MATTHE RADERI NOTÆ. clos solis et lunæ accurate definirent. Tres porro tantum Alexandriæ hoc nomine pontificatum gessere, ut ex Nicephori Chronico, quod ad DCCC annum perpetuatur, discis. Nisi posteriores addas, quorum catalogum non vidi. Petrus sanctissimus martyr sub paganis adhuc imperatoribus. Petrus qui a Valente proscriptus est, et Petrus Mongus hæreticus Enimvero hoc Chronicen prorsus justum et catholicum est, unumque tantum vel alterum errorem habet, de quo suo loco monobimus. Atque hæc de auctore, qui vel is est Petras præfationi inscriptus, vel plures. Possit etiam in Maximum monachum, qui Heraclio imperante vixit, suspicio cadere, ubi de Melchisedece agit anno LXXIV Abrahami se dicit auctor Salem vicum vidisse. libera composuit, ut est apud Suidam; ratus ea rent, ut Pascha totum per orbem vulgarent, et cyverba, quibus opera illius enumerat, ad hoc Chronicon referenda: Εξαήμερον δι' ἰαμβῶν εἰς ἔπη τρισχίλια. Εἰς Ηράκλειον τὸν βασιλέα, καὶ εἰς τὸν xard Depowy róλsμov. Quasi Pisides ceptos ab O. C. usque ad Heraclium et Persicum bellum Herachi annales prosecutus sit, ita enim rò [ɛls] interpretandum existimat, ut valeat non [de] Heraclio, sed usque ad Heraclium. Interpunctionem enim ante ɛię omnino tollit. Mihi, quo minus idem sentiam, tria obstant. Primum quod Suidas vere affirmet hexaemeron iambo scriptum fuisse; habemus enim adhuc in manibus illius operis versus mille octingentos octoginta, quasi prooemium quoddam totius argumenti, ut ex ins. cod. A. Bibliothecæ apparet, quod in hæc verba legitur: Fewpyiov diaκόνου τῆς ἁγίας ἐκκλησίας τοῦ Πισίδους προοίμιον τῆς ἑξαημέρου διὰ ἰαμβῶν στίχων. Opus ergo illud Eμμεpo est, et versu conscriptum, nec amplius sex dierum spatium continet, unde et xosμoupria, ahuepov inscribitur. Deinde apud Suidam post vocem poxia sequitur interpunctio, ut ostendat, sequentem de Heraclio historiam diversam a xoσμουργία, eamque λογάδην ait scriptam fuisse. Postremo refert auctor Chronici alterius ms. (ex bibliotheca Collegii Annæi) ex Piside et Cyrillo decerpti, apud Georgium Pisidem Adami filias primas, alteram Azuranı, alteram Asuam nominari, cum in hoc Chronico nulla fiat mentio nec Asuæ, nec Azuræ. Hoc ergo Chronicon Pisidæ esse non potest. Hæc mihi videbantur, cui tamen prior sententia magis arriserit per me, quod volet, sentiet. Non ibo interim negatum, si vera est epigraphe illius Annæi Chronici ms. fuisse elaboratum a Piside Chronicon, sed soluta, non pedibus illigata oratione; ex Suida tamen id evinci non posse, qui illius nullam omnino facit mentionem. Onuphrius Panvinius et castigator temporum anonymi nomine librum afficiunt, nisi quod hic Casaubonianum nonnunquam appellet in Thesauro Eusebiano. Fasti consulares inde deprompti, vulgo Siculi, aut Tabula Siculae dicuntur, quod liber primum in Siciliæ perantiqua bibliotheca repertus sit. Mihi vero similius videtur non unum Chronici hujus auctorem exstitisse, quod primum ex inscriptione, deinde præfatiuncula, postremo ex Casarum Syllabo conjicio. Panvinius inscriptionem legit, quæ promittit anno a conditu reruni continuationem, usque ad primum Heraclii. Noster codex, ex quo Casaubonus sua decerpsit, et Scaligero transmisit, continet oinnes mundi annos usque ad xx Heraclii. Videntur ergo ab alio adjecta, quæ post primum Heraclii annum sequuntur. Deinde imperatorum Romanorum nomenclatura, quæ Romanum monarchum ultimum nominat (quem anno Christi XLV imperasse scribunt) ostendit exserte vel totum imperatorum catalogum ab alio insertum, vel auctum; cum post Heraclium triginta et amplius hic annumerentur imperatores. Præfatiuncula vero inscriptum habet nomen Petri Alexandriæ, episcopi, reor, ita enim millies in scriptoribus Græcis, præsertim conciliis, nominaturunde Chronicum potius Alexandrinum quam Siculum, appellandum censeo, cum Petri Alexandria, sive episcopi, sive lectoris, sive alterius nomen præferat, et de agno typico ex paschalibus, ex Matheseos rationibus frequenter disputet. Quod Alexandrini episcopi olim cam curain habeNisi malis Petri Alexandrini Chronicon appellare. Nullus ex his auctor hujus Chron. propter temporum rationem esse potuit: in chronologia juris Græco-Romani lego Petrum Alexandrinum! episcopum, fuisse anno Christi 640, numero quinquaLaudatum est hoc Chronicon ab nostri sæculi scriptoribus, Carolo Sigonio primum in Comment. ad Fastos et triumphos Romanorum. Nos, inquit, Dionysium secuti sumus, quem Fasti quidam consulares Græce scripti, atque ex Sicilia (ut audio) advecti, et alii etiam Latini, quos citat Cuspinianus, sequuntur in quibus consules deinceps collocantur, cognominibus eoruin tantum allatis hoc modo, Βρούτου καὶ Κολλατίνου. Panvinio deinde, qui iu generali præfatione Commentariorum ad Fastos ita scribit: Novissimus omnium ex antiquis, qui Fastos consulares, quod sciam, scripserit, est alius sine nomine auctor, qui in universali Chronico a se Græce conscripto consulum quoque nomina adjecit ab exactis regibus ad primum Heraclii imperatoris annum. Is liber vetustissimis litteris exaratus, inventus est in Sicilia, in antiqua bibliotheca, a Hieronymo Surita, operaque Antonii Augustini Rotæ auditoris (actum est, ut ejus libri pars nobis transmitteretur, quæ consules continebat. Cujus auxilio multum sublevatus sum in his Fastis concinnandis. Idem lib. 11 præfat.: Nam Orosio, Cassiodoro, el Fastis illis Græcis nuper Romam ex Sicilia viri eruditissimi Antonii Augustini opera adductis, et quidem depravatissimis tantum usus sum in ordinandis consulibus. Et lib. 1 præfat.: Nam usque ad lleraclii Augusti tempora Fasti Græci Antonii Augustini et Hieronymi Suritæ operu ex Sicilia in urbem advecti pertinent. Quanti idem fecerit Sylburgius testatur ipse, qui hunc ipsum codicem, quem ex bibliotheca Augustana habemus, triginta sex aureis solaribus a se emptum testatus est, illumque D. Iloeschelio, Haschelius reipubl. obtulit. Descripsit inde magnam partem Casaubonus, quam Scaliger in suum temporum (an errorum?) thesaurum contulit, Græceque nuper primus edidit, itaque inscripsit: Επιτομή χρόνων ἀπὸ ᾿Αδάμ τοῦ πρωτοπλάστου ἀνθρώπου ἕως κ' ἔτους τῆς βασι λείας Ηρακλείου. Compendium temporum auctoris Dinnominati nunquam antea editum. Ab Adamo primo homine ad annum xx imperii Heraclii cum consulibus; opus utilissimum, quanquam scriptoris idiota, ex Bibliotheca V. C. Isaaci Casauboni. Commendat pluribus verbis idem alio loco, cum dicit Cæterum huic operi Eusebiano propter cognationem materiæ, attexuimus primum Chronicon ávéyupov hominis quidem idiota centonem, sed er bonis aliquando pannis consutum, præsertim ex Exsebii et Africani analectis instructum. Fastos Siculos primus omnium, aut inter primos vocavit pater higesimum, qui fuisse potuit auctor Chronici. Codex Augustanus non est antiqua littera scriptus. Miror appellari ávóvopov, cum præfatiuncula præferat nomen Petri Alexandrini, seu Alexandria.

MATTHÆI RADERI NOTÆ. storie Onuphrius Panvinius, amicus noster, quia primum in Sicilia inventi in aliorum manus pervenerunt. Nos Casaubonianum vocavimus, quia ille a Græculo quodam acceptum, et manu sua descriptum nobis communicavit. Quidquid igitur boni ex ea farragine hauriri poterit, illi acceptum feret, cum tenuis fructus non sit, qui ex hoc Chronico colligi potest. Errores orthographicos, qui in illo exstant, mulare noluimus, quod nos monemus, ne quis errata typographica pulet. Unusquisque pro captu aut judicio suo ea emendare poterit. Et ex Præfatione: Quædam etiam a chronologo innominato, quos Fastos Siculos vocant, habemus. Intelligis ex his quid chronologi et temporum castigatores de hoc Chronico sentiant. Quod Scaliger centonem ex Eusebio potissimum, et Eusebio antiquiore Africano factum dicat, id affirmat nostram senteutiam a pluribus illud auctoribus concinnatuin, quando ex posteriore sæculo plura sunt adjecta. Quæ ex hoc Chronico jam exstent. Nudos fastos consulares primus Græce et Latine vulgavit Panvinius. Jos. Scaliger in Thesauro Eusebiano, chronologiea usque ad xvIII annum Mauricii imperatoris excerptis passim et insertis historiis primus Græce tantum edidit, quæ pars trientem libri totius continet. Cur sequentes paginas omiserit vel ille, vel Casaubonus, divinare non possum, nisi quod de sacris imaginibus ibi multa mentio, quam opinor iconomachi refugere. Nos totum opus ab orbe condito cœptum, et usque ad xix annum Heraclii deductum, Græce accepimus ex ms. bibl. Augustanæ, nostraque manu exscriptum versumque juris publici fecimus. Desunt duo duntaxat anni ad inscriptionis promissum, qui, uti testatur antiquarius Andreas Darmarius, vetustate aboliti fuere. Adjecimus animadversiones et castigationes; cum enim, ut Panvinius et Scaliger experti sunt, codices mendis fœde fuisse depravatos animadvertissemus plurimum nobis in iis curandis et sanandis fuit laborandum; ubi tamen nulla certa vestigia medicinæ adhiberi potuerunt, immedicabile vulnus asterisco notavimus, ne ignoraret lector, et fidem nostram exploratam haberet. Quod si quis emendationem notarum suspectam habuerit, autographum ms. in biblioth. Reipubl. Augustanæ servari sciat, ad quod appellatio fieri poterit. 1. cp.c.CCLXII anno mundi cataclysmus fuit. Cum disciplina chronographica una sit omnium maxime impedita et prope inextricabilis, non tricabor cum scriptoribus; nostri chronographi duntaxat sententiam exponam, et quos habeat sententiæ suæ auctores, sectatores, laudatores exponam, quos item refragatores. Primum constat hunc numerum ex Septuaginta sacrarum Litterarum metaphrastis acceptum. Qui pluribus patribus familiæ, seu generis humani conditoribus, centum annos plus tribuunt, quam llebræi, præter Lamechi annos, ubi sex tantum annis distant, et Noethi, in cujus quingentesimo et 600 omnino conveniunt. Qua de re copiose disputat D. Augustinus, D. Hieronymus, et qui postea relicta Septuaginta Patrum sententia Hebræam et Latinam vulgarem cum Hieronymo et Augustino sunt secuti Ergo noster chronographus secutus est Septuaginta Interpretes veteris editionis Græcæ ms. quam Africanus legit et probavit, uti et Epiphanius, et Nicephorus patriarcha, Anastasius Bibliothecarius, Chronicon ex Pisida et Cyrillo, Honorius AugustoMagna et gravis causa; ut si ego vocem Raderianum quod inea manu descripserim, transtule ruu, ediderim, observationes addiderim. Nunquam dunensis, pro quorum decretis acerrime propugnat Antonius Contius, legum et temporum peritissimus observator et scriptor, qui planissimis verbis docet, totam Ecclesiam Græcain et Latinam primitus se. cutam esse Septuaginta Seniores usque ad tempora DD. Hieronymi et Augustini, hodieque in quibusdam sequi. Græcam vero nunquam ab iis defecisse, quorum interpretationem hodierna Ecclesia minime damnat, sed pro canonica agnoscit recipitque. II. PRIMA Decas patrUM FAMILIAS. Adamus ccxxx genuit Sethum. Heb. cxxx. Sethus natus annos ccv genuit Enos. Enos cxc genuit Cainam. Caina cLxx genuit Malaleelem. Malaleel CLXV genuit Jaredum. Jaredus CLXII genuit Enoch. Enochus CLXV genuit Mathusalain. Mathusala cɩxxxvii genuit Lamechum. Lamechus clxxx11x genuit Noe. Noe genuit Sem, Cham, et Japheth. Noe DC ingressus arcam. Heb. cv. Heb. xc. Heb. Lxx. Heb. LXV. Heb. CLXII. Heb. LXV. Heb. CLXXXVII. Heb. CLXXXII. Heb. D. Heb. Dc. Diluvium. Sequuntur ergo hanc scripturam quos supra nominavi, et accedunt his etiam recentiores. Pererius colligit tantum 2242, quia Mathusalæ xx annos ex auctoritate DD. Hieronymi et Augustini detrahit, qui apud Septuaginta jam corruptos eum numerum notarant. Cum Africanus utroque major legerit apud eosdem clxxxvii, quem Græci Patres præsertim Hieronymi et Augustini (qui 167 legerant, et ad Hebræum codicem emendandum putarant) censura moti sunt secuti. Aldina tamen editio retinuit priscam et incorruptam lectionem CLXXXVII. Nicephorus, nostrum Chronicum Alexandrinum, Anastasius ms. Latine scriptus, Contius, et alii eamdem confirmant. III. Hic prophetavit. Liber Enochi, Ecclesiæ censura notatus, auctoritatem amisit, et inter scripta apocrypha relatus, non plane quidem est rejectus, nec plenum tamen veritatis testimonium meretur, quod sit a Judæis et hæreticis depravatus, uti et Moysis Apocalypses, Eliæ et Jeremiæ &nóxpupa, et his pares, de quibus consule D. Augustinum De civitate Dei [1. xv, c. 23], D. Hieronymum ad Epistolam D. Pauli ad Ephesios. Non penitus autem proscripta hæc esse, et damnata, constat ex testimoniis apostolorum, qui inde quædam in sua scripta et epistolas transtulerunt, velut hic locus Judæ ex Enocho petitus est, et S. Paulus in Epistola prima ad Corinthios ex apocryphis Eliæ prophetæ transtulit illud: Quæ nec oculus vidit, nec auris audivit, etc. In Epistola rursum ad Galatas ex Apocalypsi Moysis: Neque circumcisio est aliquid, nec præputium, sed nova creatura, etc. Et ad Ephes. ex Jeremiæ apocryphis: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. Pulcherrimus locus est apud Syncellum ab castigatore temporum adductus, quem transferam et transcribam. Ταῦτα μὲν (inquit) ἐκ τοῦ πρώτου βιβλίου Ενώχ περὶ τῶν ἐγρηγόρων, εἰ καὶ μὴ τελείως χρὴ προσ έχειν ἀποκρύφοις, μάλιστα τοὺς ἁπλουστέρους, διά τε τὸ περιττά τινα καὶ ἀκριβῆ τῆς ἐκκλησιαστικής παραδόσεως ἔχειν, καὶ διὰ τὸ νενοθεῦσθαι αὐτὰ ὑπὸ Ἰουδαίων καὶ αἱρετικῶν. Πλὴν καὶ ὁ μακάριος Παῦ λος, σπανίως ἐχρήσατό τισιν ἐξ ἀποκρύφων χρήσε σιν, ὡς ὅταν φησὶν ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους πρώτη ἐπιστολῇ· Τὰ ὁ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσεν, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ο καὶ tamen erit Ruderianum, muko minus Casauboni..num. De varietate sententiarum circa hunc locum vide Jacobum Capellum, p. 1 et seq.

MATTHÆI RADERI NOTE. τὰ ἑξῆς Ηλία ἀποκρύφων. Καὶ πάλιν ἐν τῇ πρὸς principum, υἱοὶ τῶν δυναστευόντων. Auctor nostri Γαλάτας ἐκ τῆς Μωϋσέως ᾿Αποκαλύψεως· «Οὔτε περικοπή τί ἐστιν, οὔτε ἀκροβυστία, ἀλλὰ καινὴ κτίσις. Καὶ ἐν τῇ πρὸς Ἐφεσίους ἐκ τῶν Ἱερεμίου λεγομέ νων ἀποκρύφων, «Εγειραι, ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός· ταῦτα δὲ ἡμῖν εἴρηται οὐ πρὸς ἄδειαν τῶν βουλομένων δια φόρως εντυγχάνειν, μὴ γένοιτο. Πολλοὶ γὰρ ἐβλάβης. σαν ἐν πᾶσιν αὐτοῖς πιστεύοντες. Οθεν καὶ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, καὶ ὁ χορὸς τῶν θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων εκώλυσεν ἐντυγχάνειν αὐτοῖς, ὥσπερ τῇ θείᾳ λοιπῇ γραφῇ. Καὶ ἡμεῖς τὰς προγραφείσας χρήσεις ὑπὲρ τοῦ δεῖξαι μόνον τὴν τῶν ἐγρηγόρων παράβασιν, καὶ τὴν τῶν γιγάντων ἀσέβειαν, περὶ ἧς καὶ ὁ θεῖος Μωσής μέμνηται, καὶ ὅτι δι' αὐτοὺς ο κοσμικός γέγονε κατακλυσμός παρεθέμεθα. Quæ ita verto: Hæc quidem e primo Enochi libro De egregoris seu vigilibus. Etsi non omni ex parte apocryphis fides habenda sit, præsertim a rudioribus, partim quod quædam contineant futilia et aliena a communi Ecclesiæ more seu traditione, partim quod a Judæis et hæreticis sint depravata. Enimvero et divus Paulus nonnunquam usus est testimoniis ex apocryphis quibusdam, veluti cum in prima ad Corinthios dicit: Quæ oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis descendit, et quæ ex divi Eliæ apocryphis sequuntur. Idem rursum ad Galatas ex Apocalypsi Moysis: Neque circumcisio est aliquid, nec præputium, sed nova creatura. Et ad Ephesios ex Jeremiæ apocryphis quæ appellantur: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. Proinde hæc a nobis dicta sunt, non ad eoruin temeritatem confirmandam, qui hæc sine discrimine et judicio volunt legere, absit hoc multi enim dum omnia vera quæ iis continentur, crediderunt, magnum inde detrimentum accepere. Unde et sancta Dei Ecclesia, et universus Patrum senatus hæc, perinde atque reliquam sacram Scripturam, vulgo legi vetuit, a simplicibus nempe et indoctis. Nos ergo testimonia supra scripta tantum ad hoc adhibuimus, ut ostenderemus egregorum seu ducum scelera, et gigantum impietatem, de qua et divinus Moyses meminit, cum propter illam mundum aquis inundatum fuisse scribit. Hæc ex Syncello. Egregorii porro ducenti memorantur, quorum duces seu decuriones numerantur xx, quos in Thesauro Eusebiano ex primo Enochi libro nominat castigator temporum Semixas, Atarcuph, etc., ubi multa de egregoris, quamvis a Judæis et hæreticis depravata. IV. Videntes angeli Dei filios hominum. Prorsus orthodoxe noster chronographus disputat, et refellit eos, qui angelos cœlestes spiritus, quos proprie angelos appellamus interpretantur, quod impium sentire cum universa Ecclesia affirmat, quæ homines pios ex Setho natos angelos et filios Dei vocat. Notat Suidas ex veteri scriptore filios Dei, seu angelos illos, esse filios Sethi, Enochi, et Enosi, verba sunt hæc: Oi to ne xal 'Evwx xal Ενὼς παῖδες υἱοὶ Θεοῦ νοείσθωσαν, οἵτινες άλόντες ἀκολασίᾳ πρὸς τὰς θυγατέρας Καῖν εἰσῆλθον, ἐξ ὧν οἱ ἐκ τῆς καταλλήλου μιαιγαμίας γίνονται γίγαντες διὰ μὲν δίκαιον ἰσχυροὶ καὶ μέγιστοι, διὰ δὲ τὸν ἅδι· κον καὶ βέβηλον, πονηροὶ καὶ κάκιστοι. Selhi, Enochi, Enosi liberi intelligantur filii Dei dicti, qui capti amore filiarum Caini incestas cum illis nuptias copularunt, ex quibus nati sunt gigantes, propter patres quidem justos, fortes et procerissimi, propter Cainum vero iniquum et sanguine fratris inquinatum, improbi pessimique. Quod Scripturam attinet apud Septuaginta legebatur olin ἄγγελοι Θεοῦ, quae hodie in Carafiana non exstat, sed ita scriptum fuisse testatur D. Augustinus, Cyrillus et alii. Aquila vertit filios deorum. id est, angelorum vel sanciorum. Symmachus, filii Chronici utramque lectionem agnoscit, sed eamdem utriusque explicationem. Damnat vero qui cœlestes spiritus docent amore feminarum captos. Fuere enim qui dicerent sanctos angelos de cœlo puellarum amore saucios descendisse; eosque ex naturalibus et suis, non simulatis corporibus compositos esse. Fuere alii, qui dæmones interpretarentur lapsos, sed corpore item suo vestitos. Alii dæmonas, assumpta corporum forma ex aere fictorum vocatos, Dei filios existimant, feminasque iniisse, quod utrum fieri et homo inde procreari possit, disputat fuse N. Serarius, quæst. 4, c. 6, ad Tobiam. Angelos ex mente et corpore concretos existimabat Philo de gigantibns qui genios appellat aereo corpore indutos; cum hoc facit Joseph. 1.1 Antiquit.; Justinus martyr; Cleinens Alexandrinus, 1. in Strom.; Tertullianus, De cultu muliebri; Lactantius, l. 11, c. 15. Hinc existimant exstitisse fabulas poetarum, qui metamorphoses et connubia, et adulteria deorum cum hominibus confinxerunt, ut tradit Euseb. Præpar. evang. c. 4, 1. 1; Julianus, teste Cyrillo. Sed de hac quæstione hic per transennam sat dictum. Lege doctissimos Pererii Commentarios ad Gen. c. vi, de diluvii causis. Cur autem Sethus appellatus fuerit Deus, causas reperio tres primam hausi e fragmento Chronici ex Palatina bibliotheca ab Hoeschelio accepti, Sethum quadragesimo anno ætatis, hoc est, CCLXX Adami, subito raptum ab angelo, et quadraginta diebus (ut Moses) non visum, quo tempore divinitus didicit, filios suos, egregoros dictos, quos et filios Dei noninabant, peccaturos, et orbem universum aquis inundatum iri, ac (præter paucos) periturum, venturum etiam salutis auctorem Christum, atque hæc omnia parentibus Adamo Evæque quæ ab angelo accepisset. exposuisse; in illo ergo cum angelo congressu coelesti circumfusum splendore quem per reliquam vitam retinuerit, uti et Moyses quadraginta annis totis faciem velavit. Hanc ergo primam ſerunt causam, cur Sethus fuerit dictus Deus, quam ego in medio relinquo, veritus ne ex Sethianorum, qui hæretici fuere, libris sint decerpta, qui raptum ferebant Sethum, quanquam alia absurda, quæ hic non tanguntur, attexuerint. Lege Epiphan. hær. 39 et 40, contra Sethianos et Archonticos. Alteram affert Suidas in voce Σ0, ubi ostendit Sethum Dei nomine dignatum, propter summam pietatem el justitiam et sanctitatem. Tertiam addit ob rerum coelestium siderumque cognitionem et scientiam. Enimvero nomen Dei non referunt ad Sethum, sed ad ipsum Deum, quod boni et justi alias quoque in sacris Litteris filii Dei nominentur: Ego dixi: Dni estis el filii Excelsi omnes. Pari ratione angeli vocantur filii Dei, ut est apud Jobum, et apud Joannem 1, aliis multis locis. V. Apud Chaldæos primus illorum dux Alorus. Berosus primus edidit Chaldæorum principum nomina, qui ante diluvium imperarunt, quamvis aliter sentiente Syncello. Fuit Berosus, Tatiano teste, Alexandro Macedonum rege imperante Babylone, natus sacerdos Beli, sub Antiocho III, post Seleucum, scripsit de rebus Chaldæorum et regibus libros tres. Secuti sunt hunc Abydenus, Apollodorus, Alexander Polyhistor, Josephus, quorum fragmenta in Thesauro Eusebiano leguntur. De Beroso vero et supposititio exstat singularis disputatio, quam tamen non omnes sequuntur. Falsum præter alios Goropius tradit. VI. Alorus Ex Apollodoro decem primi duces numerantur. Eusebium adi by mpóty Xpouxŵy Móyw, ex Abydeno. 1. Alorus. 2. Alasparus vel Alaparus vel Alparus mendose credo. 3. Amilon.

4. Amenon. 5. Metalarus. 6. Daorus. 7. Aedorachus. 8. Amphis. 9. Otiortes. 10. Xixuthrus. MATTEI RADERI NOT.E. Hos auctor Chronici nostri putat fuisse gigantes illus, de quibas divinæ Litteræ meminere, sed ante diluvium claros tunc apud omnes. dum ordo ipse et Græcum exemplar docent; non tricesimo quadragesimo, uti librarii, non Methodii, manifestus error) secundi millenarii surrexerunt viri malæ artis inventores iniqui, et omni nequitia pleni ex filiis Cain, ut Jobeth Tholucel filii Lamech, qui fuit cæcus, qui et Cain interfecit; in quos dominatus diabolus, convertit eos postea in omnem artem magicain, et omnem speciem musicam componendi. VII. Quod multa malitia esset hominum super terram. Occulta Enochi referunt gigantes præter alia veneficia scelera et flagitia humanas carnes degustasse, et anthropophagos fuisse. Metà è taūta ἤρξαντο οἱ γίγαντες κατεσθίειν τὰς σάρκας τῶν ἀν6powy plura enumerat S. Methodius martyr, quem non neno frustra refutat propter ààoɣtoriav chronologiæ. Animadvertendum, in temporum ratione nullum esse errorem apud Methodium, sed apud enarratorem ejus Comestoren (et qui illum sequuntur) qui, pessime intellecta Methodii ratiocinatione, tot chiliades finxit, quot Methodius nunquam cogitavit. Recitabo ipsa verba Methodii, et subjungam falsa Comestoris glossemata. ‹ Sciendum namque est inquit Methodius, exeuntes Adamı et Evam de paradiso virgines fuisse. Anno autem tricesimo expulsionis eorum de paradiso genuerunt primogenitum et sororem ejus Deboram. Anno autem tricesimo centesimo vitæ Adæ occidit Cain fratrem suum Abel, et fecerunt planctum super eun. Adam quoque et Eva annis centum. Ducentesino autem tricesimo anno přimi millenarii quod est primum sæculum, natus est Seth vir gigas in similitudinem Adæ. Quingentesimo vero anno in eadem prima chiliade, filii Cain abutebantur uxoribus fratrum suorum in fornicationibus nimiis. Sexcentesimo autem anno ipsius millenarii, viri magno stupro amoris et fornicationis, et istorum mulieres collapse sunt vel diffusæ, et in vesaniam versæ sunt, etc. Octingentesimo vero anno vitæ Adæ dilatatum est super Lerram fornicationis inquinamentum a filiis fratricidæ Cain. Mortuus est autem Adam anno gentesimo et tricesimo vitæ suæ in primo millenario. Et tunc distinctæ sunt generationes ab invicem, ut puta generatio Seth a cognatione Cain. Et abstulit Seth suain cognationem sursum in quemdam montem, qui erat proximus paradiso. Porro Cain et hujus cognatio in campo habitabant, in quo et nefandum fratris homicidium perpetravit. › nonAnimadvertis, lector, juste a Methodio expensa annorum tempora, septuaginta Patrum numerum secuto. Sed Petrus ille Comestor sus deque vertit omnia, cum illa Methodii verba exposuit: quingentesimo anno primæ chiliadis, id est, inquit Petrus, post primam chiliadem, quod a mente et verbis Methodii tantum abest, quantum a Gadibus Ganges, aut cœlum a terra. Methodius enim primam chiliadeni appellat annos ab Adamo cœptos, et in millesimo finitos. Illa ergo verba (quingentesimo anno primæ chiliadis) sunt referenda ad quingentesimum annum vitae Adami, non ad millésimum quingentesimum post Adamum. Sequitur enim Adamum in primo millenario, non post primum millenarium esse mortuum, mortuus est enim anno 930. Defuerunt adhuc ad primam chiliadem plenam septuaginta anni. Subjungit postea Methodius. Quadragesimo autein anno temporibus Jareth pertransit primum millenarium seu prima generatio. Rectissime; namn Malaleel anno mundi 960 genuit Jaredum, Jaredi ergo quadragesimo ætatis anno pertransiit prima chilias annorum. Sequitur in Methodio. Anno autem quingentesimo secundi millenarii adhuc etiam exarserunt in nefandam fornicationein omnes homines in castris Cain, etc.; septingentesimo autem ab anno temporis Jareth, scilicet vitæ suæ, in secunda chiliade, composuit malignus et infestus diabolus bellum fornicationis adjungere filiis Seth, ut concupiscerent filias Cain, et profusi apparuerunt gigantes super terram de Seth, qui in peccati foveam lapsi atrocissimi fuerunt. Et iratus Dominus Deus in expletione secundi millenarii factum est diluvium aquarum, etc. Legisti secunda chiliade expleta factum esse diluvium, hoc est, bis millesimo ducentesimo quadragesimo secundo [MMCCLXII], ut apud Septuaginta hodie legitur, et olim legebatur, et chronographi præstantissimi scribuit, quanquam Hebræi et lodie Latini legant MDCLVI. Methodius ergo minus potius quam plus pro Græcæ Ecclesiæ consuetudine et ratione ponit, cum in expleta secunda chiliade, hoc est bis millesimo, accidisse diluvium scribit. Interpres Methodii rudis et barbarus fuit; numeri mendosissime editi, fortasse etiam ab interprete non intellecti. Auctor Methodius vir ingentis ingenii, doctrinæ, sanctitatis, qui, teste Suida, Olympi filius, Pataris in Lycia natus, Tyri fuit episcopus, et Decio ac Valeriano in Christianos sævientibus, pro Christo Chalcide occubuit. Laudatur a D. Hieronymo, Photio, Suida. In hunc Methodii libellum capita quinque conscripsit jam olim Wolfgangus Aitinger Augustæ Vindel. clericus, ut ipse in line libri suum nomen ascripsit. Sed de causis diluvii omnes tam Græci quam Latini fuse, ut hic operæ non sit verbum addere. An porro libellus hic sit Methodii germanus partus, non disputo, tantum de iniqua Comestoris interpretatione questus sum, qua alios etiam in errorem induxit. VIII. diluvio usque ad molitionem turris censen - tur anni DCLIX. Nicephorus duos addit. Post diluvium, inquit, anno secundo Semus filius Noe natus annos centum genuit Arphaxad. Sed Nicephorus non constat sibi, cum supra dixerit Semuni anno quingentesimo Nocthi natum esse, et sexcentesimo factum diluvium, quo anno Semus egit centesimum. Non ergo genuit anno centesimo Arphaxadum, sed centesimo secundo, qui annus est DCLXI. Enimvero ex Contii translatione codex Græcus Nicephori juste habet centum annos. Μετὰ τὸν κατακλυσμὸν Σήμ υἱὸς Νώε γενόμενος ρ' ἐτῶν γεννᾷ τὸν ᾿Αρφαξάδ. Eod. modo ms. Athanasii codex ipsum centesimum Semi Dannum ponit. Ut mirer hoc loco Contium addere duos annos. Cum ex Gen. cap. x1, Moyses affirmer quidem a Semo, anno secundo post diluvium genituni Arphaxadum, sed Semum non ait egisse tum CI, sed centesimum tantum, quanquam anno DC Noe fuisse diluvium narrent sacræ Litteræ, quo anno jam Semus erat centum annorum, ergo biennio post cu. An Moses, neglectis duobus annis, rotundum numerum est secutus? Illud hoc loci alba notandum gemma, Lucam in Christi genealogia recensenda, cum septuaginta septem patres familiæ numerat, secutum esse LXX Seniorum Scripturam, quando Arphaxadi filium scripsit Cainam, qui nec in llebræis postea codicibus, nec vulgatis editionibus Latinis repertus est, quam controversiam cum divinarum Litterarum inAnno autem quadringentesimo Jareth (ita legen- terpretes tractant, mirum quantum inter se dissenEx a: tiquo interprete.

MATTHÆI RADERI NOTÆ. quodam Caroli magni temporibus. Alter in Thesauro Eusebiano cum hoc titulo: Excerpta utilissima ez priore libro Chronologico Eusebii et Africano, et aliis Latine conversa ab homine barbaro, etc. Prorsus gemina sunt, quæ hic in nostro Chronographo et illis duobus leges, quantum quidem ad has primorum hominum migrationes et colonias pertinet. Omitto hic qui in Genesin Commentarios scripsere, nec exoticos Pausanias, Ptolemæos, Strabones, Phrynichos, Stephanos, Plinios, Solinos, Melas, et alios recenseo, qui terras suis definiere libris, populos, colonias deduxere, quæ disciplina geometrarum et geographorum est. X. De astronomia. Sequitur mythicum sæculum seu fabulosum apud exoticos scriptores, in quo si Latini cum Græcis, et Græci inter se non conveniant, mirum videri non debet, quia fabulosum. Saera historia singillatim per familias patrum Hebræorum continuatur. XI. Semi stirpe. Chami sanguine Chusum natum divinæ Litteræ tradunt, corrigo ergo nostrum Chronicum. Cedrenus hoc loco eadem cum nostro de Saturno, Pico, Fauno, Mercurio, Venere, Belo, Zoroastre, Marte, Perseo et aliis narrat, multoque plura addit nisi quod in Zoroastre noster auctor sibi non constet quod eumdem modo Chami, modo Semi progeniem affirmet. Faciunt eorumdem alii Græci mentionem. Unde porro, simulacra copiose Epiphanius tractat. XIII. Thara Lxx genuit Abrahamum, a M. C. Variant mirum in modum chronographi Latini et Græci in annis ab Adamo usque ad Abrahamum tiant; singulorum fere opinationes noster Pererius Alexandro Severo imperatore vixit, collectore Gallo ad vi cap. Geneseos ponit, et diligenter exponit, tandemque concludit ineluctabilem videri difficultatem. Toletus cardinalis ad Lucam iisdem sen. tentiis enumeratis et expeditis ita decernit: Existimarem potius dicendum esse in Hebræo deesse iltam generationem, quæ revera legebatur; et a Sepluaginta conversa est in Græcum; non est credibile Septuaginta non solum numerasse Cainam, sed etiam annos vitæ ejus, si non legissent in Hebræo. Legerunt ergo, el exemplaria illa ita habebant, nec novum est illos alia atque alia etiam tunc legisse, quæ nunc non habentur vitio scriptorum, quod etiam in vulgato dicendum est; credere enim debemus evanyeliste id affirmanti, minusque periculum est dicere exemplaria Hebraica ea in parte non haberi perfecta, quam asserere in Evangelio errorem seu mendacium vel minimum reperiri. Eamdem sententiam amplexus Salmeron in quatuor evangelistis, qui ex Abulensi et Alberto Magno copiose super ea re disputat. Contius hic tous patovtas triumphat, et nimis acerbe in codices Hebræos invehitur. Sane ex hoc loco, et evangelista Luca auctoritas Septuaginta Patrum mirifice confirmatur, quam non iminerito utraque Orientis et Occidentis, Græca et Latina Ecclesia, et hoc et aliis quibusdam in locis præ Hebraiça, secuta est, ita tamen, ut universe plus semper tribuerit tribuatque Hebraicæ velut fonti, quam Græcæ inde derivatæ. Hoc miror, ab non nemine affirmari generationem illius Cainæ, de quo hic quæritur in Carafiana editione non legi, cuin bis legatur et decimo et undecimo cap. Geneseos. Recitabo ipsa verba Græca. Decimo cap.: Outoi vioi Χαμ, ἐν ταῖς φυλαῖς αὐτῶν, κατὰ γλώσσα; αὐτῶν, ἐν ταῖς χώραις αὐτῶν, καὶ ἐν τοῖς ἔθνεσιν αὐτῶν. Καὶ τῷ Σὴμ ἐγεννήθη καὶ αὐτῷ πατρὶ πάντων τῶν υἱῶν Εβερ, ἀδελφῷ Ἰάφεθ του μείζονος. Υιοί Σήμ, Ελάμ, καὶ Ασσούρ, καὶ ᾿Αρφαξάδ, καὶ Λούδ, καὶ ᾿Αράμ, καὶ Καϊνᾶν. Καὶ υἱοὶ 'Αράμ. Οὔξ, καὶ Οὐλ, καὶ Γατέρ, καὶ Μοσόχ. Καὶ ᾿Αρφαξάδ ἐγέννησε τὸν Καϊνάν. Καὶ Καϊνᾶν ἐγέννησε τὸν Σαλά. Σαλά δὲ ἐγέννησε τὸν "Εβερ. Εt undecimo: Καὶ ἔζησε Σήμ, μετὰ τὸ γεννῆσαι αὐτὸν τὸν ᾿Αρφαξάδ ἔτη πεντακόσια. Καὶ ἐγέννησεν υἱοὺς καὶ θυγατέρας. Καὶ ἀπέθανε. Καὶ ἔζησεν ᾿Αρφαξάδ ἑκατὸν τριακονταπέντε ἔτη. Καὶ ἐγέννησε τὸν Καϊναν. Non est ergo, quod narrat ille, cum dicit: Antiqui et emendati codices Septuaginta Interpretum (qualis est, qui Romæ nuper auctoritate et cura illustriss, cardinalis Carafæ prodiit) non habent generationem Cainam. Præterea quod ex Epiphanio ex hæresi 55 contra Melchisedecianos affert, non videtur firmum, cum idem Epiphanius in Ancyrato disertissime ponat ejus nomen his verbis: Σημ ὁ πλεονεκτηθεὶς γεννᾷ τὸν ᾿Αρφαξάδ, ὡς εἴπομεν. Αρφαξάδ γεννᾷ τὸν Κινᾶ (Καϊνα lege), Κινά τὸν Σάλα, Σάλα τὸν Εβερ, καὶ γίνεται ἡ πυργοποιΐα. Semus prærogativa donatus gignit Arphaxadum, Arphaxadus Cinam (sive Cainam), Caina gignit Salam, Sala Heber, sub quo turris molitio cœpta. Eodem modo in Panario: Σημ τοίνυν γεννᾷ τὸν ᾿Αρ φάξας, Αρφάξας τὸν Κηνά, Κηνὰ τὸν Σαλα, Σαλά ov "E6ep, etc. Quod autem in 55 hæresi omiserit Kaiva, fecisse videtur ob Samaritas, contra quos ibi disputat ex eorum volumine, qui Hebraicis utebantur exemplaribus, in quibus Kaiva deest. Lege Gracum Eusebii Chronicon, in quo verba ex Samaritarum exemplari ponuntur. IX. Qui ergo fuerint, el quas orbis partes divisi habitarini. Quæ sequitur orbis terræ partitio ex Epiphanio, Eusebio, Josepho, Africano, et aliis est deprompta. Unde et anonymi duo Latini seu barbarolatini chronographi suas terræ divisiones descripserunt, quorum alter secundo tonio Antiquæ lectionis Henrici Canisii continetur cum hac inscriptione: ColLectio historica chronographica.ex anonymo qui sub Jacobum Capellum consule. D. Hieronymi vulgata ex Hebræo editio ponit annos 1948. Judæi propter complendum jubilæum quadragesimum nonum, et quinquagesimum inchoandum apponunt duos dies. In quo multis modis vehementer Contius fallitur. Primum si 1950 per 50 dividas, non colliges nisi triginta novem jubilæos, cum Contius ponat quadraginta novem. Deinde Eusebius non ponit quadraginta novem, ut Contius affirmat, sed duos annos addit ad 1948 ut fiant 1950, qui ex falsa putatione numerat quadraginta Jubilæos, cum tantum sint triginta novem. Præterea periodus Jubilæi constat septies septenis annis, qui eſſficiunt 49 non 50; si dividas 1950 per 49, colliges jubilæos 39 H. Itaque si vera ratione putes annos Jubilæos, hoc est, per septies septem, sive per quinquaginta annos nunquam prodibit quadragesimus jubilæus. Erravit ergo Contius totis decem jubilæis. Eusebius uno, si quinquaginta solidos annos jubilæo complectitur. Si proprie, nihilominus decennio. Editio Hebraica (inserta tamen ex Mariani Scoti sententia Cainana familia) hoc est, 130 annis, numerat ab Adamo ad Abrahamum annos MMCLXXVIII. Apud Septuaginta, ut hodie leguntur, mmmcccxiv, ex Origenis emendatione. XII. Unica lux erat intelligens. Librarii vitio locus hic penitus est depravatus, quem tamen exprimere voluimus, ut in Cod. ms. hodie legitur. Sed hic juvat Esculapium adhibere, et affecta Scripturæ loca ex aliis scriptoribus, Cedreno, inquam, Suida, et maxime ex D. Cyrillo, unde hoc ex Trismegisto testimonium transcriptum est, persanare. Audiamus Cyrillum, sed Latinum, nam Græci codicis instrumentum defuit. Una sola erut lux mentalis ante lucem mentalem, et est semper mens mentis fulgida, et nihil aliud erat, quam hujus unitas semper in seipsa exsistens: semper sua mente, et luce, et spiritu omnia continet. (Et post alia dicit): Extra illum non Deus, non angelus, non dæmon, non substantia aliqua alia. Omnino enim est Dominus, et pater, et Deus, et fons, et vita,

MATTHÆI RADERI NOTÆ. p. 713 et seq. Villalpandus, t. Ill, P. 1, c. 1, p. 52 et seq., ostendit cum Samaritis Melchisedecem fuisse ipsum Sem filium Noe, sed Ignatium quoquo modo refutat. Vide et Dionysium Areopagitam. De Salem vero urbe erudite idem Villalpandus, t. III, P. 1, c. 7 et seq. Melchisedecem cælibem et incorruptum decessisse tradit sanctus Ignatius et Ignatium secuti. et veritas, et lux, et mens, et spiritus, et omnia in ipso multis paginis Pererius, c. xiv ad Gen. tom. III, et sub ipso sunt. (Et supra): Verbum enim ejus procedens perfectum exsistens et fecundum, et opifex, in fecundam naturam cadens, el fecunda aqua fecundam aquam fecit. Ex hoc Cyrilli loco facile erit men. dosun librarii calamum emaculare. Nam unam vocem illam πρόφωτος separo et inkluae distinguo, πρὸ wide, uti et apud Suidam legitur. Sequitur: et est semper (apud Suidam legitur v pro kott), es erat mens mentis fulgida; tollatur ergo (xat) interjecuum inter νοῦς εἰ νοός, uti et hic apud Cyrillum nou reperitur, nec apud Suidam. Ergo emendate scribes hoc modo: Καὶ ἦν ἀεὶ νοῦ; νοὸς φωτειvóc. Quæ sequuntur penitus corrupta sunt, sed retinent vestigia per quæ ad veram scripturam perveniamus. Καὶ οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ τούτου ἐν ᾧ τῆς, lege, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ τούτου ἑνότης ἀεὶ ἐν Eauty v. Et nihil aliud erat (nempe vous) quam huius unitas semper in seipso exsistens. Corrige rursum quod sequitur dɛl Tip autou voɛi, scribe vot semper sua mente. Illud πάντων γὰρ Κύριος legit interpres Cyrilli návtwę omnino. Sed æque cominode ñÁVTWV retinetur, omnium enim Dominus. Precatio Trismegisti a Cyrillo, Orpheo, non Trismegisto ascribitur. Calum adjuro te Dei magni sapiens opus. Vocem adjuro te Patris, quam locutus est primum, Quando mundum universum suis firmavit consiliis. Hæc prolocutum Cyrillus ait Orpheum ad Musæum, ubi exsecratus idololatriam, quam prius contra mentem in celebrandis diis secutus fuerat, meliorem de Deo sensum concepit. Alii hæc eadem ut Suidas et Cedrenus cum nostro Trismegisto transcribunt. Hos Orphei versus inter ejus opera ab Henrico Stephano edita non reperio, sed Argonautica, hymnos deorum, et de lapidibus pretiosis tantum. Laudantur et alia ex testamento illius a Cleimente Alexandrino et Justino martyre. Suidas totum hunc locum paulo aliter ponit, ut hic legis. "Ην φῶς νοερὸν πρὸ φωτός νοεροῦ, καὶ ἦν ἀεὶ νοῦς νος φωτεινὸς, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ τούτου ἑνότης. Καὶ Πνεύμα πάντα περιέχειν, ἐκτὸς τούτου, οὐ Θεὸς, οὐκ ἄγγελος, οὐκ οὐσία τῆς ἄλλη. Πάντων γὰρ Κύ ριος, καὶ Πατὴρ, καὶ Θεὸς, καὶ πάντα ὑπ' αὐτὸν καὶ εν αὐτῷ ἐστιν. Ὁ γὰρ Λόγος αὐτοῦ παντέλειος ὢν καὶ γόνιμος ὕδατι ἔγκυον τὸ ὕδωρ ἐποίησε. Καὶ ταῦτα εἰρηκώς ηύξατο λέγων· Ορκίζω σε, οὐραν Θεοῦ μεγάλου σοφὸν ἔργον, ὁρκίζω σε φωνὴν Πατρὸς ἦν ἐφθέγξατο πρώτην, ἤνικα τὸν πάντα κόσμον ἐστηρίξατο. Ορκίζω σε κατὰ τοῦ μονογενούς Λότ γου καὶ τοῦ Πατρὸς τοῦ περιέχοντος πάντα, ἵλεως έσο. Variat et Cedrenus nonnihil. Ην φῶς νοερόν πρὸ φωτός νοεροῦ, καὶ ἦν ἀεὶ νοὺς νοῦ αἴτιον, καὶ οὐδὲν ἕτερον ἦν ἢ ἡ τούτου ἑνότης, ἀεὶ ἐν ἑαυτῷ ὢν, ἀεὶ τῷ ἑαυτῷ νοῖ, καὶ φωτὶ καὶ πνεύματι πάντα περ ριέχει. Εt mox: Καὶ πάντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐν ἑαυτῷ ἐστιν, etc. Ει: Ορκίζω σε, οὐρανοῦ μεγάλου εργάτα, etc. illa porro ex Orpheo: Vocem [verbum] adjuro te Patris quam locutus est primum, quando mundum universum suis firmavit consiliis, D. Cyrillus his verbis exponit Vocem autem Patris quam locutus est primum, unigenitum ejus Verbum dicit, quod semper cum Patre exsistit. Non enim erat tempus quando absque sermone proprio intelligeretur exsistens Deus et Pater in ipso autem et omnium conditorem esse Deum demonstravit. XIV. De Melchisedece. Cedrenus et Glycas Sida rege Ægypti filio·natum affirmat, ubi et ejus Etymon affert. Epiphanius lib. it, t. II, ger. 67, Melchisodecem ex stirpe Sidonis et Chananæis oriundum scribit. Samarite putant hunc esse ipsum Semum, Noethi filium, alii Eraclain patrem; Asdaroth sive Asteriam matrem Melchisedecis aiunt. Epiphanius, bæresi 55, Hieracitæ Spiritum sanctum crediderunt, quos refellit Epiph. Origenes et Didymus angelum fuisse putarunt, alii Filium Dei. De hoc fuse et XV. xxvi. Primum enim ceperunt Josephum. Adverte, lector, numeros, qui decem Josephi tentationibus respondent in principio versus esse, post enumeratos casus Josephi simul ponendos, non eo ordine, quo in autographo, quod in ipso contextu mutare noluimus, positi sunt. Neque enim verum est iis annis accidisse singulos, quibus ascribitur_numerus. Sacræ quippe Litteræ contra veniunt Gen. xxxv, ubi Josephus uno eodemque die ad necem a fratribus destinatus in cisternamn missus et venditus legitur, cum hic tres anni his tribus malis tribuantur. Eadem ratione cap. 39 alia falsa deprehenduntur. Proinde sic numeri collocandi sunt post illa verba: sequuntur decem Josephi afflictiones. Anno Levi xXVI, XXVII, XXVIII, XXIX, XXX, XXXI, 1. Primum enim invidentes ceperunt illum fratres ejus. 2. Deinde accusarunt. 3. Decreverunt illum occidere. 4. Miserunt illum in cisternam. 5. Venditur Ismaelitis. 6. Ab Ismaelitis venditus est, in Ægypto Butiphari. 7. Dein cœpit domina illius pudicitiæ insidiari et nudari coram illo, et sollicitare illum. 8. Cum solum deprendisset, clausis omnibus januis nuda invasit illum, et vim adhibuit. 9. Deserta ab illo domina, reum peregit apud herum. 10. Datus est in custodiam. cc. Aunus promissionis. XXXIX. Hoc anno Levi cxx Jacobi, Josephus natus annos XXXI. XVI. Assistit Pharaoni. Imo hoc accidit anno sequenti. Nam Gen. XLI diserte narratur pincernam Pharaoni post duos primum annos memoreni fuisse Josephi interpretis sui. Sed de hujusmodi anachroDismis in præfatione ad lectorem monui. XVI. Poculi initiationes. Usitatas in Perside et Ægypto jam inde a Pici seu Jovis temporibus, per scyphum, pelves, aquam, et hoc genus alia divinationes exercendi, cum Brutius historicus, tum sacræ Litteræ in historia S. Josephi docet, scyphus quem furati estis, ipse est, in quo bibit Dominus meus, et in quo augurari solet. Scyphorum et pelvium ferme ead. ratio augurandi fuisse videtur ei de qua Plinius, lib. xxx. Refert de pelvi magica Nicephorus prodigium ingens his verbis: Minime vero abs re fuerit, si celeberrimæ martyris istius prodigio admirandæ Glyceriæ et ipsius martyris miraculum conjunxero. Vir quidam cui Paulino nomen erat, obscuro loco natus, in bonis tamen disciplinis admodum educatus, manifesto in impostorum et maleficorum barathrum demersus esse deprehensus est. Incantatori huic et mago argentea fuit' pelvis, in qua detestandum cruorem excipiens, per eum exsecrandus ipse cum apostatis virtutibus colloquebatur. Vasculum id necessitate flagitante argentariis vendidit. Qui pretio numerato lancem eam receperunt, venalemque el ipsi pro foribus cuivis prætereunti emendi liberam facultatem facientes proposuerunt. Accidit autem ut l'erinthius antistes Byzantii esset, et pelvim eam, ita ut venundabatur compararet. Itaque cum vasculo emplo se in sedem suam recepit, et ob reverentiam unguenti martyris Glyceriæ, sublato priore vase æneo, argenteum istud reposuit, cultui divinitus manantis unguenti id maxime convenire arbitratus. Atque ille quidem hoc sie fecit. Rivus autem unguenti constitil.

MATTHÆI RADERI NOTÆ. lis 14 lunam mensis, qua primum Pascha fuit celebratum. Eodem enim modo 14 luna sicut 10 quæritur, nisi quod pro 9 Aprilis ponam 45. Maximus monachus brevissime rem docet. Ut novam lunam vel ejus ætatem pernoscas, adde epactæ dies 11 a Kal. Martii. Summam divide per 29 et 1 (noster chronologus per 30 partitur); annorum ergo 3838 epacta est", sive 30; dies a Kalendis Martiis usque ad 9 Aprilis 40, summa 70; si 70 dividas per 29 ½, relinquuntur 11. Cadet ergo ex Maximi sententia in 9 Aprilis luna 11: sed si dividamus 70 per 50, uti chronologus noster, restant tantum 10. Tredecim autem priores vocat τὰς πρὸ τῶν φωστήρων, dies anteluminaria, sive dies qui post æquinoctium plenilunium præcedunt, sequentes septem æposɛàṁvou; antelunares, quod proxime lunam plenam præcedant. Atque hæc de neomenia, et luna 10 atque 14. Nunc feriam primi Paschæ hoc modo quærit. Epochæ annorum additur quadrans, hoc est, anni bissexti, cum quarto quoque anno intercaletur unus dies post 24 Febr. His adduntur dies anni currentis, denique alii quidam numeri summæ adduntur vel detrahuntur propter feriarum radicem. Ergo noster auctor feriam primi Paschæ celebrati hoc modo indagat. Epochæ 3838 addit quadrantem ex annis bissextis 959. Ab æquinoctio vero quod fuit 21 Martii, usque ad 13 Aprilis, hoc est 14 lunam, dies fluxere 24, quibus adde tres antelunares præcedentes; collige summam ex omnibus 4824; partire per 7, relinquetur 1; hæc est feria prima, sive dies Dominicus. Primum ergo Pascha ex nostri scriptoris ratiocinatione die Dominico, quæ feria prima est, celebratum ostenditur. Martyr enim ipsa piaculum detestata, gratiam et lunam primi mensis, et, quod inde sequitur, 13 Apridonum id cohibuit. Haudquaquam enim fas esse, tacens enim dicebat, ut mundum immundo contingeretur. Hoc post quam diebus plurimis fieri cognovit episcopus, oppido quam graviter tulit, variasque curas in animo ipse suo, si ipsius culpa Ecclesia commoditate tanta orburi deberet, volutavit. Proinde ad lacrymas et preces conversus, Deo supplicavit, ut rem tam gravem auferret, et facti ejus causam latentem ostenderet. Deus vero rite abominationem eam amoliens, el inscitium misericordia legitime prosequens, antistiti in somnis lancis piaculum manifestat. Ille statim argenteam phialam subducit, et priorem illam æream; perinde atque puram et quasi virginem atque immaculatam ministram cultui religioso restituit. Et ecce tibi, derepente unguentum rursus scuturit, et miraculorum latex denuo exundat. Piaculum autem exsecrandum manifesto in apertum producitur, et non aliter quam in publicis columnis incisum proponitur, urbique gloria sua redditur. Ea res ubi ad imperatoris aures, per primariæ sedis episcopum (Joannes is Jejunus erat) relata est, princeps ab eodem episcopo ad reos capitali supplicio persequendos excitatus est (nam is resipiscentia atque poenitentia crimen corrigere voluit); judicium igitur maximum cogitur, et maleficorum multitudo ingens producitur. Qui in gravem carcerem conjecti, ad supplicia, debitas persoluturi pœnas, traditi sunt. Inter quos Paulinus in palum summa parte hiantem actus, turpiter vitam finiit: cum prius cædis filii sui spectator fuisset. Siquidem et hunc abunde impiæ impostura et maleficii portentis imbuerat. Atque hoc ita gestum. Joannes quoque apud Cedrenum patriarcha Lecanomantis fuit, ut Cedrenus in Theophilo scriptum reliquit, et Nicetas de Andronico Engastrimythos consuluit, qui es pelvi vaticinabantur. Legatur Delrius, Magic. disq. lib. IV, c. 2, q. 6, sect. 4, et superiore de cyatho. De Pico porro et fabuloso sæculo fabularumque origine et deorum cultu omnes fere chronographi et mythologi. XVIII. Quando decima primi mensis inciderit. Tria docet hic chronographus ex matheseos disciplina, primum qua via luna decima primi mensis investiganda sit, deinde decima quarta, postremo ipsa feria, qua primum Pascha celebratum est. Fundamenti loco tanquam fixum et confessum ponit, urore Græcorum, a conditu mundi usque ad primum_Pascha fluxisse annos 3838. Hanc annorum epocham dividīt per enneadecaeteridem, sive novemdecim annorum conversionem, quam alumni mathematicorum cyclum lunæ novemdecennalem nuncupant, quod post novemdecim annos ad primum redeant, sicut in periodo solis post 28, et indictionis epineinesi post 15. Jubet porro novemdecim duci in 200, quod in tribus millibus et octingentis enneadecaeteris exhauriat millesimum et centesimum numerum epoche. Relinquuntur 38. Triginta octo non dividit per dyadem, sed monadem, ut remaneant 19. Alioqui totus numerus 38 exhauriretur, et cum illo simul aureus numerus, qui nunquam tollendus est. Si ergo 19 ducantur in monadem, exsistunt 19 totidemque relinquuntur. Aureus ergo numerus illius anni 3838 est 19. Huic aureo numero 19 respondet, ex chronologi definitione, epacta", seu tricesima (in Romano tamen antiquo, ponitur epacta 29) cui si addas 31 dies Martii, colligentur dies 61; abjice ex 61 quoties continetur triginta, remanebit 1; ergo is est 31 Martii. hoc est, ultimus Martii, qui mihi designat neomeniam post vernum æquinoctium. Crescat jam luna per primos novem dies Aprilis cun ultimo Martii, habebis nono Aprilis decimam Ita infra docet sanctum Joannem Baptistam anno mundi 5507, Junii 24 die lunæ natum esse. Epactæ uni addit, dies Aprilis 50, Maii 31, Junii 24; unde colliguntur 86, quæ divisa per 7 producunt 12 2. 12 multiplicata per 7, generant 84, remanent duo, quæ feriam secundam indicant. Pari modo probat 25 Martii Deum a Virgine conceptum. Epactæ 15 adde 13, et alias 7 et 5, nascentur 40. Abjice triginta, remanebunt 10. Decima ergo luna incidit in 25 Martii, quo jussus est agnus parari. Ergo 15 fuit neomenia 25, decima luna, 29 Pascha. Eadem ratione disputat de natali die Christi, de baptismo et in cœlum ascensu. XIX. Prometheus. Eusebius Pamphili lib. postr. Chronicorum Prometheum, Epimetheum et Atlantem, Argum, lo, ponit 431 anno regni Assyriorum, sub quintum annum Moysis nati, quanquain idem docet ab aliis ætate Cecropis, nonnullis LX aut xC annis ante Cecropem vixisse, noster multo posterius et rectius, ad Triopam quoque alii referunt. XX. Nomenclatura consulum. Ordinem, varietatem et auctorum diversas opiniones in Romanis fastis multi prodiderunt. Tu præter antiquos Fastos Capitolinos ac Dionysium Halicarnass. Victorem, Marcellinum, Cassiodorum, consule Sigonium, Cuspinianum, Panvinium, Contium, Baronium; de Scaligero nihil dico, cum emendationes ejus temporum ab Ecclesia sint proscriptæ. XXI. Elias Thesbites. Hæ sanctissimorum vatum vitæ reperiuntur in Dorothei Synopsi, et copiosius a Perionio descripta. Epiphanium, quem noster auctor laudat, desideravi. Has ego Animadversiones ad finem usque pertexuissem, nisi majorum auctoritas opera mea aliis in negotiis usa esset, utereturque hodie. Hic est status et conditio sociorum, ut et inchoare, et inchoata relinquere pro usu et necessitudine rerum cogamur, ostendantusque ex omni genere studiorum, nobis id maxime studendum, ut obsequi studeamus.

ANNO DOMINI DCXXX GEORGIUS PISIDA DIACONUS CONSTANTINOPOLITANUS. Prodierunt scripta Pisidæ quæ infra recensentur, in Historiæ Byzantine nova Appendice, opera ipsius Piside. Theodosii diaconi et Corippi Africani complectente, Gr. et Lat. oum notis, edita a Petro Franc. Fogginio. Romæ 1777 fol. Pisidæ autem peculiaris editor est Jos. Maria Querci, ut patet ex inscriptione: Georgii Pisidæ de expeditione Heraclii contra Persas acroases tres; ejusdem Bellum Abaricum; ejusdem hymnus acathistus; ejusdem in sanctum Jesu Christi Domini nostri resurrectionem; ejusdem Heracliadis acroases duce; ejusdem Hexaemeron, sive de opere sex dierum; ejusdem de vanitate vitæ; idem contra Severum; ejusdem encomium in Anastasium martyrem; ejusdem Senariorum fragmenta. Quæ omnia versibus descripta ex mss. collegit, emendavit et Latine vertit notisque illustravit Jos. Mar. Querci, Florentinus. - Scripta Pisida historica, id est Expeditio Persica, Bellum Avaricum, et Heraclius, ab Immanuele Bekkero recognita edita sunt in nova recensione Scriptorum Historiæ Byzantina, consilio B. G. Niebubrii C. F. instituta, auctoritate Academiæ litterarum Regiæ Borussicæ continuata. Bonnæ 1837. JOSEPHI MARIE QUERCII FLORENTINI DE GEORGIO PISIDA EJUSQUE SCRIPTIS PRÆFATIO. Georgius, qui postea diaconus Cpolitanus fuit, a Pisidia, quæ erat Asiæ minoris regio inter Lydiam, Phrygiam et Cariam constituta, habuit originem, unde cognomento Pisida dictus est. Plures, nec parvi quidem nominis urbes a veteribus geographis memorantur in Pisidia: sed cum nullibi Georgius patriam prodiderit suam, ab ipsa potius regione Pisida quam aliter ab aliqua civitate nominandus venit: id autem cognominis diversimode scriptum in mss. codicibus invenitur, Πισσίδου, Πισίδου, Πισιδίου, Πησίδου, Insion, saldous, Haldous, ac Stephanus quidem Byzantinus De urbibus eos, qui e Pisidia orti essent, II:σida; et Mordel; appellari ostendit, quod Lucas Holstenius in suis ad eumdem Stephanum castigatio - nibus confirmavit, referens apud Pyrrhum Ligorium exstare nummum, in quo Minerva duos leones tenet, cum epigraphe ¤IZIAAION. In Strabone autem lib. 1, p. 60 etiam Пɩɩôixol, qui e Pisidia essent, denominantur. At a Clemente Alex. tom, 1, p. 61, Cleanthes philosophus Stoicus, quod e Pisidia, ut noster Georgius, esset oriundus, Пtoadeú; appellatur; proinde non recte Sylburgius et Menagius putarunt ibi 'Assɛú; pro ɑdɛú; substitui debere, quamvis certum sit ex Asso Lyciæ urbe ortum esse Cleanthem: maluit emim Clemens eum a provincia¯ Pisadeum quam a patria urbe Asseum vocare. Cæterum una oninium consentiens vox est, Pisidas fuisse quondam Solymos nuncupatos; ac suis quoque temporibus quosdam in Lycia habitasse populos βαρβαρικώτερον Τζελύμους ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων καλουμένους, testatuin, reliquit Eustathius Comment. in Iliad. 11, 876, edit. Polit., p. 802; sed quæ recta esset bujus gentis appellatio, videtur definiisse idem Eustathius in Dionysium Periegetam, v. 858, dicens: Пtowy meblov, οἷς καὶ Σολύμους τινές φασι, λιπαρὸν λέγει.... ἀπὸ Πισίδου δέ τινος ὀνομασθῆναι λέγονται οἱ Πισίδαι δι' ἑνὸς σ ἐκφερόμενοι, καὶ ποτὲ μὲν ἐν συστολῇ, ποτὲ δὲ ἐν ἐκτάσει τὴν ἄρχουσαν. Perperam igitur Geor gium nostrum alii Pisidam, alii Pisidem, Pisidium alii, et ahi Pisidensem vel Pisidiam appellant; nos Pisidam vel Pisidem nominabimus. Vivebat ille clarus circa annum Christi 630, temporibus (p. IV] Sergii patriarchæ et Heraclii imperatoris, cujus rei fidem faciunt indubiam ejus scripta, in quibus laudes in eos usque ad satietatem aggerit. Utriusque plane gratiam iniisse dicendum est eum, qui e Pisidia ortus in magna ecclesia Cpolitana dignitàtes postea consecutus est. Fuit enim in æde sanctæ Sophiæ diaconus, et scevophylax, quibus titulis occurrit insignitus in cod. Vat. 1126. Equidem seio circa hæc tempora elerum Cpolitanum tantum excrevisse, ut Heraclius sua sanctione in Novellis 2, 4, cum diaconos tum alios ordines in immensum auctos, ut jam eis assignatæ σtása; vel sedes vix sufficerent, ad certum numerum redigere decreverit. Quare mirarer minus Georgium Pisidam in ecclesia majori receptum fuisse, si inter diaconos tantummodo fuisset cooptatus. sed cum scevophylax etiam fuerit, majorem plane injicit nobis de se opinionem. Nam axevopúda§, cimeliorum vel vasorum ecclesiæ custos, PATROL. GR. XCII.