Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1107–1108page 159 of 327
PG 97:1107κηδεμόνα πάντως οἰκείως εγγύτητι. Δέξῃ δὲ τοῦτον ο ο μενον· τῆς γ' οὖν προθυμίας τῆς ἡμετέρας οὐκ ἐνα οι οἶδ' ὅτι δῶρον κάλλιστον, ἐκ πενιχρών συνταγέντε μοι πόνων. Οὐ γὰρ εἶχον ὅ τι προσοίσω πλέον τη πάντων ὑπερεχούση μητρὶ τοῦ λόγου, πλὴν ὅτι λόγων ἐξ αὐτοῤῥύτων πηγῶν τῆς ἐν σοί, θεοχαρίτωτε, προ χεόμενον χάριτος. Τῆς γέ τοι θείας ἐν ἀγήρω μαχα ριότητι διαγωγῆς ἡ ἔμφρικτος καὶ ὑπεράγνωστός σου κατάστασις, ὡς ἀδιάγνωστος πάντη καὶ ἄλεκτος, σιωπῇ τιμάσθω. Δίκαιον γὰρ ὅτι μὴ πρὸς ἡμῶν ἐπι βάλλειν τοῖς κρεῖττον ἢ καθ᾿ ἡμᾶς ἔχουσι, καὶ τῷ ἀλήπτῳ πᾶσαν διατειχίζουσιν Έρευναν. Σοὶ μὲν οὖν, ὦ πανολβία τρισσανασσα Θεογεννήτρια, πρὸς ἡμῶν ἐπωφείλετο, τῶν ὑπὸ σοὶ καὶ ταῖς σαῖς πρὸς τὸ θεῖον εὐπαρρησιάστοις λιταῖς, τοὺς περὶ σὲ κρυφίους στοιχειωθέντων λόγους, τάδε νῦν μετρίως εἰς δύναμιν ἐσχεδίασται. Ἡμῖν δὲ τίς ἀναλογοῦσαν τῷ ὕψει καὶ μεγέθει τῶν ὑπερενδόξων περὶ σοῦ νοημά των ἐμπαρέξει φωνήν σύμμετρον, καὶ τοῦ λέγειν ισχύν; Αλλ', ὦ Δέσποινα πάντων ἀνθρώπων, καὶ τῆς αυτοσοφίας καὶ ἐνυποστάτου Λόγου χωρητική· τοῦ πρώτου καὶ ἀρχικοῦ καὶ πάντων αἰτίου. Ο ζωῆς χορηγὲ καὶ τῶν ζώντων ζωὴ καὶ ζωῆς παραιτία! τῇ ἁγία, καὶ τῶν ἁγίων ἁγιωτέρα· καὶ πάσης ἀγια στείας υπεράγιε θησαυρέ! Ο μερὶς, ἡ ἀλύτως εὐ μεριστῶς ἑνώσασα Θεῷ τὸ ἀνθρώπινον! Ο βασιλεία τῶν ἀπὸ γῆς χοἰκῶν, ἐκ τῆς ἀνωτάτω δόξης τὸ κράτος ἔχουσα ἀπροσμάχητον! "Ω τῆς Χριστιανῶν προπύρο γιον πίστεως, καὶ τῶν εἰς σὲ τὰς ἐλπίδας θεμένων ὑπέρμαχε! Δέχου πρὸς ἡμῶν τῶν τῆς ἀληθείας τὸ φῶς διὰ σοῦ δεξαμένων, τὰ ἐξ ἀμυδρῶν εἰκόνων ἡμῖν ὡς ἐφικτὸν μυστικῶς θεωρηθέντα σεμνολογήματα. Ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς σέ, Θεομήτορ, καλλυνομένοις, ταύτ τὴν ἀντιδίδως τοῦ μικροῦ τούτου τὴν ἀμοιβήν, ἵν' έχοιμεν θησαυρῶν πάντων καὶ πλούτου πολυτελούς τιμαλφεστέραν καὶ λαμπροτέραν, τὴν σὴν πρὸς τὸν σὸν Υἱὸν καὶ ἡμέτερον Δεσπότην, καὶ Βασιλέα, καὶ Θεὸν, καὶ Κύριον, ἱκέσιον δέησιν· δι' ἧς ἁμαρτάνοντες, τὸ θεῖον ἐξιλεούμεθα· καὶ κατορθοῦντες, χρη στότερον ἑαυτοῖς ἐπισπώμεθα· δι᾿ ἣν ὅπλα βαρβάρων βέλη νηπίων ἡγούμεθα· καὶ δόρυ, καὶ κράνος καὶ τόξου βολίς, ἀνήνυτα μένει καὶ ἄπρακτα· καὶ τέλος, δι' ἧς ἅπαν Χριστιανοῖς ἀγαθὸν κατορθοῦται, καὶ ἡ πρὸς τὸ θεῖον ὁμοίωσις. Εχεις, αγαπητέ, τοῦ μυκη ρίου τὸν λόγον, εἰ καὶ παρὰ πολὺ τῆς ἐλπίδος λειπό δεέστερον. Τὸν δὲ μυστικώτερον καὶ ὑψηλότερον, ζη τήσειας ἂν παρ' αὐτοῦ τοῦ διὰ σὲ κενωθέντος Λόγου, καὶ σαρκὶ παχυνθέντος, καὶ ὅλον ἑαυτῷ σε διὰ φιλ ανθρωπίαν ενώσαντος. Οὐ χεῖρον δὲ εἰπεῖν, καὶ ἐναν θρωπισθέντος· ἵν᾿ ὅλον σε θεοποιήσῃ τῷ πνεύματι, καὶ ἐνδαπανήσῃ τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι, καὶ χαμόθεν ἑαυτῷ συνυψώσῃ σε, καὶ τοῖς πατρικοῖς ἐγκαθιδρύ σῃ σε θώκοις· πρὸς ἐν ἀεὶ διὰ βίου καὶ θεωρίας καθαρᾶς ἀνάγου, θείοις ἐμπολιτευόμενος καὶ λόγος καὶ ἤθεσι· Θεόν τε ὁρῶν ὅσον ἐφικτόν, καὶ ὁρώμενος ἂν καὶ τρανοῦσθαί σοι ἀεὶ ταῖς κατὰ θεωρίαν ἐλλάμε ψεσι ἐπείγου, καὶ ταῖς κατ' ἀρετὴν ἀναβάσεσιν, ἵν' ἀμφοτέρωθεν ἐκ πράξεως δὴ λέγω καὶ θεωρίας, ἄρτιος εἴης καὶ πάγιος· εἰς ἄνδρα τελῶν πληρέστα
et provisoren necessitudinis vicinitate, commise- κηδεμόνα πάντως οἰκείως εγγύτητι. Δέξῃ δὲ τοῦτον
radio velut a natura sit. Porro, novi, donum pulcherrimum, ex egenis laboribus meis compositum,
acceptum habueris. Non enim aliud omnibus eminenti Sermonis Matri, quam sermonem, ex sponlaneis tuæ gratia fontibus, ο gratiosa Deo, proo
fluentem, offerendum habui. Cæterum tuæ illius
divinæ conversationis in senii nescia beatitudine,
horrendus sane omnenique superans obscuritatem
tuus ille status, velut qui nullo modo aut cognosci
possit aut enarrari, silentio honoretur. Plane enim
juris est. Non enim est nostrum, ut quæ nostram
superant facultatem, quæque incomprehensa, omnino indagari nequeunt, explicare velimus. Hæc
sane tibi, o ter regina Dei Genitrix, a te tuisque
ad Deum efficacissimis precibus, occultos rerum
quarum, quanquam rudius, docti sermones, pro.
modica nunc facultate, vel minus accurate digessimus. Quis vero congruam sublimitati ac magnitudini eorum quæ magnifice gloriosa de te cogitamus vocem praebeat, ac vim dicendi. Sed, o Regina
nniversorum hominum, ipsiusque per se Sapientiæ
et Verbi subsistentis, capax: primæ, inquam, ilTius, et principis, ac omniumn causæ! O vilæ subministratrix, vitaque viventium, ac auctrix vitæ!
O santa, et sanctior sanctis, sanctissimeque totius sanctitatis thesaure! O dividuum, non quæ
dividue, sed quæ insolubili vinculo, humanum
genus unieris Deo! O terrenorum regnum, insuperabili a superna gloria, potestate præditum! ()
Christianæ fidei propugnaculum, eorumque propugnatrix, qui in te spem posuerunt! Suscipe a
nobis, qui per te suscepimus veritatis lumen, quæ
tua, ut licuit, praconia, ex obscuris imaginibus
mystice contemplati sumus. Τu porro, in te gloriantibus nobis, ο Deipara, id modici bujus laboris præmium retribueris; ut nimirum, thesauris
omnibus pretiosisque opibus splendidiorent previosioremque, tuam ad Filium tuum, Dominumque
nostrum ac Regen, Deumque et Dominum orationem supplicem præbueris; qua et peccantes,
Deum placaturi simus; et ex virtutis ratione agentes, benignius conciliaturi: qua harbarorum arma, sagittas parvulorum simus existimaturi: et
qua sit futurum, ut hasta, galea, ac missa tela, μενον· τῆς γ' οὖν προθυμίας τῆς ἡμετέρας οὐκ ἐνα
inutitia ac ineſſicacia maneant: qua denique bonum omne Christianis recte geratur, et concilietur
Dei similitudo. Habes, dilecte, sacramenti rationem,
ac quanquam plurimum ab ipso deficiat, hand tamen minus habet quam pro alacris animi facultate.
Abstrusiorem autem ac sublimiorem rationem sermonemque, ab ipso illo Sermone quasieris, qui se
tui causa exinanivit, et carne incrassavit, totumque se tibi, impensiori illo amore in hominum
genus, univit: nec minus apte dicatur, hominem
fecit; quo te totum spiritu Deum faceret, ac, quod
deterius est, meliori absumeret, leque humni abjeetum, una secum exaltaret, ac in paternis sedibus
constitueret: ad quem semper vita οι contemplaοἶδ' ὅτι δῶρον κάλλιστον, ἐκ πενιχρών συνταγέντε
μοι πόνων. Οὐ γὰρ εἶχον ὅ τι προσοίσω πλέον τη
πάντων ὑπερεχούση μητρὶ τοῦ λόγου, πλὴν ὅτι λόγων
ἐξ αὐτοῤῥύτων πηγῶν τῆς ἐν σοί, θεοχαρίτωτε, προ
χεόμενον χάριτος. Τῆς γέ τοι θείας ἐν ἀγήρω μαχαριότητι διαγωγῆς ἡ ἔμφρικτος καὶ ὑπεράγνωστός σου
κατάστασις, ὡς ἀδιάγνωστος πάντη καὶ ἄλεκτος,
σιωπῇ τιμάσθω. Δίκαιον γὰρ ὅτι μὴ πρὸς ἡμῶν ἐπι
βάλλειν τοῖς κρεῖττον ἢ καθ᾿ ἡμᾶς ἔχουσι, καὶ τῷ
ἀλήπτῳ πᾶσαν διατειχίζουσιν Έρευναν. Σοὶ μὲν οὖν,
ὦ πανολβία τρισσανασσα Θεογεννήτρια, πρὸς
ἡμῶν ἐπωφείλετο, τῶν ὑπὸ σοὶ καὶ ταῖς σαῖς πρὸς
τὸ θεῖον εὐπαρρησιάστοις λιταῖς, τοὺς περὶ σὲ κρυ
φίους στοιχειωθέντων λόγους, τάδε νῦν μετρίως εἰς
δύναμιν ἐσχεδίασται. Ἡμῖν δὲ τίς ἀναλογοῦσαν τῷ
ὕψει καὶ μεγέθει τῶν ὑπερενδόξων περὶ σοῦ νοημά
των ἐμπαρέξει φωνήν σύμμετρον, καὶ τοῦ λέγειν
ισχύν; Αλλ', ὦ Δέσποινα πάντων ἀνθρώπων, καὶ τῆς
αυτοσοφίας καὶ ἐνυποστάτου Λόγου χωρητική· τοῦ
πρώτου καὶ ἀρχικοῦ καὶ πάντων αἰτίου. Ο ζωῆς
χορηγὲ καὶ τῶν ζώντων ζωὴ καὶ ζωῆς παραιτία!
τῇ ἁγία, καὶ τῶν ἁγίων ἁγιωτέρα· καὶ πάσης ἀγια
στείας υπεράγιε θησαυρέ! Ο μερὶς, ἡ ἀλύτως εὐ
μεριστῶς ἑνώσασα Θεῷ τὸ ἀνθρώπινον! Ο βασιλεία
τῶν ἀπὸ γῆς χοἰκῶν, ἐκ τῆς ἀνωτάτω δόξης τὸ κράτος
ἔχουσα ἀπροσμάχητον! "Ω τῆς Χριστιανῶν προπύρο
γιον πίστεως, καὶ τῶν εἰς σὲ τὰς ἐλπίδας θεμένων
ὑπέρμαχε! Δέχου πρὸς ἡμῶν τῶν τῆς ἀληθείας τὸ
φῶς διὰ σοῦ δεξαμένων, τὰ ἐξ ἀμυδρῶν εἰκόνων ἡμῖν
ὡς ἐφικτὸν μυστικῶς θεωρηθέντα σεμνολογήματα.
Ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς σέ, Θεομήτορ, καλλυνομένοις, ταύτ
τὴν ἀντιδίδως τοῦ μικροῦ τούτου τὴν ἀμοιβήν, ἵν'
έχοιμεν θησαυρῶν πάντων καὶ πλούτου πολυτελούς
τιμαλφεστέραν καὶ λαμπροτέραν, τὴν σὴν πρὸς τὸν
σὸν Υἱὸν καὶ ἡμέτερον Δεσπότην, καὶ Βασιλέα, καὶ
Θεὸν, καὶ Κύριον, ἱκέσιον δέησιν· δι' ἧς ἁμαρτάνον·
τες, τὸ θεῖον ἐξιλεούμεθα· καὶ κατορθοῦντες, χρηστότερον ἑαυτοῖς ἐπισπώμεθα· δι᾿ ἣν ὅπλα βαρβάρων
βέλη νηπίων ἡγούμεθα· καὶ δόρυ, καὶ κράνος καὶ
τόξου βολίς, ἀνήνυτα μένει καὶ ἄπρακτα· καὶ τέλος,
δι' ἧς ἅπαν Χριστιανοῖς ἀγαθὸν κατορθοῦται, καὶ ἡ
πρὸς τὸ θεῖον ὁμοίωσις. Εχεις, αγαπητέ, τοῦ μυκη
ρίου τὸν λόγον, εἰ καὶ παρὰ πολὺ τῆς ἐλπίδος λειπό
δεέστερον. Τὸν δὲ μυστικώτερον καὶ ὑψηλότερον, ζητήσειας ἂν παρ' αὐτοῦ τοῦ διὰ σὲ κενωθέντος Λόγου,
καὶ σαρκὶ παχυνθέντος, καὶ ὅλον ἑαυτῷ σε διὰ φιλανθρωπίαν ενώσαντος. Οὐ χεῖρον δὲ εἰπεῖν, καὶ ἐναν
θρωπισθέντος· ἵν᾿ ὅλον σε θεοποιήσῃ τῷ πνεύματι,
καὶ ἐνδαπανήσῃ τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι, καὶ χαμόθεν
ἑαυτῷ συνυψώσῃ σε, καὶ τοῖς πατρικοῖς ἐγκαθιδρύ
σῃ σε θώκοις· πρὸς ἐν ἀεὶ διὰ βίου καὶ θεωρίας
καθαρᾶς ἀνάγου, θείοις ἐμπολιτευόμενος καὶ λόγος
καὶ ἤθεσι· Θεόν τε ὁρῶν ὅσον ἐφικτόν, καὶ ὁρώμενος·
ἂν καὶ τρανοῦσθαί σοι ἀεὶ ταῖς κατὰ θεωρίαν ἐλλάμε
ψεσι ἐπείγου, καὶ ταῖς κατ' ἀρετὴν ἀναβάσεσιν, ἵν'
ἀμφοτέρωθεν ἐκ πράξεως δὴ λέγω καὶ θεωρίας,
ἄρτιος εἴης καὶ πάγιος· εἰς ἄνδρα τελῶν πληρέστα
col. 1109–1110page 160 of 327
PG 97:1109τον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ Χριστοῦ. ο ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΕ. Εἰς ἀποτομὴν Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Πηδᾷ καὶ γῆρας ὡς τὰ πολλὰ προθυμίας τόνοις νευρούμενον, καὶ λόγος ἀσθενὴς ἐπιῤῥώννυται τῇ πα ραβήξει τῶν ἀκροατῶν δυναμούμενος. Τοῦτο, ὅπερ νῦν ὁ ἡμέτερος λόγος παρυφίσταται· πρὸς μὲν ὑπό θεσιν ἐγκωμίων, ὑπὸ τῶν συνειλεγμένων ορμώμενος" πρὸς δὲ τὴν τοῦ ἐγκωμιαζομένου περιωπήν, τὴν αὐτοῦ ἀντεπεξάγειν συστελλόμενος δύναμιν. Καὶ ὁ μὲν λόγος, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, ἀσθενὴς,» καὶ ἐξ Αρρωστηκότων ὀργάνων υποφωνούμενος· ἡ δὲ τῶν ἐγκωμίων ὑπόθεσις, τοσούτῳ πλεῖον ἔχει κατὰ παν τὸς λόγου τὰ νικητήρια, ὅσῳ καὶ τὴν ὑπεροχὴν τῇ κατὰ σύγκρισιν παραθέσει, τὸν ' ἐν γεννητοῖς γυ ναικών προσεκτήσατο· ὡς μόνης καὶ πρώτης εκεί νης δεῖσθαι τῆς φωνῆς, τοῦ καὶ πρώτου καὶ μόνου κατὰ φύσιν αὐτολόγου, καὶ σοφίας Θεοῦ, καὶ δυνά μεως. Καὶ ἡ μὲν ὑπόθεσις τοιαύτη, καὶ οὕτως ἔχουσα· τὸ δὲ τοῦ ἡμετέρου λόγου ἀσθενὲς ὁπότον ἐστὶν, δέδεικται δήπου ὧν ἡ μὲν τὸν μέγαν ἐν γεννη τοῖς γυναικῶν Ἰωάννην ἡμῖν ὑποτίθεται, οὗ μείζονα τῶν ἀπ' αἰῶνος οὐδένα πατριαρχῶν, ἢ προφητῶν, ἢ δικαίων, ὁ σωτήριος ἀπεφήνατο λόγος· ὁ δὲ, τοῦ πρὸ αἰώνων Λόγου τὴν φωνὴν ἐγκωμιάζειν ἐπιχειρῶν. Πρὸς δὲ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ἀφορῶν, μικρού τὴν σιωπὴν ἐκείνην ἀσπάζεται, ἣν Ζαχαρίας ἐν τοῖς ἀδύτοις δι' ἀπιστίαν ὑφέστηκεν, ἕως αὐτὴ προφθάσασα, τοῦ ἡμετέρου λόγου λύσῃ τὴν σιωπήν, ὡς ὄνο τως οὖσα τοῦ κατὰ φύσιν λόγου φωνή. Δώσει δὲ τοῦτο πάντως ὡς λόγου φωνή· οὐχ ἵνα αὐτὸς πλέον τι δοξασθῇ (ποία γὰρ ἂν καὶ προστεθείη δόξα, τῷ τοιοῦτον πλεξαμένῳ παρὰ Κυρίου τὸν στέφανον, ὁποῖον οὐδεὶς γηγενῶν ἀνεδήσατο), ἀλλ᾽ ἵνα ἐκείνου τοῖς ἐγκωμίοις, ἡμεῖς πρὸς μίμησιν ἐναγώμεθα. Τοῦτο γὰρ βούλεται, ὁ τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν δοξά ζων Θεὸς, καὶ τοὺς αὐτὸν ὑψοῦντας ὑψῶν. 8 χρ. τῶν. ἀσθενής. ἐξουθενημένος. Ἐκ τῶν ἠῤῥωστηκότων ὀργάνων ὑποφωνούμενος ὑποφωνεῖν
τον, «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ Χριστοῦ. ο ' ἡ δόξα tione munda subvehere, in divinis et sermonibus
καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. et moribus versans; ac Deum, quantum liceat videns, eique vicissim visus, quem et tibi continuæ contemplationis fulgoribus, virtutisque ascensibus
declarari contendas; ut utrinque, ab actione, inquam, et contemplatione, perfectus et firinus sis,
ja virum plenissimum provectus, ‹ in mensuram ætatis Christi ³. › Cui gloria et potestas in sæcula
Saculorum. Amen.
Εἰς ἀποτομὴν Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου.
ORATIO XV.
In precursoris Decollationem
(Cowser. Auclar. nov. t. 1, p. 1321.)
Πηδᾷ καὶ γῆρας ὡς τὰ πολλὰ προθυμίας τόνοις
νευρούμενον, καὶ λόγος ἀσθενὴς ἐπιῤῥώννυται τῇ πα
ραβήξει τῶν ἀκροατῶν δυναμούμενος. Τοῦτο, ὅπερ
νῦν ὁ ἡμέτερος λόγος παρυφίσταται· πρὸς μὲν ὑπόθεσιν ἐγκωμίων, ὑπὸ τῶν συνειλεγμένων ορμώμενος"
πρὸς δὲ τὴν τοῦ ἐγκωμιαζομένου περιωπήν, τὴν
αὐτοῦ ἀντεπεξάγειν συστελλόμενος δύναμιν. Καὶ ὁ
μὲν λόγος, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, ἀσθενὴς,» καὶ ἐξ
Αρρωστηκότων ὀργάνων υποφωνούμενος· ἡ δὲ τῶν
ἐγκωμίων ὑπόθεσις, τοσούτῳ πλεῖον ἔχει κατὰ παν
τὸς λόγου τὰ νικητήρια, ὅσῳ καὶ τὴν ὑπεροχὴν τῇ
κατὰ σύγκρισιν παραθέσει, τὸν ' ἐν γεννητοῖς γυναικών προσεκτήσατο· ὡς μόνης καὶ πρώτης εκείνης δεῖσθαι τῆς φωνῆς, τοῦ καὶ πρώτου καὶ μόνου
κατὰ φύσιν αὐτολόγου, καὶ σοφίας Θεοῦ, καὶ δυνάμεως. Καὶ ἡ μὲν ὑπόθεσις τοιαύτη, καὶ οὕτως
ἔχουσα· τὸ δὲ τοῦ ἡμετέρου λόγου ἀσθενὲς ὁπότον
ἐστὶν, δέδεικται δήπου ὧν ἡ μὲν τὸν μέγαν ἐν γεννητοῖς γυναικῶν Ἰωάννην ἡμῖν ὑποτίθεται, οὗ μείζονα
τῶν ἀπ' αἰῶνος οὐδένα πατριαρχῶν, ἢ προφητῶν, ἢ
δικαίων, ὁ σωτήριος ἀπεφήνατο λόγος· ὁ δὲ, τοῦ
πρὸ αἰώνων Λόγου τὴν φωνὴν ἐγκωμιάζειν ἐπιχει
ρῶν. Πρὸς δὲ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ἀφορῶν, μικρού
τὴν σιωπὴν ἐκείνην ἀσπάζεται, ἣν Ζαχαρίας ἐν τοῖς
ἀδύτοις δι' ἀπιστίαν ὑφέστηκεν, ἕως αὐτὴ προφθά
σασα, τοῦ ἡμετέρου λόγου λύσῃ τὴν σιωπήν, ὡς ὄνο
τως οὖσα τοῦ κατὰ φύσιν λόγου φωνή. Δώσει δὲ
τοῦτο πάντως ὡς λόγου φωνή· οὐχ ἵνα αὐτὸς πλέον
τι δοξασθῇ (ποία γὰρ ἂν καὶ προστεθείη δόξα, τῷ
τοιοῦτον πλεξαμένῳ παρὰ Κυρίου τὸν στέφανον,
ὁποῖον οὐδεὶς γηγενῶν ἀνεδήσατο), ἀλλ᾽ ἵνα ἐκείνου
τοῖς ἐγκωμίοις, ἡμεῖς πρὸς μίμησιν ἐναγώμεθα.
Τοῦτο γὰρ βούλεται, ὁ τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν δοξά
ζων Θεὸς, καὶ τοὺς αὐτὸν ὑψοῦντας ὑψῶν.
Ipsa etiam senectus ut plurimum exsilit, proinpto ac alacri roborante animi studio; sermoque
imbecillus ab auditorum incitatione, vires accipit
ac roboratur. Hoc ipsum nunc quoque nostro usu
venit sermoni; quem collecta quidem corona pro
studio suo ad laudationum argumentum impellat;
quique millilominus, ejus qui laudandus incumbit
speculationi, suam ex adverso virtutem objicere
vereatur. Ac sermo quidem, ut Apostoli s more lo
quar, infirmus est fractaque voce ex debilibus
submissus organis: encomiorum autem argumentum tanto amplius vim omnem sermonis superat,
quanto qui in illud proponitur, majorem præ natis
mulierum, comparationis ergo, excellentiam est
assecutus: ut is plane, sola primaque illa egeat voce,
ejus qui primus solusque ipsum est natura per se
Verbum, Deique sapientia, ac virtus. Atque ejusmodi quidem est argumentum, ac sic habens: nostri autem sermonis imbecillitas quanta sit, fuit
utique ostensum. Ac argumentum quidem, maguum illum inter natos mulierum Joannem proponit t;
quo nullum majorem a sæculo vel patriarcharum, vel
prophetarum aut justorum, salutaris serino pronuntiavit; sermo autem, prææterni Sermonis illius vocem
laudare aggrediens, atque ad suas respiciens vires, illud propemodum silentium amplectitur, quo Zacharias in adytis exsistens propter incredulitatem multatus est, donec eadem nostrum occupans sermonem,
nostri ipsa sermonibus silentium solvat, quæ Verbi
per naturam reipsa vox exsistat ". Hoc porro
Joannes tanquain Verbi vox omnino præstabit: non
ut majorem ipse gloriam consequatur, (quænam
enim ei gloria accesserit, cui a Domino talis contesta sit corona, quali nemo unquam terrigena
redimitus fuit?) sed ut ejus nos laudibus ad imitationem inducamur. Hoc enim vult Deus, qui se
glorificantes glorificat; ac eos exaltat, qui ipsum exaltant.
• Ephes. 17, 13.
8 χρ. τῶν.
* II Cor. x, 10, Matth. x1, 44. - Luc. 1, 20.
Latuit tanta spica colligentem nuper orationum Andreæ manipulum, digna plane quæ potioribus accenseatur. Ediderat jam Lipomanus, interprete tainen minus accurato, ut nova versio
adornanda fuerit, qua sibi Andream conarer reddere, ac magis exprimere.
Sermo imbecillus. Id Paulus de prasentia
corporis; ile sermone, non ἀσθενής. ait, sed εξου
θενημένος. Vult contemptibilis. Sunt crebri Patribus leves hi paralogismi. Male interpres in sequentibus expressit metaphoram: Ἐκ τῶν ἠῤῥωστη
κότων ὀργάνων ὑποφωνούμενος • contexta ex instrumentis, quæ sunt plane debilia; aliud certe in
Organis, ὑποφωνεῖν sermonem, quam contexere:
nimirum, submurmurare, submissa voce edere:
quod optime in senectutem congruit, de qua hic.
Nolim singula prosequi.
Oration XVOratio XV
col. 1111–1112page 161 of 327
PG 97:1111Ἐχόμενα δὲ τοῦ προοιμίου, δίκαιον ἡγοῦμαι τον τῆς παρούσης ἡμέρας εἰς δύναμιν ἐξαπλώσει στο πὸν, ὡς ἂν μὴ ἀσυντελεῖς, μηδὲ ἄκαρποι τῶν τίδε ὑποχωρῶμεν οἴκαδε. Ο δέ ἐστιν, ἡ πρὸς Ἡρώδην τοῦ Βαπτιστοῦ παῤῥησία, ἣν ἡ εὐαγγελική σήμερον ἀναπτύσσουσα βίβλος, διαπρυσίως ὑποφωνεῖ. Παρ ῥησίαν ἐκείνην λέγω ἧς οὐδεὶς ἄψαιτο μώμος, καθα ρᾶς ὅλης καὶ ἀμιγούς τῆς ἀνὰ τὴν κτίσιν ἀποφανθείσης παῤῥησίας· ἧς τοσοῦτον ἔσχε τὸ περιὸν, ὡς μηδὲν θέσθαι μέσον ἰδιωτείας καὶ βασιλείας. Κοινός γὰρ ἐπ' ἀμφοτέροις ὁ ἔλεγχος, ὅταν ἡ πρᾶξις ὁμοίαν ἔχῃ τὴν εἴσπραξιν· ἀλλ᾽ οἷα Θεοῦ προφήτην· καὶ τι γάρ; ζηλωτὴν τῶν αὐτοῦ προσταγμάτων, υπεριδείν μὲν ἁλουργίδος, καὶ θρόνου, καὶ διαδήματος, καὶ τῶν ὅσα τὸν ὄγκον αίρει τοῖς φιλοκόμποις τοῦ διακένο φυσήματος· παῤῥησιάσασθαι δὲ τὴν ἀλήθειαν, καὶ συστολῆς ἁπάσης δίχα, τοῦ νόμου τὴν αὐθεντίαν ἀποκαλύψαι, ὅτι μὴ φαύλην ἀποφῆναι τοῦ νόμου τὴν ἐλευθερίαν ἐβούλετο. Πῶς γὰρ ὁ νόμου μεσίτης καὶ χάριτος, περιορῷτο τοῦ νόμου τὴν εὔκλειαν, προασπίζων τοῦ νόμου; Οτι δὲ νόμου προασπιστής ὁ τοῦ Δεσπότου Βαπτιστής, τίς οὕτως ἠλίθιος, ὡς μὴ τοῦτο προύργου τῶν αὐτῷ κατωρθωμένων, πρῶτον θέσθαι κεφάλαιον; Τόν γέ τοι ζῆλον ὁποῖος ἦν αὐτῷ, καὶ εἰς ὅσον ἐξῆπτο, δηλώσει τὸ Εὐαγγέλιον. κιν, Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ, ἤκουσεν Ηρώδης ή την τράρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ, καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ· Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· αὐτὸς ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. Ὁ γὰρ Ηρώδης κρατήσας τὸν Ἰωάννην, ἔθετο εἰς φυλακὴν διὰ Ηρωδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. Ἔλεγεν γὰρ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης· Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αὐτήν. Καὶ θέλων αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς προφήτην αὐτὸν εἶχον. Γενεσίων δὲ γενομένων του Ηρώδου, ὠρχήσατο ή θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος εἰς τὸ μέσον, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδῃ· ὅθεν μεθ' ἔρχου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι, δ ἐὰν αἰτήσηται. Ἡ δὲ προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς, Δός μοι, φη σὶν, ὧδε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Καὶ ἐλυπήθη ὁ βασιλεύς. Διὰ δὲ τοὺς ὅρκους, καὶ τοὺς συναναχειμένους, ἐκέλευσεν δοθή ναι. Καὶ πέμψας ἀπεκεφάλισε τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ φυλακῇ. Καὶ ἠνέχθη ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.» *Αρά σοι δοκεῖ ζηλωτὴ; οὗτος εἶναι, καὶ ζηλωτῶν ἁπάντων ζηλωτικώτατος, ὡς μηδὲ μέχρι σφαγῆς προέσθαι τὴν ἀλήθειαν, μηδὲ καθυφεῖναι τοῦ ζήλου τι, καὶ ταῦτα πρὸς βασιλέα διατεινόμενον; Εννόησον γὰρ ὁπόσον ἦν ἄνθρωπον ἰδεῖν, καμήλου τρίχας ήμφιεσμένον, καὶ ζώνην δερματίνην δια εζωσμένον· βασιλέα τε γαῦρον, ἄνω τὰς ὀφρῦ; ἔχοντα, καθήμενον ὑπερβάθμιον, καὶ κράτει μὲν ἡδονῶν τι ραννούμενον, θράσει δὲ θυμοῦ φονᾷν ἐπειγόμενον. πο λιστοῦ, τῷ, δημαγωγοῦντος πόλεις μια πολιστοῦ πολεμι
cemus,
Consequenter autein proœmio, æquum arbitror
ut presentis diei scopum pro virili nostra expliut ne ullo commodo ac fructu hinc domum revertamur. Is autem est, illa Baptistæ ad
Herodem loquendi libertas, quam hodie exponens
liber evangelicus clare loquitur. Illam dico loquendi libertatem, in quam nulla cadat reprehensio, ut quæ pura tota, nihilque mundanæ libertatis commistum habens, prodita sit: tanto illa
mundanæ libertati præstans, ut nullum is, privatum inter ac regem posuerit discrimen (est enim
utrisque communis redargutio, quando actio similen exigit reprehensionem): quinimo ut Del
propheta, ejusque æmulator mandatorum, cum
purpuram, ac regiæ majestatis thronum, et diadema ac quotquot mundanis hominibus inanis
inflationis tumorem augere habent, spreverit, tum
libere veritatem protulerit, nulloque metu, aucloritatem legis, cujus vellet libertatem nihil vanam
ostendere, declaraverit. Qua enim ratione, qui
legem inter ac gratiam medius esset, legis existens propugnator, gloriam legis despiceret? Quod
autem Domini Baptista egerit propugnatorem legis, quis stultus adeo, ut ne loc, rerum ab eo
præclare gestarum primum omnino caput, statuendum duxerit? Qualis autem esset ejus zelus,
deinceps narratio declarabit.
Ἐχόμενα δὲ τοῦ προοιμίου, δίκαιον ἡγοῦμαι τον
τῆς παρούσης ἡμέρας εἰς δύναμιν ἐξαπλώσει στο
πὸν, ὡς ἂν μὴ ἀσυντελεῖς, μηδὲ ἄκαρποι τῶν τίδε
ὑποχωρῶμεν οἴκαδε. Ο δέ ἐστιν, ἡ πρὸς Ἡρώδην
τοῦ Βαπτιστοῦ παῤῥησία, ἣν ἡ εὐαγγελική σήμερον
ἀναπτύσσουσα βίβλος, διαπρυσίως ὑποφωνεῖ. Παρῥησίαν ἐκείνην λέγω ἧς οὐδεὶς ἄψαιτο μώμος, καθα
ρᾶς ὅλης καὶ ἀμιγούς τῆς ἀνὰ τὴν κτίσιν ἀποφαν
θείσης παῤῥησίας· ἧς τοσοῦτον ἔσχε τὸ περιὸν, ὡς
μηδὲν θέσθαι μέσον ἰδιωτείας καὶ βασιλείας. Κοινός
γὰρ ἐπ' ἀμφοτέροις ὁ ἔλεγχος, ὅταν ἡ πρᾶξις ὁμοίαν
ἔχῃ τὴν εἴσπραξιν· ἀλλ᾽ οἷα Θεοῦ προφήτην· καὶ τι
γάρ; ζηλωτὴν τῶν αὐτοῦ προσταγμάτων, υπεριδείν
μὲν ἁλουργίδος, καὶ θρόνου, καὶ διαδήματος, καὶ τῶν
ὅσα τὸν ὄγκον αίρει τοῖς φιλοκόμποις τοῦ διακένο
φυσήματος· παῤῥησιάσασθαι δὲ τὴν ἀλήθειαν, καὶ
συστολῆς ἁπάσης δίχα, τοῦ νόμου τὴν αὐθεντίαν
ἀποκαλύψαι, ὅτι μὴ φαύλην ἀποφῆναι τοῦ νόμου τὴν
ἐλευθερίαν ἐβούλετο. Πῶς γὰρ ὁ νόμου μεσίτης καὶ
χάριτος, περιορῷτο τοῦ νόμου τὴν εὔκλειαν, προασπί
ζων τοῦ νόμου; Οτι δὲ νόμου προασπιστής ὁ τοῦ
Δεσπότου Βαπτιστής, τίς οὕτως ἠλίθιος, ὡς μὴ τοῦτο
προύργου τῶν αὐτῷ κατωρθωμένων, πρῶτον θέσθαι
κεφάλαιον; Τόν γέ τοι ζῆλον ὁποῖος ἦν αὐτῷ, καὶ
εἰς ὅσον ἐξῆπτο, δηλώσει τὸ Εὐαγγέλιον.
quamque vehemens ac accensus, evangelica
‹ In illo tempore, cum audisset Herodes Tetrarcha famam Jesu, ait pueris suis: Ilic est Joannes
Baptista; ipse surrexit a mortuis: et propterea
virtutes operantur in eo. Ipse enim Herodes tenuit Joannem, et misit in carcerem, propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Dicebat
enim ei Joannes: Non licet tibi habere eam. Et
cum vellet eum occidere, timebat turbam, quia
sicut prophetam eum habebant. Cum autem ageretur dies natalis Herodis, saltavit filia Herodiadis
in medio, et placuit Herodi. Quamobrem cum juramento pollicitus est se ei daturum quidquid
postulasset. At illa inducta a matre sua: la
mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptiste.
Et contristatus est rex: propter jusjurandum autem, et sinul recumbentes, jussit dari: mittensque, decollavit Joannem in carcere. Et allatum
est caput ejus in disco, et datum est puella: illa
vero tradidit matri suæ v., An non tibi videtur hic
zelo incitatus, ac præ omnibus quos zelo incitatos scimus, longe incitatissimus; adeo ut ne usque
ad necem quidem prodiderit veritatem, nec quidquam remiserit de zelo, atque id cum contra regem contenderet? Cogita enim quanta res erat,
hominem videre pilis cameli indutum ac zona
pellicea succinctum: regem autem superbum,
supercilia attollentem, sublimni elatum sede; quem
teneret voluptatum tyrannis; quique pleno audacia furore neci tradere festinaret. Cogita
* Matth. κιν, 1 seqq.
• Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ, ἤκουσεν Ηρώδης ή την
τράρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ, καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν
αὐτοῦ· Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· αὐτὸς
ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν
αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. Ὁ γὰρ Ηρώδης κρατήσας τὸν
Ἰωάννην, ἔθετο εἰς φυλακὴν διὰ Ηρωδιάδα τὴν
γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. Ἔλεγεν γὰρ
αὐτῷ ὁ Ἰωάννης· Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αὐτήν. Καὶ
θέλων αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς
προφήτην αὐτὸν εἶχον. Γενεσίων δὲ γενομένων του
Ηρώδου, ὠρχήσατο ή θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος εἰς
τὸ μέσον, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδῃ· ὅθεν μεθ' ἔρχου
ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι, δ ἐὰν αἰτήσηται. Ἡ δὲ
προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς, Δός μοι, φησὶν, ὧδε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ
Βαπτιστοῦ. Καὶ ἐλυπήθη ὁ βασιλεύς. Διὰ δὲ τοὺς
ὅρκους, καὶ τοὺς συναναχειμένους, ἐκέλευσεν δοθή
ναι. Καὶ πέμψας ἀπεκεφάλισε τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ
φυλακῇ. Καὶ ἠνέχθη ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ
ἐδόθη τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ
μητρὶ αὐτῆς.» *Αρά σοι δοκεῖ ζηλωτὴ; οὗτος εἶναι,
καὶ ζηλωτῶν ἁπάντων ζηλωτικώτατος, ὡς μηδὲ μέχρι
σφαγῆς προέσθαι τὴν ἀλήθειαν, μηδὲ καθυφεῖναι
τοῦ ζήλου τι, καὶ ταῦτα πρὸς βασιλέα διατεινόμενον;
Εννόησον γὰρ ὁπόσον ἦν ἄνθρωπον ἰδεῖν, καμήλου
τρίχας ήμφιεσμένον, καὶ ζώνην δερματίνην δια
εζωσμένον· βασιλέα τε γαῦρον, ἄνω τὰς ὀφρῦ; ἔχοντα,
καθήμενον ὑπερβάθμιον, καὶ κράτει μὲν ἡδονῶν τι
ραννούμενον, θράσει δὲ θυμοῦ φονᾷν ἐπειγόμενον.
Quique pleno audacia furore. Desiderantur
in Lipomano, apud quem vicissim illud est post πο
λιστοῦ, quod opponitur τῷ, δημαγωγοῦντος πόλεις
μια πολιστοῦ· interpres Lipomani legit πολεμι
col. 1113–1114page 162 of 327
PG 97:1113Εννόησον ὅσον τὸ μέσον ἰδιώτου καὶ βασιλέως· ἐρη μίτου καὶ πολιστοῦ, καὶ πόλεις καὶ χώρας δημαγωγοῦντος 10. Η βούλει τινὰ τῶν ἤδη προδιαλαμψάντων ἐν νόμῳ, τοῦ ἀνδρὸς ἐπὶ ζήλῳ προκαθηγείσθαι λέγειν θερμότερον; Ως, φέρε εἰπεῖν, τὸν μέγαν ἐκεῖνον ἐν ζηλω ταῖς Φινεές, ὃς τῷ σειρομάστῃ τὴν Μαδιανίτιν τῷ Ἰσραηλίτῃ συνεξεκέντησεν; Αλλ' οὐκ ἴσα τὰ πρά γματα, οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ὁμοίοις ἡ ἔνστασις. Τῶν μὲν γὰρ εἰ καὶ εἰς πολλοὺς τὸ μύσος διέβαινεν· ἀλλ' οὐ τῶν κατεξοχήν τις ἦν, ἐφ᾿ ὃν ἐκεῖνος τὸν ζῆλον ἐπαν ετείνετο· ἐνταῦθα δὲ, βασιλεύς. Καὶ τί γὰρ ἄλλο, ἢ ἐπὶ γλώσσης φέρων τοῦ θανάτου τὴν ψῆφον, καὶ δι' ἀφορμῆς πνευστιῶν τῶν ὑπὸ χεῖρα τὸν φόνον; Τί δὲ ὀζηλωτὴς ὁ μέγας ἐκεῖνος Ηλίας, φησίν, ὁ τέτρωρον ἅρμα πυρὸς ἐλάσας, καὶ ὑπὲρ γῆν ἀρθεὶς ἐπι δίπριος· οὐρανῷ μὲν χαλινὸν ἐπιθεὶς ἀνομβρίας ἐπί τασιν· γῇ δὲ, λιμὸν τριετίζοντα, καὶ κράζων ἀεί Ζηλῶν ἐξήλωσα τῷ Κυρίῳ;» καὶ πῶς θυμὸν γυ ναικὸς οὐκ ἐνεγκών, τὴν φυγαδείαν ὡς ἰδίαν ἑστίαν, καὶ τὴν ἔρημον ὡς πόλιν ἡσπάζετο; Γυναικὸς ὁποίας; μαχλώσης· θυτομανούσης· ἧς τὸ σέβας, είδωλα θεοί τε καὶ δαίμονες, τὸ προσκυνούμενον ἦν· ὅσα τε καὶ οἷς τότε τὸν Ἰσραὴλ ἐξήμαρτεν ἡ τριτάλαινα. ᾿Αλλὰ μέχρι τοῦδε καλῶς ἡμῖν ὁ λόγος τρέχων, ζηλωτὴν τὸν Ἰωάννην παρέδειξεν, κρεῖττον ἢ τοὺς προειληφότας ὅσον οἱ μὲν ἀπροόρατον· ὁ δὲ προφανῆ, καὶ κατ' ὀφθαλμοὺς εἶχε τὸν θάνατον. Αλλ' ἐρήσονται τάχα τῶν φιλεόρτων τινές· Τί βούλεται τῷ λόγῳ παῤῥησία ( καὶ ζῆλος, οἷόν τις κόσμος πολυτελής τε καὶ εὐπρεπὴς, τὴν πανίερον ἐπιστεφανοῦν τοῦ Βαπτιστοῦ κε φαλὴν, ὡς ἐπιλειπούσης τύχον ἐπιδοξοτέρας τινός ἀρετῆς, ἡ πράξεως ἀποτεμνύνειν δυναμένης τοῦ Κυρίου τὸν Πρόδρομον; Καὶ τίς οὕτως ὑπερπλήρης ἀρετῶν, ὡς Ἰωάννης σήμερον ὁ μέγας, ός μένος πάντων ἐν γεννητοίς γυναικῶν, ἱερεύς τε καὶ βαπτιστὴς προεκρίθη, τοῦ μόνου καὶ πρώτου Αρχιερέως, καὶ πάντας καθαίροντος πνεύματι καὶ πυρὶ τοῦ βαπτίσματος; Εἶχεν μὲν, ἀγαπητοί, πολλὰς τῶν Ἰωάννου κατορθωμάτων τὰς ὑποθέσεις ὁ λόγος· ἀλλ' οὐ σχολή γε τὴν ἡμετέραν ἀφέντας ὑπόθεσιν, προς ἄλλα νῦν ἐκδραμεῖν· ὅτι μὴ νόμος ἐγκωμίων οὗτος. Ἐγὼ δὲ, τῷ ἀνεφίκτῳ παραχωρήσας τῶν προσόντων * λείπ. ἴσ. τοῦ ἐν ἐρήμοις διάγοντος. στοῦ Το δημαγωγούντας, πολιστής, Μένει, αυτομανούσης θυμομανούσης,
Εννόησον ὅσον τὸ μέσον ἰδιώτου καὶ βασιλέως· ἐρη- quantum intersit inter regem et privatum; inter
μίτου καὶ πολιστοῦ, καὶ πόλεις καὶ χώρας δημαγω- eremitam et civitatis principemn; inter eum qui
γοῦντος 10.
urbibus ac provinciis demerendis studeret, eumque qui in solitudinibus ageret.
Η βούλει τινὰ τῶν ἤδη προδιαλαμψάντων ἐν νόμῳ,
τοῦ ἀνδρὸς ἐπὶ ζήλῳ προκαθηγείσθαι λέγειν θερμότερον; Ως, φέρε εἰπεῖν, τὸν μέγαν ἐκεῖνον ἐν ζηλωταῖς Φινεές, ὃς τῷ σειρομάστῃ τὴν Μαδιανίτιν τῷ
Ἰσραηλίτῃ συνεξεκέντησεν; Αλλ' οὐκ ἴσα τὰ πράγματα, οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ὁμοίοις ἡ ἔνστασις. Τῶν μὲν
γὰρ εἰ καὶ εἰς πολλοὺς τὸ μύσος διέβαινεν· ἀλλ' οὐ
τῶν κατεξοχήν τις ἦν, ἐφ᾿ ὃν ἐκεῖνος τὸν ζῆλον ἐπαν
ετείνετο· ἐνταῦθα δὲ, βασιλεύς. Καὶ τί γὰρ ἄλλο, ἢ
ἐπὶ γλώσσης φέρων τοῦ θανάτου τὴν ψῆφον, καὶ δι'
ἀφορμῆς πνευστιῶν τῶν ὑπὸ χεῖρα τὸν φόνον; Τί δὲ
ὀζηλωτὴς ὁ μέγας ἐκεῖνος Ηλίας, φησίν, ὁ τέτρω
ρον ἅρμα πυρὸς ἐλάσας, καὶ ὑπὲρ γῆν ἀρθεὶς ἐπι·
δίπριος· οὐρανῷ μὲν χαλινὸν ἐπιθεὶς ἀνομβρίας ἐπί
τασιν· γῇ δὲ, λιμὸν τριετίζοντα, καὶ κράζων ἀεί
• Ζηλῶν ἐξήλωσα τῷ Κυρίῳ;» καὶ πῶς θυμὸν γυναικὸς οὐκ ἐνεγκών, τὴν φυγαδείαν ὡς ἰδίαν ἑστίαν,
καὶ τὴν ἔρημον ὡς πόλιν ἡσπάζετο; Γυναικὸς ὁποίας;
μαχλώσης· θυτομανούσης· ἧς τὸ σέβας, είδωλα θεοί
τε καὶ δαίμονες, τὸ προσκυνούμενον ἦν· ὅσα τε καὶ
οἷς τότε τὸν Ἰσραὴλ ἐξήμαρτεν ἡ τριτάλαινα. ᾿Αλλὰ
μέχρι τοῦδε καλῶς ἡμῖν ὁ λόγος τρέχων, ζηλωτὴν τὸν
Ἰωάννην παρέδειξεν, κρεῖττον ἢ τοὺς προειληφότας·
ὅσον οἱ μὲν ἀπροόρατον· ὁ δὲ προφανῆ, καὶ κατ'
ὀφθαλμοὺς εἶχε τὸν θάνατον. Αλλ' ἐρήσονται τάχα
τῶν φιλεόρτων τινές· Τί βούλεται τῷ λόγῳ παῤῥησία (
καὶ ζῆλος, οἷόν τις κόσμος πολυτελής τε καὶ εὐπρε
πής, τὴν πανίερον ἐπιστεφανοῦν τοῦ Βαπτιστοῦ κεφαλὴν, ὡς ἐπιλειπούσης τύχον ἐπιδοξοτέρας τινός
ἀρετῆς, ἡ πράξεως ἀποτεμνύνειν δυναμένης τοῦ
Κυρίου τὸν Πρόδρομον; Καὶ τίς οὕτως ὑπερπλήρης
ἀρετῶν, ὡς Ἰωάννης σήμερον ὁ μέγας, ός μένος
πάντων ἐν γεννητοίς γυναικῶν, ἱερεύς τε καὶ Βαπτι
στης προεκρίθη, τοῦ μόνου καὶ πρώτου Αρχιερέως,
καὶ πάντας καθαίροντος πνεύματι καὶ πυρὶ τοῦ
βαπτίσματος; Εἶχεν μὲν, ἀγαπητοί, πολλὰς τῶν
Ἰωάννου κατορθωμάτων τὰς ὑποθέσεις ὁ λόγος· ἀλλ'
οὐ σχολή γε τὴν ἡμετέραν ἀφέντας ὑπόθεσιν, προς
ἄλλα νῦν ἐκδραμεῖν· ὅτι μὴ νόμος ἐγκωμίων οὗτος.
Ἐγὼ δὲ, τῷ ἀνεφίκτῳ παραχωρήσας τῶν προσόντων
Num quem, rogo, eorum qui antiquiores in lege
claruerunt, primas viro partes, zelo ferventiori,
praeripuisse dixeris? Ut nimirum magnum illum
aemulatorem Phinees x, qui Madianitidem, una
cum Israelita, siromaste confixit? Verum res impares sunt, nec contentio in similibus fuit. Nam
illic quidem, etsi ad multos scelus pervenerat,
haud tamen, in quem ille suum zelum intendit,
eximius aliquis, ac præcellens erat. Hic autern,
rex quid vero aliud nisi in lingua mortis ferens
sententiam, atque minima occasione, cædem in
subditos spirans? At magnus ille zelator Elias y
quid ait? qui igneam quadrigam egerit, ac curru
sublimis a terra sublatus sit; qui cœlo quidem
ut ne diuturno tempore plueret, frenum injecissel *; terra vero, trium aunorum famem immi
sisset; qui illud semper clamaret: < Zelans zelatus sum Domino a?, et qui ille tautus, non ferens mulieris iram, exsilium ac fugam, tanquam
proprios lares, solitudinemque, baud secus ac
civitatem amplectebatur? Cujusnam vero mulieris?
Ejus nimirum quæ libidinosa esset; quæ sacrif -
ciorum superstitione effusa insaniret quæ idola
colèret, deosque ac dæmones adoraret: in quibus
etiam fecit infelicissima mulier, ut Israel peccaret.
Verum hactenus quidem bene decurrens oratio
Joannem ostendit meliorem æmulatorem iis qui
præcesserunt, quod illi quidem improvisam, hic
vero manifestam et ante oculos mortem haberet.
Cæterum rogent forte devoto aliqui in festorum
cultum babentes animo, quid id velit sermo; ut
loquendi illa libertate ac zelo, ceu magnifico quodam, ac perpulchro ornamento, coronetur sacrosanclum Baptistæ caput, velut forsan desit virtus
alia, actiove gloriosior, quæ Domini Præcursorem
possit honestare? Ecquis vero æque virtutibus
supra modum plenus, atque magnus hodie celebrandus Joannes, qui solus inter omnes natos
mulierum ejus sacerdos ac Baptista electus
fuit qui sulus ac prinus Pontifex est, qui-
* Num. xxv, 7. IV Reg. 11, 44. • III Reg. xvn 1. × III Reg. xix, 14.
* λείπ. ἴσ. τοῦ ἐν ἐρήμοις διάγοντος.
στοῦ· Inter bellatorem: erat Herodes utrumque.
Το δημαγωγούντας, optime quadrat in Herodem
Agrippam, qui fuit populi sui ac Judæorum studiosissimus, vere πολιστής, qui lubentissimus Hierosolymis ageret, ubi frequentiori bominum concursu, suos demereretur populares, uti pluribus
Josephus, et alii: hæc tamen Andreas. non de
illo, sed de Herode Antipa decessore dicit, a quo
Joannes liberæ reprehensionis præmium, capitis
anipulatione accepit.
Qua sacrificiorum superstitione effusa insaΜένει, αυτομανούσης interpres Lipomani videtur
legisse θυμομανούσης, cum redulit, furore percila.
Sed jejunins hor, ut et alia plura. Nostrum hoc
optimum ac consequens, historieque, consentaneum, siquidem Jezabel tanta ira in Eliam exarserat, ob neratos prophetas suos, ac sacrificulos
Baal; ea vere sacrificiorum superstitione insana.
Ejus sacerdos ac Baptista electus.Perperam
interpres Lipomani: Ab eo electus fuit sacerdos.
Haud certe hoc Joannis singulare privilegium;
falsumque eum solum a Deo electum sacerdotem.
Nunquid enim Aaron non a Deo clectus est sacerdos? Nunquid non aposteli fuerunt a Christo electi
col. 1115–1116page 163 of 327
PG 97:1115τι μικρὸν ἥδυσμα προσθεῖναι δεῖν ἔκρινα τοῖς φιλεόρτοις ὑμῖν, τὴν τῆς προαναγνωσθείσης Ιστορίας εξάπλωσιν. Αρκεῖται γὰρ τοῖς ἑαυτοῦ κόσμοις ὁ Βαπτιστής καλλωπίζεσθαι. Φέρε δὴ τοίνυν ἐπιδραμόντες, ὡς ἐπὶ πίνακι διαδείξωμεν τὴν πολυύμνητον τοῦ Προδρόμου ἄθλησιν, ἣν ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τολμήσας διήνυσεν. ἐκείνῳ μεγάλων τε καὶ ὑπερφυῶν γνωρισμάτων, ούν Ἐν ἐκείνῳ, φησί, τῷ καιρῷ, ἤκουσεν Ηρώδης ὁ τετράρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ, καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ. Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· ούτος ηγέρθη ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ. • Ταῦτα μὲν ὕστερον· τὰ δὲ πρὸ τούτου, ὁποῖα; Ηρώδης μὲν τὴν γυναῖκα το ἀδελφοῦ ἐμοιχᾶτο Φιλίππου· ὁ δὲ Ἰωάννης τὸν Ἡρώ δην ἐλέγχων, παρανομεῖν διεκώλυεν. Πῶς, καὶ εἶνα τρόπον; «Οὐκ ἔξεστί σοι, λέγων, ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Τοῦτο τὸν Ἡρώδην ἐξέμηνεν· τοῦτο φονᾷν αὐτὸν παρεσκεύαζεν. Α' οὐχ ὁ πολὺς ἐκεῖνος καὶ μέγας ἐν προφήταις, συνεστάλη δείσας, ἢ διελέγχων ἐπαύσατο. Ηδει γάρ τὸν νόμον τῆς τοιαύτης αναιρετὴν λαγνείας. Ούτ Εξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Πρὸς νόμον, φησὶν, ἀντιτάσσῃ Θεοῦ, πρὸς πλάκας Θεοχαράκτους· ἐξ ἐναντίας τῶν Μωσέως ἀν επεξάγῃ θεσμών. «Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν την γι ναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Καὶ ὁ μὲν, τῇ βιο στώνῃ τῆς παραλόγου τῶν ἡδονῶν ἐπιμιξίας κατα χωννύμενος, οὐδ᾽ ἀνανεύειν ἡδύνατο, οὐδὲ πρὸς τὸ τῆς ἀληθείας ἀπέβλεπεν φῶς· ἀλλ᾽ ἔμενεν τῷ βάρει τῆς φιληδονίας καρηβαρών. Ο δὲ, επέμενεν νουθε τῶν διδάσκων, ὑποτιθέμενος, οἷα τὸν τοῦ Θεοῦ προ φήτην εἰκός. Ὁ δὲ, καίπερ, ὥς φησιν τὸ Εὐαγγέλιον, Εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ ἀκούων αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει· καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν, οὐδὲν τούτων συνῆκεν τότε, ἢ συνιδεῖν προήρητο. Οὐ τὸν προφήτην ταῖς προσηκούσαις καταγεραίρειν τι μαῖς· οὐ τὸ βαρὺ τοῦ νόμου κἂν ὡς τὸ τυχὸν ἐνετρά η χιν,1,2. πη οὐδὲ εἰ μή τι ἄλλο, τήν γε κατὰ τῶν τοιούτων επαγομένην ἐκεῖθεν ἡδέσθη ποινήν. Είπω τι μείζον καὶ γνωριμώτερον; οὐδὲ τὸν ᾿Αχαὰβ ἐκεῖνον· ἀλλὰ καὶ γυναικεῖον ἀνδράποδον ἐμιμήσατο· δς τὴν Ἰαν βελ εἶχε τότε τῆς πολυθείας, ὡς νῦν τῆς λαγνεία; οὗτος τὴν Ηρωδιάδα, διδάσκαλον. Ὁ μὲν γὰρ ἀκοῦ σας παρὰ Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου τὸν θυμὸν ὃς ἀνήπτετο κατ' αὐτοῦ παρὰ Κυρίου, καὶ τὰ μέλλοντα προύπτον αὐτῷ τε καὶ τοῖς αὐτοῦ ἐπιέναι κακὰ, καὶ φανερό; τοῖς ἐλέγχοις βληθεὶς, δι᾿ ἂς ἐξειργάσατο πονηρίας, καὶ ἀθεμίτους ἀνοσιουργίας, οὐκ ἠγανάκτησεν· οὐκ ΝΟΤΑ.
'
τι μικρὸν ἥδυσμα προσθεῖναι δεῖν ἔκρινα τοῖς φι
λεόρτοις ὑμῖν, τὴν τῆς προαναγνωσθείσης Ιστορίας
εξάπλωσιν. Αρκεῖται γὰρ τοῖς ἑαυτοῦ κόσμοις ὁ
Βαπτιστής καλλωπίζεσθαι. Φέρε δὴ τοίνυν ἐπιδρα
μόντες, ὡς ἐπὶ πίνακι διαδείξωμεν τὴν πολυύμνητον
τοῦ Προδρόμου ἄθλησιν, ἣν ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τολμή
σας διήνυσεν.
que omnes purgat in spiritu, ac igni b baptisma- ἐκείνῳ μεγάλων τε καὶ ὑπερφυῶν γνωρισμάτων, ούν
tis? Habet quidem, dilectissimi, oratio, multam
egregie gestorum Joannis, quæ in argumentum
assumat, segetem; sed non vacat, ut nostro hoc
relicto argumento, ad alia jam excurramus: nam
neque ea encomiorum lex est. Equidem vero
magnarum ejus ac eximiarum dotum insigniumque præstantiæ, qua totam dicendi vim superat,
cedens, opera pretium duxi, ut diei festæ studiosis vobis, ceu modicum quoddam condimentum, prælectæ narrationis explicationem apponerem. Satis enim habet Baptista ut suis honestetur ornamestis. Age igitur inhærente argumento sententia, ceu in tabella, summis celebrandum laudibus Raptistæ certamen, quod strenue, magnoque animo boni causa confecit, monstremus.
a
• Ἐν ἐκείνῳ, φησί, τῷ καιρῷ, ἤκουσεν Ηρώδης
ὁ τετράρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ, καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν
αὐτοῦ. Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· ούτος
ηγέρθη ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις
ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ. • Ταῦτα μὲν ὕστερον· τὰ δὲ
πρὸ τούτου, ὁποῖα; Ηρώδης μὲν τὴν γυναῖκα το
ἀδελφοῦ ἐμοιχᾶτο Φιλίππου· ὁ δὲ Ἰωάννης τὸν Ἡρώ
δην ἐλέγχων, παρανομεῖν διεκώλυεν. Πῶς, καὶ εἶνα
τρόπον; «Οὐκ ἔξεστί σοι, λέγων, ἔχειν τὴν γυναῖκα
Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Τοῦτο τὸν Ἡρώδην
ἐξέμηνεν· τοῦτο φονᾷν αὐτὸν παρεσκεύαζεν. Α'
οὐχ ὁ πολὺς ἐκεῖνος καὶ μέγας ἐν προφήταις,
συνεστάλη δείσας, ἢ διελέγχων ἐπαύσατο. Ηδει γάρ
τὸν νόμον τῆς τοιαύτης αναιρετὴν λαγνείας. Ούτ
Εξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ
σου.» Πρὸς νόμον, φησὶν, ἀντιτάσσῃ Θεοῦ, πρὸς
πλάκας Θεοχαράκτους· ἐξ ἐναντίας τῶν Μωσέως ἀν
επεξάγῃ θεσμών. «Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν την γι
ναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Καὶ ὁ μὲν, τῇ βιο
στώνῃ τῆς παραλόγου τῶν ἡδονῶν ἐπιμιξίας κατα
χωννύμενος, οὐδ᾽ ἀνανεύειν ἡδύνατο, οὐδὲ πρὸς τὸ
τῆς ἀληθείας ἀπέβλεπεν φῶς· ἀλλ᾽ ἔμενεν τῷ βάρει
τῆς φιληδονίας καρηβαρών. Ο δὲ, επέμενεν νουθε
τῶν διδάσκων, ὑποτιθέμενος, οἷα τὸν τοῦ Θεοῦ προ
φήτην εἰκός. Ὁ δὲ, καίπερ, ὥς φησιν τὸ Εὐαγγέλιον,
• Εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ ἀκούων
αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει· καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν,
οὐδὲν τούτων συνῆκεν τότε, ἢ συνιδεῖν προήρητο. Οὐ
τὸν προφήτην ταῖς προσηκούσαις καταγεραίρειν τι
μαῖς· οὐ τὸ βαρὺ τοῦ νόμου κἂν ὡς τὸ τυχὸν ἐνετρά
‹ In illo, inquit, tempore, audivit llerodes tetrarcha famam Jesu, et dixit pueris suis: Hic est
Joannes Baptista: Ipse surrexit a mortuis, et p
propterea virtutes operantur in eo c.. Hæc quidem postea: quæ autem antecedunt, qualia sunt?
Herodes quidem mœchabatur uxorem fratris sui
Philippi; at Joannes arguens, a scelere prohlbebat. Quo il modo ac quanam ratione? Quod diceret: • Non licet tibi habere uxorem fratris tui c.
Ea res Herodem in furorem vertit: hoc cædem
spirare fecit. Haud tamen vir ille præclarus, ac
magnus propheta, vel timore compressus est, vel
reprehensione cessavit. Sciebat enim eam libi
dinem lege prohiberi. «Non licet tibi habere uxorem Philippi fratris tui. › Legi, inquit, Dei resistis, tabulis a Deo exaratis, repugnas Moysis
scitis. «Non licet tibi habere uxorem Philippi
fratris tui a. o Ac Herodes quidem, alienæ a ratione
voluptariæ congressionis obrutus deliciis, haud
emergere potuit, nec ad veritatis lumen aspexit,
sed mansit gravatus crapula libidinis. Joannes auLem perseverabat corrigens, docens, admonens,
uti Dei prophetan decebat. At ille, quanquam,
ut sacrum Evangelium ait, • virum justum ac
sanctum sciret, ac eo audito, multa faceret, lubensque ipsum audiret;» nihil tamen eorum tunc
in animum induxit, aut intelligere voluit. Non
prophetam, quibus par erat, affecit honoribus:
nec vel minimum legis gravitatem est reveritus:
alque, ut ne aliud quidquam, ne pœnas quidem
adversus eos qui ejusmodi sunt, ea decretas curavit. Dicam quod est majus, ac magis perspicuum: η
ne illum quidem Achab, quin et uxoris mancipium, imitatus est; qui nimirum superstitionis
dcorum doctricem Jezabelem habuerit, uti nunc
iste Herodiadem magistram libidinis. Nam ille
quidem, cum audisset ab Elia Thesbite, iram,
quæ adversus eum accensa esset a Domino, ac
mala quæ certo ei ac suis essent eventura, ac
palam reprehensionibus fuisset appetitus, propter
impia ac nefaria facinora quæ perpetrarat, non
b Matth. 11, 41. • Matth. χιν,1,2. a ibid. 4.
πη
· οὐδὲ εἰ μή τι ἄλλο, τήν γε κατὰ τῶν τοιούτων
επαγομένην ἐκεῖθεν ἡδέσθη ποινήν. Είπω τι μείζον
καὶ γνωριμώτερον; οὐδὲ τὸν ᾿Αχαὰβ ἐκεῖνον· ἀλλὰ
καὶ γυναικεῖον ἀνδράποδον ἐμιμήσατο· δς τὴν Ἰαν
βελ εἶχε τότε τῆς πολυθείας, ὡς νῦν τῆς λαγνεία;
οὗτος τὴν Ηρωδιάδα, διδάσκαλον. Ὁ μὲν γὰρ ἀκοῦ
σας παρὰ Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου τὸν θυμὸν ὃς ἀνήπτετο
κατ' αὐτοῦ παρὰ Κυρίου, καὶ τὰ μέλλοντα προύπτον
αὐτῷ τε καὶ τοῖς αὐτοῦ ἐπιέναι κακὰ, καὶ φανερό;
τοῖς ἐλέγχοις βληθεὶς, δι᾿ ἂς ἐξειργάσατο πονηρίας,
καὶ ἀθεμίτους ἀνοσιουργίας, οὐκ ἠγανάκτησεν· οὐκ
COMBEFISI ΝΟΤΑ.
sacerdotes? Summi vero sacerdotis nostri, sacerdotem fuisse, ac in eum, hierarchicum aliquid
divina peculiari ordinatione exercuisse, hoc plane
Joannes incommunicabile habuit, cum ipso jabente
vix tandem cedens, sacrum ejus verticem solemni
ritu baptismatis tinxit. Quam ipsi quærendi fontes, ut quis auctores videre velit!
col. 1117–1118page 164 of 327
PG 97:1117ἀφηνίασεν· οὐχ ύβριν ἡγήσατο τοῦ προφήτου τὸν ἔλεγχον· ἀλλ' ὡς Θεοῦ προφήτην, καὶ τὰ θεῖα φθεγ γόμενον, τὸν μὲν διὰ τιμῆς ἦγε· τὰ δὲ, οἷα Θεοῦ παραγγέλματα, αἰδοῖ καὶ φόβῳ περιεπτύσσετο. Τί οὖν ποιεῖ; τῶν Βασιλειῶν ἄκουσον· ι Καὶ εἶπεν, φησίν, Κύριος πρὸς Ἠλιοῦ τὸν Θεσβίτην, λέγων ᾿Ανάστηθι, καὶ κατάβηθι εἰς ἀπάντησιν 'Αχαάβ βα σιλέως Ισραήλ, καὶ λάλησον πρὸς αὐτὸν, λέγων Τάδε λέγει Κύριος· ὡς σὺ ἐφόνευσας Ναβουθε, καὶ ἐκληρονόμησας αὐτὸν, διὰ τοῦτο, λέγει Κύριος, ἐπάξω ἐπὶ σὲ κακὰ, καὶ ἐκκαύσω ὀπίσω σου, καὶ ἐξολοθρεύο σω τὸν ᾿Αχαάβ οὐροῦντα πρὸς τοῖχον· καὶ τὰ ἄλλα, οἷς τὴν ἀπειλὴν μετ᾿ ὀργῆς ἀπέτεινεν· οὐκ ἐπ' αὐτὸν ἐκεῖνον μόνον, ἀλλὰ ἐπὶ τὴν Ἰεζάβελ, ὡς ἐπειράθη", φησὶν, ποιῆσαι τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου, καὶ ὡς μετέθηκεν αὐτὸν ἡ Ἰεζάβελ ἡ γυνὴ αὐτοῦ. Εἶτα τί, τούτων ἀκούσας, ποιεῖ; Οὐ φονῇ· οὐ πρὸς θυμόν ἀνίσταται· ἀλλὰ κατηφής γεγονώς, ἐπὶ τὸ σκυθρωπὸν μεταποιείται σχῆμα, καὶ γίνεται τῆς ἑαυτοῦ μᾶλλον ἐπιγνώμων κακίας, οὐκ ἀφηνιαστὴς τῶν προφητι τῶν ἐλέγχων. «Ὑπὸ γὰρ τοῦ λόγου κατενύγη, φη σὶν, Αχαάβ ἀπὸ προσώπου Κυρίου, καὶ ἐπορεύετο κλαίων, καὶ διέρρηξεν τὸν χιτῶνα αὐτοῦ, καὶ ἐνή στευσεν, καὶ περιεβάλετο σάκκον.» Τί οὖν ὁ πάντων ἡμῶν τὴν ἐπιστροφὴν ἀναμένων Θεός· ὁ βραδὺς εἰς τὸ πλῆξαι, καὶ ταχὺς εἰς τὸ σῶσαι; Τῆς Γραφῆς ἄκουσον· «Καὶ εἶπεν Κύριος, φησίν· Εώρακας, Ηλιοῦ, πῶς κατενύγη ᾿Αχαάβ ἀπὸ προσώπου μου; κἀγὼ οὐ μὴ ἐπάξω τὴν κακίαν ἐν ταῖς ἡμέραις αυτ τοῦ.» Εἶδες ὀργῆς ὑπερβολήν; Εἶδες ἐξεῖαν μεταβολὴν; Οὐκ ἔδει ταῦτα τὸν Ἡρώδην εἰδότα, τὸν ἴσον πρόπον ὑπελθεῖν; Οὐκ, εἰ μὴ τοῦτο, τήν γε μαρτυ Ρίαν αἰδεσθῆναι τὴν ἑαυτοῦ, ἣν ἐμαρτύρησεν τῷ Ιωάννη; Ναι, τοῦτον οὐ μετῆλθεν τὸν τρόπον. Τί δῆτα; πρὸς μιαιφονίαν τὴν φιληδονίαν μετήνεγκε, ἀπὸ τῶν γαμικῶν, ἐπὶ τὰ φονικὰ μεταβιβάσας δρ γανα τὴν κακόνοιαν. Πονηρὸς ὁ τρόπος· ἀσωφρόνιστος ὁ σκοπός. Εδει γὰρ, εἰ καὶ μὴ καθυφεῖναι τοῦ πάθους ἐβούλετο, τοῦ γε προφήτου μὴ ἅψασθαι, εἰ δὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ πολλάκις αὐτ τοῦ ἀκούων, καὶ πολλὰ ποιῶν δι᾽ αὐτὸν, καὶ ἡδέως ὑπ' αὐτοῦ διδασκόμενος. Αλλ' οἷον αὐτῷ τὸ πέρας τῶν βουλευμάτων, καὶ πρὸς ποίαν τῆς ἀβουλίας όρο μὴν, ἡ στρατηγοῦσα φιλήδονος αὐτὸν μιαιφονία παρώτρυνεν; τῶν εὐαγγελιστῶν ἄκουσον. Καὶ γενομένης, φησίν, ἡμέρας εὐκαίρου, ὅτε Ηρώδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ, δεῖπνον ἐποίει τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ, καὶ χιλιάρχοις, καὶ τοῖς πρώτοις Επράθη Επειράθη. Επράθη το
ἀφηνίασεν· οὐχ ύβριν ἡγήσατο τοῦ προφήτου τὸν & est indignatus; non egit insolenter; non duxit in
ἔλεγχον· ἀλλ' ὡς Θεοῦ προφήτην, καὶ τὰ θεῖα φθεγγόμενον, τὸν μὲν διὰ τιμῆς ἦγε· τὰ δὲ, οἷα Θεοῦ
παραγγέλματα, αἰδοῖ καὶ φόβῳ περιεπτύσσετο. Τί
οὖν ποιεῖ; τῶν Βασιλειῶν ἄκουσον· ι Καὶ εἶπεν,
φησίν, Κύριος πρὸς Ἠλιοῦ τὸν Θεσβίτην, λέγων·
᾿Ανάστηθι, καὶ κατάβηθι εἰς ἀπάντησιν 'Αχαάβ βα
σιλέως Ισραήλ, καὶ λάλησον πρὸς αὐτὸν, λέγων·
Τάδε λέγει Κύριος· ὡς σὺ ἐφόνευσας Ναβουθε, καὶ
ἐκληρονόμησας αὐτὸν, διὰ τοῦτο, λέγει Κύριος, ἐπάξω
ἐπὶ σὲ κακὰ, καὶ ἐκκαύσω ὀπίσω σου, καὶ ἐξολοθρεύο
σω τὸν ᾿Αχαάβ οὐροῦντα πρὸς τοῖχον· καὶ τὰ ἄλλα,
οἷς τὴν ἀπειλὴν μετ᾿ ὀργῆς ἀπέτεινεν· οὐκ ἐπ' αὐτὸν
ἐκεῖνον μόνον, ἀλλὰ ἐπὶ τὴν Ἰεζάβελ, ὡς ἐπειράθη",
φησὶν, ποιῆσαι τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου, καὶ ὡς
μετέθηκεν αὐτὸν ἡ Ἰεζάβελ ἡ γυνὴ αὐτοῦ.
Εἶτα
τί, τούτων ἀκούσας, ποιεῖ; Οὐ φονῇ· οὐ πρὸς θυμόν
ἀνίσταται· ἀλλὰ κατηφής γεγονώς, ἐπὶ τὸ σκυθρωπὸν
μεταποιείται σχῆμα, καὶ γίνεται τῆς ἑαυτοῦ μᾶλλον
ἐπιγνώμων κακίας, οὐκ ἀφηνιαστὴς τῶν προφητι
τῶν ἐλέγχων. «Ὑπὸ γὰρ τοῦ λόγου κατενύγη, φησὶν, Αχαάβ ἀπὸ προσώπου Κυρίου, καὶ ἐπορεύετο
κλαίων, καὶ διέρρηξεν τὸν χιτῶνα αὐτοῦ, καὶ ἐνήστευσεν, καὶ περιεβάλετο σάκκον.» Τί οὖν ὁ πάντων
ἡμῶν τὴν ἐπιστροφὴν ἀναμένων Θεός· ὁ βραδὺς εἰς
τὸ πλῆξαι, καὶ ταχὺς εἰς τὸ σῶσαι; Τῆς Γραφῆς
ἄκουσον· «Καὶ εἶπεν Κύριος, φησίν· Εώρακας,
Ηλιοῦ, πῶς κατενύγη ᾿Αχαάβ ἀπὸ προσώπου μου;
κἀγὼ οὐ μὴ ἐπάξω τὴν κακίαν ἐν ταῖς ἡμέραις αυτ
τοῦ.» Εἶδες ὀργῆς ὑπερβολήν; Εἶδες ἐξεῖαν μεταβολήν; Οὐκ ἔδει ταῦτα τὸν Ἡρώδην εἰδότα, τὸν ἴσον
πρόπον ὑπελθεῖν; Οὐκ, εἰ μὴ τοῦτο, τήν γε μαρτυ
Ρίαν αἰδεσθῆναι τὴν ἑαυτοῦ, ἣν ἐμαρτύρησεν τῷ
Ιωάννη; Ναι, τοῦτον οὐ μετῆλθεν τὸν τρόπον. Τί
δῆτα; πρὸς μιαιφονίαν τὴν φιληδονίαν μετήνεγκε,
ἀπὸ τῶν γαμικῶν, ἐπὶ τὰ φονικὰ μεταβιβάσας δργανα τὴν κακόνοιαν. Πονηρὸς ὁ τρόπος· ἀσωφρόνι
στος ὁ σκοπός. Εδει γὰρ, εἰ καὶ μὴ καθυφεῖναι τοῦ
πάθους ἐβούλετο, τοῦ γε προφήτου μὴ ἅψασθαι, εἰ
δὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ πολλάκις αὐτ
τοῦ ἀκούων, καὶ πολλὰ ποιῶν δι᾽ αὐτὸν, καὶ ἡδέως
ὑπ' αὐτοῦ διδασκόμενος. Αλλ' οἷον αὐτῷ τὸ πέρας
τῶν βουλευμάτων, καὶ πρὸς ποίαν τῆς ἀβουλίας όρο
μὴν, ἡ στρατηγοῦσα φιλήδονος αὐτὸν μιαιφονία
παρώτρυνεν; τῶν εὐαγγελιστῶν ἄκουσον.
• Καὶ γενομένης, φησίν, ἡμέρας εὐκαίρου, ὅτε
Ηρώδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ, δεῖπνον ἐποίει τοῖς
μεγιστᾶσιν αὐτοῦ, καὶ χιλιάρχοις, καὶ τοῖς πρώτοις
•!!! Reg. xxi, 18, 19. f.ibid. 20. 6 ibid. 27.
Leg. Επράθη ex Septuag.
juriæ propheticam reprehensionem: sed ut Dei
prophetam ac divina loquentem, illum quidem in
honore habuit, læc autem ceu Dei præcepta, reverentia prosecutus est. Quid ergo facit? Audi
Regnorum historiam:. Εt dixit Dominus, inquit,
ad Eliam Thesbitem, dicens: Surge et descende in
occursum Achab regis Israel, et loquere ad eum
dicens: lare dicit Dominus: Quomodo tu occidisti, et vineam possedisti? Propter hoc, hæc dicit
Dominus Inducam super te mala, et succendam
post te, et disperdam de Achab mingentem ad
parietem *; › ac reliqua, quibus minas intendit
cum ira, non tantum in eum, verum etiam in dezabelem: • Quomodo venumdatus est inquit,
ut faceret malum coram Domino; et quomodo
eum evertit Jerabel uxor sua f., Tum ergo ille,
cum hæc audisset, quid fecit? Non in cædem anhelat, non excitatur ad iram, sed microre affectus
habitum ad tristitiam componit: suumque magis
agnoscit scelus, non insolenter adversus propheticam reprehensionem agit. sermone enim,
inquit, conpunctus est Achab a facie Domini, et
ibat plorens, et conscidit tunicam suam, et jejunavit, et indutus est saccum 6.. Quid ergo, quι
omnium nostrum conversionem exspectat Deus;
qui tardus est ad percutiendum, et velox au salvandum? Audi Scripturam: Et dixit Dominus, inquit: Vidisti, Elia, quomodo compunctus est Achab
a facie mea? Nec ego inducam malum in diebus
ejus b. Vidisti summam iram? Vidisti celerem
mutationem? Non oportebat Herodem, qui hæc
sciret, ita se gerere? Sin autem nec hoc volebat,
at par saltem erat ut suum ipsius de Joanne revereretur testimonium? Haud certe ita se gessit.
Quid ergo? Ad cadem luxuriam transtulit, ad cadis instrumenta malignum traduxit animum. Mali
mores: incastigabile propositum. Par enim erat,
ut siquidem: nolebat temperare a vitio, vel saltem
non attingeret prophetam, quem virum justunı
ac sanctum seiret; quem sæpe audiret; ob cujus
quoque reverentiam multa faceret; ac cujus doctrinam lubens exciperet. Qualis vero ei obligerit
consiliorum Onis, et ad quem amentiæ impetura,
voluptaria eum crudelitas egerit, qua duce militaret, audi sacros evangelistas,
• Et cum dies, inquit, opportunus accidisset,
Herodes natalis sui cœnain fecit principibus suis,
et tribunis, et primis Galilææ. Cumque introisset
h ibid. 29.
Quomodo tentatus est. Επειράθη. Habet
noster cod. habuitque codex Lipomani, cujus interpres: Quomodo tentarit, sicque forte scripserit
Andreas, tametsi liquet esse pleonasmum illius
diphthongi, ac legendum Επράθη· quod von He
braica liquido habet, redduntque omnes interpretes, m. Venumdatus est. Crasse nimis postmodum typographus το Propheticam reprehensionem, expressit prohibitam.
col. 1119–1120page 165 of 327
PG 97:1119τῆς Γαλιλαίας. Καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ηρωδιάδος, καὶ ὀρχησαμένης, καὶ ἀρεσάσης τῷ Ηρώδῃ, καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασι λεὺς τῷ κορασίῳ· Αίτησόν με δ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. "Οθεν μεθ' όμεσο ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι ὁ ἐὰν αἰτήσηται. Ἡ δ ἐξελθοῦσα, εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς. Τί αἰτήσομαι; Ἡ δὲ εἶπεν· Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστού Καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βα σιλέα, ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω να μοι δῶς ἐξ αὐτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστή. Καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς, διὰ τοὺς όρο κους καὶ τοὺς συναναχειμένους, οὐκ ἐθέλησεν εθε τῆσαι αὐτήν· καὶ εὐθέως ἀποστείλας σπεκουλά τωρα, ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὴν ἐν τῇ φυλακή, καὶ ο α φικῆς κοίτης ἐπιβουλῇ· καὶ, τὸ πάντων κακῶν ταῦτα, ἐν τρυφῆς ἡμέρᾳ, καὶ γενεσίων τελετῇ. ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἐπέδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.» Ο γενεσίων πικρῶν, καὶ δείπνου φόνου μεστοῦ 1 Ταύτην σεαυτῷ τετήρηκας τὴν τιμήν, ταύτην τοῖς σοῖς γενεσίοις προσήγαγες την τρι φήν; Τοιοῦτον σεαυτῷ παρεσκεύασας τὸ συμπόσιον; Οὕτως αἵματος ὀχετοῖς ἔδει κεράσαι τοῖς συμπόται; τὸ δεῖπνον; Οὕτω τους χιλιάρχους τετίμηκας, καὶ τοὺς φίλους πεφιλοφρόνηκας; Οὐδὲ τὸν Δαβὶδ ένα ετράπης ὑπὸ τοῦ Νάθαν ἐλεγχθέντα, καὶ μετανοία μᾶλλον, οὐκ ἀπονοίᾳ, τὴν ἁμαρτίαν ἀποσκευασάμενον; Οὐδὲ τὸν Σαούλ ᾐδέσθης ὑπὸ τοῦ μεγάλου Σα μουὴλ, ἐπὶ πάσης ὁμοῦ τῆς Ἰσραηλιτικής πληθύας τοῖς ἐλέγχοις, ἐπιπληχθέντα μὲν, πλὴν αἰδοῖ τῇ πρὸς τὸν προφήτην, μηδὲν πλέον διαπραξάμενον; Λέληθας σεαυτὸν, ἄθλιε, τὴν ᾿Αχαὰς ἐπὶ Ναβουθέ παρανομίαν διπλασιάσας, ὅσον ὁ μὲν ἀμπελῶνος ἐπιθυμίᾳ, γῆς τε ἀψύχου, καὶ φυτῶν οἰνηφόρων ήτα τηθεὶς ἐφωράθη· σὺ δὲ, γυναικὸς μοιχείᾳ, καὶ ἀδελ ἔσχατον, προφήτου και Βαπτιστοῦ μιαιφονίᾳ· καὶ Ως είθε μὴ γεγέννησο, μηδὲ εἰς φῶς ἦλθες τὸ ὑπὲρ γῆν. ὡς ἀπόλοιτο ἡ σπορά, ἧς αὐτὸς ἐξεις στησας, καὶ ἡ νηδύς, ἐξ ἧς προελήλυθας. Ανθ' ὅτου γὰρ, εἰπὲ, τὸν προφήτην ἀνεῖλες τἀληθῆ διαφορε σαντα, καὶ περὶ τῶν οὐ πρακτέων ἐλέγξαντα; παρὶν πρὸς τὴν ἐκ τοῦ ἄγους συστραφέντα μνήμην, απο κλίναι τοῦ μύσους· ἢ πρὸς τὴν τῶν ἐλέγχων παρ ῥησίαν τὸν νοῦν ἀπευθύναντα, σώφρονι λογισμῷ τοῦ κρείττονος περιέσεσθαι, πρὸς τοὐναντίον ἐξώκειλας· κακῷ τὸ κακὸν προσκτησάμενος, οὐχ ὡς ἐχρῆν παρωσάμενος· καὶ εἰ μὲν πρὸς τοὺς ἐλέγχους δυσμόρων εἰς τοῦτο τάξεως ήλασας· ἀπαιδευσία τοῦτο σαφής. Αγαπῶν γὰρ, οὐ φονὴν ἔδει, ὡς τῷ Σολομῶντα δοκεῖ, ἐλέγχοντα· ὡς ἂν μὴ καὶ αὐτὸς ἀκούσῃς Ἐμίσησαν ἐν πύλαις ἐλέγχοντα, καὶ λόγον ὅσιον ἐβδελύξαντο.» Εἰ δὲ τοῦ εὐορκεῖν περιεχόμενος, τὸ μιαιφονεῖν προετίμησας, ὡς τῆς ἐπιορκίας φεύγων τὸ βάραθρον· ἀλλ᾽ ἔδει βασιλείῳ φρονήματι, δικαία τοῦ νοῦ στάθμῃ ἀντιταλαντεῦσαι τὴν σύγκρισιν, καὶ τῆς ἀμείνω γενέσθαι μοίρας· ὅπερ σοὶ πρὸς τούναν
Alia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset τῆς Γαλιλαίας. Καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτῆς
Hlerodi, simulque recumbentibus, rex ait puella:
Pete a me quod vis, et dabo tibi, usque ad dimidium regni mei. Unde cum juramento pollicitus
est ei dare quidquid postulasset. Quæ cum exisset,
dixit matri suæ: Quid petan? At illa dixit: Caput
Joannis Baptistæ. Cumque introisset statim cum festinatione ad regem, petiit dicens: Volo ut protinus
des mihi in disco caput Joannis Baptistæ. Et contristatus est rex: propter jusjurandum et propter
simul discumbentes, noluit eam rejicere: missoque
statim spiculatore, præcepit afferri caput ejus in
disco. Illeque abiens decollavit eum in carcere,
et attulit caput ejus in disco; et dedit illud puellæ:
et puella dedit matri suæ i.» O acerbos natales
τῆς Ηρωδιάδος, καὶ ὀρχησαμένης, καὶ ἀρεσάσης
τῷ Ηρώδῃ, καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασι
λεὺς τῷ κορασίῳ· Αίτησόν με δ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω
σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. "Οθεν μεθ' όμεσο
ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι ὁ ἐὰν αἰτήσηται. Ἡ δ
ἐξελθοῦσα, εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς. Τί αἰτήσομαι;
Ἡ δὲ εἶπεν· Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστού
Καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βα
σιλέα, ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω να μοι δῶς ἐξ αὐτῆς
ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστή.
Καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς, διὰ τοὺς όρο
κους καὶ τοὺς συναναχειμένους, οὐκ ἐθέλησεν εθε
τῆσαι αὐτήν· καὶ εὐθέως ἀποστείλας σπεκουλά
τωρα, ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ
ac comam cæde plenam! Hunc tibi ipse servasti δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὴν ἐν τῇ φυλακή, καὶ
honorem? Has tuo natali intulisti delicias? Tale
tibi parasti convivium? lisne fluentis sanguinis,
cœnam convivis temperare habuisti? Sic honorasti tribunos, tamque benigne excepisti amicos?
Neque Davidem reveritus es i, qui reprehensus a
Nathan, peccatum a se, non arrogantia, sed poenitentia depulit? Neque te Saulis puduit, qui a
magno Samuele, coram ipsa Israelitici populi
multitudine severius perstrictus ac objurgatus,
nibil tamen in eum, pro sua in prophetam reverentia, gravius perpetrarit. Non animadvertisti, ο
miser Achab te scelus in Naboth duplicasse:
quod ille quidem deprehensus sit victus, cupiditate
vinea, ac terra inaninis plantarumque vinifera- α
rum: tu autem mulieris adulterio foedatæ reus,
insidiarumque cubili fraterno positarum; ac quod
malorum omnium supremum est, necis prophetæ
atque Baptiste, idque in die deliciarum, et cum
natalitiorum ageretur dies.
φικῆς κοίτης ἐπιβουλῇ· καὶ, τὸ πάντων κακῶν
ταῦτα, ἐν τρυφῆς ἡμέρᾳ, καὶ γενεσίων τελετῇ.
ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἔδωκεν
αὐτὴν τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἐπέδωκεν αὐτὴν
τῇ μητρὶ αὐτῆς.» Ο γενεσίων πικρῶν, καὶ δείπνου
φόνου μεστοῦ 1 Ταύτην σεαυτῷ τετήρηκας τὴν τιμήν,
ταύτην τοῖς σοῖς γενεσίοις προσήγαγες την τρι
φήν; Τοιοῦτον σεαυτῷ παρεσκεύασας τὸ συμπόσιον;
Οὕτως αἵματος ὀχετοῖς ἔδει κεράσαι τοῖς συμπόται;
τὸ δεῖπνον; Οὕτω τους χιλιάρχους τετίμηκας, καὶ
τοὺς φίλους πεφιλοφρόνηκας; Οὐδὲ τὸν Δαβὶδ ένα
ετράπης ὑπὸ τοῦ Νάθαν ἐλεγχθέντα, καὶ μετανοία
μᾶλλον, οὐκ ἀπονοίᾳ, τὴν ἁμαρτίαν ἀποσκευασάμε
νον; Οὐδὲ τὸν Σαούλ ᾐδέσθης ὑπὸ τοῦ μεγάλου Σα
μουὴλ, ἐπὶ πάσης ὁμοῦ τῆς Ἰσραηλιτικής πληθύας
τοῖς ἐλέγχοις, ἐπιπληχθέντα μὲν, πλὴν αἰδοῖ τῇ
πρὸς τὸν προφήτην, μηδὲν πλέον διαπραξάμενον;
Λέληθας σεαυτὸν, ἄθλιε, τὴν ᾿Αχαὰς ἐπὶ Ναβουθέ
παρανομίαν διπλασιάσας, ὅσον ὁ μὲν ἀμπελῶνος
ἐπιθυμίᾳ, γῆς τε ἀψύχου, καὶ φυτῶν οἰνηφόρων ήτα
τηθεὶς ἐφωράθη· σὺ δὲ, γυναικὸς μοιχείᾳ, καὶ ἀδελ
ἔσχατον, προφήτου και Βαπτιστοῦ μιαιφονίᾳ· καὶ
Utinam nec esses natus, neque in lucem venisses
super terram! Utinam periisset semen ex quo
germinasti, ac uterus ex quo prodiisti! Nam, rogo,
quanam ex causa prophetam, quæ vera essent
prædicanten, nefandaque tua arguentem, interfecisti? Cum esset in promptu, ut scelus tectu
animo cogitans, ab eo declinares, ac resipisceres;
utve ad liberam reprehensionem animum dirigens,
sobria cogitatione assumpta, id quod præstantius
esset, obtineres; in contrarium plane prolapsus
es, naluro utique malo addens, non uti oportuit,
depellens: ac siquidem ægre reprehendi ferens,
eo deductus es; hinc plane alienum a disciplina
ostendis. Diligendus enim, non occidendus crat,
qui argueret, uti Salomonis sententia est 1; ut ne
et ipse esset auditurus: Oderunt arguentem in
portis, et sermonem sanctum abominati sunt m
Sin autem cum jusjurandum servare velles, cædem
præposuisti, tanquam qui perjurii barathrum
fugeres: enimvero par erat ut pro regali prudenΩς είθε μὴ γεγέννησο, μηδὲ εἰς φῶς ἦλθες τὸ
ὑπὲρ γῆν. ὡς ἀπόλοιτο ἡ σπορά, ἧς αὐτὸς ἐξεις
στησας, καὶ ἡ νηδύς, ἐξ ἧς προελήλυθας. Ανθ' ὅτου
γὰρ, εἰπὲ, τὸν προφήτην ἀνεῖλες τἀληθῆ διαφορε
σαντα, καὶ περὶ τῶν οὐ πρακτέων ἐλέγξαντα; παρὶν
πρὸς τὴν ἐκ τοῦ ἄγους συστραφέντα μνήμην, απο
κλίναι τοῦ μύσους· ἢ πρὸς τὴν τῶν ἐλέγχων παρ
ῥησίαν τὸν νοῦν ἀπευθύναντα, σώφρονι λογισμῷ
τοῦ κρείττονος περιέσεσθαι, πρὸς τοὐναντίον ἐξώκει
λας· κακῷ τὸ κακὸν προσκτησάμενος, οὐχ ὡς ἐχρῆν
παρωσάμενος· καὶ εἰ μὲν πρὸς τοὺς ἐλέγχους δυσμο
ρῶν εἰς τοῦτο τάξεως ήλασας· ἀπαιδευσία τοῦτο
σαφής. Αγαπῶν γὰρ, οὐ φονὴν ἔδει, ὡς τῷ Σολομῶντα
δοκεῖ, ἐλέγχοντα· ὡς ἂν μὴ καὶ αὐτὸς ἀκούσῃς
• Ἐμίσησαν ἐν πύλαις ἐλέγχοντα, καὶ λόγον ὅσιον
ἐβδελύξαντο.» Εἰ δὲ τοῦ εὐορκεῖν περιεχόμενος, τὸ
μιαιφονεῖν προετίμησας, ὡς τῆς ἐπιορκίας φεύγων
τὸ βάραθρον· ἀλλ᾽ ἔδει βασιλείῳ φρονήματι, δικαία
τοῦ νοῦ στάθμῃ ἀντιταλαντεῦσαι τὴν σύγκρισιν, καὶ
τῆς ἀμείνω γενέσθαι μοίρας· ὅπερ σοὶ πρὸς τούναν
■ Isa. XXIX,
× M·rc. vi, 21-28. || Reg. xu, 1. * 1 Reg. xv, 21. 1 Prov. ix,
col. 1121–1122page 166 of 327
PG 97:1121τίον ἐκ παραλόγου πεπραγμάτευται γνώμης. Τίς γὰρ ὁ τὴν ἀρχὴν ὁμόσαι προσαναγκάσας; Τί δὲ κοινὸν μαινάδος ὀρχήσει παιδὸς, καὶ προφήτου σφαγῇ; Τίς δὲ μετουσία θυμοῦ μετ' εὐφροσύνης; Εἰ δὲ διὰ τοὺς ὅρκους, ὡς αὐτὸς οἴει· ἀλλ᾽ οὐδ᾽ οὕτως ἐχρῆν τὴν ψῆφον ἐπιτρέψαι τῇ μέθη. Εὐφρασίας γὰρ, οὐκ ἀν δροκτονίας ἦν ὁ καιρός. Καὶ τό γε πρᾶγμα ἐπιεικώς ἄτοπον, καὶ παράφορον. Νήφοντος γὰρ ἐδεῖτο και μοῦ, καὶ λογισμού βεβηκότος. Οὐ γὰρ περὶ τοῦ τυ χόντος ή βλάβη. Πλὴν, ἀλλ' εἴ τι καὶ κέκρυπτο λν θάνον τέως τῶν ἐν σοὶ κακῶν, τοῦτο σὺ κατὰ σαυτοῦ πεφανέρωσας, μιαιφονίᾳ, τῆς παρανομίας ἀπογυμνώσας τὸν ἔλεγχον. Τίς γὰρ ἀνάγκη, τὸν ἐν τῷ παρα σύστῳ μοιχεύειν ἀπείργοντα, ἐπὶ θριάμβου φέρειν ἐλέγχοντα; Σὺ δὲ φιληδονῶν ἐλέγχῃ, μιαιφονῶν. Συνέχει; τὴν τάξιν τῆς ἐστιάσεως, ἄνθρωπε. Εστιᾷν προελόμενος, ἀνιᾷν τοὺς δαιτυμόνας προ ἔκρινας. Τί ποιεῖς, ἄθλιε; ᾿Αντ᾽ ἐδέσματος, ταύτην προσεδωδὴν εἰσάγεις, τὴν κεφαλὴν τοῦ Βαπτίζοντος; Αντὶ κρατῆρος, τοιοῦτον οινοχοεῖς τοῖς συμπόταις τὸν ἄκρατον; Τοιοῦτον κίρνησι βασιλεὺς πόμα τοῖς συμβούλοις; Η οὐχ ὁρᾷς ὅσον κακόν ἐστιν ἀκρασία, καὶ φιλήδονος πρᾶξις; Ανάνηψον, ει βούλει, μικρόν, καὶ σύνες· ὡς οὐδὲν οὕτως ἐπιλωβᾶται τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον, ἢ τὸν ἐκτὸς ἐπιβόσκεται, ὡς θυμός ταύ ταις ἐξυπηρετούμενος. Σὺ δὲ, τούτοις ἐκ περιουσίας ὑποζεύξας τὸν νοῦν, τὸ τῆς ψυχῆς κατεδούλωσας φρόνημα. Καίτοι δύο γενικώτατα πάθη τῶν ἐν ἡμῖν ἁπάντων παθῶν, οἱ περὶ ταῦτα σοφοί, διορίζονται θυμὸν, καὶ ἐπιθυμίαν· ὧν ἑκάτερον ἐν σοὶ ἐπικρατῆσαν, τυραννικῷ, οὐκ ἰδιωτικῷ τῷ ὁρμήματι δυστυχῶς ἐβασίλευσεν· ἡ μὲν, καὶ ἄνευ μηχανημάτων νόμῳ πολιορκίας ἑλοῦσα τῶν σῶν φρενῶν τὴν ἀκρό πολιν, καὶ οἱονεὶ πολιοῦχος τῆς σῆς ἀπρυτανεύτου ψυχῆς· ὁ δὲ, μέχρι τοῦδέ σε δουλωσάμενος, ἕως ἂν εἰς ᾅδου πέταυρον, καὶ εἰς τὴν ἐσχάτην τῶν κακῶν ἀπηκόντισεν Χάρυβδιν. Η οὐχὶ αὕτη ἡ ὁδὸς τῶν ἐκτελούντων τὰ ἄνομα; Η ἑτέρως οἴει τοὺς οὕτως ἁλόντας ὑπὸ τῆς δίκης, κολασθησομένους ἐτάζεσθαι; Τῆς δὲ τῶν Εὐαγγελίων φωνῆς αὖθις ἀκουσών μεθα. Γενεσίων γάρ, φησὶν, ἀγομένων τοῦ Ἡρώδου, ὠρχήσατο ἡ θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος ἐν τῷ μέσῳ, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδη.» Βαβαὶ· τῆς ἀνοίας! Ορ χησις νεάνιδος, τὴν βασιλέως ἐθήρασεν φρόνησιν. Χειρῶν ἀνακλάσεις, καὶ ποδῶν λυγισμοί, καὶ μελῶν " ἐκλύσεις, τὸ στεῤῥὸν τοῦ βασιλέως ἐξέλυσαν φρό νημα. Οὐκ ἤκουσας τὸν Φιλίππου ᾿Αλέξανδρον, ἐπὶ ταῖς Δαρείου θυγατράσιν προσενεχθείσαις αὐτῷ πρὸς Προ Ὡς θυμὸς ταύταις ἐξυπηρετούμενος· τῇ ἀκρασίᾳ καὶ φιλο ηδόνῳ πράξει. τό, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον ταῖς Δαρείου θυγατράσι προσενεχθείσαις. ἕπτα, ἀντὶ τοῦ, ἐπί
trutina expenderes, ac a meliori parte stares:
quod secus omnino ex aliena a ratione voluntate
molitus es. Quis enim te ab initio coegit jurare?
Quid Mainadis puella saltatio commune habet
cum nece prophetæ? Quænam iræ societas cum
lælitia? Si vero propter jusjurandum, ut ipse
opinaris ac ne sic quidem sententiæ calculus
ebrietate permittendus erat. Quippe erat lætitiæ
tempus, non cædis. Ac plane res ejusmodi, absurda
ac præcipitis consilii erat. Erat siquidem opus
tempore sobrio, ac sedata ratione. Non enim levis
jactura futura erat. Sed enimvero, ut quid etiam
e tuis mali hactenus occultum lateret, id ipse adversum te manifestum reddidisti, cæde aperiens
τίον ἐκ παραλόγου πεπραγμάτευται γνώμης. Τίς γὰρ tia, alterius cum altero comparationem justiti
ὁ τὴν ἀρχὴν ὁμόσαι προσαναγκάσας; Τί δὲ κοινὸν
μαινάδος ὀρχήσει παιδὸς, καὶ προφήτου σφαγῇ; Τίς
δὲ μετουσία θυμοῦ μετ' εὐφροσύνης; Εἰ δὲ διὰ τοὺς
ὅρκους, ὡς αὐτὸς οἴει· ἀλλ᾽ οὐδ᾽ οὕτως ἐχρῆν τὴν
ψῆφον ἐπιτρέψαι τῇ μέθη. Εὐφρασίας γὰρ, οὐκ ἀνδροκτονίας ἦν ὁ καιρός. Καὶ τό γε πρᾶγμα ἐπιεικώς
ἄτοπον, καὶ παράφορον. Νήφοντος γὰρ ἐδεῖτο και
μοῦ, καὶ λογισμού βεβηκότος. Οὐ γὰρ περὶ τοῦ τυ
χόντος ή βλάβη. Πλὴν, ἀλλ' εἴ τι καὶ κέκρυπτο λν
θάνον τέως τῶν ἐν σοὶ κακῶν, τοῦτο σὺ κατὰ σαυτοῦ
πεφανέρωσας, μιαιφονίᾳ, τῆς παρανομίας απογυμνώ
σας τὸν ἔλεγχον. Τίς γὰρ ἀνάγκη, τὸν ἐν τῷ παρασύστῳ μοιχεύειν ἀπείργοντα, ἐπὶ θριάμβου φέρειν
ἐλέγχοντα; Σὺ δὲ φιληδονῶν ἐλέγχῃ, μιαιφονῶν.
Dagitium, cujus arguebaris. Quid enim necesse erat ut eum, qui in occulto mœchari prohibebat,
reprehendentem triumpho traduceres? Tu igitur, dum cædem patras, argueris libidinis.
Συνέχει; τὴν τάξιν τῆς ἐστιάσεως, ἄνθρωπε.
Εστιᾷν προελόμενος, ἀνιᾷν τοὺς δαιτυμόνας προ
ἔκρινας. Τί ποιεῖς, ἄθλιε; ᾿Αντ᾽ ἐδέσματος, ταύτην
προσεδωδὴν εἰσάγεις, τὴν κεφαλὴν τοῦ Βαπτίζοντος;
Αντὶ κρατῆρος, τοιοῦτον οινοχοεῖς τοῖς συμπόταις
τὸν ἄκρατον; Τοιοῦτον κίρνησι βασιλεὺς πόμα τοῖς
συμβούλοις; Η οὐχ ὁρᾷς ὅσον κακόν ἐστιν ἀκρασία,
καὶ φιλήδονος πρᾶξις; Ανάνηψον, ει βούλει, μικρόν,
καὶ σύνες· ὡς οὐδὲν οὕτως ἐπιλωβᾶται τὸν ἐντὸς
ἄνθρωπον, ἢ τὸν ἐκτὸς ἐπιβόσκεται, ὡς θυμός ταύταις ἐξυπηρετούμενος. Σὺ δὲ, τούτοις ἐκ περιουσίας
ὑποζεύξας τὸν νοῦν, τὸ τῆς ψυχῆς κατεδούλωσας
φρόνημα. Καίτοι δύο γενικώτατα πάθη τῶν ἐν ἡμῖν
ἁπάντων παθῶν, οἱ περὶ ταῦτα σοφοί, διορίζονται·
θυμὸν, καὶ ἐπιθυμίαν· ὧν ἑκάτερον ἐν σοὶ ἐπικρατῆσαν, τυραννικῷ, οὐκ ἰδιωτικῷ τῷ ὁρμήματι δυστυχῶς ἐβασίλευσεν· ἡ μὲν, καὶ ἄνευ μηχανημάτων
νόμῳ πολιορκίας ἑλοῦσα τῶν σῶν φρενῶν τὴν ἀκρόπολιν, καὶ οἱονεὶ πολιοῦχος τῆς σῆς ἀπρυτανεύτου
ψυχῆς· ὁ δὲ, μέχρι τοῦδέ σε δουλωσάμενος, ἕως ἂν
εἰς ᾅδου πέταυρον, καὶ εἰς τὴν ἐσχάτην τῶν κακῶν
ἀπηκόντισεν Χάρυβδιν. Η οὐχὶ αὕτη ἡ ὁδὸς τῶν
ἐκτελούντων τὰ ἄνομα; Η ἑτέρως οἴει τοὺς οὕτως
ἁλόντας ὑπὸ τῆς δίκης, κολασθησομένους ἐτάζεσθαι;
Τῆς δὲ τῶν Εὐαγγελίων φωνῆς αὖθις ἀκουσών
μεθα.
• Γενεσίων γάρ, φησὶν, ἀγομένων τοῦ Ἡρώδου,
ὠρχήσατο ἡ θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος ἐν τῷ μέσῳ,
καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδη.» Βαβαὶ· τῆς ἀνοίας! Ορχησις νεάνιδος, τὴν βασιλέως ἐθήρασεν φρόνησιν.
Χειρῶν ἀνακλάσεις, καὶ ποδῶν λυγισμοί, καὶ μελῶν "
ἐκλύσεις, τὸ στεῤῥὸν τοῦ βασιλέως ἐξέλυσαν φρό
νημα. Οὐκ ἤκουσας τὸν Φιλίππου ᾿Αλέξανδρον, ἐπὶ
ταῖς Δαρείου θυγατράσιν προσενεχθείσαις αὐτῷ πρὸς
Ordinem convivii confudisti, o homo. Nam cum
statuisses convivio excipere, maluisti convivis
molestiam facere. Quid facis, o miser? Pro cibone,
caput Baptistæ ad esum inducis? Pro cratere, tale
merum affundis convivis? Talem rex potum suis
temperat consiliariis? An non vides quantum malum sit intemperantia, et actio libidinosa? Ad te
parum redi, si vis, et intellige, ut nihil sit quod
internum adeo lædat hominum, ac sic externum
depascal, uti iis obsequens ira Tu autem ex
abundanti mentem illis subjugans, animi sensum
captivum elecisti. Atqui omnium earum quæ sunt
in nobis, affeclionumn, lias duas naxime generales
definiunt morales philosophi, iram scilicet et cupiditatem, quarum utraque in te dominatum obti
nens, tyrannico, non privato impetu, infeliciter
regnavit. Cupiditas quidem, ne ullis quidem adhibilis machinis, mentis tuæ arcem obsidionis lege
capiens, ac ceu præses nescii regi animi tui, exsistens: ira auten tandiu captivans, donec in inferni laqueum, ac supremam malorum charybdim,
dedit præcipitem. An non hæc via illorum est qui
scelesta patrant? Num aliter, divinæ obnoxios
ultioni, ad poenam examinandos putas? Rursus
vero evangelicam vocem audiamus.
• Cum Herodis, inquit, natalitia agerentur, saltavit Herodiadis filia in medio, et placuit Herodi.»
Amentiam! Saltatio adolescentulæ, regis prudentiam cepit. Fracti manuum motus, pedumque impudici flexus, ac membra ad luxuriam soluta, Προ
mum ac solidum regis sensum enervarunt. Non
audivisti Alexandrum Philippi filium oblatis ad
concubitum Darii filiabus regali animi præCOMBEFISII NOTÆ.
Udi ira iis obsequens. Ὡς θυμὸς ταύταις
ἐξυπηρετούμενος· nimirum τῇ ἀκρασίᾳ καὶ φιλο
ηδόνῳ πράξει. Male interpres Liponaui, pro obse
qews ac ministrans, reddidit, dominans; quod est
alienum cum a philosophia, tum a textu Andreæ.
Deest etiam apud cum τό, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον·
quod omnino restituendum ex Reg.
Oblatis ad concubitum Darii filiabus. 'Fal
ταῖς Δαρείου θυγατράσι προσενεχθείσαις. Interpres
Lipomani: Septem Darii filias, etc. Putem legisse
ἕπτα, ἀντὶ τοῦ, ἐπί· quod satis crassum ac ridiculum est. Duas ego sic oblatas lego, casias virgines,
ac forma decoras, quarum Alexander pudor: consuluerit: qua de re multis in eo Plutarchus.
col. 1123–1124page 167 of 327
PG 97:1123συνουσίαν, βασιλικῶς δυσφορήσαντα, καί τι μέγα Ο δουλώσασα πρὸ τῆς πείρας ἐβούλετο· οὐ πρότερον καὶ σωφροσύνης μεστὸν ἐπιφθεγξάμενον πρόσβημα Αἰσχρὸν ἡμᾶς ἄνδρας νικήσαντας, ὑπὸ γυναικών ἡττηθῆναι;» Οὕτως ἀφύλακτος εἶ; Οὕτως ἀκρατής; Οὐκ ἤκουσας τῆς θείας Γραφῆς λεγούσης· «Βλέπετε μὴ θάνατος ἀναβῇ διὰ τῶν θυρίδων;» λέγω δὴ τῶν αἰσθήσεων, αἷς ὁ ἐντὸς ἄνθρωπος παγιδεύεται. Τι τῶν πρὸς ἡδονὴν ἔχει Κορυβαντιασμός, ἢ μουσικών ὀργάνων θέλγητρα· συμβύκη τε καὶ κιθάρα· καὶ νάβλα καὶ αὐλός; Τί δὲ τῶν αἰσχρῶν οὐ νέμει, σώμα λυγιζόμενον, καὶ μέλη στρεβλούμενα, & τῶν δαιμονώντων εἰσὶν ἀληθῶς εἰκάσματα και μηνύματα; Σὺ δὲ τούτοις οἷα νεβρὸς τοξευθεὶς ἐλάφου, καὶ ὡς πτηνὸν ἐξευθεὶς, οὔτε ὡς δορκάς διεσώθης ἐκ βρόχων, οὔτε ὡς ὄρνεον ἐκ παγίδος ἐῤῥύσθης· ἀλλὰ παγί σοι γέγονεν τῆς μοιχαλίδας ἡ ὀρχηστρίς· καὶ βόθρος ἐπίκρημνος, ὁ πρὸς ἐκείνην οίστρος. «Καὶ ὠρχήσατο, φησίν, ή θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδῃ, καὶ εἶπεν· Αἴτησόν με δ εάν θέλης, καὶ δώσω σοι. Καὶ μεθ' ὅρκου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι, 8 ἐὰν αιτήσηται, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας αὐτοῦ.» Εστω ήρεσεν τότε ὀρχησαμένη ἡ παῖς, ἔδει δέ τι καὶ δωρηθῆναι τάχα παρὰ σοῦ τῇ παιδί· ἀλλὰ τῶν ἐνδεχομένων, οὐ τῶν ὑπερεχόντων· τῶν ἡδόντων τους δαιτυμόνας; οὐ τῶν ἀνιώντων· μήτι γὰρ τὴν τοῦ ἁγίου καὶ προφήτου κεφαλήν; ο 'Αλλὰ διὰ τοὺς ὅρκους, φησί, καὶ τοὺς συνανακειμένους, οὐκ ἐθέλησεν αὐτὴν ἀθε τῆσαι. ο Φεῦ τῆς ἀνίας! φεῦ τῆς πωρώσεως, καὶ τῆς ἀνευλόγου προφάσεως! Εἰ γὰρ καὶ τῆς βασιλείας εξεστακέναι σε ᾔτησεν, πῶς ἂν τοὺς ὅρκους πρὸς αὐτὴν ἐμεθώδευσας; Εἰ δὲ καὶ τῆς μητρὸς ἐκκορακισθῆναι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξῃτήσατο, ἢ καὶ τῆς παντελούς ἀφεστάναι πρὸς αὐτὴν συνουσίας ἐπέταττεν, ἐβλή. ρους ἆρα τὸ αἰτηθέν; «᾿Αλλὰ διὰ τοὺς ὅρκους, φη σὶν, καὶ τοὺς συνανακειμένους, οὐκ ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» Τὸ γὰρ λεγόμενον πρὸς τοῦτο φέρει τῆς ἀνάγκης τὸ ἀπαραίτητον. Τί οὖν ἂν ἔπραξας, εἰ τῶν εἰρημένων μίαν προέσχετο πρότασιν; Αλλ' ὡς ἔοικεν, «Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δουλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας.» Ο γὰρ τῇ ἡδονῇ τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν ύποζεύξας, δοῦλος μὲν ἀφανῶς γίνεται τῶν παν θῶν· τῷ θυμικῷ δὲ πρὸς ὑπουργίαν ὁρμήματι χρώμενος προφαίνει προφανῶς εἰς τοὐμφανὲς τὴν διάθεσιν ἐκεῖνο τῇ ἐκβάσει τοῦ τρόπου φαινόμενο;, ὅπερ ἡ τοῦ θυμοῦ λήξαντος, ἕως ἂν τῆς ἡδονῆς ἡ παγίς, τὸν ἐμπαθῆ κατεδίκασεν. Ορᾶς εἰς ἣν ἀτοπίας ὑπερβολὴν ἀπώλισθέν σοι τῶν ὅρκων ή προφορά; Μανία πολλή πώρωσις νοῦ, καὶ φρενῶν ἐξάμβλωσις, την τοιαύτην ἀβελτηρίαν ἀπέτεκεν. «Αίτησόν με δ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας
stantia, indigne tulisse, ac magnum quid, plenum- συνουσίαν, βασιλικῶς δυσφορήσαντα, καί τι μέγα
que sobrietate, istud prolocutum esse: «Turpe est,
ut qui viros vicimus, a mulieribus superemur? ›
Adeo es incautus? Adeo intemperans? Non audivisti divinam vocem, quæ dicit: «Videte ne mors
ascendat per fenestras a? › dico autem sensus, per
quos internus homo illaqueatur. Quid voluptatis habet saltatio Corybantica, aut musica
instrumenta ad demulcendum comparata, sambuca,
et cithara, et uabla, et tibia? Qua autem non plenum exsistit turpitudine corpus, quod libidinose
motibus agitur, inque eum modum contorta membra, quæ plane obsessorum a dæmone simulacra
quædam signaque videantur? Tu autem, his tanquam cervi binnulus confossus, ac ceu volucris
visco implicatus, neque ut caprea ex retibus servatus es °, neque ut avis a laqueo liberatus P.
Quiuimo facta tibi est laqueus puella saltatrix
meretricis feminæ, foveaque profunda amoris
illud in eum œstrum. Et saltavit, inquit, filia
Herodiadis, et placuit Herodi, et dixit: Pete a me
quod volueris, et dabo tibi. Et cum juramento
pollicitus est ei dare quidquid postulasset, usque
ad dimidium regni sui. Esto, placuerit tunc
saltans puella, forsque etiam aliquid muneris
puellæ donare debueris: at certe eorum quæ possent dari, non quæ nimia ac exsuperantia essent;
eorum quæ convivas voluptate afficerent, non quæ
molesta forent: num enim sancti caput atque prophet?: Sed propter jusjurandum, inquit, et simul recumbentes, noluit ei abnuere.. O amentian!
Ο cæcitatem, prætextumque alienum a ratione!
Ut enim petiisset ut a regno excederes, quomodo
eras exsecuturus quod ei juraveras? Ut autem etiam
petiisset ut effoderentur matris oculi, vel ut jussisset ut ab ejus omnino consuetudine recederes,
implevissesne quod petiisset?. Sed propter jusjurandum, inquit, et simul recumbentes, noluit ei
abauere.» Quod enim dicitur, ejusmodi inevitabilem necessitatem refert. Quid ergo facturus eras,
ut illa unum quid prædictorum proposuisset? Sed,
ut videtur, Omnis qui facit peccatum, servus
est peccati 9. Nam qui suam voluptati subjecit
rationem, fit quidem occulte vitiorum ac animi
perturbationum servus: ubi autem postmodum ira δουλώσασα πρὸ τῆς πείρας ἐβούλετο· οὐ πρότερον
motu administro utitur, suam aperte in publicum
producit affectionem; illud sese morum eventu
prodens, quod captivaus voluptas ante rei periculum exigebat; non prius desinente ira, quana
voluptatis laqueus, ea affectione laborantem hominem, reum demonstrarit. Vides in quantam tibi
καὶ σωφροσύνης μεστὸν ἐπιφθεγξάμενον πρόσβημα·
• Αἰσχρὸν ἡμᾶς ἄνδρας νικήσαντας, ὑπὸ γυναικών
ἡττηθῆναι;» Οὕτως ἀφύλακτος εἶ; Οὕτως ἀκρατής;
Οὐκ ἤκουσας τῆς θείας Γραφῆς λεγούσης· «Βλέπετε
μὴ θάνατος ἀναβῇ διὰ τῶν θυρίδων;» λέγω δὴ τῶν
αἰσθήσεων, αἷς ὁ ἐντὸς ἄνθρωπος παγιδεύεται. Τι
τῶν πρὸς ἡδονὴν ἔχει Κορυβαντιασμός, ἢ μουσικών
ὀργάνων θέλγητρα· συμβύκη τε καὶ κιθάρα· καὶ
νάβλα καὶ αὐλός; Τί δὲ τῶν αἰσχρῶν οὐ νέμει, σώμα
λυγιζόμενον, καὶ μέλη στρεβλούμενα, & τῶν δαιμο
νώντων εἰσὶν ἀληθῶς εἰκάσματα και μηνύματα;
Σὺ δὲ τούτοις οἷα νεβρὸς τοξευθεὶς ἐλάφου, καὶ ὡς
πτηνὸν ἐξευθεὶς, οὔτε ὡς δορκάς διεσώθης ἐκ βρόχων,
οὔτε ὡς ὄρνεον ἐκ παγίδος ἐῤῥύσθης· ἀλλὰ παγί
σοι γέγονεν τῆς μοιχαλίδας ἡ ὀρχηστρίς· καὶ βόθρος
ἐπίκρημνος, ὁ πρὸς ἐκείνην οίστρος. «Καὶ ὠρχή
σατο, φησίν, ή θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος, καὶ ἤρεσεν
τῷ Ηρώδῃ, καὶ εἶπεν· Αἴτησόν με δ εάν θέλης, καὶ
δώσω σοι. Καὶ μεθ' ὅρκου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι,
8 ἐὰν αιτήσηται, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας αὐτοῦ.»
Εστω ήρεσεν τότε ὀρχησαμένη ἡ παῖς, ἔδει δέ τι
καὶ δωρηθῆναι τάχα παρὰ σοῦ τῇ παιδί· ἀλλὰ τῶν
ἐνδεχομένων, οὐ τῶν ὑπερεχόντων· τῶν ἡδόντων τους
δαιτυμόνας; οὐ τῶν ἀνιώντων· μήτι γὰρ τὴν τοῦ ἁγίου
καὶ προφήτου κεφαλήν; ο 'Αλλὰ διὰ τοὺς ὅρκους, φησί,
καὶ τοὺς συνανακειμένους, οὐκ ἐθέλησεν αὐτὴν ἀθε
τῆσαι. ο Φεῦ τῆς ἀνίας! φεῦ τῆς πωρώσεως, καὶ τῆς
ἀνευλόγου προφάσεως! Εἰ γὰρ καὶ τῆς βασιλείας
c εξεστακέναι σε ᾔτησεν, πῶς ἂν τοὺς ὅρκους πρὸς αὐτὴν
ἐμεθώδευσας; Εἰ δὲ καὶ τῆς μητρὸς ἐκκορακισθῆναι
τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξῃτήσατο, ἢ καὶ τῆς παντελούς
ἀφεστάναι πρὸς αὐτὴν συνουσίας ἐπέταττεν, ἐβλή.
ρους ἆρα τὸ αἰτηθέν; «᾿Αλλὰ διὰ τοὺς ὅρκους, φησὶν, καὶ τοὺς συνανακειμένους, οὐκ ἠθέλησεν αὐτὴν
ἀθετῆσαι.» Τὸ γὰρ λεγόμενον πρὸς τοῦτο φέρει τῆς
ἀνάγκης τὸ ἀπαραίτητον. Τί οὖν ἂν ἔπραξας, εἰ
τῶν εἰρημένων μίαν προέσχετο πρότασιν; Αλλ'
ὡς ἔοικεν, «Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δουλός ἐστι
τῆς ἁμαρτίας.» Ο γὰρ τῇ ἡδονῇ τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν
ύποζεύξας, δοῦλος μὲν ἀφανῶς γίνεται τῶν παν
θῶν· τῷ θυμικῷ δὲ πρὸς ὑπουργίαν ὁρμήματι χρώμε
νος προφαίνει προφανῶς εἰς τοὐμφανὲς τὴν διάθεσιν
ἐκεῖνο τῇ ἐκβάσει τοῦ τρόπου φαινόμενο;, ὅπερ ἡ
τοῦ θυμοῦ λήξαντος, ἕως ἂν τῆς ἡδονῆς ἡ παγίς, τὸν
ἐμπαθῆ κατεδίκασεν. Ορᾶς εἰς ἣν ἀτοπίας ὑπερβο
λὴν ἀπώλισθέν σοι τῶν ὅρκων ή προφορά; Μανία
πολλή πώρωσις νοῦ, καὶ φρενῶν ἐξάμβλωσις, την
τοιαύτην ἀβελτηρίαν ἀπέτεκεν. «Αίτησόν με δ ἐὰν
θέλῃς, καὶ δώσω σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας
■ Jerem. ix, 21. Eccli. xxv, 22. ♪ Psal. cxxvii, 7. q Joan. vu, 34.
Quid voluptatis. Interpres Lipomani negativam habet, sed videatur vacare: ut velit Andreas
nullum veram voluptatem habere ista Corybantica sed merum probrum; sin autem carnalem
voluptatem ac libi inem in:elligit, tunc probanda
sit Lipomani negativa; nec duplex bæc lectio
aliunde prodierit, quam ex duplici illa vocis ejus
modi acceptione, ac forte illa Lipomani debeat præferri.
col. 1125–1126page 168 of 327
PG 97:1125μου. Οὕτως ἀφύλαχτος εἶ; οὕτως εὐχερής, ὡς μὴ μέτρα θέσθαι σοῖς λογισμοῖς· μηδὲ, ὅπερ οὐκ ἐχρῆν? ἀβασανίστως προσήκασθαι συνιδεῖν; Σκόπει προς ὅσον ἀβουλίας ἐξηνέχθη σοι, τὸ προπετῶς ὁμόσαι· Τὸ δὲ συνηρπάσθαι, ού φημι βασιλικόν εἶναι γνώρισμα,» αθυροστομίας δὲ πάθος ἀκρατές· ὅπερ αὐτὸς ὑποστάς, τὸ μὴ κεκριμένον ἐδέξω ὡς κεχριμένον. Τοιοῦτος γὰρ ἅπας νοῦς ἀχαλίνωτος, καὶ λόγος ἀφύλακτος μὴ τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως ἐπιστατούσης τοῖς λογιο σμοῖς, ἀλλὰ τἀναντία δραν τοῦ νοῦ μὴ κωλύοντος, προ σαφηρημένου τοῦ κατὰ φύσιν φρονήματος. 'Αλλ' ὁ μὲν Ηρώδης οὕτω κούφως ενεχθεὶς καὶ ἀθλίως, ἀθλίαν καὶ τὴν μνήμην διαπαντὸς ἀπηνέγκατο. Τί δὲ τὸ τῆς ἀνομίας κοράσιον; τῆς μοιχείας τὸ δέλεαρ, τὸ τοῦ Ἡρώδου ἄγκιστρον· ἡ παγὶς ἐφ᾽ ἣν ἐκεῖνος παρολισθήσας προσέκοψε, καὶ θηραθεὶς εὐκ ἐξέφυγεν; «Εἶπεν, φησίν, τῇ μητρὶ αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; 'Η δὲ προβιβασθεῖσα, Δός μοι ὧδε, φησίν, ἐξ αὐτῆς τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.» Ορᾷς τὸν εὐαγγελιστὴν τἀληθῆ πανταχοῦ προϊσχόμενον; Τί γάρ φησιν; «'Η δὲ Ηρωδιάς ένα εἶχεν αὐτῷ, καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ Αδύνατο. Ο γὰρ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον· καὶ ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέω; αὐτοῦ ἤκουεν.» Βλέπεις καὶ πρὸ τῶν ὅρκων ἤδη προσεγκειμένην τῇ βδελυρα, τὴν κατὰ τοῦ προφήτου φιλαπεχθήμονα γνώμην; Καὶ τί ταύτης εναργέστερον τῆς μαρτυρίας γένοιτ' ἄν: Τήν τε γὰρ παρρησίαν, καὶ τὸν ζῆλον, διὰ τὸν πρὸς Ηρώδην ἔλεγχον τοῦ Ἰωάννου παρίστησι, καὶ τὴν ἀπὸ χρόνου κατά βάθους ὑπο τρεφομένην αὐτῇ μῆνιν, ὑπ' ὄψιν ἄγει τῶν ἀκουόν των. Τοῦτο το γὰρ τὸν ἐνεῖχεν, ὑπάρχει προστατι τὸν ἅμα, καὶ δεικτικόν· ἐπεὶ καὶ τὸ, οὐκ ἠδύνατο, ἀπόδειξιν ἔχει τῆς Ἡρώδου πρὸς Ἰωάννην μετ' εὐλαβείας τιμῆς· ὅτι τα ἅγιον καὶ δίκαιον αὐτὸν εἶχεν, καὶ ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν. Εἰ καὶ ἥδε τῶν ἄνω πρὸς τὰ κάτω σύγκρισις, πολύ πρὸς ἑαυτὴν τὸ διάφορον ἔχει· καὶ οὐκ ἴσα τὰ πράγματα, τὴν ἄλλως το αὐτὰ τοῦ κρατ τοῦντος ἄγοντος. Τὰ μὲν γὰρ πρῶτα παρρησία καὶ ζῆλος· καὶ ἔλεγχοι, τὴν τοῦ βασιλέως ἐπέπλητ τον ἄνοιαν· ἀνομοῦντά τε αὐτόν· κατ' ἀδελφοῦ φανερῶς, τὴν κοίτην ἐπιβουλεύοντα, προύργου διήλεγχεν. Ομοῦ τὸ δι' αἰδοῦς ἔχειν τοῦ Θεοῦ τὸν προφήτην, ἅτε δίκαιον καὶ ἅγιον χώραν είχεν τέως· τὰ δὲ ἐξῆς, ἀνόμοια πάντη καὶ ἀπεμφαίνοντα, καὶ τῶν προτέρων οὐδὲν κατ' οὐδένα τρό του ἐφάμιλλον ἔχοντα. 'Οτου δὴ χάριν, καὶ διατί; Ἐξετράπη γὰρ οἰνωθεὶς πρὸς τὸ τῆς μέθης κουφόν τε καὶ ὑπηνέμιον ἔρυμα, ὅθεν ψυχρᾶς εἶνεκεν εὐορ 10 γρ. τούτου. " γρ. τὴν ἄλλως.
μου.» Οὕτως ἀφύλαχτος εἶ; οὕτως εὐχερής, ὡς μὴ prolapsa sit absurditatem, jurisjurandi voce tenus
μέτρα θέσθαι σοῖς λογισμοῖς· μηδὲ, ὅπερ οὐκ ἐχρῆν prolatio? Magna insania, mentis cacitas, sensuumἀβασανίστως προσήκασθαι συνιδεῖν; Σκόπει προς que hebetudo, hanc tibi stultitiam pepererunt.
ὅσον ἀβουλίας ἐξηνέχθη σοι, τὸ προπετῶς ὁμόσαι· Τὸ • Pete a me quod volueris, et dabo tibi, usque ad
δὲ συνηρπάσθαι, ού φημι βασιλικόν εἶναι γνώρισμα, dimidium regni mei.» Adeo incautus es, adeo
αθυροστομίας δὲ πάθος ἀκρατές· ὅπερ αὐτὸς ὑποστάς, levis et facilis, ut non posueris modum rationibus
τὸ μὴ κεκριμένον ἐδέξω ὡς κεχριμένον. Τοιοῦτος tuis, neque te, quod non oporteret, sine probatio
γὰρ ἅπας νοῦς ἀχαλίνωτος, καὶ λόγος ἀφύλακτος· ne ac judicio admittere intellexeris. Considera quo
μὴ τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως ἐπιστατούσης τοῖς λογιο res cesserit, et quam parum in te consilii argueσμοῖς, ἀλλὰ τἀναντία δραν τοῦ νοῦ μὴ κωλύοντος, προ- rit, quod temere juraveris. Sic autem facile arripi,
σαφηρημένου τοῦ κατὰ φύσιν φρονήματος. 'Αλλ' ὁ μὲν non regiæ mentis indicium dixerim, sed profusioΗρώδης οὕτω κούφως ενεχθεὶς καὶ ἀθλίως, ἀθλίαν ris impotens vitium; cui ipse subjectus, quod non
καὶ τὴν μνήμην διαπαντὸς ἀπηνέγκατο.
erat judicio probatum suscepisti, tanquam esset
judicio probatum. Ejusmodi enim est mens omnis effrenis, et incautus sermo, ut non boni judicio
cogitationes moderante, sed mentis judicio nihil prohibente, contraria facial, sublato sensu naturæ
consentaneo. Sic vero Herodes leviter ac misere arreptus, miserum nomen in perpetuum retulit,
Τί δὲ τὸ τῆς ἀνομίας κοράσιον; τῆς μοιχείας τὸ
δέλεαρ, τὸ τοῦ Ἡρώδου ἄγκιστρον· ἡ παγὶς ἐφ᾽ ἣν
ἐκεῖνος παρολισθήσας προσέκοψε, καὶ θηραθεὶς
εὐκ ἐξέφυγεν; «Εἶπεν, φησίν, τῇ μητρὶ αὐτῆς· Τί
αἰτήσομαι; 'Η δὲ προβιβασθεῖσα, Δός μοι ὧδε,
φησίν, ἐξ αὐτῆς τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ.» Ορᾷς τὸν εὐαγγελιστὴν τἀληθῆ πανταχοῦ
προϊσχόμενον; Τί γάρ φησιν; «'Η δὲ Ηρωδιάς ένα
εἶχεν αὐτῷ, καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ
Αδύνατο. Ο γὰρ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην,
εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον· καὶ ἀκούων
αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέω; αὐτοῦ ἤκουεν.»
Βλέπεις καὶ πρὸ τῶν ὅρκων ἤδη προσεγκειμένην
τῇ βδελυρα, τὴν κατὰ τοῦ προφήτου φιλαπεχθήμονα
γνώμην; Καὶ τί ταύτης εναργέστερον τῆς μαρτυρίας γένοιτ' ἄν: Τήν τε γὰρ παρρησίαν, καὶ τὸν
ζῆλον, διὰ τὸν πρὸς Ηρώδην ἔλεγχον τοῦ Ἰωάννου
παρίστησι, καὶ τὴν ἀπὸ χρόνου κατά βάθους ὑπο
τρεφομένην αὐτῇ μῆνιν, ὑπ' ὄψιν ἄγει τῶν ἀκουόν
των. Τοῦτο το γὰρ τὸν ἐνεῖχεν, ὑπάρχει προστατι
τὸν ἅμα, καὶ δεικτικόν· ἐπεὶ καὶ τὸ, οὐκ ἠδύνατο,
ἀπόδειξιν ἔχει τῆς Ἡρώδου πρὸς Ἰωάννην μετ'
εὐλαβείας τιμῆς· ὅτι τα ἅγιον καὶ δίκαιον αὐτὸν
εἶχεν, καὶ ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως
αὐτοῦ ἤκουεν. Εἰ καὶ ἥδε τῶν ἄνω πρὸς τὰ κάτω
σύγκρισις, πολύ πρὸς ἑαυτὴν τὸ διάφορον ἔχει· καὶ
οὐκ ἴσα τὰ πράγματα, τὴν ἄλλως το αὐτὰ τοῦ κρατ
τοῦντος ἄγοντος. Τὰ μὲν γὰρ πρῶτα παρρησία
καὶ ζῆλος· καὶ ἔλεγχοι, τὴν τοῦ βασιλέως ἐπέπληττον ἄνοιαν· ἀνομοῦντά τε αὐτόν· κατ' ἀδελφοῦ
φανερῶς, τὴν κοίτην ἐπιβουλεύοντα, προύργου
διήλεγχεν. Ομοῦ τὸ δι' αἰδοῦς ἔχειν τοῦ Θεοῦ τὸν
προφήτην, ἅτε δίκαιον καὶ ἅγιον χώραν είχεν
τέως· τὰ δὲ ἐξῆς, ἀνόμοια πάντη καὶ ἀπεμφαί
νοντα, καὶ τῶν προτέρων οὐδὲν κατ' οὐδένα τρότου ἐφάμιλλον ἔχοντα. 'Οτου δὴ χάριν, καὶ διατί;
Ἐξετράπη γὰρ οἰνωθεὶς πρὸς τὸ τῆς μέθης κουφόν τε
καὶ ὑπηνέμιον ἔρυμα, ὅθεν ψυχρᾶς εἶνεκεν εὐορNarc. vi, 19, 20.
10 γρ. τούτου. " γρ. τὴν ἄλλως.
Quid vero scelesta puella? adulterii esca illa,
Herodis hamus, laqueus in quem ille prolapsus
offendit, et quo captus minime effugit? Dixit,
inquit, matri suæ: Quid petam? Illa autem pra
monita Da mihi hic, inquit, statim in disco
'caput Joannis Baptistæ.. Vides evangelistam ea
semper quæ vera sunt adducentem? Quid enim
ait? Herodias autem ei insidiabatur, et volebat
eum occidere, nec poterat. Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum;
et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebal r.. Vides ante etiam jusjurandum fuisse sceleratam feminam infenso animo in prophetam?
Quid autem testimonio hoc evidentius esse queal
Cum enim libertatem loquendi ac zelum Joannis
ostendit, co quod ille Herodem reprehenderet:
tum olim imo pectore satam, ac inveteratam mulierculæ iram, in auditorum aspectum producit.
Hoc enim significat pariter atque ostendit vox
illa, insidiabatur. Nam et illud, non poterat, ostendit
Herodis in Joannem honorem et reverentiam:
quod nimirum is sanctum ac justum eum haberet, eoque audito multa faceret, ac libenter eum
audiret. Quanquam ut priora cum sequentibus
comparaveris, magnum discrimen est, nec res
sunt æquales, in quibus rex leviter haberet. Nam
prima quidem, nempe loquendi libertas ac zelus,
reprehensionesque, regis increpabant amentiam,
ipsumque palam adversus fratrem inique agere,
cujus cubili insidiaretur, commode arguebant.
Hactenus tamen habebat locum, ut Dei prophetam
revereretur tanquam justum ac sanctum: at quæ
sequuntur dissimilia omnino ac discrepantia sunt,
nec quidquam prorsus habent quod prioribus respondeat. Quorsum vero, ac quanam ex causa?
Temulentus enim, ad leve ac frivolum propugnaculum ebrietatis sese convertit: quo factum est
ut propter frigidum jusjurandum, et convivarum
col. 1127–1128page 169 of 327
PG 97:1127κίας, καὶ τῆς πρὸς τοὺς συμπότας αιδούς, την μείο μία ζονα τῆς ἀθεμίτου μίξεως ἀνομίαν ἔδινεν· ὡς ἐν σκηνῇ παίξας τὸ δράμα τῆς ὑποκρίσεως, λανθάνειν νομίσας τὸν ἄληστον ὀφθαλμόν. Τίνα τρόπον; «Ένα πήθη γάρ, φησίν, ὁ βασιλεύς· ἀλλὰ διὰ τοὺς δρο κους, καὶ τοὺς συναναχειμένους, οὐκ ἤθελεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» Τί ταύτης τῆς ὑποκρίσεως βδελυπτότε ρον; Τί δὲ τῆς εὐορκίας εκείνης αθλιώτερον; Ένα γὰρ αὐτῷ παρωθῆσαι τοὺς ὅρκους εὐσεβεστέρω προ βλήματι, καὶ βασιλείῳ φρονήματι, κακῷ τὸ κακόν συνεπέρανεν. «Αποστείλας γὰρ σπεκουλάτωρα, ἐκέλευσεν ἀποτμηθῆναι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, καὶ δοθῆναι τῷ κορασίῳ.» Εἶδες νωθείας καὶ καιρό τητος ὑπερβολήν; Οὐκ ἔδει μᾶλλον ἐπιορκήσει καλῶς, ἡ κακῶς εὐορκῆσαι, ψεύσασθαι προφανώς, καὶ τοῦ προφήτου μὴ ἄψασθαι; συγγνώμην είν τῆσαι τοῦ παροράματος, ήπερ ἀληθεύσαντα δικαίως, ἄδικον φονευτὴν ἀποδειχθῆναι προφήτου, καὶ κρίσ σιν ἔνδικον ἑαυτῷ ταμιεύσασθαι, καὶ γεέννης γενέ σθαι υἱόν; Εἰ γὰρ ᾔτησεν ἐξαμαρτεῖν εἰς θεὸν, καὶ εἴδωλα στῆσαι, καὶ σπεῖσαι τούτοις αίματα των ὑπηκόων· υἱούς τε, καὶ θυγατέρας, καὶ μητέρας, καὶ ἀδελφούς, καὶ γυναῖκας προσεπιθύσει, πως, ἂν τοὺς ἐπὶ τούτοις ὅρκους ὁ μάταιος ἐξεκρούσατο; Πῶς δ᾽ ἂν καὶ πληροῦν αὐτοὺς κατετόλμησεν, Ρωμαίων οὔσης ὑποφόρου τῆς Ἰουδαίας, ἧς αὐτός τετραρχῶν κακῶς ἐβασίλευεν; Αλλ' ὁ μὲν οὕτω κεπφωθείς ", ὑπὸ κόρης ἀθλίας ἐσαγηνεύθη. Η δὲ, πρὸς κακουργίαν ὄργανον ἐξηυρημένον ὑπάρ χουσα, ὅλην τε τῆς μητρὸς ἐφ' ἑαυτὴν ἀναμαξι μένη τὴν κακότεχνον γνώμην, χρεωφειλέτου δήθεν ὑποκρίνεται πρόσωπον· καὶ ὥσπερ χρέος ἀπαραίτητον, αἰτεῖ παρὰ βασιλέως τὴν ἔκτισιν· ο Δής μας ὧδε ἐξ αὐτῆς ἐπὶ πίνακι, τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Δός μοι, φησὶν, ὧδε, καὶ ἐξ αὐτῆς, καὶ ἐπὶ πίνακι. Τί δώσω; Οὐ χρυσόν, φησίν, οἱ λίθους διαφανεῖς· οὐκ εἴ τι τῶν ἐν βασιλείοις τὸ πολυτελὲς ἔχει, καὶ τίμιον· ἀλλὰ τὴν κεφαλὴν Ιωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Τί λέγεις; τὴν κεφα τὴν δίδως ἣν αἰδοῦνται καὶ ἄγγελοι; Ἐκείνην δύ δίδως τὴν κεφαλὴν, ἧς ὑπεράνω βαπτιζομένου του Λόγου, τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς καθιέμενον ἵστατο; Ταύτην ἀμοιβὴν μικρᾶς ἡδονῆς δίδως τὴν κεφαλὴν, ἧς ἡ δεξιὰ, τὸν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθεζόμενον, ἡγιάσθη βαπτίζουσα; ἐκείνην τὴν κεφαλήν μισθὸν ἀθεμίτου παιδιᾶς ἀποτιννύεις, ἧς ἡ γλῶσσα μέχρι καὶ νῦν ἔστηκε κράζουσα· Οὐκ Εξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου;» Ταύτην δίδως σὺ τὴν κεφαλὴν ἐπὶ πίνακι τῷ κορασίῳ, ἐπειδή σου πρὸς μοιχείαν ἐπαντζι τὸν ἔρωτα, καὶ τὴν καρδίαν ἔτρωσε ταῖς ὀρχήσεσιν, Τί ποιεῖς, ἄθλιε; Τοιαῦτα νομοθετεῖς, ἀπερὶ ποιῶν ἀνομεῖ; τοιαῦτα θεσπίζεις, ἃ τοῦ Θεοῦ χωρίζει καὶ λωβᾶται τὸ δίκαιον; Πόθεν σοι τὸ ἀσεθε; τοῦτο καὶ ἀθέμιτον πρόσταγμα; Ποῖος ἀσεβὴς ταύτα υπηγόρευσεν νόμος; Απαγε. Οὐ τοῦ ἐμοῦ φού * Το κεχωρωθ.
'
'
reverentiam, majorem nefando concubitu nequi- κίας, καὶ τῆς πρὸς τοὺς συμπότας αιδούς, την μείο
tiam pareret; tanquam in scena luderet simulationem, ratus fore ut oculum falleret, quem nihil
potest latere. Qua id ratione? Contristatus enim,
inquit, est rex: sed propter jusjurandum, et simul
recumbentes, noluit ei abnuere. Quid hac simulatione magis abominandum? Quid vero miserabilius juramenti illius religione? Nam cum liceret
μία magis praetextu, ac sensu regio jusjurandum
depellere, malum malo confecit.. Misso enim spiculatore jussit amputari caput Joannis, et dari
puella.» Vidisti hebetudinem summam, ac levitatem? Nonne præstabat bene pejerare, quam male
jusjurandum servare? Aperte mentiri, nec in prophetam manum mittere? Delicti, ac imprudentis
pollicitationis veniam petere, quam juste vera dicentem injustum effici prophetæ occisorem
justumque sibi reponere judicium, ac effici filium
gehennæ? Si quidem eniin postulasset ut in Deum
peccaret et idola erigeret, eisque subditorum sanguinem libaret; filiosque, ac filias, matresque, et
fratres, et uxores insuper mactaret: quomodo vir
stultus jusjurandum super his depelleret? Quomodo
autem id auderet implere, sum Judæa esset Romanis tributaria, cujus ipse tetrarchiam male rex
administraḥat? At ille quidem in hunc modum
deceptus, puellæ miseræ laqueo captus est. Illa
autem cum esset instrumentum ad malignitatem
inventum, totamque in se matris malitiosam ac
sceleratam mentem expressisset, personam induit
creditoris, ac tanquam indeprecabile debitum
exigens, solvi petit a rege: ‹ Da mihi hic station
in disco caput Joannis Baptistæ.» Da mihi, inquit, hic, idque statim, et in disco. Quid porro
dabo? Non aurum, inquit, non gemmas pelluci
das; non si quid regia sumptuosum habet ac pretiosumn; sed caput Joannis Baptistae. Quid dicis?
Ds caput, quod vel ipsi reverentur angeli? Das
caput illud, super quod cum Verbum baptizaretur,
Spiritus in specie columbæ descendens volavit?
Das pro parva voluptatis remuneratione caput
illud, cujus dextera eum baptizans qui sedet a
dextris Patris, sanctificata est? Caput illud nefarii
ludi persolvis mercedem, cujus lingua in hodiernum usque diem slat clamans: Non licet tibi
habere uxorem Philippi fratris tui?, Hoc tu caput
das in disco puelle, quod illa tuum amorem ad
ζονα τῆς ἀθεμίτου μίξεως ἀνομίαν ἔδινεν· ὡς ἐν
σκηνῇ παίξας τὸ δράμα τῆς ὑποκρίσεως, λανθάνειν
νομίσας τὸν ἄληστον ὀφθαλμόν. Τίνα τρόπον; «Ένα
πήθη γάρ, φησίν, ὁ βασιλεύς· ἀλλὰ διὰ τοὺς δρο
κους, καὶ τοὺς συναναχειμένους, οὐκ ἤθελεν αὐτὴν
ἀθετῆσαι.» Τί ταύτης τῆς ὑποκρίσεως βδελυπτότε
ρον; Τί δὲ τῆς εὐορκίας εκείνης αθλιώτερον; Ένα
γὰρ αὐτῷ παρωθῆσαι τοὺς ὅρκους εὐσεβεστέρω προ
βλήματι, καὶ βασιλείῳ φρονήματι, κακῷ τὸ κακόν
συνεπέρανεν. «Αποστείλας γὰρ σπεκουλάτωρα,
ἐκέλευσεν ἀποτμηθῆναι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, καὶ
δοθῆναι τῷ κορασίῳ.» Εἶδες νωθείας καὶ καιρό
τητος ὑπερβολήν; Οὐκ ἔδει μᾶλλον ἐπιορκήσει
καλῶς, ἡ κακῶς εὐορκῆσαι, ψεύσασθαι προφανώς,
καὶ τοῦ προφήτου μὴ ἄψασθαι; συγγνώμην είν
τῆσαι τοῦ παροράματος, ήπερ ἀληθεύσαντα δικαίως,
ἄδικον φονευτὴν ἀποδειχθῆναι προφήτου, καὶ κρίσ
σιν ἔνδικον ἑαυτῷ ταμιεύσασθαι, καὶ γεέννης γενέσθαι υἱόν; Εἰ γὰρ ᾔτησεν ἐξαμαρτεῖν εἰς θεὸν,
καὶ εἴδωλα στῆσαι, καὶ σπεῖσαι τούτοις αίματα των
ὑπηκόων· υἱούς τε, καὶ θυγατέρας, καὶ μητέρας,
καὶ ἀδελφούς, καὶ γυναῖκας προσεπιθύσει, πως,
ἂν τοὺς ἐπὶ τούτοις ὅρκους ὁ μάταιος ἐξεκρούσατο;
Πῶς δ᾽ ἂν καὶ πληροῦν αὐτοὺς κατετόλμησεν,
Ρωμαίων οὔσης ὑποφόρου τῆς Ἰουδαίας, ἧς αὐτός
τετραρχῶν κακῶς ἐβασίλευεν; Αλλ' ὁ μὲν οὕτω
κεπφωθείς ", ὑπὸ κόρης ἀθλίας ἐσαγηνεύθη. Η
δὲ, πρὸς κακουργίαν ὄργανον ἐξηυρημένον ὑπάρ
χουσα, ὅλην τε τῆς μητρὸς ἐφ' ἑαυτὴν ἀναμαξι
μένη τὴν κακότεχνον γνώμην, χρεωφειλέτου δήθεν
ὑποκρίνεται πρόσωπον· καὶ ὥσπερ χρέος ἀπαραί
τητον, αἰτεῖ παρὰ βασιλέως τὴν ἔκτισιν· ο Δής μας
ὧδε ἐξ αὐτῆς ἐπὶ πίνακι, τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου
τοῦ Βαπτιστοῦ. Δός μοι, φησὶν, ὧδε, καὶ ἐξ αὐτῆς,
καὶ ἐπὶ πίνακι. Τί δώσω; Οὐ χρυσόν, φησίν, οἱ
λίθους διαφανεῖς· οὐκ εἴ τι τῶν ἐν βασιλείοις τὸ
πολυτελὲς ἔχει, καὶ τίμιον· ἀλλὰ τὴν κεφαλὴν
Ιωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Τί λέγεις; τὴν κεφα
τὴν δίδως ἣν αἰδοῦνται καὶ ἄγγελοι; Ἐκείνην δύ
δίδως τὴν κεφαλὴν, ἧς ὑπεράνω βαπτιζομένου του
Λόγου, τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς καθιέμενον
ἵστατο; Ταύτην ἀμοιβὴν μικρᾶς ἡδονῆς δίδως
τὴν κεφαλὴν, ἧς ἡ δεξιὰ, τὸν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς
καθεζόμενον, ἡγιάσθη βαπτίζουσα; ἐκείνην τὴν
κεφαλήν μισθὸν ἀθεμίτου παιδιᾶς ἀποτιννύεις, ἧς
ἡ γλῶσσα μέχρι καὶ νῦν ἔστηκε κράζουσα· Οὐκ
Εξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ
σου;» Ταύτην δίδως σὺ τὴν κεφαλὴν ἐπὶ πίνακι
τῷ κορασίῳ, ἐπειδή σου πρὸς μοιχείαν ἐπαντζι
τὸν ἔρωτα, καὶ τὴν καρδίαν ἔτρωσε ταῖς ὀρχήσεσιν,
Τί ποιεῖς, ἄθλιε; Τοιαῦτα νομοθετεῖς, ἀπερὶ ποιῶν
ἀνομεῖ; τοιαῦτα θεσπίζεις, ἃ τοῦ Θεοῦ χωρίζει
καὶ λωβᾶται τὸ δίκαιον; Πόθεν σοι τὸ ἀσεθε;
τοῦτο καὶ ἀθέμιτον πρόσταγμα; Ποῖος ἀσεβὴς ταύτα
bera eos qui abducuntur ad mortem, et eos qui υπηγόρευσεν νόμος; Απαγε. Οὐ τοῦ ἐμοῦ φού
mœchiam accenderit, et cor saltationibus saucjaverit? Quid facis, miser? Ejusmodine fers leges
quas qui servat, inique, ac legis transgressor agit?
Eane sancis quæ separant a Deo, et quibus jus
læditur? Unde tibi impium hoc ac nefarium scitum? Quænam impia lex hæc suggessit? Apage,
non sunt hæc Dei mei legis, aut Mosaicæ. Non
audivisti Proverbiorum scriptorem dicentem: Li-
* Το κεχωρωθ.
p
"
col. 1129–1130page 170 of 327
PG 97:1129ταῦτα, ἢ τῆς Μωσέως νομοθεσίας. Οὐκ ἤκουσας •?» τοῦ Παροιμιαστοῦ λέγοντος· «Ῥῦσαι ἀπαγομένους εἰς θάνατον, καὶ ἐκπρίου κτεινομένους;» Ἐὰν εἴπῃς· Οὐκ οἶδα τοῦτο· γίνωσκε ὅτι Κύ ριος καρδίας πάντων γινώσκει, ὃς· ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.» Τί σαυτῷ συνάγεις ὕλην πρὸς καῦσιν αἰωνίου πυρός; Αλλά, «Διὰ τοὺς ὅρκους, φησὶν, καὶ τοὺς συνανακειμένους τοῦτο ποιώ. ν Καλῶς. Καὶ τίς ὁ βιασάμενος ἐξ ἀρχῆς του τό σε καθυποσχέσθαι; Τίς δ᾽ ἄν τε κἂν ὁπωσ οὖν ἀποδέξαιτο, ἢ ὡς τὸ τυχὸν ἐπαινέσειεν δήπουθεν; Απροόρατον γὰρ ἐπὶ τῶν ἀδήλων ἡ μεθ' όρ κου ὑπόσχεσις, ὅταν ἀκρίτως ἐκφέρηται τοῦ λογι σμοῦ τὴν ἐπὶ θάτερα βάσανον οὐ λαβόντος, πρός συνεξέτασιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ χείρονος. Ο δὴ πρό τερον καὶ Ιεφθάε πέπονθεν, ὁ μέγας εν Κριταῖς β ἐκεῖνος, καὶ διαβόητος, ἀσυλλογίστως ευξάμενος, κἀκεῖνο Θεῷ καθυποσχόμενος, ὃ μὴ προϊδεῖν δι' ἀβουλίας δεδύνηται, δι' ἐρημίαν τοῦ κεκριμένου λό γου, καὶ τῆς περὶ τὰ πρακτέα τοῦ νοῦ διακρίσεως. Εδει οὖν σε τῇ κόρῃ ὁμομωκότα, προδιορίσαι τι τῆς ὀρχήσεως ἄξιον· μὴ γὰρ τὴν τοῦ Προδρόμου κεφαλὴν, τὴν μηδενὶ παρισουμένην πλούτῳ, μισθαρ. νίᾳ ἀθεμίτου θέας προέσθαι. Τί γάρ σοι βασιλεῖ τυγχάνοντι, τῶν τιμίων, ἢ κομψοτέρων ελείπετο ἀντιστῆσαι τῇ ὀρχηστρίδι τὸν μισθὸν τῆς ὀρχήσεως; ᾿Αλλὰ τρόπον ἕτερον σεαυτοῦ τὸν ἔλεγχον, τῆς ἀθε μίτου μίξεως ἀποσκυβαλίζειν ἐθέλων, ἀνεῖναι τῇ κόρῃ προέκρινας ἐκεῖνον αἰτήσασθαι τὸν μισθὸν, τὸν, ὡς σὺ δοκεῖς, ἀναιροῦντα τὸν ἔλεγχον· τὸ δὲ ἦν, ἡ τοῦ Βαπτιστοῦ κεφαλή· οὗ σὺ προφητοκτόνος γέγονας, ἀπροσδοκήτως μὲν, οὐκ ἀβουλήτως δὲ, ξυσὶν ἀλοὺς ἀτοπήμασιν, μοιχείᾳ καὶ μιαιφονίᾳ, καὶ τῷ χείρονι συναντεισάξας τὸ χείριστον. Τίς ἡ τοσαύτη παραφορά; Τίς σοι ὁ τὸ οὕτως προσκεκρουκέναι Θεῷ, καὶ φονᾷν ἐν ὥρᾳ τρυφῆς ὑποθέτ μενος; Καὶ σὺ μὲν ᾤου τὸν Βαπτιστὴν ἀναιρῶν συναναιρήσειν αὐτῷ καὶ τὸν ἔλεγχον· ὁ δὲ, καὶ τάφον οἰκῶν, κἂν ὑπὸ γῆν κρύπτηται, οὐδὲν ἧττον ὑποφωνεῖ σοι τὸν ἔλεγχον. Διττῶς ἐπὶ διττοῖς τοῖς ἐγκλήμασιν καταβοῶν σου τῆς ματαιότητος. Που δὲ, καὶ τὸ πάθος ἀνάπτειν σφοδρότερον τῇ ἐκείνου σφαγῇ, τόν τε οίστρον ἐπαύξειν, καὶ τὴν ἡδονὴν ἀναφλέγειν ἀδρότερον. Καὶ τούτου δεῖξις ἀληθὴς, τὸ μὴ αὐτίκα μὲν ἀπομύσαι τὰ ὦτα πρὸς τὴν ἀπευκτὴν ἐκείνην ἀπαίτησιν, καὶ θᾶττον ἀποπηδῆσαι, σχετλιάσαι τε τῷ ἀσκαρδαμύκτῳ τῆς ὀρχηστρίδος ὁρμήματι δυσ φορήσαντα· μέγα τε προςανοιμώξαι, Ἰού, του, λέγοντα· εἰ τοιαύτης ἐγὼ βραχείας καὶ οὐτιδανῆς τέρψεως, μισθόν τηλικοῦτον προήσομαι· οὗ μηδὲν Οὐκ ἀουλήτως δέ. Οι
ταῦτα, ἢ τῆς Μωσέως νομοθεσίας. Οὐκ ἤκουσας occiduntur redime •?» Si dicas: Nescio hoc;
τοῦ Παροιμιαστοῦ λέγοντος· «Ῥῦσαι ἀπαγομένους εἰς θάνατον, καὶ ἐκπρίου κτεινομένους;»
Ἐὰν εἴπῃς· Οὐκ οἶδα τοῦτο· γίνωσκε ὅτι Κύ
ριος καρδίας πάντων γινώσκει, ὃς· ἀποδώσει
ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.» Τί σαυτῷ συνάγεις
ὕλην πρὸς καῦσιν αἰωνίου πυρός; Αλλά, «Διὰ τοὺς
ὅρκους, φησὶν, καὶ τοὺς συνανακειμένους τοῦτο
ποιώ. ν Καλῶς. Καὶ τίς ὁ βιασάμενος ἐξ ἀρχῆς
του τό σε καθυποσχέσθαι; Τίς δ᾽ ἄν τε κἂν ὁπωσ
οὖν ἀποδέξαιτο, ἢ ὡς τὸ τυχὸν ἐπαινέσειεν δήπουθεν; Απροόρατον γὰρ ἐπὶ τῶν ἀδήλων ἡ μεθ' όρκου ὑπόσχεσις, ὅταν ἀκρίτως ἐκφέρηται τοῦ λογισμοῦ τὴν ἐπὶ θάτερα βάσανον οὐ λαβόντος, πρός
συνεξέτασιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ χείρονος. Ο δὴ πρότερον καὶ Ιεφθάε πέπονθεν, ὁ μέγας εν Κριταῖς β
ἐκεῖνος, καὶ διαβόητος, ἀσυλλογίστως ευξάμενος,
κἀκεῖνο Θεῷ καθυποσχόμενος, ὃ μὴ προϊδεῖν δι'
ἀβουλίας δεδύνηται, δι' ἐρημίαν τοῦ κεκριμένου λόγου, καὶ τῆς περὶ τὰ πρακτέα τοῦ νοῦ διακρίσεως.
Εδει οὖν σε τῇ κόρῃ ὁμομωκότα, προδιορίσαι τι
τῆς ὀρχήσεως ἄξιον· μὴ γὰρ τὴν τοῦ Προδρόμου
κεφαλὴν, τὴν μηδενὶ παρισουμένην πλούτῳ, μισθαρ.
νίᾳ ἀθεμίτου θέας προέσθαι. Τί γάρ σοι βασιλεῖ
τυγχάνοντι, τῶν τιμίων, ἢ κομψοτέρων ελείπετο
ἀντιστῆσαι τῇ ὀρχηστρίδι τὸν μισθὸν τῆς ὀρχήσεως;
᾿Αλλὰ τρόπον ἕτερον σεαυτοῦ τὸν ἔλεγχον, τῆς ἀθε
μίτου μίξεως ἀποσκυβαλίζειν ἐθέλων, ἀνεῖναι τῇ
κόρῃ προέκρινας ἐκεῖνον αἰτήσασθαι τὸν μισθὸν,
τὸν, ὡς σὺ δοκεῖς, ἀναιροῦντα τὸν ἔλεγχον· τὸ δὲ
ἦν, ἡ τοῦ Βαπτιστοῦ κεφαλή· οὗ σὺ προφητοκτόνος
γέγονας, ἀπροσδοκήτως μὲν, οὐκ ἀβουλήτως δὲ,
ξυσὶν ἀλοὺς ἀτοπήμασιν, μοιχείᾳ καὶ μιαιφονίᾳ,
καὶ τῷ χείρονι συναντεισάξας τὸ χείριστον. Τίς ἡ
τοσαύτη παραφορά; Τίς σοι ὁ τὸ οὕτως προσκε
κρουκέναι Θεῷ, καὶ φονᾷν ἐν ὥρᾳ τρυφῆς ὑποθέτ
μενος;
Καὶ σὺ μὲν ᾤου τὸν Βαπτιστὴν ἀναιρῶν συναν
αιρήσειν αὐτῷ καὶ τὸν ἔλεγχον· ὁ δὲ, καὶ τάφον
οἰκῶν, κἂν ὑπὸ γῆν κρύπτηται, οὐδὲν ἧττον ὑποφωνεῖ σοι τὸν ἔλεγχον. Διττῶς ἐπὶ διττοῖς τοῖς ἐγκλή
μασιν καταβοῶν σου τῆς ματαιότητος. Που δὲ, καὶ
τὸ πάθος ἀνάπτειν σφοδρότερον τῇ ἐκείνου σφαγῇ,
τόν τε οίστρον ἐπαύξειν, καὶ τὴν ἡδονὴν ἀναφλέγειν
ἀδρότερον.
Καὶ τούτου δεῖξις ἀληθὴς, τὸ μὴ αὐτίκα μὲν
ἀπομύσαι τὰ ὦτα πρὸς τὴν ἀπευκτὴν ἐκείνην
ἀπαίτησιν, καὶ θᾶττον ἀποπηδῆσαι, σχετλιάσαι τε
τῷ ἀσκαρδαμύκτῳ τῆς ὀρχηστρίδος ὁρμήματι δυσ
φορήσαντα· μέγα τε προςανοιμώξαι, Ἰού, του,
λέγοντα· εἰ τοιαύτης ἐγὼ βραχείας καὶ οὐτιδανῆς
τέρψεως, μισθόν τηλικοῦτον προήσομαι· οὗ μηδὲν
*Prov. XXIV,
11. t Act. 1, 24. u Rom. 11, 6.
scias quod Dominus novit corda omnium 4, et
‹ reddet unicuique secundura opera ejus."› Quid
tibi materiam congeris, ad æterni ignis conflagrationem? Verum, «Propter jusjurandum, inquit, et
simul recumbentes, hoc facio. Bene. Quis enimvero ab initio coegit hoc polliceri? Quis te autem
ulla ratione admiserit, aut leviter laudaverit?
Improvisa enim res est, in incertis obscurisque
cum jurejurando præstita promissio, si quando
judicio non discernente proferas, quod ratio non
utrinque examen, ad boni ac mali probationem
acceperit. Hoc prius quoque usu venit Jephta, magno illi ac celebri inter Judices, inconsiderate
voventi ac illud pollicenti Deo quod defectu consilii, ae absentia judicatæ rationis, discretionisque
animi circa agenda, prævidere nequivisset. Oportebat ergo te, jurando puellæ, dignum aliquid
saltatione præfinire, ac ante animo constituere;
nedum Præcursoris caput, nullis exæquandu
divitiis, nefarii spectaculi mercedem prodere.
Quid enim tibi, qui rex esses, pretiosum aut magnificum deerat, quod saltatrici in mercedem saltationis rependeres? Verum cum alio modo a te
velles projicere nefarii concubitus criminationem,
maluisti permittere puellæ ut eam mercedem peteret, quæ tuo judicio reprehensionem ablatura
esset caput nimirum Joannis Baptistæ, cujus tu
prophetæ occisor fuisti; præter quidem exspectationem; at non inconsulto duplicis sceleris
effectus reus, adulterii scilicet ac homicidii; ac
una cum malo, id inducens quod longe pessimum
esset. Quænam tanta hæc dementia? Quis te induxit ut sic Deum offenderes, cædemque patrarcs
tempore laetitiae?
Ac tu quidem arbitrabaris, tollendo de medio
Baptistam, una cum eo reprehensionem quoque te
sublaturum esse: at ille tametsi sepulcrum habi
tans; tametsi latet sub terra, nihil te minus reprehendit; duplici titulo pro duplici crimine
adversus tuam conclamans vanitatem. Existimabas
vero illius te cæde, vehementius accensurum vitiosi affectus flammam, œstrumque amoris aucturum, ac voluptatem acrius inflammaturum.
Hujus autem rei apertum indicium est quod non
statim ad abominandam illam petitionem aures
obstruxeris, neque cito resilieris, deploraverisque,
ægre ferens impudentem saltatricis appetitionem,
nec valde ejulaveris, dicens: Heu, eheu me, si
tam brevis, tamque nullius momenti delectationis,
tantam tradi¿ero mercedem; cui nullius in regia
At non inconsulto. Οὐκ ἀ5ουλήτως δέ. Οι
fuerit ea promissione ignoratio quam nostri theologi concomitantem vocant. Volebat siquidem, ac
PATROL. GR. XCVII.
modum quærebat interficiendi Joannem; haud tamen ea occasione interficiendum putabat.
col. 1131–1132page 171 of 327
PG 97:1131άντισοῦται τῶν ἐν βασιλείοις θησαυρῶν ἱσοστάσιον. Ανθ' ὅτου γὰρ δέον ἐκ ήψαντα καὶ ἀναθαρσήσαντα, δι' ἀνθυποφορᾶς ἀπαγορεύσαι τὴν αἴτησιν, οὐκ ἀντ επεξῆλθες ὡς βασιλεὺς τῷ τῆς κόρης αἰτήματι, λέ γων· Οὐ μὰ τὸν ἐν Μωσεί λαλοῦντα Θεόν, οὐ δώσω, οὐδ' ἐγὼ τοιοῦτον μισθὸν φαύλης τινός και προς καίρου θεωρίας αμείψομαι.. Τιμή γάρ τώρα νη;, ὡσεὶ καὶ ἑνὸς ἄρτου, ο κατὰ τὴν Παροιμίαν. Ὥστε, τὸ μηδὲ πρὸς τὸ τυχὸν ἀνανεῦσαι, ἢ δυσχε μάναι, σημεῖον ἦν ἐθελουσίου γνώμης προς συ κατάθεσιν. Έδει γὰρ αὐτίκα φωνὴν ἐπατέντα, καταφορικῶς οδύρασθαι, καὶ γοερόν Ολολύξει Ῥᾷστα γὰρ ἂν καὶ τὴν τῶν ἔρκων ἐξωμέσω παινήν, καὶ τῆς ἐπιορκίας τῇ ἀντεισφορά, τῆς ἀρνήσεως, ἐξεκρούσω τὸν κίνδυνον. Τίνα δὴ τρόπον; Ὅριον ανθυπήνεγκας ὅρκῳ, καὶ ἀνέτρεψας τῷ δευτέρω τὸ πρότερον. Τὸ δὲ ἐφ' αἵματι Βαπτιστοῦ καὶ προφή του τους τοιούσδε μὴ βούλεσθαι ὅρκους προϊεσθαι, μήτι γε συμπεραίνειν, τεκμήριον ἂν εἴη ἀνδρὸς να φοντος, καὶ φέρειν εἰδότος ἔλεγχον ἄνευ θυμοῦ· ὡς καὶ τὸ ἔμπαλιν.· μὴ δυσανασχετήσαντα κατηφὲς ἐν δείξασθαι πρόσωπον, ἢ, τό γε μετριώτερον προς διά σκεψιν παραπέμψαι τὸ δράμα, τεκμηριοῖτο τους δρ κους ἐκθύμως προσήκασθαι. Ο μὴ συνιδείν δυνηθείς, ἢ οὐ βουληθείς εἰπεῖν ἀληθέστερον, αὐτίκα καὶ το μῶς ἀπεφήνω ξίφει τὴν κεφαλὴν ἐκείνην ἀποτμηθῆς ναι, τὴν ἕως νῦν ἐλέγχουσάν σου τῆς παρανομίας τὸ ἄμαχον. Παρὸν γὰρ μὴ ἀφυλάκτως ὁμόσαι, μηδὲ τού; ὅρκους ἐπιτρέψαι τῇ μέθῃ· ἀλλά τι βλοσυρὸν ἢ με νικὴν ἀποβλέψαντα πρὸς τὸ ἀναιδὲς ἐκεῖνο καὶ κατα γοητευμένον κοράσιον, ὡς τῇ ἐκπλήξει τοῦ σχήματ της δείσασαν συσταλῆναι τὴν δύσεριν, πρὸς τὸ μηδὲ τὰ ἐν ποσὶ κείμενα συνορᾷν δύνασθαι, μήτι γε ἀναί δην εἰσπράττειν τὰ δύσφημα· τοὐναντίον εἰργάσω, φορούδην οὕτω τὴν ἀκοὴν παρασχών τῇ μαινάδι, ὡσανε! ταύτην, οὐχ ἑτέραν ὑπ' αὐτῆς ἐξαιτηθῆναι τὴν μισθαρνίαν τοῦ μύσους καραδοκών. Οὕτως ὁ βασιλεὺς ἐάλω τῶν Ἰουδαίων. Ούτως ἐξεβακχεύθη τῆς ἐκείνου φρενὸς ἡ παράφορος ἄνοις. Προς ταύτην αὐτὸν τὴν ἀπόπληξιν ὁ δαίμων τῆς μέθης ἀποβουκολήσας δυστυχῶς ἀπεκρήμνισεν, τὴν κεφα λὴν ἐκείνην ἀποτεμεῖν πείσας, ἣν οὐκ ἤνεγκαν ἐπὶ πολύ κευθμῶνες γῆς ἐπικαλύπτειν ἐγκόλπιον· ἦν ἔτι τῷ αἵματι σπαίρουσαν Ηρώδης οὐκ ἐνετράπη, τότε παρατεθεῖσαν ἔδεσμα κατιδὼν ἐπὶ πίνακι. Αλλ' ή μὲν καὶ τμηθεῖσα κράζει, καὶ σιγᾷν οὐκ ἀνέχεται ἀλλ᾽ ἔτι μετὰ παρρησίας ἐλέγχουσά σε μοιχεύοντα, «Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν, βοᾷ, τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Εἰς μάτην οὖν σοι πεπόνηται τὸ πονήρευμα. Διάκενος καὶ ἡ σύμβουλος ματαία καὶ τῆς ὀρχηστρίδος ἡ αἴτησις. Καὶ σὺ μὲν εὐορκήσα;, ὡς ἐπιορκήσας, εἶσαεὶ κατακέκρ:σαι. «Παρανομίας Καὶ τομῶς. ἀποτόμως, τὸ καταγοη τευμένον Τό, φορούδη, το φέρω
thesaurus contra appendi possit. Cur enim cum άντισοῦται τῶν ἐν βασιλείοις θησαυρῶν ἱσοστάσιον.
oporteret in te reversum, assumptaque fiducia,
per contrariam oppositionem negare petitionem,
non regem agens puella fagitanti repugnasti, dicens: Haud per Deum, qui loquitur in Mose, daturus sum; nec plane pro vili ac brevi spectaculo,
talem mercedem commutabo. Pretium enim
meretricis tanquam et unius panis, › ut Parœmia
habet r. Quamobrem ne tantillum quidem renuisse,
aut ægre tulisse, erant signum animi sua sponte
assentientis. Οportebat enim vocem statim emitlendo, vehementer deplorare, et febiliter ejulare.
Facillime enim jurisjurandi pœnam abjurasses, et
illata negatione perjurii periculum depulisses.
Quonam id modo? Contra jusjurandum jusjurandum statuisses, et prius secundo vertisses. Nolle &
porro in sanguine Baptista atque prophetæ jusjurandum ejusmodi admittere, nedum exsequi, fuerit profecto viri sobrii, ac temperantis, ac ejus
qui absque ira reprehensionem ferre novisset;
quomodo rursus, non ægre tulisse, nec vultus
tristitiam praetendisse: aut, quod fuisset moderatius, de re parumper deliberasse, arguit te cupide jusjurandum admisisse. Quod cum non posses,
aut, ut verius dicam, nolles intelligere, protinus,
præcepsque immitem tulisti sententiam, ut
caput illud amputaretur, quod in hodiernum usque
diem tuam illan immensam arguit improbitatem.
Nam cum liceret nou jurare incaute, nec
jusjurandum ebrietati permittere, sed torre et
aspere impudentem seduetamque puellam aspicere, ut terrore vultus ei timorem incutiens, eo
contentiosam redigeres, ut ne ea quidem quæ
erant pro pedibus intueri posset, nedum impudenter nefanda exigere e contra plane fecisti; tam
faciles aures præbendo manadi, ac si cam omnino,
non aliam exspectares ab ea petendam sceleris
mercedem.
Ανθ' ὅτου γὰρ δέον ἐκ ήψαντα καὶ ἀναθαρσήσαντα,
δι' ἀνθυποφορᾶς ἀπαγορεύσαι τὴν αἴτησιν, οὐκ ἀντ
επεξῆλθες ὡς βασιλεὺς τῷ τῆς κόρης αἰτήματι, λέγων· Οὐ μὰ τὸν ἐν Μωσεί λαλοῦντα Θεόν, οὐ δώσω,
οὐδ' ἐγὼ τοιοῦτον μισθὸν φαύλης τινός και προς
καίρου θεωρίας αμείψομαι.. Τιμή γάρ τώρα
νη;, ὡσεὶ καὶ ἑνὸς ἄρτου, ο κατὰ τὴν Παροιμίαν.
Ὥστε, τὸ μηδὲ πρὸς τὸ τυχὸν ἀνανεῦσαι, ἢ δυσχε
μάναι, σημεῖον ἦν ἐθελουσίου γνώμης προς συ
κατάθεσιν. Έδει γὰρ αὐτίκα φωνὴν ἐπατέντα,
καταφορικῶς οδύρασθαι, καὶ γοερόν Ολολύξει
Ῥᾷστα γὰρ ἂν καὶ τὴν τῶν ἔρκων ἐξωμέσω παινήν,
καὶ τῆς ἐπιορκίας τῇ ἀντεισφορά, τῆς ἀρνήσεως,
ἐξεκρούσω τὸν κίνδυνον. Τίνα δὴ τρόπον; Ὅριον
ανθυπήνεγκας ὅρκῳ, καὶ ἀνέτρεψας τῷ δευτέρω
τὸ πρότερον. Τὸ δὲ ἐφ' αἵματι Βαπτιστοῦ καὶ προφή
του τους τοιούσδε μὴ βούλεσθαι ὅρκους προϊεσθαι,
μήτι γε συμπεραίνειν, τεκμήριον ἂν εἴη ἀνδρὸς να
φοντος, καὶ φέρειν εἰδότος ἔλεγχον ἄνευ θυμοῦ· ὡς
καὶ τὸ ἔμπαλιν.· μὴ δυσανασχετήσαντα κατηφὲς ἐν·
δείξασθαι πρόσωπον, ἢ, τό γε μετριώτερον προς διάσκεψιν παραπέμψαι τὸ δράμα, τεκμηριοῖτο τους δρ
κους ἐκθύμως προσήκασθαι. Ο μὴ συνιδείν δυνηθείς,
ἢ οὐ βουληθείς εἰπεῖν ἀληθέστερον, αὐτίκα καὶ το
μῶς ἀπεφήνω ξίφει τὴν κεφαλὴν ἐκείνην ἀποτμηθῆς
ναι, τὴν ἕως νῦν ἐλέγχουσάν σου τῆς παρανομίας τὸ
ἄμαχον. Παρὸν γὰρ μὴ ἀφυλάκτως ὁμόσαι, μηδὲ τού;
ὅρκους ἐπιτρέψαι τῇ μέθῃ· ἀλλά τι βλοσυρὸν ἢ με
c νικὴν ἀποβλέψαντα πρὸς τὸ ἀναιδὲς ἐκεῖνο καὶ κατα·
γοητευμένον κοράσιον, ὡς τῇ ἐκπλήξει τοῦ σχήματ
της δείσασαν συσταλῆναι τὴν δύσεριν, πρὸς τὸ μηδὲ
τὰ ἐν ποσὶ κείμενα συνορᾷν δύνασθαι, μήτι γε ἀναί·
δην εἰσπράττειν τὰ δύσφημα· τοὐναντίον εἰργάσω,
φορούδην οὕτω τὴν ἀκοὴν παρασχών τῇ μαινάδι,
ὡσανε! ταύτην, οὐχ ἑτέραν ὑπ' αὐτῆς ἐξαιτηθῆναι
τὴν μισθαρνίαν τοῦ μύσους καραδοκών.
Ita captus fuit rex Judæorum. Sic ejus animi
debacchata est vecors amentia. In bunc eum stuporem deducens ebrietatis dænon, infeliciter dedit
præcipitem: suadens at illud amputaret caput,
quod terræ latibula non diu potuerunt sinu occultare; quod calenti adhuc sanguine palpitans Herodes
non est reveritus, cun cibi instar per id tempus in
disco appositum cerneret. Sed illud quidem etiam
amputatum clamat, nec sustinet lacere: sed te adhuc adulterum arguens, altum profert: «Non licet
Libi habere uxorem Philippi fratris tui.» Frustra
ergo est a te scelus perpetratum. Inanis fuit consiliaria: vana etiam fuit petitio saltatricis. Ac tu
quidem servato juramento, tanquam pejerasses,
æterno reatui obnoxius es: Iniquitates enim ca-
• Prov. vi, 26.
Οὕτως ὁ βασιλεὺς ἐάλω τῶν Ἰουδαίων. Ούτως
ἐξεβακχεύθη τῆς ἐκείνου φρενὸς ἡ παράφορος ἄνοις.
Προς ταύτην αὐτὸν τὴν ἀπόπληξιν ὁ δαίμων τῆς μέθης
ἀποβουκολήσας δυστυχῶς ἀπεκρήμνισεν, τὴν κεφα
λὴν ἐκείνην ἀποτεμεῖν πείσας, ἣν οὐκ ἤνεγκαν ἐπὶ
πολύ κευθμῶνες γῆς ἐπικαλύπτειν ἐγκόλπιον· ἦν ἔτι
τῷ αἵματι σπαίρουσαν Ηρώδης οὐκ ἐνετράπη, τότε
παρατεθεῖσαν ἔδεσμα κατιδὼν ἐπὶ πίνακι. Αλλ' ή
μὲν καὶ τμηθεῖσα κράζει, καὶ σιγᾷν οὐκ ἀνέχεται·
ἀλλ᾽ ἔτι μετὰ παρρησίας ἐλέγχουσά σε μοιχεύοντα,
«Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν, βοᾷ, τὴν γυναῖκα Φιλίππου
τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Εἰς μάτην οὖν σοι πεπόνηται τὸ
πονήρευμα. Διάκενος καὶ ἡ σύμβουλος ματαία καὶ
τῆς ὀρχηστρίδος ἡ αἴτησις. Καὶ σὺ μὲν εὐορκήσα;,
ὡς ἐπιορκήσας, εἶσαεὶ κατακέκρ:σαι. «Παρανομίας
Pracepsque. Καὶ τομῶς. Videatur eadem
significatione accipere, atque ἀποτόμως, quod et
celeritatem et severitatem significat, τὸ καταγοητευμένον aecipio passive, ut ipsa puella dicatur
velut fascinata, ac præstigiis illusa a matre, ad
Baptistae caput petendum. Τό, φορούδη, rarius το
detur: est a φέρω velut patulas, et que facile
ferrentur.
col. 1133–1134page 172 of 327
PG 97:1133γὰρ ἄνδρα ἀγρεύουσιν. Εκείνη δὲ, πρὸς τῷ τῆς μοιχείας μιάσματι, καὶ τὰ τῆς μιαιφονίας προσ εκτήσατο μύσος. Γυνὴ γὰρ ἄφρων, φησὶν, οὐκ ἐπί σταται αἰσχύνην, ἀλλ' ἐπὶ πέταυρον ᾅδου συναντᾷ.». › Ἡ δὲ τῆς μαχλώσης μαστρωπός ορχηστρίς, μη τρῴοις συμπαροινήσασα φόνοις, οὐδὲν ἀπώνατο πλέον τῆς ἐν γεέννη φλογός, καθ᾽ ἣν ἐνδίκως τὰς: < 1 εὐθύνας εἰσπράττεται. «Τῆς ἀφροσύνης οἱ πόδες κατάγουσι τοὺς χρωμένους αὐτῇ μετὰ θανάτου εἰς τὸν ᾄδην, τὰ δὲ ἴχνη αὐτῆς οὐκ ἐρείδεται.» Τοιαῦτα τῶν ἀνομούντων τὰ δράματα· ταύτην δίδωσι τὴν ἐπικαρπίαν τοῖς αὐτῆς ἐρασταῖς ἡ λαγνεία· ταῦτα τοῖς ἀκολάστοις ἡ ἐμπαθὴς τῶν ἡδονῶν ἀκρασία χα ρίζεται τὰ ἐπίχειρα. Τούτων ἀκούετε, ὅσοι τε μιγάδες, καὶ οἱ τὸ ἄζυγον περιέποντες, και λόγοις Παροιμιακοῖς ἐστιαθῶμεν, καὶ τούτοις μᾶλλον τὴν ἀκοὴν καταυλήσωμεν. Τί δὲ δεῖ πρὸς εἰδότας εἰπεῖν, ἃ μὴ πεφύκασιν ἀγνοεῖν; Πάντες γάρ ἐσμεν διδακτοὶ Θεοῦ ἐν Χριστῷ, κατὰ τὸν Απόστολον. Ως ὤφελον καὶ ἡμεῖς, ὁ τῇδε συνειλεγμένος ἱερότευκτος σύλλογος, τῆς αὐτῆς ἠξιώμεθα χά ριτος, ὡς μὴ δεῖσθαι τοῦ διδάξοντος, ἢ ἐπιπλήξον τοῦ ἀλλ' ἀρκεῖσθαι μόνῳ τῷ ὑποδείγματι, πρὸς τὸ πᾶσαν ἐκφυγεῖν τῆς Ἡρώδου παραπληξίας τὴν μί μησιν, καὶ μήτε ραστώνη τινί που ταῖς ἀκαθέκτους τῶν ἐμπαθῶν ὀρέξεων ὁρμαῖς ἐπαφεῖναι τὸν νοῦν, μήτε τῷ λείῳ τῶν ἡδονῶν συληθέντα τὸν λογισμόν, ὑποσυρῆναι πρὸς συγκατάθεσιν· ἥτις ὠδίνουσα τῆς ἁμαρτίας τὸ φάρμακον, συναπολύει τὸν θάνατον, Οπερ ἵνα μὴ πάθωμεν ἡμεῖς, τηρήσωμεν ἑαυτούς, ὀφθαλμὸς δι' ὅλου γινόμενοι, νυσταγμῷ μηδενὶ συγκλειόμενος, ἵνα μὴ λαθὼν ὁ δράκων, ὑποσυλήσῃ τὸν θησαυρόν. Λάβωμεν οὖν κοινῇ πάντες διδάσκαλον τὸν Παροιμιαστὴν σήμερον, προφυλακτικοῖς ἡμᾶς κατο ασφαλιζόμενον λόγοις, καὶ διεξοδικώτερόν πως ὑπο εξιόντα τὰ ἐξ ἐπιβουλῆς γυναικῶν ὑποτιθέμενα τοῖς ἁπλουστέροις ἐνεδρα. Φησὶν γοῦν «Μὴ πρόσεχε φαύ λῃ γυναικί. Μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναικὸς πόρνης, ἢ πρὸς καιρὸν λιπαίνει σαν φάρυγγα ὕστερον μέντοι, πικρότερον χολῆς εὐρήσεις· καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου. Ἀλλ᾿ ὡς ἂν μὴ προσφορης 6 λόγο; ἢ φορτικός φαίνηται, μικρὰ ἅττα προσθήσω τοῖς εἰρημένοις τοῖς μὲν εἰδόσιν ὑπόμνησιν, τοῖς δὲ ἀγνοοῦσιν ἀσφάλειαν οὐ τὴν τυχοῦσαν προσάγοντα, ο Πίνε, φησίν, ὕδατα ἀπὸ τῶν ἀγγείων, καὶ ἀπὸ τῶν φρεάτων πηρ τον. ν θάνατον, Ωδίνουσα τῆς ἁμαρτίας τὸ φάρμακον τό, συγκέθεσιν,
γὰρ ἄνδρα ἀγρεύουσιν.» Εκείνη δὲ, πρὸς τῷ τῆς piant virum x.» Illa autem, praeter fagitium adulμοιχείας μιάσματι, καὶ τὰ τῆς μιαιφονίας προσ- terii, cædis quoque facinus adjecit. ‹ Mulier enim
εκτήσατο μύσος. «Γυνὴ γὰρ ἄφρων, φησὶν, οὐκ ἐπί- insipiens, inquit, pudorem nescit, sed ad infernl
σταται αἰσχύνην, ἀλλ' ἐπὶ πέταυρον ᾅδου συναντᾷ.» profundum occurrit. › Libidinosæ autem feminæ
Ἡ δὲ τῆς μαχλώσης μαστρωπός ορχηστρίς, μη- lena saltatrix, una cum matre in cæde petulans,
τρῴοις συμπαροινήσασα φόνοις, οὐδὲν ἀπώνατο nihil hinc amplius commodi reportavit, quam geπλέον τῆς ἐν γεέννη φλογός, καθ᾽ ἣν ἐνδίκως τὰς hennæ flammam, in qua merito penas luit: < 1εὐθύνας εἰσπράττεται. «Τῆς ἀφροσύνης οἱ πόδες prudentiæ pedes deducunt utentes ea cum morte
κατάγουσι τοὺς χρωμένους αὐτῇ μετὰ θανάτου εἰς
ad infernum et vestigia ejus non firmantur ². ›
τὸν ᾄδην, τὰ δὲ ἴχνη αὐτῆς οὐκ ἐρείδεται.» Τοιαῦτα Tales sunt sceleratorum fabulæ: hunc luxuria
τῶν ἀνομούντων τὰ δράματα· ταύτην δίδωσι τὴν fructum suis tribuit amatoribus: hæc impudicis
ἐπικαρπίαν τοῖς αὐτῆς ἐρασταῖς ἡ λαγνεία· ταῦτα
præmia, vitiosa voluptatum intemperantia lar.
τοῖς ἀκολάστοις ἡ ἐμπαθὴς τῶν ἡδονῶν ἀκρασία χα- gitur.
ρίζεται τὰ ἐπίχειρα.
Τούτων ἀκούετε, ὅσοι τε μιγάδες, καὶ οἱ τὸ ἄζυγον
περιέποντες, και λόγοις Παροιμιακοῖς ἐστιαθῶμεν,
καὶ τούτοις μᾶλλον τὴν ἀκοὴν καταυλήσωμεν. Τί δὲ
δεῖ πρὸς εἰδότας εἰπεῖν, ἃ μὴ πεφύκασιν ἀγνοεῖν;
Πάντες γάρ ἐσμεν διδακτοὶ Θεοῦ ἐν Χριστῷ, κατὰ τὸν
Απόστολον. Ως ὤφελον καὶ ἡμεῖς, ὁ τῇδε συνειλεγμένος ἱερότευκτος σύλλογος, τῆς αὐτῆς ἠξιώμεθα χάριτος, ὡς μὴ δεῖσθαι τοῦ διδάξοντος, ἢ ἐπιπλήξοντοῦ ἀλλ' ἀρκεῖσθαι μόνῳ τῷ ὑποδείγματι, πρὸς τὸ
πᾶσαν ἐκφυγεῖν τῆς Ἡρώδου παραπληξίας τὴν μίμησιν, καὶ μήτε ραστώνη τινί που ταῖς ἀκαθέκτους
τῶν ἐμπαθῶν ὀρέξεων ὁρμαῖς ἐπαφεῖναι τὸν νοῦν,
μήτε τῷ λείῳ τῶν ἡδονῶν συληθέντα τὸν λογισμόν,
ὑποσυρῆναι πρὸς συγκατάθεσιν· ἥτις ὠδίνουσα τῆς
ἁμαρτίας τὸ φάρμακον, συναπολύει τὸν θάνατον,
Οπερ ἵνα μὴ πάθωμεν ἡμεῖς, τηρήσωμεν ἑαυτούς,
ὀφθαλμὸς δι' ὅλου γινόμενοι, νυσταγμῷ μηδενὶ συγ
κλειόμενος, ἵνα μὴ λαθὼν ὁ δράκων, ὑποσυλήσῃ τὸν
θησαυρόν. Λάβωμεν οὖν κοινῇ πάντες διδάσκαλον τὸν
Παροιμιαστὴν σήμερον, προφυλακτικοῖς ἡμᾶς κατο
ασφαλιζόμενον λόγοις, καὶ διεξοδικώτερόν πως ὑπο
εξιόντα τὰ ἐξ ἐπιβουλῆς γυναικῶν ὑποτιθέμενα τοῖς
ἁπλουστέροις ἐνεδρα. Φησὶν γοῦν «Μὴ πρόσεχε φαύλῃ γυναικί. Μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναι
κός πόρνης, ἢ πρὸς καιρὸν λιπαίνει σαν φάρυγγα
ὕστερον μέντοι, πικρότερον χολῆς εὐρήσεις· καὶ
ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου.
Hæc audite, quotquot sæculo aliis commistum
vivitis, ac si qui vitam cælibem agitis, sumptisque
e Proverbiorum libro verbis epulemur, atque iis
maxime aures mulceamus. Quid porro ad cos altinet dicere, qui sciunt. Omnes euim didicimus a Deo
in Christo, juxta Apostolum • Utinam nos
quoque, hic loci collectus sacer conventus, gratiam
ejusmodi promeruissemus, ut non haberenius opus
docente, aut increpante; sed nobis sufficeret exenplum, ut omnem Herodis amentiæ imitationem fugeremas, ac neque remissione ulla impotentibus
vitiosarum cupiditatum motibus animum dederemus; neque voluptatum blanditiis inescatus animus, in consensum sinistre ageretur:qui quidem
dum peccati remedium parturit (2%), una etiam
mortem parit. Quod ne nobis acciderit, nos ipsi
conservemus, facti omnino oculus, qui nulla dure
mitatione claudatur, ut ne clam nobis draco thesaurum furetur. Communi ergo ómnes conspiratione, doctorem hodie Para miastem assumamus,
qui nos verbis ad hoc compositis prævie muniat,
fusiusque enarrel, quas ex mulierum insidiis sim
pliciores homines offensiones accipiunt. Dicit itaque: • Noli attendere mulieri fallaci. Mel cnim
distillat a labiis mulieris meretricis, quæ ad tempns impinguat fauces tuas postea vero amario.
rem felle invenies, et acutam magis gladio bicipiti b.»
Sed ne aut satietatem afferat, aut molesta videatur oratio, pauca quædam adjiciam iis quæc dicta
Ἀλλ᾿ ὡς ἂν μὴ προσφορης 6 λόγο; ἢ φορτικός
φαίνηται, μικρὰ ἅττα προσθήσω τοῖς εἰρημένοις·
τοῖς μὲν εἰδόσιν ὑπόμνησιν, τοῖς δὲ ἀγνοοῦσιν ἀσ- suut; ipsa quidemn, iis qui norunt, ad memoriam
φάλειαν οὐ τὴν τυχοῦσαν προσάγοντα, ο Πίνε, φησίν,
ὕδατα ἀπὸ τῶν ἀγγείων, καὶ ἀπὸ τῶν φρεάτων πηρ
futura, iis autem qui nesciunt, non leven cautionem præbitura. Bibe, inquit, aquas de tuis vasis
• τον. ν 22. Prov. ix, 13, 18. * Prov. v, 5 a 1 Thess. IV, 9. b Prov. v, 2-4.
* Interp. Lipom. θάνατον, non here.
Juxta Apostolum. Interpres Lipom. Joannem evangelistam apud quem etiam reperitur
illa sanctorum a Deo doctrina: eoque non liquet
utrum Andreas Paulum aut Joannem citaverit.
Dum peccati remedium parturit. Ωδίνουσα
τῆς ἁμαρτίας τὸ φάρμακον palam referens, τό,
συγκέθεσιν, consensum. Velut dicere ejus esse
peccati mortem, ac remedium peccati: sive, nior.
tem ac vitam quod sic plane habet, ac formaliter
ut vocant, supposita semper excitatione divim.
Interpres Lipom. aliter legit vel habuit: Peccati
mortem cupiens, mortem ipsam parit, quod nen
salis intelligo.
col. 1135–1136page 173 of 327
PG 97:1135γῆς. Ἡ πηγὴ τοῦ ὕδατος, ἔστω σοι ἰδία, καὶ Συνευφραίνου μετά γυναικὸς, τῆς ἐκ νεότητός σου. Ἐν γὰρ τῇ ταύτης φιλίᾳ συμπεριφερόμενο;, πολλοστές ἔσῃ.» Καὶ αὖθις·. Μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν, μηδὲ συνέχον ἀγκάλαις ταῖς μὴ ἰδίαις. Ενώπιον γάρ εἰσιν τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν, ὁδοὶ ἀνδρός. Μὲ τῆς ὕπνον σοῖς ὄμμασιν, μηδὲ ἐπινυστάξης σοῖς βλεφάροις· ἵνα σώσῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βράχων, καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος.» Καὶ αὖθις· «Μή σε νικησάτω κάλλους ἐπιθυμία, μηδὲ ἀγρευθῇς σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ συναρπασθῇς ἀπὸ τῶν αὐτῆς βλεφάρων. Γυνή γὰρ, ἀνδρῶν τιμίας ψυχὰς ἀγρεύει. Οδοὶ δὲ μέσων, ὁ οἶκος αὐτῆς, κατάγουσαι εἰς τὰ ταμιεῖα θανάτου. Σὺ δὲ, υἱὲ, ἄκουέ μου, καὶ μὴ ἐκκλινάτω εἰς τὰς ὁδοῖς αὐτῆς ἡ καρδία σου, καὶ μὴ πλανηθῇς ἐν ἀτραπούς αὐτῆς. Πολλοὺς τρώσασα καταβέβληκεν, καὶ ἀναρίθμητοι εἰσιν, οὓς πεφόνευχεν.» - «Σὺ δὲ μὴ ἐπ στήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτήν· ἀλλὰ ἀποπήδησαν μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ· οὕτως γὰρ διαβήση ὕδωρ ἀλλότριον. Ἀπὸ δὲ ὕδατος ἀλλοτρίου ἀπόσχου, καὶ ἀπὸ πηγῆς ἀλλοτρίας μὴ πίῃς, ἵνα πολὺν ζήσῃς χρό νον, καὶ προστεθήσεταί σοι ἔτη ζωῆς.» Ικανὰ μὲν καὶ ταῦτα σωφρονίσαι τοὺς νωθεστέρους, οἷς ἀποχρόντως ἡμᾶς ὁ Παροιμιακός κατησφαλίσατο λόγος ὁ τῆς σώφρονος γλώσσης εκείνου τοῦ θεσπεσίου συν ήγορος· τοῦ σεβασμίου, φημί, Βαπτιστοῦ· &ς ταύτην ἡμῖν παρέθηκεν τὴν τράπεζαν σήμερον· οὐ περαι νιγμένην αἵμασιν· οὐ νεοσφαγῆ κεφαλήν προτιθεμέ νην ὡς ἔδεσμα· οὐ συνεκχέουσαν τῷ λύθρῳ τοῖς κρατ τήρσι τὸν ἄκρατον. Ταῦτα τῆς Ηρώδου παρανομίας δε τὰ ἐπίχειρα· τούτοις ἐκεῖνος ἐστιᾷ τὸ συμ πόσιον· τοιαῦτα κίρνησι τοῖς συμπόταις ἐκεῖνος τὰ πόματα. Οὐχ ὁ ἡμέτερος συμποσιάρχης· ἀπαγε! Τοὐναντίον μὲν, ἀνδρείας καὶ σωφροσύνη; ἡμῖν ἑστιάσατο δείπνον, οὗ τῶν ὄψων ἐμφορηθέντες, βελ τίους γεγόναμεν. Ἐπεὶ οὖν τὸ μέγα τῆς Ἰωάννου πρὸς Ηρώδην ἑστιάσεως διαπορθμεύσαντες πέλαγος, ἐφ' ὅρμον γα λήνιον ταῖς αὐτοῦ πρὸς Θεὸν εὐκτικαῖς κατηντικα μεν αὔραις, καιρὸς ἤδη τὰ ἱστία χαλάσαντας, είσω λιμένων διαναπαῦσαι τοῦ λόγου τὴν εἰρεσίαν. Δίκαιων δὲ οἶμαι (καὶ γὰρ τοὺς πλωτήρας ἔθος τοῦτο ποιεῖν), καὶ ἡμᾶς ὅσιά γε πράττοντας, μικρὸν παρενεῖραι λύ γον τῷ ἐπιλόγῳ, καὶ Γραφικοῖς ἄνθεσι στεφανώσει τὸν ἄνδρα· εἴ γε καὶ ἄνδρα χρή λέγειν, τὸν πάντωνἀνθρώπων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἀναφανέντα μείο ζονα. Οὗτος γὰρ ἐστιν, ὃν πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς φε ρόμενον πολυσήμως εὑρήσομεν, τῷ φιλοπόνῳ τῆς μελίσσης ταύτην ἐμπεριερχόμενοι. Πολλὰς γὰρ αὐ τοῦ τὰς προσηγορίας ἡμῖν ἐνεποίησεν ἡ τῶν πρα γμάτων περιωπή· ὧν ἑκάστῃ τὴν προσήκουσαν μαρτυρίαν παραθεὶς, τὸ ἀξιόλογον τῶν ὀνομάτων δείκνυμι. Ἔστι γοῦν αὐτοῦ ἡ πρώτη κλήσις, Υιός. «Μη φοβοῦ γὰρ, Ζαχαρία, φησίν· ἰδοὺ Ελισάβετ γεννήσει σε παροινίας.
et de puleorum tuorum fonte. Fons aquæ sit tibi γῆς. Ἡ πηγὴ τοῦ ὕδατος, ἔστω σοι ἰδία, καὶ συνευ
proprius, et jucundare cumn uxore, quæ a juventute
tua: in ejus enim amicitia conversatus, diuturnus
cris c.» Et iterum: • Ne multus sis ad alienam,
neque le ulnæ complectantur non propriæ. Sunt
enim coram Dei oculis viæ viri. Ne dederis somnum
oculis tuis, neque indormites palpebris tuis: ut
salveris tanquam dainula e laqueis, et tanquam
avis e reli 4. Et iterum: «Ne te vincat formae
concupiscentia, neque capiaris oculis tuis, neque
abripiaris ab ejus palpebris: Mulier enim virorum
pretiosas venatur animas. Viæ autem inferorum
domus ejus, deducentes in secessus mortis. Tu autem, fili, audi me: neque declinet in vias ejus cor
tuum; nec decipiaris in semitis ejus. Multos enim
vulnerando dejicit, et inuumerabiles sunt quos trucidavit e. • Tu autem ne injicias oculumn
tuum ad ean, sed resili, ne moreris in loco: ita
enim transibis aquam alienam. Ab aqua autew
aliena abstinete, et de fonte alieno ne biberis: ut
longum vivas tempus; et adjicientur tibi anni vitæ r.» Atque sufficiunt hæc quidem ad castigandum eos, qui sunt segniores, quibus nos abunde
communiit depromptus sermo ex Proverbiis, sobriæ linguæ divini illius viri causam agens; venerandi, inquam, Baptistæ, qui hanc nobis apposuit
mensam: non sanguine cruentam, recens jugulati
caput apponentein ut escam, non crateribus cruorem mero commiscentem. Hæc Herodianæ iniquitatis inanupretia; iis ille convivium instruit, talia
ille convivis miscet pocula. Sed non ita is qui
nostro praest convivio; absit! Contra enim, fortitudinis ac sobrietatis, pudicitiæque nobis instruxit cœnam, cujus ingurgitati obsoniis, meliores
erasimus,
Quoniam autem magno Joannis adversus Herodem convivii transmisso pelago, in portum tranquillum, secundis ejus ad Deum precum auris
pervenimus; tempus est ut vela demittentes, sermonis remigationem intra portum sistamnus. quum
autem arbitror; nam et nautæ id moris habent, ut
nos quoque quod sanctum videatur facientes, parvam epilogo orationem connectamus, lectisque
Scripture fosculis virum coronenus: siquidem
tamen virum nuncupare deceat eum qui omni major homine, inter natos mulierum apparuit. Hic
enim est quem multis Scripturæ locis varie desigratum invenerimus, modo ut apis argumentosa
diligenter lustremus. Multas enim nobis ejus appellationes rerum consideratio attulit, quarum singulis congrum testimonium adhibens, quam fucrint rationabiliter ascripta nomina, ostendo.
Est itaque prima ejus appellatio, Filius. «Ne
timeas enim, inquit, Zacharia; ecce Elisabeth pac
φραίνου μετά γυναικὸς, τῆς ἐκ νεότητός σου. Ἐν
γὰρ τῇ ταύτης φιλίᾳ συμπεριφερόμενο;, πολλοστές
ἔσῃ.» Καὶ αὖθις·. Μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν,
μηδὲ συνέχον ἀγκάλαις ταῖς μὴ ἰδίαις. Ενώπιον γάρ
εἰσιν τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν, ὁδοὶ ἀνδρός. Μὲ τῆς
ὕπνον σοῖς ὄμμασιν, μηδὲ ἐπινυστάξης σοῖς βλεφά
ροις· ἵνα σώσῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βράχων, καὶ ὥσπερ
ὄρνεον ἐκ παγίδος.» Καὶ αὖθις· «Μή σε νικησάτω
κάλλους ἐπιθυμία, μηδὲ ἀγρευθῇς σοῖς ὀφθαλμοῖς,
μηδὲ συναρπασθῇς ἀπὸ τῶν αὐτῆς βλεφάρων. Γυνή
γὰρ, ἀνδρῶν τιμίας ψυχὰς ἀγρεύει. Οδοὶ δὲ μέσων,
ὁ οἶκος αὐτῆς, κατάγουσαι εἰς τὰ ταμιεῖα θανάτου.
Σὺ δὲ, υἱὲ, ἄκουέ μου, καὶ μὴ ἐκκλινάτω εἰς τὰς ὁδοῖς
αὐτῆς ἡ καρδία σου, καὶ μὴ πλανηθῇς ἐν ἀτραπούς
αὐτῆς. Πολλοὺς τρώσασα καταβέβληκεν, καὶ ἀναρίθμητοι εἰσιν, οὓς πεφόνευχεν.» - «Σὺ δὲ μὴ ἐπ·
στήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτήν· ἀλλὰ ἀποπήδησαν
μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ· οὕτως γὰρ διαβήση ὕδωρ
ἀλλότριον. Ἀπὸ δὲ ὕδατος ἀλλοτρίου ἀπόσχου, καὶ
ἀπὸ πηγῆς ἀλλοτρίας μὴ πίῃς, ἵνα πολὺν ζήσῃς χρό
νον, καὶ προστεθήσεταί σοι ἔτη ζωῆς.» Ικανὰ μὲν
καὶ ταῦτα σωφρονίσαι τοὺς νωθεστέρους, οἷς ἀπο
χρόντως ἡμᾶς ὁ Παροιμιακός κατησφαλίσατο λόγος
ὁ τῆς σώφρονος γλώσσης εκείνου τοῦ θεσπεσίου συν
ήγορος· τοῦ σεβασμίου, φημί, Βαπτιστοῦ· &ς ταύτην
ἡμῖν παρέθηκεν τὴν τράπεζαν σήμερον· οὐ περαι
νιγμένην αἵμασιν· οὐ νεοσφαγῆ κεφαλήν προτιθεμένην ὡς ἔδεσμα· οὐ συνεκχέουσαν τῷ λύθρῳ τοῖς κρατ
τήρσι τὸν ἄκρατον. Ταῦτα τῆς Ηρώδου παρανο
μίας δε τὰ ἐπίχειρα· τούτοις ἐκεῖνος ἐστιᾷ τὸ συμπόσιον· τοιαῦτα κίρνησι τοῖς συμπόταις ἐκεῖνος τὰ
πόματα. Οὐχ ὁ ἡμέτερος συμποσιάρχης· ἀπαγε!
Τοὐναντίον μὲν, ἀνδρείας καὶ σωφροσύνη; ἡμῖν
ἑστιάσατο δείπνον, οὗ τῶν ὄψων ἐμφορηθέντες, βελ
τίους γεγόναμεν.
Ἐπεὶ οὖν τὸ μέγα τῆς Ἰωάννου πρὸς Ηρώδην
ἑστιάσεως διαπορθμεύσαντες πέλαγος, ἐφ' ὅρμον γαλήνιον ταῖς αὐτοῦ πρὸς Θεὸν εὐκτικαῖς κατηντικαμεν αὔραις, καιρὸς ἤδη τὰ ἱστία χαλάσαντας, είσω
λιμένων διαναπαῦσαι τοῦ λόγου τὴν εἰρεσίαν. Δίκαιων
δὲ οἶμαι (καὶ γὰρ τοὺς πλωτήρας ἔθος τοῦτο ποιεῖν),
καὶ ἡμᾶς ὅσιά γε πράττοντας, μικρὸν παρενεῖραι λύ
γον τῷ ἐπιλόγῳ, καὶ Γραφικοῖς ἄνθεσι στεφανώσει
τὸν ἄνδρα· εἴ γε καὶ ἄνδρα χρή λέγειν, τὸν πάντων
ἀνθρώπων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἀναφανέντα μείο
ζονα. Οὗτος γὰρ ἐστιν, ὃν πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς φε
ρόμενον πολυσήμως εὑρήσομεν, τῷ φιλοπόνῳ τῆς
μελίσσης ταύτην ἐμπεριερχόμενοι. Πολλὰς γὰρ αὐτοῦ τὰς προσηγορίας ἡμῖν ἐνεποίησεν ἡ τῶν πρα
γμάτων περιωπή· ὧν ἑκάστῃ τὴν προσήκουσαν
μαρτυρίαν παραθεὶς, τὸ ἀξιόλογον τῶν ὀνομάτων
δείκνυμι.
Ἔστι γοῦν αὐτοῦ ἡ πρώτη κλήσις, Υιός. «Μη
φοβοῦ γὰρ, Ζαχαρία, φησίν· ἰδοὺ Ελισάβετ γεννήσει
• Prov v, 15-17. d Prov. vi, 4, 5, 25, 26. • Prov. vu, 24-27. f Prov. 15, 19, sec. LXX.
VABIA LECTIONES.
σε Interpr. Lip om. legit. παροινίας.
col. 1137–1138page 174 of 327
PG 97:1137σος υἱὸν, καὶ πολλοὶ ἐν τῇ γεννήσει αὐτοῦ χαρήσον Τῇ δὲ Ελισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ τεκεῖν αὐτὴν, καὶ ἐγέννησεν υιόν.» Βρέφος· ι Καὶ 6.,: « ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς, καὶ ἐπλήσθη Πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ. Ἰδοὺ γὰρ ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ἦτα μου, φησὶν, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τῇ 1. κοιλίᾳ μου.» Παιδίον· «Καὶ σὺ δὲ, παιδίον [προφήτης]:. Υψίστου κληθήσῃ. Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε, καὶ ἐκρα ταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις,» καὶ τὰ ˙: « ἑξῆς. Μέγας· «Οὗτος ἔσται μέγας ἐνώπιον Κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ· καὶ Πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται, ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ. ὁ Ἰωάν νης· ι Καὶ ἐγένετο τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ, ἦλθον περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, Ζαχαρίαν. Καὶ ἀπεκρίθη ἡ μήτηρ αὐτοῦ, καὶ εἶπεν· Οὐχί· ἀλλὰ κληθήσεται Ιωάννης, Καὶ Ζαχαρίας ὁ πατὴρ αὐτοῦ αἰτήσας πινακίδιον» δ ἔγραψεν· Ἰωάννης ἔσται τὸ ὄνομα αὐτοῦ.» ἄνθρωπος· «Εγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης, ο Προφήτης·. Τί εξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; προφήτην; Ναι, λέγω ὑμῖν καὶ περισσότερον προφήτου. Πάντες γὰρ οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος, ἕως Ιωάννου προεφήτευσαν. Ηλίας «Καὶ εἰ θέλετε δέξασθαι· «Αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι. ο - ο Καὶ αὐτὸς προελεύσεται Ενώπιον Κυρίου ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλιοῦ. Διδάσκαλος· «Ηλθον δὲ καὶ τελῶναι βαπτισθῆναι, καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, τί ποιήσωμεν;» καὶ τὰ ἐξ. Ετοιμαστής: Προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ.» Κήρυξ Εγένετο Ιωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Καὶ ἐκήρυξεν λέγων· Έρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου ὀπίσω μου,» καὶ τὰ ἐξ. Φωνή·«Τίς εἴ, ἵνα ἀπό κρισιν δῶμεν τοῖς πέμψασιν ἡμᾶς; τί λέγεις περὶ σεαυτοῦ; Εφη· Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Βαπτιστής - «Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλι λαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτ τοῦ. "Ην δὲ Ἰωάννης βαπτίζων, καὶ παρεγένοντο πάντες, καὶ ἐβαπτίζοντο. ο Ομολογητής. Καὶ ὡμολόγησεν, καὶ οὐκ ἠρνήσατο, καὶ ὡμολόγησεν, ὅτι Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ Χριστός.» Μάρτυς· «Οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς· ἀλλ᾽ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός· 1 και τὰ ἐξ. Τριάδος ὑπογραφεύς· ο 'Αλλ' ὁ πέμψας με, φησὶν, βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Εφ' ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, καὶ μένον ἐπ' αὐτ τόν, οὗτός ἐστιν δ· βαπτίζων ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Καγώ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ὁ Δίκαιος καὶ ἅγιος· Ὁ δὲ Ηρώ της ἐφοβεῖτο τὴν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον.» 'Απόστολος· «Αὐτοὶ ὑμεῖς μαρτυρεῖτε, ὅτι εἶπον· Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός· ἀλλ' ὅτι ἀπεσταλμένος εἰμὶ ἔμπροσθεν ἐκείνου.» Εὐαγγελιστής ο Πολ ο ο η
σος υἱὸν, καὶ πολλοὶ ἐν τῇ γεννήσει αὐτοῦ χαρήσον- riel tibi ilium, et multi in nativitate ejus gaudeTal.) - • Τῇ δὲ Ελισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ
bunt.» — ‹ Elisabeth autem impletum est tempus
τεκεῖν αὐτὴν, καὶ ἐγέννησεν υιόν.» Βρέφος· ι Καὶ pariendi, et peperit filium 6., Infans: «El factum
ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς est, postquam audivit salutationem Mariæ ElisaΜαρίας, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς, beth, exsultavit infans in utero ejus: et repleta
καὶ ἐπλήσθη Πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ. Ἰδοὺ est Spiritu sancto Elisabeth b. - Ecce enim ut
γὰρ ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ἦτα facta est vox salutationis tuæ in auribus meis, inμου, φησὶν, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τῇ quit, exsultavit in gaudio infans in utero meo 1.
κοιλίᾳ μου.» Παιδίον· «Καὶ σὺ δὲ, παιδίον [προφήτης] Puer:. Et tu puer Propheta Altissimi vocaberis.
Υψίστου κληθήσῃ. Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε, καὶ ἐκρα- Puer autem crescebat, et confortabatur spiritu, et
ταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις,» καὶ τὰ ˙ erat in desertis i,, etc. Magnus: «Hic erit maἑξῆς. Μέγας· «Οὗτος ἔσται μέγας ἐνώπιον Κυρίου, gnus coram Domino: et vinum et siceram non biκαὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ· καὶ Πνεύματος ἁγίου bet, et Spiritu sancto replebitur, adhuc ex utero
πλησθήσεται, ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ. ὁ Ἰωάννης· ι Καὶ ἐγένετο τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ, ἦλθον περιτεμεῖν
τὸ παιδίον, καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ
πατρὸς αὐτοῦ, Ζαχαρίαν. Καὶ ἀπεκρίθη ἡ μήτηρ
αὐτοῦ, καὶ εἶπεν· Οὐχί· ἀλλὰ κληθήσεται Ιωάννης,
Καὶ Ζαχαρίας ὁ πατὴρ αὐτοῦ αἰτήσας πινακίδιον»
δ
ἔγραψεν· Ἰωάννης ἔσται τὸ ὄνομα αὐτοῦ.» Ανθρωπος· «Εγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ,
ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης, ο Προφήτης·. Τί εξήλθετε
εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; προφήτην; Ναι, λέγω
ὑμῖν καὶ περισσότερον προφήτου. Πάντες γὰρ οἱ
προφῆται καὶ ὁ νόμος, ἕως Ιωάννου προεφήτευσαν.
Ηλίας «Καὶ εἰ θέλετε δέξασθαι· «Αὐτός ἐστιν Ἠλίας
ὁ μέλλων ἔρχεσθαι. ο - ο Καὶ αὐτὸς προελεύσεται
Ενώπιον Κυρίου ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλιοῦ.
Διδάσκαλος· «Ηλθον δὲ καὶ τελῶναι βαπτισθῆναι,
καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, τί ποιήσωμεν;»
καὶ τὰ ἐξ. Ετοιμαστής: Προπορεύσῃ γὰρ πρὸ
προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ.» Κήρυξ·
• Εγένετο Ιωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ
κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
Καὶ ἐκήρυξεν λέγων· Έρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου
ὀπίσω μου,» καὶ τὰ ἐξ. Φωνή·«Τίς εἴ, ἵνα ἀπό
κρισιν δῶμεν τοῖς πέμψασιν ἡμᾶς; τί λέγεις περὶ
σεαυτοῦ; Εφη· Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ.
Βαπτιστής - «Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτ
τοῦ. "Ην δὲ Ἰωάννης βαπτίζων, καὶ παρεγένοντο
πάντες, καὶ ἐβαπτίζοντο. ο Ομολογητής. Καὶ
ὡμολόγησεν, καὶ οὐκ ἠρνήσατο, καὶ ὡμολόγησεν, ὅτι
Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ Χριστός.» Μάρτυς· «Οὐκ ἦν ἐκεῖνος
τὸ φῶς· ἀλλ᾽ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός· 1 και
τὰ ἐξ. Τριάδος ὑπογραφεύς· ο 'Αλλ' ὁ πέμψας με,
φησὶν, βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Εφ'
ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, καὶ μένον ἐπ' αὐτ
τόν, οὗτός ἐστιν δ· βαπτίζων ἐν Πνεύματι ἁγίῳ.
Καγώ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ
Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ὁ Δίκαιος καὶ ἅγιος· Ὁ δὲ Ηρώτης ἐφοβεῖτο τὴν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον
καὶ ἅγιον.» 'Απόστολος· «Αὐτοὶ ὑμεῖς μαρτυρεῖτε,
ὅτι εἶπον· Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός· ἀλλ' ὅτι Απεσταλμένος εἰμὶ ἔμπροσθεν ἐκείνου.» Εὐαγγελιστής ο Πολ8
matris suæ k., Joannes: Et factum est in die
oclavo, venerunt circumcidere puerum, el vocabant eunr nomine patris sui, Zachariam. Et respondens mater ejus, dixit: Nequaquam: sed
vocabitur Joannes. Et Zacharias pater ejus, postulans pugillarem, scripsit: Joannes est nomen
ejus l., Homo: Fuit homo, missus a Deo, cui
nomen erat Joannes m.» Propheta: «Quid existis
in desertum videre? Prophetam? Eliam dico vobis,
et plus quam prophetam. Omnes enim prophetæ et
lex, usque ad Joannem prophetaverunt ª., Elias:
‹ Et si vultis scire, ipse est Elias qui venturus
est.
• Et ipse præcedet ante Dominum in
spiritu et virtute Eliæ r.» Magister: «Venerunt
autem et Publicani ut baptizarentur, et dixerunt
ad illum: Magister, quid faciemus 9, 9 etc. Prgparator. Præibis enim amte faciem Domini parare vias ejus r.» Prædicator: • Fuit Joannes
baptizans in deserto, et prædicans baptismum poenitentiæ in remissionem peccatorum. Et prædicavit dicens: Venit fortior me post me ",» etc. Vox:
‹ Quis es, ut responsum demus iis, qui miserunt
nos? Ail: Ego vox clamantis in deserto ', ο Baptista: • Venit Jesus a Galilæa in Jordanem, ut
baptizaretur ab eo ª.» — ‹ Erat autem Joannes
baptizans, et veniebant omnes, et baptizabantur.»
Confessor: «Εt confessus est, et non negavit: et
confessus est, quia non sum ego Christus ▾. Martyr ac testis: • Non erat ille lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine *,» etc. Trinitatis subscriptor: «Sed qui misit me, inquit, baptizare in
aqua, ille mibi dixit: Super quem videris Spiritum
descendentem, et manentem super eum, ipse est
qui baptizat in Spiritu sancto: Et ego vidi, et
testimonium perhibui; quia hic est Filius Dei J. ›
Justus et sanctus: ‹ Herodes autem metuebat
Joannem, sciens eum virum justumn et sanctum s.
Apostolus, id est, missus. «Ipsi vos mihi testimonium perhibetis, quod dixerim. Non sum ego
Christus; sed quia missus sum ante illum...
Evangelista: • Multa quidem et alia exhortans,
evangelizabat populo b. › Pronubos: «Qui habet
Luc. 1, 13, 14, 57. b ibid. 41. i ibid. 44. i ibid. 76. * ibid. 15. 1 ibid. 59-63. - Joan. 1, 6.
• Matth. xi, 7, 13. ο Matth. xr, 14, P Luc. 1. 17. η Luc. 1, 12.
Joan. 1, 22. Matth. 11, 13; Marc. 1, 4. * Joan. 1, 20. * ibid. 8.
Joan. 111, 28. b Luc. u. 18.
r. Luc. 1, 76. • Marc. 1, 4, 7.
2 Marc. vi, 20.
y ibid. 33, 34.
col. 1139–1140page 175 of 327
PG 97:1139λὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα παρακαλῶν, εὐηγγελίζετο τὸν ΦΩΣ λαόν, ο Νυμφαγωγός·. Ο ἔχων τὴν νύμφην, νυμ φίος ἐστίν. Ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμ φίου. Αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ πεπλήρωται.» Δύο χνος· «Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος, καὶ φαίνων ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλλιασθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ.» Έλεγχος Ηρώδου - ο Βλεγεν γὰρ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης· Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκας Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Ὁ δὲ Ἡρώδης ἐλεγχόμενος ὑπ' αὐτοῦ δι' Ηρωδιάδα, κατέκλεισεν αὐτὸν ἐν τη φυλακή. Τούτοις Ἰωάννης τοῖς ὀνόμασι κέκληται· τούτας τετίμηται· τούτων τὰς πράξεις καταλλήλως ταῖς κλή σεσι προσεκτήσατο. Ἰωάννης ἐκεῖνος, οὗ ο μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν οὐκ ἐγήγερται. Οὗτός ἐστιν ἀληθῶς περὶ οὗ ὁ μέγας ψάλλει Δαβίδ, ὡς ἐκ πρω ώπου τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς λέγων· «Ητοίμασα λύχνων τῷ Χριστῷ μου· ἐπὶ δὲ αὐτὸν ἐξανθήσει τὸ ἁγίασμό μου.» Οὗτός ἐστιν Ηλίας ἐκεῖνος ὁ μέγας· οὐχ ὁ Θεσβίτης· ἀλλ' ὁ μεσίτης νόμου καὶ χάριτος, καὶ τῆς προτέρας, εἰ καὶ τῷ χρόνῳ δεύτερος, τῆς Χρι στοῦ παρουσίας πρόδρομος, ὁ μετὰ τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ προελθὼν ἐμπνεύσεως καὶ δυνάμεως, ὡς ὁ ἀρχάγγελος τῷ Ζαχαρία προέφησεν. Ζαχαρία ποίῳ; Οὗ τὰ αἷμα κράζει πλέον τοῦ ᾿Αβελ. Οὗτός ἐστιν ὁ προ σκιρτήσας, καὶ πρὶν εἰς φῶς προελθεῖν ἐπιγνοὺς τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην ἐγγάστριον. Οὗτος ὀργάνῳ τῇ τῆς τεκούσης γλώττῃ χρησάμενος, τὸν ἀπάτορα τόχον ἔτι κυοφορούμενος προηγόρευσεν, «Πόθεν μοι τοῦτο, λέγων, ἵνα ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου ἔλθη πρός με 1 Οὗτος ἐπιστρέψει καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον· ν ὁ ἐξ ἐπαγγελίας καρπὸς, τὸ τοῦ Γαβριὴλ εὐαγγέλιον, ὁ παρ' ἡλικίαν βλαστὸς, τὸ τῆς στείρας γόνιμον ἄνθος, ὁ ἐκ προφήτου προφήτης, ο τῆς ἐρήμου πολίτης, ὁ τῆς οἰκουμένης ἀλείπτης, ὁ τοῦ ἡλίου ἀστὴρ, τοῦ φωτὸς ὁ λύχνος, τοῦ βασιλέως ὁ στρατιώτης, ὁ νυμφαγωγὸς τοῦ νυμφίου, ὁ δοῦλος τοῦ Δεσπότου, ἡ φωνὴ τοῦ Λόγου, τοῦ κατὰ τὴν τά ξιν Μελχισεδὲκ ἱερατεύσαντος, ὁ ἱερεύς, ὅσῳ καὶ ἰδ ρουργῆσαι αὐτοῦ τῷ βαπτίσματι κατηξίωται, ὁ τοῦ Πατρὸς αὐτήκοος, ὁ τοῦ Υἱοῦ βαπτιστής, ὁ τοῦ Πνεύματος θεατής, ἡ τοῦ νόμου σιγή, ὁ μεσίτης τῆς χάριτος, τῆς προφητείας κορωνίς, τῶν προφητῶν τὸ συμπέρασμα, τῆς βασιλείας ὁ κῆρυξ, τῆς ἀληθείας ὁ πρόδρομος, τῆς μετανοίας ἡ θύρα, τῆς παρθενίας ἡ στολιστής, ὁ τῆς σωτηρίας ἑτοιμαστής, τῆς σωφροσύνης ὁ νομοθέτης, τῶν ἀνομούντων ὁ χαλινός, τῶν εὐνομούντων ὁ χειραγωγός. Ἰωάννης ὁ μέγας· τὸ θεόκλητον ὄνομα, ἡ ἐξ ερα νῶν δι' ἀρχαγγέλου φωνῆς ὀνοματογραφηθείσα κλῆ
sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi, qui λὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα παρακαλῶν, εὐηγγελίζετο τὸν
stat, et audit eum, gaudio gaudet propter vocem
sponsi. Hoc ergo gaudium meum impletum est *. ›
Lucerna: Ille erat lucerna ardens, et lucens:
Vos autem voluistis ad horam exsultare in luce
cjus d.» Reprehensio Herodis: Dicebat enim ei
Joannes: Non licct tibi habere uxorem Philippi
fratris tui c. > Herodes autem, cum is eum reprehenderet propter Herodiadem, inclusit ipsum in
carcere.
His Joannes vocatus est nominibus: hisce titulis fuit honoratus; habuitque actiones iis congruas
appellationibus. Ille, inquam, Joannes, quo e non
surrexit major Inter natos mulierum *. › Hic vere
est, de quo David tanquam ex persona Dei, et
Patris psallit: Paravi lucernam Christo meo: super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea 8. ›
Hic est magnus Elias, non Thesbites; sed qui legem inter gratiamque, medius intercessit; fuitque prioris, quanquam ipse posterior tempore,
adventus Dominici præcursor; cum eodem atque
ille spiritu, ac virtute præcedens, uti Archangelus
prædixit Zachariæ h. Cui Zachariæ? Illi nimirum
cujus sanguis clamat plusquam Abelis i. Hic
est qui prius exsultavit, et antequam in lucem
prodiret, Dominum suum agnovit in ventre. Hic
materna lingua instrumento utens, prolem sine
patre allocutus est, cum illa adbuc utero gestaretur: • Unde hoc mihi, dicens, ut veniat Mater
Domini mibi ad me i?, Hic cum convertisset
corda patrum in filios, et incredulos ad prudenLiam justorum, paravit Domino plebem perfeclam k:» promissionis fructus, fausta Gabrielis
annuntiatio, germen defecta ætate, genitalis flos
sterilis, propheta ortus propheta, descrti civis,
aliptes orbis terrarum, solis stella, lucerna lucis,
regis miles, sponsi pronubus, Domini servus, ΦΩΣ
Verbi ejus sacerdos, qui secunduin ordinem
Melchisedec sacerdotium gessit, quando etiam meruit operari sacro ejus baptismati: per se auditor
Patris, Baptista Filii, ac spectator Spiritus sancti,
legis silentium, sequester gratia, coronis prophe
tim, prophetarum finis, regni præco, præcursor
veritatis, porta poenitentiæ, virginitatis ornatur,
salutis præparator, castitatis legislator, improborum frenun), dux eorum qui probe vitam agunt.
Joannes ille magnus: a Deo vocatum nomen,
allata de cœlis per Archangeli vocem nomencla-
λαόν, ο Νυμφαγωγός·. Ο ἔχων τὴν νύμφην, νυμ
φίος ἐστίν. Ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, ὁ ἑστηκὼς καὶ
ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμ
φίου. Αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ πεπλήρωται.» Δύο
χνος· «Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος, καὶ φαίνων
ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλλιασθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ
φωτὶ αὐτοῦ.» Έλεγχος Ηρώδου - ο Βλεγεν γὰρ
αὐτῷ ὁ Ἰωάννης· Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκας
Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Ὁ δὲ Ἡρώδης ελεγχό
μενος ὑπ' αὐτοῦ δι' Ηρωδιάδα, κατέκλεισεν αὐτὸν ἐν
τη φυλακή.
Τούτοις Ἰωάννης τοῖς ὀνόμασι κέκληται· τούτας
τετίμηται· τούτων τὰς πράξεις καταλλήλως ταῖς κλή
σεσι προσεκτήσατο. Ἰωάννης ἐκεῖνος, οὗ ο μείζων ἐν
γεννητοῖς γυναικῶν οὐκ ἐγήγερται. Οὗτός ἐστιν
ἀληθῶς περὶ οὗ ὁ μέγας ψάλλει Δαβίδ, ὡς ἐκ πρω
ώπου τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς λέγων· «Ητοίμασα λύχνων
τῷ Χριστῷ μου· ἐπὶ δὲ αὐτὸν ἐξανθήσει τὸ ἁγίασμό
μου.» Οὗτός ἐστιν Ηλίας ἐκεῖνος ὁ μέγας· οὐχ ὁ
Θεσβίτης· ἀλλ' ὁ μεσίτης νόμου καὶ χάριτος, καὶ
τῆς προτέρας, εἰ καὶ τῷ χρόνῳ δεύτερος, τῆς Χρι
στοῦ παρουσίας πρόδρομος, ὁ μετὰ τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ
προελθὼν ἐμπνεύσεως καὶ δυνάμεως, ὡς ὁ ἀρχαγ
γελος τῷ Ζαχαρία προέφησεν. Ζαχαρία ποίῳ; Οὗ τὰ
αἷμα κράζει πλέον τοῦ ᾿Αβελ. Οὗτός ἐστιν ὁ προσκιρτήσας, καὶ πρὶν εἰς φῶς προελθεῖν ἐπιγνοὺς τὸν
ἑαυτοῦ Δεσπότην ἐγγάστριον. Οὗτος ὀργάνῳ τῇ τῆς
τεκούσης γλώττῃ χρησάμενος, τὸν ἀπάτορα τόχον ἔτι
κυοφορούμενος προηγόρευσεν, «Πόθεν μοι τοῦτο,
λέγων, ἵνα ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου ἔλθη πρός με 1
- Οὗτος ἐπιστρέψει καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα, καὶ
ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν
κατεσκευασμένον· ν ὁ ἐξ ἐπαγγελίας καρπὸς, τὸ τοῦ
Γαβριὴλ εὐαγγέλιον, ὁ παρ' ἡλικίαν βλαστὸς, τὸ τῆς
στείρας γόνιμον ἄνθος, ὁ ἐκ προφήτου προφήτης, ο
τῆς ἐρήμου πολίτης, ὁ τῆς οἰκουμένης ἀλείπτης, ὁ
τοῦ ἡλίου ἀστὴρ, τοῦ φωτὸς ὁ λύχνος, τοῦ βασιλέως
ὁ στρατιώτης, ὁ νυμφαγωγὸς τοῦ νυμφίου, ὁ δοῦλος
τοῦ Δεσπότου, ἡ φωνὴ τοῦ Λόγου, τοῦ κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδὲκ ἱερατεύσαντος, ὁ ἱερεύς, ὅσῳ καὶ ἰδρουργῆσαι αὐτοῦ τῷ βαπτίσματι κατηξίωται, ὁ τοῦ
Πατρὸς αὐτήκοος, ὁ τοῦ Υἱοῦ βαπτιστής, ὁ τοῦ
Πνεύματος θεατής, ἡ τοῦ νόμου σιγή, ὁ μεσίτης τῆς
χάριτος, τῆς προφητείας κορωνίς, τῶν προφητῶν τὸ
συμπέρασμα, τῆς βασιλείας ὁ κῆρυξ, τῆς ἀληθείας
ὁ πρόδρομος, τῆς μετανοίας ἡ θύρα, τῆς παρθενίας
ἡ στολιστής, ὁ τῆς σωτηρίας ἑτοιμαστής, τῆς σωφροσύνης ὁ νομοθέτης, τῶν ἀνομούντων ὁ χαλινός, τῶν
εὐνομούντων ὁ χειραγωγός.
Ἰωάννης ὁ μέγας· τὸ θεόκλητον ὄνομα, ἡ ἐξ ερα
νῶν δι' ἀρχαγγέλου φωνῆς ὀνοματογραφηθείσα κλῆ
c Joan. 111, 29, 30. d Joan. v, 35. • Marc. vi, 18. f Matth. st, 11.
1 Matth. xxiii, 33. i Luc.1,43. k ibid. 17.
8 Psal. cxxxı, 17. k Luc. 1, 17.
Cujus sanguis clamat. Ut Dominus primum palam declararet. Sic plerique Patres de Zacharia
ac novissimum Justum occisos referens, nibil non
lu justos commissum a Judæis inultum relictum iri
patre Joannis Dominicam sententiam explicant.
col. 1141–1142page 176 of 327
PG 97:1141σις, ἡ ἐκ σιγῶντος φωνή, ὁ τῇ ἀφωνίᾳ τοῦ πατρὸς τὸ; ἄγονον ὑφελὼν τῆς στειρώσεως, ὁ τὸν ἀμνὸν ὑποδείξας, τῷ λαλοῦντι δακτύλῳ, τὸ μέγα τῆς ἐγκρατείας αὔχημα, ὁ ἐν σώματι ἄσαρχος, ὁ ἐν πηλῷ μαργαρί της, ὁ ἐν ὀστρακίνῳ σκεύει πολυτελής θησαυρός, ὁ τῇ ἀξίνῃ τὴν τομὴν προσεπάγων τῇ τῶν ψυχῶν ἀκαρ πία, ἡ φιλέρημος τῆς Ἐκκλησίας τρυγών, τὸ ἀσίγη τον στόμα, ἡ πανταχοῦ βροντῶτα < φωνή τοῦ βοῶν τος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ· ἡ θεοῤῥήμων γλῶσσα, ἧς ἡ φωνὴ, καὶ μετὰ τὸ τέλος τὸν Ηρώδην ἐλέγχει, καὶ τὸν ἐρχόμενον κηρύττει·. Μετανοεῖτε, λέγουσα, ήγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ 14. Εἰς τὸν ἅγιον, καὶ μακάριον, καὶ πανεύφημον τοῦ Χριστοῦ ἀπόστολον Τίτον. ΧΙΙΙ, Αποστολικῶν ἐγκωμίων ἐφάπτεσθαι μέλλοντι, παρήτω μοι τὸ Πνεῦμα, καὶ διδότω λόγον οπόσον καὶ βούλομαι. Φιλεῖ γὰρ ἀεὶ συμπαρεῖναι τοῖς δι' αὐτοῦ λαλεῖν ᾑρημένοις, ὥσπερ ήδη πρότερον γλώσσαις ἄνωθεν καθιεμέναις, ἐφ᾿ ἕνα ἕκαστον καταφοιτῆσαν τῶν Χριστοῦ μαθητῶν ἐπεκάθισε. Παρήτω δὲ, μή τὴν ἀξίαν τῆς ἐμῆς ἐκμετροῦν ἀναβάσεως, ἀλλὰ τῷ μεγέθει τῆς εἰς ἡμᾶς ἀγαθοπρεπούς θεουργίας, την ἀπειροπλάσιον αὐτοῦ χάριν ἡμῖν ἐπιδαψιλεῦσον. Εἴη δὲ καὶ ὑμῖν τοῖς αὐτόθεν ἀφθόνως ἐκβλυζομένης φωτοχυσίας τυχεῖν ἐφιεμένοις, τὰ αὐτά μοι συνεύξασθαι καὶ εἰπεῖν· Κύριε, γνώρισόν μοι, καὶ γνώσομαι, τοῦ γνῶναι ἡνίκα δεῖ εἰπεῖν λίγον· ι Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον ἀληθείας ἕως σφόδρα.» Οὕτω μὲν οὖν πρὸς τὸ μέγεθος ἀφορῶντας τοῦ προκειμένου σκοποῦ, δεῖ πάντως ἡμᾶς εὐκτικῶς ἐντυγχάνειν τῷ Πνεύματι, καὶ παρ' αὐτοῦ τὰ κατ' ἀξίαν λέγειν ἐν τῷ ὑπὲρ ἀξίαν αἰτεῖν, ὡς ἂν μὴ λόγῳ καθυβρισθείη τὸ εὐφημούμενον. Ποθεῖτε δὲ πάντως μαθεῖν, τί ποτέ ἐστιν ἄρα τὸ νῦν εὐφημούμενον. Τὸ δὲ προδήλως ἐστὶν ὁ θεσπέσιος Τίτος ὁ πρῶτος τῆς Κρητῶν Ἐκκλησίας θεμέλιος, τῆς ἀληθείας ὁ στύ λος, τὸ τῆς πίστεως ἔρεισμα τῶν ἀληθῶν δογμάτων ὁ πρόβολος. Τίτος τῶν εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων ἡ ἀσίγητος σάλπιγξ, τὸ ὑψηλὸν τῆς Παύλου γλώττης ἀπήχημα, τῆς ἁπλάνου γνώσεως ὁ κανών. Οὗτος ἡμᾶς ὁ μέγας ἑστιάτωρ τὴν πνευματικήν πανδαισίαν τῶν λόγων συνεκάλεσε τήμερον ὄψα μὲν προ θεὶς τὰ μυστικὰ τῆς ἀγράφου σοφίας· εἴτε θαύματα χρή λέγειν, εἴτε δόγματα· κρατῆρα δὲ ὑπερφερῆ καὶ θείῳ κιρνώμενον πόματι, τὸν συνεκτικὸν τῆς θείας Ειδασκαλίας λόγον οἱονεὶ προχεόμενόν τε καὶ μετεχόμενον. Λόγον δὲ τὸν ὀξὺν καὶ τομώτατον ὑπὲρ πᾶσαν
IN APOSTOLUM TITUM.
σις, ἡ ἐκ σιγῶντος φωνή, ὁ τῇ ἀφωνίᾳ τοῦ πατρὸς τὸ tura; vox orta ex muto, qui silentio paterno steἄγονον ὑφελὼν τῆς στειρώσεως, ὁ τὸν ἀμνὸν ὑποδεί- rilitatis abstulit infecunditatem, qui loquente
ξας, τῷ λαλοῦντι δακτύλῳ, τὸ μέγα τῆς ἐγκρατείας
αὔχημα, ὁ ἐν σώματι ἄσαρχος, ὁ ἐν πηλῷ μαργαρίτης, ὁ ἐν ὀστρακίνῳ σκεύει πολυτελής θησαυρός, ὁ
τῇ ἀξίνῃ τὴν τομὴν προσεπάγων τῇ τῶν ψυχῶν ἀκαρπία, ἡ φιλέρημος τῆς Ἐκκλησίας τρυγών, τὸ ἀσίγητον στόμα, ἡ πανταχοῦ βροντῶτα < φωνή τοῦ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου·
εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ· ἡ θεοῤῥήμων
γλῶσσα, ἧς ἡ φωνὴ, καὶ μετὰ τὸ τέλος τὸν Ηρώδην
ἐλέγχει, καὶ τὸν ἐρχόμενον κηρύττει·. Μετανοεῖτε,
λέγουσα, ήγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Αὐτῷ ἡ
δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Ἀμήν.
ΛΟΓΟΣ 14.
digito Agnum ostendit; magna illa continentige
gloriatio, carnis expers in corpore, margarita in
cœno, pretiosus in Actibili vase thesaurus, qui
securi, animarun amputat sterilitatem; solitudinis
amans Ecclesiæ turtur; eos silere nescium: Vox
ubique tonans clamantis in deserto: «Parate viam
Domini: rectas facile semilas ejus l;» deiloqua
lingua, cujus vox post etiam obitum Herodem reprehendit, et eum praedical, qui est venturus,
dicens: «Penitentiam agite; appropinquavit regnum coelorum. Ipsi gloria et potestas in sæcula
sæculorum. Amnen.
ORATIO XVI.
Εἰς τὸν ἅγιον, καὶ μακάριον, καὶ πανεύφημον τοῦ In sanctum et beatum, celebratissimumque Christi
Χριστοῦ ἀπόστολον Τίτον.
(Galland., C. ΧΙΙΙ, 156.)
Αποστολικῶν ἐγκωμίων ἐφάπτεσθαι μέλλοντι,
παρήτω μοι τὸ Πνεῦμα, καὶ διδότω λόγον οπόσον καὶ
βούλομαι. Φιλεῖ γὰρ ἀεὶ συμπαρεῖναι τοῖς δι' αὐτοῦ
λαλεῖν ᾑρημένοις, ὥσπερ ήδη πρότερον γλώσσαις
ἄνωθεν καθιεμέναις, ἐφ᾿ ἕνα ἕκαστον καταφοιτῆσαν
τῶν Χριστοῦ μαθητῶν ἐπεκάθισε. Παρήτω δὲ, μή
τὴν ἀξίαν τῆς ἐμῆς ἐκμετροῦν ἀναβάσεως, ἀλλὰ τῷ
μεγέθει τῆς εἰς ἡμᾶς ἀγαθοπρεπούς θεουργίας, την
ἀπειροπλάσιον αὐτοῦ χάριν ἡμῖν ἐπιδαψιλεῦσον. Εἴη
δὲ καὶ ὑμῖν τοῖς αὐτόθεν ἀφθόνως ἐκβλυζομένης
φωτοχυσίας τυχεῖν ἐφιεμένοις, τὰ αὐτά μοι συνεύξασθαι καὶ εἰπεῖν· Κύριε, γνώρισόν μοι, καὶ γνώσομαι, τοῦ γνῶναι ἡνίκα δεῖ εἰπεῖν λίγον· ι Καὶ μὴ
περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον ἀληθείας ἕως
σφόδρα.» Οὕτω μὲν οὖν πρὸς τὸ μέγεθος ἀφορῶντας
τοῦ προκειμένου σκοποῦ, δεῖ πάντως ἡμᾶς εὐκτικῶς
ἐντυγχάνειν τῷ Πνεύματι, καὶ παρ' αὐτοῦ τὰ κατ'
ἀξίαν λέγειν ἐν τῷ ὑπὲρ ἀξίαν αἰτεῖν, ὡς ἂν μὴ λόγῳ
καθυβρισθείη τὸ εὐφημούμενον. Ποθεῖτε δὲ πάντως
μαθεῖν, τί ποτέ ἐστιν ἄρα τὸ νῦν εὐφημούμενον. Τὸ
δὲ προδήλως ἐστὶν ὁ θεσπέσιος Τίτος ὁ πρῶτος τῆς
Κρητῶν Ἐκκλησίας θεμέλιος, τῆς ἀληθείας ὁ στύ
λος, τὸ τῆς πίστεως ἔρεισμα τῶν ἀληθῶν δογμάτων
ὁ πρόβολος. Τίτος τῶν εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων ἡ
ἀσίγητος σάλπιγξ, τὸ ὑψηλὸν τῆς Παύλου γλώττης
ἀπήχημα, τῆς ἁπλάνου γνώσεως ὁ κανών. Οὗτος
ἡμᾶς ὁ μέγας ἑστιάτωρ τὴν πνευματικήν πανδαισίαν τῶν λόγων συνεκάλεσε τήμερον ὄψα μὲν προθεὶς τὰ μυστικὰ τῆς ἀγράφου σοφίας· εἴτε θαύματα
χρή λέγειν, εἴτε δόγματα· κρατῆρα δὲ ὑπερφερῆ καὶ
θείῳ κιρνώμενον πόματι, τὸν συνεκτικὸν τῆς θείας
Ειδασκαλίας λόγον οἱονεὶ προχεόμενόν τε καὶ μετεχόμενον. Λόγον δὲ τὸν ὀξὺν καὶ τομώτατον ὑπὲρ πᾶσαν
1 loan. 1, 23. - Matth. 11, 2. ■ Psal. cxvHI, 43.
apostolum Titum.
Aggressuro mibi encomia apostolica, adsit Spiritus sanctus, eamque sermonis vim tribuat, quam
et opto. Libens quippe iis semper adest, qui aflante
ipso cupiunt loqui: quemadmodum jam olim, linguis de cœlo missis, supra singulos Christi dişcipulos descendens sedit. Adsit vero, non pro mei
ascensus ratione, sed pro divinæ in nos bonæ illius
operationis magnitudine, immensum multiplicem
gratiam suam large nobis exhibiturus. Opera vero
pretium fuerit, ut et vos qui copiosum ab eo
fonte manans lumen assequi studeatis, eademn
mecum precemini, ac dicatis: Doce me, Dominc.
et sciam ut noverim quando oporteat me
loqui verbum:. Et ne auferas verbum veritatis ex
ore meo usque valde R. Sic sane animum intendentibus in subjecti argumenti præstantiam, fuerit
omnino adeundus cum precibus divinus Spiritus,
atque ab eo petendum, ut pro dignitate concesserit dicere, in eo quod dignitatem superat, ut ne
quod præconio celebrandum assumimus, sermone
infametur vilescatque. Plane vero desideratis
scire quidnam lætis præconiis celebrandum incumbat? Ulique admirabilis ille et divinus Titus,
primum illud Cretensis Ecclesia fundamentum,
columna illa veritatis, Adei firmamentum, dogmatum veritatis præsidium. Titus, inquam, Evangelicarum prædicationum nescia silentii tuba, sublimis Paulinæ linguæ resonantia, veræ scientiæ regula. Hic nos magnus conviva ad spiritale splendidissimum hodierna die convocavit sermonum
epulum: ceu quidem edulia mystica non scripla
sapientis, sive miracula oportet dicere sive dogmatica; ceu antem præclarum craterem, ac diCOMBEFISII NOTÆ.
Doce me, Domine, et sciam, etc. Videtur alludere ad verba Pauli Ephes. iv, 20. Forte vero
"respicit locum aliquem Proverbiorum juxta aliam
lectionem illi affinem, Mala aurea in lectis argenleis, sic qui loquitur verbum in tempore sno
(xxv, 11).
Oration XVIOratio XVI
col. 1143–1144page 177 of 327
PG 97:1143μάχαιραν δίστομον, καὶ διικνούμενον άχρι μερισμού σαρκὸς καὶ πνεύματος, ὡς δὴ μικρὸν ὕστερον, ὡς ἐν ἐπιλόγου τάξει τοῖς φιλοθέοις ἐκθήσομαι. Νῦν δὲ, 1 φίλον τέως ὑμῖν μὲν ἀκούειν, ἐμοὶ δὲ λέγειν εἰκὸ;, ταῦτα λελέξεται. Μεγίστου τοίνυν πατρὸς ἐφέστηκεν ἑορτή. Και δεῦρο, καθάπερ παῖδες εὐγνώμονες τῷ φιλόπεια. πατρὶ τοὺς ὕμνους προσάξωμεν. Τοῦτο γὰρ αὐτῷ παρ' ἡμῶν ἐποφείλεται χρέος. Γενέσθω κοινὸς οὗτος ἡμῖν ὁ νεὼς τῶν θείων ὕμνων ἐπιβατήριος. Καὶ είπε λόγον ἡμῖν ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ, τὸν ἡμέτερον χειρ αγωγῶν πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν. Πρέπει δ' ἂν εἰκότως ἐμοὶ πατρὸς ἐπέχοντι τάξιν, τοὺς πνευματικοὺς λειμῶνας μελίσσης δίκην ἐμπεριελθόντι φις πονώτερον, αὐτόθεν ὑμῖν ὑποστῆσαι τὸν ἄνδρα, πως τῶν ἱερῶν λογίων ἱερῶς στεφανούμενον. Δέδοιχα δέ, μὴ τοῦ κατ' εὐθὺ δρόμου τῆς βαλβίδος ὑπεκδραμών ὁ λόγος, ἐξαγώνιος γένηται· καὶ ὁ παρὰ τῶν θεατών ἀπηχούμενος θροῦς, ἐπ' ἄλλα τοῦ δρόμου τὴν θέαν μετάγων, τῆς ἐλπίδος τοὺς θεατὰς ἐπικόπτοιτο· την τε κραυγὴν ἀργὴν ποιοῖντο καὶ ἄπρακτον, οἱ τοῦ λόγου τὸν ἐπιβάτην ερεθίζοντες. Πλὴν ἀλλ' εἰ καὶ πολύ που τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀξίας κατόπιν ἀνάγκη τὸν λόγον ἐλθεῖν· τοῦτο γὰρ ὁ τῶν ἐγκωμίων βούλεται νόμος" ταῖς γοῦν τοῦ ἁγίου πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεσιν, οἷο νεί τισι ῥυτῆρσι τοῦτον ἀναστομώσας, εἶτα πρὸς τὴν κατ' εὐθὺ πορείαν άττειν σφοδρῶς παραθήκας, ἐπὶ τὴν νύσσαν αὖθις μετάγοιμι. Φίλα γὰρ ἔσται πάντως αὐτῷ τὰ κατὰ δύναμιν· ὅτι τε μετριάζειν οἶδεν ἐκ φύσεως, ο καὶ τοῖς ταπεινοῖς συναπάγεσθαι, Παῦλον κἀνταῦθα μιμούμενος. Φέρε δὲ οὖν λέγωμεν, ὅσα λέγειν ἡμῖν ἐπιτέτραπται. Καὶ μή τις ἡμᾶς μωμήσοιτο τῷ περιόντι τῶν τοῦ ἀνδρὸς ἐγκωμίων τὸν ἡμέτερον ἀντεπεξάγοντας· ὅτι μὴ λόγου δύναμιν ἔχοντες, πόθῳ δὲ τῷ πρὸς τὸν ἅγιον, τῶν ὑπὲρ δύνα μιν ἐφαπτόμεθα. Ενθα δὲ πάθος, ἐκεῖ προδήλως φόβος ἅπας ἀφῄρηται· καὶ ὅπου λόγων ελευθερία παρρησιάζεται, δειλίας οὐ παρυφίσταται λείψανον. Παραιτητέον οὖν οὐδαμῶς εἰπεῖν τὰ εἰς δύναμιν, οὐδὲ σιωπητέον, & κηρύττειν ὅσιον· ὅτι μὴ λήθης ταῦτα βι θοῖς τὸ Πνεῦμα συγκαλύπτεσθαι βούλεται. Βούλεται γὰρ μετρίως γέ πως αὐτὰ τοῖς οὐκ εἰδόσιν ἐκφανθῆναι· δίκαιον γάρ· ὡς ἂν πρὸς ζῆλον καὶ μίμησιν αὐτοὺς προτροπάδην ἐνάγοιεν. Ὥστε μοι τὴν σιω τὴν οὐκ ἀναγκαίαν εἶναι ἐν τῷ παρόντι δοκῶ. Καὶ γὰρ ἧκεν ὁ λόγος ἡμῖν ἐπ' αὐτὸ τοῦ σκοποῦ τὸ κε φάλαιον, ἐφ' ὅ καὶ δι᾽ ὅπερ ἡμῖν ὁ πᾶς ὡρμηται πόθος. Τοιγαροῦν ὁ μέγας οὗτος καὶ περίβλεπτος Τίτος, ἂν ἡ καθ' ἡμᾶς ἠνέγκατο δωδεκάθρονος Κρήτη, Δωδεκάθρονος.
vino temperatum potu, divinaın doctrinam velut μάχαιραν δίστομον, καὶ διικνούμενον άχρι μερισμού
summa complexum sermonem, qui participandus
proponetur, propinans. Sermonem, inquam, illum
acutum, penetrabilissimumque supra omnem gladium ancipitem, et pertingentem usque ad divisioσαρκὸς καὶ πνεύματος, ὡς δὴ μικρὸν ὕστερον, ὡς ἐν
ἐπιλόγου τάξει τοῖς φιλοθέοις ἐκθήσομαι. Νῦν δὲ, 1
φίλον τέως ὑμῖν μὲν ἀκούειν, ἐμοὶ δὲ λέγειν εἰκὸ;,
ταῦτα λελέξεται.
nem carnis et spiritus, ut paulo inferius velut per orationis speciem Dei amantibus ac religioso cœlui
sum expositurus. Interim vero, quæ et vos amanter audieritis, et mihi dicere congruum est, hæc dicam.
Maximi itaque patris dies festus advenit. Adeste
vero, atque ut benevoli Glii, patri filiorum amanti
laudum cantica offeramus. Hoc enim nostrum
in ipsum debitum est. Sit nobis templum hoc communis ad submittenda divina cantica locus, ac
velut organum. Cæterum det nobis sermonem Pater
ille Sermonis, sermonem nostrum ad inveniendam
veritatem dirigens. Merito autem congruum fuerit,
ut qui patris partes sustineam, apiculæ instar
operosius circumlustratis spiritalibus pralis, inde
vobis sacro ab sacris eloquiis serto coronatum
virum exhibeam. Vereor autem ne a recti cursus
carceribus clanculum excurrens sermo propositi
certaminis metas excedat; ac ne tumultuarius
spectatorum rumor, alio quam tendat cursus spectaculum convertens, eadem spectatores spes
coerceat edantque inanem et inefficacen sermonem, qui sermonis sessorem provocant. Enimvero
quanquam necesse est, ut multis retro spatiis viri
dignitatem sequatur oratio (ita enim encomiorum
exigit fex); sancti nibilominus ad Deum intercessionibus, ceu quibusdam infrenatum loris, ubi ad
recli itineris cursum vehementius instigavero, ad
metam deinceps reducam. Plane enim acceptum
erit quod facultatis est. Nam et novit a natura
modeste agere, cac se humilibus accommodare *,,
in hoc quoque Paulum imitatus. Age igitur dicamus, si quid nobis concessum est. Nec vero
quisquam vituperandum putaverit, velut ex adverso
excellentium viri encomiorum nostrum sermonem
ingeramus. Non enim velut suppetat vis orationis;
scd magis desiderio in sanctum, quæ vim superant
præsumimus. Ubi autem est desiderium, palam est
sublatum esse timorem omnem atque ubi libera
est sermonum libertas, ne minimæ timiditatis reliquiæ consistunt. Cavendum ergo ne nullo modo
dicamus quæ facultas concedit, ac ne sileamus
quæ sanctum fuerit prædicare, nolente Spiritu
oblivionis profundo tegi. Vult siquidem ut modeste
et vel aliqua parte nescientibus declarentur: quippe
justum est, quo ad æmulanda imitandaque ceu ex
commisso inducantur. Quamobrem haudquaquam
silentium mihi in præsentiarum e re judico. Etenim jam venit oratio ad ipsum rei propositæ caput, ad quod, et cujus gratia nostrum omne desiΜεγίστου τοίνυν πατρὸς ἐφέστηκεν ἑορτή. Και
δεῦρο, καθάπερ παῖδες εὐγνώμονες τῷ φιλόπεια.
πατρὶ τοὺς ὕμνους προσάξωμεν. Τοῦτο γὰρ αὐτῷ
παρ' ἡμῶν ἐποφείλεται χρέος. Γενέσθω κοινὸς οὗτος
ἡμῖν ὁ νεὼς τῶν θείων ὕμνων ἐπιβατήριος. Καὶ είπε
λόγον ἡμῖν ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ, τὸν ἡμέτερον χειρ
αγωγῶν πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν. Πρέπει δ' ἂν
εἰκότως ἐμοὶ πατρὸς ἐπέχοντι τάξιν, τοὺς πνευματι
κοὺς λειμῶνας μελίσσης δίκην ἐμπεριελθόντι φις
πονώτερον, αὐτόθεν ὑμῖν ὑποστῆσαι τὸν ἄνδρα, πως
τῶν ἱερῶν λογίων ἱερῶς στεφανούμενον. Δέδοιχα δέ,
μὴ τοῦ κατ' εὐθὺ δρόμου τῆς βαλβίδος ὑπεκδραμών
ὁ λόγος, ἐξαγώνιος γένηται· καὶ ὁ παρὰ τῶν θεατών
ἀπηχούμενος θροῦς, ἐπ' ἄλλα τοῦ δρόμου τὴν θέαν
μετάγων, τῆς ἐλπίδος τοὺς θεατὰς ἐπικόπτοιτο· την
τε κραυγὴν ἀργὴν ποιοῖντο καὶ ἄπρακτον, οἱ τοῦ
λόγου τὸν ἐπιβάτην ερεθίζοντες. Πλὴν ἀλλ' εἰ καὶ πολύ
που τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀξίας κατόπιν ἀνάγκη τὸν λόγον
ἐλθεῖν· τοῦτο γὰρ ὁ τῶν ἐγκωμίων βούλεται νόμος"
ταῖς γοῦν τοῦ ἁγίου πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεσιν, οἷο
νεί τισι ῥυτῆρσι τοῦτον ἀναστομώσας, εἶτα πρὸς τὴν
κατ' εὐθὺ πορείαν άττειν σφοδρῶς παραθήκας, ἐπὶ
τὴν νύσσαν αὖθις μετάγοιμι. Φίλα γὰρ ἔσται πάντως
αὐτῷ τὰ κατὰ δύναμιν· ὅτι τε μετριάζειν οἶδεν ἐκ
φύσεως, ο καὶ τοῖς ταπεινοῖς συναπάγεσθαι,
Παῦλον κἀνταῦθα μιμούμενος. Φέρε δὲ οὖν λέγωμεν,
ὅσα λέγειν ἡμῖν ἐπιτέτραπται. Καὶ μή τις ἡμᾶς
μωμήσοιτο τῷ περιόντι τῶν τοῦ ἀνδρὸς ἐγκωμίων
τὸν ἡμέτερον ἀντεπεξάγοντας· ὅτι μὴ λόγου δύναμιν
ἔχοντες, πόθῳ δὲ τῷ πρὸς τὸν ἅγιον, τῶν ὑπὲρ δύνα
μιν ἐφαπτόμεθα. Ενθα δὲ πάθος, ἐκεῖ προδήλως
φόβος ἅπας ἀφῄρηται· καὶ ὅπου λόγων ελευθερία
παρρησιάζεται, δειλίας οὐ παρυφίσταται λείψανον.
Παραιτητέον οὖν οὐδαμῶς εἰπεῖν τὰ εἰς δύναμιν, οὐδὲ
σιωπητέον, & κηρύττειν ὅσιον· ὅτι μὴ λήθης ταῦτα βι
θοῖς τὸ Πνεῦμα συγκαλύπτεσθαι βούλεται. Βούλεται
γὰρ μετρίως γέ πως αὐτὰ τοῖς οὐκ εἰδόσιν ἐκφαν
θῆναι· δίκαιον γάρ· ὡς ἂν πρὸς ζῆλον καὶ μίμησιν
αὐτοὺς προτροπάδην ἐνάγοιεν. Ὥστε μοι τὴν σιωτὴν οὐκ ἀναγκαίαν εἶναι ἐν τῷ παρόντι δοκῶ. Καὶ
γὰρ ἧκεν ὁ λόγος ἡμῖν ἐπ' αὐτὸ τοῦ σκοποῦ τὸ κεφάλαιον, ἐφ' ὅ καὶ δι᾽ ὅπερ ἡμῖν ὁ πᾶς ὡρμηται
derium est.
Quis itaque magnus hic et conspicuus Titus,
πόθος.
Τοιγαροῦν ὁ μέγας οὗτος καὶ περίβλεπτος Τίτος,
quem nostra duodecim glorians sedibus velut ἂν ἡ καθ' ἡμᾶς ἠνέγκατο δωδεκάθρονος Κρήτη,
• Rom. III,
Duodecim glorians sedibus. Δωδεκάθρονος.
Pauciores nunc habet, ut fuit valde minutus urbium numerus: qua de re Ortelius et alii in Cretæ
tabulis et descriptionibus.
col. 1145–1146page 178 of 327
PG 97:1145ἀποστολικῷ τετιμημένη συμβολικῶς ἀριθμῷ. Τις μὲν οὖν ἐτύγχανε τὰ πρώτα, καὶ οἴων ἔφυ γονέων; καὶ τῆς ὁποιασοῦν ῥίζης ἐξεβλάστησε ὅρπηξ, λέγειν οὐκ ἀναγκαῖον ἐμοί· ὅτι μὴ κατὰ βίου διήγησιν, ή; καθ᾽ ἱστορίας νόμον, ο παρών μου συντέτακται λόγος, πλὴν εἰ μὴ κατ' ἐγκωμίου δύναμιν παροδικῶς ἐσχεδίασται. Φιλεῖ γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἐγκωμιαζόντων ὁ λόγος, τοὺς πολυσχιδεῖς τῶν μακρῶν ἐκφεύγειν ἀφηγημάτων διαύλους, ὡς ἂν μὴ τῶν ἀκουόντων ἀποκναισθέντες τινὲς, προσκορῆ τὸν λόγον ἡγοῖντο, τῇ ἀηδίᾳ τῆς μακρηγορίας βαρούμενοι. Ἐγὼ δὲ συνοίσειν οἶδα τοῖς τε συνειλεγμένοις, καμοὶ τῷ τὴν πνευματικὴν τῶν λόγων ὑμῖν πανδαισίαν προτείνοντι, ταῦτά φημι, του λόγου τὴν ἀρχὴν αὐτόθεν ποιούμενος, ὅθεν αὐτὸν ἡμῖν ἡ χάρις ἐγνώ ρεσεν.. Ὑπεριδὼν γὰρ οὗτος καὶ γένους καὶ πλούτου καὶ περιφανείας ἁπάσης, ὅση τε καθ' Ελληνας εκράτει τότε, καὶ ὅση παρὰ τῶν σεβόντων τὰ εἴδωλα περι εκέχυτο δόξα· πάντων τε καταφανῶς ἀλογήσας, μιᾶς ἐπεθύμει δόξης, τοῦ πᾶσαν μὲν ἀφεῖνα: τὴν πάτριον πολυθείαν καὶ δεισιδαίμονα πλάνην, μόνης δὲ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς Ἰησοῦ θεοσοφίας κατὰ μέθεξιν ἄῤῥητον μεγαλοφυῶς ἐπιδράξασθαι, καὶ ὅλος ὅλου γενέσθαι τοῦ ἐραστοῦ, καὶ τῆς Χριστιανικῆς μερίδος. Καὶ δὴ καὶ γεγένητο, προσκεκληκότος αὐτὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ τῷ πάντα φωτίζοντι πνεύματι τὰς τρίβους αὐτῷ τῆς ἀληθείας ἐπὶ τὸ εὐαγγελικὸν διομαλίσαντος κήρυγμα. Εντεῦθεν τῷ φαεινῷ λαμπτῆρι τῆς ἀποστολικῆς ὁμηγύρεως, Παύλῳ δὴ λέγω, τῷ κατὰ νόμον ἐννόμως, καὶ κατὰ χάριν ἐν χάριτι διαπρέψαντι, συμπλακείς, " ὀπαδὸς καὶ συνέκδημος γίνεται· καὶ τὸν ἐκείνου ζῆλον τῷ ἴσῳ ζήλῳ μιμούμενος, ζηλωτὴς καὶ αὐτὸς ἀναδείκνυται. Καὶ δὴ μεταστάτης του πατρώου νό μου λεγόμενος, καὶ τῆς ἐθνικῆς ἐννοίας τὴν διάκενον εθελοθρησκείαν ἀποσκευασάμενος, εἰς οὐρανὸν ὅλον δι' όλου μετέθηκε τὸ πολίτευμα. Ο δὲ μικροῦ με διέφυγε, παραδραμεῖν οὐχ ὅσιον. Ἔτυχε τουτονὶ τὸν διαφανή τοῦ Χριστοῦ μαργαρίτην, τὸν πολυτελή λέγω λίθον, οὐχ ἧττον ἢ τὸν τοῦ Ζοροβάβελ λίθον ἑπτὰ ὀφθαλμοῖς κοσμούμενον, ὅσῳ καὶ τῶν χαρίτων κατα εκόσμει τον στέφανον, συγγενέα τὸν τηνικάδε τῆς χώρας ἀνθύπατον ἔχειν, καὶ τοὺς κατὰ γένος προσ ήκοντας, οἷς Μίνως και Ραδάμανθυς οἱ ἐκ Διὸς στην πρωτόγονοι. Καὶ δὴ τῷ κράτει τοῦ συγγενέος ἐπιθαρσήσας, οὐμενοῦν εἴ τι καὶ δέοι παθεῖν δείσας, καλὴν ἑαυτῷ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, τὴν ἐν γράμματι νομοθε τίαν ὑποβάθραν προὔθηκε. Περιτυχών γὰρ τῶν Μω ταϊκῶν βιβλίων, καὶ τῆς Ἑβραίων ἁπάσης Γραφῆς, καὶ τούτοις ὡς μάλιστα φιλομαθῶς ἐναπασχολήσας τὸν νοῦν, καὶ ὅλος ὅλῳ στοιχειωθεὶς, οὕτως ἐν βρα "Οση δε καθ' Ελληνας ἐκράτει τότε· δόξα
IN APOSTOLUM TITUM.
ἀποστολικῷ τετιμημένη συμβολικῶς ἀριθμῷ. Τις apostolico symbolice honestante numero, Creta
μὲν οὖν ἐτύγχανε τὰ πρώτα, καὶ οἴων ἔφυ γονέων; tulit? Quis a prima ætale fuerit, quibusve natus
καὶ τῆς ὁποιασοῦν ῥίζης ἐξεβλάστησε ὅρπηξ, λέγειν parentibus, ac ex qua demnum radice surculus gerοὐκ ἀναγκαῖον ἐμοί· ὅτι μὴ κατὰ βίου διήγησιν, ή minaverit, haudquaquam habuerim opus dicere;
καθ᾽ ἱστορίας νόμον, ο παρών μου συντέτακται qui non velut enarrando vitam, ac juxta historiæ
λόγος, πλὴν εἰ μὴ κατ' ἐγκωμίου δύναμιν παροδι- legem, huncce sermonem composuerim, nec nisi
κῶς ἐσχεδίασται. Φιλεῖ γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἔγκω- pro encomii ratione obiter erudierim. Quippe sole
μιαζόντων ὁ λόγος, τοὺς πολυσχιδεῖς τῶν μακρῶν plerumque encomiastica oratio magnarum narratioἐκφεύγειν ἀφηγημάτων διαύλους, ὡς ἂν μὴ τῶν num veluti reciprocos ac multiplices vitare circuiἀκουόντων ἀποκναισθέντες τινὲς, προσκορῆ τὸν tus, ut ne qui auditores injucunda prolixitate
λόγον ἡγοῖντο, τῇ ἀηδίᾳ τῆς μακρηγορίας βαρούμε offensi gravatique, tædiosum sermonem existimaνοι. Ἐγὼ δὲ & συνοίσειν οἶδα τοῖς τε συνειλεγμέ verint. Equidem si qua novero conducibilia, tum
νοις, καμοὶ τῷ τὴν πνευματικὴν τῶν λόγων ὑμῖν παν collecto cœtui, tum mihi ipsi qui spiritale vobis
δαισίαν προτείνοντι, ταῦτά φημι, του λόγου τὴν ἀρχὴν sermonum convivium appono, hæc dicam, inde
αὐτόθεν ποιούμενος, ὅθεν αὐτὸν ἡμῖν ἡ χάρις ἐγνώ- sermonis dicto exordio, unde eum nobis gratia
ρεσεν..
notumn fecit.
nelli,
Hic enim, et genere spreto et divitiis, omnique
splendore, ac si qua id temporis apud Graecos
obtineret si qua etiam ab idolorum cultoribus
undique adusa gloria esset, omnibusque perspicue
neglectis, hanc unam gloriam desiderabat: ut nim
mirum paternam omnem plurium deorum deceptioac superstitiosum errorem relinqueret,
nostram autem Jesu religionem ineffabili participio
magnanimiter apprehenderet, totusque totius præcupide amari, ac Christianorum partium feret. Ac
plane ita evenit, vocante Deo, ac Spiritu omnia
illustrante, veritatis ei semilas ad Evangelicain
praedicationem complanante. Iline splendido apostolici coetus luminari, Paulo, inquam, qui in lege
pro legis ratione, in gratia autem consentanee
enituit gratiæ, adhærens eique implicatus, itineris
socius efficitur ac peregrinationum comes: ejusque
æmulationem, pari æmulatione imitatus, etiam ipse
æmulator ostenditur. Atque a paterna commigrans
lege, ger.tilitiique sensus inani superstitione ablegata, totam prorsus conversationem in cœlum
transtulit. Verum haud æquum fuerit, ut quod
fere effugerat, prætereatur. Contigit ut pellucida
hæc Christi margarita; pretiosus, inquam, lapis,
non minus quam lapis ille Zorobabel oculis septem
ornatus P, quo et gratiarum perornabat coronam;
regionis per id tempus proconsulem cognatione
attingeret, haberetque genere propinquos,quibus Minos et Rhadamanthus, Jovis filii, proavi exstitissent.
Ὑπεριδὼν γὰρ οὗτος καὶ γένους καὶ πλούτου καὶ
περιφανείας ἁπάσης, ὅση τε καθ' Ελληνας εκράτει
τότε, καὶ ὅση παρὰ τῶν σεβόντων τὰ εἴδωλα περιεκέχυτο δόξα· πάντων τε καταφανῶς ἀλογήσας, μιᾶς
ἐπεθύμει δόξης, τοῦ πᾶσαν μὲν ἀφεῖνα: τὴν πάτριον
πολυθείαν καὶ δεισιδαίμονα πλάνην, μόνης δὲ τῆς
καθ᾿ ἡμᾶς Ἰησοῦ θεοσοφίας κατὰ μέθεξιν ἄῤῥητον
μεγαλοφυῶς ἐπιδράξασθαι, καὶ ὅλος ὅλου γενέσθαι
τοῦ ἐραστοῦ, καὶ τῆς Χριστιανικῆς μερίδος. Καὶ δὴ
καὶ γεγένητο, προσκεκληκότος αὐτὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ
τῷ πάντα φωτίζοντι πνεύματι τὰς τρίβους αὐτῷ τῆς
ἀληθείας ἐπὶ τὸ εὐαγγελικὸν διομαλίσαντος κήρυγμα.
Εντεῦθεν τῷ φαεινῷ λαμπτῆρι τῆς ἀποστολικῆς
ὁμηγύρεως, Παύλῳ δὴ λέγω, τῷ κατὰ νόμον ἐννόμως,
καὶ κατὰ χάριν ἐν χάριτι διαπρέψαντι, συμπλακείς, "
ὀπαδὸς καὶ συνέκδημος γίνεται· καὶ τὸν ἐκείνου
ζῆλον τῷ ἴσῳ ζήλῳ μιμούμενος, ζηλωτὴς καὶ αὐτὸς
ἀναδείκνυται. Καὶ δὴ μεταστάτης του πατρώου νόμου λεγόμενος, καὶ τῆς ἐθνικῆς ἐννοίας τὴν διάκενον
εθελοθρησκείαν ἀποσκευασάμενος, εἰς οὐρανὸν ὅλον
δι' όλου μετέθηκε τὸ πολίτευμα. Ο δὲ μικροῦ με
διέφυγε, παραδραμεῖν οὐχ ὅσιον. Ἔτυχε τουτονὶ τὸν
διαφανή τοῦ Χριστοῦ μαργαρίτην, τὸν πολυτελή λέγω
λίθον, οὐχ ἧττον ἢ τὸν τοῦ Ζοροβάβελ λίθον ἑπτὰ
ὀφθαλμοῖς κοσμούμενον, ὅσῳ καὶ τῶν χαρίτων κατα
εκόσμει τον στέφανον, συγγενέα τὸν τηνικάδε τῆς
χώρας ἀνθύπατον ἔχειν, καὶ τοὺς κατὰ γένος προσήκοντας, οἷς Μίνως και Ραδάμανθυς οἱ ἐκ Διὸς
4στην πρωτόγονοι.
Καὶ δὴ τῷ κράτει τοῦ συγγενέος ἐπιθαρσήσας,
οὐμενοῦν εἴ τι καὶ δέοι παθεῖν δείσας, καλὴν ἑαυτῷ
τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, τὴν ἐν γράμματι νομοθετίαν ὑποβάθραν προὔθηκε. Περιτυχών γὰρ τῶν Μωταϊκῶν βιβλίων, καὶ τῆς Ἑβραίων ἁπάσης Γραφῆς,
καὶ τούτοις ὡς μάλιστα φιλομαθῶς ἐναπασχολήσας
τὸν νοῦν, καὶ ὅλος ὅλῳ στοιχειωθεὶς, οὕτως ἐν βρα
P Zachar. 11, 9.
Cognati itaque potestate fisus, nec sane veritus
si quid etiam esset perferendum; pulchre sibi ipse
legem in littera positam ad Christi fidem gradum
substravit. Nactus enim libros Mosis, totamque
Hebræorum Scripturam, atque in iis studiose admodum posita opera, totusque mente tota instructus, ita brevi didicit linguam Hebraicam, ut
COMBEFISI NOTA.
Si qua apud Gracos gloria obtineret. "Οση
δε καθ' Ελληνας ἐκράτει τότε· nempe δόξα a Grcanicis disciplinis et externa sapientia, qua illi
plurimum gloriabantur: quam sapientiæ sæcularis, Christianæ religionis causa, contemptam
gloriam, merito deprædicant in Basilio et similibus, qui res eorum celebrant.
col. 1147–1148page 179 of 327
PG 97:1147χεῖ καιροῦ διαστήματι τὴν Ἑβραίων ἠσκήθη φωνήν. ἐγκατέμιξε, περὶ ὧν φησιν ἡ βίβλος τῶν Πράξεων εἴκοσι· ν καὶ πάντες ἐπέστρεψαν ἐπὶ τὸν Κύριον. ὡς πάντας εικάσαι τοὺς πρὶν εἰδότας αὐτὸν, οὐκ εἶναι τοῦτον ἐκεῖνον τὸν πρὸ τῆς χθές, οὗ διὰ πείρας ὄντες ἐτύγχανον, ἄλλον δὲ τούτῳ προσόμοιον ἐξ Εβραίων Ἑβραῖον εὐδοκιμήσαντα. Καὶ γὰρ ἦν ἀγχίνους, καὶ μετειληχώς εἰς δέον παιδείας τῆς ἔξωθεν, καὶ λόγον δύναμιν ἀποτετελεσμένην ἔχων, καὶ φράζειν εἰς κάλλος εἰδὼς, καὶ νοεῖν προχειρότατα. ὡς δὲ πείραν διδοὺς καὶ λαμβάνων, πολὺς ἦν ὁμοῦ θαυμάσιος καὶ παρὰ πᾶσιν ἀπόβλεπτος, τί ποιεῖ, καὶ τί τεχνάζεται; Πρόσεισι τῷ ἑαυτοῦ προς γενεῖ, καὶ χρηστοῖς ἐπι κάμψας λόγοις, πείθει τὴν ἐπὶ Ἱεροσόλυμα πρέως αὑτῷ ἀνεῖναι πορείαν, πρὸς ἀγερμὸν ὡσανεί σοφίας τῆς μείζονος παρὰ τῶν προεχόντων τῆς Ἰουδαίων Γραφής, συλλεγομένης αὐτῷ ἐκ φιλοπόνου μαθήσεως. Τί οὖν ὁ γεννάδας οὗτος, καὶ τῆς ἀληθοῦς γνώσεις Εραστής; Τάχιστα τὴν Ἰουδαίαν κατειληφώς, ότι σχεδὸν ἀρχὴν εἶχε τοῦ Εὐαγγελίου τὸ κήρυγμα τέ ληθὲς δὲ εἰπεῖν, ὅτε μικρῷ πρόσθεν ἡ τοῦ θείο Πνεύματος χάρις γλώσσαις πυρὸς ἐπιμορφωθεῖσα, τοῖ; Χριστοῦ μαθηταῖς ἐπεκάθισε, καθ᾽ ἦν καὶ γλώσ σαις ἐλάλουν ξέναις, ἀλλ' οὐ πατρίοις τοῖς ἔθνεσιν, ὡς πᾶσαν ὁμοῦ συγχυθεῖσαν τὴν πόλιν πλησθῆναι θάμβους τῷ καινῷ τοῦ θεάματος, καὶ τῷ ξένῳ τό θαύματος. Τηνικαῦτα δὴ, καὶ κατ' αὐτὴν, ὡς εἰπεῖν, τὴν ὥραν, ἐπιστὰς τῷ πλήθει των συνειλεγμένων ἑαυτὸν ἐνείρας ὁ μέγας οὗτος καὶ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπο; «Ην τε ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὄχλος ὀνομάτων ὡσεὶ ἐκατη Τούτων εἷς καὶ πρῶτος τῶν τότε πεπιστευκότων γίνεται, τῷ ἁγίῳ μαθητευθείς Πνεύματι, καὶ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ θείου κηρύγματος, ἀπαρχὴν ἑαυτὸν ποιησάμενος τῶν οἰκειωθέντων Χριστοῦ τῷ βαπτίσματι. Καὶ δὴ μὲν αὐτίκα τοῖς Χριστοῦ συγγινόμενος, καὶ τῷ καιρίῳ τοῦ μυστηρίου λόγῳ τυπούμενος, μαθητής γίνεται καὶ αὐτὸς, οὐχ ἧττον τὴν ἀξίαν, τὸν ζῆλον ὁμότιμος. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ ὁ Παῦλος τῆς Ἐκκλησίας ὁ μέγας ἐπέστη διδάσκαλος, Παῦλος ἐκεῖνος, ὁ κύκλῳ πᾶσαν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ καὶ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ τὴν οἰκουμένην όλην διαδραμὼν τῷ κηρύγματι. "Ος τότε μή πω τῷ φωτὶ πλησιάσας, τὴν ἐπὶ Δαμασκὸν πορείαν ποιούμενος, ἐν μεσημβρία μέσῃ τῷ οὐρανίῳ φωτὶ καταστράπτο ται, καὶ φωνῆς ἄνωθεν ἀκούει περιηχούσης αὐτοῦ τὰ ὦτα, καὶ τῆς Ἰησοῦ θεοφανείας ἄξιος γίνεται, καὶ πρὸ τοῦ βαπτίσματος, τὰ τοῦ βαπτίσματος μυείται μυστήρια, καὶ τῆς ἀποστολικῆς ἀξίας πρὸ τῆς υἱοθεσίας τὴν χάριν καὶ τῆς χειροθεσίας ὑφίσταται, καὶ σκεῦος ἐκλογῆς ἀναδείκνυται, καὶ βαστάζειν τὸ Καὶ τῆς χειροθεσίας. οικονομίᾳ,
8. ANDREÆ CRETENSIS
omnibus qui prius novissent, non is ipse videre- χεῖ καιροῦ διαστήματι τὴν Ἑβραίων ἠσκήθη φωνήν.
tur qui esset nudius tertius, sed ei assimilis alius
ex Hebræis probatus Hebræus. Quippe enim acri
vir ingenio, externaque abunde scientia eruditus,
ac vi sermonis perfecta, etiam venusto eloquio
erat, quique promptissime intelligeret. Cum sic ergo,
utrinque facto periculo, valde admirationi esset,
et apud omines spectabilis, quid agit, quidve nolitur? Adit cognatum, bouisque inflectens verbis
suadet ut benigne annuat proficisci Hierosolymam:
velut nimirum ad sapientiæ accessionem, quam ab
iis qui exponendis Judæorum Scripturis præessent, studiosa disciplina colligeret. Quid vero stremuus hic, ac veræ scientiæ amans? Venit citissime
in Judæam, cum fere evangelică prædicatio ortum
haberet: seu, ut verum dicam, cum paulo ante divini spiritus gratia linguis igneis adformata, supra
Christi discipulos sedisset, qua nimirum, etiam
novis linguis gentes alloquebantur, non patriis,
ut tota fere civitas stupore repleretur, ex spectaculi novitate, insolentiaque miraculi. Per id sane
temporis, ac ipsa velut hora, supervenit magnus
ille ac homo Dei, seque collectæ multitudini inserens cis se admiscuit, de quibus liber Actorum:
‹ Erat autem turba nominum simul, fere centum
viginti; et omnes fuerant conversi ad Dominut.
ἐγκατέμιξε, περὶ ὧν φησιν ἡ βίβλος τῶν Πράξεων
εἴκοσι· ν καὶ πάντες ἐπέστρεψαν ἐπὶ τὸν Κύριον.
ὡς πάντας εικάσαι τοὺς πρὶν εἰδότας αὐτὸν, οὐκ εἶναι
τοῦτον ἐκεῖνον τὸν πρὸ τῆς χθές, οὗ διὰ πείρας ὄντες
ἐτύγχανον, ἄλλον δὲ τούτῳ προσόμοιον ἐξ Εβραίων
Ἑβραῖον εὐδοκιμήσαντα. Καὶ γὰρ ἦν ἀγχίνους, καὶ
μετειληχώς εἰς δέον παιδείας τῆς ἔξωθεν, καὶ λόγον
δύναμιν ἀποτετελεσμένην ἔχων, καὶ φράζειν εἰς
κάλλος εἰδὼς, καὶ νοεῖν προχειρότατα. ὡς δὲ πείραν
διδοὺς καὶ λαμβάνων, πολὺς ἦν ὁμοῦ θαυμάσιος καὶ
παρὰ πᾶσιν ἀπόβλεπτος, τί ποιεῖ, καὶ τί τεχνάζεται;
Πρόσεισι τῷ ἑαυτοῦ προς γενεῖ, καὶ χρηστοῖς ἐπι
κάμψας λόγοις, πείθει τὴν ἐπὶ Ἱεροσόλυμα πρέως
αὑτῷ ἀνεῖναι πορείαν, πρὸς ἀγερμὸν ὡσανεί σοφίας
τῆς μείζονος παρὰ τῶν προεχόντων τῆς Ἰουδαίων
Γραφής, συλλεγομένης αὐτῷ ἐκ φιλοπόνου μαθήσεως.
Τί οὖν ὁ γεννάδας οὗτος, καὶ τῆς ἀληθοῦς γνώσεις
Εραστής; Τάχιστα τὴν Ἰουδαίαν κατειληφώς, ότι
σχεδὸν ἀρχὴν εἶχε τοῦ Εὐαγγελίου τὸ κήρυγμα τέ
ληθὲς δὲ εἰπεῖν, ὅτε μικρῷ πρόσθεν ἡ τοῦ θείο
Πνεύματος χάρις γλώσσαις πυρὸς ἐπιμορφωθεῖσα,
τοῖ; Χριστοῦ μαθηταῖς ἐπεκάθισε, καθ᾽ ἦν καὶ γλώσ
σαις ἐλάλουν ξέναις, ἀλλ' οὐ πατρίοις τοῖς ἔθνεσιν,
ὡς πᾶσαν ὁμοῦ συγχυθεῖσαν τὴν πόλιν πλησθῆναι
θάμβους τῷ καινῷ τοῦ θεάματος, καὶ τῷ ξένῳ τό
θαύματος. Τηνικαῦτα δὴ, καὶ κατ' αὐτὴν, ὡς εἰπεῖν,
τὴν ὥραν, ἐπιστὰς τῷ πλήθει των συνειλεγμένων
ἑαυτὸν ἐνείρας ὁ μέγας οὗτος καὶ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπο;
«Ην τε ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὄχλος ὀνομάτων ὡσεὶ ἐκατη
Unus itaque ac primus eorum efficitur, qui id
temporis, magistro Spiritu sancto, crediderunt:
evangelicæque prædicationis primitias, ipse se corum primitias fecit, qui Christi baptismate conciliati fuerunt. Ac vero consuetudine cum Christi
discipulis inita, opportunaque sacramenti prædicatione formalus, evadit et ipse discipulus, non
minus dignitatis prærogativa, quam zelo honore
æqualis. Haud diu post etiam Paulus magnus Ecclesiæ accessit doctor. Ille inquam Paulus, qui
orbem totum ab Judæa per circuitum, ad usque
Illyricum prædicatione percurrit. Is cum necdum
lumini appropinquasset, Damascum proficiscens,
ipso meridie cœlesti lumine velut obruitur, auditque vocem de cœlo ejus insonantem auribus, ac
Τούτων εἷς καὶ πρῶτος τῶν τότε πεπιστευκότων
γίνεται, τῷ ἁγίῳ μαθητευθείς Πνεύματι, καὶ τὴν
ἀπαρχὴν τοῦ θείου κηρύγματος, ἀπαρχὴν ἑαυτὸν
ποιησάμενος τῶν οἰκειωθέντων Χριστοῦ τῷ βαπτί
σματι. Καὶ δὴ μὲν αὐτίκα τοῖς Χριστοῦ συγγινόμενος,
καὶ τῷ καιρίῳ τοῦ μυστηρίου λόγῳ τυπούμενος,
μαθητής γίνεται καὶ αὐτὸς, οὐχ ἧττον τὴν ἀξίαν,
τὸν ζῆλον ὁμότιμος. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ ὁ
Παῦλος τῆς Ἐκκλησίας ὁ μέγας ἐπέστη διδάσκαλος,
Παῦλος ἐκεῖνος, ὁ κύκλῳ πᾶσαν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ
καὶ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ τὴν οἰκουμένην όλην
διαδραμὼν τῷ κηρύγματι. "Ος τότε μή πω τῷ φωτὶ
πλησιάσας, τὴν ἐπὶ Δαμασκὸν πορείαν ποιούμενος,
ἐν μεσημβρία μέσῃ τῷ οὐρανίῳ φωτὶ καταστράπτο
ται, καὶ φωνῆς ἄνωθεν ἀκούει περιηχούσης αὐτοῦ τὰ
divina Jesu apparitione dignus eficitur: necdum. ὦτα, καὶ τῆς Ἰησοῦ θεοφανείας ἄξιος γίνεται, καὶ
que baptizatus, baptismi docetur sacramenta, ac
ante adoptionem et manuum impositionem
apostolicae dignitatis gratiam recipit, vasque ele
ctionis designatur * ac fore ut portet nomen Do9 Act.
1, 15. r Act. IX,
πρὸ τοῦ βαπτίσματος, τὰ τοῦ βαπτίσματος μυείται
μυστήρια, καὶ τῆς ἀποστολικῆς ἀξίας πρὸ τῆς
υἱοθεσίας τὴν χάριν καὶ τῆς χειροθεσίας ὑφίσταται,
καὶ σκεῦος ἐκλογῆς ἀναδείκνυται, καὶ βαστάζειν τὸ
Et manuum impositionem. Καὶ τῆς χειροθε
σίας. In sacramento confirmationis adolescit Christianus, et adoptionem perfectam accipit; eoque
fuerit incongruum, ut quis ante illam apostolus
fiat, aut gradu sublimiori in Ecclesia evehatur,
misi Deo cui est liberum dispensante, ac præter
legem agente, quam ipse statuit; ac sine sacra -
mentis cfficiente, quori sacramentis addictum νoluit. Vel etiam ac melius, manuum illa impositio
intelligatur, in sacramento ordinis, quod de lege
solis clericis, graduque in clero auctioribus, e
sacra ordinatione in plebium velut Patres provectis,
nimirum presbyteris horumgne majoribus, visque
nisi οικονομίᾳ, etiam diaconibus congruat apostolicum prædicationis munus.
col. 1149–1150page 180 of 327
PG 97:1149Όνομα Κυρίου ενώπιον ἐθνῶν καὶ βασιλέων, δι' ᾿Ανα ενίου τοῦ πάνυ χρησμῳδονται παρὰ τοῦ πνεύματος, Ελείπτης ἀντὶ διώκτου, καὶ κῆρυξ ἀντὶ βλασφήμου γινόμενος. Ον τότε τῇ ὀξυωπίᾳ τοῦ πνεύματος ἐνα ἰδὼν ὁ θεσπέσιος Τίτος, καὶ τὴν περιχυθεῖσαν αὐτῷ τῆς θείας χάριτος θεολαμπίαν κατανοήσας, ὅλος γίνεται τοῦ καλέσαντος, καὶ ὡς ἂν περ δι' αὐτὸν 3. ἐπιστάνει οι τῷ κήρυκι. Αὐτίκα μάλιστα τῶν ἐν ποτὶν ἁπάντων ἀφέμενος, καὶ πᾶσι χαίρειν εἰπὼν τοῖς, ὅσα κλέπτει τὴν αἴσθησιν, πρόσεισιν αὐτῷ μετὰ πολλοῦ τοῦ συστήματος. Καὶ γίνεται μὲν τὰ πρῶτα τῶν συνήθων καὶ γνω ρίμων εἷς, μετ' οὐ πολὺ δὲ σύσσινος καὶ ὁμόσκηνος. ὺς δὲ τοῖς πρόσω χωρῶν ὁ θαυμάσιος επεγνώσθη τῷ προγνωσθέντι Θεῷ, καὶ τοῖς ὑπὲρ λίαν ἀποστόλοις, περισωθέντι, τῷ ἀκραιφνεί τῆς θείας ἐλλάμψεως, τί γίνεται; συνόμιλος αὐτῷ λοιπὸν καὶ συνέκδημος ἐν τῷ τοῦ Εὐαγγελίου κηρύγματι. Τὰ δὲ ἑξῆς ὀκνεῖ μὲν εἰπεῖν ὁ λόγος, ἅτε τὴν ἡμετέραν διαφεύγοντα γνώ σιν, καὶ κρείττονα τάχα τῆς πολλῶν ὑπολήψεως όντα. Εφ' ἃ δὲ δεῖ τὸν λόγον μετοχετεῦσαι, ἐπ' αὐτὰ δὲ καὶ τρέψομαι. Εἶχε μὲν οὖν αὐτὸν οὕτως ἡ τοῦ Παύλου φροντίς, πανταχόσε συμπεριαγόμενον καὶ φερόμενον, καὶ καὶ τὸ θήραμα ὡς λίαν ἐπίχαρι καὶ πλούτου μεστόν. Ὁ δὲ ἦν εὐθὺς ἐκ πρώτης αὐτῷ βλάστης, πάνθ' ὅσα κατακοσμεῖν οἶδε τὸν ἀρετῇ βιοῦντα καὶ κατὰ Θεὸν ἀναγόμενον· ἐπιεικής, εύκ πειθής, εὐπρόσιτος, ὑπήκοος, πρὸς ἀποστολὴν εὐσταλὴς, πρὸς διακονίαν εύχρηστος, πρὸς καταλλαγάς εὐδαίμων, ἀλείπτης τῶν κοπιώντων, τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ πονούντων ὑπερασπιστής, καὶ πρὸς ἀπάν των καλῶν ὀξύῤῥοπον τὴν μετάκλησιν ἔχων. Τί μοι τὰ πόρρω λέγειν, παρὸν τὰς Παύλου φωνὰς εἰς μέσον ἀγαγόντα, ἐν αὐταῖς τοῦτον ὑμῖν ἐκτυπώτερον διαδεῖξαι νῦν, ὡς ἐν πίνακι τῷ γράμματι στηλογρα φούμενον; Ὃς Κορινθίοις ἐπιστέλλων ποτὲ, καὶ τὴν εἰς τὸ κήρυγμα δεδομένην αὐτῷ χάριν ἐκδιηγούμε νης, αὐτοῦ που τοῦ λόγου γενόμενος, τὸν ἱερὸν δὴ τοῦτον ὑποσεμνύνει Τίτον ἐν τούτοις δήπου τοῖς βήμασι· ς Θύρας μοι, φησὶν, ἀνεῳγμένης ἐν Κυρίῳ εἰς τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιν τῷ πνεύματί μου, τοῦ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελ φόν μου, ο Ορᾷς ὅση καὶ τίς ὑπῆρχεν ἡ ἐκ βάθρων αὐτῷ τῆς πίστεως περιχυθεῖσα χάρις τοῦ Πνεύματος, ὡς καὶ ἀδελφὸν ἐπικληθῆναι Παύλου, καὶ ψυχαγωγὸν καὶ επιστάντος. *** ŵ;.
IN APOSTOLUM TITUM.
Όνομα Κυρίου ενώπιον ἐθνῶν καὶ βασιλέων, δι' ᾿Ανα- mini coram gentibus et regibus, ceu divino Spiενίου τοῦ πάνυ χρησμῳδονται παρὰ τοῦ πνεύματος,
Ελείπτης ἀντὶ διώκτου, καὶ κῆρυξ ἀντὶ βλασφήμου
γινόμενος. Ον τότε τῇ ὀξυωπίᾳ τοῦ πνεύματος ἐνα
ἰδὼν ὁ θεσπέσιος Τίτος, καὶ τὴν περιχυθεῖσαν αὐτῷ
τῆς θείας χάριτος θεολαμπίαν κατανοήσας, ὅλος
γίνεται τοῦ καλέσαντος, καὶ ὡς ἂν περ δι' αὐτὸν
3. ἐπιστάνει οι τῷ κήρυκι. Αὐτίκα μάλιστα τῶν ἐν
ποτὶν ἁπάντων ἀφέμενος, καὶ πᾶσι χαίρειν εἰπὼν
τοῖς, ὅσα κλέπτει τὴν αἴσθησιν, πρόσεισιν αὐτῷ μετὰ
πολλοῦ τοῦ συστήματος.
Καὶ γίνεται μὲν τὰ πρῶτα τῶν συνήθων καὶ γνωρίμων εἷς, μετ' οὐ πολὺ δὲ σύσσινος καὶ ὁμόσκηνος.
ὺς δὲ τοῖς πρόσω χωρῶν ὁ θαυμάσιος επεγνώσθη τῷ
προγνωσθέντι Θεῷ, καὶ τοῖς ὑπὲρ λίαν ἀποστόλοις,
περισωθέντι, τῷ ἀκραιφνεί τῆς θείας ἐλλάμψεως, τί
γίνεται; συνόμιλος αὐτῷ λοιπὸν καὶ συνέκδημος ἐν
τῷ τοῦ Εὐαγγελίου κηρύγματι. Τὰ δὲ ἑξῆς ὀκνεῖ μὲν
εἰπεῖν ὁ λόγος, ἅτε τὴν ἡμετέραν διαφεύγοντα γνώσιν, καὶ κρείττονα τάχα τῆς πολλῶν ὑπολήψεως
όντα. Εφ' ἃ δὲ δεῖ τὸν λόγον μετοχετεῦσαι, ἐπ' αὐτὰ
δὲ καὶ τρέψομαι. Εἶχε μὲν οὖν αὐτὸν οὕτως ἡ τοῦ
Παύλου φροντίς, πανταχόσε συμπεριαγόμενον καὶ
φερόμενον, καὶ καὶ τὸ θήραμα ὡς λίαν ἐπίχαρι καὶ
πλούτου μεστόν. Ὁ δὲ ἦν εὐθὺς ἐκ πρώτης αὐτῷ
βλάστης, πάνθ' ὅσα κατακοσμεῖν οἶδε τὸν ἀρετῇ
βιοῦντα καὶ κατὰ Θεὸν ἀναγόμενον· ἐπιεικής, εύκ
πειθής, εὐπρόσιτος, ὑπήκοος, πρὸς ἀποστολὴν εὐσταλής, πρὸς διακονίαν εύχρηστος, πρὸς καταλλαγάς
εὐδαίμων, ἀλείπτης τῶν κοπιώντων, τῶν ὑπὲρ
Χριστοῦ πονούντων ὑπερασπιστής, καὶ πρὸς ἀπάν
των καλῶν ὀξύῤῥοπον τὴν μετάκλησιν ἔχων. Τί μοι
τὰ πόρρω λέγειν, παρὸν τὰς Παύλου φωνὰς εἰς
μέσον ἀγαγόντα, ἐν αὐταῖς τοῦτον ὑμῖν ἐκτυπώτερον
διαδεῖξαι νῦν, ὡς ἐν πίνακι τῷ γράμματι στηλογρα
φούμενον; Ὃς Κορινθίοις ἐπιστέλλων ποτὲ, καὶ τὴν
εἰς τὸ κήρυγμα δεδομένην αὐτῷ χάριν ἐκδιηγούμενης, αὐτοῦ που τοῦ λόγου γενόμενος, τὸν ἱερὸν δὴ
τοῦτον ὑποσεμνύνει Τίτον ἐν τούτοις δήπου τοῖς
βήμασι· ς Θύρας μοι, φησὶν, ἀνεῳγμένης ἐν Κυρίῳ
εἰς τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιν
τῷ πνεύματί μου, τοῦ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελ
φόν μου, ο
Ορᾷς ὅση καὶ τίς ὑπῆρχεν ἡ ἐκ βάθρων αὐτῷ τῆς
πίστεως περιχυθεῖσα χάρις τοῦ Πνεύματος, ὡς καὶ
ἀδελφὸν ἐπικληθῆναι Παύλου, καὶ ψυχαγωγὸν καὶ
* II Cor. 11, 12.
"
Lege επιστάντος. *** Leg. ŵ;.
ritus oraculo, per magnum illum Ananiam pronuntiatur aliptes factus ex persecutore, el ex
blasphemo prædicator. Eum tunc perspicaci spiritus oculo intuitus admirabilis Titus, adusamque
ipsi divini splendoris gratiam diligentius altendens, totus fit illius qui vocasset, quique velut
ipsius causa astitisset prædicatori Ex templo
maxime omnibus a se procul dimissis, atque iis
penitus valere jussis quæ lenocinio furantur sensum, multo comitatu ipsum adit.
'
Ac primum quidem unus eorum qui familiares
et noti essent, postmodum vero etiam commensalis et contubernalis efficitur. Ubi autem vir mirabilis ad ulteriora procedens, agnitus ei fuit, qui
fuisset præagnitus Deo, et iis qui supra modum
apostoli erant exequalus, sincera utique divini
luminis illustratione, quid accidit? Fit tandem illi
socius, ac peregrinationum comnes in prædicatione
Evangelii. Renuit autem eloqui oratio quæ deinceps
sequuntur, ut quæ eſſugiant nostram cognitionem,
ac forsan majora sint quam plures existimaverint.
Ad ea vero convertam sermonem, ad quæ is detorquendus sit. Sic itaque eum Paulus curæ habebat,
ut omni loco una circumduceret, ac velut gratissimam plenamque divitiis prædam ferret. Ipse autem a primo statim germine, omnia ei erat quæ
solent-esse ornamento viventi ex ratione virtutis,
vitaque divine sublimi et Deo subvehente elata:
modestus, suasibilis, accessu facilis, obediens, ad
apostolatum expeditus, ad ministerium utilis, ad
conciliationes felix, fatiscentium aliptes, defensor
pro Christo laborantium, quem denique boni omnes propensius accirent. Enimvero quid remotiora
dico, cum præsto sit ut in medium adductis
Pauli vocibus, eum vobis impræsentiarum, velut in
tabella, ac ceu in columna insculptun expressius
ex Scriptura exhibeam? Is aliquando Corinthiis
scribens, datamque ei ad prædicationem gratiam
disserens, ubi ad certum quemdam locum devenit, verbis ejuscemodi honestat sacrum hunc Titum: e Cum, inquit, ostium milii ad Evangelium
Christi apertum esset, non habui requiem spiritui
meo, eo quod non invenerim Titum fratrem
meum.
Vides quanta ei affusa esset gratia Spiritus, ab
ipsis fidei fundamentis, ut et Pauli frater et solatium et refrigerium vocaretur? Non babui enim
Quique velut ipsius causa astitisset pradicatori. Nempe, Paulo. Indicat Pauli conversionem fuisse Tito occasionem perfectæ conversionis; et arripiendi status sublimioris, quo
expeditior fieret sacro illi ministerio, ad quod
Paulus peculiarissime vocatus esset, tandenique
in ejus socium promoveret. Accepit velut sibi
ipsi vocatum, ac ducem præfectum, sub quo, ct
quo socio, prædicationi instaret. Non ita abest,
quod de B. Reginaldo habetur apud Theodor. et
alios, meditante statum apostolicum et prædicato.
rum, cui Deus, vix non alterum Paulum, ac Pauli
spiritu plenum, Dominicum quo præside et Patre
socioque id muneris strenue obiret, suscitavit;
etiam miraculose sanans ejus precibus, ut ne
tantus deesset novæ militiæ dux.
col. 1151–1152page 181 of 327
PG 97:1151ἀνάψυξιν; Οὐκ ἔσχηκα γάρ, φησίν, ἄνεσιν τῷ Ο πνεύματί μου, τοῦ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελφή μου. › Βούλει καὶ ἄλλῳ σοι δείξω τὴν αὐτῷ ματι ρίαν προσαγαγόντα τὸν μέγαν Απόστολον; «πεπλήρωμαι, φησί, τῇ παρακλήσει, ὑπερπερισσεύμα τῇ χαρᾷ.» Πῶς καὶ τίνα τρόπον, εἰπέ; Ο γέρ παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς, φησί, παρεκάλεσεν ἡμᾶς ἐν τῇ παρουσίᾳ Τίτου. Οὐκ ἐν τῇ παρουσία δε μόνον αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ παρακλήσει, η παρ εκλήθη αὐτὸς ἐν ὑμῖν.» Εἶδες ἀγάπης ὑπερβολή; Εἶδες ομοψυχίας σύνδεσμον, ὡς καὶ τὴν ἐκείνη παράκλησιν οἰκείαν ὁρίσασθαι, καὶ τὴν ἐπ' αὐτὸ χάριν ἰδίαν ἡγήσασθαι; Ακουε τί πρὸς αὐτοὺς πάλιν ἐκείνους γράφων φησί· «Περισσοτέρως δε μᾶλλον ἐχάρημεν ἐπὶ τῇ χαρᾷ Τίτου, ὅτι ἀναπέπαυται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἀπὸ πάντων ὑμῶν· ὅτι εἴ τι αὐτῷ κεκαύχημαι, οὗ κατησχύνθην. Αλλ' ὡς πάνε ἐν ἀληθείᾳ ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, οὕτω καὶ ἡ καύχησης ἡμῶν ἡ ἐπὶ Τίτου ἀλήθεια ἐγενήθη· καὶ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς ἐστι. ο Καὶ μετ' ὀλίγα· ο Χάρις δὲ Θεῷ τῷ διδόντι τὴν αὐτὴν σπο δὴν ὑπὲρ ὑμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου· ὅτι τὴν μὲν παράκλησιν ἐδέξατο· σπουδαιότερος δὲ ὑπάρχων, αὐθαιρέτως ἐξῆλθε πρὸς ὑμᾶς, ο Βλέπεις αὐτὸν πανταχοῦ τὸ σπουδαῖον αὐτῷ προσμαρτύροντα; Βλέ πεις πῶς ἄνω καὶ κάτω στρέφων αὐτόν, τοῖς ἐπαίκες βάλλει καὶ ὑπεραίρει·; ἄνω μέν, ὅτι «Εἴ τι αὐτῷ κι καύχημαι, οὐ κατῃσχύνθην· καὶ ὅτι «Η καύχηση ἡμῶν, ἡ ἐπὶ Τίτου, ἀλήθεια ἐγενήθη.» Κάτω δέ, τὴν σπουδὴν ὅτην εἶχε περὶ τὴν διακονίαν τῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότων ἐθνῶν· «Σπουδαιότερος γάρ, φησίν, ὑπάρχων, αυθαιρέτως ἐξῆλθε προς ὑμᾶς. ο Δεῦρό μοι καὶ κοινωνόν δείξω Παύλου τὸν Τίτον, καὶ συνεργὸν, καὶ δόξαν Χριστοῦ, καὶ τῶν ἐκκλησιῶν ἀπόστολον. Συμπληρούτω δέ μοι Παῦλος αὐτός, Χριστοῦ τὸ στόμα, του λόγου τὴν σύμφρασιν. Ἑνὸς κατασύγκρισιν ἐπεξιών, οὓς αὐτῷ συναπέστειλεν εἰς τὴν διακονίαν ἣν πεπίστευτο· «Είτε γὰρ ὑπὲρ Τίτου, φησὶ, κοινωνὸς ἐμὸς καὶ εἰς ὑμᾶς συνεργής εἴτε ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀπόστολοι Ἐκκλησιῶν, δόξα Χριστοῦ.. Εἶδες ἐσομοιρίαν πίστεως; Οὐκ ἄρά σα θαυμαστὸν καταφαίνεται, μετὰ Παύλου τὸ μετὰ Παύ λον τετάχθαι, κοινωνόν τε τούτου καὶ συνεργὸν καὶ η εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι; Παύλου· ποίου; τοῦ ὑπὲρ τρίτον οὐρανὸν ἀναπτάντος· καὶ διακαώς σε δεξα μένου τὰ πᾶσιν ἀνέκφορα· καὶ πρὸ τῆς ἀναλύσεως, κρεῖττον ἀσυγκρίτως ἢ καθ᾿ ἡμετέραν γνῶσιν, άναρ πασθέντος εἰς τὸν παράδεισον. Τούτου κοινωνὸς ὁ Τίτος, καὶ συνεργὸς καὶ συνέκδημος. Καὶ οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ δόξα Χριστοῦ, καὶ ἀπόστολος Εκκλησιῶν. Ορὰ δὴ οὖν αὐτὸν, καὶ τῷ αὐτῷ πνεύματι Παύλου περιπατήσαντα, τό τε τοῦ τρό που τὸ ἀφιλάργυρον μαρτυρούμενον. Ακουε γούν σαφῶς αὐτὰ Παύλου τὰ ῥήματα· «Εστω δὲ, φησίν, λέγων. δι' ἀκοῆς.
inquit, requiem spiritui meo, eo quod non invene- ἀνάψυξιν; «Οὐκ ἔσχηκα γάρ, φησίν, ἄνεσιν τῷ
rim Titum fratrem meum. Vis et alio ostendam
testimonium ei detulisse magnum Apostolum?
• Repletus sum, inquit, consolatione, superabundo
gaudio t. Quomodo, quare quæso ratione? • Qui
enim consolatur humiles, inquit, consolatus est
nos in adventu Titi. Non solum autem in adventu
ejus, sed etiam in consolatione, qua consolatus est
ipse in vobis u. Vidistin' excellentem dilectionem? Vidistin' concordiæ vinculum, ut etiam illius consolationem, suam ipsius definierit, gaudiumque ejus, proprium suum reputaverit? Audi
vero quid ad eosdem rursus scribens, ait: c Abun
dantius autem magis gavisi sumus super gaudio
Titi, quia refectus est spiritus ejus ab omnibus
vobis. Et si quid apud illum de vobis gloriatus
sum, non sum confusus: sed sicut omnia vobis in
veritate locuti sumus, ita et gloriatio nostra, quæ
fuit ad Titum, veritas facta est: et viscera ejus
abundantius in vobis sunt.. Et post pauca:
• Gratias autem Deo, qui dedit eamdem sollicitudinem pro vobis in corde Titi; quoniam exhortationem quidem suscepit; sed cum sollicitior esset,
sua voluntate profectus est ad vos., Vides ut
ejus ubique sollicitudini testimonium deferat?
Vides ut supra et infra versans, laudibus appefat
et magnifice efferat? Supra quidem: c si quid
apud illum gloriatus sum, non sum confusus. ›
Et, ‹ Gloriatio nostra, quæ fuit ad Titum, veritas
facta est.» Infra vero exponens quanta esset ejus
sollicitudo in ministerium gentium quæ credidis. Ο
sent in Christum: c Cum enim esset, inquit, sol.
licitior, sua voluntate profectus est ad vos.»
Ades vero, etiam Pauli socium ostendam Titum, et adjutorem, et gloriam Christi, et Ecclesiarum apostolum. Compleat porro mihi Paulus ipse,
os illud Christi, sermonis consensum. Unius enrum quos una cum ipso misisset in ministerium
ipse creditum, comparationem accuratius edisserens: c Sive enim pro Tito, inquit, qui est socius
meus, et in vobis adjutor: sive fratres nostri,
πνεύματί μου, τοῦ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελφή
μου. › Βούλει καὶ ἄλλῳ σοι δείξω τὴν αὐτῷ ματι
ρίαν προσαγαγόντα τὸν μέγαν Απόστολον; «Πεπλήρωμαι, φησί, τῇ παρακλήσει, ὑπερπερισσεύμα
τῇ χαρᾷ.» Πῶς καὶ τίνα τρόπον, εἰπέ; Ο γέρ
παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς, φησί, παρεκάλεσεν
ἡμᾶς ἐν τῇ παρουσίᾳ Τίτου. Οὐκ ἐν τῇ παρουσία δε
μόνον αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ παρακλήσει, η παρ
εκλήθη αὐτὸς ἐν ὑμῖν.» Εἶδες ἀγάπης ὑπερβολή;
Εἶδες ομοψυχίας σύνδεσμον, ὡς καὶ τὴν ἐκείνη
παράκλησιν οἰκείαν ὁρίσασθαι, καὶ τὴν ἐπ' αὐτὸ
χάριν ἰδίαν ἡγήσασθαι; Ακουε τί πρὸς αὐτοὺς
πάλιν ἐκείνους γράφων φησί· «Περισσοτέρως δε
μᾶλλον ἐχάρημεν ἐπὶ τῇ χαρᾷ Τίτου, ὅτι ἀναπέπαυται
τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἀπὸ πάντων ὑμῶν· ὅτι εἴ τι αὐτῷ
κεκαύχημαι, οὗ κατησχύνθην. Αλλ' ὡς πάνε ἐν
ἀληθείᾳ ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, οὕτω καὶ ἡ καύχησης
ἡμῶν ἡ ἐπὶ Τίτου ἀλήθεια ἐγενήθη· καὶ τὰ σπλάγ
χνα αὐτοῦ περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς ἐστι. ο Καὶ μετ'
ὀλίγα· ο Χάρις δὲ Θεῷ τῷ διδόντι τὴν αὐτὴν σπο
δὴν ὑπὲρ ὑμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου· ὅτι τὴν μὲν
παράκλησιν ἐδέξατο· σπουδαιότερος δὲ ὑπάρχων,
αὐθαιρέτως ἐξῆλθε πρὸς ὑμᾶς, ο Βλέπεις αὐτὸν
πανταχοῦ τὸ σπουδαῖον αὐτῷ προσμαρτύροντα; Βλέ
πεις πῶς ἄνω καὶ κάτω στρέφων αὐτόν, τοῖς ἐπαίκες
βάλλει καὶ ὑπεραίρει·; ἄνω μέν, ὅτι «Εἴ τι αὐτῷ κι
καύχημαι, οὐ κατῃσχύνθην· καὶ ὅτι «Η καύχηση
ἡμῶν, ἡ ἐπὶ Τίτου, ἀλήθεια ἐγενήθη.» Κάτω δέ,
τὴν σπουδὴν ὅτην εἶχε περὶ τὴν διακονίαν τῶν εἰς
Χριστὸν πεπιστευκότων ἐθνῶν· «Σπουδαιότερος
γάρ, φησίν, ὑπάρχων, αυθαιρέτως ἐξῆλθε προς
ὑμᾶς. ο
Δεῦρό μοι καὶ κοινωνόν δείξω Παύλου τὸν Τίτον,
καὶ συνεργὸν, καὶ δόξαν Χριστοῦ, καὶ τῶν Ἐκκλη
σιῶν ἀπόστολον. Συμπληρούτω δέ μοι Παῦλος αὐτός,
Χριστοῦ τὸ στόμα, του λόγου τὴν σύμφρασιν. Ἑνὸς
κατασύγκρισιν ἐπεξιών, οὓς αὐτῷ συναπέστειλεν εἰς
τὴν διακονίαν ἣν πεπίστευτο· «Είτε γὰρ ὑπὲρ
Τίτου, φησὶ, κοινωνὸς ἐμὸς καὶ εἰς ὑμᾶς συνεργής
εἴτε ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀπόστολοι Ἐκκλησιῶν, δόξα
Χριστοῦ.. Εἶδες ἐσομοιρίαν πίστεως; Οὐκ ἄρά σα
θαυμαστὸν καταφαίνεται, μετὰ Παύλου τὸ μετὰ Παύ
λον τετάχθαι, κοινωνόν τε τούτου καὶ συνεργὸν καὶ
dicatur ejus socius ac adjutor? Cujus, inquam, η εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι; Παύλου· ποίου; τοῦ ὑπὲρ
apostoli Ecclesiarum, gloria Christi r., Vidistin'
æqualem? Num tibi videtur magnum, ut quod est
posterius Paulo, cum Paulo collocetur, sitque ac
Pauli socius adjutorque? Ejus qui volatu transcendit tertium coelum, auditnque ca suscepit quæ nalIns possit efferre. Qui denique ante resolutionem
τρίτον οὐρανὸν ἀναπτάντος· καὶ διακαώς σε δεξα
μένου τὰ πᾶσιν ἀνέκφορα· καὶ πρὸ τῆς ἀναλύσεως,
κρεῖττον ἀσυγκρίτως ἢ καθ᾿ ἡμετέραν γνῶσιν, άναρa morte, meliori citra comparationem supra hu- πασθέντος εἰς τὸν παράδεισον. Τούτου κοινωνὸς ὁ
manam scientia, raptus est. Εjus Titus socius,
adjutorque et comes est. Nec id solum, verum
eliam, 1 Gloria Christi et apostolus Ecclesiarum.»
Vide igitur, ut eodem cum Paulo spiritu ambulaverit, moresque ab avaritiæ sordibus testimonio vindicatos. Audi vero ipsa perspicue Pauli verba:
* II Cor. vit, 4.
Τίτος, καὶ συνεργὸς καὶ συνέκδημος. Καὶ οὐ τοῦτο
δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ δόξα Χριστοῦ, καὶ ἀπόστολος
Εκκλησιῶν. Ορὰ δὴ οὖν αὐτὸν, καὶ τῷ αὐτῷ
πνεύματι Παύλου περιπατήσαντα, τό τε τοῦ τρό
που τὸ ἀφιλάργυρον μαρτυρούμενον. Ακουε γούν
σαφῶς αὐτὰ Παύλου τὰ ῥήματα· «Εστω δὲ, φησίν,
a ibid 6,7. • ibid. 13-15. * ibid. 23. y II Cor. vii, 23.
* Forte deest λέγων. 4 Forte δι' ἀκοῆς.
col. 1153–1154page 182 of 327
PG 97:1153ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ' ὑπάρχων πανούργος,. δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον.» Τί λέγεις; Δόλῳ πανοῦργος ὑπο ἄρχων εἷλες, οὓς διὰ Χριστὸν ἐσαγήνευσας; Ναι, φησί. Τὴν καλὴν ἀπάτην ηπάτησα, μιμήσει Χριστοῦ τοῦ τὸν ἐχθρὸν φενακίσαντος. Καὶ γὰρ ἐκεῖνον δελεάσας τῷ τῆς σαρκὸς προκαλύμματι, θεότητος ἀγκίστρῳ ἢ καὶ τα προβλήματί. Τὸ δὲ πανούργος, ἀντὶ τοῦ, σοφὸς, ἐκλαμβάνομεν, «Εστω οὖν, φησὶ, ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ᾽ ὑπάρχων πανούργος, δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον. Μή τινα ἂν ἀπέστειλα πρὸς ὑμᾶς ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς; Παρεκάλεσα Τίτον, καὶ συναπέστειλα τὸν ἀδελφόν. Μή τι ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς Τίτος; Οὐ τῷ αὐτῷ πνεύματι περιεπατήσαμεν; Οὐ τοῖς αὐτ τοῖς ἴχνεσιν;» Εὗγε τῆς ἀληθείας! Υπέρευγε τοῦ Πνεύματος, οὕτω συναρμόσαντος ἄμφω τοὺς Χριστο κήρυκας 1 Ηδη μὲν οὖν εὖ μάλα αὐτὸς ἡ δόξα Τίτου Παῦλος, τὸν ἔπαινον προλαβὼν ἀπηκρίβωσε, τοῖς ἑαυτοῦ τὰ ἐκείνου συγκρίνας, ἄριστά τε τοῦτον έξει κονίσας εὐχρωματίστως διεζωγράφησεν. Αλλ', ὦ μακάριε Πάτερ, τὸ μέγα Κρήτης καύ χημα καὶ καλλώπισμα, καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, καὶ τῆς ἄνω μυστολατρείας, καὶ τῶν θείων ὑφηγητά, δέχου πρὸς ἡμῶν οἷόν τι Σειρήνειον μέλος τὸν ἐφύμνιον λόγον, καὶ τραυλίζειν ἐθέλοντι, φιλό στοργος ὤν, ήδιστα παράβαλε σὸν οἷς ἐμοῖς λόγοις. Φίλα γὰρ πατράσι τὰ τῶν τέκνων ψελλίσματα, ὅταν ἐξ ἀτέχνου γνώμης ἄπλαστον λόγον προϊενται. Λόγος δὲ ποῖος ἂν καὶ δοθείη τῷ μηδὲν εὔχρηστον ἔχοντι πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ συντετμημένου καὶ συνεκτικωτά του λόγου, πλὴν τοῦ εἰς δύναμιν ήκοντος τῆς ἐν ἡμῖν ἀσθενείας; Σὲ δὲ τίς ἂν καὶ κατ᾽ ἀξίαν ἐπαινέσειε λόγος, ἄνωθεν παρὰ Κυρίου λαβόντα τὸν ἔπαινον; ὡς ὅταν ὑποφωνοῦντος αὐτοῦ διαπρυσίως ἀκούωμεν, πῆ μέν· ο Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλς τῆς γῆς, και Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ο - ι Ὑμῖν δέδοται γνώ και τα μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ· πῆ δέ Ὑμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν ὅτι ἀκούουσι. Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι πολ καὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἐπεθύμησαν ἰδεῖν & βλέ πετε, καὶ οὐκ εἶδον, καὶ ἀκοῦσαι ὁ ἀκούετε, καὶ οὐκ Ακούσαν.» Τίνα οὖν ἡμεῖς σοι τὸν στέφανον πλέξη μεν; Τίνων δὲ λόγων τὰ ἄνθη συλλέξαντες, τῇ πανιέρῳ σου κορυφή περιθήσομεν; Τίς οὕτως ηλίθιος, ὡς τοὺς ἑαυτοῦ τῶν δεσποτικῶν ἀντεπεξάγειν πειρᾶσθαι λόγους; ὧν καὶ μία μόνον ἀρκέσει φωνή, συμπληρῶσαι σου κατ' ἀξίαν τὸν ἔπαινον. Τίς αὕτη καὶ ποία; ἡ μικρῷ πρόσθεν ὑμᾶς φῶς τοῦ κόσμου καλέσασα, ὡς τῷ πρώτῳ μαθητευθέντας φωτί. Οὕτω γὰρ ὑπο ληπτέον τοὺς τῷ Εὐαγγελίῳ, δίκην ἡλιακοῦ ἅρματος, ἀνὰ τὴν κτίσιν περινοστήσαντας. Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλς τῆς Ἐκκλησίας, δι᾿ οὗ τὰ πικρὰ καὶ ἁλμυρὰ τῆς ἀπιστίας κατεγλυκάνθησαν ὕδατα· τῷ γονίμῳ τὴν Στεκνίαν, καὶ τῷ ποτίμῳ τὸ ἀπότιμον διακρούσαντες. μεῖς ἐστε ἡ ἐπ' ὅρους κειμένη τῶν ἐκκλησιαστικῶν είλε,
IN APOSTOLUM TITUM
'
ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ' ὑπάρχων πανούργος,. Sed esto, inquit, ego vos non gravavi, sed cum
δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον.» Τί λέγεις; Δόλῳ πανοῦργος ὑπο
ἄρχων εἷλες, οὓς διὰ Χριστὸν ἐσαγήνευσας; Ναι,
φησί. Τὴν καλὴν ἀπάτην ηπάτησα, μιμήσει Χριστοῦ
τοῦ τὸν ἐχθρὸν φενακίσαντος. Καὶ γὰρ ἐκεῖνον δελεάσας τῷ τῆς σαρκὸς προκαλύμματι, θεότητος ἀγκίστρῳ ἢ καὶ τα προβλήματί. Τὸ δὲ πανούργος, ἀντὶ
τοῦ, σοφὸς, ἐκλαμβάνομεν, «Εστω οὖν, φησὶ, ἐγὼ
οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ᾽ ὑπάρχων πανούργος,
δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον. Μή τινα ἂν ἀπέστειλα πρὸς ὑμᾶς
ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς; Παρεκάλεσα Τίτον, καὶ συναπ
έστειλα τὸν ἀδελφόν. Μή τι ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς Τίτος;
Οὐ τῷ αὐτῷ πνεύματι περιεπατήσαμεν; Οὐ τοῖς αὐτ
τοῖς ἴχνεσιν;» Εὗγε τῆς ἀληθείας! Υπέρευγε τοῦ
Πνεύματος, οὕτω συναρμόσαντος ἄμφω τοὺς Χριστοκήρυκας 1 Ηδη μὲν οὖν εὖ μάλα αὐτὸς ἡ δόξα Τίτου
Παῦλος, τὸν ἔπαινον προλαβὼν ἀπηκρίβωσε, τοῖς
ἑαυτοῦ τὰ ἐκείνου συγκρίνας, ἄριστά τε τοῦτον έξει
κονίσας εὐχρωματίστως διεζωγράφησεν.
Αλλ', ὦ μακάριε Πάτερ, τὸ μέγα Κρήτης καύ
χημα καὶ καλλώπισμα, καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθι
νῆς, καὶ τῆς ἄνω μυστολατρείας, καὶ τῶν θείων
ὑφηγητά, δέχου πρὸς ἡμῶν οἷόν τι Σειρήνειον μέλος
τὸν ἐφύμνιον λόγον, καὶ τραυλίζειν ἐθέλοντι, φιλό
στοργος ὤν, ήδιστα παράβαλε σὸν οἷς ἐμοῖς λόγοις.
Φίλα γὰρ πατράσι τὰ τῶν τέκνων ψελλίσματα, ὅταν
ἐξ ἀτέχνου γνώμης ἄπλαστον λόγον προϊενται. Λόγος
δὲ ποῖος ἂν καὶ δοθείη τῷ μηδὲν εὔχρηστον ἔχοντι
πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ συντετμημένου καὶ συνεκτικωτάτου λόγου, πλὴν τοῦ εἰς δύναμιν ήκοντος τῆς ἐν ἡμῖν
ἀσθενείας; Σὲ δὲ τίς ἂν καὶ κατ᾽ ἀξίαν ἐπαινέσειε
λόγος, ἄνωθεν παρὰ Κυρίου λαβόντα τὸν ἔπαινον;
ὡς ὅταν ὑποφωνοῦντος αὐτοῦ διαπρυσίως ἀκούωμεν,
πῆ μέν· ο Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλς τῆς γῆς, και Ὑμεῖς
ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ο - ι Ὑμῖν δέδοται γνώκαι τα μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ· πῆ δέ·
• Ὑμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ ὅτι βλέπουσι, καὶ
τὰ ὦτα ὑμῶν ὅτι ἀκούουσι. Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι πολκαὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἐπεθύμησαν ἰδεῖν & βλέπετε, καὶ οὐκ εἶδον, καὶ ἀκοῦσαι ὁ ἀκούετε, καὶ οὐκ
Ακούσαν.» Τίνα οὖν ἡμεῖς σοι τὸν στέφανον πλέξημεν; Τίνων δὲ λόγων τὰ ἄνθη συλλέξαντες, τῇ πανιέ
ρω σου κορυφή περιθήσομεν; Τίς οὕτως ηλίθιος, ὡς
τοὺς ἑαυτοῦ τῶν δεσποτικῶν ἀντεπεξάγειν πειρᾶσθαι
λόγους; ὧν καὶ μία μόνον ἀρκέσει φωνή, συμπληρῶσαι σου κατ' ἀξίαν τὸν ἔπαινον. Τίς αὕτη καὶ ποία;
ἡ μικρῷ πρόσθεν ὑμᾶς φῶς τοῦ κόσμου καλέσασα,
ὡς τῷ πρώτῳ μαθητευθέντας φωτί. Οὕτω γὰρ ὑποληπτέον τοὺς τῷ Εὐαγγελίῳ, δίκην ἡλιακοῦ ἅρματος,
ἀνὰ τὴν κτίσιν περινοστήσαντας. Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλς
τῆς Ἐκκλησίας, δι᾿ οὗ τὰ πικρὰ καὶ ἁλμυρὰ τῆς
ἀπιστίας κατεγλυκάνθησαν ὕδατα· τῷ γονίμῳ τὴν
Στεκνίαν, καὶ τῷ ποτίμῳ τὸ ἀπότιμον διακρούσαντες.
&
essem astutus dolo vos cepi 3. Quid ais? Cum
esses astutus, eos dolo cepisti, quos propter Christum piscatus es? lla, inquit: Bono vos erro: e
decepi, Christi exemplo qui hosti illusit. Nam et
illum carnis involucro ceu esca fallens, divinitatis
hamo sive etiam præsidio cepit. Illud auten),
astulus, pro eo exponimus, quod est, sapiens.
‹ Sed esto, inquit, ego vos non gravavi, sed cum
essem astutus, dolo vos cepi. Nunquid aliquis eorum quos misi ad vos, expilavit vos? Rogavi Titum, et misi cum illo fratrem. Nunquid Titus vos
expilavit? Nonne eodem spiritu ambulavimus?
Nonne iisdem vestigiis "?» Euge veritatem! Euge
magis Spiritum, qui ita ambos Christi praecones
coaplavit! Jam sane maxime ipse Titi gloria P..ulus, ejus accurate laudationem occupans exseculus
est; suis ipsius res illius comparans, ac ceu in
imagine optime repræsentans, egregio colorum
fore depinxit.
Sed, o beate Pater magna Cretæ gloriatio ac
ornamentum, verique tabernaculi ac superni cultus, divinorumque interpres, suscipe a nobis ceu
Sirenarum melos, laudationis sermonem: quique
sis filiorum amans, volenti balbutire, aurem tuam
meis libens sermonibus adhibe. Solent enim Patres grata habere filiorum balbutimenta, cum ii e
simplici mente sincerum sermonem depronunt.
Quem enimvero, excepto si quis meæ imbecillitati
congruat, sermonem dederim, cui nibil ad compendiosi sensorumque complexione confertissimi
sermonis susceptionem, comparatum suppetat! Te
vero quisnam etiam sermo pro meritis laudaverit,
qui olim a Domino laudem acceperis? Ut cum
clare clainantem audimus, alio quidem loco: ‹ Vos
estis sal terræ b. Vos estis lumen mundi c.
Vobis datum est nosse mysteria regni Dei ª.,
Alio autem: • Vestri auteni beati oculi quia vident, et aures vestræ quia audiunt. Dico enim
vobis, quia multi prophetæ et reges voluerunt
videre quæ vos videtis, et non viderunt; et audire
quæ auditis, et non audierunt •. › Quam tibi ergo
sumus plexuri coronam? Quorumnam sermonum
collectos flores tuo vertici imponemus? Quis ita
stultus, ut suos sermones velut ex adverso Dominicis tentet ingerere, quorum vel una vox abunde
fuerit, laudationi pro meritis complendæ? Quænam illa vox et quanta? non ita pridem, lumen
mundi appellans. Ut nimirum discipulos primi
illius luminis. Sic enim ii existimandi sunt, qui
Evangelio, velut solari curru, circumquaque mundum lustrarunt. Vos estis Ecclesiæ sal, quo amaræ
salsæque infidelitatis aquæ dulcorantur: sterilitatem depellentes concessa fecunditate, ineptamque
ad potum qualitatem suavi ad potum gratia. Vos
c ibid. 14.
a Marc. IV,
11. e Luc. x, 25.
μεῖς ἐστε ἡ ἐπ' ὅρους κειμένη τῶν ἐκκλησιαστικῶν
3][ Cor. x11, 16. a ibid. 16 18. b Matth. v,
* Addle είλε, vel quid simile.
col. 1155–1156page 183 of 327
PG 97:1155δογμάτων ἀκρόπολις. Σὺ εἶ τὸ μέγα τῶν ἔργων Παύ Τα λου κατόρθωμα τὸ καλόν γεώργιον· τὸ περιώνυμον τῶν αὐτοῦ καυχημάτων καλλώπισμα· τὸ κράτιστον τῶν ἐκείνου πόνων συμπέρασμα. Σὺ εἶ τὸ πρῶτον τῆς θρεψαμένης σε πατρίδας ἀνάθημα, σὺ τὸ ἱερὸν τῶν ἀδύτων θρεμμάτων Χριστοῦ καλλιέρημα, το σεμνὸν τῆς Ἐκκλησίας ἐντρύφημα, ή θεόφθεγκτης γλώσσα, τὸ ἀσίγητον τῆς θεολογίας στόμα, ὁ πη ματικὸς τῶν ἀποστόλων αὐλός, ἡ θεόγραφος των σ ρανίων λόγων πυκτή, ή θεηγόρος φωνή. Σὺ τῷ κρατ τῆρι τῆς ἀνωτάτω σοφίας προσενέγκας τὸ στόμα, το θεῖον είλκυσας Πνεῦμα, καὶ τὴν χάριν ήντλησης των θαυμάτων. Σὺ τὸ ζωηρὸν αὐτόθεν πόμα σπατάλες, τὸν τοῦ σωτηρίου ποτήριον ο μυστικώτερον έπιες θείῳ κερασθὲν ἁγιάσματι. Σὺ νυμφαγωγὸς τῆς Ἐχο κλησίας, ἔδνα νυμφικὰ καὶ φερνὴν αὐτῇ προικοροφής σας, τὰ Κρήτης γεννήματα. Σὺ τῆς ἐνεγκαμένης ὁ πρῶτος ἀρχιποίμην καὶ πρόεδρος· νῦν μὲν τῇ πνεύ ματικῇ σύριγγι τὰ λογικὰ συγκαλούμενος τοῦ Χρισ στοῦ θρέμματα, νῦν δὲ ἀπὸ νομῶν εἰς νομὰς εἰσάγων τε καὶ ἐξάγων, πρὸς τὴν νοητὴν τῶν θείων πόλιν καθοδηγεῖς. Σὺ ὁ καιόμενος λύχνος καὶ ὑπὸ μαζέψ κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενος· ὅτι μὴ θέμις μοδίῳ πιο ραμετρεῖσθαι τὸ φῶς τὸ ὑμέτερον, ἀλλ' ἐφ' ὑψηλού τῇ χρυσαυγεί λυχνίᾳ, λέγω τῆς Ἐκκλησίας τίθεσθαι, ὡς ἂν τῷ κόσμῳ φαίνοισθε ο φωστῆρες λόγον ζωή; επέχοντες.» Σὺ τὸ μὲν ἀρετῶν ὑπάρχεις ἀκηλίωται ἔσοπτρον, τὸ ἀποστολικὸν ἀγλάϊσμα, τῶν διωτι λων ἡ ἀπαρχή, τῶν ἱερέων ὁ πρόκριτος, τῶν ποιμέν νων ὁ ποιμὴν· ὁ τῶν λύκων διώκτης, καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ θρεμμάτων ὁ πρόμαχος. Σὺ τῆς λογικής ἀμπέλου τῆς Ἐκκλησίας τὸ θεόφυτον κλῆμα, τοὺς λογικοὺς περκάζον τοῦ κηρύγματος βότρυας. Σὺ εἰ ἀκροθίνιον τῆς Παύλου φυτείας γεώργιον ή πολύ φόρος τῆς ἐκείνου γεηπονίας ἄμουρα, ή μυστικοί ψεκάσι τῶν θείων λόγων ἀρδευομένη χώρα. Καὶ τί ἂν φράσας, ἀγαπητοὶ τοῦ λόγου κόρον εἰς δέξομαι; Τίσι δὲ λόγοις ἐπιστέψω τὴν ἱερὰν ἐμὲὶ καὶ θεοστεφῆ κεφαλὴν, καὶ πᾶσιν αἰδέσιμον; Ούκ έχω ὅ τι προσάξω τῶν αὐτῆς ἐγκωμίων ἐπάξιον· οὐ λόγων ἰσχύν, οὐ τέχνης ἔνδειξιν, οὐ νοημάτων εύ ρεσιν, οὐκ ἐφόδου σοφιστικῆς ἐμπειρίας ἐπίδειξιν. οὐκ ἄλλο οὐδὲν, οὐ μικρὸν οὐδὲ μέγα, συμπληρούν τὸν ἐπ' αὐτῷ συνταγέντα μικρὸν ἐπιτάφιον. Ἀλλ᾽ ὧν Ιερέων άθροισμα, καὶ τῆς ἱερᾶς Τίτου χειρὸς θερ σφράγιστον σύστημα, δέχοισθέ με καὶ πάλιν ἐπ' αὐ τὸν ἐκεῖνον τὸν λόγον τρεπόμενον. Πείθομαι εν μάτα 'Αθύτων θρεμμάτων. Τὸ μέγα καὶ ἄθυτον ἱερεῖον, ἵν' οὕτως είπω. άθύτου 'Αθύτων θρεμμάτων Χριστοῦ ἱερὸν καλλιέρημα "Εδνα νυμφικά καὶ φερνὴν αὐτῇ προικοφορήσας. φερνή Ο ἱερέων άθροισμα.
estis arx, super ecclesiasticorum dogmatum mon- δογμάτων ἀκρόπολις. Σὺ εἶ τὸ μέγα τῶν ἔργων Παύ
tem posita. Tu magnum iHud Pauli operum facinus, bona illa seges, praeclari nominis gloriationum
ejus decus, optimus ejus laborum terminus. Tu
primum almæ patriæ anathema. Tu sacra insacrificabiliam Christi pecudum hostia, venerabiles Ecclesia deliciæ, divino sermone loquens lingua, nunquam silens os theologia, spiritalis Apo
stolorum tibia, a Deo scriptus sermonum cœlestium liber, Deiloqua vos. Tu ore sapienti superna crateri admoto, divinum traxisti Spiritum,
hausistique gratiam miraculorum. Tu vivifico inde
attracto polu, calicem salutaris (› divina temperatum sanctificatione, spiritalius bibisti. Τα
Ecclesis pronubus, dona ei jugalia dotemque
Creta attulisti proles. Τu primus patrii soli prins
ceps pastor præsulque, qui nunc quidem spiritali
fistula rationales Christi oves convoces; nunc
vero s pascuis ad pascua inducens educensque,
ad intelligibilem divinorum potum deducas. Tu
ardens lucerna, et quæ non possit abscondi sub
modio 6 (nefas quippe est ut modio mensuretur
vestrum lumen ): sed subline aureo splendore
micanti candelabro, Ecclesia, inquam, imponi
debuerit, ut luceatis mundo, quippe qui e Luminaria, verbum vitae contineatis prælendatisque b.
Τu virtutumn speculum sine macula, apostolica
claritas, doctorum primitia, eximius inter sacerdotes, pastorum pastor, persecutor luporum et
Christi ovium propugnator. Tu rationalis vineæ
Ecclesia a Deo satus palnies, rationalis prædicationis uvas maturitate nigrescens. Tu plantatioDis Pauli opima seges, ejus agricultura feras
ager, mysticis divinorum sermouum guttis campus irriguus.
Quænam vero, dilecti, perorata oratio sermonis
mibi satietatem inferat? Quibus autem sermonibus sacrum mihi et a Deo coronatum, omnibusque
venerabile caput coronem? Non habeo quid ejus
dignum encomiis offeram: non vim verborum,
non artis specimen, non sensorum inventionem,
non insinuando sophistica peritiæ indolein, non
aliud quidpiam vel exiguum vel magnum, quod
humilem in ipsum compleat funebrem orationem.
Verum o sacerdotum cœtus et sacra manu
Titi divinitus signatus conventus, gratuin habueλου κατόρθωμα τὸ καλόν γεώργιον· τὸ περιώνυμον
τῶν αὐτοῦ καυχημάτων καλλώπισμα· τὸ κράτιστον
τῶν ἐκείνου πόνων συμπέρασμα. Σὺ εἶ τὸ πρῶτον
τῆς θρεψαμένης σε πατρίδας ἀνάθημα, σὺ τὸ ἱερὸν
τῶν ἀδύτων θρεμμάτων Χριστοῦ καλλιέρημα, το
σεμνὸν τῆς Ἐκκλησίας ἐντρύφημα, ή θεόφθεγκτης
γλώσσα, τὸ ἀσίγητον τῆς θεολογίας στόμα, ὁ πη
ματικὸς τῶν ἀποστόλων αὐλός, ἡ θεόγραφος των σ
ρανίων λόγων πυκτή, ή θεηγόρος φωνή. Σὺ τῷ κρατ
τῆρι τῆς ἀνωτάτω σοφίας προσενέγκας τὸ στόμα, το
θεῖον είλκυσας Πνεῦμα, καὶ τὴν χάριν ήντλησης των
θαυμάτων. Σὺ τὸ ζωηρὸν αὐτόθεν πόμα σπατάλες,
τὸν τοῦ σωτηρίου ποτήριον ο μυστικώτερον έπιες
θείῳ κερασθὲν ἁγιάσματι. Σὺ νυμφαγωγὸς τῆς Ἐχο
κλησίας, ἔδνα νυμφικὰ καὶ φερνὴν αὐτῇ προικοροφής
σας, τὰ Κρήτης γεννήματα. Σὺ τῆς ἐνεγκαμένης ὁ
πρῶτος ἀρχιποίμην καὶ πρόεδρος· νῦν μὲν τῇ πνεύ
ματικῇ σύριγγι τὰ λογικὰ συγκαλούμενος τοῦ Χρισ
στοῦ θρέμματα, νῦν δὲ ἀπὸ νομῶν εἰς νομὰς εἰσάγων
τε καὶ ἐξάγων, πρὸς τὴν νοητὴν τῶν θείων πόλιν
καθοδηγεῖς. Σὺ ὁ καιόμενος λύχνος καὶ ὑπὸ μαζέψ
κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενος· ὅτι μὴ θέμις μοδίῳ πιο
ραμετρεῖσθαι τὸ φῶς τὸ ὑμέτερον, ἀλλ' ἐφ' ὑψηλού
τῇ χρυσαυγεί λυχνίᾳ, λέγω τῆς Ἐκκλησίας τίθεσθαι,
ὡς ἂν τῷ κόσμῳ φαίνοισθε ο φωστῆρες λόγον ζωή;
επέχοντες.» Σὺ τὸ μὲν ἀρετῶν ὑπάρχεις ἀκηλίωται
ἔσοπτρον, τὸ ἀποστολικὸν ἀγλάϊσμα, τῶν διωτι
λων ἡ ἀπαρχή, τῶν ἱερέων ὁ πρόκριτος, τῶν ποιμέν
νων ὁ ποιμὴν· ὁ τῶν λύκων διώκτης, καὶ τῶν τοῦ
Χριστοῦ θρεμμάτων ὁ πρόμαχος. Σὺ τῆς λογικής
ἀμπέλου τῆς Ἐκκλησίας τὸ θεόφυτον κλῆμα, τοὺς
λογικοὺς περκάζον τοῦ κηρύγματος βότρυας. Σὺ εἰ
ἀκροθίνιον τῆς Παύλου φυτείας γεώργιον ή πολύ
φόρος τῆς ἐκείνου γεηπονίας ἄμουρα, ή μυστικοί
ψεκάσι τῶν θείων λόγων ἀρδευομένη χώρα.
Καὶ τί ἂν φράσας, ἀγαπητοὶ τοῦ λόγου κόρον εἰς
δέξομαι; Τίσι δὲ λόγοις ἐπιστέψω τὴν ἱερὰν ἐμὲὶ
καὶ θεοστεφῆ κεφαλὴν, καὶ πᾶσιν αἰδέσιμον; Ούκ
έχω ὅ τι προσάξω τῶν αὐτῆς ἐγκωμίων ἐπάξιον· οὐ
λόγων ἰσχύν, οὐ τέχνης ἔνδειξιν, οὐ νοημάτων εύρεσιν, οὐκ ἐφόδου σοφιστικῆς ἐμπειρίας ἐπίδειξιν.
οὐκ ἄλλο οὐδὲν, οὐ μικρὸν οὐδὲ μέγα, συμπληρούν
τὸν ἐπ' αὐτῷ συνταγέντα μικρὸν ἐπιτάφιον. Ἀλλ᾽ ὧν
Ιερέων άθροισμα, καὶ τῆς ἱερᾶς Τίτου χειρὸς θερ
σφράγιστον σύστημα, δέχοισθέ με καὶ πάλιν ἐπ' αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν λόγον τρεπόμενον. Πείθομαι εν μάτα
f Psal. cxv, 13. & Math. v, 15; Marc.tv, 21. u Philipp. ", 45.
Insacrificabilium Christi pecudum. 'Αθύτων
θρεμμάτων. Sic etiam Nazianz. in sanctum Pascha.
Τὸ μέγα καὶ ἄθυτον ἱερεῖον, ἵν' οὕτως είπω. Ingens
et insacrificabile sacrificium, ut ita dicam: quanquam dicit in Christum ratione divinitatis, et
primae in ipso natura, vere άθύτου· omnino immactabilis, et in cujus tantum honorem possit mactari vera et proprie dicta hostia. Titus autem
'Αθύτων θρεμμάτων Χριστοῦ ἱερὸν καλλιέρημα
Velut facta hostia inter eas nobilissima, quæ spiritali tantum immolatione et viventes, Deo offeruntur: nec enim legimus consummatum martyrio.
Dona ei jugalia, dotemque. "Εδνα νυμφικά
καὶ φερνὴν αὐτῇ προικοφορήσας. Velut dona quibus
eam tibi sponsam devincires, et quibus ipsa sibi
Christum sponsum; nam et ipse episcopus, vicarius Ecclesia sponsus est. Acute ergo, Crete pro
les ut ab Andrea oblatæ Ecclesiæ, tova fuerunt;
sunt enim illa quæ maritus donat sponsæ, eadem
autem ut ab Ecclesia efferendæ Christo,
φερνή
sunt, ejus velut dos, plane illa sponso desiderata.
O sacerdotum coetus. Ο ἱερέων άθροισμα.
Intelligit sacerdotes spiritales, et totum fidelium
col. 1157–1158page 184 of 327
PG 97:1157συνέψεσθαι καὶ ὑμᾶς καὶ συνευφρανθήσεσθαι· «Εγ- & κωμιαζομένου γὰρ δικαίου, εὐφρανθήσονται λαοί, ο φησὶν ὁ σοφώτατος Σαλομών. Δίκαιον οὖν ἡγοῦμαι τὴν πάντων φωνὴν οἰκειώσασθαι, καὶ ὡς εἷς ἐκ πάνε των ἀντὶ πάντων τοῦτον ὑμῖν ἀναστηλῶσαι τῷ λόγῳ, τὸν λογικὸν ἀνδριάντα τῶν λόγων, καὶ τῆς ἀπαντα τοῦ γῆς τῶν Ἐκκλησιῶν πεφηνότα διδάσκαλον. Οὗτος γὰρ, οὗτός ἐστιν ὁ μέγας Τίτος, τοῦ σκεύους τῆς ἐκλογῆς ὁ συνέκδημος, ὁ θερμὸς ἐκείνου κοινωνός ἐν τῷ τοῦ Εὐαγγελίου κηρύγματι. Τίτος ὁ πρῶτος τῆς εἰδωλυμανίας ἀντίπαλος, καὶ τῆς Χριστοῦ θεη σοφίας ὑπέρμαχος· ὁ κατὰ τῶν προσκυνούντων τοὺς λίθους, λίθος προσκόμματος κείμενος, καὶ τὸν εἰς β κεφαλὴν γωνίας τῆς Ἐκκλησίας λίθον Χριστὸν αὐτοῖς υποθέμενος. Τίτος, ἡ ἀκρότομος ἕδρα καὶ πέτρα τῆς πίστεως, ἡ ἀποπετρωθέντας τὸν νοῦν Χριστῷ τῇ πέτρα στερεμνίως ἑδράζουσα. Τίτος, τὸ θεόκτιστον τῆς Κρητῶν Ἐκκλησίας προπύργιον, ἡ ἀψευδῆς τῶν ἀδιστάκτως αὐτῷ προσιόντων ἀντίληψις, τὸ εὐπρεπὲς τῆς περὶ ἡμᾶς θείας κηδεμονίας προαύλιον, δι' οὗ τὴν ἀλήθειαν ἔγνωμεν, τὴν ζωὴν ἐσχήκαμεν, τὴν γνῶσιν ἐλάβομεν, τὸ φῶς ἐνελάμφθημεν. Τίτος, ὁ τῆς δυοκαιδεκάδος τῶν τῇδε καθέδρας ἀρχίθρονος, ὁ Θεολαμπὴς οὐρανὸς τῆς ἡμῶν ἀβλεψίας, ο φαιδρός τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ στερεώματος ἥλιος, ὁ λαμπαδοῦχος τῶν ἐμψύχων λαμπτήρων ἀστὴρ, ὁ τοὺς πλανήτας της πλάνης πρὸς ἀπλανεῖς ἐφόδους ἁπλανῶς καθοδηγήσας τῆς πίστεως, καὶ στηριγμοῖς ἀληθείας καταπυρσεύων τὴν σύμπασαν. Τίτος, τῶν Χερουβὶμ τὸ ὄμμα, τῶν Σεραφίμ τὸ στόμα, ὁ γρήγορος ὀφθαλ μῆς, τὸ ἀκοίμητον τῆς μυστικῆς ἀγραυλίας βλέφαρον. Τίτος, τὸ ἀπροσμάχητον ὅπλον, ἡ κατ' ἐχθρῶν ἐστιλ βωμένη ρομφαία, τῶν οἰκείων τέκνων ὁ πρόμαχος, τῶν ἀπόρων ὁ πόρος, τῶν πεινώντων ἡ τροφή, τῶν ἀστέγων ἡ στέγη, ἢ τοὺς γυμνήτας περιστέλλουσα σκέπη, ὁ τοὺς ἐν ζάλῃ κυμάτων διασώζων λιμὴν, ο πυρσὸς τῆς εὐσεβείας, ὁ διαφανὴς τῶν θείων δογμά των σπινθήρ, ἡ ἔμψυχος τῆς Ἐκκλησίας λαμπάς, ἡ στήλη τῶν ἀρετῶν, ἡ ἔμπνους τῶν κατορθωμάτων εἰχών, ἡ εὔλαλος τῶν δογμάτων λύρα, ὁ λιγυρὸς τῶν θείων ᾀσμάτων ᾠδός, ἡ ἀσίγητος φόρμιγξ, ἡ τῷ πλή Ιδιον. 31, 10. τῆς ἱερᾶς Τίτου εὐφρανθήσονται, ἀγαλλιάσου Σχειρός θεοσφράγιστον σύστημα, ἱερὸν, ἱερέων? ται,
IN APOSTOLUM TITUM.
συνέψεσθαι καὶ ὑμᾶς καὶ συνευφρανθήσεσθαι· «Εγ- & ritis ut et iterum orationen in eum convertam:
ac plane persuasum habeo fore, ut et vos consectemini ac collætemini: «Laudibus siquidem celebrato justo, letabuntur populi i, inquit
sapientissimus Salomon. Justum itaque arbitror,
ut omnium mihi asciverim vocem, ac velut unus
et toto coetu, viceque universorum, hunc vobis
κωμιαζομένου γὰρ δικαίου, εὐφρανθήσονται λαοί, ο
φησὶν ὁ σοφώτατος Σαλομών. Δίκαιον οὖν ἡγοῦμαι
τὴν πάντων φωνὴν οἰκειώσασθαι, καὶ ὡς εἷς ἐκ πάνε
των ἀντὶ πάντων τοῦτον ὑμῖν ἀναστηλῶσαι τῷ λόγῳ,
τὸν λογικὸν ἀνδριάντα τῶν λόγων, καὶ τῆς ἀπαντατοῦ γῆς τῶν Ἐκκλησιῶν πεφηνότα διδάσκαλον.
sermone, instar cippi, coram statuam et erigam: qui nimirum, ceu rationalis sermonum statua,
Hic enim plane, hic est magnus ille Tilus, peregrinationum comnes vasis illius electionis, fervens
ejus in prædicatione Evangelii socius. Titus, primus insani idolorum cultus hostis, Christique divinæ religionis vindex: iis qui lapides adorarent
Lolo orbe positarum Ecclesiarum doctor claruerit.
Οὗτος γὰρ, οὗτός ἐστιν ὁ μέγας Τίτος, τοῦ σκεύους
τῆς ἐκλογῆς ὁ συνέκδημος, ὁ θερμὸς ἐκείνου κοινωνός
ἐν τῷ τοῦ Εὐαγγελίου κηρύγματι. Τίτος ὁ πρῶτος
τῆς εἰδωλυμανίας ἀντίπαλος, καὶ τῆς Χριστοῦ θεησοφίας ὑπέρμαχος· ὁ κατὰ τῶν προσκυνούντων τοὺς
λίθους, λίθος προσκόμματος κείμενος, καὶ τὸν εἰς β offensionis positus lapis, quique positum in caput
κεφαλὴν γωνίας τῆς Ἐκκλησίας λίθον Χριστὸν αὐτοῖς
υποθέμενος. Τίτος, ἡ ἀκρότομος ἕδρα καὶ πέτρα τῆς
πίστεως, ἡ ἀποπετρωθέντας τὸν νοῦν Χριστῷ τῇ
πέτρα στερεμνίως ἑδράζουσα. Τίτος, τὸ θεόκτιστον
τῆς Κρητῶν Ἐκκλησίας προπύργιον, ἡ ἀψευδῆς τῶν
ἀδιστάκτως αὐτῷ προσιόντων ἀντίληψις, τὸ εὐπρεπὲς τῆς περὶ ἡμᾶς θείας κηδεμονίας προαύλιον, δι'
οὗ τὴν ἀλήθειαν ἔγνωμεν, τὴν ζωὴν ἐσχήκαμεν, τὴν
γνῶσιν ἐλάβομεν, τὸ φῶς ἐνελάμφθημεν. Τίτος, ὁ
τῆς δυοκαιδεκάδος τῶν τῇδε καθέδρας ἀρχίθρονος, ὁ
Θεολαμπὴς οὐρανὸς τῆς ἡμῶν ἀβλεψίας, ο φαιδρός
τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ στερεώματος ἥλιος, ὁ λαμπαδοῦχος τῶν ἐμψύχων λαμπτήρων ἀστὴρ, ὁ τοὺς πλανήτας της πλάνης πρὸς ἀπλανεῖς ἐφόδους ἁπλανῶς
καθοδηγήσας τῆς πίστεως, καὶ στηριγμοῖς ἀληθείας
καταπυρσεύων τὴν σύμπασαν. Τίτος, τῶν Χερουβὶμ
τὸ ὄμμα, τῶν Σεραφίμ τὸ στόμα, ὁ γρήγορος ὀφθαλμῆς, τὸ ἀκοίμητον τῆς μυστικῆς ἀγραυλίας βλέφαρον.
Τίτος, τὸ ἀπροσμάχητον ὅπλον, ἡ κατ' ἐχθρῶν ἐστιλβωμένη ρομφαία, τῶν οἰκείων τέκνων ὁ πρόμαχος,
τῶν ἀπόρων ὁ πόρος, τῶν πεινώντων ἡ τροφή, τῶν
ἀστέγων ἡ στέγη, ἢ τοὺς γυμνήτας περιστέλλουσα
σκέπη, ὁ τοὺς ἐν ζάλῃ κυμάτων διασώζων λιμὴν, ο
πυρσὸς τῆς εὐσεβείας, ὁ διαφανὴς τῶν θείων δογμά
των σπινθήρ, ἡ ἔμψυχος τῆς Ἐκκλησίας λαμπάς, ἡ
στήλη τῶν ἀρετῶν, ἡ ἔμπνους τῶν κατορθωμάτων
εἰχών, ἡ εὔλαλος τῶν δογμάτων λύρα, ὁ λιγυρὸς τῶν
θείων ᾀσμάτων ᾠδός, ἡ ἀσίγητος φόρμιγξ, ἡ τῷ πλήΙδιον. 31, 10.
anguli Ecclesiae lapidem Christum eis substraverit.
Tilus, durissima basis petraque fidei, mentem in
petram duratos, in Christo petra firmans ac stakiliens. Titus, Cretensium Ecclesiæ a Deo cond:-
tum ceu turris propugnaculum; vera sine dubitatione ad eum accedentium defensio, decorum divinæ in nos curæ præludium, quo cognovimus veritatem, obtinuimus vitam, scientiam accepimus,
coelesti lumine perfusi sumus. Titus, duodenarum
nostræ insulæ sedium sedem principem tenens, a
Deo fulgens nostra cæcitatis calum, latus Ecclesiastici firmamenti sol, animalis luminaribus pralucens astrum, erratica erroris sidera, ad indeclinabilem fidei tramitem inerranter ducens, ac ccu
sublatis ignibus universam terram veritatis fulcimentis collustrans. Titus ille, Cherubicus oculus:
os Seraphicum, vigil obtutus, inscporabilis miye
sticæ pernoctationis pro pastoris munere palpebra. Titus, inexpugnabilis protectio, gladius in
hostes districtus, filiorum propugnator, inopumi
quæstus, cibus esurientium, vagorum et sine tecto
tectum, nudorum operimentum, portus salutis
marinis fluctibus jactatorum, religionis facula,
emicans divinorum dogmatum scintilla, animata
Ecclesiæ lampas, columna virtutum, spirans praclare gestorum imago, canora dogmatum lýra,
vocalis divinorum carminum cantor, cithara silere nesciens, quæ animi affectiones compona,
Conventum, quem statim dicit τῆς ἱερᾶς Τίτου secundum illud, εὐφρανθήσονται, ἀγαλλιάσου
Σχειρός θεοσφράγιστον σύστημα, velut catum quem
Sacra Titi manus divino charactere consignassel:
non ipse immediate, sed in episcopis et sacerdoibus quos Creta successores reliquisset. Nihil
etiam vetat, ut ne dicat solos proprie sacerdotes,
maximeque episcopos; in quorum corona videtur
Archiepiscopus orasse, ac celebrandum assumPsisse primum suæ sedis archiepiscopum: quorum
sit partium laudare pro concione viros justos, et
encomio recreare populos; quas sibi ille partes,
Vice omnium vindicat, ut loquatur velut omnium
Ore, major ipse prælatus. Quid si pro ἱερὸν, ir.
repsit ἱερέων?
Laudibus celebrato justo, lælabuntur populi.
Paulo aliter habent Vulg. et LXX. Theodor. habet
ται, quod parum abest, ut et illud Vuig. Easultabit civilas; Tigur et Sant. Εxaltabitur: quo forte
modo etiam illa habuerunt. habentque Hebraiça:
Dm; cui aline illud LXX: Bene gessit civitas, ut genuinus sensus sit: In bonis justorum,
quod et Vulg. et LXX habent. Hoc est, prænio
affectis pro ratione justitiæ et rectitudinis, quæ est
ipsa benedictio quam Hebræa, Sant, et Tigur, habent, fore exaliandam civitatem, eique cessura
omnia prospere. Felix certe civitas, in qua ea_lex
sanctaque distributio inviolata obtineret. Fuit
sancto Hugoni multa hac in re, et iniqua, etiam in
Dei ecclesia, distributione, in Dei providentiam,
quanquam ad agonem tantum et potiora in cœlis
præmia, tentatio, ut habent ejus acta.
col. 1159–1160page 185 of 327
PG 97:1159κτρῳ τῶν ἱερῶν κρουσμάτων τὰ τῶν ψυχῶν κα-1 σκευάζουσα πάθη, ἡ μυστική διόπτρα τῆς πίστεως ταῖς ἀντιπόμποις τῶν ἀκτίνων μαρμαρυγαῖς τῶν ἀντιπάλων τὰς κόρας ἀποῤῥαπίζουσα. Τίτος, ὁ μέγας ἀριστεὺς τῶν εὐσεβούντων, ἡ τῶν πιστῶν παντευχία, τῶν ἐχθρῶν ἡ πανωλεθρία, τῶν οὐκ ὀρθὰ φρονούν των διόρθωσις, τῶν ἐπιστρεφόντων σταθηρά παλι ῳδία, τῶν νοσούντων Ιατρός, τῶν καμνόντων ἀνά παυσις, τῶν δεσμωτῶν ἄνεσις, τῶν ἐν ἀνάγκα; ἀνάκλησις, τῶν ἐν συμφοραῖς ἀνάψυξις, τῶν ἐγ φανῶν ὁ πατὴρ, τῶν χηρῶν ὁ προστάτης, τῶν αἰχμ αλώτων ὁ ῥύστης, ὁ ξεναγὸς τῶν ἐπὶ ξένης, τῶν ἐν φυλακαῖς ἡ ἐπίσκεψις, τῶν ἐν πειρασμοῖς ἡ ἀντίληψις. Τίτος, ὁ πᾶσι πάντα γινόμενος, τοῖς προσιούσιν εὐπρόσιτος, τοῖς εὐχομένοις εὐεπήκοος, τοῖς πᾶσι " ικέσιος, φίλιος, κόσμιος, αιδέσιμος, ζύγιος, προσηνής, πρᾷος, φιλόψυχος, μειλίχιος, ἐπιεικής, διδακτικές, ἤπιος, σώφρων, ἀληθής. Δικαίως ὁ Παῦλος τὸν ἀληθῆ τοῦ Χριστοῦ κατακοσμῶν ἱερέα, πρεπόντως ἀποστ μνύνει, ὅσιον ἀποκαλῶν, ἄκακον, καὶ πάσης ἀρετῆ; ἀντεχόμενον. Τοιοῦτός τις ἡμῖν ὁ σεπτὸς ἀναδείκνυται Τίτος. Ὅλον γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβὼν τῶν θείων κατορθωμάτων τὸν ἔρανον, ὅλος δι' ὅλου τοῦ πνεύματος για γονεν, ἀλογήσας τοῦ σώματος. "Οθεν αὐτῷ καὶ λόγος πηγάζει σωτήριος, καὶ χύσις πλημμυρεί σοφία;, ψάμμου δαψιλεστέρα. Παρ' ὧν ἀρτίως ἐγὼ τὰ κάλλιστα συλλεξάμενος, καθάπερ ἄνθη τινὰ, στεφανώσω τὸν λόγον. Καιρὸς γὰρ ἤδη πληρῶσαι λοιπὸν τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ συναρμόσαι ταύτῃ τὸν τῶν λόγων ἐπίλογον. Δανείζω τοίνυν αὐτῷ τὴν φωνὴν, καὶ τὸν λόγον κιχρῶ· καὶ γίνομαι διαλλακτὴς μικρός μείζονος πράγματος, πνευματικῶς ὁμηρεύων τὸν ἐκείνω λόγον ὑμῖν· οὐ μὲν οὖν περιέργῳ τινὶ καὶ κεκομύευ μένῃ στωμυλίᾳ, ἀληθεῖ δὲ μόνῃ καὶ ἀνεπιπλάστῳ δι δασκαλίᾳ· ἣν ἐπὶ καιροῦ διᾶραι εἰς ὕψος τὴν φωνὴν ἀνακρούσομαι. Γλώσσῃ γὰρ χρῆται σήμερον τῇ ἐμῇ, καὶ φθόγγω τῷ ἡμετέρῳ προσφθέγγεται·. Τεκνία, λέγων, ού; πάλιν ὠδίνω, μέχρι οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, ο διὰ τῆς πρακτικῆς τελειότητος. «Μη παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσὶν, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε. Μή τις ὑμῖν ἐνοχλείτω ῥίζα κακίας ἄνω φύουσα, ο καὶ τὸν ὀρθὸν σκοτίζουσα νοῦν. Μή τις ἁμαρτίας ἐκφύῃ βλαστὸς ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. Μή τις περκάσῃ βότρυς πιο κρίας ὑμῖν, ἐξ οὗ δρακόντων θυμὸς [καὶ θυμὸς] ἀσπίδων οἰνίζεται. Μή τις τῶν Χριστοῦ καταφρονεί τω δεσποτικῶν ἐντολῶν, μηδὲ τὴν ἀκοὴν ἀσπίδες δίκην μυέτω, τοῦ μὴ ἀκοῦσαι φωνῆς ἐπᾴδοντος. Μή τις ἑνὸν τὴν ἀρετὴν ἑλέσθαι, καὶ πολιτείαν τὴν ἐν οὐρανοῖς ἐπὶ γῆς μετιέναι, τὴν κακίαν αἱροῖτο, μη δὲ τῆς φθοροποιοῦ τῶν χαμαιζήλων ῥαστώνης, τὸν ἐπίκηρον τῆς ἀκημάτου ζωῆς ἀθλίως βίον προκρίν νοιτο. • Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν· ἡ ἑτοιμαστέον οὖν ἡμῖν τὰ πρὸς ἔξοδον, καὶ τὰ πρὸς ταφὴν ἐπιτής δεια. Αὐξήσωμεν ἡμεῖς αὐτοῖς τὴν ἐπιτύμβιον μέρι μναν. Μηδεὶς οὕτω χαῦνος ἔστω καὶ ταῖς ἡδοναίς
sacrorum pulsuum plectro; mystica fidei dioptra, κτρῳ τῶν ἱερῶν κρουσμάτων τὰ τῶν ψυχῶν κα-1repercussis radiorum fulgoribus adversariorum
pupillas verberans. Titus, piorum plalangis perquam strenuissimus miles, fidelium armatura,
hostium pernicies, minus recte sapientium emendatio, firma eorum qui convertuntur palinodia,
agrotantium medicus, fessorum requies, vinctorum absolutio; in necessitatibus positorum recreatio, in calamitatibus agentium refrigerium,
pater orphanorum, defensor viduarum, captivorum liberatio, hospes peregrinorum, detentorum
in carcere visitatio, eorum qui tentantur defensio.
Titus ille, omnia factus omnibus; qui se facilem
adeuntibus præbeat, precantibus non difficilis
aures accommodet, sit omnibus supplex, amicabilis, urbanus, venerabilis, socialis, blandus, lenis,
animatum amans, suavis, modestus, doctor, placidus, castus, verus. Merito Paulus verum Christi exornans sacerdotem, congrue honestat appellans sanctum, innocentem, et amplectentem om
nem veritatem.
σκευάζουσα πάθη, ἡ μυστική διόπτρα τῆς πίστεως
ταῖς ἀντιπόμποις τῶν ἀκτίνων μαρμαρυγαῖς τῶν
ἀντιπάλων τὰς κόρας ἀποῤῥαπίζουσα. Τίτος, ὁ μέγας
ἀριστεὺς τῶν εὐσεβούντων, ἡ τῶν πιστῶν παντευχία,
τῶν ἐχθρῶν ἡ πανωλεθρία, τῶν οὐκ ὀρθὰ φρονούν
των διόρθωσις, τῶν ἐπιστρεφόντων σταθηρά παλι
ῳδία, τῶν νοσούντων Ιατρός, τῶν καμνόντων ἀνά
παυσις, τῶν δεσμωτῶν ἄνεσις, τῶν ἐν ἀνάγκα;
ἀνάκλησις, τῶν ἐν συμφοραῖς ἀνάψυξις, τῶν ἐγ
φανῶν ὁ πατὴρ, τῶν χηρῶν ὁ προστάτης, τῶν αἰχμ
αλώτων ὁ ῥύστης, ὁ ξεναγὸς τῶν ἐπὶ ξένης, τῶν ἐν
φυλακαῖς ἡ ἐπίσκεψις, τῶν ἐν πειρασμοῖς ἡ ἀντίλη
ψις. Τίτος, ὁ πᾶσι πάντα γινόμενος, τοῖς προσιούσιν
εὐπρόσιτος, τοῖς εὐχομένοις εὐεπήκοος, τοῖς πᾶσι
" ικέσιος, φίλιος, κόσμιος, αιδέσιμος, ζύγιος, προσηνής,
πρᾷος, φιλόψυχος, μειλίχιος, ἐπιεικής, διδακτικές,
ἤπιος, σώφρων, ἀληθής. Δικαίως ὁ Παῦλος τὸν ἀληθῆ
τοῦ Χριστοῦ κατακοσμῶν ἱερέα, πρεπόντως ἀποστ
μνύνει, ὅσιον ἀποκαλῶν, ἄκακον, καὶ πάσης ἀρετῆ;
ἀντεχόμενον.
Talem se nobis exhibuit venerabilis Titus. Totius enim divinæ virtutis in se collectis symbolis,
se totum omnino spiritui addixit spreto corpore,
eoque salubris ei defluit sermo, arenaque copiosior inundat sapientia; unde modo, collectis ceu
quibusdam pulcherrimis flosculis, iis sermonem
coronatum absolvam. Jam enim deinceps operæ
pretium est, ut implcam promissionem, eique sermonis perorationem componam. Mutuam ergo ei c
trado vocem; vicissimque sermonem mutuum accipio; ac modicus ego, rei majoris commutator
factus, ejus vobis spiritaliter sermonem oppignero: haud sane curiosa versutaque loquacitate,
sed vera sola ac nihil ficta doctrina, sicque statim et ex tempore altam eam distinguere vocem
incipiam.
Nam utitur hodie voce mea, ac nostris vos alloquitur modis: • Filioli, inquiens, quos iterum
parturio, donec formetur in vobis Christus i, ›
morum scilicet perfectione. Nolite effici pueri
sensibus, sed malitia parvuli estote k. Ne qua
radix malitiæ impediat sursum germinans 1, ac
rectum sensum obscurans. Ne quis in vestris
cordibus enascatur peccati surculus. Ne quis in
vobis amaritudinis botrus nigrescat, ex quo furor
draconum aspidumve, ceu vinum diffluat. Ne quis
spreverit Dominica Christi mandata; neve instar
aspidis obturaverit aures, ut ne audiat incantantis vocem. Ne quis malitiatn et vitium eligat, cui
liberum sit ut eligat virtutem, coelestemque vitæ
rationem in terra instituat; neve incorruptæ immortalique vitæ, exitiosam sensibus humilium ac
terræ defixorum abundantiam, misera commutatione præoptet. • Filii, novissima hora est m;,
sunt ergo paranda ad exitum ac sepulturam opportuna. Nobis ipsí augeamus ſuneris curam.
Τοιοῦτός τις ἡμῖν ὁ σεπτὸς ἀναδείκνυται Τίτος.
Ὅλον γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβὼν τῶν θείων κατορθω
μάτων τὸν ἔρανον, ὅλος δι' ὅλου τοῦ πνεύματος για
γονεν, ἀλογήσας τοῦ σώματος. "Οθεν αὐτῷ καὶ λόγος
πηγάζει σωτήριος, καὶ χύσις πλημμυρεί σοφία;,
ψάμμου δαψιλεστέρα. Παρ' ὧν ἀρτίως ἐγὼ τὰ κάλλιστα συλλεξάμενος, καθάπερ ἄνθη τινὰ, στεφανώσω
τὸν λόγον. Καιρὸς γὰρ ἤδη πληρῶσαι λοιπὸν τὴν
ὑπόσχεσιν, καὶ συναρμόσαι ταύτῃ τὸν τῶν λόγων
ἐπίλογον. Δανείζω τοίνυν αὐτῷ τὴν φωνὴν, καὶ τὸν
λόγον κιχρῶ· καὶ γίνομαι διαλλακτὴς μικρός μείζο
νος πράγματος, πνευματικῶς ὁμηρεύων τὸν ἐκείνω
λόγον ὑμῖν· οὐ μὲν οὖν περιέργῳ τινὶ καὶ κεκομύευ
μένῃ στωμυλίᾳ, ἀληθεῖ δὲ μόνῃ καὶ ἀνεπιπλάστῳ δι·
δασκαλίᾳ· ἣν ἐπὶ καιροῦ διᾶραι εἰς ὕψος τὴν φωνὴν
ἀνακρούσομαι.
Γλώσσῃ γὰρ χρῆται σήμερον τῇ ἐμῇ, καὶ φθόγγω
τῷ ἡμετέρῳ προσφθέγγεται·. Τεκνία, λέγων, ού;
πάλιν ὠδίνω, μέχρι οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, ο
διὰ τῆς πρακτικῆς τελειότητος. «Μη παιδία γίνεσθε
ταῖς φρεσὶν, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε. Μή τις ὑμῖν
ἐνοχλείτω ῥίζα κακίας ἄνω φύουσα, ο καὶ τὸν ὀρθὸν
σκοτίζουσα νοῦν. Μή τις ἁμαρτίας ἐκφύῃ βλαστὸς
ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. Μή τις περκάσῃ βότρυς πιο
κρίας ὑμῖν, ἐξ οὗ δρακόντων θυμὸς [καὶ θυμὸς]
ἀσπίδων οἰνίζεται. Μή τις τῶν Χριστοῦ καταφρονεί
τω δεσποτικῶν ἐντολῶν, μηδὲ τὴν ἀκοὴν ἀσπίδες
δίκην μυέτω, τοῦ μὴ ἀκοῦσαι φωνῆς ἐπᾴδοντος. Μή
τις ἑνὸν τὴν ἀρετὴν ἑλέσθαι, καὶ πολιτείαν τὴν ἐν
οὐρανοῖς ἐπὶ γῆς μετιέναι, τὴν κακίαν αἱροῖτο, μηδὲ τῆς φθοροποιοῦ τῶν χαμαιζήλων ῥαστώνης, τὸν
ἐπίκηρον τῆς ἀκημάτου ζωῆς ἀθλίως βίον προκρίν
νοιτο. • Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν· ἡ ἑτοιμαστέον
οὖν ἡμῖν τὰ πρὸς ἔξοδον, καὶ τὰ πρὸς ταφὴν ἐπιτής
δεια. Αὐξήσωμεν ἡμεῖς αὐτοῖς τὴν ἐπιτύμβιον μέρι
μναν. Μηδεὶς οὕτω χαῦνος ἔστω καὶ ταῖς ἡδοναίς
i Galat. v, 10. * 1 Cor. xiv, 20. 1 flebr. xi, 15. mlJoan. 11, 18.
col. 1161–1162page 186 of 327
PG 97:1161Έκλυτος, ὡς τὴν εἰς τὸν Χριστὸν ἀνάλυσιν δευτέραν θέσθαι τῆς μετὰ τοῦ πηλοῦ διαμονῆς καὶ συμπήξεως. Εἰς βασιλείαν ἡμᾶς ὁ Χριστὸς καλεῖ τὴν οὐράνιον. Δεσποτικὸν τὸ ἐπίταγμα· γενναῖον ἀναλάβωμεν φρό νημα. Ἰσχυρὸς ὁ καλῶν· μὴ ἀσθενῶμεν τῇ γνώμη πρὸς τὸν ὑπὲρ ἔννοιαν πλοῦτον, καὶ λογισμοῖς μια κρολογῶμεν περὶ τὰ δρώμενα. Τί τοῖς ὁρωμένοις ἐγκαταμένομεν; Τί τῆς πατρῴας υπερορῶμεν ἑστίας; Πόλις ἡμῶν καὶ πατρὶς, ἡ ἄνω Σιών· ἡ τῶν ἁγίων μητρόπολις, τὸ τῶν πατριαρχῶν οἰκητήριον, οὗ οὐκ ἔστι δάκνων ὄφις ἐφ᾽ ὁδοῦ ἐγκαθήμενος πτέρναν, καὶ ἀπείργων τὴν εἴσοδον. Σιών, ἧς οἱ πύργοι ἐπὶ τῶν χειρῶν Κυρίου πεπήγασιν· ἧς αἱ πύλαι γλύμμα, πρὸς τὴν ἐκεῖθεν εἰσάγουσα: τοὺς εἰσιόντας μακαριότητα, ἧς τό τε εἶδος καὶ κάλλος οἶδεν ὁ κατασκευάσας Θεός. Περιουσία δὲ τῶν πι στῶν, ἡ ἀγήρως ζωή, τὸ ἀνεκλάλητον φῶς, ἡ ἀθάνα της βασιλεία, τῶν ἀποκειμένων τοῖς ἀξίοις ἀγαθῶν ἡ ἀντίδοσις· ἃ μήτε ὀφθαλμοῖς ὁρατὰ, μήτε καρ δία ληπτὰ, & τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἡτοίμασεν ὁ θεός. Ο Μηδὲ τούτων «ἀφῶμεν τὴν εὐκληρίαν, ὅσοι τῷ θεοποιῷ τεκνωθέντες βαπτίσματι, Θεοῦ πεφήναμεν τέκνα. Θεοῦ τοῦ ἡμᾶς ἀγαπήσαντος καὶ δόντος ἀντίλυτρον πάντων ἡμῶν, τὸν ἑαυτοῦ Παῖδα τὸν μου νογενῆ, καὶ συμφυῆ, καὶ ὁμόθρονον. Μὴ ἀθετῶμεν τῆς υἱοθεσίας τὸ χάρισμα. Μὴ γενώμεθα δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερωθέντες ἐν πνεύματι. Μὴ φανῶμεν δοῦλοι γαστρὸς ἡδονῆς, κόρῳ τὴν ὕβριν ἀντιλαμβά- Ο νοντες· μὴ τοῖς πάθεσι θύραν ἀνοίξωμεν, ἐξ ἧς ἡμῖν αἱ τοῦ θανάτου παλίρροιαι βρύουσι. Μὴ στῶμεν τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω φορᾶς, ἀλλ' ἀεὶ τρέχωμεν, εἴ πως κατα λάβωμεν, ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως. Καλόν τῶν ὄπισθεν ἐπιλανθανομένους, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπ εκτείνεσθαι. Καλόν ἀκούειν Χριστοῦ λέγοντος· «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοί.» Καλὸν ἀκολουθεῖν τῷ Χριστῷ τὸν κόσμον ὁδεύοντι· «Δεῦτε πρός με, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς, ο Χριστός πελεύει, μὴ ἀντιτείνωμεν. Χριστὸς ὁ καλῶν, καὶ τίς Οὐκ ἀκούεται; Θεοῦ φωνή ἐστι διδάσκουσα, ο Εγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ, οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ᾽ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωής.» Καί· «Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα.» Τούτου δὲ τί ποτ᾽ ἂν τοῦ φωτός ἐστιν ἡμῖν οἱ αειότερον; Τὸ γὰρ ἀφεἶναι τὸ σκότος καὶ τῷ φωτὶ κολληθῆναι, υἱὸν φωτὸς ἀληθῶς ποιεῖ τὸν φωτὶ προσ κολλώμενον. Τοῦτο δὲ πῶς ἂν ἑτέρως γένοιτο, μή οχι πάσης υπερφθείσης ἡμῖν τῆς ἐν σκοτομήνῃ το ξενούσης ἡμᾶς ζοφερᾶς ἁμαρτίας; Τοῦ δὲ τὸν στο αυρόν αίρειν καὶ ἀκολουθεῖν τῷ Χριστῷ, τί ἂν Παργέστερον γένοιτο σύμβολον τοῦ καθ' ἡμέραν
IN APOSTOLUM TITUM.
Έκλυτος, ὡς τὴν εἰς τὸν Χριστὸν ἀνάλυσιν δευτέραν Nemo sit usque adeo mollis, et voluptatibus dissolutus, nt resolutionem in Christum, secundo
loco a demoratione et concretione cum luto habeat. Nos Christus vocat in regnum cœlorum.
Dominica jussio est: assumamus generosum animum. Fortis est qui vocat: ne simus imbecilla
mente ad divitias que superant cogitationen,
scrupulosiusque rerum oculis subjectarum rationibus subducendis intenti simus. Ut quid rebus
visibilibus imínoramur? Utquid contemnimus paternam domum? Civitas nostra patriaque est cœlestis Sion; sanctorumque illa metropolis, patriarcharum domicilium, ubi abest serpens, sedens in
via, qui calcaneum mordeat et ingressu prohibeat,
Sion, inquam, cujus turres in manibus Domini
θέσθαι τῆς μετὰ τοῦ πηλοῦ διαμονῆς καὶ συμπήξεως.
Εἰς βασιλείαν ἡμᾶς ὁ Χριστὸς καλεῖ τὴν οὐράνιον.
Δεσποτικὸν τὸ ἐπίταγμα· γενναῖον ἀναλάβωμεν φρόνημα. Ἰσχυρὸς ὁ καλῶν· μὴ ἀσθενῶμεν τῇ γνώμη
πρὸς τὸν ὑπὲρ ἔννοιαν πλοῦτον, καὶ λογισμοῖς μια
κρολογῶμεν περὶ τὰ δρώμενα. Τί τοῖς ὁρωμένοις
ἐγκαταμένομεν; Τί τῆς πατρῴας υπερορῶμεν
ἑστίας; Πόλις ἡμῶν καὶ πατρὶς, ἡ ἄνω Σιών· ἡ
τῶν ἁγίων μητρόπολις, τὸ τῶν πατριαρχῶν οἰκητήριον, οὗ οὐκ ἔστι δάκνων ὄφις ἐφ᾽ ὁδοῦ ἐγκαθήμενος
πτέρναν, καὶ ἀπείργων τὴν εἴσοδον. Σιών, ἧς οἱ
πύργοι ἐπὶ τῶν χειρῶν Κυρίου πεπήγασιν· ἧς αἱ
πύλαι γλύμμα, πρὸς τὴν ἐκεῖθεν εἰσάγουσα: τοὺς
εἰσιόντας μακαριότητα, ἧς τό τε εἶδος καὶ κάλλος
οἶδεν ὁ κατασκευάσας Θεός. Περιουσία δὲ τῶν πι- fixæ sunt: cujus porta, cælatura; quæque ad
στῶν, ἡ ἀγήρως ζωή, τὸ ἀνεκλάλητον φῶς, ἡ ἀθάνα
της βασιλεία, τῶν ἀποκειμένων τοῖς ἀξίοις ἀγαθῶν
ἡ ἀντίδοσις· ἃ μήτε ὀφθαλμοῖς ὁρατὰ, μήτε καρ
δία ληπτὰ, & τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἡτοίμασεν ὁ
θεός.
beatitudinem illic loci sitam, eos qui intrant inducant cujus speciem decoremque novit ipse qui
ædificavit Deus. [Substantia autem fidelium, vita
est senescere nescia, lumen iuenarrabile, immortale regnum, retributio bonorum dignis repositorum, quæ neque videri oculis possunt, nec corde comprehendi quæ Deus præparavit iis qui diligunt ipsum s. Ο
Μηδὲ τούτων «ἀφῶμεν τὴν εὐκληρίαν, ὅσοι τῷ
θεοποιῷ τεκνωθέντες βαπτίσματι, Θεοῦ πεφήναμεν
τέκνα. Θεοῦ τοῦ ἡμᾶς ἀγαπήσαντος καὶ δόντος
ἀντίλυτρον πάντων ἡμῶν, τὸν ἑαυτοῦ Παῖδα τὸν μου
νογενῆ, καὶ συμφυῆ, καὶ ὁμόθρονον. Μὴ ἀθετῶμεν
τῆς υἱοθεσίας τὸ χάρισμα. Μὴ γενώμεθα δοῦλοι τῆς
ἁμαρτίας, ἐλευθερωθέντες ἐν πνεύματι. Μὴ φανῶμεν
δοῦλοι γαστρὸς ἡδονῆς, κόρῳ τὴν ὕβριν ἀντιλαμβά- Ο
νοντες· μὴ τοῖς πάθεσι θύραν ἀνοίξωμεν, ἐξ ἧς ἡμῖν
αἱ τοῦ θανάτου παλίρροιαι βρύουσι. Μὴ στῶμεν τῆς
ἐπὶ τὰ πρόσω φορᾶς, ἀλλ' ἀεὶ τρέχωμεν, εἴ πως καταλάβωμεν, ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως. Καλόν
τῶν ὄπισθεν ἐπιλανθανομένους, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτείνεσθαι. Καλόν ἀκούειν Χριστοῦ λέγοντος· «Εἴ
τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν,
καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω
μοί.» Καλὸν ἀκολουθεῖν τῷ Χριστῷ τὸν κόσμον
ὁδεύοντι· «Δεῦτε πρός με, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ
πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς, ο Χριστός
πελεύει, μὴ ἀντιτείνωμεν. Χριστὸς ὁ καλῶν, καὶ τίς
Οὐκ ἀκούεται; Θεοῦ φωνή ἐστι διδάσκουσα, ο Εγώ
εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ, οὐ μὴ
περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ᾽ ἕξει τὸ φῶς τῆς
ζωής.» Καί· «Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα.»
Ne itaque corum dimittamus hæreditatem, quotquot deifico baptismate filii rationem adepti, facti
sumus Dei filii. Dei, inquam, qui nos dilexit, quique redemptionis pretium pro nobis omnibus Filium suum unigenitum ejusdem secum substantiæ, eodemque sublimem throno dedit. Ne gratiam
adoptionis spernamus. Ne eliciamur servi peccati,
qui simus liberali in spiritu. Ne servi voluptatis
ventris, vicariam satietate contumeliam recipientes. Ne ostium vitiis perturbationibusque aperuerimus, unde nobis reciproca mors scaturiat. Ne a
contentione ad anteriora sistamus, sed curramus
semper, si quo modo comprehendamus, ad bravium supernæ vocationis P. Præstat, ut ea quæ
sunt retro obliviscentes, ad anteriora nos ipsos
extendamus. Præstat audire dicentem Christum:
• Si quis vull venire post mne, abneget semelipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me 4.,
Prastat sequi Christum per mundum ambulantem,
‹ Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati
estis, et ego reficiam vos r.» Christus jubet; ne
p renitamur. Christus vocat, et quis non audierit?
Divina vox est quæ doccat: ‹ Ego sum lux mundi;
qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed
babebit lumen vitæ *.» Et, ‹ Ego fux in mundum
veni t. >
Iloc autem quid magis amicum nobis contigerit? Quippe relictis tenebris adhærere luci, vere
filium lucis facit eum qui luci adhæret. lloc
vero qua alia ratione contingat, nisi caliginoso
omni peccato, atra nos nocte configente, spreto?
Ut autem tollamus crucem, et Christum sequamur, quodnam fuerit evidentius signum, quam it
quotidie moriamur, qua bonorum repositorum sp
Τούτου δὲ τί ποτ᾽ ἂν τοῦ φωτός ἐστιν ἡμῖν οἱαειότερον; Τὸ γὰρ ἀφεἶναι τὸ σκότος καὶ τῷ φωτὶ
κολληθῆναι, υἱὸν φωτὸς ἀληθῶς ποιεῖ τὸν φωτὶ προσκολλώμενον. Τοῦτο δὲ πῶς ἂν ἑτέρως γένοιτο, μή
οχι πάσης υπερφθείσης ἡμῖν τῆς ἐν σκοτομήνῃ
το ξενούσης ἡμᾶς ζοφερᾶς ἁμαρτίας; Τοῦ δὲ τὸν
στο αυρόν αίρειν καὶ ἀκολουθεῖν τῷ Χριστῷ, τί ἂν
Παργέστερον γένοιτο σύμβολον τοῦ καθ' ἡμέραν
Isa. LXIV, 4; 1 Cor. 11, 9. ℗ Philipp. 1, 13. 9 Matth. xvi, 21. * Matth. x1, 28. • Joan. vit, 19,
' Joan, x11, 46.
PATROL. GR. XCVII.
col. 1163–1164page 187 of 327
PG 97:1163ἀποθνήσκειν, ἢ τῇ ἐλπίδι τῶν ἀποκειμένων νευρούμενον, ἢ τῷ φόβῳ τῶν ἀπειλουμένων περιστροφών μενον; Σταυρὸν δὲ κυρίως νοήσεις, ἀγαπητέ, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον, ὃν εἰ καὶ τύχῃ συμβῆναι ἡμῖν κατὰ Πρόνοιαν, μὴ ἀνανεύσωμεν. Εἰ γὰρ τῇ ἁμαρτία καθ' ἡμέραν γνωμικῶς ἀποθνήσκομεν, ζην ὥσπερ δικοῦμεν ἀποθανόντες ἀθλίως, πῶς οὐκ ἂν ὦμεν με καριώτεροι τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ προαιρούμενο: 6212 τον; Αποθάνωμεν τοίνυν, ἵνα ζήσωμεν. Καλό τα Χριστῷ συναποθανεῖν, ἵνα καὶ συζήσωμεν αὐτῷ Πῶς δέ τις συναποθνήσκει τῷ Χριστῷ; Τῶν παθῶν ὑπεράνω γενόμενος, με προδιδοὺς φόβῳ τινί τη ἀλήθειαν, ἢ αἰδοῖ τῆς πρὸς ἀνθρώπους φιλίας την πρὸς Θεὸν παρρησίαν οικτρώς προϊέμενος. Οὕτω τις ὑπεραθλεῖ τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως τις ἀποθνήσκει το ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι. Κληρονομεῖ δὲ πῶς τὰ οὐρά νια; Τὰ τῆς γῆς καταλιμπάνων τῇ γῇ, & μικρὸν ἐπι τέρπει την θέαν, καὶ μακροτέραν ἐκεῖθεν ἐμπλεῖ τὴν ὀδύνην. ᾿Αφῶμεν τοίνυν τὰ ἐνταῦθα τερπνά, ἵνα ἐκεῖθεν δόξης κληρονομήσωμεν. Δῶμέν τι καὶ θεῷ τοῦ ἡμετέρου βίου. Συμμεριστὴν αὐτὸν τῆς ἡμετέρας λάβωμεν ζωῆς. Ηδη τοῦ βίου τὸ πλεῖστον ἡμῖν διελήλυθεν. Εζήσαμεν τῇ σαρκὶ, ζήσωμεν καὶ τῷ πνεύματι. Μικρῷ καιροῦ διαστήματι μακρούς αιώνας ἑαυτοῖς θησαυρίσωμεν. Μικρὰ ὧν λαμβάνειν παρα δοκῶμεν ἀφίεμεν. Οὐδὲν ἰσοστάσιον τῶν δεδομένων εἰσοίσομεν. Ταῦτα ἡμῖν ὁ ἱερὸς οὗτος ὑποφήτης τοῦ Πνεύματος. Ταῦτα Τίτος ἡ μεγάλη τῆς Ἐκκλησίας σάλπιγξ, καὶ πάντα κύκλῳ περιηχοῦτα τὰ πέρατα, τὸ θεῖαίο νητον όργανον, ἡ καθόλου βροντῶτα φωνή, ἡ τους καταράκτας ἡμῖν τῶν θείων οἰκτιρμῶν ὑπανοίξατε, ή καθ' ἡμέραν τὰς καθ' ἡμέραν τῶν ἐχθρῶν ἐπαναστάσεις, κατακλυσμοῦ δίκην, ἐπικαλύπτουσα. Ταῦτι Τίτο; ἡμῖν δι' ἡμῶν τῶν εὐτελῶν ὑποκινυρίζων ἐπ τάφου διδάσκει τῷ Πνεύματι. Γνωρίσωμεν οὖν τὰ τοῦ Ειδασκάλου μαθήματα. Γενώμεθα μαθηταί, μὴ ἄθε τηταὶ τοῦ χαρίσματος. Φανῶμεν εὐπειθεῖς, μὴ ἀπει θεῖς τῷ διδάσκοντι. Δι' αἰδοῦς τὸν λόγον δεξώμεθα. Μὴ ὑποκινῶμεν τὰ χείλη ψιθυρισμῶν ὑποκρίσεσιν, ἀλλὰ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ καὶ ἀπερικαλύπτῳ βλέμματα, τῷ φωτὶ τῶν ἐκείνου λέγων ἐνατενίζωμεν. Μυηθῶμεν σοφίαν τὴν ὄντως ἀποκεκρυμμένην πρὸ τῶν αἰώνων, ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνα; τούτου κατὰ μέθεξιν γνωστικῆς ἀναβάσεως ἔγνωκς. Καὶ συνελόντα φάναι, γενώμεθα καθαρῶς τοῦ ποιή σαντος, μηδὲν τῆς παλαιᾶς καὶ ἐξώδους ζύμης της ἁμαρτίας ἐν ἑαυτοῖς καταλιπόντες φύραμα, Εσται δὲ τοῦτο πῶς; Εἰ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. τοὺς μισοῦντας ἡμᾶς εὐποιοῦμεν, τοῦ κακοποιεῖν ἀλογήσαντες. Εἰ μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰατρεύομεν. Εἰ ἀφῶμεν ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα. Εἰ ἐξαροῦμεν πάντα δόλον τῶν καρδιῶν ἡμῶν. Εἰ πᾶς ἀποκλεισθῇ φθόνου πόρος καὶ βασκανίας ὁλκός. Εἰ θυμοῦ ζέσις, καὶ μήνιδος ὀργὴ μὴ ἐν ἡμῖν μείνῃ. Εἰ παθῶν ἡδονί οἱ ἴσ. περ.
contento animo, qua minarum metu circumacto ἀποθνήσκειν, ἢ τῇ ἐλπίδι τῶν ἀποκειμένων νευρού
tortoque? Crucem autem absolute intelligas, dilecte, mortem pro Christo. Quam vel ipsam, si
contingat Providentia divina accidere, ne detrectaverimus. Cum enim quotidie mente moriamur peccato; quod misere morientes, vitam ducimus;
quei non sinus beatiores præoplantes pro Christo
mori? Moriamur ergo, ut vivamus. Bonum est
una cum Christo mori, ut et vivamus cum ipso.
Qua vero quis ratione commoriatur Christo? Plane, factus villis et perturbationibus superior, nulli timori prolens veritatem, aut amicitiæ humana
respecta fiduciam ad Deum miserabiliter permittens. Sic aliquis certat pro Christo. In hunc
utique modum ejus causa moritur, qui est mortuus pro nobis. Qua vero ratione in hæreditatem
cœlestia accipit? Nimirum relinquens terrena, quæ
quidem ad modicum spectaculo recreant, diuturniorem vero inde cruciatum ingenerant. Dimittamus ergo quæ vita præsenti recreant, ut hæreditate accipiamus futuram gloriam. Demus Deo vel
vitæ partem. Accipiamus eum vitæ nostræ comparticipem. Magnam jam partem nobis vita præteriit. Viximus carni; etiam spiritui vivamus.
Brevi temporis spatio, longa nobis sæcula recondamus. Pauca corum dimittimus, quæ speramus
accepturos. Nihil iis quæ danda sunt, æquale intulerimus.
Hæc nobis sacer hic interpres Spiritus. flæc
Titus clamat, magna Ecclesiæ tuba, quæque universos per gyrum fines perstrepuit: divinitus pulsatum organuni, vox ubique tonans, quæ divinarum nobis miserationum cataractas aperuit, quæ
quotidie diluvii instar quotidianos hostium insul
tus operial. Haec nos Titus, nostra vilium opera e
sepulcro quiritans, Spiritu docet. Agnoscamus ergo
magistri documenta. Efficiamur discipuli, non contemptores gratiæ. Simus suasibiles, non doctori
immorigeri. Suscipiamus reverenter sermonem.
Ne simudato murmure labia subinotemus, sed rerelata facic, nihilque clauso oculo, in ejus sermonum lumen intendamus. Discamus sapientiam illam plane ante sæcula absconditam, quam nemo
principum hujus sæculi, contemplativæ ascensionis participio cognovit. Atque ut verbo dicam,
ejus omnino efficiamur qui creavit, nulla veteris
olentisque fermenti peccati relirta in nobis conspersione.
Id vero qui fiat? Si diligamus- invicem. Si iis
qui oderunt bene faciamus, non curantes malum
rependere. Si non malo sanaverimus malum. Si
alterutrum dimiserimus delicta. Si dolum omnem
e cordibus abstulerimus. Si fuerit occlusus omnis
invidiæ meatus, ac livoris via. Si furoris fervor
Liiisque in nobis non manserint. Si vitiose voluc
μενον, ἢ τῷ φόβῳ τῶν ἀπειλουμένων περιστροφών
μενον; Σταυρὸν δὲ κυρίως νοήσεις, ἀγαπητέ, τὸν
ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον, ὃν εἰ καὶ τύχῃ συμβῆναι ἡμῖν
κατὰ Πρόνοιαν, μὴ ἀνανεύσωμεν. Εἰ γὰρ τῇ ἁμαρτία
καθ' ἡμέραν γνωμικῶς ἀποθνήσκομεν, ζην ὥσπερ
δικοῦμεν ἀποθανόντες ἀθλίως, πῶς οὐκ ἂν ὦμεν με
καριώτεροι τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ προαιρούμενο: 6212τον; Αποθάνωμεν τοίνυν, ἵνα ζήσωμεν. Καλό τα
Χριστῷ συναποθανεῖν, ἵνα καὶ συζήσωμεν αὐτῷ
Πῶς δέ τις συναποθνήσκει τῷ Χριστῷ; Τῶν παθῶν
ὑπεράνω γενόμενος, με προδιδοὺς φόβῳ τινί τη
ἀλήθειαν, ἢ αἰδοῖ τῆς πρὸς ἀνθρώπους φιλίας την
πρὸς Θεὸν παρρησίαν οικτρώς προϊέμενος. Οὕτω τις
ὑπεραθλεῖ τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως τις ἀποθνήσκει το
ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι. Κληρονομεῖ δὲ πῶς τὰ οὐρά
νια; Τὰ τῆς γῆς καταλιμπάνων τῇ γῇ, & μικρὸν ἐπι
τέρπει την θέαν, καὶ μακροτέραν ἐκεῖθεν ἐμπλεῖ
τὴν ὀδύνην. ᾿Αφῶμεν τοίνυν τὰ ἐνταῦθα τερπνά, ἵνα
ἐκεῖθεν δόξης κληρονομήσωμεν. Δῶμέν τι καὶ θεῷ
τοῦ ἡμετέρου βίου. Συμμεριστὴν αὐτὸν τῆς ἡμετέ
ρας λάβωμεν ζωῆς. Ηδη τοῦ βίου τὸ πλεῖστον ἡμῖν
διελήλυθεν. Εζήσαμεν τῇ σαρκὶ, ζήσωμεν καὶ τῷ
πνεύματι. Μικρῷ καιροῦ διαστήματι μακρούς αιώνας
ἑαυτοῖς θησαυρίσωμεν. Μικρὰ ὧν λαμβάνειν παραδοκῶμεν ἀφίεμεν. Οὐδὲν ἰσοστάσιον τῶν δεδομένων
εἰσοίσομεν.
Ταῦτα ἡμῖν ὁ ἱερὸς οὗτος ὑποφήτης τοῦ Πνεύμα
τος. Ταῦτα Τίτος ἡ μεγάλη τῆς Ἐκκλησίας σάλπιγξ,
καὶ πάντα κύκλῳ περιηχοῦτα τὰ πέρατα, τὸ θεῖαίο
νητον όργανον, ἡ καθόλου βροντῶτα φωνή, ἡ τους
καταράκτας ἡμῖν τῶν θείων οἰκτιρμῶν ὑπανοίξατε,
ή καθ' ἡμέραν τὰς καθ' ἡμέραν τῶν ἐχθρῶν ἐπανα
στάσεις, κατακλυσμοῦ δίκην, ἐπικαλύπτουσα. Ταῦτι
Τίτο; ἡμῖν δι' ἡμῶν τῶν εὐτελῶν ὑποκινυρίζων ἐπ
τάφου διδάσκει τῷ Πνεύματι. Γνωρίσωμεν οὖν τὰ τοῦ
Ειδασκάλου μαθήματα. Γενώμεθα μαθηταί, μὴ ἄθε
τηταὶ τοῦ χαρίσματος. Φανῶμεν εὐπειθεῖς, μὴ ἀπει
θεῖς τῷ διδάσκοντι. Δι' αἰδοῦς τὸν λόγον δεξώμεθα.
Μὴ ὑποκινῶμεν τὰ χείλη ψιθυρισμῶν ὑποκρίσεσιν,
ἀλλὰ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ καὶ ἀπερικαλύπτῳ
βλέμματα, τῷ φωτὶ τῶν ἐκείνου λέγων ἐνατενίζωμεν.
Μυηθῶμεν σοφίαν τὴν ὄντως ἀποκεκρυμμένην πρὸ
τῶν αἰώνων, ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνα;
τούτου κατὰ μέθεξιν γνωστικῆς ἀναβάσεως ἔγνωκς.
Καὶ συνελόντα φάναι, γενώμεθα καθαρῶς τοῦ ποιή
σαντος, μηδὲν τῆς παλαιᾶς καὶ ἐξώδους ζύμης της
ἁμαρτίας ἐν ἑαυτοῖς καταλιπόντες φύραμα,
E:
Εσται δὲ τοῦτο πῶς; Εἰ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους.
τοὺς μισοῦντας ἡμᾶς εὐποιοῦμεν, τοῦ κακοποιεῖν
ἀλογήσαντες. Εἰ μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰατρεύομεν. Εἰ
ἀφῶμεν ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα. Εἰ ἐξαροῦμεν
πάντα δόλον τῶν καρδιῶν ἡμῶν. Εἰ πᾶς ἀποκλεισθῇ
φθόνου πόρος καὶ βασκανίας ὁλκός. Εἰ θυμοῦ ζέσις,
καὶ μήνιδος ὀργὴ μὴ ἐν ἡμῖν μείνῃ. Εἰ παθῶν ἡδονί
οἱ ἴσ. περ.
col. 1165–1166page 188 of 327
PG 97:1165καὶ ὀρέξεις παράλογοι ἐξ ὧν ὁ θάνατος, μὴ ἀναβῇ διὰ τῶν θυρίδων ἡμῶν. Εἰ τὰς θύρας ἡμῶν παντί ἀνεῴγνυμεν ξένῳ. Εἰ πρὸς ἔλεον τὰς χεῖρας ἐκτείνομεν. Εἰ πεινῶσι τὸν ἄρτον ἡμῶν διαθρύπτομεν. Εἰ γυμνοὺς ἀστέγους εἰς τοὺς ἑαυτῶν εἰσαγάγοιμεν οἴκους. Εἰ ῥιγῶντας τοὺς ἀδελφοὺς περιθάλποιμεν. Εἰ μὴ παρορῶμεν τὸν πένητα κράζοντα. Εἰ μή παραδράμοιμεν τὸν τῆς παρ' ἡμῶν εὐποιίας δεόμενον. Εἰ φόβῳ καὶ πόθῳ ταῖς ἐκκλησίαις προστρέχοιμεν. Εἰ Θεῷ τὰς ἀπαρχὰς τῶν ἡμετέρων πόνων προσάγοι μεν. Εἰ θυσίας καὶ προσευχὰς αἷς εὐαρεστεῖται Θεός, Θεῷ προσενέγκοιμεν. Εἰ μὴ διορύττομεν βόθρον τοῖς ἀδελφοῖς. Εἰ μὴ ἀφῶμεν τὸν ἥλιον ὀργιζομένοις ἡμῖν ἐπιδύεσθαι, ἀλλὰ διαλλαγῶμεν πρὸ τῆς ἑσπέρας τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν. Εἰ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, καθὼς ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἑαυτὸν παρ. ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν τῷ θανάτῳ, αἰσχύνης κατα φρονήσας. Εἰ σωφρονίσομεν ἡμῶν τὸν βίον, καὶ ν τὰ μέλη νεκρώσομεν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρσίαν, πλεονεξίαν,» καὶ ἡδονὰς ἁπάσας, καὶ τὴν και κίστην ὑπερηφανίαν. Εἰ φιλαργυρίαν μισήσομεν, τὴν τῶν κακῶν ἁπάντων μακεύτριαν. ι Τίς σοφός; καὶ συνήσει τοῦτο;» Τις προσθήσει τοῦ φυλάξαι ταῦτα, καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐπικαρπίαν δρέψασθαι; Μακάριος ὄντως οὗτος ἐμοὶ καὶ παντὶ τῷ ἀρτίφρονι. Τίς γὰρ αὐτὸν ὁ κακώσων ἔσται, τῇ ἀτρεψία τοῦ καλοῦ τὸν νοῦν ἑστομωμένον, καὶ δίκην πίλεως κατωχυρωμένον τῷ ἀσφαλεῖ τῶν ἀρετῶν προτειχίσματι; Ἀλλ᾽, ὦ τῆς μακαρίας Τίτου γαστρός ἄρτι γεννηθέντα τέκνα! Αὕτη γὰρ ἡμᾶς εὐαγγελικῶς ἀνεγέννησε. Στῆτε κατὰ πάντων ἀοράτων ἐχθρῶν, τὴν παν οπλίαν τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας ἑαυτοῖς περιθέμενοι. Αντίστητε τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ' ὑμῶν.» Ανδρίζεσθε κατὰ τῆς βδελυρᾶς τοῦ Σατανᾶ παρα τάξεως, καὶ ὡς βέλη νηπίων τὰς πληγὰς ἐκείνου λογίζεσθε. Στῆτε περιεζωσμένοι τὴν ὀσφὺν ἐν ἀλη θείᾳ, καὶ τὰς πλευρὰς ἐνειλημένοι, καὶ τοῦ Πνεύματος τὴν μάχαιραν φέροντες, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ, διὰ προσευχῆς καὶ δεήσεως. Τόξα καὶ βέλη καὶ φαρέτραν, τὰ θεόπνευστα τοῦ θεομύστου κήρυκος Τίτου θωρα αισθῶμεν λόγια. Κορύνη, καὶ δόρυ, καὶ μάχαιρα, αἱ πρὸς Θεὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἐντεύξεις τοῦ ποιμένος ἡγεί σθωσαν. Αὐτὸς ἀνθ' ἡμῶν στήσεται. Αὐτὸς παρατάξεται καὶ ὑπερασπιεῖ ἡμῶν. Αὐτὸς γὰρ θραύσει τὸν καθ' ὑμῶν συγκινούμενον πόλεμον. Αὐτὸς λωφήσει τὰ τῶν ἐχθρῶν ὀφρυώματα. Αὐτὸς στήσεται καὶ ἐξω ιλάσεται, καὶ τὸν θυμὸν ἀποστρέψει Κυρίου. Καὶ τὸ ποτήριον τῆς ὀργῆς τὸ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ τὸ κόνου πτώσεως, καὶ τοῦ θυμοῦ τὴν τρυγίαν ἀφ' ἡμῶν ἀποκλίνας, ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς κατακενώσειε. Καὶ πρὸς αὖραν μὲν τρέψει τὴν θραῦσιν, πρὸς δὲ γαλήνην αί Ἐν θραύσει.
IN APOSTOLUM TITUM.
καὶ ὀρέξεις παράλογοι ἐξ ὧν ὁ θάνατος, μὴ ἀναβῇ plates, alicnæque a ratione cupiditates, quibus
διὰ τῶν θυρίδων ἡμῶν. Εἰ τὰς θύρας ἡμῶν παντί
ἀνεῴγνυμεν ξένῳ. Εἰ πρὸς ἔλεον τὰς χεῖρας ἐκτεί
νομεν. Εἰ πεινῶσι τὸν ἄρτον ἡμῶν διαθρύπτομεν.
Εἰ γυμνοὺς ἀστέγους εἰς τοὺς ἑαυτῶν εἰσαγάγοιμεν
οἴκους. Εἰ ῥιγῶντας τοὺς ἀδελφοὺς περιθάλποιμεν.
Εἰ μὴ παρορῶμεν τὸν πένητα κράζοντα. Εἰ μή πα
ραδράμοιμεν τὸν τῆς παρ' ἡμῶν εὐποιίας δεόμενον.
Εἰ φόβῳ καὶ πόθῳ ταῖς ἐκκλησίαις προστρέχοιμεν.
Εἰ Θεῷ τὰς ἀπαρχὰς τῶν ἡμετέρων πόνων προσάγοιμεν. Εἰ θυσίας καὶ προσευχὰς αἷς εὐαρεστεῖται Θεός,
Θεῷ προσενέγκοιμεν. Εἰ μὴ διορύττομεν βόθρον
τοῖς ἀδελφοῖς. Εἰ μὴ ἀφῶμεν τὸν ἥλιον ὀργιζομένοις
ἡμῖν ἐπιδύεσθαι, ἀλλὰ διαλλαγῶμεν πρὸ τῆς ἑσπέρας
τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν. Εἰ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους,
καθὼς ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἑαυτὸν παρ.
ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν τῷ θανάτῳ, αἰσχύνης καταφρονήσας. Εἰ σωφρονίσομεν ἡμῶν τὸν βίον, καὶ ν τὰ
μέλη νεκρώσομεν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρ
σίαν, πλεονεξίαν,» καὶ ἡδονὰς ἁπάσας, καὶ τὴν και
κίστην ὑπερηφανίαν. Εἰ φιλαργυρίαν μισήσομεν, τὴν
τῶν κακῶν ἁπάντων μακεύτριαν. ι Τίς σοφός; καὶ
συνήσει τοῦτο;» Τις προσθήσει τοῦ φυλάξαι ταῦτα,
καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐπικαρπίαν δρέψασθαι; Μακάριος
ὄντως οὗτος ἐμοὶ καὶ παντὶ τῷ ἀρτίφρονι. Τίς γὰρ
αὐτὸν ὁ κακώσων ἔσται, τῇ ἀτρεψία τοῦ καλοῦ τὸν
νοῦν ἑστομωμένον, καὶ δίκην πίλεως κατωχυρωμένον
τῷ ἀσφαλεῖ τῶν ἀρετῶν προτειχίσματι;
Ἀλλ᾽, ὦ τῆς μακαρίας Τίτου γαστρός ἄρτι γεννηθέντα τέκνα! Αὕτη γὰρ ἡμᾶς εὐαγγελικῶς ἀνεγέννη
σε. Στῆτε κατὰ πάντων ἀοράτων ἐχθρῶν, τὴν πανοπλίαν τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας ἑαυτοῖς περιθέμενοι.
Αντίστητε τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ' ὑμῶν.»
Ανδρίζεσθε κατὰ τῆς βδελυρᾶς τοῦ Σατανᾶ παρα
τάξεως, καὶ ὡς βέλη νηπίων τὰς πληγὰς ἐκείνου
λογίζεσθε. Στῆτε περιεζωσμένοι τὴν ὀσφὺν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ τὰς πλευρὰς ἐνειλημένοι, καὶ τοῦ πνεύμα·
τος τὴν μάχαιραν φέροντες, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ, διὰ
προσευχῆς καὶ δεήσεως. Τόξα καὶ βέλη καὶ φαρέτραν,
τὰ θεόπνευστα τοῦ θεομύστου κήρυκος Τίτου θωρα
αισθῶμεν λόγια. Κορύνη, καὶ δόρυ, καὶ μάχαιρα, αἱ
πρὸς Θεὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἐντεύξεις τοῦ ποιμένος ἡγεί
σθωσαν. Αὐτὸς ἀνθ' ἡμῶν στήσεται. Αὐτὸς παρατά
ξεται καὶ ὑπερασπιεῖ ἡμῶν. Αὐτὸς γὰρ θραύσει τὸν p
καθ' ὑμῶν συγκινούμενον πόλεμον. Αὐτὸς λωφήσει
τὰ τῶν ἐχθρῶν ὀφρυώματα. Αὐτὸς στήσεται καὶ ἐξω
ιλάσεται, καὶ τὸν θυμὸν ἀποστρέψει Κυρίου. Καὶ τὸ
ποτήριον τῆς ὀργῆς τὸ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ τὸ
κόνου πτώσεως, καὶ τοῦ θυμοῦ τὴν τρυγίαν ἀφ' ἡμῶν
ἀποκλίνας, ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς κατακενώσειε. Καὶ πρὸς
αὖραν μὲν τρέψει τὴν θραῦσιν, πρὸς δὲ γαλήνην αίfebr. xii, 2. • Coloss, 111, 5. ▪ Psal. cvi, 43.
mors invebitur, non ascenderint per fenestras
nostras. Si nostras portas peregrino omni aperuerimus. Si manus extenderimus ad eleemosynam.
Si nostrum panem frangimus esurienti. Si nudos
sine tecto, in nostras inducimus domos. Si frigore obrigentes fratres foverimus. Si non despexerimus clamorem pauperis. Si indigentem
beneficentia non præterierimus. Si ad ecclesias
pari metu et desiderio accesserimus. Si Deo laborum nostrorum primitias obtulerimus. Si hostias
et preces quibus Deus sibi complacet, Deo exhibuerimus. Si non fodimus foveam fratribus. Si
non patimur ut nobis iratis sol occidat, sed reconciliamur ante vesperam iis qui in nos peccant.
Si invicem diligimus, sicut Cbristus dilexit nos,
et seipsum morti tradidit pro nobis, confusione
contempla "; Si castigamus vitam nostram, et
• mortificamus membra quæ sunt super terram,
fornicationem, immunditiam, circumventionem r,,
omnesque voluptates, pessimamque superbiam.
Si oderimus avaritiam, quæ malis omnibus obstetricem agit. • Quis sapiens, et hoc intelli
get ×?, Quis adjiciet ut hæc custodial, indeque
fructum decerpat? Beatus plane mihi ac cuivis
homini sanæ mentis, qui ejusmodi est. Quis enim
ei molestiam fecerit, cujus animus inflexibilitate
quadain a bono sit duratus, ac instar urbis, tuto
virtutum propugnaculo munitus?
Sed, o Titi beato utero modo geniti pueri! Is
enim vos juxta Evangelium regeneravit. State adversus hostes omnes invisibiles, doctrinæ ejus armaturam induti. ‹ Resistite diabolo, et ſugiet a výbis T.» Virili animo consistite adversus exsecrabilem aciem Satanæ, ejusque plagæ velut sagittæ
parvulorum videbuntur. State succinti lumbos in
veritate, et latera obtecti, portantesque gladiumn
spiritus, qui est verbum Dei, per deprecatione
et orationem. Arcum et sagittas et pharetram, a
Deo inspirata Deo affati præconis Titi induamus
ərma. Galea nobis hastaque et gladius habeantur,
pastoris ad Deum pro nobis supplicationes. Ipse
stabit pro nobis, ipse aciem instruet, et nos proteget, ipse hostium tumorem comprimet. Ipse stabit placabitque, ac Domini furorem avertet, ireque calicem quem manu babet, et vas ruinæ, furorisque ſæcem a nobis declinans, in hostes plane
exhauriet: ac confractionem quidem convertet in
auram procellam autem statuet in tranquillam serenitatem. Sed ad magnum hoc navigium,
Ecclesiam, inquam; in portum deducet divinæ
voluntatis, æstu omni tempestateque liberatai, et
7°
COMBEFISI
Confractionem convertet in auram. Opzỹa. Est eademi vox psal. x, 23: Nisi Moyses sleliss
es in confractione, etc. Ἐν θραύσει. Velut tempestate fororis Domini, qui videretur Israelem totur velut comminuturus, nempe a vitulo adorato;
y Jac. IV,
NOTÆ.
quo videtur Andreas respicere, ut indicet futurum
Titum alterum Moysen Christiano populo, in
quem ita Deus desæviret immissis Saracenis, ut
olim in Judaeus.
col. 1167–1168page 189 of 327
PG 97:1167& θρίαν τὴν καταιγίδα στήσει. Ναὶ μὴν καὶ τὸ μένα τοῦτο σκάφος, τὴν Ἐκκλησίαν λέγω, πρὸς τὸν λιμένα τοῦ θείου θελήματος καθοδηγήσει, πάντα σάλον απ φυγοῦσαν καὶ κλύδωνα, καὶ δι᾿ ὅλου τὸν ὅλον είρη γεύουσαν βίον. «Τίς γὰρ οἶδεν, εἰ ἐπιστρέψει θεὸς καὶ μεταμεληθῇ ἐπὶ ταῖς κακίαις ἡμῶν;» Οὐ γὰρ ζητεῖ τὸν θάνατον ἡμῶν, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζην ἡμᾶς. Μοτώσει καὶ ὑγιάσει, καὶ οὐκ ἔσται οὐδεὶς ὁ κακώσων ἢ μαστιγώσων ἡμᾶς, οὐδ' ἁρπάσει τις ἡμᾶς ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ. ᾿Αλλ' εἰ καὶ ἐχθρὸς ἡμῖν προ βάλοι, λιθοβοληθήσεται. Εἰ δὲ καὶ δόρυ τείνας φρά ξεται, ἐν αὐτῷ συντριβήσεται αὐτοῦ τὰ φρυάγματα. Εἰ δὲ καὶ ὅπλα τινάξοι, ἡ μὲν ρομφαία διαπερατεί καρδίαν αὐτοῦ, τὸ δὲ τόξον ἐν χειρὶ αὐτοῦ συντριβήσεται. Αὐτὸς γὰρ Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ἡμῶν Αὐτὸς ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς· ἥξει καὶ οὐ χρονιεῖ, ν καὶ ὄψονται πάντες οἱ Αἰγύπτιοι τὴν χεῖρα τοῦ Θεοῦ τὴν κραταιὰν, την μεγάλην, Φύγωμεν ἀπὸ προς ώπου, λέγοντες, Κυρίου τῶν Χριστιανῶν, ὅτι Κύριος πολεμεῖ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν Αἰγύπτιον σε Αμαλήκ, καὶ τὸ μητρόδουλον τῆς ᾿Αγαρ φύλον ἀπολλύει πανίε θρίᾳ· «Τοὺς ἐχθροὺς λέγω τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ὧν τὸ τέλος, ἀπώλεια, ο οὓς βυθοῖς θαλάσσης ἄβυσσος εγκολπώσεται, καὶ ναυμαχεῖν πειρωμένους, τις ἑαυτῆς περιπτύξεται κύμασιν. Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν αὐτὸς εἰς μυριάδας ὑφ᾽ ἑνὸς διώκοντος τούτους τρα πώσεται πίπτοντας, καὶ διαμεριεῖ αὐτοὺς εἰς προν μὴν καὶ σκύλα Ῥωμαίοις καὶ λάφυρα. Οὗτος ὁ θεὸς ἡμῶν· αὐτὸς ταῖς νίκαις τοὺς ὁμοστεφεῖς καὶ συν θρόνους βασιλεῖς * στεφανώσειε, μακραῖς τὸ κράτος αὐτοῖς ἐτῶν διατηρῶν ἀνελίξεσιν. Αὐτὸς ὑπὸ χεῖρα τούτοις καθυποτάξειε τὰ φύλα πάντα, τὰ βάρβαρα, τὰ τοῖς αἵμασι χαίροντα. Στήσεται γὰρ μεσίτης αὖν τόθεν ἵλεω;, ὁ τρόφιμος τοῦ λόγου Τίτος καὶ πρόμαχος. Στήσεται δὲ καὶ ἡ παρ᾽ ὑμῖν ἀοίδιμος τῶν μαζ τύρων 30 δεκάς, καὶ τοῖς ἑαυτῆς πάθεσιν ἐξιλάσεται τὸν σώσειν ἐκ θανάτου δυνάμενον Κύριον, καὶ περανεῖ πάντα ὅσα πρὸς σωτηρίαν βλέπει τὴν ἡμετέραν, καὶ δόξαν τῆς αὐτοῦ μεγαλειότητος. Ι, και, Μοτώσει. ανάξω, Όμο στεφείς. παρέργως
quæ totam omnino vitam, pacem agat. Quis & θρίαν τὴν καταιγίδα στήσει. Ναὶ μὴν καὶ τὸ μένα
enim scit, si convertatur Deus, et eum pœniteat
super malitiis nostris *? › Non enim quærit nostram mortem, sicut ut convertamur et vivamus
Turundam adhibebit et sanabit: nec erit ariqui qui nos malis afficiat et cædat, neque nos
aliquis de manu ejus rapiet. Sed etsi hostis invaserit, lapidabitur. Quod si arcum tendens gloriatur, super ipso confringentur ejus gloriationes.
Quod si etiam vibrat arma, gladius quidem pervadel cor ejus, arcus autem in manu ejus conteretur. Ipse enin Dominus pugnabit pro nobis:
4 ipse veniet et salvabit nos: veniet, et non tardabit ³, › videbuntque Ægyptii omnes manum Domini fortem et magnam, dicentque: Fugiamus a
facie Domini Christianorum; nam Dominus pugnal pro eis adversus Ægyptium Amalec
matreque serva genus Agar penitus exterminabit:
• Inimicos, inquam, crucis Christi, quorum finis
interitus est e:» quos maris profundo abyssus
absorbebit, tentantesque navali condigere prælio,
suis luctibus involvet. Hic est Deus noster: ipse,
uno decem millia persequente, gladio cadentes in
fugam vertet, atque in prædam et spolia Romanis
dividet. Hic Deus noster: ipse corona ejusdem
consortes imperatores (40'), eodemque sublimes
throno, victóriis coronaverit, in longas annorum
revolutiones eorum conservans imperium. Ipse eis
gentes omnes barbaras cruore gaudentes captivas
subjecerit. Stabit enim sequester propitius, verbi
alumnus et defensor Titus: stabit vero et inclyta
vestra martyrum decas suisque illis passionibus Dominum qui potest salvare a morte propitium faciel, isque omnia consummabit, quæ ad
nostram videt opportuna salutem, et ad gloriam
majestatis suæ.
τοῦτο σκάφος, τὴν Ἐκκλησίαν λέγω, πρὸς τὸν λιμένα
τοῦ θείου θελήματος καθοδηγήσει, πάντα σάλον απ
φυγοῦσαν καὶ κλύδωνα, καὶ δι᾿ ὅλου τὸν ὅλον είρη
γεύουσαν βίον. «Τίς γὰρ οἶδεν, εἰ ἐπιστρέψει θεὸς
καὶ μεταμεληθῇ ἐπὶ ταῖς κακίαις ἡμῶν;» Οὐ γὰρ
ζητεῖ τὸν θάνατον ἡμῶν, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζην
ἡμᾶς. Μοτώσει καὶ ὑγιάσει, καὶ οὐκ ἔσται οὐδεὶς ὁ
κακώσων ἢ μαστιγώσων ἡμᾶς, οὐδ' ἁρπάσει τις ἡμᾶς
ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ. ᾿Αλλ' εἰ καὶ ἐχθρὸς ἡμῖν προ
βάλοι, λιθοβοληθήσεται. Εἰ δὲ καὶ δόρυ τείνας φρά
ξεται, ἐν αὐτῷ συντριβήσεται αὐτοῦ τὰ φρυάγματα.
Εἰ δὲ καὶ ὅπλα τινάξοι, ἡ μὲν ρομφαία διαπερατεί
καρδίαν αὐτοῦ, τὸ δὲ τόξον ἐν χειρὶ αὐτοῦ συντριβή
σεται. Αὐτὸς γὰρ Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ἡμῶν
• Αὐτὸς ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς· ἥξει καὶ οὐ χρονιεῖ, ν
καὶ ὄψονται πάντες οἱ Αἰγύπτιοι τὴν χεῖρα τοῦ Θεοῦ
τὴν κραταιὰν, την μεγάλην, Φύγωμεν ἀπὸ προςώπου, λέγοντες, Κυρίου τῶν Χριστιανῶν, ὅτι Κύριος
πολεμεῖ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν Αἰγύπτιον σε Αμαλήκ, καὶ
τὸ μητρόδουλον τῆς ᾿Αγαρ φύλον ἀπολλύει πανίε
θρίᾳ· «Τοὺς ἐχθροὺς λέγω τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ,
ὧν τὸ τέλος, ἀπώλεια, ο οὓς βυθοῖς θαλάσσης ἄβυσσος
εγκολπώσεται, καὶ ναυμαχεῖν πειρωμένους, τις
ἑαυτῆς περιπτύξεται κύμασιν. Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν·
αὐτὸς εἰς μυριάδας ὑφ᾽ ἑνὸς διώκοντος τούτους τρα
πώσεται πίπτοντας, καὶ διαμεριεῖ αὐτοὺς εἰς προν
μὴν καὶ σκύλα Ῥωμαίοις καὶ λάφυρα. Οὗτος ὁ θεὸς
ἡμῶν· αὐτὸς ταῖς νίκαις τοὺς ὁμοστεφεῖς καὶ συν
θρόνους βασιλεῖς * στεφανώσειε, μακραῖς τὸ κράτος
αὐτοῖς ἐτῶν διατηρῶν ἀνελίξεσιν. Αὐτὸς ὑπὸ χεῖρα
τούτοις καθυποτάξειε τὰ φύλα πάντα, τὰ βάρβαρα,
τὰ τοῖς αἵμασι χαίροντα. Στήσεται γὰρ μεσίτης αὖν
τόθεν ἵλεω;, ὁ τρόφιμος τοῦ λόγου Τίτος καὶ πρόμα
χος. Στήσεται δὲ καὶ ἡ παρ᾽ ὑμῖν ἀοίδιμος τῶν μαζ
τύρων 30 δεκάς, καὶ τοῖς ἑαυτῆς πάθεσιν ἐξιλάσεται
τὸν σώσειν ἐκ θανάτου δυνάμενον Κύριον, καὶ περανεῖ πάντα ὅσα πρὸς σωτηρίαν βλέπει τὴν ἡμετέραν,
καὶ δόξαν τῆς αὐτοῦ μεγαλειότητος.
- Jone 111, 9.
–
• Ezech. xxx 11; Jerem. xxx, 17. b Isa. xxxv, 4; Habac. 11, 3. • Philipp. Ι, 18.
*s Deest και, etc.
boc Andrea Cretensi.
89 Forte Justinianum et Philippum. Vid. Baron. ad an. 702, Oudinum et Caveum in
9 Vide Menolog. et Martyrol. ad diem 23 Decemb.
COMBEFISHI NOTA.
ad an. 702. Fuerunt ea tempora, turbantibus qua
patriarchis, qua imperatoribus Constantinopoli
tanis, satis Græciæ obscura, ut non mirum sic
atra nocte, velut latuisse Latinos nostri Andrez
sanctitatem, quam non consignarint, quod sciam,
publicis Ecclesiæ tabulis.
Turundam adhibebit. Μοτώσει. Jerem. xxx, Alsim imperiali corona insignisit, de quo Baron.
17. Qua alludit, est ανάξω, velut subducam et
subveham, quod et Hebræa habent; fueritque ea vox Andreæ, vel ad explicationein illius
eductionis, vel ut alia lectio. Indendo enim linamentum vulnerarium et turundam, velut educitur
ulcus, non obducitur; eo tamen fine ut quandoque
minore incommodo obducatur; quo forte respexit
Vulg.
Ægyptium Amalec. Forte quia velut Ægyptiorum vindex, et Ægyptiaco animo persequebatur
Israel, jam alioqui Ægypto egressum et nihil ultra ab Egyptiis timentem. Forte deest conjunctio.
Corona ejusdem consortes imperatores. Όμο
στεφείς. Adjunctis iis quæ habent Græci de Andrea in triodio, ex quo damus, liquet esse sermomein de Justiniano II et Philippo filio, quem is
statim ab imperio recuperato et occiso Tiberio,
Inclyta vestra martyrum decas. De bis de;
cein martyribus Cretensibus agunt Græci 23
Decembr., qua eadem consignatur in Martyrol.
Rom. Ad eos spectat quod Baron. ad Cyrillum, et
ipsum Cretensem martyrem 9 Jul. παρέργως 30notat, ex epistola Martyrii Gortinæ in Creta episcopi et collegarum ad Leonem Magn. imperatorem,
de vindicata ab hæresibus patria, Deo martyribus
passionis tempore deprecantibus: qua de re, in
corun gestis apud Metaphrastem, quæ Lipon. et
Sur. referunt, habentque Regii codices.
col. 1169–1170page 190 of 327
PG 97:1169Καὶ εἴη γε ταῦτα μηδενὶ μηδαμῶς ἐμβραδύνοντα χρόνῳ, ἐπ' αὐτοτελή χωρῆσαι χρηστότητος έκβασιν, καὶ τὴν δι' ἔργων συμπλήρωσιν δέξασθαι! Ταύτῃ γὰρ καὶ ὁ βίος ἡμῶν διομαλισθήσεται, καὶ λόγος ἅπας, καὶ πρᾶξις, καὶ διανόημα, τοῖς θείοις νόμοις τοῦ Πνεύματος κατακοσμηθήσεται, καὶ δι' ἀπραγμοσύνης ὁ ἡσύχιος τε καὶ ἤρεμος ἡμῖν διανυσθήσεται βίας. Ὑφ' οὗ μικρὸν ὕστερον δι' ἀρετῆς καὶ θεωρίας, ἡ τῆς ἐκεῖθεν δόξης καὶ βασιλείας ἀποκληρωθήσεται μέθεξις τοῖς οὕτω πολιτείας προκόψασι. Ταῦτά σοι παρ' ἡμῶν, ὦ πάτερ, ὦ δέσποτα τῶν σῶν ἱκετῶν, καὶ διαδόχων μὲν, ἀναξίων δέ· ταῦτά σοι τῆς μικρᾶς ἐμῆς γλώσσης καὶ διανοίας, τῆς σοί γε φίλης καὶ παρὰ πάντας τιμώσης σε, τὰ μικρὰ προσενέγματα. Ταῦτα ὁ μικρὸς ἐν ποιμέσιν ἐγώ, καὶ τοῦ ἱεροῦ τού του, πῶς, οὐκ οἶδα, κατηξιωμένος καὶ θρόνου καὶ βή ματος. Καὶ εἰ μικρὰ ταῦτα, καὶ τῆς ἀξίας παραπολὺ φθάνοντα, τῆς γοῦν θερμῆς πρὸς σὲ διαθέσεως οὐκ ἐλάττονα. Δέξη γὰρ, εὖ οἶδα, ταῦτα μετ᾿ εὐμενείας, οἷόν τι μικρὸν ἐπιτάφιον· τὸν δέ γε τελειότερον ἔπαι νον, παρ' αὐτοῦ ἂν ἐπιζητοίης ἐπιδοξότερον ὕστερον, τοῦ πρὸς ὅν ἀεὶ τὴν σπουδὴν καὶ τὴν ἔφεσιν ἀεικίνη τον ἔσχηκας. Νῦν δὲ ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύοις, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλὴ, Θεῷ τῇ Τριάδι περιχορεύων ἐν πνεύματι, καὶ τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος παριστάμενος χάριτι, καὶ τῷ θείῳ φωτὶ κατὰ ψυχὴν ἑλλαμπόμενος ὑπὲρ ἡμῶν ἐντυγχάνων, εἴ πως ῥυσθείημεν διὰ σοῦ τῆς ἠπειλημένης τοῖς κατ' ἐμὲ ῥᾳθύμοις ὀργῆς, καὶ τῶν ὁσημέραι καθ' ἡμῶν ἐξαπτομένων τῶν παθῶν ἐπαναστάσεων· πρὸς δὲ καὶ ὁρατῶς τε καὶ ἀφανῶς ἐγχειρούντων ἡμᾶς πολεμεῖν ἐθελοκάκων ἐχθρῶν, Καὶ στήσαις ἡμῖν πρὸς αὔραν τὴν καταιγίδα, καὶ τύχοιμεν τῆς αὐτόθεν μακαριότητος, ἵνα ὑπὸ ταῖς σαῖς καὶ τότε περισκεπόμενοι πτέρυξιν, ἐν σκηναίς αἷς αὐτὸς αὐλίζῃ, συναυλισθείημεν, καὶ καθαροί καθαρῶς τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ τρανωθείημεν, χάριτι τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς κλήσει ἁγίᾳ εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς· ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΖ'. Ἐγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον μεγαλομάρτυρα Γεώρ γιον. 'Λεὶ μὲν λαμπρά, και πανεύφημα τὰ τῶν ἁγίων 1 μαρτύρων μνημόσυνα· ἀξιεπαινετώτερον δὲ καὶ ἀδέσποτον,
IN S. GEORGIUM.
"
Καὶ εἴη γε ταῦτα μηδενὶ μηδαμῶς ἐμβραδύνοντα
χρόνῳ, ἐπ' αὐτοτελή χωρῆσαι χρηστότητος έκβασιν,
καὶ τὴν δι' ἔργων συμπλήρωσιν δέξασθαι! Ταύτῃ
γὰρ καὶ ὁ βίος ἡμῶν διομαλισθήσεται, καὶ λόγος
ἅπας, καὶ πρᾶξις, καὶ διανόημα, τοῖς θείοις νόμοις
τοῦ Πνεύματος κατακοσμηθήσεται, καὶ δι' ἀπραγμοσύνης ὁ ἡσύχιος τε καὶ ἤρεμος ἡμῖν διανυσθήσεται
βίας. Ὑφ' οὗ μικρὸν ὕστερον δι' ἀρετῆς καὶ θεωρίας,
ἡ τῆς ἐκεῖθεν δόξης καὶ βασιλείας ἀποκληρωθήσεται
μέθεξις τοῖς οὕτω πολιτείας προκόψασι. Ταῦτά σοι
παρ' ἡμῶν, ὦ πάτερ, ὦ δέσποτα τῶν σῶν ἱκετῶν,
καὶ διαδόχων μὲν, ἀναξίων δέ· ταῦτά σοι τῆς μικρᾶς
ἐμῆς γλώσσης καὶ διανοίας, τῆς σοί γε φίλης καὶ
παρὰ πάντας τιμώσης σε, τὰ μικρὰ προσενέγματα.
Ταῦτα ὁ μικρὸς ἐν ποιμέσιν ἐγώ, καὶ τοῦ ἱεροῦ τού
του, πῶς, οὐκ οἶδα, κατηξιωμένος καὶ θρόνου καὶ βήματος. Καὶ εἰ μικρὰ ταῦτα, καὶ τῆς ἀξίας παραπολὺ
φθάνοντα, τῆς γοῦν θερμῆς πρὸς σὲ διαθέσεως οὐκ
ἐλάττονα. Δέξη γὰρ, εὖ οἶδα, ταῦτα μετ᾿ εὐμενείας,
οἷόν τι μικρὸν ἐπιτάφιον· τὸν δέ γε τελειότερον ἔπαι
νον, παρ' αὐτοῦ ἂν ἐπιζητοίης ἐπιδοξότερον ὕστερον,
τοῦ πρὸς ὅν ἀεὶ τὴν σπουδὴν καὶ τὴν ἔφεσιν ἀεικίνη
τον ἔσχηκας. Νῦν δὲ ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύοις, ὦ θεία
καὶ ἱερὰ κεφαλὴ, Θεῷ τῇ Τριάδι περιχορεύων ἐν
πνεύματι, καὶ τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος παριστάμενος
χάριτι, καὶ τῷ θείῳ φωτὶ κατὰ ψυχὴν ἑλλαμπόμενος
ὑπὲρ ἡμῶν ἐντυγχάνων, εἴ πως ῥυσθείημεν διὰ σοῦ
τῆς ἠπειλημένης τοῖς κατ' ἐμὲ ῥᾳθύμοις ὀργῆς, καὶ
τῶν ὁσημέραι καθ' ἡμῶν ἐξαπτομένων τῶν παθῶν
ἐπαναστάσεων· πρὸς δὲ καὶ ὁρατῶς τε καὶ ἀφανῶς
ἐγχειρούντων ἡμᾶς πολεμεῖν ἐθελοκάκων ἐχθρῶν,
Καὶ στήσαις ἡμῖν πρὸς αὔραν τὴν καταιγίδα, καὶ
τύχοιμεν τῆς αὐτόθεν μακαριότητος, ἵνα ὑπὸ ταῖς
σαῖς καὶ τότε περισκεπόμενοι πτέρυξιν, ἐν σκηναίς
αἷς αὐτὸς αὐλίζῃ, συναυλισθείημεν, καὶ καθαροί
καθαρῶς τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ τρανωθείημεν, χάριτι τοῦ
καλέσαντος ἡμᾶς κλήσει ἁγίᾳ εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ
φῶς· ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ κράτος, νῦν
καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Utinam vero ad consummatæ bonitatis exitum
nulla temporis mora ista promoveant, ipsisque
rebus consummationem suscipiant! Sic enim et
vita nobis æquior cesserit, sermoque omnis, et
actio et cogitatio divinis Spiritus legibus perornabitur, oliique compendiis quieta nobis atque
tranquilla exigetur vita: qua brevi post, iis qui
virtute et contemplatione, sic vitæ institutis profecerint, futuræ gloriæ et regni participatio tribuenda sit. Hæc a nobis, o pater, a nobis, inquam, o domine, tuis clientulis et supplicibus,
atque successoribus tuis quanquam indignis: hæc
tibi exiguae lingua mentisque officio; mentis, inquamn, tui amantis, et præ omnibus honori babentis, angusta sunt munera. Hæc modicus ego inter
pastores, nescio qua ratione dignus habitus sacru
hoc throno et solio. Quanquam vero modica illa,
et quæ a multis tuis longe absint, nihil tamen
sunt accensa in te mea voluntate minora. Placide
autem et humaniter, probe novi, velut tenue
quoddam epitaphium suscepturus es. Absolutiorem autem laudem majori ab eo gloria postmodum
quæsieris, ad quem semper immotum studium desideriumque habuisti. Nunc enimvero, o divinum
et sacrum caput, de calo nos inspexeris, qui circum Deum trinum spiritu tripudies, gratiaque
gratiæ assistas throno, sisque animo illustratus
divino lumine; supplicans pro nobis, si quo modo
agente te liberemur ab ira iis impendente, qui
mei instar sunt negligentes et pigri, atque ab accensa adversum nos quotidiana vitiorum rebellione. Ad hæc vero a malevolis hostibus, palam
occulteque conantibus oppugnare: statuerisque
nobis procellam in auram; fueritque, ut illic positam beatitudinem consequamur. Ut vel tunc,
sub tuis protecti alis, una tecum habitemus in
tabernaculis, in quibus ipse habitas; purique
quod est in te lumen pure perspiciamus ejus gratia, qui nos vocavit vocatione sancta in admiraBunc et semper, et in sæcula.
bile lumen suum: quem decet omnis gloria, honor et potestas,
Amen.
Ἐγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον μεγαλομάρτυρα Γεώρ
γιον.
ORATIO XVII.
Encomium in sanctum martyrem Georgium
(COMBEP., p. 175.)
'Λεὶ μὲν λαμπρά, και πανεύφημα τὰ τῶν ἁγίων 1
μαρτύρων μνημόσυνα· ἀξιεπαινετώτερον δὲ καὶ
COMBEFISIJ
Encomium hoc, a Lipomano et Surio, ex
Metaphraste editum ἀδέσποτον, ut sunt plurima
apud ipsum orationes, quarum ipse non tam auctor censeri debet quam collector; Andreæ assertum Regio codice repræsentamus, quanquam non
integrum, ipso codice mutilo, in eo tantum eucomio; sic tamen ut nibil ei desit, eorum quibus
Georgii gesta et historia illorum temporum illustrari possint. Videtur magis niti gestis Georgii
relatis a Metaphraste, quain iis quæ habentur
scripta a Pisicrate ejus famulo, quæ etiam edidit
Lipomanus, et habent Regii codices. Nam refert,
Semper quidem splendida, e. omnium ore laudata sanctorum martyrum monumenta: cum priNOTÆ.
seu indicat historiam Athanasii magi conversi a
Georgio, et martyris, quam illa Pisicratis gesta
non habent. Mirum ut Baron. in notis severe in
'cam pronuntiet, velut in assumentum Arianicum.
Sed quo fundamento? Plane leviori, quam ut viri
gravis animum ullo modo movere aut etiam pulsare debuerit. Quid enimvero, vir vere industrie
ac studiose, in ea tibi historia displicet? Athanasii
nomen, quem magiæ insimulatum constat ab
Arianis, velut Arianus, Georgius invasor sedis
Alexandrinæ, et orthodoxus Athanasius ejusdem
verus antistes, assumptis Georgii martyris, magi-
'
Oration XVIIOratio XVII
col. 1171–1172page 191 of 327
PG 97:1171μάλα πάντων ἐπιδοξότερον, τὸ σήμερον ἡμῖν ἑορταζόμενον. Η γὰρ παροῦσα τοῦ μάρτυρος μνήμη, οὐ μόνον τοῦ Κυριακού πάθους περιέχει την μίμησιν, τοῖς ἀθλητικοῖς ἀγῶσι κατακεκοσμημένη, καὶ ταῖς ἐαριναῖς ἐξαυγείαις κατακαλλυνομένη, ἀλλά γε καὶ αὐτῶν τῶν ὑπεράγαν υπερηρμένων Δεσποτικών ἑορτῶν καταπλουτεῖ τὴν φαιδρότητα. Μέση τούτων ὥσπερ ἡλίων δυάδος, τῇ οἰκείᾳ κινήσει περιπολούντων, ἐστηριγμένη σελήνη, ταῖς ἐξ ἀμφοῖν τε λαμπηδόσι καταστραπτομένη, Χριστομιμήτοις ἀκο τῖσι καταυγάζει τὴν οἰκουμένην. Προλάμπει μὲν οὖν αὐτῆς τῇ τάξει; καὶ προανίσχει τῇ ἐκφανεστάτη της ώρας αἴγλῃ, συνανατέλλουσαν καὶ παραχρῆμα επομένην ἢ καὶ συνημμένην έχουσα, ή παγκόσμιος καὶ ὑπερέκλα μπρος καὶ πασῶν προηγουμένη παν έορτος ἑορτῶν ἑορτή· λέγω δὴ τοῦ σωτηρίου κά θους καὶ τῆς ἀναστάσεως Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀρχηγοῦ τῶν μαρτύρων, τοῦ δι' ἡμᾶς σαρχων θέντος, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ο μαρτυρήσαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ο κατὰ τὸν ᾿Απόστολον καὶ τῷ οἰκείῳ πάθει, τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην ἡμῖν χαρισαμένου. Ἐφεπομένην ἔχουσα οι μετ' αυτ τὴν ἁρμοδίως, καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν αὐτοῦ, καθ᾿ ἣν τὴν ἡμετέραν οὐσίαν ἐν ἑαυτῷ τῷ Πατρὶ συνεκάθισεν.» Οὐ συντυχίαν δέ τινά φημι τῶν ἡμε τὸν ἥλιον ἅρμασι, λέγουσι περιπολείν, ἄλλοτε ἄλλην
mis vero laudabile et gloriosum est, quod hodierno μάλα πάντων ἐπιδοξότερον, τὸ σήμερον ἡμῖν ἑορτα
die celebratur. Praesens enim memoria martyris,
non solum eorum quæ Dominus passus est, imita
tionem continet, athletico certamine decorata, et
verai temporis splendore pulchrior facta; verum
etiam bilaritatem, quæ ex sublimioribus Domini
diebus festis profciscitur, abunde participat.llic
enim inter hos dies, tanquam inter duus soles,
proprio motu in orbem actos ac mundum lustrantes velut luna quædam interjectis utriusque
splendoribus illustratur, et radiis Christum imitantibus orbem terrarum illustrat. Prior quidem
ordine lucet (43'), illustrissimoque speciei fulgore
præoritur, ac vel statin consequentem, aut continuam potius, Georgii solemnitatem habet, dies
ille festus ac toto mundo celebratus, omniumque
splendidissimus ac præcipuus; Salvatoris, inquam,
Christi veri Dei, et nostri Domini, ac martyrum
principis, crucem passi ac resurgentis; qui propter nos homo factus est, et propter nostram salutem ‹ Testimonium martyr reddidit sub Pontio
Pilato d,› quemadmodum ait Apostolus; quique
iis quæ est passus, victoriam nobis contra mortem largitus est: eaque ipsa vicissim apte consertam ac consequentem habet, ejusdem Christi ad
cœlos assumptionem, quo die humanam nostram
d1 Tim. VI, 13
"Leg. Exousav
ζόμενον. Η γὰρ παροῦσα τοῦ μάρτυρος μνήμη, οὐ
μόνον τοῦ Κυριακού πάθους περιέχει την μίμησιν,
τοῖς ἀθλητικοῖς ἀγῶσι κατακεκοσμημένη, καὶ ταῖς
ἐαριναῖς ἐξαυγείαις κατακαλλυνομένη, ἀλλά γε καὶ
αὐτῶν τῶν ὑπεράγαν υπερηρμένων Δεσποτικών
ἑορτῶν καταπλουτεῖ τὴν φαιδρότητα. Μέση τούτων
ὥσπερ ἡλίων δυάδος, τῇ οἰκείᾳ κινήσει περίπο
λούντων, ἐστηριγμένη σελήνη, ταῖς ἐξ ἀμφοῖν τε
λαμπηδόσι καταστραπτομένη, Χριστομιμήτοις ἀκο
τῖσι καταυγάζει τὴν οἰκουμένην. Προλάμπει μὲν
οὖν αὐτῆς τῇ τάξει; καὶ προανίσχει τῇ ἐκφανεστάτη
της ώρας αἴγλῃ, συνανατέλλουσαν καὶ παραχρῆμα
επομένην ἢ καὶ συνημμένην έχουσα, ή παγκόσμιος
καὶ ὑπερέκλα μπρος καὶ πασῶν προηγουμένη παν
έορτος ἑορτῶν ἑορτή· λέγω δὴ τοῦ σωτηρίου κά
θους καὶ τῆς ἀναστάσεως Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ
Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ,
καὶ ἀρχηγοῦ τῶν μαρτύρων, τοῦ δι' ἡμᾶς σαρχων
θέντος, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ο μαρτυρή
σαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ο κατὰ τὸν ᾿Απόστολον
καὶ τῷ οἰκείῳ πάθει, τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην
ἡμῖν χαρισαμένου. Ἐφεπομένην ἔχουσα οι μετ' αυτ
τὴν ἁρμοδίως, καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν αὐτοῦ,
καθ᾿ ἣν τὴν ἡμετέραν οὐσίαν ἐν ἑαυτῷ τῷ Πατρὶ
• συνεκάθισεν.» Οὐ συντυχίαν δέ τινά φημι τῶν ἡμε
certabat virium instauratione invictam omnino
reddere. Sic palam quisque viderit in Vincentio
diacono, Clemente Ancyrano, Catharina Alexandrina, Lucia Syracusana, etc., quorum gesta omni
veneratione merito suscipit Ecclesia. Putat Baronius invenisse se in sua tandem bibliotheca, veInstissimo codice ejusmodi acta reprobata, penes
quem stet fides: sed et talia quædam exstare perhibent in quibusdam Ecclesiis in Gallia, sed mihi
non visa. Qua de re bactenus. In plerisque corrigimus Lipomani interpretem, seu potius novam
versionem adornamus, ut est ille revera minus
accuratns, apud quem tamen videri possunt Latina, quæ non possumus Græca repræsentare
defectu codicis; in quo perquirendo minor fuit sollicitudo, quo res videretur minoris momenti, ratione jam initio insinuata.
que Athanasii nominibus, conferantur, victoria bantur, ascribentes magiæ Dei opera, ¡ta Dene
Ariano concessa. Hoc tantum rationis allatum invenio, ac vix invenio ut dicam rationem, quam
etiam suasionem et congruentiam vocant, et quæ
tantum possit esse nonnulli adminiculo. Quid
enim isthæc dpwvvpía ad propositum? Undenam
vere Athanasianum privilegium, ut ita suum
illud consecraverit nomen, ut neque antecessorum
neque posterorum aliquis, malus, magusve Athanasius esse potuerit? Aut certe non potuerit esse,
cum quo Georgius martyr, infamis ipse Georgii
Homine, esset pugnaturus? Si ita habet, sim et
ego Athanasius, desinantque Græci cum primis
Georgio devotissimi Georgii nomen prolibus indere
et sibi asciscere, ne se co, nou studiosos Georgii
martyris, sed Ariomanitas, et partium scelesti
illius Georgii, vel ut Metaphrastes in Athanasio
vocat, Gregorii, ostendant; aut certe desinant censuræ ita frivolæ, nec nobis soli videamur homines aut spirituales, quibus sic liceat dijudicare
omnia.
Quod porre spectat ad Georgii gesta, constat
quædam esse reprobata a Gelasio: contendit tamen
Lipomanus esse illa alia quam quæ ipse edidit, tum
ex Metaphraste, tum Pisicratis, Græcis frequentata:
cui lubens assentior, quanquam non ejus fundamento
quod nimirum a Græcis recipiantur, et legantur
in Ecclesiis, quod constat minus castigatos in bistoriis, nec respuere omnino apocrypha: sed quia
nihil peculiarius in eis occurrat, quo meruerint
ejusmodi censuram. Solum enim habent quædam
miracula velut durando tormentis Georgio, quibus plura haud ita dissimilia legimus in probatis
plurium martyrum Actis: ac plane constat plures
iɔajora supra hominem passos, quorum constanuam, ut tyranni modis omnibus labefactare conaIn orbem actos ac mundum lustrantes. Sic
exprimimus to, repinolovras, dictum de solibus,
quod jejunius interp. Lipom. Se vertentes. Propriissime in astra dicitur, quæ circa polos roteninr. Plutar. in Symposio 7 sapientum: Kabámp
τὸν ἥλιον ἅρμασι, λέγουσι περιπολείν, ἄλλοτε ἄλλην
EvapoμevOV TOÙ Oúpavoυ Xwpav.
Prior quidem.ordine lucet. Пpoλáµæɛt aůThe taget. Clara littera, ut reddidimus, qua significat omnimodam antecessionem festi Dominica
resurrectionis, ad festum Georgii, quod ei velut
comes oriatur, aut proximum ab ipso sequatur.
Interpres nescio quam aurora antecessionem exprimit, sed ea nihil ad propositum, vel ad Andreæ
imentem. Quod paulo inferius sequitur & max
oping, x. t. §., sic melius reddideris: Toto illa celebrata mundo, splendidissimaque ac universis præiens
colemnitatibus, festivissima solemnitas.
col. 1173–1174page 192 of 327
PG 97:1173τέρων, ἀλλὰ θείας ἀγάπης οικονομίαν, καὶ θείων • ".» πραγμάτων εναργή οικειότητα, οὕτω τοῦ μαρτυρηθέντος, ὑπερβάλλον τῆς ὑπὲρ τὸν μαρτυρήσαντα στοργῆς αὐτοῦ διαδεικνύντος ἡμῖν· ὡς μὴ τοῖς πάν θεσι μόνον τὴν πρὸς αὐτὸν ἐμφέρειαν ἀποσώζειν, ἀλλὰ μὴν καὶ τῇ τοῦ πάθους ἡμέρᾳ. Ομοίως γὰρ καὶ τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ μαρτυρικῶν ἐξάρχει πανηγύρεων, μόνη μετὰ τὴν ἀναστάσιμον, τῆς ἐαρινῆς προσ καθημένη λαμπρότητος. Ἐπεὶ οὖν οὕτω τερπνὰ τῆς ἀθλητικῆς ταύτης πανηγύρεως τὰ μεθόρια, ἄξιον καὶ αὐτῆς λοιπὸν ὑποδεῖξαι τὸ κάλλος. Κάλλος δὲ πανηγύρεως, ἢ λόγος σωτήριος, ἢ πρᾶξις ἔνθεος. Ελλησι γὰρ καὶ Βαρβάροις, καὶ πᾶσιν ὧν ἡ πλάνη τῶν εἰδώλων κατεκράτει, τοῦτο σεμνότης· ἦν καὶ χαρὰ ἑόρτιος, τὸ διὰ πάσης ἀσχημοσύνης τε καὶ ἀκρασίας θεραπεύειν τοὺς δαίμονας. Ἡμεῖς δὲ, οἷς τρόπαιον τοῦ σταυροῦ κατὰ τοῦ θανάτου δεδώρηται, τοὐναντίον· τὸ διὰ πάσης αὐτοὺς καταισχύνειν ἀθλή σεως. Ενθεν ἡδονῶν ἔκλυσις ὡς αἰσχρὰ, ἐμισήθη καὶ τόνος ἀρετῶν καὶ θάνατος ὑπὲρ εὐσεβείας, τοῖς πιστοῖς ὡς ἡδὺς προεκρίθη. Ενθεν ἡ πλάνη τῶν εἰδώλων ἐσβέσθη, καὶ τὰ πλήθη τῶν μαρτύρων ἀνέλαμψαν. Ενθεν οὐρανὸς τὰ ἐπίγεια γέγονε, δι τὴν ἀστέρων τοῖς ἁγίοις κατακοσμούμενα· καὶ παν ημέριος ἑορτὴ τὴν οἰκουμένην κατέχει, τὰ τούτων τρόπαια, καὶ τὰ τούτων λείψανα τιμῶσαν· τοὺς τούτων ἀγῶνας πανηγυρίζουσαν· ἀγῶνας δὲ λέγω οὓς ὁ μὲν κοινὸς ἐχθρὸς κακούργως ἐνεστήσατο τὴν προσκύνησιν καὶ τὴ ἀκοινώνητον όνομα φιλο νεικῶν διὰ μέσου τῶν εἰδώλων αὐτὸς ἀπενέγκασθαι δ δὲ πάντων Θεός, Σωτήρ τε καὶ σταδιάρχης, φιλανθρώπως συνεχώρησε, κατ' αὐτοῦ νικητὴν τὸ ἀνθρώπινον ἀναδεῖξαι βουλόμενος· ἵνα ὑφ᾽ ὧν ὡς Θεὸς ἐζήτει προσκυνεῖσθαι, ὑπὸ τούτων ὡς νεκρὸς γε λᾶται πατούμενος. Ἐπεὶ οὖν τῆς εἰδωλομανίας ὁ ζόφος, τηνικάδε κατὰ πάσης χεθεὶς τῆς οἰκουμένης, μικροῦ καὶ τὴν ἀοίκητον ἔπλησε, σχεδὸν ἁπάντων πρὸς τὴν ἀσέβειαν αὐτομολούντων· καὶ πάντες ἀφεγγεῖ λήθῃ τοῦ ὄντως Θεοῦ παραδοθέντες δέσμιος, σκότους καὶ μακρᾶς νυκτός πεδῆται ἀποδειχθέντες, περὶ πολλοῦ τὸ σέβειν ἐποιοῦντο τοὺς δαίμονας· καὶ φάσμασιν ὡς θαύμασιν ἐκδειματούμενοι, δεισιδαιμονέστεροι καθ' ἑκάστην ἐδείκνυντο· οἵ τε τῆς ἀσεβείας ἀρχηγοὶ καὶ σπουδασταί, Διοκλητιανός καὶ Μαγνέντιος, καὶ οἱ κατὰ πόλιν τούτων ὑπασπισταί, συῶν ὁρμήματι τῇ ἀσεβείς προχωρήσαντες, ἐπι μελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ κατεγίνοντο· «Καὶ οὐκ ἦν ἀνάνευσις ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν· › πορευόμενοι γὰρ ἐπορεύοντο τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς αὐτῶν· «Οὔτε μήν στερέωμα ἐν τῇ μάστιγι αὐτῶν,» τοῦ Θεοῦ μακροθύμως ἀνεχομένου, ὅπως οἱ δίκαιοι φανῶσι, καὶ μὴ Μαρτυρικῶν ἐξάρχει πανηγύρεων.
IN S. GEORGIUM.
τέρων, ἀλλὰ θείας ἀγάπης οικονομίαν, καὶ θείων naturam in seipso Patri • consedere fecit ".»
πραγμάτων εναργή οικειότητα, οὕτω τοῦ μαρτυρηθέντος, ὑπερβάλλον τῆς ὑπὲρ τὸν μαρτυρήσαντα
στοργῆς αὐτοῦ διαδεικνύντος ἡμῖν· ὡς μὴ τοῖς πάν
θεσι μόνον τὴν πρὸς αὐτὸν ἐμφέρειαν ἀποσώζειν,
ἀλλὰ μὴν καὶ τῇ τοῦ πάθους ἡμέρᾳ. Ομοίως γὰρ
καὶ τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ μαρτυρικῶν ἐξάρχει πανηγύ
ρεων, μόνη μετὰ τὴν ἀναστάσιμον, τῆς ἐαρινῆς προσ
καθημένη λαμπρότητος. Ἐπεὶ οὖν οὕτω τερπνὰ
τῆς ἀθλητικῆς ταύτης πανηγύρεως τὰ μεθόρια, ἄξιον
καὶ αὐτῆς λοιπὸν ὑποδεῖξαι τὸ κάλλος. Κάλλος δὲ
πανηγύρεως, ἢ λόγος σωτήριος, ἢ πρᾶξις ἔνθεος.
Ελλησι γὰρ καὶ Βαρβάροις, καὶ πᾶσιν ὧν ἡ πλάνη
τῶν εἰδώλων κατεκράτει, τοῦτο σεμνότης· ἦν καὶ
χαρὰ ἑόρτιος, τὸ διὰ πάσης ἀσχημοσύνης τε καὶ
ἀκρασίας θεραπεύειν τοὺς δαίμονας. Ἡμεῖς δὲ, οἷς
τρόπαιον τοῦ σταυροῦ κατὰ τοῦ θανάτου δεδώρηται,
τοὐναντίον· τὸ διὰ πάσης αὐτοὺς καταισχύνειν ἀθλήσεως. Ενθεν ἡδονῶν ἔκλυσις ὡς αἰσχρὰ, ἐμισήθη·
καὶ τόνος ἀρετῶν καὶ θάνατος ὑπὲρ εὐσεβείας, τοῖς
πιστοῖς ὡς ἡδὺς προεκρίθη. Ενθεν ἡ πλάνη τῶν
εἰδώλων ἐσβέσθη, καὶ τὰ πλήθη τῶν μαρτύρων
ἀνέλαμψαν. Ενθεν οὐρανὸς τὰ ἐπίγεια γέγονε, διτὴν ἀστέρων τοῖς ἁγίοις κατακοσμούμενα· καὶ παν
ημέριος ἑορτὴ τὴν οἰκουμένην κατέχει, τὰ τούτων
τρόπαια, καὶ τὰ τούτων λείψανα τιμῶσαν· τοὺς
τούτων ἀγῶνας πανηγυρίζουσαν· ἀγῶνας δὲ λέγω·
οὓς ὁ μὲν κοινὸς ἐχθρὸς κακούργως ἐνεστήσατο·
τὴν προσκύνησιν καὶ τὴ ἀκοινώνητον όνομα φιλο
νεικῶν διὰ μέσου τῶν εἰδώλων αὐτὸς ἀπενέγκασθαι·
δ δὲ πάντων Θεός, Σωτήρ τε καὶ σταδιάρχης, φιλαν
θρώπως συνεχώρησε, κατ' αὐτοῦ νικητὴν τὸ ἀνθρώπινον ἀναδεῖξαι βουλόμενος· ἵνα ὑφ᾽ ὧν ὡς Θεὸς
ἐζήτει προσκυνεῖσθαι, ὑπὸ τούτων ὡς νεκρὸς γελᾶται πατούμενος. Ἐπεὶ οὖν τῆς εἰδωλομανίας ὁ
ζόφος, τηνικάδε κατὰ πάσης χεθεὶς τῆς οἰκουμένης,
μικροῦ καὶ τὴν ἀοίκητον ἔπλησε, σχεδὸν ἁπάντων
πρὸς τὴν ἀσέβειαν αὐτομολούντων· καὶ πάντες
ἀφεγγεῖ λήθῃ τοῦ ὄντως Θεοῦ παραδοθέντες δέσμιος,
σκότους καὶ μακρᾶς νυκτός πεδῆται ἀποδειχθέντες,
περὶ πολλοῦ τὸ σέβειν ἐποιοῦντο τοὺς δαίμονας· καὶ
φάσμασιν ὡς θαύμασιν ἐκδειματούμενοι, δεισιδαιμονέστεροι καθ' ἑκάστην ἐδείκνυντο· οἵ τε τῆς
ἀσεβείας ἀρχηγοὶ καὶ σπουδασταί, Διοκλητιανός καὶ
Μαγνέντιος, καὶ οἱ κατὰ πόλιν τούτων ὑπασπισταί,
συῶν ὁρμήματι τῇ ἀσεβείς προχωρήσαντες, ἐπι·
μελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ κατεγίνοντο· «Καὶ οὐκ ἦν
ἀνάνευσις ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν· › πορευόμενοι γὰρ
ἐπορεύοντο τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς αὐτῶν· «Οὔτε μήν
στερέωμα ἐν τῇ μάστιγι αὐτῶν,» τοῦ Θεοῦ μακροθύμως ἀνεχομένου, ὅπως οἱ δίκαιοι φανῶσι, καὶ μὴ
• Eplies. 11, 6.
Istud porro, non humanarum rerum fortuitus
eventus, sed dilectionis Dei economia, ac manifesta divinorum operum cognatio est: sic nimirum ipso, cujus causa martyrium susceptum fuit,
summum suuin, prodente amorem, in eum qui
illud suscepit: plane ut athleta, non iis solumi
quæ est passus, sed et ipsa passionis die, ejus
similitudinem exprimeret. Simili quippe modo
etiam alias omnes, toto anno martyribus sacras
celebritates haec antecedit quæ sola post
Christi resurrectionis festum diem, verno tempori
ac splendori præsideat. Sic igitur lætis athletice
celebritatis confiniis, operæ pretium est, ut et ejus
deinceps, decus explicemus. Celebritatis autem
decus est, tum salutaris oratio, tum divina aliqua
actio. Græcis quidem et Barbaris, omnibusque
aliis, quibus idolorumn errer dominabatur, diei
festi honestas et jucunditas ea erat, ut omni turpitudine et intemperantia, dæmones colerent.
Nobis vero, quibus crucis tropæum contra mortem donatum sit, secus omnino: ut nimirum,
omni eosdem certamine, probro afficiamus ac expugnemus. Quamobrem voluptatum dissolutio, ut
quid turpe invisa est: labor autem virtutma;
morsque pro pietate suscepta, ut dulcis præoptatur. Hinc factum est ut idolorum error exstinctus sit splenduerintque martyrum populi: ut item
terrena, viris sanctis ceu stellis perornata, cœli
instar evaserint: atque, ut orbem terra, quotidiana quædam jugisque celebritas, martyrum
tropaea ac eorum reliquias bonorantem, publicisque
conventibus eorum certamina celebrantem, nomenque illud incommunicabile, idolis mediis vindicare: universorum autem Deo, Salvatore illo ac
stadii præside, pro suo in humanum genus propensiori affectu permittente, quo humanam naturam victricem adversus illum ostenderet; ut a quibus studebat, tanquam Deus adorari, iisdem instar proculcati cadaveris, ludibrio esset. Quoniam
igitur insani idolorum cultus caligo eo tempore
per omnem terrarum orbem effusa, vel cas propemodmin partes quæ non habitantur omnibus
fere ad impietatem deficientibus, repleverat: onnesque cæcæ ejus, qui Deus revera esset, oblivioni, cincti traditi atque tenebrarum et
longae noctis compedibus irretiti, cultum dæmonum plurimi faciebant; ac vanis spectris, tanquam
miraculis perterrefacti, in dies efficiebantur superstitiosiores tum nimirum, impietatis duces et
amatores studiosissimi, Diocletianus, inquam,
COMBEFISII
Hac antecedit. Μαρτυρικῶν ἐξάρχει πανηγύρεων. Velut annus ecclesiasticus et celebritatum
series, more Hebræorum a Paschale, et Resurrectionis festivissimo die, incipiat: quanquam Græci
annum a Septembri inchoant, Latini à Decembri
et praeviis Natalis Domini feriis. lta Graeci, imperatoris indictiones secuti.
NOTÆ.
Cæcæ ejus, qui Deus revera esset oblivioni
vincti traditi. Deo nimirum tradente exigentibus
peccatis: quomodo videmus in ipsis qui Christiani
essent, accensum jam divinæ scientiæ lumen exstingui. Longe aliter interpres Lipomani vel alio
exemplari, vel ipsc a se, minus congrue, ut
solet.
col. 1175–1176page 193 of 327
PG 97:1175τοῖς ζιζανίοις συνεκκοπέντος. Τότε ἂν, τότε, ὥσπερ ἡμεροφανὴς ἀστὴρ φαιδρὰν τὴν εὐσέβειαν διεκλάμ πων, ὁ λαμπρὸς οὗτος καὶ περιβόητος ἀνεφάνη Γεώρ γιος· τὸ γλυκὺ καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα. Γεώργιος ὁ τῷ ὀνόματι τὴν ἔνθεον πρᾶξιν, καὶ τῇ πράξει την φερώνυμον χάριν ἐν ἑαυτῷ δεικνύς. Ο τὸν Ἰσάχα, μιμησάμενος, καὶ τὸ καλὸν» τῆς θείας γεωργίας ἐρωτικῶς < ἐπιθυμήσας.» Ο τὴν ἐπίπονον έργα σίαν ἀγαπήσας, καὶ κατὰ τὸ γεγραμμένον, αὐτό; ἀποδειχθεὶς «γεωργία ὑπὸ Ὑψίστου» ἐκτισμένη. Ο κοπιάσας γεωργὸς ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων, καὶ ἐν καιρῷ τὸν καρπὸν ἑκατοστεύοντα ἀποδοὺς τῷ δ σπότῃ. Ο τῷ ἀρότρῳ τῆς ἀρετῆς ἀτρέπτως τὴν γλυκείαν τῆς εὐσεβείας ὀρθοτομήσας αύλακα, και ἀσυντελὴς ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀπέλθοι, τοῦ σίτου διὰ τοῦτο εὔθετος ἀναδειχθεὶς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Ὁ σπείρας ἐν δάκρυσι, καὶ ἐν ἀγαλλιάσει θερίσας. Ὁ ἐν κλαυθμῷ βαλὼν τὰ σπέρματα, καὶ ἐν χαρᾷ φέρων τὰ δράγματα. «Ἡ [ εὐγεώργητος) γή, ή πολλάκις πιοῦσα τὸν ἐπ' αὐτὴν ἐλθόντα ὑετὸν τοῦ Πνεύματος, καὶ τίκτουσα σωτήριον βοτάνην ο τοῖς ἐν πίστει δρεπομένοις. Ὁ λειμὼν ὁ εὐωδέστα της, ἐν ᾧ τῆς εὐσεβείας τὰ ἄνθη πλουσίως ἐβλάστησεν, ἀφ᾽ ὧν γεωργεῖται κηρία ἀνήροτα, ὧν τὸ γλύκασμα, ψυχῆς ἴασις. Τὸ εὔχρηστον δένδρον, τὸ παρά τοῖς ποταμοῖς τοῦ Πνεύματος πεφυτευμένον, καὶ τεθηλός διηνεκῶς, ἀεί τε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς ώριμον φέρον, εἰς ψυχικὴν γεωργίαν τῶν πιστῶς μετεχόντων. Τὸ εὔφορον κλῆμα τῆς ἀληθινοῦς ἀμ πέλου, οὗ γεωργὸς ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος, γεωργῶν ἡμῖν δι' αὐτοῦ πνευματικὴν εὐφροσύνην, εἰς ἴασιν παθῶν, καὶ ἀνακαινισμὸν ψυχῆς τε καὶ σώματος. Η τῶν θείων ναμάτων πηγή· ἀφ᾿ ἧς ἀρδευομένη χερσομανήσασα ψυχή, γεωργεῖται καὶ καρποφορεί, πίστιν, ἐλπίδα, καὶ ἀγάπην· τριάδα ἀρετῶν, τῷ Τριάδι ἐράσμιον. Ὁ τῶν θείων ἐννοιῶν γεωργὸς, καὶ τοῦ Θεοῦ γεώργιον, ἐν ᾧ ἐγεωργήθη τῆς εὐσεβείας ἡ χάρις, καὶ γεωργεῖται πᾶσι τῶν θαυμάτων τ πλήθη. Ο δε γάρ, οἶδε καὶ ἡ προσηγορία δημοσιεύειν Θεοῦ χάριν, καὶ ἀρετὴν ἀνθρώπων, ὡς ἐπὶ τοῦ ᾿Αβραάμ, καὶ Σάρας· Ἰσαάκ τε, καὶ Ἰακώβ, καὶ Μωσέως, καὶ ἑτέρων πολλῶν μεμαθήκαμεν. Οὗτος ὁ τῷ ὀνόματι καὶ τῇ πράξει Γεώργιος· οὗτος ὡς ῥόδον ἐν μέσῳ ἀκανθῶν τὸ τηνικαῦτα ἀνέτειλε, καὶ ὡς κρῖνον εὐωδιάζον τὴν εὐσέβειαν, μεταξὺ τοῦ Ανάνευσις. ἀνάδεσις ἀνάνευσιν
no-
τοῖς ζιζανίοις συνεκκοπέντος. Τότε ἂν, τότε, ὥσπερ
ἡμεροφανὴς ἀστὴρ φαιδρὰν τὴν εὐσέβειαν διεκλάμ
· πων, ὁ λαμπρὸς οὗτος καὶ περιβόητος ἀνεφάνη Γεώρ
γιος· τὸ γλυκὺ καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα. Γεώργιος
ὁ τῷ ὀνόματι τὴν ἔνθεον πρᾶξιν, καὶ τῇ πράξει την
φερώνυμον χάριν ἐν ἑαυτῷ δεικνύς. Ο τὸν Ἰσάχα,
μιμησάμενος, καὶ τὸ καλὸν» τῆς θείας γεωργίας
ἐρωτικῶς < ἐπιθυμήσας.» Ο τὴν ἐπίπονον έργασίαν ἀγαπήσας, καὶ κατὰ τὸ γεγραμμένον, αὐτό;
ἀποδειχθεὶς «γεωργία ὑπὸ Ὑψίστου» ἐκτισμένη.
Ο κοπιάσας γεωργὸς ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων, καὶ ἐν
καιρῷ τὸν καρπὸν ἑκατοστεύοντα ἀποδοὺς τῷ δ
σπότῃ. Ο τῷ ἀρότρῳ τῆς ἀρετῆς ἀτρέπτως τὴν
γλυκείαν τῆς εὐσεβείας ὀρθοτομήσας αύλακα, και
et Magnentius f, tum eorum per urbes singulas ἀσυντελὴς ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀπέλθοι, τοῦ σίτου
satellites, suuin instar að impietatem proruentes,
rebus pessimis studio intenti erant: • Nec erat
declinatio in morte eorum ^, • ambulabant
enin ambulantes in lumine ignis sui; «Neque
firmamentum erat in plaga eorum h, sustinente
Deo longanimiter, ut qui justi essent, manifesti
fierent; ac ne imperfecta hominum natura, frumento una cum zizaniis exciso, vita decederet.
Tunc, velut stella quædam, latum pietatis fulgo
rem interdiu emittens, illustris hic et omnium
voce decantatus Georgius illuxit: re ille, et
mine dulcis; Georgius, inquam, qui et nomine
divinam actionem; actioneque gratiam nomini
respondentem in seipso ostendit. Qui Isachar imilatus, divinæ agricultura c bonum desidera- διὰ τοῦτο εὔθετος ἀναδειχθεὶς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν
vit i. Qui laboriosam culturam adamavit, ae
juxta quod scriptum est, ipse a Deo creata ruslicatio» effectus esti. Qui a teneris unguibus,
ut bonus agricola laboravit, fructumque centulo
copiosiorem, suo tempore Domino reddidit. Qui
aratro virtutis, suavem pietatis sulcum recta via
duxit, ob idque aptus regno cœlorum probatus
est. Qui cum lacrymis sementem jecit, et cum
exsultatione messem collegit. Qui luctu semina
sparsit, gaudensque manipulos reportavit. Terra
(bene culta quæ venientem in ipsam Spiritus
sancti pluviam saepius ebibit, herbamque generat
iis opportunam» qui ſide decerpunt. Pratum illud
odoratissimum, in quo pietatis flores abunde floruerunt, ex quibus favi mellis sponte procedunt,
quorum dulcedo, animi sanitas est. Lignum utile,
juxta Spiritus sancti fluvios plantatum, ac perpetuo virens; quodque semper maturum ferat
virtutis fructum l, excolendis eorum animis, qui
sincere percipiunt. Feracissimus palmes vera illius vitis, cujus Pater coelestis agricola m, spiri
talein nobis jucunditatem, ad affectiones et vitia
- curanda, animæque et corporis instaurationem,
per eum excolat. Divinorum fluentorum fons, quo,
animus silvescens irrigatus, excolitur; fidenique,
spen, et charitatem, teruarium virtutum Trinitati amabilem, fructum profert. Divinarun cogitationum cultor, ac Dei ager, in quo pietatis gratia exculta fuit, ac miraculorum copia, in omnium
"
οὐρανῶν. Ὁ σπείρας ἐν δάκρυσι, καὶ ἐν ἀγαλλιάσει
θερίσας. Ὁ ἐν κλαυθμῷ βαλὼν τὰ σπέρματα, καὶ
ἐν χαρᾷ φέρων τὰ δράγματα. «Ἡ [ εὐγεώργητος)
γή, ή πολλάκις πιοῦσα τὸν ἐπ' αὐτὴν ἐλθόντα ὑετὸν
τοῦ Πνεύματος, καὶ τίκτουσα σωτήριον βοτάνην ο
τοῖς ἐν πίστει δρεπομένοις. Ὁ λειμὼν ὁ εὐωδέστατης, ἐν ᾧ τῆς εὐσεβείας τὰ ἄνθη πλουσίως ἐβλάστη
σεν, ἀφ᾽ ὧν γεωργεῖται κηρία ἀνήροτα, ὧν τὸ γλύκασμα, ψυχῆς ἴασις. Τὸ εὔχρηστον δένδρον, τὸ παρά
τοῖς ποταμοῖς τοῦ Πνεύματος πεφυτευμένον, καὶ
τεθηλός διηνεκῶς, ἀεί τε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς
ώριμον φέρον, εἰς ψυχικὴν γεωργίαν τῶν πιστῶς
μετεχόντων. Τὸ εὔφορον κλῆμα τῆς ἀληθινοῦς ἀμπέλου, οὗ γεωργὸς ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος, γεωργῶν
ἡμῖν δι' αὐτοῦ πνευματικὴν εὐφροσύνην, εἰς ἴασιν
παθῶν, καὶ ἀνακαινισμὸν ψυχῆς τε καὶ σώματος.
Η τῶν θείων ναμάτων πηγή· ἀφ᾿ ἧς ἀρδευομένη
χερσομανήσασα ψυχή, γεωργεῖται καὶ καρποφορεί,
πίστιν, ἐλπίδα, καὶ ἀγάπην· τριάδα ἀρετῶν, τῷ
Τριάδι ἐράσμιον. Ὁ τῶν θείων ἐννοιῶν γεωργὸς, καὶ
τοῦ Θεοῦ γεώργιον, ἐν ᾧ ἐγεωργήθη τῆς εὐσεβείας
ἡ χάρις, καὶ γεωργεῖται πᾶσι τῶν θαυμάτων τ
πλήθη. Ο δε γάρ, οἶδε καὶ ἡ προσηγορία δημοσιεύειν
Θεοῦ χάριν, καὶ ἀρετὴν ἀνθρώπων, ὡς ἐπὶ τοῦ
᾿Αβραάμ, καὶ Σάρας· Ἰσαάκ τε, καὶ Ἰακώβ, καὶ
Μωσέως, καὶ ἑτέρων πολλῶν μεμαθήκαμεν. Οὗτος
ὁ τῷ ὀνόματι καὶ τῇ πράξει Γεώργιος· οὗτος ὡς
ῥόδον ἐν μέσῳ ἀκανθῶν τὸ τηνικαῦτα ἀνέτειλε, καὶ
ὡς κρῖνον εὐωδιάζον τὴν εὐσέβειαν, μεταξὺ τοῦ
1 scr. Maximianus aut Maximinus. 8 Psal. Lxxu, 4.
* Hebr. vi, 7. 1 Psal. 1, 3. m. Joan. xv, 1.
h ibid. 1 Gen. xLix, 15. i Ecci. sit, 16.
Declinatio. Ανάνευσις. Sic constanter LXX,
ubi Vulg. Respectus: Conjicit Genebr. legendum
ἀνάδεσις· quod satis Hebræo congruit, minus tamen probatur conjectura. Accipit auctor sensu
planiori, ut significetur felicitas mortis impiorum,
deducta in bonis canitie ad annos maturos: quomodo non habet ἀνάνευσιν: ut rejiciatur ac renulatur; sed potius desiderium: sic præcipue videbatur habere Diocletianus, vere non ita infelix in imperio quantum voluit diuturno, in quo tanta autoritate ac velut imperatorum et Cæsarum pater
decernebat, nisi eum superstitio miserum effecis-
set. Ex ea enim, ut hic auctor subtiliter indicat,
liquetque ex sancti Sebastiani et aliorum Actis,
processit, quam exercuit immanis illa in Christia
nos carnificina: velut et ipse, non malis omnipo
moribus haberet zelum, cæcum illum tamen quo
nihil in potente maxime ac rerum domino, periculosius. Quod spectat ad Magnentium,
non ille
tyrannus, qui toto fere sæculo junior imperium ad
breve tempus arripuit, est accipiendus, sed amicus
quidam Diocletiani, in aula id temporis præcipuus,
ipseque Christianis æque infensus, ut indicant gesta
Georgii ad quæ Andreas alludit.
col. 1177–1178page 194 of 327
PG 97:1177Πίττ ειδωλικοῦ βορβόρου ἀνέβαλεν. Ὡς κυπάρισσος ἐν ἡ χορ βάτων· ὡς ἐλαία κατάκαρπος ἐν ἐρήμῳ· καὶ ὡς φοίνιξ γλυκαίνων τοὺς ἐν πικρίᾳ· ὡς σελήνη πλησιφαὴς ἐν στυγνοτάτῃ νυκτί· ὡς πυρσὸς ἐν σκου τομήνῃ, τοῖς κατὰ τὸ πέλαγος τῆς ἀσεβείας πλανωμένοις· ὡς φωστὴρ ἑωθινὸς, ἐν μέσῳ ζοφερῶν νεφελῶν· ὡς ἥλιος ἐν γνόφῳ συνεχει φαιδρὸν ἐκλάμ- ", πων σέλας. Εἰ δὲ καὶ ὅθεν ἔφυ, καὶ τὴν ἀπὸ γένους ζητεῖς εὐκληρίαν· τὰ πράγματα βοῶσι, Τέκνον αυτ τὸν εἶναι Θεοῦ, καὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ τῆς ἐλευ θέρας• Οσοι γὰρ ἔλαβον αὐτὸν, φησὶν ὁ μαθητής καὶ παρθένος, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ; γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ·, ὁ ποῖος ἦν Γεώργιος, ἔργῳ τὸ γένος πιστούμενος. Ἐπεὶ δὲ ποθεῖς καὶ τὴν ἐπίγειον αὐτοῦ μαθεῖν εὐγένειαν· πατρὶς αὐτῷ, ἡ Καππαδοκῶν χώρα τροφός, ἡ Παλαιστηνῶν· Χριστιανὸς ἐκ προγόνων νεάζων τῇ ἡλικίᾳ· πολιὸς τὴν σοφίαν· εὐθὺς τὴν καρδίαν· κατ᾽ ἀμφότερα σφριγῶν κατὰ τῆς ἀσεβείας, ὁ μάρτυς τῆς εὐσεβείας· καλῶς τοῖς ὁπλιτικοῖς ἀγῶσι ἐκ παιδὸς ἐνδιαπρέψας, καὶ ἀκριβῶς τὴν ἐν πολέμοις ἐξησκημένος ἀνδρείαν, ὡς καὶ τριβουνάτον ἐμπιστευθῆναι στρατιωτικοῦ καταλόγου, δεόντως τε τοῦτο διοικῆσαι, καὶ ἐν πολλοῖς πολλάκις ἀνδραγαθῆσαι, ἀμέλει πολλὴν ἀθροίσας ἐν ἑαυτῷ τὴν πολε μικὴν ἐμπειρίαν, καὶ μείζονος ὀρεγόμενος ἀξίας, μείζονος καὶ τυγχάνει. Λαβὼν γὰρ τὰ ἐκ πατέρων αὐτῷ προσόντα χρήματα, ἀνέδραμε πρὸς τὸν κατ' ἐκεῖνο καιροῦ βασιλεύοντα, καὶ πάσχει τι, τῷ Κὶς υἱῷ παραπλήσιον. Ὁ μὲν γὰρ ὄνους ἀναζητῶν, βα σιλείαν ἐπίγειον εὔρατο· ὁ δὲ κοσμικὴν ἀξίαν ἐπι ζητῶν, οὐρανῶν βασιλείας ἐπέτυχε, μείζον τοῦ ἔργου τὸ πάρεργον ἐμπορευσάμενος. Παραγενόμενος γάρ, καὶ ἰδὼν Θεὸν μὲν ὑβριζόμενον, δαίμονας δὲ θεραπευομένους, οὐκ ἤνεγκεν ὁ ζηλωτὴς τῆς εὐσεβείας· ἀλλ᾽ ἐννοήσας τὸν Δαβὶδ λέγοντα· «Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην· ο καὶ, ο Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου· ο καὶ μνημονεύσας τοῦ Κυρίου φάσκοντος·. Πᾶς ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς·» τυρωθεὶς τῷ θείῳ ζήλῳ, καὶ θήξας ᾖ βέλος τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν, ἔσπευδεν ἁρπάσαι τὴν ἐπαγγελίαν καὶ ἀνθομολογητὴν ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν, διὰ τῆς εἰς αὐτ τὸν ὁμολογίας κτήσασθαι. Ὅπως δὲ μέλλοντι τὴν στενὴν εἰσιέναι πύλην, μὴ στέρηται αὐτῷ κώλυμα τῶν χρημάτων ὁ ὄγκος, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἰσχυρότερον ἑαυτῷ κατασκευάζῃ τὸ μαρτ
Πίττ
IN S. GEORGIUM.
ipsa appellatio, Dei gratiam, et hominum virtutem
palain declarare: quod iu Abrabam et Sara, Isaac
quoque el Jacob, ac Mose, aliisque pluribus, factum didicimus. Fuit hic et nomine et re Georειδωλικοῦ βορβόρου ἀνέβαλεν. Ὡς κυπάρισσος ἐν ἡ usum excolitur. Solet enim solet, eiam nominis
χορ βάτων· ὡς ἐλαία κατάκαρπος ἐν ἐρήμῳ· καὶ
ὡς φοίνιξ γλυκαίνων τοὺς ἐν πικρίᾳ· ὡς σελήνη
πλησιφαὴς ἐν στυγνοτάτῃ νυκτί· ὡς πυρσὸς ἐν σκου
τομήνῃ, τοῖς κατὰ τὸ πέλαγος τῆς ἀσεβείας πλανωμένοις· ὡς φωστὴρ ἑωθινὸς, ἐν μέσῳ ζοφερῶν gius. lic, tanquam rosa in mediis spinis id temνεφελῶν· ὡς ἥλιος ἐν γνόφῳ συνεχει φαιδρὸν ἐκλάμ- poris exortus est, et tanquam lilium ", suaven
πων σέλας. Εἰ δὲ καὶ ὅθεν ἔφυ, καὶ τὴν ἀπὸ γένους pietatis odorem ellans, in medio idololatria: cano
ζητεῖς εὐκληρίαν· τὰ πράγματα βοῶσι, Τέκνον αυτ efloruit. Velut cupressus, in campo rubis ac senτὸν εἶναι Θεοῦ, καὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ τῆς ἐλευ tibus horrido, ut oliva fructifera in deserto, utque
θέρας• • Οσοι γὰρ ἔλαβον αὐτὸν, φησὶν ὁ μαθητής paima dulces reddens fructus olim amaros; ut
καὶ παρθένος, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ luna plena, tristissima nocte; ut facula, obscura
γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ·, caligine, iis præferens lucem qui in impietatis
ὁ ποῖος ἦν Γεώργιος, ἔργῳ τὸ γένος πιστούμενος. pelago errarent; ut stella matutina, in medio atrarum nubium; ut sol denique, lætum, densa caligine, splendorem emittens. Quod si etiam unde
sit ortus, ac generis nobilitatem quæris; res ipsæ velut missa voce clamant, Dei Filium hunc esse
me supernæ illius Jerusalem, quæ libera est: «Quotquot enim receperunt eum, inquit disciputus ille virgo, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his, qui credunt in nomine ejus °, › cujusmodi
fuit Georgius, qui generis sui nobilitatem factis comprobavit.
Ἐπεὶ δὲ ποθεῖς καὶ τὴν ἐπίγειον αὐτοῦ μαθεῖν
εὐγένειαν· πατρὶς αὐτῷ, ἡ Καππαδοκῶν χώρα·
τροφός, ἡ Παλαιστηνῶν· Χριστιανὸς ἐκ προγόνων·
νεάζων τῇ ἡλικίᾳ· πολιὸς τὴν σοφίαν· εὐθὺς τὴν
καρδίαν· κατ᾽ ἀμφότερα σφριγῶν κατὰ τῆς ἀσεβείας,
ὁ μάρτυς τῆς εὐσεβείας· καλῶς τοῖς ὁπλιτικοῖς
ἀγῶσι ἐκ παιδὸς ἐνδιαπρέψας, καὶ ἀκριβῶς τὴν ἐν
πολέμοις ἐξησκημένος ἀνδρείαν, ὡς καὶ τριβουνάτον
ἐμπιστευθῆναι στρατιωτικοῦ καταλόγου, δεόντως τε
τοῦτο διοικῆσαι, καὶ ἐν πολλοῖς πολλάκις ἀνδραγαθῆσαι, ἀμέλει πολλὴν ἀθροίσας ἐν ἑαυτῷ τὴν πολεμικὴν ἐμπειρίαν, καὶ μείζονος ὀρεγόμενος ἀξίας,
μείζονος καὶ τυγχάνει. Λαβὼν γὰρ τὰ ἐκ πατέρων
αὐτῷ προσόντα χρήματα, ἀνέδραμε πρὸς τὸν κατ'
ἐκεῖνο καιροῦ βασιλεύοντα, καὶ πάσχει τι, τῷ Κὶς
υἱῷ παραπλήσιον. Ὁ μὲν γὰρ ὄνους ἀναζητῶν, βασιλείαν ἐπίγειον εὔρατο· ὁ δὲ κοσμικὴν ἀξίαν ἐπι
ζητῶν, οὐρανῶν βασιλείας ἐπέτυχε, μείζον τοῦ ἔργου
τὸ πάρεργον ἐμπορευσάμενος.
Quoniam vero et terrenam ejus nobilitatem
scire cupis: patriam habuit Cappadocum regio.
nem; altricem vero, Palaestinam; proavis Christianus; juvenili ætale, sapientia canus, corde
reclus, utroque adversus impietatem turgens vegetusque, pietatis martyr; ita armorum a puero
certaminibus clarus, tantaque diligentia et absolutione exercita bellica fortitudine, ut et militaris
ordinis tribunatus ejus fidei commissus fuerit.
Cumque digue administrando id muneris, atque
in multis sæpe strenue agendo, multam demum
rei Lellicæ peritian comparasset, majoremque
gradum appeteret, majorem nimirum assecutus
est. Quippe, acceptis opibus, si quæ parentura
successione obvenerant, accurrit ad eum qui id
temporibus imperatorem agebat; eique, simile
quidpiam accidit, atque olim filio Cis P. Hle enim
cum asinas inquireret, terrestre regnum invenit:
hic, mundani bonoris gradum exquirens, regnumi
cœlorum sortitus est: majusque fuit, quod accessionis loco inexspectatum accepit, quam quod ri
caput haberet propositum..
Παραγενόμενος γάρ, καὶ ἰδὼν Θεὸν μὲν ὑβριζόμενον, δαίμονας δὲ θεραπευομένους, οὐκ ἤνεγκεν ὁ
ζηλωτὴς τῆς εὐσεβείας· ἀλλ᾽ ἐννοήσας τὸν Δαβὶδ
λέγοντα· «Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην· ο
καὶ, ο Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν
λόγων σου οἱ ἐχθροί μου· ο καὶ μνημονεύσας τοῦ
Κυρίου φάσκοντος·. Πᾶς ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ
ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ
ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς·»
τυρωθεὶς τῷ θείῳ ζήλῳ, καὶ θήξας ᾖ βέλος τὸν
ἑαυτοῦ λογισμὸν, ἔσπευδεν ἁρπάσαι τὴν ἐπαγγελίαν·
καὶ ἀνθομολογητὴν ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν, διὰ τῆς εἰς αὐτ
τὸν ὁμολογίας κτήσασθαι.
Ὅπως δὲ μέλλοντι τὴν στενὴν εἰσιέναι πύλην, μὴ
στέρηται αὐτῷ κώλυμα τῶν χρημάτων ὁ ὄγκος, ἀλλὰ
γὰρ καὶ ἰσχυρότερον ἑαυτῷ κατασκευάζῃ τὸ μαρτ
* Allit Lipom. ex fetida herba. Joan. 1, 12.
• Matth. x, 32.
°
Cum enim illuc venisset, ac Deum contemni,
dæmones vero coli vidisset, non tulit eam rein,
vir pietatis zelo flagrantissimus: sed cum cogitaret illud Davidis dictum: «Vidi insensatos, et
tabescebam 9. Et: ‹ Tabescere me fecit zelus
tuus, quia obliti sunt verba tua inimici mei r.
Recordatus etiam ejus, quod Dominus ait: Omnis qui confitebitur me coram hominibus,
bor et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis
est s.» Divino zelo inflammatus, suamque cogitationem, velut telum quoddam, exacuens, festinavit divina promissa præripere; ac Deum ipsum,
per suam in eum confessionem, vicissim sui confessorem acquirere.
confiteAt ne illi per angustam portam introire molienti
terrenarum facultatum cumulus impedimento
foret, scque adeo ad martyrium majori fortitudine
r I Reg. ix, 20.
q Psal. cxviii,
r ibid. 139.
col. 1179–1180page 195 of 327
PG 97:1179τύριον, ἀναγκαῖον ἔκρινε, τῇ θείᾳ κατὰ τάξιν ἐντο χρήσασθαι, ἣν ὁ τοῦ ἀγῶνος Κύριος, ήδη προς τον πλούσιον ἀπεφήνατο νεανίσκον, φήσας· «Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ ἂς πτωχοῖς· καὶ ἔξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανοῖς· καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι.» Καὶ δὴ τοῦτο ὑπὸ τοῦ πρώτου νέα νίσκου ῥαθυμία παραλειφθέν, ὁ δεύτερος εὐθύμω; ἀπεπλήρωσεν· ἀποθέμενος τὴν τῶν χρημάτων προ βολὴν, καὶ τούτοις διὰ χειρὸς τῶν πενήτων ἀγοράσεις τὴν ἀτίμητον μαργαρίτην τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν, καὶ ἐν αὐτῇ τὸν ἄσυλον [ἐν] ἑαυτῷ προευτρεπίσας θησαυρὸν, κἀκεῖσε τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν τι λείως προσηλώσας. Οὕτω τε προανελὼν τὸν τῆς τ χοφθόρου πλεονεξίας εἰσηγητὴν, καὶ τὸν πρώτον κατ' αὐτοῦ ἁρπάσας στέφανον, αὐτόν τε τοῦτον εἰς εφόδιον καὶ σύμβολον υψηλοτέρας νίκης νοητώς ἀναδησάμενος, εὐχαῖς τε πενήτων ἑαυτὸν καταχώσας, καὶ ταύταις νίκην νίκῃ προσθείναι καταπιστεύσας, οὕτως πεποιθὼς ὡς λέων, ἄρας τὸν ἑαυτοῦ σταυρὸν, πρὸς τὸν κατὰ τῆς ἀσεβείας ἐξήλατο πό λεμον. Οὐ γὰρ ἐπίστατο ὁ σοφὸς, ὅτι δὴ ο Έλετ μοτύναις μὲν καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρ ", τίαι, ο τὰ τῆς νίκης κωλύματα. «Ελεημοσύνη δὲ ἐκ θανάτου ὑπὲρ πάντα ῥύεται. ο Ὑπὲρ γὰρ ἀτες *: 1 - «κράνους, καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ, φησὶν ὁ τοῦ Σιράχ. Αμέλε › ταύτην ἔργῳ προαλειψάμενος ἀθλητικῶς, καὶ θερ σαλέως πρὸς τὴν παράταξιν ἐξιών, οὐχ ὑλικὴν τινα περιέθετο πανοπλίαν, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἣν ὁ Παῦλος ὑπέδειξε. Περιεζώσατο γὰρ τὴν ὀσφὺν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνεδύσατο τὸν θώρακα της δικαιοσύνης· καὶ ὑπεδήσατο τοὺς πόδας, ἐν έτοιμε σία τοῦ Εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης· καὶ περιεβάλετο τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου, ἐπὶ πᾶσιν ἀντὶς βὼν τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, τὸν σβεννύντα πάντα τὰ πεπυρωμένα βέλη τοῦ πονηροῦ· καὶ τὴν μάχαιο ραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ. Καὶ τὴν ἀόρατον καὶ πνευματικὴν ταύτην περι εφράξατο παντευχίαν, «Ἐπεὶ μὴ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τὸν πόλεμον ἤρατο, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχές, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας του σκότους, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ο πνευ ματικοῖς πνευματικῶς ἀνθοπλιζόμενος· καὶ μου νονουχὶ, τὸ ἀποστολικὸν ἀναβοῶν λόγιον· «Ἡμῶν Του, και, 9. * ΣΧΙΣ, γρ. εξ. Κατὰ τάξιν. Καὶ πίστεσι. ὅσοι πιστοί, ὀρθοὶ πάντες. Δόρυ ολκής. ἀλκῆς. ὁλκη δύναμις, ισχύς.
obeundum instrueret, opera pretium putavit, ut τύριον, ἀναγκαῖον ἔκρινε, τῇ θείᾳ κατὰ τάξιν ἐντο
'
rite ac ordine divino illo præcepto uteretur, χρήσασθαι, ἣν ὁ τοῦ ἀγῶνος Κύριος, ήδη προς τον
quod olim certaminis Dominus ac arbiter, adole- πλούσιον ἀπεφήνατο νεανίσκον, φήσας· «Εἰ θέλεις
scenti diviti intimasset, dicens:. Si vis perfectus τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ ἂς
esse, vende quæ habes, et da pauperibus, et ha- πτωχοῖς· καὶ ἔξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανοῖς· καὶ δεῦρο
bebis thesaurum in cœlo: et veni sequere me t. ἀκολούθει μοι.» Καὶ δὴ τοῦτο ὑπὸ τοῦ πρώτου νέα
Sane, quod prior ille juvenis, animi mollitie et νίσκου ῥαθυμία παραλειφθέν, ὁ δεύτερος εὐθύμω;
ignavia omisit; alter hic avide animoque alacer ἀπεπλήρωσεν· ἀποθέμενος τὴν τῶν χρημάτων προ
inplevit, divitiarum deposito ambitu, iisque, per βολὴν, καὶ τούτοις διὰ χειρὸς τῶν πενήτων ἀγοράσεις
manus pauperum inæstimabili coemplo margarito τὴν ἀτίμητον μαργαρίτην τῆς βασιλείας τῶν οὐρα
regui cœlorum, ac inviolabili thesauro, in eo sibi νῶν, καὶ ἐν αὐτῇ τὸν ἄσυλον [ἐν] ἑαυτῷ προευτρε
parato, cordeque cœlestibus plene defixo. Ut sic πίσας θησαυρὸν, κἀκεῖσε τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν τι
autem, avaritim, quæ animo corruptela est,
imλείως προσηλώσας. Οὕτω τε προανελὼν τὸν τῆς τ
pulsorem diabolum, ceu velitari certamine ever- χοφθόρου πλεονεξίας εἰσηγητὴν, καὶ τὸν πρώτον
tisset, et primam hanc coronam adversus illum κατ' αὐτοῦ ἁρπάσας στέφανον, αὐτόν τε τοῦτον εἰς
arripuisset, atque ad sublimioris victoriae adju- εφόδιον καὶ σύμβολον υψηλοτέρας νίκης νοητώς
mentum, ea caput spiritaliter velut cinxisset, ἀναδησάμενος, εὐχαῖς τε πενήτων ἑαυτὸν καταχώ
seque precibus pauperum ceu aggere communis- σας, καὶ ταύταις νίκην νίκῃ προσθείναι καταπι
set, iis se, victoriam victoriæ adjecturum fretus: στεύσας, οὕτως πεποιθὼς ὡς λέων, ἄρας τὸν ἑαυτοῦ
confidens ut leo, sublata sua cruce, ad bellum σταυρὸν, πρὸς τὸν κατὰ τῆς ἀσεβείας ἐξήλατο πό
contra impietatem, gerendum prosiliit. Probe si- λεμον. Οὐ» γὰρ ἐπίστατο ὁ σοφὸς, ὅτι δὴ ο Έλετ
quidem noverat vir sapiens, eleemosynis et μοτύναις μὲν καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρ
fide purgari, peccata ", quæ sunt impedi- τίαι, ο τὰ τῆς νίκης κωλύματα. «Ελεημοσύνη δὲ ἐκ
menta victoriae. Præ omnibus vero, eleemosy- θανάτου ὑπὲρ πάντα ῥύεται. ο — Ὑπὲρ γὰρ ἀτες
nam a morte liberare *: 1 - «Super enim sculum κράνους, καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ
potentiæ, et super lanceam roboris adversus πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ,» φησὶν ὁ τοῦ Σιράχ. Αμέλε
inimicum pugnabit pro te³, › inquit Jesus filius ταύτην ἔργῳ προαλειψάμενος ἀθλητικῶς, καὶ θερ
Sirach. Sic denique, re exhibita misericordia, σαλέως πρὸς τὴν παράταξιν ἐξιών, οὐχ ὑλικὴν τινα
instar pugillis certamini præunctus, fiduciaque in περιέθετο πανοπλίαν, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύμα
aciem egressus, nullam præterea corporean ar- c τος, ἣν ὁ Παῦλος ὑπέδειξε. Περιεζώσατο γὰρ τὴν
maturam, sed Spiritus duntaxat, ut Paulus do- ὀσφὺν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνεδύσατο τὸν θώρακα της
cely, induit. Nam succinxit lumbos in veritate, δικαιοσύνης· καὶ ὑπεδήσατο τοὺς πόδας, ἐν έτοιμε
et induit loricam justitia, calceavitque pedes in σία τοῦ Εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης· καὶ περιεβάλετο
præparatione Evangelii pacis: galeam item salu- τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου, ἐπὶ πᾶσιν ἀντὶςtis assumpsit, in omnibus assumpto scuto fidei, βὼν τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, τὸν σβεννύντα πάντα
quo exstinguantur omnia tela ignea nequissimi: τὰ πεπυρωμένα βέλη τοῦ πονηροῦ· καὶ τὴν μάχαιο
ac gaudium spiritus, quod est verbum Dei.
ραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ.
Hac igitur invisibili spiritalique armatura,
seipsum communivit, Quoniam non adversus
carnem ét sanguinem bellum susceperat, sed adversus principatus et potestates, adversus inundi rectores tenebrarum, contra spiritualia nequitiæ; spiritalibus armis instructus adversus
spiritalia ac fere clamans apostolicum illud:
t Matth. XIX, 21. u Prov. xv,
z ibid. 12.
Καὶ τὴν ἀόρατον καὶ πνευματικὴν ταύτην περιεφράξατο παντευχίαν, «Ἐπεὶ μὴ πρὸς αἷμα καὶ
σάρκα τὸν πόλεμον ἤρατο, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχές,
πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας του
σκότους, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ο πνευ
ματικοῖς πνευματικῶς ἀνθοπλιζόμενος· καὶ μου
νονουχὶ, τὸ ἀποστολικὸν ἀναβοῶν λόγιον· «Ἡμῶν
• Του, και, 9. * Eccli.
ΣΧΙΣ,
› Ephes. v,
γρ. εξ.
Ut rile ac ordine. Κατὰ τάξιν. minori illo sacrificii et communionis horam, diacono clamante,
procedendo ad majus. Præstat siquidem vita, terrenis facultatibus ei subsidio concessis: ut nisi
¡is spretis, haud facile præsumatur vita contemnenda, qua de re Greg. hom. 14 in Evang.
Εt fde. Καὶ πίστεσι. Deest quo plurale illud
exprimamus; significantur illo actiones veraces et
fideles, ut bene Nobilius. Addiderim ego, quæ præcipue sunt ex instinctu fidei, et ordinis gratia,
quorum exercitio fidelium nomen absolute merentur, qui Christiani vitam Christiane transigunt, soli
digni qui participent, ejectis antiquo ritu sub ipsam
ὅσοι πιστοί, ut est in Basilii et Chrysostomi liturgia,
sive ὀρθοὶ πάντες. ut in liturgia Jacobi, una cum
catechumenis, si quis moribus a professione discrepans, saltem negata precirm communione, a fidelium consortio, Ecclesiastica censura, præcisus
esset; qua de re in Euchologicis suis noster Goar.
Lanceam roboris. Δόρυ ολκής. Altera lectio
notata in Sixt. pro ἀλκῆς. Expovirus cum llesych.
cui ὁλκη est δύναμις, ισχύς. Quamvis est mibi sal
durum. Interpres Lipomani eam vocem omisit.
col. 1181–1182page 196 of 327
PG 97:1181τὰ ὅπλα, οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ, πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων. Αὐτίκα οὖν, ἄνωθεν σύμμαχον ἑαυτοῦ τὸν ἀγωνοθέτην ἐπικαλεσάμενος θυμόν τε κινήσας τὸν κατὰ φύσιν, καὶ ζῆλον ἀναλα δὼν τοῦ Ἡλίου τοῦ προφήτου· καὶ ὀργῇ κεχρημέ ως δικαίᾳ, «Διὰ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν,» έχώρει κατὰ τῆς ἀδικίας καὶ εὑρὼν αὐτοῦ που τοὺς ὀνόματι [βασιλεῖς, ὄντως δὲ ] βασιλευομένους ὑπὸ τῆς ἀσεβείας, κακῶς τῷ κράτει κατὰ τοῦ τὸ κράτος χαρισαμένου κεχρημένους, καὶ ἄπειρον εἶδός τε καὶ πλῆθος βασανιστης ρίων, οὐ κατὰ τῶν ἀδικούντων, ἀλλὰ κατὰ τῶν εὐ σεβούντων δημοσίᾳ προθεμένους· παντοίων τε φυ λῶν, ἐθνῶν, καὶ γλωσσῶν ἐξωπλισμένων, κύκλῳ αὐτοὺς περιεστηκότων, δημηγοροῦντας ἀθέμιτα, καὶ ἀπειλοῦντας· εἰ ὀνομάσοι τις τὸν Χριστὸν, 5 τούτοις αὐτὸν ἀνηλεὼς ἐκδαπανώμενον ἀποθνήσκειν ζέσας οὖν τῷ θείῳ Πνεύματι, «έτρόμησε τοὺς νεο φρούς» κατὰ τὸν Μακκαβαῖον ἐκεῖνον, «καὶ ἀν ἤνεγκε θυμὸν κατὰ τὸ κρῖμα· ν καὶ οἷα λέων βρύξας ἰσχυρὸν καὶ βλοσυρὸν ὁρῶν, ἐκκόψας τὴν ἀπει λὴν, εἰς μέσον αὐτῶν εἰσεπήδησε, Χριστιανὸν ἑαυτὸν διαπρυσίως ἀναγορεύων, καὶ φανερῶς τὴν τῆς εὐ σεβείας εμφανίζων εὐγένειαν. Ο ψυχῆς ἀληθῶς θεοφόρου, νενικημένης τῷ θείῳ ἔρωτι, καὶ ὅλης ἐξεστηκυίας Θεῷ!, Ὢ μακαρίας φωνῆς, ἣν ὁ φερώνυμος τοῦ Χριστοῦ Γεώργιος, θεόθεν τὰ σπέρ ματα λαβών, καὶ ἐν πολλῷ τῷ χρόνῳ καλῶς ἐν καρδία γεωργήσας, τελείαν εὐκαίρως τῷ Δεσπότῃ ἀπέδωκεν! Ην ἀὴρ μὲν δεξάμενος, ἡγιάσθη· ἄγγε λο: δὲ οὐρανόθεν ἐπεκράτησαν, ἀρχάγγελοι δὲ ἐπευφήμησαν· καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν αἱ Δυνάμεις ύπερ ηγάθησαν”. Ὁ δὲ πάντων Θεός τε καὶ Δεσπότης ἀποδεξάμενος, πρέπειν τῇ προθυμίᾳ τὴν συμμαχίαν ἐδικαίωσε, καὶ τὸν ἀμάραντον αὐτῷ τῆς νίκης ἡτοί μασε στέφανον. Τὸ δὲ στίφος τῶν ἀσεβῶν ἐξεπλάγη, καὶ ὁ τούτων στρατηγὸς διάβολος ἀκούσας, καιρίαν πληγὴν ἐδέξατο. Ο μέντοι γενναῖος ἀθλητής, επέμε να λαμπρᾷ καὶ ἰσχυρὰ τῇ φωνῇ Θεὸν ὁμολογῶν τὸν Χριστόν, δαίμονας δὲ τοὺς παρ' αὐτῶν προσκυνου Η Οι σ. σθησαν Εἰς μέσον αὐτῶν εἰσ επέδησε. Ο φερώνυμος τοῦ Χριστοῦ Γεώργιος. γεώρ γιον,
IN S. GEORGIUM.
τὰ ὅπλα, οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ, πρὸς c Arma nostra, non carnalia sunt, sed polenta
καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων. Αὐτίκα οὖν, ἄνωθεν
σύμμαχον ἑαυτοῦ τὸν ἀγωνοθέτην ἐπικαλεσάμενος·
θυμόν τε κινήσας τὸν κατὰ φύσιν, καὶ ζῆλον ἀναλαδὼν τοῦ Ἡλίου τοῦ προφήτου· καὶ ὀργῇ κεχρημέως δικαίᾳ, «Διὰ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν
δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν,» έχώρει κατὰ τῆς ἀδικίας·
καὶ εὑρὼν αὐτοῦ που τοὺς ὀνόματι [βασιλεῖς, ὄντως
δὲ 98] βασιλευομένους ὑπὸ τῆς ἀσεβείας, κακῶς τῷ
κράτει κατὰ τοῦ τὸ κράτος χαρισαμένου κεχρημένους, καὶ ἄπειρον εἶδός τε καὶ πλῆθος βασανιστης
ρίων, οὐ κατὰ τῶν ἀδικούντων, ἀλλὰ κατὰ τῶν εὐσεβούντων δημοσίᾳ προθεμένους· παντοίων τε φυλῶν, ἐθνῶν, καὶ γλωσσῶν ἐξωπλισμένων, κύκλῳ
αὐτοὺς περιεστηκότων, δημηγοροῦντας ἀθέμιτα,
καὶ ἀπειλοῦντας· εἰ ὀνομάσοι τις τὸν Χριστὸν, 5
τούτοις αὐτὸν ἀνηλεὼς ἐκδαπανώμενον ἀποθνήσκειν·
ζέσας οὖν τῷ θείῳ Πνεύματι, «έτρόμησε τοὺς νεο
φρούς» κατὰ τὸν Μακκαβαῖον ἐκεῖνον, «καὶ ἀν
ἤνεγκε θυμὸν κατὰ τὸ κρῖμα· ν καὶ οἷα λέων βρύξας ἰσχυρὸν καὶ βλοσυρὸν ὁρῶν, ἐκκόψας τὴν ἀπει
λὴν, εἰς μέσον αὐτῶν εἰσεπήδησε, Χριστιανὸν ἑαυτὸν
διαπρυσίως ἀναγορεύων, καὶ φανερῶς τὴν τῆς εὐσεβείας εμφανίζων εὐγένειαν. Ο ψυχῆς ἀληθῶς
θεοφόρου, νενικημένης τῷ θείῳ ἔρωτι, καὶ ὅλης
· ἐξεστηκυίας Θεῷ!, Ὢ μακαρίας φωνῆς, ἣν ὁ
φερώνυμος τοῦ Χριστοῦ Γεώργιος, θεόθεν τὰ σπέρ
ματα λαβών, καὶ ἐν πολλῷ τῷ χρόνῳ καλῶς ἐν
καρδία γεωργήσας, τελείαν εὐκαίρως τῷ Δεσπότῃ
ἀπέδωκεν! Ην ἀὴρ μὲν δεξάμενος, ἡγιάσθη· ἄγγε
λο: δὲ οὐρανόθεν ἐπεκράτησαν, ἀρχάγγελοι δὲ ἐπευ
φήμησαν· καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν αἱ Δυνάμεις ύπερηγάθησαν”. Ὁ δὲ πάντων Θεός τε καὶ Δεσπότης
ἀποδεξάμενος, πρέπειν τῇ προθυμίᾳ τὴν συμμαχίαν
ἐδικαίωσε, καὶ τὸν ἀμάραντον αὐτῷ τῆς νίκης ἡτοίμασε στέφανον. Τὸ δὲ στίφος τῶν ἀσεβῶν ἐξεπλάγη,
καὶ ὁ τούτων στρατηγὸς διάβολος ἀκούσας, καιρίαν
πληγὴν ἐδέξατο. Ο μέντοι γενναῖος ἀθλητής, επέμε
να λαμπρᾷ καὶ ἰσχυρὰ τῇ φωνῇ Θεὸν ὁμολογῶν τὸν
Χριστόν, δαίμονας δὲ τοὺς παρ' αὐτῶν προσκυνου
Η
Deo, ad destructionem munitionum s. Statim ergo,
cum e cœlo adjutorem sibi eum evocasset, qui
ipse agonotheta ac certaminum præses esset, iram
que a natura inditam provocasset: assumpto zelo
Eliæ prophetæ, justeque excandescens: ‹ Per arma justitiæ a dextris et sinistris ³, injustitiam adortus; ac loco quodam, imperatores illos nomine,
re autem vera impictatis imperio mancipatos ac
servos, inveniens: quippe qui imperio abuterentur adversus eum qui concessisset; nec non intinita tormentorum genera, foro publico adversus
cos proposita; non qui rei essent, iniquive aliquid admisissent, sed qui pietatem colerent:
omnis ætatis et generis tribubus, gentibusque, et
linguis, circum, armis, impia concionantes stipantibus, ac fore comminantes, ut si quis Christum
nominasset, iis dire absumptus periret: eo, inquam, spectaculo, divino effervens Spiritu, e contremiscentibus renibus, quemadmodum Machabæo
illi, c affectusque furore secundum judicium c:,
ac leonis instar, fortiter rugiens, terribilique
aspectu; minans, infringens interpellansque, medius eorum insiliit; clara se voce Christianum
renuntians, pietatisque ingenuitatem quanta esset
manifeste ostendens. O vere Deo amatum animum
quem sibi divinus amor ira devicisset, quique totus ‹ excessisset Deo d! > O beatanı vocem, quam
pro nominis sui ratione edidit ceu Christi arvum
Georgius, accepta de caelo semente, multoquetenipore bene in corde excultam, perfectam congruo teinpore Domino reddidit! Vocem, inquam, quam suscipiens aer sanctificatus est, angeli e calo intonue
runt, archangeli faustis ominibus sunt prosecuti,
omnesque calorum Virtutes supra modum admirati sunt quam et universorum Deus Dominusque
probans, consentaneum censuit, ut tanta alacritati
auxiliator accederet, ac cujus merito, immarcescibilem victoriæ coronam athletæ præparavit. Impiorum autem caterva obstupuit, audiensque eo11 Cor. x, 4. b 11 Cor. vi, 7. I Mach. 11, 24. d II Cor. v, 13.
Adjecta ex conjectura, et Lipom. Οι σ. σθησαν
nobis obtrudat Baronius; cui ut displicuit magia,
in Athanasii nomine, debuit eadem ratione displicere sanctitas, in Georgii, idque Cappadocis; quo
Pseudo-Alexandrinum illum Georgium ex patria
eliam, propinquius referat: ut sit et ipse Georgius, si Baronio placet, persona quam commentiti
sint Ariani, non præcipuus martyr.
Medius eorum insiliit. Εἰς μέσον αὐτῶν εἰσ- satque antiquo, vix sit quo læreamus, quidquid
επέδησε. Nempe imperatorum, ad certam utique
Decem, victima Christi spontanea, quem fidei fervorem maxime exigebant deploratissima illa Christianis tempora. Sic Romæ Sebastianus, eidem se
Diocletiano, cum primo allatam necem miraculo
evasisset, improperaturus crudelitatem, ultro item
ruun, strata publica repræsentavit. Sic Maximinum,
sub ipsis sacrificiis et publica concione Catharina
corripuit, etc. Vix vero fuerit, qui Georgio nostro,
viro tanto et militari, in ea martyrii ultronea inchoatione, præviisque ad ipsum ab Andrea enarratis, gloriosius habuerit. Atque utinam, tante illi
certaminis luci, nullas apocrypha aspersissent tenebras; mirum certe quam utriusque Ecclesiæ ejus
devolissimæ, recrearet faciem: quanquam in istis
prolatis ab Andrea, acri viro ingenio, sanctoque,
Pro nominis sui ratione, etc. Ο φερώνυμος
τοῦ Χριστοῦ Γεώργιος. Velut idem sit atque γεώρ
γιον, cujus rationem habuerit, edenda magnifica
illa confessionis voce, quam olim cordis gremio,
divina satione mandatan, arvi iustar fovisset. Interpres Lipom. Quam edidit Christi nomen ferens
Georgius: insulsa certe expositio. Quis enim vel
Christum, Georgium, vel Georgium, Christum,
quod illa sonant contra Græcam_fidem, audivit:
col. 1183–1184page 197 of 327
PG 97:1183μένους λέγων, καὶ αὐτοὺς πλανωμένους καὶ παρα παίοντας, συκοφάντας θεῶν τῶν οὐκ ὄντων ἀποφαινόμενος, καὶ μᾶλλον αἰσχρολογοῦντας, ἡ Θεὸν ὑμεῖς γοῦντας ἀποδεικνύων βλασφημοῦντας ἐπιστομίζων, καὶ μεταμελεῖσθαι παρεγγυῶν, ἐπεγνωκότας τον ἕνα καὶ μόνον ὄντως ὄντα Θεόν· καὶ τέλος, τὸ γι φικὸν ἐκεῖνο συχνῶς ἐπιλέγων· «Θεοί, οἱ τὸν οὐρα νὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν. Οἱ δὲ παντὶ εἴδει δολιότητος χρώμενοι, διὰ πάντων τὸν ἀθλητὴν ἐξεπείραζον· τί μὲν οὐ λέγοντες; τί οὐ πράττοντες; ποτὲ μὲν ἀπαλύνοντες τοὺς λόγους αὐτῶν ὑπὲρ ἔλαιον, τῇ θωπείᾳ· ποτὲ δὲ, καὶ γι μναῖς αὐτῶν ταῖς βολίσι τῶν ἀπειλῶν κατατοξεύει. τες. Τὸ κάλλος ἐπαινεῖν, πρὸς τῇ συνέσει καὶ τὴν εὐγένειαν, καὶ τὴν ἐν πολέμοις ἀνδρείαν ἀποθαν μάζειν ὑποκρινόμενοι. Την νεότητα κατοικτείρα, καὶ μὴ θάνατον χωρον τῆς ἡδείας ταύτης ζωής μανικώς προκρίνειν συμβουλεύοντες. Χρημάτων ἅμα καὶ ἀξιωμάτων δωρεὰς οὐ τὰς τυχούσες προ τείνοντες. Εἶτα βασάνων είδη καὶ πλήθη θανατηρίες ἐπαγγελλόμενοι, μακρόν τε καὶ ἐδυνηρὸν αὐτῷ δὲ πάντων ἔσεσθαι προςεπαπειλοῦντες θάνατον, ἂν ἀνανεύσειε πρὸς τὴν παραίνεσιν. Ὁ δὲ στερεός και ἀκατάπληκτος τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης, πειθαρχεία Θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις ἤδη πεπεδευμένος, μηδέν τε βιαιότερον εἶναι τῆς πρὸς Θεὸν εὐπειθείας, κατ' οὐδένα τρόπον περιτραπείς ἢ ὑποπτήξας, τὰς μὲν ὑπούλους κολακείας ἐλέγχων τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ὕβρεων ἀπετρέπετο· τὰς δολερὰς δὲ ὑποσχέσεις ὡς ἀτίμους ἐξουδενῶν, διέπτυε· τὰς ἀσεβεῖς συμβαν λίας, ὡς θανατηφόρον τὸν ἀπεκρούετο· τὰς ἀπειλὲς τῇ ἑτοιμότητι τοῦ πάντα παθεῖν ἐξεγέλα· καὶ μηδὲ μέλλειν, παραυτίκα δὲ πειράσαντας πληροφορείσθαι τοῦτο κατήπειγεν, «Ο ἐμὸς ἔρως, βοῶν, ἐσταύρωται.» Καὶ ἁπαξαπλῶς, ἀπανταχόθεν ἀχείρωτος ἦν τοῖς πολεμίοις. «Τί; δὲ χωρίσει με, λέγων, ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλίψις; Η στενοχωρία; * διωγμός; ή λιμός; Η γυμνότης; ἢ κίνδυνος; ὕβρεων, Ζητητέον πῶς ἐπὶ Ὀνησίμου τοῦ μετά Τιμόθεον Ιγνατίου διαλεγομένου καὶ γράφοντος Ρωμαίος τὸ, ἐπί τινος, μία ἐπὶ Λουδοβίκου ι' δια λέγεσθαι,
rum imperator diabolus, lethalem plagam accepit. μένους λέγων, καὶ αὐτοὺς πλανωμένους καὶ παρα
Cæterum generosus athleta, clara fortique voce,
Christi Dei confessioni insistens, quos illi adorarent, dæmones dicebat; errantes pronuntians et
desipientes, sycophantas deorum qui non essent;
turpia potius ostendens, loqui quam confiteri
Deum; blasphemos compescens, hortansque at
uno et solo vere Deo agnito pœnitentiam agerent,
ac demum illud Scripturæ crebro inferebat: ‹ Dii qui
At illi, omni fraudum genere utentes, omnibus
modis athletam tentabant nihil non dicentes, nihil non facientes: ac modo, blanda adulatione,
sermones suos super oleum molliebant; modo
etiam, nudis minarum jaculis feriebant. Simulabant laudare se pulchritudinem, junctamque prudentia ingenuitatem, ac probatam bellis gerendis
fortitudinem. Auctores erant, ut juvenem ætatem
miseratus, haudquaquam mortem immaturam, vitæ
hujus dulci usura, furentis instar præferret. Divitiarum pariter ac dignitatum munera non vulgaria proponebant. Tum vero, tormentorum genera
mortisque vias plurimas edicentes, iis omnibus
longam ac plenam dolore, ceu cautela, comminabantur mortem, si monitis acquiescere renuisset.
Al firmus ille imperculsusque Christi miles, qui
olim Deo magis quam hominibus obediendum, nec
quidquam observantia in Deum valentius atque urgentius, didicisset; nihil mutatus autve attonitus,
subdolas adulationes responsorum austeritate
redarguens, a se repellebat: fraudulenta vero promissa ut vilia quædam pro nihilo faciens, respuebat: impiaque consilia instar veneni pestiferi propulsabat: nuinas animi gravia quæque ferre parati
alacritate irridebat: atque ut nihil cunctarentur,
sed statim facto periculo, num res ita haberet
certius explorarent, urgebat; illud identidem clamans: 4 Meus amor crucifixus est. Atque ut
verbo dicam, erat undique hostibus inexpugnabilis: c Quis vero, inquiebat, separabit me a charitate Christi? an angustia? an persecutio? an fames?
- Jerem. x, 12.
παίοντας, συκοφάντας θεῶν τῶν οὐκ ὄντων ἀποφαι
νόμενος, καὶ μᾶλλον αἰσχρολογοῦντας, ἡ Θεὸν ὑμεῖς
γοῦντας ἀποδεικνύων βλασφημοῦντας ἐπιστομίζων,
καὶ μεταμελεῖσθαι παρεγγυῶν, ἐπεγνωκότας τον
ἕνα καὶ μόνον ὄντως ὄντα Θεόν· καὶ τέλος, τὸ γι
φικὸν ἐκεῖνο συχνῶς ἐπιλέγων· «Θεοί, οἱ τὸν οὐρα
νὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν.
non fecerunt cœlum et terram, dispereant *.,
Οἱ δὲ παντὶ εἴδει δολιότητος χρώμενοι, διὰ πάντων
τὸν ἀθλητὴν ἐξεπείραζον· τί μὲν οὐ λέγοντες; τί
οὐ πράττοντες; ποτὲ μὲν ἀπαλύνοντες τοὺς λόγους
αὐτῶν ὑπὲρ ἔλαιον, τῇ θωπείᾳ· ποτὲ δὲ, καὶ γι
μναῖς αὐτῶν ταῖς βολίσι τῶν ἀπειλῶν κατατοξεύει.
τες. Τὸ κάλλος ἐπαινεῖν, πρὸς τῇ συνέσει καὶ τὴν
εὐγένειαν, καὶ τὴν ἐν πολέμοις ἀνδρείαν ἀποθαν
μάζειν ὑποκρινόμενοι. Την νεότητα κατοικτείρα,
καὶ μὴ θάνατον χωρον τῆς ἡδείας ταύτης ζωής
μανικώς προκρίνειν συμβουλεύοντες. Χρημάτων
ἅμα καὶ ἀξιωμάτων δωρεὰς οὐ τὰς τυχούσες προ
τείνοντες. Εἶτα βασάνων είδη καὶ πλήθη θανατηρίες
ἐπαγγελλόμενοι, μακρόν τε καὶ ἐδυνηρὸν αὐτῷ δὲ
πάντων ἔσεσθαι προςεπαπειλοῦντες θάνατον, ἂν
ἀνανεύσειε πρὸς τὴν παραίνεσιν. Ὁ δὲ στερεός και
ἀκατάπληκτος τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης, πειθαρχεία
Θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις ἤδη πεπεδευμένος, μηδέν
τε βιαιότερον εἶναι τῆς πρὸς Θεὸν εὐπειθείας, κατ'
οὐδένα τρόπον περιτραπείς ἢ ὑποπτήξας, τὰς μὲν
ὑπούλους κολακείας ἐλέγχων τῇ αὐστηρίᾳ τῶν
ὕβρεων ἀπετρέπετο· τὰς δολερὰς δὲ ὑποσχέσεις ὡς
ἀτίμους ἐξουδενῶν, διέπτυε· τὰς ἀσεβεῖς συμβαν
λίας, ὡς θανατηφόρον τὸν ἀπεκρούετο· τὰς ἀπειλὲς
τῇ ἑτοιμότητι τοῦ πάντα παθεῖν ἐξεγέλα· καὶ μηδὲ
μέλλειν, παραυτίκα δὲ πειράσαντας πληροφορείσθαι
τοῦτο κατήπειγεν, «Ο ἐμὸς ἔρως, βοῶν, ἐσταύ
ρωται.» Καὶ ἁπαξαπλῶς, ἀπανταχόθεν ἀχείρωτος
ἦν τοῖς πολεμίοις. «Τί; δὲ χωρίσει με, λέγων, ἀπὸ
τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλίψις; Η στενοχωρία;
* διωγμός; ή λιμός; Η γυμνότης; ἢ κίνδυνος;
Responsorum austeritate. Ita potius secuti
interpretem Lipoman. quam nostrum codicem, ubi
est ὕβρεων, quo subtilis Andreas significare voluerit despicientiam ac velut contumeliam, qua sanctus martyr ejusmodi vere ipsi ludicra, excipiebat.
Sic Petrus Simoni, oblata pecunia delinire tentanti: Pecunia tua tecum sit in perditionen, etc. (Act.
viii, 20). Sic alter Andreas, Ageo, ubi obstinatiorem in idololatria comperisset: Audi, fili mortis,
et stipula æternis parata suppliciis, etc. Sancte aliquando acuenda ira, nec mussitandum timentis
specie, ubi ad defectionem a Deo, malis hominum
arilus, pulsamur.
Meus amor crucifixus est. Potest duplici illo
sensu accipi quo apud Ignatium in Epistola ad Rom.:
vel ut amor ille intelligatur Christus, cui se confixum cruci ac commortuum dicat Georgius; vel
ipse amor noster et sensualis, quo crucifixo el
mortuo, nihil tiueantur tormenta: Dionysius, cap.
4 De divin. nom. ceu ex Ignatio, priori sensu citat;
qui tamen non potuit ex illa epistola accipere, quæ
sit posterius scripta quam liber ille Dionysii,
nempe sub Onesimo, Timothei successore
sede
Ephesina, ad quem Dionysius eum librum scribit.
Ita dubium format Maximus ad eum Dionysii lo
cum, ubi gravis ille censor interpretum Dionysii
Lanselius, ipseque Maximi scholiasta interpres. so,
Ζητητέον πῶς ἐπὶ Ὀνησίμου τοῦ μετά Τιμόθεον
Ιγνατίου διαλεγομένου καὶ γράφοντος Ρωμαίος
Quærendum quomodo Ignatio cum Onesimo, qui
fuit post Timotheum disputante, et Romanis seri
bente, etc, Ubi enimvero illa Ignatii
cum sanctissino collega disputatio? Quonam autem grammatico
traditum, τὸ, ἐπί τινος, μία ἐπὶ Λουδοβίκου ι' δια
λέγεσθαι, perinde esse atque, cum aliquo, cu
Ludovico XIV, v. gr. nostro, quem Deus annis et
virtute augeat, disputare? Quod autem is iam
episcopus esset, ex ejusdem Ignatii epistola ad
Ephesios, aliisque liquet. Mæstræus etiam citater
Orig. Prol. in Cantica, ubi tanen non invenio.
col. 1185–1186page 198 of 327
PG 97:1185μάχαιρα; Πέπεισμαι γὰρ, ὅτι οὔτε θάνατος, οὔτε??? ζωή, ούτε "Αγγελοι, οὔτε Αρχαί, οὔτε Εξουσίαι, οὔτε Δυνάμεις, οὔτε ἐνεστῶτα, οὔτε μέλλοντα, οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται χωρίσα: με ἀπὸ τῆς ἀγά της τοῦ Χριστοῦ.» — «Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν, Χριστός καὶ τὸ ἀποθανεῖν, κέρδος.» ν Οὐ μέχρι δὲ λόγων ἐν αὐτῷ ἡ πρὸς τοὺς ἐναντίους συμπλοκή, ἀλλὰ καὶ ἔργοις αὐτοῖς σοφῶς ἅμα καὶ δραστηρίως ἀντιπαρετάττετο· οἷα κραταιὸς ἀγωνι πῆς τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἀνδρείαν, οὐ μόνον ἐκ τοῦ τύπτειν τοὺς ἀντιπάλους, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ φέρειν στεῤῥῶς τὰς παρ' αὐτῶν πληγὰς ἐπιδεικνύμενος σώ κατι καὶ πνεύματι, τῷ μὲν πάσχων, τῷ δὲ ἀντιπλήτα των. Οἱ μὲν γὰρ μάστιξι κατήκιζον τὸ σῶμα· ὁ δὲ τῇ ὑπομονῇ γενναίως τούτων ὑπερεκράτει, ὡς αὐ τοὺς βασανίζεσθαι μᾶλλον, οὐκ ἰσχύοντας ἀνῦσαι ὅπερ ἡδεύλοντο, ἢ τὸν μαστιζόμενον. Αμέλει κοντῷ τὸν ᾿Αγιον κρουσθῆναι κελεύουσι· τοῦ δὲ κοντοῦ μολίβδου δίκην ἀποστραφέντος, εἰς ἔλεγχον τῆς αὐτ τῶν ἀστοχίας, τῆς ἐλπίδος ἀποτυχόντες, ἐφ' ἑτέραν ἐτρέποντο κόλασιν, καὶ δεινοτέραις τιμωρίαις καθώ υποβάλλειν ἐπειρῶντο τὸν ἀθλητὴν· λίθου παμμεγε στάτου ἐν τῇ εἰρκτῇ παννύχῳ κατὰ γαστρὸς ἐπιβο Αξ, πρὸς τῇ ἐν ξύλῳ τῶν ποδῶν ἀσφαλείᾳ, ἄλλαις τε ὅσαις καὶ ὅπως δεινοτέραις. Αἴς ὑπερκαμόντι τῷ ἀθλητῇ καὶ σχεδὸν ἐκλείποντι, τέλος τὸ σφοδρότερον προσήγον· ἐπὶ τροχοῦ τοῦτον ἀναλαβόντες, οὔτ τως καταλύσειν οιόμενοι τοῦ γενναίου τὴν ἔνστασιν περὶ ἂν τὴν ὀσφύν σκορπίου δίκην κατακαμπτόμενός τε καὶ κατατεινόμενος ὁ μεγαλόφρων, καὶ τῇ ἀντι στρόφῳ συνελίξει γενναίως τὸ πνεῦμα στενοχωρούμενος, Εξαρθρος μὲν ἐγίνετο· κατὰ πᾶν μέλος κλώ μενος, περιλακιζομένων αὐτοῦ τῶν σαρκῶν· ἅμα δὲ καὶ ταῖς ἀκμαῖς τῶν ὑφηρμοσμένων ὀργάνων, εἰς πολλὰ τὸ σῶμα κατατμηθεῖς, καὶ ὀχετοῖς αἱμάτων φοινίξας τὰ κολαστήρια, ἤδη νεκρὸς τοῖς τυφλοῖς νομισθεὶς, ἐπὶ σχήματος ὑπ' αὐτῶν κατελήφθη, πολλὰ τοὺς αὐτῶν ἀνυμνούντων ἐπὶ τούτοις θεούς τε καὶ δαίμονας. Ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον ησχύνθησαν, ὑγιῆ μετ᾿ οὐ πολὺ καθαρῶντες, τὸν ἐν νεκροῖς ἐλπισθέντα. Τῆς γὰρ Σπάντων ζωῆς Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Σω ῆρες, ὁμοῦ καὶ τῶν τραυμάτων, καὶ τῶν κολαστη τρίων τοῦτον ἀπαλλάξαντος, καὶ τοὺς φύλακας εἰς τέλος καταπλήξαντός τε καὶ ἀπελάσαντος· αὖθις κραταιοτέρων εφιέμενος άθλων, δρομαῖος ὁ Νικηφόρος τοῖς ἀσεβέσιν ενεφανίζετο, ἔργῳ καὶ λόγῳ δη μοσιεύων τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνίκητον δύναμιν. "Ην γὰρ ὄντως ἰδεῖν θέαμα φοβερὸν καὶ ἔκπληκτον, ἐξ ίσου καὶ πιστοὺς ἐπιστηρίζον, καὶ ἀπίστους ἐπιστο μέζον. Οἱ δὲ τῷ ἀδοκήτῳ καταπλαγέντες, καὶ ὡς οὐ Ἐπὶ σχήματος.
IN S. GEORGIUM.
μάχαιρα; Πέπεισμαι γὰρ, ὅτι οὔτε θάνατος, οὔτε an nuditas? an periculum? an gladius? Cerias
ζωή, ούτε "Αγγελοι, οὔτε Αρχαί, οὔτε Εξουσίαι,
οὔτε Δυνάμεις, οὔτε ἐνεστῶτα, οὔτε μέλλοντα, οὔτε
τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται χωρίσα: με ἀπὸ τῆς ἀγάτης τοῦ Χριστοῦ.» — «Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν, Χριστός
καὶ τὸ ἀποθανεῖν, κέρδος.»
ν
Οὐ μέχρι δὲ λόγων ἐν αὐτῷ ἡ πρὸς τοὺς ἐναντίους
συμπλοκή, ἀλλὰ καὶ ἔργοις αὐτοῖς σοφῶς ἅμα καὶ
δραστηρίως ἀντιπαρετάττετο· οἷα κραταιὸς ἀγωνι
πῆς τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἀνδρείαν, οὐ μόνον ἐκ τοῦ
τύπτειν τοὺς ἀντιπάλους, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ φέρειν
στεῤῥῶς τὰς παρ' αὐτῶν πληγὰς ἐπιδεικνύμενος σώ
κατι καὶ πνεύματι, τῷ μὲν πάσχων, τῷ δὲ ἀντιπλήτα
των. Οἱ μὲν γὰρ μάστιξι κατήκιζον τὸ σῶμα· ὁ δὲ
τῇ ὑπομονῇ γενναίως τούτων ὑπερεκράτει, ὡς αὐτοὺς βασανίζεσθαι μᾶλλον, οὐκ ἰσχύοντας ἀνῦσαι
ὅπερ ἡδεύλοντο, ἢ τὸν μαστιζόμενον. Αμέλει κοντῷ
τὸν ᾿Αγιον κρουσθῆναι κελεύουσι· τοῦ δὲ κοντοῦ
μολίβδου δίκην ἀποστραφέντος, εἰς ἔλεγχον τῆς αὐτ
τῶν ἀστοχίας, τῆς ἐλπίδος ἀποτυχόντες, ἐφ' ἑτέραν
ἐτρέποντο κόλασιν, καὶ δεινοτέραις τιμωρίαις καθώ
υποβάλλειν ἐπειρῶντο τὸν ἀθλητὴν· λίθου παμμεγεστάτου ἐν τῇ εἰρκτῇ παννύχῳ κατὰ γαστρὸς ἐπιβοΑξ, πρὸς τῇ ἐν ξύλῳ τῶν ποδῶν ἀσφαλείᾳ, ἄλλαις
τε ὅσαις καὶ ὅπως δεινοτέραις. Αἴς ὑπερκαμόντι τῷ
ἀθλητῇ καὶ σχεδὸν ἐκλείποντι, τέλος τὸ σφοδρότερον προσήγον· ἐπὶ τροχοῦ τοῦτον ἀναλαβόντες, οὔτ
τως καταλύσειν οιόμενοι τοῦ γενναίου τὴν ἔνστασιν·
περὶ ἂν τὴν ὀσφύν σκορπίου δίκην κατακαμπτόμενός
τε καὶ κατατεινόμενος ὁ μεγαλόφρων, καὶ τῇ ἀντιστρόφῳ συνελίξει γενναίως τὸ πνεῦμα στενοχωρούμενος, Εξαρθρος μὲν ἐγίνετο· κατὰ πᾶν μέλος κλώμενος, περιλακιζομένων αὐτοῦ τῶν σαρκῶν· ἅμα
δὲ καὶ ταῖς ἀκμαῖς τῶν ὑφηρμοσμένων ὀργάνων, εἰς
πολλὰ τὸ σῶμα κατατμηθεῖς, καὶ ὀχετοῖς αἱμάτων
φοινίξας τὰ κολαστήρια, ἤδη νεκρὸς τοῖς τυφλοῖς νο
μισθείς, ἐπὶ σχήματος ὑπ' αὐτῶν κατελήφθη, πολλὰ
τοὺς αὐτῶν ἀνυμνούντων ἐπὶ τούτοις θεούς τε καὶ
δαίμονας.
Ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον ησχύνθησαν, ὑγιῆ μετ᾿ οὐ πολὺ
καθαρῶντες, τὸν ἐν νεκροῖς ἐλπισθέντα. Τῆς γὰρ
Σπάντων ζωῆς Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Σωῆρες, ὁμοῦ καὶ τῶν τραυμάτων, καὶ τῶν κολαστη
τρίων τοῦτον ἀπαλλάξαντος, καὶ τοὺς φύλακας εἰς
τέλος καταπλήξαντός τε καὶ ἀπελάσαντος· αὖθις
κραταιοτέρων εφιέμενος άθλων, δρομαῖος ὁ νικηφόρος τοῖς ἀσεβέσιν ενεφανίζετο, ἔργῳ καὶ λόγῳ δημοσιεύων τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνίκητον δύναμιν. "Ην
γὰρ ὄντως ἰδεῖν θέαμα φοβερὸν καὶ ἔκπληκτον, ἐξίσου καὶ πιστοὺς ἐπιστηρίζον, καὶ ἀπίστους ἐπιστο
μέζον. Οἱ δὲ τῷ ἀδοκήτῳ καταπλαγέντες, καὶ ὡς οὐ
• Rom. viii, 35-38. ↑ Philipp. 1, 24.
sum enim, quia neque mors, neque vita, neque
Angeli, neque Principatus, neque Polestates, neque
Virtutes, neque instantia, neque futura, neque
creatura alia poterit me separare a charitate Christi s'.
‹ Mihi (enim) vivere Christus est, et
mori lucrum f.,
Atqui non sermone tantum cum adversariis congressus est, sed et re ipsa, pari prudentia ac ellicacitate conflixit; instar nimirum fortis pugilis,
corporis pariter spiritusque robur et fortitudinem
non solum feriendis adversariis ostentans, verum
etiam plagis illatis obfirmate ferendis; ut altero
pateretur, altero repercuteret. Illi sane, corpus dire
virgis cædebant; ipse patientia sic strenue superabal,
ut caso ipso magis cruciaretur, cum minime valerent assequi quod volebant. Denique jubent Sanctum vecte percuti: cumque victis plumbi instar, ad
eorum inanc propositum arguendum, aversus
deflexisset; spe decepti, ad alia tormenta conversi
sunt, ac conati gravioribus tormentis athletam
subjicere, ingentis omuino molis lapidem, noctem
tolan, detenti in carcere, veutri imposuerunt;
excerpta lignea etiam compede, ac aliis compluribus dirioribusque tormentis adhibitis. Quibus
cum athleta nimium laborasset ac fere defecisset,
postremo quod immanissimum erat, adhibuerunt,
nimirum sic rati fracturos generosi animi pugnacem renitentiam: in rotam extulerunt; qua vir
magnanimis, in modumn scorpii deflexus lumbos
atque distentus, vehementiusque adversa rotatione
spiritu angustiatus, totus quidem membris omnibus confractis, circumquaque diruptis carnibus,
luxatus est: simulque acutis subsertorum instrumentorum cuspidibus in multas partes concisus
corpus, ac carnificina rivis sanguinis crucntata,
jam mortuus cæcis hominibus creditus, ita ut
erat multis ea de re canticis deos suos ac
dæmones celebrantibus, fuit relictus.
Cæterum majori pudore suffusi sunt, cum brevi
post sanum viderunt, quem credidissent mortuum.
Cum enim Christus, ipse omnium vita, verus Deus
et Salvator, et a vulneribus, et a tormentis pariter
liberasset, custodesque extremum perterrefactos
abegisset: iterum victor ille, validiora certamina
subire cupiens, se festinus impiis coram sistit,
invictam Christi potentiam factisque ac verbis ostentans. Erat enim revera spectaculum illud formidolosum atque horribile, quod pariter et confirmaret fideles, et infidelibus ora obstrueret. Illi
porro re inopinata perculsi, et perserutando cer.
COMBEFISI
Ita ut erat. Ἐπὶ σχήματος. Velut cc, ac sic
Tragico habitu, quod Galli dicimus: En cette poAure. Referunt ista, acta Sebastiani, non absimili
Miraculo, a morte quam tyrannus putaret inflixisse, sospitis. Nihil item majoris miraculi in hac
NOTÆ.
occurrit, quam Catharinæ rota, eadem facilitate
restituente Deo laceratum contusumque ac luxatum
Georgi corpus, qua dissolvit Catharinæ machinam,
ne ita afficeret.
col. 1187–1188page 199 of 327
PG 97:1187ταμελεῖσθαι, χείροσιν ἀνάγκαις τὸν εὐγενή περι ἐβαλλον. Ασβέστῳ σβεννυμένῃ, κρεῖττον δὲ εἰπεῖν, ἐξαπτομένῃ, τὸν λογικὸν μαργαρίτην εγκαταχώσαν τες, ἔνθα καὶ ἀπιστεῖσθαι δοκεῖ τοῖς πολλοῖς τὸ τε ράδοξον. Πῶς τὸ φύσει εὐκατάφθαρτον σαρκίον, ἐν οὕτω λάβρῳ καὶ καυστικῷ τῆς ἀσβέστου βρασμέν κἂν πρὸς ὀλίγον διήρκεσε μέχρι καὶ τριχῶν διαμείν ναν παντελῶς ἄκαυστόν τε καὶ ἀλώβητον· ἡ δὲ τῇ ἀναπνοῇ τοῦ λεπτοῦ ἀέρος τὴν κατὰ φύσιν ζω ἔχον ζῶον, ἐν τῇ φύσει παρεμπλαστική ύλη κα κρυβὲν, ἀναπνοῆς ἐστερημένον, τῆς ζωῆς οὐκ ἐπε ρήθη. Εἰ δέ τις τοῖς τοιούτοις ἀντιτιθεῖ λογισμοῖς πῶς ὁ Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους, τριήμερο διαβιοὺς άθικτος ἀνιμάθη; καὶ Ἱερεμίας ἐν τῷ λάκκῳ τοῦ βορβόρου καταχωσθεὶς, ἀνεπίταρος ἐν ηνέχθη· καὶ παῖδες μέσον καμίνου φλογός, λεπτή ἀνέπνεον αέρα, «οὐδ᾽ ὀσμὴ πυρὸς ἦν ἐν αὐτοῖς, καὶ ἄλλα ὅσα παράδοξα τεράστια καθ' ἑκάστην γε νεὰν ὁ μεγαλόδοξος εἰργάσατο Θεὸς διὰ τῶν δούλων αὐτοῦ· θάττον ἡμῖν κάν τούτῳ συνομολογήσεις, καὶ πιστεύσας ἐρεῖ· Οντως, ο θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ.» Φύσις γὰρ τοῖς οὖσι, τὰ τῷ κτίσαντι δοκοῦν· καὶ, «Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου.» ψευδῆς ὁ φανεὶς, ερεύνῃ πληροφορηθέντες, δέον μετ δ Ἀλλ᾿ ἐπιλείψει με ὁ λόγος, καὶ μᾶλλον ὁ χρόνος. τῇ ἀμαθείᾳ τῶν λόγων, εἰ βουληθείην ἁπάσης σάνου δημοσίᾳ τε καὶ ἐν φρουραῖς προσαχθείσης τῷ γενναίῳ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτῃ, σχῆμά τε καὶ εἶδες καὶ ὀδύνης τὸ ἀφόρητον, πάντα λόγον ὑπερβαίνον, ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος ἀναγράφειν· τῶν τε χολαζόντων τὸ ἀπηνὲς καὶ σκληρὸν καὶ ὠμότατον· τοῦ τε άθλη τοῦ τὸ τληπαθὲς καὶ ἀνένδοτον· καὶ ὅπως ἐφ' ἑκά στης ἐπληροῦτο ἐπ' αὐτῷ τὸ, ο ὡς ἀποθνήσκοντες· καὶ ἰδοὺ ζῶμεν.» Τάς τε παννύχους αὐτοῦ καὶ » μεθημερινὰς ἐν τοῖς ἀγῶσιν εὐχάς· τὰς μὲν ἔκετη. ρίους ο πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν, τὰς δὲ εὐχα › ριστηρίους, ὑπὲρ ὧν ἀντελάβετο· κἀπὶ τούτας, τὴν τῶν νομιζομένων θεῶν τῇ σημειώσει τοῦ σταυροῦ αθρόαν παντελῆ στροφὴν, αὐτῶν τε τῶν δαιμόνων τὴν θρηνώδη κατάθεσιν, τὸ μὴ εἶναι θεοὺς αὐτοὺς ἀριδήλως ὁμολογούντων, εἰς αἰσχύνην τῶν ἀναισθήτως αὐτοῖς προσκυνούντων· εἶτα τὰς ἐν μέσῳ προσ τάσεις καὶ ἀντιθέσεις, πολλὴν ἐχούσας τὴν τραγῳδίαν· πρὸς τούτοις τὰς νύκτωρ τε καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, 'Ασβέστῳ σβεννυμένῃ. Κατάθεσιν. συγ κατάθεσιν
1ISS
ταμελεῖσθαι, χείροσιν ἀνάγκαις τὸν εὐγενή περι
ἐβαλλον. Ασβέστῳ σβεννυμένῃ, κρεῖττον δὲ εἰπεῖν,
ἐξαπτομένῃ, τὸν λογικὸν μαργαρίτην εγκαταχώσαν
τες, ἔνθα καὶ ἀπιστεῖσθαι δοκεῖ τοῖς πολλοῖς τὸ τε
ράδοξον. Πῶς τὸ φύσει εὐκατάφθαρτον σαρκίον, ἐν
οὕτω λάβρῳ καὶ καυστικῷ τῆς ἀσβέστου βρασμέν
κἂν πρὸς ὀλίγον διήρκεσε μέχρι καὶ τριχῶν διαμείν
ναν παντελῶς ἄκαυστόν τε καὶ ἀλώβητον· ἡ δὲ
τῇ ἀναπνοῇ τοῦ λεπτοῦ ἀέρος τὴν κατὰ φύσιν ζω
ἔχον ζῶον, ἐν τῇ φύσει παρεμπλαστική ύλη κα1κρυβὲν, ἀναπνοῆς ἐστερημένον, τῆς ζωῆς οὐκ ἐπε
ρήθη. Εἰ δέ τις τοῖς τοιούτοις ἀντιτιθεῖ λογισμοῖς·
πῶς ὁ Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους, τριήμερο
διαβιοὺς άθικτος ἀνιμάθη; καὶ Ἱερεμίας ἐν τῷ
λάκκῳ τοῦ βορβόρου καταχωσθεὶς, ἀνεπίταρος ἐν
ηνέχθη· καὶ παῖδες μέσον καμίνου φλογός, λεπτή
ἀνέπνεον αέρα, «οὐδ᾽ ὀσμὴ πυρὸς ἦν ἐν αὐτοῖς,
καὶ ἄλλα ὅσα παράδοξα τεράστια καθ' ἑκάστην γε
νεὰν ὁ μεγαλόδοξος εἰργάσατο Θεὸς διὰ τῶν δούλων
αὐτοῦ· θάττον ἡμῖν κάν τούτῳ συνομολογήσεις, καὶ
πιστεύσας ἐρεῖ· Οντως, ο θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν
τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ.» Φύσις γὰρ τοῖς οὖσι, τὰ τῷ
κτίσαντι δοκοῦν· καὶ, «Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς
τοῦ Ὑψίστου.»
tiores facti vere eum esse quem viderent, cum par ψευδῆς ὁ φανεὶς, ερεύνῃ πληροφορηθέντες, δέον μετ
esset ut eos gestorum pœniteret, deterioribus tormentis virum strenuum implicant. Nimirum, exstincta viva calce seu verius loquendo,
accensa, margaritum illud rationale, ea obruunt,
ut tanti miraculi novitas, fidem adimere non paucis videatur. Ut, inquam, tale corpusculum, quod
facile natura corrumpi possit, tam vehementi et
ad comburendum comparato calcis bullientis incendio, vel paululum potuerit resistere, usque adeo
tamen ab eo incolume, ut ne vel crines ambustio
lasiene invaserit; ulve animal, quod ex tenui
aere spiritum ducendo, naturalem vitam continet,
materia ad obstruendum nata absque respiratione
obrutum, non etiam vita privatum sit. At si quis
talibus adversari voluerit, penset is, ut Jonas ubi
in ventre ceti triduo vixisset, intactus extractus
sit; Jeremiasque, ut in cœni lacum demersus, eo
velut separero emerserit: quo item modo pueri in
media camini flamma tenuem aerem spirarent, ac
. neque odor ignis in eis remanserit 8? › ac si qua
ejusmodi mirabilia facta et prodigia, per ætates
singulas immensæ gloriæ Dominus, per suos servos effecit, citiusque in hac nobis etiam parte
consenserit, ac fidem habens, dixerit: Vere,
‹ mirabilis Deus in sanctis suis b.» Hoc siquidem,
sil: atque «llec mutatio est dextera Excelsi i.
unumquodque naturam habet, quod auctori visum
δ
Verum me tempus, multoque magis oratio ipsa Ἀλλ᾿ ἐπιλείψει με ὁ λόγος, καὶ μᾶλλον ὁ χρόνος.
deficiet, propter dicendi imperitiam, si velim singu- τῇ ἀμαθείᾳ τῶν λόγων, εἰ βουληθείην ἁπάσης 31latimac per partem tormentorum omnium publice σάνου δημοσίᾳ τε καὶ ἐν φρουραῖς προσαχθείσης τῷ
et in carceribus generoso Christi militi illatorum, γενναίῳ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτῃ, σχῆμά τε καὶ εἶδες
formamque et speciem ac intolerabilem dolorem, καὶ ὀδύνης τὸ ἀφόρητον, πάντα λόγον ὑπερβαίνον,
vim omnem sermonis exsuperantem, perscribere: ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος ἀναγράφειν· τῶν τε χολαζόντων
itemque corum qui cruciabant immanitatem atque τὸ ἀπηνὲς καὶ σκληρὸν καὶ ὠμότατον· τοῦ τε άθλη
sævitiam, moresque crudelissimos, nec non athletæ τοῦ τὸ τληπαθὲς καὶ ἀνένδοτον· καὶ ὅπως ἐφ' ἑκάin tormentis tolerantiam et constantem animum, στης ἐπληροῦτο ἐπ' αὐτῷ τὸ, ο ὡς ἀποθνήσκον
utque in illo quotidie impleretur Paulinum illud:
τες· καὶ ἰδοὺ ζῶμεν.» Τάς τε παννύχους αὐτοῦ καὶ
• Quasi morientes, et ecce vivimus i.» Dies Lotos μεθημερινὰς ἐν τοῖς ἀγῶσιν εὐχάς· τὰς μὲν ἔκετη.
noctesque, protractas in certaminibus preces, qua ρίους ο πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν,» τὰς δὲ εὐχα
supplices, ad eum qui posset salvum facere k: › ριστηρίους, ὑπὲρ ὧν ἀντελάβετο· κἀπὶ τούτας, τὴν
qua in gratiarum actionem ob collata auxilia, ad τῶν νομιζομένων θεῶν τῇ σημειώσει τοῦ σταυροῦ
lac, et corum qui dii habebantur, repentinam αθρόαν παντελῆ στροφὴν, αὐτῶν τε τῶν δαιμόνων
signo crucis profligationem; dænonumque ipso- τὴν θρηνώδη κατάθεσιν, τὸ μὴ εἶναι θεοὺς αὐτοὺς
rum lamentabilem contestationem palau ἀριδήλως ὁμολογούντων, εἰς αἰσχύνην τῶν ἀναισθή
confitentium se non deos, in corum probrum qui τως αὐτοῖς προσκυνούντων· εἶτα τὰς ἐν μέσῳ προσ
insensate adorarent: tum propositas interim quæ- τάσεις καὶ ἀντιθέσεις, πολλὴν ἐχούσας τὴν τραγ
stiones atque oppositiones, quæ in se niultam ha- ῳδίαν· πρὸς τούτοις τὰς νύκτωρ τε καὶ μεθ᾿ ἡμέραν,
6 Dan. 1, 94. h Psal. LXVII, 56 i Psal. Lxxvi, 11. ill Cor. vi, 9.
Exstincta viva calce. 'Ασβέστῳ σβεννυμένῃ.
Aqua nimirum injectione, qua provocatus ignis
consopitus in lapidis fortius excocti poris, vehementi ebullitione ac importabili æstu statim erumpit, ‘ut videatur potius calcis accensio quam exstinctio, ut bene Andreas ait. Imperite admodum interpres Lipom.: Materia eum obruunt quæ asbestos dicitur; hoc est quæ non exstinguitur; sed tunc certe
fuit exstincta.
Lamentabilem contestationem. Κατάθεσιν.
Quomodo videtur habuisse codex Lipomani cujus
interpres reddit, consensionem; velut fuerit συγ
k Hebr. v,
κατάθεσιν· nec Surius bene corrigit, confessionem:
significat extortam illam confessionem dæmonum
et idolorum percontante Georgio, qua velut deposuerunt veritatem, seu deposito tradiderint, quod
habet illa vox: velut intelligantur ea confessione,
depositam homini Dei scientiam, quam præstigiis
suis furati essent, postliminio reddere et reponere;
sic est ubique accuratus Andreas. Illa postmodum
verba: Quid mores, ct eorum quæ ab utraque parte
dicebantur, sententiam, velut in tabula exponam?
non habet Regius codex.
col. 1189–1190page 200 of 327
PG 97:1189εἰ; ἀντίδοσιν τῆς ὑπομονῆς γινομένας τῷ μάρτυρι, θείας ἐμφανείας τε καὶ διαλέξεις· κρεῖττον δὲ εἰ πεῖν, κατὰ τὸν Δαβίδ, βοηθείας, παρακλήσεις τε καὶ βάσεις· δι' ὧν εὑρίσκων παραψυχὴν τῶν μὲν ἤδη παρελθόντων πόνων προθύμως ἐπελανθάνετο· τῶν δὲ αὖθις ἐπειγομένων, εὐτόνως ἀντελαμβάνετο, ὥσπερ ἀδαμάντινον ἔχων μετὰ τῆς ψυχῆς καὶ τὸ σώμα. Εξεστι δὲ τῷ βουλομένῳ μετὰ ἀκριβείας πάντα μαθεῖν, τῷ μαρτυρίῳ ἐντυχόντι, του σπουδαζομένου τυχεῖν· ἐκεῖθέν τε παιδευθῆναι καὶ ἐκπλαγήναι τῶν ἀγώνων τὸ ὑπέρογκον· τοῦ ἀριστέω; τὸ μεγαλόψυχον· τῆς νίκης τὸ δικαιότατον, καὶ τῶν θείων ἀμοιβῶν τὸ ἀξιόχρεων. Γνῶναί τε σαφῶς καὶ θαυ μάσαι, ὅπως οἱ μὲν τῷ βυθῷ τῆς ἀσεβείας ἐσκοτωμένοι, ἐν δέλῳ, τῷ γλυκεῖ τὸ πικρὸν ἐν τοῖς βήμα σιν αὐτῶν κατεμίγνυον· ὁ δὲ τῷ ἁπλῷ τῆς ἀληθείας λόγῳ τὰς δεινὰς καὶ ὑπούλους αὐτῶν τεχνολογίας, ῥᾳδίως ἐξέλυέ τε καὶ ἀνέτρεπε· καὶ τῶν ἐνεδρῶν αὐτῶν καὶ λαθραίων παγῶν, τῷ στεῤῥῷ καὶ ὑψηλῷ τῆς διανοίας πτερῷ ὑπερίπτατυ· καὶ τῶν ποικίλων καὶ χαλεπῶν βασάνων, τῷ κράτει τῆς ὑπομονῆς ὑπερεκράτει καρτερῶν, καὶ τὸν " κρηπίδων καὶ ήλων τελέσας δρόμον, ἕως καὶ τῷ ξίψει παραδοθείς, σωματικῷ θανάτῳ τὸν ψυχικὸν ἀπονεκρώσας, νικη φόρος δι' αἵματος ἀναδειχθείς, καὶ τὸν τῆς νίκης ἀναδησάμενος στέφανον, ἔργῳ ἐπινίκιον τῷ νικοποιῷ φαιδρῶς ἀνέπεμπεν ὕμνον· «Εὐλογητός Κύριος, είν πῶν, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσι αὐτ τῶν.» Εἴσεται δὲ πρὸς τούτοις, ὅ γε φιλόπονος, καὶ ἀκριβῶς ἐντυγχάνων τῷ τοιούτῳ διηγήματι, ὡς εὐχ ἑαυτῷ μόνῳ πεπόνηκεν ὁ μάρτυς, ἀλλὰ καὶ πλείστοις ἑτέροις τὴν σωτηρίαν διὰ τῶν οἰκείων ήνυσε πόνων· ὅσους τε τὸν ἴσον δρόμον τελέσαι πε ποίηκε, Θεῷ τὸ οἰκεῖον σπείσαντας αἷμα· ὡς Ανα τέλιον [ καὶ ] Πρωτολέοντα τους στρατηλάτας, τὰ τῇ ἀθλήσει συνεκλάμποντα καταπλαγέντας ἔργα, καὶ τὴν ἀνδρείαν ζηλώσαντας· ἔτι δὲ καὶ Γλυκέριον τὸν ἀνίδιμον, τῇ περὶ τὸν μόσχον τερατουργία, τῆς ἀλόγου τῶν εἰδώλων ἀπαλλαγέντα θρησκείας· ἐξ αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, τῆς φάρυγγος τοῦ δράκοντος αὐτ τοὺς ἐκεπάσας, καὶ θύματα τέλεια καὶ εὐπρόσδε κια, τῷ ἰδίῳ Δεσπότῃ προσαγαγών. Ἔτι δὲ καὶ θαύ ματα μέγιστα τε καὶ ἐξαίσια· πῆ μὲν, τοῖς πιστοῖς αὐτοῦσι νιφάδων δίκην κεχαρισμένα· πῆ δὲ, παρὰ τῶν ἐναντίων οὐ πιστῶς αἰτηθέντα, ἔργῳ δι' εὐχῆς τοῦ μάρτυρος εκβεβηκότα· ὡς καὶ νεκρὸν ἐκ λάρ * Ισ. λείπ. διά. ἀοίδιμος,
IN S. GEORGIUM.
εἰ; ἀντίδοσιν τῆς ὑπομονῆς γινομένας τῷ μάρτυρι, a bent tragediam: prælerea vero, divinae die nocteθείας ἐμφανείας τε καὶ διαλέξεις· κρεῖττον δὲ εἰπεῖν, κατὰ τὸν Δαβίδ, βοηθείας, παρακλήσεις τε καὶ
βάσεις· δι' ὧν εὑρίσκων παραψυχὴν τῶν μὲν ἤδη
παρελθόντων πόνων προθύμως ἐπελανθάνετο· τῶν
δὲ αὖθις ἐπειγομένων, εὐτόνως ἀντελαμβάνετο,
ὥσπερ ἀδαμάντινον ἔχων μετὰ τῆς ψυχῆς καὶ τὸ
σώμα.
Εξεστι δὲ τῷ βουλομένῳ μετὰ ἀκριβείας πάντα
μαθεῖν, τῷ μαρτυρίῳ ἐντυχόντι, του σπουδαζομένου τυχεῖν· ἐκεῖθέν τε παιδευθῆναι καὶ ἐκπλαγήναι
τῶν ἀγώνων τὸ ὑπέρογκον· τοῦ ἀριστέω; τὸ μεγα
λόψυχον· τῆς νίκης τὸ δικαιότατον, καὶ τῶν θείων
ἀμοιβῶν τὸ ἀξιόχρεων. Γνῶναί τε σαφῶς καὶ θαυ
μάσαι, ὅπως οἱ μὲν τῷ βυθῷ τῆς ἀσεβείας έσκοτω·
μένοι, ἐν δέλῳ, τῷ γλυκεῖ τὸ πικρὸν ἐν τοῖς βήμασιν αὐτῶν κατεμίγνυον· ὁ δὲ τῷ ἁπλῷ τῆς ἀληθείας
λόγῳ τὰς δεινὰς καὶ ὑπούλους αὐτῶν τεχνολογίας,
ῥᾳδίως ἐξέλυέ τε καὶ ἀνέτρεπε· καὶ τῶν ἐνεδρῶν
αὐτῶν καὶ λαθραίων παγῶν, τῷ στεῤῥῷ καὶ ὑψηλῷ
τῆς διανοίας πτερῷ ὑπερίπτατυ· καὶ τῶν ποικίλων
καὶ χαλεπῶν βασάνων, τῷ κράτει τῆς ὑπομονῆς
ὑπερεκράτει καρτερῶν, καὶ τὸν " κρηπίδων καὶ
ήλων τελέσας δρόμον, ἕως καὶ τῷ ξίψει παραδοθείς,
σωματικῷ θανάτῳ τὸν ψυχικὸν ἀπονεκρώσας, νικηφόρος δι' αἵματος ἀναδειχθείς, καὶ τὸν τῆς νίκης
ἀναδησάμενος στέφανον, ἔργῳ ἐπινίκιον τῷ νικοποιῷ
φαιδρῶς ἀνέπεμπεν ὕμνον· «Εὐλογητός Κύριος, είν
πῶν, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσι αὐτ
τῶν.»
que visiones collocutionesque sancto Martyri, ad
ejus remunerandam patientiam, concessas: vel ut
melius juxta Davidem dicam, auxilia, consolatio -
nes et sanitates, ex quibus refrigerium capiens,
præteritorum laborum libenter obliviscebatur:
si qui autem rursus instabant, forti constantique
animo capescebat, velut etiam corpus una cum
animo adamantinum haberet.
Si quis porro omnia viri beati accurate cupit cognoscere, legat illius martyrii acta, fueritque voti
compos; indeque exsuperantem certaminum magnitudinem didicerit obstupueritque, magnum
egregii bellatoris animum, justissimam victoriam,
divinorumque præmiorum dignam mercedem,
perspicue, inquam, cognoverit: ac admirationi
habuerit, ut illi quidem, profunda impietatis volagine obscurati, dulcibus amaros sermones dolo commiscerent; ipse autem simplici veritatis sermone
subtiles callidasque eorum artes facile dissolverit
ac subverterit; utque corum insidias et occultos
laqueos solidis sublimibusque animi alis transvolarit; atque ut variis illis gravibusque tormentis,
patientiæ suæ robore fortiter superatis, cursuque
crepidis clavis infixis confecto, tandem gladio
traditus ac percussus securi, morte corporali
exstincta animæ morte, victor sanguine effectus
ac victoriæ cinctus corona, ei late, victorie submiserit canticum, qui victoriam præbuisset; ita
dicens: Benedictus Dominus, qui non dedit nos
Εἴσεται δὲ πρὸς τούτοις, ὅ γε φιλόπονος, καὶ
ἀκριβῶς ἐντυγχάνων τῷ τοιούτῳ διηγήματι, ὡς
εὐχ ἑαυτῷ μόνῳ πεπόνηκεν ὁ μάρτυς, ἀλλὰ καὶ
πλείστοις ἑτέροις τὴν σωτηρίαν διὰ τῶν οἰκείων
ήνυσε πόνων· ὅσους τε τὸν ἴσον δρόμον τελέσαι πεποίηκε, Θεῷ τὸ οἰκεῖον σπείσαντας αἷμα· ὡς Ανατέλιον [ καὶ ] Πρωτολέοντα τους στρατηλάτας, τὰ τῇ
ἀθλήσει συνεκλάμποντα καταπλαγέντας ἔργα, καὶ
τὴν ἀνδρείαν ζηλώσαντας· ἔτι δὲ καὶ Γλυκέριον τὸν
ἀνίδιμον, τῇ περὶ τὸν μόσχον τερατουργία, τῆς
ἀλόγου τῶν εἰδώλων ἀπαλλαγέντα θρησκείας· ἐξ
αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, τῆς φάρυγγος τοῦ δράκοντος αὐτ
τοὺς ἐκεπάσας, καὶ θύματα τέλεια καὶ εὐπρόσδε
κια, τῷ ἰδίῳ Δεσπότῃ προσαγαγών. Ἔτι δὲ καὶ θαύματα μέγιστα τε καὶ ἐξαίσια· πῆ μὲν, τοῖς πιστοῖς
αὐτοῦσι νιφάδων δίκην κεχαρισμένα· πῆ δὲ, παρὰ
τῶν ἐναντίων οὐ πιστῶς αἰτηθέντα, ἔργῳ δι' εὐχῆς
τοῦ μάρτυρος εκβεβηκότα· ὡς καὶ νεκρὸν ἐκ λάρ
1 Psal. cxxiii, 6.
* Ισ. λείπ. διά.
in prædam dentibus eorum 1.
Ad hæc studiosus, ac si quis ejusmodi historiam
diligenter legal, noverit plane ut non sili laboraverit martyr, sed et plurimis aliis suis ipse laboribus salutem conciliaverit: quam multis, inquam,
fuerit auctor ut et ipsi parem certaminis cursum,
proprium sanguinen libantes Deo, conficerent:
puta Anatolio et Protoleoni belli ducibus qui ipsi,
ubi ad miracula quæ illo certamine effulsere, obstupuissent, etiam fortitudinem martyris amulati
sunt; inclyto item illi Glycerio quem prodigio vituli, ab irrationali idolorum observantia et
superstitioso cultu absolvit: quos omnes ex ipsis,
ut ita dicam, extractos draconis faucibus, victimas perfeitas et acceptas, Domino suo obtulit.
Præterea vero etiam maxime illa prodigiosaque
miracula, qua petentibus fidelibus confertim instarque imbris nivalis Dei largitate donata; qua in
credulo animo ab adversariis petita, precibusque
Inclyto illi Glycerio. Interpres Lipomani,
male omnino, bovis miraculum ad viri celebre noinen refert, velut ipse illud patrarit, non ad libe
rationem ab idololatria, ejus occasione; qua absolutus, ex fidei fervore martyrioque quæsito, vere
ἀοίδιμος, et celeberrimus evasit, quanquam alioqui
homo privata fortuna et rusticus, ut est apud Metaphr. Quod porro spectat ad id genus miracula
circa pecora, quæ præcipue tanto usui sunt, exstant
creberrima exempla, nec in iis infima sunt, que
ad miraculosam B. P. Dominici imaginem apud
Sorianum in Calabria perhibentur fieri, et cum
aliis circumferuntur minori volumine edita.
Oration XVIIIOratio XVIII
col. 1191–1192page 201 of 327
PG 97:1191vακος ἀναστῆναι, εἰς ἔλεγχον τῆς τῶν αἰτι, σάκτων ἀνοίας, ἐπίγνωσιν δὲ τῆς ἀληθείας, εἴ γε τὸ βλέπειν οἱ αἰτήσαντες εἶχον. Αὐτοὶ γὰρ οἱ τῇ ἐκβάσει των θαυμάτων ἀπιστήσαντες, οὗτοι φάσμασι πεποιθότες, αὖθις ἡλίσκοντο. Απασαν γὰρ βασανιστήριον μηχα νὴν ἐξαναλώσαντες, καὶ πρὸς τὴν ὑπομονὴν τοῦ μάρτυρος ἐξατονήσαντες, καὶ ἐπὶ τὴν τῶν ἀδυν των, ὡς ἐδόκουν, σημείων, Ἰουδαϊκῶς κατέφυγε, αἴτησιν· ἐπεὶ δὲ κἀκεῖθεν ᾐσχύνθησαν· πολλῶν γὰρ μάλιστα γέγονε σωτηρία τὰ θαύματα, τὸν Γεωργίου Θεὸν διὰ τούτων επεγνωκέναι· οὐχ οἷοί τε ένας ἀντεξάγειν ταῖς ἀφάτοις τοῦ μάρτυρος θαυματουργίαις, καὶ ἐπιστρέφειν οὐκ ἀνασχόμενοι, τῷ τετο φλῶσθαι αὐτοὺς καὶ πεπωρῶσθαι καρδίαν, ὦτά τε καὶ όμματα, καθώς φησιν Ησαΐας, τῇ προγονική ἐξ ἀνάγκης προσεχώρουν ἀπάτῃ, καὶ μαγγανείαις τὴν ἀλήθειαν ἀνατρέπειν ἐνόμιζον. Τοιγαροῦν ἀμέλει, ᾿Αθανάσιον εἰς μέσον παρῆγον, πολλὴν ἐπὶ τῇ με γικῇ τὴν οἴησιν ἔχοντα. Καὶ μᾶλλον ἢ τοὺς ἐν Δίσ γύπτῳ, τῷ Μωσεῖ ἀντιπράττειν δόξαντας. 'Αλλ' απ εἰς μακρὰν κἀνταῦθα πᾶσα μαγική κατέκειτο τέχνη, τοῦ ψεύδους, τῇ ἀληθείᾳ νενικημένου· καὶ πλέον ἢ ἐκεῖσε λυσιτελὴς ἡ τοῦ μάγου γέγονε παρουσία. ( μὲν γὰρ δάκτυλον εἶναι Θεοῦ τὸν ἐνεργοῦντα τὴν ἐκείνων ἀνατροπὴν ἐπεγνωκότες, μέχρι λόγων ώμο λόγουν· ὁ δὲ, τὴν διὰ τῶν ἔργων ἀποκαλυφθείσαν αὐτῷ πίστιν ἀσπασάμενος, καὶ τὸν διὰ ξίφους ὑπὲρ αὐτῆς ἠνέγκατο θάνατον, κατάλληλον τῷ ὀνόματ κληρονομήσας ζωήν. Ἐῶ γὰρ λέγειν καθένα, ὅσους καὶ ἄλλους ὁ τοῦ Χριστοῦ ἀθλοφόρος πρὸς τὴν αὐτὴν ἔναθλον καθως γησε λῆξιν· ἐν οἷς καὶ τὴν βασίλισσαν ᾿Αλεξάνδραν, Μωσαϊκὴν ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι πεποιηκε. Χρει … Λείπει. ΛΟΓΟΣ ΙΗ'. Εγκώμιον εἰς τὸν ὅσιον Πατέρα ἡμῶν Νικόλαον, τὸν τῆς ἐν Λυκία Μύρης. Ανθρωπε τοῦ Θεοῦ καὶ πιστὸ θεράπων, καὶ οἶκον νόμε τῶν Χριστοῦ μυστηρίων· καὶ ἄνερ ἐπιθυμιών τῶν τοῦ πνεύματος· δέχου τὸν παρ' ἡμῶν σοι προ αγόμενον λόγον ὡς δῶρον· καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος ἡγοῦ τῆς εἰς ἡμᾶς ἐπιδεδειγμένης σοι παραδόξου καὶ θερμῆς ἀντιλήψεως. Καλοῦμεν δέ σε στύλον καὶ ἑδραίωμα τῆς Ἐκκλησίας, ο καὶ φωστῆρα ἐν κόσμῳ
martyris opere exhibita: ut et mortuum hominem vακος ἀναστῆναι, εἰς ἔλεγχον τῆς τῶν αἰτι, σάκτων
ἀνοίας, ἐπίγνωσιν δὲ τῆς ἀληθείας, εἴ γε τὸ βλέπειν
οἱ αἰτήσαντες εἶχον. Αὐτοὶ γὰρ οἱ τῇ ἐκβάσει των
θαυμάτων ἀπιστήσαντες, οὗτοι φάσμασι πεποιθότες,
αὖθις ἡλίσκοντο. Απασαν γὰρ βασανιστήριον μηχα
νὴν ἐξαναλώσαντες, καὶ πρὸς τὴν ὑπομονὴν τοῦ
μάρτυρος ἐξατονήσαντες, καὶ ἐπὶ τὴν τῶν ἀδυν
των, ὡς ἐδόκουν, σημείων, Ἰουδαϊκῶς κατέφυγε,
αἴτησιν· ἐπεὶ δὲ κἀκεῖθεν ᾐσχύνθησαν· πολλῶν γὰρ
μάλιστα γέγονε σωτηρία τὰ θαύματα, τὸν Γεωργίου
Θεὸν διὰ τούτων επεγνωκέναι· οὐχ οἷοί τε ένας
ἀντεξάγειν ταῖς ἀφάτοις τοῦ μάρτυρος θαυματουρ
γίαις, καὶ ἐπιστρέφειν οὐκ ἀνασχόμενοι, τῷ τετο
φλῶσθαι αὐτοὺς καὶ πεπωρῶσθαι καρδίαν, ὦτά τε καὶ
όμματα, καθώς φησιν Ησαΐας, τῇ προγονική ἐξ
e tumulo suscitaverit, ad eorum qui petiissent,
redarguendam amentiam, et veritatis cognitionem
manifestius aperiendam siquidem ii, qui eam
rem postulaverunt, videre potuissent. Quippe non
adhibita fide miraculorum eventui, ac inanibus
spectris accommodata, iterum errori concedebant.
Cum enim omnes tormentorum machinas consumpsissent, victique essent patientia martyris, ad
signa quæ nusquam posse fieri existimabant, petenda more Judaico confugerunt. Quoniam autem
hoc ipsum illis probro cesserat, multis quippe
miracula illa vel maxime saluti fuerunt, ut Deum
Georgii per ea agnoverint: cæterum cum neque
haberent quod immensis a martyre patratis opponerent, nec a sua se superstitione abduci pate- ἀνάγκης προσεχώρουν ἀπάτῃ, καὶ μαγγανείαις τὴν
rentur, tanquam qui excæcati essent, haberentque
obduratum cor, auresque et oculos, quemadmodum
Isaias ait; patriis erroribus necessario adlıærentes, subversuros se veritatem incantationibus
putabant. Tandem igitur Athanasium quemdam
arte magica celebrem, in medium producunt; majorique præstigiis existimatione, quam qui olim
Mosi, se Ægypto restituros putaverunt. Sed nec
hoc loco omnis illa magicæ artis fallacia in longum tempus producta obtinuit, victo, veritate vincente, mendacio: ac plane fuit, quam illic utilior
inagi nostri praesentia. Illi enim, cum Dei digitum
agnovissent, qui eorum artem everteret, verbis
duntaxat confessi sunt: bic autem fidem miraculorum patratione agnitam, amplexus, etiam pro
ca capitis obtruncatione mortem subiit, congrua nomini vitæ illius immortalis hæreditate percepta.
Missos facio singulos, quos Christi miles ac antesignanus, ad ejusdem certaminis rationem adduxit: in quibus et Alexandram imperatricem, ut
Mosis et ipsa virtutem ostenderet, induxit.
Reliqua vide apud Lipom. et Surium.
ORATIO XVIII.
ἀλήθειαν ἀνατρέπειν ἐνόμιζον. Τοιγαροῦν ἀμέλει,
᾿Αθανάσιον εἰς μέσον παρῆγον, πολλὴν ἐπὶ τῇ με
γικῇ τὴν οἴησιν ἔχοντα. Καὶ μᾶλλον ἢ τοὺς ἐν Δίσ
γύπτῳ, τῷ Μωσεῖ ἀντιπράττειν δόξαντας. 'Αλλ' απ
εἰς μακρὰν κἀνταῦθα πᾶσα μαγική κατέκειτο τέχνη,
τοῦ ψεύδους, τῇ ἀληθείᾳ νενικημένου· καὶ πλέον ἢ
ἐκεῖσε λυσιτελὴς ἡ τοῦ μάγου γέγονε παρουσία. (
μὲν γὰρ δάκτυλον εἶναι Θεοῦ τὸν ἐνεργοῦντα τὴν
ἐκείνων ἀνατροπὴν ἐπεγνωκότες, μέχρι λόγων ώμο
λόγουν· ὁ δὲ, τὴν διὰ τῶν ἔργων ἀποκαλυφθείσαν
αὐτῷ πίστιν ἀσπασάμενος, καὶ τὸν διὰ ξίφους ὑπὲρ
αὐτῆς ἠνέγκατο θάνατον, κατάλληλον τῷ ὀνόματ
κληρονομήσας ζωήν.
Ἐῶ γὰρ λέγειν καθένα, ὅσους καὶ ἄλλους ὁ τοῦ
Χριστοῦ ἀθλοφόρος πρὸς τὴν αὐτὴν ἔναθλον καθως
γησε λῆξιν· ἐν οἷς καὶ τὴν βασίλισσαν ᾿Αλεξάνδραν,
Μωσαϊκὴν ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι πεποιηκε. Χρει......
Λείπει.
Encomium S. Nicolai episcopi Myrensis in Ly- Εγκώμιον εἰς τὸν ὅσιον Πατέρα ἡμῶν Νικόλαον,
cia.
Homo Dei, ejusque fidelis famule, ac sacramentorun Christi dispensator, virque desideriorum spiritus; suscipe quam tibi loco muneris orationem
offerimus; gratiamque existima, pro tua illa in
τὸν τῆς ἐν Λυκία Μύρης.
Ανθρωπε τοῦ Θεοῦ καὶ πιστὸ θεράπων, καὶ οἶκον
νόμε τῶν Χριστοῦ μυστηρίων· καὶ ἄνερ ἐπιθυμιών
τῶν τοῦ πνεύματος· δέχου τὸν παρ' ἡμῶν σοι προ
αγόμενον λόγον ὡς δῶρον· καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος
nos, mirabilis ferventiorisque protectionis gratia. ἡγοῦ τῆς εἰς ἡμᾶς ἐπιδεδειγμένης σοι παραδόξου
Te porro compellamus columnam et fulcimentum
Ecclesiæ, ‹ luminare in mundo, qui verbuín vitæ
• Isa. vi, 10. n Dan. x, 11.
COMBEFISI
Athanasium quemdam. Lege, mi Lector, quibus Andreas incus oculis, hanc magi Athanasii
historiaın, de qua jam satis, viderisque in eo consecratum Athanasii nomen, et factum Ecclesiæ
Christi venerabile, non pollutum, siquidem ea
nobis gloria est, quam Deo dignus exitus sanctaque
consummatio, post etiam vitæ anterioris sordes,
parit: alioqui blasphemetur Paulus, Augustinus,
Maria poenitens; ac, si magos cum Baronio quæris,
magus olim, ac postmodum martyr inclytus, Cyκαὶ θερμῆς ἀντιλήψεως. Καλοῦμεν δέ σε στύλον καὶ
ἑδραίωμα τῆς Ἐκκλησίας, ο καὶ φωστῆρα ἐν κόσμῳ
NOTÆ.
prianus: ea Græcis fama, ut Cypriani alterius, scriptis ac sanctitate martyrioque clarissimi, nomen,
ab ipsa jam Theologi ætate, velut exstinxerit, solus
ipse ecclesiastico officio illis celebris.
Devotissimo encomio exornat virum admirabilem; videturque dixisse in ipsa Nicolai Ecclesia: quanquam nihil sit opus ut existimemus di
ctam Myræ. Quippe celebris est cum alibi, et orbe
toto Christiano Nicolaus, tum Cretæ, ubi et urbes
etiamnum ejus nomen retinent, ut apud Ortel, etc.
col. 1193–1194page 202 of 327
PG 97:1193λόγον ζωῆς ἐπέχοντα. Πολλὰς γάρ σοι κλεῖς ἡ ἀρετὴ πεποίηκε, καὶ οὐδέν σε τῶν καλῶν διέφυγε, ποιμένων ἄριστε, καὶ ἀρχιερέων πανεύφημε Νικό λας. Πάσας γὰρ ὡς ἐν θησαυρῷ χρυσῷ τοὺς λίθους διαφανείς τῇ μακαρίᾳ σου ψυχῇ, τὰς ὑπερτίμους τῶν ἀρετῶν ἐναπέθου, περιβόητος ἐντεῦθεν πᾶσι σχεδὸν τοῖς ὑφ᾽ ἡλίῳ γενόμενος. Οὐχ οὕτω γὰρ λύ χνος ἐπὶ λυχνία τεθεὶς ὑψηλῇ καὶ διαχρύσῳ φωτίζει τὰ πέρατα, ὡς σύ γε πρώην ἐπὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ θρόνου, ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς ἀνατεθείς, καθάπερ ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ τῷ ἀφεγγεῖ τοῦ κόσμου χωρίῳ, πάντας τοὺς ὑπὸ σοῦ ποιμαινομένους, πρὸς τὸ ἀνύκτερον φῶς δαδουχῶν, διαυγάζεις· καὶ οἷον ἐκ τινος μετεώρου περιοπῆς, οὐ μόνον τοὺς ἐγγὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς πόρρω διεστηκότας, τῷ ἀπλανεί τῆς ἐν πνεύματι γνώσεως, καταπυρσεύεις αὐγάσματα. Σὲ γὰρ ὑψηλὸν ἀληθῶς ἡ ἀγγελική πολιτεία πεποίηκε. Σὲ τὸ καθαρόν τε καὶ θεωρητικὸν τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἀληθοῦς ἀνακράσεως τὰς οὐρανίους ἀψίδας ὑπερπτῆ και σχεδόν παρεσκεύασεν. Αὐτόθεν σοι δὴ καὶ τὸ πολυ εἰδὲς τῶν ἀρετῶν, ᾧ τὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας συνείλεκται, δίκην μελίσσης, έκπεριελόντι τῶν ἁγίων τοὺς βίους· κἀκεῖθεν ερανισαμένῳ τῶν ἀρετῶν ἀκρο Θίνα. Τίνα γὰρ τῶν ἀρετῶν τῶν ἁγίων οὐ παρεξή λωσας, ὦ Πάτερ; "Η τίνος τῶν ὑπερλίαν οὐ κατ' ἴχνος εὐώδησας, ἢ κρεῖττον εἰπεῖν, τίνι τῶν κατ' ἀρε τὴν ζησάντων, ἁμιλληθεὶς, σὲ αὐτὸν οὐ παρίσωσας; *Αβελ ὁ δίκαιος, ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ ἐπηνέθη, αὐτὲς δὲ, δικαιότατε Πάτερ, δῶρον ὅλον σὲ αὐτὸν Θεῷ τῷ ἀνενδεεῖ λογικῶς ἀνατέθεικας. Ενώχ ἤλπι σεν ἐπὶ Κύριον· αὐτὸς δὲ καὶ τῶν προσαποκειμένων ἐλπίδων ᾔδεις τὰς ἀποδείξεις ἐναργείς. Έτι, Ενώχ εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ μετετέθη, αὐτὸς δὲ τὸ τῆς ψυ χῆς φρόνημα ὅλον ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανὸν μεταστήσας, Όλος ο ἐξέστης Θεῷ, ο τὰ ῥέοντα τῶν μελλόντων. ἀνταλλαξάμενος. Νῶε δίκαιος ῶν, ἐπὶ ταῖς θυσίαις εὐαπόδεκτος γέγονεν· ἐπεὶ καὶ τῇ λάρνακι ξυλίνη, ζώων αλόγων γένη διέσωσε τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν γῆν συγκαλύψαντος· αὐτὸς δὲ θύματα καὶ ἱερεῖα λογικά, τὰς μυστικὰς λατρείας προσφέρεις Θεῷ, ἄλλην κιβω τὸν δεικνὺς τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν, καθάπερ ζῶα πολυειδή και τὰ τῆς αἱρέσεως διασώζουσαν τῇ ὀρθο τομίᾳ τῶν λόγων σου. Αβραὰμ ἐν φιλοξενίᾳ καὶ φι λαθεΐα θαυμάζεται, καὶ ἅμα θύμα δεκτὸν ἀθύτως τὸν ἐξ ἐπαγγελίας υἱὸν προσάγων Θεῷ, μακαρίζεται α'. τὰς δὲ, Χριστὸν αὐτὸν ξενάγεις ἐσθίων καθ' ἡμέραν, [καὶ] πνευματικῆς μεταδιδοὺς τραπέζης τοὺς ἐντυγχάνοντας· καὶ θύῃ, οὐ τὸν ἀγαπητὸν υἱὸν, ἢ πρόβα * λείπ. τιο ν φωστῆρα, Εσθίων καθ᾿ ἡμέραν.
IN S. NICOLAUM.
λόγον ζωῆς ἐπέχοντα. • Πολλὰς γάρ σοι κλεῖς ἡ contineas atque praefcras °.. Quippe tibi mulἀρετὴ πεποίηκε, καὶ οὐδέν σε τῶν καλῶν διέφυγε,
ποιμένων ἄριστε, καὶ ἀρχιερέων πανεύφημε Νικόλας. Πάσας γὰρ ὡς ἐν θησαυρῷ χρυσῷ τοὺς λίθους
διαφανείς τῇ μακαρίᾳ σου ψυχῇ, τὰς ὑπερτίμους
τῶν ἀρετῶν ἐναπέθου, περιβόητος ἐντεῦθεν πᾶσι
σχεδὸν τοῖς ὑφ᾽ ἡλίῳ γενόμενος. Οὐχ οὕτω γὰρ λύ
χνος ἐπὶ λυχνία τεθεὶς ὑψηλῇ καὶ διαχρύσῳ φωτίζει
τὰ πέρατα, ὡς σύ γε πρώην ἐπὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ
θρόνου, ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς ἀνατεθείς,
καθάπερ ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ τῷ ἀφεγγεῖ τοῦ κόσμου
χωρίῳ, πάντας τοὺς ὑπὸ σοῦ ποιμαινομένους, πρὸς
τὸ ἀνύκτερον φῶς δαδουχῶν, διαυγάζεις· καὶ οἷον ἐκ
τινος μετεώρου περιοπῆς, οὐ μόνον τοὺς ἐγγὺς, ἀλλὰ
καὶ τοὺς πόρρω διεστηκότας, τῷ ἀπλανεί τῆς ἐν
πνεύματι γνώσεως, καταπυρσεύεις αὐγάσματα. Σὲ
γὰρ ὑψηλὸν ἀληθῶς ἡ ἀγγελική πολιτεία πεποίηκε.
Σὲ τὸ καθαρόν τε καὶ θεωρητικὸν τῆς πρὸς τὸ θεῖον
ἀληθοῦς ἀνακράσεως τὰς οὐρανίους ἀψίδας ὑπερπτῆ
και σχεδόν παρεσκεύασεν. Αὐτόθεν σοι δὴ καὶ τὸ πολυ
εἰδὲς τῶν ἀρετῶν, ᾧ τὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας
συνείλεκται, δίκην μελίσσης, έκπεριελόντι τῶν ἁγίων
τοὺς βίους· κἀκεῖθεν ερανισαμένῳ τῶν ἀρετῶν ἀκροΘίνα. Τίνα γὰρ τῶν ἀρετῶν τῶν ἁγίων οὐ παρεξή
λωσας, ὦ Πάτερ; "Η τίνος τῶν ὑπερλίαν οὐ κατ'
ἴχνος εὐώδησας, ἢ κρεῖττον εἰπεῖν, τίνι τῶν κατ' ἀρε
τὴν ζησάντων, ἁμιλληθεὶς, σὲ αὐτὸν οὐ παρίσωσας;
tas fecit virtus claves; nec tete quidquam boni
fugit, pastorum optime, pontifcumque celebratissime Nicolae. Pretiosissimas enim quasque virtutes, velut in pretioso thesauro pellucidos lapides,
in beata anima tua condidisti, inde omnibus fere
sub sole positis factus fama clarissimus. Nou sic
enim lucerna excelso aureoque candelabro imposita, domus illustrat &ines omnes et angulos; ut
tu, statim pontificali, a Christo vero illo lumine,
locatus throno, velut tenebroso loco, mundo hoc
obscuro cæcoque, subditas omnes oves, ceu pretensa face, ad lumen ducens noctis nescium, illustras: ac velut de excelsa specula, non iis solum
qui sunt prope, sed et longe positis, spiritalis
scientia vero radio, preluces. Plane enim sublimem fecit angelica vitæ instituta ratio. Fecit, veræ ad Deum velut temperationis puritas contemplatioque, ut pene caelestes axes volatu transcen
deres. Inde et tibi multiformis illa virtus, qua, apis
instar, sanctorum velut decerpens vitas, exque
eis virtutum opima corrogans, positam in actione
philosophiam collegit. Quam enim sanctorum virtutem non es æmulatus, o Pater? Quemve maximum non e vestigio feliciter secutus es? Vel, ut
melius loquar, quemnam eorum qui vixere e ratione virtutis, certamine non æquasti?
*Αβελ ὁ δίκαιος, ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ ἐπηνέθη,
αὐτὲς δὲ, δικαιότατε Πάτερ, δῶρον ὅλον σὲ αὐτὸν
Θεῷ τῷ ἀνενδεεῖ λογικῶς ἀνατέθεικας. Ενώχ ἤλπισεν ἐπὶ Κύριον· αὐτὸς δὲ καὶ τῶν προσαποκειμένων
ἐλπίδων ᾔδεις τὰς ἀποδείξεις ἐναργείς. Έτι, Ενώχ
εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ μετετέθη, αὐτὸς δὲ τὸ τῆς ψυ
χῆς φρόνημα ὅλον ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανὸν μεταστήσας,
Όλος ο ἐξέστης Θεῷ, ο τὰ ῥέοντα τῶν μελλόντων.
ἀνταλλαξάμενος. Νῶε δίκαιος ῶν, ἐπὶ ταῖς θυσίαις
εὐαπόδεκτος γέγονεν· ἐπεὶ καὶ τῇ λάρνακι ξυλίνη,
ζώων αλόγων γένη διέσωσε τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν γῆν
συγκαλύψαντος· αὐτὸς δὲ θύματα καὶ ἱερεῖα λογικά,
τὰς μυστικὰς λατρείας προσφέρεις Θεῷ, ἄλλην κιβω
τὸν δεικνὺς τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν, καθάπερ ζῶα
πολυειδή και τὰ τῆς αἱρέσεως διασώζουσαν τῇ ὀρθο
τομίᾳ τῶν λόγων σου. Αβραὰμ ἐν φιλοξενίᾳ καὶ φιλαθεΐα θαυμάζεται, καὶ ἅμα θύμα δεκτὸν ἀθύτως τὸν
ἐξ ἐπαγγελίας υἱὸν προσάγων Θεῷ, μακαρίζεται α'.
τὰς δὲ, Χριστὸν αὐτὸν ξενάγεις ἐσθίων καθ' ἡμέραν,
[καὶ] πνευματικῆς μεταδιδοὺς τραπέζης τοὺς ἐντυγ
χάνοντας· καὶ θύῃ, οὐ τὸν ἀγαπητὸν υἱὸν, ἢ πρόβα-
Philipp. 11, 15.» Gen.
Gen. xvIII,
* λείπ. τιο
2. * Gen. xxil, 16.
Abel ille justus propter munera laudem meruit p;
tu autem, Pater justissime, totum te, Deo qui nullius eget, rationali munere consecrasti: Enoch in
Domino speravit ¶; tu autem etiam eorum quæ
in spe reposita essent exhibitiones perspicue noveras. Præterea, Enoch cum Deo placuisset, transla -
tus est: tu autem tote animi sensu e terra in
colum translato, fuxa hæc futuris commulans,
totus ‹ excessisti Deo *. Noe vel justus in oblatis
victimis acceptus fuit; unde et brutarum animantium species, diluvio terram inundante, area lignea ab interitu eripuit: tu autem victimas
rationales sacrificia spiritalia Deo offerens, velut
arcam aliam exhibes Dei Ecclesiam; qua, tuoruni
sermonum sana doctrina, ceu diversarum specierun animalia, hæreticorum diversi cœtus salvi
fiant. Abraham hospitalitatis nomine et pietatis in
Deum adinirationem habet u, Gliumque susceptu
ex repromissione, vietimam sine immolatione
acceptam, Deo offerens, beatus prædicatur ♥; tu
autem, manducans quotidie atque eos qui
ν
* Hebr. xt, 5. * 11 Cor. v, 13. t Gen. vult, 21.
q Gen. v,
Qui verbum vita contineas, etc. Ut apud
Paulum, ita hic, potest participium referre, tuin
quem alloquitur Nicolaum, tum φωστῆρα, cui ipsum
comparat. Referunt fere Pauli interpretes ad personas et Philippenses quos dilaudat, quem et nos
sensum secuti sumus.
Enoch in Domino speravit. Apostolus, Hebr.
PATROL. GR. XCVII.
xi, fidei tribuit; verum non excludit spem, qua
et ipsa necessaria fuit ut placeret Deo, plurimumque valuit ad ejus translationem, velut viri qui ea
subvectus ac totus cœlestibus inbians, vix non hu~
manis, adhuc corpore vivens, excessisse videretur.
Manducans quotidie. Εσθίων καθ᾿ ἡμέραν.
Pia admodum veraque consideratio. Ea pictate,
col. 1195–1196page 203 of 327
PG 97:1195τον αντ' αὐτοῦ συνεισφερόμενον, ἀλλ' ὅλον σὲ αὐτόν τῷ Θεῷ προσάγων διαπαντὸς ὁλοκάρπωμα, καὶ τὴν σεαυτοῦ ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων εὐαγγελικώς ; προϊέμενος. Ἰσαὰκ δικαιοσύνῃ δοξάζεται· αὐτὸς δὲ καθάπερ τις κανών δικαιοσύνης πανταχού διατρέχων *. ἐν πνεύματι, σὺν παρρησίᾳ πολλῇ τοὺς ἀδικεῖν ἐθέ λοντας ἐπέχεις, όνειρώττων καταφανῶς καὶ βασιλέας καθεύδοντας. Ἰακὼς ἁπλότητι τρόπων, καὶ πολυτε δίᾳ τέκνων ἀοίδιμος· ᾧ καὶ κλίμαξ ἑωρᾶτο εἰς ούρα. νοὺς φθάνουσα, μυστηρίου μείζονος εἰκόνα προγράφουσα. Αὐτὸς δὲ γεννῶν πατριάρχας, καὶ ποιμένες, καὶ ποίμνια τῷ ο ἀρχιποιμένι ο Χριστῷ, παρ' ο καὶ τὴν ποίμνην ἐπιστεύθης, οὐκ ἔλιπας, ο ἀναδέσεις ἐν τῇ καρδίᾳ θέμενος, καὶ οἷον ἐκ βαθμοῦ εἰς βαλ μὲν, ὡς ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν μετα ποιούμενος· καὶ ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς, θεωρητικῶς ἀναγόμενος. Τὰς ἐπὶ ἀκακία, καὶ περὶ τὰ δεινὰ καρτερία περιφανέστατος· αὐτὸς δὲ οὐχὶ καὶ τοῦτον ἐμελήθης παρατη λῶσαι, ταῖς προσβολαῖς δὲ μὴ κατεσείσθης τῶν εἰρέ σεων, ἀνεῖναι μᾶλλον προθέμενος τῷ πύργῳ προσρήξει τὰ κύματα, ἢ που τι συληθῆναι τοῦ θησαυρίσμα τος. Ἰωσὴν ἐπὶ σωφροσύνῃ καὶ σιτοδοσία περιβόητες αὐτὸς δὲ ὅλον σαυτόν σωφροσύνης τ' εἰκόνισμα, και σιτοδοσίας ἐμπόρευμα, τῇ ἐπαρχία Λυκίων, τῷ ἐ δασκαλείῳ τῆς μελικράτου φωνῆς έχρημάτισες. Μωϋσῆς ἐπὶ πραότητι καὶ λαοῦ νομοθεσίᾳ κηρίτι ται, καὶ θεὸς Φαραώ, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ δημαγωγός ἀναγράφεται· αὐτὸς δὲ, πανόλβιε Πάτερ, πράος μὲν τοῖς πᾶσι, φοβερὸς δὲ τοῖς ἁμαρτάνουσι, νομοθετών παντὶ τῷ λαῷ τῶν φαύλων ἀπέχεσθαι πράξεων, καὶ τὰς τῶν παθῶν ἐπαναστάσεις, ὡς ἄλλην Φαραώνων ; δύναμιν, ὑποβρύχιον τῷ πελάγει τῶν σῶν κατορθωμάτων ποιούμενος. Δαβίδ, γενναῖος, καὶ τὸν ὑπερήφανον Γολιάθ, τῇ τοῦ πνεύματος πανοπλία χει ρούμενος· ἰσχυρότατος καὶ αὐτὸς, τὸν νοητὸν καὶ ψυχοτύραννον καθ' ἡμέραν τροπούμενος, καὶ τῆς λο γικῆς τοῦ Χριστοῦ ποίμνης τοὺς αἱρετικοὺς λύκους ἀποδιώκων, τοὺς ἅρπαγας, οὕτω τῷ καταλόγῳ τῶν δικαίων εὔσημον, καὶ τῶν προφητῶν, σεαυτὸν διὰ τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς ἔνειρας, ὦ ἱερώτατε· καὶ τῶν μὲν, τὴν παρρησίαν· τῶν δὲ, τὸν ζῆλον· τῶν δὲ, εν πρᾶον· τῶν δὲ, τὸ συμπαθές· τῶν δὲ, τοῦ βίου τὸ ὑψηλὸν περιεζήλωσας. Οὐ μόνον δὲ τούτων, καὶ Χριστοῦ μαθητῶν· οἷς ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια, τῶν νομικῶν σκιώδες διαπετάσασα περιδέραιον, εξί ἀληθοῦς ἐν πνεύματι λατρείας ανακαλύπτει τρανός ἡμῖν τὰ μυστήρια. ἂν αὐτὸς ἀκολούθως ὀπαδός δ' ν, οι ἴσ. λείπ. ἔδειξας. ἀντὶ τοῦ ἐσθίων, τὸ ἑστιῶν, εντυγχάνοντας, τὸ ἑστιῶν,
adeunt, mystica ac spiritali mensa impertiens, τον αντ' αὐτοῦ συνεισφερόμενον, ἀλλ' ὅλον σὲ αὐτόν
Christum ipsum hospitio excipis; sacrificasque, τῷ Θεῷ προσάγων διαπαντὸς ὁλοκάρπωμα, καὶ τὴν
non dilectum filium, aut interim ejus loco in me- σεαυτοῦ ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων εὐαγγελικώς
dium inductam orem; sed ipse, te, totum jugiter προϊέμενος. Ἰσαὰκ δικαιοσύνῃ δοξάζεται· αὐτὸς δὲ
Deo holocaustum offerens, ac ceu Evangelio infor- καθάπερ τις κανών δικαιοσύνης πανταχού διατρέχων
mante, tuam ipsius animam pro ovibus tradeus *. ἐν πνεύματι, σὺν παρρησίᾳ πολλῇ τοὺς ἀδικεῖν ἐθέ
Isaac justitiæ titulo celebratur; tu autem, cea λοντας ἐπέχεις, όνειρώττων καταφανῶς καὶ βασιλέας
quædam justitia regula ubique in spiritu discur καθεύδοντας. Ἰακὼς ἁπλότητι τρόπων, καὶ πολυτε
Tens, multa libertate volentes injuriam facere δίᾳ τέκνων ἀοίδιμος· ᾧ καὶ κλίμαξ ἑωρᾶτο εἰς ούρα.
reprimis, ipsos etiam imperatores clara in somnis νοὺς φθάνουσα, μυστηρίου μείζονος εἰκόνα προγρά
visione informans. Jacob, morum simplicitate ac φουσα. Αὐτὸς δὲ γεννῶν πατριάρχας, καὶ ποιμένες,
`numerosa prole inclytus, etiam scalam ad cœlum καὶ ποίμνια τῷ ο ἀρχιποιμένι ο Χριστῷ, παρ' ο
pertingentem, majoris sacramenti imaginem typo καὶ τὴν ποίμνην ἐπιστεύθης, οὐκ ἔλιπας, ο ἀναδέσεις
exhibentem, vidit y: tu autem, vero illi e Principi ἐν τῇ καρδίᾳ θέμενος,» καὶ οἷον ἐκ βαθμοῦ εἰς βαλ
pastorum s, Christo, a quo et ovile creditum μὲν, ὡς ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν μετα ποιούμενος· καὶ
accepisses, patriarchas, pastoresque et oves, gi- ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς, θεωρητικῶς ἀναγόμενος. Τὰς
guere non cessasti, • ascensiones in tuo corde
ἐπὶ ἀκακία, καὶ περὶ τὰ δεινὰ καρτερία περιφανέ
ponens, ac velut a gradu in gradum, tanquam στατος· αὐτὸς δὲ οὐχὶ καὶ τοῦτον ἐμελήθης παρατη
a gloria transmutatus in gloriam; atque e terra λῶσαι, ταῖς προσβολαῖς δὲ μὴ κατεσείσθης τῶν εἰρέ
contemplatione subvectus in coelum. Job innoσεων, ἀνεῖναι μᾶλλον προθέμενος τῷ πύργῳ προσρήξει
- centia, fortique in malis constantia, illustrissi- τὰ κύματα, ἢ που τι συληθῆναι τοῦ θησαυρίσμα
mus est: tantum vero abest ut et ejus imitatioτος. Ἰωσὴν ἐπὶ σωφροσύνῃ καὶ σιτοδοσία περιβόητες·
nem neglexeris, ut neque hæreticorum machinis αὐτὸς δὲ ὅλον σαυτόν σωφροσύνης τ' εἰκόνισμα, και
commotus sis ac quassatus, qui malueris ut velut σιτοδοσίας ἐμπόρευμα, τῇ ἐπαρχία Λυκίων, τῷ ἐ
ad turrim feri fluctus alliderentur, quam ut quid δασκαλείῳ τῆς μελικράτου φωνῆς έχρημάτισες.
thesauro, præda decederet. Joseph castitate Μωϋσῆς ἐπὶ πραότητι καὶ λαοῦ νομοθεσίᾳ κηρίτι
annonaque provisa clarum ubique nomen habet: ται, καὶ θεὸς Φαραώ, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ δημαγωγός
tu autem totum te castitatis exhibuisti specimen; ἀναγράφεται· αὐτὸς δὲ, πανόλβιε Πάτερ, πράος μὲν
ac mellitæ linguæ schola, annonæ emporium fa- τοῖς πᾶσι, φοβερὸς δὲ τοῖς ἁμαρτάνουσι, νομοθετών
ctus es provincia Lycia. Moyses lenitate populi- παντὶ τῷ λαῷ τῶν φαύλων ἀπέχεσθαι πράξεων, καὶ
que legislatione, celebri præconio habetur; deus- τὰς τῶν παθῶν ἐπαναστάσεις, ὡς ἄλλην Φαραώνων
que Pharaonis, et Israelis ductor, describitur; δύναμιν, ὑποβρύχιον τῷ πελάγει τῶν σῶν κατορθω
tu autem, beatissime Pater, quanquam terribilis μάτων ποιούμενος. Δαβίδ, γενναῖος, καὶ τὸν ὑπερή
peccantibus, omnibus fuisti lenis, abstinentiam
φανον Γολιάθ, τῇ τοῦ πνεύματος πανοπλία χει
a malis actibus populo universo præscribens, ρούμενος· ἰσχυρότατος καὶ αὐτὸς, τὸν νοητὸν καὶ
insurgentesque vitiosos motus, velut aliam Phar ψυχοτύραννον καθ' ἡμέραν τροπούμενος, καὶ τῆς λο
raonis virtutem exercitumque, egregiorum tuorum γικῆς τοῦ Χριστοῦ ποίμνης τοὺς αἱρετικοὺς λύκους
operum pelago submergens. David strenuus su- ἀποδιώκων, τοὺς ἅρπαγας, οὕτω τῷ καταλόγῳ τῶν
perbum Goliath spiritus armatura occidit: sed δικαίων εὔσημον, καὶ τῶν προφητῶν, σεαυτὸν διὰ τῆς
et ipse fortissimus spiritalem illum animarum πρακτικῆς ἀρετῆς ἔνειρας, ὦ ἱερώτατε· καὶ τῶν
tyrannum quotidie fugans, luposque hæreticos, μὲν, τὴν παρρησίαν· τῶν δὲ, τὸν ζῆλον· τῶν δὲ, εν
rapaces illos, a rationali Christi grege arcens: πρᾶον· τῶν δὲ, τὸ συμπαθές· τῶν δὲ, τοῦ βίου τὸ
ita te, justorum prophetarumque catalogo insignem, ὑψηλὸν περιεζήλωσας. Οὐ μόνον δὲ τούτων,
vir sacratissime, virtute posita in actione, inseruisti, καὶ Χριστοῦ μαθητῶν· οἷς ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια,
aliorum æmulatus libertatem, aliorum zelum: ho- τῶν νομικῶν σκιώδες διαπετάσασα περιδέραιον, εξί
rum mansuetudinem, illorum affectum ad miseraἀληθοῦς ἐν πνεύματι λατρείας ανακαλύπτει τρανός
tionem animum, aliorum vitam sublimem. Nec hos
ἡμῖν τὰ μυστήρια. ἂν αὐτὸς ἀκολούθως ὀπαδός δ'
ν,
Psal. Lxxxi, 6.
* Joan. x, 11. * Gen. xx III, 12. * 1 Petr. 4.
TARIA LECTIONES.
οι ἴσ. λείπ. ἔδειξας.
quotannis, magna illa virago Theresia, festo die
Palmarum, velut Dominum exceptura bospitin,
quem a triumpho illo, Hierosolymitæ omnes neglexissent, devotissime manducabat, triumphique
specie, cibum pariter et hospitem prædilectum,
obsequentissima fovebat: nisi boc minus consequens: fueritque ἀντὶ τοῦ ἐσθίων, τὸ ἑστιῶν, ut
significetur spiritalis sermonum et doctrinæ mensa,
خنة
seu etiam exemplorum vitæ, qua Nicolaus laute
habens ac impertiens, εντυγχάνοντας, eos qui
adeunt seu conveniunt, vel etiam legentes, ejus
præclara gesta, Christum ipsum hospitio excipial
Vel denique τὸ ἑστιῶν, ad Christum referendun
sit, qui laute habeatur hospitio exceptus, imper
titis mensa spiritali explicata, iis qui adeunt Nico
laum: sicque redundarit to, xal adjectitium.
col. 1197–1198page 204 of 327
PG 97:1197όλου γενόμενος, ὀφθαλμὸς τῆς Ἐκκλησίας τῇ μερί μνῃ, καὶ σάλπιγξ εύηχος ἐχρημάτισας. Νῦν καὶ εἰπεῖν ἀληθῶς, τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ῥητόν· «Μνήμη δικαίων [μετ' ἐγκωμίων.» ] Καὶ. • Εἰς μνημόσυνον αἰώνιον ἔσται δίκαιος.» Καὶ μάλα εἰκότως. ἐγκωμιαζομένου γὰρ δικαίου, εὐφρανθήσονται λαοὶ πολλοί. Καὶ τὶς ἂν ἐπαξίως ἀφίκοιτο τῶν σεμνῶν ἐγκω μίων, ἢ τῶν σῶν κατὰ τὸν βίον μεγαλουργημάτων, ἀνυμνῆσαι τὸ μέγεθος, πολυύμνητε Πάτερ; Εἴ τι γὰρ ἄν σε καὶ εἴπομεν, ἀποδέει πάντως τῆς ἀληθείας ὁ λόγος. Καὶ εἰ παρεικάζεσθαι θελήσαιμεν τοῖς σοῖς τὰ ἑτέρων κατορθώματα, ἀνάγκη πᾶσα κατόπιν ἐλθεῖν, τῶν πραγμάτων τὰ παραδείγματα. Τίνα σε τοίνυν είπομεν; Γεωργόν; Αλλ᾿ ἀληθεύσει πάντως ὁ λόγος, θεωρητικῶς ἐκλαμβανόμενος. Πάσης γὰρ ὁμοῦ τῆς Λυκίων ἐπαρχίας, τὰ λογικὰ γεηπονήσας γεώργια, τῆς μὲν ἀπιστίας τὰς ἀκάνθας ἐξέτεμες τῆς εὐσεβείας δὲ τὸν ζῶντα λόγον κατέσπειρας, καὶ οἷον ἀποθήκαις σιτικοῖς, τοῖς ψυχικοῖς ταμιείοις πνευματικῶς ἐναπέθου τὸν ἄμητον. Αρχιτέκτονά σε είπομεν; Οὐ ψευσόμεθα βωμοὺς γὰρ εἰδώλων, καὶ δαιμόνων μυσαρῶν ἐφιδρύσματα καθεῖλες τῇ μηχανῇ τῶν δογμάτων σου• Χριστῷ κατὰ τόπον Εκκλησίας ἀνέστησας, τεμένη καὶ ναούς μαρτύρων δειμάμενος ἱεροὺς καὶ σεβασμίους. Καὶ ὡς μὲν γεωργός, τὰς νεοφύτους καὶ λογικὰς ἀμπέλους καλο λιεργῶν, εὐφόρους ἀπέδειξας· ὡς δὲ σοφὸς ἀρχιτέ ατων Εκκλησίας, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῆς πίστεως κατά εστήριξας, τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ τοῦ πνεύματος. Τί οὖν σε καλέσομεν; Στρατιωτήν; Ναί. Καὶ γὰρ οἷόν τις ὁπλίτης στρατιάρχος, κατὰ τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν στρατευσάμενος, ι τὴν παντευχίαν τοῦ λόγου περιέθου· ο περιζωσάμενος [ τὴν ὀσφύν σου ἐν ἀλη θείᾳ, καὶ ἐνδυσάμενος τὸν θώρακα δικαιοσύνης, καὶ ὑποδυσάμενος τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης.» ] Διὸ τῷ μὲν κράνει τῆς σωτη ρίας, ] τὰς προσβολὰς τῶν παθῶν ἀποκρουόμενος, πέτρας δίκην ἀτρέμας καὶ ἀκατάσειστος ἵστατο, πᾶσαν ἐναντίων ἀντιπλοκὴν διορθούμενος. Ασπίδι δὲ, τῇ ἀσείστῳ κεχρημένος ἐλπίδι, καὶ τοὺς βάλλειν τολμῶντας ὑπαντιάζων, ἀντιτοξεύεις· εἶτα γενναίως 88 Ισ. Ενι. Περιδέραιον διαπετάσασα. Απολυθῆναι τοῦ δουλικοῦ καὶ ἀχθοφόρου κλοιοῦ Ἀντὶ τοῦ, καὶ μέριμνα τῇ μερίμνῃ, τῷ, ὀφθαλμὸς ἐκκλησίας. Καλλιεργών. Τοπ τό, περιζωσάμενος. Πᾶ σον ἐναντίων ἀντιπλοκὴν διανορθούμενος. Τό, πλοκάς Τὰς μὲν ἐκ τῶν λογισμῶν στροφὰς καὶ πλοκὰς διεσείσαμεν τῇ δυνάμει τοῦ πνεύ ματος.
IN S. NICOLAUM.
los, quibus gratia et veritas tenebroso legalium velu collari laxato veri in spiritu cultus palam
nobis sacramenta detegit. Ilorum ipse sectator.
per omnia factus, Ecclesiæ oculus sollicitudine
ac tuba sonora fuisti. Fuerit jam vere loqui illud
όλου γενόμενος, ὀφθαλμὸς τῆς Ἐκκλησίας τῇ μερί- modo imitandos proposuisti, sed et Christi discipuμνῃ, καὶ σάλπιγξ εύηχος ἐχρημάτισας. Νῦν καὶ
εἰπεῖν ἀληθῶς, τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ῥητόν· «Μνήμη
δικαίων [μετ' ἐγκωμίων.» ] Καὶ. • Εἰς μνημόσυνον
αἰώνιον ἔσται δίκαιος.» Καὶ μάλα εἰκότως. Έγκωμιαζομένου γὰρ δικαίου, εὐφρανθήσονται λαοὶ πολλοί.
Scriptura: «Memoria justorum cum encomiis s.» El: c In memoria æterna erit justus b'.» Ac plane
merito. Justo enim encomiis celebrato, futurum est ut multi populi lætentur.
Quis vero, laudatissime Pater, venerabiles tuas
laudes satis edicere, ac per vitam magnifice gestorum magnitudinem, celebrare valeat? Quidquid enim in te dixerimus, plane jejunus sermo
a veritate defecerit. Prorsusque necesse est ut, si
res aliorum præclare gestas tuis velimus conferre,
haudquaquam exempla res æquaverint. Quem ergo
te dicemus? Num agricolam? Plane verum habebit oratio, spiritali sensu intellecta. Totius enim
Καὶ τὶς ἂν ἐπαξίως ἀφίκοιτο τῶν σεμνῶν ἐγκω
μίων, ἢ τῶν σῶν κατὰ τὸν βίον μεγαλουργημάτων,
ἀνυμνῆσαι τὸ μέγεθος, πολυύμνητε Πάτερ; Εἴ τι
γὰρ ἄν σε καὶ εἴπομεν, ἀποδέει πάντως τῆς ἀληθείας
ὁ λόγος. Καὶ εἰ παρεικάζεσθαι θελήσαιμεν τοῖς σοῖς
τὰ ἑτέρων κατορθώματα, ἀνάγκη πᾶσα κατόπιν
ἐλθεῖν, τῶν πραγμάτων τὰ παραδείγματα. Τίνα σε
τοίνυν είπομεν; Γεωργόν; Αλλ᾿ ἀληθεύσει πάντως
ὁ λόγος, θεωρητικῶς ἐκλαμβανόμενος. Πάσης γὰρ
ὁμοῦ τῆς Λυκίων ἐπαρχίας, τὰ λογικὰ γεηπονήσας provinciæ Lyciæ excultis rationalibus agris, in-
γεώργια, τῆς μὲν ἀπιστίας τὰς ἀκάνθας ἐξέτεμες·
τῆς εὐσεβείας δὲ τὸν ζῶντα λόγον κατέσπειρας,
καὶ οἷον ἀποθήκαις σιτικοῖς, τοῖς ψυχικοῖς ταμιείοις
πνευματικῶς ἐναπέθου τὸν ἄμητον. Αρχιτέκτονά
σε είπομεν; Οὐ ψευσόμεθα βωμοὺς γὰρ εἰδώλων,
καὶ δαιμόνων μυσαρῶν ἐφιδρύσματα καθεῖλες τῇ
μηχανῇ τῶν δογμάτων σου• Χριστῷ κατὰ τόπον
Εκκλησίας ἀνέστησας, τεμένη καὶ ναούς μαρτύρων
δειμάμενος ἱεροὺς καὶ σεβασμίους. Καὶ ὡς μὲν
γεωργός, τὰς νεοφύτους καὶ λογικὰς ἀμπέλους καλο
λιεργῶν, εὐφόρους ἀπέδειξας· ὡς δὲ σοφὸς ἀρχιτέατων Εκκλησίας, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῆς πίστεως κατά
εστήριξας, τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ τοῦ πνεύματος. Τί οὖν
σε καλέσομεν; Στρατιωτήν; Ναί. Καὶ γὰρ οἷόν τις
ὁπλίτης στρατιάρχος, κατὰ τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν
στρατευσάμενος, ι τὴν παντευχίαν τοῦ λόγου
περιέθου· ο περιζωσάμενος [ τὴν ὀσφύν σου ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνδυσάμενος τὸν θώρακα δικαιοσύνης, καὶ
ὑποδυσάμενος τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ Εὐαγγε
λίου τῆς εἰρήνης.» ] Διὸ τῷ μὲν κράνει τῆς σωτηρίας, ] τὰς προσβολὰς τῶν παθῶν ἀποκρουόμενος,
πέτρας δίκην ἀτρέμας καὶ ἀκατάσειστος ἵστατο,
πᾶσαν ἐναντίων ἀντιπλοκὴν διορθούμενος. Ασπίδι
δὲ, τῇ ἀσείστῳ κεχρημένος ἐλπίδι, καὶ τοὺς βάλλειν
τολμῶντας ὑπαντιάζων, ἀντιτοξεύεις· εἶτα γενναίως
fidelitatis quidem excidisti spinas viventem vero
seninasti pietatis sermonem; ac velut frumentariis horreis, animarum penubus, messem uberem
spiritaliter condidisti. Dicemus architectum?
Vera erit oratio; solerti enim dogmatum arte,
idolorum aras, damonumque odibilium sedes,
evertisti; ac Christi per loca ecclesias erigens,
delubra sacraque et venerabilia martyrum templa
exstruxisti. Ac more quidem viri agricola, novum
satas et rationales vites pulchre ac arte colens fructus plurimi fecisti feraces; velut autem sapiens architectus Ecclesiæ supra fidei fundamentum architectonica spiritus arte firmiter
stabilisti. Quem te ergo sumus vocaturi? An militem? Ita plane; velut enim dux quidam cataphractus, expeditione adversus hostes invisibiles
suscepta, c armaturam verbi induisti; succinctus lumbos tuos in veritate, et indutus loricam justitiæ, calceatusque pedes in præparationena Evangelii pacis b'.. Quamobrem, galea quidem illa salutis, affectionum incursiones repellens,
instar petræ, adversariorum inimicos dolos omnes emendans dissolvensque, placide et inconcussus stetisti. Scuti autem loco, immota spe
usus, impetere audentes, ex adverso occurrens,
b Prov. x, 7. b* Psal. cx1, 7. b** Ephes. vr, 13, 14.
88 Ισ. Ενι.
Velut collari. Περιδέραιον διαπετάσασα. Ea
dem collaris similitudine utitur Method. de Symeone et Anna, cum inducit sanctum senen rogantem:
Απολυθῆναι τοῦ δουλικοῦ καὶ ἀχθοφόρου κλοιοῦ·
Servili el ponderoso collario; quo plane, filiorum
illa, et amicorum explicatior divinorum cognitio,
impediebatur. Ἀντὶ τοῦ, καὶ μέριμνα reposuimus,
τῇ μερίμνῃ, ut sit adjectum τῷ, ὀφθαλμὸς Ἐκκλησίας.
Pulchre ac arte colens. Καλλιεργών. Τοπ
aptissima; sive vites materiales speciemus, sive
rationales. Quippe habent tum hæ, tum illæ, necesse
ita coli, ut fructum plurimum afferant: eoque non
omnium est ejusmodi tnaxime vitium rationalium
cultura, sed Nicolao similium, quos utinam plures,
Christi vinea, Ecclesia haberet.
Armaturam Verbi. Apud Paulum est, Dei:
ex cujus textu supplevimus quæ clausa sequuntur,
post τό, περιζωσάμενος. Sicque passim opus liabuimus codice satis mendoso et compendiario,
qua supplere, qua corrigere; ubi statim apparebat
manifestus lapsus antiquarii.
Adversariorum inimicos dolos omnes, etc. Πᾶσον ἐναντίων ἀντιπλοκὴν διανορθούμενος. Ita expo -
nit Bud. Τό, πλοκάς apud Gregorium, afferens
hunc ejus locum. Τὰς μὲν ἐκ τῶν λογισμῶν στρο
φὰς καὶ πλοκὰς διεσείσαμεν τῇ δυνάμει τοῦ πνεύ
ματος.
་
col. 1199–1200page 205 of 327
PG 97:1199ἡ ὑπερασπίζων, ἀντιπεριστασαι καὶ ἀντιβουκολείς σιν, ου ίσ. στάν. τοὺς ἀντίτακτους τῆς ποίμνης σου· καὶ οὕτω μετὰ τὸν συνασπισμόν, τῇ πρακτικῇ δοξιά συνεπειών τὸ τῆς πίστεως φάσγανον, τὴν ἔμψυχον 'Αρείου κατατομὴν, τῇ συναιρέσει τοῦ Σαβελλίου συνεπέτει μες προθέλυμνον. Καὶ μὴν καὶ τοὺς συγχεῖν τολ μῶντας ἢ διαιρεῖν, τοῦ ἑνὸς τῆς αὐτῆς μακαρίας καὶ σεβασμίου Τριάδος, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ [θεοί τὴν οἰκονομικὴν ἐνανθρώπησιν· καὶ τοὺς μήτ' αὐτ τὴν ὀρθῶς ὑπειληφότας, ἢ τῆς καθ᾿ ἑκατέραν τῶν συνελθουσῶν ἐν αὐτῷ τῷ ἐνὶ Χριστῷ καὶ Θεῷ, καὶ ὑπόστασιν ἑνώσεως τῶν φύσεων, τὸν ἑτεροφιά κ γον, μὴ ὁμολογοῦντας ἀσύγχυτον καὶ παντελώς ἀδιάσπαστον, ἔνυγες καὶ τῷ αὐτῷ σειρομάστῃ ξύλ τῷ κατὰ τὸν Φινεές, συναιρεῖς τοὺς ὁποτέρως ἐκαλέ νοντας, τὴν πάντων Θεὸν τοῖς πᾶσιν ἐξιλασκόμενη. Τίνα σε τοίνυν καλέσομεν; "Αγγελον; ἀλλ' οὐ πολὺ τῆς τῶν ἀγγέλων ἀσαρκίας ἀφέστηκας, ἀσώματος ὄντως χρηματίσας ἐν σώματι, καὶ οἷόν τις αιθέρας ἄνθρωπος, ἢ ἐπίγειος τοῖς ὁρωμένοις ἄγγελος. Τί γὰρ ἀγγελικῆς διήνοις πτήσεως, τῷ βασιλεῖ δι' ὀνείρων ἐπιφανῆναι, καὶ φόνον τῇ ἑξῆς μελετώντα κατάπληξιν ἐμποιῆσαι, καὶ μεμηνόταν δεξιὰν πρὸς σφαγάς, ἀπλήγῳ μάστιγι σωφρονῆσαι, τῆς ὁρμής αλογήσασαν· καὶ ἄνδρας μηδὲν ἠδικηκότας, άκρω δοκήτως παραστὰς τοῦ θανάτου λυτρώσασθαι; Τι τούτου δικαιότερον ἐργάσασθαι τῷ ἀγγέλῳ τὸν Ἀμ βακούμ, ἀπὸ τῆς Σιὼν ἐπὶ Βαβυλώνα τὴν Μεδικήν διαπεράσαντι, τῷ Δανιὴλ τὸ ἄριστον ἐν τῷ λέκω τῶν λεόντων ἐπικομίζοντα; Κυβερνήτην ε είπε μεν; ἀλλὰ ἀληθεύσομεν· τοὺς γὰρ τὴν μεγάλην καὶ εὐρύχωρον διαπλέοντας θάλασσαν· τούς τε κατά γῆν θαλαττεύοντας, τῷ οἴακι τῶν πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεων, καὶ τῷ αὐχένι τῆς πίστεως διακυβερνών ἐμμελέστατα· τὴν μὲν καταιγίδα, πρὸς αὐραν εἰς δὲ γαλήνην, τὴν ζάλην, ταῖς ἀγρυπνίαις τῶν προς εὐχῶν ἐπιλαφίζων, πρὸς τῷ λιμένα τῆς ἀπαθείας τοὺς πίστει προσιόντας χειραγωγεῖς, ἱερώτατε. Καὶ τοῦτο δῆλον, ἐξ ὧν αὐτὸς ἑαυτὸν καταφανῶν, ἐπιδά του δίκην, ποτὲ τοῖς πλοτῆρσι παρέστησας· λιμού τὸ τηνικαῦτα τὴν σὴν πιεζούσης μητρόπολιν. Οίδι Εμψυ χον κατατομήν. κυναιρέσει συνένει. συναλοιφήν, περὶ οικονομίας, έμψυχος κατατομή, τὸ κατατέμνειν Σειρομάστῃ ξύλῳ. κόντον ψαρά δόρυ, Επιλογίζων. Τα ἐπιχορίζων, βίλα
sagittis confodis: tumque strenue protegens, ἡ ὑπερασπίζων, ἀντιπεριστασαι καὶ ἀντιβουκολείς
stansque ex adverso, ac inimicas gregi submo.
vens acies, protectione defunctus, efficaci dextera
fidei gladium elevans, Arii pariter vivam illam,
int mainque divisionem et contractionem Sabelli, radicitus excidisti. Quin et eos qui unius ex
beata eadem ac adoranda Trinitate, Christi veri
Dei dispensationis in carne sacramentum, aut
corfundere praesumunt, aut dividere, quique sequius illud acoeperunt, sive qui ambarum in uno
codemque Christo et Deo concurrentium naturarum, unionis hypostatica, alterius alteriusque
-essentia, rationem inconfusam planeque indivisam non confitentur, percussisti; eodenique siromaste ligno velut Phinces ille e, alterutro
modo declinantes, universis Deum universorum
propitium faciens, simul profligas et evertis.
Quem te igitur sumus vocaturi? Angelumne?
Enimvero parum abes ut ne velut angelus vaces
carne, qui revera incorporeus fueris in corpore;
ac velut quispiam homo æthereus, sive terrenus,
nspectantibus, angelus. Quid enim ab angelico
illo volatus et pernicitate differt, ut in somnis
conspicuus imperatori visus sis, necemque in
crastinum meditantemn perterrueris, furentemque
ad necem dexteram, verbere sine plaga, priori
illo impetu retardato, castigaveris; utque inexspecta praesentia, viros qui nihil fecissent injuris, a morte liberaveris? Quid magis illi congruat
angelo, qui a Sione in Babylonem regionis Medo- c
run Habacuc transtulit c, ferenten prandium Danieli in lacu leonum? Tene dicamus gubernatorem? Plane sermo veritate constiterit: quippe
cos·qui magnum illud et spatiosum mare pernavigant, nec non eos qui in terra velut mari jaclantur, tuarum ad Deum intercessionum clavo,
fideique temone diligentissime gubernans, procel.
lam quidem convertens in auram, æstumque in
serenitatem, precum tuarum vigilis sedans atque
componens ad tua fide patrocinia accurrentes, ad apatbiæ illius ac vacuitatis affectionum
• Num. 139, 7 seqq. c. Dan. σιν, 35.
ου ίσ. στάν.
τοὺς ἀντίτακτους τῆς ποίμνης σου· καὶ οὕτω μετὰ
τὸν συνασπισμόν, τῇ πρακτικῇ δοξιά συνεπειών
τὸ τῆς πίστεως φάσγανον, τὴν ἔμψυχον 'Αρείου
κατατομὴν, τῇ συναιρέσει τοῦ Σαβελλίου συνεπέτει
μες προθέλυμνον. Καὶ μὴν καὶ τοὺς συγχεῖν τολ
μῶντας ἢ διαιρεῖν, τοῦ ἑνὸς τῆς αὐτῆς μακαρίας
καὶ σεβασμίου Τριάδος, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ [θεοί
τὴν οἰκονομικὴν ἐνανθρώπησιν· καὶ τοὺς μήτ' αὐτ
τὴν ὀρθῶς ὑπειληφότας, ἢ τῆς καθ᾿ ἑκατέραν τῶν
συνελθουσῶν ἐν αὐτῷ τῷ ἐνὶ Χριστῷ καὶ Θεῷ, καὶ
ὑπόστασιν ἑνώσεως τῶν φύσεων, τὸν ἑτεροφιά κ
γον, μὴ ὁμολογοῦντας ἀσύγχυτον καὶ παντελώς
ἀδιάσπαστον, ἔνυγες καὶ τῷ αὐτῷ σειρομάστῃ ξύλ
τῷ κατὰ τὸν Φινεές, συναιρεῖς τοὺς ὁποτέρως ἐκαλέ
νοντας, τὴν πάντων Θεὸν τοῖς πᾶσιν ἐξιλασκόμενη.
Τίνα σε τοίνυν καλέσομεν; "Αγγελον; ἀλλ' οὐ πολὺ
τῆς τῶν ἀγγέλων ἀσαρκίας ἀφέστηκας, ἀσώματος
ὄντως χρηματίσας ἐν σώματι, καὶ οἷόν τις αιθέρας
ἄνθρωπος, ἢ ἐπίγειος τοῖς ὁρωμένοις ἄγγελος. Τί
γὰρ ἀγγελικῆς διήνοις πτήσεως, τῷ βασιλεῖ δι'
ὀνείρων ἐπιφανῆναι, καὶ φόνον τῇ ἑξῆς μελετώντα
κατάπληξιν ἐμποιῆσαι, καὶ μεμηνόταν δεξιὰν πρὸς
σφαγάς, ἀπλήγῳ μάστιγι σωφρονῆσαι, τῆς ὁρμής
αλογήσασαν· καὶ ἄνδρας μηδὲν ἠδικηκότας, άκρω
δοκήτως παραστὰς τοῦ θανάτου λυτρώσασθαι; Τι
τούτου δικαιότερον ἐργάσασθαι τῷ ἀγγέλῳ τὸν Ἀμ
βακούμ, ἀπὸ τῆς Σιὼν ἐπὶ Βαβυλώνα τὴν Μεδικήν
διαπεράσαντι, τῷ Δανιὴλ τὸ ἄριστον ἐν τῷ λέκω
τῶν λεόντων ἐπικομίζοντα; Κυβερνήτην ε είπε
μεν; ἀλλὰ ἀληθεύσομεν· τοὺς γὰρ τὴν μεγάλην
καὶ εὐρύχωρον διαπλέοντας θάλασσαν· τούς τε κατά
γῆν θαλαττεύοντας, τῷ οἴακι τῶν πρὸς τὸ θεῖον
ἐντεύξεων, καὶ τῷ αὐχένι τῆς πίστεως διακυβερνών
ἐμμελέστατα· τὴν μὲν καταιγίδα, πρὸς αὐραν εἰς
δὲ γαλήνην, τὴν ζάλην, ταῖς ἀγρυπνίαις τῶν προςεὐχῶν ἐπιλαφίζων, πρὸς τῷ λιμένα τῆς ἀπαθείας
τοὺς πίστει προσιόντας χειραγωγεῖς, ἱερώτατε. Καὶ
τοῦτο δῆλον, ἐξ ὧν αὐτὸς ἑαυτὸν καταφανῶν, ἐπιδά
του δίκην, ποτὲ τοῖς πλοτῆρσι παρέστησας· λιμού
τὸ τηνικαῦτα τὴν σὴν πιεζούσης μητρόπολιν. Οίδι
Vivam illam intimamque divisionem. Εμψυχον κατατομήν. Velut in iis quæ Deo maxime intina
sunt, et essentia ipsa deitatis, quam individue
unam, in tribus habentibus, aliam aliamque Arius
impie facit; Sabellio contra, κυναιρέσει personarum blasphemo. Erat perperam συνένει. Vocat
Greg. συναλοιφήν, qui et ipse, errores in theologia
extremos passim perstringit. Accurata etiam, quæ
in extremos et ipsos Nestorii et Eutych. errores περὶ
οικονομίας, ac circa incarnationem, sequuntur.
Forte vero fuerit illa έμψυχος κατατομή, propter
animam, quam Arius negabat in Christo, velut
etiam Apollinaris negabat mentem, ut sit quasi
peremptio animæ ac concisio, eo sensu quo expoaitur secundo loco, τὸ κατατέμνειν in Thesauro.
Siromaste ligno. Σειρομάστῃ ξύλῳ. Εst sint
mastes, jaculum, Pasta; Aquila, κόντον: ψαρά
forte voluit Andreas exprimere, altera particula
quam LXX non habent: Symm. δόρυ, Lanceem
Vnlg. arrepto pugione. Quadrat nt ejusmodi lon
giori instrumento ligneo, cuspide ferrea, velut ne
ictu, ambos, in flagranti ipso delicto ac turpi o
cubita, sacro percitus zelo, vir Dei confoderil;
cui similis Nicolai lingua, et ipsa, uno velut id,
utrinque declinantes a vero et fide, confodial.
Sedans atque componens. Επιλογίζων. Τα
rarior. Forte legendum, ἐπιχορίζων, quanquam
nec illud displiceat, satisque quadret, quam sim βίλα
cis significationem habet vet. Lex.
col. 1201–1202page 206 of 327
PG 97:1201ταῦτα τῆς ᾿Ανδριακῆς ὁ λιμήν. Τούτῳ γὰρ οὐκ ἔχον τας ἐκείνους μὲν παραπλεῦσαι, παρέπεισας, ἵνα πεινώντα λαὸν διαθρέψης, καὶ λιμοῦ θυμὸν χαλινώσῃς· οἷον καὶ χρυσίνους τρεῖς, ὡς λόγος ἐκποδὼν γενόμενος, τῆς νηός καταλέλυκας· καὶ λαθεῖν εἰς τέ λος οὐκ ἦν τὸν τοῦ ἔθνους τῶν Λυκίων μεριμνητὴν καὶ ὑπέρμαχον, ἀγγελικὲ τὸν τρόπον καὶ τὸ ἔργον Νικόλας. Ότι γὰρ ἐν σαρκὶ περιών, καὶ πρὶν εἰς Χριστὸν ἀναλύσαί σε, πολυτρόπως επιφοιτᾷς τοῖς Ολιβομένοις, καὶ βοηθεῖς μὲν, τοῖς ἐν ἀνάγκαις, ὡς τάχιστα, εξαίρεις δὲ καὶ μιαιφόνου σφαγῆς τοὺς ἐμ πίπτοντας· τί ἂν ἄλλο σε παραδείκνυσιν, ἢ ἀγγε λικὴν ἀσαρκίαν ἐνειλημμένον, καὶ ταύτῃ ῥᾷον τὰς τεραστείας εργαζόμενον; ᾿Αλλὰ τίς σου τὸ μακρόθυμον μὴ θαυμάσεις; Τίς τὸ μειλίχιον σὺν τούτοις, καὶ τὸ πρᾷον μὴ ἐκπλαγῇ; τίς τὸ εἰρηνικὸν καὶ εκέσιον; Ἐπεὶ γὰρ, ὡς φασιν, ἐπισκεπτόμενος ποτε τὰ κλήματα τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου, πρὸς τὸν ἐν μακαρίᾳ τῇ μνήμῃ Θεόγνιον συναντήσας, τόν ποτε τῆς Μαρκιανιστῶν Ἐκκλησίας ἐπίσκοπον, διαλέξεως γραφικῆς προελθούσης διήλεγξας, μέχρις ὅτου τὸν ἄνδρα ἐπιστρέψας πρὸς τὸ δοκοῦν ἐπανήγαγες. Ἴσως τε δὴ παροξυσμοῦ τινος ἐλαχίστου παρεμπεσόντος εἰς μέσον· ὑψηλῇ τε φωνῇ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο μειλίχιον ἐπιφθεγξάμενος ῥῆμα· Δεῦρο, εἶπας, πρὸς καταλλαγήν, ἀδελφὲ, πρὶν ἢ τὸν ἥλιον δῦναι ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ἡμῶν.» ᾿Αλλὰ, Πάτερ πατέρων, ἀξιάγαστε λαμπτήρ οἰκουμένης, Ἐκκλησίας ἑδραίωσ μα, στήριγμα πιστῶν καὶ ἀσφάλεια, ταχίστα τῶν ἀδικουμένων ἀντίληψις, νῦν ποιμαίνεις μᾶλλον ἡμᾶς, καὶ παραθάλπεις σφοδρότερον καθαρῶς προσεδρεύων Θεῷ, τῇ τελείᾳ καὶ προσκυνητῇ Τριάδι. Περὶ ἦν, νοητῶς ταῖς ἀγγελικαῖς συμπεριχορεύων τάξεσιν, ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύεις, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλή, ἀποστολική τε χαρίσμασι, καὶ τοὺς μὲν ἐπιστηρίζων, τοὺς δὲ, καθοπλίζων ἡμᾶς, μὴ κατοκνήσῃς, ὦ Πάτερ ὑποφῆτα τοῦ λόγου, καὶ τῶν ἀῤῥήτων ύφε ηγητὰ διδάσκαλε. Τὸν δέ γε ὁμότροπον καὶ διάδοχον τῆς ἱερᾶς σου ἀναστροφῆς· τὸν μακρῷ μὲν χρόνῳ μετὰ σὲ, τῇ δὲ πολιῇ εὐθύς· τοὺς δὲ υἱοὺς αὐτοῦ, τοὺς δὲ ἐγγόνους, ἀνδροῦ τε καὶ λόγῳ ἀληθεῖ περι κράτυνον, καὶ τούτου, ᾧ ἕνι μάλιστα πατρῴοις σπλάγχνοις περιεχόμενος, τοὺς προσβαλεῖν τῇ λογικῇ ποίμνῃ τολμῶντας, ἀποδιώκῃς, τοῖς πνευματικοῖς σου ἀκοντίοις τῶν λόγων σου ὡς ἀναπτόητον δια. σώσῃ τὸ μικρόν σου ποίμνιον, ὅπερ αὐτὸς ἔθρεψας ἱερεῖς τε ἱερατικούς, καὶ τὸν φιλόχριστον λαόν, τοῖς ζῶσι τε καὶ ἀψευδέσι τῆς εὐσεβείας δόγμασι, καὶ τῇ τῶν τεραστείων μεγαλειότητι ἐπιῤῥωννύμενον, μὴ ἀποκάμῃς, θεόπνευστε· καὶ τοσοῦτον ὅσον μᾶλ λον ἄρτι καθαρώτερον ἐγγίζεις Θεῷ, κἀντεῦθεν πλέον τῇ λαμπηδόνι καταστραπτόμενος τῶν φωτι Τῆς νηός κατα λέλυκας. Τρεῖς αὐτῷ πρὸς ἀρραβῶνα χρυσοῦς δούς.
IN S. NICOLAUM.
ταῦτα τῆς ᾿Ανδριακῆς ὁ λιμήν. Τούτῳ γὰρ οὐκ ἔχον- portum, vir sacratissime, velut manu ducis: ae
eo liquet quod ipse te vectoris specie nautis
quondam exhibueris conspicuum, fame nimirum
tuam illam metropolim prediente. Novi, hæc porLuis Andriacæ Nam fuisti auctor ut, quod illi
minime meditabantur, eo aduavigarent, quc alo
Jata annona esurientem populum pasceres, ac famis furorem comprimeres: ita same ut quod.
fama procul diffusa habet, aureis tribus vecturam
velut obstrinxeris nec tanden gentis ille Lyo
ciorúm curator defensorque latere potuerit, o Nicolae, et moribus angele, et opere. Quod enim in
carne superstes, ac necdum ad Christum profectus, variis modis afflictos inviseres, atque eis.
qui in necessitatibus positi essent, promptissime
τας ἐκείνους μὲν παραπλεῦσαι, παρέπεισας, ἵνα
πεινώντα λαὸν διαθρέψης, καὶ λιμοῦ θυμὸν χαλινώ
σης· οἷον καὶ χρυσίνους τρεῖς, ὡς λόγος ἐκποδὼν
γενόμενος, τῆς νηός καταλέλυκας· καὶ λαθεῖν εἰς τέ
λος οὐκ ἦν τὸν τοῦ ἔθνους τῶν Λυκίων μεριμνητὴν
καὶ ὑπέρμαχον, ἀγγελικὲ τὸν τρόπον καὶ τὸ ἔργον
Νικόλας. Ότι γὰρ ἐν σαρκὶ περιών, καὶ πρὶν εἰς
Χριστὸν ἀναλύσαί σε, πολυτρόπως επιφοιτᾷς τοῖς
Ολιβομένοις, καὶ βοηθεῖς μὲν, τοῖς ἐν ἀνάγκαις, ὡς
τάχιστα, εξαίρεις δὲ καὶ μιαιφόνου σφαγῆς τοὺς ἐμπίπτοντας· τί ἂν ἄλλο σε παραδείκνυσιν, ἢ ἀγγελικὴν ἀσαρκίαν ἐνειλημμένον, καὶ ταύτῃ ῥᾷον τὰς
τεραστείας εργαζόμενον; ᾿Αλλὰ τίς σου τὸ μακρόθυμον μὴ θαυμάσεις; Τίς τὸ μειλίχιον σὺν τούτοις,
καὶ τὸ πρᾷον μὴ ἐκπλαγῇ; τίς τὸ εἰρηνικὸν καὶ auxiliareris, eque crudeli nece eos eximeres, qui
jam ejus aleam subirent, quid te aliud ostendunt,
quam velut angelicum sine carne statum arripuisse, quo tanta facilitate prodigia faceres? Cæterum quis non miretur tuam illam longanimitatem? Quis ad hæc suave eloquium moresque mites non stupeat? Quis pacificos ac supplices? Nam,
ut ferunt, cum aliquando veræ vitis palmites invisens, beatæ memoriæ Theognio Marcianistarum Ecclesiæ olim episcopo, obvius factus esses, disputatione scripto conserta, tandiu lominem arguisti, donec conversum ad id quod·
videbatur reduceres. Cum fors autem minima
quedam exacerbatio disputationis calore media
interim incidisset, voce elata, melle dulcius apostolicum illud pronuntians: Veni, inquisti, frater;
reconciliemur, priusquam e sol occidat super
iracundiam nostram d., Cæterum, o Pater patrum, orbi terrarum lumen mirabile, Ecclesiæ
firmamentum, fidelium fulcimentum atque secuεκέσιον; Ἐπεὶ γὰρ, ὡς φασιν, ἐπισκεπτόμενος ποτε
τὰ κλήματα τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου, πρὸς τὸν ἐν
μακαρίᾳ τῇ μνήμῃ Θεόγνιον συναντήσας, τόν ποτε
τῆς Μαρκιανιστῶν Ἐκκλησίας ἐπίσκοπον, διαλέξεως
γραφικῆς προελθούσης διήλεγξας, μέχρις ὅτου τὸν
ἄνδρα ἐπιστρέψας πρὸς τὸ δοκοῦν ἐπανήγαγες. Ἴσως
τε δὴ παροξυσμοῦ τινος ἐλαχίστου παρεμπεσόντος
εἰς μέσον· ὑψηλῇ τε φωνῇ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο
μειλίχιον ἐπιφθεγξάμενος ῥῆμα· Δεῦρο, εἶπας, πρὸς
καταλλαγήν, ἀδελφὲ, πρὶν ἢ τὸν ἥλιον δῦναι ἐπὶ
τῷ παροργισμῷ ἡμῶν.» ᾿Αλλὰ, Πάτερ πατέρων,
ἀξιάγαστε λαμπτήρ οἰκουμένης, Ἐκκλησίας ἑδραίωσ
μα, στήριγμα πιστῶν καὶ ἀσφάλεια, ταχίστα τῶν
ἀδικουμένων ἀντίληψις, νῦν ποιμαίνεις μᾶλλον ἡμᾶς,
καὶ παραθάλπεις σφοδρότερον καθαρῶς προσεδρεύων
Θεῷ, τῇ τελείᾳ καὶ προσκυνητῇ Τριάδι. Περὶ ἦν,
νοητῶς ταῖς ἀγγελικαῖς συμπεριχορεύων τάξεσιν,
ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύεις, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλή,
ἀποστολική τε χαρίσμασι, καὶ τοὺς μὲν ἐπιστηρί
ζων, τοὺς δὲ, καθοπλίζων ἡμᾶς, μὴ κατοκνήσῃς,
ὦ Πάτερ ὑποφῆτα τοῦ λόγου, καὶ τῶν ἀῤῥήτων ύφε
ηγητὰ διδάσκαλε. Τὸν δέ γε ὁμότροπον καὶ διάδοχον
τῆς ἱερᾶς σου ἀναστροφῆς· τὸν μακρῷ μὲν χρόνῳ
μετὰ σὲ, τῇ δὲ πολιῇ εὐθύς· τοὺς δὲ υἱοὺς αὐτοῦ,
τοὺς δὲ ἐγγόνους, ἀνδροῦ τε καὶ λόγῳ ἀληθεῖ περικράτυνον, καὶ τούτου, ᾧ ἕνι μάλιστα πατρῴοις σπλάγ
χνοις περιεχόμενος, τοὺς προσβαλεῖν τῇ λογικῇ
ποίμνῃ τολμῶντας, ἀποδιώκῃς, τοῖς πνευματικοῖς
σου ἀκοντίοις τῶν λόγων σου ὡς ἀναπτόητον δια. aulem, iisdem tecum moribus virum, ac succesrilas, eorum qui injuriam patiuntur paratissima
defensio, nunc quoque nos impensius pascis, fovesque intensius, cum Deo, consummatæ illi ac
adoranda Trinitati, pure adbæres: cujus circuitu
spiritali ratione cum angelorum ordinibus ducens
choros, nos e cœlo intueris, o divinum sacrumque
caput, ac charismatis apostolicum! Nec vero tui,
Pater, interpres verbi, ac arcanorum doctor, qua
confirmare, qua armis munire, neglexeris. Plane
sorem duæ illius sacra conversationis; longe quidem a tuis remotum temporibus, tibi tamen canitie proximum: ejusque mihilominus filios, luos
autem nepotes, roboraveris, verboque veritatis
circumquaque munieris: ac eos qui cjus, quem
præcipue paternis visceribus complecteris, ratioσώσῃ τὸ μικρόν σου ποίμνιον, ὅπερ αὐτὸς ἔθρεψας
ἱερεῖς τε ἱερατικούς, καὶ τὸν φιλόχριστον λαόν,
τοῖς ζῶσι τε καὶ ἀψευδέσι τῆς εὐσεβείας δόγμασι,
καὶ τῇ τῶν τεραστείων μεγαλειότητι ἐπιῤῥωννύμενον,
μὴ ἀποκάμῃς, θεόπνευστε· καὶ τοσοῦτον ὅσον μᾶλ
λον ἄρτι καθαρώτερον ἐγγίζεις Θεῷ, κἀντεῦθεν
πλέον τῇ λαμπηδόνι καταστραπτόμενος τῶν φωτι- nalem gregem temerarii invadunt, spiritalibus
4 Ephes. iv, 20.
Portus Andriana. Navale est Myræorum, ut
cliam apud Metaphrastem; de quo Ortel., etc.
Vecturam velut obstrinxeris. Τῆς νηός καταλέλυκας. Velut arrhabonis loco solvens, quod ait
Metaphr.: Τρεῖς αὐτῷ πρὸς ἀρραβῶνα χρυσοῦς
δούς. Datis tribus aureis arrhabonem.
Theognio. Habet Metaphrastes, complures
ab eo conversos; sed nullum refert ex nomine.
Innuit Andreas Theogonium istum postmodum celebrem sanctitate vixisse.
*
col. 1203–1204page 207 of 327
PG 97:1203πώτερον, τῆς αὐγηέσσης πρὸς Θεὸν παρρησίας άνω τέχῃ τὴν ἔλλαμψιν. Μακαρίζω σε, πόλις Μύρα τῶν Λυκίων μητρόπολις, οἷου ποιμένος φιλο τέκνου, καὶ προστάτου τετύχηκας· οἷον ἐπὶ κερα λῆς ἐδέξω τὸν στέφανον αἰδέσιμον ὄντα καὶ γῆρας καυχήσεσι. Τίνα τοῦτον; Νικόλαον, τὸν πάνυ θείαις εύφροσύναις, ταῖς ἐν ἀνάγκαις καταφανῶς ὀπτανή μενον· τὸν συντομώματον ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων ἐπίκουρον· τὸ τῶν ἱερέων ἱερώτατον ἄγαλμα· τὸν μέγαν ἐν θαύμασι, καὶ φοβερὸν ἐν τοῖς τέρασι· τὸν τοὺς ἀνευθύνους τῶν κινδύνων ῥυόμενον, καὶ ὀνεί ροις τοὺς ἀδικεῖν θέλοντας σωφρονίζοντα. Μακαρία τοίνυν ὑπάρχεις ἐν πόλεσι τοιοῦτον θρεψαμένη το λιοῦχον, καὶ θώκοις τοῖς σοῖς ἐνιδρύσασα. «Οὗ ἐπὶ μὲν τῷ φωτὶ πορευσόμεθα, καὶ ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ ζήσωμεν, ἀναπαυόμενοι,» φησί που τὸ ἱερὸν λόγιον. Ἔχεις σὺν τούτῳ καὶ τοὺς εὐσεβείας γενομένους ἀγωνιστάς, Κρήσκοντα λέγω, καὶ Διοσκορίδην, καὶ Νικοκλέα, τοὺς τρεῖς τῆς Τριάδος ἱεροφεγγεῖς καὶ ὁμόφρονας, οὓς ἡ αὕτη Τριάς, τοῖς ἀξιονίκεις τῆς βασιλείας τετίμηκεν ἄθλοις. Εναρμονίως οὖν συνάψασα τούτοις, τὴν συναρίδημον ἐπαξίως συνεστε φάνωσε κεφαλήν· τοῦτο μὲν, ὡς τὸν ἴσον αὐτοῖς ἀγῶνα, τῇ κατὰ προαίρεσιν διαθέσει γενναίως ἐπ δειξάμενον· τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἤδη πάλιν τοῖς ἑαυτοῦ πόνοις τοὺς μάρτυρας· καὶ ζήλῳ τῷ πρὸς αὐτοὺς ἄρτι τὸν ἐκεῖνοις ἐμπρέποντα, συναναπλεκόμενον στέφανον. στικῶν ἀντιλήψεων, φανερώτερόν τε καὶ ἐκτι 1 γρ. κἀγύρω. ᾿Αλλὰ δεῦρο πάντες ὁμοῦ σήμερον, ὦ ἱερώτατον καὶ πιστῶν ἀκροατήριον, ἐπὶ τόνδε τὸν ναὸν καταντήσαντες. Ἑορτὴν ἑορτάσωμεν ἱερὸν καὶ πανέορτον, τὴν ἀξιεπαινεστάτην τοῦ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν ἐπιτελούμενοι ἀνάμνησιν. Ποιοῦμεν δὲ τοῦτο, πάση μὲν κοσμικῇ πομπῇ τε καὶ πανηγύρει, καὶ ἀπατηλοῖς καλλωπίσμασι μακρὰν χαίρειν ἀφέμενοι ὅσα τε τῆς Ἑλληνικῆς ἀγχινοίας τὴν κακοδαίμονα πλά νην ἐπιμορφάζεται, καὶ ὅσα τῆς κάτω συγχύσεως, καὶ τῆς ἐπιπλάστου σαρκίνοις εξήρθη παίγνια. Παίγνια γὰρ καὶ γέλωτος ἄξια, ὧν οὐδὲν ἀθλιώτερον. τὸ συναναπλεκόμενον,
πώτερον, τῆς αὐγηέσσης πρὸς Θεὸν παρρησίας άνω
τέχῃ τὴν ἔλλαμψιν. Μακαρίζω σε, πόλις Μύρα
τῶν Λυκίων μητρόπολις, οἷου ποιμένος φιλο
τέκνου, καὶ προστάτου τετύχηκας· οἷον ἐπὶ κεραλῆς ἐδέξω τὸν στέφανον αἰδέσιμον ὄντα καὶ γῆρας
καυχήσεσι. Τίνα τοῦτον; Νικόλαον, τὸν πάνυ θείαις
εύφροσύναις, ταῖς ἐν ἀνάγκαις καταφανῶς ὀπτανή
μενον· τὸν συντομώματον ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων
ἐπίκουρον· τὸ τῶν ἱερέων ἱερώτατον ἄγαλμα· τὸν
μέγαν ἐν θαύμασι, καὶ φοβερὸν ἐν τοῖς τέρασι· τὸν
τοὺς ἀνευθύνους τῶν κινδύνων ῥυόμενον, καὶ ὀνεί
ροις τοὺς ἀδικεῖν θέλοντας σωφρονίζοντα. Μακαρία
τοίνυν ὑπάρχεις ἐν πόλεσι τοιοῦτον θρεψαμένη το
λιοῦχον, καὶ θώκοις τοῖς σοῖς ἐνιδρύσασα. «Οὗ ἐπὶ
μὲν τῷ φωτὶ πορευσόμεθα, καὶ ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ
ζήσωμεν, ἀναπαυόμενοι,» φησί που τὸ ἱερὸν λόγιον.
Ἔχεις σὺν τούτῳ καὶ τοὺς εὐσεβείας γενομένους
ἀγωνιστάς, Κρήσκοντα λέγω, καὶ Διοσκορίδην, καὶ
Νικοκλέα, τοὺς τρεῖς τῆς Τριάδος ἱεροφεγγεῖς καὶ
ὁμόφρονας, οὓς ἡ αὕτη Τριάς, τοῖς ἀξιονίκεις
τῆς βασιλείας τετίμηκεν ἄθλοις. Εναρμονίως οὖν
συνάψασα τούτοις, τὴν συναρίδημον ἐπαξίως συνεστε
φάνωσε κεφαλήν· τοῦτο μὲν, ὡς τὸν ἴσον αὐτοῖς
ἀγῶνα, τῇ κατὰ προαίρεσιν διαθέσει γενναίως ἐπδειξάμενον· τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἤδη πάλιν τοῖς ἑαυτοῦ
πόνοις τοὺς μάρτυρας· καὶ ζήλῳ τῷ πρὸς αὐτοὺς
ἄρτι τὸν ἐκεῖνοις ἐμπρέποντα, συναναπλεκόμενον
στέφανον.
Luorum sermonum jaculis abegeris, quo tutum στικῶν ἀντιλήψεων, φανερώτερόν τε καὶ ἐκτι
metuque liberum tuum illum pusillum gregem,
quem pavisti ipse, servaverit: ne sacros, inquam,
ac Deo dicatos sacerdotes, Deique amantem populum, vivis illis verisque pietatis dogmatis, prodigiorumque majestate, animis augere ac iucitare, vir Deo allate, desieris: ac eo amplius,
quo jam Deo purius appropinquans, ea propinquitate, majori divinarum illustrationum splendore
irradiante, clarius expressiusque, perspicacis ad
Deum libertatis illuminationem tibi vindicas ac
retines. Beatain te dico, Myra civitas Lyciæ metropolis, quod sic filiorum amantem pastorem ac
patronum consecuta sis; quod, inquam, sic venerabilem ac gloriationibus immortalem coronam
in capite acceperis. Quam illam? Utique Nicolaum
illum, qui se plane divinis delectationibus, in
necessitatibus manifestum exhibeat: velocissimum illum adjutorem injuriam patientium, sacratissimam sacerdotum imaginem, magnum illum
miraculis, et portentis terribilem: qui insontes
e periculis liberet, volentes injuriam facere, in
somnis monens, castiget. Beata igitur inter civitales, quæ patronum talem educaveris, tuisque
locaveris sedibus. c in cujus, inquit quodamn
loco Scriptura, 4 lumine ambulabimus *, et in ejus
umbra quiescentes vivemus f. Habes ei socios,
pietatis pugiles, Crescentem, inquam, Dioscoridem,
et Nicoclem; tres illos Trinitatis lumine affusos
concordesque, quos eadem ipsa Trinitas, dignis pro victoria, regni præmiis honoravit. lis igitur
concinne consertum, pari gloria inclytum caput, dignis laureis simul coronavit: tum quod æquale
ipsis certamen, voluntatis affectu strenue desudasset; tum quod olim, suis ipse laboribus, ser
tum Deo concinnassel martyres zeloque ad eos, congruam marlyribus coronam impræsentiarum concinnet.
Verum adeste pariter universi bodie, o sacratissima et fidelis concio, quotquot ad templum
istud pariter occurristis. Sacram festive celebremus
diem, ac plane lætam, Deo allati Patris nostri
memoriam laudatissimam recolentes. Id vero præstemus, mundana omni pompa, conventuque ac
fallacibus ornamentis quam procul jussis vadere;
sive, quibus infelix ethnicorum solertiæ adforma.
tur error; sive quotquot ludicra, viris carnalibus,
a carr's fictaque illa confusione dependent. Plane
enim sunt ejusmodi ludicra, et digua risu, guibus
• Isa. u, 5. f Thren. 1, 20.
1 γρ. κἀγύρω.
᾿Αλλὰ δεῦρο πάντες ὁμοῦ σήμερον, ὦ ἱερώτατον
καὶ πιστῶν ἀκροατήριον, ἐπὶ τόνδε τὸν ναὸν καταν
τήσαντες. Ἑορτὴν ἑορτάσωμεν ἱερὸν καὶ πανέορτον,
τὴν ἀξιεπαινεστάτην τοῦ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν
ἐπιτελούμενοι ἀνάμνησιν. Ποιοῦμεν δὲ τοῦτο, πάση
μὲν κοσμικῇ πομπῇ τε καὶ πανηγύρει, καὶ ἀπατη
λοῖς καλλωπίσμασι μακρὰν χαίρειν ἀφέμενοι ὅσα
τε τῆς Ἑλληνικῆς ἀγχινοίας τὴν κακοδαίμονα πλά
νην ἐπιμορφάζεται, καὶ ὅσα τῆς κάτω συγχύσεως,
καὶ τῆς ἐπιπλάστου σαρκίνοις εξήρθη παίγνια.
Παίγνια γὰρ καὶ γέλωτος ἄξια, ὧν οὐδὲν ἀθλιώτερον.
Crescentem, Dioscoridem et Nicoclem. Habet tus, in eo posita sit, quod ipse martyribus, velut
duo primos Martyrologium Rom. 28 Maii; quos
eosdem ait Baronius habere Græcos in Menol. eadem die, ac exstare eorum memoriam in Vita
sancti Nicolai forte in ea quam Methodius scripsit. Non enim invenio in altera Metaphrastis.
Sertum Deo concinnasset martyres. Cogimur
supplere τὸ συναναπλεκόμενον, quod vel subintelligatur vel desideretur. Ut afferam rationem cur
Nicolaus parem martyribus coronam sit consecucoronaverit Deum, iisdemque martyrii coronam
velut texuerit, animando ad inartyrium, pro officio
boni pastoris; Diocletiano, aliisque ante Constantinum dire Ecclesiam devastantibus, præsertim
Orientis, atque, adeo Nicolai gregem et ejus provinciam Lycia; qui nec ipse confessionis titulum
omnino amiserit; tentus in carcere fidei causa, ad
usque tempora Constantini.
col. 1205–1206page 208 of 327
PG 97:1205Ρόδων δὲ κάλυξι· καὶ μύροις εὐώδεσι, τοῖς αὐτοῦ " ἀλλήλοις ἔργοις βοδήσαντες, πνευματικοῖς ᾀσμάτων ἄνθεσι τὸν ὅσιον στεφανώσωμεν. Τοιούτοις θεραπεύεσθαι μύροις φιλεῖ ὁ ἡμέτερος ἱεροπάτωρ Νικόλαος. Τοιαύταις ἑορταῖς καὶ πανηγύρεσι σπένδεται πλέον, ἢ τοῖς πομπικοῖς πόμποις, οἷς οἱ δημοτελεῖς τῶν Ἑλλήνων κακοδαίμονες τιμώμενοι γάννυνται. Καὶ ἡ τρισσὴ τῶν γενναιοτάτων ἀθλητῶν ὁμοφροσύνη καὶ σύμπνοια, οἷς συναγελάζῃ, Νικόλαε, ταῖς ἄνω συναυλίαις, οἷς συνεκλάμπεις, μεθ' ὧν χορεύεις ἐν πνεύματι, Θεὸν ὅσον ἐφικτὸν ὁρῶν καὶ ὁρώμενος, ταῖς περὶ αὐτοῦ ἀγλαΐζει λαμπρότησι. Τούτων τοι γαροῦν ταῖς πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεσι, καὶ ταῖς σαῖς, ὦ Πάτερ, θεοδέκτοις δεήσεσιν, αἱρετικῆς ἁπάσης καὶ δαιμονικῆς ἐπιφρίξεως· μαστίγων τε νοσοποιῶν, καὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων, καὶ οἷς ἀδοκήτως ἡμᾶς περιπλέκονται άνθρωποι, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν κιν δύνων ῥυσθείημεν ἅπαντες· χάριτι καὶ οἰκτιρμοίς καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ ἐξαγοράσαντος ἡμᾶς, τῷ τιμίῳ τῆς ζωοδώρου πλευρᾶς αὐτοῦ αἵματι, καὶ τῆς ἐν πλάνῃ βασιλείας ἡμᾶς ἀπαλλάξαντος, Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν· μεθ' οὗ πρέπει πᾶσα τιμὴ, καὶ δόξα, κράτος καὶ μεγαλοπρέπεια, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΘ'. Εἰς τὸν μακάριον Πατάπιον, καὶ μερικὴ τῶν θαυ μάτων αὐτοῦ διήγησις. Ως λαμπρὰν καὶ πνευματικὴν ὁρῶ τὴν πανήγυριν, καὶ ξένον τὸ θέατρον σήμερον, καὶ θαυμάζειν μοι ἔπεισι τὴν τοσαύτην ὁρῶντι φαιδρότητα· πῶς οὕτω γε προθύμως καὶ κατὰ ταὐτὸν, ἅπαν εἶδος ἀξίας συνέδραμεν. Κληρικῶν γὰρ οἱ λογάδες, καὶ μοναστῶν τὰ συστήματα, γυναικῶν τε ὅσον σεμνόν τε καὶ εὔ σημον, καὶ μιγάδων οἱ σωφρονέστεροι, τὸν ἱερὸν τουτονὶ καταλαβόντες νεών, ἑορτὴν ὁμόσε φαιδρὰν ἑορτάζειν προστρέχουσιν. Αλλ' οὗ γε χάριν, τουτί τὸ πλῆθος ἐνθάδε συνείλεκται, καὶ τίς ὁ τρόπος τῆς ἑορτῆς, ἐρωτήσαιεν ἂν ἴσως τῶν φιλεόρτων τινές. Οἷς οὐκ εἰς μακρὰν ὁ λόγος τῇ πεύσει συμπαρομαρτοῦσαν ἐφάμιλλον τὴν λύσιν, εἰς δεῦρο καὶ νῦν ἐπ ενέγκοιτο. ο αὐτῶν.
Ρόδων δὲ κάλυξι· καὶ μύροις εὐώδεσι, τοῖς αὐτοῦ " nihil miserabilius sit. Magis vero cen
ἀλλήλοις ἔργοις βοδήσαντες, πνευματικοῖς ᾀσμάτων
ἄνθεσι τὸν ὅσιον στεφανώσωμεν. Τοιούτοις θεραπεύεσθαι μύροις φιλεῖ ὁ ἡμέτερος ἱεροπάτωρ Νικόλαος.
Τοιαύταις ἑορταῖς καὶ πανηγύρεσι σπένδεται πλέον,
ἢ τοῖς πομπικοῖς πόμποις, οἷς οἱ δημοτελεῖς τῶν
Ἑλλήνων κακοδαίμονες τιμώμενοι γάννυνται. Καὶ ἡ
τρισσὴ τῶν γενναιοτάτων ἀθλητῶν ὁμοφροσύνη καὶ
σύμπνοια, οἷς συναγελάζῃ, Νικόλαε, ταῖς ἄνω συναυλίαις, οἷς συνεκλάμπεις, μεθ' ὧν χορεύεις ἐν
πνεύματι, Θεὸν ὅσον ἐφικτὸν ὁρῶν καὶ ὁρώμενος,
ταῖς περὶ αὐτοῦ ἀγλαΐζει λαμπρότησι. Τούτων τοι
γαροῦν ταῖς πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεσι, καὶ ταῖς σαῖς,
ὦ Πάτερ, θεοδέκτοις δεήσεσιν, αἱρετικῆς ἁπάσης καὶ
δαιμονικῆς ἐπιφρίξεως· μαστίγων τε νοσοποιῶν,
καὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων, καὶ οἷς ἀδοκήτως ἡμᾶς
περιπλέκονται άνθρωποι, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν κινδύνων ῥυσθείημεν ἅπαντες· χάριτι καὶ οἰκτιρμοίς
καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ ἐξαγοράσαντος ἡμᾶς, τῷ τιμίῳ·
τῆς ζωοδώρου πλευρᾶς αὐτοῦ αἵματι, καὶ τῆς ἐν
πλάνῃ βασιλείας ἡμᾶς ἀπαλλάξαντος, Χριστοῦ Ἰησοῦ·
τοῦ Κυρίου ἡμῶν· μεθ' οὗ πρέπει πᾶσα τιμὴ, καὶ
δόξα, κράτος καὶ μεγαλοπρέπεια, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ
ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας
τῶν αἰώνων. Αμήν.
ΛΟΓΟΣ ΙΘ'.
Εἰς τὸν μακάριον Πατάπιον, καὶ μερικὴ τῶν θαυ
μάτων αὐτοῦ διήγησις.
Ως λαμπρὰν καὶ πνευματικὴν ὁρῶ τὴν πανήγυριν,
καὶ ξένον τὸ θέατρον σήμερον, καὶ θαυμάζειν μοι
ἔπεισι τὴν τοσαύτην ὁρῶντι φαιδρότητα· πῶς οὕτω
γε προθύμως καὶ κατὰ ταὐτὸν, ἅπαν εἶδος ἀξίας
συνέδραμεν. Κληρικῶν γὰρ οἱ λογάδες, καὶ μοναστῶν
τὰ συστήματα, γυναικῶν τε ὅσον σεμνόν τε καὶ εὔσημον, καὶ μιγάδων οἱ σωφρονέστεροι, τὸν ἱερὸν
τουτονὶ καταλαβόντες νεών, ἑορτὴν ὁμόσε φαιδρὰν
ἑορτάζειν προστρέχουσιν. Αλλ' οὗ γε χάριν, τουτί
τὸ πλῆθος ἐνθάδε συνείλεκται, καὶ τίς ὁ τρόπος τῆς
ἑορτῆς, ἐρωτήσαιεν ἂν ἴσως τῶν φιλεόρτων τινές.
Οἷς οὐκ εἰς μακρὰν ὁ λόγος τῇ πεύσει συμπαρομαρ
τοῦσαν ἐφάμιλλον τὴν λύσιν, εἰς δεῦρο καὶ νῦν ἐπενέγκοιτο.
rosarum
caliculis, unguentisque suaveolentibus, mutuis
invicem operibus rosas referentes, spiritalibus
canticorum floribus, sanctum coronemus. Talibus
unguentis gaudet foveri sacer Pater noster Nicolaus. Talibus magis conciliatur festis honoribus
celebritatibusque, quam mundanis et fastu plenis
pompis, quibus publico sumptu honorati gentilium
mali dæmones superbe gloriantur. Triplex quoque nobilissimorum pugilum læta concorsque sodalitas, quibuscum, Nicolae, cœlestibus domiciliis
collectus versaris, quibuscum splendes, quibuscum
in spiritu choros ducis, Deum videns quantura
licet, atque visus ab eo, ejus lætis splendet fulgnribus. Horum itaque ad Deum intercessionibus,
tuisque, ο Pater, Deo acceptis orationibus, ab.
omni hæretico dæmonumque liberemur affrictu,
ac morborum plagis, tum communibus illis ac in.
medio velut positis, tum quibus præter spem homines implicant, omnibusque simul periculis:
gratia et miserationibus, clementique bonitate
ejus qui nos pretioso vivifici lateris sui sanguine
redemit, atque ab erroris regno liberavit, Christi
Jesu Domini nostri: quem decet omnis honor
et gloria, potestas et magnificentia, cum Patre et.
sancto Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.
ORATIO XIX.
In B. Patapium ejusque miraculorum particularis.
narratio
Quam lætum et spiritalem ceruo conventum,
novumque hodierna die spectaculum subitque
mirari tam lætam aspicienti rerum faciem, ut dignitas omnis et ordo tanta alacritate certalinque
in unum concurrerit. Etenim nobiliores e clero,
monachorumque turmæ, ac si quæ mulieres lonestæ sunt et claræ, promiscuæque multitudinis.
probiores populi, in sacrum hoc templum venientes, lætam communibus studiis solemnitatem celebraturi accurrunt. Fors vero non defuerint festi
amantes, qui quærant cujusnam gratia hic loci
collecta sit tanta hæc multitudo, ac cujusmodi,
celebritas sit. Quibus, proxime comitem percontationi æmulam responsionem, in præsentiaruUL
sermo intulerit.
· αὐτῶν.
Est sancti hujus, utriusque Ecclesiæ tabulis, ad 8 Decemb. consignata memoria; quem circa
ipsa Andree tempora, aut non ita seniorem, colligimus ex revelatione qua fuit inductus ad conscribenda ejus Acta, ac modo quo enarrat conscripsisse, velut recenti adhuc viri memoria; nimirum eorum relatu qui videantur convixisse Constantinopoli, quo is sibi, ab Ægypti solitudine, media urbe regia, singulari exemplo solitudinem delegisset. Sic Deo instituente ac permovente, qua ut
novus patronus hospitii jure Constantinopoli cederel, qua ut tantam civitatem, non sermonibus,
sed egregio vitæ exemplo ad pietatem moresque
sanctos componeret; velut fere postea Romæ in
Brigitta et Catharina Suecis, matre filiaque, gestum
est: ut ne Genoveram nostram, aliosque id genus
dicam, quorum Deus humilitate, curialium hominum castigat jactantiam, austera vita damnat delicias; ipsosque sacerdotes et clerum, tantis illis
fulgoribus, largus ipse, ubi natura videantur parca.
ad meliora, muto inenarrabilique præcônio, pravocal.
Oration XIXOratio XIX
col. 1207–1208page 209 of 327
PG 97:12073.σ. σκεπτής. Πατάπιος ὁ ὅσιος, οὗ τὴν μνήμην γεραίροντας, ταύτην ἄγομεν τὴν πανήγυριν σήμερον. Αὐτὸς ἀπαν τας ἐνθάδε νῦν συνεκάλεσε, μεθ' ὑψηλού τινος της ρύγματος· ἑαυτὸν μὲν προθεὶς ἡμῖν ὥσπερ τινὰ πολυτελή πανδαισίαν καὶ οὐράνιον τράπεζαν την δὲ ἱερὰν αὐτοῦ μνήμην ἀντ᾽ ἐδωδῆς καὶ καρυκείας πνευματικής προβαλλόμενος, ᾧ πεισθέντες, ἀγαπητοί, συνηθροίσθητε, εὖ γε καὶ λίαν ποιήσαντες. Τῆς γάρ Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε,ο νομοθετούσης τοῦ πανσόφου Παύλου φωνῆς· και Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν· ο καὶ τῶν ὅσα τούτοις ἐπῆρται, τὴν μνήμην κατά διάνοιαν φέ ρόντες, καὶ τέλειον ταύτης ἆθλον, τὴν τῶν ὑπηκόων ἀρετὴν ὁριζόμενοι, αόκνως τῷ καλοῦντι συν ήλθετε. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει· δεῦρο πεισθέντες μας, τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐγκώμιον ἀκούσατε, καὶ τῆς κατ' απ τὸν τοῦ βίου διαγωγής, εκφαντικὴν τὴν διήγησιν. Ἐμοὶ μὲν εἰς δύναμιν ἐκείνῳ τῷ ἱερῷ τὸν στέφανον πλέκοντι, ἐπ' οὐδενὶ καθάπαξ τῶν εἰς ἀρετὴν ἐκεί νου τεινόντων παρασιωπώντι, πολλοῦ γε καὶ δεῖ ὑμῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τῶν μυστηρίων τῆς ἑορτῆς ἀκροάμασι, φαιδρὰν εἰς ὅσον κατασκευάζοντι τὴν πανήγυριν, καὶ πολλὴν ἄγαν ἐμποιοῦντι τὴν εὐφρασίαν. Τίς οὖν οὗτος καὶ ποῖος ὁ εἰρημένος Πατάπιος, ᾧ καὶ ἡμεῖς τοὺς τῶν ἐπαίνων λόγους προσάψαι σπου δάζομεν, καὶ ὑμεῖς πεισθέντες ἐνθάδε πανηγυρίσου τες ἤκατε; Ο τῆς ἐρήμου πολίτης, καὶ τῆς οἰκουμένης ἐπισκεπτήτης δεν ὁ ἐπίγειος ἄγγελος, καὶ οὐ ράνιος ἄνθρωπος· ὁ γῆν ὡς οὐρανὸν οἰκήσας, καὶ οὐρανὸν ὡς γῆν μυστικῶς περιπολέσας τῷ πνεύ ματι· ὁ κάτω ἀνθρώποις συνομιλῶν, καὶ ταῖς ἄνω χοροστασίαις συναυλιζόμενος· ὁ σῶμα θνητὸν περι κείμενος, καὶ τῶν πνευματικῶν τοὺς ὄρους τῇ πράξει πιστούμενος· ὁ ἔσχατος ἐν ἀσκηταῖς, καὶ Μέγιστος ἐν ἀρεταῖς· ὁ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, καὶ πάν σοφος τῇ φρονήσει. «Η γὰρ, πάντων τεχνῖτις ἐδί δασκεν αὐτὴν Σοφία.» Ὁ ἐν ἁγνείᾳ πολύς· ὁ ἐν τω φρονήσει ἐπίσημος· ὁ ἐν πίστει θερμό;· ὁ ἐν ἀγάπῃ φοβερός· ὁ πόλιν οἰκῶν, καὶ τῆς ἐρήμου παντελώς μὴ λειπόμενος. Εἶχε γὰρ ταύτης ἔνδον ἑαυτοῦ τὴν σχέσιν θερμοτάτην καὶ ζέουσαν, ἥτις ὡς πῦρ αὐτοῦ τὰ ἔνδον ἀσχέτως οὐκ ἀνεδίδου φλογίζουσα, εἴ γε τὰ ἐκείνῃ προσήκοντα, μέχρι τέλους ὁ γεννάδας ἐκεῖνος δρῶν, παντελῶς οὐκ ἀπέκαμεν. Αλλ' ὢ πῶς μὲν αὐτῷ τῶν ἐγκωμίων προσάξω τὸν στέφανον; Πῶς δὲ καὶ τῆς πολιτείας ἐκφράσω τὸ λαμπρόν; 'Αλλ' ὅμως ἐπίπονον ἀπορῶ, καὶ λίαν, ἀγαπητοί. Τὰ γὰρ διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος ὑπ' αὐτοῦ τελεσθέντα τεράστια, θαυμαστὴν ἔχοντα την διήγησιν, κραδαίνει μου τὸν λογισμὸν, καὶ ἐξίστησι, καὶ
Sanctus Palapius est, cujus memoriam homore prosequentes, huncce hodiernum conventum
agimus. Ipse est, qui omnes hodie, sublimni quodam præconio huc convocavit; seipsum quidem,
velut splendidum omni dapum genere instructum
convivium ac mensam cœlestem proponens: sacram
vero sui memoriam, esculenti instar ac spiritalis
condimenti loco, proferens: cui vos, dilecti, morem gerentes, bene plane agentes, loco hoc colJecti estis. Quippe eain sapientissimi Pauli vocem,
ita præcipientis: Obedite præpositis vestris, et
subjacete eis ³, et: «Mementote præpositorum vestrorum ¹, › ac si quid ab iis pendet, memoria retinentes, ejusque absolutum praemium,
obedientium virtutem æstimantes, impigre, una
cum vocante venistis.
Cum porro hæc ita habeant, venite, virique
encomium, ac vitæ ejus et conversationis audituri
historiam, bene suasi facilesque adeste. Mibi
certe, ut sacro viro quantam facultas permittit,
coronam plectendo nihil omnino eorum quæ ad
ejus spectant virtutem silentio involvam, res
plane ardua est, atque in primis ut vobis festi sacramentorum auditoribus, `tam magnifice lætum
conventum instruam, ingensque gaudium pro solemnis diei ratione faciam.
Quis ergo et qualis est dictus Patapius, cui et
nos exornativum sermonem adhibere studio nitimur, quemque vos celebraturi, obsequentes huc
loci convenistis? Nimirum eremi civis et orbis
inspector, angelus terrenus, et coelestis homo:
qui terram ut coelum incoluit, caelumque velut
terram mystice spiritu lustravit. Qui mundo hoc,
familiari hominum consuetudine uteretur, interessetque cœlestibus choris. Qui esset indutus mortale corpus, rationesque spiritalium actione sanciret. Ille inter monachos ultimus ac virtutibus
maximus: sermone idiota ac rudis, prudentiaque
sapientissimus: velut quem omnium artifex Sapientia, docuisset i;, sapientissimus. Castitate
præcipuus, animi sobrietate insignis, fide fervidus, formidabilis claritate: qui inhabitaret urbem, nec omnino a deserto abesset. Quippe habebat intus animo accensissimum fervensque solitudinis desiderium, quo, velut igni, ejus viscera
jugi incendio impotenter arderent: quando vir
strenuus quæ sunt congrua vitæ illi ad usque finem indefessa prorsus constantia gessit.
Verum qua ei ratione obtulero laudationum
coronam? Etiamne vero conversationis splendorem exponam? Etenim anxius sum, dilecti, nec id
minimum, ob laboris molestiam. Ab eo enim superna gratia, gesta prodigia, dictu prorsus mirabilia sunt, rationem quatiunt, ac sede movent,
8 Hebr. xii, 17. b ibid. 7 4 Sap vit, 21.
3.σ. σκεπτής.
Πατάπιος ὁ ὅσιος, οὗ τὴν μνήμην γεραίροντας,
ταύτην ἄγομεν τὴν πανήγυριν σήμερον. Αὐτὸς ἀπαν
τας ἐνθάδε νῦν συνεκάλεσε, μεθ' ὑψηλού τινος της
ρύγματος· ἑαυτὸν μὲν προθεὶς ἡμῖν ὥσπερ τινὰ
πολυτελή πανδαισίαν καὶ οὐράνιον τράπεζαν την
δὲ ἱερὰν αὐτοῦ μνήμην ἀντ᾽ ἐδωδῆς καὶ καρυκείας
πνευματικής προβαλλόμενος, ᾧ πεισθέντες, ἀγαπητοί,
συνηθροίσθητε, εὖ γε καὶ λίαν ποιήσαντες. Τῆς γάρ
• Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε,ο
νομοθετούσης τοῦ πανσόφου Παύλου φωνῆς· και
• Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν· ο καὶ τῶν
ὅσα τούτοις ἐπῆρται, τὴν μνήμην κατά διάνοιαν φέρόντες, καὶ τέλειον ταύτης ἆθλον, τὴν τῶν ὑπηκόων
ἀρετὴν ὁριζόμενοι, αόκνως τῷ καλοῦντι συν
ήλθετε.
Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει· δεῦρο πεισθέντες μας,
τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐγκώμιον ἀκούσατε, καὶ τῆς κατ' απ
τὸν τοῦ βίου διαγωγής, εκφαντικὴν τὴν διήγησιν.
Ἐμοὶ μὲν εἰς δύναμιν ἐκείνῳ τῷ ἱερῷ τὸν στέφανον
πλέκοντι, ἐπ' οὐδενὶ καθάπαξ τῶν εἰς ἀρετὴν ἐκεί
νου τεινόντων παρασιωπώντι, πολλοῦ γε καὶ δεῖ·
ὑμῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τῶν μυστηρίων τῆς ἑορτῆς
ἀκροάμασι, φαιδρὰν εἰς ὅσον κατασκευάζοντι τὴν
πανήγυριν, καὶ πολλὴν ἄγαν ἐμποιοῦντι τὴν εὐφρα
σίαν.
Τίς οὖν οὗτος καὶ ποῖος ὁ εἰρημένος Πατάπιος, ᾧ
καὶ ἡμεῖς τοὺς τῶν ἐπαίνων λόγους προσάψαι σπου
δάζομεν, καὶ ὑμεῖς πεισθέντες ἐνθάδε πανηγυρίσου
τες ἤκατε; Ο τῆς ἐρήμου πολίτης, καὶ τῆς οἰκου
μένης ἐπισκεπτήτης δεν ὁ ἐπίγειος ἄγγελος, καὶ οὐράνιος ἄνθρωπος· ὁ γῆν ὡς οὐρανὸν οἰκήσας, καὶ
οὐρανὸν ὡς γῆν μυστικῶς περιπολέσας τῷ πνεύ
ματι· ὁ κάτω ἀνθρώποις συνομιλῶν, καὶ ταῖς ἄνω
χοροστασίαις συναυλιζόμενος· ὁ σῶμα θνητὸν περι
κείμενος, καὶ τῶν πνευματικῶν τοὺς ὄρους τῇ
πράξει πιστούμενος· ὁ ἔσχατος ἐν ἀσκηταῖς, καὶ
Μέγιστος ἐν ἀρεταῖς· ὁ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, καὶ πάν
σοφος τῇ φρονήσει. «Η γὰρ, πάντων τεχνῖτις ἐδίδασκεν αὐτὴν Σοφία.» Ὁ ἐν ἁγνείᾳ πολύς· ὁ ἐν τω
φρονήσει ἐπίσημος· ὁ ἐν πίστει θερμό;· ὁ ἐν ἀγάπῃ
φοβερός· ὁ πόλιν οἰκῶν, καὶ τῆς ἐρήμου παντελώς
μὴ λειπόμενος. Εἶχε γὰρ ταύτης ἔνδον ἑαυτοῦ τὴν
σχέσιν θερμοτάτην καὶ ζέουσαν, ἥτις ὡς πῦρ αὐτοῦ
τὰ ἔνδον ἀσχέτως οὐκ ἀνεδίδου φλογίζουσα, εἴ γε
τὰ ἐκείνῃ προσήκοντα, μέχρι τέλους ὁ γεννάδας
ἐκεῖνος δρῶν, παντελῶς οὐκ ἀπέκαμεν.
Αλλ' ὢ πῶς μὲν αὐτῷ τῶν ἐγκωμίων προσάξω
τὸν στέφανον; Πῶς δὲ καὶ τῆς πολιτείας ἐκφράσω
τὸ λαμπρόν; 'Αλλ' ὅμως ἐπίπονον ἀπορῶ, καὶ λίαν,
ἀγαπητοί. Τὰ γὰρ διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος ὑπ' αὐτοῦ
τελεσθέντα τεράστια, θαυμαστὴν ἔχοντα την διήγη
σιν, κραδαίνει μου τὸν λογισμὸν, καὶ ἐξίστησι, καὶ
col. 1209–1210page 210 of 327
PG 97:1209ῶν οἰκείων δρων απελαύνειν βιάζεται. Πλὴν, εἰς τον ἀφίκοιτό μου ἡ διάνοια, οὐκ ὀκνήσω λέγειν. Οὐ ὰρ τὸ μὴ κατ' ἀξίαν ἐγκωμιάσαι κατάκρισις, ἀλλὰ 5 γε εἰς δύναμιν ἦχον μὴ λέγειν, κατάγνωσις. Δι ύμμετρον έχων τῷ λόγῳ τὴν ἔννοιαν, πάσῃ ῥώμη και ζεούσῃ ψυχῇ, τῶν ἐγκωμίων τὴν σπουδὴν ἐπισ δείξαιμι· τῆς μὲν τῶν θύραθεν τεχνολόγων κομω τικῆς τερθρείας τόνδε τὸν λόγον ἀποῤῥηγνύς, τῆς ἀποστολικῆς δὲ καὶ ἡμετέρας τῶν πιστῶν, εὐγενείας, ἢ εὐσεβείας, ἢ ἀληθείας, ἢ σοφίας, ἢ οὐκ οἶδ' ὅπως αὐτὴν καλέσω, ἀποδεικνὺς τὴν εὐπρέπειαν, καὶ τὴν εἰς ἄκρον ἐκτὸς τούτων, τοῦ ἀνδρὸς ἀρετήν. Ἐπεὶ καὶ τοῦτο φίλον αὐτῷ, τὸ πεζὸν τοῦ λόγου, καὶ ἀκατάσκευον· ὅτι μηδὲ λόγοις τὴν ἀρετὴν ἐξήσκητα ἔργῳ δὲ καὶ πράξει τὰ ἐκείνης κατώρθωσεν είδη. Τοῦτο γὰρ αὐτῷ, καὶ ἐξ αὐτῶν ἀπαλῶν ὀνύχων ἐσπούδαστο. Ὡς καὶ νῦν οὐ μέγα τὸν εἰς αὐτὸν ἔπαι νον, ἐννοίᾳ μᾶλλον, ή λόγῳ διαχεομένῳ καὶ ῥέοντι κατασκευάσαι. Καί μοι συγνώσεσθε πάντως, ὦ φί λοι καὶ ἀδελφοί, ὅσοι τε παρ' ἡμῖν ἐν λόγοις ἔχουσι τὸ περίοπτον, καὶ ὅσοι τούτων ἀμοιρεῖν παντελῶς ἐπαγγέλλονται· ὅτι μὴ πρὸς τάξιν ἴσως ὁρᾷ τοῦ λόγου, τῶν ἐγκωμίων εἶδος· πρὸς δὲ τὴν ἀλήθειαν μόνην, ὡς ἐνὸν, ἔκ τε τῶν φαινομένων καὶ λεγομένων τοῦ ἀνδρὸς κατορθωμάτων πιστώσασθαι· ὧν τὸ μὲν ἐν θαύμασι, τὸ δὲ ἐν διηγήμασιν, ἔστιν ὁρᾷν τὸν βουλόμενον. Ταῖς αὐτοῦ γοῦν ἡμεῖς εὐχαῖς βοηθούμενοι, καὶ τῷ κατ᾿ οὐσίαν ὄντως ὄντι καὶ ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν καὶ γνῶσιν ὑπερηνωμένῳ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύ ματι, Λόγῳ· τῷ ἐν ᾧ πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας ἀπόκεινται στηριζόμενοι, τῶν ἐγκωμίων ἀρξόμεθα συμπεριληψόμενοι δηλονότι περιεκτικῷ λόγῳ, καί τινα τῶν κατὰ σάρκα καὶ γνωστικῶν καταφάσεων. Αλλά μοι καὶ ὑμεῖς συναμιλλᾶσθε ταῖς ἡμετέραις εὐχαῖς, ἵλεω τὸν Θεόν μοι ποιούμενοι, καὶ ι Λόγον αἰτοῦντες ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ο ὅπως ἂν μὴ κριθείην, ὡς τῶν ὑπὲρ ἀξίαν ἁψάμενος, καὶ μηδὲν λυσιτελοῦν εἰσενεγκών τῷ λόγῳ τῶν ἐγκωμίων. Ο μηδὲ πρὸς τῇ ἐμῇ καθέστηκεν ἀσθενείᾳ· ὁπόταν μηδὲ πρὸς ἀξίαν εἶδός τι συνεπήρτηται· πρὸς δὲ τῇ ἄνωθεν χάριτι, τῇ πάντα νεμούσῃ ἑκάστῳ τὰ πράσο φορά, ο Παρ' ἧς πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι καταβαῖνον παρὰ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων, ο ἐν τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος. Επ' αὐτὴν γοῦν, ὡς ἔφημεν, τὴν ἀρχὴν τῶν ἐγκωμίων ἐλεύσομαι· καλὴν, ὅτι μάλιστα καὶ ταχεῖαν εὑράμενος σύμμαχον τὴν ἑκατέροιν τοῖν μεροῖν τῶν εὐτ χῶν ἀρωγήν. Σὺ δέ μοι, ὦ ἱερὰ καὶ μεγάλη πανή γυρις, ὅσοι τε τῆς κατὰ Χριστὸν ἀκροδακτύλῳ φιλο σοφίας ἐγεύσασθε, καὶ ὅσοι ταύτης ἐρασταὶ γενέσθαι σπουδάζετε, θερμῶς τὰ ὦτα τῆς διανοίας πετάσατε. Ακροδακτύλῳ ἐγεύσασθε. Οίδα καὶ αὐτῆς, εἰ καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ τοῦ γλυκυτάτου μέλιτος τῆς παρ' ἡμῖν ἐκκλησίας ἀπελαυσάμεθα πέρυσιν. πιν, Ακρον τοῦ σκήπτρου απο
ῶν οἰκείων δρων απελαύνειν βιάζεται. Πλὴν, εἰς suisque ipsius terminis ceu vi depullunt. Cateτον ἀφίκοιτό μου ἡ διάνοια, οὐκ ὀκνήσω λέγειν. Οὐ
ὰρ τὸ μὴ κατ' ἀξίαν ἐγκωμιάσαι κατάκρισις, ἀλλὰ
5 γε εἰς δύναμιν ἦχον μὴ λέγειν, κατάγνωσις. Δι
ύμμετρον έχων τῷ λόγῳ τὴν ἔννοιαν, πάσῃ ῥώμη
και ζεούσῃ ψυχῇ, τῶν ἐγκωμίων τὴν σπουδὴν ἐπισ
δείξαιμι· τῆς μὲν τῶν θύραθεν τεχνολόγων κομω
τικῆς τερθρείας τόνδε τὸν λόγον ἀποῤῥηγνύς, τῆς
ἀποστολικῆς δὲ καὶ ἡμετέρας τῶν πιστῶν, εὐγενείας,
ἢ εὐσεβείας, ἢ ἀληθείας, ἢ σοφίας, ἢ οὐκ οἶδ' ὅπως
αὐτὴν καλέσω, ἀποδεικνὺς τὴν εὐπρέπειαν, καὶ τὴν
εἰς ἄκρον ἐκτὸς τούτων, τοῦ ἀνδρὸς ἀρετήν. Ἐπεὶ
καὶ τοῦτο φίλον αὐτῷ, τὸ πεζὸν τοῦ λόγου, καὶ ἀκα
τάσκευον· ὅτι μηδὲ λόγοις τὴν ἀρετὴν ἐξήσκητα
ἔργῳ δὲ καὶ πράξει τὰ ἐκείνης κατώρθωσεν είδη.
Τοῦτο γὰρ αὐτῷ, καὶ ἐξ αὐτῶν ἀπαλῶν ὀνύχων
ἐσπούδαστο. Ὡς καὶ νῦν οὐ μέγα τὸν εἰς αὐτὸν ἔπαινον, ἐννοίᾳ μᾶλλον, ή λόγῳ διαχεομένῳ καὶ ῥέοντι
κατασκευάσαι. Καί μοι συγνώσεσθε πάντως, ὦ φίλοι καὶ ἀδελφοί, ὅσοι τε παρ' ἡμῖν ἐν λόγοις ἔχουσι
τὸ περίοπτον, καὶ ὅσοι τούτων ἀμοιρεῖν παντελῶς
ἐπαγγέλλονται· ὅτι μὴ πρὸς τάξιν ἴσως ὁρᾷ τοῦ
λόγου, τῶν ἐγκωμίων εἶδος· πρὸς δὲ τὴν ἀλήθειαν
μόνην, ὡς ἐνὸν, ἔκ τε τῶν φαινομένων καὶ λεγομένων τοῦ ἀνδρὸς κατορθωμάτων πιστώσασθαι· ὧν τὸ
μὲν ἐν θαύμασι, τὸ δὲ ἐν διηγήμασιν, ἔστιν ὁρᾷν
τὸν βουλόμενον.
rum, nibil cunctatus, dicam quantum auimus
possit assequi. Nec enim in eo damnatio est, ut
ne condigno encomio non celebraverim, sed ut no
pro modulo dixerim. Quamobrem, qui habeam
mentem sermoni compositam, totis viribus, fero.
ventique animo, laudandi studium ostendam:
ita vero ut sermonem hunc a sæcularium oratorum fucato verborum elocutionisque lenocinio
abruptum velim, quique apostolica solius, nostræque, fidelium ingenuitatis, vel religiositatis,
aut veritatis, aut sapientiæ aut nescio quid vocem, decorein exhibeat, summamque viri, absque
talibus profanis, virtutem. Nam et ipse hoc amat
velut pedestre, ac minus ex arte et elaboratum
dicendi genus: quippe etiam, non pro oratoris
munere dicendo coluit virtutem, sed gessit opere
et actione. In eo siquidem, vel a teneris unguibus
studium posuit. Atque adeo nihil etiam impræ
sentiarum magnum, ut ejus laudatio cogitatione
potius quam fusa ac decurrente oratione adornala sit. Vosque omnino, amici fratresque, tumn
quotquot perspicaces estis in oratoria, turn quotquot ejus vos omnino artis rudes profitemini,
ignoscetis. Forte enim non respicit modum orationis laudationis genus, sed ut solum veritatem,
quantum fieri potest, tum ex iis quæ conspicua
sunt, tum quæ referuntur viri facinoribus, astruxerit: ac partiın in miraculis, partim in narrationibus, quisque facile viderit.
Ταῖς αὐτοῦ γοῦν ἡμεῖς εὐχαῖς βοηθούμενοι, καὶ
τῷ κατ᾿ οὐσίαν ὄντως ὄντι καὶ ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν
καὶ γνῶσιν ὑπερηνωμένῳ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύ
ματι, Λόγῳ· τῷ ἐν ᾧ πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας
ἀπόκεινται στηριζόμενοι, τῶν ἐγκωμίων ἀρξόμεθα·
συμπεριληψόμενοι δηλονότι περιεκτικῷ λόγῳ, καί
τινα τῶν κατὰ σάρκα καὶ γνωστικῶν καταφάσεων.
Αλλά μοι καὶ ὑμεῖς συναμιλλᾶσθε ταῖς ἡμετέραις
εὐχαῖς, ἵλεω τὸν Θεόν μοι ποιούμενοι, καὶ ι Λόγον
αἰτοῦντες ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ο ὅπως ἂν μὴ
κριθείην, ὡς τῶν ὑπὲρ ἀξίαν ἁψάμενος, καὶ μηδὲν
λυσιτελοῦν εἰσενεγκών τῷ λόγῳ τῶν ἐγκωμίων. Ο
μηδὲ πρὸς τῇ ἐμῇ καθέστηκεν ἀσθενείᾳ· ὁπόταν
μηδὲ πρὸς ἀξίαν εἶδός τι συνεπήρτηται· πρὸς δὲ τῇ
ἄνωθεν χάριτι, τῇ πάντα νεμούσῃ ἑκάστῳ τὰ πράσο
φορά, ο Παρ' ἧς πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα
τέλειον ἄνωθέν ἐστι καταβαῖνον παρὰ τοῦ Πατρὸς
τῶν φώτων, ο ἐν τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος. Επ'
αὐτὴν γοῦν, ὡς ἔφημεν, τὴν ἀρχὴν τῶν ἐγκωμίων
ἐλεύσομαι· καλὴν, ὅτι μάλιστα καὶ ταχεῖαν εὑράμενος σύμμαχον τὴν ἑκατέροιν τοῖν μεροῖν τῶν εὐτ
χῶν ἀρωγήν. Σὺ δέ μοι, ὦ ἱερὰ καὶ μεγάλη πανήγυρις, ὅσοι τε τῆς κατὰ Χριστὸν ἀκροδακτύλῳ φιλοσοφίας ἐγεύσασθε, καὶ ὅσοι ταύτης ἐρασταὶ γενέσθαι
σπουδάζετε, θερμῶς τὰ ὦτα τῆς διανοίας πετάσατε.
1* Ephes. vi, 19. 1 Jac. 1, 17.
COMBEFISI
Vel levem gustum percepistis. Ακροδακτύλῳ
ἐγεύσασθε. Afine illud Basilii in epistolis, Οίδα καὶ
αὐτῆς, εἰ καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ τοῦ γλυκυτάτου μέλιτος
Ejus itaque adjuvantibus precibus, Sermoneque
¡llo confirmante, qui vere per essentiam exsistens,
supra naturam omnein scientiamque, eximie Patri ac Spiritui sancto unitus est, laudationem
aggrediar; nimirum succincto sermone ac paucis
complexus tum nonnulla quæ spectant ad carnis
exercitia, tumn quæ ad scientiam et contemplationem pertinent. Sed et vos vestris precibus pari
mecum æmulatione contendite, ut mihi Deus sit
propitius, Sermonem petentes in apertione orisi,,
ut ne in judicium vocer, quod me majora præsumpserim, nihilque quod conducat, exornativo sermoni intulerim. Et vero, haud penes meam imbecillitatem fuerit ut digne exornem, qui neque
aliquid pro dignitate eloqui suffician, sed exspectandum a superna gratia, distribuente omnibus
quod cuique congruum sit: c qua est omne datum optimum, et donum perfectum descendens a
Patre luminum i; s in iis qui Spiritu digui sunt.
Ad ipsum ergo, ut præfatus sum veniam laudationis principium, perquam optimo promptoque
utriusque ordinis prerum, iuvento auxilio. Τu
vero, o sacer magneque conventus, tum si qui
Christianæ philosophiæ vel leven gustumn percepistis tumn si qui ejus amatores fieri studeNOTÆ.
τῆς παρ' ἡμῖν ἐκκλησίας ἀπελαυσάμεθα πέρυσιν.
Velut sumino digito attingens gustans percepi. S:c
ct Jonathas I Regum πιν, Ακρον τοῦ σκήπτρου απο
col. 1211–1212page 211 of 327
PG 97:1211Ἐν τοῖς παροῦσι γὰρ, πνεύματος, οὐ σαρκός ἐστιν εὐκλείας ἢ προκοπῆς ἡ διήγησις. Τοίνυν ὁ σωτή ριος Λόγος· ἡ τοῦ Πνεύματος Σοφία καὶ Δύναμις, ἡ τῶν ὄντων αἰτία· ἡ τόδε τὸ πᾶν διεξάγουσα καὶ ἰδύο νουσα, τὸ τῆς κοινῆς πάντων σωτηρίας χρήμα, και πρᾶγμα, καὶ βούλημα, ἕνα τὸν τῆς ἀρετῆς ἡμῖν τρόπον ὑποδεικνύς, ἐν εὐαγγελικαῖς φωναῖς διατρο σίως βος· «Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ὁ τὸν λόγον μου ἀκούων καὶ ποιῶν αὐτὸν δ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον, καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται· ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐπ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν.» Τίς δὲ ὁ λόγος, ούτινος οὐ μόνον ἀκροατὰς ἀλλὰ καὶ ποιητὰς ἡμᾶς ὁ Λόγος εἶναι βούλεται; Αὐτὸς ἡμῖν αὖθις ἑρμηνεύων ἐπίσ ρωθι, λέγει· «Ο θέλων ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνς. σάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Τί δὲ καὶ ὁ σταυρός αινίττεσθαι πέφυκε· τὴν ν κρωσιν τῆς σαρκός· τὴν ἀπάθειαν· τὴν πρὸς τὰ παρόντα λήθην· τὴν πρὸς ἄνω ζωὴν ὀξυτάτην ἐπι βασιν· καὶ συντόμως εἰπεῖν, τὴν πρὸς τὸ ἔσχατον ὁρεκτῶν ἀκατάσχετον ἔφεσιν. ὡς γὰρ τοῖς μέλλουσι τῶν ἐνθένδε μεθίσασθαι, κατ' αὐτὴν τῶν μερῶν τὴν διάζευξιν, οὐδεμία τῶν ἐπὶ γῆς ὑπάρχει φρονείς οὕτω καὶ τοῖς τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ βαστάζειν πειρωμένοις, οὐδεμίαν προσήκει τῶν γηίνων κεκτῆσθαι προσπάθειαν. ᾿Αλλὰ γὰρ τὸ τῆς σαρκὸς νεκρά σασι φρόνημα, καὶ αἰχμαλωτήσασι πᾶν νόημα εἰς Χριστὸν πνευματικῶς τῷ καλοῦντι προστρέχειν, ὅπως μηδὲν εἶργον αὐτοὺς πρὸς τὴν ἄνοδον εἴη ἀλλ' ὡς δι᾿ εὐθείας τινὸς καὶ τετριμμένης ὁδοῦ τὴν πορείαν ποιοῖντο, μέχρις ἂν πρὸς τὴν ἄρεσιν * καταντήσωσιν, ἥτις ἐστὶν ὁ Θεὸς τὸ πρῶτον ἀεὶ καὶ μόνον οὕτως ' φύσει καλόν. Οὐκοῦν ὅσοι μὲν τοῖς ἄπουθεν εἰρημένοις πειθόμενοι, ἐκείνῳ ἀκολουθεῖν ἐπαγγέλλονται, τὴν ἀρετὴν ἐσποριζόμενοι, τῆς ἀγήσω δηλούτ ζωῆς ἔσονται κληρονόμοι. Οτοι δὲ μὴ τούτοις, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ πειθόμενοι ἐξ ἐναντίας βαδίσαιεν, ούτο τῶν ἀκηράτων ἀγαθῶν ἐστέρηνται, καὶ τῆς ἄνω μι καριότητος ηλλοτρίωνται. Αμήχανον γὰρ, τὸν τὴν ἀρετὴν ἐργαζόμενον, μὴ τὰς ἀμοιβὰς κομίσασθαι τῆς ἐργασίας, ἢ τὸν τῇ κακίς συζῶντα, τῶν κατ' ἀξίαν ἀμοιρῆσαι καρπῶν. Δύο οὖν ἐν μέσῳ κειμένων ἡμῖν διαθέσεων, ἀρετῆς, φημί, καὶ κακίας προκρινέσθω τούτων ἡ κρείττων, καὶ ἡ ἐπὶ τοῖς κρείττοσιν * πιστεύων τῷ πέμψαντί με. ὁ ἰσ. ἐπανάστασιν. * Ισ. ὄντως. τοῦ ἔβλαψεν εἰς τὸ κηρίον τοῦ μέλιτος. πως καταντήσω εἰ; τὴν ἐπανάστασιν. ἐπανάστασιν, άφεσιν, ἀφέσεως, ἀπόλαναν τὸν ἄφεσιν),
tis, mihi aures animi, desiderio expandite. Incumbit Ἐν τοῖς παροῦσι γὰρ, πνεύματος, οὐ σαρκός ἐστιν
enim enarranda spiritus non carnis nobilitas, atque profectus. Itaque Sermo ille salutis, Spiritus
Sapientia et Virtus, rerum auctrix, universi bujus
gubernatrix causa atque directrix, communis
omnium salutis, res, opusque et consilium, unum
nobis virtutis modum evangelicis vocibus indicans, clare clamat: • Amen, amen dico
vobis, qui audit verbum meum, et facit illud
habet vitam æternam; et in judicium non
venit, sed transiit a morte in vitam *., Quodmain vero est verbum, cujus nos Verbum illud, non auditores tantum, sed et factores desiderat? Ipsummet rursum exponit alio loco, dicens: • Qui vult venire post me, abneget semelipsum, et tollat crucem suam, et sequatur mel.
Quid porro etiam crux indicare babet? Nimirum,
carnis mortificationem, affectionum vacuitatem,
oblivionem rerum præsentis ævi, velocissimum
ascensum ad supernam vitam: atque, ut compendio dicam, incontinentem cupiditatem in supremum desiderabilium. Quemadmodum enim ab
humanis migraturus, sub ipsam partium disjunctionein omnein terrenorum curam abjicit: ita et
qui Christi crucem portare studet, omni ad terrena
affectione immunis esse debuerit. Enimvero, carnis sensu mortificato, omnique in Christum captivata cogitatione, spiritali cursu ad vocantem cucurrerit; ut ne quid prohibeat ab ascensu, sed
velut recta tritaque et regia via faciat iter, donec
al remissionem Deun, inquam, qui primum
illud semper solumque et vere bonum est, occurrerit. Si qui igitur dictis suasi, eum se profitentur
secuturos, comparata virtute, hæredes plane immortalis vitæ futuri sunt. Si qui autem non iis
obsequentes sed vitio, adversum ierint iter, ii, a
superna beatitudine facti alieni, incorruptibilia
bona amisere. Quippe nequit fieri ut qui virtutem
colit, non etiam referat operis retributionem: ut
meque qui vítiose transigit vitam, fructibus quos
commeretur, caruerit. Duabus ergo affectionibus
propositis mediis, virtute, inquam, atque vitio,
quæ est potior praeferatur, et quæ iu potioribus
crescit ac inclarescit. Haud vero aliam, sani judi-
* Joan. v, 24. 1 Matth. XVI, 24.
εὐκλείας ἢ προκοπῆς ἡ διήγησις. Τοίνυν ὁ σωτή
ριος Λόγος· ἡ τοῦ Πνεύματος Σοφία καὶ Δύναμις, ἡ
τῶν ὄντων αἰτία· ἡ τόδε τὸ πᾶν διεξάγουσα καὶ ἰδύο
νουσα, τὸ τῆς κοινῆς πάντων σωτηρίας χρήμα, και
πρᾶγμα, καὶ βούλημα, ἕνα τὸν τῆς ἀρετῆς ἡμῖν
τρόπον ὑποδεικνύς, ἐν εὐαγγελικαῖς φωναῖς διατρο
σίως βος· «Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ὁ τὸν λόγον
μου ἀκούων καὶ ποιῶν αὐτὸν δ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον,
καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται· ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐπ
τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν.» Τίς δὲ ὁ λόγος, ούτινος
οὐ μόνον ἀκροατὰς ἀλλὰ καὶ ποιητὰς ἡμᾶς ὁ Λόγος
εἶναι βούλεται; Αὐτὸς ἡμῖν αὖθις ἑρμηνεύων ἐπίσ
ρωθι, λέγει· «Ο θέλων ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνς.
σάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ
ἀκολουθείτω μοι.
Τί δὲ καὶ ὁ σταυρός αινίττεσθαι πέφυκε· τὴν ν
κρωσιν τῆς σαρκός· τὴν ἀπάθειαν· τὴν πρὸς τὰ
παρόντα λήθην· τὴν πρὸς ἄνω ζωὴν ὀξυτάτην ἐπιβασιν· καὶ συντόμως εἰπεῖν, τὴν πρὸς τὸ ἔσχατον
ὁρεκτῶν ἀκατάσχετον ἔφεσιν. ὡς γὰρ τοῖς μέλλουσι
τῶν ἐνθένδε μεθίσασθαι, κατ' αὐτὴν τῶν μερῶν τὴν
διάζευξιν, οὐδεμία τῶν ἐπὶ γῆς ὑπάρχει φρονείς
οὕτω καὶ τοῖς τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ βαστάζειν
πειρωμένοις, οὐδεμίαν προσήκει τῶν γηίνων κεκτή
σθαι προσπάθειαν. ᾿Αλλὰ γὰρ τὸ τῆς σαρκὸς νεκρά
σασι φρόνημα, καὶ αἰχμαλωτήσασι πᾶν νόημα εἰς
Χριστὸν πνευματικῶς τῷ καλοῦντι προστρέχειν,
ὅπως μηδὲν εἶργον αὐτοὺς πρὸς τὴν ἄνοδον εἴη
ἀλλ' ὡς δι᾿ εὐθείας τινὸς καὶ τετριμμένης ὁδοῦ τὴν
πορείαν ποιοῖντο, μέχρις ἂν πρὸς τὴν ἄρεσιν * καταν
τήσωσιν, ἥτις ἐστὶν ὁ Θεὸς τὸ πρῶτον ἀεὶ καὶ μόνον
οὕτως ' φύσει καλόν. Οὐκοῦν ὅσοι μὲν τοῖς ἄπουθεν
εἰρημένοις πειθόμενοι, ἐκείνῳ ἀκολουθεῖν ἐπαγγελ
λονται, τὴν ἀρετὴν ἐσποριζόμενοι, τῆς ἀγήσω δηλούτ
ζωῆς ἔσονται κληρονόμοι. Οτοι δὲ μὴ τούτοις, ἀλλὰ
τῇ κακίᾳ πειθόμενοι ἐξ ἐναντίας βαδίσαιεν, ούτο
τῶν ἀκηράτων ἀγαθῶν ἐστέρηνται, καὶ τῆς ἄνω μι·
καριότητος ηλλοτρίωνται. Αμήχανον γὰρ, τὸν τὴν
ἀρετὴν ἐργαζόμενον, μὴ τὰς ἀμοιβὰς κομίσασθαι
τῆς ἐργασίας, ἢ τὸν τῇ κακίς συζῶντα, τῶν κατ'
ἀξίαν ἀμοιρῆσαι καρπῶν. Δύο οὖν ἐν μέσῳ κειμένων
ἡμῖν διαθέσεων, ἀρετῆς, φημί, καὶ κακίας προκρι
νέσθω τούτων ἡ κρείττων, καὶ ἡ ἐπὶ τοῖς κρείττοσιν
* Apud Joan. πιστεύων τῷ πέμψαντί με. ὁ ἰσ. ἐπανάστασιν. * Ισ. ὄντως.
τοῦ ἔβλαψεν εἰς τὸ κηρίον τοῦ μέλιτος. Velut ad El πως καταντήσω εἰ; τὴν ἐπανάστασιν. Si quo modo
levem gustum, virgæ summitatem favo mellis intinxit.
Elfacit illud. Vel ita scripsit Andreas exponendo verba Dominica: Et credit in eum qui
misit me. Nam et credere, opus quoddam est, ita
Lei, ut etiam sit nostrum: nec enim nisi volentes
et libertate credere possumus, juxta August.; vel
certe lapsus memoria; alia pro aliis, ut crebrum est oratoribus, verba usurpavit, ac eodem
Sensu.
Ad remissionem occurrerit. Legendum forte,
ἐπανάστασιν, ut sit allusio ad illud Philipp. m, 11,
occurram ad resurrectionem; velut assurgendo, sc
Christo obviam in aera procedendo, quod Latina
minus exprimunt. Sic enim fuerit Christus nostra
illa resurrectio seu magis assurrectio, velut terminus illius. Vel etiam retenta voce άφεσιν, erit al
•lusio ad annum illum ἀφέσεως, et annum jubilare,
toties commendatum in lege, quo remissio et quies
erat, veram illam quietem nostram et ἀπόλαναν
(sic enim Hesych. exponit τὸν ἄφεσιν), fruitionem
ac beatam possessionem, quæ est Christus et Deus,
figurans.
col. 1213–1214page 212 of 327
PG 97:1213αύξουσα, τῶν οὐχ ἑτέραν οἶμαι τούτων παρὰ τοῖς εὐφρονοῦσι προκρίνεσθαι, ἢ τὴν πρώτην, καὶ μίαν, καὶ μόνην, καὶ ἐν πᾶσι τῶν ὅλων ὑπερανέχουσαν, δρῳ τε καὶ λόγῳ φύσεως καὶ δυνάμεως· ἦν ἀρετὴν ὁ πᾶς τῆς ἀληθείας ἐπίσταται λόγος. Αρετήν δέ φαμεν, τὴν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν· τὴν οὐσίᾳ * καὶ λόγῳ πράγματι, καὶ οὐ φαντασίᾳ τυγχάνουσαν· τὴν τῶν ἀγαθῶν καὶ μεγίστων δωρεῶν ταμιεύτριαν· τὴν τῶν καλῶς εἰργασμένων ἠθῶν, καὶ τρόπων, καὶ βίων ἀκρό πολιν· τὴν ἐν ᾗ πάντων τῶν ἐπαινετῶν ἀπόκειται τὸ κεφάλαιον· τὴν ἀκήρατον ἐργασίαν· τὸ ἄσυλον κτῆμα καὶ πράγμα· τὴν ἄφθονον δόξαν· τὴν ἄπειρον εὔ κλειαν, ἧς χωρίς, τὸν Θεὸν ἰδεῖν οὐδένα οἷόν τε παν τελῶς· ἧς ἐκτὸς, στεφάνων οὐδεὶς ἢ δόξης ἠξίωται. Αὕτη τὰς ἄνω Δυνάμεις ἐδόξασεν, ἀγγέλους ἐκόσμησεν, ἀρχαγγέλους ἐλάμπρυνεν, ἀποστόλους καὶ προφήτας ἐπύρσευσε, μάρτυρας ἐστεφάνωσε, καὶ πάντας τοὺς κτησαμένους αὐτὴν, θείων ἠξίωσε χαρισμάτων, καὶ οὐρανῶν γέγονε πρόξενος βασι λείας. ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος, καὶ πότε τοὺς ταύτης διαγράφοντες ἐραστές, Πατάπιον τὸν σοφὸν παρατρέχομεν, τὸν ταύτης ἀκραιφνέστατον ἐραστὴν ὄντα τε καὶ γενόμενον; ᾧ καὶ ζῶντι, ἀρετὴ πᾶς ὁ βίος ὑπῆρχε καὶ θανόντι, ἀρετῆς ἐμπλέκονται στέφανοι. Ον γὰρ τρόπον τοῖς τῇ κακία συζήσασι μένει τῶν ἡμαρτημένων ἡ κόλασις, οὕτω καὶ μεταστᾶσι τοῖς τῆς ἀρε τῆς ἐρασταῖς, τῶν καλῶν ἡ ἀντίδοσις· ὧν τὰ μὲν εἰς ἀεὶ παρ᾽ οἷς ἂν ἔσται φίλον, ἡ μνήμη γεραίρεται καὶ σεβάζεται· τῶν δὲ, βυθῷ παραπέμπεται λήθης, κἀκεῖθεν αὖθις πυρὸς διαιωνίζουσα παραδέχεται κό λασις. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ μέγας Πατάπιος, ὁ Θεοῦ θερά δ των γνήσιος, τῆς κατὰ τὸν βίον ἀναγωγῆς τὴν ἀρετ τὴν μητέρα κτησάμενος, τροφόν τε ὁμοῦ καὶ διδά βαλον, εἰς ἄκραν ταύτης ήλασεν ἐπιστήμην· ἢ καὶ τοῦτο πρὸς ὡραϊσμόν τε καὶ περιφανεστάτην εύ πρέπειαν, τῆς κατὰ Χριστὸν αὐτοῦ πέφυκε γίνεσθαι πολιτείας, ὅπερ τοῖς ζωγράφοις τὰ χρώματα, δι' ὧν τὸ ὑποκείμενον ἀποσκίασμα τεχνικῶς καταχρώ ρουσι, στήλην ὥσπερ τινὰ λογικὴν τὴν διαγραφὴν ἀποδεικνύντες, καὶ τῇ πολυειδεῖ τῶν χρωμάτων εὐχροίᾳ, τὰς μορφὰς τοῦ ζώου ποικίλαντες, ἐναργείς τοὺς χαρακτῆρας ἐμφαίνουσι. Πρὸς δὲ τούτοις, ἔτι καὶ μητρὸς ἐπ' αὐτῷ τάξιν φυλάττει, μητρῴης αὐ τὸν ἐκπαιδεύουσα νόμοις. Πνευματικῇ γὰρ τοῦτον λοχεία γεννήσασα, μυστικὸν ὥσπερ ἔκ τινος θηλῆς ἐπότισε γάλα· καντεύθεν οἷα στερεάν τροφήν, τῶν ἴσ. λείπ. οὐ. Στη λην ώσπερ τινὰ λογικὴν τὴν διαγραφὴν ἀποδεικνύντες. λογική,
αύξουσα, τῶν οὐχ ἑτέραν οἶμαι τούτων παρὰ τοῖς cii viro prælatam iri arbitror, quam primam illam
εὐφρονοῦσι προκρίνεσθαι, ἢ τὴν πρώτην, καὶ μίαν,
καὶ μόνην, καὶ ἐν πᾶσι τῶν ὅλων ὑπερανέχουσαν, δρῳ
τε καὶ λόγῳ φύσεως καὶ δυνάμεως· ἦν ἀρετὴν ὁ πᾶς
τῆς ἀληθείας ἐπίσταται λόγος. Αρετήν δέ φαμεν,
τὴν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν· τὴν οὐσίᾳ * καὶ λόγῳ
πράγματι, καὶ οὐ φαντασίᾳ τυγχάνουσαν· τὴν τῶν
ἀγαθῶν καὶ μεγίστων δωρεῶν ταμιεύτριαν· τὴν τῶν
καλῶς εἰργασμένων ἠθῶν, καὶ τρόπων, καὶ βίων ἀκρό
πολιν· τὴν ἐν ᾗ πάντων τῶν ἐπαινετῶν ἀπόκειται τὸ
κεφάλαιον· τὴν ἀκήρατον ἐργασίαν· τὸ ἄσυλον κτῆμα
καὶ πράγμα· τὴν ἄφθονον δόξαν· τὴν ἄπειρον εὔκλειαν, ἧς χωρίς, τὸν Θεὸν ἰδεῖν οὐδένα οἷόν τε παν
τελῶς· ἧς ἐκτὸς, στεφάνων οὐδεὶς ἢ δόξης ἠξίωται.
Αὕτη τὰς ἄνω Δυνάμεις ἐδόξασεν, ἀγγέλους ἐκόσμησεν,
ἀρχαγγέλους ἐλάμπρυνεν, ἀποστόλους καὶ
προφήτας ἐπύρσευσε, μάρτυρας ἐστεφάνωσε, καὶ
πάντας τοὺς κτησαμένους αὐτὴν, θείων ἠξίωσε
χαρισμάτων, καὶ οὐρανῶν γέγονε πρόξενος βασι
λείας.
᾿Αλλὰ μέχρι τίνος, καὶ πότε τοὺς ταύτης διαγρά
φοντες ἐραστές, Πατάπιον τὸν σοφὸν παρατρέχομεν,
τὸν ταύτης ἀκραιφνέστατον ἐραστὴν ὄντα τε καὶ
γενόμενον; ᾧ καὶ ζῶντι, ἀρετὴ πᾶς ὁ βίος ὑπῆρχε·
καὶ θανόντι, ἀρετῆς ἐμπλέκονται στέφανοι. Ον γὰρ
τρόπον τοῖς τῇ κακία συζήσασι μένει τῶν ἡμαρτη
μένων ἡ κόλασις, οὕτω καὶ μεταστᾶσι τοῖς τῆς ἀρε
τῆς ἐρασταῖς, τῶν καλῶν ἡ ἀντίδοσις· ὧν τὰ μὲν
εἰς ἀεὶ παρ᾽ οἷς ἂν ἔσται φίλον, ἡ μνήμη γεραίρεται
καὶ σεβάζεται· τῶν δὲ, βυθῷ παραπέμπεται λήθης,
κἀκεῖθεν αὖθις πυρὸς διαιωνίζουσα παραδέχεται κόλασις.
Οὗτος τοιγαροῦν ὁ μέγας Πατάπιος, ὁ Θεοῦ θεράδ
των γνήσιος, τῆς κατὰ τὸν βίον ἀναγωγῆς τὴν ἀρετ
τὴν μητέρα κτησάμενος, τροφόν τε ὁμοῦ καὶ διδά
βαλον, εἰς ἄκραν ταύτης ήλασεν ἐπιστήμην· ἢ καὶ
τοῦτο πρὸς ὡραϊσμόν τε καὶ περιφανεστάτην εύπρέπειαν, τῆς κατὰ Χριστὸν αὐτοῦ πέφυκε γίνεσθαι
πολιτείας, ὅπερ τοῖς ζωγράφοις τὰ χρώματα, δι' ὧν
τὸ ὑποκείμενον ἀποσκίασμα τεχνικῶς καταχρώρουσι, στήλην ὥσπερ τινὰ λογικὴν τὴν διαγραφὴν
ἀποδεικνύντες, καὶ τῇ πολυειδεῖ τῶν χρωμάτων
εὐχροίᾳ, τὰς μορφὰς τοῦ ζώου ποικίλαντες, ἐναργείς
τοὺς χαρακτῆρας ἐμφαίνουσι. Πρὸς δὲ τούτοις, ἔτι
καὶ μητρὸς ἐπ' αὐτῷ τάξιν φυλάττει, μητρῴης αὐτὸν ἐκπαιδεύουσα νόμοις. Πνευματικῇ γὰρ τοῦτον
λοχεία γεννήσασα, μυστικὸν ὥσπερ ἔκ τινος θηλῆς
ἐπότισε γάλα· καντεύθεν οἷα στερεάν τροφήν, τῶν
· ἴσ. λείπ. οὐ.
unamque, et solam, quæque et ex definitione et
ratione naturæ virtutisque, universis ubique emineat, quam verus omnis sermo virtutem novit.
Virtutem autem dicimus, quæ exsuperat omnem
sensum: quæ, inquam, essentia est et ratione;
reipsa, non inani imagine, bonorum illa maximorumque donorum, proma conda: morum vitæque
præclare gesta arx quædam, in qua caput est laudabilium omnium: opus immortale, res possessioque inviolabilis, abundans gloria, immensa claritas, extra quam nemo prorsus Deum viderit, sine
qua nemo coronas gloriamve promeruit. Hæc
supernas Virtutes auxit gloria, ornavit angelos,
archangelos illustres fecit, apostolos prophetasque
ceu faces mundo accendit, martyres coronavit,
ominesque eam adeptos divinis charismatis dignos
fecit, eisque regni cœlorum conciliatrix fuit.
Enimvero, quandiu describendo virtutis amatores, sapientem Patapium prætereo, qui sit, fueritque virtutis amator sincerissimus? cui et agenti
in vivis, vita tota virtus fuerit; ac cui mortuo,
plectantur serta virtutis. Quo enim modo eos qui
vitam vitiose egerunt, manet commissorum punitio, ita et saeculo migrantes amatores virtutis, boe
norum manet retributio; ac aliorum quidem memoria, apud eos qui habuerint gratum, perpetu
honori ac venerationi habetur; aliorum auten
oblivionis profundo traditur, illincque rursus aterna ignis punitione excipitur.
Magnus itaque noster hic Patapius, verus ſamuHus Dei, qui vita instituenda, virtutem habuerit
matrem, nutricemque pariter et magistram, al
summam ejus scientiam pervenit: nisi et idipsum
ad venustatem illustrissimumque decorem Chri–
stianæ conversationis habet conferre, quod colores pictoribus, quibus subjectam delineationem ex
arte perlinentes, velut stelem quamdam columnanque inscriptis litteris loquentem, picturam emiciunt multimodisque colorum leporibus, animalis variantes formam, perspicuos illius characteres et notas exprimunt. Præterea vero, adhuc
etiam maternis cruliens legibus, matris in eo partes exhibet. Spiritali enim editum partu, ceu
ubere quodam mystico lacte potavit; indeque ceu
solidam escam, divinorum sensorum scientiam
Velut stelem quamdam columnamque inscriptis litteris loquentem, picturam eficiant. Στη
λην ώσπερ τινὰ λογικὴν τὴν διαγραφὴν ἀποδει
κνύντες. Ut sit pictura ad vivum expressa, velut
titulus litteris deformatus, omnibusque ad legen.
dum objectus, eisque velut loquens, qua paraphrasi
explicamus vim illius vocis λογική, cujus varius
Græcis usus. Est hæc ratio potissima, cur imagines
sacræ fuerint receptæ, eoque ita componendæ ut
pietatem tantum loquantur, et ad eam, ex Christi
et sanctorum, rerumque sancte ab eis gestarum,
seu etiam divinorum beneficiorum memoria pro-·
vocent: qua de re sanctissime Trid. synodus,
sess. xiv, decr. De invocatione, veneratione, et reliquiis sanctorum, et sacris imaginibus.
col. 1215–1216page 213 of 327
PG 97:1215θείων ἐννοιῶν τὴν γνῶσιν προέθηκεν· ἦν οἱ εκ αἰσθητήρια [γεγυμνασμένα "] πρὸς διάκρισιν ἔχοντες καλοῦ τε καὶ κακοῦ, ἐσθίειν ετάχθησαν. Αύτη του τον, ὡς ἔφαμεν, ἀνῆξε μητρικῶς καὶ ἐθρέψατο, καὶ ταῖς θείαις μελέταις ἐναγρυπνεῖν ἐξεπαίδευσεν. Αύτη τὸν τούτου καταλαμπρύνουσα, τὴν ψυχὴν ἐξωράισι, καὶ πρὸς ὕψος ἀνήγαγεν. Αὕτη Θεοῦ τοῦτον φίλον πεποίηκε, καὶ τῶν παρόντων περιοράν παρεσκεύασε. Καὶ συνελόντα φάναι· αὕτη τοῦτον εἰς τόδε τὸ πάν έκ μὴ ὄντων ἐλθόντα, ἐδέξατο· καὶ αὕτη τὸν ἐνθένὸς μεταστάντα πάλιν ἐξένισεν· ἢ καὶ μάρτυς αὐτῷ τῆς ἀριστείας αναμένει γενήσεσθαι, ὅταν πάσι κατ' ἀξίαν τὰς ἀμοιβὰς ὁ Κριτὴς ἀποφαίνηται. ᾿Αλλὰ γὰρ ἔλαθον ἐμαυτὸν, εἰς τούσδε νῦν τοὺς λό γους παρεξελθών, καὶ καταλείψας τὰ πρότερον λεχο θῆναι ὀφείλοντα, ἧττον οὐδὲν κἂν τούτῳ πεπονθώς, τοῖς πρὸ τῆς ἕδρας τὴν ὀροφὴν καταρτίσαι μηχανωμένοις. Πλὴν τοῖς παρ' ὑμῶν εὐκτικοῖς ἀφεσίμοις θαρσήσας, οὐ περὶ πολλοῦ τὴν τῶν ἐγκωμίων είν θημι τάξιν. Ἐπεὶ μηδέ τις ἐν ἡμῖν τῶν τοιούτων πρόσεστι τέχνη, δι' ἧς, προοιμίοις τισὶν, ἢ κατα σκευαῖς, καὶ συμπεράσμασι καὶ ἀγῶσι χρησάμενα, ἤ τινι τῶν τοιούτων, τὸν λόγον συμπεραίνειν ισχύ σαιμεν. Όμως δ᾽ οὖν ὅσον τῇ περὶ ἡμᾶς ἀσθενείς τῶν λόγων, ἀποκάμοιμεν οὐδαμῶς τὰ εἰκότα συγ γράφοντες, περί τε πατρίδος καὶ βίου κατορθωμά των, καὶ τῆς εἰς ἄκρον τοῦ ἀνδρὸς κατὰ Χριστὸν φιλοσοφίας επανορθώσεως· καὶ οὗτινος οὖν τῶν τοιούτων εἰς ἡμᾶς γεγονότος. Αλλοις μὲν οὖν ἐπαι νείσθω γονέων κομψεία, καὶ πλούτου διαῤῥέοντος κλέος, καὶ δυναστείας ἀνδρότης 1, καὶ γένους, ἐξοχὴ καὶ περιφάνεια, οἷς ἐκεῖνοι σεμνύνονται, καὶ περὶ δ κεχήνασι μόνοι, οἱ ἀπ' ἐκείνων ἐπαινεῖσθαι σπουδάζοντες· ἐξ ὧν καὶ τὸ βλάβος ἐξαίσιον, καὶ ἡ ὄνησις ἄχρηστος. Τούτῳ δὲ τῷ γεννάδᾳ, οὗ πατρὶς ἡ ἄνω Ἱερουσαλὴμ, ἡ Πέτρου καὶ Παύλου μήτηρ εὐφημείσθω βίος, αναγωγή διανοίας, πρᾶξις ἀρίστη, καὶ ἀγώνων ἆθλοι τέλος οὐκ ἔχοντες. Μᾶλλον δὲ παρήσθω ταῦτα νῦν, καὶ σιγῇ τιμάσθω τῷ λόγῳ τοῦ ἀξιώματος, εἰς καιρόν τὸν πρέποντα συντηρούμενα. Νῦν δὲ, ἵνα μὴ τῶν περιέργων καὶ φιλοσάρκων τινὲς, ἀσκαρδαμύχτα γνώμῃ ἀναισχυντοῦντες, ἄπολιν ἡμῖν τὸν ἄνδρα και τασκευάσωσι, διὰ τὸν τρόπον τῆς σιωπῆς, πειρά 10 Ισ. ἀδρότης. Τοῖς παρ' ὑμῶν εὐκτικοῖς ἀφεσίμοις θαρσήσας. συγχώρησιν εἰ συγχωρηθῆναι, τος μετάνοια. εὐκτικὰ ἀφέ σιμα πνευματικός Γονέων κομψεία. σεμνότης, το, κομψεύεται, επί σεμνύεται.
apposuit: quam iis, e quibus sunt exercitati sen- θείων ἐννοιῶν τὴν γνῶσιν προέθηκεν· ἦν οἱ εκ
sus ad discretionem boni et mali m, concessum
est manducare. Hæc illum, ut præfali sumus, materno officio edidit, educavitque, atque ut divinis
studiis invigilaret edocuit. Hæe ejus illustrans
vitam, animum venustate ornavit, et ad celsitudinem subvexit. Hæc Dei amicum, rerumque sæculi
contemptorem fecit. Atque, ut paucis dicam, hac,
in universum hoc, processione ex nibilo venientem, suscepit; eumdemque ipsa, ab humanis mi.
grantem, ceu hospitio rursus recepit: quæ et exspectat praeclare gestorum futura testis, quando
judex omnibus pro meritis retributiones decreturus est.
Enimvero improvide in bos sermones digressus,
reliqui quod prius incumbebat dicendum: ut idipsum acciderit, atque iis qui ante fundamentum
tecti structuram moliuntur. Cæterum, vestrarum
precum indulgentia fretus, parvi facio compositum, et ex arte encomiorum modum: nam neque aliqua nobis talium peritia suppetit, qua
exordiis aut probationibus conclusionibusque ac
concertationibus, aliquove ejusmodi usi, orationem
concludere possimus. Quod nihilominus imbecillis
habet orationis facultas, haud gravate, quæ sunt
congrua ac par est sciri, descripserimus: quod,
inquam, spectat ad patriam resque in vita praclare
gestas, Christianamque viri accuratissime castigatam philosophiam, ac si quid ejusmodi penes
nos est. Aliis quidem laudata sit parentum honestas splendorque, fluxarumque divitiarum
gloria, potentiæ firmitas, generis excellentia et claritas: quibus illi gloriantur, et quibus soli inhiant, qui ab eis student laudari: unde et damnum immensum, nullaque emergit utilitas.
αἰσθητήρια [γεγυμνασμένα "] πρὸς διάκρισιν ἔχοντες
καλοῦ τε καὶ κακοῦ, ἐσθίειν ετάχθησαν. Αύτη τουτον, ὡς ἔφαμεν, ἀνῆξε μητρικῶς καὶ ἐθρέψατο, καὶ
ταῖς θείαις μελέταις ἐναγρυπνεῖν ἐξεπαίδευσεν. Αύτη
τὸν τούτου καταλαμπρύνουσα, τὴν ψυχὴν ἐξωράισι,
καὶ πρὸς ὕψος ἀνήγαγεν. Αὕτη Θεοῦ τοῦτον φίλον
πεποίηκε, καὶ τῶν παρόντων περιοράν παρεσκεύασε.
Καὶ συνελόντα φάναι· αὕτη τοῦτον εἰς τόδε τὸ πάν
έκ μὴ ὄντων ἐλθόντα, ἐδέξατο· καὶ αὕτη τὸν ἐνθένὸς
μεταστάντα πάλιν ἐξένισεν· ἢ καὶ μάρτυς αὐτῷ
τῆς ἀριστείας αναμένει γενήσεσθαι, ὅταν πάσι κατ'
ἀξίαν τὰς ἀμοιβὰς ὁ Κριτὴς ἀποφαίνηται.
᾿Αλλὰ γὰρ ἔλαθον ἐμαυτὸν, εἰς τούσδε νῦν τοὺς λόγους παρεξελθών, καὶ καταλείψας τὰ πρότερον λεχο
θῆναι ὀφείλοντα, ἧττον οὐδὲν κἂν τούτῳ πεπονθώς,
τοῖς πρὸ τῆς ἕδρας τὴν ὀροφὴν καταρτίσαι μηχανω
μένοις. Πλὴν τοῖς παρ' ὑμῶν εὐκτικοῖς ἀφεσίμοις
θαρσήσας, οὐ περὶ πολλοῦ τὴν τῶν ἐγκωμίων είν
θημι τάξιν. Ἐπεὶ μηδέ τις ἐν ἡμῖν τῶν τοιούτων
πρόσεστι τέχνη, δι' ἧς, προοιμίοις τισὶν, ἢ κατασκευαῖς, καὶ συμπεράσμασι καὶ ἀγῶσι χρησάμενα,
ἤ τινι τῶν τοιούτων, τὸν λόγον συμπεραίνειν ισχύ
σαιμεν. Όμως δ᾽ οὖν ὅσον τῇ περὶ ἡμᾶς ἀσθενείς
τῶν λόγων, ἀποκάμοιμεν οὐδαμῶς τὰ εἰκότα συγ
γράφοντες, περί τε πατρίδος καὶ βίου κατορθωμά
των, καὶ τῆς εἰς ἄκρον τοῦ ἀνδρὸς κατὰ Χριστὸν
φιλοσοφίας επανορθώσεως· καὶ οὗτινος οὖν τῶν
τοιούτων εἰς ἡμᾶς γεγονότος. Αλλοις μὲν οὖν ἐπαινείσθω γονέων κομψεία, καὶ πλούτου διαῤῥέοντος
κλέος, καὶ δυναστείας ἀνδρότης 1, καὶ γένους, ἐξοχὴ
καὶ περιφάνεια, οἷς ἐκεῖνοι σεμνύνονται, καὶ περὶ δ
κεχήνασι μόνοι, οἱ ἀπ' ἐκείνων ἐπαινεῖσθαι σπουδά
ζοντες· ἐξ ὧν καὶ τὸ βλάβος ἐξαίσιον, καὶ ἡ ὄνησις
ἄχρηστος.
Τούτῳ δὲ τῷ γεννάδᾳ, οὗ πατρὶς ἡ ἄνω Ἱερουσαλήμ, ἡ Πέτρου καὶ Παύλου μήτηρ εὐφημείσθω βίος,
αναγωγή διανοίας, πρᾶξις ἀρίστη, καὶ ἀγώνων ἆθλοι
τέλος οὐκ ἔχοντες. Μᾶλλον δὲ παρήσθω ταῦτα νῦν,
καὶ σιγῇ τιμάσθω τῷ λόγῳ τοῦ ἀξιώματος, εἰς καιρόν
τὸν πρέποντα συντηρούμενα. Νῦν δὲ, ἵνα μὴ τῶν
περιέργων καὶ φιλοσάρκων τινὲς, ἀσκαρδαμύχτα
γνώμῃ ἀναισχυντοῦντες, ἄπολιν ἡμῖν τὸν ἄνδρα και
Viro autem isti strenuo nobilique, cujus patria,
coelestis illa Jerusalem Petri et Pauli mater, laudem habeant, vita, contemplatio divinorum, actio
probatissima, certaminumque præmia non desitura.
Imo et ea impræsentiarum prætereantur, ac silentio honorentur, in opportunius tempus, ob dignitatem reposita. Jam vero ut ne curiosi aliqui ac
` carnis amantes, contentiosiori impudentia virum
nobis ob silentium nostrum, velut sine civitate τασκευάσωσι, διὰ τὸν τρόπον τῆς σιωπῆς, πειρά
m Hebr.
* Ex textu Pauli.
10 Ισ. ἀδρότης.
COMBEFISII
Precum vestrarum indulgentia. Τοῖς παρ' ὑμῶν
εὐκτικοῖς ἀφεσίμοις θαρσήσας. Alludit ad morem
illum quo Græci etiam modo, vix aliud sibi in salutationibus et commendationibus quam συγχώρησιν
εἰ συγχωρηθῆναι, loquuntur, velut mutuis precibus
veniain a Deo deprecentur; ad quod etiam usui est
τος μετάνοια. Quid vero habeant illa εὐκτικὰ ἀφέσιμα in euchologicis, numve ea sint quibus apud
Græcos sacramentum pœnitentiæ sacerdotali officio
dispensatur, an alia cxstent penes πνευματικός et
NOTÆ.
confessionibus audiendis praefectos sacerdotes, indicantis formæ, eique affinis qua utuntur in sacramento baptismi, docuerit exspectatus Euchologii
interpres, prolatis in eam rem non spernendis mo
numentis ex codicibus Græcorum nuss.
Parentum honestas. Γονέων κομψεία. Velu
σεμνότης, φuo modo llesych. το, κομψεύεται, επί
σεμνύεται. Sumit passim pro magnificentia, splan.
dore, clc.
col. 1217–1218page 214 of 327
PG 97:1217σομαι καὶ πατρίδος ἐπιμνησθῆναι τῆς κάτω, τὰς ἐκείνων ἀναιρῶν ἐθελοκάκους ἐρεσχελίας. ἐπιμεμφέσθω δέ τις τούτοις μηδαμῶς· σκοπείτω δὲ μᾶλλον πᾶς ὅστις ἐν ὑμῖν φιλοΐστωρ καθέστηκε, καὶ λίαν εὐκρινῶς ἐπιστείτω " τῇ διανοίᾳ τῶν λεγομένων. Σπουδάσομαι γὰρ, όση δύναμις, δίκην τινὸς διαλλήλου δείξεώς τε καὶ ἀντιθέσεως, διττὴν αὐτοῦ τὴν πα τρίδα, τοῖς φιλοκάλους ὑμῖν ὑποδείξαι· τὴν μὲν ἐκ γῆς, καὶ εἰς γῆν τὴν γένεσιν καὶ τὴν διάλυσιν ἔχου σαν τὴν δὲ, ἐξ οὐρανοῦ, καὶ αἰώνιον, καὶ τέλος οὐκ ἔχουσαν. ἂν τὴν εἰς τὴ κρεῖττον ἐκνίκησιν ἐκ πε ριουσίας θατέρω προσάψομεν τῶν μερῶν. Οὐ γὰρ ισοστάσια ταῦτα, οὐδὲ ὁμότιμα μετὰ τὴν ἀξίαν· ὅτι μηδὲ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας καὶ χάριτος. Ἐπὶ δὲ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν, Τοῦτον τοίνυν τὸν ἐν ἁγίοις Πατάπιον, Θῆσαι μὲν τὸ κατὰ σάρκα τετόκασιν· ἡ δὲ κοινὴ πάντων μήτηρ ἡμῶν κολυμβήθρα, τὸ δεύτερον. "Ων, τὰς μὲν Αἴγυ πτος αὐχεῖ, καὶ Νεῖλον ἔχειν τὸν καρποτρόφον συνο μόρρους καὶ γείτονας, δόξαν τε χαμαιπετῆ καὶ χαμαίζηλον· τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ τὰ βασίλεια, ζωῆς ἀθα νάτου, καὶ πλούτου παντὸς, καὶ δόξης ἐμπόρευμα. καὶ μάλα γε εἰκότως. Ἡ μὲν γὰρ, ταύτην ἀπολλυμένην βρῶσιν πιαίνοντα εὐθύνει· ἡ δὲ, τὴν εἰσαεὶ παραμένουσαν τῶν ἀγαθῶν χορηγίαν καρποδοτεί. Η μὲν ἀδοξίας δόξαν, καὶ σαρκῶν ὑπισχνείται παχύ. τητα· ἡ δὲ, δόξαν ἀνέκλειπτον, καὶ θεωρίαν μυστικὴν ἐπαγγέλλεται. Η μὲν, χρυσίου καὶ λίθων πολυτελῶν γίνεται πάροχος· ἡ δὲ, τῶν ἡτοιμασμένων ἀγαθῶν τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος, καθίσταται πρόξενος. Καὶ τί δεῖ μακρολογεῖν; Αἴγυπτος, ἡ μὲν ὑπάρχει καὶ λέγεται· ἡ δὲ, κολυμβήθρα ἐστὶ καὶ ὀνομάζεται. Αλλ' ἐκείνη, σκέτους καὶ ζόφου γεννήτρια αύτη δὲ, φωτὸς ἀΰλου λοχεύτρια. Εκείνη πταισμάτων τροφὸς, αὕτη δικαιωμάτων χορηγός· ἐκείνη θανάτου ὁδηγός, αὕτη ζωῆς ἀθανάτου χειραγωγός. Ἐκείνη παθῶν δημιουργός, αὕτη ἀπαθείας παιδαγωγός. Εκείνη λύπης χωρίον, αὕτη χαρᾶς ταμιείον. Ἐκείνη κακίας σκοτεινὸν οἰκητήριον, αὕτη φωτεινὸν ἀρετῆς οἰκητήριον. Ἐξ ἐκείνης οὖν, ὡς ἔφαμεν, ὁ μακάριος οὗτος τὸ κατὰ σάρκα κατήγετο· ἐκ δὲ ταύτης τὸ κατὰ πνεῦμα πνευματικῶς ἐχρημάτισεν. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα καλῶς ἔχειν δοκεῖ μοι, ὁρῶ δέ τινας τῶν περὶ τὰ παρόντα επτοημένους, μὴ λίαν ἐπιμε πῶς τῶν λεγομένων ἀκούοντας, ἐπεὶ μηδὲν περὶ παρ τρίδος τοῦ μακαρίου κομψὸν ἢ σοφῶδες ειρήκαμεν. Φιλοῦσι γὰρ οἱ φιλόζωοι τοῖς τῶν λόγων σοφιστικοῖς λαρυγγίσμασι τὴν ἀκοὴν καταυλίζεσθαι, οἷς καὶ τὰ μουσικὰ τῶν ἑσπερινών βακχευμάτων παίγνια, καὶ 11 [σ. ἐπίστητω. Εκατόμπυλον Οι Διόσπολις Διόσπολιν xΧΧ, Νο.
σομαι καὶ πατρίδος ἐπιμνησθῆναι τῆς κάτω, τὰς astruant, conabor etiam terrenæ patriæ memiἐκείνων ἀναιρῶν ἐθελοκάκους ἐρεσχελίας. Επιμεμφέσθω δέ τις τούτοις μηδαμῶς· σκοπείτω δὲ μᾶλλον
πᾶς ὅστις ἐν ὑμῖν φιλοΐστωρ καθέστηκε, καὶ λίαν
εὐκρινῶς ἐπιστείτω " τῇ διανοίᾳ τῶν λεγομένων.
Σπουδάσομαι γὰρ, όση δύναμις, δίκην τινὸς διαλλήλου
δείξεώς τε καὶ ἀντιθέσεως, διττὴν αὐτοῦ τὴν πα
τρίδα, τοῖς φιλοκάλους ὑμῖν ὑποδείξαι· τὴν μὲν ἐκ
γῆς, καὶ εἰς γῆν τὴν γένεσιν καὶ τὴν διάλυσιν ἔχου
σαν τὴν δὲ, ἐξ οὐρανοῦ, καὶ αἰώνιον, καὶ τέλος οὐκ
ἔχουσαν. ἂν τὴν εἰς τὴ κρεῖττον ἐκνίκησιν ἐκ περιουσίας θατέρω προσάψομεν τῶν μερῶν. Οὐ γὰρ
ισοστάσια ταῦτα, οὐδὲ ὁμότιμα μετὰ τὴν ἀξίαν· ὅτι
μηδὲ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας καὶ χάριτος. Ἐπὶ δὲ τὸ
προκείμενον ἐπανέλθωμεν,
Τοῦτον τοίνυν τὸν ἐν ἁγίοις Πατάπιον, Θῆσαι μὲν
τὸ κατὰ σάρκα τετόκασιν· ἡ δὲ κοινὴ πάντων μήτηρ
ἡμῶν κολυμβήθρα, τὸ δεύτερον. "Ων, τὰς μὲν Αἴγυ
πτος αὐχεῖ, καὶ Νεῖλον ἔχειν τὸν καρποτρόφον συνο
μόρρους καὶ γείτονας, δόξαν τε χαμαιπετῆ καὶ χαμαίζηλον· τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ τὰ βασίλεια, ζωῆς ἀθα
νάτου, καὶ πλούτου παντὸς, καὶ δόξης ἐμπόρευμα.
καὶ μάλα γε εἰκότως. Ἡ μὲν γὰρ, ταύτην ἀπολλυμένην βρῶσιν πιαίνοντα εὐθύνει· ἡ δὲ, τὴν εἰσαεὶ
παραμένουσαν τῶν ἀγαθῶν χορηγίαν καρποδοτεί. Η
μὲν ἀδοξίας δόξαν, καὶ σαρκῶν ὑπισχνείται παχύ.
τητα· ἡ δὲ, δόξαν ἀνέκλειπτον, καὶ θεωρίαν μυστικὴν
ἐπαγγέλλεται. Η μὲν, χρυσίου καὶ λίθων πολυτελῶν
γίνεται πάροχος· ἡ δὲ, τῶν ἡτοιμασμένων ἀγαθῶν
τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος, καθίσταται πρόξενος.
Καὶ τί δεῖ μακρολογεῖν; Αἴγυπτος, ἡ μὲν ὑπάρχει
καὶ λέγεται· ἡ δὲ, κολυμβήθρα ἐστὶ καὶ ὀνομάζεται.
Αλλ' ἐκείνη, σκέτους καὶ ζόφου γεννήτρια αύτη δὲ,
φωτὸς ἀΰλου λοχεύτρια. Εκείνη πταισμάτων τροφὸς,
αὕτη δικαιωμάτων χορηγός· ἐκείνη θανάτου ὁδηγός,
αὕτη ζωῆς ἀθανάτου χειραγωγός. Ἐκείνη παθῶν
δημιουργός, αὕτη ἀπαθείας παιδαγωγός. Εκείνη
λύπης χωρίον, αὕτη χαρᾶς ταμιείον. Ἐκείνη κακίας
σκοτεινὸν οἰκητήριον, αὕτη φωτεινὸν ἀρετῆς οἰκητήριον. Ἐξ ἐκείνης οὖν, ὡς ἔφαμεν, ὁ μακάριος οὗτος
τὸ κατὰ σάρκα κατήγετο· ἐκ δὲ ταύτης τὸ κατὰ
πνεῦμα πνευματικῶς ἐχρημάτισεν.
nisse, quo maligna eorum irritamenta nugasque
destruam. Ne quis vero ista vituperaverit: cogitet vero, si quis inter vos discendi cupidus est,
sensumque dicendorum tota discretione animuin
intendat. Conabor enim, quanta fuerit facultas,
ceu ex adverso contendendo, ac opposita comparatione, duplicem ejus patriam studiosis vobis
ostendere; alteram quidem cujus ortus e terra
sit, dissolutioque in terram; alteram autem e cœlo,
æternamque ac immortalem; alterius quoque præ
altera in melius victoria, parti alteri, ex abundanti annexa. Non enim ejusdem sunt rationis aut
æquali dignitate, quando nec paris efficaciæ ac gratia. Verum revertamur ad propositum.
Sanctum ergo, quem celebranins, Palapium,
quod quidem spectat ad carnem Thebæ genuerunt quod antem ad secundam illam nativitatem, genuit piscina, communis omnium nostrum
mater. Illas quidem Niti frugum altoris confluento
habere gloriatur Ægyptus, eique vicinas, humili
utique gloria abjectaque: hanc autem, coeli regia
gratulatur, immortalis plane vitæ, divitiarumque
omnium et gloriæ, mercaturam. Ac sane. Quippe
illa recta flumen in mare agit, quod hancce escam
corruptibilem impinguaverit: hæc autem, in perpetuum manentem bonorum copiam fructu suggerit. Illa, ignominiæ gloriam, carniumque obesitatem; hæc, gloriam indefectibilem ac mysticam
contemplationem promittit. Praebet illa aurum ac
lapides pretiosos; hæc bona, iis qui sunt digni
Spiritu praeparata, conciliat. Quid vero opus prolixum esse? Illa, et est Ægyptus, Egyptusque
nuncupatur; Iræc autem, et cst piscina, et nomen
piscinæ habet; verum illa, tenebras gignit et cahginem, hæc parit immateriatum lumen. Est illa
peccatorum altrix; hæc, justificationum largitrix:
illa, dux viæ mortis; hæc, ad immortalem vitam
mannducit: illa, vitiorum artifes; hmc vacuitatis a
vitiis doctrix: illa, tristitiæ regio; hæc gaudii
penu: illa, tenebrosum vitiorum; hæc virtutis
luminosum domicilium. Ex illa ergo, ut præfati
'
sumus, vir hic beatus, quod spectat ad carnem, descendit: ex hac autem, quod spectat ad spiri
tum, spiritali ratione ortum trabit.
Ἐπεὶ δὲ ταῦτα καλῶς ἔχειν δοκεῖ μοι, ὁρῶ δέ τινας
τῶν περὶ τὰ παρόντα επτοημένους, μὴ λίαν ἐπιμε
πῶς τῶν λεγομένων ἀκούοντας, ἐπεὶ μηδὲν περὶ παρ
τρίδος τοῦ μακαρίου κομψὸν ἢ σοφῶδες ειρήκαμεν.
Φιλοῦσι γὰρ οἱ φιλόζωοι τοῖς τῶν λόγων σοφιστικοῖς
λαρυγγίσμασι τὴν ἀκοὴν καταυλίζεσθαι, οἷς καὶ τὰ
μουσικὰ τῶν ἑσπερινών βακχευμάτων παίγνια, καὶ
Etsi vero hæc ita bene habere videantur, video
nihilominus aliquos, qui, rebus sæculi desiderio
affecti, non libenter admodum audiant, quod nihil
magnificum scitumve de besti viri patria dixerimus. Amant enim qui vitæ commodis plus æquo
student, ut sophisticæ argutiæ ac ceu crocitationes aures obsepiant obtundantque: quibus et
11 [σ. ἐπίστητω.
Theba genuerunt. Scripsere plures de ea
Grbe, quam Steph. Εκατόμπυλον vocat. Sed et pluLes fuerunt eodem nomine; illa tamen Ægypti, quæ
Οι Διόσπολις Eusebio et Straboni, Patapii patria,
"
ubi
excaeteris illustrior: Διόσπολιν LXX, Ezech. xΧΧ,
Hebr. est Ny, Hieronymus Alexandriam
ponit; aliis interpr. retinentibus Hebraicum Νο.
col. 1219–1220page 215 of 327
PG 97:1219τὰ σοβαρὰ τῶν ἐπὶ σκηνῇ άθυρμάτων λογύδρια κ μέγιστόν τι καθορᾶται καὶ χρήσιμον τούτου με χλι ριν, ᾠήθην ἐνταῦθα τοῦ λόγου γενόμενος, μικρά των περὶ τῆς Αἰγύπτου γῆς φιλολογῆσαι τὰ νῦν, εὐποράς σας ὅτι μάλιστα νουνεχῶν ἀκροατῶν καὶ σπουδαία περὶ τὰ κάλλιστα, τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, ὥστε ἐκείνους λυπῆσαι, μηδὲ ὑμᾶς παραλογίσασθαι· ότι μὲν ἀπάνθρωπον, τὸ δὲ ἠλίθιον. Πάντας γὰρ ἡ πο ροῦσα συγκαλείται πανήγυρις, καὶ πάντας εὐφρανεῖν ἐπείγεται διὰ τὸν εὐφημούμενον. Ἐπὶ δὲ τὸν τῆς πατρίδος λόγον χωρήσωμεν. Αἴγυπτον ταύτην ἴστε πάντες, ὅσοιπερ αὐτός γεγόνατε· ὅσοι ταύτην ἐξ ἀκοῆς παρειλήφατε. Ενός τε ἦν καὶ ὅση; Οἶαι δὲ καὶ θῆσαι τυγχάνουσι; ἐν ἴσην καὶ μίαν ίσμεν τοῦ κόμπου τὴν εὔκλειση. Ἐπεὶ γῆ λιπαρά, καὶ ἄρουραι παχείαι καὶ εὐχαρτι Ἐκεῖ πόλεις πυκάζουσαι, καὶ χώραι πράζονται Ἐκεῖ ἵππων ἀγέλαι, καὶ θρεμμάτων νομαί, αἰπαλιά τε καὶ βουκόλια και συφόρβια· καὶ πᾶν ὅπερ εἰς ἐδωδὴν καὶ τρυφὴν τείνει, καὶ βίον τουτονὶ τὸν ἀξίως τον. Υδατα ποτάμια θαλάσσης δίκην κυκλοῦντα τὴν ἤπειρον, καὶ πάντα χῶρον ἀρδεύοντα. Γεὼν γὰρ ὁ εἷς καὶ μέγας τῶν τεσσάρων ποταμῶν ἐν τῇ κοσμ ποιία λεγόμενος, τὰς διεξόδους ἔθεν ὁ κτίσας ον ποιούμενος, αὐτόθεν ἐπὶ τὴν μεγάλην κατιών, διεξα έρχεται, θάλασσαν. Ος τοῖς ἐτησίοις ρείθροις τα κτικῶς τὰς ἀναβάσεις ποιούμενος, θαλασσοειδώς διευρύνεται, καὶ ὑδατώδη τὴν γῆν ἀπειργάζεται καὶ τὴν πρὸ μικροῦ γεννημάτων εὐφορία χλοάζουσαν, μυριοφόροις ὁλκάσι ναυσὶ πορεῖσθαι προτρέπεται, 19 10. λογάρια ή λογίδια. καὶ μεταξὺ τῶν ἀρμένων ἐπιτρέπει τοῖς ἀρότρους ἐργάζεσθαι, καὶ τῶν ζώων τὰ ἔνυδρα τοῖς χερσαίας συναγελάζεσθαι παρακελεύεται, τὰ μὲν πληβορούν τα, τὰ δὲ κρεοβοροῦντα. Ο τοῦ θαύματος! Χθές βαθύγειος άρουρα, σήμερον βαθύλιμνος θάλασσα. χθὲς ἀχθοφόρων κτηνῶν καὶ θηρῶν ἐνδιαίτημα, σή μερον ἰχθύων καὶ νηκτῶν θηρίων ἐμφώλευμα. Δύο γυπτος δηλαδὴ τοῦτον ἡμῖν τὸν νεανίαν ἐβλάστησεν. Αἴγυπτος, ἡ τῆς ἐπιγείου τρυφῆς ἄφθονος χορηγία ή τῶν λαμπρῶν ἐσθημάτων ἐργάτις· ἡ τῶν παθῶν τεχνίτις· τῶν ἡδονῶν ἡ θεράπαινα· ἡ τοῦ πηλοῦ καὶ τῆς πλινθείας πρόξενος· ἡ τῶν χρεῶν καὶ λεβήτων πάροχος. Αὕτη τοίνυν ἡ σκοτασμὸς πρὸς τῇ Γραφ καλουμένη, τὸν τοῦ σκότους διώκτην ἐξήστραψεν. Αὕτη τὸ τῆς εἰδωλομανίας ἐργαστήριον, τὸν τῆς εὐ σεβείας ἡμῖν εἰσεκόμισε κήρυκα. Αὕτη τὸ τῶν ἔπι μόνων σκοτεινὸν καταγώγιον, τὸν τῶν ἀγγέλων Ἡ σκοτασμὸς πρὸς τῇ Γραφί καλουμένη. τα
bacchantium vesperi ludicra musica, fastuque τὰ σοβαρὰ τῶν ἐπὶ σκηνῇ άθυρμάτων λογύδρια κ
μέγιστόν τι καθορᾶται καὶ χρήσιμον τούτου με χλι
ριν, ᾠήθην ἐνταῦθα τοῦ λόγου γενόμενος, μικρά των
περὶ τῆς Αἰγύπτου γῆς φιλολογῆσαι τὰ νῦν, εὐποράς
σας ὅτι μάλιστα νουνεχῶν ἀκροατῶν καὶ σπουδαία
περὶ τὰ κάλλιστα, τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, ὥστε
ἐκείνους λυπῆσαι, μηδὲ ὑμᾶς παραλογίσασθαι· ότι
μὲν ἀπάνθρωπον, τὸ δὲ ἠλίθιον. Πάντας γὰρ ἡ πο
ροῦσα συγκαλείται πανήγυρις, καὶ πάντας εὐφρα
νειν ἐπείγεται διὰ τὸν εὐφημούμενον. Ἐπὶ δὲ τὸν τῆς
πατρίδος λόγον χωρήσωμεν.
plena scenicorum ludorum verbula, maximum
quidpiam videantur, ac plane utile: idcirco, bucce
sermonis provectus, operæ pretium ut pauca quædam accuratius de Ægypto edisseram, quod maxime non desint cordati auditores, et qui studium
rebus præclaris ponant, vestra nimirum dilectio:
ut neque habeamus necessum, vel illos contristare,
vel vos decipere. Quippe alterum inhumanum, alterum stullum est. Omnes enim, præsens hic conventus ac celebritas convocat; omnesque propter
eum quem faustis ominibus prosequimur ac celebramus, recreare festinat. Loquamur ergo de
patria.
Αἴγυπτον ταύτην ἴστε πάντες, ὅσοιπερ αὐτός
γεγόνατε· ὅσοι ταύτην ἐξ ἀκοῆς παρειλήφατε. Ενός
τε ἦν καὶ ὅση; Οἶαι δὲ καὶ θῆσαι τυγχάνουσι; ἐν
ἴσην καὶ μίαν ίσμεν τοῦ κόμπου τὴν εὔκλειση. Ἐπεὶ
γῆ λιπαρά, καὶ ἄρουραι παχείαι καὶ εὐχαρτι
Ἐκεῖ πόλεις πυκάζουσαι, καὶ χώραι πράζονται
Ἐκεῖ ἵππων ἀγέλαι, καὶ θρεμμάτων νομαί, αἰπαλιά
τε καὶ βουκόλια και συφόρβια· καὶ πᾶν ὅπερ εἰς
ἐδωδὴν καὶ τρυφὴν τείνει, καὶ βίον τουτονὶ τὸν ἀξίως
τον. Υδατα ποτάμια θαλάσσης δίκην κυκλοῦντα τὴν
ἤπειρον, καὶ πάντα χῶρον ἀρδεύοντα. Γεὼν γὰρ ὁ
εἷς καὶ μέγας τῶν τεσσάρων ποταμῶν ἐν τῇ κοσμ
ποιία λεγόμενος, τὰς διεξόδους ἔθεν ὁ κτίσας ον
ποιούμενος, αὐτόθεν ἐπὶ τὴν μεγάλην κατιών, διεξα
έρχεται, θάλασσαν. Ος τοῖς ἐτησίοις ρείθροις τα
κτικῶς τὰς ἀναβάσεις ποιούμενος, θαλασσοειδώς
διευρύνεται, καὶ ὑδατώδη τὴν γῆν ἀπειργάζεται
καὶ τὴν πρὸ μικροῦ γεννημάτων εὐφορία χλοάζουσαν,
Eam Ægyptum nostis omnes, tum si qui illic
fuistis, tuun si qui auditu percepistis. Quænam vero el quanta illa! Quam vero et Thebæ
magnifica! quarum parem novimus, unumque
pompa splendorem. lllic pinguis terra, arvaque opima ac fertilia. Illic confertæ civitates,
herbaque copiosa, virentes agri. Illic equorum
pascua pecorumque, tum caprarum, tum boum,
suumque turmæ; ac si quid in cibos deliciasque, ac vitæ hujus miseræ usum conducit.
Fluminum aquæ maris instar, gyro ambiunt continentem, totamque regionem irrigant. Nam Geon
unum illud magnumque inter quatuor dumen, quorum in mundi creati historia mentio est,
locis Deo notis exiens, defluensque in mare
magnum, illac pertransit. Flumen buc, annuis
stale fluentis tumescens ascendensque, in modum
maris dilatatur; ac terram aquis implet: quæque
non ita pridem frugibus copiosis virens erat, μυριοφόροις ὁλκάσι ναυσὶ πορεῖσθαι προτρέπεται,
onerarias naves, innumerabilibus onustas mercibus
ad iter provocat, sinitque ut arva, dum interim
apla sunt, aratro exerceantur; atque aquatilia terrestriaque animalia, quorum alia herbis pascantur, alia sint carnivora, in unum velut gregem
cogit. O rem mirandam! Heri tellus profunda
aratro; hodie aquis profundum æquor. Heri ferendis oneribus jumentorum ac bestiarum domicilium; hodie piscium belluarumque marinarum
latibulum. Nimirum, Ægyptus hunc nobis edidit,
juvenili pectore ac animosum virum. Ægyptus,
inquam, larga illa terrenarum voluptatum suppeditatrix, splendidarum vestium operaria, vitiorum
artifex, voluptatum ancilla, luti conciliatrix ac
Oguling, carnium præbitrix ac lebetum. Hæc itaque divinis Scripturæ oraculis, dicta caligo
tenebrarum persecutorem effulsit. Officina illa
19 10. λογάρια ή λογίδια.
καὶ μεταξὺ τῶν ἀρμένων ἐπιτρέπει τοῖς ἀρότρους
ἐργάζεσθαι, καὶ τῶν ζώων τὰ ἔνυδρα τοῖς χερσαίας
συναγελάζεσθαι παρακελεύεται, τὰ μὲν πληβορούν
τα, τὰ δὲ κρεοβοροῦντα. Ο τοῦ θαύματος! Χθές
βαθύγειος άρουρα, σήμερον βαθύλιμνος θάλασσα.
χθὲς ἀχθοφόρων κτηνῶν καὶ θηρῶν ἐνδιαίτημα, σήμερον ἰχθύων καὶ νηκτῶν θηρίων ἐμφώλευμα. Δύο
γυπτος δηλαδὴ τοῦτον ἡμῖν τὸν νεανίαν ἐβλάστησεν.
Αἴγυπτος, ἡ τῆς ἐπιγείου τρυφῆς ἄφθονος χορηγία
ή τῶν λαμπρῶν ἐσθημάτων ἐργάτις· ἡ τῶν παθῶν
τεχνίτις· τῶν ἡδονῶν ἡ θεράπαινα· ἡ τοῦ πηλοῦ καὶ
τῆς πλινθείας πρόξενος· ἡ τῶν χρεῶν καὶ λεβήτων
πάροχος. Αὕτη τοίνυν ἡ σκοτασμὸς πρὸς τῇ Γραφ
καλουμένη, τὸν τοῦ σκότους διώκτην ἐξήστραψεν.
Αὕτη τὸ τῆς εἰδωλομανίας ἐργαστήριον, τὸν τῆς εὐ
σεβείας ἡμῖν εἰσεκόμισε κήρυκα. Αὕτη τὸ τῶν ἔπιμόνων σκοτεινὸν καταγώγιον, τὸν τῶν ἀγγέλων
Nam Gron. Fumdem bunc atque Nilum etiam
alii passim tradunt, ut fuerit multis modis appellatus, pro locorum quæ alluebat, diversitate; in
Ethiopia Geon; ir Ægypto, Nilus: quanquam
est res difficilis, quam sacri interpretes, Gen. 1, eluciclant.
Dicta caligo. Ἡ σκοτασμὸς πρὸς τῇ Γραφί
καλουμένη. Non satis occurrit locus ubi ita ero
presse dicta sit Ægyptus; nisi forte alludit Andreas
ad illas Ægyptiacus tenebras, Exod. 3, 23, τα
eliam Ezech. xxx, 18, ubi Dominus comminatur
obtenebrandum diem in Taphnis Ægypti urbe.
col. 1221–1222page 216 of 327
PG 97:1221συγχορευτὴν ἀνεβλάστησεν, δ καὶ θαυμάζειν ἐπ άξιον. Εἰ γὰρ βδέλυγμα παντὸς ἀσεβοῦς θεοσέβεια, πῶς αὕτη βδελυκτή τις οὖσα, τοιούτου ἡμῖν σκεύους έχε λογῆς γέγονε πατρίς; Πῶς σκότος ὑπάρχουσα, φω στῆρα ζόφου διώκτην ἀνέτειλε; Καὶ μάλα εἰκότως Οπου γὰρ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, υπερπεριέσω σευσεν ἡ χάρις.» Τῇ γὰρ τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀῤῥήτῳ συγκαταβάσει, καὶ τῇ ἀφράστῳ καὶ ὑπὲρ λόγον αὐτοῦ κενώσει, ἐληλαμένης μὲν πάσης απάτης καὶ πλάνης, εἰς φροῦδον δὲ τῶν βωμῶν καὶ τῶν ἐναγῶν εἰδώλων γενομένων ἤδη, ἐσαλεύθη μὲν Αἴγυπτος· ἐσείσθη δὲ αὐτῆς τὰ χειροποίητα, καὶ πάντα τῶν δαιμόνων τὰ μυσαρά τελέ σματα καταλέλυται, καὶ ἡγιάσθη πᾶσα ἡ γῆ· ὁ δὲ λαὸς τῶν ἀνθρώπων, «ὁ ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανά του καθήμενος, εἶδε φῶς μέγα» τοῦ ἡλίου λαμπρός τερον, τὸ ὁ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενον, ο Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΘΑΥΜΑΤΑ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Παταπίου. Τὴν τῶν ἐγκωμίων τοῦδε τοῦ Πατρὸς ἀποδώσαντες εὐφημίαν, καθόσον ἡμῖν ἐφικτὸν, τὴν τῶν θαυμάτων αὐτοῦ ᾠήθημεν ἐκθέσθαι ἀληθεστάτην διήγησιν, ἵν' ἐν ταύτῃ τοῖς φιλοθέοις καὶ φιλεόρτοις συμπανηγυ ρίσαντες, εἴπωμεν· ο θαυμαστὸς ὄντως ἐν ἁγίοις ὑπάρχει ὁ Κύριος.» Καὶ μηδεὶς ἀπιστείτω, μάλιστα αὐτοῦ τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ ἔργα Ἡ ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει.» Οὐ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει τὴν εὐεργεσίαν πηγάζων, ἀλλὰ τῷ ἐμῷ ὀνόματι καὶ τῇ κλήσει τῇ ἐμι· «Εγώ γάρ εἰμι ὁ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργῶν» τῇ Δεσποτικῇ ἐξουσίᾳ. Ἐν τούτῳ ὁ μέγας Πατάπιος, ὁ ἀληθῶς Θεοῦ ἄνθρωπος, ὁ τὸ ζόφος ἀφεὶς τῆς Αἰ γύπτου, καὶ τῷ φωτὶ πλησιάσας, καὶ Χριστῷ συν σταυρωθεὶς, καὶ τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων ἐν θνητῷ σώματι συμβιωτεύσας βίον. Ο τίμιος τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι· ὁ τὸν ἀκτήμονα βίον ποθήσας, καὶ εἰς Θεὸν πλουτήσας, καὶ τῆς πολυτελοῦς καταξιωθεὶς χάριτος, οὗτος «λαβὼν παρὰ Θεοῦ ἐξουσίαν τοῦ πα τεῖν ἐπάνω ὅρεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ·». — ο θεραπεύειν τε πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν,» ἔδειξεν ἡμῖν καυτὸς ἐν αὐτῷ τὰ τοῦ παραδοξοποιοῦ Θεοῦ θαυμάσια· τὴν ἄφθονον χάριν· τὴν βρύουσαν πηγήν τὰ μελλίβρυτα νέματα. Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ τυφλοῦ. Κασαί Τούτῳ γάρ ποτε τῷ μακαρίῳ, τυφλός τις κατὰ τὸν ἐκ γεννητῆς τυφλόν, προσέρχεται, κράζων καὶ λέγων· Δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου, Πατάπιε, κου τοὺς ὀφθαλμούς· ἄνοιξόν μου τὴν πήρωσιν, καὶ Παύτισόν με τὸν ἔσκοτισμένον, εἴ πως διὰ σοῦ, τὴν ν.
συγχορευτὴν ἀνεβλάστησεν, δ καὶ θαυμάζειν ἐπ- insani idolorum cultus, præconem nobis pietatis
άξιον.
Εἰ γὰρ βδέλυγμα παντὸς ἀσεβοῦς θεοσέβεια, πῶς
αὕτη βδελυκτή τις οὖσα, τοιούτου ἡμῖν σκεύους έχε
λογῆς γέγονε πατρίς; Πῶς σκότος ὑπάρχουσα, φω
στῆρα ζόφου διώκτην ἀνέτειλε; Καὶ μάλα εἰκότως·
• Οπου γὰρ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, υπερπεριέσω
σευσεν ἡ χάρις.» Τῇ γὰρ τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ
Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀῤῥήτῳ συγκαταβάσει, καὶ τῇ
ἀφράστῳ καὶ ὑπὲρ λόγον αὐτοῦ κενώσει, ἐληλαμένης
μὲν πάσης απάτης καὶ πλάνης, εἰς φροῦδον δὲ τῶν
βωμῶν καὶ τῶν ἐναγῶν εἰδώλων γενομένων ἤδη,
ἐσαλεύθη μὲν Αἴγυπτος· ἐσείσθη δὲ αὐτῆς τὰ χειροποίητα, καὶ πάντα τῶν δαιμόνων τὰ μυσαρά τελέσματα καταλέλυται, καὶ ἡγιάσθη πᾶσα ἡ γῆ· ὁ δὲ
λαὸς τῶν ἀνθρώπων, «ὁ ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανά
του καθήμενος, εἶδε φῶς μέγα» τοῦ ἡλίου λαμπρός
τερον, τὸ ὁ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον εἰς τὸν κόσμον
ἐρχόμενον, ο Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα,
σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ,
καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
ΘΑΥΜΑΤΑ
τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Παταπίου.
Τὴν τῶν ἐγκωμίων τοῦδε τοῦ Πατρὸς ἀποδώσαντες
εὐφημίαν, καθόσον ἡμῖν ἐφικτὸν, τὴν τῶν θαυμάτων
αὐτοῦ ᾠήθημεν ἐκθέσθαι ἀληθεστάτην διήγησιν, ἵν'
ἐν ταύτῃ τοῖς φιλοθέοις καὶ φιλεόρτοις συμπανηγυ
ρίσαντες, εἴπωμεν· ο θαυμαστὸς ὄντως ἐν ἁγίοις
ὑπάρχει ὁ Κύριος.» Καὶ μηδεὶς ἀπιστείτω, μάλιστα
αὐτοῦ τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ,
τὰ ἔργα Ἡ ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα
τούτων ποιήσει.» Οὐ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει τὴν εὐεργεσίαν
πηγάζων, ἀλλὰ τῷ ἐμῷ ὀνόματι καὶ τῇ κλήσει τῇ
ἐμι· «Εγώ γάρ εἰμι ὁ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργῶν»
τῇ Δεσποτικῇ ἐξουσίᾳ. Ἐν τούτῳ ὁ μέγας Πατάπιος,
ὁ ἀληθῶς Θεοῦ ἄνθρωπος, ὁ τὸ ζόφος ἀφεὶς τῆς Αἰ
γύπτου, καὶ τῷ φωτὶ πλησιάσας, καὶ Χριστῷ συν
σταυρωθεὶς, καὶ τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων ἐν θνητῷ
σώματι συμβιωτεύσας βίον. Ο τίμιος τῇ ψυχῇ καὶ
τῷ σώματι· ὁ τὸν ἀκτήμονα βίον ποθήσας, καὶ εἰς
Θεὸν πλουτήσας, καὶ τῆς πολυτελοῦς καταξιωθεὶς
χάριτος, οὗτος «λαβὼν παρὰ Θεοῦ ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὅρεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν
δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ·». — ο θεραπεύειν τε πᾶσαν
νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν,» ἔδειξεν ἡμῖν καυτὸς ἐν
αὐτῷ τὰ τοῦ παραδοξοποιοῦ Θεοῦ θαυμάσια· τὴν
ἄφθονον χάριν· τὴν βρύουσαν πηγήν τὰ μελλίβρυτα
νέματα.
Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ τυφλοῦ.
Κασαί
invexit. Tenebrosum illud dæmonum stabulum,
eum nobis produxit qui cum angelis choros ducat,
quod plane mirandum sit.
Nanɔ cum impii omnis religiosa pietas abominatio sit, qui illa abominabilis exsistens, talis nobis vasis electionis patria fuit? Quomodo quæ
esset tenebræ, luminare submisit quod caliginem
haberet dispellere? Sane id merito: «Ubi enim
abundavit peccatum, superabundavit gratia n.
Arcana enim unigeniti Filii Dei ad nos inclina.
tione, ineffabilique ac vim rationis superante ejus
exinanitione, omni errore deceptioneque depulsa,
arisque ac profanis idolis jam abolitis, concussa
Ægypto, ejus concussa sunt manufacta, ac omni
dæmonum exsecrabili cultu subverso, terra omnis
sanctificata est; viditque humanum genus ‹ in
tenebris et umbra mortis sedens, lucem magnam º›
sole splendidiorem, quæ illuminet omnem hominem in mundum venientem P, › Christum nimirum
Deum nostrum. Illi gloria, cuni Patre et Spiritu
sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum.
Amen.
MIRACULA
sancti Patris nostri Palapii.
Celebrato quibus licuit laudum præconiis, Patris hujus encomio, operæ pretium visum est ut et
verissimam ejus miraculorum narrationem ederem,
quo eis, una cum Dei festique amantibus, nos oblectantes, dicamus: «Mirabilis revera Deus in sanctis
suis q., Nec se quisquam incredulum exhibeat, cum
præsertim Dominus ipse dicat: Qui credit in me,
opera quæ ego facio, et ipse faciet et majora lorum
faciet r.» Non velut ipse a se beneficii velut fons
exsistal, sed in meo nomine, ac me invocato. Ipse
Dominica potestate
enim omnia in omnibus
‹ operor. › In illo, magnus Patapius, vere is homo
Dei, qui, relicta Ægypti caligine, ad lumen accessit, ac Christo confixus cruci, vitam incorporearum virtutum vixerit in mortali corpore: ille,
inquam, et anima pretiosus honorabilisque, et
corpore: qui dilexerit vitam inopem, ac in Deo
dives, magnificas gratia opes adeptus sit; hoc, a
Deo ‹ accepta potestate calcandi supra serpentes,
et scorpiones, et omnem virtutem inimici *;
‹ curandique omnem morbum et omnem languorem ",» ostendit et ipse nobis in seipso, Dei mirabilium patratoris mirabilia opera, gratiain
uberem, manantem fontem, melliduos latices.
De cæco sanalo.
Cum ad eum quandoque cæcus quidam, cæco
illi a nativitate similis ♥, accessisset clamans dicensque: Serve Dei altissimi, Patapi, sana oculos
neos; aperi meam cæcitatem, ac me obtenebratum illumina: si quomodo per te videns, eorum
• Joan. xiv, 12. • 1 Cor.
Τούτῳ γάρ ποτε τῷ μακαρίῳ, τυφλός τις κατὰ
τὸν ἐκ γεννητῆς τυφλόν, προσέρχεται, κράζων καὶ
λέγων· Δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου, Πατάπιε,
κου τοὺς ὀφθαλμούς· ἄνοιξόν μου τὴν πήρωσιν, καὶ
Παύτισόν με τὸν ἔσκοτισμένον, εἴ πως διὰ σοῦ, τὴν
• Isa. ix, 2; Luc. 1, 79. p Joan. 1, 9. q Psal. Lxvii, 36.
Rom. ν. 20.
- Matth. x, 1.
* Luc. x, 19.
• Joan. 15, 1.
col. 1223–1224page 217 of 327
PG 97:1223τῶν ὁρωμένων θεασάμενος παναρμόνιον σύστασιν, καὶ θαυμάσας αὐτῶν τὸ ἐξαίρετον, ὑμνήσω διὰ τῶν κτισμάτων τὸν Κτίσαντα. Τοῦτον ὁ μακάριος θεατή μενος, δεινῶς μὲν ὑπὸ τοῦ ζόφου εἰς ἀβλεψίαν ἀμαυ ρωθέντα, πίστιν δὲ κεκτημένον τὴν ὄρη ποιούσι μεθίστασθαι, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο Τί μοι, νεττα, προσιών, τὰ ὑπὲρ ἐμὲ διδόναι ζητεῖς; Τί τῶν ἀφί στων ἐν ἐμοὶ θεασάμενος, ταύτην παρ' ἐμοῦ λαβεῖν, άνθρωπε, τὴν θεραπείαν αἰτεῖς, ἢν μόνος ὁ Καίτης τῶν ὅλων Θεὸς, ἔνθα, καὶ ὅποι, καὶ οἷς βούλετα διανέμει; τί μὴ πρὸς ἐκεῖνον ἀνέδραμε;; Τί, τὸν Κτίστην ἀφεὶς, ἐπὶ τὸ κτίσμα ἐλήλυθας; Τί, τὸν Δε σπότην καταλιπών, πρὸς τὸν δοῦλον κατέφυγε;; θε οἶδας ὅτι κοινῇ πάντες τῆς ἐκείνου ἐσμὲν ἐπιίεεί; συμμαχίας; Οὐκ οἶδας ὅτι καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἄνθρωπος εἰμι ὡς καὶ σύ; Τί οὖν ζητεῖς & παρέχειν σὺ δύνα μαι. Τί τοιαύτης θέλεις με νόσου γενέσθαι θερα πευτήν, ἧς τὸ δύνασθαι μόνος ἐκεῖνος ἔχει δωρεῖ. σθαι τὴν ἴασιν, ὁ καὶ πρὶν τὸν τυφλὸν ὡς θεὸς 1257 μενος. Τούτοις μὲν τοῦ ὁσίου τοῖς βήμασιν ἀποσ βοῦντος ἠρέμα τὸν νεανίαν, καὶ χρηστοῖς οἷς λόγος αὐτὸν ἐκδιώκοντος, ἐκεῖνος αὖθις ἐγίστατο, καὶ τὴν πρὶν τυφλὸν ἐκμιμούμενος, μεγάλα βοῶν καθιζέ τευε· Ἐλέησόν με, λέγων, ὦ γνήσιε τοῦ Θεοῦ θερά πων Πατάπιε. Σοὶ γὰρ ταύτην ἐκεῖνος τὴν χάριν δο δώρηται, καὶ διὰ σοῦ, μοὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν τὴν αὐγὴν δωρεῖται τῶν ὀφθαλμῶν. ᾿Αλλὰ μὴ ἔχνῳ τὴν παῤῥησίαν ἀμβλύνῃς, μακαριστέ, μηδὲ ἀναβολείς τὴν δωρεὰν ὑπερτίθεσο, μήτε νεφέλῃ καλύψης τὸν ἥλιον· ἀλλ' ἰδών μου τὴν κάκωσιν, παράσχου την ἴασιν. Μετρήσας μου τὴν πίστιν, δίδου τήν χάριν. Ζυγοστατήσας μου τὸν πόθον, θεράπευσον τὸν πόνων. Τί οὖν ὁ μακάριος; Έχεις πίστιν; φησί. Πιστεύεις τῷ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι Θεῷ; Πιστεύεις τῷ θεραπεύοντι πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν; Κἀκεῖν, αυθίς φησι· Πιστεύω, Κύριε, καὶ πιστεύων προσέρχομαι. Ο δὲ πρὸς αὐτόν· Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ τὸν τυφλὸν θεραπεύσαντος, εἰς ὃν ἐνθά δε πεπιστευκώς παραγέγονας, ἔσῃ βλέπων τὸν ἥλιον μηδαμόθεν εἰργόμενος. Αὐτίκα γοῦν Ανεώχθησαν αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ γέγονεν ὑγιὴς ὁ νεανίας, ὡς μηδέπω πηρωθεὶς τὰς κόρας τῶν ὀφθαλμῶν, ἡ τοιού του πάθους ἐν πείρα γενόμενος. Αμέλει, ταύτης εἰς αὐτὸν τῆς παραδόξου γενομένης ἰάσεως, οἱ μὲν ὁρῶντες, τὸν Θεὸν ἀνύμνουν θαυμάζοντες. Ὁ δὲ τι χὼν τῆς ἰάσεως, ἀπῄει γεγηθὼς καὶ γαννύμενος, απ νῶν τὸν Θεὸν. καὶ δοξάζων τὸν τοιαῦτα τοῖς ἁγίας αὐτοῦ παρέχοντα κατὰ τῶν νοσημάτων χαρίσματα Τοῦτο πρῶτον τοῦ ὁσίου γέγονε θαυματούργημα αὕτη αὐτοῦ τῶν πόνων ἡ ἀπαρχή. Ης ἡμεῖς τὸν ἄν τῆρα Χριστὸν, καὶ τὸν ὅσιον ἐπαξίως ὑμνήσαντες, ἐφ' ἑτέραν ἐντεῦθεν θαυματουργίαν μετέλθωμεν. Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ ὑδεριώντος. Εἰσίτω τοίνυν τῷ λόγῳ μετὰ τὸν γεννάδαν ἐκεῖναι, ὁ ὑδερίῳ πάθει νενοσηκὼς, καὶ τῆς θεραπείας όπο λελαυκώς. Τὴν βασιλίδα κατοικούντων ἐτύγχανον ἐς ἐν συμβεβηκότος εἰς ὕδρωπα μετελθὼν, δυστυχώς
quæ oculis sunt subjecta, conciunissimam compo- τῶν ὁρωμένων θεασάμενος παναρμόνιον σύστασιν,
sitionem, miratusque eximiam rerum speciem, a
creatis, Creatorem auctoremque laudem: eum vir
beatus intuitus gravi laborantem cæcitate, quique
' nihilominus fidem quæ transfert montes, haberet,
ei respondit: Quid ad me accedens, o juvenis,
dari pelis quæ superant mean facultatem? Quid
vero in me aspexisti boni, o homo, ut eam a me
roges accipere curationem quam solus universo
rum conditor Deus, ubi, et quomodo, et quibus
vult impertitur? Quidni ad eum recurristi? Quid,
omisso Creatore, ad creaturam venisti? Quid, relicto Domino, ad servum confugisti? Nescis indigere nos universim illius auxilio? Ignoras quod et
ego sim homo sicut et tu? Quid ergo exquiris
quod non licet præstare? Quid tante me agritu- "
dinis medicum cupis, cujus tantum sanandæ virlutem is largiri possit, qui olim auctoritate divina
cæcum sanavit? Cum verbis ejusmodi vir sanetis
adolescentem lenius submoveret, ac velut bonis
sermonibus expelleret, institit ille iterum, ac antiquum illum imitatus cæcum ×, magna supplex
clamavit voce, dicens: Miserere mei, vere Dei
serve, Patapi. Tibi enim ille eam gratiam donavit, tuoque ministerio, verum illud lumen, oculorum mihi splendorem donat. Enimvero, ne, vir
beate, cunctatione fiduciam obtuderis, neve distuJeris donum, aut solem nube occultaveris: sed qui
videas afflictionem, præbe sanitatem. Metiens
fdem, tribue gratiam. Lance exigens desiderium,
cura ægritudinem. Quid igitur vir beatus? Habes,
inquit, fidem? Credis Deo qui habet potestatem?
Credis illi qui sanat omnem morbum et omnem
languorem? Ad hæc iterum ille: Credo, Domine,
ac credens accedo, At Patapius: In nomine Jesu
Christi, qui curavit cæcum, in quem credens huc
accessisti, eris videns solem, pullo usquam impedimentum præbente. Confestim igitur ejus aperti
sunt oculi, effectusque est sanus adolescens, ac si
nunquam habuisset læsas pupillas, aut morbum
ejusmodi passus esset. Demum mirabili hac in
eum facta sanitate, videntes quidem admiratione
perciti Deum laudaverunt; qui vero fueral sospes
redditus abiit gaudens exsultansque, laudans ac
glorificans Deum, qui gratias ejuscemodi adversus morbos sanctis suis præbet. Fuit hoc primum. a sancto editum miraculum. Sunt hæ ejus
laborum primitiae: quarum nos largitorem Christum, sanctumque condignis canticis celebrantes,
ad aliud hinc miraculum, transeamus.
De hydropico sanitati restituto.
Procedat ergo, ac se orationi post generosum
illum inferat, homo ille ab hydropisi sanitatem
adeptus. Fuit is incolens urbein regiam. Cum autem casu in eum morbum incidisset, illo misere
× Luc. xviii, 38.
καὶ θαυμάσας αὐτῶν τὸ ἐξαίρετον, ὑμνήσω διὰ τῶν
κτισμάτων τὸν Κτίσαντα. Τοῦτον ὁ μακάριος θεατή
μενος, δεινῶς μὲν ὑπὸ τοῦ ζόφου εἰς ἀβλεψίαν ἀμαυ
ρωθέντα, πίστιν δὲ κεκτημένον τὴν ὄρη ποιούσι
μεθίστασθαι, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο Τί μοι, νεττα,
προσιών, τὰ ὑπὲρ ἐμὲ διδόναι ζητεῖς; Τί τῶν ἀφί
στων ἐν ἐμοὶ θεασάμενος, ταύτην παρ' ἐμοῦ λαβεῖν,
άνθρωπε, τὴν θεραπείαν αἰτεῖς, ἢν μόνος ὁ Καίτης
τῶν ὅλων Θεὸς, ἔνθα, καὶ ὅποι, καὶ οἷς βούλετα
διανέμει; τί μὴ πρὸς ἐκεῖνον ἀνέδραμε;; Τί, τὸν
Κτίστην ἀφεὶς, ἐπὶ τὸ κτίσμα ἐλήλυθας; Τί, τὸν Δε
σπότην καταλιπών, πρὸς τὸν δοῦλον κατέφυγε;; θε
οἶδας ὅτι κοινῇ πάντες τῆς ἐκείνου ἐσμὲν ἐπιίεεί;
συμμαχίας; Οὐκ οἶδας ὅτι καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἄνθρωπος
εἰμι ὡς καὶ σύ; Τί οὖν ζητεῖς & παρέχειν σὺ δύναμαι. Τί τοιαύτης θέλεις με νόσου γενέσθαι θερα
πευτήν, ἧς τὸ δύνασθαι μόνος ἐκεῖνος ἔχει δωρεῖ.
σθαι τὴν ἴασιν, ὁ καὶ πρὶν τὸν τυφλὸν ὡς θεὸς 1257μενος. Τούτοις μὲν τοῦ ὁσίου τοῖς βήμασιν ἀποσ
βοῦντος ἠρέμα τὸν νεανίαν, καὶ χρηστοῖς οἷς λόγος
αὐτὸν ἐκδιώκοντος, ἐκεῖνος αὖθις ἐγίστατο, καὶ τὴν
πρὶν τυφλὸν ἐκμιμούμενος, μεγάλα βοῶν καθιζέ
τευε· Ἐλέησόν με, λέγων, ὦ γνήσιε τοῦ Θεοῦ θερά
πων Πατάπιε. Σοὶ γὰρ ταύτην ἐκεῖνος τὴν χάριν δο
δώρηται, καὶ διὰ σοῦ, μοὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν τὴν
αὐγὴν δωρεῖται τῶν ὀφθαλμῶν. ᾿Αλλὰ μὴ ἔχνῳ τὴν
παῤῥησίαν ἀμβλύνῃς, μακαριστέ, μηδὲ ἀναβολείς
τὴν δωρεὰν ὑπερτίθεσο, μήτε νεφέλῃ καλύψης τὸν
ἥλιον· ἀλλ' ἰδών μου τὴν κάκωσιν, παράσχου την
ἴασιν. Μετρήσας μου τὴν πίστιν, δίδου τήν χάριν.
Ζυγοστατήσας μου τὸν πόθον, θεράπευσον τὸν πόνων.
Τί οὖν ὁ μακάριος; Έχεις πίστιν; φησί. Πιστεύεις
τῷ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι Θεῷ; Πιστεύεις τῷ θεραπεύοντι πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν; Κἀκεῖν,
αυθίς φησι· Πιστεύω, Κύριε, καὶ πιστεύων προσέρ
χομαι. Ο δὲ πρὸς αὐτόν· Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ
Χριστοῦ τοῦ τὸν τυφλὸν θεραπεύσαντος, εἰς ὃν ἐνθά
δε πεπιστευκώς παραγέγονας, ἔσῃ βλέπων τὸν ἥλιον
μηδαμόθεν εἰργόμενος. Αὐτίκα γοῦν Ανεώχθησαν
αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ γέγονεν ὑγιὴς ὁ νεανίας, ὡς
μηδέπω πηρωθεὶς τὰς κόρας τῶν ὀφθαλμῶν, ἡ τοιού
του πάθους ἐν πείρα γενόμενος. Αμέλει, ταύτης
εἰς αὐτὸν τῆς παραδόξου γενομένης ἰάσεως, οἱ μὲν
ὁρῶντες, τὸν Θεὸν ἀνύμνουν θαυμάζοντες. Ὁ δὲ τι
χὼν τῆς ἰάσεως, ἀπῄει γεγηθὼς καὶ γαννύμενος, απ
νῶν τὸν Θεὸν. καὶ δοξάζων τὸν τοιαῦτα τοῖς ἁγίας
αὐτοῦ παρέχοντα κατὰ τῶν νοσημάτων χαρίσματα
Τοῦτο πρῶτον τοῦ ὁσίου γέγονε θαυματούργημα
αὕτη αὐτοῦ τῶν πόνων ἡ ἀπαρχή. Ης ἡμεῖς τὸν ἄν
τῆρα Χριστὸν, καὶ τὸν ὅσιον ἐπαξίως ὑμνήσαντες,
ἐφ' ἑτέραν ἐντεῦθεν θαυματουργίαν μετέλθωμεν.
Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ ὑδεριώντος.
Εἰσίτω τοίνυν τῷ λόγῳ μετὰ τὸν γεννάδαν ἐκεῖναι,
ὁ ὑδερίῳ πάθει νενοσηκὼς, καὶ τῆς θεραπείας όπο
λελαυκώς. Τὴν βασιλίδα κατοικούντων ἐτύγχανον ἐς
ἐν συμβεβηκότος εἰς ὕδρωπα μετελθὼν, δυστυχώς
col. 1225–1226page 218 of 327
PG 97:1225ὑπὸ τοῦ πάθους ἠλγύνετο· καὶ δὴ πᾶσαν αὐτοῦ σχε δὲν τὴν περιουσίαν εἰς ἰατροὺς ἐκδαπανήσας, τέλος ὤνησε τὸ παράπαν οὐδέν. Εἶτα ἐπὶ τὴν ἄφατον καὶ γαλοπάροχον τοῦ Χριστοῦ φιλανθρωπίαν ἐξώρμησε, πιστεύσας μέντοι τὸ πρότερον, καὶ τὴν πίστιν ἔργῳ κυρώσας· καὶ δὴ ἐπὶ τὸν μακάριον Πατάπιον ἔρχεται, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ τὴν τοῦ πάθους ἐπίστασιν, καὶ τὴν τῶν ὀδυνῶν ἐξαγγέλλει δριμύτητα. Ον ὁ μακά ριος θεασάμενος, σφοδρῶς ὑπὸ τοῦ πάθους μὲν πιεζόμενον, δι' ὅλου δὲ τὸν ὄγκον διαδραμόντα τοῦ σώματος, οὐ καταπλάσμασι τισιν ἢ φαρμάκοις ἐχρή σατο, οἷς Ασκληπιάδης, καὶ Ἱπποκράτης, καὶ Γα ληνός κατάχρηνται, καὶ οἱ τούτων παῖδες, ψυχράς παρέχοντες τὰς παρηγορίας τοῖς κάμνουσιν· ἀλλὰ τῇ εὐχῇ φαρμάκω χρησάμενος, ὀργάνῳ δὲ τῷ σταυρῷ, τὴν ὑδεριῶσαν κοιλίαν ἐσφράγισε, καὶ δάκρυον ἐλαίῳ συμμίξας ἀντ' ἐμπλάστρου, ἐπέθηκεν οὕτως εἰπών Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ τὸν ὑδρωπικὸν θεραπεύσαντος, ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγος σου. Καὶ τοῦτο εἰπόντος αὐτοῦ, παραχρήμα διελύθησαν οἱ δεσμοὶ τῶν ὑγρῶν τῆς κοιλίας ἐμφράξεων, καὶ ἠνοίχθησαν οἱ πόρο: τῶν φυσικῶν καταδύσεων· καὶ ἐξέρρευσε πᾶσα τοῦ ἐπιπροσθοῦντος ὕδατος ἡ ἐπί κλυσις, καὶ διεχύθη τὰ τῷ χρόνῳ κακῶς ἐπισυναχθέντα πρὸς τοῖς σπλάγχνοις ἀπόζοντα νάματα, καὶ ἀνεῤῥώσθη ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἀπέδρα τὸ νόσημα διὰ τῆς τῶν χειρῶν τοῦ ἁγίου ἐπιθέσεως· καὶ ἀπῆλθεν ὑμνῶν καὶ εὐλογῶν τὸν Θεὸν καὶ Δεσπότην και Σω τῆρα τῶν ἁπάντων Χριστὸν, τὸν ἀεὶ παρέχοντα τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ τῶν ἰαμάτων τὴν δύναμιν, καὶ δι' αὐτ τῶν τὰς νόσους τῶν καμνόντων ἰώμενον. Ἡμεῖς δὲ τεῦθεν τεράστιον τοῦ ὁσίου μετέλθωμεν. σὺν αὐτῷ τὸν Θεὸν ἀνυμνήσωμεν, καὶ ἐπὶ τρίτον ἐν Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ δαιμονιῶντος. Νεανίας τις ὑπὸ σκαιοῦ δαίμονος ἐλαυνόμενος, καὶ ἐπ᾽ οὐκ ὀλίγον χρόνον ὑπ᾽ αὐτοῦ κατεχόμενος ποτὲ μὲν γυμνός τις καὶ ῥακοδύτης ηὑρίσκετο ποτὲ δὲ καὶ μονοχίτων κατὰ κρημνῶν καὶ βοθύνων κατεφέρετο· ἐτὲ δὲ, εἰς ὄρη καὶ ἐρημίας καὶ βάρα θρα διωκόμενος, δυστυχῶς ἐμαστίζετο· καὶ ἄλλοτε καθ' ὑδάτων καὶ θαλασσῶν ἑλκόμενος, θάνατον ύπο μένειν ἠπείλει τὸν οἴκτιστον, εἰ μὴ προφθάσας δ μέγας Πατάπιος, τὴν θεραπείαν παρέσχε τῷ κάμνοντι τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι. Τί γάρ; Ἐξ ἀδο κήτου τῷ δικαίῳ συναντήσας ὁ ἄνθρωπος, ὁ τὸ πνεῦμα κεκτημένος τοῦ δαίμονος, ἤρξατο πηδᾷν, καὶ ταράττειν εὐπεριδρόμοις ἐξάλμασι, καὶ ἀφρὸν ἐκπτύειν τοῦ στόματος, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπο στρέφειν, καὶ καταπλήττειν τὸν ὅσιον. Καὶ δὴ κατὰ μικρὸν πλησιάζων, αὐτῷ κατεπήρχετο· ὡς καὶ δι' αὐτοῦ τὸ πνεῦμα βοῆσαι καὶ εἰπεῖν πρὸς τὸν ὅσιον Ο Πατάπιε δίκαις! Τί, τὰς Θήβας καταλιπών, εν θάδε νῦν παραγέγονας; Τί, τὴν Αἴγυπτον ἐάσας, την βασιλίδα κατέλαβες; Τί, τὴν ἔρημον ἀφεὶς, εἰς τὴν Κατάχρηνται. κατά
in medicos, nihil tandem commodi retulit. Tu
se ad Christi inenarrabilem lacteque manantem
clementiam illam confert, ubi nimirum prius credidisset, fidemque opere confirmasset: aditque
beatum Patapium, ac indicat urgentem morbum,
et dolorum acerbitatem enuntiat. Is autem videns
graviter morbo pressum, tumoremque corpus totum pervadentem, nullis cataplasmatis medicamnentisque, qualia Asclepiades, ac Hippocrates,
Galenusque, et medici alii, frigide consolantes
ægrotos, adhibuerint sed oratione sola medicamento usus, cruce autem, organo, intercute
aqua ægrum ventrem signavit, emplastrique loco,
commiscens oleo lacrymas, superposuit ita dicens:
In nomine Jesu Christi, qui sanavit liydropicum,
esto sanus ab hac plaga tua. Moxque ut hoc dixisset, soluta sunt vincula, quibus obstruentibus
aquæ detinebantur in ventre, ac meatus naturalium
excretionum aperti, pereffluxitque tota adject.r
aquæ illuvies, ac male lapsu temporis collecti in
visceribus fetidi latices exhausti sunt, convaluitque
homo, ac morbus manuum sancti impositione
evanuit. Demumque, abiit ille laudans benedicens.
que Deum ac Dominum Salvatoremque universorum Christum, qui semper sanctis suis virtutem
præbet sanationum, ac per eos agrotantium morbis medetur. Nos porro pariter laudantes, ad
tertium deinceps transeamus viri sancti prodigium.
ὑπὸ τοῦ πάθους ἠλγύνετο· καὶ δὴ πᾶσαν αὐτοῦ σχε- cruciabatur: ac fere universa substantia insumpta
δὲν τὴν περιουσίαν εἰς ἰατροὺς ἐκδαπανήσας, τέλος
ὤνησε τὸ παράπαν οὐδέν. Εἶτα ἐπὶ τὴν ἄφατον καὶ
γαλοπάροχον τοῦ Χριστοῦ φιλανθρωπίαν ἐξώρμησε,
πιστεύσας μέντοι τὸ πρότερον, καὶ τὴν πίστιν ἔργῳ
κυρώσας· καὶ δὴ ἐπὶ τὸν μακάριον Πατάπιον ἔρχεται,
καὶ δείκνυσιν αὐτῷ τὴν τοῦ πάθους ἐπίστασιν, καὶ
τὴν τῶν ὀδυνῶν ἐξαγγέλλει δριμύτητα. Ον ὁ μακά
ριος θεασάμενος, σφοδρῶς ὑπὸ τοῦ πάθους μὲν
πιεζόμενον, δι' ὅλου δὲ τὸν ὄγκον διαδραμόντα τοῦ
σώματος, οὐ καταπλάσμασι τισιν ἢ φαρμάκοις ἐχρήσατο, οἷς Ασκληπιάδης, καὶ Ἱπποκράτης, καὶ Γαληνός κατάχρηνται, καὶ οἱ τούτων παῖδες, ψυχράς
παρέχοντες τὰς παρηγορίας τοῖς κάμνουσιν· ἀλλὰ τῇ
εὐχῇ φαρμάκω χρησάμενος, ὀργάνῳ δὲ τῷ σταυρῷ,
τὴν ὑδεριῶσαν κοιλίαν ἐσφράγισε, καὶ δάκρυον ἐλαίῳ
συμμίξας ἀντ' ἐμπλάστρου, ἐπέθηκεν οὕτως εἰπών·
Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ τὸν ὑδρωπικὸν θεραπεύσαντος, ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγος
σου. Καὶ τοῦτο εἰπόντος αὐτοῦ, παραχρήμα διελύθησαν οἱ δεσμοὶ τῶν ὑγρῶν τῆς κοιλίας ἐμφράξεων, καὶ
ἠνοίχθησαν οἱ πόρο: τῶν φυσικῶν καταδύσεων· καὶ
ἐξέρρευσε πᾶσα τοῦ ἐπιπροσθοῦντος ὕδατος ἡ ἐπίκλυσις, καὶ διεχύθη τὰ τῷ χρόνῳ κακῶς ἐπισυναχθέντα πρὸς τοῖς σπλάγχνοις ἀπόζοντα νάματα, καὶ
ἀνεῤῥώσθη ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἀπέδρα τὸ νόσημα διὰ
τῆς τῶν χειρῶν τοῦ ἁγίου ἐπιθέσεως· καὶ ἀπῆλθεν
ὑμνῶν καὶ εὐλογῶν τὸν Θεὸν καὶ Δεσπότην και Σωτῆρα τῶν ἁπάντων Χριστὸν, τὸν ἀεὶ παρέχοντα τοῖς
ἁγίοις αὐτοῦ τῶν ἰαμάτων τὴν δύναμιν, καὶ δι' αὐτ
τῶν τὰς νόσους τῶν καμνόντων ἰώμενον. Ἡμεῖς δὲ
τεῦθεν τεράστιον τοῦ ὁσίου μετέλθωμεν.
σὺν αὐτῷ τὸν Θεὸν ἀνυμνήσωμεν, καὶ ἐπὶ τρίτον ἐν
Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ δαιμονιῶντος.
Νεανίας τις ὑπὸ σκαιοῦ δαίμονος ἐλαυνόμενος,
καὶ ἐπ᾽ οὐκ ὀλίγον χρόνον ὑπ᾽ αὐτοῦ κατεχόμενος
ποτὲ μὲν γυμνός τις καὶ ῥακοδύτης ηὑρίσκετο·
ποτὲ δὲ καὶ μονοχίτων κατὰ κρημνῶν καὶ βοθύνων
κατεφέρετο· ἐτὲ δὲ, εἰς ὄρη καὶ ἐρημίας καὶ βάρα
θρα διωκόμενος, δυστυχῶς ἐμαστίζετο· καὶ ἄλλοτε
καθ' ὑδάτων καὶ θαλασσῶν ἑλκόμενος, θάνατον ύπομένειν ἠπείλει τὸν οἴκτιστον, εἰ μὴ προφθάσας δ
μέγας Πατάπιος, τὴν θεραπείαν παρέσχε τῷ κά
μνοντι τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι. Τί γάρ; Ἐξ ἀδοκήτου τῷ δικαίῳ συναντήσας ὁ ἄνθρωπος, ὁ τὸ
πνεῦμα κεκτημένος τοῦ δαίμονος, ἤρξατο πηδᾷν,
καὶ ταράττειν εὐπεριδρόμοις ἐξάλμασι, καὶ ἀφρὸν
ἐκπτύειν τοῦ στόματος, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑποστρέφειν, καὶ καταπλήττειν τὸν ὅσιον. Καὶ δὴ κατὰ
μικρὸν πλησιάζων, αὐτῷ κατεπήρχετο· ὡς καὶ δι'
αὐτοῦ τὸ πνεῦμα βοῆσαι καὶ εἰπεῖν πρὸς τὸν ὅσιον·
Ο Πατάπιε δίκαις! Τί, τὰς Θήβας καταλιπών, εν
θάδε νῦν παραγέγονας; Τί, τὴν Αἴγυπτον ἐάσας, την
βασιλίδα κατέλαβες; Τί, τὴν ἔρημον ἀφεὶς, εἰς τὴν
COMBEFISH
De dæmoniaco sanato.
Quidam juvenis a sævo actus dæmone, perque
tempus haud exiguum tentus, nunc quidem nudus
pannisve obsitus inveniebatur: nunc autem una
indutus tunica, per loca prærupta foveasque præceps agebatur quandoque ad montes, desertaque
et baratra pulsus, misere vapulabat: nonnunquam
per aquas et maria tractus, miserabilis mortis pcriculum ingerebat, nisi occupans magnus Patapius, gratia Spiritus sancti, ægrotanti curationen,
præstitisset. Quid enim? Cum ex improviso homo
ille habens dæmonis spiritum justo occurrisse!,
mox exsilire cœpit, saltibusque gyro excurrens,
territare, ac ore spumam despuere, et versare
oculos, sanctumque percellere. Ac vero paulatim
propinquans, ei infensus ingruebat, ut eliam spiritus clamaret per hominem, diceretque ad virumt
sanctum: 0 juste Patapi, utquid relictis Thebis, huc modo advenisti? Ut quid, Egypto valere
jussa, in urbem te regiam contulisti? utquid, missa
facta eremo, in mundum prosiliisti? Aut me in
NOTÆ.
litura, ut videatur quod restituimus ✗' manu scioli
erasam esse excepto augmento xs. Fuit certe erasa
littera aliqua animo restituenda, qua plane nulla
Ft medici alii adhibuerint. Κατάχρηνται.
Velut abusi fuerint frigide consolandis egrotis,
aulo saepe levamine. Erat in Regio codice κατά
prozat, sed interpolata dictione, biatuque medio etalia fuerit.
PATROL. GR. XCVI
col. 1227–1228page 219 of 327
PG 97:1227οἰκουμένην ἀνέδραμες; Η δίωξον ἐμὲ ὅθεν σὺ ἀπὸ με έδρασας, ἢ ἑασόν με οἰκῆσαι ἐνταῦθα. Ὦ ἀπὸ σοῦ, Ναζωραίε! "Εως πότε οὐκ ἠρεμεῖς ἀφ᾿ ἡμῶν; Με χρι τίνος πολεμοῦν οὐκ ἀφίσταται; Επ, κατατρ φήσω μου τοῦ σκηνώματος· εἰ δὲ μή, εἰς τὸ ὄρος πορεύσομαι· οὐ γὰρ στέγων ἔτι ὑπὸ σοῦ διωκόμενος. Ενθα γὰρ ἂν πορεύσωμαι, ἐκεῖ σε προλαβόντα είν ρίσκω. Οὐ φέρω σου, Χριστέ, τὴν δύναμιν· απ Ισχύω τοῖς σοῖς ἀντιπαλαίειν θεράπουσιν. Εν μ γὰρ ὅπλῳ τιτρώσκουσι, καὶ ἑνί με ὀνόματι, είχαν νεφῶν ἀπελαύνουσιν. Οὐκέτι στέγω τὴν κάκωσιν, νενίκημαι· ἥττημαι· ὑποχωρῶ τὸ λοιπὸν, καὶ εἰς τὰς ἐρήμους πορεύσομαι. Απέκαμον ζητῶν οἰκητ ριον, καὶ εὑρὼν, ὡς πάροικος αὐτοῦ ἀπελαύνομαι. Ὤ, ὦ Ναζωραίε! Πολλή σου ή δύναμις, καὶ ἄρατ ἡ ἐξουσία. Ποίει ὁ θέλεις. Ἐμοὶ γὰρ ἐνταῦθα μένειν, οὐχ οἷόν τε. ο ἴσ. καταδέξαντος. Ταῦτα καὶ πλείονα τούτων τὸ πνεῦμα τὸ πονηρόν, σφοδροτάτοις παλμοῖς ἐξαλλόμενον τὸν ἄνδρα δει κνύς, πρὸς τὸν μακάριον ἔλεγεν. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ θε ράπων Πατάπιος, τῷ δακτύλῳ τοῦ σταυροῦ τὸν τί πον ἀερόγραπτον ποιησάμενος, φωνῇ πραείς πρὸς αὐτὸν διελέγετο Πνεύμα πονηρὸν καὶ ἀκάθαρτον, ἔξελθε ἐκ τοῦ κατ' εἰκόνα κτισθέντος τοῦ κτίσαντος. Εξιθι καὶ ἀπόδραθι ἔνθα σε Χριστὸς μετὰ τῶν ὁμοίων κατέκρινεν. Αὐτὸς ὁ Ναζωραίος, ὃν σὺ Χρισ στὸν οὐχ ἑκὼν καθωμολόγησας, αὐτός σε δι᾿ ἐμοῦ τῷ σταυρῷ τυπήσας, εξόριστον γενέσθαι προστέταχεν. Αυτός σε διώκει, πανάθλιε, καὶ ἀπελαύνει μὴ θέλοντα. Τοῦτο φήσαντος τοῦ δικαίου, ἐσπάραξε τὸν νεανίαν τὸ πνεῦμα, καὶ ἔῤῥηξε, καὶ ἐξῆλθεν ὡσεὶ καπνὸς ἐκ τοῦ στόματος, καὶ ὥσπερ τις ἐριννὺς εἰς τὸν ἀέρα κορυφούμενον ἀπεδίδρασκε, καὶ τοιαῦτα βοΐν πρὸς τὸν ὅσιον ἤρξατο· Οντως οὐκ ἔλαθές με, Πατάπιε. Οὐ γὰρ εἶ σὺ ὁ διώκων με, ἀλλ' ὁ ὑπὸ τοῦ λειτουργούμενος Χριστός. Εκείνος με τα πεινώσας ἐγύμνωσε, κἀκεῖνον ὑποχωρῶ δεδιττόμενος. Ο δὲ νεώτερος, ὥσπερ εἰς ἑαυτὸν ἐλθὼν, ἀνέστη δρομαίως, καὶ ποσὶ τοῦ ὁσίου προσέπιπτε· καὶ κλαίων ηὐχαρίστει, καὶ ἔλεγεν· Εὐχαριστῶ σοι, δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου Πατάπιε, ὅτι με ὁ Χριστὸς ὁ τῶν ἀσθε νούντων Ιατρός, διὰ σοῦ ἐθεράπευσε. Σφραγίσας οὖν αὐτοῦ ὁ μακάριος τῷ δακτύλῳ τὸ μέτωπον, ἀπέλυσεν εἰς τὰ ἴδια, χαίροντα καὶ αἰνοῦντα τὸν Θεὸν, καὶ δοξάζοντα, τὸν πᾶσιν ἀφθόνως τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ παρέχοντα τῶν παθῶν ἰάματα. Περὶ τῆς ἰάσεως τῆς τὸν μαζὸν ἀλγούσης. ᾿Αγέσθω τοίνυν εἰς μέσον ἡμῖν, ἡ τὸν μαζὸν ἐκ χρόνων ἀλγήσασα, καὶ πανταχῆ παισὶν ἰατρῶν ἐαν τὴν ἐκδοῦσα δι᾿ ἄκεσιν, καὶ τὰ ἑαυτῆς ἀναλώσασα, μηδὲν δὲ τῆς νόσου πορισαμένη πρὸς ὄνησιν. Ταύ της καρκίνου τῷ μαζῷ κατὰ τῆς θηλῆς ἐκφύσαντος, καὶ ἅπαν ἤδη τὸ μόριον σχεδόν καταδάψαντος δριμυτάταις ἀλγηδόσιν ἐμπίπτει τὸ γύναιον. Επι πολὺ οὖν ὑπὸ τοῦ πάθους σμυχόμενον καὶ χαλεπόν ἁλισκόμενον, τόπον παρηγορίας οὐχ εύρισκε. Τέλος,
Agyptum fuga, unde ipse fugisti, aut sine ut hic οἰκουμένην ἀνέδραμες; Η δίωξον ἐμὲ ὅθεν σὺ ἀπὸ
habitem. Væ mihi a te, Nazaræne! Quandiu non
quiescis a nobis persequendis? Quandiu impugnare
mon desinis? Sine ut tabernaculo meo delicier;
sin autem abibo in montem; non enim ultra persequentem ſero; quocunque siquidem abiero, illic
te priorem invenio; non sustineo tuam, Christe,
virtutem; non valeo resistere servis tuis: Quippe,
úno me confodiunt jaculo; ac ceu nubem,
abigunt invocato nomine. Non jam fero vexationem; victus sum; fui superatus; deinceps recedo,
et in desertum pergo. Lassatus sum quærendo
domicilium, inventoque, velut inquilinus deturbor. Vir, va, Nazaræne! Mulla est tua virtus,
inenarrabilisque potentia. Fac quod velis. Mihi
siquidem bic loci consistere non licet.
uno
με
έδρασας, ἢ ἑασόν με οἰκῆσαι ἐνταῦθα. Ὦ ἀπὸ σοῦ,
Ναζωραίε! "Εως πότε οὐκ ἠρεμεῖς ἀφ᾿ ἡμῶν; Με
χρι τίνος πολεμοῦν οὐκ ἀφίσταται; Επ, κατατρ
φήσω μου τοῦ σκηνώματος· εἰ δὲ μή, εἰς τὸ ὄρος
πορεύσομαι· οὐ γὰρ στέγων ἔτι ὑπὸ σοῦ διωκόμενος.
Ενθα γὰρ ἂν πορεύσωμαι, ἐκεῖ σε προλαβόντα είν
ρίσκω. Οὐ φέρω σου, Χριστέ, τὴν δύναμιν· απ
Ισχύω τοῖς σοῖς ἀντιπαλαίειν θεράπουσιν. Εν μ
γὰρ ὅπλῳ τιτρώσκουσι, καὶ ἑνί με ὀνόματι, είχαν
νεφῶν ἀπελαύνουσιν. Οὐκέτι στέγω τὴν κάκωσιν,
νενίκημαι· ἥττημαι· ὑποχωρῶ τὸ λοιπὸν, καὶ εἰς
τὰς ἐρήμους πορεύσομαι. Απέκαμον ζητῶν οἰκητ
ριον, καὶ εὑρὼν, ὡς πάροικος αὐτοῦ ἀπελαύνομαι.
Ὤ, ὦ Ναζωραίε! Πολλή σου ή δύναμις, καὶ ἄρατ
ἡ ἐξουσία. Ποίει ὁ θέλεις. Ἐμοὶ γὰρ ἐνταῦθα μένειν,
οὐχ οἷόν τε.
Hæc, iisque plura malignus spiritus ad beatum
dixit, validissimis tremoribus subsultantem virum
estendens. At Dei famulus Patapius digito in aere
crucis figuram exprimens, leniori ad eum voce:
Spiritus nequam et immunde, exi ab eo qui est
creatus ad Creatoris imaginem. Exi, ac fuge, quo
te Christus cum complicibus relegandum sanxit.
Ilic Nazaræus, quem haud libens Christum confessuses, ipse, inquam, qui per me cruce te perculssit, extorrem præcepit esse. Ipse te persequitur, o
plane miser, invitumque expellit. Ubi hæc justus
dixisset, nequam spiritus puerum discerpsit, illisitque, atque ab ejus ore fumi instar exivit, ac ceu
furi: in aerem se vorticibus attollentem aufugit;
cœpitque verba ejuscemodi clamore in sanctum
jactare: Haud plane me latuisti, Patapi. Non enim
te fugante abeo, sed Christo cujus ministrum
agis. llle me humilis factus nudavit; ipsum veritus recedo. Porro adolescentior, velut in se reversus, confestim surrexit, advolutusque ad viri
sancti pedes, fletu gratias egit, dixitque: Gratias
tibi, serve Dei altissimi, Palapi, quod me Christus,
medicus ille infirmiorum, per te curaverit. Ubi ergo
beatus vir ejus frontem digito consignasset, ad
propria dimisit gaudentem ac laudantem Deum,
eumque glorificantem, qui omnibus sanctis suis,
large tribuit quo morbis medeantur.
De sanata ſemina quæ mamma laborabat.
Nobis itaque in medium procedat mulier olim
affecta mamma; quæ se medicis ubivis gentium
occurrissent, recuperandla sanitatis gratia, tradens, suis ipsius facultatibus insumptis nihil inde
ad morbi levamen comparasset. Hæc mammæ,
enato ad papillam cancro, ac jam fere toto exeso
membro, acerbissimis doloribus implicatur. Multum
ergo excruciante morbo, direque absumente, nihil
occurrebat quod solatium afferret. Demum ubi
1ο ἴσ. καταδέξαντος.
Ταῦτα καὶ πλείονα τούτων τὸ πνεῦμα τὸ πονηρόν,
σφοδροτάτοις παλμοῖς ἐξαλλόμενον τὸν ἄνδρα δει
κνύς, πρὸς τὸν μακάριον ἔλεγεν. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ θεράπων Πατάπιος, τῷ δακτύλῳ τοῦ σταυροῦ τὸν τί
πον ἀερόγραπτον ποιησάμενος, φωνῇ πραείς πρὸς
αὐτὸν διελέγετο Πνεύμα πονηρὸν καὶ ἀκάθαρτον,
ἔξελθε ἐκ τοῦ κατ' εἰκόνα κτισθέντος τοῦ Κτίσαν
τος. Εξιθι καὶ ἀπόδραθι ἔνθα σε Χριστὸς μετὰ τῶν
ὁμοίων κατέκρινεν. Αὐτὸς ὁ Ναζωραίος, ὃν σὺ Χρισ
στὸν οὐχ ἑκὼν καθωμολόγησας, αὐτός σε δι᾿ ἐμοῦ
τῷ σταυρῷ τυπήσας, εξόριστον γενέσθαι προστέτα
χεν. Αυτός σε διώκει, πανάθλιε, καὶ ἀπελαύνει μὴ
θέλοντα. Τοῦτο φήσαντος τοῦ δικαίου, ἐσπάραξε τὸν
νεανίαν τὸ πνεῦμα, καὶ ἔῤῥηξε, καὶ ἐξῆλθεν ὡσεὶ
καπνὸς ἐκ τοῦ στόματος, καὶ ὥσπερ τις ἐριννὺς εἰς
τὸν ἀέρα κορυφούμενον ἀπεδίδρασκε, καὶ τοιαῦτα
βοΐν πρὸς τὸν ὅσιον ἤρξατο· Οντως οὐκ ἔλαθές με,
Πατάπιε. Οὐ γὰρ εἶ σὺ ὁ διώκων με, ἀλλ' ὁ ὑπὸ τοῦ
λειτουργούμενος Χριστός. Εκείνος με τα πεινώσας
ἐγύμνωσε, κἀκεῖνον ὑποχωρῶ δεδιττόμενος. Ο δὲ
νεώτερος, ὥσπερ εἰς ἑαυτὸν ἐλθὼν, ἀνέστη δρομαίως,
καὶ ποσὶ τοῦ ὁσίου προσέπιπτε· καὶ κλαίων ηὐχαρίστει, καὶ ἔλεγεν· Εὐχαριστῶ σοι, δοῦλε τοῦ Θεοῦ
τοῦ ὑψίστου Πατάπιε, ὅτι με ὁ Χριστὸς ὁ τῶν ἀσθε
νούντων Ιατρός, διὰ σοῦ ἐθεράπευσε. Σφραγίσας
οὖν αὐτοῦ ὁ μακάριος τῷ δακτύλῳ τὸ μέτωπον,
ἀπέλυσεν εἰς τὰ ἴδια, χαίροντα καὶ αἰνοῦντα τὸν
Θεὸν, καὶ δοξάζοντα, τὸν πᾶσιν ἀφθόνως τοῖς ἁγίοις
αὐτοῦ παρέχοντα τῶν παθῶν ἰάματα.
Περὶ τῆς ἰάσεως τῆς τὸν μαζὸν ἀλγούσης.
᾿Αγέσθω τοίνυν εἰς μέσον ἡμῖν, ἡ τὸν μαζὸν ἐκ
χρόνων ἀλγήσασα, καὶ πανταχῆ παισὶν ἰατρῶν ἐαν·
τὴν ἐκδοῦσα δι᾿ ἄκεσιν, καὶ τὰ ἑαυτῆς ἀναλώσασα,
μηδὲν δὲ τῆς νόσου πορισαμένη πρὸς ὄνησιν. Ταύ
της καρκίνου τῷ μαζῷ κατὰ τῆς θηλῆς ἐκφύσαντος,
καὶ ἅπαν ἤδη τὸ μόριον σχεδόν καταδάψαντος
δριμυτάταις ἀλγηδόσιν ἐμπίπτει τὸ γύναιον. Επι
πολὺ οὖν ὑπὸ τοῦ πάθους σμυχόμενον καὶ χαλεπόν
ἁλισκόμενον, τόπον παρηγορίας οὐχ εύρισκε. Τέλος,
|
col. 1229–1230page 220 of 327
PG 97:1229περὶ τοῦ μακαρίου ἀκούσασα, δρομαίως πρὸς αὐτὸν ἡ παραγίνεται, καὶ τοῖς ποσὶ τὴν κεφαλὴν ὑποκύπτουσα, τῶν γονάτων ἐφήπτετο, καὶ τοιάδε γοερῶ; ἀντιβολοῦσα, εδυσφόρει καὶ ἔλεγε· Δούλε τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων, Πατάπιε, ἴασαί με την δύστηνον, τὴν πάν στης Έρημον βοηθείας. Δίδου δῶρον τὸ φάρμακον. Οὐδέν μοι γὰρ ὑπολέλειπται. Πάντα εἰς ἰατροὺς κατο ηνάλωσα, ἄλγος μᾶλλον ἢ φάρμακον εγκολπώσασα. Μεμνημένος οὖν τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Δωρεάν ἑλά βετε, δωρεάν δότε, η Ιασαί με, τὴν διττοῖς ὑποκειμένην ἔλκεσιν· ἀῤῥωστίᾳ καὶ πενίᾳ. Διὸ διπλῆν αἰ τῶ τὴν ἀντίδοσιν· ἀλεξιφάρμακον ἴασιν, καὶ δόσιν ἀνάργυρον. Οὕτω γάρ σοι κελεύει διδόναι τὸ χάρι σμα, καὶ οὕτω με λαμβάνειν παρακελεύεται. Ο δὲ μακάριος, ὥσπερ κατελεήσας αὐτὴν, ἀπεκρίνατο Εἰ πιστεύεις τῷ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι, ἕξεις τοῦ πό θου τὸ πέρας. Εἰ πίστιν ἔχεις εἰλικρινῆ καὶ διάθεσιν, ἔσῃ ὑγιὴς καὶ ἀνάλγητος. Ἡ δὲ ταυρηδὸν ἐβόα, καὶ ἔλεγε· Πίστει προσέρχομαι, δέσποτα· πίστει τὴν ξασιν κομίσομαι· μὴ οὖν ἀποστραφείην ἡ τάλαινα μὴ λαβοῦσα τοῦ ἕλκους τὴν ἴασιν· μὴ πάλιν οἴκαδε τὸν καρκίνον κεκτημένη πορεύσομαι· οὐ γὰρ φέρω τὰς ἀλγηδόνας. Οὐ στέγω τοὺς αἰκισμούς· μέχρι βάθους καρδίας σπαράττει με· αὐτήν μου τὴν ψυχὴν ἐκτήκει τὸ νόσημα· ἀλλὰ δέομαί σου, ἐλέησόν με την ἀθλίαν. Ὁ δὲ ῥαγδαίως αὐτὴν ὑπὸ τοῦ πάθους ἀλγυ νομένην ἑωρακώς, ἐπέτρεπεν ἐπιδεικνύειν τὸν τό πον τοῦ νοσήματος. Καὶ δὴ τὴν ἁγίαν αὐτοῦ χεῖρα ἐπιθεὶς τῷ μαζῷ, καὶ τὴν σφραγίδα τοῦ σταυροῦ ποιησάμενος, ἔνθα τοῦ καρκίνου τὸ πάθος ἐτύγχανε, φησὶ πρὸς αὐτήν· Ὁ Θεὸς, ὦ γῦναι, εἰς ὃν σὺ πιο στεύσασα πρὸς ἡμᾶς παραγέγονας, αὐτός σου τὴν πίστιν δεξάμενος, ἀνταμείψεται τοῦ πάθους τὴν ἴασιν· ἡ μὲν γὰρ πίστις σου, τολμηρά τε καὶ ζέουσα· τὸ δὲ πάθος, χαλεπόν τε καὶ δυσίατον. Αλλ' «Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε, πορεύου εἰς εἰρήνην.» Καὶ ἀπῆλθεν ἡ γυνή, ὑγιῆ λαβοῦσα τὸν μαζὸν καὶ ἀνάλ γητον, δοξάζουσα τὸν Θεὸν, τὸν ἀεὶ παρέχοντα τοῖς ἁγίοις τῶν ἰαμάτων τὴν δύναμιν. Ταῦτα τοῦ ἁγίου Παταπίου τὰ θαύματα. Ταῦτα τῶν ἐκείνου πόνων τὰ ἔπαθλα· αὕτη ἡ μερικὴ τῶν ὑπ' αὐτοῦ γενομένων τεραστίων διήγησις. Τοιαύταις ἀμοιβαῖς τοὺς ἑαυτοῦ θεράποντας ὁ Δεσπότης φιλοτιμεῖται. ο Ἐν γὰρ τῷ ὀνόματί μου, φησὶν, ὃ ἐὰν αιτήσητε παρὰ τοῦ Πατρός μου, δώσει ὑμῖν.» Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν παροῦσαν ζωήν παρὰ Θεοῦ τῷ δια καίῳ δεδωρημένα, τοιαῦτα· τὰ δὲ μετὰ τὴν ἐνθένδε μετάστασιν, οἷα καὶ ὅσα· ἃ καὶ μέχρι τοῦ νῦν ᾅδε και τραγωδούμενα· ἃ διὰ τὴν τοῦ λόγου παράτασιν, ἀρτίως ἐπιμνησθῆναι οὐκ ἔκρινα, μή πως τῷ πλή θει τῶν θαυμάτων εἰς ἀπιστίαν ἔλθοιέν τινες, ὅπερ οὐκ ἄμεινον. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνα στόμασι μὲν ἀνθρώπων ἀφέντες αδόμενα, Θεῷ δὲ μόνῳ, τῷ δι' οὗ γεγόνασι γινωσκόμενα, ἐνταῦθα τὸν λόγον καταπαύσωμεν, μικρά πρότερον περὶ τῆς αὐτοῦ διαλεχθέντες πρὸς Θεὸν μεταστάσεως.
περὶ τοῦ μακαρίου ἀκούσασα, δρομαίως πρὸς αὐτὸν ἡ ad eam viri beati fama pererebuisset, festiua ad
eum venit, caputque inclinans ejus pedibus, genua
apprehendit, ac lamentabiliter supplicans, in hunc
modum quiritari capit, ac dicere: Dei universorum serve, Patapi, sana me miseram, omni plane
auxilio destitutam. Gratis præbe remedium. Nihil
siquidem reliquum est. Omnia insumpsi in medicos, dolore potius sinu collecto, quam remedio.
Memor igitur Domini dicentis: Gratis accepistis, gratis date; > sana duplici ulceri obnoxianı,
ægritudini, inquam, et paupertati. Quamobrem
rogo duplicem retributionem, nimirum medicamentum quod morbum depellat, dationemque pretio liberam. Sic enim illo præcipit ut des munus,
hortaturque et monet ut eo modo ipsa accipiam.
παραγίνεται, καὶ τοῖς ποσὶ τὴν κεφαλὴν ὑποκύπτουσα, τῶν γονάτων ἐφήπτετο, καὶ τοιάδε γοερῶ;
ἀντιβολοῦσα, εδυσφόρει καὶ ἔλεγε· Δούλε τοῦ Θεοῦ
τῶν ὅλων, Πατάπιε, ἴασαί με την δύστηνον, τὴν πάν
στης Έρημον βοηθείας. Δίδου δῶρον τὸ φάρμακον.
Οὐδέν μοι γὰρ ὑπολέλειπται. Πάντα εἰς ἰατροὺς κατο
ηνάλωσα, ἄλγος μᾶλλον ἢ φάρμακον εγκολπώσασα.
Μεμνημένος οὖν τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Δωρεάν ἑλάβετε, δωρεάν δότε, η Ιασαί με, τὴν διττοῖς ὑποκειμένην ἔλκεσιν· ἀῤῥωστίᾳ καὶ πενίᾳ. Διὸ διπλῆν αἰ
τῶ τὴν ἀντίδοσιν· ἀλεξιφάρμακον ἴασιν, καὶ δόσιν
ἀνάργυρον. Οὕτω γάρ σοι κελεύει διδόναι τὸ χάρισμα, καὶ οὕτω με λαμβάνειν παρακελεύεται. Ο δὲ
μακάριος, ὥσπερ κατελεήσας αὐτὴν, ἀπεκρίνατο -
Εἰ πιστεύεις τῷ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι, ἕξεις τοῦ πό- At vir beatus, miserantis specie: Si credis, inθου τὸ πέρας. Εἰ πίστιν ἔχεις εἰλικρινῆ καὶ διάθεσιν,
ἔσῃ ὑγιὴς καὶ ἀνάλγητος. Ἡ δὲ ταυρηδὸν ἐβόα, καὶ
ἔλεγε· Πίστει προσέρχομαι, δέσποτα· πίστει τὴν
ξασιν κομίσομαι· μὴ οὖν ἀποστραφείην ἡ τάλαινα
μὴ λαβοῦσα τοῦ ἕλκους τὴν ἴασιν· μὴ πάλιν οἴκαδε
τὸν καρκίνον κεκτημένη πορεύσομαι· οὐ γὰρ φέρω
τὰς ἀλγηδόνας. Οὐ στέγω τοὺς αἰκισμούς· μέχρι
βάθους καρδίας σπαράττει με· αὐτήν μου τὴν ψυχὴν
ἐκτήκει τὸ νόσημα· ἀλλὰ δέομαί σου, ἐλέησόν με την
ἀθλίαν. Ὁ δὲ ῥαγδαίως αὐτὴν ὑπὸ τοῦ πάθους ἀλγυνομένην ἑωρακώς, ἐπέτρεπεν ἐπιδεικνύειν τὸν τό
πον τοῦ νοσήματος. Καὶ δὴ τὴν ἁγίαν αὐτοῦ χεῖρα
ἐπιθεὶς τῷ μαζῷ, καὶ τὴν σφραγίδα τοῦ σταυροῦ
ποιησάμενος, ἔνθα τοῦ καρκίνου τὸ πάθος ἐτύγχανε,
φησὶ πρὸς αὐτήν· Ὁ Θεὸς, ὦ γῦναι, εἰς ὃν σὺ πιο
στεύσασα πρὸς ἡμᾶς παραγέγονας, αὐτός σου τὴν
πίστιν δεξάμενος, ἀνταμείψεται τοῦ πάθους τὴν
ἴασιν· ἡ μὲν γὰρ πίστις σου, τολμηρά τε καὶ ζέουσα· τὸ δὲ πάθος, χαλεπόν τε καὶ δυσίατον. Αλλ' «Ἡ
πίστις σου σέσωκέ σε, πορεύου εἰς εἰρήνην.» Καὶ
ἀπῆλθεν ἡ γυνή, ὑγιῆ λαβοῦσα τὸν μαζὸν καὶ ἀνάλ
γητον, δοξάζουσα τὸν Θεὸν, τὸν ἀεὶ παρέχοντα τοῖς
ἁγίοις τῶν ἰαμάτων τὴν δύναμιν.
Ταῦτα τοῦ ἁγίου Παταπίου τὰ θαύματα. Ταῦτα
τῶν ἐκείνου πόνων τὰ ἔπαθλα· αὕτη ἡ μερικὴ τῶν
ὑπ' αὐτοῦ γενομένων τεραστίων διήγησις. Τοιαύταις
ἀμοιβαῖς τοὺς ἑαυτοῦ θεράποντας ὁ Δεσπότης φιλοτιμεῖται. ο Ἐν γὰρ τῷ ὀνόματί μου, φησὶν, ὃ ἐὰν p
αιτήσητε παρὰ τοῦ Πατρός μου, δώσει ὑμῖν.» Καὶ
τὰ μὲν κατὰ τὴν παροῦσαν ζωήν παρὰ Θεοῦ τῷ δια
καίῳ δεδωρημένα, τοιαῦτα· τὰ δὲ μετὰ τὴν ἐνθένδε
μετάστασιν, οἷα καὶ ὅσα· ἃ καὶ μέχρι τοῦ νῦν ᾅδεκαι τραγωδούμενα· ἃ διὰ τὴν τοῦ λόγου παράτασιν,
ἀρτίως ἐπιμνησθῆναι οὐκ ἔκρινα, μή πως τῷ πλή
θει τῶν θαυμάτων εἰς ἀπιστίαν ἔλθοιέν τινες, ὅπερ
οὐκ ἄμεινον. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνα στόμασι μὲν ἀνθρώπων
ἀφέντες αδόμενα, Θεῷ δὲ μόνῳ, τῷ δι' οὗ γεγόνασι
γινωσκόμενα, ἐνταῦθα τὸν λόγον καταπαύσωμεν,
μικρά πρότερον περὶ τῆς αὐτοῦ διαλεχθέντες πρὸς
Θεὸν μεταστάσεως.
y Matth. x,
8. 2 Luc. vi, 50. • Joan. xv, 25.
quit, ei qui habet potestatem, intentum desiderio
finem consequeris. Si habueris sinceram fidem ac
afectionem, sana eris et a dolore immunis. Illa
vero velut tauri sublato mugitu altum clamans,
ait: Credens accedo, domine; fide sanitatem reportabo; ne ergo misera, non curato vulnere rediero; ne iterum cancro laborans domum abiero;
non enim fero cruciatus; non sustineo pœnam;
ad usque imum cor discerpit; ipsam animam morbi vis tabefacit: sed rogo te ut miserearis mei
miseræ. Is porro, ubi horribilius vidisset dolore
cruciatam, jussit ut morbi locum ostenderet. Ac
vero sacra manu mammæ imposita, crucisque signaculo, qua parte cancer exedebat, expresso,
ait ad eam: Deus, o mulier, in quem credens ad
nos venisti, ipse ta suscepta fide probataque,
sanam sospitemque a morbo efficiet. Sane quidem,
est fides præstans accensaque, at morbus gravis,
et difficilis curatu; enimvero, ‹ Fides tua te salvam fecit; vade in pace *,» Abiitque mulier recepto sano ubere ac dolore vacuo, Deumn glorifcans, qui semper sanationum virtutem præbet
sanctis suis.
Ea sunt sancti Patapii miracula: hæc laborum
ejus præmia. Hæc ab eo patratorum prodigiorum
particularis narratio. Sic Dominus servis suis
magnifice retribuit. • Si quid enim, inquit, pelieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis ".»
Ac quidem justo, dum esset in humanis, a Deo
donata, ita habent: ubi auten migrasset concessa, atque hactenus omnium decantata ore,
qualia sunt ac quanta? Porro visumn est ut ne
modo cavendæ prolixitatis gratia, eorum mentionem inferam, ac ne miraculorum copia nonnullos
in incredulitatem impellat, quod non admodum
expedit. Relinquentes ergo hominum celebrata ore,
Deoque soli, cujus sunt patrata virtute, cognita,
finem hic dicendi faciamus, ubi duntaxat pauca
quædam de ejus ad Deum transitu disseruerimus.
col. 1231–1232page 221 of 327
PG 97:1231Περὶ τῆς ἐκ τῶν ἔνθεν πρὸς Θεὸν τοῦ δικαίου ἐκδημίας. 13' αὐτῷ. 14 πατράσι. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ μακάριος ἅπαντα σοφῶς καὶ θεαρέστως κατὰ τὸν ἑαυτοῦ διαπραξάμενος βίον, και τις φρόνιμος οικοδεσπότης ἀναδειχθείς, ὅλον ἑαυτὸν Θεοῦ δοχεῖον εἰργάσατο, καὶ πρὸς τὴν ἔνθεν ἐκεῖ μετάβασιν ἕτοιμον. Εντεῦθεν στέφανον ἐκ Θεοῦ δεξάμενος ἀμαράντινον, εἰς τὰς αἰωνίους σκη νὰς εἰσοικίζεται, καὶ γίνεται τῶν ἀγγέλων συνόμιλος· τῶν ἀποστόλων συγχορευτής καὶ συγκάθειρος, καὶ τῶν ἁγίων συνέκδημος. Αλλ' οὐ πρότερον ἐπεί νὰ ταῦτα συνέβαινε πρὶν ἂν ὁ θεσπέσιος τοῖς τὴν μονὴν οἰκοῦσι Πατράσι, ἀδελφοῖς τε καὶ γέρουσιν ἐξηγήσατο τὰ «κρείττονα καὶ σωτηρίας εχόμενα. [σαν γὰρ ἅπαντες τὸ τηνικαῦτα σκυθρωποί, και ζεῖς, λελυπημένοι, κάτω νεύοντες, καὶ τοῦ ζῆν ἐπι τοὺς ἀποστεροῦντες. Οἷα γὰρ καὶ ὅσα τὰ παρ' ἐκεί νων γοερῶς ἐπαδόμενα; Ινα τί γάρ, Πάτερ, φησί, πάντας καταλιπών, εἰς ἀλλοδαπὴν καὶ ξένην χώραν μεθίστασαι; Τί μὴ πρότερον ἡμεῖς μετῳκίσθημεν, καὶ εἶθ' οὕτω σύ, ὦ φιλότεχνε; Αλλ' ἐκλάπης ἀπ᾿ ἡμῶν ὡς οὐκ ἔγνωμεν. Ἐσυλήθης ὁ θησαυρὸς ὁ πολύτιμος. Τίς ἔσται λοιπὸν ὁ πλουτίσων ἡμᾶς, ἡ ὁ θεραπεύσων τὰς νόσους; Ταῦτα οἱ μὲν ἐβόων, οἱ δὲ ἐθρήνουν σφαδάζοντες, καὶ ἄλλοι ἄλλως τὴν συμφω ρὰν ἐκτραγῳδοῦντες ηλάλαζον, καὶ τόπος ἅπας και ρηγορίας ἀπῴχιστο. η Τί δὲ ὁ μακάριος ἐκεῖνος ὄντως ανήρ; Ηδη μὲν ἐκλελοιπότα ἑαυτὸν θεασάμενος, τῆς δὲ πρὸς Θεὸν ἕτοιμον ἐκδημίας, τῇδε κἀκεῖσε τὸ γλυκὺ ἐπανατείνας όμμα, ἔλεγεν· Μὴ κλαίετε ἐπ' ἐμοὶ, γλυκύτατα τέκνα, μηδὲ θρήνοις προπέμψητε τὸν ἡμέτερον Πα τέρα. Αλλ' εὐχαῖς ἐκ βάθους ἐρευγομέναις καρδίας, ἵνα εὕρω λύσιν τῶν ἑπταισμένων μοι, καὶ παῤῥτ σίαν τὴν πρὸς τὸ ἀμήχανον φῶς τοῦ ἀπροσίτου καλ λους, ἡνίκα με παραστῆναι δεήσει τῷ φοβερῷ αὐτοῦ βήματι. Μὴ οὖν κλαίετε, τέκνα· ἐγὼ γὰρ πάντως πρὸς τὸν καλοῦντα μεθίσταμαι. Ὑμεῖς δὲ, ἀδελφοί καὶ πατέρες, ο προσέχετε ἑαυτοῖς, καὶ σύμπαντι τῷ ποιμνίῳ ὑμῶν.» Τὴν μεθ' ὑμῶν μου ἀναστροφὴν μεμαθήκατε· πῶς τε ὑμῖν συνδιῆξα, καὶ πῶς διηκόνησα. Πάντας ὡς ἐμαυτὸν ἠγάπησα· πάντας ἔστερξα· παντὶ ἐμαυτὸν κατεδούλωσα, διὰ τὸν οὕτω ερ τάξαντα. Ταῦτα καὶ τούτοις παραπλήσια διαλεχθεὶς ὁ μακάριος, ἅμα δὲ καὶ παραινέσας αὐτοῖς τ ἑκάστῳ κατὰ τὸ μέτρον τῆς τε ἡλικίας καὶ ἀξίας αὐτοῦ· τοῖς μὲν πρεσβύταις, ὡς γέρουσι " - τοῖς δὲ νέοις, ὡσαύτως πρόσφορα· καὶ πᾶσι κατὰ τὴν εἰκό τα λόγον διαταξάμενος, καὶ τὴν πρὸς Θεὸν εὐχὴν ἐπιτελέσας, ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ, παραδοὺς τὴν ψυ χὴν εἰς χεῖρας ἀγγέλων, εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον τοῦ ἀντὶ τοῦ, γέρουσι, το, πατράσι.
De viri justi ab humanis ad Deum migratione.
Περὶ τῆς ἐκ τῶν ἔνθεν πρὸς Θεὸν τοῦ δικαίου
ἐκδημίας.
Hic itaque vir beatus, ubi sapienter omnia,
atque ut Deo placitum esset, in vita gessisset,
seque prudentem patremfamilias exhibuisset, totum se Dei vasculum atque ad eum transitum comparatum fecit. Quapropter, immarcescibili a Deo
accepta corona, in æterna tabernacula, angelorum
contubernalis effectus, apostolorumque consertus
choris et sedibus, ac sanctorum comes, recipitur.
Haud tamen ea prius contigere, quam vir admirabilis, patribus qui monasterium illud colerent,
fratribus pariter atque senibus, meliora ac salutaria» enarrasset. Quippe erant id temporis,
masti omnes, vultu demisso, tristes cernui, ac
quibus vita taedio esset. Qualia enim quaulave lu -
gubriter ab eis decantata? Cur enim, inquit, pater, omnibus relictis, in alienam peregrinamque
regionem migras? Quidni vero, prius ipsi migravimus, ac tu deinceps filiorum amans? Enimvero
furto nobis sublatus es, qua nescimus ratione. Deprædatione amisinus thesaurum pretiosum. Quis
deinceps nos dilaturus est, morbosve mostros curaturus? Hæc alii clamabant, alii se lacerantes
lamentabantur, aliique modis aliis calamitatem
funeste deplorabant, omnisque consolationis locus
submotus erat.
Quid vero vir ille vere beatus? Cum se quidem
jam defectumn vidisset, proximeque ad Deum profecturum, huc iHucque blande intuens, ait: Νe,
filii dulcissimi, super me Deveritis, nec vestrum
patrem lamentis præmiseritis: imo precibus,
quas eructetis ex imo corde, quo meorum delictorum absolutionem inveniam, fiduciamque ad
immensum lumen illud decoris inaccessibilis, cum
tremendo ejus tribunali sisti habuerim. Ne ergo,
filii, lugeatis. Plane enim ad eum migro, qui vocal: vos autem, fratres patresque, e vobis attendite et universo gregi vestro b., Scitis ut sim
vobiscum conversatus, utque vobiscum vixerim
ac ministraverim. Omnes ut meipsum dilexi;
omnes paterne amavi fovique; nemo est cui
me servum non addixerim, propter eum qui
ita jussisset. Ubi vir beatus hæc disseruisset
ac iis similia, simulque singulos pro atatis
cujusque ac dignitatis modo, adhortatus esset,
senes quidem ut patres juvenes autem juxta
quod eis conducibile erat, omnibusque quod cuique esset congruum præscripsisset, ac preces ad
Deum consummasset, obdormivit in pace, tradens animam in manus angelorum, in ejus gloriam
b Act. xx, 28.
13' αὐτῷ. 14 πατράσι.
Οὗτος τοιγαροῦν ὁ μακάριος ἅπαντα σοφῶς καὶ
θεαρέστως κατὰ τὸν ἑαυτοῦ διαπραξάμενος βίον,
και τις φρόνιμος οικοδεσπότης ἀναδειχθείς, ὅλον
ἑαυτὸν Θεοῦ δοχεῖον εἰργάσατο, καὶ πρὸς τὴν ἔνθεν
ἐκεῖ μετάβασιν ἕτοιμον. Εντεῦθεν στέφανον ἐκ
Θεοῦ δεξάμενος ἀμαράντινον, εἰς τὰς αἰωνίους σκη
νὰς εἰσοικίζεται, καὶ γίνεται τῶν ἀγγέλων συνομι
λος· τῶν ἀποστόλων συγχορευτής καὶ συγκάθειρος,
καὶ τῶν ἁγίων συνέκδημος. Αλλ' οὐ πρότερον ἐπείνὰ ταῦτα συνέβαινε πρὶν ἂν ὁ θεσπέσιος τοῖς τὴν
μονὴν οἰκοῦσι Πατράσι, ἀδελφοῖς τε καὶ γέρουσιν
ἐξηγήσατο τὰ «κρείττονα καὶ σωτηρίας εχόμενα.
[σαν γὰρ ἅπαντες τὸ τηνικαῦτα σκυθρωποί, και
ζεῖς, λελυπημένοι, κάτω νεύοντες, καὶ τοῦ ζῆν ἐπιτοὺς ἀποστεροῦντες. Οἷα γὰρ καὶ ὅσα τὰ παρ' ἐκεί
νων γοερῶς ἐπαδόμενα; Ινα τί γάρ, Πάτερ, φησί,
πάντας καταλιπών, εἰς ἀλλοδαπὴν καὶ ξένην χώραν
μεθίστασαι; Τί μὴ πρότερον ἡμεῖς μετῳκίσθημεν,
καὶ εἶθ' οὕτω σύ, ὦ φιλότεχνε; Αλλ' ἐκλάπης ἀπ᾿
ἡμῶν ὡς οὐκ ἔγνωμεν. Ἐσυλήθης ὁ θησαυρὸς ὁ πο
λύτιμος. Τίς ἔσται λοιπὸν ὁ πλουτίσων ἡμᾶς, ἡ ὁ
θεραπεύσων τὰς νόσους; Ταῦτα οἱ μὲν ἐβόων, οἱ δὲ
ἐθρήνουν σφαδάζοντες, καὶ ἄλλοι ἄλλως τὴν συμφω
ρὰν ἐκτραγῳδοῦντες ηλάλαζον, καὶ τόπος ἅπας και
ρηγορίας ἀπῴχιστο.
η
Τί δὲ ὁ μακάριος ἐκεῖνος ὄντως ανήρ; Ηδη μὲν
ἐκλελοιπότα ἑαυτὸν θεασάμενος, τῆς δὲ πρὸς Θεὸν
ἕτοιμον ἐκδημίας, τῇδε κἀκεῖσε τὸ γλυκὺ ἐπανατεί
νας όμμα, ἔλεγεν· Μὴ κλαίετε ἐπ' ἐμοὶ, γλυκύτατα
τέκνα, μηδὲ θρήνοις προπέμψητε τὸν ἡμέτερον Πατέρα. Αλλ' εὐχαῖς ἐκ βάθους ἐρευγομέναις καρδίας,
ἵνα εὕρω λύσιν τῶν ἑπταισμένων μοι, καὶ παῤῥτ
σίαν τὴν πρὸς τὸ ἀμήχανον φῶς τοῦ ἀπροσίτου καλ
λους, ἡνίκα με παραστῆναι δεήσει τῷ φοβερῷ αὐτοῦ
βήματι. Μὴ οὖν κλαίετε, τέκνα· ἐγὼ γὰρ πάντως
πρὸς τὸν καλοῦντα μεθίσταμαι. Ὑμεῖς δὲ, ἀδελφοί
καὶ πατέρες, ο προσέχετε ἑαυτοῖς, καὶ σύμπαντι τῷ
ποιμνίῳ ὑμῶν.» Τὴν μεθ' ὑμῶν μου ἀναστροφὴν
μεμαθήκατε· πῶς τε ὑμῖν συνδιῆξα, καὶ πῶς διηκό
νησα. Πάντας ὡς ἐμαυτὸν ἠγάπησα· πάντας ἔστερξα· παντὶ ἐμαυτὸν κατεδούλωσα, διὰ τὸν οὕτω ερ03τάξαντα. Ταῦτα καὶ τούτοις παραπλήσια διαλε
χθεὶς ὁ μακάριος, ἅμα δὲ καὶ παραινέσας αὐτοῖς τ
ἑκάστῳ κατὰ τὸ μέτρον τῆς τε ἡλικίας καὶ ἀξίας
αὐτοῦ· τοῖς μὲν πρεσβύταις, ὡς γέρουσι " - τοῖς δὲ
νέοις, ὡσαύτως πρόσφορα· καὶ πᾶσι κατὰ τὴν εἰκότα λόγον διαταξάμενος, καὶ τὴν πρὸς Θεὸν εὐχὴν
ἐπιτελέσας, ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ, παραδοὺς τὴν ψυ
χὴν εἰς χεῖρας ἀγγέλων, εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον τοῦ
Senes quidem uti patres, Manifesta allusio
est ad Pauli doctrinam I Timoth. v, ex quo margini
ascripsimus, ἀντὶ τοῦ, γέρουσι, το, πατράσι. Ρlane
18°
vero, non eadem omnibus congruunt; ac magnuma
est tenere in his modum.
col. 1233–1234page 222 of 327
PG 97:1233προσλαβόντος αὐτόν. Τὸ δὲ τίμιον αὐτοῦ καὶ ἱερώτα τον λείψανον, οἱ τῆς ἁγίας μονῆς ἐς ταυτὸν ὁμόσε γενόμενοι, καὶ ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ κηδεύσαντες, ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστοῦ Ἰωάννου κατέθεντο· ἤτοι ἐν τῇ αὐτῇ εὐαγεστάτῃ τῶν Αἰγυπτίων μονῇ, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς προπεμψάμενοι, δόξαν τε καὶ αἶνον ἀναπέμψαντες τῷ τῆς ζωῆς καὶ θανάτου τὴν ἐξου σίαν ἔχοντι. Ἡμεῖς οὖν, ἀγαπητοὶ. ἐπὶ πᾶσι τοῖς λεχθεῖσι τὸν Θεὸν ἀνυμνήσαντες, καὶ ταῖς ἄνω τῶν δικαίων μοναῖς τὴν ὅσιον τοῦτον οἰκῆται πιστεύσαντες, αὐτοὶ κατὰ τῶν παθῶν ἐνστησάμενοι τρόπαιον, εἰς τὸν τῆς ἀπαθείας καταντήσωμεν λιμένα· ἐκεῖνα μεθ᾿ ἑαυ τῶν συνεισφέροντες, τὰ ἐφ᾽ οἶ; τὸ Θεῖον ἀγάλλεσθαι πέφυκεν· ἐν ᾧ καὶ γενόμενοι, τῆς μετὰ τῶν ἀξίων τελείας καταπαύσεως τύχοιμεν, καὶ τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ πᾶσα δόξα, τιμή, κράτος, μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια, ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΕΓΚΩΜΙΟΝ Τον βίον δηλοῦν τοῦ μακαρίου Παταπίου τέ λειον, ἀπὸ φωνῆς ᾿Ανδρέου αρχιεπισκόπου Κρήτης. Πάντα πιστεύειν ἄξιον τὰ ὄντως θεῖα καὶ ἀνθρώποις συμφέροντα. Πιστεύεται δὲ δι' ἀκοῆς τὰ τοιαῦτα, ὡς ὁ θεῖος χρησμός· ἀκοὴ γὰρ, διὰ λόγου· λόγος δὲ πάντως εἰπεῖν, ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως προερχόμενος, δι' ἧς ὁ μισθὸς τοῖς μὴ νωθροῖς εὑρισκομένοις ἐν οὐρανοῖς ἀπόκειται. Οὐκοῦν ἐπειδὴ καὶ λόγος ἡμᾶς ἐν τῇ ἀγήρῳ προτρέπεται χώρᾳ, πρὸς ἀπόλαυσιν ἀγαθῶν καὶ δόξαν ἐν Θεῷ 18, μετὰ πολλῆς ἀκρι βείας τὰ χείλη κινήσαντες, τοῦτον ὡς χρέος προσθήσωμεν· ἵν᾽ οὐ μόνον ἡμεῖς ἀμοιβὴν ὑπὲρ τοῦ ἴσως κατάσχωμεν, ἀλλὰ καὶ πλέον ὑπὲρ ὤν 1. Ἐπεὶ καὶ τούτου χάριν διαγράφονται πάντα· ὡς διὰ τῆς τοιαύ της λοιπὸν ἀκροάσεως, πολλάκις τινὲς τὸν ἴσον βίον 13 ἔνθεοι. 14 πλεῖον ὑπερώναντο. τῷ, τέλειον, Ἀπὸ φωνῆς Δαμασκηνοῦ. ᾿Απὸ φωνῆς Θεοδώρου ἀδεσπότους τὸν ὑπὲρ τοῦ, ἀντὶ, ὑπὲρ αὐτοῦ, λόγου. ὑπὲρ ὧν,
προσλαβόντος αὐτόν. Τὸ δὲ τίμιον αὐτοῦ καὶ ἱερώτα- et laudem qui eum assumpsisset. Ejus porro preτον λείψανον, οἱ τῆς ἁγίας μονῆς ἐς ταυτὸν ὁμόσε
γενόμενοι, καὶ ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ κηδεύσαντες, ἐν τῷ
ναῷ τοῦ ἁγίου προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστοῦ
Ἰωάννου κατέθεντο· ἤτοι ἐν τῇ αὐτῇ εὐαγεστάτῃ
τῶν Αἰγυπτίων μονῇ, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς
πνευματικαῖς προπεμψάμενοι, δόξαν τε καὶ αἶνον
ἀναπέμψαντες τῷ τῆς ζωῆς καὶ θανάτου τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι.
Ἡμεῖς οὖν, ἀγαπητοὶ. ἐπὶ πᾶσι τοῖς λεχθεῖσι
τὸν Θεὸν ἀνυμνήσαντες, καὶ ταῖς ἄνω τῶν δικαίων
μοναῖς τὴν ὅσιον τοῦτον οἰκῆται πιστεύσαντες, αὐτοὶ
κατὰ τῶν παθῶν ἐνστησάμενοι τρόπαιον, εἰς τὸν τῆς
ἀπαθείας καταντήσωμεν λιμένα· ἐκεῖνα μεθ᾿ ἑαυ
τῶν συνεισφέροντες, τὰ ἐφ᾽ οἶ; τὸ Θεῖον ἀγάλλεσθαι
πέφυκεν· ἐν ᾧ καὶ γενόμενοι, τῆς μετὰ τῶν ἀξίων
τελείας καταπαύσεως τύχοιμεν, καὶ τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ πᾶσα δόξα,
τιμή, κράτος, μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια,
ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ,
καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
Τον βίον δηλοῦν τοῦ μακαρίου Παταπίου τέλειον, ἀπὸ φωνῆς ᾿Ανδρέου αρχιεπισκόπου
Κρήτης.
Πάντα πιστεύειν ἄξιον τὰ ὄντως θεῖα καὶ ἀνθρώ
ποις συμφέροντα. Πιστεύεται δὲ δι' ἀκοῆς τὰ τοιαῦτα,
ὡς ὁ θεῖος χρησμός· ἀκοὴ γὰρ, διὰ λόγου· λόγος δὲ
πάντως εἰπεῖν, ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως προερχόμενος, δι' ἧς ὁ μισθὸς τοῖς μὴ νωθροῖς εὑρισκομένοις
ἐν οὐρανοῖς ἀπόκειται. Οὐκοῦν ἐπειδὴ καὶ λόγος
ἡμᾶς ἐν τῇ ἀγήρῳ προτρέπεται χώρᾳ, πρὸς ἀπόλαυ
σιν ἀγαθῶν καὶ δόξαν ἐν Θεῷ 18, μετὰ πολλῆς ἀκριβείας τὰ χείλη κινήσαντες, τοῦτον ὡς χρέος προσθήσωμεν· ἵν᾽ οὐ μόνον ἡμεῖς ἀμοιβὴν ὑπὲρ τοῦ ἴσως
κατάσχωμεν, ἀλλὰ καὶ πλέον ὑπὲρ ὤν 1. Ἐπεὶ καὶ
τούτου χάριν διαγράφονται πάντα· ὡς διὰ τῆς τοιαύτης λοιπὸν ἀκροάσεως, πολλάκις τινὲς τὸν ἴσον βίον
13 ἔνθεοι.
14 Leg. πλεῖον ὑπερώναντο.
G
tiosas sacratissimasque reliquias, convenientes
pariter sacri illius monasterii viri, honorabili ac
glorioso funere prosequentes, in sancti prophetæ
Præcursoris Baptistæque Joannis æde sacra, hoc
est, in eodem ipso sanctissimo Ægyptiorum monasterio, psalmis et hymnis, canticisque spiritalibus
præeuntibus, deposuerunt, gloriam et laudem ei
submittentes, qui habet potestatem vitæe et
mortis.
Nos igitur, dilecti, in omnibus dictis laudantes
Deum, dicta, sanctumque istum in cœlestibus
justorum mansionibus habitare credentes, erecto
adversus vitia animique perturbationes tropæo, in
portum securum et a perturbationibus tutum
occurramus; ea conferentes nobiscum, quibus
Deus delectari solet: in quo etiam consummatam,
cum iis qui digni sunt, requiem consequamur, ac
promissa bona: gratia clementiaque Domini nostri
Jesu Christi, cum quo Patri omnis gloria, potestas, magnificentia, ac decor, una cum sancto et
vivifico Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.
ENCOMIUM
Quo declaratur vita beati Patapii, viva voce Andreæ.
archiepiscopi Creta.
Sunt fide digna, si qua revera divina sunt ac
hominibus conducibilia, Ejusmodi autem res, ex
auditu creduntur, quemadmodum habet divinum
oraculum: fides enim, per sermonem; sermo alltem, ut ita omnino dicam, ex bona voluntate procedit; qua, iis qui non fuerint deprehensi segnes
reposita est merces in cœlis. Quoniam igitur et
sermo ad regionem nos immortalem, bonorumque
fruitionen, ac divinam gloriam impellit, omni
diligentia moventes labia, hocce sermonis debiti
partem adjiciamus: ut non solum ipsi æquam recipiamus mercedem, sed et plures majoris aliqui
emolumenti percipiant Nam et ca de causa
Regii codicis ipsi vindicatus. Exordium magnam
habet utilitateni: atque utinam sibi quisque scriplum editumque arripuerit, videritque quo possit
exercere talentum, atque aliquid inferre in lucra
Domini Magnum certe et ego cum Andrea arbitror
plerisque maxime clericis, hac in parte, creatum
periculum, quibus sic infossa maneant obrutaque
Dominica talenta, ac neglecta fratrum salus refectioque: qua de re ad Amphil. adducto Chrysostomo, titulo melius fuerit, uι τῷ, τέλειον, referat
Blov vitam perfectam Patapii, cujus sit laudatio
hgr.
Sonat titulus, non Andream, sed ejus stu- rint; eo modo quo ille in laudem Georgii, ex fide
diosum, velut ab ejus ore acceptum, edidisse; quomolo exstant quaedam in Bibl. Gr. Ἀπὸ φωνῆς
Δαμασκηνοῦ. habeoque es Regiis codicibus quæ-.
dain ᾿Απὸ φωνῆς Θεοδώρου 266a, quæ videntur
Leontii Byzantini, cujus etiam fuerit luculenta illa
oratio in Mediam Pentecostem, iisdem Regiis codicibus nomine Leontii presbyteri Constant. Codex
satis mendosus, quanquam antiquis. Est non minus
laudando Patapio, quain illustrando Andreæ, quem
ita Deus sollicitaverit ad sanctorum celebrandas
laudes, velut olim Hieronymum nostrum ad Scripturæ lectionem, quem ejus maximum interpretem
delegisset. Sic certe Andreas præcipuus fuit in
declamandis maxime exornativis sermonibus, ut
vel ipsi, quos paucos damus ex Regia gaza probant.
Nec dubium exstare in Bibliothecis aliis, non paucos alios; maximamque partem, quos Metaphrastes ἀδεσπότους habet, nullique ascriptos, ejus fucPlures majoris aliquid emolumenti percipiant.
Sic nobis formavimus litteram, non tamen omnino
fit satis, τὸν ὑπὲρ τοῦ, fuerit ἀντὶ, ὑπὲρ αὐτοῦ,
nempe λόγου. Ac proinde erit in sequenti, ὑπὲρ
ὧν, oratione hiatu abrupta.
col. 1235–1236page 223 of 327
PG 97:1235βοήθειαν τοιοῦτον δεδόσθαι χρῆμα εἰπὼν ἐκ Θεοῦ. Καὶ γὰρ ὥσπερ ὁδὸς ὁ βίος μὲν ἡμῶν ἐνδείκνυται, χειραγωγὸς δὲ πρὸς ἀμφοτέρους πρὸς τοῦτον, καθά περ τις ἐν τόποις ἰδίοις, τοῖς πρὸς πορείαν αὐτοῦ ἐν τούτοις οὖσιν ἀπείροις, ζητείται πρὸς ὁδηγίαν ἐμε πειρος, οὕτως ή γραφομένη πνευματική θεωρία πρὸς τὸ τὴν πορείαν ἐδείχθη ποιεῖσθαι, καλῶς τ ἐπικτήσονται· ὡς που καί φησιν ὁ προφήτης, προς θεῖσθε. Ἐπεὶ οὖν μόνος αὐτὸς ὑπάρχει ὁδὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὡς ὑπ' αὐτοῦ διδαχθέντες ἐπεὶ καὶ ἀλήθεια τὸ τοιοῦτον, ὑπὲρ ὧν καὶ τὸ ζων ἐξ αὐτοῦ ἐσχηκότες, τὴν ὁδὸν ὑποδεῖξαι ἐν ἀληθεία τῆς ζωῆς, μὴ ὀκνήσωμεν, αὐτοῦ τὸν λόγον ἡμῖν χορό ηγοῦντος τοῦτον. Εγώ ηγοῦντος τοῦτον. Εγώ· λοιπὸν γὰρ ὁμολογήσει καλὸν καὶ τὸ διὰ παρακοῆς γενηθέν μοι ἁμάρτημα, μᾶλλον δὲ εἰπεῖν θαυμαστὸν ἄκουσμα· τὸν ὄχνον ὡς σύντροφον γνώμης ἐπιλαβόμενος, φανερῶς ἀνειδί σθην, ὡς δοῦλος εἰπεῖν ὀκνηρὸς, τὸ τάλαντον πονηρός ἀποκρύψαι. Καὶ οὐχ ὡς μὴ ὄντα με εἶναι, ἢ ἰδιώτην λέγω τοῦ λόγου· ἀλλ' ὅτι καὶ πᾶς δ᾽ ἐὰν γένητα ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· τουτέστιν εἴτε βλέπων ἐν τούτοις, εἴτε δὲ καὶ ἀκούων, ὁμοίως ὡς ἀποκρύπτων τάλαν τον βλέπεται, εἰ σιγήσῃ· καὶ ὃς πάλιν πρὸς ἔργα. σίαν διὰ τοῦ λόγου εἰ φανερώσῃ, δικαιούται λυτρωθεὶς τῆς κατακρίσεως, δι' ὧν τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα ἀποκρύψαι ὡς φθονερὸς οὐκ ἠθέλησε δοῦλος. Ούτοι μοι δοκεῖ καὶ μάλιστα βίον ἐνάρετον γεγονότα· ὁ μὲ την θέλησιν εἶναι θελήσας πρὸς τὸ ἀναγγείλαι. ι Τίς λαλήσει τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου, φησὶ, ἀκουστά; ποιήσει πάσας τὰς αἰνέσεις αὐτοῦ;» Ὁρᾶς πῶς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐκ διηγήσεως βλέπεται; «Ακούσατε ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη. Αρα τίνος ένεκα; ὅτι ο Κύ ριος ἐβασίλευσε, καὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο.» Του ἐστιν· ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν κατορθώσας, καὶ ὥσπερ φορέσας ὡραϊσμὸν ἀναγκαῖον. Διὰ τοῦτο πάλιν φησί ἐν ἑτέρῳ προφήτῃ· [ε Ὕψωσον ἰσχύϊ τὴν φωνὴν σου.» ] 'Υψοῦν τὴν φωνὴν ἐπιτρέπει, ὡς οὐκ ἔστιν ἐπάνω ταύτης ἑτέρα, φησί, τὸ εἰπεῖν τὰ αὐτοῦ δη μιουργήματα. Καὶ τούτου μάρτυς ὁ ἐν Ψαλμοί; προφητεύσας. Καὶ γὰρ εἰ καὶ τὸ φρικτὸν αὐτοῦ τῆς οικονομίας μυστήριον παραδόξως θαυμάζεται, ἀλλά διὰ τὸ γενέσθαι πάντας “ἀξίους ἡ τοιαύτη ἐδείχθη φιλανθρωπία; καὶ γὰρ ἄνω καὶ κάτω, δι' ὧν τὰ πάντα γεγόνασιν, ἡ ἡμετέρα δέδεικται φύσις. Δευ τέρα μὲν ἐξ οὐρανοῦ· πρώτη δὲ πάλιν ὡς ἐκ τῶν * είπερ. 14 10. πάντως. Διὰ τὸ γενέσθαι πάντας ἀξίους.
0'17
βοήθειαν τοιοῦτον δεδόσθαι χρῆμα εἰπὼν ἐκ Θεοῦ.
Καὶ γὰρ ὥσπερ ὁδὸς ὁ βίος μὲν ἡμῶν ἐνδείκνυται,
χειραγωγὸς δὲ πρὸς ἀμφοτέρους πρὸς τοῦτον, καθάπερ τις ἐν τόποις ἰδίοις, τοῖς πρὸς πορείαν αὐτοῦ ἐν
τούτοις οὖσιν ἀπείροις, ζητείται πρὸς ὁδηγίαν ἐμε
πειρος, οὕτως ή γραφομένη πνευματική θεωρία
πρὸς τὸ τὴν πορείαν ἐδείχθη ποιεῖσθαι, καλῶς τ
omnia perscribuntur: adeoque continget ut ex tali & ἐπικτήσονται· ὡς που καί φησιν ὁ προφήτης, προς
auditione, sibi nonnulli æquali morum honestate
vitam comparent, quemadmodum ait quodam loco
propheta dalam a Deo in adjutorium ejusmodi
rem. Nam cum vita nostra sit tanquam via, utriusque vero ad eam gradiendam, ductor aliquis,
ceu quis in propriis locis, itineris monstrandi ac
ducatus peritus, eorum rudibus quæratur; quod
scriptam spiritalem doctrinam præstare ad iter
cjuscemodi ostensum est, bene desideratis.
θεῖσθε.
Ἐπεὶ οὖν μόνος αὐτὸς ὑπάρχει ὁδὸς ὁ Κύριος
ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὡς ὑπ' αὐτοῦ διδαχθέντες·
ἐπεὶ καὶ ἀλήθεια τὸ τοιοῦτον, ὑπὲρ ὧν καὶ τὸ ζων
ἐξ αὐτοῦ ἐσχηκότες, τὴν ὁδὸν ὑποδεῖξαι ἐν ἀληθεία
τῆς ζωῆς, μὴ ὀκνήσωμεν, αὐτοῦ τὸν λόγον ἡμῖν χορό
Quia igitur solus ipse via est Dominus noster
Jesus Christus c, velut docti ab eo, quando et
istud veritas est, siquidem etiam ab ipso habemus
vitas, non gravabor ipso mihi sermonem hanc
subministrante, viam vitæ in veritate ostendere.
Ego (quippe opera pretium est ut et deinceps " ηγοῦντος τοῦτον. Εγώ
ηγοῦντος τοῦτον. Εγώ· λοιπὸν γὰρ ὁμολογήσει
quod mihi ex inobedientia commissum est, fatear
crimen, seu potius, ut quod factum est, dicam
oraculum mirabile) cum segnitiem velut mentis
alumnam captassem, aperta increpatione fui objurgatus, ut servum nequam d, qui male abscondissem talentum, audiverim. Nec me dico esse,
velut non sim, aut jacto sermonis rudem: sed
fore pronuntio, ut quantus quisque sit in bonis
operibus sit, hoc est, sive videat in illis ac ipse
perspicax sit, sive audiat et doctrina intelligat,
velut qui occultaverit talentum, puniatur,` si tacuerit: utque iterum, quisquis sermone provocando ad opus manifestaverit, a reatu liber justificandus sit, eo quod justificationes Dei occultare
moluerit. Ita peccare mihi videtur. Sicut servus
ille malignus, qui noluit vitam virtutibus illustrem
prædicare. Quis loquetur potentias Domini, inquit, auditas faciet omnes laudes ejus •?, Viden'
ut laus ejus ex narratione perspiciatur? ‹ Audite
hæc, omnes gentes f. › Quorsuin vero? Quia ‹ Dominus regnavit, decorem indutus est 8., Hoc
est: Nos in seipso præclare disposuit, ac ceu necessarium ornatum gestavit. Idcirco in alio rursum
propheta ait: • Exalta in fortitudine vocem
tuam b Jubet exaltare vocem, velut non sit vox
alia ɛublimior quam ut enarrentur divinæ artis
opera: cujus rei propheta in psalinis testis est.
Quanquam enim horrendum incarnationis ejus
sacramentum singularem quamdam admirationem
habeat, verum fuit exhibita tanta hæc misericordia, ut efficeremur digni omnes Quippe rem
καλὸν καὶ τὸ διὰ παρακοῆς γενηθέν μοι ἁμάρτημα,
μᾶλλον δὲ εἰπεῖν θαυμαστὸν ἄκουσμα· τὸν ὄχνον ὡς
σύντροφον γνώμης ἐπιλαβόμενος, φανερῶς ἀνειδίσθην, ὡς δοῦλος εἰπεῖν ὀκνηρὸς, τὸ τάλαντον πονηρός
ἀποκρύψαι. Καὶ οὐχ ὡς μὴ ὄντα με εἶναι, ἢ ἰδιώτην
λέγω τοῦ λόγου· ἀλλ' ὅτι καὶ πᾶς δ᾽ ἐὰν γένητα:
ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· τουτέστιν εἴτε βλέπων ἐν τούτοις,
εἴτε δὲ καὶ ἀκούων, ὁμοίως ὡς ἀποκρύπτων τάλαν
τον βλέπεται, εἰ σιγήσῃ· καὶ ὃς πάλιν πρὸς ἔργα.
σίαν διὰ τοῦ λόγου εἰ φανερώσῃ, δικαιούται λυτρω
θεὶς τῆς κατακρίσεως, δι' ὧν τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα
ἀποκρύψαι ὡς φθονερὸς οὐκ ἠθέλησε δοῦλος. Ούτοι
μοι δοκεῖ καὶ μάλιστα βίον ἐνάρετον γεγονότα· ὁ μὲ
την θέλησιν εἶναι θελήσας πρὸς τὸ ἀναγγείλαι. ι Τίς
λαλήσει τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου, φησὶ, ἀκουστά;
ποιήσει πάσας τὰς αἰνέσεις αὐτοῦ;» Ὁρᾶς πῶς ἡ
αἴνεσις αὐτοῦ ἐκ διηγήσεως βλέπεται; «Ακούσατε
ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη. Αρα τίνος ένεκα; ὅτι ο Κύ
ριος ἐβασίλευσε, καὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο.» Του:
ἐστιν· ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν κατορθώσας, καὶ ὥσπερ
φορέσας ὡραϊσμὸν ἀναγκαῖον. Διὰ τοῦτο πάλιν φησί
ἐν ἑτέρῳ προφήτῃ· [ε Ὕψωσον ἰσχύϊ τὴν φωνὴν
σου.» ] 'Υψοῦν τὴν φωνὴν ἐπιτρέπει, ὡς οὐκ ἔστιν
ἐπάνω ταύτης ἑτέρα, φησί, τὸ εἰπεῖν τὰ αὐτοῦ δημιουργήματα. Καὶ τούτου μάρτυς ὁ ἐν Ψαλμοί;
προφητεύσας. Καὶ γὰρ εἰ καὶ τὸ φρικτὸν αὐτοῦ τῆς
οικονομίας μυστήριον παραδόξως θαυμάζεται, ἀλλά
διὰ τὸ γενέσθαι πάντας “ἀξίους ἡ τοιαύτη ἐδείχθη
φιλανθρωπία; καὶ γὰρ ἄνω καὶ κάτω, δι' ὧν τὰ
πάντα γεγόνασιν, ἡ ἡμετέρα δέδεικται φύσις. Δευ
τέρα μὲν ἐξ οὐρανοῦ· πρώτη δὲ πάλιν ὡς ἐκ τῶν
Joan. xiv, 6. d Matth. xxv, 26. e Psal. cv, 2. Psal. XLVIII, 2. * Psal. scu, 1.
& Isa. xL, 9.
* Leg. είπερ. 14 10. πάντως.
Quodam loco propheta. Videtur respicere
euni locum psal. cv, quem postmodum citat.
Exalia, etc. Verba hac prophetæ adjunximus, explendo sensui necessaria: quo etiam modo
postmodum desiderari videntur verba Psalmistæ,
isi respicit paulo superius posita.
Ut eficeremur digni omnes. Διὰ τὸ γενέσθαι
πάντας ἀξίους. Quodam divinitatis consortio; atque ita ut idem quodammodo fit in nobis, atque
factuin est in Christo, quanquam analogia lantum, ut ipse Andreas Orat. de Transi. docte edisserit.
col. 1237–1238page 224 of 327
PG 97:1237κάτω· ἐπεὶ καὶ οὐκ ἄλλη ἐνδείκνυται εἰς δόξαν αὐτοῦ. Τί δ' ἔτι καὶ τὸ τοῦ προοιμίου αἴτιον, σαφηνίσωμεν ἐν συντόμως, ἵνα μὴ καὶ τὸν λόγον ἡμῶν ὡς οὐδὲν ἀποδείξωμεν, διὰ τῆς λοιπὸν ἐνθάδε ἀπολογίας. Ο δοξάζων Θεὸς τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐν τούτῳ πάντως εὐδόκησε, δι᾿ οὗ τελεῖται τὸ σέβας δοξάζεσθαι, καθὼς ἡ τῶν πραγμάτων ἀπέδειξε πεῖρα. Μνήμης λοιπὸν ἀναγράπτου μελλούσης τοῦ ὁσίου ἀναφανῆναι ἀνδρὸς, τῇ αὐτοῦ 10 εὐδοκίᾳ. Τῆς γὰρ ἐμῆς εὐτελείας καταντησάσης ποτὲ ἔνθα τὸ τίτ μιον αὐτοῦ ἐναπόκειται σῶμα· ὡς ἐξ Αἰγύπτου, φησὶν, αὐτοῦ γεγονότος, φημὶ τὸν τόπον, τοῦτο κατα λείψας το όνομα μέχρι τοῦ δεῦρο καλεῖσθαι ἐν τῇ τοιαύτῇ μονῇ, τοῦ ἀληθῶς πάντα πιστεύσαντος τὰ τοῦ Θεοῦ. Καὶ μνήμης αὐτοῦ ἐκ τῶν ἐκεῖσε οἰκούν των εὐλαβεστάτων γυναικῶν τελουμένης, ἠρξάμην ὥσπερ οὐδὲν τῷ τοῦ ἁγίου ἐλλογίζεσθαι ὄνομα· ὅτι, τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἐξ Αἰγύπτου φανεὶς ἡμῖν ἄνθρωπος, Πατάπιος τούνομα; Αὐτῶν δὲ καὶ ἐγκώμιά τινα προσφερόντων μοι, τοὺς λόγους εκείνου ποιούμενα, ἐξ:λεοῦντό μοι καὶ τὴν αὐτοῦ μνήμην λαμπροτέραν ἐπιτελεῖσθαι δι' ἀναγράπτου αὐτοῦ βίου, καὶ συν ευφραίνεσθαι· καὶ μετὰ τὴν σύναξιν λέγοντες, ὅτι Αξιός ἐστιν ᾧ παρέξεις τούτῳ. Θαυμάτων γὰρ θεϊκῶν ἔνδειξις ἐν αὐτῷ ἐγεγόνει, καὶ φωστὴρ ἐν ἡμῖν ἀνα εδείχθη τοῖς τῶν ἁγίων ποθοῦσι τὰς μνήμας. Ἐμοῦ δὲ τὰ τοιαῦτα αὐτῶν ῥήματα εἰς οὐδὲν λογισαμένου, καὶ ει ἐπιμένοντος ληρώδη είναι οι ταῦτα τὰ ῥήματα, καὶ πάλιν λέγοντός μου· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἐν ὑμῖν θαυμαζόμενος Πατάπιος τις Αἰγύπτιος; τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ὥσπερ εἰς ἔκστασιν ἐλθὼν, ὁρῶ ἄνδρα τινὰ ὡραῖον μὲν τῷ εἴδει, θεοπρεπεῖ δὲ τῷ σχήματι ἠμφιεσμένον, καὶ ἐξαστράπτοντα ἄγγελον συγκατα σχήματι μοναχικῆς θεωρίας, μετὰ πλήθους λευχειμονούντων ἀνδρῶν, ἐν ἐλαρότητι τὰ πρόσωπα πρὸς αὐτὸν ποιουμένους· καὶ ὡς ποθοῦντες προσεγγίζειν ἕκαστον αὐτῷ, τοῖς ὀφθαλμοῖς μου ἦσαν φαινόμενο:, ὥστε καμὲ τοῦ κινεῖσθαι μένειν σὺν αὐτοῖς ἡ πρό θεσις. Πάλιν δὲ, διὰ τὸ, φησί, μὴ εἶναι με γνωστὸν αὐτῷ, ὥσπερ ἐξ αἰδοῦς τινος κατεχόμενος, ἀκίνητος ἐν τῷ τόπῳ διέμενον. Εἶτα ἐμοῦ, φησί, μέσον αὐτῶν οὐκ οἶδα πῶς, γεγονότος, ὑπεδείκνυε τῷ δακτύλῳ τοῖς πᾶσι με ἐπιδεικνύων, καθάπερ ἐχθρόν τινα, προβαλλόμενός τις ἐξουσιαστής, κατακρίνων αὐτὸν 10 Ισ. Θεοῦ. 20 Ισ. καταλείψαντα. οι ἴσ. εἰπεῖν. Συγκατασχήματο μοναχικῆς θεωρίας. ἀντὶ τοῦ, συγκαταστήματι. συγκαστήματι
κάτω· ἐπεὶ καὶ οὐκ ἄλλη ἐνδείκνυται εἰς δόξαν susdeque versatam, cujus gratia sint omnia
αὐτοῦ.
Τί δ' ἔτι καὶ τὸ τοῦ προοιμίου αἴτιον, σαφηνίσωμεν
ἐν συντόμως, ἵνα μὴ καὶ τὸν λόγον ἡμῶν ὡς οὐδὲν
ἀποδείξωμεν, διὰ τῆς λοιπὸν ἐνθάδε ἀπολογίας. Ο
δοξάζων Θεὸς τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ,
καὶ ἐν τούτῳ πάντως εὐδόκησε, δι᾿ οὗ τελεῖται τὸ
σέβας δοξάζεσθαι, καθὼς ἡ τῶν πραγμάτων ἀπέδειξε
πεῖρα. Μνήμης λοιπὸν ἀναγράπτου μελλούσης τοῦ
ὁσίου ἀναφανῆναι ἀνδρὸς, τῇ αὐτοῦ 10 εὐδοκίᾳ. Τῆς
γὰρ ἐμῆς εὐτελείας καταντησάσης ποτὲ ἔνθα τὸ τίτ
μιον αὐτοῦ ἐναπόκειται σῶμα· ὡς ἐξ Αἰγύπτου,
φησὶν, αὐτοῦ γεγονότος, φημὶ τὸν τόπον, τοῦτο καταλείψας το όνομα μέχρι τοῦ δεῦρο καλεῖσθαι ἐν τῇ
τοιαύτῇ μονῇ, τοῦ ἀληθῶς πάντα πιστεύσαντος τὰ
τοῦ Θεοῦ. Καὶ μνήμης αὐτοῦ ἐκ τῶν ἐκεῖσε οἰκούν
των εὐλαβεστάτων γυναικῶν τελουμένης, ἠρξάμην
ὥσπερ οὐδὲν τῷ τοῦ ἁγίου ἐλλογίζεσθαι ὄνομα· ὅτι,
τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἐξ Αἰγύπτου φανεὶς ἡμῖν ἄνθρωπος,
Πατάπιος τούνομα; Αὐτῶν δὲ καὶ ἐγκώμιά τινα
προσφερόντων μοι, τοὺς λόγους εκείνου ποιούμενα,
ἐξ:λεοῦντό μοι καὶ τὴν αὐτοῦ μνήμην λαμπροτέραν
ἐπιτελεῖσθαι δι' ἀναγράπτου αὐτοῦ βίου, καὶ συνευφραίνεσθαι· καὶ μετὰ τὴν σύναξιν λέγοντες, ὅτι
Αξιός ἐστιν ᾧ παρέξεις τούτῳ. Θαυμάτων γὰρ θεϊκῶν
ἔνδειξις ἐν αὐτῷ ἐγεγόνει, καὶ φωστὴρ ἐν ἡμῖν ἀνα
εδείχθη τοῖς τῶν ἁγίων ποθοῦσι τὰς μνήμας. Ἐμοῦ
δὲ τὰ τοιαῦτα αὐτῶν ῥήματα εἰς οὐδὲν λογισαμένου,
καὶ ει ἐπιμένοντος ληρώδη είναι οι ταῦτα τὰ ῥήματα,
καὶ πάλιν λέγοντός μου· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἐν ὑμῖν
θαυμαζόμενος Πατάπιος τις Αἰγύπτιος; τῇ νυκτὶ
ἐκείνῃ ὥσπερ εἰς ἔκστασιν ἐλθὼν, ὁρῶ ἄνδρα τινὰ
ὡραῖον μὲν τῷ εἴδει, θεοπρεπεῖ δὲ τῷ σχήματι ἡμφιεσμένον, καὶ ἐξαστράπτοντα ἄγγελον συγκατασχήματι μοναχικῆς θεωρίας, μετὰ πλήθους λευχειμονούντων ἀνδρῶν, ἐν ἐλαρότητι τὰ πρόσωπα πρὸς
αὐτὸν ποιουμένους· καὶ ὡς ποθοῦντες προσεγγίζειν
ἕκαστον αὐτῷ, τοῖς ὀφθαλμοῖς μου ἦσαν φαινόμενο:,
ὥστε καμὲ τοῦ κινεῖσθαι μένειν σὺν αὐτοῖς ἡ πρόθεσις. Πάλιν δὲ, διὰ τὸ, φησί, μὴ εἶναι με γνωστὸν
αὐτῷ, ὥσπερ ἐξ αἰδοῦς τινος κατεχόμενος, ἀκίνητος
ἐν τῷ τόπῳ διέμενον. Εἶτα ἐμοῦ, φησί, μέσον αὐτῶν
οὐκ οἶδα πῶς, γεγονότος, ὑπεδείκνυε τῷ δακτύλῳ
τοῖς πᾶσι με ἐπιδεικνύων, καθάπερ ἐχθρόν τινα,
προβαλλόμενός τις ἐξουσιαστής, κατακρίνων αὐτὸν
creata, liquet humanam naturam: illam quidem a
coelestibus secundam; primum autem inferiorum,
quando nec alio, ad Dei ostenditur gloriam
Porro ut ne etiam nostra vilescat oratio, fuerit
adhur, sequenti hic defensione, nonnihil compendie elucidandum proœmii argumentum.Deus itaque
eos glorificans, a quibus veritate glorificatur: et
in hoc plane, in cujus memoriam Deo adhibemus
cultum, voluntate, viri sancti voluit glorificari,
ut rerum eventus palam fecit, quando scriptis
deinceps mandata proditura est Dei memoria.
Cum enim aliquando mea humilitas eo occurrisset ubi ejus sacrum corpus depositum est (quem
locum, velut ejus qui patria Ægypto exisset ad
hunc usque diem, in eo monasterio; ejus, inquit,
recatum dico, qui vere omnia qum Dei sunt, credidisset), religiosissimæque feminæ illic degentes
ejus memoriam celebrarent, coepi viri nomen tanquam nihili facere. Nam, inquiebarn, quis hic nobis Ægyptius hemo Patapius nomine? Cumque
iHæ de eo disserentes, mihi etiam quædam illius
encomia proferrent, obsecrabant ut litteris consignata ipsius vita, illustriorem ejus memoriam
facerem, ac communi lætitiæ indulgerem: dicentibus post collectam, esse dignam cur id præstarem: quippe divina in eo østensa esse miracula,
ac velut luminare exhibitum, iis qui sauetorum
memoriis desiderio affecti essent. Cum ipse ejusinodi eorum verba non desinerem spernere, ac
velut deliria hactenus reputans iterumque dicens:
Quis hic in vobis admirationem habens Patapius
Ægyptius? En tibi nocte illa, velut in exstasim
factus, video quemdam virum formosum specie;
augusto et divinum aliquid præferente habitu indutum, monachalis visionis specie emicantem angelum stipante in albis virorum turba, gratiose lateque in eum vultus tendentium: quique,
velut singuli se ei adjungere desiderarent, sic ob
oculos viderentur conspicui: ita ut mihi etiamı
insideret animo ut ad eum accederem. Iterum auvelut
tem, inquit, tanquam qui ei ignotus essem,
retinente quadam verecundia, immotus eodem loco
manebam. Deinde, inquit, cum nescio qua ratione
medios eorum factus essem, me digito omnibus
monstravit, velut si quis potestate pollens, sibi
hostem justa ratione damnans, in medium produVARIE LECTIONES.
10 Ισ. Θεοῦ. 20 Ισ. καταλείψαντα. οι ἴσ. εἰπεῖν.
Quando nec alia, ad Dei ostenditur gloriam.
Velut nulla exsistente inferiori natura, quæ ipsa
in se, possit Deum laudare, et in qua imago eluceat, solo homine id proprium habente ex rationis
dominio.
Feminæ illic degentes. In monasterio quod
essel ad inclusorium ubi ipse solitarius; ac media
regia urbe eremita habitasset. Potuit ex viri devotione novum exstrui, nisi prius exstructum erat.
insolens videtur ut huic feminino masculina omnia
jungantur, sed noluimus mutare. Infra tamen quandoque componit genera.
Monachalis visionis specie. Συγκατασχήματο
μοναχικῆς θεωρίας. Sic visum est corrigere ἀντὶ
τοῦ, συγκαταστήματι. Videtur dictum ad eximiam
viri majestatem, in specie illa et assumpto monachi habitu, declarandam; ut et angelus videretur,
et appareret monachus, quem olim egisset. At nec
συγκαστήματι displicet
'
col. 1239–1240page 225 of 327
PG 97:1239εὐλόγως. Τὸ δὲ τῆς κατακρίσεως εύλογον τοῦτο ἐν Ἰδού, φησὶν, ἀδελφοί μου, πᾶσιν ὑμῖν ἐραστὴς ἀπὸ εδείχθην, Θεοῦ πάντως εὐδοκήσαντος· τῷ δὲ ἀνθρώπῳ τούτῳ, ὥσπερ ἔκτρωμα εὑρέθην λοιδορούμενο; ἐξ αὐτοῦ· εἴτε οὖν αὐτὸς πάντως, ὡς πάντως ὑμῶν ὑπάρχων ἀνώτερος τοῦτο σημαίνει, καὶ ὑμᾶς διαβάλλων, νέος φανείς Φαρισαῖος, εἴτε μὴ ῶν διὰ το φθό νον, τοῦτο εἰς ἑαυτὸν κατεργάζεται, μὴ ἐντραπείς τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ αὐτῷ προσαγομένας ὑπὸ τῶν ἐμὲ ποθούντων ἱκετηρίας, πρὸς τὸ ἐγγράφως μα μαρ τυρῆσαι, καὶ Θεῷ προσενέγκαι, κατὰ τὴν αὐτοῦ ἀνδρειοτάτην φρόνησίν τε καὶ ἐπωνυμίαν· νοῦ, φημί, ηὐτρεπισμένου ἐν αὐτῷ ἀμέμπτου αινέσεως· ἀπὸ καὶ Κρήτης ἄξιος ἐπίσκοπος γέγονε, παρὰ θεῷ τῆς ποιμαντικῆς βακτηρίας τῶν λογικῶν προβάτων κατηρτισμένος. Επιχειρήσει δὲ τοῦτο τῇ δυνάμει τοῦ παναγίου Πνεύματος. Ἐμοῦ δὲ, ὦ ἄνδρες, ταῦτ σώῳ τῷ λογισμῷ ἀκροωμένου, σὺν τρόμῳ ἐξύπνησε ἐν φόβῳ πολλῷ· καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπανελθών, τὸν μὲν ὕπνον ἀποτιναξάμενος, αἶνον τῷ Θεῷ προσήνεγκα, Ενενόουν δὲ τί τὸ ἔραμα τοῦτο· ὅτι μὲν καὶ ἡ ὀπτα σία συνέκφοβος· τὸ δὲ τοῦ ἀνδρὸς πρὸς ἐμὲ ἀντιτείνον ῥῆμα, τί ἄρα ἐστίν. Εἰ μὴ πάντως, ὅτι εἰς οὐδὲν ἐλογισάμην τὴν τοῦ ἀνδρὸς πολιτείαν. Απιστία; γὰρ ἦσαν τὰ ὦτά μου γέμοντα, τὰ ῥηθησόμενα τῶν γυναικῶν ῥήματα.... Λογισάμενος οὖν ἐγὼ ὅτι ἐκ Θεοῦ πάντως ἐστὶν αὕτη ἡ πνευματικὴ ὀπτασία, καὶ ὅτι αὐτοῦ ἄνωθέν ἐστι τὸ δῶρον, ἀνεζωπύρησα τῷ πόθῳ, καὶ πρὸς τὸ δράμα ἐξηυτρεπίσθην, ὅπως ο συγγραφῇ, τὰ τοῦ γέροντος τοῖς πιστοῖς παραδώσω" τὰ παρ' ἐμοὶ πρῶτον πρὸς ἀπιστίαν εἰπεῖν λελογισμένος, ὕστερον δὲ, τὰ διὰ Θεοῦ αὐτῷ μεγάλα φα γέντα. Τότε προσκαλεσάμενος σὺν τῇ πρώτη, πάσας τάς σὺν αὐτῇ οὔσας ἐν τῇ ἀσκήσει, ἐπυνθανόμην ἐν ἀκριβείᾳ παρ' αὐτῶν τὴν τοῦ ἀνδρὸς πολιτείαν· ὅπως λοιπὸν ἀρξάμενος διηγήσωμαι καθὼς κατέλαβον, τοῦτο ἡγησάμενος, ὅτι τοῖς ἐργαζομένοις τὸ ἀγαθόν, οὐχ ὑστερήσει τὰ ἀγαθὰ, ὁ κατοικῶν ἐν τῷ οὐρανῷ Θεὸς τοῦ παντός. Αλλά, τὴν μὲν τῆς ἀσκήσεως αὐτοῦ θεωρίαν διὰ τοῦ λόγου ἀφέντες, ἐπὶ τὰ μᾶλλον εἰς ὄψιν φέροντα προθύμως χωρήσωμεν, ἐκ τῶν ἐσχά των, τα πρώτα διηγούμενοι. ο Αγαθὴ γὰρ ἐσχάτη λόγου "8, ὑπὲρ ἀρχὴν αὐτοῦ.» Γνοίημεν δὲ ὅτι βίου εὐσεβοῦς ἀναδεικνυμένου, πρὸ διηγήσεως ἐγγράφων, τοῖς ἐν τῷ βίῳ ἀναστρεφομένοις ἡμῖν, λάμπουσι καὶ φωτίζουσι τὴν διάνοιαν. Συνέβη δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν γενέσθαι τοῦ λόγου τὸ εὔτονον, ἴσως ἀποροῦντες τὰ πλεῖστα τοῦ δικαίου ἀνδρὸς κατορθωμάτων διηγήσει σθαι. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ό προτρέχει πόνοις, ὥσπερ λύχνον καιόμενον, ἀδύνατον καὶ οὐκ εὐθές ἐστι, κατὰ τὴν Δεσποτικὴν φωνὴν, ὑποκάτω κλίνης τεθῆναι, ἀλλ' ἐπ' αὐτὴν βάσιν τὸν Χριστὸν ἐπιτεθῆναι, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν βλέπῃ τὸ φῶς, οὕτω τὰ τοῦ βίου αὐτοῦ ἐστι πρώτον 41 ἰσ, μὴν διά. λόγον.
cat. Justa porro damnationis causa ea erat: Ecce, εὐλόγως. Τὸ δὲ τῆς κατακρίσεως εύλογον τοῦτο ἐν·
inquit, fratres, vobis omnibus, sic plane Deo volente, factus sum amicus: huic autem homini,
velut abortivus inventus sum, ita contumelia afficit: sive omnino ea se re vobis plane superiorem
vult ostendere, vosque calumniatur novum se
Pharisæum exhibens, sive sane id ex invidia in se
ipse peccat non reveritus quas mei studiosi pro
me adhibent supplicationes, ut mihi scripto testimonium deferat, Deoque offerat, juxta ejus viriJem maxime sapientiam nominisque appellationem:
tanquam, inquam, cui mens sit instructa, suppetatque orationis facultas ad accuratam laudationem: quare etiam dignus Cretæ episcopus factus
est, rationalium ei ovium spiritali pedo divinitus
tradito atque aptato. Cæterum eam rem moliturus
est sanctissimi Spiritus virtute. Enimvero, o viri,
sana hæc mente audiens, tremore ac timore multo
a somno excitatus sum; atque in me iterum reversus, decussa somno, laudem obtuli Deo. Cogitabam autem apud me quænam esset ista visio:
plane siquidem habebat timorem comitem. Quidnam vero viri in me vellet infensum verbum, nisi
omnino, quia ejus vitæ rationem velut nibilum
babuissem. Quippe erant meæ aures plenæ incredulitate, existimantis deliria quæ a feminis direnda forent. Cogitans ergo esse omnino a Deo
visionem hanc spiritalem, ac esse cœleste donum,
me ipse desiderio provocavi, atque ad opus acἸδού, φησὶν, ἀδελφοί μου, πᾶσιν ὑμῖν ἐραστὴς ἀπὸ
εδείχθην, Θεοῦ πάντως εὐδοκήσαντος· τῷ δὲ ἀνθρώ
πω τούτῳ, ὥσπερ ἔκτρωμα εὑρέθην λοιδορούμενο;
ἐξ αὐτοῦ· εἴτε οὖν αὐτὸς πάντως, ὡς πάντως ὑμῶν
ὑπάρχων ἀνώτερος τοῦτο σημαίνει, καὶ ὑμᾶς διαβάλ
λων, νέος φανείς Φαρισαῖος, εἴτε μὴ ῶν διὰ το φθό
νον, τοῦτο εἰς ἑαυτὸν κατεργάζεται, μὴ ἐντραπείς
τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ αὐτῷ προσαγομένας ὑπὸ τῶν ἐμὲ
ποθούντων ἱκετηρίας, πρὸς τὸ ἐγγράφως μα μαρ
τυρῆσαι, καὶ Θεῷ προσενέγκαι, κατὰ τὴν αὐτοῦ
ἀνδρειοτάτην φρόνησίν τε καὶ ἐπωνυμίαν· νοῦ, φημί,
ηὐτρεπισμένου ἐν αὐτῷ ἀμέμπτου αινέσεως· ἀπὸ
καὶ Κρήτης ἄξιος ἐπίσκοπος γέγονε, παρὰ θεῷ τῆς
ποιμαντικῆς βακτηρίας τῶν λογικῶν προβάτων
κατηρτισμένος. Επιχειρήσει δὲ τοῦτο τῇ δυνάμει
τοῦ παναγίου Πνεύματος. Ἐμοῦ δὲ, ὦ ἄνδρες, ταῦτ
σώῳ τῷ λογισμῷ ἀκροωμένου, σὺν τρόμῳ ἐξύπνησε
ἐν φόβῳ πολλῷ· καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπανελθών, τὸν μὲν
ὕπνον ἀποτιναξάμενος, αἶνον τῷ Θεῷ προσήνεγκα,
Ενενόουν δὲ τί τὸ ἔραμα τοῦτο· ὅτι μὲν καὶ ἡ ὀπτασία συνέκφοβος· τὸ δὲ τοῦ ἀνδρὸς πρὸς ἐμὲ ἀντιτείνον
ῥῆμα, τί ἄρα ἐστίν. Εἰ μὴ πάντως, ὅτι εἰς οὐδὲν
ἐλογισάμην τὴν τοῦ ἀνδρὸς πολιτείαν. Απιστία;
γὰρ ἦσαν τὰ ὦτά μου γέμοντα, τὰ ῥηθησόμενα τῶν
γυναικῶν ῥήματα.... Λογισάμενος οὖν ἐγὼ ὅτι
ἐκ Θεοῦ πάντως ἐστὶν αὕτη ἡ πνευματικὴ ὀπτασία,
καὶ ὅτι αὐτοῦ ἄνωθέν ἐστι τὸ δῶρον, ἀνεζωπύρησα
τῷ πόθῳ, καὶ πρὸς τὸ δράμα ἐξηυτρεπίσθην, ὅπως
cinxi, quo viri senis acta litterarum monumentis; ο συγγραφῇ, τὰ τοῦ γέροντος τοῖς πιστοῖς παραδώσω"
fidelibus traderem: id apud me statuens, ut primum meam dicerem incredulitatem, postmodum
autem, quæ mihi magna a Deo innotuissent.
τὰ παρ' ἐμοὶ πρῶτον πρὸς ἀπιστίαν εἰπεῖν λελογι
σμένος, ὕστερον δὲ, τὰ διὰ Θεοῦ αὐτῷ μεγάλα φα
γέντα.
Τότε προσκαλεσάμενος σὺν τῇ πρώτη, πάσας τάς
σὺν αὐτῇ οὔσας ἐν τῇ ἀσκήσει, ἐπυνθανόμην ἐν
ἀκριβείᾳ παρ' αὐτῶν τὴν τοῦ ἀνδρὸς πολιτείαν· ὅπως
λοιπὸν ἀρξάμενος διηγήσωμαι καθὼς κατέλαβον,
τοῦτο ἡγησάμενος, ὅτι τοῖς ἐργαζομένοις τὸ ἀγαθόν,
οὐχ ὑστερήσει τὰ ἀγαθὰ, ὁ κατοικῶν ἐν τῷ οὐρανῷ
Θεὸς τοῦ παντός. Αλλά, τὴν μὲν τῆς ἀσκήσεως αὐτοῦ
θεωρίαν διὰ τοῦ λόγου ἀφέντες, ἐπὶ τὰ μᾶλλον εἰς
ὄψιν φέροντα προθύμως χωρήσωμεν, ἐκ τῶν ἐσχά
των, τα πρώτα διηγούμενοι. ο Αγαθὴ γὰρ ἐσχάτη
λόγου "8, ὑπὲρ ἀρχὴν αὐτοῦ.» Γνοίημεν δὲ ὅτι βίου
Adeoque accersita monasterii præfecta, omnibusque pariter sub regulari et monastica observantia militantibus, diligenter ab eis quam vir
sanctus vitæ rationem tenuisset percontatus sum,
ut deinceps, quantum assequi licuisset, narrare
inciperem hoc reputans fore ut universorum
Deus in cœlo habitans, iis qui bonum operantur
bona non deneget. Verum, monachalis ejus exercitationis consideratione omissa tacitaque, ad ea
statim alacres processerimus, quibus evaserit magis conspicuus; ex novissimis, enarrantes priora.
Quippe e melior est finis orationis, quam ejus εὐσεβοῦς ἀναδεικνυμένου, πρὸ διηγήσεως ἐγγράφων,
initium i, › Id porro noverinius: nempe eos qui
ex pietatis ratione vitam exigunt, in sæculo conversantibus nobis magis illustrare animum, quam
qui scripto enarrant. Et hoc vero animos nobis
roburque ad eloquendum adjecit, quanquam forte
minus sufficimus ut pleraque viri justi facinora
enarremus. Quando autem bonos ejus labores sermo præcurrit, quemadmodum juxta Dominicam
vocem 1 nequit fieri, nec vero est rectum ut lucerna ardens sub lecto ponatur, sed ut ipsi basi
i Eccle. vi, 9. 1 Matth. v, 15 seqq.
τοῖς ἐν τῷ βίῳ ἀναστρεφομένοις ἡμῖν, λάμπουσι καὶ
φωτίζουσι τὴν διάνοιαν. Συνέβη δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν
γενέσθαι τοῦ λόγου τὸ εὔτονον, ἴσως ἀποροῦντες τὰ
πλεῖστα τοῦ δικαίου ἀνδρὸς κατορθωμάτων διηγήσει
σθαι. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ
ό
προτρέχει πόνοις, ὥσπερ λύχνον καιόμενον, ἀδύνατον
καὶ οὐκ εὐθές ἐστι, κατὰ τὴν Δεσποτικὴν φωνὴν,
ὑποκάτω κλίνης τεθῆναι, ἀλλ' ἐπ' αὐτὴν βάσιν τὸν
Χριστὸν ἐπιτεθῆναι, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν
βλέπῃ τὸ φῶς, οὕτω τὰ τοῦ βίου αὐτοῦ ἐστι πρώτον
41 ἰσ, μὴν διά.
3 Apud Septuag. λόγον.
col. 1241–1242page 226 of 327
PG 97:1241ἐγκαταλιπεῖν, καὶ οὕτως ἐπὶ τὰ μαρτυροῦντα τὸν Μον αὐτοῦ ἐν εὐφροσύνῃ ἡμᾶς βαδίζειν. Πάντως γὰρ ἔνθεν καὶ ταῦτα δειχθήσονται, ὥσπερ ἐν ὄψει ἔμπροσ δεν εὑρισκόμενα. Οὐδεὶς γάρ ἐστιν, ὁ μὴ ἐπιστάμενος ἐκ τῶν μελλόντων ἀκούεσθαι τὸ, ποῦ ταῦτα, καὶ πόθεν, καὶ πῶς προέρχονται πρὸς φανέρωσιν. Οὐ γὰρ δύναται φῶς σκότει συγκοινωνεῖν· οὐδὲ πά τιν μέρος πιστῷ μετὰ ἀπίστου· οὔτε συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων· οὔτε συλλήβην εἰπεῖν, συμφώνησις] Θεῷ πρὸς Βελίαρ. Συντρίβεται γὰρ ὡς γέγραπται τὸ σαθρὸν, ὑπὸ τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ εἰς ἀφανισμὸν τὸ τούτου τέλος ἀποδείκνυται. Καὶ γὰρ τὰ τῶν ἀρετῶν βέβαια καὶ πάγια καὶ ἔρηρεισμένα πάντοτε διαμένοντα, καθὼς ὁ θεῖος ἀποδεικνύει λό γος, ἐκ τούτων μὴ συντριβόμενα, ἀναφαίνονται ὑπὸ τοῦ λόγου φυλαττόμενα. Τὰ δὲ τῆς κακίας ἴδια ο ὡσεὶ καπνὸς ἐκλείπουσι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ὥσπερ ὁμοούσια τοῦ ἀσβέστου πυρὸς φανερούνται. «Πορεύεσθε» γὰρ, πρὸς τοὺς πράττοντας τὰ τοι αῦτα, «τῷ φωτὶ, φησί, τοῦ πυρὸς ὑμῶν καὶ τῇ φλογί ᾗ ἐξεκαύσατε.· Ἐντεῦθεν λοιπὸν, ἀδελφοί, ὥσπερ ἀπὸ πυρὸς λυτρωθῆναι βουλόμενοι διὰ τῆς ἀκροάσεως, ἐπὶ τὰ τοῦ ἀνδρὸς ὑπέρλαμπρα έργα, τὰς ἀκοὰς τῆς διανοίας συντείναντες, καὶ εἰς φῶς γνώ σεως καταντήσαντες, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἐκδιδάσκει, ἀκουσώμεθα τί λαλήσει ἐν ὑμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αὐτοῦ γὰρ καὶ εἰσὶ καὶ λαλοῦνται, καὶ πρὸς τὸ λέγειν φαίνονται, ὡς τὸ ἀποστολικὸν γράμμα δι δάσκει, ὅπως δοξάζωμεν ἐκτενῶς τὸν δόντα καὶ πάν τότε διδοῦντα ἐξουσίαν τοιαύτην, συνφθεγγόμενοι καὶ ἡμεῖς τῷ Εὐαγγελίῳ σὺν Θεῷ τοῖς ἀνθρώποις. Ταύτας τοίνυν τῶν ἐγκωμίων συλλαβὰς ὁ λεχθεὶς ἁγιώτατος ἐπίσκοπος ὡς εὐπρεπείας λόγους ἐπήξατο, φοβερῶς τὴν τάξιν ἐχούσας πρὸς διόρθωσιν τῶν ζηλοῦν ἐθελόντων τὸν ἀγγελικὸν βίον τοῦ ὁσίου Πα τρὸς ἡμῶν Παταπίου. Ἀλλ᾿ ὅτι δόξαν καὶ τιμὴν ἀμφιάσαι τοῦτον, ὁ διδάσκων γνῶσιν τοῖς τῇ σοφία προσεδρεύουσι μόνος ἠθέλησε. • Κράτος γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ τίς ἐξαριθμήσει; › Αὐτὸς δῴη καὶ ἡμῖν λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ὁ ζῶν εἰς τὸν αἰῶνα, ὅπως καὶ ἡμεῖς μετὰ πόθου τοῖς πιστοῖς παραδώσωμεν τὰ μετὰ θάνατον αὐτοῦ γεγονότα χα ρίσματα. Λέγει οὖν ὁ Ἐκκλησιαστής Σολομών «Δί καιος, ἐὰν φθάσῃ τελευτῆσαι, ἐν ἀναπαύσει ἔσται.» Καὶ πάλιν φησί· «Δικαίων ψυχαὶ ἐν χειρὶ Κυρίου.» Καὶ μετ' ὀλίγα «Ἡ ἐλπὶς αὐτῶν ἀθανασίας πλή ρης.» Διό φημι, ἀγαπητοί, ὅτι ἡ τῶν ἐντεῦθεν πρὸς τὰ ἐκεῖ μεταφοίτησις, τοῖς ἁγίοις πλοῦτος καὶ δέξα εὑρίσκεται. Εἰ γὰρ καὶ τὸ γεῶδες σκῆνος ἐξ ἧς γῆς διεπλάσθη εναποτίθεται, ἀλλ' οὐκ ἀπεσχισμένον ἔχει νοητῶς τὸ ὁμόφυλον. Σώζοιτο γὰρ τὸ κατ' εἰκόνα καὶ * ἴσ. ἐγκαταλαβείν.
ἐγκαταλιπεῖν, καὶ οὕτως ἐπὶ τὰ μαρτυροῦντα τὸν Christo superimposita luceat, ut omnis qui credit
Μον αὐτοῦ ἐν εὐφροσύνῃ ἡμᾶς βαδίζειν. Πάντως γὰρ
ἔνθεν καὶ ταῦτα δειχθήσονται, ὥσπερ ἐν ὄψει ἔμπροσ
δεν εὑρισκόμενα. Οὐδεὶς γάρ ἐστιν, ὁ μὴ ἐπιστάμενος ἐκ τῶν μελλόντων ἀκούεσθαι τὸ, ποῦ ταῦτα,
καὶ πόθεν, καὶ πῶς προέρχονται πρὸς φανέρωσιν.
Οὐ γὰρ δύναται φῶς σκότει συγκοινωνεῖν· οὐδὲ πάτιν μέρος πιστῷ μετὰ ἀπίστου· οὔτε συγκατάθεσις
ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων· οὔτε συλλήβην εἰπεῖν,
συμφώνησις] Θεῷ πρὸς Βελίαρ. Συντρίβεται γὰρ
ὡς γέγραπται τὸ σαθρὸν, ὑπὸ τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ εἰς
ἀφανισμὸν τὸ τούτου τέλος ἀποδείκνυται. Καὶ γὰρ
τὰ τῶν ἀρετῶν βέβαια καὶ πάγια καὶ ἔρηρεισμένα
πάντοτε διαμένοντα, καθὼς ὁ θεῖος ἀποδεικνύει λό
γος, ἐκ τούτων μὴ συντριβόμενα, ἀναφαίνονται ὑπὸ
τοῦ λόγου φυλαττόμενα. Τὰ δὲ τῆς κακίας ἴδια ο ὡσεὶ
καπνὸς ἐκλείπουσι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ
ὥσπερ ὁμοούσια τοῦ ἀσβέστου πυρὸς φανερούνται.
«Πορεύεσθε» γὰρ, πρὸς τοὺς πράττοντας τὰ τοι
αῦτα, «τῷ φωτὶ, φησί, τοῦ πυρὸς ὑμῶν καὶ τῇ φλογί
ᾗ ἐξεκαύσατε.· Ἐντεῦθεν λοιπὸν, ἀδελφοί, ὥσπερ
ἀπὸ πυρὸς λυτρωθῆναι βουλόμενοι διὰ τῆς ἀκροάσεως, ἐπὶ τὰ τοῦ ἀνδρὸς ὑπέρλαμπρα έργα, τὰς
ἀκοὰς τῆς διανοίας συντείναντες, καὶ εἰς φῶς γνώσεως καταντήσαντες, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἐκδιδάσκεῖ, ἀκουσώμεθα τί λαλήσει ἐν ὑμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον. Αὐτοῦ γὰρ καὶ εἰσὶ καὶ λαλοῦνται, καὶ πρὸς
τὸ λέγειν φαίνονται, ὡς τὸ ἀποστολικὸν γράμμα διδάσκει, ὅπως δοξάζωμεν ἐκτενῶς τὸν δόντα καὶ πάν
τότε διδοῦντα ἐξουσίαν τοιαύτην, συνφθεγγόμενοι G
καὶ ἡμεῖς τῷ Εὐαγγελίῳ σὺν Θεῷ τοῖς ἀνθρώποις.
celebremus, qui talen dedit potestatem, et est
evangelicis cum hominibus.
Ταύτας τοίνυν τῶν ἐγκωμίων συλλαβὰς ὁ λεχθεὶς
ἁγιώτατος ἐπίσκοπος ὡς εὐπρεπείας λόγους ἐπήξατο,
φοβερῶς τὴν τάξιν ἐχούσας πρὸς διόρθωσιν τῶν
ζηλοῦν ἐθελόντων τὸν ἀγγελικὸν βίον τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Παταπίου. Ἀλλ᾿ ὅτι δόξαν καὶ τιμὴν
ἀμφιάσαι τοῦτον, ὁ διδάσκων γνῶσιν τοῖς τῇ σοφία
προσεδρεύουσι μόνος ἠθέλησε. • Κράτος γὰρ τῆς
μεγαλοσύνης αὐτοῦ τίς ἐξαριθμήσει; › Αὐτὸς δῴη
καὶ ἡμῖν λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ὁ ζῶν εἰς
τὸν αἰῶνα, ὅπως καὶ ἡμεῖς μετὰ πόθου τοῖς πιστοῖς
παραδώσωμεν τὰ μετὰ θάνατον αὐτοῦ γεγονότα χα
ρίσματα. Λέγει οὖν ὁ Ἐκκλησιαστής Σολομών «Δί
καιος, ἐὰν φθάσῃ τελευτῆσαι, ἐν ἀναπαύσει ἔσται.»
Καὶ πάλιν φησί· «Δικαίων ψυχαὶ ἐν χειρὶ Κυρίου.»
Καὶ μετ' ὀλίγα
«Ἡ ἐλπὶς αὐτῶν ἀθανασίας πλήρης.» Διό φημι, ἀγαπητοί, ὅτι ἡ τῶν ἐντεῦθεν πρὸς·
τὰ ἐκεῖ μεταφοίτησις, τοῖς ἁγίοις πλοῦτος καὶ δέξα
εὑρίσκεται. Εἰ γὰρ καὶ τὸ γεῶδες σκῆνος ἐξ ἧς γῆς
διεπλάσθη εναποτίθεται, ἀλλ' οὐκ ἀπεσχισμένον ἔχει
νοητῶς τὸ ὁμόφυλον. Σώζοιτο γὰρ τὸ κατ' εἰκόνα καὶ
in eum lumen videat: sic primum fuerint omittenda per vitam ab eo gesta, tumque læti ad ea
processerimus quæ vitam ejusmodi testimonio
illustrant. Plane enim futurum est ut et illa hinc
innotescant, ac velut ob oculos coram occurrant.
Nemo enim est, qui non statim ex audiendis intelligat quo res ejusmodi, et unde ac qua ratione
in lucem declarandæ procedant. Nec enim communio aliqua esse potest luci ad tenebras, neque
iterum pars aliqua fideli cum infideli, consensusve
templo Dei cum idolis, aut denique conventio Dei
ad Belial. Quippe conteretur, juxta quod est
scriptum ', quod est debile detritumque, a forti:
ejusque finis abolitio est. Cum enim ea quæ sunt
virtutis, firma, solida stabiliaque perpetuo maneant, quemadmodum divinus ostendit sermo, iis
non conterentibus ac perdentibus, liquet a sermone conservari. Quæ autem sunt vitiorum, ‹ tanquam fumus deficiunt, juxta quod est scriptum;
ac velut ejusdem rationis cum igni
inexstinguibili ostenduntur. Ait enim ad eos qui
Lalia agunt Ambulate in lumine ignis vestri,
et in flamma quam succendistis P. Quamobrem,
dilecti, velut qui auditione studeamus ab igne liberari, mentis aures pariter intendentes in præclara viri opera, ac occurrentes ad scientiæ lumen,
juxta quod Christus docet, audiamus quid loquatur in nobis Spiritus sanctus. Ipsius enim ea sunt
* 1 Cor. vi, 46. 1 Matth. ix, 46. m Psal. Lxvit, 3,
4 Ephes. vi, 19.
• Sap. 1, 7. Sap. m, 1.
* ἴσ. ἐγκαταλαβείν.
et vocantur atque ut habeant dici manifesta funt,
velut docet Apostolus, ut eum jugiter laudibus
semper daturus, loquentes et ipsi sermonibus
Has itaque sermonis laudatorii syllabas præfatus sanctissimus episcopus, velut decoris verba
composuit, quarum est terribilis, ordo ad eorum
emendationem, qui angelicam sancti Patris nostri
Palapii vitam, cupiunt aemulari. Quia nihilominus
voluit qui solus scientiam docet sapientiæ studio
assiduos, ut is gloriam et honorem indueret:
Nam, ‹ virtutem magnitudinis ejus quis enumerabit??» Ipse etiam sermonem nobis in oris apertrone dederit q, qui in æternum vivit; ut et ipsi
que post ejus mortem exhibita sunt divina munera, desiderio fidelibus tradamus. Ait igitur
Ecclesiastes Salomon: «Justus autem, si morte
præoccupatus fuerit, in refrigerio erit r.» lterumque ait: «Justorum animæ in manu Dei sunt s.»
Εt post pauca: • Spes eorum plena est immortalitate t. Quamobrem dico, dilecti, migrationem
ab hac ad alteram” vitam, divitias sanctis inveniri
et gratiam; quanquam enim tabernaculum hoc
terrenum in terram deponatur ex qua fictum est,
n Isa. L,
ibid. 4.
• Psal. xcur, 10.
P Eccli. S II, 4.
col. 1243–1244page 227 of 327
PG 97:1243ΤΗ ὁμοίων πρὸς βίου διόρθωσιν. Καὶ ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει, μαρτυρήσει τὸ Ἑλισσαίου σῶμα, πῶς τὰς ἐν εργείας ζώσας έχει τὸ ἐκ πηλοῦ διηρτημένον τῇ δυνάμει τοῦ Δημιουργοῦ. Καὶ τί δεῖ μοι λέγειν τὰ πλείονα τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, τῶν ἀδιασπάστως ἐν τοῖς ἁγίοις ἀξίως πρὸς ἴασιν τῶν ἀνθρώπων ὑπὸ Θεοῦ γινομένων; Διδ. Λόγε τοῦ Πατρὸς, ὁ πάντας Ιώμενος, μὴ ἐξουδενώσεις την σοφίαν τοῦ πένητες ἀλλ' αὐτός μοι δίδου χάριν, «ὅτι ἐγὼ δοῦλος σας, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης του, ο ἐξηγήσασθαι τὰ μεγαλεία τῶν σῶν δωρημάτων. Φοβηθήσονται γὰρ ἀπὸ σοῦ ἀκούοντες δαίμονες, καὶ εἰς χάος εἰσέλθωσιν ἀβύσσου ὑπ' αὐτῶν ἐλαυνόμενοι. συγγενὲς τῶν ἄλλων δυνάμεων, δι' ἀρετῆς καὶ τῶν Οὗτος τοίνυν ὁ ἐπαινετὸς ἐν ὁσίοις Πατάπιος, ἐν τῇ μονῇ τῶν Αἰγυπτίων πολλὰ διαλάμψας δι' ἀρετές καὶ πόνου, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν κατέλαβε, καὶ ταῖς τῶν ἁγίων ἐναπετέθη σκηναίς, τὰς τοιάσδε των θαυμάτων εργασάμενος χάριτας. Ἐν δὲ τοῖς χρόνος τούτοις κόρη τις, ἀποταξαμένη τῶν βιωτικών θορύ βων, εἰσῆλθεν ἐν μοναστηρίῳ, καὶ ἐκεῖ διέτρεξα χρόνον ὀλίγον· οὐ μέντοι τῷ τελείω σχήματι των με ναζουσῶν γυναικῶν τέως ἠξιωμένη. Αύτη οὖν, ἐκ τῶν τοῦ ἐναντίου πονηρῶν ἐνθυμήσεων ἐνοχλουμένη, λάθρα ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ μοναστηρίου, καὶ ἐκολλήθη πόρναις, καὶ συνεζεύχθη τῷ ἀντιθέῳ, ἐργαζομένη αἰσχρῶς τὴν τοῦ σώματος τοῦ ἰδίου ἀσωτίαν, ἧς ἐ λογισμὸς ὅλος, πρὸς ἡδονὴν μυσαρὰν καὶ ἀκράτητον ἐτράπη. Χρόνου δὲ πολλοῦ προβεβηκότος, ὁ τέτς; πνοῆς τροφεὺς Ἰησοῦς Χριστός «ὁ πάντας θέλων σωθῆναι, ο ἐξεγείρει τινας Θεοσεβεῖς ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, καὶ ἀπαναχωρεῖν αὐτὴν ἔλεγον ἀπὸ τῆς δυσωδίας ταύτης. Καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω, παραινοῦντες ἤγαγον αὐτὴν, καὶ παρέθεντο τῷ σεβασμίω κα τῆς ἀμωμήτου Παρθένου καὶ Θεοτόκου ἐν τοῖς θέσ τρου. Καὶ ἐνάρχεται χειραγωγεῖν αὐτὴν Δομέτιος, ὁ τῶν ἐκεῖσε πρωτοπρεσβύτερος, ἀνὴρ θεόφρων καὶ εύσχημος, καὶ ὅσοι ἂν κατὰ Θεὸν ἡγοῦντο αύτ τῆς. Τούτων οὖν οὕτως γινομένων, μετάγει ὁ Θεὸς τῆς κόρης τὸν νοῦν πρὸς ἐπανόρθωσιν, καὶ προσρίπτειν τὰ τοῦ ἐναντίου εἰς πρόσωπον. Εν ἑαυτῇ δὲ γενομέν νη, υποστρέφει πρὸς τῶν εὐσπλάγχνων τὸν Πατέρα γεγυμνωμένη τῶν ἀρετῶν τὴν λαμπρότητα, πάντα κατασπαταλήσασα τὰ ἀγαθὰ ἐν ἀσωτία. Μετ' ου πε λὺ δὲ ἀόκνως αὐτῇ ἐπειγόμενοι· ὅπως πληρωθῇ ἐν η Οὐκ ἀπεσχισμένον ἔχει νοητῶς τὸ ὁμόφυλον. νοητῶς νοητώς νυμος
ΤΗ
ὁμοίων πρὸς βίου διόρθωσιν. Καὶ ὅτι ταῦτα οὕτως
ἔχει, μαρτυρήσει τὸ Ἑλισσαίου σῶμα, πῶς τὰς ἐν
εργείας ζώσας έχει τὸ ἐκ πηλοῦ διηρτημένον τῇ
δυνάμει τοῦ Δημιουργοῦ. Καὶ τί δεῖ μοι λέγειν τὰ
πλείονα τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, τῶν ἀδιασπάστως
ἐν τοῖς ἁγίοις ἀξίως πρὸς ἴασιν τῶν ἀνθρώπων ὑπὸ
Θεοῦ γινομένων; Διδ. Λόγε τοῦ Πατρὸς, ὁ πάντας
Ιώμενος, μὴ ἐξουδενώσεις την σοφίαν τοῦ πένητες·
ἀλλ' αὐτός μοι δίδου χάριν, «ὅτι ἐγὼ δοῦλος σας, καὶ
υἱὸς τῆς παιδίσκης του, ο ἐξηγήσασθαι τὰ μεγαλεία
τῶν σῶν δωρημάτων. Φοβηθήσονται γὰρ ἀπὸ σοῦ
ἀκούοντες δαίμονες, καὶ εἰς χάος εἰσέλθωσιν ἀβύσσου
ὑπ' αὐτῶν ἐλαυνόμενοι.
haul tamen a suo illo contribule nentis συγγενὲς τῶν ἄλλων δυνάμεων, δι' ἀρετῆς καὶ τῶν
intelligentia, separatum est. Manserit enim quod
est ad imaginem cognatioque cum spiritalibus
virtutibus, ratione virtutis similiumque quibus
recte olim vita composita est. Eritque rei testir
Elisæi corpus ", Qui enim vitales operationes
potuit habere, quod Dei creantis virtute ex luto
esset aptatum? Quid vero necesse est ut plures
ejnsmodi virtutes digne a Deo sanandis hominibus,
velut inseparabili jure sanctis exhibitas dicam?
Quamobrem, tu Sermo Patris qui mederis omnibus, ne pauperis sapientiam despicatui habeas:
verum mihi gratiam præbe, quia ego servus tuus
sun, et filius ancillæ tuæ r;» da, inquamn, gratiam enarrandi magnalia donorum tuorum: dæmones quippe terrendi sunt audita tua voce, alque
iis exagitantibus, in chaos abyssi sese sunt recepturi.
Hic igitur inter sanctos admirandus Patapius, ubi
diu in Ægyptiorum monasterio virtute ac labore
claruisset, cœlorum tandem regnum adeptus est:
gratiasque ejusmodi miraculorum operatus, depositus est sanctorum tabernaculis. lis porro temporibus
cum puella quædam, tumultibus sæculi abrenuntians, monasterium ingressa esset, atque in eo
tempus modicum exegisset, quanquam minime
hactenus cum aliis monastici instituti feminis
perfecte religiosaque professione cooptari meruissel. Hæc igitur, malis adversarii suggestionibus
infestantibus victa, furtim exivit e monasterio,
meretricibusque adhæsit, ac se Dei hosti conjunxit, turpiter operata libidinem sui corporis, tota
animni contentione versa, in immundain ac impo.
tentem voluptatem. Post longum nihilominus teinpus, qui omnem alit spiritum Christus Jesus, et
c vult omnes salvos fieri *,» viros quosdam religiosos ac feminas suscitat, qui ab eo fetore ac
turpitudine recedendum monerent. Alque nt paucis dicam, inducentes hortamentis, venerabili
intemeratæ Virginis ac Deiparæ templo, apud
Petrum ceu deposito commendarunt: Dometiusque inter presbyteros illic agentes primus, vir
religiosus honestisque moribus, ejus regendæ ac
instituendæ primam curam suscepit, ac si qui,
quod spectat ad Deum, illi præerant.
G
Οὗτος τοίνυν ὁ ἐπαινετὸς ἐν ὁσίοις Πατάπιος, ἐν
τῇ μονῇ τῶν Αἰγυπτίων πολλὰ διαλάμψας δι' ἀρετές
καὶ πόνου, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν κατέλαβε, καὶ
ταῖς τῶν ἁγίων ἐναπετέθη σκηναίς, τὰς τοιάσδε των
θαυμάτων εργασάμενος χάριτας. Ἐν δὲ τοῖς χρόνος
τούτοις κόρη τις, ἀποταξαμένη τῶν βιωτικών θορύ
βων, εἰσῆλθεν ἐν μοναστηρίῳ, καὶ ἐκεῖ διέτρεξα
χρόνον ὀλίγον· οὐ μέντοι τῷ τελείω σχήματι των με
ναζουσῶν γυναικῶν τέως ἠξιωμένη. Αύτη οὖν, ἐκ
τῶν τοῦ ἐναντίου πονηρῶν ἐνθυμήσεων ἐνοχλουμένη,
λάθρα ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ μοναστηρίου, καὶ ἐκολλήθη
πόρναις, καὶ συνεζεύχθη τῷ ἀντιθέῳ, ἐργαζομένη
αἰσχρῶς τὴν τοῦ σώματος τοῦ ἰδίου ἀσωτίαν, ἧς ἐ
λογισμὸς ὅλος, πρὸς ἡδονὴν μυσαρὰν καὶ ἀκράτητον
ἐτράπη. Χρόνου δὲ πολλοῦ προβεβηκότος, ὁ τέτς;
πνοῆς τροφεὺς Ἰησοῦς Χριστός «ὁ πάντας θέλων
σωθῆναι, ο ἐξεγείρει τινας Θεοσεβεῖς ἄνδρας τε καὶ
γυναῖκας, καὶ ἀπαναχωρεῖν αὐτὴν ἔλεγον ἀπὸ τῆς
δυσωδίας ταύτης. Καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω, παραινούν
τες ἤγαγον αὐτὴν, καὶ παρέθεντο τῷ σεβασμίω κα
τῆς ἀμωμήτου Παρθένου καὶ Θεοτόκου ἐν τοῖς θέσ
τρου. Καὶ ἐνάρχεται χειραγωγεῖν αὐτὴν Δομέτιος, ὁ
τῶν ἐκεῖσε πρωτοπρεσβύτερος, ἀνὴρ θεόφρων καὶ
εύσχημος, καὶ ὅσοι ἂν κατὰ Θεὸν ἡγοῦντο αύτ
τῆς.
Τούτων οὖν οὕτως γινομένων, μετάγει ὁ Θεὸς τῆς
κόρης τὸν νοῦν πρὸς ἐπανόρθωσιν, καὶ προσρίπτειν
τὰ τοῦ ἐναντίου εἰς πρόσωπον. Εν ἑαυτῇ δὲ γενομέν
νη, υποστρέφει πρὸς τῶν εὐσπλάγχνων τὸν Πατέρα
γεγυμνωμένη τῶν ἀρετῶν τὴν λαμπρότητα, πάντα
κατασπαταλήσασα τὰ ἀγαθὰ ἐν ἀσωτία. Μετ' ου πε
λὺ δὲ ἀόκνως αὐτῇ ἐπειγόμενοι· ὅπως πληρωθῇ ἐν
Cum hæc itaque sic gererentur, convertit Deus
in frugem meliorem puellæ animum, et ut quæ
erant adversarii in faciem projiceret. Ubi igitur in
se facta esset, virtutum spoliata splendore, bonisque omnibus luxuriosa vita abliguritis, ad misericordiarum Patrem revertitur. At illi, impigre
urgent, quo in eis impleretur quod est scriptum:
η 1V Reg. xuit, 21. ▾ Psal. cxv, 16. *1 Tim 11 4.
Haud tamen a suo illo contribule, etc. Οὐκ
ἀπεσχισμένον ἔχει νοητῶς τὸ ὁμόφυλον. Subtilis
plane expositio unionis illius animæ ad corpus,
etiam a separatione, ratione cujus non sint spernenda aut vacua virtute deposita terræ sanctorum'
corpuscula; velut perseverante, νοητῶς tamen, et
morali existimatione, prima illa unione et commercio, non tantum ratione mutui prioris obsc-
quii, sed et maxime ratione futuræ resurrectio
nis, ob cujus exspectationem, anima beata, jam
velut habet quod exuit tabernaculum, affectuque
inbabitat, ut in eo et colatur, et νοητώς operet.
Sic docti Andreæ plane eruditus quanquam
νυμος discipulus. Eadem respicit D. Th. in p. 4. 5,
a. 6, cum Aug. quem refert: sed est hic Noster
. explication
col. 1245–1246page 228 of 327
PG 97:1245αὐτοῖς τὸ γεγραμμένον· ο 'Αδελφοί μου γάρ, φησίν, ἄν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας, καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτὸν, γινωσκέτω ὅτι ἐπιστρέψας ἱμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ, σώσει ψυχὴν ἐκ ανάτου, καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν.» Τοῦτον οὖν τὸν ἐν οὐρανοῖς μισθὸν ἀποκείμενον λοιπὸν κλη κωσάμενοι 18 οι προῤῥηθέντες θεοσεβεῖς; ἤγαγον αὐτὴν εἰς μοναστήριον καταμικρόν, βουλόμενοι τῇ παρακλήσει, κατὰ τὸ πρέπον, εἰσαγαγεῖν αὐτὴν καὶ περιορίσαι ἐν τῷ ἐκεῖσε ὄντι κελλίῳ· ἦν γὰρ ὁ τόπος τοῦ ἐκεῖσε ἀρχαίου ἐγκλειστηρίου ἡσυχαζούσης μιας ἐν αὐτῷ· ὅπως μὴ δῆθεν πάλιν ἐκφύγῃ. Επισκέψει οὖν θείᾳ αὐτῇ συνερχόμενοι, οὐ διέλιπον νουθετοῦντες. Συνέβη δὲ αὐτὴν μετ' οὐ πολὺ ἀρρωστία περιπεσεῖν. Ἔτι δὲ ὑπὸ τῆς νόσου πυκνῶς 3 βαρυνομένης, καὶ ἐν ἀπογνώσει ὁρῶσα ἑαυτὴν, ᾐτεῖτο τὰς ἀδελ φὰς πρὶν ἢ ἀποδοῦναι τὸ πνεῦμα, ὅπως καὶ αὐτὴν ἐμβάλωσιν εἰς τὴν ἐγκλείστραν, καὶ ἐκεῖ τῆς τελευ τῆς ἀξιωθῇ. Ἐπὶ πολὺ δὲ αὐτῆς ἱκετευούσης, όπως διὰ τούτου ἀποσβεσθῇ ἡ ἀναφθεῖσα φλόξ τοῦ ἐναντίου, ὁ τῶν ἀποστατικῶν δυνάμεων πρωτοστάτης ἐκπέμπει πρὸς αὐτὴν ταραχώδεις καὶ ζοφερούς τῶν ἑαυτ τοῦ ἀγγέλων, ἐμφανῶς αὐτῇ κράζοντας· Τί τοῦτο θέλεις ποιῆσαι, ὦ ἡμετέρα; Επίστρεφε πρὸς ἡμᾶς οὐδὲν ὠφελεῖς. Εγένετο δὲ τοῦτο ἐφ' ἱκανοῦ, ὥστε τὴν γυναῖκα ἄφωνον κεῖσθαι. Τῶν οὖν εὐλαβῶν γυναικῶν τῶν ἐν τῇ μονῇ ταῦτα θεωρουσῶν, καὶ ἐν ἀθυμίᾳ γενομένων, ὁρῶσαι τὸ πτῶμα δεινὸν, εἶπον ἐν ἑαυ ταῖς· Πάντως ἀπαδώσει τὴν ψυχὴν ἐν συντομία. Ἐπὶ πολὺ δὲ σαγηνεύσειν αὐτὴν ἐθέλων ὁ ἀντίθεος, καὶ δεσμεύων αὐτῆς τὴν γλῶσσαν, ὅπως μὴ αἶνον προσ φόρως δώσῃ τῷ Θεῷ, εἶπον αἱ μονάζουσαι· Δεῦτε, προσκλαύσωμεν τῷ ἐξουσιάζοντι (συνάντημα γὰρ ἐν τοῖς πᾶσιν ἡμῖν), ὅπως δώσῃ τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ. Ἡμεῖς δὲ ποιήσωμεν τὸ αἴτημα αὐτῆς· καὶ εἰσήγαγον αὐτὴν εἰς τὴν ἐγκλείστραν. Διανυκτερίου δὲ γενομένης ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωί, τὰς ῥίζας εξέκοπτε τοῦ ἐναντίου ἡ προσευχή τούτου τοῦ γέροντος, [καὶ] πάσας αὐτοῦ τὰς μηχανάς είργειν ἀπ' αὐτῆς παρεσκεύαζεν· ᾗ καὶ φαινόμενος προστ διετάτετο λέγων· Πάντων τῶν συμβεβηκότων σοι τὴν ἀμνηστίαν ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχικῶν νοσημάτων λήθην ποιούμενος, παραδόξως ἕξεις εν λύσιν τῶν πονηρῶν φαντασμάτων. Διὸ ἐπίστρεφε εἰς Χριστὸν, τὴν μόνην καταφυγὴν τῶν πεπλανημένων, καὶ ἐκνήψασα καὶ βῶσιν λαβοῦσα, μετάπεμψαι πρὸς τῇ μονῇ τῶν γυπτίων. Ἐγὼ γὰρ εἰμι ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος Πατά πιος, ὃν σὺ νῦν ὁρᾷς συλλαλοῦντά σοι, καὶ ζήτησον ἐκ τοῦ ἐκεῖσε τοῖς ἀσθενοῦσι παρεχομένου ἁγιάσμα 10. κληρωσόμενοι. 18 [σ. δεινῶς. Ο 37 Ισ. παρέξει. αὐτοῦ Ἐκ τοῦ ἐκεῖσε τοῖς ἀσθενοῦσι παρεχομένου ἁγιάσματος.
αὐτοῖς τὸ γεγραμμένον· ο 'Αδελφοί μου γάρ, φησίν, Ait enim: Fratres mei, si quis in vobis crraverit a
veritate, et converterit quis eum, scire debet
quoniam qui converti fecerit peccatorem ab errore
viæ suæ, salvabit animam a morte et operiet
multitudinem peccatorum. Hanc igitur in cœlis
repositam mercedem deinceps consecuturi, præfati religiosi viri, paulatim ad monasterium pertraxerunt, id agentes, ut juxta quod erat cotisentaneum inductam suasionibus, in loci illius cellula
(erat enim locus veteris illic inclusorii, nbi monacha una ageret quietam vitam, eo nimirum
consilio ut ne rursum effugere posset) includerent.
Eam itaque admirabili inspectione ac cura convenientes, non cessabant commonefacere. Porro
contigit ut paulo post in morbum incideret. Camἄν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας,
καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτὸν, γινωσκέτω ὅτι ἐπιστρέψας
ἱμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ, σώσει ψυχὴν ἐκ
ανάτου, καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν.» Τοῦτον
οὖν τὸν ἐν οὐρανοῖς μισθὸν ἀποκείμενον λοιπὸν κλη
κωσάμενοι 18 οι προῤῥηθέντες θεοσεβεῖς; ἤγαγον
αὐτὴν εἰς μοναστήριον καταμικρόν, βουλόμενοι τῇ
παρακλήσει, κατὰ τὸ πρέπον, εἰσαγαγεῖν αὐτὴν καὶ
περιορίσαι ἐν τῷ ἐκεῖσε ὄντι κελλίῳ· ἦν γὰρ ὁ τόπος
τοῦ ἐκεῖσε ἀρχαίου ἐγκλειστηρίου ἡσυχαζούσης μιας
ἐν αὐτῷ· ὅπως μὴ δῆθεν πάλιν ἐκφύγῃ. Επισκέψει
οὖν θείᾳ αὐτῇ συνερχόμενοι, οὐ διέλιπον νουθετοῦντες. Συνέβη δὲ αὐτὴν μετ' οὐ πολὺ ἀρρωστία περιπε
σεῖν. Ἔτι δὲ ὑπὸ τῆς νόσου πυκνῶς 3 βαρυνομένης,
καὶ ἐν ἀπογνώσει ὁρῶσα ἑαυτὴν, ᾐτεῖτο τὰς ἀδελ- que adhuc graviter morbo premeretur, ac se viφὰς πρὶν ἢ ἀποδοῦναι τὸ πνεῦμα, ὅπως καὶ αὐτὴν
ἐμβάλωσιν εἰς τὴν ἐγκλείστραν, καὶ ἐκεῖ τῆς τελευτῆς ἀξιωθῇ. Ἐπὶ πολὺ δὲ αὐτῆς ἱκετευούσης, όπως
διὰ τούτου ἀποσβεσθῇ ἡ ἀναφθεῖσα φλόξ τοῦ ἐναντίου,
ὁ τῶν ἀποστατικῶν δυνάμεων πρωτοστάτης ἐκπέμ
πει πρὸς αὐτὴν ταραχώδεις καὶ ζοφερούς τῶν ἑαυτ
τοῦ ἀγγέλων, ἐμφανῶς αὐτῇ κράζοντας· Τί τοῦτο
θέλεις ποιῆσαι, ὦ ἡμετέρα; Επίστρεφε πρὸς ἡμᾶς·
οὐδὲν ὠφελεῖς. Εγένετο δὲ τοῦτο ἐφ' ἱκανοῦ, ὥστε τὴν
γυναῖκα ἄφωνον κεῖσθαι. Τῶν οὖν εὐλαβῶν γυναικῶν
τῶν ἐν τῇ μονῇ ταῦτα θεωρουσῶν, καὶ ἐν ἀθυμίᾳ
γενομένων, ὁρῶσαι τὸ πτῶμα δεινὸν, εἶπον ἐν ἑαυ
ταῖς· Πάντως ἀπαδώσει τὴν ψυχὴν ἐν συντομία. Ἐπὶ
πολὺ δὲ σαγηνεύσειν αὐτὴν ἐθέλων ὁ ἀντίθεος, καὶ
δεσμεύων αὐτῆς τὴν γλῶσσαν, ὅπως μὴ αἶνον προσφόρως δώσῃ τῷ Θεῷ, εἶπον αἱ μονάζουσαι· Δεῦτε,
προσκλαύσωμεν τῷ ἐξουσιάζοντι (συνάντημα γὰρ
ἐν τοῖς πᾶσιν ἡμῖν), ὅπως δώσῃ τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ.
Ἡμεῖς δὲ ποιήσωμεν τὸ αἴτημα αὐτῆς· καὶ εἰσήγαγον αὐτὴν εἰς τὴν ἐγκλείστραν.
Διανυκτερίου δὲ γενομένης ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωί,
τὰς ῥίζας εξέκοπτε τοῦ ἐναντίου ἡ προσευχή τούτου
τοῦ γέροντος, [καὶ] πάσας αὐτοῦ τὰς μηχανάς είργειν
ἀπ' αὐτῆς παρεσκεύαζεν· ᾗ καὶ φαινόμενος προστ
διετάτετο λέγων· Πάντων τῶν συμβεβηκότων σοι τὴν
ἀμνηστίαν ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχικῶν νοσημάτων λήθην
ποιούμενος, παραδόξως ἕξεις εν λύσιν τῶν πονηρῶν
φαντασμάτων. Διὸ ἐπίστρεφε εἰς Χριστὸν, τὴν μόνην
καταφυγὴν τῶν πεπλανημένων, καὶ ἐκνήψασα καὶ
βῶσιν λαβοῦσα, μετάπεμψαι πρὸς τῇ μονῇ τῶν Alγυπτίων. Ἐγὼ γὰρ εἰμι ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος Πατάπιος, ὃν σὺ νῦν ὁρᾷς συλλαλοῦντά σοι, καὶ ζήτησον
ἐκ τοῦ ἐκεῖσε τοῖς ἀσθενοῦσι παρεχομένου ἁγιάσμα
2 Eccle. ut, 19.
y Jac. v, 19,
10. κληρωσόμενοι.
18 [σ. δεινῶς.
Ο
derel desperatam, rogare coepit sorores ut, priusquam traderet spiritum, in ejusmodi injicerent
inclusorium, dignaque haberetur quæ illic loci vita
defungeretur. Sic igitur ea multum supplicante,
quo domicilii illius asperitate succensain adversarii flammam exstingueret, emittit præses apostatarum virtutum, turbulentos caliginososque angelos suos, qui ejus conspicui oculis, clamarent:
Quid hoc vis facere, quæ sis nostra? Ad nos
revertere; nihil proficis. Id vero per longum satis
tempus adeo ut mulier, amissa voce, strata jaceret.
Cum ita igitur habere perspexissent ejus monasterii sanctimoniales feminæ, diri casus spectaculo
consilii inopes, apud seipsas dixerunt: Plane,
brevi aget animam. At Dei ille hostis, plurimum
cupiens sagena capere, cum ejus linguam ligasset,
ut ne Deo daret congruam laudem, dixerunt moniales: Venite; ad eum lugeamus, qui potestatem
habet (quippe unus est nobis omnibus interitus *
ut animam Deo tradat. Nos porro, præstemus quod
ipsa rogavit: atque in cellam illam solitariam
clausamque induxerunt.
Porro, ubi illic noctem unam a vespera ad usque mane egisset, adversarii malas radices senis
hujus precatio exscidit, omnesque ab ea ejus machinas submovit: cui etiam se conspicuum præbens, præscripsit dicens: Medicus ille morborum
animæ, quæ tibi acciderunt universa, oblivioni
tradens, a malis te illusionibus mirabiliter liberaturus est. Quamobrem convertere ad Christum,
unicum illud suffugium eorum qui exerrarunt;
evigilansque, ac robore accepto, mitte in Agyptiorun monasterium: sum siquidem, Dei ille
servus Patapius, quem tecum loquentem vides,
eque sanctificatione illic infirmis præberi solita,
37 Ισ. παρέξει.
Salvabit animam a morte. Sic Græca, omisso
αὐτοῦ quod ipsum, et sua, et ejus, reddi potest.
Hoc ultimam habent Vulg. magisque probat Estius; tametsi nec primum est spernendum, quod
et auctor sequitur: qua de re Beda et alii.
Eque sonctificatione illic infirmis præberi
sotita. Ἐκ τοῦ ἐκεῖσε τοῖς ἀσθενοῦσι παρεχομένου
ἁγιάσματος. Forte e sacro oleo, ungendis infirmis
col. 1247–1248page 229 of 327
PG 97:1247τος, ὅπως καὶ αὐτὴ ἀπολαύσῃς τῶν τοῦ Θεοῦ καμέ των. Φόβοι δὲ οὐκέτι σοι ὑπαντήσουσιν· ἀδόκιμοι γὰρ ἔσονται οἱ ἐνοχλουντές σοι ἀναέριοι δαίμονες. Καὶ ἀπῆλθεν ἀπ' αὐτῆς ὁ ἅγιος Πατάπιος. Καὶ δὴ ταύ της τῆς ἱερᾶς παννυχίδος γινομένης, τῇ ὥρᾳ τῶν εὐαγγελικῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ῥη μάτων, ἡ κεκρατημένη τῶν φυσικῶν μορίων, καὶ τὴν γλῶσσαν εἰργομένην κεκτημένη, τῇ ἰσχύϊ του θείου βραχίονος, οἱ μὲν δαίμονες μαστιγούμενα τη προσευχῇ τοῦ γέροντος ἐδιώχθησαν· αὕτη δὲ τῇ φωνῇ ἀνεβόησεν· Ὁ Θεὸς τοῦ ἁγίου Παταπίου βοήθει μου καὶ τῇ αὐτῇ ὥρᾳ διηγήσατο πᾶσι τὴν ὀπτασίαν τοῦ συμπαθητικοῦ τούτου Πατρός. Ταῦτα δὲ ἀκούσαντες, τὸν Θεὸν ἐν φόβῳ ἐδόξασαν, «τὸν πάντας θέλοντα σωθῆναι, καὶ μὴ πλανᾶσθαι περὶ τὴν αὐτοῦ εἰ κατάνυκτον γνῶσιν. ᾿Απῆλθον οὖν τῇ ἐπαύριον, και 37. λείπ. τοῦ. 8 κτήμασι. ἔλαβον πίστει τοῦ ἁγιάσματος. Καὶ κοινωνή παρευθύς ὑγιὴς ἐγένετο· καὶ ἀπεσοβήθη ἀπ' αὐτῇ; τῶν δαιμόνων ὁ θόρυβος. Αὕτη τοίνυν ἡ εἰς θράκη τὸν βασιλικὸν τοῦ γέροντος φθάσασα προσευχή, οὐκ ἀπέστη, ἕως ὅτου ταύτην ὥσπερ αἰχμάλωτον ἀπὸ τοῦ φθονεροῦ ἀπετίναξεν. Αὕτη ἡ προσευχή, και μετὰ θάνατον οὐκ ἐνέδωκεν, ἕως οὗ ταύτην ἐκ τοῦ ἀδικήσαντος ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν. Αὕτη ἡ προσευχή οὐκ ἐνάρχησεν, ἕως οὗ ταύτην τῷ νυμφίῳ Χριστῷ ἐκ δευτέρου προσήγαγεν. Αρχὴ γὰρ τῶν ὄντως και κῶν, καὶ τοῦ πορνεύειν ἀπὸ Θεοῦ, τοῖς μυσαράς δαίμοσι ἀῤῥωστίᾳ δεδουλῶσθαι· ὅτι ἐν κτίσματι Ν Θεοῦ ἐγενήθη ὁ ἄνθρωπος, οὐκ ἠχρειωμένον ἔχων τὸ κατ' εἰκόνα. Διὰ τοῦτο οὖν, ηὐξάμην ἐγὼ περὶ τοῦ του, ὁ μικρὸς τῇ φρονήσει, καὶ βέβαιον ἔθηκα τούτο ὡς ἀνεκλιπῆ θησαυρὸν ἐννοῶν, τὸν τοῦ ὁσίου Πατα πίου σηκόν, ὑφ' οὗ μέχρι τοῦ νῦν προχέονται τὰ νέ ματα· κρυπτά τε πάθη ἐξαφανίζονται καὶ ἐμφανή, [καὶ] θεραπείας διὰ Θεοῦ ἀξιούμεθα. Ταύτης οὖν τῆς ἁγίασμα πίστει τοῦ ἁγιάσματος. ἁγίασμα Ἔλαβον πίστει τοῦ ἁγιάσματος, καὶ κοινωνήσασα παρευθύς ὑγιὴς ἐγένετο. Καὶ κοινωνήσατα, παρευθὺ ὑγιὴς ἐγένετο τοῦ, καὶ, καὶ τοῖς μυσαροῖς. ἐν Θεοῦ κτήμασι ἐγενήθη. μεν, αὐτελεξεί
S. ANDREA CRETENSIS
quo et ipsa sanitatem a Deo consequaris, munus τος, ὅπως καὶ αὐτὴ ἀπολαύσῃς τῶν τοῦ Θεοῦ καμέτων. Φόβοι δὲ οὐκέτι σοι ὑπαντήσουσιν· ἀδόκιμοι γὰρ
ἔσονται οἱ ἐνοχλουντές σοι ἀναέριοι δαίμονες. Καὶ
ἀπῆλθεν ἀπ' αὐτῆς ὁ ἅγιος Πατάπιος. Καὶ δὴ ταύτης τῆς ἱερᾶς παννυχίδος γινομένης, τῇ ὥρᾳ τῶν
εὐαγγελικῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ῥημάτων, ἡ κεκρατημένη τῶν φυσικῶν μορίων, καὶ
τὴν γλῶσσαν εἰργομένην κεκτημένη, τῇ ἰσχύϊ του
θείου βραχίονος, οἱ μὲν δαίμονες μαστιγούμενα τη
προσευχῇ τοῦ γέροντος ἐδιώχθησαν· αὕτη δὲ τῇ φωνῇ
ἀνεβόησεν· Ὁ Θεὸς τοῦ ἁγίου Παταπίου βοήθει μου
καὶ τῇ αὐτῇ ὥρᾳ διηγήσατο πᾶσι τὴν ὀπτασίαν τοῦ
συμπαθητικοῦ τούτου Πατρός. Ταῦτα δὲ ἀκούσαντες,
τὸν Θεὸν ἐν φόβῳ ἐδόξασαν, «τὸν πάντας θέλοντα
σωθῆναι, καὶ μὴ πλανᾶσθαι περὶ τὴν αὐτοῦ εἰ
quære. Nec vero deinceps evenient ii terrores.
Quippe erunt reprobi, qui molestiam faciunt aerei
damones. His dictis, discessit ab ea sanctus Palapius. Ac vero, dum interim sacræ illæ vigiliæ
peraguntur, ipsa bora evangelicorum Domini nostri Jesu Christi verborum, quæ naturalibus membris tenta, linguam impeditam habebat, divini
brachii robore, ac flagellante senis oratione, fugali
sunt dæmones; ipsa autem voce clamare coepit;
Deus Palapii, adjuva me: nec mora, omnibus
misericordis hujus Patris visionem enarravit. His
auditis, Deum timore glorificaverunt, e qui vult
omnes salvos fieri ²*, et ut nemo in ejus scientia
compunctioni contritionique comparata, errel.
Mane igitur abierunt, ac fide, de sanctifica- κατάνυκτον γνῶσιν. ᾿Απῆλθον οὖν τῇ ἐπαύριον, και
tione sumpserunt: cumque allata statim communicasset ac percepisset, sana electa deinonum ab ipsa profligata turbatio est. Senis
itaque precatio cum pervenisset ad thronum
regium, non prius destitit, quam ceu captivam,
invido illi excussisset abstraxisselque, Non concesserunt preces illæ etiam a morte, donec ab eo
qui fecisset injuriam, vindicassent. Nihil obtorpuerunt, donec iterum Christo sponso adduxissent
conciliassentque. Vere siquidem malorum, ac
fornicandi a Deo, initium ut quis exsecrabilibus demonibus infirmitate mancipetur, quippe
accensetur homo divinis rebus, modo retinuerit
non inutilem rationem immaginis. Quamobrem exiguus ego sapientia, rem hanc optabam, firmumque
hoc statui, velut indeficientem thesaurum cogitans,
sancti Patapii sacellum, a quo hactenus manant
fiumina, ac unde vitiis, tum occultis tum manifestis profligatis, curationem consequimur. Hoc ita-
** 1 Tim. 1, 4.
27°
37. λείπ. τοῦ. 8 leg. κτήμασι.
ἔλαβον πίστει τοῦ ἁγιάσματος. Καὶ κοινωνή3271
παρευθύς ὑγιὴς ἐγένετο· καὶ ἀπεσοβήθη ἀπ' αὐτῇ;
τῶν δαιμόνων ὁ θόρυβος. Αὕτη τοίνυν ἡ εἰς θράκη
τὸν βασιλικὸν τοῦ γέροντος φθάσασα προσευχή, οὐκ
ἀπέστη, ἕως ὅτου ταύτην ὥσπερ αἰχμάλωτον ἀπὸ
τοῦ φθονεροῦ ἀπετίναξεν. Αὕτη ἡ προσευχή, και
μετὰ θάνατον οὐκ ἐνέδωκεν, ἕως οὗ ταύτην ἐκ τοῦ
ἀδικήσαντος ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν. Αὕτη ἡ προσευχή
οὐκ ἐνάρχησεν, ἕως οὗ ταύτην τῷ νυμφίῳ Χριστῷ
ἐκ δευτέρου προσήγαγεν. Αρχὴ γὰρ τῶν ὄντως και
κῶν, καὶ τοῦ πορνεύειν ἀπὸ Θεοῦ, τοῖς μυσαράς
δαίμοσι ἀῤῥωστίᾳ δεδουλῶσθαι· ὅτι ἐν κτίσματι Ν
Θεοῦ ἐγενήθη ὁ ἄνθρωπος, οὐκ ἠχρειωμένον ἔχων τὸ
κατ' εἰκόνα. Διὰ τοῦτο οὖν, ηὐξάμην ἐγὼ περὶ τοῦ
του, ὁ μικρὸς τῇ φρονήσει, καὶ βέβαιον ἔθηκα τούτο
ὡς ἀνεκλιπῆ θησαυρὸν ἐννοῶν, τὸν τοῦ ὁσίου Πατα
πίου σηκόν, ὑφ' οὗ μέχρι τοῦ νῦν προχέονται τὰ νέ
ματα· κρυπτά τε πάθη ἐξαφανίζονται καὶ ἐμφανή,
[καὶ] θεραπείας διὰ Θεοῦ ἀξιούμεθα. Ταύτης οὖν τῆς
extra etiam sacramentum, Græcis familiarissimo:
de quo corum ritu, nec non sacramenti unctionis
singulari quidem, haud tamen minus canonico,
quidquid in suos rigidior Arcudius, non hujus loci
et operæ fuerit disputatio: aliquando vero, mora
sue dispendiis auctior exspectata prodierit. Potui
illud ἁγίασμα ctiam esse, vel aqua benedicta, vel
alind genus eulogiæ: id enim parum refert, cum in
istis ipsa præcise materia nihil operetur, sed fides, tum iradentium, tum suscipientium; unde
recte postmodum subdit, de iis qui iverunt quæsitum juxta divinam revelationem, accepisse πίστει
τοῦ ἁγιάσματος. Quid si ἁγίασμα illud praebendum
infirmis accipiantur reliquiæ infirmis communicandis usu antiquo modernoque utriusque Ecclesim servari solita? Favet certe quod statim sequitur ab illis verbis, Ἔλαβον πίστει τοῦ ἁγιάσματος,
καὶ κοινωνήσασα παρευθύς ὑγιὴς ἐγένετο. Sic punclat Regius codex: Cum allata statim communicasset, elc. Forte tamen melius: Καὶ κοινωνήσατα,
παρευθὺ ὑγιὴς ἐγένετο: quaecunque tandem illa
communio intelligatur. Eucharistica et sacra, omnibus spectatis, videtur magis congruere, in quam
maxime fuerit conferenda perfecta illa sanitas, a
Patapii visione inchoata.
Ac fornicandi a Deo initium. Videtur restitulus locus, transpositione τοῦ, καὶ, quam fecimus,
ab eo loco, καὶ τοῖς μυσαροῖς. Ut et vere malorum,
et fornicandi a Deo, quod est illud vere malum,
velut prima radix, significetur servitus illa diaboli,
olim invecta in genus humanum, labefactata imagine ac ceu oblita, qua ἐν Θεοῦ κτήμασι ἐγενήθη.
μεν, quomodo etiani corrigimus
: facti fuerania
divina res et possessio; velut metaphora ovis Domino signatæ, qua utuntur Greg. orat. in sanctum
Baptisma meusque Amphilochius in mulier. peccal,
ut alter ab altero videatur mutuatus esse: quod
in amicissimis collegisque nihil absurdi habet. Sic
ipse Amph. nonnulla αὐτελεξεί intexuit Vilz 12silii, ex ejusdem apud Gregr. epitaphio, deprarala
apud Ursum, sed nobis ex Regiis restituta. Quod
spectat ad servitutem istam diaboli, impensioni
divina protectione, intercedentibus sanctis,
crisque aliis adminiculis juvantibus profliganda a
nobis, ut ne malo absolute et peccato majori servitute mancipaverit, videndus b. Bern. in is que
scripsit adversus Abelardum, falsa gloriantem libertate.
col. 1249–1250page 230 of 327
PG 97:1249βοηθείας τετυχηκυῖα ἡ προλεχθεῖσα, ἐν μιᾷ νυκτο ρινῇ ἡσυχίᾳ ἐφάνη αὐτῇ ἡτοιμασμένη τράπεζα ἐξ εναντίας κειμένη· καί φησι πρὸς αὐτὴν εἷς τῶν ἀνα κειμένων· Οὐκ ἔστιν ἀξία τοῦ γεύσασθαι. "Ην δὲ ἡ φωνὴ ἢν ἤκουσε γνωρισθεῖσα αὐτῇ, ὡς πρὶν ταύτῃ συνελάλει αὐτῇ ὁ ἅγιος Πατάπιος. Ταύτης οὖν τῆς φωνῆς γενομένης, πάλιν φωνὴ ἐκ δευτέρου ἐγένετο, ἐκ τῶν ἐσθιουσῶν γυναικῶν μιᾶς τινος· Ναὶ, ἀξία γενήσεται ἐκ τῆς τραπέζης ταύτης γεύσασθαι· καὶ ἤκουσεν αὐτῆς τοῦτο εἰπούσης. Εξυπνος δὲ γενομέ ντ, κατενόησε τοῦ καλοῦ διδασκάλου τὴν φωνὴν τὴν πρώτην εἶναι. Καὶ ᾐτήσατο πάλιν ἐσώτερον ἐγκλεισθῆναι καὶ κατωτάτω, ὥστε μὴ ἔχειν αὐτὴν ἄδειαν ἑτέρωθεν λαμβάνειν τὸ πρὸς τὴν χρείαν, ή τινι ἐμφανίζειν, ἢ μόνον ὑπὸ τῆς ἐκεῖσε οἰκούσης σὺν αὐτῇ ἐγκλειστῆς, τοῦτο καλῶς ὑπὸ τοῦ λόγου ἑαυ τὴν κατακρίνασα. Διὰ τοῦτο οὖν, ἀγαπητοί, οἱ φοβούμενοι τὸν Θεὸν, εὑρήσουσι χάριν, καὶ ἐν ἁγίοις ὁ κλῆρος αὐτῶν, καὶ ἐν Κυρίῳ ὁ μισθὸς αὐτῶν, παρ' ᾧ ἐν ὀφθαλμοῖς εὕρωσιν, οἱ ταῖς μνείαις αὐτῶν κοινωνοῦντες. Τῆς γὰρ νυνὶ τελουμένης τοῦ ὁσίου μνήμης ὑπὸ τῶν πίσ στει ἐκδεξαμένων, καὶ τὸν φόβον το τῆς θείας λει τουργίας ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ ἀναμενόντων, μετὰ τὴν παννυχίδα τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ, εἶδον αὐτοὶ 30 μεγαλεία δόξης Κυρίου. Αὐτῶν γὰρ ὕπνου μεταλαβεῖν γενο μένων, ὡς πρώτῳ καὶ θείῳ δώρῳ ", φαίνεται δι' ὀπτασίας τῷ Στοιχείῳ ἐχούσης 8 τὸ ὄνομα, καὶ προσομιλῶν τῇ σεμνῇ ταύτῃ κόρῃ, μειδιῶν τῷ προσ ώπῳ ἠρώτα· Ποῦ ἐστιν ἡ σὴ μερὶς σήμερον μεθ' ἡ τῶν ἐναντίον Κυρίου; Αὐτῆς δὲ προσεχούσης, εἶδε μετ' αὐτοῦ καὶ ἕτερόν τινα· τοὺς δὲ ἀμφοτέρους τῷ μοναχικῷ σχήματι κατεστεμμένους. Καὶ ὁ μὲν προ βαδίζων, φωτὸς λαμπάδιον κατείχε, πρὸς τοῦ δευτέρου ὑπηρεσίαν. Ἐρωτήσαντος δὲ τὴν προῤῥηθεῖσαν σεμνὴν καὶ ἀστεῖον κόρην, συνέσει πολλῇ εὐλαβουμένη τὸν ἄνδρα, ἔξυπνος ἐγεγόνει· καὶ παραχρῆμα διανέστη τῆς κλίνης, καὶ ἃ εἶδεν, ἐξεῖπε τῇ ὑπὸ τοῦ ὁσίου Πατρὸς θεόφρονι γυναικὶ ἐπιζητουμένη. Μα θοῦσα δὲ ἐδόξασε τὸν Θεὸν, καὶ ἐπὶ πλέον ἐπεκτάθη τῇ πίστει. Τί δὲ ἄρα φιλακροάμενες, ὅτι ἐν φωτί ἐπιφοιτῶσιν οἱ ἅγιοι: • Ἐπειδὴ φῶς, φησὶ, τοῖς διο χαίοις διαπαντός.» θείας οὖν δωρεᾶς ὑπερβολὴν κου γιατέον, καὶ εὐθηνίας, ἀγαπητοί, ὁδηγία εμφανίζου τιν οἱ ἅγιοι τοῖς ἀξίοις, ἐνοικίζειν αὐτοῖς, οἶμαι, ὥσπερ ὕδωρ εἰς οἶκον τὰ ἀγαθὰ, πρὸς ἀπόλαυσιν αιωνίων ἀγαθῶν. 1 καιρόν. 10 Ισ. εἶδεν αὐτή. εἰσ. πρώτου δὲ θείου δώρου. 38 ἴσ. ἐχούσῃ Τῷ Στοιχείῳ ἐχούσῃ τὸ όνομα. εἶδεν αὐτή. εἶδον αὐταί,
βοηθείας τετυχηκυῖα ἡ προλεχθεῖσα, ἐν μιᾷ νυκτο- que puella præfata macta auxilium, noctis cujus
ρινῇ ἡσυχίᾳ ἐφάνη αὐτῇ ἡτοιμασμένη τράπεζα ἐξ
εναντίας κειμένη· καί φησι πρὸς αὐτὴν εἷς τῶν ἀνακειμένων· Οὐκ ἔστιν ἀξία τοῦ γεύσασθαι. "Ην δὲ ἡ
φωνὴ ἢν ἤκουσε γνωρισθεῖσα αὐτῇ, ὡς πρὶν ταύτῃ
συνελάλει αὐτῇ ὁ ἅγιος Πατάπιος. Ταύτης οὖν τῆς
φωνῆς γενομένης, πάλιν φωνὴ ἐκ δευτέρου ἐγένετο,
ἐκ τῶν ἐσθιουσῶν γυναικῶν μιᾶς τινος· Ναὶ, ἀξία
γενήσεται ἐκ τῆς τραπέζης ταύτης γεύσασθαι· καὶ
ἤκουσεν αὐτῆς τοῦτο εἰπούσης. Εξυπνος δὲ γενομέντ, κατενόησε τοῦ καλοῦ διδασκάλου τὴν φωνὴν τὴν
πρώτην εἶναι. Καὶ ᾐτήσατο πάλιν ἐσώτερον ἐγκλεισθῆναι καὶ κατωτάτω, ὥστε μὴ ἔχειν αὐτὴν ἄδειαν
ἑτέρωθεν λαμβάνειν τὸ πρὸς τὴν χρείαν, ή τινι
ἐμφανίζειν, ἢ μόνον ὑπὸ τῆς ἐκεῖσε οἰκούσης σὺν
αὐτῇ ἐγκλειστῆς, τοῦτο καλῶς ὑπὸ τοῦ λόγου ἑαυ
τὴν κατακρίνασα.
dam silentio, paratam mensam e regione positam
videt; aitque ad eam recumbentium unus:!udigna est quæ gustaverit. Porro habebat cognitai
vocem quan audivit, velut ea sibi prius locuto
sancto Patapio. Hac igitur voce facta, secundo
iterum vox facta est, quadam ex comedentibus
feminis emittente: Utique digna efficietur, quæ de
mensa hac gustaverit. Atque in hunc modum dicentem audivit. somno autem expergefacta,
perspexit esse boni doctoris vocem quam primam
audisset, rogavitque ut iterum penitius ac loco
imo includeretur, ut non aliunde liceret quæ essent ad usum accipere, autve ulli se conspicuam
præbere, nisi tantum ab ea quæ illic loci degeret
pariter inclusa: hac sibi merito a sermone, ceu
pœna ac cautione indicta.
ldcirco, dilecti, qui timent Deum, gratiam inventuri sunt; eritque in sanctis sors illorum, et
merces in Domino: in cujus oculis inveniantur,
qui communicant eorum memoriis. Nam, celebri
hodie sancti memoria, illis fide excipientibus
tempusque peragendæ rei divinæ, mundo corde
exspectantibus, nocte illa, post sacras vigilias, Dom
minicæ gloriæ magnalia vidit. Cum enim somno se
dedissent, ceu primum illud admirabileque percepturæ donum, apparet per visum, cuidam Stocchiæ nomine puellamque honestale morum
gravem, vultu lene ridenti simili alloquens, percontabatur: Ubi hodie tua nobiscum pars in conspectu Domini? Porro attendens illa, etiam alium
quempiam vidit conitem, ambosque monachali
habitu ornatos; ut alter quidem præiret, secundi
obsequio tenens ac præferens accensam lampaden).
Interim autem, dum is, præfatam honestate gravem gratiosamque puellam interrogaret; illa,
prudenter admodum virum reverita, a somno excitatur, confestimque e lecto surgens, omnia refert
quæ vidisset religiosæ feminæ quam Pater interrogans affatus esset. Illa autem ut cognovit,
glorificavit Deum, ac magis fide promovit. Quid
vero, benigni auditores, id velit, ut sancti in
lumine veniant? Nimirum, quia, inquit, lux justis perpctua ª. Divini muneris exsuperantia
Διὰ τοῦτο οὖν, ἀγαπητοί, οἱ φοβούμενοι τὸν Θεὸν,
εὑρήσουσι χάριν, καὶ ἐν ἁγίοις ὁ κλῆρος αὐτῶν, καὶ
ἐν Κυρίῳ ὁ μισθὸς αὐτῶν, παρ' ᾧ ἐν ὀφθαλμοῖς
εὕρωσιν, οἱ ταῖς μνείαις αὐτῶν κοινωνοῦντες. Τῆς
γὰρ νυνὶ τελουμένης τοῦ ὁσίου μνήμης ὑπὸ τῶν πίσ
στει ἐκδεξαμένων, καὶ τὸν φόβον το τῆς θείας λει
τουργίας ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ ἀναμενόντων, μετὰ τὴν
παννυχίδα τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ, εἶδον αὐτοὶ 30 μεγαλεία
δόξης Κυρίου. Αὐτῶν γὰρ ὕπνου μεταλαβεῖν γενομένων, ὡς πρώτῳ καὶ θείῳ δώρῳ ", φαίνεται δι'
ὀπτασίας τῷ Στοιχείῳ ἐχούσης 8 τὸ ὄνομα, καὶ
προσομιλῶν τῇ σεμνῇ ταύτῃ κόρῃ, μειδιῶν τῷ προσώπῳ ἠρώτα· Ποῦ ἐστιν ἡ σὴ μερὶς σήμερον μεθ'
ἡ τῶν ἐναντίον Κυρίου; Αὐτῆς δὲ προσεχούσης, εἶδε
μετ' αὐτοῦ καὶ ἕτερόν τινα· τοὺς δὲ ἀμφοτέρους τῷ
μοναχικῷ σχήματι κατεστεμμένους. Καὶ ὁ μὲν προβαδίζων, φωτὸς λαμπάδιον κατείχε, πρὸς τοῦ δευτέ
ρου ὑπηρεσίαν. Ἐρωτήσαντος δὲ τὴν προῤῥηθεῖσαν
σεμνὴν καὶ ἀστεῖον κόρην, συνέσει πολλῇ εὐλαβουμένη τὸν ἄνδρα, ἔξυπνος ἐγεγόνει· καὶ παραχρῆμα
διανέστη τῆς κλίνης, καὶ ἃ εἶδεν, ἐξεῖπε τῇ ὑπὸ τοῦ
ὁσίου Πατρὸς θεόφρονι γυναικὶ ἐπιζητουμένη. Μα
θοῦσα δὲ ἐδόξασε τὸν Θεὸν, καὶ ἐπὶ πλέον ἐπεκτάθη
τῇ πίστει. Τί δὲ ἄρα φιλακροάμενες, ὅτι ἐν φωτί
ἐπιφοιτῶσιν οἱ ἅγιοι: • Ἐπειδὴ φῶς, φησὶ, τοῖς διο
χαίοις διαπαντός.» θείας οὖν δωρεᾶς ὑπερβολὴν κου
γιατέον, καὶ εὐθηνίας, ἀγαπητοί, ὁδηγία εμφανίζουτιν οἱ ἅγιοι τοῖς ἀξίοις, ἐνοικίζειν αὐτοῖς, οἶμαι, largitasque existimanda, dilecti, ut ceu duces sanὥσπερ ὕδωρ εἰς οἶκον τὰ ἀγαθὰ, πρὸς ἀπόλαυσιν
αιωνίων ἀγαθῶν.
» Prov. sit, 9.
"
cti digni appareant, ut apud illos, quod quidem
existimo, velut aquam, affatim ad bouorum æternorum conciliationem domi bona reponant ac allerant.
1 leg. καιρόν. 10 Ισ. εἶδεν αὐτή. εἰσ. πρώτου δὲ θείου δώρου. 38 ἴσ. ἐχούσῃ
Cuidam Stachiæ nomine. Τῷ Στοιχείῳ ἐχούσῃ
· τὸ όνομα. Accipio ut nomen proprium, cui ilia, de
puella penitente inclusa facta sit revelatio. Molesta isthæc generum confusio, aliaque sive auctoris, sive antiquarii, aut menda, aut dialecti iusolentes. Mala est marginalis conjectura, εἶδεν αὐτή.
Fuerit εἶδον αὐταί, una nimirum illa memorata
vidente, quæ aliis retulit, ipsique adeo femine, al
quam spectaret visio hæc. Sic in aliis conati sunt
emendare non tantum typographi, sed et nostra
amplissimo ad finem cujusque libri, graviorum et
quæ possent lectorem morari, ascripto correctorio
indice.
col. 1251–1252page 231 of 327
PG 97:1251Καὶ ἡμεῖς μὲν, ὦ φιλομαθείς, εὐφράνθημεν έ πᾶσι τοῖς ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ἁγιωτάτου ἐπισκόποι καὶ μὴ θέλοντας, συγγραφείσι. Συνέζευκτο γὰρ ἀνὴρ τῇ γνώσει τῶν Γραφικών θησαυρών, τάς πείρᾳ Ἀττικῆς διαλέκτου πεπαιδευμένος. "Οθεν και τὰ ἐν προοιμίῳ ὑφ᾽ ἡμῶν συγγραφέντα, αὐτοῦ ὑπὲρ χε μὲν εἰς καύχησιν, καθὼς ὁ μέγας Πατήρ αύτ ὤφθη διὰ τῆς ὀπτασίας Πατάπιος. Εὐλαβείας οὖν τοῦτο ὁ λεχθεὶς λογισάμενος ἔργον, τούτου χάρ. ταῦτα παρέδραμεν· οὐ λανθανόντως, ἀλλ' ἐχυσης Ἐγὼ δὲ, τῷ πλούτῳ τῆς θεϊκῆς σοφίας ἐπεκτεινόμενος, τοῦτο προστέθεικα. Πρὸς γὰρ τὸν εἶνα διορθωτὴν τὴν γνώμην εκόντισα, ὅπως με παρ σχῇ εἰπεῖν ἀξίως τὰ πρέποντα. Οὐ γὰρ Πλάτων ή Πυθαγόρᾳ, ἣ Ομήρῳ προσείην μαθεῖν τὴν καὶ κτον, ἀλλὰ τῷ τῆς σοφίας ὁδηγῷ, καὶ τῶν πα διορθωτῇ, ὅτι ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ ἡμεῖς καὶ ο λόγος ἡμῶν. Ἀκώλυτον δὲ ἔχει ἑαυτοῦ τὸ φιλάνθρω παν, καὶ τοῖς προσερχομένοις ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ, ἐν διδύσκει θώρακα Γραφικών νοημάτων. Διὸ ἔκριν τοῦτο ὁ πάντων Δεσπάτης, ότι ο μικρόν καὶ λέγει αὐτὸς ἐποίησεν, ὁμοίως τα προνοείται περὶ πάντων ὅπως καὶ δι᾿ ἐμοῦ τὴν φωνὴν ἀκουτίσῃ ταῖς μετ ἡμῶν γενεαῖς, ὡς φοβερὸς ἐν βουλαῖς ἁγίων. Γι νεὰ γὰρ καὶ γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα σου, καὶ τὴν δύναμίν σου ἀπαγγελοῦσι, ο τήν τε ὑπέρμαχον του χεῖρα δοξάσουσιν, οἱ ταῖς προστάγμασί σου ἀκείου θοῦντες. Διό, παντοδύναμε Λόγε τοῦ Πατρός, κα ξον ἡμᾶς τί ἀρεστὸν ἐν ὀφθαλμοῖς σου, καὶ εὐθὲς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου. Σὺ γὰρ ὁδηγήσεις και γνωρίζεις, ἃ ἡτοίμασας εἰς σωτηρίαν ἡμῶν ἀπαρχῆς. Βουλής δέ σου τίς ἔγνω, εἰ μὴ σὺ ἔδωκας σοφίαν; «Λογ σμοὶ γὰρ θνητῶν δειλοί, καὶ ἐπισφαλεῖς οἱ ἐπίνας ἡμῶν,ι ὁ τῆς σοφίας ἐραστὴς ἐδίδαξε. Διὰ τοῦτ εὐεργετουμένους ἡμᾶς, καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ μόνι ἀπέδειξας, καὶ τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἀνέλαβες, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασας· καὶ μὴ λύειν ἐπηγγείων μίαν τῶν σῶν ἐντολῶν· καὶ διδάσκειν μὴ ἐκκακεῖν. Καί τίς ἐρεῖ τί ἐποίησας, ὁ ἐλθὼν εἰς τὸν κόσμον, καὶ σώσας τὸν κόσμον; "Η τίς ἀντιστῇ τῷ κρίματα σου ᾧ ἐποίησας μεγάλα καὶ ἀνεξιχνίαστα; Από το των οὖν τῶν τοῦ Σωτῆρος Κριτού τοῦ ἀληθικό Θεοῦ διδαγμάτων, ἀγαπητοὶ, ἀνοίξωμεν στόμα λόγω Θεοῦ, καὶ τὴν δόξαν τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ, με ? αποκρύψωμεν κενοδοξίᾳ· ἀλλ᾽ ἕκαστος, εἰ λίγο Εὐλαβείας οὖν τοῦτο ὁ λεχθεὶς λογισάμενος ἔργον. ἔχει Θεοῦ, προσφερέτω ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυρού τῆς καρδίας, ἵνα τὸν πλησίον ἀναστρέψῃ ἐκ ταίς ἐπινοίας· ὅπως δείξῃ ἐν τούτῳ τὴν τοῦ ἐπαγγεία μένου ἀγάπην. Οἱ γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι, διδαξάτωσαν ἡμᾶς ποιεῖν τὰ ἔμει ὡσαύτως. Οἷα Ἰωάννης ἐκ τῆς ἐρήμου καρδίας τον Φαρισαϊκῶν διδαγμάτων ἀπαναχωρῶν, παρά τ καύχησιν αὐτοῦ, εὐλαβείας ἔργον
Καὶ ἡμεῖς μὲν, ὦ φιλομαθείς, εὐφράνθημεν έ:
πᾶσι τοῖς ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ἁγιωτάτου ἐπισκόποι
καὶ μὴ θέλοντας, συγγραφείσι. Συνέζευκτο γὰρ
ἀνὴρ τῇ γνώσει τῶν Γραφικών θησαυρών, τάς
πείρᾳ Ἀττικῆς διαλέκτου πεπαιδευμένος. "Οθεν και
τὰ ἐν προοιμίῳ ὑφ᾽ ἡμῶν συγγραφέντα, αὐτοῦ ὑπὲρ
χε μὲν εἰς καύχησιν, καθὼς ὁ μέγας Πατήρ αύτ
ὤφθη διὰ τῆς ὀπτασίας Πατάπιος. Εὐλαβείας
οὖν τοῦτο ὁ λεχθεὶς λογισάμενος ἔργον, τούτου χάρ.
ταῦτα παρέδραμεν· οὐ λανθανόντως, ἀλλ' ἐχυσης
Ἐγὼ δὲ, τῷ πλούτῳ τῆς θεϊκῆς σοφίας ἐπεκτεινό
μενος, τοῦτο προστέθεικα. Πρὸς γὰρ τὸν εἶνα
διορθωτὴν τὴν γνώμην εκόντισα, ὅπως με παρ
σχῇ εἰπεῖν ἀξίως τὰ πρέποντα. Οὐ γὰρ Πλάτων
ή Πυθαγόρᾳ, ἣ Ομήρῳ προσείην μαθεῖν τὴν καὶ
κτον, ἀλλὰ τῷ τῆς σοφίας ὁδηγῷ, καὶ τῶν πα
διορθωτῇ, ὅτι ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ ἡμεῖς καὶ ο
λόγος ἡμῶν. Ἀκώλυτον δὲ ἔχει ἑαυτοῦ τὸ φιλάνθρω
παν, καὶ τοῖς προσερχομένοις ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ, ἐν
διδύσκει θώρακα Γραφικών νοημάτων. Διὸ ἔκριν
τοῦτο ὁ πάντων Δεσπάτης, ότι ο μικρόν καὶ λέγει
αὐτὸς ἐποίησεν, ὁμοίως τα προνοείται περὶ πάντων
ὅπως καὶ δι᾿ ἐμοῦ τὴν φωνὴν ἀκουτίσῃ ταῖς μετ
ἡμῶν γενεαῖς, ὡς φοβερὸς ἐν βουλαῖς ἁγίων. Γι
νεὰ γὰρ καὶ γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα σου, καὶ τὴν
δύναμίν σου ἀπαγγελοῦσι, ο τήν τε ὑπέρμαχον του
χεῖρα δοξάσουσιν, οἱ ταῖς προστάγμασί σου ἀκείου
θοῦντες. Διό, παντοδύναμε Λόγε τοῦ Πατρός, κα
ξον ἡμᾶς τί ἀρεστὸν ἐν ὀφθαλμοῖς σου, καὶ εὐθὲς ἐν
ταῖς ἐντολαῖς σου. Σὺ γὰρ ὁδηγήσεις και γνωρίζεις,
ἃ ἡτοίμασας εἰς σωτηρίαν ἡμῶν ἀπαρχῆς. Βουλής
δέ σου τίς ἔγνω, εἰ μὴ σὺ ἔδωκας σοφίαν; «Λογ
σμοὶ γὰρ θνητῶν δειλοί, καὶ ἐπισφαλεῖς οἱ ἐπίνας:
ἡμῶν,ι ὁ τῆς σοφίας ἐραστὴς ἐδίδαξε. Διὰ τοῦτ
εὐεργετουμένους ἡμᾶς, καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ μόνι
ἀπέδειξας, καὶ τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἀνέλαβες, καὶ
τὰς νόσους ἐβάστασας· καὶ μὴ λύειν ἐπηγγείων
μίαν τῶν σῶν ἐντολῶν· καὶ διδάσκειν μὴ ἐκκακεῖν.
Καί τίς ἐρεῖ τί ἐποίησας, ὁ ἐλθὼν εἰς τὸν κόσμον,
καὶ σώσας τὸν κόσμον; "Η τίς ἀντιστῇ τῷ κρίματα
σου ᾧ ἐποίησας μεγάλα καὶ ἀνεξιχνίαστα; Από το
των οὖν τῶν τοῦ Σωτῆρος Κριτού τοῦ ἀληθικό
Θεοῦ διδαγμάτων, ἀγαπητοὶ, ἀνοίξωμεν στόμα λόγω
Θεοῦ, καὶ τὴν δόξαν τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ, με
Ac nos quidem, viri studiosi, læte habuit, quidquid præfatus sanctissimus episcopus, etsi nolens,
conscripsit. Quippe adhæsit scientiæ thesaurorum
in Scripturis positorum, vir Attici eloquii facilitale ac venustate, exercitio omni instructissimus.
Quamobrem quæ exordio conscripsimus, ejus erant
ad quamdam velut gloriationem; ut nimirnm magnus ei Pater Patapius in visione apparuisset.
Ratus autem modestiæ esse ut ea silerentur,
ideo prætermisit, non velut minus meminisset,
sed sciens volensque. At ego ad divitias enitens
divinæ sapientiæ, istud adjeci. Quippe, ad eum
qui omnium dirigit mentem, ceu ejaculatus preces,
ut præberetur digne dicere quæ congrua essent,
rogavi. Neque enim cultioris sermonis gratia, Platonem adii, aut Pythagoram, vel Homerum: sed
sapientiæ ducem, sapientumque moderatorem;
quod in ejus manibus simus ipsi, ac sermones
nostri. Porro nequit a sua illa humanitate, propensiorique beneficentiæ studio in humanum genus prohiberi, mundoque accedentes corde, sensorum Scripturæ thoracem induit. Quocirca sic decrevit omnium Dominus, tanquam • fecerit ipse
pusillum et magnum, eique sit æqualiter cura de
omnibus b,» ut et meu ministerio, futuris generationibus auditum faciat, ut sit terribilis in sanclorum consiliis. • Generatio enim et generatio
laudabit opera tua, et potentiam tuam annuntiabunt •; › tuamque adjutricem manum glorificabunt, qui obsequuntur tuis præceptis. Quamobrem,
tu Patris omnipotens Sermo, doce nos quid sit
acceptum in oculis tuis, et rectum in tuis mandatis. Tu enim dux eris, atque nobis, quæ ab initio
ad salutem parasti, nota feceris. Tuum vero consilium quis cognoverit, nisi tu dederis sapientiam? Quippe mortalium cogitationes timidas, et
iuŒrtas providentias nostras d, › docuit amator
ille sapientiæ. Quamobrem solus ipse de cœlo descendens, beneficio nos affecisti, nostrasque assumpsisti infirmitates, et ægritudines portasti: utque
ne ullum mandatorum tuorum solveremus, indixisti, disceremusque non deficere ac animo concidere in malis. Quis vero dicat quæ feceris, qui
veneris in mundum, mundoque salutem contuleris? Vel quis resistat illi tuo decreto, quo ma- αποκρύψωμεν κενοδοξίᾳ· ἀλλ᾽ ἕκαστος, εἰ λίγο
gna et imperscrutabilia fecisti? Ab his ergo,
dilecti, Salvatoris Christi veri Dei dogmatis, os
aperiamus divino sermoni, ac ne inani gloria,
gloriam magnificentiæ ejus occultemus. Ime, si
quis habet Dei sermonem, offerat de bono cordis
thesauro, quo proximum a mala cogitatione avertat: eaque re, ejus qui denuntiavit jussitque, dib Sap. VI,
8. © Psal. cxliv, 4. d Sap. ix, 14.
COMBEFISH
Ratus autem modesti esse. Εὐλαβείας οὖν
τοῦτο ὁ λεχθεὶς λογισάμενος ἔργον. Ipsam hanc solutionem adhibuimus Baronio, ad Basilii Vitam
nomine Amphilochii, eo elevanti concessam Ephr.
Basilii precibus gratiam Græci sermonis, quod is
ἔχει Θεοῦ, προσφερέτω ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυρού
τῆς καρδίας, ἵνα τὸν πλησίον ἀναστρέψῃ ἐκ ταίς
ἐπινοίας· ὅπως δείξῃ ἐν τούτῳ τὴν τοῦ ἐπαγγεία
μένου ἀγάπην. Οἱ γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαθηταὶ
καὶ ἀπόστολοι, διδαξάτωσαν ἡμᾶς ποιεῖν τὰ ἔμει
ὡσαύτως. Οἷα Ἰωάννης ἐκ τῆς ἐρήμου καρδίας τον
Φαρισαϊκῶν διδαγμάτων ἀπαναχωρῶν, παρά τ
NOTÆ,
non meminerit, ubi describit eam cum Basilin
gressionem. Erat certe
ça res magis Ephra
quam Basilii, atque ad καύχησιν αὐτοῦ, ut et d
merito εὐλαβείας ἔργον duxerit silentium
col. 1253–1254page 232 of 327
PG 97:1253ἔχθας τοῦ Ἰορδάνου ἐτέλεσεν· ὃς καὶ παραγενόμενος, καινὴν ἐντολὴν προκαταγγέλλων, τὸν τῆς δικαιοσύνης Ηλιον, τοῖς τῶν ἐχιδνῶν ἐγγόνοις ὑπεδείκνυε. Δ.ὸ καὶ ἔλεγον, οἱ μὲν τῷ βαπτίσματι τούτῳ προσερ χόμενο: τοῖς ὁμόροις· Δεῦτε, ἴδετε διδασκαλίαν, οταν οὐδεὶς τῶν προφητῶν ἐπηγγείλατο, οὐδὲ νομική ένω τολή διετείλατο. Εἶδες καὶ τοῦτον, ἀγαπητέ, οἷα βα παίζων παρακαλῶν διελέγετο; Εἶδες Πέτρου σταυρῷ προσηλούμενον, οἷα τερπνὰ προσεφθέγγετο; Είδες τὸν Παῦλον, πῶς Τιμοθέῳ καὶ πάσαις ταῖς φυλαῖς πολιτεύεσθαι παραινεῖς; Ομοίως καὶ Στέφανος, δ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μιμητής, διωκόμενος ἔλεγεν. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν τοῦ Παύλου διδαχὴν πάλιν ἡμῖν γενέ σπω τὴ φρόνημα, πρὸς πλήρωμα τῶν ζητουμένων καλῶς καταντήσασιν. Αὐτὸς γὰρ νουθετεῖν τοὺς ἀτάκτους οὐκ ἐσιώπησε· παραμυθεῖσθαι δὲ τοὺς ὀλιγοψύχους οὐκ ώκνησε, καὶ ἀντέχεσθαι τούτων ὡς ἀσθενούντων, τοὺς αὑτοῦ μιμητὰς ὡς συμμετόχους τῆς διδασκαλίας ὑπέδειξε, μακροθυμεῖν ὁμοῦ καὶ μὴ ἐκκακεῖν τῇ ὑγιαινούσῃ πίστει. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ παναγίῳ Πατρί, καὶ τῷ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Οἷα τερπνά προσεφθέγξατο. Συνῆλθε δὲ ἀναρίθμητον πλῆθος, λοιδοροῦντες τὸν Καίσαρα, θυμοῦ πεπληρωμένον, ὥστε αὐτὸν βουλόμενοι κατακαύσαι. Ο δὲ Πέτρος διεκέλευσεν αὐτοὺς λέγων· Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν παρακληθεὶς ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν, ἀνεχώρουν· καὶ εἶδον· καὶ ἰδοὺ ἐθεώρουν τὸν Κύριόν μου Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ προσεκύνησα αὐτῷ· καὶ εἶπον· Κύριε, που πορεύῃ; καὶ εἶπέ μοι ὅτι ἐν Ρώμῃ ἀπέρχομαι πάλιν σταυρωθῆναι καὶ ἐν τῷ ἀκολουθεῖν με αὐτῷ, ὑπέστρεψα πάλιν ἐν Ρώμῃ καὶ εἶπέ μοι· Μὴ φοβοῦ, ὅτι μετὰ σοῦ εἰμι, ἕως οὗ εἰσάγω σε εἰς τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου. Διὰ τοῦτο, τεχνία μου, μὴ ἐμποδίσητε τὴν ὁδόν μου· ἤδη γὰρ οἱ πίδες μου, τὴν οὐράνιον ἐδεύουσιν ὁδόν· [Μη] οὖν λυ πεῖσθε, ἀλλὰ συγχάρητέ μοι μᾶλλον ὅτι σήμερον τῶν πόνων τῶν καρπῶν μου ἐπιτυγχάνω. Καὶ τοῦτο εἰπὼν προσηύξατο οὕτως· Εὐχαριστῶ σοι, ἀγαθὲ ποιμὴν, ότι κατηξίωσας με τῆς ὥρας ταύτης. ᾿Αλλὰ δέομαί σου· τὰ πρόβατα & ἐπίστευσάς μοι, μὴ αἰσθανθῶσι του χωρισμοῦ μου, σὲ ἔχοντα, δι᾿ οὗ ἐγὼ τὴν ποίμνην ταύτην ηδυνήθην ποιμᾶναι. Καὶ τοῦτο εἰπὼν παρ ἔδωκε τὸ πνεῦμα. προσφωνή τικά· πρωτοκορυφαῖος ἀπο στόλων
ἔχθας τοῦ Ἰορδάνου ἐτέλεσεν· ὃς καὶ παραγενόμε- lectionem exhibeat. Plane enim sint documento,
νος, καινὴν ἐντολὴν προκαταγγέλλων, τὸν τῆς δικαιο
σύνης Ηλιον, τοῖς τῶν ἐχιδνῶν ἐγγόνοις ὑπεδείκνυε.
Δ.ὸ καὶ ἔλεγον, οἱ μὲν τῷ βαπτίσματι τούτῳ προσερ
χόμενο: τοῖς ὁμόροις· Δεῦτε, ἴδετε διδασκαλίαν, οταν
οὐδεὶς τῶν προφητῶν ἐπηγγείλατο, οὐδὲ νομική ένω
τολή διετείλατο. Εἶδες καὶ τοῦτον, ἀγαπητέ, οἷα βα
παίζων παρακαλῶν διελέγετο; Εἶδες Πέτρου σταυρῷ
προσηλούμενον, οἷα τερπνὰ προσεφθέγγετο; Είδες
τὸν Παῦλον, πῶς Τιμοθέῳ καὶ πάσαις ταῖς φυλαῖς
πολιτεύεσθαι παραινεῖς; Ομοίως καὶ Στέφανος, δ
τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μιμητής, διωκόμενος ἔλεγεν.
Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν τοῦ Παύλου διδαχὴν πάλιν ἡμῖν γενέσπω τὴ φρόνημα, πρὸς πλήρωμα τῶν ζητουμένων
καλῶς καταντήσασιν. Αὐτὸς γὰρ νουθετεῖν τοὺς
ἀτάκτους οὐκ ἐσιώπησε· παραμυθεῖσθαι δὲ τοὺς όλιγοψύχους οὐκ ώκνησε, καὶ ἀντέχεσθαι τούτων ὡς
ἀσθενούντων, τοὺς αὑτοῦ μιμητὰς ὡς συμμετόχους
τῆς διδασκαλίας ὑπέδειξε, μακροθυμεῖν ὁμοῦ καὶ
μὴ ἐκκακεῖν τῇ ὑγιαινούσῃ πίστει. Αὕτη γάρ ἐστιν
ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν,
ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ παναγίῳ Πατρί,
καὶ τῷ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ
εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
Salvatoris nostri discipuli atque apostoli, ut nos
modo consimili geramus. Sic Joannes, recessu a
cordis deserto •, nempe Pharisæorum doctrina,
ad Jordanis ripas egit: eoque adveniens, novi
mandati prænuntiator, justitiæ Solem prolibus viperarum ostendit. Unde et dicebant qui accedebant
ad Joannis baptisma, vicinis suis - Venite, videte
doctrinam quain nemo prophetarum edixit, quanquam legale præceptum non sauxit. Vidistin', dilecte, qualia et ipse baptizandos moneus dissereret? Vidistin' Petrum cruci affixum, ut jucundos
sermones habuerit blandeque affatus sit? Vidistin' ut Paulus, Timotheo tribubusque omnibus instituendas vitæ rationes præscribens, aɖmą.
neat? Sic quoque dixit, persecutionem patiens,
Christi Salvatoris æmulator Stephanus. Enimvero
redeat animus ad Pauli doctrinam, quando ben›
ad eorum quæ erant in quæstione posita, complementum occurrimus. Hic enim, haudquaquam ab
inquietis arguendis linguam cohibuit: nec vero
gravate habuit consolandis iis qui animo pusillo
essent, quos etiam velut infirmos sustinendos,
suis ipse æmulis, velut qui doctrinam eamdem
deesse sanæ fidei 1. Ipsa enim est æterna vita, in
cum sanctissimo Patre, ac vivifico ejus
percepissent, ostendit longanimes pariter esse, nec
Christo Jesu Domino nostro, cui gloria est et imperium,
Spiritu, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.
cLuc. III,
2 segg.
1 1 Thess. v, 14.
Ut jucundus sermones nabuerit. blandeque
effalus sit. Οἷα τερπνά προσεφθέγξατο. Habent plura
in eam rem acta SS. Petri et Pauli, nomine Lini
successoris ejusdem sauci Petri, I. VII, Bibl. PP.;
sed ea doctis habentur spuria. Solidiora forte antiqnus Regius codex quo habetur eorumdem
apost. aela el passio, incerto auctore. Sic ergo
ibi post deprecatam crucifixionem inverso capite ob Domini reverentiam, ac pro votis illatam:
Συνῆλθε δὲ ἀναρίθμητον πλῆθος, λοιδοροῦντες τὸν
Καίσαρα, θυμοῦ πεπληρωμένον, ὥστε αὐτὸν βουλόμένοι κατακαύσαι. Ο δὲ Πέτρος διεκέλευσεν αὐτοὺς
λέγων· Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν παρακληθεὶς ὑπὸ τῶν
ἀδελφῶν, ἀνεχώρουν· καὶ εἶδον· καὶ ἰδοὺ ἐθεώρουν
τὸν Κύριόν μου Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ προσεκύνησα
αὐτῷ· καὶ εἶπον· Κύριε, που πορεύῃ; καὶ εἶπέ μοι
ὅτι ἐν Ρώμῃ ἀπέρχομαι πάλιν σταυρωθῆναι καὶ ἐν
τῷ ἀκολουθεῖν με αὐτῷ, ὑπέστρεψα πάλιν ἐν Ρώμῃ
καὶ εἶπέ μοι· Μὴ φοβοῦ, ὅτι μετὰ σοῦ εἰμι, ἕως οὗ
εἰσάγω σε εἰς τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου. Διὰ τοῦτο,
τεχνία μου, μὴ ἐμποδίσητε τὴν ὁδόν μου· ἤδη γὰρ οἱ
πίδες μου, τὴν οὐράνιον ἐδεύουσιν ὁδόν· [Μη] οὖν λυπεῖσθε, ἀλλὰ συγχάρητέ μοι μᾶλλον ὅτι σήμερον τῶν
πόνων τῶν καρπῶν μου ἐπιτυγχάνω. Καὶ τοῦτο εἰπὼν
προσηύξατο οὕτως· Εὐχαριστῶ σοι, ἀγαθὲ ποιμὴν,
ότι κατηξίωσας με τῆς ὥρας ταύτης. ᾿Αλλὰ δέομαί
σου· τὰ πρόβατα & ἐπίστευσάς μοι, μὴ αἰσθανθῶσι
του χωρισμοῦ μου, σὲ ἔχοντα, δι᾿ οὗ ἐγὼ τὴν ποίμνην
ταύτην ηδυνήθην ποιμᾶναι. Καὶ τοῦτο εἰπὼν παρ
ἔδωκε τὸ πνεῦμα. Sunt plane leta hæc προσφωνή
τικά· quibus maximus ac πρωτοκορυφαῖος ἀποστόλων et amantem gregem, et ipsum Deum, verbis
ne
imo
omnino ipso dignis accuratissimisque, pro ea hora,
jamque ad coronam migraturus affatus sit. Nos
ita reddimus. Convenit autem multitudo innumerabilis, improperans Casari, plenaque ira, ut ipsum
comburere vellent. At Petrus admonuit dicens: Ante
non multos dies, rogantibus fratribus, recessi: vidique, et ecce aspiciebam Dominum meum Jesum Christum, quem et adorari; dirique: Domine, quo vadis?
At ille Venio Romam, iterum crucifigi, eumque
secutus, iterum Romam redii: dixitque mihi: Ne
timueris; ego enim tecum, usque dum introducam in
domum Patris mei; quamobrem, filioli mei,
meum iter impedieritis: jam enim mei pedes versus
cælum iter arripiunt. Ne itaque contristemini;
vero, mihi congratulamini, quod sim hodie consecuturus meorum laborum fructum. Atque his diclis,
ita precatus est: Tibi gratias ago, bone Pastor,
quod me kora hac dignum duxeris. Verum rogo ut
ne quas mihi credidisti ores, meam senserint separationem, te pas:orem habentes, per quem licuit, ut
gregem hunc ipse pascerem. Cumque hoc dixisset,
tradıdit spiritum. Sapiunt hæc revera quid apostolicum, nec Lino, aut si quis alius magnus fuit a
Petro et apostolicus, indignum. Desunt ab illis Actis,
illa de mulieribus conjugio prohibitis, ac maritis
substractis, in quibus tantum Baronius, aspersam Manichæorum fuliginem, Actis Petri et Pauli,
Lini nomine, agnoscit: ut proxima ratio necis
Petri, fuerit Simonis exstinctio, ad quam etiam
Paulus coapostolo collaboravit. Astipulantur hic
ascriptis Hegesip. lib. ut, cap. 2; Ambr. Contra
Aurent, etc.
Oration XXOratio XX
col. 1255–1256page 233 of 327
PG 97:1255Ο ΛΟΓΟΣ Κ'. Περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου. Ἡ διὰ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου ύλη οξύν προγύμνασμα καὶ προοδοποίησις πρόκειται τοῖς βουλομένοις ἔχεσθαι τῆς ἱερᾶς ταπεινότητας, της πασῶν τῶν ἀρετῶν λαμβανομένης, αἷς ἡ κτήσις τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ὄντως ἐνίδρυται, καὶ τῆς θες. μισοῦς ἀλαζονείας ἀπέχεσθαι, τῆς πασῶν τῶν φτάσο χρίστων ἀρετῶν παρατρεπούσης τὸν ἄνθρωπον. Τί; οὖν οὐ ζηλώσει τὸν Τελώνην, καὶ τὴν ἐπιστροφή αὐτοῦ, καὶ τὴν μεταμέλειαν, καὶ τοῦ Φαρισαίου ούτ ἀποσείσεται τὸν ὄγκον; εἴπερ ἡ μὲν ταπείνωση; συνάπτεται τῷ Χριστῷ, ἡ δὲ ἀλαζονεία τῷ περι νηματισμένῳ καὶ πλήρει ὄγκου δαίμονι. Ἡ ἀλαζονεία τὸν πρῶτον τῶν ἀγγέλων ᾧ κατα καὶ Εωσφόρος ἦν, πάντως διάβολον καθιστά. Αίτη τὸν γενάρχην 'Αδάμ τοῦ παραδείσου ἐξωθεῖτα:· ι Κα εἷλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσεν ταπεινούς. Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, καὶ ταπεινή δίδωσι χάριν.» Αὕτη κατατίθεται τὸν Φαραώ· «Ε. πεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, οὐκ ἔστι Θεός.» Αίτη τὸν Ναβουχοδονόσορ καταβάλλεται· «Κυρίῳ γὰρ Θεῷ σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις, ο Καί· «Οὐ ποιήσεις οὐδὲν ὁμοίωμα.» Εἰ καὶ τῷ μὲν ἡ νόσος λύεται, τῷ δὲ ἕξις γίνεται τὸ πάθος. Οντε; πυρετός ἐστιν ἡ ὑπερηφανία, ὑποπίπτουσα τῷ αἰσθήσει τοῦ πυρέττοντος, φρενίτις δεινὴ εἰς πτῶσιν τὸν ἄνθρωπον παροξύνουσα, ύδρωψ έμπλεος αέρος καὶ ὕδατος. Τίς γὰρ ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος Κυρίου; Αθώος χερσί, καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ, ὃς οὐκ ἔλαβεν ἐπὶ ματαίῳ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ.» Τοιαύτη ἦν ἡ τοῦ Τύρω ματαιότης καὶ ἀγερωχία, ἡ τὴν ἰκμάδα ἀποδελ μένη τῆς χάριτος, γῆ ἄνικμος. Ἴστε γὰρ δήπο τοῦτο καὶ λόγῳ καὶ πείρα, ὁ ἀλαζὼν οὐ δεῖται της τελειωτικῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος· καὶ διὰ τοῦτό ἐστιν ἄνικμος καὶ ξηρός, λείπεται τοῦ ζωτικού θεσμού, καὶ τῆς ζωούσης υγρότητος. Ἐν τούτῳ κενῷ ἔνι δένδρῳ τὴν καλιὰν ἐργάζεται ὁ νυκτικόραξ διά βολος. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἡ ταπείνωσις τροφὸς ὑπάρχει τῶν ἀρετῶν, τοῦ Χριστιανού κάλλους εὐσεβείας και φάλαιον καὶ ἀρχὴ καὶ τέλος. Τῶν παθῶν ἀναίρεσης, συντήρησις ὑγρότητος ἐν τῇ ῥίζῃ τῆς πίστεως. Ἡ ταπεινότης σύνεστι τῷ φόβῳ τοῦ Θεοῦ τῷ ἐλαύνειν τὴν ἀνομίαν, ὡς ἔφη καὶ ὁ Ἱερεμίας καὶ ὁ Σολομών. Οντως γὰρ Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου.» Αύτη τὸν τελώνην κήρυκα ποιεῖται τοῦ Πνεύματος· ἡ δὲ ἀλαζονεία τὸν Φαρισαῖον κενὸν ἐργάζεται τύμπανο μάτην ἀλαλάζον. Οντως ῥοιὰ Σοδόμων ἐστὶν ὁ ὑπο κριτής, πέπων τὰ μὲν ἔξωθεν ὡραῖος, τὰ δὲ ἔνδ Πεν σαπρός τε καὶ ἄχαρις. ᾿Ανέβη εἰς τὸ ἱερὸν ὁ Τελώνης, καὶ ἀνέβη καὶ τὰ ΧΧΙΙΙ, 3, 4. 5.
ORATIO XX.
De argumento Publicani et Pharisæi.
Publicani Pharisæique materia veluti præexercitamentum quoddam et præparatio proposita est
iis, qui volunt adhærere sancte humilitati, quae
universas amplectitur virtutes, quibus comparatio
regni coelestis vere innititur, simulque a superbia
quæ Deo invisa est declinare, quæ hominem ab
omnibus Christianis virtutibus avertit. Quis ergo
haud æmulabitur Publicanum ejusdemque conversionem atque pœnitentiam, et Pharisæi fastum non
aversabitur? siquidem humilitas quidem Christo
conjungit, superbia vero tumenti dæmoni atque fastus pleno.
Superbia principem angelorum, cui etiam Luci.
fer nomen erat, diabolum prorsus effecit. læc nostri generis auctorem Adamum paradiso expulit:
• Deposuit potentes de thironis, et exaltavit humiles 8.). - c Dominus superbis resistit, humilibus vero
dal gratiam L. Hæc Pharaonem deponit: c Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus i.. Hæc Nabuchodonosorem dejicit: «Domínum enim Deum
tuum adorabis, et ipsi soli servies i.. Et: c Non
facies ullam imaginem *. › Quamvis illi quidem
morbus iste ablatus est, huic vero in habitum affeclio transit. Vere febris est superbia, quæ subjaceat sensui febrientis; furor est vehemens ad ruinam hominem trahens; hydrops est plena aeris et
aqua.
• Quis enim ascendit in montem Domini? lunocens inanibus et mundus corde, qui non accepit in
vano animam suam ¹. › Hujusmodi erat Tyri vanitas atque elatio, quae humoris gratiæ jacturam fecit,
terra utique arescens. Scitis namque istuc qua ratione, quave experientia, superbus non indiget perficiente Dei gratia: atque idcirco sine humore est
aridus, caret vitali calore et vitali irroratione.
In hoc quippe inani arbore nidum suum elaborat
nycticorax diabolus.
Ο
Atque ut paucis dicam, humilitas altrix est virtutum, pietatisque, in qua Christiana pulchritudo
sita est, caput, origo et finis. Est passionum mortificatio, peccati ablatio, humoris in radice fidei
conservatio. Humilitas est cum Dei timore qui
extrudit iniquitatem, quemadmodum ait et Jeremias et Salomon. Sane enim Initium sapientiæ
est timor Domini. His concinit et beatus Paulus. Hæc Publicanum præconem Spiritus efficit:
at superbia Pharisæum inane facit tympanum frustra Livniens. Profecto pomum Sodomiticum est lypocrita, maturans quidem belle quæ sunt externa,
quod vero ad interna pertinet, putridus est atque
ingratus.
Ascendit in templum Publicanus, ascenditque
Περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ
Φαρισαίου.
Ἡ διὰ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου ύλη οξύν
προγύμνασμα καὶ προοδοποίησις πρόκειται τοῖς
βουλομένοις ἔχεσθαι τῆς ἱερᾶς ταπεινότητας, της
πασῶν τῶν ἀρετῶν λαμβανομένης, αἷς ἡ κτήσις τῆς
βασιλείας τῶν οὐρανῶν ὄντως ἐνίδρυται, καὶ τῆς θες.
μισοῦς ἀλαζονείας ἀπέχεσθαι, τῆς πασῶν τῶν φτάσο
χρίστων ἀρετῶν παρατρεπούσης τὸν ἄνθρωπον. Τί;
οὖν οὐ ζηλώσει τὸν Τελώνην, καὶ τὴν ἐπιστροφή
αὐτοῦ, καὶ τὴν μεταμέλειαν, καὶ τοῦ Φαρισαίου ούτ
ἀποσείσεται τὸν ὄγκον; εἴπερ ἡ μὲν ταπείνωση;
συνάπτεται τῷ Χριστῷ, ἡ δὲ ἀλαζονεία τῷ περι
νηματισμένῳ καὶ πλήρει ὄγκου δαίμονι.
Ἡ ἀλαζονεία τὸν πρῶτον τῶν ἀγγέλων ᾧ κατα
καὶ Εωσφόρος ἦν, πάντως διάβολον καθιστά. Αίτη
τὸν γενάρχην 'Αδάμ τοῦ παραδείσου ἐξωθεῖτα:· ι Κα
εἷλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσεν ταπεινούς.
• Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, καὶ ταπεινή
δίδωσι χάριν.» Αὕτη κατατίθεται τὸν Φαραώ· «Ε.
πεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, οὐκ ἔστι Θεός.» Αίτη
τὸν Ναβουχοδονόσορ καταβάλλεται· «Κυρίῳ γὰρ Θεῷ
σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις, ο
Καί· «Οὐ ποιήσεις οὐδὲν ὁμοίωμα.» Εἰ καὶ τῷ μὲν
ἡ νόσος λύεται, τῷ δὲ ἕξις γίνεται τὸ πάθος. Οντε;
πυρετός ἐστιν ἡ ὑπερηφανία, ὑποπίπτουσα τῷ αἰσθή
σει τοῦ πυρέττοντος, φρενίτις δεινὴ εἰς πτῶσιν τὸν
ἄνθρωπον παροξύνουσα, ύδρωψ έμπλεος αέρος καὶ
ὕδατος.
• Τίς γὰρ ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος Κυρίου; Αθώος
χερσί, καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ, ὃς οὐκ ἔλαβεν ἐπὶ
ματαίῳ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ.» Τοιαύτη ἦν ἡ τοῦ Τύρω
ματαιότης καὶ ἀγερωχία, ἡ τὴν ἰκμάδα ἀποδελ
μένη τῆς χάριτος, γῆ ἄνικμος. Ἴστε γὰρ δήπο
τοῦτο καὶ λόγῳ καὶ πείρα, ὁ ἀλαζὼν οὐ δεῖται της
τελειωτικῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος· καὶ διὰ τοῦτό ἐστιν
ἄνικμος καὶ ξηρός, λείπεται τοῦ ζωτικού θεσμού,
καὶ τῆς ζωούσης υγρότητος. Ἐν τούτῳ κενῷ ἔνι
δένδρῳ τὴν καλιὰν ἐργάζεται ὁ νυκτικόραξ διά
βολος.
Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἡ ταπείνωσις τροφὸς ὑπάρχει
τῶν ἀρετῶν, τοῦ Χριστιανού κάλλους εὐσεβείας και
φάλαιον καὶ ἀρχὴ καὶ τέλος. Τῶν παθῶν ἀναίρεσης,
συντήρησις ὑγρότητος ἐν τῇ ῥίζῃ τῆς πίστεως. Ἡ
ταπεινότης σύνεστι τῷ φόβῳ τοῦ Θεοῦ τῷ ἐλαύνειν
τὴν ἀνομίαν, ὡς ἔφη καὶ ὁ Ἱερεμίας καὶ ὁ Σολομών.
Οντως γὰρ Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου.» Αύτη
τὸν τελώνην κήρυκα ποιεῖται τοῦ Πνεύματος· ἡ δὲ
ἀλαζονεία τὸν Φαρισαῖον κενὸν ἐργάζεται τύμπανο
μάτην ἀλαλάζον. Οντως ῥοιὰ Σοδόμων ἐστὶν ὁ ὑπο
κριτής, πέπων τὰ μὲν ἔξωθεν ὡραῖος, τὰ δὲ ἔνδ
Πεν σαπρός τε καὶ ἄχαρις.
᾿Ανέβη εἰς τὸ ἱερὸν ὁ Τελώνης, καὶ ἀνέβη καὶ τὰ
6 Luc. 1, 52. Jac. 1, 6. i Psal. L.II. i Matth. v, 10; Deut. vi, 13.
ΧΧΙΙΙ, 3, 4. 5.
• Prov. 1, 7.
* Exod. xx, 4. Psal
col. 1257–1258page 234 of 327
PG 97:1257ματικῶς καὶ ψυχικῶς. Ανέβη εἰς τὸ ἱερὸν ὁ Φαρι σαῖος σωματικῶς καὶ ψυχικῶς. Ὁ μὲν γὰρ ἀνέβη τῇ ψυχῇ καταβαίνων διὰ τῆς ταπεινότητος· ὁ δὲ κατα έξη τῇ ψυχῇ ἀναβαίνων διὰ τῆς ὑπερηφανείας. Ο μὲν ἀνέβη ταῖς κατὰ τὸν Δαβὶῦ ἀναβάσεσιν, ἐπιβὰς τῆς ὁδοῦ τῆς φερούσης εἰς τὸν παράδεισον· ἡ δὲ κατέβη καταβαίνων εἰς τὸν Εωσφόρον, τὸν ἀρχηγὸν τῆς ὑπερηφανείας. Ὁ μὲν ἀνέβη διὰ τῆς ἀναβάσεως καὶ ἐπιδόσεως εἰς τὰς ἀρετάς· ὁ δὲ κατέβη ἀπὸ τῶν ἀρετῶν, καὶ προσεπέλασεν ταῖς κακίαις. Πολλοὶ εἰσέρχονται τῷ ἱερῷ, ἀλλ᾽ ὀλίγοι μετέχου σε τοῦ ἱεροῦ· οὐ γάρ εἰσιν ἄξιοι τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ. Ὁ γὰρ ὑπερήφανος οὐ μένει ἐν τῇ ἀγάπῃ. Ὁ δὲ μή μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ Θεῷ οὐ μένει, κατὰ τὸν Ἰωάννην. Ὁ δὲ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μέσ νει καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ, καὶ ἔστιν ναὸς Θεοῦ, κατὰ Παῦλον. Ἐκεῖνοι κυρίως εἰσέρχονται τῷ ἱερῷ καὶ τῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ, οἷς ἰδικῶς ἐνεργεῖ ὁ Θεός. Φωτί ζει δὲ μόνους τοὺς νηπίους καὶ μικροὺς ὁ Θεός, κατὰ τὴν μουσουργέτην Δαβίδ. • Όπου γὰρ ταπείνωσις, ἐκεῖ καὶ σοφία,» κατὰ τὸν Σολομώντα· σοφία πίσ στεως καὶ σοφία πράξεως. Ταύτης τῆς σοφίας ελείπετο ὁ Φαρισαῖος· ὅθεν καὶ ὑποκριτὴς ὢν εὐχαριστεῖ κατὰ μόνα τὰ ἔξωθεν τῷ Θεῷ, κατὰ δὲ τὰ ἔνδοθεν ἀχάριστος γίνεται τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ τηρεῖ τὴν ἐντολὴν, ο Αγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν.» Ην ἀγαθὸν τὸ ῥῆμα, Εὐχαριστῶ σοι, ἐπειδὴ οὐχ ἑαυτῷ ἀπεδίδου τὴν ἀρετὴν ὁ Φαρισαῖος, ὡς ἐνόμιζεν ὁ Ναβουχοδονόσορ καὶ ὁ Σεμείας καὶ ὁ Πέτρος· τινι ὑπερηφανεία καὶ ὁ Εωσφόρος καὶ ὁ Ἀδὰμ περιέπεσον. Ὅμως ηύχετο 8 οὐκ εἶχεν ἔχειν· καὶ εἰ γὰρ εἶχε, διὰ τῆς ὑπερηφανείας ἀπώλεσεν. Οφείλει γὰρ καὶ ὁ ἔχων ὁμολογεῖν μὴ ἔχειν, καὶ λέγειν, ὅτι ι Αχρεῖος δοῦ λός είμι,» ἐπεὶ «Οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζών.» Απιβάλλεται ὄντω; τὴν ἀγάπην ὁ μὴ ταπεινούμενος, καταφρονεῖ δὲ ὁ μὴ ἀγαπῶν. Οντως ἀρχή παντός είδους ἁμαρτίας ἡ ὑπερηφάνεια. Ταύτῃ ἕπε και φθόνος, τῷ φθόνῳ φόνος· δι' ἣν ἐν ἐχθροῦ μοί ρα ὁρᾷ τὸν πατέρα ὁ ᾿Αβεσαλώμ, καὶ κτείνειν προάγεται. Οντως ὁ κρύφιος κακὸς τοῦ φανερού ἐστι χείρων, καὶ τοῦ διαβόλου οὐκ ἀπέοικε, δι' ὄψεως τὸν πρωτόπλαστον φαινακίσαντος. Διὰ τοῦτο ὁ φα νερὸς φαῦλος δικαιοῦται, καὶ ὁ ἀφανὴς καταδικάζει ται. Τῷ μὲν γὰρ μόνη φαυλότης, τῷ δὲ καὶ ψεύδος καὶ διαπάτη παρέπεται· καὶ διὰ τοῦτο τῆς ἄκρας ἀληθείας ἀπολιώκεται. Διὰ γὰρ τῆς ἀγάπης καὶ ο Εκλεκτός προορίζεται, κατά τε τὸν Πέτρον Ἐπι στολῇ δευτέρᾳ, καὶ τὸν Παῦλον πρώτῳ πρὸς Ἐφε σίως, καὶ τρίτῳ πρὸς Κολασσεῖς, τὸ δὲ ἔχθος ἀπο δοκιμάζει. Έγνω ὁ Τελώνης τὴν ἰδίαν ἁμαρτίαν, καὶ δεδι καίωται, τῆς ἁμαρτίας πόλξωθεν γενόμενος. "Οθεν καὶ τῇ κατὰ τὸν Ἰεζεκιή». Ητις ζωὴ καὶ τῷ Δαβίδ π Ρ:ον.
IN PUBLICANUM ET PHARISEUM
ματικῶς καὶ ψυχικῶς. Ανέβη εἰς τὸ ἱερὸν ὁ Φαρι- et quoad corpus et quoad animum. Ascendit in
σαῖος σωματικῶς καὶ ψυχικῶς. Ὁ μὲν γὰρ ἀνέβη
τῇ ψυχῇ καταβαίνων διὰ τῆς ταπεινότητος· ὁ δὲ κατα
έξη τῇ ψυχῇ ἀναβαίνων διὰ τῆς ὑπερηφανείας. Ο
μὲν ἀνέβη ταῖς κατὰ τὸν Δαβὶῦ ἀναβάσεσιν, ἐπιβὰς
τῆς ὁδοῦ τῆς φερούσης εἰς τὸν παράδεισον· ἡ δὲ
κατέβη καταβαίνων εἰς τὸν Εωσφόρον, τὸν ἀρχηγὸν
τῆς ὑπερηφανείας. Ὁ μὲν ἀνέβη διὰ τῆς ἀναβάσεως
καὶ ἐπιδόσεως εἰς τὰς ἀρετάς· ὁ δὲ κατέβη ἀπὸ τῶν
ἀρετῶν, καὶ προσεπέλασεν ταῖς κακίαις.
Πολλοὶ εἰσέρχονται τῷ ἱερῷ, ἀλλ᾽ ὀλίγοι μετέχου
σε τοῦ ἱεροῦ· οὐ γάρ εἰσιν ἄξιοι τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ. Ὁ
γὰρ ὑπερήφανος οὐ μένει ἐν τῇ ἀγάπῃ. Ὁ δὲ μή
μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ Θεῷ οὐ μένει, κατὰ τὸν
Ἰωάννην. Ὁ δὲ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μέσ
νει καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ, καὶ ἔστιν ναὸς Θεοῦ, κατὰ
Παῦλον. Ἐκεῖνοι κυρίως εἰσέρχονται τῷ ἱερῷ καὶ
τῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ, οἷς ἰδικῶς ἐνεργεῖ ὁ Θεός. Φωτί
ζει δὲ μόνους τοὺς νηπίους καὶ μικροὺς ὁ Θεός, κατὰ
τὴν μουσουργέτην Δαβίδ. • Όπου γὰρ ταπείνωσις,
ἐκεῖ καὶ σοφία,» κατὰ τὸν Σολομώντα· σοφία πίσ
στεως καὶ σοφία πράξεως.
Ταύτης τῆς σοφίας ελείπετο ὁ Φαρισαῖος· ὅθεν
καὶ ὑποκριτὴς ὢν εὐχαριστεῖ κατὰ μόνα τὰ ἔξωθεν
τῷ Θεῷ, κατὰ δὲ τὰ ἔνδοθεν ἀχάριστος γίνεται τῷ
Θεῷ. Οὐ γὰρ τηρεῖ τὴν ἐντολὴν, ο Αγαπήσεις τὸν
πλησίον σου ὡς ἑαυτόν.» Ην ἀγαθὸν τὸ ῥῆμα,
• Εὐχαριστῶ σοι, ἐπειδὴ οὐχ ἑαυτῷ ἀπεδίδου τὴν
ἀρετὴν ὁ Φαρισαῖος, ὡς ἐνόμιζεν ὁ Ναβουχοδονόσορ
καὶ ὁ Σεμείας καὶ ὁ Πέτρος· τινι ὑπερηφανεία καὶ
ὁ Εωσφόρος καὶ ὁ Ἀδὰμ περιέπεσον. Ὅμως ηύχετο
8 οὐκ εἶχεν ἔχειν· καὶ εἰ γὰρ εἶχε, διὰ τῆς ὑπερηφανείας ἀπώλεσεν. Οφείλει γὰρ καὶ ὁ ἔχων
ὁμολογεῖν μὴ ἔχειν, καὶ λέγειν, ὅτι ι Αχρεῖος δοῦ•
λός είμι,» ἐπεὶ «Οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς
ζών.»
Απιβάλλεται ὄντω; τὴν ἀγάπην ὁ μὴ ταπεινού
μενος, καταφρονεῖ δὲ ὁ μὴ ἀγαπῶν. Οντως ἀρχή
παντός είδους ἁμαρτίας ἡ ὑπερηφάνεια. Ταύτῃ ἕπεκαι φθόνος, τῷ φθόνῳ φόνος· δι' ἣν ἐν ἐχθροῦ μοίρα ὁρᾷ τὸν πατέρα ὁ ᾿Αβεσαλώμ, καὶ κτείνειν
προάγεται. Οντως ὁ κρύφιος κακὸς τοῦ φανερού
ἐστι χείρων, καὶ τοῦ διαβόλου οὐκ ἀπέοικε, δι' ὄψεως
τὸν πρωτόπλαστον φαινακίσαντος. Διὰ τοῦτο ὁ φα
νερὸς φαῦλος δικαιοῦται, καὶ ὁ ἀφανὴς καταδικάζει
ται. Τῷ μὲν γὰρ μόνη φαυλότης, τῷ δὲ καὶ ψεύδος
καὶ διαπάτη παρέπεται· καὶ διὰ τοῦτο τῆς ἄκρας
ἀληθείας ἀπολιώκεται. Διὰ γὰρ τῆς ἀγάπης καὶ
ο Εκλεκτός προορίζεται, κατά τε τὸν Πέτρον Ἐπιστολῇ δευτέρᾳ, καὶ τὸν Παῦλον πρώτῳ πρὸς Ἐφε
σίως, καὶ τρίτῳ πρὸς Κολασσεῖς, τὸ δὲ ἔχθος ἀποδοκιμάζει.
Έγνω ὁ Τελώνης τὴν ἰδίαν ἁμαρτίαν, καὶ δεδικαίωται, τῆς ἁμαρτίας πόλξωθεν γενόμενος. "Οθεν
καὶ τῇ κατὰ τὸν Ἰεζεκιή». Ητις ζωὴ καὶ τῷ Δαβίδ
templum Phariseus quoad corpus, haud vero quoad animam. Ille enim ascendit, animo descendens
per humilitatem; hic vero descendit, animo ascendens per elationem. Ille ascendit secundum Davidicos gradus, ingressus viam quæ ducit in paradisum; hic descendit delapsus ad Luciferum superbiæ ducem. Ille ascendit per ascensum et profectum iu virtutes; hic descendit a virtutibus, accesst.que ad vitia.
Multi ingrediuntur templum, at pauci de templo
participant: neque enim digni sunt domo Dei.
Superbus namque non manet in claritate; et qui
non manet in charitate, in Deo non manet, secumdum Joannem. Qui vero manet in charitate, in
Deo manet, et Deus in ipso, et est templum Dei
secundum Paulum. Ili vere proprieque sanctuarium et Dei templum ingrediuntur, quibus singulis operatur Deus. At ille illuminat solos infantes
et parvulos, secundum modulatorem Davidem.
• Ubi enim humilitas est, ibi et sapientia n, s seeupdam Salomonem: sapientia nempe fidei et si
pientia operationis.
Ilac sapientia carebat Pharismus: quamobrem
et cum hypocrita esset, gratias agit Deo de rebus
duntaxat externis, de internis vero Deo ingratus
est. Nec enim observat mandatum illud: ‹ Diliges
proximum tuum sicut teipsum º. › Bellum erat
dictum illud: c Gratias tibi ago;» siquidem non
sibi tribuebat virtutem Plarisæus, qualis fuit Nabuchodonosoris sententia, Semeiæ item et Petri;
qua etiam elatione Lucifer et Adam prolapsi sunt.
Nihilominus gloriabatur se babere quod minime
habebat: etsi enim habuisset, jam per superbiam
amisisset. Debet enim vel is qui habet, se non habere confiteri ac dicere, quoniam ‹ Servus inutilis
sum P, › siquidem ‹ Non justificabitur coram te
omnis vivens q. ›
Amittit enimvero charitatein qui non humiliatur, et spernit is qui non diligit. Utique initium
est omne genus peccati superbia. Hanc sequitur
´ invidia, invidiam homicidium. Per cam veluti bostem intuetur patrem Absalomus, et ad occidendum
illum contendit. Vere nialus occultus manifesto
pejor est, nec diaboli dissimilis est, qui per serpentein protoplastum decepit. Idcirco malus manifestus justificatur, et orcuitus condemnatur. Illi
enim sola malitia adest, huic vero et falsitas adest et deceptio, ideoque a suprema veritate repetlitur. Per charitatem enim etiam qui electus est
prædestinatur, juxta Petrum in secunda Epistola,
Paulum item primo ad Ephesios et tertio ad Colossenses (capite), inimicitia vero reprobat.
π Ρ:ον. x1, 2. ° Matth. xx, 39, P Luc. xvi, 10.
PATROL. GR. XCVII
Agnovit Publicanus peccatum suum, et justificatus est, procul a peccato factus: quare et vivil, secundum Ezechielem. Quæ vita Davidem
9 Psal. cxLI, 2.
col. 1259–1260page 235 of 327
PG 97:1259παρηκολούθησεν, ὡς ἐμαρτύρει ὁ Ναθάν. Οὐκ ἔγνω τὴν ἴδιαν ἁμαρτίαν ὁ Φαρισαῖος, καὶ τῆς ζωῆς πόλ έωθεν γίγνεται. Καὶ σκέπει καλῶς δεύτερον τὴν εὐαγγελικήν εξο σιν· «Ανθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προτεί ξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος, καὶ ὁ δεύτερος Τελών. Εἰς παράδειγμα καὶ τύπον τῶν ἀνθρώπων τῶν κ. καιούντων ἑαυτοὺς, ἐξουθενούντων δὲ τοὺς ἁμαρτί νοντας. Ἔθηκεν τὸν Φαρισαῖον Κύριος εἰς δείγμα τῶν ὑπερηφάνων, τὸν δὲ Τελώνην ἔθηκεν εἰς παρέ δειγμα τῶν ἁμαρτανόντων ἀνθρώπων, και μετα συντετριμμένης καρδίας τὰς προσευχὰς καὶ ἐξο ομολογήσεις ποιουμένων, ἵνα διδάξῃ πάντας την μὲν ὑπερηφάνειαν μισεῖν, τὴν δὲ ταπείνωσιν ἀγα πᾶν. Καὶ δείκνυσι καθαρῶς ἀπὸ ταύτης της παραδο λῆς ὁ Χριστὸς, ὅτι ἡ μὲν δικαιοσύνη καὶ ἀρετὴ μετ γάλη ἐστι, καὶ πλησίον τοῦ Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον ἵστησιν· ὅταν δὲ τὴν ὑπερηφάνειαν προσλάβητα, εἰς τὸν κατώτατον βυθὸν ἀποῤῥίπτει τὸν ἄνθρωπο. Τοῦτο γὰρ καὶ πέπονθεν ὁ Φαρισαῖος, καὶ ἀπὸ τοῦ της τῆς αἰτίας κατεκρίθη, καὶ εἰς ἀπώλειαν ἐξώχει λεν. Ἡ δὲ ἀδικία καὶ ἡ ἁμαρτία βδελυκτή ἐστι καὶ μισητή, καὶ πάσης κακίας βαρυτέρα, καὶ μακρύνει τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ ἡ ταπείνωσις διὰ τῆς μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως δικαιοί τοῦτον καὶ σωτηρίας ἀξιοῖ, καὶ πλησίον φέρει καὶ ἴστησι τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο εὗρεν ὁ Τελώνης, καὶ ἀπὸ ταύ της τῆς αἰτίας εδικαιώθη, καὶ σωτηρίας Αξία ται. Ο Φαρισαίος σταθείς, πρὸς ἑαυτὸν εἶπεν· Ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι, ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποί τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, άδικοι.» Βαβαὶ τῆς ὑπερηφανείας! Κύριος καὶ Ἡσαΐας ολιγωρεῖ ὡς κα αγούσης εἰς Αἴγυπτον, καὶ θάρσος ἐχούσης τοῦ θε ραώ, καὶ σκιὰν τῆς Αἰγύπτου, καὶ μνήμης ἀπώλειαν μετ' ἤχου, κατὰ τὸν ἱεροψάλτην Δαβίδ, καὶ μὴ μνή. μης ἀϊδιότητα. Βαβαὶ τοῦ φιλολοιδόρου στόματος! κατὰ τὸ ἔκτον τῶν Παροιμιών. Οὐκ εἰμί, φησίν, ώσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἁρπαγες, ἄδικο καὶ μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ Τελώνης.» Αρχή της ὑπερηφανίας ἡ ὕβρις φαίνεται. Ο γὰρ διαπτύων τοὺς ἄλλους, καὶ μηδὲν τούτους ἡγούμενος, ἀλλὰ τοὺς μὲν πτωχούς, τοὺς δὲ δυσγενεῖς, τοὺς δὲ ἀμετ θεῖς καὶ ἰδιώτας ὑπολαμβάνων, τοὺς δὲ ἀδίκους καὶ ἁμαρτωλοὺς, ἐκ τῆς ὕβρεως ταύτης παρασύρεται καὶ μόνον ἑαυτὸν οἶεται εἶναι σοφὸν, συνετόν, εύγε νῆ, πλούσιον, δυνατόν, δίκαιον, καὶ πάντων ἀνθρώπων ὑπέρτερον· καὶ ἔστιν ἡ ὕβρις ὑπερηφανείας αρχή, καὶ ἡ ὑπερηφάνεια κακὸν τῆς ὕβρεω; ἔγ νον. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ διαβόητος ἡμέρα Κυρίου τὴν ἐκδίκησιν ποιήσει ἐπὶ πάντα ὑβριστὴν καὶ ὑπερήφανον· αἱ γὰρ συγγενεῖς ἁμαρτία: ἐμητρόπως και ζονται. Εδειξεν ὁ Φαρισαῖος καὶ τῷ σχήματι αὐτοῦ καὶ τῇ στάσει τὴν ἔπαρσιν ἦν εἶχε, καὶ τὴν ἀλαζονείαν. Καὶ οἱ μὲν λόγοι αὐτοῦ ἐξ ἀρχῆς ἦσαν εὐγνώμονε
etiam excepit, ut Nathan testatur. Non wovit pec- παρηκολούθησεν, ὡς ἐμαρτύρει ὁ Ναθάν. Οὐκ ἔγνω
catum suum Pharisæus, et a vita longe factus τὴν ἴδιαν ἁμαρτίαν ὁ Φαρισαῖος, καὶ τῆς ζωῆς πόλ
έωθεν γίγνεται.
est.
. Et considera diligenter iterum evangelicam locutionem: ‹ Duo viri ascenderunt in templum ut
orarent, unus Pharisæus et alter Publicanus ". ›
In exemplum et specimen hominum qui seipsos
justificant, contemnunt vero peccatores. Posuit
Pharisæum Dominus in exemplar superbientium;
Publicanum vero posuit tanquam indicium hominum peccantium, atque cum corde contrito orationes confessionesque facientium: quo universos doceret superbiam odio prosequi, humilitatemque diligere.
Et ostendit manifeste ex hac parabola Christus,
justitiam et virtutem magnam esse, et hominem
propius ad Deum sistere; quando vero superbiam
deprehendit, in imum barathrum hominem detrudit. Hoc ipsum enim et Pharisæo contigit: qua
de causa etiam damnatus est, et in interitum lapsus. Injustitia et peccatum abominationi et odio
est, atque gravissimum vitiorum omnium, et hominem a Deo quam longissime arcet. Sed humi
litas per pœnitentiam et confessionem hunc justificat atque salute efficit dignum, propius etiam
admoret et sistit Deo. lloc Publicanus invenit, et
hac de causa justificatus est, atque salute dignus
effectus.
‹ Pharisæus stans, apud semetipsum dicebat:
Deus, gratias ago tibi, quod non sum velut cæteri
hominum, rapaces, iniqui.» Papa superbiam!
quam Dominus et Isaias parvipendit veluti ducentem in Ægyptum, et fiduciam Pharaonis habentem
umbramque Ægypti, juxtaque sacrum psaltem
David, pereuntem memoriam cum sonitu, non vero
memorie perennitatem. Papæ os ad convicia promum! juxta sextum proverbiorum t. c Non sun,
inquit, velut caeteri hominum, rapaces, iniqui et
mochi, vel etiam tanquam iste Publicanus "
Principium superbiæ contumeliam apparet esse.
Qui enim cæteros despuit, atque nihili hosce facit, sed alios quidem pro pauperibus, alios pro
ignobilibus, alios pro inscientibus et idiotis habet,
quosdam vero pro injustis et peccatoribus; utique "
ab hujusmodi convicio abripitur, seque solum
esse sapientem arbitratur, prudentem, nobilem,
ditem, potentem, justumn, atque cæteris praestantiorem hominibus: estque convicium superbiæ
principium, superbia vero fetus convicii malus.
Propterea celebris dies Domini vindictam faciᾳ
super omnem conviciatorem et superbientem:
cognata enim peccata pari, modo puniuntur.
Ostendit Pharisæus et habitu suo et statu eiationem quam habebat atque jactantiam. Et sermones quidem ejus ab initio æqui erant. Dicebat
Καὶ σκέπει καλῶς δεύτερον τὴν εὐαγγελικήν εξο
σιν· «Ανθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προτεί
ξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος, καὶ ὁ δεύτερος Τελών.
Εἰς παράδειγμα καὶ τύπον τῶν ἀνθρώπων τῶν κ.
καιούντων ἑαυτοὺς, ἐξουθενούντων δὲ τοὺς ἁμαρτί
νοντας. Ἔθηκεν τὸν Φαρισαῖον Κύριος εἰς δείγμα
τῶν ὑπερηφάνων, τὸν δὲ Τελώνην ἔθηκεν εἰς παρέ
δειγμα τῶν ἁμαρτανόντων ἀνθρώπων, και μετα
συντετριμμένης καρδίας τὰς προσευχὰς καὶ ἐξο
ομολογήσεις ποιουμένων, ἵνα διδάξῃ πάντας την
μὲν ὑπερηφάνειαν μισεῖν, τὴν δὲ ταπείνωσιν ἀγαπᾶν.
Καὶ δείκνυσι καθαρῶς ἀπὸ ταύτης της παραδο
λῆς ὁ Χριστὸς, ὅτι ἡ μὲν δικαιοσύνη καὶ ἀρετὴ μετ
γάλη ἐστι, καὶ πλησίον τοῦ Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον
ἵστησιν· ὅταν δὲ τὴν ὑπερηφάνειαν προσλάβητα,
εἰς τὸν κατώτατον βυθὸν ἀποῤῥίπτει τὸν ἄνθρωπο.
Τοῦτο γὰρ καὶ πέπονθεν ὁ Φαρισαῖος, καὶ ἀπὸ τοῦ
της τῆς αἰτίας κατεκρίθη, καὶ εἰς ἀπώλειαν ἐξώχει
λεν. Ἡ δὲ ἀδικία καὶ ἡ ἁμαρτία βδελυκτή ἐστι καὶ
μισητή, καὶ πάσης κακίας βαρυτέρα, καὶ μακρύνει
τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ ἡ ταπείνωσις
διὰ τῆς μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως δικαιοί τοῦτον
καὶ σωτηρίας ἀξιοῖ, καὶ πλησίον φέρει καὶ ἴστησι
τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο εὗρεν ὁ Τελώνης, καὶ ἀπὸ ταύ
της τῆς αἰτίας εδικαιώθη, καὶ σωτηρίας Αξία
ται.
• Ο Φαρισαίος σταθείς, πρὸς ἑαυτὸν εἶπεν· Ὁ
Θεός, εὐχαριστῶ σοι, ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποί
τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, άδικοι.» Βαβαὶ τῆς ὑπερ
ηφανείας! Κύριος καὶ Ἡσαΐας ολιγωρεῖ ὡς κα
αγούσης εἰς Αἴγυπτον, καὶ θάρσος ἐχούσης τοῦ θε
ραώ, καὶ σκιὰν τῆς Αἰγύπτου, καὶ μνήμης ἀπώλειαν
μετ' ἤχου, κατὰ τὸν ἱεροψάλτην Δαβίδ, καὶ μὴ μνή.
μης ἀϊδιότητα. Βαβαὶ τοῦ φιλολοιδόρου στόματος!
κατὰ τὸ ἔκτον τῶν Παροιμιών. Οὐκ εἰμί, φησίν,
ώσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἁρπαγες, ἄδικο
καὶ μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ Τελώνης.» Αρχή της
ὑπερηφανίας ἡ ὕβρις φαίνεται. Ο γὰρ διαπτύων
τοὺς ἄλλους, καὶ μηδὲν τούτους ἡγούμενος, ἀλλὰ
τοὺς μὲν πτωχούς, τοὺς δὲ δυσγενεῖς, τοὺς δὲ ἀμετ
θεῖς καὶ ἰδιώτας ὑπολαμβάνων, τοὺς δὲ ἀδίκους καὶ
ἁμαρτωλοὺς, ἐκ τῆς ὕβρεως ταύτης παρασύρεται
καὶ μόνον ἑαυτὸν οἶεται εἶναι σοφὸν, συνετόν, εύγε
νῆ, πλούσιον, δυνατόν, δίκαιον, καὶ πάντων ἀνθρώ
πων ὑπέρτερον· καὶ ἔστιν ἡ ὕβρις ὑπερηφανείας
αρχή, καὶ ἡ ὑπερηφάνεια κακὸν τῆς ὕβρεω; ἔγ
νον. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ διαβόητος ἡμέρα Κυρίου τὴν
ἐκδίκησιν ποιήσει ἐπὶ πάντα ὑβριστὴν καὶ ὑπερή
φανον· αἱ γὰρ συγγενεῖς ἁμαρτία: ἐμητρόπως και
ζονται.
Εδειξεν ὁ Φαρισαῖος καὶ τῷ σχήματι αὐτοῦ καὶ
τῇ στάσει τὴν ἔπαρσιν ἦν εἶχε, καὶ τὴν ἀλαζονείαν.
Καὶ οἱ μὲν λόγοι αὐτοῦ ἐξ ἀρχῆς ἦσαν εὐγνώμονε
* Luc. xviti, 10. • Luc. xxiii, 11. ↑ Prov. xi, 1; juxta veterum divisiones, cap. vi. - ibid.
col. 1261–1262page 236 of 327
PG 97:1261Έλεγε γάρ, «Ο Θεός, εὐχαριστῶ σοι.» Μετὰ ταῦτα: •» δὲ ὅσα εἶπε πάσης ἀλαζονείας καὶ ὑπερηφανίας ήταν πεπληρωμένα. Οὐ γὰρ εἶπε· Σύ με ἐποίησας, Κύριε, καὶ διὰ τῆς βοηθείας τῆς σῆς ἐλευθεροῦμαι πάσης ἀδικίας καὶ ἁρπαγῆς, καὶ τῶν ἄλλων κακῶν Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, δ οὐκ ἔλαβες;» Ἀλλὰ πάντα τα κατορθώματα ἐξ ἰδίας δυνάμεως ελογίζετο κατορθῶσαι. Πᾶς δὲ ἄνθρωπος ἐχέτω πληροφορίαν, ὅτι χωρὶς τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας οὐ δύναται, οὐδὲ ἰσχύει κατορθώσαί τι ἀγαθόν· 4 Χωρὶς γὰρ ἐμοῦ, φησὶν ὁ Χριστὸς, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Καὶ ὁ Προφής της· «Ἐὰν μὴ Κύριος οικοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες.» Καὶ ὁ ᾿Απόστολος Οὐ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ.» Καί, «Οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ᾽ ἡ χά ρις τοῦ Θεοῦ, ἡ σὺν ἐμοί.» Καὶ, ι Ο Θεός ἐστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνερ γεῖν. ο Καὶ διὰ τοῦτο ὁ μὲν Τελώνης κῆπος ἦν τοῖς πνευ ματικοῖς ὕδασιν ὑποβρύχιος· ὁ δὲ Φαρισαῖος δρύς ἦν ἄφυλλος, κατὰ τὸν Ἡσαΐαν καὶ τὸν Σαλομώντα. Εἰ γὰρ καὶ τῷ αὐτεξουσίῳ τετιμήμεθα τῆς προαιρέσεως, ἀλλ' ὅμως, ἐκτὸς τῆς ἄνωθεν συμμαχίας ούτ δὲν τῶν ἀνδραγαθημάτων ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ βίου ἐπιτελέσαι δυνάμεθα. «Οίδα γάρ, φησὶν, ὅτι οὐ τοῦ ἀνα θρώπου ἡ ὁδὸς αὐτοῦ, οὐδὲ πορεύεται ἀνὴρ κατορθῶσαι πορείαν αὐτοῦ.» Μή οὖν ἑαυτοῖς λογιζώμεθα τῶν ἀγώνων τὰ τρόπαια. Ημέτερον γὰρ τὸ προελέσθαι μόνον τὸ κρεῖττον καὶ σπουδάσαι, Θεοῦ δὲ τὸ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τὴν ἀγαθὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἔφε σιν, τῷ μηδὲ φύσει τὸ δύνασθαι ἔχοντι, ἀλλ' ἀπὸ τῆς χάριτος λαμβάνοντι λέγειν, ὅτι ὁ Δύναμαι.» Τοῦτο κόμπος καὶ καύχησις· «Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, ὃ οὐκ ἔλαβες; εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶται ὡς μὴ λα δών; ν Νηστεύω δὶς τοῦ Σαββάτου, ἀποδεκατῷ δὲ πάντα ὅσα κτώμαι.· Ἐπειδὴ γὰρ κατηγόρησε τῶν λοι τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ Τελώνου & Φαρισαῖος, ὅτι μοιχοί εἰσι καὶ ἅρπαγες· αὐτὸς πρὸς μὲν τὸ τῆς μοιχείας πάθος τὴν νηστείαν Αλαζονεύσατο· ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς τρυφῆς γίνεται ἡ πορνεία· κόρος γὰρ πα τὴν ὕβρεως, καὶ πορνεία. ἐκ πλησμονῆς· ὁ Φαρι σαῖος δὲ τὸ σῶμα διὰ νηστείας κατατήκων, πολύ ἀπέχειν ἐκαυχᾶτο τῶν τοιούτων παθῶν. Ἐνήστευον δὲ οἱ Φαρισαῖοι δύο ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, δευτέραν και πέμπτη. Πρὸς δὲ τὸ, ο Αρπαγες καὶ ἄδικοι, › ἔλεγεν ὁ Φαρισαίος, ο Αποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι.» Τοσο οὗτον γὰρ ἐνεκαυχήσατο ἐναντιοῦσθαι τῇ ἁρπαγή καὶ τῇ ἀδικίᾳ, ὥστε καὶ τὰ ἑαυτοῦ ἑτέροις διδόναι. Οἱ γὰρ Ἑβραῖοι ἐδίδοσαν τῶν ὄντων ἁπάντων «δ κάτην μίαν, ο καὶ μετὰ τὴν τρίτην· καὶ αἱ τρεῖς συντεθειμέναι διανύουσιν, ὅτι τὸ τρίτον τῆς οὐσίας αὐτῶν ἐδίδουν. ᾿Αλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ πρωτοτόκια, καὶ ἕτερα πλείονα παρεῖχον τῶν ὄντων ὑπὲο
IN PUBLICANUM ET PHARISEUM.
Έλεγε γάρ, «Ο Θεός, εὐχαριστῶ σοι.» Μετὰ ταῦτα enim: • Deus, gratias ago tibi.» Pustiae vero
δὲ ὅσα εἶπε πάσης ἀλαζονείας καὶ ὑπερηφανίας
ήταν πεπληρωμένα. Οὐ γὰρ εἶπε· Σύ με ἐποίησας,
Κύριε, καὶ διὰ τῆς βοηθείας τῆς σῆς ἐλευθεροῦμαι
πάσης ἀδικίας καὶ ἁρπαγῆς, καὶ τῶν ἄλλων κακῶν·
• Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, δ οὐκ ἔλαβες;» Ἀλλὰ πάντα
τα κατορθώματα ἐξ ἰδίας δυνάμεως ελογίζετο κατορ
θῶσαι. Πᾶς δὲ ἄνθρωπος ἐχέτω πληροφορίαν, ὅτι
χωρὶς τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας οὐ δύναται, οὐδὲ ἰσχύει
κατορθώσαί τι ἀγαθόν· 4 Χωρὶς γὰρ ἐμοῦ, φησὶν ὁ
Χριστὸς, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Καὶ ὁ Προφής
της· «Ἐὰν μὴ Κύριος οικοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην
ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες.» Καὶ ὁ ᾿Απόστολος·
• Οὐ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ
ἐλεοῦντος Θεοῦ.» Καί, «Οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ᾽ ἡ χά
ρις τοῦ Θεοῦ, ἡ σὺν ἐμοί.» Καὶ, ι Ο Θεός ἐστιν
ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνερ
γεῖν. ο
Καὶ διὰ τοῦτο ὁ μὲν Τελώνης κῆπος ἦν τοῖς πνευματικοῖς ὕδασιν ὑποβρύχιος· ὁ δὲ Φαρισαῖος δρύς
ἦν ἄφυλλος, κατὰ τὸν Ἡσαΐαν καὶ τὸν Σαλομώντα.
Εἰ γὰρ καὶ τῷ αὐτεξουσίῳ τετιμήμεθα τῆς προαιρέ
σεως, ἀλλ' ὅμως, ἐκτὸς τῆς ἄνωθεν συμμαχίας ούτ
δὲν τῶν ἀνδραγαθημάτων ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ βίου ἐπιτε
λέσαι δυνάμεθα. «Οίδα γάρ, φησὶν, ὅτι οὐ τοῦ ἀνα
θρώπου ἡ ὁδὸς αὐτοῦ, οὐδὲ πορεύεται ἀνὴρ κατορ
θῶσαι πορείαν αὐτοῦ.» Μή οὖν ἑαυτοῖς λογιζώμεθα
τῶν ἀγώνων τὰ τρόπαια. Ημέτερον γὰρ τὸ προελέ
σθαι μόνον τὸ κρεῖττον καὶ σπουδάσαι, Θεοῦ δὲ τὸ
εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τὴν ἀγαθὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἔφε
σιν, τῷ μηδὲ φύσει τὸ δύνασθαι ἔχοντι, ἀλλ' ἀπὸ τῆς
χάριτος λαμβάνοντι λέγειν, ὅτι ὁ Δύναμαι.» Τοῦτο
κόμπος καὶ καύχησις· «Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, ὃ οὐκ
ἔλαβες; εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶται ὡς μὴ λαδών; ν
• Νηστεύω δὶς τοῦ Σαββάτου, ἀποδεκατῷ δὲ πάντα
ὅσα κτώμαι.· Ἐπειδὴ γὰρ κατηγόρησε τῶν λοι
τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ Τελώνου & Φαρισαῖος, ὅτι
μοιχοί εἰσι καὶ ἅρπαγες· αὐτὸς πρὸς μὲν τὸ τῆς
μοιχείας πάθος τὴν νηστείαν Αλαζονεύσατο· ἐπειδὴ
ἀπὸ τῆς τρυφῆς γίνεται ἡ πορνεία· κόρος γὰρ πα·
τὴν ὕβρεως, καὶ πορνεία. ἐκ πλησμονῆς· ὁ Φαρι
σαῖος δὲ τὸ σῶμα διὰ νηστείας κατατήκων, πολύ
ἀπέχειν ἐκαυχᾶτο τῶν τοιούτων παθῶν. Ἐνήστευον
δὲ οἱ Φαρισαῖοι δύο ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, δευτέραν
και πέμπτη.
Πρὸς δὲ τὸ, ο Αρπαγες καὶ ἄδικοι, › ἔλεγεν ὁ
Φαρισαίος, ο Αποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι.» Τοσο
οὗτον γὰρ ἐνεκαυχήσατο ἐναντιοῦσθαι τῇ ἁρπαγή
καὶ τῇ ἀδικίᾳ, ὥστε καὶ τὰ ἑαυτοῦ ἑτέροις διδόναι.
Οἱ γὰρ Ἑβραῖοι ἐδίδοσαν τῶν ὄντων ἁπάντων «δ:-
κάτην μίαν, ο καὶ μετὰ τὴν τρίτην· καὶ αἱ τρεῖς
συντεθειμέναι διανύουσιν, ὅτι τὸ τρίτον τῆς οὐσίας
αὐτῶν ἐδίδουν. ᾿Αλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ πρωτοτόκια, καὶ ἕτερα πλείονα παρεῖχον τῶν ὄντων ὑπὲο
1 Cor w, 7.
× Joan. xv, 5. y Psal. CXVII,
e Ecchi, v, 5; Isa. 1, 50. d Jerem. s, 25.
quæcunque dixit, omni erant plena arrogantia et
superbia. Non enimn ait: Tu me fecisti, Domine, et
propter bonitatem tuam immunis sum ab omni njustitia et rapina, atque a celeris malis: • Quisl
enim habes, inquit, quod non acceperis v?» Sedl
universa recte facta ex propria facultate se recte
fecisse arbitrabatur. Omnis vero homo certissime
sibi persuadeat, quod absque divino auxilio nec
potest nec valet aliquod bonum agere, ut par est:
• Sine me enim, inquit Christus, non potestis
facere quidquam s. Et Propheta: • Nisi Dominus edificaverit domum, in cassum laboraverunt
ædificantes 7. Et Apostolus: «Non volentis neque currentis, sed miserentis Dei *.» Et: ‹ Non
ego autem, sed gratia Dei, quæ mecum.. Atque
• Deus est qui operatur in nobis ipsummet velle
ac ipsummet operari b.
>
Idcirco Publicanus erat hortus spiritualibus aquis,
irriguus; at Pharisæus erat quercus sine foliis, ut
Isaias loquitur et Salomon c. Quamvis enim arbitrio decorati simus libertatis, nihilominus, sine
supremo auxilio nihil bonorum operum in via vitæ
perficere valemus. ‹ Novi enim, inquit, quod non
sit hominis via ejus, neque proficiscitur vir rectam
efficere profectionem suam d., Ne igitur nobis
ipsis accepta feramus certaminum tropæa: nostrum est enim eligere duntaxat quod melius sit
ad idque eniti; Dei vero est in actum deducere
bonum desiderium ac studium ei qui ne natura
quidem habet ut possit, sed a gratia consequitur
ut dical, • Possum.» Hoc • arrogantia foret et
gloriatio: e Quid enim habes, inquit, quod non
acceperis; et si accepisti, quid gloriaris tanquam
qui non acceperis •?»
‹ Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium
quaecunque possideo f.. Quandoquidem meusaverat reliquos homines ipsumque Publicanum Pharisæus iste, quod mochi sint et rapaces, ipse
quidem adversus machiæ vitium jejunium jactat,
siquidem a luxuria exsistit fornicatio; satietas
enim parens est incontinentiæ, et fornicatio ex
repletione contingit at Pharisæus corpus per jejunium macerans, longe abesse gloriabatur ab hujusmodi afectionibus. Jejunabant porro Pharisei
duas hebdomadæ ferias, secundam nempe et quintam.
Adversus autem illud: ‹ Rapaces et injusti, ›
dicebat Pharisæus: ‹ Decimas do omnium quæcunque possideo.» Adco enim gloriabatur se contrarium esse rapinæ et injustitiæ, ut sua etiam
aliis daret. Hebræi enim dabant suarum omnium
facultatum decimam unam 8, subinde autem
tertiam; atque hæ tres simul compositæ efficiunt,
quod tertiam suæ substantiæ partem darent. Sed
enim et primitias. et redemptorum primogenito2 Cor. 1x, 16. a 1 Cor, xv,
1. 3 Philipp. 11, 13.
• 1 Cor. 1V, 7. f Luc. xvm, 12 8 Tob. 1, 7; Deut.
col. 1263–1264page 237 of 327
PG 97:1263ἁμαρτημάτων, τὰ ὑπὲρ καθαρισμοῦ, τὰ ἐν ἑορταῖς, τὰ ἐν ταῖς τῶν χρεῶν ἀποκοπεῖς, καὶ ταῖς τῶν δού λων ἀφέσεσι, καὶ τοῖς δανείσμασι τοῖς ἀπηλλαγμένης τύχου. Ταῦτα δὲ πάντα συντεθειμένα καὶ τινα Ομούμενα, τὸ ἥμισυ τῆς οὐσίας διδοὺς ἀνθρώπους, α δὲν μέγα ἐργάζεται επαιρόμενος καὶ ἀλαζονευόμεν καὶ ταῦτα τοῦ Εὐαγγελίου λέγοντος· «Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐκ εἰσελεύσεσθε εἰς τὴν βασιλεία, τῶν οὐρανῶν.» Ο δὲ Τελώνης μακρόθεν ἑστὼς, οὐκ ἤθελεν οὐ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπᾶραι, ἀλλ' ἔτι πτεν εἰς τὸ στῆθος αὐτοῦ, λέγων· Ο θελ:, ιλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. Λέγω ὑμῖν, κατέβη οὗτος δεδι κασμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἐπι τὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή σε ται.» Ευχόμενος ὁ Τελώνης, καὶ ἔργα μὴ ἔχων ἀγα θα, οὐδὲ ἀπαριθμῆσαι ταῦτα ἡδύνατο, ὥσπερ ή Φ. ρ:ταῖος· ἀλλ᾽ ἔτυπτε τὸ στῆθος, καὶ τὴν καρδία ἐμάστιζε, καὶ μετὰ πολλῆς συντρικῆς καὶ κατανύξεως ἔλεγεν· «Ο Θεός, ἐλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ Διὰ τοῦτο καὶ ἵλεων εὑρίσκει τὸν ἐλεήμονα, καὶ εὐδιάλλακτον Κύριον. Πάντων γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων καθαιρετική ἐστιν ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ δὲ ὑπερηφανία ἀφανίζει πάσας τὰς ἀρετάς· ὅτι πάσης ἁμαρτία; καὶ κακίας μείζων ἐστὶ καὶ βαρυτέρα. Κρεῖσουν ἁμαρτάνοντας ἐπιστρέφειν καὶ ταπεινοῦσθαι, ἢ κατα ορθοῦντας ἐπαίρεσθαι. Ο Τελώνης τὰ ἁμαρτήματα ἀπεδύσατο, δεξάμενος τὴν τοῦ Φαρισαίου κατηγορίαν μετὰ πραότητος καὶ ὑπομονῆς· καὶ ὁ Φαρισαῖος ἀπό δόξης εἰς τὸ τῆς ἀτιμίας κατέπεσε βάραθρον, δικαιώσας ἑαυτὸν, καὶ κατηγορήσας τοῦ Τελώνου, καὶ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων. Ο Τελώνης ἀπὸ τῆς ἐπονειδίστου ζωῆς καὶ τῆς ἁμαρτίας, εἰς τὴν μακαρίαν ἐπανῆλθε ζωὴν καὶ κατάστασιν· ὁ δὲ Φαρισαῖος ἐταπεινώθη ἐξ ὄγκου καὶ τῆς ἐπάρσεως. Δύο γὰρ ἀπαιτούμεθα πάντες ἄνθρωποι, τὸ κατα γινώσκειν τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, καὶ τὸ τοῖς ἑτέροις ἀφιέναι ἁμαρτήματα. Ο γὰρ τὰ αὐτὰ αὐτοῦ) βλέπων ἁμαρτήματα, συγγνωμικώτερος γίνε ται τοῖς ἑτέροις· ὁ δὲ κατακρίνων ἑτέρους, ἑαυτὸν κατακρίνει, καὶ καταδικάζει, καὶ εἰ πολλὰς κέκτηται ἀρετάς. Οντως μέγα ἐστὶ τὸ μὴ κατακρίνειν ἐτέ ρους, ἀλλ᾽ ἑαυτοὺς, ἀδελφοί. Ἡμεῖς δὲ, τὰ ἑαυτῶν ἀφέντες ἁμαρτήματα, ἑτέρους μᾶλλον κατακρίνο μεν, ἄλλους ἐξετάζομεν, οὐκ εἰδότες ὅτι, εἰ καὶ πάν των ὦμεν δικαιότεροι, ἑτέρους δὲ κατακρίνομεν, ὑπεύθυνοι γινόμεθα, καὶ τῆς αὐτῆς ἐσμεν ἄξιοι το μωρίας καὶ κολάσεως, ἧς καὶ ὁ κρινόμενος ἄξιος ἐστιν· «" γὰρ κρίματι κρίνετε, φησί, τούτῳ καὶ κριθήσεσθε.» Ο γὰρ πορνεύων ἐντολὴν παραδαί νει, καὶ ὁ κρίνων τὸν πορνεύοντα. Ωστε καὶ ἀμφό τεροι θείαν ἐντολὴν παραβαίνουσιν, καὶ ὁ πορνεύων καὶ ὁ κρίνων. Αλλά μεταθώμεθα τὴν εἰς ἑτέρους ἐξέτασιν καὶ
1261rum pretia, aliaque plurima solvebant ex faculta- ἁμαρτημάτων, τὰ ὑπὲρ καθαρισμοῦ, τὰ ἐν ἑορταῖς,
ibus pro peccatis; alia pro purificatione, quædam
in festis, noanulla in debitorum decisionibus, in
servorum dimissionibus, atque in mutuis nullo
ſenore gravatis. Hæc porro omnia universim si
collecta et counumerata fuerint dimidium substantiæ dans homo, nihil tamen magnum facit,
dum gloriatur seseque elfert, et quidem dicente
Evangelio: Nisi abandaverit justitia vestra
magis quam Scribarum et Pharisæorum, non intrabitis in regnum colorum b
Publicanus autem eminus stans, nolebat ne
eculos quidem in calum tollere, sed plangebat
pectus snum, dicens: Deus propitius esto mihi
peccatori. Dico vobis, descendit iste judicatus in
domum suam: quoniam quisquis exaltat seipsum, &
humiliabitur, quisquis vero bumiliat seipsum, exaltabitur i. › Orans Publicanus, nec opera bona
habens, non ea enumerare valebat, quemadmodum
Pharisæus: sed percutiebat pectus et cur Magellabat, atque cum multa contritione et compunctione dicebat: ‹ Deus propitius esto mihi peccatori. › Propterea etiam propitiumi inverit et miserentem facilemque reconciliatu Dominum. Omnium namque peccatorum purgatrix est humilis
animi sententia; at vero superbia e medio tollit
virtutes universas, quippe quæ quovis peccato et
vilio major sit atque gravior. Præstal peccantes converti et humiliari, quam recta operantes
superbire. Publicanus peccata exuit, excipiens
Pharisæi criminationem cum bonitate et toleransia: at Pharisaus ab gloriatione in ignominiæ
barathrum prolapsus est, se ipse justificans, ac
publicanum insimulans cæterosque homines. Publicanus a contumeliosa vita et peccato, in beatam vitam ac statum rediit. Pharisæus vero ex
tumore et elatione humiliatus est.
Duo enim ab universis nobis exiguntur, ut nempe propria condemnemus peccata, et ut peccata
cateris dimittamus. Si quis enim sua respicial
peccata, pronior ad cæteris ignoscendum fit: at
contra, is qui reliquos condeiunal, se ipse condemnat atque in se sententiam fert, tametsi plures virtutes possideat. Enimvero magna res est
non condemnare reliquos, sed semetipsos, fratres! At nos quæ nostra sunt omittentes peccata,
alios potius condemnamus, alios excutimus, nescientes, quod quamvis omnium justissimi essemus, si alios condemnamus, ipsimet obnoxii evadimus, eamdemque promeremur pœnam et animadversionem, qua qui judicatur dignus est:
• Quo enim judicio judicaverilis, ait, eo et judicahimini i. › Qui enim fornicatur, et qui fornicantem judicat, præceptum transgreditur. Adeo ut
ambo divinum mandatum prætergrediantur, et qui
fornicatur et qui judicat.
At enim transferamus censuram et negotiosam
τὰ ἐν ταῖς τῶν χρεῶν ἀποκοπεῖς, καὶ ταῖς τῶν δού
λων ἀφέσεσι, καὶ τοῖς δανείσμασι τοῖς ἀπηλλαγμένης
τύχου. Ταῦτα δὲ πάντα συντεθειμένα καὶ τινα
Ομούμενα, τὸ ἥμισυ τῆς οὐσίας διδοὺς ἀνθρώπους, α
δὲν μέγα ἐργάζεται επαιρόμενος καὶ ἀλαζονευόμεν
καὶ ταῦτα τοῦ Εὐαγγελίου λέγοντος· «Ἐὰν μὴ πε
ρισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων
καὶ Φαρισαίων, οὐκ εἰσελεύσεσθε εἰς τὴν βασιλεία,
τῶν οὐρανῶν.»
• Ο δὲ Τελώνης μακρόθεν ἑστὼς, οὐκ ἤθελεν οὐ
τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπᾶραι, ἀλλ' ἔτι
πτεν εἰς τὸ στῆθος αὐτοῦ, λέγων· Ο θελ:, ιλάσθητί
μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. Λέγω ὑμῖν, κατέβη οὗτος δεδι
κασμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἐπι
τὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή σε
ται.» Ευχόμενος ὁ Τελώνης, καὶ ἔργα μὴ ἔχων ἀγα
θα, οὐδὲ ἀπαριθμῆσαι ταῦτα ἡδύνατο, ὥσπερ ή Φ.-
ρ:ταῖος· ἀλλ᾽ ἔτυπτε τὸ στῆθος, καὶ τὴν καρδία
ἐμάστιζε, καὶ μετὰ πολλῆς συντρικῆς καὶ κατανύ
ξεως ἔλεγεν· «Ο Θεός, ἐλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ
Διὰ τοῦτο καὶ ἵλεων εὑρίσκει τὸν ἐλεήμονα, καὶ εύ
διάλλακτον Κύριον. Πάντων γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων
καθαιρετική ἐστιν ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ δὲ ὑπερηφα
νία ἀφανίζει πάσας τὰς ἀρετάς· ὅτι πάσης ἁμαρτία;
καὶ κακίας μείζων ἐστὶ καὶ βαρυτέρα. Κρεῖσουν
ἁμαρτάνοντας ἐπιστρέφειν καὶ ταπεινοῦσθαι, ἢ κατα
ορθοῦντας ἐπαίρεσθαι. Ο Τελώνης τὰ ἁμαρτήματα
ἀπεδύσατο, δεξάμενος τὴν τοῦ Φαρισαίου κατηγορίαν
μετὰ πραότητος καὶ ὑπομονῆς· καὶ ὁ Φαρισαῖος ἀπό
δόξης εἰς τὸ τῆς ἀτιμίας κατέπεσε βάραθρον, δικαιώ
σας ἑαυτὸν, καὶ κατηγορήσας τοῦ Τελώνου, καὶ τῶν
λοιπῶν ἀνθρώπων. Ο Τελώνης ἀπὸ τῆς ἐπονειδίστου
ζωῆς καὶ τῆς ἁμαρτίας, εἰς τὴν μακαρίαν ἐπανῆλθε
ζωὴν καὶ κατάστασιν· ὁ δὲ Φαρισαῖος ἐταπεινώθη ἐξ
ὄγκου καὶ τῆς ἐπάρσεως.
Δύο γὰρ ἀπαιτούμεθα πάντες ἄνθρωποι, τὸ καταγινώσκειν τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, καὶ τὸ τοῖς
ἑτέροις ἀφιέναι ἁμαρτήματα. Ο γὰρ τὰ αὐτὰ (lege
αὐτοῦ) βλέπων ἁμαρτήματα, συγγνωμικώτερος γίνεται τοῖς ἑτέροις· ὁ δὲ κατακρίνων ἑτέρους, ἑαυτὸν
κατακρίνει, καὶ καταδικάζει, καὶ εἰ πολλὰς κέκτηται
ἀρετάς. Οντως μέγα ἐστὶ τὸ μὴ κατακρίνειν ἐτέρους, ἀλλ᾽ ἑαυτοὺς, ἀδελφοί. Ἡμεῖς δὲ, τὰ ἑαυτῶν
ἀφέντες ἁμαρτήματα, ἑτέρους μᾶλλον κατακρίνο
μεν, ἄλλους ἐξετάζομεν, οὐκ εἰδότες ὅτι, εἰ καὶ πάν
των ὦμεν δικαιότεροι, ἑτέρους δὲ κατακρίνομεν,
ὑπεύθυνοι γινόμεθα, καὶ τῆς αὐτῆς ἐσμεν ἄξιοι το
μωρίας καὶ κολάσεως, ἧς καὶ ὁ κρινόμενος ἄξιος
ἐστιν· «" γὰρ κρίματι κρίνετε, φησί, τούτῳ καὶ
κριθήσεσθε.» Ο γὰρ πορνεύων ἐντολὴν παραδαί
νει, καὶ ὁ κρίνων τὸν πορνεύοντα. Ωστε καὶ ἀμφό
τεροι θείαν ἐντολὴν παραβαίνουσιν, καὶ ὁ πορνεύων
καὶ ὁ κρίνων.
h. Matth. v, 20. 1. Luc. xxIII, 15, 14. 3 M.tth. vii, 2.
Αλλά μεταθώμεθα τὴν εἰς ἑτέρους ἐξέτασιν καὶ
col. 1265–1266page 238 of 327
PG 97:1265πολυπραγμοσύνην εἰς ἑαυτοὺς μᾶλλον, ἀγαπητοί. Καὶ ἐὰν ἴδωμέν τινας ἁμαρτάνοντας, ἡμεῖς τὰ ἐαυ τῶν ἁμαρτήματα πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχωμεν, καὶ χείρω τὰ ἡμέτερα λογιζώμεθα, ἢ τὰ τῶν ἑτέρων. Οἱ γὰρ ἁμαρτήσαντες, ἐν τῇ ὥρᾳ ἴσως τῆς ἁμαρτίας μετα ενόησαν· ἡμεῖς δὲ πάντοτε μένομεν ἀδιόρθωτοι, και τακρίνοντες καὶ ἑτέρων ἐξετάζοντες. Ο Λὼτ ἐκεῖνος ἐν Σοδόμοις οἰκῶν οὐδένα κατέκρινεν, οὐδενὸς κατα ηγόρησε. Διὰ τοῦτο δεδικαίωται, καὶ ἀπὸ τοῦ πυρὸς διεσώθη καὶ τῆς πανολεθρίας, ἧς οἱ Σοδομίται κατ εδικάσθησαν. Ταπεινωθέντες οὖν καὶ ἡμεῖς ἑαυτοὺς κατακρίνωμεν, ἑαυτοὺς καταισχύνωμεν, ἵνα ἀκατά κριτοι ὑψηλοὶ γενώμεθα. Αγαπήσωμεν τὴν ταπεινοφροσύνην. Διὰ ταύτης ὁ Τελώνης ἐδικαιώθη, καὶ τὸ φορτίον τῶν ἁμαρτημάτων ἀπέθετο. Μισήσωμεν τὴν ἔπαρσιν, ὅτι ὁ Φαρισαῖος διὰ ταύτης κατεκρίθη, καὶ τὰς ἀρετὰς ἄς εἶχεν ἀπώλεσεν. Ο Φαρισαῖος μὴ καλῶς τὸ καλόν διαπραξάμενος κατακέκριται. Ὁ Τελώνης ὡς καλῶς τὰ μὴ καλὰ τῶν ἔργων ἀποσεισάμενος, δεδικαίωται. Επέβλεψε γὰρ ὁ Θεὸς ἐπὶ τὸν στεναγμὸν τοῦ Τελώνου, καὶ τὴν αὐτοῦ συντριβήν, καὶ τὰς κατὰ τοῦ στήθους τύψεις· καὶ προσδεξάμενος το, ιλάσθητι μετὰ τοῦ ᾿Αβελ αὐτὸν ἐδικαίωσεν. Τὰς δὲ θυσίας, καὶ τὰς ἀρετὰς, καὶ τὰ κατορθώματα. Φαρισαίου ὡς μεγαλαύχου καὶ ὑπερ τφάνου ἐβδελύξατο καὶ ἀπώτατο· καὶ ὡς τὸν ἀδελ φοκτόνον Κάϊν κατεδίκασεν αὐτὸν ἀπὸ ταύτης της αἰτίας. Μάθωμεν, ἀδελφοὶ, καὶ διδαχθῶμεν, καὶ μεγάλα εργαζώμεθα κατορθώματα. Τούτων ἕνεκεν μὴ ἐπαι ρώμεθα. Καὶ ἐὰν ἀγαθοὶ γενώμεθα, δίκαιοι καὶ ἐπιεικεῖς καὶ συμπαθεῖς καὶ ἐλεήμονες· ἀλλὰ καὶ οὕτως ταπεινούμεθα, καὶ μὴ ὑπεροψίαν καὶ ἀλαζονείαν ἔχωμεν, μή ποτε τοὺς καμάτους ἡμῶν καὶ τοὺς τόνους ἀπολέσωμεν.. Οταν γὰρ, φησίν, ταῦτα πάντα ποιήσητε, λέγει Κύριος, λέγετε ὅτι ἀχρεῖοι δοῦλοί έσμεν. Ο ὀφείλομεν ποιῆσαι, πεποιήκαμεν.» ᾿Αναγκαῖον γὰρ καὶ ἀπαραίτητον χρέος ἐστί, προσ φέρειν ἡμᾶς τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ τὴν δουλικήν τα πείνωσιν, τὴν ὑπομονὴν, τὴν ὑποταγήν, τὴν εὐπεί Γειαν, τὴν ἀγνωμοσύνην, τὴν εὐχαριστίαν, καὶ μεγα λύνειν καὶ προσκυνεῖν τὸ θέλημα αὐτοῦ τὸ πανάγιον, καὶ μὴ δάκνεσθαι ταῖς παρ' ἑτέρων λοιδορίαις καὶ υδρεσι, μήτε ἄχνεσθαι τοῖς πειρασμοῖς, μήτε δυσχεραίνειν ὀνειδιζόμενοι, ὅτι καὶ ἀπὸ τούτων πολλὴν καρπούμεθα τὴν ὠφέλειαν. Μάθωμεν καὶ γνῶμεν, ἀδελφοί μου, τὴν τῆς ταπεινώσεως δύναμιν καὶ ἰσχὺν καὶ βοήθειαν. Μάθωμεν τῆς ἐπάρσεως τὴν και ταδίκην καὶ τὴν ζημίαν καὶ τὴν ἀπώλειαν· τοῦ Βεε μεθ τὴν σκιάν, κατὰ τὸν Ἰώβ, ἐν τοῖς ὑγροῖς τύπος, κὰν τῷ καλάμῳ, τὴν ἐκτροπὴν τῆς ὁδοῦ τῆς ἀλη θείας, καὶ τοῦ φωτὸς τῆς δικαιοσύνης. Καὶ ἐ· τειδὴ μέγα ἀγαθόν ἐστι μετάνοια καὶ ἐξομολόγησις, καὶ ἡ συντριβὴ, καὶ τὰ δάκρυα, καὶ οἱ ἐκ βάθους στεναγμοὶ, καὶ ἡ κατάνυξις· διὰ τοῦτο, παρα καλῶ, Ἐξομολογεῖσθε τῷ Θεῷ συνεχῶς, καὶ τὰ ἁμαρ
IN PUBLICANUM ET PHARISEUM.
πολυπραγμοσύνην εἰς ἑαυτοὺς μᾶλλον, ἀγαπητοί. illam curiositatem qua in alios utimur, ad nos
Καὶ ἐὰν ἴδωμέν τινας ἁμαρτάνοντας, ἡμεῖς τὰ ἐαυτῶν ἁμαρτήματα πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχωμεν, καὶ χείρω
τὰ ἡμέτερα λογιζώμεθα, ἢ τὰ τῶν ἑτέρων. Οἱ γὰρ
ἁμαρτήσαντες, ἐν τῇ ὥρᾳ ἴσως τῆς ἁμαρτίας μετα
ενόησαν· ἡμεῖς δὲ πάντοτε μένομεν ἀδιόρθωτοι, και
τακρίνοντες καὶ ἑτέρων ἐξετάζοντες. Ο Λὼτ ἐκεῖνος
ἐν Σοδόμοις οἰκῶν οὐδένα κατέκρινεν, οὐδενὸς κατα
ηγόρησε. Διὰ τοῦτο δεδικαίωται, καὶ ἀπὸ τοῦ πυρὸς
διεσώθη καὶ τῆς πανολεθρίας, ἧς οἱ Σοδομίται κατ
εδικάσθησαν. Ταπεινωθέντες οὖν καὶ ἡμεῖς ἑαυτοὺς
κατακρίνωμεν, ἑαυτοὺς καταισχύνωμεν, ἵνα ἀκατάκριτοι ὑψηλοὶ γενώμεθα. Αγαπήσωμεν τὴν ταπεινοφροσύνην. Διὰ ταύτης ὁ Τελώνης ἐδικαιώθη, καὶ τὸ
φορτίον τῶν ἁμαρτημάτων ἀπέθετο. Μισήσωμεν τὴν
ἔπαρσιν, ὅτι ὁ Φαρισαῖος διὰ ταύτης κατεκρίθη, καὶ
τὰς ἀρετὰς ἄς εἶχεν ἀπώλεσεν.
Ο Φαρισαῖος μὴ καλῶς τὸ καλόν διαπραξάμενος
κατακέκριται. Ὁ Τελώνης ὡς καλῶς τὰ μὴ καλὰ τῶν
ἔργων ἀποσεισάμενος, δεδικαίωται. Επέβλεψε γὰρ ὁ
Θεὸς ἐπὶ τὸν στεναγμὸν τοῦ Τελώνου, καὶ τὴν αὐτοῦ
συντριβήν, καὶ τὰς κατὰ τοῦ στήθους τύψεις· καὶ
προσδεξάμενος το, ιλάσθητι μετὰ τοῦ ᾿Αβελ αὐτὸν
ἐδικαίωσεν. Τὰς δὲ θυσίας, καὶ τὰς ἀρετὰς, καὶ τὰ
κατορθώματα. Φαρισαίου ὡς μεγαλαύχου καὶ ὑπερτφάνου ἐβδελύξατο καὶ ἀπώτατο· καὶ ὡς τὸν ἀδελ
φοκτόνον Κάϊν κατεδίκασεν αὐτὸν ἀπὸ ταύτης της
αἰτίας.
Μάθωμεν, ἀδελφοὶ, καὶ διδαχθῶμεν, καὶ μεγάλα
εργαζώμεθα κατορθώματα. Τούτων ἕνεκεν μὴ ἐπαιρώμεθα. Καὶ ἐὰν ἀγαθοὶ γενώμεθα, δίκαιοι καὶ
ἐπιεικεῖς καὶ συμπαθεῖς καὶ ἐλεήμονες· ἀλλὰ καὶ
οὕτως ταπεινούμεθα, καὶ μὴ ὑπεροψίαν καὶ ἀλαζο
νείαν ἔχωμεν, μή ποτε τοὺς καμάτους ἡμῶν καὶ τοὺς
τόνους ἀπολέσωμεν.. Οταν γὰρ, φησίν, ταῦτα
πάντα ποιήσητε, λέγει Κύριος, λέγετε ὅτι ἀχρεῖοι
δοῦλοί έσμεν. Ο ὀφείλομεν ποιῆσαι, πεποιήκαμεν.»
᾿Αναγκαῖον γὰρ καὶ ἀπαραίτητον χρέος ἐστί, προσ
φέρειν ἡμᾶς τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ τὴν δουλικήν ταπείνωσιν, τὴν ὑπομονὴν, τὴν ὑποταγήν, τὴν εὐπείΓειαν, τὴν ἀγνωμοσύνην, τὴν εὐχαριστίαν, καὶ μεγα
λύνειν καὶ προσκυνεῖν τὸ θέλημα αὐτοῦ τὸ πανάγιον,
καὶ μὴ δάκνεσθαι ταῖς παρ' ἑτέρων λοιδορίαις καὶ
υδρεσι, μήτε ἄχνεσθαι τοῖς πειρασμοῖς, μήτε δυσχεραίνειν ὀνειδιζόμενοι, ὅτι καὶ ἀπὸ τούτων πολλὴν
καρπούμεθα τὴν ὠφέλειαν. Μάθωμεν καὶ γνῶμεν,
ἀδελφοί μου, τὴν τῆς ταπεινώσεως δύναμιν καὶ
ἰσχὺν καὶ βοήθειαν. Μάθωμεν τῆς ἐπάρσεως τὴν και
ταδίκην καὶ τὴν ζημίαν καὶ τὴν ἀπώλειαν· τοῦ Βεεμεθ τὴν σκιάν, κατὰ τὸν Ἰώβ, ἐν τοῖς ὑγροῖς τύπος,
κὰν τῷ καλάμῳ, τὴν ἐκτροπὴν τῆς ὁδοῦ τῆς ἀλη
θείας, καὶ τοῦ φωτὸς τῆς δικαιοσύνης.
Καὶ ἐ· τειδὴ μέγα ἀγαθόν ἐστι μετάνοια καὶ ἐξομο
λόγησις, καὶ ἡ συντριβὴ, καὶ τὰ δάκρυα, καὶ οἱ ἐκ
βάθους στεναγμοὶ, καὶ ἡ κατάνυξις· διὰ τοῦτο, παρακαλῶ, Ἐξομολογεῖσθε τῷ Θεῷ συνεχῶς, καὶ τὰ ἁμαρ
▲ Luc. xvii, 10.
ipsos potius, dilecti. Et si quos peccare viderimus, nos mostra peccata ob oculos habeamus, et
nostra longe pejora àrbitremur, quam aliena. Qui
enim peccaverunt, ipsa fortasse peccati hora pœnitentiam egerunt: al nos semper inemendati
manemus, condemnantes aliosque excutientes. Lotus ille qui in Sodomis habitabat, neminem condemnavit, neminem accusavit. Propterea justus
habitus est, et ab incendio servatus fuit atque ab
interitu, quo Sodomita multati sunt. Humiliati
ergo et ipsi nosmet condemnemus, nosmet pudore
suffundamus, ut damnationem evadentes exaltemur. Amemus humilitaten. Propter hanc Publicanus justificatus est, sarcinamque peccatorum
deposuit. Prosequamur odio elationen, quoniam
propter hanc Pharisæus condemnatus est, et quas
habebat virtutes amisit.
Pharisæus non bene bonum agens condemnatus
est, Publicanus ut qui bene non bona opera detestatus est, justificatus fuit. Respexit enim Deus ad
gemitum Publicani ejusque contritionem, et pectoris planctum: atque acceptans illud Propičius
esto, cum Abel hominem justificavit. Al vero Pha-
· risæi sacrificia, virtutes et recte facta, tanquam
jactabundi atque superlientis abominatus est cl
repulit, eumque ceu fratricidam Cain bac de causa
condemnavit.
Discamus, fratres, et doceamur, et magnas
operemur virtutes. Harum causa ne tamen efferamur. Quamvis boni simus, justi et mites, et humani et misericordes, nihilominus vel sic humiliemur, neque contemptum et arrogantiam habea -
mus, ne quando labores nostros atque operas
perdamus. ‹ Quando enim, inquit, hæc omnia feceriis, ait Doniuus, dicite, inutiles servi sumus.
Quod debemus facere, fecimus k., Debitum est
enim necessarium et inexcusabile, ut offeramus
universorum Deo servilem humilitatem, patientiamn, subjectionem, docilitatem, morigerationem,
gratiarum actionem, ut magnificemus et veneremur sanctissimam voluntatem ejus, nec mordeamur ab alienis conviciis et contumeliis, nec. ægre
feramus tentationes, nec indignemur si probris
laceremur; quoniam et ab hisce rebus plurime
consequi possumus utilitatis fructum. Discamus
agnoscamusque, fratres mei, quæ sit humiliationis vis, potestas et auxilium: discamus elationis
quæ sit damnatio, multa et interitus; Beemothi
quæ sit umbra, secundum Job, in humidis locis,
et in arundineto aberratio a via veritatis, et a
lumine justitiae.
Et quoniam magnum bonam est pœnitentia et
confessio, contritio item et lacrymæ, ejulatusque
es imo pectoris, et compunctio, idcirca vos oro,
Confitemini Deo jugiter que peccata revelate,
Oration XXIOratio XXI
col. 1267–1268page 239 of 327
PG 97:1267& τήματα αὐτῷ ἐκκαλύπτετε. Εἰ γὰρ ἀναπτύσσωμεν τη συνειδὸς ἡμῶν, καὶ δεικνύωμεν αὐτῷ τὰ τραύματα τῶν ψυχῶν ἡμῶν, καὶ ἑτέρους οὐ κρίνομεν, οὐδὲ ἐχε θηριούμεθα πρὸς τὰς τῶν πλησίον ύβρεις, οὐδὲ λυ πούμεθα διὰ τοὺς ὀνειδισμοὺς καὶ τὰς ἀδικίας αὐτῶν, ἵλεως ἡμῖν γενήσεται ὁ φιλάνθρωπος Κύριος, καὶ τὰς δ τῆς συμπαθείας αὐτοῦ, καὶ τῆς εὐσπλαγχνίας κερά σει φάρμακα, καὶ ἐπιθήσει καὶ ἱατρεύσει ἡμᾶς. Δεί ξωμεν τὰ ἁμαρτήματα τῷ μὴ ὀνειδίζοντι Δεσπότη, ἀλλὰ θεραπεύοντι· κἂν γὰρ σιγήσωμεν ἡμεῖς, ἐκεῖ νος ἅπαντα γινώσκει. Εἴπωμεν τοίνυν τὰ ἡμῖν ἁμαρτήματα, ἀδελφοὶ, καὶ ἐξομολογησώμεθα κ ρῶς τῷ Κυρίῳ, ἵνα κερδαίνωμεν τὴν τούτου συμπάθειαν. ᾿Αποθώμεθα ἐνταῦθα τὰ ἁμαρτήματα, ένα καθαροί γεγονότες καὶ ἔτοιμοι ἀπέλθωμεν ἐκεῖπ, καὶ εἰσαχθῶμεν παρὰ τοῦ δικαίου Κριτοῦ εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν ἀτελεύτητον καὶ ἀΐδιον, καὶ κληρονομήσωμεν τὰς μελλούσας ἐκείνας καὶ ἀκηράτους μονάς, καὶ τὴν ἀδαπάνητον τρυφὴν καὶ ἀπό λαυσιν. ἂν καὶ τύχοιμεν πάντες ἐν αὐτῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΚΑ'. Εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον, καὶ εἰς τοὺς κοιμηθέντας. Οὐδὲν ὡς ἀληθῶς τῶν ἐν ἀνθρώποις ἔχει τὸ πάν σιμον ἢ βέβαιον. Σκιῇ γὰρ δειλινῇ καὶ χόρτῳ μαραινομένῳ, τῶν ἀνθρώπων ἡ δόξα καὶ ὁ βίος ἀπείκασται. Τί δὲ σκιᾶς εὐτελέστερον; ἢ τί εὑρεώτερον χόρτου; Τὰ δὲ ἡμέτερα, καὶ τούτων ἐστὶν ἁλωτότερα. Πενία γὰρ καὶ νόσοι, καὶ ἀνωμαλίαι, καὶ τὰ ἐξαίφνης ἡμῖν ἐπερχόμενα πειρατήρια κατὰ γῆν τε καὶ θάλατταν, καὶ τὰ ἐξ ἐπιβουλής ένεδρα, προσέτι καὶ ἄωροι θάν νατοι, καὶ ὅσα τὸ δύστηνον τοῦτο τῆς ζωῆς περιορίζει διάστημα, τὴν ἄστατον ἡμῶν τοῦ βίου περιφοράν περιγράφεται. Η οὐχὶ νόσος πολλάκις συνεισπεσούσα διέφθειρε, καὶ λιμός παρανάλωσεν; Η οὐχὶ σύμ πτωμά τι συνενεχθὲν παρ' ἐλπίδας κατέχωσε, καὶ ἄνεμος ἀπεκρήμνισε, καὶ τὶς ἀποοοράτως τῷ λαιμ παραδραμοῦσα, θάνατον ἀπειργάσατο; Τί γὰρ τοῦ ἀποθανεῖν ἄνθρωπον εὐκολώτερον, καν τῇ εἰκόνο φυσώμεθα, καὶ ὡς οὐ τεθνηξόμενοι ἐπαιρώμεθα; Καλῶς οὖν φησιν ὁ λέγων· «Πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοι γε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται· πλὴν μάτην ταράσσεται.» Καὶ ὁ τού του χεῖρόν ἐστι, ο Θησαυρίζει, φησί, καὶ οὐ γινώσκ τίνι συνάξει αὐτά.» Καὶ πῶς ἂν εἰδείη, τῶν κατ' αὐτὸν οὐδὲν ἐπιστάμενος; Τὰ πρὸ ὀφθαλμῶν οὐκ ο δε, καὶ περὶ τῶν μελλόντων φαντάζεται. Τὰ ἐν τῆς ἀποκρέω, Σκιπ δειλινῇ. Εκλείπουσιν οἱ σαρκὶ τῆς ἑσπέρας. ἡμέρας,
Si enim explicaverimus conscientiam nostram, & τήματα αὐτῷ ἐκκαλύπτετε. Εἰ γὰρ ἀναπτύσσωμεν τη
eique ostenderimus vulnera animarum nostrarum,
nec vero alios judicaverimus, neque efferamur ad
proximi contumelias, aut animum despondeamus
propter convicia et injurias eorum, propitius uobis het benignus Dominus, suæque compassionis
ac benignitatis pharmaca tenperabit, nobisque
imponet et sanitatem largietur. Ostendamus peccata Domine nequaquam exprobranti, sed curanti:
quamvis enim taceamus nos, ille omnia novit.
Dicamus igitur peccata nostra, fratres, et candide
confiteamur Domino, ut lucrifaciamus ejus miserationem, Deponamus hic peccata, ut puri effecti
et parati eo contendamus, ac introducamur ab
justo Judice in regnum ejus perpetuum atque
æternum, illasque hæreditate consequamur futuras
et incorruptas mansiones, inexhaustamque voluptatem et fruitionem. Quas etiam utinam consequamur cuncu in ipso Christo Deo nostro, cui
sit gloria et imperium in sæcula sæculorum.
Amen.
ORATIO XXΙ.
In vitam humanam et in defunctos
Nihil plane res humanæ, stabile aut firmum hahent. Humana siquiden gloria et vila, unrbra
pomeri liana 1 et feno marcescenti m comparata est. Quid porro vilius umbra? quidve feno
inagis caducum et fluxum? At res nostræ magis
sunt adversis obnoxiæ. Paupertas enim morbique
ac rerum inæqualitas; terra item et mari ex improviso adorientes tentationes, structæque insidiæ, ad hæc et immaturæ mortes, ac quotquot
miserum hoc definiunt vitæ spatium, inconstantem vitæ nostræ circulationem, velut deformant
ac circumscribunt. Nonne sæpius incidens morbus exitio fuit, famesque absumpsit? Noune maceries præter spein corruens obruit, ventusque
præcipites egit, ac mica gutturi intercurrens mortem intulit? Quid morte expeditius, tametsi inflati sumus honore imaginis, ac velut non morituri efferinur? Bene itaque ait, qui dicit: Verumtamen universa vanitas, omnis homo vivens.
Verumtamen in imagine pertransit homo: sed
frustra conturbatur *. Quodque eo pejus est:
Thesaurizat, inquit, et ignorat cui congregabit
ca º. › Qui vero sciverit, qui nibil de suis ipse
rebus sciat? Non novit quæ sunt præ oculis, et
ם
συνειδὸς ἡμῶν, καὶ δεικνύωμεν αὐτῷ τὰ τραύματα
τῶν ψυχῶν ἡμῶν, καὶ ἑτέρους οὐ κρίνομεν, οὐδὲ ἐχε
θηριούμεθα πρὸς τὰς τῶν πλησίον ύβρεις, οὐδὲ λυ
πούμεθα διὰ τοὺς ὀνειδισμοὺς καὶ τὰς ἀδικίας αὐτῶν,
ἵλεως ἡμῖν γενήσεται ὁ φιλάνθρωπος Κύριος, καὶ τὰς
δ
τῆς συμπαθείας αὐτοῦ, καὶ τῆς εὐσπλαγχνίας κεράσει φάρμακα, καὶ ἐπιθήσει καὶ ἱατρεύσει ἡμᾶς. Δεί
ξωμεν τὰ ἁμαρτήματα τῷ μὴ ὀνειδίζοντι Δεσπότη,
ἀλλὰ θεραπεύοντι· κἂν γὰρ σιγήσωμεν ἡμεῖς, ἐκεῖνος ἅπαντα γινώσκει. Εἴπωμεν τοίνυν τὰ ἡμῖν
ἁμαρτήματα, ἀδελφοὶ, καὶ ἐξομολογησώμεθα κ151ρῶς τῷ Κυρίῳ, ἵνα κερδαίνωμεν τὴν τούτου συμπά
θειαν. ᾿Αποθώμεθα ἐνταῦθα τὰ ἁμαρτήματα, ένα
καθαροί γεγονότες καὶ ἔτοιμοι ἀπέλθωμεν ἐκεῖπ,
καὶ εἰσαχθῶμεν παρὰ τοῦ δικαίου Κριτοῦ εἰς τὴν
βασιλείαν αὐτοῦ τὴν ἀτελεύτητον καὶ ἀΐδιον, καὶ
κληρονομήσωμεν τὰς μελλούσας ἐκείνας καὶ ἀκηρά
τους μονάς, καὶ τὴν ἀδαπάνητον τρυφὴν καὶ ἀπό
λαυσιν. ἂν καὶ τύχοιμεν πάντες ἐν αὐτῷ Χριστῷ τῷ
Θεῷ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας
τῶν αἰώνων. Αμήν.
Εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον, καὶ εἰς τοὺς κοιμη
θέντας.
Οὐδὲν ὡς ἀληθῶς τῶν ἐν ἀνθρώποις ἔχει τὸ πάν
σιμον ἢ βέβαιον. Σκιῇ γὰρ δειλινῇ καὶ χόρτῳ μαραι·
νομένῳ, τῶν ἀνθρώπων ἡ δόξα καὶ ὁ βίος ἀπείκασται.
Τί δὲ σκιᾶς εὐτελέστερον; ἢ τί εὑρεώτερον χόρτου;
Τὰ δὲ ἡμέτερα, καὶ τούτων ἐστὶν ἁλωτότερα. Πενία:
γὰρ καὶ νόσοι, καὶ ἀνωμαλίαι, καὶ τὰ ἐξαίφνης ἡμῖν
ἐπερχόμενα πειρατήρια κατὰ γῆν τε καὶ θάλατταν,
καὶ τὰ ἐξ ἐπιβουλής ένεδρα, προσέτι καὶ ἄωροι θάν
νατοι, καὶ ὅσα τὸ δύστηνον τοῦτο τῆς ζωῆς περιορί
ζει διάστημα, τὴν ἄστατον ἡμῶν τοῦ βίου περιφοράν
περιγράφεται. Η οὐχὶ νόσος πολλάκις συνεισπεσούσα
διέφθειρε, καὶ λιμός παρανάλωσεν; Η οὐχὶ σύμ
πτωμά τι συνενεχθὲν παρ' ἐλπίδας κατέχωσε, καὶ
ἄνεμος ἀπεκρήμνισε, καὶ τὶς ἀποοοράτως τῷ λαιμ
παραδραμοῦσα, θάνατον ἀπειργάσατο; Τί γὰρ τοῦ
ἀποθανεῖν ἄνθρωπον εὐκολώτερον, καν τῇ εἰκόνο
φυσώμεθα, καὶ ὡς οὐ τεθνηξόμενοι ἐπαιρώμεθα;
Καλῶς οὖν φησιν ὁ λέγων· «Πλὴν τὰ σύμπαντα
ματαιότης πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοι γε ἐν εἰκόνι
διαπορεύεται· πλὴν μάτην ταράσσεται.» Καὶ ὁ τούτου χεῖρόν ἐστι, ο Θησαυρίζει, φησί, καὶ οὐ γινώσκ::
τίνι συνάξει αὐτά.» Καὶ πῶς ἂν εἰδείη, τῶν κατ'
αὐτὸν οὐδὲν ἐπιστάμενος; Τὰ πρὸ ὀφθαλμῶν οὐκ
ο δε, καὶ περὶ τῶν μελλόντων φαντάζεται. Τὰ ἐν
m' Psal. xxxvut, 6, 7.
11 Parat. xix, tö; Sap. ", 6. ns Psal. Cxtuli, 4; cut, 25; xxxvi, 2.
COMBEFISHI NOTE.
Luculentissima oratione prosequitur vitæ
humane miseram sortem, quam ex duplici regio
codice quam emendatissimam conati sumus edere.
Legunt Græci Sabbato τῆς ἀποκρέω, proxime ante
Quadragesimam, cujus agonibus optime præparat
cjusmodi consideraía miseria. Sic et Ecclesiarum
mater Romana Ecclesia, Septuagesimæ sacram lecturam a creati lapsique hominis historia inchoat,
• ibid.
Umbra pomeridiance Σκιπ δειλινῇ. Forte al
lait ad Jerem. vi, 4 juxta LXX. Εκλείπουσιν οἱ
σαρκὶ τῆς ἑσπέρας. Deficiunt umbra vespertine
velut tropologice ipsæ sint hominum vitæ. Sixtina
habent ἡμέρας, diei. Sed minus consonal Helf.
ubi est yet Vulg. vesperi.
col. 1269–1270page 240 of 327
PG 97:1269δ χερσὶν ἀγνοεῖ, καὶ τῶν ἀγνώστων καταψηφίζεται. Τὰ ἐν ποσὶν οὐκ ἐπίσταται, καὶ τὰ ἐν ὕψει μετεωρο λεγεί. Τί μετὰ μικρὸν αὐτῷ συμβήσεται μὴ εἰδὼς, αἰώνια καταστοχάζεται· ὁ μικρός, ὁ εὐτελῆς, καὶ τῶν ἀνεφίκτων κατατολμῶν. "Ανθρωπος τὸ πολυτροπώτατον καὶ παμμήχανον ὄργανον τὸ εὐδαπά με τον φύραμα, τὸ ζωῆς καὶ θανάτου μεθόριον, τὸ νοερὸν ἐν ὕλῃ σύγκριμά τε καὶ σύνθημα, τὸ ἐν αἰ σθητοῖς λογικὸν ἀποτέλεσμα, ὁ ἀχειρότευκτος ἀν δριάς, τὸ ἔμψυχον ἄγαλμα, τὸ περιώνυμον ζῶον, τὸ εὐδιάγραπτον ίνδαλμα, τὸ θεοειδές κάτοπτρον, τὸ τῶν ἄνω καὶ κάτω μεταίχμιον, τὸ ὁρατὸν καὶ νοού μενον σύστημα, τὸ δεκτικὴν φθορᾶς καὶ ἀνάλωτον. Ανθρωπος τὸ αὐθήμερον ἄνθος, τὸ εὐδιάβατον ἀπο σκίασμα, ἡ εὐμάραντος χλόη, τὸ εὐάλωτον θήραμα, τὸ εὐδραπέτευτον ἀνδράποδον, τὸ πολυπαθές και εὐ διάλυτον ζώον, ὁ πηλὸς, καὶ τὰ μεγάλα φυσῶν, ὁ χνοῦς, καὶ τὰ ἄνω περιαθρῶν. Τοῦτο τοίνυν τὸ που λυώνυμον ζῶον ὁ ἄνθρωπος, πολλὰς μὲν ἔχει τὰς ἐπεισάκτους πῆ μὲν πρὸς τὰ χείρω, πῆ δὲ πρὸς τὰ βελτίω, μεταβολάς, πολλὰς δὲ τὰς ἐλλείψεις πρὸς τούτων ἑκάτερον. Τῇ γὰρ ἀφαιρέσει τῶν κρειττόνων, τὰς ἀντεισφορὰς εἰσδεξάμενος τῶν χειρόνων, εἰς πολυπαθῆ δι' ἐμπαθούς μετέπεσεν αὐθαιρέτως ζωήν. Ἐπειδὴ γὰρ χειρὶ Θεοῦ καὶ εἰκόνι διαπλασθείς μετά τὴν κτίσιν, ὑπὲρ τὴν κτίσιν τετίμητο, εἶτα τῆς ἀθα νασίας προηγουμένως ἐν χάριτος μοίρα τὸ δέῤῥος ἀμφ.ασάμενος, καὶ τῆς ἀφθαρσίας τὴν στολὴν ἐπο μένως ἠμπέσχετο. Ἔδει δὲ, πάντων ὁμοῦ τῶν, ὅσα ὑπὸ τὴν αἴσθησιν, καὶ ὅσα ταύτην ὑπερανέστηκε, ο τὴν θείας ἐν μετουσία κηδεμονίας γενόμενον, τῶν μὲν, ὑπεραρθῆναι, τοῖς δὲ, ἁμιλληθῆναι· τῇ κατ' ἀμφότερα λέγω τῶν μερῶν οἰκειότητι. Καὶ τούτου πετύχηκε μεγαλοπρεπώς τε ἅμα καὶ φιλοτίμως, καὶ ὡς οὐκ ἄν τις εἰκάται το Θεοῦ μεγαλοδωρεὰν τῷ οἱ κείῳ τῆς ἑαυτοῦ χειρός συνεμπρέπουσαν π' άσματα. Καὶ δὴ καὶ τρυφήν εἶχε τὸ ζωηρὸν ἐκεῖνο τοῦ παρα δείσου χωρίου· καθ᾿ ἣν ἡ δι' ἀπωλείας ὡρᾶτο μακα ριότης· καὶ ἡ μετ' ἀγγέλων διαγωγή· ἀξίωμα δέ, τὸ λογικόν τε καὶ νοερὸν, καὶ ἀθάνατον, καὶ ἀνώλεθρον, Στα θείας συμμετασχών ὡραιότητος, τὴν τῆς πρώ της εἰκόνος ἀποτυπούσης εμφέρειαν. Πρὸς τούτοις, ἔτι πάντων ὁμοῦ τῶν ζώων τὴν κυρείαν· ὅτα τὴν γῆν ἔρπει, καὶ τὸν ἀέρα τέμνει, καὶ τὴν ὑγρὰν δια νέχεται φύσιν· τῶν τε ἐν παραδείσῳ φυτῶν, πλήν ἑνὸς μόνου, ἐφ' οὗ τὸ τῆς ἐντολῆς ἐνε σημάνθη προ χάραγμα· οἱονεὶ γυμνάσιον αὐτῷ προτεθέν, πρὸς τὴν δι' ἀρετῆς εἰς ὑπακοὴν πίστεως τελειότητα. Ταύτη γὰρ τῆς εἰκόνος τὸ θεοειδές ἀλώβητον διασώζοιτ' αν, καὶ τῆς πρὸς τὸ ἀρχαῖον κάλλος ἀποτυπώσεως ἐν ταυτῷ μένοι τὸ ἀφομοίωμα, τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστά. μενον μονιμότητος. Αλλ', οίμοι! τούτων ὅπως εἰπεῖν οὐκ ἔχω, δελεασθεὶς ὑπὸ συμβούλῳ τῷ δαίμονι διὰ τὴν πρὸς τὰ αἰσθητὰ ῥέψιν τε καὶ διάθεσιν, ἄρξην ἑστέρηται· παραδείσου μὲν, οὐκέτι πολίτης ᾀδόμενος, οὐ βασιλοὺς τῶν ὑπὸ χεῖρα μεγαλαυχούμενος. Πῶς γὰρ ὁ τῇ χείρονι προστετηκὼς τῶν παθῶν εὐηθεία, καὶ ταῖς παραλόγοις τῶν ἡδονῶν ὑποκύψας ὁρμαῖς, της τοιαύτης γένοιτ' ἂν διαπαντὸς ἐν μετουσίᾳ με
δ
χερσὶν ἀγνοεῖ, καὶ τῶν ἀγνώστων καταψηφίζεται. futura imaginatur. Ignorat quæ sunt in manibus,
Τὰ ἐν ποσὶν οὐκ ἐπίσταται, καὶ τὰ ἐν ὕψει μετεωρολεγεί. Τί μετὰ μικρὸν αὐτῷ συμβήσεται μὴ εἰδὼς,
αἰώνια καταστοχάζεται· ὁ μικρός, ὁ εὐτελῆς, καὶ
τῶν ἀνεφίκτων κατατολμῶν. "Ανθρωπος τὸ πολυτροπώτατον καὶ παμμήχανον ὄργανον τὸ εὐδαπά
με τον φύραμα, τὸ ζωῆς καὶ θανάτου μεθόριον, τὸ
νοερὸν ἐν ὕλῃ σύγκριμά τε καὶ σύνθημα, τὸ ἐν αἰσθητοῖς λογικὸν ἀποτέλεσμα, ὁ ἀχειρότευκτος ἀν
δριάς, τὸ ἔμψυχον ἄγαλμα, τὸ περιώνυμον ζῶον, τὸ
εὐδιάγραπτον ίνδαλμα, τὸ θεοειδές κάτοπτρον, τὸ
τῶν ἄνω καὶ κάτω μεταίχμιον, τὸ ὁρατὸν καὶ νοούμενον σύστημα, τὸ δεκτικὴν φθορᾶς καὶ ἀνάλωτον.
Ανθρωπος τὸ αὐθήμερον ἄνθος, τὸ εὐδιάβατον ἀποσκίασμα, ἡ εὐμάραντος χλόη, τὸ εὐάλωτον θήραμα,
et de ignotis decernit. Nescit quæ sunt ad pedes,
et de excelsis commentatur. Nescius quid post
modicum ipsi eventurum sit, æterna judicat et
exquirit: modicus, vilisque, quique nihilominus
inconcessa præsumat. Homo perquam multimoduan
et ad omnia comparatum' organum, facilis consumi massa, vitæ et morti conterminus, spiritalis
in materia concretio compositioque, effectus rationalis in rebus sensui subjectis, statna non
manu facta, simulacrum animatum, celebre anim
mal, repræsentatio speciesque expressu facilis,
deiforme speculum, celestibus terrestribusque
interjecta intercapedo, visibilis et intelligibilis
τὸ εὐδραπέτευτον ἀνδράποδον, τὸ πολυπαθές και compago, quæ et sit corruptioni obnoxia, et a
εὐcorruptione immunis. Ilono, dici unius flos, adumbratio fugax, herba facile marcescens, captu ſacilis venatus, facile ad fugam mancipium, animal
multis obnoxium morbis, et quod facile resolvi
possit; lutum, ut nihilominus altum sapiat; pulvis, ut tamen calestia contempletur. Hoc itaque
multis. insigne nominibus animal, home, mutationes multas, qua ad deterius, qua ad melius,
inductas recipit; multis vero quod spectat ad
utrumque, defectibus laborat. Sublatis quippe
melioribus, eorum loco inducta pejora admittens,
e vita passionum vitiis mancipata, in vitam mul
tis passionibus afflictam, sua ipse sponte recidit.
Quod enim Dei fictus manu post creata, præ creatis, præerogativa imaginis honorem habuisset, inmortalitatis prævie pellem, ceu in beneficii partem, indutus, consequenter etiam incorruptionis
tunicam, induisset. Par enim erat, ut qui omnium
simul, tum quæ cadunt sub sensum tum quæ eminent sensui, divinæ Providentiæ curæque particeps effectus esset, aliis quidem præcelleret, cum
aliis autem certaret; partium, inquam, ad alterutra affinitate: quod utrumque magnifice simal et
ambitiose consecutus est: adeo ut nemo facile
Dei magnificentiam, proprio suæ ipsius manus
figmento congruam, aestimaverit. Habeat siquidem
vitalis ille paradisi locus voluptatem; qua, beata
ab affectionibus vacuitas cernebatur, conversatioque cum angelis; dignitas denique rationalis, intelδιάλυτον ζώον, ὁ πηλὸς, καὶ τὰ μεγάλα φυσῶν, ὁ
χνοῦς, καὶ τὰ ἄνω περιαθρῶν. Τοῦτο τοίνυν τὸ που
λυώνυμον ζῶον ὁ ἄνθρωπος, πολλὰς μὲν ἔχει τὰς
ἐπεισάκτους πῆ μὲν πρὸς τὰ χείρω, πῆ δὲ πρὸς τὰ
βελτίω, μεταβολάς, πολλὰς δὲ τὰς ἐλλείψεις πρὸς
τούτων ἑκάτερον. Τῇ γὰρ ἀφαιρέσει τῶν κρειττόνων,
τὰς ἀντεισφορὰς εἰσδεξάμενος τῶν χειρόνων, εἰς
πολυπαθῆ δι' ἐμπαθούς μετέπεσεν αὐθαιρέτως ζωήν.
Ἐπειδὴ γὰρ χειρὶ Θεοῦ καὶ εἰκόνι διαπλασθείς μετά
τὴν κτίσιν, ὑπὲρ τὴν κτίσιν τετίμητο, εἶτα τῆς ἀθα
νασίας προηγουμένως ἐν χάριτος μοίρα τὸ δέῤῥος
ἀμφ.ασάμενος, καὶ τῆς ἀφθαρσίας τὴν στολὴν ἐπο
μένως ἠμπέσχετο. Ἔδει δὲ, πάντων ὁμοῦ τῶν, ὅσα
ὑπὸ τὴν αἴσθησιν, καὶ ὅσα ταύτην ὑπερανέστηκε, ο
τὴν θείας ἐν μετουσία κηδεμονίας γενόμενον, τῶν
μὲν, ὑπεραρθῆναι, τοῖς δὲ, ἁμιλληθῆναι· τῇ κατ'
ἀμφότερα λέγω τῶν μερῶν οἰκειότητι. Καὶ τούτου
πετύχηκε μεγαλοπρεπώς τε ἅμα καὶ φιλοτίμως, καὶ
ὡς οὐκ ἄν τις εἰκάται το Θεοῦ μεγαλοδωρεὰν τῷ οἱ
κείῳ τῆς ἑαυτοῦ χειρός συνεμπρέπουσαν π' άσματα.
Καὶ δὴ καὶ τρυφήν εἶχε τὸ ζωηρὸν ἐκεῖνο τοῦ παρα
δείσου χωρίου· καθ᾿ ἣν ἡ δι' ἀπωλείας ὡρᾶτο μακαριότης· καὶ ἡ μετ' ἀγγέλων διαγωγή· ἀξίωμα δέ, τὸ
λογικόν τε καὶ νοερὸν, καὶ ἀθάνατον, καὶ ἀνώλεθρον,
Στα θείας συμμετασχών ὡραιότητος, τὴν τῆς πρώτης εἰκόνος ἀποτυπούσης εμφέρειαν. Πρὸς τούτοις,
ἔτι πάντων ὁμοῦ τῶν ζώων τὴν κυρείαν· ὅτα τὴν
γῆν ἔρπει, καὶ τὸν ἀέρα τέμνει, καὶ τὴν ὑγρὰν διανέχεται φύσιν· τῶν τε ἐν παραδείσῳ φυτῶν, πλήν lectualisque, et immortalis, nec corruptioni obἑνὸς μόνου, ἐφ' οὗ τὸ τῆς ἐντολῆς ἐνε σημάνθη προ
χάραγμα· οἱονεὶ γυμνάσιον αὐτῷ προτεθέν, πρὸς τὴν
δι' ἀρετῆς εἰς ὑπακοὴν πίστεως τελειότητα. Ταύτη
γὰρ τῆς εἰκόνος τὸ θεοειδές ἀλώβητον διασώζοιτ' αν,
καὶ τῆς πρὸς τὸ ἀρχαῖον κάλλος ἀποτυπώσεως ἐν
ταυτῷ μένοι τὸ ἀφομοίωμα, τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστά.
μενον μονιμότητος. Αλλ', οίμοι! τούτων ὅπως εἰπεῖν
οὐκ ἔχω, δελεασθεὶς ὑπὸ συμβούλῳ τῷ δαίμονι διὰ
τὴν πρὸς τὰ αἰσθητὰ ῥέψιν τε καὶ διάθεσιν, ἄρξην
ἑστέρηται· παραδείσου μὲν, οὐκέτι πολίτης ᾀδόμενος,
οὐ βασιλοὺς τῶν ὑπὸ χεῖρα μεγαλαυχούμενος. Πῶς
γὰρ ὁ τῇ χείρονι προστετηκὼς τῶν παθῶν εὐηθεία,
καὶ ταῖς παραλόγοις τῶν ἡδονῶν ὑποκύψας ὁρμαῖς,
της τοιαύτης γένοιτ' ἂν διαπαντὸς ἐν μετουσίᾳ με
noxia, velut divinæ pulchritudinis participe ho -
mine, accurata prinæ imaginis expressione. Add
hæc vero etiam in animalia omnia donatum imperium, tum ea quæ reptant super terram, tum
quae secant aerem, tum quæ aquam peruatant.
Facta item paradisi arborum facultas, una duntaxat excepta, in qua divini mandati designatio
signaretur: velut in exercitium proposito ligno
ad obedientiæ fidei consummationen. Sic cuim
integra divinæ imaginis species conservanda erat,
expressaque ad antiquam pulchritudinem similltudo, nihi! sua decedens stabilitate, eodem modo
habens, mansura. Sed, hen me! nescio, ut his
omnibus, diaboli consulentis fraude sua illa ad
col. 1271–1272page 241 of 327
PG 97:1271γαλειότητος. "Ο γε καθάπαξ ὅλον αὐτοῦ τὸ τῆς ψυ 38 άλλ. τους όρους αντεξετάσαι. χῆς ἀδούλωτον φρόνημα, τῷ τῆς σαρκὸς δουλωτι μενος, ἀλήτης δέ, οἴμοι! καὶ τῆς ἀθλίας τῶν κτ νῶν ὁμογενείας κοινωνὸς οἰκτιζόμενος, οἱ βασιλεῖς εὐφημούμενος· καὶ τὸ ὅλον ἀνίᾳ καὶ ἀχθηδόνι καὶ πόνῳ, καὶ παθῶν ἐσμῷ πιεζόμενος, ὅτι μὴ δια λων, ἢ τῶν τοιούτων ἡ ἁμαρτία πρόξενος. Τί δέ; Οὐ τοιαῦτα νῦν τὰ ἡμέτερα, καὶ πλέον οὐδέν; "Αν θρωπος γὰρ γεννᾶται κόπῳ.» Τῷ δὲ κόπῳ, π προδήλως παρέπεται. «Ἐν λύπη γὰρ, φησί, τέξε τέκνα. • Η πρώτη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις. Εἶτε τι θηνεῖται, ἐκτρέφεται, ἀνάγεται, αὔξει. Μέχθος πὸν ἐντεῦθεν, ἱδρῶτες, λύπαι, καὶ ἀθυμίαι.· Ἐν ἱδρῶτι γάρ, φησί, τοῦ προσώπου σου φάγῃ τὸν ἄρο τον σου.» Δευτέρα καθ' ἡμῶν ἀπόφασις· ο Ακάν θας καὶ τριβόλους ἀνατελεί σοι ἡ γῆ.» Τρίτη 20 τη ἀπόφασις· «Επικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργα; σου.» Τετάρτη αὕτη ἀπόφασις· «Ἐν λύπη φάγη αὐτὴν πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου.» Πέμπτη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις·. Καὶ φάγῃ τὸν χόρτον του ἀγροῦ. ὁ Ἔκτη τοῦτο ἀπόφασις· ο Ἕως ἀποστρέψαι σε εἰ; γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθης· ὅτι γῆ εἶ, καὶ εἰς τὴν ἀπελεύσῃ.» Αὕτη ἐβδόμη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις, τὸν τοῦ παρόντος αἰῶνος ἑβδοματικὸν ἀριθμὸν ὑπογράφουσα. Ὦ ἀποφάσεως πικρᾶς, ἧς οὐκ ἔστιν ὅριον οὐδὲ ὑπέρβασις! Ὢ φωνῆς, ἧς οὐδεὶς τῶν ἀπ' αἰώ νας τοῖς ὅροις ἀντιθέσαι τα δεδύνηται! Ταῦτα ή πο κρὰ γεῦσις τοῦ ξύλου, καὶ ἡ ἀρχαία παρατροπή. Ταῦτα ἡ τοῦ ὄφεως συμβουλή, καὶ τῆς ἐντολῆς ἡ παράβασις. Ταῦτα ἡ πρώτη παρακοὴ, καὶ ἡ πρὸς τὰ αἰσθητά σχέσις καὶ οἰκείωσις. ο Ὡραῖος ἦν καὶ καλὸς εἰς βρῶσιν, ν ὁ ἐμὲ θανατώσας καρπός· κα! προδήλως. Αλλ' ἐμοί, τῆς εἰδεχθοῦς ἀμορφία: ἐγέ νε το πρόξενος γλυκεῖα ἡ γεῦσις. Αλλ' ἐμοὶ θολα πικρίας ανατροπὴν ἀντεισήγαγε, θανάτῳ τὴν ζωή ἀνταλλάξασα, καὶ φθαρᾷ τὴν ἀφθαρσίαν ἀμβλύνατα. Καί γε οὖν αὐτίκα τὸν ἐπίκηρον καὶ φθοροποι ἀντὶ τοῦ ἀνωλέθρου καὶ ἀπήμονος βίου, ελέχθη. παρέπεισεν. Ἀντὶ τοῦ τὴν, πρόσγειόν τε καὶ ῥέο σαν ἀφεμένους διαγωγήν, τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀσπάζ σθαι πολιτείαν ἐν πνεύματι, καὶ ταῖς ἀσωμάτες παρελαύνειν Δυνάμεσι, τὴν μετὰ κτηνῶν ἀλόγων θη ριώδη καὶ ἐμπαθῆ ζωὴν ἡμῖν ὑπεστήσατο. Καὶ ν εἴπω τὸ γνωριμώτερον, ἀντὶ τῆς ἀπαθοῦς ἐν παρα δείσῳ τρυφῆς, τὴν πολυπαθή και φιλήδονον ζωήν καὶ δίαιταν κατεκρίθημεν. Διὰ τοῦτο κράζει ὁ ἀξ γων· ο "Ανθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε, ο Διατί; Παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ώμοιώθη αὐτοῖς.» Εντεῦθεν λοιπὸν εἰσέῤῥευσεν ὁ μυρίος τῶν παθῶν ὄμιλος ὁ τῶν ἁμαρτημάτων ἐσμός, τῶν νόσων αἱ ἀφορμαί, οἱ ἄωροι θάνατοι, οἱ πο ὥρας ἁρπαγμοί, τὰ φθοροποιὰ τῶν σωμάτων πάθη, ὑφ' ὧν πολλάκις ὁ νοητὸς ἡμῶν καταπίμπλαται ἂν θρωπος. Ἐντεῦθεν οἱ αἰφνίδιοι θάνατοι, τὰ παρ' ἐλπίδα συμπτώματα, αἱ ἀπροσδόκητοι συμφοραί, Ν
fe's sensui subjectas propensione et affectione, a γαλειότητος. "Ο γε καθάπαξ ὅλον αὐτοῦ τὸ τῆς ψυ
omnino privatus exciderit; non jam paradisi civis
celebratus, non regis magnifico nomine in subjecta tumens. Qua enim ratione, qui prior deteriori contabuisset præ affectionum amentia, quique alienis a ratione voluptatum cupiditatibus
succubuisset, tantæ unquam majestatis consortium haberet? Sane qui semel totum suæ mentis
liberum affectum, carnali mancipaverit affectui;
quique, heu me! erro, miseræ brutorum cognationis, miserabilis communionem habeat, haudquaquam fuerit rex fama clarus; ac quem plane,
molestia, angor, et labor, numerosumque affectionum examen premat: nec enim peccatum aliud
quidquam ab iis conciliaverit. Quid enimvero?
Nonne res nostræ sic habent, nec quidquam præterea? Nam. Homo labori nascitur ".» Labori
autem palam comes est tristitia: «In tristitia
enim, inquit, paries Alios P., Prima est in nos
prolata sententia. Tum nutritur, educatur, provehit ætate, crescit. Hinc deinceps, labores, sudores, tristitia. c In sudore enim, inquit, vesceris
pane tuo 4.. Secunda in nos sententia est: • Spi9. ›
nas et tribulos germinavit tibi terra. Et hæc
tertia est sententia: Maledicta terra in operibus
Luis ".» Quarta hac sententia: c In tristitia comedes eam omnibus diebus vitæ tuæ;» Quinta
adversus nos sententia. Et comedes fenum agri ª. ›
Sexta hæc sententia. ‹ Donec revertaris in terrain
ex qua sumptus es, quia terra es, et in terrain
reverteris r.» Hæc septima est in nos sententia,
septenarium ævi præsentis exhibens numerum.
O amaran sententiam, cujus nec terminus nec
transgressio sit! O vocem, cujus nemo a sæculo
decretis potuit resistere! Hæc ligni amarus gustus,
vetusque subversio. Hæc, serpentis consilium, et
mandati transgressio. Hæc, prima inobedientia,
adhæsioque et necessitudo ad res subjectas sensni:
• Speciosus erat, et bonus ad escam *,» qui
mortem mihi conscivit fructus; quod et plane est
manifestum. Mihi enimvero turpis deformitatis
causa factus est dulcis gustus. At mihi turbidam
amaritudinis subversionem vicissim invexit, morte
vitam commutans, corruptioneque incorruptionem
obscurans. Sane vero, statim caducam lethalemque vitam, pro innoxia inoffensaque eligere suasit.
Docuit, ut quibus terrena fluxaque conversatione
relicta, cœlestis illa in spiritu conversatio amplectenda esset, vixque non superandm incorporeæ
Virtutes, brutalem cum brutis jumentis vitiosamque vitam præferremus. Et ut dicam quod est
notius, pro sancta illa et innocua in paradiso voluptate, vitiosæ vitæ voluptariæque damnationem
incurrimus. Quamobrem clamat qui ait: Homo
cum in honore esset non intellexit. Quorsum?
• Job, v, 7. P Gen. ut, 16. q ibid. 19. r ibid. 18.
* Gen m', G.
38 άλλ. τους όρους αντεξετάσαι.
χῆς ἀδούλωτον φρόνημα, τῷ τῆς σαρκὸς δουλωτι
μενος, ἀλήτης δέ, οἴμοι! καὶ τῆς ἀθλίας τῶν κτ
νῶν ὁμογενείας κοινωνὸς οἰκτιζόμενος, οἱ βασιλεῖς
εὐφημούμενος· καὶ τὸ ὅλον ἀνίᾳ καὶ ἀχθηδόνι καὶ
πόνῳ, καὶ παθῶν ἐσμῷ πιεζόμενος, ὅτι μὴ δια
λων, ἢ τῶν τοιούτων ἡ ἁμαρτία πρόξενος. Τί δέ;
Οὐ τοιαῦτα νῦν τὰ ἡμέτερα, καὶ πλέον οὐδέν; "Αν
θρωπος γὰρ γεννᾶται κόπῳ.» Τῷ δὲ κόπῳ, π
προδήλως παρέπεται. «Ἐν λύπη γὰρ, φησί, τέξε
τέκνα. • Η πρώτη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις. Εἶτε τι
θηνεῖται, ἐκτρέφεται, ἀνάγεται, αὔξει. Μέχθος
πὸν ἐντεῦθεν, ἱδρῶτες, λύπαι, καὶ ἀθυμίαι.· Ἐν
ἱδρῶτι γάρ, φησί, τοῦ προσώπου σου φάγῃ τὸν ἄρο
τον σου.» Δευτέρα καθ' ἡμῶν ἀπόφασις· ο Ακάν
θας καὶ τριβόλους ἀνατελεί σοι ἡ γῆ.» Τρίτη 20τη ἀπόφασις· «Επικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργα;
σου.» Τετάρτη αὕτη ἀπόφασις· «Ἐν λύπη φάγη
αὐτὴν πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου.» Πέμπτη
καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις·. Καὶ φάγῃ τὸν χόρτον του
ἀγροῦ. ὁ Ἔκτη τοῦτο ἀπόφασις· ο Ἕως ἀποστρέψαι
σε εἰ; γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθης· ὅτι γῆ εἶ, καὶ εἰς τὴν
ἀπελεύσῃ.» Αὕτη ἐβδόμη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις, τὸν
τοῦ παρόντος αἰῶνος ἑβδοματικὸν ἀριθμὸν ὑπογράφουσα. Ὦ ἀποφάσεως πικρᾶς, ἧς οὐκ ἔστιν ὅριον
οὐδὲ ὑπέρβασις! Ὢ φωνῆς, ἧς οὐδεὶς τῶν ἀπ' αἰώ
νας τοῖς ὅροις ἀντιθέσαι τα δεδύνηται! Ταῦτα ή πο
κρὰ γεῦσις τοῦ ξύλου, καὶ ἡ ἀρχαία παρατροπή.
Ταῦτα ἡ τοῦ ὄφεως συμβουλή, καὶ τῆς ἐντολῆς ἡ
παράβασις. Ταῦτα ἡ πρώτη παρακοὴ, καὶ ἡ πρὸς
τὰ αἰσθητά σχέσις καὶ οἰκείωσις. ο Ὡραῖος ἦν καὶ
καλὸς εἰς βρῶσιν, ν ὁ ἐμὲ θανατώσας καρπός· κα!
προδήλως. Αλλ' ἐμοί, τῆς εἰδεχθοῦς ἀμορφία: ἐγέ
νε το πρόξενος γλυκεῖα ἡ γεῦσις. Αλλ' ἐμοὶ θολα
πικρίας ανατροπὴν ἀντεισήγαγε, θανάτῳ τὴν ζωή
ἀνταλλάξασα, καὶ φθαρᾷ τὴν ἀφθαρσίαν ἀμβλύνατα.
Καί γε οὖν αὐτίκα τὸν ἐπίκηρον καὶ φθοροποι
ἀντὶ τοῦ ἀνωλέθρου καὶ ἀπήμονος βίου, ελέχθη.
παρέπεισεν. Ἀντὶ τοῦ τὴν, πρόσγειόν τε καὶ ῥέο
σαν ἀφεμένους διαγωγήν, τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀσπάζ
σθαι πολιτείαν ἐν πνεύματι, καὶ ταῖς ἀσωμάτες
παρελαύνειν Δυνάμεσι, τὴν μετὰ κτηνῶν ἀλόγων θη
ριώδη καὶ ἐμπαθῆ ζωὴν ἡμῖν ὑπεστήσατο. Καὶ ν
εἴπω τὸ γνωριμώτερον, ἀντὶ τῆς ἀπαθοῦς ἐν παρα
δείσῳ τρυφῆς, τὴν πολυπαθή και φιλήδονον ζωήν
καὶ δίαιταν κατεκρίθημεν. Διὰ τοῦτο κράζει ὁ ἀξγων· ο "Ανθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε, ο Διατί;
• Παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ
ώμοιώθη αὐτοῖς.» Εντεῦθεν λοιπὸν εἰσέῤῥευσεν ὁ
μυρίος τῶν παθῶν ὄμιλος ὁ τῶν ἁμαρτημάτων ἐσμός,
τῶν νόσων αἱ ἀφορμαί, οἱ ἄωροι θάνατοι, οἱ πο
ὥρας ἁρπαγμοί, τὰ φθοροποιὰ τῶν σωμάτων πάθη,
ὑφ' ὧν πολλάκις ὁ νοητὸς ἡμῶν καταπίμπλαται ἂν
θρωπος. Ἐντεῦθεν οἱ αἰφνίδιοι θάνατοι, τὰ παρ'
ἐλπίδα συμπτώματα, αἱ ἀπροσδόκητοι συμφοραί, Ν
s ihil. 17., t ibid. u ibid.18. • ibid. 19.
YARLE LECTIONES.
col. 1273–1274page 242 of 327
PG 97:1273ἀκούσοι πειρασμοί, αἱ παρὰ βούλησιν πενίαι, οἱ δελοι, οι φόνοι, τὰ ἔνεδρα, αἱ διχοστασίαι, τὰ προς οχθίσματα, τὰ ἐν πόλεσι δείματα, τὰ ἐν γῇ καὶ θα λάσσῃ· ποτὲ μὲν ναυάγια· ποτὲ δὲ πειρατήρια· καὶ διὰ ἁπλῶς τὴν πολυώδυνον τῶν ἀνθρώπων περιέχει ζωήν. "Απερ οὐκ ἄλλοθεν ἢ ἐντεῦθεν ἡμῖν ἐπιφύεται, και μυρία σοφίζεσθαι δόξαιμεν. 1! δέ; οὐκ ἐντεῦθεν ἡμῖν ἡ ἐκ θελήματος ἀνδρός, καὶ ἐκ θελήματος σαρκός, λέγω δὴ ἡ ἐξ αἱμάτων ἀπότεξις; τὸ δὲ καὶ δίκην ἀλόγων ζώων γεννᾶσθαι, καὶ ζῆν, καὶ θνήσκειν καὶ λύεσθαι, καὶ τοῦτο λίαν εὐτελῶς καὶ ἀθλίως; Ποῖος ἡμῖν ἐξέφυσεν ἀκανθῶν; Πόθεν ἡ ζωὴ καὶ ἀπορροὴ τῆς ἡμετέρας συστάσεως, αἱ ἀφορμαὶ παρ' ὧν τὸ ἠδάσκειν καὶ γηρᾷν τῇ φύσει προσγίνεται; Προσέτι δὲ, τὸ ἀνιᾶσθαι καὶ ἥδεσθαι τό τε στένειν καὶ ἀῤῥωστεῖν· τὸ εὐεκτεῖν, πλὴν ὑπὸ σφαλεραῖς κεῖσθαι ταῖς ὑπονοίαις, εἶχε προδήλως παραφθορά, τὸ πλεονάζον τοῦ λείποντος· καὶ τοῦ ἴσου τὸ ἔλαττον, παρατροπὴ καὶ ὑφαίρεσις. Πόθεν ἡ πη λίκη τῶν καθεξῆς πραγμάτων περιφορὰ καὶ παλ λίβοια, ἢ ἐξ ἧς εἶπον αἰτίας; Ἐπεὶ οὖν οὕτω ταῦτα, καὶ τοσούτοις κακοῖς ὑπόκειται τὰ ἡμέτερα, τί μὴ τῶν ῥεόντων ἀφέμενοι, τῶν μενόντων ἀντιποιούμεθα; Τί μὴ τῆς τελευταίας ἀποδράντες αἰσχύνης, πρὸς τὴν ἀρχαίαν δόξαν ἐπαναδραμεῖν ἐπειγόμεθα; Ούκ ἐκνήψομεν, ἀδελφοί, τὸ λοιπόν; Οὐκ ἀναβλέψομεν εἰς τὸν οὐρανὶν ἄνω, τὴν γῆν ἀφέντες κάτω, μετὰ τῶν τῆς γῆς συγχωσμάτων; Οὐ τὸ συγγενὲς πρὸς τὸ συγ γενὲς ἐπαναγάγωμεν; Οὐ τὴν γεηρὰν· ἑστίαν ἀπολιπόντες τὴν ἄφετόν τε καὶ εὐδιάλυτον, πρὸς τὴν προ τέραν ἡμῶν τὴν ἐν παραδείσῳ διαγωγήν, τῇ μετα θέσει τῆς κατὰ σκοπὸν εὐβουλίας ἐπαναδραμούμεθα; Οὐ τὴν φαινομένην ἅπασαν ὑπεριδόντες εὐπρέπειαν, πρὸς τὰ κατ' οὐρανὸν ἐπαναζεύγνυμεν κάλλη; Οὐκ εἴ τι καὶ δέοι παθεῖν, τοῦ ζῆν ἀλόγως ἀπαγορεύσαντες, λογικοὶ γεγονότες, πρὸς τὴν εἰκόνα χωρῶμεν, καὶ τὴν πρώτην ὁμοίωσιν; Τί ποιοῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ταπεινούς, ὑψηλοί γεγονότες; Τί τῶν ὁρωμένων περιεχόμενοι, τῶν νοουμένων στερούμεθα; Τί μή τιμῶμεν, οἱ τῆς εἰκόνος, τὸ κατ' εἰκόνα; Τί μὴ τὴν κλῆσιν αἰδούμεθα; Τί ἀθετοῦμεν τὴν χάριν; Τι δού τους παθῶν· ἑαυτοὺς ποιοῦμεν, πλασθέντες ἐλεύθε γῆς συγχωσμάτων. Ῥύψιν τῶν ἀπὸ κακίας ἐπεισελθόντων συγχωσμά των ἢ μολυσμάτων. συγχρωσμάτων συγχωσμάτων τὰ συγχωσθέντα
ἀκούσοι πειρασμοί, αἱ παρὰ βούλησιν πενίαι, οἱ a
δελοι, οι φόνοι, τὰ ἔνεδρα, αἱ διχοστασίαι, τὰ προς
οχθίσματα, τὰ ἐν πόλεσι δείματα, τὰ ἐν γῇ καὶ θα
λάσσῃ· ποτὲ μὲν ναυάγια· ποτὲ δὲ πειρατήρια· καὶ
διὰ ἁπλῶς τὴν πολυώδυνον τῶν ἀνθρώπων περιέχει
ζωήν. "Απερ οὐκ ἄλλοθεν ἢ ἐντεῦθεν ἡμῖν ἐπιφύεται,
και μυρία σοφίζεσθαι δόξαιμεν.
Comparatus est jumentis insipientibus et similis
factus est illis y. › Hinc deinceps influxit innumerabilis perturbationum vitiorumque turba:
peccatorum examen, morborum causæ, præmaturæ mortes, quod qui rapiantur ante tempus,
lethales corporum passiones, quibus non raro
noster interior impletur hamo. In le repentinæ
mortes, insperali casus, calamitates inexspectat, involuntariæ tentationes, paupertates non quæsitæ, doli homicidia, insidiæ, seditiones, ‹ffendicula, terrores in civitatibus, terra item et mari; modo
naufragia, modo piratarum latrocinia, ac quotquot plane afflictissimam homimum vitam undique obsident: quæ sane non aliunde nobis quam hine adnascuntur, quantumcunque nobis sapere videa1! δέ; οὐκ ἐντεῦθεν ἡμῖν ἡ ἐκ θελήματος ἀνδρός,
καὶ ἐκ θελήματος σαρκός, λέγω δὴ ἡ ἐξ αἱμάτων
ἀπότεξις; τὸ δὲ καὶ δίκην ἀλόγων ζώων γεννᾶσθαι,
καὶ ζῆν, καὶ θνήσκειν καὶ λύεσθαι, καὶ τοῦτο λίαν
εὐτελῶς καὶ ἀθλίως; Ποῖος ἡμῖν ἐξέφυσεν ἀκανθῶν;
Πόθεν ἡ ζωὴ καὶ ἀπορροὴ τῆς ἡμετέρας συστάσεως,
αἱ ἀφορμαὶ παρ' ὧν τὸ ἠδάσκειν καὶ γηρᾷν τῇ φύσει
προσγίνεται; Προσέτι δὲ, τὸ ἀνιᾶσθαι καὶ ἥδεσθαι·
τό τε στένειν καὶ ἀῤῥωστεῖν· τὸ εὐεκτεῖν, πλὴν ὑπὸ
σφαλεραῖς κεῖσθαι ταῖς ὑπονοίαις, εἶχε προδήλως
παραφθορά, τὸ πλεονάζον τοῦ λείποντος· καὶ τοῦ ἴσου
τὸ ἔλαττον, παρατροπὴ καὶ ὑφαίρεσις. Πόθεν ἡ πηλίκη τῶν καθεξῆς πραγμάτων περιφορὰ καὶ παλλίβοια, ἢ ἐξ ἧς εἶπον αἰτίας; Ἐπεὶ οὖν οὕτω ταῦτα,
καὶ τοσούτοις κακοῖς ὑπόκειται τὰ ἡμέτερα, τί μὴ
τῶν ῥεόντων ἀφέμενοι, τῶν μενόντων ἀντιποιούμεθα;
Τί μὴ τῆς τελευταίας ἀποδράντες αἰσχύνης, πρὸς
τὴν ἀρχαίαν δόξαν ἐπαναδραμεῖν ἐπειγόμεθα; Ούκ
ἐκνήψομεν, ἀδελφοί, τὸ λοιπόν; Οὐκ ἀναβλέψομεν εἰς
τὸν οὐρανὶν ἄνω, τὴν γῆν ἀφέντες κάτω, μετὰ τῶν
τῆς γῆς συγχωσμάτων; Οὐ τὸ συγγενὲς πρὸς τὸ συγ
γενὲς ἐπαναγάγωμεν; Οὐ τὴν γεηρὰν· ἑστίαν ἀπολιπόντες τὴν ἄφετόν τε καὶ εὐδιάλυτον, πρὸς τὴν προτέραν ἡμῶν τὴν ἐν παραδείσῳ διαγωγήν, τῇ μετα
θέσει τῆς κατὰ σκοπὸν εὐβουλίας ἐπαναδραμούμεθα;
Οὐ τὴν φαινομένην ἅπασαν ὑπεριδόντες εὐπρέπειαν,
πρὸς τὰ κατ' οὐρανὸν ἐπαναζεύγνυμεν κάλλη; Οὐκ
εἴ τι καὶ δέοι παθεῖν, τοῦ ζῆν ἀλόγως ἀπαγορεύ
σαντες, λογικοὶ γεγονότες, πρὸς τὴν εἰκόνα χωρῶμεν,
καὶ τὴν πρώτην ὁμοίωσιν; Τί ποιοῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς
ταπεινούς, ὑψηλοί γεγονότες; Τί τῶν ὁρωμένων
περιεχόμενοι, τῶν νοουμένων στερούμεθα; Τί μή
τιμῶμεν, οἱ τῆς εἰκόνος, τὸ κατ' εἰκόνα; Τί μὴ τὴν
κλῆσιν αἰδούμεθα; Τί ἀθετοῦμεν τὴν χάριν; Τι δούτους παθῶν· ἑαυτοὺς ποιοῦμεν, πλασθέντες ἐλεύθε qui ad imaginem spectemus? Quidni reveremur
Quid vero? Nonne hinc nobis illa ex voluntate
viri, et ex voluntate carnis, ex sanguinibus
inquam, nativitas est? Quid aulem et instar brutarum animantium gigni, et vivere, et mori, atque
resolvi, idque abjecte admodum et misere? Quiz
nobis edidit spinas? Unde substantiæ nostræ fluvium defluviumque, quibus naturæ advenit ut
pubescat atque senescat? Ad hæc autem, mœror et
gaudium; gemitus item et ægritudo, bonaque valetudo, nisi fallacibus nos ipsis opinionibus decipimus: siquidem manifeste quod abundat, defectus
corruptio est: quodque est minus, æqualis perversio
ac privatio. Unde tanta illa deinceps rerum circumnlatio ac refluxus, præterquam ex ea quam dixi,
causa? Cum hæc itaque sic habeant, ac res nostræ
tot malis subjaceant, quidni, fuxis illis dimissis,
permanentium curam agimus? Quidni, fugientes
supremam confusionem, festinamus cursu cortendere ad antiquam gloriam? Nonne deinceps,
fratres, erimus sobrii? Noune respiciemus in cluun sursum, terra deorsum relicta, cum terræ
obruentis sordibus (6)? Nonne cognatum ad id quod
cognatum est reducemus? Nonne, relicta terrena
domo rejectanea illa et quæ facile dissolvatur, ad
priorem in paradiso stationem, prudenti mutatione propositi recurremus? Nonne visibili omni
decore spreto, cœlesti pulchritudini denuo adjungemur? Nonne quanquam aliquid sustinendum sit,
desinentes adverse rationi vivere, qui creati simus
ratione præditi, ad imaginem tendemus, et primam
similitudinem? Quid nos faciamus abjectos, qui
simus creati sublimes? Utquid rebus oculis subjectis detinentibus, spiritalibus privamur? Liquid
non halemus honori quod est esse ad imaginem,
5 Psal. xLvull, 21, 22.
Fx sanguinibus. Tangit opinionem Graecis
Fatribus receptissimam, Amph., Nyss, etc., non
fore humani generis propagationem qualis est
modo, si status quo Adam creatus fuerat, constitisset; sed habituram modum alium spiritaliorem
et allinem angelicis. Quod ut pium appareat, miS tamen jam in Amphilochio visum est solidum.
Cum terræ obruentis sordibus. Metà tŵv tÑS
γῆς συγχωσμάτων. Vox est etiam Gregorii in saucium Bapt. refertque Bud. sed sine interpretatione.
Ῥύψιν τῶν ἀπὸ κακίας ἐπεισελθόντων συγχωσμά
των ἢ μολυσμάτων. Ubi Bull. Easque obstructiones
vel maculas, quæ vitio contrahuntur, abstergens.
Auctor Thesauri putat legendum συγχρωσμάτων
nisi, inquit, συγχωσμάτων nomine accipiantur sordes et macula quas contrahunt τὰ συγχωσθέντα
ex terra qua aggesta sunt obruta: quæ conjecteza
ex adjunctis apparet bona: quodque videatur Andreas ex Gregorio expressisse, ut passim soiet,
ideo ita visum est, velut ex amborum micute
reddere
col. 1275–1276page 243 of 327
PG 97:1275σεν.» Οὐκ ἔνι ἐν ἡμῖν Ἰουδαῖος, οὐχ Ελλην, οὐ Σκύθης, οὐ Βάρβαρος, οὐκ ἔνι ἄρσεν, οὐ θῆλυ. Πάντες εἷς ἐσμεν ἐν Κυρίῳ. Χάριτι ἐσμεν σεσωσμένοι. Για γεγόναμεν τοῦ Θεοῦ· «Δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι.» — «Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν κράζον, Αᾶ ὁ Πατήρ.» ροι; Τῇ ἐλευθερία γὰρ Χριστὸς ἡμᾶς ἐλευθέρω Ωστε οὐκέτι ἐσμὲν δοῦλοι, ἀλλ' υἱοὶ, καὶ κληρον μοι Θεοῦ διὰ Χριστοῦ. Μὴ δὴ τοιγαροῦν τοῖς εὐτε λέσι τὴν ἡμετέραν εὐγένειαν καθυβρίσωμεν. Με, τῆς ἄνωθεν πατρίδος ἐκλαθόμενοι, προστετηκότες ὦμεν τῇ μοχθηρᾷ ταύτῃ καὶ κάτω βριθούσῃ ζωή, καὶ τῆς φθορᾶς οὐδὲν ἐχούσῃ πλέον. Μὴ τὰ παρόντα τῶν μελλόντων προκρίνωμεν, μηδὲ τῶν ἀκημάτων προελώμεθα τὰ ἐπίκηρα. Μὴ τοίνυν οὐρανὸν ἀφέντες έχειν ἑαυτοῖς ἐνδιαίτημα, τὴν γῆν ἐστίαν μετὰ τῶν κατοικούντων ἐν τάφοις ο ὑποστησώμεθα. «Έχ ψωμεν, τὸ λοιπὸν, ἀδελφοί, «καὶ διεγρηγορήσωμεν, ο τὸν βαθὺν τῆς ῥᾳθυμίας ὕπνον ἀποτιναξάμενοι· κα! τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ψυχῆς τὴν λήμην περιαιρήσαντες, γνῶμεν τίνος καὶ πόθεν ἐσμέν. Τί; καὶ ποταπὴ ἡμῶν ἡ διάπλασις. Πῶς τὸ μέν τι συνυπέστημεν, ὑπὲρ δὲ τὸ πᾶν ἐτιμήθημεν. Εἶτα τοῖς αἰσθητοῖς νοητῶς, ὑπὲρ νοῦν δὲ τοῖς νοητοῖς, ἐπιβάλωμεν, καὶ κατανοώμεν ὡς μάλιστα, τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίς ὁ ποιῶν καὶ κατασκευάζων μόνῳ τῷ βούλεσθαι; Τίς ὁ πλάσας ἐπ γῆς ἄνθρωπον, καὶ εἰς γῆν ἐπανάγων; Τίς ὁ ο θέμε νος σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, ν καὶ συγκαλύπτων νέφει τῶν αὐτοῦ κριμάτων τὴν ἄβυσσον; Δαβιδ πει σάτω σε, ἄνθρωπε, «Εθαυμαστώθη, λέγων, ἡ γνώ σίς σου ἐξ ἐμοῦ· ἐκραταιώθη, οὐ μὴ δύνωμαι πρὸς αὐτήν.» Καὶ μάλα εἰκότως. Τις γὰρ «ἔγνω νεν Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο; ο Τίς ὁ & δοὺς μέτρα ζωῆς, καὶ διορίζων χρόνους, προεγνωσμένους αὐτῷ πρὸ συμπήξεως; Τίς ἀγωγάς τε καὶ μεθηλικιώσεις τῷ ἀνθρωπίνῳ γένει παραζευγνύς, καὶ τοῦ μὲν, συντέμνει, τοῦ δὲ μηκύνει τῶν ἐτῶν τοὺς διαύλους; Καὶ πρὸ τούτων, τίς ὁ πλάττων ἐν μήτρα ζῶον, καὶ βρεφουργῶν ἀστείως, καὶ συνιστών γόνον, καὶ διαγράφων εἶδος, εἰς ἑνὸς κάλλους συμ πλήρωσιν. Τις γλύφει μορφὴν, καὶ σχηματίζει βρέ η φο-, καὶ συναρμόττει μέλη, καὶ συντιθεῖ μόρια, καὶ πήγνυσιν όργανα, καὶ διαρθροῖ τῶν μελῶν τὰς συνε θέσεις καταλλήλως ταῖς χρείαις τοῦ σώματος, ἐπισ μορφάζων τὰ σχήματα; Καὶ πρὸ τούτων ἔτι, τίς ψυχοί πηλόν, καὶ συνάπτει τὸν χοῦν πνεύματι, καὶ ανδριάντα παρίστησιν ἔμψυχον; Τίς αἷμα μὲν εἰς σάρκα, εἰς ὑστὰ δὲ τὸ φλέγμα, καὶ τὸ μὲν πήξας, τὸ δὲ τυρώτας, εἰς ἓν ἄγει παράδοξον σύγκριμα Ποῖος ἐν μήτρα ζωγράφος εἰκόνας σκιογραφεί, καὶ χρωματουργεῖ ζῶον, καὶ χρόας ἐντίθησι, καὶ γράφει ποιότητας, καὶ λαμματίζει βάθη, καὶ χαρακτήρε συνίστησι; Τίς ὁ τείνων νεῦρα, καὶ μύας ἔλκων, καὶ
σεν.» Οὐκ ἔνι ἐν ἡμῖν Ἰουδαῖος, οὐχ Ελλην, οὐ
Σκύθης, οὐ Βάρβαρος, οὐκ ἔνι ἄρσεν, οὐ θῆλυ. Πάντες
εἷς ἐσμεν ἐν Κυρίῳ. Χάριτι ἐσμεν σεσωσμένοι. Για
γεγόναμεν τοῦ Θεοῦ· «Δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐξουσίαν
τέκνα Θεοῦ γενέσθαι.» — «Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ
Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν
κράζον, Α66ᾶ ὁ Πατήρ.»
vocationem? Utquid despicimus gratiam? Quid ροι; «Τῇ ἐλευθερία γὰρ Χριστὸς ἡμᾶς ἐλευθέρω
nos vitiorum efficimus servos, qui simus ficti
liberi! «Christus enim nos libertate liberavit r.».
Non est in nobis Judæus, non Græcus, non Scytha, non Barbarus, non est masculus et femina s.
Omnes idem sumus in Domino. Sumus salvati
gratia. Facti sumus filii Dei. Dedit enim nobis
potestatem filios Dei fieria. Misit Deus Spiritum
Filii sui in cordibus nostris clamantem: Abba,
Pater b. >
Ωστε οὐκέτι ἐσμὲν δοῦλοι, ἀλλ' υἱοὶ, καὶ κληρον
μοι Θεοῦ διὰ Χριστοῦ. Μὴ δὴ τοιγαροῦν τοῖς εὐτε
λέσι τὴν ἡμετέραν εὐγένειαν καθυβρίσωμεν. Με,
τῆς ἄνωθεν πατρίδος ἐκλαθόμενοι, προστετηκότες
ὦμεν τῇ μοχθηρᾷ ταύτῃ καὶ κάτω βριθούσῃ ζωή,
καὶ τῆς φθορᾶς οὐδὲν ἐχούσῃ πλέον. Μὴ τὰ παρόντα
τῶν μελλόντων προκρίνωμεν, μηδὲ τῶν ἀκημάτων
προελώμεθα τὰ ἐπίκηρα. Μὴ τοίνυν οὐρανὸν ἀφέντες
έχειν ἑαυτοῖς ἐνδιαίτημα, τὴν γῆν ἐστίαν μετὰ τῶν
κατοικούντων ἐν τάφοις ο ὑποστησώμεθα. «Έχ
ψωμεν, τὸ λοιπὸν, ἀδελφοί, «καὶ διεγρηγορήσωμεν, ο
τὸν βαθὺν τῆς ῥᾳθυμίας ὕπνον ἀποτιναξάμενοι· κα!
τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ψυχῆς τὴν λήμην περιαιρήσαντες,
γνῶμεν τίνος καὶ πόθεν ἐσμέν. Τί; καὶ ποταπὴ ἡμῶν
ἡ διάπλασις. Πῶς τὸ μέν τι συνυπέστημεν, ὑπὲρ δὲ
τὸ πᾶν ἐτιμήθημεν. Εἶτα τοῖς αἰσθητοῖς νοητῶς, ὑπὲρ
νοῦν δὲ τοῖς νοητοῖς, ἐπιβάλωμεν, καὶ κατανοώμεν
ὡς μάλιστα, τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίς ὁ ποιῶν καὶ
κατασκευάζων μόνῳ τῷ βούλεσθαι; Τίς ὁ πλάσας ἐπ
γῆς ἄνθρωπον, καὶ εἰς γῆν ἐπανάγων; Τίς ὁ ο θέμε
νος σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, ν καὶ συγκαλύπτων
νέφει τῶν αὐτοῦ κριμάτων τὴν ἄβυσσον; Δαβιδ πεισάτω σε, ἄνθρωπε, «Εθαυμαστώθη, λέγων, ἡ γνώ
σίς σου ἐξ ἐμοῦ· ἐκραταιώθη, οὐ μὴ δύνωμαι πρὸς
αὐτήν.» Καὶ μάλα εἰκότως. Τις γὰρ «ἔγνω νεν
Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο; ο Τίς ὁ &-
δοὺς μέτρα ζωῆς, καὶ διορίζων χρόνους, προεγνω
σμένους αὐτῷ πρὸ συμπήξεως; Τίς ἀγωγάς τε καὶ
μεθηλικιώσεις τῷ ἀνθρωπίνῳ γένει παραζευγνύς,
καὶ τοῦ μὲν, συντέμνει, τοῦ δὲ μηκύνει τῶν ἐτῶν
τοὺς διαύλους; Καὶ πρὸ τούτων, τίς ὁ πλάττων ἐν
μήτρα ζῶον, καὶ βρεφουργῶν ἀστείως, καὶ συνιστών
γόνον, καὶ διαγράφων εἶδος, εἰς ἑνὸς κάλλους συμ
πλήρωσιν. Τις γλύφει μορφὴν, καὶ σχηματίζει βρέ
Quamobrem, non sumus amplius servi, sed filii,
et Dei hæredes per Christum. Ne igitur terrena
vilitate ingenuitatem nostram probro afficiamus. Ne
coelestis patriæ obliti, miseræ isti et deorsum
vergenti vitæ, cuique nihil sit præter corruptionem, attabescamus. Ne res praesentis saculi, futuri
seculi rebus praferamus; neve immortalibus, corruptioni obnoxia præeoplemus. Ne igitur, coelestis
domicilii possessione dimissa, terrain nobis domum,
cum iis ‹ qui habitant in sepulcris‹ › constituamus.
Jam, fratres, ‹ sobrii simus et vigilemus d,» profundo pigritiæ decusso somno, ablataque a cordis
oculis lema, noverimus cujus et unde simus. Quæ et
quam illustris nostra formatio. Quomodo facti quidem simus certum quid, supra vero omnia honore
aucti simus; tum, rebus sensui subjectis, spiritali
ratione; spiritualibus autem, animo supra spiritalia
clevato, incua:bamnus: atque in primis cogitemus,
quis hæc omnia posuit? Quis sola voluntate fecit
et condidit? Quis hominem de terra formavit;
quisve in terram reducit? Quis posuit tenebras
latibulum suume: abyssumque judiciorum suorum nube contegit? Tibi, o homo, fidem faciat
David, dicens: Mirabilis facta est scientia tua
ex me; confortata est, et non potero ad cam f. ›
Ac plane merito. Quis enim • cognovit sensum
Domini? aut quis consiliarius ejus fuit 8? › Quis
dedit vitæ terminos, quisve tempora dividit ipsi
præcognita antequam conderentur? Quis vitæ institut, atatamque mutationes humano generi adjunxit; atque bujns quidem contrahit annoruin
currićula, illius autem producit? Ante vero omuia
hæc, quis animal in utero format, venusteque ac
eleganter infantem efficit, ac condit ſetum, speciemque exacte describit pinguque ad unius pul- η φο-, καὶ συναρμόττει μέλη, καὶ συντιθεῖ μόρια, καὶ
chritudinis absolutionem? Quis formam cælat,
figuratque infantem, et concinnat membra, partes.
que componit, ac compingit organa membrorum
que compages congrue usibus corporis, cuique
adjecta figura sua, distinguit? Ad haec et ante illa,
quis lutum animal, pulveremque spiritui conserit,
ac simulacrum animatum facit? Quis sanguinem
quidem in carnem, plilegma autem in ossa: atque
alterum quidem condensans, alterum autem coagulans, in admirabilem unam concretionem trahit?
Quis pictor imagines in vulva delineat, colores7 Galat. iv, 31
• Psal. xvii, 12.
2 Coloss. 111, 11.
a Joan. 1, 12.
↑ Psal. cxxxviii, 6.
6 Rom. st
πήγνυσιν όργανα, καὶ διαρθροῖ τῶν μελῶν τὰς συνε
θέσεις καταλλήλως ταῖς χρείαις τοῦ σώματος, ἐπισ
μορφάζων τὰ σχήματα; Καὶ πρὸ τούτων ἔτι, τίς
ψυχοί πηλόν, καὶ συνάπτει τὸν χοῦν πνεύματι, καὶ
ανδριάντα παρίστησιν ἔμψυχον; Τίς αἷμα μὲν εἰς
σάρκα, εἰς ὑστὰ δὲ τὸ φλέγμα, καὶ τὸ μὲν πήξας,
τὸ δὲ τυρώτας, εἰς ἓν ἄγει παράδοξον σύγκριμα
Ποῖος ἐν μήτρα ζωγράφος εἰκόνας σκιογραφεί, καὶ
χρωματουργεῖ ζῶον, καὶ χρόας ἐντίθησι, καὶ γράφει
ποιότητας, καὶ λαμματίζει βάθη, καὶ χαρακτήρε
συνίστησι; Τίς ὁ τείνων νεῦρα, καὶ μύας ἔλκων, καὶ
* Galat.:v, 16 © Psal. Lxvn, 7. d 1 Petr. v, &
col. 1277–1278page 244 of 327
PG 97:1277ἀρτηρίαις ὑμένας ἐπισυνάπτων, καὶ φλέβας ἐμπι πλῶν αἵματος; Τίς ὀστᾶ πρὸς ὀστᾶ, καὶ ἁρμονίαν ἁρμονία συνάπτει, καὶ σαρκὶ συγκαλύπτει, καὶ τῇ ἔξωθεν προσβολῇ ο μεγαλοφυῶς ἀμφιέννυσι; Ποιος ἐν μήτρα βυρσοδέψης, δορὰν ἐτεκτήνατο, καὶ τῇ κρυφία τῆς σαρκὸς ἀδήλως ὑγρότητι τὴν ἐπιφαινομένην τοῦ δέρματος ἐποψίαν ἀπαλῶς οὕτως λειώ σας, εἶτα συντείνας ολοσχερῶς, ἐσχεδίασε; Τίς δ πλάσας καρδίας, καὶ νεφρούς υποζεύξας, καὶ σπλάγχνων ἐφευρὼν τὰς συνθέσεις; «Τίς ὁ διδοὺς ζωήν καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα; ο Καὶ πρὸ τούτων ἔτι, τίνος ἔργον ὁ μέγας οὗτος και παναρμόνιος κόσμος; Πώς οὐρανὸς ὑπέστη τὸ μέγα καὶ διαφανὲς τοῦ παντὸς ἐπικάλυμμα; Πόθεν αὐτῷ σφαιρικὸν τὸ σχῆμα περιτιθέασιν ἔνιοι, τροχού τε δίκην ἐγκαρσίως στρεφόμενον, καὶ τῇ τῶν ἄστρων φορά τηνάλλως ἐπικυλινδούμενον; Καὶ πρὸ τούτων, εἰς τὴν προκόσμιον τῶν ὑπερκοσμίων δυνάμεων τα ξιαρχίαν, ἀγγελοπρεπεί συνεστήσατο τάγματι; Τίς τούτων τὰς ἀθλους καὶ φλογεράς ουσίας εἰς μυριαρχίας καὶ χιλιαρχίας, ἀσχηματίστῳ διαμορφώσας εν δει, πολυειδώς κατεποίκιλε; Πόθεν αὐτοῖς τὸ πυρῶ δες καὶ φωτοειδὲς καὶ ὑπόπτερον, τὸ κουφόν τε καὶ ὑπηνέμιον; Τί τὸ τομόν τε καὶ πρὸς διακονίαν εὐσταλὲς καὶ δραστήριον, καὶ εἰσάγαν ὀξυπετὲς καὶ ὑψε. πορον, καὶ τὸ κατὰ παντὸς ἀμογητὶ φέρεσθαι, οἷον τὸ θεῖον διακελεύεται πρόσταγμα, Τίνος σόφισμα δ διάχυτος οὗτος ἀτηρ, καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτὸν αἰθέριον πῦρ; Πῶς ὁ αὐτὸς πῆ μὲν ψυχοί; πῆ δὲ θερμαίνει· τὸ μὲν τῇ κατὰ φύσιν υγρότητι, τὸ δὲ τῇ πρὸς τὰ ἄνω ἐγγύτητι; Ποῖος ὑφάντης ἢ ποικιλτης τοιαύτην ἐθόνην ἐξύφανε, πρὸς τὴν τῶν ἡλιακῶν ὑποδοχὴν ἀκτίνων ἁρμόζουσαν; Τίνος τεχνίτου τὸ περικαλλὲς τοῦτο καὶ περίγειον ἕδρασμα; Τίς ὁ ταύτην ἀπερι δράκτως ἐρείσας, ἐμηχανήσατο; Ἐπὶ τίνος δὲ τῶν αὐτῆς ἑδρασμάτων αἱ κρυφιώδεις ἀφέσεις συνδέδενται; Πόθεν τὸ μέγα τοῦτο στοιχεῖον, ἡ θάλασσα, καὶ τὸ ἄπλετον ὕδωρ ἐκεῖνο καὶ ἄπειρον, εἰς ἓν συνάγει ται σύγκριμα; Πόθεν τὰ πολυειδή γένη τῶν ζώων, ὅσα τε ὑπὲρ γῆν ἵπιαται, καὶ περὶ γῆν ἔρπει, καὶ τοῖς ὕδασιν ὑπερνήχεται; Ὡς μεγάλη τοῦ Ποιητοῦ τῶν ἁπάντων ή δύναμις! Πόθεν ἐκπο ρεύεται φυτὰ καὶ γένη φυτῶν, καὶ ξύλα ὑψηλὰ καὶ μετέωρα: Πόθεν σπερμάτων γένη, καὶ βοσκημάτων νομαὶ, καὶ χώραι πιάζουσαι, ξοδονιας τε καὶ παράδεισοι, καὶ ποταμῶν ἐκροαὶ, καὶ σήραγγες; Τίς δ Η * Ισ. προβολή. Λαμματίζει βάθη. τὸ ἀμματίζει, περιπλέκει δεσμεύει, Προκόσμιων ταξιαρχίαν.
ἀρτηρίαις ὑμένας ἐπισυνάπτων, καὶ φλέβας ἐμπι- que animali adhibet, ac pingit qualitates, et proπλῶν αἵματος; Τίς ὀστᾶ πρὸς ὀστᾶ, καὶ ἁρμονίαν
ἁρμονία συνάπτει, καὶ σαρκὶ συγκαλύπτει, καὶ τῇ
ἔξωθεν προσβολῇ ο μεγαλοφυῶς ἀμφιέννυσι; Ποιος
ἐν μήτρα βυρσοδέψης, δορὰν ἐτεκτήνατο, καὶ τῇ
κρυφία τῆς σαρκὸς ἀδήλως ὑγρότητι τὴν ἐπιφαινο
μένην τοῦ δέρματος ἐποψίαν ἀπαλῶς οὕτως λειώσας, εἶτα συντείνας ολοσχερῶς, ἐσχεδίασε; Τίς δ
πλάσας καρδίας, καὶ νεφρούς υποζεύξας, καὶ σπλάγ
χνων ἐφευρὼν τὰς συνθέσεις; «Τίς ὁ διδοὺς ζωήν
καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα; ο
Καὶ πρὸ τούτων ἔτι, τίνος ἔργον ὁ μέγας οὗτος
και παναρμόνιος κόσμος; Πώς οὐρανὸς ὑπέστη τὸ
μέγα καὶ διαφανὲς τοῦ παντὸς ἐπικάλυμμα; Πόθεν
αὐτῷ σφαιρικὸν τὸ σχῆμα περιτιθέασιν ἔνιοι, τροχού
τε δίκην ἐγκαρσίως στρεφόμενον, καὶ τῇ τῶν ἄστρων
φορά τηνάλλως ἐπικυλινδούμενον; Καὶ πρὸ τούτων,
εἰς τὴν προκόσμιον τῶν ὑπερκοσμίων δυνάμεων τα
ξιαρχίαν, ἀγγελοπρεπεί συνεστήσατο τάγματι; Τίς
τούτων τὰς ἀθλους καὶ φλογεράς ουσίας εἰς μυριαρ
χίας καὶ χιλιαρχίας, ἀσχηματίστῳ διαμορφώσας εν
δει, πολυειδώς κατεποίκιλε; Πόθεν αὐτοῖς τὸ πυρῶδες καὶ φωτοειδὲς καὶ ὑπόπτερον, τὸ κουφόν τε καὶ
ὑπηνέμιον; Τί τὸ τομόν τε καὶ πρὸς διακονίαν εὐστα·
λὲς καὶ δραστήριον, καὶ εἰσάγαν ὀξυπετὲς καὶ ὑψε.
πορον, καὶ τὸ κατὰ παντὸς ἀμογητὶ φέρεσθαι, οἷον τὸ
θεῖον διακελεύεται πρόσταγμα, Τίνος σόφισμα δ
διάχυτος οὗτος ἀτηρ, καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτὸν αἰθέριον πῦρ;
Πῶς ὁ αὐτὸς πῆ μὲν ψυχοί; πῆ δὲ θερμαίνει· τὸ
μὲν τῇ κατὰ φύσιν υγρότητι, τὸ δὲ τῇ πρὸς τὰ
ἄνω ἐγγύτητι; Ποῖος ὑφάντης ἢ ποικιλτης τοιαύτην
ἐθόνην ἐξύφανε, πρὸς τὴν τῶν ἡλιακῶν ὑποδοχὴν
ἀκτίνων ἁρμόζουσαν; Τίνος τεχνίτου τὸ περικαλλὲς
τοῦτο καὶ περίγειον ἕδρασμα; Τίς ὁ ταύτην ἀπεριδράκτως ἐρείσας, ἐμηχανήσατο; Ἐπὶ τίνος δὲ τῶν
αὐτῆς ἑδρασμάτων αἱ κρυφιώδεις ἀφέσεις συνδέδεν
ται; Πόθεν τὸ μέγα τοῦτο στοιχεῖον, ἡ θάλασσα, καὶ
τὸ ἄπλετον ὕδωρ ἐκεῖνο καὶ ἄπειρον, εἰς ἓν συνάγει
ται σύγκριμα; Πόθεν τὰ πολυειδή γένη τῶν ζώων,
ὅσα τε ὑπὲρ γῆν ἵπιαται, καὶ περὶ γῆν ἔρπει,
καὶ τοῖς ὕδασιν ὑπερνήχεται; Ὡς μεγάλη τοῦ
Ποιητοῦ τῶν ἁπάντων ή δύναμις! Πόθεν ἐκπορεύεται φυτὰ καὶ γένη φυτῶν, καὶ ξύλα ὑψηλὰ καὶ
μετέωρα: Πόθεν σπερμάτων γένη, καὶ βοσκημάτων
νομαὶ, καὶ χώραι πιάζουσαι, ξοδονιας τε καὶ παρά
δεισοι, καὶ ποταμῶν ἐκροαὶ, καὶ σήραγγες; Τίς δ
Η Act.xxvi, 25.
* Ισ. προβολή.
funda Pastringit ac figuraun distinguentem
constituit. Quis nervos extendit, trabitque museum
los, atque arteriis membranas conserit annectitque el venas sanguine implet? Quis ossa ossibus,
compagesque jungit compagibus, et carne contegit,
externoque tegumento magnifice induit? Quis in
vulva coriarius, pelleni paravit, ac conspicuam
cutis superficiem, ita molliter lævians, exindeque
omni parte contendens, occulta clanculum carnis
humilitate, effecit? Quisnam finxit corda, renesque
subjunxit, ac viscerum structuram invenit? «Quis
dedit vitam, et inspirationem, et omnia h?,
Praeterea vero, cujusnam opus, magnus hic et
concinnissimus mundus? Quomodo cœlum conditum est, pagnum illud et pellucidum universi
tegumentum? Quomodo ei quidam, orbicularem
figuram ascripserunt, qua role instar olliqua
versetur, astrorumque latione temere volutetur?
Anteque iterum illa; quis illum mundo antiquiorem superiorum mundo Virtutum, ordinatum
principatum, congruo angelis ordine constituit?
Quis eorum a materia secretas flammeasque substantias, per myriadum millenorumque principatus,
infigurabili specie formans distinguensque, multiformiter disti xit? Unde eis natura ignea, luminosaque et a'igera, levisque, ac velut ventitia?
Quid ea acuties, atque ad ministerium habilitas
et efficacia; celeritasque immensa, et incessus sublimis: ac demum, ut nullo labore ferantur, quem
cunque jussio divina injunxerit? Cujusnam molitio
diffusus hic aer, quique ei, athereus ignis eminet?.
Quomodo idem ipse partim refrigerat, partim calefacit: alterum quidem nativa humiditate, alterum
autem, ex superiorum· vicinia? Quis textor aut
plumarius velum ejusmodi suscipiendis solaribus
radiis comparatum contexit? Cujus artificis manu
prodiit, venustíssimum hoc terramque ambien's
firmamentum? Quis eam incomprehensa ratione
stabiliens figensque, molitus est? In quonam vero
ejus fundamentorum colligati sunt jactus occulti?
Quomodo magnum hoc elementum mare, illaque
innavigabilis immensaque aqua in unam congregationem coaluit? Unde multa illa animalium
genera? tum nimirum, quæ volant super terram,
tum quæ circa ipsam replant, tum denique quæ
aquis supernatant. Quam magna virtus Creatoris
universorum! Unde egrediuntur plantæ, et genora
Profunaa astringit. Λαμματίζει βάθη. Ιta habent constanter codices, quanquam est vox rarior,
nec Lexicis agnita. Sensu congruit, ut exponatur
co modo quo Hesych. τὸ ἀμματίζει, nempe, πε
ριπλέκει δεσμεύει, velut nimirum sic astringendo,
Deus sibi tiam constituat, cui colores inspergat.
Nua aliad mysterii vox hæc habeat, sitque conceptum vocabulum artis picturæ, res mie latet. Vix
tamen possit aliud significare.
Mundo antiquiorem. Προκόσμιων ταξιαρχίαν.
Justa Basilii et fere Græcorum de mundi spiritalis creatione ante corporalem, de qua ad Me
thodram.
col. 1279–1280page 245 of 327
PG 97:1279? θέμενος όρεσιν ύψη, καὶ ῥαχίας αὐτοῖς ὑποτέμνων, καὶ λόφοις ὑποῤῥηγοὺς αὐχένας, καὶ τούτοις ἀμφι ; λαγή χωρία παραζευγνύς, καὶ νάπας υποστρωννύς, καὶ πεδία καὶ φάραγγας; Τίς δὲ ὑετοῦ πατήρ, ἡ τίς ὁ τετοκὼς βόλους δρόσου; ἐκ γαστρὸς δὲ τίνος ἐκπορεύεται κρύσταλλος, φησὶν ὁ διὰ λαίλαπος τῷ Ἰὼβ χρηματίσας; θησαυροὺς δὲ χαλάζης είς ἔγω Τίς ὁ κτίζων πνεῦμα, καὶ στερεών βροντήν, καὶ χιόνι προστάσσων; Τί; ἀστραπὰς μὲν εἰς ὑετούς [πμῶν, ὄμβρους δὲ πρὸς ἀρδείαν γῆς ἐπιπέμπων, καὶ τ ταμεῖς πλημμυρεῖν ἐπιτάσσων; Ἐκ ποίων δὲ κα πων ἀνάγονται νεφέλαι; Ποῖος δὲ θησαυροί της ἀνέμους ἐξάγουσι; Τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίς έ κατέχων δρακί; Τίς ὁ κινῶν, καὶ ζωογονῶν, καὶ ήνιοχῶν, καὶ ἄγων μόνῳ τῷ νεύματι; Τίς ὁ τιθεὶς ? θαλάσσῃ ψάμμον, ὅριον; φόβῳ δὲ τίνος χαλινουμένη συστέλλεται καὶ ἡμεροῦται, καὶ τῶν ἰδίων ὅρων ἐντὸς ? καθελκομένη συνέχεται, καὶ τὰς ὑγρὰς οὐ παραμέν χει θύρας· ἀλλ' ὡς φοβαίαν κατὰ στόμα το πρ ταγμα φέρουσα, τῆς μὲν γείτονος οὐκ ἐξανίστατ γῆς, εἰς ἑαυτὴν δὲ ὑπτίως ἀναποδίζουσα, τὸν μὲν ἀγρὸν ἐξατμίζει, πρὸς δὲ τὰ χείλη τῷ σιάλῳ συμφύρεται, καὶ πρὸς τοὺπίσω χωρεῖ, τὸ δουλικὸν ὑπηγμέ φουσα σχῆμα; Πόθεν αὐτῇ τὰ μυρία τῶν ζώων παιχν λως ἐγκατέσπαρται γένη, παρ' οἷς ἅπαν ερπηστικής ἰδέας ἐνθεωρεῖται γένος, εἰς εἴδη, καὶ μέρη, καὶ μεγέ θη πολυειδώς σκεδαννύμενον, καὶ τὸν τεχνίτην λόγον ἀποθαυμάζον τῆς ὑπὲρ νοῦν εὐτεχνίας τε καὶ συνέσεως; Ἀλλ᾿ ὡς ἂν μὴ κατὰ μέρος ἅπαντα λέγοιμι (καὶ γὰρ ἄλλης παρὰ τὸν παρόντα καιρὸν δεῖται σχολῆς ὁ περὶ ἕκαστα τῶν τοῦ Θεοῦ κτισμάτων λόγος), την δι' ἀκριβείας υπογραφόμενος γνωσίν τε καὶ κατά ληψιν, τοῖς εἰρημένοις ἀρχεῖν οἰόμενος, ὅσον ὑπ' ὄψιν ἀγαγεῖν τὰ προφανὴ τῶν τοῦ Θεοῦ μεγαλουργημάτων γνωρίσματα, τὸ πᾶν ἐν βραχεῖ συντέμνων, τὸ συνεχὲς ἐπισυνάψω τοῦ λόγου. ἵν' οὖν εἴπω τ συνελών· Τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίνι δουλεύει το πᾶν; Τίνι πρόσκειται; Τίνι ὑπείκει; Οὐχ ᾧ πολὺς ἡ ἰσχύς; Τίνος ἄγεται νεύματι; Οὐχ οὗ τὸ κράτος ἄπειρον, καὶ ἡ ἐξουσία αἰώνιος; Τίνος προστάγματ ψυχή χωρίζεται σώματος (καιρός γὰρ ἤδη τῶν έχει τέρων ἐφάψασθαι), πλὴν τοῦ πάλαι συνδήσαντος; καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ χωρισμὸν ἀκούεις ψυχῆς ἀπὸ τῶν Ο ματος, ὑπὸ τροπὴν ὄντα εἰδὼς τὰ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν. Τῆς γὰρ ὕλης τοῦτο καὶ τῆς ῥευστῆς ἰδίωμα φύ σεως· ἐξ ὧν καὶ τὰ σώματα, καὶ οἷς συνυπέστημεν, καὶ εἰς ἃ διαλυθήσεσθαι μέλλομεν, τὴν εἰς τὸ κρεῖτ τον μεταβολὴν ἐκδεξάμενοι. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως. καὶ ὑπὸ λῆξιν πάντως ἐσμὲν καὶ ἀλλοίωσιν, ο καὶ Βόλους δρόσου. 1.Χ, βώλους,
153)
plantarum; arboresque alte et procera? Unde θέμενος όρεσιν ύψη, καὶ ῥαχίας αὐτοῖς ὑποτέμνων,
genera seminum, et pecudum pascua; herbosi- καὶ λόφοις ὑποῤῥηγοὺς αὐχένας, καὶ τούτοις ἀμφι
que campi, nec non roseta, et horti; fluminum- λαγή χωρία παραζευγνύς, καὶ νάπας υποστρωννύς,
que cursus, et hiatus terræ? Quisnam montibus καὶ πεδία καὶ φάραγγας; «Τίς δὲ ὑετοῦ πατήρ, ἡ
altitudinem posuit; eisque prærupta succidens τίς ὁ τετοκὼς βόλους δρόσου; ἐκ γαστρὸς δὲ τίνος
cacumina, cervicom ceu cristis tumulisque subru- ἐκπορεύεται κρύσταλλος, φησὶν ὁ διὰ λαίλαπος τῷ
pit, densosque nemoribus amplos eis tractatus Ἰὼβ χρηματίσας; θησαυροὺς δὲ χαλάζης είς ἔγω:
adjunxit, atque clivos planitiesque, et depressas Τίς ὁ κτίζων πνεῦμα, καὶ στερεών βροντήν, καὶ χιόνι
convalles substravit? «Quis vero est pluviæ pater? προστάσσων; Τί; ἀστραπὰς μὲν εἰς ὑετούς [πμῶν,
Et quis est qui genuit stillas roris? Et de cujus ὄμβρους δὲ πρὸς ἀρδείαν γῆς ἐπιπέμπων, καὶ τ
utero procedit glacies ¹?» inquit, qui Jobo de tur- ταμεῖς πλημμυρεῖν ἐπιτάσσων; Ἐκ ποίων δὲ κα
bine respondit. Quis autem cognovit thesauros πων ἀνάγονται νεφέλαι; Ποῖος δὲ θησαυροί της
grandinis? Quis creat spiritum, et affirmat tonitru, ἀνέμους ἐξάγουσι; Τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίς έ
ac precipit nivi? Quis fulgura in pluvias facit i;] κατέχων δρακί; Τίς ὁ κινῶν, καὶ ζωογονῶν, καὶ
imbresque immittit ad irrigandam terram, ac jubet ήνιοχῶν, καὶ ἄγων μόνῳ τῷ νεύματι; Τίς ὁ τιθεὶς
ut flumina exundent? Ex quibusnam vero sinibus θαλάσσῃ ψάμμον, ὅριον; φόβῳ δὲ τίνος χαλινουμένη
subvehuntur nubes? Quinam autem thesauri proσυστέλλεται καὶ ἡμεροῦται, καὶ τῶν ἰδίων ὅρων ἐντὸς
ferunt ventos? Quis universa hæc posuit: Quis καθελκομένη συνέχεται, καὶ τὰς ὑγρὰς οὐ παραμέν
pugillo continet? Quis solo nutu movet, vivificat- χει θύρας· ἀλλ' ὡς φοβαίαν κατὰ στόμα το πρ
que, et moderatur, et agit? Quis arenam mari ταγμα φέρουσα, τῆς μὲν γείτονος οὐκ ἐξανίστατ
terminum ponit? Cujusnam vero frenante metu γῆς, εἰς ἑαυτὴν δὲ ὑπτίως ἀναποδίζουσα, τὸν μὲν
contrabitur, et mansuescit, intraque proprios ter- ἀγρὸν ἐξατμίζει, πρὸς δὲ τὰ χείλη τῷ σιάλῳ συμφύ
minos retractum continetur, nec prætergreditur ρεται, καὶ πρὸς τοὺπίσω χωρεῖ, τὸ δουλικὸν ὑπηγμέ
humidas fores, sed velut capistrum, præceptum φουσα σχῆμα; Πόθεν αὐτῇ τὰ μυρία τῶν ζώων παιχν
Dominicum ore ferret, haud quidem vicinam ter- λως ἐγκατέσπαρται γένη, παρ' οἷς ἅπαν ερπηστικής
ram operturum exsurgit, sed in seipsum ceu supine ἰδέας ἐνθεωρεῖται γένος, εἰς εἴδη, καὶ μέρη, καὶ μεγέ
repedans spumam quidem exhalat, ad labia autem θη πολυειδώς σκεδαννύμενον, καὶ τὸν τεχνίτην λόγον
commiscens, servili specie retrocedit. Unde inau- ἀποθαυμάζον τῆς ὑπὲρ νοῦν εὐτεχνίας τε καὶ συνέσεως;
meræ illi animalium incredibili varietate, inspersæ species; in quibus omne reptilium occurrit genus:
ac in species, partesque, et magnitudines multiformiter dissipatum, Artificis rationis, sensum
superanti artis felicitati sapientiæque, admirationem conciliat.
Ἀλλ᾿ ὡς ἂν μὴ κατὰ μέρος ἅπαντα λέγοιμι (καὶ
γὰρ ἄλλης παρὰ τὸν παρόντα καιρὸν δεῖται σχολῆς ὁ
περὶ ἕκαστα τῶν τοῦ Θεοῦ κτισμάτων λόγος), την
δι' ἀκριβείας υπογραφόμενος γνωσίν τε καὶ κατά
ληψιν, τοῖς εἰρημένοις ἀρχεῖν οἰόμενος, ὅσον ὑπ'
ὄψιν ἀγαγεῖν τὰ προφανὴ τῶν τοῦ Θεοῦ μεγαλουργημάτων γνωρίσματα, τὸ πᾶν ἐν βραχεῖ συντέμνων,
τὸ συνεχὲς ἐπισυνάψω τοῦ λόγου. ἵν' οὖν εἴπω τ
συνελών· Τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίνι δουλεύει το
πᾶν; Τίνι πρόσκειται; Τίνι ὑπείκει; Οὐχ ᾧ πολὺς
ἡ ἰσχύς; Τίνος ἄγεται νεύματι; Οὐχ οὗ τὸ κράτος
ἄπειρον, καὶ ἡ ἐξουσία αἰώνιος; Τίνος προστάγματ
ψυχή χωρίζεται σώματος (καιρός γὰρ ἤδη τῶν έχει
τέρων ἐφάψασθαι), πλὴν τοῦ πάλαι συνδήσαντος; καὶ
μὴ θαυμάσῃς εἰ χωρισμὸν ἀκούεις ψυχῆς ἀπὸ τῶν
Ο ματος, ὑπὸ τροπὴν ὄντα εἰδὼς τὰ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν.
Τῆς γὰρ ὕλης τοῦτο καὶ τῆς ῥευστῆς ἰδίωμα φύ
σεως· ἐξ ὧν καὶ τὰ σώματα, καὶ οἷς συνυπέστημεν,
καὶ εἰς ἃ διαλυθήσεσθαι μέλλομεν, τὴν εἰς τὸ κρεῖτ
τον μεταβολὴν ἐκδεξάμενοι. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως.
καὶ ὑπὸ λῆξιν πάντως ἐσμὲν καὶ ἀλλοίωσιν, ο καὶ
Verumne singillatım omnia dixerim: quippe
alio indiget olio, quam sit praesentis temporis,
singulorum a Deo creatorum, ad exactam cognitionem comprehensionemque, prosequenda oratio:
qui satis dicta putem, ut velut ob oculos sistantur
manifesta magnificorum Dei operum indicia;
quod est continuandæ orationi subjungam. Ut
ergo paucis compendioque aliquid dicam Quis
universa hæc posuit? Cui servit universum? Cui est
addictum? Cui cedit? Nonne illi cujus magna est
virtus? Cujus note: agitur? Nonne ejus, cujus imperium immensum est et polestas-æterna? Cujusnain
præcepto anima a corpore separatur; jam enim
tempus est ut nostra aggrediamur, præterquam
illi as qui olim colligavit? Ne mireris autem, audiendo animæ a corpore separationem, qui subjecta sensibus, mutationi subjecta noveris. Hoc
enim materiæ est, propriaque fluxæ naturæ affeclio: ex quibus et corpora sunt, et quibus consistimans ac in qur, mutationem in melius suscipientes, resolvendi sumus. Posteaquam autem
i Job xxxvii, 28, 29. j Psal. cxxxiv, 7.
COMBEFISI
Stillas roris. Βόλους δρόσου. Ita constanter
nostri codices: sicque citatur in Lexicis ex Gregorio, ac bene exponitur: quo etiam modo Vulg.
Quis genuit stillas roris? Hebr. Sax, nec aliter
NOTÆ.
ex ponunt alii: quare vitiosum existimio in Sistim.
1.Χ, uli est βώλους, redditurque, cespites: uielaphora plane dura, minus pue congruo sensul.
col. 1281–1282page 246 of 327
PG 97:1281κ ἔντε, ο κατὰ τὸν λέγοντα, ο ἄνθρωπος ὃς ζήσεται ή οὐκ έψεται θάνατον· ο χθιζοὶ δὲ ἅπαντες, θνητοί καὶ γήινοι, καὶ εἰς γῆν ἐπανήκοντες· μάτην ἄρα σφημοῦμεν ἐπὶ νεκρῷ, κοπτόμενοι καὶ ἀλύοντες κενὸν δὲ καὶ τὸ θρηνεῖν ἐν τάφοις διαλυθέντας, Ο εἰς τὸν χοῦν τὸν ἑαυτῶν ἐπιστρέψαντας. Ως εἰ κατὰ κοινοῦ πάσης ὁμοῦ προσκειτο τῆς ὁρατής όπως τὸ τῆς τροπῆς ἀποσκίασμα, φορητὸν ἦν χα τὸ ἐπὶ τοῖς οἰχομένοις οδύρεσθαι, ἅτε μὴ φέρ ειν τὴν τούτων στέρησιν δυναμένων, συγκεκλεισμέ ς ώσανε! τούτοις, ὅσῳ κατὰ τὸ πρόχειρον, τῆς ποκειμένης ἡμῖν ἐν ἀμείνοσιν ἐλπίσι, θεοειδεστά ης αναμορφώσεως· ὅ περὶ μόνους ἔστιν ὁρᾷν, τοὺς ὴ ἀποκαραδοκοῦντας τὸ τῆς κοινῆς ἀναστάσεως μέγα τε καὶ ὑπὲρ λόγον μυστήριον. Οὐκ ἴσασι γὰρ ὺς κρείττονος καὶ τιμιωτέρας ἢ κατὰ τὴν λοιπὴν ετίσιν ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀξιωθήσεται τηνικάδε τῆς αναπλάσεως. ἐν Εἰ οὖν ἐν ἐλπίσιν ἡμῖν ἡ ἀνάστασις, καὶ τὸ προσω δικώμενον, καινισμός, ἀλλ' οὐκ ἀφανισμός, οὐδ᾽ εἰς τὸ μὴ δὲ μεταχώρησις, μὴ ἀνιῷεν ἡμᾶς οἱ μικρῷ ποὺ ἡμῶν ἐκδημήσαντες· μηδὲ πλέον ἢ καλῶς ἔχει, δακρύωμεν ἐπὶ τοῖς ὁμοίως ἡμῖν τὴν τῇδε μετειληχόσι ζωήν, καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν ἀπάρασι. Μέχρι τίνης νεκροί, νεκροὺς θάπτομεν; καὶ ζῶντες εἶναι ποτέ θελήσωμεν. "Εως πότε δάκρυα; "Εως πότε ὀλοφυρμοί, θρήνος, κραυγή, τρίχες διασπώμεναι, χεῖρες προσπαιόμεναι, πάταγοι, κρότοι, κωκυτοί, κλόνοι, βα!, οιμωγαι, ἀχαριστίαι, βλασφημία, οἱ μέχρι μνήματος σπαραγμοί, οἱ πρὸ τῆς ταφῆς, οἱ μετὰ τὴν τα ὴν, οἱ κατ' ἀγοράν, οἱ κατ' οἶκον ἐδυρμοί; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε; νεκρὸν κοιμώμενον βλέπεις, καὶ σε βλασφημεῖς; Μυστηρίῳ τοιούτῳ παρίστασαι, καὶ τοῦ Θεοῦ κατεξανίστασαι; Η παραθήκη ἀνύεται, καὶ τῷ ἀπαιτοῦντι δικάζῃ; Παρακαλεῖς, 'ἀνάπαυσον, Δέσποτα, λέγων, καὶ τὸν Δεσπότην ὑβρίζεις; Τὸν υἱὸν θανόντα προπέμπεις, καὶ σὺ ὡς οὐ τεθνηξόμενος κλαίεις; Τὸ ἐκείνου τέλος ὁρᾶς, καὶ τὸ σὸν οὐ προσδοκᾷς; Ανάμνησον αὐτὸν, ἄνθρωπε, ὅστις εἶ. Ενθυμοῦ ὅτι θνητὸς ὤν, θνητὸν πάντως ἐγέννησας, καὶ τεθνήξεσθαι μέλλοντα. Εἰ ἀρχὴν ἔσχηκας, καὶ τέλος ἕξεις προδήλως· ἐπεὶ καὶ πρὸς γένεσιν εε ἀχθεὶς, εἰς φθορὰν μετελεύσῃ. Αἰδέσθητι τὴν φύσιν, ἄνθρωπε, μεθόριον οὖσαν ἀθανασίας ὁμοῦ καὶ θνητότητος. Αναλόγισαι τοῦ Κυρίου τὸ πρόσταγμα. Εννόησον τὸν ὄρον τῆς Δεσποτικῆς ἀποφάσεως, καὶ μὴ ἀπαναί του δι' αὐτῆς ἐλεγχόμενος, οἷς καθημέραν ὁρᾷς την άλλως μεταῤῥιπτούμενα καὶ μεταβάλλοντα τα ἡμέτερα· μηδὲ δυσφόρει νεκρὸν ἀπαγόμενον βλέ των, καὶ πρὸς τὴν ἀμείνω μεταχωροῦντα κατάστα η 30 άλλ. γέννησιν.
Bl
κ ἔντε, ο κατὰ τὸν λέγοντα, ο ἄνθρωπος ὃς ζήσεται ή hæc ita habent, sumusque interitioni et immutationi
: οὐκ έψεται θάνατον· ο χθιζοὶ δὲ ἅπαντες, θνητοί
καὶ γήινοι, καὶ εἰς γῆν ἐπανήκοντες· μάτην ἄρα
σφημοῦμεν ἐπὶ νεκρῷ, κοπτόμενοι καὶ ἀλύοντες·
· κενὸν δὲ καὶ τὸ θρηνεῖν ἐν τάφοις διαλυθέντας,
Ο εἰς τὸν χοῦν τὸν ἑαυτῶν ἐπιστρέψαντας. Ως εἰ
· κατὰ κοινοῦ πάσης ὁμοῦ προσκειτο τῆς ὁρατής
όπως τὸ τῆς τροπῆς ἀποσκίασμα, φορητὸν ἦν
χα
τὸ ἐπὶ τοῖς οἰχομένοις οδύρεσθαι, ἅτε μὴ φέρ
ειν τὴν τούτων στέρησιν δυναμένων, συγκεκλεισμές ώσανε!
τούτοις, ὅσῳ κατὰ τὸ πρόχειρον, τῆς
ποκειμένης ἡμῖν ἐν ἀμείνοσιν ἐλπίσι, θεοειδεστά
ης αναμορφώσεως· ὅ περὶ μόνους ἔστιν ὁρᾷν, τοὺς
ὴ ἀποκαραδοκοῦντας τὸ τῆς κοινῆς ἀναστάσεως
μέγα τε καὶ ὑπὲρ λόγον μυστήριον. Οὐκ ἴσασι γὰρ
ὺς κρείττονος καὶ τιμιωτέρας ἢ κατὰ τὴν λοιπὴν
ετίσιν ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀξιωθήσεται τηνικάδε τῆς
αναπλάσεως.
ἐν
Εἰ οὖν ἐν ἐλπίσιν ἡμῖν ἡ ἀνάστασις, καὶ τὸ προσω
δικώμενον, καινισμός, ἀλλ' οὐκ ἀφανισμός, οὐδ᾽ εἰς
τὸ μὴ δὲ μεταχώρησις, μὴ ἀνιῷεν ἡμᾶς οἱ μικρῷ
ποὺ ἡμῶν ἐκδημήσαντες· μηδὲ πλέον ἢ καλῶς ἔχει,
δακρύωμεν ἐπὶ τοῖς ὁμοίως ἡμῖν τὴν τῇδε μετειληχόσι ζωήν, καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν ἀπάρασι. Μέχρι
τίνης νεκροί, νεκροὺς θάπτομεν; καὶ ζῶντες εἶναι
ποτέ θελήσωμεν. "Εως πότε δάκρυα; "Εως πότε όλο
φυρμοί, θρήνος, κραυγή, τρίχες διασπώμεναι, χεῖρες
προσπαιόμεναι, πάταγοι, κρότοι, κωκυτοί, κλόνοι,
βα!, οιμωγαι, ἀχαριστίαι, βλασφημία, οἱ μέχρι
μνήματος σπαραγμοί, οἱ πρὸ τῆς ταφῆς, οἱ μετὰ τὴν
τα ὴν, οἱ κατ' ἀγοράν, οἱ κατ' οἶκον ἐδυρμοί; Τί
ποιεῖς, ἄνθρωπε; νεκρὸν κοιμώμενον βλέπεις, καὶ
σε βλασφημεῖς; Μυστηρίῳ τοιούτῳ παρίστασαι, καὶ
τοῦ Θεοῦ κατεξανίστασαι; Η παραθήκη ἀνύεται,
καὶ τῷ ἀπαιτοῦντι δικάζῃ; Παρακαλεῖς, 'Ανάπαυ
σον, Δέσποτα, λέγων, καὶ τὸν Δεσπότην ὑβρίζεις;
Τὸν υἱὸν θανόντα προπέμπεις, καὶ σὺ ὡς οὐ τεθνηξόμενος κλαίεις;
Τὸ ἐκείνου τέλος ὁρᾶς, καὶ τὸ σὸν οὐ προσδοκᾷς;
Ανάμνησον αὐτὸν, ἄνθρωπε, ὅστις εἶ. Ενθυμοῦ ὅτι
θνητὸς ὤν, θνητὸν πάντως ἐγέννησας, καὶ τεθνήξέσθαι μέλλοντα. Εἰ ἀρχὴν ἔσχηκας, καὶ τέλος ἕξεις
προδήλως· ἐπεὶ καὶ πρὸς γένεσιν εε ἀχθεὶς, εἰς
φθορὰν μετελεύσῃ. Αἰδέσθητι τὴν φύσιν, ἄνθρωπε,
μεθόριον οὖσαν ἀθανασίας ὁμοῦ καὶ θνητότητος.
Αναλόγισαι τοῦ Κυρίου τὸ πρόσταγμα. Εννόησον
τὸν ὄρον τῆς Δεσποτικῆς ἀποφάσεως, καὶ μὴ ἀπαναίτου δι' αὐτῆς ἐλεγχόμενος, οἷς καθημέραν ὁρᾷς
την άλλως μεταῤῥιπτούμενα καὶ μεταβάλλοντα τα
ἡμέτερα· μηδὲ δυσφόρει νεκρὸν ἀπαγόμενον βλέ
των, καὶ πρὸς τὴν ἀμείνω μεταχωροῦντα κατάστα
↓ Psal. zxxxviii, 49.
obnoxii, ‹ nec est homo,› juxta quod ait Scriptura,
< qui vival, et non sit visurus mortem *:» ac universi hesterni, mortalesque, et terreni, in terram
revertimur; frustra utique moleste ferimus super
mortuo, plangentes ac mosti: at vero inani luctu,
prosequinur resolutos in sepulcris, et in suum
reversos pulverem. Atque adeo, nisi in omni pariter natura oculis subjecta mutationis adumbratio
exstaret, forte videri posset ferendum, ut super
defunctis lugeremus: velut nimirum non valentes
eorum ferre privationem, tanquam quod in promplu occurrit, cum eis inclusa sepultaque, quam
in melioribus repromissionibus habemus repositam, deiformissimam reformationem: quod tantum
apud eos videre sit, qui magnum illud superansque rationem communis Resurrectionis sacramentum, non exspectant. Ignorant enim fore, ut human:
natura, meliori nobiliorique supra creata reliqua
reformatione, tunc temporis donanda sit.
η
Cum ergo resurrectio in spe nobis posita sit,
quodque expectatur, renovatio sit, non abolitio
destructioque, aut in militum cessio, ne nes
coutristaverunt qui paulo nobis naturius migrarunt; neve supra quam decorum habeat, super
illis lugeamus, qui pari nobiscum sorte, vitae hujus usuras receperunt, ac ad vitam aliam profecti
sunt. Usquequo nos mortui, mortuos sepelimus?
Quandomam vero voluerimus vivere? Quandiu lacryma? Quandiu gemitus, luctus, clamor, distractæ comæ, manus allisæ, percussiones, plausus,
ululatus, quassationes, vociferationes, letus, ingrati
animi significationes, blasphemi, add usque sepul
crum discerptiones; lamentationes, ante et post
mandatum cadaver humo, in foro, ac domi? Quid
facis, o homo? Vides defunctum dormientem, et
blasphemas? Assistis tanto sacramento, et adversus
Deum insurgis? Solvitur depositum, inque eum
qui repetit, judicio contendis? Obsecraus ais, Donaci
requiem, Domine, et Dominum contumelia allicis?
Deducis funus filii defuncti, lugesque velut ipse
bon moriturus?
Vides illius finem, et tuum non exspectas? Tibi
ipse, o hono, reduc in memoriam quisnam sis.
Pensa cum esses unortalis, mortalem plane te
edidisse. Si habuistis principium, palam est fore
ut habeas finem: quippe qui deductus ad ortum,
sis etim in interitum reversurus. Reverere, o
homo, naturam, quæ sit immortalitatis mortalitatisque contermina. Recogita Dominicam jussionem.
Cogita decretum Dominica sententia, nec ea coerceri renuas, qui huniana quotidie videas temere
in diversuni jactari atque mutari: ac ne moleste,
mortuo abacto, ac migrante ad statum meliorem,
feras. Nosti siquidem, nosti fore, ut brevi post
30 άλλ. γέννησιν.
col. 1283–1284page 247 of 327
PG 97:1283ἐξόμενον· ὅτι μὴ τοῦτον οὐδεὶς τὸν ὅρον ἐν ἀνθρόν ποις διαφυγεῖν εἰς τέλος δεδύνηται. Μὴ οὖν παρόν εὐχαριστεῖν, βλασφημῶμεν τὸν Εὐεργέτην· μηδέ καθυβρίζωμεν τὸν προσλαβόμενον, τὸν ποθούμενα». Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν κρειττόνων ἐπὶ τὰ χείρονα ἡμῖν ἡ μετάβασις· ἐκ δὲ τῶν φθαρτῶν, πρὸς τὰ ἄφθαρτα, καὶ ἀπὸ τῶν βλεπομένων, ἐπὶ τὰ μὴ βλεπόμενα, καὶ μόνοις τοῖς ἐν ἀρετῇ βιώσασι προσδοκώμενα Αὐτὸς τοιγαροῦν καὶ τὸν ἡμέτερον προσελάβετο, είτ εἰς γῆν κατακρύψας, ἀλλ᾽ εἰς οὐρανοὺς ὑποδεξάμεν νος, καὶ πρὸς τόπους οὓς οἶδεν αὐτὸς φωτιικεῖς ἀποθέμενος. Αὐτὸς τὴν ἑαυτοῦ παρακαταθήκην ἀνα ζητήσας, ἀπείληφεν· αὐτὸς ὁ παρέθετο, κατ' ἐξο σίαν ἀπῄτησε. Σὺ τίς εἶ δικαιολογούμενος, ἐφ᾽ οἷς ὁ Δεσπότης ἀρέσκεται; Τίς εἶ δικάζων ἢ κρινόμενης πρὸς αὐτόν; Θέλει γὰρ ἄρτι, τὴν ὀφειλὴν εἰσπράξει βούλεται μὴ παρεκτεῖναι, τῆς προθεσμίας τον χε νον. Η οὐκ ἔχει τὴν τῶν χρόνων ἐξουσίαν ὁ ποιητής τῶν χρόνων, πῆ μὲν συστεῖλαι τούτους, πὴ δὲ καὶ παρεκτεῖναι; Πόθεν γὰρ ἡμῖν τὸ γνῶναι κρίματα Θεοῦ, καὶ μυστηρίων ἄδυσσον, δι' ὧν οἱ μὲν έλεγε Ειοι, τινὲς δὲ μακροχρόνιοι· καὶ οἱ μὲν νεάζο τες, οἱ δὲ, γεγηρακότες· ἄλλοι δὲ καὶ πρὸ ὡρε; καὶ πρὶν εἰς φῶς ἕτεροι προελθεῖν, τὸ τοῦ Ἰώβ Οἱ οὐκ εἶδον φῶς, ο προαρπάζονται; Αλλά με θρυλείτω τοῦτο ἡμᾶς, μηδ' ὅτι νεκρὸν ἐγκλίνον βλέπομεν, σχετλιάζωμεν· ἀλλ' ἐννοῶμεν ὅτι τὸ ἀ νειον ὁ προκιχρῶν ἑκάστῳ τὴν πνοήν, οπότε βέβλητο, εἰσεπράξατο. Μηδὲ θρήνοις τὸν ὅπως ποτέ μεθιστάμενον, παρὰ τοῦ μέτρου κοπτώμεθα, τα μὴ τὸν κελεύσαντα παροργίσωμεν. Μὴ διαρρήξωμεν ἐπ' αὐτῷ τοὺς χιτῶνας· μὴ καταπασσώμεθα γῆν μὴ καταξάνωμεν σάρκα δνυξι· μὴ διασπαράξωμεν χό μην· μὴ τὴν κεφαλὴν ἡμῶν καταισχύνωμεν· μὴ βερν ἀσχήμονα ῥήξωμεν· μὴ βλασφημείσθω ἡμῶν ἡ ἐπ' μὴ γενώμεθα γέλως παισὶν Ἑλλήνων, καὶ παίγνιον με τὸ τῆς ἀναστάσεως καλὸν καθυβρίσωμεν· μὴ τὰ τῆς εὐγενείας ἡμῶν κατευτελίσωμεν πάτρια· εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς βλέψωμεν· γνῶμεν τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν ἐννοῶμεν τίνες καὶ ὅθεν ἐσμεν, καὶ ὅτου χάριν παρ ήχθημεν, καὶ τοῦ καὶ ὅπως· καὶ ὅτι πάντες, και με νῦν, ἀλλὰ πάντες οδεύσομεν. Τί τοῦ εὐχαριστεῖν 15 κλίναντες, τῷ θρηνεῖν ἐπιτρέχομεν; Τί μὴ τοῦ σιν. Οἶδας γάρ, εἶδας σαυτόν, ἐκείνῳ μετ᾿ ἐλίγων πένθους ἀφέμενοι, πρὸς τοὺς ὕμνους χωρούμεν; Ησυχάσατε μικρόν, ἀδελφοὶ, καὶ τῶν λεγομένων ἀκούσατε· ἡρεμήσατε καὶ παράκλησιν δέξασθε, καὶ τὸν νεκρὸν μὴ ὀχλήσητε· ἀτενίσατε τῷ μεγάλο τούτῳ θεάματι· ἴδετε τὸ τελούμενον, καὶ ἰδόντες, σιγήσατε, καὶ μὴ ταράξητε ἡμῶν τὸ μυστήριον. Φοβερόν, ἀδελφοί, τὸ ὁρώμενον· φρικωδέστερον τὸ τελούμενον· ἄγγελοι, λαμπροφαεῖς, σκηπτρούχο, κατάπληκτον ὁρῶντες, ἄνωθεν ήκοντες· χοροί στρα τῶν λευχειμονοῦντες, εἶδος φωτός μεμορφωμένα, πῦρ ἀποπνέοντες, φλογοφόροι, σπεύδοντες, περί στροβοῦντες τὸν κείμενον, καὶ τὴν παραθήκην ὀξέως
ἐξόμενον· ὅτι μὴ τοῦτον οὐδεὶς τὸν ὅρον ἐν ἀνθρόν
ποις διαφυγεῖν εἰς τέλος δεδύνηται. Μὴ οὖν παρόν
εὐχαριστεῖν, βλασφημῶμεν τὸν Εὐεργέτην· μηδέ
καθυβρίζωμεν τὸν προσλαβόμενον, τὸν ποθούμενα».
Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν κρειττόνων ἐπὶ τὰ χείρονα ἡμῖν ἡ
μετάβασις· ἐκ δὲ τῶν φθαρτῶν, πρὸς τὰ ἄφθαρτα,
καὶ ἀπὸ τῶν βλεπομένων, ἐπὶ τὰ μὴ βλεπόμενα,
καὶ μόνοις τοῖς ἐν ἀρετῇ βιώσασι προσδοκώμενα
Αὐτὸς τοιγαροῦν καὶ τὸν ἡμέτερον προσελάβετο, είτ
εἰς γῆν κατακρύψας, ἀλλ᾽ εἰς οὐρανοὺς ὑποδεξάμεν
νος, καὶ πρὸς τόπους οὓς οἶδεν αὐτὸς φωτιικεῖς
ἀποθέμενος. Αὐτὸς τὴν ἑαυτοῦ παρακαταθήκην ἀνα
ζητήσας, ἀπείληφεν· αὐτὸς ὁ παρέθετο, κατ' ἐξο
σίαν ἀπῄτησε. Σὺ τίς εἶ δικαιολογούμενος, ἐφ᾽ οἷς ὁ
Δεσπότης ἀρέσκεται; Τίς εἶ δικάζων ἢ κρινόμενης
πρὸς αὐτόν; Θέλει γὰρ ἄρτι, τὴν ὀφειλὴν εἰσπράξει
βούλεται μὴ παρεκτεῖναι, τῆς προθεσμίας τον χε
νον. Η οὐκ ἔχει τὴν τῶν χρόνων ἐξουσίαν ὁ ποιητής
τῶν χρόνων, πῆ μὲν συστεῖλαι τούτους, πὴ δὲ καὶ
παρεκτεῖναι; Πόθεν γὰρ ἡμῖν τὸ γνῶναι κρίματα
Θεοῦ, καὶ μυστηρίων ἄδυσσον, δι' ὧν οἱ μὲν έλεγε
Ειοι, τινὲς δὲ μακροχρόνιοι· καὶ οἱ μὲν νεάζο
τες, οἱ δὲ, γεγηρακότες· ἄλλοι δὲ καὶ πρὸ ὡρε;·
καὶ πρὶν εἰς φῶς ἕτεροι προελθεῖν, τὸ τοῦ Ἰώβ·
• Οἱ οὐκ εἶδον φῶς, ο προαρπάζονται; Αλλά με
θρυλείτω τοῦτο ἡμᾶς, μηδ' ὅτι νεκρὸν ἐγκλίνον
βλέπομεν, σχετλιάζωμεν· ἀλλ' ἐννοῶμεν ὅτι τὸ ἀ
νειον ὁ προκιχρῶν ἑκάστῳ τὴν πνοήν, οπότε βέβλητο, εἰσεπράξατο. Μηδὲ θρήνοις τὸν ὅπως ποτέ
μεθιστάμενον, παρὰ τοῦ μέτρου κοπτώμεθα, τα
μὴ τὸν κελεύσαντα παροργίσωμεν. Μὴ διαρρήξωμεν
ἐπ' αὐτῷ τοὺς χιτῶνας· μὴ καταπασσώμεθα γῆν
μὴ καταξάνωμεν σάρκα δνυξι· μὴ διασπαράξωμεν χό
μην· μὴ τὴν κεφαλὴν ἡμῶν καταισχύνωμεν· μὴ βερν
ἀσχήμονα ῥήξωμεν· μὴ βλασφημείσθω ἡμῶν ἡ ἐπ'
μὴ γενώμεθα γέλως παισὶν Ἑλλήνων, καὶ παίγνιον με
τὸ τῆς ἀναστάσεως καλὸν καθυβρίσωμεν· μὴ τὰ τῆς
εὐγενείας ἡμῶν κατευτελίσωμεν πάτρια· εἰς ἡμᾶς
αὐτοὺς βλέψωμεν· γνῶμεν τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν
ἐννοῶμεν τίνες καὶ ὅθεν ἐσμεν, καὶ ὅτου χάριν παρ
ήχθημεν, καὶ τοῦ καὶ ὅπως· καὶ ὅτι πάντες, και με
νῦν, ἀλλὰ πάντες οδεύσομεν. Τί τοῦ εὐχαριστεῖν 15
κλίναντες, τῷ θρηνεῖν ἐπιτρέχομεν; Τί μὴ τοῦ
sequaris ipsum. Quippe nemo tandem decretum σιν. Οἶδας γάρ, εἶδας σαυτόν, ἐκείνῳ μετ᾿ ἐλίγων
hoc effugere potuit. Ne ergo cum liceat agere gratias, blasphemi simus in beneficum; neve afliciamus injuria et lacessamus eum qui assumpsit
desideratum. Non enim migramus a potioribus ad
deteriora, sed a corruptibilibus ad incorruptibilia,
a visibilibus ad invisibilia, iisque tantum exspeelata, qui vixerunt e ratione virtutis. Ipse igitur
corpus nostrum assumpsit, non occultans in terra,
sed suscipicns in cœlum, atque in loca quæ novit
ipse, luminosa deposuit. Ipse suum ipsius depositum requirens, recepit. Ipse qui deposuisset, per allctoritatem repetiit. Tu quis es qui minutius suppates et exquiras, quae Domino placent? Quis es,
at cum eo litiges, et judicio contendas? Vult
enim jam exigere debitum. Non placet mortis terminum prorogare. An non habet potestatem temporum, qui tempora condidit: qua ut sistat,
qua
ut protrahat? Unde enim nobis ut sciamus judicja Domini, et sacramentorum abyssum: quatoobrem alii quidem sint brevis vitae, alii longioris: ac alii quidem juvenes, alii jam senes; alii
ante tempus; aliique antequam ad lucem processerint, juxta quod Job ait: «Qui non viderunt
lucem 1. o præmature rapiantur? Verum ne mos
id turbet, nec quia videmus jacentem in lecto
mortuum, lamentemur: sed cogitemus exegisse
mutuum cum voluit, qui spiritum prius cuique
co.modaverat. Neque aliquem quocunque is modo
migraverit, immodico luctu plangamus, ut ne
eum qui jussit migrare, ad iram provocemus.
Ne super illo tunicas dirumpamus; ne terram
spargamus: ne carnem unguibus laniemus; ne
laceremus capillos; ne caput nostrum probro affciamus; ne in clamores inconditos erumpamus;
ne blasphemetur spes nostra; ne efficiamur risai
ludibrioque gentilibus; ne bonum resurrection s
injuriose habean¡us; ne nostræ ingenuitatis jura
esse velimus despicatui. In nos ipsos aspiciamus;
intelligamus virtutem sacramenti; consideremus
qui et quales simus, ac cujus gratia conditi; ubi
item, et quomodo: utque omnibus, etsi non
modo, at nihilominus omnibus sit abeundum.
Quid relictis gratiarum actionibus, ad luctum
currimus? Quidni abjecto lucta, procedimus ad 11 πένθους ἀφέμενοι, πρὸς τοὺς ὕμνους χωρούμεν;
cantica?
Paululum quiescite, fratres, et quæ dicuntur,
audite. Silete, et consolamini, nec defuncto mo
lesti estote. Oculos intendite in magnum hoc spectaculum. Videte quod celebratur, videntesque
facete, ac ne mysterium nostrum turbate. Tremendum est, fratres, quod videtur; horribile
quod peragitur: angeli splendore micantes; scep·
trigeri, terribili aspectu de cœlo venientes;
exercituum chori albis induti,.uminosa specie,
ignem spirantes, Dammigeri, ministerio seduli,
circumversantesjacentem ociusque depositum exi1 Jób m, 16.
Ησυχάσατε μικρόν, ἀδελφοὶ, καὶ τῶν λεγομένων
ἀκούσατε· ἡρεμήσατε καὶ παράκλησιν δέξασθε, καὶ
τὸν νεκρὸν μὴ ὀχλήσητε· ἀτενίσατε τῷ μεγάλο
τούτῳ θεάματι· ἴδετε τὸ τελούμενον, καὶ ἰδόντες,
σιγήσατε, καὶ μὴ ταράξητε ἡμῶν τὸ μυστήριον.
Φοβερόν, ἀδελφοί, τὸ ὁρώμενον· φρικωδέστερον τὸ
τελούμενον· ἄγγελοι, λαμπροφαεῖς, σκηπτρούχο,
κατάπληκτον ὁρῶντες, ἄνωθεν ήκοντες· χοροί στρα
τῶν λευχειμονοῦντες, εἶδος φωτός μεμορφωμένα,
πῦρ ἀποπνέοντες, φλογοφόροι, σπεύδοντες, περί
στροβοῦντες τὸν κείμενον, καὶ τὴν παραθήκην ὀξέως
col. 1285–1286page 248 of 327
PG 97:1285εἰσπράττοντες, καὶ ἡμεῖς οὐκ αἰδούμεθα; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε; ὁ κείμενος ἐξέστη· καὶ σὺ οὐκ αἰσχύνῃ; Ο κείμενος ἐξέστη, καὶ σὺ παίζεις; Ἐκεῖνος ἀγω να, καὶ σὺ δαιμονιᾷς; Ἐκεῖνος κλονεῖται, καὶ σὺ οὐ φρίττεις; Ἐκεῖνος ψυχορραγεί, καὶ σὺ οὐ μορμολύττῃ; Ἐκεῖνος κρίνεται, καὶ σὺ οὐκ ἐξίστασαι; Ἐκεῖνος εἰσπράττεται, καὶ σὺ οὐ ναρκᾷς, τὴν ὁμοίαν ἐλπίζων ἐπαίτησιν; Ἐκεῖνος θαμβεῖται ὁρῶν ἁ μήπω ἑώρακε, καὶ σὺ οὐ φοβῇ καὶ συστέλλῃ σωφρονιζόμενος; Ἐκεῖνος θνήσκει, καὶ σὺ φρυάσσῃ; Ἐκεῖνος τελευτᾷ, καὶ σὺ ἐνθουσιᾷς; Ἐπίσχες μικρόν, να θρωπε; Αφες αὐτὸν ἀπελθεῖν ἐν εἰρήνῃ ἔνθα κέ κληται. Εατον αὐτὸν ἐδεῦσαι τρίβον, ἣν οὐδέπω διώδευσε, καὶ ἧς οὐκ ἀναστρέψει, καὶ ἣν ὁμοίως πάν τες, κἂν ὁ μὲν εὐθὺς, ὁ δὲ μετ' ὀλίγον, ἐδεύσομεν εἰς γῆν σκοτεινὴν καὶ γνοφεράν, εἰς γῆν σκότους αἰωνίου, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν. Ενθα καὶ ἡμᾶς εἶναι δεῖ πάντως, καὶ ταύτης πεῖραν λαβεῖν, ὁμοίως τοῖς εἰς γῆν χώματος κ καταβαίνουσιν. γνο Αλλ' ἐρεῖς μοι τάχα τούτων ἀκούων, ἀγαπητέ. Τί οὖν; Διὰ τοῦτο οὐ δεῖ κλαίειν, ὅτι γῆ, καὶ φώδης τὸν προλαβόντα διαδέχεται χῶρος; Καὶ πῶς μὴ θρηνήσω δικαίως τὸν εἰς τοιαύτην ἀπαγόμενον γῆν; εἴπερ γῆν δέον νοεῖν, τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Πῶς οὐκ οιμώξω καὶ ὀλολύξομαι, σκότος ἀκούων οἴκησιν καὶ κατάπαυσιν; Μὴ γὰρ, λιθίνην ἔχω τὴν καρδίαν ἐγώ, ὡς τούτων ἀκούων μὴ θρηνεῖν; Εἰ γὰρ καὶ εἰς φῶς ἀκούων ἀπαχθησόμενον, ἀνεῖναι τῆς λύπης οὐ καρτερῶ, πῶς ἀνέξομαι σιγαν σκότους ἀκούων οικήτορα, τὸν πρὸ μικροῦ συνοικήτορα; Πῶς μὴ γοερῶς ἀποδύρωμαι, ὃν οὐκέτι θεάσομαι; Καὶ εἴθε γε τὸ γλυκὺ τοῦτο φῶς καταλείψαντα, φωτοειδῆς ὑπεδέξατο χῶρος, ὡς ἄν τις τάχα βραχεία παραψυχὴ τοῖς ἀνιωμένοις προσκέοιτο. Βαβαί, τῆς παραλόγου τῶν λόγων ἀντιστροφῆς το καὶ ἀνοίας, καὶ τῆς οὕτω κατεχούσης τὸν νοῦν ἀμβλυωπίας, εἰ δέον τοῦτο εἰπεῖν! Μὴ γὰρ οὐκ ἔδει θνητούς ὄντας ἡμᾶς ὑπαχθῆναι θανάτῳ; Μὴ μείζους ἔδει τοῦ ἑαυτῶν ἀναφανῆναι Δεσπότου; Εἰ οὖν καὶ αὐτὸς είλετο Κύριος ὢν τοῦ παντὸς καὶ Δεσπότης, καὶ φῶς τῶν ἐν σκότει, καὶ ζωὴ τῶν ἁπάντων, θα νάτου γεύσασθαι, καὶ τὴν εἰς ᾅδου κατάβασιν ἐπι δείξασθαι, ὡς ἂν κατὰ πάντα ἡμῖν ὁμοιωθῇ χωρίς ἁμαρτίας, καὶ τὸν ἀμειδῆ τοῦ ᾅδου χῶρον, τὸν ἀφεγγῆ λέγω καὶ σκοτομήνης πλήρη, νυκτο τριήμερον διελήλυθε, τί ξένον ἁμαρτωλοὺς ὄντας ἡμᾶς, καὶ νεκροὺς ἤδη τοῖς παραπτώμασι κατὰ τὸν μέγαν Απόστολον, τοὺς ὑπὸ γένεσιν καὶ φθορὰν, θανάτῳ μὲν προσομιλῆσαι, καὶ ᾅδου τὰ σκοτεινὰ διὰ μέσης ψυχῆς ὑπελθεῖν καταγώγια, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος ἰδεῖν, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν, ὡς προλέλεκται; Μὴ γὰρ, ὑπὲρ τὸν Δεσπότην ἡμεῖς, ἢ τῶν ἁγίων κρείτω
εἰσπράττοντες, καὶ ἡμεῖς οὐκ αἰδούμεθα; Τί ποιεῖς, gentes, nec ipsi reverentia tenemur? Quid facis
ἄνθρωπε; ὁ κείμενος ἐξέστη· καὶ σὺ οὐκ αἰσχύνῃ;
Ο κείμενος ἐξέστη, καὶ σὺ παίζεις; Ἐκεῖνος ἀγω
να, καὶ σὺ δαιμονιᾷς; Ἐκεῖνος κλονεῖται, καὶ σὺ
οὐ φρίττεις; Ἐκεῖνος ψυχορραγεί, καὶ σὺ οὐ μορμολύττῃ; Ἐκεῖνος κρίνεται, καὶ σὺ οὐκ ἐξίστασαι;
Ἐκεῖνος εἰσπράττεται, καὶ σὺ οὐ ναρκᾷς, τὴν ὁμοίαν
ἐλπίζων ἐπαίτησιν; Ἐκεῖνος θαμβεῖται ὁρῶν ἁ μήπω
ἑώρακε, καὶ σὺ οὐ φοβῇ καὶ συστέλλῃ σωφρονιζό
μενος; Ἐκεῖνος θνήσκει, καὶ σὺ φρυάσσῃ; Ἐκεῖνος
τελευτᾷ, καὶ σὺ ἐνθουσιᾷς; Ἐπίσχες μικρόν, να
θρωπε; Αφες αὐτὸν ἀπελθεῖν ἐν εἰρήνῃ ἔνθα κέ
κληται. Εατον αὐτὸν ἐδεῦσαι τρίβον, ἣν οὐδέπω
διώδευσε, καὶ ἧς οὐκ ἀναστρέψει, καὶ ἣν ὁμοίως πάντες, κἂν ὁ μὲν εὐθὺς, ὁ δὲ μετ' ὀλίγον, ἐδεύσομεν·
εἰς γῆν σκοτεινὴν καὶ γνοφεράν, εἰς γῆν σκότους
αἰωνίου, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν.
Ενθα καὶ ἡμᾶς εἶναι δεῖ πάντως, καὶ ταύτης
πεῖραν λαβεῖν, ὁμοίως τοῖς εἰς γῆν χώματος κ
καταβαίνουσιν.
o homo? Jacens, stupore nimio correptus est,
nec tu confunderis? Jacens, horrore velut
sensibus excessit; et tu ludis? Mlle in agonia
est; et tu demoniaci instar insanis? Ille turbatur; et tu non horres? Ille rigens animam
agit; nec tu terreris? Ille judicatur; nec tu ob
stupescis? llie ad rationes cogitur; nec tu torpes cui et ipsi ratio reddenda imminet? Ille
pavet videns hactenus non visa; nec tu castigatior factus times et contraheris? Ille moritur; et tu superbis? Ille occumbit; et tu velut
fanatico spiritu corriperis? Sustine modicum, o
homo. Sine, abeat in pace, quo vocatus fuit. Sine
incedat viam, quam necdum incessit, et ex qua
nunquam regressurus est; quamque omnes pa
riter, quanquam hi statim, illi, brevi post, incedere habemus: ad terram tenebrosam et caliginosam; terram seſpiternarum tenebrarum, ubi non
est splendor, nec est videre vitam mortalium; in
qua et nos omnino oportet esse, ejusque periculum facere, simili iis ratione, qui descenderunt
• in terrain aggeris m.
γνο
Αλλ' ἐρεῖς μοι τάχα τούτων ἀκούων, ἀγαπητέ.
Τί οὖν; Διὰ τοῦτο οὐ δεῖ κλαίειν, ὅτι γῆ, καὶ
φώδης τὸν προλαβόντα διαδέχεται χῶρος; Καὶ πῶς
μὴ θρηνήσω δικαίως τὸν εἰς τοιαύτην ἀπαγόμενον
γῆν; εἴπερ γῆν δέον νοεῖν, τὴν τοιαύτην κατάστα
σιν. Πῶς οὐκ οιμώξω καὶ ὀλολύξομαι, σκότος ἀκούων
οἴκησιν καὶ κατάπαυσιν; Μὴ γὰρ, λιθίνην ἔχω τὴν
καρδίαν ἐγώ, ὡς τούτων ἀκούων μὴ θρηνεῖν; Εἰ γὰρ
καὶ εἰς φῶς ἀκούων ἀπαχθησόμενον, ἀνεῖναι τῆς
λύπης οὐ καρτερῶ, πῶς ἀνέξομαι σιγαν σκότους
ἀκούων οικήτορα, τὸν πρὸ μικροῦ συνοικήτορα;
Πῶς μὴ γοερῶς ἀποδύρωμαι, ὃν οὐκέτι θεάσομαι;
Καὶ εἴθε γε τὸ γλυκὺ τοῦτο φῶς καταλείψαντα,
φωτοειδῆς ὑπεδέξατο χῶρος, ὡς ἄν τις τάχα
βραχεία παραψυχὴ τοῖς ἀνιωμένοις προσκέοιτο.
Sed forsan dicas hæc audiens, dilecte: Quid
vero? Nonne ideo flendum est, quod sit terra
tenebrosa, quodque locus caliginosus suscipiat defunctum? Qui autem non merito lugeam
eum qui ad terram ejusmodi abducitur? siqui -
den status ille, terra cogitandus sit. Qui non
deplorem lamenterque, audiens tenebrarum domicilium et requiem? Num enim non_debuerim esse
corde lapideo, ut hæc audiens non lugean? Si -
enim vel ad lucis regionem audiens abducendum,
non possum a tristitia temperare, quomodo tacere
habuerim, qui eum, quem paulo ante habui contubernalem, tenebrarum hospitem audiam? Qui
non altis clamoribus eum deplorem, quem ultra
non sin visurus? Alque utinam sane, dulci hae
lice relicta, in locum lucidum esset susceptus; ut sic forte levis quædam consolatio mærentibus
suppeteret!
Papæ alienam a ratione rationum contrarietatem et insipientiam; tantaque animum cæcitate
circumventam, si ita loqui licet! Num vero par erat,
ut ne mortales, morti subjiceremur? Num par
erat, ut Domino nostro majores videremur? Cum
ergo ipse, universi totius Dominus herusque, eorumque lumen qui sunt in tenebris, ac vita uniΒαβαί, τῆς παραλόγου τῶν λόγων ἀντιστροφῆς το
καὶ ἀνοίας, καὶ τῆς οὕτω κατεχούσης τὸν νοῦν ἀμβλυωπίας, εἰ δέον τοῦτο εἰπεῖν! Μὴ γὰρ οὐκ ἔδει
θνητούς ὄντας ἡμᾶς ὑπαχθῆναι θανάτῳ; Μὴ μείζους
ἔδει τοῦ ἑαυτῶν ἀναφανῆναι Δεσπότου; Εἰ οὖν καὶ
αὐτὸς είλετο Κύριος ὢν τοῦ παντὸς καὶ Δεσπότης,
καὶ φῶς τῶν ἐν σκότει, καὶ ζωὴ τῶν ἁπάντων, θα
νάτου γεύσασθαι, καὶ τὴν εἰς ᾅδου κατάβασιν ἐπι- versorum, mortem gustare voluerit, ac descendere
δείξασθαι, ὡς ἂν κατὰ πάντα ἡμῖν ὁμοιωθῇ χωρίς
ἁμαρτίας, καὶ τὸν ἀμειδῆ τοῦ ᾅδου χῶρον, τὸν
ἀφεγγῆ λέγω καὶ σκοτομήνης πλήρη, νυκτο τριήμερον
διελήλυθε, τί ξένον ἁμαρτωλοὺς ὄντας ἡμᾶς, καὶ
νεκροὺς ἤδη τοῖς παραπτώμασι κατὰ τὸν μέγαν
Απόστολον, τοὺς ὑπὸ γένεσιν καὶ φθορὰν, θανάτῳ
μὲν προσομιλῆσαι, καὶ ᾅδου τὰ σκοτεινὰ διὰ μέσης
ψυχῆς ὑπελθεῖν καταγώγια, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος
ἰδεῖν, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν, ὡς προλέλεκται; Μὴ
γὰρ, ὑπὲρ τὸν Δεσπότην ἡμεῖς, ἢ τῶν ἁγίων κρείτω
* Dan.gr, 2.
» Ephes. II,
in infernum, nt per omnia nobis similis, sine peccato, efficeretur, cum, inquam, tridui spatio, insuavem inferni regionem, locum illum obscurum
ac nocte atra plenum pertransierit, quid mirum,
si nos peccatores, et jam mortui peccatis, juxta
qui sumus obnoxii
quod ait magnus Apostolus
ortui et interitui, mortem opɲetamus, mediaque
anima adeamus, tenebrosa inferni habitacula in
quibus non sit lucis splendor, nec videri possit
mortalium vita, ut praedictum fuit? Nunquid enim
ם
col. 1287–1288page 249 of 327
PG 97:1287! τους; οἱ τὸν ὅμοιον ἡμῖν ὑπεληλύθασι τρόπον εί 34 άλλ. κριτοῦ. εἰρημένα· κἂν ὅτι κρεῖττον ή καθ' ἡμᾶς, ὅσῳ καὶ τὸ περιὸν ἐκείνοις τῆς ἀρετῆς ὑπερείληχεν. Οὐκοῦν οἱ δυσφορείν δέον, ἀλλ᾽ εὐχαριστεῖν καὶ προσεύχεσθαι, νήφειν σε διαπαντός, καὶ μὴ δυσ:1 σχετεῖν, ἀκούοντας τῆς εἰς ᾅδου σκοτοδικίας τὴν εἴ. κησιν. Αλλ' εἰ τοῦ σκότους ἐκείνου τοῦ παρὰ τῆς Γραφῆς ἐξωτέρου κειμένου μεταλάχοιεν, κόπτεσα δεῖ καὶ ὁλολύξειν. "Η τότε, κρεῖττον εἰπεῖν, με κύπτεσθαι, μηδὲ ἀσχάλλειν, ἀλλ᾽ αἰτεῖν καὶ ποικί σθαι τὸν Δεσπότην, φειδοῦς ἀξιῶσαι τούτους, την ἐκεῖ κριτηρίων, εὐχῶν τε πολυτρόποις ἰδέαις ἐξίλεις. σθαι τὸν κριτὴν, ἄσμενον γενέσθαι τούτοις ἐπαστὴς καὶ δικαστὴν ἡμερώτατον· οὐ τὴν ἔξωθεν ἀναμένοντα δέησιν, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν δυσωποῦντα τοῖς κρινομένας ἵλεω φανῆναι καὶ προσηνὴ κατὰ τὴν ἡμέραν της δια γνώσεως, ὅταν οὐκ ἔστιν οὐδεὶς ὁ δυσωπήσαι τηλ μῶν. Ἐπὶ τῶν τοιούτων χρὴ μᾶλλον τὸν κλαυθμέν ἐπιτείνειν, καὶ τὴν οἰμωγὴν ἐπαύξειν, καὶ κατα ῥεῖσθαι τοῖς δάκρυσιν· ἀλλ' οὐκ ἐπὶ τῶν πιστῶς τελευτώντων, ἐθνικῶς ἀνιᾶσθαι καὶ καταδύρεται Κἀκεῖνο δὲ οὐχ ἁπλῶς, οὐδὲ εἰ πρὸ καιροῦ τῆς μεθ ἡμῶν παροικίας ἐξεληλύθασιν, ἀλλ᾽ εἰ μὴ τῶν ἀγω γίμων τῆς ἐκεῖθεν δόξης μηδὲν ἑαυτοῖς συνειληφότες ἐκδεδημήκασι. Μηδὲ εἰ τὸν γλυκών ταύτην καταλελοίπασιν ἥλιον, θρηνητέον αὐτοὺς, ἀλλ' εἰ μὴ τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης τῷ φωτὶ κατὰ τὸν τῇδε βίον κἂν ὁπωσοῦν ἐλλάμφθησαν, ἀλύειν χρὴ καὶ ουγκέπτεσθαι. Μᾶλλον δὲ, κἀνταῦθα προσεύχεσθαι, κἀκείνους οἴκτῳ τυχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ 36 φιλανθρωπίας, καὶ ἡμᾶς βελτίους γενέσθαι, τῷ φόβῳ στοιχειουμένους. Μηδὲ εἰ νεκρῶν ὁ ᾄδης σκοτεινόν ἐστιν οἰκητήριον, ἀπογνωστέον τοὺς αὐτόσε καθιεμένου; ἀλλ᾽ εἰ τὰ νυκτὸς ἔργα μὴ φέροιεν, μηδὲ τῷ φέρε τῆς ἁμαρτίας άλωσαν, εὐθυμεῖν χρή· μὴ ὅτι τὰ ἐν ᾅδου στυγηρὰ διέφυγον, ἀλλ' ὅτι τὸ ἀνύκτερον ἐκεῖν φῶς αὐτοὺς διαδέξεται, ᾧ φανεροῦται καὶ διαγικό σκεται τὰ ἡμέτερα· καὶ ὡς ἂν τὸ τῆς Γραφῆς εἴποιμ.. Κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ, διότι ἐξέλιπε φως.» Αλλά μὴ θρήνει μικρῶς· οὐ γὰρ ἐσβέσθη φῶς, ἀπὸ τ Κάκείνους οἴκτῳ τυχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας.
sumus supra Dominum! Vel sumus meliores san- τους; οἱ τὸν ὅμοιον ἡμῖν ὑπεληλύθασι τρόπον εί
ctis? qui eodem modo ac nos, dicta subierunt:
ananquam eo nobis melius, que et abundantiori
virtute claruerunt.
Non ergo est moleste ferendum, sed agendæ
gratiæ, ac precibus incumbendum: sobrietas ubique amplectenda, non indignandum, cum audimus
inferni caliginosam domum. Sin autem tenebras
illas quas Scriptura exteriores ponit °, receperint,
tune plang ndum lugendumque fuerit. Vel, ut melius dicam, neque tuue fuerit plangendum, all
molestius ferendum: sed orandum magis, gemitu
obtestando Dominum ut eis loci illius statas pœnas temperet atque leniat: fueritque diversis precum generibus placandus judex, ut lenis illis exactor judexque mitissimus efficiatur; non exspectata
oratione quam alii offerant, sed ita, ut ipse seipsum misericoralia exorel, ut placatus blandusque, in judicii die, judicandis appareat; quando
nemo fuerit, qui audeat exorare. Fuerit in ejusmodi intendendus luctus, augendaque suspiria,
ac fundendae copia lacryme: non super iis qui
tanquam fideles moriuntur, gentilium more tristandum ac deplorandum. Nec id temere et absque
judicio, neque velut ante tempus humanis exempti sint, sed si nulio viatico emigrarunt, quo illic
gloria comparetur. Ac neque lamentari oportet,
quod dulcem bune solem reliquerint; sed quod
vita presenti, Solis justitia lumnen, ne vel modicum receperint, tristari et plangere. Quin et hic
quoque precandum est, ut et illi divina clementia
misericordiam consequentur utque nos timore eruditi, meliores evadamus. Neque quia
mortuorum infernus tenebrosum domicilium est,
si deplorandi sint qui illo descendunt; imo pro
illis, dum tenebrarum opera non portaverint,
neque peccati caligine superati sint, lætandum:
non velut inferni tristia efugerint, sed quod luimen illud noctem nesciens, quo innotescunt nostra et dijudicantur, illos sit suscepturum; et, ut
dicam quod est Scripturæ: ‹ Super mortuum
• Matth. vi,
34 άλλ. κριτοῦ.
εἰρημένα· κἂν ὅτι κρεῖττον ή καθ' ἡμᾶς, ὅσῳ καὶ
τὸ περιὸν ἐκείνοις τῆς ἀρετῆς ὑπερείληχεν.
Οὐκοῦν οἱ δυσφορείν δέον, ἀλλ᾽ εὐχαριστεῖν καὶ
προσεύχεσθαι, νήφειν σε διαπαντός, καὶ μὴ δυσ2:1σχετεῖν, ἀκούοντας τῆς εἰς ᾅδου σκοτοδικίας τὴν εἴ.
κησιν. Αλλ' εἰ τοῦ σκότους ἐκείνου τοῦ παρὰ τῆς
Γραφῆς ἐξωτέρου κειμένου μεταλάχοιεν, κόπτεσα
δεῖ καὶ ὁλολύξειν. "Η τότε, κρεῖττον εἰπεῖν, με
κύπτεσθαι, μηδὲ ἀσχάλλειν, ἀλλ᾽ αἰτεῖν καὶ ποικί
σθαι τὸν Δεσπότην, φειδοῦς ἀξιῶσαι τούτους, την
ἐκεῖ κριτηρίων, εὐχῶν τε πολυτρόποις ἰδέαις ἐξίλεις.
σθαι τὸν κριτὴν, ἄσμενον γενέσθαι τούτοις ἐπαστὴς
καὶ δικαστὴν ἡμερώτατον· οὐ τὴν ἔξωθεν ἀναμένοντα
δέησιν, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν δυσωποῦντα τοῖς κρινομένας
ἵλεω φανῆναι καὶ προσηνὴ κατὰ τὴν ἡμέραν της δια
γνώσεως, ὅταν οὐκ ἔστιν οὐδεὶς ὁ δυσωπήσαι τηλ
μῶν. Ἐπὶ τῶν τοιούτων χρὴ μᾶλλον τὸν κλαυθμέν
ἐπιτείνειν, καὶ τὴν οἰμωγὴν ἐπαύξειν, καὶ κατα
ῥεῖσθαι τοῖς δάκρυσιν· ἀλλ' οὐκ ἐπὶ τῶν πιστῶς
τελευτώντων, ἐθνικῶς ἀνιᾶσθαι καὶ καταδύρεται
Κἀκεῖνο δὲ οὐχ ἁπλῶς, οὐδὲ εἰ πρὸ καιροῦ τῆς μεθ
ἡμῶν παροικίας ἐξεληλύθασιν, ἀλλ᾽ εἰ μὴ τῶν ἀγω·
γίμων τῆς ἐκεῖθεν δόξης μηδὲν ἑαυτοῖς συνειλη
φότες ἐκδεδημήκασι. Μηδὲ εἰ τὸν γλυκών ταύτην
καταλελοίπασιν ἥλιον, θρηνητέον αὐτοὺς, ἀλλ'
εἰ μὴ τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης τῷ φωτὶ κατὰ τὸν
τῇδε βίον κἂν ὁπωσοῦν ἐλλάμφθησαν, ἀλύειν χρὴ καὶ
ουγκέπτεσθαι. Μᾶλλον δὲ, κἀνταῦθα προσεύχεσθαι,
κἀκείνους οἴκτῳ τυχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ 36 φιλανθρω
πίας, καὶ ἡμᾶς βελτίους γενέσθαι, τῷ φόβῳ στοιχείου
μένους. Μηδὲ εἰ νεκρῶν ὁ ᾄδης σκοτεινόν ἐστιν
οἰκητήριον, ἀπογνωστέον τοὺς αὐτόσε καθιεμένου;
ἀλλ᾽ εἰ τὰ νυκτὸς ἔργα μὴ φέροιεν, μηδὲ τῷ φέρε
τῆς ἁμαρτίας άλωσαν, εὐθυμεῖν χρή· μὴ ὅτι τὰ ἐν
ᾅδου στυγηρὰ διέφυγον, ἀλλ' ὅτι τὸ ἀνύκτερον ἐκεῖν
φῶς αὐτοὺς διαδέξεται, ᾧ φανεροῦται καὶ διαγικό
σκεται τὰ ἡμέτερα· καὶ ὡς ἂν τὸ τῆς Γραφῆς εἴποιμ..
• Κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ, διότι ἐξέλιπε φως.» Αλλά
μὴ θρήνει μικρῶς· οὐ γὰρ ἐσβέσθη φῶς, ἀπὸ τ
Ut illi, divina clementia, misericordiam con- illa damnatio mindenda Augustini, et tenebra
sequantur. Κάκείνους οἴκτῳ τυχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ
φιλανθρωπίας. li nimirum, quos paulo ante dixe
rat recipere ac sortiri, quas dicit Scriptura tenebras exteriores: qui plane vix alii fuerint quam
reprobi, et qui decedunt in peccato mortali:
coque apparet difficilior locus, nisi exponatur, eo
modo quo theologi exponunt preces, quas Ecclesia frequentat in Officio defunctorum, quæ revera
videntur idem sonare; sed referuntur ad momentum egressionis animæ, quo uniuscujusque judicium secundum legem absolvitur. Forte - vero
intellexit Andreas, etiam damnatis nonnihil solatií
accedere ex justorum precibus; fierique per eas
ipsam eorum damnationem tolerabiliorem," ut loquitur August. in Enchir. cap. 108. Vel melius, et
exteriores Andreæ, nonnulla divinæ misericordie
Juce ex piorum precibus temperandæ, ad solas
animas expiandas spectaverint, vera Deo nobisque
charitate junctas, nonnulli tamen damnationi ob
noxias, atquè in tenebras exteriores missas, quan
quam ad tempus, necdum eis oriente Sole justitiæ,
quanquam desiderantibus inpense, desiderioque
quod maxime affligat. Plane, cui vita hæc tene
bra sit, comparatione ad vitam ad quam justo un
animæ migrant, ut paulo superius; etiam par
gandarum animarum status, tenebræ fuerint este
riores, dignæ illæ quas lugeamus deprecemurque,
maxime amicis, juxta quod Ecclesia in Odicio de
functorum, ceu ex persona et verbis sanctissimi
Job exprimit.
col. 1289–1290page 250 of 327
PG 97:1289σκότους μετῆλθεν εἰς φῶς. Εἴ γε τοῦ παρ' ἡμῖν α'-» σθητοῦ, τὸ νοητὸν ἐκεῖνο διαφερόντως ὑπερανέστηκεν· ὧν, τὸ μὲν, δυοδεκάωρος διαδέχεται νύξ, κατά περίοδον αὐτῷ γιγνομένη περὶ γῆν ἀποσκίασμα, καὶ χρονικόν περιγράφει διάστημα· τὸ δὲ, οὐ σκότος, οὐ νύξ, οὐκ ἀλαμπὴς ἡμέρα, οὐ χρόνου περίοδος· οὐκ ἐνιαυτὸς, οὐκ αἰών, οὐ κίνημα καὶ διάστημα περι ἔστησιν· ἀλλ᾽ ἀϊδίως ἐναυγάζον, τοῖς τῆς αὐτοῦ κατα τρυφῶσιν ἀἰδίου λαμπρότητος· ὡς που τὸ θεῖον Γράμμα φησί· «Φῶς δικαίοις διαπαντός· όνομα δὲ ἀσεβῶν σβέννυτα:· ἡ τῶν μὴ τῷ φωτὶ τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων ἐν τῷ σκοτεινῷ τοῦ βίου πορευθέν των χωρίῳ. Τοῦτο δὴ τὸ παρὰ τοῦ Ἰὼβ εἰρημένον Τίς ἄν με θείη κατὰ μῆνα ἡμερῶν τῶν ἔμπροσθεν, λέγοντος, ὧν με ὁ Θεὸς ἐφύλαττεν ἄτρωτον· ὡς ὅτε ηύγει ὁ λύχνος αὐτοῦ ἐπὶ κεφαλῆς μου.» Λύχνος γὰρ, νόμου τὸ φῶς. «Ὅτε τῷ φωτὶ αὐτοῦ ἐπορευόμην ἐν σκότει·, τοῦ παρόντος δῆλον αἰῶνος· κατὰ τὸν οὕτω ψάλλοντα· ι Νυξ φωτισμὸς ἐν τῇ τροφή μου. Καὶ ἡ νύξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται· καὶ ὡς τὸ σκότος αὐτῆς, οὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς.» Οὐκοῦν εἰ φῶς μέν ἐστιν ὁ Θεὸς, ὥσπερ οὖν ἐστι· «Καὶ σκο τία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία· ο • Ἐν αὐτῷ δὲ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμὲν, ο καὶ πρὸς αὐτὸν μεθιστάμεθα· πάντων δὲ ἡμῶν αἱ ψυχαὶ κατὰ τὸ λου γικὸν ἐν χερσὶν αὐτοῦ, διημάρτηται ἡ περὶ τοῦ σκότ τους καὶ τῶν σκοτεινῶν τοῦ ᾅδου χώρων προτεθείσα παράλογος Ενστασις, τῶν δι' ἐναντίας καὶ ἀντίθεσις. Τοῦ τρόπου δειχθέντος κατ' ἐπιδρομὴν τῆς ἐν ᾅδου Γι κατὰ περίοδον τῶν ψυχῶν διελεύσεως, δεῦρο οὖν, τῶν εἰρημένων ἀφέμενος, ἄνθρωπε, τὴν τοῦ ἡμε τέρου σώματος διδάσκου διάλυσιν, μὴ τὴν τῆς ψυχῆς ἐρευνα κατάστασιν μετὰ τὴν ἐκ τοῦ σώματος ἔξοδον, ὅτι μὴ πρὸς ἐμοῦ καὶ σοῦ ταῦτα ζητεῖν. "Αλ λος γὰρ ὁ ταῦτα εἰδώς. Εἰ γὰρ ψυχῆς οὐσίαν οὐκ ἔστιν ἡμῖν εἰδέναι, πῶς ἂν εἰδείημεν τὴν ἐκείνης και τάπαυσιν, ἧς εἶδος, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος ἀγνοοῦ μεν; ἡλίκον τε καὶ ὅσον αὐτῆς ὑπάρχει τὸ μέγεθος, κἂν τῷ ἐφολκίῳ συνδέδεται, λόγοις οἷς οἶδε μόνος ὁ συναρμόσας Θεός. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φέρε, τὸ τίμιον κτῆμα τὴν ψυχὴν τῷ θείῳ τῆς εἰκόνος αὐχή ματι, παραδραμόντες, ὡς ἄληπτον, περὶ τὸ παχύ τοῦτο καὶ ληπτὸν, καὶ πολλαῖς τοῦ βίου μεταβολαῖς συναλλοιούμενόν τε καὶ περιτρεπόμενον ενασχολού μεθα σῶμα, καὶ αὐτοῦ που τὸν νοῦν προσερείσωμεν ὡς ἂν μάθῃς, ἀγαπητέ, τῆς ἡμῶν εὐτελείας τὸ τα πεινὸν καὶ χαμαίζηλον, τῶν ἐαρινῶν ἀνθέων εἰς μη δὲν διαφέρον, κατὰ τὸ εὔφθαρτον καὶ εὐμάραντον τῆς εἰς τὰ ἐξ ὧν συνέστηκε διαλύσεως. Ἐπεὶ οὖν ἡ περὶ τούτου γνῶσις ἔχει τι καὶ ὠφέλιμον, καὶ πρὸς οἱ κοδομὴν ἄγον τοὺς μὴ παρέργως τῶν λεγομένων ἀκούοντας· βούλει σοι δείξω τῶν ἡμετέρων σωμά των τὴν εὐδιάφθαρτον σύμπηξιν καὶ διάλυσιν, ὅπως ἐστὶν εὐτελὴς καὶ τῶν κτηνῶν εἰς μηδὲν διαφέρουσα;
σκότους μετῆλθεν εἰς φῶς. Εἴ γε τοῦ παρ' ἡμῖν α'- plora, defecit enim lus P.» At ne amare lamanis-
ris; haud siquidem lux exstincta est, sed transit
a tenebris ad lucem: quando luce hac sensibili,
spiritalis illa immensum excellentior est: e quibus
alteri quidem succedit nox duodecim horarum,
terræ ei ambitu per circuitum facta umbraculum,
circumscribitque diurnum spatium; alteram autem, neque tenebræ, neque nox, nec obscura
dies, nec ambitus temporis, non annus, nou sæculum, non motus spatiumve obsidet, sed æternum iis illucet, qui æterno ejus splendore affatim
deliciantur, ut quodam loco ait Scriptura sacra:
Lux justis perpetuo; nomen autem impiorum
exstinguitur q; eorum nimirum, qui tenebroso
hujus vitæ loco, lumine mandatorum Dei, non
ambulaverunt. Est id quod Job loquitur, dicens:
Quis utique me ponat juxta mensem priorum
dierum, quibus nie Deus custodiebat inviolabilem?
sicut cum lucebat lucerna ejus super capit
meum r.» Lucerna enim est lumen legis: «Cun
lumine ejus ambulabam in tenebris.:. præsentis nimirum sæculi, juxta eum qui sic psallit:
‹ Nox illuminatio in delictis meis. Et nox sicut
dies illuminabitur: sicut tenebræ ejus, ita et lumen ejus t. Itaque, siquidem Deus lux est, ut vere
est nec ullæ in eo sunt tenebræ ". > - < In ipso
autem vivimus et movemur et sumus; › adque
eum migramus; omnium vero nostrum animæ ³,
σθητοῦ, τὸ νοητὸν ἐκεῖνο διαφερόντως ὑπερανέστηκεν· ὧν, τὸ μὲν, δυοδεκάωρος διαδέχεται νύξ, κατά
περίοδον αὐτῷ γιγνομένη περὶ γῆν ἀποσκίασμα, καὶ
χρονικόν περιγράφει διάστημα· τὸ δὲ, οὐ σκότος, οὐ
νύξ, οὐκ ἀλαμπὴς ἡμέρα, οὐ χρόνου περίοδος· οὐκ
ἐνιαυτὸς, οὐκ αἰών, οὐ κίνημα καὶ διάστημα περιἔστησιν· ἀλλ᾽ ἀϊδίως ἐναυγάζον, τοῖς τῆς αὐτοῦ κατα
τρυφῶσιν ἀἰδίου λαμπρότητος· ὡς που τὸ θεῖον
Γράμμα φησί· «Φῶς δικαίοις διαπαντός· όνομα δὲ
ἀσεβῶν σβέννυτα:· ἡ τῶν μὴ τῷ φωτὶ τῶν τοῦ Θεοῦ
προσταγμάτων ἐν τῷ σκοτεινῷ τοῦ βίου πορευθέν
των χωρίῳ. Τοῦτο δὴ τὸ παρὰ τοῦ Ἰὼβ εἰρημένον·
• Τίς ἄν με θείη κατὰ μῆνα ἡμερῶν τῶν ἔμπροσθεν,
λέγοντος, ὧν με ὁ Θεὸς ἐφύλαττεν ἄτρωτον· ὡς ὅτε
ηύγει ὁ λύχνος αὐτοῦ ἐπὶ κεφαλῆς μου.» Λύχνος
γὰρ, νόμου τὸ φῶς. «Ὅτε τῷ φωτὶ αὐτοῦ ἐπορευόμην ἐν σκότει·, τοῦ παρόντος δῆλον αἰῶνος· κατὰ
τὸν οὕτω ψάλλοντα· ι Νυξ φωτισμὸς ἐν τῇ τροφή
μου. Καὶ ἡ νύξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται· καὶ ὡς τὸ
σκότος αὐτῆς, οὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς.» Οὐκοῦν·
εἰ φῶς μέν ἐστιν ὁ Θεὸς, ὥσπερ οὖν ἐστι· «Καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία· ο • Ἐν αὐτῷ δὲ
ζῶμεν, καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμὲν, ο καὶ πρὸς αὐτὸν
μεθιστάμεθα· πάντων δὲ ἡμῶν αἱ ψυχαὶ κατὰ τὸ λου
γικὸν ἐν χερσὶν αὐτοῦ, διημάρτηται ἡ περὶ τοῦ σκότ
τους καὶ τῶν σκοτεινῶν τοῦ ᾅδου χώρων προτεθείσα
παράλογος Ενστασις, τῶν δι' ἐναντίας καὶ ἀντίθεσις.
quod spectat ad rationem in ejus sunt manibus: plane peccat, fallaxque arguitur, adversariorum
aliene a ratione proposita impugnatio, quod spectat ad
Τοῦ τρόπου δειχθέντος κατ' ἐπιδρομὴν τῆς ἐν ᾅδου Γι
κατὰ περίοδον τῶν ψυχῶν διελεύσεως, δεῦρο οὖν,
τῶν εἰρημένων ἀφέμενος, ἄνθρωπε, τὴν τοῦ ἡμετέρου σώματος διδάσκου διάλυσιν, μὴ τὴν τῆς
ψυχῆς ἐρευνα κατάστασιν μετὰ τὴν ἐκ τοῦ σώματος
ἔξοδον, ὅτι μὴ πρὸς ἐμοῦ καὶ σοῦ ταῦτα ζητεῖν. "Αλλος γὰρ ὁ ταῦτα εἰδώς. Εἰ γὰρ ψυχῆς οὐσίαν οὐκ
ἔστιν ἡμῖν εἰδέναι, πῶς ἂν εἰδείημεν τὴν ἐκείνης και
τάπαυσιν, ἧς εἶδος, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος ἀγνοοῦμεν; ἡλίκον τε καὶ ὅσον αὐτῆς ὑπάρχει τὸ μέγεθος,
κἂν τῷ ἐφολκίῳ συνδέδεται, λόγοις οἷς οἶδε μόνος ὁ
συναρμόσας Θεός. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φέρε, τὸ
τίμιον κτῆμα τὴν ψυχὴν τῷ θείῳ τῆς εἰκόνος αὐχή
· ματι, παραδραμόντες, ὡς ἄληπτον, περὶ τὸ παχύ
τοῦτο καὶ ληπτὸν, καὶ πολλαῖς τοῦ βίου μεταβολαῖς
συναλλοιούμενόν τε καὶ περιτρεπόμενον ενασχολούμεθα σῶμα, καὶ αὐτοῦ που τὸν νοῦν προσερείσωμεν·
ὡς ἂν μάθῃς, ἀγαπητέ, τῆς ἡμῶν εὐτελείας τὸ τα
πεινὸν καὶ χαμαίζηλον, τῶν ἐαρινῶν ἀνθέων εἰς μηδὲν διαφέρον, κατὰ τὸ εὔφθαρτον καὶ εὐμάραντον τῆς
εἰς τὰ ἐξ ὧν συνέστηκε διαλύσεως. Ἐπεὶ οὖν ἡ περὶ
τούτου γνῶσις ἔχει τι καὶ ὠφέλιμον, καὶ πρὸς οἱ
κοδομὴν ἄγον τοὺς μὴ παρέργως τῶν λεγομένων
ἀκούοντας· βούλει σοι δείξω τῶν ἡμετέρων σωμά
των τὴν εὐδιάφθαρτον σύμπηξιν καὶ διάλυσιν, ὅπως
ἐστὶν εὐτελὴς καὶ τῶν κτηνῶν εἰς μηδὲν διαφέρουσα;
P Eccl. xxi, 10. 4 Prov. sit, 9. • Job xxix, 2.
Act. xvII, 28. × Sap. iii, 1.
PATROL. GR. XCVII.
tenebras, et caliginosa inferni loca.
Cursim autem declarato modo, quo animæ velut
circuitu ac ambitu quodam permanent infernum,
jam age, o homo, iis quæ dicta sunt omissis,
disce dissolutionem humani corporis; non animæ
statum scrutare, ab egressu e corpore, quando
nec meum est nec tuum ista quærere. Quippe
alius est qui novit. Nam si neque substantiam animæ possumus scire, qui sciverimus illius requiem, cujus et speciem ignoramus, et figuram,
et magnitudinem? quam, inquam, illa ingens sit
et ancta, tametsi alligata est naviculæ, quibus
Deus solus qui aptavit, rationibus perspectuni
habet. Sic itaque rebus habentibus, animam, ren
illam divina imaginis excellentia nobilem ac pretipsam, velut incomprehensam, prætereuntes,
circa crassum hoc comprehensuque facile corpus, quodque multis vitæ mutationibus pariter
immutetur verseturque, immoremur, ejusque
parte aliqua considerationi mentem applicemus;
ut noveris, dilecte, vilitatis humanæ humilitatem
abjectionemque, qua nihil a vernis foribus diferat, quod attinet ad sui facilem corruptionem
defectionemque, dissolutione in ea quibus constat.
Ex quo igitur rei hujus scientia etiam utile quidpiam habet, quodque eos qui non levius audiunt
ædificare possit: visne ostendam humanorum
⚫ ibid. 3. • Psal. cxxxviι, 11. - Joan. 1, 5,
col. 1291–1292page 251 of 327
PG 97:1291τις επλείξεις σαφείς. Προςτθ: βάδην ἐν ταῖς πρὸ τοῦ άστεως μνημείοις· καὶ ἀνιστόρει μη τῶν λεγομένων τὴν ἐκβασιν. Ἐπίκυψον ὡς διὰ θυρίδως τοῖς μνήμες καὶ μὴ ἀποκριτής, μηδὲ ἀνανεύσης πας τὰ ὁμών μενα· καὶ δει τὴν ἀνῶσαν, οὐ τὴν τέρπουσαν θέαν. Μικρόν αὐτοῦ προελθε· καὶ λήψη τῶν ἐμῶν λόγων Αλλ' ἐπίστηθι τρανῶς, καὶ ἀνατύπωσαί με: διὰ της φαινομένης τῶν νεκρῶν σωμάτων ειδεχθούς δ λύσεως, τῶν ἡμετέρων ἐφρυωμάτων τὴν ἀθλιότητα. Ανάσχου μικρὸν ἀντιλαβέσθαι τῆς δυσωδίας έχει τέρα γάρ, οὐκ ἀλλοτρία. Φέρε γενναίως τὴν ἀνακα μένην αὐτόθεν της σηπεδόνος ἐσμήν τε καὶ δυσκ πνευστών ἐκρήν. Καρτέρει δὲ τὴν ἐκ τῶν σκουλή χων δυσθεώρητον ἔψιν, μυδώσάν τε καὶ ἐχώραν ἐγκεχωσμένην 3. Πρόσεχέ τε καὶ περιεργότερον, εἰ βούλει, καὶ διάκρινον, εἰ δυνατῶς ἔχεις, καὶ συνάρμοσον ὀστοῦν πρὸς ὀστοῦν, καὶ ὡς ἂν θέλῃς, ἕκαστο τῶν φαινομένων καὶ λελυμένων μερών ή μελών, ταῖ ἑαυτοῦ χερσὶν ἐπιστοίβασον. Κατάμαθε τούτων έκα στον, εἰ δυνήσῃ καν μετρίως εἰπεῖν, τίνος ἐκεῖνα, καὶ ποίου ταῦτα, ἢ τίς οὗτος, καὶ τίς ἐκεῖνο;· καὶ εἰ γέρων ἢ νεανίας, ἐκεῖνος ἢ οὗτος, τεθνάσιν, εδ μὲν εὐημερίαις, ὁ δὲ ἀνίαις ἐζηκώς, καταλελύκει τὸν βίον· καὶ εἰ ὁ μὲν ὀλιγόβιος, ὁ δὲ μακροβιό τατος· ἢ ὁ μὲν ἐνδόξως, ὁ δὲ ἀδόξως ἐβίω. Ταύτι κατάμαθε καὶ περισκόπει· καὶ εἰ μὴ πολλῆς τέχει τῆς κατηφείας καὶ σκυθρωπότητος, ὅσῳ καὶ τῆς ὡραιότητος κατὰ τὸ δοκοῦν περὶ τὴν σύμπηξιν πρό τερον. σε άλλ. έγκεχρωσμένην. Καὶ τί γάρ; Οὐκ εἰδεχθὴς ἡ θέα, καὶ πολλῆς γέ μουσα τῆς ἀηδίας; Σάρκες διαλελυμέναι, καὶ σπλάγχνα, καὶ μόρια, καὶ τὸ τῆς διαπλάσεως κάλλος, ἐν σηπόμενά τε καὶ συνεκρέοντα; Οἷς ὁμοίως έκαστος ἡμῶν ἐν σοροῖς κατατεθεὶς διαφθείρεται, καὶ τῇ αὐτῇ τῶν σκωλήκων βορᾷ δαπανώμενος λύεται. Σύνες, ἄνθρωπε, τὸ λεγόμενον· περίβλεψε τους τάφους· τα τὰ ἐστὰ ἡμῶν, καὶ πρὸς ἑαυτὸν συστραφείς, δέ κρύσον· στέναξον ἐκ βάθους μέγα. Ταλάνισον την ἀνθρωπίνην εὐτέλειαν, ποίου του τέλους είληχε Κατανόησον, καὶ εἰ δυνατῶς ἔχεις, διάκρινον, καὶ εἰπέ, τίς ὁ βασιλεὺς, τίς ὁ ἰδιώτης· τίς ὁ πλούσιος, ἢ τίς ὁ πένης· τίς ὁ ἔνδοξος, ἢ τίς ὁ ἄδοξος· τίς ὁ ελεύθερος, ή τίς ὁ δοῦλος· ποῖος στρατιώτης, ποῖος ὁ στρατιάρχη; τίς ὁ δίκαιος, ἢ τίς ὁ κατάκριτος· τίς ὁ φιλόσοφος, ἢ τίς ὁ ἄγροικος· εἰς & μήτωρ. ἢ τίς ὁ βάρβαρος· τίς ὁ Ῥωμαῖος· τίς ὁ πολίτης, καὶ τίς ὁ ἀγρότης· τίς Χαναναίος, καὶ τίς Ἰουδαῖος τίς ἡ τεχθεῖσα, τίς ἡ τεκοῦσα· τίς ὁ πατὴρ, ἢ εἰς ὁ υἱός. Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοις, γυμνὰ μόνον ὀστέα βλέ πων, διακρῖναι τούτων τινά, καν μυριάκις εἶτα; Ἐν τοῖς πρὸ τοῦ ἄστεως μνημείοις.
τις επλείξεις σαφείς. Προςτθ: βάδην ἐν ταῖς πρὸ τοῦ
άστεως μνημείοις· καὶ ἀνιστόρει μη τῶν λεγομένων
τὴν ἐκβασιν. Ἐπίκυψον ὡς διὰ θυρίδως τοῖς μνήμες
καὶ μὴ ἀποκριτής, μηδὲ ἀνανεύσης πας τὰ ὁμών
μενα· καὶ δει τὴν ἀνῶσαν, οὐ τὴν τέρπουσαν θέαν.
rerum offendaris aspectu, neve retuleris pelen
quo 1 molestum sit, non quod recreet.
corporum caducam atque dissolutioni compara- Μικρόν αὐτοῦ προελθε· καὶ λήψη τῶν ἐμῶν λόγων
Lam coucretionem, ut sit viiis, nihilque a brut s
d:derat? Progredere paululum, perspicuas que
nicorum verborum probationes acceperis. S nsim
procede ac lento gradu ad monumenta in suburbiis posita sermonum:que illic eventum interroga. Velut per fenestram incumbe tumulis, nec
et detrectaveris, planeque videbis spectaculum
Enimvero clare intellige, exque turpi illa quam
aspectas resolutorum cadaverum specie, super
biæ nostræ miseriam animo exprime. Sustine parum ut percipias fetorem; quippe noster est, non
alienus. Sustine virili animo inde erumpentem
putoris olentiam, Quoreinque male exhalaniem.
Feras quoque grave aspectu vermium spectacu–
lum, tabe Bueus illud, ac sanie obrutum. Sed et
curiosius, si libet, attende, et discerne, si potes,
ac os ossi compone: atque ut volueris partes singulas seu membra, quæ dissoluta vides, tuis ipse
manibus strue et agglomera. Disce num vel minimum possis dicere: cujusnam hæc? cujusuam
illa? sive quis bic? quisve ille? Senesne an juvenis, hic aut ille mortuus sit? Vel utrum hic quidem, ubi vixisset felix, ille autem ubi afflicte
mœrensque vita functus sit? Ac utrum hic quidem vitæ fuerit brevis, ille autem longævæ? Num
hic gloriose vixerit, ille inglorie? Hæc disce, et
liligenter considera, num res sit multi plena pudoris ac tristitiæ, miserabilisque, quo prius majori compactio videbatur plena venustate.
Αλλ' ἐπίστηθι τρανῶς, καὶ ἀνατύπωσαί με: διὰ
της φαινομένης τῶν νεκρῶν σωμάτων ειδεχθούς δ2·
λύσεως, τῶν ἡμετέρων ἐφρυωμάτων τὴν ἀθλιότητα.
Ανάσχου μικρὸν ἀντιλαβέσθαι τῆς δυσωδίας έχει
τέρα γάρ, οὐκ ἀλλοτρία. Φέρε γενναίως τὴν ἀνακα
μένην αὐτόθεν της σηπεδόνος ἐσμήν τε καὶ δυσκ
πνευστών ἐκρήν. Καρτέρει δὲ τὴν ἐκ τῶν σκουλή
χων δυσθεώρητον ἔψιν, μυδώσάν τε καὶ ἐχώραν
ἐγκεχωσμένην 3. Πρόσεχέ τε καὶ περιεργότερον, εἰ
βούλει, καὶ διάκρινον, εἰ δυνατῶς ἔχεις, καὶ συνάρ
μοσον ὀστοῦν πρὸς ὀστοῦν, καὶ ὡς ἂν θέλῃς, ἕκαστο
τῶν φαινομένων καὶ λελυμένων μερών ή μελών, ταῖ
ἑαυτοῦ χερσὶν ἐπιστοίβασον. Κατάμαθε τούτων έκαστον, εἰ δυνήσῃ καν μετρίως εἰπεῖν, τίνος ἐκεῖνα,
καὶ ποίου ταῦτα, ἢ τίς οὗτος, καὶ τίς ἐκεῖνο;· καὶ
εἰ γέρων ἢ νεανίας, ἐκεῖνος ἢ οὗτος, τεθνάσιν, εδ
μὲν εὐημερίαις, ὁ δὲ ἀνίαις ἐζηκώς, καταλελύκει
τὸν βίον· καὶ εἰ ὁ μὲν ὀλιγόβιος, ὁ δὲ μακροβιό
τατος· ἢ ὁ μὲν ἐνδόξως, ὁ δὲ ἀδόξως ἐβίω. Ταύτι
κατάμαθε καὶ περισκόπει· καὶ εἰ μὴ πολλῆς τέχει
τῆς κατηφείας καὶ σκυθρωπότητος, ὅσῳ καὶ τῆς
ὡραιότητος κατὰ τὸ δοκοῦν περὶ τὴν σύμπηξιν πρό
τερον.
Quid enimvero? Nonne turpe spectaculum illud,
multaque plenum insuavitate? Dissolute carnes,
visceraque, et partes, figmentique decor, compu.
trefacta ac tabo fluentia? Ac quisque nostrum,
eadem plane ratione depositus loculo, corrumpendus est, eademque vermium consumentium
esca, dissolvendus. Iutellige, o homo, quod dicitur.
Circumspice sepulcra: vide ossa nostra, et ad te
conversus, luge; altum geme ex imo pectore.
Miseram deplora humanam vilitatem, quæ finem
cjusmodi acceperit. Perspice, ac si putes, discerne et cdicito quisnam rex; quis privatus;
quis dives, quisse pauper; quis gloriosus, quisve
inglorius; quis liber, quisve servus; quis miles,
quisve dux exercitus; quis justus, quisve reus;
quis philosophus, quisse rusticus; quis orator,
quisve barbarus; quis Romanus, quis civis, quis
ruticola, quis Chanan:eus, quisve Judeus; quæ-
-uam filia, quæ parens, quis pater, quisve filius?
At non poteris, videns ossa tantum nuda, quemquam eorum discernere, quanquam sexcenties
σε άλλ. έγκεχρωσμένην.
Καὶ τί γάρ; Οὐκ εἰδεχθὴς ἡ θέα, καὶ πολλῆς γέ
μουσα τῆς ἀηδίας; Σάρκες διαλελυμέναι, καὶ σπλάγ
χνα, καὶ μόρια, καὶ τὸ τῆς διαπλάσεως κάλλος, ἐν
σηπόμενά τε καὶ συνεκρέοντα; Οἷς ὁμοίως έκαστος
ἡμῶν ἐν σοροῖς κατατεθεὶς διαφθείρεται, καὶ τῇ αὐτῇ
τῶν σκωλήκων βορᾷ δαπανώμενος λύεται. Σύνες,
ἄνθρωπε, τὸ λεγόμενον· περίβλεψε τους τάφους· τα
τὰ ἐστὰ ἡμῶν, καὶ πρὸς ἑαυτὸν συστραφείς, δέκρύσον· στέναξον ἐκ βάθους μέγα. Ταλάνισον την
ἀνθρωπίνην εὐτέλειαν, ποίου του τέλους είληχε
Κατανόησον, καὶ εἰ δυνατῶς ἔχεις, διάκρινον, καὶ
εἰπέ, τίς ὁ βασιλεὺς, τίς ὁ ἰδιώτης· τίς ὁ πλούσιος,
ἢ τίς ὁ πένης· τίς ὁ ἔνδοξος, ἢ τίς ὁ ἄδοξος· τίς ὁ
ελεύθερος, ή τίς ὁ δοῦλος· ποῖος στρατιώτης,
ποῖος ὁ στρατιάρχη; τίς ὁ δίκαιος, ἢ τίς ὁ κατάκρι
τος· τίς ὁ φιλόσοφος, ἢ τίς ὁ ἄγροικος· εἰς & μήτωρ.
ἢ τίς ὁ βάρβαρος· τίς ὁ Ῥωμαῖος· τίς ὁ πολίτης,
καὶ τίς ὁ ἀγρότης· τίς Χαναναίος, καὶ τίς Ἰουδαῖος
τίς ἡ τεχθεῖσα, τίς ἡ τεκοῦσα· τίς ὁ πατὴρ, ἢ εἰς
ὁ υἱός. Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοις, γυμνὰ μόνον ὀστέα βλέ
πων, διακρῖναι τούτων τινά, καν μυριάκις εἶτα;
Ad monumenta in suburbiis posita. Ἐν τοῖς
πρὸ τοῦ ἄστεως μνημείοις. Velut ad portam et foris
Luxta urbem. illic enim sepeliebantur fidelium
ora, vix in urbibus, vetantibus Romanis legibus, quibus tamen paulatim derogatum est. Ac
curatius de sepulturis mester Goar in Exchole
gicis.
col. 1293–1294page 252 of 327
PG 97:1293Γι «Εν ὅλην σεαυτῷ περικυκλοῖς τῶν γνωστικῶν γυμνα. σμάτων την πολυμάθειαν. Οὕτω μοι τάχα κατα νοήσεις, καὶ τῶν τῇδε πραγμάτων ὅτα ῥεῖ καὶ παρ έρχεται κατὰ τὸν βίον, τὴν εἰς τὸ μὴ ὂν μεταχώρη σεν. Αν τε γὰρ πλοῦτον εἴποις, ἄν τε ἀξίαν, ἄν τε δόξαν τὴν ἀπανθοῦσαν, ἢ κράτος, ἢ δυναστείαν, ἢ κάλλος, ἢ ῥώμην, ἢ μέγεθος, ἢ εὐγένειαν, ή τι τῶν ἀρίστων ἢ χειρίστων παρ' ἡμῖν εἶναι δοκούντων, τὴν ἴσην τοῖς ἡμετέροις οστέοις διάλυσιν πείσεται. Καὶ χρυσὸς μὲν ἐκ μετάλλων ἀνειλημμένος, καὶ χωνεία παραδοθείς, καὶ πυρὶ δοκιμασθείς, ὀβρυζω τέραν ἑαυτοῦ τὴν παροψίδα τοῖς χρυσοτέχναις παρ ἔστησιν· ἄργυρος δὲ πυρωθείς, τῷ χρυσῷ παραπλησίως ἐκκαθαίρεται καὶ λευκαίνεται· καὶ κογχύλης μὲν αἷμα βάπτει πορφύραν· καὶ μαργαρίτην ἐκε τρέφει ζάμμυξ θαλάσσιος· καὶ σμάραγδος ἐκ γῆς χλοάζων φύεται λίθος· καὶ σηρικὸν ἐκφύει σκώληξ τρεφόμενος ύφασμα - καὶ πίνναι θαλάττιοι ξένην μηχανώμεναι κρόκην, διπλῆν τὴν χρείαν παρέχουσιν. Ἐχίνοι δὲ καὶ μηκάδες καὶ μέλισσαι· οἱ μὲν, Ενύγρων όψων νόστιμον ἡμῖν καρυκεύουσι πέμμα· αἱ δὲ γλυκὺ ἀπὸ μαζῶν καταστάξουσι γάλα· τὸ μὲν πρόσφατον ἡμῖν σχεδιάζουσαι πόμα· τὸ δὲ τυρωθέν, μόνιμον ἑτοιμάζουσαι βρώμα. Καὶ μέντοι πρόβατα τὴν ἴσην ἡμῖν ἐμπαρέχουσι χρείαν· ἄμφω δὲ τὴν ἐκ τριχῶν ἀποκειρομένην ἔριθον προϊσχόμενα, θαυ μαστὴν ἄγαν ἡμῖν ἐπιχορηγοῦσιν ἀμφίεσιν. Α' δὲ, τῶν ἐξαγώνων συρίγγων τας θήκας ἀναπιμπλῶσαι μέλιτος, ἄρτι τῶν σίμβλων ἀπαίρουσι, καὶ τὰ κηρία γλυκασμὸν ἀποστάζοντα, τοῖς τρυγηταῖς καταλείπουσι· ἔργον σοφίας γνώρισμα, καὶ πτηνοῦ τίμιον εὐτελοῦς φιλοτέχνημα, χρείας εὕρημα βίου, φύσεως μουσουργία φιλοπόνοις ερανιζόμενον πτήσεσι. Καὶ πάντων ἁπλῶς τῶν ὅσα τὸν βίον ἡμῖν συνιστᾷ, χρη τιμώτατα καὶ τερπνότατα, καὶ εἴ τι τούτοις ὡραῖον φιλοτίμως συνέζευκται, τὴν ἴσην διαφθορὰν ὑφιστάμενα τοῖς ὑπὸ τροπήν, ἐφάμιλλον τὴν διάλυσιν ἔχουσι· κἂν ὅτι τὸ καθ᾿ ἡμᾶς ἑτεροίως ἔχον παρὰ ταῦτα, τῇ ἀναστάσει τετίμηται· καὶ τῇ ἀνακαινίσει Ζάμμυξ. ζάμβυξ. Βέρβερι, φέρον τὸν θαυμαζόμενον μαργαρίτην λίθον. Γίνονται δέ πορφύραι τε καὶ ὀστρέων πολύ πλῆθος τῶν ἄλλων· ἐν δὲ ἴδιον, ὦ καλοῦσιν ἐκεῖνοι Βέρβερι, ἐξ οὗ ἡ μαργαρίτης λίθος. βερβερι, ἣν ἐξ ἀχράντων καὶ παρθενικῶν αἱμά των βαφεῖσαν ἐν πνεύματι, βασιλικῶς ἐκογχύ λωσε, Καὶ οἱονεὶ πορφύραν βασίλειον ὑποδύς, περιέθετο τὸ ἡμέτερον φύ ραμέ. ἐκογχύλωσε, Διπλήν παρέχουσε χρείαν. Ἐνύγρων όψων νόστιμον καρυκεύουσι σπέρμα.
tamentorum multiplicem disciplinam velut orbe
asciveris. Sic utique, et rerum hujus seculi, si
quæ per vitam fluunt prætereuntque, cessionem
mintationemque in nihilum consideraveris. Sive
enim divitias dixeris, sive dignitatem, sive deflorentem gloriam, aut imperium, aut magistratum, aut pulchritudinem, aut robur, aut magnitudinem, aut nobilitatem: sive quid aliud, tum
quod optimum habeatur humano judicio, tigh
quod pessimum, eadem, atque ossa nostra, Γι
tione, dissolvendum est. Ac aurum quidem ex auri
follinis assumptum, ac fornaci traditum, ignique
probatum, obryzam magis ex ipso patinam aurificibus exhibet: argentum autem igni examinatum,
proxime auro emundatur candoremque intuit:
item conchylii sanguis purpuram inficit; margaritamque alit marinus zammyx sed et lapis
smaragdus viridi colore e terra nascitur; vermisque altus producit sericum; ac marin.e pinuze,
novam molite traman, usum duplicem prebent Echini autem, et capræ, et apes, e quibus illi quidem dulces nobis aquatilium obsoniarum cupedias condiunt, ille autem lae dulces
ab uberibus ubertim stillant: qua novum ceu ex
tempore, polum præbentes; qua, coagulo, parantes solidam escam: sed et oves eidem usui sunt,
acntræque detonsam pilis lanam proferentes
valde mirabilem vestitum subministrant. Ilæ demum sexangularum fistularum loculos melle im-
«Εν ὅλην σεαυτῷ περικυκλοῖς τῶν γνωστικῶν γυμνα. dicas: quanquam tibi totam gnosticorum exercσμάτων την πολυμάθειαν. Οὕτω μοι τάχα κατα
νοήσεις, καὶ τῶν τῇδε πραγμάτων ὅτα ῥεῖ καὶ παρ
έρχεται κατὰ τὸν βίον, τὴν εἰς τὸ μὴ ὂν μεταχώρη
σεν. Αν τε γὰρ πλοῦτον εἴποις, ἄν τε ἀξίαν, ἄν τε
δόξαν τὴν ἀπανθοῦσαν, ἢ κράτος, ἢ δυναστείαν, ἢ
κάλλος, ἢ ῥώμην, ἢ μέγεθος, ἢ εὐγένειαν, ή τι τῶν
ἀρίστων ἢ χειρίστων παρ' ἡμῖν εἶναι δοκούντων,
τὴν ἴσην τοῖς ἡμετέροις οστέοις διάλυσιν πείσεται.
Καὶ χρυσὸς μὲν ἐκ μετάλλων ἀνειλημμένος, καὶ
χωνεία παραδοθείς, καὶ πυρὶ δοκιμασθείς, ὀβρυζωτέραν ἑαυτοῦ τὴν παροψίδα τοῖς χρυσοτέχναις παρ
ἔστησιν· ἄργυρος δὲ πυρωθείς, τῷ χρυσῷ παραπλη
σίως ἐκκαθαίρεται καὶ λευκαίνεται· καὶ κογχύλης
μὲν αἷμα βάπτει πορφύραν· καὶ μαργαρίτην ἐκε
τρέφει ζάμμυξ θαλάσσιος· καὶ σμάραγδος ἐκ γῆς
χλοάζων φύεται λίθος· καὶ σηρικὸν ἐκφύει σκώληξ
τρεφόμενος ύφασμα - καὶ πίνναι θαλάττιοι ξένην
μηχανώμεναι κρόκην, διπλῆν τὴν χρείαν παρέχουσιν. Ἐχίνοι δὲ καὶ μηκάδες καὶ μέλισσαι· οἱ μὲν,
Ενύγρων όψων νόστιμον ἡμῖν καρυκεύουσι πέμμα· αἱ
δὲ γλυκὺ ἀπὸ μαζῶν καταστάξουσι γάλα· τὸ μὲν
πρόσφατον ἡμῖν σχεδιάζουσαι πόμα· τὸ δὲ τυρωθέν,
μόνιμον ἑτοιμάζουσαι βρώμα. Καὶ μέντοι πρόβατα
τὴν ἴσην ἡμῖν ἐμπαρέχουσι χρείαν· ἄμφω δὲ τὴν
ἐκ τριχῶν ἀποκειρομένην ἔριθον προϊσχόμενα, θαυ
μαστὴν ἄγαν ἡμῖν ἐπιχορηγοῦσιν ἀμφίεσιν. Α' δὲ,
τῶν ἐξαγώνων συρίγγων τας θήκας ἀναπιμπλῶσαι
μέλιτος, ἄρτι τῶν σίμβλων ἀπαίρουσι, καὶ τὰ κηρία
γλυκασμὸν ἀποστάζοντα, τοῖς τρυγηταῖς καταλεί
πουσι· ἔργον σοφίας γνώρισμα, καὶ πτηνοῦ τίμιον “pleutes, interim alvearibus alvunt, vindemiantiεὐτελοῦς φιλοτέχνημα, χρείας εὕρημα βίου, φύσεως
μουσουργία φιλοπόνοις ερανιζόμενον πτήσεσι. Καὶ
πάντων ἁπλῶς τῶν ὅσα τὸν βίον ἡμῖν συνιστᾷ, χρητιμώτατα καὶ τερπνότατα, καὶ εἴ τι τούτοις ὡραῖον
φιλοτίμως συνέζευκται, τὴν ἴσην διαφθορὰν ὑφιστάμενα τοῖς ὑπὸ τροπήν, ἐφάμιλλον τὴν διάλυσιν
ἔχουσι· κἂν ὅτι τὸ καθ᾿ ἡμᾶς ἑτεροίως ἔχον παρὰ
ταῦτα, τῇ ἀναστάσει τετίμηται· καὶ τῇ ἀνακαινίσει
COMBEFISH
Zammyx. Ζάμμυξ. Alius codex ζάμβυξ.
Vox est ignotior, et ut videtur peregrina, ut suut
Greci ejusmodi vocun, maxime peregrinis rebus
„significandis studiosi Eustathitis ait dictum
Postreum illud lingua Iudica Βέρβερι, φέρον τὸν
θαυμαζόμενον μαργαρίτην λίθον. Sic Athen.
lib, ut: Γίνονται δέ πορφύραι τε καὶ ὀστρέων πολύ
πλῆθος τῶν ἄλλων· ἐν δὲ ἴδιον, ὦ καλοῦσιν ἐκεῖνοι
Βέρβερι, ἐξ οὗ ἡ μαργαρίτης λίθος. Peculiare quod.
dam dictum ab illis βερβερι, ex quo est margarita
lapis. Damasc. orat. 1. in Nativit. Maria, communi
nomine xoxlov vocat, refertque optime in eamdem
Mariam, quæ Margaritum Christum Dominum
Spiritus sancti rore fecundante, Virgo concepit.
Prodierit ea oratio vix non nova ope regiorum
codicum, depravatissime a Billin edita malo com
dice. Non possum illad secunda in eamdem orat.
ad idem omittere, ubi ait Damascenus induisse
carnein, ἣν ἐξ ἀχράντων καὶ παρθενικῶν αἱμά
των βαφεῖσαν ἐν πνεύματι, βασιλικῶς ἐκογχύ
λωσε, Billius, quod mireris tanquam in conciiylium efformavit. Quis metaphoram ita duram a
Damasceni facili ingenio exspectaverit? Ipse
busque favos dulcedinem distillantes relinquunt:
plane illud sapientie specimen, pretiosumque
vilis volatilis arte factum, ac usus vitæ inventum,
naturæ modulantia argumentosis volatibus corro
gatum. Omnium denique quibus nobis vita constat, utilissima quæque ac suavissima: ac si quid
iis ambitiose ad speciem decoremque conjunctum
est, eidem, pro mutabilium rerum ratione, corruNOT.E.
se Damascenus exponat, quanquam est alioqui
clarus in ipsis verbis positis: Καὶ οἱονεὶ πορφύ
ραν βασίλειον ὑποδύς, περιέθετο τὸ ἡμέτερον φύ
ραμέ. Constans ergo est in metaphora regie purpure, quae et Αndreae orat. in Nativitatem Maria,
aliisque communis est. Th, ergo ἐκογχύλωσε,
plané est purpuravit; quanquam eam vocem Lexica
non habent, ut nec plurimis prois Graecas. Pinrima revera peccavit Billius in Damasceno, ejas
nova editione non permittenda. Habet eandem
fere Andreas Orat. iu Nat. sanctu Maria, quem
videtur in multis hic assectatus Damascenus.
Usum duplicem prabent. Διπλήν παρέχουσε
χρείαν. Ut se nimirum, et squillam, quo monitore
præsentem venatum sentiunt, eo nutriant: qua do
re Arist. lib. v. De historia ani, cap. 15, et Plin.
lib. ix, cap. 42, etc.
Aquatilium obsoniorum cupelias condiunt.
Ἐνύγρων όψων νόστιμον καρυκεύουσι σπέρμα.
Velut delicatiores cibi, et quasi condimentum
proritanda gulæ. Sunt echini isti et erinacei marini, noti satis pisciculi inter crustatos.
col. 1295–1296page 253 of 327
PG 97:1295τῆς ἀναστάσεως Θεῷ συμμορφούμενον, τὴν ἐν χει ριτι θέωσιν ἐπιδέχεται. και άλλ. θρηνωδούμενος. Ἔχεις ἐντεῦθεν, ἀγαπητέ, βεβαιοτέραν τῆς ἡμε τέρας περιπετείας τὴν ἀδηλότητα. Βούλει σοι καὶ ταύτης ἑτέραν δείξω τῆς ἀδοξίας ἀτιμωτέραν εἰτέ. λειαν; Λάβε μοι πρώτην εἰκόνα τῆς ἡμῶν ἀστάτου περιτροπῆς, την καθημέραν λέγω τῶν πραγμάτων περιφορὰν καὶ ἀλλοίωσιν. Ορᾷς γὰρ ἴσως οὐκ ἐν ταυτῷ τὰ ἡμέτερα· τηνάλλως δὲ καθημέραν παρα τρεπόμενα· καὶ τὰ μὲν ἀστάτως ἄνω καὶ κάτω στρεφόμενα· τὰ δὲ χύδην ἢ φύρδην αναμιγνύμενα. καὶ συνόλως τὸ στάσιμον οὐκ ἔχοντα βέβαιον· καὶ μοι πρὸς ἀλήθειαν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ὑπογράφοντα, τεί σθητι, καὶ διὰ τῶν ὁσημέραι τελουμένων, δέχω σαφῆ τὴν ἀπόδειξιν. Ιδε γὰρ οἷα νῦν τὰ ἡμέτερα ὁ χθὲς ἐπιδίφριος χρυσοκολλήτοις θώκοις ἐνθρονης μενος, ἄνω τὰς ἀφοῦς ἔχων, καὶ κυκῶν ἀκαρτέρηση, καὶ πλήθει ταγμάτων περιστοιχούμενος, σήμερον ἐπιτύμβιος, κλινοφορούμενος, σχέτλιος, ἐλεεινός, ἐν τάφῳ νεκρὸς ἀπαγόμενος, πλήθει κυκλούμενος, θρη νούμενος 80, κηρίοις δαδουχούμενος, καὶ μετ' ὀλίγον, πρὸς πάντων ἀφέμενος. Νεκροῦ γὰρ φίλος, ἄχρι μόνον τοῦ μνήματος. Ο χθὲς εὐφημούμενος, σήμε ρον οἰκτιζόμενος· ὁ χθὲς δυναστεία φυσώμενος, σήμερον ἀῤῥωστίᾳ συνεχόμενος· ὁ χθὲς ἐν πόλει, σήμερον ἐν κλίνῃ· ὁ πρὸ μικροῦ φοβερός, σήμερα ὀδωδώς· ὁ χθὲς ὡραῖος, σήμερον φευκτέος. Ο σήμ μερον μέγας, αύριον μέλας· ὁ χθὲς ἐν οἴκῳ, στο μερον ἐν τάφῳ· ὁ χθὲς μυριζόμενος, σήμερον όξι μενος, καὶ σκωλήκων βρύων, καὶ σαπρίας ἀπόζων, καὶ δυσωδίας πλήρης. Εἶδες, εἰς οἷον ἀδοξίας ἡμῖν ἡ δοκοῦσα κατήντησεν εύκλεια; Εἶδες μεταβολῆς ὑπερβολὴν, καὶ δέξης καὶ πραγμάτων παραλλαγὴν καὶ ἀλλοίωσιν; Έγιας, ὅποι χωρεῖ τὰ ἡμέτερα; Ποῦ γὰρ ὁ πλοῦτος; εἰπε μοι· ποῦ δὲ ὁ κόμπος; ποῦ οἱ χρυσοχάλινοι ἵππα; τὰ ἐκ λίθων Ινδικών βαρυτίμων περιφανή περι θέματα; τὰ ἐκ χρυσοῦ περιδέῤῥαια, οἱ παρατρέχοντες, οι προάγοντες, οἱ δορυφόροι, οἱ τὸ πᾶν σοδοῦν τες καὶ συνταράσσοντες, αἱ δυναστείαι, τὰ κράτη. τὰ βουλευτήρια, τὰ προγράμματα, τὰ ἐν πολέμοις ἄνδρα. γαθήματα; Οὐ πάντα τέφρα; οὐ πάντα γῆ καὶ σποδός, καὶ σκιᾶς εὐτελέστερα; Ποῦ ταῦτα πάντα; οἴχεται. Ποῦ ἡ τοσαύτη δόξα, ποῦ ἡ χρῆσις; ἀπόλωλε. Ποῦ ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, οἱ χθὲς μέγα παρὰ πάντας ἀνειλημμένοι γαυρίαμα, καὶ δυναστείας ὄγκῳ τῶν πολλῶν ὑπερέχοντες; Ποῦ δὲ ὁ φίλος ὁ δεῖνα; κεκοίμηται. Ποῦ δὲ ἡ τοῦδε γυνή, καὶ ἡ τῆσδε θυγάτηρ, καὶ ὁ τοῦδε υἱός; ἐκλελοίπασιν. Ὁ μὲν πρὸ βραχέος, ὁ δὲ πρὸ πολλοῦ· ὁ μὲν ἐπ' ἀλλοδαπῆς, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς πατρίδος· ὁ δὲ ὑποβρύχιος· ὁ δὲ θηριάλωτος Εἰκότως οὖν ἀφαρμόσει τούτοις τὸ τοῦ Ἐκκλησι
ptioni obnoxia, parem interitum subeunt: quan- τῆς ἀναστάσεως Θεῷ συμμορφούμενον, τὴν ἐν χει
quam in nobis, resurrectionis prærogativa, res ριτι θέωσιν ἐπιδέχεται.
aliter atque in aliis habeat, qui resurrectione instaurante Deo effecti conformes, deitatem recipiamus, quæ est gratia.
Hinc habes, dilecte, miseræ nostræ sortis exploratiorem obscuritatem. Vin' et lac tibi ignominia ignominiosiorem vilitatem ostendam? Prinam accipe inconstantis nostrae vertiginis imaginem; diurnam, inquam, rerum velut rotationem.
Utique enim res nostras videbis non eodem statu,
sed quæ quotidie ceu errore ferantur; atque pars
quidem, susdeque instabiliter verlantur; pars autem, tumultuarie nulloque delectu perinisceantur,
nec prorsus firmitatem aliquam constantem habeant: mihique quæ sunt humana vere delineanti
fidem adhibe; exque iis quæ quotidie fiunt, planam probationem accipe. Videsis enim, qualiter "
nostra habeant. Qui heri inauratis sedibus sublimis curru vehebatur, superciliis elatis frontosusque, turbis quas ciebat intolerabitis militaribusque circumquaque stipantibus ordinibus, hodie
tumulo deponitur, gestatur lecto, deploratus,
miserabilis, ad sepulcrum elatus mortuus, circumglomerata multitudine, canticis lugubribus personantibus, cereis prælucentibus, ac brevi post,
omnibus relinquentibus. Quippe demortui amicus,
ad usque soluin sepulcrum. Quem heri faustis prosequebantur ominibus, hodie deplorant. Qui heri
magistratu tumebat, bodie adversa tenetur valetudine. Qui heri in civitate erat, hodie versatur in
lecto. Qui heri formidabilis, hodie fetet. Qui heri
speciosus, hodie nauseam movet. Qui heri magnus, hodie niger. Qui leri domi, hodie deposi
tus tumulo. Qui heri perspirabat unguenta, male
est plenus futore.
Viden' ad quantum dedecus nostra illa existimata gloria et nobilitas devenit? Vidistin' exsuperantem mutationem, gloriæque et rerum variationem ac alterationem? Nosti quo tendant
hamana? Nam cedo, ubi divitiæ? Ubi vero
jactantia et fastus? Ubi equi auratis frenis? Ubi
Indicarum gemmarum ingentis pretii splendida circumposita ornamenta? Ubi monilia aurea? Ubi
currentes a latere, præeuntes, satellites, qui submoveant obvios omnes atque conturbent; magistratus, imperia, concilia, edicta, bellica facinora?
Nonne omnia cinis? Nonne terra univers: et pulvis, ac viliora umbra? Ubi universa hæc? Transierunt. Ubi tanta gloria? Ubi usus? Periit. Ubi hic
aut ille, qui heri præ omnibus gloriabantur, magistratusque amplitudine plerisque eminebant?
Ubi ille talis amicus? Defunctus est. Ubi vero
illius uxor, hujusve filia, ac filius istius? Defecerunt; hic quidem nuper, ille a longo tempore;
hic quidem in alieno solo, hic autem in patria;
atque hic aquis submersus, ille a bestiis devoraκαι άλλ. θρηνωδούμενος.
Ἔχεις ἐντεῦθεν, ἀγαπητέ, βεβαιοτέραν τῆς ἡμε
τέρας περιπετείας τὴν ἀδηλότητα. Βούλει σοι καὶ
ταύτης ἑτέραν δείξω τῆς ἀδοξίας ἀτιμωτέραν εἰτέ.
λειαν; Λάβε μοι πρώτην εἰκόνα τῆς ἡμῶν ἀστάτου
περιτροπῆς, την καθημέραν λέγω τῶν πραγμάτων
περιφορὰν καὶ ἀλλοίωσιν. Ορᾷς γὰρ ἴσως οὐκ ἐν
ταυτῷ τὰ ἡμέτερα· τηνάλλως δὲ καθημέραν παρατρεπόμενα· καὶ τὰ μὲν ἀστάτως ἄνω καὶ κάτω
στρεφόμενα· τὰ δὲ χύδην ἢ φύρδην αναμιγνύμενα.
καὶ συνόλως τὸ στάσιμον οὐκ ἔχοντα βέβαιον· καὶ
μοι πρὸς ἀλήθειαν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ὑπογράφοντα, τεί
σθητι, καὶ διὰ τῶν ὁσημέραι τελουμένων, δέχω
σαφῆ τὴν ἀπόδειξιν. Ιδε γὰρ οἷα νῦν τὰ ἡμέτερα
ὁ χθὲς ἐπιδίφριος χρυσοκολλήτοις θώκοις ἐνθρονης
μενος, ἄνω τὰς ἀφοῦς ἔχων, καὶ κυκῶν ἀκαρτέρηση,
καὶ πλήθει ταγμάτων περιστοιχούμενος, σήμερον
ἐπιτύμβιος, κλινοφορούμενος, σχέτλιος, ἐλεεινός, ἐν
τάφῳ νεκρὸς ἀπαγόμενος, πλήθει κυκλούμενος, θρη
νούμενος 80, κηρίοις δαδουχούμενος, καὶ μετ' ὀλίγον,
πρὸς πάντων ἀφέμενος. Νεκροῦ γὰρ φίλος, ἄχρι
μόνον τοῦ μνήματος. Ο χθὲς εὐφημούμενος, σήμε
ρον οἰκτιζόμενος· ὁ χθὲς δυναστεία φυσώμενος,
σήμερον ἀῤῥωστίᾳ συνεχόμενος· ὁ χθὲς ἐν πόλει,
σήμερον ἐν κλίνῃ· ὁ πρὸ μικροῦ φοβερός, σήμερα
ὀδωδώς· ὁ χθὲς ὡραῖος, σήμερον φευκτέος. Ο σήμ
μερον μέγας, αύριον μέλας· ὁ χθὲς ἐν οἴκῳ, στο
μερον ἐν τάφῳ· ὁ χθὲς μυριζόμενος, σήμερον όξι
μενος, καὶ σκωλήκων βρύων, καὶ σαπρίας ἀπόζων,
καὶ δυσωδίας πλήρης.
hodie olet, et vermibus scalet; carien redolet, et
Εἶδες, εἰς οἷον ἀδοξίας ἡμῖν ἡ δοκοῦσα κατήντησεν
εύκλεια; Εἶδες μεταβολῆς ὑπερβολὴν, καὶ δέξης
καὶ πραγμάτων παραλλαγὴν καὶ ἀλλοίωσιν; Έγιας,
ὅποι χωρεῖ τὰ ἡμέτερα; Ποῦ γὰρ ὁ πλοῦτος; εἰπε
μοι· ποῦ δὲ ὁ κόμπος; ποῦ οἱ χρυσοχάλινοι ἵππα;
τὰ ἐκ λίθων Ινδικών βαρυτίμων περιφανή περι
θέματα; τὰ ἐκ χρυσοῦ περιδέῤῥαια, οἱ παρατρέ
χοντες, οι προάγοντες, οἱ δορυφόροι, οἱ τὸ πᾶν σοδοῦν
τες καὶ συνταράσσοντες, αἱ δυναστείαι, τὰ κράτη. τὰ
βουλευτήρια, τὰ προγράμματα, τὰ ἐν πολέμοις ἄνδρα.
γαθήματα; Οὐ πάντα τέφρα; οὐ πάντα γῆ καὶ σποδός,
καὶ σκιᾶς εὐτελέστερα; Ποῦ ταῦτα πάντα; οἴχεται.
Ποῦ ἡ τοσαύτη δόξα, ποῦ ἡ χρῆσις; ἀπόλωλε. Ποῦ ὁ
δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, οἱ χθὲς μέγα παρὰ πάντας ἀνειλημ
μένοι γαυρίαμα, καὶ δυναστείας ὄγκῳ τῶν πολλῶν
ὑπερέχοντες; Ποῦ δὲ ὁ φίλος ὁ δεῖνα; κεκοίμηται.
Ποῦ δὲ ἡ τοῦδε γυνή, καὶ ἡ τῆσδε θυγάτηρ, καὶ ὁ
τοῦδε υἱός; ἐκλελοίπασιν. Ὁ μὲν πρὸ βραχέος, ὁ
δὲ πρὸ πολλοῦ· ὁ μὲν ἐπ' ἀλλοδαπῆς, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς
πατρίδος· ὁ δὲ ὑποβρύχιος· ὁ δὲ θηριάλωτος
Εἰκότως οὖν ἀφαρμόσει τούτοις τὸ τοῦ Ἐκκλησι
col. 1297–1298page 254 of 327
PG 97:1297στοῦ ῥητὸν, φήσαντος· Ματαιότης ματαιοτήτων τὰ πάντα ματαιότης, καὶ προαίρεσις πνεύματος.» Εἰ γὰρ, κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον αὖθις εἰπεῖν τὸν θειότα του, «Τὰ πάντα ἐκ τοῦ χοὺς γέγονε, καὶ τὰ πάντα εἰς τὸν χοῦν ἐπιστρέφει· συνάντημα δὲ τοῦ κτήνους, ὡς συνάντημα [εν] ἀνθρώποις· καὶ ὡς ὁ θάνατος τούτου, οὕτως ὁ θάνατος τούτου· καὶ οὐδὲν ἐπερίσσευσεν ἄνθρωπος παρὰ τὸ κτῆνος· καὶ τίς εἶδε τὸ πνεῦμα οἷον εν τοῦ ἀνθρώπου· εἰ ἀναβαίνει αὐτὸ εἰσάνω; καὶ [τὸ πνεῦμα] τοῦ κτήνους, εἰ καταβαίνει κάτω εἰς γῆν;» Μάτην οὖν ἡμῖν ὁ κόπος, καὶ ἡ τοῦ πλούτου τρυφὴ, καὶ ἡ ἐπ' ἀδήλῳ κειμένη τῶν ῥεόντων εὐπάθεια. Καὶ εἰ βούλει μικρὸν αὐτοῦ που τὸν λόγον ἀναλαβὼν, ὑποδείξω τὴν ὅλην τοῦ βίου διαγωγήν, περιφορᾶς οὐδὲν διαφέρουσαν. Ακουε γοῦν, οἷα τῷ καθ᾿ αὐτὸν ὑποδείγματι ὡς ἐν εἰκόνι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς διαγραφόμενος ὁ Ἐκκλησιαστὴς, ὑποτίθεται. «Εγώ, φησὶν Ἐκκλησιαστής, ἐγενόμην βασιλεὺς ἐπὶ Ἰσραὴλ ἐν Ἱερουσαλήμ καὶ ἔδωκα τὴν καρδίαν μου, τοῦ ἐκζητῆσαι, καὶ τοῦ κατασκέψασθαι ἐν τῇ σοφίᾳ περὶ πάντων τῶν γενο μένων 40 ὑπὸ τὸν οὐρανόν· ὅτι περισπασμόν πονηρὸν ἔδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, τοῦ περι σπᾶσθαι ἐν αὐτῷ. Καὶ εἶδον σύμπαντα τὰ ποιήματα τὰ πεποιημένα ὑπὸ τὸν ἥλιον, καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης καὶ προαίρεσις πνεύματος.» Καὶ αὖθις 1 Ἰδοὺ ἐγὼ ἐμεγαλύνθην, καὶ προσέθηκα σοφίαν ἐπὶ σοφίαν πᾶσαν, ἢ οἱ ἔμπροσθέν σι μου ἐπὶ Ἱερουσαλὴμ· καὶ ἔδωκα τὴν καρδίαν μου γνῶναι σοφίαν καὶ γνῶσιν. [Καὶ καρδία μου εἶδε πολλὰ, σοφίαν. καὶ γνῶσιν], παραβολὰς καὶ ἐπιστήμην. Ἔγνων ἐγώ, ὅτι καί γε τοῦτό ἐστι προαίρεσις πνεύματος ὅτι ἐν πλήθει σοφίας πλῆθος γνώσεως· καὶ ὁ προσ τεθεὶς γνῶσιν, προστίθησιν ἄλγημα, ο – • Τῷ γέ λωτι εἶπα περιφοράν, καὶ τῇ εὐφροσύνῃ, Τί τοῦτο ποιεῖς;» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Ἐμεγάλυνα, φησί, ποίημά μου, ᾠκοδόμησά μοι οίκους, ἐφύτευσά μοι ἀμπελῶνας, ἐποίησά μοι κήπους καὶ παραδείσους, καὶ ἐφύτευσα ἐν αὐτοῖς πᾶν ξύλου πάγκαρπον. Ἐποίησά μοι κολυμβήθρας ὑδάτων, τοῦ ποτίσαι 30 γρ. υἱῶν. γινομ. κι ἄλ. ἐπὶ πᾶσιν, οἱ ἐγένοντο ἔμπροσθεν, με Καὶ προαίρεσις πνεύματος. καὶ νομὴ ἀνέμου, τὸ προαίρεσις Εγώ, φησὶν Εκκλησιαστής, ἐμεγαλύνθην καὶ προσέθηκα, γνῶσιν εἰ ἐπιστήμην, Πᾶν ξύλον πάγκαρπον. τὸ πᾶν. ξύλον πᾶν καρποῦ, βυ. Δρυμόν βία στῶν καὶ τὰ ξύλα. βλαστῶντα ξύλα.
στοῦ ῥητὸν, φήσαντος·. Ματαιότης ματαιοτήτων tus. Jure igitur merito congruet istis verbum
τὰ πάντα ματαιότης, καὶ προαίρεσις πνεύματος.»
Εἰ γὰρ, κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον αὖθις εἰπεῖν τὸν θειότατου, «Τὰ πάντα ἐκ τοῦ χοὺς γέγονε, καὶ τὰ πάντα
εἰς τὸν χοῦν ἐπιστρέφει· συνάντημα δὲ τοῦ κτήνους,
ὡς συνάντημα [εν] ἀνθρώποις· καὶ ὡς ὁ θάνατος
τούτου, οὕτως ὁ θάνατος τούτου· καὶ οὐδὲν ἐπερίσσευσεν ἄνθρωπος παρὰ τὸ κτῆνος· καὶ τίς εἶδε τὸ
πνεῦμα οἷον εν τοῦ ἀνθρώπου· εἰ ἀναβαίνει αὐτὸ
εἰσάνω; καὶ [τὸ πνεῦμα] τοῦ κτήνους, εἰ καταβαίνει
κάτω εἰς γῆν;» Μάτην οὖν ἡμῖν ὁ κόπος, καὶ ἡ
τοῦ πλούτου τρυφὴ, καὶ ἡ ἐπ' ἀδήλῳ κειμένη τῶν
ῥεόντων εὐπάθεια. Καὶ εἰ βούλει μικρὸν αὐτοῦ που
τὸν λόγον ἀναλαβὼν, ὑποδείξω τὴν ὅλην τοῦ βίου
διαγωγήν, περιφορᾶς οὐδὲν διαφέρουσαν.
Ακουε γοῦν, οἷα τῷ καθ᾿ αὐτὸν ὑποδείγματι ὡς
ἐν εἰκόνι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς διαγραφόμενος ὁ Ἐκκλησιαστής, ὑποτίθεται. «Εγώ, φησὶν Ἐκκλησιαστής,
ἐγενόμην βασιλεὺς ἐπὶ Ἰσραὴλ ἐν Ἱερουσαλήμ
καὶ ἔδωκα τὴν καρδίαν μου, τοῦ ἐκζητῆσαι, καὶ τοῦ
κατασκέψασθαι ἐν τῇ σοφίᾳ περὶ πάντων τῶν γενομένων 40 ὑπὸ τὸν οὐρανόν· ὅτι περισπασμόν πονηρὸν
ἔδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, τοῦ περι
σπᾶσθαι ἐν αὐτῷ. Καὶ εἶδον σύμπαντα τὰ ποιήματα
τὰ πεποιημένα ὑπὸ τὸν ἥλιον, καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα -
ματαιότης καὶ προαίρεσις πνεύματος.» Καὶ αὖθις 1
• Ἰδοὺ ἐγὼ ἐμεγαλύνθην, καὶ προσέθηκα σοφίαν
ἐπὶ σοφίαν πᾶσαν, ἢ οἱ ἔμπροσθέν σι μου ἐπὶ Ἱερουσαλήμ· καὶ ἔδωκα τὴν καρδίαν μου γνῶναι σοφίαν
καὶ γνῶσιν. [Καὶ καρδία μου εἶδε πολλὰ, σοφίαν.
καὶ γνῶσιν], παραβολὰς καὶ ἐπιστήμην. Ἔγνων
ἐγώ, ὅτι καί γε τοῦτό ἐστι προαίρεσις πνεύματος·
ὅτι ἐν πλήθει σοφίας πλῆθος γνώσεως· καὶ ὁ προστεθεὶς γνῶσιν, προστίθησιν ἄλγημα, ο – • Τῷ γέλωτι εἶπα περιφοράν, καὶ τῇ εὐφροσύνῃ, Τί τοῦτο
ποιεῖς;» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Ἐμεγάλυνα, φησί,
ποίημά μου, ᾠκοδόμησά μοι οίκους, ἐφύτευσά μοι
ἀμπελῶνας, ἐποίησά μοι κήπους καὶ παραδείσους,
καὶ ἐφύτευσα ἐν αὐτοῖς πᾶν ξύλου πάγκαρπον.
Ἐποίησά μοι κολυμβήθρας ὑδάτων, τοῦ ποτίσαι
• Eccle..1, 2. • Eccle. 11, 19, 21. a Eccle.
illud Ecclesiastæ dicentis: Vanitas vanitatum:
omnia vanitas, et præsumptiospiritusy ›Cum
enim, ut iterum cum admirabilissimo illo dicam:
• Omnia facta sint de pulvere, etiam omnia revertuntur in pulverem: et eventus pecoris, sicut
quod hominibus evenit: et sicut mors hujus, ita
mors illius; et nihil abundavit homo a pecore;
et quis novit spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum; et spiritus pecoris, si descendat
ipse deorsum in terram s? Frustra ergo laboramus, et deliciamur divitiis, rerumque fluxarum
incerto amiciniur. Quod si libet, resumpto parum
ejus sermone, totam vitæ nostræ rationem nihil a
circumlatione adversam ostendam.
Audi itaque, qualia suo ipse exemplo, ceu in inagine, nostra depingels Ecclesiastes doceat. e Ego,»
inquit Ecclesiastes, fui rex super Israel in Jerusalem: et dedi cor meum ad inquirendum et considerandum in sapientia de omnibus quæ facta sunt sub
cœlo: quoniam distensionemi malam dedit Deus filiis
hominum, ut distendantur in ea. Et vidi universa
opera quæ facta sunt sub sole: et ecce omnia vanitas, et praesumptio spiritus e. Et iterum: «Ecce ego
magnificatus sum, et adjeci sapientiam supra sapientiam, plusquam ii qui fuerunt ante me in Jerusalem. Et dedi cor meum ut noscerem sapientiam et scientiam: [Et cor meum vidit multa,
sapientiam et scientiam,] parabolas et scientiam.
Cognovi ego, quia et hoc est præsumptio spi
ritus. Quia in multitudine sapientiæ, multitudo
cognitionis: et qui apponit scientiam, apponit
dolorem b. > • Risui dixi circumlationem,
jucunditati, Quid hoc facis •?, El post pauca:
‹ Magnificavi, inquit, opus meum; ædificavi mihi
domos; plantavi mihi vineas; feci mihi hortos, et
pomaria, et plantavi in illis omne lignum omnis
fructus. Feci mihi piscinas aquarum, ad irri
gandum ex eis nemus fruticum ac arbores
Possedi servos et ancillas; et vernaculi fuerunt
}, 13, 14. bibid. 16, 18. • Eccle. 11, 2.
'
et
30 γρ. υἱῶν ut apud Septuag. Apud Septuag. γινομ. κι ἄλ. ἐπὶ πᾶσιν, οἱ ἐγένοντο ἔμπροσθεν, με
Septuag.
El presumptio spiritus. Καὶ προαίρεσις
πνεύματος. Velut animi cogitationes et motus,
quos homo, et quibus, se volens pascat, atque
amigat: Songes creux: meliusque expressit Vulg.
Afflictio spiritus. Tigur. Animi molestia. Hebraice
est: Aquila, καὶ νομὴ ἀνέμου, pastio
venti: æquivoco nomine Hebræo sicut et nobis
nomine Spiritus, ad ventum et animam: ut τὸ
προαίρεσις reddatur, prasumptio, permittit llieronymus, etsi nou omnino probat: ac vere novom
est et insolens. Quod paulo post sequebatur post
ill: verba: Εγώ, φησὶν Εκκλησιαστής, ἐμεγαλύνθην καὶ προσέθηκα, velut posita anticipato, et perinentia ad sequentia, ubi suo loco ronuntur,
delevimus: aliaque clausa ex textu LXX, adjecimus. Sunt crebræ lacunæ ubi citantur loci, ac
præcipue, sicubi eadem repetantur verba, ut illic
accidit. Eadem vox Hebraica est quam LXX γνῶσιν
εἰ ἐπιστήμην, reddiderunt, velut tantum variantes
ad ornatun.
Omne lignum omnis fructus. Πᾶν ξύλον
πάγκαρπον. Deest altero codice τὸ πᾶν. LXX, ξύλον
πᾶν καρποῦ, quod idem est; habentque Hebrara ad
verbum. Vulg. Consevi ea cuncti generis arboribus:
quod est paulo latius: non restringendo ad
miferas, que sola sunt 1-2 yy.
βυ.
Nemus fruticum et arbores. Δρυμόν βία
στῶν καὶ τὰ ξύλα. Ita uterque codes. Sed ut alius
LXX, βλαστῶντα ξύλα. Vulg. Siltam lignor
minantium. Sed est res levior.
col. 1299–1300page 255 of 327
PG 97:1299ἀπ' αὐτῶν δρυμόν βλαστῶν, καὶ τὰ ξύλα. Έκτησ μην δούλους καὶ παιδίσκας, καὶ οἰκογενεῖς ἐγένοντό μοι· κτήσεις με βουκολίου καὶ ποιμνίου πολλαὶ ἐγέ νοντό με ὑπὲρ πάντας τοὺς γενομένους εμπροσθέν μου ἐν Ἱερουσαλήμ. Συνήγαγόν μοι καὶ ἀργύρων καὶ χρυσίον, και περιουσιασμούς βασιλέων επί χωρῶν. Ἐποίησά μοι άδοντας καὶ ἀδούσες, καὶ ἐντρυφήματαυἱῶν τῶν ἀνθρώπων· οινοχόους καὶ οἰνοχίας· καὶ πᾶν ὃ ἔτησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ούτ ἀφεῖλον ἀπ' αὐτῶν. Οὐκ ἀπεκώλυσε καρδίαν μου ἀπὸ πάσης εὐφροσύνης· ὅτι ἡ καρδία μου ευφρόνη ἐν παντὶ μόχθῳ μου· καὶ ἐπέβλεψε ἐγὼ ἐν εὐπ ποιήμασί μου οἷς ἐποίησαν αἱ χεῖρες μου, καὶ ἐν μέχθῳ μου ᾧ ἐμόχθησα τοῦ ποιεῖν. Καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης, καὶ προαίρεσις πνεύματος. Ορᾶς, εἰς ὅστην εντέλειαν ἡμῶν ὁ βίος πρόειπν; Εἶδες ὅποι ταλαιπωρίας, ηλίκη δόξε τὸν ἡμέτερον ίστησι τύφον; Ἀπόσχου τοιγαροῦν, ἄνθρωπε, της περὶ ταῦτα ῥαστώνης, καὶ μὴ βούλου θρύπτεσθαι τοῖς σήμερον οὖσιν, οὐκ οὗτι δὲ αύριον. Μετὲ βρέ νει τὸν τελευτῶντα, καὶ πάντων ἀφέμενον τὴν ματαιότητα, καὶ τὰ μένοντα τῶν λεόντων ἀν αλλαξάμενον· πρὸς αὐτὸν γὰρ αὖθις τῷ λόγῳ τ τράψομαι. Αλλ᾽ ἐλεεῖς αὐτοῦ τὴν νεότητα, αλλά σαντὴν ἐλέησον γεγηρακότα, καὶ μέχρι τήσης της πολιᾶς, ἀρετῆς τάχα κατωρθωκότα μηδέν. Αλλά νέος, φησίν, ὁ παῖς καὶ πρὸς ην ούπω ταφείη λακώς, ὃς οὐδὲ τοῦ ἡδίστου τούτου φωτός παρατήρ λαυσεν, ἄγευστος, ὡς ἄν τις φαίη, τῶν τοῦ βίου κ λῶν ἀπηγμένος; Αλλ' οὕτω παρέστη τῷ Κτίσαντι, πλήρης ἢ γενειάς, καὶ πρὸς μέγεθος ἡλικίας ὁ παῖς, καὶ τοῖς ἤλιξιν ἐν τοῖς ἀμείνοσιν ἁμιλλώμενος, ος τὸ ἐνευδοκιμεῖν νέοις προσγίνεται; Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν ἀθάνατος. Εμελλε καὶ πρὸς γάμου κοινωνίαν ἐλθεῖν, καὶ παίδων γενέσθαι πατήρ, καὶ γένους εὐκλησία, καὶ γῆρας καυχήσεως; 'Αλλ' οὐκ ἦν ἀτελεύτητος Σοφὸς ὁ νεανίας, ἀγχινοίς καὶ πολυπειρία παιδεύσεως τῶν πολλῶν διαφέρων, καὶ τοὺς ἑταίρους τάχει φύσεως καὶ χρηστῶν ἠθῶν γνώμῃ καὶ καταστάσει καὶ βίου τρόποις ὑπερβαλλόμενος; Αλλ' οὐκ ἦν αἰώνιος. Εδει καὶ πρὸς ἀρχὰς ἤδη λοιπὸν τὸν νεανίαν ἀνάγεσθαι, δόξης τε ἀξιωμάτων & τὸν τ βίου καταγεραίρει, δράξασθαι; Αλλ' οὐκ ἦν ἀδιά δοχος. Εἰ δὲ κόρη τις ἡ τελευτῶσα καθέστηκεν, ώρα τε, καὶ ἡλικίᾳ, καὶ μεγέθει σώματος, καὶ τῷ περὶ τὰς παρειὰς ἐρεύθῳ, τὰς τῶν ὁρώντων ἔψεις περί αυγάζουσα· πάσῃ τε τῇ λοιπῇ καὶ γυναικὶ πρέσ πούσῃ, καὶ στολῇ τιμίᾳ ἡ παῖς κεκαλλώπιστοι καὶ γὰρ καὶ δῶμεν αὐτὴν καὶ γαμικοῖς θαλάμοις ἐμπρέπουσαν, καὶ τέκνων ἐσομένην μητέρα, καὶ γίνε ἀνόρθωσιν· ἀλλ᾽ ἕτερος ήτοιμάσθη ταύτῃ νυμφών ἀλλ᾽ οὕτως ἔδοξε τῇ Προνοίᾳ. Μήτηρ ὑπῆρχε παί των ἡ μεταστατα, κάλλει τε καὶ συνέσει καὶ τω β σύνῃ προέχουσα τῶν πολλῶν, ἔργοις τε δι' ὧν είχν νίζεται γυνή φιλεργός, καὶ ἀνδρεία, καὶ φίλανδρος σε άλλη γνώμης χρηστότητι, καὶ ἐδῶν καταστάσει.
mili: et quidem possessiones armenti et oriam ἀπ' αὐτῶν δρυμόν βλαστῶν, καὶ τὰ ξύλα. Έκτησ
multæ fuerunt mihi, supra omnes qui fuerunt aute
me in Jerusalem. Congregavi mihi etiam argentum
et surum, et opes regum et provinciarum. Feci
mihi cantores et cantatrices, et delicias Gliorum
kominum; vini fusores, et vini fusitrices. Et omne
quod postulaverunt oculi mei, non abstuli ab eis.
Non prohibui çor meum ab omni lætitia: quia cor
incum lætatum est in omni labore meo. Et respexi
rg, ad omnia opera mea, quæ fecerunt manus
imeæ, et in laborem meum, quo laboraveramı faciendo. Et ecce omnia vanitas, et præsumptio spiri105 4, ▸
Vules, ad quam vilitatem vita nostra procedat?
Vidistin quonam miseriæ gloria tanta nostrum redigat fastum? Abstine igitur, homo, ab ejuscemodi
voluptatibus, nec iis diflere velis, que sunt hodie, nec in crastinum erunt; ac ne luxeris eum qui
defunctus, rerum omnium vanitatem reliquit,
resque manentes caducis commutavit: rursus enim
sermonem ad eum convertain. At misereris juventæ?
Enimvero tui ipsius veterati miserere, qui ad tantam profectus canitiem, fors nihil e virtute gesscris. At, inquit, adhuc juven s filius, en a pubertatis annos necdum attigisset, ac neque dule: bác
Ince frui licuisset, velut jejunus adhuc bonorum
sim, ut sic dicam, ita abactus est? Seal ita puer,
plenus, barbatusque, ac matura a late, certausque
melioribus cum coetanis, quibus concelitur ut
clari virtute fiant, Creatori astiti-set? Enimvero,
haud immortalis erat. At futurum erat ut et conjugii societatem iniret, parensque filiorum efficeretur, et claritas generis, ac gloriosus senex? Enimvero non erat non morti obnoxius. At sapiens
adolescens erat, acrique ingenio ac multa eruditionis peritia plerisque præstans, sociosque natur:e acumine, bonaque voluntate, et morum compositione ac vitæ institutis superans? Verum non
erat æternus. Debebat jam deinceps adolescens
etiam magistratibus augeri, gloriamque et dignitates, quibus vita præsens hones'atur, capessere? At
non erat ejusmodi, rt ei alius successurus hoa
esset. Quod si defuncta puella quaedam est, eaque
ejusmodi, ut et venustate, et aetatis vigore, et magnitudine corporis, el genaram rubore floreque,
zspicientium oculos, cen quadam lace perstringeret; queque om reliquo femine congruo pretiosoque mundo mulie`ri magnifice ornata esset:
μην δούλους καὶ παιδίσκας, καὶ οἰκογενεῖς ἐγένοντό
μοι· κτήσεις με βουκολίου καὶ ποιμνίου πολλαὶ ἐγέ
νοντό με ὑπὲρ πάντας τοὺς γενομένους εμπροσθέν
μου ἐν Ἱερουσαλήμ. Συνήγαγόν μοι καὶ ἀργύρων
καὶ χρυσίον, και περιουσιασμούς βασιλέων επί
χωρῶν. Ἐποίησά μοι άδοντας καὶ ἀδούσες, καὶ
ἐντρυφήματα- υἱῶν τῶν ἀνθρώπων· οινοχόους καὶ
οἰνοχίας· καὶ πᾶν ὃ ἔτησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ούτ
ἀφεῖλον ἀπ' αὐτῶν. Οὐκ ἀπεκώλυσε καρδίαν μου
ἀπὸ πάσης εὐφροσύνης· ὅτι ἡ καρδία μου ευφρόνη
ἐν παντὶ μόχθῳ μου· καὶ ἐπέβλεψε ἐγὼ ἐν εὐπ
ποιήμασί μου οἷς ἐποίησαν αἱ χεῖρες μου, καὶ ἐν
μέχθῳ μου ᾧ ἐμόχθησα τοῦ ποιεῖν. Καὶ ἰδοὺ τὰ
πάντα ματαιότης, καὶ προαίρεσις πνεύματος.
Ορᾶς, εἰς ὅστην εντέλειαν ἡμῶν ὁ βίος πρόειπν;
Εἶδες ὅποι ταλαιπωρίας, ηλίκη δόξε τὸν ἡμέτερον
ίστησι τύφον; Ἀπόσχου τοιγαροῦν, ἄνθρωπε, της
περὶ ταῦτα ῥαστώνης, καὶ μὴ βούλου θρύπτεσθαι
τοῖς σήμερον οὖσιν, οὐκ οὗτι δὲ αύριον. Μετὲ βρέ
νει τὸν τελευτῶντα, καὶ πάντων ἀφέμενον τὴν
ματαιότητα, καὶ τὰ μένοντα τῶν λεόντων ἀν
αλλαξάμενον· πρὸς αὐτὸν γὰρ αὖθις τῷ λόγῳ τ
τράψομαι. Αλλ᾽ ἐλεεῖς αὐτοῦ τὴν νεότητα, αλλά
σαντὴν ἐλέησον γεγηρακότα, καὶ μέχρι τήσης της
πολιᾶς, ἀρετῆς τάχα κατωρθωκότα μηδέν. Αλλά
νέος, φησίν, ὁ παῖς καὶ πρὸς 16ην ούπω ταφείη
λακώς, ὃς οὐδὲ τοῦ ἡδίστου τούτου φωτός παρατήρ
λαυσεν, ἄγευστος, ὡς ἄν τις φαίη, τῶν τοῦ βίου κ
λῶν ἀπηγμένος; Αλλ' οὕτω παρέστη τῷ Κτίσαντι,
πλήρης ἢ γενειάς, καὶ πρὸς μέγεθος ἡλικίας ὁ παῖς,
καὶ τοῖς ἤλιξιν ἐν τοῖς ἀμείνοσιν ἁμιλλώμενος, ος
τὸ ἐνευδοκιμεῖν νέοις προσγίνεται; Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν
ἀθάνατος. Εμελλε καὶ πρὸς γάμου κοινωνίαν ἐλθεῖν,
καὶ παίδων γενέσθαι πατήρ, καὶ γένους εὐκλησία,
καὶ γῆρας καυχήσεως; 'Αλλ' οὐκ ἦν ἀτελεύτητος
Σοφὸς ὁ νεανίας, ἀγχινοίς καὶ πολυπειρία παιδεύ
σεως τῶν πολλῶν διαφέρων, καὶ τοὺς ἑταίρους τάχει
φύσεως καὶ χρηστῶν ἠθῶν γνώμῃ καὶ καταστάσει
καὶ βίου τρόποις ὑπερβαλλόμενος; Αλλ' οὐκ ἦν
αἰώνιος. Εδει καὶ πρὸς ἀρχὰς ἤδη λοιπὸν τὸν
νεανίαν ἀνάγεσθαι, δόξης τε ἀξιωμάτων & τὸν τ
βίου καταγεραίρει, δράξασθαι; Αλλ' οὐκ ἦν ἀδιά
δοχος. Εἰ δὲ κόρη τις ἡ τελευτῶσα καθέστηκεν, ώρα
τε, καὶ ἡλικίᾳ, καὶ μεγέθει σώματος, καὶ τῷ περὶ
τὰς παρειὰς ἐρεύθῳ, τὰς τῶν ὁρώντων ἔψεις περί
αυγάζουσα· πάσῃ τε τῇ λοιπῇ καὶ γυναικὶ πρέσ
πούσῃ, καὶ στολῇ τιμίᾳ ἡ παῖς κεκαλλώπιστοι καὶ
γὰρ καὶ δῶμεν αὐτὴν καὶ γαμικοῖς θαλάμοις ἐμπρέ
πουσαν, καὶ τέκνων ἐσομένην μητέρα, καὶ γίνε
sed et demus nuptialibus comparatam thalamis, ἀνόρθωσιν· ἀλλ᾽ ἕτερος ήτοιμάσθη ταύτῃ νυμφών
et qua esset futura prolium mater, familiaeque et
generis instauratio. Enimvero alius ei Lalamus
paratus est: enimvero sic Providentiæ visum
est. Fuit quæ migrat filiorimi parens, et quæ puld. Eccle, u, 4-11.
ἀλλ᾽ οὕτως ἔδοξε τῇ Προνοίᾳ. Μήτηρ ὑπῆρχε παί
των ἡ μεταστατα, κάλλει τε καὶ συνέσει καὶ τω β
σύνῃ προέχουσα τῶν πολλῶν, ἔργοις τε δι' ὧν είχν
νίζεται γυνή φιλεργός, καὶ ἀνδρεία, καὶ φίλανδρος
σε άλλη γνώμης χρηστότητι, καὶ ἐδῶν καταστάσει.
is
col. 1301–1302page 256 of 327
PG 97:1301οὐ τὰς χεῖρας πρὸς ἄτρακτον ἡπλωμένας ἔχουσα μόνον, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ πρὸς ἅπαν ἀρετῆς εἶδος ἐκτε ταμένας· κουροτρόφος τε καὶ φιλότεκνος, καὶ και λῶς ἄγαν ἐποικουροῦσα τὸν βίον, καὶ χήραις ἐπαρ κοῦσα, καὶ ξένοις στέγης μεταδιδοῦσα, καὶ πτωχοίς ἐπαρκούσα, καὶ εἴ τι τῶν καλῶν κατορθοῦσα; Αλλ' ἔδει θνητὴν πάντως οὖσαν αὐτὴν, θανάτου πεῖραν λαβεῖν. Τὸ γὰρ αὐτὸ πᾶσι πρόκειται τέλος. "Αγε δη οὖν πεισθέντες ἐμοὶ (καλῶ γὰρ ἅπαντας τοὺς ὅσοι τῶν ἡμετέρων φιλοπόνως ἀκηκόατε λόγων. Οίμαι δὲ πάντας ἐχέφρονι λογισμῷ τῶν αὐτῶν ὑποθηκῶν εἰ ληφέναι τὴν δι' ἀληθείας ἀπόδειξιν), μίαν ἀναλαβόν τις φωνὴν κοινὴν, τὴν θείαν καὶ μακαρίαν τῆς ἀπαθοῦς φύσεως κυριότητα, καὶ θειότητα, καὶ δεσποτείαν, εὐχαριστηρίοις ἀνευφημήσωμεν ὕμ νοις· Εὐλογητὸς, ᾄδοντες, ὁ μόνος αἰώνιος· ὁ μόνος ἀδιάδοχος· «ὁ μόνος ἔχον ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον, ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος αἰώνιον εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ (*). Οὐδὲν ἀναπόδεικτον ἢ ἔκφυλον ἔχει ὁ Χριστιανι δ σμός. Καὶ αὐτὴ γὰρ ἡ τῶν ἁγίων εἰκόνων χρῆσις ἐκ παραδόσεως ἐστι παλαιᾶς, καὶ ἔχομεν ὑποδείγματα πιστὰ συνηγοροῦντα τῇ τῶν εἰκόνων ἀποδείξει· πρῶτ τον μὲν τὴν Αὐγάρῳ τῷ τοπάρχω πεμφθεῖσαν ἐν ῥάκει σεβασμίαν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκμαγείον οὖσαν τοῦ σωματικοῦ αὐτοῦ χα ρακτῆρος, καὶ μηδὲν ἀποδέουσαν τῆς ἐκ τῶν χρωμάτ των γραφής δεύτερον δὲ, τὴν τῆς ἀσπόρως τεκούσης τοῦτον Μαρίας, ἐν Λύδδῃ τῇ καλουμένη Διοσπό (δ) λύδη
DE SS. IMAGINUM VENERATIONE.
ribus, quibus operosa mulier, fortisque, et viri
amans ceu în imagine et suis coloribus exprimitur, plerasque mulieres præcelleret; quæ non solum haberet inanus ad fusum explicatas, sed et
qua
ad omne jam virtutis genus extentas
Aliorum amans, fitios nutriret; bene omnino res domesticas custodiret; viduis subministraret; peregrinos tecto exciperet; pauperum necessitatibus subveniret; et si quid est boni operis gereret? Enimvero
erat plane necesse ut quæ mortalis esset, mortis periculum faceret. Idem enim omnibus finis propositus est. Mihi itaque obsequentes agite. Omues enim
quotquot studiose meos sermones audistis, appello;
quos omnes, iis vere probata documenta præceplaque prudenti judicio sensuque accepisse arbitror:
eamdem resumentes communem vocem, divinam
οὐ τὰς χεῖρας πρὸς ἄτρακτον ἡπλωμένας ἔχουσα chritudine, prudentiaque et modestia, nec non ope
μόνον, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ πρὸς ἅπαν ἀρετῆς εἶδος ἐκτε
ταμένας· κουροτρόφος τε καὶ φιλότεκνος, καὶ και
λῶς ἄγαν ἐποικουροῦσα τὸν βίον, καὶ χήραις ἐπαρκοῦσα, καὶ ξένοις στέγης μεταδιδοῦσα, καὶ πτωχοίς
ἐπαρκούσα, καὶ εἴ τι τῶν καλῶν κατορθοῦσα; Αλλ'
ἔδει θνητὴν πάντως οὖσαν αὐτὴν, θανάτου πεῖραν
λαβεῖν. Τὸ γὰρ αὐτὸ πᾶσι πρόκειται τέλος. "Αγε δη
οὖν πεισθέντες ἐμοὶ (καλῶ γὰρ ἅπαντας τοὺς ὅσοι
τῶν ἡμετέρων φιλοπόνως ἀκηκόατε λόγων. Οίμαι δὲ
πάντας ἐχέφρονι λογισμῷ τῶν αὐτῶν ὑποθηκῶν εἰ
ληφέναι τὴν δι' ἀληθείας ἀπόδειξιν), μίαν ἀναλαβόντις φωνὴν κοινὴν, τὴν θείαν καὶ μακαρίαν τῆς
ἀπαθοῦς φύσεως κυριότητα, καὶ θειότητα, καὶ
δεσποτείαν, εὐχαριστηρίοις ἀνευφημήσωμεν ὕμ
νοις· Εὐλογητὸς, ᾄδοντες, ὁ μόνος αἰώνιος· ὁ
μόνος ἀδιάδοχος· «ὁ μόνος ἔχον ἀθανασίαν, φῶς
οἰκῶν ἀπρόσιτον, ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος & beatamque impatibilis immortalisque nature,
αἰώνιον εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. dominationen, divinitatemque, et imperium, comΑμήν.
paratis ad gratiarum actionem canticis fauste prosequamur, cantico depromentes: Benedictus qui solus est immortalis, solus æternus, solus sine
successore: ‹ qui solus habet immortalitatem, habitans lucem inaccessibile) 5. Ipsi'gloria,
honor, et potestas æterna, per omnia sæcula saculorum. Amen.
• Prov. xxxı, 86. ↑ Tit. 11, 4. 51 Tim. vi, 16.
ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΡΗΤΗΣ
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ (*).
ANDREE CRETENSIS
DE SANCTARUM IMAGINUM VENERATIONE.
(BOISSONADE, Anecdota,l. IV, p. 471.)
Οὐδὲν ἀναπόδεικτον ἢ ἔκφυλον ἔχει ὁ Χριστιανι
δ
σμός. Καὶ αὐτὴ γὰρ ἡ τῶν ἁγίων εἰκόνων χρῆσις ἐκ
παραδόσεως ἐστι παλαιᾶς, καὶ ἔχομεν ὑποδείγματα
πιστὰ συνηγοροῦντα τῇ τῶν εἰκόνων ἀποδείξει· πρῶτ
τον μὲν τὴν Αὐγάρῳ τῷ τοπάρχω πεμφθεῖσαν
ἐν ῥάκει σεβασμίαν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ, ἐκμαγείον οὖσαν τοῦ σωματικοῦ αὐτοῦ χα
ρακτῆρος, καὶ μηδὲν ἀποδέουσαν τῆς ἐκ τῶν χρωμάτ
των γραφής δεύτερον δὲ, τὴν τῆς ἀσπόρως τεκούσης
τοῦτον Μαρίας, ἐν Λύδδῃ (c), τῇ καλουμένη Διοσπό
(a) codice 1630, p. 124, 1.
(δ) Petatur plenior de Abgaro et ad eum nissa
Christi imagine narratio ex Eusebio fi. F. 1, 13;
Evagrio v, 27; Constantini Porphyrog. libro peculiari De imagine Edesɛena; Joannis Damase., quæ
Nihil improbatum vel inusitatum habet Christia
nismus; et ipse quidem sanctarum imaginum usus
antiqua fulcitur traditione, et habemus exempla inconcussa quæ militant pro imaginum expositione.
Primo quidem Abgaro duci missam habemus vencrandam imaginem in panniculo, Domini nostri Jesu
Christi, similitudinem habentem corporeæ ipsius
formæ, nec ullo modo imparem picturis quæ coluribus illustrantur. Secundo autem, quæ sine semine
peperit ipsum Mariæ, in Lydda, quæ vocatur Dio-
fertur, Epistola adl Theophanem, etc.
(c) Cod. λύδη et sic infra. De imagine Maria
Lydilensi conf. narrationem Joannis Damaskti,
epistola modo laudata, pag. 115.
Paschal ComputationComputus Paschalis
col. 1303–1304page 257 of 327
De Imaginibus
PG 97:1303λει, χειρόγραφον εἰκόνα, ἐν πλαξι πάνυ καθαρείς τὸ σκήνος τῆς Θεοτόκου τρίπηχυ παραδηλούσαν, ἐπὶ τῶν χρόνων τῶν ᾿Αποστόλων καὶ μέχρι τοῦ νῦν προσκυνουμένην ἐν τῷ παρ' αὐτῶν κτισθέντι εἰ λητῷ ναῷ πρὸς δυσμάς, οὕτω κυρίως ἐγγεγραμμένην ὡς ἀπὸ χειρός ζωγράφου, τήν τε πορφύραν φημὶ καὶ τὸν στολισμόν, τὰς χεῖρας καὶ τὸ πρόσωπον καὶ πᾶσαν τὴν γραφὴν τῆς ὄψεως, ὡς μέχρι καὶ νῦν ὁρᾶσθαι ταῦτα σωζόμενα. Λέγουσι γὰρ Ἰουλιανόν, τὸν παραβάτην ἐκεῖνον καὶ μισόχριστον, μαθόντα τὰ περὶ τῆς εἰκόνος ταύτης, δοκιμάσαι τὰ κατ' αὐτὴν, ζωγράφους Εβραίους ἐκπέμψαντα, και, πιστωθέντα τὸ ἀληθὲς, θαυμάσαι μὲν ἐπὶ τούτῳ, μηδὲν δὲ έως τι διαπράξασθαι (ε). Φασὶ τοίνυν τὸν ναὸν τοῦτον, ἐν σαρκὶ ἔτι περι ούσης τῆς Θεοτόκου, κτισθῆναι· ἀνελθόντας δὲ τοὺς ἀποστόλους ἐπὶ τὴν Σιών (ἐν ταύτῃ γὰρ έχει), διαλεχθῆναι πρὸς αὐτήν·. Ποῦ ἦσθα, Κυρία; Τι μάμεθα γάρ σοι οἶκον ἐν Λύδδῃ· ο τὴν δὲ ἀποκρ θεῖσαν εἰπεῖν πρὸς αὐτούς· «Κἀγὼ ἐκεῖσε μεθ᾽ ὑμῶν ἤμην καὶ νῦν εἰμί· ν καὶ ἅμα τῷ λόγῳ καταβάντας αὐτοὺς εἰς Λύδδην περινοστῆσαι τὸν ναὸν, καὶ εὑρεῖν οὕτως, ὡς αὐτὴ κυρίως εἶπεν, ὅλην αὐτὴν ἐντετ πωμένην κατὰ τὴν αὐτῆς ἰδέαν, ὡς ἀρχαῖος ἄνωθεν καὶ ἄχρι τῆς δεῦρο παρὰ τοῖς ἐγχωρίοις κεκράτηκε λόγος. Τρίτον ὑπόδειγμα. Λουκᾶν τὸν ἀπόστολον καὶ εὐαγγελιστὴν ἅπαντες οἱ τότε εἰρήκασιν οἰκεία;; ζωγραφῆσαι χερσὶν αὐτόν τε τὸν σαρκωθέντα Χρισ στὸν, καὶ τὴν αὐτοῦ ἄχραντον Μητέρα, καὶ τούτων τὰς εἰκόνας ἔχειν τὴν Ῥώμην εἰς οἰκείαν εύκλειαν(g). Καὶ ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ ἐπ' ἀκριβείας κεῖσθαι ταύ τας φασίν. Αλλὰ καὶ ὁ Ἰουδαῖος Ιώσηπος (ι) τὸν αὐτὸν τρόπον ἱστορεῖ ὁραθῆναι τὸν Κύριον, σύν οφρυν, εξόφθαλμον, μακροπρόσωπον, ἐπίκυφον, εἰ ήλικα, ὁποῖος δηλονότι συναναστρεφόμενος τοῖς ἀν θρώποις ἐφαίνετο, ὁμοίως καὶ τὸν τῆς Θεοτόκου σχηματισμὸν καθ' δν νῦν ὁρᾶται, ἣν καὶ Ῥωμαίαν ἀποκαλοῦσί τινες. Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ἐν Λύδδη τῇ καλουμένῃ Διοσπόλει, πρὸ μιλίων δεκαοκτώ τῆς Ἱερουσαλήμ, τὰς διατριβάς ποιούμενοι, εὐκτήριον οἶκον ἐπ' ὀνόματι τῆς Μητρὸς τοῦ Κυρίου καὶ θεομήτορος οικοδομήσαντες... (εδημάμεθά σε. τους παλαιούς ἱστο ρικούς,
apolis, non manufactam imaginem, in tabula lapidea
nitidissima corpus humanum Dei Genitricis tribus
altum cubitis eligentem, a temporibus apostolorum et usque nunc veneratain in erecto ab ipsis
- testudinate templo ad occidentem, ita eleganter
efformatain quanı per manus pictoris, et purpuram
inquam et restimentum, manus et vultum et totam
--similitudinem faciei, sicut et usque nunc hæc videri
possunt servata. Dicunt enim Julianum, apostatam
istum et adversarium Christi, cum audivisset de
imagine ista, comprobasse quæ de ea loquuntur,
pictoribus Hebraicis convocatis, et, cum veritatem
cognovisset, miratus est super illam, nihil autem
amplius fecit.
Dicunt equidem templum istud, in carne adhuc
vivente Dei genitrice, adificatum fuisse; ascendentes
mulem apostolos in Sion (ibi enim habitabat), dixisse ad illum: Ubi eras, Domina? Ædificavimus
nanque tibi dornum in Lydda. Quæ respondens dixit
illis: Et ego ibi vobiscum eram et nunc sum. Et statim post hunc sermonem, cum descendissent ipsi in
Lydiam obierunt templum, et ita invenerunt, ut
ipsa firmiter dixerat, integram eam impressam secundum propriam similitudinem, sicut antiquus a
prioribus sæcul's usque nunc apud indigenas årmnatus est sermo.
Tertium testimonium. Lucam apostolum et evan-.
gelistam omnes illius temporis dixerunt propriis
pinxisse manibus et ipsum iucarnatum Christum,
et ipsius intenseratan Matrem, et illorum imagines
in urbe Roma servari in convenienti gloria, et in
Jerusalem quoque diligenti cura expositas ipsas dicunt. Sed et Judæus Josephas in hunc inodum narrat visum fuisse Dominum, junctis superciliis, pulbris oculis, longa facie, deflexa, alla statura sicut
evidenter, dum conversaretur cum bominibus, videbatur; similiter et Deiparæ imaginem sicut nunc
videtur et quam Romanam dicunt quidam.
λει, χειρόγραφον εἰκόνα, ἐν πλαξι πάνυ καθαρείς
τὸ σκήνος τῆς Θεοτόκου τρίπηχυ παραδηλούσαν, ἐπὶ
τῶν χρόνων τῶν ᾿Αποστόλων καὶ μέχρι τοῦ νῦν
προσκυνουμένην ἐν τῷ παρ' αὐτῶν κτισθέντι εἰ
λητῷ (d) ναῷ πρὸς δυσμάς, οὕτω κυρίως έγγεγραμ
μένην ὡς ἀπὸ χειρός ζωγράφου, τήν τε πορφύραν
φημὶ καὶ τὸν στολισμόν, τὰς χεῖρας καὶ τὸ πρόσωπον
καὶ πᾶσαν τὴν γραφὴν τῆς ὄψεως, ὡς μέχρι καὶ νῦν
ὁρᾶσθαι ταῦτα σωζόμενα. Λέγουσι γὰρ Ἰουλιανόν,
τὸν παραβάτην ἐκεῖνον καὶ μισόχριστον, μαθόντα τὰ
περὶ τῆς εἰκόνος ταύτης, δοκιμάσαι τὰ κατ' αὐτὴν,
ζωγράφους Εβραίους ἐκπέμψαντα, και, πιστωθέντα
τὸ ἀληθὲς, θαυμάσαι μὲν ἐπὶ τούτῳ, μηδὲν δὲ έως
τι διαπράξασθαι (ε).
Φασὶ τοίνυν τὸν ναὸν τοῦτον, ἐν σαρκὶ ἔτι περι
ούσης τῆς Θεοτόκου, κτισθῆναι· ἀνελθόντας δὲ τοὺς
ἀποστόλους ἐπὶ τὴν Σιών (ἐν ταύτῃ γὰρ έχει),
διαλεχθῆναι πρὸς αὐτήν·. Ποῦ ἦσθα, Κυρία; Τι
μάμεθα γάρ σοι οἶκον ἐν Λύδδῃ· ο τὴν δὲ ἀποκρ
θεῖσαν εἰπεῖν πρὸς αὐτούς· «Κἀγὼ ἐκεῖσε μεθ᾽ ὑμῶν
ἤμην καὶ νῦν εἰμί· ν καὶ ἅμα τῷ λόγῳ καταβάντας
αὐτοὺς εἰς Λύδδην περινοστῆσαι τὸν ναὸν, καὶ εὑρεῖν
οὕτως, ὡς αὐτὴ κυρίως εἶπεν, ὅλην αὐτὴν ἐντετ
πωμένην κατὰ τὴν αὐτῆς ἰδέαν, ὡς ἀρχαῖος ἄνωθεν
καὶ ἄχρι τῆς δεῦρο παρὰ τοῖς ἐγχωρίοις κεκράτηκε
λόγος.
Τρίτον ὑπόδειγμα. Λουκᾶν τὸν ἀπόστολον καὶ
εὐαγγελιστὴν ἅπαντες οἱ τότε εἰρήκασιν οἰκεία;;
ζωγραφῆσαι χερσὶν αὐτόν τε τὸν σαρκωθέντα Χρισ
στὸν, καὶ τὴν αὐτοῦ ἄχραντον Μητέρα, καὶ τούτων
τὰς εἰκόνας ἔχειν τὴν Ῥώμην εἰς οἰκείαν εύκλειαν(g).
Καὶ ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ ἐπ' ἀκριβείας κεῖσθαι ταύ
τας φασίν. Αλλὰ καὶ ὁ Ἰουδαῖος Ιώσηπος (ι) τὸν
αὐτὸν τρόπον ἱστορεῖ ὁραθῆναι τὸν Κύριον, σύν
οφρυν, εξόφθαλμον, μακροπρόσωπον, ἐπίκυφον, εἰ
ήλικα, ὁποῖος δηλονότι συναναστρεφόμενος τοῖς ἀν
θρώποις ἐφαίνετο, ὁμοίως καὶ τὸν τῆς Θεοτόκου
σχηματισμὸν καθ' δν νῦν ὁρᾶται, ἣν καὶ Ῥωμαίαν
ἀποκαλοῦσί τινες.
(d) Codex sic, quod non prorsus intelligo, Joannes Damasc. ibid.: Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ἐν Λύδδη
τῇ καλουμένῃ Διοσπόλει, πρὸ μιλίων δεκαοκτώ τῆς
Ἱερουσαλήμ, τὰς διατριβάς ποιούμενοι, εὐκτήριον
οἶκον ἐπ' ὀνόματι τῆς Μητρὸς τοῦ Κυρίου καὶ Θεομή -
τορος οικοδομήσαντες...
(e) Locus est ea de re in Joannis Damasc. epist.
pag. 115, edit. Combefisianæ qua utor, non parum
vitiatus, quem nunc non attingam.
(odes, εδημάμεθά σε.
(g) Virginis a Luca imaginem fuisse penicillo depiciam tradit Joannes Damasc. ibid. p. 114. Quam
Mariæ matris una cum puero Jesu effigiem a Luca
coloribus expressam Romæ exhiberi didici e Vovas
soris libro De forma Christi, p. 198; qui quidem de
ea an genuina sit dubitare videtur, quod in illo, ut
Patre Jesuita, admiror multum et laudo.
(h) Non Josephum laudat, sed τους παλαιούς ἱστο
ρικούς, Joannes Damasc. d. I., ubi plurima fr
phica epitheta cumulantur. Cæterum, si quis vulet
in hoc arguimento plus nimio opera ponere, sibi
quærat Cypriani Programma, et Th. Lewisii anglice
scriptum libellum, de quo vid. Biblioth. Britann.
1. VII, p. 193; in primis Jo. Reiskii Exercitationes,
de quibus retulit Baylius in Novellis reip. liller.
a. 1685.
SANCTI ANDREÆ HIEROSOLYMITANI
METHODUS INVESTIGANDI CYCLI SOLARIS ET LUNARIS, NECNON PASCHALIS.
(Exɛtat in appendice ad Eusebii Chronicon, hujus Patrologiæ t. XIX, col. 1329.)
J
col. 1305–1306page 258 of 327
PG 97:1305ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΙΤΟΥ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΞΑΙΡΕΤΟΙ ΚΑΙ ΤΡΙΩΔΙΑ. ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ Θ'. Η ΣΥΛΛΗΨΙΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΠΡΟΜΗΤΟΡΟΣ ΑΝΝΗΣ. Ὁ κανών, ποίημα του κυροῦ ᾿Ανδρέου. Ὠδὴ α'. Ἦχος α'. Ὠδὴν ἐπινίκιον. Την σύλληψιν σήμερον, θεόφρον "Αννα, τὴν σὴν ἑορτάζομεν, ὅτι τὴν χωρήσασαν τὸν μηδαμοῦ χωρη τὸν, συνέλαβες, στειρωτικῶν ἀπολυθείσα δεσμῶν.
CANON IN B. ANNÆ CONCEPTIONEM.
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΡΗΤΗΣ
ΤΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΙΤΟΥ
ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΞΑΙΡΕΤΟΙ ΚΑΙ ΤΡΙΩΔΙΑ.
SANCTI ANDREÆ CRETENSIS
COGNOMENTO HIEROSOLYMITANI
CANONES PRÆCIPUI ET TRIODIA
(Combef. p. 452.)
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ Θ'. Η ΣΥΛΛΗΨΙΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ
ΘΕΟΠΡΟΜΗΤΟΡΟΣ ΑΝΝΗΣ.
Ὁ κανών, ποίημα του κυροῦ ᾿Ανδρέου.
Ὠδὴ α'. Ἦχος α'. Ὠδὴν ἐπινίκιον.
Την σύλληψιν σήμερον, θεόφρον "Αννα, τὴν σὴν
- ἑορτάζομεν, ὅτι τὴν χωρήσασαν τὸν μηδαμοῦ χωρη
τὸν, συνέλαβες, στειρωτικῶν ἀπολυθείσα δεσμῶν.
DIE NONA DECEMBRIS. CONCEPTIO SANCTÆ AC
DEI AVIÆ ANNÆ
Canon editus a D. Andrea.
Ode 1, ton. 1, Victoriæ canticum.
Tuam hodie, religiosa Anna, celebramus Conceptionem; quod absoluta sterilitatis vinculis eam
utero conceperis, quæ eum potuit capere, qui nusquam capi potest.
Ubique Andreas Mariæ studiosissimus,
ejus memoriam et orationibus exornat, et ecclesiasticis canticis; in quibus componendis, inter
primos censendum, facile perspexerit, qui attentius legerit, quos ejus ex variis Græcorum libris
ecclesiasticis eruimus, Canones, Triodia, ac Troparia; quanquam non potest non eis deperire
multus decor, amissa syllabarum mensura ac numeris, nonnulloque poeseos ecclesiasticæ velut
rhythmo, in quo servando, et multum operæ
fuisset, et fructus modicus.
Conceptio sanctæ Annæ. Sic passim Græci in
officiis divinis, accipiendo to, is, active,
quod nostri fere accipiunt passive, ut celebrent
Mariæ primam editionem, plane mirabilem illam,
velut de sterili, ac oraculo, ejusque quæ Christum
esset editura; ceu grande beneficium, ut plane est
grande, collatum cœlitus Annæ, totique adeo humano generi, velut in ea ejus prole, consecratis
ipsius redemptionis primordiis. Ut nihil sibi aliud
in eo festo celebrandum assumpserit Ecclesia
Græca; ac nec Latina hactenus celebrandum præcipiat, quandiu severissime in eos animadvertit,
Sixt. IV, Pii V, aliorumque pontificum constitutionibus, qui alterutrum Patrem erroris insimulant. Quam utinam Patrum modestiam imitati
plures, sobrie magis sapuissent; nec diras illas
pontificias, seu magis scandala, quibus tollendis,
diris ejusmodi opus fuit, provocassent! Malim certe
cum pia Matre interim ignorare, sen in ejus corde
occultam privilegii illius doctrinam, vel affirmantem vel neganteni, humili devotione suspicere, quam
audacias aliquid, temere arrogatis alienis partibus,
definire. Est hoc festum longe Græcis antiquius
quam Latinis, siquidem eo jani olim celebri, præsentem Canonem edidit Andreas ille Hierosolymita Cretensis archiepiscopus longe Anselmo an
iquior, in cujus tempora referunt festi illius in
Occidente exordia: ut et Bernardus, qui ipse nonmihil Anselmo junior fuit, seu in renova, ac necdum Ecclesiarum matre Romana Ecclesia probante a Lugdunensibus præsumpta, graviter
offenderit nihil molestius laturus. si quidem
legitima auctoritate et sufficienti cautione factum
fuisset arbitratus. Afferrent multam luceni, quas
habemus in festum hoc, studiosissimi Mariæ,
Georgii Nicomediensis luculentissimas tres orationes, cum alia ɛiç tà ɛloddta, et solemnem illam
ejusdem in templum ceu triumpho inductionem,
quam nostri dicunt Præsentationem, nisi tandem
esset redimenda fides, obstricta Maximo, nonnulla
in eum posita subsidiaria opera, dum interim alii,
Canons and TriodiaCanones et Trioda
col. 1307–1308page 259 of 327
Canon in B. Annæ Conceptionem
PG 97:1307Δικαίων ἐπήκουσα; τῆς ἱκεσίας, ἁγίων ἐκληρον σας τὰς ἐντεύξεις, Κύριε, τῶν προπατόρων σας, καὶ τούτοις δέδ' και καρπόν, τήν σε τεκούσιν ἀγνήν. Η 'Αννα ή ένδοξος, νῦν συλλαμβάνει ἁγνὴν, την τὴν ἄσαρκον συλλαβούσαν Κύριον τὴν ὑπερέγεθαι. Καὶ τίκτειν μέλλει, τὴν σαρκὶ μέλλουσαν τίχτειν Χριστόν. Θεοτόκ. Τὸ ὄρος τὸ ἅγιον, ὅπερ προείδε προφήτης εν απεί ματι· ἐξ οὗ λίθος τέτμηται, τοὺς τῶν εἰδώλων βωμούς συντρίψας σθένει θεϊκῷ, σὺ εἶ, Παρθέν ἀγνή. Ωδή γ'. Στερεωθήτω ή καρδία μου. Καρπὸν κοιλίας εἰ παράσχοις μοι, ἀνεβόα "Απε πρὸς Κύριον, μεγαλυνθήσομαι· καὶ σοὶ τοῦτον προς αναθήσομαι. Διὰ τοῦτο συλλαμβάνει τὴν ἁγνὴν θε μήτορα. Ἐν παραδείσῳ εὐχομένης σου, τῆς φωνῆς ἀκούει ὁ Ὕψιστος, Αννα θεόφρον, καὶ καρπὸν τῆς καλίες σου δίδωσι, παραδείσου τὴν ἀνοίξασαν τὴν θύραν της χάριτος. Τὸ κατὰ νόμον ἐκτελέσασα, καὶ Θεῷ ἀμέματος δουλεύσασα, κυοφορεῖς τὴν ἀληθῆ Νομοδότην παλα σασαν, "Αννα πάνσεμνε. Διό σε οἱ πιστοὶ μακαρίζε μεν. Θεοτύχ. Τῆς στειρευούσης διανοίας μου, ἀκαρπίαν πέσεν ἀπέλασον, καὶ καρποφόρον ἀρεταῖς τὴν ψυχήν μου ἀνάδειξον, παναγία Θεοτόκε, τῶν πιστῶν ἡ βοή θεια. Καθ. ἦχος δ'. Χορὸς ἀγγελικός. Χωρίς προφητικός προεκήρυξε πάλαι τὴν ἄμω μου, ἁγνὴν, καὶ θεόπαιδα κόρην, ἣν Αννα συνέλεξα, στεῖρα οὖσα καὶ ἄγονος· ταύτην σήμερον ἀγαλλιάσει καρδίας μακαρίσωμεν, οἱ δι' αὐτῆς σεσωσμένοι, ως μόνον πανάμωμον. Ετερον. Ἦχος δ'. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ σταυρῷ. Ἰωακεὶμ ὁ ἱερὸς καὶ ἡ ᾿Αννα, δώρα προσήγαγον τοῖς πρὶν ἱερεῦσι, καὶ μὴ δεχθέντες, ἄγονοι τυγχά παγκόσμιος, Θ όπαιδα κόρην. Ψυχ Παγκοσμίου εὐφροσύ της γενέθλιον. παγκοσμίου θεοπειους γενέθλιον, θεόπαις Ἰακώβου ἀδελφοθέου
Esandisti justorum preces; tuorum, Domine,
progenitorum implesti supplicationes; eamque, que
te casta genuit, eis dedisti fructum,
Eam hodie Anna g'or´osa concipit; que ipsa
incorporeum optimum Dominum, postmodom
concepit; se carne parituram Christum, paritura
est.
In Deiparam.
Tu casta Virgo, mons ille sanctus es, quem in
spiritu propheta prævid 1b; ex quo lapis ille
præcisus est, qui divino ro: ore idolorum aras
contrivit.
Ode 3. Confirmetur cor meum,
!303
Δικαίων ἐπήκουσα; τῆς ἱκεσίας, ἁγίων ἐκληρον
σας τὰς ἐντεύξεις, Κύριε, τῶν προπατόρων σας,
καὶ τούτοις δέδ' και καρπόν, τήν σε τεκούσιν
ἀγνήν.
Η 'Αννα ή ένδοξος, νῦν συλλαμβάνει ἁγνὴν, την
τὴν ἄσαρκον συλλαβούσαν Κύριον τὴν ὑπερέγεθαι.
Καὶ τίκτειν μέλλει, τὴν σαρκὶ μέλλουσαν τίχτειν
Χριστόν.
Θεοτόκ.
Τὸ ὄρος τὸ ἅγιον, ὅπερ προείδε προφήτης εν απεί
ματι· ἐξ οὗ λίθος τέτμηται, τοὺς τῶν εἰδώλων
βωμούς συντρίψας σθένει θεϊκῷ, σὺ εἶ, Παρθέν
ἀγνή.
Ωδή γ'. Στερεωθήτω ή καρδία μου.
Καρπὸν κοιλίας εἰ παράσχοις μοι, ἀνεβόα "Απε
Dum mihi uteri fructum praebueris, clamavit
Anua ad Dominum, magnificabor ipsa, tibique il- πρὸς Κύριον, μεγαλυνθήσομαι· καὶ σοὶ τοῦτον προς
1 um munus offeram: quamo rem castam illam
Dei Matrem concipit.
Precante te, pia Anna, in horto, vocem audit
Altissimus, ventrisque fuerum, eam tribuit, quæ
boiti gratae portam aperuit.
Legalis con ummatis, pudicissima Anna, atque ubi Do sine cri vine servisses, eam utero gestas, quæ verum utero Legislatorem gestavit; eoque fideles beatam te dicimus.
In De param.
Τu, sanctissima Deipara, adjutrix fidelium, omnem ab sterili mente mea depelle infecunditatem,
aca:.imam redde virtutibus feracem.
Sess. ten.i. Chorus angelicus.
Chorus olim propheticus eam prædicavit, quam
Anna sterilis infecun la que intequeratam, castaque
ae divina progenie puellam, con epit. Hanc
lolie, ceu solam im maculatissimam, omnes nos
per eam salutem consecuti, cordis exsultatione
beatam dicamus.
Alia, ton. 4. Qui in cruce fuit clevatus.
Sacer Joachim, Annaque, le alibus sacerdotibus
dona obtulerunt repulsique ut infecundi ac
L Dan. II, 5.
αναθήσομαι. Διὰ τοῦτο συλλαμβάνει τὴν ἁγνὴν θε
μήτορα.
Ἐν παραδείσῳ εὐχομένης σου, τῆς φωνῆς ἀκούει
ὁ Ὕψιστος, Αννα θεόφρον, καὶ καρπὸν τῆς καλίες
σου δίδωσι, παραδείσου τὴν ἀνοίξασαν τὴν θύραν της
χάριτος.
Τὸ κατὰ νόμον ἐκτελέσασα, καὶ Θεῷ ἀμέματος
δουλεύσασα, κυοφορεῖς τὴν ἀληθῆ Νομοδότην παλα
σασαν, "Αννα πάνσεμνε. Διό σε οἱ πιστοὶ μακαρίζε
μεν.
Θεοτύχ.
Τῆς στειρευούσης διανοίας μου, ἀκαρπίαν πέσεν
ἀπέλασον, καὶ καρποφόρον ἀρεταῖς τὴν ψυχήν μου
ἀνάδειξον, παναγία Θεοτόκε, τῶν πιστῶν ἡ βοή
θεια.
Καθ. ἦχος δ'. Χορὸς ἀγγελικός.
Χωρίς προφητικός προεκήρυξε πάλαι τὴν ἄμω
μου, ἁγνὴν, καὶ θεόπαιδα κόρην, ἣν Αννα συνέλεξα,
στεῖρα οὖσα καὶ ἄγονος· ταύτην σήμερον ἀγαλλιάσει
καρδίας μακαρίσωμεν, οἱ δι' αὐτῆς σεσωσμένοι, ως
μόνον πανάμωμον.
Ετερον. Ἦχος δ'. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ σταυρῷ.
Ἰωακεὶμ ὁ ἱερὸς καὶ ἡ ᾿Αννα, δώρα προσήγαγον
τοῖς πρὶν ἱερεῦσι, καὶ μὴ δεχθέντες, ἄγονοι τυγχά
gratiis omnitius, a primo illo suo ortu, velut mon
sanctis omnibus montibus fundamento eminens,
aucta. Prima lectio non mala, altera hæc augustior.
et cui creditam voluit reverendissimus noster sel παγκόσμιος, tota pulchra, ornatissinagr,
Galliae clerus, permitto rei summam. Non lienit
hactenus scire: epachram illius Georgit: quamqu
ex stylo ita videtur medii ævi, ut non longe distet
ab Andrea, aut saltem Damasceno, cum quibus
nec ipse defuit, ornando cauticis, iisque elegantibus, præsertim in Mariam, ritu divino,
Divina proguis, puellam, Θ όπαιδα κόρην. Ψυχ
Græcis medin æv Andree nostro, Damas”, ele.,
familiaris: etiam ex Nonno relerine. Congruit
vero in Mariam, miraculosa conceptione editam,
ae velut Deo peculiarissinne natas: quam vast
processit vere ex lumbis Joachim, D-s naturam
praeter naturae modum vitius ad prol s editionem
argente, non principium aliquod prosine, velut in
humana Christi generatione stipplente. 1, Darasc.
in Maria Nativit. ubi edita, Παγκοσμίου εὐφροσύ
της γενέθλιον. Orbis universi latitia natalem;
Regius cod. perautiquus, παγκοσμίου θεοπειους
γενέθλιον, ut sic absolute Maria, dicta sit θεόπαις:
Dona obtulerunt. Prosequitur pluribus es
historia Ἰακώβου ἀδελφοθέου nomine, cujus plura
exstant exemplaria in Bibl. Regia, Georgius
com, ea Maria progenitorum munera, plane illa
megallica, et quae primus oferret Joachim, velut
suis contritehaus sanctitatis gloria praestans, 2
privilegio, qual invidie fomes fuit, et occasio re
pulsa. Sie notat Georgius habere quosdam coli
ces: Non licet ut primus oferret, qui non fecisse
semen in Eroel; quod in R giis inventaus. Es
liber ille rejectas & Gelasio inter apocryphos; sed
nihil vetat ut ne probata multa contineal; coque
sit usus praeter Georgium etiam Andreas, ut oral.
in Circumcis onem dicitur, aliique passim
Graci scripture:S.
col. 1309–1310page 260 of 327
PG 97:1309νοντες, δέησιν προσηύξαντο τῷ Δοτῆρι τῶν ὅλων καὶ τῆς προσευχῆς αὐτῶν ἐπακούσας, δωρεῖται τού τοῖς τὴν ὄντως πύλην τῆς ζωῆς, ἧς τὴν ἁγίαν τιμή σωμεν Σύλληψιν. Ὠδὴ δ'. Ἐν πνεύματι προβλέπων. Ο θείας ἀγγελίας! ὦ ξένης λαλιᾶ;! εἰ κἀγὼ συλ λήψομαι, ἀγγέλου πρὸς αὐτὴν ἀποσταλέντος, ἡ Αν να εκπληττομένη μεγαλοφώνως ἀνεβός· Τῷ Θεῷ μου δόξα, τῷ ποιοῦντι παράδοξα. Συγχάρητέ μοι, πᾶσαι φυλαὶ τοῦ Ἰσραήλ· ἐν γα στρὶ συνέλαβον τὸν νέον οὐρανὸν, ἐξ οὗ τὸ ἄστρον ἀνατελεῖ μετ' ὀλίγον τῆς σωτηρίας, Ἰησοῦς ὁ φωτο δότης • Αννα γηθομένη εκραύγαζεν. Υπήκουσε τῆς ᾿Αννης Θεὸς τοὺς στεναγμούς, καὶ προσέσχε Κύριος δεήσεως αὐτῆς, καὶ ἀτεχνίας τὸ νέφος διασκεδάσας, φωτὶ αὐγάζει εὐτεχνίας παρα δόξως· ὅθεν συλλαμβάνει τὴν μόνην ἀγνήν. Θεοτόκ. Παρθένε Θεοτόκε, ἀμόλυντε σκηνή, μολυνθέντα πταίσμασι καθάρισόν με νῦν, τῶν οἰκτιρμῶν σου καθαρωτάτοις ῥανίσι, καὶ δός μοι χεῖρα βοηθείας, ἵνα κράζω· Δόξα σοι, ἁγνή, θεοδόξαστε. Αδή ε'. Τὴν σὴν ειρήνην. Ἐκ ρίζης ἡ βλαστήσασα Δαβὶδ καὶ Ἰεσσα!, Αννα νῦν βλαστάνειν ἀπάρχεται τὴν θείαν ῥάβδον, τὴν βλαστήσασαν τὸ μυστικὸν ἄνθος, Χριστὸν τὸν πάν των κτίστην. Μητέρα γενομένην με, ἡ ᾿Αννα ἐκβος, δψονται λαοί, καὶ θαυμάσουσιν· ἰδοὺ γὰρ κυῶ, ὡς ηὐδόκησεν ὁ τὰ δεσμὰ λύσας τὰ τῆς στειρώσεώς μου. Ως μακάριος ὁ οἶκος Δαβὶδ ἐξ οὗ προελήλυθας! θυγατέρες Μάτθαν τοῦ Στίβο μώντος. τοῦ Ιερέως. ἀνώνυμον ἀπὸ Βηθλεέμ Σέβη, Σέβη, Γένους μέν πέφυκα ἱερατικού, φυλῆς ᾿Ακρωνίτιδος ρίζης προς φητικῆς· τοῦ γὰρ Δαβὶδ καὶ Σολομῶντος καὶ τῶν καθεξῆς ἔρπηξ καθέστηκα· συγγενὴς δὲ καὶ τῆς σῆς γαμετής Ελισάβετ. μα
CANON IN B. ANNÆ CONCEPTIONEM.
νοντες, δέησιν προσηύξαντο τῷ Δοτῆρι τῶν ὅλων· steriles, universorum largitorem oratione pulsaκαὶ τῆς προσευχῆς αὐτῶν ἐπακούσας, δωρεῖται τού
τοῖς τὴν ὄντως πύλην τῆς ζωῆς, ἧς τὴν ἁγίαν τιμήσωμεν Σύλληψιν.
Ὠδὴ δ'. Ἐν πνεύματι προβλέπων.
Ο θείας ἀγγελίας! ὦ ξένης λαλιᾶ;! εἰ κἀγὼ συλ
λήψομαι, ἀγγέλου πρὸς αὐτὴν ἀποσταλέντος, ἡ Αν
να εκπληττομένη μεγαλοφώνως ἀνεβός· Τῷ Θεῷ
μου δόξα, τῷ ποιοῦντι παράδοξα.
Συγχάρητέ μοι, πᾶσαι φυλαὶ τοῦ Ἰσραήλ· ἐν γα
στρὶ συνέλαβον τὸν νέον οὐρανὸν, ἐξ οὗ τὸ ἄστρον
ἀνατελεῖ μετ' ὀλίγον τῆς σωτηρίας, Ἰησοῦς ὁ φωτοδότης • Αννα γηθομένη εκραύγαζεν.
Υπήκουσε τῆς ᾿Αννης Θεὸς τοὺς στεναγμούς, καὶ
προσέσχε Κύριος δεήσεως αὐτῆς, καὶ ἀτεχνίας τὸ
νέφος διασκεδάσας, φωτὶ αὐγάζει εὐτεχνίας παραδόξως· ὅθεν συλλαμβάνει τὴν μόνην ἀγνήν.
Θεοτόκ.
Παρθένε Θεοτόκε, ἀμόλυντε σκηνή, μολυνθέντα
πταίσμασι καθάρισόν με νῦν, τῶν οἰκτιρμῶν σου
καθαρωτάτοις ῥανίσι, καὶ δός μοι χεῖρα βοηθείας,
ἵνα κράζω· Δόξα σοι, ἁγνή, θεοδόξαστε.
Αδή ε'. Τὴν σὴν ειρήνην.
Ἐκ ρίζης ἡ βλαστήσασα Δαβὶδ καὶ Ἰεσσα!, Αννα
νῦν βλαστάνειν ἀπάρχεται τὴν θείαν ῥάβδον, τὴν
βλαστήσασαν τὸ μυστικὸν ἄνθος, Χριστὸν τὸν πάντων κτίστην.
Μητέρα γενομένην με, ἡ ᾿Αννα ἐκβος, δψονται
λαοί, καὶ θαυμάσουσιν· ἰδοὺ γὰρ κυῶ, ὡς ηὐδόκησεν
ὁ τὰ δεσμὰ λύσας τὰ τῆς στειρώσεώς μου.
COMBEFISII
Que ex Davidis at Jesse radice, Anna germinavit. Sic etiam auctor Synaxarii, natali die
sanctæ Mariæ, ubi Anaam ponit filiam Matthan,
qui fuit ipse pater Jacob, pairis Joseph. Forte cui
verius videri possit, ut Anna fuerit ex patre sacerdote, quod Nicephorus ex Ilippol. tradit, el sequuntur Bar. Torn. etc., retulimusque ad Methodium ex vetusto Regio codice: sata tantum per
masculos, proxime saltem, Marie ac Jesu carne,
ex Davide, ipsumque Josephum proximius attingente, cognatione, nimirum diviso stipite in Melchi, et Panthere fratribus, ut ipse Andreas habet
oral. in Circumc., et post eum Damasc. v De
fde. Remote aulem et per feminas nihil vetat
H ne ipsa Anna germinaverit ex Davide, quod
forte tantum voluit Andreas ut et Damase. cum
orat. 2 in Nativitatem Mariæ, ita in Annam habet,
Ως μακάριος ὁ οἶκος Δαβὶδ ἐξ οὗ προελήλυθας! Quam
beata domus David ex qua prodiisti! Ethoc in opinione Nicephori, quem nullo examine sequitur
Torniel., etc. Forte autem nactus est prælatus
Synaxarii auctor saniorem codicem quam Nicephorus, ut habuerit θυγατέρες Μάτθαν τοῦ Στίβο
μώντος. pro eo quod Nicephorus habet, τοῦ
Ιερέως. Videtur enim et ipse Hippolytum referre,
seu potius dare ἀνώνυμον historiam, quam vulgat
Nicephorus Hippolyti nomine. Favetque ipse patrice
locus, quo dicuntur ἀπὸ Βηθλεέμ ' que erat ipsa:
castellum David, e quo habuit postmodum sub
Augusto Maria cum Joseph proficisci a Nazareth,
illic tanquam in propria urbe, qui essent ex
Davide, profiterentur. Quanquam enim ratio non
convincii, ut erant aliis aliisque civitatibus comp
runt: ipseque, exauditis precibus, vere vitæ portam illis largitur. Ejus nos Conceptionem honore
prosequamur.
Ode 4. In spiritu prævidene.
Odivinum nuntium! 0 novam sermocinationem. I
alta succlamavit voce stupens Anna, angelo ad
eam misso: Siquidem ego conceptura sum, gloria
Deo meo, qui facit mirabilia.
Congratulamini mihi, omnes tribus Israel, exclamavit gaudio Anna; quippe novum cœlum utero
concepi, ex quo brevi salutis stella, Jesus nimirum
dator ille luminis, oritura sit.
Exaudivit Deus Anne gemitus;
Dominusque
ejus intendens orationi, ac orbitatis disjecta nube, beate prolis luce mirabiliter illustrat: unde
castam illam singulariter concipit.
In Deiparam.
Virgo Deipara, impollutum tabernaculum: nunc
me, mundissimis tuarum miserationum stillis
emunda, peccatis pollutum: manumque porrige
adjutricem, ut clamem: Tibi gloria, o casta, a Deo
glorificata.
Ode 5. Tuam pacem.
Quæ ex Davidis ac Jesse radice Anna germinavit nunc primum divinam illam virgan gcrminat, quæ mysticum germinavit florem; Christum, inquam, conditorem omnium.
Videbunt me populi, exclamat Anna, factam
matrem, ac mirabuntur: ecce enim sun prægnans, ut is voluit, qui sterilitatis me vinculis absolvit.
NOTE.
misti Levitæ, nonnulla tamen in re utrinque testi.
bus fulta, suasio est. Quod autem spectat ad Elisabetham Præcursoris matrem, quam Lucas ait de
filiabus Aaron, res est facilis, ut mater ejus Σέβη,
ut est apud Niceph. vel Σέβη, ut in Synaxario,
Annæ soror et senioris Mariæ, sacerdoti nupserit,
ipsa ex tribu Juda, ut erant eæ tribus commistæ,
exque eo conjugio susceperit Elisabetham, ex matre tantum cognatam Mariæ: quæ et ipsa, in
tanta generationum serie, potuerit Leviticum genus
ex feminis contingere; quo ita fiat satis Patribus,
contendentibus ex utroque genere Christi carnem,
regio et sacerdotali propagatam esse. Affert Tornielius, cen ex Baronio in Apparatu, sanctum Gr
manuni consentientem Hippolyto, qualem habet
Nicephorus, quod spectat ad Ammam, ut fuerit ex
patre sacerdote. Verba illius sunt: Γένους μέν
πέφυκα ἱερατικού, φυλῆς ᾿Ακρωνίτιδος ρίζης προς
φητικῆς· τοῦ γὰρ Δαβὶδ καὶ Σολομῶντος καὶ τῶν
καθεξῆς ἔρπηξ καθέστηκα· συγγενὴς δὲ καὶ τῆς σῆς
γαμετής Ελισάβετ. Sed illa parum probant; μαtiusque indicaverint, velut ad gratiam locutam
Annam, contribulemi se sacerdoi, eique junctam
allinitate, in nepte Elisabethia, prole sam esse,
quam genus regale, ex patre ctiam a se repulisset.
Dicendo enim se ramuin a Davide et Salomone,
alisque deinceps, coque esse tribus Aaronitice,
nihil fuerit quam recta successione descendisse a
David: et Salomone, quorum familiæ inserta esset
tribus et familia Aaronitica, utrinque libere celcbratis conjugiis. Sic certe angustius fuerit ex
utroque parente genus proximum Marie, et Joseph
preputitas.
col. 1311–1312page 261 of 327
PG 97:1311ο ο Νεάνιν ἦν συνέλαβον ἐγώ, προφητικαὶ πόρρωθεν φωναὶ προκατήγγειλαν, ὄρος καὶ πύλην ἀδιόδους περιχαρῶς 'Αννα ἐβόα τοῖς παροῦσι. Θεοτόκ. Νεφέλην καὶ παράδεισον, καὶ πύλης σε φωτός, τράπεζαν καὶ πόκον γινώσκομεν, καὶ στάμνον ἔνδον μάννα φέρουσαν, τὸν γλυκασμὸν τῷ κόσμῳ, ἀγ Παρθενομήτορ. δὴ ς'. Τὸν προφήτης Ἰωνᾶν. Πῶς χωρεῖται ἐν γαστρὶ, ἡ χωρήσασα Θεόν; Πως γεννᾶται, τὸν Χριστὸν ἡ γεννήσασα σαρκί; θηλάζει δὲ πῶς, ἡ τὸν Κτίστην γάλα θηλάσασα; Τῆς δεήσεως ὑμῶν ἐπακούσας ὁ Θεὸς, γονιμώτα τον καρπὸν νῦν δεδώρηται ὑμῖν, πανεύφημα Ιωα κείμ τε καὶ ᾿Αννα, σήμερον. Τὴν ἁγνὴν περιστερὰν συλλαβοῦσα ἐν γαστρὶ, χαρμονῆς πνευματικῆς ἐπληρώθη, ἀληθῶς προσ άγουσα χαριστηρίους ᾠδας ἡ 'Αννα Θεῷ. Θεοτόκ. Τρικυμίαι λογισμῶν, καὶ παθῶν ἐπαγωγαί, καὶ βυθὸς ἁμαρτιῶν, τὴν ἀθλίαν μου ψυχὴν χειμάζουσι βοήθησόν μοι, ἁγία Δέσποινα. Κοντάκιον. Ἦχος δ'. Επεφάνης σήμερον. Εορτάζει σήμερον ἡ οἰκουμένη τὴν τῆς ᾿Αννης σύλληψιν, γεγενημένην ἐκ Θεοῦ· καὶ γὰρ αὐτὴ ἀπὸ εκύησε τὴν ὑπὲρ λόγον τὸν Λόγον κυήσασαν. Ο οἶκος. Σὺ ὁ τῇ Σάββα δού; ποτε ἐν γήρα βαθυτάτω τη σῇ ἐπιστασίᾳ καὶ ἐνεπαγγελίᾳ υἱὸν, τὸν μέγαν Ἰσαάκ σὺ ὁ διανοίξας τὴν στειρεύουσαν νηδύν τῆς ᾿Αννης, παντοδύναμε, μητρὸς τοῦ Σαμουὴλ τοῦ προφήτο σου, καὶ συνεπιδὼν ἐπ' ἐμέ· πλήρωσόν μου τὰς αἰ τήσεις, καὶ δέξαι μου τὰς δεήσεις, ἐβόα ἐν κλαυθμῷ ή σώφρων Αννα καὶ στεῖρα· Καὶ ἐπήκουσεν αὐτῇ; ὁ εὐεργέτης, ὅθεν ἐν χαρᾷ συνέλαβε τὴν Παρθένον τὴν ὑπὲρ λόγον τὸν Λόγον κυήσασαν. Μηνὶ τῷ αὐτῷ, ἐννάτῃ· ἡ σύλληψις τῆς ἁγίας *Αννης, μητρὸς τῆς Θεοτόκου. Στίχος. Ο Ούχ ώσπερ Εὔα καὶ σὺ σὺν λύπαις τέχεις Χαρὰν γὰρ, Αννα, ἔνδον κοιλίας φέρεις. ᾿Αμφ' ἐνάτην Μαρίαν Θεομήτορα συλλαβεν 'Αννα.
Puellam quam concepi, clamabat gaudio Anna
coram positis, voces olim prophetics, monten 1,
portanque i, qua non sit transitus, prænuntiavere.
mensam
"
In Deipar.
Nubem te*, hortumque ¹, et lucis portam
ac vellus cognoscimus, ο Dei casta
Mater; urnamque P, manna intus mundo dulcedinew, ferentein.
Ode G. lonam prophetam.
Quomodo entero capitur,que Deum potuit capere? Quomodo gignitur, quæ gemuit Christum carne? Qui vero sugit ubera, quæ ipsa auctori lac ube -
ribus sugendum præbuit?
Vestris hodie, clarissimi Joachim et Anna, exauditis precibus, nunc vobis Deus fecundissimum
fructum benigne tribuit.
Ubi castam utero columbam Anna concepisset,
spiritali impleta gaudio, vere grato pectore, Deo
cantica offert.
In Deipar.
Tricumani cogitationum fluctus, perturbationumque invasiones, ac peccatoruin profundus gurges,
miseram animam save jactant: tu me adjuva,
sancta Domina.
5. Contacium ton. 4. Apparuisti hodie.
Feste hodie celebrat orbis terræ, a Deo exhibitan Anne conceptionem: quippe eam gestavit
utero, quæ verbum, altiori supra rationem modo,
utero gestavit.
Domus.
Qui tua olim visitatione ac promissione, profundissima Saræ senectute, magnum Isaac dedisti
Blium 9: qui omnipotens, sterilem vulvam Annæ
matris Samuelis prophetæ tui aperuisti ▾, atque
in are aspexisti: impio petitiones meas, orationesque suscipe, clamabat luctu, corde prudens
Auna sterilisque, quam beneficus ille exaudivit,
eoque concepit in gaudio Virginem quæ, inquam,
Verbum, altiori supra rationem modo, utero gesta
vit.
Eodem mense, die 9, Conceptio S. Annæ, matris
Deipare.
Versus.
Non in dolore, sicut Eva, tu paris.
In ventre namque, ο Anna, gaudium geris.
Nona die concepit Anna Mariam Deiparam.
k Isa.
¡ Dan. 11, 34. 1 Ezech. LXIv, 2.
4 seqq.
• Prov. 15, 2 seqq. • Judic. vi,
Νεάνιν ἦν συνέλαβον ἐγώ, προφητικαὶ πόρρωθεν
φωναὶ προκατήγγειλαν, ὄρος καὶ πύλην ἀδιόδους
περιχαρῶς 'Αννα ἐβόα τοῖς παροῦσι.
Θεοτόκ.
Νεφέλην καὶ παράδεισον, καὶ πύλης σε φωτός,
τράπεζαν καὶ πόκον γινώσκομεν, καὶ στάμνον ἔνδον
μάννα φέρουσαν, τὸν γλυκασμὸν τῷ κόσμῳ, ἀγ
Παρθενομήτορ.
δὴ ς'. Τὸν προφήτης Ἰωνᾶν.
Πῶς χωρεῖται ἐν γαστρὶ, ἡ χωρήσασα Θεόν; Πως
γεννᾶται, τὸν Χριστὸν ἡ γεννήσασα σαρκί; θηλάζει
δὲ πῶς, ἡ τὸν Κτίστην γάλα θηλάσασα;
Τῆς δεήσεως ὑμῶν ἐπακούσας ὁ Θεὸς, γονιμώτα
τον καρπὸν νῦν δεδώρηται ὑμῖν, πανεύφημα Ιωα
κείμ τε καὶ ᾿Αννα, σήμερον.
Τὴν ἁγνὴν περιστερὰν συλλαβοῦσα ἐν γαστρὶ,
χαρμονῆς πνευματικῆς ἐπληρώθη, ἀληθῶς προσ
άγουσα χαριστηρίους ᾠδας ἡ 'Αννα Θεῷ.
Θεοτόκ.
Τρικυμίαι λογισμῶν, καὶ παθῶν ἐπαγωγαί, καὶ
βυθὸς ἁμαρτιῶν, τὴν ἀθλίαν μου ψυχὴν χειμάζουσι·
βοήθησόν μοι, ἁγία Δέσποινα.
Κοντάκιον. Ἦχος δ'. Επεφάνης σήμερον.
Εορτάζει σήμερον ἡ οἰκουμένη τὴν τῆς ᾿Αννης
σύλληψιν, γεγενημένην ἐκ Θεοῦ· καὶ γὰρ αὐτὴ ἀπὸ
εκύησε τὴν ὑπὲρ λόγον τὸν Λόγον κυήσασαν.
Ο οἶκος.
Σὺ ὁ τῇ Σάββα δού; ποτε ἐν γήρα βαθυτάτω τη
σῇ ἐπιστασίᾳ καὶ ἐνεπαγγελίᾳ υἱὸν, τὸν μέγαν Ἰσαάκ
σὺ ὁ διανοίξας τὴν στειρεύουσαν νηδύν τῆς ᾿Αννης,
παντοδύναμε, μητρὸς τοῦ Σαμουὴλ τοῦ προφήτο
σου, καὶ συνεπιδὼν ἐπ' ἐμέ· πλήρωσόν μου τὰς αἰτήσεις, καὶ δέξαι μου τὰς δεήσεις, ἐβόα ἐν κλαυθμῷ
ή σώφρων Αννα καὶ στεῖρα· Καὶ ἐπήκουσεν αὐτῇ;
ὁ εὐεργέτης, ὅθεν ἐν χαρᾷ συνέλαβε τὴν Παρθένον·
τὴν ὑπὲρ λόγον τὸν Λόγον κυήσασαν.
Μηνὶ τῷ αὐτῷ, ἐννάτῃ· ἡ σύλληψις τῆς ἁγίας
*Αννης, μητρὸς τῆς Θεοτόκου.
Στίχος.
Ο Ούχ ώσπερ Εὔα καὶ σὺ σὺν λύπαις τέχεις·
Χαρὰν γὰρ, Αννα, ἔνδον κοιλίας φέρεις.
᾿Αμφ' ἐνάτην Μαρίαν Θεομήτορα συλλαβεν 'Αννα.
1 seq.
P Hebr. 18,
Cenlacium. Satis difficile, nec modernis
Græcis compertum omnino arbitror quid proprie
velint hujusmodi nomina in officiis divinis, ac unde sint dicta; consultique si quos modo Græcia
doctos habere videtur, vel Romæ vel in partibus
ipsis Græciæ, aliud aliudque respondent, ut quisque potius ex suo capite conjicit, quam ex certo
aliquo antiquitatis monumento aut traditione cognoscit. Est fere Contacium brevior strophe; quam
dicunt domum, plerumque fusior, eo forte dicta
1 Cant. 18, 19 seqq.
Ezech. XLIV,
q Gen. xvi, 16.
* | Reg. 1, i seqq.
domus, quod diei festi encomia plura, ac ejus
omnia velut compendio contineat. Non semper
junguntur. Exapostilarium, quod ubique ad finem
canonum video positum, nihil aliud arbitror signi
ficare, quam velut dimissorium, ac quasi missam
Quod enim Ligaridius Coresiusque, consulti, altera
missione apostolorum, alter a gratia quam pela
mus nobis a Deo mitti, dictum responderint, liquet
hallucinatos, videritque statim qui ejusmodi aliquot exapostilaria legerit.
col. 1313–1314page 262 of 327
PG 97:1313Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς, θέλων ἑτοιμάσαι ἑαυ τῷ ναὸν ἔμψυχον, καὶ οἶκον ἅγιον εἰς κατοικίαν ἑαυτῷ, τὸν ἄγγελον αὐτοῦ ἀποστείλας πρὸς τοὺς δικαίους Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Ανναν, ἐξ ὧν ἠθέλησε προ ελθεῖν τὴν κατὰ σάρκα μητέρα αὐτοῦ, προεμήνυσε τὴν σύλληψιν τῆς ἀγόνου καὶ στείρας, ἵνα βεβαιώσῃ τῆς Παρθένου τὴν γέννησιν. Οθεν συνελήφθη ἡ ἁγία Παρθένος Μαρία καὶ ἐγεννήθη· οὐχ ώς τινες λέγουσι μηνῶν ἑπτὰ, ἢ χωρὶς ἀνδρὸς, ἀλλὰ ἐννέα τελείων μη νῶν ἐγεννήθη· καὶ ἐξ ἐπαγγελίας μὲν ἐξ ἀνδρὸ; δὲ συναφείας καὶ σπορᾶ;. Ἐγεννήθη δὲ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας ἀποῤῥήτως καὶ ἀνερμηνεύτως, ὡς οἶδε μόνος ἐκεῖνος, χωρὶς τῶν τῆς σαρκὸς θελημά των, καὶ τέλειος ὑπάρχων Θεὸς, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰη σοῦς Χριστὸς, καὶ παρ' αὐτοῦ τῆς κατὰ σάρκα οι κονομίας τέλεια προσελάβετο, καθὼς καὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν ἐδημιούργησε καὶ ἔπλασε τὸ κατ αρχάς. Ταύτην οὖν τὴν ἡμέραν πανηγυρίζομεν, ὡς ἀνάμνησιν ἔχουσαν τῶν ὑπ' ἀγγέλου δοθέντων χρη σμῶν, τὴν ἁγίαν σύλληψιν εὐαγγελισαμένου τῆς ἀγο νῆς Θεομήτορος. Οὓς ἔργα ποιῶν, ὁ ἐκ τοῦ μηδενὸς ὑποστήσας τὰ σύμπαντα Θεός, διήγειρε τὴν στει ρεύουσαν νηδὼν εἰς καρπογονίαν· καὶ τὴν ἐν ἀπαιδίᾳ τὸν βίον καταγηράσασαν, παιδοτόκον μητέρα παρα δόξως ἐργάζεται· ἄξιον πέρας τῆς δικαίας αιτήσεως τῶν δικαίων ταύτην παρασχών, ἐξ ἧς αὐτὸς ἔμελλε σαρκοφόρος Θεὸς προελθεῖν· εἰς ἀναγέννησιν τοῦ παντός, θυγατέρα τεκείν τοὺς σώφρονας εὐδοκήσας γεννήτορας Θεοῦ, καὶ ἀνθρώπων μεσίτορας, την πρὸ αἰώνων ἐκ πασῶν γενεῶν γενήσεσθαι προωρισμένην τε καὶ ἐλελεγμένην. Τελεῖται δὲ αὕτη ἡ σύναξις ἐν τῷ σεβασμίῳ οἴκῳ τῆς Θεοτόκου, τῷ ὄντι ἐν τοῖς Εὐουράνοις πλησίον τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας. Ὠδὴ ζ. Τοὺς ἐν καμίνῳ παῖδας. Τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος φυγείν ἱκέτευεν 'Αννα τόν Δεσπότην τοῦ παντός· καὶ τῆς αὐτῆς ὁ συμπαθής φωνῆς ἀκούσας, τὴν αὐτὸν κυήσασαν καρπὸν παρ ἔσχεν αὐτῇ, καθὼς ηὐδόκησε. Βασιλική πορφύρα ἐν τῇ σῇ ἀπάρχεται, 'Αννα, ἐξυφαίνεσθαι γαστρὶ, ἣν ὁ Θεὸς καὶ βασιλεὺς πάντων φορέσας, τοῖς βροτοῖς ὀφθήσεται, καὶ ταπεινώσει ἐχθροὺς τοὺς πολεμοῦντας ἡμᾶς. Τὸ μῦρον τὸ εὐῶδες ἐν γαστρὶ συνέλαβες, Αννα, τὴν τὸ μῦρον τῆς ζωῆς ὑπερφυῶς εἰσδεξαμένην τὸν Δεσπότην· τὸν πνοαῖς τῆς χάριτος τὰς διανοίας ἡμῶν εὐωδιάσαντα. Ως Τριάδος ένα σε, Χριστέ, δοξάζομεν, ὅτι ἐκ Παρθένου σαρκωθείς δίχα τροπῆς, ἀνθρωπικῶς πάντα ἠνέσχου, μὴ ἐκστὰς φύσεως τῆς πατρικῆς, Ἰησοῦ, εἰ καὶ ἡνώθης ἡμῖν. Ωδή ή'. Ον φρίττουσιν ἄγγελοι. Δαβίδ ήν προέφησε βασίλισσαν, ἰδοὺ γαστρὶ ὑπο δέχομαι, ἡ “Άννα ἐκβον, καὶ τέξω τὴν πάντων προ στασίαν πιστῶν, τὴν τὸν βασιλέα Χριστὸν μέλλουσαν τίχτειν. Ἡ γῆ ἣν κατῴκησεν ὁ γῆς Δημιουργός, τὸ σκῆ ο
CANON IN B. ANNE CONCEPTIONEM.
Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς, θέλων ἑτοιμάσαι ἑαυτῷ ναὸν ἔμψυχον, καὶ οἶκον ἅγιον εἰς κατοικίαν
ἑαυτῷ, τὸν ἄγγελον αὐτοῦ ἀποστείλας πρὸς τοὺς
δικαίους Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Ανναν, ἐξ ὧν ἠθέλησε προ
ελθεῖν τὴν κατὰ σάρκα μητέρα αὐτοῦ, προεμήνυσε
τὴν σύλληψιν τῆς ἀγόνου καὶ στείρας, ἵνα βεβαιώσῃ
τῆς Παρθένου τὴν γέννησιν. Οθεν συνελήφθη ἡ ἁγία
Παρθένος Μαρία καὶ ἐγεννήθη· οὐχ ώς τινες λέγουσι
μηνῶν ἑπτὰ, ἢ χωρὶς ἀνδρὸς, ἀλλὰ ἐννέα τελείων μηνῶν ἐγεννήθη· καὶ ἐξ ἐπαγγελίας μὲν ἐξ ἀνδρὸ; δὲ
συναφείας καὶ σπορᾶ;. Ἐγεννήθη δὲ ἐκ τῆς ἁγίας
Παρθένου Μαρίας ἀποῤῥήτως καὶ ἀνερμηνεύτως, ὡς
οἶδε μόνος ἐκεῖνος, χωρὶς τῶν τῆς σαρκὸς θελημά
των, καὶ τέλειος ὑπάρχων Θεὸς, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ παρ' αὐτοῦ τῆς κατὰ σάρκα οικονομίας τέλεια προσελάβετο, καθὼς καὶ τὴν τῶν
ἀνθρώπων φύσιν ἐδημιούργησε καὶ ἔπλασε τὸ κατ
αρχάς. Ταύτην οὖν τὴν ἡμέραν πανηγυρίζομεν, ὡς
ἀνάμνησιν ἔχουσαν τῶν ὑπ' ἀγγέλου δοθέντων χρησμῶν, τὴν ἁγίαν σύλληψιν εὐαγγελισαμένου τῆς ἀγο
νῆς Θεομήτορος. Οὓς ἔργα ποιῶν, ὁ ἐκ τοῦ μηδενὸς
ὑποστήσας τὰ σύμπαντα Θεός, διήγειρε τὴν στειρεύουσαν νηδὼν εἰς καρπογονίαν· καὶ τὴν ἐν ἀπαιδίᾳ
τὸν βίον καταγηράσασαν, παιδοτόκον μητέρα παραδόξως ἐργάζεται· ἄξιον πέρας τῆς δικαίας αιτήσεως
τῶν δικαίων ταύτην παρασχών, ἐξ ἧς αὐτὸς ἔμελλε
σαρκοφόρος Θεὸς προελθεῖν· εἰς ἀναγέννησιν τοῦ
παντός, θυγατέρα τεκείν τοὺς σώφρονας εὐδοκήσας
γεννήτορας Θεοῦ, καὶ ἀνθρώπων μεσίτορας, την πρὸ
αἰώνων ἐκ πασῶν γενεῶν γενήσεσθαι προωρισμένην
τε καὶ ἐλελεγμένην. Τελεῖται δὲ αὕτη ἡ σύναξις ἐν
τῷ σεβασμίῳ οἴκῳ τῆς Θεοτόκου, τῷ ὄντι ἐν τοῖς
Εὐουράνοις πλησίον τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας.
Ὠδὴ ζ. Τοὺς ἐν καμίνῳ παῖδας.
Τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος φυγείν ἱκέτευεν 'Αννα τόν
Δεσπότην τοῦ παντός· καὶ τῆς αὐτῆς ὁ συμπαθής
φωνῆς ἀκούσας, τὴν αὐτὸν κυήσασαν καρπὸν παρ
ἔσχεν αὐτῇ, καθὼς ηὐδόκησε.
Βασιλική πορφύρα ἐν τῇ σῇ ἀπάρχεται, 'Αννα,
ἐξυφαίνεσθαι γαστρὶ, ἣν ὁ Θεὸς καὶ βασιλεὺς πάντων
φορέσας, τοῖς βροτοῖς ὀφθήσεται, καὶ ταπεινώσει
ἐχθροὺς τοὺς πολεμοῦντας ἡμᾶς.
Τὸ μῦρον τὸ εὐῶδες ἐν γαστρὶ συνέλαβες, Αννα,
τὴν τὸ μῦρον τῆς ζωῆς ὑπερφυῶς εἰσδεξαμένην τὸν
Δεσπότην· τὸν πνοαῖς τῆς χάριτος τὰς διανοίας
ἡμῶν εὐωδιάσαντα.
Ως Τριάδος ένα σε, Χριστέ, δοξάζομεν, ὅτι ἐκ
Παρθένου σαρκωθείς δίχα τροπῆς, ἀνθρωπικῶς
πάντα ἠνέσχου, μὴ ἐκστὰς φύσεως τῆς πατρικῆς,
Ἰησοῦ, εἰ καὶ ἡνώθης ἡμῖν.
Ωδή ή'. Ον φρίττουσιν ἄγγελοι.
Δαβίδ ήν προέφησε βασίλισσαν, ἰδοὺ γαστρὶ ὑπο
δέχομαι, ἡ “Άννα ἐκβον, καὶ τέξω τὴν πάντων προστασίαν πιστῶν, τὴν τὸν βασιλέα Χριστὸν μέλλουσαν
τίχτειν.
Ἡ γῆ ἣν κατῴκησεν ὁ γῆς Δημιουργός, τὸ σκῆ
• Psal. Sciv, 10.
Dominus noster Deusque, animatum sibi templum domumque sanctam qua habitaret, parare
volens, misso suo angelo ad justos Joachim et
Annam, ex quibus sum carne Matremn prodire voluit, infecundæ sterilisque conceptionem prænunastrueret.
tiavit, quo Virginis generationem
Quamobrem concepta est saucla virgo Maria, mataque: non ut quidam dicunt septimo mense, vel
sine viro: sed est nata novem completis mensibus atque ut ex promissione, ex viri tamen
conjunctione et semine. Porro est natus ex satla
virgine Maria, arcana et inexplicabili ratione, sicul novit ipse solus, sine carnis voluntate, Deusque ipse perfectus, Dominus noster Jesus Christus, perfectamque secundum dispensationis rationem naturam humauam in se assumpsit, ac qualeu a principio condidit. Ilanc ergo diem festo
conventu colimus, memoriam recolentes editi oraculi ab angelo, qui castæ Dei Matris conceptionem
annuntiavit: quod Deus oraculum opere implens,
qui ex nihilo condidisset universa, vulvan sterilem ad prolis fructum excitavit; eamque, quæ
orba prole consenuisset, matrem puerperam inirabiliter effecit: dignum terminum justæ justorum
petitionis, eam præbens, ex qua ipse Deus carmen
indutus processurus esset: volens, ut ad mundi
totius regenerationen sapientes illi, Dei parentes,
ac hominum sequestri, puellam gignerent, qua
ante sæcula, ex omnibus generationibus, futura
præfuita erat atque electa. Agitur autem collecta
hæc in venerabili Deiparæ domo, quæ in Eburanis,
prope sanctissimam ecclesiam sita est.
Od. 6. Pueros in camino positos.
Supplex Anna universoruin Dominum rogabat
ut liceret sterilitatis opprobrium evitare: ejusque
misericors exaudita voce, fructum concessit, quo
ipse prout voluit, editus est.
In tuo, Anna, utero, texi incipit, qua Deus
Rexque universorum indutus, purpura; mortalibus appariturus, hostesque qui nos impugnant,
dejecturus est.
Suaveolens unguentum, eam, Anna, utero concepisti, quæ Dominum, unguentum illud vitæ, mirabili,
in se, ratione suscepit: unguentum, inquam, quod
nostros animos suavius perspiret flatibus gratiæ.
Te, Christe, glorificanus velut unum de Trinitate, quod sine mutatione, carne sumpta de Virgine, omnia velut homo subieris; paterna, ο Jesu,
quanquam nobis unitus, non excedens natura.
Od. 8. Quem tremunt angeli.
Quam David prædixit reginam *, exclamat Anna, ecce suscipio utero; sumque fidelium universorum praesidium paritura: ipsam, inquam, parituram regem Christum.
Terra quam inhabitavit terræ: auctor, sceptrum
Canon for the Nativity of the Blessed MaryCanon in B. Mariae Natalem
col. 1315–1316page 263 of 327
Canon in B. Mariæ Natalem
PG 97:1315πτρον τὸ ἅγιον, ἡ νέα κιβωτός· ἡ στάμνος τοῦ μάνης, ἐν νηδύϊ Μητρὸς τῆς αὐτὸν τεκούσης, ἀπάρχεται βλαστάνειν. Ἡ βάτος ἡ ἄφλεκτος, λυχνία ἡ χρυσῆ· ὁ ἔμψυχος θάλαμος Κυρίου τοῦ Θεοῦ· ἡ ἔντιμος ῥάβδος, ἐν γα στρὶ τῆς Μητρὸς τῆς αὐτὴν τεκούσης, ἀπάρχεται βλαστάνειν. Θεοτόκ. ᾿Ανάστησον κείμενον εἰς βάθη με κακῶν· τοὺς νῦν πολεμοῦντάς με πολέμησον ἐχθρούς· τρωθέντα ἀπό ποις ἡδοναῖς τὴν ψυχὴν, ἁγνὴ, μὴ παρίδης, ἀλλ' ἱ. κτειρον καὶ σῶσον. 'Ωδή θ'. Τὴν ζωοδόχον πηγήν. Τὴν ζωοδόχον πηγὴν συλλαμβάνουσα, 'Αννα θεό. φρον, χαρὰν νῦν ἀνάλαβε, τὸν ναὸν τὸν ἅγιον ἔνδον ἐν κοιλίᾳ σου εἰσδεχομένη· φωτὶ δικαιοσύνης ἀστρα πτομένη, τὸν Κτίστην μεγάλυνον. 'Η ξυνωρίς, ή σεπτὴ καὶ ἀοίδιμος, τοῦ πρὸ αἰώνα νων Υἱοῦ οἱ προπάτορες, οἱ τοῦ νόμου φύλακες ἀκρι βεῖς γενόμενοι· οἱ ἀπαρχὴν τῆς χαρᾶς γεγεννηκότες, Ἰωακείμ τε καὶ 'Αννα τιμάσθωσαν. Ην Δανιήλ ὄρος μέγα τεθέαται, καὶ Ἰωὴλ γῆν ἁγίαν τεθέαται· πύλην ἀδιόδευτον ἄλλο; Αν προεφή ἐσφραγισμένην πηγὴν καὶ θεῖον πόκον, τὴν Θεοτόκον Παρθένον ὑμνήσωμεν. τευσεν Θεοτόκ. Η πορφυρὶς ἡ τὸ ἔριον βάψασα τῆς ἀπορρήτου τοῦ Λόγου σαρκώσεως· τὸ θυμιατήριον τὸ χρυσοῦν. ἡ τράπεζα ἐν ᾗ ὁ ἄρτος Χριστὸς ἐναπετέθη, ἡ ΘΕΟΤΟΚΟΣ Παρθένος δοξάζεται. Εξαποστειλάριον. Ὁ οὐρανὸν τοῖς ἄστροις. Ἡ τοῦ Θεοῦ Σοφία οἰκοδομεῖ τὸν ἑαυτῆς οἶκον ἐπ στείρας νηδύος, τὴν Θεοτόκον Μαρίαν, ἣν μακαρίσωμεν πᾶσαι αἱ γενεαὶ κατὰ χρέως. Θεοτόκ. "Ομοιον. Θεοκυήτηρ Μαρία, τῶν γηγενῶν εὐκληρία, ἁμαρτ τωλῶν προστασία, Χριστιανῶν ἐλπὶς μόνη, καὶ κα σμική προμήθεια, ῥῦσαι πυρὸς ἀπειλῆς με. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Η'. ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ. Κανὼν τοῦ κυροῦ ᾿Ανδρέου. Ὠδὴ α', ἦχος πλ. δ'. Τῷ συντρίψαντι. Χορευέτω πᾶσα κτίσις, εὐφραινέσθω καὶ Δαβίδ, ὅτι ἐκ φυλῆς αὐτοῦ, καὶ ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ προῆλθε ῥάβδος, ἄνθος φέρουσα τὸν Κύριον καὶ λυ τρωτὴν τοῦ παντός. Ἡ ἁγία τῶν ἁγίων ἐν ἁγίῳ ἱερῶ, βρέφος ἀνατίθεται, ἀνατραφῆναι ἐκ χειρὸς ἀγγέλου· πάντες ον πιστῶς συνεορτάσωμεν ἐν τῇ γεννήσει αὐτῆς.
Sanctum, nova arca, urna manna habens, nunc πτρον τὸ ἅγιον, ἡ νέα κιβωτός· ἡ στάμνος τοῦ μάνης,
primum in suæ Genitricis germinat utero.
ἐν νηδύϊ Μητρὸς τῆς αὐτὸν τεκούσης, ἀπάρχεται
βλαστάνειν.
Rubus incombustus, candelabrum aureum, Domini Dei thalamus animatus, pretiosa virgo, nunc
primum in suæ Genitricis germinat utero.
In Deiparam.
Erige in profundo malorum jacentem: impugna
hostes nunc me impugnantes; ne, casta, despereris turpi voluptate saucium animum; sed miserere ac salva.
Od. 9. Vitæ susceptorem fontem.
Vite susceptorem fontem, devota Deo Anna,
concipiens gaudium suscipe, templo sancto intra
uteri tui penetralia suscepto: magnifica Creatoren, justitia circumfusa lumine.
Biga venerabilis inclytaque, progenitores prææterni Filii; accurati legis custodes, qui primitias
gaudii ediderunt Joachim pariter et Anna, honoribus cumulentur.
Quam Daniel montem magnum vidit; Joelque
terram sanctam aspexit "; quam alius portam prophetavit impertransibilem ♥; fontem signatum * ac
divinum vellus y, Deiparam Virginem canticis
celebremus.
In Deiparam.
Murex, quo arcanæ Verbi incarnationis lana in-
· fecta est: altare aureum; menst, qua panis Christus depositus est, Dei Genitrix Virgo, gloria effertur.
Exapostilarium. Qui calum astris.
Sibi Dei Sapientia, ex sterili utero, Deiparam
Mariam, domum exstruit; eam omnes merito generationes dicamus beatam.
In Deip. Simile.
Quæ Deum, Maria, concipis, terrigenarum gloria, peccatorum tutrix, una Christianorum spes,
mundique cura, ab ignis me diris libera.
SEPTEMBRIS OCTAVA DIE: NATALE SANCTISSIMÆ DOMINÆ DEIPARÆ
Canon D. Andreæ.
Od. 1, ton. obliq. 4. Ei qui contrivit.
Saliat ac ducat choros universa terra; etiam
latetur David quod ex ejus familia ac semine vir.
ga prodierit, quæ Dominum redemptoremque universi, florem sit gestatura.
Sancta sanctorum, templo sacro infans deponitur, angelica alenda manu: omnes ergo diem
ejus natalem fide celebremus.
Ἡ βάτος ἡ ἄφλεκτος, λυχνία ἡ χρυσῆ· ὁ ἔμψυχος
θάλαμος Κυρίου τοῦ Θεοῦ· ἡ ἔντιμος ῥάβδος, ἐν γα
στρὶ τῆς Μητρὸς τῆς αὐτὴν τεκούσης, ἀπάρχεται
βλαστάνειν.
Θεοτόκ.
᾿Ανάστησον κείμενον εἰς βάθη με κακῶν· τοὺς νῦν
πολεμοῦντάς με πολέμησον ἐχθρούς· τρωθέντα ἀπό
ποις ἡδοναῖς τὴν ψυχὴν, ἁγνὴ, μὴ παρίδης, ἀλλ' ἱ.
κτειρον καὶ σῶσον.
'Ωδή θ'. Τὴν ζωοδόχον πηγήν.
Τὴν ζωοδόχον πηγὴν συλλαμβάνουσα, 'Αννα θεό.
φρον, χαρὰν νῦν ἀνάλαβε, τὸν ναὸν τὸν ἅγιον ἔνδον
ἐν κοιλίᾳ σου εἰσδεχομένη· φωτὶ δικαιοσύνης ἀστρα
πτομένη, τὸν Κτίστην μεγάλυνον.
'Η ξυνωρίς, ή σεπτὴ καὶ ἀοίδιμος, τοῦ πρὸ αἰώνα
νων Υἱοῦ οἱ προπάτορες, οἱ τοῦ νόμου φύλακες ἀκρι
βεῖς γενόμενοι· οἱ ἀπαρχὴν τῆς χαρᾶς γεγεννηκότες,
Ἰωακείμ τε καὶ 'Αννα τιμάσθωσαν.
Ην Δανιήλ ὄρος μέγα τεθέαται, καὶ Ἰωὴλ γῆν
ἁγίαν τεθέαται· πύλην ἀδιόδευτον ἄλλο; Αν προεφή
ἐσφραγισμένην πηγὴν καὶ θεῖον πόκον, τὴν
Θεοτόκον Παρθένον ὑμνήσωμεν.
τευσεν
Θεοτόκ.
Η πορφυρὶς ἡ τὸ ἔριον βάψασα τῆς ἀπορρήτου
τοῦ Λόγου σαρκώσεως· τὸ θυμιατήριον τὸ χρυσοῦν.
ἡ τράπεζα ἐν ᾗ ὁ ἄρτος Χριστὸς ἐναπετέθη, ἡ Θεοτό
κος Παρθένος δοξάζεται.
Εξαποστειλάριον. Ὁ οὐρανὸν τοῖς ἄστροις.
Ἡ τοῦ Θεοῦ Σοφία οἰκοδομεῖ τὸν ἑαυτῆς οἶκον ἐπ
στείρας νηδύος, τὴν Θεοτόκον Μαρίαν, ἣν μακαρί
σωμεν πᾶσαι αἱ γενεαὶ κατὰ χρέως.
Θεοτόκ. "Ομοιον.
Θεοκυήτηρ Μαρία, τῶν γηγενῶν εὐκληρία, ἁμαρτ
τωλῶν προστασία, Χριστιανῶν ἐλπὶς μόνη, καὶ κα
σμική προμήθεια, ῥῦσαι πυρὸς ἀπειλῆς με.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Η'. ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ
ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ.
Κανὼν τοῦ κυροῦ ᾿Ανδρέου.
Ὠδὴ α', ἦχος πλ. δ'. Τῷ συντρίψαντι.
Χορευέτω πᾶσα κτίσις, εὐφραινέσθω καὶ Δαβίδ,
ὅτι ἐκ φυλῆς αὐτοῦ, καὶ ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ
προῆλθε ῥάβδος, ἄνθος φέρουσα τὸν Κύριον καὶ λυ
τρωτὴν τοῦ παντός.
Ἡ ἁγία τῶν ἁγίων ἐν ἁγίῳ ἱερῶ, βρέφος ἀνατίθε
ται, ἀνατραφῆναι ἐκ χειρὸς ἀγγέλου· πάντες ον
πιστῶς συνεορτάσωμεν ἐν τῇ γεννήσει αὐτῆς.
• Dan. 11, 35. u Joel!!!, 17 seqq. ▼ Ezech. XL:v, 2. × Cant. IV, 12. > Jud. vi, 57.
Addimus alteri in ejusdem ex Auna conceptionem; in quem potissime Marie in templo
educatio, semel et iterum inculcante Andrea in
hoc canone, paulo uberius adjectis nonnullis ad
dicta, 2 orat. in ejusdem Assumpt. elucidanda
occurrit. Fuisse ergo Mariam triennem; quod er
Evodio refert Nicephorus, lib. 11, cap. 5, idque ex
voto parentum, quod pluribus explicat liber apocryphus de Nativitate Mariæ, quem Baron, in
Apparatu, adducto Epiphanio, hæres. 79, quemdam
ejus locum explicante, sibi videri ait excidisse,
cum tamen vel in una Regia biblioth. dupiex triplexve exstet; fuisse, inquam, sic tenelize atatis in
iemplum inductam, Deoque præsentatam, virginum
col. 1317–1318page 264 of 327
PG 97:1317Στεῖρα ἄγονος ἡ ᾿Αννα, ἀλλ᾽ οὐκ ἄτεκνος Θεῷ ἤδη γὰρ προώρισται ἐκ γενεῶν ἁγνῆς Παρθένου Μήτηρ, ὅθεν ὁ τῆς κτίσεως ἐβλάστησε κτίστης, ἐν Σούλου μορφή. ο 778, τοὺς δὲ ἱερεῖς, τέως μὲν καθ᾽ ὁμοιότη τα τοῦ Σαμουὴλ ἐν τοῖς ἁγίοις ἀνατρέφειν τὴν αὐτὴν ἐπὶ τρίτῳ βαθμῷ τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἔβαλε Κύριος ὁ Θεὸς χάριν ἐπ' αὐτὴν, καὶ κατεχόρευσεν ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῆς· καὶ ἠγάπησεν αὐτὴν πᾶς ὁ οίκος Ισραήλ. Κατέβησαν δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς θαυ μάζοντες, καὶ α ἰνοῦντες καὶ δοξάζοντες Κύριον τὸν θεόν, ὅτι οὐκ ἐπεστράφη ἡ παῖς εἰς τὰ ὀπίσω. Ην δὲ Μαρία ἐν τῷ ναῷ Κυρίου, ὡς περιστερὰ νεμομένη, καὶ ἔλαβε τροφὴν ἐκ χειρὸς ἀγγέλου. Ει ἀσκήσει καὶ θεωρία Μιμείται τοίνυν καὶ αὕτη τὰ περὶ τῆς μητρὸς τοῦ Σαμουήλ διηγήματα· καὶ ἐντὸς τοῦ ᾿Αγίου τῶν ἁγίων γενομένη, ἱκέτις γίνεται τοῦ Θεοῦ, μὴ ἔξω πεσεῖν τῆς ἐκ τῶν νόμων τοῦ νόμου) εὐλογίαις, ἐξαμαρτούσα περὶ τὸν νόμον οὐδέν· για νέσθαι δὲ μητέρα, καὶ ἀφιερώσαι τῷ Θεῷ τὸ τικτόμενον. Δυναμωθεῖσα δὲ νεύματι θείῳ, πρὸς τὴν χά ριν ἣν ᾔτησεν ἔλαβεν. διο μιας δυναμωθεῖσα πρὸς παιδογονίαν, τοῦ ᾿Αγίου, ήτοι, τῶν ᾿Αγίων τῶν ἁγίων,
CANON IN B. MARLE NATALEM.
Στεῖρα ἄγονος ἡ ᾿Αννα, ἀλλ᾽ οὐκ ἄτεκνος Θεῷ·
ἤδη γὰρ προώρισται ἐκ γενεῶν ἁγνῆς Παρθένου
Μήτηρ, ὅθεν ὁ τῆς κτίσεως ἐβλάστησε κτίστης, ἐν
Σούλου μορφή.
COMBEFISII
ο
ejusmodi puellarum, intra templi septa, collegio
educandam, divinis laudibus, templique obsequio,
assiduam, constantior habet utriusque Ecclesiæ ac
Patrum traditio, quam ut ulla dubitatio esse debeat:
qua de re et templi in cum finem structura et
compositione videndi Baron., Torniel., Villalp., etc.
Alimon'a etiam manibus angelicis ministrată, grares habet testes, Andream nostrum, Germanum
Constant., Georg. Nicomed., etc., utque ea p'e credi
possit; Haud tamen debeat intebigi velut jugis, et
qualem pluribus oratorie enarrat Georgius; apparente quotidie ac frequentius conspicuo, sodalibus
etiam et sacerdotibus angelo illius administro.
Sant ea nimis portentosa nec necessaria; cum non
deessent eo loco qui Mariæ curam haberent: qua
de re sic liber apocryphus quo est usus Gregorius
Nyssemus, oral. in diem Natal. Christi, t. II,
p. mili 778, τοὺς δὲ ἱερεῖς, τέως μὲν καθ᾽ ὁμοιότητα τοῦ Σαμουὴλ ἐν τοῖς ἁγίοις ἀνατρέφειν τὴν
aida. Sacerdotes interim (ad usque nimirum pybertatis annos, quando fuit desponsata Joseph:
sacerdotum, inquit, consilio, xarà ouμбvity Ty
lepéwv) insṭar Samuelis, in sacris adibus éducarunt: nulla mentione illius de culo annone.
Expressit tamen noster ille Regius de Mariæ Nativitate. Sic enim ait, ubi nonnulla inseruit dicta in
Mariam a sacerdote suscipiente, quæ non tam videntur ab eo dicta, quam pie ab auctore excogitata, velut dicenda ab homine, qui totius in ea exhibendi sacramenti jam gnarus esset: Kai ExáðσEV
αὐτὴν ἐπὶ τρίτῳ βαθμῷ τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἔβαλε
Κύριος ὁ Θεὸς χάριν ἐπ' αὐτὴν, καὶ κατεχόρευσεν
ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῆς· καὶ ἠγάπησεν αὐτὴν πᾶς ὁ
οίκος Ισραήλ. Κατέβησαν δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς θαυ
μάζοντες, καὶ α ἰνοῦντες καὶ δοξάζοντες Κύριον τὸν
θεόν, ὅτι οὐκ ἐπεστράφη ἡ παῖς εἰς τὰ ὀπίσω. Ην δὲ
Μαρία ἐν τῷ ναῷ Κυρίου, ὡς περιστερὰ νεμομένη,
καὶ ἔλαβε τροφὴν ἐκ χειρὸς ἀγγέλου. Ει statuit eum
super tertium gradum altaris. De his variisque templi gradibus et ascensionibus, multis Villalp. t. II,
p. 2, cap. 34: Immisitque in cam Dominus Deus
gaudium, adeo ut exsiliens tripudiaverit: eamque
domus tota Israel dilexit. Descenderunt vero parentes ejus, mirantes laudantesque ac glorificantes Dominum Deum, eo quod puella non esset conversa
retrorsum. Maria porro, instar columbæ pascebutur in templo; accipiens manu angelica cibum. Hoc
unum arbitror habuerunt Patres, qui enarrant,
miraculosæ illius annonæ fundamentum; ac certe
stando in terminis apocryphi, ac castigatius exponendo, ut quandoque, et occultius; occulta interim,
aul sane non ita difamata vita ac infantia Maria,
at portento videri posset similis; quam ob causam reprobatus est liber De infantia Salvatoris,
elut commentum Manichæorum, elevandæ fidei
Dominicæ incarnationis; ut, inquam, ea moderatione ejusmodi angelicam annonam acceperit,
nihil videatur absoni, sed plane pium et consonum
magna illi Marine ἀσκήσει καὶ θεωρία qua plane
jani conserta videbatur angelicis choris, purior
etiam angelis, ac supra statum quo conditus et
Adam, excepta mortalitate, elevatior. Quid si quis
eam escam mystice exposuerit; nec ahud Andreæ
Germanique ambrosiam illam, novumque cibum ac
ultro paratum intellexerit, quam illustrationes divinas angelico ministerio influentes a Deo docte
illi menu? Subtilius forte fuerit, quam violentius;
sicque fuerit sculptura illa ad maximum nostrum
sanctæ Mariæ Parisiis templum, ita Mariæ nutrilium exhibens angelum, mystica ac symbolica, ac
Sterilis infecunda Anna, haudquaquam tamen
Deo orba: quippe jam a generationibus est præfinita castæ Virginis Mater, ex qua creaturæ anctor servi forma processit.
NOTÆ.
qualis in eodem maximo templo, statim ab interiori narthece, grandi illa mole, Christophori martyris Jesum puerum gestantis, lapideo opere elligies
occurrit.
Verum reliquis difficilius est, ac magis fidem
superans, quod de ejus ingressu velut familiari în
Sanela sanctorum, Græci auctores, ipsaque Græca
Ecclesia, celebrant. Quis enimvero concessum
puellæ credat, quæ neque esset tribus Leviticæ,
sed Judæ, ut locum illum, semel tantum in anno,
pon ilici, tanta sanguinis et fumi cæremonia, peršium, quotidie, atque ut vellet, ingrederetum? Qaid
dico ingrederetur? Vitam totam loco sie tremendo
sacroque ageret? Nam præter Georgium abaque
inserta illius diei et Natalis Mariæ officio, ita pluribus et ut constans prosequitur Germanus Co::-
stantinopolitanus; sive sit Germanus confessor qui
strenue propugnavit imagines tempore Leonis Isaurici, sive alius. Plures enim eodem cum eo nomine Constantinopoli sederunt: nẹc orationes de
cruce sunt antiqui illius, ut Grets, bene deprehendit: stylusque indicat non esse ejusdem omires
alias sub sancti Germani nomine editas: ac Regits
codex, n. 275, orat. in Mariæ Nativit, tom II Bibl.
Pair, el perpettai yŷ onılaµğ, Damasceno ascribit.
Equidem ad Germanum, quisquis ille sit, nihil occurrit dicendum quam ut nimia is pietate in Mariam excesserit (quam vir doctus Isaacius flabertus theologus Parisiensis familiari congressione
solutionem docuit); aliter vero Andream nostrum
aliosque Patres, ipsamque universim Eeclesiam
Graecam, quiquid nunc in ea forte sentiat pictas
rusticior, exposuerim, ut nimirum, Saneta illa
sanctorum, ipsum templum, ceu locus orationis,
ac Dei domus, lata quadam acceptione, sint; nọn
pars illa abditissima, in qua olim, ut in templo
Salomonico requievisset arca: nec enim ea fuit” in
Zorobabelitico, in quod majus aliquid area, et cujus ea sedis symbolum esset, Dominus Jesus, Dins
ipse in carne inducendus erat, eaque illud ratione,
majori supra Salomonem gloria, in reliquis longe
inferius, aucturus, Agg. 11, 10. Qua de re minilis
Villalp. Favet Greg. Nyss. orat. illa in Nat. Domini, ubi de Anna, quam reliqui cum nostro apocrypho, fusis in horto precibus, sterilitate tradunt
absolutam: Μιμείται τοίνυν καὶ αὕτη τὰ περὶ τῆς
μητρὸς τοῦ Σαμουήλ διηγήματα· καὶ ἐντὸς τοῦ
᾿Αγίου τῶν ἁγίων γενομένη, ἱκέτις γίνεται τοῦ Θεοῦ,
μὴ ἔξω πεσεῖν τῆς ἐκ τῶν νόμων (leg. τοῦ νόμου)
εὐλογίαις, ἐξαμαρτούσα περὶ τὸν νόμον οὐδέν· για
νέσθαι δὲ μητέρα, καὶ ἀφιερώσαι τῷ Θεῷ τὸ τικτό
μενον. Δυναμωθεῖσα δὲ νεύματι θείῳ, πρὸς τὴν χάριν ἣν ᾔτησεν ἔλαβεν. διο πιendose ultimum μιας
impressa, quod totum Zynus reliquit inexpositum,
minus etiam in aliis accuratus: plane constat
legendum δυναμωθεῖσα πρὸς παιδογονίαν, seu
texvæolíav, quomodo alii Patres in eadem materia
loquuntur & Dei nutu virtute accepta, ac roborata
ad prolis editionem, gratiam quam petebat accepit.
Anna ergo, intra sanctum seu Sancta sanctorum,
ad alterius Annæ imitationem, supplex Deo ad impetrandam prolem accessit. Quis vero alierutiam
Annam, sacratissimum illum locum et iža:pitwę
Sancta sanctorum, vel somniet ingressam? Nihil
ergo Sancta illa sanctorum Nysseno sunt, præter
ipsum absolute templum, in quo, idque ejus satis
linmili loco ac feminæ congruo, orans Ama; švčov
τοῦ ᾿Αγίου, ήτοι, τῶν ᾿Αγίων τῶν ἁγίων, orare dl cla
sit; ac sie plane Anine proles Maria inducta.
fuerit et educata in Sancta sanctorum, Præterea,
col. 1319–1320page 265 of 327
PG 97:1319Σὲ τὴν ἄσπιλον ἀμνάδα, τὴν τὸ ἔριον Χριστῷ μέσ νὴν ἐκ κοιλίας σου προσαγαγοῦσαν τὴν ἡμῶν οὐσίαν, πάντες ἐκ τῆς ᾿Αννης τικτομένην σε ύμνος γεραίρομεν. Δόξα. Τρία άναρχα δοξάζω, τρία ἅγια ύμνω τρία τ αἴδια ἐν οὐσιότητι μια κηρύττω. Εἷς γὰρ ἐν Πατρί, Υἱῷ, καὶ Πνεύματι, δοξολογεῖται Θεός. Τίς εώρακε παιδίον ὃ οὐκ ἔσπειρε πατήρ γάλατ τρεφόμενον; Η ποῦ τεθέαται Παρθένος Μήτηρ; Ό τως ὑπὲρ ἔννοιαν αμφότερα, Θεογεννήτερ ἁγνή. Ὠδὴ γ'. Εστερεώθη ή καρδία μου. Εὐλογημένη ἡ καρδία σου, σώφρον 'Αννα χαρείς γὰρ ἤνθησε παρθενίας, τὴν ἀσπόρως τὸν τροφές της κτίσεως τεκοῦσαν, καὶ λυτρωτὴν Ἰησοῦν. Σε, μακαρίζει Αειπαρθένε, πᾶσα κτίσις, ἐξ 'Ανης σήμερον γεννηθεῖσαν· τὴν ἐκ ρίζης Ἰεσσαὶ μάθου ἄχραντον, τὸ ἄνθος Χριστὸν βλαστήσασαν. Σὲ ἀνωτέραν πάσης κτίσεως, Θεοτόκε, δεικνύων, ἄχραντε, ὁ Υἱός σου· τὴν ἐξ ᾿Αννης μεγαλύνει στο γέννησιν, καὶ πάντας εὐφραίνει σήμερον. Ανατραφείσα εἰς τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων, Παρθένε ἄχραντε Θεοτόκε, ἀνωτέρα ἐδείχθης τῆς κτίσεως, ή τὸν Κτίστην σαρκὶ κυήσασα. Δόξα. Σὲ προσκυνοῦμεν, Πάτερ ἄναρχε, τῇ οὐσία· ὑμνοῦ μεν ἄχρονον τὸν Υἱόν σου· καὶ τὸ Πνεῦμα συναΐδων σέβομεν, ὡς ἕνα τα τρία φύσει Θεόν.
Agnan te immaculatam, quæ sola de tuo utero,
lanam Christo, humanam nimirum substantiam
contulisti; te, inquam, Annæ prolem, omnes can -
ticis honoramus.
Gloria.
Eterna tria glorifico, tria sancta laudo, tria
coæterna in una substantia prædico. Quippe unus
in Patre, Filio, ac Spiritu, Deus glorificatur.
In Deiparam.
Quis infantem vidit lacte ali non satum patre?
Ubi vero visa est virgo maler? Plane, Dei Geuitrix Virgo, superant ambo vim omnem rationis.
Od. 3. Confirmatuia est cor meum.
Benedictum cor tuum, sapiens Anna; quippe floruit virginitatis fructus; eam nimirum, quæ
creaturæ altorem redemptoremque Jesum sine
semine genuit.
Te, Virgo perpetua, ex Anna hodie genitam,
creatura omnis beatain dicit: te, inquam, quæ
virga, ex radice Jessæ intemerata, Christum florem
germinare merueris.
Omni, te, creaturæ eminentem, ostendens tuus
Filius, intemerata Deipara, luain ex Anna nativitatem magnificat, ac omnes hodie gaudio recreat.
Enutrita in Sanctis sauctorum, intemerata Virgo
Deipara, creatura omni subliuior evasisti, quæ
Creatorem carne concepisti.
Gloria.
Te, Pater, adoramus, æternum substantia; laudamus æternum Filium tuum; coæternumque Spiritum veneramur et colimus: velut tria, unum
natura Deuin.
Σὲ τὴν ἄσπιλον ἀμνάδα, τὴν τὸ ἔριον Χριστῷ μέσ
νὴν ἐκ κοιλίας σου προσαγαγοῦσαν τὴν ἡμῶν οὐσίαν,
πάντες ἐκ τῆς ᾿Αννης τικτομένην σε ύμνος γεραί
ρομεν.
Δόξα.
Τρία άναρχα δοξάζω, τρία ἅγια ύμνω τρία τ
αἴδια ἐν οὐσιότητι μια κηρύττω. Εἷς γὰρ ἐν Πατρί,
Υἱῷ, καὶ Πνεύματι, δοξολογεῖται Θεός.
Osotón.
Τίς εώρακε παιδίον ὃ οὐκ ἔσπειρε πατήρ γάλατ
τρεφόμενον; Η ποῦ τεθέαται Παρθένος Μήτηρ; Ό
τως ὑπὲρ ἔννοιαν αμφότερα, Θεογεννήτερ ἁγνή.
Ὠδὴ γ'. Εστερεώθη ή καρδία μου.
Εὐλογημένη ἡ καρδία σου, σώφρον 'Αννα χαρείς
γὰρ ἤνθησε παρθενίας, τὴν ἀσπόρως τὸν τροφές της
κτίσεως τεκοῦσαν, καὶ λυτρωτὴν Ἰησοῦν.
Σε, μακαρίζει Αειπαρθένε, πᾶσα κτίσις, ἐξ 'Ανης
σήμερον γεννηθεῖσαν· τὴν ἐκ ρίζης Ἰεσσαὶ μάθου
ἄχραντον, τὸ ἄνθος Χριστὸν βλαστήσασαν.
Σὲ ἀνωτέραν πάσης κτίσεως, Θεοτόκε, δεικνύων,
ἄχραντε, ὁ Υἱός σου· τὴν ἐξ ᾿Αννης μεγαλύνει στο
γέννησιν, καὶ πάντας εὐφραίνει σήμερον.
Ανατραφείσα εἰς τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων, Παρθένε
ἄχραντε Θεοτόκε, ἀνωτέρα ἐδείχθης τῆς κτίσεως, ή
τὸν Κτίστην σαρκὶ κυήσασα.
Δόξα.
Σὲ προσκυνοῦμεν, Πάτερ ἄναρχε, τῇ οὐσία· ὑμνοῦ
μεν ἄχρονον τὸν Υἱόν σου· καὶ τὸ Πνεῦμα συναΐδων
σέβομεν, ὡς ἕνα τα τρία φύσει Θεόν.
rogo undenam hoc Mariæ prodierit portentosum
privilegium, ne vel Filio unquam concessum, nostro et Nysseni apocrypho, nisi sunt idem, nibil
tale in ipsam dicentibus? Nec enim verisimile est
vel Germanum vel alios juniores vidisse monumenta alia, crediderimque voluisse imitari phrasim
illam Nysseni jam explicatam, ut est Græcia valde suorum sequax, fuisseque cam nonnullis erroris occasionem, ut præcipue Germano relato, atLendentibus magis verborum corticem, quam sacramenta Judæorum, ipsumque historiæ decorum,
cui mirum quain officiant isthæc figmenta. Quid
rro relata ab Hieronymo, ceu ex Hegesippo, de
Pocobo fratre Domini, Yngrediente privilegio Sancla sanctornm, veri habeant aut vero similis, haud
facile pronuntiaverim. Alia certe ex ipso ejusque
nece ab codem relata, non immerito difficilia visa
sunt Estio, ac parum digna tanto apostolo. Idem
samen docet Epiphanius, qui et magis exprimit, ut
semuel in anno id ei liceret, ob eximiam sanctitatis
existimationem, qua apud omnes justus audiebat,
ac etiam quod esset genere conjunctus sacerdotibus. Quæ ratio in sententia Epiph. docentis filium
Joseph. ex prima uxore inefficacior est: secus si
dixerimus et patre sacerdote ex altera sorore sanctæ
Annæ, ut idem in eo acciderit, atque in Joanne
Baptista, qui ex ipso filius sacerdotis, Anna nepos
fuit. Sic vero et ea moderatione, facile in Jacobo
rem admiserim, loci præsertim religione plurimum
diminuta, postquam Romani Pompeio duce teinerassent: sed hæc nihil ad Germani portenta. Non
¯ossui quanquam ñápspyov, inter plura mendosa
ac castiganda, in ea Germani oratione, tum n
textu, tum in versione et notis marginalibus, non
uminn hoc ad illius finem afferre et notare, que
Mariam alloquens, per ipsamı petit sibi concodi.
ut sit in beata illa regione, cum sua ovyov zal
oudoun, sic Regius, quanquam alter non ita antiquus desiderat. Interpres pro ovyyóve quod vitíose habuit ipsius codex legendum suspicatur suy.
xolzw, quam vocem, inquit, habet Chrysostomas,
etc., redditque conjuge: mirum plane cujus conjn.
gis consortium in cœlis desiderare potuerit patriarcha Constantinopolitanus et sanctus, aliorum more
assumptus monasterio ac celebs: verum graminsticulis licuerint omnia. Planuui vere, ut vir
mysticus, qualem ipsius theoria mystagogica, erationesque in Assumptionem Mariz, edita altera,
sed supine reddita, altera ex regia gaza quandoque
nobis forsan edenda, repræsentant, mystice, sen
suque spiritaliori, idipsum illis verbis significaverit, atque Paulus planioribus aliis: Desiderium
habens dissolvi et esse cum Christo; cujus caro, el
assumpla natura nostra, illa nostra est, oúsrovė;
xal avvðnúlŋ, soror conservaque, in qua fecit jam
Deus nos consedere in cœlestibus; considentibus
nimirum primitiis, ac potioribus fruentibus, que
ruin et ipsi utinamn sortem ejusdem Maris precibus
quandoque consequamur. Nullo item incommod
et forte germanius in Mariam referri potest, at st
ipsa soror et conserva nostra, quacum jam regnar
te in cœlis, precetur, esse ejus devolus germans,
ejusdem intercessionibus.
col. 1321–1322page 266 of 327
PG 97:1321Θεοτόκ. Τον Φωτοδότην καὶ ᾿Αρχήζων τῶν ἀνθρώπων τε κοῦσα, ἄχραντε Θεοτόκε, ἀνεδείχθης θησαυρὸς τῆς ζωῆς ἡμῶν, καὶ πύλη τοῦ ἀπροσίτου φωτός. καθ. ἦχος πλ. δ'. Τὸ προσταχθέν. Αγαλλιάσθω οὐρανός, γῆ εὐφραινέσθω· ὁ τοῦ Θεοῦ γὰρ οὐρανὸς ἐν γῇ ἐτέχθη ἡ θεόνυμφος. Αὐτή ἐξ ἐπαγγελίας ἡ στεῖρα βρέφος θηλάζει την Μαρίαμ, καὶ χαίρει ἐπὶ τῷ τόκῳ Ἰωακείμ· Ράβδος, λέγων, ἐτέχθη μοι, ἐξ ἧς τὸ ἄνθο; Χριστὸς ἐβλάστησεν ἐκ ῥίζης Δαβίδ᾽ ὄντως θαῦμα παράδοξον. 'δ. δ'. 'Ακήκοα, Κύριε. Την πάνσεπτον γέννησιν τῆς Θεοτόκου, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις δοξολογοῦντες πιστοί, τὸν Θεὸν τὸν ἅψευ στον, τὸν τῷ Δαβὶδ προομώσαντα καρπὸν ἐκ τῆς ἐσφύος παρασχεῖν, πίστει προσκυνήσωμεν. Διήνοιξας, Κύριε, τὴν μήτραν Σάββας, καρπὸν ἐν γήρα τὸν Ἰσαὰκ παρασχών. Ο αὐτὸς καὶ σήμερον τῇ εὐσεβεῖ "Αννη δέδωκας, Σῶτερ, ἐκ μήτρας γόνιμον καρπόν, ἄσπιλον μητέρα τὴν σήν. Ἐπήκουσας, Κύριε, τῆς προσευχῆς μου, λεγέτω Αννα, ἐπαγγελίας καρπὸν παρασχών μοι σήμερον, τὴν ἐκ πασῶν γενεῶν καὶ γυναικῶν προορισθεῖσαν ὡς ἁγνὴν, ἄχραντον Μητέρα σου. Συγχαίρει σοι σήμερον, θεόφρον "Αννα, ἡ οἰκουμένῃ· τοῦ Λυτρωτοῦ γὰρ αὐτῆς τὴν μητέρα ήνθησας, τὴν ἐκ τῆς ῥίζης βλαστήσασαν Δαβίδ· ῥάβδον δυνά μεως ἡμῖν φέρουσαν τὸ ἄνθος, Χριστόν. Δόξα. Δοξάζω σε, άναρχο Τριάς, αμέριστε τῇ οὐσία Χερουβικῶς ἐκβοῶν τῇ πηλίνῃ γλώσση μου· "Αγιος, ἅγιος ὁ ὤν, καὶ διαμένων εἰς ἀεὶ, εἷς Θεὸς ἀΐδιος. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Πεπλήρωνται, ἄχραντε, τῶν θεηγόρων αἱ προφητεῖαι, τῶν πιστῶς καλούντων σε σκηνὴν, καὶ πύλην, καὶ ὄρος νοητόν, βάτος, καὶ ῥάβδον 'Ααρών, φυείσαν ἐκ ῥίζης Δαβίδ. δ. ε'. Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν. Αχραντός σου ἡ γέννησις, Παρθένε ἄχραντε ἄφραστος καὶ ἡ σύλληψις καὶ ἡ ὠδίς· ἄῤῥητος ὁ τόχος σου, νύμφη ἀνύμφευτε· Θεὸς γὰρ ὅλος ἦν ὅλον φορέσας ἐμέ. Σήμερον εὐφραινέσθωσαν ἀγγέλων τάγματα· π μασι χορευέτωσαν οἱ ἐξ ᾿Αδάμ· ἐτέχθη γὰρ ῥάβδος τὸ ἄνθος βλαστάνουσα Χριστὸν, τὸν μόνον Λυτρωτὴν τοῦ 'Αδάμ. Σήμερον Εὔα λέλυται τῆς καταδίκης· λέλυται καὶ ὁ Ἀδὰμ τῆς ἀρχαίας ἀρᾶς, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῇ σῇ βοᾷ, ἄχραντε, [κόσμο;]. Εν σοὶ γὰρ φθορᾶς ἐλυτρώθημεν. Δόξα. Δόξα σοι τῷ δοξάσαντι τὴν στεῖραν σήμερον· ἔτεκε ὅλον Θεὸν ὢν ὅλος καὶ πῦρ, ἀντὶ Θεός.
CANON IN P. MARLE NATIVITATEM.
Θεοτόκ.
Τον Φωτοδότην καὶ ᾿Αρχήζων τῶν ἀνθρώπων τε
κοῦσα, ἄχραντε Θεοτόκε, ἀνεδείχθης θησαυρὸς τῆς
ζωῆς ἡμῶν, καὶ πύλη τοῦ ἀπροσίτου φωτός.
καθ. ἦχος πλ. δ'. Τὸ προσταχθέν.
Αγαλλιάσθω οὐρανός, γῆ εὐφραινέσθω· ὁ τοῦ
Θεοῦ γὰρ οὐρανὸς ἐν γῇ ἐτέχθη ἡ θεόνυμφος. Αὐτή
ἐξ ἐπαγγελίας ἡ στεῖρα βρέφος θηλάζει την Μαρίαμ,
καὶ χαίρει ἐπὶ τῷ τόκῳ Ἰωακείμ· Ράβδος, λέγων,
ἐτέχθη μοι, ἐξ ἧς τὸ ἄνθο; Χριστὸς ἐβλάστησεν ἐκ
ῥίζης Δαβίδ᾽ ὄντως θαῦμα παράδοξον.
'δ. δ'. 'Ακήκοα, Κύριε.
Την πάνσεπτον γέννησιν τῆς Θεοτόκου, ψαλμοῖς
καὶ ὕμνοις δοξολογοῦντες πιστοί, τὸν Θεὸν τὸν ἅψευ·
στον, τὸν τῷ Δαβὶδ προομώσαντα καρπὸν ἐκ τῆς
ἐσφύος παρασχεῖν, πίστει προσκυνήσωμεν.
Διήνοιξας, Κύριε, τὴν μήτραν Σάββας, καρπὸν ἐν
γήρα τὸν Ἰσαὰκ παρασχών. Ο αὐτὸς καὶ σήμερον
τῇ εὐσεβεῖ "Αννη δέδωκας, Σῶτερ, ἐκ μήτρας γόνι
μον καρπόν, ἄσπιλον μητέρα τὴν σήν.
Ἐπήκουσας, Κύριε, τῆς προσευχῆς μου, λεγέτω
Αννα, ἐπαγγελίας καρπὸν παρασχών μοι σήμερον,
τὴν ἐκ πασῶν γενεῶν καὶ γυναικῶν προορισθεῖσαν
ὡς ἁγνὴν, ἄχραντον Μητέρα σου.
Συγχαίρει σοι σήμερον, θεόφρον "Αννα, ἡ οἰκου
μένη· τοῦ Λυτρωτοῦ γὰρ αὐτῆς τὴν μητέρα ήνθησας,
τὴν ἐκ τῆς ῥίζης βλαστήσασαν Δαβίδ· ῥάβδον δυνάμεως ἡμῖν φέρουσαν τὸ ἄνθος, Χριστόν.
Δόξα.
Δοξάζω σε, άναρχο Τριάς, αμέριστε τῇ οὐσία
Χερουβικῶς ἐκβοῶν τῇ πηλίνῃ γλώσση μου· "Αγιος,
ἅγιος ὁ ὤν, καὶ διαμένων εἰς ἀεὶ, εἷς Θεὸς ἀΐδιος.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Πεπλήρωνται, ἄχραντε, τῶν θεηγόρων αἱ προφη
τεῖαι, τῶν πιστῶς καλούντων σε σκηνὴν, καὶ πύλην,
καὶ ὄρος νοητόν, βάτος, καὶ ῥάβδον 'Ααρών, φυείσαν
ἐκ ῥίζης Δαβίδ.
δ. ε'. Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν.
Αχραντός σου ἡ γέννησις, Παρθένε ἄχραντε·
ἄφραστος καὶ ἡ σύλληψις καὶ ἡ ὠδίς· ἄῤῥητος ὁ
τόχος σου, νύμφη ἀνύμφευτε· Θεὸς γὰρ ὅλος ἦν
ὅλον φορέσας ἐμέ.
Σήμερον εὐφραινέσθωσαν ἀγγέλων τάγματα· πμασι χορευέτωσαν οἱ ἐξ ᾿Αδάμ· ἐτέχθη γὰρ ῥάβδος
τὸ ἄνθος βλαστάνουσα Χριστὸν, τὸν μόνον Λυτρωτὴν
τοῦ 'Αδάμ.
Σήμερον Εὔα λέλυται τῆς καταδίκης· λέλυται καὶ
ὁ Ἀδὰμ τῆς ἀρχαίας ἀρᾶς, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῇ σῇ
βοᾷ, ἄχραντε, [κόσμο;]. Εν σοὶ γὰρ φθορᾶς ἐλυτρώθημεν.
Δόξα.
Δόξα σοι τῷ δοξάσαντι τὴν στεῖραν σήμερον· ἔτεκε
z Psal. cxxxı, 11. • Gen. xx1, 2.
In Deipar.
Quæ, intemerata Deipara, luminis Largitorem, ae
Auctorem vitæ humanæ pepereris, nostræ facta es
thesaurus vitæ, portaque inaccessibilis luminis.
Sessio. ton. 4 obliq. Quod præceptum cst.
Exsultet cœlum; lætetur terra; quippe Dei co.
lum, sponsa Dei, partu in terra edita est. Ipsa sterilis, infantem Mariam ex repromissione lactat,
gaudetque pro partu Joachim: Mihi, inquiens,
virga nata est, ex qua germinavit flos Christus ex
radice David; quod plane sit mirandum.
Od. 4. Audivi, Domine.
Perquam venerabilem Deiparæ nativitatem, nos
psalmis ac canticis, fideles, glorificantes; veracem
Deum, qui juravit fore * ut l'avidi fructum ex
lumbis præberet, fide adoremus.
Aperuisti, Domine, vulvum Saræ 4, prabens Isaac
fructum in senectute: sed et hodie, ipse Salvator,
fecundum vulvæ fructum, immaculatam tuam Matrem, dedisti piæ Annæ.
Dicat Anna: Exulisti, Domine, preces meas,
nili hodie repromissionis fructum eam præbens,
quæ casta, ex cunctis generationibus atque feminis, præfinita est intemerata Mater tua.
Tibi hodie, pia religiosaque Anna, orbis con -
gratulatur: quippe ejus efloruisti Redemptoris
Matrem, ex Davidis radice germinantem; quoque
virga virtutis Christum florein gestatura sit.
Gloria.
Te glorifico, Trinitas aterna, indivisa substantia; lingua lutea Cherubicum exclamans: Sanctus,
sanctus, qui est, atque in perpetuum, Deus unus
sempiternus manet.
Et nunc. in Deipar.
Impleta sunt, intemerata, quæ deiloqui homines
ediderunt oracula; fide vocantes te tabernaculum,
portamique, ac montem spiritalem; rubum, virgamque Aaron, ex Davidis radice natain.
Od. 5. Domine Deus meus.
Intemerata est tua nativitas, Virgo intemerata;
conceptio partusque ineffabilís, mirabilis tuus fetus, innupta sponsa: quippe Deus totus me
Lolum gestans, erat.
Lætentur hodie angelici ordines; choros ducant
consertis canticis Adæ posteri: nimirum virga
partu edita est, que forem Christum, Adæ unicum
Redemptorem sit germinatura.
Eva hodie damnatione absoluta est; est et Adam
absolutus antiquis diris: clamat mundus in tua,
o intemerata, nativitate; in te siquidem sumus ab
interitu redempti.
Gloria.
Tibi gloria, qui hodie sterilem glorificasti; quippe
Deus lotus. Erat male, ὅλον nec enim totum in Christo Deus, in quo est creata humanitas;
etsi ipse totus Deus sit, qui sit unus Filius Dei, in
utraque subsistens natura, Accuratus Andreas, ut
Patrol. Gr. XCVII.
non aliter locutus sit; sed preli et scribarum magna supiritas: sic erat can in Mediam fenteensten, ode in Theolocio Θεὸν ὢν ὅλος καὶ πῦρ, apert
soloeco, ἀντὶ Θεός.
col. 1323–1324page 267 of 327
PG 97:1323γὰρ τὴν ῥάβδον τὴν ἀειθαλῆ ἐξ ἐπαγγελίας, ἐς ξ ανεβλάστησε Χριστὸς τὸ ἄνθος τῆς ζωῆς ἡμῶν. Δόξα. Αναρχον προσκυνοῦμέν σε, Τριὰς ἀμέριστε, ἄκτι στον, συναΐδιον, καὶ συμφυή, ἐν μιᾷ ουσία τρι ὑποστάσεσιν ὑπερφυώς κηρυττομένην ἀεί. Θεοτόκ. Γέγονεν ή κοιλία σου ἁγία τράπεζα· ἔμεινε, ή ἀγνεία σου, ὥσπερ τὸ πρὶν ἀσινής, Παρθένε Χρ στὸς γὰρ ὁ ἥλιος ὡς ἐκ παστοῦ νυμφίος ἔφθη ἐκ σου. 'ρδ. §. Ὡς ὕδατα θαλάσσης. Ὑμνοῦμεν τὴν ἁγίαν σου γέννησιν· τιμῶμεν κα τὴν ἄσπορον σύλληψιν σου νύμφη Θεόνυμφε καὶ παρ θένε· σκιρτῶσι δὲ σὺν ἡμῖν ἀγγέλων τάξεις καὶ τῶν ἁγίων ψυχαί. ᾿Αγίαν τῶν ἁγίων υπάρχουσαν οἱ σώφρονές σου πατέρες, ἄχραντε, ἀνέθεντό σε ἐν οἴκῳ Κυρίου, ἀνατραφῆναι σεμνῶς, καὶ εἰς μητέρα ἑτοιμαστήκα αὐτῷ. Αἱ στεῖραι καὶ μητέρες χορεύσατε· θαρσείτε και σκιρτήσατε ἄγονοι· ἡ ἄτεκνος γὰρ στεῖρα την θεα τόκον βλαστάνει, ἥτις λύσει τῶν ὠδίνων τὴν Εὐα καὶ τῆς ἁρᾶς τὸν ᾿Αδάμ. Ακούω τοῦ Δαβίδ μελωδοῦντές σοι· ἀχθήσονται παρθένοι ὀπίσω σου, ἀχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως καὶ σὺν αὐτῷ σὲ κἀγὼ θυγατέρα τοῦ βασιλέως ὑμνῶ. Δόξα. Ἐν σοὶ τὸ τῆς Τριάδος μυστήριον ὑμνεῖται καὶ δοξάζεται, ἄχραντε Πατὴρ γὰρ ηὐδόκησε, καὶ ἡ Λόγος ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ θεῖον Πνεῦμά και ἐπεσκίασεν. Θεοτόκ. Χρυσοῦν θυμιατήριον γέγονας· τὸ πῦρ γὰρ ἐν γιο στρί σου ἐσκήνωσεν ὁ Λόγος ἐκ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, καὶ ἐν ἀνθρώπου μορφῇ ἐκ σοῦ ὡράθη, Θεογεννήτορ ἁγνή, Κοντάκιον. Ἦχος δ'. Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννα ὀνειδισμοῦ ἀτεχνίας, καὶ ᾿Αδὰμ καὶ Εὔα ἐκ τῆς φθορᾶς τοῦ θανάτου ἠλευθερώθησαν, ἄχραντε, ἐν τῇ ἁγίᾳ γεννήσει σου. Αὐτὴν ἑορτάζει καὶ ὁ λαός σου ἐνοχῆς τῶν πταισμάτων δι τρωθεὶς, ἐν τῷ κράζειν σοι· Η στείρα τίκτει τὴν Θεοτόκον, καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν. Ο οἶκος. Η προσευχὴ ὁμοῦ καὶ στεναγμὸς τῆς στειρώσεως καὶ ἀτεχνώσεως Ἰωακείμ τε καὶ 'Λννης εὐπρέπε
semper furen- γὰρ τὴν ῥάβδον τὴν ἀειθαλῆ ἐξ ἐπαγγελίας, ἐς ξ
ανεβλάστησε Χριστὸς τὸ ἄνθος τῆς ζωῆς ἡμῶν.
peperit ex repromissione virgan
tem, ex qua vitæ nostræ fos Christus germninavit.
Gloria.
Eternam te adoramus, individua Trinitas, increatam, coæternam, ejusdemque naturæ, quæ tribus subsistentiis in una substantia mirabili semper ratione prædiceris exsistens.
In Deipar.
Factus est tuus uterus mensa sacra: mansit tua
castitas, Virgo, velut a principio inviolata. Christus enim sol, ceu sponsus e thalamo, ex te conspicuus prodiit b.
Od. 6. Veluti maris aquas.
Tuam sanctam canimus nativitatem: sed et
Luan, sponsa Deo, sponsa virgoque, honori habemus
sine semine conceptionem saliunt vero 110biscum angelici ordines, et animæ sanctorum.
Quæ Sancta sanctorum intemerata esses,
prudentes parentes honeste educandam obtulerunt
in Domini domo, utque ei aptareris in matrem.
Steriles matresque, choros ducite; confidite et
salite qui carelis prole: quippe orba prole sterilis
Deiparam germinat, quæ et Evam doloribus dirisque sit liberatura Adam.
Audio tibi concinentem David: Adducentur virgines post te; adducentur in templum regis: ipseque conserta cum co voce, regis filiam canticis
celebro.
Gloria.
In te laudatur glorificaturque, intenerata, Trinitatis mysterium; quippe complacuit Pater; in
nobis habitavit Verbum; tibi obumbravit divinus
Spiritus.
In Deipar.
Aureum thuribulum facta es; in tuo siquidem
utero ignis Verbum habitavit de Spiritu sancto;
exque te, casta Dei Genitrix, apparuit humana
fornia.
Contacium. Ton. 4.
Δόξα.
Αναρχον προσκυνοῦμέν σε, Τριὰς ἀμέριστε, ἄκτι
στον, συναΐδιον, καὶ συμφυή, ἐν μιᾷ ουσία τρι
ὑποστάσεσιν ὑπερφυώς κηρυττομένην ἀεί.
Θεοτόκ.
Γέγονεν ή κοιλία σου ἁγία τράπεζα· ἔμεινε, ή
ἀγνεία σου, ὥσπερ τὸ πρὶν ἀσινής, Παρθένε Χρ
στὸς γὰρ ὁ ἥλιος ὡς ἐκ παστοῦ νυμφίος ἔφθη ἐκ
σου.
'ρδ. §. Ὡς ὕδατα θαλάσσης.
Ὑμνοῦμεν τὴν ἁγίαν σου γέννησιν· τιμῶμεν κα
τὴν ἄσπορον σύλληψιν σου νύμφη Θεόνυμφε καὶ παρ
θένε· σκιρτῶσι δὲ σὺν ἡμῖν ἀγγέλων τάξεις καὶ τῶν
ἁγίων ψυχαί.
᾿Αγίαν τῶν ἁγίων υπάρχουσαν οἱ σώφρονές σου
πατέρες, ἄχραντε, ἀνέθεντό σε ἐν οἴκῳ Κυρίου,
ἀνατραφῆναι σεμνῶς, καὶ εἰς μητέρα ἑτοιμαστήκα:
αὐτῷ.
Αἱ στεῖραι καὶ μητέρες χορεύσατε· θαρσείτε και
σκιρτήσατε ἄγονοι· ἡ ἄτεκνος γὰρ στεῖρα την θεα
τόκον βλαστάνει, ἥτις λύσει τῶν ὠδίνων τὴν Εὐα
καὶ τῆς ἁρᾶς τὸν ᾿Αδάμ.
Ακούω τοῦ Δαβίδ μελωδοῦντές σοι· ἀχθήσονται
παρθένοι ὀπίσω σου, ἀχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως·
καὶ σὺν αὐτῷ σὲ κἀγὼ θυγατέρα τοῦ βασιλέως
ὑμνῶ.
Δόξα.
Ἐν σοὶ τὸ τῆς Τριάδος μυστήριον ὑμνεῖται καὶ
δοξάζεται, ἄχραντε Πατὴρ γὰρ ηὐδόκησε, καὶ ἡ
Λόγος ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ θεῖον Πνεῦμά και
ἐπεσκίασεν.
Θεοτόκ.
Χρυσοῦν θυμιατήριον γέγονας· τὸ πῦρ γὰρ ἐν γιο
στρί σου ἐσκήνωσεν ὁ Λόγος ἐκ Πνεύματος τοῦ ἁγίου,
καὶ ἐν ἀνθρώπου μορφῇ ἐκ σοῦ ὡράθη, Θεογεννήτορ
ἁγνή,
Κοντάκιον. Ἦχος δ'.
Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννα ὀνειδισμοῦ ἀτεχνίας, καὶ
᾿Αδὰμ καὶ Εὔα ἐκ τῆς φθορᾶς τοῦ θανάτου ἠλευθε
ρώθησαν, ἄχραντε, ἐν τῇ ἁγίᾳ γεννήσει σου. Αὐτὴν
Liberati sunt Joachim et Anna ab sterilitatis
probro, Adamque et Eva a corruptione et morte
in tua sancta, o intemnerata, nativitate. Eam cele
brat et tuus populus a peccatorum solutus reatu, ἑορτάζει καὶ ὁ λαός σου ἐνοχῆς τῶν πταισμάτων δι
tibique clamat: Parit sterilis Deiparam, ac nostræ nutricem vitæ.
Domus.
Acceptæ fuerunt sterilium orborumque Joachim
et Annæ preces pariter gemitusque, atque ad
b Psal. xv,
COMBEFISII
Conceptionem. Plane activam, quomodo Græci
passim accipiunt. Passivam enim constat fuisse
ex semine, quidquid jam olim, et a tempore Epiphanii, visi sibi sint quidam ex apocrypho nostro
colligere: atque utinam defuissent qui vel nostro hoc tempore deliria ejusmodi conati essent
suscitare!
Sancta sanctorum. Erimic sancta, atque
τρωθεὶς, ἐν τῷ κράζειν σοι· Η στείρα τίκτει τὴν
Θεοτόκον, καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν.
Ο οἶκος.
Η προσευχὴ ὁμοῦ καὶ στεναγμὸς τῆς στειρώσεως
καὶ ἀτεχνώσεως Ἰωακείμ τε καὶ 'Λννης εὐπρέπε
NOTÆ.
inter sanctos eximia; quomodo dicitur Canticum
canticorum, celebre illud a Salomone editum epthalamium dicebaturque in templo locus peculiaris, Sancta sanctorum: quomodo postmodum,
Patruun usu, dictum est ipsum templum, justa
dicta supra (uot. 24). Relative nimirum, quomodo
facile denomin.tiones mutantur.
col. 1325–1326page 268 of 327
PG 97:1325κτος, καὶ εἰς ὦτα Κυρίου ἐλήλυθε· καὶ ἐβλάστησαν καρπόν ζωηφόρον τῷ κόσμῳ. Ὁ μὲν γὰρ προσευχὴν ἐν τῷ ὄρει ἐτέλει· ἡ δὲ ἐν παραδείσῳ ὄνειδος φέρει. ᾿Αλλὰ μετὰ χαρᾶς ἡ στείρα τίκτει τὴν Θεοτόκου, καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν. Στίχος. Πάσας ἀληθῶς, 'Αννα, νικῆς μητέρας, Μητὴς ἕως ἂν το γένητα: θυγάτηρ. Εξαγε πρὸ φῶς Θεομήτορα ὀγδόη "Αννα. Τῆς ὁ πατὴρ Ιωακεὶμ ἐκ βασιλικῆς φυλῆς ἦλκε τὸ γένος. Οὗτος εἰ καὶ διπλᾶ τὰ δῶρα αὐτοῦ τῷ Θεῷ προσέφερεν, ὡς φιλόθεος καὶ πλούσιος, ἀλλὰ τὴν ἀπαιδίαν ὠνειδίζετο. Ἐπὶ τοῦτο δηχθεὶς τὴν καρδίαν, αὐτὸς μὲν ἐν τῷ ὄρει, ἡ δὲ σύνευνος αὐτοῦ "Αννα ἐν τῷ τὸ φοβείσῳ δάκρυσι τὸν Θεὸν ἱκέτευον, δς καὶ παρέσχεν αὐτοῖς καρπὸν κοιλίας ἅγιον τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον· ἵνα δὲ καὶ τῆς ᾿Αννης ἐξ ἑκατέρων τῶν μερῶν ἴδωμεν τὰ γνωρίσματα, τὸ ἀκριβὲς διηγήσο μπι Εικοστός τρίτος ἀπὸ γένους Δαβὶδ καὶ Σολομῶντος εὑρίσκεται ὁ Ματθάν· ὃς ἔγημε Μαριὰμ ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς, καὶ ἐγέννησεν Ἰακὼν τὸν πατέρα τοῦ τέκτονος, καὶ θυγατέρας τρεις, Μαριάμ, Σεβην, καὶ Ανναν. Καὶ ἡ μὲν Μαρία γεννά Σαλώμην την μαίαν ἡ δὲ Σεβὴ γεννῇ Ἐλισάβετ· ἡ δὲ ῎Αννα γεννῇ τὴν Θεοτόκον· ὡς τὴν Θεοτόκον ἐγγύνην Ματθἂν, καὶ Μαρίας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, τὴν δὲ Ἐλισάβετ καὶ τὴν Σαλώμην ἀνεψιὰς μὲν τῆς ᾿Αννης, ἐξαδελφὰς δὲ τῆς Θεοτόκου ἧς ταῖς πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. 'Ωδ. ζ'. Τῶν Χαλδαίων ἡ κάμινος. Εορτάζομεν, ἄχραντε, καὶ πιστῶς προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν σου γέννησιν, τὴν ἐξ ἐπαγγελίας, δι' ἧς ἐλυτρώθημεν τῆς παλαιᾶς τοῦ Ἀδὰμ νῦν ἀποφάσεως. Νῦν ἡ ᾿Αννα εὐφραίνεται καὶ βια καυχωμένη Στεῖρα οὖσα γεγέννηκα τοῦ Θεοῦ τὴν μητέρα, δι' ἧς τὸ κατάκριμα τῆς Εὔας λέλυται, καὶ ἡ ἐν λύπαις ὠδίς. Ο Αδάμ ήλευθέρωται, καὶ ἡ Ενα χορεύει, καὶ βοῶσιν ἐν πνεύματι πρὸς σὲ τὴν Θεοτόκον· Ἐν σου ἐλυτρώθημεν τῆς ἀρχεγόνου ἀρᾶς ἐπιφανέντος Χρι στοῦ. Στεῖραι ἄγονοι σπεύσατε, ψυχαὶ ἀτεκνώμενοι, ὅτι 'Αννα πολύτεκνος, καὶ νῦν εὐφραινομένη. Μητέρες, χορεύσατε σὺν τῇ μητρὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ συναγάλ λετε. Δόξα. Τον Πατέρα δοξάσωμεν, τὴν Υΐν, καὶ τὸ Πνεῦ μα, ἐν μονάδι θεότητος· Τριάδα παναγίαν, ἀχώ ριστον, ἄκτιστον, καὶ συναΐδιον, καὶ ὁμοούσιον. Θεοτόκ. σύ Σὺ μόνη Θεὸν ἔτεκες, παρθένε μετὰ τόκον· σὺ τὴν φύσιν ἐκαίνισας τῷ τόκῳ σου Μαρία, σὺ τὴν Εναν ἔλυσας τῆς πρωτογόνου ἀρᾶς, Θεογεννήτορ ἀγνή. δ. η'. Ο σιγάζων ἐν ὕδατι. Ὁ ποιήτας παράδοξα τῇ στειρωθείσῃ γαστρί ὁ ἀνοίξας Αννης ἄγονον μήτραν, καὶ καρπὸν αὐτῇ
CANON IN B. MARLE NATIVITATEM.
κτος, καὶ εἰς ὦτα Κυρίου ἐλήλυθε· καὶ ἐβλάστησαν Dei aures venerunt, muadoque vitalem germinaκαρπόν ζωηφόρον τῷ κόσμῳ. Ὁ μὲν γὰρ προσευχὴν
ἐν τῷ ὄρει ἐτέλει· ἡ δὲ ἐν παραδείσῳ ὄνειδος φέρει.
᾿Αλλὰ μετὰ χαρᾶς ἡ στείρα τίκτει τὴν Θεοτόκου,
καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν.
Στίχος.
Πάσας ἀληθῶς, 'Αννα, νικῆς μητέρας,
Μητὴς ἕως ἂν το γένητα: θυγάτηρ.
Εξαγε πρὸ φῶς Θεομήτορα ὀγδόη "Αννα.
Τῆς ὁ πατὴρ Ιωακεὶμ ἐκ βασιλικῆς φυλῆς ἦλκε τὸ
γένος. Οὗτος εἰ καὶ διπλᾶ τὰ δῶρα αὐτοῦ τῷ Θεῷ
προσέφερεν, ὡς φιλόθεος καὶ πλούσιος, ἀλλὰ τὴν
ἀπαιδίαν ὠνειδίζετο. Ἐπὶ τοῦτο δηχθεὶς τὴν καρδίαν,
αὐτὸς μὲν ἐν τῷ ὄρει, ἡ δὲ σύνευνος αὐτοῦ "Αννα ἐν
τῷ τὸ φοβείσῳ δάκρυσι τὸν Θεὸν ἱκέτευον, δς καὶ
παρέσχεν αὐτοῖς καρπὸν κοιλίας ἅγιον τὴν ὑπεραγίαν
Θεοτόκον· ἵνα δὲ καὶ τῆς ᾿Αννης ἐξ ἑκατέρων τῶν
μερῶν ἴδωμεν τὰ γνωρίσματα, τὸ ἀκριβὲς διηγήσομπι Εικοστός τρίτος ἀπὸ γένους Δαβὶδ καὶ Σολομώντος εὑρίσκεται ὁ Ματθάν· ὃς ἔγημε Μαριὰμ ἐκ τῆς
Ἰούδα φυλῆς, καὶ ἐγέννησεν Ἰακὼν τὸν πατέρα τοῦ
τέκτονος, καὶ θυγατέρας τρεις, Μαριάμ, Σεβην, καὶ
Ανναν. Καὶ ἡ μὲν Μαρία γεννά Σαλώμην την μαίαν
ἡ δὲ Σεβὴ γεννῇ Ἐλισάβετ· ἡ δὲ ῎Αννα γεννῇ τὴν
Θεοτόκον· ὡς τὴν Θεοτόκον ἐγγύνην Ματθἂν, καὶ
Μαρίας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, τὴν δὲ Ἐλισάβετ καὶ
τὴν Σαλώμην ἀνεψιὰς μὲν τῆς ᾿Αννης, ἐξαδελφὰς δὲ
τῆς Θεοτόκου ἧς ταῖς πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός,
ἐλέησον ἡμᾶς.
'Ωδ. ζ'. Τῶν Χαλδαίων ἡ κάμινος.
Εορτάζομεν, ἄχραντε, καὶ πιστῶς προσκυνοῦμεν
τὴν ἁγίαν σου γέννησιν, τὴν ἐξ ἐπαγγελίας, δι' ἧς
ἐλυτρώθημεν τῆς παλαιᾶς τοῦ Ἀδὰμ νῦν ἀποφά
σεως.
Νῦν ἡ ᾿Αννα εὐφραίνεται καὶ βια καυχωμένη·
Στεῖρα οὖσα γεγέννηκα τοῦ Θεοῦ τὴν μητέρα, δι' ἧς
τὸ κατάκριμα τῆς Εὔας λέλυται, καὶ ἡ ἐν λύπαις
ὠδίς.
Ο Αδάμ ήλευθέρωται, καὶ ἡ Ενα χορεύει, καὶ
βοῶσιν ἐν πνεύματι πρὸς σὲ τὴν Θεοτόκον· Ἐν σου
ἐλυτρώθημεν τῆς ἀρχεγόνου ἀρᾶς ἐπιφανέντος Χρι
στοῦ.
runt fructum. Quippe precabatur ille in monte:
Iræc probrum in pomario sustinet. Verum sterilis
gaudio parit Deiparam, ac nostræ nutricem vit.u.
Versus.
Sane, Anna, inatres vincis omnes: ut cui
Puella mater chara prules uala sit.
Deiparam Anna edidit ante lucem die octava.
Ejus pater Joachim ex regia tribu traxit genus.
Is quanquam duplicia sua munera Deo offerret
tanquam vir religiosus ac dives, quod tamen careret prole, probro afficiebatur. Ea re, corde miastus dolensque, ipse quidem in monte, ejus autem
uxor Anna in horto, Deo lacrymis supplicabant,
qui et sanctissimam Deiparam, sanctumn eis frctum uteri præbuit. Porro ut et Annæ insignia
utrinque noverimus, accurate narrabo quod res
habet. Occurrit 23 Matthan a Davide et Salomone.
Is Mariam conjugem duxit e tribu Juda, genuitque
Jacob fabri patrem, ac filias tres, nempe Mariam,
Sebem, et Annam. Atque Maria quidem generat
Salomen obstetricem); Sehe autem Elisabeth; at
Anna, Dei Genitricem. Ita ut Deipara neptis esset
Matthan, ac Mariæ ejus conjugis; Elisabeth antem
et Salome Anuain pro amita haberent; Dei vero
Genitricis consobrinæ essent, cujus, Christe D. us,
intercessionibus nostri miserere.
Od. 7. Chaldæorum caminus.
Feste culimus, ac fidle veneranur, tuam sanetam, intemerata, ex repromissione nativitatemi,
qua jam sumus antiqua Adæ liberati sententia.
Nunc Anna lætatur, ac gloriabunda clamat: Quæ
eram sterilis, Dei genui Matrem, qua est soluta Evæ
damnatio, submotusque parius in tristitis.
Adam liberatus est, Evaque choros ducit, ac in
spiritu ad te Deiparam clamant: In te sumus, a ver
teri primaque maledictione redempti.
Στεῖραι ἄγονοι σπεύσατε, ψυχαὶ ἀτεκνώμενοι, ὅτι
'Αννα πολύτεκνος, καὶ νῦν εὐφραινομένη. Μητέρες,
χορεύσατε σὺν τῇ μητρὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ συναγάλ j Dei Matre choros ducite, simulque exsultate.
Steriles sine prole, orbæ animæ, adeɛte festi e:
φαippe Auna multa nunc gaudet prole. Matres, rum:
λετε.
Δόξα.
Τον Πατέρα δοξάσωμεν, τὴν Υΐν, καὶ τὸ Πνεῦ
μα, ἐν μονάδι θεότητος· Τριάδα παναγίαν, ἀχώριστον, ἄκτιστον, καὶ συναΐδιον, καὶ ὁμοούσιον.
Θεοτόκ.
σύ
Σὺ μόνη Θεὸν ἔτεκες, παρθένε μετὰ τόκον· σὺ
τὴν φύσιν ἐκαίνισας τῷ τόκῳ σου Μαρία, σὺ τὴν
Εναν ἔλυσας τῆς πρωτογόνου ἀρᾶς, Θεογεννήτορ
ἀγνή.
δ. η'. Ο σιγάζων ἐν ὕδατι.
Ὁ ποιήτας παράδοξα τῇ στειρωθείσῃ γαστρί
ὁ ἀνοίξας Αννης ἄγονον μήτραν, καὶ καρπὸν αὐτῇ
Gloria.
Patrem glorificemus, Filiumque, et Spiritum, in
deitatis unitate; Trinitatem sanctissimam, indivisam, increatam, coæternam, atque consubstantialem.
In Deipar.
Tu sola Deum peperisti, virgo post partum: Au
tuo partu, Maria, naturam innovasti; tu, casta Dei
Geniris, primava Evam maledictione absolvisti.
Od. 8. Qui silentium facit in aquis.
Qui sterili utero mirabilia fecisti; qui vulvam
Anne infecundam aperuisti, ac ei dedisti fructu.;
col. 1327–1328page 269 of 327
PG 97:1327δούς Σύ Θεὸς ἅγιος· σὺ Υἱὸς τῆς Παρθένου· σὺ ἐκ ταύτης σάρκα προσελάβον τῆς ἀειθαλούς Παρθένου καὶ Θεοτόκου. Ο σφραγίζων τὴν ἄβυσσον καὶ ἐξανοίγων αὐτήν ὁ ἀνάγων ὕδωρ ἐν ταῖς νεφέλαις καὶ διδοὺς ὑετόν· σε ὁ δοῦς, Κύριε, ρίζης ἐκ τῆς ἀκάρπου ἐξανθῆσα: "Αν νης τῆς ἁγίας, ἄχραντον καρπὸν, τὴν βάβουν την Θεοτόκου. Σὺ ὁ λύσας τὰ ἄλυτα τῆς ἀπαιδίας δεσμά· σὺ ὁ δοὺς τῇ στείρα γόνιμον τόκον, καὶ καρπὸν εὐκλες, ᾗ υἱὸς γέγονας, καὶ βλαστὸς ἀνεφύης, ἣν μητέρα ἔσχες κατὰ σάρκα ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς, οἰκτίρμων, ἐπι δημίπ. Γεωργὲ τῶν φρενῶν ἡμῶν, καὶ φυτουργὲ τῶν ψυ χῶν ἡμῶν· σὺ ὁ ἄκαρπον γῆν εὔκαρπον δείξας, σε τὴν πάλαι ξηρὰν γόνιμον εὔσταχυν ἄρουραν χαμπ φόρων ἀπειργάσω, ῎Ανναν τὴν ἁγίαν ἄχραντον καρ πὸν ἀνθῆσαι τὴν Θεοτόκον. Δόξα. Ω Τριὰς ὑπερούσιε, μονάς συνάναρχο, σὲ ὑμνεῖ καὶ τρέμει πληθὺς ἀγγέλων· οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ; ἄβυσσοι φρίττουσι· ἄνθρωποι εὐλογοῦσι πῦρ τω λεύει, πάντα ὑπακούει σοι, Τριὰς ἁγία, φύσ, τὰ ἐν τῇ κτίσει. Θεοτόκ. Ὢ καινότατον ἄκουσμα· Θεὸς υἱὸς γυναικός! ἀσπόρου τόκου· ἄνανδρος μητήρ, καὶ Θεὸς τὸ τεχθέν! Ὦ φρικτὸν θέαμα! ὦ συλλήψεω: ξένης τῆς παρθένου! ἢ ἀφράστου τόκου, ὄντως ὑπὲρ νοῦν τὰ πάντα να θεωρίας! Υδ. θ'. 'Αλλότριον τῶν μητέρων ή. Ἐπάξιον Θεομῆτος, τῆς τῆς ἁγνείας τὸν τέκον ἐκληρώσω δι' ἐπαγγελίας· τῇ ποτε γὰρ ἀκάμπῳ θεό βλαστο; καρπὸς ἐδόθης, διό σε πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς ἀπαύστως μακαρίζομεν. Πεπλήρωται τοῦ βοῶντος ή προφητεία· φησὶ γὰρ, Αναστήσω σκηνὴν τὴν πεπτωκυίαν τοῦ ἱεροῦ Δαδίο ἐν σοί, ἄχραντε, προτυπωθεῖσαν· δι' ἧς ὁ σύμ πας τῶν ἀνθρώπων χοῦς εἰς σῶμα ἀνεπλάσθη Θεῷ. Τὰ σπάργανα προσκυνοῦμέν σου, Θεοτόκε· δοξά ζομεν τὸν δόντα καρπὸν τῇ πρώην στείρα, καὶ ἀνοίξαντα μήτραν τὴν ἄγονον ἐκ παραδόξου. Παεί γὰρ πάντα ὅσα βούλεται, Θεὸς ὢν παντεξούσιος. Ἐβλάστησας, νυμφοτόκε "Αννα θεόφρον, ἐκ μέ τρας, παρ' ἐλπίδα, καὶ ἐξ ἐπαγγελίας, παρθενό φυτον ἄνθος θεόβλαστον, ἀγνείας κάλλος, διό σε πάντες μακαρίζομεν ὡς ῥίζαν τῆς ζωῆς ἡμῶν. Δόξα. ᾿Αλλότριον τοῖς ἀνόμοις ἐστὶ δοξάζειν τὴν ἄναρ χου Τριάδα, Πατέρα, καὶ Υἱόν τε, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παγκρατορίαν, δι' ἧς ὁ σύμπας κόσμος Εδρασται τῷ νεύματι τοῦ κράτους αὐτή;.
La Deus sanctus; tu Virginis Filius; tu ex ea, no- δούς Σύ Θεὸς ἅγιος· σὺ Υἱὸς τῆς Παρθένου· σὺ ἐκ
rente semper Virgine Deique Genitrice, carnem ταύτης σάρκα προσελάβον τῆς ἀειθαλούς Παρθένου
assumpsisti.
καὶ Θεοτόκου.
Qui signas abyssum, atque aperis; qui aquam in
Hubibus subvehens, pluviam tribuis; ipse, Domine,
e sanctæ Annæ sterili radice, fructum intemerata:, Dei Genitricem virgam, ellorere fecisti.
Qui sterilitatis solvisti insolubilia vincula, ipse
sterili fecundam dedisti prolem, præclarumque fructum et nobilem; cui factus Filius, ac gernen
gnatus es: quam carne, in tuo ad nos adventu,
misericors, habuisti Matrem.
Mentium nostraron cultor, satorque animorum,
qui sterilem terram exhibuisti fertilem, ipse olim
agrum arentem, spicis frugibusque fecundum, sanclau Aubam, iutemeratum fructum, Deiparam,
flu. ere effecisti.
Gloria.
O substantia major Trinitas, coæterna Unitas,
laudat te, trenitque cœtus angelorum; cœlum item
et terra; horrent abyssi; homines benedicunt;
timore
ignis servit; creata omnia, Trinitas sancta,
obediunt.
In Deipar.
O novam maxime auditionem, ut Deus feminæ
filius sit! O partum sine semine, ut mater sine
viro, sitque Deus quod partu editum est! O spectaculum horrendum! O Virginis mirabilem conceptionem! Overe ineffabilem partum, qui plane mentem
ac intelligentiam superet!
Od. 9. matribus alienum.
Dignum, Dei Mater, tua castitate, ex repromissione sortita es partum; quippe fructus a Deo germinans, infecundæ olim concessa es; quamobrem
omnes te tribus terra indesinenter beatam prædicanus.
Clamantis prophetia impleta est; ait enim
Suscitabo David sacri tabernaculum quod ceciderat, intemerata, prævie figuratum: quo universus
hominum pulvis in corpus Deo reformatus est.
Tuas, Deipara, veneramur fascias; illum efferimus gloria, qui olim sterili præbuit fructuin, ac
mirabili ratione vulvam infecundam aperuit. Quippe
facit omnia quæcunque vult, ut qui Deus omnipo -
leus sit.
vulva, præter spem, exque repromissione, pia
germinasti, Anna, sponsæ virginis parens, a Deo
germinantem virginitatis florem, castitatis decus:
quamobrem te omnes, ut nostræ radicem vitæ,
tam prædicamus.
Gloria.
beaAlienum est ab improbis ut æternam glorificent
Trinitatem, Patrem, Filiumque, et Spiritum sanctum, increatam omnipotentiam vimque rerum
continentem; qua mundus universus stabilitus est
el fundatus nutu virtutis ejus,
• Amos 15,
Ο σφραγίζων τὴν ἄβυσσον καὶ ἐξανοίγων αὐτήν·
ὁ ἀνάγων ὕδωρ ἐν ταῖς νεφέλαις καὶ διδοὺς ὑετόν· σε
ὁ δοῦς, Κύριε, ρίζης ἐκ τῆς ἀκάρπου ἐξανθῆσα: "Αν
νης τῆς ἁγίας, ἄχραντον καρπὸν, τὴν βάβουν την
Θεοτόκου.
Σὺ ὁ λύσας τὰ ἄλυτα τῆς ἀπαιδίας δεσμά· σὺ ὁ
δοὺς τῇ στείρα γόνιμον τόκον, καὶ καρπὸν εὐκλες,
ᾗ υἱὸς γέγονας, καὶ βλαστὸς ἀνεφύης, ἣν μητέρα
ἔσχες κατὰ σάρκα ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς, οἰκτίρμων, ἐπιδημίπ.
Γεωργὲ τῶν φρενῶν ἡμῶν, καὶ φυτουργὲ τῶν ψυ
χῶν ἡμῶν· σὺ ὁ ἄκαρπον γῆν εὔκαρπον δείξας, σε
τὴν πάλαι ξηρὰν γόνιμον εὔσταχυν ἄρουραν χαμπ
φόρων ἀπειργάσω, ῎Ανναν τὴν ἁγίαν ἄχραντον καρπὸν ἀνθῆσαι τὴν Θεοτόκον.
Δόξα.
Ω Τριὰς ὑπερούσιε, μονάς συνάναρχο, σὲ ὑμνεῖ
καὶ τρέμει πληθὺς ἀγγέλων· οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ;
ἄβυσσοι φρίττουσι· ἄνθρωποι εὐλογοῦσι πῦρ τω
λεύει, πάντα ὑπακούει σοι, Τριὰς ἁγία, φύσ, τὰ ἐν
τῇ κτίσει.
Θεοτόκ.
Ὢ καινότατον ἄκουσμα· Θεὸς υἱὸς γυναικός!
ἀσπόρου τόκου· ἄνανδρος μητήρ, καὶ Θεὸς τὸ τεχθέν!
Ὦ φρικτὸν θέαμα! ὦ συλλήψεω: ξένης τῆς παρθένου!
ἢ ἀφράστου τόκου, ὄντως ὑπὲρ νοῦν τὰ πάντα να
θεωρίας!
Υδ. θ'. 'Αλλότριον τῶν μητέρων ή.
Ἐπάξιον Θεομῆτος, τῆς τῆς ἁγνείας τὸν τέκον
ἐκληρώσω δι' ἐπαγγελίας· τῇ ποτε γὰρ ἀκάμπῳ θεό
βλαστο; καρπὸς ἐδόθης, διό σε πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς
γῆς ἀπαύστως μακαρίζομεν.
Πεπλήρωται τοῦ βοῶντος ή προφητεία· φησὶ γὰρ,
Αναστήσω σκηνὴν τὴν πεπτωκυίαν τοῦ ἱεροῦ Δαδίο
ἐν σοί, ἄχραντε, προτυπωθεῖσαν· δι' ἧς ὁ σύμ
πας τῶν ἀνθρώπων χοῦς εἰς σῶμα ἀνεπλάσθη
Θεῷ.
Τὰ σπάργανα προσκυνοῦμέν σου, Θεοτόκε· δοξάζομεν τὸν δόντα καρπὸν τῇ πρώην στείρα, καὶ
ἀνοίξαντα μήτραν τὴν ἄγονον ἐκ παραδόξου. Παεί
γὰρ πάντα ὅσα βούλεται, Θεὸς ὢν παντεξούσιος.
Ἐβλάστησας, νυμφοτόκε "Αννα θεόφρον, ἐκ μέτρας, παρ' ἐλπίδα, καὶ ἐξ ἐπαγγελίας, παρθενό
φυτον ἄνθος θεόβλαστον, ἀγνείας κάλλος, διό σε
πάντες μακαρίζομεν ὡς ῥίζαν τῆς ζωῆς ἡμῶν.
Δόξα.
᾿Αλλότριον τοῖς ἀνόμοις ἐστὶ δοξάζειν τὴν ἄναρ
χου Τριάδα, Πατέρα, καὶ Υἱόν τε, καὶ τὸ ἅγιον
Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παγκρατορίαν, δι' ἧς ὁ
σύμπας κόσμος Εδρασται τῷ νεύματι τοῦ κράτους
αὐτή;.
col. 1329–1330page 270 of 327
PG 97:1329Καὶ νῦν. Θεοτόκιον. Εχώρησας ἐν γαστρί σου, Παρθενομήτορ, τὸν Ένα τῆς Τριάδος, Χριστὸν τὸν βασιλέα, ὃν ὑμνεῖ πᾶσα κτίσις, καὶ τρέμουσιν οἱ ἄνω θρόνοι. Αυ τὴν δυσώπει, πανσεβάσμιε, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Εξαποστειλάριον. Γυναικὸς ἀκούσατε. Αγάλλονται τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης σήμερον ἐν τῇ γεννήσει σου, κόρη θεοκυήτορ Μαρία, καὶ ἀπειρόγαμε κόρη, ἐν ᾗ καὶ τῶν φυσάντων σε τὸ λυπηρὸν διέλυσας τῆς ἀτεχνίας ὄνειδος, καὶ τῆς προμήτορος Εύας τὴν ἐν τῷ τίκτειν κατάραν. Ανδρέου Ιεροσολυμίτου εἰς τὴν Εὐαγγελισμόν. (τῇ κε' Μαρτ.). Σήμερον χαρᾶς εὐαγγέλια, παρθενική πανήγυρις τὰ κάτω τοῖς ἄνω συνάπτεται· ὁ ᾿Αδάμ καινουργεί ται· ἡ Εὐα τῆς πρώτης λύπης ἐλευθεροῦται, καὶ ἡ σκηνὴ τῆς καθ' ἡμᾶς ουσίας τῇ θεώσει τοῦ προσ ληφθέντος φυράματος, ναὸς Θεοῦ κεχρημάτικεν. "Ω μυστηρίου! Ο τρόπος τῆς κενώσεως άγνωστος· ὁ τρόπος τῆς συλλήψεως ἄφραστος. "Αγγελος λειτουργεῖ τῷ θαύματι· παρθενική γαστήρ τὸν Υἱὸν ὑποδέχεται Πνεῦμα ἅγιον καταπέμπεται Πατὴρ ἄνωθεν εὐδοκεῖ, καὶ τὸ συνάλλαγμα κατά κοινήν πραγματ τεύεται βούλησιν· ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ σωθέντες, συνοδά τῷ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον βοήσωμεν· ο Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· ν ἐξ ἧς ἡ σωτη ρία, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, τὴν καθ᾿ ἡμᾶς προσλαβόμενος φύσιν, πρὸς ἑαυτὸν ἐπανήγαγεν. Αὐτὸν ἱκέτευε σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Τῇ πέμπτῃ τῆς πέμπτης ἑβδομάδος, σημαίνει ὥρα δ' τῆς νυκτός. Επισυναχθέντων ἡμῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, γίνεται εὐλογητὸς παρὰ τοῦ ἱερέως, ὡς συνήθως· καὶ λέγομεν τὸν ἑξάψαλ μου τὸ ᾿Αλληλουΐα· καὶ τὰ τριαδικά, ὡς ἔθος, τοῦ ἤχου στιχολογοῦμεν, καὶ τὸ ἐνδιάτακτον καθ. τοῦ ψαλτηρίου. Εἶτα λέγομεν τὰ καθ. τῆς ἐκτωήχου, καὶ ἀναγινώσκομεν τὸν βίον τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας δόσεις δύο. Εἶτα ὁ ν', καὶ εὐθὺς ἀρχόμεθα τοῦ μεγάλου Κανόνος ἀργῶς, καὶ μετα συντετριμμένης καρδίας καὶ φωνῆς· ποιοῦντες εἰς καθ' ἓν τροπ. μετα νοίας γ'. ΚΑΝΩΝ Ο ΜΕΓΑΣ. Ὠδὴ α', ἦχος πλ. Ο Ειρμός. Βοηθός και σκεπαστής εγένετό μοι εἰς σωτη μίαν. Οὗτός μου Θεὸς, καὶ δοξάσω αὐτόν· Θεὸς τοῦ πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν· ἐνδόξως γὰρ δεδόξα. σται. ο μετανοίας
MAGNUS CANON.
Καὶ νῦν. Θεοτόκιον.
ለ
Εχώρησας ἐν γαστρί σου, Παρθενομήτορ, τὸν
Ένα τῆς Τριάδος, Χριστὸν τὸν βασιλέα, ὃν ὑμνεῖ
πᾶσα κτίσις, καὶ τρέμουσιν οἱ ἄνω θρόνοι. Αυ
τὴν δυσώπει, πανσεβάσμιε, σωθῆναι τὰς ψυχὰς
ἡμῶν.
Εξαποστειλάριον. Γυναικὸς ἀκούσατε.
Αγάλλονται τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης σήμερον
ἐν τῇ γεννήσει σου, κόρη θεοκυήτορ Μαρία, καὶ
ἀπειρόγαμε κόρη, ἐν ᾗ καὶ τῶν φυσάντων σε τὸ
λυπηρὸν διέλυσας τῆς ἀτεχνίας ὄνειδος, καὶ τῆς
προμήτορος Εύας τὴν ἐν τῷ τίκτειν κατάραν.
Ανδρέου Ιεροσολυμίτου εἰς τὴν Εὐαγγελισμόν.
(τῇ κε' Μαρτ.).
Σήμερον χαρᾶς εὐαγγέλια, παρθενική πανήγυρις
τὰ κάτω τοῖς ἄνω συνάπτεται· ὁ ᾿Αδάμ καινουργείται· ἡ Εὐα τῆς πρώτης λύπης ἐλευθεροῦται, καὶ ἡ
σκηνὴ τῆς καθ' ἡμᾶς ουσίας τῇ θεώσει τοῦ προσληφθέντος φυράματος, ναὸς Θεοῦ κεχρημάτικεν. "Ω
μυστηρίου! Ο τρόπος τῆς κενώσεως άγνωστος· ὁ
τρόπος τῆς συλλήψεως ἄφραστος. "Αγγελος λειτουρ
γεῖ τῷ θαύματι· παρθενική γαστήρ τὸν Υἱὸν ὑποδέ
χεται Πνεῦμα ἅγιον καταπέμπεται Πατὴρ ἄνωθεν
εὐδοκεῖ, καὶ τὸ συνάλλαγμα κατά κοινήν πραγματ
τεύεται βούλησιν· ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ σωθέντες, συνοδά
τῷ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον βοήσωμεν· ο Χαῖρε,
κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· ν ἐξ ἧς ἡ σωτηρία, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, τὴν καθ᾿ ἡμᾶς προσλα
βόμενος φύσιν, πρὸς ἑαυτὸν ἐπανήγαγεν. Αὐτὸν
ἱκέτευε σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.
Τῇ πέμπτῃ τῆς πέμπτης ἑβδομάδος, σημαίνει
ὥρα δ' τῆς νυκτός. Επισυναχθέντων ἡμῶν
ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, γίνεται εὐλογητὸς παρὰ τοῦ
ἱερέως, ὡς συνήθως· καὶ λέγομεν τὸν ἑξάψαλ
μου τὸ ᾿Αλληλουΐα· καὶ τὰ τριαδικά, ὡς ἔθος,
τοῦ ἤχου στιχολογοῦμεν, καὶ τὸ ἐνδιάτακτον
καθ. τοῦ ψαλτηρίου. Εἶτα λέγομεν τὰ καθ. τῆς
ἐκτωήχου, καὶ ἀναγινώσκομεν τὸν βίον τῆς
ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας δόσεις δύο. Εἶτα
ὁ ν', καὶ εὐθὺς ἀρχόμεθα τοῦ μεγάλου Κανόνος
ἀργῶς, καὶ μετα συντετριμμένης καρδίας καὶ
φωνῆς· ποιοῦντες εἰς καθ' ἓν τροπ. μετανοίας γ'.
ΚΑΝΩΝ Ο ΜΕΓΑΣ.
Ὠδὴ α', ἦχος πλ. Ο Ειρμός.
• Βοηθός και σκεπαστής εγένετό μοι εἰς σωτημίαν. Οὗτός μου Θεὸς, καὶ δοξάσω αὐτόν· Θεὸς τοῦ
πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν· ἐνδόξως γὰρ δεδόξα.
σται. ο
d Exod. xv, 1,
Et nunc. In Deipar.
Utero capere licuit, Dei Mater, unum illum de
Trinitate, Christumn regem, quem celebrat omnis
creatura, tremuntque superni throni. Ipsum exora,
perquam colenda et venerabilis, ut animarum consequamur salutem.
Exapostilarium. Mulieris audite.
Hodie, te nata Dei Genitrix puella Maria, conjugii ac rei maritalis expers, exsultant fines orbis
terræ, quando et parentum triste illud ab orbitate
depulisti probrum, ac quam prima parens Eva in
partu maledictionem ascivit.
Andreæ Hierosolymitani in Annuntiationem,
(25 Martii).
Gaudi hodie nuntia, virginalis habet festivitas:
iua connectuntur sumunis; renovatur Adam, Eva
a primæ maledictionis tristitia liberatur, nostræque
substantiæ tabernaculum, assumpta conspersione
deitate donata, Dei templum efficitur. O mysterium!
Nescitur exinanitionis modus; nec conceptionis
ratio verbis exprimitur. Angelus miraculo ministrat, uterus Virginis Filium suscipit, Spiritus
sanctus mittitur, Pater de supernis complacet, com.
munique consilio commercium initur: in quo ac
quo medio salutem consecuti consonis Gabrieli vocibus ad Virginem clamemus: ‹ Ave, gratia plena,
Dominus tecum: ex qua salus, Christus Deus
noster, assumptam naturam hominum, ad se revocavit. Obsecra ut salutem consequamur animarum
nostrarum.
Die quinta quintæ hebdomadæ: fil signum hora 4
noctis. Congregatis nobis in ecclesia dicitur Benedictus a sacerdote juxta morem: dicimusque
hexapsalmum: Alleluia; triadica quoque, tono
solito alternis versibus recitamus: psalter:i item
præscriptum cathisma. Tum dicimus cathismata
octoechi, ac legimus vitam sanctæ Mariæ Ægypliaca duplici sectione. Sequitur psalmus 50;
moxque tractim inchoamus magnum Canonem,
contritoque_corde et voce, ternis prostrationibus
ac veniis ad troparia singula, canimus.
MAGNUS CANON
Ode 1, tcnus 2 obliq. firmus.
‹ Adjutor et protector factus est mihi in salutem:
Iste Deus meus, et glorificabo eum: Deus patris
mei, et exaltabo eum: gloriose enim magnificatus
est d.
Vix habuerint Græci augustius avitæ pietatis monumentum; vixque se potuerit vir sənetissimus Andreas, vivis magis coloribus, eximiamque
cum pari eruditione sanctitatem, vera cordis humilitate et compunctione solidam depingere. Sane
immeusi oneris, quinta illius feriæ, quinta jejuniorum hebdomadæ qua magnum hunc Canonem
solemni officio recitant, pensum videri potest.
Quid enim et quam immane ad laborem, ut post
brevem gustatum somnum et recitata pro more
quæ statim habet rubrica, immensus pene stroThis Canon, moroso et contrito cordé et voce,
tern's prostrationibus ad singula troparia, decantetur. Sunt certe μετανοίας it et venise, ubi cre
briores sunt, plurimum fatigando corpori, et labor
immensus, quo se Græci paterna sanctorum tradifione, multum exercent. Dum porro occurrit, in
hujus maxime Canonis officio, augusta illa sanelitatis species in Ecclesia Græca, dolentum subil, vix non exstinctum, qua schismate, qua
tyrannide Turcica, tantum Christiani nominis Înmen, ac in dies exstingui, cedentibus in Meschitas,
deletis paulatim et deficientibus Christianis, ædibus illis sacris, quibus tanta lens sanctitate, Lanquam sanctis institutis, olim coleretur. Nec minus
dolendum subit, quod plerique, ferreis visceribus,
Great CanonMagnus Canon
col. 1331–1332page 271 of 327
PG 97:1331ο ο Πόθεν άρξομαι θρηνεῖν, τὰς τοῦ ἀθλίου μου βίου πράξεις; Ποίαν ἀπαρχὴν ἐπιθήσω, Χριστέ, τῇ νῦν θρηνῳδίᾳ; Αλλ' ὡς εὐσπλαγχνός μοι δες παραπτωμάτων ἄφεσιν. Δεύρο, τάλαινα ψυχή, σὺν τῇ σαρκί σου· τῷ πάντων Κτίστῃ ἐξομολογοῦ, καὶ ἀπόσχου λοιπὸν τῆς πριν αλογίας, καὶ προσάγαγε Θεῷ ἐν μετανοίᾳ 32 κρύα. Τὸν πρωτόπλαστον Αδάμ, τῇ παραβάσει παρα ζηλώσας, ἔγνων ἐμαυτὸν γυμνωθέντα Θεοῦ, καὶ τῆς ἀϊδίου βασιλείας και τρυφῆς, διὰ τὰς ἁμαρτίας μου. Οίμοι, τάλαινα ψυχή· τί ώμοιώθης τῇ πρώτη Εύα; εἶδες γὰρ κακῶς, καὶ ἐτρώθης πικρῶς· καὶ ἡ τω τοῦ ξύλου, καὶ ἐγεύσω προπετῶς τῆς παραλόγου βρώσεως. Αντί Ενας αἰσθητῆς, ἡ νοητή μοι κατέστη Εύα. ὁ ἐν τῇ σαρκὶ ἐμπαθής λογισμός, δεικνύς τὰ ἡδέα, καὶ γενόμενος ἀεὶ τῆς πικρές κατατέ σεως. Ἐπαξίως τῆς Ἐδὲμ προεξελίφη, ὡς με τ λάξας μίαν σου, Σῶτερ, ἐντολήν, ὁ ᾿Αδάμ' ἐγὼ δὲ τί πάθω, ἀθετῶν διὰ παντὸς τὰ ζωηρά σου λόγια; Τὴν τοῦ Κάϊν μετελθὼν μιαιφονίαν, τῇ προαιρέσ σει γέγονα φονεύς, συνειδότι ψυχῆς· ζωώσας την σάρκα, καὶ στρατεύσας κατ' αὐτῆς, ταῖς πονηραίς μου πράξεσι. Τῇ τοῦ ᾿Αβελ, Ἰησοῦ, οὐχ ὡμοιώθην δικαιοσύνη· δῶρά σοι δεκτὰ οὐ προσῆλά ποτε, οὐ πρέ ξεις ἐνθέους, οὐ θυσίαν καθαράν, οὐ βίον ἀνεπίληπτον. Ως ὁ Κάϊν καὶ ἡμεῖς, ψυχὴ ἀθλία, τῷ πάντων Κτίστη, πράξεις ῥυπαρὰς καὶ θυσίαν ψεκτὴν, καὶ ἄχρηστον βίον, προσηγάγομεν ὁμοῦ· διὸ καὶ κατ εκρίθημεν. Τὸν πηλόν, ὁ κεραμεύς, ζωοπλαστήσας, ἐνέθηκας μοι σάρκα καὶ ὀστᾶ καὶ πνοὴν καὶ ζωήν. Αλλ', ω Ποιητά μου, καὶ Λυτρωτά μου, καὶ γνωστά, μετα νοοῦντα δέξαι με. Εξαγγέλλω σοι, Σῶτερ, τὰς ἁμαρτίας ἂς εἰργασάμην, καὶ τὰς τῆς ψυχῆς, καὶ τοῦ σώματός μου πληγὰς, ἃς οἱ ἔνδον μιαιφόνοι λογισμοί ληστρικής μοι ἐπέθηκαν. τὸ εἰρμα,
Ur de primum, miseræ vitæ meæ actiones lamenter? Quod, Christe, hodierni planctus initium faciam? Enimvero, qui misericors sis, delictorum
veniam concede.
Veni, misera anima, tua carne comite: omnium
confitere Creatori; deincepsque antiqua abstine
aliena a ratione affectione, ac Deo lacrymas peuitens exhibe.
Qui Adan protoplastum prævaricando sim æmulatus *; Deo, me, aternoque reguo et voluptate,
meis cognovi peccatis nudatum.
lleu me, misera anima! Utquid primæ Evæ similis facta es? Male quippe vidisti, direque vulnerata
es: ac manum admovisti ligno, petulansque escam
absonam gustasti.
Evæ sensibilis loco, spiritalis mihi insurrexit
Eva; vitiosa, inquam, carnalis cogitatio; dulcia
monstrans; amaraunque nihilominus semper potionea gustans.
Jure nerit Adam, ut qui unum tuum mandatum,
ο Salvator, non custodivisset, Edem illa ejectus
est at ego, qui continue vivifica eloquia tua
spernam, quid sustinuero?
Caini studio imitatus crudelem cædem, homicida
animæ conscientia fui, vivificans carnem; mœrensque malis meis actionibus, adversus animam.
Abclis, ο Jesu, justitiam non sum imitatus: nunquam obtuli accepta tibi munera, non divinas actiones, non mundum sacrificium, aut vitam irreprelensibilem.
Qua Cain ratione, ca et nos; misera anima, omnium Creatori actiones sordidas, hostiamque vituperabilem, ac vitam pariter obtulimus inutilem:
eoque damnationis reatum incurrimus.
To figulus, lutum fingendo vivificans, carnem
mihi et ossa adhibuisti, spiritumque et vitam. Verum, o fictor meus; Redemptor meus et cognitor,
poenitentem me suscipe.
Tibi, Salvator, peccata annuntio quæ feci, animæque et corporis plagas; quas mihi sævæ internæ
cogitationes imposuerunt, latronum more.
• Gen. 111, 6.
Πόθεν άρξομαι θρηνεῖν, τὰς τοῦ ἀθλίου μου βίου
πράξεις; Ποίαν ἀπαρχὴν ἐπιθήσω, Χριστέ, τῇ νῦν
θρηνῳδίᾳ; Αλλ' ὡς εὐσπλαγχνός μοι δες παραπτω
μάτων ἄφεσιν.
Δεύρο, τάλαινα ψυχή, σὺν τῇ σαρκί σου· τῷ πάντων
Κτίστῃ ἐξομολογοῦ, καὶ ἀπόσχου λοιπὸν τῆς πριν
αλογίας, καὶ προσάγαγε Θεῷ ἐν μετανοίᾳ 32κρύα.
Τὸν πρωτόπλαστον Αδάμ, τῇ παραβάσει παραζηλώσας, ἔγνων ἐμαυτὸν γυμνωθέντα Θεοῦ, καὶ τῆς
ἀϊδίου βασιλείας και τρυφῆς, διὰ τὰς ἁμαρτίας
μου.
Οίμοι, τάλαινα ψυχή· τί ώμοιώθης τῇ πρώτη Εύα;
εἶδες γὰρ κακῶς, καὶ ἐτρώθης πικρῶς· καὶ ἡ τω
τοῦ ξύλου, καὶ ἐγεύσω προπετῶς τῆς παραλόγου
βρώσεως.
Αντί Ενας αἰσθητῆς, ἡ νοητή μοι κατέστη Εύα.
ὁ ἐν τῇ σαρκὶ ἐμπαθής λογισμός, δεικνύς τὰ
ἡδέα, καὶ γενόμενος ἀεὶ τῆς πικρές κατατέ
σεως.
Ἐπαξίως τῆς Ἐδὲμ προεξελίφη, ὡς με τ
λάξας μίαν σου, Σῶτερ, ἐντολήν, ὁ ᾿Αδάμ' ἐγὼ
δὲ τί πάθω, ἀθετῶν διὰ παντὸς τὰ ζωηρά σου
λόγια;
Τὴν τοῦ Κάϊν μετελθὼν μιαιφονίαν, τῇ προαιρέσ
σει γέγονα φονεύς, συνειδότι ψυχῆς· ζωώσας την
σάρκα, καὶ στρατεύσας κατ' αὐτῆς, ταῖς πονηραίς
μου πράξεσι.
Τῇ τοῦ ᾿Αβελ, Ἰησοῦ, οὐχ ὡμοιώθην δικαιοσύνῃ· δῶρά σοι δεκτὰ οὐ προσῆλά ποτε, οὐ πρέ
ξεις ἐνθέους, οὐ θυσίαν καθαράν, οὐ βίον ἀνεπίληπτον.
Ως ὁ Κάϊν καὶ ἡμεῖς, ψυχὴ ἀθλία, τῷ πάντων
Κτίστη, πράξεις ῥυπαρὰς καὶ θυσίαν ψεκτὴν, καὶ
ἄχρηστον βίον, προσηγάγομεν ὁμοῦ· διὸ καὶ κατεκρίθημεν.
Τὸν πηλόν, ὁ κεραμεύς, ζωοπλαστήσας, ἐνέθηκας
μοι σάρκα καὶ ὀστᾶ καὶ πνοὴν καὶ ζωήν. Αλλ', ω
Ποιητά μου, καὶ Λυτρωτά μου, καὶ γνωστά, μετα
νοοῦντα δέξαι με.
Εξαγγέλλω σοι, Σῶτερ, τὰς ἁμαρτίας ἂς εἰργα
σάμην, καὶ τὰς τῆς ψυχῆς, καὶ τοῦ σώματός μου
πληγὰς, ἃς οἱ ἔνδον μιαιφόνοι λογισμοί ληστρικής
μοι ἐπέθηκαν.
COMBEFISH NOTA.
et crudeli animo, vix quidquam doleamus; ac nec utrisque prospiciens, ad nos, ex abundanti nobis
reliquias quas etiam orthodoxa fides pretiosas
facit, verumque sanctorum semen, miseratione
liqua prosequamur: velut soli non homines simus, rerumque humanarum vicissitudinibus non
obnoxii; ac lignum viride, in quod nunquam sit
exarsurus ignis divinæ justitiæ; istique demum
quibus non possit Deus movere candelabrum, cui
ita desideratur oleum, ut vix supersit hospitalitatis vestigium aliquod olim tam sancte, cum vera
Christianitas vigentior esset; ipsaque, vel in externos et hostes impensior, cosdem magno numero
in Christi castra traheret; vel tum maxime cum
etiam ecclesiastici ordinis principes, rerum, naufragos, patria exsules et proscriptos, ac ceu mundi
piacula, ob Christi nomeu quad passionibus honoJant; austerior Dei providentia, arcanis rationibas
fovendos, transmittit. ld obiter ac velut parenthesi.
Adl rem ergo nostram. Canon hic etiam prima -
juniorum hebdomada, cum iisdem veniis recitandus habetur in triodio, sed in dies 4 distributus.
Reddimus simplici stylo, ac plane matim devoto
magis quam Latino. Ecclesiastica vocabula in rabricis, peritioribus relinquo explicanda, ac in primis in exspectatis Euchologii notis; ac neque
visum est Latinius exprimere, puta, ut τὸ εἰρμα,
redderem vinculum, etc. Potius enim in istis LaLin: voces obscurare vis: sunt, quam lucem afferre.
Quanquam vero habent Regii codices, minus lamen necessariam putavi colla:ionem: quod præsertim altera editio, prima illa hebdomada jejuniorum, vice alterius codicis, sanandis typographicis
erralis esse possit.
col. 1333–1334page 272 of 327
PG 97:1333Εἰ καὶ ἥμαρτον, Σῶτερ· ἀλλ᾽ οἶδα ὅτι φιλάνθρωπος εἶ. Πλήττεις συμπαθῶς, καὶ σπλαγχνίζῃ θερ μῶς· δακρύοντα βλέπεις, καὶ προστρέχεις, ὡς πατήρ, ἀνακαλῶν τὸν ἄσωτον. Ἐῤῥιμμένον με, Σῶτερ, πρὸ τῶν πυλῶν σου, καν ἐν τῷ γήρει, μή με ἀποῤῥίψῃς εἰς ᾅδου κενόν. Αλλά πρὸ τοῦ τέλους ὡς φιλάνθρωπός μοι δὺς παραπτωμάτων ἄφεσιν. Ο λῃσταῖς περιπεσὼν ἐγὼ ὑπάρχω, τοῖς λογι σμοῖς μου. Ολος ὑπ' αὐτῶν τετραυμάτισμαι νῦν ἐπλήσθην μωλώπων. Αλλ' αὐτός μοι ἐπιστάς, Χριστὲ Στερ, ιάτρευσαν. Ἱερεύς, μὲ προϊδών, ἀντιπαρῆλθε· καὶ ὁ Λευτ της, βλέπων ἐν δεινοῖς, ὑπερείδε γυμνόν· ἀλλ᾽ ὁ ἐκ Μαρίας ἀνατείλας Ἰησοῦς, σὺ ἐπιστάς με οι κτείρον. ῾Ο ἀμνὸς, ὁ τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων πάντων τὰς ἁμαρ τίας, ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς ' παραπτωμάτων ἄφεσιν. Μετανοίας ὁ καιρός· προσέρχομαί σοι τῷ πλαστο ουργῷ μου. Αρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὺς παραπτωμάτων ἄφεσιν. Μη βδελύξης με, Σωτερ· μὴ ἀποῤῥίψης τοῦ σοῦ προσώπου. Αρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς παραπτωμάτων ἄφεσιν. Τὰ ἑκούσια, Σᾶτερ, καὶ τὰ ἀκούσια πταίσματά μου, καὶ τὰ φανερὰ καὶ κρυπτά, καὶ γνωστὰ καὶ άγνωστα πάντα, συγχωρήσας ὡς Θεός, ἐλάσθητι καὶ σώσόν με. Ἐκ νεότητος, Σώτερ, τὰς ἐντολάς σου ἐπαπωσά μην. Ολως ἐμπαθῶς ἀμελῶν ῥᾳθυμῶν παρῆλθον τὸν βίον. Διὸ κράζω σοι, Σῶτερ· κἂν ἐν τῷ τέλει, σῶ σαν με. Τὴν οὐσίαν σου, ψυχή, καταναλώσας ταῖς ἀσω τίαις, ἔρημος ὑπάρχεις καρπῶν εὐσεβῶν· λιμώττουσα κράζον· "Ο Πατὲρ τῶν οἰκτιρμῶν προφθάσας, σύ με οίκτειρον. Σοὶ προσπίπτω, Ἰησοῦ· ἡμάρτηκά σοι, ιλάσθητί μοι· ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς δάκρυα κατανύξεως. Μὴ εἰσέλθῃς μετ' ἐμοῦ ἐν κρίσει, φέρων μου τα πρακτέα, λόγους ἐκζητῶν, καὶ εὐθύνων ὁρμάς· ἀλλ᾽ ἐν τοῖς οἰκτιρμοίς σου, παρορῶν μου τὰ δεινά, σῶ σόν με, Παντοδύναμε. ' άλλα δάκρυα κατανύξεως. Τὴν οὐσίαν μου σωτήρ, καταναλώσας ἐν ἀσωτίαις, ἔρημος ὑπάρχω κ. τ. ἐξ.: Τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς καταναλώσας τῇ ἁμαρτία, Ερημός είμι ἀρετῶν εὐσεβῶν, τη λιμώττων δὲ κρίζω. Ὁ τοῦ ἐλέους χορηγός, Κύ ριε, σῶσόν με.
MAGNUS CANON.
Εἰ καὶ ἥμαρτον, Σῶτερ· ἀλλ᾽ οἶδα ὅτι φιλάνθρωπος εἶ. Πλήττεις συμπαθῶς, καὶ σπλαγχνίζῃ θερμῶς· δακρύοντα βλέπεις, καὶ προστρέχεις, ὡς πατήρ,
ἀνακαλῶν τὸν ἄσωτον.
Ἐῤῥιμμένον με, Σῶτερ, πρὸ τῶν πυλῶν σου, καν
ἐν τῷ γήρει, μή με ἀποῤῥίψῃς εἰς ᾅδου κενόν. Αλλά
πρὸ τοῦ τέλους ὡς φιλάνθρωπός μοι δὺς παραπτω
μάτων ἄφεσιν.
Ο λῃσταῖς περιπεσὼν ἐγὼ ὑπάρχω, τοῖς λογι
σμοῖς μου. Ολος ὑπ' αὐτῶν τετραυμάτισμαι νῦν·
ἐπλήσθην μωλώπων. Αλλ' αὐτός μοι ἐπιστάς, Χριστὲ
Στερ, ιάτρευσαν.
Ἱερεύς, μὲ προϊδών, ἀντιπαρῆλθε· καὶ ὁ Λευτ
της, βλέπων ἐν δεινοῖς, ὑπερείδε γυμνόν· ἀλλ᾽ ὁ
ἐκ Μαρίας ἀνατείλας Ἰησοῦς, σὺ ἐπιστάς με οι
κτείρον.
῾Ο ἀμνὸς, ὁ τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων πάντων τὰς ἁμαρ
τίας, ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς
ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς ' παραπτω
μάτων ἄφεσιν.
Μετανοίας ὁ καιρός· προσέρχομαί σοι τῷ πλαστο
ουργῷ μου. Αρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὺς πα
ραπτωμάτων ἄφεσιν.
Μη βδελύξης με, Σωτερ· μὴ ἀποῤῥίψης τοῦ σοῦ
προσώπου. Αρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς παραπτωμάτων ἄφεσιν.
Τὰ ἑκούσια, Σᾶτερ, καὶ τὰ ἀκούσια πταίσματά
Quanquam, Salvator, peccavi, novi nihilominus
quia benignus et clemens sis. Feris miseranter,
fervensque misereris; vides lugentem, atque ut
pater, prodigum revocaturus faccurris.
Ad tuas me fores jacentem, Salvator, ne vel alta
senectute, vacuum in infernum projicias: sed ante
terminum vita, delictorum veniam, pro tua cle
mentia, tribue.
Incidi in latrones; nempe cogitationes 8. Totus
ab eis jam vulneratus, plagis plenus sum: tu mihi,
Christe Salvator, accedens medere.
Me sacerdos a longe videns, alia declinavit; Levitaque in malis aspiciens, nudum despexit; tu,
Jesu, ortus ex Maria, accedens miserare.
Tu, Agnus ille Dei, qui omnium peccata tollis b,
grave a me tolle peccati jugum; mihique, ut nisericors, tribue veniam delictorum.
Tempus est pœnitentiæ; ad te accedo, fictorem
meum. Grave a me tolle peccati jugum; mihique,
ut misericors, tribue veniam delictorum.
Ne me, Salvator, abomineris; ne projicias a facie
tua. Grave a me tolle peccati jugum; mihique ut
misericors tribue veniam delictorum.
Voluntaria mea delicta præterque voluntatem,
μου, καὶ τὰ φανερὰ καὶ κρυπτά, καὶ γνωστὰ καὶ manifestaque et occulta, cognita omnia et incogni
άγνωστα πάντα, συγχωρήσας ὡς Θεός, ἐλάσθητι καὶ
σώσόν με.
Ἐκ νεότητος, Σώτερ, τὰς ἐντολάς σου ἐπαπωσάμην. Ολως ἐμπαθῶς ἀμελῶν ῥᾳθυμῶν παρῆλθον τὸν
βίον. Διὸ κράζω σοι, Σῶτερ· κἂν ἐν τῷ τέλει, σῶ
σαν με.
Τὴν οὐσίαν σου, ψυχή, καταναλώσας ταῖς ἀσωτίαις, ἔρημος ὑπάρχεις καρπῶν εὐσεβῶν· λιμώττουσα
κράζον· "Ο Πατὲρ τῶν οἰκτιρμῶν προφθάσας, σύ με
οίκτειρον.
Σοὶ προσπίπτω, Ἰησοῦ· ἡμάρτηκά σοι, ιλάσθητί
μοι· ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς
ἁμαρτίας, καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς δάκρυα
κατανύξεως.
Μὴ εἰσέλθῃς μετ' ἐμοῦ ἐν κρίσει, φέρων μου τα
πρακτέα, λόγους ἐκζητῶν, καὶ εὐθύνων ὁρμάς· ἀλλ᾽
ἐν τοῖς οἰκτιρμοίς σου, παρορῶν μου τὰ δεινά, σῶ
σόν με, Παντοδύναμε.
* Luc. xv, 20 seqq.
s Luc. x, 30.
ta, tu Salvator, velut Deus indulgens, propitius
esto; ac me salvum facito.
Tua, Salvator, mandata, a juventute repuli; omnino negligens et supinus, vitam vitiose transegi;
quamobrem clamo ad te, Salvator, ut vel in fine
salutem mihi præstes.
Consumpta luxuriose tua substantia, o anima, nuda es sanctis operibus: clama in fanie: fu
Pater misericordiarum præveniens, mei miserere.
Tibi, Jesu, accido; tibi peccavi; mihi esto propitius; grave a me tolle peccati jugum; proque
tua clementia, compunctionis lacrymas largire.
Ne mecum intraveris in judicium, meos proferens actus, cogitata et sermones exquirens, pumiensque appetitionum motus: sed mea mala in tuis
despiciens miserationibus, salvum me fac, qui sis
Omnipotens.
b Joan. 1, 29.
' άλλα δάκρυα κατανύξεως.
Consumpta luxuriose. Habetur hæc strophic
paulo aliter, ut feria prima hebd.: Τὴν οὐσίαν μου
σωτήρ, καταναλώσας ἐν ἀσωτίαις, ἔρημος ὑπάρχω
κ. τ. ἐξ. item feria: Τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς κατα
ναλώσας τῇ ἁμαρτία, Ερημός είμι ἀρετῶν εὐσεβῶν,
τη
λιμώττων δὲ κρίζω. Ὁ τοῦ ἐλέους χορηγός, Κύριε, σῶσόν με.
col. 1335–1336page 273 of 327
PG 97:1335Ἕτερος Κανών, τῆς ὁσίας Μητρὸς ἡμῶν Μαρίας ο τῆς Αἰγυπτίας, εἰς τὸν αὐτὸν ἦχον καὶ εἱρμόν. Οὐκ ἀκροστιχίς. Σύ, ὦ ὁσία Μαρία, βοήθει. Σήν μοι δίδου φωταυγῇ ἐκ θεία; ἄνωθεν προμηθείας χάριν· ἐκφυγεῖν τῶν παθῶν σκοτασμὸν, καὶ ἆσαι προθύμως τοῦ σοῦ βίου τὰ τερπνά, Μαρίας, κατορθώματα 2. Υποκύψασα Χριστοῦ τοῖς θείοις νόμοις, τούτου προσῆλθες, τὰς τῶν ἡδονῶν ἀκαθέκτους ὁρμᾶς δε ποῦσα, καὶ πᾶσαν ἀρετὴν πανευλαβώς, ὡς μαν ἑκατόρθωσας. Ανδρέου. Ικεσίαις σου ἡμᾶς, ᾿Ανδρέα, οὗται παθῶν ἀτί μων· καὶ τῆς βασιλείας νῦν Χριστοῦ κοινωνός, τοὺς πίστει καὶ πόθῳ ἀνυμνοῦντάς σε, κλεινέ, ἀνάδειξον, χιν, δεόμεθα. Δόξα. Υπερούσια Τριάς, ἡ ἐν μονάδι προσκυνευμένη ἄρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρ τίας, καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δός δάκρυα κατανύξεως. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς καὶ προστασία τῶν σε ὑμνούν των ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὡς Δέσποινα ἁγνή, μετανοοῦντα δέξαι με. Ὠδὴ β'. Ο Ειρμός. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χρι στὸν, τὸν ἐκ Παρθένου σαρκὶ ἐπιδημήσαντα. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω· γῆ, ἐνωτίζου φωνῆς μετανοούσης Θεῷ, καὶ ἀνυμνούσης αὐτόν. Πρόσχες μοι, ὁ Θεὸς ', ὡς οικτίρμων ἱλέῳ ἔμματί σου· καὶ δέξαι μου τὴν θερμὴν ἐξομολόγησιν. Ημάρτηκα ὑπὲρ πάντας ἀνθρώπους, μόνος ἡμάρ τηκά σοι· ἀλλ' οίκτειρον, ὡς Θεός, Στερ, τὸ ποίημα σου. Ζάλη με τῶν κακῶν περιέχει, ευσπλαγχνε Κύρι ἀλλ' ὡς τῷ Πέτρο, καμοὶ τὴν χεῖρα ἔκτεινον. Τα δάκρυα τὰ τῆς πόρνης, οἰκτίρμων, κἀγὼ προ βάλλομαι· ἱλάσθητί μοι, Σῶτερ, τῇ εὐσπλαγχνία σου. Πμαύρησα τῆς ψυχῆς τὸ ὡραῖον, ταῖς τῶν παθῶν ἡδοναῖς, καὶ ὅλως ὅλον τὸν νοῦν, χοῦν ἀποτέλεσα. Διέρρηξα νῦν τὴν στολήν μου την πρώτην, ἣν ἐξω υφάνατό μοι ὁ πλαστουργός ἐξ ἀρχῆς, καὶ ἔνθεν καί μαι γυμνός· καὶ καταισχύνομαι. 3 άλλ. διηγήματα. ' ἄλλ. ὁ Σωτήρ μου. καὶ νῦν, θεοτί κον
Alius Canon sanctæ Matris nostra Marie Egyptia. Ἕτερος Κανών, τῆς ὁσίας Μητρὸς ἡμῶν Μαρίας
ci, sub eodem tono et hirmo. Non est acrostichus.
Tu, o sancta Maria, auxilium præbe.
Splendidam mihi gratiam illam tribue, quam ex
superna Dei cura consecuta es; quo offusas vitiorum caligine tenebras effugiam, tuæque illius vitæ
lapla gesta, alacri animo, ο Maria, canam.
Divinis, te, Christi legibus submittens, impoten
tibus voluptatum relictis affectionibus, ad eum accessisti; omnique pietate, quidquid virtutis est,
velut unam virtutem egregie gessisti.
Andrea.
Tuis nos, Andrea, supplicibus precibus, a turpibus libera vitiis ac perturbationibus; jamque, vir
τῆς Αἰγυπτίας, εἰς τὸν αὐτὸν ἦχον καὶ εἱρμόν.
Οὐκ ἀκροστιχίς.
Σύ, ὦ ὁσία Μαρία, βοήθει.
Σήν μοι δίδου φωταυγῇ ἐκ θεία; ἄνωθεν προμη
θείας χάριν· ἐκφυγεῖν τῶν παθῶν σκοτασμὸν, καὶ
ἆσαι προθύμως τοῦ σοῦ βίου τὰ τερπνά, Μαρίας,
κατορθώματα 2.
Υποκύψασα Χριστοῦ τοῖς θείοις νόμοις, τούτου
προσῆλθες, τὰς τῶν ἡδονῶν ἀκαθέκτους ὁρμᾶς δε
ποῦσα, καὶ πᾶσαν ἀρετὴν πανευλαβώς, ὡς μαν
ἑκατόρθωσας.
Ανδρέου.
Ικεσίαις σου ἡμᾶς, ᾿Ανδρέα, οὗται παθῶν ἀτί
μων· καὶ τῆς βασιλείας νῦν Χριστοῦ κοινωνός, τοὺς
inclyte, regni illius Christi participes, fide, te, πίστει καὶ πόθῳ ἀνυμνοῦντάς σε, κλεινέ, ἀνάδειξον,
desiderioque celebrantes, effice.
Gloria.
Major substantia Trinitas, quæ in unitate adoraris: grave a me peccati jugum tolle; proque tua
clementia compunctionis lacrymas indulge.
Et nunc. Ad Deipar.
Tu, Deipara, te laudantium spes atque defensio,
grave a me peccati jugum tolle; ac velut casta Domina, poenitentem suscipe.
Ode 2. Hirmus.
Attende, caelum, et loquar, Christumque, qui in
carne venit ex Virgine, cantico prosequar.
Allende, coelum, et loquar: auribus percipe,
terra, pœnitentem Deo vocem eumque laudantem.
Auende mihi, Dens misericordiarum, propitis
oculo; ferventemnque confessionem meam suscipe.
Peccavi supra mortales omnes; tibi solus peccavi tu vero, velut Deus, Salvator, miserere
figmenti tui.
Me tempestas malorum undique obsidet, misericors Domine verum tu mihi quoque manum ut
Petro extende i.
'
Meretricis lacrymas 1, etiam ego, o misericors,
profero: tu mihi, Salvator, pro tua misericordia
propitius esto.
Pulchram animæ speciem afectionum voluptati
bus exstinxi, totamque prorsus mentem terrenam
reddidi.
Dirupi nunc primam illam meam stolam, quam
mihi Plastes a principio contexit: ideoque nudus
jaceo, et pudore suffundor.
i Matth. χιν, 31. J Luc. vi, 38.
δεόμεθα.
Δόξα.
Υπερούσια Τριάς, ἡ ἐν μονάδι προσκυνευμένη
ἄρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρ
τίας, καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δός δάκρυα κατανύ
ξεως.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς καὶ προστασία τῶν σε ὑμνούν
των ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς
ἁμαρτίας, καὶ ὡς Δέσποινα ἁγνή, μετανοοῦντα δέξαι
με.
Ὠδὴ β'. Ο Ειρμός.
Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χρι
στὸν, τὸν ἐκ Παρθένου σαρκὶ ἐπιδημήσαντα.
Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω· γῆ, ἐνωτίζου φωνῆς
μετανοούσης Θεῷ, καὶ ἀνυμνούσης αὐτόν.
Πρόσχες μοι, ὁ Θεὸς ', ὡς οικτίρμων ἱλέῳ ἔμματί
σου· καὶ δέξαι μου τὴν θερμὴν ἐξομολόγησιν.
Ημάρτηκα ὑπὲρ πάντας ἀνθρώπους, μόνος ἡμάρτηκά σοι· ἀλλ' οίκτειρον, ὡς Θεός, Στερ, τὸ ποίημα
σου.
Ζάλη με τῶν κακῶν περιέχει, ευσπλαγχνε Κύρι
ἀλλ' ὡς τῷ Πέτρο, καμοὶ τὴν χεῖρα ἔκτεινον.
Τα δάκρυα τὰ τῆς πόρνης, οἰκτίρμων, κἀγὼ προ
βάλλομαι· ἱλάσθητί μοι, Σῶτερ, τῇ εὐσπλαγχνία
σου.
Πμαύρησα τῆς ψυχῆς τὸ ὡραῖον, ταῖς τῶν παθῶν
ἡδοναῖς, καὶ ὅλως ὅλον τὸν νοῦν, χοῦν ἀποτέλεσα.
Διέρρηξα νῦν τὴν στολήν μου την πρώτην, ἣν ἐξω
υφάνατό μοι ὁ πλαστουργός ἐξ ἀρχῆς, καὶ ἔνθεν καί
μαι γυμνός· καὶ καταισχύνομαι.
3 άλλ. διηγήματα. ' ἄλλ. ὁ Σωτήρ μου.
COMBEFISH NOT.E.
Ad Deiparam Post καὶ νῦν, posuimus θεοτίκoν quod habetur prima illa jejuniorum hebdomada, ut utramque significetur, et absolvi laudafionem Trinitatis, et sequi strophen in Deiparam,
quod sanctum ubique habent Græci.
Tilli solits peccari. Velut nimirum eximie
Singulariter peccator, ut ipsemet satis explicat,
Sir Paul. I Tim. 1, ubi se velut formam peccatorum
ponit, etc.
col. 1337–1338page 274 of 327
PG 97:1337Ενδέδυμαι διεῤῥηγμένον χιτῶνα, ὃν ἐξυφάνατο μοι ὁ ὄφις τῇ συμβουλικῇ, καὶ καταισχύνομαι. Προσέβλεψα τοῦ φυτοῦ τὸ ὡραῖον, καὶ ἠπατήθην τὸν νοῦν, καὶ ἔνθεν κεἶμαι γυμνὸς καὶ καταισχύνου μαι. Ἐτέκταινον ἐπὶ τὸν νῶτόν μου, πάντες οἱ ἀρχηγοί τῶν παθῶν, μακρύνοντες κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Απώλεσα τὸ πρωτόκτιστον κάλλος, καὶ τὴν εὐπρέπειαν μου· καὶ ἄρτι κείμαι γυμνὸς καὶ καταισχύνομαι. Κατέγραψε τους δερματίνους χιτῶνας ἡ ἁμαρτία κάμοι, γυμνώσασά με τῆς πρὶν θεοῦφάντου στολῆς. Περίκειμαι τὸν στολισμὸν τῆς αἰσχύνης, καθάπερ φύλλα συχῆς, εἰς ἔλεγχον τῶν ἐμῶν αὐτεξουσίων παθών. Εστόλισμαι κατεστιγμένον χιτῶνα καὶ ἡμαγμένον σἰσχρῶς, τῇ φύσει τῆς ἐμπαθοῦς καὶ φιληδόνου ζωής. Ἐσπίλωσα τὸν τῆς σαρκός μου χιτῶνα, καὶ κατ εῤῥύπωσα τὸ κατ᾿ εἰκόνα, Σῶτερ, καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν. Ὑπέπεσα τῇ τῶν παθῶν ἀλγηδόνι 4, καὶ τῇ ἐνύλῳ φθορᾷ, καὶ ἔνθεν νῦν ὁ ἐχθρὸς καταπιέζει με. Φιλοῦλον καὶ φιλοκτήμονα βίον τῆς ἀκτησίας, Συ τερ, προκρίνας, νῦν τὸν βαρὺν κλοιόν περίκειμαι. Εκόσμησα τὸν τῆς σαρκὸς ἀνδριάντα, τῇ τῶν αἰσχρῶν λογισμῶν ποικίλῃ περιβολῇ, καὶ κατακρίνομαι. Τῆς ἔξωθεν ἐπιμελῶν εὐκοσμίας μόνης ἐφρόντισα, τῆς ἔνδον ὑπεριδών θεοτυπώτου σκηνῆς. Μορφώσας μου τὴν τῶν παθῶν ἀμορφίαν * ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς, ἐλυμηνάμην τοῦ νοῦ τὴν ὡραιότητα. Κατέχωσα τῆς πρὶν εἰκόνος τὸ κάλλος, Σῶτερ. τοῖς πάθεσι· ἀλλ' ὡς ποτε τὴν δραχμὴν ἀναζητήσας εὑρέ. Ημάρτηκα· ὥσπερ ἡ πόρνη βοῶ σοι· Μόνος ἡμαρτηκά σοι· ὡς μῦρον δέχου, Σώτες, καμοῦ τὰ δάκρυα. αλέσθησα ὡς ὁ Δαβὶδ ἀκολάστως, καὶ βεβορβό ρωμαι· ἀλλ' ἀπόπλυνον κἀμὲ, Σῶτερ, τοῖς δάκρυσιν. Πλάσθητι· ὡς ὁ Τελώνης, βοῶ σοι· «Σῶτερ. ιλά σθητί μοι.» Οὐδεὶς γὰρ τῶν ἐξ ᾿Αδάμ, ὡς ἐγὼ ἡμάρ τηκέ σοι. Οὐ δάκρυα, οὐδὲ μετάνοιαν ἔχω, οὐδὲ κατάνυξιν αὐτός μοι ταῦτα, Σῶτερ, ὡς Θεός δώρησαι. Τὴν θύραν σου μὴ ἀποκλείσῃς μοι τότε· «Κύριε, Κύριε·, ἀλλ᾽ ἄνοιξόν μοι αὐτὴν μετανοοῦντι. Φιλάνθρωπε, ι 6 πάντας θέλων σωθῆναι, ο σε ἀνακάλεσαί με, καὶ δέξαι ὡς ἀγαθὸς μετανοοῦντά με. ο * άλλ. ἀχθηδόνι. 5 ἀλλὰ τῇ ἀμορφία.
MAGNUS CANON.
Ενδέδυμαι διεῤῥηγμένον χιτῶνα, ὃν ἐξυφάνατο
μοι ὁ ὄφις τῇ συμβουλικῇ, καὶ καταισχύνομαι.
Προσέβλεψα τοῦ φυτοῦ τὸ ὡραῖον, καὶ ἠπατήθην
τὸν νοῦν, καὶ ἔνθεν κεἶμαι γυμνὸς καὶ καταισχύνου
μαι.
Ἐτέκταινον ἐπὶ τὸν νῶτόν μου, πάντες οἱ ἀρχηγοί
τῶν παθῶν, μακρύνοντες κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν
αὐτῶν.
Απώλεσα τὸ πρωτόκτιστον κάλλος, καὶ τὴν εὐπρέ
πειάν μου· καὶ ἄρτι κείμαι γυμνὸς καὶ καταισχύνομαι.
Κατέγραψε τους δερματίνους χιτῶνας ἡ ἁμαρτία
κάμοι, γυμνώσασά με τῆς πρὶν θεοῦφάντου στολῆς.
Περίκειμαι τὸν στολισμὸν τῆς αἰσχύνης, καθάπερ
φύλλα συχῆς, εἰς ἔλεγχον τῶν ἐμῶν αὐτεξουσίων
παθών.
Εστόλισμαι κατεστιγμένον χιτῶνα καὶ ἡμαγμένον
σἰσχρῶς, τῇ φύσει τῆς ἐμπαθοῦς καὶ φιληδόνου
ζωής.
Ἐσπίλωσα τὸν τῆς σαρκός μου χιτῶνα, καὶ κατεῤῥύπωσα τὸ κατ᾿ εἰκόνα, Σῶτερ, καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν.
Ὑπέπεσα τῇ τῶν παθῶν ἀλγηδόνι 4, καὶ τῇ ἐνύλῳ
φθορᾷ, καὶ ἔνθεν νῦν ὁ ἐχθρὸς καταπιέζει με.
Φιλοῦλον καὶ φιλοκτήμονα βίον τῆς ἀκτησίας, Συτερ, προκρίνας, νῦν τὸν βαρὺν κλοιόν περίκειμαι.
Εκόσμησα τὸν τῆς σαρκὸς ἀνδριάντα, τῇ τῶν
αἰσχρῶν λογισμῶν ποικίλῃ περιβολῇ, καὶ κατακρί
νομαι.
Τῆς ἔξωθεν ἐπιμελῶν εὐκοσμίας μόνης ἐφρόντισα,
τῆς ἔνδον ὑπεριδών θεοτυπώτου σκηνῆς.
Μορφώσας μου τὴν τῶν παθῶν ἀμορφίαν * ταῖς
φιληδόνοις ὁρμαῖς, ἐλυμηνάμην τοῦ νοῦ τὴν ὡραιό
τητα.
Κατέχωσα τῆς πρὶν εἰκόνος τὸ κάλλος, Σῶτερ.
τοῖς πάθεσι· ἀλλ' ὡς ποτε τὴν δραχμὴν ἀναζητήσας
εὑρέ.
Ημάρτηκα· ὥσπερ ἡ πόρνη βοῶ σοι· Μόνος
ἡμαρτηκά σοι· ὡς μῦρον δέχου, Σώτες, καμοῦ τὰ
δάκρυα.
αλέσθησα ὡς ὁ Δαβὶδ ἀκολάστως, καὶ βεβορβό
ρωμαι· ἀλλ' ἀπόπλυνον κἀμὲ, Σῶτερ, τοῖς δάκρυσιν.
Πλάσθητι· ὡς ὁ Τελώνης, βοῶ σοι· «Σῶτερ. ιλάσθητί μοι.» Οὐδεὶς γὰρ τῶν ἐξ ᾿Αδάμ, ὡς ἐγὼ ἡμάρ
τηκέ σοι.
Οὐ δάκρυα, οὐδὲ μετάνοιαν ἔχω, οὐδὲ κατάνυξιν·
αὐτός μοι ταῦτα, Σῶτερ, ὡς Θεός δώρησαι.
Τὴν θύραν σου μὴ ἀποκλείσῃς μοι τότε· «Κύριε,
Κύριε·, ἀλλ᾽ ἄνοιξόν μοι αὐτὴν μετανοοῦντι.
Φιλάνθρωπε, ι 6 πάντας θέλων σωθῆναι, ο σε
ἀνακάλεσαί με, καὶ δέξαι ὡς ἀγαθὸς μετανοοῦντά με.
* Gen. 111, 21.
p-q Luc. xviii, 13.
1 Psal. CXXVIII, 3.
r Matth. xxν, 11.
Indui seissam medium tunicam, quam mihi serpentis consilium contexit *, et erubesco.
Aspexi ad arboris pulchritudinem, et mente
deceptus sum, eoque nudus jaceo et confundor.
Fabricaverunt supra dorsum meum principes
omnes perturbationum vitiorumque; prolongaverunt adversum ine iniquitatem suam 1.
Amisi decorem primo inditum, meamque illam
formam; janque pudore suffusus, nudus jaceo.
Consuit et mihi peccatum pelliceas tunicas.
priori a Deo contexta tunica nudans.
Indutus gesto infamem amictum velut folia
ficus; qui libera voluntate contractas affectiones et
vitia argual.
Indutus sum maculatam tunicam, ac fœde cruentatam, defluente vita affectionibus et voluptatum
amore.
Maculavi carnis meæ tunicam, et conspurcavi, o
Salvator, inditam imaginem et similitudinem.
Molestis affectionibus obsecutus sum,
corruptioni; eoque hostis jam premit.
el carnis
Vita, corporalium terrenæque substantiæ,
amante, inopiæ prælata, o Salvator, nunc grave jugum illud impositum habeo.
Carnis statuam illam, vario ornavi turpium cogitationum amictu, ac criminis reus sum.
Solius externi decoris curam sollicitus gessi;
interiusque a Deo fictum tabernaculum neglexi.
Deformata mihi voluptuariis affectionibus, turpi
vitiorum specie, mentis egregiam illam speciemi
vitiavi.
Obrui vitiis, ο Salvator, primæ imaginis decorem:
verum qua olim ratione, drachmam quam invenias
quære m.
Peccavi; clamo ad te sicut illa meretrix n: Tili
solus peccavi; suscipe, Salvator, et meas lacrymas instar unguenti.
Ut David incontinentia prolapsus suni, et conspurcatus; sed et me, Salvator, lava lacrymis.
Propitius esto; clamo ad te ut Publicanus:
• Domine, propitius esto mihi p-q.» Nemo enim
natus ex Adam, ita ut ego, tibi peccavit.
Desunt lacrymæ; non est pœnitentia, non compunctio; tu mihi hæc, Salvator, qui Deus sis, largire.
Ne tunc mihi portam tuain clauseris: ‹ Domine,
Domine r;» seul penitenti eam mihi aperi.
Tu clemens, ‹ qui vis omnes salvos fieri *, ɔ me
instaura; atque ut bonus, poenitentem suscipe.
- Luc. XV,
5 1 Tim. 11, 4.
n Luc. vi, 37 seqq.
•!! Reg. 3,
* άλλ. ἀχθηδόνι.
5 ἀλλὰ τῇ ἀμορφία.
col. 1339–1340page 275 of 327
PG 97:1339ο Δόξα. Ενώτισαι τοὺς στεναγμοὺς τῆς ψυχῆς μου, καὶ τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν προσδέχε, τους σταλαγμούς, Σώτερ, καὶ σῶσόν με. Θεοτόκ. Αχραντε Θεοτόκε Παρθένε, μόνη πανύμνητε, ἱκέ τευς ἐκτενῶς εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς. Εἱρμὸς ἄλλος. Ιδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ μάννα ἐπομ σμήσας, καὶ τὸ ὕδωρ ἐκ πέτρας πηγάτας πάλαι ἐν ἐρήμῳ τῷ λαῷ μου, τῇ μόνῃ δεξιά, καὶ τῇ ἰσχύν τη ἐμῇ. Ιδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός· ἐνωτίζου, ανή μου, τοῦ Κυρίου βοῶντος, καὶ ἀποσπάσθητι της πρώ τῆς ἁμαρτίας· καὶ φοβοῦ ὡς δικαστήν, καὶ ὡς κρίσ τὴν, καὶ Θεόν. ὺ Τίνι ώμοιώθης, πολυαμάρτητε ψυχή; ἢ μὴ τῷ πρώτῳ Κάϊν, καὶ τῷ Λάμεχ ἐκείνῳ, λιθοκτον 7101 τὸ σῶμα κακουργίαις, καὶ κτείνατα τὸν νοῦν, ταῖς παραλόγοις ὁρμαΐς. Πάντας τοὺς πρὸ νόμου παραδραμοῦσα, ὦ ψυχή, το Σήθ οὐχ ὡμοιώθης· οὐ τὸν Ἐνὼς ἐμιμήσω· οὐ τὴν Ενώχ τῇ μεταθέσει· οὐ τὸν Νῶς, ἀλλ' ὤφθης περι χρὰ τῆς τῶν δικαίων ζωῆς. Μόνη ἐξήνοιξας τους καταρράκτας τῆς ὀργῆς του Θεοῦ σου, ψυχή μου, καὶ κατέκλυσας πᾶσαν, ὡς γῆν, τὴν σάρκα· καὶ τὰς πράξεις καὶ τὸν βίον, καὶ ἔμει νας ἐκτὸς τῆς σωστικῆς κιβωτού. Ανδρα ἀπέκτεινα, φησὶν, εἰς μώλωπα ἐμοὶ, καὶ νεανίσκον εἰς τραῦμα, ο Λάμεχ θρηνῶν ἐβόα. Σὺ δὲ οὐ τρέμεις, ὦ ψυχή μου, ῥυπωθεῖσα τὴν σάρκα, καὶ τὸν νοῦν κατασπιλώσασα αἰσχρῶς; Ω πῶς ἐξήλωσα Λάμεχ, τὸν πρώην φονευτήν! τὴν ψυχὴν, ὥσπερ ἄνδρα· τὸν νοῦν, ὡς νεανίσκον· ὡς ἀδελφὸν δέ μου τὸ σῶμα ἀποκτείνας, ὡς Κάϊν φονεύς, ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς. Πύργον ἐσοφίσω οἰκοδομῆσαι, ὦ ψυχή, καὶ ὀχύρωμα πῆξαι ταῖς σαῖς ἐπιθυμίαις, εἰ μὴ συνέχεεν ὁ Κτίστης τὰς βουλάς σου, καὶ κατέαξεν εἰς γῆν τὰ μηχανήματά σου. Τέτρωμαι, πέπληγμαι· ἰδοὺ τὰ βέλη τοῦ ἐχθροῦ, τὰ καταστίξαντα μου τὴν ψυχὴν, καὶ τὸ σῶμα. Ἰδοὺ τὰ τραύματα, τὰ ἕλκη, αἱ πηρώσεις, βοῶσι τὰς πλη γὰς τῶν αὐθαιρετών μου παθῶν. Έβρεξε Κύριος παρὰ Κυρίου πῦρ ποτέ, ο ανα μίαν ὀργῆσαν πυρπολήσας Σοδόμων· σὺ δὲ τὸ πῦρ εξέκαυσας τὸ τῆς γεέννης, ἐν ᾧ μέλλεις, ὦ ψυχή, συγκατακαίεσθαι. Γνῶτε καὶ ἴδετε, ὅτι «Εγώ είμι Κύριος, ὁ ἐρευ
Gloria.
Auribus percipe animæ ineæ gemitus,stillantesque
suscipe ab oculis lacrymas, ο Salvator, et salva me.
Et nunc. In Deipar.
Lutemerata Virgo Deipara, sola laudatissima, intente ac jugiter pro nostra supplica salute.
Alius hirmus,
Violete, videle, quod ego sin Deus, qui plui
manna; olimque aquam de petra t, sola dextera mea et fortitudine mea populo meo in deserto
eduxi.
'
Videte, videte, quod ego sim Deus: auribus
percipe, anima mea, vocem Domini clamantis,
atque a primo tuo peccato abstrahere: et judicem
et Deum time.
Cuinain similis facta es, anima multum peccatrix? nisi primo Cain, ac illi Lamech, quæ malis
operibus ceu lapidibus corpus interemeris, mentemque absonis cupiditatibus occideris.
Omissis, o anima, omnibus qui ante legem claruerunt, non fuisti similis Seth; non es initata Enos; non Enoch, ut ita transferreris; non
Noe, sed egena et deficiens a vita justorum apparuisti.
Sola iræ Dei tui cataractas, o anima mea, aperuisti; ac carmen, actionesque, et vitam, ceu tere
ran obruisti; et extra salutis arcam manBisti.
Δόξα.
Ενώτισαι τοὺς στεναγμοὺς τῆς ψυχῆς μου, καὶ
τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν προσδέχε, τους σταλαγμούς,
Σώτερ, καὶ σῶσόν με.
Θεοτόκ.
Αχραντε Θεοτόκε Παρθένε, μόνη πανύμνητε, ἱκέ
τευς ἐκτενῶς εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς.
Εἱρμὸς ἄλλος.
Ιδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ μάννα ἐπομσμήσας, καὶ τὸ ὕδωρ ἐκ πέτρας πηγάτας πάλαι ἐν
ἐρήμῳ τῷ λαῷ μου, τῇ μόνῃ δεξιά, καὶ τῇ ἰσχύν τη
ἐμῇ.
Ιδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός· ἐνωτίζου, ανή
μου, τοῦ Κυρίου βοῶντος, καὶ ἀποσπάσθητι της πρώ
τῆς ἁμαρτίας· καὶ φοβοῦ ὡς δικαστήν, καὶ ὡς κρίσ
τὴν, καὶ Θεόν.
• Virum, inquit, occioli in livorem mihi, et ado-c
lescentulum in plagam ", clamabat Lamech lamentans; tu autem, o aniona mica, non tremis,
quæ pollueris carnem, mentemque fœde contamilaveris?
Heu me, quam sum imitatus Lamech antiquum
homicidam! occisa anima, tanquam viro; mente,
ut adolescentulo; demumque, ut fratrem, voluptuariis affectionibus, Caini instar, corpus necando..
Astute cogitasti, o anima, ut turrin ædificares
munitionemque cupiditatibus tuis erigeres, nisi
Conditor, confusis consiliis, tua ad terram machi
namenta contrivisset ▾.
Vulneratus sum, sum sauciatus. En tela inimici
animam corpusque adversa circumdant; en vulnera, ulceraque, et membra mutila, acceptas a voluntariis affectionibus plagas clamant.
• Pluit quondam Dominus ignem, a Domino x,
Inscivientem Sodomorum impietatem incendio vastans: at ipsa gehenna succendisti ignem, in
quo pariter, o anima, comburenda es.
Scitote et videte, quod. Ego sim Dominus, scru
ὺ
Τίνι ώμοιώθης, πολυαμάρτητε ψυχή; ἢ μὴ τῷ
πρώτῳ Κάϊν, καὶ τῷ Λάμεχ ἐκείνῳ, λιθοκτον 7101
τὸ σῶμα κακουργίαις, καὶ κτείνατα τὸν νοῦν, ταῖς
παραλόγοις ὁρμαΐς.
Πάντας τοὺς πρὸ νόμου παραδραμοῦσα, ὦ ψυχή, το
Σήθ οὐχ ὡμοιώθης· οὐ τὸν Ἐνὼς ἐμιμήσω· οὐ τὴν
Ενώχ τῇ μεταθέσει· οὐ τὸν Νῶς, ἀλλ' ὤφθης περι
χρὰ τῆς τῶν δικαίων ζωῆς.
Μόνη ἐξήνοιξας τους καταρράκτας τῆς ὀργῆς του
Θεοῦ σου, ψυχή μου, καὶ κατέκλυσας πᾶσαν, ὡς γῆν,
τὴν σάρκα· καὶ τὰς πράξεις καὶ τὸν βίον, καὶ ἔμει
νας ἐκτὸς τῆς σωστικῆς κιβωτού.
• Ανδρα ἀπέκτεινα, φησὶν, εἰς μώλωπα ἐμοὶ, καὶ
νεανίσκον εἰς τραῦμα, ο Λάμεχ θρηνῶν ἐβόα. Σὺ δὲ
οὐ τρέμεις, ὦ ψυχή μου, ῥυπωθεῖσα τὴν σάρκα, καὶ
τὸν νοῦν κατασπιλώσασα αἰσχρῶς;
Ω πῶς ἐξήλωσα Λάμεχ, τὸν πρώην φονευτήν!
τὴν ψυχὴν, ὥσπερ ἄνδρα· τὸν νοῦν, ὡς νεανίσκον· ὡς
ἀδελφὸν δέ μου τὸ σῶμα ἀποκτείνας, ὡς Κάϊν φονεύς,
ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς.
Πύργον ἐσοφίσω οἰκοδομῆσαι, ὦ ψυχή, καὶ ὀχύρω
μα πῆξαι ταῖς σαῖς ἐπιθυμίαις, εἰ μὴ συνέχεεν ὁ
Κτίστης τὰς βουλάς σου, καὶ κατέαξεν εἰς γῆν τὰ
μηχανήματά σου.
Τέτρωμαι, πέπληγμαι· ἰδοὺ τὰ βέλη τοῦ ἐχθροῦ,
τὰ καταστίξαντα μου τὴν ψυχὴν, καὶ τὸ σῶμα. Ἰδοὺ
τὰ τραύματα, τὰ ἕλκη, αἱ πηρώσεις, βοῶσι τὰς πλη
γὰς τῶν αὐθαιρετών μου παθῶν.
• Έβρεξε Κύριος παρὰ Κυρίου πῦρ ποτέ, ο ανα
μίαν ὀργῆσαν πυρπολήσας Σοδόμων· σὺ δὲ τὸ πῦρ
εξέκαυσας τὸ τῆς γεέννης, ἐν ᾧ μέλλεις, ὦ ψυχή,
συγκατακαίεσθαι.
Γνῶτε καὶ ἴδετε, ὅτι «Εγώ είμι Κύριος, ὁ ἐρευ
* Gen. xix, 24.
1 Exod. xvi, 14; xvii, 6. “Gen. iv, 23. ▼ Gen. xt, 3.
Non fuisti similis Seth. Fuit is eximius inter filios Adam, ad ejus imaginem et similitudi -
nem singulariter genitus, a quo sancta illa progenies dicta filiorum Dei: que tandem degenerans a
paterna ingenuitate, et filiabus hominum commista, iram Dei provocavit: qua de re expositures
Gen. iv et vi; Joseph, lib. 1 Antiq., Suid., etc.
col. 1341–1342page 276 of 327
PG 97:1341τῶν καρδίας, ο καὶ βολάζων ἐννοίας· ἐλέγχων πρά ξεις, καὶ φλογίζων ἁμαρτίας, καὶ κρίνων ὀρφανὸν, καὶ ταπεινὸν καὶ πτωχόν. Τῆς ἐσίας. Ἥπλωσας χειράς σου, πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν, Μαρία, ἐν ἀβύσσῳ κακῶν βυθιζομένη· καὶ ὡς τῷ Πέ του φιλανθρώπως χεῖρα βοηθείας ἐξέτεινε, τὴν σὴν ἐπιστροφὴν θες πάντως ζητῶν. Ολῃ προθυμία, πόθῳ προσέδραμες Χριστῷ, τὴν πριν τῆς ἁμαρτίας ὁδὸν ἀποστραφεῖσα· καὶ ἐν ἑρή μας ταῖς ἀβάτοις τρεφομένη, καὶ τούτου καθαρῶς τελοῦσα θείας ἐντολάς. Ανδρέου. Ίδωμεν, ἴδωμεν φιλανθρωπίαν, ὦ ψυχή, τοῦ Θεοῦ καὶ Δεσπότου· διὰ τοῦτο πρὸ τέλους αὐτῷ σὺν δά κρυσι προσπέσωμεν, βοῶντες· Ἀνδρέου ταῖς λιταίς, Σῶτερ, ἐλέησον ἡμᾶς. Δόξα. *Αναρχε, ἄκτιστε Τριάς· ἀμέριστε μονάς, μετα νοῦντά με δέξαι· ἡμαρτηκότα με σῶσον. Σὸν εἰμὶ πλάσμα· μὴ παρίδης, ἀλλὰ φεῖσαι, καὶ ῥῦσαι τοῦ πυρὸς τῆς καταδίκης με. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Άχραντε Δέσποινα, Θεογεννήτορ· ἡ ἐλπὶς τῶν εἰς σὲ προστρεχόντων, καὶ λιμὴν τῶν ἐν ζάλῃ, τὸν ἐλεή μονα, καὶ Κτίστην, και Υιόν σου, ἱλέωται κἀμοὶ ταῖς ἱκεσίαις ταῖς σαῖς. Ωδή γ'. Ο Ειρμός. Ἐπὶ τὴν ἀπάλευτον, Χριστέ, πέτραν τῶν ἐντολῶν σου, τὴν Ἐκκλησίαν σου στερέωσον. Πῦρ παρὰ Κυρίου ποτὲ Κύριος ἐπιβρέξας, ο τὴν γῆν Σοδόμων πριν κατέφλεξεν. Εἰς τὸ ὄρος σώζου, ψυχή, ὥσπερ ὁ Λὼτ ἐκεῖνος, καὶ εἰς Σηγώρ προανασώθητι. Φεῦγε ἐμπρησμόν, ὦ ψυχή μου, φεύγε Σοδόμων καῦσιν· φεῦγε φθοράν θείας φλογώσεως. Ἐξομολογοῦμαι σοι, Σῶτερ· ἥμαρτον, ἥμαρτόν το: '. 'Αλλ' ἄνες· ἄφες μοι, ὡς εὐσπλαγχνος. Ημαρτόν σοι μόνος ἐγώ· ἥμαρτον ὑπὲρ πάντας Χριστὲ Σάτερ, μὴ ὑπερίδῃς με. Σὺ εἶ ὁ Ποιμὴν ὁ καλὸς, ζήτησόν με τὸν ἄρνα· καὶ πλανηθέντα μὴ παρίδης με. Σὺ εἶ ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς· σὺ εἶ ὁ πλαστουργός μου. Ἐν σοί, Σῶτερ, δικαιωθήσομαι. Δόξα. Ο Τριάς μονὰς ὁ Θεὸς, σῶσον ἡμᾶς ἐκ πλάνης, καὶ πειρασμῶν, καὶ περιστάσεων. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Χαῖρε, Θεοδόχε γαστήρ χαῖρε, θρόνε Κυρίου· χαῖρε, ἡ Μήτηρ τῆς ζωῆς ἡμῶν. ο τσ. βολίζων. * άλλ. ήμαρτόν σοι ἀμέτρως. Καὶ ἐννοίας βολά ζων. βολίζων, δοκιμάζων τοὺς νεφρούς
MAGNUS CANON.
τῶν καρδίας, ο καὶ βολάζων ' ἐννοίας· ἐλέγχων πρά- laus corda s,,etcogitationes explorans arguens
ξεις, καὶ φλογίζων ἁμαρτίας, καὶ κρίνων ὀρφανὸν,
καὶ ταπεινὸν καὶ πτωχόν.
Τῆς ἐσίας.
Ἥπλωσας χειράς σου, πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν,
Μαρία, ἐν ἀβύσσῳ κακῶν βυθιζομένη· καὶ ὡς τῷ Πέτου φιλανθρώπως χεῖρα βοηθείας ἐξέτεινε, τὴν σὴν
ἐπιστροφὴν θες πάντως ζητῶν.
Ολῃ προθυμία, πόθῳ προσέδραμες Χριστῷ, τὴν
πριν τῆς ἁμαρτίας ὁδὸν ἀποστραφεῖσα· καὶ ἐν ἑρήμας ταῖς ἀβάτοις τρεφομένη, καὶ τούτου καθαρῶς
τελοῦσα θείας ἐντολάς.
Ανδρέου.
Ίδωμεν, ἴδωμεν φιλανθρωπίαν, ὦ ψυχή, τοῦ Θεοῦ
καὶ Δεσπότου· διὰ τοῦτο πρὸ τέλους αὐτῷ σὺν δάκρυσι προσπέσωμεν, βοῶντες· Ἀνδρέου ταῖς λιταίς,
Σῶτερ, ἐλέησον ἡμᾶς.
Δόξα.
*Αναρχε, ἄκτιστε Τριάς· ἀμέριστε μονάς, μετανοῦντά με δέξαι· ἡμαρτηκότα με σῶσον. Σὸν εἰμὶ
πλάσμα· μὴ παρίδης, ἀλλὰ φεῖσαι, καὶ ῥῦσαι τοῦ
πυρὸς τῆς καταδίκης με.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Άχραντε Δέσποινα, Θεογεννήτορ· ἡ ἐλπὶς τῶν εἰς
σὲ προστρεχόντων, καὶ λιμὴν τῶν ἐν ζάλῃ, τὸν ἐλεήμονα, καὶ Κτίστην, και Υιόν σου, ἱλέωται κἀμοὶ ταῖς
ἱκεσίαις ταῖς σαῖς.
Ωδή γ'. Ο Ειρμός.
Ἐπὶ τὴν ἀπάλευτον, Χριστέ, πέτραν τῶν ἐντολῶν
σου, τὴν Ἐκκλησίαν σου στερέωσον.
• Πῦρ παρὰ Κυρίου ποτὲ Κύριος ἐπιβρέξας, ο τὴν
γῆν Σοδόμων πριν κατέφλεξεν.
Εἰς τὸ ὄρος σώζου, ψυχή, ὥσπερ ὁ Λὼτ ἐκεῖνος, καὶ
εἰς Σηγώρ προανασώθητι.
Φεῦγε ἐμπρησμόν, ὦ ψυχή μου, φεύγε Σοδόμων
καῦσιν· φεῦγε φθοράν θείας φλογώσεως.
Ἐξομολογοῦμαι σοι, Σῶτερ· ἥμαρτον, ἥμαρτόν
το: '. 'Αλλ' ἄνες· ἄφες μοι, ὡς εὐσπλαγχνος.
Ημαρτόν σοι μόνος ἐγώ· ἥμαρτον ὑπὲρ πάντας·
Χριστὲ Σάτερ, μὴ ὑπερίδῃς με.
Σὺ εἶ ὁ Ποιμὴν ὁ καλὸς, ζήτησόν με τὸν ἄρνα· καὶ
πλανηθέντα μὴ παρίδης με.
Σὺ εἶ ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς· σὺ εἶ ὁ πλαστουργός μου.
Ἐν σοί, Σῶτερ, δικαιωθήσομαι.
Δόξα.
Ο Τριάς μονὰς ὁ Θεὸς, σῶσον ἡμᾶς ἐκ πλάνης,
καὶ πειρασμῶν, καὶ περιστάσεων.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Χαῖρε, Θεοδόχε γαστήρ χαῖρε, θρόνε Κυρίου· χαῖρε,
ἡ Μήτηρ τῆς ζωῆς ἡμῶν.
y Jerem. xvi, 10. z Matth. xiv, 51.
actiones, et peccata exurens; pupillum, humilemnque et pauperem judicans.
De sancia.
Expandisti manus tuas ad misericordem Deum,
o Maria, in profunda malorum abysso demersa:
ipseque, velut olim Petros, auxiliatricent mauum
clementer extendit, tuam Deus omnino conversionem quærens.
Tota alacritate priorem peccati aversata viam,
desiderio ad Christum accurristi, in inaccessis
educata solitudinibus, ejusque omnino ac accurate
divina mandata implens.
De Andrea.
Videamnus, videamus, o anima, Dei et Domini
clementiam; quocirca, priusquam occupet finis,
accidamus cum lacrymis, clamantes: Tu, Salvator,
Andreæ intercessionibus, nostri miserere.
Gloria.
Æterna, increata Trinitas; indivisa umtas, suscipe
me pœnitentem; salvum fac me peccatorem. Sum
figmentum tuum; ne despicias, sed parce, meque
libera ab ignis damnatione.
Et nunc. Ad Deipar.
Intemerata Demina, Deipara; spes ad te currentium ac tempestate jactatorum portus; mihi quoque, misericordem illum et Creatorem, ac Filium
tuum, illi supplex, redde propitium.
Od. 5. Hirmus.
Tu, Christe, supra inconcussam petram tuorum
mandatorum, tuam solida Ecclesiam.
• Pluens Dominus a Domino, quondam ignem 4,,
exussit pridem Sodomorum terram.
Salvare in montem, o anima, quemadmodum
Lot ille, priorque saluti in Segor consule.
Cave incendium, o mea anima; cave cremationem Sodomorum; cave interitum exustionis divinæ.
Tibi, ο Salvator, confiteor. Peccavi, tibi peccavi.
Verum remitte: dimitte velut misericors.
Tibi ego solus peccavi; peccavi supra omnes;
tu, Christe Salvator, ne ne despice.
Tu es ille bonus Pastor b, quere me aguum novellum; nec me errantem despexeris.
Tu es ille dulcis Jesu; tu es ille plastes meus;
p justificabor in te, Salvator.
Gloria.
(Trinitas una Deus, nos ab errore fac salvos,
atque a periculis et calamitatibus.
Et nunc. Ad Deipar.
Gaude, venter qui Deum suscepisti; gaude, Domini sedes; gaude, Mater vitæ nostræ.
a Gen. XIX,
24. b Joan. x, 11,
• τσ. βολίζων. * άλλ. ήμαρτόν σοι ἀμέτρως.
Et cogitationes explorans. Καὶ ἐννοίας βολά
ζων. Vel est legendum βολίζων, ut voluerit illa
metaphora exprimere quod sequitur in verbis Jetomia, δοκιμάζων τοὺς νεφρούς• Probans ac ex
plorans renes, qui sunt sedes cogitationum; et
quibns læsis fiunt homines phrenetici, ut vocant,
et sensibus moti.
col. 1343–1344page 277 of 327
PG 97:1343Ειρμός. Στερέωσον, Κύριε, ἐπὶ τὴν πέτραν, τῶν ἐντολῶν σου σαλευθεῖσαν τὴν καρδίαν μου· ὅτι μόνος ἅγιες ὑπάρχεις καὶ Κύριος. Πηγὴν ζωῆς κέκτημαί σε, τοῦ θανάτου τὸν καθα ρέτην, καὶ βοῶ σοι ἐκ καρδίας μου πρὸ τοῦ τέλους ἥμαρτον· ἐλάσθητι· σῶσόν με. Τοὺς ἐπὶ Νῶε, Σῶτερ, ἀσελγηκότας ἐμιμησάμην, τὴν ἐκείνων κληρωσάμενος καταδίκην, ἐν κατακλ σμῷ καταδύσεως. Ημάρτηκα, Κύριε, ἡμαρτηκά σοι· ἱλάσθητί μα οὐ γὰρ ἔστι, ὅστις ἥμαρτεν ἐν ἀνθρώποις, ἐν εὐχ ὑπερέβην τοῖς πταίσμασι. Τὸν Χὰμ ἐκεῖνον, ψυχή, τὸν πατραλοίαν μίμηση μένη, τὴν αἰσχύνην οὐκ ἐκάλυψα τοῦ πλησίον, ότι πθοφανῶς ἀνακάμψας. Τὴν εὐλογίαν τοῦ Σήμ, οὐκ ἐκληρώσω, ψυχὴ ἀθλίς οὐ πλατείαν τὴν κατάσχεσιν, ὡς Ἰαφέθ, ἔσχες ἐν τῇ γῇ τῆς ἀφέσεως. Ἐκ γῆς Χαρδὰν ἔξελθε τῆς ἁμαρτίας, ψυχή μου δεῦρο εἰς γῆν ῥέουσαν ἀείζωον ἀφθαρσίαν, ἐν ὁ Αβραὰμ ἐκληρώσατο. Τὴν ᾿Αβραάμ ήκουσας πάλαι, ψυχή μου, καταλιπόντα γῆν πατρώαν καὶ γενόμενον μετανάστην τών του την προαίρεσιν μίμησα:. Ἐν τῇ δρύϊ τῇ Μαμβρή, φιλοξενήσας ὁ πατριάρχης τοὺς ἀγγέλους, εκληρώσατο μετὰ γῆρας της ἐπαγγελίας τὸ θήραμα. Τὸν Ἰσαάκ, τάλαινα γνοῦσα ψυχή μου, καινήν θυ σίαν μυστικῶς ὁλοκαρπώμενον τῷ Κυρίῳ, μίμηται αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν. Τὸν Ἰσμαὴλ ἤκουσας· νηφε, ψυχή μου· ἐκδιωχθέντα, ὡς παιδίσκης ἀποκύημα, βλέπε μή πως ὁμοιόν τι πάθης λαγνεύουσα. Τῇ ᾿Αγὰρ πάλαι, ψυχή, τῇ Αἰγυπτία παρωμοιώθη δουλωθεῖσα τὴν προαίρεσιν, καὶ τεκοῦσα νέον 7 μαὴλ, τὴν αὐθάδειαν. Τὴν Ἰακὼβ κλίμακα ἔγνως, ψυχή μου, διοικητι μένην 8 ἀπὸ γῆς πρὸς τὰ οὐράνια· τί μὴ ἔσχες βά σιν ἀσφαλῆ, τὴν εὐσέβειαν; Τὴν ἱερέα Θεοῦ, καὶ βασιλέα μεμονωμένον, το Χριστοῦ τὸ ἀφομοίωμα, τοῦ ἐν κόσμῳ βίου, ἐν ἀν θρώποις μιμήθητι. Μὴ γένῃ στήλη ἀλος, ψυχή· στραφεῖσα εἰς τὰ ; ὀπίσω. Τὸ ὑπόδειγμα φοβείτω σε τῶν Σοδόμων· ἄνω 4 δεικνύουμε εἰς Σηγώρ διασώθητι. Τὸν ἐμπρησμόν, ὥσπερ Λὼτ, φεύγε, ψυχή μου, τις ἁμαρτίας· φεύγε Σόδομα καὶ Γομόρρα· φεύγε φύγε πάσης παραλόγου ὀρέξεως. Ἐλέησον, Κύριε, ἐλέησόν με· ἀναξοῶ σοι· ὅτι ἥξεις μετ' ἀγγέλων σου, ἀποδοῦναι πᾶσι κατ' ἀξίεν τῶν πράξεων. Τὴν δέησιν, Δέσποτα, τῶν σὲ ὑμνούντων μὴ ὑπερ ἴδῃς· ἀλλ᾽ οἰκτείρησον, φιλάνθρωπε, καὶ παράσχου πίστει αιτουμένοις τὴν ἄφεσιν.
Hirmus.
Confirma, Domine, supra petram mandatorum tuorom, cor ineuni nutans: quippe solus sanctus ac
Domines es.
Te fentem habeo vitæ, mortis destructorem; tibique ex corde, cum necdum finis apprehendit,
clamo: Peccavi; propitius esto; salva me.
Imitatus sum, Salvator, eos qui temporibus Noe
ii luxuriam exarserunt c; eorum damnationem,
diluvio obrutus sortitus sum.
Peccavi, Domine, peccavi tibi; propitius nihi
esto: neque enim est ullus homo peccator quo non
graviora peccaverin.
Cham illum, o anima, parricidam imitata, non
operuisti, retrorsum incedens proximi verendaª.
Non es consecuta, misera anima, benedictionem
illam Sem; non ut Japheth, latam obtinuisti possessionem in terra refectionis e.
Exi, anima mea, de terra peccati, Charran fi veni
in terram fluentem immortalem incorruptionem,
quam Abraham accepit in hæreditatem.
Olim audisti, anima mea, reliquisse Abraham
terram propriam, factumque accolam: hujus tu
remulare propositum.
Cum ad quercum Mambre patriarcha angelos
hospites amanter habuisset 8, jam senex promissionis pradan consecutus est.
Quæ noveris, misera anima mea, oblatum mystice
Domino in holocausti novam hostiam, Isaac illum: esto ejus propositi æmula.
Audisti Ismaelem i: sobria sis sapiasque, anima mea; velut filium ancillæ, ejectum domo, vide
nequando simile quid petulanti accidat.
Olim, anima, fuisti Agar Ægyptiæ similis mente
serva, el quæ novum Ismaelem, audaciam nimirum,
genueris.
Scalam Jacob 1, anima mea, non nescis, quæ a
terra ad coelos pertingeret: quidni habuisti pieta.
tem, qua tuto gressum poneres?
Dei sacerdotem regemque singularem, vitæ
Christi in mundo expressam similitudinem, in
humanis æmulare ³.
Ne, o anima, conversa retro, salis statua efficiaΕιρμός.
Στερέωσον, Κύριε, ἐπὶ τὴν πέτραν, τῶν ἐντολῶν
σου σαλευθεῖσαν τὴν καρδίαν μου· ὅτι μόνος ἅγιες
ὑπάρχεις καὶ Κύριος.
Πηγὴν ζωῆς κέκτημαί σε, τοῦ θανάτου τὸν καθα
ρέτην, καὶ βοῶ σοι ἐκ καρδίας μου πρὸ τοῦ τέλους
ἥμαρτον· ἐλάσθητι· σῶσόν με.
Τοὺς ἐπὶ Νῶε, Σῶτερ, ἀσελγηκότας ἐμιμησάμην,
τὴν ἐκείνων κληρωσάμενος καταδίκην, ἐν κατακλ
σμῷ καταδύσεως.
Ημάρτηκα, Κύριε, ἡμαρτηκά σοι· ἱλάσθητί μα
οὐ γὰρ ἔστι, ὅστις ἥμαρτεν ἐν ἀνθρώποις, ἐν εὐχ
ὑπερέβην τοῖς πταίσμασι.
Τὸν Χὰμ ἐκεῖνον, ψυχή, τὸν πατραλοίαν μίμησημένη, τὴν αἰσχύνην οὐκ ἐκάλυψα τοῦ πλησίον, ότι
πθοφανῶς ἀνακάμψας.
Τὴν εὐλογίαν τοῦ Σήμ, οὐκ ἐκληρώσω, ψυχὴ ἀθλίς
οὐ πλατείαν τὴν κατάσχεσιν, ὡς Ἰαφέθ, ἔσχες ἐν τῇ
γῇ τῆς ἀφέσεως.
Ἐκ γῆς Χαρδὰν ἔξελθε τῆς ἁμαρτίας, ψυχή μου
δεῦρο εἰς γῆν ῥέουσαν ἀείζωον ἀφθαρσίαν, ἐν ὁ
Αβραὰμ ἐκληρώσατο.
Τὴν ᾿Αβραάμ ήκουσας πάλαι, ψυχή μου, καταλι
πόντα γῆν πατρώαν καὶ γενόμενον μετανάστην τών
του την προαίρεσιν μίμησα:.
Ἐν τῇ δρύϊ τῇ Μαμβρή, φιλοξενήσας ὁ πατριάρ
χῆς τοὺς ἀγγέλους, εκληρώσατο μετὰ γῆρας της
ἐπαγγελίας τὸ θήραμα.
Τὸν Ἰσαάκ, τάλαινα γνοῦσα ψυχή μου, καινήν θυ
σίαν μυστικῶς ὁλοκαρπώμενον τῷ Κυρίῳ, μίμηται
αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν.
Τὸν Ἰσμαὴλ ἤκουσας· νηφε, ψυχή μου· ἐκδιωχ
θέντα, ὡς παιδίσκης ἀποκύημα, βλέπε μή πως ὁμοιόν
τι πάθης λαγνεύουσα.
Τῇ ᾿Αγὰρ πάλαι, ψυχή, τῇ Αἰγυπτία παρωμοιώθη
δουλωθεῖσα τὴν προαίρεσιν, καὶ τεκοῦσα νέον 7μαὴλ, τὴν αὐθάδειαν.
Τὴν Ἰακὼβ κλίμακα ἔγνως, ψυχή μου, διοικητι
μένην 8 ἀπὸ γῆς πρὸς τὰ οὐράνια· τί μὴ ἔσχες βά
σιν ἀσφαλῆ, τὴν εὐσέβειαν;
Τὴν ἱερέα Θεοῦ, καὶ βασιλέα μεμονωμένον, το
Χριστοῦ τὸ ἀφομοίωμα, τοῦ ἐν κόσμῳ βίου, ἐν ἀν
θρώποις μιμήθητι.
Μὴ γένῃ στήλη ἀλος, ψυχή· στραφεῖσα εἰς τὰ
ris; terreat te exemplum Sodomorum; saluti in p ὀπίσω. Τὸ ὑπόδειγμα φοβείτω σε τῶν Σοδόμων· ἄνω
Segor consule 1.
Cave, anima mea, instar Lot, peccati incendium;
cave Sodomam et Gomorrham; cave, alienæ omnis
a ratione cupiditatis, flammam.
Miserere, Domine, miserere mei, ad te clamo;
quando cum angelis venturus es, ut pro actionum
merito retribuas omnibus.
Ne, Domnine, te laudantium orationem despexeris;
sed clemens miserere, ac fide poscentibus remissionem tribue.
c Gen. vi, A. d Gen. xx, 22.
4 Gen. xxi, 10. i Gen. xxvitt, 12.
* ibid. 26, 27.
* Gen. xiv, 18;
4 Imupr. male δεικνύουμε
εἰς Σηγώρ διασώθητι.
Τὸν ἐμπρησμόν, ὥσπερ Λὼτ, φεύγε, ψυχή μου, τις
ἁμαρτίας· φεύγε Σόδομα καὶ Γομόρρα· φεύγε φύγε
πάσης παραλόγου ὀρέξεως.
Ἐλέησον, Κύριε, ἐλέησόν με· ἀναξοῶ σοι· ὅτι
ἥξεις μετ' ἀγγέλων σου, ἀποδοῦναι πᾶσι κατ' ἀξίεν
τῶν πράξεων.
Τὴν δέησιν, Δέσποτα, τῶν σὲ ὑμνούντων μὴ ὑπερ
ἴδῃς· ἀλλ᾽ οἰκτείρησον, φιλάνθρωπε, καὶ παράσχου
πίστει αιτουμένοις τὴν ἄφεσιν.
f Gen. x1, 4.
Hebr. vu, I.
VARA LECTIONES.
& Gen. svn, 1.
1 Gen. xix, 26.
* Gell. ssu
!
col. 1345–1346page 278 of 327
PG 97:1345Τῆς ἐσίας. Συνέχομαι κλύδωνι καὶ τρικυμία, μήτερ, πταισμά των ἀλλ' αὐτή με νῦν διάσωσον, καὶ πρὸς ὅρμον θείας μετανοίας εἰσάγαγε. Ικέσιον δέησιν, νυνὶ ὁσία προσαγαγοῦσα πρὸς τὴν εὔσπλαγχνον, πρεσβεία σου, Θεοτόκον, ἄνοιξόν μοι θείας εἰσόδους. Ανδρέου. Ταῖς σαῖς λιταῖς δώρησαι καμοὶ τὴν λύσιν τῶν ἐφλημάτων, ὦ Ανδρέα Κρήτης πρόεδρε μετανοίας σὺ μυσταγωγὸς γὰρ πανάριστος. Δόξα. Τριὰς ἁπλῆ, ἄκτιστε, ἀνάρχε· φύσις ἡ ἐν Τριάδι ὑμνουμένη υποστάσεων, ἡμᾶς σῶσον, τοὺς δοξολογοῦντας τὸ κράτος σου. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Τὸν ἐκ Πατρὸς ἄχρονον Υἱὸν ἐν χρόνῳ, Θεομήτορ, ἀπειράνδρως ἀπεκύησας· ξένον θαῦμα· μείνασα παρθένος θηλάζουσα. Τὰ καθ. τοῦ Κυρίου Ιωσήφ, ἦχος πλ. α'. (Εἶτα τὸ τριώδιον, ἄνευ μετανοιών στιχολογοῦμεν, καὶ τὴν τετάρτην.) 'Οδὴ δ', ἦχος πλ. δ. Εισακήκοα, Κύριε. Εγκρατεία συζήσαντες οἱ πεφωτισμένοι Χριστοῦ ' ἀπόστολοι, ἐγκρατείας τὸν καιρὸν ἡμῖν, μεσιτείαις θείαις εὐμαρίζουσι. Δωδεκάχορδον ὄργανον, μέλος ἐκελάδησε τὸ σωτή ριον, μαθητῶν χορὸς ὁ ἔνθεος, πονηρὰ συγχέων μετ λωδήματα. Ἐπομβρίαις τοῦ Πνεύματος, πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἥλιον κατηρδεύσατε, τὸν αὐχμὸν ἀποδιώξαντες τῆς πολυ θείας, παμμακάριστοι. Θεοτόκ. Ταπεινώσασα σῶσόν με, τὸν ὑψηλοφρόνως πολι τευσάμενον, ἡ τεκοῦσα τὸν ὑψώσαντα τὴν ταπεινωθεῖσαν φύσιν, κόρη πάναγνε. Εἱρμὸς ἄλλος. "Ηχος ὁ αὐτός. Εἰσακήκοα, Κύριε, τὴν ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην κατενόησα τὰ ἔργα σου,» καὶ ἐδόξασα τὸ κράτος σου, Δέσποτα. ᾿Αποστόλων ἡ πάνσεπτος χοροστασία, τὸν πάντων Κτίστην δυσωποῦσα, παρακλήθησαι ἡμᾶς τοὺς ἀνευφημοῦντας σε. ὡς ἐργάται ὑπάρχοντες Χριστοῦ ἀπόστολοι, πάντα κόσμον θείῳ λόγῳ γεωργήσαντες, προσηγάγετε καρ τοὺς αὐτῷ πάντοτε. Αμπελὼν ἐγενήθητε Χριστῷ τῷ ὄντως Αγαπη μένῳ· › τὸν γὰρ οἶνον τὸν τοῦ Πνεύματος ἐξεβλύσατε τῷ κόσμῳ, ὦ ἀπόστολοι. Δόξα. Υπεράρχιε, σύμμορφε, πανσθενεστάτη Τριὰς ἁγία Πάτερ, Λόγε, Πνεῦμα ἅγιον· Θεέ, Φῶς, καὶ Ζωή, φύλαττε τὴν ποίμνην σου. ο ν
MAGNUS CANON.
Τῆς ἐσίας.
Συνέχομαι κλύδωνι καὶ τρικυμία, μήτερ, πταισμάτων ἀλλ' αὐτή με νῦν διάσωσον, καὶ πρὸς ὅρμον
θείας μετανοίας εἰσάγαγε.
Ικέσιον δέησιν, νυνὶ ὁσία προσαγαγοῦσα πρὸς
τὴν εὔσπλαγχνον, πρεσβεία σου, Θεοτόκον, ἄνοιξόν
μοι θείας εἰσόδους.
Ανδρέου.
Ταῖς σαῖς λιταῖς δώρησαι καμοὶ τὴν λύσιν τῶν
ἐφλημάτων, ὦ Ανδρέα Κρήτης πρόεδρε μετανοίας σὺ
μυσταγωγὸς γὰρ πανάριστος.
Δόξα.
Τριὰς ἁπλῆ, ἄκτιστε, ἀνάρχε· φύσις ἡ ἐν Τριάδι
ὑμνουμένη υποστάσεων, ἡμᾶς σῶσον, τοὺς δοξολο
γοῦντας τὸ κράτος σου.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Τὸν ἐκ Πατρὸς ἄχρονον Υἱὸν ἐν χρόνῳ, Θεομήτορ,
ἀπειράνδρως ἀπεκύησας· ξένον θαῦμα· μείνασα
παρθένος θηλάζουσα.
Τὰ καθ. τοῦ Κυρίου Ιωσήφ, ἦχος πλ. α'.
(Εἶτα τὸ τριώδιον, ἄνευ μετανοιών στιχολογοῦμεν,
καὶ τὴν τετάρτην.)
'Οδὴ δ', ἦχος πλ. δ. Εισακήκοα, Κύριε.
Εγκρατεία συζήσαντες οἱ πεφωτισμένοι Χριστοῦ
' ἀπόστολοι, ἐγκρατείας τὸν καιρὸν ἡμῖν, μεσιτείαις
θείαις εὐμαρίζουσι.
Δωδεκάχορδον ὄργανον, μέλος ἐκελάδησε τὸ σωτή
ριον, μαθητῶν χορὸς ὁ ἔνθεος, πονηρὰ συγχέων μετ
λωδήματα.
Ἐπομβρίαις τοῦ Πνεύματος, πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἥλιον
κατηρδεύσατε, τὸν αὐχμὸν ἀποδιώξαντες τῆς πολυθείας, παμμακάριστοι.
Θεοτόκ.
Ταπεινώσασα σῶσόν με, τὸν ὑψηλοφρόνως πολιτευσάμενον, ἡ τεκοῦσα τὸν ὑψώσαντα τὴν ταπεινωθεῖσαν φύσιν, κόρη πάναγνε.
Εἱρμὸς ἄλλος. "Ηχος ὁ αὐτός.
• Εἰσακήκοα, Κύριε, τὴν ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην
κατενόησα τὰ ἔργα σου,» καὶ ἐδόξασα τὸ κράτος
σου, Δέσποτα.
᾿Αποστόλων ἡ πάνσεπτος χοροστασία, τὸν πάντων
Κτίστην δυσωποῦσα, παρακλήθησαι ἡμᾶς τοὺς ἀνευ
φημοῦντάς σε.
ὡς ἐργάται ὑπάρχοντες Χριστοῦ ἀπόστολοι, πάντα
κόσμον θείῳ λόγῳ γεωργήσαντες, προσηγάγετε καρτοὺς αὐτῷ πάντοτε.
• Αμπελὼν ἐγενήθητε Χριστῷ τῷ ὄντως Αγαπη
μένῳ· › τὸν γὰρ οἶνον τὸν τοῦ Πνεύματος ἐξεβλύσατε
τῷ κόσμῳ, ὦ ἀπόστολοι.
Δόξα.
Υπεράρχιε, σύμμορφε, πανσθενεστάτη Τριὰς
ἁγία Πάτερ, Λόγε, Πνεῦμα ἅγιον· Θεέ, Φῶς, καὶ Ζωή,
φύλαττε τὴν ποίμνην σου.
"Habac. 11,2. plsa. v, 1.
In sanctam.
Angustor, o mater, decumanis peccatorum fluctibus: tu mihi jam salutem concilia, et in portum
induc divinæ pœnitentiæ.
Tu, sancta, supplicem clementi Deipare orationein intercessione tua offerens, divinos mihi aditus pande.
Ad Andream.
Mihi quoque, Andrea Cretensis præsul, quippe
doctor optime pœnitentiæ, tuis ad Deum intercessionibus, debitorum solutionem indulge.
Glor.
Trinitas simplex, increata, æterna, natura quæ
lauderis in personarum Trinitate, tuam celebrantibus potestatem et imperium, salutem tribue.
Et nunc. In Deiparam.
Æternum Patris Filium, Dei Genitrix sine viro
in tempore pariens, miraculum novum! lactens
virgo mansisti.
Cath. Domini Joseph. Ton. I oblig.
(Postea nos prosternentes, triodium altern
dicimus, et oden 4.)
Od. 4 ton. 4, obl. Audivi, Domine.
Qui vitam in abstinentia illuminati Christi
apostoli duxerint, nunc nobis, suis ad Deum intercessionibus, abstinentiæ tempus leve faciunt.
Organum illud duodecim chordarum, a Deo
afflatus apostolorum chorus; salubre intonuit
melos, confundens malas cantilenas.
Imbribus Spiritus totam abunde terram irrigastis, squalore plurium deorum fugato, o beatissimi.
Ad Deipar.
Salvum me fac, humilem faciens qui superbe
vixerim, illius tu parens, puella castissima, qui
humiliatam naturam sublimem evexit.
Alius hirmus. Tonus idem.
con-
‹ Audivi, Domine, vocem tuam, et timui
sideravi opera tuam, et laudavi potentiam
tuam, ο Domnine.
Perquam venerabilis apostolorum chorus, universorum Creatorem exorans, nos te laudibus
prosequentes, solare.
Vos apostoli, ut Christi operarii, mundum totumn divino excolentes sermone, ubique ei fructus
obtulistis.
• Christo vere dilecto, facti estis vinea ". ν
Quippe vinum Spiritus, o apostoli, eludistis
mundo.
Gloria.
Tu major principatu principioque, pari forma,
potentissima Trinitas sautta; Pater, Verbum,
Spiritus sancte; Deus, Lumen, ct Vita, custodi
tuum ovile.
Triodium. Sunt triodia ternæ odæ, loco
Canonis integri, qui novem totis aut saltem octo,
desiderata fere 2 constat: cujus rei sacramentuin
explicuerit aliquando Euchologii interpres.
col. 1347–1348page 279 of 327
PG 97:1347ο Θεοτόκ. Χαῖρε, θρόνε πυρίμορφε· χαῖρε, λυχνία λαμπαδηφόρε· χαῖρε, ὅρος ἁγιάσματος· κιβωτὲ τῆς ζωῆς ἁγίων ἁγία σκηνή. Εἱρμὸς ἄλλος. Ακήκοεν ὁ προφήτης την Ελευσίν σου, Κύρα, καὶ ἐφοβήθη, ὅτι μέλλεις ἐκ Παρθένου τίκτεσθαι, καὶ ἀνθρώποις δείκνυσθαι· καὶ ἔλεγεν· Ακήκος της ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην.» Δόξα τῇ δυνάμει του Κύριε. Τὰ ἔργα σου μὴ παρίδης· τὸ πλάσμα σου με παρόψῃ, Δικαιοκρίτα· εἰ καὶ μόνος ήμαρτον ὡς ἐν θρωπος, ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον φιλάνθρωπε ἀλλ' Έχεις ὡς Κύριος πάντων, τὴν ἐξουσίαν ἀφείναι ἁμαρτήματα. Εγγίζει, ψυχή, τὸ τέλος· ἐγγίζει, καὶ οὐ φροντίζεις; Οὐχ ἑτοιμάζη; Ο καιρός συντέμνει, δ:22 στηθι • Εγγὺς ἐπί θύραις ὁ Κριτής ἐστιν· ο ύς ὄναρ, ὡς ἄνθος, ὁ χρόνος τοῦ βίου τρέχει. Τί μάτην ταραττόμεθα; Ανάνηψον, ὦ ψυχή μου· τὰς πράξεις σου ας εἰρ γάζω ἀναλογίζου, καὶ ταύτας ἐπ' ὄψεσι προσάγαγε καὶ στα γόνας στάλαξον δακρύων σου. Εἰπὲ παλέτ σίᾳ τὰς πράξεις, τὰς ἐνθυμήσεις, Χριστῷ, καὶ δικαιώθητι. Οὐ γέγονεν ἐν τῷ βίῳ ἁμάρτημα, οὐδὲ πράξης, οὐδὲ κακία, ἣν ἐγώ, Σῶτερ, οὐκ ἐπλημμέλησα, κατά νοῦν, καὶ γνῶσιν, καὶ προαίρεσιν· καὶ θέσει, και γνώμῃ, καὶ πράξει ἐξαμαρτήσας, ὡς ἄλλος οὐδεὶς πώποτε. Ἐντεῦθεν καὶ κατεκρίθην· ἐντεῦθεν κατεδικάσθην ἐγὼ ὁ τάλας ὑπὸ τῆς οἰκείας συνειδήσεως, ἧς οὐδὲν ἐν κόσμῳ βιαιότερον Κριτά, Λυτρωτά μου καὶ γνώ στα, φεῖσαι καὶ ῥῦσαι, καὶ σῶσον με τὸν δοῦλόν σου. '! κλίμαξ ήν εἶδε πάλαι ὁ 'μέγας ἐν πατριάρχει, δείγμα, ψυχή μου, πρακτικῆς ὑπάρχει ἐπιβάσεως γνωστικῆς τυγχάνει ἀναβάσεως. Εἰ θέλεις οὖν, πράξει, καὶ γνώσει, καὶ θεωρία βιοῦν, ἀνακαινίσθητι. Τὸν καύσωνα τῆς ἡμέρας, ὑπέμεινε δι' ἔνδειαν ὁ πατριάρχης· καὶ τὸν παγετὸν τῆς νυκτὸς ἤνεγκε, καθ' ἡμέραν κλέμματα ποιούμενος, ποιμαίνων, πυκτεύων, δουλεύων, ἵνα τὰς δύο γυναῖκας εἰσαγά γηται. Γυναικάς μοι δύο νόει τὴν πρᾶξίν τε καὶ τὴν γα σιν ἐν θεωρίᾳ· τὴν μὲν Λείαν, πρᾶξιν, ὡς πολύ τεκνον· τὴν Ραχήλ δὲ, γνῶσιν ὡς πολύπονον. Καὶ γὰρ ἄνευ πόνων, οὐ πρᾶξις, οὐ θεωρία, ψυχή, καθαρι θεωθήσεται. Γρηγόρησον, ὦ ψυχή μου, ἀρίστευσον ὡς ὁ μέγα; ἐν πατριάρχαις, ἵνα κτήσῃ πράξιν μετὰ γνώσεως ἵνα χρηματίσῃς νοῦς ἐρῶν τὸν Θεὸν, καὶ φθάση; Ποιούμενος κλέμματα καθημέραν.
id Deipar.
Avesis, throne ignite; avesis, candelabrum lampedibus splendens; ave, mons sancte, arca vitæ;
sanctorum sanctum tabernaculum, ave.
Hirmus alius.
Audivit propheta adventum tuum, Domine, et timuit: quod esses nasciturus ex Virgine el mundo
exhibendus, dixitque: ‹ Audivi auditum tuum, et
timui °.» Sit Gloria, Domine, tue potentiæ.
Ne despexeris tua opera; ne tuum figmentum,
juste Judex, neglexeris. Quanquam peccavi solus,
lu, ο clemens, qua homo supra hominem omnem,
potestatem tamen dimittendi peccata, qua es Dominus universorum, habes.
Prope est finis, o anima; prope est; nec es
sollicita? Non te præparas? Tempus urget; exsurge: • Prope est Judex in januis pi, velut
somnium, velut flos, vitæ tempus decurrit 9. Utquid vero frustra conturbamur?
Resipisce, o anima mea; actus quos es operata
recogita, eosque ob oculos statue, atque ab oculis lacrymarum stillas funde. Dic palam Christo
actiones tuas et cogitationes, et justificare.
Non fuerit in vita peccatum, actiove, aut malitia
quam ego, Salvator, intellectu et cogitatione alque proposito non peccaverim; affectu, mentis
judicio, et actione, ut nemo unquam gravius peccaverit.
Inde etiam damnationis incurri reatum; inde
miser ego, conscientia propria judice, qua nihil
mundus violentius habet, causa cecidi; tu, Judex
et Redemptor cognitorque meus, parce et libera,
salvumque fac servum tuum.
Scala quam olim magnus patriarcha vidit,
scansionein, o anima, refert actionis, contemplationisque ascensum. Si vis ergo actione, scientiaque et contemplatione vivere, renovare.
Estum diei patriarcha sustinuit egenus, n0ctisque pertulit gelu, furta quotidie sustinens
pascendo, pugnando, serviendo, ut sibi duas uxores matrimonio jungeret *.
Tu mihi uxores duas, actionem et contemplationein cogita: Liam quidem actionem, velut
multa fecundam prole; Rachel autem, contemplationem, ut laboribus multis attritam. Nec enim,
o anima, absque laboribus, vel actionem vel contemplationem geri recte contigerit.
Vigil esto, o anima mea; age strenue ut megnus patriarcha, quo actionem contemplationi
Θεοτόκ.
Χαῖρε, θρόνε πυρίμορφε· χαῖρε, λυχνία λαμπαδηφόρε· χαῖρε, ὅρος ἁγιάσματος· κιβωτὲ τῆς ζωῆς·
ἁγίων ἁγία σκηνή.
Εἱρμὸς ἄλλος.
Ακήκοεν ὁ προφήτης την Ελευσίν σου, Κύρα,
καὶ ἐφοβήθη, ὅτι μέλλεις ἐκ Παρθένου τίκτεσθαι, καὶ
ἀνθρώποις δείκνυσθαι· καὶ ἔλεγεν· Ακήκος της
ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην.» Δόξα τῇ δυνάμει του
Κύριε.
Τὰ ἔργα σου μὴ παρίδης· τὸ πλάσμα σου με
παρόψῃ, Δικαιοκρίτα· εἰ καὶ μόνος ήμαρτον ὡς ἐν
θρωπος, ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον φιλάνθρωπε ἀλλ'
Έχεις ὡς Κύριος πάντων, τὴν ἐξουσίαν ἀφείναι
ἁμαρτήματα.
Εγγίζει, ψυχή, τὸ τέλος· ἐγγίζει, καὶ οὐ φροντί
ζεις; Οὐχ ἑτοιμάζη; Ο καιρός συντέμνει, δ:22
στηθι • Εγγὺς ἐπί θύραις ὁ Κριτής ἐστιν· ο ύς
ὄναρ, ὡς ἄνθος, ὁ χρόνος τοῦ βίου τρέχει. Τί μάτην
ταραττόμεθα;
Ανάνηψον, ὦ ψυχή μου· τὰς πράξεις σου ας εἰρ
γάζω ἀναλογίζου, καὶ ταύτας ἐπ' ὄψεσι προσάγαγε
καὶ στα γόνας στάλαξον δακρύων σου. Εἰπὲ παλέτ
σίᾳ τὰς πράξεις, τὰς ἐνθυμήσεις, Χριστῷ, καὶ δι
καιώθητι.
Οὐ γέγονεν ἐν τῷ βίῳ ἁμάρτημα, οὐδὲ πράξης,
οὐδὲ κακία, ἣν ἐγώ, Σῶτερ, οὐκ ἐπλημμέλησα, κατά
νοῦν, καὶ γνῶσιν, καὶ προαίρεσιν· καὶ θέσει, και
γνώμῃ, καὶ πράξει ἐξαμαρτήσας, ὡς ἄλλος οὐδεὶς
πώποτε.
Ἐντεῦθεν καὶ κατεκρίθην· ἐντεῦθεν κατεδικάσθην
ἐγὼ ὁ τάλας ὑπὸ τῆς οἰκείας συνειδήσεως, ἧς οὐδὲν
ἐν κόσμῳ βιαιότερον Κριτά, Λυτρωτά μου καὶ γνώ
στα, φεῖσαι καὶ ῥῦσαι, καὶ σῶσον με τὸν δοῦλόν
σου.
'! κλίμαξ ήν εἶδε πάλαι ὁ 'μέγας ἐν πατριάρχει,
δείγμα, ψυχή μου, πρακτικῆς ὑπάρχει ἐπιβάσεως·
γνωστικῆς τυγχάνει ἀναβάσεως. Εἰ θέλεις οὖν,
πράξει, καὶ γνώσει, καὶ θεωρία βιοῦν, ἀνακαινί
σθητι.
Τὸν καύσωνα τῆς ἡμέρας, ὑπέμεινε δι' ἔνδειαν ὁ
πατριάρχης· καὶ τὸν παγετὸν τῆς νυκτὸς ἤνεγκε,
καθ' ἡμέραν κλέμματα ποιούμενος, ποιμαίνων,
πυκτεύων, δουλεύων, ἵνα τὰς δύο γυναῖκας εἰσαγά
γηται.
Γυναικάς μοι δύο νόει τὴν πρᾶξίν τε καὶ τὴν γα
σιν ἐν θεωρίᾳ· τὴν μὲν Λείαν, πρᾶξιν, ὡς πολύ
τεκνον· τὴν Ραχήλ δὲ, γνῶσιν ὡς πολύπονον. Καὶ
γὰρ ἄνευ πόνων, οὐ πρᾶξις, οὐ θεωρία, ψυχή, καθαρι
θεωθήσεται.
Γρηγόρησον, ὦ ψυχή μου, ἀρίστευσον ὡς ὁ μέγα;
ἐν πατριάρχαις, ἵνα κτήσῃ πράξιν μετὰ γνώσεως
junctam compares, vocerisque mens videns ἵνα χρηματίσῃς νοῦς ἐρῶν τὸν Θεὸν, καὶ φθάση;
• Habac. 111,
P Matth. xxIV, 33. 9 Psal.xxxv, 7. • Gen. xxvit, 12. • Gen. xxxı, 40.
Furla quotidie sustinens. Ποιούμενος κλέμματα καθημέραν. fraudante soccro pasta merie,
• qua de re capostulat ipse Gen. ass1, 7.
col. 1349–1350page 280 of 327
PG 97:1349τὸν ἄδυτον γνόφον ἐν θεωρίᾳ, καὶ γένῃ μεγαλέμ- ', πορος. Τοὺς δώδεκα πατριάρχας ὁ μέγας ἐν πατριάρχαις παιδοποιήσας, μυστικῶς ἐστήριξε σοι κλίμακα, πρακτικής, ψυχή μου, ἀναβάσεως, τοὺς παῖδας, ὡς βάθρας τὰς βάσεις, ὡς ἀναβάσεις, πανσόφως ὑποθέμενος. Ησαῦ τὸν μεμισημένον ζηλοῦσα ψυχή, ἀπέδου τῷ πτερνιστῇ σου, τὰ τοῦ πρώτου κάλλους πρωτοτόκια, καὶ τῆς πατρικῆς εὐχῆς ἐξέπεσας· καὶ δὶς ἐπτερνί σθης, ἀθλία, πράξει καὶ γνώσει. Διὸ νῦν μετανόησον. Εδώμ ὁ Ἡσαῦ ἐκλήθη, δι' ἄκραν θηλυμανίας ο ἐπι μιξίαν ἀκρασίᾳ γὰρ ἀεὶ πυρούμενος, καὶ ταῖς ἡδο ναῖς κατασπιλούμενος, Ἐδώμ ὠνομάσθη· ὁ λέγεται θερμασία ψυχῆς φιλαμαρτήμονος. Ἰὼβ τὸν ἐπὶ κοπρίας ἀκούσασα, ὦ ψυχή μου δια καιωθέντα, τὴν αὐτοῦ ἀνδρείαν οὐκ ἐζήλωσας· τὸ στεῤῥὸν οὐχ ἔσχες τῆς προθέσεως, ἐν πᾶσιν, οἷς οἶδες, οἷς ἐπειράθης· ἀλλ᾽ ὤφθης ακαρτέρητος. Ο πρότερον ἐπὶ θρόνου, γυμνὸς νῦν ἐπὶ κοπρίας καθηλκωμένος· ὁ πολὺς ἐν τέκνοις καὶ περίβλεπτος, ἄπαις, ἀφαιρέοικος αἰφνίδιον. Παλάτιον γὰρ, τὴν κοπρίαν, καὶ μαργαρίτας, τὰ ἕλκη ἐλογίζετο. Βασίλειον τὴν ἀξίαν, διάδημα και πορφύραν άμε φιέμενος, πολυκτήμων ἄνθρωπος καὶ δίκαιος πλούτῳ ἐπιβρίθων καὶ βοσκήμασιν· ἐξαίφνης τὸν πλοῦτον, τὴν δόξαν, τὴν βασιλείαν, πτωχεύσας ἀπὸ εκείρατο. Εἰ δίκαιος ἦν ἐκεῖνος καὶ ἄμεμπτος παρὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀπέδρα τὰ τοῦ πλάνου ἔνεδρα καὶ σκάμματα· σὺ φιλαμαρτήμων οὖσα, τάλαινα ψυχή, τί ποιήσεις, ἐάν τι τῶν ἀδοκήτων συμβῇ ἐπενεχθῆ να σου; Τὸ σῶμα κατεῤῥυπώθην· τὸ πνεῦμα κατεσπι λώθην· ὅλος ἡλκώθην. Αλλ', ὡς ἰατρὸς, Χριστέ, ἀμφότερα διὰ μετανοίας μου θεράπευσον, ἀπόλου σον, κάθαρον, πλῦνον· δεῖξον χιόνος, Σώτερ μου, καθαρώτερον. Τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα, σταυρούμενος ὑπὲρ πάντων ἔθηκας, Λόγε· τὸ μὲν σῶμα, ἵνα ἀναπλάσῃς με· τὸ δὲ αἷμα, ἵνα ἀποπλύνῃς με· τὸ πνεῦμα παρέδωκας, Λόγε, ἵνα ἐμὲ προσάξῃς, Χριστέ, τῷ σῷ γεννήτορι. Εἰργάσω τὴν σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς, ὁ Κτί στης '', ἵνα σωθῶμεν· ἑκουσίως ξύλῳ ἀνεσταύρω Ολομανίας. 10 ἄλλ. οἰκτίρμον. υλομανίας, θυλομανίας ύλημα.
MAGNUS CANON.
τὸν ἄδυτον γνόφον ἐν θεωρίᾳ, καὶ γένῃ μεγαλέμ- Deum ', atque ad inaccessam caliginem contem
πορος.
Τοὺς δώδεκα πατριάρχας ὁ μέγας ἐν πατριάρχαις
παιδοποιήσας, μυστικῶς ἐστήριξε σοι κλίμακα,
πρακτικής, ψυχή μου, ἀναβάσεως, τοὺς παῖδας, ὡς
βάθρας τὰς βάσεις, ὡς ἀναβάσεις, πανσόφως ὑποθέ
μενος.
Ησαῦ τὸν μεμισημένον ζηλοῦσα ψυχή, ἀπέδου τῷ
πτερνιστῇ σου, τὰ τοῦ πρώτου κάλλους πρωτοτόκια,
καὶ τῆς πατρικῆς εὐχῆς ἐξέπεσας· καὶ δὶς ἐπτερνί
σθης, ἀθλία, πράξει καὶ γνώσει. Διὸ νῦν μετανόησον.
Εδώμ ὁ Ἡσαῦ ἐκλήθη, δι' ἄκραν θηλυμανίας ο ἐπιμιξίαν ἀκρασίᾳ γὰρ ἀεὶ πυρούμενος, καὶ ταῖς ἡδο
ναῖς κατασπιλούμενος, Ἐδώμ ὠνομάσθη· ὁ λέγεται
θερμασία ψυχῆς φιλαμαρτήμονος.
Ἰὼβ τὸν ἐπὶ κοπρίας ἀκούσασα, ὦ ψυχή μου δια
καιωθέντα, τὴν αὐτοῦ ἀνδρείαν οὐκ ἐζήλωσας· τὸ
στεῤῥὸν οὐχ ἔσχες τῆς προθέσεως, ἐν πᾶσιν, οἷς
οἶδες, οἷς ἐπειράθης· ἀλλ᾽ ὤφθης ακαρτέρητος.
Ο πρότερον ἐπὶ θρόνου, γυμνὸς νῦν ἐπὶ κοπρίας
καθηλκωμένος· ὁ πολὺς ἐν τέκνοις καὶ περίβλεπτος,
ἄπαις, ἀφαιρέοικος αἰφνίδιον. Παλάτιον γὰρ, τὴν
κοπρίαν, καὶ μαργαρίτας, τὰ ἕλκη ἐλογίζετο.
platione pervenias, faciasque multam mercatu -
ram.
Magnus ille patriarcha, duodena patriarcharum
prole, practici tibi ascensus, o anima, ac positi
in actione, scalam mystice erexit: filios, ut gradus, gressus ut ascensus, sapienter admodum ponens ac subjiciens.
Odio habitum Esau ", o anima, æmulata, primi
decoris vendidisti primitiva tuo supplantatori, paternamque benedictionem amisisti ♥, ac bis misera, quod ad actionem et scientiam spectat, fuisti
supplantata; quare modo age poenitentiam.
Dictus est Esau, Edom ×, appetitu esculenti ad
insaniam addicto semper enim incontinentia
esiuans, totusque voluptatibus pollutus, Edom
nominatus est: quod dicitur fervor calorque
animæ amantis peccatum.
O anima, quæ Job audieris in stercore justificatum 7, non es æmulata viri fortitudinem. Non
habuisti firmum illud propositum in omnibus
quæ nosti, que vidisti, et es experta; sed te, non
ferentem malorum exhibuisti,
Qui prius in throno, jam nudus in stercore
plenus ulceribus sedet; qui multis aliis auctus
et conspicuus fuisset, prole caret, ac dono repente spoliatur. Stercus enim palatium ducebat,
ac vulnera, Margaritas.
Βασίλειον τὴν ἀξίαν, διάδημα και πορφύραν άμε Cum regiam dignitatem, diadema et purpuram
φιέμενος, πολυκτήμων ἄνθρωπος καὶ δίκαιος· indutus esset, vir multis auctus possessionibus et
πλούτῳ ἐπιβρίθων καὶ βοσκήμασιν· ἐξαίφνης τὸν – justus, divitiis onustus et pecudibus locuples
πλοῦτον, τὴν δόξαν, τὴν βασιλείαν, πτωχεύσας ἀπὸ
εκείρατο.
Εἰ δίκαιος ἦν ἐκεῖνος καὶ ἄμεμπτος παρὰ πάντας,
καὶ οὐκ ἀπέδρα τὰ τοῦ πλάνου ἔνεδρα καὶ σκάμ
ματα· σὺ φιλαμαρτήμων οὖσα, τάλαινα ψυχή,
τί ποιήσεις, ἐάν τι τῶν ἀδοκήτων συμβῇ ἐπενεχθῆ
να σου;
Τὸ σῶμα κατεῤῥυπώθην· τὸ πνεῦμα κατεσπιλώθην· ὅλος ἡλκώθην. Αλλ', ὡς ἰατρὸς, Χριστέ,
ἀμφότερα διὰ μετανοίας μου θεράπευσον, ἀπόλου
σον, κάθαρον, πλῦνον· δεῖξον χιόνος, Σώτερ μου,
καθαρώτερον.
subito divitiis, gloria, regno, pauper effectus, privatus est.
Si vir ille quanquam justus ac præ omnibus
liber a crimine, seductoris insidias et certamina
non effugit, quid tu amans peccatorum, misera
anima, cum quid minus exspectatum irruperit,
facere debueris?
Corpus pollutum est, anima contaminata, totuis
scateo ulceribus; enimvero, ipse, Christe, paenitentia mea, utrumque sana, ut medicus: ablue,
mundə, lava: ostende, Salvator meus, mundiorem
supra nivem.
Τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα, σταυρούμενος ὑπὲρ πάντων Tu, Verbum corpus et sanguinem pro univerἔθηκας, Λόγε· τὸ μὲν σῶμα, ἵνα ἀναπλάσῃς με· τὸ sis posuisti in cruce: corpus quidem, ut me reδὲ αἷμα, ἵνα ἀποπλύνῃς με· τὸ πνεῦμα παρέδωκας, Λόγε, ἵνα ἐμὲ προσάξῃς, Χριστέ, τῷ σῷ Γεννήτορι.
Εἰργάσω τὴν σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς, ὁ Κτί
στης '', ἵνα σωθῶμεν· ἑκουσίως ξύλῳ ἀνεσταύρω
formares; sanguinem, ut ablueres; spiritum tradidisti, ut me tuo, Christe, Genitori conciliares.
Operatus es salutem in medio terræ **, o Sal·
valor, ut consequeremur salutem; volens cruci
↑ Gen. xxxii, 28. * Malach. I, 3. ▾ Gen. xxv, 32; xxvi, 36. × Gen. xxv, 30. ▼ Job 1, 22. ** Psai.
• Leg. Ολομανίας. 10 ἄλλ. οἰκτίρμον.
Appetitu esculenti ad insaniam, etc. Sic plane
legendum suadet historia Esau υλομανίας, nec
enim Scriptura cum θυλομανίας notat, sed ύλημα.
vas, et ab ea nomen illud Edom contraxisse sigu ficat: velut a cibi et edulii gulosics desideravi
qualitate et colore, quod esset rufum: sive ab ipsa
lenticularum natura, quibus constabat, sive a peculiari condimento.
col. 1351–1352page 281 of 327
PG 97:1351σας· ἡ Ἐδὲμ κλεισθεῖσα, ἀνεῴγνυτο· τὰ ἄνο, τι κάτω· ἡ κτίσις· τὰ ἔθνη πάντα σωθέντα, πριο κυνοῦσί σε. ο β " ἄλλ. ἐξίβλημα. Γενέσθω μοι κολυμβήθρα, τὸ αἷμα τὸ ἐκ πλευράς σου· ἅμα καὶ τόμα, τὸ πηγάσαν ὕδωρ τῆς ἀφέσεως, ἵνα ἑκατέρωθεν καθαίρωμαι· χριόμενος τίνων, ὡς χρίσμα καὶ πόμα, Λόγε, τὰ ζωηρά σου λόγια. Γυμνὸς εἰμὶ τοῦ νυμφῶνος· γυμνὸς εἰμὶ καὶ τοῦ γάμου ἅμα καὶ δείπνου. Η λαμπὰς ἐσβέσθη ὡς ἀνέλαιος· ἡ παστὰς ἐκλείσθη μοι καθεύδονται· τὸ δεῖπνον ἐβρώθη· ἐγὼ δὲ, χεῖρας καὶ πόδας δεθείς, ἔξω "' ἀπέῤῥημαι. Κρατήρα, ἡ Ἐκκλησία, ἐκτήσατο τὴν πλευράν του τὴν ζωηφόρον, ἐξ ἧς ὁ διπλοῦς ἡμῖν ἐξέβλυσε, προς νὸς τῆς ἀφέσεως καὶ γνώσεως, εἰς τύπου της Πάλαι, τῆς Νέας· τῶν δύο ἅμα Διαθηκών, Σωτερ ἡμῶν. Ο χρόνος ὁ τῆς ζωῆς μου ὀλίγος, καὶ πλήρης το νων καὶ πονηρίας· ἀλλ' ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Ὑψηγόρος νῦν ὑπάρχω, θρασύς τε καὶ τὴν καρ δίαν, εἰκῇ καὶ μάτην· μὴ τῷ Φαρισαίων συγκαταδικάσῃς με· μᾶλλον τοῦ Τελώνου τὴν ταπείνωσιν παρά σχου μοι, μόνε οἰκτίρμων· Δικαιοκρίτα, αὐτῷ με συναρίθμησον. Ἐξήμαρτον, ἐνυβρίσας τὸ σκεῦος τὸ τῆς σαρκός μου· οἶδα, οἰκτίρμων· ἀλλ' ἐν μετανοί, με παρά λαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Αὐτείδωλον ἐγενόμην, ταῖς πάθεσι τὴν ψυχήν μου βλάπτων, οἰκτίρμων. Αλλ' ἐν μετανοία με παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει μετακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτήμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Οὐκ ἤκουσα τῆς φωνῆς σου· παρήκουσα της Γρα φῆς σου τοῦ νομοθέτου· 'Αλλ' ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει μετακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Τῆς ἐσίας. Ασώματος πολιτείαν, ἐν σώματι μετελθοῦσα χάριν, ὁσία, πρὸς Θεοῦ μεγίστην όντως είλη μας. τῶν πιστῶς λιμώντων σε προΐστασο· διὸ δυσωπού μεν παντοίων πειρατηρίων ἡμᾶς εὐχαῖς σου λύ τρωσαι. Μεγάλων ατοπημάτων εἰς βάθος κατεχθεῖσα, εὐ κατεσχέσθης· ἀλλ᾽ ἀνέδραμες λογισμῷ κρείττον, πρὸς τὴν ἀκροτάτην, διὰ πράξεως, σαφῶς ἀρετήν παραδόξως ἀγγέλων φύσεις, Μαρία, καταπλήξασα. Ανδρ. 'Ανδρέα Πατέρων κλέος, εὐχαῖς σου μὴ ἐπιλάθη καθικετεύων παρεστώς, Τριάδα τὴν ὑπέρθεον· ὅπως λυτρωθῶμεν τῆς κολάσεως, οἱ πόθῳ προστάτην σε
fixus es; aperta est Edem, superna, inferua, σας· ἡ Ἐδὲμ κλεισθεῖσα, ἀνεῴγνυτο· τὰ ἄνο, τι
creata quæque; te omnes gentes quas salvas le- κάτω· ἡ κτίσις· τὰ ἔθνη πάντα σωθέντα, πριο
ceris, sunt adoraturæ.
κυνοῦσί σε.
Sit mihi piscina, tuo latere fusus sanguis; potusque pariter, que manavit aqua illa refectionis,
ut utrinque emunder: qui ceu unguentum et potum, tua, Verbum, vivifica eloquia, bibendo,
ungar.
Thalamo privatus sum: sum factus exsors nuptiarum et cœnæ, Lampas, velut sine oleo exstincta est; dormienti clausum est cubile, comesta
cœna: ego autem ejectus suni, ligatus manus et
pedes.
Tuum, Ecclesia, vivificum latus, craterem accipit, ex quo nobis latere, fons duplex remissiomis et scientiæ manavit, in figuram Veteris et
Novi, utriusque, inquam, ο Salvator noster, Tesla -
menti.
Tempus vitæ meæ exiguum est, laboribusque et
molestia plenum: verum pœnitentem suscipe, et
revoca agnoscentem. Ne ſiam alieni possessio et
esca: tu ipse, Salvator, mei miserere.
Jam grandiloquum ago, et corde temere
audacem: ne me condemnes cum Pharisæo; imo
Publicani, qui solus misericors sis, humilitatem
concede: tu me, juste Judex, huic accense.
Peccavi, carnis vasculo injuriam faciens; novi,
o misericors; verum me, pœnitentem suspice, el
revoca agnoscentem. Ne alieno celam possessio
el esra: tu ipse Salvator, mei miserere.
Ipse mihi factus sum idolum, vitiis corrumpens
animam. Verum pœnitentem suspice, et revoca
agnoscentem; ne efliciar alieno in possessionem
et escam, tu ipse Salvator, mei miserere.
Non audivi vocem tuam; fui inobediens tuæ
Legislatoris Scripturæ. Verum pœnitentem suscipe, et revoca agnoscentem. Ne efficiar alieno
in possessionem et escam; tu ipse, Salvator, nici
miserere.
In sanctam.
Vitam agens in corpore velut incorpoream,
maximam plane, o sancta, a Deo accepisti gratiam. Esto patrona eorum qui fideles te honorant: β
quamobrem supplicamus ut tuis precibus ab omni
liberemur genere tentationum.
Cum in magnarum obscenitatum profundum
præceps abiisses, non illic hasisti: sed meliori
assumpto proposito, ad supremam perspicue virtutem actione emersisti; ut angelicas naturas, o
Maria, rei novitate stupefeceris.
In Andream.
Andrea Patrum decus, ne divinissimam Trinitatem interpellare tuis precibus obliviscaris;
ut liberemur 2 pœna, qui te admirabilem
" ἄλλ. ἐξίβλημα.
Γενέσθω μοι κολυμβήθρα, τὸ αἷμα τὸ ἐκ πλευράς
σου· ἅμα καὶ τόμα, τὸ πηγάσαν ὕδωρ τῆς ἀφέσεως,
ἵνα ἑκατέρωθεν καθαίρωμαι· χριόμενος τίνων,
ὡς χρίσμα καὶ πόμα, Λόγε, τὰ ζωηρά σου λόγια.
Γυμνὸς εἰμὶ τοῦ νυμφῶνος· γυμνὸς εἰμὶ καὶ τοῦ
γάμου ἅμα καὶ δείπνου. Η λαμπὰς ἐσβέσθη ὡς
ἀνέλαιος· ἡ παστὰς ἐκλείσθη μοι καθεύδονται· τὸ
δεῖπνον ἐβρώθη· ἐγὼ δὲ, χεῖρας καὶ πόδας δεθείς,
ἔξω "' ἀπέῤῥημαι.
Κρατήρα, ἡ Ἐκκλησία, ἐκτήσατο τὴν πλευράν του
τὴν ζωηφόρον, ἐξ ἧς ὁ διπλοῦς ἡμῖν ἐξέβλυσε, προς
νὸς τῆς ἀφέσεως καὶ γνώσεως, εἰς τύπου της
Πάλαι, τῆς Νέας· τῶν δύο ἅμα Διαθηκών, Σωτερ
ἡμῶν.
Ο χρόνος ὁ τῆς ζωῆς μου ὀλίγος, καὶ πλήρης το
νων καὶ πονηρίας· ἀλλ' ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε,
καὶ ἐν ἐπιγνώσει κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου
Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον.
Ὑψηγόρος νῦν ὑπάρχω, θρασύς τε καὶ τὴν καρ
δίαν, εἰκῇ καὶ μάτην· μὴ τῷ Φαρισαίων συγκαταδικάσῃς με· μᾶλλον τοῦ Τελώνου τὴν ταπείνωσιν παρά
σχου μοι, μόνε οἰκτίρμων· Δικαιοκρίτα, αὐτῷ με
συναρίθμησον.
Ἐξήμαρτον, ἐνυβρίσας τὸ σκεῦος τὸ τῆς σαρκός
μου· οἶδα, οἰκτίρμων· ἀλλ' ἐν μετανοί, με παρά
λαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι· μὴ γένωμαι
κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με
οίκτειρον.
Αὐτείδωλον ἐγενόμην, ταῖς πάθεσι τὴν ψυχήν μου
βλάπτων, οἰκτίρμων. Αλλ' ἐν μετανοία με παράλαβε,
καὶ ἐν ἐπιγνώσει μετακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτήμα,
μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον.
Οὐκ ἤκουσα τῆς φωνῆς σου· παρήκουσα της Γρα
φῆς σου τοῦ νομοθέτου· 'Αλλ' ἐν μετανοίᾳ με
παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει μετακάλεσαι· μὴ
γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ,
αὐτός με οίκτειρον.
Τῆς ἐσίας.
Ασώματος πολιτείαν, ἐν σώματι μετελθοῦσα·
χάριν, ὁσία, πρὸς Θεοῦ μεγίστην όντως είλη μας.
τῶν πιστῶς λιμώντων σε προΐστασο· διὸ δυσωπού
μεν παντοίων πειρατηρίων ἡμᾶς εὐχαῖς σου λύ
τρωσαι.
Μεγάλων ατοπημάτων εἰς βάθος κατεχθεῖσα, εὐ
κατεσχέσθης· ἀλλ᾽ ἀνέδραμες λογισμῷ κρείττον,
πρὸς τὴν ἀκροτάτην, διὰ πράξεως, σαφῶς ἀρετήν·
παραδόξως ἀγγέλων φύσεις, Μαρία, καταπλήξασα.
Ανδρ.
'Ανδρέα Πατέρων κλέος, εὐχαῖς σου μὴ ἐπιλάθη
καθικετεύων παρεστώς, Τριάδα τὴν ὑπέρθεον· ὅπως
λυτρωθῶμεν τῆς κολάσεως, οἱ πόθῳ προστάτην σε
col. 1353–1354page 282 of 327
PG 97:1353θεῖον, παμμάκαρ, ἐπικαλοῦντες· τὸ Κρήτης εγκαλ-; ο λώπισμα. Δόξα. Αμέριστον τῇ οὐσία, ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις θεολογῶ σε, την τριαδικήν μίαν Θεότητα· ὡς ὁμο βασίλειον, καὶ σύνθρονον· βοῶ σοι τὸ ᾆσμα τὸ μέγα, τὸ ἐν ὑψίστοις τρισσῶς ὑμνολογούμενον. Θεοτόκιον. Καὶ τίκτεις, καὶ παρθενεύεις, καὶ μένεις δι' ἀμφο τέρων. Φύσει παρθένος ὁ τεχθείς καινίζει νόμους φύσεως· ἡ νηδύς δὲ κύει μὴ λοχεύουσα. Θεὸς ὅπου θέλει, νικᾶται φύσεως τάξιν. • Ποιεῖ γὰρ ὅσα βού λεται. ο δὴ ε'. ῾Ο Ειρμός. Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζοντα, φιλάνθρωπε, φώτισον, δέομαι, καὶ ὁδήγησον κἀμὲ, ἐν τοῖς προστάγμασί σου καὶ δίδαξόν με, Σῶτερ, ποιεῖν τὸ θέλημά σου. Ἐν νυκτὶ τὸν βίον μου διῆλθον ἀεί. Σκότος γὰρ γέγονα, καὶ βαθεῖα μοι ἀχλὺς, ἡ νὺξ τῆς ἁμαρτίας. Ἀλλ᾿ ὡς ἡμέρας υἱόν, Σῶτερ, ἀνάδειξόν με. Τον Ρουσία μιμούμενος ὁ τάλας ἐγώ, ἔπραξα ἄθεσμον καὶ παράνομον βουλὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ ὑψίστου, μιάνας κοίτην ἐμὴν, ὡς τοῦ πατρὸς, ἐκεῖνος. Ἐξομολογοῦμαι σοι, Χριστὲ Βασιλεῦ, ἥμαρτον, ἥμαρτον, ὡς οἱ πρὶν τὸν Ἰωσὴφ ἀδελφοὶ πεπρακότες· τὸν τῆς ἁγνείας καρπὸν, καὶ τὸν τῆς σω φροσύνης. Ὑπὸ τῶν συγγόνων, ή δικαία ψυχὴ δέδοτο· πέπρατο εἰς δουλείαν ὁ γλυκύς, εἰς τύπον τοῦ Κυρίου αὐτὴ δὲ ὅλη ψυχή, ἐπράθης τοῖς κακοῖς σου. Ἰωσὴφ τὸν δίκαιον, καὶ σώφρονα νοῦν μίμησαι, τάλαινα καὶ ἀδόκιμε ψυχή, καὶ μὴ ἀκολασταίνου, ταῖς παραλόγοις ὁρμαῖς ἀεὶ παρανομούσα. Εἰ καὶ λάκκῳ ᾤκησέ ποτε Ἰωσήφ, Δέσποτα Κύ ριε· ἀλλ' εἰς τύπον τῆς ταφῆς καὶ τῆς ἐγέρσεώς σου. Ἐγὼ δὲ, τί σοί ποτε τοιοῦτον προσενέγκω; Τοῦ Μωσέως ήκουσας την θήβην, ψυχή, ὕδασι, κύμασι φερομένην ποταμοῦ, ὡς ἐν θαλάμῳ πάλαι, φυγούσαν δράμα πικρόν βουλῆς Φαραωνίτου. Θήβην. θέσιν θήκην κιβωτόν
MAGNUS CANON.
θεῖον, παμμάκαρ, ἐπικαλοῦντες· τὸ Κρήτης εγκαλ- patronum, beatissime, desiderio invocamus; ο
λώπισμα.
Cretensium gloria.
Δόξα.
Αμέριστον τῇ οὐσία, ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις
θεολογῶ σε, την τριαδικήν μίαν Θεότητα· ὡς ὁμο
βασίλειον, καὶ σύνθρονον· βοῶ σοι τὸ ᾆσμα τὸ μέγα,
τὸ ἐν ὑψίστοις τρισσῶς ὑμνολογούμενον.
Θεοτόκιον.
Καὶ τίκτεις, καὶ παρθενεύεις, καὶ μένεις δι' ἀμφο
τέρων. Φύσει παρθένος ὁ τεχθείς καινίζει νόμους
φύσεως· ἡ νηδύς δὲ κύει μὴ λοχεύουσα. Θεὸς ὅπου
θέλει, νικᾶται φύσεως τάξιν. • Ποιεῖ γὰρ ὅσα βού
λεται. ο
δὴ ε'. ῾Ο Ειρμός.
Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζοντα, φιλάνθρωπε, φώτισον,
δέομαι, καὶ ὁδήγησον κἀμὲ, ἐν τοῖς προστάγμασί
σου καὶ δίδαξόν με, Σῶτερ, ποιεῖν τὸ θέλημά σου.
Ἐν νυκτὶ τὸν βίον μου διῆλθον ἀεί. Σκότος γὰρ
γέγονα, καὶ βαθεῖα μοι ἀχλὺς, ἡ νὺξ τῆς ἁμαρτίας.
Ἀλλ᾿ ὡς ἡμέρας υἱόν, Σῶτερ, ἀνάδειξόν με.
Τον Ρουσία μιμούμενος ὁ τάλας ἐγώ, ἔπραξα
ἄθεσμον καὶ παράνομον βουλὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ
ὑψίστου, μιάνας κοίτην ἐμὴν, ὡς τοῦ πατρὸς,
ἐκεῖνος.
Ἐξομολογοῦμαι σοι, Χριστὲ Βασιλεῦ, ἥμαρτον,
ἥμαρτον, ὡς οἱ πρὶν τὸν Ἰωσὴφ ἀδελφοὶ πεπρακότες· τὸν τῆς ἁγνείας καρπὸν, καὶ τὸν τῆς σω
φροσύνης.
Ὑπὸ τῶν συγγόνων, ή δικαία ψυχὴ δέδοτο· πέ
πρατο εἰς δουλείαν ὁ γλυκύς, εἰς τύπον τοῦ Κυρίου·
αὐτὴ δὲ ὅλη ψυχή, ἐπράθης τοῖς κακοῖς σου.
Ἰωσὴφ τὸν δίκαιον, καὶ σώφρονα νοῦν μίμησαι,
τάλαινα καὶ ἀδόκιμε ψυχή, καὶ μὴ ἀκολασταίνου,
ταῖς παραλόγοις ὁρμαῖς ἀεὶ παρανομούσα.
Εἰ καὶ λάκκῳ ᾤκησέ ποτε Ἰωσήφ, Δέσποτα Κύ
ριε· ἀλλ' εἰς τύπον τῆς ταφῆς καὶ τῆς ἐγέρσεώς
σου. Ἐγὼ δὲ, τί σοί ποτε τοιοῦτον προσενέγκω;
Τοῦ Μωσέως ήκουσας την θήβην, ψυχή, ὕδασι,
κύμασι φερομένην ποταμοῦ, ὡς ἐν θαλάμῳ πάλαι,
φυγούσαν δράμα πικρόν βουλῆς Φαραωνίτου.
■ Psal. cxxxiv, 6.
a Gen. xxxvII, 28.
Gloria.
Individuam substantia, personis inconfusam,
unam trinam Deitatem prædico; velut cujus idem
sit regnum, unaque sedes; magnum clamore submitto canticum, quod trine in altissimis celebratur.
In Deiparam.
El paris, et es virgo, manetque utraque prærogatíva. Qui natura virgo natus est, novavit leges
natura. Porro gestas uterum, non suscepto semine. Vincit Deus, ubi est visum, naturæ ordinem;
Name Quecunque vult, facit s.
Ode 5. Hirmus.
Mane a nocte vigilantemi, illumina, precor, tit
clemens, ac deduc in mandatis tuis; ac me, Salvator, doce facere voluntatem tuain ª.
Totam in nocte vitam meam duxi; nam fui
tenebre b, prolundaque mili caligo, nos peccati
est. Tu ne nihilominus, Salvator, ut filium lucis
effice.
Ruben illum c, miser ego imitatus, iniquum impiumque consilium molitus sum adversus Deum altissimum, meo cubili polluto, qua ille ratione
cubile polluit paternum.
Confiteor tibi, Christe Rex, peccavi, peccavi,
velut qui olim Joseph fratres vendiderunt d; castitatis nimirum fructum, et continentiæ.
Tradita est a cognatis anima justa; venditus
est in servum dulcis ille, in figuram Domini; at
tu tota, anima, venundata es tuis vitiis.
Emulare Joseph justum, ac mentem caslam,
misera reprobaque anin á; nec libidinose, semperque alienis a ratione cupiditatibus obsequens vivas.
Quanquam, here Domine, aliquando Joseph
in lacu habitavit; id tamen in sepulturæ tuæ et
resurrectionis typum. At ergo, quid unquam tibi
ejusmodi offeram?
Mosis • theben audisti o anima; ut ɔquis
olim, ut fluminis Quctibus, velut thalamo vecta,
amaram fugerit Pharaoniticarum insidiarum fabulam.
a Psal. Lxii, 2; cxviii, 35; cxlii, 10. b Ephes. v.
e Exod. 11, 3.
COMBEFISHI
Theben. Θήβην. lta alius codex LXX et
Cyril. in Glaphyris; pro quo alii codices LXX θέσιν
de qua voce videndus Nobil. ad it illud Exodl. Vulg.
Fiscellam scirpeam: Tigur. arculam arundineam;
interp. Origenis, ex papyro putat. Vix certe sciri
potest ex qua esset materia. Complutensia babent
θήκην· «uod sit arca velut generice, quo forte
modo scripserunt LXX. nec vox Hebraica vult
aliud: nam est in: quæ eadem habetur Gen. vi,
ubi LXX reddunt κιβωτόν· Noster arcam; atque
adeo quidquid mysterii vel Augustinus vel alii in
na voce LXX, quæ corrupta videtur, invenerunt,
PATROL. GR. XCVII.
NOTÆ.
© Gen. xxxv, 22; xlix,
ant suspicati sunt, manasse videtur ex ignorantia
Hebraicæ linguæ; Noster vero in ea peritissimus
sive Hieronymus, sive alius, sibi indulsit, ut genericum determinate explicaret: quomodo idem
nomen herbæ ramis suis obumbrantis non ita notæ,
ip: hederam reddidit Jon. iv, ubi LXX cucurbitem habent: quidam dicunt ricinum: qui mulatio et nova versio, assuetas versioni LXX aures
quorundam Africanorum, non parum offendit:
qua de re Hieronymus et Augustinus epistolis mutwo dalis.
col. 1355–1356page 283 of 327
PG 97:1355ο Εἰ τὰς μαίας ἤκουσας, κτεινούσας ποτὲ ἄνηδον, τάλαινα, τὴν ἀῤῥενωπόν, ψυχή, τῆς σωφροσύνη; πρᾶξιν· νῦν ὡς ὁ μέγας Μωσης τιθηνοῦ τὴν του φίαν. Ώ; Μωσῆς ὁ μέγας τὸν Αἰγύπτιον νοῦν, οὐκ ἀπὸ έκτεινας, ψυχή· καὶ πῶς οἰκήσεις, λέγε, τὴν ἔρημον παθῶν, διὰ τῆς μετανοίας; Τὰς ἐρήμους ᾤκησεν ὁ μέγας Μωσης. Δεῦμα της μίμησαι τὴν αὐτοῦ διαγωγήν· ἵνα καὶ τῆς ἐν βάτῳ θεοφανείας, ψυχὴ, ἐν θεωρία γένῃ. Τὴν Μωσέως ῥάβδον εἰκονίζου, ψυχή. πλήττων θάλασσαν, καὶ πηγνύουσαν βυθόν, τύπῳ σταυροῦ τοῦ θείου· δι᾿ οὗ δυνήσῃ καὶ σὺ μεγάλα έχτε λέσαι. Ααρών προσέφερε τὸ πῦρ τῷ Θεῷ, ἄμωμον, ἄδολον· ἀλλ᾽ Οφνεὶ καὶ Φινεές, ὡς σύ, ψυχές, προσήγον ἀλλότριον τῷ Θεῷ, ῥερυπωμένον βίον. Ὣς βαρὺς τὴν γνώμην, Φαραὼ τῷ πικρῷ, για γονα, Δέσποτα. Ἰαμνὴς καὶ Ἰαμβρής 1, τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, καὶ ὑποβρύχιος νοῦ;· ἀλλὰ βοήθησαν μοι. Τῷ πηλῷ συμπέφυμμαι, ὁ τάλας, τὸν νοῦν Πλῦνόν με, Δέσποτα, τῷ λουτήρι τῶν ἐμῶν κα κρύων, δέομαί σου, τὴν τῆς σαρκός μου στολι λευκάνας ὡς χιόνα. Ἐὰν ἐρευνήσω μου τὰ ἔργα, Σῶτερ, ἅπαντα ἄνθρωπον ὑπερβάντα ἐμαυτὸν ὁρῶ ταῖς ἁμαρ τίαις, ὅτι ἐν γνώσει φρενών ἥμαρτον, οὐκ χιν, ἀγνοίᾳ. Φεῖσαι, φεῖσαι, Κύριε, τοῦ πλάσματός του ἥμαρτον, ἄνες μοι· ὅτι φύσει καθαρὸς αὐτὸς ὑπάρ χεις μόνος, καὶ ἄλλος πλὴν σοῦ οὐδεὶς, ὑπάρχει ἔξω ῥύπου. Δι' ἐμὲ θεὸς ὢν, ἐμορφώθης ἐμέ· ἔδειξας θαύ ματα, Ιασάμενος λεπρούς, καὶ παραλύτους σφίγξας αἱμόρρου στήσας, Σῶτερ, ἀφῇ κρασπέδου φύσιν. Τὴν αἱμόρρουν μίμησαι, ἀθλία ψυχή πρότε δραμε, κράτησαν τοῦ κρασπέδου τοῦ Χριστοῦ· ἵνα ῥυσθῇς μαστίγων· ἀκούσῃς δὲ παρ᾽ αὐτοῦ· «Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. Τὴν χαμαὶ συγκύπτουσαν μιμοῦ, ὦ ψυχή πρόσο ελθε, πρόσπεσον τοῖς ποσὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἵνα σε άνορο θώσῃ, καὶ βηματίσης ὀρθῶς τὰς τρίβους του Κα ρίου. γρ. Μαμβρής. Μωσής,
Quando occidentes olim, o misera anima, impubem, virili facie, sobriam actionem, obstetrices
audisti, tu jamn instar Mosis illius magni nutri sapientiam.
Non interfecisti, o anima, sicut magnus Moses, Ægyptium animum f: Qui, cedo, penitens habitabis, perturbationum vitiorumque desertum?
Magnus ille Moses desertis locis habitavit 8.
Age vero, ipsius tu imitare vitæ rationem, ut divinæ pariter in rubo apparitionis, o anima, contemplationem consequaris.
Tibi, ipsa Mosis virgamn, percutientem mare,
imumque gurgitem astringentem ac durantem ↳,
crucis divinæ typo, o anima, exprime: quo et tibi
licuerit magna efficere.
Obtulit Aaron Deo ignem inculpatum, sine
dolo: Ophni autem et Phinees, qua tu ratione, ο
anima i; alienum, nempe pollutam vitam, Deo
obtulerunt.
Quam, Domine, (molestus animo fui, Pharaoni
illi amaro i velut anima ac corpore Jamne et
Mambre k, mensque obruta; tu nihilominus adjuva me.
Cono animum, o miser, conspurcatus sum:
Lava me, Domine, precor, mearum lacrymarum balneo; 'carnis meæ tunicam, nivis instar
dealbans.
Εἰ τὰς μαίας ἤκουσας, κτεινούσας ποτὲ ἄνηδον,
τάλαινα, τὴν ἀῤῥενωπόν, ψυχή, τῆς σωφροσύνη;
πρᾶξιν· νῦν ὡς ὁ μέγας Μωσης τιθηνοῦ τὴν του
φίαν.
Ώ; Μωσῆς ὁ μέγας τὸν Αἰγύπτιον νοῦν, οὐκ ἀπὸ
έκτεινας, ψυχή· καὶ πῶς οἰκήσεις, λέγε, τὴν ἔρημον
παθῶν, διὰ τῆς μετανοίας;
Τὰς ἐρήμους ᾤκησεν ὁ μέγας Μωσης. Δεῦμα της
μίμησαι τὴν αὐτοῦ διαγωγήν· ἵνα καὶ τῆς ἐν βάτῳ
θεοφανείας, ψυχὴ, ἐν θεωρία γένῃ.
Τὴν Μωσέως ῥάβδον εἰκονίζου, ψυχή. πλήττων
θάλασσαν, καὶ πηγνύουσαν βυθόν, τύπῳ σταυροῦ
τοῦ θείου· δι᾿ οὗ δυνήσῃ καὶ σὺ μεγάλα έχτε
λέσαι.
Ααρών προσέφερε τὸ πῦρ τῷ Θεῷ, ἄμωμον,
ἄδολον· ἀλλ᾽ Οφνεὶ καὶ Φινεές, ὡς σύ, ψυχές,
προσήγον ἀλλότριον τῷ Θεῷ, ῥερυπωμένον βίον.
Ὣς βαρὺς τὴν γνώμην, Φαραὼ τῷ πικρῷ, για
γονα, Δέσποτα. Ἰαμνὴς καὶ Ἰαμβρής 1, τὴν ψυχὴν
καὶ τὸ σῶμα, καὶ ὑποβρύχιος νοῦ;· ἀλλὰ βοήθησαν
μοι.
Τῷ πηλῷ συμπέφυμμαι, ὁ τάλας, τὸν νοῦν·
Πλῦνόν με, Δέσποτα, τῷ λουτήρι τῶν ἐμῶν κα
κρύων, δέομαί σου, τὴν τῆς σαρκός μου στολι
λευκάνας ὡς χιόνα.
Siquidem mea opera, o Salvator, scrutari ve- Ἐὰν ἐρευνήσω μου τὰ ἔργα, Σῶτερ, ἅπαντα
lim: video nullum mortalem esse quem peccaudo, ἄνθρωπον ὑπερβάντα ἐμαυτὸν ὁρῶ ταῖς ἁμαρ
non superaverim; quippe peccavi, in intelligentia τίαις, ὅτι ἐν γνώσει φρενών ἥμαρτον, οὐκ
mentis, non ignorans.
Parce, parce, Domine, tuo ſigmento; peccavi,
remitte mihi. Solus enim ipse natura mundus es,
nec alius quisquam, extra te, immunis est a sorde.
Propter me, qui Deus esses, meam hominis iuduisti formam; edidisti miracula, sanans leproses,
astringens paralyticos 1: sanguine fluentis, 0
Salvator, fimbriæ tactu, sistens rivos ™.
Imitare sanguine fluentem illam, o anima infelix; accede, tene Ginbrian Christi, ut libereris
a plagis, audiasque ab eo: • Fides tua te salvam
fecit n. a
Esto, o anima, deorsum inclinatæ illius femin: imitatrix: accede, advolvere pedibus Jesu,
nt te is erexerit •, ac recta incedas semitas Domini.
f Exod. ", 12.
1 Matth. x, 8.
$8
6 Exod. ms, 1. b Exod. χιν, 21.
ἀγνοίᾳ.
Φεῖσαι, φεῖσαι, Κύριε, τοῦ πλάσματός του
ἥμαρτον, ἄνες μοι· ὅτι φύσει καθαρὸς αὐτὸς ὑπάρ
χεις μόνος, καὶ ἄλλος πλὴν σοῦ οὐδεὶς, ὑπάρχει
ἔξω ῥύπου.
Δι' ἐμὲ θεὸς ὢν, ἐμορφώθης ἐμέ· ἔδειξας θαύ
ματα, Ιασάμενος λεπρούς, καὶ παραλύτους σφίγξας
αἱμόρρου στήσας, Σῶτερ, ἀφῇ κρασπέδου φύσιν.
Τὴν αἱμόρρουν μίμησαι, ἀθλία ψυχή πρότε
δραμε, κράτησαν τοῦ κρασπέδου τοῦ Χριστοῦ· ἵνα
ῥυσθῇς μαστίγων· ἀκούσῃς δὲ παρ᾽ αὐτοῦ· «Ἡ
πίστις σου σέσωκέ σε.
Τὴν χαμαὶ συγκύπτουσαν μιμοῦ, ὦ ψυχή πρόσο
ελθε, πρόσπεσον τοῖς ποσὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἵνα σε άνορο
θώσῃ, καὶ βηματίσης ὀρθῶς τὰς τρίβους του Κα
ρίου.
il Reg. 1, 12. 1 Exod. vi, 2. * 11 Tim. Ill,
» Luc. viii, 44. * ibid. 48. o Luc. xui, 12..
γρ. Μαμβρής.
Instar Mosis illius magni. Posset accipi
passive, textu nonnihil correcto in voce Μωσής,
alludendo ad historiam servati Mosis, qui divinum
aliquid ac vere virile vultu præferret; quo et pa
rentes ad ejus salutem modis omnibus procuran8.
dam, impulerit; eoque, sapientiae typus et mascule
ac generosæ, ex virtutis ratione, actionis congrue
admodum accipi possit. Verum quadrat textus, m
habet, in sequentibus.
col. 1357–1358page 284 of 327
PG 97:1357Εἰ καὶ φρέαρ, Δέσποτα, ὑπάρχεις βαθύ, βλυσόν & μοι νάματα ἐξ ἀχράντων σου φλεβῶν· ἵν᾿ ὡς ἡ Σαμαρείτις, μηκέτι πίνων διψῶ· ζωῆς γὰρ ῥεῖθρον βλύζεις. Σιλωάμ γενέσθω μοι τὰ δάκρυά μου, Δέσποτα Κύριε, ἵνα νίψωμαι κἀγὼ τὰς κόρας, τῆς ψυχῆς μου, καὶ ἴδω σε νοερῶς, τὸ φῶς τὸ προαιώνιον. Τῆς Οσίας. Ασυγκρίτῳ ἔρωτι, πανόλβιε, ξύλον ποθήσασα προσκυνῆσαι τῆς ζωῆς, ἠξίωσαι τοῦ πόθου· ἀξίωσον οὖν κἀμὲ, τυχεῖν τῆς ἄνω δόξης. Ῥείθρον Ἰορδάνιον περάσασα, εὗρες ἀνάπαυσιν, τὴν ἐνώδυνον σαρκὸς ἡδονὴν ἐκφυγοῦσα· ἧς καὶ ἡμᾶς ἐξελοῦ, σαῖς προσευχαῖς, ὁσία. Ανδρέου. Ὡς ποιμένων ἄριστος, Ανδρέα σοφέ, πρόκριτον ὄντα σε, πόθῳ δέομαι πολλῷ καὶ φόβῳ, σαῖς πρεσ σβείαις τῆς σωτηρίας τυχεῖν, καὶ ζωῆς αἰωνίου. Δόξα. Σὲ, Τριὰς, δοξάζομεν, τὸν ἕνα Θεόν· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα· ἁπλῆ οὐσία· μονὰς ἀεὶ προσκυνουμένη. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Ἐκ σοῦ ἡμφιάσατο το φύραμά μου, ἄφθορε, άνανδρε, μητροπαρθένε, Θεὸς ὁ κτίσας τοὺς αἰῶνας καὶ ἤνωσεν ἑαυτῷ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν. Ὠδή ς'. Ο Ειρμός. Ἐβόησα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν, καὶ εἰσήκουσέ μου ἐξ ᾅδου κατωτάτου· καὶ ἀνήγαγεν ἐκ φθορᾶς τὴν ψυχήν μου. Τὰ δάκρυα, Σῶτερ, τῶν ὀφθαλμῶν μου, καὶ τοὺς ἐκ βάθους στεναγμούς, καθαρῶς προσφέρω, βεώσης τῆς καρδίας· Ω Θεός, ἡμαρτηκά σοι, ιλάσθητί μοι. Ἐξένευσας, ψυχή, τοῦ Κυρίου σου, ὥσπερ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρών· ἀλλὰ φεῖσαι κράξον ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἵνα μὴ τὸ χάσμα τῆς γῆς σε συγκαλύψῃ. Ως δάμαλις, ψυχή, παροιστρήσασα, ἐξωμοιώθης τῷ Ἐφραὶμ· ὡς δορκὰς ἐκ βρόχων, ἀνάσωσον τὸν βίον, πετρωθεῖσα πράξει τὸν νοῦν, καὶ θεωρίᾳ. Ἡ χεὶρ ἡμᾶς Μωσέως πιστώσηται, ψυχή, πῶς δύναται Θεός, λεπρωθέντα βίον λευκᾶναι καὶ καθᾶ. μαι· καὶ μὴ ἀπογνῷς σεαυτὴν, κἂν λεπρώθῃς. Τα κύματα, Σῶτερ, τῶν πταισμάτων μου, ὡς ἐν θαλάσσῃ Ἐρυθρᾷ, ἐπαναστραφέντα ἐκάλυψέ με ἄφνω, ὡς τοὺς Αἰγυπτίους ποτὲ καὶ τοὺς τριστάτας. ο ο Ο Ει Καὶ τοὺς τριστάτας. Φαραώ.
MAGNUS CANON.
Εἰ καὶ φρέαρ, Δέσποτα, ὑπάρχεις βαθύ, βλυσόν &
μοι νάματα ἐξ ἀχράντων σου φλεβῶν· ἵν᾿ ὡς ἡ
Σαμαρείτις, μηκέτι πίνων διψῶ· ζωῆς γὰρ ῥεῖθρον
βλύζεις.
Σιλωάμ γενέσθω μοι τὰ δάκρυά μου, Δέσποτα
Κύριε, ἵνα νίψωμαι κἀγὼ τὰς κόρας, τῆς ψυχῆς
μου, καὶ ἴδω σε νοερῶς, τὸ φῶς τὸ προαιώνιον.
Τῆς Οσίας.
Ασυγκρίτῳ ἔρωτι, πανόλβιε, ξύλον ποθήσασα
προσκυνῆσαι τῆς ζωῆς, ἠξίωσαι τοῦ πόθου· ἀξίωσον
οὖν κἀμὲ, τυχεῖν τῆς ἄνω δόξης.
Ῥείθρον Ἰορδάνιον περάσασα, εὗρες ἀνάπαυσιν,
τὴν ἐνώδυνον σαρκὸς ἡδονὴν ἐκφυγοῦσα· ἧς καὶ
ἡμᾶς ἐξελοῦ, σαῖς προσευχαῖς, ὁσία.
Ανδρέου.
Ὡς ποιμένων ἄριστος, Ανδρέα σοφέ, πρόκριτον
ὄντα σε, πόθῳ δέομαι πολλῷ καὶ φόβῳ, σαῖς πρεσ
σβείαις τῆς σωτηρίας τυχεῖν, καὶ ζωῆς αἰωνίου.
Δόξα.
Σὲ, Τριὰς, δοξάζομεν, τὸν ἕνα Θεόν· "Αγιος, ἅγιος,
ἅγιος εἶ, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα· ἁπλῆ
οὐσία· μονὰς ἀεὶ προσκυνουμένη.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Ἐκ σοῦ ἡμφιάσατο το φύραμά μου, ἄφθορε,
άνανδρε, μητροπαρθένε, Θεὸς ὁ κτίσας τοὺς αἰῶνας·
καὶ ἤνωσεν ἑαυτῷ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν.
Ὠδή ς'. Ο Ειρμός.
Ἐβόησα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου πρὸς τὸν οἰκτίρμονα
Θεόν, καὶ εἰσήκουσέ μου ἐξ ᾅδου κατωτάτου· καὶ
ἀνήγαγεν ἐκ φθορᾶς τὴν ψυχήν μου.
Τὰ δάκρυα, Σῶτερ, τῶν ὀφθαλμῶν μου, καὶ τοὺς
ἐκ βάθους στεναγμούς, καθαρῶς προσφέρω, βεώσης
τῆς καρδίας· Ω Θεός, ἡμαρτηκά σοι, ιλάσθητί μοι.
Ἐξένευσας, ψυχή, τοῦ Κυρίου σου, ὥσπερ Δαθὰν
καὶ ᾿Αβειρών· ἀλλὰ φεῖσαι κράξον ἐξ ὅλης τῆς
καρδίας, ἵνα μὴ τὸ χάσμα τῆς γῆς σε συγκαλύψῃ.
Ως δάμαλις, ψυχή, παροιστρήσασα, ἐξωμοιώθης
τῷ Ἐφραὶμ· ὡς δορκὰς ἐκ βρόχων, ἀνάσωσον τὸν
βίον, πετρωθεῖσα πράξει τὸν νοῦν, καὶ θεωρίᾳ.
Ἡ χεὶρ ἡμᾶς Μωσέως πιστώσηται, ψυχή, πῶς
δύναται Θεός, λεπρωθέντα βίον λευκᾶναι καὶ καθᾶ.
μαι· καὶ μὴ ἀπογνῷς σεαυτὴν, κἂν λεπρώθῃς.
Τα κύματα, Σῶτερ, τῶν πταισμάτων μου, ὡς ἐν
θαλάσσῃ Ἐρυθρᾷ, ἐπαναστραφέντα ἐκάλυψέ με
ἄφνω, ὡς τοὺς Αἰγυπτίους ποτὲ καὶ τοὺς τριστάτας.
P Joan. 1, 11. q Joan. 1x, 7. † Jonæ. 11, 3, 7.
* Exod. 17. 6. × Exod. xiv, 26; xv, 4.
Quanquam, Domine, altus puteus es P, fucuta
mihi ab intemeratis tuis venis effunde, ut quemadmodum mulier Samaritana, non amplius bibendo
sitiam: quippe scaturis fluenta vitæ.
Sint mihi Siloe q, meæ lacrymæ, ο!ere Domine; ut et ipse lavem pupillas animæ, teque
lumen prææternum videam spiritali ratione.
In Sanctam.
Cum, beatissima, incomparabili ardore desiderasses adorare lignum vitæ, facta es voti compos:
fac ergo ut et ipse compos cœlestis gloriæ merear
effici.
Ubi Jordanis flumen transisses, invenisti requiem, molesta carnis voluptate libera:a; qua
et nos, tuis precibus, o sancta, liberos effice.
In Andream.
Tuis, sapiens Andrea, intercessionibus, velut
qui pastorum optimus, eximius sis, multo tum desiderio, tum metu, salutem consequi ac æternam
vitam rogo.
Gloria.
Te Trinitatem, Deam unum glorificamus: Sanclus, sanctus, sanctus es, Pater, et Filius, et Spiritus sanctus: substantia simplex, adorata semper
unilas.
Et nunc. Ad Deipar.
Ex te induit nostram conspersionem, o incorrupta, nescia viri, Virgo Mater, qui Deus sæcula
condidit, atque humanam sibi naturam univit.
Ode 6. Hirmus.
Clamavi ex toto corde meo ad misericordem
Deum, et exaudivit me de imo inferno; et eduxit
ab interitu vitam meam ³.
Lacrymias, ο Salvator, oculorum meorum, et
cordis clamantis profunda suspiria palam offero.
Ο Deus, tibi peccavi; esto nili propitius.
Extranea facta es, o anima, a Domino tuo velut
Dathan et Abiron *; clama vero ex toto corde:
Parce; ut ne te terra hiatus operuerit.
Insaniens, o anima, tanquam vitula, facta es similis Ephraim; salva a laqueis instar capreæ ª,
vitam; mentem in petram durata, et actione et
contemplatione.
Nobis, o anima, Mosis manus fidem certam fecerit v, ut possit Deus leprosam vitam dealbare
ac mundare: neque ipsa, quamvis leprosa, spem
Lui abjeceris.
Delictorum meorum fluctus, o Salvator, velut
in mari Rubro subito reversi, me operuerunt,
sicut Ægyptios olim et principes | Pharacnis = ]
* Num. xvi, 31. ↑ Osee x,11. u Eccli. xxvit, 22.
Ει principes. Καὶ τοὺς τριστάτας. Forte
deest Φαραώ. Habetur ea vox Exod. xv, 4, expressa
et primarii inter primarios sive duces sive sateilites et milites, quales et Latini suos Triarios
habent: de qua voce multis noster Sant., Nobil.,
ex llebro ubi est: Et electio nuptione principum ejus ipse etiam Hieronymus c. xxum Ezech.,
sive ut Vulg. Electi principes ejus: quasi præcipai
elc.
col. 1359–1360page 285 of 327
PG 97:1359ο ο Ο 'Αγνώμονα, ψυχή, τὴν προαίρεσιν ἔσχες, ὡς πρὶν ὁ Ἰσραήλ· τοῦ γὰρ θείου μάννα προέκρινας αλόγως τὴν φιλήδονον τῶν παθῶν ἀδηφαγίαν. Τὰ ἴεια κρέα, καὶ τοὺς λέβητας, καὶ τὴν Αίγι πτιον τροφήν, τῆς ἐπουρανίου προέκρινας, ψυχή μου, ὡς ὁ πρὶν ἀγνώμων λαὸς ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τα φρέατα, ψυχή, προετίμησας τῶν Χαναναίων ἐννοιῶν, τῆς φλεβὸς τῆς πέτρας, ἐξ ἧς ὁ τῆς σοφίας ποταμὸς προχέει κρουνούς θεολογίας. Ως έπληξε Μωσῆς ὁ θεράπων σου ράβδω την πέτραν, τυπικῶς τὴν ζωοποιόν σου πλευράν προ διετύπου· ἐξ ἧς πάντες πόμα ζωῆς, Σώτερ, αντίο, μεν. Ερεύνησον, ψυχή· κατασκόπησον, ὡς Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, τῆς κληροδοσίας τὴν γῆν, ὁποία ἐστὶ καὶ κατοίκησον ἐν αὐτῇ δι' εὐνομίας. ᾿Ανάστηθι, καὶ καταπολέμησον, ὡς Ἰησοῦς, τὸν Αμαλήκ· τῆς σαρκὸς τὰ πάθη· καὶ τοὺς Γαβαωνίτας, τοὺς ἀπατηλούς λογισμούς, ἀεὶ νικῶσα. Διάβηθι τοῦ χρόνου την δέουσαν φύσιν, ὡς πρὸς ἡ κιβωτός· καὶ τῆς γῆς ἐκείνης γενοῦ ἐν κατ σχέσεις τῆς ἐπαγγελίας, ψυχή· Θεὸς κελεύει. Ως ἔσωσας τὸν Πέτρον βοήσαντα, σῶσον προφθάσας με, Σώτερ, τοῦ θηρός με ρεῦσαι, ἐκτείνας του τὴν χεῖρα, καὶ ἀνάγαγε τοῦ βυθοῦ τῆς ἀμερ τίας. Λιμένα σε γινώσκω γαλήνιον, Δέσποτα Χριστέ ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἀδύτων βυθῶν τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀπογνώσεως, με προφθάσας ῥῦσαι. Εγώ είμι, Σῶτερ, ἣν ἀπώλεσας πάλαι βασίλειον δραχμήν· ἀλλ' ἀνάψας λύχνον, τὸν Πρόδρομόν σου, Λόγε, ἀναζήτησον καὶ εὑρὲ τὴν σὴν εἰκόνα. Τῆς Οσίας. Ένα παθῶν τὴν φλόγα κατασβέσης, δακρύων ἔβλυζες ἀεὶ ὀχετούς, Μαρία, ψυχή πυρπολουμένη ὧν τὴν χάριν νέμοις κάμοὶ τῷ σῷ οἰκέτῃ. Απάθειαν οὐράνιον ἐκτήσω, δι' ἀκροτάτης ἐπὶ γῆς πολιτείας, Μῆτερ· διὸ τοὺς σὲ ὑμνοῦντας ἐκ παθῶν ῥυσθῆναι, πρεσβείαις σου δυσώπει. Ανδρέου. Τῆς Κρήτης σε ποιμένα καὶ προέδρον, καὶ οἰκουμένης πρεσβευτὴν ἐγνωκώς, προστρέχω, Ανδρέα καὶ βοῶ σοι· Ἐξελοῦ, Πάτερ, βυθοῦ τῆς ἁμαρ τίας. Δόξα. Τριάς εἰμι ἁπλῆ ἀδιαίρετος, διαιρετή προσωπο χιν, θηρός
Fu.sti, o anima, improbo animo scelestoque,
velut olim Israel y: irrationabiliter enim voluptariam vitiorum voracitatem divino illi manna prætulisti.
Carnes suillas, et lebetes, ac cibos Ægypti *,
coelesti escæ præposuisti, o anima, quemadmodum improbus olim populus ille in deserto.
Præhabuisti, o anima, inventos a Philistinis
puteos, venæ illi petræ, ex qua theologiæ fontes
profundit sapientiæ Dumen ª.
Percutiens Moses famulus tuus virgaª* figurate
petram, vivificum latus tuum præfigurabat, ex
quo omnes, ο Salvator, haurimus potum vitæ.
Scrutare, anima: explora instar Jesu Nave b,
terram hæreditatis, qualisnam sit: atque in ea,
recte legi obtemperans, ac legitime constitutis vitae rationibus, habita.
Surge, et sicut Jesus, expugna Analec c; nempe
vitia carnis: ac semper Gabaonitas d, fallaces,
inquam, cogitationes vince.
Transi fluxam temporis naturam, qua olim arca
ratione; et posside, o anima, terram illam promissam •: quippe Deus jubet ut proficiscare.
Quemadmodum Petrum clamantem salvasti ‹,
salvum me fac cito, o Salvator: me libera a sæva procella extendens manum tuam, ac educ a
peccati profundo.
Portum te agnosco securum, Christe Domine:
sed me protinus ab irremeabili peccati et desperationis fundo erue.
Sum ego, Salvator,
Salvator, quam olim perdidisti
drachman regiam 6. Verum, accensa lucerna, Præcursore tuo, o Verbum, require atque inveui tuam
imaginem.
In Sanctam.
Vitiorum exstinctura flammam, juges lacrymarum rivulos oculis deduxisti, ο Maria, velut igni
succensa animam: quarum et mihi tuo famulo ¡m-.
pertiarts gratiam.
Coelestem quamdam affectionum vacuitatem,
vitæ rationibus summa in terris celsitudine institutis, consecuta es, o Mater: quamobrem ut te
laudantes a vitiis et affectionibus liberi evadant,
intercessionibus tuis obtine.
In Andream.
Qui te Cretensium pastorem et præsulem, orbisque universi intercessorem noverim, ad te accedo, o Andrea, et clamo ad te. Tu, Pater, crue a
peccati profundo.
Gloria.
Simplex sum individua Trinitas, personis discreΟ
'Αγνώμονα, ψυχή, τὴν προαίρεσιν ἔσχες, ὡς πρὶν
ὁ Ἰσραήλ· τοῦ γὰρ θείου μάννα προέκρινας αλόγως
τὴν φιλήδονον τῶν παθῶν ἀδηφαγίαν.
Τὰ ἴεια κρέα, καὶ τοὺς λέβητας, καὶ τὴν Αίγι
πτιον τροφήν, τῆς ἐπουρανίου προέκρινας, ψυχή
μου, ὡς ὁ πρὶν ἀγνώμων λαὸς ἐν τῇ ἐρήμῳ.
Τα φρέατα, ψυχή, προετίμησας τῶν Χαναναίων
ἐννοιῶν, τῆς φλεβὸς τῆς πέτρας, ἐξ ἧς ὁ τῆς σοφίας
ποταμὸς προχέει κρουνούς θεολογίας.
Ως έπληξε Μωσῆς ὁ θεράπων σου ράβδω την
πέτραν, τυπικῶς τὴν ζωοποιόν σου πλευράν προ
διετύπου· ἐξ ἧς πάντες πόμα ζωῆς, Σώτερ, αντίο,
μεν.
Ερεύνησον, ψυχή· κατασκόπησον, ὡς Ἰησοῦς ὁ
τοῦ Ναυῆ, τῆς κληροδοσίας τὴν γῆν, ὁποία ἐστὶ
καὶ κατοίκησον ἐν αὐτῇ δι' εὐνομίας.
᾿Ανάστηθι, καὶ καταπολέμησον, ὡς Ἰησοῦς, τὸν
Αμαλήκ· τῆς σαρκὸς τὰ πάθη· καὶ τοὺς Γαβαωνί
τας, τοὺς ἀπατηλούς λογισμούς, ἀεὶ νικῶσα.
Διάβηθι τοῦ χρόνου την δέουσαν φύσιν, ὡς πρὸς
ἡ κιβωτός· καὶ τῆς γῆς ἐκείνης γενοῦ ἐν κατ
σχέσεις τῆς ἐπαγγελίας, ψυχή· Θεὸς κελεύει.
Ως ἔσωσας τὸν Πέτρον βοήσαντα, σῶσον προφθά
σας με, Σώτερ, τοῦ θηρός με ρεῦσαι, ἐκτείνας του
τὴν χεῖρα, καὶ ἀνάγαγε τοῦ βυθοῦ τῆς ἀμερ
τίας.
Λιμένα σε γινώσκω γαλήνιον, Δέσποτα Χριστέ
ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἀδύτων βυθῶν τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς
ἀπογνώσεως, με προφθάσας ῥῦσαι.
Εγώ είμι, Σῶτερ, ἣν ἀπώλεσας πάλαι βασίλειον
δραχμήν· ἀλλ' ἀνάψας λύχνον, τὸν Πρόδρομόν σου,
Λόγε, ἀναζήτησον καὶ εὑρὲ τὴν σὴν εἰκόνα.
Τῆς Οσίας.
Ένα παθῶν τὴν φλόγα κατασβέσης, δακρύων
ἔβλυζες ἀεὶ ὀχετούς, Μαρία, ψυχή πυρπολουμένη
ὧν τὴν χάριν νέμοις κάμοὶ τῷ σῷ οἰκέτῃ.
Απάθειαν οὐράνιον ἐκτήσω, δι' ἀκροτάτης ἐπὶ
γῆς πολιτείας, Μῆτερ· διὸ τοὺς σὲ ὑμνοῦντας ἐκ
παθῶν ῥυσθῆναι, πρεσβείαις σου δυσώπει.
Ανδρέου.
Τῆς Κρήτης σε ποιμένα καὶ προέδρον, καὶ οἰκου
μένης πρεσβευτὴν ἐγνωκώς, προστρέχω, Ανδρέα
καὶ βοῶ σοι· Ἐξελοῦ, Πάτερ, βυθοῦ τῆς ἁμαρ
τίας.
Δόξα.
Τριάς εἰμι ἁπλῆ ἀδιαίρετος, διαιρετή προσωπο
b Num. χιν,
▼ Num. xxi, 5. 2 Exod. XVI, 3. a Gen. xxvi, 15. *'Exod. xvu, 6.
4 Josue x1, 21. • Josue 1, 14. * Matth. xiv, 30. % Luc. xv, 8.
sæva procella. Non omnino reddimus
quod Græca sonant, si tamen sunt satis sana: èx
θηρός· velut feræ instar et leonis hiantis, mare
c Exod. sm, 15
procellosum, et paratum absorbere Ductibus, describal.
col. 1361–1362page 286 of 327
PG 97:1361κῶς· καὶ μονὰς ὑπάρχω τῇ φύσει ηνωμένη· ὁ Πα τὴρ, φησὶν, ὁ Υἱὸς, καὶ θεῖον Πνεῦμα. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Η μήτρα σου Θεόν τέτοκε με μορφωμένον καθ' ἡμᾶς· ὃν ὡς Κτίστην πάντων δυσώπει, Θεοτόκε, ἵνα ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς δικαιωθῶμεν. Κοντάκιον ιδιόμ. Ἦχ. πλ. β'. Ψυχή μου, ψυχή μου, ἀνάστα· τί καθεύδεις; τὸ τέλος ἐγγίζει, καὶ μέλλεις θορυβείσθαι. Ανάνηψον οὖν, ἵνα φείσηταί σου Χριστὸς ὁ Θεὸς, ὁ πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. 'Ο οίκος Τὸ τοῦ Χριστοῦ ἰατρεῖον βλέπων ἀνεῳγμένον, καὶ τὴν ἐκ τούτου τῷ Ἀδὰμ πηγάζουσαν ὑγείαν, ἔπαθεν, ἐπλήγη ὁ διάβολος, καὶ ὡς κινδυνεύων ὠδύρετο, καὶ τοῖς αὐτοῦ φίλοις ἀνεβόησε· Τί ποιήσω τῷ Υἱῷ τῆς Μαρίας; Κτείνει με ὁ Βηθλεεμίτης· ὁ πανταχού παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Το συναξάριον. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, κατὰ τὴν ἀρχαίαν παράδοσιν, ψάλλομεν καὶ τὴν τοῦ μεγάλου Κανόνος ἀκολουθίαν. Τοῦτον τὸν ὄντως κανόνων μέγιστον, ἁπάντων ἀρίσ στως καὶ τεχνηέντως ηρμόσατο καὶ συνέγραψεν, ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης, ὁ καὶ Ἱεροσολυμίτης ὀνομαζόμενος· ὃς ὥρμητο μὲν ἐκ Δαμασκοῦ, ἐπὶ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ δὲ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἡλικίας παιδευτηρίῳ γραμματικῆς ἐκδοθείς, καὶ τὴν ἐγκύκλιον παίδευσιν ἐξασκήσας, εἰς Ἱεροσόλυμα γεγονώς, τὸν μοναστὴν ὑπέρχεται βίον· ὁσίως δὲ καὶ θεοφιλῶς διάγων 18 ἐν ἡσύχῳ καὶ ἀταράχῳ τῇ βιοτῇ, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα συγ γράμματα βιωφελῆ καταλείπει τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλη σίπ, λόγους τε καὶ κανόνας· μᾶλλον ἀδρότερος ἐν τοῖς πανηγυρικοῖς γινόμενός τε καὶ δεικνύμενος. Σύν πολλοῖς δὲ ἄλλοις, καὶ τὸν παρόντα μέγαν Κατ νόνα συνέταξε, κατάνυξιν ἄπειρον ἔχοντα. Ηᾶσαν γὰρ Παλαιᾶς καὶ Νέας ἱστορίαν Διαθήκης ἐρανισάμενος καὶ ἀθροίσας, τὸ παρὸν ἡρμόσατο μέλος, ἀπὸ 'Αδάμ δηλαδὴ μέχρι καὶ αὐτῆς Χριστοῦ ἀναλήψεως, καὶ τοῦ τῶν ἀποστόλων κηρύγματος προς τρέπεται γοῦν διὰ τούτου πᾶσαν ψυχήν, ὅσα μὲν ἀγαθὰ τῆς ἱστορίας ζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι πρὸς δύναμιν· ὅσα δὲ τῶν φαύλων, ἀποφεύγειν· καὶ ἀεὶ πρὸς Θεὸν ἀνατρέχειν, διὰ μετανοίας, διὰ δακρύων, καὶ ἐξομολογήσεως, καὶ τῆς ἄλλης δηλονότι εξαρι στήσεως. Πλὴν εἰς τοσοῦτόν ἐστιν εὕρους καὶ ἐμμε λῆς, ὡς καὶ αὐτὴν τὴν σκληροτέραν ψυχὴν ἱκανῶς μαλάξαι, καὶ πρὸς ἀνάνηψιν 1 ἀγαθοῦ ἐγεῖραι· εἰ μόνον μετὰ συντετριμμένης καρδίας καὶ προσοχῆς ἀνηκούσης ψάλλοι 18. Ἐποίησε δὲ τοῦτον, ὅτε καὶ ὁ πατριάρχης Ἱεροσολύμων ὁ μέγας Σωφρόνιος, τὸν τῆς Αἰγυπτίας Μαρίας Βίον συνεγράψατο. Κατά νυξιν γὰρ καὶ οὗτος ὁ βίος προβέβληται ἄπειρον, καὶ πολλὴν τοῖς ἐπταικόσι καὶ ἁμαρτάνουσι παραμυθίαν δίδωσι, εἰ μόνον τῶν φαύλων ἀποστῆναι βούλοιντο. ο ει 12 διαζών. * ἀνάληψιν. 18 ψάλλοιτο.
MAGNUS CANON.
κῶς· καὶ μονὰς ὑπάρχω τῇ φύσει ηνωμένη· ὁ Πα- ta: uuilasque exsisto unita natura, Pater, inquit,
τὴρ, φησὶν, ὁ Υἱὸς, καὶ θεῖον Πνεῦμα.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
Η μήτρα σου Θεόν τέτοκε με μορφωμένον καθ'
ἡμᾶς· ὃν ὡς Κτίστην πάντων δυσώπει, Θεοτόκε,
ἵνα ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς δικαιωθῶμεν.
Κοντάκιον ιδιόμ. Ἦχ. πλ. β'.
Ψυχή μου, ψυχή μου, ἀνάστα· τί καθεύδεις; τὸ
τέλος ἐγγίζει, καὶ μέλλεις θορυβείσθαι. Ανάνηψον
οὖν, ἵνα φείσηταί σου Χριστὸς ὁ Θεὸς, ὁ πανταχοῦ
παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν.
'Ο οίκος
Τὸ τοῦ Χριστοῦ ἰατρεῖον βλέπων ἀνεῳγμένον,
καὶ τὴν ἐκ τούτου τῷ Ἀδὰμ πηγάζουσαν ὑγείαν,
ἔπαθεν, ἐπλήγη ὁ διάβολος, καὶ ὡς κινδυνεύων
ὠδύρετο, καὶ τοῖς αὐτοῦ φίλοις ἀνεβόησε· Τί ποιήσω
τῷ Υἱῷ τῆς Μαρίας; Κτείνει με ὁ Βηθλεεμίτης· ὁ
πανταχού παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν.
Το συναξάριον.
Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, κατὰ τὴν ἀρχαίαν παράδοσιν,
ψάλλομεν καὶ τὴν τοῦ μεγάλου Κανόνος ἀκολουθίαν.
Τοῦτον τὸν ὄντως κανόνων μέγιστον, ἁπάντων ἀρίσ
στως καὶ τεχνηέντως ηρμόσατο καὶ συνέγραψεν, ὁ
ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας ὁ ἀρχιεπίσκοπος
Κρήτης, ὁ καὶ Ἱεροσολυμίτης ὀνομαζόμενος· ὃς
ὥρμητο μὲν ἐκ Δαμασκοῦ, ἐπὶ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ
δὲ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἡλικίας παιδευτηρίῳ γραμματικῆς
ἐκδοθείς, καὶ τὴν ἐγκύκλιον παίδευσιν ἐξασκήσας,
εἰς Ἱεροσόλυμα γεγονώς, τὸν μοναστὴν ὑπέρχεται
βίον· ὁσίως δὲ καὶ θεοφιλῶς διάγων 18 ἐν ἡσύχῳ
καὶ ἀταράχῳ τῇ βιοτῇ, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα συγγράμματα βιωφελῆ καταλείπει τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλη
σίπ, λόγους τε καὶ κανόνας· μᾶλλον ἀδρότερος ἐν
τοῖς πανηγυρικοῖς γινόμενός τε καὶ δεικνύμενος.
Σύν πολλοῖς δὲ ἄλλοις, καὶ τὸν παρόντα μέγαν Κατ
νόνα συνέταξε, κατάνυξιν ἄπειρον ἔχοντα. Hᾶσαν
γὰρ Παλαιᾶς καὶ Νέας ἱστορίαν Διαθήκης ερανι
σάμενος καὶ ἀθροίσας, τὸ παρὸν ἡρμόσατο μέλος,
ἀπὸ 'Αδάμ δηλαδὴ μέχρι καὶ αὐτῆς Χριστοῦ ἀναλή
ψεως, καὶ τοῦ τῶν ἀποστόλων κηρύγματος προς
τρέπεται γοῦν διὰ τούτου πᾶσαν ψυχήν, ὅσα μὲν
ἀγαθὰ τῆς ἱστορίας ζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι πρὸς
δύναμιν· ὅσα δὲ τῶν φαύλων, ἀποφεύγειν· καὶ ἀεὶ
πρὸς Θεὸν ἀνατρέχειν, διὰ μετανοίας, διὰ δακρύων,
καὶ ἐξομολογήσεως, καὶ τῆς ἄλλης δηλονότι εξαρι
στήσεως. Πλὴν εἰς τοσοῦτόν ἐστιν εὕρους καὶ ἐμμε
λῆς, ὡς καὶ αὐτὴν τὴν σκληροτέραν ψυχὴν ἱκανῶς
μαλάξαι, καὶ πρὸς ἀνάνηψιν 1 ἀγαθοῦ ἐγεῖραι· εἰ
μόνον μετὰ συντετριμμένης καρδίας καὶ προσοχῆς
ἀνηκούσης ψάλλοι 18. Ἐποίησε δὲ τοῦτον, ὅτε καὶ ὁ
πατριάρχης Ἱεροσολύμων ὁ μέγας Σωφρόνιος, τὸν
τῆς Αἰγυπτίας Μαρίας Βίον συνεγράψατο. Κατά
νυξιν γὰρ καὶ οὗτος ὁ βίος προβέβληται ἄπειρον, καὶ
πολλὴν τοῖς ἐπταικόσι καὶ ἁμαρτάνουσι παραμυθίαν
δίδωσι, εἰ μόνον τῶν φαύλων ἀποστῆναι βούλοιντο.
ο
Filius, ac divinus Spiritus.
Et nunc. Ad Deiparum.
Tua vulva Deum peperit in humana forma;
quem velut omnium Creatorem exora, ut tuis, Dei
Genitrix, intercessionibus justificemur.
Contacion idiomelon ton. 2, obliq.
Anima mea, mea, exsurge, anima; quid dormis?
Imminet Anis, atque tibi est futura turbatio. Ad
meliorem ergo frugem revertaris, ut tibi Christus
Deus ignoverit, qui ubique præsens, omnia
replet.
Domus.
Videns diabolus medica Christi officinam
apertam, indeque manantem Adæ sanitatem, comnotus est et perterritus; ac velut in periculo
versans, luctu ad amicos clamavit: Quid faciam
Mariæ Filio? Me Bethleemita ille perdit: qui ubique
præsens, omnia replet.
Synaxarium.
Eodem die, ex antiqua traditione canimus off.
cium magni Canonis. Hunc vere ex omnibus canonibus maximum, optime et ingeniose composuit et
conscripsit sanctus Pater noster Andreas, archiepiscopus Crete, cognomento Hierosolymitanus.
Hic Damasco oriundus, decimo quarto ætatis suæ
anno grammaticæ studia aggressus, et omnibus
artibus liberalibus probe excultus, Hierosolymam
pervenit, vitamque monasticam iniit: qui sancle
ει pie vitam peragens, in quicto illo et a turbis
remoto vivendi instituto, multa quidem cum alia
Ecclesiæ Dei fructuosa ingenii sui monumenta
reliquit, tum varias orationes et canones: crebrior tamen et copiosior in panegyricis orationibus exsistit. Ex multis autem aliis, hunc quoque
magnum Canonem, infinita contritione animique
compunctione refertum, elaboravit. Collecta enim
in unum universa Veteris et Novi Te-tamenti
historia, canticum hoc composuit: ab Adamno videlicet, usque ad Christi Assumptionem et prædicationeni apostolorum: quo quidem omnem animam cohortatur, ut ea quæ in historia videt esse
bona et laudabilia, pro viribus sectetur; quæ vero
mala, fugiat et aversetur; semperque ad Deum
recurrat per poenitentiam, per lacrymas, per confessionem, et per alia hujusmodi Deum placandi,
eique placendi media. Quin adeo Canon bic canorus est et in animos tam facile influit, ut et mentem, etsi præduram, abunde emolliat, et ad
recipiendum id quod bonum et honestum est,
excitet; dummodo corde contrito, et debita cum
attentione psallatur. Fecit autem hunc Canonem
eo tempore quo magnus Sophronius patriarcha
Hierosolymitanus, Vitam Mariæ Ægyptiacæ litteris
mandavit; quæ et ipsa compunctionis plenissima
est, lapsisque et peccatoribus multum consolatioVARIE LECTIONES.
12 Apud Grcls. διαζών. * Grets. ἀνάληψιν. 18 Greis. ψάλλοιτο.
col. 1363–1364page 287 of 327
PG 97:1363ψάλλεσθαι καὶ ἀναγινώσκεσθαι δι' αἰτίαν ταύτην. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸς τὸ τέλος ἐγγίζει ἡ ἁγία τεσσαρακοστῇ, ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωποι ράθυμοι γεγονότες, πρὸς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας ἀμελέστερον δια τεθῶσι, καὶ τοῦ σωφρονεῖν καθάπερ ἐν πᾶσι ἀπό σχοιντο· ὁ μὲν μέγιστος Ανδρέας, οἷά τις ἀλείπης, διὰ τῶν ἱστοριῶν τοῦ μεγάλου Κανόνος, τῶν μεγά λων ἀνδρῶν λέγων τὴν ἀρετήν, καὶ τῶν φαύλων αύθις τὴν ἐκτροπήν, ὡς ἄν τις φαίη, γενναιοτέρους τους κάμνοντας παρασκευάζει, καὶ ἀνδρικῶς τοῖς ἔμε προσθεν ἐπεκτείνεσθαι. Ὁ δὲ ἱερὸς Σωφρόνιος, εκε τοῦ ὑπερφυοῦς αὐτοῦ λόγου, σώφρονας καὶ εις εἶναι ποιεῖ, καὶ πρὸς Θεὸν διεγείρει, καὶ μὴ κατα πίπτειν, μηδὲ ἀπογινώσκειν, εἰ καὶ τέως τισίν ξάλωσαν παραπτώμασιν. Οση γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ φιλο ανθρωπία καὶ συμπάθεια, τοῖς ὁλοψύχως ἐκ τῶν πρώην πταισμάτων επιστρέφειν αἱρουμένοις, ἡ κατὰ τὴν Αἰγυπτίαν διήγησις παριστᾷ. Λέγεται τ μέγας Κανών, ἴσως ἄν τις εἴπῃ, καὶ κατ' αὐτὲς τὰς ἐννοίας καὶ τὰ ἐνθυμήματα· γόνιμος γάρ ἐστιν ὁ τούτου ποιητὴς, ἀρίστως αὐτὰ συντιθέμενος· καὶ ὅτι τῶν λοιπῶν κανόνων ἀνὰ τριάκοντα, καὶ μικρόν τι πρὸς τροπαρίων ἐχόντων, οὗτος εἰς διακόσια καὶ πεντήκοντα πρόεισιν, ἑνὸς ἑκάστου ἄρρητον ἀποστάζοντος ἡδονήν. Αρμοδίως οὖν ἄρα καὶ προσ ηκόντως, ὁ μέγας οὗτος Κανών, καὶ μεγάλην κα κτημένος κατάνυξιν, κἂν τῇ μεγάλῃ τῶν Τεσσαρα κοστῶν κατατέτακται. Τοῦτον τὸν ἄριστον κανόνα καὶ μέγιστον, καὶ τὸν τῆς ὁσίας Μαρίας λόγον, ὁ αὐτὸς Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας πρῶτος εἰς τὴν Κων σταντίνου κεκόμικεν, ὅτι πρὸς τοῦ πατριάρχου Ἱεροσολύμων Θεοδώρου, τῇ ἕκτῃ συνόδῳ σταλεὶς εἰς βοήθειαν, παρεγένετο. Τότε γὰρ ἀρίστως κατὰ τῶν Μονοθελητῶν ἀγωνισάμενος ἔτι διατελῶν ἐν μονά ζουσι, τῷ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας κλήρῳ καταλέγεται· εἶτα διάκονος καὶ ὀρφανοτρόφος ἐν ταύτῃ καθίσταται· καὶ μετὰ μικρὸν ἀρχι επίσκοπος Κρήτης γενόμενος, ἐς ὕστερον ἄγχιστά που πρὸς τῇ λεγομένῃ Ἱερισῷ καταντήσας ἐν Μιτυλήνῃ, πρὸς Κύριον ἐκδημεῖ, ἀρκούντως τοῦ ἰδίου θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος. Ταῖς αὐτοῦ πρεσβεία, ὁ Θεὸς ἐλέησον ἡμᾶς. (Εἶτα οἱ Μακαρισμοὶ μετὰ τῶν μετανοιών). Ετάχθησαν δὲ καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἡμέραν Ηχ. πλ. β'. Σνιχ. Ἐν τῇ βασιλείᾳ σου, μνήσθη τί μου, Κύριε. Λῃστὴν τοῦ παραδείσου, Χριστέ, πολίτην, ἐπὶ σταυροῦ σο: βοῶντα τὸ, ο Μνήσθητί μου, ο πρωτερο αρκούντως του ἰδίου θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος τὸ, κατὰ τὴν παλαιὰν παράδοσιν τὴν ὑπερνούν
ψάλλεσθαι καὶ ἀναγινώσκεσθαι δι' αἰτίαν ταύτην.
Ἐπειδὴ γὰρ πρὸς τὸ τέλος ἐγγίζει ἡ ἁγία τεσσα
ρακοστή, ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωποι ράθυμοι γεγονότες,
πρὸς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας ἀμελέστερον διατεθῶσι, καὶ τοῦ σωφρονεῖν καθάπερ ἐν πᾶσι ἀπό
σχοιντο· ὁ μὲν μέγιστος Ανδρέας, οἷά τις ἀλείπης,
διὰ τῶν ἱστοριῶν τοῦ μεγάλου Κανόνος, τῶν μεγά
λων ἀνδρῶν λέγων τὴν ἀρετήν, καὶ τῶν φαύλων αύθις
τὴν ἐκτροπήν, ὡς ἄν τις φαίη, γενναιοτέρους τους
κάμνοντας παρασκευάζει, καὶ ἀνδρικῶς τοῖς ἔμε
προσθεν ἐπεκτείνεσθαι. Ὁ δὲ ἱερὸς Σωφρόνιος, εκε
τοῦ ὑπερφυοῦς αὐτοῦ λόγου, σώφρονας καὶ εις
εἶναι ποιεῖ, καὶ πρὸς Θεὸν διεγείρει, καὶ μὴ κατα
πίπτειν, μηδὲ ἀπογινώσκειν, εἰ καὶ τέως τισίν
ξάλωσαν παραπτώμασιν. Οση γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ φιλο
ανθρωπία καὶ συμπάθεια, τοῖς ὁλοψύχως ἐκ τῶν
πρώην πταισμάτων επιστρέφειν αἱρουμένοις, ἡ
κατὰ τὴν Αἰγυπτίαν διήγησις παριστᾷ. Λέγεται τ
μέγας Κανών, ἴσως ἄν τις εἴπῃ, καὶ κατ' αὐτὲς τὰς
ἐννοίας καὶ τὰ ἐνθυμήματα· γόνιμος γάρ ἐστιν ὁ
τούτου ποιητὴς, ἀρίστως αὐτὰ συντιθέμενος· καὶ
ὅτι τῶν λοιπῶν κανόνων ἀνὰ τριάκοντα, καὶ μικρόν
τι πρὸς τροπαρίων ἐχόντων, οὗτος εἰς διακόσια
καὶ πεντήκοντα πρόεισιν, ἑνὸς ἑκάστου ἄρρητον
ἀποστάζοντος ἡδονήν. Αρμοδίως οὖν ἄρα καὶ προσηκόντως, ὁ μέγας οὗτος Κανών, καὶ μεγάλην κα
κτημένος κατάνυξιν, κἂν τῇ μεγάλῃ τῶν Τεσσαρα
κοστῶν κατατέτακται. Τοῦτον τὸν ἄριστον κανόνα
καὶ μέγιστον, καὶ τὸν τῆς ὁσίας Μαρίας λόγον, ὁ
αὐτὸς Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας πρῶτος εἰς τὴν Κων
σταντίνου κεκόμικεν, ὅτι πρὸς τοῦ πατριάρχου
Ἱεροσολύμων Θεοδώρου, τῇ ἕκτῃ συνόδῳ σταλεὶς εἰς
βοήθειαν, παρεγένετο. Τότε γὰρ ἀρίστως κατὰ τῶν
Μονοθελητῶν ἀγωνισάμενος ἔτι διατελῶν ἐν μονά
ζουσι, τῷ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας
κλήρῳ καταλέγεται· εἶτα διάκονος καὶ ὀρφανοτρό
φος ἐν ταύτῃ καθίσταται· καὶ μετὰ μικρὸν ἀρχι
επίσκοπος Κρήτης γενόμενος, ἐς ὕστερον ἄγχιστά
που πρὸς τῇ λεγομένῃ Ἱερισῷ καταντήσας ἐν Μι
τυλήνῃ, πρὸς Κύριον ἐκδημεῖ, ἀρκούντως τοῦ ἰδίου
θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος. Ταῖς αὐτοῦ πρεσβεία,
ὁ Θεὸς ἐλέησον ἡμᾶς. (Εἶτα οἱ Μακαρισμοὶ μετὰ τῶν
μετανοιών).
nis affert, si modo a pravis operibus desistere Ετάχθησαν δὲ καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἡμέραν
velint. Lege autem receptum est ut hac die legantur hac de causa. Cum eninį sancta Quadragesima
ad finem tendat, ne homines segniores efecti spiritalia certamina negligentius ineant, vitamque
sobriam et temperantem valere jubeant, maximus
adest Andreas, qui, velut Aliptes, per historias
magni Canonis, enumerando insigniorum virorum
virtutem, et improborum casum et eversionem,
cos qui laboribus insistunt, alacriores, ct, ut ita
dicam, generosiores facit: ut viriliter ea quæ supersunt, capessant. Sanctus vero Sophronius, mirabili sua illa oratione et tractatu, sobrios et ipse
facit, et ad Deum excitat, ne corruant, ueve desperent, licet aliquibus peccatis irretiti fuerint. Quanta
enim sit Dei humanitas et clementia in illos qui ex
toto corde præteritæ vitæ noxas relinquere cogitant, narratio de Maria Ægyptiaca abunde docet.
Appellatur autem magnus Canon, ut forte quisquam
dixerit, propter ctiam sententiarum pondus et
gravitatem, quarum feracissimus est hujus CanoBis auctor in his componendis præclare exercitatus: quodque cum cæteri canones, triginta aut
paulo amplius, troparia contineant, iste ad ducenta et quinquaginta progrediatur, quolibet ex
illis ineffabilem stillante dulcedinen et voluptatein,
Jure igitur optimo et convenienter sancitum est
ut magnus iste Canon, et compunctionis plenissinus,
in magna saltem Quadragesima psallatur.
Hunc præclarissimum et maximum Canouem, nec
non tractatum Vitæ sanctæ Mariæ Ægyptiacæ,
ipsemet Pater noster Andreas primus Coustantinopolim tulit, quando ab Hierosolymorum patriarcha Theodoro, ad sextam synodum subsidio missus est. Tunc enim monasticam vitam adhuc
profitens, cum adversus Monothelitas fortiter
decertasset, Ecclesia Constantinopolitanæ clero
ascriptus est: deinceps in ea diaconus et pupillorum curator et altor constituitur: nec longo post
tempore, archiepiscopus Cretæ ordinatus est.
Postea proxime ad locum, qui Hierisus dicitur,
cum Mitylenum pervenisset, migravit ad Dominum,
cum satis multo tempore suam sedem tenuisset Ejus intercessionibus miserere nostri,
Deus. (Deinde dicuntur Beatitudines cum veniis.)
Ton. 2 oblig. Vers. Memento mei, Domine, in
regno tuo.
Olim, Christe, clamantem ad te de cruce latronem Memento mei h • paradisi fecisti civem:
h Luc. xxi, 42.
'
Ηχ. πλ. β'. Σνιχ. Ἐν τῇ βασιλείᾳ σου, μνήσθη
τί μου, Κύριε.
Λῃστὴν τοῦ παραδείσου, Χριστέ, πολίτην, ἐπὶ
σταυροῦ σο: βοῶντα τὸ, ο Μνήσθητί μου, ο πρωτερο
COMBEFISH
Cum satis multo tempore sedem suam tenuisset. Ita visum est reddere illud αρκούντως του
ἰδίου θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος Grets. ita reddiderat: Cum sedis suæ fructum copiosum percephrasis, et qua clare admodum
" sedes significetur. Edidit epiid quod dedimus suæ sedis pa-
; forte etiam aliud Nicolai,
1 is
NOTÆ.
qui et ipse celebris in ea insula est, ut et urbibus
nomen indiderit. Potuit eundo Constantinopolim
aut redeundo, in ea insula que interjacet, ad
laborum præmia vocari in cœlum. Locas in ea
p culiaris hic notatus mihi obscurus est. Pauca
alia vel omissa in versione Grets. restituimus, ut
τὸ, κατὰ τὴν παλαιὰν παράδοσιν τὴν ὑπερνούν
vel minus expressa, novum reddidimus.
col. 1365–1366page 288 of 327
PG 97:1365γάσω· αὐτοῦ τῆς μετανοίας ἀξίωσον κἀμὲ τὸν ἀν άξιον, Στιχ. Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτ τῶν ἐστιν ἡ βασιλεία. Τὸν Μανωὲ ἀκούεις πάλαι, ψυχή μου, Θεοῦ ἐν φαν τασία γενόμενον, καὶ τὸν ἐκ στείρας τότε λαβόντα καρπὸν ἐπαγγελίας· αὐτοῦ τὸ εὐσεβές μιμησώμεθα. Στιχ. Μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοί. Τὴν τοῦ Σαμψών ζηλώσασα ῥαθυμίαν, τὴν δόξαν ἀπεχείρω τῶν ἔργων σου, ψυχή, προδοῦσα τοῖς ἀλ λοφύλοις, διὰ φιληδονίας τὴν σώφρονα ζωὴν καὶ μα κάριον. Στιχ. Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοί. Ο πρὶν σιαγόνι ὄνου νικήσας τοὺς ἀλλοφύλους, νῦν παρανάλωμα τῆς ἐμπαθούς λαγνείας εὑρέθη ἀλλ' ἔκφυγε, ψυχή μου, την μίμησιν, τὴν πρᾶξιν, τὴν χαύνωσιν. Στιχ. Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες. Βαρὰν καὶ Ἰεφθάε, οἱ στρατάρχαι κριταὶ τοῦ Ἰσραὴλ προεκρίθησαν· μεθ᾽ ὧν Δεβόῤῥα ἡ ἀρρενόφρων. Αὐτῶν ταῖς ἀριστείαις, ψυχή, ἀῤῥενωθεῖσα κρατύνθητι. Στιχ. Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοί. Τὴν Ἰωὴλ 16 ἀνδρείαν ἔγνως, ψυχή μου, τὴν τὸν Σισάρα πριν σκολοτήσασαν, καὶ σωτηρίαν ἐργασαμένην· τὸν πάσσαλον ἀκούεις, δι᾿ οὗ σοι ὁ σταυρὸς εἰκονίζεται. Στιχ. Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐ τοί. Θῦσον, ψυχή, θυσίαν ἐπαινουμένην· πρᾶξιν ὡς θυγατέρα προσάγαγε τῆς Ἱεφθᾶς καθαρωτέραν, καὶ σφάξον, ὥσπερ θύμα, τὰ πάθη τῆς σαρκὸς τῷ Κυρίῳ σου. Στιχ. Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί. Τοῦ Γεδεὼν τὸν πόκον νόει, ψυχή μου· ἐξ οὐρανοῦ τὴν δρόσον ὑπόδεξαι. Καὶ κῦψον ὥσπερ κύων· καὶ πίε τὸ νάμα τὸ ἐκ νόμου ῥυὲν τῇ ἀποθλίψει τοῦ γράμ ματος. Στιχ. Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι. Ηλεὶ τοῦ ἱερέως την καταδίκην, ψυχή μου, ἀπὸ εσπάσω δι' ένδειαν φρενῶν· ἀνασχομένη τὰ πάθη ἐν σα, ὥσπερ κἀκεῖνος τὰ τέκνα ἐνεργεῖν τὰ παρά νομα. Στιχ. Μακάριοι έστε ὅταν ὀνειδήσωσιν ἡμῶν. Ἐν τοῖς Κριταῖς Λευίτης, δι' ἐμμελείας τὴν ἑαυ τοῦ γυναῖκα, ταῖς δώδεκα φυλαῖς διεῖλε, ψυχή μου, ἵνα τὸ μῦτο; θριαμβεύσῃ τὸ ἐκ Βενιαμίν, τὸ παρά νομον. ο χει, 16 Ἰαήλ. ΠΟΠ
MAGNUS CANON.
γάσω· αὐτοῦ τῆς μετανοίας ἀξίωσον κἀμὲ τὸν ἀν- etiam mihi indigno, ejus penitentiam concedere
άξιον,
Στιχ. Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτ
τῶν ἐστιν ἡ βασιλεία.
Τὸν Μανωὲ ἀκούεις πάλαι, ψυχή μου, Θεοῦ ἐν φαν
τασία γενόμενον, καὶ τὸν ἐκ στείρας τότε λαβόντα
καρπὸν ἐπαγγελίας· αὐτοῦ τὸ εὐσεβές μιμησώμεθα.
Στιχ. Μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοί.
Τὴν τοῦ Σαμψών ζηλώσασα ῥαθυμίαν, τὴν δόξαν
ἀπεχείρω τῶν ἔργων σου, ψυχή, προδοῦσα τοῖς ἀλλοφύλοις, διὰ φιληδονίας τὴν σώφρονα ζωὴν καὶ μακάριον.
Στιχ. Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοί.
Ο πρὶν σιαγόνι ὄνου νικήσας τοὺς ἀλλοφύλους,
νῦν παρανάλωμα τῆς ἐμπαθούς λαγνείας εὑρέθη·
ἀλλ' ἔκφυγε, ψυχή μου, την μίμησιν, τὴν πρᾶξιν, τὴν
χαύνωσιν.
Στιχ. Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες.
Βαρὰν καὶ Ἰεφθάε, οἱ στρατάρχαι κριταὶ τοῦ
Ἰσραὴλ προεκρίθησαν· μεθ᾽ ὧν Δεβόῤῥα ἡ ἀῤῥενόφρων. Αὐτῶν ταῖς ἀριστείαις, ψυχή, ἀῤῥενωθεῖσα
κρατύνθητι.
Στιχ. Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοί.
Τὴν Ἰωὴλ 16 ἀνδρείαν ἔγνως, ψυχή μου, τὴν τὸν
Σισάρα πριν σκολοτήσασαν, καὶ σωτηρίαν έργασαμένην· τὸν πάσσαλον ἀκούεις, δι᾿ οὗ σοι ὁ σταυρὸς
εἰκονίζεται.
Στιχ. Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐ
τοί.
Θῦσον, ψυχή, θυσίαν ἐπαινουμένην· πρᾶξιν ὡς
θυγατέρα προσάγαγε τῆς Ἱεφθᾶς καθαρωτέραν, καὶ
σφάξον, ὥσπερ θύμα, τὰ πάθη τῆς σαρκὸς τῷ Κυρίῳ
σου.
Στιχ. Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί.
Τοῦ Γεδεὼν τὸν πόκον νόει, ψυχή μου· ἐξ οὐρανοῦ
τὴν δρόσον ὑπόδεξαι. Καὶ κῦψον ὥσπερ κύων· καὶ
πίε τὸ νάμα τὸ ἐκ νόμου ῥυὲν τῇ ἀποθλίψει τοῦ γράμ
ματος.
Στιχ. Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι.
Ηλεὶ τοῦ ἱερέως την καταδίκην, ψυχή μου, ἀπὸ
εσπάσω δι' ένδειαν φρενῶν· ἀνασχομένη τὰ πάθη ἐν
σα, ὥσπερ κἀκεῖνος τὰ τέκνα ἐνεργεῖν τὰ παράνομα.
Στιχ. Μακάριοι έστε ὅταν ὀνειδήσωσιν ἡμῶν.
Ἐν τοῖς Κριταῖς Λευίτης, δι' ἐμμελείας τὴν ἑαυ
τοῦ γυναῖκα, ταῖς δώδεκα φυλαῖς διεῖλε, ψυχή μου,
ἵνα τὸ μῦτο; θριαμβεύσῃ τὸ ἐκ Βενιαμίν, τὸ παράνομον.
digneris.
Vers. Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est
regnum i, etc.
Audis, o anima mea, ut Deum olim Manue viderit 1, usque tunc repromissionis fructum ab
sterili acceperit; ejus nos pietatem imitemur.
Vers. Beati qui lugent, quoniam ipsi, etc.
Imitata, o anima, Samsonis ignaviam, operum
tuorum gloriam detonsa amisisti; vita sobria
et brata, ob studium voluptatis, alienigenis
tradita.
Vers. Beati mites, quoniam ipsi, etc.
Qui ante maxilla asini alienigenas vicissel 1,
nunc male libidinis esca inutilis ac ceu condimentum inventus est: Cave vero, o anima, imiteris,
ita agas, sic molliaris.
"
Vers. Beati qui esuriunt et sitiunt, etc.
Barac et Jephte prælati sunt judices Israel:
quos excepit virago illa Debora. Tu, anima, egregie per eus gestis roborata, Armare.
Vers. Beati misericordes, quoniam ipsi, etc.
Nosti, o anima mea, Jaelis illius fortitudinemi»,
quæ olim Sisaram palo transfixit, ac fecit salutem?
Audis palum, quo tibi ceu in imagine crus exhibetur?
Vers. Beati mundo corde, quoniam ipsi, etc.
Sacrifica, o anima, laudabile sacrificium; offer
actionem filiæ instar, mundioris illa Jephte "
ac velut victimam, immola Deo tuo carnis affecliones.
Vers. Beati pacifici, quoniam ipsi, etc.
Cogita, o anima mea, vellus Gedeonis P: suscipe
rorem de coelo: te ut canis inclina ac
bibe fuentem a lege, pressa littera, laticem.
Vers. Beati qui persecutionem patiuntur, etc.
Heli sacerdotis 9 damnationem illam, o anima
mea, præ mentis inopia, ascivisti: quæ passa sis,
ut affectiones, iniqua in te; quemadmodum ipse ut
flii, perpetrarent.
Vers Beati erilis cum exprobraverint vobis.
Scite levites, ut est Judic. libro r, ο anima
mea, uxorem suam, in duodecim tribus membratim divisit, ut nefarium Benjamitarum scelus traduceret.
"
Judic. iv, 5; xt, 1,
i Matth. v. 3. t Judic. sui, 7, 22. * Judic. χει, 20. 1 Judic. xv, 15.
* Judic. IV, 17. • Judic. xι, 34. p Judic. vi, 5. 9 1 Reg. 11, 12. r Judic. xix, 29.
16 Ἰαήλ.
Te ut canis inclina. Quod nimirum profusio in spiritalibus ad quæ hortatur, ΠΟΠ
imbellem arguant animum, sed generosum, et
qui sit aptus præliis Domini; pulchra plaque
allusio.
col. 1367–1368page 289 of 327
PG 97:1367Η Στιχ. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε ὅτι ὁ μισθὸς ἡμῶν Ἡ φιλοσώφρων 'Αννα προσευχομένη, τὰ χείλη μὲν ἐκίνει πρὸς αἴνεσιν· φωνὴ δὲ ταύτης οὐκ ἐξηχεῖτο ἀλλ' ὅμως στεῖρα οὖσα, υἱὸν τῆς προσευχῆς τίχτει ἄξιον. Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς. Ἐν τοῖς Κριταῖς, ὁ ᾿Αννης ἐκρίθη γόνος, ὁ μέγας Σαμουήλ, ὃν ἐθρέψατο ἡ ᾿Αρμαθαὶμ ἐν οἴκῳ Κυρίου αὐτὸν ζήλου, ψυχή μου, καὶ κρῖναι πρὸ τῶν ἄλλων τά ἔργα σου. Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, Δέσποτα, ὅταν ἔλθῃς. Δαβὶδ εἰς βασιλέα ἐκλελεγμένος, βασιλικῶς ἐχεία σθη τῷ κέρατι τοῦ θείου μύρου· σὺ οὖν, ψυχή μου, τὴν ἄνω βασιλείαν εἰ θέλεις, μύρῳ χρίσαι τοῖς ἐάν κρύσιν. Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, ἅγιε, ὅταν. Ἐλέησον τὸ πλάσμα του, ἐλεήμων· οίκτειρον τῶν χειρῶν σου τὸ ποίημα, καὶ φεῖσαι πάντων ἡμερ κότων, κἀμοῦ τοῦ ὑπὲρ πάντας τοῖς σοῖς ὑπεριδόντος προστάγμασιν. Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Ανάρχῳ, καὶ Γεννηθέντι, καὶ Προόδῳ. Πατέρα προσκυνῶ τὸν γεννήσαντα· καὶ Υἱὸν δοξάζω τὸν γεννηθέντα· ὑμνῶ τὸ συνεκλάμπον Πατρί τε καὶ Υἱῷ, τὸ Πνεῦμα ἅγιον. Θεοτόκ. Τὸν ὑπὲρ φύσιν Τόκον σου προσκυνοῦμεν την κατὰ φύσιν δόξαν τοῦ βρέφους σου μὴ διαιρούντες, Θεογεννήτορ. Ο εἷς γὰρ τῷ προσώπῳ, διττός όμο λογεῖται ταῖς φύσεσιν. Ὠδὴ ζ'. 'Ο Ειρμός. Ημάρτομεν· ἡνομήσαμεν· ἡδικήσαμεν, ένα ώπιόν σου, οὐδὲ συνετηρήσαμεν, οὐδὲ ἐποιήσαμεν, καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν· ἀλλὰ μὴ παραδῴης ἡμᾶς εἰς τέλος, ὁ τῶν πατέρων Θεός. Ημάρτηκα, ἐπλημμέλησα, καὶ ἠθέτησα τὴν ἐν τολήν σου· ὅτι ἐν ἁμαρτίαις προήχθην, καὶ προσ έθηκα τοῖς μώλωψι τραῦμα ἐμοί· ἀλλ' αὐτὸς ἐλέησον ὡς εὐσπλαγχνος, ὁ τῶν πατέρων Θεός. Τὰ κρύφια τῆς καρδίας μου ἐξηγόρευσα σαι τῷ κριτῇ μου· ἴδε μου τὴν ταπείνωσιν· ἴδε καὶ τὴν θλίψιν μου, καὶ πρόσχες τῇ κρίσει μου· καὶ αὐτός με ἐλέησον ὡς εὔσπλαγχνος, ὁ τῶν πατέρων Θεός. Σαούλ ποτε, ὡς ἀπώλεσε τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, ψυχή, τὰς ὄνους, πάρεργον τὸ βασίλειον εὗρε προς ἀνάῤῥησιν'· ἀλλ᾽ ὅρα, μὴ λάθῃς σαυτὴν τὰς κτηνών δεις ορέξεις σου προκρίνουσα τῆς βασιλείας Χριστού. 17 ἄλλο ἀνάῤῥυσιν. τὸν ἀνάρ χω γέννησιν ει πρόοδοι, τῆς αἰτίας, Πάρεργον τὸ βασί λειον πρὸς ἀναρξησιν. προέβησις· προαγόμεν
Vers. Gaudete et exsullale, quia merces vestra.
Orans sapiens Anna», labia quidem ad laudein
movebat; at vox ejus haudquaquam foris sonabat;
ipsa nihilominus sterilis, dignum precibus filium
partu edit.
Vers. Memento nostri, Domine, cum veneris.
Arnæ proles, magnus Samuel, quem Armathæa
illa educavit in domo Domini, judicibus accensus,
judex fuit ‘; eum tu, anima mea, æmulare; tuaque
ipsius opera, ante alios, judica.
Vers. Memento nostri tu, here, cum veneris.
Electus David in regem, divini olei cornu, more
regio unctus est ": age ergo, anima mea, si
cupis regnum caleste, velut unguento lacrymis
ungere.
Vers. Memento nostri, sancte, cum, etc.
Tu misericors, miserere figmenti tui: miserare
opus manuum tuarum, ac parce peccatoribus omnibus; mihique cum primis, qui præ omnibus lua
mandata despexi.
Gloria Patri, et Filio, et Spiritui sancto.
Ingenito Natoque, et Procedenti: Patrem
adoro qui genuit: glorifico Filium qui genitus est:
pari claritate cum Patre et Filio Spiritum sanctum,
canticis celebro.
In Deipar.
Divinum tuum Filium adoramus; non dividentes, o Dei Genitrix, quam ex te natus infans natura gloriam habet. Quippe unum persona, duplicem naturis confitemur.
Ode 7. Hirmius.
• Peccavimus; inique egimus; injuste fecimus 7,
coram te, nec servavimus, autve fecimus, quemadmodum nobis mandasti: verum ne nos, tu Deus
patrum, tradideris in finem.
Peccavi, inique egi, ac umandatum tuum violavi:
quippe natus sum in peccatis, addidique vulnus
livoribus meis: verum tu velut misericors, qui
patrum es Deus, miserere.
Occulta cordis mei tibi meo judici annuntiavi;
vide humilitatem meam; vide et meam afflictionem, ac intende judicio meo; meique ipse ut misericors, qui es Deus patrum, miserere x.
Cum olim Saul, o anima, patris sui asinas amisisset; accessione ad oraculum seu aliud
ageus, regnum invenit: vide autem, ne nescia,
brutas tuas cupiditates præferas regno Christi.
Η Στιχ. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε ὅτι ὁ μισθὸς ἡμῶν·
Ἡ φιλοσώφρων 'Αννα προσευχομένη, τὰ χείλη μὲν
ἐκίνει πρὸς αἴνεσιν· φωνὴ δὲ ταύτης οὐκ ἐξηχεῖτο·
ἀλλ' ὅμως στεῖρα οὖσα, υἱὸν τῆς προσευχῆς τίχτει
ἄξιον.
Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς.
Ἐν τοῖς Κριταῖς, ὁ ᾿Αννης ἐκρίθη γόνος, ὁ μέγας
Σαμουήλ, ὃν ἐθρέψατο ἡ ᾿Αρμαθαὶμ ἐν οἴκῳ Κυρίου·
αὐτὸν ζήλου, ψυχή μου, καὶ κρῖναι πρὸ τῶν ἄλλων τά
ἔργα σου.
Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, Δέσποτα, ὅταν ἔλθῃς.
Δαβὶδ εἰς βασιλέα ἐκλελεγμένος, βασιλικῶς ἐχεία
σθη τῷ κέρατι τοῦ θείου μύρου· σὺ οὖν, ψυχή μου,
τὴν ἄνω βασιλείαν εἰ θέλεις, μύρῳ χρίσαι τοῖς ἐάν
κρύσιν.
Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, ἅγιε, ὅταν.
Ἐλέησον τὸ πλάσμα του, ἐλεήμων· οίκτειρον τῶν
χειρῶν σου τὸ ποίημα, καὶ φεῖσαι πάντων ἡμερ
κότων, κἀμοῦ τοῦ ὑπὲρ πάντας τοῖς σοῖς ὑπεριδόν
τος προστάγμασιν.
Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι.
Ανάρχῳ, καὶ Γεννηθέντι, καὶ Προόδῳ. Πατέρα
προσκυνῶ τὸν γεννήσαντα· καὶ Υἱὸν δοξάζω τὸν
γεννηθέντα· ὑμνῶ τὸ συνεκλάμπον Πατρί τε καὶ
Υἱῷ, τὸ Πνεῦμα ἅγιον.
Θεοτόκ.
Τὸν ὑπὲρ φύσιν Τόκον σου προσκυνοῦμεν την
κατὰ φύσιν δόξαν τοῦ βρέφους σου μὴ διαιρούντες,
Θεογεννήτορ. Ο εἷς γὰρ τῷ προσώπῳ, διττός όμο
λογεῖται ταῖς φύσεσιν.
Ὠδὴ ζ'. 'Ο Ειρμός.
• Ημάρτομεν· ἡνομήσαμεν· ἡδικήσαμεν, ένα
ώπιόν σου, οὐδὲ συνετηρήσαμεν, οὐδὲ ἐποιήσαμεν,
καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν· ἀλλὰ μὴ παραδῴης ἡμᾶς εἰς
τέλος, ὁ τῶν πατέρων Θεός.
Ημάρτηκα, ἐπλημμέλησα, καὶ ἠθέτησα τὴν ἐν
τολήν σου· ὅτι ἐν ἁμαρτίαις προήχθην, καὶ προσ
έθηκα τοῖς μώλωψι τραῦμα ἐμοί· ἀλλ' αὐτὸς ἐλέησον
ὡς εὐσπλαγχνος, ὁ τῶν πατέρων Θεός.
Τὰ κρύφια τῆς καρδίας μου ἐξηγόρευσα σαι τῷ
κριτῇ μου· ἴδε μου τὴν ταπείνωσιν· ἴδε καὶ τὴν
θλίψιν μου, καὶ πρόσχες τῇ κρίσει μου· καὶ αὐτός
με ἐλέησον ὡς εὔσπλαγχνος, ὁ τῶν πατέρων Θεός.
Σαούλ ποτε, ὡς ἀπώλεσε τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ,
ψυχή, τὰς ὄνους, πάρεργον τὸ βασίλειον εὗρε προς
ἀνάῤῥησιν'· ἀλλ᾽ ὅρα, μὴ λάθῃς σαυτὴν τὰς κτηνών
δεις ορέξεις σου προκρίνουσα τῆς βασιλείας Χριστού.
• 1 Reg. 1, 13. t I Reg. vi, 15. ¤ I Reg. xvi, 13. • Dan. lx, 5. * Psal. xxxvi, 19; xsir, 18;
XXXIV, 23. y 1 Reg. x, 2.
17 ἄλλο ἀνάῤῥυσιν.
Ingenito. Cogimur ita explicare, τὸν ἀνάρχω appropriatum Patri, et contra γέννησιν ει
πρόοδοι, quibus Filius, et Spiritus sanctus, seculldum propriam cujusque emanationem significantur, distinctum; ut peculiariter dicatur per negationem τῆς αἰτίας, et principii essendi, quod
est nostrum ingenitum, codem sensu Patri proprium; nec a Trinitate removendum, quanquam
eo olim abusi sint hæretici, ut est apud Athanasium.
Accessione ad oraculum. Πάρεργον τὸ βασί
λειον πρὸς ἀναρξησιν. Accipimus secundum quod
exponitur ab Hesychio: προέβησις· προαγόμεν
cts. Ut significet non tantum edoctum a Samucle
col. 1369–1370page 290 of 327
PG 97:1369Δαβίδ ποτε ὁ πατρόθεος, εἰ καὶ ἥμαρτε διττῶς, ψυχή μου· (βέλει μὲν τοξευθεὶς τῆς μοιχείας, τῷ δὲ δόρατι ἀλοὺς τῆς τοῦ φόνου ποινῆς· ἀλλ' αὐτὴ τα βαρύτερα τῶν ἔργων νοσεῖς, ταῖς κατὰ γνώμην ὁρμαῖς. Συνήψε μὲν ὁ Δαβίδ ποτε ἀνομήματι τὴν ἀνομίαν φόνῳ γὰρ τὴν μοιχείαν ἐκίονα τὴν μετάνοιαν εὐθὺς παραδείξας διπλήν· ἀλλ᾽ αὐτὴ πονηρότερα εἰργάσω, ψυχή, μή μεταγνοῦσα Θεῷ. Δαβίδ ποτε ανεστήλωσε, συγγραψάμενος ὡς ἐν εἰκόνι, ὕμνον, δι᾿ οὗ τὴν πρᾶξιν ἐλέγχει, ἣν εἰργάσατο, κραυγάζων· • Ελέησόν με· σοὶ γὰρ μόνῳ ἐξήμαρτον τῷ πάντων Θεῷ· αὐτὸς καθάρισόν με.» Η κιβωτὸς ὡς ἐφέρετο ἐπιδίφριος, Οζὰν ἐκεῖνος, ὅτε ανατραπέντος τοῦ μόσχου μόνον ήψατο, Θεοῦ ἐ πειράθη ὀργῆς· ἀλλ' αὐτοῦ τὴν αὐθάδειαν φυγοῦσα, ψυχή, σέβου τὰ θεῖα καλῶς. Ακήκοας τοῦ ᾿Αβεσσαλώμ, πῶς τῆς φύσεως ἀντεξανέστη; Εγνως τὰς ἐναγεῖς αὐτοῦ πράξεις, αἷς ἐξύβρισε τὴν κοίτην Δαβὶδ τοῦ πατρός· ἀλλ' αὐτὴ ἐμιμήσω τὰς αὐτοῦ ἐμπαθεῖς καὶ φιληδόνους όρο μάς. Υπέταξας τὸ ἀδούλωτόν σου ἀξίωμα, τῷ σώ ματί σου· ἄλλον γὰρ Αρχιτόφελ 18 εὑροῦσα τὸν ἔχε θρόν, ψυχή, συνῆλθες ταῖς τούτου βουλαῖς· ἀλλ᾽ αὐτὰς διεσκέδασεν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ἵνα σὺ πάντως σωθῇς. Ο Σολομὼν ὁ θαυμάσιος, ὁ καὶ χάριτος σοφίας πλήρης· οὗτος τὸ πονηρὸν, ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ποτε ποιήσας, ἀπέστη αὐτοῦ· ᾧ αὐτὴ τὸν ἐπάρατόν σου βίον, ψυχή, προσαφωμοίωσας. Ταῖς ἡδοναῖς ἐξελκόμενος τῶν παθῶν αὐτοῦ, κατα εῤῥυποῦτο. Οίμοι! Ο εραστής τῆς σοφίας, εραστής πορνῶν γυναικῶν, καὶ ξένος Θεοῦ· ὃν αὐτὴ ἐμιμήσω κατὰ νοῦν, ὦ ψυχή, ήδυπαθείαις αἰσχραῖς. Τὸν Ροβοάμ παρεζήλωσας, ἀλογήσαντα βουλῆς πατρώας· ἅμα δὲ καὶ τὸν κάκιστον δοῦλον 18 ροβοάμ, τὸν πρὶν ἀποστάτην, ψυχή· ἀλλὰ φεύγε τὴν μίμησιν, καὶ κράξον Θεῷ· Ημαρτον, οίκτειρόν με. Τὸν ᾿Αχαάβ παρεζήλωσας τοῖς μιάσμασι, ψυχή ®. μου. Οἴμοι! Γέγονας σαρκικῶν μολυσμάτων κατα γώγιον, καὶ σκεῦος αἰσχρὸν τῶν παθῶν· ἀλλά φεῦγε τὴν μίμησιν, καὶ λέγε Θεῷ τὰς ἁμαρτίας σου. τι, 10 γρ. Ακιτόφελ. πάρεργον τὸ, ἀνάδυσις θυσία, πάρεργον
MAGNUS
Δαβίδ ποτε ὁ πατρόθεος, εἰ καὶ ἥμαρτε διττῶς,
ψυχή μου· (βέλει μὲν τοξευθεὶς τῆς μοιχείας, τῷ
δὲ δόρατι ἀλοὺς τῆς τοῦ φόνου ποινῆς· ἀλλ' αὐτὴ
τα βαρύτερα τῶν ἔργων νοσεῖς, ταῖς κατὰ γνώμην
ὁρμαῖς.
Συνήψε μὲν ὁ Δαβίδ ποτε ἀνομήματι τὴν ἀνομίαν·
φόνῳ γὰρ τὴν μοιχείαν ἐκίονα τὴν μετάνοιαν εὐθὺς
παραδείξας διπλήν· ἀλλ᾽ αὐτὴ πονηρότερα εἰργάσω,
ψυχή, μή μεταγνοῦσα Θεῷ.
Δαβίδ ποτε ανεστήλωσε, συγγραψάμενος ὡς ἐν
εἰκόνι, ὕμνον, δι᾿ οὗ τὴν πρᾶξιν ἐλέγχει, ἣν εἰργάσατο, κραυγάζων· • Ελέησόν με· σοὶ γὰρ μόνῳ
ἐξήμαρτον τῷ πάντων Θεῷ· αὐτὸς καθάρισόν με.»
Η κιβωτὸς ὡς ἐφέρετο ἐπιδίφριος, Οζὰν ἐκεῖνος,
ὅτε ανατραπέντος τοῦ μόσχου μόνον ήψατο, Θεοῦ
ἐ πειράθη ὀργῆς· ἀλλ' αὐτοῦ τὴν αὐθάδειαν φυγοῦσα,
ψυχή, σέβου τὰ θεῖα καλῶς.
Ακήκοας τοῦ ᾿Αβεσσαλώμ, πῶς τῆς φύσεως
ἀντεξανέστη; Εγνως τὰς ἐναγεῖς αὐτοῦ πράξεις,
αἷς ἐξύβρισε τὴν κοίτην Δαβὶδ τοῦ πατρός· ἀλλ' αὐτὴ
ἐμιμήσω τὰς αὐτοῦ ἐμπαθεῖς καὶ φιληδόνους όρο
μάς.
Υπέταξας τὸ ἀδούλωτόν σου ἀξίωμα, τῷ σώ
ματί σου· ἄλλον γὰρ Αρχιτόφελ 18 εὑροῦσα τὸν ἔχε
θρόν, ψυχή, συνῆλθες ταῖς τούτου βουλαῖς· ἀλλ᾽
αὐτὰς διεσκέδασεν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ἵνα σὺ πάντως
σωθῇς.
Ο Σολομὼν ὁ θαυμάσιος, ὁ καὶ χάριτος σοφίας
πλήρης· οὗτος τὸ πονηρὸν, ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ποτε
ποιήσας, ἀπέστη αὐτοῦ· ᾧ αὐτὴ τὸν ἐπάρατόν σου
βίον, ψυχή, προσαφωμοίωσας.
Ταῖς ἡδοναῖς ἐξελκόμενος τῶν παθῶν αὐτοῦ, κατα
εῤῥυποῦτο. Οίμοι! Ο εραστής τῆς σοφίας, εραστής
πορνῶν γυναικῶν, καὶ ξένος Θεοῦ· ὃν αὐτὴ ἐμιμήσω
κατὰ νοῦν, ὦ ψυχή, ήδυπαθείαις αἰσχραῖς.
Τὸν Ροβοάμ παρεζήλωσας, ἀλογήσαντα βουλῆς
πατρώας· ἅμα δὲ καὶ τὸν κάκιστον δοῦλον 18ροβοάμ, τὸν πρὶν ἀποστάτην, ψυχή· ἀλλὰ φεύγε τὴν
μίμησιν, καὶ κράξον Θεῷ· Ημαρτον, οίκτειρόν
με.
CANON.
Quanquam olim Dei parens David, duplex peccatum s, o anima mea, peccavit: adulterii quidem
vulneratus jaculo, lancea vero injustæ necis ae
homicidii captus victusque: ipsa nihilominus,
graviora operibus peccas, animi cupiditatibus.
David equidem scelus sceleri id´temporis addidit quippe duplicem statim pœnitentiam exhibens, homicidio adulteriuin miscuit. At tu, anima,
gravioribus commissis, non Deo pœnitentiam
egisti.
David olim, velut in imagine depingens, ceu
cippo inscriptum hymnum publicavit, quo repre
hendens patratum facinus clamat: «Miserere
mei: tibi soli peccavi omnium Deo; ipse munda
me s.
Cum arca in curru veheretur, ut tantum Oza
ille, quod vitulus subverteret, manum admovisset,
Dei iram expertus est b: cæterum ejus tu temeritatem cavens, o anima, probe diva venerare.
Absalonem audisti´ut adversus naturam insurrexerit? Nosti scelesta ejus opera, ut patris cubile
polluerit c? Enimvero vitiosas ejus voluptariasque,
et ipsa, æmulata es cupiditates.
Liberam tuam dignitatem tuo corpori subjectam
voluisti: invento quippe hoste alio Achitophel ª,
«o anima, ejus consiliis obsecula es: verum
ea Christus dissipavit; plane ut salutem consequaris.
Salomon ille mirabilis, qui et sapientiæ gratia
plenus esset; is, inquam, malum olim in conspectu
Dei faciens, ab eo discessit •: huic tu, 0
anima, exsecrabilem tuam vitam similem reddidisti.
Ille tantus, trahentibus affectionum illecebris,
conspurcatus est. Heu! Sapientiæ amator, amator
mulierum, ac Dei hospes: eum tu anima, obscenis
animo voluptatibus, imitata es.
Roboam æmulata es, o anima, paternum consilium spernentem: pariterque, servum pessimum
Jeroboam olim desertorem f. Jam cave, imiteris;
et clama hal Deum: Peccavi, miserere mei.
Τὸν ᾿Αχαάβ παρεζήλωσας τοῖς μιάσμασι, ψυχή Inquinamenta Achab, o anima mea, es imitata ®.
μου. Οἴμοι! Γέγονας σαρκικῶν μολυσμάτων καταγώγιον, καὶ σκεῦος αἰσχρὸν τῶν παθῶν· ἀλλά
φεῦγε τὴν μίμησιν, καὶ λέγε Θεῷ τὰς ἁμαρτίας
σου.
Facta es carnalium immunditiarum conceptaculum, ac vas turpe vitiorum; cave jam imiteris,
tuaque peccata die Deo.
Il Reg. x1, 4, 15. Psal. L, 1, 4, 6. b ll Reg. vi. 6.
• 111 Reg. 1, 12; τι, 4. t it Reg. su, 13, 20.
10 γρ. Ακιτόφελ.
c Reg. xv, 1 seqq. xv, 21.
6 III Reg. xv, 30.
oraculo quas quærebat patris asinas, sed et regnum accepisse, illo inungente in regem, de quo
ne cogitabat quidem; eoque vere πάρεργον τὸ,
ἀνάδυσις quod hic habetur, et emendavimus ex
altera editione, hebd. 1 jejunior., non videtur sa-
a 11 Reg.
num: quanquam enim possit exponi θυσία, ricti
ma, ut est apud Etymol. et Saul, velut ad vietimam occurrisse videatur, quam id temporis Samuel faceret; minus tamen quadrat; nam et hoc
πάρεργον fuit.
col. 1371–1372page 291 of 327
PG 97:1371ο Ενέπρησεν Ηλίου ποτὲ τοὺς πεντήκοντα τῆς Ἰεζάβελ, ὅτε τοὺς τῆς αἰσχύνης προφήτας κατηνάλωσεν εἰς ἔλεγχον τοῦ Αχαάβ· ἀλλὰ φεύγε τὴν μίμη σιν τῶν δύο, ψυχὴ, καὶ κραταιώθητι. Ἐκλείσθη σου οὐρανός, ψυχή, καὶ λιμὸς Θεοῦ κατέλαβέ σε, ὅτε τοῖς Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου, ὡς ὁ ᾿Αχα 6 ἠπείθησας λόγοις ποτέ· ἀλλὰ 10.30 την Σερα φθίαν μιμουμένη, σὺ θρέψον προφήτου ψυχήν. Τοῦ Μανασσῆ ἐπεσώρευσας τὰ ἐγκλήματα τη προαιρέσει, στήσασα ὡς βδελύγματα, πάθη˙ καὶ πληθύνουσα, ψυχή, προσοχθίσματα. Ἀλλ᾿ αὐτοῦ την μετάνοιαν ζηλοῦσα θερμώς, κτῆσαι κατάνυξιν. Προσπίπτω σοι, καὶ προσάγω σοι, ὥσπερ δάκρυα, τὰ ῥήματά μου. "Ημαρτον ὡς οὐχ ἥμαρτε πόρνη, καὶ ἠνόμησα ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἐπὶ γῆς· ἀλλ᾽ οἰκτείρησον, Δέσποτα, τὸ ποίημά σου, καὶ ἀνακάλεσαί με. Κατέχωσα τὴν εἰκόνα σου, καὶ παρέφθειρα την ἐντολήν σου. Ὅλον ἀπεμαυρώθη τὸ κάλλος, καὶ τοῖς πάθεσιν ἐσβέσθη, Σῶτερ, ἡ λαμπάς· ἀλλ' οίς κτείρας «ἀπόδος μοι,» ώς ψάλλει Δαβίδ, τὴν ἀγαλ λίασιν.» Επίστρεψον· μετανόησον, ἀνακάλυψον τὰ κι κρυμμένα· λέγε Θεῷ τῷ τὰ πάντα εἰδότι· Σὺ για νώσκεις μου τὰ κρύφια μόνος, Σώτερ, καὶ αὐτός με ἐλέησον, ὡς ψάλλει Δαβίδ, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐξέλιπον αἱ ἡμέραι μου, ὡς ἐνύπνιον εγειρομέν νου· ὅθεν ὡς Ἐζεκίας δακρύω, ἐπὶ κλίνης μου, προσθεῖναί μοι χρόνους ζωῆς. Ἀλλὰ τίς Ἡσαΐας παραστήσεταί σοι, ψυχή, εἰ μὴ ὁ πάντων θεός; Τῆς Ὁσίας. Βοήσασα πρὸς τὴν ἄχραντον Θεοῦ Μητέρα πρίν, άπεκρούσω λύσσαν τῶν παθῶν βιαίως ἐνοχλούντων, καὶ κατῄσχυνας ἐχθρὸν τὸν πτερνίσαντα· ἀλλὰ εδὸς νῦν βοήθειαν ἐκ θλίψεως ο καμοὶ τῷ δούλῳ σου. "Ον έστερξας, ὃν ἐπόθησας, οὗ τινος κατ' ἴσχνος ἧκες· οὗτός σου τὴν μετάνοιαν εὗρε, καὶ δεδώρηται, ὡς μόνος Θεὸς συμπαθής. Ον ἀπαύστως ἱκέτευε, παθῶν λυτρωθῆναι ἡμᾶς, καὶ περιστάσεων. 19 άλλ. πρεσβύτας. 10 αλλ. τῇ Σερ. ὁμοιώθητε. αἰσχύνη Προσοχθίσματα. βδελύγματα. 15, ή Αστάρτη, προσόχθισμα Σιδονίων. αἰσχύνη
Combussit olim Elias quinquagenos Jezabelis;
postquam perdidisset convincendo Achab, prophetas confusionis Cave vero, o anima, alterutrum initeris, et esto fortis.
Tibi, o anima, cœlura clausum est, famesque te
comprehendit; quando velut olim Achab Eliæ
Thesbitæ sermonibus, inobediens exstitisti: enimvero imitata Sareptanamal,etiam tu, prophetæ pasce
animam.
Manassis crimina i voluntate accumulasti; instar abominationum, o anima, vitia statuens, atque
multiplicans offendicula Ejus nihilominus
poenitentiam ferventer imitata, salage ut contritionem acquiras.
Tibi accido; instarque lacrymarum, mea verba
offero: Peccavi supra meretricem; inique egi, supra quam ullus mortalis; verum miserere, Domine,
tui ſigmenti, ac instaura me.
Obrui tuam imaginem, tuumque mandatum violavi. Tota species obseurata est; exstinctaque est
lampas, ο Salvator, vitiis; sed misertus ipse e redde
mihi laetitiam k, o ut canit David.
Convertere, pœniteat te, revela occulta; dic Deo
qui novit omnia i tu solus Salvator, scis occulta;
tu e mei, aut peallit David, e secundum misericordiam tuam miserere 1. ›
Defecerunt dies mei, sicut somnium ejus qui ɑ
suscitatur: quare velut Ezechias in lecto mico lacrymor, ut annos mihi vitæ adjicias ". Cæterum
quis tibi, o anima, Isaias, adfuerit, præter Deum
illum universorum?
In Sanctam.
Ubi olim clamavisset ad Dei Matrem intemeratam, affectionum rabiem violentius prementium
retardasti, hostemque qui supplantaverat confudisti; verum et mili modo, servo tuo, e da auxilium de tribulatione ª. ›
Quem impensius amasti, quem desiderasti, cujus vestigia insecuta es: ille pœnitentiam tuam,
velut Deus clemens ac misericors, invenit, donavitque. Supplica incessanter, ut a vitiis cupiditatibusque ac calamitatibus liberet.
h IV Reg: 1, 10. Il Reg. xvi, 40.
14. ibid. 3. × IV Reg. xx, 3; fsa.
Ενέπρησεν Ηλίου ποτὲ τοὺς πεντήκοντα τῆς Ἱε
ζάβελ, ὅτε τοὺς τῆς αἰσχύνης προφήτας κατηνά
λωσεν εἰς ἔλεγχον τοῦ Αχαάβ· ἀλλὰ φεύγε τὴν μίμη
σιν τῶν δύο, ψυχὴ, καὶ κραταιώθητι.
Ἐκλείσθη σου οὐρανός, ψυχή, καὶ λιμὸς Θεοῦ
κατέλαβέ σε, ὅτε τοῖς Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου, ὡς ὁ
᾿Αχα 6 ἠπείθησας λόγοις ποτέ· ἀλλὰ 10.30 την Σερα
φθίαν μιμουμένη, σὺ θρέψον προφήτου ψυχήν.
Τοῦ Μανασσῆ ἐπεσώρευσας τὰ ἐγκλήματα τη
προαιρέσει, στήσασα ὡς βδελύγματα, πάθη˙ καὶ
πληθύνουσα, ψυχή, προσοχθίσματα. Ἀλλ᾿ αὐτοῦ
την μετάνοιαν ζηλοῦσα θερμώς, κτῆσαι κατάνυ
ξιν.
Προσπίπτω σοι, καὶ προσάγω σοι, ὥσπερ δάκρυα,
τὰ ῥήματά μου. "Ημαρτον ὡς οὐχ ἥμαρτε πόρνη,
καὶ ἠνόμησα ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἐπὶ γῆς· ἀλλ᾽ οἰκτεί
ρησον, Δέσποτα, τὸ ποίημά σου, καὶ ἀνακάλεσαί
με.
Κατέχωσα τὴν εἰκόνα σου, καὶ παρέφθειρα την
ἐντολήν σου. Ὅλον ἀπεμαυρώθη τὸ κάλλος, καὶ
τοῖς πάθεσιν ἐσβέσθη, Σῶτερ, ἡ λαμπάς· ἀλλ' οίς
κτείρας «ἀπόδος μοι,» ώς ψάλλει Δαβίδ, τὴν ἀγαλ
λίασιν.»
Επίστρεψον· μετανόησον, ἀνακάλυψον τὰ κι
κρυμμένα· λέγε Θεῷ τῷ τὰ πάντα εἰδότι· Σὺ για
νώσκεις μου τὰ κρύφια μόνος, Σώτερ, καὶ αὐτός
• με ἐλέησον, ὡς ψάλλει Δαβίδ, κατὰ τὸ ἔλεός
σου.
Ἐξέλιπον αἱ ἡμέραι μου, ὡς ἐνύπνιον εγειρομέν
νου· ὅθεν ὡς Ἐζεκίας δακρύω, ἐπὶ κλίνης μου,
προσθεῖναί μοι χρόνους ζωῆς. Ἀλλὰ τίς Ἡσαΐας
παραστήσεταί σοι, ψυχή, εἰ μὴ ὁ πάντων θεός;
Τῆς Ὁσίας.
Βοήσασα πρὸς τὴν ἄχραντον Θεοῦ Μητέρα πρίν,
άπεκρούσω λύσσαν τῶν παθῶν βιαίως ἐνοχλούντων,
καὶ κατῄσχυνας ἐχθρὸν τὸν πτερνίσαντα· ἀλλὰ εδὸς
νῦν βοήθειαν ἐκ θλίψεως ο καμοὶ τῷ δούλῳ σου.
"Ον έστερξας, ὃν ἐπόθησας, οὗ τινος κατ' ἴσχνος
ἧκες· οὗτός σου τὴν μετάνοιαν εὗρε, καὶ δεδώρηται,
ὡς μόνος Θεὸς συμπαθής. Ον ἀπαύστως ἱκέτευε,
παθῶν λυτρωθῆναι ἡμᾶς, καὶ περιστάσεων.
1' 111 Reg. xvi. 1 seqq.
i IV Reg. xxɩ, 2 seqq. ⋆ Psal.
n Psal. Lix, 13.
19 άλλ. πρεσβύτας. 10 αλλ. τῇ Σερ. ὁμοιώθητε.
Prophetas confusionis. Verba sunt LXX,
ubi Vulg. Prophetas Baal: quomodo habent etiam
: by: Videntur sibi assumpsisse, ut idoHebr
Juin ex cognomine significarent, indigitantes quod
vere esset αἰσχύνη probrum, confusio: velut
satis haberent semel et iterum in eo capitulo nomen Baal et Baalin ponere, cujus ne unquam voJuissent homines meminisse; aut nisi tantum, ut
cujus illos puderet.
Offendicula. Προσοχθίσματα. Sunt idola;
eadem ipsa atque βδελύγματα. Sic IV Reg. 13!!,
15, dicitur ή Αστάρτη, προσόχθισμα Σιδονίων.
ubi Vulg. Idolum Sidoniorum: cujus utriusque
nominis, ut et paulo superioris, αἰσχύνη: plana
ratio est. Noster Sant. reddit, abominationem.
quomodo passim reddit Vulg. interpres to, p
pi quod illic habetur.
col. 1373–1374page 292 of 327
PG 97:1373Ανδρέου. Τῆς πίστεως ἐν τῇ πέτρα, ταῖς πρεσβείαις σου στήριξον, πάτερ, φόβῳ με τῷ ἐν Θεῷ τειχίζων. Καὶ μετάνοιαν, Ανδρέα, παράσχου μας, δυσωπῶ σε, καὶ ῥῦσαί με παγίδος ἐχθρῶν, τῶν ἐκζητούντων με. Δόξα. Τριὰς ἁπλῆ, ἀδιαίρετε, ὁμοούσιε, καὶ φύσις μία, Φῶτα καὶ Φῶς· καὶ ἅγια τρία καὶ ἐν "Αγιον ύμε νεῖται Θεὸς ἡ Τριάς· ἀλλ' ἀνύμνησον, δόξασον Ζωήν, καὶ ζωῆς, ψυχή,τῶν πάντων Θεόν. Θεοτόκ. 'Υμνοῦμέν σε· εὐλογοῦμέν σε, προσκυνοῦμέν σε, Θεογεννήτορ, ὅτι τῆς ἀχωρίστου Τριάδος ἀπεκύησας τὸν ἕνα Υἱὸν καὶ Θεόν· καὶ αὐτὴ προηνέωξας ἡμῖν, τοῖς ἐν γῇ, τὰ ἐπουράνια. Το τριώδιον. ἦχ. πλ. δ'. ηδη η'. Ὁ Εἱρμός. Τὸν ἄναρχον Βασιλέα τῆς δόξης, ἂν φρίττουσιν εὐρανῶν αἱ δυνάμεις, καὶ τρέμουσι τῶν ἀγγέλων αἱ τάξεις, ὑμνεῖτε ἱερεῖς καὶ λαός. Ως ἄνθρακες τοῦ πυρὸς τοῦ ἀΰλου, συμφλέξατε τὰ Ολώδη μου πάθη, ἀνάπτοντές μοι νῦν τὸν ἔρωτα τῆς θείας, ἀπόστολοι, ἀγάπης. Τὰς σάλπιγγας τὰς εὐήχους τοῦ λόγου τιμήσωμεν, δι' ὧν πέπτωκε τείχη ἀνίδρυτα ἐχθροῦ, καὶ τῆς θεο γνωτίας ἐδράσθησαν ἐπάλξεις. Ἰνδάλματα ἐμπαθῆ τῆς ψυχῆς μου συντρίψατε, οι ναούς τε καὶ στήλας συντρίψαντες ἐχθροῦ, ἀπόστολοι Κυρίου ἡγιασμένοι. Θεοτόκ. Ἐχώρησας τὸν ἀχώρητον φύσει· ἐβάστασας τὸν βαστάζοντα πάντα· ἐθήλασας, ἁγνή, τὸν τρέφοντα τὴν κτίσιν, Χριστὸν τὸν ζωοδότην. Ἕτερον τριώδιον. Εἱρμὸς ὁ αὐτός. Τοῦ Πνεύματος τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ, δειμάμενοι πᾶσαν τὴν Ἐκκλησίαν οἱ ἀπόστολοι Χριστοῦ, ἐν ταύτῃ εὐ λογεῖτε Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Σαλπίσαντες σάλπιγξι τῶν δογμάτων, κατέστρεψαν οἱ ἀπόστολοι πᾶσαν πλάνην εἰδωλικήν, Χριστὸν ὑπερυψοῦντες εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Απόστολοι, ἡ καλὴ μετοικία, οἱ ἔφοροι κόσμου, καὶ τῶν οὐρανῶν πολῖται, τοὺς ὑμᾶς ἀεὶ ἀνευφημοῦντας, λυτρώσατε κινδύνων. Ανδρ. [Δόξα]. | Τρισήλιε, παμφαής θεαρχία, ομόδοξε, καὶ ὁμόθρονε φύσις· Πατὴρ ὁ παντουργός, Υιέ, καὶ θεῖον Πνεῦμα ὑμνῶ σε εἰ; αἰῶνας. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. ὡς ἔντιμον καὶ ὑπέρτατον θρόνον, ὑμνήσωμεν τοῦ Θεοῦ τὴν Μητέρα ἀπαύστως, οἱ λαοί· τὴν μόνην μετὰ τόκον, μητέρα καὶ παρθένον. Εἱρμὸς ἄλλος. Ὃν στρατιαί· οὐρανῶν δοξάζουσιν· ἂν φρίσσει τὰ ο
Ανδρέου.
MAGNUS CANON.
Τῆς πίστεως ἐν τῇ πέτρα, ταῖς πρεσβείαις σου
στήριξον, πάτερ, φόβῳ με τῷ ἐν Θεῷ τειχίζων. Καὶ
μετάνοιαν, Ανδρέα, παράσχου μας, δυσωπῶ σε, καὶ
ῥῦσαί με παγίδος ἐχθρῶν, τῶν ἐκζητούντων με.
Δόξα.
Τριὰς ἁπλῆ, ἀδιαίρετε, ὁμοούσιε, καὶ φύσις μία,
Φῶτα καὶ Φῶς· καὶ ἅγια τρία καὶ ἐν "Αγιον ύμε
νεῖται Θεὸς ἡ Τριάς· ἀλλ' ἀνύμνησον, δόξασον Ζωήν,
καὶ ζωῆς, ψυχή,τῶν πάντων Θεόν.
Θεοτόκ.
'Υμνοῦμέν σε· εὐλογοῦμέν σε, προσκυνοῦμέν σε,
Θεογεννήτορ, ὅτι τῆς ἀχωρίστου Τριάδος ἀπεκύησας
τὸν ἕνα Υἱὸν καὶ Θεόν· καὶ αὐτὴ προηνέωξας ἡμῖν,
τοῖς ἐν γῇ, τὰ ἐπουράνια.
Το τριώδιον. ἦχ. πλ. δ'.
ηδη η'. Ὁ Εἱρμός.
Τὸν ἄναρχον Βασιλέα τῆς δόξης, ἂν φρίττουσιν
εὐρανῶν αἱ δυνάμεις, καὶ τρέμουσι τῶν ἀγγέλων αἱ
τάξεις, ὑμνεῖτε ἱερεῖς καὶ λαός.
Ως ἄνθρακες τοῦ πυρὸς τοῦ ἀΰλου, συμφλέξατε τὰ
Ολώδη μου πάθη, ἀνάπτοντές μοι νῦν τὸν ἔρωτα τῆς
θείας, ἀπόστολοι, ἀγάπης.
Τὰς σάλπιγγας τὰς εὐήχους τοῦ λόγου τιμήσωμεν,
δι' ὧν πέπτωκε τείχη ἀνίδρυτα ἐχθροῦ, καὶ τῆς θεογνωτίας ἐδράσθησαν ἐπάλξεις.
Ἰνδάλματα ἐμπαθῆ τῆς ψυχῆς μου συντρίψατε, οι
ναούς τε καὶ στήλας συντρίψαντες ἐχθροῦ, ἀπόστολοι
Κυρίου ἡγιασμένοι.
Θεοτόκ.
Ἐχώρησας τὸν ἀχώρητον φύσει· ἐβάστασας τὸν
βαστάζοντα πάντα· ἐθήλασας, ἁγνή, τὸν τρέφοντα
τὴν κτίσιν, Χριστὸν τὸν ζωοδότην.
Ἕτερον τριώδιον. Εἱρμὸς ὁ αὐτός.
Τοῦ Πνεύματος τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ, δειμάμενοι πᾶσαν
τὴν Ἐκκλησίαν οἱ ἀπόστολοι Χριστοῦ, ἐν ταύτῃ εὐ
λογεῖτε Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας.
Σαλπίσαντες σάλπιγξι τῶν δογμάτων, κατέστρε
ψαν οἱ ἀπόστολοι πᾶσαν πλάνην εἰδωλικήν, Χριστὸν
ὑπερυψοῦντες εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.
Απόστολοι, ἡ καλὴ μετοικία, οἱ ἔφοροι κόσμου,
καὶ τῶν οὐρανῶν πολῖται, τοὺς ὑμᾶς ἀεὶ ἀνευφημοῦντας, λυτρώσατε κινδύνων.
Ανδρ. [Δόξα].
| Τρισήλιε, παμφαής θεαρχία, ομόδοξε, καὶ ὁμόθρονε
φύσις· Πατὴρ ὁ παντουργός, Υιέ, καὶ θεῖον Πνεῦμα·
ὑμνῶ σε εἰ; αἰῶνας.
Καὶ νῦν. Θεοτόκ.
ὡς ἔντιμον καὶ ὑπέρτατον θρόνον, ὑμνήσωμεν τοῦ
Θεοῦ τὴν Μητέρα ἀπαύστως, οἱ λαοί· τὴν μόνην μετὰ
τόκον, μητέρα καὶ παρθένον.
Εἱρμὸς ἄλλος.
Ὃν στρατιαί· οὐρανῶν δοξάζουσιν· ἂν φρίσσει τὰ
In Andream.
Me, pater, in fidei petra; Dei muniens timore
intercessionibus tuis confirma, ac præbe pœnitentiam; liberaque, rogo, ο Andrea, a quærentism
laqueo.
Gloria.
Trinitas simplex individua, consubstantialis, ac
natura una. Lumina Lumenque; ac tria
Sancta, unumque Sanctum laudatur Deus Trinitas.
Verum lauda, glorifica Vitam, vitaque universorum Deum, o anima.
Ad Deipar.
Te laudamus; te benedicimus; te adoramus, Dei
Genitrix: quod unum de individua Trinitate, Filium Deumque genueris; ipsaque prævie in terra
positis nobis, cœlestia aperueris.
Triodium. ton. 4 obliq.
Ode 8. Hirmus.
Æternum Regem gloriæ, quem horrent angelicæ
potestates, tremuntque angelorum ordines, laudate,
sacerdotes et populi.
Velut carbones ignis illius spiritalis, carnalia
mea vitia comburite, divinæque in me dilectionis
amorem, o apostoli, accendite.
Verbi sonoras tubas honori habeamus; quibus
fragiles hostis muri corruerunt, frmalaque sunt
scientiæ Dei propugnacula.
Vitiosas ac carnales animæ repræsentationes,.
qui inimici templa erectosque cippos comuninuistis, o apostoli, comminuite.
Ad Deipar.
Eum utero habuisti, qui natura capi non potest:
portasti eum, qui portat omnia; lactasti, o
casta, Christum creata omnia alentem, ac auctorem
vitæ.
Triodium aliud. Idem Hirmus.
Qui architectonica Spiritus, universam Christi
Ecclesiam, o apostoli, ædificatis, in ea laudata
Christum in sæcula.
Ubi dogmatum tubis apostoli clanxissent, omnem
idolorum profligarunt errorem, Christum, in omnia sæcula, superexaltantes.
Apostoli, pulchra colonia, mundi præsides et
inspectores, ac cives caeli, eos a periculis liberale,
qui jugibus præconiis celebrant.
COMBEFISI
Lumina, Lumeuque. Pro hac theologia videndus in suis de theologia, Gregorius Theologus,
Gloria.
Sol trine, splendidissime divine principatus,
eadem gloria, thronoque eodem sublimis natura,
Pater universorum opifex, Fili, et Spiritus sancte,
laudo te in sæcula.
Et nunc. Ad Deipar.
Laudemus jugiter, velut gloriosum celsissimumque thronum, nos populi, Dei Matrem; quæ sola
post partum, virgo et mater permansit.
Hirmus alius.
Quem laudant cœlestes exercitus: quem CheruNOTÆ.
eique æqualis Basilius apud Amphilochium in no.
va ad Eubulum catechesi.
col. 1375–1376page 293 of 327
PG 97:1375Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφίμ· πᾶσα πνοὴ καὶ κτίσις, πιεί. ὑμνεῖτε, εὐλογεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας. Ημαρτηκότα, Σῶτερ, ἐλέησον· διέγειρόν μου τὸν νοῦν πρὸς ἐπιστροφήν· δέξαι μετανοοῦντα· οἰκτείρτ σον βοῶντα· Ημαρτόν σοι μόνῳ· ἡνόμησα, ἐλέη σόν με. Ο διφρελάτης Ηλίας, ἅρματι, ταῖς ἀρεταῖς ἐπισ βάς, ὡς εἰς οὐρανοὺς ἤγετο υπεράνω ποτὲ τῶν ἐπι γείων· τούτου οὖν, ψυχή μου, τὴν ἄνοδον ἀκαίο γίζου. Τοῦ Ἰορδάνου τὸ ῥεῖθρον πρότερον, τῇ μηλωτή Ἠλίου Ελισσαιέ διέστη ἔνθα καὶ ἔνθα· αὐτὴ δὲ, ὦ ψυχή μου, ταύτης οὐ μετέσχες τῆς χάριτος δ' ἀκρασίαν. Ο Ελισσαίος ποτε δεξάμενος τὴν μηλωτήν, ἔλαβε διπλῆν χάριν παρὰ Κυρίου· αὐτὴ δὲ, ὦ ψυχή μου, ταύτης οὐ μετέσχες τῆς χαρίτος δι' ἀκρασίαν. Η Σωμανίτίς ποτε τὸν Δίκαιον ἐξένισεν, ὦ ψυχή, γνώμῃ ἀγαθῇ· σὺ δὲ οὐκ εἰσοικίσω, οὐ ξένον, ούχ ὁδίτην· ὅθεν τοῦ νυμφῶνος ῥιφήσῃ ἔξω θρηνωδούσε. Τοῦ Γιεζῆ ἐμιμήσω, ταλαίνα, τὴν γνώμην τὴν ἐν παράν, πάντοτε, ψυχή· οὗ τὴν φιλαργυρίαν ἀπόθου κἂν ἐν γήρᾳ· φεῦγε τῆς γεέννης τὸ πῦρ, ἐκστάσε τῶν κακῶν σου. Σὺ τὸν Ὀξίαν, ψυχή, ζηλώσασα, τὴν τούτου λέπραν ἐν σοὶ ἔσχες ἐν διπλῷ· ἄτοπα γὰρ λογίζῃ, παράνομε δὲ πράττεις· ἀφες & κατέχεις, καὶ πρόσδραμε τη Ο μετανοίᾳ. Τοὺς Νινευΐτας, ψυχή, ακήκοας, μετανοούντας Θεῷ, σάκκῳ καὶ σποδῷ· τούτους οὐκ ἐμιμήσω, ἀλλ ὤφθης σκαιοτέρα, πάντων τῶν πρὸ νόμου καὶ μετὰ νόμον ἑπταικότων. Τὸν ἐν τῷ λάκκῳ βορβόρου ήκουσας Ἱερεμίαν, ψυχή, πόλιν τὴν Σιών θρήνοις καταβοῶντα, καὶ δά κρυα ζητοῦντα· μίμησαι τὸν τοῦ τούτου θρηνώδη βίον, καὶ σωθήση. Ὁ Ἰωνᾶς εἰς θαρσεῖς ἀπέδραμε προγνούς την ἐπιστροφὴν τῶν Νινευΐτῶν· ἔγνω γὰρ ὡς προφήτης, Θεοῦ τὴν εὐσπλαγχνίαν ὅθεν παρεζήλου τὴν προφητ τείαν μὴ ψευσθῆναι. Τὸν Δανιὴλ ἐν τῷ λάκκῳ ἤκουσας, πῶς ἔφραξεν, ὦ ψυχή, στόματα θηρῶν· ἔγνωκας πῶς οἱ παῖδες, οἱ Ο περὶ 'Αζαρίαν, ἔσβεσαν τῇ πίστει, καμίνου φλίγα καιομένης; Τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἅπαντας παρήγαγόν σα, ψυχή, πρὸς ὑπογραμμόν· μίμησαι τῶν δικαίων τάς φιλοθέους πράξεις· ἔκφυγε δὲ πάλιν τῶν πονηρῶν τὰς ἁμαρτίας. Δικαιοκρίτα Σῶτερ, ἐλέησον, καὶ ῥῦσαί με τοῦ πυ ρὸς καὶ τῆς ἀπειλῆς, ἧς μέλλω ἐν τῇ κρίσει δικαίως ὑποστῆναι· ἄνες μοι πρὸ τέλους δι' ἀρετῆς καὶ μετα νοίας. Ὡς ὁ λῃστὴς ἐκβοῶ τὸ, ο Μνήσθητι· ο ὡς Πέτρος,
bim et Seraphim tremunt: spiritus omnis, creata- Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφίμ· πᾶσα πνοὴ καὶ κτίσις,
que omnia, coram omnibus laudate, benedicite, et
superexaltate.
Miserere, Salvator, peccatoris; suscita animum
ut convertar; suscipe poenitentem; miserare clamantem; tibi soli peccavi; inique egi, miserere
πιεί.
Currum auriga Elias °, nempe virtutes, conscendens, velut in cœlos, supra terrena olim vehebatur: ejus ergo tu, anina, ascensum recogita.
Eliæ quondam per Elisæum melote, hinc inde
Jordanis Ouvius stetit P: verum ipsa, o anima
mea, ob incontinentiam, eam gratiam non es consecula.
Accepta pridem Elisæus melote 9, duplicem a
Domino accepit gratiam: sed tu, o anima mea,
incontinentia tua non percepisti eam gratiam.
Proba olim mente Sunamitis *, hospitio, o anima, Justum recepit: tu vero, nec hospitem nec
peregrinum in domum induxisti; quamobrem lugen's ejicieris thalamo.
Sordidlam Giezi mentem ", ubique, misera anima, imitata es ejus vel in senectute avaritiam
abjice; cave gehennæ ignem, a tuis malis discedens.
Oziam illum, o anima, imitata, ejus in te lepram
duplo habuisti t: quippe turpia cogitas, et agis
iniqua: dimitte quæ possides, et ad pœnitentiam
accurre.
Audisti, anima, Ninivitas, in sacco et cinere,
Deo poenitentiam agentes": eos minime es imitata,
sed omnibus qui vel ante vel post legem peccaverunt, stultior egisti.
Jeremiam audisti, o anima, in lacu luti, altis clamoribus urbem Sion lamentantem, ac quærentem
lacrymas: imitare luctuosam ejus vitam, et salutem consequeris.
Fugit Jonas in Tharsis, præsciens Ninivitas convertendos s. Noverat enim, propheta, Dei misericordiam: quare æmulabatur ut ne prophetia falsa
videri posset.
Audisti, o anima, ut Daniel, ora leonum in lacu
obturaverit? Nosti ut Azarias sociique exstinxerint flammam camini ardentis y⚫z?
Omnes tibi, o anima, Veteri Testamento commendatos, in exemplum adduxi. Imitandas assume
justorum religiosas actiones; cave vero malorum
peccata.
Tu, Judex juste Salvator, miserere; meque libera ab igni minisque, quibus merito sim obnosius, in judicio; remitte mihi per virtutem et ponitentiam, priusquam finis occupet.
Sicut latro palam clamo ‹ Memento mei a;
• IV Reg. ", 11. p ibid. 11.
Par. xxv, 21.
* Luc. XXIII, 42.
- Joma!!!,
ὑμνεῖτε, εὐλογεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας.
Ημαρτηκότα, Σῶτερ, ἐλέησον· διέγειρόν μου τὸν
νοῦν πρὸς ἐπιστροφήν· δέξαι μετανοοῦντα· οἰκτείρτ
σον βοῶντα· Ημαρτόν σοι μόνῳ· ἡνόμησα, ἐλέη
σόν με.
Ο διφρελάτης Ηλίας, ἅρματι, ταῖς ἀρεταῖς ἐπισ
βάς, ὡς εἰς οὐρανοὺς ἤγετο υπεράνω ποτὲ τῶν ἐπι
γείων· τούτου οὖν, ψυχή μου, τὴν ἄνοδον ἀκαίο
γίζου.
Τοῦ Ἰορδάνου τὸ ῥεῖθρον πρότερον, τῇ μηλωτή
Ἠλίου Ελισσαιέ διέστη ἔνθα καὶ ἔνθα· αὐτὴ δὲ,
ὦ ψυχή μου, ταύτης οὐ μετέσχες τῆς χάριτος δ'
ἀκρασίαν.
Ο Ελισσαίος ποτε δεξάμενος τὴν μηλωτήν, ἔλαβε
διπλῆν χάριν παρὰ Κυρίου· αὐτὴ δὲ, ὦ ψυχή μου,
ταύτης οὐ μετέσχες τῆς χαρίτος δι' ἀκρασίαν.
Η Σωμανίτίς ποτε τὸν Δίκαιον ἐξένισεν, ὦ ψυχή,
γνώμῃ ἀγαθῇ· σὺ δὲ οὐκ εἰσοικίσω, οὐ ξένον, ούχ
ὁδίτην· ὅθεν τοῦ νυμφῶνος ῥιφήσῃ ἔξω θρηνωδούσε.
Τοῦ Γιεζῆ ἐμιμήσω, ταλαίνα, τὴν γνώμην τὴν ἐν
παράν, πάντοτε, ψυχή· οὗ τὴν φιλαργυρίαν ἀπόθου
κἂν ἐν γήρᾳ· φεῦγε τῆς γεέννης τὸ πῦρ, ἐκστάσε
τῶν κακῶν σου.
Σὺ τὸν Ὀξίαν, ψυχή, ζηλώσασα, τὴν τούτου λέπραν
ἐν σοὶ ἔσχες ἐν διπλῷ· ἄτοπα γὰρ λογίζῃ, παράνομε
δὲ πράττεις· ἀφες & κατέχεις, καὶ πρόσδραμε τη
Ο μετανοίᾳ.
Τοὺς Νινευΐτας, ψυχή, ακήκοας, μετανοούντας
Θεῷ, σάκκῳ καὶ σποδῷ· τούτους οὐκ ἐμιμήσω, ἀλλ
ὤφθης σκαιοτέρα, πάντων τῶν πρὸ νόμου καὶ μετὰ
νόμον ἑπταικότων.
Τὸν ἐν τῷ λάκκῳ βορβόρου ήκουσας Ἱερεμίαν,
ψυχή, πόλιν τὴν Σιών θρήνοις καταβοῶντα, καὶ δάκρυα ζητοῦντα· μίμησαι τὸν τοῦ τούτου θρηνώδη
βίον, καὶ σωθήση.
Ὁ Ἰωνᾶς εἰς θαρσεῖς ἀπέδραμε προγνούς την
ἐπιστροφὴν τῶν Νινευΐτῶν· ἔγνω γὰρ ὡς προφήτης,
Θεοῦ τὴν εὐσπλαγχνίαν ὅθεν παρεζήλου τὴν προφητ
τείαν μὴ ψευσθῆναι.
Τὸν Δανιὴλ ἐν τῷ λάκκῳ ἤκουσας, πῶς ἔφραξεν,
ὦ ψυχή, στόματα θηρῶν· ἔγνωκας πῶς οἱ παῖδες, οἱ
Ο περὶ 'Αζαρίαν, ἔσβεσαν τῇ πίστει, καμίνου φλίγα
καιομένης;
Τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἅπαντας παρήγαγόν σα,
ψυχή, πρὸς ὑπογραμμόν· μίμησαι τῶν δικαίων τάς
φιλοθέους πράξεις· ἔκφυγε δὲ πάλιν τῶν πονηρῶν
τὰς ἁμαρτίας.
Δικαιοκρίτα Σῶτερ, ἐλέησον, καὶ ῥῦσαί με τοῦ πυ
ρὸς καὶ τῆς ἀπειλῆς, ἧς μέλλω ἐν τῇ κρίσει δικαίως
ὑποστῆναι· ἄνες μοι πρὸ τέλους δι' ἀρετῆς καὶ μετανοίας.
Ὡς ὁ λῃστὴς ἐκβοῶ τὸ, ο Μνήσθητι· ο ὡς Πέτρος,
1 ibid. 9. • 1V Reg. 1, 8.
•♥ Jerem. xxxviii, 6.
IV Reg. v, 20. 4 IV Reg. sr, 5;
x Jone 1, 5. * Dan. xiv, 39; m, 26.
col. 1377–1378page 294 of 327
PG 97:1377Κλαίω πικρώς. ο Ανες μοι, Σῶτες; κράζω, ὡς ὁ Τελώνης· δακρύω ὡς ἡ πόρνη· δέξαι μου τὸν θρῆς νον, καθώς ποτε τῆς Χαναναίας. Την σηπεδόνα, Σῶτερ, θεράπευσον, τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς· μόνε ἰατρέ, μάλαγμά μοι ἐπίθες, καὶ Ελαιον καὶ οἶνον, ἔργα μετανοίας, κατάνυξιν μετὰ δακρύων. Τὴν Χαναναίαν κἀγὼ μιμούμενος, «Ελέησόν με, ο βοῷ τῷ Υἱῷ Δαβίδ· ἄπτομαι τοῦ κρασπέδου ὡς ἡ αἰ μοῤῥοοῦσα· κλαίω ὡς ἡ Μάρθα καὶ Μαρία ἐπὶ Λα ζάρου. Τὸ τῶν δακρύων, Σῶτερ, ἀλάβαστρον, ὡς μύρον κατακενῶ ἐπὶ κεφαλῆς· κράζω σοι ὡς ἡ πόρνη τὸν ἔλαιον ζητοῦσα. Δέησιν προσάγω, καὶ ἄφεσιν αἰτῶ λαβεῖν με. Εἰ καὶ μηδεὶς ὡς ἐγώ σοι ἥμαρτεν, ἀλλ' ὅμως δέ ξαι κἀμὲ, εὐσπλαγχνε Σῶτερ, φόβῳ μετανοοῦντα, καὶ πόθῳ κεκραγότα· "Ημαρτόν σοι μόνῳ, ἡνόμησα, ἐλέησόν με.» Φεῖσαι, Σῶτερ, τοῦ ἰδίου πλάσματος, καὶ ζήτησον ὡς ποιμὴν τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον· πλανηθέντα ἐξάρ πασον τοῦ λύκου· ποίησόν με θρέμμα, ἐν τῇ μονῇ τῶν σῶν προβάτων. Οταν καθίσης Κριτής ὡς εὐσπλαγχνος, καὶ δείξῃς τὴν φοβερὴν δόξαν σου, Χριστέ, ὦ ποῖος φόβος τότε! καμίνου καιομένης· πάντων δειλιώντων τὸ ἄστεκτον τοῦ βήματός σου. Τῆς Οσίας. Ἡ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀδύτου Μήτηρ σε φωτίσασα, σκοτασμοῦ ἔλυσε παθῶν· ὅθεν εἰσδεδεγμένη τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν, φώτισον, Μαρία, τούς σε πιο στῶς ἀνευφημοῦντας. Θαῦμα καινὸν κατιδὼν ἐξίστατο ὁ θεῖος ὄντως, ἐν σοί, Μῆτερ, Ζωσιμᾶς· ἄγγελον γὰρ ἑώρα ἐν σώματι, καὶ θάμβους ὅλος ἐπληροῦτο, Χριστὸν ὑμνοῦν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ανδρέου. Ως παῤῥησίαν ἔχων πρὸς Κύριον, Ανδρέα, Κρή της σεπτὸν κλέος, δυτωπῶ, πρέσβευε τοῦ δεσμοῦ με τῆς ἀνομίας λύσιν νῦν εὑρεῖν εὐχαῖς σου, ὡς τῆς μετανοίας διδάσκαλος, ὁσίων δόξα. ο ο Εὐλογοῦμεν Πατέρα, Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα. Η Αναρχε Πάτερ, Υἱὲ συνάναρχε, Παράκλητε ἀγαθὲ, Πνεῦμα τὸ εὐθὲς, Λόγου Θεοῦ Γεννήτορ, Πατρὸς ἀνάρχου Λόγε, Πνεῦμα ζῶν καὶ κτίζον, Τριὰς Μονάς, ἐλέησόν με. Θεοτόκ. ῾Ως ἐκ βαφῆς ἁλουργίδος, ἄχραντε, ή νοητή πορφυρὶς τοῦ Ἐμμανουήλ, ἔνδον ἐν τῇ γαστρί σου, ἡ σὰρξ συνεξυφάνθη; ὅθεν Θεοτόκον ἐν ἀληθείᾳ σε τι μοῦμεν. (Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν καὶ πάλιν τὸν Εἱρμόν.) είκη. Ι, πιν,
MAGNUS CANON.
• Κλαίω πικρώς. ο Ανες μοι, Σῶτες; κράζω, ὡς ὁ ut Petrus, e amare deo b;» clamo ut Publicanusc
Τελώνης· δακρύω ὡς ἡ πόρνη· δέξαι μου τὸν θρῆς
νον, καθώς ποτε τῆς Χαναναίας.
Την σηπεδόνα, Σῶτερ, θεράπευσον, τῆς ταπεινῆς
μου ψυχῆς· μόνε ἰατρέ, μάλαγμά μοι ἐπίθες, καὶ
Ελαιον καὶ οἶνον, ἔργα μετανοίας, κατάνυξιν μετὰ
δακρύων.
Τὴν Χαναναίαν κἀγὼ μιμούμενος, «Ελέησόν με, ο
βοῷ τῷ Υἱῷ Δαβίδ· ἄπτομαι τοῦ κρασπέδου ὡς ἡ αἰ
μοῤῥοοῦσα· κλαίω ὡς ἡ Μάρθα καὶ Μαρία ἐπὶ Λα
ζάρου.
Τὸ τῶν δακρύων, Σῶτερ, ἀλάβαστρον, ὡς μύρον
κατακενῶ ἐπὶ κεφαλῆς· κράζω σοι ὡς ἡ πόρνη τὸν
ἔλαιον ζητοῦσα. Δέησιν προσάγω, καὶ ἄφεσιν αἰτῶ
λαβεῖν με.
Εἰ καὶ μηδεὶς ὡς ἐγώ σοι ἥμαρτεν, ἀλλ' ὅμως δέξαι κἀμὲ, εὐσπλαγχνε Σῶτερ, φόβῳ μετανοοῦντα,
καὶ πόθῳ κεκραγότα· "Ημαρτόν σοι μόνῳ, ἡνόμησα,
ἐλέησόν με.»
Φεῖσαι, Σῶτερ, τοῦ ἰδίου πλάσματος, καὶ ζήτησον
ὡς ποιμὴν τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον· πλανηθέντα ἐξάρ
πασον τοῦ λύκου· ποίησόν με θρέμμα, ἐν τῇ μονῇ
τῶν σῶν προβάτων.
Οταν καθίσης Κριτής ὡς εὐσπλαγχνος, καὶ δείξῃς
τὴν φοβερὴν δόξαν σου, Χριστέ, ὦ ποῖος φόβος τότε!
καμίνου καιομένης· πάντων δειλιώντων τὸ ἄστεκτον
τοῦ βήματός σου.
J
Τῆς Οσίας.
Ἡ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀδύτου Μήτηρ σε φωτίσασα,
σκοτασμοῦ ἔλυσε παθῶν· ὅθεν εἰσδεδεγμένη τοῦ
Πνεύματος τὴν χάριν, φώτισον, Μαρία, τούς σε πιο
στῶς ἀνευφημοῦντας.
Θαῦμα καινὸν κατιδὼν ἐξίστατο ὁ θεῖος ὄντως, ἐν
σοί, Μῆτερ, Ζωσιμᾶς· ἄγγελον γὰρ ἑώρα ἐν σώματι,
καὶ θάμβους ὅλος ἐπληροῦτο, Χριστὸν ὑμνοῦν εἰς
τοὺς αἰῶνας.
Ανδρέου.
Ως παῤῥησίαν ἔχων πρὸς Κύριον, Ανδρέα, Κρή
της σεπτὸν κλέος, δυτωπῶ, πρέσβευε τοῦ δεσμοῦ με
τῆς ἀνομίας λύσιν νῦν εὑρεῖν εὐχαῖς σου, ὡς τῆς
μετανοίας διδάσκαλος, ὁσίων δόξα.
remitte mihi, Salvator; lacrymor ut meretrix d:
tu velut olim Chananææ, luctum meum suscipe
Putre ulcus humilis animæ meæ, cura, ο Salvator: tu sofus medicus malagma, oleumque eɩ vinum, nempe pœnitentiæ opera, contritionem cum
lacrymnis adhibe.
Etiam ego Chananæam imitatus, David Filio
clamo, ‹ Miserere mei f; > tango fimbriam, ut
hæmorrhoissa 8; fleo ut Martha et Maria super Lazarum b.
Lacrymarum alabastrum, o Salvator, unguenti
instar, super caput evacuo i; clamo tibi sicut
meretrix illa misericordiam quærens i. Offero
preces, remissionemque eflagito.
Quanquam nemo ita ut ego graviter peccávit;
sed et me nihilominus, clemens Salvator, suscipe,
timore penitentem, ac desiderio clamantem:
● Tibi soli peccavi; ìnique egi; miserere mei. ›
Parce, Salvator, tuo figmento, ac velut pastor, ovem quare quæ periit; errantem a leone
eripe: fac ne alumnum in caula ovium tuarum.
Quando Judex sederis velut clemens, tuamque
terribilem gloriam, o Christe, ostenderis: o quantus tunc timor! camino accensa, omnibusque paventibus tribunal illud tuum, quod nihil latere
possit.
In Sanctam.
Cum te Luminis Mater, quod occasum nesciat,
illuminasset, vitiorum tenebris absolvit: quapropler, suscepta, ο Maria Spiritus gratia, te de
celebrantes illumina.
Novum in te miraculum contuens, o Mater,
vere admirabilis Zosimas obstupuit, ac velut
mente emotus est: videbat enim in corpore angelum, totusque stupore replebatur, laudans Christum in sacula.
In Andream.
Velut qui fiduciam apud Dominum babeas, o
Andrea, venerabile Creta decus, obsecro; intercedas, ut tuis nunc precibus, qui poenitentia sis
doctor, ac gloria sanctorum, absolutionem a peccati vinculo nanciscar.
Εὐλογοῦμεν Πατέρα, Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα. Benedicimus Patrem, et Filium, et Spiritum sanΗ Αναρχε Πάτερ, Υἱὲ συνάναρχε, Παράκλητε ἀγαθὲ,
Πνεῦμα τὸ εὐθὲς, Λόγου Θεοῦ Γεννήτορ, Πατρὸς
ἀνάρχου Λόγε, Πνεῦμα ζῶν καὶ κτίζον, Τριὰς Μονάς,
ἐλέησόν με.
Θεοτόκ.
῾Ως ἐκ βαφῆς ἁλουργίδος, ἄχραντε, ή νοητή πορ
φυρὶς τοῦ Ἐμμανουήλ, ἔνδον ἐν τῇ γαστρί σου, ἡ
σὰρξ συνεξυφάνθη; ὅθεν Θεοτόκον ἐν ἀληθείᾳ σε τι
μοῦμεν. (Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν καὶ πάλιν τὸν
Εἱρμόν.)
b Luc. XXII, 62. c Luc.
13, 20 seqq. b Joan. xi, 33, 34.
είκη.
Æterne Pater, Fili coæterne, bone Paraclete,
recte Spiritus. Verbi Dei Genitor, Patris aleri
Verbum, Spiritus vive et Creator, Trinitas Unitasque, miserere nei.
Ad Deipar.
Velut ex murice quodam, o intemerata, intus
in utero tuo, spiritalis Emmanuelis purpura illa,
caro contexta est: quamobrem te vere Deiparam
honoramus. (Laudamus, benedicimus; ac rursus
Hirmum.)
Ι, 13. d Luc. vi,
f ibid..
* Matth.
× Psal. cxvin, 176.
e Matth. xv,
i Matth. xxvi, 7; Marc. πιν, 3. i Luc. vii, 38.
col. 1379–1380page 295 of 327
PG 97:1379ο ο Τὸ τριώδιον. ήχ. πλ. δ'. Ωδή θ'. Κυρίως, Θεοτόκον, σὲ ὁμολογοῦμεν, οἱ διὰ σοῦ σεσωσμένοι, Παρθένε ἁγνή· σὺν ἀσωμάτων χορείαις σε μεγαλύνομεν. Πηγαὶ τοῦ σωτηρίου νάματος δειχθέντες, τὴν ἐκτι κεῖσαν ψυχήν μου, ἀπόστολοι, τῆς ἁμαρτίας τῇ δίψει, κατεδροσήσατε ". Νηχόμενον πελάγει τῷ τῆς ἀπωλείας, καὶ ὑποβρύχιον ήδη γενόμενον, σῇ δεξιᾷ ὡς τῷ Πέτρῳ ", Κύριε, σῶσόν με. Ὡς ἄλας τῶν νοστίμων ὄντες διδαγμάτων, την στ πεδόνα ναός μου ξηράνατε, καὶ τῆς ἀγνοίας τὸ σκί τος ἀποδιώξατε. Χαρὶν ὡς τετοκυία, πένθος μοι παράσχου· δι' ο τήν θείαν παράκλησιν, Δέσποινα, ἐν τῇ μελλούσῃ ἡμέν ρα εὑρεῖν δυνήσομαι. Εἱρμὸς ἄλλος. Σὲ τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς μεσίτιν πάντες γενεαί μεγαλύνομεν· σωματικῶς γὰρ ἐσκήνωσεν ἐν τολ τὸ πλήρωμα, Παρθένε, τῆς θεότητος. Σὲ τὸ εὐκλεὲς τῶν ἀποστόλων σύστημα ελαι μεγαλύνομεν. Φωστήρες γὰρ φαιδροὶ ἐδείχθητε, τὴν πλάνην ἐκδιώκοντες. Εὐαγγελλικῇ ὑμῶν σαγήνῃ λογικοὺς ἰχθύας ἀγρεύοντες, αὐτοὺς προσφέρετε πάντοτε Χριστῷ ἐγώνιοι, ἀπόστολοι μακάριοι. Ἐν τῇ πρὸς Θεὸν ἡμῶν αἰτήσει, μέμνησθε ἡμῶν, ἀπόστολοι· ἀπὸ παντὸς λυτρωθῆναι πειρασμού δεύ ο μεθα, τοὺς πόθῳ ἀνυμνοῦντας ὑμᾶς. Δόξα. Σὲ τὴν τρισυπόστατον μονάδα, Πάτερ, Υιέ, σύν τῷ Πνεύματι, ἕνα Θεὸν ὁμοούσιον ὑμνῶ· Τριάδα ὁμοδύναμον καὶ ἄναρχον. Σὲ τὴν Παιδοτόκον καὶ Παρθένον πᾶσαι γενεαί μακαρίζομεν, ὡς διὰ σοῦ λυτρωθέντες τῆς ἀρας χαρὰν γὰρ ἡμῖν ἔτεκες τὸν Κύριον. Τοῦ μεγάλου Κανόνος. Εἱρμὸς ἄλλος. Ασπόρου συλλήψεως ὁ τόκος ἀνερμήνευτος. Μη τρὸς ἀνάνδρου ἄφθορος ἡ κύησις· Θεοῦ γὰρ ἡ γένο νησις καινοποιεῖ τὰς φύσεις· διό σε πᾶσαι αἱ γενεαὶ ὡς θεόνυμφον Μητέρα ὀρθοδόξως μεγαλύνομεν. Ὁ νοῦς τετραυμάτισται· τὸ σῶμα μεμαλάχιστα: " νοτεῖ τὸ πνεῦμα· ὁ Λόγος Ασθένησεν· ὁ βίος νενέκρωται· τὸ τέλος ἐπὶ θύραις. Διό μοι τάλαινα ψυχή, τί ποιήσεις ὅταν ἔλθῃ ὁ Κριτὴς ἀνερευνῆσαι τὰ σά; Μωσέως παρήγαγον, ψυχή, την κοσμογένεσιν, καὶ ἐξ ἐκείνου πᾶσαν ἐνδιάθετον γραφὴν ἱστοροῦσαν στι δικαίους καὶ ἀδίκους· ὧν τους δευτέρους, ὦ ψυχή, ἐμιμήσω, οὐ τοὺς πρώτους, εἰς Θεὸν ἐξαμαρτήσασα. ῾Ο νόμος ἠσθένησεν· ἀργεῖ τὸ Εὐαγγέλιον Γρα φὴ δὲ πᾶσα ἐν σοὶ παρημέληται· προφῆται ἡτόνη Σιν, Ἡ ἴσ. σίσατε. 13 τὸν Πέτρον.
Triodium: ton. & obliq.
Ode 9.
Te Dei Matrem, per te facti salvi, o casta virgo,
proprie confitemur: le magnificamus cum spirituum choris.
Vos, apostoli salutaris laticis fontes effecti animam quæ siti peccati contabuisset, ceu affuso rore
abunde irrigastis.
Natantem pelago perditionis, ac jam aquis
obrulum tua me dextera, Domine, salvum fac,
sicut Petrum 1.
Velur qui salutarium dogmatum sal sitis
putre mentis meæ siccate ulcus, tenebrasque ignorantiæ dispellite.
Velut gaudium enixa, tu mihi luctum præbe;
quo divinam in judicii futura die consolationen, ο
Domina, invenire queam.
Hirmus alius.
Te cœli terræque mediatricem, magnificamus
omnes generationes: quippe, Virgo, habitavit in
te plenitudo divinitatis corporaliter ª.
Te, præclare apostolorum senatus, canticismagnificamus. Nam facti estis læla luminaria expel
lentes errorem.
Evangelica vestra sagena capientes rationales
pisces, eos semper Christo, o heati apostoli, in cibum offertis.
In vestris ad Deum precibus nostri, o apostoli,
mementote rogamus ut ab omni liberemur tentatione, qui vos desiderio laudamus.
Gloria.
Laudo te, trine, subsistentem unitatem, Pater,
Fili, et Spiritus sancte: Deum unum consubstantialem; Trinitatem ejusdem virtutis æternamque.
Te Matrem pariter virginemque, beatam dicunt
omnes generationes; velut per te a naledicto redempiæ: quippe gaudium nobis, Dominum scilicet,
genuisti.
De magno Canone. Hirnus alius.
Conceptionem sine semine sequens partus, inexplicabilis est. Incorrupta Matris virum nescientis
prægnatio: quippe naturas Dei nativitas innoval:
Quamobrem tuam generationes omnes, ceu Matris
Deo sponsæ, magnitudinem, orthodoxe prædicamus.
Mens saucia est, corpus emollitum, spiritus
ægrotat, ratio infirmatur, vita est defecta; finis in
januis. Quid ergo, misera anima, factura sis, cum
Judex tua scrutaturus venerit?
Moses tibi, o anima, librum de mundi creatione
exhibuit indeque omnem justorum injustorumque
historiam, libris sacris contentam: c quibus, ο
anima, posteriores iniitata es, non priores, in Deum
peccans.
Lex infirmata est; desidet Evangelium; universa
Τὸ τριώδιον. ήχ. πλ. δ'.
Ωδή θ'.
Κυρίως, Θεοτόκον, σὲ ὁμολογοῦμεν, οἱ διὰ σοῦ σε
σωσμένοι, Παρθένε ἁγνή· σὺν ἀσωμάτων χορείαις σε
μεγαλύνομεν.
Πηγαὶ τοῦ σωτηρίου νάματος δειχθέντες, τὴν ἐκτι
κεῖσαν ψυχήν μου, ἀπόστολοι, τῆς ἁμαρτίας τῇ δίψει,
κατεδροσήσατε ".
Νηχόμενον πελάγει τῷ τῆς ἀπωλείας, καὶ ὑποβρύ
χιον ήδη γενόμενον, σῇ δεξιᾷ ὡς τῷ Πέτρῳ ", Κύριε,
σῶσόν με.
Ὡς ἄλας τῶν νοστίμων ὄντες διδαγμάτων, την στ
πεδόνα ναός μου ξηράνατε, καὶ τῆς ἀγνοίας τὸ σκί
τος ἀποδιώξατε.
Χαρὶν ὡς τετοκυία, πένθος μοι παράσχου· δι' ο
τήν θείαν παράκλησιν, Δέσποινα, ἐν τῇ μελλούσῃ ἡμέν
ρα εὑρεῖν δυνήσομαι.
Εἱρμὸς ἄλλος.
Σὲ τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς μεσίτιν πάντες γενεαί
μεγαλύνομεν· σωματικῶς γὰρ ἐσκήνωσεν ἐν τολ
τὸ πλήρωμα, Παρθένε, τῆς θεότητος.
Σὲ τὸ εὐκλεὲς τῶν ἀποστόλων σύστημα ελαι
μεγαλύνομεν. Φωστήρες γὰρ φαιδροὶ ἐδείχθητε, τὴν
πλάνην ἐκδιώκοντες.
Εὐαγγελλικῇ ὑμῶν σαγήνῃ λογικοὺς ἰχθύας ἀγρεύ
οντες, αὐτοὺς προσφέρετε πάντοτε Χριστῷ ἐγώνιοι,
ἀπόστολοι μακάριοι.
Ἐν τῇ πρὸς Θεὸν ἡμῶν αἰτήσει, μέμνησθε ἡμῶν,
ἀπόστολοι· ἀπὸ παντὸς λυτρωθῆναι πειρασμού δεύ
ο μεθα, τοὺς πόθῳ ἀνυμνοῦντας ὑμᾶς.
Δόξα.
Σὲ τὴν τρισυπόστατον μονάδα, Πάτερ, Υιέ, σύν
τῷ Πνεύματι, ἕνα Θεὸν ὁμοούσιον ὑμνῶ· Τριάδα
ὁμοδύναμον καὶ ἄναρχον.
Σὲ τὴν Παιδοτόκον καὶ Παρθένον πᾶσαι γενεαί
μακαρίζομεν, ὡς διὰ σοῦ λυτρωθέντες τῆς ἀρας
χαρὰν γὰρ ἡμῖν ἔτεκες τὸν Κύριον.
Τοῦ μεγάλου Κανόνος. Εἱρμὸς ἄλλος.
Ασπόρου συλλήψεως ὁ τόκος ἀνερμήνευτος. Μη
τρὸς ἀνάνδρου ἄφθορος ἡ κύησις· Θεοῦ γὰρ ἡ γένο
νησις καινοποιεῖ τὰς φύσεις· διό σε πᾶσαι αἱ γενεαὶ
ὡς θεόνυμφον Μητέρα ὀρθοδόξως μεγαλύνομεν.
Ὁ νοῦς τετραυμάτισται· τὸ σῶμα μεμαλάχιστα: "
νοτεῖ τὸ πνεῦμα· ὁ Λόγος Ασθένησεν· ὁ βίος νενέκρωται· τὸ τέλος ἐπὶ θύραις. Διό μοι τάλαινα ψυχή,
τί ποιήσεις ὅταν ἔλθῃ ὁ Κριτὴς ἀνερευνῆσαι τὰ σά;
Μωσέως παρήγαγον, ψυχή, την κοσμογένεσιν, καὶ
ἐξ ἐκείνου πᾶσαν ἐνδιάθετον γραφὴν ἱστοροῦσαν στι
δικαίους καὶ ἀδίκους· ὧν τους δευτέρους, ὦ ψυχή,
ἐμιμήσω, οὐ τοὺς πρώτους, εἰς Θεὸν ἐξαμαρτήσασα.
῾Ο νόμος ἠσθένησεν· ἀργεῖ τὸ Εὐαγγέλιον Γραtili Scriptura neglecta est; prophetæ elanguerunt, φὴ δὲ πᾶσα ἐν σοὶ παρημέληται· προφῆται ἡτόνη
1 Matth. Σιν, 31.
DO
Matth. v, 15. - Coloss. 11,
Ἡ ἴσ. σίσατε. 13 τὸν Πέτρον.
col. 1381–1382page 296 of 327
PG 97:1381σαν, καὶ πᾶς δικαίου λόγος αἱτραυματίαι σου, ψυχή, ἐπληθύνθησαν, οὐκ ὄντος ἰατροῦ τοῦ ὑγιοῦντός σε. Τῆς Νέας παράγω σοι Γραφῆς τὰ ὑποδείγματα, ἐνάγοντά σε, ψυχή, πρὸς κατάνυξιν. Δικαίους οὖν ζήλωσον· ἁμαρτωλοὺς ἐκτρέπου, καὶ ἐξιλέωσαι Χριστόν, προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις, καὶ ἁγνείᾳ, καὶ σεμνότητι. Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, σαρκὶ προσομιλήσας μοι καὶ πάντα ὅσα ὑπάρχει τῆς φύσεως ἐπλήρωσε, τῆς ἁμαρτίας δίχα, ἐπίγραμμόν σοι, ὦ ψυχὴ, καὶ εἰκόνα προδεικνύων, τῆς αὐτοῦ συγκαταβάσεως. Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, καλέσας πρὸς μετάνοιαν λῃστὰς καὶ πόρνας. Ψυχή, μετανόησον ἡ θύρα Ανα ἐφετας τῆς βασιλείας ἤδη· καὶ προαρπάζουσιν αὐ τὴν τ Φαρισαῖοι, καὶ Τελῶναι, καὶ μοιχοί μεταποιούμενοι. Χριστὸς Μάγους ἔσωσε· ποιμένας συνεκάλεσε τ νηπίων δήμους ἀπέδειξε μάρτυρας· πρεσβύτην ἐδό ξασε, καὶ γηραλαίαν χήραν, ὧν οὐκ ἐξήλωσας, ψυχή, οὐ τὰς πράξεις, οὐ τὸν βίον. Αλλ' οὐαί σοι ἐν τῷ κρίνεσθαι. Νηστεύσας ὁ Κύριος τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὕστερον ἐπείνασε, δεικνὺς τὸ ἀνθρώπινον· ψυχή, μή ἀθυμήσῃς ἄν σοι προσβάλλῃ ὁ ἐχθρός· προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις ἐκ ποδῶν ἀποκρουσθήτω σοι. Χριστὸς ἐπειράζετο· διάβολος ἐπείραζε δεικνύς τοὺς λίθους, ἵνα ἄρτοι γένωνται· εἰς ὄρος ἀνήγαγεν, ἰδεῖν τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου πάσας ἐν ῥιπῇ. Φοβοῦ, ὦ ψυχὴ, τὸ δρᾶμα· νῆφε· εὔχου πᾶσαν ὥραν θεῷ. Τρυχῶν ἡ φιλέρημος, φωνή βοώντος, ήχησε Χρι στοῦ ὁ λύχνος, κηρύττων μετάνοιαν. Ηρώδης Ανό μησε, σὺν τῇ Ηρωδιάδι· βλέπε, ψυχή μου, μὴ παγῆς τῶν ἀνόμων ταῖς παγίσιν· ἀλλ' ἀσπάζου τὴν μετάνοιαν. Τὴν ἔρημον ᾤκησεν ὁ Πρόδρομος τῆς χαρίτος, καὶ Ἰουδαῖα πάσα καὶ Σαμάρεια, ἀκούοντες ἔτρεχον, καὶ ἐξωμολογοῦντο τὰς ἁμαρτίας ἑαυτῶν, βαπτιζόμενοι προθύμως οὓς αὐτὴ οὐκ ἐμιμήσω, ψυχή. Ο γάμος μὲν τίμιος, ἡ κοίτη δὲ ἀμίαντος ἀμφότερα γὰρ Χριστός προευλόγησε, σαρκὶ ἐσθιόμενος, καὶ ἐν Κανᾷ δὲ γάμῳ, τὸ ὕδωρ οἶνον ἐκτελῶν, καὶ δεικνύων πρῶτον θαῦμα, ἵνα σὺ σωθῆς, ἀθλία ψυχή. 38 αὐτὴν Φαρισαίοις.
MAGNUS CANON.
σαν, καὶ πᾶς δικαίου λόγος αἱτραυματίαι σου, ψυχή, ac omnis justi sermo; vulnera tua, o anima, mulἐπληθύνθησαν, οὐκ ὄντος ἰατροῦ τοῦ ὑγιοῦντός σε.
Τῆς Νέας παράγω σοι Γραφῆς τὰ ὑποδείγματα,
ἐνάγοντά σε, ψυχή, πρὸς κατάνυξιν. Δικαίους οὖν
ζήλωσον· ἁμαρτωλοὺς ἐκτρέπου, καὶ ἐξιλέωσαι
Χριστόν, προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις, καὶ ἁγνείᾳ,
καὶ σεμνότητι.
Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, σαρκὶ προσομιλήσας μοι·
καὶ πάντα ὅσα ὑπάρχει τῆς φύσεως ἐπλήρωσε, τῆς
ἁμαρτίας δίχα, ἐπίγραμμόν σοι, ὦ ψυχὴ, καὶ εἰκόνα
προδεικνύων, τῆς αὐτοῦ συγκαταβάσεως.
Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, καλέσας πρὸς μετάνοιαν
λῃστὰς καὶ πόρνας. Ψυχή, μετανόησον ἡ θύρα Ανα
ἐφετας τῆς βασιλείας ἤδη· καὶ προαρπάζουσιν αὐτὴν τ8 Φαρισαῖοι, καὶ Τελῶναι, καὶ μοιχοί μεταποιούμενοι.
Χριστὸς Μάγους ἔσωσε· ποιμένας συνεκάλεσε τ
νηπίων δήμους ἀπέδειξε μάρτυρας· πρεσβύτην ἐδό
ξασε, καὶ γηραλαίαν χήραν, ὧν οὐκ ἐξήλωσας, ψυχή,
οὐ τὰς πράξεις, οὐ τὸν βίον. Αλλ' οὐαί σοι ἐν τῷ
κρίνεσθαι.
Νηστεύσας ὁ Κύριος τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ,
ὕστερον ἐπείνασε, δεικνὺς τὸ ἀνθρώπινον· ψυχή, μή
ἀθυμήσῃς ἄν σοι προσβάλλῃ ὁ ἐχθρός· προσευχαῖς·
τε καὶ νηστείαις ἐκ ποδῶν ἀποκρουσθήτω σοι.
Χριστὸς ἐπειράζετο· διάβολος ἐπείραζε δεικνύς
τοὺς λίθους, ἵνα ἄρτοι γένωνται· εἰς ὄρος ἀνήγαγεν, ἰδεῖν τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου πάσας ἐν ῥιπῇ.
Φοβοῦ, ὦ ψυχὴ, τὸ δρᾶμα· νῆφε· εὔχου πᾶσαν ὥραν
θεῷ.
Τρυχῶν ἡ φιλέρημος, φωνή βοώντος, ήχησε Χριστοῦ ὁ λύχνος, κηρύττων μετάνοιαν. Ηρώδης Ανό
μησε, σὺν τῇ Ηρωδιάδι· βλέπε, ψυχή μου, μὴ
παγῆς τῶν ἀνόμων ταῖς παγίσιν· ἀλλ' ἀσπάζου τὴν
μετάνοιαν.
Τὴν ἔρημον ᾤκησεν ὁ Πρόδρομος τῆς χαρίτος, καὶ
Ἰουδαῖα πάσα καὶ Σαμάρεια, ἀκούοντες ἔτρεχον, καὶ
ἐξωμολογοῦντο τὰς ἁμαρτίας ἑαυτῶν, βαπτιζόμενοι
προθύμως οὓς αὐτὴ οὐκ ἐμιμήσω, ψυχή.
• Ο γάμος μὲν τίμιος, ἡ κοίτη δὲ ἀμίαντος·
ἀμφότερα γὰρ Χριστός προευλόγησε, σαρκὶ ἐσθιό
μενος, καὶ ἐν Κανᾷ δὲ γάμῳ, τὸ ὕδωρ οἶνον ἐκτελῶν,
καὶ δεικνύων πρῶτον θαῦμα, ἵνα σὺ σωθῆς, ἀθλία
ψυχή.
tiplicata sunt, nullo suppetente medico, qui sanet.
Novi tibi Testamenti exempla adduco, quibus, o
anima, inducaris ad contritionem. Æmulare itaque
justos; peccatores aversare, Christumque precibus
placa jejuniisque, et castitate, et morum lonestale.
Christus factus est homo, carne mecum conversans, ac quæcunque naturæ sunt, implevit, uno
excepto peccato; exemplum tibi, o anima, ac imaginem ejus qua se tibi inclinavit, humilitatis, præmonstrans atque præscribens.
Chris tus factus est homo, no latrones, meretricesque ad pœnitentiam vocans. Pœniteat te, anima;
jam regni porta aperta est, jamque ipsum Pharisi Publicanique, et adulteri, vitæ rationibus mutatis, præripiunt.
Christus Magos salvos fecit ""; pastoresque pariter vocavit ****
**; ac infantium populos fecit nartyres; senen glorificavit, ac viduam vetulam P:
quorum, o anima, nec actiones imitata es nec vitam. Verum, va tibi in judicio.
Cum Dominus dies quadraginta in deserto jejunasset, postea esuriit q, ostendens quod est humanum: ne, auima, si te hostis invaserit, mosta
animo fias; precibus vero et jejuniis, confestim
repellito.
Christus tentabatur; tentabat diabolus ostendens
lapides ut panes ferent; subvesit in montem, ut
momento omnia mundi regna videret. Time, o anima, fabulam; esto sobria; omni hora Deum precare.
Turtur illa solitudinis amans '; vox clamantis
insonuit "; Christi lucerna '; penitentiam praedicans". Ilerodes sceleste egit cum Herodiade ▾;
videsis, anima, ne improborum relibus capiaris;
sed amplectere pœnitentiam.
llabitavit in deserto gratiæ Præcursor; omnisque
Judæa et Samaria, audientes currebant, el confitentes sua peccata, alacri animo baptizabantur ×;
quos, o anima, minime es imitata.
• Honorabile connubium, et torus immaculalus 7: > utrumque enim Christus olim benedixit;
juxta quod erat carnem indutus, manducans, atque
in nuptiis Caua s, aquam faciens vinum, prinumque illic miraculum consecrans, ut tu, misera anima, salutem consequaris.
** Matth. xx1, 31. *** Matth. 1, 4.
• Cant. 1, 12. • Isa. XL, 3.
seqq.
seqq.; Marc. vi, 17 seqq.
**** Luc. II, 8.
x. Matth.
• Matth. 11. 16.
t Juan. v, 55. - Matth. e, 2;
• Hebr. xu, 4.
1 scqq.
38 αὐτὴν Φαρισαίοις.
P Luc. ", 26, 37. q Matth. 15, 2
Marc. 1,
seqq.
▼ Matth. xiv, 3
3 Joan. 1, 2 seq.
Jamque ipsum Phariseis. Sic visum est corrigere, adjecta tamen margini correctione; plane
enim alludit Andreas ad locos, quibus Dominus significat præire Pharisæis in regno cœlorum, publicanos et meretrices, velut sint illi justi, quos
non venerit vocare; velut nimirum sibi justos,
existimataque sua justitia, veram, Christi gratia
justitiam repellentes, quam peccatores, qui se tales
nossent, facile invitati amplexarentur: atque
utinam vel nunc temporis defecisset id hominum
genus, nosque ipsos sciremus homines.
col. 1383–1384page 297 of 327
PG 97:1383ο Παράλυτον ήγειρε Χριστὸς τὴν κλίνην ἄραντε καὶ νεανίσκον θανέντα διήγειρε, τῆς χήρας τὸ κύρ μα· καὶ τοῦ ἑκατοντάρχου· καὶ Σαμαρείτιδι φανείς, τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν σοι, ψυχή, προεξωγρά φησεν. Αμόρρουν ιάσατο ἀφῇ κρασπέδου Κύριος· λε προὺς καθῆρε· τυφλοὺς καὶ χωλεύοντας φωτίσας ἀνώρθωσε κωφούς τε καὶ ἀλάλους, καὶ τὴν συγκύπτουσαν χαμαί, ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ, ἵνα σύσ θῇς, ἀθλία ψυχή. Τὰς νόσους ἰώμενος, πτωχοῖς εὐηγγελίζετο Χρισ στὸς ὁ Λόγος· κυλλοὺς ἐθεράπευσε· τελώναις συν ήσθιεν· ἁμαρτωλοῖς ὡμίλει· τῆς Ἰαείρου θυγατρό τὴν ψυχὴν προμεταστᾶσαν ἀφῇ τῆς χειρός. Τελώνης εσώζετο, καὶ πόρνη ἐσωφρόνιζε, καὶ Φαρισαῖος αὐχῶν κατεκρίνετο· ὁ μὲν γὰρ, ο Βλάσης τι, ν ἡ δὲ, ο Ἐλέησόν με· ε ὁ δὲ ἐκόμπαζε μών Ο Θεός, εὐχαριστῶ σοι· ν καὶ ἑξῆς τὰ τῆς ἀν οίας ρητά. Ζακχαίος τελώνης ἦν, ἀλλ' ὅμως διεσώζετο· καὶ Φαρισαῖος ὁ Σιμὼν ἐσφάλλετο, καὶ πόρνη ἐλάμβανε τὰς ἀφεσίμους λύσεις, παρὰ τοῦ ἔχοντος ἰσχύν ἀφιέναι ἁμαρτίας· ο δν, ψυχή, σαυτῇ ἱλέωσαι, Τὴν πόρνην, ὦ τάλαινα ψυχή μου, οὐκ ἐξήλωσα;" ἤ τις λαβοῦσα μύρου τὸ ἀλάβαστρον σὺν δάκρυσιν ήλειψε τους πόδας τοῦ Κυρίου, ἐξέμαξε δὲ ταῖς θριξί, τῶν ἀρχαίων ἐγκλημάτων τὸ χειρόγραφον ῥηγνύντος αὐτῇ. Τὰς πόλεις αἷς ἔδωκε Χριστὸς τὸ Εὐαγγέλιον, εν χή μου, ἔγνως όπως κατηράθησαν· φοβοῦ τὸ ὑπόδειγμα, μὴ γένῃ ὡς ἐκεῖναι· τὰς ἐν Σοδόμοις γὰρ εἰ τὰς ὁ Δεσπότης παρεικάσας, ᾅδου κατεδίκασε. Μὴ χείρων, ὦ ψυχή μου, φανῆς δι' ἀπογνώσεως τῆς Χαναναίας τὴν πίστιν ἀκούσασα, δι' ἧς τὸ ἐν. γάτριον λόγῳ Θεοῦ ἰάθη· «Υἱὲ Θεοῦ σῶσον καμέ, ἀναβόησον ἐκ βάθους τῆς καρδίας, ὡς ἐκείνη Χρ. στῷ. Σπλαγχνίσθητι· σῶσόν με - Υἱὲ Δαβίδ, ἐλέησον, ὁ δαιμονῶντας λόγῳ ἰασάμενος. Φωνὴν δὲ τὴν ἐν σπλαγχνον, ὡς τῷ λῃστῇ μοι φράσον· κ Αμήν σα λέγω, μετ᾿ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, ο ὅταν είδω ἐν τῇ δόξῃ μου. Λῃστὴς κατηγόρει σοι· λῃστὴς ἐθεολόγει στο ἀμφότεροι γὰρ σταυρῷ συνεκρεμᾶτο. ᾿Αλλ', ώ πι λυεύσπλαγχνε, ὡς τῷ πιστῷ λῃστῇ σου, τῷ ἐπὶ γνόντί σε Θεόν, καμοὶ ἄνοιξον τὴν θύραν τῆς ἐνδύ ξου βασιλείας σου. Η κτίσις συνείχετο, σταυρούμενόν σε βλέπουσα ὄρη καὶ πέτραι φόβῳ διεῤῥήγνυντο· καὶ τὸς ἐγν ο
Christus paralyticum, lecto sublato ambulantem, ▲
erexit *, mortuumque adolescentem, viduæ filium,
exsuscitavit b; nec non puerum centurionis ©; ac
se Samaritanæ prodens, adorationem tibi in spiritu, o anima, deformavit d.
Sanavit Dominus fimbriæ tactu sanguine fluentem *; mundavit leprosos; cæcos et claudos illuminans erexit: surdos denique et mutos 1, ac
mulierem deorsum inclinatam, sermone curavit *:
ut tu, misera anima, salutem consequaris.
Morbos curans Christus Verbum, pauperibus
evangelizavit; claudos curavit; comedit cum publicanis; cum peccatoribus consuetudinem habuit:
tactu manus animam filiæ Jairi quæ jam migrassel
corpore, reduxit h.
Publicanus salvus evadebat i; et meretrix casta i
at Pharisans superbiens, realum incurrebat: primus siquidem ille dicebat, ο Esto mihi propitius;,
illa vero: • Miserere mei;» tertius denique fastu
glorians clamabat; ‹ Gratias ago tibi, Deus; i» et
quæ deinceps sequuntur arrogantia verba.
Zacchæus, quanquam publicanus k, salvus nihilominus eliciebatur: Simonque Pharisus fallebaSur 1, meretrice interim remissionem ab eo oblinente, qui potestatem habet in terra dimittendi
peccata; › quem tibi ipsa, o anima, redde propitium.
Παράλυτον ήγειρε Χριστὸς τὴν κλίνην ἄραντε
καὶ νεανίσκον θανέντα διήγειρε, τῆς χήρας τὸ κύρ
μα· καὶ τοῦ ἑκατοντάρχου· καὶ Σαμαρείτιδι φανείς,
τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν σοι, ψυχή, προεξωγρά
φησεν.
Αμόρρουν ιάσατο ἀφῇ κρασπέδου Κύριος· λε
προὺς καθῆρε· τυφλοὺς καὶ χωλεύοντας φωτίσας
ἀνώρθωσε κωφούς τε καὶ ἀλάλους, καὶ τὴν συγ
κύπτουσαν χαμαί, ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ, ἵνα σύσ
θῇς, ἀθλία ψυχή.
Τὰς νόσους ἰώμενος, πτωχοῖς εὐηγγελίζετο Χρισ
στὸς ὁ Λόγος· κυλλοὺς ἐθεράπευσε· τελώναις συν
ήσθιεν· ἁμαρτωλοῖς ὡμίλει· τῆς Ἰαείρου θυγατρό
τὴν ψυχὴν προμεταστᾶσαν ἀφῇ τῆς χειρός.
Τελώνης εσώζετο, καὶ πόρνη ἐσωφρόνιζε, καὶ
Φαρισαῖος αὐχῶν κατεκρίνετο· ὁ μὲν γὰρ, ο Βλάσης
τι, ν ἡ δὲ, ο Ἐλέησόν με· ε ὁ δὲ ἐκόμπαζε μών
• Ο Θεός, εὐχαριστῶ σοι· ν καὶ ἑξῆς τὰ τῆς ἀν
οίας ρητά.
Ζακχαίος τελώνης ἦν, ἀλλ' ὅμως διεσώζετο· καὶ
Φαρισαῖος ὁ Σιμὼν ἐσφάλλετο, καὶ πόρνη ἐλάμβανε
τὰς ἀφεσίμους λύσεις, παρὰ τοῦ ἔχοντος ἰσχύν
ἀφιέναι ἁμαρτίας· ο δν, ψυχή, σαυτῇ ἱλέωσαι,
Τὴν πόρνην, ὦ τάλαινα ψυχή μου, οὐκ ἐξήλωσα;"
ἤ τις λαβοῦσα μύρου τὸ ἀλάβαστρον σὺν δάκρυσιν
Non es imitata, o inisera anima, meretricem illam quæ, accepto alabastro unguenti, lacrymis unxit Dominicos pedes, et extersil capillis; ejus ni- ήλειψε τους πόδας τοῦ Κυρίου, ἐξέμαξε δὲ ταῖς
mirum, qui veterum illi criminum chirographum
discidisset.
Nosti, o anima mea, ut urbes quibus Christus
Evangelium praedicavit, fuerint maledicta n; time
exemplum, ut ne similis evaseris: urbi siquidem Sodomorum conferens eas Dominus, ad usque
infernum damınavit.
'
Ne, o anima mea, desperatione deterior fas; quæ
Chananææ fidem audieris, qua filiamı, Dei verbo
sanavit: Clamna ex imo corde, sicut illa Christo:
• Salva me quoque, Fili David °.
Miserere; salva me, Fili David, iniserere, qui
verbo sanasti vexatos a dæmone Misericordem illam, velut olim lalroni, nili loquere vocem:
‹ Amen dico tibi, eris mecum in paradiso P, › cum
in mea gloria veniam.
Te latro accusabat, latro nihilominus Deum prædicabat: ambo enim pendebant e cruce. Τu vero,
ut multa misericordia, ctiam mihi, velut fideli illi
latroni, qui te Deum agnovit, gloriosi tui regni
aperi januam.
Videns te creatura affixum cruci defixa teneba
tur; montes et petræ timore dissecabantur; terra
θριξί, τῶν ἀρχαίων ἐγκλημάτων τὸ χειρόγραφον
ῥηγνύντος αὐτῇ.
Τὰς πόλεις αἷς ἔδωκε Χριστὸς τὸ Εὐαγγέλιον, εν
χή μου, ἔγνως όπως κατηράθησαν· φοβοῦ τὸ ὑπόδει
γμα, μὴ γένῃ ὡς ἐκεῖναι· τὰς ἐν Σοδόμοις γὰρ εἰτὰς ὁ Δεσπότης παρεικάσας, ᾅδου κατεδίκασε.
Μὴ χείρων, ὦ ψυχή μου, φανῆς δι' ἀπογνώσεως
τῆς Χαναναίας τὴν πίστιν ἀκούσασα, δι' ἧς τὸ ἐν.
γάτριον λόγῳ Θεοῦ ἰάθη· «Υἱὲ Θεοῦ σῶσον καμέ,
ἀναβόησον ἐκ βάθους τῆς καρδίας, ὡς ἐκείνη Χρ.-
στῷ.
Σπλαγχνίσθητι· σῶσόν με - Υἱὲ Δαβίδ, ἐλέησον, ὁ
δαιμονῶντας λόγῳ ἰασάμενος. Φωνὴν δὲ τὴν ἐν
σπλαγχνον, ὡς τῷ λῃστῇ μοι φράσον· κ Αμήν σα
λέγω, μετ᾿ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, ο ὅταν είδω
ἐν τῇ δόξῃ μου.
Λῃστὴς κατηγόρει σοι· λῃστὴς ἐθεολόγει στο
ἀμφότεροι γὰρ σταυρῷ συνεκρεμᾶτο. ᾿Αλλ', ώ πι
λυεύσπλαγχνε, ὡς τῷ πιστῷ λῃστῇ σου, τῷ ἐπὶ
γνόντί σε Θεόν, καμοὶ ἄνοιξον τὴν θύραν τῆς ἐνδύ
ξου βασιλείας σου.
Η κτίσις συνείχετο, σταυρούμενόν σε βλέπουσα
ὄρη καὶ πέτραι φόβῳ διεῤῥήγνυντο· καὶ τὸς ἐγν
a Joan. iv, 24.
1 Luc. XVHI,
• Matth. 13, 6. b Luc vii,
c Matth. vult.
seqq.
▲ Marc. v, 22 sept
m Matth. ix, 6.
»
Lac.», 10:04,
6 Luc. xi, 11.
Luc. vi, 56 seqq.
e Maith, ix. 20 seqq.
↑ Matth.
j Luc. xvi, 11. Luc. sit, 3
• Matth. xv, 22. ο Luc. ss11, 15.
col. 1385–1386page 298 of 327
PG 97:1385μνοῦτο· καὶ συνεσκότασε τὸ φῶς ἐν ἡμέρᾳ καθορῶν ο σε, Ἰησοῦ, προσηλωμένον σακρί. Αξίους μετανοίας καρποὺς μὴ ἀπαιτήσῃς μου· ἡ γὰρ ἰσχύς μου ἐν ἐμοὶ ἐξέλιπε. Καρδίαν μοι δώρη σαι ἀεὶ συντετριμμένην, πτωχείαν δὲ πνευματικήν, ἵνα ταῦτά σοι προσοίσω, ὡς δεχτὴν θυσίαν, μόνε Σώτερ. Κριτά μου καὶ γνωστά μου· ὁ μέλλων πάλιν ἔρ χεσθαι σὺν τοῖς ἀγγέλοις, κρῖναι κόσμον ἅπαντα Ελέω σου όμματι τότε ιδών με, φεῖσαι καὶ οίκτειρόν με, Ἰησοῦ, τὸν ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτήσαντα. Τῆς Ὁσίας. Ἐξέστησας ἅπαντας τῇ ξένῃ πολιτείᾳ σου· ἀγ γέλων τάξεις, βροτῶν τὰ συστήματα· άλλως βιών σασα, καὶ φύσιν ὑπερβᾶσα· ἀνθ' ὧν ἀΰλως τοῖς που σὶν ἐπιβαίνουσα, Μαρία, Ἰορδάνην διεπέρασας. λέωσαι τὸν Κτίστην ὑπὲρ τῶν εὐφημούντων σε, Οσία Μῆτερ, ῥυσθῆναι κακώσεων καὶ θλίψεων, τῶν κύκλῳ συνεπιτιθεμένων· ἵνα ῥυσθέντες τῶν πειρασμῶν, μεγαλύνωμεν ἀπαύστως, τὸν δοξάσαντά σε, Κύριον. Ανδρέου. Ανδρέα σεβάσμις, καὶ Πάτερ τρισμακάριστε, ποιμὴν τῆς Κρήτης, μὴ παύσῃ δεόμενος ὑπὲρ τῶν σε ὑμνούντων· ἵνα ῥυσθῶμεν πάσης ὀργῆς καὶ θλί ψεως, καὶ φθορᾶς καὶ πταισμάτων ἀνεικάστων, οἱ τιμῶντές σου τὴν τιμήν πιστῶς. Δόξα. Τριὰς ὁμοούσιε, Μόνας ή τρισυπόστατος· σὲ ἀνυμνοῦμεν, Πατέρα δοξάζοντες, Υἱὸν μεγαλύνοντες, καὶ Πνεῦμα προσκυνοῦντες, τὸν ἕνα φύσει ἀληθῶς Θεόν, ζωήν τε καὶ ζωάς, βασιλείαν ἀτελεύτητον. Θεοτόκ. Τὴν πόλιν σου φύλαττε, Θεογεννήτορ ἄχραντε· ἐν σοὶ γὰρ αὕτη πιστῶς βασιλεύουσα, ἐν σοὶ καὶ κρατύνεται· καὶ διὰ σοῦ νικῶσα, τροποῦται πάντα πειρασμὸν, καὶ σκυλεύει πολεμίους, καὶ διέπει τὸ ὑπή Χρον. Εἰς τὸ Ἀπόδειπνον, ψάλλομεν τον παρόντα Κανόνα· ποίημα τοῦ ἁγίου πατρὸς κυρίου Ανδρέου Κρήτης τοῦ Ἱεροσολυμίτου. Ὠδὴ α'. ἦχ. α'. Ο Ειρμός. Ὠδὴν ἐπινίκιον ᾄσωμεν πάντες θεῷ τῷ ποιήσαντι θαυμαστά τέρατα βραχίονι υψηλῷ, καὶ σώσαντι τὸν Ισραήλ· ὅτι δεδόξασται. Νεκρὸν τετραήμερον ἐξαναστήσας, Σωτερ μου, Ζωήν τε καὶ ζωάς.
CANON IN LAZARUM.
μνοῦτο· καὶ συνεσκότασε τὸ φῶς ἐν ἡμέρᾳ καθορῶν quatiebatur; spoliabatur infernus; lumenque, ο
σε, Ἰησοῦ, προσηλωμένον σακρί.
Jesu, videns carne confixum clavis, die media 'vbtenebratum est.
Αξίους μετανοίας καρποὺς μὴ ἀπαιτήσῃς μου· ἡ
γὰρ ἰσχύς μου ἐν ἐμοὶ ἐξέλιπε. Καρδίαν μοι δώρησαι ἀεὶ συντετριμμένην, πτωχείαν δὲ πνευματικήν,
ἵνα ταῦτά σοι προσοίσω, ὡς δεχτὴν θυσίαν, μόνε
Σώτερ.
Κριτά μου καὶ γνωστά μου· ὁ μέλλων πάλιν ἔρ
χεσθαι σὺν τοῖς ἀγγέλοις, κρῖναι κόσμον ἅπαντα:
Ελέω σου όμματι τότε ιδών με, φεῖσαι καὶ οίκτειρόν
με, Ἰησοῦ, τὸν ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν τῶν ἀνθρώπων
ἁμαρτήσαντα.
Τῆς Ὁσίας.
Ἐξέστησας ἅπαντας τῇ ξένῃ πολιτείᾳ σου· ἀγ
γέλων τάξεις, βροτῶν τὰ συστήματα· άλλως βιών
σασα, καὶ φύσιν ὑπερβᾶσα· ἀνθ' ὧν ἀΰλως τοῖς που
σὶν ἐπιβαίνουσα, Μαρία, Ἰορδάνην διεπέρασας.
λέωσαι τὸν Κτίστην ὑπὲρ τῶν εὐφημούντων σε,
Οσία Μῆτερ, ῥυσθῆναι κακώσεων καὶ θλίψεων, τῶν
κύκλῳ συνεπιτιθεμένων· ἵνα ῥυσθέντες τῶν πειρασμῶν, μεγαλύνωμεν ἀπαύστως, τὸν δοξάσαντά σε,
Κύριον.
Ανδρέου.
Ανδρέα σεβάσμις, καὶ Πάτερ τρισμακάριστε,
ποιμὴν τῆς Κρήτης, μὴ παύσῃ δεόμενος ὑπὲρ τῶν
σε ὑμνούντων· ἵνα ῥυσθῶμεν πάσης ὀργῆς καὶ θλί
ψεως, καὶ φθορᾶς καὶ πταισμάτων ἀνεικάστων, οἱ
τιμῶντές σου τὴν τιμήν πιστῶς.
Δόξα.
Τριὰς ὁμοούσιε, Μόνας ή τρισυπόστατος· σὲ ἀνυμνοῦμεν, Πατέρα δοξάζοντες, Υἱὸν μεγαλύνοντες, καὶ
Πνεῦμα προσκυνοῦντες, τὸν ἕνα φύσει ἀληθῶς Θεόν,
ζωήν τε καὶ ζωάς, βασιλείαν ἀτελεύτητον.
Θεοτόκ.
Τὴν πόλιν σου φύλαττε, Θεογεννήτορ ἄχραντε· ἐν
σοὶ γὰρ αὕτη πιστῶς βασιλεύουσα, ἐν σοὶ καὶ κρατύνεται· καὶ διὰ σοῦ νικῶσα, τροποῦται πάντα πειρα
σμὸν, καὶ σκυλεύει πολεμίους, καὶ διέπει τὸ ὑπή
Χρον.
Εἰς τὸ
Ἀπόδειπνον, ψάλλομεν τον παρόντα
Κανόνα· ποίημα τοῦ ἁγίου πατρὸς κυρίου
Ανδρέου Κρήτης τοῦ Ἱεροσολυμίτου.
Ὠδὴ α'. ἦχ. α'. Ο Ειρμός.
Ὠδὴν ἐπινίκιον ᾄσωμεν πάντες θεῷ τῷ ποιήσαντι
θαυμαστά τέρατα βραχίονι υψηλῷ, καὶ σώσαντι τὸν
Ισραήλ· ὅτι δεδόξασται.
Νεκρὸν τετραήμερον ἐξαναστήσας, Σωτερ μου,
9 Psal. cv, 21.
Ne, rogo, dignos a me pœnitentiæ fructus exegeris; nam virtus mea in me defecit. Dona cor semiper contritum, et spiritus paupertatem; quo hæc
semper, tibi soli Salvatori, ut acceptabilem bostiam
offeram.
Judex meus et cognitor meus; qui venturus iterum es cum angelis judicaturus mundunı universum: tunc ne propitius intuens, parce ac miserere, o Jesu, qui supra universum bumanum genus
peccavi.
In Sanctam.
Tua illa nova vivendi ratione universos in stuporem egisti; tum angelicos ordines, tum portalium cœtus: quæ velut sine corpore vixeris, sisque supergressa naturam: quamobrem velut sine
corpore pedibus incedens, o Maria, Jordanem
transivisti.
fis Creatorem placa, o sancta Maler, qui te laudibus celebrant; ut a malis et calamitatibus undequaque imminentibus liberemur: quo liberati a
tentationibus, Dominum qui fecit gloriosamn, incessanter magnificemus.
In Andream.
Andrea venerabilis, ac beatissime Pater, Cretæ
pastor, ne cessaveris orare pro iis qui te laudant;
ut ab omni ira, et afflictione, exitioque, immensisque lapsibus liberemur, qui fideli te animo hono -
ramus.
Gloria.
Trinitas consubstantialis, Unitas trine subsistens,
te laudamus; Patrem glorificantes, magnificantes
Filium, ac Spiritum adorantes, unum vere natura
Deum, vitamque et vitas interminabile regram.
in Deipar.
Urbem tuam serva, Dei genitrix intemerata; in te
siquidem fideliter regnat, ac in te firmatur; tuaque
victrix opera, tentationem omnem fugat, hostesque prædatur, ac moderatur subjectos.
Ad vesperas [Parasceves ante Ramos] canimus
huncce canonem, editum a sancto paire domino
Andrea Cretensi, cognomento Hierosolymita.
Ode 1, ton. 1. Hirmus.
Omnes pro victoria Deo cantemus laudes, qui
fecit portenta mirabilia brachio excelso, et salvavit
Israelem q; quonianı glorificatus est.
Suscitando, o meus Salvator, Lazarum quatriCOMBEFISHI NOTÆ.
Vilamque et vitas. Ζωήν τε καὶ ζωάς. Hoc
ultimum, cum sit abstractum, non videtur aliter
sane et e theologia in Deo dici, quam intellectum
velut in sensu causali: ut dicatur Deus et Trinitas,
in se et substantialiter vita; quod est singularisPATROL. GR. XCVII.
sime, simulque vitæ, ceu omnium arrhe'ypa
vita. Est modus loquendi, mysticis maxime,
in quibus magnus fuit Andreas, perquam familiaris.
Canon for LazarusCanon in Lazarum
col. 1387–1388page 299 of 327
PG 97:1387τὸν Λάζαρον, τῆς φθορᾶς ἀπήλλαξας βραχίονι υψηλών ο ο καὶ ἔδειξας ὡς δυνατὸς τὴν ἐξουσίαν σου. Φωνήσας τὸν Λάζαρον ἐκ τοῦ μνημείου, εὐθὺς ἐξανέστησας· ἀλλ' ὁ ᾅδης κάτωθεν πικρῶς ἀ ρετο, καὶ στένων ἔτρεμε, Σῶτερ, τὴν ἐξουσίαν σου. Εδάκρυσας, Κύριε, ἐπὶ Λαζάρῳ, δεικνύων την σάρκωσιν τῆς οἰκονομίας σου, καὶ ὅτι φύσει θεί; ὑπάρχων, φύσει καθ' ἡμᾶς γέγονας άνθρωπος. Τῆς Μάρθας τὰ δάκρυα, καὶ τῆς Μαρίας Κατέπαυσας, Κύριε, ἐκ νεκρῶν τὸν Λάζαρον ἐξαναστήσας, Σῶτερ, καὶ δείξας ἐμπνοῦν τὸν νεκρὸν, τῇ ἐξουσία σου. Τῷ νόμῳ τῆς φύσεως τῆς ἀνθρωπίνης, πρώ τησας, Δέσποτα, Ποῦ τέθειται Λάζαρος; δεικνύων πᾶσι, Σῶτερ; ἀνόθευτον τὴν πρὸς ἡμᾶς οἰκονομίαν σου. Τὰ κλεῖθρα συνέτριψας τότε τοῦ ᾅδου φωνήσι, τὸν Λάζαρον, καὶ τὸ κράτος ἔσωσα; εἰ τοῦ πολεμήτορος, καὶ ἔπεισας πρὸ τοῦ σταυροῦ τρέμειν σε, μόνε Σώτερ. Δεσμώτην τὸν Λάζαρον ὑπὸ τοῦ ᾅδου κρατούμενον, Δέσποτα, ὡς Θεός προέφθασας, καὶ ἔλυσα; τῶν δεσμῶν· τῷ σῷ γὰρ πάντα, δυνατε, είχει προστάγματι. Δόξα. Πατέρα δοξάσωμεν, Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα, Τριάδι ἀχώριστον ἐν μονάδι φύσεως, καὶ σὺν ἀγγέλοις απ την, ὡς ἕνα ἄκτιστον Θεὸν, δοξολογήσωμεν. Καὶ νῦν. Ατρέπτως ἐκύησας, Παρθενομήτορ, τὸν Κτίστην τῆς φύσεως, ἐξ ἁγίου Πνεύματος, κατ' εὐδοκίαν Πα τρός, γενόμενον ὅπερ ἐσμὲν, δίχα τροπῆς καὶ φυρμοῦ. Ωδή β'. Ο Ειρμός. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χριστὸν τὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τὸν μόνον φιλάνθρωπον. Δόξα σοι· τῷ φωνήσ: ντι μόνον, καὶ ἐκ τοῦ τάφου νεκρὸν τεταρταίον, τὸν φίλον ἐγείραντι Λάζαρον. Ηκουσε τῆς φωνῆς του ὁ ἄπνους, καὶ ψυχωθείς, ἐκ νεκρῶν ἀνέστη εὐθέως, δοξάζων σε, Κύριε. Πρόσταγμα ζωηφόρου φωνής σου δεξάμενος ὀδωδώς, ἐξηγέρθη τοῦ τάφου, Σωτερ μου, ὁ Λάζαρος. Ἐδάκρυσας ἐπὶ φίλῳ, Σῶτέρ μου· πιστούμενο; τὴν ἡμῶν ὡς ἐφόρεσας φύσιν, καὶ τοῦτον ἀνέστησας. Ετρόμαξεν ὡς κατεἶδεν ὁ ᾄδης παλινδρομούντα εὐθὺς τὸν δεδεμένον κειρίαις, φωνῇ πρὸς τὴν οδε ζωήν. Ἐξέστησαν τῶν Ἑβραίων οἱ δῆμοι, ὅτι φωνή σας, Σῶτερ, ἐξανέστησας λόγῳ ὁδωδότα τὸν Λάζα ρου. οι άλ. έλυσας.
13 S
duanum mortuum, excelso cum brachio a morte τὸν Λάζαρον, τῆς φθορᾶς ἀπήλλαξας βραχίονι υψηλών
liberasti, ac ostendisti potentiam, qui sis fortis.
Vocans Lazarum a monumento, confestim resuscitasti infernus autem inferne amare luxit,
genensque, tuam, ο Salvator, potentiam tremuit.
Lacrymatus es, Domine, super Lazaro, assumptam a te carnen dispensatione, ostendens; quodque exsistens Deus, homo factus sis nobis sim
milis.
Marthæ Mariæque lacrymas cohibuisti, Domine,
suscitato, ο Salvator, a mortuis Lazaro: et ubi
potentia tua, spiritum mortuo reddidisses.
καὶ ἔδειξας ὡς δυνατὸς τὴν ἐξουσίαν σου.
Φωνήσας τὸν Λάζαρον ἐκ τοῦ μνημείου, εὐθὺς
ἐξανέστησας· ἀλλ' ὁ ᾅδης κάτωθεν πικρῶς ἀ
ρετο, καὶ στένων ἔτρεμε, Σῶτερ, τὴν ἐξουσίαν σου.
Εδάκρυσας, Κύριε, ἐπὶ Λαζάρῳ, δεικνύων την
σάρκωσιν τῆς οἰκονομίας σου, καὶ ὅτι φύσει θεί;
ὑπάρχων, φύσει καθ' ἡμᾶς γέγονας άνθρωπος.
Τῆς Μάρθας τὰ δάκρυα, καὶ τῆς Μαρίας κατέπαυ
σας, Κύριε, ἐκ νεκρῶν τὸν Λάζαρον ἐξαναστήσας,
Σῶτερ, καὶ δείξας ἐμπνοῦν τὸν νεκρὸν, τῇ ἐξουσία
σου.
Τῷ νόμῳ τῆς φύσεως τῆς ἀνθρωπίνης, πρώ
τησας, Δέσποτα, Ποῦ τέθειται Λάζαρος; δεικνύων
Humano more percontatus es, Domine, ubi
Lazarus positus esset, ostendens omnibus, o Salvator, sinceram ad nos, et vera carnis assumptione, πᾶσι, Σῶτερ; ἀνόθευτον τὴν πρὸς ἡμᾶς οἰκονομίαν
@conomiam.
Tunc inferni contrivisti portas vocando Lazarum, hostisque enervasti potentiam: ac adegisti
ut ante crucem te tremeret, o solus Salvator.
Occupasti, o Domine, tanquam Deus, detentum
ad inferno Lazarum, ac vinculis absolvisti:
quippe, o potens, tuo omnia cedunt præcepto.
Gloria.
Laudemus Patrem, Filiumque, et Spiritum sanclum, indivisam in natura una Trinitatem, et cun
angelis, velut Deum unum increatum, gloridicenus.
Et nunc.
Factum nobis, Patris beneplacito, sine mutatione
et commistione similem vitæ Auctorem, o Dei
σου.
Τὰ κλεῖθρα συνέτριψας τότε τοῦ ᾅδου φωνήσι,
τὸν Λάζαρον, καὶ τὸ κράτος ἔσωσα; εἰ τοῦ πολεμή
τορος, καὶ ἔπεισας πρὸ τοῦ σταυροῦ τρέμειν σε, μόνε
Σώτερ.
Δεσμώτην τὸν Λάζαρον ὑπὸ τοῦ ᾅδου κρατούμενον,
Δέσποτα, ὡς Θεός προέφθασας, καὶ ἔλυσα; τῶν
δεσμῶν· τῷ σῷ γὰρ πάντα, δυνατε, είχει προστά
γματι.
Δόξα.
Πατέρα δοξάσωμεν, Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα, Τριάδι
ἀχώριστον ἐν μονάδι φύσεως, καὶ σὺν ἀγγέλοις απ
την, ὡς ἕνα ἄκτιστον Θεὸν, δοξολογήσωμεν.
Καὶ νῦν.
Ατρέπτως ἐκύησας, Παρθενομήτορ, τὸν Κτίστην
τῆς φύσεως, ἐξ ἁγίου Πνεύματος, κατ' εὐδοκίαν Πα
Mater, de Spiritu sancto, immutabiliter, nihilque τρός, γενόμενον ὅπερ ἐσμὲν, δίχα τροπῆς καὶ φυρlæsa integritate concepisti.
Ode 2. Hirmus.
Allende, caelum, et loquar, Christumque, qui solus clemens est, propensiorique in humanuın gebus affectu, cantico celebrabo.
Gloria qui vocasti tantum, quatriduǝnumque
mortuum amicum Lazarum de sepulcro suscitasti.
Audivit tuam vocem qui erat sine spiritu, animaque vivificatus, confestim te, Domine, laudans,
a mortuis resurrexit.
Qui fetens Lazarus erat, tua, o meus Salvator,
suscepta auditaque vivifica voce, e tumulo resurrexit.
Lacrymatus es super amicum, o Salvator meus;
astruens, ut nostram vere indueris naturam, eumdem resuscitans.
Contremuit infernus, mox ut ad vocem, vinctum
institis, ad vitæ hujus postliminio auras revertenten, aspexit.
Obstupuerunt Hebræorum populi, cum vocando,
o Salvator, fetentem Lazarum, verbo resuscitasti.
μου.
Ωδή β'. Ο Ειρμός.
Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω
Χριστὸν τὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τὸν μόνον φιλάν
θρωπον.
Δόξα σοι· τῷ φωνήσ: ντι μόνον, καὶ ἐκ τοῦ τάφου
νεκρὸν τεταρταίον, τὸν φίλον ἐγείραντι Λάζαρον.
Ηκουσε τῆς φωνῆς του ὁ ἄπνους, καὶ ψυχωθείς,
ἐκ νεκρῶν ἀνέστη εὐθέως, δοξάζων σε, Κύριε.
Πρόσταγμα ζωηφόρου φωνής σου δεξάμενος
ὀδωδώς, ἐξηγέρθη τοῦ τάφου, Σωτερ μου, ὁ
Λάζαρος.
Ἐδάκρυσας ἐπὶ φίλῳ, Σῶτέρ μου· πιστούμενο;
τὴν ἡμῶν ὡς ἐφόρεσας φύσιν, καὶ τοῦτον ἀνέστη
σας.
Ετρόμαξεν ὡς κατεἶδεν ὁ ᾄδης παλινδρομούντα
εὐθὺς τὸν δεδεμένον κειρίαις, φωνῇ πρὸς τὴν οδε
ζωήν.
Ἐξέστησαν τῶν Ἑβραίων οἱ δῆμοι, ὅτι φωνή
σας, Σῶτερ, ἐξανέστησας λόγῳ ὁδωδότα τὸν Λάζα
ρου.
οι άλ. έλυσας.
col. 1389–1390page 300 of 327
PG 97:1389Εσείσθησαν τὰ ταμεῖα τοῦ ᾅδου, ὡς ἐψυχοῦτο εὐθὺς κάτω Λάζαρος τότε, τῇ φωνῇ τοῦ ζωώσαντος. Ὠδὴ γ'. Ο Ειρμός. Λίθον ὃν ἐπεδοκίμησαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλήν γωνίας· ἡ αὐτός ἐστιν ἡ πέτρα, ἐν ᾗ ἐστερέωσε Χριστὸς τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ, ἣν ἐξ ἐθνῶν ἐξηγορήσατο. Θαῦμα ξένον καὶ παράδοξον· πῶς ὁ Κτίστης πάν των, ὅπερ οὐκ ἠγνόει, ὡς ἀγνοῶν ἠρώτα; Ποῦ κεῖται ἐν θρηνεῖτε; Ποῦ τέθαπται Λάζαρος, ἂν μετ' ὀλίγων ἐκ νεκρῶν, ζῶντα ἡμῖν ἐξαναστήσω εγώ; Λίθον ὄν σοι προσεκύλισαν οι κηδεύσαντές σε, τοῦτον συγκινῆσαι ὁ Ἰησοῦς προστάξας, εὐθὺς ἀνέ στησέ σε, φωνήσας σοι· Λάζαρε, ἀνάστα· δεῦρο πρός με· ἵνα τὴν σὴν ὁ ᾅδης πτήξῃ φωνήν. Μάρθα καὶ Μαρία, Κύριε, ὀδυρμοῖς ἐβόων· «Ιδε δν ἐφίλεις τεταρταίος όζει. Εἰ ἧς ὧδε τότε, οὐκ ἔθνησκε Λάζαρος. ο 'Αλλ' ὡς ἀχώριστος παντί, τοῦτον εὐθὺς φωνήσας ήγειρας. Ράνας ἐπὶ φίλῳ δάκρυα δι' οίκονομίαν, ἔδειξας τὴν σάρκα τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν, οὐσίᾳ, οὐ δοχής σει, Σῶτερ, ἑνωθεῖσάν σοι καὶ ὡς φιλάνθρωπος Θεός, τοῦτον εὐθὺς φωνήσας, ἤγειρας. Οίμοι! ὄντως νῦν ἀπόλωλα, ἐκβοῶν ὁ ᾅδης οὕτω προσεφώνει τῷ θανάτῳ λέγων· Ἰδοὺ ὁ Ναζαραῖος τὰ κάτω συνέσεισε, καὶ τὴν γαστέρα μου τεμών, άπνουν νεκρόν, φωνήσας ἤγειρε. Ποῦ ἡ τῶν Ἑβραίων ἄνοια; Ποῦ ἡ ἀπιστία; ἕως πότε πλάνοι; Εως πότε νόθοι; Ορᾶτε τὸν θανόντα φωνῇ ἐξαλλόμενον, καὶ ἀπιστεῖτε τῷ Χριστῷ; Ον τως υἱοὶ τοῦ σκότους πάντες ὑμεῖς. Δόξα. Ένα τῆς Τριάδος οἶδά σε, εἰ καὶ ἐσαρκώθης· ἕνα καὶ δοξάζω Υἱὸν σεσαρκωμένον τὸν ἐκ τῆς Θεοτόκου ἀσπόρως βλαστήσαντα, καὶ σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύμα τι, ένα Υἱὸν δοξολογούμενον. Καὶ νῦν. Ξένον καὶ φρικτὸν τὸ ὅραμα, ἐξ οἰκονομίας, ὅπερ προεώρων οἱ ἀψευδείς προφῆται Παρθένον Θεότοκον, ἀσπόρως μὲν κυοῦσαν ἀσπόρως, τίκτουσαν Θεὸν, μένουσαν δὲ μετὰ τόκον ἁγνήν. Ὠδὴ δ. Ὁ Εἱρμός. Ἐπήρθη ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη ἔστη ἐν τῇ τάξει αὐτῆς. Υψώθης, μακρόθυμε, ἐπὶ τοῦ ξύλου, καὶ ἔπη ξας ἐν αὐτῷ τὴν Ἐκκλησίαν σου. Εδάκρυσας, Κύριε, ἐπὶ Λαζάρῳ, δείξας ὅτι ἄν θρωπος εἶ, καὶ ἤγειρας, Δέσποτα, τὸν τεθνεῶτα, καὶ ἔδειξας τοῖς λαοῖς, ὅτι Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ. Ο άπνους ήκουσε τὸ πρόσταγμά σου· «Δεύρο Έξω, Λαζάρε· ο δρομαῖος ἀνίστατο σὺν τοῖς σπαργάνοις, καὶ ἤλλατο, ἀγαθέ, δεικνὺς τὸ κράτος σου. Τῆς Μάρθας τὰ δάκρυα, καὶ τῆς Μαρίας κατέ Ει
Concussa sunt inferni receptacula, ut tune statim vivificantis voce Lazarus animaretur.
Ode 3. Hirmus.
CANON IN LAZARUM.
Εσείσθησαν τὰ ταμεῖα τοῦ ᾅδου, ὡς ἐψυχοῦτο
εὐθὺς κάτω Λάζαρος τότε, τῇ φωνῇ τοῦ ζωώσαντος.
Ὠδὴ γ'. Ο Ειρμός.
• Λίθον ὃν ἐπεδοκίμησαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος
ἐγενήθη εἰς κεφαλήν γωνίας· ἡ αὐτός ἐστιν ἡ πέτρα,
ἐν ᾗ ἐστερέωσε Χριστὸς τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ, ἣν
ἐξ ἐθνῶν ἐξηγορήσατο.
Θαῦμα ξένον καὶ παράδοξον· πῶς ὁ Κτίστης πάν
των, ὅπερ οὐκ ἠγνόει, ὡς ἀγνοῶν ἠρώτα; Ποῦ κεῖται
ἐν θρηνεῖτε; Ποῦ τέθαπται Λάζαρος, ἂν μετ' ὀλίγων
ἐκ νεκρῶν, ζῶντα ἡμῖν ἐξαναστήσω εγώ;
Λίθον ὄν σοι προσεκύλισαν οι κηδεύσαντές σε,
τοῦτον συγκινῆσαι ὁ Ἰησοῦς προστάξας, εὐθὺς ἀνέ -
στησέ σε, φωνήσας σοι· Λάζαρε, ἀνάστα· δεῦρο
πρός με· ἵνα τὴν σὴν ὁ ᾅδης πτήξῃ φωνήν.
Μάρθα καὶ Μαρία, Κύριε, ὀδυρμοῖς ἐβόων· «Ιδε
δν ἐφίλεις τεταρταίος όζει. Εἰ ἧς ὧδε τότε, οὐκ ἔθνησκε
Λάζαρος. ο 'Αλλ' ὡς ἀχώριστος παντί, τοῦτον εὐθὺς
φωνήσας ήγειρας.
Ράνας ἐπὶ φίλῳ δάκρυα δι' οίκονομίαν, ἔδειξας
τὴν σάρκα τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν, οὐσίᾳ, οὐ δοχής
σει, Σῶτερ, ἑνωθεῖσάν σοι καὶ ὡς φιλάνθρωπος
Θεός, τοῦτον εὐθὺς φωνήσας, ἤγειρας.
Οίμοι! ὄντως νῦν ἀπόλωλα, ἐκβοῶν ὁ ᾅδης οὕτω
προσεφώνει τῷ θανάτῳ λέγων· Ἰδοὺ ὁ Ναζαραῖος τὰ
κάτω συνέσεισε, καὶ τὴν γαστέρα μου τεμών, άπνουν
νεκρόν, φωνήσας ἤγειρε.
Ποῦ ἡ τῶν Ἑβραίων ἄνοια; Ποῦ ἡ ἀπιστία; ἕως
πότε πλάνοι; Εως πότε νόθοι; Ορᾶτε τὸν θανόντα
φωνῇ ἐξαλλόμενον, καὶ ἀπιστεῖτε τῷ Χριστῷ; Οντως υἱοὶ τοῦ σκότους πάντες ὑμεῖς.
Δόξα.
Ένα τῆς Τριάδος οἶδά σε, εἰ καὶ ἐσαρκώθης· ἕνα
καὶ δοξάζω Υἱὸν σεσαρκωμένον τὸν ἐκ τῆς Θεοτόκου
ἀσπόρως βλαστήσαντα, καὶ σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι, ένα Υἱὸν δοξολογούμενον.
Καὶ νῦν.
Ξένον καὶ φρικτὸν τὸ ὅραμα, ἐξ οἰκονομίας, ὅπερ
προεώρων οἱ ἀψευδείς προφῆται Παρθένον Θεότοκον,
ἀσπόρως μὲν κυοῦσαν ἀσπόρως, τίκτουσαν Θεὸν,
μένουσαν δὲ μετὰ τόκον ἁγνήν.·
Ὠδὴ δ. Ὁ Εἱρμός.
Ἐπήρθη ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη ἔστη ἐν τῇ τάξει
αὐτῆς. Υψώθης, μακρόθυμε, ἐπὶ τοῦ ξύλου, καὶ ἔπηξας ἐν αὐτῷ τὴν Ἐκκλησίαν σου.
Εδάκρυσας, Κύριε, ἐπὶ Λαζάρῳ, δείξας ὅτι ἄνθρωπος εἶ, καὶ ἤγειρας, Δέσποτα, τὸν τεθνεῶτα,
καὶ ἔδειξας τοῖς λαοῖς, ὅτι Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ.
Ο άπνους ήκουσε τὸ πρόσταγμά σου· «Δεύρο
Έξω, Λαζάρε· ο δρομαῖος ἀνίστατο σὺν τοῖς σπαργάνοις, καὶ ἤλλατο, ἀγαθέ, δεικνὺς τὸ κράτος σου.
Τῆς Μάρθας τὰ δάκρυα, καὶ τῆς Μαρίας κατέ
Lapidem quem reprobaverunt ædificantes, hic
factus est in caput anguli г.› Hæc petra est, in qua
Christus fundavit, quam ex gentibus redemit Ecclesiam.
Miracúlum novum et insolitum. Quomodo universorum Creator, vclut ignoraret, quod non ignorabat, percontabatur? Ubi positus est quem lugetis? Ubi sepultus Lazarus, quem ego brevi sum a
mortuis suscitaturus?
Lapidem quem tibi advolverant, qui tuum curarant funus, ubi Jesus a Judæis jussisset revolvi,
te statim resuscitavit; vocans te: Lazare, resurge;
veni ad me, ut tua infernum voce percelleres.
Martha Mariaque, o Domine, gemendo clamabant: • Ecce quem amabas, quatriduanus fetet.
Si fuisses hic, non fuisset mortuus Lazarus.
Verum qui nusquam deesses, eum statim vocando
resuscitasti.
Stillans dispensatione lacrymas super amicum,
carnem quam ex nobis assumpsisses, essentia non
apparentia, unitam tibi ostendisti: utque Deus
benignus ac misericors, eum station vocando resuscilasti.
Heu me vere nunc perii ac de me actum est,
clamabat infernus ad mortem: Ecce enim Nazaræus ille inferna concussit, sectoque meo ventre,
mortuum sine spiritu, vocando resuscitavit.
Ubi Hebræorum dementia? Ubi incredulitas?
Quandiu impostores? quandiu adulteri? Videtis
mortuum ad vocem unam exsilientem, et non creditis
Christo? Vere vos oinnes filii tenebrarum.
Gloria.
Te unum de Trinitate novi, quanquam es incarnatus; unumque glorifico Filium incarnatum, ex
Deipara sine semine vatum, ipsumque cum Patre,
el Spiritu sancto, Filium unum glorificatum.
Ει nanc
Nova, ex dispensatione, visio, et horrenda, quant
præviderunt veraces prophetæ nempe, Deiparam
Virginem, conceptu partuque sine semine, castam
a partu manentem.
Ode 4. Hirmus.
Elevatus est sol‘, lunaque stetit in ordine suo.
Elevatus es in ligno, o longanimis, tuamque in ev
Ecclesiam fixisti.
Lacrymatus es, Domine, super Lazarum: hominem te ipse ostendens, excitastique, Domine,
mortuum, ac te populis Dei Filium probasti.
Audivit qui sine spiritu erat præceptum tuum:
• Lazare, veni foras ";» festinusque resurrexit
cum fasciis; exsiliensque, o bone, Lua potenti
specimen exhibuit.
Sedasti Marthe et Mariæ lacrymas, o Christe
• Josule x, 13.
* Psal. cxvii, 22; Matth. xx1, 42. • Joan. xt, 39,21.
" Jean. si, 45.
col. 1391–1392page 301 of 327
PG 97:1391παυσας, Χριστὲ ὁ Θεός· φωνήσας τὸν Λάζαρον αὐτ εξουσίως, συνήγειρας τῇ φωνῇ, καὶ προσεκύνησε ο σας. Δακρύσας ὡς ἄνθρωπος ἐπὶ Λαζάρῳ, ἐξήγειρας απ τὸν ὡς Θεός. Πρώτας που τέθαπται ὁ τεταρταίο;, πιστούμενος, ἀγαθέ, τὴν ἐνανθρώπησίν σου. Τοῦ πάθους τὰ σύμβολα, καὶ τοῦ σταυροῦ σου γνω ρίσαι βουληθεὶς, ἀγαθέ, τοῦ ᾅδου τὴν ἁπλη στον γαστέρα ῥήξας, ἀνέστησας ὡς Θεὸς τὸν τετραήμερον. Τίς εἶδε, τίς ἤκουσεν, ὅτι ἀνέστη άνθρωπονεκρός όδωδώς. Ηλίας μὲν ἤγειρε καὶ Ελισσαίος, ἀλλ᾽ εὐχ ἐκ μνήματος, ἀλλ' οὐδὲ τεταρταίον. Ὑμνοῦμέν σου, Κύριε, τὴν δυναστείαν· ὑμνοῦμεν καὶ τὰ πάθη, Χριστέ· τῇ μὲν γὰρ ὡς εὐσπλαγχνίας, ἐθαυματούργεις· τὰ δὲ οἰκονομικῶς ἤλου ὡς ἄνθρω Θεὸς εἶ καὶ ἄνθρωπος, ἐπαληθεύων, τοῖς πράγμασι τὰ ὀνόματα· ἐπέστης τῷ μνήματι σαρκὶ ὁ Λόγος, καὶ ἤγειρας ὡς Θεὸς τὸν τετραήμερον. Ἐξέστησαν, Δέσποτα, Εβραίων δήμοι, ὡς εἶδον ἀναστάντα νεκρὸν ἐκ τάφου Λάζαρον σὺν τῇ φων σου, καὶ ἔμειναν ἀπειθεῖς τῶν θαυμασίων σου. Δόξα. Ανάρχως ἐξέλαμψας ἐκ τοῦ Πατρός σου, ὡς εἰς τῆς Τριάδος, Σῶτερ· ἐν χρόνῳ, ἐν πνεύματι, παρθενικῶν σὺ προῆλθες αἱμάτων, σάρκα λαβών, ὁ ὑπερ ούσιος. Καὶ νῦν. Η σύλληψις ἄσπορος τῆς Θεοτόκου· 6 τόκος ἄνευ πάθους φθορᾶς. Θεὸς γὰρ ἀμφότερα θαυματουργήσας, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, ἵνα ἡμῖν ἑνωθῇ. Ὠδὴ ε'. Ὁ Εἱρμός. Τὴν σὴν εἰρήνην δὸς ἡμῖν, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ· ἄλλον γὰρ ἐκτός σου, Θεὸν οὐ γινώσκομεν, ὅτι θεὸς ζών των καὶ τῶν νεκρῶν ὑπάρχεις. Ζωὴ ὑπάρχων, Κύριε, καὶ φῶς ἀληθινὸν Λάζαρην φωνήσας ἀνέστησας· ὡς δυνατὸς γὰρ πᾶσιν ἔδειξας, ὅτι θεός ζώντων καὶ τῶν νεκρῶν ὑπάρχεις. Τὴν ἄστεκτόν σου πρόσταξιν, μὴ φέρων, Ἰησοῦ, ᾅδης, ὁ πολλούς δεξάμενος, ἔπτηξε· καὶ τεταρταίον ὄντα Λάζαρον, σὺν τῇ φωνῇ ζῶντα, καὶ οὐ νεκρὸν ἐδίδου. Τὸν χοῦν συνάψας πνεύματι, ή πάλα: τὸν πηλὸν πνεύματι ψυχώσας, ζωῆς Λόγε, λόγῳ σου, καὶ νῦν δὲ λόγῳ ἐξανέστησας, ἐκ τῆς φθορᾶς, φίλον, καὶ τῶν καταχθονίων. Τῷ νεύματί σου, Κύριε, ἀνθέστηκεν οὐδείς. Οθεν ὅτε νεκρὸν ἐφώνεις τὸν Λάζαρον, εὐθὺς ὁ ἄπως ἐξανίστατο, καὶ τὰ δεσμὰ φέρων, ποσὶ περιεπάτε.. Ω Ἰουδαίων ἄνοια! Ὦ πώρωσι; ἐχθρῶν! τίς εἶδε νεκρὸν ἐκ τάφου ἐγείραντα. Ηλίας πάλα: ἐξανέστερ σεν· ἀλλ᾽ οὐκ ἐκ μνήματος· ἀλλ᾽ οὐδὲ τεταρταίον,
Deus: Lazarum auctoritate vocans, vocando susci- παυσας, Χριστὲ ὁ Θεός· φωνήσας τὸν Λάζαρον αὐτ
tasti; isque te adoravit.
εξουσίως, συνήγειρας τῇ φωνῇ, καὶ προσεκύνησε
Lacrymatus super Lazarum pro hominis ratione,
eumdem qua Deus excitasti: percontabaris,
bone, ubi esset sepultus quatriduanus, fidem
astruens assumptæ humanitati.
Volens passionis tuæ et crucis symbola, o bone,
declarare; insatiabili rupto inferni venire, quatriduanum resuscitasti divina potestate.
Quis vidit, quis andivit, ut mortuus homo jam
ftens resurrexerit? Equidem excitarunt Elias,
Eisseusque; haud tamen ex tumulo, vel quatriduanum.
Tuam, Domine, laudamus polentiam; laudamus
et tuas, ο Christe, passiones; illa quidem tanquam
misericors, miracula operabaris: has aulem dispensatione subiisti ut homo.
Deus es atque bomo, vera rebus probans nomina.
Tu, Verbum, carne monumentum adisti, quatriduanumque divina auctoritate suscitasti.
Obstupuerunt, Domine, Hebræorum populi, ut
viderunt ad tuam vocem resurrexisse Lazarum de
sepulcro; tuisque nihilominus miraculis increduli
permansere.
Gloria.
Eternum a Patre tuo, o Salvator, ceu unus de
sancta Trinitate elulsisti: in tempore autem, qui
sis major substantia, in spiritu, ex sanguinibus virginalibus, sumpta carne prodiisti.
Et nunc.
Dei Genitricis conceptio sine semine; partus a
corruptionis violatione immunis. Deus siquidem
utrumque operalus miraculum, nobis uniendus,
seipsum exinanivit.
Ode 5. Hirmus.
Da nobis, Fili Dei, pacem tuam: non enim extra
te cognoscimus alium Deumn: quippe Deus ipse
vivorum mortuorumquè exsistis.
Qui sis vita, Domine et lux vera, vocando Lazarum, exsuscitasti: ut potens enim, Deum te
vivorum et mortuorum exhibuisti.
Non ferens, o Jesu, infernus, importabile præceptumì tuum; quanquam receperat multos, consternatus est; vivumque Lazarum ad primam vocem tuam, non mortuum dedit.
Qui verbo olin spiritum jungens pulveri, lutum
spiritu animaveras, o Verbum vitæ, nunc quoque
verbo, e corruptione subterraneisque, amicum
suscitasti.
• Nullus est, Domine, qui tuæ voluntati resistal r: Quare ubi mortuum vocasti Lazarum,
mos qui sine spiritu erat, resurrexit; ferensque
vincula, pedibus gradiebatur.
(Judæorum amentatum! 0 hostium cæcitatem!
Quis vidit mortuum suscitatum de sepulcro? Elias
olim exsuscitavit quidem, haud tamen e sepulcro,
aut quatriduanum*,
▼ Esther x1, 9. Il Reg xvj £2.
σας.
Δακρύσας ὡς ἄνθρωπος ἐπὶ Λαζάρῳ, ἐξήγειρας απ
τὸν ὡς Θεός. Πρώτας που τέθαπται ὁ τεταρταίο;,
πιστούμενος, ἀγαθέ, τὴν ἐνανθρώπησίν σου.
Τοῦ πάθους τὰ σύμβολα, καὶ τοῦ σταυροῦ σου γνω
ρίσαι βουληθεὶς, ἀγαθέ, τοῦ ᾅδου τὴν ἁπλη στον
γαστέρα ῥήξας, ἀνέστησας ὡς Θεὸς τὸν τετραήμερον.
Τίς εἶδε, τίς ἤκουσεν, ὅτι ἀνέστη άνθρωπονεκρός
όδωδώς. Ηλίας μὲν ἤγειρε καὶ Ελισσαίος, ἀλλ᾽ εὐχ
ἐκ μνήματος, ἀλλ' οὐδὲ τεταρταίον.
Ὑμνοῦμέν σου, Κύριε, τὴν δυναστείαν· ὑμνοῦμεν
καὶ τὰ πάθη, Χριστέ· τῇ μὲν γὰρ ὡς εὐσπλαγχνίας,
ἐθαυματούργεις· τὰ δὲ οἰκονομικῶς ἤλου ὡς ἄνθρω
TEO;.
Θεὸς εἶ καὶ ἄνθρωπος, ἐπαληθεύων, τοῖς πράγμασι
τὰ ὀνόματα· ἐπέστης τῷ μνήματι σαρκὶ ὁ Λόγος,
καὶ ἤγειρας ὡς Θεὸς τὸν τετραήμερον.
Ἐξέστησαν, Δέσποτα, Εβραίων δήμοι, ὡς εἶδον
ἀναστάντα νεκρὸν ἐκ τάφου Λάζαρον σὺν τῇ φων
σου, καὶ ἔμειναν ἀπειθεῖς τῶν θαυμασίων σου.
Δόξα.
Ανάρχως ἐξέλαμψας ἐκ τοῦ Πατρός σου, ὡς εἰς
τῆς Τριάδος, Σῶτερ· ἐν χρόνῳ, ἐν πνεύματι, παρθε
νικῶν σὺ προῆλθες αἱμάτων, σάρκα λαβών, ὁ ὑπερ
ούσιος.
Καὶ νῦν.
Η σύλληψις ἄσπορος τῆς Θεοτόκου· 6 τόκος ἄνευ
πάθους φθορᾶς. Θεὸς γὰρ ἀμφότερα θαυματουργή
σας, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, ἵνα ἡμῖν ἑνωθῇ.
Ὠδὴ ε'. Ὁ Εἱρμός.
Τὴν σὴν εἰρήνην δὸς ἡμῖν, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ· ἄλλον
γὰρ ἐκτός σου, Θεὸν οὐ γινώσκομεν, ὅτι θεὸς ζών
των καὶ τῶν νεκρῶν ὑπάρχεις.
Ζωὴ ὑπάρχων, Κύριε, καὶ φῶς ἀληθινὸν Λάζαρην
φωνήσας ἀνέστησας· ὡς δυνατὸς γὰρ πᾶσιν ἔδειξας,
ὅτι θεός ζώντων καὶ τῶν νεκρῶν ὑπάρχεις.
Τὴν ἄστεκτόν σου πρόσταξιν, μὴ φέρων, Ἰησοῦ,
ᾅδης, ὁ πολλούς δεξάμενος, ἔπτηξε· καὶ τεταρταίον
ὄντα Λάζαρον, σὺν τῇ φωνῇ ζῶντα, καὶ οὐ νεκρὸν
ἐδίδου.
Τὸν χοῦν συνάψας πνεύματι, ή πάλα: τὸν πηλὸν
πνεύματι ψυχώσας, ζωῆς Λόγε, λόγῳ σου, καὶ νῦν
δὲ λόγῳ ἐξανέστησας, ἐκ τῆς φθορᾶς, φίλον, καὶ τῶν
καταχθονίων.
• Τῷ νεύματί σου, Κύριε, ἀνθέστηκεν οὐδείς.
Οθεν ὅτε νεκρὸν ἐφώνεις τὸν Λάζαρον, εὐθὺς ὁ ἄπως
ἐξανίστατο, καὶ τὰ δεσμὰ φέρων, ποσὶ περιεπάτε..
Ω Ἰουδαίων ἄνοια! Ὦ πώρωσι; ἐχθρῶν! τίς εἶδε
νεκρὸν ἐκ τάφου ἐγείραντα. Ηλίας πάλα: ἐξανέστερ
σεν· ἀλλ᾽ οὐκ ἐκ μνήματος· ἀλλ᾽ οὐδὲ τεταρταίον,
col. 1393–1394page 302 of 327
PG 97:1393*Ανείκαστε, μακρόθυμε, ὁ πάντα δι' ἡμᾶς, πράτ των ὡς Θεὸς, καὶ πάσχων ὡς ἄνθρωπος· πάντας μετόχους ἡμᾶς ποίησον τῆς σῆς βασιλείας, πρεσβείαις του Λαζάρου. Δόξα. Πριάναρχε, συνάναρχο, ὁμότιμε Τριάς Πάτερ παντοκράτορ, γιὲ, Πνεῦμα ἅγιον, Μόνας ἁγία τρισε υπόστατε· τοὺς ἐξ Ἀδὰμ σώζε, πιστῶς σε ἀνυμνοῦντας. Θεοτόκ. Τὴν ἄχραντον γαστέρα σου, ἡγίασεν, ἁγνή, σάρκα ἐξ αὐτῆς λαβὼν, ὁ ὑπέρθεος, ὁ ἐν Τριάδι προσκυνούμενος, ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, καὶ σὺν τῷ Πνεύματι Θεός. Ὠδὴ ς'. Ο Ειρμός. Απέρριψας με εἰς βάθη καρδίας θαλάσσης,» καὶ Ετωσάς με, Σώτερ, δουλείας θανάτου, καὶ ἔλυσας τὸν δεσμὸν τῶν ἀνομιῶν μου. Ηρώτησας ποῦ εἰμι, ὁ πάντα γινώσκων· ἐδάκρυσας με, Σῶτερ, ὡς ἄνθρωπος φύσει, καὶ ἤγειράς με νεκρὸν τῷ προστάγματά σου. Εξώνησάς με ἐξ ᾅδου, Σῶτερ, κατωτάτου· οξ Λάζαρος πρὸς σὲ τὸν λύτην τοῦ ᾅδου· καὶ ἤγειρας νεκρὸν τῷ προστάγματί σου. Ἐνέδυσάς με, Σῶτερ, τὸ πήλινον σῶμα, καὶ ἔπνευσας μοι ζωὴν, καὶ εἶδον τὸ φῶς σου· καὶ ἤγειράς με νεκρὸν τῷ προστάγματί σου. Εψύχωσας σὺ τὴν ἄπνουν μορφὴν τῆς σαρκός μου Συνέτφιγξάς με όστέοι; καὶ νεύροις· › καὶ ἤγειράς με νεκρὸν τῷ προστάγματί σου. Τὴν παμφάγον διαρρήξας γαστέρα τοῦ ᾅδου, ἐξήρω πασάς με, Σῶτερ, τῇ σῇ δυναστείς, καὶ ἡγειράς με νεκρόν, τῷ προστάγματί σου. Εφόρεσάς μου, Σώτερ, το φύραμα ὅλον· ἐφύλαξας δὲ ἁγνὴν τὴν ἄχραντον μήτραν, ἐξ ἧς προῆλθες σαρκωθείς, εἷς ὢν τῆς Τριάδος. Δόξα. Τριὰς ἁγία, δοξάζω τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν, καὶ σὺν ἀγγέλοις ὑμνῶ τὸν Τρισάγιον ὕμνον· ἐλέησον τὰς ψυχὰς ὑμῶν, τῶν σε ἀνυμνούντων. Θεοτόκο Τὴν ἄχραντόν σου νηδύν, ὑπέου ὁ Λόγος· ἑτήρησε δὲ αὖθις μετὰ γέννησιν, ταύτην ἁγνὴν, Θεογεννήτορ, θαῦμα όντως παράδοξον. 'Ωδή ζ. 'Ο Εἱρμός. Τοὺς ἐν καμίνῳ παϊδάς σου, Σῶτερ, οὐχ ἥψατο, οὐδὲ παρηνώχλησε τὸ πῦρ· τότε οἱ τρεῖς ὡς ἐξ ἑνὸς στόματος, ὕμνουν καὶ εὐλόγουν, λέγοντες· Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.» Ἐπὶ νεκρῷ ἐδάκρυσας, Σώτερ φιλάνθρωπε, ἵνα δείξῃς πᾶσι τοῖς λαοῖς, ὅτι θεὸς ὤν, δι' ἡμᾶς ἄνθρωπος ὤφθης. Καὶ ἑκὼν ἐδάκρυσας, τύπους ἡμῖν προσ τιθεὶς ἐνδιαθέτου στοργής. Ο τεταρταίος Λάζαρος, Σῶτερ, ώς ήκουσε κάτω τῆς φωνῆς σου, ἀναστὰς ἀνύμνησέ σε· καὶ γεγηθώς, ο
CANON IN LAZARUM.
*Ανείκαστε, μακρόθυμε, ὁ πάντα δι' ἡμᾶς, πράτ- Incomparabilis, longanimis, qui propter no8
των ὡς Θεὸς, καὶ πάσχων ὡς ἄνθρωπος· πάντας omnia, et opereris ut Deus, et patiaris ut homo:
μετόχους ἡμᾶς ποίησον τῆς σῆς βασιλείας, πρεσβείαις omnes nos regni tui facito participes intercessioniτου Λαζάρου.
bus Lazari.
Δόξα.
Πριάναρχε, συνάναρχο, ὁμότιμε Τριάς Πάτερ
παντοκράτορ, γιὲ, Πνεῦμα ἅγιον, Μόνας ἁγία τρισε
υπόστατε· τοὺς ἐξ Ἀδὰμ σώζε, πιστῶς σε ἀνυμνοῦντας.
Θεοτόκ.
Τὴν ἄχραντον γαστέρα σου, ἡγίασεν, ἁγνή, σάρκα
ἐξ αὐτῆς λαβὼν, ὁ ὑπέρθεος, ὁ ἐν Τριάδι προσκυνούμενος, ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, καὶ σὺν τῷ Πνεύματι
Θεός.
Ὠδὴ ς'. Ο Ειρμός.
• Απέρριψας με εἰς βάθη καρδίας θαλάσσης,» καὶ
Ετωσάς με, Σώτερ, δουλείας θανάτου, καὶ ἔλυσας τὸν
δεσμὸν τῶν ἀνομιῶν μου.
Ηρώτησας ποῦ εἰμι, ὁ πάντα γινώσκων· ἐδάκρυ
σάς με, Σῶτερ, ὡς ἄνθρωπος φύσει, καὶ ἤγειράς με
νεκρὸν τῷ προστάγματά σου.
Εξώνησάς με ἐξ ᾅδου, Σῶτερ, κατωτάτου· 6οξ
Λάζαρος πρὸς σὲ τὸν λύτην τοῦ ᾅδου· καὶ ἤγειρας
νεκρὸν τῷ προστάγματί σου.
Ἐνέδυσάς με, Σῶτερ, τὸ πήλινον σῶμα, καὶ ἔπνευσάς μοι ζωὴν, καὶ εἶδον τὸ φῶς σου· καὶ ἤγειράς με
νεκρὸν τῷ προστάγματί σου.
Εψύχωσας σὺ τὴν ἄπνουν μορφὴν τῆς σαρκός μου·
• Συνέτφιγξάς με όστέοι; καὶ νεύροις· › καὶ ἤγειράς
με νεκρὸν τῷ προστάγματί σου.
Τὴν παμφάγον διαρρήξας γαστέρα τοῦ ᾅδου, ἐξήρω
πασάς με, Σῶτερ, τῇ σῇ δυναστείς, καὶ ἡγειράς με
νεκρόν, τῷ προστάγματί σου.
Εφόρεσάς μου, Σώτερ, το φύραμα ὅλον· ἐφύλα
ξας δὲ ἁγνὴν τὴν ἄχραντον μήτραν, ἐξ ἧς προῆλθες
σαρκωθείς, εἷς ὢν τῆς Τριάδος.
Δόξα.
Τριὰς ἁγία, δοξάζω τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν, καὶ σὺν
ἀγγέλοις ὑμνῶ τὸν Τρισάγιον ὕμνον· ἐλέησον τὰς
ψυχὰς ὑμῶν, τῶν σε ἀνυμνούντων.
Θεοτόκο
Τὴν ἄχραντόν σου νηδύν, ὑπέου ὁ Λόγος· ἑτήρησε
δὲ αὖθις μετὰ γέννησιν, ταύτην ἁγνὴν, Θεογεννήτορ,
θαῦμα όντως παράδοξον.
'Ωδή ζ. 'Ο Εἱρμός.
• Τοὺς ἐν καμίνῳ παϊδάς σου, Σῶτερ, οὐχ ἥψατο,
οὐδὲ παρηνώχλησε τὸ πῦρ· τότε οἱ τρεῖς ὡς ἐξ ἑνὸς
στόματος, ὕμνουν καὶ εὐλόγουν, λέγοντες· Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.»
Ἐπὶ νεκρῷ ἐδάκρυσας, Σώτερ φιλάνθρωπε, ἵνα
δείξῃς πᾶσι τοῖς λαοῖς, ὅτι θεὸς ὤν, δι' ἡμᾶς ἄνθρω
πος ὤφθης. Καὶ ἑκὼν ἐδάκρυσας, τύπους ἡμῖν προσ
τιθεὶς ἐνδιαθέτου στοργής.
Ο τεταρταίος Λάζαρος, Σῶτερ, ώς ήκουσε κάτω
τῆς φωνῆς σου, ἀναστὰς ἀνύμνησέ σε· καὶ γεγηθώς,
y Joneæ. 11, 1.
• Jubx,
Goria.
Prææterna, coæterna, eodem honore Trinitas;
Pater omnipotens, Fili, Spiritus sancte, Unitas
sancta trine subsistens; Adæ filios salva, qui te
canticis celebrant.
In Deipar.
Intemeratum tuum uterum, ex eo carnem sumens,
sanctificavit, o casta, divinissimus ille, qui in
Trinitate, Deus Verbum ex Patre, cum Spiritu
sancto, adoratur.
Qde G. Hirmus.
• Projecisti me in proiundum cordis maris *,»
salvumque, o Salvator, a mortis servitute fecisti,
ac impietatum mearum vinculo absolvisti.
Percontatus es ubi essem, qui nosti omnia: me,
Salvator, velut homo natura, lacrymis es prosacutus; tuoque mortuum suscitasti præcepto.
Me, Salvator, vocasti, ex imo inferno, clamat
ad te Lazarus inferni liberatorem; ac me mortuun
tuo suscitasti præcepto.
Me, Salvator, corpus de luto induisti, et inspirasti in me vitam, vidique lumen tuum: ac tuo me
mortuum suscitasti praecepto.
Tu meam sine spiritu carnem animasti: «Ossibusque et nervis compegisti me x;, ac tuo nie
mortuum suscitasti præcepto.
Dirupisti omnium edacem inferni uterum: me,
Salvator, liberasti tua potentia; ac mortuum tuo
suscitasti præcepto.
Tolam meam massam, o Salvator, portasti: ca,
stamque servasti vulvam intemeratam, ex qua,
unus de Trinitate exsistens, processisti.
Gloria.
Tuam, Trinitas sancta, glorifico misericordiam,
et cum angelis Trisagium hymnum decanto: laur
dantium te animarum miserere.
In Deipar.
Subiit Verbum tuum intemeratim uterum:
eumdemque rursus, postquam fuit natus, Dei Genitrix, rem plane mirandam! servavit castum.
Ode 7. Hirmus.
• Pueros tuos positos in fornace, ο Salvator,
non tetigit ignis, nec eis aliquid molestiæ attulit.
Tune hi tres quasi ex uno ore laudabant et benedicebant, dicentes.:- Benedictus Deus patrum nostrorum ª. ›
Flevisi super mortuum, misericors Salvater,
quo populis omnibus, te nostri causa, cum Deus
esses, factum hominem ostenderes. Ac sponte lacıymatus es, formam nobis velut a natura inditi,
paternique amoris proponens.
Quatriduanus Lazarus, ut tuam inferne, Salvator, vocem audivit, excitatus laudavit te; gaudioque
Dan. 11, 26.
col. 1395–1396page 303 of 327
PG 97:1395οὕτως ἐβόα· Σὺ Θεὸς καὶ Κτίστης μου· σὲ προσχι ο ο νῶ καὶ ὑμνῶ, τὸν ἀναστήσαντά με. Εἰ καὶ δεσμὰ περίκειμαι, ὁ Λάζαρος κάτωθεν ένα, Λυτρωτά, ἀλλ' οὐδαμῶς ἐν τῇ γαστρὶ μενῶ τοῦ ᾅδου, ἐὰν μόνον κράξης με· ο Λάζαρε, δεύρο έξω. ο Σ γάρ μου φῶς καὶ ζωή. Παρακαλῶ σε, Λάζαρε, φησίν· ἀνάστηθι Εξελθε τῶν κλείθρων μου ταχύ. Απιθι οὖν· καλόν μοι γὰρ ἕνα θρηνῆσαι πικρῶς ἀφαιρούμενον, παρὰ πάντα; οὓς πρὶν πεινῶν κατέπιον. Καὶ τί βραδύνεις, Λάζαρε, φησίν· ὁ φίλος του, Δεύρο έξω» κράζει· ἑστηκὼς ἐξελθε οὖν, ἵνα κάγ ἄνεσιν λάβω· ἀφ' οὗ γάρ σε ἔφαγον, εἰς ἔμετον ή τροφὴ ἀντικατέστη μοι. Τί οὐκ ἐγείρῃ, Λάζαρε, ταχύ; ἀνέκραζε κάτωθεν ὁ ᾅδης θρηνωδῶν· τί οὐκ εὐθὺς ἐξαναστάς, τρέχεις τῶν ὧδε, ἵνα μὴ καὶ ἄλλους μοι αἰχμαλωτίσῃ Χρι στὸς, ἐξαναστήσας σε; Εθαυμαστώθης, Δέσποτα Χριστέ, ἐξαίσια τότε εργασάμενος πολλά· φῶς γὰρ τυφλοῖς· χωρῶν δὲ ὦτα ήνοιξας λόγῳ, καὶ τὸν φίλον Λάζαρον, ἐκ τῶν νεκρῶν, ὡς Θεός, φωνήσας ἤγειρας. Δόξα. Τριαδικὴν ὑμνήσωμεν ᾠδὴν, δοξάζοντες άναρχον Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς, μοναδικήν μίαν οὐσίαν, ἣν τρισσῶς ὑμνήσωμεν· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἴ ἡ Τριάς. Θεοτόκ. Ως τῆς Τριάδος ἕνα σε, Χριστέ, δοξάζομεν, ὅτι ἐκ Παρθένου σαρκωθείς, δίχα τροπῆς, ἀνθρωπικῶς πάντα ἠνέσχου, μὴ ἐκστὰς τῆς φύσεως τῆς Πατρικής, Ἰησοῦ, εἰ καὶ ἡνώθης ἡμῖν. Ωδή η'. Ο Ειρμός. Οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπερ ἄνω τῶν οὐρανῶν, εὐλογεῖτε, ὑμνεῖτε, καὶ ὑπερ υψοῦτε τὸν Κύριον εἰς τοὺς αἰῶνας.» Ο ποιητὴς καὶ συνοχεὺς τῶν ἁπάντων, δι' εύο σπλαγχνίαν ἐν Βηθανίᾳ ἐπέστη, εγεῖραι τὸν Λάζα ρον. Ο τεταρταῖος ἐδωδώς, καὶ κειρίαις συνειλημμένος, ἤλατο ἔμπνους ὁ ἄπνους, φωνοῦντός σου. Τῶν Ἰουδαίων ὁ λαὸς, ὡς ἑώρα τὸν τεθνεῶτα τῇ σῇ φωνῇ ἀναστάντα, Χριστέ, διεπρίετο. Οἱ σκοτεινοὶ περὶ τὸ φῶς Ἰουδαῖοι, τί ἀπιστείτε τῇ τοῦ Λαζάρου ἐγέρσει; Χριστοῦ τὸ ἐγχείρημα. Αγαλλιάσθω ἡ Σιών, καὶ ὑμνείτω τὸν ζωοδότη, τὸν ἀναστήσαντα λόγῳ ἐκ τάφου τὸν Λάζαρον. Αἱ στρατιαὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ γένος τῶν γηγενῶν σὲ ὕμνησαν· ὅτε, Σωτερ μου, τὸν Λάζαρον ἤγειρας. Δόξα. Σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τὸ Πνεῦμα δοξο λογῶ, καὶ ὑμνῶν ἀσιγήτως βοῶ· Τρισάγιο, ώξα σοι
exsultans in hunc modum clamabat: Tu Deus et οὕτως ἐβόα· Σὺ Θεὸς καὶ Κτίστης μου· σὲ προσχι
Creator meus; te adoro ac laudo qui resuscitasti me.
Quanquam sum vinculis astrictus, o Redemptor,
clamabat inferne Lazarus, haudquaquam tamen
mansero in ventre inferni, modo tantum inclamaveris: • Lazare, veni foras:: quippe lumen
meum atque vita es.
Rogo te, inquit, Lazare: resurge; exi cito a
meis claustris: abi ergo: Præstat ut ablatum
unuin, quam ut omnes quos olim esuriens absorbui, amare fleam.
Quid vero, inquit, Lazare, moras nectis? Amicus clamat: c Veni foras.» Surgens ergo exi, ut
et ego remissionem habeam: ex quo enim te comedi, mihi esca in vomitum versa est.
Cur non cito exsurgis, Lazare, clamabat ab infernis lugens infernus; cur non hinc statim exsuscitatus curris, ut ne et alios, te resuscitans Christus,
mihi auferat captivos?
Fuisti, Christe Domine, babitus admirationi,
multis id temporis insignibus ad miraculum patra.
tis: quippe red didisti lumen cæcis; surdorumque
aures sermone aperuisti, ac amnicum Lazarum, divina vocans auctoritate, a mortuis suscitasti.
Gloria.
Trinitatis cantionem promamus, glorificantes,
alernum Patrem, Filiumque, et Spiritum rectum;
solam unam substantiam, ac trine laudemus,
Sancta, sancta, sancta es Trinitas.
In Deipar.
Te, Christe, ut unum glorificamus de Trinitate,
quod carne ex Virgine, sine mutatione sumpta,
humano more sustinueris omnia; non excedens,
quanquam nobis unitus, ο Jesu, paterna natura.
Ode 8. Hirmius.
‹ Cœli cœlorum, et aquæ quæ super cœlos
sunt b, benedicite, laudate, et superexaltate Dominum in sæcula ©. ›
Qui creavit et conservat omnia, misericordia
motus Bethaniam advenit Lazarum suscitaturus.
Quatriduanus fetens, ac institis involutus, te
vocante, resumpto spiritu exsiliit, qui mortuus
erat sine spiritu.
Ut vidit Judaicus populus, ad tuam vorem
resuscitatum mortuum, ο Christe, dissecabatur.
Tenebrosi circa lumen Judæi, quidni habetis
fidem resurrectioni Lazari? ea Christi facinus est.
Exsultet Sion, laudetque vitæ auctorem, qui de
sepulcro, sermone resuscitavit Lazarnm.
Te cœlorum militiæ, terrigenarumque genus,
Lo Salvator, laudaverunt, cum resuscitasti Laza-
.rum.
Gloria.
Cumn Patre, Filioque, etiam Spiritum glorifico;
nec laudans dicere cosso: Ter sancte Deus, te glorifico.
νῶ καὶ ὑμνῶ, τὸν ἀναστήσαντά με.
Εἰ καὶ δεσμὰ περίκειμαι, ὁ Λάζαρος κάτωθεν ένα,
Λυτρωτά, ἀλλ' οὐδαμῶς ἐν τῇ γαστρὶ μενῶ τοῦ ᾅδου,
ἐὰν μόνον κράξης με· ο Λάζαρε, δεύρο έξω. ο Σ
γάρ μου φῶς καὶ ζωή.
Παρακαλῶ σε, Λάζαρε, φησίν· ἀνάστηθι Εξελθε
τῶν κλείθρων μου ταχύ. Απιθι οὖν· καλόν μοι γὰρ
ἕνα θρηνῆσαι πικρῶς ἀφαιρούμενον, παρὰ πάντα;
οὓς πρὶν πεινῶν κατέπιον.
Καὶ τί βραδύνεις, Λάζαρε, φησίν· ὁ φίλος του,
• Δεύρο έξω» κράζει· ἑστηκὼς ἐξελθε οὖν, ἵνα κάγ
ἄνεσιν λάβω· ἀφ' οὗ γάρ σε ἔφαγον, εἰς ἔμετον ή
τροφὴ ἀντικατέστη μοι.
Τί οὐκ ἐγείρῃ, Λάζαρε, ταχύ; ἀνέκραζε κάτωθεν ὁ
ᾅδης θρηνωδῶν· τί οὐκ εὐθὺς ἐξαναστάς, τρέχεις
τῶν ὧδε, ἵνα μὴ καὶ ἄλλους μοι αἰχμαλωτίσῃ Χριστὸς, ἐξαναστήσας σε;
Εθαυμαστώθης, Δέσποτα Χριστέ, ἐξαίσια τότε
εργασάμενος πολλά· φῶς γὰρ τυφλοῖς· χωρῶν δὲ
ὦτα ήνοιξας λόγῳ, καὶ τὸν φίλον Λάζαρον, ἐκ τῶν
νεκρῶν, ὡς Θεός, φωνήσας ἤγειρας.
Δόξα.
Τριαδικὴν ὑμνήσωμεν ᾠδὴν, δοξάζοντες άναρχον
Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς, μοναδικήν μίαν
οὐσίαν, ἣν τρισσῶς ὑμνήσωμεν· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος
εἴ ἡ Τριάς.
Θεοτόκ.
Ως τῆς Τριάδος ἕνα σε, Χριστέ, δοξάζομεν, ὅτι
ἐκ Παρθένου σαρκωθείς, δίχα τροπῆς, ἀνθρωπικῶς
πάντα ἠνέσχου, μὴ ἐκστὰς τῆς φύσεως τῆς Πατρικής,
Ἰησοῦ, εἰ καὶ ἡνώθης ἡμῖν.
Ωδή η'. Ο Ειρμός.
• Οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπερ
ἄνω τῶν οὐρανῶν, εὐλογεῖτε, ὑμνεῖτε, καὶ ὑπερ
υψοῦτε τὸν Κύριον εἰς τοὺς αἰῶνας.»
Ο ποιητὴς καὶ συνοχεὺς τῶν ἁπάντων, δι' εύο
σπλαγχνίαν ἐν Βηθανίᾳ ἐπέστη, εγεῖραι τὸν Λάζα
ρον.
Ο τεταρταῖος ἐδωδώς, καὶ κειρίαις συνειλημμέ
νος, ἤλατο ἔμπνους ὁ ἄπνους, φωνοῦντός σου.
Τῶν Ἰουδαίων ὁ λαὸς, ὡς ἑώρα τὸν τεθνεῶτα τῇ
σῇ φωνῇ ἀναστάντα, Χριστέ, διεπρίετο.
Οἱ σκοτεινοὶ περὶ τὸ φῶς Ἰουδαῖοι, τί ἀπιστείτε
τῇ τοῦ Λαζάρου ἐγέρσει; Χριστοῦ τὸ ἐγχείρημα.
Αγαλλιάσθω ἡ Σιών, καὶ ὑμνείτω τὸν ζωοδότη,
τὸν ἀναστήσαντα λόγῳ ἐκ τάφου τὸν Λάζαρον.
Αἱ στρατιαὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ γένος τῶν γηγε
νῶν σὲ ὕμνησαν· ὅτε, Σωτερ μου, τὸν Λάζαρον
ἤγειρας.
Δόξα.
Σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τὸ Πνεῦμα δοξο
λογῶ, καὶ ὑμνῶν ἀσιγήτως βοῶ· Τρισάγιο, ώξα σοι
ḥ Psal, cxlvii!,
• Dan.!!!,
col. 1397–1398page 304 of 327
PG 97:1397Θεοτόκ. Σὲ εὐλογῶ καὶ προσκυνῶ τὸν τεχθέντα ἐκ τῆς Παρθένου, μὴ χωρισθέντα τοῦ θρόνου τῆς ἁγίας δόσ ξης σου. Ὠδὴ θ'. Ὁ Εἱρμός. Εποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ· καθεῖλε γὰρ δυναστὰς ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσε ταπεινούς, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ἐν οἷς ἐπεσκέψατο ἡμᾶς, Ανατολή ἐξ ὕψους, καὶ κατεύθυνεν ἡμᾶς εἰς ὁδὸν εἰρήνης.» Ὑμνείτω τὸ θαῦμα Βηθανία σὺν ἡμῖν· ἐν ταύτῃ γὰρ ἐδάκρυσεν ὁ Κτίστης, τὸν Λάζαρον ἀνιστῶν, νόμο φύσεως σαρκός· καὶ Μάρθας τὰ δάκρυα λοιπόν, καὶ τὸν κλαυθμὸν Μαρίας εἰς χαρὰν μεταβαλών, τον νεκρὸν ἐγείρει. Πιστούμενος, Λόγε, τὴν ἀνάστασιν τὴν σὴν, ἐκάλεσας τὸν Λάζαρον ἐκ τάφου, καὶ ἤγειρας ὡς Θεός ἵνα δείξῃς τοῖς λαοῖς, Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ὁμοῦ ἐν ἀληθείᾳ ὄντα, καὶ ἐγείραντα ναόν, τὸν τοῦ σώματός σου. Συνέσεισας 10 πάλαι καὶ μοχλοὺς τοὺς σιδηροῦς, ἐφόβησας τὸν ᾄδην τῇ φωνῇ σου, καὶ ἔπτηξε σὺν αὐτῷ καὶ ὁ θάνατος εὐθὺς, ὡς εἶδον τὸν Λάζαρον, Σῶτερ, τὸν παρ' αὐτοῖς δεσμώτην, ψυχωθέντα τῇ φωνῇ, καὶ ἐξαναστάντα. Εξέστησαν πάντες ὡς ἑώρων σε, Σῶτερ, δακρύον τα τὸν Λάζαρον θανόντα, καὶ ἔλεγον οἱ δεινοί· εΙδε πῶς αὐτὸν φιλεῖ. › Εὐθὺς οὖν ἐφώνησας αὐτὸν, καὶ ἀναστὰς ὁ ἄπνους, ἀφῃρεῖτο τὴν φθοράν, τῷ προστάγματι σου. Επείσθησαν πύλαι, συνετρίβησαν μοχλοί· ἐλύθησαν δεσμὰ τοῦ τεθνεῶτος· ὁ ᾅδης δέ, φωνῇ τῆς δυ νάμεως Χριστοῦ, πικρῶς ἀνεστέναξε, καὶ ἀνεβόα Οίμοι! τις καὶ πόθεν ἡ φωνὴ, ἡ νεκροὺς ζωοῦσα; ᾿Ανάστα ἐντεῦθεν, ὑπακούσας τῆς φωνῆς· ὁ φίλος στο γὰρ ἔξω προσφωνεί σε· οὗτός ἐστιν, ὁ τὸ πρὶν ἀναστήσας τοὺς νεκρούς· Ἠλίας μὲν ἤγειρε νεκρόν, καὶ Ελισσαίος ἅμα· ἀλλ' αὐτὸς ἦν δι' αὐτῶν, καὶ λαλῶν καὶ πράττων. Ὑμνοῦμέν σου, Λόγε, τὴν ἀνείκαστον ἰσχύν Οστέοις γὰρ καὶ νεύροις, τὸν θανόντα ἤγειρας 10 λόγῳ τῷ σῷ, ὡς τῶν ὅλων πλαστουργός· καὶ τοῦτον ἀνέστησας, Σῶτερ, ἐκ τῶν καταχθονίων, ὡς τῆς χή. ρας τὸ υἱὸν τὸν ἐπὶ τῆς κλίνης. Δόξα. Γριάς παναγία, Πάτερ ἄναρχε Θεέ, συνάναρχο γι καὶ θεῖε Λόγε, Παράκλητε ἀγαθὲ, Πνεῦμα ἅγιον Θεοῦ· τὸ ἐν καὶ τρισήλιον φάος, ἡ συμφυής ουσία, εἷς Θεὸς καὶ Κύριος, οίκτειρον τὸν κόσμον. Θεοτόκ. Ὁ πάντα ποιήσας ἐν σοφίᾳ, Ἰησοῦ, καὶ ὅλον με φορέτας ἐκ Παρθένου, καὶ ὅλος μένων ἀεὶ ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός· τὸ ἅγιόν σου Πνεῦμα, Χριστέ, ἐπὶ τὸ ποίμνιόν σου, καταπέμψας ὡς Θεός, ἐπισκίασον ἡμᾶς. ε ο ο ο ο 10 γρ. συνέκλασας, ο Ισ. Εσφιγξας.
Θεοτόκ.
CANON IN LAZARUM.
Σὲ εὐλογῶ καὶ προσκυνῶ τὸν τεχθέντα ἐκ τῆς
Παρθένου, μὴ χωρισθέντα τοῦ θρόνου τῆς ἁγίας δόσ
ξης σου.
Ὠδὴ θ'. Ὁ Εἱρμός.
• Εποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ· καθεῖλε
γὰρ δυναστὰς ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσε ταπεινούς, ὁ
Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ἐν οἷς ἐπεσκέψατο ἡμᾶς, Ανατολή
ἐξ ὕψους, καὶ κατεύθυνεν ἡμᾶς εἰς ὁδὸν εἰρήνης.»
Ὑμνείτω τὸ θαῦμα Βηθανία σὺν ἡμῖν· ἐν ταύτῃ
γὰρ ἐδάκρυσεν ὁ Κτίστης, τὸν Λάζαρον ἀνιστῶν,
νόμο φύσεως σαρκός· καὶ Μάρθας τὰ δάκρυα λοιπόν,
καὶ τὸν κλαυθμὸν Μαρίας εἰς χαρὰν μεταβαλών, τον
νεκρὸν ἐγείρει.
Πιστούμενος, Λόγε, τὴν ἀνάστασιν τὴν σὴν, ἐκάλεσας τὸν Λάζαρον ἐκ τάφου, καὶ ἤγειρας ὡς Θεός·
ἵνα δείξῃς τοῖς λαοῖς, Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ὁμοῦ ἐν
ἀληθείᾳ ὄντα, καὶ ἐγείραντα ναόν, τὸν τοῦ σώματός
σου.
• Συνέσεισας 10 πάλαι καὶ μοχλοὺς τοὺς σιδηροῦς,
ἐφόβησας τὸν ᾄδην τῇ φωνῇ σου, καὶ ἔπτηξε σὺν
αὐτῷ καὶ ὁ θάνατος εὐθὺς, ὡς εἶδον τὸν Λάζαρον,
Σῶτερ, τὸν παρ' αὐτοῖς δεσμώτην, ψυχωθέντα τῇ
φωνῇ, καὶ ἐξαναστάντα.
Εξέστησαν πάντες ὡς ἑώρων σε, Σῶτερ, δακρύοντα τὸν Λάζαρον θανόντα, καὶ ἔλεγον οἱ δεινοί· εΙδε
πῶς αὐτὸν φιλεῖ. › Εὐθὺς οὖν ἐφώνησας αὐτὸν, καὶ
ἀναστὰς ὁ ἄπνους, ἀφῃρεῖτο τὴν φθοράν, τῷ προστάγματί σου.
Επείσθησαν πύλαι, συνετρίβησαν μοχλοί· ἐλύθη
σαν δεσμὰ τοῦ τεθνεῶτος· ὁ ᾅδης δέ, φωνῇ τῆς δυνάμεως Χριστοῦ, πικρῶς ἀνεστέναξε, καὶ ἀνεβόα·
Οίμοι! τις καὶ πόθεν ἡ φωνὴ, ἡ νεκροὺς ζωοῦσα;
᾿Ανάστα ἐντεῦθεν, ὑπακούσας τῆς φωνῆς· ὁ φίλος
στο γὰρ ἔξω προσφωνεί σε· οὗτός ἐστιν, ὁ τὸ πρὶν
ἀναστήσας τοὺς νεκρούς· Ἠλίας μὲν ἤγειρε νεκρόν,
καὶ Ελισσαίος ἅμα· ἀλλ' αὐτὸς ἦν δι' αὐτῶν, καὶ
λαλῶν καὶ πράττων.
Ὑμνοῦμέν σου, Λόγε, τὴν ἀνείκαστον ἰσχύν·
Οστέοις γὰρ καὶ νεύροις, τὸν θανόντα ἤγειρας 10
λόγῳ τῷ σῷ, ὡς τῶν ὅλων πλαστουργός· καὶ τοῦτον
ἀνέστησας, Σῶτερ, ἐκ τῶν καταχθονίων, ὡς τῆς χή.
ρας τὸ υἱὸν τὸν ἐπὶ τῆς κλίνης.
Δόξα.
Γριάς παναγία, Πάτερ ἄναρχε Θεέ, συνάναρχο γι
καὶ θεῖε Λόγε, Παράκλητε ἀγαθὲ, Πνεῦμα ἅγιον
Θεοῦ· τὸ ἐν καὶ τρισήλιον φάος, ἡ συμφυής ουσία,
εἷς Θεὸς καὶ Κύριος, οίκτειρον τὸν κόσμον.
Θεοτόκ.
Ὁ πάντα ποιήσας ἐν σοφίᾳ, Ἰησοῦ, καὶ ὅλον με
φορέτας ἐκ Παρθένου, καὶ ὅλος μένων ἀεὶ ἐν τοῖς
κόλποις τοῦ Πατρός· τὸ ἅγιόν σου Πνεῦμα, Χριστέ,
ἐπὶ τὸ ποίμνιόν σου, καταπέμψας ὡς Θεός, ἐπισκιά
σον ἡμᾶς.
ε
In Deipar.
Benedico te et adoro, qui natus ex Virgine, non
excessisti throno gloriæ sanctæ tuæ.
Ode 8. Hirmus.
‹ Fecit potentiam in brachio suo: deposuit enim
potentes de sede, et exaltavit humiles, Deus Israel;
in quibus visitavit nos, Oriens ex alto; nosque direxit in viam pacis d.,
Pari Bethania nobiscum cantico celebret miraculum: in ea enim naturali carnis lege, Lazarum
suscitaturus Creator flevit; deincepsque Marthæ
lacrymis ac Mariæ luctu mutatis in gaudium, more
Luum vitæ restituit.
Quo tuam, Verbum, resurrectionem astrueres,
Lazarum e sepulcro vocasti, divinaque potestate
resuscitasti; ut te populis, Deum pariter et honinem ostenderes, qui templum illud corporis tui excitaverise.
• Ferreos etiam vectes olim contrivistit:» perterruisti tua voce infernum; moxque cum eo, etiam
expavit mors, ut viderunt, ο Salvator, quem apud
se Lazarum vinctum detinebant, reddita voce anima, vitæ instauratum,
Obstupuerunt omnes, ο Salvator, ut viderunt te
flentem mortuum Lazarum, dixeruntque nefarii:
• Ecce quomodo diligit eum?» Ocius ergo eum vocasti, resurgensque qui amiserat spiritum, impe
rante te, corruptionem deponit.
Concussæ sunt portæ; contriti veetes; soluta
defuncti vincula. Porro infernus, Christi perculsus.
voce, amare ingemuit, succlamavitque: Heu me!
Quænam, et cujus vox illa, quæ mortuos ad vitam
reducit?
Proinde resurgas, voci obediens: te foris amicus tuus advocat; ipse est qui olim suscitavit mortuos. Equidem mortuum excitavit Elias, pariterque
Elisæus; ita nihilominus ut eorum ipse ministerio
loqueretur ac operaretur.
Tuam, ο Verbum, incomparabilem fortitudinem
laurlamus: Ossibus siquidem et nervis, verbo tuo,
velut universorum fictor, mortuum compegisti ®;
huncque, Salvator, quemadmodum filium viduæ in
lecto jacentem, ab infernis resuscitasti.
Gloria.
Sanctissima Trinitas, Pater æterne Deus, Fili
coæterne et Deus Verbum, bone Paraclete, sancte
Dei Spiritus, unum trini Solis lumen, ejusdem naturæ substantia, Deus unus et Dominus, tu mundi
miserere.
In Deipar.
Qui universa in sapientia, ο Jesu, creasti, neque
totum ex Virgine induisti, quique totus in paterno
semper manes sinu; tu, Christe, Spiritum sanctum
tuum in tuum ovile divina mittens auctoritate,
nos ohumbra et protege.
4 Luc. 1, 51, 52, 78, 79. • Joan. 11, 19. f Isa. xLv, 2. 8 Job x, 11.
10 γρ. συνέκλασας, ο Ισ. Εσφιγξας.
Triodion of Holy WeekTriodia Majoris Hebdomadae
col. 1399–1400page 305 of 327
Triodia Majoris Hebdomadæ
PG 97:1399Τῇ Κυριακῇ τῶν Βαΐων ἑσπέρας εἰς τὸ ᾿Απόδει ΠΡΟΥ ψάλλομεν τὸ Τριώδιον τοῦ Κυρίου Ανδρέου Κρήτης· ὡσαύτως ποιοῦμεν καὶ τὰς λοιπὰς τῆς Μεγάλης Εβδομάδος Εσπέ ρας, εἰς τὸ ᾿Απόδειπνον. Ὠδὴ α', ἦχ. πλ. δ'. Τῷ συντρίψαντι πόλεις. Ἰωσὴφ τὴν σωφροσύνην μιμησώμεθα πιστοί γνώμην τον τιμήσαντα 16 τὴν τῶν ἀνθρώπων λογι κὴν οὐσίαν, πάσῃ φυλακή πολιτευσάμενοι, δι' ἀρετῆς πρακτικής. Τῶν καλῶν ἡ ἀπραξία ωμοιώθη τῇ συχή από την οὖν ἐκκλίνωμεν, μη ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε, την συναγωγὴν φύλλοις πυκάζουσαν προϋπογρά φουσα. Τὴν εἰκόνα τοῦ Δεσπότου υπογράφων Ἰωσήφ, λάκκῳ κατατίθεται· ἀπεμπωλεῖται ὑπὸ τῶν συγ γόνων· πάντα ὑπομένει ὁ ἀοίδιμος εἰς τύπον ὄντως Χριστοῦ. Τῆς συκῆς τὴν ἀκαρπίαν ἐκφυγόντες, ἀδελφοί, γνῶμεν τὸ ὑπόδειγμα· μὴ ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε, ὅτε ἐπανάγων ὁ φιλάνθρωπος, ἦλθε πεινών αὐτήν. Ἰησοῦς ὑπὲρ τοῦ κόσμου ἐπειγόμενος παθείν, θέλων συνανέρχεται τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, ἐπὶ τὴν πόλιν Ἱερουσαλήμ, πρὸς τὸ ἑκούσιον πάθος, δ ἦλθε παθεῖν. Κολληθέντες τῷ Κυρίῳ πάντα σπεύδοντι παθεῖν, έτοιμοι γενώμεθα πρὸς ἐμπαιγμόν, πρὸς ἐμπτο σμούς, πρὸς χλεύην, ὅπως τοῖς ἀχράντοις αὐτοῦ πάν θεσι, συνδοξασθῶμεν πιστοί. Πάθη πάθεσιν ἰᾶται, ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν· θέλων γὰρ προσίεται τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπική ουσία, τὰ ζωοποιὰ αὐτοῦ παθήματα, ἵνα σωθῶμεν ἡμεῖς. Δόξα. Τρία άναρχα δοξάζω τρία ἅγια ὑμνῶ· τρία συν αἴδια ἐν οὐσιότητι μιᾷ κηρύττω· εἷς γὰρ ἐν Πατρὶ, Υἱῷ, καὶ Πνεύματι, δοξολογείται Θεός. Θεοτόκ. Η μὲν ῥάβδος Μωσέως, καὶ ἡ ῥάβδος Ααρών, του Ισ. τὴν τιμήσασαν.
Dominica in Ramis Palmarum, vespere adl Comple- Τῇ Κυριακῇ τῶν Βαΐων ἑσπέρας εἰς τὸ ᾿Απόδει
torium canimus Triodium D. Andreæ Cretensis:
similiter facimus reliquis Majoris Hebdamada
diebus sero ad Completorium.
Ode 1, ton. 4, obliq. Ei qui urbes contrivil.
Imitemur, fideles b, Joseph castimoniam: animi
proposito illo, quo præditam ratione honestavit
heminum substanțiam; posita in actione virtule,
in omni custodia viventes.
Otiositas a bonis, ficui assimilis est; hanc ergo
caveamus; nec sicut illa tunc aruerimus, quæ foliis
opacam luxuriantemque Synagogam typo praferret 1.
Dominicam imaginem figurans Joseph, in lacum
mittituri, venditur a fratribus, omnia vir inclytus
sustinet in typum vere Christi.
Caventes ficus sterilitatem, fratres, intelligamus
exemplum; ne sicut illa tunc aruerimus, cum esuriens benignus Dominus ad eam divertit.
Festinans Jesus pro mundi salute pati, ultro cum
discipulis suis, Hierosolymam ad spontaneam passionem, quam passurus venisset, ascendit k.
Domino ad patiendum omnia festine accedenti
adherentes, parati ad ludibria, ad sputa ac convicia
simus, quo ejus intemeratis passionibus, nos fideles pariter glorificemur,
Passionibus passiones sanat, qui pro nobis patitur: volens quippe, humana nostra natura, vivificas suas recipit passiones, quo nos efficiamur
salvi.
: Gloria.
Tria glorifico, galerna i tria sancta laudo; tria
corterna in substantia una prædico. Unus siquidem, in Patre, Filioque, et Spiritu sancto, Deus
glorificatur.
In Deipar.
Moysis quidem virga, nec non virga Aaṛonis,
ΠΡΟΥ ψάλλομεν τὸ Τριώδιον τοῦ Κυρίου
Ανδρέου Κρήτης· ὡσαύτως ποιοῦμεν καὶ
τὰς λοιπὰς τῆς Μεγάλης Εβδομάδος Εσπέ
ρας, εἰς τὸ ᾿Απόδειπνον.
Ὠδὴ α', ἦχ. πλ. δ'. Τῷ συντρίψαντι πόλεις.
26°
Ἰωσὴφ τὴν σωφροσύνην μιμησώμεθα πιστοί·
γνώμην τον τιμήσαντα 16 τὴν τῶν ἀνθρώπων λογι
κὴν οὐσίαν, πάσῃ φυλακή πολιτευσάμενοι, δι' ἀρετῆς
πρακτικής.
Τῶν καλῶν ἡ ἀπραξία ωμοιώθη τῇ συχή από
την οὖν ἐκκλίνωμεν, μη ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε,
την συναγωγὴν φύλλοις πυκάζουσαν προϋπογρά
φουσα.
Τὴν εἰκόνα τοῦ Δεσπότου υπογράφων Ἰωσήφ,
λάκκῳ κατατίθεται· ἀπεμπωλεῖται ὑπὸ τῶν συγ
γόνων· πάντα ὑπομένει ὁ ἀοίδιμος εἰς τύπον ὄντως
Χριστοῦ.
Τῆς συκῆς τὴν ἀκαρπίαν ἐκφυγόντες, ἀδελφοί,
γνῶμεν τὸ ὑπόδειγμα· μὴ ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη
τότε, ὅτε ἐπανάγων ὁ φιλάνθρωπος, ἦλθε πεινών
αὐτήν.
Ἰησοῦς ὑπὲρ τοῦ κόσμου ἐπειγόμενος παθείν,
θέλων συνανέρχεται τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, ἐπὶ τὴν
πόλιν Ἱερουσαλήμ, πρὸς τὸ ἑκούσιον πάθος, δ ἦλθε
παθεῖν.
Κολληθέντες τῷ Κυρίῳ πάντα σπεύδοντι παθεῖν,
έτοιμοι γενώμεθα πρὸς ἐμπαιγμόν, πρὸς ἐμπτο
σμούς, πρὸς χλεύην, ὅπως τοῖς ἀχράντοις αὐτοῦ πάν
θεσι, συνδοξασθῶμεν πιστοί.
Πάθη πάθεσιν ἰᾶται, ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν· θέλων
γὰρ προσίεται τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπική ουσία,
τὰ ζωοποιὰ αὐτοῦ παθήματα, ἵνα σωθῶμεν ἡμεῖς.
Δόξα.
Τρία άναρχα δοξάζω τρία ἅγια ὑμνῶ· τρία συναἴδια ἐν οὐσιότητι μιᾷ κηρύττω· εἷς γὰρ ἐν Πατρὶ,
Υἱῷ, καὶ Πνεύματι, δοξολογείται Θεός.
Θεοτόκ.
Η μὲν ῥάβδος Μωσέως, καὶ ἡ ῥάβδος Ααρών,
i Matth. xxi, 19. i Gen. xxxvi, 21, 28. * Matth. xx, 17 seqq.
ʼn Gen. xxxix, 8.
του Ισ. τὴν τιμήσασαν.
Spirant hæ odæ devotissimum quidpiam, recumbente, ac ministrante Martha. Auctor Syac plane sacro illi Dominicæ Passionis tempori
congruum. Perstringit in eis Andreas, quæ præcipua iis diebus gesta a Domino recolit Ecclesia:
in quæ etiam exstant plurimæ Patrum devotissimæ
orationes, Græca pietate frequentalæ, ut quæ
exstant variæ nomine Chrysostomi, quanquam
non sint ejus omnes: maxime illa in ficum arefactam tom. VI Front, quam Sirlet. habet Damasceni nomine in apographo R. P. Sirmundi. Videtur ex præcipuis quam edidimus Amphilochii in
mulierem peccatricem, ex eodem apographo, dictam feria 3 majoris illius hebdomadæ, qua Græci existimant eain unctionem factam, aliam ab ea
quam Joannes memorat ante sex dies Paschæ, in
domo, ut videtur, Lazari, factam et ipso cum Jesu
naxarii ad eum diem, de mente Chrysostomi, nun
tantum existimat aliam unctionem, quod sane videtur habere planus Scripture contextus, sed et
aliam ungentem, in quo tamen adversatur traditio.
seu quasi-traditio Latina. Nihil sane vetat, ul ne
impensior in obsequium Domini Maria quem, concepta ex fratris resuscitatione Judæorum invidia,
morti proxime tradendum vel sciret, vel conjicere,
iterum in domestico oppido, aliaque et alia domo,
vel etiani eadem; si quidem Simon leprosus fuit
Lazari pater, ut refert traditum Synaxarii auctor
Sabbato ejusdeni Lazari; ac velut in sepulturam
ejus, quam præveniret, unxerit. Erat mulier copiosa unguentis, adeo illustri stemate ac divite familia, castelloque sic regiae urbi vicino.
col. 1401–1402page 306 of 327
PG 97:1401ξένην μεταποίησιν, καὶ ὑπὲρ νοῦν, οἰκονομίαν ἔσχον· σοῦ δὲ ἡ νηδύς, θεογεννήτρια, τόκον καινίζει καινόν. Καθ., ἦχ. δ'. Ἐπεφάνης σήμερον. Τῆς συκῆς τὸ ἔγκλημα, μὴ σὲ προφθάσῃ, ἀλλ᾽ εὐ κάρπους σπούδασον καρδίας αύλαξι ψυχὴ, τῷ ποιη τῇ σου Χριστῷ ἀγαγεῖν, ἐν μετανοίᾳ αὐτῷ προσκο μίσουσα. Ὠδὴ η'. Τὸν ἐν ὄρει ἁγίῳ δόξασον. Σωφροσύνῃ κοσμήσαντες τὸν βίον, καὶ φρονήσει φυλάξαντες τὴν πίστιν, δικαιοσύνης τρόπους πορισώμεθα, ἵνα ἐν ἀνδρείᾳ ἀκολουθήσαντες Χριστῷ, συσταυρωθῶμεν. Αλλην Εύαν εὑρὼν τὴν Αἰγυπτίαν, οὐκ ἐκλάπη πρὸς ἀνοσιουργίαν ὁ πατριάρχης Ἰωσήφ, ἀλλ᾽ ἔστη δεν ὥσπερ τις αδάμας, ὑπὸ τῶν παθῶν μὴ ἁλοὺς τῆς ἁμαρτίας. Παροδεύων τοῦ βίου τὰς πορείας, ὦ Σωτήρ μου, ἐπείνασας βουλήσει, την σωτηρίαν πάντων ἐφιέμενος· τοῦτο γὰρ ἐπείνας, τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐκ σοῦ ἀποσφαλέντων. Ο προπάτωρ γευσάμενος τοῦ ξύλου, ὡς ἐγνώσθη γυμνὸς καὶ ᾔσχυμμένος, φύλλα συκῆς λαβὼν περιεζώσατο· τὴν συναγωγὴν τὴν γυμνωθείσαν Χριστοῦ προδιετύπου. Ετοιμάζου, ψυχή, πρὸ τῆς ἐξόδου· εὐτρεπίζου πρὸς τὸν ἐκεῖθεν βίον, καὶ τῷ Χριστῷ παθεῖν διὰ σὲ σπεύδοντι, ἵνα σὲ δοξάσῃ, σπεῦσον συμπαθεῖν, καὶ θανεῖν καὶ σταυρωθῆναι. Πῶς μὴ φρίξῃ ὁ θάνατος, Σωτερ μου· πῶς μὴ πτήξῃ ὁ ᾅδης συναντῶν σοι, κατ᾽ εὐδοκίαν πρὸς τό πάθος σπεύδοντι, καὶ ὑπὲρ ἀδίκων, ὁρῶν σε παθεῖν ἐληλυθότα. Τοῦ Λαζάρου τὴν ἔγερσιν ὁρῶντες Ἰουδαῖοι, ἱε ρεῖς καὶ Λευΐται, συνομωσίαν φθόνῳ συσκευάσαντες, δήλῳ προδοσίας τὸν Χριστὸν προϋδίδουν εἰς θάνα τον Πελάτη. ῾Η ἀμνάς σου καὶ δούλη καὶ παρθένος, πρὸς τὸ πάθος ὁρμῶντά σε ὁρῶτα, καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἡμῶν προθέμενον, τὸν καλὸν ποιμένα, σπλάγχνοις μητρι τοῖς ἐπὶ σοὶ προσωδυνάτο. Δόξα. ο Ως μονάδα τῇ οὐσίᾳ ὑμνῶ σε· ὡς Τριάδα τοῖς προσώποις σε σέβω, Πάτερ, Υιέ, καὶ Πνεῦμα τὸ πανάγιον· ἀναρχον τὸ κράτος τῆς σῆς βασιλείας διξάζω εἰς αἰῶνας. Θεοτόκ. Δυσωπεί σε, Χριστέ, ἡ Θεοτόκος· ἱκετεύει τῶν μα θητῶν δῆμος· τὴν σὴν εἰρήνην δώρησαι τῷ κόσμῳ σου, καὶ τοὺς οἰκτιρμούς σου, χάρισαι πλουσίως ἡμῖν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ὠδὴ θ'. 'Αλλότριον τῶν μητέρων ἡ παρθενία. ᾿Αλλότριον τῶν ἀσέμνων ἡ σωφροσύνη· καὶ ξένον τοῖς δικαίοις ἡ ἀνομία. Ἰωσὴφ δὲ ὁ μέγας, ἐξέκλινε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ σωφροσύνην ἐχρημάτισεν· εἰκὼν καὶ τύπος ὄντως Χριστοῦ.
TRIODIA MAJ. HEBD.
ξένην μεταποίησιν, καὶ ὑπὲρ νοῦν, οἰκονομίαν mirabiliter mutata', majorem ratione dispensatio
ἔσχον· σοῦ δὲ ἡ νηδύς, θεογεννήτρια, τόκον καινί- nem habuerunt: at tuus, Dei Genitrix, novum paro
ζει καινόν.
tum initial uterus,
Καθ., ἦχ. δ'. Ἐπεφάνης σήμερον.
Τῆς συκῆς τὸ ἔγκλημα, μὴ σὲ προφθάσῃ, ἀλλ᾽ εὐ
κάρπους σπούδασον καρδίας αύλαξι ψυχὴ, τῷ ποιη·
τῇ σου Χριστῷ ἀγαγεῖν, ἐν μετανοίᾳ αὐτῷ προσκο
μίσουσα.
Ὠδὴ η'. Τὸν ἐν ὄρει ἁγίῳ δόξασον.
Σωφροσύνῃ κοσμήσαντες τὸν βίον, καὶ φρονήσει
φυλάξαντες τὴν πίστιν, δικαιοσύνης τρόπους πορισώμεθα, ἵνα ἐν ἀνδρείᾳ ἀκολουθήσαντες Χριστῷ,
συσταυρωθῶμεν.
Αλλην Εύαν εὑρὼν τὴν Αἰγυπτίαν, οὐκ ἐκλάπη
πρὸς ἀνοσιουργίαν ὁ πατριάρχης Ἰωσήφ, ἀλλ᾽ ἔστη
δεν ὥσπερ τις αδάμας, ὑπὸ τῶν παθῶν μὴ ἁλοὺς τῆς
ἁμαρτίας.
Παροδεύων τοῦ βίου τὰς πορείας, ὦ Σωτήρ μου,
ἐπείνασας βουλήσει, την σωτηρίαν πάντων εφιέμε
νος· τοῦτο γὰρ ἐπείνας, τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐκ
σοῦ ἀποσφαλέντων.
Ο προπάτωρ γευσάμενος τοῦ ξύλου, ὡς ἐγνώσθη
γυμνὸς καὶ ᾔσχυμμένος, φύλλα συκῆς λαβὼν περιεζώσατο· τὴν συναγωγὴν τὴν γυμνωθείσαν Χριστοῦ
προδιετύπου.
Ετοιμάζου, ψυχή, πρὸ τῆς ἐξόδου· εὐτρεπίζου
πρὸς τὸν ἐκεῖθεν βίον, καὶ τῷ Χριστῷ παθεῖν διὰ σὲ
σπεύδοντι, ἵνα σὲ δοξάσῃ, σπεῦσον συμπαθεῖν, καὶ
θανεῖν καὶ σταυρωθῆναι.
Πῶς μὴ φρίξῃ ὁ θάνατος, Σωτερ μου· πῶς μὴ
πτήξῃ ὁ ᾅδης συναντῶν σοι, κατ᾽ εὐδοκίαν πρὸς τό
πάθος σπεύδοντι, καὶ ὑπὲρ ἀδίκων, ὁρῶν σε παθεῖν
ἐληλυθότα.
Τοῦ Λαζάρου τὴν ἔγερσιν ὁρῶντες Ἰουδαῖοι, ἱερεῖς καὶ Λευΐται, συνομωσίαν φθόνῳ συσκευάσαν
τες, δήλῳ προδοσίας τὸν Χριστὸν προϋδίδουν εἰς θάνατον Πελάτη.
῾Η ἀμνάς σου καὶ δούλη καὶ παρθένος, πρὸς τὸ
πάθος ὁρμῶντά σε ὁρῶτα, καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἡμῶν
προθέμενον, τὸν καλὸν ποιμένα, σπλάγχνοις μητριτοῖς ἐπὶ σοὶ προσωδυνάτο.
Δόξα.
Cath., seu sess. ton. 4. Apparuisti hodie.
Ne le, anima, occupet ficus crimen; sed stude,
ut probe sulcans, fertilia Christo, tuo auctori adducas corda, ea illi in pœnițeutia offerens.
Ode 8. Eum glorifica qui est in monte sancto.
Vitam castitate ornantes, ac prudentia servantes
Adem, justos comparemus mores, ut Christum viriliter sequentes, cum eo crucifigamur.
Cum Joseph patriarcha, Evam aliam, Ægyptiam
invenisset, haudquaquam potuit induci ad improbum facinus; sed stetit velut adamas quidam, ad
vitiosas affectiones invictus.
Vitae hujus itinera peragens, ο Salvator meus,
esuristi voluntate, desiderans universorum salutem: hæc quippe tua erat ſames; eorum conversio
qui a te aberrassent".
Primus parens, ut ligno gustato, se cognovit nudum ac erubescere coepit, acceptis foliis ficus,
seipsum succingens, Synagogam nudatan Christo
prafiguravit ".
Te te, anima, præpara ante exitum; teipsam
compara ad vitam illam futuri ævi, ac una cum
Christo, ad passionem pro te properante, ut gloriam paret, contende pali, morique, ac crucifigi.
Qui non horruerit mors, o Salvator? qui non occurrens infernus, festine ad passionem juxta beneplacitum accurrenti, expaverit; ac videns euntem,
ut pro iniquis moriaris;
Ut Judæi, sacerdotesque et Levitæ, viderunt
Lazarum suscitatum F, livido animo conjurationem
fecerunt, Christumque dolo traditum, Pilato in mortem tradiderunt.
Tua illa agna, ancillaque et virgo, videns ad morten contendentem Pastorem bonum, pro nobis
positurum animamq, maternis visceribus condolens
cruciabatur.
Gloria.
Ως μονάδα τῇ οὐσίᾳ ὑμνῶ σε· ὡς Τριάδα τοῖς Laudo te, ut essentia unitatem; colo, ut Triπροσώποις σε σέβω, Πάτερ, Υιέ, καὶ Πνεῦμα τὸ nitatem personis, Pater, Fili, ac sanctissime Spiri
πανάγιον· ἀναρχον τὸ κράτος τῆς σῆς βασιλείας tus; æternum regni tui imperium glorifico in sæδιξάζω εἰς αἰῶνας.
cula.
Θεοτόκ.
Δυσωπεί σε, Χριστέ, ἡ Θεοτόκος· ἱκετεύει τῶν μα
θητῶν δῆμος· τὴν σὴν εἰρήνην δώρησαι τῷ κόσμῳ
σου, καὶ τοὺς οἰκτιρμούς σου, χάρισαι πλουσίως
ἡμῖν εἰς τοὺς αἰῶνας.
Ὠδὴ θ'. 'Αλλότριον τῶν μητέρων ἡ παρθενία.
᾿Αλλότριον τῶν ἀσέμνων ἡ σωφροσύνη· καὶ
ξένον τοῖς δικαίοις ἡ ἀνομία. Ἰωσὴφ δὲ ὁ μέγας,
ἐξέκλινε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ σωφροσύνην έχρημάτισεν· εἰκὼν καὶ τύπος ὄντως Χριστοῦ.
1 Exod. 1v, 3'; Num. xvii, 8.
xt, 47 seqq. q Joan x, 11.
m Gen. xxxx,8
• Gen. xxxix, 8.
In Deipar.
Te, Christe, Deipara orat; supplicat discipulorum populus: tuam mundo tuo dona pacem; miserationesque illas tuas abunde nobis in sæcula
largire.
Ode 9. Virginitas a matribus aliena.
Aliena ab inhonestis turpibusque, castitas; jnstisque, peregrina iniquitas. Porro magnus ife Joseph, vitato peccato, castitatis collegit divitias r;
Christi revera imago et figura.
seqq.
n Joan. iv, 7. •
Gen. 1, 7. • Joan.
col. 1403–1404page 307 of 327
PG 97:1403ο Ο 'Αλλότριον τῶν ἀνόμων ἡ εὐνομία· καὶ ξένον τῆς ἀπίστοις ἡ θεογνωσία. Ἰουδαῖοι δὲ ταῦτα ἀπώσαντο δι' ἀνομίαν· διὸ καὶ μόνοι ἐκληρώσαντο, καθάπερ ή συχῆ τὴν ἀράν. Επείνασε τῶν ἀνθρώπων τὴν σωτηρίαν, «ζωής ὑπάρχων ἄρτος, ὁ ὁ Χριστὸς καὶ Θεός μου. Διὸ καὶ συκῆν δὲ προφθάσας, τὴν ἄκαρπον συναγωγήν, φύλλοις κομῶσαν νομικοῖς, ὡς εἶδε, κατηράσατο. Τὴν νομικὴν ἀκαρπίαν προκατηράσω, ὡς φύλλα ἐπανθοῦσαν, τοῦ γράμματος σκιώδη γνώμην τοὺς καρποὺς δὲ τῶν ἔργων οὐκ ἔχουσαν δι' ἀνα μίαν. Ημᾶς δὲ πάντας, τοὺς τῆς χάριτος υἱοὺς, Σπ τερ, εὐλόγησον. Η ράβδος μὲν Μωσέως, τὸ πρὶν εἰς ὄφιν· ἡ Δαρὼν δὲ ῥάβδος, εἰς χλωρὴν μετεβλήθη, καὶ εξήνθησε φύλλα, ἡ ἄκαρπος, ἡ ξηρανθεῖσα. Συν αγωγὴ δὲ ἡ παράνομος, εἰς ἄκαρπον μετήχθη συ χήν. Ετοίμαζε, Ιουδαία, τοὺς ἱερεῖς σου· εὐτρέπιζε τὰς χεῖρας πρὸς θεοκτονίαν· «Ἰδοὺ γὰρ ἦλθε πραΰς ο καὶ ἥσυχος ἐπὶ τὸ πάθος, Ἀμνὸς ὑπάρ χων, καὶ Ποιμὴν ἡμῶν, Χριστὸς ὁ Βασιλεύς Ισραήλ Υπόδεξαι, Ἰουδαία, τὸν βασιλέα· ἰδοὺ γὰρ πρὸς τὸ πάθος ἔρχεται ἑκουσίως, ἵνα πάθῃ καὶ σώσῃ τοὺς κράζοντας ακαταπαύστως· «Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμεν νος ο σταυρῷ σῶσαι τὰ σύμπαντα. Μετέστρεψεν, Ιουδαία, τὰς ἑορτάς σου εἰς τήν ος, ὁ Δεσπότης κατὰ τὴν προφητείαν· θεοκτόνος γὰρ ὤφθης, τοῦ στρέψαντός ποτε τὴν πέτραν, καὶ τὴν ἀκρότομον, εἰς ὕδατα καὶ λίμνας, καθώς ψάλλει Δαβίδ. Δόξα. Αλλότριον τοῖς ἀνόμοις τὸ σε δοξάζειν, την ἄναρχον οὐσίαν, Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παντοκρατορίαν, δι' ἧς ὁ σύμπας κόσμος ἥδρασται, τῷ νεύματι τοῦ Θεοῦ κράτ τους αὐτῆς. Θεοτόκ. Προσάγομεν εἰς πρεσβείαν τὴν Θεοτόκον· εἰ τῆς ταῖς ἱκεσίαις καὶ τῶν σῶν ἀποστόλων, κανα νοὺς ἡμᾶς ποίησον, Δέσποτα, τῶν ἀγαθῶν σου, καὶ τῆς λαμπρότητος ἀξίωσον, Σῶτερ, τῆς ἀναστάσεώς σου. ῇ Μεγάλη Β' ἑσπέρας εἰς τὸ Ἀπόδειπνον· τοῦ Κυρίου Ανδρέου Κρήτης. 'ρδὴ β', ἦχ. πλ. δ'. Πρόσεχε, οὐρανέ. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χρι στὸν, τὸν ἐκ Παρθένου σαρκὶ ἐπιδημήσαντα. Συνέλθωμεν τῷ Χριστῷ πρὸς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν μυστικῶς μετὰ τῶν ἀποστόλων συναυλισθώμεν αὐτῷ. Εννόησον, ταπεινή μου καρδία, τίς ἡ τοῦ μύλω νος παραβολή, ἣν προεῖπε Χριστὸς, καὶ νῆσον λοιπόν.
Aliena ab iniquis scelestisque probitas; incredulisque, peregrina Dei scientia. Hæc porro Jukei
improbe repulerunt: quare et soli sortiti sunt instar ficus maledictionem.
Esuriit humanam salutem, qui esset e panis vitæt, › Christus Deus meus: quamobrem ad sterilem ficum, Synagogam veniens, ut legalibus
foliis vidit luxuriantem, maledicto addixit.
Legis sterilitatem olim maledixisti, quæ umbrosam legis mentem, ceu folia virentia præferrel;
fructibus autem operum, propter improbitatem,
destituta esset u: at nos omnes gratiæ filios, Salvator,
benedicas.
▾
Olim quidem virga Moysis in serpentem; Aaronis autem in virorem mutata s; quæ sterilis,
quæ arida esset, in folia fronduit: verum Synagoga
improba in sterilem ficum transiit.
Tuos, Judæa, sacerdotes præpara: manus compone ad deicidium: Ecce enim venit ad passionem mansuetus, et quietus, qui sit Agnus ³ ac
Pastor noster ', Christus Rex Israel.
Suscipe, Judza, Regem; sponte enim venit ad
passionem, ut moriatur, salvetque incessanter clamantes: ‹ Benedictus qui venit, ut per crucem
salvet omnia.
• Couvertit, Dominus, ο Judza, juxta prophetiam, solemnitates tuas in luctume:, quippe
ejus facta es deicida, qui, juxta quod canit Davida,
petram rupemque in aquas et stagna convertit.
Gloria.
Alienum ab improbis ut te glorificent, substantiam æternam; Patrem, Filiumque, et sanctum
Spiritum; increatam omnium dominationen vim.
que conservatricem; qua mundus universus, divini ipsius imperii nutu, firmamentum habet.
In Deipar.
Deiparam adducimus mediatricem; ejus nos,
apostolorumque tuorum intercessionibus, participes effice, Domine, tuorum bonorum; ac tuæ,
Salvator, resurrectionis claritatem dignanter largire.
Ο
'Αλλότριον τῶν ἀνόμων ἡ εὐνομία· καὶ ξένον τῆς
ἀπίστοις ἡ θεογνωσία. Ἰουδαῖοι δὲ ταῦτα ἀπώσαντο
δι' ἀνομίαν· διὸ καὶ μόνοι ἐκληρώσαντο, καθάπερ ή
συχῆ τὴν ἀράν.
Επείνασε τῶν ἀνθρώπων τὴν σωτηρίαν, «ζωής
ὑπάρχων ἄρτος, ὁ ὁ Χριστὸς καὶ Θεός μου. Διὸ καὶ
συκῆν δὲ προφθάσας, τὴν ἄκαρπον συναγωγήν,
φύλλοις κομῶσαν νομικοῖς, ὡς εἶδε, κατηρά
σατο.
Τὴν νομικὴν ἀκαρπίαν προκατηράσω, ὡς φύλλα
ἐπανθοῦσαν, τοῦ γράμματος σκιώδη γνώμην·
τοὺς καρποὺς δὲ τῶν ἔργων οὐκ ἔχουσαν δι' ἀνα
μίαν. Ημᾶς δὲ πάντας, τοὺς τῆς χάριτος υἱοὺς, Σπ
τερ, εὐλόγησον.
Η ράβδος μὲν Μωσέως, τὸ πρὶν εἰς ὄφιν· ἡ
Δαρὼν δὲ ῥάβδος, εἰς χλωρὴν μετεβλήθη, καὶ
εξήνθησε φύλλα, ἡ ἄκαρπος, ἡ ξηρανθεῖσα. Συν
αγωγὴ δὲ ἡ παράνομος, εἰς ἄκαρπον μετήχθη συ
χήν.
Ετοίμαζε, Ιουδαία, τοὺς ἱερεῖς σου· εὐτρέπιζε
τὰς χεῖρας πρὸς θεοκτονίαν· «Ἰδοὺ γὰρ ἦλθε
πραΰς ο καὶ ἥσυχος ἐπὶ τὸ πάθος, Ἀμνὸς ὑπάρ
χων, καὶ Ποιμὴν ἡμῶν, Χριστὸς ὁ Βασιλεύς Ισραήλ
Υπόδεξαι, Ἰουδαία, τὸν βασιλέα· ἰδοὺ γὰρ πρὸς
τὸ πάθος ἔρχεται ἑκουσίως, ἵνα πάθῃ καὶ σώσῃ τοὺς
κράζοντας ακαταπαύστως· «Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμεν
νος ο σταυρῷ σῶσαι τὰ σύμπαντα.
• Μετέστρεψεν, Ιουδαία, τὰς ἑορτάς σου εἰς τήν
0ος, ὁ Δεσπότης κατὰ τὴν προφητείαν· θεοκτόνος
γὰρ ὤφθης, τοῦ στρέψαντός ποτε τὴν πέτραν, καὶ
τὴν ἀκρότομον, εἰς ὕδατα καὶ λίμνας, καθώς ψάλλει
Δαβίδ.
Δόξα.
Αλλότριον τοῖς ἀνόμοις τὸ σε δοξάζειν, την
ἄναρχον οὐσίαν, Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον
Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παντοκρατορίαν, δι' ἧς ὁ
σύμπας κόσμος ἥδρασται, τῷ νεύματι τοῦ Θεοῦ κράτ
τους αὐτῆς.
Θεοτόκ.
Προσάγομεν εἰς πρεσβείαν τὴν Θεοτόκον· εἰ
τῆς ταῖς ἱκεσίαις καὶ τῶν σῶν ἀποστόλων, κανα
νοὺς ἡμᾶς ποίησον, Δέσποτα, τῶν ἀγαθῶν σου, καὶ
τῆς λαμπρότητος ἀξίωσον, Σῶτερ, τῆς ἀναστάσεώς
σου.
Magna ll feria: vespere ad Completorium, Trio- 1ῇ Μεγάλη Β' ἑσπέρας εἰς τὸ Ἀπόδειπνον· τοῦ
dium Domini Andreæ Cretensis.
Od. 2, ton. 4 obliq. Attende, cœlum.
• Attende, caelum, et loquar *;» Christumque,
carne in mundo natum ex Virgine laudabo.
Christo comites in montem Olivarum eamus f;
una cum apostolis, spiritaliter cum eo versemtir.
Cogita cor meum humile, quænam sit pistrini
parabola quam prædixit Christus, ac deinceps vigila.
• Job xx1, 9. 1 Joan. vi, 48.
* Joan. 1, 29. a Joan. x, 11.
f Mare. siv, 26.
u Matth. xxi, 19.
b Matth. xx1, 9.
Κυρίου Ανδρέου Κρήτης.
'ρδὴ β', ἦχ. πλ. δ'. Πρόσεχε, οὐρανέ.
Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χριστὸν, τὸν ἐκ Παρθένου σαρκὶ ἐπιδημήσαντα.
Συνέλθωμεν τῷ Χριστῷ πρὸς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν
μυστικῶς μετὰ τῶν ἀποστόλων συναυλισθώμεν
αὐτῷ.
Εννόησον, ταπεινή μου καρδία, τίς ἡ τοῦ μύλω
νος παραβολή, ἣν προεῖπε Χριστὸς, καὶ νῆσον
λοιπόν.
3. × Num. xvii, 8. ▼ Zach. 11,
d Psal, cxii, 8.
• Deut. 25x
• Exod. 17,
• Amos vill, 10.
col. 1405–1406page 308 of 327
PG 97:1405Ετοίμαζε σεαυτήν, ὦ ψυχή μου, ἐπὶ τὴν ἔξοδον ἡ παρουσία ἐγγίζει τοῦ Δικάστου κριτου. Θεοτόκ. Αχραντε Θεοτόκε Παρθένε, μόνη πανύμνητε, τὸν Υϊόν σου δυσώπει ὑπὲρ τῶν δούλων σου. Εἱρμὸς ἄλλος. Ἦχ. ὁ αὐτός. Ιδετε, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ πρὶν γενέσθα τὰ πᾶν, καὶ πρὸ τοῦ στῆναι γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν, γινώσκων τὰ πάντα· ὁ ὅλος ὧν ἐν Πατρὶ καὶ ὅλον φέρων ἐν ἐμοί. Ιδετε, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι Θεός, ὁ πάλαι τὸν Ἰσραὴλ ἐν Ἐρυθρά θαλάσσῃ διαγαγών, καὶ σώτας, καὶ θρέψας, καὶ ἐκ δουλείας αὐτὸν ἐλευθερώσας Φαραώ. Λόγου συνέστησα τὸν οὐρανὸν ἅμα τῇ γῇ· συν ἡμην γὰρ τῷ Πατρὶ, καὶ διὰ λόγου φέρω τόδε τὸ πᾶν, ὡς λόγος, καὶ Σοφία, καὶ Δύναμις, καὶ εἰκὼν, καὶ συνουργὸς, καὶ ἰσουργός. Τις χρόνους ἔθετο; Τίς ὁ αἰῶνας συντηρῶν; Τίς ὁ τὸ πᾶν ὁρίζων καὶ συγκινῶν, εἰ μὴ ὁ ἀνάρχως συνὼν ἀεὶ τῷ Πατρὶ, ὥσπερ ἀκτὶς ἐν τῷ φωτί. Τὰ τῆς ἀμέτρου του φιλανθρωπίας, Ἰησοῦ! ἐγνώ ρισας γὰρ ἡμῖν τῆς συντελείας ἄνωθεν τὸν καιρὸν, καλύψας τὴν ὥραν· τρανώσας δὲ τηλαυγῶς τὰ ὑπο δείγματα αὐτῆς. Πάντα ἐπίστασαι· πάντα γινώσκεις, Ἰησοῦ· ὡς ἔχων ἐν σοὶ τὸ πατρικὸν ἀξίωμα θεϊκῶς, καὶ ὅλον τὸ Πνεῦμα ἐμφύτως φέρων ἐν σοὶ, τὸ συναΐδιον Πατρί. Δέσποτα Κύριε, ὁ τῶν αἰώνον ποιητής, ἀξίωσον α καὶ ἡμᾶς τῆς ἱερᾶς ἐκείνης τότε φωνῆς ἀκοῦσαι, καλούσης τοὺς ἐκλέκτους τοῦ Πατρὸς, εἰς βασιλείαν οὐρανῶν. Δόξα. Αναρχε ἄκτιστο Τριάς, αμέριστε μονάς· ἡ τρία οὖσα καὶ ἐν; Πατήρ, Υιλ;, καὶ Πνεῦμα· εἷς ὁ Θεός· προσδέχου τὸν ὕμνον ἐκ τῶν πηλίνων γλωσ σῶν ὡς ἐκ στομάτων φλογερῶν. Θεοτόκ. Σκήνωμα ἅγιον ὤφθης, Παρθένε τοῦ Θεοῦ· ἐν σοὶ γὰρ τῶν οὐρανῶν ὁ βασιλεὺς οἰκήσας σωματι χῶς, προῆλθεν ὡραῖος, τὸν ἄνθρωπον ἐν ἑαυτῷ ἀναμορφώσας θεϊκῶς. Καθ. ἦχ. β'. Εὐσπλαγχνίας. Εὐσπλαγχνία κινούμενος, Χριστέ, ἑκουσίως προ ἐρχη τοῦ παθεῖν, εὐεργέτα, θέλων τῶν παθῶν ὑμᾶς λυτρώσασθαι, καὶ τῆς ἐν τῷ ᾅδῃ κατακρίσεως. Διό σοῦ τὰ τίμια ἀνυμνοῦμεν παθήματα, καὶ δοξά ζομεν, Σῶτερ, τὴν ἄκραν σου πάντες συγκατά €23:ν. ηδη η'. Ο Ειρμός. "Αγγελοι καὶ οὐρανοί, τὸν ἐπὶ θρόνου δόξης ἐποχούμενον, καὶ ὡς Θεὸν ἀπαύστως δοξαζόμενον, εὐλογεῖτε, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αιώνας. Πάντως ήκουσας, ψυχή, πῶς ὁ Χριστὸς τοῖς θείοις ο
TRIODIA MAJ. HEBD.
Ετοίμαζε σεαυτήν, ὦ ψυχή μου, ἐπὶ τὴν ἔξοδον·
ἡ παρουσία ἐγγίζει τοῦ Δικάστου κριτου.
Θεοτόκ.
Αχραντε Θεοτόκε Παρθένε, μόνη πανύμνητε, τὸν
Υϊόν σου δυσώπει ὑπὲρ τῶν δούλων σου.
Εἱρμὸς ἄλλος. Ἦχ. ὁ αὐτός.
Ιδετε, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ πρὶν γενέσθα:
τὰ πᾶν, καὶ πρὸ τοῦ στῆναι γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν,
γινώσκων τὰ πάντα· ὁ ὅλος ὧν ἐν Πατρὶ καὶ ὅλον
φέρων ἐν ἐμοί.
Ιδετε, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι Θεός, ὁ πάλαι τὸν
Ἰσραὴλ ἐν Ἐρυθρά θαλάσσῃ διαγαγών, καὶ σώτας,
καὶ θρέψας, καὶ ἐκ δουλείας αὐτὸν ἐλευθερώσας
Φαραώ.
Λόγου συνέστησα τὸν οὐρανὸν ἅμα τῇ γῇ· συν
ἡμην γὰρ τῷ Πατρὶ, καὶ διὰ λόγου φέρω τόδε τὸ πᾶν,
ὡς λόγος, καὶ Σοφία, καὶ Δύναμις, καὶ εἰκὼν, καὶ
συνουργὸς, καὶ ἰσουργός.
Τις χρόνους ἔθετο; Τίς ὁ αἰῶνας συντηρῶν; Τίς
ὁ τὸ πᾶν ὁρίζων καὶ συγκινῶν, εἰ μὴ ὁ ἀνάρχως
συνὼν ἀεὶ τῷ Πατρὶ, ὥσπερ ἀκτὶς ἐν τῷ φωτί.
Τὰ τῆς ἀμέτρου του φιλανθρωπίας, Ἰησοῦ! ἐγνώρισας γὰρ ἡμῖν τῆς συντελείας ἄνωθεν τὸν καιρὸν,
καλύψας τὴν ὥραν· τρανώσας δὲ τηλαυγῶς τὰ ὑποδείγματα αὐτῆς.
Πάντα ἐπίστασαι· πάντα γινώσκεις, Ἰησοῦ· ὡς
ἔχων ἐν σοὶ τὸ πατρικὸν ἀξίωμα θεϊκῶς, καὶ ὅλον
τὸ Πνεῦμα ἐμφύτως φέρων ἐν σοὶ, τὸ συναΐδιον
Πατρί.
Teipsam, o anima nea, ad egressum præpara:
justi Judicis adventus prope est.
In Deipar.
Intemerata Dei parens Virgo, sola omnino laudabilis, Filium tuum pro servis tuis exora.
Hirmus alius. Ton. idem.
Videte, videte quia ego sum Deus, qui priusquam universum fleret, cœlumque et terra constarent, omnia novi; totus exsistens in Patre, ac
totum in me Patrem ferens.
Videte, videte quia ego sum Deus, qui olim Israel per mare Rubrum deduxi salvavique et alui,
atque a Pharaonis servitute liberavi.
Verbo condidi coelum et terram: quippe eram
cum Patre, verboque, hocce universum porto, ut
qui Verbum, Sapientiaque, et Virtus sim 8, simul
ac pari cum Patre potestate agens.
Δέσποτα Κύριε, ὁ τῶν αἰώνον ποιητής, ἀξίωσον α
καὶ ἡμᾶς τῆς ἱερᾶς ἐκείνης τότε φωνῆς ἀκοῦσαι,
καλούσης τοὺς ἐκλέκτους τοῦ Πατρὸς, εἰς βασιλείαν
οὐρανῶν.
Δόξα.
Αναρχε ἄκτιστο Τριάς, αμέριστε μονάς· ἡ τρία
οὖσα καὶ ἐν; Πατήρ, Υιλ;, καὶ Πνεῦμα· εἷς ὁ
Θεός· προσδέχου τὸν ὕμνον ἐκ τῶν πηλίνων γλωσ
σῶν ὡς ἐκ στομάτων φλογερῶν.
Θεοτόκ.
Σκήνωμα ἅγιον ὤφθης, Παρθένε τοῦ Θεοῦ· ἐν
σοὶ γὰρ τῶν οὐρανῶν ὁ βασιλεὺς οἰκήσας σωματι
χῶς, προῆλθεν ὡραῖος, τὸν ἄνθρωπον ἐν ἑαυτῷ
ἀναμορφώσας θεϊκῶς.
Καθ. ἦχ. β'. Εὐσπλαγχνίας.
· Εὐσπλαγχνία κινούμενος, Χριστέ, ἑκουσίως προἐρχη τοῦ παθεῖν, εὐεργέτα, θέλων τῶν παθῶν ὑμᾶς
λυτρώσασθαι, καὶ τῆς ἐν τῷ ᾅδῃ κατακρίσεως. Διό
σοῦ τὰ τίμια ἀνυμνοῦμεν παθήματα, καὶ δοξά
ζομεν, Σῶτερ, τὴν ἄκραν σου πάντες συγκατά
€23:ν.
ηδη η'. Ο Ειρμός.
"Αγγελοι καὶ οὐρανοί, τὸν ἐπὶ θρόνου δόξης
ἐποχούμενον, καὶ ὡς Θεὸν ἀπαύστως δοξαζόμενον,
εὐλογεῖτε, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς
αιώνας.
Πάντως ήκουσας, ψυχή, πῶς ὁ Χριστὸς τοῖς θείοις
Hebr. 1, 3. h Matth. xxv, 34. i Psal. xviit, 6.
Quis tempora posuit? Quis conservat secula?
Quis universum definit, commovetgue, præter
eum, qui est æternum cum Patre, tanquam radius
in luce?
0 immensam tuam, o Jesu, clementiam! Jam
quippe olim consummationis declarasti tempus,
hora occultata; cujus nihilominus perspicua
edideris exempla.
Scis omnia, nosti omnia, ο Jesu! ut in quo
divinitate paterna dignitas exsistat; ac qui totuın
insitum in te feras coæternum Patri Spiritum
sanctum.
Here Domine, Creator sæculorum; fac, quæso, ut
et ipsi sacram illam tunc voceu audire mereamur, vocantem electos in regnum cœlorum ".
Gloria.
Eterna increata Trinitas, individua Unitas,
tria exsistens, unumque: Pater, Filius, Spiritusque, Deus unus; a luteis linguis, ceu ab igneis,
suscipe canticum.
In Deipar.
Dei tabernaculum sanctum facta es, o Virgo;
in te enim cœlorum Rex corpore hospitatus, speciosus processit i; totum in se hominem,
quadan reformans ratione.
divina
Cath., seu sessio. ton. 2. Misericordia.
Misericordia motus, Christe, ultro ad passionem
processisti, o benefice, quo nos a passionibus
vitiisque ac iuferni damnatione redimeres. Queolarem tuas cantico passiones laudamus, omnes
que eam glorificamus, o Salvator, qua te nobis,
summe inclinasti, dignationemn.
Ode 8. Hirmus.
Angeli, colique, eum qui sedet in throno glo
riæ, ac velut Deus, incessanter glorifcatur, bene
dicite, laudate, et superexaltate per omnia sæcula,
Plane, o anima, audisti, ut Christus divinis dis
col. 1407–1408page 309 of 327
PG 97:1407μαθηταῖς αὐτοῦ, προανεφώνει λέγων τήν συντέλεια ο γνοῦσα δέ σου τὸ τέλος, ἑτοιμάζου λοιπόν· καιρός ἐξόδου ἥκει. Ἔγνως, ἄγονε ψυχή, τοῦ πονηροῦ οἰκέτου τὸ ὑπό δειγμα; φοβοῦ, καὶ μὴ ἀμέλει τοῦ χαρίσματος, ο ἐδέξω, οὐχ ἵνα κατακρύψῃς εἰς γῆν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐμπου ρεύσῃ. Φαιδρυνέσθω ἡ λαμπάς, ὑπερβρεχέσθω ταύτης καὶ τὸ ἔλαιον, ὡς ταῖς παρθένοις τότε ἡ συμπάθεια, ἵνα εὕρης, ψυχή μου, τὸν νυμφῶνα τότε ανεωγμέν νου. Εν Σαββάτῳ τὴν φυγὴν καὶ ἐν χειμῶνι λέγων, ὁ Διδάσκαλος, τὴν τῆς ἑβδόμης ζάλην προαινίττεται τοῦ παρόντος αιώνος, ἐν ᾧ ἐπανήξει, ώσπερ, χειμών τὸ τέλος. Ὥσπερ τάχος ἀστραπής διερχομένης, οὕτω τότε ἔσεσθαι τὴν φοβερὴν ἐκείνην τοῦ Δεσπότου του παρουσίαν, ψυχή μου, ἤκουσας· ἑτοίμη λοιπόν για νέσθαι σπεῦσον. Οταν ἔλθῃ ὁ Κριτὴς ἐν χιλιάσι τότε μυριάσι το ἀγγελικῶν ταγμάτων καὶ δυνάμεων· ποῖος φίλος, ψυχή μου; ποῖος τρόμος; οἴμοι· γυμνῶν ἑστώτων πάντων. Δόξα. Εἷς Θεὸς οὖν ἡ Τριάς· οὐ τοῦ Πατρὸς ἐκστάνος εἰς υἱότητα, οὐδὲ Υἱοῦ τραπέντος εἰς ἐκπόρευσιν ἀλλ᾿ ἰδίᾳ καὶ ἄμφω φῶς Θεὸν τὰ τρία, δοξάζω εἰς αἰῶνας. Θεοτόκ. Ταϊς πρεσβείαις, ὦ Θεὸς, τῆς Θεοτόκου, δέχου τὴν εὐχὴν ἡμῶν· ἀντικατάπεμψον δὲ τὰ ἐλέη σου ἐπὶ πάντας πλουσίως, καὶ τὴν σὴν παράσχου εἰρήνην τῷ λαῷ σου. Ωδή θ'. Ο Ειρμός. Τὸν προδηλωθέντα ἐν ὄρει τῷ νομοθέτῃ ἐν πυρὶ καὶ βάτῳ· τόκον τὸν τῆς ᾿Αειπαρθένου εἰς ἡμῶν τῶν πιστῶν σωτηρίαν, ἐν ὕμνοις ἀσιγήτοις μεγαλύτε μεν. Ηκουσας, ψυχή, τοῦ Κριτοῦ προαναφωνοῦντος καὶ διδάσκοντός σε, τῆς συντελείας τὸν χρόνον. Ετοί μαζε τὰ πρὸς τὴν ἔξοδον ἔργα, μήπως, ὡς ἀδόκιμος, Θεοῦ ἐκριφῇς. Ἀπὸ τῆς συκῆς, ὦ ψυχή, διδάσκου τὸ τέλος, όταν ἁπαλώσῃ τὰ φύλλα καὶ ἐκφύῃ τοὺς κλάδους, θέρους ὥρα λοιπόν· καὶ σὺ ὅταν ταῦτα ἴδῃς, γνῶθι ὅτι ἐν θύραις ἐστί. Τίς εκτός σου ἄλλος, τὸν σὸν γινώσκει Πατέρα; ἢ τις πλὴν σοῦ οἶδε τὴν ὥραν ἢ τὴν ἡμέραν; «Παρά σοῦ γὰρ οἱ θησαυροί τῆς σοφίας πάντες ἐνυπέρ χουσι, ο Χριστὲ ὁ Θεός. Βίβλοι ἀνοιγήσονται τότε θρόνων τεθέντων • Πρά ξεις δὲ ἐλέγχονται γυμνῶν ἑστώτων πάντων· «Τε τραχηλισμένα γὰρ τὰ πάντα Θεῷ. Έρχεται ἡ πάντων Κριτής, ἀχθῆναι εἰς κρίσιν ὁ ἐπὶ τοῦ θρόνου τῶν Χερουβὶμ ἐφεδρεύων, ὡς
scipulis suis, futuram consummationem praedixe- μαθηταῖς αὐτοῦ, προανεφώνει λέγων τήν συντέλεια
rit: quæ porro tuum finem cognoveris, parata
deinceps esto: tempus exitus venit,
Scis, anima infructuosa, exemplum servi ne.
quam i? time, ac ne donum neglexeris quod accepisti, non ut occultares in terra, sed ut negoLia:cris.
Læta sit et clara lampas *; exundet quoque
exuberetque ejus oleum, quemadmodum id temporis misericordia in virginibus, ut inveneris, o anima, apertum illa hora thalamum.
Cum Præceptor Sabbato et hieme fugam dicit 4,
tempestatem, quæ ævi hujus hebdomade est, innuit; qua fuis, hiemis instar, superventurus sit.
Audisti, anima, fore tunc terribilem tui Domini
adventum m instar fulguris cito transeuntis:
pone de catero operam, ut paratasis.
Cum tune Judex in millibus, et millium millibus
exercituum angelorum et virtutum venerit: qualis, o anima, futurus est timor? qualis; heu me!
tremor? astantibus nudis omnibus.
Gloria.
Unus itaque Deus est Trinitas; non velut Pater
excessu Filji rationem asciverit, autve Filius rationem processionis; distincte ac per se, quodque
lumen; tria Deum glorifico in sacula.
In Deipar.
Suscipe, ο Deus, preces nostras, Dei Genitricis G
intercessionibus; vicissimque tuam in omnes large
de caelo mitte misericordiam; tuamque tuo populo
præsta pacem.
tum o
Ode 9.. Hirmus.
Olim in monte, in rubo et igni declaratum parlegislatori, in nostram fidelium salutem,
Dunquam tacituris canticis magnificemus.
Audisti, o anima, ipso prædicente Judice Plac
te docente tempus consummationis: præpara quæ
opus habes ad exitum opera, ut ne forte velut reproba a Deo rejiciaris.
fici arbore q, o anima, finem addisce, cum tenella fuerint folia et rami nati; jam demceps et
restas; tu quoque cum hæc videris, scito quia
prope est in jannis.
Quis extra te alius, Patrem tuum cognoscit r?
Quisve excepto te, diem et horain novit "?. Apud
*?
teenim sunt, o Christe Deus, omnes thesauri
sapientiæ 4.
Tunc thronis positis aperientur libri; nudisque
stantibus omnibus actiones arguentur: Quippe,
c omnia Deo aperta sunt u,
Venit omnium Judex, ut ad tribunal ducatur:
atque is qui sedet super Cherubico throno, ut
γνοῦσα δέ σου τὸ τέλος, ἑτοιμάζου λοιπόν· καιρός
ἐξόδου ἥκει.
Ἔγνως, ἄγονε ψυχή, τοῦ πονηροῦ οἰκέτου τὸ ὑπό
δειγμα; φοβοῦ, καὶ μὴ ἀμέλει τοῦ χαρίσματος, ο
ἐδέξω, οὐχ ἵνα κατακρύψῃς εἰς γῆν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐμπου
ρεύσῃ.
Φαιδρυνέσθω ἡ λαμπάς, ὑπερβρεχέσθω ταύτης
καὶ τὸ ἔλαιον, ὡς ταῖς παρθένοις τότε ἡ συμπάθεια,
ἵνα εὕρης, ψυχή μου, τὸν νυμφῶνα τότε ανεωγμέν
νου.
Εν Σαββάτῳ τὴν φυγὴν καὶ ἐν χειμῶνι λέγων, ὁ
Διδάσκαλος, τὴν τῆς ἑβδόμης ζάλην προαινίττεται
τοῦ παρόντος αιώνος, ἐν ᾧ ἐπανήξει, ώσπερ, χειμών
τὸ τέλος.
Ὥσπερ τάχος ἀστραπής διερχομένης, οὕτω τότε
ἔσεσθαι τὴν φοβερὴν ἐκείνην τοῦ Δεσπότου του
παρουσίαν, ψυχή μου, ἤκουσας· ἑτοίμη λοιπόν για
νέσθαι σπεῦσον.
Οταν ἔλθῃ ὁ Κριτὴς ἐν χιλιάσι τότε μυριάσι το
ἀγγελικῶν ταγμάτων καὶ δυνάμεων· ποῖος φίλος,
ψυχή μου; ποῖος τρόμος; οἴμοι· γυμνῶν ἑστώτων
πάντων.
Δόξα.
Εἷς Θεὸς οὖν ἡ Τριάς· οὐ τοῦ Πατρὸς ἐκστάνος
εἰς υἱότητα, οὐδὲ Υἱοῦ τραπέντος εἰς ἐκπόρευσιν·
ἀλλ᾿ ἰδίᾳ καὶ ἄμφω φῶς Θεὸν τὰ τρία, δοξάζω εἰς
αἰῶνας.
Θεοτόκ.
Ταϊς πρεσβείαις, ὦ Θεὸς, τῆς Θεοτόκου, δέχου τὴν
εὐχὴν ἡμῶν· ἀντικατάπεμψον δὲ τὰ ἐλέη σου ἐπὶ
πάντας πλουσίως, καὶ τὴν σὴν παράσχου εἰρήνην τῷ
λαῷ σου.
Ωδή θ'. Ο Ειρμός.
Τὸν προδηλωθέντα ἐν ὄρει τῷ νομοθέτῃ ἐν πυρὶ καὶ
βάτῳ· τόκον τὸν τῆς ᾿Αειπαρθένου εἰς ἡμῶν τῶν
πιστῶν σωτηρίαν, ἐν ὕμνοις ἀσιγήτοις μεγαλύτε
μεν.
Ηκουσας, ψυχή, τοῦ Κριτοῦ προαναφωνοῦντος καὶ
διδάσκοντός σε, τῆς συντελείας τὸν χρόνον. Ετοίμαζε τὰ πρὸς τὴν ἔξοδον ἔργα, μήπως, ὡς ἀδόκιμος,
Θεοῦ ἐκριφῇς.
Ἀπὸ τῆς συκῆς, ὦ ψυχή, διδάσκου τὸ τέλος, όταν
ἁπαλώσῃ τὰ φύλλα καὶ ἐκφύῃ τοὺς κλάδους, θέρους
ὥρα λοιπόν· καὶ σὺ ὅταν ταῦτα ἴδῃς, γνῶθι ὅτι ἐν
θύραις ἐστί.
Τίς εκτός σου ἄλλος, τὸν σὸν γινώσκει Πατέρα;
ἢ τις πλὴν σοῦ οἶδε τὴν ὥραν ἢ τὴν ἡμέραν; «Παρά
σοῦ γὰρ οἱ θησαυροί τῆς σοφίας πάντες ἐνυπέρ
χουσι, ο Χριστὲ ὁ Θεός.
Βίβλοι ἀνοιγήσονται τότε θρόνων τεθέντων • Πρά
ξεις δὲ ἐλέγχονται γυμνῶν ἑστώτων πάντων· «Τετραχηλισμένα γὰρ τὰ πάντα Θεῷ.
Έρχεται ἡ πάντων Κριτής, ἀχθῆναι εἰς κρίσιν·
ὁ ἐπὶ τοῦ θρόνου τῶν Χερουβὶμ ἐφεδρεύων, ὡς
i Matth. xxv, 18. k Matth. xxv, 1. 1 Matth. xxiv,
* Matth. xxiv, 4. 1 ibid. 32. r Matth. x1, 27,
■ Matth. xxiv, 27.
• Matth. xxi, 36.
Frod
• Indæ 14.
* Coloss. 11, 3. «lliur.
col. 1409–1410page 310 of 327
PG 97:1409ὑπεύθυνος παραστῆναι Πιλάτῳ, πάντα τε παθεῖν, ἵνα σωθῇ ὁ ᾿Αδάμ. Ηγγικε τὸ Πάσχα τὸ μέγα καὶ θεῖον· μετὰ δύο γὰρ ὁ Χριστὸς προδιδάσκει ἡμέρας, τὴν τοῦ πάθους προδιαγράφων ἡμέραν, ἐν ᾗ τῷ Πατρὶ, θύμα προσω άγεται. Παρὰ τῷ σταυρῷ σου, Σῶτερ, ἑστῶσα ἡ Μήτηρ, καὶ τὴν ἄδικόν σου σφαγὴν καθορῶσα, ἐβόα· Οίμοι, Τέκνον ἐμὸν, τὸ ἄδυτον Φέγγος, λάμψον πᾶσιν, Ηλιε τῆς δόξης, τὸ φῶς. Δόξα. Ο Μονὰς ἁγία Τριάς, ἡ μία Θεότης· καὶ Τριάς μονὰς ὁ Θεὸς, τρισυπόστατε φύσις, ἡ ὁμότιμος καὶ ἀμέριστος δόξα· ῥῦσαι τῶν κινδύνων τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Θεοτόκ. Δέχου την Μητέρα τὴν σὴν, Χριστέ, εἰς πρεσ. βείαν, ἵνα ταῖς ἱκεσίαις αὐτῆς εἰρηνεύσῃς τὸν κόσ σμον, καὶ κρατύνῃς τῆς βασιλείας τὰ σκῆπτρα, καὶ τὰς ἐκκλησίας σου συνάψῃς εἰς ἔν. Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ τρίτῃ, εἰς τὸ Ἀπόδειπνον ψάλλομεν τῷ Τριώδιον τοῦ Κυρίου Ανδρέου. ᾠδὴ γ, ἦχ. β'. Ο Ειρμός. Στειρωθέντα μου τὸν νοῦν, καρποφόρον, ὦ Θεός, ἀνάδειξόν με, γεωργὲ τῶν καλῶν, φυτουργὲ τῶν ἀγαθῶν, τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου. Συντελείας ὁ καιρὸς, ἐπιστρέψωμεν λοιπόν, Χρι στὸς διδάσκει· ἥξει γὰρ ἐν ῥοπῇ· ο ήξει καὶ οὐ χρονιεῖ, ο κρῖναι τὸν κόσμον αὐτοῦ. Τὸ ἀθρόον τῆς αὐτοῦ παρουσίας ὁ Χριστὸς δηλῶν, εἰρήκει τὴν τοῦ Νῶέ ποτε ἀπροσδόκητον φθοράν ἐπενεχθεῖσαν τῇ γῇ. Ἠνεώχθη ὁ νυμφών· εὐτρεπίσθη σὺν αὐτῷ ὁ θεῖος γάμος· ὁ Νυμφίος ἐγγὺς προσκαλούμενος ἡμᾶς ἑτοιμασθώμεν λοιπόν. Η τοῦ Σίμωνος σκηνὴ τὸν ἀχώρητον παντὶ ἐχώς ρησέ σε, Ἰησοῦ βασιλεῦ, καὶ γυνὴ ἁμαρτωλός, μύ ρόν σε ήλειψεν. Εὐωδίας μυστικής πληρουμένη ἡ γυνή, τῆς πριν ἐῤῥύσθη δυσωδίας, Σῶτερ, τῶν πολλῶν ἁμαρτιῶν μῦρον γὰρ βρύει; ζωῆς. Επουράνιος τροφή, τῶν πεινώντων ἡ ζωὴ αὐτὸς ὑπάρχων, εστιάσθης, Χριστέ, τοῖς ἀνθρώποις προ δεικνὺς τὴν συγκατάβασιν. ῾Ο ἀγνώμων μαθητής, ἀθετήσας σε, Χριστέ, τὴν γίν, ο ο Σ, ε, Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ παρεξῆς,
TRIODIA MAJ. HEBD.
ὑπεύθυνος παραστῆναι Πιλάτῳ, πάντα τε παθεῖν, velut reus Pilato sislatur, omnia passurus, quo
ἵνα σωθῇ ὁ ᾿Αδάμ.
Ηγγικε τὸ Πάσχα τὸ μέγα καὶ θεῖον· μετὰ δύο
γὰρ ὁ Χριστὸς προδιδάσκει ἡμέρας, τὴν τοῦ πάθους
προδιαγράφων ἡμέραν, ἐν ᾗ τῷ Πατρὶ, θύμα προσω
άγεται.
Παρὰ τῷ σταυρῷ σου, Σῶτερ, ἑστῶσα ἡ Μήτηρ,
καὶ τὴν ἄδικόν σου σφαγὴν καθορῶσα, ἐβόα· Οίμοι,
· Τέκνον ἐμὸν, τὸ ἄδυτον Φέγγος, λάμψον πᾶσιν, Ηλιε
τῆς δόξης, τὸ φῶς.
Δόξα.
Ο Μονὰς ἁγία Τριάς, ἡ μία Θεότης· καὶ Τριάς
μονὰς ὁ Θεὸς, τρισυπόστατε φύσις, ἡ ὁμότιμος καὶ
ἀμέριστος δόξα· ῥῦσαι τῶν κινδύνων τὰς ψυχὰς
ἡμῶν.
Θεοτόκ.
Δέχου την Μητέρα τὴν σὴν, Χριστέ, εἰς πρεσ.
βείαν, ἵνα ταῖς ἱκεσίαις αὐτῆς εἰρηνεύσῃς τὸν κόσ
σμον, καὶ κρατύνῃς τῆς βασιλείας τὰ σκῆπτρα, καὶ
τὰς ἐκκλησίας σου συνάψῃς εἰς ἔν.
Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ τρίτῃ, εἰς τὸ Ἀπόδειπνον
ψάλλομεν τῷ Τριώδιον τοῦ Κυρίου Ανδρέου.
ᾠδὴ γ, ἦχ. β'. Ο Ειρμός.
Στειρωθέντα μου τὸν νοῦν, καρποφόρον, ὦ Θεός,
ἀνάδειξόν με, γεωργὲ τῶν καλῶν, φυτουργὲ τῶν
ἀγαθῶν, τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου.
Συντελείας ὁ καιρὸς, ἐπιστρέψωμεν λοιπόν, Χριστὸς διδάσκει· ἥξει γὰρ ἐν ῥοπῇ· ο ήξει καὶ οὐ
χρονιεῖ, ο κρῖναι τὸν κόσμον αὐτοῦ.
Τὸ ἀθρόον τῆς αὐτοῦ παρουσίας ὁ Χριστὸς δηλῶν,
εἰρήκει τὴν τοῦ Νῶέ ποτε ἀπροσδόκητον φθοράν
ἐπενεχθεῖσαν τῇ γῇ.
Ἠνεώχθη ὁ νυμφών· εὐτρεπίσθη σὺν αὐτῷ ὁ θεῖος
γάμος· ὁ Νυμφίος ἐγγὺς προσκαλούμενος ἡμᾶς·
ἑτοιμασθώμεν λοιπόν.
Η τοῦ Σίμωνος σκηνὴ τὸν ἀχώρητον παντὶ ἐχώς
ρησέ σε, Ἰησοῦ βασιλεῦ, καὶ γυνὴ ἁμαρτωλός, μύρόν σε ήλειψεν.
Εὐωδίας μυστικής πληρουμένη ἡ γυνή, τῆς πριν
ἐῤῥύσθη δυσωδίας, Σῶτερ, τῶν πολλῶν ἁμαρτιῶν·
μῦρον γὰρ βρύει; ζωῆς.
Επουράνιος τροφή, τῶν πεινώντων ἡ ζωὴ αὐτὸς
ὑπάρχων, εστιάσθης, Χριστέ, τοῖς ἀνθρώποις προδεικνὺς τὴν συγκατάβασιν.
῾Ο ἀγνώμων μαθητής, ἀθετήσας σε, Χριστέ, τὴν
♥ Matth. xxvi, 2; Marc. xiv, 1. * llabac. 11, 3.
γίν,
Adam salutem consequatur.
Appropinquavit nob´s magnum illud et divinum
Pascha post duos enim dies futurum prædicit
Christus *; velut prævia delineatione diem describens, quo Patri victima esset offerendus.
Stans Maler, ο Salvator, justa crucem tuam, ac
iniquam cedem tuam intuens, clamabat: Heu me,
Fili mi; Lumen quod nescit occasum; omuibus,
o gloriæ Sol, lucem emitte.
Gloria.
O Unitas sancta Trinitas, una Deilas, Trinitasque Unitas Deus; trine subsistens natura; compar
gloriæ et indivisa; nostras animas a periculis libera.
In Deipar.
Suscipe, o Christe, intercedentem tuam Matrem, ut ea supplicante, tribuas mundo pacem, ac
firmes regni septra; tuasque Ecclesias in unum
connectas.
Sancia magnaque tertia feria, ad Completorium;
canimus Triodium Domini Andreæ.
Ode 3, Hirmus.
Meum, ο Deus, sterilem animum, tua misericordia redde fecundum; tu, inquam, qui es cultor
honestorum ac bonorum sator.
Adest consummationis tempus: docet Christus,
ut deinceps convertamur; quippe momento veniet: «veniet et non tardabit Σ,» judicare mundum suum.
Ut Christus repentinum adventum suum palam
aperiret, inexspectatum olim temporibus Noe illatun terrae, dixit exterminium F.
Thalamus est apertus; cum eo paratae sunt divinæ ac mirabiles nuptiæ; adest Sponsus qui advocet; jam de caetero instructi simus.
Tabernaculum Simonis, te, Rex Jesu, coepit ε,
qui nusquam capiaris; peccatrixque mulier unguento unxit a
Suaveolentia mystica repleta mulier, antiquam
plurium peccatorum maleolentiam, Salvator deposuit; quippe ipse unguentum vitæ scaturis.
Qui esses esca cœlestis, esurientium vita, o
Christe, convivio ab hominibus exciperis; tuam in
nodum nostrum, estendens inclinationem
Scelestus discipulus, a te, Christe, deficiens, ac
y Matth. XXIV, 38. • Matth. xxνι, 6. a Mare.
Peccatrix mulier. Sic quotquot peculiares
tractatus et sermones in bancce unctionem edide.
runt Græci Patres, quos ipse viderim. Non video
tamen ut illa esset peccatrix, nisi forte quia fuisset ealem nimirum ipsa, quæ olim, sub medium
prædicationis vere peccatrix, ac tunc primum conversa, Dominum anxisset. Luc. vn. Mihi certe evidens est non esse istam anelionem Matth. xxvi, et
Marc. xis, illam Luc. vi, a qua statim subjungit
sarer lestus: Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ παρεξῆς, velut
signifie! Lucas, nihil illic narratum per an icipa
Lionem: eoque Maguus Gregorius, Mariam de qua
statim scribit exisse septem damonia, et Mariam
Magdalenem ipsam peccatricem, omnibus vitiis li.
Leratum accipit. Est haec Patrum rhetorica non
leve argumentum, illi ungentis unitati, a qua nec
abest Ecclesia Latina cum feria ante majorem
heb!onadam, qua devotissimum illud Evangelia:
Luc. vn Legit, que spectant ad istam mulierem
Matth. et Mire. Dominica verba, ad Benedictus et
Magnificat, devotissime canit. Quid molesti estir,
ele. My teus huc mulier, etc.
col. 1411–1412page 311 of 327
PG 97:1411σπεῖραν ὅλην τῶν ἀνόμων λαῶν συνεκίνει κατά σου, εἰς προδοσίαν τραπείς. Δόξα. Σὺν Πατρί σε τὸν Υΐν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ εὐθές, τὴν μίαν φύσιν προσκυνῶ καὶ ἀνυμνώ· τοῖς προς ώποις διαιρῶν, καὶ τῇ οὐσίᾳ ἐνῶν. Καὶ νῦν. Η τεκοῦσα σε Αμνας, τὸν Ποιμένα καὶ Ἀμνὸν, ἀπ! πρεσβεύοι, Ἰησοῦ ὁ Θεὸς, ὑπὲρ πάντων γηγενών, τῶν πιστευόντων εἰς σέ. Καθ., ἦχ. α'. Χορὲς ἀγγελικές. Ἰδοὺ τὸ πονηρὸν βουλευτήριον ὄντως συνέχει δυσμενώς, ὡς κριτὴν κατακρίναι, τὸν ἄνω καθεζόμενον ὡς κριτὴν πάντων κύριον· νῦν ἀθροίζεται, τὸν τῷ Πιλάτῳ Ηρώδης Αννας ἅμα τε καὶ Κατέρας ἑτάσαι τὸν μόνον μακρόθυμον. Ωδή γ'. Ο Ειρμός. Τὸν ἐν τῇ βάτῳ Μωσῇ τῆς Παρθένου τὸ θαῦμα ἐν Σιναίῳ τῷ ὄρει προτυπώσαντα ποτε ὑμνεῖτε, εὐλο γεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνα:. Οὐκ ἀγνοῶν τὸν καιρὸν τῆς ἡμῶν συντελείας, ὁ κρατῶν τοὺς αἰῶνας, τὴν ἡμέραν ἀγνοεῖν προέφησι έκείνην· ἀλλ' ὅρους πᾶσι τιθεὶς πρὸς μετριοφροσύνην. Οταν καθήσῃς κριτής, ἀφορίσας, ὡς εἶπας, ο Ποιμὴν τῶν προβάτων τὰ ἐρίφια, Σώτερ, της στά σεως ἐκείνη; μὴ ὑστερήσῃς ἡμᾶς, τῆς θείας δεξίας σου. Σὺ εἶ τὸ Πάσχα ἡμῶν, ὁ τυθεὶς ὑπὲρ πάντων ὡς ἀμνὸς καὶ θυσία, καὶ πταισμάτων ἱλασμός· καὶ τοῦ τὰ θεῖα πάθη ὑπερυψοῦμεν, Χριστέ, εἰς πάντας τους αἰῶνας. Μύλων ἔοικέ σοι, καὶ ἀργῷ, καὶ οἰκίᾳ, ἐς ὁ βίος, ψυχή μου· διὸ κτῆσαι εἰς Θεὸν ἑτοίμην τὴν καρδίαν, ἵνα μηδὲν τῇ φθορᾷ τῆς σαρκὸς καταλ της. Οὐ Φαρισαίοις, Σῶτερ, οὐ τῷ Σίμωνι μόνῳ κατηξίωσας ἅμα εἰς ἑστίασιν ἐλθεῖν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τελῶναι ὁμοῦ καὶ πόρναι, τὴν σὴν ἀντλοῦσιν εὐσπλαγχίαν. Φιλαργυρίας ἐρῶν ὁ προδότης Ἰούδας, κενωθέντος τοῦ μύρου ἐμελέτησε λοιπὸν τὴν πράσιν τοῦ Δεσπό του, καὶ πρὸς ἀνόμους ἐλθὼν, τὴν τιμὴν συνεχώ γει. Σειν, 37 ἴσ. μηδὲ τ. φ. τ. σ. καταλιπῆς. τῇ φθορά της σαρ κ'ς,
versus in proditionem, cohortem totam improbo- σπεῖραν ὅλην τῶν ἀνόμων λαῶν συνεκίνει κατά σου,
rum populorum adversum te commovit.
εἰς προδοσίαν τραπείς.
Gloria.
Te Filium, cum Patre, Spiritumque illum rectum,
naturam unam adoro et laudo, personis dirimnens,
ac substantia uniens.
Et nunc.
Quæ te, Agra, Pastorem Agnumque peperit,
jugis, o Jesu Deus, pro terrigenis tuis fidelibus,
mediatrix exstat.
Cath., seu sess. lon, 1. Chorus angelicus.
Ecce vero hostili proposito coactum malignum
concilium, ut velut reum, eum damnet, qui Domninws in cœlis tanquam judex sedet universorum.
Nunc conveniunt cum Pilato, Herodes Annasque
pariter et Caiphas ³, ejus discussuri causam qui
solus longanimis est.
Odle 8. Hirmus.
Eum qui Mosi olim in rubo, in monte Sina •
Virginis miraculum præfiguravit, laudate, benedicite, el superexaltate in omnia sæcula.
Non velut nesciret tempus consummationis nostræ, is qui tenct sæcula, nescire se, diem illam
pradixit d; sed quo omnibus modeste sapiendi
regulam poneret.
Quando sedens judex, quemadmodum dixisti •,
tu Pastor hædos separaveris ab ovibus; ne nos,
Salvator, statione illa divinæ tuæ dexteræ privaveris.
Ipse es Pascha nostrum, qui pro omuibus immolatus es f, sicut agnus, victimaque et peccatorum
propitiatio: tuasque adeo Christe, divinas passiones in sæcula omnia superexaltamus.
cor
Tota tibi vita, o anima mea, pistrini, agrique, et
domus imaginem refert: Quamobrem habe
paratum in Deum, ut ne etiam carnis corruptioni
relinquaris (5%).
Non a Pharisæis; non a solo, Salvator, Simone
voluisti convivio excipi; sed et jam publicani pariter et meretrices, tuam misericordiam hauriunt.
Pecuniæ avarus proditor Judas, eſſuso unguento
Domini deinceps venditionem molitus est h, profectusque ad scelestos, de pretio convenit.
Δόξα.
Σὺν Πατρί σε τὸν Υΐν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ εὐθές,
τὴν μίαν φύσιν προσκυνῶ καὶ ἀνυμνώ· τοῖς προς
ώποις διαιρῶν, καὶ τῇ οὐσίᾳ ἐνῶν.
Καὶ νῦν.
Η τεκοῦσα σε Αμνας, τὸν Ποιμένα καὶ Ἀμνὸν, ἀπ!
πρεσβεύοι, Ἰησοῦ ὁ Θεὸς, ὑπὲρ πάντων γηγενών,
τῶν πιστευόντων εἰς σέ.
Καθ., ἦχ. α'. Χορὲς ἀγγελικές.
Ἰδοὺ τὸ πονηρὸν βουλευτήριον ὄντως συνέχει
δυσμενώς, ὡς κριτὴν κατακρίναι, τὸν ἄνω καθεζόμε
νον ὡς κριτὴν πάντων κύριον· νῦν ἀθροίζεται, τὸν
τῷ Πιλάτῳ Ηρώδης Αννας ἅμα τε καὶ Κατέρας
ἑτάσαι τὸν μόνον μακρόθυμον.
Ωδή γ'. Ο Ειρμός.
Τὸν ἐν τῇ βάτῳ Μωσῇ τῆς Παρθένου τὸ θαῦμα ἐν
Σιναίῳ τῷ ὄρει προτυπώσαντα ποτε ὑμνεῖτε, εὐλο
γεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνα:.
Οὐκ ἀγνοῶν τὸν καιρὸν τῆς ἡμῶν συντελείας, ὁ
κρατῶν τοὺς αἰῶνας, τὴν ἡμέραν ἀγνοεῖν προέφησι
έκείνην· ἀλλ' ὅρους πᾶσι τιθεὶς πρὸς μετριοφρο
σύνην.
Οταν καθήσῃς κριτής, ἀφορίσας, ὡς εἶπας, ο
Ποιμὴν τῶν προβάτων τὰ ἐρίφια, Σώτερ, της στά
σεως ἐκείνη; μὴ ὑστερήσῃς ἡμᾶς, τῆς θείας δεξίας
σου.
Σὺ εἶ τὸ Πάσχα ἡμῶν, ὁ τυθεὶς ὑπὲρ πάντων ὡς
ἀμνὸς καὶ θυσία, καὶ πταισμάτων ἱλασμός· καὶ τοῦ
τὰ θεῖα πάθη ὑπερυψοῦμεν, Χριστέ, εἰς πάντας τους
αἰῶνας.
Μύλων ἔοικέ σοι, καὶ ἀργῷ, καὶ οἰκίᾳ, ἐς ὁ
βίος, ψυχή μου· διὸ κτῆσαι εἰς Θεὸν ἑτοίμην τὴν
καρδίαν, ἵνα μηδὲν τῇ φθορᾷ τῆς σαρκὸς καταλ
της.
Οὐ Φαρισαίοις, Σῶτερ, οὐ τῷ Σίμωνι μόνῳ κατηξίω
σας ἅμα εἰς ἑστίασιν ἐλθεῖν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τελῶναι
ὁμοῦ καὶ πόρναι, τὴν σὴν ἀντλοῦσιν εὐσπλαγχίαν.
Φιλαργυρίας ἐρῶν ὁ προδότης Ἰούδας, κενωθέντος
τοῦ μύρου ἐμελέτησε λοιπὸν τὴν πράσιν τοῦ Δεσπό
του, καὶ πρὸς ἀνόμους ἐλθὼν, τὴν τιμὴν συνεχώ
γει.
b Art. 17, 27. c Exod. III, 2; xx,1. d Marc. xii, 32.
Σειν, 40; Luc. xvi, 34. h Mattu. XXVI, 14.
37 ἴσ. μηδὲ τ. φ. τ. σ. καταλιπῆς.
• Matth. xxv, 32.
Quo omnibus modeste sapiendi, etc. Scribunt
plerique Patres in illa Marci verba: ac vere plana
videtur hæc eorum mens, ut velut deterrendis
apostolis ab inquisitione ampliori, et castigandæ
curiositati sunt dicta, quanquam humilius, pro ratione hominis, quam præferret, ac ne apertius
repellendo, videretur nonnihil molestior; quod
minus tempori congruebat, passione imminente.
Nescit ergo ut doceat. Videri potest Chrysost.
ad illa verba Act. Non est restrum nosse tempora,
etc.
* 1 Cor. v, 7. * Matth
Ut ne etiam caruis corruptioni relinquaris.
Ita suadet legendum textus ad quem alludit Matih.
Xx et Luc. xvii, quo salvandorum et reprobar
universitas, triplici illo typo describitur, mole,
agri, et lecti; in quibus unus assumendus sit,
unus relinquendus; velut nimirum in interitum,
quod Andreas illo adjecto τῇ φθορά της σαρ
κ'ς, solita velut paraphrasi, et valde amica, espo
mit. Possit nihilominus lectio alia sustineri, quam
neque movimus.
col. 1413–1414page 312 of 327
PG 97:1413Το μακαρίων χειρῶν! Ο τριχῶν καὶ χειλέων τῶν 0 τῆς σώφρονος πόρνης, αἷς ἐπέχεε, Σῶτερ, τὸ μῦρον πρὸς τοὺς πόδας, ἐκμασσομένη αὐτοὺς, πυκνώς και τα φιλοῦτα. Ανακειμένῳ γυνή, ἐπιστᾶσά σοι, Λόγε, πρὸς τοὺς πόδας θρηνοῦσα, τὸ ἀλάβαστρον, Σῶτερ, του μύρου κατεκένου, ἐπὶ τὴν σὴν κεφαλὴν τοῦ ἀθανάτου μύ ρου. Δόξα. Σὺν τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἁγίαν Τριάδα ἐν θεότητι μιᾷ, δοξάζομεν βοῶντες Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Καὶ νῦν. Ταῖς ἱκεσίαις, Σώτερ, τῆς ἀχράντου μητρός σου, καὶ τῶν σῶν ἀποστόλων, τὰ ἐλέη σου ἡμῖν κατά πέμψον πλουσίως, καὶ τὴν εἰρήνην τὴν σὴν, παράσχου τῷ λαῷ σου. Ωδή θ'. Ο Ειρμός. Τὴν ὑπερφυῶς σαρκί, συλλαβοῦσαν ἐν γαστρὶ, τὸν ἐκ Πατρὸς ἀχρόνως προεκλάμψαντα λόγον, τὴν μόνην Θεοτόκον μεγαλύνομεν πιστώ;. Εργασίας ὁ καιρός· σωτηρίας ὁ σκοπός· τὸ τά λαντον λαβοῦσα, τὴν ἀρχαίαν εἰκόνα, ψυχή μου, ἐμπορεύου τὴν αἰώνιον ζωήν. Ως λαμπάδας φωτεινές κοσμηθέντες τὰς ψυχὰς, τῷ Νυμφίῳ χωροῦντι πρὸς τὸν ἄφθαρτον γάμον, πρὸ τοῦ τὴν θύραν κλείσαι, συνεισέλθωμεν αὐτῷ. Δεῖξαι θέλων, Ἰησοῦ, τὸ ὑπερφυὲς τῆς σῆς τα πεινώσεως πᾶσιν, εἰστιάθης ἐν οἴκῳ τοῦ Σίμωνος δειπνήσας, τῶν πεινώντων ἡ τροφή. Αρτος ὢν ζωοποιὸς εἰστιάθης, Ἰησοῦ, Σίμωνι Φαρισαίῳ, ἵνα πόρνη κερδήσῃ τὴν ἄπρατόν σου χά ριν τοῦ μύρου τῇ κενώσει. Χεῖρες ῥυπαραί· χείλη πόρνης ἐν ἐμοί· ἀναγνός μου ὁ βίος· ἐφθαρμένα τὰ μέλη· ἀλλ᾽ ἄνες μοι καὶ ἄφες, βοᾷ πόρνη τῷ Χριστῷ. Επιστᾶσα ἡ γυνὴ πρὸς τοὺς πόδας σου, Σώτερ, ἐπέχεε τὸ μῦρον, εὐωδίας πληροῦσα, καὶ μύρου πλη ρουμένη, τοῦ τῶν ἔργων Ελασμοῦ. Αρωμάτων εὐπορῶ, ἀρετῶν δὲ ἀπορῶ· & ἔχω, σου προσάγω, δὺς αὐτὸς ἅπερ ἔχεις, καὶ ἄνες μοι και ἄφες, βια πόρνη τῷ Χριστῷ. Μῦρον παρ' ἐμοὶ φθαρτόν· μῦρον παρὰ σοὶ ζωῆς Μῦρον γὰρ ὄνομά σοι κενωθεν ο τοῖς ἀξίοις. Αλλ' ἄνες μοι καὶ ἄφες, βοᾷ πόρνη τῷ Χριστῷ. Δόξα. Αναρχος εἶ ὁ Πατήρ, ἄκτιστος εἶ ὁ Υἱός, σύν θρονον καὶ τὸ Πνεῦμα· ἐν τὰ τρία τῇ φύσει, καὶ τρία τοῖς προσώποις· εἷς Θεὸς ἀληθινός. Θεοτόκ. Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς τῶν τιμώντων σε ἀεὶ, μὴ παύσῃ δυσωποῦσα τὸν ἐκ σοῦ γεννηθέντα, ῥυσθῆναι με κιν σύνων, καὶ παντοίων πειρασμῶν. VΙΙ, ο
TRIODIA MAJ. HEBD.
Το μακαρίων χειρῶν! Ο τριχῶν καὶ χειλέων τῶν O beatas manus! 0 crines et labia sobriæ mere:
τῆς σώφρονος πόρνης, αἷς ἐπέχεε, Σῶτερ, τὸ μῦρον
πρὸς τοὺς πόδας, ἐκμασσομένη αὐτοὺς, πυκνώς και
τα φιλοῦτα.
Ανακειμένῳ γυνή, ἐπιστᾶσά σοι, Λόγε, πρὸς τοὺς
πόδας θρηνοῦσα, τὸ ἀλάβαστρον, Σῶτερ, του μύρου
κατεκένου, ἐπὶ τὴν σὴν κεφαλὴν τοῦ ἀθανάτου μύ
ρου.
Δόξα.
Σὺν τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν
ἁγίαν Τριάδα ἐν θεότητι μιᾷ, δοξάζομεν βοῶντες·
Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ εἰς τοὺς αἰῶνας.
Καὶ νῦν.
Ταῖς ἱκεσίαις, Σώτερ, τῆς ἀχράντου μητρός σου,
καὶ τῶν σῶν ἀποστόλων, τὰ ἐλέη σου ἡμῖν κατά
πέμψον πλουσίως, καὶ τὴν εἰρήνην τὴν σὴν, παρ
ἄσχου τῷ λαῷ σου.
Ωδή θ'. Ο Ειρμός.
Τὴν ὑπερφυῶς σαρκί, συλλαβοῦσαν ἐν γαστρὶ, τὸν
ἐκ Πατρὸς ἀχρόνως προεκλάμψαντα λόγον, τὴν μόνην
Θεοτόκον μεγαλύνομεν πιστώ;.
Εργασίας ὁ καιρός· σωτηρίας ὁ σκοπός· τὸ τά
λαντον λαβοῦσα, τὴν ἀρχαίαν εἰκόνα, ψυχή μου,
ἐμπορεύου τὴν αἰώνιον ζωήν.
Ως λαμπάδας φωτεινές κοσμηθέντες τὰς ψυχὰς,
τῷ Νυμφίῳ χωροῦντι πρὸς τὸν ἄφθαρτον γάμον, πρὸ
τοῦ τὴν θύραν κλείσαι, συνεισέλθωμεν αὐτῷ.
Δεῖξαι θέλων, Ἰησοῦ, τὸ ὑπερφυὲς τῆς σῆς τα
πεινώσεως πᾶσιν, εἰστιάθης ἐν οἴκῳ τοῦ Σίμωνος
δειπνήσας, τῶν πεινώντων ἡ τροφή.
Αρτος ὢν ζωοποιὸς εἰστιάθης, Ἰησοῦ, Σίμωνι
Φαρισαίῳ, ἵνα πόρνη κερδήσῃ τὴν ἄπρατόν σου χά
ριν τοῦ μύρου τῇ κενώσει.
Χεῖρες ῥυπαραί· χείλη πόρνης ἐν ἐμοί· ἀναγνός
μου ὁ βίος· ἐφθαρμένα τὰ μέλη· ἀλλ᾽ ἄνες μοι καὶ
ἄφες, βοᾷ πόρνη τῷ Χριστῷ.
Επιστᾶσα ἡ γυνὴ πρὸς τοὺς πόδας σου, Σώτερ,
ἐπέχεε τὸ μῦρον, εὐωδίας πληροῦσα, καὶ μύρου πληρουμένη, τοῦ τῶν ἔργων Ελασμοῦ.
Αρωμάτων εὐπορῶ, ἀρετῶν δὲ ἀπορῶ· & ἔχω, σου
προσάγω, δὺς αὐτὸς ἅπερ ἔχεις, καὶ ἄνες μοι και
ἄφες, βια πόρνη τῷ Χριστῷ.
Μῦρον παρ' ἐμοὶ φθαρτόν· μῦρον παρὰ σοὶ ζωῆς·
• Μῦρον γὰρ ὄνομά σοι κενωθεν ο τοῖς ἀξίοις. Αλλ'
ἄνες μοι καὶ ἄφες, βοᾷ πόρνη τῷ Χριστῷ.
Δόξα.
Αναρχος εἶ ὁ Πατήρ, ἄκτιστος εἶ ὁ Υἱός, σύν
θρονον καὶ τὸ Πνεῦμα· ἐν τὰ τρία τῇ φύσει, καὶ τρία
τοῖς προσώποις· εἷς Θεὸς ἀληθινός.
Θεοτόκ.
Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς τῶν τιμώντων σε ἀεὶ, μὴ παύσῃ
δυσωποῦσα τὸν ἐκ σοῦ γεννηθέντα, ῥυσθῆναι με κιν
σύνων, καὶ παντοίων πειρασμῶν.
* Luc.
VΙΙ,
38 seqq.
i Matth. xxv, 15.
* ibid. 4.
tricis! Manus, inquam, quibus tuis pedibus, ο Salvator, affudit unguentum, extergens ipsa, ac crebro
deosculans 1.
Recumbente te, ad tuos, Verbum, muller lugens
accedens pedes, alabastrum unguenti o Salvator, effudit, super caput tuum immortalis unguenti.
Gloria.
Cum Patre, Filium, sanctumque Spiritum, sanctam in una Deitate Trinitatem glorificantes clamamus: Sanctus, sanctus, sanctus es in sæcula.
El nunc.
Intemnerala Matris tua, tuorumque, Salvator,
apostolorum intereessionibus, tuam nobis large de
coelo mitte misericordiam; pacemque tuain, tuo
populo tribue.
Od. 9. firmus.
Quæ mirabili ratione, Verbum a Patre æternum
effulgens, carne concepit, solam Dei Genitricem,
fide glorificamus.
Opportunum est tempus: salutis propositus sco -
pus: accepto talento j, veteri, inquam, imagine,
æternam vitam, o anima mea, mercare.
Mentibus, præfulgentium lampadarum instar
ornatis, eumti Sponso ad immortales nuptias *,
priusquam claudat januam, comites ingrediamur.
Quo, Jesu, eximiam tuam humilitatem omnibus
declarares; tu esurientium cibus, in Simonis dɔmo
conaris 1, convivio exceptus es.
Tu Jesu, vivificus panis, convivio voluisti excipi
a Simone Pharisæo: ut interim mulier meretrix,
unguenti effusione, tuani illam lucrifaceret invendibilem gratiam.
Manus habeo sordidas, labia meretricis, impurain
vitam, corrupta membra: enimvero remitte mihi
et parce, clamat meretrix Christo.
Accedens mulier ad tuos, Salvator, pelles,
unguentum affudit; implens fragrantia, plenaque
ipsa unguento, propitiationis reipsa parate.
Afluunt aromata, virtutes deficiunt, offero
quod habeo, ipse da quod habes, ac mibi remitte
et parce, clamal meretrix Christo.
Est apud me corruptibile unguentum; apud te
autem, unguentum vitæ:: Unguentum, enim nomen tibi, dignis evacuatum; › mihi vero remitte
et dimitte, clamat meretrix Christo.
Gloria.
Eternus est Pater, increatus Filius, eodemque
sublimis throno Spiritus sanctus: unum quid tria,
quod spectat ad naturam, et tria Personis: unus
Deus verus.
In Deipar.
Tu Deipara, eorum spes qui te semper honorant;
ne cesses exorare ex te natum ut a periculis, O}}}-
nimodisque tentationibus liberet.
1 Luc. vi, 53. m Cant. 1, 2.
col. 1415–1416page 313 of 327
PG 97:1415Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ δ', εἰς τὸ Ἀπόδειπνον· τὸ Τριώδιον τοῦ κυρίου Ανδρέου. ᾠδὴ δ', ἦχ. πλ. β'. Ακήκοεν ὁ Προς. Ανώγειν ἐστρωμένον» ἐδέξατό σε τὸν Κτιστήν, καὶ τοὺς συμμύστας· καὶ αὐτοῦ τὸ Πάσχα ἐπετέλεσας· καὶ αὐτοῦ εἰργάσω τὰ μυστήρια· αὐτοῦ γὰρ τῶν δύο σταλέντων νῦν μαθητῶν σου, τὸ Πάσχα ἡτοιμάσθη σοι. Υπάγετε πρὸς τὸν δεῖνα, ο ὁ πάντα εἰδὼς προ λέγει τοῖς ἀποστόλοις· καὶ μακάριός ἐστιν ὃς δύνα ται πιστῶς ὑποδέξασθαι τὸν Κύριον· ἀνώγειν μὲν τὴν καρδίαν προετοίμασας σοι, καὶ δεῖπνον τὴν εὐα σεβείαν. Η γνώμη φιλαργυρίας· ὁ τρόπος σου ἀπονοίας, ἄφρον Ἰούδα. Πιστευθείς γάρ μόνος τὸ γλωσσάκο μον, ὅλως οὐκ ἐκάμφθης πρὸς συμπάθειαν· ἀλλ' ἔκλεισας τὰ τῆς σκληρᾶς σου καρδίας σπλάγχνα, προ δοὺς τὸν μόνον εὔσπλαγχνον. Η γνώμη τῶν θεοκτόνων τῇ πράσει τοῦ φιλεργί ρου συναρμοσθεῖσα· ἡ μὲν πρὸς ἀναίρεσιν ὡπλίζεται ἡ δὲ τὰ ἀργύρια ἀφείλκετο. Αγχόνην γὰρ μεταμ λείας τότε προκρίνας, τοῦ ζῆν ἐστέρηται. Τὸ φίλημα γέμει δόλου· τὸ χαῖρέ σου ἐν μαχαίρα, πλάνε Ἰούδα. Τῇ μὲν γλώσσῃ φθέγγῃ τὰ πρὸς ἔνω σιν, τῇ δὲ γνώμῃ νεύεις πρὸς διάστασιν· προδοῦναι γὰρ τοῖς παρανόμοις τὸν εὐεργέτην δολίως ἐμελέτησας. Φιλεῖς καὶ πολεῖς, Ἰούδα· ἀσπάζῃ καὶ οὐκ ἐκὶ ζεις, δόλῳ προστρέχων; Τίς μισῶν ἀσπάζεται, τρις άθλιε; Τίς φιλῶν ἐξωνεῖται τιμήματι· τὸ φίλημα, τῆς ἀναιδοῦς σου κακοβουλίας ἐλέγχει τὴν προαίρεσιν. Δόξα Αμέριστον τῇ οὐσία· ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις, θεολογῶ σε, τὴν τριαδικήν μίαν Θεότητα, ὡς ὁμάδα σίλειον καὶ σύνθρονον. Βοῶ σοι τὸ ᾆσμα τὸ μέγα, τὸ ἐν ὑψίστοις τρισσῶς ὑμνολογούμενον. Θεοτόκ. Η σύλληψις ὑπὲρ λόγον· ὁ τόπος σου ὑπὲρ φύσιν, Θεογεννήτορ. Η μὲν γὰρ ἐκ Πνεύματος οὐ σπέρματ τος· ἡ δὲ νόμος φύσεως λανθάνουσα, ὡς ἄφθορος καὶ ὑπὲρ φύσιν πάσης λοχείας· Θεὸς γὰρ τὸ τεκτί μενον. Καθ., ἦχ. δ'. Επεφάνη σήμερον. Συνεσθίων, Δέσποτα, τοῖς μαθηταῖς σου, μυστικῶς ἐδήλωσας τὴν σὴν ἁγίαν τελευτήν· δι' ἦν, φθο ρᾶς ἐλυτρώθημεν, οἱ τὰ σεπτά· σου τιμώντες παθή ματα. ᾠδὴ η'. "Ον στρατιαὶ οὐρανῶν δοξάζουσι. Τὴν νομικὴν ἐκπληρώσας πρόστασιν, ὁ πλάκας τές νομικές γράψας ἐν Σινᾷ, ἔφαγε μὲν τὸ Πάσχα τὸ πάλαι καὶ σκιῶδες· γέγονε δὲ Πάσχα καὶ μυστικὴ ζων θυσία. Τὴν ἀπ' αἰῶνος κεκαλυμμένην, Χριστέ, σοφίαν μυσταγωγῶν, ἔδειξας ὁμοῦ πᾶσι τοῖς ἀποστόλοι, εχει,
+1115
Sancta Magnaque feria, ad Completorium,
Triodium domini Andreæ.
Ode 4, ton. 4 obliq. Audivit Propheta.
Te, Creatorem, tuosque Symmystas, cœnaculum
stratuin ¤› suscepit; illicque celebrasti Pascha;
et sacramenta confecisti. In eo siquidem, missis
nunc duobus e discipulis Pascha tibi paratum fuit.
• Ite ad quemdam,» præfatur apostolis *, qui
novit omnia: ac plane beatus, qui corde instructo
instar ccenaculi, instarque ccenae, parata pietate,
Dominum potest fidelis suscipere.
Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ δ', εἰς τὸ Ἀπόδειπνον· τὸ
Τριώδιον τοῦ κυρίου Ανδρέου.
Mens tua avara est, vesani mores, o insipiens
Juda. Nam cui soli essent crediti loculi P, nullo
modo ad misericordiam flexus es; sed clausisti duri
cordis tui viscera, eo prodito, qui solus misericordiæ visceribus præditus est.
Congruit venditioni avaræ animus deicidarum;
erat ille ad cædem armatus: hæc trahebat argenteos 4. Quippe resti poenitentiae praelata, amisit vitam.
Osculum plenum est dolo: Est in gladio tuum
ave, o Juda impostor. Loqueris lingua quæ ad
pacem videntur; animo autem ad seditionem tendis:
quippe cogitas, ut dolo beneficum sceleratis
tradas.
Oscularis, vendisque, Juda; salutas nec procumbis, dolo accurrens? Quis odio salutat, o ter infelix? Quis osculans vendit pretio: arguit quod figis
osculuin, maligni tui consilii impudens proposi
tum.
Gloria.
Individuum substantia, inconfusum personis, te
Deum profiteor, trinam unam Deitatem, velut
regni unius, eodemque throno sublimem. Magnum
tibi illud canticum sumito, quod trine in altissimis glorioso ambitu canitur.
In Deipar.
Vincit conceptio rationem; tuus partus naturam
superat. Fuit illa non ex semine, sed ex Spiritu:
bic autem habet natura leges, velut incorruptus,
totiusque parturitionis naturæ superior. Quippe
Deus est quod partu editur.
Cath., sive sess. Ion. 4. Aperuisti hodie.
Convescens, Domine, cum tuis discipulis, tuam
sacram mortem mystice declarasti; qua sumus a
corruptione et morte liberati, qui venerabilibus
tuis passionibus honorem habemus.
Ode 8. Quem glorificant calorum militia.
Legis mandatum implens, qui in Sina, legistabulas scripsisset vetus illud, et in umbra positum
comedit Pascha; factusque est ipse Pascha, ac my-
¿tica viveus hostia'.
Illam a sæculo absconditam secretius docens, o
Christe, sapientiam; omnibus pariter in cœna
ᾠδὴ δ', ἦχ. πλ. β'. Ακήκοεν ὁ Προς.
• Ανώγειν ἐστρωμένον» ἐδέξατό σε τὸν Κτιστήν,
καὶ τοὺς συμμύστας· καὶ αὐτοῦ τὸ Πάσχα ἐπετέλεσας· καὶ αὐτοῦ εἰργάσω τὰ μυστήρια· αὐτοῦ γὰρ
τῶν δύο σταλέντων νῦν μαθητῶν σου, τὸ Πάσχα
ἡτοιμάσθη σοι.
• Υπάγετε πρὸς τὸν δεῖνα, ο ὁ πάντα εἰδὼς προ
λέγει τοῖς ἀποστόλοις· καὶ μακάριός ἐστιν ὃς δύνα
ται πιστῶς ὑποδέξασθαι τὸν Κύριον· ἀνώγειν μὲν
τὴν καρδίαν προετοίμασας σοι, καὶ δεῖπνον τὴν εὐα
σεβείαν.
Η γνώμη φιλαργυρίας· ὁ τρόπος σου ἀπονοίας,
ἄφρον Ἰούδα. Πιστευθείς γάρ μόνος τὸ γλωσσάκο
μον, ὅλως οὐκ ἐκάμφθης πρὸς συμπάθειαν· ἀλλ'
ἔκλεισας τὰ τῆς σκληρᾶς σου καρδίας σπλάγχνα, προ
δοὺς τὸν μόνον εὔσπλαγχνον.
Η γνώμη τῶν θεοκτόνων τῇ πράσει τοῦ φιλεργί
ρου συναρμοσθεῖσα· ἡ μὲν πρὸς ἀναίρεσιν ὡπλίζεται
ἡ δὲ τὰ ἀργύρια ἀφείλκετο. Αγχόνην γὰρ μεταμ
λείας τότε προκρίνας, τοῦ ζῆν ἐστέρηται.
Τὸ φίλημα γέμει δόλου· τὸ χαῖρέ σου ἐν μαχαίρα,
πλάνε Ἰούδα. Τῇ μὲν γλώσσῃ φθέγγῃ τὰ πρὸς ἔνω
σιν, τῇ δὲ γνώμῃ νεύεις πρὸς διάστασιν· προδοῦναι
γὰρ τοῖς παρανόμοις τὸν εὐεργέτην δολίως ἐμελέ
τησας.
Φιλεῖς καὶ πολεῖς, Ἰούδα· ἀσπάζῃ καὶ οὐκ ἐκὶ
ζεις, δόλῳ προστρέχων; Τίς μισῶν ἀσπάζεται, τρις
άθλιε; Τίς φιλῶν ἐξωνεῖται τιμήματι· τὸ φίλημα,
τῆς ἀναιδοῦς σου κακοβουλίας ἐλέγχει τὴν προαί
ρεσιν.
Δόξα
Αμέριστον τῇ οὐσία· ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις,
θεολογῶ σε, τὴν τριαδικήν μίαν Θεότητα, ὡς ὁμάδα
σίλειον καὶ σύνθρονον. Βοῶ σοι τὸ ᾆσμα τὸ μέγα, τὸ
ἐν ὑψίστοις τρισσῶς ὑμνολογούμενον.
Θεοτόκ.
Η σύλληψις ὑπὲρ λόγον· ὁ τόπος σου ὑπὲρ φύσιν,
Θεογεννήτορ. Η μὲν γὰρ ἐκ Πνεύματος οὐ σπέρματ
τος· ἡ δὲ νόμος φύσεως λανθάνουσα, ὡς ἄφθορος
καὶ ὑπὲρ φύσιν πάσης λοχείας· Θεὸς γὰρ τὸ τεκτί
μενον.
Καθ., ἦχ. δ'. Επεφάνη σήμερον.
Συνεσθίων, Δέσποτα, τοῖς μαθηταῖς σου, μυστι
κῶς ἐδήλωσας τὴν σὴν ἁγίαν τελευτήν· δι' ἦν, φθο
ρᾶς ἐλυτρώθημεν, οἱ τὰ σεπτά· σου τιμώντες παθή
ματα.
"
ᾠδὴ η'. "Ον στρατιαὶ οὐρανῶν δοξάζουσι.
Τὴν νομικὴν ἐκπληρώσας πρόστασιν, ὁ πλάκας τές
νομικές γράψας ἐν Σινᾷ, ἔφαγε μὲν τὸ Πάσχα
τὸ πάλαι καὶ σκιῶδες· γέγονε δὲ Πάσχα καὶ μυστικὴ
ζων θυσία.
Τὴν ἀπ' αἰῶνος κεκαλυμμένην, Χριστέ, σοφίαν
μυσταγωγῶν, ἔδειξας ὁμοῦ πᾶσι τοῖς ἀποστόλοι,
× Lue, xxi, 12. Maith. εχει, 13. P Joan. XII, 6.
* Exod. xxx 18; x1, 3,
1 1 Cor. 1, 7.
9 Matth xxv, 5. Matth. xxvi, 19.
col. 1417–1418page 314 of 327
PG 97:1417Σώτερ, ἐπὶ τοῦ δείπνου, ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις παρο ἔδωκαν οι θεομέρει Εἶ; ἐξ ἡμῶν δόλῳ παραδώσει με, Εβραίοις ἀπεμπολών ταύτῃ τῇ νυκτί. Τοῦτο Χριστός βοήσας συνέχες τους φίλους· τότε εἷς πρὸς ἕνα διαπορῶν προσεκινείτο. Ταπεινωθείς δι' ἡμᾶς ὁ πλούσιος, τοῦ δείπνου ἐξαναστάς, λέντιον λαβών, τοῦτο περιεζώσω· καὶ κλίνας τὸν αὐχένα, ἔνιψας τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, καὶ τοῦ προδότου. Τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ ἀφράστου γνώσεως, τὸ ὕψος σου Ἰησοῦ, τίς μὴ ἐκπλαγῇ, ὅτι πηλῷ παρέστης, ὁ Κτίστης τῶν ἁπάντων, νίπτων μὲν τοὺς πόδας, ἐκε μάστων δὲ καὶ τῷ λεντίῳ. Ο μαθητής ἂν ἠγάπα Κύριος, τῷ στήθει ἀναπεσὼν, ἔφη πρὸς αὐτόν· ο Τίς ὁ παραδιδούς σε;» Χρι στὸς δὲ πρὸς ἐκεῖνον· «Οὗτος ὁ ἐμβάψας ἐν τῷ τρυ Ελίφ νῦν τὴν χεῖρα.» Ο μαθητής τὸν ψωμόν δεξάμενος, κατὰ τοῦ ἄρτου χωρεί, πράσιν μελετῶν· τρέχει πρὸς Ἰουδαίους λέγει τοῖς παρανόμοις·. Τί παράσχητέ μοι, κἀγὼ αὐτὸν προδότω; ) Δόξα. Ἕνα Θεὸν κατ' οὐσίαν σέβομαι· τρεῖς ὑποστάσεις ὑμνῳ διοριστικῶς· ἄλλας, ἀλλ᾽ οὐκ ἀλλοίας· ἐπεὶ θεότης μία· ἐν τρισὶ τὸ κράτος, καὶ γὰρ Πατήρ, Υιός, καὶ Πνεῦμα. Θεοτόκ. Ῥῦσαι ἡμᾶς, Ἰησοῦ Σωτερ ἡμῶν, ἐκ πλάνης και πειρασμοῦ, καὶ τοῦ πονηροῦ· δέχου τὴν Θεοτόκον πρεσβεύουσαν ἀπαύστως Μήτηρ γὰρ ὑπάρχει, καὶ δύναταί σε δυσωπήσαι. Ὠδὴ θ. 'Ασπέρου συλλήψεως. Τὸ μέγα μυστήριον τῆς τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἐπὶ τοῦ δείπνου συνανακειμένου σου, τοῖς μύσταις, φιλ άνθρωπε, ἀνακαλύψας Έφης Φάγετε ἄρτον τὴν ζωτικὸν· πίστει πίετε τὸ αἷμα κενωθὲν τῆς θεοπλεύρου σφαγής. Κατὰ τὴν ἄρτον χωρεί, δεξάμενος τὴν ψωμόν. κι το ἄρτος, Πίστει πίετε πιστῶς ἐν ἀντιτύπως συμβόλοις,
TRIODIA MAJ. HEBD.
Σώτερ, ἐπὶ τοῦ δείπνου, ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις παρ- apostolis, ο Salvator, ostendisti, quam ad..ti Deo
ἔδωκαν οι θεομέρει
homines Ecclesiis tradiderunt.
Εἶ; ἐξ ἡμῶν δόλῳ παραδώσει με, Εβραίοις
ἀπεμπολών ταύτῃ τῇ νυκτί. Τοῦτο Χριστός βοήσας
συνέχες τους φίλους· τότε εἷς πρὸς ἕνα διαπορῶν
προσεκινείτο.
Ταπεινωθείς δι' ἡμᾶς ὁ πλούσιος, τοῦ δείπνου
ἐξαναστάς, λέντιον λαβών, τοῦτο περιεζώσω· καὶ
κλίνας τὸν αὐχένα, ἔνιψας τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν,
καὶ τοῦ προδότου.
Τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ ἀφράστου γνώσεως, τὸ ὕψος
σου Ἰησοῦ, τίς μὴ ἐκπλαγῇ, ὅτι πηλῷ παρέστης, ὁ
Κτίστης τῶν ἁπάντων, νίπτων μὲν τοὺς πόδας, ἐκε
μάστων δὲ καὶ τῷ λεντίῳ.
Ο μαθητής ἂν ἠγάπα Κύριος, τῷ στήθει ἀναπεσῶν, ἔφη πρὸς αὐτόν· ο Τίς ὁ παραδιδούς σε;» Χρι
στὸς δὲ πρὸς ἐκεῖνον· «Οὗτος ὁ ἐμβάψας ἐν τῷ τρυ
Ελίφ νῦν τὴν χεῖρα.»
Ο μαθητής τὸν ψωμόν δεξάμενος, κατὰ τοῦ ἄρτου
χωρεί, πράσιν μελετῶν· τρέχει πρὸς Ἰουδαίους·
λέγει τοῖς παρανόμοις·. Τί παράσχητέ μοι, κἀγὼ
αὐτὸν προδότω; )
Δόξα.
Ἕνα Θεὸν κατ' οὐσίαν σέβομαι· τρεῖς ὑποστάσεις
ὑμνῳ διοριστικῶς· ἄλλας, ἀλλ᾽ οὐκ ἀλλοίας· ἐπεὶ
θεότης μία· ἐν τρισὶ τὸ κράτος, καὶ γὰρ Πατήρ, Υιός,
καὶ Πνεῦμα.
Θεοτόκ.
Ῥῦσαι ἡμᾶς, Ἰησοῦ Σωτερ ἡμῶν, ἐκ πλάνης και
πειρασμοῦ, καὶ τοῦ πονηροῦ· δέχου τὴν Θεοτόκον
πρεσβεύουσαν ἀπαύστως Μήτηρ γὰρ ὑπάρχει, καὶ
δύναταί σε δυσωπήσαι.
Ὠδὴ θ. 'Ασπέρου συλλήψεως.
Τὸ μέγα μυστήριον τῆς τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἐπὶ
τοῦ δείπνου συνανακειμένου σου, τοῖς μύσταις, φιλ
άνθρωπε, ἀνακαλύψας Έφης Φάγετε ἄρτον τὴν ζωτι
κόν· πίστει πίετε τὸ αἷμα κενωθὲν τῆς θεοπλεύρου
σφαγής.
■ Matth. xxvı, 21, 22.
24 se..
▼ Joan. xni, 4 seqq.
Unus vestrum, vendens nie, nocte hac Judæis
dolo traditurus est. Hoc Christus clamans “amicos
conturbavit; tunc dubitantes coeperunt invicem
aspicere.
Humilis pro nobis factus, qui dives esses, surgens
a cœna, te linteo præcinxisti, ac cervicem inclinans,
discipulorum lavisti pedes, etiam proditoris.
Quis, o Christe, sensum omnem superantem
inenarrabilisque scientiæ tuam non stupuerit celsitudinem? ut universorum Creator, luto aslans,
lavares pedes linteoque extergeres?
Discipalus quem Dominus diligebat, supra pectus
recumbens, ait ad illum: c Quis est qui trade:
te?, Al Jesus: e Iste est qui nunc marum iutingit in catino x. )
Accepto discipulus pane, adversus panem illamı
abit meditans vend:tionem: currit ad Judaos:
ait scelestis: • Quid vultis mihi dare, et ego eum
tradam 9
Gloria.
Unum Deum substantia colo: tres distincte
laudo hypostases: alias quidem, at non qualitate
diversa quando una Deitas est. In tribus potestas
manet: quippe Pater, Filius, et Spiritus sanctus
est.
In Deipar.
Nos, Jesu Salvator noster, ab errore, tentationc
que, et malo libera. Suscipe jugiter supplicantemi
uam Dei Genitricem: quippe Mater exsistens potens
el exorare.
Ode 9. Conceptionis sine semine.
Magnum incarnationis tuæ sacramentum in
cœna cum discipulis recua bens, verbis ejuscemodi,
clemens revelasti: Comedite vivificum panem;
Dei lateris jugulo fusum sanguinem fide biLite F
× Marc. XIV 19 20. ▼ Matth. xxv, 26; 1 Cor. xi,
Adversus panem illuminabit. Κατὰ τὴν ἄρτον 1
χωρεί, δεξάμενος τὴν ψωμόν. Accepia buccelli et
pane. Sic Joannes toto illo capite, velut profanum a
sacio pane distinguit. forsque hunc obtinuit, κι το
ἄρτος, vix alium quam sacrum usum habeat modo
apud Graecos, ut sunt accurati in vocibus. Sic docuit rerum Græcarum usi multo vir doctus, tandemque in eo genere scriptis vulgatis non incelebris futurus.
Magnum incarnationis tuæ sacramentum,
etc. Ut vere assumptum corpus, vere in mysterio
tradideris, nihilque volueris phantasia gestum in
economia: sic certe videtur hoc tropario Αndreas, non aliene ab iis quæ Cyrillus docet adversus Nestorium.
Fide bibile. Πίστει πίετε· Idipsum atque 8
deinceps tropario πιστῶς· Fideli mente et credula, ac qua intelligamus quod in sacramento
carpali spiritaliter geritur, in re illa sacramenti,
Domino sacrilicalo ἐν ἀντιτύπως συμβόλοις, ut aliu
PATROL. GR. XCVII.
loco. loquitur ipse Andreas, in quem eliam nonnh 1 adnotavimus. Nihil ergo polus hic fide, ad
Calvinianum fide, seu per fidem, qua solum apprehensione mentis conjungamur Christo, non veritate: a qua uova fide, ac vere sua novitate, non
vera et Christiana, quam abboreuerit semper Ecclesia Graca, modoque abhorreat, vel in suis misellis reliquiis, nisi quantum Calvinolatra Cyrillus
(sic nuper, Graecus mihi metropolit, senili sanoque zelo, suæ Orientalis Ecclesiæ in novissima hac
plaga vicem dolens, vocabat) conatus est, cœpitque deflectere; luce clarius demonstrant vetera
quæ exstant Patrum monumenta, bodiernaque religio cujus illustre testimonium reliquit Jeremias
patriarcha in sua illa edita responsione: Parili
nius item patriarcha adversus eumdum Cyrilium
Calvinistam in Synodica nuper vulgata. Est certs
quo moveat bene samum hominem tam constans
Ecclesiæ utriusque traditio, ut si quid verba Dominica viderentur habere difficilis, et quale præten
Digized by Google
col. 1419–1420page 315 of 327
PG 97:1419Σκηνὴ ἐπουράνιος ἐδείχθη τὸ ἀνώγεων, ἔνθα τὴ Πάσχα Χριστὸς ἐπετέλεσε· τὸ δεῖπνον ἀναίμακτον, καὶ λογική λατρεία· ἡ τράπεζα δὲ τῶν ἐκεῖ τελεσθέν των μυστηρίων, νοητόν θυσιαστήριον. Τὸ Πάσχα Χριστός ἐστι, τὸ μέγα καὶ σεβάσμι βρωθεὶς ὡς ἄρτος, τυθεὶς δὲ ὡς πρόβατον. Αὐτὸς γὰρ ἀνήνεκται ὑπὲρ ἡμῶν θυσία· αὐτοῦ τὸ σῶμα εὐσεβῶς, καὶ αὐτοῦ τὸ αἷμα πάντες, μυστικώς μετα λαμβάνομεν. Τὸν ἄρτον εὐλόγησας, ὁ ἄρτος ὁ οὐράνιος, εὐχαριστήσας Πατρὶ τῷ Γεννήτορι λαβὼν καὶ ποτήριον, τοῖς μαθηταῖς ἐδίδους, ο Λάβετε, φάγετε, βοῶν τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα, ο καὶ τὸ αἷμα τῆς ἀφθάρτου ζωής. Ἀμὴν λέγων, ἔφησε, Τεῖς κλήμασιν ἡ ἄμπελος τοῖς ἀποστόλοις Χριστὸς ἡ ᾿Αλήθεια· Ἀπ᾿ ἄρτι οὐ μὴ πίω ἐκ τῆς ἀμπέλου πόμα, ἕως ἂν πίω αὐτὸ και νόν, ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρός μου, μεθ' ἡμῶν τῶν κληρονόμων μου. Πιπράσκεις τριάκοντα ἀργυρίοις τὸν Κύριον, καὶ οὐ λογίζῃ, Ἰούδα παράνομε, τοῦ δείπνου τὴν μύησιν, ἢ τὸν σεπτὸν νιπτήρα; Ο πῶς εἰς τέλος, τοῦ φωτὸς ὀλισθήσας, πτῶμα ἦλθες, τὴν ἀγχόνην ἀσπασά. μενο;! Τὰς χεῖρας ἐξέτεινας ἐν αἷς τὸν ἄρτον ἔλαβες της ἀφθαρσίας, λαβεῖν τὰ ἀργύρια· τὸ στόμα προς φίλη μα προσαγαγών δολίως, ἐν ᾧ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ αἷμα ὑπεδέξω. Αλλ' οὔαι τοι, ὥς φησιν ὁ Χρισ στός. Χριστὸς εἰστιάσατο τὸν κόσμον, ὁ οὐράνιος καὶ θεῖος ἄρτος· δεῦτε οὖν, φιλόχριστοι πηλίνοις ἐν στό μασι, ἁγναῖς δὲ ταῖς καρδίαις ὑποδεξώμεθα πιστών, τὸν θυόμενον τὸ Πάσχα ἐν ἡμῖν ἱερουργούμενον, Δόξα. Πατέρα δοξάσωμεν· Υἱὸν ὑπερυψώσωμεν· τὸ θεῖον Πνεῦμα πιστῶς προσκυνήσωμεν· Τριάδα ἀχώριστον μονάδα κατ' οὐσίαν· ὡς φῶς, καὶ φῶτα, καὶ ζωὴν ζωοποιοῦσαν καὶ φωτίζουσαν τὰ πέρατα. Θεοτόκ. Παστὰς ἐπουράνιος, καὶ νύμφη ἀειπαρθένος, μόν νη ἐδείχθης· Θεὸν μὲν βαστάσασα· τεκοῦσα δὲ ἀτρέ πτως ἐκ σοῦ σεσαρκωμένον. Διό σε πᾶσαι αἱ για νεαὶ ὡς Θεόνυμφον Μητέρα ὀρθοδόξως μεγαλώνε μεν,
Σκηνὴ ἐπουράνιος ἐδείχθη τὸ ἀνώγεων, ἔνθα τὴ
Πάσχα Χριστὸς ἐπετέλεσε· τὸ δεῖπνον ἀναίμακτον,
καὶ λογική λατρεία· ἡ τράπεζα δὲ τῶν ἐκεῖ τελεσθέν
των μυστηρίων, νοητόν θυσιαστήριον.
Tabernaculum cœleste factum est cornaculum
in quo Christus celebravit Pascha. Cœna illud incruenta ac rationale sacrificium: mensa - autem
peractorum illic mysteriorum intelligibilis est ara.
Est Christus Pascha illud magnum augustumque,
qui sit manducatus ut panis, ac velut ovis mactatus; quippe pro nobis victima oblatus est. Ejus
omnes religiosa pietate corpus sanguinemque mystice percipimus.
Benedixisti panem, tu panis ille cœlestis, gratias
agens Patri Genitori; acceptum quoque caficem
discipulis dedisti, clamans: 4 Accipite, comedile:
hoc est corpus eum, sanguisque immortalis
vitæ.
Amen, ait Vitis ita palmnitibus, Christus, inquam,
Veritas, apostolis: Amolo non bibam potum de
vite, usque dum bibam vobiscum, hæredibus meis,
novum, in gloria Patris ².
Vendis triginta argenteis Dominum; nec, Juda
sceleste, cœnæ imitationem cogitas, aut pelvim vemerabilen? O quem in finem cadaver devenisti,
lapsus a luce, amplexatus restim!
Manus, quibus panem illum immortalitatis accepisses, extendisti accipiendis argenteis; os ad
osculum adhibuisti, quo Christi corpus sanguinemque susceperas. Væ enimvero tibi, quemadmodum
nit Christus.
Pavit Christus mundum epulo, cœlestis ille ac
divinus panis: præsto itaque sitis Christi amantes; luteis oribus, castisque cordibus, fideli eum
mente suscipiamus, qui Pascha immolans, in nobis
sacrificatur.
Gloria.
Glorificemus Patrem; superexallemus Filium;
Spiritum divinum fide adoremus: Trinitatem, inquam, inseparabilem, ac substantia unitatem:
velut nimirum, lumen et lumina, vitamque vivificantem illuminantemque omnia.
In Deipar.
Sola thalamus facta es cœlestis, ac semper virgo,
sponsa: quæ quidem portaveris Deum, ac sine
mutatione ex te incarnatum pepereris. Quare te
omnes generationes, velut Matrem, Dei sponsam,
fide recta magnificamus.
3 Matth. xxνι, 29.
Τὸ Πάσχα Χριστός ἐστι, τὸ μέγα καὶ σεβάσμι
βρωθεὶς ὡς ἄρτος, τυθεὶς δὲ ὡς πρόβατον. Αὐτὸς
γὰρ ἀνήνεκται ὑπὲρ ἡμῶν θυσία· αὐτοῦ τὸ σῶμα
εὐσεβῶς, καὶ αὐτοῦ τὸ αἷμα πάντες, μυστικώς μετα
λαμβάνομεν.
Τὸν ἄρτον εὐλόγησας, ὁ ἄρτος ὁ οὐράνιος, εὐχαρι
στήσας Πατρὶ τῷ Γεννήτορι λαβὼν καὶ ποτήριον,
τοῖς μαθηταῖς ἐδίδους, ο Λάβετε, φάγετε, βοῶν τοῦτό
μου ἐστι τὸ σῶμα, ο καὶ τὸ αἷμα τῆς ἀφθάρτου
ζωής.
Ἀμὴν λέγων, ἔφησε, Τεῖς κλήμασιν ἡ ἄμπελος
τοῖς ἀποστόλοις Χριστὸς ἡ ᾿Αλήθεια· Ἀπ᾿ ἄρτι οὐ μὴ
πίω ἐκ τῆς ἀμπέλου πόμα, ἕως ἂν πίω αὐτὸ και
νόν, ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρός μου, μεθ' ἡμῶν τῶν
κληρονόμων μου.
Πιπράσκεις τριάκοντα ἀργυρίοις τὸν Κύριον, καὶ
οὐ λογίζῃ, Ἰούδα παράνομε, τοῦ δείπνου τὴν μύησιν,
ἢ τὸν σεπτὸν νιπτήρα; Ο πῶς εἰς τέλος, τοῦ φωτὸς
ὀλισθήσας, πτῶμα ἦλθες, τὴν ἀγχόνην ἀσπασά.
μενο;!
Τὰς χεῖρας ἐξέτεινας ἐν αἷς τὸν ἄρτον ἔλαβες της
ἀφθαρσίας, λαβεῖν τὰ ἀργύρια· τὸ στόμα προς φίλη
μα προσαγαγών δολίως, ἐν ᾧ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ·
καὶ τὸ αἷμα ὑπεδέξω. Αλλ' οὔαι τοι, ὥς φησιν ὁ Χρισ
στός.
Χριστὸς εἰστιάσατο τὸν κόσμον, ὁ οὐράνιος καὶ
θεῖος ἄρτος· δεῦτε οὖν, φιλόχριστοι πηλίνοις ἐν στό
μασι, ἁγναῖς δὲ ταῖς καρδίαις ὑποδεξώμεθα πιστών,
τὸν θυόμενον τὸ Πάσχα ἐν ἡμῖν ἱερουργούμενον,
Δόξα.
Πατέρα δοξάσωμεν· Υἱὸν ὑπερυψώσωμεν· τὸ θεῖον
Πνεῦμα πιστῶς προσκυνήσωμεν· Τριάδα ἀχώριστον
μονάδα κατ' οὐσίαν· ὡς φῶς, καὶ φῶτα, καὶ ζωὴν
ζωοποιοῦσαν καὶ φωτίζουσαν τὰ πέρατα.
Θεοτόκ.
Παστὰς ἐπουράνιος, καὶ νύμφη ἀειπαρθένος, μόν
νη ἐδείχθης· Θεὸν μὲν βαστάσασα· τεκοῦσα δὲ ἀτρέπτως ἐκ σοῦ σεσαρκωμένον. Διό σε πᾶσαι αἱ για
νεαὶ ὡς Θεόνυμφον Μητέρα ὀρθοδόξως μεγαλώνε
μεν,
dunt Evangelici, tantaque explicationum quas adhibent diversitas cuipiam forte videri possit insimare, illa una amoliri debuerit. Quis enim Christianus credat non fecisse Christum, siquidem vouit et voluisse expressit? Voluisse autem et expressisse, nec alio ejus verba trahenda esse,
Zuinglii fuerit aut Calvini, post mille quingentos
annos, ac neque Berengarii, ac si quos alios statim velut blasphemos Ecclesia catholica proscrinen
psit; sed ipsius Ecclesiæ in sua illa sanctorum &
Patrum successione, populorumque
cum pastoribus consensione, tota et indubia veritate docere.
Sic credo, sic sapio: sic mei Jesu, mez, in canad
incruento mysterio, hostie, dignationem ample
clor, ac cum meis, antiquis novisque predicatori
bus, ut in nevos Manichæos Albigenses, ita in
eorum progeniem, Sacramentarios Zuinglianos Cal
vinianosque prædico.
col. 1421–1422page 316 of 327
PG 97:1421Εἰς τὴν Μεσοπεντηκοστήν. Ὠδὴ α', ήχ. πλ. δ'. θάλασσαν έπηξας.. Ἔθνη, κροτήσατε, Εβραίοι, θρηνήσατε· ὁ ζωοδότης γὰρ Χριστὸς τὰ δεσμὰ διέρρηξε τοῦ ᾅδου, καὶ νε κροὺς ἀνέστησε, καὶ νόσους ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ. Οὗτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δοὺς ζωὴν τοῖς πιστεύο ουσιν ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. Θαῦμα παρέδειξας, τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον μετελθών, ὁ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμούς μεταστρέψας, Δέσποτα, εἰς αἷμα· καὶ νεκροὺς ἀνέστησας, σημεῖον τοῦτο δεύτερον τελέσας. Δόξα, Σῶτερ, τῇ ἀφάτῳ σου βουλῇ· δόξα τῇ κενώσει σου, δι' ἧς ἐκαίνισας ἡμᾶς. Ῥεῖθρον ἀένναον ὑπάρχων, Κύριε, ζωῆς ἀληθινῆς, σὺ εἶ ἡ ἀνάστασις ἡμῶν. Θέλων εκοπίασας, Σῶτέρ μου, καὶ ἐκὼν ἐδίψησας, τοῖς νόμοις τῆς φύσεως ὑπείκων· καὶ εἰς Σιχὰρ ἀφικόμενος, σαρκὶ τὸ ὕδωρ ἐζήτησας τῇ Σαμαρείτιδι πιεῖν. Αρτους εὐλόγησας, ἰχθύας ἐπλήθυνας, ὦ ἀκατάληπτος Θεὸς, καὶ λαοὺς ἐχόρτασας ἀφθόνως· καὶ πηγὴν ἀένναον σοφίας τοῖς διψῶσι ἀπηγγείλω. Σὺ εἶ Σωτηρ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δοὺς ζωὴν τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῷ ὀνόματι τῷ σῷ. Δόξα. Τρία συνάρχα δοξάζω και σύνθρονα Πατέρα ἄνα αρχον Θεόν, καὶ Υἱὸν συνάναρχον, καὶ Πνεῦμα συν αἴδιον Υἱῷ· τὴν μίαν τρισυπόστατον οὐσίαν ὑμνῶν, μίαν ἀρχὴν ὑπάρχιον ἀνάρχου θεότητος καὶ ουσιότητος τιμώ. Θεοτόκ. Μόνη ἐχώρησας τὸν Κτίστην, τὸν ἴδιον, Θεογεννήτορ, ἐν γαστρὶ, καὶ σαρκὶ ἐκύησας ἀφράστως, καὶ παρθένος ἔμεινας, μηδὲν τῆς παρθενίας λυμανθείσης. Τοῦ τον, ἁγνὴ, ὡς Υἱόν σου καὶ Θεὸν, ἀπαύστως ἱκέτευε ὑπὲρ τῆς ποιμνῆς σου ἀεί. Ωδή γ'. Εστερεώθη ή καρδία μου. Μὴ τὴν κατ' ὄψιν κρίσιν κρίνετε, Ἰουδαῖοι, διδά θεοφόρος οι "Ωσπερ ή φωσφόρος σελήνη, νίκ
CANON IN MEDIAM PENT.
Εἰς τὴν Μεσοπεντηκοστήν.
Ὠδὴ α', ήχ. πλ. δ'. θάλασσαν έπηξας..
Ἔθνη, κροτήσατε, Εβραίοι, θρηνήσατε· ὁ ζωοδότης
γὰρ Χριστὸς τὰ δεσμὰ διέρρηξε τοῦ ᾅδου, καὶ νεκροὺς ἀνέστησε, καὶ νόσους ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ.
Οὗτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δοὺς ζωὴν τοῖς πιστεύο
ουσιν ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.
Θαῦμα παρέδειξας, τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον μετελθών, ὁ
ἐν Αἰγύπτῳ ποταμούς μεταστρέψας, Δέσποτα, εἰς
αἷμα· καὶ νεκροὺς ἀνέστησας, σημεῖον τοῦτο δεύτερον
τελέσας. Δόξα, Σῶτερ, τῇ ἀφάτῳ σου βουλῇ· δόξα τῇ
κενώσει σου, δι' ἧς ἐκαίνισας ἡμᾶς.
Ῥεῖθρον ἀένναον ὑπάρχων, Κύριε, ζωῆς ἀληθινῆς,
σὺ εἶ ἡ ἀνάστασις ἡμῶν. Θέλων εκοπίασας, Σῶτέρ
μου, καὶ ἐκὼν ἐδίψησας, τοῖς νόμοις τῆς φύσεως
ὑπείκων· καὶ εἰς Σιχὰρ ἀφικόμενος, σαρκὶ τὸ ὕδωρ
ἐζήτησας τῇ Σαμαρείτιδι πιεῖν.
Αρτους εὐλόγησας, ἰχθύας ἐπλήθυνας, ὦ ἀκατάληπτος Θεὸς, καὶ λαοὺς ἐχόρτασας ἀφθόνως· καὶ
πηγὴν ἀένναον σοφίας τοῖς διψῶσι ἀπηγγείλω. Σὺ εἶ
Σωτηρ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δοὺς ζωὴν τοῖς πιστεύουσιν
ἐν τῷ ὀνόματι τῷ σῷ.
Δόξα.
Τρία συνάρχα δοξάζω και σύνθρονα Πατέρα ἄνα
αρχον Θεόν, καὶ Υἱὸν συνάναρχον, καὶ Πνεῦμα συναἴδιον Υἱῷ· τὴν μίαν τρισυπόστατον οὐσίαν ὑμνῶν,
μίαν ἀρχὴν ὑπάρχιον ἀνάρχου θεότητος καὶ οὐσιότη
τος τιμώ.
Θεοτόκ.
Μόνη ἐχώρησας τὸν Κτίστην, τὸν ἴδιον, Θεογεννήτορ,
ἐν γαστρὶ, καὶ σαρκὶ ἐκύησας ἀφράστως, καὶ παρθέ·
νος ἔμεινας, μηδὲν τῆς παρθενίας λυμανθείσης. Τοῦτον, ἁγνὴ, ὡς Υἱόν σου καὶ Θεὸν, ἀπαύστως ἱκέτευε
ὑπὲρ τῆς ποιμνῆς σου ἀεί.
Ωδή γ'. Εστερεώθη ή καρδία μου.
Μὴ τὴν κατ' ὄψιν κρίσιν κρίνετε, Ἰουδαῖοι, διδάa∙d Juan. 11,8. • Exod. vi, 20.
In diem festum media Pentecostes.
Ode 1, ton. 4 obliy. Coagulasti mare.
Gentes, plaudite, Judæi, lugete: vitæ siquidem
auctor Christus, inferni dirupit vincula, mortuosque suscitavit, ac sermone curavit morbos. Ilic
est Deus noster, dans vitam iis qui credunt in
nomine ejus.
Miraculum exhibuisti mutans aquam in vinum **d
qui in Ægypto, Domine, flumina in sanguinem
vertisti e: mortuosque suscitasti, alte: um loc signum edens. Gloria, Salvator, tuo illi inenarrabili
consilio: gloria tuæ illi exinanitioni, qua' nos instaurasti.
Tu, Domine, perenne fluentum veræ vitæ, nostra
illa resurrectio es. Volens fuisti lassatus, Salvator
neus, libensque sitisti r, natura legibus cedens,
ac veniens Sichar, carne aquam bibere a Samaritana petisti.
Benedixisti panes, pisces inultiplicasti, o Deus
comprehensione major, populusque abunde satiasti, ac jugem sapientiæ fontem sitientibus promisisti. Tu es Deus noster Salvator, iis tribueus
vitam qui credunt in pomine tuo.
Gloria.
Tria coæterna, eademque majestate et sede, adoranda glorifico: Patrem æternum Deum, Filiumque
coæternum, ac Spiritum coæternum Filio: unam
trine subsistentem essentiam laudans, principatum
unum principio majorem, expertis principii æter·
Cnæque Deitatis ac substantiæ, honoro.
In Deipar.
f Joan. 1,
COMBEFISH
Damus bune ultimum Canonem, aliis minoris momenti interim omissis, quo tandem nobis
Reunibilicum meditata Patrum trias, duplexque
hoc volumen perveniat: puta omittimus canonem
de Resurrectione, alium item in magnum ignatium,
in quo vix aliquid occurrit nota dignum, excepta
vocis illius θεοφόρος explicatione. Unde etiam ejus
verba exponentis subjecimus ad calcem operis post
selecta quædam Idiomela; adjuncto nonnullo
nostro scholio. Festum hoc Latinis ignotum Græcis celebre est, ut ad dies octo, more majorum solemnitatum extendatur, quemadmodum est notatum in Pentecostario; intra quos semel et iterum
huncce Andreæ Canonem, quemadmodum magnum
illum in Quadragesima, decantant; quod in aliis
raro occurrerit. Exstant plures Patrum orationes
in ipsum; habemus unam Leontii Neapoleos Cypri, discipuli Epiphanii, plane dignamn prelo, οι
stylo gratam ac plenam dogmatis, quali virum
ingenio probant ejus excerpta in Actis 7 synodi et
Dan asceno. Exstat etiam alia Leontii presbyteri
Sola, Dei Genitrix, Creatorem proprium utero
capere potuisti, carneque inédabilier peperisti;
ac virgo nihilominus, nihil læsa virginitate, mansisti. Nunc tu casta, ceu Filium tuam, Beamque,
pro tuo semper indesinenterque, exora grege.
Ode 3. Firmatum est cor meum.
Ne, Judaei, secundum faciem judicate diccNOTÆ.
Constantinopoleos Regio codice, plane et ipsa
mi, cujus initium "Ωσπερ ή φωσφόρος σελήνη, νίκ
egregia ac luculenta. Aliam nomine Chrysosto
ejus crediderim: profusior plane antiquariorum
liberalitas in Chrysostomum. Quid festo hoc recolatur, explicat Synaxarii auctor, quem compendio
afferimus.
Ne, Judæi, secundum faciem judicate. Dominica sententia est, maximi illa momenti, ul est
humana ratio, affectione illa valde prona in ejus -
anodi vere damnandum vel modo in p'erisque judicium. Quis enim ita sincere vel integerrimus
judicat, ut nihil accipiat personas? Urgent Patres
in Moysen, cujus erat apud Judeos magna aurtoritas, ut et Christi, contemptus. Sic multis cilatus
Leontius presbyter. Chrysostomus quoque in euin
locum Joann. Auctor vero homilia: citatæ ejus nomine, totus est urgendo in Judæos, quos vere sceJestos ac blaspheinos ostendit reosque, Christo
quem maculabant innocente et justo.