PG 97Andreas Hierosolymitanus
Andrew of Crete
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1107–1108page 159 of 327
PG 97:1107κηδεμόνα πάντως οἰκείως εγγύτητι. Δέξῃ δὲ τοῦτον ο ο μενον· τῆς γ' οὖν προθυμίας τῆς ἡμετέρας οὐκ ἐνα οι οἶδ' ὅτι δῶρον κάλλιστον, ἐκ πενιχρών συνταγέντε μοι πόνων. Οὐ γὰρ εἶχον ὅ τι προσοίσω πλέον τη πάντων ὑπερεχούση μητρὶ τοῦ λόγου, πλὴν ὅτι λόγων ἐξ αὐτοῤῥύτων πηγῶν τῆς ἐν σοί, θεοχαρίτωτε, προ χεόμενον χάριτος. Τῆς γέ τοι θείας ἐν ἀγήρω μαχα ριότητι διαγωγῆς ἡ ἔμφρικτος καὶ ὑπεράγνωστός σου κατάστασις, ὡς ἀδιάγνωστος πάντη καὶ ἄλεκτος, σιωπῇ τιμάσθω. Δίκαιον γὰρ ὅτι μὴ πρὸς ἡμῶν ἐπι βάλλειν τοῖς κρεῖττον ἢ καθ᾿ ἡμᾶς ἔχουσι, καὶ τῷ ἀλήπτῳ πᾶσαν διατειχίζουσιν Έρευναν. Σοὶ μὲν οὖν, ὦ πανολβία τρισσανασσα Θεογεννήτρια, πρὸς ἡμῶν ἐπωφείλετο, τῶν ὑπὸ σοὶ καὶ ταῖς σαῖς πρὸς τὸ θεῖον εὐπαρρησιάστοις λιταῖς, τοὺς περὶ σὲ κρυφίους στοιχειωθέντων λόγους, τάδε νῦν μετρίως εἰς δύναμιν ἐσχεδίασται. Ἡμῖν δὲ τίς ἀναλογοῦσαν τῷ ὕψει καὶ μεγέθει τῶν ὑπερενδόξων περὶ σοῦ νοημά των ἐμπαρέξει φωνήν σύμμετρον, καὶ τοῦ λέγειν ισχύν; Αλλ', ὦ Δέσποινα πάντων ἀνθρώπων, καὶ τῆς αυτοσοφίας καὶ ἐνυποστάτου Λόγου χωρητική· τοῦ πρώτου καὶ ἀρχικοῦ καὶ πάντων αἰτίου. Ο ζωῆς χορηγὲ καὶ τῶν ζώντων ζωὴ καὶ ζωῆς παραιτία! τῇ ἁγία, καὶ τῶν ἁγίων ἁγιωτέρα· καὶ πάσης ἀγια στείας υπεράγιε θησαυρέ! Ο μερὶς, ἡ ἀλύτως εὐ μεριστῶς ἑνώσασα Θεῷ τὸ ἀνθρώπινον! Ο βασιλεία τῶν ἀπὸ γῆς χοἰκῶν, ἐκ τῆς ἀνωτάτω δόξης τὸ κράτος ἔχουσα ἀπροσμάχητον! "Ω τῆς Χριστιανῶν προπύρο γιον πίστεως, καὶ τῶν εἰς σὲ τὰς ἐλπίδας θεμένων ὑπέρμαχε! Δέχου πρὸς ἡμῶν τῶν τῆς ἀληθείας τὸ φῶς διὰ σοῦ δεξαμένων, τὰ ἐξ ἀμυδρῶν εἰκόνων ἡμῖν ὡς ἐφικτὸν μυστικῶς θεωρηθέντα σεμνολογήματα. Ἡμῖν δὲ τοῖς εἰς σέ, Θεομήτορ, καλλυνομένοις, ταύτ τὴν ἀντιδίδως τοῦ μικροῦ τούτου τὴν ἀμοιβήν, ἵν' έχοιμεν θησαυρῶν πάντων καὶ πλούτου πολυτελούς τιμαλφεστέραν καὶ λαμπροτέραν, τὴν σὴν πρὸς τὸν σὸν Υἱὸν καὶ ἡμέτερον Δεσπότην, καὶ Βασιλέα, καὶ Θεὸν, καὶ Κύριον, ἱκέσιον δέησιν· δι' ἧς ἁμαρτάνοντες, τὸ θεῖον ἐξιλεούμεθα· καὶ κατορθοῦντες, χρη στότερον ἑαυτοῖς ἐπισπώμεθα· δι᾿ ἣν ὅπλα βαρβάρων βέλη νηπίων ἡγούμεθα· καὶ δόρυ, καὶ κράνος καὶ τόξου βολίς, ἀνήνυτα μένει καὶ ἄπρακτα· καὶ τέλος, δι' ἧς ἅπαν Χριστιανοῖς ἀγαθὸν κατορθοῦται, καὶ ἡ πρὸς τὸ θεῖον ὁμοίωσις. Εχεις, αγαπητέ, τοῦ μυκη ρίου τὸν λόγον, εἰ καὶ παρὰ πολὺ τῆς ἐλπίδος λειπό δεέστερον. Τὸν δὲ μυστικώτερον καὶ ὑψηλότερον, ζη τήσειας ἂν παρ' αὐτοῦ τοῦ διὰ σὲ κενωθέντος Λόγου, καὶ σαρκὶ παχυνθέντος, καὶ ὅλον ἑαυτῷ σε διὰ φιλ ανθρωπίαν ενώσαντος. Οὐ χεῖρον δὲ εἰπεῖν, καὶ ἐναν θρωπισθέντος· ἵν᾿ ὅλον σε θεοποιήσῃ τῷ πνεύματι, καὶ ἐνδαπανήσῃ τὸ χεῖρον τῷ κρείττονι, καὶ χαμόθεν ἑαυτῷ συνυψώσῃ σε, καὶ τοῖς πατρικοῖς ἐγκαθιδρύ σῃ σε θώκοις· πρὸς ἐν ἀεὶ διὰ βίου καὶ θεωρίας καθαρᾶς ἀνάγου, θείοις ἐμπολιτευόμενος καὶ λόγος καὶ ἤθεσι· Θεόν τε ὁρῶν ὅσον ἐφικτόν, καὶ ὁρώμενος ἂν καὶ τρανοῦσθαί σοι ἀεὶ ταῖς κατὰ θεωρίαν ἐλλάμε ψεσι ἐπείγου, καὶ ταῖς κατ' ἀρετὴν ἀναβάσεσιν, ἵν' ἀμφοτέρωθεν ἐκ πράξεως δὴ λέγω καὶ θεωρίας, ἄρτιος εἴης καὶ πάγιος· εἰς ἄνδρα τελῶν πληρέστα
col. 1109–1110page 160 of 327
PG 97:1109τον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ Χριστοῦ. ο ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΕ. Εἰς ἀποτομὴν Ἰωάννου τοῦ Προδρόμου. Πηδᾷ καὶ γῆρας ὡς τὰ πολλὰ προθυμίας τόνοις νευρούμενον, καὶ λόγος ἀσθενὴς ἐπιῤῥώννυται τῇ πα ραβήξει τῶν ἀκροατῶν δυναμούμενος. Τοῦτο, ὅπερ νῦν ὁ ἡμέτερος λόγος παρυφίσταται· πρὸς μὲν ὑπό θεσιν ἐγκωμίων, ὑπὸ τῶν συνειλεγμένων ορμώμενος" πρὸς δὲ τὴν τοῦ ἐγκωμιαζομένου περιωπήν, τὴν αὐτοῦ ἀντεπεξάγειν συστελλόμενος δύναμιν. Καὶ ὁ μὲν λόγος, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, ἀσθενὴς,» καὶ ἐξ Αρρωστηκότων ὀργάνων υποφωνούμενος· ἡ δὲ τῶν ἐγκωμίων ὑπόθεσις, τοσούτῳ πλεῖον ἔχει κατὰ παν τὸς λόγου τὰ νικητήρια, ὅσῳ καὶ τὴν ὑπεροχὴν τῇ κατὰ σύγκρισιν παραθέσει, τὸν ' ἐν γεννητοῖς γυ ναικών προσεκτήσατο· ὡς μόνης καὶ πρώτης εκεί νης δεῖσθαι τῆς φωνῆς, τοῦ καὶ πρώτου καὶ μόνου κατὰ φύσιν αὐτολόγου, καὶ σοφίας Θεοῦ, καὶ δυνά μεως. Καὶ ἡ μὲν ὑπόθεσις τοιαύτη, καὶ οὕτως ἔχουσα· τὸ δὲ τοῦ ἡμετέρου λόγου ἀσθενὲς ὁπότον ἐστὶν, δέδεικται δήπου ὧν ἡ μὲν τὸν μέγαν ἐν γεννη τοῖς γυναικῶν Ἰωάννην ἡμῖν ὑποτίθεται, οὗ μείζονα τῶν ἀπ' αἰῶνος οὐδένα πατριαρχῶν, ἢ προφητῶν, ἢ δικαίων, ὁ σωτήριος ἀπεφήνατο λόγος· ὁ δὲ, τοῦ πρὸ αἰώνων Λόγου τὴν φωνὴν ἐγκωμιάζειν ἐπιχειρῶν. Πρὸς δὲ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν ἀφορῶν, μικρού τὴν σιωπὴν ἐκείνην ἀσπάζεται, ἣν Ζαχαρίας ἐν τοῖς ἀδύτοις δι' ἀπιστίαν ὑφέστηκεν, ἕως αὐτὴ προφθάσασα, τοῦ ἡμετέρου λόγου λύσῃ τὴν σιωπήν, ὡς ὄνο τως οὖσα τοῦ κατὰ φύσιν λόγου φωνή. Δώσει δὲ τοῦτο πάντως ὡς λόγου φωνή· οὐχ ἵνα αὐτὸς πλέον τι δοξασθῇ (ποία γὰρ ἂν καὶ προστεθείη δόξα, τῷ τοιοῦτον πλεξαμένῳ παρὰ Κυρίου τὸν στέφανον, ὁποῖον οὐδεὶς γηγενῶν ἀνεδήσατο), ἀλλ᾽ ἵνα ἐκείνου τοῖς ἐγκωμίοις, ἡμεῖς πρὸς μίμησιν ἐναγώμεθα. Τοῦτο γὰρ βούλεται, ὁ τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν δοξά ζων Θεὸς, καὶ τοὺς αὐτὸν ὑψοῦντας ὑψῶν. 8 χρ. τῶν. ἀσθενής. ἐξουθενημένος. Ἐκ τῶν ἠῤῥωστηκότων ὀργάνων ὑποφωνούμενος ὑποφωνεῖν

Oration XVOratio XV

col. 1111–1112page 161 of 327
PG 97:1111Ἐχόμενα δὲ τοῦ προοιμίου, δίκαιον ἡγοῦμαι τον τῆς παρούσης ἡμέρας εἰς δύναμιν ἐξαπλώσει στο πὸν, ὡς ἂν μὴ ἀσυντελεῖς, μηδὲ ἄκαρποι τῶν τίδε ὑποχωρῶμεν οἴκαδε. Ο δέ ἐστιν, ἡ πρὸς Ἡρώδην τοῦ Βαπτιστοῦ παῤῥησία, ἣν ἡ εὐαγγελική σήμερον ἀναπτύσσουσα βίβλος, διαπρυσίως ὑποφωνεῖ. Παρ ῥησίαν ἐκείνην λέγω ἧς οὐδεὶς ἄψαιτο μώμος, καθα ρᾶς ὅλης καὶ ἀμιγούς τῆς ἀνὰ τὴν κτίσιν ἀποφανθείσης παῤῥησίας· ἧς τοσοῦτον ἔσχε τὸ περιὸν, ὡς μηδὲν θέσθαι μέσον ἰδιωτείας καὶ βασιλείας. Κοινός γὰρ ἐπ' ἀμφοτέροις ὁ ἔλεγχος, ὅταν ἡ πρᾶξις ὁμοίαν ἔχῃ τὴν εἴσπραξιν· ἀλλ᾽ οἷα Θεοῦ προφήτην· καὶ τι γάρ; ζηλωτὴν τῶν αὐτοῦ προσταγμάτων, υπεριδείν μὲν ἁλουργίδος, καὶ θρόνου, καὶ διαδήματος, καὶ τῶν ὅσα τὸν ὄγκον αίρει τοῖς φιλοκόμποις τοῦ διακένο φυσήματος· παῤῥησιάσασθαι δὲ τὴν ἀλήθειαν, καὶ συστολῆς ἁπάσης δίχα, τοῦ νόμου τὴν αὐθεντίαν ἀποκαλύψαι, ὅτι μὴ φαύλην ἀποφῆναι τοῦ νόμου τὴν ἐλευθερίαν ἐβούλετο. Πῶς γὰρ ὁ νόμου μεσίτης καὶ χάριτος, περιορῷτο τοῦ νόμου τὴν εὔκλειαν, προασπίζων τοῦ νόμου; Οτι δὲ νόμου προασπιστής ὁ τοῦ Δεσπότου Βαπτιστής, τίς οὕτως ἠλίθιος, ὡς μὴ τοῦτο προύργου τῶν αὐτῷ κατωρθωμένων, πρῶτον θέσθαι κεφάλαιον; Τόν γέ τοι ζῆλον ὁποῖος ἦν αὐτῷ, καὶ εἰς ὅσον ἐξῆπτο, δηλώσει τὸ Εὐαγγέλιον. κιν, Ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ, ἤκουσεν Ηρώδης ή την τράρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ, καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ· Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· αὐτὸς ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. Ὁ γὰρ Ηρώδης κρατήσας τὸν Ἰωάννην, ἔθετο εἰς φυλακὴν διὰ Ηρωδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ. Ἔλεγεν γὰρ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης· Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αὐτήν. Καὶ θέλων αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ἐφοβεῖτο τὸν ὄχλον, ὅτι ὡς προφήτην αὐτὸν εἶχον. Γενεσίων δὲ γενομένων του Ηρώδου, ὠρχήσατο ή θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος εἰς τὸ μέσον, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδῃ· ὅθεν μεθ' ἔρχου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι, δ ἐὰν αἰτήσηται. Ἡ δὲ προβιβασθεῖσα ὑπὸ τῆς μητρὸς αὐτῆς, Δός μοι, φη σὶν, ὧδε ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Καὶ ἐλυπήθη ὁ βασιλεύς. Διὰ δὲ τοὺς ὅρκους, καὶ τοὺς συναναχειμένους, ἐκέλευσεν δοθή ναι. Καὶ πέμψας ἀπεκεφάλισε τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ φυλακῇ. Καὶ ἠνέχθη ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἐδόθη τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.» *Αρά σοι δοκεῖ ζηλωτὴ; οὗτος εἶναι, καὶ ζηλωτῶν ἁπάντων ζηλωτικώτατος, ὡς μηδὲ μέχρι σφαγῆς προέσθαι τὴν ἀλήθειαν, μηδὲ καθυφεῖναι τοῦ ζήλου τι, καὶ ταῦτα πρὸς βασιλέα διατεινόμενον; Εννόησον γὰρ ὁπόσον ἦν ἄνθρωπον ἰδεῖν, καμήλου τρίχας ήμφιεσμένον, καὶ ζώνην δερματίνην δια εζωσμένον· βασιλέα τε γαῦρον, ἄνω τὰς ὀφρῦ; ἔχοντα, καθήμενον ὑπερβάθμιον, καὶ κράτει μὲν ἡδονῶν τι ραννούμενον, θράσει δὲ θυμοῦ φονᾷν ἐπειγόμενον. πο λιστοῦ, τῷ, δημαγωγοῦντος πόλεις μια πολιστοῦ πολεμι
col. 1113–1114page 162 of 327
PG 97:1113Εννόησον ὅσον τὸ μέσον ἰδιώτου καὶ βασιλέως· ἐρη μίτου καὶ πολιστοῦ, καὶ πόλεις καὶ χώρας δημαγωγοῦντος 10. Η βούλει τινὰ τῶν ἤδη προδιαλαμψάντων ἐν νόμῳ, τοῦ ἀνδρὸς ἐπὶ ζήλῳ προκαθηγείσθαι λέγειν θερμότερον; Ως, φέρε εἰπεῖν, τὸν μέγαν ἐκεῖνον ἐν ζηλω ταῖς Φινεές, ὃς τῷ σειρομάστῃ τὴν Μαδιανίτιν τῷ Ἰσραηλίτῃ συνεξεκέντησεν; Αλλ' οὐκ ἴσα τὰ πρά γματα, οὐδὲ ἐπὶ τοῖς ὁμοίοις ἡ ἔνστασις. Τῶν μὲν γὰρ εἰ καὶ εἰς πολλοὺς τὸ μύσος διέβαινεν· ἀλλ' οὐ τῶν κατεξοχήν τις ἦν, ἐφ᾿ ὃν ἐκεῖνος τὸν ζῆλον ἐπαν ετείνετο· ἐνταῦθα δὲ, βασιλεύς. Καὶ τί γὰρ ἄλλο, ἢ ἐπὶ γλώσσης φέρων τοῦ θανάτου τὴν ψῆφον, καὶ δι' ἀφορμῆς πνευστιῶν τῶν ὑπὸ χεῖρα τὸν φόνον; Τί δὲ ὀζηλωτὴς ὁ μέγας ἐκεῖνος Ηλίας, φησίν, ὁ τέτρωρον ἅρμα πυρὸς ἐλάσας, καὶ ὑπὲρ γῆν ἀρθεὶς ἐπι δίπριος· οὐρανῷ μὲν χαλινὸν ἐπιθεὶς ἀνομβρίας ἐπί τασιν· γῇ δὲ, λιμὸν τριετίζοντα, καὶ κράζων ἀεί Ζηλῶν ἐξήλωσα τῷ Κυρίῳ;» καὶ πῶς θυμὸν γυ ναικὸς οὐκ ἐνεγκών, τὴν φυγαδείαν ὡς ἰδίαν ἑστίαν, καὶ τὴν ἔρημον ὡς πόλιν ἡσπάζετο; Γυναικὸς ὁποίας; μαχλώσης· θυτομανούσης· ἧς τὸ σέβας, είδωλα θεοί τε καὶ δαίμονες, τὸ προσκυνούμενον ἦν· ὅσα τε καὶ οἷς τότε τὸν Ἰσραὴλ ἐξήμαρτεν ἡ τριτάλαινα. ᾿Αλλὰ μέχρι τοῦδε καλῶς ἡμῖν ὁ λόγος τρέχων, ζηλωτὴν τὸν Ἰωάννην παρέδειξεν, κρεῖττον ἢ τοὺς προειληφότας ὅσον οἱ μὲν ἀπροόρατον· ὁ δὲ προφανῆ, καὶ κατ' ὀφθαλμοὺς εἶχε τὸν θάνατον. Αλλ' ἐρήσονται τάχα τῶν φιλεόρτων τινές· Τί βούλεται τῷ λόγῳ παῤῥησία ( καὶ ζῆλος, οἷόν τις κόσμος πολυτελής τε καὶ εὐπρεπὴς, τὴν πανίερον ἐπιστεφανοῦν τοῦ Βαπτιστοῦ κε φαλὴν, ὡς ἐπιλειπούσης τύχον ἐπιδοξοτέρας τινός ἀρετῆς, ἡ πράξεως ἀποτεμνύνειν δυναμένης τοῦ Κυρίου τὸν Πρόδρομον; Καὶ τίς οὕτως ὑπερπλήρης ἀρετῶν, ὡς Ἰωάννης σήμερον ὁ μέγας, ός μένος πάντων ἐν γεννητοίς γυναικῶν, ἱερεύς τε καὶ βαπτιστὴς προεκρίθη, τοῦ μόνου καὶ πρώτου Αρχιερέως, καὶ πάντας καθαίροντος πνεύματι καὶ πυρὶ τοῦ βαπτίσματος; Εἶχεν μὲν, ἀγαπητοί, πολλὰς τῶν Ἰωάννου κατορθωμάτων τὰς ὑποθέσεις ὁ λόγος· ἀλλ' οὐ σχολή γε τὴν ἡμετέραν ἀφέντας ὑπόθεσιν, προς ἄλλα νῦν ἐκδραμεῖν· ὅτι μὴ νόμος ἐγκωμίων οὗτος. Ἐγὼ δὲ, τῷ ἀνεφίκτῳ παραχωρήσας τῶν προσόντων * λείπ. ἴσ. τοῦ ἐν ἐρήμοις διάγοντος. στοῦ Το δημαγωγούντας, πολιστής, Μένει, αυτομανούσης θυμομανούσης,
col. 1115–1116page 163 of 327
PG 97:1115τι μικρὸν ἥδυσμα προσθεῖναι δεῖν ἔκρινα τοῖς φιλεόρτοις ὑμῖν, τὴν τῆς προαναγνωσθείσης Ιστορίας εξάπλωσιν. Αρκεῖται γὰρ τοῖς ἑαυτοῦ κόσμοις ὁ Βαπτιστής καλλωπίζεσθαι. Φέρε δὴ τοίνυν ἐπιδραμόντες, ὡς ἐπὶ πίνακι διαδείξωμεν τὴν πολυύμνητον τοῦ Προδρόμου ἄθλησιν, ἣν ὑπὲρ τοῦ ἀγαθοῦ τολμήσας διήνυσεν. ἐκείνῳ μεγάλων τε καὶ ὑπερφυῶν γνωρισμάτων, ούν Ἐν ἐκείνῳ, φησί, τῷ καιρῷ, ἤκουσεν Ηρώδης ὁ τετράρχης τὴν ἀκοὴν Ἰησοῦ, καὶ εἶπεν τοῖς παισὶν αὐτοῦ. Οὗτός ἐστιν Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· ούτος ηγέρθη ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ διὰ τοῦτο αἱ δυνάμεις ἐνεργοῦσιν ἐν αὐτῷ. • Ταῦτα μὲν ὕστερον· τὰ δὲ πρὸ τούτου, ὁποῖα; Ηρώδης μὲν τὴν γυναῖκα το ἀδελφοῦ ἐμοιχᾶτο Φιλίππου· ὁ δὲ Ἰωάννης τὸν Ἡρώ δην ἐλέγχων, παρανομεῖν διεκώλυεν. Πῶς, καὶ εἶνα τρόπον; «Οὐκ ἔξεστί σοι, λέγων, ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Τοῦτο τὸν Ἡρώδην ἐξέμηνεν· τοῦτο φονᾷν αὐτὸν παρεσκεύαζεν. Α' οὐχ ὁ πολὺς ἐκεῖνος καὶ μέγας ἐν προφήταις, συνεστάλη δείσας, ἢ διελέγχων ἐπαύσατο. Ηδει γάρ τὸν νόμον τῆς τοιαύτης αναιρετὴν λαγνείας. Ούτ Εξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Πρὸς νόμον, φησὶν, ἀντιτάσσῃ Θεοῦ, πρὸς πλάκας Θεοχαράκτους· ἐξ ἐναντίας τῶν Μωσέως ἀν επεξάγῃ θεσμών. «Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν την γι ναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Καὶ ὁ μὲν, τῇ βιο στώνῃ τῆς παραλόγου τῶν ἡδονῶν ἐπιμιξίας κατα χωννύμενος, οὐδ᾽ ἀνανεύειν ἡδύνατο, οὐδὲ πρὸς τὸ τῆς ἀληθείας ἀπέβλεπεν φῶς· ἀλλ᾽ ἔμενεν τῷ βάρει τῆς φιληδονίας καρηβαρών. Ο δὲ, επέμενεν νουθε τῶν διδάσκων, ὑποτιθέμενος, οἷα τὸν τοῦ Θεοῦ προ φήτην εἰκός. Ὁ δὲ, καίπερ, ὥς φησιν τὸ Εὐαγγέλιον, Εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ ἀκούων αὐτοῦ, πολλὰ ἐποίει· καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν, οὐδὲν τούτων συνῆκεν τότε, ἢ συνιδεῖν προήρητο. Οὐ τὸν προφήτην ταῖς προσηκούσαις καταγεραίρειν τι μαῖς· οὐ τὸ βαρὺ τοῦ νόμου κἂν ὡς τὸ τυχὸν ἐνετρά η χιν,1,2. πη οὐδὲ εἰ μή τι ἄλλο, τήν γε κατὰ τῶν τοιούτων επαγομένην ἐκεῖθεν ἡδέσθη ποινήν. Είπω τι μείζον καὶ γνωριμώτερον; οὐδὲ τὸν ᾿Αχαὰβ ἐκεῖνον· ἀλλὰ καὶ γυναικεῖον ἀνδράποδον ἐμιμήσατο· δς τὴν Ἰαν βελ εἶχε τότε τῆς πολυθείας, ὡς νῦν τῆς λαγνεία; οὗτος τὴν Ηρωδιάδα, διδάσκαλον. Ὁ μὲν γὰρ ἀκοῦ σας παρὰ Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου τὸν θυμὸν ὃς ἀνήπτετο κατ' αὐτοῦ παρὰ Κυρίου, καὶ τὰ μέλλοντα προύπτον αὐτῷ τε καὶ τοῖς αὐτοῦ ἐπιέναι κακὰ, καὶ φανερό; τοῖς ἐλέγχοις βληθεὶς, δι᾿ ἂς ἐξειργάσατο πονηρίας, καὶ ἀθεμίτους ἀνοσιουργίας, οὐκ ἠγανάκτησεν· οὐκ ΝΟΤΑ.
col. 1117–1118page 164 of 327
PG 97:1117ἀφηνίασεν· οὐχ ύβριν ἡγήσατο τοῦ προφήτου τὸν ἔλεγχον· ἀλλ' ὡς Θεοῦ προφήτην, καὶ τὰ θεῖα φθεγ γόμενον, τὸν μὲν διὰ τιμῆς ἦγε· τὰ δὲ, οἷα Θεοῦ παραγγέλματα, αἰδοῖ καὶ φόβῳ περιεπτύσσετο. Τί οὖν ποιεῖ; τῶν Βασιλειῶν ἄκουσον· ι Καὶ εἶπεν, φησίν, Κύριος πρὸς Ἠλιοῦ τὸν Θεσβίτην, λέγων ᾿Ανάστηθι, καὶ κατάβηθι εἰς ἀπάντησιν 'Αχαάβ βα σιλέως Ισραήλ, καὶ λάλησον πρὸς αὐτὸν, λέγων Τάδε λέγει Κύριος· ὡς σὺ ἐφόνευσας Ναβουθε, καὶ ἐκληρονόμησας αὐτὸν, διὰ τοῦτο, λέγει Κύριος, ἐπάξω ἐπὶ σὲ κακὰ, καὶ ἐκκαύσω ὀπίσω σου, καὶ ἐξολοθρεύο σω τὸν ᾿Αχαάβ οὐροῦντα πρὸς τοῖχον· καὶ τὰ ἄλλα, οἷς τὴν ἀπειλὴν μετ᾿ ὀργῆς ἀπέτεινεν· οὐκ ἐπ' αὐτὸν ἐκεῖνον μόνον, ἀλλὰ ἐπὶ τὴν Ἰεζάβελ, ὡς ἐπειράθη", φησὶν, ποιῆσαι τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου, καὶ ὡς μετέθηκεν αὐτὸν ἡ Ἰεζάβελ ἡ γυνὴ αὐτοῦ. Εἶτα τί, τούτων ἀκούσας, ποιεῖ; Οὐ φονῇ· οὐ πρὸς θυμόν ἀνίσταται· ἀλλὰ κατηφής γεγονώς, ἐπὶ τὸ σκυθρωπὸν μεταποιείται σχῆμα, καὶ γίνεται τῆς ἑαυτοῦ μᾶλλον ἐπιγνώμων κακίας, οὐκ ἀφηνιαστὴς τῶν προφητι τῶν ἐλέγχων. «Ὑπὸ γὰρ τοῦ λόγου κατενύγη, φη σὶν, Αχαάβ ἀπὸ προσώπου Κυρίου, καὶ ἐπορεύετο κλαίων, καὶ διέρρηξεν τὸν χιτῶνα αὐτοῦ, καὶ ἐνή στευσεν, καὶ περιεβάλετο σάκκον.» Τί οὖν ὁ πάντων ἡμῶν τὴν ἐπιστροφὴν ἀναμένων Θεός· ὁ βραδὺς εἰς τὸ πλῆξαι, καὶ ταχὺς εἰς τὸ σῶσαι; Τῆς Γραφῆς ἄκουσον· «Καὶ εἶπεν Κύριος, φησίν· Εώρακας, Ηλιοῦ, πῶς κατενύγη ᾿Αχαάβ ἀπὸ προσώπου μου; κἀγὼ οὐ μὴ ἐπάξω τὴν κακίαν ἐν ταῖς ἡμέραις αυτ τοῦ.» Εἶδες ὀργῆς ὑπερβολήν; Εἶδες ἐξεῖαν μεταβολὴν; Οὐκ ἔδει ταῦτα τὸν Ἡρώδην εἰδότα, τὸν ἴσον πρόπον ὑπελθεῖν; Οὐκ, εἰ μὴ τοῦτο, τήν γε μαρτυ Ρίαν αἰδεσθῆναι τὴν ἑαυτοῦ, ἣν ἐμαρτύρησεν τῷ Ιωάννη; Ναι, τοῦτον οὐ μετῆλθεν τὸν τρόπον. Τί δῆτα; πρὸς μιαιφονίαν τὴν φιληδονίαν μετήνεγκε, ἀπὸ τῶν γαμικῶν, ἐπὶ τὰ φονικὰ μεταβιβάσας δρ γανα τὴν κακόνοιαν. Πονηρὸς ὁ τρόπος· ἀσωφρόνιστος ὁ σκοπός. Εδει γὰρ, εἰ καὶ μὴ καθυφεῖναι τοῦ πάθους ἐβούλετο, τοῦ γε προφήτου μὴ ἅψασθαι, εἰ δὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ πολλάκις αὐτ τοῦ ἀκούων, καὶ πολλὰ ποιῶν δι᾽ αὐτὸν, καὶ ἡδέως ὑπ' αὐτοῦ διδασκόμενος. Αλλ' οἷον αὐτῷ τὸ πέρας τῶν βουλευμάτων, καὶ πρὸς ποίαν τῆς ἀβουλίας όρο μὴν, ἡ στρατηγοῦσα φιλήδονος αὐτὸν μιαιφονία παρώτρυνεν; τῶν εὐαγγελιστῶν ἄκουσον. Καὶ γενομένης, φησίν, ἡμέρας εὐκαίρου, ὅτε Ηρώδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ, δεῖπνον ἐποίει τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ, καὶ χιλιάρχοις, καὶ τοῖς πρώτοις Επράθη Επειράθη. Επράθη το
col. 1119–1120page 165 of 327
PG 97:1119τῆς Γαλιλαίας. Καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ηρωδιάδος, καὶ ὀρχησαμένης, καὶ ἀρεσάσης τῷ Ηρώδῃ, καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασι λεὺς τῷ κορασίῳ· Αίτησόν με δ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. "Οθεν μεθ' όμεσο ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι ὁ ἐὰν αἰτήσηται. Ἡ δ ἐξελθοῦσα, εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς. Τί αἰτήσομαι; Ἡ δὲ εἶπεν· Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστού Καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βα σιλέα, ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω να μοι δῶς ἐξ αὐτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστή. Καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεὺς, διὰ τοὺς όρο κους καὶ τοὺς συναναχειμένους, οὐκ ἐθέλησεν εθε τῆσαι αὐτήν· καὶ εὐθέως ἀποστείλας σπεκουλά τωρα, ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὴν ἐν τῇ φυλακή, καὶ ο α φικῆς κοίτης ἐπιβουλῇ· καὶ, τὸ πάντων κακῶν ταῦτα, ἐν τρυφῆς ἡμέρᾳ, καὶ γενεσίων τελετῇ. ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἐπέδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.» Ο γενεσίων πικρῶν, καὶ δείπνου φόνου μεστοῦ 1 Ταύτην σεαυτῷ τετήρηκας τὴν τιμήν, ταύτην τοῖς σοῖς γενεσίοις προσήγαγες την τρι φήν; Τοιοῦτον σεαυτῷ παρεσκεύασας τὸ συμπόσιον; Οὕτως αἵματος ὀχετοῖς ἔδει κεράσαι τοῖς συμπόται; τὸ δεῖπνον; Οὕτω τους χιλιάρχους τετίμηκας, καὶ τοὺς φίλους πεφιλοφρόνηκας; Οὐδὲ τὸν Δαβὶδ ένα ετράπης ὑπὸ τοῦ Νάθαν ἐλεγχθέντα, καὶ μετανοία μᾶλλον, οὐκ ἀπονοίᾳ, τὴν ἁμαρτίαν ἀποσκευασάμενον; Οὐδὲ τὸν Σαούλ ᾐδέσθης ὑπὸ τοῦ μεγάλου Σα μουὴλ, ἐπὶ πάσης ὁμοῦ τῆς Ἰσραηλιτικής πληθύας τοῖς ἐλέγχοις, ἐπιπληχθέντα μὲν, πλὴν αἰδοῖ τῇ πρὸς τὸν προφήτην, μηδὲν πλέον διαπραξάμενον; Λέληθας σεαυτὸν, ἄθλιε, τὴν ᾿Αχαὰς ἐπὶ Ναβουθέ παρανομίαν διπλασιάσας, ὅσον ὁ μὲν ἀμπελῶνος ἐπιθυμίᾳ, γῆς τε ἀψύχου, καὶ φυτῶν οἰνηφόρων ήτα τηθεὶς ἐφωράθη· σὺ δὲ, γυναικὸς μοιχείᾳ, καὶ ἀδελ ἔσχατον, προφήτου και Βαπτιστοῦ μιαιφονίᾳ· καὶ Ως είθε μὴ γεγέννησο, μηδὲ εἰς φῶς ἦλθες τὸ ὑπὲρ γῆν. ὡς ἀπόλοιτο ἡ σπορά, ἧς αὐτὸς ἐξεις στησας, καὶ ἡ νηδύς, ἐξ ἧς προελήλυθας. Ανθ' ὅτου γὰρ, εἰπὲ, τὸν προφήτην ἀνεῖλες τἀληθῆ διαφορε σαντα, καὶ περὶ τῶν οὐ πρακτέων ἐλέγξαντα; παρὶν πρὸς τὴν ἐκ τοῦ ἄγους συστραφέντα μνήμην, απο κλίναι τοῦ μύσους· ἢ πρὸς τὴν τῶν ἐλέγχων παρ ῥησίαν τὸν νοῦν ἀπευθύναντα, σώφρονι λογισμῷ τοῦ κρείττονος περιέσεσθαι, πρὸς τοὐναντίον ἐξώκειλας· κακῷ τὸ κακὸν προσκτησάμενος, οὐχ ὡς ἐχρῆν παρωσάμενος· καὶ εἰ μὲν πρὸς τοὺς ἐλέγχους δυσμόρων εἰς τοῦτο τάξεως ήλασας· ἀπαιδευσία τοῦτο σαφής. Αγαπῶν γὰρ, οὐ φονὴν ἔδει, ὡς τῷ Σολομῶντα δοκεῖ, ἐλέγχοντα· ὡς ἂν μὴ καὶ αὐτὸς ἀκούσῃς Ἐμίσησαν ἐν πύλαις ἐλέγχοντα, καὶ λόγον ὅσιον ἐβδελύξαντο.» Εἰ δὲ τοῦ εὐορκεῖν περιεχόμενος, τὸ μιαιφονεῖν προετίμησας, ὡς τῆς ἐπιορκίας φεύγων τὸ βάραθρον· ἀλλ᾽ ἔδει βασιλείῳ φρονήματι, δικαία τοῦ νοῦ στάθμῃ ἀντιταλαντεῦσαι τὴν σύγκρισιν, καὶ τῆς ἀμείνω γενέσθαι μοίρας· ὅπερ σοὶ πρὸς τούναν
col. 1121–1122page 166 of 327
PG 97:1121τίον ἐκ παραλόγου πεπραγμάτευται γνώμης. Τίς γὰρ ὁ τὴν ἀρχὴν ὁμόσαι προσαναγκάσας; Τί δὲ κοινὸν μαινάδος ὀρχήσει παιδὸς, καὶ προφήτου σφαγῇ; Τίς δὲ μετουσία θυμοῦ μετ' εὐφροσύνης; Εἰ δὲ διὰ τοὺς ὅρκους, ὡς αὐτὸς οἴει· ἀλλ᾽ οὐδ᾽ οὕτως ἐχρῆν τὴν ψῆφον ἐπιτρέψαι τῇ μέθη. Εὐφρασίας γὰρ, οὐκ ἀν δροκτονίας ἦν ὁ καιρός. Καὶ τό γε πρᾶγμα ἐπιεικώς ἄτοπον, καὶ παράφορον. Νήφοντος γὰρ ἐδεῖτο και μοῦ, καὶ λογισμού βεβηκότος. Οὐ γὰρ περὶ τοῦ τυ χόντος ή βλάβη. Πλὴν, ἀλλ' εἴ τι καὶ κέκρυπτο λν θάνον τέως τῶν ἐν σοὶ κακῶν, τοῦτο σὺ κατὰ σαυτοῦ πεφανέρωσας, μιαιφονίᾳ, τῆς παρανομίας ἀπογυμνώσας τὸν ἔλεγχον. Τίς γὰρ ἀνάγκη, τὸν ἐν τῷ παρα σύστῳ μοιχεύειν ἀπείργοντα, ἐπὶ θριάμβου φέρειν ἐλέγχοντα; Σὺ δὲ φιληδονῶν ἐλέγχῃ, μιαιφονῶν. Συνέχει; τὴν τάξιν τῆς ἐστιάσεως, ἄνθρωπε. Εστιᾷν προελόμενος, ἀνιᾷν τοὺς δαιτυμόνας προ ἔκρινας. Τί ποιεῖς, ἄθλιε; ᾿Αντ᾽ ἐδέσματος, ταύτην προσεδωδὴν εἰσάγεις, τὴν κεφαλὴν τοῦ Βαπτίζοντος; Αντὶ κρατῆρος, τοιοῦτον οινοχοεῖς τοῖς συμπόταις τὸν ἄκρατον; Τοιοῦτον κίρνησι βασιλεὺς πόμα τοῖς συμβούλοις; Η οὐχ ὁρᾷς ὅσον κακόν ἐστιν ἀκρασία, καὶ φιλήδονος πρᾶξις; Ανάνηψον, ει βούλει, μικρόν, καὶ σύνες· ὡς οὐδὲν οὕτως ἐπιλωβᾶται τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον, ἢ τὸν ἐκτὸς ἐπιβόσκεται, ὡς θυμός ταύ ταις ἐξυπηρετούμενος. Σὺ δὲ, τούτοις ἐκ περιουσίας ὑποζεύξας τὸν νοῦν, τὸ τῆς ψυχῆς κατεδούλωσας φρόνημα. Καίτοι δύο γενικώτατα πάθη τῶν ἐν ἡμῖν ἁπάντων παθῶν, οἱ περὶ ταῦτα σοφοί, διορίζονται θυμὸν, καὶ ἐπιθυμίαν· ὧν ἑκάτερον ἐν σοὶ ἐπικρατῆσαν, τυραννικῷ, οὐκ ἰδιωτικῷ τῷ ὁρμήματι δυστυχῶς ἐβασίλευσεν· ἡ μὲν, καὶ ἄνευ μηχανημάτων νόμῳ πολιορκίας ἑλοῦσα τῶν σῶν φρενῶν τὴν ἀκρό πολιν, καὶ οἱονεὶ πολιοῦχος τῆς σῆς ἀπρυτανεύτου ψυχῆς· ὁ δὲ, μέχρι τοῦδέ σε δουλωσάμενος, ἕως ἂν εἰς ᾅδου πέταυρον, καὶ εἰς τὴν ἐσχάτην τῶν κακῶν ἀπηκόντισεν Χάρυβδιν. Η οὐχὶ αὕτη ἡ ὁδὸς τῶν ἐκτελούντων τὰ ἄνομα; Η ἑτέρως οἴει τοὺς οὕτως ἁλόντας ὑπὸ τῆς δίκης, κολασθησομένους ἐτάζεσθαι; Τῆς δὲ τῶν Εὐαγγελίων φωνῆς αὖθις ἀκουσών μεθα. Γενεσίων γάρ, φησὶν, ἀγομένων τοῦ Ἡρώδου, ὠρχήσατο ἡ θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος ἐν τῷ μέσῳ, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδη.» Βαβαὶ· τῆς ἀνοίας! Ορ χησις νεάνιδος, τὴν βασιλέως ἐθήρασεν φρόνησιν. Χειρῶν ἀνακλάσεις, καὶ ποδῶν λυγισμοί, καὶ μελῶν " ἐκλύσεις, τὸ στεῤῥὸν τοῦ βασιλέως ἐξέλυσαν φρό νημα. Οὐκ ἤκουσας τὸν Φιλίππου ᾿Αλέξανδρον, ἐπὶ ταῖς Δαρείου θυγατράσιν προσενεχθείσαις αὐτῷ πρὸς Προ Ὡς θυμὸς ταύταις ἐξυπηρετούμενος· τῇ ἀκρασίᾳ καὶ φιλο ηδόνῳ πράξει. τό, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον ταῖς Δαρείου θυγατράσι προσενεχθείσαις. ἕπτα, ἀντὶ τοῦ, ἐπί
col. 1123–1124page 167 of 327
PG 97:1123συνουσίαν, βασιλικῶς δυσφορήσαντα, καί τι μέγα Ο δουλώσασα πρὸ τῆς πείρας ἐβούλετο· οὐ πρότερον καὶ σωφροσύνης μεστὸν ἐπιφθεγξάμενον πρόσβημα Αἰσχρὸν ἡμᾶς ἄνδρας νικήσαντας, ὑπὸ γυναικών ἡττηθῆναι;» Οὕτως ἀφύλακτος εἶ; Οὕτως ἀκρατής; Οὐκ ἤκουσας τῆς θείας Γραφῆς λεγούσης· «Βλέπετε μὴ θάνατος ἀναβῇ διὰ τῶν θυρίδων;» λέγω δὴ τῶν αἰσθήσεων, αἷς ὁ ἐντὸς ἄνθρωπος παγιδεύεται. Τι τῶν πρὸς ἡδονὴν ἔχει Κορυβαντιασμός, ἢ μουσικών ὀργάνων θέλγητρα· συμβύκη τε καὶ κιθάρα· καὶ νάβλα καὶ αὐλός; Τί δὲ τῶν αἰσχρῶν οὐ νέμει, σώμα λυγιζόμενον, καὶ μέλη στρεβλούμενα, & τῶν δαιμονώντων εἰσὶν ἀληθῶς εἰκάσματα και μηνύματα; Σὺ δὲ τούτοις οἷα νεβρὸς τοξευθεὶς ἐλάφου, καὶ ὡς πτηνὸν ἐξευθεὶς, οὔτε ὡς δορκάς διεσώθης ἐκ βρόχων, οὔτε ὡς ὄρνεον ἐκ παγίδος ἐῤῥύσθης· ἀλλὰ παγί σοι γέγονεν τῆς μοιχαλίδας ἡ ὀρχηστρίς· καὶ βόθρος ἐπίκρημνος, ὁ πρὸς ἐκείνην οίστρος. «Καὶ ὠρχήσατο, φησίν, ή θυγάτηρ τῆς Ηρωδιάδος, καὶ ἤρεσεν τῷ Ηρώδῃ, καὶ εἶπεν· Αἴτησόν με δ εάν θέλης, καὶ δώσω σοι. Καὶ μεθ' ὅρκου ὡμολόγησεν αὐτῇ δοῦναι, 8 ἐὰν αιτήσηται, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας αὐτοῦ.» Εστω ήρεσεν τότε ὀρχησαμένη ἡ παῖς, ἔδει δέ τι καὶ δωρηθῆναι τάχα παρὰ σοῦ τῇ παιδί· ἀλλὰ τῶν ἐνδεχομένων, οὐ τῶν ὑπερεχόντων· τῶν ἡδόντων τους δαιτυμόνας; οὐ τῶν ἀνιώντων· μήτι γὰρ τὴν τοῦ ἁγίου καὶ προφήτου κεφαλήν; ο 'Αλλὰ διὰ τοὺς ὅρκους, φησί, καὶ τοὺς συνανακειμένους, οὐκ ἐθέλησεν αὐτὴν ἀθε τῆσαι. ο Φεῦ τῆς ἀνίας! φεῦ τῆς πωρώσεως, καὶ τῆς ἀνευλόγου προφάσεως! Εἰ γὰρ καὶ τῆς βασιλείας εξεστακέναι σε ᾔτησεν, πῶς ἂν τοὺς ὅρκους πρὸς αὐτὴν ἐμεθώδευσας; Εἰ δὲ καὶ τῆς μητρὸς ἐκκορακισθῆναι τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξῃτήσατο, ἢ καὶ τῆς παντελούς ἀφεστάναι πρὸς αὐτὴν συνουσίας ἐπέταττεν, ἐβλή. ρους ἆρα τὸ αἰτηθέν; «᾿Αλλὰ διὰ τοὺς ὅρκους, φη σὶν, καὶ τοὺς συνανακειμένους, οὐκ ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» Τὸ γὰρ λεγόμενον πρὸς τοῦτο φέρει τῆς ἀνάγκης τὸ ἀπαραίτητον. Τί οὖν ἂν ἔπραξας, εἰ τῶν εἰρημένων μίαν προέσχετο πρότασιν; Αλλ' ὡς ἔοικεν, «Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δουλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας.» Ο γὰρ τῇ ἡδονῇ τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν ύποζεύξας, δοῦλος μὲν ἀφανῶς γίνεται τῶν παν θῶν· τῷ θυμικῷ δὲ πρὸς ὑπουργίαν ὁρμήματι χρώμενος προφαίνει προφανῶς εἰς τοὐμφανὲς τὴν διάθεσιν ἐκεῖνο τῇ ἐκβάσει τοῦ τρόπου φαινόμενο;, ὅπερ ἡ τοῦ θυμοῦ λήξαντος, ἕως ἂν τῆς ἡδονῆς ἡ παγίς, τὸν ἐμπαθῆ κατεδίκασεν. Ορᾶς εἰς ἣν ἀτοπίας ὑπερβολὴν ἀπώλισθέν σοι τῶν ὅρκων ή προφορά; Μανία πολλή πώρωσις νοῦ, καὶ φρενῶν ἐξάμβλωσις, την τοιαύτην ἀβελτηρίαν ἀπέτεκεν. «Αίτησόν με δ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοι, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας
col. 1125–1126page 168 of 327
PG 97:1125μου. Οὕτως ἀφύλαχτος εἶ; οὕτως εὐχερής, ὡς μὴ μέτρα θέσθαι σοῖς λογισμοῖς· μηδὲ, ὅπερ οὐκ ἐχρῆν? ἀβασανίστως προσήκασθαι συνιδεῖν; Σκόπει προς ὅσον ἀβουλίας ἐξηνέχθη σοι, τὸ προπετῶς ὁμόσαι· Τὸ δὲ συνηρπάσθαι, ού φημι βασιλικόν εἶναι γνώρισμα,» αθυροστομίας δὲ πάθος ἀκρατές· ὅπερ αὐτὸς ὑποστάς, τὸ μὴ κεκριμένον ἐδέξω ὡς κεχριμένον. Τοιοῦτος γὰρ ἅπας νοῦς ἀχαλίνωτος, καὶ λόγος ἀφύλακτος μὴ τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως ἐπιστατούσης τοῖς λογιο σμοῖς, ἀλλὰ τἀναντία δραν τοῦ νοῦ μὴ κωλύοντος, προ σαφηρημένου τοῦ κατὰ φύσιν φρονήματος. 'Αλλ' ὁ μὲν Ηρώδης οὕτω κούφως ενεχθεὶς καὶ ἀθλίως, ἀθλίαν καὶ τὴν μνήμην διαπαντὸς ἀπηνέγκατο. Τί δὲ τὸ τῆς ἀνομίας κοράσιον; τῆς μοιχείας τὸ δέλεαρ, τὸ τοῦ Ἡρώδου ἄγκιστρον· ἡ παγὶς ἐφ᾽ ἣν ἐκεῖνος παρολισθήσας προσέκοψε, καὶ θηραθεὶς εὐκ ἐξέφυγεν; «Εἶπεν, φησίν, τῇ μητρὶ αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; 'Η δὲ προβιβασθεῖσα, Δός μοι ὧδε, φησίν, ἐξ αὐτῆς τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.» Ορᾷς τὸν εὐαγγελιστὴν τἀληθῆ πανταχοῦ προϊσχόμενον; Τί γάρ φησιν; «'Η δὲ Ηρωδιάς ένα εἶχεν αὐτῷ, καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι, καὶ οὐκ Αδύνατο. Ο γὰρ Ηρώδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον· καὶ ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέω; αὐτοῦ ἤκουεν.» Βλέπεις καὶ πρὸ τῶν ὅρκων ἤδη προσεγκειμένην τῇ βδελυρα, τὴν κατὰ τοῦ προφήτου φιλαπεχθήμονα γνώμην; Καὶ τί ταύτης εναργέστερον τῆς μαρτυρίας γένοιτ' ἄν: Τήν τε γὰρ παρρησίαν, καὶ τὸν ζῆλον, διὰ τὸν πρὸς Ηρώδην ἔλεγχον τοῦ Ἰωάννου παρίστησι, καὶ τὴν ἀπὸ χρόνου κατά βάθους ὑπο τρεφομένην αὐτῇ μῆνιν, ὑπ' ὄψιν ἄγει τῶν ἀκουόν των. Τοῦτο το γὰρ τὸν ἐνεῖχεν, ὑπάρχει προστατι τὸν ἅμα, καὶ δεικτικόν· ἐπεὶ καὶ τὸ, οὐκ ἠδύνατο, ἀπόδειξιν ἔχει τῆς Ἡρώδου πρὸς Ἰωάννην μετ' εὐλαβείας τιμῆς· ὅτι τα ἅγιον καὶ δίκαιον αὐτὸν εἶχεν, καὶ ἀκούων αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει, καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν. Εἰ καὶ ἥδε τῶν ἄνω πρὸς τὰ κάτω σύγκρισις, πολύ πρὸς ἑαυτὴν τὸ διάφορον ἔχει· καὶ οὐκ ἴσα τὰ πράγματα, τὴν ἄλλως το αὐτὰ τοῦ κρατ τοῦντος ἄγοντος. Τὰ μὲν γὰρ πρῶτα παρρησία καὶ ζῆλος· καὶ ἔλεγχοι, τὴν τοῦ βασιλέως ἐπέπλητ τον ἄνοιαν· ἀνομοῦντά τε αὐτόν· κατ' ἀδελφοῦ φανερῶς, τὴν κοίτην ἐπιβουλεύοντα, προύργου διήλεγχεν. Ομοῦ τὸ δι' αἰδοῦς ἔχειν τοῦ Θεοῦ τὸν προφήτην, ἅτε δίκαιον καὶ ἅγιον χώραν είχεν τέως· τὰ δὲ ἐξῆς, ἀνόμοια πάντη καὶ ἀπεμφαίνοντα, καὶ τῶν προτέρων οὐδὲν κατ' οὐδένα τρό του ἐφάμιλλον ἔχοντα. 'Οτου δὴ χάριν, καὶ διατί; Ἐξετράπη γὰρ οἰνωθεὶς πρὸς τὸ τῆς μέθης κουφόν τε καὶ ὑπηνέμιον ἔρυμα, ὅθεν ψυχρᾶς εἶνεκεν εὐορ 10 γρ. τούτου. " γρ. τὴν ἄλλως.
col. 1127–1128page 169 of 327
PG 97:1127κίας, καὶ τῆς πρὸς τοὺς συμπότας αιδούς, την μείο μία ζονα τῆς ἀθεμίτου μίξεως ἀνομίαν ἔδινεν· ὡς ἐν σκηνῇ παίξας τὸ δράμα τῆς ὑποκρίσεως, λανθάνειν νομίσας τὸν ἄληστον ὀφθαλμόν. Τίνα τρόπον; «Ένα πήθη γάρ, φησίν, ὁ βασιλεύς· ἀλλὰ διὰ τοὺς δρο κους, καὶ τοὺς συναναχειμένους, οὐκ ἤθελεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» Τί ταύτης τῆς ὑποκρίσεως βδελυπτότε ρον; Τί δὲ τῆς εὐορκίας εκείνης αθλιώτερον; Ένα γὰρ αὐτῷ παρωθῆσαι τοὺς ὅρκους εὐσεβεστέρω προ βλήματι, καὶ βασιλείῳ φρονήματι, κακῷ τὸ κακόν συνεπέρανεν. «Αποστείλας γὰρ σπεκουλάτωρα, ἐκέλευσεν ἀποτμηθῆναι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου, καὶ δοθῆναι τῷ κορασίῳ.» Εἶδες νωθείας καὶ καιρό τητος ὑπερβολήν; Οὐκ ἔδει μᾶλλον ἐπιορκήσει καλῶς, ἡ κακῶς εὐορκῆσαι, ψεύσασθαι προφανώς, καὶ τοῦ προφήτου μὴ ἄψασθαι; συγγνώμην είν τῆσαι τοῦ παροράματος, ήπερ ἀληθεύσαντα δικαίως, ἄδικον φονευτὴν ἀποδειχθῆναι προφήτου, καὶ κρίσ σιν ἔνδικον ἑαυτῷ ταμιεύσασθαι, καὶ γεέννης γενέ σθαι υἱόν; Εἰ γὰρ ᾔτησεν ἐξαμαρτεῖν εἰς θεὸν, καὶ εἴδωλα στῆσαι, καὶ σπεῖσαι τούτοις αίματα των ὑπηκόων· υἱούς τε, καὶ θυγατέρας, καὶ μητέρας, καὶ ἀδελφούς, καὶ γυναῖκας προσεπιθύσει, πως, ἂν τοὺς ἐπὶ τούτοις ὅρκους ὁ μάταιος ἐξεκρούσατο; Πῶς δ᾽ ἂν καὶ πληροῦν αὐτοὺς κατετόλμησεν, Ρωμαίων οὔσης ὑποφόρου τῆς Ἰουδαίας, ἧς αὐτός τετραρχῶν κακῶς ἐβασίλευεν; Αλλ' ὁ μὲν οὕτω κεπφωθείς ", ὑπὸ κόρης ἀθλίας ἐσαγηνεύθη. Η δὲ, πρὸς κακουργίαν ὄργανον ἐξηυρημένον ὑπάρ χουσα, ὅλην τε τῆς μητρὸς ἐφ' ἑαυτὴν ἀναμαξι μένη τὴν κακότεχνον γνώμην, χρεωφειλέτου δήθεν ὑποκρίνεται πρόσωπον· καὶ ὥσπερ χρέος ἀπαραίτητον, αἰτεῖ παρὰ βασιλέως τὴν ἔκτισιν· ο Δής μας ὧδε ἐξ αὐτῆς ἐπὶ πίνακι, τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Δός μοι, φησὶν, ὧδε, καὶ ἐξ αὐτῆς, καὶ ἐπὶ πίνακι. Τί δώσω; Οὐ χρυσόν, φησίν, οἱ λίθους διαφανεῖς· οὐκ εἴ τι τῶν ἐν βασιλείοις τὸ πολυτελὲς ἔχει, καὶ τίμιον· ἀλλὰ τὴν κεφαλὴν Ιωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Τί λέγεις; τὴν κεφα τὴν δίδως ἣν αἰδοῦνται καὶ ἄγγελοι; Ἐκείνην δύ δίδως τὴν κεφαλὴν, ἧς ὑπεράνω βαπτιζομένου του Λόγου, τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς καθιέμενον ἵστατο; Ταύτην ἀμοιβὴν μικρᾶς ἡδονῆς δίδως τὴν κεφαλὴν, ἧς ἡ δεξιὰ, τὸν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθεζόμενον, ἡγιάσθη βαπτίζουσα; ἐκείνην τὴν κεφαλήν μισθὸν ἀθεμίτου παιδιᾶς ἀποτιννύεις, ἧς ἡ γλῶσσα μέχρι καὶ νῦν ἔστηκε κράζουσα· Οὐκ Εξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου;» Ταύτην δίδως σὺ τὴν κεφαλὴν ἐπὶ πίνακι τῷ κορασίῳ, ἐπειδή σου πρὸς μοιχείαν ἐπαντζι τὸν ἔρωτα, καὶ τὴν καρδίαν ἔτρωσε ταῖς ὀρχήσεσιν, Τί ποιεῖς, ἄθλιε; Τοιαῦτα νομοθετεῖς, ἀπερὶ ποιῶν ἀνομεῖ; τοιαῦτα θεσπίζεις, ἃ τοῦ Θεοῦ χωρίζει καὶ λωβᾶται τὸ δίκαιον; Πόθεν σοι τὸ ἀσεθε; τοῦτο καὶ ἀθέμιτον πρόσταγμα; Ποῖος ἀσεβὴς ταύτα υπηγόρευσεν νόμος; Απαγε. Οὐ τοῦ ἐμοῦ φού * Το κεχωρωθ.
col. 1129–1130page 170 of 327
PG 97:1129ταῦτα, ἢ τῆς Μωσέως νομοθεσίας. Οὐκ ἤκουσας •?» τοῦ Παροιμιαστοῦ λέγοντος· «Ῥῦσαι ἀπαγομένους εἰς θάνατον, καὶ ἐκπρίου κτεινομένους;» Ἐὰν εἴπῃς· Οὐκ οἶδα τοῦτο· γίνωσκε ὅτι Κύ ριος καρδίας πάντων γινώσκει, ὃς· ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ.» Τί σαυτῷ συνάγεις ὕλην πρὸς καῦσιν αἰωνίου πυρός; Αλλά, «Διὰ τοὺς ὅρκους, φησὶν, καὶ τοὺς συνανακειμένους τοῦτο ποιώ. ν Καλῶς. Καὶ τίς ὁ βιασάμενος ἐξ ἀρχῆς του τό σε καθυποσχέσθαι; Τίς δ᾽ ἄν τε κἂν ὁπωσ οὖν ἀποδέξαιτο, ἢ ὡς τὸ τυχὸν ἐπαινέσειεν δήπουθεν; Απροόρατον γὰρ ἐπὶ τῶν ἀδήλων ἡ μεθ' όρ κου ὑπόσχεσις, ὅταν ἀκρίτως ἐκφέρηται τοῦ λογι σμοῦ τὴν ἐπὶ θάτερα βάσανον οὐ λαβόντος, πρός συνεξέτασιν τοῦ καλοῦ καὶ τοῦ χείρονος. Ο δὴ πρό τερον καὶ Ιεφθάε πέπονθεν, ὁ μέγας εν Κριταῖς β ἐκεῖνος, καὶ διαβόητος, ἀσυλλογίστως ευξάμενος, κἀκεῖνο Θεῷ καθυποσχόμενος, ὃ μὴ προϊδεῖν δι' ἀβουλίας δεδύνηται, δι' ἐρημίαν τοῦ κεκριμένου λό γου, καὶ τῆς περὶ τὰ πρακτέα τοῦ νοῦ διακρίσεως. Εδει οὖν σε τῇ κόρῃ ὁμομωκότα, προδιορίσαι τι τῆς ὀρχήσεως ἄξιον· μὴ γὰρ τὴν τοῦ Προδρόμου κεφαλὴν, τὴν μηδενὶ παρισουμένην πλούτῳ, μισθαρ. νίᾳ ἀθεμίτου θέας προέσθαι. Τί γάρ σοι βασιλεῖ τυγχάνοντι, τῶν τιμίων, ἢ κομψοτέρων ελείπετο ἀντιστῆσαι τῇ ὀρχηστρίδι τὸν μισθὸν τῆς ὀρχήσεως; ᾿Αλλὰ τρόπον ἕτερον σεαυτοῦ τὸν ἔλεγχον, τῆς ἀθε μίτου μίξεως ἀποσκυβαλίζειν ἐθέλων, ἀνεῖναι τῇ κόρῃ προέκρινας ἐκεῖνον αἰτήσασθαι τὸν μισθὸν, τὸν, ὡς σὺ δοκεῖς, ἀναιροῦντα τὸν ἔλεγχον· τὸ δὲ ἦν, ἡ τοῦ Βαπτιστοῦ κεφαλή· οὗ σὺ προφητοκτόνος γέγονας, ἀπροσδοκήτως μὲν, οὐκ ἀβουλήτως δὲ, ξυσὶν ἀλοὺς ἀτοπήμασιν, μοιχείᾳ καὶ μιαιφονίᾳ, καὶ τῷ χείρονι συναντεισάξας τὸ χείριστον. Τίς ἡ τοσαύτη παραφορά; Τίς σοι ὁ τὸ οὕτως προσκεκρουκέναι Θεῷ, καὶ φονᾷν ἐν ὥρᾳ τρυφῆς ὑποθέτ μενος; Καὶ σὺ μὲν ᾤου τὸν Βαπτιστὴν ἀναιρῶν συναναιρήσειν αὐτῷ καὶ τὸν ἔλεγχον· ὁ δὲ, καὶ τάφον οἰκῶν, κἂν ὑπὸ γῆν κρύπτηται, οὐδὲν ἧττον ὑποφωνεῖ σοι τὸν ἔλεγχον. Διττῶς ἐπὶ διττοῖς τοῖς ἐγκλήμασιν καταβοῶν σου τῆς ματαιότητος. Που δὲ, καὶ τὸ πάθος ἀνάπτειν σφοδρότερον τῇ ἐκείνου σφαγῇ, τόν τε οίστρον ἐπαύξειν, καὶ τὴν ἡδονὴν ἀναφλέγειν ἀδρότερον. Καὶ τούτου δεῖξις ἀληθὴς, τὸ μὴ αὐτίκα μὲν ἀπομύσαι τὰ ὦτα πρὸς τὴν ἀπευκτὴν ἐκείνην ἀπαίτησιν, καὶ θᾶττον ἀποπηδῆσαι, σχετλιάσαι τε τῷ ἀσκαρδαμύκτῳ τῆς ὀρχηστρίδος ὁρμήματι δυσ φορήσαντα· μέγα τε προςανοιμώξαι, Ἰού, του, λέγοντα· εἰ τοιαύτης ἐγὼ βραχείας καὶ οὐτιδανῆς τέρψεως, μισθόν τηλικοῦτον προήσομαι· οὗ μηδὲν Οὐκ ἀουλήτως δέ. Οι
col. 1131–1132page 171 of 327
PG 97:1131άντισοῦται τῶν ἐν βασιλείοις θησαυρῶν ἱσοστάσιον. Ανθ' ὅτου γὰρ δέον ἐκ ήψαντα καὶ ἀναθαρσήσαντα, δι' ἀνθυποφορᾶς ἀπαγορεύσαι τὴν αἴτησιν, οὐκ ἀντ επεξῆλθες ὡς βασιλεὺς τῷ τῆς κόρης αἰτήματι, λέ γων· Οὐ μὰ τὸν ἐν Μωσεί λαλοῦντα Θεόν, οὐ δώσω, οὐδ' ἐγὼ τοιοῦτον μισθὸν φαύλης τινός και προς καίρου θεωρίας αμείψομαι.. Τιμή γάρ τώρα νη;, ὡσεὶ καὶ ἑνὸς ἄρτου, ο κατὰ τὴν Παροιμίαν. Ὥστε, τὸ μηδὲ πρὸς τὸ τυχὸν ἀνανεῦσαι, ἢ δυσχε μάναι, σημεῖον ἦν ἐθελουσίου γνώμης προς συ κατάθεσιν. Έδει γὰρ αὐτίκα φωνὴν ἐπατέντα, καταφορικῶς οδύρασθαι, καὶ γοερόν Ολολύξει Ῥᾷστα γὰρ ἂν καὶ τὴν τῶν ἔρκων ἐξωμέσω παινήν, καὶ τῆς ἐπιορκίας τῇ ἀντεισφορά, τῆς ἀρνήσεως, ἐξεκρούσω τὸν κίνδυνον. Τίνα δὴ τρόπον; Ὅριον ανθυπήνεγκας ὅρκῳ, καὶ ἀνέτρεψας τῷ δευτέρω τὸ πρότερον. Τὸ δὲ ἐφ' αἵματι Βαπτιστοῦ καὶ προφή του τους τοιούσδε μὴ βούλεσθαι ὅρκους προϊεσθαι, μήτι γε συμπεραίνειν, τεκμήριον ἂν εἴη ἀνδρὸς να φοντος, καὶ φέρειν εἰδότος ἔλεγχον ἄνευ θυμοῦ· ὡς καὶ τὸ ἔμπαλιν.· μὴ δυσανασχετήσαντα κατηφὲς ἐν δείξασθαι πρόσωπον, ἢ, τό γε μετριώτερον προς διά σκεψιν παραπέμψαι τὸ δράμα, τεκμηριοῖτο τους δρ κους ἐκθύμως προσήκασθαι. Ο μὴ συνιδείν δυνηθείς, ἢ οὐ βουληθείς εἰπεῖν ἀληθέστερον, αὐτίκα καὶ το μῶς ἀπεφήνω ξίφει τὴν κεφαλὴν ἐκείνην ἀποτμηθῆς ναι, τὴν ἕως νῦν ἐλέγχουσάν σου τῆς παρανομίας τὸ ἄμαχον. Παρὸν γὰρ μὴ ἀφυλάκτως ὁμόσαι, μηδὲ τού; ὅρκους ἐπιτρέψαι τῇ μέθῃ· ἀλλά τι βλοσυρὸν ἢ με νικὴν ἀποβλέψαντα πρὸς τὸ ἀναιδὲς ἐκεῖνο καὶ κατα γοητευμένον κοράσιον, ὡς τῇ ἐκπλήξει τοῦ σχήματ της δείσασαν συσταλῆναι τὴν δύσεριν, πρὸς τὸ μηδὲ τὰ ἐν ποσὶ κείμενα συνορᾷν δύνασθαι, μήτι γε ἀναί δην εἰσπράττειν τὰ δύσφημα· τοὐναντίον εἰργάσω, φορούδην οὕτω τὴν ἀκοὴν παρασχών τῇ μαινάδι, ὡσανε! ταύτην, οὐχ ἑτέραν ὑπ' αὐτῆς ἐξαιτηθῆναι τὴν μισθαρνίαν τοῦ μύσους καραδοκών. Οὕτως ὁ βασιλεὺς ἐάλω τῶν Ἰουδαίων. Ούτως ἐξεβακχεύθη τῆς ἐκείνου φρενὸς ἡ παράφορος ἄνοις. Προς ταύτην αὐτὸν τὴν ἀπόπληξιν ὁ δαίμων τῆς μέθης ἀποβουκολήσας δυστυχῶς ἀπεκρήμνισεν, τὴν κεφα λὴν ἐκείνην ἀποτεμεῖν πείσας, ἣν οὐκ ἤνεγκαν ἐπὶ πολύ κευθμῶνες γῆς ἐπικαλύπτειν ἐγκόλπιον· ἦν ἔτι τῷ αἵματι σπαίρουσαν Ηρώδης οὐκ ἐνετράπη, τότε παρατεθεῖσαν ἔδεσμα κατιδὼν ἐπὶ πίνακι. Αλλ' ή μὲν καὶ τμηθεῖσα κράζει, καὶ σιγᾷν οὐκ ἀνέχεται ἀλλ᾽ ἔτι μετὰ παρρησίας ἐλέγχουσά σε μοιχεύοντα, «Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν, βοᾷ, τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Εἰς μάτην οὖν σοι πεπόνηται τὸ πονήρευμα. Διάκενος καὶ ἡ σύμβουλος ματαία καὶ τῆς ὀρχηστρίδος ἡ αἴτησις. Καὶ σὺ μὲν εὐορκήσα;, ὡς ἐπιορκήσας, εἶσαεὶ κατακέκρ:σαι. «Παρανομίας Καὶ τομῶς. ἀποτόμως, τὸ καταγοη τευμένον Τό, φορούδη, το φέρω
col. 1133–1134page 172 of 327
PG 97:1133γὰρ ἄνδρα ἀγρεύουσιν. Εκείνη δὲ, πρὸς τῷ τῆς μοιχείας μιάσματι, καὶ τὰ τῆς μιαιφονίας προσ εκτήσατο μύσος. Γυνὴ γὰρ ἄφρων, φησὶν, οὐκ ἐπί σταται αἰσχύνην, ἀλλ' ἐπὶ πέταυρον ᾅδου συναντᾷ.». › Ἡ δὲ τῆς μαχλώσης μαστρωπός ορχηστρίς, μη τρῴοις συμπαροινήσασα φόνοις, οὐδὲν ἀπώνατο πλέον τῆς ἐν γεέννη φλογός, καθ᾽ ἣν ἐνδίκως τὰς: < 1 εὐθύνας εἰσπράττεται. «Τῆς ἀφροσύνης οἱ πόδες κατάγουσι τοὺς χρωμένους αὐτῇ μετὰ θανάτου εἰς τὸν ᾄδην, τὰ δὲ ἴχνη αὐτῆς οὐκ ἐρείδεται.» Τοιαῦτα τῶν ἀνομούντων τὰ δράματα· ταύτην δίδωσι τὴν ἐπικαρπίαν τοῖς αὐτῆς ἐρασταῖς ἡ λαγνεία· ταῦτα τοῖς ἀκολάστοις ἡ ἐμπαθὴς τῶν ἡδονῶν ἀκρασία χα ρίζεται τὰ ἐπίχειρα. Τούτων ἀκούετε, ὅσοι τε μιγάδες, καὶ οἱ τὸ ἄζυγον περιέποντες, και λόγοις Παροιμιακοῖς ἐστιαθῶμεν, καὶ τούτοις μᾶλλον τὴν ἀκοὴν καταυλήσωμεν. Τί δὲ δεῖ πρὸς εἰδότας εἰπεῖν, ἃ μὴ πεφύκασιν ἀγνοεῖν; Πάντες γάρ ἐσμεν διδακτοὶ Θεοῦ ἐν Χριστῷ, κατὰ τὸν Απόστολον. Ως ὤφελον καὶ ἡμεῖς, ὁ τῇδε συνειλεγμένος ἱερότευκτος σύλλογος, τῆς αὐτῆς ἠξιώμεθα χά ριτος, ὡς μὴ δεῖσθαι τοῦ διδάξοντος, ἢ ἐπιπλήξον τοῦ ἀλλ' ἀρκεῖσθαι μόνῳ τῷ ὑποδείγματι, πρὸς τὸ πᾶσαν ἐκφυγεῖν τῆς Ἡρώδου παραπληξίας τὴν μί μησιν, καὶ μήτε ραστώνη τινί που ταῖς ἀκαθέκτους τῶν ἐμπαθῶν ὀρέξεων ὁρμαῖς ἐπαφεῖναι τὸν νοῦν, μήτε τῷ λείῳ τῶν ἡδονῶν συληθέντα τὸν λογισμόν, ὑποσυρῆναι πρὸς συγκατάθεσιν· ἥτις ὠδίνουσα τῆς ἁμαρτίας τὸ φάρμακον, συναπολύει τὸν θάνατον, Οπερ ἵνα μὴ πάθωμεν ἡμεῖς, τηρήσωμεν ἑαυτούς, ὀφθαλμὸς δι' ὅλου γινόμενοι, νυσταγμῷ μηδενὶ συγκλειόμενος, ἵνα μὴ λαθὼν ὁ δράκων, ὑποσυλήσῃ τὸν θησαυρόν. Λάβωμεν οὖν κοινῇ πάντες διδάσκαλον τὸν Παροιμιαστὴν σήμερον, προφυλακτικοῖς ἡμᾶς κατο ασφαλιζόμενον λόγοις, καὶ διεξοδικώτερόν πως ὑπο εξιόντα τὰ ἐξ ἐπιβουλῆς γυναικῶν ὑποτιθέμενα τοῖς ἁπλουστέροις ἐνεδρα. Φησὶν γοῦν «Μὴ πρόσεχε φαύ λῃ γυναικί. Μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναικὸς πόρνης, ἢ πρὸς καιρὸν λιπαίνει σαν φάρυγγα ὕστερον μέντοι, πικρότερον χολῆς εὐρήσεις· καὶ ἠκονημένον μᾶλλον μαχαίρας διστόμου. Ἀλλ᾿ ὡς ἂν μὴ προσφορης 6 λόγο; ἢ φορτικός φαίνηται, μικρὰ ἅττα προσθήσω τοῖς εἰρημένοις τοῖς μὲν εἰδόσιν ὑπόμνησιν, τοῖς δὲ ἀγνοοῦσιν ἀσφάλειαν οὐ τὴν τυχοῦσαν προσάγοντα, ο Πίνε, φησίν, ὕδατα ἀπὸ τῶν ἀγγείων, καὶ ἀπὸ τῶν φρεάτων πηρ τον. ν θάνατον, Ωδίνουσα τῆς ἁμαρτίας τὸ φάρμακον τό, συγκέθεσιν,
col. 1135–1136page 173 of 327
PG 97:1135γῆς. Ἡ πηγὴ τοῦ ὕδατος, ἔστω σοι ἰδία, καὶ Συνευφραίνου μετά γυναικὸς, τῆς ἐκ νεότητός σου. Ἐν γὰρ τῇ ταύτης φιλίᾳ συμπεριφερόμενο;, πολλοστές ἔσῃ.» Καὶ αὖθις·. Μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν, μηδὲ συνέχον ἀγκάλαις ταῖς μὴ ἰδίαις. Ενώπιον γάρ εἰσιν τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν, ὁδοὶ ἀνδρός. Μὲ τῆς ὕπνον σοῖς ὄμμασιν, μηδὲ ἐπινυστάξης σοῖς βλεφάροις· ἵνα σώσῃ ὥσπερ δορκὰς ἐκ βράχων, καὶ ὥσπερ ὄρνεον ἐκ παγίδος.» Καὶ αὖθις· «Μή σε νικησάτω κάλλους ἐπιθυμία, μηδὲ ἀγρευθῇς σοῖς ὀφθαλμοῖς, μηδὲ συναρπασθῇς ἀπὸ τῶν αὐτῆς βλεφάρων. Γυνή γὰρ, ἀνδρῶν τιμίας ψυχὰς ἀγρεύει. Οδοὶ δὲ μέσων, ὁ οἶκος αὐτῆς, κατάγουσαι εἰς τὰ ταμιεῖα θανάτου. Σὺ δὲ, υἱὲ, ἄκουέ μου, καὶ μὴ ἐκκλινάτω εἰς τὰς ὁδοῖς αὐτῆς ἡ καρδία σου, καὶ μὴ πλανηθῇς ἐν ἀτραπούς αὐτῆς. Πολλοὺς τρώσασα καταβέβληκεν, καὶ ἀναρίθμητοι εἰσιν, οὓς πεφόνευχεν.» - «Σὺ δὲ μὴ ἐπ στήσῃς τὸ σὸν ὄμμα πρὸς αὐτήν· ἀλλὰ ἀποπήδησαν μὴ χρονίσῃς ἐν τῷ τόπῳ· οὕτως γὰρ διαβήση ὕδωρ ἀλλότριον. Ἀπὸ δὲ ὕδατος ἀλλοτρίου ἀπόσχου, καὶ ἀπὸ πηγῆς ἀλλοτρίας μὴ πίῃς, ἵνα πολὺν ζήσῃς χρό νον, καὶ προστεθήσεταί σοι ἔτη ζωῆς.» Ικανὰ μὲν καὶ ταῦτα σωφρονίσαι τοὺς νωθεστέρους, οἷς ἀποχρόντως ἡμᾶς ὁ Παροιμιακός κατησφαλίσατο λόγος ὁ τῆς σώφρονος γλώσσης εκείνου τοῦ θεσπεσίου συν ήγορος· τοῦ σεβασμίου, φημί, Βαπτιστοῦ· &ς ταύτην ἡμῖν παρέθηκεν τὴν τράπεζαν σήμερον· οὐ περαι νιγμένην αἵμασιν· οὐ νεοσφαγῆ κεφαλήν προτιθεμέ νην ὡς ἔδεσμα· οὐ συνεκχέουσαν τῷ λύθρῳ τοῖς κρατ τήρσι τὸν ἄκρατον. Ταῦτα τῆς Ηρώδου παρανομίας δε τὰ ἐπίχειρα· τούτοις ἐκεῖνος ἐστιᾷ τὸ συμ πόσιον· τοιαῦτα κίρνησι τοῖς συμπόταις ἐκεῖνος τὰ πόματα. Οὐχ ὁ ἡμέτερος συμποσιάρχης· ἀπαγε! Τοὐναντίον μὲν, ἀνδρείας καὶ σωφροσύνη; ἡμῖν ἑστιάσατο δείπνον, οὗ τῶν ὄψων ἐμφορηθέντες, βελ τίους γεγόναμεν. Ἐπεὶ οὖν τὸ μέγα τῆς Ἰωάννου πρὸς Ηρώδην ἑστιάσεως διαπορθμεύσαντες πέλαγος, ἐφ' ὅρμον γα λήνιον ταῖς αὐτοῦ πρὸς Θεὸν εὐκτικαῖς κατηντικα μεν αὔραις, καιρὸς ἤδη τὰ ἱστία χαλάσαντας, είσω λιμένων διαναπαῦσαι τοῦ λόγου τὴν εἰρεσίαν. Δίκαιων δὲ οἶμαι (καὶ γὰρ τοὺς πλωτήρας ἔθος τοῦτο ποιεῖν), καὶ ἡμᾶς ὅσιά γε πράττοντας, μικρὸν παρενεῖραι λύ γον τῷ ἐπιλόγῳ, καὶ Γραφικοῖς ἄνθεσι στεφανώσει τὸν ἄνδρα· εἴ γε καὶ ἄνδρα χρή λέγειν, τὸν πάντωνἀνθρώπων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν ἀναφανέντα μείο ζονα. Οὗτος γὰρ ἐστιν, ὃν πολλαχοῦ τῆς Γραφῆς φε ρόμενον πολυσήμως εὑρήσομεν, τῷ φιλοπόνῳ τῆς μελίσσης ταύτην ἐμπεριερχόμενοι. Πολλὰς γὰρ αὐ τοῦ τὰς προσηγορίας ἡμῖν ἐνεποίησεν ἡ τῶν πρα γμάτων περιωπή· ὧν ἑκάστῃ τὴν προσήκουσαν μαρτυρίαν παραθεὶς, τὸ ἀξιόλογον τῶν ὀνομάτων δείκνυμι. Ἔστι γοῦν αὐτοῦ ἡ πρώτη κλήσις, Υιός. «Μη φοβοῦ γὰρ, Ζαχαρία, φησίν· ἰδοὺ Ελισάβετ γεννήσει σε παροινίας.
col. 1137–1138page 174 of 327
PG 97:1137σος υἱὸν, καὶ πολλοὶ ἐν τῇ γεννήσει αὐτοῦ χαρήσον Τῇ δὲ Ελισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ τεκεῖν αὐτὴν, καὶ ἐγέννησεν υιόν.» Βρέφος· ι Καὶ 6.,: « ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς, καὶ ἐπλήσθη Πνεύματος ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ. Ἰδοὺ γὰρ ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ἦτα μου, φησὶν, ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τῇ 1. κοιλίᾳ μου.» Παιδίον· «Καὶ σὺ δὲ, παιδίον [προφήτης]:. Υψίστου κληθήσῃ. Τὸ δὲ παιδίον ηύξανε, καὶ ἐκρα ταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις,» καὶ τὰ ˙: « ἑξῆς. Μέγας· «Οὗτος ἔσται μέγας ἐνώπιον Κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ· καὶ Πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται, ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ. ὁ Ἰωάν νης· ι Καὶ ἐγένετο τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ, ἦλθον περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, Ζαχαρίαν. Καὶ ἀπεκρίθη ἡ μήτηρ αὐτοῦ, καὶ εἶπεν· Οὐχί· ἀλλὰ κληθήσεται Ιωάννης, Καὶ Ζαχαρίας ὁ πατὴρ αὐτοῦ αἰτήσας πινακίδιον» δ ἔγραψεν· Ἰωάννης ἔσται τὸ ὄνομα αὐτοῦ.» ἄνθρωπος· «Εγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης, ο Προφήτης·. Τί εξήλθετε εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι; προφήτην; Ναι, λέγω ὑμῖν καὶ περισσότερον προφήτου. Πάντες γὰρ οἱ προφῆται καὶ ὁ νόμος, ἕως Ιωάννου προεφήτευσαν. Ηλίας «Καὶ εἰ θέλετε δέξασθαι· «Αὐτός ἐστιν Ἠλίας ὁ μέλλων ἔρχεσθαι. ο - ο Καὶ αὐτὸς προελεύσεται Ενώπιον Κυρίου ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλιοῦ. Διδάσκαλος· «Ηλθον δὲ καὶ τελῶναι βαπτισθῆναι, καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν· Διδάσκαλε, τί ποιήσωμεν;» καὶ τὰ ἐξ. Ετοιμαστής: Προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ.» Κήρυξ Εγένετο Ιωάννης βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Καὶ ἐκήρυξεν λέγων· Έρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου ὀπίσω μου,» καὶ τὰ ἐξ. Φωνή·«Τίς εἴ, ἵνα ἀπό κρισιν δῶμεν τοῖς πέμψασιν ἡμᾶς; τί λέγεις περὶ σεαυτοῦ; Εφη· Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Βαπτιστής - «Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλι λαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτ τοῦ. "Ην δὲ Ἰωάννης βαπτίζων, καὶ παρεγένοντο πάντες, καὶ ἐβαπτίζοντο. ο Ομολογητής. Καὶ ὡμολόγησεν, καὶ οὐκ ἠρνήσατο, καὶ ὡμολόγησεν, ὅτι Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ Χριστός.» Μάρτυς· «Οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς· ἀλλ᾽ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός· 1 και τὰ ἐξ. Τριάδος ὑπογραφεύς· ο 'Αλλ' ὁ πέμψας με, φησὶν, βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός μοι εἶπεν· Εφ' ὃν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον, καὶ μένον ἐπ' αὐτ τόν, οὗτός ἐστιν δ· βαπτίζων ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Καγώ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ὁ Δίκαιος καὶ ἅγιος· Ὁ δὲ Ηρώ της ἐφοβεῖτο τὴν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον.» 'Απόστολος· «Αὐτοὶ ὑμεῖς μαρτυρεῖτε, ὅτι εἶπον· Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ Χριστός· ἀλλ' ὅτι ἀπεσταλμένος εἰμὶ ἔμπροσθεν ἐκείνου.» Εὐαγγελιστής ο Πολ ο ο η
col. 1139–1140page 175 of 327
PG 97:1139λὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα παρακαλῶν, εὐηγγελίζετο τὸν ΦΩΣ λαόν, ο Νυμφαγωγός·. Ο ἔχων τὴν νύμφην, νυμ φίος ἐστίν. Ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρᾷ χαίρει διὰ τὴν φωνὴν τοῦ νυμ φίου. Αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἡ ἐμὴ πεπλήρωται.» Δύο χνος· «Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος, καὶ φαίνων ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλλιασθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ.» Έλεγχος Ηρώδου - ο Βλεγεν γὰρ αὐτῷ ὁ Ἰωάννης· Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκας Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ σου.» Ὁ δὲ Ἡρώδης ἐλεγχόμενος ὑπ' αὐτοῦ δι' Ηρωδιάδα, κατέκλεισεν αὐτὸν ἐν τη φυλακή. Τούτοις Ἰωάννης τοῖς ὀνόμασι κέκληται· τούτας τετίμηται· τούτων τὰς πράξεις καταλλήλως ταῖς κλή σεσι προσεκτήσατο. Ἰωάννης ἐκεῖνος, οὗ ο μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν οὐκ ἐγήγερται. Οὗτός ἐστιν ἀληθῶς περὶ οὗ ὁ μέγας ψάλλει Δαβίδ, ὡς ἐκ πρω ώπου τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς λέγων· «Ητοίμασα λύχνων τῷ Χριστῷ μου· ἐπὶ δὲ αὐτὸν ἐξανθήσει τὸ ἁγίασμό μου.» Οὗτός ἐστιν Ηλίας ἐκεῖνος ὁ μέγας· οὐχ ὁ Θεσβίτης· ἀλλ' ὁ μεσίτης νόμου καὶ χάριτος, καὶ τῆς προτέρας, εἰ καὶ τῷ χρόνῳ δεύτερος, τῆς Χρι στοῦ παρουσίας πρόδρομος, ὁ μετὰ τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ προελθὼν ἐμπνεύσεως καὶ δυνάμεως, ὡς ὁ ἀρχάγγελος τῷ Ζαχαρία προέφησεν. Ζαχαρία ποίῳ; Οὗ τὰ αἷμα κράζει πλέον τοῦ ᾿Αβελ. Οὗτός ἐστιν ὁ προ σκιρτήσας, καὶ πρὶν εἰς φῶς προελθεῖν ἐπιγνοὺς τὸν ἑαυτοῦ Δεσπότην ἐγγάστριον. Οὗτος ὀργάνῳ τῇ τῆς τεκούσης γλώττῃ χρησάμενος, τὸν ἀπάτορα τόχον ἔτι κυοφορούμενος προηγόρευσεν, «Πόθεν μοι τοῦτο, λέγων, ἵνα ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου ἔλθη πρός με 1 Οὗτος ἐπιστρέψει καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον· ν ὁ ἐξ ἐπαγγελίας καρπὸς, τὸ τοῦ Γαβριὴλ εὐαγγέλιον, ὁ παρ' ἡλικίαν βλαστὸς, τὸ τῆς στείρας γόνιμον ἄνθος, ὁ ἐκ προφήτου προφήτης, ο τῆς ἐρήμου πολίτης, ὁ τῆς οἰκουμένης ἀλείπτης, ὁ τοῦ ἡλίου ἀστὴρ, τοῦ φωτὸς ὁ λύχνος, τοῦ βασιλέως ὁ στρατιώτης, ὁ νυμφαγωγὸς τοῦ νυμφίου, ὁ δοῦλος τοῦ Δεσπότου, ἡ φωνὴ τοῦ Λόγου, τοῦ κατὰ τὴν τά ξιν Μελχισεδὲκ ἱερατεύσαντος, ὁ ἱερεύς, ὅσῳ καὶ ἰδ ρουργῆσαι αὐτοῦ τῷ βαπτίσματι κατηξίωται, ὁ τοῦ Πατρὸς αὐτήκοος, ὁ τοῦ Υἱοῦ βαπτιστής, ὁ τοῦ Πνεύματος θεατής, ἡ τοῦ νόμου σιγή, ὁ μεσίτης τῆς χάριτος, τῆς προφητείας κορωνίς, τῶν προφητῶν τὸ συμπέρασμα, τῆς βασιλείας ὁ κῆρυξ, τῆς ἀληθείας ὁ πρόδρομος, τῆς μετανοίας ἡ θύρα, τῆς παρθενίας ἡ στολιστής, ὁ τῆς σωτηρίας ἑτοιμαστής, τῆς σωφροσύνης ὁ νομοθέτης, τῶν ἀνομούντων ὁ χαλινός, τῶν εὐνομούντων ὁ χειραγωγός. Ἰωάννης ὁ μέγας· τὸ θεόκλητον ὄνομα, ἡ ἐξ ερα νῶν δι' ἀρχαγγέλου φωνῆς ὀνοματογραφηθείσα κλῆ
col. 1141–1142page 176 of 327
PG 97:1141σις, ἡ ἐκ σιγῶντος φωνή, ὁ τῇ ἀφωνίᾳ τοῦ πατρὸς τὸ; ἄγονον ὑφελὼν τῆς στειρώσεως, ὁ τὸν ἀμνὸν ὑποδείξας, τῷ λαλοῦντι δακτύλῳ, τὸ μέγα τῆς ἐγκρατείας αὔχημα, ὁ ἐν σώματι ἄσαρχος, ὁ ἐν πηλῷ μαργαρί της, ὁ ἐν ὀστρακίνῳ σκεύει πολυτελής θησαυρός, ὁ τῇ ἀξίνῃ τὴν τομὴν προσεπάγων τῇ τῶν ψυχῶν ἀκαρ πία, ἡ φιλέρημος τῆς Ἐκκλησίας τρυγών, τὸ ἀσίγη τον στόμα, ἡ πανταχοῦ βροντῶτα < φωνή τοῦ βοῶν τος ἐν τῇ ἐρήμῳ· Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ· ἡ θεοῤῥήμων γλῶσσα, ἧς ἡ φωνὴ, καὶ μετὰ τὸ τέλος τὸν Ηρώδην ἐλέγχει, καὶ τὸν ἐρχόμενον κηρύττει·. Μετανοεῖτε, λέγουσα, ήγγικεν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ 14. Εἰς τὸν ἅγιον, καὶ μακάριον, καὶ πανεύφημον τοῦ Χριστοῦ ἀπόστολον Τίτον. ΧΙΙΙ, Αποστολικῶν ἐγκωμίων ἐφάπτεσθαι μέλλοντι, παρήτω μοι τὸ Πνεῦμα, καὶ διδότω λόγον οπόσον καὶ βούλομαι. Φιλεῖ γὰρ ἀεὶ συμπαρεῖναι τοῖς δι' αὐτοῦ λαλεῖν ᾑρημένοις, ὥσπερ ήδη πρότερον γλώσσαις ἄνωθεν καθιεμέναις, ἐφ᾿ ἕνα ἕκαστον καταφοιτῆσαν τῶν Χριστοῦ μαθητῶν ἐπεκάθισε. Παρήτω δὲ, μή τὴν ἀξίαν τῆς ἐμῆς ἐκμετροῦν ἀναβάσεως, ἀλλὰ τῷ μεγέθει τῆς εἰς ἡμᾶς ἀγαθοπρεπούς θεουργίας, την ἀπειροπλάσιον αὐτοῦ χάριν ἡμῖν ἐπιδαψιλεῦσον. Εἴη δὲ καὶ ὑμῖν τοῖς αὐτόθεν ἀφθόνως ἐκβλυζομένης φωτοχυσίας τυχεῖν ἐφιεμένοις, τὰ αὐτά μοι συνεύξασθαι καὶ εἰπεῖν· Κύριε, γνώρισόν μοι, καὶ γνώσομαι, τοῦ γνῶναι ἡνίκα δεῖ εἰπεῖν λίγον· ι Καὶ μὴ περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου λόγον ἀληθείας ἕως σφόδρα.» Οὕτω μὲν οὖν πρὸς τὸ μέγεθος ἀφορῶντας τοῦ προκειμένου σκοποῦ, δεῖ πάντως ἡμᾶς εὐκτικῶς ἐντυγχάνειν τῷ Πνεύματι, καὶ παρ' αὐτοῦ τὰ κατ' ἀξίαν λέγειν ἐν τῷ ὑπὲρ ἀξίαν αἰτεῖν, ὡς ἂν μὴ λόγῳ καθυβρισθείη τὸ εὐφημούμενον. Ποθεῖτε δὲ πάντως μαθεῖν, τί ποτέ ἐστιν ἄρα τὸ νῦν εὐφημούμενον. Τὸ δὲ προδήλως ἐστὶν ὁ θεσπέσιος Τίτος ὁ πρῶτος τῆς Κρητῶν Ἐκκλησίας θεμέλιος, τῆς ἀληθείας ὁ στύ λος, τὸ τῆς πίστεως ἔρεισμα τῶν ἀληθῶν δογμάτων ὁ πρόβολος. Τίτος τῶν εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων ἡ ἀσίγητος σάλπιγξ, τὸ ὑψηλὸν τῆς Παύλου γλώττης ἀπήχημα, τῆς ἁπλάνου γνώσεως ὁ κανών. Οὗτος ἡμᾶς ὁ μέγας ἑστιάτωρ τὴν πνευματικήν πανδαισίαν τῶν λόγων συνεκάλεσε τήμερον ὄψα μὲν προ θεὶς τὰ μυστικὰ τῆς ἀγράφου σοφίας· εἴτε θαύματα χρή λέγειν, εἴτε δόγματα· κρατῆρα δὲ ὑπερφερῆ καὶ θείῳ κιρνώμενον πόματι, τὸν συνεκτικὸν τῆς θείας Ειδασκαλίας λόγον οἱονεὶ προχεόμενόν τε καὶ μετεχόμενον. Λόγον δὲ τὸν ὀξὺν καὶ τομώτατον ὑπὲρ πᾶσαν

Oration XVIOratio XVI

col. 1143–1144page 177 of 327
PG 97:1143μάχαιραν δίστομον, καὶ διικνούμενον άχρι μερισμού σαρκὸς καὶ πνεύματος, ὡς δὴ μικρὸν ὕστερον, ὡς ἐν ἐπιλόγου τάξει τοῖς φιλοθέοις ἐκθήσομαι. Νῦν δὲ, 1 φίλον τέως ὑμῖν μὲν ἀκούειν, ἐμοὶ δὲ λέγειν εἰκὸ;, ταῦτα λελέξεται. Μεγίστου τοίνυν πατρὸς ἐφέστηκεν ἑορτή. Και δεῦρο, καθάπερ παῖδες εὐγνώμονες τῷ φιλόπεια. πατρὶ τοὺς ὕμνους προσάξωμεν. Τοῦτο γὰρ αὐτῷ παρ' ἡμῶν ἐποφείλεται χρέος. Γενέσθω κοινὸς οὗτος ἡμῖν ὁ νεὼς τῶν θείων ὕμνων ἐπιβατήριος. Καὶ είπε λόγον ἡμῖν ὁ τοῦ Λόγου Πατὴρ, τὸν ἡμέτερον χειρ αγωγῶν πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν. Πρέπει δ' ἂν εἰκότως ἐμοὶ πατρὸς ἐπέχοντι τάξιν, τοὺς πνευματικοὺς λειμῶνας μελίσσης δίκην ἐμπεριελθόντι φις πονώτερον, αὐτόθεν ὑμῖν ὑποστῆσαι τὸν ἄνδρα, πως τῶν ἱερῶν λογίων ἱερῶς στεφανούμενον. Δέδοιχα δέ, μὴ τοῦ κατ' εὐθὺ δρόμου τῆς βαλβίδος ὑπεκδραμών ὁ λόγος, ἐξαγώνιος γένηται· καὶ ὁ παρὰ τῶν θεατών ἀπηχούμενος θροῦς, ἐπ' ἄλλα τοῦ δρόμου τὴν θέαν μετάγων, τῆς ἐλπίδος τοὺς θεατὰς ἐπικόπτοιτο· την τε κραυγὴν ἀργὴν ποιοῖντο καὶ ἄπρακτον, οἱ τοῦ λόγου τὸν ἐπιβάτην ερεθίζοντες. Πλὴν ἀλλ' εἰ καὶ πολύ που τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀξίας κατόπιν ἀνάγκη τὸν λόγον ἐλθεῖν· τοῦτο γὰρ ὁ τῶν ἐγκωμίων βούλεται νόμος" ταῖς γοῦν τοῦ ἁγίου πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεσιν, οἷο νεί τισι ῥυτῆρσι τοῦτον ἀναστομώσας, εἶτα πρὸς τὴν κατ' εὐθὺ πορείαν άττειν σφοδρῶς παραθήκας, ἐπὶ τὴν νύσσαν αὖθις μετάγοιμι. Φίλα γὰρ ἔσται πάντως αὐτῷ τὰ κατὰ δύναμιν· ὅτι τε μετριάζειν οἶδεν ἐκ φύσεως, ο καὶ τοῖς ταπεινοῖς συναπάγεσθαι, Παῦλον κἀνταῦθα μιμούμενος. Φέρε δὲ οὖν λέγωμεν, ὅσα λέγειν ἡμῖν ἐπιτέτραπται. Καὶ μή τις ἡμᾶς μωμήσοιτο τῷ περιόντι τῶν τοῦ ἀνδρὸς ἐγκωμίων τὸν ἡμέτερον ἀντεπεξάγοντας· ὅτι μὴ λόγου δύναμιν ἔχοντες, πόθῳ δὲ τῷ πρὸς τὸν ἅγιον, τῶν ὑπὲρ δύνα μιν ἐφαπτόμεθα. Ενθα δὲ πάθος, ἐκεῖ προδήλως φόβος ἅπας ἀφῄρηται· καὶ ὅπου λόγων ελευθερία παρρησιάζεται, δειλίας οὐ παρυφίσταται λείψανον. Παραιτητέον οὖν οὐδαμῶς εἰπεῖν τὰ εἰς δύναμιν, οὐδὲ σιωπητέον, & κηρύττειν ὅσιον· ὅτι μὴ λήθης ταῦτα βι θοῖς τὸ Πνεῦμα συγκαλύπτεσθαι βούλεται. Βούλεται γὰρ μετρίως γέ πως αὐτὰ τοῖς οὐκ εἰδόσιν ἐκφανθῆναι· δίκαιον γάρ· ὡς ἂν πρὸς ζῆλον καὶ μίμησιν αὐτοὺς προτροπάδην ἐνάγοιεν. Ὥστε μοι τὴν σιω τὴν οὐκ ἀναγκαίαν εἶναι ἐν τῷ παρόντι δοκῶ. Καὶ γὰρ ἧκεν ὁ λόγος ἡμῖν ἐπ' αὐτὸ τοῦ σκοποῦ τὸ κε φάλαιον, ἐφ' ὅ καὶ δι᾽ ὅπερ ἡμῖν ὁ πᾶς ὡρμηται πόθος. Τοιγαροῦν ὁ μέγας οὗτος καὶ περίβλεπτος Τίτος, ἂν ἡ καθ' ἡμᾶς ἠνέγκατο δωδεκάθρονος Κρήτη, Δωδεκάθρονος.
col. 1145–1146page 178 of 327
PG 97:1145ἀποστολικῷ τετιμημένη συμβολικῶς ἀριθμῷ. Τις μὲν οὖν ἐτύγχανε τὰ πρώτα, καὶ οἴων ἔφυ γονέων; καὶ τῆς ὁποιασοῦν ῥίζης ἐξεβλάστησε ὅρπηξ, λέγειν οὐκ ἀναγκαῖον ἐμοί· ὅτι μὴ κατὰ βίου διήγησιν, ή; καθ᾽ ἱστορίας νόμον, ο παρών μου συντέτακται λόγος, πλὴν εἰ μὴ κατ' ἐγκωμίου δύναμιν παροδικῶς ἐσχεδίασται. Φιλεῖ γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἐγκωμιαζόντων ὁ λόγος, τοὺς πολυσχιδεῖς τῶν μακρῶν ἐκφεύγειν ἀφηγημάτων διαύλους, ὡς ἂν μὴ τῶν ἀκουόντων ἀποκναισθέντες τινὲς, προσκορῆ τὸν λόγον ἡγοῖντο, τῇ ἀηδίᾳ τῆς μακρηγορίας βαρούμενοι. Ἐγὼ δὲ συνοίσειν οἶδα τοῖς τε συνειλεγμένοις, καμοὶ τῷ τὴν πνευματικὴν τῶν λόγων ὑμῖν πανδαισίαν προτείνοντι, ταῦτά φημι, του λόγου τὴν ἀρχὴν αὐτόθεν ποιούμενος, ὅθεν αὐτὸν ἡμῖν ἡ χάρις ἐγνώ ρεσεν.. Ὑπεριδὼν γὰρ οὗτος καὶ γένους καὶ πλούτου καὶ περιφανείας ἁπάσης, ὅση τε καθ' Ελληνας εκράτει τότε, καὶ ὅση παρὰ τῶν σεβόντων τὰ εἴδωλα περι εκέχυτο δόξα· πάντων τε καταφανῶς ἀλογήσας, μιᾶς ἐπεθύμει δόξης, τοῦ πᾶσαν μὲν ἀφεῖνα: τὴν πάτριον πολυθείαν καὶ δεισιδαίμονα πλάνην, μόνης δὲ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς Ἰησοῦ θεοσοφίας κατὰ μέθεξιν ἄῤῥητον μεγαλοφυῶς ἐπιδράξασθαι, καὶ ὅλος ὅλου γενέσθαι τοῦ ἐραστοῦ, καὶ τῆς Χριστιανικῆς μερίδος. Καὶ δὴ καὶ γεγένητο, προσκεκληκότος αὐτὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ τῷ πάντα φωτίζοντι πνεύματι τὰς τρίβους αὐτῷ τῆς ἀληθείας ἐπὶ τὸ εὐαγγελικὸν διομαλίσαντος κήρυγμα. Εντεῦθεν τῷ φαεινῷ λαμπτῆρι τῆς ἀποστολικῆς ὁμηγύρεως, Παύλῳ δὴ λέγω, τῷ κατὰ νόμον ἐννόμως, καὶ κατὰ χάριν ἐν χάριτι διαπρέψαντι, συμπλακείς, " ὀπαδὸς καὶ συνέκδημος γίνεται· καὶ τὸν ἐκείνου ζῆλον τῷ ἴσῳ ζήλῳ μιμούμενος, ζηλωτὴς καὶ αὐτὸς ἀναδείκνυται. Καὶ δὴ μεταστάτης του πατρώου νό μου λεγόμενος, καὶ τῆς ἐθνικῆς ἐννοίας τὴν διάκενον εθελοθρησκείαν ἀποσκευασάμενος, εἰς οὐρανὸν ὅλον δι' όλου μετέθηκε τὸ πολίτευμα. Ο δὲ μικροῦ με διέφυγε, παραδραμεῖν οὐχ ὅσιον. Ἔτυχε τουτονὶ τὸν διαφανή τοῦ Χριστοῦ μαργαρίτην, τὸν πολυτελή λέγω λίθον, οὐχ ἧττον ἢ τὸν τοῦ Ζοροβάβελ λίθον ἑπτὰ ὀφθαλμοῖς κοσμούμενον, ὅσῳ καὶ τῶν χαρίτων κατα εκόσμει τον στέφανον, συγγενέα τὸν τηνικάδε τῆς χώρας ἀνθύπατον ἔχειν, καὶ τοὺς κατὰ γένος προσ ήκοντας, οἷς Μίνως και Ραδάμανθυς οἱ ἐκ Διὸς στην πρωτόγονοι. Καὶ δὴ τῷ κράτει τοῦ συγγενέος ἐπιθαρσήσας, οὐμενοῦν εἴ τι καὶ δέοι παθεῖν δείσας, καλὴν ἑαυτῷ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, τὴν ἐν γράμματι νομοθε τίαν ὑποβάθραν προὔθηκε. Περιτυχών γὰρ τῶν Μω ταϊκῶν βιβλίων, καὶ τῆς Ἑβραίων ἁπάσης Γραφῆς, καὶ τούτοις ὡς μάλιστα φιλομαθῶς ἐναπασχολήσας τὸν νοῦν, καὶ ὅλος ὅλῳ στοιχειωθεὶς, οὕτως ἐν βρα "Οση δε καθ' Ελληνας ἐκράτει τότε· δόξα
col. 1147–1148page 179 of 327
PG 97:1147χεῖ καιροῦ διαστήματι τὴν Ἑβραίων ἠσκήθη φωνήν. ἐγκατέμιξε, περὶ ὧν φησιν ἡ βίβλος τῶν Πράξεων εἴκοσι· ν καὶ πάντες ἐπέστρεψαν ἐπὶ τὸν Κύριον. ὡς πάντας εικάσαι τοὺς πρὶν εἰδότας αὐτὸν, οὐκ εἶναι τοῦτον ἐκεῖνον τὸν πρὸ τῆς χθές, οὗ διὰ πείρας ὄντες ἐτύγχανον, ἄλλον δὲ τούτῳ προσόμοιον ἐξ Εβραίων Ἑβραῖον εὐδοκιμήσαντα. Καὶ γὰρ ἦν ἀγχίνους, καὶ μετειληχώς εἰς δέον παιδείας τῆς ἔξωθεν, καὶ λόγον δύναμιν ἀποτετελεσμένην ἔχων, καὶ φράζειν εἰς κάλλος εἰδὼς, καὶ νοεῖν προχειρότατα. ὡς δὲ πείραν διδοὺς καὶ λαμβάνων, πολὺς ἦν ὁμοῦ θαυμάσιος καὶ παρὰ πᾶσιν ἀπόβλεπτος, τί ποιεῖ, καὶ τί τεχνάζεται; Πρόσεισι τῷ ἑαυτοῦ προς γενεῖ, καὶ χρηστοῖς ἐπι κάμψας λόγοις, πείθει τὴν ἐπὶ Ἱεροσόλυμα πρέως αὑτῷ ἀνεῖναι πορείαν, πρὸς ἀγερμὸν ὡσανεί σοφίας τῆς μείζονος παρὰ τῶν προεχόντων τῆς Ἰουδαίων Γραφής, συλλεγομένης αὐτῷ ἐκ φιλοπόνου μαθήσεως. Τί οὖν ὁ γεννάδας οὗτος, καὶ τῆς ἀληθοῦς γνώσεις Εραστής; Τάχιστα τὴν Ἰουδαίαν κατειληφώς, ότι σχεδὸν ἀρχὴν εἶχε τοῦ Εὐαγγελίου τὸ κήρυγμα τέ ληθὲς δὲ εἰπεῖν, ὅτε μικρῷ πρόσθεν ἡ τοῦ θείο Πνεύματος χάρις γλώσσαις πυρὸς ἐπιμορφωθεῖσα, τοῖ; Χριστοῦ μαθηταῖς ἐπεκάθισε, καθ᾽ ἦν καὶ γλώσ σαις ἐλάλουν ξέναις, ἀλλ' οὐ πατρίοις τοῖς ἔθνεσιν, ὡς πᾶσαν ὁμοῦ συγχυθεῖσαν τὴν πόλιν πλησθῆναι θάμβους τῷ καινῷ τοῦ θεάματος, καὶ τῷ ξένῳ τό θαύματος. Τηνικαῦτα δὴ, καὶ κατ' αὐτὴν, ὡς εἰπεῖν, τὴν ὥραν, ἐπιστὰς τῷ πλήθει των συνειλεγμένων ἑαυτὸν ἐνείρας ὁ μέγας οὗτος καὶ τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπο; «Ην τε ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὄχλος ὀνομάτων ὡσεὶ ἐκατη Τούτων εἷς καὶ πρῶτος τῶν τότε πεπιστευκότων γίνεται, τῷ ἁγίῳ μαθητευθείς Πνεύματι, καὶ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ θείου κηρύγματος, ἀπαρχὴν ἑαυτὸν ποιησάμενος τῶν οἰκειωθέντων Χριστοῦ τῷ βαπτίσματι. Καὶ δὴ μὲν αὐτίκα τοῖς Χριστοῦ συγγινόμενος, καὶ τῷ καιρίῳ τοῦ μυστηρίου λόγῳ τυπούμενος, μαθητής γίνεται καὶ αὐτὸς, οὐχ ἧττον τὴν ἀξίαν, τὸν ζῆλον ὁμότιμος. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ ὁ Παῦλος τῆς Ἐκκλησίας ὁ μέγας ἐπέστη διδάσκαλος, Παῦλος ἐκεῖνος, ὁ κύκλῳ πᾶσαν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ καὶ μέχρι τοῦ Ἰλλυρικοῦ τὴν οἰκουμένην όλην διαδραμὼν τῷ κηρύγματι. "Ος τότε μή πω τῷ φωτὶ πλησιάσας, τὴν ἐπὶ Δαμασκὸν πορείαν ποιούμενος, ἐν μεσημβρία μέσῃ τῷ οὐρανίῳ φωτὶ καταστράπτο ται, καὶ φωνῆς ἄνωθεν ἀκούει περιηχούσης αὐτοῦ τὰ ὦτα, καὶ τῆς Ἰησοῦ θεοφανείας ἄξιος γίνεται, καὶ πρὸ τοῦ βαπτίσματος, τὰ τοῦ βαπτίσματος μυείται μυστήρια, καὶ τῆς ἀποστολικῆς ἀξίας πρὸ τῆς υἱοθεσίας τὴν χάριν καὶ τῆς χειροθεσίας ὑφίσταται, καὶ σκεῦος ἐκλογῆς ἀναδείκνυται, καὶ βαστάζειν τὸ Καὶ τῆς χειροθεσίας. οικονομίᾳ,
col. 1149–1150page 180 of 327
PG 97:1149Όνομα Κυρίου ενώπιον ἐθνῶν καὶ βασιλέων, δι' ᾿Ανα ενίου τοῦ πάνυ χρησμῳδονται παρὰ τοῦ πνεύματος, Ελείπτης ἀντὶ διώκτου, καὶ κῆρυξ ἀντὶ βλασφήμου γινόμενος. Ον τότε τῇ ὀξυωπίᾳ τοῦ πνεύματος ἐνα ἰδὼν ὁ θεσπέσιος Τίτος, καὶ τὴν περιχυθεῖσαν αὐτῷ τῆς θείας χάριτος θεολαμπίαν κατανοήσας, ὅλος γίνεται τοῦ καλέσαντος, καὶ ὡς ἂν περ δι' αὐτὸν 3. ἐπιστάνει οι τῷ κήρυκι. Αὐτίκα μάλιστα τῶν ἐν ποτὶν ἁπάντων ἀφέμενος, καὶ πᾶσι χαίρειν εἰπὼν τοῖς, ὅσα κλέπτει τὴν αἴσθησιν, πρόσεισιν αὐτῷ μετὰ πολλοῦ τοῦ συστήματος. Καὶ γίνεται μὲν τὰ πρῶτα τῶν συνήθων καὶ γνω ρίμων εἷς, μετ' οὐ πολὺ δὲ σύσσινος καὶ ὁμόσκηνος. ὺς δὲ τοῖς πρόσω χωρῶν ὁ θαυμάσιος επεγνώσθη τῷ προγνωσθέντι Θεῷ, καὶ τοῖς ὑπὲρ λίαν ἀποστόλοις, περισωθέντι, τῷ ἀκραιφνεί τῆς θείας ἐλλάμψεως, τί γίνεται; συνόμιλος αὐτῷ λοιπὸν καὶ συνέκδημος ἐν τῷ τοῦ Εὐαγγελίου κηρύγματι. Τὰ δὲ ἑξῆς ὀκνεῖ μὲν εἰπεῖν ὁ λόγος, ἅτε τὴν ἡμετέραν διαφεύγοντα γνώ σιν, καὶ κρείττονα τάχα τῆς πολλῶν ὑπολήψεως όντα. Εφ' ἃ δὲ δεῖ τὸν λόγον μετοχετεῦσαι, ἐπ' αὐτὰ δὲ καὶ τρέψομαι. Εἶχε μὲν οὖν αὐτὸν οὕτως ἡ τοῦ Παύλου φροντίς, πανταχόσε συμπεριαγόμενον καὶ φερόμενον, καὶ καὶ τὸ θήραμα ὡς λίαν ἐπίχαρι καὶ πλούτου μεστόν. Ὁ δὲ ἦν εὐθὺς ἐκ πρώτης αὐτῷ βλάστης, πάνθ' ὅσα κατακοσμεῖν οἶδε τὸν ἀρετῇ βιοῦντα καὶ κατὰ Θεὸν ἀναγόμενον· ἐπιεικής, εύκ πειθής, εὐπρόσιτος, ὑπήκοος, πρὸς ἀποστολὴν εὐσταλὴς, πρὸς διακονίαν εύχρηστος, πρὸς καταλλαγάς εὐδαίμων, ἀλείπτης τῶν κοπιώντων, τῶν ὑπὲρ Χριστοῦ πονούντων ὑπερασπιστής, καὶ πρὸς ἀπάν των καλῶν ὀξύῤῥοπον τὴν μετάκλησιν ἔχων. Τί μοι τὰ πόρρω λέγειν, παρὸν τὰς Παύλου φωνὰς εἰς μέσον ἀγαγόντα, ἐν αὐταῖς τοῦτον ὑμῖν ἐκτυπώτερον διαδεῖξαι νῦν, ὡς ἐν πίνακι τῷ γράμματι στηλογρα φούμενον; Ὃς Κορινθίοις ἐπιστέλλων ποτὲ, καὶ τὴν εἰς τὸ κήρυγμα δεδομένην αὐτῷ χάριν ἐκδιηγούμε νης, αὐτοῦ που τοῦ λόγου γενόμενος, τὸν ἱερὸν δὴ τοῦτον ὑποσεμνύνει Τίτον ἐν τούτοις δήπου τοῖς βήμασι· ς Θύρας μοι, φησὶν, ἀνεῳγμένης ἐν Κυρίῳ εἰς τὸ Εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιν τῷ πνεύματί μου, τοῦ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελ φόν μου, ο Ορᾷς ὅση καὶ τίς ὑπῆρχεν ἡ ἐκ βάθρων αὐτῷ τῆς πίστεως περιχυθεῖσα χάρις τοῦ Πνεύματος, ὡς καὶ ἀδελφὸν ἐπικληθῆναι Παύλου, καὶ ψυχαγωγὸν καὶ επιστάντος. *** ŵ;.
col. 1151–1152page 181 of 327
PG 97:1151ἀνάψυξιν; Οὐκ ἔσχηκα γάρ, φησίν, ἄνεσιν τῷ Ο πνεύματί μου, τοῦ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελφή μου. › Βούλει καὶ ἄλλῳ σοι δείξω τὴν αὐτῷ ματι ρίαν προσαγαγόντα τὸν μέγαν Απόστολον; «πεπλήρωμαι, φησί, τῇ παρακλήσει, ὑπερπερισσεύμα τῇ χαρᾷ.» Πῶς καὶ τίνα τρόπον, εἰπέ; Ο γέρ παρακαλῶν τοὺς ταπεινούς, φησί, παρεκάλεσεν ἡμᾶς ἐν τῇ παρουσίᾳ Τίτου. Οὐκ ἐν τῇ παρουσία δε μόνον αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ παρακλήσει, η παρ εκλήθη αὐτὸς ἐν ὑμῖν.» Εἶδες ἀγάπης ὑπερβολή; Εἶδες ομοψυχίας σύνδεσμον, ὡς καὶ τὴν ἐκείνη παράκλησιν οἰκείαν ὁρίσασθαι, καὶ τὴν ἐπ' αὐτὸ χάριν ἰδίαν ἡγήσασθαι; Ακουε τί πρὸς αὐτοὺς πάλιν ἐκείνους γράφων φησί· «Περισσοτέρως δε μᾶλλον ἐχάρημεν ἐπὶ τῇ χαρᾷ Τίτου, ὅτι ἀναπέπαυται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἀπὸ πάντων ὑμῶν· ὅτι εἴ τι αὐτῷ κεκαύχημαι, οὗ κατησχύνθην. Αλλ' ὡς πάνε ἐν ἀληθείᾳ ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, οὕτω καὶ ἡ καύχησης ἡμῶν ἡ ἐπὶ Τίτου ἀλήθεια ἐγενήθη· καὶ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς ἐστι. ο Καὶ μετ' ὀλίγα· ο Χάρις δὲ Θεῷ τῷ διδόντι τὴν αὐτὴν σπο δὴν ὑπὲρ ὑμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου· ὅτι τὴν μὲν παράκλησιν ἐδέξατο· σπουδαιότερος δὲ ὑπάρχων, αὐθαιρέτως ἐξῆλθε πρὸς ὑμᾶς, ο Βλέπεις αὐτὸν πανταχοῦ τὸ σπουδαῖον αὐτῷ προσμαρτύροντα; Βλέ πεις πῶς ἄνω καὶ κάτω στρέφων αὐτόν, τοῖς ἐπαίκες βάλλει καὶ ὑπεραίρει·; ἄνω μέν, ὅτι «Εἴ τι αὐτῷ κι καύχημαι, οὐ κατῃσχύνθην· καὶ ὅτι «Η καύχηση ἡμῶν, ἡ ἐπὶ Τίτου, ἀλήθεια ἐγενήθη.» Κάτω δέ, τὴν σπουδὴν ὅτην εἶχε περὶ τὴν διακονίαν τῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότων ἐθνῶν· «Σπουδαιότερος γάρ, φησίν, ὑπάρχων, αυθαιρέτως ἐξῆλθε προς ὑμᾶς. ο Δεῦρό μοι καὶ κοινωνόν δείξω Παύλου τὸν Τίτον, καὶ συνεργὸν, καὶ δόξαν Χριστοῦ, καὶ τῶν ἐκκλησιῶν ἀπόστολον. Συμπληρούτω δέ μοι Παῦλος αὐτός, Χριστοῦ τὸ στόμα, του λόγου τὴν σύμφρασιν. Ἑνὸς κατασύγκρισιν ἐπεξιών, οὓς αὐτῷ συναπέστειλεν εἰς τὴν διακονίαν ἣν πεπίστευτο· «Είτε γὰρ ὑπὲρ Τίτου, φησὶ, κοινωνὸς ἐμὸς καὶ εἰς ὑμᾶς συνεργής εἴτε ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀπόστολοι Ἐκκλησιῶν, δόξα Χριστοῦ.. Εἶδες ἐσομοιρίαν πίστεως; Οὐκ ἄρά σα θαυμαστὸν καταφαίνεται, μετὰ Παύλου τὸ μετὰ Παύ λον τετάχθαι, κοινωνόν τε τούτου καὶ συνεργὸν καὶ η εἶναι καὶ ὀνομάζεσθαι; Παύλου· ποίου; τοῦ ὑπὲρ τρίτον οὐρανὸν ἀναπτάντος· καὶ διακαώς σε δεξα μένου τὰ πᾶσιν ἀνέκφορα· καὶ πρὸ τῆς ἀναλύσεως, κρεῖττον ἀσυγκρίτως ἢ καθ᾿ ἡμετέραν γνῶσιν, άναρ πασθέντος εἰς τὸν παράδεισον. Τούτου κοινωνὸς ὁ Τίτος, καὶ συνεργὸς καὶ συνέκδημος. Καὶ οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ δόξα Χριστοῦ, καὶ ἀπόστολος Εκκλησιῶν. Ορὰ δὴ οὖν αὐτὸν, καὶ τῷ αὐτῷ πνεύματι Παύλου περιπατήσαντα, τό τε τοῦ τρό που τὸ ἀφιλάργυρον μαρτυρούμενον. Ακουε γούν σαφῶς αὐτὰ Παύλου τὰ ῥήματα· «Εστω δὲ, φησίν, λέγων. δι' ἀκοῆς.
col. 1153–1154page 182 of 327
PG 97:1153ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ' ὑπάρχων πανούργος,. δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον.» Τί λέγεις; Δόλῳ πανοῦργος ὑπο ἄρχων εἷλες, οὓς διὰ Χριστὸν ἐσαγήνευσας; Ναι, φησί. Τὴν καλὴν ἀπάτην ηπάτησα, μιμήσει Χριστοῦ τοῦ τὸν ἐχθρὸν φενακίσαντος. Καὶ γὰρ ἐκεῖνον δελεάσας τῷ τῆς σαρκὸς προκαλύμματι, θεότητος ἀγκίστρῳ ἢ καὶ τα προβλήματί. Τὸ δὲ πανούργος, ἀντὶ τοῦ, σοφὸς, ἐκλαμβάνομεν, «Εστω οὖν, φησὶ, ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ᾽ ὑπάρχων πανούργος, δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον. Μή τινα ἂν ἀπέστειλα πρὸς ὑμᾶς ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς; Παρεκάλεσα Τίτον, καὶ συναπέστειλα τὸν ἀδελφόν. Μή τι ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς Τίτος; Οὐ τῷ αὐτῷ πνεύματι περιεπατήσαμεν; Οὐ τοῖς αὐτ τοῖς ἴχνεσιν;» Εὗγε τῆς ἀληθείας! Υπέρευγε τοῦ Πνεύματος, οὕτω συναρμόσαντος ἄμφω τοὺς Χριστο κήρυκας 1 Ηδη μὲν οὖν εὖ μάλα αὐτὸς ἡ δόξα Τίτου Παῦλος, τὸν ἔπαινον προλαβὼν ἀπηκρίβωσε, τοῖς ἑαυτοῦ τὰ ἐκείνου συγκρίνας, ἄριστά τε τοῦτον έξει κονίσας εὐχρωματίστως διεζωγράφησεν. Αλλ', ὦ μακάριε Πάτερ, τὸ μέγα Κρήτης καύ χημα καὶ καλλώπισμα, καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, καὶ τῆς ἄνω μυστολατρείας, καὶ τῶν θείων ὑφηγητά, δέχου πρὸς ἡμῶν οἷόν τι Σειρήνειον μέλος τὸν ἐφύμνιον λόγον, καὶ τραυλίζειν ἐθέλοντι, φιλό στοργος ὤν, ήδιστα παράβαλε σὸν οἷς ἐμοῖς λόγοις. Φίλα γὰρ πατράσι τὰ τῶν τέκνων ψελλίσματα, ὅταν ἐξ ἀτέχνου γνώμης ἄπλαστον λόγον προϊενται. Λόγος δὲ ποῖος ἂν καὶ δοθείη τῷ μηδὲν εὔχρηστον ἔχοντι πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ συντετμημένου καὶ συνεκτικωτά του λόγου, πλὴν τοῦ εἰς δύναμιν ήκοντος τῆς ἐν ἡμῖν ἀσθενείας; Σὲ δὲ τίς ἂν καὶ κατ᾽ ἀξίαν ἐπαινέσειε λόγος, ἄνωθεν παρὰ Κυρίου λαβόντα τὸν ἔπαινον; ὡς ὅταν ὑποφωνοῦντος αὐτοῦ διαπρυσίως ἀκούωμεν, πῆ μέν· ο Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλς τῆς γῆς, και Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ο - ι Ὑμῖν δέδοται γνώ και τα μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ· πῆ δέ Ὑμῶν δὲ μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὑμῶν ὅτι ἀκούουσι. Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι πολ καὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἐπεθύμησαν ἰδεῖν & βλέ πετε, καὶ οὐκ εἶδον, καὶ ἀκοῦσαι ὁ ἀκούετε, καὶ οὐκ Ακούσαν.» Τίνα οὖν ἡμεῖς σοι τὸν στέφανον πλέξη μεν; Τίνων δὲ λόγων τὰ ἄνθη συλλέξαντες, τῇ πανιέρῳ σου κορυφή περιθήσομεν; Τίς οὕτως ηλίθιος, ὡς τοὺς ἑαυτοῦ τῶν δεσποτικῶν ἀντεπεξάγειν πειρᾶσθαι λόγους; ὧν καὶ μία μόνον ἀρκέσει φωνή, συμπληρῶσαι σου κατ' ἀξίαν τὸν ἔπαινον. Τίς αὕτη καὶ ποία; ἡ μικρῷ πρόσθεν ὑμᾶς φῶς τοῦ κόσμου καλέσασα, ὡς τῷ πρώτῳ μαθητευθέντας φωτί. Οὕτω γὰρ ὑπο ληπτέον τοὺς τῷ Εὐαγγελίῳ, δίκην ἡλιακοῦ ἅρματος, ἀνὰ τὴν κτίσιν περινοστήσαντας. Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλς τῆς Ἐκκλησίας, δι᾿ οὗ τὰ πικρὰ καὶ ἁλμυρὰ τῆς ἀπιστίας κατεγλυκάνθησαν ὕδατα· τῷ γονίμῳ τὴν Στεκνίαν, καὶ τῷ ποτίμῳ τὸ ἀπότιμον διακρούσαντες. μεῖς ἐστε ἡ ἐπ' ὅρους κειμένη τῶν ἐκκλησιαστικῶν είλε,
col. 1155–1156page 183 of 327
PG 97:1155δογμάτων ἀκρόπολις. Σὺ εἶ τὸ μέγα τῶν ἔργων Παύ Τα λου κατόρθωμα τὸ καλόν γεώργιον· τὸ περιώνυμον τῶν αὐτοῦ καυχημάτων καλλώπισμα· τὸ κράτιστον τῶν ἐκείνου πόνων συμπέρασμα. Σὺ εἶ τὸ πρῶτον τῆς θρεψαμένης σε πατρίδας ἀνάθημα, σὺ τὸ ἱερὸν τῶν ἀδύτων θρεμμάτων Χριστοῦ καλλιέρημα, το σεμνὸν τῆς Ἐκκλησίας ἐντρύφημα, ή θεόφθεγκτης γλώσσα, τὸ ἀσίγητον τῆς θεολογίας στόμα, ὁ πη ματικὸς τῶν ἀποστόλων αὐλός, ἡ θεόγραφος των σ ρανίων λόγων πυκτή, ή θεηγόρος φωνή. Σὺ τῷ κρατ τῆρι τῆς ἀνωτάτω σοφίας προσενέγκας τὸ στόμα, το θεῖον είλκυσας Πνεῦμα, καὶ τὴν χάριν ήντλησης των θαυμάτων. Σὺ τὸ ζωηρὸν αὐτόθεν πόμα σπατάλες, τὸν τοῦ σωτηρίου ποτήριον ο μυστικώτερον έπιες θείῳ κερασθὲν ἁγιάσματι. Σὺ νυμφαγωγὸς τῆς Ἐχο κλησίας, ἔδνα νυμφικὰ καὶ φερνὴν αὐτῇ προικοροφής σας, τὰ Κρήτης γεννήματα. Σὺ τῆς ἐνεγκαμένης ὁ πρῶτος ἀρχιποίμην καὶ πρόεδρος· νῦν μὲν τῇ πνεύ ματικῇ σύριγγι τὰ λογικὰ συγκαλούμενος τοῦ Χρισ στοῦ θρέμματα, νῦν δὲ ἀπὸ νομῶν εἰς νομὰς εἰσάγων τε καὶ ἐξάγων, πρὸς τὴν νοητὴν τῶν θείων πόλιν καθοδηγεῖς. Σὺ ὁ καιόμενος λύχνος καὶ ὑπὸ μαζέψ κρύπτεσθαι μὴ δυνάμενος· ὅτι μὴ θέμις μοδίῳ πιο ραμετρεῖσθαι τὸ φῶς τὸ ὑμέτερον, ἀλλ' ἐφ' ὑψηλού τῇ χρυσαυγεί λυχνίᾳ, λέγω τῆς Ἐκκλησίας τίθεσθαι, ὡς ἂν τῷ κόσμῳ φαίνοισθε ο φωστῆρες λόγον ζωή; επέχοντες.» Σὺ τὸ μὲν ἀρετῶν ὑπάρχεις ἀκηλίωται ἔσοπτρον, τὸ ἀποστολικὸν ἀγλάϊσμα, τῶν διωτι λων ἡ ἀπαρχή, τῶν ἱερέων ὁ πρόκριτος, τῶν ποιμέν νων ὁ ποιμὴν· ὁ τῶν λύκων διώκτης, καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ θρεμμάτων ὁ πρόμαχος. Σὺ τῆς λογικής ἀμπέλου τῆς Ἐκκλησίας τὸ θεόφυτον κλῆμα, τοὺς λογικοὺς περκάζον τοῦ κηρύγματος βότρυας. Σὺ εἰ ἀκροθίνιον τῆς Παύλου φυτείας γεώργιον ή πολύ φόρος τῆς ἐκείνου γεηπονίας ἄμουρα, ή μυστικοί ψεκάσι τῶν θείων λόγων ἀρδευομένη χώρα. Καὶ τί ἂν φράσας, ἀγαπητοὶ τοῦ λόγου κόρον εἰς δέξομαι; Τίσι δὲ λόγοις ἐπιστέψω τὴν ἱερὰν ἐμὲὶ καὶ θεοστεφῆ κεφαλὴν, καὶ πᾶσιν αἰδέσιμον; Ούκ έχω ὅ τι προσάξω τῶν αὐτῆς ἐγκωμίων ἐπάξιον· οὐ λόγων ἰσχύν, οὐ τέχνης ἔνδειξιν, οὐ νοημάτων εύ ρεσιν, οὐκ ἐφόδου σοφιστικῆς ἐμπειρίας ἐπίδειξιν. οὐκ ἄλλο οὐδὲν, οὐ μικρὸν οὐδὲ μέγα, συμπληρούν τὸν ἐπ' αὐτῷ συνταγέντα μικρὸν ἐπιτάφιον. Ἀλλ᾽ ὧν Ιερέων άθροισμα, καὶ τῆς ἱερᾶς Τίτου χειρὸς θερ σφράγιστον σύστημα, δέχοισθέ με καὶ πάλιν ἐπ' αὐ τὸν ἐκεῖνον τὸν λόγον τρεπόμενον. Πείθομαι εν μάτα 'Αθύτων θρεμμάτων. Τὸ μέγα καὶ ἄθυτον ἱερεῖον, ἵν' οὕτως είπω. άθύτου 'Αθύτων θρεμμάτων Χριστοῦ ἱερὸν καλλιέρημα "Εδνα νυμφικά καὶ φερνὴν αὐτῇ προικοφορήσας. φερνή Ο ἱερέων άθροισμα.
col. 1157–1158page 184 of 327
PG 97:1157συνέψεσθαι καὶ ὑμᾶς καὶ συνευφρανθήσεσθαι· «Εγ- & κωμιαζομένου γὰρ δικαίου, εὐφρανθήσονται λαοί, ο φησὶν ὁ σοφώτατος Σαλομών. Δίκαιον οὖν ἡγοῦμαι τὴν πάντων φωνὴν οἰκειώσασθαι, καὶ ὡς εἷς ἐκ πάνε των ἀντὶ πάντων τοῦτον ὑμῖν ἀναστηλῶσαι τῷ λόγῳ, τὸν λογικὸν ἀνδριάντα τῶν λόγων, καὶ τῆς ἀπαντα τοῦ γῆς τῶν Ἐκκλησιῶν πεφηνότα διδάσκαλον. Οὗτος γὰρ, οὗτός ἐστιν ὁ μέγας Τίτος, τοῦ σκεύους τῆς ἐκλογῆς ὁ συνέκδημος, ὁ θερμὸς ἐκείνου κοινωνός ἐν τῷ τοῦ Εὐαγγελίου κηρύγματι. Τίτος ὁ πρῶτος τῆς εἰδωλυμανίας ἀντίπαλος, καὶ τῆς Χριστοῦ θεη σοφίας ὑπέρμαχος· ὁ κατὰ τῶν προσκυνούντων τοὺς λίθους, λίθος προσκόμματος κείμενος, καὶ τὸν εἰς β κεφαλὴν γωνίας τῆς Ἐκκλησίας λίθον Χριστὸν αὐτοῖς υποθέμενος. Τίτος, ἡ ἀκρότομος ἕδρα καὶ πέτρα τῆς πίστεως, ἡ ἀποπετρωθέντας τὸν νοῦν Χριστῷ τῇ πέτρα στερεμνίως ἑδράζουσα. Τίτος, τὸ θεόκτιστον τῆς Κρητῶν Ἐκκλησίας προπύργιον, ἡ ἀψευδῆς τῶν ἀδιστάκτως αὐτῷ προσιόντων ἀντίληψις, τὸ εὐπρεπὲς τῆς περὶ ἡμᾶς θείας κηδεμονίας προαύλιον, δι' οὗ τὴν ἀλήθειαν ἔγνωμεν, τὴν ζωὴν ἐσχήκαμεν, τὴν γνῶσιν ἐλάβομεν, τὸ φῶς ἐνελάμφθημεν. Τίτος, ὁ τῆς δυοκαιδεκάδος τῶν τῇδε καθέδρας ἀρχίθρονος, ὁ Θεολαμπὴς οὐρανὸς τῆς ἡμῶν ἀβλεψίας, ο φαιδρός τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ στερεώματος ἥλιος, ὁ λαμπαδοῦχος τῶν ἐμψύχων λαμπτήρων ἀστὴρ, ὁ τοὺς πλανήτας της πλάνης πρὸς ἀπλανεῖς ἐφόδους ἁπλανῶς καθοδηγήσας τῆς πίστεως, καὶ στηριγμοῖς ἀληθείας καταπυρσεύων τὴν σύμπασαν. Τίτος, τῶν Χερουβὶμ τὸ ὄμμα, τῶν Σεραφίμ τὸ στόμα, ὁ γρήγορος ὀφθαλ μῆς, τὸ ἀκοίμητον τῆς μυστικῆς ἀγραυλίας βλέφαρον. Τίτος, τὸ ἀπροσμάχητον ὅπλον, ἡ κατ' ἐχθρῶν ἐστιλ βωμένη ρομφαία, τῶν οἰκείων τέκνων ὁ πρόμαχος, τῶν ἀπόρων ὁ πόρος, τῶν πεινώντων ἡ τροφή, τῶν ἀστέγων ἡ στέγη, ἢ τοὺς γυμνήτας περιστέλλουσα σκέπη, ὁ τοὺς ἐν ζάλῃ κυμάτων διασώζων λιμὴν, ο πυρσὸς τῆς εὐσεβείας, ὁ διαφανὴς τῶν θείων δογμά των σπινθήρ, ἡ ἔμψυχος τῆς Ἐκκλησίας λαμπάς, ἡ στήλη τῶν ἀρετῶν, ἡ ἔμπνους τῶν κατορθωμάτων εἰχών, ἡ εὔλαλος τῶν δογμάτων λύρα, ὁ λιγυρὸς τῶν θείων ᾀσμάτων ᾠδός, ἡ ἀσίγητος φόρμιγξ, ἡ τῷ πλή Ιδιον. 31, 10. τῆς ἱερᾶς Τίτου εὐφρανθήσονται, ἀγαλλιάσου Σχειρός θεοσφράγιστον σύστημα, ἱερὸν, ἱερέων? ται,
col. 1159–1160page 185 of 327
PG 97:1159κτρῳ τῶν ἱερῶν κρουσμάτων τὰ τῶν ψυχῶν κα-1 σκευάζουσα πάθη, ἡ μυστική διόπτρα τῆς πίστεως ταῖς ἀντιπόμποις τῶν ἀκτίνων μαρμαρυγαῖς τῶν ἀντιπάλων τὰς κόρας ἀποῤῥαπίζουσα. Τίτος, ὁ μέγας ἀριστεὺς τῶν εὐσεβούντων, ἡ τῶν πιστῶν παντευχία, τῶν ἐχθρῶν ἡ πανωλεθρία, τῶν οὐκ ὀρθὰ φρονούν των διόρθωσις, τῶν ἐπιστρεφόντων σταθηρά παλι ῳδία, τῶν νοσούντων Ιατρός, τῶν καμνόντων ἀνά παυσις, τῶν δεσμωτῶν ἄνεσις, τῶν ἐν ἀνάγκα; ἀνάκλησις, τῶν ἐν συμφοραῖς ἀνάψυξις, τῶν ἐγ φανῶν ὁ πατὴρ, τῶν χηρῶν ὁ προστάτης, τῶν αἰχμ αλώτων ὁ ῥύστης, ὁ ξεναγὸς τῶν ἐπὶ ξένης, τῶν ἐν φυλακαῖς ἡ ἐπίσκεψις, τῶν ἐν πειρασμοῖς ἡ ἀντίληψις. Τίτος, ὁ πᾶσι πάντα γινόμενος, τοῖς προσιούσιν εὐπρόσιτος, τοῖς εὐχομένοις εὐεπήκοος, τοῖς πᾶσι " ικέσιος, φίλιος, κόσμιος, αιδέσιμος, ζύγιος, προσηνής, πρᾷος, φιλόψυχος, μειλίχιος, ἐπιεικής, διδακτικές, ἤπιος, σώφρων, ἀληθής. Δικαίως ὁ Παῦλος τὸν ἀληθῆ τοῦ Χριστοῦ κατακοσμῶν ἱερέα, πρεπόντως ἀποστ μνύνει, ὅσιον ἀποκαλῶν, ἄκακον, καὶ πάσης ἀρετῆ; ἀντεχόμενον. Τοιοῦτός τις ἡμῖν ὁ σεπτὸς ἀναδείκνυται Τίτος. Ὅλον γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβὼν τῶν θείων κατορθωμάτων τὸν ἔρανον, ὅλος δι' ὅλου τοῦ πνεύματος για γονεν, ἀλογήσας τοῦ σώματος. "Οθεν αὐτῷ καὶ λόγος πηγάζει σωτήριος, καὶ χύσις πλημμυρεί σοφία;, ψάμμου δαψιλεστέρα. Παρ' ὧν ἀρτίως ἐγὼ τὰ κάλλιστα συλλεξάμενος, καθάπερ ἄνθη τινὰ, στεφανώσω τὸν λόγον. Καιρὸς γὰρ ἤδη πληρῶσαι λοιπὸν τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ συναρμόσαι ταύτῃ τὸν τῶν λόγων ἐπίλογον. Δανείζω τοίνυν αὐτῷ τὴν φωνὴν, καὶ τὸν λόγον κιχρῶ· καὶ γίνομαι διαλλακτὴς μικρός μείζονος πράγματος, πνευματικῶς ὁμηρεύων τὸν ἐκείνω λόγον ὑμῖν· οὐ μὲν οὖν περιέργῳ τινὶ καὶ κεκομύευ μένῃ στωμυλίᾳ, ἀληθεῖ δὲ μόνῃ καὶ ἀνεπιπλάστῳ δι δασκαλίᾳ· ἣν ἐπὶ καιροῦ διᾶραι εἰς ὕψος τὴν φωνὴν ἀνακρούσομαι. Γλώσσῃ γὰρ χρῆται σήμερον τῇ ἐμῇ, καὶ φθόγγω τῷ ἡμετέρῳ προσφθέγγεται·. Τεκνία, λέγων, ού; πάλιν ὠδίνω, μέχρι οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, ο διὰ τῆς πρακτικῆς τελειότητος. «Μη παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσὶν, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε. Μή τις ὑμῖν ἐνοχλείτω ῥίζα κακίας ἄνω φύουσα, ο καὶ τὸν ὀρθὸν σκοτίζουσα νοῦν. Μή τις ἁμαρτίας ἐκφύῃ βλαστὸς ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν. Μή τις περκάσῃ βότρυς πιο κρίας ὑμῖν, ἐξ οὗ δρακόντων θυμὸς [καὶ θυμὸς] ἀσπίδων οἰνίζεται. Μή τις τῶν Χριστοῦ καταφρονεί τω δεσποτικῶν ἐντολῶν, μηδὲ τὴν ἀκοὴν ἀσπίδες δίκην μυέτω, τοῦ μὴ ἀκοῦσαι φωνῆς ἐπᾴδοντος. Μή τις ἑνὸν τὴν ἀρετὴν ἑλέσθαι, καὶ πολιτείαν τὴν ἐν οὐρανοῖς ἐπὶ γῆς μετιέναι, τὴν κακίαν αἱροῖτο, μη δὲ τῆς φθοροποιοῦ τῶν χαμαιζήλων ῥαστώνης, τὸν ἐπίκηρον τῆς ἀκημάτου ζωῆς ἀθλίως βίον προκρίν νοιτο. • Παιδία, ἐσχάτη ὥρα ἐστίν· ἡ ἑτοιμαστέον οὖν ἡμῖν τὰ πρὸς ἔξοδον, καὶ τὰ πρὸς ταφὴν ἐπιτής δεια. Αὐξήσωμεν ἡμεῖς αὐτοῖς τὴν ἐπιτύμβιον μέρι μναν. Μηδεὶς οὕτω χαῦνος ἔστω καὶ ταῖς ἡδοναίς
col. 1161–1162page 186 of 327
PG 97:1161Έκλυτος, ὡς τὴν εἰς τὸν Χριστὸν ἀνάλυσιν δευτέραν θέσθαι τῆς μετὰ τοῦ πηλοῦ διαμονῆς καὶ συμπήξεως. Εἰς βασιλείαν ἡμᾶς ὁ Χριστὸς καλεῖ τὴν οὐράνιον. Δεσποτικὸν τὸ ἐπίταγμα· γενναῖον ἀναλάβωμεν φρό νημα. Ἰσχυρὸς ὁ καλῶν· μὴ ἀσθενῶμεν τῇ γνώμη πρὸς τὸν ὑπὲρ ἔννοιαν πλοῦτον, καὶ λογισμοῖς μια κρολογῶμεν περὶ τὰ δρώμενα. Τί τοῖς ὁρωμένοις ἐγκαταμένομεν; Τί τῆς πατρῴας υπερορῶμεν ἑστίας; Πόλις ἡμῶν καὶ πατρὶς, ἡ ἄνω Σιών· ἡ τῶν ἁγίων μητρόπολις, τὸ τῶν πατριαρχῶν οἰκητήριον, οὗ οὐκ ἔστι δάκνων ὄφις ἐφ᾽ ὁδοῦ ἐγκαθήμενος πτέρναν, καὶ ἀπείργων τὴν εἴσοδον. Σιών, ἧς οἱ πύργοι ἐπὶ τῶν χειρῶν Κυρίου πεπήγασιν· ἧς αἱ πύλαι γλύμμα, πρὸς τὴν ἐκεῖθεν εἰσάγουσα: τοὺς εἰσιόντας μακαριότητα, ἧς τό τε εἶδος καὶ κάλλος οἶδεν ὁ κατασκευάσας Θεός. Περιουσία δὲ τῶν πι στῶν, ἡ ἀγήρως ζωή, τὸ ἀνεκλάλητον φῶς, ἡ ἀθάνα της βασιλεία, τῶν ἀποκειμένων τοῖς ἀξίοις ἀγαθῶν ἡ ἀντίδοσις· ἃ μήτε ὀφθαλμοῖς ὁρατὰ, μήτε καρ δία ληπτὰ, & τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν ἡτοίμασεν ὁ θεός. Ο Μηδὲ τούτων «ἀφῶμεν τὴν εὐκληρίαν, ὅσοι τῷ θεοποιῷ τεκνωθέντες βαπτίσματι, Θεοῦ πεφήναμεν τέκνα. Θεοῦ τοῦ ἡμᾶς ἀγαπήσαντος καὶ δόντος ἀντίλυτρον πάντων ἡμῶν, τὸν ἑαυτοῦ Παῖδα τὸν μου νογενῆ, καὶ συμφυῆ, καὶ ὁμόθρονον. Μὴ ἀθετῶμεν τῆς υἱοθεσίας τὸ χάρισμα. Μὴ γενώμεθα δοῦλοι τῆς ἁμαρτίας, ἐλευθερωθέντες ἐν πνεύματι. Μὴ φανῶμεν δοῦλοι γαστρὸς ἡδονῆς, κόρῳ τὴν ὕβριν ἀντιλαμβά- Ο νοντες· μὴ τοῖς πάθεσι θύραν ἀνοίξωμεν, ἐξ ἧς ἡμῖν αἱ τοῦ θανάτου παλίρροιαι βρύουσι. Μὴ στῶμεν τῆς ἐπὶ τὰ πρόσω φορᾶς, ἀλλ' ἀεὶ τρέχωμεν, εἴ πως κατα λάβωμεν, ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως. Καλόν τῶν ὄπισθεν ἐπιλανθανομένους, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπ εκτείνεσθαι. Καλόν ἀκούειν Χριστοῦ λέγοντος· «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοί.» Καλὸν ἀκολουθεῖν τῷ Χριστῷ τὸν κόσμον ὁδεύοντι· «Δεῦτε πρός με, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς, ο Χριστός πελεύει, μὴ ἀντιτείνωμεν. Χριστὸς ὁ καλῶν, καὶ τίς Οὐκ ἀκούεται; Θεοῦ φωνή ἐστι διδάσκουσα, ο Εγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου· ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ, οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ᾽ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωής.» Καί· «Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα.» Τούτου δὲ τί ποτ᾽ ἂν τοῦ φωτός ἐστιν ἡμῖν οἱ αειότερον; Τὸ γὰρ ἀφεἶναι τὸ σκότος καὶ τῷ φωτὶ κολληθῆναι, υἱὸν φωτὸς ἀληθῶς ποιεῖ τὸν φωτὶ προσ κολλώμενον. Τοῦτο δὲ πῶς ἂν ἑτέρως γένοιτο, μή οχι πάσης υπερφθείσης ἡμῖν τῆς ἐν σκοτομήνῃ το ξενούσης ἡμᾶς ζοφερᾶς ἁμαρτίας; Τοῦ δὲ τὸν στο αυρόν αίρειν καὶ ἀκολουθεῖν τῷ Χριστῷ, τί ἂν Παργέστερον γένοιτο σύμβολον τοῦ καθ' ἡμέραν
col. 1163–1164page 187 of 327
PG 97:1163ἀποθνήσκειν, ἢ τῇ ἐλπίδι τῶν ἀποκειμένων νευρούμενον, ἢ τῷ φόβῳ τῶν ἀπειλουμένων περιστροφών μενον; Σταυρὸν δὲ κυρίως νοήσεις, ἀγαπητέ, τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ θάνατον, ὃν εἰ καὶ τύχῃ συμβῆναι ἡμῖν κατὰ Πρόνοιαν, μὴ ἀνανεύσωμεν. Εἰ γὰρ τῇ ἁμαρτία καθ' ἡμέραν γνωμικῶς ἀποθνήσκομεν, ζην ὥσπερ δικοῦμεν ἀποθανόντες ἀθλίως, πῶς οὐκ ἂν ὦμεν με καριώτεροι τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ προαιρούμενο: 6212 τον; Αποθάνωμεν τοίνυν, ἵνα ζήσωμεν. Καλό τα Χριστῷ συναποθανεῖν, ἵνα καὶ συζήσωμεν αὐτῷ Πῶς δέ τις συναποθνήσκει τῷ Χριστῷ; Τῶν παθῶν ὑπεράνω γενόμενος, με προδιδοὺς φόβῳ τινί τη ἀλήθειαν, ἢ αἰδοῖ τῆς πρὸς ἀνθρώπους φιλίας την πρὸς Θεὸν παρρησίαν οικτρώς προϊέμενος. Οὕτω τις ὑπεραθλεῖ τοῦ Χριστοῦ. Οὕτως τις ἀποθνήσκει το ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι. Κληρονομεῖ δὲ πῶς τὰ οὐρά νια; Τὰ τῆς γῆς καταλιμπάνων τῇ γῇ, & μικρὸν ἐπι τέρπει την θέαν, καὶ μακροτέραν ἐκεῖθεν ἐμπλεῖ τὴν ὀδύνην. ᾿Αφῶμεν τοίνυν τὰ ἐνταῦθα τερπνά, ἵνα ἐκεῖθεν δόξης κληρονομήσωμεν. Δῶμέν τι καὶ θεῷ τοῦ ἡμετέρου βίου. Συμμεριστὴν αὐτὸν τῆς ἡμετέρας λάβωμεν ζωῆς. Ηδη τοῦ βίου τὸ πλεῖστον ἡμῖν διελήλυθεν. Εζήσαμεν τῇ σαρκὶ, ζήσωμεν καὶ τῷ πνεύματι. Μικρῷ καιροῦ διαστήματι μακρούς αιώνας ἑαυτοῖς θησαυρίσωμεν. Μικρὰ ὧν λαμβάνειν παρα δοκῶμεν ἀφίεμεν. Οὐδὲν ἰσοστάσιον τῶν δεδομένων εἰσοίσομεν. Ταῦτα ἡμῖν ὁ ἱερὸς οὗτος ὑποφήτης τοῦ Πνεύματος. Ταῦτα Τίτος ἡ μεγάλη τῆς Ἐκκλησίας σάλπιγξ, καὶ πάντα κύκλῳ περιηχοῦτα τὰ πέρατα, τὸ θεῖαίο νητον όργανον, ἡ καθόλου βροντῶτα φωνή, ἡ τους καταράκτας ἡμῖν τῶν θείων οἰκτιρμῶν ὑπανοίξατε, ή καθ' ἡμέραν τὰς καθ' ἡμέραν τῶν ἐχθρῶν ἐπαναστάσεις, κατακλυσμοῦ δίκην, ἐπικαλύπτουσα. Ταῦτι Τίτο; ἡμῖν δι' ἡμῶν τῶν εὐτελῶν ὑποκινυρίζων ἐπ τάφου διδάσκει τῷ Πνεύματι. Γνωρίσωμεν οὖν τὰ τοῦ Ειδασκάλου μαθήματα. Γενώμεθα μαθηταί, μὴ ἄθε τηταὶ τοῦ χαρίσματος. Φανῶμεν εὐπειθεῖς, μὴ ἀπει θεῖς τῷ διδάσκοντι. Δι' αἰδοῦς τὸν λόγον δεξώμεθα. Μὴ ὑποκινῶμεν τὰ χείλη ψιθυρισμῶν ὑποκρίσεσιν, ἀλλὰ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ καὶ ἀπερικαλύπτῳ βλέμματα, τῷ φωτὶ τῶν ἐκείνου λέγων ἐνατενίζωμεν. Μυηθῶμεν σοφίαν τὴν ὄντως ἀποκεκρυμμένην πρὸ τῶν αἰώνων, ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνα; τούτου κατὰ μέθεξιν γνωστικῆς ἀναβάσεως ἔγνωκς. Καὶ συνελόντα φάναι, γενώμεθα καθαρῶς τοῦ ποιή σαντος, μηδὲν τῆς παλαιᾶς καὶ ἐξώδους ζύμης της ἁμαρτίας ἐν ἑαυτοῖς καταλιπόντες φύραμα, Εσται δὲ τοῦτο πῶς; Εἰ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. τοὺς μισοῦντας ἡμᾶς εὐποιοῦμεν, τοῦ κακοποιεῖν ἀλογήσαντες. Εἰ μὴ κακῷ τὸ κακὸν ἰατρεύομεν. Εἰ ἀφῶμεν ἀλλήλοις τὰ παραπτώματα. Εἰ ἐξαροῦμεν πάντα δόλον τῶν καρδιῶν ἡμῶν. Εἰ πᾶς ἀποκλεισθῇ φθόνου πόρος καὶ βασκανίας ὁλκός. Εἰ θυμοῦ ζέσις, καὶ μήνιδος ὀργὴ μὴ ἐν ἡμῖν μείνῃ. Εἰ παθῶν ἡδονί οἱ ἴσ. περ.
col. 1165–1166page 188 of 327
PG 97:1165καὶ ὀρέξεις παράλογοι ἐξ ὧν ὁ θάνατος, μὴ ἀναβῇ διὰ τῶν θυρίδων ἡμῶν. Εἰ τὰς θύρας ἡμῶν παντί ἀνεῴγνυμεν ξένῳ. Εἰ πρὸς ἔλεον τὰς χεῖρας ἐκτείνομεν. Εἰ πεινῶσι τὸν ἄρτον ἡμῶν διαθρύπτομεν. Εἰ γυμνοὺς ἀστέγους εἰς τοὺς ἑαυτῶν εἰσαγάγοιμεν οἴκους. Εἰ ῥιγῶντας τοὺς ἀδελφοὺς περιθάλποιμεν. Εἰ μὴ παρορῶμεν τὸν πένητα κράζοντα. Εἰ μή παραδράμοιμεν τὸν τῆς παρ' ἡμῶν εὐποιίας δεόμενον. Εἰ φόβῳ καὶ πόθῳ ταῖς ἐκκλησίαις προστρέχοιμεν. Εἰ Θεῷ τὰς ἀπαρχὰς τῶν ἡμετέρων πόνων προσάγοι μεν. Εἰ θυσίας καὶ προσευχὰς αἷς εὐαρεστεῖται Θεός, Θεῷ προσενέγκοιμεν. Εἰ μὴ διορύττομεν βόθρον τοῖς ἀδελφοῖς. Εἰ μὴ ἀφῶμεν τὸν ἥλιον ὀργιζομένοις ἡμῖν ἐπιδύεσθαι, ἀλλὰ διαλλαγῶμεν πρὸ τῆς ἑσπέρας τοῖς εἰς ἡμᾶς ἁμαρτάνουσιν. Εἰ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, καθὼς ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἑαυτὸν παρ. ἔδωκε λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν τῷ θανάτῳ, αἰσχύνης κατα φρονήσας. Εἰ σωφρονίσομεν ἡμῶν τὸν βίον, καὶ ν τὰ μέλη νεκρώσομεν τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρσίαν, πλεονεξίαν,» καὶ ἡδονὰς ἁπάσας, καὶ τὴν και κίστην ὑπερηφανίαν. Εἰ φιλαργυρίαν μισήσομεν, τὴν τῶν κακῶν ἁπάντων μακεύτριαν. ι Τίς σοφός; καὶ συνήσει τοῦτο;» Τις προσθήσει τοῦ φυλάξαι ταῦτα, καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐπικαρπίαν δρέψασθαι; Μακάριος ὄντως οὗτος ἐμοὶ καὶ παντὶ τῷ ἀρτίφρονι. Τίς γὰρ αὐτὸν ὁ κακώσων ἔσται, τῇ ἀτρεψία τοῦ καλοῦ τὸν νοῦν ἑστομωμένον, καὶ δίκην πίλεως κατωχυρωμένον τῷ ἀσφαλεῖ τῶν ἀρετῶν προτειχίσματι; Ἀλλ᾽, ὦ τῆς μακαρίας Τίτου γαστρός ἄρτι γεννηθέντα τέκνα! Αὕτη γὰρ ἡμᾶς εὐαγγελικῶς ἀνεγέννησε. Στῆτε κατὰ πάντων ἀοράτων ἐχθρῶν, τὴν παν οπλίαν τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας ἑαυτοῖς περιθέμενοι. Αντίστητε τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ' ὑμῶν.» Ανδρίζεσθε κατὰ τῆς βδελυρᾶς τοῦ Σατανᾶ παρα τάξεως, καὶ ὡς βέλη νηπίων τὰς πληγὰς ἐκείνου λογίζεσθε. Στῆτε περιεζωσμένοι τὴν ὀσφὺν ἐν ἀλη θείᾳ, καὶ τὰς πλευρὰς ἐνειλημένοι, καὶ τοῦ Πνεύματος τὴν μάχαιραν φέροντες, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ, διὰ προσευχῆς καὶ δεήσεως. Τόξα καὶ βέλη καὶ φαρέτραν, τὰ θεόπνευστα τοῦ θεομύστου κήρυκος Τίτου θωρα αισθῶμεν λόγια. Κορύνη, καὶ δόρυ, καὶ μάχαιρα, αἱ πρὸς Θεὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἐντεύξεις τοῦ ποιμένος ἡγεί σθωσαν. Αὐτὸς ἀνθ' ἡμῶν στήσεται. Αὐτὸς παρατάξεται καὶ ὑπερασπιεῖ ἡμῶν. Αὐτὸς γὰρ θραύσει τὸν καθ' ὑμῶν συγκινούμενον πόλεμον. Αὐτὸς λωφήσει τὰ τῶν ἐχθρῶν ὀφρυώματα. Αὐτὸς στήσεται καὶ ἐξω ιλάσεται, καὶ τὸν θυμὸν ἀποστρέψει Κυρίου. Καὶ τὸ ποτήριον τῆς ὀργῆς τὸ ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ τὸ κόνου πτώσεως, καὶ τοῦ θυμοῦ τὴν τρυγίαν ἀφ' ἡμῶν ἀποκλίνας, ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς κατακενώσειε. Καὶ πρὸς αὖραν μὲν τρέψει τὴν θραῦσιν, πρὸς δὲ γαλήνην αί Ἐν θραύσει.
col. 1167–1168page 189 of 327
PG 97:1167& θρίαν τὴν καταιγίδα στήσει. Ναὶ μὴν καὶ τὸ μένα τοῦτο σκάφος, τὴν Ἐκκλησίαν λέγω, πρὸς τὸν λιμένα τοῦ θείου θελήματος καθοδηγήσει, πάντα σάλον απ φυγοῦσαν καὶ κλύδωνα, καὶ δι᾿ ὅλου τὸν ὅλον είρη γεύουσαν βίον. «Τίς γὰρ οἶδεν, εἰ ἐπιστρέψει θεὸς καὶ μεταμεληθῇ ἐπὶ ταῖς κακίαις ἡμῶν;» Οὐ γὰρ ζητεῖ τὸν θάνατον ἡμῶν, ὡς τὸ ἐπιστρέψαι καὶ ζην ἡμᾶς. Μοτώσει καὶ ὑγιάσει, καὶ οὐκ ἔσται οὐδεὶς ὁ κακώσων ἢ μαστιγώσων ἡμᾶς, οὐδ' ἁρπάσει τις ἡμᾶς ἐκ τῆς χειρὸς αὐτοῦ. ᾿Αλλ' εἰ καὶ ἐχθρὸς ἡμῖν προ βάλοι, λιθοβοληθήσεται. Εἰ δὲ καὶ δόρυ τείνας φρά ξεται, ἐν αὐτῷ συντριβήσεται αὐτοῦ τὰ φρυάγματα. Εἰ δὲ καὶ ὅπλα τινάξοι, ἡ μὲν ρομφαία διαπερατεί καρδίαν αὐτοῦ, τὸ δὲ τόξον ἐν χειρὶ αὐτοῦ συντριβήσεται. Αὐτὸς γὰρ Κύριος πολεμήσει ὑπὲρ ἡμῶν Αὐτὸς ἥξει καὶ σώσει ἡμᾶς· ἥξει καὶ οὐ χρονιεῖ, ν καὶ ὄψονται πάντες οἱ Αἰγύπτιοι τὴν χεῖρα τοῦ Θεοῦ τὴν κραταιὰν, την μεγάλην, Φύγωμεν ἀπὸ προς ώπου, λέγοντες, Κυρίου τῶν Χριστιανῶν, ὅτι Κύριος πολεμεῖ ὑπὲρ αὐτῶν τὸν Αἰγύπτιον σε Αμαλήκ, καὶ τὸ μητρόδουλον τῆς ᾿Αγαρ φύλον ἀπολλύει πανίε θρίᾳ· «Τοὺς ἐχθροὺς λέγω τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, ὧν τὸ τέλος, ἀπώλεια, ο οὓς βυθοῖς θαλάσσης ἄβυσσος εγκολπώσεται, καὶ ναυμαχεῖν πειρωμένους, τις ἑαυτῆς περιπτύξεται κύμασιν. Οὗτος ὁ Θεὸς ἡμῶν αὐτὸς εἰς μυριάδας ὑφ᾽ ἑνὸς διώκοντος τούτους τρα πώσεται πίπτοντας, καὶ διαμεριεῖ αὐτοὺς εἰς προν μὴν καὶ σκύλα Ῥωμαίοις καὶ λάφυρα. Οὗτος ὁ θεὸς ἡμῶν· αὐτὸς ταῖς νίκαις τοὺς ὁμοστεφεῖς καὶ συν θρόνους βασιλεῖς * στεφανώσειε, μακραῖς τὸ κράτος αὐτοῖς ἐτῶν διατηρῶν ἀνελίξεσιν. Αὐτὸς ὑπὸ χεῖρα τούτοις καθυποτάξειε τὰ φύλα πάντα, τὰ βάρβαρα, τὰ τοῖς αἵμασι χαίροντα. Στήσεται γὰρ μεσίτης αὖν τόθεν ἵλεω;, ὁ τρόφιμος τοῦ λόγου Τίτος καὶ πρόμαχος. Στήσεται δὲ καὶ ἡ παρ᾽ ὑμῖν ἀοίδιμος τῶν μαζ τύρων 30 δεκάς, καὶ τοῖς ἑαυτῆς πάθεσιν ἐξιλάσεται τὸν σώσειν ἐκ θανάτου δυνάμενον Κύριον, καὶ περανεῖ πάντα ὅσα πρὸς σωτηρίαν βλέπει τὴν ἡμετέραν, καὶ δόξαν τῆς αὐτοῦ μεγαλειότητος. Ι, και, Μοτώσει. ανάξω, Όμο στεφείς. παρέργως
col. 1169–1170page 190 of 327
PG 97:1169Καὶ εἴη γε ταῦτα μηδενὶ μηδαμῶς ἐμβραδύνοντα χρόνῳ, ἐπ' αὐτοτελή χωρῆσαι χρηστότητος έκβασιν, καὶ τὴν δι' ἔργων συμπλήρωσιν δέξασθαι! Ταύτῃ γὰρ καὶ ὁ βίος ἡμῶν διομαλισθήσεται, καὶ λόγος ἅπας, καὶ πρᾶξις, καὶ διανόημα, τοῖς θείοις νόμοις τοῦ Πνεύματος κατακοσμηθήσεται, καὶ δι' ἀπραγμοσύνης ὁ ἡσύχιος τε καὶ ἤρεμος ἡμῖν διανυσθήσεται βίας. Ὑφ' οὗ μικρὸν ὕστερον δι' ἀρετῆς καὶ θεωρίας, ἡ τῆς ἐκεῖθεν δόξης καὶ βασιλείας ἀποκληρωθήσεται μέθεξις τοῖς οὕτω πολιτείας προκόψασι. Ταῦτά σοι παρ' ἡμῶν, ὦ πάτερ, ὦ δέσποτα τῶν σῶν ἱκετῶν, καὶ διαδόχων μὲν, ἀναξίων δέ· ταῦτά σοι τῆς μικρᾶς ἐμῆς γλώσσης καὶ διανοίας, τῆς σοί γε φίλης καὶ παρὰ πάντας τιμώσης σε, τὰ μικρὰ προσενέγματα. Ταῦτα ὁ μικρὸς ἐν ποιμέσιν ἐγώ, καὶ τοῦ ἱεροῦ τού του, πῶς, οὐκ οἶδα, κατηξιωμένος καὶ θρόνου καὶ βή ματος. Καὶ εἰ μικρὰ ταῦτα, καὶ τῆς ἀξίας παραπολὺ φθάνοντα, τῆς γοῦν θερμῆς πρὸς σὲ διαθέσεως οὐκ ἐλάττονα. Δέξη γὰρ, εὖ οἶδα, ταῦτα μετ᾿ εὐμενείας, οἷόν τι μικρὸν ἐπιτάφιον· τὸν δέ γε τελειότερον ἔπαι νον, παρ' αὐτοῦ ἂν ἐπιζητοίης ἐπιδοξότερον ὕστερον, τοῦ πρὸς ὅν ἀεὶ τὴν σπουδὴν καὶ τὴν ἔφεσιν ἀεικίνη τον ἔσχηκας. Νῦν δὲ ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύοις, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλὴ, Θεῷ τῇ Τριάδι περιχορεύων ἐν πνεύματι, καὶ τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος παριστάμενος χάριτι, καὶ τῷ θείῳ φωτὶ κατὰ ψυχὴν ἑλλαμπόμενος ὑπὲρ ἡμῶν ἐντυγχάνων, εἴ πως ῥυσθείημεν διὰ σοῦ τῆς ἠπειλημένης τοῖς κατ' ἐμὲ ῥᾳθύμοις ὀργῆς, καὶ τῶν ὁσημέραι καθ' ἡμῶν ἐξαπτομένων τῶν παθῶν ἐπαναστάσεων· πρὸς δὲ καὶ ὁρατῶς τε καὶ ἀφανῶς ἐγχειρούντων ἡμᾶς πολεμεῖν ἐθελοκάκων ἐχθρῶν, Καὶ στήσαις ἡμῖν πρὸς αὔραν τὴν καταιγίδα, καὶ τύχοιμεν τῆς αὐτόθεν μακαριότητος, ἵνα ὑπὸ ταῖς σαῖς καὶ τότε περισκεπόμενοι πτέρυξιν, ἐν σκηναίς αἷς αὐτὸς αὐλίζῃ, συναυλισθείημεν, καὶ καθαροί καθαρῶς τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ τρανωθείημεν, χάριτι τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς κλήσει ἁγίᾳ εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς· ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ κράτος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΖ'. Ἐγκώμιον εἰς τὸν ἅγιον μεγαλομάρτυρα Γεώρ γιον. 'Λεὶ μὲν λαμπρά, και πανεύφημα τὰ τῶν ἁγίων 1 μαρτύρων μνημόσυνα· ἀξιεπαινετώτερον δὲ καὶ ἀδέσποτον,

Oration XVIIOratio XVII

col. 1171–1172page 191 of 327
PG 97:1171μάλα πάντων ἐπιδοξότερον, τὸ σήμερον ἡμῖν ἑορταζόμενον. Η γὰρ παροῦσα τοῦ μάρτυρος μνήμη, οὐ μόνον τοῦ Κυριακού πάθους περιέχει την μίμησιν, τοῖς ἀθλητικοῖς ἀγῶσι κατακεκοσμημένη, καὶ ταῖς ἐαριναῖς ἐξαυγείαις κατακαλλυνομένη, ἀλλά γε καὶ αὐτῶν τῶν ὑπεράγαν υπερηρμένων Δεσποτικών ἑορτῶν καταπλουτεῖ τὴν φαιδρότητα. Μέση τούτων ὥσπερ ἡλίων δυάδος, τῇ οἰκείᾳ κινήσει περιπολούντων, ἐστηριγμένη σελήνη, ταῖς ἐξ ἀμφοῖν τε λαμπηδόσι καταστραπτομένη, Χριστομιμήτοις ἀκο τῖσι καταυγάζει τὴν οἰκουμένην. Προλάμπει μὲν οὖν αὐτῆς τῇ τάξει; καὶ προανίσχει τῇ ἐκφανεστάτη της ώρας αἴγλῃ, συνανατέλλουσαν καὶ παραχρῆμα επομένην ἢ καὶ συνημμένην έχουσα, ή παγκόσμιος καὶ ὑπερέκλα μπρος καὶ πασῶν προηγουμένη παν έορτος ἑορτῶν ἑορτή· λέγω δὴ τοῦ σωτηρίου κά θους καὶ τῆς ἀναστάσεως Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀρχηγοῦ τῶν μαρτύρων, τοῦ δι' ἡμᾶς σαρχων θέντος, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ο μαρτυρήσαντος ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ο κατὰ τὸν ᾿Απόστολον καὶ τῷ οἰκείῳ πάθει, τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην ἡμῖν χαρισαμένου. Ἐφεπομένην ἔχουσα οι μετ' αυτ τὴν ἁρμοδίως, καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν αὐτοῦ, καθ᾿ ἣν τὴν ἡμετέραν οὐσίαν ἐν ἑαυτῷ τῷ Πατρὶ συνεκάθισεν.» Οὐ συντυχίαν δέ τινά φημι τῶν ἡμε τὸν ἥλιον ἅρμασι, λέγουσι περιπολείν, ἄλλοτε ἄλλην
col. 1173–1174page 192 of 327
PG 97:1173τέρων, ἀλλὰ θείας ἀγάπης οικονομίαν, καὶ θείων • ".» πραγμάτων εναργή οικειότητα, οὕτω τοῦ μαρτυρηθέντος, ὑπερβάλλον τῆς ὑπὲρ τὸν μαρτυρήσαντα στοργῆς αὐτοῦ διαδεικνύντος ἡμῖν· ὡς μὴ τοῖς πάν θεσι μόνον τὴν πρὸς αὐτὸν ἐμφέρειαν ἀποσώζειν, ἀλλὰ μὴν καὶ τῇ τοῦ πάθους ἡμέρᾳ. Ομοίως γὰρ καὶ τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ μαρτυρικῶν ἐξάρχει πανηγύρεων, μόνη μετὰ τὴν ἀναστάσιμον, τῆς ἐαρινῆς προσ καθημένη λαμπρότητος. Ἐπεὶ οὖν οὕτω τερπνὰ τῆς ἀθλητικῆς ταύτης πανηγύρεως τὰ μεθόρια, ἄξιον καὶ αὐτῆς λοιπὸν ὑποδεῖξαι τὸ κάλλος. Κάλλος δὲ πανηγύρεως, ἢ λόγος σωτήριος, ἢ πρᾶξις ἔνθεος. Ελλησι γὰρ καὶ Βαρβάροις, καὶ πᾶσιν ὧν ἡ πλάνη τῶν εἰδώλων κατεκράτει, τοῦτο σεμνότης· ἦν καὶ χαρὰ ἑόρτιος, τὸ διὰ πάσης ἀσχημοσύνης τε καὶ ἀκρασίας θεραπεύειν τοὺς δαίμονας. Ἡμεῖς δὲ, οἷς τρόπαιον τοῦ σταυροῦ κατὰ τοῦ θανάτου δεδώρηται, τοὐναντίον· τὸ διὰ πάσης αὐτοὺς καταισχύνειν ἀθλή σεως. Ενθεν ἡδονῶν ἔκλυσις ὡς αἰσχρὰ, ἐμισήθη καὶ τόνος ἀρετῶν καὶ θάνατος ὑπὲρ εὐσεβείας, τοῖς πιστοῖς ὡς ἡδὺς προεκρίθη. Ενθεν ἡ πλάνη τῶν εἰδώλων ἐσβέσθη, καὶ τὰ πλήθη τῶν μαρτύρων ἀνέλαμψαν. Ενθεν οὐρανὸς τὰ ἐπίγεια γέγονε, δι τὴν ἀστέρων τοῖς ἁγίοις κατακοσμούμενα· καὶ παν ημέριος ἑορτὴ τὴν οἰκουμένην κατέχει, τὰ τούτων τρόπαια, καὶ τὰ τούτων λείψανα τιμῶσαν· τοὺς τούτων ἀγῶνας πανηγυρίζουσαν· ἀγῶνας δὲ λέγω οὓς ὁ μὲν κοινὸς ἐχθρὸς κακούργως ἐνεστήσατο τὴν προσκύνησιν καὶ τὴ ἀκοινώνητον όνομα φιλο νεικῶν διὰ μέσου τῶν εἰδώλων αὐτὸς ἀπενέγκασθαι δ δὲ πάντων Θεός, Σωτήρ τε καὶ σταδιάρχης, φιλανθρώπως συνεχώρησε, κατ' αὐτοῦ νικητὴν τὸ ἀνθρώπινον ἀναδεῖξαι βουλόμενος· ἵνα ὑφ᾽ ὧν ὡς Θεὸς ἐζήτει προσκυνεῖσθαι, ὑπὸ τούτων ὡς νεκρὸς γε λᾶται πατούμενος. Ἐπεὶ οὖν τῆς εἰδωλομανίας ὁ ζόφος, τηνικάδε κατὰ πάσης χεθεὶς τῆς οἰκουμένης, μικροῦ καὶ τὴν ἀοίκητον ἔπλησε, σχεδὸν ἁπάντων πρὸς τὴν ἀσέβειαν αὐτομολούντων· καὶ πάντες ἀφεγγεῖ λήθῃ τοῦ ὄντως Θεοῦ παραδοθέντες δέσμιος, σκότους καὶ μακρᾶς νυκτός πεδῆται ἀποδειχθέντες, περὶ πολλοῦ τὸ σέβειν ἐποιοῦντο τοὺς δαίμονας· καὶ φάσμασιν ὡς θαύμασιν ἐκδειματούμενοι, δεισιδαιμονέστεροι καθ' ἑκάστην ἐδείκνυντο· οἵ τε τῆς ἀσεβείας ἀρχηγοὶ καὶ σπουδασταί, Διοκλητιανός καὶ Μαγνέντιος, καὶ οἱ κατὰ πόλιν τούτων ὑπασπισταί, συῶν ὁρμήματι τῇ ἀσεβείς προχωρήσαντες, ἐπι μελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ κατεγίνοντο· «Καὶ οὐκ ἦν ἀνάνευσις ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν· › πορευόμενοι γὰρ ἐπορεύοντο τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς αὐτῶν· «Οὔτε μήν στερέωμα ἐν τῇ μάστιγι αὐτῶν,» τοῦ Θεοῦ μακροθύμως ἀνεχομένου, ὅπως οἱ δίκαιοι φανῶσι, καὶ μὴ Μαρτυρικῶν ἐξάρχει πανηγύρεων.
col. 1175–1176page 193 of 327
PG 97:1175τοῖς ζιζανίοις συνεκκοπέντος. Τότε ἂν, τότε, ὥσπερ ἡμεροφανὴς ἀστὴρ φαιδρὰν τὴν εὐσέβειαν διεκλάμ πων, ὁ λαμπρὸς οὗτος καὶ περιβόητος ἀνεφάνη Γεώρ γιος· τὸ γλυκὺ καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα. Γεώργιος ὁ τῷ ὀνόματι τὴν ἔνθεον πρᾶξιν, καὶ τῇ πράξει την φερώνυμον χάριν ἐν ἑαυτῷ δεικνύς. Ο τὸν Ἰσάχα, μιμησάμενος, καὶ τὸ καλὸν» τῆς θείας γεωργίας ἐρωτικῶς < ἐπιθυμήσας.» Ο τὴν ἐπίπονον έργα σίαν ἀγαπήσας, καὶ κατὰ τὸ γεγραμμένον, αὐτό; ἀποδειχθεὶς «γεωργία ὑπὸ Ὑψίστου» ἐκτισμένη. Ο κοπιάσας γεωργὸς ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων, καὶ ἐν καιρῷ τὸν καρπὸν ἑκατοστεύοντα ἀποδοὺς τῷ δ σπότῃ. Ο τῷ ἀρότρῳ τῆς ἀρετῆς ἀτρέπτως τὴν γλυκείαν τῆς εὐσεβείας ὀρθοτομήσας αύλακα, και ἀσυντελὴς ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀπέλθοι, τοῦ σίτου διὰ τοῦτο εὔθετος ἀναδειχθεὶς ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Ὁ σπείρας ἐν δάκρυσι, καὶ ἐν ἀγαλλιάσει θερίσας. Ὁ ἐν κλαυθμῷ βαλὼν τὰ σπέρματα, καὶ ἐν χαρᾷ φέρων τὰ δράγματα. «Ἡ [ εὐγεώργητος) γή, ή πολλάκις πιοῦσα τὸν ἐπ' αὐτὴν ἐλθόντα ὑετὸν τοῦ Πνεύματος, καὶ τίκτουσα σωτήριον βοτάνην ο τοῖς ἐν πίστει δρεπομένοις. Ὁ λειμὼν ὁ εὐωδέστα της, ἐν ᾧ τῆς εὐσεβείας τὰ ἄνθη πλουσίως ἐβλάστησεν, ἀφ᾽ ὧν γεωργεῖται κηρία ἀνήροτα, ὧν τὸ γλύκασμα, ψυχῆς ἴασις. Τὸ εὔχρηστον δένδρον, τὸ παρά τοῖς ποταμοῖς τοῦ Πνεύματος πεφυτευμένον, καὶ τεθηλός διηνεκῶς, ἀεί τε τὸν καρπὸν τῆς ἀρετῆς ώριμον φέρον, εἰς ψυχικὴν γεωργίαν τῶν πιστῶς μετεχόντων. Τὸ εὔφορον κλῆμα τῆς ἀληθινοῦς ἀμ πέλου, οὗ γεωργὸς ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος, γεωργῶν ἡμῖν δι' αὐτοῦ πνευματικὴν εὐφροσύνην, εἰς ἴασιν παθῶν, καὶ ἀνακαινισμὸν ψυχῆς τε καὶ σώματος. Η τῶν θείων ναμάτων πηγή· ἀφ᾿ ἧς ἀρδευομένη χερσομανήσασα ψυχή, γεωργεῖται καὶ καρποφορεί, πίστιν, ἐλπίδα, καὶ ἀγάπην· τριάδα ἀρετῶν, τῷ Τριάδι ἐράσμιον. Ὁ τῶν θείων ἐννοιῶν γεωργὸς, καὶ τοῦ Θεοῦ γεώργιον, ἐν ᾧ ἐγεωργήθη τῆς εὐσεβείας ἡ χάρις, καὶ γεωργεῖται πᾶσι τῶν θαυμάτων τ πλήθη. Ο δε γάρ, οἶδε καὶ ἡ προσηγορία δημοσιεύειν Θεοῦ χάριν, καὶ ἀρετὴν ἀνθρώπων, ὡς ἐπὶ τοῦ ᾿Αβραάμ, καὶ Σάρας· Ἰσαάκ τε, καὶ Ἰακώβ, καὶ Μωσέως, καὶ ἑτέρων πολλῶν μεμαθήκαμεν. Οὗτος ὁ τῷ ὀνόματι καὶ τῇ πράξει Γεώργιος· οὗτος ὡς ῥόδον ἐν μέσῳ ἀκανθῶν τὸ τηνικαῦτα ἀνέτειλε, καὶ ὡς κρῖνον εὐωδιάζον τὴν εὐσέβειαν, μεταξὺ τοῦ Ανάνευσις. ἀνάδεσις ἀνάνευσιν
col. 1177–1178page 194 of 327
PG 97:1177Πίττ ειδωλικοῦ βορβόρου ἀνέβαλεν. Ὡς κυπάρισσος ἐν ἡ χορ βάτων· ὡς ἐλαία κατάκαρπος ἐν ἐρήμῳ· καὶ ὡς φοίνιξ γλυκαίνων τοὺς ἐν πικρίᾳ· ὡς σελήνη πλησιφαὴς ἐν στυγνοτάτῃ νυκτί· ὡς πυρσὸς ἐν σκου τομήνῃ, τοῖς κατὰ τὸ πέλαγος τῆς ἀσεβείας πλανωμένοις· ὡς φωστὴρ ἑωθινὸς, ἐν μέσῳ ζοφερῶν νεφελῶν· ὡς ἥλιος ἐν γνόφῳ συνεχει φαιδρὸν ἐκλάμ- ", πων σέλας. Εἰ δὲ καὶ ὅθεν ἔφυ, καὶ τὴν ἀπὸ γένους ζητεῖς εὐκληρίαν· τὰ πράγματα βοῶσι, Τέκνον αυτ τὸν εἶναι Θεοῦ, καὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλήμ τῆς ἐλευ θέρας• Οσοι γὰρ ἔλαβον αὐτὸν, φησὶν ὁ μαθητής καὶ παρθένος, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ; γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ·, ὁ ποῖος ἦν Γεώργιος, ἔργῳ τὸ γένος πιστούμενος. Ἐπεὶ δὲ ποθεῖς καὶ τὴν ἐπίγειον αὐτοῦ μαθεῖν εὐγένειαν· πατρὶς αὐτῷ, ἡ Καππαδοκῶν χώρα τροφός, ἡ Παλαιστηνῶν· Χριστιανὸς ἐκ προγόνων νεάζων τῇ ἡλικίᾳ· πολιὸς τὴν σοφίαν· εὐθὺς τὴν καρδίαν· κατ᾽ ἀμφότερα σφριγῶν κατὰ τῆς ἀσεβείας, ὁ μάρτυς τῆς εὐσεβείας· καλῶς τοῖς ὁπλιτικοῖς ἀγῶσι ἐκ παιδὸς ἐνδιαπρέψας, καὶ ἀκριβῶς τὴν ἐν πολέμοις ἐξησκημένος ἀνδρείαν, ὡς καὶ τριβουνάτον ἐμπιστευθῆναι στρατιωτικοῦ καταλόγου, δεόντως τε τοῦτο διοικῆσαι, καὶ ἐν πολλοῖς πολλάκις ἀνδραγαθῆσαι, ἀμέλει πολλὴν ἀθροίσας ἐν ἑαυτῷ τὴν πολε μικὴν ἐμπειρίαν, καὶ μείζονος ὀρεγόμενος ἀξίας, μείζονος καὶ τυγχάνει. Λαβὼν γὰρ τὰ ἐκ πατέρων αὐτῷ προσόντα χρήματα, ἀνέδραμε πρὸς τὸν κατ' ἐκεῖνο καιροῦ βασιλεύοντα, καὶ πάσχει τι, τῷ Κὶς υἱῷ παραπλήσιον. Ὁ μὲν γὰρ ὄνους ἀναζητῶν, βα σιλείαν ἐπίγειον εὔρατο· ὁ δὲ κοσμικὴν ἀξίαν ἐπι ζητῶν, οὐρανῶν βασιλείας ἐπέτυχε, μείζον τοῦ ἔργου τὸ πάρεργον ἐμπορευσάμενος. Παραγενόμενος γάρ, καὶ ἰδὼν Θεὸν μὲν ὑβριζόμενον, δαίμονας δὲ θεραπευομένους, οὐκ ἤνεγκεν ὁ ζηλωτὴς τῆς εὐσεβείας· ἀλλ᾽ ἐννοήσας τὸν Δαβὶδ λέγοντα· «Εἶδον ἀσυνετοῦντας καὶ ἐξετηκόμην· ο καὶ, ο Εξέτηξέ με ὁ ζῆλός σου, ὅτι ἐπελάθοντο τῶν λόγων σου οἱ ἐχθροί μου· ο καὶ μνημονεύσας τοῦ Κυρίου φάσκοντος·. Πᾶς ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς·» τυρωθεὶς τῷ θείῳ ζήλῳ, καὶ θήξας ᾖ βέλος τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν, ἔσπευδεν ἁρπάσαι τὴν ἐπαγγελίαν καὶ ἀνθομολογητὴν ἑαυτοῦ τὸν Θεὸν, διὰ τῆς εἰς αὐτ τὸν ὁμολογίας κτήσασθαι. Ὅπως δὲ μέλλοντι τὴν στενὴν εἰσιέναι πύλην, μὴ στέρηται αὐτῷ κώλυμα τῶν χρημάτων ὁ ὄγκος, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἰσχυρότερον ἑαυτῷ κατασκευάζῃ τὸ μαρτ
col. 1179–1180page 195 of 327
PG 97:1179τύριον, ἀναγκαῖον ἔκρινε, τῇ θείᾳ κατὰ τάξιν ἐντο χρήσασθαι, ἣν ὁ τοῦ ἀγῶνος Κύριος, ήδη προς τον πλούσιον ἀπεφήνατο νεανίσκον, φήσας· «Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ ἂς πτωχοῖς· καὶ ἔξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανοῖς· καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι.» Καὶ δὴ τοῦτο ὑπὸ τοῦ πρώτου νέα νίσκου ῥαθυμία παραλειφθέν, ὁ δεύτερος εὐθύμω; ἀπεπλήρωσεν· ἀποθέμενος τὴν τῶν χρημάτων προ βολὴν, καὶ τούτοις διὰ χειρὸς τῶν πενήτων ἀγοράσεις τὴν ἀτίμητον μαργαρίτην τῆς βασιλείας τῶν οὐρα νῶν, καὶ ἐν αὐτῇ τὸν ἄσυλον [ἐν] ἑαυτῷ προευτρεπίσας θησαυρὸν, κἀκεῖσε τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν τι λείως προσηλώσας. Οὕτω τε προανελὼν τὸν τῆς τ χοφθόρου πλεονεξίας εἰσηγητὴν, καὶ τὸν πρώτον κατ' αὐτοῦ ἁρπάσας στέφανον, αὐτόν τε τοῦτον εἰς εφόδιον καὶ σύμβολον υψηλοτέρας νίκης νοητώς ἀναδησάμενος, εὐχαῖς τε πενήτων ἑαυτὸν καταχώσας, καὶ ταύταις νίκην νίκῃ προσθείναι καταπιστεύσας, οὕτως πεποιθὼς ὡς λέων, ἄρας τὸν ἑαυτοῦ σταυρὸν, πρὸς τὸν κατὰ τῆς ἀσεβείας ἐξήλατο πό λεμον. Οὐ γὰρ ἐπίστατο ὁ σοφὸς, ὅτι δὴ ο Έλετ μοτύναις μὲν καὶ πίστεσιν ἀποκαθαίρονται ἁμαρ ", τίαι, ο τὰ τῆς νίκης κωλύματα. «Ελεημοσύνη δὲ ἐκ θανάτου ὑπὲρ πάντα ῥύεται. ο Ὑπὲρ γὰρ ἀτες *: 1 - «κράνους, καὶ ὑπὲρ δόρυ ὁλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ, φησὶν ὁ τοῦ Σιράχ. Αμέλε › ταύτην ἔργῳ προαλειψάμενος ἀθλητικῶς, καὶ θερ σαλέως πρὸς τὴν παράταξιν ἐξιών, οὐχ ὑλικὴν τινα περιέθετο πανοπλίαν, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἣν ὁ Παῦλος ὑπέδειξε. Περιεζώσατο γὰρ τὴν ὀσφὺν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐνεδύσατο τὸν θώρακα της δικαιοσύνης· καὶ ὑπεδήσατο τοὺς πόδας, ἐν έτοιμε σία τοῦ Εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης· καὶ περιεβάλετο τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου, ἐπὶ πᾶσιν ἀντὶς βὼν τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, τὸν σβεννύντα πάντα τὰ πεπυρωμένα βέλη τοῦ πονηροῦ· καὶ τὴν μάχαιο ραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ. Καὶ τὴν ἀόρατον καὶ πνευματικὴν ταύτην περι εφράξατο παντευχίαν, «Ἐπεὶ μὴ πρὸς αἷμα καὶ σάρκα τὸν πόλεμον ἤρατο, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχές, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας του σκότους, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ο πνευ ματικοῖς πνευματικῶς ἀνθοπλιζόμενος· καὶ μου νονουχὶ, τὸ ἀποστολικὸν ἀναβοῶν λόγιον· «Ἡμῶν Του, και, 9. * ΣΧΙΣ, γρ. εξ. Κατὰ τάξιν. Καὶ πίστεσι. ὅσοι πιστοί, ὀρθοὶ πάντες. Δόρυ ολκής. ἀλκῆς. ὁλκη δύναμις, ισχύς.
col. 1181–1182page 196 of 327
PG 97:1181τὰ ὅπλα, οὐ σαρκικά, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ, πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων. Αὐτίκα οὖν, ἄνωθεν σύμμαχον ἑαυτοῦ τὸν ἀγωνοθέτην ἐπικαλεσάμενος θυμόν τε κινήσας τὸν κατὰ φύσιν, καὶ ζῆλον ἀναλα δὼν τοῦ Ἡλίου τοῦ προφήτου· καὶ ὀργῇ κεχρημέ ως δικαίᾳ, «Διὰ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν,» έχώρει κατὰ τῆς ἀδικίας καὶ εὑρὼν αὐτοῦ που τοὺς ὀνόματι [βασιλεῖς, ὄντως δὲ ] βασιλευομένους ὑπὸ τῆς ἀσεβείας, κακῶς τῷ κράτει κατὰ τοῦ τὸ κράτος χαρισαμένου κεχρημένους, καὶ ἄπειρον εἶδός τε καὶ πλῆθος βασανιστης ρίων, οὐ κατὰ τῶν ἀδικούντων, ἀλλὰ κατὰ τῶν εὐ σεβούντων δημοσίᾳ προθεμένους· παντοίων τε φυ λῶν, ἐθνῶν, καὶ γλωσσῶν ἐξωπλισμένων, κύκλῳ αὐτοὺς περιεστηκότων, δημηγοροῦντας ἀθέμιτα, καὶ ἀπειλοῦντας· εἰ ὀνομάσοι τις τὸν Χριστὸν, 5 τούτοις αὐτὸν ἀνηλεὼς ἐκδαπανώμενον ἀποθνήσκειν ζέσας οὖν τῷ θείῳ Πνεύματι, «έτρόμησε τοὺς νεο φρούς» κατὰ τὸν Μακκαβαῖον ἐκεῖνον, «καὶ ἀν ἤνεγκε θυμὸν κατὰ τὸ κρῖμα· ν καὶ οἷα λέων βρύξας ἰσχυρὸν καὶ βλοσυρὸν ὁρῶν, ἐκκόψας τὴν ἀπει λὴν, εἰς μέσον αὐτῶν εἰσεπήδησε, Χριστιανὸν ἑαυτὸν διαπρυσίως ἀναγορεύων, καὶ φανερῶς τὴν τῆς εὐ σεβείας εμφανίζων εὐγένειαν. Ο ψυχῆς ἀληθῶς θεοφόρου, νενικημένης τῷ θείῳ ἔρωτι, καὶ ὅλης ἐξεστηκυίας Θεῷ!, Ὢ μακαρίας φωνῆς, ἣν ὁ φερώνυμος τοῦ Χριστοῦ Γεώργιος, θεόθεν τὰ σπέρ ματα λαβών, καὶ ἐν πολλῷ τῷ χρόνῳ καλῶς ἐν καρδία γεωργήσας, τελείαν εὐκαίρως τῷ Δεσπότῃ ἀπέδωκεν! Ην ἀὴρ μὲν δεξάμενος, ἡγιάσθη· ἄγγε λο: δὲ οὐρανόθεν ἐπεκράτησαν, ἀρχάγγελοι δὲ ἐπευφήμησαν· καὶ πᾶσαι τῶν οὐρανῶν αἱ Δυνάμεις ύπερ ηγάθησαν”. Ὁ δὲ πάντων Θεός τε καὶ Δεσπότης ἀποδεξάμενος, πρέπειν τῇ προθυμίᾳ τὴν συμμαχίαν ἐδικαίωσε, καὶ τὸν ἀμάραντον αὐτῷ τῆς νίκης ἡτοί μασε στέφανον. Τὸ δὲ στίφος τῶν ἀσεβῶν ἐξεπλάγη, καὶ ὁ τούτων στρατηγὸς διάβολος ἀκούσας, καιρίαν πληγὴν ἐδέξατο. Ο μέντοι γενναῖος ἀθλητής, επέμε να λαμπρᾷ καὶ ἰσχυρὰ τῇ φωνῇ Θεὸν ὁμολογῶν τὸν Χριστόν, δαίμονας δὲ τοὺς παρ' αὐτῶν προσκυνου Η Οι σ. σθησαν Εἰς μέσον αὐτῶν εἰσ επέδησε. Ο φερώνυμος τοῦ Χριστοῦ Γεώργιος. γεώρ γιον,
col. 1183–1184page 197 of 327
PG 97:1183μένους λέγων, καὶ αὐτοὺς πλανωμένους καὶ παρα παίοντας, συκοφάντας θεῶν τῶν οὐκ ὄντων ἀποφαινόμενος, καὶ μᾶλλον αἰσχρολογοῦντας, ἡ Θεὸν ὑμεῖς γοῦντας ἀποδεικνύων βλασφημοῦντας ἐπιστομίζων, καὶ μεταμελεῖσθαι παρεγγυῶν, ἐπεγνωκότας τον ἕνα καὶ μόνον ὄντως ὄντα Θεόν· καὶ τέλος, τὸ γι φικὸν ἐκεῖνο συχνῶς ἐπιλέγων· «Θεοί, οἱ τὸν οὐρα νὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν. Οἱ δὲ παντὶ εἴδει δολιότητος χρώμενοι, διὰ πάντων τὸν ἀθλητὴν ἐξεπείραζον· τί μὲν οὐ λέγοντες; τί οὐ πράττοντες; ποτὲ μὲν ἀπαλύνοντες τοὺς λόγους αὐτῶν ὑπὲρ ἔλαιον, τῇ θωπείᾳ· ποτὲ δὲ, καὶ γι μναῖς αὐτῶν ταῖς βολίσι τῶν ἀπειλῶν κατατοξεύει. τες. Τὸ κάλλος ἐπαινεῖν, πρὸς τῇ συνέσει καὶ τὴν εὐγένειαν, καὶ τὴν ἐν πολέμοις ἀνδρείαν ἀποθαν μάζειν ὑποκρινόμενοι. Την νεότητα κατοικτείρα, καὶ μὴ θάνατον χωρον τῆς ἡδείας ταύτης ζωής μανικώς προκρίνειν συμβουλεύοντες. Χρημάτων ἅμα καὶ ἀξιωμάτων δωρεὰς οὐ τὰς τυχούσες προ τείνοντες. Εἶτα βασάνων είδη καὶ πλήθη θανατηρίες ἐπαγγελλόμενοι, μακρόν τε καὶ ἐδυνηρὸν αὐτῷ δὲ πάντων ἔσεσθαι προςεπαπειλοῦντες θάνατον, ἂν ἀνανεύσειε πρὸς τὴν παραίνεσιν. Ὁ δὲ στερεός και ἀκατάπληκτος τοῦ Χριστοῦ στρατιώτης, πειθαρχεία Θεῷ μᾶλλον ἢ ἀνθρώποις ἤδη πεπεδευμένος, μηδέν τε βιαιότερον εἶναι τῆς πρὸς Θεὸν εὐπειθείας, κατ' οὐδένα τρόπον περιτραπείς ἢ ὑποπτήξας, τὰς μὲν ὑπούλους κολακείας ἐλέγχων τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ὕβρεων ἀπετρέπετο· τὰς δολερὰς δὲ ὑποσχέσεις ὡς ἀτίμους ἐξουδενῶν, διέπτυε· τὰς ἀσεβεῖς συμβαν λίας, ὡς θανατηφόρον τὸν ἀπεκρούετο· τὰς ἀπειλὲς τῇ ἑτοιμότητι τοῦ πάντα παθεῖν ἐξεγέλα· καὶ μηδὲ μέλλειν, παραυτίκα δὲ πειράσαντας πληροφορείσθαι τοῦτο κατήπειγεν, «Ο ἐμὸς ἔρως, βοῶν, ἐσταύρωται.» Καὶ ἁπαξαπλῶς, ἀπανταχόθεν ἀχείρωτος ἦν τοῖς πολεμίοις. «Τί; δὲ χωρίσει με, λέγων, ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; θλίψις; Η στενοχωρία; * διωγμός; ή λιμός; Η γυμνότης; ἢ κίνδυνος; ὕβρεων, Ζητητέον πῶς ἐπὶ Ὀνησίμου τοῦ μετά Τιμόθεον Ιγνατίου διαλεγομένου καὶ γράφοντος Ρωμαίος τὸ, ἐπί τινος, μία ἐπὶ Λουδοβίκου ι' δια λέγεσθαι,
col. 1185–1186page 198 of 327
PG 97:1185μάχαιρα; Πέπεισμαι γὰρ, ὅτι οὔτε θάνατος, οὔτε??? ζωή, ούτε "Αγγελοι, οὔτε Αρχαί, οὔτε Εξουσίαι, οὔτε Δυνάμεις, οὔτε ἐνεστῶτα, οὔτε μέλλοντα, οὔτε τις κτίσις ἑτέρα δυνήσεται χωρίσα: με ἀπὸ τῆς ἀγά της τοῦ Χριστοῦ.» — «Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν, Χριστός καὶ τὸ ἀποθανεῖν, κέρδος.» ν Οὐ μέχρι δὲ λόγων ἐν αὐτῷ ἡ πρὸς τοὺς ἐναντίους συμπλοκή, ἀλλὰ καὶ ἔργοις αὐτοῖς σοφῶς ἅμα καὶ δραστηρίως ἀντιπαρετάττετο· οἷα κραταιὸς ἀγωνι πῆς τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἀνδρείαν, οὐ μόνον ἐκ τοῦ τύπτειν τοὺς ἀντιπάλους, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ φέρειν στεῤῥῶς τὰς παρ' αὐτῶν πληγὰς ἐπιδεικνύμενος σώ κατι καὶ πνεύματι, τῷ μὲν πάσχων, τῷ δὲ ἀντιπλήτα των. Οἱ μὲν γὰρ μάστιξι κατήκιζον τὸ σῶμα· ὁ δὲ τῇ ὑπομονῇ γενναίως τούτων ὑπερεκράτει, ὡς αὐ τοὺς βασανίζεσθαι μᾶλλον, οὐκ ἰσχύοντας ἀνῦσαι ὅπερ ἡδεύλοντο, ἢ τὸν μαστιζόμενον. Αμέλει κοντῷ τὸν ᾿Αγιον κρουσθῆναι κελεύουσι· τοῦ δὲ κοντοῦ μολίβδου δίκην ἀποστραφέντος, εἰς ἔλεγχον τῆς αὐτ τῶν ἀστοχίας, τῆς ἐλπίδος ἀποτυχόντες, ἐφ' ἑτέραν ἐτρέποντο κόλασιν, καὶ δεινοτέραις τιμωρίαις καθώ υποβάλλειν ἐπειρῶντο τὸν ἀθλητὴν· λίθου παμμεγε στάτου ἐν τῇ εἰρκτῇ παννύχῳ κατὰ γαστρὸς ἐπιβο Αξ, πρὸς τῇ ἐν ξύλῳ τῶν ποδῶν ἀσφαλείᾳ, ἄλλαις τε ὅσαις καὶ ὅπως δεινοτέραις. Αἴς ὑπερκαμόντι τῷ ἀθλητῇ καὶ σχεδὸν ἐκλείποντι, τέλος τὸ σφοδρότερον προσήγον· ἐπὶ τροχοῦ τοῦτον ἀναλαβόντες, οὔτ τως καταλύσειν οιόμενοι τοῦ γενναίου τὴν ἔνστασιν περὶ ἂν τὴν ὀσφύν σκορπίου δίκην κατακαμπτόμενός τε καὶ κατατεινόμενος ὁ μεγαλόφρων, καὶ τῇ ἀντι στρόφῳ συνελίξει γενναίως τὸ πνεῦμα στενοχωρούμενος, Εξαρθρος μὲν ἐγίνετο· κατὰ πᾶν μέλος κλώ μενος, περιλακιζομένων αὐτοῦ τῶν σαρκῶν· ἅμα δὲ καὶ ταῖς ἀκμαῖς τῶν ὑφηρμοσμένων ὀργάνων, εἰς πολλὰ τὸ σῶμα κατατμηθεῖς, καὶ ὀχετοῖς αἱμάτων φοινίξας τὰ κολαστήρια, ἤδη νεκρὸς τοῖς τυφλοῖς νομισθεὶς, ἐπὶ σχήματος ὑπ' αὐτῶν κατελήφθη, πολλὰ τοὺς αὐτῶν ἀνυμνούντων ἐπὶ τούτοις θεούς τε καὶ δαίμονας. Ἀλλ᾽ ἔτι μᾶλλον ησχύνθησαν, ὑγιῆ μετ᾿ οὐ πολὺ καθαρῶντες, τὸν ἐν νεκροῖς ἐλπισθέντα. Τῆς γὰρ Σπάντων ζωῆς Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ Σω ῆρες, ὁμοῦ καὶ τῶν τραυμάτων, καὶ τῶν κολαστη τρίων τοῦτον ἀπαλλάξαντος, καὶ τοὺς φύλακας εἰς τέλος καταπλήξαντός τε καὶ ἀπελάσαντος· αὖθις κραταιοτέρων εφιέμενος άθλων, δρομαῖος ὁ Νικηφόρος τοῖς ἀσεβέσιν ενεφανίζετο, ἔργῳ καὶ λόγῳ δη μοσιεύων τοῦ Χριστοῦ τὴν ἀνίκητον δύναμιν. "Ην γὰρ ὄντως ἰδεῖν θέαμα φοβερὸν καὶ ἔκπληκτον, ἐξ ίσου καὶ πιστοὺς ἐπιστηρίζον, καὶ ἀπίστους ἐπιστο μέζον. Οἱ δὲ τῷ ἀδοκήτῳ καταπλαγέντες, καὶ ὡς οὐ Ἐπὶ σχήματος.
col. 1187–1188page 199 of 327
PG 97:1187ταμελεῖσθαι, χείροσιν ἀνάγκαις τὸν εὐγενή περι ἐβαλλον. Ασβέστῳ σβεννυμένῃ, κρεῖττον δὲ εἰπεῖν, ἐξαπτομένῃ, τὸν λογικὸν μαργαρίτην εγκαταχώσαν τες, ἔνθα καὶ ἀπιστεῖσθαι δοκεῖ τοῖς πολλοῖς τὸ τε ράδοξον. Πῶς τὸ φύσει εὐκατάφθαρτον σαρκίον, ἐν οὕτω λάβρῳ καὶ καυστικῷ τῆς ἀσβέστου βρασμέν κἂν πρὸς ὀλίγον διήρκεσε μέχρι καὶ τριχῶν διαμείν ναν παντελῶς ἄκαυστόν τε καὶ ἀλώβητον· ἡ δὲ τῇ ἀναπνοῇ τοῦ λεπτοῦ ἀέρος τὴν κατὰ φύσιν ζω ἔχον ζῶον, ἐν τῇ φύσει παρεμπλαστική ύλη κα κρυβὲν, ἀναπνοῆς ἐστερημένον, τῆς ζωῆς οὐκ ἐπε ρήθη. Εἰ δέ τις τοῖς τοιούτοις ἀντιτιθεῖ λογισμοῖς πῶς ὁ Ἰωνᾶς ἐν τῇ κοιλίᾳ τοῦ κήτους, τριήμερο διαβιοὺς άθικτος ἀνιμάθη; καὶ Ἱερεμίας ἐν τῷ λάκκῳ τοῦ βορβόρου καταχωσθεὶς, ἀνεπίταρος ἐν ηνέχθη· καὶ παῖδες μέσον καμίνου φλογός, λεπτή ἀνέπνεον αέρα, «οὐδ᾽ ὀσμὴ πυρὸς ἦν ἐν αὐτοῖς, καὶ ἄλλα ὅσα παράδοξα τεράστια καθ' ἑκάστην γε νεὰν ὁ μεγαλόδοξος εἰργάσατο Θεὸς διὰ τῶν δούλων αὐτοῦ· θάττον ἡμῖν κάν τούτῳ συνομολογήσεις, καὶ πιστεύσας ἐρεῖ· Οντως, ο θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ.» Φύσις γὰρ τοῖς οὖσι, τὰ τῷ κτίσαντι δοκοῦν· καὶ, «Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου.» ψευδῆς ὁ φανεὶς, ερεύνῃ πληροφορηθέντες, δέον μετ δ Ἀλλ᾿ ἐπιλείψει με ὁ λόγος, καὶ μᾶλλον ὁ χρόνος. τῇ ἀμαθείᾳ τῶν λόγων, εἰ βουληθείην ἁπάσης σάνου δημοσίᾳ τε καὶ ἐν φρουραῖς προσαχθείσης τῷ γενναίῳ τοῦ Χριστοῦ στρατιώτῃ, σχῆμά τε καὶ εἶδες καὶ ὀδύνης τὸ ἀφόρητον, πάντα λόγον ὑπερβαίνον, ἰδίᾳ καὶ ἀνὰ μέρος ἀναγράφειν· τῶν τε χολαζόντων τὸ ἀπηνὲς καὶ σκληρὸν καὶ ὠμότατον· τοῦ τε άθλη τοῦ τὸ τληπαθὲς καὶ ἀνένδοτον· καὶ ὅπως ἐφ' ἑκά στης ἐπληροῦτο ἐπ' αὐτῷ τὸ, ο ὡς ἀποθνήσκοντες· καὶ ἰδοὺ ζῶμεν.» Τάς τε παννύχους αὐτοῦ καὶ » μεθημερινὰς ἐν τοῖς ἀγῶσιν εὐχάς· τὰς μὲν ἔκετη. ρίους ο πρὸς τὸν δυνάμενον σώζειν, τὰς δὲ εὐχα › ριστηρίους, ὑπὲρ ὧν ἀντελάβετο· κἀπὶ τούτας, τὴν τῶν νομιζομένων θεῶν τῇ σημειώσει τοῦ σταυροῦ αθρόαν παντελῆ στροφὴν, αὐτῶν τε τῶν δαιμόνων τὴν θρηνώδη κατάθεσιν, τὸ μὴ εἶναι θεοὺς αὐτοὺς ἀριδήλως ὁμολογούντων, εἰς αἰσχύνην τῶν ἀναισθήτως αὐτοῖς προσκυνούντων· εἶτα τὰς ἐν μέσῳ προσ τάσεις καὶ ἀντιθέσεις, πολλὴν ἐχούσας τὴν τραγῳδίαν· πρὸς τούτοις τὰς νύκτωρ τε καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, 'Ασβέστῳ σβεννυμένῃ. Κατάθεσιν. συγ κατάθεσιν
col. 1189–1190page 200 of 327
PG 97:1189εἰ; ἀντίδοσιν τῆς ὑπομονῆς γινομένας τῷ μάρτυρι, θείας ἐμφανείας τε καὶ διαλέξεις· κρεῖττον δὲ εἰ πεῖν, κατὰ τὸν Δαβίδ, βοηθείας, παρακλήσεις τε καὶ βάσεις· δι' ὧν εὑρίσκων παραψυχὴν τῶν μὲν ἤδη παρελθόντων πόνων προθύμως ἐπελανθάνετο· τῶν δὲ αὖθις ἐπειγομένων, εὐτόνως ἀντελαμβάνετο, ὥσπερ ἀδαμάντινον ἔχων μετὰ τῆς ψυχῆς καὶ τὸ σώμα. Εξεστι δὲ τῷ βουλομένῳ μετὰ ἀκριβείας πάντα μαθεῖν, τῷ μαρτυρίῳ ἐντυχόντι, του σπουδαζομένου τυχεῖν· ἐκεῖθέν τε παιδευθῆναι καὶ ἐκπλαγήναι τῶν ἀγώνων τὸ ὑπέρογκον· τοῦ ἀριστέω; τὸ μεγαλόψυχον· τῆς νίκης τὸ δικαιότατον, καὶ τῶν θείων ἀμοιβῶν τὸ ἀξιόχρεων. Γνῶναί τε σαφῶς καὶ θαυ μάσαι, ὅπως οἱ μὲν τῷ βυθῷ τῆς ἀσεβείας ἐσκοτωμένοι, ἐν δέλῳ, τῷ γλυκεῖ τὸ πικρὸν ἐν τοῖς βήμα σιν αὐτῶν κατεμίγνυον· ὁ δὲ τῷ ἁπλῷ τῆς ἀληθείας λόγῳ τὰς δεινὰς καὶ ὑπούλους αὐτῶν τεχνολογίας, ῥᾳδίως ἐξέλυέ τε καὶ ἀνέτρεπε· καὶ τῶν ἐνεδρῶν αὐτῶν καὶ λαθραίων παγῶν, τῷ στεῤῥῷ καὶ ὑψηλῷ τῆς διανοίας πτερῷ ὑπερίπτατυ· καὶ τῶν ποικίλων καὶ χαλεπῶν βασάνων, τῷ κράτει τῆς ὑπομονῆς ὑπερεκράτει καρτερῶν, καὶ τὸν " κρηπίδων καὶ ήλων τελέσας δρόμον, ἕως καὶ τῷ ξίψει παραδοθείς, σωματικῷ θανάτῳ τὸν ψυχικὸν ἀπονεκρώσας, νικη φόρος δι' αἵματος ἀναδειχθείς, καὶ τὸν τῆς νίκης ἀναδησάμενος στέφανον, ἔργῳ ἐπινίκιον τῷ νικοποιῷ φαιδρῶς ἀνέπεμπεν ὕμνον· «Εὐλογητός Κύριος, είν πῶν, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θήραν τοῖς ὁδοῦσι αὐτ τῶν.» Εἴσεται δὲ πρὸς τούτοις, ὅ γε φιλόπονος, καὶ ἀκριβῶς ἐντυγχάνων τῷ τοιούτῳ διηγήματι, ὡς εὐχ ἑαυτῷ μόνῳ πεπόνηκεν ὁ μάρτυς, ἀλλὰ καὶ πλείστοις ἑτέροις τὴν σωτηρίαν διὰ τῶν οἰκείων ήνυσε πόνων· ὅσους τε τὸν ἴσον δρόμον τελέσαι πε ποίηκε, Θεῷ τὸ οἰκεῖον σπείσαντας αἷμα· ὡς Ανα τέλιον [ καὶ ] Πρωτολέοντα τους στρατηλάτας, τὰ τῇ ἀθλήσει συνεκλάμποντα καταπλαγέντας ἔργα, καὶ τὴν ἀνδρείαν ζηλώσαντας· ἔτι δὲ καὶ Γλυκέριον τὸν ἀνίδιμον, τῇ περὶ τὸν μόσχον τερατουργία, τῆς ἀλόγου τῶν εἰδώλων ἀπαλλαγέντα θρησκείας· ἐξ αὐτῆς, ὡς εἰπεῖν, τῆς φάρυγγος τοῦ δράκοντος αὐτ τοὺς ἐκεπάσας, καὶ θύματα τέλεια καὶ εὐπρόσδε κια, τῷ ἰδίῳ Δεσπότῃ προσαγαγών. Ἔτι δὲ καὶ θαύ ματα μέγιστα τε καὶ ἐξαίσια· πῆ μὲν, τοῖς πιστοῖς αὐτοῦσι νιφάδων δίκην κεχαρισμένα· πῆ δὲ, παρὰ τῶν ἐναντίων οὐ πιστῶς αἰτηθέντα, ἔργῳ δι' εὐχῆς τοῦ μάρτυρος εκβεβηκότα· ὡς καὶ νεκρὸν ἐκ λάρ * Ισ. λείπ. διά. ἀοίδιμος,

Oration XVIIIOratio XVIII

col. 1191–1192page 201 of 327
PG 97:1191vακος ἀναστῆναι, εἰς ἔλεγχον τῆς τῶν αἰτι, σάκτων ἀνοίας, ἐπίγνωσιν δὲ τῆς ἀληθείας, εἴ γε τὸ βλέπειν οἱ αἰτήσαντες εἶχον. Αὐτοὶ γὰρ οἱ τῇ ἐκβάσει των θαυμάτων ἀπιστήσαντες, οὗτοι φάσμασι πεποιθότες, αὖθις ἡλίσκοντο. Απασαν γὰρ βασανιστήριον μηχα νὴν ἐξαναλώσαντες, καὶ πρὸς τὴν ὑπομονὴν τοῦ μάρτυρος ἐξατονήσαντες, καὶ ἐπὶ τὴν τῶν ἀδυν των, ὡς ἐδόκουν, σημείων, Ἰουδαϊκῶς κατέφυγε, αἴτησιν· ἐπεὶ δὲ κἀκεῖθεν ᾐσχύνθησαν· πολλῶν γὰρ μάλιστα γέγονε σωτηρία τὰ θαύματα, τὸν Γεωργίου Θεὸν διὰ τούτων επεγνωκέναι· οὐχ οἷοί τε ένας ἀντεξάγειν ταῖς ἀφάτοις τοῦ μάρτυρος θαυματουργίαις, καὶ ἐπιστρέφειν οὐκ ἀνασχόμενοι, τῷ τετο φλῶσθαι αὐτοὺς καὶ πεπωρῶσθαι καρδίαν, ὦτά τε καὶ όμματα, καθώς φησιν Ησαΐας, τῇ προγονική ἐξ ἀνάγκης προσεχώρουν ἀπάτῃ, καὶ μαγγανείαις τὴν ἀλήθειαν ἀνατρέπειν ἐνόμιζον. Τοιγαροῦν ἀμέλει, ᾿Αθανάσιον εἰς μέσον παρῆγον, πολλὴν ἐπὶ τῇ με γικῇ τὴν οἴησιν ἔχοντα. Καὶ μᾶλλον ἢ τοὺς ἐν Δίσ γύπτῳ, τῷ Μωσεῖ ἀντιπράττειν δόξαντας. 'Αλλ' απ εἰς μακρὰν κἀνταῦθα πᾶσα μαγική κατέκειτο τέχνη, τοῦ ψεύδους, τῇ ἀληθείᾳ νενικημένου· καὶ πλέον ἢ ἐκεῖσε λυσιτελὴς ἡ τοῦ μάγου γέγονε παρουσία. ( μὲν γὰρ δάκτυλον εἶναι Θεοῦ τὸν ἐνεργοῦντα τὴν ἐκείνων ἀνατροπὴν ἐπεγνωκότες, μέχρι λόγων ώμο λόγουν· ὁ δὲ, τὴν διὰ τῶν ἔργων ἀποκαλυφθείσαν αὐτῷ πίστιν ἀσπασάμενος, καὶ τὸν διὰ ξίφους ὑπὲρ αὐτῆς ἠνέγκατο θάνατον, κατάλληλον τῷ ὀνόματ κληρονομήσας ζωήν. Ἐῶ γὰρ λέγειν καθένα, ὅσους καὶ ἄλλους ὁ τοῦ Χριστοῦ ἀθλοφόρος πρὸς τὴν αὐτὴν ἔναθλον καθως γησε λῆξιν· ἐν οἷς καὶ τὴν βασίλισσαν ᾿Αλεξάνδραν, Μωσαϊκὴν ἀρετὴν ἐπιδείξασθαι πεποιηκε. Χρει … Λείπει. ΛΟΓΟΣ ΙΗ'. Εγκώμιον εἰς τὸν ὅσιον Πατέρα ἡμῶν Νικόλαον, τὸν τῆς ἐν Λυκία Μύρης. Ανθρωπε τοῦ Θεοῦ καὶ πιστὸ θεράπων, καὶ οἶκον νόμε τῶν Χριστοῦ μυστηρίων· καὶ ἄνερ ἐπιθυμιών τῶν τοῦ πνεύματος· δέχου τὸν παρ' ἡμῶν σοι προ αγόμενον λόγον ὡς δῶρον· καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος ἡγοῦ τῆς εἰς ἡμᾶς ἐπιδεδειγμένης σοι παραδόξου καὶ θερμῆς ἀντιλήψεως. Καλοῦμεν δέ σε στύλον καὶ ἑδραίωμα τῆς Ἐκκλησίας, ο καὶ φωστῆρα ἐν κόσμῳ
col. 1193–1194page 202 of 327
PG 97:1193λόγον ζωῆς ἐπέχοντα. Πολλὰς γάρ σοι κλεῖς ἡ ἀρετὴ πεποίηκε, καὶ οὐδέν σε τῶν καλῶν διέφυγε, ποιμένων ἄριστε, καὶ ἀρχιερέων πανεύφημε Νικό λας. Πάσας γὰρ ὡς ἐν θησαυρῷ χρυσῷ τοὺς λίθους διαφανείς τῇ μακαρίᾳ σου ψυχῇ, τὰς ὑπερτίμους τῶν ἀρετῶν ἐναπέθου, περιβόητος ἐντεῦθεν πᾶσι σχεδὸν τοῖς ὑφ᾽ ἡλίῳ γενόμενος. Οὐχ οὕτω γὰρ λύ χνος ἐπὶ λυχνία τεθεὶς ὑψηλῇ καὶ διαχρύσῳ φωτίζει τὰ πέρατα, ὡς σύ γε πρώην ἐπὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ θρόνου, ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς ἀνατεθείς, καθάπερ ἐν αὐχμηρῷ τόπῳ τῷ ἀφεγγεῖ τοῦ κόσμου χωρίῳ, πάντας τοὺς ὑπὸ σοῦ ποιμαινομένους, πρὸς τὸ ἀνύκτερον φῶς δαδουχῶν, διαυγάζεις· καὶ οἷον ἐκ τινος μετεώρου περιοπῆς, οὐ μόνον τοὺς ἐγγὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς πόρρω διεστηκότας, τῷ ἀπλανεί τῆς ἐν πνεύματι γνώσεως, καταπυρσεύεις αὐγάσματα. Σὲ γὰρ ὑψηλὸν ἀληθῶς ἡ ἀγγελική πολιτεία πεποίηκε. Σὲ τὸ καθαρόν τε καὶ θεωρητικὸν τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἀληθοῦς ἀνακράσεως τὰς οὐρανίους ἀψίδας ὑπερπτῆ και σχεδόν παρεσκεύασεν. Αὐτόθεν σοι δὴ καὶ τὸ πολυ εἰδὲς τῶν ἀρετῶν, ᾧ τὰ τῆς πρακτικῆς φιλοσοφίας συνείλεκται, δίκην μελίσσης, έκπεριελόντι τῶν ἁγίων τοὺς βίους· κἀκεῖθεν ερανισαμένῳ τῶν ἀρετῶν ἀκρο Θίνα. Τίνα γὰρ τῶν ἀρετῶν τῶν ἁγίων οὐ παρεξή λωσας, ὦ Πάτερ; "Η τίνος τῶν ὑπερλίαν οὐ κατ' ἴχνος εὐώδησας, ἢ κρεῖττον εἰπεῖν, τίνι τῶν κατ' ἀρε τὴν ζησάντων, ἁμιλληθεὶς, σὲ αὐτὸν οὐ παρίσωσας; *Αβελ ὁ δίκαιος, ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ ἐπηνέθη, αὐτὲς δὲ, δικαιότατε Πάτερ, δῶρον ὅλον σὲ αὐτὸν Θεῷ τῷ ἀνενδεεῖ λογικῶς ἀνατέθεικας. Ενώχ ἤλπι σεν ἐπὶ Κύριον· αὐτὸς δὲ καὶ τῶν προσαποκειμένων ἐλπίδων ᾔδεις τὰς ἀποδείξεις ἐναργείς. Έτι, Ενώχ εὐαρεστήσας τῷ Θεῷ μετετέθη, αὐτὸς δὲ τὸ τῆς ψυ χῆς φρόνημα ὅλον ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανὸν μεταστήσας, Όλος ο ἐξέστης Θεῷ, ο τὰ ῥέοντα τῶν μελλόντων. ἀνταλλαξάμενος. Νῶε δίκαιος ῶν, ἐπὶ ταῖς θυσίαις εὐαπόδεκτος γέγονεν· ἐπεὶ καὶ τῇ λάρνακι ξυλίνη, ζώων αλόγων γένη διέσωσε τοῦ κατακλυσμοῦ τὴν γῆν συγκαλύψαντος· αὐτὸς δὲ θύματα καὶ ἱερεῖα λογικά, τὰς μυστικὰς λατρείας προσφέρεις Θεῷ, ἄλλην κιβω τὸν δεικνὺς τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν, καθάπερ ζῶα πολυειδή και τὰ τῆς αἱρέσεως διασώζουσαν τῇ ὀρθο τομίᾳ τῶν λόγων σου. Αβραὰμ ἐν φιλοξενίᾳ καὶ φι λαθεΐα θαυμάζεται, καὶ ἅμα θύμα δεκτὸν ἀθύτως τὸν ἐξ ἐπαγγελίας υἱὸν προσάγων Θεῷ, μακαρίζεται α'. τὰς δὲ, Χριστὸν αὐτὸν ξενάγεις ἐσθίων καθ' ἡμέραν, [καὶ] πνευματικῆς μεταδιδοὺς τραπέζης τοὺς ἐντυγχάνοντας· καὶ θύῃ, οὐ τὸν ἀγαπητὸν υἱὸν, ἢ πρόβα * λείπ. τιο ν φωστῆρα, Εσθίων καθ᾿ ἡμέραν.
col. 1195–1196page 203 of 327
PG 97:1195τον αντ' αὐτοῦ συνεισφερόμενον, ἀλλ' ὅλον σὲ αὐτόν τῷ Θεῷ προσάγων διαπαντὸς ὁλοκάρπωμα, καὶ τὴν σεαυτοῦ ψυχὴν ὑπὲρ τῶν προβάτων εὐαγγελικώς ; προϊέμενος. Ἰσαὰκ δικαιοσύνῃ δοξάζεται· αὐτὸς δὲ καθάπερ τις κανών δικαιοσύνης πανταχού διατρέχων *. ἐν πνεύματι, σὺν παρρησίᾳ πολλῇ τοὺς ἀδικεῖν ἐθέ λοντας ἐπέχεις, όνειρώττων καταφανῶς καὶ βασιλέας καθεύδοντας. Ἰακὼς ἁπλότητι τρόπων, καὶ πολυτε δίᾳ τέκνων ἀοίδιμος· ᾧ καὶ κλίμαξ ἑωρᾶτο εἰς ούρα. νοὺς φθάνουσα, μυστηρίου μείζονος εἰκόνα προγράφουσα. Αὐτὸς δὲ γεννῶν πατριάρχας, καὶ ποιμένες, καὶ ποίμνια τῷ ο ἀρχιποιμένι ο Χριστῷ, παρ' ο καὶ τὴν ποίμνην ἐπιστεύθης, οὐκ ἔλιπας, ο ἀναδέσεις ἐν τῇ καρδίᾳ θέμενος, καὶ οἷον ἐκ βαθμοῦ εἰς βαλ μὲν, ὡς ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν μετα ποιούμενος· καὶ ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανοὺς, θεωρητικῶς ἀναγόμενος. Τὰς ἐπὶ ἀκακία, καὶ περὶ τὰ δεινὰ καρτερία περιφανέστατος· αὐτὸς δὲ οὐχὶ καὶ τοῦτον ἐμελήθης παρατη λῶσαι, ταῖς προσβολαῖς δὲ μὴ κατεσείσθης τῶν εἰρέ σεων, ἀνεῖναι μᾶλλον προθέμενος τῷ πύργῳ προσρήξει τὰ κύματα, ἢ που τι συληθῆναι τοῦ θησαυρίσμα τος. Ἰωσὴν ἐπὶ σωφροσύνῃ καὶ σιτοδοσία περιβόητες αὐτὸς δὲ ὅλον σαυτόν σωφροσύνης τ' εἰκόνισμα, και σιτοδοσίας ἐμπόρευμα, τῇ ἐπαρχία Λυκίων, τῷ ἐ δασκαλείῳ τῆς μελικράτου φωνῆς έχρημάτισες. Μωϋσῆς ἐπὶ πραότητι καὶ λαοῦ νομοθεσίᾳ κηρίτι ται, καὶ θεὸς Φαραώ, καὶ τοῦ Ἰσραὴλ δημαγωγός ἀναγράφεται· αὐτὸς δὲ, πανόλβιε Πάτερ, πράος μὲν τοῖς πᾶσι, φοβερὸς δὲ τοῖς ἁμαρτάνουσι, νομοθετών παντὶ τῷ λαῷ τῶν φαύλων ἀπέχεσθαι πράξεων, καὶ τὰς τῶν παθῶν ἐπαναστάσεις, ὡς ἄλλην Φαραώνων ; δύναμιν, ὑποβρύχιον τῷ πελάγει τῶν σῶν κατορθωμάτων ποιούμενος. Δαβίδ, γενναῖος, καὶ τὸν ὑπερήφανον Γολιάθ, τῇ τοῦ πνεύματος πανοπλία χει ρούμενος· ἰσχυρότατος καὶ αὐτὸς, τὸν νοητὸν καὶ ψυχοτύραννον καθ' ἡμέραν τροπούμενος, καὶ τῆς λο γικῆς τοῦ Χριστοῦ ποίμνης τοὺς αἱρετικοὺς λύκους ἀποδιώκων, τοὺς ἅρπαγας, οὕτω τῷ καταλόγῳ τῶν δικαίων εὔσημον, καὶ τῶν προφητῶν, σεαυτὸν διὰ τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς ἔνειρας, ὦ ἱερώτατε· καὶ τῶν μὲν, τὴν παρρησίαν· τῶν δὲ, τὸν ζῆλον· τῶν δὲ, εν πρᾶον· τῶν δὲ, τὸ συμπαθές· τῶν δὲ, τοῦ βίου τὸ ὑψηλὸν περιεζήλωσας. Οὐ μόνον δὲ τούτων, καὶ Χριστοῦ μαθητῶν· οἷς ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια, τῶν νομικῶν σκιώδες διαπετάσασα περιδέραιον, εξί ἀληθοῦς ἐν πνεύματι λατρείας ανακαλύπτει τρανός ἡμῖν τὰ μυστήρια. ἂν αὐτὸς ἀκολούθως ὀπαδός δ' ν, οι ἴσ. λείπ. ἔδειξας. ἀντὶ τοῦ ἐσθίων, τὸ ἑστιῶν, εντυγχάνοντας, τὸ ἑστιῶν,
col. 1197–1198page 204 of 327
PG 97:1197όλου γενόμενος, ὀφθαλμὸς τῆς Ἐκκλησίας τῇ μερί μνῃ, καὶ σάλπιγξ εύηχος ἐχρημάτισας. Νῦν καὶ εἰπεῖν ἀληθῶς, τὸ γραφικὸν ἐκεῖνο ῥητόν· «Μνήμη δικαίων [μετ' ἐγκωμίων.» ] Καὶ. • Εἰς μνημόσυνον αἰώνιον ἔσται δίκαιος.» Καὶ μάλα εἰκότως. ἐγκωμιαζομένου γὰρ δικαίου, εὐφρανθήσονται λαοὶ πολλοί. Καὶ τὶς ἂν ἐπαξίως ἀφίκοιτο τῶν σεμνῶν ἐγκω μίων, ἢ τῶν σῶν κατὰ τὸν βίον μεγαλουργημάτων, ἀνυμνῆσαι τὸ μέγεθος, πολυύμνητε Πάτερ; Εἴ τι γὰρ ἄν σε καὶ εἴπομεν, ἀποδέει πάντως τῆς ἀληθείας ὁ λόγος. Καὶ εἰ παρεικάζεσθαι θελήσαιμεν τοῖς σοῖς τὰ ἑτέρων κατορθώματα, ἀνάγκη πᾶσα κατόπιν ἐλθεῖν, τῶν πραγμάτων τὰ παραδείγματα. Τίνα σε τοίνυν είπομεν; Γεωργόν; Αλλ᾿ ἀληθεύσει πάντως ὁ λόγος, θεωρητικῶς ἐκλαμβανόμενος. Πάσης γὰρ ὁμοῦ τῆς Λυκίων ἐπαρχίας, τὰ λογικὰ γεηπονήσας γεώργια, τῆς μὲν ἀπιστίας τὰς ἀκάνθας ἐξέτεμες τῆς εὐσεβείας δὲ τὸν ζῶντα λόγον κατέσπειρας, καὶ οἷον ἀποθήκαις σιτικοῖς, τοῖς ψυχικοῖς ταμιείοις πνευματικῶς ἐναπέθου τὸν ἄμητον. Αρχιτέκτονά σε είπομεν; Οὐ ψευσόμεθα βωμοὺς γὰρ εἰδώλων, καὶ δαιμόνων μυσαρῶν ἐφιδρύσματα καθεῖλες τῇ μηχανῇ τῶν δογμάτων σου• Χριστῷ κατὰ τόπον Εκκλησίας ἀνέστησας, τεμένη καὶ ναούς μαρτύρων δειμάμενος ἱεροὺς καὶ σεβασμίους. Καὶ ὡς μὲν γεωργός, τὰς νεοφύτους καὶ λογικὰς ἀμπέλους καλο λιεργῶν, εὐφόρους ἀπέδειξας· ὡς δὲ σοφὸς ἀρχιτέ ατων Εκκλησίας, ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῆς πίστεως κατά εστήριξας, τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ τοῦ πνεύματος. Τί οὖν σε καλέσομεν; Στρατιωτήν; Ναί. Καὶ γὰρ οἷόν τις ὁπλίτης στρατιάρχος, κατὰ τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν στρατευσάμενος, ι τὴν παντευχίαν τοῦ λόγου περιέθου· ο περιζωσάμενος [ τὴν ὀσφύν σου ἐν ἀλη θείᾳ, καὶ ἐνδυσάμενος τὸν θώρακα δικαιοσύνης, καὶ ὑποδυσάμενος τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης.» ] Διὸ τῷ μὲν κράνει τῆς σωτη ρίας, ] τὰς προσβολὰς τῶν παθῶν ἀποκρουόμενος, πέτρας δίκην ἀτρέμας καὶ ἀκατάσειστος ἵστατο, πᾶσαν ἐναντίων ἀντιπλοκὴν διορθούμενος. Ασπίδι δὲ, τῇ ἀσείστῳ κεχρημένος ἐλπίδι, καὶ τοὺς βάλλειν τολμῶντας ὑπαντιάζων, ἀντιτοξεύεις· εἶτα γενναίως 88 Ισ. Ενι. Περιδέραιον διαπετάσασα. Απολυθῆναι τοῦ δουλικοῦ καὶ ἀχθοφόρου κλοιοῦ Ἀντὶ τοῦ, καὶ μέριμνα τῇ μερίμνῃ, τῷ, ὀφθαλμὸς ἐκκλησίας. Καλλιεργών. Τοπ τό, περιζωσάμενος. Πᾶ σον ἐναντίων ἀντιπλοκὴν διανορθούμενος. Τό, πλοκάς Τὰς μὲν ἐκ τῶν λογισμῶν στροφὰς καὶ πλοκὰς διεσείσαμεν τῇ δυνάμει τοῦ πνεύ ματος.
col. 1199–1200page 205 of 327
PG 97:1199ἡ ὑπερασπίζων, ἀντιπεριστασαι καὶ ἀντιβουκολείς σιν, ου ίσ. στάν. τοὺς ἀντίτακτους τῆς ποίμνης σου· καὶ οὕτω μετὰ τὸν συνασπισμόν, τῇ πρακτικῇ δοξιά συνεπειών τὸ τῆς πίστεως φάσγανον, τὴν ἔμψυχον 'Αρείου κατατομὴν, τῇ συναιρέσει τοῦ Σαβελλίου συνεπέτει μες προθέλυμνον. Καὶ μὴν καὶ τοὺς συγχεῖν τολ μῶντας ἢ διαιρεῖν, τοῦ ἑνὸς τῆς αὐτῆς μακαρίας καὶ σεβασμίου Τριάδος, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ [θεοί τὴν οἰκονομικὴν ἐνανθρώπησιν· καὶ τοὺς μήτ' αὐτ τὴν ὀρθῶς ὑπειληφότας, ἢ τῆς καθ᾿ ἑκατέραν τῶν συνελθουσῶν ἐν αὐτῷ τῷ ἐνὶ Χριστῷ καὶ Θεῷ, καὶ ὑπόστασιν ἑνώσεως τῶν φύσεων, τὸν ἑτεροφιά κ γον, μὴ ὁμολογοῦντας ἀσύγχυτον καὶ παντελώς ἀδιάσπαστον, ἔνυγες καὶ τῷ αὐτῷ σειρομάστῃ ξύλ τῷ κατὰ τὸν Φινεές, συναιρεῖς τοὺς ὁποτέρως ἐκαλέ νοντας, τὴν πάντων Θεὸν τοῖς πᾶσιν ἐξιλασκόμενη. Τίνα σε τοίνυν καλέσομεν; "Αγγελον; ἀλλ' οὐ πολὺ τῆς τῶν ἀγγέλων ἀσαρκίας ἀφέστηκας, ἀσώματος ὄντως χρηματίσας ἐν σώματι, καὶ οἷόν τις αιθέρας ἄνθρωπος, ἢ ἐπίγειος τοῖς ὁρωμένοις ἄγγελος. Τί γὰρ ἀγγελικῆς διήνοις πτήσεως, τῷ βασιλεῖ δι' ὀνείρων ἐπιφανῆναι, καὶ φόνον τῇ ἑξῆς μελετώντα κατάπληξιν ἐμποιῆσαι, καὶ μεμηνόταν δεξιὰν πρὸς σφαγάς, ἀπλήγῳ μάστιγι σωφρονῆσαι, τῆς ὁρμής αλογήσασαν· καὶ ἄνδρας μηδὲν ἠδικηκότας, άκρω δοκήτως παραστὰς τοῦ θανάτου λυτρώσασθαι; Τι τούτου δικαιότερον ἐργάσασθαι τῷ ἀγγέλῳ τὸν Ἀμ βακούμ, ἀπὸ τῆς Σιὼν ἐπὶ Βαβυλώνα τὴν Μεδικήν διαπεράσαντι, τῷ Δανιὴλ τὸ ἄριστον ἐν τῷ λέκω τῶν λεόντων ἐπικομίζοντα; Κυβερνήτην ε είπε μεν; ἀλλὰ ἀληθεύσομεν· τοὺς γὰρ τὴν μεγάλην καὶ εὐρύχωρον διαπλέοντας θάλασσαν· τούς τε κατά γῆν θαλαττεύοντας, τῷ οἴακι τῶν πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεων, καὶ τῷ αὐχένι τῆς πίστεως διακυβερνών ἐμμελέστατα· τὴν μὲν καταιγίδα, πρὸς αὐραν εἰς δὲ γαλήνην, τὴν ζάλην, ταῖς ἀγρυπνίαις τῶν προς εὐχῶν ἐπιλαφίζων, πρὸς τῷ λιμένα τῆς ἀπαθείας τοὺς πίστει προσιόντας χειραγωγεῖς, ἱερώτατε. Καὶ τοῦτο δῆλον, ἐξ ὧν αὐτὸς ἑαυτὸν καταφανῶν, ἐπιδά του δίκην, ποτὲ τοῖς πλοτῆρσι παρέστησας· λιμού τὸ τηνικαῦτα τὴν σὴν πιεζούσης μητρόπολιν. Οίδι Εμψυ χον κατατομήν. κυναιρέσει συνένει. συναλοιφήν, περὶ οικονομίας, έμψυχος κατατομή, τὸ κατατέμνειν Σειρομάστῃ ξύλῳ. κόντον ψαρά δόρυ, Επιλογίζων. Τα ἐπιχορίζων, βίλα
col. 1201–1202page 206 of 327
PG 97:1201ταῦτα τῆς ᾿Ανδριακῆς ὁ λιμήν. Τούτῳ γὰρ οὐκ ἔχον τας ἐκείνους μὲν παραπλεῦσαι, παρέπεισας, ἵνα πεινώντα λαὸν διαθρέψης, καὶ λιμοῦ θυμὸν χαλινώσῃς· οἷον καὶ χρυσίνους τρεῖς, ὡς λόγος ἐκποδὼν γενόμενος, τῆς νηός καταλέλυκας· καὶ λαθεῖν εἰς τέ λος οὐκ ἦν τὸν τοῦ ἔθνους τῶν Λυκίων μεριμνητὴν καὶ ὑπέρμαχον, ἀγγελικὲ τὸν τρόπον καὶ τὸ ἔργον Νικόλας. Ότι γὰρ ἐν σαρκὶ περιών, καὶ πρὶν εἰς Χριστὸν ἀναλύσαί σε, πολυτρόπως επιφοιτᾷς τοῖς Ολιβομένοις, καὶ βοηθεῖς μὲν, τοῖς ἐν ἀνάγκαις, ὡς τάχιστα, εξαίρεις δὲ καὶ μιαιφόνου σφαγῆς τοὺς ἐμ πίπτοντας· τί ἂν ἄλλο σε παραδείκνυσιν, ἢ ἀγγε λικὴν ἀσαρκίαν ἐνειλημμένον, καὶ ταύτῃ ῥᾷον τὰς τεραστείας εργαζόμενον; ᾿Αλλὰ τίς σου τὸ μακρόθυμον μὴ θαυμάσεις; Τίς τὸ μειλίχιον σὺν τούτοις, καὶ τὸ πρᾷον μὴ ἐκπλαγῇ; τίς τὸ εἰρηνικὸν καὶ εκέσιον; Ἐπεὶ γὰρ, ὡς φασιν, ἐπισκεπτόμενος ποτε τὰ κλήματα τῆς ἀληθινῆς ἀμπέλου, πρὸς τὸν ἐν μακαρίᾳ τῇ μνήμῃ Θεόγνιον συναντήσας, τόν ποτε τῆς Μαρκιανιστῶν Ἐκκλησίας ἐπίσκοπον, διαλέξεως γραφικῆς προελθούσης διήλεγξας, μέχρις ὅτου τὸν ἄνδρα ἐπιστρέψας πρὸς τὸ δοκοῦν ἐπανήγαγες. Ἴσως τε δὴ παροξυσμοῦ τινος ἐλαχίστου παρεμπεσόντος εἰς μέσον· ὑψηλῇ τε φωνῇ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο μειλίχιον ἐπιφθεγξάμενος ῥῆμα· Δεῦρο, εἶπας, πρὸς καταλλαγήν, ἀδελφὲ, πρὶν ἢ τὸν ἥλιον δῦναι ἐπὶ τῷ παροργισμῷ ἡμῶν.» ᾿Αλλὰ, Πάτερ πατέρων, ἀξιάγαστε λαμπτήρ οἰκουμένης, Ἐκκλησίας ἑδραίωσ μα, στήριγμα πιστῶν καὶ ἀσφάλεια, ταχίστα τῶν ἀδικουμένων ἀντίληψις, νῦν ποιμαίνεις μᾶλλον ἡμᾶς, καὶ παραθάλπεις σφοδρότερον καθαρῶς προσεδρεύων Θεῷ, τῇ τελείᾳ καὶ προσκυνητῇ Τριάδι. Περὶ ἦν, νοητῶς ταῖς ἀγγελικαῖς συμπεριχορεύων τάξεσιν, ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύεις, ὦ θεία καὶ ἱερὰ κεφαλή, ἀποστολική τε χαρίσμασι, καὶ τοὺς μὲν ἐπιστηρίζων, τοὺς δὲ, καθοπλίζων ἡμᾶς, μὴ κατοκνήσῃς, ὦ Πάτερ ὑποφῆτα τοῦ λόγου, καὶ τῶν ἀῤῥήτων ύφε ηγητὰ διδάσκαλε. Τὸν δέ γε ὁμότροπον καὶ διάδοχον τῆς ἱερᾶς σου ἀναστροφῆς· τὸν μακρῷ μὲν χρόνῳ μετὰ σὲ, τῇ δὲ πολιῇ εὐθύς· τοὺς δὲ υἱοὺς αὐτοῦ, τοὺς δὲ ἐγγόνους, ἀνδροῦ τε καὶ λόγῳ ἀληθεῖ περι κράτυνον, καὶ τούτου, ᾧ ἕνι μάλιστα πατρῴοις σπλάγχνοις περιεχόμενος, τοὺς προσβαλεῖν τῇ λογικῇ ποίμνῃ τολμῶντας, ἀποδιώκῃς, τοῖς πνευματικοῖς σου ἀκοντίοις τῶν λόγων σου ὡς ἀναπτόητον δια. σώσῃ τὸ μικρόν σου ποίμνιον, ὅπερ αὐτὸς ἔθρεψας ἱερεῖς τε ἱερατικούς, καὶ τὸν φιλόχριστον λαόν, τοῖς ζῶσι τε καὶ ἀψευδέσι τῆς εὐσεβείας δόγμασι, καὶ τῇ τῶν τεραστείων μεγαλειότητι ἐπιῤῥωννύμενον, μὴ ἀποκάμῃς, θεόπνευστε· καὶ τοσοῦτον ὅσον μᾶλ λον ἄρτι καθαρώτερον ἐγγίζεις Θεῷ, κἀντεῦθεν πλέον τῇ λαμπηδόνι καταστραπτόμενος τῶν φωτι Τῆς νηός κατα λέλυκας. Τρεῖς αὐτῷ πρὸς ἀρραβῶνα χρυσοῦς δούς.
col. 1203–1204page 207 of 327
PG 97:1203πώτερον, τῆς αὐγηέσσης πρὸς Θεὸν παρρησίας άνω τέχῃ τὴν ἔλλαμψιν. Μακαρίζω σε, πόλις Μύρα τῶν Λυκίων μητρόπολις, οἷου ποιμένος φιλο τέκνου, καὶ προστάτου τετύχηκας· οἷον ἐπὶ κερα λῆς ἐδέξω τὸν στέφανον αἰδέσιμον ὄντα καὶ γῆρας καυχήσεσι. Τίνα τοῦτον; Νικόλαον, τὸν πάνυ θείαις εύφροσύναις, ταῖς ἐν ἀνάγκαις καταφανῶς ὀπτανή μενον· τὸν συντομώματον ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων ἐπίκουρον· τὸ τῶν ἱερέων ἱερώτατον ἄγαλμα· τὸν μέγαν ἐν θαύμασι, καὶ φοβερὸν ἐν τοῖς τέρασι· τὸν τοὺς ἀνευθύνους τῶν κινδύνων ῥυόμενον, καὶ ὀνεί ροις τοὺς ἀδικεῖν θέλοντας σωφρονίζοντα. Μακαρία τοίνυν ὑπάρχεις ἐν πόλεσι τοιοῦτον θρεψαμένη το λιοῦχον, καὶ θώκοις τοῖς σοῖς ἐνιδρύσασα. «Οὗ ἐπὶ μὲν τῷ φωτὶ πορευσόμεθα, καὶ ἐν τῇ σκιᾷ αὐτοῦ ζήσωμεν, ἀναπαυόμενοι,» φησί που τὸ ἱερὸν λόγιον. Ἔχεις σὺν τούτῳ καὶ τοὺς εὐσεβείας γενομένους ἀγωνιστάς, Κρήσκοντα λέγω, καὶ Διοσκορίδην, καὶ Νικοκλέα, τοὺς τρεῖς τῆς Τριάδος ἱεροφεγγεῖς καὶ ὁμόφρονας, οὓς ἡ αὕτη Τριάς, τοῖς ἀξιονίκεις τῆς βασιλείας τετίμηκεν ἄθλοις. Εναρμονίως οὖν συνάψασα τούτοις, τὴν συναρίδημον ἐπαξίως συνεστε φάνωσε κεφαλήν· τοῦτο μὲν, ὡς τὸν ἴσον αὐτοῖς ἀγῶνα, τῇ κατὰ προαίρεσιν διαθέσει γενναίως ἐπ δειξάμενον· τοῦτο δὲ, καὶ ὡς ἤδη πάλιν τοῖς ἑαυτοῦ πόνοις τοὺς μάρτυρας· καὶ ζήλῳ τῷ πρὸς αὐτοὺς ἄρτι τὸν ἐκεῖνοις ἐμπρέποντα, συναναπλεκόμενον στέφανον. στικῶν ἀντιλήψεων, φανερώτερόν τε καὶ ἐκτι 1 γρ. κἀγύρω. ᾿Αλλὰ δεῦρο πάντες ὁμοῦ σήμερον, ὦ ἱερώτατον καὶ πιστῶν ἀκροατήριον, ἐπὶ τόνδε τὸν ναὸν καταντήσαντες. Ἑορτὴν ἑορτάσωμεν ἱερὸν καὶ πανέορτον, τὴν ἀξιεπαινεστάτην τοῦ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν ἐπιτελούμενοι ἀνάμνησιν. Ποιοῦμεν δὲ τοῦτο, πάση μὲν κοσμικῇ πομπῇ τε καὶ πανηγύρει, καὶ ἀπατηλοῖς καλλωπίσμασι μακρὰν χαίρειν ἀφέμενοι ὅσα τε τῆς Ἑλληνικῆς ἀγχινοίας τὴν κακοδαίμονα πλά νην ἐπιμορφάζεται, καὶ ὅσα τῆς κάτω συγχύσεως, καὶ τῆς ἐπιπλάστου σαρκίνοις εξήρθη παίγνια. Παίγνια γὰρ καὶ γέλωτος ἄξια, ὧν οὐδὲν ἀθλιώτερον. τὸ συναναπλεκόμενον,
col. 1205–1206page 208 of 327
PG 97:1205Ρόδων δὲ κάλυξι· καὶ μύροις εὐώδεσι, τοῖς αὐτοῦ " ἀλλήλοις ἔργοις βοδήσαντες, πνευματικοῖς ᾀσμάτων ἄνθεσι τὸν ὅσιον στεφανώσωμεν. Τοιούτοις θεραπεύεσθαι μύροις φιλεῖ ὁ ἡμέτερος ἱεροπάτωρ Νικόλαος. Τοιαύταις ἑορταῖς καὶ πανηγύρεσι σπένδεται πλέον, ἢ τοῖς πομπικοῖς πόμποις, οἷς οἱ δημοτελεῖς τῶν Ἑλλήνων κακοδαίμονες τιμώμενοι γάννυνται. Καὶ ἡ τρισσὴ τῶν γενναιοτάτων ἀθλητῶν ὁμοφροσύνη καὶ σύμπνοια, οἷς συναγελάζῃ, Νικόλαε, ταῖς ἄνω συναυλίαις, οἷς συνεκλάμπεις, μεθ' ὧν χορεύεις ἐν πνεύματι, Θεὸν ὅσον ἐφικτὸν ὁρῶν καὶ ὁρώμενος, ταῖς περὶ αὐτοῦ ἀγλαΐζει λαμπρότησι. Τούτων τοι γαροῦν ταῖς πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεσι, καὶ ταῖς σαῖς, ὦ Πάτερ, θεοδέκτοις δεήσεσιν, αἱρετικῆς ἁπάσης καὶ δαιμονικῆς ἐπιφρίξεως· μαστίγων τε νοσοποιῶν, καὶ τῶν ἐν μέσῳ πάντων, καὶ οἷς ἀδοκήτως ἡμᾶς περιπλέκονται άνθρωποι, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν κιν δύνων ῥυσθείημεν ἅπαντες· χάριτι καὶ οἰκτιρμοίς καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ ἐξαγοράσαντος ἡμᾶς, τῷ τιμίῳ τῆς ζωοδώρου πλευρᾶς αὐτοῦ αἵματι, καὶ τῆς ἐν πλάνῃ βασιλείας ἡμᾶς ἀπαλλάξαντος, Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν· μεθ' οὗ πρέπει πᾶσα τιμὴ, καὶ δόξα, κράτος καὶ μεγαλοπρέπεια, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΙΘ'. Εἰς τὸν μακάριον Πατάπιον, καὶ μερικὴ τῶν θαυ μάτων αὐτοῦ διήγησις. Ως λαμπρὰν καὶ πνευματικὴν ὁρῶ τὴν πανήγυριν, καὶ ξένον τὸ θέατρον σήμερον, καὶ θαυμάζειν μοι ἔπεισι τὴν τοσαύτην ὁρῶντι φαιδρότητα· πῶς οὕτω γε προθύμως καὶ κατὰ ταὐτὸν, ἅπαν εἶδος ἀξίας συνέδραμεν. Κληρικῶν γὰρ οἱ λογάδες, καὶ μοναστῶν τὰ συστήματα, γυναικῶν τε ὅσον σεμνόν τε καὶ εὔ σημον, καὶ μιγάδων οἱ σωφρονέστεροι, τὸν ἱερὸν τουτονὶ καταλαβόντες νεών, ἑορτὴν ὁμόσε φαιδρὰν ἑορτάζειν προστρέχουσιν. Αλλ' οὗ γε χάριν, τουτί τὸ πλῆθος ἐνθάδε συνείλεκται, καὶ τίς ὁ τρόπος τῆς ἑορτῆς, ἐρωτήσαιεν ἂν ἴσως τῶν φιλεόρτων τινές. Οἷς οὐκ εἰς μακρὰν ὁ λόγος τῇ πεύσει συμπαρομαρτοῦσαν ἐφάμιλλον τὴν λύσιν, εἰς δεῦρο καὶ νῦν ἐπ ενέγκοιτο. ο αὐτῶν.

Oration XIXOratio XIX

col. 1207–1208page 209 of 327
PG 97:12073.σ. σκεπτής. Πατάπιος ὁ ὅσιος, οὗ τὴν μνήμην γεραίροντας, ταύτην ἄγομεν τὴν πανήγυριν σήμερον. Αὐτὸς ἀπαν τας ἐνθάδε νῦν συνεκάλεσε, μεθ' ὑψηλού τινος της ρύγματος· ἑαυτὸν μὲν προθεὶς ἡμῖν ὥσπερ τινὰ πολυτελή πανδαισίαν καὶ οὐράνιον τράπεζαν την δὲ ἱερὰν αὐτοῦ μνήμην ἀντ᾽ ἐδωδῆς καὶ καρυκείας πνευματικής προβαλλόμενος, ᾧ πεισθέντες, ἀγαπητοί, συνηθροίσθητε, εὖ γε καὶ λίαν ποιήσαντες. Τῆς γάρ Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε,ο νομοθετούσης τοῦ πανσόφου Παύλου φωνῆς· και Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν· ο καὶ τῶν ὅσα τούτοις ἐπῆρται, τὴν μνήμην κατά διάνοιαν φέ ρόντες, καὶ τέλειον ταύτης ἆθλον, τὴν τῶν ὑπηκόων ἀρετὴν ὁριζόμενοι, αόκνως τῷ καλοῦντι συν ήλθετε. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει· δεῦρο πεισθέντες μας, τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐγκώμιον ἀκούσατε, καὶ τῆς κατ' απ τὸν τοῦ βίου διαγωγής, εκφαντικὴν τὴν διήγησιν. Ἐμοὶ μὲν εἰς δύναμιν ἐκείνῳ τῷ ἱερῷ τὸν στέφανον πλέκοντι, ἐπ' οὐδενὶ καθάπαξ τῶν εἰς ἀρετὴν ἐκεί νου τεινόντων παρασιωπώντι, πολλοῦ γε καὶ δεῖ ὑμῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τῶν μυστηρίων τῆς ἑορτῆς ἀκροάμασι, φαιδρὰν εἰς ὅσον κατασκευάζοντι τὴν πανήγυριν, καὶ πολλὴν ἄγαν ἐμποιοῦντι τὴν εὐφρασίαν. Τίς οὖν οὗτος καὶ ποῖος ὁ εἰρημένος Πατάπιος, ᾧ καὶ ἡμεῖς τοὺς τῶν ἐπαίνων λόγους προσάψαι σπου δάζομεν, καὶ ὑμεῖς πεισθέντες ἐνθάδε πανηγυρίσου τες ἤκατε; Ο τῆς ἐρήμου πολίτης, καὶ τῆς οἰκουμένης ἐπισκεπτήτης δεν ὁ ἐπίγειος ἄγγελος, καὶ οὐ ράνιος ἄνθρωπος· ὁ γῆν ὡς οὐρανὸν οἰκήσας, καὶ οὐρανὸν ὡς γῆν μυστικῶς περιπολέσας τῷ πνεύ ματι· ὁ κάτω ἀνθρώποις συνομιλῶν, καὶ ταῖς ἄνω χοροστασίαις συναυλιζόμενος· ὁ σῶμα θνητὸν περι κείμενος, καὶ τῶν πνευματικῶν τοὺς ὄρους τῇ πράξει πιστούμενος· ὁ ἔσχατος ἐν ἀσκηταῖς, καὶ Μέγιστος ἐν ἀρεταῖς· ὁ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, καὶ πάν σοφος τῇ φρονήσει. «Η γὰρ, πάντων τεχνῖτις ἐδί δασκεν αὐτὴν Σοφία.» Ὁ ἐν ἁγνείᾳ πολύς· ὁ ἐν τω φρονήσει ἐπίσημος· ὁ ἐν πίστει θερμό;· ὁ ἐν ἀγάπῃ φοβερός· ὁ πόλιν οἰκῶν, καὶ τῆς ἐρήμου παντελώς μὴ λειπόμενος. Εἶχε γὰρ ταύτης ἔνδον ἑαυτοῦ τὴν σχέσιν θερμοτάτην καὶ ζέουσαν, ἥτις ὡς πῦρ αὐτοῦ τὰ ἔνδον ἀσχέτως οὐκ ἀνεδίδου φλογίζουσα, εἴ γε τὰ ἐκείνῃ προσήκοντα, μέχρι τέλους ὁ γεννάδας ἐκεῖνος δρῶν, παντελῶς οὐκ ἀπέκαμεν. Αλλ' ὢ πῶς μὲν αὐτῷ τῶν ἐγκωμίων προσάξω τὸν στέφανον; Πῶς δὲ καὶ τῆς πολιτείας ἐκφράσω τὸ λαμπρόν; 'Αλλ' ὅμως ἐπίπονον ἀπορῶ, καὶ λίαν, ἀγαπητοί. Τὰ γὰρ διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος ὑπ' αὐτοῦ τελεσθέντα τεράστια, θαυμαστὴν ἔχοντα την διήγησιν, κραδαίνει μου τὸν λογισμὸν, καὶ ἐξίστησι, καὶ
col. 1209–1210page 210 of 327
PG 97:1209ῶν οἰκείων δρων απελαύνειν βιάζεται. Πλὴν, εἰς τον ἀφίκοιτό μου ἡ διάνοια, οὐκ ὀκνήσω λέγειν. Οὐ ὰρ τὸ μὴ κατ' ἀξίαν ἐγκωμιάσαι κατάκρισις, ἀλλὰ 5 γε εἰς δύναμιν ἦχον μὴ λέγειν, κατάγνωσις. Δι ύμμετρον έχων τῷ λόγῳ τὴν ἔννοιαν, πάσῃ ῥώμη και ζεούσῃ ψυχῇ, τῶν ἐγκωμίων τὴν σπουδὴν ἐπισ δείξαιμι· τῆς μὲν τῶν θύραθεν τεχνολόγων κομω τικῆς τερθρείας τόνδε τὸν λόγον ἀποῤῥηγνύς, τῆς ἀποστολικῆς δὲ καὶ ἡμετέρας τῶν πιστῶν, εὐγενείας, ἢ εὐσεβείας, ἢ ἀληθείας, ἢ σοφίας, ἢ οὐκ οἶδ' ὅπως αὐτὴν καλέσω, ἀποδεικνὺς τὴν εὐπρέπειαν, καὶ τὴν εἰς ἄκρον ἐκτὸς τούτων, τοῦ ἀνδρὸς ἀρετήν. Ἐπεὶ καὶ τοῦτο φίλον αὐτῷ, τὸ πεζὸν τοῦ λόγου, καὶ ἀκατάσκευον· ὅτι μηδὲ λόγοις τὴν ἀρετὴν ἐξήσκητα ἔργῳ δὲ καὶ πράξει τὰ ἐκείνης κατώρθωσεν είδη. Τοῦτο γὰρ αὐτῷ, καὶ ἐξ αὐτῶν ἀπαλῶν ὀνύχων ἐσπούδαστο. Ὡς καὶ νῦν οὐ μέγα τὸν εἰς αὐτὸν ἔπαι νον, ἐννοίᾳ μᾶλλον, ή λόγῳ διαχεομένῳ καὶ ῥέοντι κατασκευάσαι. Καί μοι συγνώσεσθε πάντως, ὦ φί λοι καὶ ἀδελφοί, ὅσοι τε παρ' ἡμῖν ἐν λόγοις ἔχουσι τὸ περίοπτον, καὶ ὅσοι τούτων ἀμοιρεῖν παντελῶς ἐπαγγέλλονται· ὅτι μὴ πρὸς τάξιν ἴσως ὁρᾷ τοῦ λόγου, τῶν ἐγκωμίων εἶδος· πρὸς δὲ τὴν ἀλήθειαν μόνην, ὡς ἐνὸν, ἔκ τε τῶν φαινομένων καὶ λεγομένων τοῦ ἀνδρὸς κατορθωμάτων πιστώσασθαι· ὧν τὸ μὲν ἐν θαύμασι, τὸ δὲ ἐν διηγήμασιν, ἔστιν ὁρᾷν τὸν βουλόμενον. Ταῖς αὐτοῦ γοῦν ἡμεῖς εὐχαῖς βοηθούμενοι, καὶ τῷ κατ᾿ οὐσίαν ὄντως ὄντι καὶ ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν καὶ γνῶσιν ὑπερηνωμένῳ τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύ ματι, Λόγῳ· τῷ ἐν ᾧ πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας ἀπόκεινται στηριζόμενοι, τῶν ἐγκωμίων ἀρξόμεθα συμπεριληψόμενοι δηλονότι περιεκτικῷ λόγῳ, καί τινα τῶν κατὰ σάρκα καὶ γνωστικῶν καταφάσεων. Αλλά μοι καὶ ὑμεῖς συναμιλλᾶσθε ταῖς ἡμετέραις εὐχαῖς, ἵλεω τὸν Θεόν μοι ποιούμενοι, καὶ ι Λόγον αἰτοῦντες ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ο ὅπως ἂν μὴ κριθείην, ὡς τῶν ὑπὲρ ἀξίαν ἁψάμενος, καὶ μηδὲν λυσιτελοῦν εἰσενεγκών τῷ λόγῳ τῶν ἐγκωμίων. Ο μηδὲ πρὸς τῇ ἐμῇ καθέστηκεν ἀσθενείᾳ· ὁπόταν μηδὲ πρὸς ἀξίαν εἶδός τι συνεπήρτηται· πρὸς δὲ τῇ ἄνωθεν χάριτι, τῇ πάντα νεμούσῃ ἑκάστῳ τὰ πράσο φορά, ο Παρ' ἧς πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι καταβαῖνον παρὰ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων, ο ἐν τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος. Επ' αὐτὴν γοῦν, ὡς ἔφημεν, τὴν ἀρχὴν τῶν ἐγκωμίων ἐλεύσομαι· καλὴν, ὅτι μάλιστα καὶ ταχεῖαν εὑράμενος σύμμαχον τὴν ἑκατέροιν τοῖν μεροῖν τῶν εὐτ χῶν ἀρωγήν. Σὺ δέ μοι, ὦ ἱερὰ καὶ μεγάλη πανή γυρις, ὅσοι τε τῆς κατὰ Χριστὸν ἀκροδακτύλῳ φιλο σοφίας ἐγεύσασθε, καὶ ὅσοι ταύτης ἐρασταὶ γενέσθαι σπουδάζετε, θερμῶς τὰ ὦτα τῆς διανοίας πετάσατε. Ακροδακτύλῳ ἐγεύσασθε. Οίδα καὶ αὐτῆς, εἰ καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ τοῦ γλυκυτάτου μέλιτος τῆς παρ' ἡμῖν ἐκκλησίας ἀπελαυσάμεθα πέρυσιν. πιν, Ακρον τοῦ σκήπτρου απο
col. 1211–1212page 211 of 327
PG 97:1211Ἐν τοῖς παροῦσι γὰρ, πνεύματος, οὐ σαρκός ἐστιν εὐκλείας ἢ προκοπῆς ἡ διήγησις. Τοίνυν ὁ σωτή ριος Λόγος· ἡ τοῦ Πνεύματος Σοφία καὶ Δύναμις, ἡ τῶν ὄντων αἰτία· ἡ τόδε τὸ πᾶν διεξάγουσα καὶ ἰδύο νουσα, τὸ τῆς κοινῆς πάντων σωτηρίας χρήμα, και πρᾶγμα, καὶ βούλημα, ἕνα τὸν τῆς ἀρετῆς ἡμῖν τρόπον ὑποδεικνύς, ἐν εὐαγγελικαῖς φωναῖς διατρο σίως βος· «Αμήν, ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι ὁ τὸν λόγον μου ἀκούων καὶ ποιῶν αὐτὸν δ, ἔχει ζωὴν αἰώνιον, καὶ εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται· ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐπ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν.» Τίς δὲ ὁ λόγος, ούτινος οὐ μόνον ἀκροατὰς ἀλλὰ καὶ ποιητὰς ἡμᾶς ὁ Λόγος εἶναι βούλεται; Αὐτὸς ἡμῖν αὖθις ἑρμηνεύων ἐπίσ ρωθι, λέγει· «Ο θέλων ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνς. σάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Τί δὲ καὶ ὁ σταυρός αινίττεσθαι πέφυκε· τὴν ν κρωσιν τῆς σαρκός· τὴν ἀπάθειαν· τὴν πρὸς τὰ παρόντα λήθην· τὴν πρὸς ἄνω ζωὴν ὀξυτάτην ἐπι βασιν· καὶ συντόμως εἰπεῖν, τὴν πρὸς τὸ ἔσχατον ὁρεκτῶν ἀκατάσχετον ἔφεσιν. ὡς γὰρ τοῖς μέλλουσι τῶν ἐνθένδε μεθίσασθαι, κατ' αὐτὴν τῶν μερῶν τὴν διάζευξιν, οὐδεμία τῶν ἐπὶ γῆς ὑπάρχει φρονείς οὕτω καὶ τοῖς τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ βαστάζειν πειρωμένοις, οὐδεμίαν προσήκει τῶν γηίνων κεκτῆσθαι προσπάθειαν. ᾿Αλλὰ γὰρ τὸ τῆς σαρκὸς νεκρά σασι φρόνημα, καὶ αἰχμαλωτήσασι πᾶν νόημα εἰς Χριστὸν πνευματικῶς τῷ καλοῦντι προστρέχειν, ὅπως μηδὲν εἶργον αὐτοὺς πρὸς τὴν ἄνοδον εἴη ἀλλ' ὡς δι᾿ εὐθείας τινὸς καὶ τετριμμένης ὁδοῦ τὴν πορείαν ποιοῖντο, μέχρις ἂν πρὸς τὴν ἄρεσιν * καταντήσωσιν, ἥτις ἐστὶν ὁ Θεὸς τὸ πρῶτον ἀεὶ καὶ μόνον οὕτως ' φύσει καλόν. Οὐκοῦν ὅσοι μὲν τοῖς ἄπουθεν εἰρημένοις πειθόμενοι, ἐκείνῳ ἀκολουθεῖν ἐπαγγέλλονται, τὴν ἀρετὴν ἐσποριζόμενοι, τῆς ἀγήσω δηλούτ ζωῆς ἔσονται κληρονόμοι. Οτοι δὲ μὴ τούτοις, ἀλλὰ τῇ κακίᾳ πειθόμενοι ἐξ ἐναντίας βαδίσαιεν, ούτο τῶν ἀκηράτων ἀγαθῶν ἐστέρηνται, καὶ τῆς ἄνω μι καριότητος ηλλοτρίωνται. Αμήχανον γὰρ, τὸν τὴν ἀρετὴν ἐργαζόμενον, μὴ τὰς ἀμοιβὰς κομίσασθαι τῆς ἐργασίας, ἢ τὸν τῇ κακίς συζῶντα, τῶν κατ' ἀξίαν ἀμοιρῆσαι καρπῶν. Δύο οὖν ἐν μέσῳ κειμένων ἡμῖν διαθέσεων, ἀρετῆς, φημί, καὶ κακίας προκρινέσθω τούτων ἡ κρείττων, καὶ ἡ ἐπὶ τοῖς κρείττοσιν * πιστεύων τῷ πέμψαντί με. ὁ ἰσ. ἐπανάστασιν. * Ισ. ὄντως. τοῦ ἔβλαψεν εἰς τὸ κηρίον τοῦ μέλιτος. πως καταντήσω εἰ; τὴν ἐπανάστασιν. ἐπανάστασιν, άφεσιν, ἀφέσεως, ἀπόλαναν τὸν ἄφεσιν),
col. 1213–1214page 212 of 327
PG 97:1213αύξουσα, τῶν οὐχ ἑτέραν οἶμαι τούτων παρὰ τοῖς εὐφρονοῦσι προκρίνεσθαι, ἢ τὴν πρώτην, καὶ μίαν, καὶ μόνην, καὶ ἐν πᾶσι τῶν ὅλων ὑπερανέχουσαν, δρῳ τε καὶ λόγῳ φύσεως καὶ δυνάμεως· ἦν ἀρετὴν ὁ πᾶς τῆς ἀληθείας ἐπίσταται λόγος. Αρετήν δέ φαμεν, τὴν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν· τὴν οὐσίᾳ * καὶ λόγῳ πράγματι, καὶ οὐ φαντασίᾳ τυγχάνουσαν· τὴν τῶν ἀγαθῶν καὶ μεγίστων δωρεῶν ταμιεύτριαν· τὴν τῶν καλῶς εἰργασμένων ἠθῶν, καὶ τρόπων, καὶ βίων ἀκρό πολιν· τὴν ἐν ᾗ πάντων τῶν ἐπαινετῶν ἀπόκειται τὸ κεφάλαιον· τὴν ἀκήρατον ἐργασίαν· τὸ ἄσυλον κτῆμα καὶ πράγμα· τὴν ἄφθονον δόξαν· τὴν ἄπειρον εὔ κλειαν, ἧς χωρίς, τὸν Θεὸν ἰδεῖν οὐδένα οἷόν τε παν τελῶς· ἧς ἐκτὸς, στεφάνων οὐδεὶς ἢ δόξης ἠξίωται. Αὕτη τὰς ἄνω Δυνάμεις ἐδόξασεν, ἀγγέλους ἐκόσμησεν, ἀρχαγγέλους ἐλάμπρυνεν, ἀποστόλους καὶ προφήτας ἐπύρσευσε, μάρτυρας ἐστεφάνωσε, καὶ πάντας τοὺς κτησαμένους αὐτὴν, θείων ἠξίωσε χαρισμάτων, καὶ οὐρανῶν γέγονε πρόξενος βασι λείας. ᾿Αλλὰ μέχρι τίνος, καὶ πότε τοὺς ταύτης διαγράφοντες ἐραστές, Πατάπιον τὸν σοφὸν παρατρέχομεν, τὸν ταύτης ἀκραιφνέστατον ἐραστὴν ὄντα τε καὶ γενόμενον; ᾧ καὶ ζῶντι, ἀρετὴ πᾶς ὁ βίος ὑπῆρχε καὶ θανόντι, ἀρετῆς ἐμπλέκονται στέφανοι. Ον γὰρ τρόπον τοῖς τῇ κακία συζήσασι μένει τῶν ἡμαρτημένων ἡ κόλασις, οὕτω καὶ μεταστᾶσι τοῖς τῆς ἀρε τῆς ἐρασταῖς, τῶν καλῶν ἡ ἀντίδοσις· ὧν τὰ μὲν εἰς ἀεὶ παρ᾽ οἷς ἂν ἔσται φίλον, ἡ μνήμη γεραίρεται καὶ σεβάζεται· τῶν δὲ, βυθῷ παραπέμπεται λήθης, κἀκεῖθεν αὖθις πυρὸς διαιωνίζουσα παραδέχεται κό λασις. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ μέγας Πατάπιος, ὁ Θεοῦ θερά δ των γνήσιος, τῆς κατὰ τὸν βίον ἀναγωγῆς τὴν ἀρετ τὴν μητέρα κτησάμενος, τροφόν τε ὁμοῦ καὶ διδά βαλον, εἰς ἄκραν ταύτης ήλασεν ἐπιστήμην· ἢ καὶ τοῦτο πρὸς ὡραϊσμόν τε καὶ περιφανεστάτην εύ πρέπειαν, τῆς κατὰ Χριστὸν αὐτοῦ πέφυκε γίνεσθαι πολιτείας, ὅπερ τοῖς ζωγράφοις τὰ χρώματα, δι' ὧν τὸ ὑποκείμενον ἀποσκίασμα τεχνικῶς καταχρώ ρουσι, στήλην ὥσπερ τινὰ λογικὴν τὴν διαγραφὴν ἀποδεικνύντες, καὶ τῇ πολυειδεῖ τῶν χρωμάτων εὐχροίᾳ, τὰς μορφὰς τοῦ ζώου ποικίλαντες, ἐναργείς τοὺς χαρακτῆρας ἐμφαίνουσι. Πρὸς δὲ τούτοις, ἔτι καὶ μητρὸς ἐπ' αὐτῷ τάξιν φυλάττει, μητρῴης αὐ τὸν ἐκπαιδεύουσα νόμοις. Πνευματικῇ γὰρ τοῦτον λοχεία γεννήσασα, μυστικὸν ὥσπερ ἔκ τινος θηλῆς ἐπότισε γάλα· καντεύθεν οἷα στερεάν τροφήν, τῶν ἴσ. λείπ. οὐ. Στη λην ώσπερ τινὰ λογικὴν τὴν διαγραφὴν ἀποδεικνύντες. λογική,
col. 1215–1216page 213 of 327
PG 97:1215θείων ἐννοιῶν τὴν γνῶσιν προέθηκεν· ἦν οἱ εκ αἰσθητήρια [γεγυμνασμένα "] πρὸς διάκρισιν ἔχοντες καλοῦ τε καὶ κακοῦ, ἐσθίειν ετάχθησαν. Αύτη του τον, ὡς ἔφαμεν, ἀνῆξε μητρικῶς καὶ ἐθρέψατο, καὶ ταῖς θείαις μελέταις ἐναγρυπνεῖν ἐξεπαίδευσεν. Αύτη τὸν τούτου καταλαμπρύνουσα, τὴν ψυχὴν ἐξωράισι, καὶ πρὸς ὕψος ἀνήγαγεν. Αὕτη Θεοῦ τοῦτον φίλον πεποίηκε, καὶ τῶν παρόντων περιοράν παρεσκεύασε. Καὶ συνελόντα φάναι· αὕτη τοῦτον εἰς τόδε τὸ πάν έκ μὴ ὄντων ἐλθόντα, ἐδέξατο· καὶ αὕτη τὸν ἐνθένὸς μεταστάντα πάλιν ἐξένισεν· ἢ καὶ μάρτυς αὐτῷ τῆς ἀριστείας αναμένει γενήσεσθαι, ὅταν πάσι κατ' ἀξίαν τὰς ἀμοιβὰς ὁ Κριτὴς ἀποφαίνηται. ᾿Αλλὰ γὰρ ἔλαθον ἐμαυτὸν, εἰς τούσδε νῦν τοὺς λό γους παρεξελθών, καὶ καταλείψας τὰ πρότερον λεχο θῆναι ὀφείλοντα, ἧττον οὐδὲν κἂν τούτῳ πεπονθώς, τοῖς πρὸ τῆς ἕδρας τὴν ὀροφὴν καταρτίσαι μηχανωμένοις. Πλὴν τοῖς παρ' ὑμῶν εὐκτικοῖς ἀφεσίμοις θαρσήσας, οὐ περὶ πολλοῦ τὴν τῶν ἐγκωμίων είν θημι τάξιν. Ἐπεὶ μηδέ τις ἐν ἡμῖν τῶν τοιούτων πρόσεστι τέχνη, δι' ἧς, προοιμίοις τισὶν, ἢ κατα σκευαῖς, καὶ συμπεράσμασι καὶ ἀγῶσι χρησάμενα, ἤ τινι τῶν τοιούτων, τὸν λόγον συμπεραίνειν ισχύ σαιμεν. Όμως δ᾽ οὖν ὅσον τῇ περὶ ἡμᾶς ἀσθενείς τῶν λόγων, ἀποκάμοιμεν οὐδαμῶς τὰ εἰκότα συγ γράφοντες, περί τε πατρίδος καὶ βίου κατορθωμά των, καὶ τῆς εἰς ἄκρον τοῦ ἀνδρὸς κατὰ Χριστὸν φιλοσοφίας επανορθώσεως· καὶ οὗτινος οὖν τῶν τοιούτων εἰς ἡμᾶς γεγονότος. Αλλοις μὲν οὖν ἐπαι νείσθω γονέων κομψεία, καὶ πλούτου διαῤῥέοντος κλέος, καὶ δυναστείας ἀνδρότης 1, καὶ γένους, ἐξοχὴ καὶ περιφάνεια, οἷς ἐκεῖνοι σεμνύνονται, καὶ περὶ δ κεχήνασι μόνοι, οἱ ἀπ' ἐκείνων ἐπαινεῖσθαι σπουδάζοντες· ἐξ ὧν καὶ τὸ βλάβος ἐξαίσιον, καὶ ἡ ὄνησις ἄχρηστος. Τούτῳ δὲ τῷ γεννάδᾳ, οὗ πατρὶς ἡ ἄνω Ἱερουσαλὴμ, ἡ Πέτρου καὶ Παύλου μήτηρ εὐφημείσθω βίος, αναγωγή διανοίας, πρᾶξις ἀρίστη, καὶ ἀγώνων ἆθλοι τέλος οὐκ ἔχοντες. Μᾶλλον δὲ παρήσθω ταῦτα νῦν, καὶ σιγῇ τιμάσθω τῷ λόγῳ τοῦ ἀξιώματος, εἰς καιρόν τὸν πρέποντα συντηρούμενα. Νῦν δὲ, ἵνα μὴ τῶν περιέργων καὶ φιλοσάρκων τινὲς, ἀσκαρδαμύχτα γνώμῃ ἀναισχυντοῦντες, ἄπολιν ἡμῖν τὸν ἄνδρα και τασκευάσωσι, διὰ τὸν τρόπον τῆς σιωπῆς, πειρά 10 Ισ. ἀδρότης. Τοῖς παρ' ὑμῶν εὐκτικοῖς ἀφεσίμοις θαρσήσας. συγχώρησιν εἰ συγχωρηθῆναι, τος μετάνοια. εὐκτικὰ ἀφέ σιμα πνευματικός Γονέων κομψεία. σεμνότης, το, κομψεύεται, επί σεμνύεται.
col. 1217–1218page 214 of 327
PG 97:1217σομαι καὶ πατρίδος ἐπιμνησθῆναι τῆς κάτω, τὰς ἐκείνων ἀναιρῶν ἐθελοκάκους ἐρεσχελίας. ἐπιμεμφέσθω δέ τις τούτοις μηδαμῶς· σκοπείτω δὲ μᾶλλον πᾶς ὅστις ἐν ὑμῖν φιλοΐστωρ καθέστηκε, καὶ λίαν εὐκρινῶς ἐπιστείτω " τῇ διανοίᾳ τῶν λεγομένων. Σπουδάσομαι γὰρ, όση δύναμις, δίκην τινὸς διαλλήλου δείξεώς τε καὶ ἀντιθέσεως, διττὴν αὐτοῦ τὴν πα τρίδα, τοῖς φιλοκάλους ὑμῖν ὑποδείξαι· τὴν μὲν ἐκ γῆς, καὶ εἰς γῆν τὴν γένεσιν καὶ τὴν διάλυσιν ἔχου σαν τὴν δὲ, ἐξ οὐρανοῦ, καὶ αἰώνιον, καὶ τέλος οὐκ ἔχουσαν. ἂν τὴν εἰς τὴ κρεῖττον ἐκνίκησιν ἐκ πε ριουσίας θατέρω προσάψομεν τῶν μερῶν. Οὐ γὰρ ισοστάσια ταῦτα, οὐδὲ ὁμότιμα μετὰ τὴν ἀξίαν· ὅτι μηδὲ τῆς αὐτῆς ἐνεργείας καὶ χάριτος. Ἐπὶ δὲ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν, Τοῦτον τοίνυν τὸν ἐν ἁγίοις Πατάπιον, Θῆσαι μὲν τὸ κατὰ σάρκα τετόκασιν· ἡ δὲ κοινὴ πάντων μήτηρ ἡμῶν κολυμβήθρα, τὸ δεύτερον. "Ων, τὰς μὲν Αἴγυ πτος αὐχεῖ, καὶ Νεῖλον ἔχειν τὸν καρποτρόφον συνο μόρρους καὶ γείτονας, δόξαν τε χαμαιπετῆ καὶ χαμαίζηλον· τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ τὰ βασίλεια, ζωῆς ἀθα νάτου, καὶ πλούτου παντὸς, καὶ δόξης ἐμπόρευμα. καὶ μάλα γε εἰκότως. Ἡ μὲν γὰρ, ταύτην ἀπολλυμένην βρῶσιν πιαίνοντα εὐθύνει· ἡ δὲ, τὴν εἰσαεὶ παραμένουσαν τῶν ἀγαθῶν χορηγίαν καρποδοτεί. Η μὲν ἀδοξίας δόξαν, καὶ σαρκῶν ὑπισχνείται παχύ. τητα· ἡ δὲ, δόξαν ἀνέκλειπτον, καὶ θεωρίαν μυστικὴν ἐπαγγέλλεται. Η μὲν, χρυσίου καὶ λίθων πολυτελῶν γίνεται πάροχος· ἡ δὲ, τῶν ἡτοιμασμένων ἀγαθῶν τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος, καθίσταται πρόξενος. Καὶ τί δεῖ μακρολογεῖν; Αἴγυπτος, ἡ μὲν ὑπάρχει καὶ λέγεται· ἡ δὲ, κολυμβήθρα ἐστὶ καὶ ὀνομάζεται. Αλλ' ἐκείνη, σκέτους καὶ ζόφου γεννήτρια αύτη δὲ, φωτὸς ἀΰλου λοχεύτρια. Εκείνη πταισμάτων τροφὸς, αὕτη δικαιωμάτων χορηγός· ἐκείνη θανάτου ὁδηγός, αὕτη ζωῆς ἀθανάτου χειραγωγός. Ἐκείνη παθῶν δημιουργός, αὕτη ἀπαθείας παιδαγωγός. Εκείνη λύπης χωρίον, αὕτη χαρᾶς ταμιείον. Ἐκείνη κακίας σκοτεινὸν οἰκητήριον, αὕτη φωτεινὸν ἀρετῆς οἰκητήριον. Ἐξ ἐκείνης οὖν, ὡς ἔφαμεν, ὁ μακάριος οὗτος τὸ κατὰ σάρκα κατήγετο· ἐκ δὲ ταύτης τὸ κατὰ πνεῦμα πνευματικῶς ἐχρημάτισεν. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα καλῶς ἔχειν δοκεῖ μοι, ὁρῶ δέ τινας τῶν περὶ τὰ παρόντα επτοημένους, μὴ λίαν ἐπιμε πῶς τῶν λεγομένων ἀκούοντας, ἐπεὶ μηδὲν περὶ παρ τρίδος τοῦ μακαρίου κομψὸν ἢ σοφῶδες ειρήκαμεν. Φιλοῦσι γὰρ οἱ φιλόζωοι τοῖς τῶν λόγων σοφιστικοῖς λαρυγγίσμασι τὴν ἀκοὴν καταυλίζεσθαι, οἷς καὶ τὰ μουσικὰ τῶν ἑσπερινών βακχευμάτων παίγνια, καὶ 11 [σ. ἐπίστητω. Εκατόμπυλον Οι Διόσπολις Διόσπολιν xΧΧ, Νο.
col. 1219–1220page 215 of 327
PG 97:1219τὰ σοβαρὰ τῶν ἐπὶ σκηνῇ άθυρμάτων λογύδρια κ μέγιστόν τι καθορᾶται καὶ χρήσιμον τούτου με χλι ριν, ᾠήθην ἐνταῦθα τοῦ λόγου γενόμενος, μικρά των περὶ τῆς Αἰγύπτου γῆς φιλολογῆσαι τὰ νῦν, εὐποράς σας ὅτι μάλιστα νουνεχῶν ἀκροατῶν καὶ σπουδαία περὶ τὰ κάλλιστα, τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, ὥστε ἐκείνους λυπῆσαι, μηδὲ ὑμᾶς παραλογίσασθαι· ότι μὲν ἀπάνθρωπον, τὸ δὲ ἠλίθιον. Πάντας γὰρ ἡ πο ροῦσα συγκαλείται πανήγυρις, καὶ πάντας εὐφρανεῖν ἐπείγεται διὰ τὸν εὐφημούμενον. Ἐπὶ δὲ τὸν τῆς πατρίδος λόγον χωρήσωμεν. Αἴγυπτον ταύτην ἴστε πάντες, ὅσοιπερ αὐτός γεγόνατε· ὅσοι ταύτην ἐξ ἀκοῆς παρειλήφατε. Ενός τε ἦν καὶ ὅση; Οἶαι δὲ καὶ θῆσαι τυγχάνουσι; ἐν ἴσην καὶ μίαν ίσμεν τοῦ κόμπου τὴν εὔκλειση. Ἐπεὶ γῆ λιπαρά, καὶ ἄρουραι παχείαι καὶ εὐχαρτι Ἐκεῖ πόλεις πυκάζουσαι, καὶ χώραι πράζονται Ἐκεῖ ἵππων ἀγέλαι, καὶ θρεμμάτων νομαί, αἰπαλιά τε καὶ βουκόλια και συφόρβια· καὶ πᾶν ὅπερ εἰς ἐδωδὴν καὶ τρυφὴν τείνει, καὶ βίον τουτονὶ τὸν ἀξίως τον. Υδατα ποτάμια θαλάσσης δίκην κυκλοῦντα τὴν ἤπειρον, καὶ πάντα χῶρον ἀρδεύοντα. Γεὼν γὰρ ὁ εἷς καὶ μέγας τῶν τεσσάρων ποταμῶν ἐν τῇ κοσμ ποιία λεγόμενος, τὰς διεξόδους ἔθεν ὁ κτίσας ον ποιούμενος, αὐτόθεν ἐπὶ τὴν μεγάλην κατιών, διεξα έρχεται, θάλασσαν. Ος τοῖς ἐτησίοις ρείθροις τα κτικῶς τὰς ἀναβάσεις ποιούμενος, θαλασσοειδώς διευρύνεται, καὶ ὑδατώδη τὴν γῆν ἀπειργάζεται καὶ τὴν πρὸ μικροῦ γεννημάτων εὐφορία χλοάζουσαν, μυριοφόροις ὁλκάσι ναυσὶ πορεῖσθαι προτρέπεται, 19 10. λογάρια ή λογίδια. καὶ μεταξὺ τῶν ἀρμένων ἐπιτρέπει τοῖς ἀρότρους ἐργάζεσθαι, καὶ τῶν ζώων τὰ ἔνυδρα τοῖς χερσαίας συναγελάζεσθαι παρακελεύεται, τὰ μὲν πληβορούν τα, τὰ δὲ κρεοβοροῦντα. Ο τοῦ θαύματος! Χθές βαθύγειος άρουρα, σήμερον βαθύλιμνος θάλασσα. χθὲς ἀχθοφόρων κτηνῶν καὶ θηρῶν ἐνδιαίτημα, σή μερον ἰχθύων καὶ νηκτῶν θηρίων ἐμφώλευμα. Δύο γυπτος δηλαδὴ τοῦτον ἡμῖν τὸν νεανίαν ἐβλάστησεν. Αἴγυπτος, ἡ τῆς ἐπιγείου τρυφῆς ἄφθονος χορηγία ή τῶν λαμπρῶν ἐσθημάτων ἐργάτις· ἡ τῶν παθῶν τεχνίτις· τῶν ἡδονῶν ἡ θεράπαινα· ἡ τοῦ πηλοῦ καὶ τῆς πλινθείας πρόξενος· ἡ τῶν χρεῶν καὶ λεβήτων πάροχος. Αὕτη τοίνυν ἡ σκοτασμὸς πρὸς τῇ Γραφ καλουμένη, τὸν τοῦ σκότους διώκτην ἐξήστραψεν. Αὕτη τὸ τῆς εἰδωλομανίας ἐργαστήριον, τὸν τῆς εὐ σεβείας ἡμῖν εἰσεκόμισε κήρυκα. Αὕτη τὸ τῶν ἔπι μόνων σκοτεινὸν καταγώγιον, τὸν τῶν ἀγγέλων Ἡ σκοτασμὸς πρὸς τῇ Γραφί καλουμένη. τα
col. 1221–1222page 216 of 327
PG 97:1221συγχορευτὴν ἀνεβλάστησεν, δ καὶ θαυμάζειν ἐπ άξιον. Εἰ γὰρ βδέλυγμα παντὸς ἀσεβοῦς θεοσέβεια, πῶς αὕτη βδελυκτή τις οὖσα, τοιούτου ἡμῖν σκεύους έχε λογῆς γέγονε πατρίς; Πῶς σκότος ὑπάρχουσα, φω στῆρα ζόφου διώκτην ἀνέτειλε; Καὶ μάλα εἰκότως Οπου γὰρ ἐπλεόνασεν ἡ ἁμαρτία, υπερπεριέσω σευσεν ἡ χάρις.» Τῇ γὰρ τοῦ μονογενούς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀῤῥήτῳ συγκαταβάσει, καὶ τῇ ἀφράστῳ καὶ ὑπὲρ λόγον αὐτοῦ κενώσει, ἐληλαμένης μὲν πάσης απάτης καὶ πλάνης, εἰς φροῦδον δὲ τῶν βωμῶν καὶ τῶν ἐναγῶν εἰδώλων γενομένων ἤδη, ἐσαλεύθη μὲν Αἴγυπτος· ἐσείσθη δὲ αὐτῆς τὰ χειροποίητα, καὶ πάντα τῶν δαιμόνων τὰ μυσαρά τελέ σματα καταλέλυται, καὶ ἡγιάσθη πᾶσα ἡ γῆ· ὁ δὲ λαὸς τῶν ἀνθρώπων, «ὁ ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανά του καθήμενος, εἶδε φῶς μέγα» τοῦ ἡλίου λαμπρός τερον, τὸ ὁ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενον, ο Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Αὐτῷ ἡ δόξα, σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΘΑΥΜΑΤΑ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Παταπίου. Τὴν τῶν ἐγκωμίων τοῦδε τοῦ Πατρὸς ἀποδώσαντες εὐφημίαν, καθόσον ἡμῖν ἐφικτὸν, τὴν τῶν θαυμάτων αὐτοῦ ᾠήθημεν ἐκθέσθαι ἀληθεστάτην διήγησιν, ἵν' ἐν ταύτῃ τοῖς φιλοθέοις καὶ φιλεόρτοις συμπανηγυ ρίσαντες, εἴπωμεν· ο θαυμαστὸς ὄντως ἐν ἁγίοις ὑπάρχει ὁ Κύριος.» Καὶ μηδεὶς ἀπιστείτω, μάλιστα αὐτοῦ τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ ἔργα Ἡ ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει.» Οὐ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει τὴν εὐεργεσίαν πηγάζων, ἀλλὰ τῷ ἐμῷ ὀνόματι καὶ τῇ κλήσει τῇ ἐμι· «Εγώ γάρ εἰμι ὁ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργῶν» τῇ Δεσποτικῇ ἐξουσίᾳ. Ἐν τούτῳ ὁ μέγας Πατάπιος, ὁ ἀληθῶς Θεοῦ ἄνθρωπος, ὁ τὸ ζόφος ἀφεὶς τῆς Αἰ γύπτου, καὶ τῷ φωτὶ πλησιάσας, καὶ Χριστῷ συν σταυρωθεὶς, καὶ τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων ἐν θνητῷ σώματι συμβιωτεύσας βίον. Ο τίμιος τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώματι· ὁ τὸν ἀκτήμονα βίον ποθήσας, καὶ εἰς Θεὸν πλουτήσας, καὶ τῆς πολυτελοῦς καταξιωθεὶς χάριτος, οὗτος «λαβὼν παρὰ Θεοῦ ἐξουσίαν τοῦ πα τεῖν ἐπάνω ὅρεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ·». — ο θεραπεύειν τε πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν,» ἔδειξεν ἡμῖν καυτὸς ἐν αὐτῷ τὰ τοῦ παραδοξοποιοῦ Θεοῦ θαυμάσια· τὴν ἄφθονον χάριν· τὴν βρύουσαν πηγήν τὰ μελλίβρυτα νέματα. Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ τυφλοῦ. Κασαί Τούτῳ γάρ ποτε τῷ μακαρίῳ, τυφλός τις κατὰ τὸν ἐκ γεννητῆς τυφλόν, προσέρχεται, κράζων καὶ λέγων· Δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου, Πατάπιε, κου τοὺς ὀφθαλμούς· ἄνοιξόν μου τὴν πήρωσιν, καὶ Παύτισόν με τὸν ἔσκοτισμένον, εἴ πως διὰ σοῦ, τὴν ν.
col. 1223–1224page 217 of 327
PG 97:1223τῶν ὁρωμένων θεασάμενος παναρμόνιον σύστασιν, καὶ θαυμάσας αὐτῶν τὸ ἐξαίρετον, ὑμνήσω διὰ τῶν κτισμάτων τὸν Κτίσαντα. Τοῦτον ὁ μακάριος θεατή μενος, δεινῶς μὲν ὑπὸ τοῦ ζόφου εἰς ἀβλεψίαν ἀμαυ ρωθέντα, πίστιν δὲ κεκτημένον τὴν ὄρη ποιούσι μεθίστασθαι, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο Τί μοι, νεττα, προσιών, τὰ ὑπὲρ ἐμὲ διδόναι ζητεῖς; Τί τῶν ἀφί στων ἐν ἐμοὶ θεασάμενος, ταύτην παρ' ἐμοῦ λαβεῖν, άνθρωπε, τὴν θεραπείαν αἰτεῖς, ἢν μόνος ὁ Καίτης τῶν ὅλων Θεὸς, ἔνθα, καὶ ὅποι, καὶ οἷς βούλετα διανέμει; τί μὴ πρὸς ἐκεῖνον ἀνέδραμε;; Τί, τὸν Κτίστην ἀφεὶς, ἐπὶ τὸ κτίσμα ἐλήλυθας; Τί, τὸν Δε σπότην καταλιπών, πρὸς τὸν δοῦλον κατέφυγε;; θε οἶδας ὅτι κοινῇ πάντες τῆς ἐκείνου ἐσμὲν ἐπιίεεί; συμμαχίας; Οὐκ οἶδας ὅτι καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἄνθρωπος εἰμι ὡς καὶ σύ; Τί οὖν ζητεῖς & παρέχειν σὺ δύνα μαι. Τί τοιαύτης θέλεις με νόσου γενέσθαι θερα πευτήν, ἧς τὸ δύνασθαι μόνος ἐκεῖνος ἔχει δωρεῖ. σθαι τὴν ἴασιν, ὁ καὶ πρὶν τὸν τυφλὸν ὡς θεὸς 1257 μενος. Τούτοις μὲν τοῦ ὁσίου τοῖς βήμασιν ἀποσ βοῦντος ἠρέμα τὸν νεανίαν, καὶ χρηστοῖς οἷς λόγος αὐτὸν ἐκδιώκοντος, ἐκεῖνος αὖθις ἐγίστατο, καὶ τὴν πρὶν τυφλὸν ἐκμιμούμενος, μεγάλα βοῶν καθιζέ τευε· Ἐλέησόν με, λέγων, ὦ γνήσιε τοῦ Θεοῦ θερά πων Πατάπιε. Σοὶ γὰρ ταύτην ἐκεῖνος τὴν χάριν δο δώρηται, καὶ διὰ σοῦ, μοὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν τὴν αὐγὴν δωρεῖται τῶν ὀφθαλμῶν. ᾿Αλλὰ μὴ ἔχνῳ τὴν παῤῥησίαν ἀμβλύνῃς, μακαριστέ, μηδὲ ἀναβολείς τὴν δωρεὰν ὑπερτίθεσο, μήτε νεφέλῃ καλύψης τὸν ἥλιον· ἀλλ' ἰδών μου τὴν κάκωσιν, παράσχου την ἴασιν. Μετρήσας μου τὴν πίστιν, δίδου τήν χάριν. Ζυγοστατήσας μου τὸν πόθον, θεράπευσον τὸν πόνων. Τί οὖν ὁ μακάριος; Έχεις πίστιν; φησί. Πιστεύεις τῷ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι Θεῷ; Πιστεύεις τῷ θεραπεύοντι πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν; Κἀκεῖν, αυθίς φησι· Πιστεύω, Κύριε, καὶ πιστεύων προσέρχομαι. Ο δὲ πρὸς αὐτόν· Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ τὸν τυφλὸν θεραπεύσαντος, εἰς ὃν ἐνθά δε πεπιστευκώς παραγέγονας, ἔσῃ βλέπων τὸν ἥλιον μηδαμόθεν εἰργόμενος. Αὐτίκα γοῦν Ανεώχθησαν αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ γέγονεν ὑγιὴς ὁ νεανίας, ὡς μηδέπω πηρωθεὶς τὰς κόρας τῶν ὀφθαλμῶν, ἡ τοιού του πάθους ἐν πείρα γενόμενος. Αμέλει, ταύτης εἰς αὐτὸν τῆς παραδόξου γενομένης ἰάσεως, οἱ μὲν ὁρῶντες, τὸν Θεὸν ἀνύμνουν θαυμάζοντες. Ὁ δὲ τι χὼν τῆς ἰάσεως, ἀπῄει γεγηθὼς καὶ γαννύμενος, απ νῶν τὸν Θεὸν. καὶ δοξάζων τὸν τοιαῦτα τοῖς ἁγίας αὐτοῦ παρέχοντα κατὰ τῶν νοσημάτων χαρίσματα Τοῦτο πρῶτον τοῦ ὁσίου γέγονε θαυματούργημα αὕτη αὐτοῦ τῶν πόνων ἡ ἀπαρχή. Ης ἡμεῖς τὸν ἄν τῆρα Χριστὸν, καὶ τὸν ὅσιον ἐπαξίως ὑμνήσαντες, ἐφ' ἑτέραν ἐντεῦθεν θαυματουργίαν μετέλθωμεν. Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ ὑδεριώντος. Εἰσίτω τοίνυν τῷ λόγῳ μετὰ τὸν γεννάδαν ἐκεῖναι, ὁ ὑδερίῳ πάθει νενοσηκὼς, καὶ τῆς θεραπείας όπο λελαυκώς. Τὴν βασιλίδα κατοικούντων ἐτύγχανον ἐς ἐν συμβεβηκότος εἰς ὕδρωπα μετελθὼν, δυστυχώς
col. 1225–1226page 218 of 327
PG 97:1225ὑπὸ τοῦ πάθους ἠλγύνετο· καὶ δὴ πᾶσαν αὐτοῦ σχε δὲν τὴν περιουσίαν εἰς ἰατροὺς ἐκδαπανήσας, τέλος ὤνησε τὸ παράπαν οὐδέν. Εἶτα ἐπὶ τὴν ἄφατον καὶ γαλοπάροχον τοῦ Χριστοῦ φιλανθρωπίαν ἐξώρμησε, πιστεύσας μέντοι τὸ πρότερον, καὶ τὴν πίστιν ἔργῳ κυρώσας· καὶ δὴ ἐπὶ τὸν μακάριον Πατάπιον ἔρχεται, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ τὴν τοῦ πάθους ἐπίστασιν, καὶ τὴν τῶν ὀδυνῶν ἐξαγγέλλει δριμύτητα. Ον ὁ μακά ριος θεασάμενος, σφοδρῶς ὑπὸ τοῦ πάθους μὲν πιεζόμενον, δι' ὅλου δὲ τὸν ὄγκον διαδραμόντα τοῦ σώματος, οὐ καταπλάσμασι τισιν ἢ φαρμάκοις ἐχρή σατο, οἷς Ασκληπιάδης, καὶ Ἱπποκράτης, καὶ Γα ληνός κατάχρηνται, καὶ οἱ τούτων παῖδες, ψυχράς παρέχοντες τὰς παρηγορίας τοῖς κάμνουσιν· ἀλλὰ τῇ εὐχῇ φαρμάκω χρησάμενος, ὀργάνῳ δὲ τῷ σταυρῷ, τὴν ὑδεριῶσαν κοιλίαν ἐσφράγισε, καὶ δάκρυον ἐλαίῳ συμμίξας ἀντ' ἐμπλάστρου, ἐπέθηκεν οὕτως εἰπών Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ τὸν ὑδρωπικὸν θεραπεύσαντος, ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγος σου. Καὶ τοῦτο εἰπόντος αὐτοῦ, παραχρήμα διελύθησαν οἱ δεσμοὶ τῶν ὑγρῶν τῆς κοιλίας ἐμφράξεων, καὶ ἠνοίχθησαν οἱ πόρο: τῶν φυσικῶν καταδύσεων· καὶ ἐξέρρευσε πᾶσα τοῦ ἐπιπροσθοῦντος ὕδατος ἡ ἐπί κλυσις, καὶ διεχύθη τὰ τῷ χρόνῳ κακῶς ἐπισυναχθέντα πρὸς τοῖς σπλάγχνοις ἀπόζοντα νάματα, καὶ ἀνεῤῥώσθη ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἀπέδρα τὸ νόσημα διὰ τῆς τῶν χειρῶν τοῦ ἁγίου ἐπιθέσεως· καὶ ἀπῆλθεν ὑμνῶν καὶ εὐλογῶν τὸν Θεὸν καὶ Δεσπότην και Σω τῆρα τῶν ἁπάντων Χριστὸν, τὸν ἀεὶ παρέχοντα τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ τῶν ἰαμάτων τὴν δύναμιν, καὶ δι' αὐτ τῶν τὰς νόσους τῶν καμνόντων ἰώμενον. Ἡμεῖς δὲ τεῦθεν τεράστιον τοῦ ὁσίου μετέλθωμεν. σὺν αὐτῷ τὸν Θεὸν ἀνυμνήσωμεν, καὶ ἐπὶ τρίτον ἐν Περὶ τῆς ἰάσεως τοῦ δαιμονιῶντος. Νεανίας τις ὑπὸ σκαιοῦ δαίμονος ἐλαυνόμενος, καὶ ἐπ᾽ οὐκ ὀλίγον χρόνον ὑπ᾽ αὐτοῦ κατεχόμενος ποτὲ μὲν γυμνός τις καὶ ῥακοδύτης ηὑρίσκετο ποτὲ δὲ καὶ μονοχίτων κατὰ κρημνῶν καὶ βοθύνων κατεφέρετο· ἐτὲ δὲ, εἰς ὄρη καὶ ἐρημίας καὶ βάρα θρα διωκόμενος, δυστυχῶς ἐμαστίζετο· καὶ ἄλλοτε καθ' ὑδάτων καὶ θαλασσῶν ἑλκόμενος, θάνατον ύπο μένειν ἠπείλει τὸν οἴκτιστον, εἰ μὴ προφθάσας δ μέγας Πατάπιος, τὴν θεραπείαν παρέσχε τῷ κάμνοντι τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι. Τί γάρ; Ἐξ ἀδο κήτου τῷ δικαίῳ συναντήσας ὁ ἄνθρωπος, ὁ τὸ πνεῦμα κεκτημένος τοῦ δαίμονος, ἤρξατο πηδᾷν, καὶ ταράττειν εὐπεριδρόμοις ἐξάλμασι, καὶ ἀφρὸν ἐκπτύειν τοῦ στόματος, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑπο στρέφειν, καὶ καταπλήττειν τὸν ὅσιον. Καὶ δὴ κατὰ μικρὸν πλησιάζων, αὐτῷ κατεπήρχετο· ὡς καὶ δι' αὐτοῦ τὸ πνεῦμα βοῆσαι καὶ εἰπεῖν πρὸς τὸν ὅσιον Ο Πατάπιε δίκαις! Τί, τὰς Θήβας καταλιπών, εν θάδε νῦν παραγέγονας; Τί, τὴν Αἴγυπτον ἐάσας, την βασιλίδα κατέλαβες; Τί, τὴν ἔρημον ἀφεὶς, εἰς τὴν Κατάχρηνται. κατά
col. 1227–1228page 219 of 327
PG 97:1227οἰκουμένην ἀνέδραμες; Η δίωξον ἐμὲ ὅθεν σὺ ἀπὸ με έδρασας, ἢ ἑασόν με οἰκῆσαι ἐνταῦθα. Ὦ ἀπὸ σοῦ, Ναζωραίε! "Εως πότε οὐκ ἠρεμεῖς ἀφ᾿ ἡμῶν; Με χρι τίνος πολεμοῦν οὐκ ἀφίσταται; Επ, κατατρ φήσω μου τοῦ σκηνώματος· εἰ δὲ μή, εἰς τὸ ὄρος πορεύσομαι· οὐ γὰρ στέγων ἔτι ὑπὸ σοῦ διωκόμενος. Ενθα γὰρ ἂν πορεύσωμαι, ἐκεῖ σε προλαβόντα είν ρίσκω. Οὐ φέρω σου, Χριστέ, τὴν δύναμιν· απ Ισχύω τοῖς σοῖς ἀντιπαλαίειν θεράπουσιν. Εν μ γὰρ ὅπλῳ τιτρώσκουσι, καὶ ἑνί με ὀνόματι, είχαν νεφῶν ἀπελαύνουσιν. Οὐκέτι στέγω τὴν κάκωσιν, νενίκημαι· ἥττημαι· ὑποχωρῶ τὸ λοιπὸν, καὶ εἰς τὰς ἐρήμους πορεύσομαι. Απέκαμον ζητῶν οἰκητ ριον, καὶ εὑρὼν, ὡς πάροικος αὐτοῦ ἀπελαύνομαι. Ὤ, ὦ Ναζωραίε! Πολλή σου ή δύναμις, καὶ ἄρατ ἡ ἐξουσία. Ποίει ὁ θέλεις. Ἐμοὶ γὰρ ἐνταῦθα μένειν, οὐχ οἷόν τε. ο ἴσ. καταδέξαντος. Ταῦτα καὶ πλείονα τούτων τὸ πνεῦμα τὸ πονηρόν, σφοδροτάτοις παλμοῖς ἐξαλλόμενον τὸν ἄνδρα δει κνύς, πρὸς τὸν μακάριον ἔλεγεν. Ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ θε ράπων Πατάπιος, τῷ δακτύλῳ τοῦ σταυροῦ τὸν τί πον ἀερόγραπτον ποιησάμενος, φωνῇ πραείς πρὸς αὐτὸν διελέγετο Πνεύμα πονηρὸν καὶ ἀκάθαρτον, ἔξελθε ἐκ τοῦ κατ' εἰκόνα κτισθέντος τοῦ κτίσαντος. Εξιθι καὶ ἀπόδραθι ἔνθα σε Χριστὸς μετὰ τῶν ὁμοίων κατέκρινεν. Αὐτὸς ὁ Ναζωραίος, ὃν σὺ Χρισ στὸν οὐχ ἑκὼν καθωμολόγησας, αὐτός σε δι᾿ ἐμοῦ τῷ σταυρῷ τυπήσας, εξόριστον γενέσθαι προστέταχεν. Αυτός σε διώκει, πανάθλιε, καὶ ἀπελαύνει μὴ θέλοντα. Τοῦτο φήσαντος τοῦ δικαίου, ἐσπάραξε τὸν νεανίαν τὸ πνεῦμα, καὶ ἔῤῥηξε, καὶ ἐξῆλθεν ὡσεὶ καπνὸς ἐκ τοῦ στόματος, καὶ ὥσπερ τις ἐριννὺς εἰς τὸν ἀέρα κορυφούμενον ἀπεδίδρασκε, καὶ τοιαῦτα βοΐν πρὸς τὸν ὅσιον ἤρξατο· Οντως οὐκ ἔλαθές με, Πατάπιε. Οὐ γὰρ εἶ σὺ ὁ διώκων με, ἀλλ' ὁ ὑπὸ τοῦ λειτουργούμενος Χριστός. Εκείνος με τα πεινώσας ἐγύμνωσε, κἀκεῖνον ὑποχωρῶ δεδιττόμενος. Ο δὲ νεώτερος, ὥσπερ εἰς ἑαυτὸν ἐλθὼν, ἀνέστη δρομαίως, καὶ ποσὶ τοῦ ὁσίου προσέπιπτε· καὶ κλαίων ηὐχαρίστει, καὶ ἔλεγεν· Εὐχαριστῶ σοι, δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου Πατάπιε, ὅτι με ὁ Χριστὸς ὁ τῶν ἀσθε νούντων Ιατρός, διὰ σοῦ ἐθεράπευσε. Σφραγίσας οὖν αὐτοῦ ὁ μακάριος τῷ δακτύλῳ τὸ μέτωπον, ἀπέλυσεν εἰς τὰ ἴδια, χαίροντα καὶ αἰνοῦντα τὸν Θεὸν, καὶ δοξάζοντα, τὸν πᾶσιν ἀφθόνως τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ παρέχοντα τῶν παθῶν ἰάματα. Περὶ τῆς ἰάσεως τῆς τὸν μαζὸν ἀλγούσης. ᾿Αγέσθω τοίνυν εἰς μέσον ἡμῖν, ἡ τὸν μαζὸν ἐκ χρόνων ἀλγήσασα, καὶ πανταχῆ παισὶν ἰατρῶν ἐαν τὴν ἐκδοῦσα δι᾿ ἄκεσιν, καὶ τὰ ἑαυτῆς ἀναλώσασα, μηδὲν δὲ τῆς νόσου πορισαμένη πρὸς ὄνησιν. Ταύ της καρκίνου τῷ μαζῷ κατὰ τῆς θηλῆς ἐκφύσαντος, καὶ ἅπαν ἤδη τὸ μόριον σχεδόν καταδάψαντος δριμυτάταις ἀλγηδόσιν ἐμπίπτει τὸ γύναιον. Επι πολὺ οὖν ὑπὸ τοῦ πάθους σμυχόμενον καὶ χαλεπόν ἁλισκόμενον, τόπον παρηγορίας οὐχ εύρισκε. Τέλος,
col. 1229–1230page 220 of 327
PG 97:1229περὶ τοῦ μακαρίου ἀκούσασα, δρομαίως πρὸς αὐτὸν ἡ παραγίνεται, καὶ τοῖς ποσὶ τὴν κεφαλὴν ὑποκύπτουσα, τῶν γονάτων ἐφήπτετο, καὶ τοιάδε γοερῶ; ἀντιβολοῦσα, εδυσφόρει καὶ ἔλεγε· Δούλε τοῦ Θεοῦ τῶν ὅλων, Πατάπιε, ἴασαί με την δύστηνον, τὴν πάν στης Έρημον βοηθείας. Δίδου δῶρον τὸ φάρμακον. Οὐδέν μοι γὰρ ὑπολέλειπται. Πάντα εἰς ἰατροὺς κατο ηνάλωσα, ἄλγος μᾶλλον ἢ φάρμακον εγκολπώσασα. Μεμνημένος οὖν τοῦ Κυρίου λέγοντος· «Δωρεάν ἑλά βετε, δωρεάν δότε, η Ιασαί με, τὴν διττοῖς ὑποκειμένην ἔλκεσιν· ἀῤῥωστίᾳ καὶ πενίᾳ. Διὸ διπλῆν αἰ τῶ τὴν ἀντίδοσιν· ἀλεξιφάρμακον ἴασιν, καὶ δόσιν ἀνάργυρον. Οὕτω γάρ σοι κελεύει διδόναι τὸ χάρι σμα, καὶ οὕτω με λαμβάνειν παρακελεύεται. Ο δὲ μακάριος, ὥσπερ κατελεήσας αὐτὴν, ἀπεκρίνατο Εἰ πιστεύεις τῷ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντι, ἕξεις τοῦ πό θου τὸ πέρας. Εἰ πίστιν ἔχεις εἰλικρινῆ καὶ διάθεσιν, ἔσῃ ὑγιὴς καὶ ἀνάλγητος. Ἡ δὲ ταυρηδὸν ἐβόα, καὶ ἔλεγε· Πίστει προσέρχομαι, δέσποτα· πίστει τὴν ξασιν κομίσομαι· μὴ οὖν ἀποστραφείην ἡ τάλαινα μὴ λαβοῦσα τοῦ ἕλκους τὴν ἴασιν· μὴ πάλιν οἴκαδε τὸν καρκίνον κεκτημένη πορεύσομαι· οὐ γὰρ φέρω τὰς ἀλγηδόνας. Οὐ στέγω τοὺς αἰκισμούς· μέχρι βάθους καρδίας σπαράττει με· αὐτήν μου τὴν ψυχὴν ἐκτήκει τὸ νόσημα· ἀλλὰ δέομαί σου, ἐλέησόν με την ἀθλίαν. Ὁ δὲ ῥαγδαίως αὐτὴν ὑπὸ τοῦ πάθους ἀλγυ νομένην ἑωρακώς, ἐπέτρεπεν ἐπιδεικνύειν τὸν τό πον τοῦ νοσήματος. Καὶ δὴ τὴν ἁγίαν αὐτοῦ χεῖρα ἐπιθεὶς τῷ μαζῷ, καὶ τὴν σφραγίδα τοῦ σταυροῦ ποιησάμενος, ἔνθα τοῦ καρκίνου τὸ πάθος ἐτύγχανε, φησὶ πρὸς αὐτήν· Ὁ Θεὸς, ὦ γῦναι, εἰς ὃν σὺ πιο στεύσασα πρὸς ἡμᾶς παραγέγονας, αὐτός σου τὴν πίστιν δεξάμενος, ἀνταμείψεται τοῦ πάθους τὴν ἴασιν· ἡ μὲν γὰρ πίστις σου, τολμηρά τε καὶ ζέουσα· τὸ δὲ πάθος, χαλεπόν τε καὶ δυσίατον. Αλλ' «Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε, πορεύου εἰς εἰρήνην.» Καὶ ἀπῆλθεν ἡ γυνή, ὑγιῆ λαβοῦσα τὸν μαζὸν καὶ ἀνάλ γητον, δοξάζουσα τὸν Θεὸν, τὸν ἀεὶ παρέχοντα τοῖς ἁγίοις τῶν ἰαμάτων τὴν δύναμιν. Ταῦτα τοῦ ἁγίου Παταπίου τὰ θαύματα. Ταῦτα τῶν ἐκείνου πόνων τὰ ἔπαθλα· αὕτη ἡ μερικὴ τῶν ὑπ' αὐτοῦ γενομένων τεραστίων διήγησις. Τοιαύταις ἀμοιβαῖς τοὺς ἑαυτοῦ θεράποντας ὁ Δεσπότης φιλοτιμεῖται. ο Ἐν γὰρ τῷ ὀνόματί μου, φησὶν, ὃ ἐὰν αιτήσητε παρὰ τοῦ Πατρός μου, δώσει ὑμῖν.» Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν παροῦσαν ζωήν παρὰ Θεοῦ τῷ δια καίῳ δεδωρημένα, τοιαῦτα· τὰ δὲ μετὰ τὴν ἐνθένδε μετάστασιν, οἷα καὶ ὅσα· ἃ καὶ μέχρι τοῦ νῦν ᾅδε και τραγωδούμενα· ἃ διὰ τὴν τοῦ λόγου παράτασιν, ἀρτίως ἐπιμνησθῆναι οὐκ ἔκρινα, μή πως τῷ πλή θει τῶν θαυμάτων εἰς ἀπιστίαν ἔλθοιέν τινες, ὅπερ οὐκ ἄμεινον. Ἀλλ᾽ ἐκεῖνα στόμασι μὲν ἀνθρώπων ἀφέντες αδόμενα, Θεῷ δὲ μόνῳ, τῷ δι' οὗ γεγόνασι γινωσκόμενα, ἐνταῦθα τὸν λόγον καταπαύσωμεν, μικρά πρότερον περὶ τῆς αὐτοῦ διαλεχθέντες πρὸς Θεὸν μεταστάσεως.
col. 1231–1232page 221 of 327
PG 97:1231Περὶ τῆς ἐκ τῶν ἔνθεν πρὸς Θεὸν τοῦ δικαίου ἐκδημίας. 13' αὐτῷ. 14 πατράσι. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ μακάριος ἅπαντα σοφῶς καὶ θεαρέστως κατὰ τὸν ἑαυτοῦ διαπραξάμενος βίον, και τις φρόνιμος οικοδεσπότης ἀναδειχθείς, ὅλον ἑαυτὸν Θεοῦ δοχεῖον εἰργάσατο, καὶ πρὸς τὴν ἔνθεν ἐκεῖ μετάβασιν ἕτοιμον. Εντεῦθεν στέφανον ἐκ Θεοῦ δεξάμενος ἀμαράντινον, εἰς τὰς αἰωνίους σκη νὰς εἰσοικίζεται, καὶ γίνεται τῶν ἀγγέλων συνόμιλος· τῶν ἀποστόλων συγχορευτής καὶ συγκάθειρος, καὶ τῶν ἁγίων συνέκδημος. Αλλ' οὐ πρότερον ἐπεί νὰ ταῦτα συνέβαινε πρὶν ἂν ὁ θεσπέσιος τοῖς τὴν μονὴν οἰκοῦσι Πατράσι, ἀδελφοῖς τε καὶ γέρουσιν ἐξηγήσατο τὰ «κρείττονα καὶ σωτηρίας εχόμενα. [σαν γὰρ ἅπαντες τὸ τηνικαῦτα σκυθρωποί, και ζεῖς, λελυπημένοι, κάτω νεύοντες, καὶ τοῦ ζῆν ἐπι τοὺς ἀποστεροῦντες. Οἷα γὰρ καὶ ὅσα τὰ παρ' ἐκεί νων γοερῶς ἐπαδόμενα; Ινα τί γάρ, Πάτερ, φησί, πάντας καταλιπών, εἰς ἀλλοδαπὴν καὶ ξένην χώραν μεθίστασαι; Τί μὴ πρότερον ἡμεῖς μετῳκίσθημεν, καὶ εἶθ' οὕτω σύ, ὦ φιλότεχνε; Αλλ' ἐκλάπης ἀπ᾿ ἡμῶν ὡς οὐκ ἔγνωμεν. Ἐσυλήθης ὁ θησαυρὸς ὁ πολύτιμος. Τίς ἔσται λοιπὸν ὁ πλουτίσων ἡμᾶς, ἡ ὁ θεραπεύσων τὰς νόσους; Ταῦτα οἱ μὲν ἐβόων, οἱ δὲ ἐθρήνουν σφαδάζοντες, καὶ ἄλλοι ἄλλως τὴν συμφω ρὰν ἐκτραγῳδοῦντες ηλάλαζον, καὶ τόπος ἅπας και ρηγορίας ἀπῴχιστο. η Τί δὲ ὁ μακάριος ἐκεῖνος ὄντως ανήρ; Ηδη μὲν ἐκλελοιπότα ἑαυτὸν θεασάμενος, τῆς δὲ πρὸς Θεὸν ἕτοιμον ἐκδημίας, τῇδε κἀκεῖσε τὸ γλυκὺ ἐπανατείνας όμμα, ἔλεγεν· Μὴ κλαίετε ἐπ' ἐμοὶ, γλυκύτατα τέκνα, μηδὲ θρήνοις προπέμψητε τὸν ἡμέτερον Πα τέρα. Αλλ' εὐχαῖς ἐκ βάθους ἐρευγομέναις καρδίας, ἵνα εὕρω λύσιν τῶν ἑπταισμένων μοι, καὶ παῤῥτ σίαν τὴν πρὸς τὸ ἀμήχανον φῶς τοῦ ἀπροσίτου καλ λους, ἡνίκα με παραστῆναι δεήσει τῷ φοβερῷ αὐτοῦ βήματι. Μὴ οὖν κλαίετε, τέκνα· ἐγὼ γὰρ πάντως πρὸς τὸν καλοῦντα μεθίσταμαι. Ὑμεῖς δὲ, ἀδελφοί καὶ πατέρες, ο προσέχετε ἑαυτοῖς, καὶ σύμπαντι τῷ ποιμνίῳ ὑμῶν.» Τὴν μεθ' ὑμῶν μου ἀναστροφὴν μεμαθήκατε· πῶς τε ὑμῖν συνδιῆξα, καὶ πῶς διηκόνησα. Πάντας ὡς ἐμαυτὸν ἠγάπησα· πάντας ἔστερξα· παντὶ ἐμαυτὸν κατεδούλωσα, διὰ τὸν οὕτω ερ τάξαντα. Ταῦτα καὶ τούτοις παραπλήσια διαλεχθεὶς ὁ μακάριος, ἅμα δὲ καὶ παραινέσας αὐτοῖς τ ἑκάστῳ κατὰ τὸ μέτρον τῆς τε ἡλικίας καὶ ἀξίας αὐτοῦ· τοῖς μὲν πρεσβύταις, ὡς γέρουσι " - τοῖς δὲ νέοις, ὡσαύτως πρόσφορα· καὶ πᾶσι κατὰ τὴν εἰκό τα λόγον διαταξάμενος, καὶ τὴν πρὸς Θεὸν εὐχὴν ἐπιτελέσας, ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ, παραδοὺς τὴν ψυ χὴν εἰς χεῖρας ἀγγέλων, εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον τοῦ ἀντὶ τοῦ, γέρουσι, το, πατράσι.
col. 1233–1234page 222 of 327
PG 97:1233προσλαβόντος αὐτόν. Τὸ δὲ τίμιον αὐτοῦ καὶ ἱερώτα τον λείψανον, οἱ τῆς ἁγίας μονῆς ἐς ταυτὸν ὁμόσε γενόμενοι, καὶ ἐν τιμῇ καὶ δόξῃ κηδεύσαντες, ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστοῦ Ἰωάννου κατέθεντο· ἤτοι ἐν τῇ αὐτῇ εὐαγεστάτῃ τῶν Αἰγυπτίων μονῇ, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς προπεμψάμενοι, δόξαν τε καὶ αἶνον ἀναπέμψαντες τῷ τῆς ζωῆς καὶ θανάτου τὴν ἐξου σίαν ἔχοντι. Ἡμεῖς οὖν, ἀγαπητοὶ. ἐπὶ πᾶσι τοῖς λεχθεῖσι τὸν Θεὸν ἀνυμνήσαντες, καὶ ταῖς ἄνω τῶν δικαίων μοναῖς τὴν ὅσιον τοῦτον οἰκῆται πιστεύσαντες, αὐτοὶ κατὰ τῶν παθῶν ἐνστησάμενοι τρόπαιον, εἰς τὸν τῆς ἀπαθείας καταντήσωμεν λιμένα· ἐκεῖνα μεθ᾿ ἑαυ τῶν συνεισφέροντες, τὰ ἐφ᾽ οἶ; τὸ Θεῖον ἀγάλλεσθαι πέφυκεν· ἐν ᾧ καὶ γενόμενοι, τῆς μετὰ τῶν ἀξίων τελείας καταπαύσεως τύχοιμεν, καὶ τῶν ἐπηγγελμένων ἀγαθῶν, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ πᾶσα δόξα, τιμή, κράτος, μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλοπρέπεια, ἅμα τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΕΓΚΩΜΙΟΝ Τον βίον δηλοῦν τοῦ μακαρίου Παταπίου τέ λειον, ἀπὸ φωνῆς ᾿Ανδρέου αρχιεπισκόπου Κρήτης. Πάντα πιστεύειν ἄξιον τὰ ὄντως θεῖα καὶ ἀνθρώποις συμφέροντα. Πιστεύεται δὲ δι' ἀκοῆς τὰ τοιαῦτα, ὡς ὁ θεῖος χρησμός· ἀκοὴ γὰρ, διὰ λόγου· λόγος δὲ πάντως εἰπεῖν, ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως προερχόμενος, δι' ἧς ὁ μισθὸς τοῖς μὴ νωθροῖς εὑρισκομένοις ἐν οὐρανοῖς ἀπόκειται. Οὐκοῦν ἐπειδὴ καὶ λόγος ἡμᾶς ἐν τῇ ἀγήρῳ προτρέπεται χώρᾳ, πρὸς ἀπόλαυσιν ἀγαθῶν καὶ δόξαν ἐν Θεῷ 18, μετὰ πολλῆς ἀκρι βείας τὰ χείλη κινήσαντες, τοῦτον ὡς χρέος προσθήσωμεν· ἵν᾽ οὐ μόνον ἡμεῖς ἀμοιβὴν ὑπὲρ τοῦ ἴσως κατάσχωμεν, ἀλλὰ καὶ πλέον ὑπὲρ ὤν 1. Ἐπεὶ καὶ τούτου χάριν διαγράφονται πάντα· ὡς διὰ τῆς τοιαύ της λοιπὸν ἀκροάσεως, πολλάκις τινὲς τὸν ἴσον βίον 13 ἔνθεοι. 14 πλεῖον ὑπερώναντο. τῷ, τέλειον, Ἀπὸ φωνῆς Δαμασκηνοῦ. ᾿Απὸ φωνῆς Θεοδώρου ἀδεσπότους τὸν ὑπὲρ τοῦ, ἀντὶ, ὑπὲρ αὐτοῦ, λόγου. ὑπὲρ ὧν,
col. 1235–1236page 223 of 327
PG 97:1235βοήθειαν τοιοῦτον δεδόσθαι χρῆμα εἰπὼν ἐκ Θεοῦ. Καὶ γὰρ ὥσπερ ὁδὸς ὁ βίος μὲν ἡμῶν ἐνδείκνυται, χειραγωγὸς δὲ πρὸς ἀμφοτέρους πρὸς τοῦτον, καθά περ τις ἐν τόποις ἰδίοις, τοῖς πρὸς πορείαν αὐτοῦ ἐν τούτοις οὖσιν ἀπείροις, ζητείται πρὸς ὁδηγίαν ἐμε πειρος, οὕτως ή γραφομένη πνευματική θεωρία πρὸς τὸ τὴν πορείαν ἐδείχθη ποιεῖσθαι, καλῶς τ ἐπικτήσονται· ὡς που καί φησιν ὁ προφήτης, προς θεῖσθε. Ἐπεὶ οὖν μόνος αὐτὸς ὑπάρχει ὁδὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὡς ὑπ' αὐτοῦ διδαχθέντες ἐπεὶ καὶ ἀλήθεια τὸ τοιοῦτον, ὑπὲρ ὧν καὶ τὸ ζων ἐξ αὐτοῦ ἐσχηκότες, τὴν ὁδὸν ὑποδεῖξαι ἐν ἀληθεία τῆς ζωῆς, μὴ ὀκνήσωμεν, αὐτοῦ τὸν λόγον ἡμῖν χορό ηγοῦντος τοῦτον. Εγώ ηγοῦντος τοῦτον. Εγώ· λοιπὸν γὰρ ὁμολογήσει καλὸν καὶ τὸ διὰ παρακοῆς γενηθέν μοι ἁμάρτημα, μᾶλλον δὲ εἰπεῖν θαυμαστὸν ἄκουσμα· τὸν ὄχνον ὡς σύντροφον γνώμης ἐπιλαβόμενος, φανερῶς ἀνειδί σθην, ὡς δοῦλος εἰπεῖν ὀκνηρὸς, τὸ τάλαντον πονηρός ἀποκρύψαι. Καὶ οὐχ ὡς μὴ ὄντα με εἶναι, ἢ ἰδιώτην λέγω τοῦ λόγου· ἀλλ' ὅτι καὶ πᾶς δ᾽ ἐὰν γένητα ἐν ἀγαθοῖς ἔργοις· τουτέστιν εἴτε βλέπων ἐν τούτοις, εἴτε δὲ καὶ ἀκούων, ὁμοίως ὡς ἀποκρύπτων τάλαν τον βλέπεται, εἰ σιγήσῃ· καὶ ὃς πάλιν πρὸς ἔργα. σίαν διὰ τοῦ λόγου εἰ φανερώσῃ, δικαιούται λυτρωθεὶς τῆς κατακρίσεως, δι' ὧν τὰ τοῦ Θεοῦ δικαιώματα ἀποκρύψαι ὡς φθονερὸς οὐκ ἠθέλησε δοῦλος. Ούτοι μοι δοκεῖ καὶ μάλιστα βίον ἐνάρετον γεγονότα· ὁ μὲ την θέλησιν εἶναι θελήσας πρὸς τὸ ἀναγγείλαι. ι Τίς λαλήσει τὰς δυναστείας τοῦ Κυρίου, φησὶ, ἀκουστά; ποιήσει πάσας τὰς αἰνέσεις αὐτοῦ;» Ὁρᾶς πῶς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐκ διηγήσεως βλέπεται; «Ακούσατε ταῦτα, πάντα τὰ ἔθνη. Αρα τίνος ένεκα; ὅτι ο Κύ ριος ἐβασίλευσε, καὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο.» Του ἐστιν· ἡμᾶς εἰς ἑαυτὸν κατορθώσας, καὶ ὥσπερ φορέσας ὡραϊσμὸν ἀναγκαῖον. Διὰ τοῦτο πάλιν φησί ἐν ἑτέρῳ προφήτῃ· [ε Ὕψωσον ἰσχύϊ τὴν φωνὴν σου.» ] 'Υψοῦν τὴν φωνὴν ἐπιτρέπει, ὡς οὐκ ἔστιν ἐπάνω ταύτης ἑτέρα, φησί, τὸ εἰπεῖν τὰ αὐτοῦ δη μιουργήματα. Καὶ τούτου μάρτυς ὁ ἐν Ψαλμοί; προφητεύσας. Καὶ γὰρ εἰ καὶ τὸ φρικτὸν αὐτοῦ τῆς οικονομίας μυστήριον παραδόξως θαυμάζεται, ἀλλά διὰ τὸ γενέσθαι πάντας “ἀξίους ἡ τοιαύτη ἐδείχθη φιλανθρωπία; καὶ γὰρ ἄνω καὶ κάτω, δι' ὧν τὰ πάντα γεγόνασιν, ἡ ἡμετέρα δέδεικται φύσις. Δευ τέρα μὲν ἐξ οὐρανοῦ· πρώτη δὲ πάλιν ὡς ἐκ τῶν * είπερ. 14 10. πάντως. Διὰ τὸ γενέσθαι πάντας ἀξίους.
col. 1237–1238page 224 of 327
PG 97:1237κάτω· ἐπεὶ καὶ οὐκ ἄλλη ἐνδείκνυται εἰς δόξαν αὐτοῦ. Τί δ' ἔτι καὶ τὸ τοῦ προοιμίου αἴτιον, σαφηνίσωμεν ἐν συντόμως, ἵνα μὴ καὶ τὸν λόγον ἡμῶν ὡς οὐδὲν ἀποδείξωμεν, διὰ τῆς λοιπὸν ἐνθάδε ἀπολογίας. Ο δοξάζων Θεὸς τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ ἐν τούτῳ πάντως εὐδόκησε, δι᾿ οὗ τελεῖται τὸ σέβας δοξάζεσθαι, καθὼς ἡ τῶν πραγμάτων ἀπέδειξε πεῖρα. Μνήμης λοιπὸν ἀναγράπτου μελλούσης τοῦ ὁσίου ἀναφανῆναι ἀνδρὸς, τῇ αὐτοῦ 10 εὐδοκίᾳ. Τῆς γὰρ ἐμῆς εὐτελείας καταντησάσης ποτὲ ἔνθα τὸ τίτ μιον αὐτοῦ ἐναπόκειται σῶμα· ὡς ἐξ Αἰγύπτου, φησὶν, αὐτοῦ γεγονότος, φημὶ τὸν τόπον, τοῦτο κατα λείψας το όνομα μέχρι τοῦ δεῦρο καλεῖσθαι ἐν τῇ τοιαύτῇ μονῇ, τοῦ ἀληθῶς πάντα πιστεύσαντος τὰ τοῦ Θεοῦ. Καὶ μνήμης αὐτοῦ ἐκ τῶν ἐκεῖσε οἰκούν των εὐλαβεστάτων γυναικῶν τελουμένης, ἠρξάμην ὥσπερ οὐδὲν τῷ τοῦ ἁγίου ἐλλογίζεσθαι ὄνομα· ὅτι, τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἐξ Αἰγύπτου φανεὶς ἡμῖν ἄνθρωπος, Πατάπιος τούνομα; Αὐτῶν δὲ καὶ ἐγκώμιά τινα προσφερόντων μοι, τοὺς λόγους εκείνου ποιούμενα, ἐξ:λεοῦντό μοι καὶ τὴν αὐτοῦ μνήμην λαμπροτέραν ἐπιτελεῖσθαι δι' ἀναγράπτου αὐτοῦ βίου, καὶ συν ευφραίνεσθαι· καὶ μετὰ τὴν σύναξιν λέγοντες, ὅτι Αξιός ἐστιν ᾧ παρέξεις τούτῳ. Θαυμάτων γὰρ θεϊκῶν ἔνδειξις ἐν αὐτῷ ἐγεγόνει, καὶ φωστὴρ ἐν ἡμῖν ἀνα εδείχθη τοῖς τῶν ἁγίων ποθοῦσι τὰς μνήμας. Ἐμοῦ δὲ τὰ τοιαῦτα αὐτῶν ῥήματα εἰς οὐδὲν λογισαμένου, καὶ ει ἐπιμένοντος ληρώδη είναι οι ταῦτα τὰ ῥήματα, καὶ πάλιν λέγοντός μου· Τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἐν ὑμῖν θαυμαζόμενος Πατάπιος τις Αἰγύπτιος; τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ ὥσπερ εἰς ἔκστασιν ἐλθὼν, ὁρῶ ἄνδρα τινὰ ὡραῖον μὲν τῷ εἴδει, θεοπρεπεῖ δὲ τῷ σχήματι ἠμφιεσμένον, καὶ ἐξαστράπτοντα ἄγγελον συγκατα σχήματι μοναχικῆς θεωρίας, μετὰ πλήθους λευχειμονούντων ἀνδρῶν, ἐν ἐλαρότητι τὰ πρόσωπα πρὸς αὐτὸν ποιουμένους· καὶ ὡς ποθοῦντες προσεγγίζειν ἕκαστον αὐτῷ, τοῖς ὀφθαλμοῖς μου ἦσαν φαινόμενο:, ὥστε καμὲ τοῦ κινεῖσθαι μένειν σὺν αὐτοῖς ἡ πρό θεσις. Πάλιν δὲ, διὰ τὸ, φησί, μὴ εἶναι με γνωστὸν αὐτῷ, ὥσπερ ἐξ αἰδοῦς τινος κατεχόμενος, ἀκίνητος ἐν τῷ τόπῳ διέμενον. Εἶτα ἐμοῦ, φησί, μέσον αὐτῶν οὐκ οἶδα πῶς, γεγονότος, ὑπεδείκνυε τῷ δακτύλῳ τοῖς πᾶσι με ἐπιδεικνύων, καθάπερ ἐχθρόν τινα, προβαλλόμενός τις ἐξουσιαστής, κατακρίνων αὐτὸν 10 Ισ. Θεοῦ. 20 Ισ. καταλείψαντα. οι ἴσ. εἰπεῖν. Συγκατασχήματο μοναχικῆς θεωρίας. ἀντὶ τοῦ, συγκαταστήματι. συγκαστήματι
col. 1239–1240page 225 of 327
PG 97:1239εὐλόγως. Τὸ δὲ τῆς κατακρίσεως εύλογον τοῦτο ἐν Ἰδού, φησὶν, ἀδελφοί μου, πᾶσιν ὑμῖν ἐραστὴς ἀπὸ εδείχθην, Θεοῦ πάντως εὐδοκήσαντος· τῷ δὲ ἀνθρώπῳ τούτῳ, ὥσπερ ἔκτρωμα εὑρέθην λοιδορούμενο; ἐξ αὐτοῦ· εἴτε οὖν αὐτὸς πάντως, ὡς πάντως ὑμῶν ὑπάρχων ἀνώτερος τοῦτο σημαίνει, καὶ ὑμᾶς διαβάλλων, νέος φανείς Φαρισαῖος, εἴτε μὴ ῶν διὰ το φθό νον, τοῦτο εἰς ἑαυτὸν κατεργάζεται, μὴ ἐντραπείς τὰς ὑπὲρ ἐμοῦ αὐτῷ προσαγομένας ὑπὸ τῶν ἐμὲ ποθούντων ἱκετηρίας, πρὸς τὸ ἐγγράφως μα μαρ τυρῆσαι, καὶ Θεῷ προσενέγκαι, κατὰ τὴν αὐτοῦ ἀνδρειοτάτην φρόνησίν τε καὶ ἐπωνυμίαν· νοῦ, φημί, ηὐτρεπισμένου ἐν αὐτῷ ἀμέμπτου αινέσεως· ἀπὸ καὶ Κρήτης ἄξιος ἐπίσκοπος γέγονε, παρὰ θεῷ τῆς ποιμαντικῆς βακτηρίας τῶν λογικῶν προβάτων κατηρτισμένος. Επιχειρήσει δὲ τοῦτο τῇ δυνάμει τοῦ παναγίου Πνεύματος. Ἐμοῦ δὲ, ὦ ἄνδρες, ταῦτ σώῳ τῷ λογισμῷ ἀκροωμένου, σὺν τρόμῳ ἐξύπνησε ἐν φόβῳ πολλῷ· καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐπανελθών, τὸν μὲν ὕπνον ἀποτιναξάμενος, αἶνον τῷ Θεῷ προσήνεγκα, Ενενόουν δὲ τί τὸ ἔραμα τοῦτο· ὅτι μὲν καὶ ἡ ὀπτα σία συνέκφοβος· τὸ δὲ τοῦ ἀνδρὸς πρὸς ἐμὲ ἀντιτείνον ῥῆμα, τί ἄρα ἐστίν. Εἰ μὴ πάντως, ὅτι εἰς οὐδὲν ἐλογισάμην τὴν τοῦ ἀνδρὸς πολιτείαν. Απιστία; γὰρ ἦσαν τὰ ὦτά μου γέμοντα, τὰ ῥηθησόμενα τῶν γυναικῶν ῥήματα.... Λογισάμενος οὖν ἐγὼ ὅτι ἐκ Θεοῦ πάντως ἐστὶν αὕτη ἡ πνευματικὴ ὀπτασία, καὶ ὅτι αὐτοῦ ἄνωθέν ἐστι τὸ δῶρον, ἀνεζωπύρησα τῷ πόθῳ, καὶ πρὸς τὸ δράμα ἐξηυτρεπίσθην, ὅπως ο συγγραφῇ, τὰ τοῦ γέροντος τοῖς πιστοῖς παραδώσω" τὰ παρ' ἐμοὶ πρῶτον πρὸς ἀπιστίαν εἰπεῖν λελογισμένος, ὕστερον δὲ, τὰ διὰ Θεοῦ αὐτῷ μεγάλα φα γέντα. Τότε προσκαλεσάμενος σὺν τῇ πρώτη, πάσας τάς σὺν αὐτῇ οὔσας ἐν τῇ ἀσκήσει, ἐπυνθανόμην ἐν ἀκριβείᾳ παρ' αὐτῶν τὴν τοῦ ἀνδρὸς πολιτείαν· ὅπως λοιπὸν ἀρξάμενος διηγήσωμαι καθὼς κατέλαβον, τοῦτο ἡγησάμενος, ὅτι τοῖς ἐργαζομένοις τὸ ἀγαθόν, οὐχ ὑστερήσει τὰ ἀγαθὰ, ὁ κατοικῶν ἐν τῷ οὐρανῷ Θεὸς τοῦ παντός. Αλλά, τὴν μὲν τῆς ἀσκήσεως αὐτοῦ θεωρίαν διὰ τοῦ λόγου ἀφέντες, ἐπὶ τὰ μᾶλλον εἰς ὄψιν φέροντα προθύμως χωρήσωμεν, ἐκ τῶν ἐσχά των, τα πρώτα διηγούμενοι. ο Αγαθὴ γὰρ ἐσχάτη λόγου "8, ὑπὲρ ἀρχὴν αὐτοῦ.» Γνοίημεν δὲ ὅτι βίου εὐσεβοῦς ἀναδεικνυμένου, πρὸ διηγήσεως ἐγγράφων, τοῖς ἐν τῷ βίῳ ἀναστρεφομένοις ἡμῖν, λάμπουσι καὶ φωτίζουσι τὴν διάνοιαν. Συνέβη δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν γενέσθαι τοῦ λόγου τὸ εὔτονον, ἴσως ἀποροῦντες τὰ πλεῖστα τοῦ δικαίου ἀνδρὸς κατορθωμάτων διηγήσει σθαι. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ό προτρέχει πόνοις, ὥσπερ λύχνον καιόμενον, ἀδύνατον καὶ οὐκ εὐθές ἐστι, κατὰ τὴν Δεσποτικὴν φωνὴν, ὑποκάτω κλίνης τεθῆναι, ἀλλ' ἐπ' αὐτὴν βάσιν τὸν Χριστὸν ἐπιτεθῆναι, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν βλέπῃ τὸ φῶς, οὕτω τὰ τοῦ βίου αὐτοῦ ἐστι πρώτον 41 ἰσ, μὴν διά. λόγον.
col. 1241–1242page 226 of 327
PG 97:1241ἐγκαταλιπεῖν, καὶ οὕτως ἐπὶ τὰ μαρτυροῦντα τὸν Μον αὐτοῦ ἐν εὐφροσύνῃ ἡμᾶς βαδίζειν. Πάντως γὰρ ἔνθεν καὶ ταῦτα δειχθήσονται, ὥσπερ ἐν ὄψει ἔμπροσ δεν εὑρισκόμενα. Οὐδεὶς γάρ ἐστιν, ὁ μὴ ἐπιστάμενος ἐκ τῶν μελλόντων ἀκούεσθαι τὸ, ποῦ ταῦτα, καὶ πόθεν, καὶ πῶς προέρχονται πρὸς φανέρωσιν. Οὐ γὰρ δύναται φῶς σκότει συγκοινωνεῖν· οὐδὲ πά τιν μέρος πιστῷ μετὰ ἀπίστου· οὔτε συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων· οὔτε συλλήβην εἰπεῖν, συμφώνησις] Θεῷ πρὸς Βελίαρ. Συντρίβεται γὰρ ὡς γέγραπται τὸ σαθρὸν, ὑπὸ τοῦ ἰσχυροῦ, καὶ εἰς ἀφανισμὸν τὸ τούτου τέλος ἀποδείκνυται. Καὶ γὰρ τὰ τῶν ἀρετῶν βέβαια καὶ πάγια καὶ ἔρηρεισμένα πάντοτε διαμένοντα, καθὼς ὁ θεῖος ἀποδεικνύει λό γος, ἐκ τούτων μὴ συντριβόμενα, ἀναφαίνονται ὑπὸ τοῦ λόγου φυλαττόμενα. Τὰ δὲ τῆς κακίας ἴδια ο ὡσεὶ καπνὸς ἐκλείπουσι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ὥσπερ ὁμοούσια τοῦ ἀσβέστου πυρὸς φανερούνται. «Πορεύεσθε» γὰρ, πρὸς τοὺς πράττοντας τὰ τοι αῦτα, «τῷ φωτὶ, φησί, τοῦ πυρὸς ὑμῶν καὶ τῇ φλογί ᾗ ἐξεκαύσατε.· Ἐντεῦθεν λοιπὸν, ἀδελφοί, ὥσπερ ἀπὸ πυρὸς λυτρωθῆναι βουλόμενοι διὰ τῆς ἀκροάσεως, ἐπὶ τὰ τοῦ ἀνδρὸς ὑπέρλαμπρα έργα, τὰς ἀκοὰς τῆς διανοίας συντείναντες, καὶ εἰς φῶς γνώ σεως καταντήσαντες, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἐκδιδάσκει, ἀκουσώμεθα τί λαλήσει ἐν ὑμῖν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Αὐτοῦ γὰρ καὶ εἰσὶ καὶ λαλοῦνται, καὶ πρὸς τὸ λέγειν φαίνονται, ὡς τὸ ἀποστολικὸν γράμμα δι δάσκει, ὅπως δοξάζωμεν ἐκτενῶς τὸν δόντα καὶ πάν τότε διδοῦντα ἐξουσίαν τοιαύτην, συνφθεγγόμενοι καὶ ἡμεῖς τῷ Εὐαγγελίῳ σὺν Θεῷ τοῖς ἀνθρώποις. Ταύτας τοίνυν τῶν ἐγκωμίων συλλαβὰς ὁ λεχθεὶς ἁγιώτατος ἐπίσκοπος ὡς εὐπρεπείας λόγους ἐπήξατο, φοβερῶς τὴν τάξιν ἐχούσας πρὸς διόρθωσιν τῶν ζηλοῦν ἐθελόντων τὸν ἀγγελικὸν βίον τοῦ ὁσίου Πα τρὸς ἡμῶν Παταπίου. Ἀλλ᾿ ὅτι δόξαν καὶ τιμὴν ἀμφιάσαι τοῦτον, ὁ διδάσκων γνῶσιν τοῖς τῇ σοφία προσεδρεύουσι μόνος ἠθέλησε. • Κράτος γὰρ τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ τίς ἐξαριθμήσει; › Αὐτὸς δῴη καὶ ἡμῖν λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ὁ ζῶν εἰς τὸν αἰῶνα, ὅπως καὶ ἡμεῖς μετὰ πόθου τοῖς πιστοῖς παραδώσωμεν τὰ μετὰ θάνατον αὐτοῦ γεγονότα χα ρίσματα. Λέγει οὖν ὁ Ἐκκλησιαστής Σολομών «Δί καιος, ἐὰν φθάσῃ τελευτῆσαι, ἐν ἀναπαύσει ἔσται.» Καὶ πάλιν φησί· «Δικαίων ψυχαὶ ἐν χειρὶ Κυρίου.» Καὶ μετ' ὀλίγα «Ἡ ἐλπὶς αὐτῶν ἀθανασίας πλή ρης.» Διό φημι, ἀγαπητοί, ὅτι ἡ τῶν ἐντεῦθεν πρὸς τὰ ἐκεῖ μεταφοίτησις, τοῖς ἁγίοις πλοῦτος καὶ δέξα εὑρίσκεται. Εἰ γὰρ καὶ τὸ γεῶδες σκῆνος ἐξ ἧς γῆς διεπλάσθη εναποτίθεται, ἀλλ' οὐκ ἀπεσχισμένον ἔχει νοητῶς τὸ ὁμόφυλον. Σώζοιτο γὰρ τὸ κατ' εἰκόνα καὶ * ἴσ. ἐγκαταλαβείν.
col. 1243–1244page 227 of 327
PG 97:1243ΤΗ ὁμοίων πρὸς βίου διόρθωσιν. Καὶ ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει, μαρτυρήσει τὸ Ἑλισσαίου σῶμα, πῶς τὰς ἐν εργείας ζώσας έχει τὸ ἐκ πηλοῦ διηρτημένον τῇ δυνάμει τοῦ Δημιουργοῦ. Καὶ τί δεῖ μοι λέγειν τὰ πλείονα τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, τῶν ἀδιασπάστως ἐν τοῖς ἁγίοις ἀξίως πρὸς ἴασιν τῶν ἀνθρώπων ὑπὸ Θεοῦ γινομένων; Διδ. Λόγε τοῦ Πατρὸς, ὁ πάντας Ιώμενος, μὴ ἐξουδενώσεις την σοφίαν τοῦ πένητες ἀλλ' αὐτός μοι δίδου χάριν, «ὅτι ἐγὼ δοῦλος σας, καὶ υἱὸς τῆς παιδίσκης του, ο ἐξηγήσασθαι τὰ μεγαλεία τῶν σῶν δωρημάτων. Φοβηθήσονται γὰρ ἀπὸ σοῦ ἀκούοντες δαίμονες, καὶ εἰς χάος εἰσέλθωσιν ἀβύσσου ὑπ' αὐτῶν ἐλαυνόμενοι. συγγενὲς τῶν ἄλλων δυνάμεων, δι' ἀρετῆς καὶ τῶν Οὗτος τοίνυν ὁ ἐπαινετὸς ἐν ὁσίοις Πατάπιος, ἐν τῇ μονῇ τῶν Αἰγυπτίων πολλὰ διαλάμψας δι' ἀρετές καὶ πόνου, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν κατέλαβε, καὶ ταῖς τῶν ἁγίων ἐναπετέθη σκηναίς, τὰς τοιάσδε των θαυμάτων εργασάμενος χάριτας. Ἐν δὲ τοῖς χρόνος τούτοις κόρη τις, ἀποταξαμένη τῶν βιωτικών θορύ βων, εἰσῆλθεν ἐν μοναστηρίῳ, καὶ ἐκεῖ διέτρεξα χρόνον ὀλίγον· οὐ μέντοι τῷ τελείω σχήματι των με ναζουσῶν γυναικῶν τέως ἠξιωμένη. Αύτη οὖν, ἐκ τῶν τοῦ ἐναντίου πονηρῶν ἐνθυμήσεων ἐνοχλουμένη, λάθρα ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ μοναστηρίου, καὶ ἐκολλήθη πόρναις, καὶ συνεζεύχθη τῷ ἀντιθέῳ, ἐργαζομένη αἰσχρῶς τὴν τοῦ σώματος τοῦ ἰδίου ἀσωτίαν, ἧς ἐ λογισμὸς ὅλος, πρὸς ἡδονὴν μυσαρὰν καὶ ἀκράτητον ἐτράπη. Χρόνου δὲ πολλοῦ προβεβηκότος, ὁ τέτς; πνοῆς τροφεὺς Ἰησοῦς Χριστός «ὁ πάντας θέλων σωθῆναι, ο ἐξεγείρει τινας Θεοσεβεῖς ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, καὶ ἀπαναχωρεῖν αὐτὴν ἔλεγον ἀπὸ τῆς δυσωδίας ταύτης. Καὶ ἵνα συνελὼν εἴπω, παραινοῦντες ἤγαγον αὐτὴν, καὶ παρέθεντο τῷ σεβασμίω κα τῆς ἀμωμήτου Παρθένου καὶ Θεοτόκου ἐν τοῖς θέσ τρου. Καὶ ἐνάρχεται χειραγωγεῖν αὐτὴν Δομέτιος, ὁ τῶν ἐκεῖσε πρωτοπρεσβύτερος, ἀνὴρ θεόφρων καὶ εύσχημος, καὶ ὅσοι ἂν κατὰ Θεὸν ἡγοῦντο αύτ τῆς. Τούτων οὖν οὕτως γινομένων, μετάγει ὁ Θεὸς τῆς κόρης τὸν νοῦν πρὸς ἐπανόρθωσιν, καὶ προσρίπτειν τὰ τοῦ ἐναντίου εἰς πρόσωπον. Εν ἑαυτῇ δὲ γενομέν νη, υποστρέφει πρὸς τῶν εὐσπλάγχνων τὸν Πατέρα γεγυμνωμένη τῶν ἀρετῶν τὴν λαμπρότητα, πάντα κατασπαταλήσασα τὰ ἀγαθὰ ἐν ἀσωτία. Μετ' ου πε λὺ δὲ ἀόκνως αὐτῇ ἐπειγόμενοι· ὅπως πληρωθῇ ἐν η Οὐκ ἀπεσχισμένον ἔχει νοητῶς τὸ ὁμόφυλον. νοητῶς νοητώς νυμος
col. 1245–1246page 228 of 327
PG 97:1245αὐτοῖς τὸ γεγραμμένον· ο 'Αδελφοί μου γάρ, φησίν, ἄν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας, καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτὸν, γινωσκέτω ὅτι ἐπιστρέψας ἱμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ, σώσει ψυχὴν ἐκ ανάτου, καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν.» Τοῦτον οὖν τὸν ἐν οὐρανοῖς μισθὸν ἀποκείμενον λοιπὸν κλη κωσάμενοι 18 οι προῤῥηθέντες θεοσεβεῖς; ἤγαγον αὐτὴν εἰς μοναστήριον καταμικρόν, βουλόμενοι τῇ παρακλήσει, κατὰ τὸ πρέπον, εἰσαγαγεῖν αὐτὴν καὶ περιορίσαι ἐν τῷ ἐκεῖσε ὄντι κελλίῳ· ἦν γὰρ ὁ τόπος τοῦ ἐκεῖσε ἀρχαίου ἐγκλειστηρίου ἡσυχαζούσης μιας ἐν αὐτῷ· ὅπως μὴ δῆθεν πάλιν ἐκφύγῃ. Επισκέψει οὖν θείᾳ αὐτῇ συνερχόμενοι, οὐ διέλιπον νουθετοῦντες. Συνέβη δὲ αὐτὴν μετ' οὐ πολὺ ἀρρωστία περιπεσεῖν. Ἔτι δὲ ὑπὸ τῆς νόσου πυκνῶς 3 βαρυνομένης, καὶ ἐν ἀπογνώσει ὁρῶσα ἑαυτὴν, ᾐτεῖτο τὰς ἀδελ φὰς πρὶν ἢ ἀποδοῦναι τὸ πνεῦμα, ὅπως καὶ αὐτὴν ἐμβάλωσιν εἰς τὴν ἐγκλείστραν, καὶ ἐκεῖ τῆς τελευ τῆς ἀξιωθῇ. Ἐπὶ πολὺ δὲ αὐτῆς ἱκετευούσης, όπως διὰ τούτου ἀποσβεσθῇ ἡ ἀναφθεῖσα φλόξ τοῦ ἐναντίου, ὁ τῶν ἀποστατικῶν δυνάμεων πρωτοστάτης ἐκπέμπει πρὸς αὐτὴν ταραχώδεις καὶ ζοφερούς τῶν ἑαυτ τοῦ ἀγγέλων, ἐμφανῶς αὐτῇ κράζοντας· Τί τοῦτο θέλεις ποιῆσαι, ὦ ἡμετέρα; Επίστρεφε πρὸς ἡμᾶς οὐδὲν ὠφελεῖς. Εγένετο δὲ τοῦτο ἐφ' ἱκανοῦ, ὥστε τὴν γυναῖκα ἄφωνον κεῖσθαι. Τῶν οὖν εὐλαβῶν γυναικῶν τῶν ἐν τῇ μονῇ ταῦτα θεωρουσῶν, καὶ ἐν ἀθυμίᾳ γενομένων, ὁρῶσαι τὸ πτῶμα δεινὸν, εἶπον ἐν ἑαυ ταῖς· Πάντως ἀπαδώσει τὴν ψυχὴν ἐν συντομία. Ἐπὶ πολὺ δὲ σαγηνεύσειν αὐτὴν ἐθέλων ὁ ἀντίθεος, καὶ δεσμεύων αὐτῆς τὴν γλῶσσαν, ὅπως μὴ αἶνον προσ φόρως δώσῃ τῷ Θεῷ, εἶπον αἱ μονάζουσαι· Δεῦτε, προσκλαύσωμεν τῷ ἐξουσιάζοντι (συνάντημα γὰρ ἐν τοῖς πᾶσιν ἡμῖν), ὅπως δώσῃ τὴν ψυχὴν τῷ Θεῷ. Ἡμεῖς δὲ ποιήσωμεν τὸ αἴτημα αὐτῆς· καὶ εἰσήγαγον αὐτὴν εἰς τὴν ἐγκλείστραν. Διανυκτερίου δὲ γενομένης ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωί, τὰς ῥίζας εξέκοπτε τοῦ ἐναντίου ἡ προσευχή τούτου τοῦ γέροντος, [καὶ] πάσας αὐτοῦ τὰς μηχανάς είργειν ἀπ' αὐτῆς παρεσκεύαζεν· ᾗ καὶ φαινόμενος προστ διετάτετο λέγων· Πάντων τῶν συμβεβηκότων σοι τὴν ἀμνηστίαν ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχικῶν νοσημάτων λήθην ποιούμενος, παραδόξως ἕξεις εν λύσιν τῶν πονηρῶν φαντασμάτων. Διὸ ἐπίστρεφε εἰς Χριστὸν, τὴν μόνην καταφυγὴν τῶν πεπλανημένων, καὶ ἐκνήψασα καὶ βῶσιν λαβοῦσα, μετάπεμψαι πρὸς τῇ μονῇ τῶν γυπτίων. Ἐγὼ γὰρ εἰμι ὁ τοῦ Θεοῦ δοῦλος Πατά πιος, ὃν σὺ νῦν ὁρᾷς συλλαλοῦντά σοι, καὶ ζήτησον ἐκ τοῦ ἐκεῖσε τοῖς ἀσθενοῦσι παρεχομένου ἁγιάσμα 10. κληρωσόμενοι. 18 [σ. δεινῶς. Ο 37 Ισ. παρέξει. αὐτοῦ Ἐκ τοῦ ἐκεῖσε τοῖς ἀσθενοῦσι παρεχομένου ἁγιάσματος.
col. 1247–1248page 229 of 327
PG 97:1247τος, ὅπως καὶ αὐτὴ ἀπολαύσῃς τῶν τοῦ Θεοῦ καμέ των. Φόβοι δὲ οὐκέτι σοι ὑπαντήσουσιν· ἀδόκιμοι γὰρ ἔσονται οἱ ἐνοχλουντές σοι ἀναέριοι δαίμονες. Καὶ ἀπῆλθεν ἀπ' αὐτῆς ὁ ἅγιος Πατάπιος. Καὶ δὴ ταύ της τῆς ἱερᾶς παννυχίδος γινομένης, τῇ ὥρᾳ τῶν εὐαγγελικῶν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ῥη μάτων, ἡ κεκρατημένη τῶν φυσικῶν μορίων, καὶ τὴν γλῶσσαν εἰργομένην κεκτημένη, τῇ ἰσχύϊ του θείου βραχίονος, οἱ μὲν δαίμονες μαστιγούμενα τη προσευχῇ τοῦ γέροντος ἐδιώχθησαν· αὕτη δὲ τῇ φωνῇ ἀνεβόησεν· Ὁ Θεὸς τοῦ ἁγίου Παταπίου βοήθει μου καὶ τῇ αὐτῇ ὥρᾳ διηγήσατο πᾶσι τὴν ὀπτασίαν τοῦ συμπαθητικοῦ τούτου Πατρός. Ταῦτα δὲ ἀκούσαντες, τὸν Θεὸν ἐν φόβῳ ἐδόξασαν, «τὸν πάντας θέλοντα σωθῆναι, καὶ μὴ πλανᾶσθαι περὶ τὴν αὐτοῦ εἰ κατάνυκτον γνῶσιν. ᾿Απῆλθον οὖν τῇ ἐπαύριον, και 37. λείπ. τοῦ. 8 κτήμασι. ἔλαβον πίστει τοῦ ἁγιάσματος. Καὶ κοινωνή παρευθύς ὑγιὴς ἐγένετο· καὶ ἀπεσοβήθη ἀπ' αὐτῇ; τῶν δαιμόνων ὁ θόρυβος. Αὕτη τοίνυν ἡ εἰς θράκη τὸν βασιλικὸν τοῦ γέροντος φθάσασα προσευχή, οὐκ ἀπέστη, ἕως ὅτου ταύτην ὥσπερ αἰχμάλωτον ἀπὸ τοῦ φθονεροῦ ἀπετίναξεν. Αὕτη ἡ προσευχή, και μετὰ θάνατον οὐκ ἐνέδωκεν, ἕως οὗ ταύτην ἐκ τοῦ ἀδικήσαντος ἡμᾶς ἠλευθέρωσεν. Αὕτη ἡ προσευχή οὐκ ἐνάρχησεν, ἕως οὗ ταύτην τῷ νυμφίῳ Χριστῷ ἐκ δευτέρου προσήγαγεν. Αρχὴ γὰρ τῶν ὄντως και κῶν, καὶ τοῦ πορνεύειν ἀπὸ Θεοῦ, τοῖς μυσαράς δαίμοσι ἀῤῥωστίᾳ δεδουλῶσθαι· ὅτι ἐν κτίσματι Ν Θεοῦ ἐγενήθη ὁ ἄνθρωπος, οὐκ ἠχρειωμένον ἔχων τὸ κατ' εἰκόνα. Διὰ τοῦτο οὖν, ηὐξάμην ἐγὼ περὶ τοῦ του, ὁ μικρὸς τῇ φρονήσει, καὶ βέβαιον ἔθηκα τούτο ὡς ἀνεκλιπῆ θησαυρὸν ἐννοῶν, τὸν τοῦ ὁσίου Πατα πίου σηκόν, ὑφ' οὗ μέχρι τοῦ νῦν προχέονται τὰ νέ ματα· κρυπτά τε πάθη ἐξαφανίζονται καὶ ἐμφανή, [καὶ] θεραπείας διὰ Θεοῦ ἀξιούμεθα. Ταύτης οὖν τῆς ἁγίασμα πίστει τοῦ ἁγιάσματος. ἁγίασμα Ἔλαβον πίστει τοῦ ἁγιάσματος, καὶ κοινωνήσασα παρευθύς ὑγιὴς ἐγένετο. Καὶ κοινωνήσατα, παρευθὺ ὑγιὴς ἐγένετο τοῦ, καὶ, καὶ τοῖς μυσαροῖς. ἐν Θεοῦ κτήμασι ἐγενήθη. μεν, αὐτελεξεί
col. 1249–1250page 230 of 327
PG 97:1249βοηθείας τετυχηκυῖα ἡ προλεχθεῖσα, ἐν μιᾷ νυκτο ρινῇ ἡσυχίᾳ ἐφάνη αὐτῇ ἡτοιμασμένη τράπεζα ἐξ εναντίας κειμένη· καί φησι πρὸς αὐτὴν εἷς τῶν ἀνα κειμένων· Οὐκ ἔστιν ἀξία τοῦ γεύσασθαι. "Ην δὲ ἡ φωνὴ ἢν ἤκουσε γνωρισθεῖσα αὐτῇ, ὡς πρὶν ταύτῃ συνελάλει αὐτῇ ὁ ἅγιος Πατάπιος. Ταύτης οὖν τῆς φωνῆς γενομένης, πάλιν φωνὴ ἐκ δευτέρου ἐγένετο, ἐκ τῶν ἐσθιουσῶν γυναικῶν μιᾶς τινος· Ναὶ, ἀξία γενήσεται ἐκ τῆς τραπέζης ταύτης γεύσασθαι· καὶ ἤκουσεν αὐτῆς τοῦτο εἰπούσης. Εξυπνος δὲ γενομέ ντ, κατενόησε τοῦ καλοῦ διδασκάλου τὴν φωνὴν τὴν πρώτην εἶναι. Καὶ ᾐτήσατο πάλιν ἐσώτερον ἐγκλεισθῆναι καὶ κατωτάτω, ὥστε μὴ ἔχειν αὐτὴν ἄδειαν ἑτέρωθεν λαμβάνειν τὸ πρὸς τὴν χρείαν, ή τινι ἐμφανίζειν, ἢ μόνον ὑπὸ τῆς ἐκεῖσε οἰκούσης σὺν αὐτῇ ἐγκλειστῆς, τοῦτο καλῶς ὑπὸ τοῦ λόγου ἑαυ τὴν κατακρίνασα. Διὰ τοῦτο οὖν, ἀγαπητοί, οἱ φοβούμενοι τὸν Θεὸν, εὑρήσουσι χάριν, καὶ ἐν ἁγίοις ὁ κλῆρος αὐτῶν, καὶ ἐν Κυρίῳ ὁ μισθὸς αὐτῶν, παρ' ᾧ ἐν ὀφθαλμοῖς εὕρωσιν, οἱ ταῖς μνείαις αὐτῶν κοινωνοῦντες. Τῆς γὰρ νυνὶ τελουμένης τοῦ ὁσίου μνήμης ὑπὸ τῶν πίσ στει ἐκδεξαμένων, καὶ τὸν φόβον το τῆς θείας λει τουργίας ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ ἀναμενόντων, μετὰ τὴν παννυχίδα τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ, εἶδον αὐτοὶ 30 μεγαλεία δόξης Κυρίου. Αὐτῶν γὰρ ὕπνου μεταλαβεῖν γενο μένων, ὡς πρώτῳ καὶ θείῳ δώρῳ ", φαίνεται δι' ὀπτασίας τῷ Στοιχείῳ ἐχούσης 8 τὸ ὄνομα, καὶ προσομιλῶν τῇ σεμνῇ ταύτῃ κόρῃ, μειδιῶν τῷ προσ ώπῳ ἠρώτα· Ποῦ ἐστιν ἡ σὴ μερὶς σήμερον μεθ' ἡ τῶν ἐναντίον Κυρίου; Αὐτῆς δὲ προσεχούσης, εἶδε μετ' αὐτοῦ καὶ ἕτερόν τινα· τοὺς δὲ ἀμφοτέρους τῷ μοναχικῷ σχήματι κατεστεμμένους. Καὶ ὁ μὲν προ βαδίζων, φωτὸς λαμπάδιον κατείχε, πρὸς τοῦ δευτέρου ὑπηρεσίαν. Ἐρωτήσαντος δὲ τὴν προῤῥηθεῖσαν σεμνὴν καὶ ἀστεῖον κόρην, συνέσει πολλῇ εὐλαβουμένη τὸν ἄνδρα, ἔξυπνος ἐγεγόνει· καὶ παραχρῆμα διανέστη τῆς κλίνης, καὶ ἃ εἶδεν, ἐξεῖπε τῇ ὑπὸ τοῦ ὁσίου Πατρὸς θεόφρονι γυναικὶ ἐπιζητουμένη. Μα θοῦσα δὲ ἐδόξασε τὸν Θεὸν, καὶ ἐπὶ πλέον ἐπεκτάθη τῇ πίστει. Τί δὲ ἄρα φιλακροάμενες, ὅτι ἐν φωτί ἐπιφοιτῶσιν οἱ ἅγιοι: • Ἐπειδὴ φῶς, φησὶ, τοῖς διο χαίοις διαπαντός.» θείας οὖν δωρεᾶς ὑπερβολὴν κου γιατέον, καὶ εὐθηνίας, ἀγαπητοί, ὁδηγία εμφανίζου τιν οἱ ἅγιοι τοῖς ἀξίοις, ἐνοικίζειν αὐτοῖς, οἶμαι, ὥσπερ ὕδωρ εἰς οἶκον τὰ ἀγαθὰ, πρὸς ἀπόλαυσιν αιωνίων ἀγαθῶν. 1 καιρόν. 10 Ισ. εἶδεν αὐτή. εἰσ. πρώτου δὲ θείου δώρου. 38 ἴσ. ἐχούσῃ Τῷ Στοιχείῳ ἐχούσῃ τὸ όνομα. εἶδεν αὐτή. εἶδον αὐταί,
col. 1251–1252page 231 of 327
PG 97:1251Καὶ ἡμεῖς μὲν, ὦ φιλομαθείς, εὐφράνθημεν έ πᾶσι τοῖς ὑπὸ τοῦ εἰρημένου ἁγιωτάτου ἐπισκόποι καὶ μὴ θέλοντας, συγγραφείσι. Συνέζευκτο γὰρ ἀνὴρ τῇ γνώσει τῶν Γραφικών θησαυρών, τάς πείρᾳ Ἀττικῆς διαλέκτου πεπαιδευμένος. "Οθεν και τὰ ἐν προοιμίῳ ὑφ᾽ ἡμῶν συγγραφέντα, αὐτοῦ ὑπὲρ χε μὲν εἰς καύχησιν, καθὼς ὁ μέγας Πατήρ αύτ ὤφθη διὰ τῆς ὀπτασίας Πατάπιος. Εὐλαβείας οὖν τοῦτο ὁ λεχθεὶς λογισάμενος ἔργον, τούτου χάρ. ταῦτα παρέδραμεν· οὐ λανθανόντως, ἀλλ' ἐχυσης Ἐγὼ δὲ, τῷ πλούτῳ τῆς θεϊκῆς σοφίας ἐπεκτεινόμενος, τοῦτο προστέθεικα. Πρὸς γὰρ τὸν εἶνα διορθωτὴν τὴν γνώμην εκόντισα, ὅπως με παρ σχῇ εἰπεῖν ἀξίως τὰ πρέποντα. Οὐ γὰρ Πλάτων ή Πυθαγόρᾳ, ἣ Ομήρῳ προσείην μαθεῖν τὴν καὶ κτον, ἀλλὰ τῷ τῆς σοφίας ὁδηγῷ, καὶ τῶν πα διορθωτῇ, ὅτι ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ ἡμεῖς καὶ ο λόγος ἡμῶν. Ἀκώλυτον δὲ ἔχει ἑαυτοῦ τὸ φιλάνθρω παν, καὶ τοῖς προσερχομένοις ἐν καθαρᾷ καρδίᾳ, ἐν διδύσκει θώρακα Γραφικών νοημάτων. Διὸ ἔκριν τοῦτο ὁ πάντων Δεσπάτης, ότι ο μικρόν καὶ λέγει αὐτὸς ἐποίησεν, ὁμοίως τα προνοείται περὶ πάντων ὅπως καὶ δι᾿ ἐμοῦ τὴν φωνὴν ἀκουτίσῃ ταῖς μετ ἡμῶν γενεαῖς, ὡς φοβερὸς ἐν βουλαῖς ἁγίων. Γι νεὰ γὰρ καὶ γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα σου, καὶ τὴν δύναμίν σου ἀπαγγελοῦσι, ο τήν τε ὑπέρμαχον του χεῖρα δοξάσουσιν, οἱ ταῖς προστάγμασί σου ἀκείου θοῦντες. Διό, παντοδύναμε Λόγε τοῦ Πατρός, κα ξον ἡμᾶς τί ἀρεστὸν ἐν ὀφθαλμοῖς σου, καὶ εὐθὲς ἐν ταῖς ἐντολαῖς σου. Σὺ γὰρ ὁδηγήσεις και γνωρίζεις, ἃ ἡτοίμασας εἰς σωτηρίαν ἡμῶν ἀπαρχῆς. Βουλής δέ σου τίς ἔγνω, εἰ μὴ σὺ ἔδωκας σοφίαν; «Λογ σμοὶ γὰρ θνητῶν δειλοί, καὶ ἐπισφαλεῖς οἱ ἐπίνας ἡμῶν,ι ὁ τῆς σοφίας ἐραστὴς ἐδίδαξε. Διὰ τοῦτ εὐεργετουμένους ἡμᾶς, καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ μόνι ἀπέδειξας, καὶ τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἀνέλαβες, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασας· καὶ μὴ λύειν ἐπηγγείων μίαν τῶν σῶν ἐντολῶν· καὶ διδάσκειν μὴ ἐκκακεῖν. Καί τίς ἐρεῖ τί ἐποίησας, ὁ ἐλθὼν εἰς τὸν κόσμον, καὶ σώσας τὸν κόσμον; "Η τίς ἀντιστῇ τῷ κρίματα σου ᾧ ἐποίησας μεγάλα καὶ ἀνεξιχνίαστα; Από το των οὖν τῶν τοῦ Σωτῆρος Κριτού τοῦ ἀληθικό Θεοῦ διδαγμάτων, ἀγαπητοὶ, ἀνοίξωμεν στόμα λόγω Θεοῦ, καὶ τὴν δόξαν τῆς μεγαλοσύνης αὐτοῦ, με ? αποκρύψωμεν κενοδοξίᾳ· ἀλλ᾽ ἕκαστος, εἰ λίγο Εὐλαβείας οὖν τοῦτο ὁ λεχθεὶς λογισάμενος ἔργον. ἔχει Θεοῦ, προσφερέτω ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυρού τῆς καρδίας, ἵνα τὸν πλησίον ἀναστρέψῃ ἐκ ταίς ἐπινοίας· ὅπως δείξῃ ἐν τούτῳ τὴν τοῦ ἐπαγγεία μένου ἀγάπην. Οἱ γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαθηταὶ καὶ ἀπόστολοι, διδαξάτωσαν ἡμᾶς ποιεῖν τὰ ἔμει ὡσαύτως. Οἷα Ἰωάννης ἐκ τῆς ἐρήμου καρδίας τον Φαρισαϊκῶν διδαγμάτων ἀπαναχωρῶν, παρά τ καύχησιν αὐτοῦ, εὐλαβείας ἔργον
col. 1253–1254page 232 of 327
PG 97:1253ἔχθας τοῦ Ἰορδάνου ἐτέλεσεν· ὃς καὶ παραγενόμενος, καινὴν ἐντολὴν προκαταγγέλλων, τὸν τῆς δικαιοσύνης Ηλιον, τοῖς τῶν ἐχιδνῶν ἐγγόνοις ὑπεδείκνυε. Δ.ὸ καὶ ἔλεγον, οἱ μὲν τῷ βαπτίσματι τούτῳ προσερ χόμενο: τοῖς ὁμόροις· Δεῦτε, ἴδετε διδασκαλίαν, οταν οὐδεὶς τῶν προφητῶν ἐπηγγείλατο, οὐδὲ νομική ένω τολή διετείλατο. Εἶδες καὶ τοῦτον, ἀγαπητέ, οἷα βα παίζων παρακαλῶν διελέγετο; Εἶδες Πέτρου σταυρῷ προσηλούμενον, οἷα τερπνὰ προσεφθέγγετο; Είδες τὸν Παῦλον, πῶς Τιμοθέῳ καὶ πάσαις ταῖς φυλαῖς πολιτεύεσθαι παραινεῖς; Ομοίως καὶ Στέφανος, δ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μιμητής, διωκόμενος ἔλεγεν. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν τοῦ Παύλου διδαχὴν πάλιν ἡμῖν γενέ σπω τὴ φρόνημα, πρὸς πλήρωμα τῶν ζητουμένων καλῶς καταντήσασιν. Αὐτὸς γὰρ νουθετεῖν τοὺς ἀτάκτους οὐκ ἐσιώπησε· παραμυθεῖσθαι δὲ τοὺς ὀλιγοψύχους οὐκ ώκνησε, καὶ ἀντέχεσθαι τούτων ὡς ἀσθενούντων, τοὺς αὑτοῦ μιμητὰς ὡς συμμετόχους τῆς διδασκαλίας ὑπέδειξε, μακροθυμεῖν ὁμοῦ καὶ μὴ ἐκκακεῖν τῇ ὑγιαινούσῃ πίστει. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ παναγίῳ Πατρί, καὶ τῷ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Οἷα τερπνά προσεφθέγξατο. Συνῆλθε δὲ ἀναρίθμητον πλῆθος, λοιδοροῦντες τὸν Καίσαρα, θυμοῦ πεπληρωμένον, ὥστε αὐτὸν βουλόμενοι κατακαύσαι. Ο δὲ Πέτρος διεκέλευσεν αὐτοὺς λέγων· Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν παρακληθεὶς ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν, ἀνεχώρουν· καὶ εἶδον· καὶ ἰδοὺ ἐθεώρουν τὸν Κύριόν μου Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ προσεκύνησα αὐτῷ· καὶ εἶπον· Κύριε, που πορεύῃ; καὶ εἶπέ μοι ὅτι ἐν Ρώμῃ ἀπέρχομαι πάλιν σταυρωθῆναι καὶ ἐν τῷ ἀκολουθεῖν με αὐτῷ, ὑπέστρεψα πάλιν ἐν Ρώμῃ καὶ εἶπέ μοι· Μὴ φοβοῦ, ὅτι μετὰ σοῦ εἰμι, ἕως οὗ εἰσάγω σε εἰς τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου. Διὰ τοῦτο, τεχνία μου, μὴ ἐμποδίσητε τὴν ὁδόν μου· ἤδη γὰρ οἱ πίδες μου, τὴν οὐράνιον ἐδεύουσιν ὁδόν· [Μη] οὖν λυ πεῖσθε, ἀλλὰ συγχάρητέ μοι μᾶλλον ὅτι σήμερον τῶν πόνων τῶν καρπῶν μου ἐπιτυγχάνω. Καὶ τοῦτο εἰπὼν προσηύξατο οὕτως· Εὐχαριστῶ σοι, ἀγαθὲ ποιμὴν, ότι κατηξίωσας με τῆς ὥρας ταύτης. ᾿Αλλὰ δέομαί σου· τὰ πρόβατα & ἐπίστευσάς μοι, μὴ αἰσθανθῶσι του χωρισμοῦ μου, σὲ ἔχοντα, δι᾿ οὗ ἐγὼ τὴν ποίμνην ταύτην ηδυνήθην ποιμᾶναι. Καὶ τοῦτο εἰπὼν παρ ἔδωκε τὸ πνεῦμα. προσφωνή τικά· πρωτοκορυφαῖος ἀπο στόλων

Oration XXOratio XX

col. 1255–1256page 233 of 327
PG 97:1255Ο ΛΟΓΟΣ Κ'. Περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου. Ἡ διὰ τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου ύλη οξύν προγύμνασμα καὶ προοδοποίησις πρόκειται τοῖς βουλομένοις ἔχεσθαι τῆς ἱερᾶς ταπεινότητας, της πασῶν τῶν ἀρετῶν λαμβανομένης, αἷς ἡ κτήσις τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ὄντως ἐνίδρυται, καὶ τῆς θες. μισοῦς ἀλαζονείας ἀπέχεσθαι, τῆς πασῶν τῶν φτάσο χρίστων ἀρετῶν παρατρεπούσης τὸν ἄνθρωπον. Τί; οὖν οὐ ζηλώσει τὸν Τελώνην, καὶ τὴν ἐπιστροφή αὐτοῦ, καὶ τὴν μεταμέλειαν, καὶ τοῦ Φαρισαίου ούτ ἀποσείσεται τὸν ὄγκον; εἴπερ ἡ μὲν ταπείνωση; συνάπτεται τῷ Χριστῷ, ἡ δὲ ἀλαζονεία τῷ περι νηματισμένῳ καὶ πλήρει ὄγκου δαίμονι. Ἡ ἀλαζονεία τὸν πρῶτον τῶν ἀγγέλων ᾧ κατα καὶ Εωσφόρος ἦν, πάντως διάβολον καθιστά. Αίτη τὸν γενάρχην 'Αδάμ τοῦ παραδείσου ἐξωθεῖτα:· ι Κα εἷλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσεν ταπεινούς. Κύριος ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, καὶ ταπεινή δίδωσι χάριν.» Αὕτη κατατίθεται τὸν Φαραώ· «Ε. πεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ, οὐκ ἔστι Θεός.» Αίτη τὸν Ναβουχοδονόσορ καταβάλλεται· «Κυρίῳ γὰρ Θεῷ σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις, ο Καί· «Οὐ ποιήσεις οὐδὲν ὁμοίωμα.» Εἰ καὶ τῷ μὲν ἡ νόσος λύεται, τῷ δὲ ἕξις γίνεται τὸ πάθος. Οντε; πυρετός ἐστιν ἡ ὑπερηφανία, ὑποπίπτουσα τῷ αἰσθήσει τοῦ πυρέττοντος, φρενίτις δεινὴ εἰς πτῶσιν τὸν ἄνθρωπον παροξύνουσα, ύδρωψ έμπλεος αέρος καὶ ὕδατος. Τίς γὰρ ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος Κυρίου; Αθώος χερσί, καὶ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ, ὃς οὐκ ἔλαβεν ἐπὶ ματαίῳ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ.» Τοιαύτη ἦν ἡ τοῦ Τύρω ματαιότης καὶ ἀγερωχία, ἡ τὴν ἰκμάδα ἀποδελ μένη τῆς χάριτος, γῆ ἄνικμος. Ἴστε γὰρ δήπο τοῦτο καὶ λόγῳ καὶ πείρα, ὁ ἀλαζὼν οὐ δεῖται της τελειωτικῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος· καὶ διὰ τοῦτό ἐστιν ἄνικμος καὶ ξηρός, λείπεται τοῦ ζωτικού θεσμού, καὶ τῆς ζωούσης υγρότητος. Ἐν τούτῳ κενῷ ἔνι δένδρῳ τὴν καλιὰν ἐργάζεται ὁ νυκτικόραξ διά βολος. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἡ ταπείνωσις τροφὸς ὑπάρχει τῶν ἀρετῶν, τοῦ Χριστιανού κάλλους εὐσεβείας και φάλαιον καὶ ἀρχὴ καὶ τέλος. Τῶν παθῶν ἀναίρεσης, συντήρησις ὑγρότητος ἐν τῇ ῥίζῃ τῆς πίστεως. Ἡ ταπεινότης σύνεστι τῷ φόβῳ τοῦ Θεοῦ τῷ ἐλαύνειν τὴν ἀνομίαν, ὡς ἔφη καὶ ὁ Ἱερεμίας καὶ ὁ Σολομών. Οντως γὰρ Ἀρχὴ σοφίας φόβος Κυρίου.» Αύτη τὸν τελώνην κήρυκα ποιεῖται τοῦ Πνεύματος· ἡ δὲ ἀλαζονεία τὸν Φαρισαῖον κενὸν ἐργάζεται τύμπανο μάτην ἀλαλάζον. Οντως ῥοιὰ Σοδόμων ἐστὶν ὁ ὑπο κριτής, πέπων τὰ μὲν ἔξωθεν ὡραῖος, τὰ δὲ ἔνδ Πεν σαπρός τε καὶ ἄχαρις. ᾿Ανέβη εἰς τὸ ἱερὸν ὁ Τελώνης, καὶ ἀνέβη καὶ τὰ ΧΧΙΙΙ, 3, 4. 5.
col. 1257–1258page 234 of 327
PG 97:1257ματικῶς καὶ ψυχικῶς. Ανέβη εἰς τὸ ἱερὸν ὁ Φαρι σαῖος σωματικῶς καὶ ψυχικῶς. Ὁ μὲν γὰρ ἀνέβη τῇ ψυχῇ καταβαίνων διὰ τῆς ταπεινότητος· ὁ δὲ κατα έξη τῇ ψυχῇ ἀναβαίνων διὰ τῆς ὑπερηφανείας. Ο μὲν ἀνέβη ταῖς κατὰ τὸν Δαβὶῦ ἀναβάσεσιν, ἐπιβὰς τῆς ὁδοῦ τῆς φερούσης εἰς τὸν παράδεισον· ἡ δὲ κατέβη καταβαίνων εἰς τὸν Εωσφόρον, τὸν ἀρχηγὸν τῆς ὑπερηφανείας. Ὁ μὲν ἀνέβη διὰ τῆς ἀναβάσεως καὶ ἐπιδόσεως εἰς τὰς ἀρετάς· ὁ δὲ κατέβη ἀπὸ τῶν ἀρετῶν, καὶ προσεπέλασεν ταῖς κακίαις. Πολλοὶ εἰσέρχονται τῷ ἱερῷ, ἀλλ᾽ ὀλίγοι μετέχου σε τοῦ ἱεροῦ· οὐ γάρ εἰσιν ἄξιοι τοῦ οἴκου τοῦ Θεοῦ. Ὁ γὰρ ὑπερήφανος οὐ μένει ἐν τῇ ἀγάπῃ. Ὁ δὲ μή μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ Θεῷ οὐ μένει, κατὰ τὸν Ἰωάννην. Ὁ δὲ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μέσ νει καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ, καὶ ἔστιν ναὸς Θεοῦ, κατὰ Παῦλον. Ἐκεῖνοι κυρίως εἰσέρχονται τῷ ἱερῷ καὶ τῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ, οἷς ἰδικῶς ἐνεργεῖ ὁ Θεός. Φωτί ζει δὲ μόνους τοὺς νηπίους καὶ μικροὺς ὁ Θεός, κατὰ τὴν μουσουργέτην Δαβίδ. • Όπου γὰρ ταπείνωσις, ἐκεῖ καὶ σοφία,» κατὰ τὸν Σολομώντα· σοφία πίσ στεως καὶ σοφία πράξεως. Ταύτης τῆς σοφίας ελείπετο ὁ Φαρισαῖος· ὅθεν καὶ ὑποκριτὴς ὢν εὐχαριστεῖ κατὰ μόνα τὰ ἔξωθεν τῷ Θεῷ, κατὰ δὲ τὰ ἔνδοθεν ἀχάριστος γίνεται τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ τηρεῖ τὴν ἐντολὴν, ο Αγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν.» Ην ἀγαθὸν τὸ ῥῆμα, Εὐχαριστῶ σοι, ἐπειδὴ οὐχ ἑαυτῷ ἀπεδίδου τὴν ἀρετὴν ὁ Φαρισαῖος, ὡς ἐνόμιζεν ὁ Ναβουχοδονόσορ καὶ ὁ Σεμείας καὶ ὁ Πέτρος· τινι ὑπερηφανεία καὶ ὁ Εωσφόρος καὶ ὁ Ἀδὰμ περιέπεσον. Ὅμως ηύχετο 8 οὐκ εἶχεν ἔχειν· καὶ εἰ γὰρ εἶχε, διὰ τῆς ὑπερηφανείας ἀπώλεσεν. Οφείλει γὰρ καὶ ὁ ἔχων ὁμολογεῖν μὴ ἔχειν, καὶ λέγειν, ὅτι ι Αχρεῖος δοῦ λός είμι,» ἐπεὶ «Οὐ δικαιωθήσεται ἐνώπιόν σου πᾶς ζών.» Απιβάλλεται ὄντω; τὴν ἀγάπην ὁ μὴ ταπεινούμενος, καταφρονεῖ δὲ ὁ μὴ ἀγαπῶν. Οντως ἀρχή παντός είδους ἁμαρτίας ἡ ὑπερηφάνεια. Ταύτῃ ἕπε και φθόνος, τῷ φθόνῳ φόνος· δι' ἣν ἐν ἐχθροῦ μοί ρα ὁρᾷ τὸν πατέρα ὁ ᾿Αβεσαλώμ, καὶ κτείνειν προάγεται. Οντως ὁ κρύφιος κακὸς τοῦ φανερού ἐστι χείρων, καὶ τοῦ διαβόλου οὐκ ἀπέοικε, δι' ὄψεως τὸν πρωτόπλαστον φαινακίσαντος. Διὰ τοῦτο ὁ φα νερὸς φαῦλος δικαιοῦται, καὶ ὁ ἀφανὴς καταδικάζει ται. Τῷ μὲν γὰρ μόνη φαυλότης, τῷ δὲ καὶ ψεύδος καὶ διαπάτη παρέπεται· καὶ διὰ τοῦτο τῆς ἄκρας ἀληθείας ἀπολιώκεται. Διὰ γὰρ τῆς ἀγάπης καὶ ο Εκλεκτός προορίζεται, κατά τε τὸν Πέτρον Ἐπι στολῇ δευτέρᾳ, καὶ τὸν Παῦλον πρώτῳ πρὸς Ἐφε σίως, καὶ τρίτῳ πρὸς Κολασσεῖς, τὸ δὲ ἔχθος ἀπο δοκιμάζει. Έγνω ὁ Τελώνης τὴν ἰδίαν ἁμαρτίαν, καὶ δεδι καίωται, τῆς ἁμαρτίας πόλξωθεν γενόμενος. "Οθεν καὶ τῇ κατὰ τὸν Ἰεζεκιή». Ητις ζωὴ καὶ τῷ Δαβίδ π Ρ:ον.
col. 1259–1260page 235 of 327
PG 97:1259παρηκολούθησεν, ὡς ἐμαρτύρει ὁ Ναθάν. Οὐκ ἔγνω τὴν ἴδιαν ἁμαρτίαν ὁ Φαρισαῖος, καὶ τῆς ζωῆς πόλ έωθεν γίγνεται. Καὶ σκέπει καλῶς δεύτερον τὴν εὐαγγελικήν εξο σιν· «Ανθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προτεί ξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος, καὶ ὁ δεύτερος Τελών. Εἰς παράδειγμα καὶ τύπον τῶν ἀνθρώπων τῶν κ. καιούντων ἑαυτοὺς, ἐξουθενούντων δὲ τοὺς ἁμαρτί νοντας. Ἔθηκεν τὸν Φαρισαῖον Κύριος εἰς δείγμα τῶν ὑπερηφάνων, τὸν δὲ Τελώνην ἔθηκεν εἰς παρέ δειγμα τῶν ἁμαρτανόντων ἀνθρώπων, και μετα συντετριμμένης καρδίας τὰς προσευχὰς καὶ ἐξο ομολογήσεις ποιουμένων, ἵνα διδάξῃ πάντας την μὲν ὑπερηφάνειαν μισεῖν, τὴν δὲ ταπείνωσιν ἀγα πᾶν. Καὶ δείκνυσι καθαρῶς ἀπὸ ταύτης της παραδο λῆς ὁ Χριστὸς, ὅτι ἡ μὲν δικαιοσύνη καὶ ἀρετὴ μετ γάλη ἐστι, καὶ πλησίον τοῦ Θεοῦ τὸν ἄνθρωπον ἵστησιν· ὅταν δὲ τὴν ὑπερηφάνειαν προσλάβητα, εἰς τὸν κατώτατον βυθὸν ἀποῤῥίπτει τὸν ἄνθρωπο. Τοῦτο γὰρ καὶ πέπονθεν ὁ Φαρισαῖος, καὶ ἀπὸ τοῦ της τῆς αἰτίας κατεκρίθη, καὶ εἰς ἀπώλειαν ἐξώχει λεν. Ἡ δὲ ἀδικία καὶ ἡ ἁμαρτία βδελυκτή ἐστι καὶ μισητή, καὶ πάσης κακίας βαρυτέρα, καὶ μακρύνει τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ ἡ ταπείνωσις διὰ τῆς μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως δικαιοί τοῦτον καὶ σωτηρίας ἀξιοῖ, καὶ πλησίον φέρει καὶ ἴστησι τοῦ Θεοῦ. Τοῦτο εὗρεν ὁ Τελώνης, καὶ ἀπὸ ταύ της τῆς αἰτίας εδικαιώθη, καὶ σωτηρίας Αξία ται. Ο Φαρισαίος σταθείς, πρὸς ἑαυτὸν εἶπεν· Ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι, ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποί τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, άδικοι.» Βαβαὶ τῆς ὑπερηφανείας! Κύριος καὶ Ἡσαΐας ολιγωρεῖ ὡς κα αγούσης εἰς Αἴγυπτον, καὶ θάρσος ἐχούσης τοῦ θε ραώ, καὶ σκιὰν τῆς Αἰγύπτου, καὶ μνήμης ἀπώλειαν μετ' ἤχου, κατὰ τὸν ἱεροψάλτην Δαβίδ, καὶ μὴ μνή. μης ἀϊδιότητα. Βαβαὶ τοῦ φιλολοιδόρου στόματος! κατὰ τὸ ἔκτον τῶν Παροιμιών. Οὐκ εἰμί, φησίν, ώσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων, ἁρπαγες, ἄδικο καὶ μοιχοί, ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ Τελώνης.» Αρχή της ὑπερηφανίας ἡ ὕβρις φαίνεται. Ο γὰρ διαπτύων τοὺς ἄλλους, καὶ μηδὲν τούτους ἡγούμενος, ἀλλὰ τοὺς μὲν πτωχούς, τοὺς δὲ δυσγενεῖς, τοὺς δὲ ἀμετ θεῖς καὶ ἰδιώτας ὑπολαμβάνων, τοὺς δὲ ἀδίκους καὶ ἁμαρτωλοὺς, ἐκ τῆς ὕβρεως ταύτης παρασύρεται καὶ μόνον ἑαυτὸν οἶεται εἶναι σοφὸν, συνετόν, εύγε νῆ, πλούσιον, δυνατόν, δίκαιον, καὶ πάντων ἀνθρώπων ὑπέρτερον· καὶ ἔστιν ἡ ὕβρις ὑπερηφανείας αρχή, καὶ ἡ ὑπερηφάνεια κακὸν τῆς ὕβρεω; ἔγ νον. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ διαβόητος ἡμέρα Κυρίου τὴν ἐκδίκησιν ποιήσει ἐπὶ πάντα ὑβριστὴν καὶ ὑπερήφανον· αἱ γὰρ συγγενεῖς ἁμαρτία: ἐμητρόπως και ζονται. Εδειξεν ὁ Φαρισαῖος καὶ τῷ σχήματι αὐτοῦ καὶ τῇ στάσει τὴν ἔπαρσιν ἦν εἶχε, καὶ τὴν ἀλαζονείαν. Καὶ οἱ μὲν λόγοι αὐτοῦ ἐξ ἀρχῆς ἦσαν εὐγνώμονε
col. 1261–1262page 236 of 327
PG 97:1261Έλεγε γάρ, «Ο Θεός, εὐχαριστῶ σοι.» Μετὰ ταῦτα: •» δὲ ὅσα εἶπε πάσης ἀλαζονείας καὶ ὑπερηφανίας ήταν πεπληρωμένα. Οὐ γὰρ εἶπε· Σύ με ἐποίησας, Κύριε, καὶ διὰ τῆς βοηθείας τῆς σῆς ἐλευθεροῦμαι πάσης ἀδικίας καὶ ἁρπαγῆς, καὶ τῶν ἄλλων κακῶν Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, δ οὐκ ἔλαβες;» Ἀλλὰ πάντα τα κατορθώματα ἐξ ἰδίας δυνάμεως ελογίζετο κατορθῶσαι. Πᾶς δὲ ἄνθρωπος ἐχέτω πληροφορίαν, ὅτι χωρὶς τῆς τοῦ Θεοῦ βοηθείας οὐ δύναται, οὐδὲ ἰσχύει κατορθώσαί τι ἀγαθόν· 4 Χωρὶς γὰρ ἐμοῦ, φησὶν ὁ Χριστὸς, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Καὶ ὁ Προφής της· «Ἐὰν μὴ Κύριος οικοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες.» Καὶ ὁ ᾿Απόστολος Οὐ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἐλεοῦντος Θεοῦ.» Καί, «Οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ᾽ ἡ χά ρις τοῦ Θεοῦ, ἡ σὺν ἐμοί.» Καὶ, ι Ο Θεός ἐστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνερ γεῖν. ο Καὶ διὰ τοῦτο ὁ μὲν Τελώνης κῆπος ἦν τοῖς πνευ ματικοῖς ὕδασιν ὑποβρύχιος· ὁ δὲ Φαρισαῖος δρύς ἦν ἄφυλλος, κατὰ τὸν Ἡσαΐαν καὶ τὸν Σαλομώντα. Εἰ γὰρ καὶ τῷ αὐτεξουσίῳ τετιμήμεθα τῆς προαιρέσεως, ἀλλ' ὅμως, ἐκτὸς τῆς ἄνωθεν συμμαχίας ούτ δὲν τῶν ἀνδραγαθημάτων ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ βίου ἐπιτελέσαι δυνάμεθα. «Οίδα γάρ, φησὶν, ὅτι οὐ τοῦ ἀνα θρώπου ἡ ὁδὸς αὐτοῦ, οὐδὲ πορεύεται ἀνὴρ κατορθῶσαι πορείαν αὐτοῦ.» Μή οὖν ἑαυτοῖς λογιζώμεθα τῶν ἀγώνων τὰ τρόπαια. Ημέτερον γὰρ τὸ προελέσθαι μόνον τὸ κρεῖττον καὶ σπουδάσαι, Θεοῦ δὲ τὸ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν τὴν ἀγαθὴν ἐπιθυμίαν καὶ ἔφε σιν, τῷ μηδὲ φύσει τὸ δύνασθαι ἔχοντι, ἀλλ' ἀπὸ τῆς χάριτος λαμβάνοντι λέγειν, ὅτι ὁ Δύναμαι.» Τοῦτο κόμπος καὶ καύχησις· «Τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, ὃ οὐκ ἔλαβες; εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶται ὡς μὴ λα δών; ν Νηστεύω δὶς τοῦ Σαββάτου, ἀποδεκατῷ δὲ πάντα ὅσα κτώμαι.· Ἐπειδὴ γὰρ κατηγόρησε τῶν λοι τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ Τελώνου & Φαρισαῖος, ὅτι μοιχοί εἰσι καὶ ἅρπαγες· αὐτὸς πρὸς μὲν τὸ τῆς μοιχείας πάθος τὴν νηστείαν Αλαζονεύσατο· ἐπειδὴ ἀπὸ τῆς τρυφῆς γίνεται ἡ πορνεία· κόρος γὰρ πα τὴν ὕβρεως, καὶ πορνεία. ἐκ πλησμονῆς· ὁ Φαρι σαῖος δὲ τὸ σῶμα διὰ νηστείας κατατήκων, πολύ ἀπέχειν ἐκαυχᾶτο τῶν τοιούτων παθῶν. Ἐνήστευον δὲ οἱ Φαρισαῖοι δύο ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, δευτέραν και πέμπτη. Πρὸς δὲ τὸ, ο Αρπαγες καὶ ἄδικοι, › ἔλεγεν ὁ Φαρισαίος, ο Αποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι.» Τοσο οὗτον γὰρ ἐνεκαυχήσατο ἐναντιοῦσθαι τῇ ἁρπαγή καὶ τῇ ἀδικίᾳ, ὥστε καὶ τὰ ἑαυτοῦ ἑτέροις διδόναι. Οἱ γὰρ Ἑβραῖοι ἐδίδοσαν τῶν ὄντων ἁπάντων «δ κάτην μίαν, ο καὶ μετὰ τὴν τρίτην· καὶ αἱ τρεῖς συντεθειμέναι διανύουσιν, ὅτι τὸ τρίτον τῆς οὐσίας αὐτῶν ἐδίδουν. ᾿Αλλὰ καὶ τὰς ἀπαρχὰς καὶ πρωτοτόκια, καὶ ἕτερα πλείονα παρεῖχον τῶν ὄντων ὑπὲο
col. 1263–1264page 237 of 327
PG 97:1263ἁμαρτημάτων, τὰ ὑπὲρ καθαρισμοῦ, τὰ ἐν ἑορταῖς, τὰ ἐν ταῖς τῶν χρεῶν ἀποκοπεῖς, καὶ ταῖς τῶν δού λων ἀφέσεσι, καὶ τοῖς δανείσμασι τοῖς ἀπηλλαγμένης τύχου. Ταῦτα δὲ πάντα συντεθειμένα καὶ τινα Ομούμενα, τὸ ἥμισυ τῆς οὐσίας διδοὺς ἀνθρώπους, α δὲν μέγα ἐργάζεται επαιρόμενος καὶ ἀλαζονευόμεν καὶ ταῦτα τοῦ Εὐαγγελίου λέγοντος· «Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ ἡ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων, οὐκ εἰσελεύσεσθε εἰς τὴν βασιλεία, τῶν οὐρανῶν.» Ο δὲ Τελώνης μακρόθεν ἑστὼς, οὐκ ἤθελεν οὐ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπᾶραι, ἀλλ' ἔτι πτεν εἰς τὸ στῆθος αὐτοῦ, λέγων· Ο θελ:, ιλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. Λέγω ὑμῖν, κατέβη οὗτος δεδι κασμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἐπι τὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθή σε ται.» Ευχόμενος ὁ Τελώνης, καὶ ἔργα μὴ ἔχων ἀγα θα, οὐδὲ ἀπαριθμῆσαι ταῦτα ἡδύνατο, ὥσπερ ή Φ. ρ:ταῖος· ἀλλ᾽ ἔτυπτε τὸ στῆθος, καὶ τὴν καρδία ἐμάστιζε, καὶ μετὰ πολλῆς συντρικῆς καὶ κατανύξεως ἔλεγεν· «Ο Θεός, ἐλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ Διὰ τοῦτο καὶ ἵλεων εὑρίσκει τὸν ἐλεήμονα, καὶ εὐδιάλλακτον Κύριον. Πάντων γὰρ τῶν ἁμαρτημάτων καθαιρετική ἐστιν ἡ ταπεινοφροσύνη, ἡ δὲ ὑπερηφανία ἀφανίζει πάσας τὰς ἀρετάς· ὅτι πάσης ἁμαρτία; καὶ κακίας μείζων ἐστὶ καὶ βαρυτέρα. Κρεῖσουν ἁμαρτάνοντας ἐπιστρέφειν καὶ ταπεινοῦσθαι, ἢ κατα ορθοῦντας ἐπαίρεσθαι. Ο Τελώνης τὰ ἁμαρτήματα ἀπεδύσατο, δεξάμενος τὴν τοῦ Φαρισαίου κατηγορίαν μετὰ πραότητος καὶ ὑπομονῆς· καὶ ὁ Φαρισαῖος ἀπό δόξης εἰς τὸ τῆς ἀτιμίας κατέπεσε βάραθρον, δικαιώσας ἑαυτὸν, καὶ κατηγορήσας τοῦ Τελώνου, καὶ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων. Ο Τελώνης ἀπὸ τῆς ἐπονειδίστου ζωῆς καὶ τῆς ἁμαρτίας, εἰς τὴν μακαρίαν ἐπανῆλθε ζωὴν καὶ κατάστασιν· ὁ δὲ Φαρισαῖος ἐταπεινώθη ἐξ ὄγκου καὶ τῆς ἐπάρσεως. Δύο γὰρ ἀπαιτούμεθα πάντες ἄνθρωποι, τὸ κατα γινώσκειν τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων, καὶ τὸ τοῖς ἑτέροις ἀφιέναι ἁμαρτήματα. Ο γὰρ τὰ αὐτὰ αὐτοῦ) βλέπων ἁμαρτήματα, συγγνωμικώτερος γίνε ται τοῖς ἑτέροις· ὁ δὲ κατακρίνων ἑτέρους, ἑαυτὸν κατακρίνει, καὶ καταδικάζει, καὶ εἰ πολλὰς κέκτηται ἀρετάς. Οντως μέγα ἐστὶ τὸ μὴ κατακρίνειν ἐτέ ρους, ἀλλ᾽ ἑαυτοὺς, ἀδελφοί. Ἡμεῖς δὲ, τὰ ἑαυτῶν ἀφέντες ἁμαρτήματα, ἑτέρους μᾶλλον κατακρίνο μεν, ἄλλους ἐξετάζομεν, οὐκ εἰδότες ὅτι, εἰ καὶ πάν των ὦμεν δικαιότεροι, ἑτέρους δὲ κατακρίνομεν, ὑπεύθυνοι γινόμεθα, καὶ τῆς αὐτῆς ἐσμεν ἄξιοι το μωρίας καὶ κολάσεως, ἧς καὶ ὁ κρινόμενος ἄξιος ἐστιν· «" γὰρ κρίματι κρίνετε, φησί, τούτῳ καὶ κριθήσεσθε.» Ο γὰρ πορνεύων ἐντολὴν παραδαί νει, καὶ ὁ κρίνων τὸν πορνεύοντα. Ωστε καὶ ἀμφό τεροι θείαν ἐντολὴν παραβαίνουσιν, καὶ ὁ πορνεύων καὶ ὁ κρίνων. Αλλά μεταθώμεθα τὴν εἰς ἑτέρους ἐξέτασιν καὶ
col. 1265–1266page 238 of 327
PG 97:1265πολυπραγμοσύνην εἰς ἑαυτοὺς μᾶλλον, ἀγαπητοί. Καὶ ἐὰν ἴδωμέν τινας ἁμαρτάνοντας, ἡμεῖς τὰ ἐαυ τῶν ἁμαρτήματα πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχωμεν, καὶ χείρω τὰ ἡμέτερα λογιζώμεθα, ἢ τὰ τῶν ἑτέρων. Οἱ γὰρ ἁμαρτήσαντες, ἐν τῇ ὥρᾳ ἴσως τῆς ἁμαρτίας μετα ενόησαν· ἡμεῖς δὲ πάντοτε μένομεν ἀδιόρθωτοι, και τακρίνοντες καὶ ἑτέρων ἐξετάζοντες. Ο Λὼτ ἐκεῖνος ἐν Σοδόμοις οἰκῶν οὐδένα κατέκρινεν, οὐδενὸς κατα ηγόρησε. Διὰ τοῦτο δεδικαίωται, καὶ ἀπὸ τοῦ πυρὸς διεσώθη καὶ τῆς πανολεθρίας, ἧς οἱ Σοδομίται κατ εδικάσθησαν. Ταπεινωθέντες οὖν καὶ ἡμεῖς ἑαυτοὺς κατακρίνωμεν, ἑαυτοὺς καταισχύνωμεν, ἵνα ἀκατά κριτοι ὑψηλοὶ γενώμεθα. Αγαπήσωμεν τὴν ταπεινοφροσύνην. Διὰ ταύτης ὁ Τελώνης ἐδικαιώθη, καὶ τὸ φορτίον τῶν ἁμαρτημάτων ἀπέθετο. Μισήσωμεν τὴν ἔπαρσιν, ὅτι ὁ Φαρισαῖος διὰ ταύτης κατεκρίθη, καὶ τὰς ἀρετὰς ἄς εἶχεν ἀπώλεσεν. Ο Φαρισαῖος μὴ καλῶς τὸ καλόν διαπραξάμενος κατακέκριται. Ὁ Τελώνης ὡς καλῶς τὰ μὴ καλὰ τῶν ἔργων ἀποσεισάμενος, δεδικαίωται. Επέβλεψε γὰρ ὁ Θεὸς ἐπὶ τὸν στεναγμὸν τοῦ Τελώνου, καὶ τὴν αὐτοῦ συντριβήν, καὶ τὰς κατὰ τοῦ στήθους τύψεις· καὶ προσδεξάμενος το, ιλάσθητι μετὰ τοῦ ᾿Αβελ αὐτὸν ἐδικαίωσεν. Τὰς δὲ θυσίας, καὶ τὰς ἀρετὰς, καὶ τὰ κατορθώματα. Φαρισαίου ὡς μεγαλαύχου καὶ ὑπερ τφάνου ἐβδελύξατο καὶ ἀπώτατο· καὶ ὡς τὸν ἀδελ φοκτόνον Κάϊν κατεδίκασεν αὐτὸν ἀπὸ ταύτης της αἰτίας. Μάθωμεν, ἀδελφοὶ, καὶ διδαχθῶμεν, καὶ μεγάλα εργαζώμεθα κατορθώματα. Τούτων ἕνεκεν μὴ ἐπαι ρώμεθα. Καὶ ἐὰν ἀγαθοὶ γενώμεθα, δίκαιοι καὶ ἐπιεικεῖς καὶ συμπαθεῖς καὶ ἐλεήμονες· ἀλλὰ καὶ οὕτως ταπεινούμεθα, καὶ μὴ ὑπεροψίαν καὶ ἀλαζονείαν ἔχωμεν, μή ποτε τοὺς καμάτους ἡμῶν καὶ τοὺς τόνους ἀπολέσωμεν.. Οταν γὰρ, φησίν, ταῦτα πάντα ποιήσητε, λέγει Κύριος, λέγετε ὅτι ἀχρεῖοι δοῦλοί έσμεν. Ο ὀφείλομεν ποιῆσαι, πεποιήκαμεν.» ᾿Αναγκαῖον γὰρ καὶ ἀπαραίτητον χρέος ἐστί, προσ φέρειν ἡμᾶς τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ τὴν δουλικήν τα πείνωσιν, τὴν ὑπομονὴν, τὴν ὑποταγήν, τὴν εὐπεί Γειαν, τὴν ἀγνωμοσύνην, τὴν εὐχαριστίαν, καὶ μεγα λύνειν καὶ προσκυνεῖν τὸ θέλημα αὐτοῦ τὸ πανάγιον, καὶ μὴ δάκνεσθαι ταῖς παρ' ἑτέρων λοιδορίαις καὶ υδρεσι, μήτε ἄχνεσθαι τοῖς πειρασμοῖς, μήτε δυσχεραίνειν ὀνειδιζόμενοι, ὅτι καὶ ἀπὸ τούτων πολλὴν καρπούμεθα τὴν ὠφέλειαν. Μάθωμεν καὶ γνῶμεν, ἀδελφοί μου, τὴν τῆς ταπεινώσεως δύναμιν καὶ ἰσχὺν καὶ βοήθειαν. Μάθωμεν τῆς ἐπάρσεως τὴν και ταδίκην καὶ τὴν ζημίαν καὶ τὴν ἀπώλειαν· τοῦ Βεε μεθ τὴν σκιάν, κατὰ τὸν Ἰώβ, ἐν τοῖς ὑγροῖς τύπος, κὰν τῷ καλάμῳ, τὴν ἐκτροπὴν τῆς ὁδοῦ τῆς ἀλη θείας, καὶ τοῦ φωτὸς τῆς δικαιοσύνης. Καὶ ἐ· τειδὴ μέγα ἀγαθόν ἐστι μετάνοια καὶ ἐξομολόγησις, καὶ ἡ συντριβὴ, καὶ τὰ δάκρυα, καὶ οἱ ἐκ βάθους στεναγμοὶ, καὶ ἡ κατάνυξις· διὰ τοῦτο, παρα καλῶ, Ἐξομολογεῖσθε τῷ Θεῷ συνεχῶς, καὶ τὰ ἁμαρ

Oration XXIOratio XXI

col. 1267–1268page 239 of 327
PG 97:1267& τήματα αὐτῷ ἐκκαλύπτετε. Εἰ γὰρ ἀναπτύσσωμεν τη συνειδὸς ἡμῶν, καὶ δεικνύωμεν αὐτῷ τὰ τραύματα τῶν ψυχῶν ἡμῶν, καὶ ἑτέρους οὐ κρίνομεν, οὐδὲ ἐχε θηριούμεθα πρὸς τὰς τῶν πλησίον ύβρεις, οὐδὲ λυ πούμεθα διὰ τοὺς ὀνειδισμοὺς καὶ τὰς ἀδικίας αὐτῶν, ἵλεως ἡμῖν γενήσεται ὁ φιλάνθρωπος Κύριος, καὶ τὰς δ τῆς συμπαθείας αὐτοῦ, καὶ τῆς εὐσπλαγχνίας κερά σει φάρμακα, καὶ ἐπιθήσει καὶ ἱατρεύσει ἡμᾶς. Δεί ξωμεν τὰ ἁμαρτήματα τῷ μὴ ὀνειδίζοντι Δεσπότη, ἀλλὰ θεραπεύοντι· κἂν γὰρ σιγήσωμεν ἡμεῖς, ἐκεῖ νος ἅπαντα γινώσκει. Εἴπωμεν τοίνυν τὰ ἡμῖν ἁμαρτήματα, ἀδελφοὶ, καὶ ἐξομολογησώμεθα κ ρῶς τῷ Κυρίῳ, ἵνα κερδαίνωμεν τὴν τούτου συμπάθειαν. ᾿Αποθώμεθα ἐνταῦθα τὰ ἁμαρτήματα, ένα καθαροί γεγονότες καὶ ἔτοιμοι ἀπέλθωμεν ἐκεῖπ, καὶ εἰσαχθῶμεν παρὰ τοῦ δικαίου Κριτοῦ εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ τὴν ἀτελεύτητον καὶ ἀΐδιον, καὶ κληρονομήσωμεν τὰς μελλούσας ἐκείνας καὶ ἀκηράτους μονάς, καὶ τὴν ἀδαπάνητον τρυφὴν καὶ ἀπό λαυσιν. ἂν καὶ τύχοιμεν πάντες ἐν αὐτῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΛΟΓΟΣ ΚΑ'. Εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον, καὶ εἰς τοὺς κοιμηθέντας. Οὐδὲν ὡς ἀληθῶς τῶν ἐν ἀνθρώποις ἔχει τὸ πάν σιμον ἢ βέβαιον. Σκιῇ γὰρ δειλινῇ καὶ χόρτῳ μαραινομένῳ, τῶν ἀνθρώπων ἡ δόξα καὶ ὁ βίος ἀπείκασται. Τί δὲ σκιᾶς εὐτελέστερον; ἢ τί εὑρεώτερον χόρτου; Τὰ δὲ ἡμέτερα, καὶ τούτων ἐστὶν ἁλωτότερα. Πενία γὰρ καὶ νόσοι, καὶ ἀνωμαλίαι, καὶ τὰ ἐξαίφνης ἡμῖν ἐπερχόμενα πειρατήρια κατὰ γῆν τε καὶ θάλατταν, καὶ τὰ ἐξ ἐπιβουλής ένεδρα, προσέτι καὶ ἄωροι θάν νατοι, καὶ ὅσα τὸ δύστηνον τοῦτο τῆς ζωῆς περιορίζει διάστημα, τὴν ἄστατον ἡμῶν τοῦ βίου περιφοράν περιγράφεται. Η οὐχὶ νόσος πολλάκις συνεισπεσούσα διέφθειρε, καὶ λιμός παρανάλωσεν; Η οὐχὶ σύμ πτωμά τι συνενεχθὲν παρ' ἐλπίδας κατέχωσε, καὶ ἄνεμος ἀπεκρήμνισε, καὶ τὶς ἀποοοράτως τῷ λαιμ παραδραμοῦσα, θάνατον ἀπειργάσατο; Τί γὰρ τοῦ ἀποθανεῖν ἄνθρωπον εὐκολώτερον, καν τῇ εἰκόνο φυσώμεθα, καὶ ὡς οὐ τεθνηξόμενοι ἐπαιρώμεθα; Καλῶς οὖν φησιν ὁ λέγων· «Πλὴν τὰ σύμπαντα ματαιότης πᾶς ἄνθρωπος ζῶν. Μέντοι γε ἐν εἰκόνι διαπορεύεται· πλὴν μάτην ταράσσεται.» Καὶ ὁ τού του χεῖρόν ἐστι, ο Θησαυρίζει, φησί, καὶ οὐ γινώσκ τίνι συνάξει αὐτά.» Καὶ πῶς ἂν εἰδείη, τῶν κατ' αὐτὸν οὐδὲν ἐπιστάμενος; Τὰ πρὸ ὀφθαλμῶν οὐκ ο δε, καὶ περὶ τῶν μελλόντων φαντάζεται. Τὰ ἐν τῆς ἀποκρέω, Σκιπ δειλινῇ. Εκλείπουσιν οἱ σαρκὶ τῆς ἑσπέρας. ἡμέρας,
col. 1269–1270page 240 of 327
PG 97:1269δ χερσὶν ἀγνοεῖ, καὶ τῶν ἀγνώστων καταψηφίζεται. Τὰ ἐν ποσὶν οὐκ ἐπίσταται, καὶ τὰ ἐν ὕψει μετεωρο λεγεί. Τί μετὰ μικρὸν αὐτῷ συμβήσεται μὴ εἰδὼς, αἰώνια καταστοχάζεται· ὁ μικρός, ὁ εὐτελῆς, καὶ τῶν ἀνεφίκτων κατατολμῶν. "Ανθρωπος τὸ πολυτροπώτατον καὶ παμμήχανον ὄργανον τὸ εὐδαπά με τον φύραμα, τὸ ζωῆς καὶ θανάτου μεθόριον, τὸ νοερὸν ἐν ὕλῃ σύγκριμά τε καὶ σύνθημα, τὸ ἐν αἰ σθητοῖς λογικὸν ἀποτέλεσμα, ὁ ἀχειρότευκτος ἀν δριάς, τὸ ἔμψυχον ἄγαλμα, τὸ περιώνυμον ζῶον, τὸ εὐδιάγραπτον ίνδαλμα, τὸ θεοειδές κάτοπτρον, τὸ τῶν ἄνω καὶ κάτω μεταίχμιον, τὸ ὁρατὸν καὶ νοού μενον σύστημα, τὸ δεκτικὴν φθορᾶς καὶ ἀνάλωτον. Ανθρωπος τὸ αὐθήμερον ἄνθος, τὸ εὐδιάβατον ἀπο σκίασμα, ἡ εὐμάραντος χλόη, τὸ εὐάλωτον θήραμα, τὸ εὐδραπέτευτον ἀνδράποδον, τὸ πολυπαθές και εὐ διάλυτον ζώον, ὁ πηλὸς, καὶ τὰ μεγάλα φυσῶν, ὁ χνοῦς, καὶ τὰ ἄνω περιαθρῶν. Τοῦτο τοίνυν τὸ που λυώνυμον ζῶον ὁ ἄνθρωπος, πολλὰς μὲν ἔχει τὰς ἐπεισάκτους πῆ μὲν πρὸς τὰ χείρω, πῆ δὲ πρὸς τὰ βελτίω, μεταβολάς, πολλὰς δὲ τὰς ἐλλείψεις πρὸς τούτων ἑκάτερον. Τῇ γὰρ ἀφαιρέσει τῶν κρειττόνων, τὰς ἀντεισφορὰς εἰσδεξάμενος τῶν χειρόνων, εἰς πολυπαθῆ δι' ἐμπαθούς μετέπεσεν αὐθαιρέτως ζωήν. Ἐπειδὴ γὰρ χειρὶ Θεοῦ καὶ εἰκόνι διαπλασθείς μετά τὴν κτίσιν, ὑπὲρ τὴν κτίσιν τετίμητο, εἶτα τῆς ἀθα νασίας προηγουμένως ἐν χάριτος μοίρα τὸ δέῤῥος ἀμφ.ασάμενος, καὶ τῆς ἀφθαρσίας τὴν στολὴν ἐπο μένως ἠμπέσχετο. Ἔδει δὲ, πάντων ὁμοῦ τῶν, ὅσα ὑπὸ τὴν αἴσθησιν, καὶ ὅσα ταύτην ὑπερανέστηκε, ο τὴν θείας ἐν μετουσία κηδεμονίας γενόμενον, τῶν μὲν, ὑπεραρθῆναι, τοῖς δὲ, ἁμιλληθῆναι· τῇ κατ' ἀμφότερα λέγω τῶν μερῶν οἰκειότητι. Καὶ τούτου πετύχηκε μεγαλοπρεπώς τε ἅμα καὶ φιλοτίμως, καὶ ὡς οὐκ ἄν τις εἰκάται το Θεοῦ μεγαλοδωρεὰν τῷ οἱ κείῳ τῆς ἑαυτοῦ χειρός συνεμπρέπουσαν π' άσματα. Καὶ δὴ καὶ τρυφήν εἶχε τὸ ζωηρὸν ἐκεῖνο τοῦ παρα δείσου χωρίου· καθ᾿ ἣν ἡ δι' ἀπωλείας ὡρᾶτο μακα ριότης· καὶ ἡ μετ' ἀγγέλων διαγωγή· ἀξίωμα δέ, τὸ λογικόν τε καὶ νοερὸν, καὶ ἀθάνατον, καὶ ἀνώλεθρον, Στα θείας συμμετασχών ὡραιότητος, τὴν τῆς πρώ της εἰκόνος ἀποτυπούσης εμφέρειαν. Πρὸς τούτοις, ἔτι πάντων ὁμοῦ τῶν ζώων τὴν κυρείαν· ὅτα τὴν γῆν ἔρπει, καὶ τὸν ἀέρα τέμνει, καὶ τὴν ὑγρὰν δια νέχεται φύσιν· τῶν τε ἐν παραδείσῳ φυτῶν, πλήν ἑνὸς μόνου, ἐφ' οὗ τὸ τῆς ἐντολῆς ἐνε σημάνθη προ χάραγμα· οἱονεὶ γυμνάσιον αὐτῷ προτεθέν, πρὸς τὴν δι' ἀρετῆς εἰς ὑπακοὴν πίστεως τελειότητα. Ταύτη γὰρ τῆς εἰκόνος τὸ θεοειδές ἀλώβητον διασώζοιτ' αν, καὶ τῆς πρὸς τὸ ἀρχαῖον κάλλος ἀποτυπώσεως ἐν ταυτῷ μένοι τὸ ἀφομοίωμα, τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστά. μενον μονιμότητος. Αλλ', οίμοι! τούτων ὅπως εἰπεῖν οὐκ ἔχω, δελεασθεὶς ὑπὸ συμβούλῳ τῷ δαίμονι διὰ τὴν πρὸς τὰ αἰσθητὰ ῥέψιν τε καὶ διάθεσιν, ἄρξην ἑστέρηται· παραδείσου μὲν, οὐκέτι πολίτης ᾀδόμενος, οὐ βασιλοὺς τῶν ὑπὸ χεῖρα μεγαλαυχούμενος. Πῶς γὰρ ὁ τῇ χείρονι προστετηκὼς τῶν παθῶν εὐηθεία, καὶ ταῖς παραλόγοις τῶν ἡδονῶν ὑποκύψας ὁρμαῖς, της τοιαύτης γένοιτ' ἂν διαπαντὸς ἐν μετουσίᾳ με
col. 1271–1272page 241 of 327
PG 97:1271γαλειότητος. "Ο γε καθάπαξ ὅλον αὐτοῦ τὸ τῆς ψυ 38 άλλ. τους όρους αντεξετάσαι. χῆς ἀδούλωτον φρόνημα, τῷ τῆς σαρκὸς δουλωτι μενος, ἀλήτης δέ, οἴμοι! καὶ τῆς ἀθλίας τῶν κτ νῶν ὁμογενείας κοινωνὸς οἰκτιζόμενος, οἱ βασιλεῖς εὐφημούμενος· καὶ τὸ ὅλον ἀνίᾳ καὶ ἀχθηδόνι καὶ πόνῳ, καὶ παθῶν ἐσμῷ πιεζόμενος, ὅτι μὴ δια λων, ἢ τῶν τοιούτων ἡ ἁμαρτία πρόξενος. Τί δέ; Οὐ τοιαῦτα νῦν τὰ ἡμέτερα, καὶ πλέον οὐδέν; "Αν θρωπος γὰρ γεννᾶται κόπῳ.» Τῷ δὲ κόπῳ, π προδήλως παρέπεται. «Ἐν λύπη γὰρ, φησί, τέξε τέκνα. • Η πρώτη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις. Εἶτε τι θηνεῖται, ἐκτρέφεται, ἀνάγεται, αὔξει. Μέχθος πὸν ἐντεῦθεν, ἱδρῶτες, λύπαι, καὶ ἀθυμίαι.· Ἐν ἱδρῶτι γάρ, φησί, τοῦ προσώπου σου φάγῃ τὸν ἄρο τον σου.» Δευτέρα καθ' ἡμῶν ἀπόφασις· ο Ακάν θας καὶ τριβόλους ἀνατελεί σοι ἡ γῆ.» Τρίτη 20 τη ἀπόφασις· «Επικατάρατος ἡ γῆ ἐν τοῖς ἔργα; σου.» Τετάρτη αὕτη ἀπόφασις· «Ἐν λύπη φάγη αὐτὴν πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου.» Πέμπτη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις·. Καὶ φάγῃ τὸν χόρτον του ἀγροῦ. ὁ Ἔκτη τοῦτο ἀπόφασις· ο Ἕως ἀποστρέψαι σε εἰ; γῆν ἐξ ἧς ἐλήφθης· ὅτι γῆ εἶ, καὶ εἰς τὴν ἀπελεύσῃ.» Αὕτη ἐβδόμη καθ᾿ ἡμῶν ἀπόφασις, τὸν τοῦ παρόντος αἰῶνος ἑβδοματικὸν ἀριθμὸν ὑπογράφουσα. Ὦ ἀποφάσεως πικρᾶς, ἧς οὐκ ἔστιν ὅριον οὐδὲ ὑπέρβασις! Ὢ φωνῆς, ἧς οὐδεὶς τῶν ἀπ' αἰώ νας τοῖς ὅροις ἀντιθέσαι τα δεδύνηται! Ταῦτα ή πο κρὰ γεῦσις τοῦ ξύλου, καὶ ἡ ἀρχαία παρατροπή. Ταῦτα ἡ τοῦ ὄφεως συμβουλή, καὶ τῆς ἐντολῆς ἡ παράβασις. Ταῦτα ἡ πρώτη παρακοὴ, καὶ ἡ πρὸς τὰ αἰσθητά σχέσις καὶ οἰκείωσις. ο Ὡραῖος ἦν καὶ καλὸς εἰς βρῶσιν, ν ὁ ἐμὲ θανατώσας καρπός· κα! προδήλως. Αλλ' ἐμοί, τῆς εἰδεχθοῦς ἀμορφία: ἐγέ νε το πρόξενος γλυκεῖα ἡ γεῦσις. Αλλ' ἐμοὶ θολα πικρίας ανατροπὴν ἀντεισήγαγε, θανάτῳ τὴν ζωή ἀνταλλάξασα, καὶ φθαρᾷ τὴν ἀφθαρσίαν ἀμβλύνατα. Καί γε οὖν αὐτίκα τὸν ἐπίκηρον καὶ φθοροποι ἀντὶ τοῦ ἀνωλέθρου καὶ ἀπήμονος βίου, ελέχθη. παρέπεισεν. Ἀντὶ τοῦ τὴν, πρόσγειόν τε καὶ ῥέο σαν ἀφεμένους διαγωγήν, τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀσπάζ σθαι πολιτείαν ἐν πνεύματι, καὶ ταῖς ἀσωμάτες παρελαύνειν Δυνάμεσι, τὴν μετὰ κτηνῶν ἀλόγων θη ριώδη καὶ ἐμπαθῆ ζωὴν ἡμῖν ὑπεστήσατο. Καὶ ν εἴπω τὸ γνωριμώτερον, ἀντὶ τῆς ἀπαθοῦς ἐν παρα δείσῳ τρυφῆς, τὴν πολυπαθή και φιλήδονον ζωήν καὶ δίαιταν κατεκρίθημεν. Διὰ τοῦτο κράζει ὁ ἀξ γων· ο "Ανθρωπος ἐν τιμῇ ὧν οὐ συνῆκε, ο Διατί; Παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσι τοῖς ἀνοήτοις καὶ ώμοιώθη αὐτοῖς.» Εντεῦθεν λοιπὸν εἰσέῤῥευσεν ὁ μυρίος τῶν παθῶν ὄμιλος ὁ τῶν ἁμαρτημάτων ἐσμός, τῶν νόσων αἱ ἀφορμαί, οἱ ἄωροι θάνατοι, οἱ πο ὥρας ἁρπαγμοί, τὰ φθοροποιὰ τῶν σωμάτων πάθη, ὑφ' ὧν πολλάκις ὁ νοητὸς ἡμῶν καταπίμπλαται ἂν θρωπος. Ἐντεῦθεν οἱ αἰφνίδιοι θάνατοι, τὰ παρ' ἐλπίδα συμπτώματα, αἱ ἀπροσδόκητοι συμφοραί, Ν
col. 1273–1274page 242 of 327
PG 97:1273ἀκούσοι πειρασμοί, αἱ παρὰ βούλησιν πενίαι, οἱ δελοι, οι φόνοι, τὰ ἔνεδρα, αἱ διχοστασίαι, τὰ προς οχθίσματα, τὰ ἐν πόλεσι δείματα, τὰ ἐν γῇ καὶ θα λάσσῃ· ποτὲ μὲν ναυάγια· ποτὲ δὲ πειρατήρια· καὶ διὰ ἁπλῶς τὴν πολυώδυνον τῶν ἀνθρώπων περιέχει ζωήν. "Απερ οὐκ ἄλλοθεν ἢ ἐντεῦθεν ἡμῖν ἐπιφύεται, και μυρία σοφίζεσθαι δόξαιμεν. 1! δέ; οὐκ ἐντεῦθεν ἡμῖν ἡ ἐκ θελήματος ἀνδρός, καὶ ἐκ θελήματος σαρκός, λέγω δὴ ἡ ἐξ αἱμάτων ἀπότεξις; τὸ δὲ καὶ δίκην ἀλόγων ζώων γεννᾶσθαι, καὶ ζῆν, καὶ θνήσκειν καὶ λύεσθαι, καὶ τοῦτο λίαν εὐτελῶς καὶ ἀθλίως; Ποῖος ἡμῖν ἐξέφυσεν ἀκανθῶν; Πόθεν ἡ ζωὴ καὶ ἀπορροὴ τῆς ἡμετέρας συστάσεως, αἱ ἀφορμαὶ παρ' ὧν τὸ ἠδάσκειν καὶ γηρᾷν τῇ φύσει προσγίνεται; Προσέτι δὲ, τὸ ἀνιᾶσθαι καὶ ἥδεσθαι τό τε στένειν καὶ ἀῤῥωστεῖν· τὸ εὐεκτεῖν, πλὴν ὑπὸ σφαλεραῖς κεῖσθαι ταῖς ὑπονοίαις, εἶχε προδήλως παραφθορά, τὸ πλεονάζον τοῦ λείποντος· καὶ τοῦ ἴσου τὸ ἔλαττον, παρατροπὴ καὶ ὑφαίρεσις. Πόθεν ἡ πη λίκη τῶν καθεξῆς πραγμάτων περιφορὰ καὶ παλ λίβοια, ἢ ἐξ ἧς εἶπον αἰτίας; Ἐπεὶ οὖν οὕτω ταῦτα, καὶ τοσούτοις κακοῖς ὑπόκειται τὰ ἡμέτερα, τί μὴ τῶν ῥεόντων ἀφέμενοι, τῶν μενόντων ἀντιποιούμεθα; Τί μὴ τῆς τελευταίας ἀποδράντες αἰσχύνης, πρὸς τὴν ἀρχαίαν δόξαν ἐπαναδραμεῖν ἐπειγόμεθα; Ούκ ἐκνήψομεν, ἀδελφοί, τὸ λοιπόν; Οὐκ ἀναβλέψομεν εἰς τὸν οὐρανὶν ἄνω, τὴν γῆν ἀφέντες κάτω, μετὰ τῶν τῆς γῆς συγχωσμάτων; Οὐ τὸ συγγενὲς πρὸς τὸ συγ γενὲς ἐπαναγάγωμεν; Οὐ τὴν γεηρὰν· ἑστίαν ἀπολιπόντες τὴν ἄφετόν τε καὶ εὐδιάλυτον, πρὸς τὴν προ τέραν ἡμῶν τὴν ἐν παραδείσῳ διαγωγήν, τῇ μετα θέσει τῆς κατὰ σκοπὸν εὐβουλίας ἐπαναδραμούμεθα; Οὐ τὴν φαινομένην ἅπασαν ὑπεριδόντες εὐπρέπειαν, πρὸς τὰ κατ' οὐρανὸν ἐπαναζεύγνυμεν κάλλη; Οὐκ εἴ τι καὶ δέοι παθεῖν, τοῦ ζῆν ἀλόγως ἀπαγορεύσαντες, λογικοὶ γεγονότες, πρὸς τὴν εἰκόνα χωρῶμεν, καὶ τὴν πρώτην ὁμοίωσιν; Τί ποιοῦμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ταπεινούς, ὑψηλοί γεγονότες; Τί τῶν ὁρωμένων περιεχόμενοι, τῶν νοουμένων στερούμεθα; Τί μή τιμῶμεν, οἱ τῆς εἰκόνος, τὸ κατ' εἰκόνα; Τί μὴ τὴν κλῆσιν αἰδούμεθα; Τί ἀθετοῦμεν τὴν χάριν; Τι δού τους παθῶν· ἑαυτοὺς ποιοῦμεν, πλασθέντες ἐλεύθε γῆς συγχωσμάτων. Ῥύψιν τῶν ἀπὸ κακίας ἐπεισελθόντων συγχωσμά των ἢ μολυσμάτων. συγχρωσμάτων συγχωσμάτων τὰ συγχωσθέντα
col. 1275–1276page 243 of 327
PG 97:1275σεν.» Οὐκ ἔνι ἐν ἡμῖν Ἰουδαῖος, οὐχ Ελλην, οὐ Σκύθης, οὐ Βάρβαρος, οὐκ ἔνι ἄρσεν, οὐ θῆλυ. Πάντες εἷς ἐσμεν ἐν Κυρίῳ. Χάριτι ἐσμεν σεσωσμένοι. Για γεγόναμεν τοῦ Θεοῦ· «Δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐξουσίαν τέκνα Θεοῦ γενέσθαι.» — «Εξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν κράζον, Αᾶ ὁ Πατήρ.» ροι; Τῇ ἐλευθερία γὰρ Χριστὸς ἡμᾶς ἐλευθέρω Ωστε οὐκέτι ἐσμὲν δοῦλοι, ἀλλ' υἱοὶ, καὶ κληρον μοι Θεοῦ διὰ Χριστοῦ. Μὴ δὴ τοιγαροῦν τοῖς εὐτε λέσι τὴν ἡμετέραν εὐγένειαν καθυβρίσωμεν. Με, τῆς ἄνωθεν πατρίδος ἐκλαθόμενοι, προστετηκότες ὦμεν τῇ μοχθηρᾷ ταύτῃ καὶ κάτω βριθούσῃ ζωή, καὶ τῆς φθορᾶς οὐδὲν ἐχούσῃ πλέον. Μὴ τὰ παρόντα τῶν μελλόντων προκρίνωμεν, μηδὲ τῶν ἀκημάτων προελώμεθα τὰ ἐπίκηρα. Μὴ τοίνυν οὐρανὸν ἀφέντες έχειν ἑαυτοῖς ἐνδιαίτημα, τὴν γῆν ἐστίαν μετὰ τῶν κατοικούντων ἐν τάφοις ο ὑποστησώμεθα. «Έχ ψωμεν, τὸ λοιπὸν, ἀδελφοί, «καὶ διεγρηγορήσωμεν, ο τὸν βαθὺν τῆς ῥᾳθυμίας ὕπνον ἀποτιναξάμενοι· κα! τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ψυχῆς τὴν λήμην περιαιρήσαντες, γνῶμεν τίνος καὶ πόθεν ἐσμέν. Τί; καὶ ποταπὴ ἡμῶν ἡ διάπλασις. Πῶς τὸ μέν τι συνυπέστημεν, ὑπὲρ δὲ τὸ πᾶν ἐτιμήθημεν. Εἶτα τοῖς αἰσθητοῖς νοητῶς, ὑπὲρ νοῦν δὲ τοῖς νοητοῖς, ἐπιβάλωμεν, καὶ κατανοώμεν ὡς μάλιστα, τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίς ὁ ποιῶν καὶ κατασκευάζων μόνῳ τῷ βούλεσθαι; Τίς ὁ πλάσας ἐπ γῆς ἄνθρωπον, καὶ εἰς γῆν ἐπανάγων; Τίς ὁ ο θέμε νος σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, ν καὶ συγκαλύπτων νέφει τῶν αὐτοῦ κριμάτων τὴν ἄβυσσον; Δαβιδ πει σάτω σε, ἄνθρωπε, «Εθαυμαστώθη, λέγων, ἡ γνώ σίς σου ἐξ ἐμοῦ· ἐκραταιώθη, οὐ μὴ δύνωμαι πρὸς αὐτήν.» Καὶ μάλα εἰκότως. Τις γὰρ «ἔγνω νεν Κυρίου; ἢ τίς σύμβουλος αὐτοῦ ἐγένετο; ο Τίς ὁ & δοὺς μέτρα ζωῆς, καὶ διορίζων χρόνους, προεγνωσμένους αὐτῷ πρὸ συμπήξεως; Τίς ἀγωγάς τε καὶ μεθηλικιώσεις τῷ ἀνθρωπίνῳ γένει παραζευγνύς, καὶ τοῦ μὲν, συντέμνει, τοῦ δὲ μηκύνει τῶν ἐτῶν τοὺς διαύλους; Καὶ πρὸ τούτων, τίς ὁ πλάττων ἐν μήτρα ζῶον, καὶ βρεφουργῶν ἀστείως, καὶ συνιστών γόνον, καὶ διαγράφων εἶδος, εἰς ἑνὸς κάλλους συμ πλήρωσιν. Τις γλύφει μορφὴν, καὶ σχηματίζει βρέ η φο-, καὶ συναρμόττει μέλη, καὶ συντιθεῖ μόρια, καὶ πήγνυσιν όργανα, καὶ διαρθροῖ τῶν μελῶν τὰς συνε θέσεις καταλλήλως ταῖς χρείαις τοῦ σώματος, ἐπισ μορφάζων τὰ σχήματα; Καὶ πρὸ τούτων ἔτι, τίς ψυχοί πηλόν, καὶ συνάπτει τὸν χοῦν πνεύματι, καὶ ανδριάντα παρίστησιν ἔμψυχον; Τίς αἷμα μὲν εἰς σάρκα, εἰς ὑστὰ δὲ τὸ φλέγμα, καὶ τὸ μὲν πήξας, τὸ δὲ τυρώτας, εἰς ἓν ἄγει παράδοξον σύγκριμα Ποῖος ἐν μήτρα ζωγράφος εἰκόνας σκιογραφεί, καὶ χρωματουργεῖ ζῶον, καὶ χρόας ἐντίθησι, καὶ γράφει ποιότητας, καὶ λαμματίζει βάθη, καὶ χαρακτήρε συνίστησι; Τίς ὁ τείνων νεῦρα, καὶ μύας ἔλκων, καὶ
col. 1277–1278page 244 of 327
PG 97:1277ἀρτηρίαις ὑμένας ἐπισυνάπτων, καὶ φλέβας ἐμπι πλῶν αἵματος; Τίς ὀστᾶ πρὸς ὀστᾶ, καὶ ἁρμονίαν ἁρμονία συνάπτει, καὶ σαρκὶ συγκαλύπτει, καὶ τῇ ἔξωθεν προσβολῇ ο μεγαλοφυῶς ἀμφιέννυσι; Ποιος ἐν μήτρα βυρσοδέψης, δορὰν ἐτεκτήνατο, καὶ τῇ κρυφία τῆς σαρκὸς ἀδήλως ὑγρότητι τὴν ἐπιφαινομένην τοῦ δέρματος ἐποψίαν ἀπαλῶς οὕτως λειώ σας, εἶτα συντείνας ολοσχερῶς, ἐσχεδίασε; Τίς δ πλάσας καρδίας, καὶ νεφρούς υποζεύξας, καὶ σπλάγχνων ἐφευρὼν τὰς συνθέσεις; «Τίς ὁ διδοὺς ζωήν καὶ πνοὴν καὶ τὰ πάντα; ο Καὶ πρὸ τούτων ἔτι, τίνος ἔργον ὁ μέγας οὗτος και παναρμόνιος κόσμος; Πώς οὐρανὸς ὑπέστη τὸ μέγα καὶ διαφανὲς τοῦ παντὸς ἐπικάλυμμα; Πόθεν αὐτῷ σφαιρικὸν τὸ σχῆμα περιτιθέασιν ἔνιοι, τροχού τε δίκην ἐγκαρσίως στρεφόμενον, καὶ τῇ τῶν ἄστρων φορά τηνάλλως ἐπικυλινδούμενον; Καὶ πρὸ τούτων, εἰς τὴν προκόσμιον τῶν ὑπερκοσμίων δυνάμεων τα ξιαρχίαν, ἀγγελοπρεπεί συνεστήσατο τάγματι; Τίς τούτων τὰς ἀθλους καὶ φλογεράς ουσίας εἰς μυριαρχίας καὶ χιλιαρχίας, ἀσχηματίστῳ διαμορφώσας εν δει, πολυειδώς κατεποίκιλε; Πόθεν αὐτοῖς τὸ πυρῶ δες καὶ φωτοειδὲς καὶ ὑπόπτερον, τὸ κουφόν τε καὶ ὑπηνέμιον; Τί τὸ τομόν τε καὶ πρὸς διακονίαν εὐσταλὲς καὶ δραστήριον, καὶ εἰσάγαν ὀξυπετὲς καὶ ὑψε. πορον, καὶ τὸ κατὰ παντὸς ἀμογητὶ φέρεσθαι, οἷον τὸ θεῖον διακελεύεται πρόσταγμα, Τίνος σόφισμα δ διάχυτος οὗτος ἀτηρ, καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτὸν αἰθέριον πῦρ; Πῶς ὁ αὐτὸς πῆ μὲν ψυχοί; πῆ δὲ θερμαίνει· τὸ μὲν τῇ κατὰ φύσιν υγρότητι, τὸ δὲ τῇ πρὸς τὰ ἄνω ἐγγύτητι; Ποῖος ὑφάντης ἢ ποικιλτης τοιαύτην ἐθόνην ἐξύφανε, πρὸς τὴν τῶν ἡλιακῶν ὑποδοχὴν ἀκτίνων ἁρμόζουσαν; Τίνος τεχνίτου τὸ περικαλλὲς τοῦτο καὶ περίγειον ἕδρασμα; Τίς ὁ ταύτην ἀπερι δράκτως ἐρείσας, ἐμηχανήσατο; Ἐπὶ τίνος δὲ τῶν αὐτῆς ἑδρασμάτων αἱ κρυφιώδεις ἀφέσεις συνδέδενται; Πόθεν τὸ μέγα τοῦτο στοιχεῖον, ἡ θάλασσα, καὶ τὸ ἄπλετον ὕδωρ ἐκεῖνο καὶ ἄπειρον, εἰς ἓν συνάγει ται σύγκριμα; Πόθεν τὰ πολυειδή γένη τῶν ζώων, ὅσα τε ὑπὲρ γῆν ἵπιαται, καὶ περὶ γῆν ἔρπει, καὶ τοῖς ὕδασιν ὑπερνήχεται; Ὡς μεγάλη τοῦ Ποιητοῦ τῶν ἁπάντων ή δύναμις! Πόθεν ἐκπο ρεύεται φυτὰ καὶ γένη φυτῶν, καὶ ξύλα ὑψηλὰ καὶ μετέωρα: Πόθεν σπερμάτων γένη, καὶ βοσκημάτων νομαὶ, καὶ χώραι πιάζουσαι, ξοδονιας τε καὶ παράδεισοι, καὶ ποταμῶν ἐκροαὶ, καὶ σήραγγες; Τίς δ Η * Ισ. προβολή. Λαμματίζει βάθη. τὸ ἀμματίζει, περιπλέκει δεσμεύει, Προκόσμιων ταξιαρχίαν.
col. 1279–1280page 245 of 327
PG 97:1279? θέμενος όρεσιν ύψη, καὶ ῥαχίας αὐτοῖς ὑποτέμνων, καὶ λόφοις ὑποῤῥηγοὺς αὐχένας, καὶ τούτοις ἀμφι ; λαγή χωρία παραζευγνύς, καὶ νάπας υποστρωννύς, καὶ πεδία καὶ φάραγγας; Τίς δὲ ὑετοῦ πατήρ, ἡ τίς ὁ τετοκὼς βόλους δρόσου; ἐκ γαστρὸς δὲ τίνος ἐκπορεύεται κρύσταλλος, φησὶν ὁ διὰ λαίλαπος τῷ Ἰὼβ χρηματίσας; θησαυροὺς δὲ χαλάζης είς ἔγω Τίς ὁ κτίζων πνεῦμα, καὶ στερεών βροντήν, καὶ χιόνι προστάσσων; Τί; ἀστραπὰς μὲν εἰς ὑετούς [πμῶν, ὄμβρους δὲ πρὸς ἀρδείαν γῆς ἐπιπέμπων, καὶ τ ταμεῖς πλημμυρεῖν ἐπιτάσσων; Ἐκ ποίων δὲ κα πων ἀνάγονται νεφέλαι; Ποῖος δὲ θησαυροί της ἀνέμους ἐξάγουσι; Τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίς έ κατέχων δρακί; Τίς ὁ κινῶν, καὶ ζωογονῶν, καὶ ήνιοχῶν, καὶ ἄγων μόνῳ τῷ νεύματι; Τίς ὁ τιθεὶς ? θαλάσσῃ ψάμμον, ὅριον; φόβῳ δὲ τίνος χαλινουμένη συστέλλεται καὶ ἡμεροῦται, καὶ τῶν ἰδίων ὅρων ἐντὸς ? καθελκομένη συνέχεται, καὶ τὰς ὑγρὰς οὐ παραμέν χει θύρας· ἀλλ' ὡς φοβαίαν κατὰ στόμα το πρ ταγμα φέρουσα, τῆς μὲν γείτονος οὐκ ἐξανίστατ γῆς, εἰς ἑαυτὴν δὲ ὑπτίως ἀναποδίζουσα, τὸν μὲν ἀγρὸν ἐξατμίζει, πρὸς δὲ τὰ χείλη τῷ σιάλῳ συμφύρεται, καὶ πρὸς τοὺπίσω χωρεῖ, τὸ δουλικὸν ὑπηγμέ φουσα σχῆμα; Πόθεν αὐτῇ τὰ μυρία τῶν ζώων παιχν λως ἐγκατέσπαρται γένη, παρ' οἷς ἅπαν ερπηστικής ἰδέας ἐνθεωρεῖται γένος, εἰς εἴδη, καὶ μέρη, καὶ μεγέ θη πολυειδώς σκεδαννύμενον, καὶ τὸν τεχνίτην λόγον ἀποθαυμάζον τῆς ὑπὲρ νοῦν εὐτεχνίας τε καὶ συνέσεως; Ἀλλ᾿ ὡς ἂν μὴ κατὰ μέρος ἅπαντα λέγοιμι (καὶ γὰρ ἄλλης παρὰ τὸν παρόντα καιρὸν δεῖται σχολῆς ὁ περὶ ἕκαστα τῶν τοῦ Θεοῦ κτισμάτων λόγος), την δι' ἀκριβείας υπογραφόμενος γνωσίν τε καὶ κατά ληψιν, τοῖς εἰρημένοις ἀρχεῖν οἰόμενος, ὅσον ὑπ' ὄψιν ἀγαγεῖν τὰ προφανὴ τῶν τοῦ Θεοῦ μεγαλουργημάτων γνωρίσματα, τὸ πᾶν ἐν βραχεῖ συντέμνων, τὸ συνεχὲς ἐπισυνάψω τοῦ λόγου. ἵν' οὖν εἴπω τ συνελών· Τίς ἔθετο ταῦτα πάντα; Τίνι δουλεύει το πᾶν; Τίνι πρόσκειται; Τίνι ὑπείκει; Οὐχ ᾧ πολὺς ἡ ἰσχύς; Τίνος ἄγεται νεύματι; Οὐχ οὗ τὸ κράτος ἄπειρον, καὶ ἡ ἐξουσία αἰώνιος; Τίνος προστάγματ ψυχή χωρίζεται σώματος (καιρός γὰρ ἤδη τῶν έχει τέρων ἐφάψασθαι), πλὴν τοῦ πάλαι συνδήσαντος; καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ χωρισμὸν ἀκούεις ψυχῆς ἀπὸ τῶν Ο ματος, ὑπὸ τροπὴν ὄντα εἰδὼς τὰ ὑπὸ τὴν αἴσθησιν. Τῆς γὰρ ὕλης τοῦτο καὶ τῆς ῥευστῆς ἰδίωμα φύ σεως· ἐξ ὧν καὶ τὰ σώματα, καὶ οἷς συνυπέστημεν, καὶ εἰς ἃ διαλυθήσεσθαι μέλλομεν, τὴν εἰς τὸ κρεῖτ τον μεταβολὴν ἐκδεξάμενοι. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα οὕτως. καὶ ὑπὸ λῆξιν πάντως ἐσμὲν καὶ ἀλλοίωσιν, ο καὶ Βόλους δρόσου. 1.Χ, βώλους,
col. 1281–1282page 246 of 327
PG 97:1281κ ἔντε, ο κατὰ τὸν λέγοντα, ο ἄνθρωπος ὃς ζήσεται ή οὐκ έψεται θάνατον· ο χθιζοὶ δὲ ἅπαντες, θνητοί καὶ γήινοι, καὶ εἰς γῆν ἐπανήκοντες· μάτην ἄρα σφημοῦμεν ἐπὶ νεκρῷ, κοπτόμενοι καὶ ἀλύοντες κενὸν δὲ καὶ τὸ θρηνεῖν ἐν τάφοις διαλυθέντας, Ο εἰς τὸν χοῦν τὸν ἑαυτῶν ἐπιστρέψαντας. Ως εἰ κατὰ κοινοῦ πάσης ὁμοῦ προσκειτο τῆς ὁρατής όπως τὸ τῆς τροπῆς ἀποσκίασμα, φορητὸν ἦν χα τὸ ἐπὶ τοῖς οἰχομένοις οδύρεσθαι, ἅτε μὴ φέρ ειν τὴν τούτων στέρησιν δυναμένων, συγκεκλεισμέ ς ώσανε! τούτοις, ὅσῳ κατὰ τὸ πρόχειρον, τῆς ποκειμένης ἡμῖν ἐν ἀμείνοσιν ἐλπίσι, θεοειδεστά ης αναμορφώσεως· ὅ περὶ μόνους ἔστιν ὁρᾷν, τοὺς ὴ ἀποκαραδοκοῦντας τὸ τῆς κοινῆς ἀναστάσεως μέγα τε καὶ ὑπὲρ λόγον μυστήριον. Οὐκ ἴσασι γὰρ ὺς κρείττονος καὶ τιμιωτέρας ἢ κατὰ τὴν λοιπὴν ετίσιν ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀξιωθήσεται τηνικάδε τῆς αναπλάσεως. ἐν Εἰ οὖν ἐν ἐλπίσιν ἡμῖν ἡ ἀνάστασις, καὶ τὸ προσω δικώμενον, καινισμός, ἀλλ' οὐκ ἀφανισμός, οὐδ᾽ εἰς τὸ μὴ δὲ μεταχώρησις, μὴ ἀνιῷεν ἡμᾶς οἱ μικρῷ ποὺ ἡμῶν ἐκδημήσαντες· μηδὲ πλέον ἢ καλῶς ἔχει, δακρύωμεν ἐπὶ τοῖς ὁμοίως ἡμῖν τὴν τῇδε μετειληχόσι ζωήν, καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν ἀπάρασι. Μέχρι τίνης νεκροί, νεκροὺς θάπτομεν; καὶ ζῶντες εἶναι ποτέ θελήσωμεν. "Εως πότε δάκρυα; "Εως πότε ὀλοφυρμοί, θρήνος, κραυγή, τρίχες διασπώμεναι, χεῖρες προσπαιόμεναι, πάταγοι, κρότοι, κωκυτοί, κλόνοι, βα!, οιμωγαι, ἀχαριστίαι, βλασφημία, οἱ μέχρι μνήματος σπαραγμοί, οἱ πρὸ τῆς ταφῆς, οἱ μετὰ τὴν τα ὴν, οἱ κατ' ἀγοράν, οἱ κατ' οἶκον ἐδυρμοί; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε; νεκρὸν κοιμώμενον βλέπεις, καὶ σε βλασφημεῖς; Μυστηρίῳ τοιούτῳ παρίστασαι, καὶ τοῦ Θεοῦ κατεξανίστασαι; Η παραθήκη ἀνύεται, καὶ τῷ ἀπαιτοῦντι δικάζῃ; Παρακαλεῖς, 'ἀνάπαυσον, Δέσποτα, λέγων, καὶ τὸν Δεσπότην ὑβρίζεις; Τὸν υἱὸν θανόντα προπέμπεις, καὶ σὺ ὡς οὐ τεθνηξόμενος κλαίεις; Τὸ ἐκείνου τέλος ὁρᾶς, καὶ τὸ σὸν οὐ προσδοκᾷς; Ανάμνησον αὐτὸν, ἄνθρωπε, ὅστις εἶ. Ενθυμοῦ ὅτι θνητὸς ὤν, θνητὸν πάντως ἐγέννησας, καὶ τεθνήξεσθαι μέλλοντα. Εἰ ἀρχὴν ἔσχηκας, καὶ τέλος ἕξεις προδήλως· ἐπεὶ καὶ πρὸς γένεσιν εε ἀχθεὶς, εἰς φθορὰν μετελεύσῃ. Αἰδέσθητι τὴν φύσιν, ἄνθρωπε, μεθόριον οὖσαν ἀθανασίας ὁμοῦ καὶ θνητότητος. Αναλόγισαι τοῦ Κυρίου τὸ πρόσταγμα. Εννόησον τὸν ὄρον τῆς Δεσποτικῆς ἀποφάσεως, καὶ μὴ ἀπαναί του δι' αὐτῆς ἐλεγχόμενος, οἷς καθημέραν ὁρᾷς την άλλως μεταῤῥιπτούμενα καὶ μεταβάλλοντα τα ἡμέτερα· μηδὲ δυσφόρει νεκρὸν ἀπαγόμενον βλέ των, καὶ πρὸς τὴν ἀμείνω μεταχωροῦντα κατάστα η 30 άλλ. γέννησιν.
col. 1283–1284page 247 of 327
PG 97:1283ἐξόμενον· ὅτι μὴ τοῦτον οὐδεὶς τὸν ὅρον ἐν ἀνθρόν ποις διαφυγεῖν εἰς τέλος δεδύνηται. Μὴ οὖν παρόν εὐχαριστεῖν, βλασφημῶμεν τὸν Εὐεργέτην· μηδέ καθυβρίζωμεν τὸν προσλαβόμενον, τὸν ποθούμενα». Οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν κρειττόνων ἐπὶ τὰ χείρονα ἡμῖν ἡ μετάβασις· ἐκ δὲ τῶν φθαρτῶν, πρὸς τὰ ἄφθαρτα, καὶ ἀπὸ τῶν βλεπομένων, ἐπὶ τὰ μὴ βλεπόμενα, καὶ μόνοις τοῖς ἐν ἀρετῇ βιώσασι προσδοκώμενα Αὐτὸς τοιγαροῦν καὶ τὸν ἡμέτερον προσελάβετο, είτ εἰς γῆν κατακρύψας, ἀλλ᾽ εἰς οὐρανοὺς ὑποδεξάμεν νος, καὶ πρὸς τόπους οὓς οἶδεν αὐτὸς φωτιικεῖς ἀποθέμενος. Αὐτὸς τὴν ἑαυτοῦ παρακαταθήκην ἀνα ζητήσας, ἀπείληφεν· αὐτὸς ὁ παρέθετο, κατ' ἐξο σίαν ἀπῄτησε. Σὺ τίς εἶ δικαιολογούμενος, ἐφ᾽ οἷς ὁ Δεσπότης ἀρέσκεται; Τίς εἶ δικάζων ἢ κρινόμενης πρὸς αὐτόν; Θέλει γὰρ ἄρτι, τὴν ὀφειλὴν εἰσπράξει βούλεται μὴ παρεκτεῖναι, τῆς προθεσμίας τον χε νον. Η οὐκ ἔχει τὴν τῶν χρόνων ἐξουσίαν ὁ ποιητής τῶν χρόνων, πῆ μὲν συστεῖλαι τούτους, πὴ δὲ καὶ παρεκτεῖναι; Πόθεν γὰρ ἡμῖν τὸ γνῶναι κρίματα Θεοῦ, καὶ μυστηρίων ἄδυσσον, δι' ὧν οἱ μὲν έλεγε Ειοι, τινὲς δὲ μακροχρόνιοι· καὶ οἱ μὲν νεάζο τες, οἱ δὲ, γεγηρακότες· ἄλλοι δὲ καὶ πρὸ ὡρε; καὶ πρὶν εἰς φῶς ἕτεροι προελθεῖν, τὸ τοῦ Ἰώβ Οἱ οὐκ εἶδον φῶς, ο προαρπάζονται; Αλλά με θρυλείτω τοῦτο ἡμᾶς, μηδ' ὅτι νεκρὸν ἐγκλίνον βλέπομεν, σχετλιάζωμεν· ἀλλ' ἐννοῶμεν ὅτι τὸ ἀ νειον ὁ προκιχρῶν ἑκάστῳ τὴν πνοήν, οπότε βέβλητο, εἰσεπράξατο. Μηδὲ θρήνοις τὸν ὅπως ποτέ μεθιστάμενον, παρὰ τοῦ μέτρου κοπτώμεθα, τα μὴ τὸν κελεύσαντα παροργίσωμεν. Μὴ διαρρήξωμεν ἐπ' αὐτῷ τοὺς χιτῶνας· μὴ καταπασσώμεθα γῆν μὴ καταξάνωμεν σάρκα δνυξι· μὴ διασπαράξωμεν χό μην· μὴ τὴν κεφαλὴν ἡμῶν καταισχύνωμεν· μὴ βερν ἀσχήμονα ῥήξωμεν· μὴ βλασφημείσθω ἡμῶν ἡ ἐπ' μὴ γενώμεθα γέλως παισὶν Ἑλλήνων, καὶ παίγνιον με τὸ τῆς ἀναστάσεως καλὸν καθυβρίσωμεν· μὴ τὰ τῆς εὐγενείας ἡμῶν κατευτελίσωμεν πάτρια· εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς βλέψωμεν· γνῶμεν τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν ἐννοῶμεν τίνες καὶ ὅθεν ἐσμεν, καὶ ὅτου χάριν παρ ήχθημεν, καὶ τοῦ καὶ ὅπως· καὶ ὅτι πάντες, και με νῦν, ἀλλὰ πάντες οδεύσομεν. Τί τοῦ εὐχαριστεῖν 15 κλίναντες, τῷ θρηνεῖν ἐπιτρέχομεν; Τί μὴ τοῦ σιν. Οἶδας γάρ, εἶδας σαυτόν, ἐκείνῳ μετ᾿ ἐλίγων πένθους ἀφέμενοι, πρὸς τοὺς ὕμνους χωρούμεν; Ησυχάσατε μικρόν, ἀδελφοὶ, καὶ τῶν λεγομένων ἀκούσατε· ἡρεμήσατε καὶ παράκλησιν δέξασθε, καὶ τὸν νεκρὸν μὴ ὀχλήσητε· ἀτενίσατε τῷ μεγάλο τούτῳ θεάματι· ἴδετε τὸ τελούμενον, καὶ ἰδόντες, σιγήσατε, καὶ μὴ ταράξητε ἡμῶν τὸ μυστήριον. Φοβερόν, ἀδελφοί, τὸ ὁρώμενον· φρικωδέστερον τὸ τελούμενον· ἄγγελοι, λαμπροφαεῖς, σκηπτρούχο, κατάπληκτον ὁρῶντες, ἄνωθεν ήκοντες· χοροί στρα τῶν λευχειμονοῦντες, εἶδος φωτός μεμορφωμένα, πῦρ ἀποπνέοντες, φλογοφόροι, σπεύδοντες, περί στροβοῦντες τὸν κείμενον, καὶ τὴν παραθήκην ὀξέως
col. 1285–1286page 248 of 327
PG 97:1285εἰσπράττοντες, καὶ ἡμεῖς οὐκ αἰδούμεθα; Τί ποιεῖς, ἄνθρωπε; ὁ κείμενος ἐξέστη· καὶ σὺ οὐκ αἰσχύνῃ; Ο κείμενος ἐξέστη, καὶ σὺ παίζεις; Ἐκεῖνος ἀγω να, καὶ σὺ δαιμονιᾷς; Ἐκεῖνος κλονεῖται, καὶ σὺ οὐ φρίττεις; Ἐκεῖνος ψυχορραγεί, καὶ σὺ οὐ μορμολύττῃ; Ἐκεῖνος κρίνεται, καὶ σὺ οὐκ ἐξίστασαι; Ἐκεῖνος εἰσπράττεται, καὶ σὺ οὐ ναρκᾷς, τὴν ὁμοίαν ἐλπίζων ἐπαίτησιν; Ἐκεῖνος θαμβεῖται ὁρῶν ἁ μήπω ἑώρακε, καὶ σὺ οὐ φοβῇ καὶ συστέλλῃ σωφρονιζόμενος; Ἐκεῖνος θνήσκει, καὶ σὺ φρυάσσῃ; Ἐκεῖνος τελευτᾷ, καὶ σὺ ἐνθουσιᾷς; Ἐπίσχες μικρόν, να θρωπε; Αφες αὐτὸν ἀπελθεῖν ἐν εἰρήνῃ ἔνθα κέ κληται. Εατον αὐτὸν ἐδεῦσαι τρίβον, ἣν οὐδέπω διώδευσε, καὶ ἧς οὐκ ἀναστρέψει, καὶ ἣν ὁμοίως πάν τες, κἂν ὁ μὲν εὐθὺς, ὁ δὲ μετ' ὀλίγον, ἐδεύσομεν εἰς γῆν σκοτεινὴν καὶ γνοφεράν, εἰς γῆν σκότους αἰωνίου, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν. Ενθα καὶ ἡμᾶς εἶναι δεῖ πάντως, καὶ ταύτης πεῖραν λαβεῖν, ὁμοίως τοῖς εἰς γῆν χώματος κ καταβαίνουσιν. γνο Αλλ' ἐρεῖς μοι τάχα τούτων ἀκούων, ἀγαπητέ. Τί οὖν; Διὰ τοῦτο οὐ δεῖ κλαίειν, ὅτι γῆ, καὶ φώδης τὸν προλαβόντα διαδέχεται χῶρος; Καὶ πῶς μὴ θρηνήσω δικαίως τὸν εἰς τοιαύτην ἀπαγόμενον γῆν; εἴπερ γῆν δέον νοεῖν, τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Πῶς οὐκ οιμώξω καὶ ὀλολύξομαι, σκότος ἀκούων οἴκησιν καὶ κατάπαυσιν; Μὴ γὰρ, λιθίνην ἔχω τὴν καρδίαν ἐγώ, ὡς τούτων ἀκούων μὴ θρηνεῖν; Εἰ γὰρ καὶ εἰς φῶς ἀκούων ἀπαχθησόμενον, ἀνεῖναι τῆς λύπης οὐ καρτερῶ, πῶς ἀνέξομαι σιγαν σκότους ἀκούων οικήτορα, τὸν πρὸ μικροῦ συνοικήτορα; Πῶς μὴ γοερῶς ἀποδύρωμαι, ὃν οὐκέτι θεάσομαι; Καὶ εἴθε γε τὸ γλυκὺ τοῦτο φῶς καταλείψαντα, φωτοειδῆς ὑπεδέξατο χῶρος, ὡς ἄν τις τάχα βραχεία παραψυχὴ τοῖς ἀνιωμένοις προσκέοιτο. Βαβαί, τῆς παραλόγου τῶν λόγων ἀντιστροφῆς το καὶ ἀνοίας, καὶ τῆς οὕτω κατεχούσης τὸν νοῦν ἀμβλυωπίας, εἰ δέον τοῦτο εἰπεῖν! Μὴ γὰρ οὐκ ἔδει θνητούς ὄντας ἡμᾶς ὑπαχθῆναι θανάτῳ; Μὴ μείζους ἔδει τοῦ ἑαυτῶν ἀναφανῆναι Δεσπότου; Εἰ οὖν καὶ αὐτὸς είλετο Κύριος ὢν τοῦ παντὸς καὶ Δεσπότης, καὶ φῶς τῶν ἐν σκότει, καὶ ζωὴ τῶν ἁπάντων, θα νάτου γεύσασθαι, καὶ τὴν εἰς ᾅδου κατάβασιν ἐπι δείξασθαι, ὡς ἂν κατὰ πάντα ἡμῖν ὁμοιωθῇ χωρίς ἁμαρτίας, καὶ τὸν ἀμειδῆ τοῦ ᾅδου χῶρον, τὸν ἀφεγγῆ λέγω καὶ σκοτομήνης πλήρη, νυκτο τριήμερον διελήλυθε, τί ξένον ἁμαρτωλοὺς ὄντας ἡμᾶς, καὶ νεκροὺς ἤδη τοῖς παραπτώμασι κατὰ τὸν μέγαν Απόστολον, τοὺς ὑπὸ γένεσιν καὶ φθορὰν, θανάτῳ μὲν προσομιλῆσαι, καὶ ᾅδου τὰ σκοτεινὰ διὰ μέσης ψυχῆς ὑπελθεῖν καταγώγια, οὗ οὐκ ἔστι φέγγος ἰδεῖν, οὐδὲ ὁρᾷν ζωὴν βροτῶν, ὡς προλέλεκται; Μὴ γὰρ, ὑπὲρ τὸν Δεσπότην ἡμεῖς, ἢ τῶν ἁγίων κρείτω
col. 1287–1288page 249 of 327
PG 97:1287! τους; οἱ τὸν ὅμοιον ἡμῖν ὑπεληλύθασι τρόπον εί 34 άλλ. κριτοῦ. εἰρημένα· κἂν ὅτι κρεῖττον ή καθ' ἡμᾶς, ὅσῳ καὶ τὸ περιὸν ἐκείνοις τῆς ἀρετῆς ὑπερείληχεν. Οὐκοῦν οἱ δυσφορείν δέον, ἀλλ᾽ εὐχαριστεῖν καὶ προσεύχεσθαι, νήφειν σε διαπαντός, καὶ μὴ δυσ:1 σχετεῖν, ἀκούοντας τῆς εἰς ᾅδου σκοτοδικίας τὴν εἴ. κησιν. Αλλ' εἰ τοῦ σκότους ἐκείνου τοῦ παρὰ τῆς Γραφῆς ἐξωτέρου κειμένου μεταλάχοιεν, κόπτεσα δεῖ καὶ ὁλολύξειν. "Η τότε, κρεῖττον εἰπεῖν, με κύπτεσθαι, μηδὲ ἀσχάλλειν, ἀλλ᾽ αἰτεῖν καὶ ποικί σθαι τὸν Δεσπότην, φειδοῦς ἀξιῶσαι τούτους, την ἐκεῖ κριτηρίων, εὐχῶν τε πολυτρόποις ἰδέαις ἐξίλεις. σθαι τὸν κριτὴν, ἄσμενον γενέσθαι τούτοις ἐπαστὴς καὶ δικαστὴν ἡμερώτατον· οὐ τὴν ἔξωθεν ἀναμένοντα δέησιν, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν δυσωποῦντα τοῖς κρινομένας ἵλεω φανῆναι καὶ προσηνὴ κατὰ τὴν ἡμέραν της δια γνώσεως, ὅταν οὐκ ἔστιν οὐδεὶς ὁ δυσωπήσαι τηλ μῶν. Ἐπὶ τῶν τοιούτων χρὴ μᾶλλον τὸν κλαυθμέν ἐπιτείνειν, καὶ τὴν οἰμωγὴν ἐπαύξειν, καὶ κατα ῥεῖσθαι τοῖς δάκρυσιν· ἀλλ' οὐκ ἐπὶ τῶν πιστῶς τελευτώντων, ἐθνικῶς ἀνιᾶσθαι καὶ καταδύρεται Κἀκεῖνο δὲ οὐχ ἁπλῶς, οὐδὲ εἰ πρὸ καιροῦ τῆς μεθ ἡμῶν παροικίας ἐξεληλύθασιν, ἀλλ᾽ εἰ μὴ τῶν ἀγω γίμων τῆς ἐκεῖθεν δόξης μηδὲν ἑαυτοῖς συνειληφότες ἐκδεδημήκασι. Μηδὲ εἰ τὸν γλυκών ταύτην καταλελοίπασιν ἥλιον, θρηνητέον αὐτοὺς, ἀλλ' εἰ μὴ τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης τῷ φωτὶ κατὰ τὸν τῇδε βίον κἂν ὁπωσοῦν ἐλλάμφθησαν, ἀλύειν χρὴ καὶ ουγκέπτεσθαι. Μᾶλλον δὲ, κἀνταῦθα προσεύχεσθαι, κἀκείνους οἴκτῳ τυχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ 36 φιλανθρωπίας, καὶ ἡμᾶς βελτίους γενέσθαι, τῷ φόβῳ στοιχειουμένους. Μηδὲ εἰ νεκρῶν ὁ ᾄδης σκοτεινόν ἐστιν οἰκητήριον, ἀπογνωστέον τοὺς αὐτόσε καθιεμένου; ἀλλ᾽ εἰ τὰ νυκτὸς ἔργα μὴ φέροιεν, μηδὲ τῷ φέρε τῆς ἁμαρτίας άλωσαν, εὐθυμεῖν χρή· μὴ ὅτι τὰ ἐν ᾅδου στυγηρὰ διέφυγον, ἀλλ' ὅτι τὸ ἀνύκτερον ἐκεῖν φῶς αὐτοὺς διαδέξεται, ᾧ φανεροῦται καὶ διαγικό σκεται τὰ ἡμέτερα· καὶ ὡς ἂν τὸ τῆς Γραφῆς εἴποιμ.. Κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ, διότι ἐξέλιπε φως.» Αλλά μὴ θρήνει μικρῶς· οὐ γὰρ ἐσβέσθη φῶς, ἀπὸ τ Κάκείνους οἴκτῳ τυχεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας.
col. 1289–1290page 250 of 327
PG 97:1289σκότους μετῆλθεν εἰς φῶς. Εἴ γε τοῦ παρ' ἡμῖν α'-» σθητοῦ, τὸ νοητὸν ἐκεῖνο διαφερόντως ὑπερανέστηκεν· ὧν, τὸ μὲν, δυοδεκάωρος διαδέχεται νύξ, κατά περίοδον αὐτῷ γιγνομένη περὶ γῆν ἀποσκίασμα, καὶ χρονικόν περιγράφει διάστημα· τὸ δὲ, οὐ σκότος, οὐ νύξ, οὐκ ἀλαμπὴς ἡμέρα, οὐ χρόνου περίοδος· οὐκ ἐνιαυτὸς, οὐκ αἰών, οὐ κίνημα καὶ διάστημα περι ἔστησιν· ἀλλ᾽ ἀϊδίως ἐναυγάζον, τοῖς τῆς αὐτοῦ κατα τρυφῶσιν ἀἰδίου λαμπρότητος· ὡς που τὸ θεῖον Γράμμα φησί· «Φῶς δικαίοις διαπαντός· όνομα δὲ ἀσεβῶν σβέννυτα:· ἡ τῶν μὴ τῷ φωτὶ τῶν τοῦ Θεοῦ προσταγμάτων ἐν τῷ σκοτεινῷ τοῦ βίου πορευθέν των χωρίῳ. Τοῦτο δὴ τὸ παρὰ τοῦ Ἰὼβ εἰρημένον Τίς ἄν με θείη κατὰ μῆνα ἡμερῶν τῶν ἔμπροσθεν, λέγοντος, ὧν με ὁ Θεὸς ἐφύλαττεν ἄτρωτον· ὡς ὅτε ηύγει ὁ λύχνος αὐτοῦ ἐπὶ κεφαλῆς μου.» Λύχνος γὰρ, νόμου τὸ φῶς. «Ὅτε τῷ φωτὶ αὐτοῦ ἐπορευόμην ἐν σκότει·, τοῦ παρόντος δῆλον αἰῶνος· κατὰ τὸν οὕτω ψάλλοντα· ι Νυξ φωτισμὸς ἐν τῇ τροφή μου. Καὶ ἡ νύξ ὡς ἡμέρα φωτισθήσεται· καὶ ὡς τὸ σκότος αὐτῆς, οὕτω καὶ τὸ φῶς αὐτῆς.» Οὐκοῦν εἰ φῶς μέν ἐστιν ὁ Θεὸς, ὥσπερ οὖν ἐστι· «Καὶ σκο τία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν οὐδεμία· ο • Ἐν αὐτῷ δὲ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμὲν, ο καὶ πρὸς αὐτὸν μεθιστάμεθα· πάντων δὲ ἡμῶν αἱ ψυχαὶ κατὰ τὸ λου γικὸν ἐν χερσὶν αὐτοῦ, διημάρτηται ἡ περὶ τοῦ σκότ τους καὶ τῶν σκοτεινῶν τοῦ ᾅδου χώρων προτεθείσα παράλογος Ενστασις, τῶν δι' ἐναντίας καὶ ἀντίθεσις. Τοῦ τρόπου δειχθέντος κατ' ἐπιδρομὴν τῆς ἐν ᾅδου Γι κατὰ περίοδον τῶν ψυχῶν διελεύσεως, δεῦρο οὖν, τῶν εἰρημένων ἀφέμενος, ἄνθρωπε, τὴν τοῦ ἡμε τέρου σώματος διδάσκου διάλυσιν, μὴ τὴν τῆς ψυχῆς ἐρευνα κατάστασιν μετὰ τὴν ἐκ τοῦ σώματος ἔξοδον, ὅτι μὴ πρὸς ἐμοῦ καὶ σοῦ ταῦτα ζητεῖν. "Αλ λος γὰρ ὁ ταῦτα εἰδώς. Εἰ γὰρ ψυχῆς οὐσίαν οὐκ ἔστιν ἡμῖν εἰδέναι, πῶς ἂν εἰδείημεν τὴν ἐκείνης και τάπαυσιν, ἧς εἶδος, καὶ σχῆμα, καὶ μέγεθος ἀγνοοῦ μεν; ἡλίκον τε καὶ ὅσον αὐτῆς ὑπάρχει τὸ μέγεθος, κἂν τῷ ἐφολκίῳ συνδέδεται, λόγοις οἷς οἶδε μόνος ὁ συναρμόσας Θεός. Τούτων οὕτως ἐχόντων, φέρε, τὸ τίμιον κτῆμα τὴν ψυχὴν τῷ θείῳ τῆς εἰκόνος αὐχή ματι, παραδραμόντες, ὡς ἄληπτον, περὶ τὸ παχύ τοῦτο καὶ ληπτὸν, καὶ πολλαῖς τοῦ βίου μεταβολαῖς συναλλοιούμενόν τε καὶ περιτρεπόμενον ενασχολού μεθα σῶμα, καὶ αὐτοῦ που τὸν νοῦν προσερείσωμεν ὡς ἂν μάθῃς, ἀγαπητέ, τῆς ἡμῶν εὐτελείας τὸ τα πεινὸν καὶ χαμαίζηλον, τῶν ἐαρινῶν ἀνθέων εἰς μη δὲν διαφέρον, κατὰ τὸ εὔφθαρτον καὶ εὐμάραντον τῆς εἰς τὰ ἐξ ὧν συνέστηκε διαλύσεως. Ἐπεὶ οὖν ἡ περὶ τούτου γνῶσις ἔχει τι καὶ ὠφέλιμον, καὶ πρὸς οἱ κοδομὴν ἄγον τοὺς μὴ παρέργως τῶν λεγομένων ἀκούοντας· βούλει σοι δείξω τῶν ἡμετέρων σωμά των τὴν εὐδιάφθαρτον σύμπηξιν καὶ διάλυσιν, ὅπως ἐστὶν εὐτελὴς καὶ τῶν κτηνῶν εἰς μηδὲν διαφέρουσα;
col. 1291–1292page 251 of 327
PG 97:1291τις επλείξεις σαφείς. Προςτθ: βάδην ἐν ταῖς πρὸ τοῦ άστεως μνημείοις· καὶ ἀνιστόρει μη τῶν λεγομένων τὴν ἐκβασιν. Ἐπίκυψον ὡς διὰ θυρίδως τοῖς μνήμες καὶ μὴ ἀποκριτής, μηδὲ ἀνανεύσης πας τὰ ὁμών μενα· καὶ δει τὴν ἀνῶσαν, οὐ τὴν τέρπουσαν θέαν. Μικρόν αὐτοῦ προελθε· καὶ λήψη τῶν ἐμῶν λόγων Αλλ' ἐπίστηθι τρανῶς, καὶ ἀνατύπωσαί με: διὰ της φαινομένης τῶν νεκρῶν σωμάτων ειδεχθούς δ λύσεως, τῶν ἡμετέρων ἐφρυωμάτων τὴν ἀθλιότητα. Ανάσχου μικρὸν ἀντιλαβέσθαι τῆς δυσωδίας έχει τέρα γάρ, οὐκ ἀλλοτρία. Φέρε γενναίως τὴν ἀνακα μένην αὐτόθεν της σηπεδόνος ἐσμήν τε καὶ δυσκ πνευστών ἐκρήν. Καρτέρει δὲ τὴν ἐκ τῶν σκουλή χων δυσθεώρητον ἔψιν, μυδώσάν τε καὶ ἐχώραν ἐγκεχωσμένην 3. Πρόσεχέ τε καὶ περιεργότερον, εἰ βούλει, καὶ διάκρινον, εἰ δυνατῶς ἔχεις, καὶ συνάρμοσον ὀστοῦν πρὸς ὀστοῦν, καὶ ὡς ἂν θέλῃς, ἕκαστο τῶν φαινομένων καὶ λελυμένων μερών ή μελών, ταῖ ἑαυτοῦ χερσὶν ἐπιστοίβασον. Κατάμαθε τούτων έκα στον, εἰ δυνήσῃ καν μετρίως εἰπεῖν, τίνος ἐκεῖνα, καὶ ποίου ταῦτα, ἢ τίς οὗτος, καὶ τίς ἐκεῖνο;· καὶ εἰ γέρων ἢ νεανίας, ἐκεῖνος ἢ οὗτος, τεθνάσιν, εδ μὲν εὐημερίαις, ὁ δὲ ἀνίαις ἐζηκώς, καταλελύκει τὸν βίον· καὶ εἰ ὁ μὲν ὀλιγόβιος, ὁ δὲ μακροβιό τατος· ἢ ὁ μὲν ἐνδόξως, ὁ δὲ ἀδόξως ἐβίω. Ταύτι κατάμαθε καὶ περισκόπει· καὶ εἰ μὴ πολλῆς τέχει τῆς κατηφείας καὶ σκυθρωπότητος, ὅσῳ καὶ τῆς ὡραιότητος κατὰ τὸ δοκοῦν περὶ τὴν σύμπηξιν πρό τερον. σε άλλ. έγκεχρωσμένην. Καὶ τί γάρ; Οὐκ εἰδεχθὴς ἡ θέα, καὶ πολλῆς γέ μουσα τῆς ἀηδίας; Σάρκες διαλελυμέναι, καὶ σπλάγχνα, καὶ μόρια, καὶ τὸ τῆς διαπλάσεως κάλλος, ἐν σηπόμενά τε καὶ συνεκρέοντα; Οἷς ὁμοίως έκαστος ἡμῶν ἐν σοροῖς κατατεθεὶς διαφθείρεται, καὶ τῇ αὐτῇ τῶν σκωλήκων βορᾷ δαπανώμενος λύεται. Σύνες, ἄνθρωπε, τὸ λεγόμενον· περίβλεψε τους τάφους· τα τὰ ἐστὰ ἡμῶν, καὶ πρὸς ἑαυτὸν συστραφείς, δέ κρύσον· στέναξον ἐκ βάθους μέγα. Ταλάνισον την ἀνθρωπίνην εὐτέλειαν, ποίου του τέλους είληχε Κατανόησον, καὶ εἰ δυνατῶς ἔχεις, διάκρινον, καὶ εἰπέ, τίς ὁ βασιλεὺς, τίς ὁ ἰδιώτης· τίς ὁ πλούσιος, ἢ τίς ὁ πένης· τίς ὁ ἔνδοξος, ἢ τίς ὁ ἄδοξος· τίς ὁ ελεύθερος, ή τίς ὁ δοῦλος· ποῖος στρατιώτης, ποῖος ὁ στρατιάρχη; τίς ὁ δίκαιος, ἢ τίς ὁ κατάκριτος· τίς ὁ φιλόσοφος, ἢ τίς ὁ ἄγροικος· εἰς & μήτωρ. ἢ τίς ὁ βάρβαρος· τίς ὁ Ῥωμαῖος· τίς ὁ πολίτης, καὶ τίς ὁ ἀγρότης· τίς Χαναναίος, καὶ τίς Ἰουδαῖος τίς ἡ τεχθεῖσα, τίς ἡ τεκοῦσα· τίς ὁ πατὴρ, ἢ εἰς ὁ υἱός. Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοις, γυμνὰ μόνον ὀστέα βλέ πων, διακρῖναι τούτων τινά, καν μυριάκις εἶτα; Ἐν τοῖς πρὸ τοῦ ἄστεως μνημείοις.
col. 1293–1294page 252 of 327
PG 97:1293Γι «Εν ὅλην σεαυτῷ περικυκλοῖς τῶν γνωστικῶν γυμνα. σμάτων την πολυμάθειαν. Οὕτω μοι τάχα κατα νοήσεις, καὶ τῶν τῇδε πραγμάτων ὅτα ῥεῖ καὶ παρ έρχεται κατὰ τὸν βίον, τὴν εἰς τὸ μὴ ὂν μεταχώρη σεν. Αν τε γὰρ πλοῦτον εἴποις, ἄν τε ἀξίαν, ἄν τε δόξαν τὴν ἀπανθοῦσαν, ἢ κράτος, ἢ δυναστείαν, ἢ κάλλος, ἢ ῥώμην, ἢ μέγεθος, ἢ εὐγένειαν, ή τι τῶν ἀρίστων ἢ χειρίστων παρ' ἡμῖν εἶναι δοκούντων, τὴν ἴσην τοῖς ἡμετέροις οστέοις διάλυσιν πείσεται. Καὶ χρυσὸς μὲν ἐκ μετάλλων ἀνειλημμένος, καὶ χωνεία παραδοθείς, καὶ πυρὶ δοκιμασθείς, ὀβρυζω τέραν ἑαυτοῦ τὴν παροψίδα τοῖς χρυσοτέχναις παρ ἔστησιν· ἄργυρος δὲ πυρωθείς, τῷ χρυσῷ παραπλησίως ἐκκαθαίρεται καὶ λευκαίνεται· καὶ κογχύλης μὲν αἷμα βάπτει πορφύραν· καὶ μαργαρίτην ἐκε τρέφει ζάμμυξ θαλάσσιος· καὶ σμάραγδος ἐκ γῆς χλοάζων φύεται λίθος· καὶ σηρικὸν ἐκφύει σκώληξ τρεφόμενος ύφασμα - καὶ πίνναι θαλάττιοι ξένην μηχανώμεναι κρόκην, διπλῆν τὴν χρείαν παρέχουσιν. Ἐχίνοι δὲ καὶ μηκάδες καὶ μέλισσαι· οἱ μὲν, Ενύγρων όψων νόστιμον ἡμῖν καρυκεύουσι πέμμα· αἱ δὲ γλυκὺ ἀπὸ μαζῶν καταστάξουσι γάλα· τὸ μὲν πρόσφατον ἡμῖν σχεδιάζουσαι πόμα· τὸ δὲ τυρωθέν, μόνιμον ἑτοιμάζουσαι βρώμα. Καὶ μέντοι πρόβατα τὴν ἴσην ἡμῖν ἐμπαρέχουσι χρείαν· ἄμφω δὲ τὴν ἐκ τριχῶν ἀποκειρομένην ἔριθον προϊσχόμενα, θαυ μαστὴν ἄγαν ἡμῖν ἐπιχορηγοῦσιν ἀμφίεσιν. Α' δὲ, τῶν ἐξαγώνων συρίγγων τας θήκας ἀναπιμπλῶσαι μέλιτος, ἄρτι τῶν σίμβλων ἀπαίρουσι, καὶ τὰ κηρία γλυκασμὸν ἀποστάζοντα, τοῖς τρυγηταῖς καταλείπουσι· ἔργον σοφίας γνώρισμα, καὶ πτηνοῦ τίμιον εὐτελοῦς φιλοτέχνημα, χρείας εὕρημα βίου, φύσεως μουσουργία φιλοπόνοις ερανιζόμενον πτήσεσι. Καὶ πάντων ἁπλῶς τῶν ὅσα τὸν βίον ἡμῖν συνιστᾷ, χρη τιμώτατα καὶ τερπνότατα, καὶ εἴ τι τούτοις ὡραῖον φιλοτίμως συνέζευκται, τὴν ἴσην διαφθορὰν ὑφιστάμενα τοῖς ὑπὸ τροπήν, ἐφάμιλλον τὴν διάλυσιν ἔχουσι· κἂν ὅτι τὸ καθ᾿ ἡμᾶς ἑτεροίως ἔχον παρὰ ταῦτα, τῇ ἀναστάσει τετίμηται· καὶ τῇ ἀνακαινίσει Ζάμμυξ. ζάμβυξ. Βέρβερι, φέρον τὸν θαυμαζόμενον μαργαρίτην λίθον. Γίνονται δέ πορφύραι τε καὶ ὀστρέων πολύ πλῆθος τῶν ἄλλων· ἐν δὲ ἴδιον, ὦ καλοῦσιν ἐκεῖνοι Βέρβερι, ἐξ οὗ ἡ μαργαρίτης λίθος. βερβερι, ἣν ἐξ ἀχράντων καὶ παρθενικῶν αἱμά των βαφεῖσαν ἐν πνεύματι, βασιλικῶς ἐκογχύ λωσε, Καὶ οἱονεὶ πορφύραν βασίλειον ὑποδύς, περιέθετο τὸ ἡμέτερον φύ ραμέ. ἐκογχύλωσε, Διπλήν παρέχουσε χρείαν. Ἐνύγρων όψων νόστιμον καρυκεύουσι σπέρμα.
col. 1295–1296page 253 of 327
PG 97:1295τῆς ἀναστάσεως Θεῷ συμμορφούμενον, τὴν ἐν χει ριτι θέωσιν ἐπιδέχεται. και άλλ. θρηνωδούμενος. Ἔχεις ἐντεῦθεν, ἀγαπητέ, βεβαιοτέραν τῆς ἡμε τέρας περιπετείας τὴν ἀδηλότητα. Βούλει σοι καὶ ταύτης ἑτέραν δείξω τῆς ἀδοξίας ἀτιμωτέραν εἰτέ. λειαν; Λάβε μοι πρώτην εἰκόνα τῆς ἡμῶν ἀστάτου περιτροπῆς, την καθημέραν λέγω τῶν πραγμάτων περιφορὰν καὶ ἀλλοίωσιν. Ορᾷς γὰρ ἴσως οὐκ ἐν ταυτῷ τὰ ἡμέτερα· τηνάλλως δὲ καθημέραν παρα τρεπόμενα· καὶ τὰ μὲν ἀστάτως ἄνω καὶ κάτω στρεφόμενα· τὰ δὲ χύδην ἢ φύρδην αναμιγνύμενα. καὶ συνόλως τὸ στάσιμον οὐκ ἔχοντα βέβαιον· καὶ μοι πρὸς ἀλήθειαν τὰ καθ᾿ ἡμᾶς ὑπογράφοντα, τεί σθητι, καὶ διὰ τῶν ὁσημέραι τελουμένων, δέχω σαφῆ τὴν ἀπόδειξιν. Ιδε γὰρ οἷα νῦν τὰ ἡμέτερα ὁ χθὲς ἐπιδίφριος χρυσοκολλήτοις θώκοις ἐνθρονης μενος, ἄνω τὰς ἀφοῦς ἔχων, καὶ κυκῶν ἀκαρτέρηση, καὶ πλήθει ταγμάτων περιστοιχούμενος, σήμερον ἐπιτύμβιος, κλινοφορούμενος, σχέτλιος, ἐλεεινός, ἐν τάφῳ νεκρὸς ἀπαγόμενος, πλήθει κυκλούμενος, θρη νούμενος 80, κηρίοις δαδουχούμενος, καὶ μετ' ὀλίγον, πρὸς πάντων ἀφέμενος. Νεκροῦ γὰρ φίλος, ἄχρι μόνον τοῦ μνήματος. Ο χθὲς εὐφημούμενος, σήμε ρον οἰκτιζόμενος· ὁ χθὲς δυναστεία φυσώμενος, σήμερον ἀῤῥωστίᾳ συνεχόμενος· ὁ χθὲς ἐν πόλει, σήμερον ἐν κλίνῃ· ὁ πρὸ μικροῦ φοβερός, σήμερα ὀδωδώς· ὁ χθὲς ὡραῖος, σήμερον φευκτέος. Ο σήμ μερον μέγας, αύριον μέλας· ὁ χθὲς ἐν οἴκῳ, στο μερον ἐν τάφῳ· ὁ χθὲς μυριζόμενος, σήμερον όξι μενος, καὶ σκωλήκων βρύων, καὶ σαπρίας ἀπόζων, καὶ δυσωδίας πλήρης. Εἶδες, εἰς οἷον ἀδοξίας ἡμῖν ἡ δοκοῦσα κατήντησεν εύκλεια; Εἶδες μεταβολῆς ὑπερβολὴν, καὶ δέξης καὶ πραγμάτων παραλλαγὴν καὶ ἀλλοίωσιν; Έγιας, ὅποι χωρεῖ τὰ ἡμέτερα; Ποῦ γὰρ ὁ πλοῦτος; εἰπε μοι· ποῦ δὲ ὁ κόμπος; ποῦ οἱ χρυσοχάλινοι ἵππα; τὰ ἐκ λίθων Ινδικών βαρυτίμων περιφανή περι θέματα; τὰ ἐκ χρυσοῦ περιδέῤῥαια, οἱ παρατρέχοντες, οι προάγοντες, οἱ δορυφόροι, οἱ τὸ πᾶν σοδοῦν τες καὶ συνταράσσοντες, αἱ δυναστείαι, τὰ κράτη. τὰ βουλευτήρια, τὰ προγράμματα, τὰ ἐν πολέμοις ἄνδρα. γαθήματα; Οὐ πάντα τέφρα; οὐ πάντα γῆ καὶ σποδός, καὶ σκιᾶς εὐτελέστερα; Ποῦ ταῦτα πάντα; οἴχεται. Ποῦ ἡ τοσαύτη δόξα, ποῦ ἡ χρῆσις; ἀπόλωλε. Ποῦ ὁ δεῖνα καὶ ὁ δεῖνα, οἱ χθὲς μέγα παρὰ πάντας ἀνειλημμένοι γαυρίαμα, καὶ δυναστείας ὄγκῳ τῶν πολλῶν ὑπερέχοντες; Ποῦ δὲ ὁ φίλος ὁ δεῖνα; κεκοίμηται. Ποῦ δὲ ἡ τοῦδε γυνή, καὶ ἡ τῆσδε θυγάτηρ, καὶ ὁ τοῦδε υἱός; ἐκλελοίπασιν. Ὁ μὲν πρὸ βραχέος, ὁ δὲ πρὸ πολλοῦ· ὁ μὲν ἐπ' ἀλλοδαπῆς, ὁ δὲ ἐπὶ τῆς πατρίδος· ὁ δὲ ὑποβρύχιος· ὁ δὲ θηριάλωτος Εἰκότως οὖν ἀφαρμόσει τούτοις τὸ τοῦ Ἐκκλησι
col. 1297–1298page 254 of 327
PG 97:1297στοῦ ῥητὸν, φήσαντος· Ματαιότης ματαιοτήτων τὰ πάντα ματαιότης, καὶ προαίρεσις πνεύματος.» Εἰ γὰρ, κατ' αὐτὸν ἐκεῖνον αὖθις εἰπεῖν τὸν θειότα του, «Τὰ πάντα ἐκ τοῦ χοὺς γέγονε, καὶ τὰ πάντα εἰς τὸν χοῦν ἐπιστρέφει· συνάντημα δὲ τοῦ κτήνους, ὡς συνάντημα [εν] ἀνθρώποις· καὶ ὡς ὁ θάνατος τούτου, οὕτως ὁ θάνατος τούτου· καὶ οὐδὲν ἐπερίσσευσεν ἄνθρωπος παρὰ τὸ κτῆνος· καὶ τίς εἶδε τὸ πνεῦμα οἷον εν τοῦ ἀνθρώπου· εἰ ἀναβαίνει αὐτὸ εἰσάνω; καὶ [τὸ πνεῦμα] τοῦ κτήνους, εἰ καταβαίνει κάτω εἰς γῆν;» Μάτην οὖν ἡμῖν ὁ κόπος, καὶ ἡ τοῦ πλούτου τρυφὴ, καὶ ἡ ἐπ' ἀδήλῳ κειμένη τῶν ῥεόντων εὐπάθεια. Καὶ εἰ βούλει μικρὸν αὐτοῦ που τὸν λόγον ἀναλαβὼν, ὑποδείξω τὴν ὅλην τοῦ βίου διαγωγήν, περιφορᾶς οὐδὲν διαφέρουσαν. Ακουε γοῦν, οἷα τῷ καθ᾿ αὐτὸν ὑποδείγματι ὡς ἐν εἰκόνι τὰ καθ᾿ ἡμᾶς διαγραφόμενος ὁ Ἐκκλησιαστὴς, ὑποτίθεται. «Εγώ, φησὶν Ἐκκλησιαστής, ἐγενόμην βασιλεὺς ἐπὶ Ἰσραὴλ ἐν Ἱερουσαλήμ καὶ ἔδωκα τὴν καρδίαν μου, τοῦ ἐκζητῆσαι, καὶ τοῦ κατασκέψασθαι ἐν τῇ σοφίᾳ περὶ πάντων τῶν γενο μένων 40 ὑπὸ τὸν οὐρανόν· ὅτι περισπασμόν πονηρὸν ἔδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, τοῦ περι σπᾶσθαι ἐν αὐτῷ. Καὶ εἶδον σύμπαντα τὰ ποιήματα τὰ πεποιημένα ὑπὸ τὸν ἥλιον, καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης καὶ προαίρεσις πνεύματος.» Καὶ αὖθις 1 Ἰδοὺ ἐγὼ ἐμεγαλύνθην, καὶ προσέθηκα σοφίαν ἐπὶ σοφίαν πᾶσαν, ἢ οἱ ἔμπροσθέν σι μου ἐπὶ Ἱερουσαλὴμ· καὶ ἔδωκα τὴν καρδίαν μου γνῶναι σοφίαν καὶ γνῶσιν. [Καὶ καρδία μου εἶδε πολλὰ, σοφίαν. καὶ γνῶσιν], παραβολὰς καὶ ἐπιστήμην. Ἔγνων ἐγώ, ὅτι καί γε τοῦτό ἐστι προαίρεσις πνεύματος ὅτι ἐν πλήθει σοφίας πλῆθος γνώσεως· καὶ ὁ προσ τεθεὶς γνῶσιν, προστίθησιν ἄλγημα, ο – • Τῷ γέ λωτι εἶπα περιφοράν, καὶ τῇ εὐφροσύνῃ, Τί τοῦτο ποιεῖς;» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Ἐμεγάλυνα, φησί, ποίημά μου, ᾠκοδόμησά μοι οίκους, ἐφύτευσά μοι ἀμπελῶνας, ἐποίησά μοι κήπους καὶ παραδείσους, καὶ ἐφύτευσα ἐν αὐτοῖς πᾶν ξύλου πάγκαρπον. Ἐποίησά μοι κολυμβήθρας ὑδάτων, τοῦ ποτίσαι 30 γρ. υἱῶν. γινομ. κι ἄλ. ἐπὶ πᾶσιν, οἱ ἐγένοντο ἔμπροσθεν, με Καὶ προαίρεσις πνεύματος. καὶ νομὴ ἀνέμου, τὸ προαίρεσις Εγώ, φησὶν Εκκλησιαστής, ἐμεγαλύνθην καὶ προσέθηκα, γνῶσιν εἰ ἐπιστήμην, Πᾶν ξύλον πάγκαρπον. τὸ πᾶν. ξύλον πᾶν καρποῦ, βυ. Δρυμόν βία στῶν καὶ τὰ ξύλα. βλαστῶντα ξύλα.
col. 1299–1300page 255 of 327
PG 97:1299ἀπ' αὐτῶν δρυμόν βλαστῶν, καὶ τὰ ξύλα. Έκτησ μην δούλους καὶ παιδίσκας, καὶ οἰκογενεῖς ἐγένοντό μοι· κτήσεις με βουκολίου καὶ ποιμνίου πολλαὶ ἐγέ νοντό με ὑπὲρ πάντας τοὺς γενομένους εμπροσθέν μου ἐν Ἱερουσαλήμ. Συνήγαγόν μοι καὶ ἀργύρων καὶ χρυσίον, και περιουσιασμούς βασιλέων επί χωρῶν. Ἐποίησά μοι άδοντας καὶ ἀδούσες, καὶ ἐντρυφήματαυἱῶν τῶν ἀνθρώπων· οινοχόους καὶ οἰνοχίας· καὶ πᾶν ὃ ἔτησαν οἱ ὀφθαλμοί μου, ούτ ἀφεῖλον ἀπ' αὐτῶν. Οὐκ ἀπεκώλυσε καρδίαν μου ἀπὸ πάσης εὐφροσύνης· ὅτι ἡ καρδία μου ευφρόνη ἐν παντὶ μόχθῳ μου· καὶ ἐπέβλεψε ἐγὼ ἐν εὐπ ποιήμασί μου οἷς ἐποίησαν αἱ χεῖρες μου, καὶ ἐν μέχθῳ μου ᾧ ἐμόχθησα τοῦ ποιεῖν. Καὶ ἰδοὺ τὰ πάντα ματαιότης, καὶ προαίρεσις πνεύματος. Ορᾶς, εἰς ὅστην εντέλειαν ἡμῶν ὁ βίος πρόειπν; Εἶδες ὅποι ταλαιπωρίας, ηλίκη δόξε τὸν ἡμέτερον ίστησι τύφον; Ἀπόσχου τοιγαροῦν, ἄνθρωπε, της περὶ ταῦτα ῥαστώνης, καὶ μὴ βούλου θρύπτεσθαι τοῖς σήμερον οὖσιν, οὐκ οὗτι δὲ αύριον. Μετὲ βρέ νει τὸν τελευτῶντα, καὶ πάντων ἀφέμενον τὴν ματαιότητα, καὶ τὰ μένοντα τῶν λεόντων ἀν αλλαξάμενον· πρὸς αὐτὸν γὰρ αὖθις τῷ λόγῳ τ τράψομαι. Αλλ᾽ ἐλεεῖς αὐτοῦ τὴν νεότητα, αλλά σαντὴν ἐλέησον γεγηρακότα, καὶ μέχρι τήσης της πολιᾶς, ἀρετῆς τάχα κατωρθωκότα μηδέν. Αλλά νέος, φησίν, ὁ παῖς καὶ πρὸς ην ούπω ταφείη λακώς, ὃς οὐδὲ τοῦ ἡδίστου τούτου φωτός παρατήρ λαυσεν, ἄγευστος, ὡς ἄν τις φαίη, τῶν τοῦ βίου κ λῶν ἀπηγμένος; Αλλ' οὕτω παρέστη τῷ Κτίσαντι, πλήρης ἢ γενειάς, καὶ πρὸς μέγεθος ἡλικίας ὁ παῖς, καὶ τοῖς ἤλιξιν ἐν τοῖς ἀμείνοσιν ἁμιλλώμενος, ος τὸ ἐνευδοκιμεῖν νέοις προσγίνεται; Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν ἀθάνατος. Εμελλε καὶ πρὸς γάμου κοινωνίαν ἐλθεῖν, καὶ παίδων γενέσθαι πατήρ, καὶ γένους εὐκλησία, καὶ γῆρας καυχήσεως; 'Αλλ' οὐκ ἦν ἀτελεύτητος Σοφὸς ὁ νεανίας, ἀγχινοίς καὶ πολυπειρία παιδεύσεως τῶν πολλῶν διαφέρων, καὶ τοὺς ἑταίρους τάχει φύσεως καὶ χρηστῶν ἠθῶν γνώμῃ καὶ καταστάσει καὶ βίου τρόποις ὑπερβαλλόμενος; Αλλ' οὐκ ἦν αἰώνιος. Εδει καὶ πρὸς ἀρχὰς ἤδη λοιπὸν τὸν νεανίαν ἀνάγεσθαι, δόξης τε ἀξιωμάτων & τὸν τ βίου καταγεραίρει, δράξασθαι; Αλλ' οὐκ ἦν ἀδιά δοχος. Εἰ δὲ κόρη τις ἡ τελευτῶσα καθέστηκεν, ώρα τε, καὶ ἡλικίᾳ, καὶ μεγέθει σώματος, καὶ τῷ περὶ τὰς παρειὰς ἐρεύθῳ, τὰς τῶν ὁρώντων ἔψεις περί αυγάζουσα· πάσῃ τε τῇ λοιπῇ καὶ γυναικὶ πρέσ πούσῃ, καὶ στολῇ τιμίᾳ ἡ παῖς κεκαλλώπιστοι καὶ γὰρ καὶ δῶμεν αὐτὴν καὶ γαμικοῖς θαλάμοις ἐμπρέπουσαν, καὶ τέκνων ἐσομένην μητέρα, καὶ γίνε ἀνόρθωσιν· ἀλλ᾽ ἕτερος ήτοιμάσθη ταύτῃ νυμφών ἀλλ᾽ οὕτως ἔδοξε τῇ Προνοίᾳ. Μήτηρ ὑπῆρχε παί των ἡ μεταστατα, κάλλει τε καὶ συνέσει καὶ τω β σύνῃ προέχουσα τῶν πολλῶν, ἔργοις τε δι' ὧν είχν νίζεται γυνή φιλεργός, καὶ ἀνδρεία, καὶ φίλανδρος σε άλλη γνώμης χρηστότητι, καὶ ἐδῶν καταστάσει.
col. 1301–1302page 256 of 327
PG 97:1301οὐ τὰς χεῖρας πρὸς ἄτρακτον ἡπλωμένας ἔχουσα μόνον, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ πρὸς ἅπαν ἀρετῆς εἶδος ἐκτε ταμένας· κουροτρόφος τε καὶ φιλότεκνος, καὶ και λῶς ἄγαν ἐποικουροῦσα τὸν βίον, καὶ χήραις ἐπαρ κοῦσα, καὶ ξένοις στέγης μεταδιδοῦσα, καὶ πτωχοίς ἐπαρκούσα, καὶ εἴ τι τῶν καλῶν κατορθοῦσα; Αλλ' ἔδει θνητὴν πάντως οὖσαν αὐτὴν, θανάτου πεῖραν λαβεῖν. Τὸ γὰρ αὐτὸ πᾶσι πρόκειται τέλος. "Αγε δη οὖν πεισθέντες ἐμοὶ (καλῶ γὰρ ἅπαντας τοὺς ὅσοι τῶν ἡμετέρων φιλοπόνως ἀκηκόατε λόγων. Οίμαι δὲ πάντας ἐχέφρονι λογισμῷ τῶν αὐτῶν ὑποθηκῶν εἰ ληφέναι τὴν δι' ἀληθείας ἀπόδειξιν), μίαν ἀναλαβόν τις φωνὴν κοινὴν, τὴν θείαν καὶ μακαρίαν τῆς ἀπαθοῦς φύσεως κυριότητα, καὶ θειότητα, καὶ δεσποτείαν, εὐχαριστηρίοις ἀνευφημήσωμεν ὕμ νοις· Εὐλογητὸς, ᾄδοντες, ὁ μόνος αἰώνιος· ὁ μόνος ἀδιάδοχος· «ὁ μόνος ἔχον ἀθανασίαν, φῶς οἰκῶν ἀπρόσιτον, ᾧ ἡ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος αἰώνιον εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ (*). Οὐδὲν ἀναπόδεικτον ἢ ἔκφυλον ἔχει ὁ Χριστιανι δ σμός. Καὶ αὐτὴ γὰρ ἡ τῶν ἁγίων εἰκόνων χρῆσις ἐκ παραδόσεως ἐστι παλαιᾶς, καὶ ἔχομεν ὑποδείγματα πιστὰ συνηγοροῦντα τῇ τῶν εἰκόνων ἀποδείξει· πρῶτ τον μὲν τὴν Αὐγάρῳ τῷ τοπάρχω πεμφθεῖσαν ἐν ῥάκει σεβασμίαν εἰκόνα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐκμαγείον οὖσαν τοῦ σωματικοῦ αὐτοῦ χα ρακτῆρος, καὶ μηδὲν ἀποδέουσαν τῆς ἐκ τῶν χρωμάτ των γραφής δεύτερον δὲ, τὴν τῆς ἀσπόρως τεκούσης τοῦτον Μαρίας, ἐν Λύδδῃ τῇ καλουμένη Διοσπό (δ) λύδη

Paschal ComputationComputus Paschalis

col. 1303–1304page 257 of 327
De Imaginibus
PG 97:1303λει, χειρόγραφον εἰκόνα, ἐν πλαξι πάνυ καθαρείς τὸ σκήνος τῆς Θεοτόκου τρίπηχυ παραδηλούσαν, ἐπὶ τῶν χρόνων τῶν ᾿Αποστόλων καὶ μέχρι τοῦ νῦν προσκυνουμένην ἐν τῷ παρ' αὐτῶν κτισθέντι εἰ λητῷ ναῷ πρὸς δυσμάς, οὕτω κυρίως ἐγγεγραμμένην ὡς ἀπὸ χειρός ζωγράφου, τήν τε πορφύραν φημὶ καὶ τὸν στολισμόν, τὰς χεῖρας καὶ τὸ πρόσωπον καὶ πᾶσαν τὴν γραφὴν τῆς ὄψεως, ὡς μέχρι καὶ νῦν ὁρᾶσθαι ταῦτα σωζόμενα. Λέγουσι γὰρ Ἰουλιανόν, τὸν παραβάτην ἐκεῖνον καὶ μισόχριστον, μαθόντα τὰ περὶ τῆς εἰκόνος ταύτης, δοκιμάσαι τὰ κατ' αὐτὴν, ζωγράφους Εβραίους ἐκπέμψαντα, και, πιστωθέντα τὸ ἀληθὲς, θαυμάσαι μὲν ἐπὶ τούτῳ, μηδὲν δὲ έως τι διαπράξασθαι (ε). Φασὶ τοίνυν τὸν ναὸν τοῦτον, ἐν σαρκὶ ἔτι περι ούσης τῆς Θεοτόκου, κτισθῆναι· ἀνελθόντας δὲ τοὺς ἀποστόλους ἐπὶ τὴν Σιών (ἐν ταύτῃ γὰρ έχει), διαλεχθῆναι πρὸς αὐτήν·. Ποῦ ἦσθα, Κυρία; Τι μάμεθα γάρ σοι οἶκον ἐν Λύδδῃ· ο τὴν δὲ ἀποκρ θεῖσαν εἰπεῖν πρὸς αὐτούς· «Κἀγὼ ἐκεῖσε μεθ᾽ ὑμῶν ἤμην καὶ νῦν εἰμί· ν καὶ ἅμα τῷ λόγῳ καταβάντας αὐτοὺς εἰς Λύδδην περινοστῆσαι τὸν ναὸν, καὶ εὑρεῖν οὕτως, ὡς αὐτὴ κυρίως εἶπεν, ὅλην αὐτὴν ἐντετ πωμένην κατὰ τὴν αὐτῆς ἰδέαν, ὡς ἀρχαῖος ἄνωθεν καὶ ἄχρι τῆς δεῦρο παρὰ τοῖς ἐγχωρίοις κεκράτηκε λόγος. Τρίτον ὑπόδειγμα. Λουκᾶν τὸν ἀπόστολον καὶ εὐαγγελιστὴν ἅπαντες οἱ τότε εἰρήκασιν οἰκεία;; ζωγραφῆσαι χερσὶν αὐτόν τε τὸν σαρκωθέντα Χρισ στὸν, καὶ τὴν αὐτοῦ ἄχραντον Μητέρα, καὶ τούτων τὰς εἰκόνας ἔχειν τὴν Ῥώμην εἰς οἰκείαν εύκλειαν(g). Καὶ ἐν Ἱεροσολύμοις δὲ ἐπ' ἀκριβείας κεῖσθαι ταύ τας φασίν. Αλλὰ καὶ ὁ Ἰουδαῖος Ιώσηπος (ι) τὸν αὐτὸν τρόπον ἱστορεῖ ὁραθῆναι τὸν Κύριον, σύν οφρυν, εξόφθαλμον, μακροπρόσωπον, ἐπίκυφον, εἰ ήλικα, ὁποῖος δηλονότι συναναστρεφόμενος τοῖς ἀν θρώποις ἐφαίνετο, ὁμοίως καὶ τὸν τῆς Θεοτόκου σχηματισμὸν καθ' δν νῦν ὁρᾶται, ἣν καὶ Ῥωμαίαν ἀποκαλοῦσί τινες. Πέτρος καὶ Ἰωάννης, ἐν Λύδδη τῇ καλουμένῃ Διοσπόλει, πρὸ μιλίων δεκαοκτώ τῆς Ἱερουσαλήμ, τὰς διατριβάς ποιούμενοι, εὐκτήριον οἶκον ἐπ' ὀνόματι τῆς Μητρὸς τοῦ Κυρίου καὶ θεομήτορος οικοδομήσαντες... (εδημάμεθά σε. τους παλαιούς ἱστο ρικούς,
col. 1305–1306page 258 of 327
PG 97:1305ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΙΤΟΥ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΞΑΙΡΕΤΟΙ ΚΑΙ ΤΡΙΩΔΙΑ. ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ Θ'. Η ΣΥΛΛΗΨΙΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΟΠΡΟΜΗΤΟΡΟΣ ΑΝΝΗΣ. Ὁ κανών, ποίημα του κυροῦ ᾿Ανδρέου. Ὠδὴ α'. Ἦχος α'. Ὠδὴν ἐπινίκιον. Την σύλληψιν σήμερον, θεόφρον "Αννα, τὴν σὴν ἑορτάζομεν, ὅτι τὴν χωρήσασαν τὸν μηδαμοῦ χωρη τὸν, συνέλαβες, στειρωτικῶν ἀπολυθείσα δεσμῶν.

Canons and TriodiaCanones et Trioda

col. 1307–1308page 259 of 327
Canon in B. Annæ Conceptionem
PG 97:1307Δικαίων ἐπήκουσα; τῆς ἱκεσίας, ἁγίων ἐκληρον σας τὰς ἐντεύξεις, Κύριε, τῶν προπατόρων σας, καὶ τούτοις δέδ' και καρπόν, τήν σε τεκούσιν ἀγνήν. Η 'Αννα ή ένδοξος, νῦν συλλαμβάνει ἁγνὴν, την τὴν ἄσαρκον συλλαβούσαν Κύριον τὴν ὑπερέγεθαι. Καὶ τίκτειν μέλλει, τὴν σαρκὶ μέλλουσαν τίχτειν Χριστόν. Θεοτόκ. Τὸ ὄρος τὸ ἅγιον, ὅπερ προείδε προφήτης εν απεί ματι· ἐξ οὗ λίθος τέτμηται, τοὺς τῶν εἰδώλων βωμούς συντρίψας σθένει θεϊκῷ, σὺ εἶ, Παρθέν ἀγνή. Ωδή γ'. Στερεωθήτω ή καρδία μου. Καρπὸν κοιλίας εἰ παράσχοις μοι, ἀνεβόα "Απε πρὸς Κύριον, μεγαλυνθήσομαι· καὶ σοὶ τοῦτον προς αναθήσομαι. Διὰ τοῦτο συλλαμβάνει τὴν ἁγνὴν θε μήτορα. Ἐν παραδείσῳ εὐχομένης σου, τῆς φωνῆς ἀκούει ὁ Ὕψιστος, Αννα θεόφρον, καὶ καρπὸν τῆς καλίες σου δίδωσι, παραδείσου τὴν ἀνοίξασαν τὴν θύραν της χάριτος. Τὸ κατὰ νόμον ἐκτελέσασα, καὶ Θεῷ ἀμέματος δουλεύσασα, κυοφορεῖς τὴν ἀληθῆ Νομοδότην παλα σασαν, "Αννα πάνσεμνε. Διό σε οἱ πιστοὶ μακαρίζε μεν. Θεοτύχ. Τῆς στειρευούσης διανοίας μου, ἀκαρπίαν πέσεν ἀπέλασον, καὶ καρποφόρον ἀρεταῖς τὴν ψυχήν μου ἀνάδειξον, παναγία Θεοτόκε, τῶν πιστῶν ἡ βοή θεια. Καθ. ἦχος δ'. Χορὸς ἀγγελικός. Χωρίς προφητικός προεκήρυξε πάλαι τὴν ἄμω μου, ἁγνὴν, καὶ θεόπαιδα κόρην, ἣν Αννα συνέλεξα, στεῖρα οὖσα καὶ ἄγονος· ταύτην σήμερον ἀγαλλιάσει καρδίας μακαρίσωμεν, οἱ δι' αὐτῆς σεσωσμένοι, ως μόνον πανάμωμον. Ετερον. Ἦχος δ'. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ σταυρῷ. Ἰωακεὶμ ὁ ἱερὸς καὶ ἡ ᾿Αννα, δώρα προσήγαγον τοῖς πρὶν ἱερεῦσι, καὶ μὴ δεχθέντες, ἄγονοι τυγχά παγκόσμιος, Θ όπαιδα κόρην. Ψυχ Παγκοσμίου εὐφροσύ της γενέθλιον. παγκοσμίου θεοπειους γενέθλιον, θεόπαις Ἰακώβου ἀδελφοθέου
col. 1309–1310page 260 of 327
PG 97:1309νοντες, δέησιν προσηύξαντο τῷ Δοτῆρι τῶν ὅλων καὶ τῆς προσευχῆς αὐτῶν ἐπακούσας, δωρεῖται τού τοῖς τὴν ὄντως πύλην τῆς ζωῆς, ἧς τὴν ἁγίαν τιμή σωμεν Σύλληψιν. Ὠδὴ δ'. Ἐν πνεύματι προβλέπων. Ο θείας ἀγγελίας! ὦ ξένης λαλιᾶ;! εἰ κἀγὼ συλ λήψομαι, ἀγγέλου πρὸς αὐτὴν ἀποσταλέντος, ἡ Αν να εκπληττομένη μεγαλοφώνως ἀνεβός· Τῷ Θεῷ μου δόξα, τῷ ποιοῦντι παράδοξα. Συγχάρητέ μοι, πᾶσαι φυλαὶ τοῦ Ἰσραήλ· ἐν γα στρὶ συνέλαβον τὸν νέον οὐρανὸν, ἐξ οὗ τὸ ἄστρον ἀνατελεῖ μετ' ὀλίγον τῆς σωτηρίας, Ἰησοῦς ὁ φωτο δότης • Αννα γηθομένη εκραύγαζεν. Υπήκουσε τῆς ᾿Αννης Θεὸς τοὺς στεναγμούς, καὶ προσέσχε Κύριος δεήσεως αὐτῆς, καὶ ἀτεχνίας τὸ νέφος διασκεδάσας, φωτὶ αὐγάζει εὐτεχνίας παρα δόξως· ὅθεν συλλαμβάνει τὴν μόνην ἀγνήν. Θεοτόκ. Παρθένε Θεοτόκε, ἀμόλυντε σκηνή, μολυνθέντα πταίσμασι καθάρισόν με νῦν, τῶν οἰκτιρμῶν σου καθαρωτάτοις ῥανίσι, καὶ δός μοι χεῖρα βοηθείας, ἵνα κράζω· Δόξα σοι, ἁγνή, θεοδόξαστε. Αδή ε'. Τὴν σὴν ειρήνην. Ἐκ ρίζης ἡ βλαστήσασα Δαβὶδ καὶ Ἰεσσα!, Αννα νῦν βλαστάνειν ἀπάρχεται τὴν θείαν ῥάβδον, τὴν βλαστήσασαν τὸ μυστικὸν ἄνθος, Χριστὸν τὸν πάν των κτίστην. Μητέρα γενομένην με, ἡ ᾿Αννα ἐκβος, δψονται λαοί, καὶ θαυμάσουσιν· ἰδοὺ γὰρ κυῶ, ὡς ηὐδόκησεν ὁ τὰ δεσμὰ λύσας τὰ τῆς στειρώσεώς μου. Ως μακάριος ὁ οἶκος Δαβὶδ ἐξ οὗ προελήλυθας! θυγατέρες Μάτθαν τοῦ Στίβο μώντος. τοῦ Ιερέως. ἀνώνυμον ἀπὸ Βηθλεέμ Σέβη, Σέβη, Γένους μέν πέφυκα ἱερατικού, φυλῆς ᾿Ακρωνίτιδος ρίζης προς φητικῆς· τοῦ γὰρ Δαβὶδ καὶ Σολομῶντος καὶ τῶν καθεξῆς ἔρπηξ καθέστηκα· συγγενὴς δὲ καὶ τῆς σῆς γαμετής Ελισάβετ. μα
col. 1311–1312page 261 of 327
PG 97:1311ο ο Νεάνιν ἦν συνέλαβον ἐγώ, προφητικαὶ πόρρωθεν φωναὶ προκατήγγειλαν, ὄρος καὶ πύλην ἀδιόδους περιχαρῶς 'Αννα ἐβόα τοῖς παροῦσι. Θεοτόκ. Νεφέλην καὶ παράδεισον, καὶ πύλης σε φωτός, τράπεζαν καὶ πόκον γινώσκομεν, καὶ στάμνον ἔνδον μάννα φέρουσαν, τὸν γλυκασμὸν τῷ κόσμῳ, ἀγ Παρθενομήτορ. δὴ ς'. Τὸν προφήτης Ἰωνᾶν. Πῶς χωρεῖται ἐν γαστρὶ, ἡ χωρήσασα Θεόν; Πως γεννᾶται, τὸν Χριστὸν ἡ γεννήσασα σαρκί; θηλάζει δὲ πῶς, ἡ τὸν Κτίστην γάλα θηλάσασα; Τῆς δεήσεως ὑμῶν ἐπακούσας ὁ Θεὸς, γονιμώτα τον καρπὸν νῦν δεδώρηται ὑμῖν, πανεύφημα Ιωα κείμ τε καὶ ᾿Αννα, σήμερον. Τὴν ἁγνὴν περιστερὰν συλλαβοῦσα ἐν γαστρὶ, χαρμονῆς πνευματικῆς ἐπληρώθη, ἀληθῶς προσ άγουσα χαριστηρίους ᾠδας ἡ 'Αννα Θεῷ. Θεοτόκ. Τρικυμίαι λογισμῶν, καὶ παθῶν ἐπαγωγαί, καὶ βυθὸς ἁμαρτιῶν, τὴν ἀθλίαν μου ψυχὴν χειμάζουσι βοήθησόν μοι, ἁγία Δέσποινα. Κοντάκιον. Ἦχος δ'. Επεφάνης σήμερον. Εορτάζει σήμερον ἡ οἰκουμένη τὴν τῆς ᾿Αννης σύλληψιν, γεγενημένην ἐκ Θεοῦ· καὶ γὰρ αὐτὴ ἀπὸ εκύησε τὴν ὑπὲρ λόγον τὸν Λόγον κυήσασαν. Ο οἶκος. Σὺ ὁ τῇ Σάββα δού; ποτε ἐν γήρα βαθυτάτω τη σῇ ἐπιστασίᾳ καὶ ἐνεπαγγελίᾳ υἱὸν, τὸν μέγαν Ἰσαάκ σὺ ὁ διανοίξας τὴν στειρεύουσαν νηδύν τῆς ᾿Αννης, παντοδύναμε, μητρὸς τοῦ Σαμουὴλ τοῦ προφήτο σου, καὶ συνεπιδὼν ἐπ' ἐμέ· πλήρωσόν μου τὰς αἰ τήσεις, καὶ δέξαι μου τὰς δεήσεις, ἐβόα ἐν κλαυθμῷ ή σώφρων Αννα καὶ στεῖρα· Καὶ ἐπήκουσεν αὐτῇ; ὁ εὐεργέτης, ὅθεν ἐν χαρᾷ συνέλαβε τὴν Παρθένον τὴν ὑπὲρ λόγον τὸν Λόγον κυήσασαν. Μηνὶ τῷ αὐτῷ, ἐννάτῃ· ἡ σύλληψις τῆς ἁγίας *Αννης, μητρὸς τῆς Θεοτόκου. Στίχος. Ο Ούχ ώσπερ Εὔα καὶ σὺ σὺν λύπαις τέχεις Χαρὰν γὰρ, Αννα, ἔνδον κοιλίας φέρεις. ᾿Αμφ' ἐνάτην Μαρίαν Θεομήτορα συλλαβεν 'Αννα.
col. 1313–1314page 262 of 327
PG 97:1313Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς, θέλων ἑτοιμάσαι ἑαυ τῷ ναὸν ἔμψυχον, καὶ οἶκον ἅγιον εἰς κατοικίαν ἑαυτῷ, τὸν ἄγγελον αὐτοῦ ἀποστείλας πρὸς τοὺς δικαίους Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Ανναν, ἐξ ὧν ἠθέλησε προ ελθεῖν τὴν κατὰ σάρκα μητέρα αὐτοῦ, προεμήνυσε τὴν σύλληψιν τῆς ἀγόνου καὶ στείρας, ἵνα βεβαιώσῃ τῆς Παρθένου τὴν γέννησιν. Οθεν συνελήφθη ἡ ἁγία Παρθένος Μαρία καὶ ἐγεννήθη· οὐχ ώς τινες λέγουσι μηνῶν ἑπτὰ, ἢ χωρὶς ἀνδρὸς, ἀλλὰ ἐννέα τελείων μη νῶν ἐγεννήθη· καὶ ἐξ ἐπαγγελίας μὲν ἐξ ἀνδρὸ; δὲ συναφείας καὶ σπορᾶ;. Ἐγεννήθη δὲ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας ἀποῤῥήτως καὶ ἀνερμηνεύτως, ὡς οἶδε μόνος ἐκεῖνος, χωρὶς τῶν τῆς σαρκὸς θελημά των, καὶ τέλειος ὑπάρχων Θεὸς, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰη σοῦς Χριστὸς, καὶ παρ' αὐτοῦ τῆς κατὰ σάρκα οι κονομίας τέλεια προσελάβετο, καθὼς καὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν ἐδημιούργησε καὶ ἔπλασε τὸ κατ αρχάς. Ταύτην οὖν τὴν ἡμέραν πανηγυρίζομεν, ὡς ἀνάμνησιν ἔχουσαν τῶν ὑπ' ἀγγέλου δοθέντων χρη σμῶν, τὴν ἁγίαν σύλληψιν εὐαγγελισαμένου τῆς ἀγο νῆς Θεομήτορος. Οὓς ἔργα ποιῶν, ὁ ἐκ τοῦ μηδενὸς ὑποστήσας τὰ σύμπαντα Θεός, διήγειρε τὴν στει ρεύουσαν νηδὼν εἰς καρπογονίαν· καὶ τὴν ἐν ἀπαιδίᾳ τὸν βίον καταγηράσασαν, παιδοτόκον μητέρα παρα δόξως ἐργάζεται· ἄξιον πέρας τῆς δικαίας αιτήσεως τῶν δικαίων ταύτην παρασχών, ἐξ ἧς αὐτὸς ἔμελλε σαρκοφόρος Θεὸς προελθεῖν· εἰς ἀναγέννησιν τοῦ παντός, θυγατέρα τεκείν τοὺς σώφρονας εὐδοκήσας γεννήτορας Θεοῦ, καὶ ἀνθρώπων μεσίτορας, την πρὸ αἰώνων ἐκ πασῶν γενεῶν γενήσεσθαι προωρισμένην τε καὶ ἐλελεγμένην. Τελεῖται δὲ αὕτη ἡ σύναξις ἐν τῷ σεβασμίῳ οἴκῳ τῆς Θεοτόκου, τῷ ὄντι ἐν τοῖς Εὐουράνοις πλησίον τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας. Ὠδὴ ζ. Τοὺς ἐν καμίνῳ παῖδας. Τῆς ἀπαιδίας ὄνειδος φυγείν ἱκέτευεν 'Αννα τόν Δεσπότην τοῦ παντός· καὶ τῆς αὐτῆς ὁ συμπαθής φωνῆς ἀκούσας, τὴν αὐτὸν κυήσασαν καρπὸν παρ ἔσχεν αὐτῇ, καθὼς ηὐδόκησε. Βασιλική πορφύρα ἐν τῇ σῇ ἀπάρχεται, 'Αννα, ἐξυφαίνεσθαι γαστρὶ, ἣν ὁ Θεὸς καὶ βασιλεὺς πάντων φορέσας, τοῖς βροτοῖς ὀφθήσεται, καὶ ταπεινώσει ἐχθροὺς τοὺς πολεμοῦντας ἡμᾶς. Τὸ μῦρον τὸ εὐῶδες ἐν γαστρὶ συνέλαβες, Αννα, τὴν τὸ μῦρον τῆς ζωῆς ὑπερφυῶς εἰσδεξαμένην τὸν Δεσπότην· τὸν πνοαῖς τῆς χάριτος τὰς διανοίας ἡμῶν εὐωδιάσαντα. Ως Τριάδος ένα σε, Χριστέ, δοξάζομεν, ὅτι ἐκ Παρθένου σαρκωθείς δίχα τροπῆς, ἀνθρωπικῶς πάντα ἠνέσχου, μὴ ἐκστὰς φύσεως τῆς πατρικῆς, Ἰησοῦ, εἰ καὶ ἡνώθης ἡμῖν. Ωδή ή'. Ον φρίττουσιν ἄγγελοι. Δαβίδ ήν προέφησε βασίλισσαν, ἰδοὺ γαστρὶ ὑπο δέχομαι, ἡ “Άννα ἐκβον, καὶ τέξω τὴν πάντων προ στασίαν πιστῶν, τὴν τὸν βασιλέα Χριστὸν μέλλουσαν τίχτειν. Ἡ γῆ ἣν κατῴκησεν ὁ γῆς Δημιουργός, τὸ σκῆ ο

Canon for the Nativity of the Blessed MaryCanon in B. Mariae Natalem

col. 1315–1316page 263 of 327
Canon in B. Mariæ Natalem
PG 97:1315πτρον τὸ ἅγιον, ἡ νέα κιβωτός· ἡ στάμνος τοῦ μάνης, ἐν νηδύϊ Μητρὸς τῆς αὐτὸν τεκούσης, ἀπάρχεται βλαστάνειν. Ἡ βάτος ἡ ἄφλεκτος, λυχνία ἡ χρυσῆ· ὁ ἔμψυχος θάλαμος Κυρίου τοῦ Θεοῦ· ἡ ἔντιμος ῥάβδος, ἐν γα στρὶ τῆς Μητρὸς τῆς αὐτὴν τεκούσης, ἀπάρχεται βλαστάνειν. Θεοτόκ. ᾿Ανάστησον κείμενον εἰς βάθη με κακῶν· τοὺς νῦν πολεμοῦντάς με πολέμησον ἐχθρούς· τρωθέντα ἀπό ποις ἡδοναῖς τὴν ψυχὴν, ἁγνὴ, μὴ παρίδης, ἀλλ' ἱ. κτειρον καὶ σῶσον. 'Ωδή θ'. Τὴν ζωοδόχον πηγήν. Τὴν ζωοδόχον πηγὴν συλλαμβάνουσα, 'Αννα θεό. φρον, χαρὰν νῦν ἀνάλαβε, τὸν ναὸν τὸν ἅγιον ἔνδον ἐν κοιλίᾳ σου εἰσδεχομένη· φωτὶ δικαιοσύνης ἀστρα πτομένη, τὸν Κτίστην μεγάλυνον. 'Η ξυνωρίς, ή σεπτὴ καὶ ἀοίδιμος, τοῦ πρὸ αἰώνα νων Υἱοῦ οἱ προπάτορες, οἱ τοῦ νόμου φύλακες ἀκρι βεῖς γενόμενοι· οἱ ἀπαρχὴν τῆς χαρᾶς γεγεννηκότες, Ἰωακείμ τε καὶ 'Αννα τιμάσθωσαν. Ην Δανιήλ ὄρος μέγα τεθέαται, καὶ Ἰωὴλ γῆν ἁγίαν τεθέαται· πύλην ἀδιόδευτον ἄλλο; Αν προεφή ἐσφραγισμένην πηγὴν καὶ θεῖον πόκον, τὴν Θεοτόκον Παρθένον ὑμνήσωμεν. τευσεν Θεοτόκ. Η πορφυρὶς ἡ τὸ ἔριον βάψασα τῆς ἀπορρήτου τοῦ Λόγου σαρκώσεως· τὸ θυμιατήριον τὸ χρυσοῦν. ἡ τράπεζα ἐν ᾗ ὁ ἄρτος Χριστὸς ἐναπετέθη, ἡ ΘΕΟΤΟΚΟΣ Παρθένος δοξάζεται. Εξαποστειλάριον. Ὁ οὐρανὸν τοῖς ἄστροις. Ἡ τοῦ Θεοῦ Σοφία οἰκοδομεῖ τὸν ἑαυτῆς οἶκον ἐπ στείρας νηδύος, τὴν Θεοτόκον Μαρίαν, ἣν μακαρίσωμεν πᾶσαι αἱ γενεαὶ κατὰ χρέως. Θεοτόκ. "Ομοιον. Θεοκυήτηρ Μαρία, τῶν γηγενῶν εὐκληρία, ἁμαρτ τωλῶν προστασία, Χριστιανῶν ἐλπὶς μόνη, καὶ κα σμική προμήθεια, ῥῦσαι πυρὸς ἀπειλῆς με. ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Η'. ΓΕΝΕΣΙΟΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ. Κανὼν τοῦ κυροῦ ᾿Ανδρέου. Ὠδὴ α', ἦχος πλ. δ'. Τῷ συντρίψαντι. Χορευέτω πᾶσα κτίσις, εὐφραινέσθω καὶ Δαβίδ, ὅτι ἐκ φυλῆς αὐτοῦ, καὶ ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ προῆλθε ῥάβδος, ἄνθος φέρουσα τὸν Κύριον καὶ λυ τρωτὴν τοῦ παντός. Ἡ ἁγία τῶν ἁγίων ἐν ἁγίῳ ἱερῶ, βρέφος ἀνατίθεται, ἀνατραφῆναι ἐκ χειρὸς ἀγγέλου· πάντες ον πιστῶς συνεορτάσωμεν ἐν τῇ γεννήσει αὐτῆς.
col. 1317–1318page 264 of 327
PG 97:1317Στεῖρα ἄγονος ἡ ᾿Αννα, ἀλλ᾽ οὐκ ἄτεκνος Θεῷ ἤδη γὰρ προώρισται ἐκ γενεῶν ἁγνῆς Παρθένου Μήτηρ, ὅθεν ὁ τῆς κτίσεως ἐβλάστησε κτίστης, ἐν Σούλου μορφή. ο 778, τοὺς δὲ ἱερεῖς, τέως μὲν καθ᾽ ὁμοιότη τα τοῦ Σαμουὴλ ἐν τοῖς ἁγίοις ἀνατρέφειν τὴν αὐτὴν ἐπὶ τρίτῳ βαθμῷ τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἔβαλε Κύριος ὁ Θεὸς χάριν ἐπ' αὐτὴν, καὶ κατεχόρευσεν ἐν τοῖς ποσὶν αὐτῆς· καὶ ἠγάπησεν αὐτὴν πᾶς ὁ οίκος Ισραήλ. Κατέβησαν δὲ οἱ γονεῖς αὐτῆς θαυ μάζοντες, καὶ α ἰνοῦντες καὶ δοξάζοντες Κύριον τὸν θεόν, ὅτι οὐκ ἐπεστράφη ἡ παῖς εἰς τὰ ὀπίσω. Ην δὲ Μαρία ἐν τῷ ναῷ Κυρίου, ὡς περιστερὰ νεμομένη, καὶ ἔλαβε τροφὴν ἐκ χειρὸς ἀγγέλου. Ει ἀσκήσει καὶ θεωρία Μιμείται τοίνυν καὶ αὕτη τὰ περὶ τῆς μητρὸς τοῦ Σαμουήλ διηγήματα· καὶ ἐντὸς τοῦ ᾿Αγίου τῶν ἁγίων γενομένη, ἱκέτις γίνεται τοῦ Θεοῦ, μὴ ἔξω πεσεῖν τῆς ἐκ τῶν νόμων τοῦ νόμου) εὐλογίαις, ἐξαμαρτούσα περὶ τὸν νόμον οὐδέν· για νέσθαι δὲ μητέρα, καὶ ἀφιερώσαι τῷ Θεῷ τὸ τικτόμενον. Δυναμωθεῖσα δὲ νεύματι θείῳ, πρὸς τὴν χά ριν ἣν ᾔτησεν ἔλαβεν. διο μιας δυναμωθεῖσα πρὸς παιδογονίαν, τοῦ ᾿Αγίου, ήτοι, τῶν ᾿Αγίων τῶν ἁγίων,
col. 1319–1320page 265 of 327
PG 97:1319Σὲ τὴν ἄσπιλον ἀμνάδα, τὴν τὸ ἔριον Χριστῷ μέσ νὴν ἐκ κοιλίας σου προσαγαγοῦσαν τὴν ἡμῶν οὐσίαν, πάντες ἐκ τῆς ᾿Αννης τικτομένην σε ύμνος γεραίρομεν. Δόξα. Τρία άναρχα δοξάζω, τρία ἅγια ύμνω τρία τ αἴδια ἐν οὐσιότητι μια κηρύττω. Εἷς γὰρ ἐν Πατρί, Υἱῷ, καὶ Πνεύματι, δοξολογεῖται Θεός. Τίς εώρακε παιδίον ὃ οὐκ ἔσπειρε πατήρ γάλατ τρεφόμενον; Η ποῦ τεθέαται Παρθένος Μήτηρ; Ό τως ὑπὲρ ἔννοιαν αμφότερα, Θεογεννήτερ ἁγνή. Ὠδὴ γ'. Εστερεώθη ή καρδία μου. Εὐλογημένη ἡ καρδία σου, σώφρον 'Αννα χαρείς γὰρ ἤνθησε παρθενίας, τὴν ἀσπόρως τὸν τροφές της κτίσεως τεκοῦσαν, καὶ λυτρωτὴν Ἰησοῦν. Σε, μακαρίζει Αειπαρθένε, πᾶσα κτίσις, ἐξ 'Ανης σήμερον γεννηθεῖσαν· τὴν ἐκ ρίζης Ἰεσσαὶ μάθου ἄχραντον, τὸ ἄνθος Χριστὸν βλαστήσασαν. Σὲ ἀνωτέραν πάσης κτίσεως, Θεοτόκε, δεικνύων, ἄχραντε, ὁ Υἱός σου· τὴν ἐξ ᾿Αννης μεγαλύνει στο γέννησιν, καὶ πάντας εὐφραίνει σήμερον. Ανατραφείσα εἰς τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων, Παρθένε ἄχραντε Θεοτόκε, ἀνωτέρα ἐδείχθης τῆς κτίσεως, ή τὸν Κτίστην σαρκὶ κυήσασα. Δόξα. Σὲ προσκυνοῦμεν, Πάτερ ἄναρχε, τῇ οὐσία· ὑμνοῦ μεν ἄχρονον τὸν Υἱόν σου· καὶ τὸ Πνεῦμα συναΐδων σέβομεν, ὡς ἕνα τα τρία φύσει Θεόν.
col. 1321–1322page 266 of 327
PG 97:1321Θεοτόκ. Τον Φωτοδότην καὶ ᾿Αρχήζων τῶν ἀνθρώπων τε κοῦσα, ἄχραντε Θεοτόκε, ἀνεδείχθης θησαυρὸς τῆς ζωῆς ἡμῶν, καὶ πύλη τοῦ ἀπροσίτου φωτός. καθ. ἦχος πλ. δ'. Τὸ προσταχθέν. Αγαλλιάσθω οὐρανός, γῆ εὐφραινέσθω· ὁ τοῦ Θεοῦ γὰρ οὐρανὸς ἐν γῇ ἐτέχθη ἡ θεόνυμφος. Αὐτή ἐξ ἐπαγγελίας ἡ στεῖρα βρέφος θηλάζει την Μαρίαμ, καὶ χαίρει ἐπὶ τῷ τόκῳ Ἰωακείμ· Ράβδος, λέγων, ἐτέχθη μοι, ἐξ ἧς τὸ ἄνθο; Χριστὸς ἐβλάστησεν ἐκ ῥίζης Δαβίδ᾽ ὄντως θαῦμα παράδοξον. 'δ. δ'. 'Ακήκοα, Κύριε. Την πάνσεπτον γέννησιν τῆς Θεοτόκου, ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις δοξολογοῦντες πιστοί, τὸν Θεὸν τὸν ἅψευ στον, τὸν τῷ Δαβὶδ προομώσαντα καρπὸν ἐκ τῆς ἐσφύος παρασχεῖν, πίστει προσκυνήσωμεν. Διήνοιξας, Κύριε, τὴν μήτραν Σάββας, καρπὸν ἐν γήρα τὸν Ἰσαὰκ παρασχών. Ο αὐτὸς καὶ σήμερον τῇ εὐσεβεῖ "Αννη δέδωκας, Σῶτερ, ἐκ μήτρας γόνιμον καρπόν, ἄσπιλον μητέρα τὴν σήν. Ἐπήκουσας, Κύριε, τῆς προσευχῆς μου, λεγέτω Αννα, ἐπαγγελίας καρπὸν παρασχών μοι σήμερον, τὴν ἐκ πασῶν γενεῶν καὶ γυναικῶν προορισθεῖσαν ὡς ἁγνὴν, ἄχραντον Μητέρα σου. Συγχαίρει σοι σήμερον, θεόφρον "Αννα, ἡ οἰκουμένῃ· τοῦ Λυτρωτοῦ γὰρ αὐτῆς τὴν μητέρα ήνθησας, τὴν ἐκ τῆς ῥίζης βλαστήσασαν Δαβίδ· ῥάβδον δυνά μεως ἡμῖν φέρουσαν τὸ ἄνθος, Χριστόν. Δόξα. Δοξάζω σε, άναρχο Τριάς, αμέριστε τῇ οὐσία Χερουβικῶς ἐκβοῶν τῇ πηλίνῃ γλώσση μου· "Αγιος, ἅγιος ὁ ὤν, καὶ διαμένων εἰς ἀεὶ, εἷς Θεὸς ἀΐδιος. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Πεπλήρωνται, ἄχραντε, τῶν θεηγόρων αἱ προφητεῖαι, τῶν πιστῶς καλούντων σε σκηνὴν, καὶ πύλην, καὶ ὄρος νοητόν, βάτος, καὶ ῥάβδον 'Ααρών, φυείσαν ἐκ ῥίζης Δαβίδ. δ. ε'. Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν. Αχραντός σου ἡ γέννησις, Παρθένε ἄχραντε ἄφραστος καὶ ἡ σύλληψις καὶ ἡ ὠδίς· ἄῤῥητος ὁ τόχος σου, νύμφη ἀνύμφευτε· Θεὸς γὰρ ὅλος ἦν ὅλον φορέσας ἐμέ. Σήμερον εὐφραινέσθωσαν ἀγγέλων τάγματα· π μασι χορευέτωσαν οἱ ἐξ ᾿Αδάμ· ἐτέχθη γὰρ ῥάβδος τὸ ἄνθος βλαστάνουσα Χριστὸν, τὸν μόνον Λυτρωτὴν τοῦ 'Αδάμ. Σήμερον Εὔα λέλυται τῆς καταδίκης· λέλυται καὶ ὁ Ἀδὰμ τῆς ἀρχαίας ἀρᾶς, ἐπὶ τῇ γεννήσει τῇ σῇ βοᾷ, ἄχραντε, [κόσμο;]. Εν σοὶ γὰρ φθορᾶς ἐλυτρώθημεν. Δόξα. Δόξα σοι τῷ δοξάσαντι τὴν στεῖραν σήμερον· ἔτεκε ὅλον Θεὸν ὢν ὅλος καὶ πῦρ, ἀντὶ Θεός.
col. 1323–1324page 267 of 327
PG 97:1323γὰρ τὴν ῥάβδον τὴν ἀειθαλῆ ἐξ ἐπαγγελίας, ἐς ξ ανεβλάστησε Χριστὸς τὸ ἄνθος τῆς ζωῆς ἡμῶν. Δόξα. Αναρχον προσκυνοῦμέν σε, Τριὰς ἀμέριστε, ἄκτι στον, συναΐδιον, καὶ συμφυή, ἐν μιᾷ ουσία τρι ὑποστάσεσιν ὑπερφυώς κηρυττομένην ἀεί. Θεοτόκ. Γέγονεν ή κοιλία σου ἁγία τράπεζα· ἔμεινε, ή ἀγνεία σου, ὥσπερ τὸ πρὶν ἀσινής, Παρθένε Χρ στὸς γὰρ ὁ ἥλιος ὡς ἐκ παστοῦ νυμφίος ἔφθη ἐκ σου. 'ρδ. §. Ὡς ὕδατα θαλάσσης. Ὑμνοῦμεν τὴν ἁγίαν σου γέννησιν· τιμῶμεν κα τὴν ἄσπορον σύλληψιν σου νύμφη Θεόνυμφε καὶ παρ θένε· σκιρτῶσι δὲ σὺν ἡμῖν ἀγγέλων τάξεις καὶ τῶν ἁγίων ψυχαί. ᾿Αγίαν τῶν ἁγίων υπάρχουσαν οἱ σώφρονές σου πατέρες, ἄχραντε, ἀνέθεντό σε ἐν οἴκῳ Κυρίου, ἀνατραφῆναι σεμνῶς, καὶ εἰς μητέρα ἑτοιμαστήκα αὐτῷ. Αἱ στεῖραι καὶ μητέρες χορεύσατε· θαρσείτε και σκιρτήσατε ἄγονοι· ἡ ἄτεκνος γὰρ στεῖρα την θεα τόκον βλαστάνει, ἥτις λύσει τῶν ὠδίνων τὴν Εὐα καὶ τῆς ἁρᾶς τὸν ᾿Αδάμ. Ακούω τοῦ Δαβίδ μελωδοῦντές σοι· ἀχθήσονται παρθένοι ὀπίσω σου, ἀχθήσονται εἰς ναὸν βασιλέως καὶ σὺν αὐτῷ σὲ κἀγὼ θυγατέρα τοῦ βασιλέως ὑμνῶ. Δόξα. Ἐν σοὶ τὸ τῆς Τριάδος μυστήριον ὑμνεῖται καὶ δοξάζεται, ἄχραντε Πατὴρ γὰρ ηὐδόκησε, καὶ ἡ Λόγος ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ θεῖον Πνεῦμά και ἐπεσκίασεν. Θεοτόκ. Χρυσοῦν θυμιατήριον γέγονας· τὸ πῦρ γὰρ ἐν γιο στρί σου ἐσκήνωσεν ὁ Λόγος ἐκ Πνεύματος τοῦ ἁγίου, καὶ ἐν ἀνθρώπου μορφῇ ἐκ σοῦ ὡράθη, Θεογεννήτορ ἁγνή, Κοντάκιον. Ἦχος δ'. Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννα ὀνειδισμοῦ ἀτεχνίας, καὶ ᾿Αδὰμ καὶ Εὔα ἐκ τῆς φθορᾶς τοῦ θανάτου ἠλευθερώθησαν, ἄχραντε, ἐν τῇ ἁγίᾳ γεννήσει σου. Αὐτὴν ἑορτάζει καὶ ὁ λαός σου ἐνοχῆς τῶν πταισμάτων δι τρωθεὶς, ἐν τῷ κράζειν σοι· Η στείρα τίκτει τὴν Θεοτόκον, καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν. Ο οἶκος. Η προσευχὴ ὁμοῦ καὶ στεναγμὸς τῆς στειρώσεως καὶ ἀτεχνώσεως Ἰωακείμ τε καὶ 'Λννης εὐπρέπε
col. 1325–1326page 268 of 327
PG 97:1325κτος, καὶ εἰς ὦτα Κυρίου ἐλήλυθε· καὶ ἐβλάστησαν καρπόν ζωηφόρον τῷ κόσμῳ. Ὁ μὲν γὰρ προσευχὴν ἐν τῷ ὄρει ἐτέλει· ἡ δὲ ἐν παραδείσῳ ὄνειδος φέρει. ᾿Αλλὰ μετὰ χαρᾶς ἡ στείρα τίκτει τὴν Θεοτόκου, καὶ τροφὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν. Στίχος. Πάσας ἀληθῶς, 'Αννα, νικῆς μητέρας, Μητὴς ἕως ἂν το γένητα: θυγάτηρ. Εξαγε πρὸ φῶς Θεομήτορα ὀγδόη "Αννα. Τῆς ὁ πατὴρ Ιωακεὶμ ἐκ βασιλικῆς φυλῆς ἦλκε τὸ γένος. Οὗτος εἰ καὶ διπλᾶ τὰ δῶρα αὐτοῦ τῷ Θεῷ προσέφερεν, ὡς φιλόθεος καὶ πλούσιος, ἀλλὰ τὴν ἀπαιδίαν ὠνειδίζετο. Ἐπὶ τοῦτο δηχθεὶς τὴν καρδίαν, αὐτὸς μὲν ἐν τῷ ὄρει, ἡ δὲ σύνευνος αὐτοῦ "Αννα ἐν τῷ τὸ φοβείσῳ δάκρυσι τὸν Θεὸν ἱκέτευον, δς καὶ παρέσχεν αὐτοῖς καρπὸν κοιλίας ἅγιον τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον· ἵνα δὲ καὶ τῆς ᾿Αννης ἐξ ἑκατέρων τῶν μερῶν ἴδωμεν τὰ γνωρίσματα, τὸ ἀκριβὲς διηγήσο μπι Εικοστός τρίτος ἀπὸ γένους Δαβὶδ καὶ Σολομῶντος εὑρίσκεται ὁ Ματθάν· ὃς ἔγημε Μαριὰμ ἐκ τῆς Ἰούδα φυλῆς, καὶ ἐγέννησεν Ἰακὼν τὸν πατέρα τοῦ τέκτονος, καὶ θυγατέρας τρεις, Μαριάμ, Σεβην, καὶ Ανναν. Καὶ ἡ μὲν Μαρία γεννά Σαλώμην την μαίαν ἡ δὲ Σεβὴ γεννῇ Ἐλισάβετ· ἡ δὲ ῎Αννα γεννῇ τὴν Θεοτόκον· ὡς τὴν Θεοτόκον ἐγγύνην Ματθἂν, καὶ Μαρίας τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, τὴν δὲ Ἐλισάβετ καὶ τὴν Σαλώμην ἀνεψιὰς μὲν τῆς ᾿Αννης, ἐξαδελφὰς δὲ τῆς Θεοτόκου ἧς ταῖς πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. 'Ωδ. ζ'. Τῶν Χαλδαίων ἡ κάμινος. Εορτάζομεν, ἄχραντε, καὶ πιστῶς προσκυνοῦμεν τὴν ἁγίαν σου γέννησιν, τὴν ἐξ ἐπαγγελίας, δι' ἧς ἐλυτρώθημεν τῆς παλαιᾶς τοῦ Ἀδὰμ νῦν ἀποφάσεως. Νῦν ἡ ᾿Αννα εὐφραίνεται καὶ βια καυχωμένη Στεῖρα οὖσα γεγέννηκα τοῦ Θεοῦ τὴν μητέρα, δι' ἧς τὸ κατάκριμα τῆς Εὔας λέλυται, καὶ ἡ ἐν λύπαις ὠδίς. Ο Αδάμ ήλευθέρωται, καὶ ἡ Ενα χορεύει, καὶ βοῶσιν ἐν πνεύματι πρὸς σὲ τὴν Θεοτόκον· Ἐν σου ἐλυτρώθημεν τῆς ἀρχεγόνου ἀρᾶς ἐπιφανέντος Χρι στοῦ. Στεῖραι ἄγονοι σπεύσατε, ψυχαὶ ἀτεκνώμενοι, ὅτι 'Αννα πολύτεκνος, καὶ νῦν εὐφραινομένη. Μητέρες, χορεύσατε σὺν τῇ μητρὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ συναγάλ λετε. Δόξα. Τον Πατέρα δοξάσωμεν, τὴν Υΐν, καὶ τὸ Πνεῦ μα, ἐν μονάδι θεότητος· Τριάδα παναγίαν, ἀχώ ριστον, ἄκτιστον, καὶ συναΐδιον, καὶ ὁμοούσιον. Θεοτόκ. σύ Σὺ μόνη Θεὸν ἔτεκες, παρθένε μετὰ τόκον· σὺ τὴν φύσιν ἐκαίνισας τῷ τόκῳ σου Μαρία, σὺ τὴν Εναν ἔλυσας τῆς πρωτογόνου ἀρᾶς, Θεογεννήτορ ἀγνή. δ. η'. Ο σιγάζων ἐν ὕδατι. Ὁ ποιήτας παράδοξα τῇ στειρωθείσῃ γαστρί ὁ ἀνοίξας Αννης ἄγονον μήτραν, καὶ καρπὸν αὐτῇ
col. 1327–1328page 269 of 327
PG 97:1327δούς Σύ Θεὸς ἅγιος· σὺ Υἱὸς τῆς Παρθένου· σὺ ἐκ ταύτης σάρκα προσελάβον τῆς ἀειθαλούς Παρθένου καὶ Θεοτόκου. Ο σφραγίζων τὴν ἄβυσσον καὶ ἐξανοίγων αὐτήν ὁ ἀνάγων ὕδωρ ἐν ταῖς νεφέλαις καὶ διδοὺς ὑετόν· σε ὁ δοῦς, Κύριε, ρίζης ἐκ τῆς ἀκάρπου ἐξανθῆσα: "Αν νης τῆς ἁγίας, ἄχραντον καρπὸν, τὴν βάβουν την Θεοτόκου. Σὺ ὁ λύσας τὰ ἄλυτα τῆς ἀπαιδίας δεσμά· σὺ ὁ δοὺς τῇ στείρα γόνιμον τόκον, καὶ καρπὸν εὐκλες, ᾗ υἱὸς γέγονας, καὶ βλαστὸς ἀνεφύης, ἣν μητέρα ἔσχες κατὰ σάρκα ἐν τῇ πρὸς ἡμᾶς, οἰκτίρμων, ἐπι δημίπ. Γεωργὲ τῶν φρενῶν ἡμῶν, καὶ φυτουργὲ τῶν ψυ χῶν ἡμῶν· σὺ ὁ ἄκαρπον γῆν εὔκαρπον δείξας, σε τὴν πάλαι ξηρὰν γόνιμον εὔσταχυν ἄρουραν χαμπ φόρων ἀπειργάσω, ῎Ανναν τὴν ἁγίαν ἄχραντον καρ πὸν ἀνθῆσαι τὴν Θεοτόκον. Δόξα. Ω Τριὰς ὑπερούσιε, μονάς συνάναρχο, σὲ ὑμνεῖ καὶ τρέμει πληθὺς ἀγγέλων· οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ; ἄβυσσοι φρίττουσι· ἄνθρωποι εὐλογοῦσι πῦρ τω λεύει, πάντα ὑπακούει σοι, Τριὰς ἁγία, φύσ, τὰ ἐν τῇ κτίσει. Θεοτόκ. Ὢ καινότατον ἄκουσμα· Θεὸς υἱὸς γυναικός! ἀσπόρου τόκου· ἄνανδρος μητήρ, καὶ Θεὸς τὸ τεχθέν! Ὦ φρικτὸν θέαμα! ὦ συλλήψεω: ξένης τῆς παρθένου! ἢ ἀφράστου τόκου, ὄντως ὑπὲρ νοῦν τὰ πάντα να θεωρίας! Υδ. θ'. 'Αλλότριον τῶν μητέρων ή. Ἐπάξιον Θεομῆτος, τῆς τῆς ἁγνείας τὸν τέκον ἐκληρώσω δι' ἐπαγγελίας· τῇ ποτε γὰρ ἀκάμπῳ θεό βλαστο; καρπὸς ἐδόθης, διό σε πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς ἀπαύστως μακαρίζομεν. Πεπλήρωται τοῦ βοῶντος ή προφητεία· φησὶ γὰρ, Αναστήσω σκηνὴν τὴν πεπτωκυίαν τοῦ ἱεροῦ Δαδίο ἐν σοί, ἄχραντε, προτυπωθεῖσαν· δι' ἧς ὁ σύμ πας τῶν ἀνθρώπων χοῦς εἰς σῶμα ἀνεπλάσθη Θεῷ. Τὰ σπάργανα προσκυνοῦμέν σου, Θεοτόκε· δοξά ζομεν τὸν δόντα καρπὸν τῇ πρώην στείρα, καὶ ἀνοίξαντα μήτραν τὴν ἄγονον ἐκ παραδόξου. Παεί γὰρ πάντα ὅσα βούλεται, Θεὸς ὢν παντεξούσιος. Ἐβλάστησας, νυμφοτόκε "Αννα θεόφρον, ἐκ μέ τρας, παρ' ἐλπίδα, καὶ ἐξ ἐπαγγελίας, παρθενό φυτον ἄνθος θεόβλαστον, ἀγνείας κάλλος, διό σε πάντες μακαρίζομεν ὡς ῥίζαν τῆς ζωῆς ἡμῶν. Δόξα. ᾿Αλλότριον τοῖς ἀνόμοις ἐστὶ δοξάζειν τὴν ἄναρ χου Τριάδα, Πατέρα, καὶ Υἱόν τε, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παγκρατορίαν, δι' ἧς ὁ σύμπας κόσμος Εδρασται τῷ νεύματι τοῦ κράτους αὐτή;.
col. 1329–1330page 270 of 327
PG 97:1329Καὶ νῦν. Θεοτόκιον. Εχώρησας ἐν γαστρί σου, Παρθενομήτορ, τὸν Ένα τῆς Τριάδος, Χριστὸν τὸν βασιλέα, ὃν ὑμνεῖ πᾶσα κτίσις, καὶ τρέμουσιν οἱ ἄνω θρόνοι. Αυ τὴν δυσώπει, πανσεβάσμιε, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Εξαποστειλάριον. Γυναικὸς ἀκούσατε. Αγάλλονται τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης σήμερον ἐν τῇ γεννήσει σου, κόρη θεοκυήτορ Μαρία, καὶ ἀπειρόγαμε κόρη, ἐν ᾗ καὶ τῶν φυσάντων σε τὸ λυπηρὸν διέλυσας τῆς ἀτεχνίας ὄνειδος, καὶ τῆς προμήτορος Εύας τὴν ἐν τῷ τίκτειν κατάραν. Ανδρέου Ιεροσολυμίτου εἰς τὴν Εὐαγγελισμόν. (τῇ κε' Μαρτ.). Σήμερον χαρᾶς εὐαγγέλια, παρθενική πανήγυρις τὰ κάτω τοῖς ἄνω συνάπτεται· ὁ ᾿Αδάμ καινουργεί ται· ἡ Εὐα τῆς πρώτης λύπης ἐλευθεροῦται, καὶ ἡ σκηνὴ τῆς καθ' ἡμᾶς ουσίας τῇ θεώσει τοῦ προσ ληφθέντος φυράματος, ναὸς Θεοῦ κεχρημάτικεν. "Ω μυστηρίου! Ο τρόπος τῆς κενώσεως άγνωστος· ὁ τρόπος τῆς συλλήψεως ἄφραστος. "Αγγελος λειτουργεῖ τῷ θαύματι· παρθενική γαστήρ τὸν Υἱὸν ὑποδέχεται Πνεῦμα ἅγιον καταπέμπεται Πατὴρ ἄνωθεν εὐδοκεῖ, καὶ τὸ συνάλλαγμα κατά κοινήν πραγματ τεύεται βούλησιν· ἐν ᾧ καὶ δι' οὗ σωθέντες, συνοδά τῷ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον βοήσωμεν· ο Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· ν ἐξ ἧς ἡ σωτη ρία, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, τὴν καθ᾿ ἡμᾶς προσλαβόμενος φύσιν, πρὸς ἑαυτὸν ἐπανήγαγεν. Αὐτὸν ἱκέτευε σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Τῇ πέμπτῃ τῆς πέμπτης ἑβδομάδος, σημαίνει ὥρα δ' τῆς νυκτός. Επισυναχθέντων ἡμῶν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, γίνεται εὐλογητὸς παρὰ τοῦ ἱερέως, ὡς συνήθως· καὶ λέγομεν τὸν ἑξάψαλ μου τὸ ᾿Αλληλουΐα· καὶ τὰ τριαδικά, ὡς ἔθος, τοῦ ἤχου στιχολογοῦμεν, καὶ τὸ ἐνδιάτακτον καθ. τοῦ ψαλτηρίου. Εἶτα λέγομεν τὰ καθ. τῆς ἐκτωήχου, καὶ ἀναγινώσκομεν τὸν βίον τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας δόσεις δύο. Εἶτα ὁ ν', καὶ εὐθὺς ἀρχόμεθα τοῦ μεγάλου Κανόνος ἀργῶς, καὶ μετα συντετριμμένης καρδίας καὶ φωνῆς· ποιοῦντες εἰς καθ' ἓν τροπ. μετα νοίας γ'. ΚΑΝΩΝ Ο ΜΕΓΑΣ. Ὠδὴ α', ἦχος πλ. Ο Ειρμός. Βοηθός και σκεπαστής εγένετό μοι εἰς σωτη μίαν. Οὗτός μου Θεὸς, καὶ δοξάσω αὐτόν· Θεὸς τοῦ πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν· ἐνδόξως γὰρ δεδόξα. σται. ο μετανοίας

Great CanonMagnus Canon

col. 1331–1332page 271 of 327
PG 97:1331ο ο Πόθεν άρξομαι θρηνεῖν, τὰς τοῦ ἀθλίου μου βίου πράξεις; Ποίαν ἀπαρχὴν ἐπιθήσω, Χριστέ, τῇ νῦν θρηνῳδίᾳ; Αλλ' ὡς εὐσπλαγχνός μοι δες παραπτωμάτων ἄφεσιν. Δεύρο, τάλαινα ψυχή, σὺν τῇ σαρκί σου· τῷ πάντων Κτίστῃ ἐξομολογοῦ, καὶ ἀπόσχου λοιπὸν τῆς πριν αλογίας, καὶ προσάγαγε Θεῷ ἐν μετανοίᾳ 32 κρύα. Τὸν πρωτόπλαστον Αδάμ, τῇ παραβάσει παρα ζηλώσας, ἔγνων ἐμαυτὸν γυμνωθέντα Θεοῦ, καὶ τῆς ἀϊδίου βασιλείας και τρυφῆς, διὰ τὰς ἁμαρτίας μου. Οίμοι, τάλαινα ψυχή· τί ώμοιώθης τῇ πρώτη Εύα; εἶδες γὰρ κακῶς, καὶ ἐτρώθης πικρῶς· καὶ ἡ τω τοῦ ξύλου, καὶ ἐγεύσω προπετῶς τῆς παραλόγου βρώσεως. Αντί Ενας αἰσθητῆς, ἡ νοητή μοι κατέστη Εύα. ὁ ἐν τῇ σαρκὶ ἐμπαθής λογισμός, δεικνύς τὰ ἡδέα, καὶ γενόμενος ἀεὶ τῆς πικρές κατατέ σεως. Ἐπαξίως τῆς Ἐδὲμ προεξελίφη, ὡς με τ λάξας μίαν σου, Σῶτερ, ἐντολήν, ὁ ᾿Αδάμ' ἐγὼ δὲ τί πάθω, ἀθετῶν διὰ παντὸς τὰ ζωηρά σου λόγια; Τὴν τοῦ Κάϊν μετελθὼν μιαιφονίαν, τῇ προαιρέσ σει γέγονα φονεύς, συνειδότι ψυχῆς· ζωώσας την σάρκα, καὶ στρατεύσας κατ' αὐτῆς, ταῖς πονηραίς μου πράξεσι. Τῇ τοῦ ᾿Αβελ, Ἰησοῦ, οὐχ ὡμοιώθην δικαιοσύνη· δῶρά σοι δεκτὰ οὐ προσῆλά ποτε, οὐ πρέ ξεις ἐνθέους, οὐ θυσίαν καθαράν, οὐ βίον ἀνεπίληπτον. Ως ὁ Κάϊν καὶ ἡμεῖς, ψυχὴ ἀθλία, τῷ πάντων Κτίστη, πράξεις ῥυπαρὰς καὶ θυσίαν ψεκτὴν, καὶ ἄχρηστον βίον, προσηγάγομεν ὁμοῦ· διὸ καὶ κατ εκρίθημεν. Τὸν πηλόν, ὁ κεραμεύς, ζωοπλαστήσας, ἐνέθηκας μοι σάρκα καὶ ὀστᾶ καὶ πνοὴν καὶ ζωήν. Αλλ', ω Ποιητά μου, καὶ Λυτρωτά μου, καὶ γνωστά, μετα νοοῦντα δέξαι με. Εξαγγέλλω σοι, Σῶτερ, τὰς ἁμαρτίας ἂς εἰργασάμην, καὶ τὰς τῆς ψυχῆς, καὶ τοῦ σώματός μου πληγὰς, ἃς οἱ ἔνδον μιαιφόνοι λογισμοί ληστρικής μοι ἐπέθηκαν. τὸ εἰρμα,
col. 1333–1334page 272 of 327
PG 97:1333Εἰ καὶ ἥμαρτον, Σῶτερ· ἀλλ᾽ οἶδα ὅτι φιλάνθρωπος εἶ. Πλήττεις συμπαθῶς, καὶ σπλαγχνίζῃ θερ μῶς· δακρύοντα βλέπεις, καὶ προστρέχεις, ὡς πατήρ, ἀνακαλῶν τὸν ἄσωτον. Ἐῤῥιμμένον με, Σῶτερ, πρὸ τῶν πυλῶν σου, καν ἐν τῷ γήρει, μή με ἀποῤῥίψῃς εἰς ᾅδου κενόν. Αλλά πρὸ τοῦ τέλους ὡς φιλάνθρωπός μοι δὺς παραπτωμάτων ἄφεσιν. Ο λῃσταῖς περιπεσὼν ἐγὼ ὑπάρχω, τοῖς λογι σμοῖς μου. Ολος ὑπ' αὐτῶν τετραυμάτισμαι νῦν ἐπλήσθην μωλώπων. Αλλ' αὐτός μοι ἐπιστάς, Χριστὲ Στερ, ιάτρευσαν. Ἱερεύς, μὲ προϊδών, ἀντιπαρῆλθε· καὶ ὁ Λευτ της, βλέπων ἐν δεινοῖς, ὑπερείδε γυμνόν· ἀλλ᾽ ὁ ἐκ Μαρίας ἀνατείλας Ἰησοῦς, σὺ ἐπιστάς με οι κτείρον. ῾Ο ἀμνὸς, ὁ τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων πάντων τὰς ἁμαρ τίας, ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς ' παραπτωμάτων ἄφεσιν. Μετανοίας ὁ καιρός· προσέρχομαί σοι τῷ πλαστο ουργῷ μου. Αρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὺς παραπτωμάτων ἄφεσιν. Μη βδελύξης με, Σωτερ· μὴ ἀποῤῥίψης τοῦ σοῦ προσώπου. Αρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας· καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς παραπτωμάτων ἄφεσιν. Τὰ ἑκούσια, Σᾶτερ, καὶ τὰ ἀκούσια πταίσματά μου, καὶ τὰ φανερὰ καὶ κρυπτά, καὶ γνωστὰ καὶ άγνωστα πάντα, συγχωρήσας ὡς Θεός, ἐλάσθητι καὶ σώσόν με. Ἐκ νεότητος, Σώτερ, τὰς ἐντολάς σου ἐπαπωσά μην. Ολως ἐμπαθῶς ἀμελῶν ῥᾳθυμῶν παρῆλθον τὸν βίον. Διὸ κράζω σοι, Σῶτερ· κἂν ἐν τῷ τέλει, σῶ σαν με. Τὴν οὐσίαν σου, ψυχή, καταναλώσας ταῖς ἀσω τίαις, ἔρημος ὑπάρχεις καρπῶν εὐσεβῶν· λιμώττουσα κράζον· "Ο Πατὲρ τῶν οἰκτιρμῶν προφθάσας, σύ με οίκτειρον. Σοὶ προσπίπτω, Ἰησοῦ· ἡμάρτηκά σοι, ιλάσθητί μοι· ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δὸς δάκρυα κατανύξεως. Μὴ εἰσέλθῃς μετ' ἐμοῦ ἐν κρίσει, φέρων μου τα πρακτέα, λόγους ἐκζητῶν, καὶ εὐθύνων ὁρμάς· ἀλλ᾽ ἐν τοῖς οἰκτιρμοίς σου, παρορῶν μου τὰ δεινά, σῶ σόν με, Παντοδύναμε. ' άλλα δάκρυα κατανύξεως. Τὴν οὐσίαν μου σωτήρ, καταναλώσας ἐν ἀσωτίαις, ἔρημος ὑπάρχω κ. τ. ἐξ.: Τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς καταναλώσας τῇ ἁμαρτία, Ερημός είμι ἀρετῶν εὐσεβῶν, τη λιμώττων δὲ κρίζω. Ὁ τοῦ ἐλέους χορηγός, Κύ ριε, σῶσόν με.
col. 1335–1336page 273 of 327
PG 97:1335Ἕτερος Κανών, τῆς ὁσίας Μητρὸς ἡμῶν Μαρίας ο τῆς Αἰγυπτίας, εἰς τὸν αὐτὸν ἦχον καὶ εἱρμόν. Οὐκ ἀκροστιχίς. Σύ, ὦ ὁσία Μαρία, βοήθει. Σήν μοι δίδου φωταυγῇ ἐκ θεία; ἄνωθεν προμηθείας χάριν· ἐκφυγεῖν τῶν παθῶν σκοτασμὸν, καὶ ἆσαι προθύμως τοῦ σοῦ βίου τὰ τερπνά, Μαρίας, κατορθώματα 2. Υποκύψασα Χριστοῦ τοῖς θείοις νόμοις, τούτου προσῆλθες, τὰς τῶν ἡδονῶν ἀκαθέκτους ὁρμᾶς δε ποῦσα, καὶ πᾶσαν ἀρετὴν πανευλαβώς, ὡς μαν ἑκατόρθωσας. Ανδρέου. Ικεσίαις σου ἡμᾶς, ᾿Ανδρέα, οὗται παθῶν ἀτί μων· καὶ τῆς βασιλείας νῦν Χριστοῦ κοινωνός, τοὺς πίστει καὶ πόθῳ ἀνυμνοῦντάς σε, κλεινέ, ἀνάδειξον, χιν, δεόμεθα. Δόξα. Υπερούσια Τριάς, ἡ ἐν μονάδι προσκυνευμένη ἄρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρ τίας, καὶ ὡς εὐσπλαγχνός μοι δός δάκρυα κατανύξεως. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς καὶ προστασία τῶν σε ὑμνούν των ἆρον τὸν κλοιὸν ἀπ' ἐμοῦ τὸν βαρύν, τὸν τῆς ἁμαρτίας, καὶ ὡς Δέσποινα ἁγνή, μετανοοῦντα δέξαι με. Ὠδὴ β'. Ο Ειρμός. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χρι στὸν, τὸν ἐκ Παρθένου σαρκὶ ἐπιδημήσαντα. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω· γῆ, ἐνωτίζου φωνῆς μετανοούσης Θεῷ, καὶ ἀνυμνούσης αὐτόν. Πρόσχες μοι, ὁ Θεὸς ', ὡς οικτίρμων ἱλέῳ ἔμματί σου· καὶ δέξαι μου τὴν θερμὴν ἐξομολόγησιν. Ημάρτηκα ὑπὲρ πάντας ἀνθρώπους, μόνος ἡμάρ τηκά σοι· ἀλλ' οίκτειρον, ὡς Θεός, Στερ, τὸ ποίημα σου. Ζάλη με τῶν κακῶν περιέχει, ευσπλαγχνε Κύρι ἀλλ' ὡς τῷ Πέτρο, καμοὶ τὴν χεῖρα ἔκτεινον. Τα δάκρυα τὰ τῆς πόρνης, οἰκτίρμων, κἀγὼ προ βάλλομαι· ἱλάσθητί μοι, Σῶτερ, τῇ εὐσπλαγχνία σου. Πμαύρησα τῆς ψυχῆς τὸ ὡραῖον, ταῖς τῶν παθῶν ἡδοναῖς, καὶ ὅλως ὅλον τὸν νοῦν, χοῦν ἀποτέλεσα. Διέρρηξα νῦν τὴν στολήν μου την πρώτην, ἣν ἐξω υφάνατό μοι ὁ πλαστουργός ἐξ ἀρχῆς, καὶ ἔνθεν καί μαι γυμνός· καὶ καταισχύνομαι. 3 άλλ. διηγήματα. ' ἄλλ. ὁ Σωτήρ μου. καὶ νῦν, θεοτί κον
col. 1337–1338page 274 of 327
PG 97:1337Ενδέδυμαι διεῤῥηγμένον χιτῶνα, ὃν ἐξυφάνατο μοι ὁ ὄφις τῇ συμβουλικῇ, καὶ καταισχύνομαι. Προσέβλεψα τοῦ φυτοῦ τὸ ὡραῖον, καὶ ἠπατήθην τὸν νοῦν, καὶ ἔνθεν κεἶμαι γυμνὸς καὶ καταισχύνου μαι. Ἐτέκταινον ἐπὶ τὸν νῶτόν μου, πάντες οἱ ἀρχηγοί τῶν παθῶν, μακρύνοντες κατ' ἐμοῦ τὴν ἀνομίαν αὐτῶν. Απώλεσα τὸ πρωτόκτιστον κάλλος, καὶ τὴν εὐπρέπειαν μου· καὶ ἄρτι κείμαι γυμνὸς καὶ καταισχύνομαι. Κατέγραψε τους δερματίνους χιτῶνας ἡ ἁμαρτία κάμοι, γυμνώσασά με τῆς πρὶν θεοῦφάντου στολῆς. Περίκειμαι τὸν στολισμὸν τῆς αἰσχύνης, καθάπερ φύλλα συχῆς, εἰς ἔλεγχον τῶν ἐμῶν αὐτεξουσίων παθών. Εστόλισμαι κατεστιγμένον χιτῶνα καὶ ἡμαγμένον σἰσχρῶς, τῇ φύσει τῆς ἐμπαθοῦς καὶ φιληδόνου ζωής. Ἐσπίλωσα τὸν τῆς σαρκός μου χιτῶνα, καὶ κατ εῤῥύπωσα τὸ κατ᾿ εἰκόνα, Σῶτερ, καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν. Ὑπέπεσα τῇ τῶν παθῶν ἀλγηδόνι 4, καὶ τῇ ἐνύλῳ φθορᾷ, καὶ ἔνθεν νῦν ὁ ἐχθρὸς καταπιέζει με. Φιλοῦλον καὶ φιλοκτήμονα βίον τῆς ἀκτησίας, Συ τερ, προκρίνας, νῦν τὸν βαρὺν κλοιόν περίκειμαι. Εκόσμησα τὸν τῆς σαρκὸς ἀνδριάντα, τῇ τῶν αἰσχρῶν λογισμῶν ποικίλῃ περιβολῇ, καὶ κατακρίνομαι. Τῆς ἔξωθεν ἐπιμελῶν εὐκοσμίας μόνης ἐφρόντισα, τῆς ἔνδον ὑπεριδών θεοτυπώτου σκηνῆς. Μορφώσας μου τὴν τῶν παθῶν ἀμορφίαν * ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς, ἐλυμηνάμην τοῦ νοῦ τὴν ὡραιότητα. Κατέχωσα τῆς πρὶν εἰκόνος τὸ κάλλος, Σῶτερ. τοῖς πάθεσι· ἀλλ' ὡς ποτε τὴν δραχμὴν ἀναζητήσας εὑρέ. Ημάρτηκα· ὥσπερ ἡ πόρνη βοῶ σοι· Μόνος ἡμαρτηκά σοι· ὡς μῦρον δέχου, Σώτες, καμοῦ τὰ δάκρυα. αλέσθησα ὡς ὁ Δαβὶδ ἀκολάστως, καὶ βεβορβό ρωμαι· ἀλλ' ἀπόπλυνον κἀμὲ, Σῶτερ, τοῖς δάκρυσιν. Πλάσθητι· ὡς ὁ Τελώνης, βοῶ σοι· «Σῶτερ. ιλά σθητί μοι.» Οὐδεὶς γὰρ τῶν ἐξ ᾿Αδάμ, ὡς ἐγὼ ἡμάρ τηκέ σοι. Οὐ δάκρυα, οὐδὲ μετάνοιαν ἔχω, οὐδὲ κατάνυξιν αὐτός μοι ταῦτα, Σῶτερ, ὡς Θεός δώρησαι. Τὴν θύραν σου μὴ ἀποκλείσῃς μοι τότε· «Κύριε, Κύριε·, ἀλλ᾽ ἄνοιξόν μοι αὐτὴν μετανοοῦντι. Φιλάνθρωπε, ι 6 πάντας θέλων σωθῆναι, ο σε ἀνακάλεσαί με, καὶ δέξαι ὡς ἀγαθὸς μετανοοῦντά με. ο * άλλ. ἀχθηδόνι. 5 ἀλλὰ τῇ ἀμορφία.
col. 1339–1340page 275 of 327
PG 97:1339ο Δόξα. Ενώτισαι τοὺς στεναγμοὺς τῆς ψυχῆς μου, καὶ τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν προσδέχε, τους σταλαγμούς, Σώτερ, καὶ σῶσόν με. Θεοτόκ. Αχραντε Θεοτόκε Παρθένε, μόνη πανύμνητε, ἱκέ τευς ἐκτενῶς εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς. Εἱρμὸς ἄλλος. Ιδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ μάννα ἐπομ σμήσας, καὶ τὸ ὕδωρ ἐκ πέτρας πηγάτας πάλαι ἐν ἐρήμῳ τῷ λαῷ μου, τῇ μόνῃ δεξιά, καὶ τῇ ἰσχύν τη ἐμῇ. Ιδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεός· ἐνωτίζου, ανή μου, τοῦ Κυρίου βοῶντος, καὶ ἀποσπάσθητι της πρώ τῆς ἁμαρτίας· καὶ φοβοῦ ὡς δικαστήν, καὶ ὡς κρίσ τὴν, καὶ Θεόν. ὺ Τίνι ώμοιώθης, πολυαμάρτητε ψυχή; ἢ μὴ τῷ πρώτῳ Κάϊν, καὶ τῷ Λάμεχ ἐκείνῳ, λιθοκτον 7101 τὸ σῶμα κακουργίαις, καὶ κτείνατα τὸν νοῦν, ταῖς παραλόγοις ὁρμαΐς. Πάντας τοὺς πρὸ νόμου παραδραμοῦσα, ὦ ψυχή, το Σήθ οὐχ ὡμοιώθης· οὐ τὸν Ἐνὼς ἐμιμήσω· οὐ τὴν Ενώχ τῇ μεταθέσει· οὐ τὸν Νῶς, ἀλλ' ὤφθης περι χρὰ τῆς τῶν δικαίων ζωῆς. Μόνη ἐξήνοιξας τους καταρράκτας τῆς ὀργῆς του Θεοῦ σου, ψυχή μου, καὶ κατέκλυσας πᾶσαν, ὡς γῆν, τὴν σάρκα· καὶ τὰς πράξεις καὶ τὸν βίον, καὶ ἔμει νας ἐκτὸς τῆς σωστικῆς κιβωτού. Ανδρα ἀπέκτεινα, φησὶν, εἰς μώλωπα ἐμοὶ, καὶ νεανίσκον εἰς τραῦμα, ο Λάμεχ θρηνῶν ἐβόα. Σὺ δὲ οὐ τρέμεις, ὦ ψυχή μου, ῥυπωθεῖσα τὴν σάρκα, καὶ τὸν νοῦν κατασπιλώσασα αἰσχρῶς; Ω πῶς ἐξήλωσα Λάμεχ, τὸν πρώην φονευτήν! τὴν ψυχὴν, ὥσπερ ἄνδρα· τὸν νοῦν, ὡς νεανίσκον· ὡς ἀδελφὸν δέ μου τὸ σῶμα ἀποκτείνας, ὡς Κάϊν φονεύς, ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς. Πύργον ἐσοφίσω οἰκοδομῆσαι, ὦ ψυχή, καὶ ὀχύρωμα πῆξαι ταῖς σαῖς ἐπιθυμίαις, εἰ μὴ συνέχεεν ὁ Κτίστης τὰς βουλάς σου, καὶ κατέαξεν εἰς γῆν τὰ μηχανήματά σου. Τέτρωμαι, πέπληγμαι· ἰδοὺ τὰ βέλη τοῦ ἐχθροῦ, τὰ καταστίξαντα μου τὴν ψυχὴν, καὶ τὸ σῶμα. Ἰδοὺ τὰ τραύματα, τὰ ἕλκη, αἱ πηρώσεις, βοῶσι τὰς πλη γὰς τῶν αὐθαιρετών μου παθῶν. Έβρεξε Κύριος παρὰ Κυρίου πῦρ ποτέ, ο ανα μίαν ὀργῆσαν πυρπολήσας Σοδόμων· σὺ δὲ τὸ πῦρ εξέκαυσας τὸ τῆς γεέννης, ἐν ᾧ μέλλεις, ὦ ψυχή, συγκατακαίεσθαι. Γνῶτε καὶ ἴδετε, ὅτι «Εγώ είμι Κύριος, ὁ ἐρευ
col. 1341–1342page 276 of 327
PG 97:1341τῶν καρδίας, ο καὶ βολάζων ἐννοίας· ἐλέγχων πρά ξεις, καὶ φλογίζων ἁμαρτίας, καὶ κρίνων ὀρφανὸν, καὶ ταπεινὸν καὶ πτωχόν. Τῆς ἐσίας. Ἥπλωσας χειράς σου, πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν, Μαρία, ἐν ἀβύσσῳ κακῶν βυθιζομένη· καὶ ὡς τῷ Πέ του φιλανθρώπως χεῖρα βοηθείας ἐξέτεινε, τὴν σὴν ἐπιστροφὴν θες πάντως ζητῶν. Ολῃ προθυμία, πόθῳ προσέδραμες Χριστῷ, τὴν πριν τῆς ἁμαρτίας ὁδὸν ἀποστραφεῖσα· καὶ ἐν ἑρή μας ταῖς ἀβάτοις τρεφομένη, καὶ τούτου καθαρῶς τελοῦσα θείας ἐντολάς. Ανδρέου. Ίδωμεν, ἴδωμεν φιλανθρωπίαν, ὦ ψυχή, τοῦ Θεοῦ καὶ Δεσπότου· διὰ τοῦτο πρὸ τέλους αὐτῷ σὺν δά κρυσι προσπέσωμεν, βοῶντες· Ἀνδρέου ταῖς λιταίς, Σῶτερ, ἐλέησον ἡμᾶς. Δόξα. *Αναρχε, ἄκτιστε Τριάς· ἀμέριστε μονάς, μετα νοῦντά με δέξαι· ἡμαρτηκότα με σῶσον. Σὸν εἰμὶ πλάσμα· μὴ παρίδης, ἀλλὰ φεῖσαι, καὶ ῥῦσαι τοῦ πυρὸς τῆς καταδίκης με. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Άχραντε Δέσποινα, Θεογεννήτορ· ἡ ἐλπὶς τῶν εἰς σὲ προστρεχόντων, καὶ λιμὴν τῶν ἐν ζάλῃ, τὸν ἐλεή μονα, καὶ Κτίστην, και Υιόν σου, ἱλέωται κἀμοὶ ταῖς ἱκεσίαις ταῖς σαῖς. Ωδή γ'. Ο Ειρμός. Ἐπὶ τὴν ἀπάλευτον, Χριστέ, πέτραν τῶν ἐντολῶν σου, τὴν Ἐκκλησίαν σου στερέωσον. Πῦρ παρὰ Κυρίου ποτὲ Κύριος ἐπιβρέξας, ο τὴν γῆν Σοδόμων πριν κατέφλεξεν. Εἰς τὸ ὄρος σώζου, ψυχή, ὥσπερ ὁ Λὼτ ἐκεῖνος, καὶ εἰς Σηγώρ προανασώθητι. Φεῦγε ἐμπρησμόν, ὦ ψυχή μου, φεύγε Σοδόμων καῦσιν· φεῦγε φθοράν θείας φλογώσεως. Ἐξομολογοῦμαι σοι, Σῶτερ· ἥμαρτον, ἥμαρτόν το: '. 'Αλλ' ἄνες· ἄφες μοι, ὡς εὐσπλαγχνος. Ημαρτόν σοι μόνος ἐγώ· ἥμαρτον ὑπὲρ πάντας Χριστὲ Σάτερ, μὴ ὑπερίδῃς με. Σὺ εἶ ὁ Ποιμὴν ὁ καλὸς, ζήτησόν με τὸν ἄρνα· καὶ πλανηθέντα μὴ παρίδης με. Σὺ εἶ ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς· σὺ εἶ ὁ πλαστουργός μου. Ἐν σοί, Σῶτερ, δικαιωθήσομαι. Δόξα. Ο Τριάς μονὰς ὁ Θεὸς, σῶσον ἡμᾶς ἐκ πλάνης, καὶ πειρασμῶν, καὶ περιστάσεων. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Χαῖρε, Θεοδόχε γαστήρ χαῖρε, θρόνε Κυρίου· χαῖρε, ἡ Μήτηρ τῆς ζωῆς ἡμῶν. ο τσ. βολίζων. * άλλ. ήμαρτόν σοι ἀμέτρως. Καὶ ἐννοίας βολά ζων. βολίζων, δοκιμάζων τοὺς νεφρούς
col. 1343–1344page 277 of 327
PG 97:1343Ειρμός. Στερέωσον, Κύριε, ἐπὶ τὴν πέτραν, τῶν ἐντολῶν σου σαλευθεῖσαν τὴν καρδίαν μου· ὅτι μόνος ἅγιες ὑπάρχεις καὶ Κύριος. Πηγὴν ζωῆς κέκτημαί σε, τοῦ θανάτου τὸν καθα ρέτην, καὶ βοῶ σοι ἐκ καρδίας μου πρὸ τοῦ τέλους ἥμαρτον· ἐλάσθητι· σῶσόν με. Τοὺς ἐπὶ Νῶε, Σῶτερ, ἀσελγηκότας ἐμιμησάμην, τὴν ἐκείνων κληρωσάμενος καταδίκην, ἐν κατακλ σμῷ καταδύσεως. Ημάρτηκα, Κύριε, ἡμαρτηκά σοι· ἱλάσθητί μα οὐ γὰρ ἔστι, ὅστις ἥμαρτεν ἐν ἀνθρώποις, ἐν εὐχ ὑπερέβην τοῖς πταίσμασι. Τὸν Χὰμ ἐκεῖνον, ψυχή, τὸν πατραλοίαν μίμηση μένη, τὴν αἰσχύνην οὐκ ἐκάλυψα τοῦ πλησίον, ότι πθοφανῶς ἀνακάμψας. Τὴν εὐλογίαν τοῦ Σήμ, οὐκ ἐκληρώσω, ψυχὴ ἀθλίς οὐ πλατείαν τὴν κατάσχεσιν, ὡς Ἰαφέθ, ἔσχες ἐν τῇ γῇ τῆς ἀφέσεως. Ἐκ γῆς Χαρδὰν ἔξελθε τῆς ἁμαρτίας, ψυχή μου δεῦρο εἰς γῆν ῥέουσαν ἀείζωον ἀφθαρσίαν, ἐν ὁ Αβραὰμ ἐκληρώσατο. Τὴν ᾿Αβραάμ ήκουσας πάλαι, ψυχή μου, καταλιπόντα γῆν πατρώαν καὶ γενόμενον μετανάστην τών του την προαίρεσιν μίμησα:. Ἐν τῇ δρύϊ τῇ Μαμβρή, φιλοξενήσας ὁ πατριάρχης τοὺς ἀγγέλους, εκληρώσατο μετὰ γῆρας της ἐπαγγελίας τὸ θήραμα. Τὸν Ἰσαάκ, τάλαινα γνοῦσα ψυχή μου, καινήν θυ σίαν μυστικῶς ὁλοκαρπώμενον τῷ Κυρίῳ, μίμηται αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν. Τὸν Ἰσμαὴλ ἤκουσας· νηφε, ψυχή μου· ἐκδιωχθέντα, ὡς παιδίσκης ἀποκύημα, βλέπε μή πως ὁμοιόν τι πάθης λαγνεύουσα. Τῇ ᾿Αγὰρ πάλαι, ψυχή, τῇ Αἰγυπτία παρωμοιώθη δουλωθεῖσα τὴν προαίρεσιν, καὶ τεκοῦσα νέον 7 μαὴλ, τὴν αὐθάδειαν. Τὴν Ἰακὼβ κλίμακα ἔγνως, ψυχή μου, διοικητι μένην 8 ἀπὸ γῆς πρὸς τὰ οὐράνια· τί μὴ ἔσχες βά σιν ἀσφαλῆ, τὴν εὐσέβειαν; Τὴν ἱερέα Θεοῦ, καὶ βασιλέα μεμονωμένον, το Χριστοῦ τὸ ἀφομοίωμα, τοῦ ἐν κόσμῳ βίου, ἐν ἀν θρώποις μιμήθητι. Μὴ γένῃ στήλη ἀλος, ψυχή· στραφεῖσα εἰς τὰ ; ὀπίσω. Τὸ ὑπόδειγμα φοβείτω σε τῶν Σοδόμων· ἄνω 4 δεικνύουμε εἰς Σηγώρ διασώθητι. Τὸν ἐμπρησμόν, ὥσπερ Λὼτ, φεύγε, ψυχή μου, τις ἁμαρτίας· φεύγε Σόδομα καὶ Γομόρρα· φεύγε φύγε πάσης παραλόγου ὀρέξεως. Ἐλέησον, Κύριε, ἐλέησόν με· ἀναξοῶ σοι· ὅτι ἥξεις μετ' ἀγγέλων σου, ἀποδοῦναι πᾶσι κατ' ἀξίεν τῶν πράξεων. Τὴν δέησιν, Δέσποτα, τῶν σὲ ὑμνούντων μὴ ὑπερ ἴδῃς· ἀλλ᾽ οἰκτείρησον, φιλάνθρωπε, καὶ παράσχου πίστει αιτουμένοις τὴν ἄφεσιν.
col. 1345–1346page 278 of 327
PG 97:1345Τῆς ἐσίας. Συνέχομαι κλύδωνι καὶ τρικυμία, μήτερ, πταισμά των ἀλλ' αὐτή με νῦν διάσωσον, καὶ πρὸς ὅρμον θείας μετανοίας εἰσάγαγε. Ικέσιον δέησιν, νυνὶ ὁσία προσαγαγοῦσα πρὸς τὴν εὔσπλαγχνον, πρεσβεία σου, Θεοτόκον, ἄνοιξόν μοι θείας εἰσόδους. Ανδρέου. Ταῖς σαῖς λιταῖς δώρησαι καμοὶ τὴν λύσιν τῶν ἐφλημάτων, ὦ Ανδρέα Κρήτης πρόεδρε μετανοίας σὺ μυσταγωγὸς γὰρ πανάριστος. Δόξα. Τριὰς ἁπλῆ, ἄκτιστε, ἀνάρχε· φύσις ἡ ἐν Τριάδι ὑμνουμένη υποστάσεων, ἡμᾶς σῶσον, τοὺς δοξολογοῦντας τὸ κράτος σου. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Τὸν ἐκ Πατρὸς ἄχρονον Υἱὸν ἐν χρόνῳ, Θεομήτορ, ἀπειράνδρως ἀπεκύησας· ξένον θαῦμα· μείνασα παρθένος θηλάζουσα. Τὰ καθ. τοῦ Κυρίου Ιωσήφ, ἦχος πλ. α'. (Εἶτα τὸ τριώδιον, ἄνευ μετανοιών στιχολογοῦμεν, καὶ τὴν τετάρτην.) 'Οδὴ δ', ἦχος πλ. δ. Εισακήκοα, Κύριε. Εγκρατεία συζήσαντες οἱ πεφωτισμένοι Χριστοῦ ' ἀπόστολοι, ἐγκρατείας τὸν καιρὸν ἡμῖν, μεσιτείαις θείαις εὐμαρίζουσι. Δωδεκάχορδον ὄργανον, μέλος ἐκελάδησε τὸ σωτή ριον, μαθητῶν χορὸς ὁ ἔνθεος, πονηρὰ συγχέων μετ λωδήματα. Ἐπομβρίαις τοῦ Πνεύματος, πᾶσαν τὴν ὑφ᾽ ἥλιον κατηρδεύσατε, τὸν αὐχμὸν ἀποδιώξαντες τῆς πολυ θείας, παμμακάριστοι. Θεοτόκ. Ταπεινώσασα σῶσόν με, τὸν ὑψηλοφρόνως πολι τευσάμενον, ἡ τεκοῦσα τὸν ὑψώσαντα τὴν ταπεινωθεῖσαν φύσιν, κόρη πάναγνε. Εἱρμὸς ἄλλος. "Ηχος ὁ αὐτός. Εἰσακήκοα, Κύριε, τὴν ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην κατενόησα τὰ ἔργα σου,» καὶ ἐδόξασα τὸ κράτος σου, Δέσποτα. ᾿Αποστόλων ἡ πάνσεπτος χοροστασία, τὸν πάντων Κτίστην δυσωποῦσα, παρακλήθησαι ἡμᾶς τοὺς ἀνευφημοῦντας σε. ὡς ἐργάται ὑπάρχοντες Χριστοῦ ἀπόστολοι, πάντα κόσμον θείῳ λόγῳ γεωργήσαντες, προσηγάγετε καρ τοὺς αὐτῷ πάντοτε. Αμπελὼν ἐγενήθητε Χριστῷ τῷ ὄντως Αγαπη μένῳ· › τὸν γὰρ οἶνον τὸν τοῦ Πνεύματος ἐξεβλύσατε τῷ κόσμῳ, ὦ ἀπόστολοι. Δόξα. Υπεράρχιε, σύμμορφε, πανσθενεστάτη Τριὰς ἁγία Πάτερ, Λόγε, Πνεῦμα ἅγιον· Θεέ, Φῶς, καὶ Ζωή, φύλαττε τὴν ποίμνην σου. ο ν
col. 1347–1348page 279 of 327
PG 97:1347ο Θεοτόκ. Χαῖρε, θρόνε πυρίμορφε· χαῖρε, λυχνία λαμπαδηφόρε· χαῖρε, ὅρος ἁγιάσματος· κιβωτὲ τῆς ζωῆς ἁγίων ἁγία σκηνή. Εἱρμὸς ἄλλος. Ακήκοεν ὁ προφήτης την Ελευσίν σου, Κύρα, καὶ ἐφοβήθη, ὅτι μέλλεις ἐκ Παρθένου τίκτεσθαι, καὶ ἀνθρώποις δείκνυσθαι· καὶ ἔλεγεν· Ακήκος της ἀκοήν σου, καὶ ἐφοβήθην.» Δόξα τῇ δυνάμει του Κύριε. Τὰ ἔργα σου μὴ παρίδης· τὸ πλάσμα σου με παρόψῃ, Δικαιοκρίτα· εἰ καὶ μόνος ήμαρτον ὡς ἐν θρωπος, ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον φιλάνθρωπε ἀλλ' Έχεις ὡς Κύριος πάντων, τὴν ἐξουσίαν ἀφείναι ἁμαρτήματα. Εγγίζει, ψυχή, τὸ τέλος· ἐγγίζει, καὶ οὐ φροντίζεις; Οὐχ ἑτοιμάζη; Ο καιρός συντέμνει, δ:22 στηθι • Εγγὺς ἐπί θύραις ὁ Κριτής ἐστιν· ο ύς ὄναρ, ὡς ἄνθος, ὁ χρόνος τοῦ βίου τρέχει. Τί μάτην ταραττόμεθα; Ανάνηψον, ὦ ψυχή μου· τὰς πράξεις σου ας εἰρ γάζω ἀναλογίζου, καὶ ταύτας ἐπ' ὄψεσι προσάγαγε καὶ στα γόνας στάλαξον δακρύων σου. Εἰπὲ παλέτ σίᾳ τὰς πράξεις, τὰς ἐνθυμήσεις, Χριστῷ, καὶ δικαιώθητι. Οὐ γέγονεν ἐν τῷ βίῳ ἁμάρτημα, οὐδὲ πράξης, οὐδὲ κακία, ἣν ἐγώ, Σῶτερ, οὐκ ἐπλημμέλησα, κατά νοῦν, καὶ γνῶσιν, καὶ προαίρεσιν· καὶ θέσει, και γνώμῃ, καὶ πράξει ἐξαμαρτήσας, ὡς ἄλλος οὐδεὶς πώποτε. Ἐντεῦθεν καὶ κατεκρίθην· ἐντεῦθεν κατεδικάσθην ἐγὼ ὁ τάλας ὑπὸ τῆς οἰκείας συνειδήσεως, ἧς οὐδὲν ἐν κόσμῳ βιαιότερον Κριτά, Λυτρωτά μου καὶ γνώ στα, φεῖσαι καὶ ῥῦσαι, καὶ σῶσον με τὸν δοῦλόν σου. '! κλίμαξ ήν εἶδε πάλαι ὁ 'μέγας ἐν πατριάρχει, δείγμα, ψυχή μου, πρακτικῆς ὑπάρχει ἐπιβάσεως γνωστικῆς τυγχάνει ἀναβάσεως. Εἰ θέλεις οὖν, πράξει, καὶ γνώσει, καὶ θεωρία βιοῦν, ἀνακαινίσθητι. Τὸν καύσωνα τῆς ἡμέρας, ὑπέμεινε δι' ἔνδειαν ὁ πατριάρχης· καὶ τὸν παγετὸν τῆς νυκτὸς ἤνεγκε, καθ' ἡμέραν κλέμματα ποιούμενος, ποιμαίνων, πυκτεύων, δουλεύων, ἵνα τὰς δύο γυναῖκας εἰσαγά γηται. Γυναικάς μοι δύο νόει τὴν πρᾶξίν τε καὶ τὴν γα σιν ἐν θεωρίᾳ· τὴν μὲν Λείαν, πρᾶξιν, ὡς πολύ τεκνον· τὴν Ραχήλ δὲ, γνῶσιν ὡς πολύπονον. Καὶ γὰρ ἄνευ πόνων, οὐ πρᾶξις, οὐ θεωρία, ψυχή, καθαρι θεωθήσεται. Γρηγόρησον, ὦ ψυχή μου, ἀρίστευσον ὡς ὁ μέγα; ἐν πατριάρχαις, ἵνα κτήσῃ πράξιν μετὰ γνώσεως ἵνα χρηματίσῃς νοῦς ἐρῶν τὸν Θεὸν, καὶ φθάση; Ποιούμενος κλέμματα καθημέραν.
col. 1349–1350page 280 of 327
PG 97:1349τὸν ἄδυτον γνόφον ἐν θεωρίᾳ, καὶ γένῃ μεγαλέμ- ', πορος. Τοὺς δώδεκα πατριάρχας ὁ μέγας ἐν πατριάρχαις παιδοποιήσας, μυστικῶς ἐστήριξε σοι κλίμακα, πρακτικής, ψυχή μου, ἀναβάσεως, τοὺς παῖδας, ὡς βάθρας τὰς βάσεις, ὡς ἀναβάσεις, πανσόφως ὑποθέμενος. Ησαῦ τὸν μεμισημένον ζηλοῦσα ψυχή, ἀπέδου τῷ πτερνιστῇ σου, τὰ τοῦ πρώτου κάλλους πρωτοτόκια, καὶ τῆς πατρικῆς εὐχῆς ἐξέπεσας· καὶ δὶς ἐπτερνί σθης, ἀθλία, πράξει καὶ γνώσει. Διὸ νῦν μετανόησον. Εδώμ ὁ Ἡσαῦ ἐκλήθη, δι' ἄκραν θηλυμανίας ο ἐπι μιξίαν ἀκρασίᾳ γὰρ ἀεὶ πυρούμενος, καὶ ταῖς ἡδο ναῖς κατασπιλούμενος, Ἐδώμ ὠνομάσθη· ὁ λέγεται θερμασία ψυχῆς φιλαμαρτήμονος. Ἰὼβ τὸν ἐπὶ κοπρίας ἀκούσασα, ὦ ψυχή μου δια καιωθέντα, τὴν αὐτοῦ ἀνδρείαν οὐκ ἐζήλωσας· τὸ στεῤῥὸν οὐχ ἔσχες τῆς προθέσεως, ἐν πᾶσιν, οἷς οἶδες, οἷς ἐπειράθης· ἀλλ᾽ ὤφθης ακαρτέρητος. Ο πρότερον ἐπὶ θρόνου, γυμνὸς νῦν ἐπὶ κοπρίας καθηλκωμένος· ὁ πολὺς ἐν τέκνοις καὶ περίβλεπτος, ἄπαις, ἀφαιρέοικος αἰφνίδιον. Παλάτιον γὰρ, τὴν κοπρίαν, καὶ μαργαρίτας, τὰ ἕλκη ἐλογίζετο. Βασίλειον τὴν ἀξίαν, διάδημα και πορφύραν άμε φιέμενος, πολυκτήμων ἄνθρωπος καὶ δίκαιος πλούτῳ ἐπιβρίθων καὶ βοσκήμασιν· ἐξαίφνης τὸν πλοῦτον, τὴν δόξαν, τὴν βασιλείαν, πτωχεύσας ἀπὸ εκείρατο. Εἰ δίκαιος ἦν ἐκεῖνος καὶ ἄμεμπτος παρὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀπέδρα τὰ τοῦ πλάνου ἔνεδρα καὶ σκάμματα· σὺ φιλαμαρτήμων οὖσα, τάλαινα ψυχή, τί ποιήσεις, ἐάν τι τῶν ἀδοκήτων συμβῇ ἐπενεχθῆ να σου; Τὸ σῶμα κατεῤῥυπώθην· τὸ πνεῦμα κατεσπι λώθην· ὅλος ἡλκώθην. Αλλ', ὡς ἰατρὸς, Χριστέ, ἀμφότερα διὰ μετανοίας μου θεράπευσον, ἀπόλου σον, κάθαρον, πλῦνον· δεῖξον χιόνος, Σώτερ μου, καθαρώτερον. Τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα, σταυρούμενος ὑπὲρ πάντων ἔθηκας, Λόγε· τὸ μὲν σῶμα, ἵνα ἀναπλάσῃς με· τὸ δὲ αἷμα, ἵνα ἀποπλύνῃς με· τὸ πνεῦμα παρέδωκας, Λόγε, ἵνα ἐμὲ προσάξῃς, Χριστέ, τῷ σῷ γεννήτορι. Εἰργάσω τὴν σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς, ὁ Κτί στης '', ἵνα σωθῶμεν· ἑκουσίως ξύλῳ ἀνεσταύρω Ολομανίας. 10 ἄλλ. οἰκτίρμον. υλομανίας, θυλομανίας ύλημα.
col. 1351–1352page 281 of 327
PG 97:1351σας· ἡ Ἐδὲμ κλεισθεῖσα, ἀνεῴγνυτο· τὰ ἄνο, τι κάτω· ἡ κτίσις· τὰ ἔθνη πάντα σωθέντα, πριο κυνοῦσί σε. ο β " ἄλλ. ἐξίβλημα. Γενέσθω μοι κολυμβήθρα, τὸ αἷμα τὸ ἐκ πλευράς σου· ἅμα καὶ τόμα, τὸ πηγάσαν ὕδωρ τῆς ἀφέσεως, ἵνα ἑκατέρωθεν καθαίρωμαι· χριόμενος τίνων, ὡς χρίσμα καὶ πόμα, Λόγε, τὰ ζωηρά σου λόγια. Γυμνὸς εἰμὶ τοῦ νυμφῶνος· γυμνὸς εἰμὶ καὶ τοῦ γάμου ἅμα καὶ δείπνου. Η λαμπὰς ἐσβέσθη ὡς ἀνέλαιος· ἡ παστὰς ἐκλείσθη μοι καθεύδονται· τὸ δεῖπνον ἐβρώθη· ἐγὼ δὲ, χεῖρας καὶ πόδας δεθείς, ἔξω "' ἀπέῤῥημαι. Κρατήρα, ἡ Ἐκκλησία, ἐκτήσατο τὴν πλευράν του τὴν ζωηφόρον, ἐξ ἧς ὁ διπλοῦς ἡμῖν ἐξέβλυσε, προς νὸς τῆς ἀφέσεως καὶ γνώσεως, εἰς τύπου της Πάλαι, τῆς Νέας· τῶν δύο ἅμα Διαθηκών, Σωτερ ἡμῶν. Ο χρόνος ὁ τῆς ζωῆς μου ὀλίγος, καὶ πλήρης το νων καὶ πονηρίας· ἀλλ' ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Ὑψηγόρος νῦν ὑπάρχω, θρασύς τε καὶ τὴν καρ δίαν, εἰκῇ καὶ μάτην· μὴ τῷ Φαρισαίων συγκαταδικάσῃς με· μᾶλλον τοῦ Τελώνου τὴν ταπείνωσιν παρά σχου μοι, μόνε οἰκτίρμων· Δικαιοκρίτα, αὐτῷ με συναρίθμησον. Ἐξήμαρτον, ἐνυβρίσας τὸ σκεῦος τὸ τῆς σαρκός μου· οἶδα, οἰκτίρμων· ἀλλ' ἐν μετανοί, με παρά λαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Αὐτείδωλον ἐγενόμην, ταῖς πάθεσι τὴν ψυχήν μου βλάπτων, οἰκτίρμων. Αλλ' ἐν μετανοία με παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει μετακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτήμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Οὐκ ἤκουσα τῆς φωνῆς σου· παρήκουσα της Γρα φῆς σου τοῦ νομοθέτου· 'Αλλ' ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει μετακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σῶτερ, αὐτός με οίκτειρον. Τῆς ἐσίας. Ασώματος πολιτείαν, ἐν σώματι μετελθοῦσα χάριν, ὁσία, πρὸς Θεοῦ μεγίστην όντως είλη μας. τῶν πιστῶς λιμώντων σε προΐστασο· διὸ δυσωπού μεν παντοίων πειρατηρίων ἡμᾶς εὐχαῖς σου λύ τρωσαι. Μεγάλων ατοπημάτων εἰς βάθος κατεχθεῖσα, εὐ κατεσχέσθης· ἀλλ᾽ ἀνέδραμες λογισμῷ κρείττον, πρὸς τὴν ἀκροτάτην, διὰ πράξεως, σαφῶς ἀρετήν παραδόξως ἀγγέλων φύσεις, Μαρία, καταπλήξασα. Ανδρ. 'Ανδρέα Πατέρων κλέος, εὐχαῖς σου μὴ ἐπιλάθη καθικετεύων παρεστώς, Τριάδα τὴν ὑπέρθεον· ὅπως λυτρωθῶμεν τῆς κολάσεως, οἱ πόθῳ προστάτην σε
col. 1353–1354page 282 of 327
PG 97:1353θεῖον, παμμάκαρ, ἐπικαλοῦντες· τὸ Κρήτης εγκαλ-; ο λώπισμα. Δόξα. Αμέριστον τῇ οὐσία, ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις θεολογῶ σε, την τριαδικήν μίαν Θεότητα· ὡς ὁμο βασίλειον, καὶ σύνθρονον· βοῶ σοι τὸ ᾆσμα τὸ μέγα, τὸ ἐν ὑψίστοις τρισσῶς ὑμνολογούμενον. Θεοτόκιον. Καὶ τίκτεις, καὶ παρθενεύεις, καὶ μένεις δι' ἀμφο τέρων. Φύσει παρθένος ὁ τεχθείς καινίζει νόμους φύσεως· ἡ νηδύς δὲ κύει μὴ λοχεύουσα. Θεὸς ὅπου θέλει, νικᾶται φύσεως τάξιν. • Ποιεῖ γὰρ ὅσα βού λεται. ο δὴ ε'. ῾Ο Ειρμός. Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζοντα, φιλάνθρωπε, φώτισον, δέομαι, καὶ ὁδήγησον κἀμὲ, ἐν τοῖς προστάγμασί σου καὶ δίδαξόν με, Σῶτερ, ποιεῖν τὸ θέλημά σου. Ἐν νυκτὶ τὸν βίον μου διῆλθον ἀεί. Σκότος γὰρ γέγονα, καὶ βαθεῖα μοι ἀχλὺς, ἡ νὺξ τῆς ἁμαρτίας. Ἀλλ᾿ ὡς ἡμέρας υἱόν, Σῶτερ, ἀνάδειξόν με. Τον Ρουσία μιμούμενος ὁ τάλας ἐγώ, ἔπραξα ἄθεσμον καὶ παράνομον βουλὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ ὑψίστου, μιάνας κοίτην ἐμὴν, ὡς τοῦ πατρὸς, ἐκεῖνος. Ἐξομολογοῦμαι σοι, Χριστὲ Βασιλεῦ, ἥμαρτον, ἥμαρτον, ὡς οἱ πρὶν τὸν Ἰωσὴφ ἀδελφοὶ πεπρακότες· τὸν τῆς ἁγνείας καρπὸν, καὶ τὸν τῆς σω φροσύνης. Ὑπὸ τῶν συγγόνων, ή δικαία ψυχὴ δέδοτο· πέπρατο εἰς δουλείαν ὁ γλυκύς, εἰς τύπον τοῦ Κυρίου αὐτὴ δὲ ὅλη ψυχή, ἐπράθης τοῖς κακοῖς σου. Ἰωσὴφ τὸν δίκαιον, καὶ σώφρονα νοῦν μίμησαι, τάλαινα καὶ ἀδόκιμε ψυχή, καὶ μὴ ἀκολασταίνου, ταῖς παραλόγοις ὁρμαῖς ἀεὶ παρανομούσα. Εἰ καὶ λάκκῳ ᾤκησέ ποτε Ἰωσήφ, Δέσποτα Κύ ριε· ἀλλ' εἰς τύπον τῆς ταφῆς καὶ τῆς ἐγέρσεώς σου. Ἐγὼ δὲ, τί σοί ποτε τοιοῦτον προσενέγκω; Τοῦ Μωσέως ήκουσας την θήβην, ψυχή, ὕδασι, κύμασι φερομένην ποταμοῦ, ὡς ἐν θαλάμῳ πάλαι, φυγούσαν δράμα πικρόν βουλῆς Φαραωνίτου. Θήβην. θέσιν θήκην κιβωτόν
col. 1355–1356page 283 of 327
PG 97:1355ο Εἰ τὰς μαίας ἤκουσας, κτεινούσας ποτὲ ἄνηδον, τάλαινα, τὴν ἀῤῥενωπόν, ψυχή, τῆς σωφροσύνη; πρᾶξιν· νῦν ὡς ὁ μέγας Μωσης τιθηνοῦ τὴν του φίαν. Ώ; Μωσῆς ὁ μέγας τὸν Αἰγύπτιον νοῦν, οὐκ ἀπὸ έκτεινας, ψυχή· καὶ πῶς οἰκήσεις, λέγε, τὴν ἔρημον παθῶν, διὰ τῆς μετανοίας; Τὰς ἐρήμους ᾤκησεν ὁ μέγας Μωσης. Δεῦμα της μίμησαι τὴν αὐτοῦ διαγωγήν· ἵνα καὶ τῆς ἐν βάτῳ θεοφανείας, ψυχὴ, ἐν θεωρία γένῃ. Τὴν Μωσέως ῥάβδον εἰκονίζου, ψυχή. πλήττων θάλασσαν, καὶ πηγνύουσαν βυθόν, τύπῳ σταυροῦ τοῦ θείου· δι᾿ οὗ δυνήσῃ καὶ σὺ μεγάλα έχτε λέσαι. Ααρών προσέφερε τὸ πῦρ τῷ Θεῷ, ἄμωμον, ἄδολον· ἀλλ᾽ Οφνεὶ καὶ Φινεές, ὡς σύ, ψυχές, προσήγον ἀλλότριον τῷ Θεῷ, ῥερυπωμένον βίον. Ὣς βαρὺς τὴν γνώμην, Φαραὼ τῷ πικρῷ, για γονα, Δέσποτα. Ἰαμνὴς καὶ Ἰαμβρής 1, τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, καὶ ὑποβρύχιος νοῦ;· ἀλλὰ βοήθησαν μοι. Τῷ πηλῷ συμπέφυμμαι, ὁ τάλας, τὸν νοῦν Πλῦνόν με, Δέσποτα, τῷ λουτήρι τῶν ἐμῶν κα κρύων, δέομαί σου, τὴν τῆς σαρκός μου στολι λευκάνας ὡς χιόνα. Ἐὰν ἐρευνήσω μου τὰ ἔργα, Σῶτερ, ἅπαντα ἄνθρωπον ὑπερβάντα ἐμαυτὸν ὁρῶ ταῖς ἁμαρ τίαις, ὅτι ἐν γνώσει φρενών ἥμαρτον, οὐκ χιν, ἀγνοίᾳ. Φεῖσαι, φεῖσαι, Κύριε, τοῦ πλάσματός του ἥμαρτον, ἄνες μοι· ὅτι φύσει καθαρὸς αὐτὸς ὑπάρ χεις μόνος, καὶ ἄλλος πλὴν σοῦ οὐδεὶς, ὑπάρχει ἔξω ῥύπου. Δι' ἐμὲ θεὸς ὢν, ἐμορφώθης ἐμέ· ἔδειξας θαύ ματα, Ιασάμενος λεπρούς, καὶ παραλύτους σφίγξας αἱμόρρου στήσας, Σῶτερ, ἀφῇ κρασπέδου φύσιν. Τὴν αἱμόρρουν μίμησαι, ἀθλία ψυχή πρότε δραμε, κράτησαν τοῦ κρασπέδου τοῦ Χριστοῦ· ἵνα ῥυσθῇς μαστίγων· ἀκούσῃς δὲ παρ᾽ αὐτοῦ· «Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. Τὴν χαμαὶ συγκύπτουσαν μιμοῦ, ὦ ψυχή πρόσο ελθε, πρόσπεσον τοῖς ποσὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἵνα σε άνορο θώσῃ, καὶ βηματίσης ὀρθῶς τὰς τρίβους του Κα ρίου. γρ. Μαμβρής. Μωσής,
col. 1357–1358page 284 of 327
PG 97:1357Εἰ καὶ φρέαρ, Δέσποτα, ὑπάρχεις βαθύ, βλυσόν & μοι νάματα ἐξ ἀχράντων σου φλεβῶν· ἵν᾿ ὡς ἡ Σαμαρείτις, μηκέτι πίνων διψῶ· ζωῆς γὰρ ῥεῖθρον βλύζεις. Σιλωάμ γενέσθω μοι τὰ δάκρυά μου, Δέσποτα Κύριε, ἵνα νίψωμαι κἀγὼ τὰς κόρας, τῆς ψυχῆς μου, καὶ ἴδω σε νοερῶς, τὸ φῶς τὸ προαιώνιον. Τῆς Οσίας. Ασυγκρίτῳ ἔρωτι, πανόλβιε, ξύλον ποθήσασα προσκυνῆσαι τῆς ζωῆς, ἠξίωσαι τοῦ πόθου· ἀξίωσον οὖν κἀμὲ, τυχεῖν τῆς ἄνω δόξης. Ῥείθρον Ἰορδάνιον περάσασα, εὗρες ἀνάπαυσιν, τὴν ἐνώδυνον σαρκὸς ἡδονὴν ἐκφυγοῦσα· ἧς καὶ ἡμᾶς ἐξελοῦ, σαῖς προσευχαῖς, ὁσία. Ανδρέου. Ὡς ποιμένων ἄριστος, Ανδρέα σοφέ, πρόκριτον ὄντα σε, πόθῳ δέομαι πολλῷ καὶ φόβῳ, σαῖς πρεσ σβείαις τῆς σωτηρίας τυχεῖν, καὶ ζωῆς αἰωνίου. Δόξα. Σὲ, Τριὰς, δοξάζομεν, τὸν ἕνα Θεόν· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ, ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα· ἁπλῆ οὐσία· μονὰς ἀεὶ προσκυνουμένη. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Ἐκ σοῦ ἡμφιάσατο το φύραμά μου, ἄφθορε, άνανδρε, μητροπαρθένε, Θεὸς ὁ κτίσας τοὺς αἰῶνας καὶ ἤνωσεν ἑαυτῷ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν. Ὠδή ς'. Ο Ειρμός. Ἐβόησα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν, καὶ εἰσήκουσέ μου ἐξ ᾅδου κατωτάτου· καὶ ἀνήγαγεν ἐκ φθορᾶς τὴν ψυχήν μου. Τὰ δάκρυα, Σῶτερ, τῶν ὀφθαλμῶν μου, καὶ τοὺς ἐκ βάθους στεναγμούς, καθαρῶς προσφέρω, βεώσης τῆς καρδίας· Ω Θεός, ἡμαρτηκά σοι, ιλάσθητί μοι. Ἐξένευσας, ψυχή, τοῦ Κυρίου σου, ὥσπερ Δαθὰν καὶ ᾿Αβειρών· ἀλλὰ φεῖσαι κράξον ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἵνα μὴ τὸ χάσμα τῆς γῆς σε συγκαλύψῃ. Ως δάμαλις, ψυχή, παροιστρήσασα, ἐξωμοιώθης τῷ Ἐφραὶμ· ὡς δορκὰς ἐκ βρόχων, ἀνάσωσον τὸν βίον, πετρωθεῖσα πράξει τὸν νοῦν, καὶ θεωρίᾳ. Ἡ χεὶρ ἡμᾶς Μωσέως πιστώσηται, ψυχή, πῶς δύναται Θεός, λεπρωθέντα βίον λευκᾶναι καὶ καθᾶ. μαι· καὶ μὴ ἀπογνῷς σεαυτὴν, κἂν λεπρώθῃς. Τα κύματα, Σῶτερ, τῶν πταισμάτων μου, ὡς ἐν θαλάσσῃ Ἐρυθρᾷ, ἐπαναστραφέντα ἐκάλυψέ με ἄφνω, ὡς τοὺς Αἰγυπτίους ποτὲ καὶ τοὺς τριστάτας. ο ο Ο Ει Καὶ τοὺς τριστάτας. Φαραώ.
col. 1359–1360page 285 of 327
PG 97:1359ο ο Ο 'Αγνώμονα, ψυχή, τὴν προαίρεσιν ἔσχες, ὡς πρὶν ὁ Ἰσραήλ· τοῦ γὰρ θείου μάννα προέκρινας αλόγως τὴν φιλήδονον τῶν παθῶν ἀδηφαγίαν. Τὰ ἴεια κρέα, καὶ τοὺς λέβητας, καὶ τὴν Αίγι πτιον τροφήν, τῆς ἐπουρανίου προέκρινας, ψυχή μου, ὡς ὁ πρὶν ἀγνώμων λαὸς ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τα φρέατα, ψυχή, προετίμησας τῶν Χαναναίων ἐννοιῶν, τῆς φλεβὸς τῆς πέτρας, ἐξ ἧς ὁ τῆς σοφίας ποταμὸς προχέει κρουνούς θεολογίας. Ως έπληξε Μωσῆς ὁ θεράπων σου ράβδω την πέτραν, τυπικῶς τὴν ζωοποιόν σου πλευράν προ διετύπου· ἐξ ἧς πάντες πόμα ζωῆς, Σώτερ, αντίο, μεν. Ερεύνησον, ψυχή· κατασκόπησον, ὡς Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ, τῆς κληροδοσίας τὴν γῆν, ὁποία ἐστὶ καὶ κατοίκησον ἐν αὐτῇ δι' εὐνομίας. ᾿Ανάστηθι, καὶ καταπολέμησον, ὡς Ἰησοῦς, τὸν Αμαλήκ· τῆς σαρκὸς τὰ πάθη· καὶ τοὺς Γαβαωνίτας, τοὺς ἀπατηλούς λογισμούς, ἀεὶ νικῶσα. Διάβηθι τοῦ χρόνου την δέουσαν φύσιν, ὡς πρὸς ἡ κιβωτός· καὶ τῆς γῆς ἐκείνης γενοῦ ἐν κατ σχέσεις τῆς ἐπαγγελίας, ψυχή· Θεὸς κελεύει. Ως ἔσωσας τὸν Πέτρον βοήσαντα, σῶσον προφθάσας με, Σώτερ, τοῦ θηρός με ρεῦσαι, ἐκτείνας του τὴν χεῖρα, καὶ ἀνάγαγε τοῦ βυθοῦ τῆς ἀμερ τίας. Λιμένα σε γινώσκω γαλήνιον, Δέσποτα Χριστέ ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἀδύτων βυθῶν τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀπογνώσεως, με προφθάσας ῥῦσαι. Εγώ είμι, Σῶτερ, ἣν ἀπώλεσας πάλαι βασίλειον δραχμήν· ἀλλ' ἀνάψας λύχνον, τὸν Πρόδρομόν σου, Λόγε, ἀναζήτησον καὶ εὑρὲ τὴν σὴν εἰκόνα. Τῆς Οσίας. Ένα παθῶν τὴν φλόγα κατασβέσης, δακρύων ἔβλυζες ἀεὶ ὀχετούς, Μαρία, ψυχή πυρπολουμένη ὧν τὴν χάριν νέμοις κάμοὶ τῷ σῷ οἰκέτῃ. Απάθειαν οὐράνιον ἐκτήσω, δι' ἀκροτάτης ἐπὶ γῆς πολιτείας, Μῆτερ· διὸ τοὺς σὲ ὑμνοῦντας ἐκ παθῶν ῥυσθῆναι, πρεσβείαις σου δυσώπει. Ανδρέου. Τῆς Κρήτης σε ποιμένα καὶ προέδρον, καὶ οἰκουμένης πρεσβευτὴν ἐγνωκώς, προστρέχω, Ανδρέα καὶ βοῶ σοι· Ἐξελοῦ, Πάτερ, βυθοῦ τῆς ἁμαρ τίας. Δόξα. Τριάς εἰμι ἁπλῆ ἀδιαίρετος, διαιρετή προσωπο χιν, θηρός
col. 1361–1362page 286 of 327
PG 97:1361κῶς· καὶ μονὰς ὑπάρχω τῇ φύσει ηνωμένη· ὁ Πα τὴρ, φησὶν, ὁ Υἱὸς, καὶ θεῖον Πνεῦμα. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. Η μήτρα σου Θεόν τέτοκε με μορφωμένον καθ' ἡμᾶς· ὃν ὡς Κτίστην πάντων δυσώπει, Θεοτόκε, ἵνα ταῖς πρεσβείαις ταῖς σαῖς δικαιωθῶμεν. Κοντάκιον ιδιόμ. Ἦχ. πλ. β'. Ψυχή μου, ψυχή μου, ἀνάστα· τί καθεύδεις; τὸ τέλος ἐγγίζει, καὶ μέλλεις θορυβείσθαι. Ανάνηψον οὖν, ἵνα φείσηταί σου Χριστὸς ὁ Θεὸς, ὁ πανταχοῦ παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. 'Ο οίκος Τὸ τοῦ Χριστοῦ ἰατρεῖον βλέπων ἀνεῳγμένον, καὶ τὴν ἐκ τούτου τῷ Ἀδὰμ πηγάζουσαν ὑγείαν, ἔπαθεν, ἐπλήγη ὁ διάβολος, καὶ ὡς κινδυνεύων ὠδύρετο, καὶ τοῖς αὐτοῦ φίλοις ἀνεβόησε· Τί ποιήσω τῷ Υἱῷ τῆς Μαρίας; Κτείνει με ὁ Βηθλεεμίτης· ὁ πανταχού παρών, καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Το συναξάριον. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, κατὰ τὴν ἀρχαίαν παράδοσιν, ψάλλομεν καὶ τὴν τοῦ μεγάλου Κανόνος ἀκολουθίαν. Τοῦτον τὸν ὄντως κανόνων μέγιστον, ἁπάντων ἀρίσ στως καὶ τεχνηέντως ηρμόσατο καὶ συνέγραψεν, ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κρήτης, ὁ καὶ Ἱεροσολυμίτης ὀνομαζόμενος· ὃς ὥρμητο μὲν ἐκ Δαμασκοῦ, ἐπὶ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ δὲ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἡλικίας παιδευτηρίῳ γραμματικῆς ἐκδοθείς, καὶ τὴν ἐγκύκλιον παίδευσιν ἐξασκήσας, εἰς Ἱεροσόλυμα γεγονώς, τὸν μοναστὴν ὑπέρχεται βίον· ὁσίως δὲ καὶ θεοφιλῶς διάγων 18 ἐν ἡσύχῳ καὶ ἀταράχῳ τῇ βιοτῇ, πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα συγ γράμματα βιωφελῆ καταλείπει τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλη σίπ, λόγους τε καὶ κανόνας· μᾶλλον ἀδρότερος ἐν τοῖς πανηγυρικοῖς γινόμενός τε καὶ δεικνύμενος. Σύν πολλοῖς δὲ ἄλλοις, καὶ τὸν παρόντα μέγαν Κατ νόνα συνέταξε, κατάνυξιν ἄπειρον ἔχοντα. Ηᾶσαν γὰρ Παλαιᾶς καὶ Νέας ἱστορίαν Διαθήκης ἐρανισάμενος καὶ ἀθροίσας, τὸ παρὸν ἡρμόσατο μέλος, ἀπὸ 'Αδάμ δηλαδὴ μέχρι καὶ αὐτῆς Χριστοῦ ἀναλήψεως, καὶ τοῦ τῶν ἀποστόλων κηρύγματος προς τρέπεται γοῦν διὰ τούτου πᾶσαν ψυχήν, ὅσα μὲν ἀγαθὰ τῆς ἱστορίας ζηλοῦν καὶ μιμεῖσθαι πρὸς δύναμιν· ὅσα δὲ τῶν φαύλων, ἀποφεύγειν· καὶ ἀεὶ πρὸς Θεὸν ἀνατρέχειν, διὰ μετανοίας, διὰ δακρύων, καὶ ἐξομολογήσεως, καὶ τῆς ἄλλης δηλονότι εξαρι στήσεως. Πλὴν εἰς τοσοῦτόν ἐστιν εὕρους καὶ ἐμμε λῆς, ὡς καὶ αὐτὴν τὴν σκληροτέραν ψυχὴν ἱκανῶς μαλάξαι, καὶ πρὸς ἀνάνηψιν 1 ἀγαθοῦ ἐγεῖραι· εἰ μόνον μετὰ συντετριμμένης καρδίας καὶ προσοχῆς ἀνηκούσης ψάλλοι 18. Ἐποίησε δὲ τοῦτον, ὅτε καὶ ὁ πατριάρχης Ἱεροσολύμων ὁ μέγας Σωφρόνιος, τὸν τῆς Αἰγυπτίας Μαρίας Βίον συνεγράψατο. Κατά νυξιν γὰρ καὶ οὗτος ὁ βίος προβέβληται ἄπειρον, καὶ πολλὴν τοῖς ἐπταικόσι καὶ ἁμαρτάνουσι παραμυθίαν δίδωσι, εἰ μόνον τῶν φαύλων ἀποστῆναι βούλοιντο. ο ει 12 διαζών. * ἀνάληψιν. 18 ψάλλοιτο.
col. 1363–1364page 287 of 327
PG 97:1363ψάλλεσθαι καὶ ἀναγινώσκεσθαι δι' αἰτίαν ταύτην. Ἐπειδὴ γὰρ πρὸς τὸ τέλος ἐγγίζει ἡ ἁγία τεσσαρακοστῇ, ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωποι ράθυμοι γεγονότες, πρὸς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας ἀμελέστερον δια τεθῶσι, καὶ τοῦ σωφρονεῖν καθάπερ ἐν πᾶσι ἀπό σχοιντο· ὁ μὲν μέγιστος Ανδρέας, οἷά τις ἀλείπης, διὰ τῶν ἱστοριῶν τοῦ μεγάλου Κανόνος, τῶν μεγά λων ἀνδρῶν λέγων τὴν ἀρετήν, καὶ τῶν φαύλων αύθις τὴν ἐκτροπήν, ὡς ἄν τις φαίη, γενναιοτέρους τους κάμνοντας παρασκευάζει, καὶ ἀνδρικῶς τοῖς ἔμε προσθεν ἐπεκτείνεσθαι. Ὁ δὲ ἱερὸς Σωφρόνιος, εκε τοῦ ὑπερφυοῦς αὐτοῦ λόγου, σώφρονας καὶ εις εἶναι ποιεῖ, καὶ πρὸς Θεὸν διεγείρει, καὶ μὴ κατα πίπτειν, μηδὲ ἀπογινώσκειν, εἰ καὶ τέως τισίν ξάλωσαν παραπτώμασιν. Οση γὰρ ἡ τοῦ Θεοῦ φιλο ανθρωπία καὶ συμπάθεια, τοῖς ὁλοψύχως ἐκ τῶν πρώην πταισμάτων επιστρέφειν αἱρουμένοις, ἡ κατὰ τὴν Αἰγυπτίαν διήγησις παριστᾷ. Λέγεται τ μέγας Κανών, ἴσως ἄν τις εἴπῃ, καὶ κατ' αὐτὲς τὰς ἐννοίας καὶ τὰ ἐνθυμήματα· γόνιμος γάρ ἐστιν ὁ τούτου ποιητὴς, ἀρίστως αὐτὰ συντιθέμενος· καὶ ὅτι τῶν λοιπῶν κανόνων ἀνὰ τριάκοντα, καὶ μικρόν τι πρὸς τροπαρίων ἐχόντων, οὗτος εἰς διακόσια καὶ πεντήκοντα πρόεισιν, ἑνὸς ἑκάστου ἄρρητον ἀποστάζοντος ἡδονήν. Αρμοδίως οὖν ἄρα καὶ προσ ηκόντως, ὁ μέγας οὗτος Κανών, καὶ μεγάλην κα κτημένος κατάνυξιν, κἂν τῇ μεγάλῃ τῶν Τεσσαρα κοστῶν κατατέτακται. Τοῦτον τὸν ἄριστον κανόνα καὶ μέγιστον, καὶ τὸν τῆς ὁσίας Μαρίας λόγον, ὁ αὐτὸς Πατὴρ ἡμῶν ᾿Ανδρέας πρῶτος εἰς τὴν Κων σταντίνου κεκόμικεν, ὅτι πρὸς τοῦ πατριάρχου Ἱεροσολύμων Θεοδώρου, τῇ ἕκτῃ συνόδῳ σταλεὶς εἰς βοήθειαν, παρεγένετο. Τότε γὰρ ἀρίστως κατὰ τῶν Μονοθελητῶν ἀγωνισάμενος ἔτι διατελῶν ἐν μονά ζουσι, τῷ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας κλήρῳ καταλέγεται· εἶτα διάκονος καὶ ὀρφανοτρόφος ἐν ταύτῃ καθίσταται· καὶ μετὰ μικρὸν ἀρχι επίσκοπος Κρήτης γενόμενος, ἐς ὕστερον ἄγχιστά που πρὸς τῇ λεγομένῃ Ἱερισῷ καταντήσας ἐν Μιτυλήνῃ, πρὸς Κύριον ἐκδημεῖ, ἀρκούντως τοῦ ἰδίου θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος. Ταῖς αὐτοῦ πρεσβεία, ὁ Θεὸς ἐλέησον ἡμᾶς. (Εἶτα οἱ Μακαρισμοὶ μετὰ τῶν μετανοιών). Ετάχθησαν δὲ καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἡμέραν Ηχ. πλ. β'. Σνιχ. Ἐν τῇ βασιλείᾳ σου, μνήσθη τί μου, Κύριε. Λῃστὴν τοῦ παραδείσου, Χριστέ, πολίτην, ἐπὶ σταυροῦ σο: βοῶντα τὸ, ο Μνήσθητί μου, ο πρωτερο αρκούντως του ἰδίου θρόνου ἐν μεθέξει γενόμενος τὸ, κατὰ τὴν παλαιὰν παράδοσιν τὴν ὑπερνούν
col. 1365–1366page 288 of 327
PG 97:1365γάσω· αὐτοῦ τῆς μετανοίας ἀξίωσον κἀμὲ τὸν ἀν άξιον, Στιχ. Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτ τῶν ἐστιν ἡ βασιλεία. Τὸν Μανωὲ ἀκούεις πάλαι, ψυχή μου, Θεοῦ ἐν φαν τασία γενόμενον, καὶ τὸν ἐκ στείρας τότε λαβόντα καρπὸν ἐπαγγελίας· αὐτοῦ τὸ εὐσεβές μιμησώμεθα. Στιχ. Μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοί. Τὴν τοῦ Σαμψών ζηλώσασα ῥαθυμίαν, τὴν δόξαν ἀπεχείρω τῶν ἔργων σου, ψυχή, προδοῦσα τοῖς ἀλ λοφύλοις, διὰ φιληδονίας τὴν σώφρονα ζωὴν καὶ μα κάριον. Στιχ. Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοί. Ο πρὶν σιαγόνι ὄνου νικήσας τοὺς ἀλλοφύλους, νῦν παρανάλωμα τῆς ἐμπαθούς λαγνείας εὑρέθη ἀλλ' ἔκφυγε, ψυχή μου, την μίμησιν, τὴν πρᾶξιν, τὴν χαύνωσιν. Στιχ. Μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες. Βαρὰν καὶ Ἰεφθάε, οἱ στρατάρχαι κριταὶ τοῦ Ἰσραὴλ προεκρίθησαν· μεθ᾽ ὧν Δεβόῤῥα ἡ ἀρρενόφρων. Αὐτῶν ταῖς ἀριστείαις, ψυχή, ἀῤῥενωθεῖσα κρατύνθητι. Στιχ. Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες, ὅτι αὐτοί. Τὴν Ἰωὴλ 16 ἀνδρείαν ἔγνως, ψυχή μου, τὴν τὸν Σισάρα πριν σκολοτήσασαν, καὶ σωτηρίαν ἐργασαμένην· τὸν πάσσαλον ἀκούεις, δι᾿ οὗ σοι ὁ σταυρὸς εἰκονίζεται. Στιχ. Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐ τοί. Θῦσον, ψυχή, θυσίαν ἐπαινουμένην· πρᾶξιν ὡς θυγατέρα προσάγαγε τῆς Ἱεφθᾶς καθαρωτέραν, καὶ σφάξον, ὥσπερ θύμα, τὰ πάθη τῆς σαρκὸς τῷ Κυρίῳ σου. Στιχ. Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, ὅτι αὐτοί. Τοῦ Γεδεὼν τὸν πόκον νόει, ψυχή μου· ἐξ οὐρανοῦ τὴν δρόσον ὑπόδεξαι. Καὶ κῦψον ὥσπερ κύων· καὶ πίε τὸ νάμα τὸ ἐκ νόμου ῥυὲν τῇ ἀποθλίψει τοῦ γράμ ματος. Στιχ. Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι. Ηλεὶ τοῦ ἱερέως την καταδίκην, ψυχή μου, ἀπὸ εσπάσω δι' ένδειαν φρενῶν· ἀνασχομένη τὰ πάθη ἐν σα, ὥσπερ κἀκεῖνος τὰ τέκνα ἐνεργεῖν τὰ παρά νομα. Στιχ. Μακάριοι έστε ὅταν ὀνειδήσωσιν ἡμῶν. Ἐν τοῖς Κριταῖς Λευίτης, δι' ἐμμελείας τὴν ἑαυ τοῦ γυναῖκα, ταῖς δώδεκα φυλαῖς διεῖλε, ψυχή μου, ἵνα τὸ μῦτο; θριαμβεύσῃ τὸ ἐκ Βενιαμίν, τὸ παρά νομον. ο χει, 16 Ἰαήλ. ΠΟΠ
col. 1367–1368page 289 of 327
PG 97:1367Η Στιχ. Χαίρετε καὶ ἀγαλλιάσθε ὅτι ὁ μισθὸς ἡμῶν Ἡ φιλοσώφρων 'Αννα προσευχομένη, τὰ χείλη μὲν ἐκίνει πρὸς αἴνεσιν· φωνὴ δὲ ταύτης οὐκ ἐξηχεῖτο ἀλλ' ὅμως στεῖρα οὖσα, υἱὸν τῆς προσευχῆς τίχτει ἄξιον. Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς. Ἐν τοῖς Κριταῖς, ὁ ᾿Αννης ἐκρίθη γόνος, ὁ μέγας Σαμουήλ, ὃν ἐθρέψατο ἡ ᾿Αρμαθαὶμ ἐν οἴκῳ Κυρίου αὐτὸν ζήλου, ψυχή μου, καὶ κρῖναι πρὸ τῶν ἄλλων τά ἔργα σου. Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, Δέσποτα, ὅταν ἔλθῃς. Δαβὶδ εἰς βασιλέα ἐκλελεγμένος, βασιλικῶς ἐχεία σθη τῷ κέρατι τοῦ θείου μύρου· σὺ οὖν, ψυχή μου, τὴν ἄνω βασιλείαν εἰ θέλεις, μύρῳ χρίσαι τοῖς ἐάν κρύσιν. Στιχ. Μνήσθητι ἡμῶν, ἅγιε, ὅταν. Ἐλέησον τὸ πλάσμα του, ἐλεήμων· οίκτειρον τῶν χειρῶν σου τὸ ποίημα, καὶ φεῖσαι πάντων ἡμερ κότων, κἀμοῦ τοῦ ὑπὲρ πάντας τοῖς σοῖς ὑπεριδόντος προστάγμασιν. Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Ανάρχῳ, καὶ Γεννηθέντι, καὶ Προόδῳ. Πατέρα προσκυνῶ τὸν γεννήσαντα· καὶ Υἱὸν δοξάζω τὸν γεννηθέντα· ὑμνῶ τὸ συνεκλάμπον Πατρί τε καὶ Υἱῷ, τὸ Πνεῦμα ἅγιον. Θεοτόκ. Τὸν ὑπὲρ φύσιν Τόκον σου προσκυνοῦμεν την κατὰ φύσιν δόξαν τοῦ βρέφους σου μὴ διαιρούντες, Θεογεννήτορ. Ο εἷς γὰρ τῷ προσώπῳ, διττός όμο λογεῖται ταῖς φύσεσιν. Ὠδὴ ζ'. 'Ο Ειρμός. Ημάρτομεν· ἡνομήσαμεν· ἡδικήσαμεν, ένα ώπιόν σου, οὐδὲ συνετηρήσαμεν, οὐδὲ ἐποιήσαμεν, καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν· ἀλλὰ μὴ παραδῴης ἡμᾶς εἰς τέλος, ὁ τῶν πατέρων Θεός. Ημάρτηκα, ἐπλημμέλησα, καὶ ἠθέτησα τὴν ἐν τολήν σου· ὅτι ἐν ἁμαρτίαις προήχθην, καὶ προσ έθηκα τοῖς μώλωψι τραῦμα ἐμοί· ἀλλ' αὐτὸς ἐλέησον ὡς εὐσπλαγχνος, ὁ τῶν πατέρων Θεός. Τὰ κρύφια τῆς καρδίας μου ἐξηγόρευσα σαι τῷ κριτῇ μου· ἴδε μου τὴν ταπείνωσιν· ἴδε καὶ τὴν θλίψιν μου, καὶ πρόσχες τῇ κρίσει μου· καὶ αὐτός με ἐλέησον ὡς εὔσπλαγχνος, ὁ τῶν πατέρων Θεός. Σαούλ ποτε, ὡς ἀπώλεσε τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, ψυχή, τὰς ὄνους, πάρεργον τὸ βασίλειον εὗρε προς ἀνάῤῥησιν'· ἀλλ᾽ ὅρα, μὴ λάθῃς σαυτὴν τὰς κτηνών δεις ορέξεις σου προκρίνουσα τῆς βασιλείας Χριστού. 17 ἄλλο ἀνάῤῥυσιν. τὸν ἀνάρ χω γέννησιν ει πρόοδοι, τῆς αἰτίας, Πάρεργον τὸ βασί λειον πρὸς ἀναρξησιν. προέβησις· προαγόμεν
col. 1369–1370page 290 of 327
PG 97:1369Δαβίδ ποτε ὁ πατρόθεος, εἰ καὶ ἥμαρτε διττῶς, ψυχή μου· (βέλει μὲν τοξευθεὶς τῆς μοιχείας, τῷ δὲ δόρατι ἀλοὺς τῆς τοῦ φόνου ποινῆς· ἀλλ' αὐτὴ τα βαρύτερα τῶν ἔργων νοσεῖς, ταῖς κατὰ γνώμην ὁρμαῖς. Συνήψε μὲν ὁ Δαβίδ ποτε ἀνομήματι τὴν ἀνομίαν φόνῳ γὰρ τὴν μοιχείαν ἐκίονα τὴν μετάνοιαν εὐθὺς παραδείξας διπλήν· ἀλλ᾽ αὐτὴ πονηρότερα εἰργάσω, ψυχή, μή μεταγνοῦσα Θεῷ. Δαβίδ ποτε ανεστήλωσε, συγγραψάμενος ὡς ἐν εἰκόνι, ὕμνον, δι᾿ οὗ τὴν πρᾶξιν ἐλέγχει, ἣν εἰργάσατο, κραυγάζων· • Ελέησόν με· σοὶ γὰρ μόνῳ ἐξήμαρτον τῷ πάντων Θεῷ· αὐτὸς καθάρισόν με.» Η κιβωτὸς ὡς ἐφέρετο ἐπιδίφριος, Οζὰν ἐκεῖνος, ὅτε ανατραπέντος τοῦ μόσχου μόνον ήψατο, Θεοῦ ἐ πειράθη ὀργῆς· ἀλλ' αὐτοῦ τὴν αὐθάδειαν φυγοῦσα, ψυχή, σέβου τὰ θεῖα καλῶς. Ακήκοας τοῦ ᾿Αβεσσαλώμ, πῶς τῆς φύσεως ἀντεξανέστη; Εγνως τὰς ἐναγεῖς αὐτοῦ πράξεις, αἷς ἐξύβρισε τὴν κοίτην Δαβὶδ τοῦ πατρός· ἀλλ' αὐτὴ ἐμιμήσω τὰς αὐτοῦ ἐμπαθεῖς καὶ φιληδόνους όρο μάς. Υπέταξας τὸ ἀδούλωτόν σου ἀξίωμα, τῷ σώ ματί σου· ἄλλον γὰρ Αρχιτόφελ 18 εὑροῦσα τὸν ἔχε θρόν, ψυχή, συνῆλθες ταῖς τούτου βουλαῖς· ἀλλ᾽ αὐτὰς διεσκέδασεν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ἵνα σὺ πάντως σωθῇς. Ο Σολομὼν ὁ θαυμάσιος, ὁ καὶ χάριτος σοφίας πλήρης· οὗτος τὸ πονηρὸν, ἐναντίον τοῦ Θεοῦ ποτε ποιήσας, ἀπέστη αὐτοῦ· ᾧ αὐτὴ τὸν ἐπάρατόν σου βίον, ψυχή, προσαφωμοίωσας. Ταῖς ἡδοναῖς ἐξελκόμενος τῶν παθῶν αὐτοῦ, κατα εῤῥυποῦτο. Οίμοι! Ο εραστής τῆς σοφίας, εραστής πορνῶν γυναικῶν, καὶ ξένος Θεοῦ· ὃν αὐτὴ ἐμιμήσω κατὰ νοῦν, ὦ ψυχή, ήδυπαθείαις αἰσχραῖς. Τὸν Ροβοάμ παρεζήλωσας, ἀλογήσαντα βουλῆς πατρώας· ἅμα δὲ καὶ τὸν κάκιστον δοῦλον 18 ροβοάμ, τὸν πρὶν ἀποστάτην, ψυχή· ἀλλὰ φεύγε τὴν μίμησιν, καὶ κράξον Θεῷ· Ημαρτον, οίκτειρόν με. Τὸν ᾿Αχαάβ παρεζήλωσας τοῖς μιάσμασι, ψυχή ®. μου. Οἴμοι! Γέγονας σαρκικῶν μολυσμάτων κατα γώγιον, καὶ σκεῦος αἰσχρὸν τῶν παθῶν· ἀλλά φεῦγε τὴν μίμησιν, καὶ λέγε Θεῷ τὰς ἁμαρτίας σου. τι, 10 γρ. Ακιτόφελ. πάρεργον τὸ, ἀνάδυσις θυσία, πάρεργον
col. 1371–1372page 291 of 327
PG 97:1371ο Ενέπρησεν Ηλίου ποτὲ τοὺς πεντήκοντα τῆς Ἰεζάβελ, ὅτε τοὺς τῆς αἰσχύνης προφήτας κατηνάλωσεν εἰς ἔλεγχον τοῦ Αχαάβ· ἀλλὰ φεύγε τὴν μίμη σιν τῶν δύο, ψυχὴ, καὶ κραταιώθητι. Ἐκλείσθη σου οὐρανός, ψυχή, καὶ λιμὸς Θεοῦ κατέλαβέ σε, ὅτε τοῖς Ἠλιοῦ τοῦ Θεσβίτου, ὡς ὁ ᾿Αχα 6 ἠπείθησας λόγοις ποτέ· ἀλλὰ 10.30 την Σερα φθίαν μιμουμένη, σὺ θρέψον προφήτου ψυχήν. Τοῦ Μανασσῆ ἐπεσώρευσας τὰ ἐγκλήματα τη προαιρέσει, στήσασα ὡς βδελύγματα, πάθη˙ καὶ πληθύνουσα, ψυχή, προσοχθίσματα. Ἀλλ᾿ αὐτοῦ την μετάνοιαν ζηλοῦσα θερμώς, κτῆσαι κατάνυξιν. Προσπίπτω σοι, καὶ προσάγω σοι, ὥσπερ δάκρυα, τὰ ῥήματά μου. "Ημαρτον ὡς οὐχ ἥμαρτε πόρνη, καὶ ἠνόμησα ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἐπὶ γῆς· ἀλλ᾽ οἰκτείρησον, Δέσποτα, τὸ ποίημά σου, καὶ ἀνακάλεσαί με. Κατέχωσα τὴν εἰκόνα σου, καὶ παρέφθειρα την ἐντολήν σου. Ὅλον ἀπεμαυρώθη τὸ κάλλος, καὶ τοῖς πάθεσιν ἐσβέσθη, Σῶτερ, ἡ λαμπάς· ἀλλ' οίς κτείρας «ἀπόδος μοι,» ώς ψάλλει Δαβίδ, τὴν ἀγαλ λίασιν.» Επίστρεψον· μετανόησον, ἀνακάλυψον τὰ κι κρυμμένα· λέγε Θεῷ τῷ τὰ πάντα εἰδότι· Σὺ για νώσκεις μου τὰ κρύφια μόνος, Σώτερ, καὶ αὐτός με ἐλέησον, ὡς ψάλλει Δαβίδ, κατὰ τὸ ἔλεός σου. Ἐξέλιπον αἱ ἡμέραι μου, ὡς ἐνύπνιον εγειρομέν νου· ὅθεν ὡς Ἐζεκίας δακρύω, ἐπὶ κλίνης μου, προσθεῖναί μοι χρόνους ζωῆς. Ἀλλὰ τίς Ἡσαΐας παραστήσεταί σοι, ψυχή, εἰ μὴ ὁ πάντων θεός; Τῆς Ὁσίας. Βοήσασα πρὸς τὴν ἄχραντον Θεοῦ Μητέρα πρίν, άπεκρούσω λύσσαν τῶν παθῶν βιαίως ἐνοχλούντων, καὶ κατῄσχυνας ἐχθρὸν τὸν πτερνίσαντα· ἀλλὰ εδὸς νῦν βοήθειαν ἐκ θλίψεως ο καμοὶ τῷ δούλῳ σου. "Ον έστερξας, ὃν ἐπόθησας, οὗ τινος κατ' ἴσχνος ἧκες· οὗτός σου τὴν μετάνοιαν εὗρε, καὶ δεδώρηται, ὡς μόνος Θεὸς συμπαθής. Ον ἀπαύστως ἱκέτευε, παθῶν λυτρωθῆναι ἡμᾶς, καὶ περιστάσεων. 19 άλλ. πρεσβύτας. 10 αλλ. τῇ Σερ. ὁμοιώθητε. αἰσχύνη Προσοχθίσματα. βδελύγματα. 15, ή Αστάρτη, προσόχθισμα Σιδονίων. αἰσχύνη
col. 1373–1374page 292 of 327
PG 97:1373Ανδρέου. Τῆς πίστεως ἐν τῇ πέτρα, ταῖς πρεσβείαις σου στήριξον, πάτερ, φόβῳ με τῷ ἐν Θεῷ τειχίζων. Καὶ μετάνοιαν, Ανδρέα, παράσχου μας, δυσωπῶ σε, καὶ ῥῦσαί με παγίδος ἐχθρῶν, τῶν ἐκζητούντων με. Δόξα. Τριὰς ἁπλῆ, ἀδιαίρετε, ὁμοούσιε, καὶ φύσις μία, Φῶτα καὶ Φῶς· καὶ ἅγια τρία καὶ ἐν "Αγιον ύμε νεῖται Θεὸς ἡ Τριάς· ἀλλ' ἀνύμνησον, δόξασον Ζωήν, καὶ ζωῆς, ψυχή,τῶν πάντων Θεόν. Θεοτόκ. 'Υμνοῦμέν σε· εὐλογοῦμέν σε, προσκυνοῦμέν σε, Θεογεννήτορ, ὅτι τῆς ἀχωρίστου Τριάδος ἀπεκύησας τὸν ἕνα Υἱὸν καὶ Θεόν· καὶ αὐτὴ προηνέωξας ἡμῖν, τοῖς ἐν γῇ, τὰ ἐπουράνια. Το τριώδιον. ἦχ. πλ. δ'. ηδη η'. Ὁ Εἱρμός. Τὸν ἄναρχον Βασιλέα τῆς δόξης, ἂν φρίττουσιν εὐρανῶν αἱ δυνάμεις, καὶ τρέμουσι τῶν ἀγγέλων αἱ τάξεις, ὑμνεῖτε ἱερεῖς καὶ λαός. Ως ἄνθρακες τοῦ πυρὸς τοῦ ἀΰλου, συμφλέξατε τὰ Ολώδη μου πάθη, ἀνάπτοντές μοι νῦν τὸν ἔρωτα τῆς θείας, ἀπόστολοι, ἀγάπης. Τὰς σάλπιγγας τὰς εὐήχους τοῦ λόγου τιμήσωμεν, δι' ὧν πέπτωκε τείχη ἀνίδρυτα ἐχθροῦ, καὶ τῆς θεο γνωτίας ἐδράσθησαν ἐπάλξεις. Ἰνδάλματα ἐμπαθῆ τῆς ψυχῆς μου συντρίψατε, οι ναούς τε καὶ στήλας συντρίψαντες ἐχθροῦ, ἀπόστολοι Κυρίου ἡγιασμένοι. Θεοτόκ. Ἐχώρησας τὸν ἀχώρητον φύσει· ἐβάστασας τὸν βαστάζοντα πάντα· ἐθήλασας, ἁγνή, τὸν τρέφοντα τὴν κτίσιν, Χριστὸν τὸν ζωοδότην. Ἕτερον τριώδιον. Εἱρμὸς ὁ αὐτός. Τοῦ Πνεύματος τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ, δειμάμενοι πᾶσαν τὴν Ἐκκλησίαν οἱ ἀπόστολοι Χριστοῦ, ἐν ταύτῃ εὐ λογεῖτε Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Σαλπίσαντες σάλπιγξι τῶν δογμάτων, κατέστρεψαν οἱ ἀπόστολοι πᾶσαν πλάνην εἰδωλικήν, Χριστὸν ὑπερυψοῦντες εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Απόστολοι, ἡ καλὴ μετοικία, οἱ ἔφοροι κόσμου, καὶ τῶν οὐρανῶν πολῖται, τοὺς ὑμᾶς ἀεὶ ἀνευφημοῦντας, λυτρώσατε κινδύνων. Ανδρ. [Δόξα]. | Τρισήλιε, παμφαής θεαρχία, ομόδοξε, καὶ ὁμόθρονε φύσις· Πατὴρ ὁ παντουργός, Υιέ, καὶ θεῖον Πνεῦμα ὑμνῶ σε εἰ; αἰῶνας. Καὶ νῦν. Θεοτόκ. ὡς ἔντιμον καὶ ὑπέρτατον θρόνον, ὑμνήσωμεν τοῦ Θεοῦ τὴν Μητέρα ἀπαύστως, οἱ λαοί· τὴν μόνην μετὰ τόκον, μητέρα καὶ παρθένον. Εἱρμὸς ἄλλος. Ὃν στρατιαί· οὐρανῶν δοξάζουσιν· ἂν φρίσσει τὰ ο
col. 1375–1376page 293 of 327
PG 97:1375Χερουβὶμ καὶ τὰ Σεραφίμ· πᾶσα πνοὴ καὶ κτίσις, πιεί. ὑμνεῖτε, εὐλογεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας. Ημαρτηκότα, Σῶτερ, ἐλέησον· διέγειρόν μου τὸν νοῦν πρὸς ἐπιστροφήν· δέξαι μετανοοῦντα· οἰκτείρτ σον βοῶντα· Ημαρτόν σοι μόνῳ· ἡνόμησα, ἐλέη σόν με. Ο διφρελάτης Ηλίας, ἅρματι, ταῖς ἀρεταῖς ἐπισ βάς, ὡς εἰς οὐρανοὺς ἤγετο υπεράνω ποτὲ τῶν ἐπι γείων· τούτου οὖν, ψυχή μου, τὴν ἄνοδον ἀκαίο γίζου. Τοῦ Ἰορδάνου τὸ ῥεῖθρον πρότερον, τῇ μηλωτή Ἠλίου Ελισσαιέ διέστη ἔνθα καὶ ἔνθα· αὐτὴ δὲ, ὦ ψυχή μου, ταύτης οὐ μετέσχες τῆς χάριτος δ' ἀκρασίαν. Ο Ελισσαίος ποτε δεξάμενος τὴν μηλωτήν, ἔλαβε διπλῆν χάριν παρὰ Κυρίου· αὐτὴ δὲ, ὦ ψυχή μου, ταύτης οὐ μετέσχες τῆς χαρίτος δι' ἀκρασίαν. Η Σωμανίτίς ποτε τὸν Δίκαιον ἐξένισεν, ὦ ψυχή, γνώμῃ ἀγαθῇ· σὺ δὲ οὐκ εἰσοικίσω, οὐ ξένον, ούχ ὁδίτην· ὅθεν τοῦ νυμφῶνος ῥιφήσῃ ἔξω θρηνωδούσε. Τοῦ Γιεζῆ ἐμιμήσω, ταλαίνα, τὴν γνώμην τὴν ἐν παράν, πάντοτε, ψυχή· οὗ τὴν φιλαργυρίαν ἀπόθου κἂν ἐν γήρᾳ· φεῦγε τῆς γεέννης τὸ πῦρ, ἐκστάσε τῶν κακῶν σου. Σὺ τὸν Ὀξίαν, ψυχή, ζηλώσασα, τὴν τούτου λέπραν ἐν σοὶ ἔσχες ἐν διπλῷ· ἄτοπα γὰρ λογίζῃ, παράνομε δὲ πράττεις· ἀφες & κατέχεις, καὶ πρόσδραμε τη Ο μετανοίᾳ. Τοὺς Νινευΐτας, ψυχή, ακήκοας, μετανοούντας Θεῷ, σάκκῳ καὶ σποδῷ· τούτους οὐκ ἐμιμήσω, ἀλλ ὤφθης σκαιοτέρα, πάντων τῶν πρὸ νόμου καὶ μετὰ νόμον ἑπταικότων. Τὸν ἐν τῷ λάκκῳ βορβόρου ήκουσας Ἱερεμίαν, ψυχή, πόλιν τὴν Σιών θρήνοις καταβοῶντα, καὶ δά κρυα ζητοῦντα· μίμησαι τὸν τοῦ τούτου θρηνώδη βίον, καὶ σωθήση. Ὁ Ἰωνᾶς εἰς θαρσεῖς ἀπέδραμε προγνούς την ἐπιστροφὴν τῶν Νινευΐτῶν· ἔγνω γὰρ ὡς προφήτης, Θεοῦ τὴν εὐσπλαγχνίαν ὅθεν παρεζήλου τὴν προφητ τείαν μὴ ψευσθῆναι. Τὸν Δανιὴλ ἐν τῷ λάκκῳ ἤκουσας, πῶς ἔφραξεν, ὦ ψυχή, στόματα θηρῶν· ἔγνωκας πῶς οἱ παῖδες, οἱ Ο περὶ 'Αζαρίαν, ἔσβεσαν τῇ πίστει, καμίνου φλίγα καιομένης; Τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἅπαντας παρήγαγόν σα, ψυχή, πρὸς ὑπογραμμόν· μίμησαι τῶν δικαίων τάς φιλοθέους πράξεις· ἔκφυγε δὲ πάλιν τῶν πονηρῶν τὰς ἁμαρτίας. Δικαιοκρίτα Σῶτερ, ἐλέησον, καὶ ῥῦσαί με τοῦ πυ ρὸς καὶ τῆς ἀπειλῆς, ἧς μέλλω ἐν τῇ κρίσει δικαίως ὑποστῆναι· ἄνες μοι πρὸ τέλους δι' ἀρετῆς καὶ μετα νοίας. Ὡς ὁ λῃστὴς ἐκβοῶ τὸ, ο Μνήσθητι· ο ὡς Πέτρος,
col. 1377–1378page 294 of 327
PG 97:1377Κλαίω πικρώς. ο Ανες μοι, Σῶτες; κράζω, ὡς ὁ Τελώνης· δακρύω ὡς ἡ πόρνη· δέξαι μου τὸν θρῆς νον, καθώς ποτε τῆς Χαναναίας. Την σηπεδόνα, Σῶτερ, θεράπευσον, τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς· μόνε ἰατρέ, μάλαγμά μοι ἐπίθες, καὶ Ελαιον καὶ οἶνον, ἔργα μετανοίας, κατάνυξιν μετὰ δακρύων. Τὴν Χαναναίαν κἀγὼ μιμούμενος, «Ελέησόν με, ο βοῷ τῷ Υἱῷ Δαβίδ· ἄπτομαι τοῦ κρασπέδου ὡς ἡ αἰ μοῤῥοοῦσα· κλαίω ὡς ἡ Μάρθα καὶ Μαρία ἐπὶ Λα ζάρου. Τὸ τῶν δακρύων, Σῶτερ, ἀλάβαστρον, ὡς μύρον κατακενῶ ἐπὶ κεφαλῆς· κράζω σοι ὡς ἡ πόρνη τὸν ἔλαιον ζητοῦσα. Δέησιν προσάγω, καὶ ἄφεσιν αἰτῶ λαβεῖν με. Εἰ καὶ μηδεὶς ὡς ἐγώ σοι ἥμαρτεν, ἀλλ' ὅμως δέ ξαι κἀμὲ, εὐσπλαγχνε Σῶτερ, φόβῳ μετανοοῦντα, καὶ πόθῳ κεκραγότα· "Ημαρτόν σοι μόνῳ, ἡνόμησα, ἐλέησόν με.» Φεῖσαι, Σῶτερ, τοῦ ἰδίου πλάσματος, καὶ ζήτησον ὡς ποιμὴν τὸ ἀπολωλὸς πρόβατον· πλανηθέντα ἐξάρ πασον τοῦ λύκου· ποίησόν με θρέμμα, ἐν τῇ μονῇ τῶν σῶν προβάτων. Οταν καθίσης Κριτής ὡς εὐσπλαγχνος, καὶ δείξῃς τὴν φοβερὴν δόξαν σου, Χριστέ, ὦ ποῖος φόβος τότε! καμίνου καιομένης· πάντων δειλιώντων τὸ ἄστεκτον τοῦ βήματός σου. Τῆς Οσίας. Ἡ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀδύτου Μήτηρ σε φωτίσασα, σκοτασμοῦ ἔλυσε παθῶν· ὅθεν εἰσδεδεγμένη τοῦ Πνεύματος τὴν χάριν, φώτισον, Μαρία, τούς σε πιο στῶς ἀνευφημοῦντας. Θαῦμα καινὸν κατιδὼν ἐξίστατο ὁ θεῖος ὄντως, ἐν σοί, Μῆτερ, Ζωσιμᾶς· ἄγγελον γὰρ ἑώρα ἐν σώματι, καὶ θάμβους ὅλος ἐπληροῦτο, Χριστὸν ὑμνοῦν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ανδρέου. Ως παῤῥησίαν ἔχων πρὸς Κύριον, Ανδρέα, Κρή της σεπτὸν κλέος, δυτωπῶ, πρέσβευε τοῦ δεσμοῦ με τῆς ἀνομίας λύσιν νῦν εὑρεῖν εὐχαῖς σου, ὡς τῆς μετανοίας διδάσκαλος, ὁσίων δόξα. ο ο Εὐλογοῦμεν Πατέρα, Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα. Η Αναρχε Πάτερ, Υἱὲ συνάναρχε, Παράκλητε ἀγαθὲ, Πνεῦμα τὸ εὐθὲς, Λόγου Θεοῦ Γεννήτορ, Πατρὸς ἀνάρχου Λόγε, Πνεῦμα ζῶν καὶ κτίζον, Τριὰς Μονάς, ἐλέησόν με. Θεοτόκ. ῾Ως ἐκ βαφῆς ἁλουργίδος, ἄχραντε, ή νοητή πορφυρὶς τοῦ Ἐμμανουήλ, ἔνδον ἐν τῇ γαστρί σου, ἡ σὰρξ συνεξυφάνθη; ὅθεν Θεοτόκον ἐν ἀληθείᾳ σε τι μοῦμεν. (Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν καὶ πάλιν τὸν Εἱρμόν.) είκη. Ι, πιν,
col. 1379–1380page 295 of 327
PG 97:1379ο ο Τὸ τριώδιον. ήχ. πλ. δ'. Ωδή θ'. Κυρίως, Θεοτόκον, σὲ ὁμολογοῦμεν, οἱ διὰ σοῦ σεσωσμένοι, Παρθένε ἁγνή· σὺν ἀσωμάτων χορείαις σε μεγαλύνομεν. Πηγαὶ τοῦ σωτηρίου νάματος δειχθέντες, τὴν ἐκτι κεῖσαν ψυχήν μου, ἀπόστολοι, τῆς ἁμαρτίας τῇ δίψει, κατεδροσήσατε ". Νηχόμενον πελάγει τῷ τῆς ἀπωλείας, καὶ ὑποβρύχιον ήδη γενόμενον, σῇ δεξιᾷ ὡς τῷ Πέτρῳ ", Κύριε, σῶσόν με. Ὡς ἄλας τῶν νοστίμων ὄντες διδαγμάτων, την στ πεδόνα ναός μου ξηράνατε, καὶ τῆς ἀγνοίας τὸ σκί τος ἀποδιώξατε. Χαρὶν ὡς τετοκυία, πένθος μοι παράσχου· δι' ο τήν θείαν παράκλησιν, Δέσποινα, ἐν τῇ μελλούσῃ ἡμέν ρα εὑρεῖν δυνήσομαι. Εἱρμὸς ἄλλος. Σὲ τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς μεσίτιν πάντες γενεαί μεγαλύνομεν· σωματικῶς γὰρ ἐσκήνωσεν ἐν τολ τὸ πλήρωμα, Παρθένε, τῆς θεότητος. Σὲ τὸ εὐκλεὲς τῶν ἀποστόλων σύστημα ελαι μεγαλύνομεν. Φωστήρες γὰρ φαιδροὶ ἐδείχθητε, τὴν πλάνην ἐκδιώκοντες. Εὐαγγελλικῇ ὑμῶν σαγήνῃ λογικοὺς ἰχθύας ἀγρεύοντες, αὐτοὺς προσφέρετε πάντοτε Χριστῷ ἐγώνιοι, ἀπόστολοι μακάριοι. Ἐν τῇ πρὸς Θεὸν ἡμῶν αἰτήσει, μέμνησθε ἡμῶν, ἀπόστολοι· ἀπὸ παντὸς λυτρωθῆναι πειρασμού δεύ ο μεθα, τοὺς πόθῳ ἀνυμνοῦντας ὑμᾶς. Δόξα. Σὲ τὴν τρισυπόστατον μονάδα, Πάτερ, Υιέ, σύν τῷ Πνεύματι, ἕνα Θεὸν ὁμοούσιον ὑμνῶ· Τριάδα ὁμοδύναμον καὶ ἄναρχον. Σὲ τὴν Παιδοτόκον καὶ Παρθένον πᾶσαι γενεαί μακαρίζομεν, ὡς διὰ σοῦ λυτρωθέντες τῆς ἀρας χαρὰν γὰρ ἡμῖν ἔτεκες τὸν Κύριον. Τοῦ μεγάλου Κανόνος. Εἱρμὸς ἄλλος. Ασπόρου συλλήψεως ὁ τόκος ἀνερμήνευτος. Μη τρὸς ἀνάνδρου ἄφθορος ἡ κύησις· Θεοῦ γὰρ ἡ γένο νησις καινοποιεῖ τὰς φύσεις· διό σε πᾶσαι αἱ γενεαὶ ὡς θεόνυμφον Μητέρα ὀρθοδόξως μεγαλύνομεν. Ὁ νοῦς τετραυμάτισται· τὸ σῶμα μεμαλάχιστα: " νοτεῖ τὸ πνεῦμα· ὁ Λόγος Ασθένησεν· ὁ βίος νενέκρωται· τὸ τέλος ἐπὶ θύραις. Διό μοι τάλαινα ψυχή, τί ποιήσεις ὅταν ἔλθῃ ὁ Κριτὴς ἀνερευνῆσαι τὰ σά; Μωσέως παρήγαγον, ψυχή, την κοσμογένεσιν, καὶ ἐξ ἐκείνου πᾶσαν ἐνδιάθετον γραφὴν ἱστοροῦσαν στι δικαίους καὶ ἀδίκους· ὧν τους δευτέρους, ὦ ψυχή, ἐμιμήσω, οὐ τοὺς πρώτους, εἰς Θεὸν ἐξαμαρτήσασα. ῾Ο νόμος ἠσθένησεν· ἀργεῖ τὸ Εὐαγγέλιον Γρα φὴ δὲ πᾶσα ἐν σοὶ παρημέληται· προφῆται ἡτόνη Σιν, Ἡ ἴσ. σίσατε. 13 τὸν Πέτρον.
col. 1381–1382page 296 of 327
PG 97:1381σαν, καὶ πᾶς δικαίου λόγος αἱτραυματίαι σου, ψυχή, ἐπληθύνθησαν, οὐκ ὄντος ἰατροῦ τοῦ ὑγιοῦντός σε. Τῆς Νέας παράγω σοι Γραφῆς τὰ ὑποδείγματα, ἐνάγοντά σε, ψυχή, πρὸς κατάνυξιν. Δικαίους οὖν ζήλωσον· ἁμαρτωλοὺς ἐκτρέπου, καὶ ἐξιλέωσαι Χριστόν, προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις, καὶ ἁγνείᾳ, καὶ σεμνότητι. Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, σαρκὶ προσομιλήσας μοι καὶ πάντα ὅσα ὑπάρχει τῆς φύσεως ἐπλήρωσε, τῆς ἁμαρτίας δίχα, ἐπίγραμμόν σοι, ὦ ψυχὴ, καὶ εἰκόνα προδεικνύων, τῆς αὐτοῦ συγκαταβάσεως. Χριστὸς ἐνηνθρώπησε, καλέσας πρὸς μετάνοιαν λῃστὰς καὶ πόρνας. Ψυχή, μετανόησον ἡ θύρα Ανα ἐφετας τῆς βασιλείας ἤδη· καὶ προαρπάζουσιν αὐ τὴν τ Φαρισαῖοι, καὶ Τελῶναι, καὶ μοιχοί μεταποιούμενοι. Χριστὸς Μάγους ἔσωσε· ποιμένας συνεκάλεσε τ νηπίων δήμους ἀπέδειξε μάρτυρας· πρεσβύτην ἐδό ξασε, καὶ γηραλαίαν χήραν, ὧν οὐκ ἐξήλωσας, ψυχή, οὐ τὰς πράξεις, οὐ τὸν βίον. Αλλ' οὐαί σοι ἐν τῷ κρίνεσθαι. Νηστεύσας ὁ Κύριος τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὕστερον ἐπείνασε, δεικνὺς τὸ ἀνθρώπινον· ψυχή, μή ἀθυμήσῃς ἄν σοι προσβάλλῃ ὁ ἐχθρός· προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις ἐκ ποδῶν ἀποκρουσθήτω σοι. Χριστὸς ἐπειράζετο· διάβολος ἐπείραζε δεικνύς τοὺς λίθους, ἵνα ἄρτοι γένωνται· εἰς ὄρος ἀνήγαγεν, ἰδεῖν τὰς βασιλείας τοῦ κόσμου πάσας ἐν ῥιπῇ. Φοβοῦ, ὦ ψυχὴ, τὸ δρᾶμα· νῆφε· εὔχου πᾶσαν ὥραν θεῷ. Τρυχῶν ἡ φιλέρημος, φωνή βοώντος, ήχησε Χρι στοῦ ὁ λύχνος, κηρύττων μετάνοιαν. Ηρώδης Ανό μησε, σὺν τῇ Ηρωδιάδι· βλέπε, ψυχή μου, μὴ παγῆς τῶν ἀνόμων ταῖς παγίσιν· ἀλλ' ἀσπάζου τὴν μετάνοιαν. Τὴν ἔρημον ᾤκησεν ὁ Πρόδρομος τῆς χαρίτος, καὶ Ἰουδαῖα πάσα καὶ Σαμάρεια, ἀκούοντες ἔτρεχον, καὶ ἐξωμολογοῦντο τὰς ἁμαρτίας ἑαυτῶν, βαπτιζόμενοι προθύμως οὓς αὐτὴ οὐκ ἐμιμήσω, ψυχή. Ο γάμος μὲν τίμιος, ἡ κοίτη δὲ ἀμίαντος ἀμφότερα γὰρ Χριστός προευλόγησε, σαρκὶ ἐσθιόμενος, καὶ ἐν Κανᾷ δὲ γάμῳ, τὸ ὕδωρ οἶνον ἐκτελῶν, καὶ δεικνύων πρῶτον θαῦμα, ἵνα σὺ σωθῆς, ἀθλία ψυχή. 38 αὐτὴν Φαρισαίοις.
col. 1383–1384page 297 of 327
PG 97:1383ο Παράλυτον ήγειρε Χριστὸς τὴν κλίνην ἄραντε καὶ νεανίσκον θανέντα διήγειρε, τῆς χήρας τὸ κύρ μα· καὶ τοῦ ἑκατοντάρχου· καὶ Σαμαρείτιδι φανείς, τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν σοι, ψυχή, προεξωγρά φησεν. Αμόρρουν ιάσατο ἀφῇ κρασπέδου Κύριος· λε προὺς καθῆρε· τυφλοὺς καὶ χωλεύοντας φωτίσας ἀνώρθωσε κωφούς τε καὶ ἀλάλους, καὶ τὴν συγκύπτουσαν χαμαί, ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ, ἵνα σύσ θῇς, ἀθλία ψυχή. Τὰς νόσους ἰώμενος, πτωχοῖς εὐηγγελίζετο Χρισ στὸς ὁ Λόγος· κυλλοὺς ἐθεράπευσε· τελώναις συν ήσθιεν· ἁμαρτωλοῖς ὡμίλει· τῆς Ἰαείρου θυγατρό τὴν ψυχὴν προμεταστᾶσαν ἀφῇ τῆς χειρός. Τελώνης εσώζετο, καὶ πόρνη ἐσωφρόνιζε, καὶ Φαρισαῖος αὐχῶν κατεκρίνετο· ὁ μὲν γὰρ, ο Βλάσης τι, ν ἡ δὲ, ο Ἐλέησόν με· ε ὁ δὲ ἐκόμπαζε μών Ο Θεός, εὐχαριστῶ σοι· ν καὶ ἑξῆς τὰ τῆς ἀν οίας ρητά. Ζακχαίος τελώνης ἦν, ἀλλ' ὅμως διεσώζετο· καὶ Φαρισαῖος ὁ Σιμὼν ἐσφάλλετο, καὶ πόρνη ἐλάμβανε τὰς ἀφεσίμους λύσεις, παρὰ τοῦ ἔχοντος ἰσχύν ἀφιέναι ἁμαρτίας· ο δν, ψυχή, σαυτῇ ἱλέωσαι, Τὴν πόρνην, ὦ τάλαινα ψυχή μου, οὐκ ἐξήλωσα;" ἤ τις λαβοῦσα μύρου τὸ ἀλάβαστρον σὺν δάκρυσιν ήλειψε τους πόδας τοῦ Κυρίου, ἐξέμαξε δὲ ταῖς θριξί, τῶν ἀρχαίων ἐγκλημάτων τὸ χειρόγραφον ῥηγνύντος αὐτῇ. Τὰς πόλεις αἷς ἔδωκε Χριστὸς τὸ Εὐαγγέλιον, εν χή μου, ἔγνως όπως κατηράθησαν· φοβοῦ τὸ ὑπόδειγμα, μὴ γένῃ ὡς ἐκεῖναι· τὰς ἐν Σοδόμοις γὰρ εἰ τὰς ὁ Δεσπότης παρεικάσας, ᾅδου κατεδίκασε. Μὴ χείρων, ὦ ψυχή μου, φανῆς δι' ἀπογνώσεως τῆς Χαναναίας τὴν πίστιν ἀκούσασα, δι' ἧς τὸ ἐν. γάτριον λόγῳ Θεοῦ ἰάθη· «Υἱὲ Θεοῦ σῶσον καμέ, ἀναβόησον ἐκ βάθους τῆς καρδίας, ὡς ἐκείνη Χρ. στῷ. Σπλαγχνίσθητι· σῶσόν με - Υἱὲ Δαβίδ, ἐλέησον, ὁ δαιμονῶντας λόγῳ ἰασάμενος. Φωνὴν δὲ τὴν ἐν σπλαγχνον, ὡς τῷ λῃστῇ μοι φράσον· κ Αμήν σα λέγω, μετ᾿ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳ, ο ὅταν είδω ἐν τῇ δόξῃ μου. Λῃστὴς κατηγόρει σοι· λῃστὴς ἐθεολόγει στο ἀμφότεροι γὰρ σταυρῷ συνεκρεμᾶτο. ᾿Αλλ', ώ πι λυεύσπλαγχνε, ὡς τῷ πιστῷ λῃστῇ σου, τῷ ἐπὶ γνόντί σε Θεόν, καμοὶ ἄνοιξον τὴν θύραν τῆς ἐνδύ ξου βασιλείας σου. Η κτίσις συνείχετο, σταυρούμενόν σε βλέπουσα ὄρη καὶ πέτραι φόβῳ διεῤῥήγνυντο· καὶ τὸς ἐγν ο
col. 1385–1386page 298 of 327
PG 97:1385μνοῦτο· καὶ συνεσκότασε τὸ φῶς ἐν ἡμέρᾳ καθορῶν ο σε, Ἰησοῦ, προσηλωμένον σακρί. Αξίους μετανοίας καρποὺς μὴ ἀπαιτήσῃς μου· ἡ γὰρ ἰσχύς μου ἐν ἐμοὶ ἐξέλιπε. Καρδίαν μοι δώρη σαι ἀεὶ συντετριμμένην, πτωχείαν δὲ πνευματικήν, ἵνα ταῦτά σοι προσοίσω, ὡς δεχτὴν θυσίαν, μόνε Σώτερ. Κριτά μου καὶ γνωστά μου· ὁ μέλλων πάλιν ἔρ χεσθαι σὺν τοῖς ἀγγέλοις, κρῖναι κόσμον ἅπαντα Ελέω σου όμματι τότε ιδών με, φεῖσαι καὶ οίκτειρόν με, Ἰησοῦ, τὸν ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτήσαντα. Τῆς Ὁσίας. Ἐξέστησας ἅπαντας τῇ ξένῃ πολιτείᾳ σου· ἀγ γέλων τάξεις, βροτῶν τὰ συστήματα· άλλως βιών σασα, καὶ φύσιν ὑπερβᾶσα· ἀνθ' ὧν ἀΰλως τοῖς που σὶν ἐπιβαίνουσα, Μαρία, Ἰορδάνην διεπέρασας. λέωσαι τὸν Κτίστην ὑπὲρ τῶν εὐφημούντων σε, Οσία Μῆτερ, ῥυσθῆναι κακώσεων καὶ θλίψεων, τῶν κύκλῳ συνεπιτιθεμένων· ἵνα ῥυσθέντες τῶν πειρασμῶν, μεγαλύνωμεν ἀπαύστως, τὸν δοξάσαντά σε, Κύριον. Ανδρέου. Ανδρέα σεβάσμις, καὶ Πάτερ τρισμακάριστε, ποιμὴν τῆς Κρήτης, μὴ παύσῃ δεόμενος ὑπὲρ τῶν σε ὑμνούντων· ἵνα ῥυσθῶμεν πάσης ὀργῆς καὶ θλί ψεως, καὶ φθορᾶς καὶ πταισμάτων ἀνεικάστων, οἱ τιμῶντές σου τὴν τιμήν πιστῶς. Δόξα. Τριὰς ὁμοούσιε, Μόνας ή τρισυπόστατος· σὲ ἀνυμνοῦμεν, Πατέρα δοξάζοντες, Υἱὸν μεγαλύνοντες, καὶ Πνεῦμα προσκυνοῦντες, τὸν ἕνα φύσει ἀληθῶς Θεόν, ζωήν τε καὶ ζωάς, βασιλείαν ἀτελεύτητον. Θεοτόκ. Τὴν πόλιν σου φύλαττε, Θεογεννήτορ ἄχραντε· ἐν σοὶ γὰρ αὕτη πιστῶς βασιλεύουσα, ἐν σοὶ καὶ κρατύνεται· καὶ διὰ σοῦ νικῶσα, τροποῦται πάντα πειρασμὸν, καὶ σκυλεύει πολεμίους, καὶ διέπει τὸ ὑπή Χρον. Εἰς τὸ Ἀπόδειπνον, ψάλλομεν τον παρόντα Κανόνα· ποίημα τοῦ ἁγίου πατρὸς κυρίου Ανδρέου Κρήτης τοῦ Ἱεροσολυμίτου. Ὠδὴ α'. ἦχ. α'. Ο Ειρμός. Ὠδὴν ἐπινίκιον ᾄσωμεν πάντες θεῷ τῷ ποιήσαντι θαυμαστά τέρατα βραχίονι υψηλῷ, καὶ σώσαντι τὸν Ισραήλ· ὅτι δεδόξασται. Νεκρὸν τετραήμερον ἐξαναστήσας, Σωτερ μου, Ζωήν τε καὶ ζωάς.

Canon for LazarusCanon in Lazarum

col. 1387–1388page 299 of 327
PG 97:1387τὸν Λάζαρον, τῆς φθορᾶς ἀπήλλαξας βραχίονι υψηλών ο ο καὶ ἔδειξας ὡς δυνατὸς τὴν ἐξουσίαν σου. Φωνήσας τὸν Λάζαρον ἐκ τοῦ μνημείου, εὐθὺς ἐξανέστησας· ἀλλ' ὁ ᾅδης κάτωθεν πικρῶς ἀ ρετο, καὶ στένων ἔτρεμε, Σῶτερ, τὴν ἐξουσίαν σου. Εδάκρυσας, Κύριε, ἐπὶ Λαζάρῳ, δεικνύων την σάρκωσιν τῆς οἰκονομίας σου, καὶ ὅτι φύσει θεί; ὑπάρχων, φύσει καθ' ἡμᾶς γέγονας άνθρωπος. Τῆς Μάρθας τὰ δάκρυα, καὶ τῆς Μαρίας Κατέπαυσας, Κύριε, ἐκ νεκρῶν τὸν Λάζαρον ἐξαναστήσας, Σῶτερ, καὶ δείξας ἐμπνοῦν τὸν νεκρὸν, τῇ ἐξουσία σου. Τῷ νόμῳ τῆς φύσεως τῆς ἀνθρωπίνης, πρώ τησας, Δέσποτα, Ποῦ τέθειται Λάζαρος; δεικνύων πᾶσι, Σῶτερ; ἀνόθευτον τὴν πρὸς ἡμᾶς οἰκονομίαν σου. Τὰ κλεῖθρα συνέτριψας τότε τοῦ ᾅδου φωνήσι, τὸν Λάζαρον, καὶ τὸ κράτος ἔσωσα; εἰ τοῦ πολεμήτορος, καὶ ἔπεισας πρὸ τοῦ σταυροῦ τρέμειν σε, μόνε Σώτερ. Δεσμώτην τὸν Λάζαρον ὑπὸ τοῦ ᾅδου κρατούμενον, Δέσποτα, ὡς Θεός προέφθασας, καὶ ἔλυσα; τῶν δεσμῶν· τῷ σῷ γὰρ πάντα, δυνατε, είχει προστάγματι. Δόξα. Πατέρα δοξάσωμεν, Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα, Τριάδι ἀχώριστον ἐν μονάδι φύσεως, καὶ σὺν ἀγγέλοις απ την, ὡς ἕνα ἄκτιστον Θεὸν, δοξολογήσωμεν. Καὶ νῦν. Ατρέπτως ἐκύησας, Παρθενομήτορ, τὸν Κτίστην τῆς φύσεως, ἐξ ἁγίου Πνεύματος, κατ' εὐδοκίαν Πα τρός, γενόμενον ὅπερ ἐσμὲν, δίχα τροπῆς καὶ φυρμοῦ. Ωδή β'. Ο Ειρμός. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χριστὸν τὸν Σωτῆρα τοῦ κόσμου, τὸν μόνον φιλάνθρωπον. Δόξα σοι· τῷ φωνήσ: ντι μόνον, καὶ ἐκ τοῦ τάφου νεκρὸν τεταρταίον, τὸν φίλον ἐγείραντι Λάζαρον. Ηκουσε τῆς φωνῆς του ὁ ἄπνους, καὶ ψυχωθείς, ἐκ νεκρῶν ἀνέστη εὐθέως, δοξάζων σε, Κύριε. Πρόσταγμα ζωηφόρου φωνής σου δεξάμενος ὀδωδώς, ἐξηγέρθη τοῦ τάφου, Σωτερ μου, ὁ Λάζαρος. Ἐδάκρυσας ἐπὶ φίλῳ, Σῶτέρ μου· πιστούμενο; τὴν ἡμῶν ὡς ἐφόρεσας φύσιν, καὶ τοῦτον ἀνέστησας. Ετρόμαξεν ὡς κατεἶδεν ὁ ᾄδης παλινδρομούντα εὐθὺς τὸν δεδεμένον κειρίαις, φωνῇ πρὸς τὴν οδε ζωήν. Ἐξέστησαν τῶν Ἑβραίων οἱ δῆμοι, ὅτι φωνή σας, Σῶτερ, ἐξανέστησας λόγῳ ὁδωδότα τὸν Λάζα ρου. οι άλ. έλυσας.
col. 1389–1390page 300 of 327
PG 97:1389Εσείσθησαν τὰ ταμεῖα τοῦ ᾅδου, ὡς ἐψυχοῦτο εὐθὺς κάτω Λάζαρος τότε, τῇ φωνῇ τοῦ ζωώσαντος. Ὠδὴ γ'. Ο Ειρμός. Λίθον ὃν ἐπεδοκίμησαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλήν γωνίας· ἡ αὐτός ἐστιν ἡ πέτρα, ἐν ᾗ ἐστερέωσε Χριστὸς τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ, ἣν ἐξ ἐθνῶν ἐξηγορήσατο. Θαῦμα ξένον καὶ παράδοξον· πῶς ὁ Κτίστης πάν των, ὅπερ οὐκ ἠγνόει, ὡς ἀγνοῶν ἠρώτα; Ποῦ κεῖται ἐν θρηνεῖτε; Ποῦ τέθαπται Λάζαρος, ἂν μετ' ὀλίγων ἐκ νεκρῶν, ζῶντα ἡμῖν ἐξαναστήσω εγώ; Λίθον ὄν σοι προσεκύλισαν οι κηδεύσαντές σε, τοῦτον συγκινῆσαι ὁ Ἰησοῦς προστάξας, εὐθὺς ἀνέ στησέ σε, φωνήσας σοι· Λάζαρε, ἀνάστα· δεῦρο πρός με· ἵνα τὴν σὴν ὁ ᾅδης πτήξῃ φωνήν. Μάρθα καὶ Μαρία, Κύριε, ὀδυρμοῖς ἐβόων· «Ιδε δν ἐφίλεις τεταρταίος όζει. Εἰ ἧς ὧδε τότε, οὐκ ἔθνησκε Λάζαρος. ο 'Αλλ' ὡς ἀχώριστος παντί, τοῦτον εὐθὺς φωνήσας ήγειρας. Ράνας ἐπὶ φίλῳ δάκρυα δι' οίκονομίαν, ἔδειξας τὴν σάρκα τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν, οὐσίᾳ, οὐ δοχής σει, Σῶτερ, ἑνωθεῖσάν σοι καὶ ὡς φιλάνθρωπος Θεός, τοῦτον εὐθὺς φωνήσας, ἤγειρας. Οίμοι! ὄντως νῦν ἀπόλωλα, ἐκβοῶν ὁ ᾅδης οὕτω προσεφώνει τῷ θανάτῳ λέγων· Ἰδοὺ ὁ Ναζαραῖος τὰ κάτω συνέσεισε, καὶ τὴν γαστέρα μου τεμών, άπνουν νεκρόν, φωνήσας ἤγειρε. Ποῦ ἡ τῶν Ἑβραίων ἄνοια; Ποῦ ἡ ἀπιστία; ἕως πότε πλάνοι; Εως πότε νόθοι; Ορᾶτε τὸν θανόντα φωνῇ ἐξαλλόμενον, καὶ ἀπιστεῖτε τῷ Χριστῷ; Ον τως υἱοὶ τοῦ σκότους πάντες ὑμεῖς. Δόξα. Ένα τῆς Τριάδος οἶδά σε, εἰ καὶ ἐσαρκώθης· ἕνα καὶ δοξάζω Υἱὸν σεσαρκωμένον τὸν ἐκ τῆς Θεοτόκου ἀσπόρως βλαστήσαντα, καὶ σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύμα τι, ένα Υἱὸν δοξολογούμενον. Καὶ νῦν. Ξένον καὶ φρικτὸν τὸ ὅραμα, ἐξ οἰκονομίας, ὅπερ προεώρων οἱ ἀψευδείς προφῆται Παρθένον Θεότοκον, ἀσπόρως μὲν κυοῦσαν ἀσπόρως, τίκτουσαν Θεὸν, μένουσαν δὲ μετὰ τόκον ἁγνήν. Ὠδὴ δ. Ὁ Εἱρμός. Ἐπήρθη ὁ ἥλιος, καὶ ἡ σελήνη ἔστη ἐν τῇ τάξει αὐτῆς. Υψώθης, μακρόθυμε, ἐπὶ τοῦ ξύλου, καὶ ἔπη ξας ἐν αὐτῷ τὴν Ἐκκλησίαν σου. Εδάκρυσας, Κύριε, ἐπὶ Λαζάρῳ, δείξας ὅτι ἄν θρωπος εἶ, καὶ ἤγειρας, Δέσποτα, τὸν τεθνεῶτα, καὶ ἔδειξας τοῖς λαοῖς, ὅτι Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ. Ο άπνους ήκουσε τὸ πρόσταγμά σου· «Δεύρο Έξω, Λαζάρε· ο δρομαῖος ἀνίστατο σὺν τοῖς σπαργάνοις, καὶ ἤλλατο, ἀγαθέ, δεικνὺς τὸ κράτος σου. Τῆς Μάρθας τὰ δάκρυα, καὶ τῆς Μαρίας κατέ Ει
col. 1391–1392page 301 of 327
PG 97:1391παυσας, Χριστὲ ὁ Θεός· φωνήσας τὸν Λάζαρον αὐτ εξουσίως, συνήγειρας τῇ φωνῇ, καὶ προσεκύνησε ο σας. Δακρύσας ὡς ἄνθρωπος ἐπὶ Λαζάρῳ, ἐξήγειρας απ τὸν ὡς Θεός. Πρώτας που τέθαπται ὁ τεταρταίο;, πιστούμενος, ἀγαθέ, τὴν ἐνανθρώπησίν σου. Τοῦ πάθους τὰ σύμβολα, καὶ τοῦ σταυροῦ σου γνω ρίσαι βουληθεὶς, ἀγαθέ, τοῦ ᾅδου τὴν ἁπλη στον γαστέρα ῥήξας, ἀνέστησας ὡς Θεὸς τὸν τετραήμερον. Τίς εἶδε, τίς ἤκουσεν, ὅτι ἀνέστη άνθρωπονεκρός όδωδώς. Ηλίας μὲν ἤγειρε καὶ Ελισσαίος, ἀλλ᾽ εὐχ ἐκ μνήματος, ἀλλ' οὐδὲ τεταρταίον. Ὑμνοῦμέν σου, Κύριε, τὴν δυναστείαν· ὑμνοῦμεν καὶ τὰ πάθη, Χριστέ· τῇ μὲν γὰρ ὡς εὐσπλαγχνίας, ἐθαυματούργεις· τὰ δὲ οἰκονομικῶς ἤλου ὡς ἄνθρω Θεὸς εἶ καὶ ἄνθρωπος, ἐπαληθεύων, τοῖς πράγμασι τὰ ὀνόματα· ἐπέστης τῷ μνήματι σαρκὶ ὁ Λόγος, καὶ ἤγειρας ὡς Θεὸς τὸν τετραήμερον. Ἐξέστησαν, Δέσποτα, Εβραίων δήμοι, ὡς εἶδον ἀναστάντα νεκρὸν ἐκ τάφου Λάζαρον σὺν τῇ φων σου, καὶ ἔμειναν ἀπειθεῖς τῶν θαυμασίων σου. Δόξα. Ανάρχως ἐξέλαμψας ἐκ τοῦ Πατρός σου, ὡς εἰς τῆς Τριάδος, Σῶτερ· ἐν χρόνῳ, ἐν πνεύματι, παρθενικῶν σὺ προῆλθες αἱμάτων, σάρκα λαβών, ὁ ὑπερ ούσιος. Καὶ νῦν. Η σύλληψις ἄσπορος τῆς Θεοτόκου· 6 τόκος ἄνευ πάθους φθορᾶς. Θεὸς γὰρ ἀμφότερα θαυματουργήσας, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, ἵνα ἡμῖν ἑνωθῇ. Ὠδὴ ε'. Ὁ Εἱρμός. Τὴν σὴν εἰρήνην δὸς ἡμῖν, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ· ἄλλον γὰρ ἐκτός σου, Θεὸν οὐ γινώσκομεν, ὅτι θεὸς ζών των καὶ τῶν νεκρῶν ὑπάρχεις. Ζωὴ ὑπάρχων, Κύριε, καὶ φῶς ἀληθινὸν Λάζαρην φωνήσας ἀνέστησας· ὡς δυνατὸς γὰρ πᾶσιν ἔδειξας, ὅτι θεός ζώντων καὶ τῶν νεκρῶν ὑπάρχεις. Τὴν ἄστεκτόν σου πρόσταξιν, μὴ φέρων, Ἰησοῦ, ᾅδης, ὁ πολλούς δεξάμενος, ἔπτηξε· καὶ τεταρταίον ὄντα Λάζαρον, σὺν τῇ φωνῇ ζῶντα, καὶ οὐ νεκρὸν ἐδίδου. Τὸν χοῦν συνάψας πνεύματι, ή πάλα: τὸν πηλὸν πνεύματι ψυχώσας, ζωῆς Λόγε, λόγῳ σου, καὶ νῦν δὲ λόγῳ ἐξανέστησας, ἐκ τῆς φθορᾶς, φίλον, καὶ τῶν καταχθονίων. Τῷ νεύματί σου, Κύριε, ἀνθέστηκεν οὐδείς. Οθεν ὅτε νεκρὸν ἐφώνεις τὸν Λάζαρον, εὐθὺς ὁ ἄπως ἐξανίστατο, καὶ τὰ δεσμὰ φέρων, ποσὶ περιεπάτε.. Ω Ἰουδαίων ἄνοια! Ὦ πώρωσι; ἐχθρῶν! τίς εἶδε νεκρὸν ἐκ τάφου ἐγείραντα. Ηλίας πάλα: ἐξανέστερ σεν· ἀλλ᾽ οὐκ ἐκ μνήματος· ἀλλ᾽ οὐδὲ τεταρταίον,
col. 1393–1394page 302 of 327
PG 97:1393*Ανείκαστε, μακρόθυμε, ὁ πάντα δι' ἡμᾶς, πράτ των ὡς Θεὸς, καὶ πάσχων ὡς ἄνθρωπος· πάντας μετόχους ἡμᾶς ποίησον τῆς σῆς βασιλείας, πρεσβείαις του Λαζάρου. Δόξα. Πριάναρχε, συνάναρχο, ὁμότιμε Τριάς Πάτερ παντοκράτορ, γιὲ, Πνεῦμα ἅγιον, Μόνας ἁγία τρισε υπόστατε· τοὺς ἐξ Ἀδὰμ σώζε, πιστῶς σε ἀνυμνοῦντας. Θεοτόκ. Τὴν ἄχραντον γαστέρα σου, ἡγίασεν, ἁγνή, σάρκα ἐξ αὐτῆς λαβὼν, ὁ ὑπέρθεος, ὁ ἐν Τριάδι προσκυνούμενος, ὁ ἐκ Πατρὸς Λόγος, καὶ σὺν τῷ Πνεύματι Θεός. Ὠδὴ ς'. Ο Ειρμός. Απέρριψας με εἰς βάθη καρδίας θαλάσσης,» καὶ Ετωσάς με, Σώτερ, δουλείας θανάτου, καὶ ἔλυσας τὸν δεσμὸν τῶν ἀνομιῶν μου. Ηρώτησας ποῦ εἰμι, ὁ πάντα γινώσκων· ἐδάκρυσας με, Σῶτερ, ὡς ἄνθρωπος φύσει, καὶ ἤγειράς με νεκρὸν τῷ προστάγματά σου. Εξώνησάς με ἐξ ᾅδου, Σῶτερ, κατωτάτου· οξ Λάζαρος πρὸς σὲ τὸν λύτην τοῦ ᾅδου· καὶ ἤγειρας νεκρὸν τῷ προστάγματί σου. Ἐνέδυσάς με, Σῶτερ, τὸ πήλινον σῶμα, καὶ ἔπνευσας μοι ζωὴν, καὶ εἶδον τὸ φῶς σου· καὶ ἤγειράς με νεκρὸν τῷ προστάγματί σου. Εψύχωσας σὺ τὴν ἄπνουν μορφὴν τῆς σαρκός μου Συνέτφιγξάς με όστέοι; καὶ νεύροις· › καὶ ἤγειράς με νεκρὸν τῷ προστάγματί σου. Τὴν παμφάγον διαρρήξας γαστέρα τοῦ ᾅδου, ἐξήρω πασάς με, Σῶτερ, τῇ σῇ δυναστείς, καὶ ἡγειράς με νεκρόν, τῷ προστάγματί σου. Εφόρεσάς μου, Σώτερ, το φύραμα ὅλον· ἐφύλαξας δὲ ἁγνὴν τὴν ἄχραντον μήτραν, ἐξ ἧς προῆλθες σαρκωθείς, εἷς ὢν τῆς Τριάδος. Δόξα. Τριὰς ἁγία, δοξάζω τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν, καὶ σὺν ἀγγέλοις ὑμνῶ τὸν Τρισάγιον ὕμνον· ἐλέησον τὰς ψυχὰς ὑμῶν, τῶν σε ἀνυμνούντων. Θεοτόκο Τὴν ἄχραντόν σου νηδύν, ὑπέου ὁ Λόγος· ἑτήρησε δὲ αὖθις μετὰ γέννησιν, ταύτην ἁγνὴν, Θεογεννήτορ, θαῦμα όντως παράδοξον. 'Ωδή ζ. 'Ο Εἱρμός. Τοὺς ἐν καμίνῳ παϊδάς σου, Σῶτερ, οὐχ ἥψατο, οὐδὲ παρηνώχλησε τὸ πῦρ· τότε οἱ τρεῖς ὡς ἐξ ἑνὸς στόματος, ὕμνουν καὶ εὐλόγουν, λέγοντες· Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν.» Ἐπὶ νεκρῷ ἐδάκρυσας, Σώτερ φιλάνθρωπε, ἵνα δείξῃς πᾶσι τοῖς λαοῖς, ὅτι θεὸς ὤν, δι' ἡμᾶς ἄνθρωπος ὤφθης. Καὶ ἑκὼν ἐδάκρυσας, τύπους ἡμῖν προσ τιθεὶς ἐνδιαθέτου στοργής. Ο τεταρταίος Λάζαρος, Σῶτερ, ώς ήκουσε κάτω τῆς φωνῆς σου, ἀναστὰς ἀνύμνησέ σε· καὶ γεγηθώς, ο
col. 1395–1396page 303 of 327
PG 97:1395οὕτως ἐβόα· Σὺ Θεὸς καὶ Κτίστης μου· σὲ προσχι ο ο νῶ καὶ ὑμνῶ, τὸν ἀναστήσαντά με. Εἰ καὶ δεσμὰ περίκειμαι, ὁ Λάζαρος κάτωθεν ένα, Λυτρωτά, ἀλλ' οὐδαμῶς ἐν τῇ γαστρὶ μενῶ τοῦ ᾅδου, ἐὰν μόνον κράξης με· ο Λάζαρε, δεύρο έξω. ο Σ γάρ μου φῶς καὶ ζωή. Παρακαλῶ σε, Λάζαρε, φησίν· ἀνάστηθι Εξελθε τῶν κλείθρων μου ταχύ. Απιθι οὖν· καλόν μοι γὰρ ἕνα θρηνῆσαι πικρῶς ἀφαιρούμενον, παρὰ πάντα; οὓς πρὶν πεινῶν κατέπιον. Καὶ τί βραδύνεις, Λάζαρε, φησίν· ὁ φίλος του, Δεύρο έξω» κράζει· ἑστηκὼς ἐξελθε οὖν, ἵνα κάγ ἄνεσιν λάβω· ἀφ' οὗ γάρ σε ἔφαγον, εἰς ἔμετον ή τροφὴ ἀντικατέστη μοι. Τί οὐκ ἐγείρῃ, Λάζαρε, ταχύ; ἀνέκραζε κάτωθεν ὁ ᾅδης θρηνωδῶν· τί οὐκ εὐθὺς ἐξαναστάς, τρέχεις τῶν ὧδε, ἵνα μὴ καὶ ἄλλους μοι αἰχμαλωτίσῃ Χρι στὸς, ἐξαναστήσας σε; Εθαυμαστώθης, Δέσποτα Χριστέ, ἐξαίσια τότε εργασάμενος πολλά· φῶς γὰρ τυφλοῖς· χωρῶν δὲ ὦτα ήνοιξας λόγῳ, καὶ τὸν φίλον Λάζαρον, ἐκ τῶν νεκρῶν, ὡς Θεός, φωνήσας ἤγειρας. Δόξα. Τριαδικὴν ὑμνήσωμεν ᾠδὴν, δοξάζοντες άναρχον Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα εὐθὲς, μοναδικήν μίαν οὐσίαν, ἣν τρισσῶς ὑμνήσωμεν· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἴ ἡ Τριάς. Θεοτόκ. Ως τῆς Τριάδος ἕνα σε, Χριστέ, δοξάζομεν, ὅτι ἐκ Παρθένου σαρκωθείς, δίχα τροπῆς, ἀνθρωπικῶς πάντα ἠνέσχου, μὴ ἐκστὰς τῆς φύσεως τῆς Πατρικής, Ἰησοῦ, εἰ καὶ ἡνώθης ἡμῖν. Ωδή η'. Ο Ειρμός. Οἱ οὐρανοὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ὑπερ ἄνω τῶν οὐρανῶν, εὐλογεῖτε, ὑμνεῖτε, καὶ ὑπερ υψοῦτε τὸν Κύριον εἰς τοὺς αἰῶνας.» Ο ποιητὴς καὶ συνοχεὺς τῶν ἁπάντων, δι' εύο σπλαγχνίαν ἐν Βηθανίᾳ ἐπέστη, εγεῖραι τὸν Λάζα ρον. Ο τεταρταῖος ἐδωδώς, καὶ κειρίαις συνειλημμένος, ἤλατο ἔμπνους ὁ ἄπνους, φωνοῦντός σου. Τῶν Ἰουδαίων ὁ λαὸς, ὡς ἑώρα τὸν τεθνεῶτα τῇ σῇ φωνῇ ἀναστάντα, Χριστέ, διεπρίετο. Οἱ σκοτεινοὶ περὶ τὸ φῶς Ἰουδαῖοι, τί ἀπιστείτε τῇ τοῦ Λαζάρου ἐγέρσει; Χριστοῦ τὸ ἐγχείρημα. Αγαλλιάσθω ἡ Σιών, καὶ ὑμνείτω τὸν ζωοδότη, τὸν ἀναστήσαντα λόγῳ ἐκ τάφου τὸν Λάζαρον. Αἱ στρατιαὶ τῶν οὐρανῶν, καὶ τὸ γένος τῶν γηγενῶν σὲ ὕμνησαν· ὅτε, Σωτερ μου, τὸν Λάζαρον ἤγειρας. Δόξα. Σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τὸ Πνεῦμα δοξο λογῶ, καὶ ὑμνῶν ἀσιγήτως βοῶ· Τρισάγιο, ώξα σοι
col. 1397–1398page 304 of 327
PG 97:1397Θεοτόκ. Σὲ εὐλογῶ καὶ προσκυνῶ τὸν τεχθέντα ἐκ τῆς Παρθένου, μὴ χωρισθέντα τοῦ θρόνου τῆς ἁγίας δόσ ξης σου. Ὠδὴ θ'. Ὁ Εἱρμός. Εποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ· καθεῖλε γὰρ δυναστὰς ἀπὸ θρόνων, καὶ ὕψωσε ταπεινούς, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ἐν οἷς ἐπεσκέψατο ἡμᾶς, Ανατολή ἐξ ὕψους, καὶ κατεύθυνεν ἡμᾶς εἰς ὁδὸν εἰρήνης.» Ὑμνείτω τὸ θαῦμα Βηθανία σὺν ἡμῖν· ἐν ταύτῃ γὰρ ἐδάκρυσεν ὁ Κτίστης, τὸν Λάζαρον ἀνιστῶν, νόμο φύσεως σαρκός· καὶ Μάρθας τὰ δάκρυα λοιπόν, καὶ τὸν κλαυθμὸν Μαρίας εἰς χαρὰν μεταβαλών, τον νεκρὸν ἐγείρει. Πιστούμενος, Λόγε, τὴν ἀνάστασιν τὴν σὴν, ἐκάλεσας τὸν Λάζαρον ἐκ τάφου, καὶ ἤγειρας ὡς Θεός ἵνα δείξῃς τοῖς λαοῖς, Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ὁμοῦ ἐν ἀληθείᾳ ὄντα, καὶ ἐγείραντα ναόν, τὸν τοῦ σώματός σου. Συνέσεισας 10 πάλαι καὶ μοχλοὺς τοὺς σιδηροῦς, ἐφόβησας τὸν ᾄδην τῇ φωνῇ σου, καὶ ἔπτηξε σὺν αὐτῷ καὶ ὁ θάνατος εὐθὺς, ὡς εἶδον τὸν Λάζαρον, Σῶτερ, τὸν παρ' αὐτοῖς δεσμώτην, ψυχωθέντα τῇ φωνῇ, καὶ ἐξαναστάντα. Εξέστησαν πάντες ὡς ἑώρων σε, Σῶτερ, δακρύον τα τὸν Λάζαρον θανόντα, καὶ ἔλεγον οἱ δεινοί· εΙδε πῶς αὐτὸν φιλεῖ. › Εὐθὺς οὖν ἐφώνησας αὐτὸν, καὶ ἀναστὰς ὁ ἄπνους, ἀφῃρεῖτο τὴν φθοράν, τῷ προστάγματι σου. Επείσθησαν πύλαι, συνετρίβησαν μοχλοί· ἐλύθησαν δεσμὰ τοῦ τεθνεῶτος· ὁ ᾅδης δέ, φωνῇ τῆς δυ νάμεως Χριστοῦ, πικρῶς ἀνεστέναξε, καὶ ἀνεβόα Οίμοι! τις καὶ πόθεν ἡ φωνὴ, ἡ νεκροὺς ζωοῦσα; ᾿Ανάστα ἐντεῦθεν, ὑπακούσας τῆς φωνῆς· ὁ φίλος στο γὰρ ἔξω προσφωνεί σε· οὗτός ἐστιν, ὁ τὸ πρὶν ἀναστήσας τοὺς νεκρούς· Ἠλίας μὲν ἤγειρε νεκρόν, καὶ Ελισσαίος ἅμα· ἀλλ' αὐτὸς ἦν δι' αὐτῶν, καὶ λαλῶν καὶ πράττων. Ὑμνοῦμέν σου, Λόγε, τὴν ἀνείκαστον ἰσχύν Οστέοις γὰρ καὶ νεύροις, τὸν θανόντα ἤγειρας 10 λόγῳ τῷ σῷ, ὡς τῶν ὅλων πλαστουργός· καὶ τοῦτον ἀνέστησας, Σῶτερ, ἐκ τῶν καταχθονίων, ὡς τῆς χή. ρας τὸ υἱὸν τὸν ἐπὶ τῆς κλίνης. Δόξα. Γριάς παναγία, Πάτερ ἄναρχε Θεέ, συνάναρχο γι καὶ θεῖε Λόγε, Παράκλητε ἀγαθὲ, Πνεῦμα ἅγιον Θεοῦ· τὸ ἐν καὶ τρισήλιον φάος, ἡ συμφυής ουσία, εἷς Θεὸς καὶ Κύριος, οίκτειρον τὸν κόσμον. Θεοτόκ. Ὁ πάντα ποιήσας ἐν σοφίᾳ, Ἰησοῦ, καὶ ὅλον με φορέτας ἐκ Παρθένου, καὶ ὅλος μένων ἀεὶ ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρός· τὸ ἅγιόν σου Πνεῦμα, Χριστέ, ἐπὶ τὸ ποίμνιόν σου, καταπέμψας ὡς Θεός, ἐπισκίασον ἡμᾶς. ε ο ο ο ο 10 γρ. συνέκλασας, ο Ισ. Εσφιγξας.

Triodion of Holy WeekTriodia Majoris Hebdomadae

col. 1399–1400page 305 of 327
Triodia Majoris Hebdomadæ
PG 97:1399Τῇ Κυριακῇ τῶν Βαΐων ἑσπέρας εἰς τὸ ᾿Απόδει ΠΡΟΥ ψάλλομεν τὸ Τριώδιον τοῦ Κυρίου Ανδρέου Κρήτης· ὡσαύτως ποιοῦμεν καὶ τὰς λοιπὰς τῆς Μεγάλης Εβδομάδος Εσπέ ρας, εἰς τὸ ᾿Απόδειπνον. Ὠδὴ α', ἦχ. πλ. δ'. Τῷ συντρίψαντι πόλεις. Ἰωσὴφ τὴν σωφροσύνην μιμησώμεθα πιστοί γνώμην τον τιμήσαντα 16 τὴν τῶν ἀνθρώπων λογι κὴν οὐσίαν, πάσῃ φυλακή πολιτευσάμενοι, δι' ἀρετῆς πρακτικής. Τῶν καλῶν ἡ ἀπραξία ωμοιώθη τῇ συχή από την οὖν ἐκκλίνωμεν, μη ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε, την συναγωγὴν φύλλοις πυκάζουσαν προϋπογρά φουσα. Τὴν εἰκόνα τοῦ Δεσπότου υπογράφων Ἰωσήφ, λάκκῳ κατατίθεται· ἀπεμπωλεῖται ὑπὸ τῶν συγ γόνων· πάντα ὑπομένει ὁ ἀοίδιμος εἰς τύπον ὄντως Χριστοῦ. Τῆς συκῆς τὴν ἀκαρπίαν ἐκφυγόντες, ἀδελφοί, γνῶμεν τὸ ὑπόδειγμα· μὴ ξηρανθῶμεν ὡς ἐκείνη τότε, ὅτε ἐπανάγων ὁ φιλάνθρωπος, ἦλθε πεινών αὐτήν. Ἰησοῦς ὑπὲρ τοῦ κόσμου ἐπειγόμενος παθείν, θέλων συνανέρχεται τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, ἐπὶ τὴν πόλιν Ἱερουσαλήμ, πρὸς τὸ ἑκούσιον πάθος, δ ἦλθε παθεῖν. Κολληθέντες τῷ Κυρίῳ πάντα σπεύδοντι παθεῖν, έτοιμοι γενώμεθα πρὸς ἐμπαιγμόν, πρὸς ἐμπτο σμούς, πρὸς χλεύην, ὅπως τοῖς ἀχράντοις αὐτοῦ πάν θεσι, συνδοξασθῶμεν πιστοί. Πάθη πάθεσιν ἰᾶται, ὁ παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν· θέλων γὰρ προσίεται τῇ καθ᾿ ἡμᾶς ἀνθρωπική ουσία, τὰ ζωοποιὰ αὐτοῦ παθήματα, ἵνα σωθῶμεν ἡμεῖς. Δόξα. Τρία άναρχα δοξάζω τρία ἅγια ὑμνῶ· τρία συν αἴδια ἐν οὐσιότητι μιᾷ κηρύττω· εἷς γὰρ ἐν Πατρὶ, Υἱῷ, καὶ Πνεύματι, δοξολογείται Θεός. Θεοτόκ. Η μὲν ῥάβδος Μωσέως, καὶ ἡ ῥάβδος Ααρών, του Ισ. τὴν τιμήσασαν.
col. 1401–1402page 306 of 327
PG 97:1401ξένην μεταποίησιν, καὶ ὑπὲρ νοῦν, οἰκονομίαν ἔσχον· σοῦ δὲ ἡ νηδύς, θεογεννήτρια, τόκον καινίζει καινόν. Καθ., ἦχ. δ'. Ἐπεφάνης σήμερον. Τῆς συκῆς τὸ ἔγκλημα, μὴ σὲ προφθάσῃ, ἀλλ᾽ εὐ κάρπους σπούδασον καρδίας αύλαξι ψυχὴ, τῷ ποιη τῇ σου Χριστῷ ἀγαγεῖν, ἐν μετανοίᾳ αὐτῷ προσκο μίσουσα. Ὠδὴ η'. Τὸν ἐν ὄρει ἁγίῳ δόξασον. Σωφροσύνῃ κοσμήσαντες τὸν βίον, καὶ φρονήσει φυλάξαντες τὴν πίστιν, δικαιοσύνης τρόπους πορισώμεθα, ἵνα ἐν ἀνδρείᾳ ἀκολουθήσαντες Χριστῷ, συσταυρωθῶμεν. Αλλην Εύαν εὑρὼν τὴν Αἰγυπτίαν, οὐκ ἐκλάπη πρὸς ἀνοσιουργίαν ὁ πατριάρχης Ἰωσήφ, ἀλλ᾽ ἔστη δεν ὥσπερ τις αδάμας, ὑπὸ τῶν παθῶν μὴ ἁλοὺς τῆς ἁμαρτίας. Παροδεύων τοῦ βίου τὰς πορείας, ὦ Σωτήρ μου, ἐπείνασας βουλήσει, την σωτηρίαν πάντων ἐφιέμενος· τοῦτο γὰρ ἐπείνας, τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐκ σοῦ ἀποσφαλέντων. Ο προπάτωρ γευσάμενος τοῦ ξύλου, ὡς ἐγνώσθη γυμνὸς καὶ ᾔσχυμμένος, φύλλα συκῆς λαβὼν περιεζώσατο· τὴν συναγωγὴν τὴν γυμνωθείσαν Χριστοῦ προδιετύπου. Ετοιμάζου, ψυχή, πρὸ τῆς ἐξόδου· εὐτρεπίζου πρὸς τὸν ἐκεῖθεν βίον, καὶ τῷ Χριστῷ παθεῖν διὰ σὲ σπεύδοντι, ἵνα σὲ δοξάσῃ, σπεῦσον συμπαθεῖν, καὶ θανεῖν καὶ σταυρωθῆναι. Πῶς μὴ φρίξῃ ὁ θάνατος, Σωτερ μου· πῶς μὴ πτήξῃ ὁ ᾅδης συναντῶν σοι, κατ᾽ εὐδοκίαν πρὸς τό πάθος σπεύδοντι, καὶ ὑπὲρ ἀδίκων, ὁρῶν σε παθεῖν ἐληλυθότα. Τοῦ Λαζάρου τὴν ἔγερσιν ὁρῶντες Ἰουδαῖοι, ἱε ρεῖς καὶ Λευΐται, συνομωσίαν φθόνῳ συσκευάσαντες, δήλῳ προδοσίας τὸν Χριστὸν προϋδίδουν εἰς θάνα τον Πελάτη. ῾Η ἀμνάς σου καὶ δούλη καὶ παρθένος, πρὸς τὸ πάθος ὁρμῶντά σε ὁρῶτα, καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἡμῶν προθέμενον, τὸν καλὸν ποιμένα, σπλάγχνοις μητρι τοῖς ἐπὶ σοὶ προσωδυνάτο. Δόξα. ο Ως μονάδα τῇ οὐσίᾳ ὑμνῶ σε· ὡς Τριάδα τοῖς προσώποις σε σέβω, Πάτερ, Υιέ, καὶ Πνεῦμα τὸ πανάγιον· ἀναρχον τὸ κράτος τῆς σῆς βασιλείας διξάζω εἰς αἰῶνας. Θεοτόκ. Δυσωπεί σε, Χριστέ, ἡ Θεοτόκος· ἱκετεύει τῶν μα θητῶν δῆμος· τὴν σὴν εἰρήνην δώρησαι τῷ κόσμῳ σου, καὶ τοὺς οἰκτιρμούς σου, χάρισαι πλουσίως ἡμῖν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ὠδὴ θ'. 'Αλλότριον τῶν μητέρων ἡ παρθενία. ᾿Αλλότριον τῶν ἀσέμνων ἡ σωφροσύνη· καὶ ξένον τοῖς δικαίοις ἡ ἀνομία. Ἰωσὴφ δὲ ὁ μέγας, ἐξέκλινε τὴν ἁμαρτίαν, καὶ σωφροσύνην ἐχρημάτισεν· εἰκὼν καὶ τύπος ὄντως Χριστοῦ.
col. 1403–1404page 307 of 327
PG 97:1403ο Ο 'Αλλότριον τῶν ἀνόμων ἡ εὐνομία· καὶ ξένον τῆς ἀπίστοις ἡ θεογνωσία. Ἰουδαῖοι δὲ ταῦτα ἀπώσαντο δι' ἀνομίαν· διὸ καὶ μόνοι ἐκληρώσαντο, καθάπερ ή συχῆ τὴν ἀράν. Επείνασε τῶν ἀνθρώπων τὴν σωτηρίαν, «ζωής ὑπάρχων ἄρτος, ὁ ὁ Χριστὸς καὶ Θεός μου. Διὸ καὶ συκῆν δὲ προφθάσας, τὴν ἄκαρπον συναγωγήν, φύλλοις κομῶσαν νομικοῖς, ὡς εἶδε, κατηράσατο. Τὴν νομικὴν ἀκαρπίαν προκατηράσω, ὡς φύλλα ἐπανθοῦσαν, τοῦ γράμματος σκιώδη γνώμην τοὺς καρποὺς δὲ τῶν ἔργων οὐκ ἔχουσαν δι' ἀνα μίαν. Ημᾶς δὲ πάντας, τοὺς τῆς χάριτος υἱοὺς, Σπ τερ, εὐλόγησον. Η ράβδος μὲν Μωσέως, τὸ πρὶν εἰς ὄφιν· ἡ Δαρὼν δὲ ῥάβδος, εἰς χλωρὴν μετεβλήθη, καὶ εξήνθησε φύλλα, ἡ ἄκαρπος, ἡ ξηρανθεῖσα. Συν αγωγὴ δὲ ἡ παράνομος, εἰς ἄκαρπον μετήχθη συ χήν. Ετοίμαζε, Ιουδαία, τοὺς ἱερεῖς σου· εὐτρέπιζε τὰς χεῖρας πρὸς θεοκτονίαν· «Ἰδοὺ γὰρ ἦλθε πραΰς ο καὶ ἥσυχος ἐπὶ τὸ πάθος, Ἀμνὸς ὑπάρ χων, καὶ Ποιμὴν ἡμῶν, Χριστὸς ὁ Βασιλεύς Ισραήλ Υπόδεξαι, Ἰουδαία, τὸν βασιλέα· ἰδοὺ γὰρ πρὸς τὸ πάθος ἔρχεται ἑκουσίως, ἵνα πάθῃ καὶ σώσῃ τοὺς κράζοντας ακαταπαύστως· «Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμεν νος ο σταυρῷ σῶσαι τὰ σύμπαντα. Μετέστρεψεν, Ιουδαία, τὰς ἑορτάς σου εἰς τήν ος, ὁ Δεσπότης κατὰ τὴν προφητείαν· θεοκτόνος γὰρ ὤφθης, τοῦ στρέψαντός ποτε τὴν πέτραν, καὶ τὴν ἀκρότομον, εἰς ὕδατα καὶ λίμνας, καθώς ψάλλει Δαβίδ. Δόξα. Αλλότριον τοῖς ἀνόμοις τὸ σε δοξάζειν, την ἄναρχον οὐσίαν, Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἄκτιστον παντοκρατορίαν, δι' ἧς ὁ σύμπας κόσμος ἥδρασται, τῷ νεύματι τοῦ Θεοῦ κράτ τους αὐτῆς. Θεοτόκ. Προσάγομεν εἰς πρεσβείαν τὴν Θεοτόκον· εἰ τῆς ταῖς ἱκεσίαις καὶ τῶν σῶν ἀποστόλων, κανα νοὺς ἡμᾶς ποίησον, Δέσποτα, τῶν ἀγαθῶν σου, καὶ τῆς λαμπρότητος ἀξίωσον, Σῶτερ, τῆς ἀναστάσεώς σου. ῇ Μεγάλη Β' ἑσπέρας εἰς τὸ Ἀπόδειπνον· τοῦ Κυρίου Ανδρέου Κρήτης. 'ρδὴ β', ἦχ. πλ. δ'. Πρόσεχε, οὐρανέ. Πρόσεχε, οὐρανέ, καὶ λαλήσω, καὶ ἀνυμνήσω Χρι στὸν, τὸν ἐκ Παρθένου σαρκὶ ἐπιδημήσαντα. Συνέλθωμεν τῷ Χριστῷ πρὸς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν μυστικῶς μετὰ τῶν ἀποστόλων συναυλισθώμεν αὐτῷ. Εννόησον, ταπεινή μου καρδία, τίς ἡ τοῦ μύλω νος παραβολή, ἣν προεῖπε Χριστὸς, καὶ νῆσον λοιπόν.
col. 1405–1406page 308 of 327
PG 97:1405Ετοίμαζε σεαυτήν, ὦ ψυχή μου, ἐπὶ τὴν ἔξοδον ἡ παρουσία ἐγγίζει τοῦ Δικάστου κριτου. Θεοτόκ. Αχραντε Θεοτόκε Παρθένε, μόνη πανύμνητε, τὸν Υϊόν σου δυσώπει ὑπὲρ τῶν δούλων σου. Εἱρμὸς ἄλλος. Ἦχ. ὁ αὐτός. Ιδετε, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ πρὶν γενέσθα τὰ πᾶν, καὶ πρὸ τοῦ στῆναι γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν, γινώσκων τὰ πάντα· ὁ ὅλος ὧν ἐν Πατρὶ καὶ ὅλον φέρων ἐν ἐμοί. Ιδετε, ἴδετε ὅτι ἐγώ εἰμι Θεός, ὁ πάλαι τὸν Ἰσραὴλ ἐν Ἐρυθρά θαλάσσῃ διαγαγών, καὶ σώτας, καὶ θρέψας, καὶ ἐκ δουλείας αὐτὸν ἐλευθερώσας Φαραώ. Λόγου συνέστησα τὸν οὐρανὸν ἅμα τῇ γῇ· συν ἡμην γὰρ τῷ Πατρὶ, καὶ διὰ λόγου φέρω τόδε τὸ πᾶν, ὡς λόγος, καὶ Σοφία, καὶ Δύναμις, καὶ εἰκὼν, καὶ συνουργὸς, καὶ ἰσουργός. Τις χρόνους ἔθετο; Τίς ὁ αἰῶνας συντηρῶν; Τίς ὁ τὸ πᾶν ὁρίζων καὶ συγκινῶν, εἰ μὴ ὁ ἀνάρχως συνὼν ἀεὶ τῷ Πατρὶ, ὥσπερ ἀκτὶς ἐν τῷ φωτί. Τὰ τῆς ἀμέτρου του φιλανθρωπίας, Ἰησοῦ! ἐγνώ ρισας γὰρ ἡμῖν τῆς συντελείας ἄνωθεν τὸν καιρὸν, καλύψας τὴν ὥραν· τρανώσας δὲ τηλαυγῶς τὰ ὑπο δείγματα αὐτῆς. Πάντα ἐπίστασαι· πάντα γινώσκεις, Ἰησοῦ· ὡς ἔχων ἐν σοὶ τὸ πατρικὸν ἀξίωμα θεϊκῶς, καὶ ὅλον τὸ Πνεῦμα ἐμφύτως φέρων ἐν σοὶ, τὸ συναΐδιον Πατρί. Δέσποτα Κύριε, ὁ τῶν αἰώνον ποιητής, ἀξίωσον α καὶ ἡμᾶς τῆς ἱερᾶς ἐκείνης τότε φωνῆς ἀκοῦσαι, καλούσης τοὺς ἐκλέκτους τοῦ Πατρὸς, εἰς βασιλείαν οὐρανῶν. Δόξα. Αναρχε ἄκτιστο Τριάς, αμέριστε μονάς· ἡ τρία οὖσα καὶ ἐν; Πατήρ, Υιλ;, καὶ Πνεῦμα· εἷς ὁ Θεός· προσδέχου τὸν ὕμνον ἐκ τῶν πηλίνων γλωσ σῶν ὡς ἐκ στομάτων φλογερῶν. Θεοτόκ. Σκήνωμα ἅγιον ὤφθης, Παρθένε τοῦ Θεοῦ· ἐν σοὶ γὰρ τῶν οὐρανῶν ὁ βασιλεὺς οἰκήσας σωματι χῶς, προῆλθεν ὡραῖος, τὸν ἄνθρωπον ἐν ἑαυτῷ ἀναμορφώσας θεϊκῶς. Καθ. ἦχ. β'. Εὐσπλαγχνίας. Εὐσπλαγχνία κινούμενος, Χριστέ, ἑκουσίως προ ἐρχη τοῦ παθεῖν, εὐεργέτα, θέλων τῶν παθῶν ὑμᾶς λυτρώσασθαι, καὶ τῆς ἐν τῷ ᾅδῃ κατακρίσεως. Διό σοῦ τὰ τίμια ἀνυμνοῦμεν παθήματα, καὶ δοξά ζομεν, Σῶτερ, τὴν ἄκραν σου πάντες συγκατά €23:ν. ηδη η'. Ο Ειρμός. "Αγγελοι καὶ οὐρανοί, τὸν ἐπὶ θρόνου δόξης ἐποχούμενον, καὶ ὡς Θεὸν ἀπαύστως δοξαζόμενον, εὐλογεῖτε, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αιώνας. Πάντως ήκουσας, ψυχή, πῶς ὁ Χριστὸς τοῖς θείοις ο
col. 1407–1408page 309 of 327
PG 97:1407μαθηταῖς αὐτοῦ, προανεφώνει λέγων τήν συντέλεια ο γνοῦσα δέ σου τὸ τέλος, ἑτοιμάζου λοιπόν· καιρός ἐξόδου ἥκει. Ἔγνως, ἄγονε ψυχή, τοῦ πονηροῦ οἰκέτου τὸ ὑπό δειγμα; φοβοῦ, καὶ μὴ ἀμέλει τοῦ χαρίσματος, ο ἐδέξω, οὐχ ἵνα κατακρύψῃς εἰς γῆν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐμπου ρεύσῃ. Φαιδρυνέσθω ἡ λαμπάς, ὑπερβρεχέσθω ταύτης καὶ τὸ ἔλαιον, ὡς ταῖς παρθένοις τότε ἡ συμπάθεια, ἵνα εὕρης, ψυχή μου, τὸν νυμφῶνα τότε ανεωγμέν νου. Εν Σαββάτῳ τὴν φυγὴν καὶ ἐν χειμῶνι λέγων, ὁ Διδάσκαλος, τὴν τῆς ἑβδόμης ζάλην προαινίττεται τοῦ παρόντος αιώνος, ἐν ᾧ ἐπανήξει, ώσπερ, χειμών τὸ τέλος. Ὥσπερ τάχος ἀστραπής διερχομένης, οὕτω τότε ἔσεσθαι τὴν φοβερὴν ἐκείνην τοῦ Δεσπότου του παρουσίαν, ψυχή μου, ἤκουσας· ἑτοίμη λοιπόν για νέσθαι σπεῦσον. Οταν ἔλθῃ ὁ Κριτὴς ἐν χιλιάσι τότε μυριάσι το ἀγγελικῶν ταγμάτων καὶ δυνάμεων· ποῖος φίλος, ψυχή μου; ποῖος τρόμος; οἴμοι· γυμνῶν ἑστώτων πάντων. Δόξα. Εἷς Θεὸς οὖν ἡ Τριάς· οὐ τοῦ Πατρὸς ἐκστάνος εἰς υἱότητα, οὐδὲ Υἱοῦ τραπέντος εἰς ἐκπόρευσιν ἀλλ᾿ ἰδίᾳ καὶ ἄμφω φῶς Θεὸν τὰ τρία, δοξάζω εἰς αἰῶνας. Θεοτόκ. Ταϊς πρεσβείαις, ὦ Θεὸς, τῆς Θεοτόκου, δέχου τὴν εὐχὴν ἡμῶν· ἀντικατάπεμψον δὲ τὰ ἐλέη σου ἐπὶ πάντας πλουσίως, καὶ τὴν σὴν παράσχου εἰρήνην τῷ λαῷ σου. Ωδή θ'. Ο Ειρμός. Τὸν προδηλωθέντα ἐν ὄρει τῷ νομοθέτῃ ἐν πυρὶ καὶ βάτῳ· τόκον τὸν τῆς ᾿Αειπαρθένου εἰς ἡμῶν τῶν πιστῶν σωτηρίαν, ἐν ὕμνοις ἀσιγήτοις μεγαλύτε μεν. Ηκουσας, ψυχή, τοῦ Κριτοῦ προαναφωνοῦντος καὶ διδάσκοντός σε, τῆς συντελείας τὸν χρόνον. Ετοί μαζε τὰ πρὸς τὴν ἔξοδον ἔργα, μήπως, ὡς ἀδόκιμος, Θεοῦ ἐκριφῇς. Ἀπὸ τῆς συκῆς, ὦ ψυχή, διδάσκου τὸ τέλος, όταν ἁπαλώσῃ τὰ φύλλα καὶ ἐκφύῃ τοὺς κλάδους, θέρους ὥρα λοιπόν· καὶ σὺ ὅταν ταῦτα ἴδῃς, γνῶθι ὅτι ἐν θύραις ἐστί. Τίς εκτός σου ἄλλος, τὸν σὸν γινώσκει Πατέρα; ἢ τις πλὴν σοῦ οἶδε τὴν ὥραν ἢ τὴν ἡμέραν; «Παρά σοῦ γὰρ οἱ θησαυροί τῆς σοφίας πάντες ἐνυπέρ χουσι, ο Χριστὲ ὁ Θεός. Βίβλοι ἀνοιγήσονται τότε θρόνων τεθέντων • Πρά ξεις δὲ ἐλέγχονται γυμνῶν ἑστώτων πάντων· «Τε τραχηλισμένα γὰρ τὰ πάντα Θεῷ. Έρχεται ἡ πάντων Κριτής, ἀχθῆναι εἰς κρίσιν ὁ ἐπὶ τοῦ θρόνου τῶν Χερουβὶμ ἐφεδρεύων, ὡς
col. 1409–1410page 310 of 327
PG 97:1409ὑπεύθυνος παραστῆναι Πιλάτῳ, πάντα τε παθεῖν, ἵνα σωθῇ ὁ ᾿Αδάμ. Ηγγικε τὸ Πάσχα τὸ μέγα καὶ θεῖον· μετὰ δύο γὰρ ὁ Χριστὸς προδιδάσκει ἡμέρας, τὴν τοῦ πάθους προδιαγράφων ἡμέραν, ἐν ᾗ τῷ Πατρὶ, θύμα προσω άγεται. Παρὰ τῷ σταυρῷ σου, Σῶτερ, ἑστῶσα ἡ Μήτηρ, καὶ τὴν ἄδικόν σου σφαγὴν καθορῶσα, ἐβόα· Οίμοι, Τέκνον ἐμὸν, τὸ ἄδυτον Φέγγος, λάμψον πᾶσιν, Ηλιε τῆς δόξης, τὸ φῶς. Δόξα. Ο Μονὰς ἁγία Τριάς, ἡ μία Θεότης· καὶ Τριάς μονὰς ὁ Θεὸς, τρισυπόστατε φύσις, ἡ ὁμότιμος καὶ ἀμέριστος δόξα· ῥῦσαι τῶν κινδύνων τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Θεοτόκ. Δέχου την Μητέρα τὴν σὴν, Χριστέ, εἰς πρεσ. βείαν, ἵνα ταῖς ἱκεσίαις αὐτῆς εἰρηνεύσῃς τὸν κόσ σμον, καὶ κρατύνῃς τῆς βασιλείας τὰ σκῆπτρα, καὶ τὰς ἐκκλησίας σου συνάψῃς εἰς ἔν. Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ τρίτῃ, εἰς τὸ Ἀπόδειπνον ψάλλομεν τῷ Τριώδιον τοῦ Κυρίου Ανδρέου. ᾠδὴ γ, ἦχ. β'. Ο Ειρμός. Στειρωθέντα μου τὸν νοῦν, καρποφόρον, ὦ Θεός, ἀνάδειξόν με, γεωργὲ τῶν καλῶν, φυτουργὲ τῶν ἀγαθῶν, τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου. Συντελείας ὁ καιρὸς, ἐπιστρέψωμεν λοιπόν, Χρι στὸς διδάσκει· ἥξει γὰρ ἐν ῥοπῇ· ο ήξει καὶ οὐ χρονιεῖ, ο κρῖναι τὸν κόσμον αὐτοῦ. Τὸ ἀθρόον τῆς αὐτοῦ παρουσίας ὁ Χριστὸς δηλῶν, εἰρήκει τὴν τοῦ Νῶέ ποτε ἀπροσδόκητον φθοράν ἐπενεχθεῖσαν τῇ γῇ. Ἠνεώχθη ὁ νυμφών· εὐτρεπίσθη σὺν αὐτῷ ὁ θεῖος γάμος· ὁ Νυμφίος ἐγγὺς προσκαλούμενος ἡμᾶς ἑτοιμασθώμεν λοιπόν. Η τοῦ Σίμωνος σκηνὴ τὸν ἀχώρητον παντὶ ἐχώς ρησέ σε, Ἰησοῦ βασιλεῦ, καὶ γυνὴ ἁμαρτωλός, μύ ρόν σε ήλειψεν. Εὐωδίας μυστικής πληρουμένη ἡ γυνή, τῆς πριν ἐῤῥύσθη δυσωδίας, Σῶτερ, τῶν πολλῶν ἁμαρτιῶν μῦρον γὰρ βρύει; ζωῆς. Επουράνιος τροφή, τῶν πεινώντων ἡ ζωὴ αὐτὸς ὑπάρχων, εστιάσθης, Χριστέ, τοῖς ἀνθρώποις προ δεικνὺς τὴν συγκατάβασιν. ῾Ο ἀγνώμων μαθητής, ἀθετήσας σε, Χριστέ, τὴν γίν, ο ο Σ, ε, Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ παρεξῆς,
col. 1411–1412page 311 of 327
PG 97:1411σπεῖραν ὅλην τῶν ἀνόμων λαῶν συνεκίνει κατά σου, εἰς προδοσίαν τραπείς. Δόξα. Σὺν Πατρί σε τὸν Υΐν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ εὐθές, τὴν μίαν φύσιν προσκυνῶ καὶ ἀνυμνώ· τοῖς προς ώποις διαιρῶν, καὶ τῇ οὐσίᾳ ἐνῶν. Καὶ νῦν. Η τεκοῦσα σε Αμνας, τὸν Ποιμένα καὶ Ἀμνὸν, ἀπ! πρεσβεύοι, Ἰησοῦ ὁ Θεὸς, ὑπὲρ πάντων γηγενών, τῶν πιστευόντων εἰς σέ. Καθ., ἦχ. α'. Χορὲς ἀγγελικές. Ἰδοὺ τὸ πονηρὸν βουλευτήριον ὄντως συνέχει δυσμενώς, ὡς κριτὴν κατακρίναι, τὸν ἄνω καθεζόμενον ὡς κριτὴν πάντων κύριον· νῦν ἀθροίζεται, τὸν τῷ Πιλάτῳ Ηρώδης Αννας ἅμα τε καὶ Κατέρας ἑτάσαι τὸν μόνον μακρόθυμον. Ωδή γ'. Ο Ειρμός. Τὸν ἐν τῇ βάτῳ Μωσῇ τῆς Παρθένου τὸ θαῦμα ἐν Σιναίῳ τῷ ὄρει προτυπώσαντα ποτε ὑμνεῖτε, εὐλο γεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνα:. Οὐκ ἀγνοῶν τὸν καιρὸν τῆς ἡμῶν συντελείας, ὁ κρατῶν τοὺς αἰῶνας, τὴν ἡμέραν ἀγνοεῖν προέφησι έκείνην· ἀλλ' ὅρους πᾶσι τιθεὶς πρὸς μετριοφροσύνην. Οταν καθήσῃς κριτής, ἀφορίσας, ὡς εἶπας, ο Ποιμὴν τῶν προβάτων τὰ ἐρίφια, Σώτερ, της στά σεως ἐκείνη; μὴ ὑστερήσῃς ἡμᾶς, τῆς θείας δεξίας σου. Σὺ εἶ τὸ Πάσχα ἡμῶν, ὁ τυθεὶς ὑπὲρ πάντων ὡς ἀμνὸς καὶ θυσία, καὶ πταισμάτων ἱλασμός· καὶ τοῦ τὰ θεῖα πάθη ὑπερυψοῦμεν, Χριστέ, εἰς πάντας τους αἰῶνας. Μύλων ἔοικέ σοι, καὶ ἀργῷ, καὶ οἰκίᾳ, ἐς ὁ βίος, ψυχή μου· διὸ κτῆσαι εἰς Θεὸν ἑτοίμην τὴν καρδίαν, ἵνα μηδὲν τῇ φθορᾷ τῆς σαρκὸς καταλ της. Οὐ Φαρισαίοις, Σῶτερ, οὐ τῷ Σίμωνι μόνῳ κατηξίωσας ἅμα εἰς ἑστίασιν ἐλθεῖν, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τελῶναι ὁμοῦ καὶ πόρναι, τὴν σὴν ἀντλοῦσιν εὐσπλαγχίαν. Φιλαργυρίας ἐρῶν ὁ προδότης Ἰούδας, κενωθέντος τοῦ μύρου ἐμελέτησε λοιπὸν τὴν πράσιν τοῦ Δεσπό του, καὶ πρὸς ἀνόμους ἐλθὼν, τὴν τιμὴν συνεχώ γει. Σειν, 37 ἴσ. μηδὲ τ. φ. τ. σ. καταλιπῆς. τῇ φθορά της σαρ κ'ς,
col. 1413–1414page 312 of 327
PG 97:1413Το μακαρίων χειρῶν! Ο τριχῶν καὶ χειλέων τῶν 0 τῆς σώφρονος πόρνης, αἷς ἐπέχεε, Σῶτερ, τὸ μῦρον πρὸς τοὺς πόδας, ἐκμασσομένη αὐτοὺς, πυκνώς και τα φιλοῦτα. Ανακειμένῳ γυνή, ἐπιστᾶσά σοι, Λόγε, πρὸς τοὺς πόδας θρηνοῦσα, τὸ ἀλάβαστρον, Σῶτερ, του μύρου κατεκένου, ἐπὶ τὴν σὴν κεφαλὴν τοῦ ἀθανάτου μύ ρου. Δόξα. Σὺν τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἁγίαν Τριάδα ἐν θεότητι μιᾷ, δοξάζομεν βοῶντες Αγιος, ἅγιος, ἅγιος εἶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Καὶ νῦν. Ταῖς ἱκεσίαις, Σώτερ, τῆς ἀχράντου μητρός σου, καὶ τῶν σῶν ἀποστόλων, τὰ ἐλέη σου ἡμῖν κατά πέμψον πλουσίως, καὶ τὴν εἰρήνην τὴν σὴν, παράσχου τῷ λαῷ σου. Ωδή θ'. Ο Ειρμός. Τὴν ὑπερφυῶς σαρκί, συλλαβοῦσαν ἐν γαστρὶ, τὸν ἐκ Πατρὸς ἀχρόνως προεκλάμψαντα λόγον, τὴν μόνην Θεοτόκον μεγαλύνομεν πιστώ;. Εργασίας ὁ καιρός· σωτηρίας ὁ σκοπός· τὸ τά λαντον λαβοῦσα, τὴν ἀρχαίαν εἰκόνα, ψυχή μου, ἐμπορεύου τὴν αἰώνιον ζωήν. Ως λαμπάδας φωτεινές κοσμηθέντες τὰς ψυχὰς, τῷ Νυμφίῳ χωροῦντι πρὸς τὸν ἄφθαρτον γάμον, πρὸ τοῦ τὴν θύραν κλείσαι, συνεισέλθωμεν αὐτῷ. Δεῖξαι θέλων, Ἰησοῦ, τὸ ὑπερφυὲς τῆς σῆς τα πεινώσεως πᾶσιν, εἰστιάθης ἐν οἴκῳ τοῦ Σίμωνος δειπνήσας, τῶν πεινώντων ἡ τροφή. Αρτος ὢν ζωοποιὸς εἰστιάθης, Ἰησοῦ, Σίμωνι Φαρισαίῳ, ἵνα πόρνη κερδήσῃ τὴν ἄπρατόν σου χά ριν τοῦ μύρου τῇ κενώσει. Χεῖρες ῥυπαραί· χείλη πόρνης ἐν ἐμοί· ἀναγνός μου ὁ βίος· ἐφθαρμένα τὰ μέλη· ἀλλ᾽ ἄνες μοι καὶ ἄφες, βοᾷ πόρνη τῷ Χριστῷ. Επιστᾶσα ἡ γυνὴ πρὸς τοὺς πόδας σου, Σώτερ, ἐπέχεε τὸ μῦρον, εὐωδίας πληροῦσα, καὶ μύρου πλη ρουμένη, τοῦ τῶν ἔργων Ελασμοῦ. Αρωμάτων εὐπορῶ, ἀρετῶν δὲ ἀπορῶ· & ἔχω, σου προσάγω, δὺς αὐτὸς ἅπερ ἔχεις, καὶ ἄνες μοι και ἄφες, βια πόρνη τῷ Χριστῷ. Μῦρον παρ' ἐμοὶ φθαρτόν· μῦρον παρὰ σοὶ ζωῆς Μῦρον γὰρ ὄνομά σοι κενωθεν ο τοῖς ἀξίοις. Αλλ' ἄνες μοι καὶ ἄφες, βοᾷ πόρνη τῷ Χριστῷ. Δόξα. Αναρχος εἶ ὁ Πατήρ, ἄκτιστος εἶ ὁ Υἱός, σύν θρονον καὶ τὸ Πνεῦμα· ἐν τὰ τρία τῇ φύσει, καὶ τρία τοῖς προσώποις· εἷς Θεὸς ἀληθινός. Θεοτόκ. Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς τῶν τιμώντων σε ἀεὶ, μὴ παύσῃ δυσωποῦσα τὸν ἐκ σοῦ γεννηθέντα, ῥυσθῆναι με κιν σύνων, καὶ παντοίων πειρασμῶν. VΙΙ, ο
col. 1415–1416page 313 of 327
PG 97:1415Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ δ', εἰς τὸ Ἀπόδειπνον· τὸ Τριώδιον τοῦ κυρίου Ανδρέου. ᾠδὴ δ', ἦχ. πλ. β'. Ακήκοεν ὁ Προς. Ανώγειν ἐστρωμένον» ἐδέξατό σε τὸν Κτιστήν, καὶ τοὺς συμμύστας· καὶ αὐτοῦ τὸ Πάσχα ἐπετέλεσας· καὶ αὐτοῦ εἰργάσω τὰ μυστήρια· αὐτοῦ γὰρ τῶν δύο σταλέντων νῦν μαθητῶν σου, τὸ Πάσχα ἡτοιμάσθη σοι. Υπάγετε πρὸς τὸν δεῖνα, ο ὁ πάντα εἰδὼς προ λέγει τοῖς ἀποστόλοις· καὶ μακάριός ἐστιν ὃς δύνα ται πιστῶς ὑποδέξασθαι τὸν Κύριον· ἀνώγειν μὲν τὴν καρδίαν προετοίμασας σοι, καὶ δεῖπνον τὴν εὐα σεβείαν. Η γνώμη φιλαργυρίας· ὁ τρόπος σου ἀπονοίας, ἄφρον Ἰούδα. Πιστευθείς γάρ μόνος τὸ γλωσσάκο μον, ὅλως οὐκ ἐκάμφθης πρὸς συμπάθειαν· ἀλλ' ἔκλεισας τὰ τῆς σκληρᾶς σου καρδίας σπλάγχνα, προ δοὺς τὸν μόνον εὔσπλαγχνον. Η γνώμη τῶν θεοκτόνων τῇ πράσει τοῦ φιλεργί ρου συναρμοσθεῖσα· ἡ μὲν πρὸς ἀναίρεσιν ὡπλίζεται ἡ δὲ τὰ ἀργύρια ἀφείλκετο. Αγχόνην γὰρ μεταμ λείας τότε προκρίνας, τοῦ ζῆν ἐστέρηται. Τὸ φίλημα γέμει δόλου· τὸ χαῖρέ σου ἐν μαχαίρα, πλάνε Ἰούδα. Τῇ μὲν γλώσσῃ φθέγγῃ τὰ πρὸς ἔνω σιν, τῇ δὲ γνώμῃ νεύεις πρὸς διάστασιν· προδοῦναι γὰρ τοῖς παρανόμοις τὸν εὐεργέτην δολίως ἐμελέτησας. Φιλεῖς καὶ πολεῖς, Ἰούδα· ἀσπάζῃ καὶ οὐκ ἐκὶ ζεις, δόλῳ προστρέχων; Τίς μισῶν ἀσπάζεται, τρις άθλιε; Τίς φιλῶν ἐξωνεῖται τιμήματι· τὸ φίλημα, τῆς ἀναιδοῦς σου κακοβουλίας ἐλέγχει τὴν προαίρεσιν. Δόξα Αμέριστον τῇ οὐσία· ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις, θεολογῶ σε, τὴν τριαδικήν μίαν Θεότητα, ὡς ὁμάδα σίλειον καὶ σύνθρονον. Βοῶ σοι τὸ ᾆσμα τὸ μέγα, τὸ ἐν ὑψίστοις τρισσῶς ὑμνολογούμενον. Θεοτόκ. Η σύλληψις ὑπὲρ λόγον· ὁ τόπος σου ὑπὲρ φύσιν, Θεογεννήτορ. Η μὲν γὰρ ἐκ Πνεύματος οὐ σπέρματ τος· ἡ δὲ νόμος φύσεως λανθάνουσα, ὡς ἄφθορος καὶ ὑπὲρ φύσιν πάσης λοχείας· Θεὸς γὰρ τὸ τεκτί μενον. Καθ., ἦχ. δ'. Επεφάνη σήμερον. Συνεσθίων, Δέσποτα, τοῖς μαθηταῖς σου, μυστικῶς ἐδήλωσας τὴν σὴν ἁγίαν τελευτήν· δι' ἦν, φθο ρᾶς ἐλυτρώθημεν, οἱ τὰ σεπτά· σου τιμώντες παθή ματα. ᾠδὴ η'. "Ον στρατιαὶ οὐρανῶν δοξάζουσι. Τὴν νομικὴν ἐκπληρώσας πρόστασιν, ὁ πλάκας τές νομικές γράψας ἐν Σινᾷ, ἔφαγε μὲν τὸ Πάσχα τὸ πάλαι καὶ σκιῶδες· γέγονε δὲ Πάσχα καὶ μυστικὴ ζων θυσία. Τὴν ἀπ' αἰῶνος κεκαλυμμένην, Χριστέ, σοφίαν μυσταγωγῶν, ἔδειξας ὁμοῦ πᾶσι τοῖς ἀποστόλοι, εχει,
col. 1417–1418page 314 of 327
PG 97:1417Σώτερ, ἐπὶ τοῦ δείπνου, ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις παρο ἔδωκαν οι θεομέρει Εἶ; ἐξ ἡμῶν δόλῳ παραδώσει με, Εβραίοις ἀπεμπολών ταύτῃ τῇ νυκτί. Τοῦτο Χριστός βοήσας συνέχες τους φίλους· τότε εἷς πρὸς ἕνα διαπορῶν προσεκινείτο. Ταπεινωθείς δι' ἡμᾶς ὁ πλούσιος, τοῦ δείπνου ἐξαναστάς, λέντιον λαβών, τοῦτο περιεζώσω· καὶ κλίνας τὸν αὐχένα, ἔνιψας τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν, καὶ τοῦ προδότου. Τῆς ὑπὲρ νοῦν καὶ ἀφράστου γνώσεως, τὸ ὕψος σου Ἰησοῦ, τίς μὴ ἐκπλαγῇ, ὅτι πηλῷ παρέστης, ὁ Κτίστης τῶν ἁπάντων, νίπτων μὲν τοὺς πόδας, ἐκε μάστων δὲ καὶ τῷ λεντίῳ. Ο μαθητής ἂν ἠγάπα Κύριος, τῷ στήθει ἀναπεσὼν, ἔφη πρὸς αὐτόν· ο Τίς ὁ παραδιδούς σε;» Χρι στὸς δὲ πρὸς ἐκεῖνον· «Οὗτος ὁ ἐμβάψας ἐν τῷ τρυ Ελίφ νῦν τὴν χεῖρα.» Ο μαθητής τὸν ψωμόν δεξάμενος, κατὰ τοῦ ἄρτου χωρεί, πράσιν μελετῶν· τρέχει πρὸς Ἰουδαίους λέγει τοῖς παρανόμοις·. Τί παράσχητέ μοι, κἀγὼ αὐτὸν προδότω; ) Δόξα. Ἕνα Θεὸν κατ' οὐσίαν σέβομαι· τρεῖς ὑποστάσεις ὑμνῳ διοριστικῶς· ἄλλας, ἀλλ᾽ οὐκ ἀλλοίας· ἐπεὶ θεότης μία· ἐν τρισὶ τὸ κράτος, καὶ γὰρ Πατήρ, Υιός, καὶ Πνεῦμα. Θεοτόκ. Ῥῦσαι ἡμᾶς, Ἰησοῦ Σωτερ ἡμῶν, ἐκ πλάνης και πειρασμοῦ, καὶ τοῦ πονηροῦ· δέχου τὴν Θεοτόκον πρεσβεύουσαν ἀπαύστως Μήτηρ γὰρ ὑπάρχει, καὶ δύναταί σε δυσωπήσαι. Ὠδὴ θ. 'Ασπέρου συλλήψεως. Τὸ μέγα μυστήριον τῆς τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἐπὶ τοῦ δείπνου συνανακειμένου σου, τοῖς μύσταις, φιλ άνθρωπε, ἀνακαλύψας Έφης Φάγετε ἄρτον τὴν ζωτικὸν· πίστει πίετε τὸ αἷμα κενωθὲν τῆς θεοπλεύρου σφαγής. Κατὰ τὴν ἄρτον χωρεί, δεξάμενος τὴν ψωμόν. κι το ἄρτος, Πίστει πίετε πιστῶς ἐν ἀντιτύπως συμβόλοις,
col. 1419–1420page 315 of 327
PG 97:1419Σκηνὴ ἐπουράνιος ἐδείχθη τὸ ἀνώγεων, ἔνθα τὴ Πάσχα Χριστὸς ἐπετέλεσε· τὸ δεῖπνον ἀναίμακτον, καὶ λογική λατρεία· ἡ τράπεζα δὲ τῶν ἐκεῖ τελεσθέν των μυστηρίων, νοητόν θυσιαστήριον. Τὸ Πάσχα Χριστός ἐστι, τὸ μέγα καὶ σεβάσμι βρωθεὶς ὡς ἄρτος, τυθεὶς δὲ ὡς πρόβατον. Αὐτὸς γὰρ ἀνήνεκται ὑπὲρ ἡμῶν θυσία· αὐτοῦ τὸ σῶμα εὐσεβῶς, καὶ αὐτοῦ τὸ αἷμα πάντες, μυστικώς μετα λαμβάνομεν. Τὸν ἄρτον εὐλόγησας, ὁ ἄρτος ὁ οὐράνιος, εὐχαριστήσας Πατρὶ τῷ Γεννήτορι λαβὼν καὶ ποτήριον, τοῖς μαθηταῖς ἐδίδους, ο Λάβετε, φάγετε, βοῶν τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα, ο καὶ τὸ αἷμα τῆς ἀφθάρτου ζωής. Ἀμὴν λέγων, ἔφησε, Τεῖς κλήμασιν ἡ ἄμπελος τοῖς ἀποστόλοις Χριστὸς ἡ ᾿Αλήθεια· Ἀπ᾿ ἄρτι οὐ μὴ πίω ἐκ τῆς ἀμπέλου πόμα, ἕως ἂν πίω αὐτὸ και νόν, ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρός μου, μεθ' ἡμῶν τῶν κληρονόμων μου. Πιπράσκεις τριάκοντα ἀργυρίοις τὸν Κύριον, καὶ οὐ λογίζῃ, Ἰούδα παράνομε, τοῦ δείπνου τὴν μύησιν, ἢ τὸν σεπτὸν νιπτήρα; Ο πῶς εἰς τέλος, τοῦ φωτὸς ὀλισθήσας, πτῶμα ἦλθες, τὴν ἀγχόνην ἀσπασά. μενο;! Τὰς χεῖρας ἐξέτεινας ἐν αἷς τὸν ἄρτον ἔλαβες της ἀφθαρσίας, λαβεῖν τὰ ἀργύρια· τὸ στόμα προς φίλη μα προσαγαγών δολίως, ἐν ᾧ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ αἷμα ὑπεδέξω. Αλλ' οὔαι τοι, ὥς φησιν ὁ Χρισ στός. Χριστὸς εἰστιάσατο τὸν κόσμον, ὁ οὐράνιος καὶ θεῖος ἄρτος· δεῦτε οὖν, φιλόχριστοι πηλίνοις ἐν στό μασι, ἁγναῖς δὲ ταῖς καρδίαις ὑποδεξώμεθα πιστών, τὸν θυόμενον τὸ Πάσχα ἐν ἡμῖν ἱερουργούμενον, Δόξα. Πατέρα δοξάσωμεν· Υἱὸν ὑπερυψώσωμεν· τὸ θεῖον Πνεῦμα πιστῶς προσκυνήσωμεν· Τριάδα ἀχώριστον μονάδα κατ' οὐσίαν· ὡς φῶς, καὶ φῶτα, καὶ ζωὴν ζωοποιοῦσαν καὶ φωτίζουσαν τὰ πέρατα. Θεοτόκ. Παστὰς ἐπουράνιος, καὶ νύμφη ἀειπαρθένος, μόν νη ἐδείχθης· Θεὸν μὲν βαστάσασα· τεκοῦσα δὲ ἀτρέ πτως ἐκ σοῦ σεσαρκωμένον. Διό σε πᾶσαι αἱ για νεαὶ ὡς Θεόνυμφον Μητέρα ὀρθοδόξως μεγαλώνε μεν,
col. 1421–1422page 316 of 327
PG 97:1421Εἰς τὴν Μεσοπεντηκοστήν. Ὠδὴ α', ήχ. πλ. δ'. θάλασσαν έπηξας.. Ἔθνη, κροτήσατε, Εβραίοι, θρηνήσατε· ὁ ζωοδότης γὰρ Χριστὸς τὰ δεσμὰ διέρρηξε τοῦ ᾅδου, καὶ νε κροὺς ἀνέστησε, καὶ νόσους ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ. Οὗτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δοὺς ζωὴν τοῖς πιστεύο ουσιν ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. Θαῦμα παρέδειξας, τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον μετελθών, ὁ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμούς μεταστρέψας, Δέσποτα, εἰς αἷμα· καὶ νεκροὺς ἀνέστησας, σημεῖον τοῦτο δεύτερον τελέσας. Δόξα, Σῶτερ, τῇ ἀφάτῳ σου βουλῇ· δόξα τῇ κενώσει σου, δι' ἧς ἐκαίνισας ἡμᾶς. Ῥεῖθρον ἀένναον ὑπάρχων, Κύριε, ζωῆς ἀληθινῆς, σὺ εἶ ἡ ἀνάστασις ἡμῶν. Θέλων εκοπίασας, Σῶτέρ μου, καὶ ἐκὼν ἐδίψησας, τοῖς νόμοις τῆς φύσεως ὑπείκων· καὶ εἰς Σιχὰρ ἀφικόμενος, σαρκὶ τὸ ὕδωρ ἐζήτησας τῇ Σαμαρείτιδι πιεῖν. Αρτους εὐλόγησας, ἰχθύας ἐπλήθυνας, ὦ ἀκατάληπτος Θεὸς, καὶ λαοὺς ἐχόρτασας ἀφθόνως· καὶ πηγὴν ἀένναον σοφίας τοῖς διψῶσι ἀπηγγείλω. Σὺ εἶ Σωτηρ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δοὺς ζωὴν τοῖς πιστεύουσιν ἐν τῷ ὀνόματι τῷ σῷ. Δόξα. Τρία συνάρχα δοξάζω και σύνθρονα Πατέρα ἄνα αρχον Θεόν, καὶ Υἱὸν συνάναρχον, καὶ Πνεῦμα συν αἴδιον Υἱῷ· τὴν μίαν τρισυπόστατον οὐσίαν ὑμνῶν, μίαν ἀρχὴν ὑπάρχιον ἀνάρχου θεότητος καὶ ουσιότητος τιμώ. Θεοτόκ. Μόνη ἐχώρησας τὸν Κτίστην, τὸν ἴδιον, Θεογεννήτορ, ἐν γαστρὶ, καὶ σαρκὶ ἐκύησας ἀφράστως, καὶ παρθένος ἔμεινας, μηδὲν τῆς παρθενίας λυμανθείσης. Τοῦ τον, ἁγνὴ, ὡς Υἱόν σου καὶ Θεὸν, ἀπαύστως ἱκέτευε ὑπὲρ τῆς ποιμνῆς σου ἀεί. Ωδή γ'. Εστερεώθη ή καρδία μου. Μὴ τὴν κατ' ὄψιν κρίσιν κρίνετε, Ἰουδαῖοι, διδά θεοφόρος οι "Ωσπερ ή φωσφόρος σελήνη, νίκ
Page scan enlarged

Notebook

Full View