92. Enimvero Patrem contemplantur sine principio, et principium: et sine principio quidem, ut
ingenitum, principium autem ut genitorem et ernetatorem eorum qui ex ipso, nempe sempiterno, el
in ipso exsistunt, Filii, inquam, et Spiritus
sancti.
93. Unitas apud ipsos ad Trinitatem usque promota manet unitas, et Trinitas usque ad unitatem
iterum coacta manet Trinitas: quod valde admirabile est.
σίαν. Ἡ μὲν γὰρ τὸ μὴ γεγεννήσθαι τὸν Πατέρα,
δὲ τὸ γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν σημαίνει.
κ'. Ρήμασι δ' αὖ καὶ ὀνόματι κέχρηνται προς την
τῶν περὶ τὴν οὐσίαν, ὡς εἴρηται, τῆς ἁγίας Τριά
δες θεωρουμένων λόγων σαφήνειαν· οὐ μέντα γι
τῶν κατὰ τὴν οὐσίαν· ἄγνωστοι γὰρ οὗτοι νῷ πάντα,
καὶ ἀῤῥήτῳ λόγῳ πάντη, καὶ μόνῃ τῇ Τριάδι είν
γινωσκόμενοι.
κα'. Ὥσπερ δὲ τρισυπόστατον τὴν μίαν οὐσίαν της
θεότητος λέγουσιν, οὕτως καὶ ὁμοούσιον τὴν ἐγε
Τριάδα ὁμολογοῦσιν.
Εβ'. Θεωρεῖται δὲ αὐτοῖς πάλιν ὁ Πατὴρ καὶ ἀνα
χος καὶ ἀρχή· καὶ ἄναρχος μὲν ὡς ἀγέννητος, ἀρχὰ
δὲ ὡς γεννήτωρ καὶ προβολεὺς τῶν ἐξ αὐτοῦ καὶ
οὐσίαν ἐξ ἀϊδίου ὑπαρχόντων ἐν ἑαυτῷ, Υἱοῦ τε λέγω
καὶ Πνεύματος ἁγίου.
Αγ. Η μονάς μέχρι Τριάδος παρ' αὐτοῖς κινο
μένη μένει μονάς, καὶ ἡ Τριάς μέχρι μονάδας της
αγομένη, μένει Τριάς· δ καὶ παράδοξον.
16. Νοοῦσι δὲ πάλιν τὸν Υἱόν, καὶ τὸ Πνεύμα,
οὐκ ἄναρχα μὲν, ἀἴδια δέ· καὶ οὐκ ἄναρχα μὲν ἐς
πρὸς ἀρχὴν καὶ πηγὴν ἀναφερόμενα τὸν Πατέρα
ἀΐδια δὲ, ὡς ἐξ ἀϊδίου, τοῦ μὲν γεννητῶν, τοῦ δὲ με
πορευτῶς Πατρὶ συνυπάρχοντος.
94. Intelligunt quidem omnes Filium et Spiritum
stactum non carere quidem principio, sempiternos
autem. Et ideo non sine principio quia ad principium et fontem referuntur, Patrem scilicet. Sempiternos vero, quod a sempiterno, ille per modum
generationis, hic per modum processionis Patri coexsistit.
col. 1469–1470page 23 of 27
PG 91:14691.ε. Αδιαίρετον δὲ τὴν μίαν θεότητα τῆς Τριάδος 93. φυλάττουσι, καὶ ἀσυγχύτους τὰς τρεῖς ὑποστάσεις τῆς μιᾶς θεότητος διατηροῦσι. Κϛ΄. Ιδιότητας δὲ τοῦ μὲν Πατρὸς, τὸ ἄναρχον καὶ ἀγέννη τον λέγουσι· τοῦ δὲ Υἱοῦ τὸ ἐν ἀρχῇ, καὶ γεννητόν. Τοῦ δὲ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος οὐ χρονικὴν λέγουσι τὴν ἀρχήν. Πῶς γάρ; ἀλλὰ τὴν αὐτὴν δηλοῦσιν, ἐξ ἧς, ὡς ἐξ ἡλίου τὸ φῶς, οὕτως ἐξ ἀϊδίου τὴν ὑπαρξιν ἔχουσιν. Ἐξ αὐτῆς γὰρ κατ' οὔτ σίαν, εἰ καὶ μὴ μετ' αὐτήν. 15. Η ιδιότης πάλιν τῶν ὑποστάσεων, ἀκίνητος καὶ ἀμετάπτωτος παρ' αὐτοῖς φυλάττεται· καὶ ἡ κοινότης δὲ τῆς οὐσίας, ήγουν θεότης αδιαίρετος. ζη'. Μονάδα ἐν Τριάδι, καὶ Τριάδα ἐν μονάδι ὁμολογοῦμεν, ὡς διαιρουμένην αδιαιρέτως, καὶ συν απτομένην διηρημένως. 10. Αρχὴν δὲ μίαν τῶν ὅλων τὸν Πατέρα οίδασιν, τοῦ μὲν Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος, ὡς γεννήτορα, καὶ ὡς πηγὴν ἀΐδιον καὶ συνάπειρον καὶ ἀόριστον, καὶ ὁμοούσιον, καὶ ἀχώριστον. Τῶν δὲ κτισμάτων, ὡς δημιουργὸν καὶ προνοητήν, καὶ κριτὴν δι' Υἱοῦ, δη λαδὴ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Εξ αὐτοῦ γὰρ, φησὶ, καὶ δι' αὐτοῦ, καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα. Αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. β'. Συναΐδια πάλιν λέγουσι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐ συνάναρχα δέ·· καὶ συν αΐδια μὲν, ὡς ἐξ ἀπείρου τῷ Πατρὶ συνυπάρχοντα οὐ συνάναρχα δὲ, ὡς οὐκ ἀναίτια. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ, εἰ καὶ μὴ μετ' αὐτὸν, ὡς γὰρ ἡλίου τό φῶς, καθώς προείρηται. Λέγουσι δὲ πάλιν καὶ ἄναρχα, ὅταν τις τὴν ἀπὸ χρόνου λαμβάνῃ ἀρχὴν, ἵνα μὴ ὑπὸ χρόνου νοηθῇ τὰ ἐξ ὧν ὁ χρόνος. Οὐκ ἄναρχα οὖν τῷ αἰτίῳ, τῷ δὲ χρόνῳ ἀναρχα, ὡς πρὸ παντὸς καὶ χρόνου, και αἰῶνος, καὶ ὑπὲρ αἰῶνα καὶ χρόνον. Δι' ὧν ἅπας καὶ αἰῶν, καὶ χρόνο;, καὶ τὰ ἐν αἰῶνι, καὶ τὰ ἐν χρόνῳ, καὶ ὡς τῷ Πατρὶ, ὡς προείρηται, συναΐδια. Μεθ' ὧν αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
CENTURIA IV.
1.ε. Αδιαίρετον δὲ τὴν μίαν θεότητα τῆς Τριάδος 93. Unam autem Trinitatis deitatem inseparabi
φυλάττουσι, καὶ ἀσυγχύτους τὰς τρεῖς ὑποστάσεις
τῆς μιᾶς θεότητος διατηροῦσι.
Κϛ΄. Ιδιότητας δὲ τοῦ μὲν Πατρὸς, τὸ ἄναρχον
καὶ ἀγέννη τον λέγουσι· τοῦ δὲ Υἱοῦ τὸ ἐν ἀρχῇ, καὶ
γεννητόν. Τοῦ δὲ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος
οὐ χρονικὴν λέγουσι τὴν ἀρχήν. Πῶς γάρ; ἀλλὰ τὴν
αὐτὴν δηλοῦσιν, ἐξ ἧς, ὡς ἐξ ἡλίου τὸ φῶς, οὕτως ἐξ
ἀϊδίου τὴν ὑπαρξιν ἔχουσιν. Ἐξ αὐτῆς γὰρ κατ' οὔτ
σίαν, εἰ καὶ μὴ μετ' αὐτήν.
15. Η ιδιότης πάλιν τῶν ὑποστάσεων, ἀκίνητος
καὶ ἀμετάπτωτος παρ' αὐτοῖς φυλάττεται· καὶ ἡ
κοινότης δὲ τῆς οὐσίας, ήγουν θεότης αδιαίρετος.
ζη'. Μονάδα ἐν Τριάδι, καὶ Τριάδα ἐν μονάδι
ὁμολογοῦμεν, ὡς διαιρουμένην αδιαιρέτως, καὶ συναπτομένην διηρημένως.
10. Αρχὴν δὲ μίαν τῶν ὅλων τὸν Πατέρα οίδασιν,
τοῦ μὲν Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος, ὡς γεννήτορα, καὶ
ὡς πηγὴν ἀΐδιον καὶ συνάπειρον καὶ ἀόριστον, καὶ
ὁμοούσιον, καὶ ἀχώριστον. Τῶν δὲ κτισμάτων, ὡς
δημιουργὸν καὶ προνοητήν, καὶ κριτὴν δι' Υἱοῦ, δηλαδὴ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Εξ αὐτοῦ γὰρ, φησὶ, καὶ
δι' αὐτοῦ, καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα. Αὐτῷ ἡ δόξα
εἰς τοὺς αἰῶνας.
β'. Συναΐδια πάλιν λέγουσι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱν,
καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐ συνάναρχα δέ·· καὶ συν
αΐδια μὲν, ὡς ἐξ ἀπείρου τῷ Πατρὶ συνυπάρχοντα
οὐ συνάναρχα δὲ, ὡς οὐκ ἀναίτια. Ἐξ αὐτοῦ γὰρ,
εἰ καὶ μὴ μετ' αὐτὸν, ὡς γὰρ ἡλίου τό φῶς, καθώς
προείρηται. Λέγουσι δὲ πάλιν καὶ ἄναρχα, ὅταν τις
τὴν ἀπὸ χρόνου λαμβάνῃ ἀρχὴν, ἵνα μὴ ὑπὸ χρόνου
νοηθῇ τὰ ἐξ ὧν ὁ χρόνος. Οὐκ ἄναρχα οὖν τῷ αἰτίῳ,
τῷ δὲ χρόνῳ ἀναρχα, ὡς πρὸ παντὸς καὶ χρόνου, και
αἰῶνος, καὶ ὑπὲρ αἰῶνα καὶ χρόνον. Δι' ὧν ἅπας καὶ
αἰῶν, καὶ χρόνο;, καὶ τὰ ἐν αἰῶνι, καὶ τὰ ἐν χρόνῳ,
καὶ ὡς τῷ Πατρὶ, ὡς προείρηται, συναΐδια. Μεθ' ὧν
αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν
αἰώνων. Αμήν.
f Rom. sı, 30.
More Græcorum in sacris promiscue utitur
nomine principii et causæ: at Latini ad intra in
Trinitate non admittunt, appellationem cause: ncc
Jem custodiunt, et inconfusas tres hypostases unius
deitatis conservant.
96. Proprietates Patris dicunt, non esse genitum,
et esse ab initio. Filii vero esse in principio et esse
genitum. At Spiritus sancti, cum principio esse et
procedere. Principium autem Filii et Spiritus sancti
non temporale dicunt. Sed quomodo? causam manifestant, ex qua, sicut ex sole lumen, sic ex
sempiterno exsistentiam habent. Ex ipso enim se-.
cundum essentiam, non post ipsam.
97. Proprietas item hypostaseon ab ipsis servatur immobilis et stabilis, inque alteram non cadens.
Communitas vero essentire, deitas videlicet inscparabilis.
98. Unitatem in Trinitate, et Trinitatem in unitate confitemur, utpote quæ separet inseparatos,
et conjungat separatos.
99. Principium autem unum omnium Patrem scimus. Et principium quidem Filii et Spiritus, ut genitorem et fontem coæternum, coæternorum et
simul immensorum et indefinitorum, et unius essentir, et incircumseriptorum. Principium vero
creaturarum, ut opificem et prospectorem, et jadicem, nempe per Filium in Spiritu sancto. Ex ipso
enim, ait, et per ipsum et in ipso omnia. Ipsi gloria
in sacula f.
100. Coæternos item dicunt Patri non tamen
simul cum eo carentes principio; et coæternos quidem, ut coexsistentes Patri, ab immenso; non carentes autem principio, quia non sine causa sunt.
Ex ipso enimn, licet non post ipsum, sicut ex sole
lumen, ut predictum est. Dicunt autem et carentes
principio, ut si quis de temporali principio loquatur,
ne subesse tempori putentur, a quibus tempus cœpit. Non carent igitur principio causali, carent autem principio temporali. Quod ante omne sæculum
et tempus, et super sæculum et tempus, per quos et
sæculum et tempus, et quæ in sæculo, et quæ in
tempore, et quod Palri, sicut predictum est, com
æterni. Cum quibus ipsi sit gloria et imperium in
saecula saculorum. Amen.
que enim propric Pater dicitur causà Filii, ant
Pater et Filius causa Spiritus sancti. Vide S. Tho
man 1 p., 9. 53, art. 1 et 2.
Treatise to Emperor TheodoriusLibellus ad Theodorium Imp.
col. 1471–1472page 24 of 27
PG 91:1471ΙΑΕΒΕ, ΙΙΙ, Τοῖς εὐσεβεστάτοις, καὶ τιμηθεῖσι, καὶ τιμωμέν * Φλαξη Φλαντεύεις. ἀναρίθμητος. νοις παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, Χριστιανοίς βασιλεῦσι, Φλαυτοις. Θεοδοσίῳ καὶ Οὐαλεντινιανῷ, δέησις, είτουν παράκλησις παρὰ σιλείου διακόνου καὶ ἀρχιμανδρίτου, καὶ θα λασσίου αναγνώστου καὶ μονάζοντος, καὶ 201 πῶν Χριστιανῶν μοναχῶν. Α'. 'Π φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, ἡ ἀναριθμήτων παρὰ ἀνθρώποις καλῶν μετουσίαν δωρησαμένη τε καὶ δωρουμένη τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων, ἐν πᾶσι, καὶ ἐπὶ πᾶσιν ἐστιν. Ἐν τούτοις δὲ τοῖς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ δώσοις ἔνεστιν ἡ ἀληθινὴ γνῶσις, καὶ τὸ μέσος της ψευδωνύμου γνώσεως· ὥστε εἰδέναι ἡμᾶς τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῶν ἀποστόλων, καὶ μαρ τύρων, καὶ ὁμολογητῶν, καὶ ἐπισκόπων ἁγίων, συνεργούντων καὶ τῶν εὐσεβεστάτων βασιλέων, παραδοθεῖσαν τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ πίστιν· πρῶτον ὑπὸ Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, τοῦ πρωτοστάτου, εἰπόντος, κατὰ ἀποκάλυψιν καὶ γνῶσιν καὶ ὁμολογίαν καὶ παράδοσιν τοῖς μετὰ ταῦτα, ὅτι Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· Ἰακώβου ἀποστόλου καὶ ἀρχιεπισκόπου, Ἰωάννου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ, καὶ λοιπῶν εὐαγγελιστών, μαρτύρων, ὁμολογητῶν, ἐπισκόπων, καὶ πάντων τῶν πιστευσάντων καὶ πιστευόντων τῇ ὁμοουσίῳ Τριάδι· Εἰρηναίου, Γρηγορίου τοῦ μεγάλου επισκόπου Νεοκαισαρείας τῆς ἁγίας συνόδου τῶν ρπ' ἐπισκόπων, ἐν 'Ἀντιοχείᾳ συναθροισθείσης κατὰ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως, ἥτις καθεῖλεν αὐτὸν διὰ τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ, διὰ τὸ μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν φύσει Θεὸν, καὶ Υἱὸν Θεοῦ Πατρός· τῆς ἐν Νικαίᾳ μεγάλης καὶ ἁγίας συνόδου τῶν τὴν ἐπισκόπων, τῆς βεβαιωσάσης τὸν ὄρον τῶν ἐν ᾿Αντιοχεία Βασιλείου καὶ Γρηγορίου ἀδελφῶν ἐπισκόπων, ᾿Αθανασίου ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, Ἐφραὶμ τοῦ Σύρου, Γρηγορίου ἐπισκόπου, Αμμω νος ἐπισκόπου, Οὐιταλίου ἐπισκόπου, Αμφιλοχίου, Παύλου, Αντιόχου, Ευσταθίου, Μεθοδίου, Οπτίμου, Λεπορίου, Αμβροσίου Μεδιολάνων· ὅλης τῆς ἐν τῇ Αφρικῇ συνάδου· Ιωάννου, Σενηριανοῦ, Ἀττικοῦ ἐπισκόπου, Κυρίλλου, τοῦ ἐπισκόπου Αλεξανδρείας, τοῦ νῦν ζῶντος, καὶ τῷ νόμῳ τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας ἐξακολουθοῦντος. Οὐδεὶς μὲν οὖν ἀνθρώπων δύναται πάντας τοὺς πιστοὺς ἐξαριθμήσασθαι, τοὺς πιστεύσαντας καὶ πιστεύοντας εἰς Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ὅτι ὄντως ἀληθινὸς Θεός ἐστιν. Οὐ γὰρ, ἐπειδὴ
EJUSDEM THALASSII
LIBELLUS AD THEODOSIUM IMPERATOREM.
(MANSI, Concil. t. 1V, p. 1102; ΙΑΕΒΕ, ΙΙΙ, 496.)
Diissimis et honoratissimis, Deoque et hominibus di- Τοῖς εὐσεβεστάτοις, καὶ τιμηθεῖσι, καὶ τιμωμέν
lectis, Christianis imperatoribus, Flaviis Theodosio
et Valentiniano, Basilii diaconi et archimandritæ,·
et Thalassi lectoris et monachi, reliquorumque
Christianorum monachorum supplicatio, seu exhortatio.
I. Immensa Dei benignitas et clementia, quæ
mortalium genus suis donis et bonis nunquam cumulare desinit, in omnibus et super omnia conspicua est. Porro autem inter alia Dei beneficia non
immerito censenda est veritatis cognitio, et odium
falsæ cognitionis: quo nimirum explorata perspectaque habeamus fidei mysteria, jam inde ab initio
a sanctis apostolis, martyribus, confessoribus et
episcopis, conspirantibus ad id quoque religiosissim
mis principibus, catholica Ecclesiæ tradita: et primo quidem ab apostolorum principe Petro, secundum cognitionem quam divinitus perceperat, banc
palam confitente, posteritatique tradente: Tu es
Christus Filius Dei vivi '; a Jacobo apostolo et
archiepiscopo, Joanne apostolo et evangelista, reliquisque evangelistis, martyribus, confcssoribus,
episcopis, atque ab omnibus, qui consubstantiali
Trinitati crediderunt et credunt; ab Irenæo, Gregorio magno Neocæsarea episcopo; a sancta synodo Antiochiæ contra Paulum Samosatenum congregata', quæ centum octoginta numero Patres
complexa, illum propter suam impietatem (negabat
enim Christum natura esse Deum, ét Dei Patris
Filium) exauctoravit; a magna et sancta trecento -
rum decem et octo episcoporum synodo apud Nicæam habita, quæ sententiam eorum qui Antiochiæ contra Paulum Samosalenum convenerant,
confirmavit et approbavit; a Basilio et Gregorio
piscopis et fratribus, Athanasio Ecclesia Alexandrinæ episcopo, Ephrem Syro, Gregorio episcopo,
Ammone episcopo, Vitalio episcopo, Amphilochio,
Paulo, Antiocho, Eustathio, Methodio, Optimo,
Leporio, Ambrosio Mediolanensium episcopo; ab
universa synodo Africana, Joanne, Severiano, Attico episcopo, Cyrillo Alexandria episcopo, qui
etiamnum superstes nostræ pietatis legem observat. Denique nullus hominum facile enumeraverit
omnes fideles qui crediderunt et credunt in ChriMaith, xvi, 16.
* Φλαξη Φλαντεύεις. b ἀναρίθμητος.
νοις παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, Χριστιανοίς
βασιλεῦσι, Φλαυτοις. Θεοδοσίῳ καὶ Οὐαλεν
τινιανῷ, δέησις, είτουν παράκλησις παρὰ Ba
σιλείου διακόνου καὶ ἀρχιμανδρίτου, καὶ θα
λασσίου αναγνώστου καὶ μονάζοντος, καὶ 201
πῶν Χριστιανῶν μοναχῶν.
Α'. 'Π φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, ἡ ἀναριθμήτων
παρὰ ἀνθρώποις καλῶν μετουσίαν δωρησαμένη τε
καὶ δωρουμένη τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων, ἐν πᾶσι,
καὶ ἐπὶ πᾶσιν ἐστιν. Ἐν τούτοις δὲ τοῖς ἀπὸ τοῦ
Θεοῦ δώσοις ἔνεστιν ἡ ἀληθινὴ γνῶσις, καὶ τὸ μέσος
της ψευδωνύμου γνώσεως· ὥστε εἰδέναι ἡμᾶς τὴν
ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῶν ἀποστόλων, καὶ μαρ
τύρων, καὶ ὁμολογητῶν, καὶ ἐπισκόπων ἁγίων, συνεργούντων καὶ τῶν εὐσεβεστάτων βασιλέων, παραδο
θεῖσαν τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ πίστιν· πρῶτον ὑπὸ
Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, τοῦ πρωτοστάτου, εἰπόντος,
κατὰ ἀποκάλυψιν καὶ γνῶσιν καὶ ὁμολογίαν καὶ
παράδοσιν τοῖς μετὰ ταῦτα, ὅτι Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς, ὁ
Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· Ἰακώβου ἀποστόλου
καὶ ἀρχιεπισκόπου, Ἰωάννου ἀποστόλου καὶ εὐαγγε
λιστοῦ, καὶ λοιπῶν εὐαγγελιστών, μαρτύρων, όμολο
γητῶν, ἐπισκόπων, καὶ πάντων τῶν πιστευσάντων
καὶ πιστευόντων τῇ ὁμοουσίῳ Τριάδι· Εἰρηναίου,
Γρηγορίου τοῦ μεγάλου επισκόπου Νεοκαισαρείας·
τῆς ἁγίας συνόδου τῶν ρπ' ἐπισκόπων, ἐν 'Αντιο
χείᾳ συναθροισθείσης κατὰ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως,
ἥτις καθεῖλεν αὐτὸν διὰ τὴν ἀσέβειαν αὐτοῦ, διὰ τὸ
μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν φύσει Θεὸν, καὶ Υἱὸν Θεοῦ
Πατρός· τῆς ἐν Νικαίᾳ μεγάλης καὶ ἁγίας συνόδου
τῶν τὴν ἐπισκόπων, τῆς βεβαιωσάσης τὸν ὄρον τῶν
ἐν ᾿Αντιοχεία Βασιλείου καὶ Γρηγορίου ἀδελφῶν
ἐπισκόπων, ᾿Αθανασίου ἐπισκόπου Αλεξανδρείας,
Ἐφραὶμ τοῦ Σύρου, Γρηγορίου ἐπισκόπου, Αμμω
νος ἐπισκόπου, Οὐιταλίου ἐπισκόπου, Αμφιλοχίου,
Παύλου, Αντιόχου, Ευσταθίου, Μεθοδίου, Οπτίμου,
Λεπορίου, Αμβροσίου Μεδιολάνων· ὅλης τῆς ἐν τῇ
Αφρικῇ συνάδου· Ιωάννου, Σενηριανοῦ, Ἀττικοῦ
ἐπισκόπου, Κυρίλλου, τοῦ ἐπισκόπου Αλεξανδρείας,
τοῦ νῦν ζῶντος, καὶ τῷ νόμῳ τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας
ἐξακολουθοῦντος. Οὐδεὶς μὲν οὖν ἀνθρώπων δύναται
πάντας τοὺς πιστοὺς ἐξαριθμήσασθαι, τοὺς πιστεύ
σαντας καὶ πιστεύοντας εἰς Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ
Θεοῦ, ὅτι ὄντως ἀληθινὸς Θεός ἐστιν. Οὐ γὰρ, ἐπειδὴ
col. 1473–1474page 25 of 27
PG 91:1473δι' ἡμᾶς ἐγένετο ἄνθρωπος, μείνας ἦν Θεός, ὡς ἡ καὶ ἡ ὑμετέρα εὐσέβεια διέμαθεν, ἤδη καὶ τὸν ἦν, ἀρνησόμεθα. Ἀλλὰ ἡμεῖς πιστεύομεν, καὶ ὁμολογοῦμεν, καὶ κηρύττομεν, ὅτι ὁ πρὸ τῶν αἰώνων Θεός Λόγος, ὁ μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ ὑπάρχων, διὰ τὴν πολλὴν αὐτοῦ φιλανθρωπίαν τὴν πρὸς ἡμᾶ; οὖσαν, γέγονεν ἄνθρωπος τέλειος, ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, μείνας ὁ ἦν, Θεός, διὰ τὴν τοῦ γένους ἡμῶν σωτηρίαν γεννηθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας, ὡς αὐτὸς οἷός. Β. Τούτου ένεκα τοῦ ἀληθοῦς δόγματος, τοῦ ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ Ἐκκλησίᾳ ἀκριβῶς ὁ κηρυττομένου, καὶ τοῦ αἱρετικοῦ Παύλου δικαίως έξωσθέντος, ἐγέμ νοντο σχίσματα λαῶν, ἀκαταστασίαι ἱερέων, ταραχή ποιμένων. "Οθεν καὶ νῦν κατὰ πρόσωπον τοῦ ἐγχειρισθέντος τὸν τῆς ἐπισκοπῆς θρόνον Νεστορίου τί δεῖ εἰπεῖν ἐπίσκοπον· ἐν τῷ συνεδρίῳ, πολλάκις τινὲς τῶν εὐλαβεστάτων πρεσβυτέρων ἤλεγξαν αὐτὸν καὶ διὰ τὴν ἀπείθειαν αὐτοῦ, τὸ μὴ λέγειν Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον, καὶ Θεὸν ὄντα φύσει ἀληθινὸν τὸν Χριστὸν, τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἑαυτοὺς ἐξέβαλον, καὶ κατέχουσιν ἕως ἄρτί· τινὲς δὲ λάθρα ὁμοίως τῆς αὐτοῦ κοινωνίας στέλλονται. Αλλοι δὲ τῶν εὐλα βεστάτων πρεσβυτέρων, διὰ τὸ λέγειν ἐν τῇ ἁγίᾳ ταύτῃ ἐκκλησία, Εἰρήνῃ τῇ παραθαλασσία, κατὰ τοῦ ἀνανεωθέντος κακῶς δόγματος, τοῦ λέγειν ἐκωλύ βησαν. "Οθεν ἐπεδία ὁ λαὸς, ζητῶν τῆς ὀρθοδοξίας συνήθη διδασκαλίαν, λέγων· Βασιλέα ἔχομεν, ἐπί σκοπον οὐκ ἔχομεν. Καὶ τέως μὲν ἀνεκδίκητον ο ἔμεινε τὸ τοῦ λαοῦ πειρατήριον, τοῦ συλληφθέντος ἐκ μέρους παρὰ τῶν ὑπηρετῶν, καὶ ἐν τῷ δικανικῷ τυπτηθέντος διαφόρως ἐν πόλει βασιλευούση· & οὔτε ἐν τοῖς ἔθνεσι τοῖς βαρβαρικοῖς ἐγένετο. Τινὲς κατὰ πρόσωπον ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ ἐπὶ λαοῦ ἤλεγξαν, καὶ θλίψιν οὐ μικρὰν ὑπέμειναν. Τῶν δὲ ἀφελεστέρων τις μοναζόντων ηναγκάσθη κατὰ ζῆλον, ἀνὰ μέσον τῆς ἐκκλησίας, τὸν κήρυκα τῆς ἀνομίας ἐπισχεῖν τοῦ μὴ εἰσελθεῖν, συνάξεως οὔσης, αίρε τικοῦ αὐτοῦ ὄντος. Τοῦτον δὲ τυπτήσας, τοῖς μεγαλοπρεπεστάτοις ἐπάρχοις παρέδωκεν· ἔτι δὲ τυπτηθέν τα, καὶ πομπευθέντα δημοσία, τοῦ κήρυκος βοῶντος ἔμπροσθεν αὐτοῦ, τῇ ἐξορίᾳ παρέπεμψεν. Οὐ μά νον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἁγιωτατῇ ἐκε κλησίᾳ, μετὰ τὴν ἀθέμιτον αὐτοῦ ὁμιλίαν, οἱ τῆς φατρίας αὐτοῦ τοῦ κατέχοντος, φόνον ἔμελλον ποιεῖν, εἰ μὴ ἡ τοῦ Θεοῦ βοήθεια κατέλαβε. Γ΄. Τὰ περὶ ἡμῶν δύσπιστά ἐστι τάχα πολλοῖς τοῖς ἀκούουσι. Κατὰ γὰρ κέλευσιν αὐτοῦ καὶ προς τροπὴν ἀνήλθομεν ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ πληροφορηθή ἀληθῶς. ἀκριβοῦς. Η ἀληθῶς. ἴσ. οὐκ ἀνεκδίκητον.
LIBELLUS AD TUEODOSIUM IMP.
posteaquam nostri causa homo factus est, id quod
crat, hoc est Deus, esse non desinens (quemadmodum et vestra quoque pietas nos ignorat), idcirco negabimus quod erat. Sed nos credimus, et
profitenur, et prædicamus Deum Verbum, unige
mitumque Dei Filium, qui secula omnia antece
debat, propter suam erga nos benignitatem, immensamque bonitatem, hominem perfectum, nobisque per omnia similem (peccato tantum excepto)
modo quem solus ipse novit, ex sancta Virgine
δι' ἡμᾶς ἐγένετο ἄνθρωπος, μείνας? ἦν Θεός, ὡς ἡ stum Dei Filium, quod verus sit Deus. Neque enin,
καὶ ἡ ὑμετέρα εὐσέβεια διέμαθεν, ἤδη καὶ τὸν ἦν,
ἀρνησόμεθα. Ἀλλὰ ἡμεῖς πιστεύομεν, καὶ ὁμολογοῦμεν, καὶ κηρύττομεν, ὅτι ὁ πρὸ τῶν αἰώνων
Θεός Λόγος, ὁ μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ ὑπάρχων,
διὰ τὴν πολλὴν αὐτοῦ φιλανθρωπίαν τὴν πρὸς ἡμᾶ;
οὖσαν, γέγονεν ἄνθρωπος τέλειος, ὡς εἰς ἐξ ἡμῶν
κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, μείνας ὁ ἦν, Θεός, διὰ
τὴν τοῦ γένους ἡμῶν σωτηρίαν γεννηθεὶς ἐκ τῆς
ἁγίας Παρθένου Μαρίας, ὡς αὐτὸς οἷός.
effectum esse; id ipsum quod erat non amittens,
Maria pro salute humani generis natum esse.
Β. Τούτου ένεκα τοῦ ἀληθοῦς • δόγματος, τοῦ II. Ob hoc verum dogina in sanctissima Dei.
ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ Ἐκκλησίᾳ ἀκριβῶς ὁ κηρυττομένου, Ecclesia sincere prædicatum, Paulumque hæreticum
καὶ τοῦ αἱρετικοῦ Παύλου δικαίως έξωσθέντος, ἐγέ- μ jure optimo cjectum, facta sunt schismata populoνοντο σχίσματα λαῶν, ἀκαταστασίαι ἱερέων, ταραχή rum, perturbatio sacerdotum, et pastorum tumul-
· ποιμένων. "Οθεν καὶ νῦν κατὰ πρόσωπον τοῦ ἐγχει- tuatio. Quin et hoc ipso quoque tempore quidam
ρισθέντος τὸν τῆς ἐπισκοπῆς θρόνον Νεστορίου - c reverendissimorum sacerdotum numero Nestoτί δεῖ εἰπεῖν ἐπίσκοπον· ἐν τῷ συνεδρίῳ, πολλάκις rium, qui obtinet episcopatus hujus sedem (si taτινὲς τῶν εὐλαβεστάτων πρεσβυτέρων ἤλεγξαν αὐτὸν men episcopum vocare ſas est), eo quod Christum
καὶ διὰ τὴν ἀπείθειαν αὐτοῦ, τὸ μὴ λέγειν Θεοτόκον natura verum Deum, sanctam vero Virginem Deiτὴν ἁγίαν Παρθένον, καὶ Θεὸν ὄντα φύσει ἀληθινὸν param esse obstinata animi contentione negare
τὸν Χριστὸν, τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἑαυτοὺς ἐξέβαλον, pergat, in publico consessu coram non infrequenκαὶ κατέχουσιν ἕως ἄρτί· τινὲς δὲ λάθρα ὁμοίως ter corripuerunt, et ab ejusdem communione deτῆς αὐτοῦ κοινωνίας στέλλονται. Αλλοι δὲ τῶν εὐλα sciverunt, et in hodiernum usque diem desciscunt;
βεστάτων πρεσβυτέρων, διὰ τὸ λέγειν ἐν τῇ ἁγίᾳ nonnulli clanculum ab illius consortio se subduxeταύτῃ ἐκκλησία, Εἰρήνῃ τῇ παραθαλασσία, κατὰ runt alii ex religiosissimis presbyteris, quoniam
τοῦ ἀνανεωθέντος κακῶς δόγματος, τοῦ λέγειν ἐκωλύ in hac sancta ecclesia Irene maritima conβησαν. "Οθεν ἐπεδία ὁ λαὸς, ζητῶν τῆς ὀρθοδοξίας tra repullulans pravum dogina invehcbantur,
συνήθη διδασκαλίαν, λέγων· Βασιλέα ἔχομεν, ἐπί- dicendi facultate privati sunt. Unde accidit, ut
σκοπον οὐκ ἔχομεν. Καὶ τέως μὲν ἀνεκδίκητον ο populus usitatam fidei prædicationem requirens,
ἔμεινε τὸ τοῦ λαοῦ πειρατήριον, τοῦ συλληφθέντος publice inclamaret: Imperatorem habemus, episcoἐκ μέρους παρὰ τῶν ὑπηρετῶν, καὶ ἐν τῷ δικανικῷ pum non habemus. Verum hic populi conatus noi.
τυπτηθέντος διαφόρως ἐν πόλει βασιλευούση· & οὔτε mansit impunis. Pars namque a ministris compreἐν τοῖς ἔθνεσι τοῖς βαρβαρικοῖς ἐγένετο. Τινὲς hensa, atque ad tribunal abstracta, tali immanitate
κατὰ πρόσωπον ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ ἐκκλησίᾳ ἐπὶ λαοῦ diverberata exceptaque est in regia civitate, qualis
ἤλεγξαν, καὶ θλίψιν οὐ μικρὰν ὑπέμειναν. Τῶν δὲ ne apud barbaras quidem nationes quandoqno
ἀφελεστέρων τις μοναζόντων ηναγκάσθη κατὰ ζῆλον, usitáta fuit. Non defuerunt qui populo præsente
ἀνὰ μέσον τῆς ἐκκλησίας, τὸν κήρυκα τῆς ἀνομίας et audiente in sanctissima Ecclesia coram illi
ἐπισχεῖν τοῦ μὴ εἰσελθεῖν, συνάξεως οὔσης, αίρε- reclamarent; sed non citra gravissima incommoda,
τικοῦ αὐτοῦ ὄντος. Τοῦτον δὲ τυπτήσας, τοῖς μεγαλο-· quæ ea de causa pertulerunt. Denique simples
πρεπεστάτοις ἐπάρχοις παρέδωκεν· ἔτι δὲ τυπτηθέν quidam monachus, zclo vehementi instigatus, in
τα, καὶ πομπευθέντα δημοσία, τοῦ κήρυκος βοῶντος medium ecclesiæ progressus, cum synaxis celeἔμπροσθεν αὐτοῦ, τῇ ἐξορίᾳ παρέπεμψεν. Οὐ μά- braretur, impietatis præconem, quod haereticus.
νον δὲ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἁγιωτατῇ ἐκε esset, ab ingressu prohibere conatus est. Sed hunc
κλησίᾳ, μετὰ τὴν ἀθέμιτον αὐτοῦ ὁμιλίαν, οἱ τῆς ille cæsum magnificis præsidibus tradidit; flagrisque
φατρίας αὐτοῦ τοῦ κατέχοντος, φόνον ἔμελλον ποιεῖν, denuo dissectum, et publice cæsum, præcone non
εἰ μὴ ἡ τοῦ Θεοῦ βοήθεια κατέλαβε.
absque clamore præcupte, in exsilium expulit. Ne
que tragoedia hæc hisce finibus constitit. Etenim qui partes sequuntur omnia per vim agentis, post
impiam illius concionem, nisi Deus prohibuisset, in ipsamet sacrosancta Dei Ecclesia cædem edituri
erant.
Γ΄. Τὰ περὶ ἡμῶν δύσπιστά ἐστι τάχα πολλοῖς
τοῖς ἀκούουσι. Κατὰ γὰρ κέλευσιν αὐτοῦ καὶ προς
τροπὴν ἀνήλθομεν ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ πληροφορηθήἀληθῶς.
III. Porro autemiis quæ ab illo perpessi sumus,
multi fortasse fidem non habebunt. Etenim quo
perfecte edoceremur, verane ca essent, an falsa,
· ἀκριβοῦς. Η ἀληθῶς. e ἴσ. οὐκ ἀνεκδίκητον.
Nomen ecclesiæ quæ ex situ maritima dicta est, cum aliæ essent ejusdem nominis. Ex Procopio De edificiis Justiniani edit. Rom. in emendat.
col. 1475–1476page 26 of 27
PG 91:1475ναι, εἰ καθὼς ἐνοήσαμεν, ἃ περὶ αὐτοῦ ἑκούσιμο, ἔστιν, ἢ οὐ. Καὶ εἰς ὑπέρθεσιν δεύτερον καὶ τρίτη η ἡμᾶς ἔβαλε. Καὶ τότε μόλις ἐκέλευσεν ἡμῖν εἰπεία, τί ἐστιν δ βουλόμεθα. ὡς δὲ ἤκουσε παρ' ημών, ὅτι ταῦτα τὰ παρ' αὐτοῦ λεχθέντα, τὸ, Οὐκ ἔππ, φησί, Μαρία, εἰ μὴ ἄνθρωπον ὁμοούσιον ἑαυτῆς καὶ τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκός, σάρξ ἐστιν οὐκ ἔστιν ὀρθοδόξων· παραχρῆμα ἐκέλευσε συ ληφθῆναι ἡμᾶς· κἀκεῖθεν τυπτόμενοι παρὰ τοῦ ὄχλοι τῶν δικανῶν, ἀπηγόμεθα ἐν τῷ δικανικῷ· κα! γυμνούς ἡμᾶς ἡ δεσμίους, ὡς καὶ ὑπευθύνους τῇ τι μωρίᾳ δ ἐστύλισαν, ἐκρεβάτισαν, καὶ ἐπέρασε Οπερ οὐ πάσχουσιν ἐν τοῖς ἔξω δικαστηρίοις, οὐ γομεν ότι κληρικοὶ καὶ ἀρχιμανδρίται, ἢ μονί ζοντες, ἀλλ᾽ οὔτε οἱ τυχόντες κοσμικοί, ὁ ἡμεῖς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ παρὰ τοῦ παρανόμου παρανόμως πετάν θαμεν. θλιβόμενοι ἐν τῷ δικανικῷ, λιμώττοντες, ἐν οἰκετίᾳ ἡ φυλαττόμενοι ἐπὶ χρόνον πολύν διετελέσαμεν. Καὶ οὐκ ἠρκέσθη τούτοις ἡ αὐτοῦ μανία ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα τῷ μεγαλοπρεπεστάτῳ ἐπάρχο τῆσδε τῆς μεγαλωνύμου πόλεως κατ' ἀπάτην της παρεδόθημεν, καὶ σιδηρωθέντες απήχθημεν ἐν τ φυλακῇ, καὶ μετὰ ταῦτα ἀνήχθημεν ἐν τῷ πρα τωρίῳ τῷ αὐτῷ τρόπῳ μετὰ τῶν δεσμῶν. Καὶ ἐπει οὐδεὶς ἦν ὁ κατηγορῶν, ἐν τῷ δικανικῷ πάλιν δε τῆς τάξεως ἤχθημεν· καὶ οὕτω πάλιν ἐχόλασεν ἡμᾶς κατὰ πρόσωπον τυπτήσας. Καὶ διαλεχθείς, καὶ συνθέμενος κατ' ἀπάτην, ὡς τὰ μετὰ ταῦτα ἔδειξε, περὶ τοῦ φύσει Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐτέχθη ἀπὸ τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Θεοτόκου λέγων· ἐπὶ ἔνι ἄλλος υἱός· οὕτως ἀπέλυσεν ἡμᾶς. ὡς Δ'. Παρακαλοῦμεν οὖν τὴν ἀθάνατον ὑμῶν καὶ εὐσεβεστάτην πίστιν, ὥστε μὴ παριδείν ἐκ τοῦ λατο τὴν ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν μοιχευομένην παρὰ αἱρ τικῶν ἐν τοῖς καιροῖς ὑμῶν τῶν ὀρθοδόξων καὶ εὐτε βεστάτων βασιλέων· οὐχ ὡς διὰ τοῦτο τὰς ἡμετέρας ύβρεις βουλόμενοι ἐκδικεῖν· ὁ Θεὸς οἶδεν· ἀλλ' ὡς θέλοντες τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως ἀσάλευτον μένειν· καὶ κελεύσει τὸ ὑμέτερον κράτος, τὴν ἁγίαν καὶ οἰκουμενικὴν σύνοδον παραγενέσθαι ένταυθα ήδη, ἵνα τῆς συνόδου παραγενομένης, την ἁγιωτάτην Εκκλησίαν ὁ Θεὸς ἢ ἑνώσῃ, καὶ τὸν λαὸν συνάξῃ, καὶ τοὺς ἱερέας ἀπολαβεῖν ἐν τῷ τῆς ἀλη θινῆς πίστεως κηρύγματι ποιήσῃ, πρὸ τοῦ εἰς επ τος τὴν ἄδικον διδασκαλίαν ἐλθεῖν. Κἀκεῖνο δὴ παρα καλοῦμεν, ἀξιοῦντες, ἐπειδὴ πειρᾶται πταίν, ἀπειλῶν, ἐλαύνων, ἐξωθῶν, κακουργών, ο διουργών, καὶ κακῶν, καὶ ἵνα τὴν αὐτοῦ μανίαν καὶ ἀσέβειαν κρατύνῃ, πάντα ποιῶν ἀφειδῶς, οὐ Θεὸν φυλ μενος, οὐκ ἀνθρώπους αἰσχυνόμενος, οὐκ ἐπισκόπους εὐλαβούμενος, οὔτε ἱερέα τινά, οὐ κληρον εινα οὐχ ἁγίους μοναχούς, οὐκ εὐλάβειαν λαϊκῶν, οὐ εν κατὰ τῶν ἀδικούντων ἐπηρτημένον φόβον, οὐ τὸν νό ἡμᾶς παρὰ τοῦ ὄχλου τῶν δεκανῶν κἀκεῖθεν κατέμενοι ἀπηγόμεθα ἐν τῷ δεκατική Ο ὡς δημίους καὶ ὑπευθύνους, τιμωρία ἐστόλισαν, ἐκραββάτισαν. ὁ ἱκετεία. 1 ἐκάλεσε. 1 Χριστός.
quæ de eo acceperamus, in episcopale palatium ναι, εἰ καθὼς ἐνοήσαμεν, ἃ περὶ αὐτοῦ ἑκούσιμο,
¡llius jussu hortatuque conscendimus. Semel ἔστιν, ἢ οὐ. Καὶ εἰς ὑπέρθεσιν δεύτερον καὶ τρίτη
autem atque iterum in aliud tempus rejecti, vix
landern prodiens: Qua, inquit, vullis, ea paucis
exponite. Posteaquam vero ex nobis audivit, quæ
docuerat; scilicet Mariam nihil aliud peperisse
quam hominem sibi coessentialem; nihil rursum
ex carne nasci posse, nisi carnem; ea rectæ fidei
consentanea non esse, statim uos capi jussit: inde
cædente nos turba satellitum, ad tribunal abducimur, ibidemque veluti nequam scelerati, denudamur, denudatique et vincti indignis modis ad palum,
et strati vapulamus, calcibusque impedimur. Denique ejusmodi nos in ecclesia injuste ab injusto illo
perpessi sumus, quæ ne iilimæ quidem sortis homines experiuntur in foro civili, non dico clerici,
et monachi, et archimandritæ. Cæterum diu multumque ibi divexati, fameque tabescentes, sub custodia non modico tempore fuimus asservati.
Neque illius furie his content conquieverunt;
verum per quamdam imposturam magnificentissimo
celeberrimæ civitatis hujus præfecto traditi sumus.
Ferroque onusti ad carcerem abstrahimur: hinc
iterum extracti, catenisque ut ante impediti, prætorio sistimur. Cunique ibidem nullus plane qui
nos accusaret præsto foret, rursum ad reorum
locum a satellitibus reducimur; hucque reducti,
denuo ab illo in faciem cædimur. Denique composita oratione per fraudem assensus est, ut postea
patuit, de naturali Dei Filio, `quod natus sit de
sancta Maria Deipara: addens quoniam est etiam
alius filius: atque in hunc modum tandem nos
dimisit.
IV. Quamobrem iterum atque iterum immortalem
piissimamque fidem vestram obtestamur, ne orthodoxam Ecclesiam orthodoxi piissimique regni
vestri tenīporibus ab hæreticis adulterari ultra
permittatis. Non expetimus contumelias indigne
nobis illatas vindicari; Deus novit: desideramus
autem Christianæ fidei fundamentum inconcussum
immotumque persistere. Vestra proinde majestas
efficiêt ut sacra œcumenica synodus primo quoque
tempore huc coeat, quo hac præsente Christus san-
´ctissimam Ecclesiam uniat, populumque in unum
reducat, ac sacerdotes sincere fidei prædicatores, η
priusquam impia illa doctrina latius serpat, loco
su̟o̟ restituat. Illud etiam obnixe precamur ac petimus, quandoquidem Nestorius comminationibus,
insectationibus, exsiliis, callidis, pravisque machinationibus perterrefacere molitur; et quo suain
Insaniam suamque impietatem confirmatio em
reddat, quæcunque excogitari possunt, sine
discrimine aggreditur; non Deum timet,, nullum
hominem veretur, nullum episcopum veneratur, nullum sacerdotem aut clericum, aut sanctum
ἡμᾶς ἔβαλε. Καὶ τότε μόλις ἐκέλευσεν ἡμῖν εἰπεία,
τί ἐστιν δ βουλόμεθα. ὡς δὲ ἤκουσε παρ' ημών,
ὅτι ταῦτα τὰ παρ' αὐτοῦ λεχθέντα, τὸ, Οὐκ ἔππ,
φησί, Μαρία, εἰ μὴ ἄνθρωπον ὁμοούσιον ἑαυτῆς
καὶ τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκός, σάρξ ἐστιν
οὐκ ἔστιν ὀρθοδόξων· παραχρῆμα ἐκέλευσε συ
ληφθῆναι ἡμᾶς· κἀκεῖθεν τυπτόμενοι παρὰ τοῦ ὄχλοι
τῶν δικανῶν, ἀπηγόμεθα ἐν τῷ δικανικῷ· κα!
γυμνούς ἡμᾶς ἡ δεσμίους, ὡς καὶ ὑπευθύνους τῇ τι
μωρίᾳ δ ἐστύλισαν, ἐκρεβάτισαν, καὶ ἐπέρασε
Οπερ οὐ πάσχουσιν ἐν τοῖς ἔξω δικαστηρίοις, οὐ
γομεν ότι κληρικοὶ καὶ ἀρχιμανδρίται, ἢ μονί
ζοντες, ἀλλ᾽ οὔτε οἱ τυχόντες κοσμικοί, ὁ ἡμεῖς ἐν τῇ
ἐκκλησίᾳ παρὰ τοῦ παρανόμου παρανόμως πετάν
θαμεν. θλιβόμενοι ἐν τῷ δικανικῷ, λιμώττοντες,
ἐν οἰκετίᾳ ἡ φυλαττόμενοι ἐπὶ χρόνον πολύν διετελέ
σαμεν. Καὶ οὐκ ἠρκέσθη τούτοις ἡ αὐτοῦ μανία
ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα τῷ μεγαλοπρεπεστάτῳ ἐπάρχο
τῆσδε τῆς μεγαλωνύμου πόλεως κατ' ἀπάτην της
παρεδόθημεν, καὶ σιδηρωθέντες απήχθημεν ἐν τ
φυλακῇ, καὶ μετὰ ταῦτα ἀνήχθημεν ἐν τῷ πρα
τωρίῳ τῷ αὐτῷ τρόπῳ μετὰ τῶν δεσμῶν. Καὶ ἐπει
οὐδεὶς ἦν ὁ κατηγορῶν, ἐν τῷ δικανικῷ πάλιν δε
τῆς τάξεως ἤχθημεν· καὶ οὕτω πάλιν ἐχόλασεν
ἡμᾶς κατὰ πρόσωπον τυπτήσας. Καὶ διαλεχθείς,
καὶ συνθέμενος κατ' ἀπάτην, ὡς τὰ μετὰ ταῦτα
ἔδειξε, περὶ τοῦ φύσει Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐτέχθη
ἀπὸ τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Θεοτόκου λέγων· ἐπὶ
ἔνι ἄλλος υἱός· οὕτως ἀπέλυσεν ἡμᾶς.
'
ὡς
Δ'. Παρακαλοῦμεν οὖν τὴν ἀθάνατον ὑμῶν καὶ
εὐσεβεστάτην πίστιν, ὥστε μὴ παριδείν ἐκ τοῦ λατο
τὴν ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν μοιχευομένην παρὰ αἱρ:-
τικῶν ἐν τοῖς καιροῖς ὑμῶν τῶν ὀρθοδόξων καὶ εὐτε
βεστάτων βασιλέων· οὐχ ὡς διὰ τοῦτο τὰς ἡμετέ
ρας ύβρεις βουλόμενοι ἐκδικεῖν· ὁ Θεὸς οἶδεν· ἀλλ'
ὡς θέλοντες τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως
ἀσάλευτον μένειν· καὶ κελεύσει τὸ ὑμέτερον κράτος,
τὴν ἁγίαν καὶ οἰκουμενικὴν σύνοδον παραγενέσθαι
ένταυθα ήδη, ἵνα τῆς συνόδου παραγενομένης, την
ἁγιωτάτην Εκκλησίαν ὁ Θεὸς ἢ ἑνώσῃ, καὶ τὸν λαὸν
συνάξῃ, καὶ τοὺς ἱερέας ἀπολαβεῖν ἐν τῷ τῆς ἀλη
θινῆς πίστεως κηρύγματι ποιήσῃ, πρὸ τοῦ εἰς επ
τος τὴν ἄδικον διδασκαλίαν ἐλθεῖν. Κἀκεῖνο δὴ παρα
καλοῦμεν, ἀξιοῦντες, ἐπειδὴ πειρᾶται πταίν,
ἀπειλῶν, ἐλαύνων, ἐξωθῶν, κακουργών, ο διουργών,
καὶ κακῶν, καὶ ἵνα τὴν αὐτοῦ μανίαν καὶ ἀσέβειαν
κρατύνῃ, πάντα ποιῶν ἀφειδῶς, οὐ Θεὸν φυλ
μενος, οὐκ ἀνθρώπους αἰσχυνόμενος, οὐκ ἐπισκόπους
εὐλαβούμενος, οὔτε ἱερέα τινά, οὐ κληρον εινα
οὐχ ἁγίους μοναχούς, οὐκ εὐλάβειαν λαϊκῶν, οὐ εν
κατὰ τῶν ἀδικούντων ἐπηρτημένον φόβον, οὐ τὸν νό
t In ms. Seg. ἡμᾶς παρὰ τοῦ ὄχλου τῶν δεκανῶν κἀκεῖθεν κατέμενοι ἀπηγόμεθα ἐν τῷ δεκατική
· Ο ὡς δημίους καὶ ὑπευθύνους, τιμωρία ἐστόλισαν, ἐκραββάτισαν. ὁ ἱκετεία. 1 ἐκάλεσε. 1 Χριστός.
col. 1477–1478page 27 of 27
PG 91:1477μου τῶν ἐκτελούντων διακονίαν τινὰ Θεῷ εἰς ὀργὴν κατὰ τῶν ἀξίων, ἀλλ' ἐνδυσάμενος τὴν ὑπεροψίαν κατά πάντων, θαῤῥῶν τοῖς χρήμασι, καί τινων δι εφθαρμένων τῇ ἰσχύν, ἢ ἵνα ἀφόβως εἴπωμεν, καὶ τῷ ὑμετέρῳ κράτει, ταῦτα ποιεῖ· ἀξιοῦμεν μηδὲν αὐτῷ κατά τινων ἐξεῖναι ποιεῖν, ἐὰν μὴ πρῶτον διόρθωσιν λάβῃ τὰ κατὰ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ἵνα μὴ ταύτην διασκεδάσῃ, καὶ τὴν αὐτοῦ παρεισαγάγη ταῦτα ποιῶν. Οἶδε γὰρ, ὡς οίεται, ὅτι κἂν τῷ φόβῳ πολλοὺς ἀμβλυνας ἀποστήσῃ τῆς πίστεως· καὶ λοιπὸν εὐρὼν ὁμογνώμονας αὐτοῦ, παράσχῃ αὐτοῖς θάρσος, ὥστε καὶ ἕως πληγών δημοσίᾳ ἐπιχειρεῖν, καὶ διωγμὸν ποιεῖν. Οὐ μόνον δὲ τοὺς αὐτοῦ δῆθεν κλη ρικούς, ἢ συγκέλλους, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἔξωθεν παροικιῶν προσελάβετό τινας, οἷς μάλιστα οὐκ ἔξεστιν εἶναι κατὰ τοὺς ἐκκλησιαστικούς κανόνας εἰς ἕτερον " ἐπισκοπεῖον, ἢ εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν, ἀλλ' ἀνάγκη αὐτοὺς εἰς τὰς ἰδίας παροικίας, ἢ πόλεις, όπου ἐχειροτονήθησαν, κἀκεῖ ἡ συσχῇ διάγειν· ἵνα μὴ τῷ μακροχρόνῳ διὰ τῆς προσκαίρου δυναστείας, ἔρψῃ περισσοτέρως ή παρανομία, καὶ ἐπιγραφῇ τῇ ὑμετέρα εὐσεβείᾳ· εἰς τοῦτο γὰρ ὑμᾶς ἔθετο ὁ Θεὸς διακόνους, ὑπὲρ τῆς δόξης αὐτοῦ τοῦ δοξάσαντος ὑμᾶς, καὶ δοξά ζοντος, καὶ ἀποδιδόντες ὑμῖν τὸν μισθὸν μετά πάν των τῶν ἁγίων, τῶν καλῶς φυλαξάντων τὰς ἐγχειρισθείσας αὐτοῖς διακονίας. Πρὸς οὓς εἶπεν· Εὖ, δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός, ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου. Οἱ ὄντως Χριστιανοὶ τούτοις τοῖς λόγοις διὰ τῶν ἔργων πιστεύουσιν· οἱ δὲ ἄπιστοι καὶ ἀπεῤῥιμμένοι, καὶ τῇ ἑαυτῶν κοιλίᾳ ζῶντες, καὶ εἰς αὐτὸ τοῦτο προσκαρτερούντες, ἐὰν ἀκούσωσιν ὁμολογοῦντά τινα, τὸν Χριστὸν εἶναι Θεὸν, διαπρίονται, ὡς οἱ τότε Ἰουδαῖοι συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν, τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυρος διηγουμένου, ὅτι θεωρώ, φησί, τοὺς οὐρανοὺς ἀνεφημέ νους, καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν ἑστῶτα τοῦ ἀοράτου Θεοῦ. Οὕτω καὶ οὗτοι διαπρίονται κατὰ τῶν Χριστιανῶν, καὶ πάντα θυμὸν σπουδάζουσιν ἐκτελεῖν. Ε'. Αξιοῦμεν οὖν προνοίᾳ τοῦ μεγαλοπρεπεστάτου υπάρχου τῆς νέας Ρώμης κωλύεσθαι τοὺς κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐπανισταμένους, καὶ προφάσει δικαιολογιῶν, ὡς φασιν, ἐπιχειροῦντας κατά τινος, ἕως ὅτε τὰ τῆς πίστεως διόρθωσιν λάβοι· εἰ δὲ παρακούσετε, ἡμῶν ἀμελήσαντες, διαμαρτυρόμεθα ὑμῖν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως τῶν αἰώνων, ἀφθάρτου, ἀορά του, μόνου σοφοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐλθόντος καὶ ἐπιφανέντος, ὡς ἠθέλησε, διὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν, καὶ πάλιν ἐρχομένου κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ᾧ κάμπτει τῶν γόνυ ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ κατα χθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται αὐτῷ, ὅτι ἀθῶοι ἐσμεν. Ἡμεῖς γὰρ ὑμᾶς παρεκαλέσαμεν περὶ συνόδου οίκουμενικῆς, τῆς δυναμένης ἀκριβῶς κρατῦναι καὶ ἀνορθώσα: τὰ ταλευόμενα, εἴτουν η
1.IBELLUS AD THEODOSIUM IMP.
μου τῶν ἐκτελούντων διακονίαν τινὰ Θεῷ εἰς ὀργὴν monachum, aut religiosum laicum honorat; aimle
κατὰ τῶν ἀξίων, ἀλλ' ἐνδυσάμενος τὴν ὑπεροψίαν
κατά πάντων, θαῤῥῶν τοῖς χρήμασι, καί τινων δι
εφθαρμένων τῇ ἰσχύν, ἢ ἵνα ἀφόβως εἴπωμεν, καὶ
τῷ ὑμετέρῳ κράτει, ταῦτα ποιεῖ· ἀξιοῦμεν μηδὲν
αὐτῷ κατά τινων ἐξεῖναι ποιεῖν, ἐὰν μὴ πρῶτον
διόρθωσιν λάβῃ τὰ κατὰ τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ἵνα
μὴ ταύτην διασκεδάσῃ, καὶ τὴν αὐτοῦ παρεισαγάγη
ταῦτα ποιῶν. Οἶδε γὰρ, ὡς οίεται, ὅτι κἂν τῷ φόβῳ
πολλοὺς ἀμβλυνας ἀποστήσῃ τῆς πίστεως· καὶ λοιπὸν
εὐρὼν ὁμογνώμονας αὐτοῦ, παράσχῃ αὐτοῖς θάρσος,
ὥστε καὶ ἕως πληγών δημοσίᾳ ἐπιχειρεῖν, καὶ δι
ωγμὸν ποιεῖν. Οὐ μόνον δὲ τοὺς αὐτοῦ δῆθεν κλη
ρικούς, ἢ συγκέλλους, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἔξωθεν παροι
κιῶν προσελάβετό τινας, οἷς μάλιστα οὐκ ἔξεστιν
· εἶναι κατὰ τοὺς ἐκκλησιαστικούς κανόνας εἰς ἕτερον "
ἐπισκοπεῖον, ἢ εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν, ἀλλ' ἀνάγκη
αὐτοὺς εἰς τὰς ἰδίας παροικίας, ἢ πόλεις, όπου έχειροτονήθησαν, κἀκεῖ ἡ συσχῇ διάγειν· ἵνα μὴ τῷ μακρό
χρόνῳ διὰ τῆς προσκαίρου δυναστείας, ἔρψῃ περισ
σοτέρως ή παρανομία, καὶ ἐπιγραφῇ τῇ ὑμετέρα
εὐσεβείᾳ· εἰς τοῦτο γὰρ ὑμᾶς ἔθετο ὁ Θεὸς διακόνους,
ὑπὲρ τῆς δόξης αὐτοῦ τοῦ δοξάσαντος ὑμᾶς, καὶ δοξά
ζοντος, καὶ ἀποδιδόντες ὑμῖν τὸν μισθὸν μετά πάν
των τῶν ἁγίων, τῶν καλῶς φυλαξάντων τὰς ἐγχειρισθείσας αὐτοῖς διακονίας. Πρὸς οὓς εἶπεν· Εὖ,
δοῦλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ, ἐπὶ ὀλίγα ἧς πιστός,
ἐπὶ πολλῶν σε καταστήσω· εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν
τοῦ Κυρίου σου. Οἱ ὄντως Χριστιανοὶ τούτοις τοῖς
λόγοις διὰ τῶν ἔργων πιστεύουσιν· οἱ δὲ ἄπιστοι
καὶ ἀπεῤῥιμμένοι, καὶ τῇ ἑαυτῶν κοιλίᾳ ζῶντες, καὶ
εἰς αὐτὸ τοῦτο προσκαρτερούντες, ἐὰν ἀκούσωσιν
ὁμολογοῦντά τινα, τὸν Χριστὸν εἶναι Θεὸν, διαπρίον
ται, ὡς οἱ τότε Ἰουδαῖοι συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν,
τοῦ ἁγίου Στεφάνου τοῦ πρωτομάρτυρος διηγουμένου, ὅτι θεωρώ, φησί, τοὺς οὐρανοὺς ἀνεφημένους, καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν
ἑστῶτα τοῦ ἀοράτου Θεοῦ. Οὕτω καὶ οὗτοι διαπρίονται κατὰ τῶν Χριστιανῶν, καὶ πάντα θυμὸν
σπουδάζουσιν ἐκτελεῖν.
lam pœnam iniquis decretam formidat, nullam denique legem ministrorum.iræ divinæ in ejus provocatores: sed superbia qua omnes parvipendit,
elatus, pecuniisque et corruptorum quorumdamn
hominum potentia fretus; et, ut libere quod res
est, dicamus, vestra quoque dominatione fretus
haec facit. Pelimus, inquam, ne quidquam deinceps in quempiam illi liceat, nisi primum orthodoxæ fidei veritas enucleetur: ne, quod obnixe
studet, hac penitus dissipata erersaque, suam paulatim introducat. Animadvertit enim, quos alia
ratione non potest, eos timore a fide avertere se
posse: ut suæ sententiæ semel adjunctos ita inſlammet, ut verbera quoque quibus libitum fuerit
publice iuferre audeant, et persecutionem excitare non dubitent. Neque vero suorum tantum, aut
domesticorum opera clericorum eam ad rem ulitur, verum quorumdam quoque ab exteris parceciis et diocesibus ascitorum; quibus tamen sccundum ecclesiasticos carones in alieno episcopatu
vol ecclesia degere non licet, sed necessario ir
iis locis et civitatibus, idque quiete, in quibus
ordinati sunt: ne moræ diuturnitate, temporaneaque potentia nequitiam suam latius propagel,
vobisque id ascribatur, quos ob id in ministros
Deus assumpsit, ut illius gloriam strenue propugnetis, qui illustri honore vos cumulavit, et cumlal; vobisque cum omnibus sanctis, qui munus
suum præeclare obierunt, mercedem tempore suo
reddet. Quibus et illud quoque dicturus est: Euge,
serve bone et fidelis; super pauca fuisti fidelis, super
multa te constituam: intra in gaudium Domini
tuis. Qui veri Christiani sunt, ii per opera,
quantum Christianæ doctrinæ tribuant, ostendunt.
At vero infideles et abjecti, qui ventri suo vivunt,
et ad hunc scopum omnia sua studia referunt, illi
si quem Christum Deum esse profiteri audierint,
illico dissecantur. Et quemadmodum Judæi, sancio
Stephano protomartyre narrante: Ecce video cœlos
apertos, et Filium hominis stantem a dextris invisibilis Dei ', aures suas continebant: ita et isti quoque in Christianos dentibus frendent, omnemque furorem suum in illos explere laborant.
Ε'. Αξιοῦμεν οὖν προνοίᾳ τοῦ μεγαλοπρεπεστάτου
υπάρχου τῆς νέας Ρώμης κωλύεσθαι τοὺς κατὰ τῶν
ὀρθοδόξων ἐπανισταμένους, καὶ προφάσει δικαιολογιῶν, ὡς φασιν, ἐπιχειροῦντας κατά τινος, ἕως
ὅτε τὰ τῆς πίστεως διόρθωσιν λάβοι· εἰ δὲ παρακούσετε, ἡμῶν ἀμελήσαντες, διαμαρτυρόμεθα ὑμῖν
ἐνώπιον τοῦ βασιλέως τῶν αἰώνων, ἀφθάρτου, ἀοράτου, μόνου σοφοῦ Θεοῦ, τοῦ ἐλθόντος καὶ ἐπιφανέν
τος, ὡς ἠθέλησε, διὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν, καὶ πάλιν
ἐρχομένου κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ᾧ κάμπτει
τῶν γόνυ ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται αὐτῷ,
ὅτι ἀθῶοι ἐσμεν. Ἡμεῖς γὰρ ὑμᾶς παρεκαλέσαμεν
περὶ συνόδου οίκουμενικῆς, τῆς δυναμένης ἀκριβῶς
κρατῦναι καὶ ἀνορθώσα: τὰ ταλευόμενα, εἴτουν
V. Rogamus proinde, ut magnificentissimi præfecti novæ Romæ providentia, compescantur ii qui
η adversus orthodoxos insurgunt, et sub pretextu
quod se defendunt, ut aiunt, non paucis insultant;
donec ea omnia quæ ad fidem pertinent, componantur. Quod si nostram supplicationem pro nihilo
habueritis, vos coram immortali sæculorum Rege,
invisibili, solo sapiente Deo, qui nostræ salutis
causa descendit, et, ut voluit, inter homines apparuit, et ad judicandum vivos et mortuos * iterum
venturus est; cui omne genu incurvatur, colestium, terrestrium et inferuorum; et omnis lingua
confitetur *; innocentiæ nostræ testes appellamus.
Nos enim vos de oecumenica synodo cogenda rogavimus, quæ aptissime posset constabilire et erigere
• Matth. xxv. 23. • Act. vii, 55. I Tim. 1, 17. Act. x
Philipp. 11, 10.
Continue reading PG 91: Theodorus Rhaituensis →≣ entire volume