IN LIBROS CONTRA CELSUM ADMONITIO. ἡμῖν οὐ τὸ δι' ἡμῶν ἀνυσθῆναι καθ' ὑμᾶς, ἀλλὰ τὸ όπως ποτὲ ἀνυσθῆναι· καὶ εἴθε γε ἀνυσθείη διὰ θειο τέρων και συνετωτέρων, καὶ ὑπερεχόντων πᾶσαν ἀνθρωπίνην φύσιν λόγων καὶ σοφίας Θεοῦ! situm enim nobis est non ut per nos quod in vobis est perficiatur, sed ut quomodocunque perficiatur. Atque utinam per illa perficiatur quæ diviniora et prudentiora sunt, et omnem hominum superantia naturam, verba et sapientiam Dei. IN ORIGENIS LIBROS OCTO CONTRA CELSUM ADMONITIO. 1. Quo tempore floruerit, quæ scripserit, cui etiam philosophorum sectæ se adjunxerit Celsus, quicum Origeni res est, docet Spencerus his verbis: Plures ejusdem nominis Trajano et Adriano imperatoribus, vixisse neminem latet historice vel mediocriter studiosum. Celsi Jurisperiti, quemque inter alios imperator assessorem habuit, Spartianus meminit in Adriano. Cum judicaret, inquit, in concilio habuit non amicos suos, aut comites solum, sed jurisconsultos, et pracipue Julium Celsum. Alium Celsum consularem virum Innc temporis vixisse nobis retulit prædictus auctor: ‹ In adoptionis sponsionem venit Palma et Celso, inimicis semper suis.» Idem ibidem. Et alibi: ‹ Quare Palma Terracina, Celsus Bajis, Nigrinus Faventiæ, Lasius in itinere, senatu jubente, invito Adriano, ut ipse in Vita sua dicit, occisi sunt. › Tertii quartique memoriam ab Origene accepimus, qui in primo contra Celsum, num. 8, nobis aliqualem utriusque notitiam suppedilatit: Δύω δὲ παρειλήφαμεν Κέλσους γεγονέναι Επικουρείους, τὸν μὲν πρότερον κατὰ Νέρωνα, τοῦτον δὲ xz:' 'Adpizyòv, xal xatwrépw. Huic Lucianum, Epicurea secta, si quis alius, addictissimum, Alexandrum suum, sive Pseudomantem dicasse (etenim ejus hortatu scripsit), illustrissimus Baronius opinatur. Qua de re nemo dubitabit, qui libellum istum aut caute perlegerit, oculisve inspexerit non conturbatis, cum in eo Alexandri Abonotichita, notissimi impostoris, vitam, scelera, deliramenta et præsti ias Lucianus breviler complexus sit. Quo quidem sermone Celsum maxime delectatum credo, cum omnes Epicurei istiusmodi nebulonum fraudes et imposturas risu sibilisque depellere soleant et dissipare. Objicies forsan: Qui fieri hæc possunt? cum Celsus Marcellinæ meminerit (lib. v, num. 62) quæ Gnosticorum sectatrix, nacla gravissimæ persecutionis occasionem sub Aniceto, id est, ni fallor, paulo anje 311 tempora Antonini Philosophi, ad Romam se contulit, et multos orthodoxos, exterminavit, teste Irenco lib 1. cap. 24, item Epiphanio hæres, xxxn; at Lucianus Trujano imperante floruit: Adyɛtai &è yɛvéoðaɩ to Kaisapos Tpaïavou, xal &πéxɛiva, suntque hac in sententia plurimi auctores minime contemnendi. Respondet clarissimus Vossius lib. 11, cap. 15, De hist. Græc.: Mihi secus videtur; neque id levi de causa: quippe meminit Lucianus Marci Cæsaris ac belli Marcomannici ab eo gesti. Locus est in Alexandro, seu Pseudomante. Διαπέμπεται χρησμὸν τοῦ ἐν Γερμανίᾳ πολέμου ἀκμάζοντος, ὅτε θεὸς Μάρκος ἤδη τοῖς Μαρ zopávoi; xai KováĜIS OVEREXETO. Vides ut non tantum belli meminerit cum Marcomannis et Quadis gesti; sed Marcum vocet Osby, hoc est divum, quod arguil naturæ cessisse, ac jam locatum fuisse cœlo. Quare extra controversiam poni debet Lucianum tum Marci Antonini Philosophi arate vixisse, cum referat sermones, quos habuit ipse cum Alexandro pseudomante, tum sub Commodo, Antonini Philosophi filio, quandoquidem Harcum appellat divum.» De Celsi alate idem statuendum judico. Illustrissimus etiam Baronius, cum hunc ipsum Luciani locum de bello cum Marcomannis et Quadis gesto citasset anno Christi 171, infert: • Quod autem ad Lucianum pertinet, qui hæc scripsit, licet omnes affirmant claruisse temporibus Trajani imperatoris, tamen ex iisdem scriptis liquido constat eum ad hæc usque tempora pervenisse, ac etiam eadem supergressuin esse. Recte quidem, Baroni; at minus placet, quod habes ad annum 145: Porro horum (id est Ophitarum) originem adeo antiquam fuisse, ut Valentino haud posteriores fuerint, ex eo cognosci fucile potest, quod Celsus, qui vixit temporibus Adriani (ut idem Origenes testatur), haud dubium et Antonini, corum dogmata callens, contumelia causa, quasi Christianis omnibus essent contraria, cadem Catholicis objicere solitus erat. Etenim minime credibile est aut Celsum, aut Lucianum temporibus Adriani floruisse; quoniam hic belli cum Marcomannis suscepti meminit, et prædictum librum Celso dicavit; inter quæ tempora, videlicet Adriani imperium et bellum Marcomannicum, annorum circiter quinquaginta spatium interjeclum prio. Caute igitur Origenes apposuit xal xatwrpw. Dices vero, Unde constat tibi cum hoc Celso familiaritatem istam contractam esse? Respondeo: Primo, mccum consentiunt clarissimi viri, Cæsar Baronius in Annal. Eccl., ad annum Christi 132, et Gerardus Vossius libro De sectis_philosophorum. Secundo, patet ex Origene et Luciano quemdam sic appellatum contra magiam scripsisse. Tertio, apud utrumque Epicureus audit. Quarto, tempore conveniunt. Atque hactenus de alale. Scripta quod attinet, cum ex æquo impietatem et eruditionem redolere videantur, si vituperio laudeque digna judicarem, quis (modo Lucianum illi amicissimum excipias) agre feret? Atque hujus rei testimonium pre manibus habemus Air, on Adyov, librum in duos tomos distinctum, et lectu jucundissimum: sive philosophoram et Christianorum vetustissimorum lites cognoscere cupias; seu proprias vires experiri; aut Origenem trenue refutantem tuis laudibus cohonestare velis. Præter hunc, quem jam commemoravi, Celsi librum, cui titulus est 'Anh àóyos, alium eruditissimum contra decantatas Muyorum artes conscripsit: de quo audi Lucianum in Pseudlomante: Εστι δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ πρὸς τοῦτο ἐπινενοημένα, ὧν οὐκ ἀναγκαῖον μεμνήσθαι ἁπάντων, ὡς μὴ ἀπειρόκαλοι εἶναι δοκοίημεν, και μάλιστα σοῦ ἐν οἷς κατὰ Μάγων συνέγραψας, καλλίστοις τε ἅλα καὶ ὠφελιμωτάτοις συγγράμμασι, καὶ δυναμένοις σωφρονίζειν τοὺς ἐντυγχάνοντας, ἱκανὰ παραθεμένου xa molių TOUTWV Thelova. Alia præter eu mula ad id illi sunt excogitata, quorum omnium meminisse non necesse est, ne ineptus videar, maxime cum in his quos de magorum artibus conscripsisti commentariis tum pulcherrimis tum utilissimis, quique modestos reddere queant lectores, abunde multa retuleris, et his

IN CRIGENIS LIBROS CONTRA CELSUM ་ GIO multo copiosiora Huic concinit Origenes noster qui lib. 1 contra Celsum, num. 68, suis plurimum confisus conjecturis, librum quemdam contra Magiam scriptum ei adjudicare non veretur: 'Opãç iç dià TOUTUN οἱονεὶ παραδέχεται μαγείαν εἶναι, οὐκ οἶδα εἰ ὁ αὐτὸς ὢν τῷ γράψαντι κατὰ μαγείας βιβλία πλείονα. • Vides itlum ab admittenda magia non alienum esse admodum. Nescio tamen an ille ipse sit qui multos contra 312 magiam libros conscripserit. Libro iv, num. 36, dubitat, an is quoque duorum librorum auctor fuerit, quoi in Christianos conscriptos dicit. 'Ο δὲ κρίνειν μᾶλλον Πλάτωνος δυνάμενος ὁ ἐπικούρειος Κέλσος (είγε αυτός ἐστι καὶ ὁ κατὰ Χριστιανῶν ἄλλα δύω βιβλία συντάξας), τάχα ἡμῖν φιλονεικών, οὓς μὴ ἐφρόνει ἐνθέους, ἐν tous wróμaσev. Sed Epicureus ille Celsus (si tamen is est qui duos alios libros contra Christianos composuit) cum sanius de illis existimare posset quam Plato, fortasse etiam dixit divinitus affatos, quos minime afflatos sentiebat, ut nobis contradiceret.» Præter jam dictos pollicitus est alium De bene vivendi præceptis dare: quem an ipse confecerit, an confectus perierit, plane nescio. Ad hujus operis finem habes allestantem Origenem lib. vi, num 76: Ισθι μέντοι ἐπαγγελλόμενον τὸν Κέλσον ἄλλο σύνταγμα μετὰ τοῦτο ποιή σειν, ἐν ᾧ διδάξειν ἐπηγγείλατο ὅπη βιωτέον τοὺς βουλομένους αὐτῷ καὶ δυναμένους πείθεσθαι. • Scito - men aliud opus a Celso promissum fuisse, quo se docturum pollicebatur, quomodo vivere oporteret eos qui fidem ipsi habere vellent et possent. › Cui vero secta adhæsit, certius et plenius ex Origene et Luciano intelligimus: quorum ille passim ei objicit Epicuri dogmata et errores, lib. 1, num. 8, 10, 21; lib. 11, num. 60; lib. 111, num. 54, 48, 79; lib. w, num. 54, 75; lib. v, num. 3. Lucianus vero Pseudomantem ideo se scripsisse profitetur, ut suam erga Celsum gratitudinem testatam relinqueret, et Epicurum illi charissimum vindicaret: Tauza, wrę, dalya iz πολλῶν δείγματος ἕνεκα γράψαι ἠξίωσα, καὶ σοὶ μὲν χαριζόμενος ἀνδρὶ ἑταίρῳ καὶ φίλῳ, καὶ ἐν ἐγὼ πάν των μάλιστα θαυμάσας ἔχω ἐπί τε σοφίᾳ, καὶ τῷ πρὸς ἀλήθειαν ἔρωτι, καὶ τρόπου πραότητι, καὶ ἐπιεικείς, καὶ γαλήνῃ βίου, καὶ δεξιότητι πρὸς τοὺς συνόντας· τὸ πλέον δὲ, ὅπερ καὶ σοὶ ἥδιον, Επικούρῳ τιμωρών, avoplanowe lepi xal Ososoly thy quoi. Hæc, amice, ex multis pauca, exempli gratia, scribenda putavi, ut tibi gratificarer, viro familiari et amico, et quem ego omnium maxime suspicio, et propter sapientiam, veritatisque studium, morumque mansuetudinem et moderationem, atque ob vitæ tranquillitatem, et erga familiares humanitatem tuam. Tum etiam, quod tibi fuerit jucundius, ut Epicurum ulciscerer virum vere sacrum ingenioque divino. Etenim Alexander Epicuro, et ejus sectatoribus adeo infensus erat, ut sciscitanti cuipiam quid Epicurus apud inferos ageret: Μολυβδίνας, ἔφη, ἔχων πέδας ἐν βορβόρω κάθηται. Ejus libros in foro combussit; monuit etiam Ponticos, Christianos et Epicureos 2015 ÚVELY, el Amasiriano nunquam oraculum reddidit, quod plurimi Epicurei in istac civitate habitabant: Tivi yàp &λw, inquit ibidem Lucianus, δικαιότερον προσεπολέμει γόης ἄνθρωπος, καὶ τερατείᾳ φίλος, ἀληθείᾳ γε έχθιστος, Επικούρῳ, ἀνδρὶ τὴν φύσιν τῶν πραγμάτων καθεωρακότι, καὶ μόνῳ τὴν ἐν αὐτοῖς ἀλήθειαν εἰδότι; ὁ μὲν γὰρ ἀμφὶ τὸν Πλάτωνα, καὶ Χρύσιππον, καὶ Πυθαγόραν φίλος, καὶ εἰρήνη βαθεία πρὸς ἐκείνους ἦν· ὁ δ άτεγκτος Επίκουρος (οὕτω γὰρ αὐτὸν ὠνόμασεν) ἔχθιστος δικαίως, πάντα ταῦτα ἐν γέλωτι καὶ παιδιά της pɛvoç. ‹ Nam cum quo tandem justius bellum geräat homo præstigiator, portentorum amans, verique inimicissimus, quam cum Epicuro qui rerum naturam perspexit, quique solus quid iis veri insit, apprime noril? Verum Platonis, Chrysippi, et Pythagoræ amicus erat, allamque cum illis pacem colebat. At intractabil.s ille Epicurus (sic enim eum nominabat) erat illi plurimum invisus, nec immerito, quippe qui hæc omnia ridicala et ludicra duceret. Denique Celsum nostrum vocal Epicureum Eusebius Hist. Eccles. lib. vi, cap. 56. Hæc omnia ea de causa citavi, ut Hornium, qui, posthabita historiarum fide, Celsum inter Stoicos recen suit, e profundissimo, quo tenetur, somno excitarem. Nam ita ille lib. v, cap. 4 Hist. Philos.: Origenes vero qui contra sacrum illud capul, Celsum Stoicum, scripsit, omnes sectas accurate rimatus, doctissimus philosophus fuit. › Quanquam vero Origenes Celsum auctorem 'Alnoous adrov, interdum illum ipsum esse facile existi mat qui plurima contra magiam scripta edidit, qui duos item alios contra Christianam religionem libros a Vero sermone diversos composuit, ac Epicures sectæ addictissimus fuit; interdum tamen veretur asse: rere unum eumdemque omnino esse, quod nempe auctor’Andovç lórov nonnunquam Platonem 313 sequi et magiam admittere videatur. Vide lib. 1 contra Celsum, num. 68, et lib. iv, num. 36. Verumtamen lib. 1, num. 8, existimat Celsum non ignarum se non posse Epicureum confiteri, quin fidem iis detraheret quæ dicturus erat, ideo que Epicuri sunt dogmata, obtegere, et Platonem interdum sequi se simulare, et caJumniae quas Christianis instruit, plausibiliores videantur. Ut ut est, Celsus quem confutat Origenes, suum 'Aλnßñ Adyor scribere non potuit ante Marci Aurelii imperium, quandoquident, teste Origene lib. v, num. 62, non solum in eo opere meminerat Marcionitarum qui tantum circa annum Christi 142 orti sunt, sed et Marcellianorum qui nomen trahebant a Marcellina quadam, ex Carpocratianorum secta muliere, quæ, teste Irenao lib. 1, cap. 24, Romam venit sub Aniceto, post annum Christi 157. Verisimile autem admodum est illum hoc opus composuisse ardente Marci Aurelii adversus Christianos perserntione, siquidem, teste Origene lib. vii, num. 69, Christianos asserit ubique latere, ut mortis ad quam quærebantur, periculum evaderent. Is est procul dubio Celsus de quo Chrysostomus homil. 6 in Epist. ad Corinthios hae ait: Ικανοὶ δὲ καὶ οἱ καθ᾿ ἡμῶν εἰρηκότες τὴν ἀρχαιότητα μαρτυρῆσαι τοῖς βιβλίοις, οἱ περὶ Κέλσον καὶ τὸν Βατανεώτην τὸν μετ' ἐκεῖνον. Οὐ γὰρ δὴ ταῖς μετ' αὐτούς συντεθεῖσιν ἀντέλεγον. • Suficiant autem et qui contra nos scripserunt ad testandam librorum nostrorum antiquitatem, nempe Celsus et Batancotes qui fuit post illum. Non enim contradicebant adversus ea que post illos fuerant composita. Augustinus lib. De hæresibus, tom. VIII, pag. 5, commemorat Celsum quemdam qui opiniones om nium philosophorum usque ad sua tempora, sex non parvis voluminibus absolverat. At nullo argumento astrui potest illum ipsum esse quem noster confutat Origenes. 2. Ad octo Origenis libros contra Celsum quod attinet, liquet ex lib. 11, num. 14, illos scriptos esse co tempore quo Ecclesia a multis annis profunda pace fruebatur, licet tunc maxima in imperio rerum esset perturbatio. Οτι δὲ οὐδὲ τὸ ἔξωθεν δέος τὸ σύνθημα ἡμῶν διακρατεῖ, δῆλον ἐκ τοῦ καὶ τοῦτο, βουλκα θέντος Θεοῦ, πεπαῦσθαι ἤδη χρόνῳ πλείονι. Καὶ εἰκὸς παύσεσθαι τὸ ὡς πρὸς τὸν βίον τοῦτον τοῖς πιστεύουν ἐγγενόμενον ἀδεές· ἐπὰν πάλιν οἱ παντὶ τρόπῳ διαβάλλοντες τὸν λόγον τὴν αἰτίαν τῆς ἐπὶ τοσοῦτο νῦν στά σεως ἐν πλήθει τῶν πιστευόντων νομίσωσιν εἶναι, ἐν τῷ μὴ προσπολεμεῖσθαι αὐτοὺς ὑπὸ τῶν ἡγουμένων óµolws tois madai xpóvors. Neque exterorum metu nostrum institutum confirmari vel hinc patet, quod jamdiu sit cum sublatus est ille metus. Tamen crediderim tranquillitatem illam, quod ad hanc vitam a delibus transigendam pertinet, non diu duraturam esse. Nam qui mostram omnibus modis doctrinam calumniantur, putant causam tantæ quæ nunc est, rerum perturbationis eam esse quod fidelium numerus increverit, nec eos profligandos curent præsides, ut superioribus temporibus factitatum.» Baronius, ad annum Christi 243, optime potuisse contingere arbitratur, ut tam insigue, laboriosum multarumque