PG 96Joannes Euboeensis
John of Euboea
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

Sermon on the Conception of the Most Holy Virgin Mother of GodSermo in Conceptionem sanctissimae Virginis Deiparae

col. 1479–1480page 1 of 15
Sermo in Conceptionem sanctissimæ Virginis Deiparæ
PG 96:1479Η Μακάριοι ὑμεῖς. Ἰωακεὶμ καὶ 'Αννα, ότι ταφές δεισον λογικὸν ἐκυήσατε. Αὐτὴ γὰρ οὐ μόνον ὑπὸ ἀνθρώπων μακαρίζεται, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ᾿Αγγέλων, καὶ τῶν Χερουβὶμ καὶ τῶν Σεραφίμ· αὐτὴ γὰρ τὰς φυτουργὸν τῆς κτίσεως καὶ” τοῦ παραδείσου ἐξ ἀχράντων αὐτῆς λαγόνων ἐκυοφόρησεν. ΙΓ΄. Καὶ ἰδοὺ ῎Αννα ἀκούσασα παρὰ τοῦ Ἀγγέλου τὴν σύλληψιν καὶ γέννησιν τῆς παναμώμου κόρης, Έρξατο μὲν χαίρειν· οὕτω δὲ παρών ἦν ὁ προσδο χώμενος, ἤτοι ὁ ἀγαπητός σύνευνος. Δεξάμενος τοιγαροῦν καὶ ὁ δίκαιος Ἰωακεὶμ τὰ τῆς συλλήψεως τῆς ἐξ ὀσφύος αὐτοῦ εὐαγγέλια, τρ ξατο ἑτοιμάζειν τὰ τῆς χαρᾶς διπλᾶ καὶ τριπλά, καὶ δεκαπλασιάζων ἔχαιρε καὶ ἠγαλλιᾶτο· καὶ δὴ πλη ρύσας πάντα καθὼς ἦν αὐτῷ εἰθισμένο, τε, τὰ δῶρα καὶ τὰς θυσίας προσφέρειν, συνέλαβεν ἡ στείρα· καὶ ἀνέμενον ἀμφότεροι τὸν καρπὸν τῆς γεννήσεως, τὸ τ' ἂν εἴη * τὸ ἀποβησόμενον. Καὶ ἐγγίσαντο; τοῦ καιροῦ τῆς πανσέπτου γεν νήσεως τῆς παναμώμου κόρης καὶ θεοτόπου, ἐπλη ρώθη ὁ προφητικός λόγος, ὃν ἔφησεν Ησαΐας· Εὐα φράνθητι, στείρα ἢ οὐ τίκτουσα. Καὶ ηὐφράνθη, καὶ ἠγαλλιάσατο ή μακαρία "Αννα σφόδρα, καὶ εξω πεν τῇ μαία· Τί ἐγέννησα; καὶ εἶπεν ἡ μαία· θῆλτο Η τῆς κτίσεως και, ἠθισμένον, Α. ἠθισμένω, το Εἴη ἀποβησόμενον ἡ τὸ ἀποκτισόμενον. ΝΟΤΑ. Τὴν ὑπέρτερον οὐ ρανὸν ἀποτικτόμενον δέχεται, τὸν ὑπέρφωτον ὄντως καὶ εὐρυχωρότερον τὸν οὐκ ἄστροις όρωμένοις, ταῖς νοηταῖς δὲ ποικιλλόμενον δαδουχίαις. ('Ο) νέος οὐρανὸς ἐν κοιλίᾳ τῆς ᾿Αννης τεκταίνεται Θεοῦ παντουργοῦ ἐπινεύσει, ἐξ οὗ..... η δὲ ἀναγεννηθῆναι τῆς παιδὸς ἐδεῖτο γεννώσα... καὶ οὐχ ἡ προσευχῆς αὕτη μήτηρ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ προπάτηρ ταύτης ἐδέησεν, ὅσαπερ οἱονεὶ μητρί χρήσασθαι. (πανάμωμος)
col. 1481–1482page 2 of 15
PG 96:1481καὶ εἶπεν 'Αννα- Προσάξω αὐτὴν δῶρον Κυρίῳ τῷ θεῷ. ΙΔ'. Ιδε οὖν σαφῶς λειτουργοῦντας τῇ Τριάδι Μαρίαν, καὶ ᾿Ανναν, καὶ Ἰωακείμ τεχθείσης γὰρ τῆς παιδὸς, καὶ προκοπτούσης ἡλικίᾳ, οὐ προσήγαγον αὐτὴν διετῆ, οὐδὲ πάλιν τετραετῆ, ἀλλὰ τριετή ὡς Τριάδος ἀχωρίστου νύμφην, καὶ παστάδα ἁμίαν τον· καὶ κοινῶς " προσήγαγον αὐτὴν, ὡς μελλούσης αὐτῆς ἀμφότερα εἶναι· καὶ πρῶτον μὲν δῶρον τῷ Θεῷ προσηνέχθη, ἔπειτα δὲ καὶ ναὸς καὶ θρόνος. Προφητικῶς οὖν προσήγαγον τὴν Παρθένον ἐν τῷ ναῷ τοῦ Κυρίου. Ο τοῦ θαύματος! Ὁ ἔμψυχος ναὸς καὶ θρόνος Χερουβικὸς εἰς ναὸν ἐκ λίθων κατεσκευασμένον προσο φέρεται. Πρὸ γὰρ πολλῶν γενεῶν ὁ Δαυτό περὶ αὐτῆς ἐβόα λέγων· "Ακουσον, φησί, Θεοῦ θύγατερ, καὶ ἴδε, καὶ κλῖνον τὸ οὖς σου, καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου· καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου. Καὶ πάλιν· Απενεχθήσονται τῷ βασιλεῖ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς. Πῶς ἀπενεχθήσονται; δηλονότι ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαλλιάσει. Ποία αὐτή, ὦ προ φῆτα; Ἐπειδὴ οὐκ ἔδει τὴν βασιλίδα 70 μόνην εἰς τὸν ναὸν τοῦ βασιλέως ἀπενεχθῆναι, τοῦτο πόῤῥωθεν διὰ Πνεύματος ἀγίου ἀδόμενον εἴρηται. Καὶ πάλιν Αἱ πλησίον αὐτῆς ἀπενεχθήσονταί σοι. Απο ηνέχθησαν τοίνυν το σὺν τῇ ἁγίᾳ Παρθένῳ καὶ ἄλλαι παρθένοι· πρόδηλον ὅτι καὶ αὐταὶ μετέσχον άγια σμοῦ. Τίς γὰρ ἐψιωμένων ο βασιλέα, ή βασιλίδα δε δῶρα καὶ ὀψώνια παρ' αὐτῶν οὐκ ἀμείψεται; Εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι παρθένοι· ἀλλ᾽ ἵνα τὸν λόγον μή μακρύνωμεν, ὀλίγα καὶ περὶ ἐκείνων λαλήσω. αὗταίεἰσιν αἱ τὴν παρθενίαν ὥσπερ θησαυρὸν βασιλικόν φυλάξασαι 88, προσέχουσαι ἑαυταῖς διαπαντός, ἵνα μὴ ταῖς πέντε μωραῖς ὁμοιωθήσονται, ἀλλ' ἀεὶ τὸν βασιλικὸν σηκὸν φυλάττουσαι καὶ μόνῳ τῷ νυμφίῳ αὐτῶν δὲ ἀρέσκουσαι. Αὐτὸς γὰρ ἐνετείλατο λέγων Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. Καὶ πολ λαὶ μὲν διὰ τοῦ μαρτυρίου τὸ μακάριον τέλος ἔσχον ἄλλαι δὲ καὶ δι᾿ ἀσκήσεως καὶ διὰ τῶν σαρκικῶν πειρατηρίων ἐστεφανώθησαν, καὶ ἔτι στεφανοῦνται. νι, πῶς, κοινῶς. βασιλεῖδα. Β. Α. ὁ ψιχεύων, αψικεύων. ὀπαδεύων ὀπαδεύω, ὀψικέλευθος, εψιωμένων έψιάομαι, ἀκολουθέω. βασιλεῖδα. φυλάξαι, Α. φυλάξασαι. οι αὐταῖς. ΝΟΤΑ.
col. 1483–1484page 3 of 15
PG 96:1483ΙΕ'. Διὸ καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει ἀγαλλιᾶσθαι τὰς θυγα τέρας τῆς Ἰουδαίας· περὶ οὖν τῆς παναγίας Μητρὶς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦτο εἴρηται, ὡς μελλούσης αὐτῆς σὺν ταῖς θυγατράσιν τῆς Ἰου δαίας εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων βαδίζειν· οὐδέπω γάρ εἶδον αἱ γυναῖκες κόρην ο ἐν ἁγιάσματι ἀνατραφεῖσαν· καὶ προφητικῶς ὡς παραδόξων πραγμάτων ἐπιτελουμένων, ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες να τῆς Ἰουδαίας ὁρῶσαι τὴν παναγίαν παῖδα Μαρίαν, ὡς ἄσπιλον περιστεράν, εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων βαδίζουσαν, καὶ τοὺς αὐτῆς γονεῖς Ἰωακεὶμ καὶ ῎Ανναν χαρά ἀνεκλαλήτῳ γεραίροντας, καὶ τὸν ἀρχιερέα παρα δόξως στόμα το ανοίγοντα, καὶ εὐλογοῦντα αὐτήν τοὺς δὲ λοιποὺς ἱερεῖς μεγαλοφώνως σὺν τῇ γερουσία καὶ παντὶ τῷ λαῷ βοῶντας, καὶ λέγοντας· Γέ νοιτο, γένοιτο, ἀμήν, γένοιτο. Τούτων οὕτως ἐπι τελουμένων ὡς ἔφην, προφητικῶς ἀγαλλιάσαντο αλ θυγατέρες οι τῆς Ἰουδαίας πάντως μελωδούσει ἐπινικίους ᾠδάς· Σκιρτήσατε, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, οὐ μόνον αἱ τῆς Ἰουδαίας θυγατέρες, ἀλλὰ καὶ πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν· Μαρία γὰρ ἐγεννήθη, καὶ Ενα οὐκέτι αἰσχύνεται. Μαρία τῷ ναῷ προσφέρεται, καὶ νέος ναὸς ἡ νέα κόρη ἀνίσταται θεοδόχος ναός καὶ οὐ μόνον ναὸς, ἀλλὰ καὶ θρόνος χερουβικὸς ἡ ἐπ Δαυΐδ βλαστήσασα ἀναδειχθήσεται καὶ ὁ ναὸς τῶν Ἰουδαίων καταλυθήσεται, καθὼς καὶ ἐν Εὐαγγελίας ἔφη ὁ Κύριος· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν· οὐ μὴ μενῇ κα λίθος ἐπὶ λίθον, ὃς οὐ καταλυθήσεται. Πάντη " γὰρ πάντοτε τὸ τῶν γυναικῶν φύλον, είτε προφη τεύσειεν οι εἴτε βασιλέα εὐφημίσειεν, είτε πάλιν στηλιτεύσειεν καὶ ὀνειδίσειεν, οὐδὲν ἐκζητητέον δε ἐν αὐταῖς ὡς ἀσθενοῦς μέρους ὑπαρχούσαις αὐταῖς. Ιδε μοι γὰρ ἐπὶ Σαούλ τὰς παρθένους τὸν θυμόν τοῦ βασιλέως μὴ δεδιώσας, ἀλλὰ κραζούσας ἐπὶ Σαούλ ἐν χιλιάσι, ἐπὶ δὲ Δαυΐδ ἐν μυριάσι. ο οι 1Ϛ'. Οντως ευφράνθη σε τὸ ὄρος Σιών, καὶ ήγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας. Πότε; φησί. Τότε, νῦν ὅτι ὁ ναὸς τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ ἐν ναῷ προσηνέχθη, ότε παραδόξως κόρη ἀμίαντος * εἰς τὰ Αγια τῶν ἁγίων ὠκυτάτοις ποσί βαδίζουσα σε ανα στρέφεσθαι ἔνθα πορεύεται. Τότε αἱ παρθένοι ἀγαλλιώμενα, ο σὺν ἀγγέλοις τὴν πνευματικὴν εὐωχίαν & κόρην χωρείν. & θυγατέραις. Παραδόξως στόμα παραδόξῳ στόματι. θυγατέραις, μείνη. 8 πάντι. • προφητεύει, προφητέβει. • ἐκζητηταῖον, Α. εκζήτιον. Δεδιώσας δεδειώσας δεδοικυίας δεδινίας... εὐφρανθήτω. * ἀμόλυντος. " Α. βαδίζουσα αναστρέφεσθαι, βαδίζεσθαι ἀναστέφων. οι άγαλλιωμένοι. ΝΟΤΑ. Αγαλλιάσθωσαν αἱ θυγα τέρες τῆς Ἰουδαίας. 8, ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας.
col. 1485–1486page 4 of 15
PG 96:1485ἐπετέλουν. Πῶς; πάντως ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαλ λιάσει ἀχθησόμεναι εἰς ναὸν βασιλέως. Ποῦ καὶ διὰ τί καὶ πρὸς τίνα 8: Δηλονότι πρὸς τὴν ἀμόλυντον, πρὸς τὴν Παρθένου Μαρίαν. Αὐτὴ γάρ ἐστιν ὁ ναὸς τοῦ μεγάλου βασιλέως· ἐπειδὴ ἡμελλεν ἡ βασίλισσα 90 τὰς παρθένους ὡς ἁμιάντους εἰς ναὸν βασιλέως πρὸς τιμὴν καὶ δόξαν αὐτῆς ἀγαγεῖν, διὰ τοῦτο ὁ προφή της ἐβόα λέγων· Ἀπενεχθήσονται αἱ παρθένοι ὀπίσω αὐτῆς. Τότε ἀπηνέχθησαν· ἀλλὰ καὶ πόλιν ἄλλαι παρθένοι ἀπενεχθήσονται, ὅτε ἐξ αὐτῆς ὁ Νυμ οῖος ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ. Ιδετε, ἴδετε, οἱ ἀπόγονοι Ρουβὶμ καὶ υἱοὶ αὐτοῦ, ὅτι ὁ μὲν Ἰωσὴφ ὃν ὑμεῖς ζηλώσαντες ἐν Αἰγύπτῳ ἀπέδοσθε, πρόσκαιρον βασιλείαν λαβὼν οὐκ ἐμνησικάκησεν τὴν τῶν πατέρων ὑμῶν πονηρίαν, ἀλλὰ μᾶλλον τηκομένους " λιμῷ διέθρεψε· ὁ δὲ τῆς δικαιοσύνης ἥλιος ἐξ Ἰούδα ἀνατείλα; βασιλεὺς αἰώνιος, Θεὸς ἐνδοξαζόμενος ἐν βουλῇ ἁγίων, μέγας καὶ φοβερός ἐστιν ἐπὶ πάντας τοὺς περικύκλῳ αὐτοῦ αὐτὸς Κύριος, κραταιὸς καὶ δυνατός, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ· αὐτὸς ὁ Δημιουργὸς ἐκ τῆς παλαιωθείσης γῆς ἐποίησεν οὐρανὸν καινὸν καὶ θρό ναν ἀκατάφλεκτον, καὶ τὸν παλαιωθέντα χοϊκὸν εἰς ἐπουράνιον παστάδα 1 μετέβαλεν. Ασατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν· ᾄσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γῆ ᾄσατε τῷ Κυρίῳ, ευλογήσατε τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ὅτι κόρη παρθένος ναῷ προσφέρεται, ἵνα ὁ τὸν ναὸν ἁγιάζων ἐν αὐτῇ κατοικήσῃ, καὶ κατοικήσας τὴν ταύτης γαστέρα μὴ καταφλέξῃ· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπὶ Μωσέως τῷ πυρὶ τὴν βάτον ἤρδευσεν, οὕτως καὶ ὁ ἐν ταύτῃ κατασκηνώσας Θεὸς σώσει τὸν κόσμον. δ ΙΖ'. Οὗτος ὁ αἶνος καὶ τὰ ᾄσματα τῶν ἀγαλλομένων θυγατέρων τῆς Ἰουδαίας· "Ασατε καὶ ἀγαλ λιᾶσθε, καὶ ψήλατε". Ἰδοὺ γὰρ νενίκηται ὁ τὴν ἡμετέραν φύσιν τυραννήσας διάβολος. Ἰδοὺ θρόνος θαυμαστότερος τοῦ Χερουβικοῦ ἐπὶ γῆς ἑτοιμάζεται, περὶ ἧς γέγραπται· 'Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται. Αὕτη γὰρ θρόνος, καὶ χωρίον, καὶ παστάδα παρὰ τίνι. • βασιλείσσα. • τικομένους. ψάλατε, Δ. ψάλλατε. κατ' ἐξοχὴν σαρκωθείς, ν. φοβερός ἐστιν, ἐστιν τὸ
col. 1487–1488page 5 of 15
PG 96:1487οἰκητήριον τοῦ Ἐμμανουὴλ καὶ παμβασιλέως Χρι. στοῦ. Ἰδοὺ παλάτιον τοῦ ἐπουρανίου βασιλέως έναν χειρῶν ἀνθρώπων * κατασκευάζεται, καὶ τοῦτο τ παλάτιον ἐν Ἐδὲμ κατὰ ἀνατολὰς τὴν πύλην ἔχον καὶ δι' αὐτῆς τῆς πύλης οὐδεὶς εἰσελεύσεται, εἰ μὴ Κύριος ὁ Θεὸς μόνος· καὶ ἔσται ἡ πύλη κεκλεισμένη. Οντως θαυμαστὸν παλάτιον, ὥστε καὶ τὰς Δυνάμεις τῶν οὐρανῶν εἰς αὐτὸ ξενίζεσθαι. Ὑπερβαίνει γὰρ πᾶσαν ἔννοιαν τὸ πρᾶγμα. Τοῦτο γὰρ τὸ ἄνευ τεχν τῶν γηγενῶν ἑτοιμασθὲν παλάτιον, υψηλότερον των οὐρανῶν καὶ πλατύτερον πάσης τῆς κτίσεως άν εδείχθη, καὶ ἐν τούτῳ οὐδεὶς κατώκησεν εἰ μὴ ὁ τεχνί της καὶ Δημιουργὸς καὶ Κτίστης * τῶν οὐρανίων καὶ ἐπιγείων. Καὶ τίς οὗτος ὅτι μόνος ἔκτισεν, καὶ μόνος κατῴκησεν; Οὐδέποτε τοῦτο ἠκούσθη, ὅτι ἡ πύλη τοῦ θαυμαστοῦ οἴκου ἐκείνου οὐδενὶ ἑτέρῳ ἀνοιγήσεται πώποτε 4. Τίς οὗτος ὁ βασιλεύς; οὐκ ἔχει στρατόπεδον, καὶ στρατοπεδάρχας; οὐκ ἔχει δορυφόρου κτίσεως τῶν οὐρανίων καὶ ἐπιγείων. Α. καὶ κτίστης τῶν ἁπάντων τῶν τε ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. ἐφύτευσεν ὁ Θεὸς παράδεισον ἐν Ἐδὲμ κατ᾿ ἀνα Νέος παράδεισος ἡμῖν ή γαστήρ σου ἀληθῶς, ἁγνή, ὡράθη ζωής ξύλον βλαστάνων, καὶ τοὺς θανόντας καρπῷ τοῦ ξύλου, πάλιν πρὸς παράδεισον ζωοποιηθέντας εἰσάγων,
col. 1489–1490page 6 of 15
PG 96:1489τρόμῳ καὶ φόβῳ τὴν λειτουργίαν ἐπιτελοῦντας; οὐκ εἰσὶν αὐτῷ βασιλικοί; ναι, φησί, πᾶσα ἡ κτίσις αὐτοῦ ἐστιν· Χίλιαι χιλιάδες ἐν οὐρανοῖς αὐτῷ παρίστανται, καὶ μύριαι μυριάδες • λειτουργοῦσιν αὐτῷ. ΙΗ'. Ταῦτα οὕτως ἔχει τὸν τρόπον τῆς Θεοτόκου Μαρίας αναστρεφομένης εἰς τὰ Αγία τῶν ἁγίων αὐτὴν δὲ πάσης δικαιοσύνης ἀνωτέραν δειχθῆναι. Ο τῆς Ἰουδαίων πωρώσεως *! ὢ τῆς ἐκείνων ἀνοίας! Ὢ τῆς αἱρετικῶν βλασφημίας, ὦ τῆς ἐσχο τισμένης αὐτῶν καρδίας. Οὐδὲν γὰρ οἱ ἔξιδι καὶ ζήλῳ προσκρούοντες, ὡς χύτρα λέβητι, ἥττω τοῦ φρονήματος τῶν Ἰουδαίων εἰσίν. Αὐτοὶ γὰρ προσο κρούονται, καὶ αὐτοὶ συντρίβονται. Η οὐκ ἦσαν 10 οἱ προφῆται ἐξ αὐτῶν; Νῦν δὲ τοὺς ὁμοφύλους προ φήτας ὁμολογοῦσιν, τοῖς δὲ λόγοις αὐτῶν οὐ πείθονται. Ποῦ οὖν εἶδεν εἰς πάσας γενεὰς κόρην " εἰς τὰ Αγια τῶν ἁγίων ἀνατραφεῖσαν, ἢ πάλιν παρθένον μετὰ τόχον; Οὐχὶ αὐτοί, ὅτε ἀρχιερεὺς ὁ Κύριος ἐγένετο, ἰδίαις χερσὶν ἐξ αὐτῶν τινες γράφοντες ὡμολόγησαν 19 Παρθένον τὴν ἁγίαν Μαρίαν; ψηφισάντων γάρ τινων τὸν Κύριον ἐξ αὐτῶν εἰς ἀρχιερέα, ἵνα πληρωθῇ ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος· Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ· ὅτι ὁ σοφίᾳ παρὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἦν προκόψας καὶ 18 ἐκ φυλῆς βασιλικῆς, καὶ ἀρχιερατικῆς ἦν Μαρία ἡ ἁγία Θεοτόκος· κατὰ τὸ εἰθισμένον " οὖν αὐτοῖς ἐποίησαν. Τῶν γὰρ προβαινόντων ἱερέων ἐξεζήτουν τὸν πατέρα, καὶ τὴν μητέρα, καὶ ἔγραφον τὰ ὀνόματα αὐτῶν εἰς τὴν 18 ψήφον τῆς ἱερωσύνης καὶ ἐπηρώτησαν 10 τὴν ἁγίαν 47 Παρθένον λέγοντες Υἱός σου ἐστιν ὁ Ἰησοῦς; Ἡ δὲ ἔφησεν· Ναί. Οἱ δὲ εἶπον· Καὶ τίς ἐστιν ὁ πατὴρ αὐτοῦ; Ἡ δὲ παν άμωμος ἀπεκρίθη· Πατέρα μὲν ἐπὶ γῆς οὐκ ἔχει ἐγὼ δὲ ἐγέννησα αὐτὸν ὡς οἶδεν αὐτός. Πατήρ γὰρ αὐτοῦ ὁ Θεός ἐστιν. Οἱ δὲ εἶπον· καὶ γράφωμεν αὐτὸν εἰς τὴν γραφὴν τοῦ τόμου υἱὸν 16 τοῦ Θεοῦ; Ἡ δὲ εἶπεν· Γράψατε. Καὶ ἔγραψαν εἰς τὸν τόμον οὕτως Ἰησοῦς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ υἱὸς Μαρίας τῇ ἄνωθεν ψήφῳ εἰς τὸν αἰῶνα ἱερεύσεται 10· καὶ ἐπληρώθη τὸ γεγραμμένον ὡς ἀνωτέρω δεδήλωται· Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ. Μετὰ γὰρ τοῦ ὑποστρέψαι τὸν Κύριον ἐκ τῆς ἐρήμου, ἦλθεν εἰς Ναζαρέτ, οὗ ἦν ἀνατεθραμμένος· καὶ εἰσῆλθεν κατὰ τὸ εἰωθὸς τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Σαββάτου εἰς τὴν συναγωγὴν, καὶ ἀνέστη ἀναγνῶναι καὶ ἐπεδόθη αὐτῷ βιβλίον Ἡσαΐου τοῦ προφήτου, καὶ ἀνοίξας η Ο τῶν ἀγγέλων. * τῶν ἀρχαγγέλων. • πορθώσεως, Α. πωρ φώσεως. 10 εξ οὐκ εἶσαν. • κόριν. το ὁμολόγησαν. και, καὶ ἀρχιερατικῆς, ἠθισμένον. Α. τόν. επερώτησαν, Α. ἐπιρώτισαν. παναγίαν. υἱόν, υἱῶν. ιερεύσεται, ἱερώσεται ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα ἔσται,
col. 1491–1492page 7 of 15
PG 96:1491. η τὸ βιβλίον εὗρεν τὸν τόπον οὗ ἦν γεγραμμένον Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ είνεκεν έχρισέν με Καὶ τὰ ἑξῆς. ο Ὁ τόμος οὖν οὗτος ἐστὶ πεφυλαγμένος παρ' αὐτά; μέχρι τῆς σήμερον· καὶ αὐτὸς ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτῷ παρουσίᾳ ὁ τόμος αναγνωσθήσεται εἰς ἔλεγχον τῶν Ἰουδαίων. Προφῆται γὰρ αὐτοὺς οὐκ ἔπεισαν, οὐδὲ αὐτ τοῦ τοῦ Κυρίου ὑπήκουσαν· ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῶν τῶν Γραφών τῶν γραφέντων ὑπὸ τῶν χειρῶν τῶν ἱερέων αὐτῶν ἐλεγχθήσονται. Αὐτοὶ γὰρ ἀεὶ πλανῶντες καὶ πλανώμενοι τὴν μὲν ἀλήθειαν πλάνον ἔκραξον εἶναι, τὸν δὲ πλάνον ἀπεκδέχονται, μεθ' οὗ καὶ ἀπελεύσονται εἰς κα λασιν αιώνιον. Εἶπεν γὰρ πρὸς αὐτοὺς ὁ Κύριος Ἐγὼ ἐλήλυθα ο ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου, καὶ οὐ λαμβάνετέ με, ἐὰν δὲ ἔλθῃ ἄλλος ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λήψεσθε. 10. Αλλ' ἐρεῖς μοι, ὦ Ἰουδαῖε, πῶς υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸς ἄνθρωπός ἐστιν; "Ακουσον. Επειδήπερ τὰ ἄνθρωπον ὁ Θεὸς ἔπλασεν κατ' εἰκόνα αὑτοῦ καὶ ὁμοίωσιν, τοῦτον δόλῳ τροπωσάμενος 33 ὁ διάβολ θανάτῳ ὑπέθηκε. Τούτου ἕνεκεν πρῶτον μὲν προτί τας ἀπέστειλεν προκηρύττοντας τὴν αὐτοῦ παρο σίαν. Καὶ ὅτε ἦλθεν τὸ πλήρωμα τῶν καιρῶν, ἀπέστειλε τὸν υἱὸν αὐτοῦ τὸν Μονογενῆ καὶ ἀγα πητόν· καὶ περιεβάλετο την σάρκα τὴν τοῦ ᾿Αδάμ, ἵνα διὰ τῆς σαρκὸς τροπώσηται " τὸν τὴν φύσιν τῇ θελήσει τῆς σαρκὸς τυραννήσαντα, καὶ νεκρώσῃ τὸν ἀνθρωποκτόνον διάβολον. Ως 3 γὰρ βασιλεὺς ἀποστείλας εἰς χώραν, ἢ εἰς πόλιν, καὶ μὴ δυνηθέντων τῶν ἀποστελλομένων τὸν ἐχθρὸν χειρώσασθαι, αὐτὸς τὸ σχῆμα τὸ τῆς χώρα; ἐκείνης ἀναλαβὼν, πορεύεται ἀνελεῖν τὸν ἐχθρῶν· ὁ δὲ ἐχθρὸς προσδοκῶν ὅτι καὶ τούτου κατισχύσει, ἐπι δραμὼν ἐπὶ τὸν ἰσχυρότερον αλωθήσεται· οὕτως εἶν ὁ πάλαι τραχηλιάτας, καὶ καυχησάμενος τιθεῖν τὸν θρόνον ἀνὰ μέσον τοῦ οὐρανοῦ, καταλιμπάνειν σε τὴν κόσμον, ὡς ᾤετο. Οὕτως γὰρ εἶπεν ὁ ἀναιδὴς ὁ ἐπ τοῦ οὐρανοῦ πεσὼν ὡς ἀστραπὴ, ὅτι τοῦτο ποιήσας ἔσομαι ὅμοιος τῷ 'Υψίστῳ. Ενεκαυχάτο γάρ, ὡς ᾤετο, ὡς δυνατός. Ἵνα οὖν νεκρὰ δείξῃ τε τὰ ἐλέθρια αὐτοῦ τεχνάσματα ὁ Σωτὴρ, καὶ ἵνα δελεάσῃ, " αὐτὸν ὥσπερ δράκοντα αἱμοβόρον, τῷθεϊκῷ ἀγκίστρῳ, και ταβάλλει 28 τὰ γὰρ αὐτοῦ μηχανήματα 19 ἡ τοῦ Θεοῦ βουλὴ ὥσπερ ἱστὸν ἀράχνης διέσπασεν. χιν, Α. ἔχρησεν. ἐλύλυθα. Α. λήψεσθαι. 9 τροποσάμενος. • τροπόσηται. πᾶς, ὡς. δείξει, Α. δείξη. δελεάσας. καταβαλεῖ • μηχανίματα. ΝΟΤΑ. τοῦτ' ἔστιν ἀγρευθήσεται, οὕτως 16 καταβάλλει 111, 39): "Πέδη σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς
col. 1493–1494page 8 of 15
PG 96:1493Τὸν γὰρ δόλον αὐτοῦ γινώσκων ὁ Δαυΐδ, νύκτωρ τε καὶ μεθ' ἡμέραν οὐκ ἐπαύετο δυσωπῶν ὡς ἐκ προσώπου 80 πάντων, δεήσεις καὶ ἱκεσίας προσφέρων τῷ Θεῷ καὶ λέγων· Κύριε, κλίνον οὐρανούς σου καὶ κατάβηθι· καὶ πάλιν· Κύριε, ἐξέγειρον την δυναστείαν σου καὶ ἐλθὲ εἰς τὸ σῶσαι ἡμᾶς· καὶ πάλιν· Κύριε, τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου μὴ παρ ίδης. Κ'. Τῇ βουλήσει οὖν αὐτοῦ τῇ εἰς τὸν αἰῶνα με νούσῃ, καὶ τοῖς λογισμοῖς τῆς καρδίας αὐτοῦ τοῖς εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν, οὐκ ἐπελάθετο τῶν πενήτων αὐτοῦ, ἀλλ' ἐμνήσθη τῶν οἰκτιρμῶν 13 αὐτοῦ, καὶ τοῦ ἐλέους αὐτοῦ τοῦ ἀπὸ τῶν αἰώνων καὶ ἐξελέξατο τὴν φυλὴν Ἰούδα, ἵνα ἀναστήσῃ τὸν θρόνον Δαυΐδ τοῦ δούλου αὐτοῦ. Πρὸ γὰρ διαθή της νόμου καὶ κηρύγματος προφητῶν, τὸν Ἰωσὴφ ὁ Ἰούδας ἐκ πικροῦ θανάτου ἐλυτρώσατο καὶ ἀντ άμειψιν τοῦ ἀγαθοῦ μυριονταπλασίονα ἐκομίσατο· ἵνα ἐκ σπέρματος αὐτοῦ, οἱ πεφυτευμένοι ἐν οἴκῳ Κυ ρίου ἐν ταῖς αὐλαῖς τοῦ Θεοῦ, τὴν πανύμνητον Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Μαρίαν Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννα ἐξανθήσουσι· εὐφράνθητε οὖν Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννα ἐν τῷ Κυρίῳ, καὶ ἐξομολογεῖσθε 3 τῇ μνήμῃ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ. "Ηκουσε γὰρ καὶ εὐφράνθη Σιών, καὶ ἠγαλλιάσαντο αἱ θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας ὑπερίσχυσεν γὰρ τὰς ἕνδεκα φυλὰς ὁ Ἰούδας ε, καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν εὐλογημένος, ὡς ὁ βλαστήσας τὴν σωτηρίαν ἡμῶν. Α' γὰρ τῶν λοιπῶν προσωνυ μίαι εἰς τὸν Ἰούδαν μετήλθοσαν 88· οὐ γὰρ καλοῦνται ἑτέρας φυλῆς ἡ Ῥουβιαμίται, ἢ Βενιαμῖται, ἢ Ισα χαρῖται, ἢ Ζωβουλονῖται, ἢ εἰς ἑτέραν φυλήν, ἀλλ' Ἰουδαῖοι. Ω ἔθνους πονηροῦ! Ὢ γενεά σκολιά, καὶ διεστραμμένη! " πωρώσεως, καὶ καρδιῶν καλύμα ματι περικειμένων! Πασῶν τῶν φυλῶν αὐτῶν τὰ ὀνόματα εἰς τὸν Ἰούδα μετῆλθεν, καὶ πάντες οἱ Ιου δαῖοι λέγονται, καὶ εἰς τὸν ἐξ Ἰούδα ἀνατείλαντα Κύριον 10 οὐκ ἐπίστευσαν. Καὶ μαρτυρεῖ " τῷ λόγῳ 80 Δ. ἐκ προσώπου, ἐκ προσώπῳ. & οὐρανούς σου οὖν οὕς οἰκτιρμῶν. ἐξομολογεῖσθαι. • υπερίσχυσεν γὰρ τὰς ἕνδεκα φυλὰς ὁ Ἰούδας, Α. ὁμοιοτελεύτοῖς Ἰουδαίας Ιούδας. μετηλθώσαν, μετήλθοσαν, μετῆλθον. και Α. καὶ μαρτυρεῖ μοι τῷ λόγω τῷ λόγῳ) αὐτὸς ὁ Σωτὴρ καὶ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς λέγων. ΝΟΤΑ. πρυτανεύσαντος, καὶ τὴν σαλευομένην κραταιώσαν τος θάλατταν, καὶ τῶν ἐν αὐτῇ δρακόντων τὰς κεφα λας καταθλάσαντος, καὶ ἀγκιστρωτον πολυκέφαλον ἄξαντος δράκοντα..... ἤδη δὲ πάλιν περιθέντος Χρι στοῦ φορβεὰν ἐπὶ ῥῖνα τοῦ δράκοντος, καὶ κρίκον τοῖς μυκτήρσι προσδήσαντος, καὶ τὰ χείλη ψελλίω τρυπήσαντος, είληφότος τε αὐτὸν τὸν ἀποστάτην καὶ φυγάδα δοῦλον γενόμενον, καὶ δεδεμένον ἡμῖν ὥσπερ στρουθίον παιδίῳ λαῷ τῷ τοῦ Χριστοῦ νηπιάζοντι νείμαντος. αὐτοῦ,
col. 1495–1496page 9 of 15
PG 96:1495ἡ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ λέγων· "Οτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστίν· ὃς εἰμὶ ἐγὼ αὐτὸς ὁ λαλῶν σα, ὁ Κύριος πρὸς τὴν Σαμαρείτιδά φησι ταῦτα. ΚΑ'. Καιρός λοιπὸν ἀπάρξασθαι τῆς χαρμοσύνης καὶ συγχαίρειν πᾶσι τοῖς δικαίοις ἀπὸ 'Αδὰμ καὶ ν μέχρι Ζαχαρίου, ὃν ἐφόνευσαν μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου. Διὰ οὖν τὴν θεομήτορα Μαρίαν εὐφράνθητι 'Αδάμ, ὅτι διὰ γυναικὸς ἠπατήθης ὑπὸ τοῦ όφεως, καὶ διὰ γυναικὸς πατήσεις αὐτόν. Ηκει γὰρ ὁ καιρὸς, ένα ὅθεν τὸ ὅπλον ἐχρήσατο ὁ ἐχθρὸς, ἐξ αὐτῆς τῆς φύσεως τὰ βέλη τοῦ δυνατοῦ τὰ ἠκονημένα ἔλθῃ. Ξύλον γὰρ καὶ γυνὴ ἐγένοντο ἀφορμὴ τῆς ἐξορίας σου ἐν παραδείσῳ, νῦν δὲ γυνὴ καὶ ξύλον γίνεται σα ἀνάκλησις. Γυνὴ μὲν χειρὶ Θεοῦ οἰκοδομηθεῖσα ἐπέ τησέν σε· γυνὴ δὲ ἐξ ὀσφύος Ἰωακεὶμ, καὶ γαστρός *Αννης κυφορηθεῖσα, ἄνευ σποράς γεννήσει τὴν νικητὴν τοῦ θανάτου, καὶ καθαιρέτην τοῦ ὑμᾶς αἰχμαλωτίσαντος. Καὶ ξύλον μὲν καλὸν εἰς βρῶσιν, καὶ ἀρεστὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ ὡραῖον τοῦ κατα νοῆσαι, θάνατον ὑμῖν ἐπήγαγεν ξύλον δὲ ξηρὸν καὶ ἄκαρπον τὸν μὲν δράκοντα ἀνελεῖ, πᾶσι δὲ τοῖς γης γενέσι το πρόξενον ζωῆς αἰωνίου γενήσεται. Αγάλλου καὶ σὺ μῆτερ μητέρων Εὔα, ὅτι τὰ τέκνα σου οὐκέτι εἰς φθοράν, ἀλλ' ἐν ἀφθαρσίᾳ ἔσονται " 1 *Αβελ καὶ Σηθ καὶ ὑμεῖς ὑμνήσατε, ὅτι ἑτοιμάζει δ Ύψιστος σκήνωμα αὐτοῦ, καὶ ἔρχεται εὐλογῆσαι τὴν γῆν, ἣν κατηράσατο. Καὶ σὺ Νῶς εὐχαρίστησον ὅτι ἔρχεται Κύριος· ἐπισυνάγαγε τὰ τέκνα σου τὰ διεσκορπισμένα να προσκυνήσωσιν 44 τὸν διασώσαντα ὑμᾶς ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ. Θεὸς γὰρ ἐκδικήσεων, Κύριος ἐπὶ γῆς παραγίνεται τὸν ᾿Αδάμ καινουργῆσαι 48, τοῦτον ἐνδυσάμενος, καὶ πάντας τοὺς δεσμίους ἐκ τοῦ ᾅδου ἀναγαγεῖν “. ᾿Αβραάμ, καὶ Ἰσαάκ, καὶ Ἰακὼβ σὺν τῷ νομοθέτη Μωϋσῃ καὶ πᾶσι τοῖς προ φήταις, ἀμφότεροι γεραίροντες, τὰς βίβλους ὑμῶν ἀναπτύξαντες, ὅτι ἡ προσδοκία ὑμῶν πάρεστι. Ταῦτα εἰσι τὰ σκιρτήματα τῶν θυγατέρων τῆς Ἰουδαίας, ὅτι προσήνεγκαν οἱ δίκαιοι Ἰωακεὶμ καὶ *Αννα τὴν πανάμωμον Θεοτόκον εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων· Εὐφράνθη γὰρ ὄρος Σιών, καὶ ἠγαλλιά λέγων. γηγενεῦσι, Α. γηγενέσιν. ἄγαλου καὶ σὺ μήτερ μιτέρων ἐδα· ὅτι τὰ τέκνα σου οὐκέτι εἰς φθοράν, ἀλλ' ἐν ἀφθαρσίᾳ ἔσονται. προσκυνήσουσιν, Α. προσκυνήσωσιν. Καινουργῆσαι κενουργῆσαι. σε Αναγαγεῖν μένει ἀναγαγεῖ, ΝΟΤΑ. 1, », ὡραῖον τοῦ κατανοῆσαι, ΠΙ ΤΟΠΟΥ
col. 1497–1498page 10 of 15
PG 96:1497καντο θυγατέρες τῆς Ἰουδαίας ἕνεκα τῶν κριμά των σου, Κύριε. Οὐδὲν γὰρ εἶχον εἰπεῖν ἑτέρων ή αἰσχρολογιῶν αἱ παρθένοι αἱ συναπελθοῦσαι 4 μετά τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας τῆς Θεοτόκου, ἀλλ᾽ μόνον πνευματικά, καὶ Θεῷ ἀρέσκοντα, ἅπερ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐδωρήσατο τὸ Πνεῦμα ἅγιον. Τί γὰρ ἦν αὐταῖς σε ἑτέρων σ' ῥημάτων χρεία, ἀλλ᾽ ἢ πάντως τὴν βασιλίδα πρεπόντως ἂν εὐφημῆσαι καὶ τῷ ἐξ αὐτῆς μέλλοντι ἀσπόρως τίκτεσθαι βασιλεῖ τῶν αἰώνων ἐπινικίους ὕμνους καὶ ἀναφωνεῖν, καὶ ᾄδειν, καθὼς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐδίδου ἀποφθέγγεσθαι αὐταῖς; ΚΒ'. Εορτάσωμεν καὶ ἡμεῖς ἅπαντες, ἀγαπητοί, τὰς τῆς Θεοτόκου Μαρίας πανηγύρεις, πνευματ τικῶς εὐφραινόμενοι, καὶ κατανοοῦντες τὸ τοῦ προ φήτου λόγιον· Εόρταζε γάρ, φησὶν, Ἰούδα, τὰς ἑορτάς σου· ἀνέβη γὰρ ὁ ἐμφυσῶν εἰς τὸ πρόσ ωπόν σου, καὶ ἐξαιρούμενός σε ἐκ θλίψεων. Αὐτὴ γὰρ ἐ ἐξ Ιούδα, καὶ ὁ Κύριος ἐξ αὐτῆς τὸ κατὰ σάρκα. Δεῖ οὖν ἐν ταῖς θείαις και μεγάλαις ἑορταῖς καὶ τὰς τῆς Θεοτόκου τῆς ἐλπίδος ἡμῶν πανηγυρίζειν. Ἐκτὸς οὖν τοῦ πληρώματος τῶν δέκα ἑορτῶν πανηγυρίζομεν καὶ τὴν ζωηφόρον αὐτῆς κοίμησιν. Αὐτὴ μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. καὶ τὴν τοῦ παναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος ἐπὶ τοὺς μακαρίους ἀποστόλους κάθοδον, τὴν καὶ ἐσχάτην και μεγάλην ὀνομαζομένην ἑορτήν, πλήρωμα τῆς χρηστότητος ἐν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν οἰκονομίας, καὶ πάσης ὕστερον τὴν πάνσεπτον αὐτῆς κοίμησιν πανηγυρίζομεν. Τὰς δὲ ἀνωτέρω, καὶ προμνημονευομένας κατὰ τὸν Δεκάλογον τῆς τε Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης. Τρεῖς γὰρ διαδοχαί εἰσι τῶν δέκα 50 λόγων, ὥσπερ οι ἐδιδάχθημεν ὑπὸ τῆς παναγίας, ὁμοουσίου, καὶ ζωοποιοῦ, καὶ προσκυνητῆς Τριάδος. Η πρώτη εκ τοῦ νόμου· 'Αγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ μετέπειτα ἐν τῇ Νέᾳ οἱ μαχα οὐδὲν γὰρ εἶχον εἰπεῖν ἕτερον ἡ αἰσχρολογίαν, αἱ συναπελθοῦσαι... καὶ γὰρ εἶχον εἰπεῖν ἑτέρων αἰσχρολογιῶν αἱ παρθένοι· καὶ συναπελθού σαι.. αὐτή, αὐτοῖς. αὐταῖς, αὐτοῖς. Ετέρων, Γάρ οὖν. χριστότητος. το δωδέκα οι ἅπερ, Α. ὥσπερ. δώδεκα δέκα, Α. Δή δεῖ οὖν ἐν ταῖς θείαις καὶ μεγάλαις ἑορταῖς καὶ τὰς τῆς παν αγίας καὶ πανυμνήτου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, πανηγυρίζειν· αὐτὴ γάρ ἐστιν ἡ σωτηρία ἡμῶν καὶ ἀντίληψις ὡς γεννήσασα τὸν Κύριον καὶ ποιητὴν τοῦ παντός. Α. δικαιοσύνης, πάσης οικονομίας,
col. 1499–1500page 11 of 15
PG 96:1499ρισμοὶ καὶ αὐτοὶ σε δέκα· ὁμοίως καὶ τὸ Πάτερ ἡμῶν, δέκα λόγοι εἰσίν. Ταύτας οὖν ἐς τὰς δέκα πανηγύρεις γεραίροντες ἑορτάζομεν ΚΓ'. Τὴν μὲν πρώτην, εἰ καὶ μὴ παρὰ τοῖς πᾶσιν γνωρίζεται, ἐν ᾗ ἐδέξαντο οἱ μακάριοι Ἰωακεὶμ καὶ *Αννα τὰ εὐαγγέλια τῆς γεννήσεως τῆς ἀειπαρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας τῇ ἐννάτῃ τοῦ Δεκεμβρίου μηνός. Σημειοῦ νουνεχῶς, ἀγαπητέ, ὅτι οὐκ ἄσπονδον, οὐδὲ ἀνωφελὲς τὸ παρ' ἡμῖν γραφῇ παραδιδόμενον. Εἰ γὰρ καὶ ἐγκαινισμοὶ ἐκκλησιῶν ἐπαξίως ἐπιτελοῦνται, πόσῳ μᾶλλον ἡμεῖς ὀφείλομεν μυριονταπλα σίονα μετά σπουδής, εὐλαβείας τε καὶ φόβου Θεού ἐπιτελεῖν τὴν πανήγυριν ταύτην; ἐν ᾗ οὐκ ἐκ λίθων ο θεμέλιος ἐτέθη, οὐδὲ ἐκ χειρῶν ἀνθρώπων τι ὁ ναὸς τοῦ Θεοῦ ᾠκοδομήθη, τουτέστιν, ἐν κοιλίᾳ συνελήφθη ἡ ἁγία Μαρία ἡ Θεοτόκος, ἀλλ᾽ εὐδοκίᾳ το Πατρὸς καὶ συνεργίᾳ τοῦ Παναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος, Χριστὸς ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ λίθος ὁ ἀκρογωνιαίος, αὐτὸς ᾠκοδόμησεν, καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῇ κατεσκήνωσεν, ἵνα νόμον καὶ προφήτας πληρώσῃ, ἐλθὼν εἰς τὸ σῶσαι ἡμᾶς κ. Αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ ἡ τιμὴ, καὶ ἡ προσκύνησις σὺν τῷ ἀνάρχῳ Πατρὶ, καὶ τῷ παν αγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. σε: δέκα ὁμοίως· καὶ τὸν Πάτερ. οὖν δέ ἀνθρώπων, ἀνθρωπίνων. εὐδοκία.: ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός Α. δέκα· ὁμοίως καὶ τὸ. ἀλλ᾽ εὐδοκίᾳ, Δ. καὶ σου, Κύριε ΝΟΤ.Ε. 14): Εντολαὶ δὲ δέκα θεόγραπτοι ταῖς πλαξὶν τῆς Διαθήκης ἐνήστραπτον· δέκα δὲ καὶ ὁ Κύριος τὰ τῆς εὐχῆς παραδέδωκε ῥήματα

Sermon on the Holy Innocents and RachelSermo in SS. Innocentes et in Rachel

col. 1501–1502page 12 of 15
PG 96:1501ΙΩΑΝΝΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΑ ΑΓΙΑ ΝΗΠΙΑ ΤΑ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΑΝΑΙΡΕΘΕΝΤΑ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΡΑΧΙΑ. α'. 21 6.] Πάλιν ὁ τάλας ἐγὼ τὸν νοῦν ἐπὶ τὴν Βηθλεὲμ ἐκπετάσαι βούλομαι, καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἐπὶ Ηρώδου τοῦ παιδοκτόνου παρανόμως έκτε λεσθέντα τῇ ἐννοίᾳ τῆς θεωρίας στηλιτεύσομαι δόγ ματα. Φόβου γὰρ καὶ δακρύων ή τοιαύτη ἔρευνα γέμει· οὐχ ἡμετέρῳ φόβῳ, ἀλλὰ τῶν τότε μητέρων, τῶν μακαρίων ἐκείνων παίδων, ὧν ὁ Ἡρώδης ζητῶν τὸν γεννηθέντα βασιλέα, τοὺς μηδὲν ἠδικηκότας παῖδας, ἄωρος ἀδίκως δρεπάνη ἐξεθέρησεν. Τοῦτο γάρ μου τὸν νοῦν προετρέψατο, καὶ ὡς ἐν ὀφθαλμοῖς ἀρτίως ὁρῶ τὸν παράνομον Ηρώδην μεμηνύτα καὶ σκυθρωπὸν, ἐπὶ τοῦ ἀδίκου αὐτοῦ θρόνου καθεζόμενον, καὶ πλείονος ξίφους τὴν τούτου καρδίαν ήχο νημένην, καὶ πρὸς ἀνταρσίαν εὐτρεπιζόμενον τοῦ Βα σιλέως τῶν βασιλευόντων καὶ Κυρίου τῶν κυριευόν των, δι' οὗ βασιλεῖς βασιλεύουσιν, καὶ τύραννοι κρατοῦσι γῆς. Ἡ διαβολὴ γὰρ τῶν παρανόμων Ιου δαίων, καὶ ὁ θυμὸς τοῦ ἐχθίστου καὶ ἀποστάτου Ἡρώδου, οὐ μόνον τὴν Βηθλεέμ, ἀλλὰ καὶ τὴν Ιε ρουσαλὴμ ἐμόχλευσεν. Οτι οὖν ἡ δείλαιος ἐκεῖνος ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν σοφῶν Μάγων, ιλιγγια και ἀλλοιοῦται, ταράττεται τῇ μορφῇ, καὶ τῇ καρδίᾳ δειλιᾷ· ῥητορεύει πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς, καὶ φρατρι άζει μετὰ τῶν Φαρισαίων· νόμον ἀναγινώσκεσθαι ἐπιτρέπει, καὶ προφήτας ἑρμηνεύεσθαι προστάττει. "Αφρων, καὶ κακοῦργε, καὶ ῥᾳδιουργέ, εἰ νόμος καὶ προφῆται τὸν γεννηθέντα Βασιλέα ἄνωθεν ἔρχεσθαι προεκήρυξαν, σὺ τί μάτην ταράττῃ; Ταράττη μὲν, οὐκ ἰσχύεις δέ. Ταράττῃ, ἀλλ᾽ εἰς ἑαυτὸν συντριβή σεις. Οὐκ ἤκουσας ἐν τῇ βίβλῳ τῶν Ψαλμῶν, ὅτι ο μάτην ταράσσεται πᾶς ἄνθρωπος ζῶν; Καὶ τί τούτου ματαιότερον ἔτι διώκεις τὸν ἀκατάληπτον; Ανομε καὶ παράφρων, εἰ καὶ τοὺς παῖδας ἐκκόψεις, τὸν Βασιλέα οὐ καταλήψῃ. Εἰ ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται ἐν Βηθλεὲμ Βασιλέα ἀθάνατον γεννᾶσθαι χρηματ τίζουσιν, σὺ τοὺς ἀνευθύνους παῖδας τί ἀνελεῖς; Καὶ ἡ μὲν σὴ διάνοια προγέγραπται διὰ τοῦ προφήτου Ἱερεμίου λέγοντος· Φωνὴ ἐν Ραμᾷ ἠκούσθη, θρῆνος, καὶ κλαυθμὸς, καὶ ὀδυρμός πολύς· Ραχήλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρ ρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσίν. Μὴ ἐὰν ἀποκτείνη τοὺς παῖδας ὁ Βασιλεὺς στρατόπεδον οὐχ ἕξει; Η ἐν τῇ παρανόμῳ σου καρδίᾳ λεγίζεις, ὅτι πάντως ἐκ τῶν ἀποκτεινομένων παίδων εἷς ἐστιν ὁ Βασιλεύς; Εἰ παντὸς τοῦ κόσμου τοὺς παῖδας ἀποκτείνεις, τοῦ Ο Ο
col. 1503–1504page 13 of 15
PG 96:1503τεχθέντος Βασιλέως ἡ βασιλεία τέλος οὐκ ἔχει. Ο τῆς ἀνοίας! ὦ παραδίκου βασιλέως ἀνήσεως κρίσις ὦ παρανομία βασιλέως! παρ' οὗ ἔμελλον ἀδικούμενοι κρίσιν δικαίαν λαμβάνειν, τυραννούμενοι που ἀπελεύσονται; β'. ΤΟ Βηθλεὲμ ἁγία, ὅτι οὐ μόνον ὑπὸ τοῦ τεχθέντος Βασιλέως ἡγιάσθης, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ αἷμα τος τῶν ἀδίκως ἐκκοπέντων παίδων, διπλοῦν τὸν ἁγιασμὸν ἐκομίσω· κατανοῷ γὰρ τὸν Ηρώδην, τὰ στρατεύματα αποστέλλοντα, τοὺς στρατοπαιδάρχες μηχανωμένους μή πως πώποτε παῖς ἀποκρυβῇ αὐτοὺς, τὰς μητέρας ἐκδεχομένας θεωρῆσαι τῶν νηπίων τὸν ἔχθιστον θάνατον, πύλας τῶν πόλεων αποκλειομένας, τὰς κώμας ὑπὸ τῶν στρατευμάτων κυκλουμένας, τὰς δὲ ἐξόδους τῶν πλατειῶν φρουρουμένας, τους στρατιώτας ξιφήρεις ὥσπερ κύνας λυττῶντας καὶ περιτρέχοντας, ιδιώτας εναποκλείστους γενομένους, ; καὶ ἑκάστους αὐτῶν ἐπερωτωμένους περὶ τῶν τόπων ὅπου ἦσαν, τίς καὶ ποῦ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις παῖδα ἐγέννησε, τοὺς γονεῖς ἀπογραφομένους, με πως ἄῤῥεν ἀποκρυβῇ ἐξ ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Ἐξῆλθεν γὰρ ὥσπερ ἀετὸς ἐπὶ βορὰν πτώματος, όπως τε μή ἀποκρυβῇ ἐξ ὀφθαλμῶν ἄῤῥεν. Καὶ οἱ μὲν πατέρες τὸν φόβον τοῦ βασιλέως δεδιότες, ὥσπερ ἐξ οίνου ἐκ παντὸς τρόμου μεμεθυσμένοι, οὐκ ᾔδεισαν τὸ τί διαπράξονται· αἱ δὲ μητέρες λαβοῦσαι ἑκάστη τὸ ἴδιον νήπιον, τὸν θυμὸν τοῦ παρανόμου βασιλέως ἀποδράσαι ἔσπευδον· καὶ πολλαὶ μὲν ἐξ αὐτῶν, ὥσπερ στρουθίον ἀπὸ ἑνὸς παιδὸς ἐν ταῖς ἀγκάλαις κατέχουσαι, ἄλλαι δὲ καὶ ἀπὸ δύο, ὥσπερ ἀρνία ἀποδυρώμενα καὶ κλαυθμυρίζοντα, βαστάζουσαι ἀποτρέχειν ἔσπευδον καὶ ὁρῶσαι τὰ ξίφη ἀπὸ αστράπτοντα, τοῦτον διέφευγον, καὶ εἰς ἄλλον περι ἐπιπτον. Εσθ' ὅτε δὲ καὶ χρήματα πειρώνται διδό και πρὸς τοὺς στρατιώτας· ἀποδυρώμενοι ταῦτα ἔλεγον· Ορκίζω σε κατὰ τοῦ νόμου Μωϋσέως, κτῆσαι σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, ὅτι καὶ σὲ μήτηρ ἐγέν νησεν· ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ γυναῖκα καὶ παῖδας ἔχεις· οὐκ ἔστιν μοι ἄλλη ἐλπὶς ἢ ὑπόστασις, ἢ μόνον τὸ νήπιον τοῦτο· λάβε ὁλκὴν χρυσίου καὶ φεῖσαί μου τοῦ παιδός. γ. Τῶν δὲ μὴ ἀνεχομένων, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἱεράχων ἀνηλεῶς ἑπταμένων κατὰ νεοττῶν περιστερών ή τρυ γόνων, ἢ ὥσπερ λύκων άρνας διαρπαζόντων, ἢ ὡσ περ λεόντων ἁπαλὰ μοσχάρια ἐκ μασθῶν μητέρων διαρπαζόντων καὶ μὴ φειδομένων, ἀνάγκη τὰς μη τέρας περιπλέκειν, ἅμα χειρῶν τὰς ὠλένας αὐτῶν τοῖς αὐχέσι τῶν νηπίων, καὶ κατορκίζειν τοὺς ἀνά μους ἐκείνους στρατιώτας. Ορκίζω σε, ἄνθρωπε, εἰς τὸν αὐξήσαντά σε ἐκ βρέφους ἄνδρα τέλειον· ἀπό κτεινον δὴ ἐμὲ πρῶτον, καὶ τότε τὸ νήπιον ἐν ταῖς ἀγκάλαις μου. Εχθρὸς τῆς δικαιοσύνης ἐκεῖνος τῷ ζήλῳ καὶ δειλία υπερμεθύσας, σκοπευτὰς κατώπι σθεν ἀποστέλλων, παρήγγελλεν ἆρα μή τι χρήματα λαβόντες τινὶ ἐφείσαντο· μὴ οἱ γονεῖς τοῦ γεννηθέντος Βασιλέως δώροις ἐκμειλίξαντες τοὺς ἐμοὺς στρα τιώτας, καὶ πρὸς ἀνταρσίαν ἐμοὶ αἱρεθήσουσιν. Οι δὲ ἀποστελλόμενοι τὰ αὐτὰ παρενόχλουν τοῖς φονευ ταῖς ἐκείνοις· κακείνοι ταῦτα ἀκούοντες ὑπὲρ περ ρισσοῦ τῷ ζήλῳ κατεμέθυσαν. Καὶ νῦν εἰ καὶ οὐκ ήμην περιών, ἐστὶν γὰρ ἀπὸ τότε ἔτη ἤδη τέσσαρα καὶ τεσσαράκοντα καὶ ἑπτακόσια, ἀπὸ μὲν τῆς παρουσίας Χριστοῦ ἔτη ἑπτακόσια τεσσαράκοντα
col. 1505–1506page 14 of 15
PG 96:1505τέσσαρα ἀπὸ δὲ τῆς παιδοκτονίας ἔτη ἑπτακόσια τεσσαράκοντα δύο· ἀλλ' ὡς παρὼν ἐκεῖ, οὕτως ταῦτά μοι κατὰ νοῦν πάρεισιν, καὶ ὡς θεωρῶν εἰμι τὸν ἔχθιστον βασιλέα Ἡρώδην τῷ θυμῷ ζέοντα, τοὺς μετ γιστάνας αὐτοῦ παραμυθουμένους αὐτὸν, τοὺς φο νεῖς τὰ δάκρυα τῶν πατέρων μὴ ἐλεοῦντας, τὰ νήπια μὴ οἰκτείροντας, ἀλλὰ τῶν μὲν τὰς κεφαλὰς ἀπο τέμνοντας, τῶν δὲ ταῖς μητράσιν κατεχουσῶν, καὶ μὴ βουλομένων ἀφιέναι ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὐτῶν ταῖς μαχαίραις ἀναλίσκοντας αὐτῶν τὰ νήπια. Αλλοι δὲ κατεμέριζον αὐτὰ ἔμπροσθεν τοῖς γεννήσασιν, καὶ ἕτεροι κρατοῦντες τοῖς ποσὶ ἐν ταῖς πέτραις ἐξεδάτι ζον, καὶ οὕτως τῶν κροτάφων αὐτῶν τῇ γῇ σκορπιο ζομένων, ταῖς ἐλεειναῖς μητράσιν οὐκ ἦν παράκλησις· ποῖαν γὰρ καὶ παραμυθίαν εἶχον ἔχειν ἐν ἑαυταῖς ὁρῶσαι ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτῶν τὸν ἄωρον θάνατον; τὰ ἱμάτια αὐταῖς τοῖς αἷμασιν καταβα φέντα στήθει διανοίας, τὰ στέρνα τῷ πόνῳ τῶν γα λακτοροίων τρυχώμενα, ταῖς θηλαῖς τὰ ἱμάτια αὐτοῖς καταβρέχουσαι· καὶ αἱ μὲν ἐξ αὐτῶν διετείς παῖδας ἐθρήνουν, καὶ ἄλλαι ἐνιαυσιαίους, καὶ ἄλλαι καιροῦ καὶ ἡμίσεως, καὶ λοιπὸν κατωτέρω· ἀπὸ διετοὺς γὰρ ἦν τὸ πρόσταγμα τοῦ δειλαίου καὶ παρανόμου Ηρώδου, καὶ ὅσοι ἐγεννήθησαν πρό μιᾶς ἡμέρας τοῦ ἐναγοῦς ἐκείνου προστάγματος. δ. ἡ ἐννοίας δακρύων πεπληρωμένης! Ο μαθ καρίων παίδων μηδὲν ἠδικηκότων, καὶ ὡς πολεμίων βαρβάρων κατασφαζομένων! ὢ αἱμάτων ἀδίκως ἐπὶ τῆς γῆς ἐκχεομένων, καὶ ὥσπερ ὄμβρων ἐν αὐτῇ πιανθέντων! ὦ δρεπάνης ἐλεθρίου πρὸ καιροῦ τοῦ θέρους ἐν ἀκμῇ τοῦ χοροῦ τὰς ἀρούρας αἰχμαλωτη σάσης! ὦ μητέρων θρήνος καὶ στεναγμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολὺς, ἐν ᾧ οὐκ ἦν παράκλησις οὐδεμία. Τούτων γὰρ πασῶν τῶν μητέρων, εἰς μιᾶς ὀδυρμόν προφήτης " αἰνιγματοδὼς προεφήτευσεν. Θρήνος γάρ, φησιν, καὶ κλαυθμὸς, καὶ ὀδυρμός πολύς· Ραχήλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελεν παρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσιν· καὶ μὴ μιᾶς μόνον τῷ ὀνόματι τούτῳ τὰ τέκνα κατεσφάγησαν, οὐχί· ἀλλὰ πολλαὶ Ῥαχὴλ ἐκαλοῦντο· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μήτηρ τῶν μητέρων ἦν ἡ τοῦ Ἰακώβ Ραχήλ, διὰ τοῦτο ὁ προ φήτης τὸ ὄνομα τῆς πάλαι Ραχήλ διὰ τὸ μέλλον θέρος τῶν νηπίων, καὶ τὴν περὶ τούτων θλίψιν,? πόῤῥωθεν ἀνήγγειλεν. Κοπετῶν τοίνυν καὶ στεναγμῶν πλήρης ἡ ἔννοια· τίς γὰρ μὴ θρηνήσειεν μετὰ τῶν μητέρων ἐκείνων; ἢ τίς σπλάγχνα οικτειρμῶν οὐκ ἐκτήσατο ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀδίκῳ πληγῇ ἢ τίς τοῦ ψελλισμοῦ τῶν μακαρίων ἐκείνων ἐνθυμούμενος η οὐ πληρωθήσεται δακρύων; ὁρῶντα γὰρ τὰ ξίφη κατ' αὐτῶν ἀκοντιζόμενα, καὶ ὡς ὑπὸ θηρίων ἁγρίων ἐκ τῶν κόλπων τῶν μητέρων ἀποσπώμενα προς αὐτοὺς ἀπεφθέγγοντο καὶ ἔλεγον· "Αφες με, ἄν θρωπε, ποῦ με ἀπάγεις; οὐ γνωρίζω σε· οὐκ οἶδα τίς εἶ· οὐκ εἶ σὺ οὔτε πατήρ μου, οὔτε ἀδελφὸς, οὔτε μητράδελφος, οὐ πατράδελφος, καὶ οὐκ ἔγνωσαν ὅπως, οὐδὲ διὰ τί ἐκ τῆς γῆς ἐπαίρεται ἡ ζωὴ αὐτ τῶν. Ο παρανομία τοῦ βυθίου δράκοντος, τὰς σάρ κας τῶν ἀναιτίων παίδων βεβρωκότος, καὶ μὴ ἐμ πλησθέντος. Ετι γὰρ καὶ τῆς παιδοκτονίας ἀνηλεῶς γενομένης, δειλίᾳ καὶ ἀπονοίᾳ ἔτι ζητῶν ἦν τὸν τεχθέντα βασιλέα· καὶ οὐκ ἐπαύσατο στένων καὶ τρέμων, ἕως οὗ ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ἀφαιρέθη ἀπ' αὐτοῦ.
col. 1507–1508page 15 of 15
PG 96:1507Ο ε'. Ἐκεῖ μὲν οὖν ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις στην τεύων τὴν τῶν Ἰουδαίων ἄνοιαν, τῇ Ἱερουσαλὴμ ἔφη· Ιερουσαλὴμ ἡ ἀποκτείνουσα τοὺς προφήτας ἐγὼ δέ φημι τῇ ἁγία Βηθλεέμ, οὐχὶ στηλιτεύων, αλλά δοξάζων· Βηθλεέμ, Βηθλεέμ, ἐν ᾗ ἐγεννήθη ὁ Χρισ στὸς ὁ μέγας Βασιλεὺς, ἡ ὑπὲρ πορφύραν βασιλικήν καὶ βύσσον, δεξαμένη τὰ τῶν μακαρίων νηπίων αἵματα, πρῶτον μὲν ἡγιάσθης ἐν τοῖς ὁρίοις σο τεχθέντος, καὶ οὐκ ἐν τοῖς ὁρίοις σου, ἀλλ᾽ ἐν σοὶ αὐτ τῇ, τὸν ἐλθόντα ἵνα σώσῃ τὸν κόσμον, ἐκ παρθενικῶν λαγόνων προελθόντα πρώτη δεξαμένη τὸν πρωτότοκον πάσης τῆς κτίσεως, καὶ Δημιουργὸν τῶν ἁπάντων καὶ δεύτερον ἁγιασμὸν ἐδέξω τὰ αἵματα τῶν ἀμώμων καὶ μακαρίων παίδων· αὐτοὶ γάρ εἰσιν ἀληθῶς ἄμω μοι· ὧν τινων ὡς ἀρνίων ἀκάκων τὸ αἷμα ὑπὲρ τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς ἐξεχύθη. "Ω μακαρίων ἀμώμων τῶν τὸν νόμον Κυρίου μὴ ἀναγνωσάντων, καὶ ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ πρὸς αὐτὸν πορευθέντων! Ο νεοσσῶν λογικῶν σοφῶν τρυγόνων καὶ ἀκεραίων περιστερῶν, τῶν οὐχὶ νομικῶς προσενεχθέντων τῷ Θεῷ, ἀλλὰ χάριτι Χρισ στοῦ, ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ ἀμωμήτου τοῦ αἵματος αὐτῶν ἐκχυθέντος! Ο μοσχαρίων προφητικῶς ἐκ τῶν δε σμῶν ὧν ἔμελλον πράττειν ἀνεθέντων, καὶ ἐν ἀγαλ λιάσει σκιρτούντων· μεθ᾽ ὧν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν μερίδα καὶ κλῆρον δώσει ἡμῖν· ὅτι αὐτῷ πρέπει δόξα, τιμή, προσκύνησις καὶ μεγαλοπρέπεια, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΣΙΣ. χχχιν.
Page scan enlarged

Notebook

Full View