advenit, velut quis explorator, praesertim me ab- ἀμηνυτί παραγενόμενος, ὥς τίς ποτε κατάσκοπος, ac cuin intra muros urbis Nazareth non καὶ μάλιστα ἐμοῦ ἀπόντος, καὶ οὐκ ὄντος ὑπὸ τὰ τείχη τῆς πόλεως Ναζαρέτ. sente, essem. Deipara. Cum hydriam accepissem ut irem ad fontem haurire aquam ad potum, ingressa est vox silentio in aures meas dicens: • Ave, gratia plena: Dominus tecum”. › Joseph. Num vero ex auditu concepisti? sæculo non est auditum, ut virgo viri expers ex sola verborum voce aliquando conceperit: nec patres nostri nobis annuntiarunt, ejusmodi aliquid factum esse in diebus antiquis. Deipara. Nunquid non scriptum est in prophetis: ‹ Quia virgo concipiet in utero, et pariet nobis st_55? Num potes dicere prophetas esse puerum mentitos? jam falleris, ο Joseph, nimisque insanis. ' Joseph. Nunc, Maria, dicam, Eva te vestigia matris tuæ fuisse secutam. Verum illa quidem paradisi domicilio pulsa fuit, quod susurranti aures aperuisset: tu autem a domo mea tanquam rea exturbaberis. Deipara. Nunc tanquam alienigena quidam, ac accusator congressus increpasti; non quasi reginam alloqueris: clamque e civitate in civitatem persequeris: quid vero deinceps excusans respondeam? Joseph. Novitate turbabit partus, ut quidem puto, nedum me, sed et angelos, et homines, nec ii habebunt fidem. Quis unquam audivit virginem puerum peperisse, maxime nulla viri consuetudine? Deipara. Turbabunt te, scio, verba hæc novitate, mentemque tuam mystici partus mirabile sacramentum in stuporem vertet: haud tamen ego illatæ mihi calamitatis causa fui, quippe quæ ab iufantia Domino Creatori meo servire consuevi. Joseph. Nonne tibi dixi, ut mihi eum ostenderes qui domui meæ est insidiatus, teque ipse liberarem ab hoc crimine? Nonne dixi, ut cito ad amatorem tuum abires? Quid ergo deinceps spe præsumis? Deipara. Non novi liquido qulbus ille moretur locis. Nam et ego revera ipsum invenire vellem: gratiis omnibus temperatam libens ejus aspicerem pulchritudinem, ac sermones cum eo misceremn; quippe cum mihi ille Ave dixerit, agamque modo in tristitia. Joseph. Quomodo non inhorrescam, ac facie confundar, quod te virginem e domo Domini accipiens, non te servaverim? Quomodo autem deinceps offeram Deo meo, ac legalem pro more implebo constitutionem? Deipara. Crede Dei prophetis; nec te adeo abundantiori consumas tristitia. Invenies enim hæc in eis scripta: ‹ Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel. › $4.35 ]sa. vii, 14. Η Θεοτόκος. Λαβοῦσα τὴν κάλπην ἀπιέναι ἐπὶ τὴν ἐμὴν πηγὴν ἀντλῆσαι ὕδωρ ὅπως πίωμαι, εἰσῆλ θεν εἰς τὰ ὦτά μου φωνή σιωπηλώς, τοιαῦτα λέγουσα· ο Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετὰ σοῦ.» Ο Ιωσήφ. Μη γὰρ ἐκ τῆς φωνῆς συνέλαβες; ἐκ τοῦ αἰῶνος οὐκ ἠκούσθη, ὅτι ἀπὸ φωνῆς ῥημάτ των εκυοφόρησε παρθένος ἀπείρανδρός ποτε· οὔτε οἱ πατέρες ἡμῶν ἀνήγγειλαν ἡμῖν ἔτι τοιοῦτον γέ γονεν ἐν ταῖς ἀρχαίαις ἡμέραις. Η Θεοτόκος. Μὴ γὰρ οὐ γέγραπται ἐν τοῖς προ φήταις, ο Ότι Παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ παιδίον ἡμῖν τεχθήσεται; ο Μὴ ἔχεις εἰπεῖν ὅτι οἱ προφῆται ψεύδονται; σφάλλῃ λοιπὸν, ὦ Ἰωσήφ, ἐπὶ πολύ μαινόμενος. Ὁ Ἰωσήφ. Νῦν λέξω, Μαρία, ὅτι τοῖς ἴχνεσιν Εὔας σῆς μητρὸς ἐξηκολούθησας. ᾿Αλλ' ἐκείνη μὲν τοῦ παραδείσου ἀπῳκίσθη, καθότι τὴν ἀκοὴν ἐφ ήπλωσε τῷ ταύτῃ ψυθιρίσαντι· σὺ δὲ τοῦ οἴκου μου ἐκβληθήσῃ ὡς ὑπεύθυνος. Η Θεοτόκος. Νῦν ἐπῆλθες μοι ὡς τίς ποτε ἄλλο γενὴς καὶ ἑτερόφυλος, καὶ κατήγορος, οὐχ ὡς βασιλίδι τινὶ διαλεγόμενος· καὶ ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν λάθρα διώκομαι· καὶ τί λοιπὸν ἀπολογήσομαι; Ὁ Ἰωσήφ. Ξενίσει ο τόκος, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, οὐ μόνον ἐμοὶ, ἀλλὰ καὶ ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους, καὶ οὐκ ἂν πιστεύσωσι. Τίς ποτε ἀκήκοεν, ὅτι παρθέ νος βρέφος τέτοκεν, καὶ μάλιστα ἀπείρανδρος τυγχά νουσα; Η Θεοτόκος. Ξενίσει σοι, οἶδα, τὰ λεγόμενα καὶ καταπλήττει σου τὸν νοῦν τῆς μυστικῆς κυοφορίας τὸ παράδοξον μυστήριον. Ἐγὼ δὲ οὐκ ἐγενόμην αἴτιος τῆς ἐπενεχθείσης μοι συμφοράς, καθότι ἀπὸ βρέ τους λατρεύειν είθισα τῷ Κυρίῳ μου τῷ ποιήσαντί με. Ὁ Ἰωσήφ. Οὐκ εἶπόν σοι, ὅτι δεῖξόν μοι τὸν ἐπίβουλον τῆς ἐμῆς οἰκίας, καὶ ἐλευθερῶ σε τοῦ τοιούτου ἐγκλήματος; Οὐκ εἶπόν σοι, ὅτι Πορεύθητι σπουδαίως πρὸς τὸν σὸν ἐραστήν; Καὶ τί λοιπὸν ἀπὸ τούτου ἐλπίζεις; Η Θεοτόκος. Οὐκ ἐπίσταμαι σαφῶς τὸν ἐν ποίοις τόποις αὐλίζεται. Ἐπεὶ κατὰ ἀλήθειαν ἤθελον κἀγὼ αὐτὸν κατατυχεῖν· ἤθελον αὐτοῦ τὸ ἀξιοζωγράφι στον κάλλος θεάσασθαι, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ διαλεκτῆσαι· ὅτι εἶπέ μοι Χαῖρε, καὶ ἄρτι λυποῦμαι. ῾Ο ᾿Ιωσήφ. Πῶς μὴ πτήξω, καὶ τύψω τὴν ἔψιν, ότι παρθένον παρέλαβόν σε ἐξ οἴκου Κυρίου μου, καὶ οὐ διετήρησά σε; Πῶς δὲ ἀπὸ τοῦ νῦν προσάξω Κυρίῳ τῷ Θεῷ μου, καὶ ἐκπληρώσω νομικὴν διάτα ξιν κατὰ τὸ ἐμοὶ εἰθισμένον; Η Θεοτόκος. Πίστευε προφήταις Θεοῦ, καὶ μὴ ἐπὶ τοσοῦτον τῇ περισσοτέρα λύπῃ κατατήξης ἑαυ τόν· εὑρήσεις γὰρ ἐν αὐτοῖς γεγραμμένα· «Ιδού ή παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ.

IN ANNUNTIATIONEM SS. DEIPARE. Ο Ιωσήφ. Ράβδος ἀρχιερατικὴ ἔπεισέ με παρα- Λ λαβεῖν σε ἐκ τοῦ οἴκου τῆς προσευχῆς εἰς τήρησιν· καὶ κατέλιπόν σε λοιπὸν μετὰ πάσης εὐταξίας ἐν τῷ οἴκῳ μου· καὶ ἵνα τί οὐκ ἐδέξω, Μαρία, τῆς ἐμῆς ξενιτείας, καὶ τῶν ἐμῶν ἔργων τὴν συμπλήρωσιν; Η Θεοτόκος. Ρυτίδα κοίτης ἀλλοτρίας, καὶ μῶμον σαρκικῆς ἐπιθυμίας, οὐκ ἐπίσταμαι, ζῇ Κύ ριος· πλὴν εἰ μὴ ὅτι καὶ πάλιν τὴν πορφύραν κατέχουσα, ήκουσα φωνῆς ἀγγελικῆς βοώσης μοι • Μή φοβοῦ, Μαριάμ εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ. ν. Ο Ιωσήφ. Στέρξον ὀλίγον ἔτι ἅπαξ ἐν τῷ οἴκῳ μου, καθότι καιρὸς ἀπογραφῆς ἐφέστηκεν Αὐγούστον Καίσαρος τὰ νῦν βασιλεύοντος ἐγὼ δὲ καὶ γυναῖκα ἐμὴν εὐλαβοῦμαι σε ἀπογράψασθαι· μάλιστα διὰ τὴν Δαυϊτικὴν συγγένειαν. Η Θεοτόκος. Συντηρήτω ἄρα τοὺς λόγους σου ἐν τῇ καρδίᾳ μου, καὶ στέρξω μικρὸν λοιπὸν ἔτι ἐν τῷ οἴκῳ σου· καὶ ἐκδέξομαι καιρὸν ἀπογραφῆς καὶ ἡμέραν κυοφορίας μου, μέχρι ἂν καὶ φόρους τελέσωμεν Αὐγούστῳ Καίσαρι, Αὐγούστῳ Ρωμαίων τῷ νῦν βασιλεύοντι. Ο Ιωσήφ. Τάχα ἄγγελος ἦν ὁ φανείς μοι καθ' ὕπνον, καὶ λέξας μοι·. Ἰωσὴφ υἱὸς Δαβίδ, μὴ φοβηθῇς παραλαβεῖν Μαριάμ τὴν γυναῖκά σου· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· τέξεται δὲ υἱὸν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. Η Θεοτόκος. Τάχα, κύριέ μου, ἐκεῖνος ἦν ὁ τὸ, Χαῖρε, μοὶ ἐπιφθεγξάμενος. ᾿Αλλὰ τὸ λοιπὸν εὐτρέπισον σπήλαιον, καὶ μαῖαν Εβραίαν καταζήτησον τοῦ γένους ἡμῶν· καὶ τὸ μυστήριον φυλάξει, καὶ κατὰ τὸ εἰθισμένον διακονήσει μοι. Ο Ιωσήφ. Υποδείξει μοι πάντως φανείς μοι καὶ τὸν τόπον καὶ τὸ σπήλαιον· σὺ δὲ, Μαρία, τὰ σπάργανα ἑτοίμασον. Κάντε προφήτης, κάν τε βασι λεὺς ὑπάρχει ὁ μέλλων τίκτεσθαι, ἡμεῖς οὐκ 6 οίδα μεν, «ὅτι Ναζωραίος κληθήσεται. Η Θεοτόκος. Ὑπολαμβάνω ὅτι βασιλεὺς κλη θήσεται ὁ μέλλων τίκτεσθαι· γέγραπται γὰρ ἐν τοῖς προφήταις· ο Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών κήρυσσε, θύγατερ Ἱερουσαλήμ· ἰδοὺ ὁ βασιλεύς σου έρχεται σοι δίκαιος καὶ σώζων.» Ο Ιωσήφ. Φαινερώσει μοι λοιπὸν ὁ καθ᾽ ὕπνον χρηματίσας μοι, καὶ τὰ μέλλοντα ἡμῖν μετὰ ταῦτα συμβαίνειν. Ἐγὼ καὶ τὸν Ἡρώδην εὐλαβοῦμαι, ὅτι ποτέ τινος μηνύσαντος, ποιήσει ζήτησιν τοῦ παρ' ἡμῖν τικτομένου παιδός. Ἡ Θεοτόκος. Φανήσεται τὸ σημεῖον ἐν τῷ οὐρανῷ· γέγραπται γὰρ ἐν τοῖς προφήταις· • Ανατελεί ἄστρον ἐξ Ἰακώβ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος ἐξ Ισραήλ. καὶ θραύσει τοὺς ἀρχηγούς Μωάβ. ο Ὁ Ἰωσήφ. χθὲς ἐξ ὑποψίας σφαλλόμενος, μέμψιν ἐπήνεγκα τῇ ὡραιότητί σου καὶ τῷ κάλλει που· νῦν δὲ ἐξ ὕψους πληροφορίαν δεξάμενος, ἀπο32$ Joseph. Sacerdotalis virga, ut a domo orationis te assumerem ad custodiam, mihi persuasit; teque postea domi bene prorsus compositam, totaque honestate reliqui: quidni ergo, Maria, donec mea absentia operaque complerentur, exspectasti? Deipara. Visit Dominus, alieni sordes tori, ac carnalis labem desiderii ignoro: nisi quod iterum tenens purpuram, angelicam vocem audivi mihi dicentem: • Ne timeas, Maria: invenisti enim gratiam a, ud Deum 86 > Joseph. Semel adbuc in domo mea sustine modicum, eo quod professionis tempus Augusti Cæsaris nunc imperantis advenit. Nam et ego, ut meam tu conjugem profitearis vereor, propter Davidicam maxime cognationem. Deipara. Conservabo ergo sermones tuos in corde meo, adhucque modicum sustinebo in domo tua; ac exspectabo tempus professionis ac partus diem, donec tributa penderimus Augusto Cesari; Augu sto, inquam, Romani nunc imperii habenas mode ranti. Joseph. Forte angelus erat, qui mihi apparuit in somnis, ac mihi dixit: «Joseph fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam: quod enim in ea naturn est, de Spiritu sancto est. Pariet auten filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Deipara. Forsan, domine mi, ille erat, qui mili acclamavit, Ave. Caeterum quod superest, speluncall para, ac quære obstetricem Hebræam de gente nostra, servabitque illa mysterium, ac pro more mili ministrabit. Joseph. Plane is qui mihi apparuit, tum locum, tum speluncam subindicabit: tu vero, Maria, pannos præpara. Sive auten propheta, sive rex exsistat, qui est nasciturus, hoc vero scimus, quia e Nazaræus vocabitur 88. › Deipara. Existimo fore ut rex appelletur, is qui est nasciturus; scriptum enim est prophetis: ‹ Gaude vehementer, filia Sion: præđica, filia Jerusalem ecce rex tuus venit tibi justus et salvans ' Joseph. Qui in somnis mihi respondit, ipse nobis posthæc eventura declarabit. Porro etiam Herodem limeo, ne quo forte nuntiante, natum apud nos filium inquirat. Deipara. Apparebit signum in coelo; nam scriplum est in prophetis: ‹ Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo de Israel, et percutiet duces Moab 6. > Joseph. Falsa heri suspicione deceptus, specici tuæ ac pulchritudini impegi crimen; nunc autem de alto certior effectus, excusabo pariter, ac reveVARLE LECTIONES • Lege oűv. 6* Luc. 1, 30. 87 Matth. 1, 20. ss Matth. 11, 25. το Zachar. 18, 6 Num. XXIVv, 17.

renter adorabo tuam magnificentiam, tuumque no- λογήσομαι ἅμα· καὶ προσκυνήσω μετ' εὐλαβείας men benedicam. (Desunt aliqua.) τῇ μεγαλοσύνη σου, καὶ εὐλογήσω τὸ ὄνομά σου. (Λείπει). Sancti Patris nostri Germani archiepiscopi Constantinopolitani, in omni veneratione prosequendam sanctæ Dei Genitricis Dormitionem sermio I. (COMBEF. Auct. Qui debitor est, continuis canticis beneficum celebrat. Salvandus cliens, sui salvatoris praesidium ron nescit. Qui minus habet, quam ut dignas reipsa vices referre possit, verborum saltem officio protectorem demereri probat. Quamobrem ipse quoque, o Deipara, quæ supra rationem ac cogitatum, rerum prodigio novarum mirabilia adepta sis, audeo laudare. Tibi utique assumpta fiducia, tuæ illius vocis in exsultatione submitto verba. Respice in humilitatem servi tui: exalta os humilis; desiderioque sitientem laudare te, beata imple bonorum tuorum adeptione, ut tuo auxilio animum dirigente, non confundar, ο Domina, magnificare te. Tu enim merito dixisti fore ut te omnes hominum ætates Beatam dicant e: te, inquam, quam nemo condigne maguificare possit; quæ semper angustam ac præcipitem laudatorum tuorum animi paupertatem, commiserationis affectu prosequaris. Quid primnum cicam; quidve secundo loco enarrandum remittam? Tuæne in carne cum hominibus conversationis laudes celebrem; an migrationis in spiritu qua somno vivis excessisti gloriam, plausu excipiam? Sunt ambo hæć tremenda: horrendum utrumlibet. Verum sermo quidem enarrandis ceu Transitu triumphis tuis positus erit; processu autem hodierni argumenti, præclara tuæ ac glorios, » Deipara, migrationis canticum inchoaverit. terrenis migrantem, liquet ascendisse calestia; ce- Ο terum neque olim eras cœlestium expers, neque migrans excessisti a terrenis, quando etiam sublimio1es coelestibus ordinilus sales petisti, terrenisque creaturis altior apparuisti. Plane enim, o Deipara, :: calus decorasti, tum terram immensum illustrasti. Caeles quidem, quia mos ut humanum gewas fuit conditum, jussi sunt angeli ut eorum vitæ tutores agerent, atque præfecti; quo essent duriores, gubernarentque, atque in immobili fidei in Den proposito custodirent. Nam, inquit, e Constituit terminos gentium, secundum numerum an61 Luc. 1, 48. ' Schotus ediderat 2, quae exstat tom. Η Bibl. PP. Græco-Lat.; sed versione que multis displiceat. Ejus codex potuit desiderare hane primam, Ham Regius perantiquus repræsentat, que ac secundam, sub eodem Germani nomine: ac plane altera alterius continuatio est, eodem ubique divendi charactere. Multam stylus, totaque utriusque orationis compositio redolet pietatem in Mariam, nec rerum divinarum mediocrem scientiam, ac meditationem: dignum plane opus egregio confessore Germano, G'. Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Γερμανοῦ ἀρχιεπι σκόπου Κωνσταντινουπόλεως, εἰς τὴν πάν σεπτον κοίμησιν τῆς ἁγίας Θεοτόκου λόγος α'. nov. II, 1445.) Ο χρεωστῶν, πάντοτε τὸν ἴδιον εὐεργέτην ἀνυμνεῖ. Ο σωζόμενος, οὐκ ἀγνοεῖ τοῦ οἰκείου Σωτῆ ρος την σκέπην. ῾Ο ἐξ ἔργων ἀμοιβὰς παρέχειν μὴ εὐπορῶν, κἂν τὴν ἐκ τῶν λόγων δοκιμάζει προσφέ ρειν τῷ προστάτῃ δεξίωσιν. Διὰ καὶ σὲ, Θεοτόκε, ὡς ὑπὲρ λόγον καὶ ἔννοιαν, τὰ τῶν παραδόξων κεκτημένην θαυμάσια, ἐγκωμιάσαι τολμῶ. Σοὶ τὰ τῆς σῆς φωνῆς ἐν ἀγαλλιάσει κἀγὼ παρρησιασθεὶς προσαναπέμπω ῥήματα. Ἐπίβλεψον ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τοῦ δούλου σου· ὕψωσον ταπεινοῦ στόμα, καὶ πεινώντά με τὴν σὴν ἐπιθυμητῶς δοξολογίαν, τῶν σῶν ἔμπλησον τῆς ἐπιτυχίας ἀγαθῶν, ἵνα σου τῇ ἀντιλήψει τὸν νοῦν ποδηγούμενος, μὴ ἐντραπῶ μεγαλύναι σε, Δέσποινα. Σὺ γὰρ εἶπας δικαίως μα καρίζειν σε, πάσας τὰς τῶν ἀνθρώπων γενεάς· σὲ, τὴν μὴ παρ' οὐδενὸς ἀξίως μεγαλυνομένην· σὲ, τὴν συμπαθοῦσαν ἀεὶ, τῇ στενῇ τῶν ἐγκωμιαστῶν σου καὶ προπετεῖ πτωχονοίᾳ. Τί πρῶτον εἴπω, καὶ τί δεύτερον παραφυλάξω; Τῆς ἐνσάρκου σου μετὰ ἀνθρώπων συναναστροφῆς τοὺς ἐπαίνους ἐπαν υμνήσω, ἢ τῆς ζωοκοιμήτου σου κατά πνεῦμα μεταστάσεως τὴν δόξαν ἐπικροτήσω; Φοβερὰ τὰ ἀμφό. τερα· φρικτὰ τὰ ἑκάτερα. Περὶ μὲν οὖν τῶν σῶν ἐν διηγήσει θριάμβων παρακατιὼν ὁ λόγος ὑποστή σει· προϊὼν δὲ, τῆς νῦν ὑποθέσεως, τῆς τιμίας καὶ ενδόξου σου, Θεομήτορ, μεταστάσεως, ἀπάρξηται τὸν ὕμνον. Τῶν ἐπιγείων ὅταν μετέστης, τῶν οὐρανίων προδήλως ἐπέβης· πλην οὔτε πρώην τῶν οὐρανίων ἡμοίρεις, οὔτε μετατεθεῖσα τῶν ἐπιγείων ἐξέστης· ἐπειδὴ, καὶ τῶν ἐν οὐρανοῖς ταγμάτων υψηλοτέρα κατέστης, καὶ τῶν ἐπὶ γῆς ποιημάτων ὑπερτέρα κατεφάνης. Επ' ἀληθείας γὰρ, καὶ τοὺς οὐρανοὺς ἐκαλλώπισας, καὶ τὴν γῆν ὑπερελάμπρυνας, Θεοτόκε. Τοὺς μὲν οὐρανοὺς, ὅτι περ ἅμα τοῦ στῆ καὶ τὰ τῶν ἀνθρώπων γένη, ἄγγελοι τῆς τούτων ἐπιτροπεύειν προςτάχθησαν ζωῆς· τοῦ ὁδηγεῖν, καὶ διοικεῖν, καὶ φυλάττειν αὐτοὺς, ἐν τῇ πρὸς Θεὸν ἀμε ταθέτῳ πίστεως καρδίᾳ. ο Έστησε γάρ, φησίν, ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων Θεοῦ.» Και, Tuæ illius vocis in exsultatione. Cantici Maria verba sunt, quæ in se auctor, ejus imitatus modestiam, encomium auspicaturus detorquet, Qua somno vivis excessisti. Longa paraphrasi explicare conor vocem ζωοκοίμητον· qua scile auctor exprimit, ut Mariæ transitus habuerit, instar nimirum somni; spiritu interim migrante ad superos, nulla corporis, qualis in aliis accidit, vitia ione.

IN DORMITIONEM B. MARLE. I. • Παρεμβαλεί, φησίν, ἄγγελος Κυρίου κύκλῳ τῶν gelorum Dei ".. Et: «Inmittet, inquit, angelus φοβουμένων αὐτὸν, καὶ ῥύσεται αὐτούς.» Αλλά τῶν ἐλεεινῶν ἀνθρώπων πλάνῃ καὶ εἰδωλολατρεία τότε διατελούντων, κνίσης τε θυσιῶν τὸν ἀέρα μου λυνόντων, ἀφειδίασαν ἡ ἐκ τῆς τῶν ἀνθρώπων συν διαγωγής λοιπὸν καὶ οἱ ἄγγελοι· ἀντανεῖλε δὲ παρ᾽ αὐτῶν ὁ Θεὸς καὶ τὸ ἅγιον αὑτοῦ Πνεῦμα. Σοῦ δὲ τεκούσης ἐπ' ἐσχάτων τὸν ἐν ἀρχῇ ν Λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, παρευθὺ τῆς σῆς κυήσεως, καὶ τῶν ἀγγέλων αἱ στρατιαί, ἀπὸ τῶν οὐρανῶν παρέκυψαν, τὸν ὑπὸ σοῦ γεγεννημένον ἀνυμνοῦντες Θεὸν, καὶ δόξαν ἐν τοῖς ὑψίστοις προστεθῆναι βοήσαντες, εἰρήνην ἐπὶ γῆς ἐκραύγασαν ἐπιφθάσαι· ὡς· μηκέτι λοιπὸν ἔχθραν μεσοτοιχου μεταξὺ ἀγγέλων καὶ ἀγω θρώπων, οὐρανοῦ τε καὶ γῆς, χρηματίζειν· ἀλλὰ σύμφωνον πολίτευμα, καὶ μίαν ἀντιφωνοῦσαν δοξο λογίαν παρ' ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων, τῷ ἑνὶ καὶ τριαδικῷ Θεῷ προσαναπέμπεσθαι παρ' ἑκατέ ρων. Καὶ ὁ Πατὴρ δὲ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ αὐτοῦ, μαρτυρῶν τῇ ἐκ σοῦ χωρὶς Πατρὸς σωματική κύρο ρίπ, εἰς αὐτὸν βοᾷ· «Εγώ σήμερον γεγέννηκά σε. ο Καὶ πάλιν· ι Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου γεγέννηκά σε.» "Ω βήματα θεολογίας μεστά! Εἰ πρὸ γεννηθῆ ναι παρὰ σοῦ τῆς Παρθένου Μητρός, Υἱὸς οὗτος μονογενὴς τοῦ Θεοῦ, πῶς ὁ Πατήρ φησι πρὸς αὐτὸν, • Εγώ σήμερον γεγέννηκά σε; ο Δῆλον ὅτι τὴ σή μερον, οὐχὶ τὴν τῆς θεότητος τοῦ Μονογενούς πρόσω φατον παρίστησι ὕπαρξιν, ἀλλὰ τὴν πρὸς ἀνθρώπους σωματικὴν αὐτοῦ βεβαιοί παρουσίαν. Τὸ δὲ, γεγέννηκά σε, τὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ Πατρὶ θεαρχικὸν ὁμοῦ καὶ συνεργητικὸν ἐμφαίνει συνούσιον. Ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἀλλότριον τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός· εὐδοκίᾳ δὲ καὶ ἀποστολῇ τοῦ Πατρὸς ᾤκησὲν ἐν σοὶ τῇ Παρθένῳ καὶ Μητρί, ιδιοποιεῖται τὴν τοῦ παναγίου Πνεύματος ενέργειαν ὁ Πατήρ, ὅθεν τὴν ἐκ σοῦ σωματικὴν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ πρόοδον και νοποιησάμενος μετὰ τοῦ Πνεύματος ὁ Πατήρ, «Εγώ, φησὶ τῷ Υἱῷ, σήμερον γεγέννηκά σε.» Καὶ τόδε, • Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐγέννησά σε,» τῆς αὐτῆς ἔχεται πιστοφορίας κ' τουτέστιν, ὅτι καὶ τὴν προαιώνιον τῆς θεότητος ἐν τῷ Μονογενεῖ πιστὸν μετὰ τοῦ Πατρὸς συναΐδιον οὐσίαν, καὶ τὴν ἔνσαρκον αὐτοῦ περὶ τὰ ἔσχατα τῶν καιρῶν ἐκ σοῦ τῆς. 'Αειπαρθένου φυσικὴν καὶ ἀφάνταστον δείκνυσιν ένανθρώπησιν. Γαστέρα γὰρ προεωσφόρον, τὴν γεννητικὴν τοῦ προουρανίου καὶ ἐπιγείου Φωτός ὠνόμασεν ἡ Γραφή πρόοδον· τοῦ δειχθῆναι ὅτι πρὸ πάσης κτίσεως ὁρωμένης καὶ ἀοράτου, ὁ Μονογενής ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἀνάρχω;, ἐκ Φωτὸς ἐγεννήθη Φῶς· καὶ Domini in circuitu timention eum, et eripiet cos". Cum autem miseri homines, errori tune ac idolorum cultui vitam agerent, ac victimarum nidore contaminarent aerem, etiam angeli ab humana se spernentes abjunxerant consuetudine; suumque Deus ab illis vicissim abstulit Spiritumı sanctum. At ubi ipsa novissimis temporibus, Verbum illud Dei et Patris, quod erat in principio ",» peperisti; ab eo statim parta, etiam angelorum exercitus è colis aspexerunt, laudum canticis celebrantes ex te natum Deum; adjectamque in altissimis gloriam clamantes ", pacem in terram advenisse vociferati sunt; ut non amplius nominetur inimicitia medii parietis angelos inter ac homines, coelumque et terram: sed consona vitæ ratio, unaque mutuo respondens ab angelis ac hominibus glorificatio, uni trinoque ab utrisque Deo offeratur. Sed et Pater, unigeniti Filii sui, corporali ex te sine patre conceptui testimonium perhibens, in ipsum clamat: Ego hodie genui te "., Rursumque: ‹ Ex utero ante luciferum genui te “7, Ο verba plena theologia! Si quidem enim priusquam ex te matre Virgine nasceretur, unigenitus ex Deo Filius erat, quomodo Pater ad eum ait: ‹ Ego hodie genui te?» Utique liquet voccm hodie, non divinitatis Unigeniti recentem significare exsistentiam, sed ejus ad homines astruere corporalem præsentiam ac adventum. Cæterum illud, genui te, divinam in Palre Spiritus sancti rationem prineipii ac coagendi vim substantialem ostendit. Quia enim Spiritus sanctus non est alienus a Patre, ille autem ex Patris beneplacito ac inissione, in to habitavit Virgine et Matre, ejus sibi Pater vindicat actionem, ac suam facit. Quamobrem Filii sui corporalem ex te processionem novam molitus Pater cum Spiritu sancto: • Ego hodie, inquit Filio, genui te.» Illud quoque: «Ex ulero ante luciferum genui te, eamdem ingerit fidem, ac veritatem; hoc est: significat cum sæculis anteriorem dcitatis in Unigenito certam exploratamque cum Patro coæternam substantiam; tum ejus in carne in fineni temporum, ex te semper Virgine, naturalem illam humanaveramque, non apparentia consistentem, tionem. Quippe uterum lucifero antiquiorem nominavit Scriptura, processionem, qua Sol ille sæculis antiquior, idemque terrenus, natus est; quo ostendat, ante creatum omne, vel quod oculis subjectum est, vel quod spiritale oculis non subest, 66 Psal. 11, 7. 6 Psal. cix, 3. 68 Deut. xxx, 8. 68 Psal. ΧΧΧΙΙΙ, 8. «Joan. 1. 1. Luc. 1, 14. Βῖσι ἀφείδησαν. Δ' ἴσ. πληροφορίας. Liquet vocem hodie, τὸ σήμερον. Sic quoque Methodius in Occurs, et alii, de temporali exponunt nativitate, in quam etiam Ecclesia usurpat, in officio diei Natalis Domini. Divinam in Patre Spiritus sancti rationem principii. Τὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν τῷ Πατρὶ NOTÆ. θεαρχικόν ut sibi Pater, Dominicam et ipse vendicet incarnationem, quæ appropriatur Spiritui sancto; quæ nimirum una utriusque voluntato facta sit. Τό, θεαρχικόν, hic, velut ἀπὸ ἀρχῆς, τὸ αἰτία· quod habet Spiritus sanctus tantum ad extra.

Unigenitum ex Patre sine principio, tanquam Lu- γαστέρα πάλιν, τὴν σὴν ἐσήμανε κοιλίαν, τοῦ δεῖξαι καὶ τὴν σαρκικὴν ἐκ σοῦ τοῦ Μονογενοῦς ἐπιδημίαν. Προεωσφόρον δὲ, τὴν πρὸ τοῦ αύγους τότε δεδή λωκε νύκτα· έωσφόρον, τὴν ἡμέραν καλῶς ὑποτιθεμένη· ἐπειδὴ γὰρ ἐν νυκτὶ τὸ φῶς τοῖς ἐν σκότει καθημένοις ἐκύησας, προεωσφόρον τὴν ὥραν ἐκάλεσε τοῦ τόκου σου. «Ποιμένες γὰρ, φησίν, ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ ἀγραυλοῦντες, καὶ φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτός.» Τοιαύτη ἡ προστεθείσα διὰ σοῦ τοῖς ἐπουρανίοις δόξα, Θεοτόκε. 1 Μὴ γὰρ προσετέθη, οὐκ ἂν τὸ ἤδη δεδοξασμένον, Δόξαν ἐν ὑψίστοις, ἀνύμνουν οἱ ἄγγελοι, κατὰ τὸν καιρὸν, ἐπικαταλαβεῖν τῆς ἀφράστου σου κυοφορίας. Ποία δὲ καὶ τῶν ἐπιγείων ἡ ἔλλαμψις; ὅτιπερ διὰ τῆς σῆς ἀμώμου σαρκὸς οὐρανοπολίτης ὁ ἄνθρωπος ἀπετελέσθη, καὶ ποιμένες μετ' ἀγγέλων ἐμίχθησαν. Οἱ μὲν ἄγγελοι καταβατικοί πρὸς τὴν ἄνω τοῦ Θεοῦ καὶ δεδοξασμένην ὑψωθέντες ἀξίαν· τουτέστι, τὴν ἄναρχον τοῦ Πατρὸς πρὸς τὸν Υἱὸν σοφισθέντες πρὸ τῶν αἰώνων γεννητικὴν, καὶ οὐ κτιστὴν ὁμοουσιότητα. men de Lumine, natum esse: ac rursum uteri nomine, tuum designavit ventrem, ut et carnalem ex te Unigeniti adventum significaret. Nam ea vore, unte luciferum, noctem illam indicat, antequam diluculum esset. Recte vero diem, luciferum vocal; quia enim intempestæ noctis silentio, iis qui sedebant in tenebris, lumen peperisti, ante luciferum, ac præmatutinam horam tui partus dixit. Pastores enim, inquit, erant in regione cadem vigilantes, et custodientes vigilias noctis.» Ejusmodi est, ο Deipara,quæ per te gloria coelestibus accessit. Si quidem enim jam accesserat, haudquaquam angeli, quod olim glorificatum esset, Gloria in altissimis, cantico celebrarent, cum ineffabilis tui puerperii tempus alvenisset. Quam vero etiam terrenorum genus illustratum est? Homo etenim per tuam iminaculatam carnem coli civis erasit, ac pastores commisti sunt angelis. Angeli quidem [inferius se að nati infantis humilitatem inclinarunt; homines vero], ad supermam Dei, ac glorificatam subvecti sunt dignitatem: hoc est, æternam Patris ad Filium, ac ante sæcula consubstantialitatem, quæ est nativitate, non creatione, sapienter didicerunt. Ex quo igitur, sanctissima Dei Mater, calum, atque adeo terra, per te decorem habuerunt, qui fieri potuit, ut migrando, tua homines inspectione orbatos dese eres? Enim vero absit ut ita sentiamus. Quemadmodum enim mundo hoc agens, haudquaquam hospes eras cœlestis convictus, ita neque postquam migrasti, ab hominum in spiritu conversatione alienata es: quando etiam tuo illo amplissimo sinu gestando Deo, altissimi Dei capax cœlum eflecta es; spiritualisque nihilominus ei terra ſuisti appellata, ob obsequium carnis ei subministratæ. Atque adeo facili inde suademus conjectura, cum Deo prorsus contubernalem fuisse, dum in mundo versareris, tumque ab humanis translatam, eos nunquam deseruisse qui in mundo essent. Instamus nihilominus, verbisque importuni sumus, qui fideli te mente venerari consuevimus: quamobrem non et ipsi id tantum boni consecuti sumus, ut tua in corpore frui mereremur consue:udine? Idcirco etiam magis ter beatissimos eos prædicamus, qui tui accolatus spectaculo delectati sunt, ut qui te, Matrem Vitae, communem secum τῆς ζωῆς κατεκτήσαντο. Αλλως ἵνα καὶ μεθ᾿ ἡμῶν vitam ducentem habuerunt. Cæterum, velut etiamnum corporaliter inter nos, atque in humanis agens ambules, sic tua quotidie visione, animorum nostrorum oculos delectas et afficis. Etenim qua ratione cum antiquioris ætatis hominibus in carne conversabaris, ea quoque nobiscum spiritu habitas; tuaque illa, qua nos foves, multa protectio, tuæ nobiscum consuetudinis index est: tuanique universi audimus vocem; universerumque vox, auditus tui aures pulsat: quique a te pro tua in nos protectione cognoscamur, tuam Ἐπὶν οὖν, παναγία Θεομήτορ, ὁ οὐρανὸς, καὶ ἡ γῆ μᾶλλον εἰπεῖν, διὰ σοῦ κατεκομίσθη 1, πῶς ἔνδε στον ὀρφανοὺς τῆς σῆς ἀναθεωρίας καταλείψαι σε τῇ μεταστάσει τοὺς ἀνθρώπους; Μὴ γένοιτο τοῦτο φρονεῖν ἡμᾶς! "Ωσπερ γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ διά γουσα, οὐ ξένη τῶν οὐρανίων ὑπῆρχες διαιτημάτων, οὐδὲ μετα[τε]θεῖσα, τῆς σῆς ἀνθρώπων Αλλοτριώθης τῷ πνεύματι συναναστροφῆς· ἐπειδὴ καὶ οὐρανὸς θεοχώρητος ἀνεδείχθης τοῦ ὑψίστου Θεοῦ, διὰ τὸν χωρητικὸν κόλπον σου πρὸς αὐτοῦ βασταγμοῦ· καὶ γῆ πάλιν αὐτῷ πνευματική, διὰ χωρητικὴν ὑπουργίαν ἐχρημάτισας τῆς σαρκός σου. Ὡς ἔνθεν ευστόχως ἔστι πιστεύειν, ὅτιπερ καὶ κατὰ τὸν κόσμον τοῦτον ὅταν ἐπεδήμεις, σύνοικος ἦσθα διὰ παντὸς τοῦ Θεοῦ· μετατεθεῖσα τῶν ἀνθρωπίνων, οὐκ ἐγκατέλιπάς ποτε τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ. Πλὴν ὁμοίως ἢ ἀδολεσχοῦμεν, οἱ πιστῶς σε προσκυνεῖν εἰθισμένοι· διὰ τί, σὲ καὶ σὺν τῷ σώματι μὴ κατηξιώθημεν καὶ ἡμεῖς εὐτυχῆσαι; Διὸ καὶ τρισμακαρίστους μᾶλλον και λοῦμεν, τοὺς τῆς παροικίας σου κατατρυφήσαντας θεατάς, ἐπειδή σε συνομόζωον ἑαυτοῖς τὴν Μητέρα σωματικῶς ἐμπεριπατεῖς, οὕτω καὶ τῶν ἡμετέρων ψυχῶν οἱ ὀφθαλμοὶ καθεκάστην σε προβλέπειν ψυχ αγωγούνται. Καὶ γὰρ, ὡς μετὰ τῶν ἀρχαιοτέρων ἡμῶν ἐν σαρ κι συνεπολιτεύου, ὁμοίως καὶ μεθ᾿ ἡμῶν τῷ πνεύ ματι συνοικεῖς· καὶ ἡ πολλή σου περὶ ἡμᾶς σκέπη, τὴν σὴν ἡμῶν χαρακτηρίζει συνομιλίαν. Καὶ τῆς φωνῆς σου πάντες ἀκούομεν· καὶ ἡ φωνὴ τῶν ὅλων πρὸς τὰ σὰ τῆς ἀκροάσεως ὦτα· καὶ γινωσκόμενο: παρὰ σοῦ διὰ τῆς ἀντιλήψεως, ἐπιγινώσκομέν σου leg. v. i leg. κατεκοιμήθη. ' ἴσ. ὅμως,

IN DORMITIONEM B. MARIE. I. προστατικὴν ἀεὶ τὴν ἀντίληψιν. Κωλυτικὸν γὰρ οὐ- semper auxiliatricem agnoscimus protectionem: δὲν, μερισμὸν λέγω ψυχῆς καὶ σώματος, μεταξὺ τῆς σῆς καὶ τῶν σῶν δούλων διαγνώσεως. Οὐ γὰρ ἀφο ἥκας, οὓς διέσωσας· κατέλιπας, οὓς συνήγαγες· ὅτι ζῇ σου τὸ πνεῦμα διὰ παντὸς, καὶ ἡ σὰρξ διαφθορὰν οὐχ ὑπέμεινε ταφῆς. Πάντας ἐπισκέπτῃ, καὶ ἡ ἐπισκοπή σου, Θεομήτορ, ἐπὶ πάντας· ὥστε κἂν οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν κρατοῦνται τοῦ μὴ βλέπειν σε, παναγία, ἐν μέσῳ σὺ τῶν ἁπάντων ἐμφιλοχωρεῖς, ἐμφανίζουσα τοῖς ἀξίοις σου διαφόρως ἑαυτήν. Η γάρ σὰρξ οὐκ ἐμποδίζει τῇ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ τοῦ πνεύματός σου· ὅτιπερ ὅπου θέλει πνεῖ σου τὸ πνεῦ μα, ἐπειδὴ καθαρὸν τοῦτο καὶ ἄῦλον· ἄφθαρτον καὶ ἀκηλίδωτον, καὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου συνδιαι τικὸν πνεῦμα, καὶ τῆς Μονογενοῦς θεότητος ἐκλεκτόν. Σύ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, «ἐν καλλονῇ·, καὶ τὸ σῶμά σου τὸ παρθενικόν, ὅλον ἅγιον, ὅλον ἁγνὸν, ὅλον Θεοῦ κατοικητήριον· ὡς ἐκ τούτου λοιπὸν καὶ ἀλλότριον χοϊκῆς ἀναλύσεως. Ενναλλαγὲν μὲν ὡς ἀνθρώπινον πρὸς ἄκραν ἀφθαρσίας ζωήν· σῶον δὲ τοῦτο καὶ ὑπερένδοξον, ζωοτελὲς καὶ ἀκοίμητον· καθ᾿ ότιπερ οὐδὲ ἦν δυνατὸν παρὰ νεκροποιοῦ συνκλει σμοῦ τοῦτο κρατηθῆναι, ὡς σκεῦος ὑπάρχον θεηδόχον, καὶ ἔμψυχος ναὸς τῆς τοῦ Μονογενοῦς παναγίας θεότητος. Ενεκεν δὴ τούτων, μεθ' ἡμῶν σε, Θεοτίκε, πιστεύομεν περινοστεῖν. nihil enim illa, animam inter ac corpus divisio, tuam, ac servorum tuorum dignationem prohibere possit. Haud quippe dimisisti, quibus fuisti saluti; haud abs te congregatos dereliquisti: nam spiritus tuus semper vivit, nec caro corruptionem sepulcri sustinuit. Omnes visitas, tuaque, Dei Malcr, inspectio in omnes exsistit adeoque, quanquam tenentur oculi nostri ne te videamus, o sanctissima, lubens tamen in medio omnium habitas, teque ipsam, dignis te diversimode manifestas. Nihil enim caro, tui spiritus virtuti ac efficaciæ officit; quippe tuus ille spiritus ubi vult spirat, qui nimirum mundus sit ac vacans materia; incorruptus ac incontaminatus, sanctique Spiritus sodalis, ac Unigeniti Deitati delectus, spiritus. Tu juxta quod 'scriptum est, Speciosa es ";, Luumque illud corpus virginale, totum sanctum est, totum castum, totum Dei domicilium; ut ideo quoque a resolutione in pulverein deinceps sit liberum: quod quidem ceu humanum, ad summam incorruptionis vitam sit immutatum; sitque nihilominus ipsum incolume ac prægloriosum; consummatæ vitæ, λε Οντως γάρ, ὄντως, καὶ πάλιν εὐχαριστικῶς ἐρῶ· οὐκ ἐχωρίσθης κἂν μετέστης τοῦ Χριστιανικοῦ γέν νους· οὐκ ἐμακρύνθης, συναφθαρσίας ζωή, τοῦ φθει ρομένου τούτου κόσμου, ἀλλ' ἐγγίζεις τοῖς ἐπικαλουμένοις σε. Εὑρίσκῃ τοῖς πιστῶς ἐκζητοῦσί σε Στινα ζωῆς εἰσιν ἐνεργείας πνεύματος ἀειπνόου, σώματος ἀδιαρεύστου παραστατικά θεωρήματα. Πῶς γὰρ εἶχε διάλυσις σαρκὸς πρὸς χοῦν καὶ κόνιν ἀνθε υποστρέψαι σε, τὴν ἀπὸ θανάτου καταφθορᾶς, τὸν ἄνθρωπον, διὰ τῆς τοῦ Υἱοῦ σου λυτρωσαμένην σαρχώσεως; Μετέστης γοῦν τῶν ἐπιγείων, τοῦ δειχθῆναι τὸ τῆς φρικτῆς ἐνανθρωπήσεως βεβαιούμενον ἀφαντάστως μυστήριον· ἵνα σοῦ τὴν ἐκδημίαν τῶν προσκαίρων ὑπομεμενηκυίας, ὁ ἐκ σοῦ γεννηθεὶς Θεός, πιστευθῇ καὶ τέλειος προελθεῖν ἄνθρωπος, ἐξ ἀψευδοῦς Μητρὸς Υἱὸς, ὑποκειμένης νόμοις φυσικῶν ἀναγκασμάτων, ὅρου θείου κελεύσματι, καὶ χρόνου βιωτικού παρακελεύσει· σοῦ, τῆς ὡς μιᾶς τῶν καθ' ἡμᾶς τυγχανούσης σωμάτων, καὶ διὰ τοῦτο μὴ τοῦ κοινοῦ τῶν ἀνθρώπων θανάτου δυνηθείσης ἐκφυγεῖν τὸ συνάντημα· ὅν τρόπον καὶ ὁ σὸς Υἱὸς καὶ πάνε των Θεός, καὶ αὐτὸς, ὅσον εἰπεῖν, διὰ τὸν παντὸς ἀποθνήσκοντα τοῦ γένους ἡμῶν ἄνθρωπον, τοῦ ὁμοίου σαρκικῶς < ἀπογεύσατο θανάτου· παραδοξάσας δηλαδή, κατὰ τὸν ἴδιον αὐτοῦ καὶ ζωοποιὸν τά φον, καὶ τὸ σὸν τῆς κοιμήσεως ζωοπαράδεκτον μνή μα· ὥστε ἀμφοτέρων σώματα μὲν ἀφαντάστως· ὑπου es Cant. It, 13. 69 Hebr. 11, 9. Paris tu incorruptionis vita. Συναφθαρσίας ζωή. Vel Christi Domini, qui ipse vita pariter est, ac incorruptio cum Maria; ejus, atque adeo incorruptionis, ac vitæ matre: juxta quod paulo inferius '; oporabile: quatenus impossibile erat, ut more tuorum sepulcro clausum teneretur, quod vas Dei susceptivum esset, ac sanctissimæ Unigeniti Deitatis animatum templum. dulcirco vero te, Deipara, nobiscum credimus obambulare. Vere etenim, vere, etiam iterum grati animi dicam exsultatione: quanquam ab humanis migrasti, haud tamen a Christianorum gente reces - sisti. Non es elongata a mundo hoc exolescente, paris tu incorruptionis vita; sed iis, qui invocant te, propior accedis; inveniris ab iis, qui te fideliter exquirunt: quæ plane, Spiritus vitæ jugiter spirantis, ac corporis a fluxione liberi, ac incorruptibilis, exhibitionem haud obscuram habent. Nam quomodo caruis te dissolutio in cineres, ac pulverem potuisset redigere, quæ humanum genus a mortis corruptione, per Nati ex te assumptam carnem, liberasses? Migrasti ergo ab humanis, ut horrenda incarnationis, solida veritate, nulla apparentia constans, confirmatum patesceret sacramentum; ut, inquam, tuo illo a temporaneis, ac sæculo discessu, qui ex te natus est Deus, perfectus nihilominus ex vera Matre crederetur processisse Filius, quæ nimirum necessitatum naturæ legibus subjaceret, divinæ jussionis definitione, ipsoque ad mundi vitam concesso tempore sollicitante; cujus corpus, ut unius haberet reliquarum mulierum, eoque communis hominum mortis occursum vitare nequivisses: quo etiam modo Filius tuus, ac Deus universorum, ob nostrum, ut ita dicam, universi generis mortuum hominem, similem et ipse carne, ‹ gustavit mortem “:: mirabilia plano vocat, μητέρα ζωῆς. Vel, vita incorruptionis nostræ, quam secum incorruptibiles faciens, suo illa Lobis puerperio conciliet.

Οὐδὲ γὰρ ἐνεδέχετό σε θεοχώρητον οὖσαν ἀγγεῖον. τῆς ἀναλύσεως νεκροφθόρω διαρρυῆναι χοῖ. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ κενωθεὶς ἐν σοὶ, Θεὸς ἦν ἀπ' ἀρχῆς, καὶ ζωὴ προαιώνιος, καὶ τὴν Μητέρα τῆς Ζωῆς σύνοικον ἔδει τῆς Ζωῆς γεγονέναι, καὶ καθάπερ ὕπνον τὴν κοίμησιν ὑπολαβεῖν, καὶ ὡς ἐγρήγορσιν ὑποστῆναι τὴν μετάστασιν ὡς Μητέρα τῆς Ζωῆς. Ωσπερ γάρ τέκνον τὴν ἰδίαν ζητεῖ καὶ ποθεῖ μητέρα, καὶ μήτηρ συνδιάγειν τῷ τέχνῳ φιλεῖ, οὕτως καὶ σὲ φιλότεχνα σπλάγχνα πρὸς τὸν Υἱόν σου καὶ Θεὸν κεκτημένην, ήρμοσεν πρὸς αὐτὸν ἐπανελθεῖν· καὶ τὸν Θεὸν δὲ, μητροφική διακρατοῦντα πρὸς σὲ στοργήν, συν δίαιτόν σοι τὴν ἑαυτοῦ καὶ πάντως ἔπρεπε καταστῆναι συνομιλίαν. Τούτῳ δὲ τρόπῳ τὴν ἀποβίωσιν τῶν περαινομένων πεπονθυία, πρὸς τὰς ἀφθάρτους τῶν αἰωνίων μετώκησας διατριβάς, ὅπου Θεὸς ἐναν λίζεται, μεθ' οὗ καὶ σὺ συνδιάγωγος οὖσα, Θεοτόκε, οὐκ ἀποχωρίζῃ τῆς τούτου συναναστροφής. Οἶκος γὰρ αὐτῷ καταπαύσεως σὺ γέγονας σωματικές, θεατόκε, καὶ τόπος ἀναπαύσεως αὐτὸς χρηματίζει μετ ταστάσει, πανύμνητε.. Αὕτη γάρ, φησίν, ἡ κατάπαυσίς μου εἰς αἰῶνα αἰῶνος· ν τουτέστιν, Η έχ σοῦ περιβληθεῖσα τούτῳ, Θεοτόκε, σάρξ· μεθ᾿ ἧς οὐ μόνον εἰς τὸν παρόντα τοῦτον αἰῶνα ἐπιφανεὶς ὁ Χριστὸς ἐπιστεύθη, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸν μέλλοντα αἰῶνα, σὺν τῇ τοιαύτῃ σου σαρκὶ, ἐρχόμενος κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς ἐμφανισθήσεται. "Αρα οὖν, ὡς αἰωνίας σου τούτῳ καταπαύσεως οὔσης, πρὸς αὐτ τὸν ἀδιάφθορον προσελάβετο σε, πλησιοχώρως, ὡς εἴποι τις, τῶν σῶν λαλιῶν καὶ σπλάγχνων ἔχειν σε θέλων· διὸ καὶ ὅσα ζητεῖς παρ' αὐτοῦ, τεκνοπενθῷ ἐπιδίδωσι, καὶ ὅσαπερ αἰτεῖς ἐξ' αὐτοῦ, θεοδυνάμως ἀποπληροῖ· ὁ ὢν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. operatus, cum in eo ipsius ac vivifico sepulcro, δεξαμένων, διαφθορὰν δὲ μηδαμῶς ἐνεργησάντων. tum in two dormitionis vitam suscipiente monnmento: ut ea, amborum quidem corpora veritate susceperint, haudquaquam vero corruptionen induxerint. Neque enim fieri poterat, ut quæ Dei capax vasculum esses, emortnum corpus corrumpente diflueres pulvere. Quia enim is, qui in te fuerat exinanitus, Deus erat a principio, ac vita sæculis antiquior; utique par quoque erat, ut Vitz Mater, Vitæ pariter contubernalis fieret; dormitionemque somni instar susciperet; ac migrationem, haud secus atque expergefactionem, ccu Vite Parens, subiret. Uui enim clara prules propriani quærit ac desiderat parentem, atque parens vicissim cum prole amat versari, ita et te, qua prolis amantibus in Filium tuum ac Deum visceribus prædita esses, congruum erat redire ad Filium; parque vicissim erat, nt pro ea, qua Deus ad Matrem haberet amoris affectione, suam sibi contubernalem, consuetudine donaus, adjungeret, Sic porro rebus caducis emortua, ad immortales æternorum demigrasti mansiones, ubi Deus inhabitat; cum quo pariter ipsa agens, Dei Genitrix, ab ejus conversatione non discedis. Quippe ci, Deipara, corporalis domus, qua quiesceret, es effecta; “ipseque vicissim, o laudatissima, domus requictionis migranti efficitur:. Hæc enim, inquit, requies mea in saculum sæculi 7°;, hoc est, caro, quam is ex te, o Deipara, induit; qua indutus, nedum præsenti sæculo apparuisse creditus est, sed et est futurum, ut eadem ipsa, veniens judicare vivos et mortuos indutus appareat. Ergo te, ut quæ æterna ei requies esses, a corruptione liberam, ad se assumpsit; suis te, ut ita dicam, et affatibus et visceribus volens propius affixam: ifcirco quidquid ab eo queris, id ille, Gliorum divina implet virtute qui est benedictus in sæcula. Amen. Ejusdem in beatam sanctissime Domine nostræ Deiparæ semperque virginis Mariæ dormitionem sermo 11. Cessent indocti vesanique hæreticorum sermones Iniqua eorum labia obturentur. «Exsultent et lætentur super te omines quærentes te, › o Deipara; e et dicant semper ': Magnificetur Domi nus, qui, pro debito, e diligunt F1, ο magnificare nomen tuum: Os enim Christianorum ▸ • medilabitur justitiaın tuam, ac virginitatem; • tota die laudem”» sanctitudinis partus tui. e Viderunt pauperes ",» per te, e divitias bonitatis diving 7, Viderunt, atque dixerunt: ‹ Misericordia Domini plena est terra ".» Peccatores, per te • Deum exquisierunt, et salvi facti sunt 76; dixerunt et ipsi: lugenti sortem, tribuit; ac si quid petis ab eo, I' Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν κοίμησιν τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθέ του Μαρίας λόγος β'. Παυσάτωσαν τῶν αἱρετικῶν οἱ ἀμαθεῖς καὶ ἐμβρόντητοι λόγοι. Εμφραττέσθωσαν τὰ τούτων ἄδικα χείλη. • Αγαλλιάσθωσαν καὶ εὐφρανθήτωσαν ἐπὶ σοὶ πάντες οἱ ζητοῦντές σε, ο Θεοτόκε, ο καὶ λεγέτωσαν διὰ παντός • Μεγαλυνθήτω ὁ Κύριος, οἱ ἀγα πῶντες» μεγαλύνειν κατὰ χρέως τὸ ὄνομά σου ὅτι τὸ στόμα κ τῶν Χριστιανῶν «μελετήσει τὴν δικαιοσύνην σου κ καὶ παρθενίαν σου· ὅλην τὴν ἡμέραν τὸν ἔπαινον, τῆς ἁγιοσύνης τοῦ τόκου σου. • Εἶδον οἱ πτωχοὶ τὸν ο διὰ σοῦ «τῆς χρηστότητος τοῦ Θεοῦ πλοῦτον.» Εἶδον καὶ εἶπον· Τοῦ ἐλέου Κυ ρίου πλήρης ἡ γῆ. και Εξεζήτησαν ο οἱ ἁμαρ 70 Psal. CXXXI, 14. τι Psal. xxxi, 17. * Psal. xxxiv, 28 * Psal. LXVIII, 33. το Rom. n. 4. ** Psal. xxx, 5. 76 XXI, 6. Nallo exordio, velut superiori continuat, ac prosequitur πάθος. Maguam partem verbis sensisque Scripturæ pie accommodatis, intexta oratio, iis velut margaritis et splendet, et devotius quid spirat, uti omnes in Bernardo advertunt,” miranturque.

IN DORMITIONEM B. MARIE. II. mens, ‹ adjuvisset nos; paulo minus habitassent, in demortuorum omnia devorante inferno occidentes e animæ nostra ".. Potens igitur ad salutem auxilium tuum, o Deipara, nec alterius cujusquam apud Deum commendationem requirens. Tu enim revera, vere es Vilæ parens: τωλοὶ διὰ σοῦ τὸν Θεὸν, καὶ ἐσώθησαν.» Εἶπον • Nisi quia Dominus, carnem de Virgine suκαὶ αὐτοί· «Εἰ μὴ ὅτι Κύριος εβοήθησεν ἡμῖν, ν ἐκ παρθένου σαρκωθείς, ο παρὰ βραχὺ παρώκησεν ἂν, ο ἐν τῷ παμφάγῳ τῆς ἀπονεκρώσεως ᾅδῃ, «τῶν ψυχῶν ἡμῶν, αἱ καταδύσεις. Δυνατή τοιγαροῦν πρὸς στ τηρίαν ἡ βοήθειά σου, Θεοτόκε, καὶ μὴ χρήζουσά τι νος ἑτέρου πρὸς τὸν Θεὸν παραθέτου. Σὺ γὰρ εἴ τῆς ὄντως ἀληθινῆς Ζωῆς ἡ μήτηρ. Σὺ εἶ τῆς ἀναπλάσεως τοῦ Ἀδὰμ ἡ ζύμη. Σὺ εἶ τῶν ὀνειδισμῶν τῆς Εὔας ἡ ἐλευθερία. Εκείνη μήτηρ χοός, σὺ μήτηρ φωτός. Εκείνης ἡ μήτρα, φθορᾶς κ· ἡ δὲ σή γαστήρ, ἀφθαρσίας. Εκείνη θανάτου κατοίκησις, σὺ μετάστασις ἀπὸ θανάτου. Εκείνη βλεφάρων καταχθονισμός, σὺ γρηγορούντων ὀφθαλμῶν ἀκοίμητος δόξα. Εκείνης τὰ τέκνα, λύπη· ὁ δὲ σὺς Υιός, παγγενής χαρά. Εκείνη ὡς γῆ οὖσα εἰς γῆν παρῆλθε· σὺ δὲ Ζωὴν ἡμῖν ἔτεκες, καὶ πρὸς τὴν ζωὴν ἐπανῆλθες, καὶ Ζωὴν τοῖς ἀνθρώποις, καὶ μετὰ θάνατον, προς ξενεῖν κατίσχυσας. «Οὐκ ἔστι τῆς ἀντιλήψεώς σου κόρος, ο οὐδὲ τῆς ζωοκοιμήτου σου μεταθέσεως ἐπιζή μιος, ὡς εἰπεῖν, ὑποτρέχουσα τοῖς ἀνθρώποις αἴσθησις· διότι καὶ ἡ προστασία σου ζῶσα, καὶ ἡ πρεσβεία σου ζωή, καὶ ἡ σκέπη σου διηνεκής. Εἰ μὴ γὰρ σὺ προηγοῦ, οὐδεὶς πνευματικὸς ἀποτελεῖτο 1· οὐδεὶς ἐν Πνεύματι τὸν Θεὸν προσεκύνει. Τότε γὰρ πνευ ματικὸς ὁ ἄνθρωπος, ὅταν σύ, Θεοτόκε, Πνεύματος ἁγίου κατοικητήριον ἐγένου. Οὐδεὶς θεογνωσίας ἀνάμεστο;, εἰ μὴ διὰ σοῦ, παναγία· οὐδεὶς ὁ σωζόμενος, εἰ μὴ διὰ σοῦ, Θεοτόκε· οὐδεὶς κινδύνων ἐλεύθερος, εἰ μὴ διὰ σοῦ, Παρθενομήτορ· οὐδεὶς ὁ λελυτρωμέα;, εἰ μὴ διὰ σου, Θεομήτορ· οὐδεὶς ὁ ἐλεούμενος δώρον, εἰ μὴ διὰ σοῦ, Θεοχώρητε. Τίς γὰρ τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπὶ τοσοῦτον ὑπερμαχεῖ; Τίς τῶν ἀδιορθώτων m κατὰ τοσοῦτον [ἀντιφωνητικῶς] ὑπεραπολογεῖται; Πᾶς γὰρ τῶν δυναμένων ἔσθ' ὅτε καὶ βοη fermentum reformationis Adæ: tu opprobriorum Eva liberatio. Illa pulveris mater tu Luminis. llius vulva, corruptio; tuus uterus, a corruptione immunitas. Illa mortis demaratio et sedes; tu, a morte translatio. Illa palpebrarum in terram demissio, tu insomnis vigilantium gloria. Proles illius, dolor; tuus Filius, omnigenum gaudium. llla ut terra, in terram cessit; lu, et nobis peperisti Vitam, et ad vitam rediisti, vitamque, post etiam mortem, hominibus conciliare potuisti. ‹ Tuæ magnitudinis non est. finis 78. Te cogitandi, nulla satietas; nec tui illius vitali sono transitus velut subrepens sensus, ac se in hominum insinuans animos, damnum afferat: nam et tutela tua immortalis est; et intercessio, vita; et protectio perpetua. Nisi cnim tu præires, nemo spiritalis evadere!; nemo in Spiritu Deum adoraret". Tunc enim spiritalis factus est home, cum tu, Deipara, Spiritus sancti habitaculum effecta es: nemo Dei cognitione repletus est nisi per te, ο sanctissima. Nemo salvus nisi per te, o Deipara; nemo periculorum expers nisi per te, Virgo parens; nemo redemptus nisi per te, Dei Mater; nemo donum per misericordiam consecutus nisi per te, o digna quæ Deum caperes. Quis enim tantopere peccatores defendit? Quis adeo nihil emendatis sponsionem pretendens patrocinatur? 77 Psal. cxxxiii, 4-2. * Psal. cxliv, 3. 79 Joan. iv, 24. * impr. φθορὰ ἀφθαρσία. 1 inpr. άνετες, m.impr. ἀδιορθούντων. NOTÆ. In demortuorum omnia devorante inferno: Ἐν τῷ παμφάγῳ τῆς ἀπονεκρώσεως. ᾅδῃ. Velut edram inferno qui cesserunt in cadavera; quorum nulla, nisi Christo resurgente, erat futura resurrectio; atque adeo nisi nato eodem ex Maria. Illa pulveris mater, etc. Μήτηρ χως, καὶ μήτηρ φωτός. Accedit ex Regio: quod paulo inferius ex eodem sequebatur, εἰς γῆν περιῆλθε· mutavi in παρῆλθε· quod propius est voci ἀπῆλθε, qua illic usi sunt LXX interpretes. Nec tui illius transitus. Restitui ex Regio ἐπιζήμιος· ἀντὶ τοῦ, ἐπιζώμιος, quod vel nihil significat, aut non satis appositum. Quid enim hic και ζωμούς, καὶ τὰ εὔζωμα· nulla praesertim sacra allusione. Alludit Germanus ad Prov. xxv, ubi vers. 16 et 27 de hellis castigato usu, alioqui exitioso: velitque non esse id periculi in memoria, sensuque migrationis Mariæ, velut continue animum subeunte, ac recurrente. Nemo redemptus. lu! quoque ex Regio: ae congrua admodum redemptioni per Mariam adjun μία της Θεομήτορ' quando ex Dean indiuitus ille manat valor, ratione cujus Christi Domini, Maria prolis, satisfactio abundans fuit, ac copiosa redemptio. Nemo donum per misericordiam consecutus, Ελεούμενος δῶρον. Quidquid eximie donum est, ac gratia per Christum, ex eo in nos derivatum, quod Marin fuit θεοχώρητος" quod ex Regio prætulimus: quanquam, τὸ Θεοχάριτος in editis.non displiceat. Utrumque enim in Mariam congruit, quæ et Deum utero complexa est, et Deo grata singulariter fuit; quod eam compellat angelus Luc. 1: Χαῖρε, κεχαριτωμένη. Nihil emendaris. 'Αδιορθώτοις. Τό, ἀδιορθούν των editis, minus quadrat. Deerat quoque τό, ἀντιφωνητικῶς, quod sequentia exigunt, ubi ejusmodi sponsionis privilegium in Maria declaratur, sed male explicatur a Schotto, cui τὸ ἀντιφώνησις, quod sequitur, est contradictio, tola serie ac sensu contrariis. Allusio est ad ficum succidendam, cui sola Maria, post longam adeo expectationem, et cum aliorum sponsio jam ἄδεκτος videri possit (quomodo restituo ex ms. ἀντὶ τοῦ, ἄδικος) inducias impetrare habeat. Simili sensu Andreas Cretens. Mariam depre licat orat. in Annunt. allusione

εὐλαβούμενος, ἀνεβάλλετο τὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἱκεσίαν τῷ Θεῷ προσαναπέμψαι· ἵνα μὴ τῆς ἀποφάσεως διὰ τὸ ἄκαρπον τῆς ὑποσχέσεως δοθείσης, άδεκτος ή ἀντιφώνησις ὀφθῇ. Σὺ δὲ, μητρώαν ἔχουσα πρὸς τὸν Θεὸν τὴν ἰσχὺν, καὶ τοῖς καθ᾽ ὑπεροχὴν ἁμαρτάνουσι, καθ' ὑπερβολὴν τὴν συγχώρησιν ἐξανύεις. Οὐδὲ γὰρ ἐνδέχεται σέ ποτε παρακουσθῆναι, ἐπειδὴ πειθαρχεί σοι κατά πάντα καὶ διὰ πάντα, καὶ ἐν πᾶσιν ὁ Θεός, ὡς ἀληθινῇ αὐτοῦ καὶ ἀχράντῳ Μητρί. "Οθεν ὁ θλιβόμενος, εὐλόγως πρὸς σὲ καταφεύγει· ὁ ἀσθε νῶν, στὶ προσκολλᾶται· ὁ πολεμούμενος, σὲ τοῖς ἐχθροῖς ἀνθοπλίζει. «θυμὸν καὶ ὀργὴν καὶ θλίψιν, ἀποστολὴν δι' ἀγγέλων πονηρῶν,» σὺ μεταβάλλεις. Απειλὴν δικαίαν καὶ ψῆφον ἀξιοπαθοῦς καταδίκης σὺ μεταστρέφεις, ἀγαπῶσα μεγάλως τὸν ἐπικεκλη μένον τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ σου λαόν. Οθεν καὶ δ Χριστιανός λαός σου, τὰ καθ' ἑαυτὸν ἀνακρίνων, πρὸς μὲν τὸν Θεὸν παῤῥησιαστικῶς ὑποστέλλεται σοι τὰς δεήσεις προσφέρειν. Σὲ δυσωπεῖν ἀνενδοίαστος θα εί, παναγία, διὰ τὴν πεῖραν, καὶ τὰ πλήθη τῶν εἰς ἡμᾶς ἀγαθῶν σου, καὶ παραβιάσεσθαί σε πολλάκις ἐν ἱκεσίαις. 'Ανθ' ὧν τίς σε μὴ μακαρίσει; Τὴν τῶν ἀγγέλων ὑπὲρ ἔννοιαν θεωρίαν· τὴν τῶν άνθρώπων ὑπέρξενον ἐπιτυχίαν· τὴν ὑπόληψιν τοῦ γένους τῶν Χριστιανῶν· τὸ ὀχλούμενον» τῶν ἁμαρ τωλῶν προσφύγιον· τὴν καθ᾿ ὥραν ἐν τῷ στόματι τῶν Χριστιανών φερομένην. Μόνον γὰρ εἰ θροηθῇ Χριστιανὸς, εἰ καὶ πρὸς λίθον τὸν ἑαυτοῦ προσκόψη πόδα, τὸ σὸν ἐπικαλεῖται πρὸς βοήθειαν όνομα. Σε τοιγαρούν τις δοξάζων, ἀπαύστως οὐ μὴ δοξάζεται. Δοξάζειν σε, μᾶλλον ἐὰν ἀκόρως ἐνάρξηται. Αδύνατον γὰρ ἐπαξίως ἀνυμνῆσαί σε. Τὸ διὰ παντὸς μετ γαλύνειν σε ποθεῖ, διὰ τοῦ διηνεκώς δοξολογεῖν σε, παραψυχὴν τοῦ χρέους ἀναλαμβάνων. Επὰν γὰρ πολλὰ χρεωστῶν οὐδὲν ἀνταποδίδωσί σοι, πληθύνει τὴν εὐχαριστίαν, ὡς σὺ τὴν προστασίαν. Ἐπειδὴ πανάγαθον δώρημα τέλος μὴ δεχόμενον, τὴν εὐχαρι στίαν ὡς ἐν ἀρχῇ, ἀεὶ τὸ ἀγαθὸν ποιοῦντι προσἄγει. Σὲ τίς μὴ θαυμάσει τὴν ἀμετάθετον σκέπην, τὴν ἀμετάστατον καταφυγήν, τὴν ἀκοίμητον πρε σβείαν, τὴν ἀδιάλειπτον σωτηρίαν, τὴν σταθερὰν βοήθειαν, τὴν ἀσάλευτον προστασίαν, τὸ ἀπόρθητον τεῖχος, τὸν θησαυρὸν τῶν ἀπολαύσεων, τὸν ἀνέγκληQuivis enim eorum, qui etiam auxilio esse possent, Λ θεῖν, τῆς παραβολικῆς συκῆς τὴν ἐκτομὴν ἐν ἡμῖν parabolicæ ficus" excidium in nobis metuens, supplicationem Deo pro nobis offerre detrectabat; ut ne inutili promissione, lata sententia, non admittenda sponsio videretur. Tu autem, quæ materna in Deum auctoritate polleas, etiam iis qui enormiter peccant, eximiam remissionis gratiam concilias. Non enim potes non exaudiri, cum Deus, ut veræ ac intemerata Matri suæ, quoad omnia, et per omnia, et in omnibus, morem gerat. Hinc merito, afflictus quisque ad te confugit; inGirinus tibi adhaeret; bello petitus te hostibus cpponit. Tu, e Indignationem, et iram, et trii ulationem, immissionem per angelos malosi 81 • transfers; justasque minas, ac condignæ sententiam condemnationis, quæ Filii tui nomine appella· tum populum, impensius diligas, avertis. Hinc et populus tuus Christianus, perpendens rerumn suarum statum, flenter tibi suas ad Deum, perfe rendas preces committit. Indubius fore sperat, ut exoret ac flectat, o sanctissima, ob factum olim periculum et multitudinem tuorum in nos beneficiorum; quodque sæpius supplicando, IN benigne annueris, adigat. Quapropter, quis non Iwatam te deprædicet? Spectaculum, angelorum intelligentia majus; onui præstantem miraculo, summeque novam hominum felicitatem; Christianorum gentis susceptionem; peccatorum frequens asylum; quæ per horas singulas Christianorum ore verseris? Simul atque enim tremore correptus fuerit Christianus aliquis, aut pedem ad lapidem " offenderit, illico tui nominis præsidium invocat. Quare nt quis nulla requie, te laudibus celebret, non existimat se celebrare; qui magis insatiabili affectu celebrare incipiat. Nemo enim satis pro dignitate celebrare possit. Qui te semper magnificare desiderat, jugi tua glorificatione, debitum in te suum apud se repetit. Cum enim multorum debitor nihil possit rependere, accumulat gratiarum actionem, quemadmodum ipsa tutelam et protectiouem accumulas. Quia enim illa donum est optimum quod finem non habeat, jugi afficientem beneficio, velut a principio, gratiarum actione demeretur. Quis enim te admirationi non habeat, spem immutabilem, protectionem immobilem, sti- τον ο παράδεισον, τὸ ἀσφαλὲς ὀχύρωμα, τὸ κραταιὸν ** Luc. XIII, 6 seqq. οι Psal. Lxxvi, 49. - Reg. μὴ όχλ. ο ποιούσῃ. Impr. πρός τι. η Impr. ἀνέκλειπτον. P NOTÆ. a:l Moabitarum urbem Lalerun. In firum arefactam novum monumentum suggerit, nuper Græcorum cimeliis egregiis copiose aucta, præclara inclyti Galliæ cancellarii Petri Segnieri gaza, inscriptum illud Joanni Damasceno, aliud ab co, quod Joannis Chrysostomi nomine editum, nonBuli Romæ codices eidem vindicant. Incipit illa Damasceni Oratio: Κινεί με πρὸς τὸ λέγειν ὁ ἐνυπόστατος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός Λόγος. Hanc ego erationem dum avidius exscribo, mutilam, et út fere exordio constet invenio, plarium folient:21 lacona diminuto præfato codice. ° Filii tui nomine appellatum. Quod Andreas Cretens. aliique vocant Χριστώνυμον a Christi dictum nomine, ac Christianum. Male Schot. Filii tui nomen implorantem. Τὸ ἀξιοπαθοῦς· nonnihil novum sensu quo reddo, ac reddidit Schottus. Ob facium olim periculum. διὰ πεῖραν· es ms. lurple edita, πέτραν Schottus minus apposite, robur. Multum certe ad fiduciam facit, iupensa alias benignitas, ac anterior impetratio.

perennem salutem, auxilium stabile, patrociniam inconcussum, murum inexpugnabilem, thesaurum voluptatum, hortum irreprehensibilem arcem tutam, vallum undique munitum, validam auxilii tarrim, portum tempestate jactatorum, malaciam perturbatorum, peccatorum vadem, desperatorum adductionem, exsulum revocationem, pulsorum, postliminio reversionem, alienatorum conciliationem, damnatorum commendationem (FO), malcdictorum benedictionem, rorem squalentis animæ, stillam irriguumque confectæ ac tabescentis herbæ? Per te enim, inquit Scriptura, ‹ ossa nostra sicut herba germinabunt 82; > Agni et Pastoris parentem, omniumque bonorum palam conciliatricem. Tua omnia admiranda sunt, ‹ vera, justificata in idipsum, omniaque desiderabilia, ac dulciora super mel et favum. Nam ct servi tui ea desideramus; in iltis desiderandis, ex te, resributio multa.. - r Quis tuas misericordias intelliget. Enimvero, sat tibi ad laudem, o admirabilis, quod non possimus dignis encomis res tuas celebrare. Magnam a Deo, ad triumplum celsitatem adepta cs, quod tua ex carne, populum ei Christianum comparaveris, quodque id quod similis tecum esset naturæ, divinæ éjus express.eque imaginis conforme reddideris. Quare, IN DORMITIONEM B. MARIE. II. περιχαράκωμα, τὸν ἰσχυρὸν τῆς ἀντιλήψεως πύργον, tum perfugium, semper vigilem deprecationem, τὸν λιμένα τῶν χειμαζομένων, την γαλήνην τῶν τε ταραγμένων, τὴν τῶν ἁμαρτωλῶν ἐγγυητήν, τὴν τῶν ἀπεγνωσμένων προσαγωγήν, τὴν τῶν ἐξορισθέν· των ἀνάληψιν, τὴν τῶν ἐκδιωχθέντων υποστροφήν, τὴν τῶν ἀλλοτριωθέντων οἰκείωσιν, τὴν τῶν κατακεκριμένων παράθεσιν, τὴν τῶν καθῃρημένων εὐλο γίαν, τὴν δρόσον τῆς ψυχικῆς αὐχμηρίας, την στα γόνα τῆς ἐκτακείσης βοτάνης. «Τὰ γὰρ ὀστᾶ ἡμῶν, ὡς γέγραπται, διὰ σοῦ καθάπερ βοτάνην ἀνατελεῖ· κ τὴν τοῦ ἀμνοῦ καὶ ποιμένος μητέρα, καὶ πάντων τῶν ἀγαθῶν γνωριζομένην πρόξενον. "Οσα τὰ σὰ, παρά δοξα, «ἀληθινά, δεδικαιωμένα ἐπὶ τὸ αὐτὸ, ἐπιθυμήματά τε πάντα καὶ γλυκύτερα ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον. Καὶ γὰρ οἱ δοῦλοί σου ποθοῦμεν αὐτὰ, ἐν τῷ ποθεῖν αὐτά, ὀντάμειψις ἐκ σοῦ πολλή.: — «Τα ἐλέη σου τίς συνήσει; ο ᾿Αλλὰ ἀρκεῖ σοι πρὸς ἔπαινον *, ἀξιάγαστε, τὸ μὴ εὐπορεῖν ἡμᾶς ἐγκωμιάσαι τα σά. Ἔχεις ἐκ Θεοῦ τὸ μέγα πρός θρίαμβον ύψος διότι λαὸν αὐτῷ Χριστιανικὸν ἀπὸ σαρκὸς τῆς σῆς συνεστήσω, καὶ τὸ ὁμοιογενές σου, σύμμορφον τῆς θείας αὐτοῦ καὶ ὁμοιωτικῆς εἰκόνος ἀπειργάσω. • Εὐλογημένον τοίνυν διὰ τοῦτο τὸ ὄνομά σου εἰς τοὺς αἰῶνας.» Πρὸ τοῦ ἡλίου τὸ φῶς σου. Ὑπερτέρα πάσης τῆς κτίσεως ή τιμή σου· πρὸ τῶν ἀγγέλων ή ὑπεροχή σου. • Υψηλοτέρα σὺ τοῦ οὐρανοῦ·, ἀλλὰ καὶ πλατυτέρα τοῦ οὐρανοῦ τῶν οὐρανῶν, καὶ τοῦ Γραφικῶς παρά τινος ἁγίου ἀντιφερομένου ἑβδι μου. Ογδοώτερε, καὶ εἰ ἔστι τις ἕτερος, καὶ ὑπερ· έκεινα τούτου λέγειν, οὐρανέ· εὐλογημένη σὺ ἐν γε- c νεαῖς γενεῶν· ἀλλὰ καὶ εὐλογήθησαν ἐν σοὶ πᾶσαι αἱ φυλαὶ τῆς γῆς. Οὐδὲ γάρ ἐστι τόπος ἔνθα σὺ μή δοξάζῃ· οὐδὲ φυλή, ἐξ ἧς οὐκ ἐβλάστησαν διὰ σοῦ καρποὶ τῷ Θεῷ· ὥστε καὶ τὰ μὴ ἐπεγνωκότα σε κατὰ τὸν κόσμον τοῦτον ἔθνη, καινῷ ὁ δεκτῷ καὶ αὐτ τὰ μακαριοῦσί σε, Παρθένε. Όταν γὰρ ὁ ἐκ σοῦ γεννηθείς ήξει ο κρῖναι τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ, ύψονται καὶ κόψονται, ο οἱ μὴ Θεοτόκον σε πιστῶς ὁμολογήσας θελήσαντες· καὶ τότε γνώ86 benedictum nomen tuum in sæcula 88., Vincit solem lux tua: superat creata omnia, tuus honor et dignitas; præ angelis major excellentia tua. • Tu caelo excelsior 86;» sed et coelo calorum expansior, septinoque caelo, quod ceu ex Scriptura sanctus quidam astruit. Ο calum supra octavum, et si quod ulterius octavo cœlum, dici potest! Benedicta tu in generationibus generationum sed et in te, benedictionem consecutæ sunt omnes tribus terræ; nullus enim locus est, ubi non honori habearis. Neque ulla tribus est, ex qua Deo, per tc, fructus non germinaverint: es Isa. Lxvi, 14. 8 Psal. XVIII, 10-12. ss Psal. cri, 43. 88 Psal. Lxxi, 17. s Job x1, 8. 87 Basil. Hexaem. hom. 3. 4 Impr. Επιστροφή. • Impr. male Έλεον. καιρῷ. ΝΟΤΑ. Horium incomprehensibilem. Ανέγκλητον· Prætuli eam ms. lectionem, velut alludat ad primum illum hortum voluptatis, non omnino ἀνέγε κλητον, ac vacantem crimine, ut quo Adam, ac cujus occasione peccaverit. Τh, ἀνέκλειπτον etiam editorum, non male in Mariam horti typo dictumi sit; quod fugax sit hortorum decor, et temporaneus, non sic Maria, sed indeficiens. Damnatorum commendationem. παράθεσιν· ad sensum Lucæ. παραθέντες αὐτοὺς Θεῷ· Commendantes Deo: qua Mariæ commendatione, rei jam, ac prædamnati, absolutionem a Deo judice, ac veniam consequantur. Quod ceu ex Scriptura. Γραφικώς Schottus, Graphice: verum id parum graphice, ac scite. l'a- Iam enim est alludere ad illud Basilii hom. 3 in Hexaem, quo unitatem coeli impugnans, eo quod illud constet tota sua materia, etiam plures in psalino, iis verbis, cali calorum, insinuatos osten dit: quod et nostroruin sententiæ de 7 colis planetarum non male congruit. Sic Damascenus, lib. u, cap. 6: Ἐκ τῆς Γραφῆς μεμνημένον eumdem Basilium, ait dixisse colorum substantiam, λεπτὴν ὡσεὶ καπνόν· tenuem instar (umi: quod nimirum id ille ex illo lsai Li, 6,juxta LXX: Ο οὐρανὸς ὡσεὶ καπνὸς ἐστερεώθη. Calum sicut fumus firmatum est; nitatur statuere. Sensus ergo erit, csse Mariam septimum illud cœlum, octavuinque superius, ac si quod est ulterius cœlum, eminens creaturæ toti corporali.

ut et gentes, quæ te usu sæculi non cognoverunt, σονται, ποίου θησαυροῦ ἑαυτοὺς κακοβούλως έζη: ipsa etiam tempore placito beatam te, Dei μίωσαν. Genitrix Virgo, sint prædicaturæ. Tuo enim Filio veniente judicare orbem terrarum in justitia **, videbunt et plangent",› qui te Deiparam, confiteri credentes noluerunt: tumque demum perspicient quanto se the auro perverso sane consilio defraudarunt. Nobis itaque Christianis, teque Deiparam Chri- ᾿Αλλ' ἡμῖν τοῖς Χριστιανοῖς καὶ Χριστιανικῇ Θεοstiana fide venerantibus, stabilis tutelæ tuæ miseri- τόκον σεβομένοις σε πίστει, παράτεινον τῆς ἀμετα cordiam exhibe. Etenim Dormitionem tuam, 0 θέτου σου προστασίας τὸ ἔλεος. Καὶ τὴν γὰρ κοίμη Deipara, jure vitam arbitramur; teque spiritali σίν σου, Θεοτόκε, ζωὴν ἡγούμεθα δικαίως, καὶ quadam ratione nobis contubernalem credimus. συνοικόν σε πνευματικῶς ἔχειν πεπιστεύκαμεν. Καὶ Cumque adeo ingruerit calamitas, tuum quærentes ὅταν θλίψις ἐγγὺς εἶ, ζητοῦντες σε λυτρούμεθα· καὶ præsidium, liberamur: rursum vero fausta, gan- ὅταν πάλιν χαρᾶς καιρός, σὺ εἶ ταύτης πρόξενος diique oboriente die, eam ipsa concilias: ac post- καὶ ὅταν ἐν ὅλοις ὑπὸ σοῦ μεριμνώμεθα, μεθ᾿ ἡμῶν quam in omnibus nostri sollicita es, nobiscum te σε διάγειν πιστοφορούμεθα. Ον γὰρ τρόπον ὁ διψῶν, agere persuasum habemus. Quemadmodum cuim πρὸς τὴν πηγὴν κατασπεύδει, οὕτω καὶ πᾶσα ψυχὴ siticulosus ad fontem properat, sic et fidelis om- πιστοτάτη πρὸς σὲ κατατρέχει, ἐμπλησθῆναι της nis anima, tota aestuans accurrit, tuo implenda σῆς φλεγομένη βοηθείας. Καὶ πάλιν ὥσπερ τὸ τοῦ auxilio. Ac iterum, quemadmodum anbelita hau- ἀέρος ἆσθμα ζωτικὴν τοῖς ἀνθρώποις ἐμπνέει την stus aer animalem hominibus olfactum afflat: ὄσφρησιν· οὕτω καὶ σὲ παντὸς ὀρθοδόξου Χριστιαita et te, orthodoxi omnis Christiani flatus, ac νοῦ ἐπὶ στόματος προφέρει πνοή. Οὐδὲ γὰρ τοσοῦτον spiratio, ore profert ac enuntiat. Nec enim tantum τῆς τοῦ ἀέρος ἀνεμώμεθα ψυχαγωγίας, ὅσον τῆς τοῦ ab aeris haurimus oblectatione, quantum a tui no- ὀνόματός μου ἀρυόμεθα σκέπης· ὡς ἐν Χριστῷ καὶ minis haurimus protectione: adeo ut in Christo, ἐν σοὶ τὸ γεγραμμένον πληροῦσθαι· «᾿Αναπνοή, φηac te impleatur quod scriptum est: Respiratio σί, μυκτήρων ἡμῶν σὺ εἶ· ἐν τῇ σκέπῃ σου καὶ narium nostrarum es tu; in tegumento tuo et πνοῇ ζήσομεν.» Ποῖον γὰρ γένος ἀνθρώπων, πάρεξ umbra vivemus.. Quodnam enim aliud homi- εἰπεῖν Χριστιανῶν, τοιαύτης ἐπέτυχε δόξης, τοιαύ num genus a Christianis, id tantum obtinuit glo- τῆς εὐπόρησεν υπολήψεως; "Αγγελοι ταῖς οὐρανίων ria? tam illustri fuit existimatione? Angeli ca- ἐγγαυριῶνται καταμοναῖς· ἡμεῖς τοῖς τῶν ἁγιωτά lestibus glorientur habitaculis, nos, incessu sancto- των 1 σου ναῶν εὐφραινόμεθα σχολασμοῖς. Εἰ γὰρ ὁ rum templorum tuorum, feriis delectamur. Ut enim Σολομώντειος ναός, πάλαι τὸν οὐρανὸν ἐπὶ τῆς γῆς illud quondam Salomonis templum, cœlum in ἐσκιογράφει, πόσῳ μᾶλλον ἐμψύχου σοῦ ναοῦ γεγο terris adumbrarit; quam nos potiori jure, cum νυίας τοῦ Χριστοῦ, μὴ καὶ τὰς Ἐκκλησίας τὰς σας, ipsa effecta, fueris vivum Christi templum, eccle- ὡς ἐπιγείους οὐρανοὺς δικαίως ἔστιν ἀνακομπάζειν; sias tuas et templa, velut terrestres calos sumus c αστέρες λαμπηδογλωσσοῦσιν ἐν τῷ στερεώματι τοῦ elaturi? Stellarum claræ faces loquuntur in firma- οὐρανοῦ· αἱ σωματικαί σου, Θεομήτορ, τῶν εἰκόνων mento cali: corporeique tuarum, o Deipara, χρωματουργίαι, τὴν ἐπίδοσιν τῶν σῶν ἡμῖν ἀναimaginum ducti colores, tuorum nobis donorum στράπτουσι δωρεῶν. Ἥλιος καὶ σελήνη τὸν ἕνα τοῦ largitionem ceu stellanti fulgore coruscant. Sol et κυκλώματος δαδουχοῦσι πόλον· πᾶς οἶκος, καὶ πᾶσα luna unius axem circuli illuminant; at domus πόλις, καὶ χώρα, τὸ σὸν, ἐκ τοῦ σοῦ γεννηθέντος φωonnis, et civitas, regioque, tuum, ex tui Nati τὸς, ἀγλαΐζεται φῶς. Διὰ τοῦτο μακάριος κἂν ἁμαρ Lumine, splendet lumen. Quapropter beatus homo, τωλὸς ὁ ἄνθρωπος, ὅτι περ συγγενή σε κατ' οὐσίαν etsi peccator, quod tuam adeptus per naturam κτησάμενος εὑρέθη, καὶ θείας φύσεως διὰ σοῦ κοι cognationem, etiam divine, per te, nature par- νωνός, ο Μακάριος» ἀληθῶς, καὶ καλῶς αὐτῷ γέγο ticeps inventus sit: c Bealus, revera, et bene illi νε· μᾶλλον δὲ ι καὶ ἔσται καλῶς·, οὐ διαλείψη fuit; imno, c et erit bene "1;, non enim deficies γὰρ τοῖς τὴν σὴν ἀντίληψιν ἕως τέλους ἔχειν ἀξιον89 Zach. x 1, 10. 90 Thren. IV, 91 Psal. CXXVII, 86 Psal. 1 Male edit. ἁγιασμάτων. NOTÆ. Tempore placito. Κατρῷ δεχτῷ· Sic lego ἀντὶ τοῦ, καινῷ δεκτῷ quod mis. halet. Vitiosius editis σταυρώ, δοκώ. Verba sunt Pauli, It Cor. vi, ut quod ille in primum adventum dixit, Germanus in secundum transferat, qui et ipse xaipų) dexty futurus est, accepto as placito tempore. Animatem hominibus olfactum affat. Ζωτικὴν ἀσφρησιν ἐμπνέει. Vim olfactus ac nares, ut separus auctoritas, Thren. e, indicat, quam edita male referebant Sap. 11. Significatur jugis quædamı Mariæ memoria, ejusque nominis ore prolatio, uti est jugis aeris spiratio. Editis, ἀντὶ τοῦ ἄσθμα, ρει αίσθημα: sed minus quadral Quod postmodum in illis sequitur, nonnihil diversum est ab iis, quæ damus ex Regio: Οὕτω καὶ ἡ παντὸς ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ πρὸς σὲ θεόμωρος πνοή. Verum videatur vitiosum Τo, θεόμορος, quanquam Schottus nititur reddere. Legerim Θεομήτορ, quomodo etiam ms. paulo inferius eamdem corrigit vocem, ubi Schol. θεομόρων τῶν εἰκόνων prudentium imaginum: lic auten, θεόμορος πνοή respiratio quæ facit participem divinitatis.

IN DORMITIONEM B. MARLE. II. pray μένοις. Ερβέτω θάνατος ἐπὶ σοὶ, Θεοτόκε, ζωὴν ὅτι iis qui usque ad finem auxilium tuum outinere τοῖς ἀνθρώποις προσήγαγες. Εῤῥέτω τάφος ἐπὶ σοὶ, ἐπειδήπερ ὕψους ἀκαταφράστου θεῖος ἐγένου θεμέ λιος. Εῤῥέτω χοῦς ἐπὶ σοί· ἀνάπλασις γὰρ εἶ, ὅτι τοῖς ἐν ὅλῃ κ πηλοῦ διαφθαρείσι κεχρημάτικας, Δέσ σποινα. Οὐκοῦν πίστει σε μεθ᾿ ἡμῶν συνανάστροφον ἔχειν ὁμολογοῦμεν. Εἰ μὴ γὰρ ἐν τούτῳ παρηγορούμεθα, ἐξέλιπεν ἂν τῇ ἐπιθυμίᾳ τῇ πρὸς σέ, τὸ ἡμέτετον πνεῦμα· καὶ πίστει τοὺς οὐρανούς, ώς γέγραπται, κατηρτίσθαι νοοῦμεν· οὕτω καὶ σὲ μετελθοῦσαν συν διάγωγον καὶ μετὰ τὴν ἐκδημίαν τοῦ σώματος πιο στεύομεν ἀναθεωρεῖν. Οὐ γὰρ οδύνη τοσαύτη τη ψυχῇ, τῆς σαρκὸς ὅταν ἀποσπασθῇ, ὅσον ἐδυνηρότε μον σοῦ στερηθῆναι, πανάχραντε. "Οθεν κατὰ τὸ γεγραμμένον, ο Κἂν τὸ σῶμά σου καθεύδει, ή καρδία σου ἀγρυπνεί.» Καὶ κἂν τὸ ἀπαραίτητον τοῦ θανά του, τῇ ἀνθρωπίνῃ παρεδέξω φύσει, οὐ νυστά ζει, οὐδὲ ὑπνώσει ὁ φυλάσσων ἡμᾶς ὀφθαλμός σου. γ. meruerint. Facessat in te mors, o Deipara, quod vitam mortalibus produxeris. Facessat in te sepulcrum, quando inexplicabilis sublimitatis divinumu facta es fundamentum. Facessat pulvis; nova quippe informatio es, quod iis, qui in limo luti corrupti essent, Domina facta sis. Te igitur, una nobiscum versari certa confitemur fide. Nisi enim nostra in co esset posita consolatio, du ficeret tui desiderio spiritus noster. Quomodo autem juxta Scripturan, fide intelligimus aptales coelos, ita et te, etiam a migratione corporis, accedentem nobis comitem, velut oculis contueri credimus. Non enim tantum dolet anima, cum à corpore avellitur, quantus dolor est te privari, o immaculatissima. Hinc, justa Scripturam: Etsi corpuls tuum dormit, cor tamen tuum vigilat "³;, et quanquam inevitabilem humanae conditionis mortis necessitatem subiisti, non tamen dormitabit, autve dormiet, nos custodiens oculus tuus. Οὐκ ἀμάρτυρος γὰρ ἡ μετάστασίς σου· οὐδὲ ψευδὴς ἡ κοίμησις. Ὁ οὐρανὸς τῶν ἐπὶ σοὶ τότε συν δραμόντων διηγεῖται δόξαν· ἡ γῆ, τὴν περὶ αὐτῶν παρίστησιν ἀλήθειαν· αἱ νεφέλαι, τὴν ἐξ αὐτῶν σου διακονηθεῖσαν βοῶσι τιμήν· καὶ ἄγγελοι τὴν εἰς σὲ τότε γενομένην ἀπαγγέλλουσι δωροφορίαν τ· τὸ πῶς φημι κατὰ τὴν Ἱερουσαλήμ οἱ ἀπόστολοι παρεγέ νοντο πρὸς σὲ, καθάπερ καὶ ᾿Αμβακούμ ὁ προφήτης ἐκ μερῶν τῆς Ὀρεινῆς, ἐν ὥρᾳ μια διὰ νεφέλης ἀρ παγείς, καὶ ἀγγελικῆς δεξιᾶς ὑποληφθεὶς *, ἐν τῇ Περσικῇ Βαβυλώνι εἰς 5 τὸν λάκκον τοῦ Δανιὴλ παρ έστη. Ἀλλ᾿ ὥσπερ ῥανὶς εἰς θάλασσαν ἐπιχεομένη οὐδὲν προστίθησιν, οὐδὲ βαλάντιον πτωχού, πλουσίου θησαυρὸν ἀποκενοῖ· οὕτως οὐδὲ τὰ ὕψη σου τῶν ἐγε κωμίων, ἱκανός τις ἐν λόγων κατευμεγεθῆσαι φωτ ναῖς. Εχεις σὺ παρ' ἑαυτῆς τὸν ἴδιον ὕμνον, ότιπερ Θεοτόκος ἀνεδείχθης. Οὐδὲ γάρ, ὅτι τοῖς ὠσὶν ἡμῶν παρὰ Γραφικῆς ἐξηγήσεως τοῦτο καὶ μόνον ἠκούσθη οὐδὲ πάλιν ὅτιπερ οἱ πατέρες ἡμῶν ἀνήγγειλαν ἡμῖν τοῦτο παναληθευούσῃ διηγήσει, τὴν προσηγορίαν ἐκληρώσω τῆς Θεοτόκου· ἀλλ' ὅτι τὸ ἔργον 8 εἰργάσω ἐν ἡμῖν, κυρίως καὶ ἀψευδῶς ἀγλωσσοχαρίτως καὶ ὀρθοδόξως, Θεοτόκον σε δι' αὐτῶν βεβαιοί τῶν πραγμάτων· καὶ τούτου χάριν, τὸ θεηδόχον σου σῶ μα, παρὰ νεκροποιοῦ καταφθορᾶς, ἔπρεπεν ὄντως μὴ tuum quod vitam suscepisset, mortifera corruNon enim testibus caret tuus transitus; nec dormitio tua falsi quidquam habet. Enarrat cœlum gloriam eorum, quæ in te tunc concurrerunt; terra, eorum repræsentat veritatem; nubes, honorem quem famulatu exhibuerunt, clamant. Denique angeli, quod id temporis satellitium stiparet, annuntiant: ut nimirum apostoli ad te llierosoIyunam convenerint, quemadmodum etiam Halacue propheta, hora una, in nube raptus, surriCaliente angelica dextera, ex partibus Orines, Judara - que, Babylone Persidis, ad lacum Danielis præsto fuit. Enimvero, ut gutla una nihil mari adjicit, neque pauperis crumena, divitis thesaurum eracuat; ita nemo tuarum celsitudinem laudum oratione satis extulerit. Habes plane, ipsa a te propriam laudem, quod Deipara effecta sis. Non enim quia lioc tantum, exponente Scriptura, e auribus nostris audivimus;» neque iterum quia patres nostri, hoc e nobis, verissima narratione 4 annuntiaverunt”,, Deiparæ appellationem sortita es; sed quia ipsum opus quod es operata in nobis, proprie et vere, nihilque gratificante lingua, et orthodoxe, Dei, te, Matren, ab ipsis rebus confirmat. Ideoque par erat, ut ne revera, corpus iilud συγκλεισθῆναι· ἀλλὰ καὶ τὸν τάφον ὡς ἀνθρώπινον ὑποδέξασθαι τὸ ἴδιον φύραμα· καὶ σοῦ ζωντελῶς πρὸς τὰ οὐράνια, τῆς οἰκείας μεταστάσης ζωῆς· κε νὸν μὲν τὸ δειχθῆναι τῆς σαρκός σου· ἀχώριστον δὲ τῆς τῶν ἀνθρώπων συναναστροφῆς εὐρεθῆναι τὸ πνεῦμά σου, ἀοράτῳ ἐνεργείᾳ τοῦ ὑπὸ σοῦ παρθενι κῶς γεννηθέντος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. plione involveretur: ac vero, ut et sepulcrum, velut hominis propriam massam susciperet; utque te, vitæ consummatione, a tua ipsa vita migrante ad cœlestia; monumentum quidem tua carne ostenderetur vacuum; tuus vero spiritus inveniretur ab humana conversatione inseparabilis; invisibili ejus virtute, qui ex te Virgine natus est Christus Deus noster; cui gloria in sæcula. Amen. .» Hebr. 11, 2. ss Cant. v, 2. οι Dan. sιν, 52 seqq. 95 Psal. XLII, 2. * Impr. ὑλύτ. γρ. ἐλών, τηρ, δορυφ.: Ed. ὑποβληθ. > Ms. πρός,: Male edita ἐπληρώσω. × 5

Sancti Germani archiepiscopi Constantinopolitani, Laudatio in sanctam ac venerabilem Dormitionem prægloriose Dominæ nostræ Dei Genitricis semper virginis Maria • II'. Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὶς ἡμῶν Γερμανοῦ ἀρχιεπι σκόπου Κωνσταντινουπόλεως Εγκώμιον εἰς τὴν ἁγίαν καὶ σεβάσμιον κοίμησιν τῆς ὑπερενδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀει· παρθένου Μαρίας. COMBEFIS, ad calcem Theodoti Ancyrani gr. lat. 8° Paris, 1675, p. 87. Praclara e fauna, ac cbona, sicut scriptum est, ‹ impinguat ossa". › Quamobrem etiam instituta de corporali Vitæ parentis semperque Virginis Maria Dormitione narratio (quippe quæ divinus odor ac fragrantia sit sanctissimæ carnis Christi) eos sanctificat qui ipsam sanctificant. Immutata enim quandoque ex Dei misericordia apnd inferos humana ossa, immaculatum sanctæ Dei Genitricis corpus plane impinguavit, cum ca ex corruptione induruissent: quippe quæ Nati ex ea resurrectione, exspectata incorruptione mollita sunt-super oleuin Enimvero nos quoque paucis, ejus perpetua digni memoria Transitus memoriam recolamus. Vere namque etiam lætitia, ejusmodi narrationis auditio est. Cum Christo Deo nostro constitutum esset, ut quæ vitæ parens exstitisset, Matrem suam transferret, per angelum rursus ei familiaren in procin· ctu esse ejus Dormitionis tempus prænuntiat; ne sicut in reliquis mortalibus, mors repente ingruens, ipsi quoque vivis excessuræ aliquam turbationem afferret. Ne igitur etiam illa improvise sæculo migrans, naturali carnis proprietate turbaretur, ut quæ suum ipsa excessum non prænovisset, Dei scilicet qui universorum creator est, parens mittitur ad eam angelus, qui ex Christi persona verbis istiusmodi ejus præmuniret animum, ac flduciam augeret. Tempus est, ait Dominus, ut te Matrem meam assumam. Quemadmodum igitur terram, et qui in terra sunt, gaudio replevisti, gratia plena, sic et cœlestia rursum lætifica. Patris mei mansiones exhilara: sanctorum item Spiritus recren. Videntes enim illi tuam ad me celebri cultu ac stipantibus angelis translationem, certa ducuntur fide sibique persuadent fore, ut per te eorum quoque portio in mea inhabitet luce. Veni igitur cum exsultatione. Ave et nunc et gaude, uti et pridem 98: habes enim in omnibus, ejus, quod est esse plenam gratiæ, nominis dignitatem. Ut cum me esses conceptura, gaudii nuntium accepisti: gaude et modo, quæ a mne assumnemia invitaris. Ne te turbaverit, quod mundum relinquas, qui corrumpitur cum desideriis suis. Ejus transmittis corruptionem; nam neque cos qui in mundo sunt, tua destitutos ope dimissura es: sed sicut ego, cum de mundo non sim, eos qui in mundo sunt propitiis intueor oculis, ac providentia guberno; sic nec tua a mundo usque ad consummationem auferenda protectio est. • Φήμη καλή καὶ ἀγαθὴ πιαίνει,» κατὰ τὸ γε γραμμένον, «ὀστᾶ. Καὶ ἡ περὶ τῆς σωματικής κοιμήσεως τῆς Ζωοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας διήγησις, ὡς ἅτε δὴ θεοπνευστία καὶ εὐωδία τῆς ὑπεραγίας σαρκὸς ὑπάρχουσα τοῦ Χριστοῦ, ἁγιάζει τοὺς ἁγιάζοντας αὐτήν. Αλλοιωθέντων γάρ ποτε δι' ἔλεον Θεοῦ τῶν ἀνθρωπίνων ἐν τοῖς καταχθονίοις ἐστέων, τὸ ἄμωμον τῆς Θεοτόκου σῶμα κατεπίανε ταῦτα τῇ διαφθορᾷ σκληρωθέντα, διότι τῇ ἀναστάσει τοῦ ὑπ' αὐτῆς γεννηθέντος ἡπαλύνθησαν ὑπὲρ ἔλαιον τῇ ἀφθαρσία. Αλλά γε δὴ καὶ ὀλίγων τῆς ἀειμνήστου μεταστάσεως αὐτῆς ἐπιμνησθῶμεν. Εὐφροσύνη γὰρ ὡς ἀληθῶς καὶ ἡ περὶ τῆς τοιαύτης εξηγήσει; ἀκρόασις. Οταν πρὸς ἑαυτὸν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν τὴν Ζωοτόκον αὐτοῦ μετενεγκεῖν ἐβουλεύσατο Μητέρα, δ ἀγγέλου αὐτῇ καὶ πάλιν τοῦ συνήθους τὸ τῆς κοιμή σεως προμηνύει παραστατικόν· ὅπως μὴ καθὼς ἐν τοῖς λοιποῖς ἀνθρώποις αἰφνιδίως ὁ θάνατος ὑπερχόμενος, τάραχον καὶ αὐτῇ μετεκδημούσῃ ποιήσο.. Οἶδεν γὰρ ὁ τοῦ σώματος ἀπὸ ψυχῆς μερισμὸς, καὶ τῶν μεγάλων ἀνθρώπων περίλυπον ποιεῖν τὸ πνεῦμα. Ἵνα· οὖν μὴ καὶ αὐτὴ ἀπροόπτως μετερχομένη. τῷ φυσικῷ τῆς σαρκὸς ἰδιώματι θορυβηθῇ, ὡς μὴ προεγνωκυία τὴν ἰδίαν ἔξοδον, ἡ τὸν γνώστην τῶν ὅλων τεκοῦσα Θεὸν, ἀποστέλλεται πρὸς αὐτὴν ὁ ἄγ γελος, προθαρσύνων αὐτὴν τοῖς ἀπ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ τοιουτοισὶ λόγοις· Καιρός, λέγει Κύριος, τὴν ἐμὴν προσλαβέσθαι σε μητέρα. Καθώς οὖν τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐν τῇ γῇ χαράς επλήρωσας, κεχαριτωμένη, χαροποίησον καὶ τὰ οὐ ράνια πάλιν. Φαίδρυνον τὰς τοῦ Πατρός μου μονάς ψυχαγώγησον, καὶ τῶν ἁγίων τὰ Πνεύματα. Ὁρῶντα γὰρ τὴν σὴν πρὸς ἐμὲ τιμητικὴν καὶ ἐξ ἀγγέλων δορυφορουμένην μετάθεσιν, πληροφορούνται πιστῶς, ὡς διὰ σοῦ καὶ ἡ τούτων μερὶς ἐν τῷ ἐμῷ κατοική σει φωτί. Έρχου δὴ σὺν ἀγαλλιάσει. Χαῖρε καὶ νῦν, ὥσπερ καὶ πρώην. Διὰ πάντων γὰρ ἔχεις τὸ κεχαριτωμένον τῆς προσηγορίας ἀξίωμα. Ὡς ὅταν σὺ μέλο λουσα συλλαμβάνειν με, χαίρειν ἐμηνύθη, χαῖρε καὶ ἄρτι προσλαμβάνεσθαι ζητουμένη παρ' ἐμοῦ. Μὴ ταραχθῇς εγκαταλιποῦσα τὸν φθειρόμενον σὺν ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτοῦ κόσμον. Τὴν φθορὰν αὐτοῦ παρα εᾷς· ἐπεὶ τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ τῆς ἀντιλήψεως ὀρφα νοὺς οὐκ ἀφήσεις· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐγὼ μὴ ὢν ἐκ τοῦ και σμου, ἐπιβλέπω καὶ διοικῶ τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ· οὕτως καὶ ἡ σὴ προστασία οὐκ ἀφαιρεθήσεται μέχρι συντε λείας ἐκ τῶν τοῦ κόσμου. 96 Prov. xv, 34. 91 Psal, LIV, 22. 98 Luc. 1, 28.

IN DORMITIONEM B. MARLE. III. Μη θρυλλήσει σε σαρκὸς ἀφειδίασις· πρὸς ζωοτέραν ἐπανέρχῃ ζωήν, πρὸς ἀνάπαυσιν χαρᾶς, πρὸς εἰρήνην ἀκατάκρατον, πρὸς ἀμέριμνον διαγωγήν, πρὸς ἀπαθὴ τρυφήν, πρὸς ἀπερίσπαστον διαμονήν, πρὸς ἀτελεύτητον ἀπόλαυσιν, πρὸς ἄδυτον φῶς, πρὸς ἀνέσπερον ἡμέραν, πρὸς ἐμὲ αὐτὸν, τὸν τοῦ παντὸς καὶ σοῦ Ποιητήν. Ὅπου γὰρ ἐγώ, ἐκεῖ ζωὴ αἰώνιος, χαρὰ μὴ συγκρινομένη, κατοικία μὴ ἐξισουμένη, πολιτεία μὴ φθειρομένη. "Οπου τοίνυν ἐγώ, καὶ σὺ μέλλεις ὑπάρχειν, αχώριστος μήτηρ, ἐν ἀδιαζευκτῳ Υἱῷ. Ὅπου Θεός, πᾶσα ἀγαθωσύνη, πᾶσα τερπνότης, πᾶτα φαιδρότης. Οὐδεὶς ἰδὼν τὴν δόξαν μου, παρεᾶται ταύτην ἐθέλησεν. Οὐδεὶς ἐλθὼν εἰς τὴν κατάπαυσίν μου, τὰ τοῦ φθαρτοῦ πάλιν κατεζήτησεν κό σμου. Πέτρος έρωτάσθω, εἰ ὁμοία σύγκρισις τοῦ κατ σμου καὶ τοῦ Θαβωρίου ὄρους, ὅταν ἐν αὐτῷ τὴν ἐμὴν ἐθεάσατο πρὸς ὀλίγον καιρὸν δόξαν. Ἐν τῷ κόσμῳ τῶν φθαρτῶν διαγούσης σου, επτασία τὴν ἐμήν σοι ἐνεφάνιζον δύναμιν· μεταβαινούσης σου τοῦ βίου, πρόσωπον πρὸς πρόσωπον ἐμαυτὸν ὑποδείξω σοι. Δὸς ἀθλίπτως τῇ γῇ τὰ ἴδια. Ἐμὲν τὸ σὶν σῶμα· καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ χειρί μου τὰ πέρατα τῆς γῆς, οὐχ ἁρπάζει τις οὐδὲν ἐκ τῆς χειρός μου. Ἐμοὶ τὸ σῶμά σου πίστευσον, ὅτι κἀγὼ τῇ κοιλίᾳ σου τὴν ἐμὴν παρεκατεθέμην θεότητα. Οψεται τοῦ Πατρός μου τὴν δόξαν ἡ ἔνθεός σου ψυχή. Όψεται τοῦ μονογενοῦς αὐτοῦ Υἱοῦ τὴν δόξαν τὸ ἀμίαντον σῶμά σου. ύψεται τοῦ παναγίου Πνεύματος τὴν δόξαν τὸ ἄχραν τον πνεῦμά σου. Non franget te neglecta carnis cura: ad vivaziorem vitam reverteris, ad gaudii requiem, að tranquillissimam sunamque pacem, ad vitam nullis curis anxiam, ad delicias omni labe carentes, ad perennitatem quietissimam, ad jucunditatem imimortalem, aut lucem occasus nesciam, ad diem vespere non obscurandum, ad meipsum, hujusce rerum universitatis tuumque Conditorem. Nam ubi sum ego, illic vita aeterna, incomparabile gaudium, habita - tio non exaequata, nulli obnoxia interitioni civitas, Ubi igitur ego sum, deles et ipsa esse, inseparabilis mater, in Filio indivulso. Ubi Deus, omnis bonitas est, omnis oblectatio, omnis jucunditas. Nemo qui viderit meam claritatem, ab ea abscedere in animum induxit. Nemo ingressus in meam requiem, quae sunt mundi perituri denuo requisivit. Ex Pe tro sciscitare, parne mundi comparatio ac montis Thaborii, tum cum ibi constitutus ad breve momentum meæ spectator claritatis fuit. Dum in mundo corruptibili vitam ageres, meam tibi in visione exhibebam potentiam; emigranti e vita, ipse me tibi facie ad faciem ostendam. Nihil gravate terra cedito, quæ sunt ejus propria. Tuum corpus meum est: quodque in manu mea sunt omnes fines terræ 99, nemo quidquam 'rapiet de manu mea. Tuum mihi corpus concredito; nam et ego divinitatem tuo utero deposito tradidi. Videbit Patris gloriam divina anima tua: videbit unigeniti Filii ejus claritatem intemeratum corpus tuum: videbit sanctissimi Spiritus majestatem impollutus spiritus tuus. Nihil in te mors gloriabitur, ut quæ Vitam utero gestaveris. Vas meum effecta est: haud illud les thalis casus contritio confringet: haud caliginis obtenebratio in obscurum trahet. Veni ad Natur tuum propensa animi voluntate: Filii debito lætiticare gestio materni uteri hospitii commodati praemia reddere: quod lac praebueris, mercedem dare: quod educaveris, vicem rependere: ratam visceribus tuis fidem facere, Que me, Mater, Filium unigenitum nacta sis, mecum potius commorari velis; sat enim novi ad alterum te filium non amore distrahi. Ego te virginem matrem effeci. Οὐ καυχήσεται θάνατος ἐπὶ σοί· Ζωὴν γὰρ ἐκύη σας. Σκεῦος ἐμὸν ἐγένου· οὐ ῥαγώσει τοῦτο σύν τριμμα θανατοφθόρου καταπτώσεως. Οὐκ ἀμαυρώσει τοῦτο ζόφου κατασκιασμός. Ἔρχου προθύμως πρὸς τὸν ὑπὸ σοῦ γεγεννημένον. Εὐφραναί σε βού και τεκνοχρέως· ἀποδοῦναί σοι τὰ τῆς μητρικής κοιλίας ἐνοίκια· τῆς γαλακτοτροφίας τὸν μισθόν τῆς ανατροφῆς τὴν ἀντάμειψιν· τοῖς σπλάγχνοις σου τὴν πληροφορίαν. Μονογενή με κεκτημένη, μήτερ, Υϊν, συνοικήσαί μοι μᾶλλον προτίμησον· οὐκ ἀντιπερι στάται γὰρ οἶδα πρὸς ἑτέρου τέκνου διάθεσιν. Εγώ σε παρθένον ἀνέδειξα μητέρα· ἐγώ σε καὶ εὐφραι νομένην ἐπὶ Τέκνῳ καταστήσω μητέρα. Εγώ σοι τὸν Ego te quoque lælautem super Filio matrem conκόσμον χρεώστην ἀναδείξω, καὶ μετερχομένης πλεῖον σου τὸ ὄνομα καταδοξάσω. Εγώ σε τεῖχος κοσμικόν οἰκοδομήσω, γέφυραν κλυδωνιζομένων, κιβωτὸν διασωζομένων, βακτηρίαν χειραγωγουμένων, πρεσβείαν ἁμαρτανόντων, καὶ κλίμακα πρὸς οὐρανὸν τοὺς ἀνα θρώπους ἀναβιβάζειν ἰσχύουσαν. Ἔρχου μετ' εὐφροσύνης. Ανοιξον σὺ τὸν παράδει σου, ὃν ἡ συγγενής σου καὶ ὁμοφυὴς ἀπέκλεισεν Εὔα. Εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Υἱοῦ σου· ἄφες τὴν κάτω Ἱερουσαλήμ· ἀναδραμε πρὸς τὴν οὐράνιον πόλιν, ὅτι τῆς κάτω Ἱερουσαλὴμ μεγαλυνθήσεται μετὰ μικρὸν «ὁ κοπετός, ὡς κοπετός, κατὰ τὸ γεγραμμένον, » Psal. πειν, 4. s Psal. cxi, 9. PATROL. GR. XCVIII. stituam. Mundum tibi debitorem præstabo,t emigrantis nomen tuum majori gloria collustrabo. Ego te mundi murum exædificabo, corum pontem, qui fuctibus jactantur, eorum qui manu ducuntur baculum, peccatorum advocatam, scałam denique quæ provehere in coelum mortales sufficial. Veni cum lætitia. Aperi paradisum, quem cognata tua Eva, ejusdemque consors generis occlu- ' sit. Intra in gaudium Filii tui. Dimitte terrena!! Jerusalem ad coelestem excarre civitatem; quippe cum brevi post terrenæ Jerusalem ‹ Planctus magnus futurus sit, uti scriptum est, sicut planctus

malogranati qead succiditur in agro *.» Decumbe, ῥοῶνος ἐκκοπτομένου ἐν πεδίῳ,» Προσανακλήθητι, atque id ad speciem tantum, in Gethsemane monumenti loco haud in longum tempus in eo te orbam traham. Veniam ad te mox ac justis persolutis in monumento deposita fueris, non qui a te denuo concipiendus sim, qua ratione in te semel habitavi, sed qui potius contubernalem mihi futuram sim assumpturus. Pone fidenter corpus tuum in loco Gethsemane, qua ratione ego ante passionem humano more in oratione eo ipso loco prostravi mei corporis genua. Sicut igitur ego, ubi tune genua flexissem, ad vivificam ac sponte assumptam exii meæ crucis mortem, sic tu quoque post depositum corpusculum, ad vitam confestim traduceris. En mei quoque ad te veniunt discipuli, quorum mauibus honorifice ac reverenter tuum curabitur funus, qui scilicet spiritales meæ filii sunt lucis. lis, ut tu ipsa testis es, adoptionis gratiam impar tivi. Ac sane iis justa solventibus, hæc me tibi solvere existima, atque meis ipsum manibus tibi parentare. Nam neque decet ut his tibi officiis ulli alii defungantur, præterquam apostoli mei, in quibus etiam habitat Spiritus sanctus, qui et meam personam explebunt, o intemeratissima, in honore tuarum exsequiarum. His Dei Mater nuntiis acceptis, gavisa est gaudio magno, spreta penitus temporanca mortalium vita. Accensis itaque in omni domus ambitu maguis facibus, convocat amicas sanguinisque necessitudine conjunctas atque vicinas: domum everrit, velut in virginis thalamo, lectulum floribus sternit, quem videlicet hactenus per singulas nocies, desiderio in Christum ac Filium suum, copiosis lacrymarum rivis inter fundendas preces inundaverat. ● In lectulo enim meo, ait Scriptura, quæsivi quem dilesit anima mea *.» Alacri animo præparat, quæ ad excessum funusque essent opportuna. Vulgat se migraturam, manifestat quæ ab angelo fuerant denuntiata: ostendit et quod bravium illi dederat. Illud porro, ramus palmæ erat, victoriæ signum adversus mortem, immarcescibilisque vitæ præfiguratio; ad certam illi faciendam fidem, quam huquanis migratura esset, majore vi corruptionem expugnaturam esse, perinde ac Natus ejus Christus inferni victor exstiterat. Hujusmodi palmæ illud bravium, in quo et religiosi Hebræorum pueri, accedenti Christo ad passionem, tanquam qui mortis victor futurus esset ac triumphator, laudis specie ac præconii vibrantes præluserunt, clamantes: ■ Hosanna in altissimis *; › hoc est, Salva, quæso, qui es in altissimis. Vox enim illa apud Hebræos, si interpreteris, huc sonal, Salva,quaso. Quemadmodum igitur dum sic exciperetur, palmarum rami illi triumphalem Christi mortem figura præsignarunt; sic et contraditum Deiparæ bravium palmæque eertum pignus erat. • Zach. x1, 11. • Cant. 111, 1. * Matth. xx1, 9. καὶ μόνον ἐν σχήματι τῷ Γεθσημανῆ τοῦ μνήματος χωρίῳ· οὐκ ἀφήσω σε χρονίως ὀρφανὴν ἐν αὐτῷ. Ερχομαι πρὸς σὲ παρευθὺ, τοῦ κατατεθῆναι σε κη· δευθεῖσαν ἐν τῷ μνημείῳ, οὐ συλληφθησόμενος πάλιν ὑπὸ σοῦ, ὡς ἐφ᾽ ἅπαξ οἰκήσας ἐν σοὶ, ἀλλὰ παραλη ψόμενος μᾶλλον συνοικεῖν ἐμοί. θὲς ἐν τῷ Γεθσημανῆ χωρίῳ τεθαρρηκότως τὸ σῶμά σου, καθὼς ἐγὼ πρὸ τοῦ παθεῖν με δι᾿ ἀνθρωπίνην προσευχὴν ἐκεῖσε τά γόνατα. Σοῦ γὰρ προτυπούμενος τὴν κοίμησιν, ἔκλινα κἀγὼ πρὸς τὸ τοιοῦτον χωρίον τὰ ἐμὰ τοῦ ἐκ σοῦ σώματος γόνατα. Ὡς οὖν ἐγὼ μετὰ τὴν τότε γονυκλισίαν πρὸς τὸν ζωοποιὸν ἐξῆλθον καὶ ἑκούσιον τοῦ σταυροῦ μου θάνατον, καὶ σὺ μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ σου λειψάνου πρὸς ζωὴν παραχρῆμα μετατεθήσῃ. Ἰδοὺ καὶ οἱ ἐμοὶ καταλαμβάνουσι πρὸς σὲ μαθηταί, δι' ὧν τιμίως καὶ εὐλαβῶς ἐνταφιασθήσῃ, τῶν πνευματικῶν υἱῶν τοῦ φωτός μου. Οἷς, ὡς καθώς εὑ προσμαρτυρεῖς, υἱοθεσίας χάριν ἐδωρησάμην. Καὶ δὴ παρ' αὐτῶν ἐνταφιαζομένη, ὡς ἐξ ἐμοῦ χειρῶν λογί ζου κηδευομένη. Καὶ γὰρ οὐδὲ πρέπει παρ' ἑτέρων σὲ κηδευθῆναι, εἰ μὴ παρὰ τῶν ἐμῶν ἀποστόλων, ἐν οἷς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα κατοικεῖ· οἳ καὶ τὸ ἐμὸν ἀναπληρώσουσι πρόσωπον, ἐπὶ τιμῇ τῆς ἐξόδου σου, πανάχραντε. Τούτων ἀκούσασα τῶν ἀγγελιῶν ἡ Θεομήτωρ έχε ρη χαρὰν μεγάλην, καταφρονήσας παντελῶς τῆς προσκαίρου ζωῆς τῶν ἀνθρωπίνων· καὶ δὴ φῶτα μετ γάλα ποιησαμένη περί πάντα τὸν οἶκον, συγκαλεῖ τὰς φίλας αὐτῆς συγγενεῖς τε καὶ γείτονας· σαροῖ τὴν οἰκίαν, ἀνθηροποιεῖ τὴν ἑαυτῆς κλίνην, ὡς ἐπὶ παρ στάδος παρθενεύοντος γάμου· τὴν ἕως τότε κατὰ πα σαν νύκτα διὰ τὸν πρὸς Χριστὸν καὶ Υἱὸν, αὐτῆς ἐπιθυμίαν, τοῖς τῶν προσευχῶν θαλασσουμένην δάκρυ σιν. ι Ἐπὶ κοίτην γάρ μου, φησὶν ἡ Γραφή, ἐξεζή - τησα, ἂν ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου.» Ετοιμάζει προθύ μως τὰ πρὸς τὴν ἔξοδο». Δημοσιεύει τὴν μετάστασιν, δηλοποιεῖ τὰ παρ᾽ ἀγγέλου πρὸς αὐτὴν δηλωθέντα· δεικνύει καὶ τὸ δοθὲν αὐτῇ βραβεῖον. "Ην δὲ τὸ βρα βεῖον, φοίνικος κλάδος, σύμβολον νίκης κατὰ θανάτου, καὶ ζωῆς ἀμαράντου προεκτύπωμα· τοῦ πιστωθῆναι μετερχομένην, ὅτι καταδυναστεύσειεν τῆς φθορᾶς, ὡς καὶ ὁ ὑπ' αὐτῆς γεννηθεὶς ἐνίκησεν τὸν ἄδην, Χριστός. Τοιοῦτον τὸ βραβεῖον τοῦ φοίνικος, ἐν ᾧ καὶ οἱ θεοφιλεῖς τῶν Εβραίων παῖδες ἐπὶ τὸ πάθος ἐγο γίζοντι τῷ Χριστῷ, ὡς νικητῇ τούτῳ μέλλοντι για νεσθαι τοῦ θανάτου, δοξολογητικῶς ἐπέσεισαν, κράζοντες· «Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις· ν τουτέστι, Σῶσον δή, ὁ ἐν ὑψίστοις. Τὸ γὰρ Ὡσαννὰ παρ' Εβραίοις σῶσον δὴ μεθερμηνεύεται. "Ωσπερ οὖν ἐκεῖ τὰ βαΐα τῶν φοινίκων νικητικὸν τὸν τοῦ Χριστοῦ προεμήνυον συμβολικῇ τῇ ὑποδείξει θάνατον, οὕτως καὶ τὸ ἐκ φοίνικος δοθὲν τῇ Θεοτόκῳ βραβεῖον, πληροφόρημα νίκης ὑπῆρχεν θανατοποιοῦ καταφθορᾶς. spatula, futuræ de corruptione mortis victoriæ

IN DORMITIONEM B. MARLE. III. Flebant, quæ accersitæ muliercs fuerant: lugebant qui ad eam convenerant, atque lacrymarum imbre, flumina, ut sic loquar, in domo ducebant. Ne et pupillos relinqueret, votis obsecrabant. Ad quos illa: Filii mei ac Dei voluntas in me fiat. ‹ Hic enim Deus meus, et glorificabo eum: Deus Patris mei, et exaltabo eumn '.» Filius est ex me carnis ratione natus; Paterque, et Conditor, ac Deus suæ ipse parentis est. Si igitur vos, cum ex mortalibus filiis, sordidaque copula parentes sitis, ab eis separari ne ad momentum quidem sustinetis: qui fiat ut ego Deum Filium nacta, et quæ ad eum indivisa prætendam viscera, idcirco quia nulla viri opera incorrupta ac illibata eum virginitate enixa sum non præ`vobis majori subacta sum amoris illecebra? Vos enini mutuo, alternisque proventi bus, liberorum solamini jacturam: at ego, quæ Εκλαιον αἱ μετακληθεῖσαι· ἐθρήνουν οἱ ἐπισυναχθέντες πρὸς αὐτὴν, ποταμοὺς ὡς εἰπεῖν αὐλακίζοντες ἐν τῷ οἴκῳ. Παρεκάλουν αὐτὴν μὴ ὀρφανισθῆναι παρ' αὐτῆς. Ἡ δέ φησι, Τὸ θέλημα τοῦ Υἱοῦ μου καὶ Θεοῦ γενέσθω ἐν ἐμοί. «Οὗτος γάρ μου Θεός, καὶ δοξάσω αὐτόν· Θεὸς τοῦ Πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν· ο Υἱὸς μὲν σαρκὶ γεννηθεὶς ὑπ' ἐμοῦ· Πατήρ δὲ καὶ Κτίστης καὶ Θεὸς τῆς ἰδίας οὗτος μητρός. Ει · οὖν ὑμεῖς γονεῖς ὄντες ἐκ φθαρτῶν καὶ ἐκ ῥύπου συναφείας παίδων, οὐ καρτερεῖτε τούτων πρὸς ῥοπὴν χωρισθῆναι, πῶς ἐγὼ Θεὸν Υἱὸν κεκτημένη, καὶ σπλάγχνα μονομερῆ πρὸς αὐτὸν ἐπέχουσα, διότι χωρὶς ἀνδρὸς αὐτὸν ἀφθάρτως καὶ παρθενικῶς ἐκύησα, μή μεῖζον ὑμῶν νενίκημαι παρὰ τῶν σπλάγχνων; Ὑμεῖς γὰρ ὑπ' ἀλλήλων τὴν ἐπὶ τοῖς τέκνοις ψυχαγωγείσθε ζημίαν· ἐγὼ δὲ καὶ Θεὸν τὸν Χριστὸν καὶ μονογενῆ τοῦτον νῦν ἔχειν ἠξιωμένη, πῶς μὴ πρὸς αὐτὸν ἡδέως ἐπαναλύσω, τὸν ἀεὶ ζῶντα καὶ ζωὴν πᾶσι διδόντα. et Deum Christum atque bunc unigenitum habere dignata sum, quomodo non lubenti animo gaudensque ad eum proficiscar, qui et ipse semper vivat, ac vitam cunctis præbeat? Τούτων λαλουμένων, γίνεται τις άφνω βροντῆς βιαίας ἦχος, καὶ λαίλαψ ὑπογαίου νεφέλης επιστα σίας, ἐξ ἧς ὥσπερ τινὲς δροσόμματος σταγόνες οἱ τοῦ Χριστοῦ μαθηταὶ, τῷ τῆς Παρθένου καθορμισθέντες ὁμοθυμαδὸν ἐπέστησαν οἴκῳ. Καὶ ἰδόντες αὐτὴν, προσεκύνησαν ταύτῃ φιλοφρόνως, καὶ τὴν εἴδησιν τῆς ἀφίξεως ἐξ αὐτῆς μεμαθηκότες, τοιαῦτα πρὸς αὐτὴν διεξῆλθον Διότι μὲν ἐν τῇ τοῦ κόσμου τούτου παροικίᾳ σέ, Θεομήτορ, σύνοικον ἔχοντε;, καὶ ὡς αὐτὸν τὸν Χριστὸν θεωροῦντές σε παρεμυθούμεθα βλέποντες, ἀδολεσχοῦμεν ἐπὶ τῇ σῇ μεταστά σει. Ἐπεὶ δὲ καὶ θεϊκῇ ἐξουσίᾳ, καὶ σαρκικῇ πρὸς μητέρα προσπαθείς, πρὸς τὸν Θεὸν ἐπεζητήθη; ἀναλῦσαι, χαίρομεν τῷ ἐπὶ σοὶ πρεπόντως ἐκπληρου μένῳ, καὶ συμφερόντως ἐκβησομένῳ. Καὶ γὰρ πληροφορίαν ζωῆς αἰωνίου καὶ ἡμεῖς ἐπὶ σοὶ προσλαμβά νομεν, καὶ μεσιτίν σε πρὸς Θεὸν μεθισταμένην κεκτήμεθα. Οὐδὲ γὰρ καὶ ἤρμοζεν τὴν Μητέρα τοῦ Θεοῦ ἐν μέσῳ γενεᾶς σκολιᾶς καὶ διεστραμμένης δια ἄγειν, ἀλλ' ἐν σκηναῖς οὐρανίων καὶ ἀφθάρτων διατριβῶν μετελθεῖν. Ταῦτα λέγοντες, τοῖς δάκρυσιν ἦσαν ἀπαραμύ θητοι. Η δὲ λέγει πρὸς αὐτούς· Χαίρετε, τέκνα πνευματικὰ τοῦ τέκνου μου. Μνήσθητε τῶν αὐτοῦ ῥημάτων, πῶς ἡμῖν ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους μὴ θρήνον ποιεῖν τὴν χαρὰν προσέταττεν τοῦ κόσμου. Καμοῦ δὲ σήμερον πρὸς αὐτὸν μετατιθεμένης, μὴ πενθοσθὴν ἐμὴν ἐργάσησθε χαρμονήν· ἀλλὰ τὸ ἐμὸν σῶμα, καθὼς ἐγὼ τοῦτο σχηματίσω πρὸς τῇ κλίνῃ, κηδεύσατε πάντες. Δοκῶ γὰρ ἐκ τῶν χειρῶν αὐτῶν ἐνταφιάζεσθαι τοῦ Υἱοῦ μου, παρ' ἡμῶν τῶν ἐκεί. και μαθητών κηδευομένη πιστῶς. Τούτων μεταξύ φθάζει καὶ Παῦλος ὁ ἀπόστολος, ὡς ἐκ μηχόθεν κινήσας τοῦ κηρύγματος. Ἐπικρούει τῇ θύρα τοῦ δόματος· ἀνοίγει τούτῳ χαριέντως ὁ τοῦ οἴκου προεστὼς Ἰωάννης ὁ ἀπόστολος, καὶ τὴν Παρθέ- • Exod. * Luc. xxiii, 28. Inter quæ verba, en tibi repente vehementis tonitrui sonitus, nubisque sedentis turbe irrumpen», ex qua velut guttarum roris ocelli, Christi discipuli depluentes, conferto unanimiter agmine Virginis tecto astitere. Quam ut conspexere officiosissime venerati sunt: doctique ex illa adventus causam, ejuscemodi eum verbis allocuti sunt: Ea quidem ratione, quod te in mundi hujus incolatu habentes, ac velut ipsum Christum contueremur cernentes, haud exiguum aerumnarum levamen, ο Dei Mater, nacti eramus, tuæ causa migrationis quiritantes dolemus. Quod vero tum divina auctoritate, tum carnali in Matrem necessitudine, ut ad Deum proficiscaris evocata es, gaudemus et gratulamur, ejus nomine, quod in te decenter impletur, commodumque eventurum est. Nam et nos in te abunde vitæ æternæ altum pignus accepimus, atque ad Deum mediatricem humanis emigrantem nanciscimur. Nec enimvero decebat ut Dei Mater in medio generationis pravæ atque perversæ vitam ageret, sed ut ad cœlestia tabernacula ad sedes immortales transiret. Interea vero inconsolabilibus flebant lacrymis: ad quos illa: Gaudele, Filii mei spiritales filii. Mem mentote illius verborum, quomodo in passione commune mundi gaudium haud in luctum vertendum præceperit. Et me itaque hodie ad eum commigrante, ne gaudium meum luctuosum reddideritis sed meum corpusculum, ita ut ipsa illud in lecto composuero, omnes efferte. Mihi enim videor ipsis Filii mei manibus exsequiarum more tumulo componi atque efferri, cui a vobis ejus discipulis justa, fide solvantur. Interim advenit et Paulus apostolus, ut quein procul terris dissitum, evangelicae prædicationis functio detineret. Pulsanti vero januam domus gratanter aperit præpositus Joannes apostolus,

qui et Virginem tanquam matrem virgo ipse ab voy ὡς μητέρα ὁ παρθένος εἰς τὰ ἴδια διαπαραλαβὼν ipso Christo in sua acceperat. Viso Paulo apostoli animis recreati, in suppedaneo scabello reverenter prima illum sede collocarunt. Suscipit illum Virgo hilari vultu. Paulus, ad ejus se pedles jactat; ac, ubi didicisset quamobrem et ipse venisset, ingenti ac lugubri gemitu expeditum os suum et doctrine assuetum aperiens, magnifice Virginem encomio celebrat: ex cujus clogio haec pauca suato: Avesis, Mater vitr, merque predicationis existimiatio. Salvesis, mea oblectationis ac solatii consecutio. Quanquam enim Christum in carne non vidi, qui te in corpore videam, que corpus incorporeo indiendum ministraveris, sie animo aficicbar ac oblectabar, ac si Christum viderem. Meum itaque in Christum desiderium, vultus tui aspectu occupata delibatione explebam. Hactenus ego te in gentibus Christum caine peperisse praedicabam, deinceps jam etiam te ad ipsum commigrasse docebo: quo exploratum gentibus fiat ipsorum salutem in tua confirmatam esse intercessione, ut et ipsæ immobili apud Deum defensione gaudeant. Interim vero etiam multis aliis landum præconiis, quantum nosse licuit, Pauli ore Dei Genitrici oblatis, supremum cunctis Virgo vale dicit: tum grabato, quod instraverat, decumbit; atque, ut libuit, intemerato corpusculo suo composito, velut in somno spiritum dimittit. Quinimo, ut verius loquar, a carne in vigilia ac expergisceus separatur, liberam a corruptione sui portionem reliquam (corpusculum scilicet) praestans. Cum itaque publica voce sua illa Christo ac Duo, suoque corporis ratione Filio omnis labis purum spiritum ·suum commendasset, hortatur Petrus summa arce collegam suum Paulum, ut super Virginís corpusculo consuetam precationem fundat. Renuit Paulus rem Petrum decere dicens, qui sit pastorum summus ac princeps. Insistit Petrus, se Paulo demittens, ea scilicet ratione, quod is fungenda prædicatione plurimum laborasset. Nihil quidquam prorsus acquiescit Paulus, Christi in Petro promotionem inviolabili ratam firmitate servans. Petrus itaque precationem fundit: apostoli reliqui sublato in humeros feretro, Virginis corpus cum canticis et luminibus, honesto cultu ac reverentia ad menumentum pompa efferunt. Confluxerat multitudo, quæ et numerum excederet, ad ejus honestandas exsequias, quæ vitæ parens exstitisset. Stupebant sic repente humanis excessisse. Vehementius admirabantur etiam apostolos, iis ex locis quibus dispersi erant, per aera delatos venisse. Ubique enim Hierosolymis fama pervulgatum erat, tonantem ac turbini similem nubem, pluviæ instar ac roris venti sibilantis, momento citius, in Virginis eos domo perstillasse. Fugax porro tum etiam ex incredulis Hebræis vanusque (sunt enim vanitas vanitatum ª, ut qui semper scandalo sint, nec contentius commentari * Joan. six, 27. • Eccle. 1, 2. ἐξ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Ιδον τὸν Παῦλον οἱ ἀπόστο λοι, καὶ ἐψύχησαν, τῇ βαθμικῇ τοῦτον προανατάξαν τες ἐντίμως καθέδρα. Δέχεται τοῦτον ἱλαρῶς ἡ Παρ θένος· ρίπτει Παῦλος ἑαυτὸν εἰς τοὺς θεοβαστάκτους αὐτῆς πόδας, καὶ μαθὼν ἐφ᾽ ᾧ καὶ αὐτὸς παραγέγονεν, σὺν μεγάλῳ καὶ ἐνδακρύῳ στεναγμῷ ἀνοίξας τὸ ἕτοιμον καὶ διδασκαλικὸν αὐτοῦ στόμα, ἐγκωμιάζει μεγάλως τὴν Παρθένον, ἐξ ὧν ὀλίγα ταῦτα· Χαῖρε, Μῆτερ τῆς ζωῆς, καὶ τοῦ ἐμοῦ κηρύγματος ἡ ὑπόληψις. Χαῖρε, τῆς ἐμῆς ψυχαγωγίας ἡ ἐπιτυχία. Εἰ γὰρ καὶ τὸν Χριστὸν σαρκὶ μὴ τεθέαμαι, σε βλέπων ἐν σώματι, τὸν Χριστὸν θεωρεῖν παρηγορού μην, τὴν σῶμα τῷ ἀσωμάτῳ χορηγήσασαν ἐν περι βολῇ. Τὸν οὖν εἰς Χριστὸν πόθον τῷ σῷ προανεπληρούμην προσώπω. Εγώ σε τοῖς ἔθνεσιν ἕως χθες, Θεὸν σαρκικῶς ἐκήρυττον γεγεννηκέναι· ἀπάρτι και πρὸς αὐτὸν μετατεθῆναι σε διδάξω τοῦ γνωσθῆναι αὐτοῖς ἔθνεσιν τὸ σωτήριον αὐτῶν ἐν τῇ σῇ κρατ ταιοῦσθαι πρεσβεία· ὅπως ἔχειν καὶ αὐτὰ προστασίαν πρὸς τὸν Θεὸν ἀμετάθετον. Μετὰ δὲ καὶ ἄλλων πολλῶν παρὰ Παύλου, καθώς μαθεῖν ἡδυνήθημεν, πρὸς ἐπαίνων ἐντεύξεις τῇ Θεοτόκῳ προσαχθέντων, συντάσσεται πᾶσιν ἡ Παρ θένος. Αναπίπτει τῷ ἐκστρωθέντι παρ' αὐτῆς κρατ βάτῳ· σχηματίζει τὸ ἄμωμον ἑαυτῆς ὡς ἠβουλήθη σῶμα· ἀφίησιν ὡς ἐν ὕπνῳ τὸ πνεῦμα. Μᾶλλον δὲ λέγειν, διίσταται τῆς σαρκὸς ἐν ἐγρηγόρσει, ἐλευθέ ραν φθορᾶς τὴν κατάλειψιν αὐτῆς ποιησαμένη. Παρ ραθεμένης τοιγαροῦν ἐν φωνῇ δημοσίᾳ τῷ Χριστῷ καὶ Θεῷ καὶ σωματικῷ αὐτῆς Υἱῷ τὸ ἀνεπίληπτον ἑαυτῆς πνεῦμα, προτρέπεται Πέτρος τὸν συγκορυ φέα τούτου Παῦλον, τὴν ἐπὶ τῷ λειψάνῳ τῆς Παρθένου ποιήσασθαι κατὰ τὸ σύνηθες εὐχήν. ᾿Ανανεύει Παῦλος, Πέτρῳ τοῦτο ποιεῖν ἁρμόδιον λέγων ὡς ποιμενάρχη. Ἐπινεύει Πέτρος Παύλῳ ταπεινούμε νος, ὡς διὰ τὸν πολὺν τοῦ κηρύγματος αὐτοῦ μέχον. Οὐ πείθεται τοσύνολον Παῦλος, τὴν τοῦ Χριστοῦ προαγωγὴν ἀκαινοτόμητον ἐπὶ Πέτρῳ παραφυλάτ των. Ποιεῖ τοίνυν τὴν εὐχὴν ὁ Πέτρος· αἱρουσιν εξ λοιποὶ τῶν ἀποστόλων ἐν ὤμοις τὸ κλινάριον· ὕμνοις καὶ φώτοις τὸ σῶμα τῆς Παρθένου πρὸς τὸ μνῆμα τιμίως καὶ εὐλαβῶς ἐξοδεύοντες. Ἐπέρρευσεν ἀκαταμέτρητος λαὸς ἐν τῇ τῆς ζωο. τόκου κηδεία. Κατεπλήττοντο τῇ ἄφνω ταύτης ἀποι κία. Ἐξεθαμβοῦντο καὶ ἐπὶ τῇ τῶν ἀποστόλων ἐκ τῶν διασπορῶν ἐναέρῳ παρουσίᾳ. Διεφημίσθη γάρ περὶ αὐτῶν ἐν ὅλῃ τῇ Ἱερουσαλήμ, ὡς ἂν ἔμβρον τοῦ καὶ λαιλαποειδής γεγονυία πρὸ ῥοπῆς ὀμίχλη, ὡς ὄμβρον αὐτοὺς καὶ δρόσον πνεύματος διασυρί ζοντος, τῷ τῆς Παρθένου κατεστάλαξεν οἴκῳ. Μάταιος δέ τις καὶ τότε τῶν ἀπίστων Ἑβραίων (ματαιότης γὰρ οὗτοι ματαιοτήτων εἰσὶν, ὡς σκάνδαλοι καὶ ἐρισταὶ πάντοτε πρὸς διαλογισμῶν ἐπιτηδεύσεις) ἐκτεί νας τὰς ἀνόμους αὐτοῦ χεῖρας· Ἐν χερσὶ γὰρ του

IN DORMITIONEM B. MARIE. III. manibus suis: c in eorum enim manibus, inquit, semper iniquitas, lectuli ferculum quatit intemerate corpus incessere ausus, nec Altissimi carneum solium solo allidere veritus. Isque adeo. confestim manuum exsectione multatur, exemplum ac tremor nunquam non in Christum procacibus Judæis factus. Jam tumulo prope inferendum sacrum cadaver erat. Haud vero ausi apostoli (qu reverentia ac religiosiore metu tenebantur) Virginis corpus altingere. Ac quidem discipuli, quo precellenti honore habebant, quodque castissimæ corpus Dei vas esse non ignorabant, omni laudedignam formidinem, ne illius sibi coulacium indulgerent, præferebant. Qui autem ex plebe fideles των ἀδιαλείπτως, φησίν, ἡ ἀνομία· ο ταράσσει τὸν ac nugas dare unquam desinant) extentis sceleratis σκίμποδα του κραβάτου, σκύλαι τὸ σῶμα τετολμη χως τῆς ἀχράντου, καταρρίψαι τε τὸν ἔνσαρκον θρόν νον μὴ ἐνδο:άτας του Υψίστου. Εκκέπτεται παραχρῆμα τῶν χειρῶν, γεγονώς παράδειγμα καὶ τρόμος τοῖς ἀπαναισχυντοῦσιν ἀεὶ πρὸς τὸν Χριστὸν Ἰουδαίοις. Ἐγγίζει τῇ σορῷ τὸ λείψανον. Υπεστάλησαν οἱ ἀπόστολοι αἰδοῖ καὶ φόβῳ θεαρέστως, τοῦ σώμα τος ἅψασθαι τῆς Παρθένου. Καὶ οἱ μὲν μαθηταὶ διὰ τὸ ὑπέρτιμον, καὶ σκεῦος ὅτι τὸ σῶμα διεγίγνωσκου ὑπάρχειν τῆς ἁγνῆς, τὴν ἐπαινετὴν δειλίαν πρὸς τὴν ἀτὴν τοῦ σώματος αὐτῆς ἐνεδείκνυντο. Οἱ δὲ πιστοὶ τοῦ λαοῦ πρὸς ἁγιασμὸν ἑαυτῶν, καὶ συλῆσαί τι τῶν ἐνταφίων αὐτῆς ἡγωνίων. Οὐδεὶς μένται τὰς χεῖρας ἐπέβαλεν ἐπ' αὐτῇ· τοῦ παραδειγματισθέντος Εβραίου τὴν προπέτειαν καὶ μάλιστα πρὸ ὀφθαλμῶν τιθέμενοι. erant, etiam feralium aliquid, quo sibi sanctificaΓνώμῃ δὲ καὶ ἐπιλογῇ τῶν ἀποστόλων κοινῇ, Πέτρος tionem conciliarent, diripere anxiis animis expeκαὶ Παῦλος ὑπολαβόντες τὴν ἔνθεν κἀκεῖθεν τοῦ κρα tebant. Nemo tamen in eam manus misit, cum βάτου χαλαστικῶς ἀποκρεμαμένην σινδόνα, τιθέασι severiori exemplo puniti Hebræi petulantiam vel τὸ λείψανον ἐν τῷ μνημείῳ, τῇ σινδόνι τὴν ψαῦσιν maxime ob oculos haberent. Communi vero apoἐπιβαρήσαντες, καὶ οὐχὶ τῇ χειροθεσία καταχρησά- stolorum sententia, Petrus et Paulus hinc inde ex μενοι τῇ ἰδίᾳ οἱ πανεύδοξοι καὶ ὑπερευλαβεῖς ἀπό grabato, laxo tractu demissum pendensque linteum στολοι· εἰ διὰ τὸν πόθον τοῦ Θεοῦ, τὸν φόβον αὐτοῦ suscipientes, sanctum cadaver tumulo inferunt. φανερὸν δείξαντες τότε οἱ πρὸς ταπείνωσιν ὑψηλοί Cum nempe sacri pignoris onus linteo incumberet, καὶ οὐράνιοι γεωλόγοι· οἱ τιμητικοί καθυπουργοί, nec sua ipsi manu contingerent, clarissimi supraκαὶ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ κατορθωται· οἱ τὸν que modum religiosi apostoli, quo in Deum amore Υἱὸν διὰ τῆς μητρός, τὴν μητέρα διὰ τὸν Υΐν ferebantur, ipsius tunc palam timorem prodentes, ὑπερτίμως σεβασθέντες· οἱ διὰ τὸν ἔνσαρκον γεγοviti scilicet ad humilitatem sublimes, ac cœlest s νότα Θεόν, τῇ χορηγῷ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, γνησίως colles; ministri honore impensi, ac Christi magniτότε δεδουλευκότε; Μητρί. ἂν ἐκ χειρῶν, πάντων ἀπο- fice dilectione strenui; qui Matris interventu σκοπούντων τὸ ἄχραντον ἀφηρπάγη τῆς Παρθένου Filium, iuque Filii gratiam Matrem eximio cultu σῶμα. Καὶ ὁ μὲν ἁρπάσας αὐτὸ, πᾶσιν ἄβλεπτος· Θεὸς atque honore prosecuti sint: qui propter Deum γὰρ ἦν ἀθεώρητος· ἡ δὲ σινδὼν ἐν νεφέλῃ κούφῃ ἐν τῇ incarnatum, sincero tunc affectu, Matri quæ carσαρκικῶς προφητευομένῃ κούφῃ νεφέλῃ, ταῖς χερσὶ nem ministravit, obsequii vicem dependerent. τότε τῶν ἀποστόλων, κούφως ἀνεμιζομένη κατεφάνη. quorum manibus, cunctis spectantibus, intemeratum Virginis corpus abreptum fuit. Ac quidem, quisnam rapuerit, vidit nemo: Deus quippe is erat, oculis inaspectabilis; linteum vero in nube levi, in ea quæ carnali ratione nubes levis prophetico prodita oraculo est 10, apostolorum tum manibus leviter in auras sublatum apparuit. Ἔγνωσαν οἱ μαθηταὶ τὴν πρὸς τὴν Μητέρα τοῦ Χριστοῦ σὺν ἀγγέλοις παρουσίαν· ὑφ' οὗ καὶ μεταστᾶσαν αὐτὴν πιστωθέντες, ἔδωκαν δόξαν τῷ Θεῷ ἐν αἰνέσει φωνῆς αὐτῶν, ταῦτα καὶ πρὸς τὸν λαὸν διεξελθόντες· "Ανδρες Ισραηλίται, τοῦτο νῦν γνω στὸν ὑμῖν ἐδείχθη πᾶσι περὶ Μαρίας τῆς κατὰ σάρκα μητρὸς τοῦ Χριστοῦ, ὡς ἅμα ἡμῖν καὶ ὑμῖν ἐπὶ τὸ p μνῆμα τοῦτο νεκρά παραγενομένη, παρὰ τῶν ἡμετέ ρων ἀνελήφθη χειρῶν. Μηδεὶς οὖν δύσπιστος ἐν τούτῳ δειχθῇ. Μηδεὶς ἡμῖν ὡς ἐπὶ σώματος τοῦ Χριστοῦ κλοπὴν καὶ ἐν τῷ ταύτης λειψάνῳ ψευδῶς ἐπεγκαλείτω· ἀλλ᾽ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο παρὰ τοῦ ἡγεμόνος καὶ τῶν ἀρχιερέων ὑμῶν, ἀμέριμνον τὴν ἀλήθειαν, καὶ μὴ τὸ ψεῦδος, ποιήσητε. Γίνεσθε μάρτυρες, ὧν ἐθεάσασθε. Γίνεσθε νέοι καὶ ὑμεῖς σαρκικοί τινες ἄγγελοι κατὰ τὸ μνῆμα σήμερον πορευθέντες. Πτερώσατε τὴν ἑαυτῶν ἐν τῇ ἀληθείᾳ γλῶσσαν. Εἴπατε καὶ ὑμεῖς· Ιδε ὁ τόπος, ὅπου τέθαπται μὲν ἡ Παρθέ νος μετετέθη δὲ ἡ ζωοτόκος Μαρία. Ιδε καὶ ἡ σιν ' Psal. xxv, 10. 1º Isa. xix, 1. Agnovere discipuli Christi ad Matrem angelis stipantibus adventum; indeque cam quoque translatam sibi certo statuentes, Deo gloriam dederunt in laude vocis suæ; talia propemodum etiam ad populum orantes: Viri Israelitæ, id nunc cunctis vobis de Maria, quæ Christi carne mater exstitit, notum effectum est; cum nempe una nobis vobisque deducentibus, ad monumentum hoc exstincta venisset, nostris e manibus assumptam fuisse. Nemo igitur se in hac parte ad fidem difficilem praebeat. Nemo nobis, velut in Christi corpore, in ejus quoque cadavere crimen imponat: sed, si contingat rem audiri a præside, vestrisque poutificibus, veritatem, non mendacium cura eximite. Estote testes eorum que vidistis. Estete vos quoque novi quidam carnales angeli, in monumento hodie deambulantes. Vestra et ipsi lingue in vertate alas accommodate. Dicite et vos: Ecce lecus abi Virgo sepulta fuerat, at translata est, vita parens,

τὴν ἐν αὐτῇ κατασφιγχθεῖσαν, ἣν ὡς ἄψυχον ἐσπαργάνου, καὶ ὡς ἐμψύχῳ νῦν ὑποστρωθῆναι ποθεῖ. Γίνεσθε καὶ ὑμεῖς γυναῖκες μυροφόροι της μεταστάσης. Δράσ μετε, ἀπαγγείλατε τὴν ταύτης ἐκ τοῦ ζωοπαραδέ κτου μνημείου μετάθεσιν. Maria. Ecce et linteum absque illa quæ illo fuerat δὼν χωρὶς τῆς ἔνδον σπαργανωθείσης ἐπιζητοῦσα involuta, eam quærens quam astriuxerat; et cui velut inanimi, sepulcrale linteum fuerat, huic nunc tanquam animatæ atque viventi substerni amat. Estote vos quoque ejus, quæ translata est, mulieres unguenta ferentes. Currite, annuntiate translationem ejus ex tumulo, quod vitam tantisper susceperal. Tu quoque beatum prædium Gethsemane, proximamque Josephi horto gloriam consecutum. Illuc Petrus ac Joannes cum cursu advolassent, inventis linteaminibus et sudario, Christum resurrexisse crediderunt: in te vero Gethsemane cuneli, tum nos scilicet Salvatoris discipuli, tum qui ad Mariæ semper Virginis exsequias bas confluxerat populus, sepultam in monumento positam atque translatam conspeximus. Extra enim omnem controversiam, cum necdum ostium monumenti fuisset lapide occlusum, subtracta oculis est; ne absque signaculis ac custodibus deposita, furti calumniæ perviam incredulis occasionem præberet. At ubi laudibus celebrata, fusa tumulo est, monumentum quoque vacuum reliquit, ac paradisum propria implevit gloria; coelestis scilicet vitæ requiem adepta, ac deliciarum quæ sunt cum Deo contubernalis effecta. Tanta aliaque de te, Deipara, Apostolorum præconia. Sed cum mihi quoque, intemeratissima Virgo, sufficiat, sermonum a me tibi oblatorum temeritas (deficiet enim sæculum, si qui velint res tuas laudare), in his cantico tinem imponam. Memento servorum tuorum Christianorum. Cunctorum commenda preces, universorum statue spes, fidem confirma, Ecclesias ad unitatem coge, imperium tropais auge, exercitui auxiliare, mundum pace compone, cunctosque a periculis et tentationibus liberans, unicuique a damnationis reatu solutam præstari exora retributionis diem. Ad quem enim alium ibimus? Verba vitæ æternæ habes “. Lua nimirum ad Deum pro nobis commendationis vota. Tu enim es quæ feceris semper, nec unquam cesses facere, nobiscum magnalia. Et sanctum est nomen tuum, quod ab angelis et hominibus, in omues generationes generationum beatum prædicatur, et modo, et usque in saculum sæculorum. Amen. ' Sancti Patris nostri Germani, archiepiscopi Constantinopolitani, oratio in Lucania venerandæ ædis sanctissima Dominæ. nostræ Dei Genitricis, inque sanctas fascias Domini nostri Jesu Christi. Μακάριον καὶ σὺ Γεθσημανὴ τὸ χωρίον, καὶ τοῦ Ἰωσὴφ κήπου παραπλήσιον δόξαν εὑράμενον. Ἐκεῖ Πέτρος καὶ Ἰωάννης δραμόντες τὰ ὀθόνια καὶ τὸ σουδάριον εὑρόντες, ἐπίστευσαν τὸν Χριστὸν ἐξαναστῆναι· ἐν σοὶ δὲ τῇ Γεθσημανῇ πάντες, οἵ τε μα θηταὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμεῖς καὶ ὁ σωρευθεὶς ἐν ταύτῃ τῇ κηδείᾳ τῆς ἀειπαρθένου Μαρίας (δχλος] τὴν ταφεῖσαν ἐν τῷ μνημείῳ τεθεῖσαν καὶ μετατεθεῖσαν ἴδομεν. Η τις χωρίς πάσης ἀντιλογίας πρὸ τοῦ συγκλεισθῆναι τῷ λίθῳ τοῦ μνήματος, ταύτῃ γέγονεν ἀφανής· ἵνα μὴ σφραγίδων δίχα καὶ φυλάκων χωρίς κατατεθεῖσα, εὔκαιρον ἀφορμὴν περὶ κλοπῆς τοῖς ἀπιστοῦσιν ἐμποιήσῃ. Αλλ' ἰδοὺ ὑμνουμένη καὶ τῷ τάφῳ κατακενουμένη, καὶ τὸ μνῆμα κενὸν ἀφῆκεν· καὶ τὸν παράδεισον τῆς ἰδίας ἐγέμισε δόξης, καὶ τῆς οὐρανίου ζωῆς τὴν κατάπαυσιν ἔχει· καὶ μετὰ τῆς τοῦ Θεοῦ τρυφῆς συγκάτοικος ὑπάρχει. Τοσοῦτο καὶ τῶν ἀποστόλων περὶ σοῦ τῆς Θεομήτορος οι λόγοι. Ἀλλ᾿ ἀρκούμενος κἀγὼ τῇ προπετείᾳ τῶν προσαχθέντων σοι παρ' ἐμοῦ, πανάχραντε Δέσποινα, λόγων (ἐπιλείψει γὰρ ὁ αἰὼν τοὺς τὰ σὰ τολμῶντας ἐγκω μιάζειν) ἐν τούτοις στήσω τὸν ὕμνον. Μέμνησο Χρι στιανῶν τῶν σῶν δούλων. Παράθου καὶ πάντων δεήσεις, τὰς ὅλων ἐλπίδας. Τὴν πίστιν στερέωσον· τὰς Ἐκκλησίας ἕνωσον· τὴν βασιλείαν τροπαιοφόρησον· τῷ στρατῷ συμπολέμησον· τὸν κόσμον εἰρήνευσον, καὶ πάντας κινδύνων καὶ πειρασμῶν λυτρουμένη, ἀκατάκριτον ἑκάστῳ τὴν ἡμέραν τῆς ἀνταποδόσεως παρασχεθῆναι δυσώπησον. Πρὸς τίνα γὰρ ἄλλον ἀπελευσόμεθα; Ρήματα ζωῆς ἔχεις τὰ πρὸς τὸν Θεὸν ὑπὲρ ἡμῶν τῆς σῆς παραθέσεως ἱκετεύματα. Σὺ γὰρ εἴ ἡ πάντοτε ποιήσασα, καὶ ποιεῖν μὴ ἐνα διδοῦσα μεγαλεῖα μεθ᾿ ἡμῶν· καὶ ἅγιον τὸ ὄνομά σου τὸ ἐξ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων μακαριζόμενον ἐν πάσαις γενεαῖς γενεῶν, ἀπὸ τοῦ νῦν, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τῶν αἰώνων. Αμήν. (COMBEFIS. Manipulus rerum • Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei 13, > Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Γερμανοῦ ἀρχιεπι σκόπου Κωνσταντινουπόλεως, λόγος εἰς τὰ Ἐγκαίνια του σεβασμίου ναοῦ τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, καὶ εἰς τὰ ἅγια σπάργανα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Constantinop., p. 232.) • Δεδοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ 1 Joan. xx, 5-8. 1 Joan. vΙ, 69. 13 Psal. Lxxxνι, 3. Ex Regio Cod. paulo aliter cone plus titulus apud Lipomanum, debuitque hic adidi: Et in adorationem zona ejusdem sanctæ Deipara. Ad orationem incerto auctore ipsam luculentam,

IN S. MARIÆ ZONAM. sus clarissime, de qua dicta sunt gloriosa, nimirum civitatem magni Regis apertissime vocans, citraque omnem dubitationem, cam quæ vere electa est, cunctisque eminet; non altius fastigiatis adibus, non tumulis surrigentibus; sed quæ divinarun excellentiumque virtutum magnificentia, ac præstanti puritate, castissima ac immaculatissima Dei Genitrix Maria longe præcellit. In qua, qui est vere Rex regum et Dominus dominantium, babitavit; vel potius, in quo omnis plenitudo divinitatis habi - taculum corporaliter 4 habuit. Θεοῦ,» ο θεῖος ἡμῖν ἐν Πνεύματι ὑπέψαλλε Δαβίδ· divinus nobis in Spiritu succinit David; vere sur πάλιν ὄντως ἀριδηλότατα, περὶ ἧς δεδοξασμένα λε λάληται, καλῶν τοῦ Βασιλέως τοῦ μεγάλου πόλιν δὴ ταύτην οἶμαι σαφέστατα καὶ ἀναντιῤῥητικώτατα, τὴν ὄντως ἐκλελεγμένην, καὶ πασῶν ὑπερέχουσαν φάναι· οὐχ ὑπεροχῇ δομημάτων, καὶ ὕψει γεωλό. φων ἐπαρμάτων ἀλλὰ τὴν τῇ μεγαλοφυΐα τῶν ἐνθέων ὑπερηρμένην ἀρετῶν, καὶ τῇ καθαρότητα ὑπερέχουσαν Μαρίαν τὴν ὑπέραγνον, καὶ ὑπεράμωμον Θεοτόκον. Ἐν ᾧ ὁ ὄντως ὢν Βασιλεὺς τῶν βασιλευόντων, καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων κατεσκήνωσε· μᾶλλον δὲ, ἐν ᾗ ἂν τὸ πλήρωμα τῆς θεότη τος κατώκησε σωματικώς. Αὕτη ὄντως δεδοξασμένη πόλις· αὕτη νοητή Σιών. Ταύτην, οἶμαι καὶ Δαβὶδ θεόθεν προανεφώνησεν. Εἰ δέ τις καὶ τὸν ταύτης οἶκον δεδοξασμένην πόλιν και λέσειε, οὐκ ἔξω τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ καλοῦ φήσειεν. Εἰ γὰρ οἷς τὰ ὀνόματα ἐπὶ τῶν γαιῶν ἐπικέκληνται, εἰς μακρὸν τὴν μνήμην τῆς κλήσεως διασώζουσιν· ἄλλων δὲ ὧν οὐδὲ διὰ χειλέων δίκαιον τὰ ὀνόματα φέρειν, στῆλαι καὶ τεμένη, καὶ εἴδωλα μέχρι καὶ τῆς σήμερον, εἰ καὶ τῇ φήμῃ μόνῃ· ἀλλ᾽ οὖν ὑπερεκτέτανται, καὶ ὡς αὐτοὶ περιόντες, τοῖς τῶν ἀφελεστέρων ώσι διεκωδωνίσθησαν, τί ἄν τις εἴποι περὶ τῆς Θεοδοξάστου καὶ πανυμνήτου κύρης τῆς παν αχράντου και παναμώμου; Εἰ γὰρ αὕτη πόλις ἔμψυχος τοῦ βασιλέως ἐχρημάτισε Χριστοῦ, δικαίως ἄρα καὶ ὁ ταύτης πανάγιος ναός, οὗ καὶ τὰ Ἐγκαίνια σήμερον ἑορτάζομεν, πόλις δεδοξασμένη ἔστι τε καὶ ὀνομάζεται. Πόλις οὐκ ἐπιγείῳ καὶ θνητῷ βασιλεῖ πολιτογραφοῦτα τοὺς ὑπὸ χεῖρα· ἀλλὰ τῷ ἐπουρανίῳ, τῷ εἰς ζωὴν αἰώνιον παραπέμποντι, καὶ βασιλείαν τὴν ἑαυτοῦ τοῖς αὐτῷ ἑπομένοις παρέχοντι. Haec vere gloriosa civitas; hæc spiritalis Sion. Hanc, puto, divinitus David corde praesago, le prædicavit. Sin autem etiam quispiam ejus sacram ædem, civitatem gloriosam vocaverit, nihil veritatis honestique metas excesserit. Si enim ii quorum nomina in terra celebrata sunt, appellationis. memoriam in longos annos conservant; aliorumque nihilominus, quorum nomina in labiis ferre nefas, tituli, delubra ac simulacra usque in hodiernum diem, etsi nomine tantum vocisque sono, al protracta tamen sunt, velutque ipsi forent superstites, simpliciorum auribus perstrepunt; quid de gloriosa omnique laude dignissima, intemeralissima illa ac immaculatissima puella Virgine, quispiam dixerit? Siquidem enim hæc animata Christi Regis civitas exstitit, merito etiam ejus sanctissima ædes, cujus et hodie Encænia celebramus, gloriosa civitas estque pariter ac nuncupatur. Nempe civitas, non terreno ac mortali regi subjectos ascribens cives; sed coelesti, qui ipsum scquentes transmittit in vitam æternam, regnoque suo impertit. Encænia vero, seu templi dedicationem, venerandi charique auditores, cum anditis, ue recens exstructis ædificiis, ac modo compactis ædibus Encæniorum nomen contineri putetis; sed quæ in spiritu renovatio est, hanc vero istud velle, qu homo noster interior, veteri ac lacero peccati exutus habitu, novumque pietate constantem indutus, in novitate vitæ suas ipse rationes instituit ac vivit. His et intemeratissima delectatur; quibus nimiΕγκαινίων δὲ, ὦ τίμιον καὶ σεπτόν, ἀκηκοότες, ἀκροατήριον, μὴ νεοκτίστοις οἰκοδομαῖς καὶ ἀρτι παγέσι κατασκευαῖς τὸ τῶν Ἐγκαινίων υπολάβητε ὄνομα, ἀλλὰ τὸν ἐν πνεύματι καινισμόν, καθ᾽ ἂν δ ἔσω ἡμῶν ἄνθρωπος, τὸ παλαιὸν καὶ διεῤῥωγὸς τῆς ἁμαρτίας ἀποθέμενος ἔνδυμα, καὶ τὸ νέον τῆς εὐσε βείας περιβαλλόμενος, ἐν καινότητι ζωῆς πολιτεύε ται. Τούτοις καὶ ἡ πανάμωμος εὐφραίνεται· οἷς ἂν ἀρεταῖς, καὶ τῇ κατὰ Θεὸν εὐσεβεῖ καινιζόμενοι που λιτείᾳ, οὕτω καὶ τῶν ἁγνῶν τῆς ἁγνῆς ἁγνῶς Εγ- rum, virtutibus pieque ac religiose institutis vite καινίων κατατρυφήσωμεν· καὶ ὡς αὐτῇ παρούσῃ 16 Coloss. 11, 9. quam vulgavi Auclarii mei lomo altero, alteramque Euthymii monachi, quam Latinam repræsentat Lipomanus, libuit hanc pariter Græce etiam hic exhibere, ut nihil mibi omissum, quod sancti Germani in manus venerit; cujus ea quæ erst bant, media ipsa parte auxi. Est et hoc monumentum ad Christianam Constantinopolim singulariter spectans; quodque tanti eodem argumento oraverint, indicio est celebritatis ac venerationis sacrorum borumce pignorum, uti et templi, in quo illa servabantur, quod ideo 'H ¿yix σόρος (velut dicas, sancta urna ac capsa fuit appellatum. Quanquam eo nomine, non una 80lum dicta ecclesia Constantinopoli, uti ibi ostendi; nedum scilicet hæc in Chalcoprateis, sed rationibus novi incedentes, sic et castæ castis caste ipsa Blachernarum, in qua sanctæ Mariæ vestis deposita, cujus advectæ Constantinopolim historiam Leone Magno imperatore, luculento gravique auctore produxi. Auctor Euthymius ditatam Mariæ zona regiam Constantini urbem jam Arcadio imperatore Magni Theodosii filio; annis proinde non paucis ante advectam vestem, quantis saltem Theodosius Minor ac paulo pluribus, imperavit. Ὕψει γεωλόγων ἐπαρμάτων. Ita reddidi, velut utriusque Romæ colles tumulosque respiciat, iisque ac eorum magnificentiæ sanctae Mariae excellentes doles opponat, per quas vere Regia - vitas, ac Dei esse meruit. Non satis assecutus Lipomani interpres.

Encapiis gaudio fruamur, ac velut ad ipsam co- μέλλοντες προσιέναι, οὕτω τῷ ταύτης σεβασμίῳ να ram, cunctosque videntem accessuri, sic ejus venerandam adituri ædem, cuncta componamus, atque omnia in melius mutemus; artionem scilicet et rationem et contemplationem. Nihil eorum quæ nostra sunt, exsistat die indignum; non pedis incessus, non risus dentium (ut aiunt ), non vestis ornatus tendat ad indecorum. Quid dico? Ipsos quoque componamus animi cogitatus. His vero etiam omnibus misericordia præeat, qua Deus colitur, ut animo ac corpore novi, intemeratissimæ Dei Matris secundum carnem Encæniorum diem, Hove celebremus. προσερχόμενοι, πάντα ῥυθμίσωμεν, καὶ πάντα πρὸς τὸ κρεῖττον μεταβαλλώμεθα· πρᾶξίν τε καὶ λόγον, καὶ θεωρίαν. Μηδὲν ἔστω ἡμῶν τῆς ημέρας ἀνάξιον μὴ βήμα ποιός, μὴ γέλως οδόντων, τὸ δὴ λεγόμε νον· μὴ στολισμὸς ἐσθῆτος πρὸς τὸ ἀπρεπὲς ἐκτρε πέσθωσαν. Τί οὖν φημι; Καὶ αὐτὰς τὰς ἐνθυμήσεις ρυθμίσωμεν. Τούτων δὲ πάντων προπορευέσθω καὶ ἔλεος, ᾧ Θεὸς θεραπεύεται, ὡς ἂν καινοὶ ψυχῇ τε καὶ σώματι, τὴν τῶν Ἐγκαινίων τῆς παναχράντου τοῦ Θεοῦ κατὰ σάρκα Μητρός ἡμέραν, καινῶς ἑορ τάσωμεν. Συνεκλάμπει γὰρ ταύτῃ καὶ ἡ τιμίας καὶ σ:ίαUna enim cum illa, etiam venerandæ ac pretiosæ cjus zone depositio atque adloratio (pariterque η σμίας αὐτῆς ζώνης κατάθεσις καὶ προσκύνησις· καὶ ipsius Filii intemeratissimarum ac venerabilissimarum illarum fasciarum) splendescit. Zona, inquam, illius, quæ sanctissimum illud corpus astringeTat, inque utero latentem Deum circumcingebat. Zonæ illius, quæ eleganter atque lepide Dei arcam perornabat. Zone illius, quae sape intemeratas iutemeratissimae lactis stillas hauriebat. Nemoque aliquis eorum quibus proclivis vituperandi animus absurdum ducat, quod velut animata ista alloquimur, faustisque ominibus prosequentes laudamus. Si enim vas, quod unguentum ad breve tempus continuit, vel co effuso, diu odorem servat; quid dixerit quispiam de ea zona, quæ vere ineffusum illud ac divinum unguentum (purissimum, inquam, G ac immaculatissimum Dei Genitricis corpus) diu involvit ac complexa est? Num in ævum curationum fragrantiam servabit, eosque qui fide ac amore accedunt, suavitate complebit? Fragrantiam scilicet non ejusmodi quæ effeminet ac reproba sit, sad quae divina omnique veneratione prosequenda; que denique morbos aními ac corporis acerrima vi profliget atque depellat. Ac, siquidem vas inanime, uti diximus, hoc comparatum habet, ut ejus unguenti quod continuit qualitate îmbuatur, quid de illa dicemus quæ animato Dei Verbi habitaculo adhæsit? Non accurremus? non procidemus? non emundationem animi et corporis ex ea consequi omuino flagitabimus? Quid vero? non et tanquam viventem alloquemur, laudisque cantica offeremus? 11 certe faciamus. O zona, quæ vitæ fontem cinxisti, atque iis qui te colunt vitam æternam praebes! O zona, quae carun qui ad te accurrunt quæ lumbis inest libidinem exstinguis, iisque fortitudinem ac robur ad præstandas virtutes atque optima gerenda tribuis! () zona, quæ nostræ naturæ imbecillitatem contrabis atque astringis, hostesque nostros tum visibiles, tum qui oculorum aciem fugiunt, impedis! Sed quid mihi accidit, ut dum castissimæ compuzetus desiderio sermonis impetu feror, fasciaum oblitus sim? At neque mirum; dum enim Ludlatur Mater, Matris amans Filius propense latitur ac jucundatur. Sed et legi naturæ cedentes, τῶν πανακράντων τοῦ ταύτης Υἱοῦ σπαργάνων των τιμιωτάτων. Ζώνης ἐκείνης, ἢ τὸν πανάγιον ἐκεῖνο περιέσφιγγε σῶμα, καὶ τὸν ἐν κοιλίᾳ κρυπτόμενον Θεόν περιέβαλλε. Ζώνης ἐκείνης, ἥτις τήν του Θεοῦ κιθωτὸν ὡραίως κατεκόσμει, καὶ σεμνοτάτως. Ζώνης ἐκείνης, ἢ πολλάκις ἐκ τῶν ἀχράντων τῆς παναχράντου τοῦ γάλακτος κατεπιαίνετο σταλαγμῶν. Καὶ μήτις ἀπεικὸς εἶναι ἡγήσαιτο τοῦτο τῶν μεμψι μοίρων, ὡς ἐμψύχοις διαλεξόμεθα, καὶ τὴν εὐφη μίαν προσοίσομεν. Εἰ γὰρ ἀγγεῖον μύρῳ προσομιλῆσαν καν πρὸ; βραχύ, καὶ τούτου κενωθέντος οἷος μέχρι πολλοῦ τὴν εὐωδίαν διαφυλάττειν, τί ἄν τις εἴποι περὶ τῆς, τὸ ὄντως ἀκένωτον ἐκεῖνο καὶ θεῖον μύρον, τὸ καθα ρώτατον λέγω τῆς Θεοτόκου σῶμα καὶ παναμώμη τον, περιειλησάσης ζώνης, καὶ συμπλακείσης μέχρι πολλοῦ; Οὐκ εἰς αἰῶνα τὴν εὐωδίαν τὴν ἰαμάτων παραφυλάξεις, καὶ τοῖς πίστει καὶ πόθῳ προσιούσιν ἐμπλήσειεν; Εὐωδίαν, οὐχὶ θηλυτικήν τινα καὶ ἀπὸ βλητον, ἀλλὰ θείαν καὶ πανσεβάσμιον παθῶν ψυ χῆς τε καὶ σώματος θερμοτάτην ἐλάτειρα. Καὶ εἰ τὸ ἄψυχον ἀγγεῖον, ὥσπερ ἔφημεν, τῷ ἀψύχη μύρα προσομιλῆσαν, οἶδε τῆς τούτου μεταλαμβάνειν ποιάτητος, τί καὶ φῶμεν περὶ τῆς τὸ ἔμψυχον τοῦ Θεοῦ Λόγου προσεγγισάσης κατοικητήριον. Οὐ προτέρα μούμεθα; Οι προσπεσούμεθα; οὐχὶ κάθαρσιν ψυχῆς τε καὶ σώματος παρ' αὐτῆς λαβεῖν αιτησόμεθα ἐκ παντός; Τί δέ; οὐχὶ καὶ ὡς ζώσῃ διαλεξόμεθα, καὶ εὐφήμους ᾠδας προσαγάγωμεν; Τοῦτο δὲ καὶ ποιή σωμεν. τη ζώνη, ἡ τὴν τῆς ζωῆς πηγὴν περιζώσασα, καὶ ζωὴν παρέχουσα τοῖς σὲ τιμῶσιν αἰώνιον! Ω ζώνη, ἡ τὰς τῶν σοὶ προστρεχόντων ἐσφύας, νέκριν σιν μὲν κατὰ παθῶν δωρουμένη, ἀνδρίαν δὲ πρὸς πρᾶξιν ἀρετῶν καὶ ἐνέργειαν! Η ζώνη, ἡ τὸ ἀσθε νὲς τῆς ἡμετέρας φύσεως αναστέλλουσά τε καὶ περαι σφίγγουσα· καὶ τοὺς ἀοράτους τε καὶ ἐρατούς ἐχθροὺς ἡμῶν συμποδίζουσα! Αλλ' εἷα γάρ μας συμβέβηκε, τῷ πόθῳ τῆς πανάγνου νυττόμενον, καὶ τῇ τοῦ λόγου φύμῃ κατεπαγόμενον, τῶν σπαργάνων ἐπιλαθέσθαι. Καὶ οὐ θαυμαστόν· Μητρὸς γὰρ δοξαζομένης, δε φιλομήτωρ Υἱὸς εὐφραίνεται. Αλλά καὶ νόμῳ ὑπείκοντες φύσεως, εἰ καὶ ὑπὲρ φύσιν τὰ

IN S. MARIE ZONAM. πράγματα, τῇ Μητρὶ πρῶτον τὸ γέρας ἀφοσιώσο- quanquam res naturam excedunt, Matri primum μεν. Καὶ οὐκ ἀπώσεται Κύριος πάντως, ὁ ὑπεράγα θες. Ὡς γὰρ ἀψευδῶς ἄνθρωπος ἐξ αὐτῆς προελθεῖν εὐδόκησε, καὶ Υἱὸς αὐτῆς κληθῆναι ἠξίωσεν, ἀποδέξεται τὴν τόλμαν ὡς κατὰ ἄνθρωπον γεγονυίαν ὁ πολυεύσπλαγχνος. Πλήν σπαργάνων μνησθείς, πάλιν πρὸς τὴν τεκοῦσαν ἀνάγομαι. Αὕτη γὰρ ταῦτα ταῖς ἀγναῖς αὐτῆς χερσὶ κατεσκεύασεν. Αύτη βρέφη στρο πῶς τὸν μέγαν Κύριον χερσί μητρώαις ἐν τούτοις ἐνείλιττεν. Αὕτη σὺν τούτοις τοῦτον ἐγκόλπιον φέρ ρουσα, ἐγαλούχει, τὸν πάσῃ φύσει πνοὴν καὶ τροφήν παρεχόμενον. 'Αλλ᾽ ὦ σπάργανα, τὸν ἐλευθερωτὴν Κύριον ἐνειhonorem persolvimus. Neque prorsus, qui omni prorsus bonitate superior sit, Dominus repudiabit. Tanquam enim qui vere ex ea homo procedere voluerit, ac cjus Filius audire, ipse totus misericordiæ visceribus affluens, quod audaciæ videatur (quippe humana praesumptum consuetudine) non ingratum habebit. Verum cum fasciarum meminerim, rursus ad cam quæ peperit provehor. Ikec enim castis suis manibus illas confecit. Haec infantili more, qui magnus Dominus est, maternis manibus in cis involvit. Haec illis astrictum in sinu gestans lactabat, ipsum nimirum qui omni naturæ spiritum dat ac escam. Λι, ο fascis, quae liberatorem Dominum iuvol λήσαντα, καὶ τῶν ἡμετέρων παραπτωμάτων σειράς vistis, ac nostrorum catenas delictorum dissolδιαλύσαντα! Ο σπάργανα, τὰ τὸν κραταιὸν Κύριον περισφίγξαντα, καὶ τὴν τοῦ γένους ἡμῶν ἀσθένειαν ἀναγνώσαντα! Ω σπάργανα, πιστοὺς μὲν φρου ροῦντά τε καὶ περιφυλάττοντα· τοὺς ἐναντίους δὲ δεσμοῦντα, καὶ καταβάλλοντα! Αλλ' ὦ σπάργανα καὶ ζώνη σεπτή! νέμοιτέ μοι τὸν ἁγιασμὸν, τὴν ῥῶσιν, τὸν ἱλασμὸν, τὴν ὑγίειαν· ἐμοί τε, καὶ τοῖς πόθῳ τῷδε προσιοῦσι καὶ προσκυ νοῦσι σεπτῷ σου ναῷ. "Ω ζώνη σεπτή, ἡ τὴν σὴν πόλιν περικυκλοῦσα καὶ περιέπουσα, καὶ Βαρβαρι κῆς ἐπιδρομῆς ἀνεπιβούλευτον διασώζουσα! "Ω ζώνη τιμία, ἡ τὸν Θεὸν Λόγον ἐγγάστριον ὄντα περιειλή - σατα, καὶ τὴν τῶν ἰάσεων εὐλογίαν ἐκεῖθεν πλουτή σασα, καὶ ἡμῖν ἀντιπέμπουσα! 'Ω ζώνη φαιδρά, ή τῆς τοῦ ἀφθάρτου Θεοῦ Μητρὸς τὸ ὑπέρσεμνον σώμα σεμνοπρεπώς προσεγγίσασα, κἀκεῖθεν τὴν ἀφθαρσίαν ἀμφιασαμένη, ἀπαρασάλευτος καὶ ἄφθαρ τος μένουσα, ὡς εἰς ἡμᾶς τις λόγος τῆς ἀληθείας κατελήλυθεν! ᾿Αλλὰ τί καὶ τῶν ἀδυνάτων ἐπιχειροῦμεν, καὶ ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πηδᾶν ἐπειγόμεθα· τῆς ἐκ τῶν λόγων τιμῆς ταῦτα τιμᾶν κατ' ἀξίαν πειρώμενοι, ὅπερ καὶ ἀγγέλοις ἀδύνατον. Πλήν, ὦ τιμία τῆς ὑπερτίμου τοῦ Θεοῦ Μητρὸς ζώνη, περίζωσον τὰς ὀσοῦς ἡμῶν ἀλήθειαν, δικαιοσύνην τε καὶ πραότητα. Τῆς ἀϊδίου καὶ μακαρίας ζωῆς ποίησον κληρονόμους, καὶ τὴν ἐπίκηρον ἡμῶν ταύτην ζωήν, ἐχθρῶν ἀοράτων το καὶ ὁρατῶν, ἀνεπιβούλευτον διατήρησον. Τὴν πίστιν ἐν εἰρήνῃ ἀσάλευτον διαφύλαξον. Τὴν σὴν κληρονομίαν, τὸν σὸν λαὸν, ὦ πανάχραντε τῆς παναχράντου ζώνη, ὀρθοὺς τῇ πίστει, σώους τῷ κατὰ Θεὸν βίῳ, ἀβλαβεῖς τῆς οἱατοῦν ἐπηρείας διάσωζε. Εχοιμεν σε ἰσχὺν καὶ βοήθειαν, τεῖχος καὶ προπύργιον λι μένα καὶ καταφυγὴν σωτήριον. Σὺ δέ μοι, ὦ πάναγνε, καὶ πανάγαθε, καὶ πολυεὐσπλαγχνε Δέσποινα, τὸ τῶν Χριστιανῶν παραμύθιον, τὸ τῶν θλιβομένων θερμότατον παρηγόρημα, τὸ τῶν ἁμαρτανόντων ἑτοιμότατον καταφύγιον, μὴ ἐγκαταλίπῃς ἡμᾶς ὀρφανούς τῆς σῆς ἀντιλήψεω:. Εἰ γὰρ ὑπὸ σοῦ ἐγκαταλειφθείημεν, ποῦ ἄρα καὶ προσδραμούμεθα. Τί δὲ ἄρα καὶ γενησόμεθα, ὦ παναγία Θεοτόκε, ἡ τῶν Χριστιανῶν πνοὴ καὶ ζωή. vistis! O fasciæ, quæ fortem Dominum constrinxistis, nostrique generis imbecillitatem roborastis! O fasciæ, quæ fideles quidem muniatis tutoque undique præsidio servetis; adversarios vero vinciatis ac profligetis! Sed o fascia et zona veneranda; sanctimoniam mih, roburque et propitiationem atque salutem tribuite; mihi pariter ac iis qui venerandum hoc templum adeunt, ac adoratione funguntur! O ve neranda zona, quæ tuam undique civitatem ambis ac foves, atque a grassantium Barbarorum tutam insidiis praestus! O zona pretiosa quæ Deum Verbum in utero infantem involvisti, indeque quam nobis impertis, curationum benedictionem affatim hausisti! O clara zoma, qua incorrupte Dei Matris castissimo corpori castissime adhærsisti, indeque corrogata incorruptione, nulla vitii labe aut cor. ruptione, ad nostram usque ætatem, ut vera quadam traditione ad nos perlatum venit, consistis! Enimvero quid etiam inconcessa tentamus, et carceres transilire contendimus, dum hæve orando pro dignitate dilaudare studiemus ne celebrare, quod et angelis impossibile est. Caeterum pretiosa omni pretio ac existimatione majoris Dei Mauris zona, constringe lumbos nostros, veritate, justitia, mansuetudine. Fac auternæ atque beatae vitae hredes, fragilemque ac mortalem nostram hanc vi'am, əb hostium invisibilium visibiliumque insidiis tutam praesta. Fidem custodi in pace inconcussam. Tuam haereditatem, toum populum, ο intemeratissima intemeratissimæ zona, rectos in fide, ea quae divinis rationibus instituitur vita incolumes, ab omni quavis illasos injuria, conserva. Te robur adjutoriumque habeamus, murum ac vallum, portum ac salutare perfugium. Tu vero, o castissima, optimaque ac misericordissima Domina, Christianorum solarium, paratissimum peccatorum refugium, ne tua nos opitulatione destitutos reliqueris. Si enim abs te relicti fuerimus, quo vero etiam confugiemus? Quid autem etiam nobis fict, o sanctissima Dei Genitrix, que Christianorum spiritus ac flatus exsistis? Quemadmodum enim corpus nostrum hoc certum, vitalis

actus indicium habet, quod spiritum ducat; sic et Ως γὰρ τὸ σῶμα ἡμῶν ζωτικῆς ἐνεργείας τὸ ἀνα tum sanctissimum nomen indesinenter in servorum tuorum ore in omni occasione et loco et tempore versans prolatumque, vitæ et jucunditatis et auxilii non solum indicium est, sed causa efſicitur. Prolegas nos tuæ bonitatis alis: tuis nobis intercessionibus esto præsidium; præbens vitam æternam, quæ Christianorum spes quæ non confundit, exsistis. Nos enim qui divinorum ergo operum morumque pauperes simus, dum per te nobis exhibitas benignitatis divitias cernimus, propense dicamus: c Misericordia Domini plena est terra 1. Nos, in multitudine peccatorum a Deo extorres, per te Deum quæsivimus; inventoque, salvi facti sumus. Igitur potens ad salutem præstandam auxilium tuum, o Dei Genitrix, ac ejusmodi, ut nullum πνεῖν τεκμήριον κέκτηται, οὕτω καὶ τὸ σὲν πανάγιον ὄνομα ἀδιαλείπτως ἐν τοῖς τῶν σῶν δούλων στόμασι προφερόμενον ἐν παντὶ καιρῷ καὶ τόπῳ καὶ τρόπῳ, ζωῆς καὶ θυμηδίας καὶ βοηθείας οὐχ τεκμήριον, ἀλλὰ πρόξενον γίνεται. Σκέποις ἡμᾶς πτέρυξι τῆς σῆς ἀγαθότητος. Φρουρήσῃς ἡμᾶς ταῖς μεσιτείαις σου. Παράσχοις ἡμῖν τὴν αἰώνιον ζωήν, Χριστιανῶν ἐλπὶς ἀκαταίσχυντε. Ἡμεῖς γὰρ οἱ πτωχοὶ θείων ἔργων καὶ τρόπων, τὴν διὰ σοῦ παρασχεθέντα ἡμῖν τῆς χρηστότητος πλούτον θεασάμε ναι, εἴπωμεν· «Τοῦ ἐλέους Κυρίου πλήρης ή γή. Ἡμεῖς ἐν τῷ πλήθει τῶν ἁμαρτιῶν ἐκ Θεοῦ δεδιωγμένοι, ἐζητήσαμεν διὰ σοῦ τὸν Θεὸν, καὶ εὗρομεν καὶ εὑρόντες ἐσώθημεν. Δυνατή τοιγαροῦν πρὸς σωτηρίαν ἡ βοήθειά σου, Θεοτόκε, καὶ μὴ χρήζουσα τινος ἑτέρου πρὸς Θεὸν μεσίτου. Τοῦτο καὶ ἡμεῖς ἐπιστάμενοι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πείρα μαθόντες ἐξ ὧν πολλάκις αὐτοῦντές σε τὴν θερμοτάτην ἡμῶν ἀντί ληψιν, ἀφθόνως τὰς τῶν αἰτήσεων παροχὰς λαμβά νομεν, καὶ τανῦν σοὶ προσφεύγομεν, ὁ σὸς λαὸς, ἡ ση κληρονομία, τὸ σὸν ποίμνιον, τὸ τῇ τοῦ σοῦ Υἱοῦ κλήσει κατακαλλυνόμενον. Οὐκ ἔστιν ὄντως τῆς τῆς μεγαλειότητος πέρας· οὐκ ἔστι τῆς σῆς ἀντιλήψεως κότος. Οὐκ ἔστι τῶν σῶν εὐεργεσιῶν ἀριθμός. Ούδεὶς γὰρ ὁ σωζόμενος εἰ μὴ διὰ σοῦ, παναγία. Οι δεὶς ὁ τῶν δεινῶν λυτρούμενος, εἰ μὴ διὰ σοῦ, παν άμωμε. Οὐδεὶς ὁ συγχωρούμενος δῶρον εἰ μὴ διὰ σοῦ, πάναγνε. Οὐδεὶς ὁ ἐλεούμενος χάριτι, εἰ μὴ διὰ σοῦ, πάνσεμνε. ᾿Ανθ' ὧν, τίς σε μὴ μακαρίσει; τίς μὴ μεγαλυνεῖ; εἰ καὶ μὴ κατ' αξίαν, ἀλλ᾽ οὖν προθυμότατα· σὲ τὴν δεδοξασμένην· σὲ τὴν μεμακαρι σμένην· σὲ τὴν μεγαλεῖα σχοῦσαν παρ' αὐτοῦ τοῦ σοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ ὡς μεγάλα καὶ θαυμαστά· ὅθεν σε καὶ γενεαὶ πᾶσαι γεραίρουσιν. alium intercessorem necessarium habeat ad Deum. Id quoque nos cum perspectum habeamus, sed et periculo ipso inde didicerimus, quod sæpius petentes, te ferventissimam nostram opitulationem nacti, petitionum abunde præstationem accipimus, nunc quoque, populus tuus, tua hæreditas, grex tuus, de Filii tui honestatus appellatione, ad te confugimus. Plane enim, nullus tuæ magnificentia tinis; insatiabilis opitulatio tua. Nullus nunerum tuorum numerus est. Nullus enim, nisi per te, ο sanctissima, salutem consequitur. Nullus nisi per te, o immaculatissima, qui a malis liberetur. Nullus nisi per te, o castissima, cui donum indulgeatur. Nullus nisi per te, o honoratissima, cui gratia: munus misericordia præstetur. Quamobrem, quis te beatam nos praedicabit? quis non laudabit? quis non magnificabit, quanquam non pro dignitate, summa tamen alacritate animique contentione: te, inquam, gloriosam; te beatificandam; te, qui ab ipso Filio tuo ac Deo magnalia nacta sis, uti magna et admiranda: quamobrem te laudant omnes generationes· Quis sicut tu, secundum nuum Filium tuum, _bumani generis curam gerit? Quis ita in nostris ærumnis nos defendit? Quis tam celeriter præveniens a tentationibus ingruentibus nos eruit? Quis pro peccatoribus supplicando sic et tu, enititur? Quis sic expromittens pro eis excusat, quorum nulla spes emendationis? Quæ enim materna pol18 Psal. XXXII, 5. Τῶν ἀδιορθώτων κατὰ τοσοῦτον ἀντιφωνη τικῶς ὑπεραπολογεῖται. Toto colo Lipomani interpres a Germani mente abscessit, dum ita reddit, Quis ea quæ corrigi non possunt, adeo repugnando excusat? Primo male neutro reddit, quod masculinum personas respicit, quarum sancta Maria causam pia patrona agit, tum etiam cum ἀδιόρθωτοι. velut d'eas incorrigibiles sunt, sic pervicaces ut peccati consuetudine occalluerint; ac contemnant, qui in pretandumn venerint: agit vero ἀντιφωνη τικῶς, που repugnando; quid enim hoc ad intercessionis suffragium apud Deum, sed, quasi spondendo pro eis, ac se vadem exhibendo? Eadem habet ilem Germanus altera orat. in sauche Marie Dormitionem, ubi et zò àvtipovysis æque infeliciter redditum Andrea Schol, a me emendatum atque sullixum Auct. tom. I, ubi et simile adduxi et AnΤί; οὕτω τοῦ τῶν ἀνθρώπων γένους μετὰ τὸν σὸν Υἱὸν ὡς σὺ προνοεῖται; Τίς οὕτως ἀντιληπτικῶς τῶν ἡμετέρων προΐσταται θλίψεων; Τίς οὕτως ἐξέως προφθάνων ῥύεται τῶν ὑπερχομένων ἡμῖν πειη ρασμῶν. Τίς τοσοῦτον, τῶν ἁμαρτωλῶν ἱκεσίαις ὑπερμαχεῖ; Τίς τῶν ἀδιορθώτων κατὰ τοσοῦτον ἀντιφωνητικῶς ὑπεραπολογεῖται Σὺ γὰρ μηdreæ Cretensis orat. in Annuntiationem Dominicam, qua Mariam πλίνθον dictam tradit inter ejus elogia. allusione ad Moabitarum urbem cocti lateris, quæ una eis remansit, atque ultimum perfugium fuit (IV Reg. 1, 21). Sic nimirum Maria, materna impetrandi fiducia, dum emendationem pollicetur ac velut fidejubet, Dei nobis misericordiam obtinet: tum etiam cum, velut in ficu infructuosa, post etiam temporis inducias nihil emendavimus, coque nomine alius cujusvis ἄδεκτος videtur ή ἀντιφώνησις, ut ex ms. ibi a me emendatum ἀντί τοῦ, ἄδικος minime recipienda sponsio ac admittenda, praeterquam unius dumtaxat Mariæe, materritatis illa excellentia; uti.scite eo loco urget Germánus: eumdemque hic sensum idem ipse persequitur, quem sie clarum uterque interpretes ita detorsit, ut alter alteri fucum fecisse videatur.

IN S. MARIÆ ZONAM. τρώαν ἔχουσα πρὸς τὸν σὸν Υἱὸν τὴν παῤῥησίαν καὶ leas fiducia ac potestate, erga Filium tuum, peccatis prædamnatos, ac qui nec in cœlum sursum suspicere audeamus, supplicationibus tuis ac intercessionibus servas, ac ab æterno supplicio liberas. Quamobrem is qui affligitur, ad te confugit. Qui alicujus injuria læditur, ad te accurrit. Qui malis tenetur ac implicatur, tuam opem invocat. Omnia tua, Dei Genitrix, incredibilia miraque sunt; cuncta naturam excedunt, cuncta rationem et potentiam. Quocirca etiam protectio tua, intelligentiae vim omnem superat. Qui enim repulsi, fugati, hostium loco habiti erant, partu tuo reconciliasti ac necessitudine junxisti filiosque ac hæredes fecisti. Tu, quotidie peccatis gurgite naufragis adjutrices manus porrigens, a fluctibus extrahis. Tu, τὴν ἰσχύν, ἡμᾶς τοὺς ταῖς ἁμαρτίαις κατακεκρι μένους, καὶ μὴ τολμῶντας μηδὲ τὸ ὕψος ἐμβλέψαι τοῦ οὐρανοῦ, σαῖς ἐντεύξεσι καὶ σαῖς μεσιτείαις καὶ σώζεις, καὶ τῆς αἰωνίου λυτροῦσαι κολάσεως. "Οθεν ὁ θλιβόμενος πρὸς σὲ καταφεύγει· ὁ ἀδικούμενος ἐπὶ σὲ προστρέχει· ὁ τοῖς δεινοῖς συνεχόμενος, τὴν σὴν ἐπικαλεῖται βοήθειαν. Ολα τὰ σὰ, Θεοτόκε, παράδοξα, ὅλα ὑπὲρ φύσιν, ὅλα ὑπὲρ λόγον και δύο ναμιν. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ προστασία σου, ὑπὲρ εν νοιαν. Τοὺς γὰρ ἀπωσμένους, τοὺς ἐκδεδιωγμένους, τοὺς ἐκπεπολεμωμένους, τῷ σῷ τόκῳ κατήλλαξας καὶ ᾠκείωσας· καὶ υἱοὺς καὶ κληρονόμους πεποίηκας. Σὺ τοὺς καθ' ἑκάστην ταῖς ἁμαρτίας; κατα ποντιζομένους, χεῖρας βοηθείας ἐκτείνουσα, ἐξέλκεις τοῦ κλύδωνος. Σὺ τὰς τοῦ πονηροῦ κατὰ τῶν τῶν πequissimi hostis adversus servos tuos invasiones, δούλων ἐπαναστάσεις, τῇ κλήσει σου μόνῃ τῇ παναγίᾳ ἀποδιώκουσα διασώζεις. Σὺ τοὺς ἐπικαλουμέ νους σε ἐκ πάσης ἀνάγκης, ἐκ παντοίων πειρασμῶν προφθάνουσα ἐκλυτροῦσαι, πανάμωμε. "Οθεν καὶ τῷ σῷ ναῷ σπουδαίως προστρέχομεν· καὶ ἐν αὐτῷ ἑστῶτες, ἐν οὐρανῷ ἑστάναι νομίζομεν. Ἐν τούτῳ δοξολογοῦντές σε, ἀγγέλοις συγχορεύειν ἡγούμεθα. Ποιον γὰρ γένος ἀνθρώπων πάρεξ Χριστιανών του αύτης εὐπόρησε δόξης, τοιαύτης ἐπέτυχεν ἀντιλή ψεως, τοιαύτης προστασίας πεπλούτηκε; Τίς πιστῶς τῇ τιμίᾳ σου ζώνη προσατενίσας, Θεοτόκε, οὐκ εὐ θὺς θυμηδίας ἐμπίπλαται; Τίς θερμῶς ταύτῃ προσ πεσών, κενὸς τῆς συμφερούσης αιτήσεως ἐξελήλυθε; Τίς τὸν σὸν χαρακτῆρα ενοπτριζόμενος, οὐκ αὐτίκα πάσης θλίψεως ἐπιλέλησται; Οἱ δὲ καὶ τῷ σεπτῷ σου ναῷ προσερχόμενοι, ἐν ᾧ τὴν σὴν τιμίαν ἀποτεθῆναι ζώνην εὐδόκησας, καὶ τὰ τοῦ σοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν σπάργανα, ὧν καὶ τὴν κατά θεσιν σήμερον ἑορτάζομεν, ποίας χαρᾶς, ποίας εύ φροσύνης, ποίας τέρψεως ἐν ἀπολαύσει καθεστήκασιν, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν. 'Αλλ᾽ ὦ στάμνε, ἐξ ἧς τὸ μάννα τῆς ἀναψύξεως, οἱ τοῖς δεινοῖς καυσωθέντες πεπώκαμεν! "Ω τράπεζα δι' ἧς οἱ λιμώττοντες τὸν τῆς ζωῆς ἄρτον ὑπερεπλήσθημεν! "Ω λυχνία ὑφ᾽ ἧς οἱ ἐν τῷ σκότει καθήμε νοι, τὸ μέγα φῶς κατηυγάσθημεν! Εχεις ἐκ Θεοῦ τὸν ἐπάξιόν σοι καὶ πρέποντα ἔπαινον· μὴ ἀπώσῃ δὲ καὶ τὸν ἡμέτερον ἀνάξιον, ἀλλ᾽ οὖν ἐκ πόθου σοι προσαγόμενον. Μὴ ἀπώσῃ ῥυπαρῶν χειλέων αἶνον, πανύμνητε, ἐξ εὐνοίας σοι προσφερόμενον. Μὴ βδ: λύξῃ ἀναξίας γλώσσης λόγον εκέσιον. Ἀλλὰ τὸν πόθον ἀντιμετρήσασα, Θεοδόξαστε, παράσχου ἡμῖν τὴν τῶν ἁμαρτημάτων συγχώρησιν, τῆς αἰωνίου ζωῆς τὴν ἀπόλαυσιν, καὶ πάσης βλάβης την λύτρωσιν. Επιδε ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου τούτου τὸ περι εστώς σοι πιστότατον ἄθρόισμα, τὸ σὲ Κυρίαν καὶ Hujus notionis vocis insigne exemplum est illius Christi imaginis CP. quæ inde Αντιφωνητής dicta est, ac celebriori honore habita, quod sibi cam vadem Christianus mercator sub usuris a Judæo pecuniam mutuo accepturus sancte adhibuisset, grandi miraculo post múlta naufragia adeptus essel, sola tui nominis invocatione sanctissima depellens ac fugans, tutos atque incolumes reddis. Tu, eos qui te invocant, ex omni necessitate, ex omnis ge neris tentationibus, o immaculatissima, mature ipsa præveniens, liberas. Quamobrem ad templum tuum sedulitate animi accurrimus; in quo cum stamus. in ipso nos cœlo stare credimus. In eo tuis impensi laudibus, cum angelis nos choros ducere existimamus. Ecquodnam enim genus hominum, talem claritatem, talem defensionem, tale patroci nium nactum est, præter unum Christianorum? Quis fide intentos in venerandam tuam zonam, o Dei Genitrix, ferens oculos non statim jucunditate repletur? Quis fervore animi illi procidens, non impetrato quod commodum petebat, inanis exivit? Quis figuram tuam contuitus, non subito ærunin omnis oblitus est? Sed et ii qui ad venerandum tuum templum in quo pretiosam tuam zonam, Filiique tui ac Dei nostri fascias, quorum et hodie depositionem celebramus, condi voluisti, couveniunt, quanto gaudio, quanta Letitia ac jucunditate fruantur, nullis exponi verbis possit. At, o urna, ex qua manna refrigerii, malorum nos ardoribus exusti, ebibimus! 0 mensa, per quam qui fame tabescebanus, pane vide supra nodum repleti sumus! 0 candelabrum, cujus fulgoribus, qui in tenebris sedebamus, ingenti luce perfusi sumus! Habes ex Deo quod sit ex dignitale ac addeceat, laudis praconium: at neque indignum nostrum ac impar (nostro tamen desiderio amoreque oblatum repuleris. Ne quam depangunt ora polluta laudem, o laudatissima, quæ ipsa benevolenti animo offeratur, rejeceris. Ne indignæ linguæe sermonem supplicem abomineris, sed vicissim amorem commetiens, a Deo glorificala peccatorum nobis indulgentiam, æternæ vitæ delicias, atque ab omni labe liberationem, præbe. Respice ut et damna præterita sarciret, et Judæo usuras solveret. Rem graviter narrat auctor mibi productus Auctarii, tom. II, ἀντιφωνώ, constituo me solutorum, expromitto. Budeus in Pandect, ubi ejus vocis illo sensu exstant multa exempla.

ἐκ ψυχῆς ὑμνῆσαι συνεληλυθός, Θεοτόκε, καὶ ἐπι σκοπῇ σου θείᾳ ἐπισκεψαμένη, πάσης ἐξέλου τούτους συμφορᾶς τε καὶ θλίψεως· παντοίας νόσου, παντοίας βλάβης, παντοίας ἐξάρπασον ἐπηρείας· πάσης γα ρᾶς, πάσης βάσεως, πάσης χάριτος ἔμπλησον· καὶ ἐν τῇ τοῦ σοῦ Υἱοῦ ἐλεύσει τοῦ φιλανθρώπου Θεού ἡμῶν, ὅτε κριθῆναι πάντες παραστησόμεθα, τῇ κραταιά σου χειρί, ὡς μητρώαν ἔχουσα παρρησίαν τε καὶ ἰσχὺν, τοῦ αἰωνίου ἡμᾶς ἐξαγαγοῦσα πυρές, τῶν αἰωνίων ἐπιτυχεῖν ἀξίωσον ἀγαθῶν· χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ ἐκ σοῦ τεχθέντος Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. de sancto habitaculo tuo, hanc te circumstantis προστάτιν καὶ Δέσποιναν ἔχειν καταπλουτῆσαν, τὸ σὲ fidelissimi populi coronam, quæ te Dominam et patronam heramque sortita sit; quæ ad tuas ex animo laudes celebrandas convenit, o Dei Genitrix, divina que tua inspectione visitans, ab omni ærumna ac clade erue; ab omnis generis morbis, omnis generis labe, omnis generis injuria, præsta incolumem; emni gaudio, omni sanitate, omni gratia adimple; inque Filii tui clementissimi Domini nostri adventu, quando omnes Judici astabimus, potenti manu tua (ut quæ materna fiducia polleas et potestate) ab æterno eductos igne, fac, quæso, aeterna nos bona consequi: gratia et benignitate nati ex te Domini nostri Jesu Christi; cui gloria et imperium, nunc, et in sæcula sæculorum. Amen. DUBIA. ΓΕΡΜΑΝΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ, ΚΑΙ ΜΥΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. GERMANI HISTORIA ECCLESIASTICA, ET MYSTICA CONTEMPLATIO. (GALLAND., Vel. Patrum Biblioth. t. XIII, p. 203.) Ecclesia est templum Dei, delubrum sanctum, domus orationis, congregatio populi, corpus Christi, nomen ejus, sponsa Christi, evocans populos ad pœnitentiam et ad preces, aqua sancti baptismatis ejus purgata, et sanguine ejus pretioso abluta, et sponsæ ornatu decorata, et sancti Spiritus unguento obsignata, juxta propheticum sermonem: ‹ Unguentum evacuatum nomen tuum», et ad odorem unguenti tui curremus¹; › quia ‹ veluti unguentum super capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron, quod descendit in oram vestimenti ejus '.. Aliter: Ecclesia est terrenuim cœlum, in quo supercœlestis Deus inhabitat et inambulat; typum referens aflixionis in cruce, et sepulturæ et resurrectionis Christi; glorificata su - 1 Cast. I, 3. Psal. cxxΝΗ, 2. Lage to. Ἐκκλησία ἐστὶ ναός Θεοῦ, τέμενος ἅγιον, οἶκος προσευχῆς, συνάθροισις λαοῦ, σῶμα Χριστοῦ, ὄνομα αὐτοῦ, νύμφη Χριστοῦ, ἐκκαλουμένη πρός μετά νοιαν καὶ πρὸς εὐχὴν τοὺς λαούς· τῷ ὕδατι τοῦ ἁγίου βαπτίσματος αὐτοῦ καθαρισθεῖσα, καὶ τῷ αἰ ματι αὐτοῦ τῷ τιμίῳ ἐβραντισμένη, καὶ νυμφικῶς ἑστολισμένη, καὶ τῷ τοῦ ἁγίου Πνεύματος μύρο σφραγιζομένη, κατὰ τὸν προφητικόν λόγον· ο Μύ ρον εκκενωθεν ὄνομά σου· καὶ εἰς ὀσμὴν μύρου σου δραμοῦμεν·, ὅτι ι ὡς μύρον ἐπὶ κεφαλῆς τὸ καταβαῖνον ἐπὶ πώγωνα, τὸν πώγωνα τὸν 'Ααρών, τὸ καταβαῖνον ἐπὶ τὴν ᾤαν τοῦ ἐνδύματος αύτ τοῦ.» Αλλως· Ἐκκλησία ἐστὶν ἐπίγειος οὐρανὸς, ἐν ᾗ ὁ ἐπουράνιος Θεὸς ἐνοικεῖ καὶ ἐμπεριπατεῖ, ἀν τιτυποῦσα τὴν σταύρωσιν καὶ τὴν ταφὴν καὶ τὴν

ἀνάστασιν Χριστοῦ, δεδοξασμένη ὑπὲρ τὴν σκηνὴν pra tabernaculum testimonii Moysis, in patriarchis τοῦ μαρτυρίου τοῦ Μωσέως, ἐν πατριάρχαις προτι πωθεῖσα, ἐν ἀποστόλοις θεμελιωθεῖσα, ἐν ᾗ τὸ ἱλαστήριον, καὶ τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, ἐν προφήταις προ κηρυχθεῖσα, ἐν ἱεράρχαις κατακοσμηθεῖσα, καὶ ἐν μάρτυσι τελειωθεῖσα, καὶ ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτῶν λειψάνοις ἐνθρονισθεῖσα. "Αλλως· Ἐκκλησία ἐστὶν οἷκος θεϊκός, ἔνθα ή μυστική ζωοουσία γέγονε, καὶ τὰ ἔνδον τοῦ ἱερατείου, καὶ ἅγιον σπήλαιον. Ενθα ὁ τάφος καὶ ἡ τράπεζα ή ψυχοτρόφος καὶ ζωοποιός καὶ οἱ ἐν αὐτῇ μαργαρίται, τὰ θεῖα δόγματα τῆς διδασκαλίας τοῦ Κυρίου πρὸς τοὺς μαθητάς αυ τοῦ. præfigurata, in apostolis fundata; in qua propitiatorium est et Sancta sanctorum: in prophetis prænuntiata, in hierarchis exornata, et in martyribus consummata, et in throno sanctarum eorum reliquiarum fundata. Aliter: Ecclesia est domus divina, ubi mysticum vitæ sacrificium celebratur; et interiora sacrarii, et sancta spelunca, ubi seputcrum et mensa nutrix animarum et vivifica: quique in ea margaritæ, divina dogmata sunt doctrinæ Domini ad suos discipulos. 'Ο δὲ σημαντήρ, κατὰ τὸν τύπον τῶν ὅλων, ἐν οἷς προσήλωσαν τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας τοῦ Κυ ρίου, καὶ ἐξόνησεν εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης. "Αλλως· Τὸ σημαντήριον αινίττεται τὰς τῶν ἀγ γέλων σάλπιγγας, καὶ διεγείρει τοὺς ἀγωνιστές πρὸς πόλεμον τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν. Τὸ βάπτισμά ἐστι, καθὼς ὁ Θεὸς διετάξατο τῷ Μωσῇ, λέγων· «ΚαταΕἰς διαμάρτυρας τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ ἄγνισον αὐτ τοὺς, καὶ πλυνάτωσαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἔστωσαν ἕτοιμοι τοῦ ἀναθῆναι εἰς τὸ ὄρος πρὸς μέ. ν Καὶ πάλιν διὰ Ἡσαΐου τοῦ προφήτου λέγει Κύριος ὁ Θεός· ο Λούσασθε, καθαροί γίνεσθε, αφέλετε τὰς πονηρίας ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν.» Καί· Ἐάν ὦσιν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡσεὶ χιόνα λευκα ν. › Καὶ πάλιν αὐτὸς ὁ Κύριος λέγει·. Ἐὰν μή τις γεννηθῇ δι᾽ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.» Καὶ τοῖς αὐ- annuntiabat dicens: • Profecti in mundumn uniτοῦ ἀποστόλοις παρήγγειλε λέγων·. Πορευθέντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα, μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος.» Qui signum dat, est veluti typus clavorum quibus perfoderunt manus et pedes Domini, et vim snam exserit in lines orbis terrarum. Aliter: Semanterium obscure significat angelorum turbas, et excitat pugiles ad bellum adversus invisibiles hostes. Baptisma est sicut Deus præcepit Moysi, inquiens: c Cum descenderis, testificare populo huic, et sanctilica eos, et abluant vestimenta su", et astent parati ad ascendendum in montem ad me³.» Et rursus per Isaiam prophetam ait Dominus Deus: c Lavamini, mundi estote, auferte nulitias al animis vestris '.. Ει: «Si fuerint peccata vestra ut coccinum, tanquam nivem dealbabo ".» Et rursum idem Dommus ait: «Nisi quis renatus fuerit per aquam et Spiritum, non potest ingredi in regnum Dei *.» Et suis apostolis Βεβαπτίσμεθα δὲ κατὰ τὸν θάνατον αὐτοῦ τοῦ Χρι στοῦ, καὶ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ. Διὰ γὰρ τῆς ἐν τῷ ὕδατι καταδύσεώς τε καὶ ἀναδύσεως, τριπλῆς τε ἐπι· κλύσεως, τὴν τριήμερον ταφὴν καὶ τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ ἐξεικονίζομεν καὶ ὁμολογοῦμεν. Ἔτι δὲ καὶ ὅτι αὐτὸς ἐβαπτίσθη ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ὑπὸ Ιωάννου. Το χρίεσθαι ἐλαίῳ τοὺς βαπτιζομένους, ἐστὶ κατὰ τὸ ἔλαιον ᾧ ἐχρίοντο οἱ βασιλεῖς καὶ ἰερεῖς καὶ οἱ προφῆται, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἐχρίσθη, ὡς βασιλεὺς καὶ ἱερεὺς τῷ χρίσματι τῆς σαρκώσεως. Εστι δὲ καὶ τῷ μὴ δύνασθαι τὸν διάβολον κρατεῖν ἡμῶν τῷ κράτει τῆς ἁμαρτίας τοῦ θανάτου, ὅ ἐστιν, ὁ παραβάσει τοῦ Ἀδὰμ ἐπελθὼν ἡμῖν θάνατος. Τι ὕδωρ ἐστὶ μυστικῶς ἐμφαῖνον ἡμῖν τὸ μυστικὸν λουτρὸν τοῦ ὕδατος καὶ τοῦ πυρὸς τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, εἰς κάθαρσιν τοῦ ῥύπου τῆς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ ἀναζήτησιν τῆς παλιγγενεσίας, καὶ ζωῆς αἰωνίου ἀναγέννησιν. Δι' οὗ βαπτίσματος τὴν υἱοθεσίαν δεξάμενοι, ἀπηλλάγημεν τῆς δουλείας, καὶ τῆς και ταδυναστείας τοῦ διαβόλου, καὶ ἀπελάθομεν τὴν ἐλευθερίαν τῆς χάριτος τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἐν ᾧ ἁγιά versum, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et sancti Spiritus ".» Baptizati autem sumus in mortem ipsius Christi, et resurrectionem ejus. Nam per immersionem in aqua et emersionem, triplicemque inundationem, triduanam sepulturam et resurrectionem ipsius Christi repraesentamus et confitemur: praeterea etiam ipsum fuisse baptizatum in Jordane ab Joanne. Ungi oleo baptizatos, est instar olei quo reges et sacerdotes et prophetæ ungebantur; ut etiam Christus unctus est, tanquam rex et sacerdos, unctione incarnationis. Est quoque ad id, ne possit diabolus nos superare peccati mortis po - tentia; quæ est mors, ex transgressione Adam in nos delapsa. Aqua mystice nobis declarat mysticum lavacrum aquæ et ignis sancti Spiritus ad purgationem sordium peccati nostri, et investigationem regenerationis, et vitæ æternæ restitutionem. Per quod baptisma, adoptionem filiorum consecuti, liberati sumus a servitute et potestate diaboli, et accepimus libertatem gratiae Filii Dei: in quo nos sanctificatos et purgatos aqua et Spiritu, Deo admovit et Patri, inquieus: «Paler • Joan. 111, 5. ▼ Matth. xxviii, 19. * Exod. xix, 10, 11. • Isa. 1, 16. s ibid. 17. Alias σήμαντρον, h. e. lignum quo signum dabatur ante usum nolarum.

juste, ecce ego et parvuli quos mili dedisti, san- σας καὶ καθαρίσας ἡμᾶς ὕδατι καὶ πνεύματι, προσ ctifica eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint et ipsi sanctificati, et noscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum, ut sint ipsi hæredes regni mei. De quibus ait Pater: ‹ Inhabitabo in eis, et inambulabo; et ero eis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum sanctificatum in regale sacerdotium ".» Sanctus autem Spiritus confirmat promissiones, tanquam testis fidelis et irreprehensibilis plenam in nobis fiduciam procreaus. Vide sanctam iuscriptionem. Etenim saleta Trinitatem in modum libelli præscribit Spiritus sanctus, veluti lingua Dei et Patris, • el calamus scribae velociter scribentis ";, su ulpens scilicet in significationem Christi, non per atramentum et chartam, sed per unguenti lituram, et velut in libro novo, tabulis cordium fidelium crucem Christi insculpens, quemadmodum ait propheta: ‹ Et scripsi legem meam, ait Deus, in cordibus eorum, et imprimam eam in fronte eorum, ut signatum sit in ipsis lumen vultus mei, et sint ipsi celebres in universa terra 1º:» ostendens, nos et hæredes regni sui, et filios legitimos, et cohæredes ipsius, si modo et demus operam conservare sanctum baptisma incolume, et signaculum salvum. Concha est juxta illam in Bethlehem speluncam ubi natus est Christus, et juxta speluncam ubi sepultus est: quemadmodum ait Evangelista Marcus: «Erat spelunca incisa ex petr., et illic posuerunt Jesum "., ήγαγε τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λέγων· ο Πάτερ δίκαιε, ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκας, ἁγίασον 10τοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, οὓς δέδωκάς μοι, ἵνα εἰσὶ καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι, καὶ γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστὸν, ο τοῦ εἶναι αὐτοὺς κληρονόμους τῆς βασιλείας μου. Περὶ ὧν φησιν ὁ Πατήρ, ὅτι ι Ενοικήτω ἐν αὐτ τοῖς, καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς Θεόν, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἰς λαὸν ἡγιασμένον, εἰ: βασίλειον ιεράτευμα.» Τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα βεβαιοί τὰς ἐπαγγελίας, ὡς δὲ μάρτυς πιστὸς καὶ ἀπαράγρα φος, πληροφορῶν ἡμᾶς. Ιδ᾽ ἐπιγραφὴν ἁγίαν. Καὶ γὰρ ὑπογράφει τὴν ἁγίαν Τριάδα λιβέλλου δίκην τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς γλῶσσα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, · καὶ κάλαμος γραμματέως ὀξυγράφου· ο διαχαράτο τον οὖν ἐν τῇ σημειώσει τοῦ Χριστοῦ, οὐ διὰ μέλα νος καὶ χάρτου, ἀλλὰ διὰ μύρου της χρίσεως, καὶ ὡς ἐν τόμῳ καινῷ ταῖς πλαξὶ τῶν καρδιῶν τῶν πιο στῶν τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ ἐγχαράττον, καθώς φησιν ὁ προφήτης" • Καὶ ἔγραψα τὸν νόμον μου, φησὶν ὁ Θεός, ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, καὶ ἐνσημειώ σομαι αὐτὸν ἐπὶ τὸ μέτωπον αὐτῶν, τοῦ σημειωθῆ. ναι αὐτοῖς τὸ φῶς τοῦ προσώπου μου, καὶ εἶναι αὐτ τοὺς ὀνομαστούς ἐν πάσῃ τῇ γῇ· ο δεικνύων ἡμᾶς καὶ κληρονόμους τῆς αὐτοῦ βασιλείας, καὶ υἱοὺς γνησίους καὶ συγκληρονόμους αὐτοῦ, ἐάνπερ καὶ ἀγωνι σώμεθα φυλάξαι τὸ ἅγιον βάπτισμα σῶον, καὶ τὴν σφραγίδα σώαν. Η κόγχη ἐστὶ, κατὰ τὸ ἐν Βηθλεὲμ Ο σπήλαιον, ὅπου ἐγεννήθη ὁ Χριστός. Καὶ κατὰ τὸ σπήλαιον ὅπου ἐτάφη, καθώς φησιν ὁ εὐαγγελιστής Μάρκος, ὅτι ι Ην σπήλαιον λελατομημένον ἐκ πέτρας, κἀκεῖ ἔθηκαν τὸν Ἰησοῦν. Ὁ Ἡ δὲ Εκκλησία ἐστὶν, ἔνθα ἡ μυστική ζωοθυ σία γίνεται καὶ τὰ ἔνδον τοῦ σπηλαίου, ἔνθα ὁ τά φος κεῖται ἀντ᾿ αὐτοῦ, ἔνδον τοῦ ἱερατείου. Η δὲ κόγχη τοῦ θυσιαστηρίου, ἡ μετάθεσίς ἐστι τοῦ σταυ ροῦ, οἱ πύργοι δὲ, τὰ σημεῖα. Διὰ τοῦτο δ' ἀμφότερα λογοθετοῦνται εἰς πρόσωπον τῶν ἱερουργούν των. Ἡ ἁγία τράπεζά ἐστιν ἀντὶ τοῦ τόπου τῆς τα φῆς, ἐν ᾗ ἐτέθη ὁ Χριστὸς, ἐν ᾗ πρόκειται ὁ ἀλη θινὸς καὶ οὐράνιος ἄρτος, ἡ μυστικὴ καὶ ἀναίμακτος θυσία, ζωοθυτούμενος την σάρκα αὐτοῦ καὶ τὸ αἷμα, εἰς βρῶσιν καὶ πόσιν ζωῆς αἰωνίου προέθηκε τοῖς πιστοῖς. Εστι δὲ καὶ θρόνος Θεοῦ ἡ αὐτή, ἐν ᾧ ὁ ἐπουράνιος Θεός, ὁ ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ ἐποχούμενος, σωματωθεὶς ἐπανεπαύσατο· καθ᾿ ἣν τράπεζαν καὶ Ecclesia vero est, ubi mysticum illud ac vivum sacrificium fit, et interiora spelunc., ubi sepultura collocata est pro eo intra sacrarium. Concha autem altaris, translatio est crucis, turres vero, signa: idcirco utraque rationabiliter ponantur in facie sacrificantium. Sancta mensa est vice loci sepulturæ, in quo positus est Christus, in qua proponitur verus et cœlestis panis, quod est mysticum et incruentum sacrificium: qui mactatus, carnem suam et sanguinem in cibum et potum vitæ æternæ proposuit fidelibus. Est quoque ipsa Dei sedes, in qua supercœlestis Deus qui super Cherubim vehitur, corpore assumpto requievit: in qua mensa ut etiam in mystica illa sua cœna, in medio apostolorum suorum sedens et accipiens panem et vinum, ἐν τῷ μυστικῷ αὐτοῦ δείπνῳ, μέσον τῶν ἀποστέ dicit suis discipulis et apostolis: • Accipite, unanducate, et bibite ex eo: hoc enim est corpus meum, et sanguis meus "., Præfigurata autem est in legali mensa ubi manna erat, quod est Christus, qui de cœlo descendit. Sancta mensa est vice mensæ Christi cum discipulis, et quæ in ea sunt margarita divina sunt dogmata doctrina Chri42. 8 II Cor. vi, 46, ex Levit. xxvi, 12. 12 Matth. xxvi, 26-28. • Psal, stiv, 2. Margaritas appellant sacri panis particulas. λων αὐτοῦ καθίσας, καὶ λαβὼν ἄρτον καὶ οἶνον, εἶπε τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς καὶ ἀποστόλοις· ο Λάβετε, φάσ γετε και πίετε ἐξ αὐτοῦ· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ σῶμά μου καὶ τὸ αἷμά μου. • Προετυπώθη δὲ ἐν τῇ νο· μικῇ τραπέζῃ, ἔνθα ἦν τὸ μάννα, ὅ ἐστι Χριστὸς, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. Ἡ ἁγία τράπεζά ἐστιν, ἀντὶ τῆς τραπέζης τοῦ Χριστοῦ σὺν τοῖς μύσταις· 1º Jerem. xxxt, 33.™¯ 11 Joan. x1, 38; xıx,” 41,

BERUM ECCLESIAST. CONTEMPLAΤΙΟ. vice loci ubi crucifixus est Christus: vicinus enim crat locus et fossa ubi sepultus est. Verum quia compendio inducitur crucifixio, sepultura et resurrectio Christi in Ecclesia ita collocatur. Est item et secundum arcam illam testamenti Domini, in qua dicuntur Sancta sanctorum, et ejus sanctificatio, in qua præcepit Deus fieri duo Cherubin utrinque tornatilia. Nam Cib est arca, orium, illuminatio Domini, aut lumen Dei. Altare, est propitiatorium in quo offerebatur pro peccato, juxta sanctum monumentum Christi: in quo altari victimam se Christus obtulit Deo et Patri, per oblationem corporis sui, ut agnus immolatus, et ut pontifex et filius hominis offereus et oblatus, in mysticum et incruentum sacrificium et rationalem hostiam fidelibus immolatus, per quam participes efficimur æternæ vitæ et immortalis. Quem agnum præfiguravit in Ægypto Moses ad vespe.am, et sanguine ejus exterminatorem angelum avertit, ne neci traderet populum. Ad vesperam enim, signficat quod et ad vesperam mactatus est verus Agnus mundi, qui tollit peccatum cruce sua Christus: καὶ οἱ ἐν αὐτῇ μαργαρίται, τὰ θεῖα δόγματα της δι- sti ad discipulos. Ciborium est, ubi est crucifixio, δασκαλίας τοῦ Χριστοῦ πρὸς τοὺς μαθητάς. Τὸ κι θώρόν ἐστιν ἔνθα ἐστὶν ἡ σταύρωσις, ἀντὶ τοῦ τόπου ὅπου ἐσταυρώθη ὁ Χριστός· ἐγγὺς γὰρ ὁ τό πος, καὶ ὑπόβαθρος, ὅπου ἐτάφη. Ἀλλὰ διὰ τὸ ἐν συντομία ἐμφέρεσθαι τὴν σταύρωσιν, καὶ τὴν ταφήν, καὶ τὴν ἀνάστασιν Χριστοῦ, ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ τέτακται. Εστι δὲ καὶ κατὰ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης Κυρίου, ἐν ᾗ λέγεται "Αγια ἁγίων καὶ ἁγίασμα αὐτ τοῦ· ἐν ᾗ προσέταξεν ὁ Θεὸς γενέσθαι δύο ΧερουΕὶμ ἑκατέρωθεν τορνευτά. Τὸ γὰρ Κ16, ἐστι κιβω τές, τὸ δὲ "Ωριον, φωτισμός Κυρίου, ἢ φῶς Θεοῦ. Θυσιαστήριόν ἐστιν ἱλαστήριον, ἐν ᾧ προσεφέρετο περὶ τῆς ἁμαρτίας κατὰ τὸ ἅγιον μνῆμα τοῦ Χριστοῦ, ἐν ᾧ θυσιαστηρίῳ καὶ θυσίαν ἑαυτὸν ὁ Χρι-, στὸς προσήγαγε τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ σώματος αὐτοῦ, ὡς ἀμνὸς θυόμενος, καὶ ὡς ἀρχιερεὺς καὶ υἱὸς ἀνθρώπου, προσφέρων καὶ προσφερόμενος, εἰς μυστικὴν καὶ ἀναίμακτον θυσίαν, καὶ λογικὴν λατρείαν τοῖς πιστοῖς ἱεροθυτούμενος, δι' ἧς μέτοχοι γεγόναμεν τῆς αἰωνίου ζωῆς καὶ ἀθα νάτου. Ονπερ ἀμνὸν προετύπωσεν ἐν Αἰγύπτῳ Μωσῆς πρὸς ἑσπέραν, καὶ τῷ αἵματι αὐτοῦ τὸν ὀλοθρευ τὴν ἄγγελον ἀπέστρεψε, τοῦ μὴ θανατῶσαι τὸν λαόν. Τὸ γὰρ πρὸς ἑσπέραν σημαίνει, ὅτι καὶ πρὸς ἑσπέ ραν ἐσφαγιάσθη ὁ ἀληθινὸς Ἀμνὸς, ὁ τοῦ κόσμου αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ, Χριστός • Καὶ γὰρ τὸ Πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστός. ο Θυσιαστήριόν ἐστι καὶ λέγεται ἡ φάτνη καὶ ὁ τάφος τοῦ Κυρίου· θυσιαστήριόν ἐστι καὶ λέγεται κατὰ τὸ ἐπουράνιον καὶ νοερὸν θυσιαστήριον, ἐν ᾧπερ ἀντιτυποῦσι τὰς νοερὰς καὶ λειτουργικὰς ἱεραρχίας τῶν ἀθλων καὶ ἄνω Δυνάμεων· καὶ οἱ ἐπίγειοι καὶ ἔνυλοι ἱερεῖς παρεστῶτες καὶ λατρεύοντες τῷ Κυρίῳ διὰ παντός· ὥστε καὶ τοιούτους δεῖ εἶναι, ὡς πῦρ φλέγον. Κατὰ γὰρ τὴν τῶν ἐπουρανίων ἀκολουθίαν, καὶ τὴν τῶν ἐπιγείων διάταξιν ὁ Υἱς τοῦ Θεοῦ καὶ κριτὴς τῶν ἁπάντων ἑνομοθέτησε. Βῆμά ἐστιν ὑπόβαθρος τόπος καὶ θρόνος, ἐν ᾧπερ ὁ παμβασιλεύς Χριστός προκάθηται μετὰ αὐτοῦ ἀποστόλων, ὡς λέγει πρὸς αὐτοὺς, ὅτι «Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρόνων κρίνοντες τας ιβ' φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ. ο Θρόνοι δὲ λέγονται τὸ κήρυγμα τῆς πίστεως, ἐν ᾧ κηρύγματι θαῤῥοῦντες, ἐδίδαξαν, καὶ δι' αὐτοῦ λαμβάνουσι τὴν ἀντιμισθίαν τοῦ κηρύγματος, τὴν έπους Daul omnem mundum judicandum, ut ait Propheta: ράνιον βασιλείαν, ἐπεὶ καθέδρα ἐκεῖ οὐκ ἔστιν. Υπου δεικνύει δὲ καὶ τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν, καθ' Etenim Pascha nostrum pro nobis immolatus est Christus 18 › Altare est et dicitur præsepe el sepulcrum Domini: altare est et dicitur ad exemplum supercalestis et spiritalis altaris, in quo γρο referunt spiritales et ministratorias hierarchias immaterialium et supernarum Potestatum, et terreni et materiales sacerdotes assistentes et ministrantes Domino in æternum: quare et tales sint oportet ut ignis flagrans. Nam serie supercolestium, et terrenorum ordine, Filius Dei et judex universorum leges tulit. Gradus, subsellii locus est et sedes, in quo universorum rex Christus præsidet cum suis apostolis, et ad eos ait: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel 4.» Sedes enim dicitur, prædicatio fidei, in qua prædicatione confidentes, docuerunt, et per eam accipiunt remunerationem prædicationis, supercœleste regnum, quia cathedra illic non est. Subindicat vero secundum ejus adventum quo venturus est in gloria ad judicandum vivos et mortuos, reddens singulis secundum opus corum; et Illic sederunt sedes in judicium, sedes super donium David. ἦν ἐλθὼν ἐν δόξῃ κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς, ἀποδοὺς ἑκάστῳ κατὰ τὸ ἔργον αὐτοῦ, καὶ πάντα κα σμον κρῖναι, ὡς λέγει ὁ Προφήτης· ὅτι ι Ἐκεῖ ἐκάθισαν θρόνοι εἰς κρίσιν, θρόνοι ἐπὶ οἶκον Δαβίδ.» Κοσμήτης ἐστὶ κατὰ τὸ νομικὸν καὶ ἅγιον κόσμιον, ἐμφαίνον τοῦ σταυρωθέντος Χριστοῦ τὸ ἐκσφράγι σμα, διὰ τοῦ σταυροῦ κοσμούμενον. Κιόνια ήται τὰ στήθεα τὰ διαχωρίζοντα τὸ βῆμα ἀπὸ τοῦ λοιποῦ 13 1 Cor. v, 7 14 Matth. xix, 28. Chaldæis utique > Cub est vas aut arca, An Ura, Ignis lux. Cosmites, ad exemplum legalis et sancti cosmii indicanus crucifixi Christi signaculum, per crucem ornatum. Columella sive thoraces separantes gradum a reliquo templo, monstrant; extoNaris, aut mcditullium Ecclesiœ.

vior quidem pars, templum quousque ingreditur, ναοῦ, εἰσὶν ἃ δηλοῦσι· τὸ μὲν ἔξωθεν τοῦ βήματος et ubi sistit populus ad oranduin proficiscens: pars autem interior sive gradus, significat Sancta sanctorum, in qua soli sacerdotes et comites eorum intrent. Cancelli, lucura orationis designant, quousque extrinsecus populus accedit, intrinsecus aútem sunt Sancta sanctorum, solis sacerdotibus pervia. Sunt autem revera ad piam memoriam, cancelli tenei, ne quis simpliciter et temere ingrediatur. Ambo figuram lapidis sancti monumenti designat quem angelus cum evolvisset ex ostio monumenti, proclamabat resurrectionem Domini unguentiferis mulieribus. Est autem juxta Prophefam dicentem: In monte campestri tollite signum, ascende qui evangelizas, et exalta vocem mons est enim in loco campestri et æquabili positus. ναὸν, τὴν εἴσοδον καὶ παράστασιν τοῦ λαοῦ τοῦ εἰσο ερχομένου εἰς προσευχήν· τὸ δὲ ἔσωθεν ἤτοι τὸ βῆμα, δηλοῖ τὰ "Αγια τῶν ἁγίων, εἰς ὃ καὶ μόνοι οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ μετ' αὐτῶν εἰσίατι. Κάγκελλὰ εἰσι, τῆς προσευχῆς τόπον δηλοῦντα, ἐν οἷς σημαίνει την μὲν ἔξωθεν τοῦ λαοῦ εἴσοδον, τὴν δὲ ἔσωθεν τὰ Αγια τῶν ἁγίων ὑπάρχουσαν, καὶ μόνοις τοῖς ἰ:- ρεῦσιν οὖσαν ἐπίβατον. Ἔστι δὲ καὶ ἀληθῶς εἰς τὸ ἅγιον μνῆμα κάγκελλα χαλκά, διὰ τὸ μηδένα εἰσιέναι ἐν αὐτῷ ἁπλῶς, καὶ ὡς ἔτυχεν. Ὁ ἄμβων ἐστὶν ἐμφαίνων τὸ σχῆμα τοῦ λίθου τοῦ ἁγίου μνήματος, ἂν ὁ ἄγγελος ἀποκυλίσας ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνήματος, ἀνεβόα τὴν ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου τα; μυροφόροις. Εστι δὲ καὶ κατὰ τὸν Προφήτην τὸν λέγοντα·. Επ' ὅρους πεδικοῦ ἄρατε σημεῖον ἀνάβηθι ὁ εὐαγγελιζόμενος, καὶ ὕψωσον φωνήν· ο όρος γάρ ἐστιν εἰς τόπον πεδινὸν καὶ ὁμαλόν κεί μενον. Orientem versus precari traditum est, ut et reliqua ab apostolis sanctis, et ita res habet, propterea quod spiritalis Sol justitie Christus Deus noster, in terra apparuit in orientis solis sensibilis partibus, ut propheta inquit: «Oriens nomen ei est 16; > el rursum Adorate Dominum qui ascendit in cœlum cœli secundum orientem ". • Ει:: • Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus 18.» Et iterum: Stabunt pedes Domini super montem Domini olivarum ad orientem ". › Ilæc aiunt proplete. Propterea etiam quod nos denuo paradisum c illum in Eden expetimus et speculamur ab oriente, recuperatum iri exspectantes, et etiam recipientes ortum illum lucis appariture in Domini secundo adventu et regeneratione. Τὸ κατὰ ἀνατολάς εὔχεσθαι, παραδεδομένον ἐστὶν, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ, ἐκ τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ ἔστιν οὕτως, διὰ τὸ τὸν νοητὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐπὶ γῆς φανῆναι ἐν τοῖς μέρεσι τῆς ἀνατολῆς τοῦ αἰσθητοῦ ἡλίου, κατὰ τὸν προφήτην τὸν λέγοντα· ι ᾿Ανατολὴ ὄνομα αὐτῷ. Καὶ πάλιν· ο Προσκυνήσατε τῷ Κυρίῳ τῷ ἐπιθε σηκότι ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατὰ ἀνατολάς.» Καί· ι Προσκυνήσωμεν εἰς τὸν τόπον οὗ ἔστησαν οἱ πόδες αὐτοῦ.» Καὶ πάλιν·. Στήσονται οἱ πότ δες Κυρίου ἐπὶ τὸ ὄρος Κυρίου τῶν ἐλαιῶν κατὰ ἀνατολάς.» Ταῦτά φασιν οἱ προφῆται, καὶ διὰ τὸ ἀποκαραδοκεῖν ἡμᾶς πάλιν τὸν ἐν Ἐδὲμ παράδεισον κατὰ ἀνατολὰς ἀπολαμβάνειν, καὶ ὡς ἐκδεχομένους τὴν ἀνατολὴν τῆς φωτοφανείας τῆς δευτέρας τοῦ Κυ ρίου παρουσίας καὶ παλιγγενεσίας. Τὸ μὴ κλίνειν γόνυ τῇ ἀναστασίμῳ ἡμέρᾳ τῆς 'Αγίας Κυριακής, σημαίνει τὴν τῆς καταπτώσεως ἡμῶν ἀνόρθωσιν γενομένην διὰ τῆς τριημέρου τοῦ Χριστοῦ ἀναστάσεως. Τὸ δὲ μέχρι τῆς Πεντηκοστής μὴ κλίνειν γόνυ, ἔστι τὰς ἑπτὰ ἡμέρας μετὰ τὸ ἅγιον Πάσχα ἑπταπλουμένας κρατεῖν τῇ διακινησία μῳ Τὸ ἑπτάκις ἑπτά, τεσταράκοντα εννέα, καὶ ή Κυριακή πεντήκοντα. Τὸ δὲ ξύρισμα της κεφαλής Genu non flectere sancto die Dominico Resurrectionis, significat lapsuum nostrorum erectionem factam per triduanam Christi resurrectionem. Non flectore genu ad Pentecosten usque, est septem dies post sanctum Pascha septies multiplicatos, contineri die Pentecostes. Nam septies septem fac'unt quadraginta novem, et Dominico addito fiunt quinquaginta. Tonsura capitis sacerdotis, el roLunda ejus pilorum media sectio, vice coronæ est τοῦ ἱερέως, καὶ τὸ γυροειδὲς αὐτοῦ τμῆμα τὸ μέ spineæ quam Christus gestavit. Duplex corona circumposita capiti sacerdotis, ex capillorum significatione, imaginem refert venerandi capitis apostoli Petri: qu, cum missus esset ad praedicationem Domini et Magistri, ei tonsa est ab iis qui ejus sermoni non credebant, ut illuderetur ab ipsis, eique magister Christus benedixit, et infamiam in honorem, illusionem in gloriam convertit, et posuit super caput ejus coronam, non ex lapidibus pretiosis, sed lapide et petra fidei ejus fulgescen15 152. 1.1111, 1. σον τῶν τριχῶν, ἀντὶ τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου, ὃν περ ὁ Χριστὸς ἐφόρεσεν. Ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ ἱε ρέως περικείμενος διπλούς στέφανος ἐκ τῆς τῶν τρι χῶν σημειώσεως, εἰκονίζει τὴν τοῦ ἀποστόλου Πέτρου τιμίαν κάραν, ἣν ἐν τῷ τοῦ Κυρίου καὶ Διδασκάλου κηρύγματι ἀποσταλείς, καὶ καρεὶς ὑπὸ τῶν ἀπειθούντων τῷ λόγῳ, ὡς ἐμπαιζόμενος ὑπ' αὐτῶν, ταύτην ὁ διδάσκαλος Χριστὸς εὐλόγησε, καὶ ἐποίησε τὴν ἀτιμίαν τιμήν, καὶ τὴν χλεύην εἰς δόξαν, καὶ ἔθηκεν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ στέφανον, οὐκ ἐκ λί19 Zach. xiv, 4. 16 Zach. vi, 12. 17 Psal. Lxv, 54. 18 Psal. cxxxi, 7. (C) Alias διακαινήσιμος q. d. innovatio. Sie Græci appellant et Ferium v hebdomade, et tempus quasd nos Paschale dicimus, eo quod facta innovatio per Christum commemoretur.

θων τιμίων, ἀλλὰ τῷ λίθῳ καὶ τῇ πέτρᾳ τῆς πί- tem super aurum, topazium, et lapides pretiosus. στεως αὐτοῦ ἐκλάμπουσαν, ὑπὲρ χρυσίον καὶ τοπάξιον καὶ λίθους τιμίους. Κορυφὴ γὰρ κεκαλλωπισμένη, καὶ στέφανος του δωδεκαλίθου, οἱ ἀπόστολοι εἰσι. Πέτρα δὲ ὁ παναγιώτατος ἀπόστολος ὑπάρχει ἀρχιεράρχης τοῦ Χριστοῦ. α Vertex enim, ornatus et corona duodecim lapillorum, apostoli sunt. Petra vero, sanctissimus apostolus est, primus hierarcharum Christi. Stola sacerdotis est ad exemplum talaris Aaron, id est vestimentum, quod sacerdotale est indumentum, ad pedes usque, honorabilissimum. Est autem ignea specie, juxta Prophetam dicentem: ‹ qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem ardentem 30.. Et rursum: • Quis iste adveniens ex Edom?, Edom enim sonat terrenum, aut electum, aut rubrum. Deinde subdit Rubedo vestimentorum ejus, ex vinea Bosor: ad quid tua rubra sunt vestimenta, et indumenta tua tanquam torcularis calcati **? › Quod indicat tinctam Christi stolam carnis in sanguine, in ejus immaculata cruce. Itemque quia etiam coccineam chlamydem gestavit in passione Christus, demonstrant pontifices, cujus pontificis sint satellites. Exutos autchi zonis sacerdotes deambulare in casulis, id signilicat Christum in crucem abeuntem ita gestasse crucem suam. In supremis illis splendoribus intelligentium coelestium ministrorum, prophetarum, et hierarcharum, sunt presbyteri xxiv et diaconi vi. Presbyteri, ad imitationem sunt Seraphicarumi potestatum, stolis vice alarum contecti: duabus autem alis labiorum, bymnum illum voce cantan tes, et tenentes diviuum et spiritalem carbonem; Christum prehensione manus manifesto gestantes, Diaconi vero ad typum angelicarum potestatum, tenuibus tenuium orariorum alis, ut administratorii spiritus, in ministerium missi, præcurrunt. Ac primum tunica, quæ alba est, divinitatis splendorem indicat, et sacerdotis splendidan conversationem. Lora tunicæ quæ sunt ad manum, significant vinculum Christi: vinctum enim eum abduxerunt ad Caipham pontificem et Pilatum. Lora quæ sunt transversa, sanguinem significant, qui fluxit ex latere Christi in cruce. Peritrachelion est fascioia qua producebatur a Pontifice vinctus, et tractus in anteriorem partem per collum Christus, ad patiendum ipse proficiscens. Epitrachelii dextra pars Η στολὴ τοῦ ἱερέως ὑπάρχει κατὰ τὸν ποδήρη Ααρών, τουτέστιν ἱμάτιον, ὅ ἐστιν ἱερατικὸν ἔνδυ· μα, τὸ μέχρι τῶν ποδῶν, τὸ τιμιώτατον. Εστι δὲ πυροειδής, κατὰ τὸν προφήτην τὸν λέγοντα· Ο ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα, καὶ τοὺς λει τουργοὺς αὐτοῦ πῦρ φλέγον.» Καὶ πάλιν· ι Τίς οὗτος ὁ παραγενόμενος ἐξ Εδώμ;, Εδώμ γὰρ ἐρω μηνεύεται γήινος, ἢ ἐκλεκτὸς ἢ κόκκινος. Εἶτα ἐπάγει· «Ερύθημα ἱματίων αὐτοῦ, ἐξ ἀμπέλου Βοσώρ. Διὰ τί σου ἐρυθρὰ τὰ ἱμάτια, καὶ τὰ ἐνδύματά σου, ὡς ἀπὸ πατητοῦ ληνοῦ; › Εμφαίνοντος τὴν βαφεῖσαν τοῦ Χριστοῦ στολὴν τῆς σαρκὸς ἐν αἴμασιν, ἐν τῷ ἀχράντῳ αὐτοῦ σταυρῷ. Πάλιν δὲ ὅτι καὶ κοκκίνην χλαμύδα ἐφόρεσεν ἐν τῷ πάθει ὁ Χρι στὸς, ἐμφαίνουσιν οἱ ἀρχιερεῖς ποίου ἀρχιερέως εἰ σὶν ὑπασπισταί. Τὸ δὲ ἀπεζωσμένους τοὺς ἱερεῖς περιπατεῖν φαινόλαις, δείκνυσιν ὅτι καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τῷ σταυρῷ ἀπερχόμενος, οὕτως ἦν βαστάζων τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Ἐν ταῖς ἄνω λαμπρότητι τῶν νοε - ρῶν οὐρανίων λειτουργών, προφητῶν καὶ ἱεραρχῶν, εἰσὶ πρεσβύτεροι εἴκοσι τέσσαρες, καὶ διάκονοι ἑπτά. Οἱ μὲν πρεσβύτεροι κατά μίμησιν τῶν Σεραφικῶν Δυνάμεών εἰσι, ταῖς μὲν στολαῖς, δίκην πτερύγων κατακεκαλυμμένοι, ταῖς δὲ δυσὶ πτέρυξι τῶν χειλέων τὸν ὕμνον βοῶντες, καὶ κατέχοντες τὸν θεῖον καὶ νοητὸν ἄνθρακα, Χριστὸν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ τῇ λαβίδι τῆς χειρὸς φανερῶς φέροντες. Οἱ δὲ διάκονοι εἰς τύπον τῶν ἀγγελικῶν Δυνάμεων ταῖς λεπταῖς τῶν λεπτῶν ὡραρίων πτέρυξιν, ὡς λειτουργικά πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα προτρέχουσι. Πρῶτον μὲν τὸ στιχάριον λευκὸν ὄν, τῆς θεότητος τὴν αἴγλην ἐμφαίνει, καὶ τοῦ ἱερέως τὴν λαμπράν πολιτείαν. Τὰ λωρία του στιχαρίου εἰσὶ, τὰ ἐν τῇ χειρὶ ἐμφαίνοντα τὸν δεσμὸν τοῦ Χριστοῦ· δήσαντες γὰρ αὐτὸν ἀπήγαγον πρὸς Καϊάφαν τὸν ἀρχιερέα καὶ τὸν Πιλάτον. Τὰ λωρία τὰ εἰς τὰ πλάγιά είσι, τὸ αἷμα τὸ ῥεῦσαν ἐκ τῆς πλευρᾶς τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ σταυρῷ. Τὸ περιτραχήλιον ἐστι τὸ φακεώλιον, μεθ' οὗ ἐπεφέρετο ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως δεδεμένος, denotat arundinem quam dederunt, illudentes καὶ συρόμενος ἐπὶ τὸ πρόσθεν ἐπὶ τῷ τραχήλῳ ὁ Χριστὸς, ἐν τῷ πάθει αὐτοῦ ἀπερχόμενος. Τὸ δὲ τοῦ ἐπιτραχηλίου δεξιὸν μέρος, πέφηνεν ὁ κάλαμος ἐν ἔδωκαν ἐμπαίζοντες τῇ δεξιᾷ τοῦ Χριστοῦ. Τὸ δὲ τοῦ ἐξ εὐωνύμου μέρους, ἡ τοῦ σταυροῦ βασταγή ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτοῦ. ῾Η δὲ ζώνη, ἣν περιζώννυται, πέφηνεν ἡ εὐπρέπεια, ἣν ὁ Χριστὸς βασιλεύσας, εὐ πρεπή περιεζώσατο δύναμιν τῆς θεότητος. Τὸ δὲ φαινόλιον, ἐμφαίνει τὴν ἀπὸ κοκκίνου πορφύραν, ἦν περ τῷ Ἰησοῦ ἐμπαίζοντες οἱ ἀσεβεῖς ἐφόρεσαν. Εστι δὲ καὶ ἡ στολὴ τοῦ βαπτίσματος. Τὸ ὡμοφό ριόν ἐστι τοῦ ἀρχιερέως, κατὰ τὴν στολὴν τοῦ Λα • Psal. cut, 4. 21 159. L5111, 1. ibid. 2. PATROL. GR. XCVIII. dextra Christi. Lava pars, crucis est gestatio super humeris ejus. Zona quæ præcingitur declarat majestatem qua Christus regnans magnifica dignitate divinitatis præcinctus est, et undique ornatus. Casula denotat coccineamı purpuram, quam Jesu illudentes, gestandum impii dederunt. Est etiam stola baptismi. Humerale est pontificis, ad exemplum stolæ Aaron, quam gestabant legales pontifices, sudariis longis lævo humero circumponentes ad significandum jugum mandatorum Chiristi. Humerale autem quo episcopus circumdatur, significat ovis pellem, quam errantem cum Bomi13

S. GERMANI PATRIARCHA CP. nus invenisset, super suis humeris assumpsit, et ρών, ήνπερ ἐφέρουν οἱ ἐν νόμῳ ἀρχιερείς, σπυδα cum iis quæ non erraverant recensuit. Habet au- ρίοις μακροῖς τὸν εὐώνυμον ὦμον περιτιθέντες, tem et cruces, quia Christus super humero ipse κατὰ τὸν ζυγὸν τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ. Τὸ δὲ ὠμο quoque gestavit crucem suam. Præterea etiam qui φόριον 8 περιβέβληται ὁ ἐπίσκοπος, δηλοῖ τὴν τοῦ volunt secundum Christum vivere, super humeris προβάτου δορὰν, ὅπερ πλανώμενον εὑρὼν ὁ Κύριος, tollunt crucem suam, id est, aflictionem: symbo- ἐπὶ τῶν ὤμων αὑτοῦ ἀνέλαβε, καὶ σὺν τοῖς μὴ περ lum enim amictionis crux est. Monachalis habi- πλανημένοις ηρίθμησεν. Εχει δὲ καὶ σταυρούς, διὰ tus est ad imitationem cultoris, et quasi civis τὸ καὶ τὸν Χριστὸν ἐπὶ τοῦ ὤμου βαστάσαι τὸν σταυ deserti, Baptista Joannis: quia indumentum ejus ρὸν αὐτοῦ. Ἔτι δὲ καὶ οἱ θέλοντες κατὰ Χριστὸν erat ex pilis cameli, et zona pellicea circum lum- ζῆν ἐπὶ τῶν ὤμων αἴρουσι τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, ὅ bos ejus. Radi vero toto capite, ad imitationem fit ἐστιν ἡ κακοπάθεια - σύμβολον γὰρ κακοπαθείας ὁ saucti apostoli Jacobi, Dei fratris, et Pauli apo- σταυρός. Το μοναχικόν σχῆμά ἐστι κατά μίμησιν stoli, et reliquorum. Anabolæa autem, ea referunt τοῦ Ἐρημοπολίτου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου, ὅτι τὸ anabolæa quæ gerebant, vestimenta. Cucullæ, prout ἔνδυμα αὐτοῦ ἦν ἐκ τριχῶν καμήλου, καὶ ζώνη δερait Apostolus: ‹ Crucifixus est mihi mundus, et ματίνη περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ. Τὸ δὲ κείρεσθαι τὴν ego mundo s. o Mantile declarat tenui sua simpli- κάραν ὁλοτελῶς, κατὰ μίμησιν τοῦ ἁγίου ἀποστό citate, alatam et volantem conversationem, imita- λου Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοθέου, καὶ Παύλου τοῦ ἀποtione angelica, prout angelicus habitus dicitur. στόλου καὶ τῶν λοιπῶν. Τὰ δὲ ἀναβόλαιά εἰσι κατὰ Linteum cum quo ministrant diaconi, designat τὰ ἀναβόλαια, ἅπερ ἐφόρουν ἱμάτια. Τὰ δὲ κουκούλα Christi humilitatem quam demonstravit cum pedes λια, κατὰ τὸν λέγοντα Απόστολον· ὅτι ο Ἐσταύ suorum ablueret. Enchirium quod est in zona, ρωταί μοι ὁ κόσμος, κἀγὼ τῷ κόσμῳ.» Τὸ δὲ μαν Jinteum est quo manus extersit suas: et enchi- δίον, ἐμφαῖνον διὰ τῆς ἀπολελυμένης απλώσεως τὴν rium babere in zona, typum refert extergentis πτερωτικὴν τῆς τῶν ἀγγέλων μιμήσεως καθότι manus, et acclamantis: • Iunocens ego sum ".» ἀγγελικὸν σχῆμα λέγεται. Ἡ δὲ οθόνη μεθ᾿ ἧς λει τουργοῦσιν οἱ διάκονοι, δηλοῖ τὴν τοῦ Χριστοῦ ταπείνωσιν, ἣν ἐνεδείξατο ἐν τῷ νιπτῆρι. Τὸ δὲ ἐγε χείριον τὸ ἐπὶ τῆς ζώνης, ἐστὶ τὸ ἀπομάξαν τὰς χεῖρας αὐτοῦ λέντιον· καὶ πέφυκε τὸ ἐγχείριον ἔχειν, ἐπὶ τῆς ζώνης, ἀντίτυπον τοῦ ἀπομάξαντος τὰς χεῖρας, καὶ τοῦ • ᾿Αθῶός εἰμι ἡ ἐπιφωνήσαντος. Oblatio quæ fit in armario, denotat Calvaria locum in quo crucifixus est Christus, in quo aiunt sitam esse calvariam primi parentis Adam: ostendit autem fuisse monumentum prope locum ubi crucifixus est. Præfiguratus est autem Calvariæ hic locus, in Abraham, quando super uno montium, Dei jussu, altare ex lapidibus construxit, et ligna stravit, imposuitque filium suum, et obtulit arietem pro eo in holocaustum; ita et Deus Pater, principio carens et Antiquus ille dierum, Filium suum principio carentem, postremis temporibus incarnatum ex Virgine Deipara ex lumbis Abraham, juxta promissionem jurisjurandi quod fecit cum eo; ita ut pro genere humano ‹ nou pepercerit Filio suo charissimo et unigenito, sed pro nobis omnibus tradiderit eum ": ac passus est quidem homo in carne, sed impatibilis permansit in devinitate. Etenim Christus proficiscens ad crucern suam, gestavit crucem; et pro ariete immolatum est corpus ejus immaculatum, ut agnus mactatus, lancea per latus ejus transfixa: et Pontifex factus ut Filius hominis, et offerens seipsum, et oblatus ad subrehendos peccatores multos. Et mortuus quidem est ut homo, resurrexit vero ut Deus; ex quo supramundanam gloriam habuit apud Deum et Genitorem. Oblatio autem panis representat corpus Domini ufixum propter salutem nostram qui sumus fideles. Panis propositionis sanctificatus indicat purgationem mundi, et exiΗ προσκομιδὴ ἡ γενομένη ἐν τῷ σκευοφυλακίῳ, ἐμφαίνει τὴν Κρανίου τόπον, ἐν ᾧ ἐσταυρώθη ὁ Χριστός· ἐν ᾧ λόγος, κεῖσθαι τὸ κρανίον τοῦ προπάτορος Αδάμ· δείκνυσι δὲ, ὅτι • Εγγύς ἦν τὸ μνημεῖον ὅπου ἐσταυρώθη.» Προετυπώθη δὲ ὁ τοῦ Κρανίου τόπος οὗτος ἐν τῷ ᾿Αβραάμ, ὅτε ἐφ' ἑνὶ τῶν ὀρέων τοῦ Θεοῦ κελεύσαντος, τὸ θυ σιαστήριον ἐκ λίθων ἐποίησε, καὶ ἐπέβασε ξύλα, καὶ ἔθηκε τὸν υἱὸν αὐτοῦ, καὶ ἀνήνεγκε κριὸν ἀντ᾽ αὐτοῦ εἰς ὁλοκάρπωσιν. Οὕτως ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ, ὁ ἄναρχος καὶ Παλαιὸς τῶν ἡμερῶν, τὸν ἀνάρχοντα Υἱὸν αὐτοῦ ἐπ᾿ ἐσχάτων τῶν χρόνων, σαρκωθέντα ἐκ τῆς Παρθένου καὶ Θεοτόκου, ἐκ τῆς ὁπ φύος 'Αβραάμ κατ' ἐπαγγελίαν τοῦ ὅρκου οὗ ἔθηκε πρὸς αὐτόν. Ωστε καὶ ὑπὲρ γένους ἀνθρώπου, ι οὐκ ἐφείσατο τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ ἀγαπητοῦ καὶ μονογε νοῦς, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν αὐτόν· καὶ ἔπαθε μὲν ὡς ἄνθρωπος ἐν τῇ σαρκὶ, ἀλλ' ἔμει νεν ἀπαθὴς ἐν τῇ θεότητι. Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς ἀπ· ερχόμενος ἐν τῷ σταυρῷ αὑτοῦ, ἐβάσταζε τὸν σταυ ρόν· καὶ ἀντὶ κριοῦ ἐτύθη τὸ σῶμα αὐτοῦ τὸ ἅμων μον, ὡς ἀμνὸς σφαττόμενο; τῇ λόγχῃ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, καὶ ᾿Αρχιερεὺς γενόμενος, ὡς Υἱὸς ἀνθρώπου, καὶ προσφέρων ἑαυτὸν, καὶ προσφερόμενος εἰς τὸ ἀνενέγκαι ἁμαρτωλούς πολλούς. Καὶ τέθνηκε μὲν ὡς ἄνθρωπος, ἀνέστη δὲ ὡς Θεός, δι᾿ ἂν εἶχεν υπερκόσμιον δόξαν παρὰ τῷ Θεῷ καὶ Γεννήτορι. Η δὲ προσκομιδὴ τοῦ ἄρτου, πέφηνε τὸ σῶμα τοῦ Κυ ρίου, τὸ παγὲν διὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν τῶν πιστῶν. • Galat. vi, 14. ss Matth. xxvΙ, 24. • Rom. viu, 32. Deest aliquid."

Filius Dei homo factus est, et seipsum proposuit hostiam et oblationem: et corpus suum, redemptivam propitiationem pro mundi vita et salute, assumens totam massam humanæ naturæ absque peccato, oblatus autem, ut primitiæ et holocaustum sefectuin Deo et Patri pro genere humano: quemadmodum ait: Ego sum panis qui de cœlo descendi: qui manducat hunc panem, vivet in lernum 26. De quo etiam ait propheta Jeremias: ‹ Venite, et immittamus lignum in panem ejus "; › ostendens lignum crucis, in quo corpus ejus infixum. Lancea vice est ejus quæ latus Domini pun xit. Lancea expurgari, significat illud, e tanquam ovis ad occisionem ductus est» etc. Discus lectica est in qua corpus Domini componitur a sacerdote et diacono, qui sunt Joseph et Nicodemus. Vinum autem declarat sanguinem ex latere Christi fluxum. Est autem et mysticum vinum, quod dedit discipulis in cœna. Aqua vero demonstrat eam quæ fluxit ex latere Christi: et per calorem, significat fervorem sancti Spiritus: per albedinem vero, sinceram fidem. Ὁ ἄρτος τῆς προθέσεως ὁ ἀποκαθιερούμενος, ἐμ- nias divitias bonitatis et clementin Dei, in eo quod φαίνει τὴν κάθαρσιν τοῦ κόσμου, καὶ τὸν ὑπερβάλλοντα πλοῦτον τῆς χρηστότητος τοῦ Θεοῦ, ὅτι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος γέγονε, καὶ ἑαυτὸν προέθηκε θυσίαν καὶ προσφορὰν, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἀντίλυτρον ἐξίλασμα ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας· ἀναλαβὼν μὲν τὸ φύραμα ὅλον τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως χωρὶς ἁμαρτίας, προσενεχθεὶς δὲ ὡς ἀπαρχὴ καὶ ἐξαίρετον ὁλοκάρπωμα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ὑπὲρ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ὡς λέγει· • Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος, δ, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, και, «Ο τρώγων τοῦτον τὸν ἄρτον, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. • Περὶ οὗ φησι καὶ ὁ προφήτης Ιερεμίας· • Δεῦτε καὶ ἐμβάλλωμεν ξύλον εἰς τὸν ἄρτον αὐτοῦ, ο δεικνὺς τὸ ξύλον τοῦ σταυροῦ, τὸ ἐν τῷ σώματι ἐμε παγέν. 'Η δὲ λόγχη, ἀντὶ τῆς κεντησάσης την πλευρὰν τοῦ Κυρίου. Τὸ δὲ ἐν τῇ λόγχῃ ἀποκαθαίρεσ σθαι, σημαίνει τὸ, ο ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ τὰ ἑξῆς. Ὁ δὲ δίσκος, ἡ κλίνη ἐστὶν, ἐν ᾗ τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ὑπὸ τοῦ ἱερέως καὶ τοῦ διακόνου κατασκευάζεται· οἵτινές εἰσιν Ἰωσὴφ και Νικόδημος. Ὁ δὲ οἶνος πέφηνε τὸ αἷμα, τὸ ἐκ τῆς πλευ ρᾶς τοῦ Χριστοῦ ῥεῦσαν. Εστι δὲ καὶ ὁ μυστικός εἶνος, ὃν ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς ἐν τῷ δείπνῳ. Τὸ δὲ ὕδωρ πέφηνε τὸ ῥεῦσαν ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ τοῦ Χρι στοῦ, καὶ διὰ τὴν θερμότητα δηλοῖ τὴν ζέσιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος· τὴν δὲ λευκότητα, τὴν ἀκίβδηλον πίστιν. Ο οἶνος ὁμοῦ καὶ ὕδωρ, εἰσὶ τὸ ἐξελθὸν ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ αἷμα καὶ ὕδωρ, καθὼς ὁ προφήτης λέγει … ο "Αρτος αὐτῷ δοθήσεται φαγεῖν, καὶ ὕδωρ αὐτῷ ποτὸν πιστόν. ὁ Ἀντὶ γὰρ τῆς λόγχης τῆς κεντησάσης τὸν Χριστὸν ἐν τῷ σταυρῷ ὑπὸ Λογ γίνου, ἔστιν αὕτη ἡ λόγχη. Ο άρτος καὶ τὸ ποτήριον κυρίως καὶ ἀληθῶς, κατὰ μίμησιν τοῦ μυστι κοῦ ἐκείνου δείπνου, ἐν ᾧ ὁ Χριστὸς ἔλαβεν ἄρτον καὶ οἶνον, καὶ εἶπε· Λάβετε, φάγετε καὶ πίετε ἐξαύτοῦ πάντες· τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ σῶμά μου καὶ τὸ αἷμα δεικνύς, ὅτι κοινωνοὺς ἡμᾶς ἐποίησε τοῦ θανάτου, καὶ τῆς ἀναστάσεως, καὶ τῆς δόξης αὐτοῦ. Ἡ δὲ τ ὲ προσο φορά, ἡ καὶ ἄρτος καὶ εὐλογία καὶ ἀπαρχὴ λεγομένη, ἐξ ἧς τὸ Κυριακὸν σῶμα διατέμνεται, εἰς τύπον τῆς *Αειπαρθένου καὶ Θεοτόκου λαμβάνεται, ἤ τις κατ' εὐδοκίαν τοῦ Πατρὸς, καὶ θέλησιν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ καὶ Λόγου, καὶ ἐπέλευσιν τοῦ θείου Πνεύματος, τὸν ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγον εἰσδεξαμένη, τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπον ἀπεκύησεν. "Ωσπερ δὲ πάλιν ὁ ὑπερούσιος Θεός, σάρκα ἐκ ταύτης προσλαβόμενος ἐν μιᾷ ὑποστάσει, τέλειος ἦν Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ὅμοιος ἡμῖν χωρὶς ἁμαρτίας οὕτω καὶ τὸ Κυριακὸν σῶμα ὡς ἔκ τινος κοιλίας καὶ σαρκὸς τοῦ παρθενικοῦ σώματος (τοῦ ὅλου ἄρτου φημὶ, τῆς εὐλόγιας καὶ τῆς προσφορᾶς) παρὰ τοῦ διακόνου, ὡς ἡ μεγάλη Εκκλησία παρέλαβε, διατέμνεται σιδήρῳ τινὶ ὅνπερ καὶ λόγχην λέγουσιν, εἰ καὶ μήπω ταύτης ἐστὶν ὁ καιρὸς, καὶ οὕτως ἰδ:0ὑποστάτως ἐκ μέσου ταύτης ἀφαιρεῖται. Ο μέντοι διάκονος ὁ τοῦτο ἐνεργῶν, ἑτοιμάσας σὺν αὐτῷ καὶ τὸ μέλλον ἐπιτελεῖσθαι Δεσποτικὸν αἷμα, ἐν τῷ προσήκοντα τοῦ πάθους καιρῷ, διὰ τῆς ζωοποιοῦ Πνεύ es Joan. vi, 51-52. s Jerem. xt, 19. Vinum simul et aqua, sunt egressi ex latere ejus sanguis et aqua: quemadmodum ait propheta: ‹ Panis ei dabitur ad cibum, et aqua ei ad potuni fidelem.. Nam vice lanceæ quæ punxit Christum in cruce a Longino, est hæc lancea. Panis et poculum, proprie et vere, ad imitationem mystica illius cœnæ in quam Christus accepit panem et vinum, et dixit: «Accipite, manducate, et bilite ex eo omnes: hoc enim est corpus meum et sanguisse: ostendens se nos participes fecisse mortis, et resurrectionis, et gloriæ suæ. Oblatio autem, quæ et panis, et benedictio, et primitia dicuntur, ex qua Dominicum corpus dissecatur: ad typum semper Virginis et Deipara sumitur, quæ secundum beneplacitum Patris, et voluntatem Filii sui et Verbi, et adventum divini Spiritus, unum sanctæ Trinitatis, Filium Dei et Verbum recipiens in se, perfectum Deum et perfectum hominem peperit. Ut autem rursum supersubstantialis Deus, carne ex ea assumpta in una hypostasi, perfectus erat Deus et homo, similis nobis absque peccato: ita et Dominicum corpus, tanquam ex quodam utero et carne corporis virginalis (toto pane, inquam, benedictiomis et oblationis) a diacono, ut magna Ecclesia a majoribus accepit, dissecatur ferro quodam quod et lanceam appellant, tametsi nondum tempus ējus est et ita peculiari quadam hypostasi, ex medio ejus aufertur. Diaconus tamen qui id efficit, præparato cum eo qui conficiendus est Dominicus sanguis, in convenienti passionis tempore, per vivifici Spiritus adventum; dimittit ea in prothesi, orationem adjungente sacerdote. Ipse vero qui di98 Isa. Lill, 7. 30 Isa. xxxi, 16. to Matth. xxvΙ, 26.

vinum corpus dividit, diaconus, a benedictione ματος επιφοιτήσεως, ἀφίησι ταῦτα ἐν τῇ προθέσει angelum imitatur, qui Virgini Ave annuntiavit. Nec mirandum, etiamsi sacerdotes id secent: nam ad consuetudinem magnæ Ecclesiæ: respiciendum. Ita igitur dimittitur divinum corpus in prothesi, tanquam in Bethleem, ubi natus est Christus: Cujus egressus ab initio, diebus sæculi”; › simulque etiam tanquam in Nazareth. Insuper quoque conversationis in Capernaum locum prothesis ipsa explet. Ideo enim in procemiis prædiximus unum eorum quæ nunc figurantur, duobus aut tribus corum quæ tum fiebant, absolvi et referri. Et ut summatim dicam: aunorum triginta tempus ante baptismum et conversationes prothesis explet. τὴν εὐχὴν ἐπιλέγοντος τοῦ ἱερέως. Αὐτὸς δὲ ὁ τὸ θεῖον σῶμα διατέμνων διάκονος, ἀπὸ τῆς εὐλογίας τὸν ἄγγελον μιμεῖται, τὸν τῇ Παρθένῳ τὸ Χαῖρε προσφθεγγόμενον. Εἰ δὲ καὶ ἱερεῖς τοῦτο τέμνουσιν, οὐ θαυμαστόν· πρὸς γὰρ τὰ ἔθη τῆς μεγάλης Εκε κλησίας ὁρᾶν χρή. Οὕτω τοιγαροῦν ἀφίεται τὸ θεῖον σῶμα ἐν τῇ προθέσει, ὥσπερ ἐν Βηθλεὲμ, ὅπου γε γέννηται ὁ Χριστός· «Οὗ αἱ ἔξοδοι ἀπ' ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος.» Ομοῦ δὲ καὶ ὡς ἐν τῇ Ναζαρέτ. Πρὸς δὲ, καὶ τῆς ἐν Καπερναούμ διατριβῆς τὸν τό τον ἡ πρόθεσις ἐκπληροί. Τούτου γὰρ ἕνεκεν ἐν προοιμίοις προέφημεν, ὅτι τὸ ἐν τῶν νῦν τυπουμένων ἐπὶ δυσὶ καὶ τρισὶ τῶν τότε τελεῖται καὶ ἀναφέρεται καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τὸν τριακονταετῆ χρόνον τὸν πρὸ τοῦ βαπτίσματος καὶ τὰς διατριβὰς ἡ πρόθεσις ἐκπληροί. Calix autem est loco vasis quod recepit effusum sanguinem puncti immaculati lateris, et manuum et 'pedum Christi unguenti defluxum. Cratera salulare poculum est, quod dedit discipulis suis in cœna. Poculum rursum est ad exemplum crateræ quam describit proprie; sive Sapientia, sive Filius Dei, miscuit suum sanguinem loco vini illius, et apposuit in sancta sua mensa, dicens omnibus: • Bibile ex eo omnes:» pro vino illo misto in remissionem peccatorum et in vitam æternam. Crateras etiam interpreteris licet mammas Deiparæ; salutare lætitiæ poculum, et tutelare ac conservatorium totius generis mortalium. Armarium, ubi præsentatio perficitur, pro Calvariæ loco est. Corporale, significat sindonem in qua involutum est Christi corpus cum e cruce descensum est, et in monumento collocatum. Et superius disci velamen indicat sindonem qua involverunt corpus Domini. Disci velamentum est pro sudario quod erat super facie, circumtegens illam in sepulcro. Velum sive aer, est et dicitur esse vice lapidis, quo munivit Joseph monumentum, quod obsignavit tabella custodiæ. Ecce cruci Christus est fixus, sepulta vita est, manitum est sepulcrum. Et statim thuribulum subindicat humanitatem Christi, ignis divinitatem et fragrans fumus indicat illum bonum odorem saneti Spiritus præcedentem. Nam thymialer est (si interpretari velis) fragrantissima lætitia. Incensum autem repræsentat aromata illa quæ offerebant sepeliendo Domino: et myriha, et thus magorum, pura est precatio bonorum operum, ex quibus fragrantia procedit, ut ait Apostolus: Christi bonus odor sumus 31. > Agnoscite igitur, omnes sacerdotes qui sacro altari assidetis, et incruentam victimam sacrificatis, quod vivas passiones Christi annuntietis. Conceditur itaque tempus a pontifice sacerdoti inchoaturo divinam mystagogiam; id autem tempus repræsentat prædictum tempus voce prophetæ Isaiæ, * Mich. v, 2. "II Cor. 11, 15. Τὸ δὲ ποτήριόν ἐστιν ἀντὶ τοῦ σκεύους, ὅ ἐδέξατο τὸ ἐκχυθὲν αἷμα τῆς κεντηθείσης ἀχράντου πλευρᾶς καὶ χειρῶν καὶ ποδῶν τοῦ Χριστοῦ τὸ ἀπομύρισμα. Ο δὲ κρατὴρ, τὸ ῥύσιον ποτήριον, ὅπερ δέδωκε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἐν τῷ δείπνῳ. Ποτήριον δὲ πάλιν ἐστὶ κατὰ τὸν κρατῆρα, δν γράφει κυρίω;· ἤτοι ἡ Σοφία καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐκέρασε τὸ ἑαυτοῦ αἷμα, ἀντὶ τοῦ οἴνου ἐκείνου, καὶ προσέθηκεν ἐν τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ τραπέζῃ λέγων τοῖς πᾶσι· «Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες.» ᾿Αντὶ τοῦ οἴνου τοῦ κεκερασμέ νου εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καὶ εἰς ζωὴν τὴν αἰώνιον. Κρατῆρες ἑρμηνεύονται καὶ οἱ μαζοὶ τῆς Θεοτόκου, ῥύσιον εὐφροσύνης ποτήριον, καὶ φυλακτήριον παν τὸς γένους βροτείου. Τὸ δὲ σκευοφυλάκιον ὅπου ἡ προσκομιδὴ ἐπιτελεῖται, ἀντὶ τοῦ Κρανίου τόπου. Τ εἱλητόν, σημαίνει τὴν σινδόνα, ἐν ᾗ ἐπειλήθη τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἐκ τοῦ σταυροῦ καταβὰν καὶ ἐν μνήματι τεθέν. Καὶ ἡ ἐπάνω κάλυψις του δίσκου, ἐμφαίνει τὴν σιδόνα, ᾗ εἴλιξαν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου. Τὸ δὲ δισκοκάλυμμά ἐστιν ἀντὶ τοῦ σουδαρίου τοῦ ὄντος ἐπὶ τοῦ προσώπου περικαλύπτοντος αὐτὸ ἐν τῷ τάφῳ. Τὸ καταπέτασμα ήτουν ὁ ἀήρ ἐστι καὶ λέγεται, ἀντὶ τοῦ λίθου οὗ ἡσφαλίσατο τὸ μνημεῖον ὁ Ἰωσήφ, ὅπερ εσφράγισεν ή πλάξ τῆς κουστωδίας. Ἰδοὺ ἐσταύρωται ὁ Χριστὸς, τέθαπται ἡ ζωή, ἠσφαλίσθη ὁ τάφος. Καὶ εὐθέως ὁ θυμιατὴρ ὑποδεικνύει τὴν ἀνθρωπότητα τοῦ Χριστοῦ, τὸ πῦρ τὴν θεότητα· καὶ ὁ εὐώδης καπνὸς μηνύει τὴν εὐωδίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος προπορευομένην. Ο γὰρ θυμιατήρ, έρω μηνεύεται εὐωδεστάτη εὐφροσύνη. Τὸ δὲ θυμίαμα πέφυκεν, ἀντὶ τῶν ἀρωμάτων, ἃ προσέφερον εἰς τὸν a ἐνταφιασμὸν τοῦ Κυρίου· καὶ ἡ σμύρνα, καὶ ὁ λίβανος τῶν μάγων, ἡ καθαρὰ προσευχὴ τῶν ἀγαθῶν ἔργων, ἐξ ὧν ἡ εὐωδία ἔρχεται, καθώς φησιν ὁ Απόστολος ο Χριστοῦ εὐωδία εσμέν.» Γνῶτε οὖν πάντες οἱ ἱερεῖς, οἱ τῷ ἁγίῳ θυσιαστη ρίῳ προσεδρεύοντες, καὶ τὴν ἀναίμακτον θυσίαν δερουργοῦντες, ὅτι τὰ ζωηρὰ πάθη Χριστοῦ καταγγέλ λομεν. Δίδοται τοίνυν καιρὸς παρὰ τοῦ ἀρχιερέως τῷ ἱερεῖ τῷ μέλλοντι ἄρχεσθαι τῆς θείας μυσταγω γίας. Οὗτος δὲ ὁ καιρὸς σχηματίζει τὸν παρὰ τοῦ

nos Christus peregrinaturus. Sacerdos autem inįtium divinæ liturgiæ faciens, imaginem refert Joannis Præcursoris et Baptistæ, prædicationem inchoantis et inquientis: «Poenitentiam agite, prope enim est regnum cœlorum ", et baptizantis omnes accedentes. Diaconi, sunt pastores; sacerdotes, angeli. Diaconus: • Benedic, domine. Sacerdos: • Benedictum regnum Patris, et Filii, et Spiritus sancti. › Ita primum ordinem habet orationem ad Deum, quæ doxologia dicitur. Itaque ante omnem orationem et sacram commemorationem, sacerdos gloriam Dei celebrat. Quid igitur ter Dei nomen nuncupat, non semel duntaxat? non enim, Benediclus Deus aut, Benedictum Dei regnum: sed perπροφήτου Ησαίου προαναφωνηθέντα καιρὸν τῆς τοῦ quando nasciturus esset Præcursor Joannes, et al Προδρόμου Ἰωάννου γεννήσεως, καὶ τῆς Χριστοῦ - πρὸς ἡμᾶς ἐπιδημίας. Ο δέ γε ἱερεὺς, ὁ τὴν ἔναρ ξιν τῆς θείας λειτουργίας ποιούμενος, εἰκόνα φέρει τοῦ Προδρόμου Ἰωάννου καὶ Βαπτιστοῦ προκαταρ ξαμένου τοῦ κηρύγματος, καὶ λέγοντος·. Μετανοεῖτε· ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, καὶ βαπτίζοντος πάντας τοὺς προσερχομένους. Οἱ διάκονοί εἰσιν οἱ ποιμένες· οἱ ἱερεῖς εἰσιν οἱ ἄγγελοι. Ο διάκονος· Εὐλόγητον, δέσποτα.» Ο ἱερεύς • Εὐλογημένη ἡ βασιλεία τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος.» Οὕτω τὴν πρώτην ἔχει τάξιν τῶν πρὸς τὸν Θεὸν ἐντεύξεων ἡ δοξολογία. Διὰ τοῦ το πρὸ πάσης εὐχῆς καὶ ἱερολογίας, ὁ ἱερεὺς δοξολο γεῖ τὸν Θεόν. Τί οὖν τὸ τρισσὸν ἐπιφημίζει τοῦ Θεοῦ, καὶ οὐ τὸ ἑνιαῖον; Οὐ γὰρ, εὐλογητὸς Θεός, *, Εὐ- souis distinctis: • Benedictum regnum (inquit) λογημένη ἡ τοῦ Θεοῦ βασιλεία· ἀλλὰ τοῖς προσ Patris, et Filii, et sancti Spiritus:» quia per incarώποις διῃρημένος, «Εὐλογημένη ἡ βασιλεία, φησί, τοῦ nationem Domini, primum didicerunt homines tres Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος·, ὅτι esse personas. Hujus autem incarnationis Domini διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου πρώτης, ἔμαθον mystagogia sunt, quæ hic peraguntur; unde in οἱ ἄνθρωποι, ὡς εἴη τρία πρόσωπα ὁ Θεός. Ταύτη proæmiis eorum oportebat praelucere et prædicari δὲ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου, μυσταγωγία ἐστὶ Trinitatem. Et a superioribus illis Potestatibus τὰ τελούμενα· ὅθεν ἐν τοῖς προοιμίοις αὐτῶν ἔδει glorificatur Deus, tribus sanctificationibus; et ab προλάμπειν καὶ κηρύττεσθαι τὴν Τριάδα. Καὶ ὑπὸ hominibus regnum Christi benedicitur, qui vi et τῶν ἄνω Δυνάμεων δοξάζεται· ὁ Θεὸς τρισὶν ἁγια potentia divinitatis suæ inferos spoliavit, et nos σμοῖς, καὶ ὑπὸ ἀνθρώπων ἡ βασιλεία τοῦ Χριστοῦ εὐ- liberavit. Amen, vere, aut, fiat. His autem verbis: λογεῖται, ὃς δυνάμει θεότητος αὐτοῦ τὸν ᾅδην ἐσκύ- ⚫ In sæcula sæculorum, fumum civitatis Baλευσε, καὶ ἡμᾶς ἠλευθέρωσε. Τὸ δὲ, 'Αμήν, ἀλη bylouis ascendere significatur; quod sanguinem θῶς, ἢ γένοιτο. Διὰ δὲ τὸ, «Εἰς αἰῶνας τῶν αἰώ servorum suorum de manu Babylonis requisivit. νων,» τὸν καπνὸν τῆς πόλεως Βαβυλῶνος ἀναβαίνειν et ejus habitatores puniendo, beneficiis affecit, exciδηλοῦται, ὅτι τὸ αἷμα τῶν δούλων αὐτοῦ ἐκ τῆς χει sione percati peracta. Diaconus: e ln pace Domiρὸς Βαβυλῶνος ἐξεζήτησε, καὶ τοὺς αὐτῆς οἰκήτου num precemur.» Post doxologiam autem peritioρας διὰ κολάσεως εὐηργέτησεν, ἐκκοπὴν τῆς ἁμαρ nem memorat, nam quid oremus ut oportet, neτίας ἐργασάμενος. Ο διάκονος· «Ἐν εἰρήνῃ τοῦ scimus. Et ne multiloqui simus, docet nos quæ Κυρίου δεηθῶμεν.» Μετὰ δὲ τὴν δοξολογίαν, τὴν de oratione sentienda sunt; in pace scilicet_oranαἴτησιν λέγει· τὸ γὰρ ε τί προσευξόμεθα καθὸ δεῖ dum esse, neque prius professis, neque gratiis Deo οὐκ οἴδαμεν,» Καὶ ἵνα μὴ βαττολογῶμεν, διδάσκει actis. Quia cum dixit pacem, illa quoque compleἡμᾶς ἃ δεῖ περὶ τῆς εὐχῆς, ὅτι ἐν εἰρήνῃ εὔχεσθαι xus est, si quis accurate considerare velit. • Pro δεῖ· οὔτ᾽ ἐξομολογησαμένους πρότερον, οὔτ᾽ εὐχα- superna pace;, nunc docet prinum petendam ριστήσαντας τῷ Θεῷ, ὅτι ἐν τῷ εἰπεῖν τὴν εἰρήνην coelitus pacem et animarum salutem. Ita enim mos κἀκεῖνα περιέλαβεν, εἴ τις ἀκριβῶς ἐθέλει σκοπεῖν. Christus petere jussit. Tranquilla mente preces noΝῦν διδάσκει, πρῶτον δεῖν αἰτεῖσθαι τὴν ἄνωθεν stras exhibeamus. «Sanctissimæ, immaculate, etc. εἰρήνην καὶ τὴν τῶν ψυχῶν σωτηρίαν. Οὕτω γὰρ Actorum omnium sanctorum memores: alter alteὁ Χριστὸς ἐκέλευσεν αἰτεῖσθαι. Μετὰ δὲ ἠρέμου νοός rum et vitam nostram omnem, cum bonis nostris τὰς εὐχὰς ἡμῶν ἀποδῶμεν. «Τῆς παναγίας, ἀχράν. " operibus Deo commendemus. του,» καὶ τὰ ἑξῆς. Τὰς πράξεις πάντων τῶν ἁγίων μυηθέντες, ἕτερος τὸν ἕτερον, καὶ τὴν ζωὴν ἡμῶν ἅπασαν σὺν τοῖς καλοῖς ἡμῶν ἔργοις τῷ Θεῷ παραδώσωμεν. Τὰ ἀντίφωνά εἰσι τῶν προφητῶν αἱ προῤῥήσεις, προκαταγγέλλουσαι τὴν παρουσίαν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τὴν ἐκ Παρθένου ἐπὶ γῆς, καὶ βοῶσαι·. Ο Θεὸς ἡμῶν ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη, καὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύσατο·, ήγουν τὴν σάρκωσιν αὐτοῦ δηλοῦσαι, ἣν ἡμεῖς ὑποδεξάμενοι καὶ μαθόντες διὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ αὐτοπτῶν τοῦ Λόγου γενομένων τῶν ἀποστόλων λέγομεν. Χρὴ δὲ εἰδέναι, ὅτι ἐν ἀρχῇ πάσης τελετῆς ὀρθρινῆς τε καὶ λυχνικῆς πρῶτον τῆς Παλαιᾶς ᾄδεν· ται οἱ ψαλμοί, εἶτα τὰ τῆς νέας χάριτος ᾄσματα, ὡς προηγησαμένης τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ἧς 3 Matth. 11, 2. Antiphona, sunt prophetarum prædictiones prænuntiantes adventum Filii Dei ex Virgine super terram, et clamantes: • Deus noster super terram visus est, et decorem induit: id est, incarnationem ejus manifestantes, quam nos suscepisse et didicisse per ministros et oculatos testes Verbi apostolos, profitemur. Sciendum autem est, initio om nis officii matutini et vespertini, primum Veteris Testamenti cantari psalmos, deinde novæ gratia cantica, veteri nimirum præcedente, cujus legisla tor hic natus extremis diebus oracula fudit, ut on

nes intelligunt anum et eumdem Deum ac Domi- νομοθέτης οὗτος ὁ γεννηθεὶς ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμε num esse, qui has et illas leges sancivit Christus. Antiphonum 1: c Bonum est confiteri Domino. Opera nostri cordis enarrare Domino bonum est. • Et psallere nomini tuo, Altissime.. Cantando - licere, quos tibi lymnos offerimus, oportet. • Ad annuntiandum mane misericordiam tuam, et veritatem tuam per noctem. Ut manifesto narremus quomodo misericordiam consecuti sumus, et contra omne peccatum opponamus veritatem tuorum faetorum. Quia rectus Dominus Deus noster. › Quoniam verax est Dominus Deus noster. ‹ Et non est iniquitas in eo.» Et nullum mendacium aut falsitas apud Deum.. Etiam atque etiam in pace Dominum deprecemur. Iterumque atque iterum intenta et quieta mente Dominum deprecemur. Cum voce pronuntiando: «Quia tua est potentia, et tuum regnum, el potestas, et glos ria, Patris, et Filii, et Spiritus sancti, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. Quia tua est dominatio et regnum omnium visibilium et invisibilium: propterca nos qui super terram sumus, gratiarum actionem omnes et gloriam indesinenter tibi referimus, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen, est, vere, aut, fiat. Antiphonum 2: • Dominus regnavit, decorem indutus est.» Dominus regnavit in coelis, et fidlelem populum sibi vindicavit proprio sanguine sun, et egressus est ad debellandum diabolum. Etenim firmavit orbem terræ qui non commovebitur. › Firmavit orbem terrarum, Ecclesiam, in fide sua, et portæ inferorum non prævalebunt ei. ‹ Testimonia tua confirmata sunt vehementer domum tuam decet sanctitudo, Domine. › Ea quæ tu passus es credita sunt in mundo, populum tuum decet gratia tua in æterna sæcula. Conjunctum autem est extremo primi antiphoni hoc: Intercessionibus Deiparæ serva nos: > cujus rei gratia? nisi ad confirmanda omnino quæ prius dicta sunt de typo semper Virginis, quod ejus ipsa dux est ministerii et veræ dispensationis. Secundi vero ephymnium: ⚫ Intercessionibus sanctorum tuorum;» quoniam enim pro salute animarum et venia lapsumm divinam celebramus mystagogiam, merito tanquam superiorem Dei Matrem omnibus sanctis, aut etiam ipsis supercaelestibus Potestatibus, in supplicatione primam appellamus, deinde eos qui complacuerunt ejas Filio. Troparium autem quod ad finem antiphoni secundi dicitur, quod est: «Unigenitus Filius et Verbum Dei, etc., opus est Joseph et Nicodem. Tollentes enim Dominum ut sepelirent eum, eo sunt initiati a venerando et vivifico corpore Domini, et divinitate in eo inseparabili. Nonnulli aiunt idem troparium enuntiatum fuisse a divina sørte rege Justiniano, quod valde etiain symbolis Christi nativitatis quadrat. Is enim (inquit) natus unigenitus Filius, et Sermo Patris initio carentis ρῶν ἐχρημάτισεν, ἵν' ἔχωσιν εἰδέναι πάντες, ὡς εἰς καὶ ὁ αὐτὸς Θεὸς καὶ Δεσπότης, ὁ ταῦτα κἀκεῖνα νομοθετήσας Χριστός. Αντίφωνον α'. ο Αγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι τῷ Κυρίῳ.» Τὰ κατὰ τὴν καρδίαν ἡμῶν ἔργα, διηγή σασθαι τῷ Κυρίῳ ἀγαθόν ἐστι. • Καὶ ψάλλειν τῷ ὀνόματί σου, Υψιστε.· Ἐν μέλει εἰπεῖν οὓς σοι προσφέρομεν ὕμνους δεῖ. «Τοῦ ἀναγγέλλειν τὸ πρωί τὸ ἔλεός σου, καὶ τὴν ἀλήθειάν σου κατὰ νύκτα. Τοῦ διηγήσασθαι φανερῶς, τὸ πῶς ηλεήθημεν, καὶ κατὰ πάσης ἁμαρτίας προσφέρειν τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων σου. «Οτι εὐθὺς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ἐπειδὴ ἀληθὴς Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν. Καὶ οὐκ ἔστιν ἀδικία ἐν αὐτῷ.» Καὶ οὐδὲν ψευδὲς παρὰ τῷ Θεῷ. • Ετι καὶ ἔτι ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθώ μεν.» 'Ακμὴν καὶ ἀκμὴν μετὰ ἡρέμου νοὸς τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Ἐκφώνως· «Ὅτι σὸν τὸ κράτος καὶ σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα, τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύμα τος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.» Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ κυρία καὶ ἡ βασιλεία πάντων τῶν ὁράτων τε καὶ ἀοράτων, καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς οἱ ἐπὶ γῆς τὴν εὐχαριστίαν ἅπαντες καὶ δόσ ξαν ἀδιαλείπτως σοι ἀναπέμπομεν, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν, ἔστιν, ἀληθῶς, *, γένοιτο. Αντίφωνον β'. ι Ο Κύριος ἐβασίλευσεν, εὐπρέ πειαν ἐνεδύσατο.» Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν ἐπὶ τοὺς οὐρανοὺς, καὶ τὸν πιστὸν λαὸν περιεποιήσατο διὰ τοῦ ιδίου αίματος αὐτοῦ καὶ ἐξῆλθεν εἰς πόλεμον κατὰ τοῦ διαβόλου. «Καὶ γὰρ ἐστερέωσε τὴν οἰκουμένην ἥτις οὐ σαλευθήσεται.» Εστερέωσε τὴν οἰκουμένην τὴν Ἐκκλησίαν ἐν τῇ πίστει αὐτοῦ, καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς. • Τὰ μαρτύριά σου ἐπιστώθησαν σφόδρα· τῷ οἴκῳ σου πρέπει ἁγίασμα, Κύριε.» Τὰ παθήματά σου ἐπιστεύθησαν εἰς τὸν κόσμον· τῷ λαῷ σου πρέπει ἡ χάρις σου εἰς τοὺς ἀτελευτήτους αἰῶνας. Συντέτακται δὲ τῷ τέλει τοῦ πρώτου ἀντιφώνου τό, ο Ταῖς πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου σῶσον ἡμᾶς. • Τίνος χάριν; ἢ πάντως βε βαιοῦν τὰ πρότερον ειρημένα, περὶ τοῦ τύπου τῆς ᾿Αει παρθένου, ὡς τῆς αὐτῆς αὐτὴ προηγείται διακονίας, καὶ ἀληθοῦς οἰκονομίας. Τοῦ δευτέρου δὲ τὸ ἐφύμνιον. «Ταῖς πρεσβείας τῶν ἁγίων σου.» Ἐπεὶ γὰρ ὑπὲρ σωτηρίας ψυχῶν καὶ συγχωρήσεως πται· σμάτων τὴν θείαν τελοῦμεν μυσταγωγίαν, εἰκότως, ὡς ὑπερτέραν οὖσαν τὴν Θεομήτορα πάντων τῶν ἁγίων, ἢ καὶ αὐτῶν τῶν ἐπουρανίων Δυνάμεων, εἰς ἱκεσίαν προκαλούμεθα· εἶτα τοὺς εὐαρεστήσαντας τῷ ταύτης Υἱῷ. Τὸ δὲ τροπάριον, δ κατὰ τὸ τέ λος τοῦ δευτέρου ἀντιφώνου, λέγεται, τὸν ο Ο Μονογενής και Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς, ποίημά ἐστιν Ἰωσὴφ και Νικοδήμου. Απαίροντες γὰρ τὸν Κύριον πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι αὐτὸν, ἐμυήθησαν αὐτὸ, ἀπὸ τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σώματ τος Κυρίου, καὶ τῆς ἐν αὐτῷ ἀχωρίστου θεότητος. Ενιοι δὲ λέγουσιον, ὅτι τὸ αὐτὸ τροπάριν ἐκπεφώ νηται παρὰ τοῦ τῆς θείας λήξεως βασιλέως Ιου-

στινιανοῦ, σφόδρα καὶ αὐτὸ τοῖς συμβόλοις τῆς Χρι- cum sit, recepta propter nostram salutem incarnatione ex sacra Deipara, immutabili manente divinitate et inconfusa, unus est de sancta Trinitate, homo factus et lubens crucifixus, qui et in sancto illo hymno conglorificatur a spiritalibus et cœlestibus Potestatibus. Nam nulla facta egressione aut separatione a paternis finibus, descendens incarnatus est: ipse est qui servat nos. Diaconus: • Etiam atque etiam in pace.» Sacerdos, elala voce: Quia bonus et hominum amans Deus es, et tibi gloriam referimus, Patri, et Filio, et Spiritui sancto, nunc.» Bonus et hominum amans es, dicimus, quia Filiunı tuum in mundum, propitiationem misisti. Propterea gloriam et gratiarum actionem tibi referimus, id est, offerimus, nunc et semστοῦ γεννήσεως ἐφαρμόζον. Οὗτος γὰρ, φησὶν, ὁ γεννηθείς, ὁ μονογενής Υἱὸς καὶ Λόγος προανάρχου Πατρὸς ὑπάρχων, καταδεξάμενος διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν σαρκωθῆναι ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου, ἀτρέ πτου μεινάσης τῆς θεότητος καὶ ἀσυγχύτου, εἷς ἐστι τῆς ἁγίας Τριάδος, ἐνανθρωπήσας καὶ σταυρωθῆναι καταδεξάμενος, ὁ καὶ ἐν Τρισαγίῳ ὕμνῳ συνδοξαζόμενος ὑπὸ τῶν νοερῶν καὶ οὐρανίων Δυνά μεων. Ανεκφοιτήτως γὰρ καὶ ἀχωρίστως τῶν πατρικῶν κόλπων καταβὰς σεσάρκωται. Αὐτὸς οὖν ἐστι ὁ σώζων ἡμᾶς. Ο διάκονος • • Ετι καὶ ἔτι ἐν εἰρήνῃ. ο Ο ἱερεὺς ἐκφώνως • "Οτι ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος Θεὸς ὑπάρχεις, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύ ματι, νῦν. ο Αγαθός Θεός, λέγομεν, καὶ φιλάνθρωπος per, et in sæcula. Antiphonum 3: • Venite, exsullemus Domino. Αgitedum impleamur omni gaudio in Domino: • Jubilemus Deo salutari nostro.» Deprecemur cum lacrymis Deum nostrum Jesum. • Præoccupemus faciem ejus in confessione, et in psalmis jubileus ei. > Et aute adventum ejus, cum deprecemur, et psallentes supplicemus ei: Quoniam Deus magnus Dominus, et Rex magnus super omnem terram. › Magnus Deus est Jesus Christus, quemadmodum Apostolus inquit, cum ait: «Magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, qui dedit semetipsum pro nobis *** ;, et in omnes gentes regnavit, et regnabit per fidem suam. ‹ Quia non repellet Dominus plebem suam, quia in manu ejus omnes fines terræ, et altitudines montium ejus. › Fidelis populus scilicet, et reliqui prophetæ. Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud. Quoniam ipsius est omnis multitudo hominum et ipse prius fabricavit eos, et rursum in baptismate suo renovavit eos. Et aridam ɔnanus ejus formarunt.» Et cor omnium hominum creavit Spiritus sanctus ejus, in lavacro incorruptibilitatis. εἶ, ὅτι τὸν Υἱόν σου εἰς τὸν κόσμον ἱλασμὸν ἀπέστειλας. Διὰ τοῦτο τὴν δόξαν καὶ εὐχαριστίαν σου ἀναπέμπομεν, ὅ ἐστι, προσάγομεν νῦν καὶ πάντοτε εἰς τοὺς αἰῶνας. Αντίφωνον γ· «Δεῦτε, ἀγαλλιασώμεθα τῷ Κυρίῳ.» Δεῦτε, ἐμπλησθῶμεν πάσης χαρᾶς ἐν Κυρίῳ· • Αλαλάξωμεν τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι ἡμῶν.» Δεηθῶμεν μετὰ δακρύων τῷ Θεῷ ἡμῶν Ἰησοῦ· • Προφθάσωμεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει, καὶ ἐν ψαλμοῖς ἀλαλάξωμεν αὐτῷ.» Καὶ πρὸ τῆς παρου σίας αὐτοῦ δεηθῶμεν αὐτῷ, καὶ ψάλλοντες ἱκετεύ σωμεν αὐτόν· • "Οτι Θεός μέγας Κύριος καὶ Βασιλεὺς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. ο Μέγας Θεός ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, καθὼς ὁ ᾿Απόστολος λέγει, ἐν τῷ εἰπεῖν· ο Τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη ἐβασίλευσε, καὶ βασιλεύσει διὰ τῆς πίστεως αὐτοῦ, «Οτι οὐκ ἀπώσεται Κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ· ὅτι ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τὰ πέρατα τῆς γῆς, καὶ τὰ ὕψη τῶν ὀρέων αὐτοῦ.· Ὁ πιστὸς λαὸς δηλονότι καὶ οἱ λοιποὶ τῶν προφητῶν. «Οτι αὐτοῦ ἐστιν ἡ θάλασσα, καὶ αὐτὸς ἐποίησεν αὐτήν.» Ὅτι αὐτοῦ ἐστιν πᾶν τὸ πλῆθος τῶν ἀνθρώπων, καὶ αὐτὸς τὸ πρότερον εδημιούργησεν αὐτούς· καὶ πάλιν ἐν τῷ βαπτίσματι αὐτοῦ ἀνεκαίνισεν αὐτούς. «Καὶ τὴν ξηρὰν αἱ χεῖρες αὐτοῦ ἔπλασαν.» Καὶ τὴν καρ δίαν πάντων τῶν ἀνθρώπων ἔκτισε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον αὐτοῦ, ἐν τῷ λουτρῷ τῆς ἀφθαρσίας. Η Εἴσοδος τοῦ Εὐαγγελίου ἐμφαίνει τὴν παρου σίαν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν εἴσοδον τὴν εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, ὡς λέγει ὁ ᾿Απόστολος. "Οταν εἰσαγάγῃ (ήγουν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ) τὸν Πρωτότοκον (τὸν Μονογενῆ αὐτοῦ εἰς τὴν οἰκουμένην, λέγει· Καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτὸν πάντες ἄγγελοι αὐτοῦ. Επειτα δεικνύντος καὶ τοῦ ἀρχιερέως διὰ τῆς στο λῆς αὐτοῦ τὴν τῆς σαρκὸς τοῦ Χριστοῦ στολήν, την ἐρυθρὰν καὶ αἱματώδη, ἣν ἐφόρεσεν ὁ ἄῦλος καὶ Θεός, ὡς πορφύραν βαφεῖσαν ἐξ ἀχράντων αἱμάτων τῆς Θεοτόκου· καὶ ἀνέλαβε τὸ πλανηθὲν πρόβατον ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτοῦ, τὸ ἀρχαῖον κώδιον τοῦ Ἀδα μιαίου φυράματος, ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, ὁ ποιμαίνων τὸν Ἰσραὴλ ἐν τῇ ῥάβδῳ τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ, ἐν σπαργάνοις μὲν εἰληθεὶς καὶ τεθεὶς, οὐκ ἐν φάτνη μὲν τῶν ἀλόγων, ἀλλ' ἐν τραπέζῃ λογικῇ ἀνθρώπων· ss Tit. 11, 13. * Hebr. 1, 6. Introitus Evangelii adventum indicat Filii Dei, et ingressum ejus in hunc mundum, ut ait Apostolus: • Cum induxit (nimirum Deus et Pater) Primogenitumn (et Unigenitum) suum in orbem terrarum, ait: Et adorent eum omnes angeli ejus *. › Deinde ostendente etiam Pontifice per stolam suam, carnis Christi stolanı rubram et sanguineam, quam gestavit immaterialis ille et Deus, ut purpuram tinctam ex immaculato sanguine Deiparæ: et quod assumpsit errabundam orem super humeros suos, et pellem Adamææ massæ, pastor ille bonus pascens Israel in virga crucis suæ, in fasciis involutus, et positus non in præsepi brutorum, sed in mensa rationali hominum, quem in nativitate sua celebrarunt hymnis angelorum exercitus dicentes: ‹ Glo«. ria in excelsis Deo, et in terra par, in hominibu

Loua voluntas ". Et: • Universa terra adoret te, ὃν ἐν τῇ γεννήσει αὐτοῦ ὕμνησαν ἀγγέλων στρα et psallat tibi”. Ac omnibus subaudientibus ait: τιαί, λέγουσαι·· Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ «Venite, adoremus et procidamus ci: serva nos, Fili γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.» Και, ο Πάσα Dei. Primum ei flectamus genu ut obnoxii, et ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι, καὶ ψαλλάτωσάν σοι.· tunc veniam ab eo petamus corum quæ ipsi debe- Καὶ πάντων καθυπακουόντων, λέγει· «Δεῦτε προσ mus, et prædicemus ejus adventum patefactum no- κυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ· σῶσον ἡμᾶς, bis in gratia Domini nostri Jesu Christi. Υἱὲ Θεοῦ. ὁ Πρῶτον αὐτῷ κλίνωμεν γόνυ, ὡς ὑπεύ θυνοι ὄντες, καὶ τότε συγχώρησιν αὐτῷ αἰτήσωμεν, ὧν ὀφείλομεν αὐτῷ, καὶ κηρύττωμεν αὐτοῦ τὴν πα μουσίαν, φανερωθεῖσαν ἡμῖν ἐν χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Aliter de Introitu. Censeo enim ostensionem in Jordane et patefactionem Christi et Dei nostri, ingressu pontificis obscure designari. Nam eatenus, etiamsi aderat pontifex, at nondum manifestus et notus, neque in medio stabat, et supernaturalia et eximia mysteria celebrabat, sed tempus opportunum nactus sacerdos, quasi præcursor pœnitentiæ baptisina conficiebat: qui cernens pontificem ingredientem, loco migrat, tantuni non illud ipsum tacitum secum ratiocinans, quod et Joannes dixit: Hunc oportet crescere, me aulem diminui 37 ac statim cedit pontifici, ut majora mysteria perficiat: qui et ait: • Quoniam sanctus es, Deus noster. Ter ille sanctus hymnus, ita quidem est, quemadmodum illic quidem angeli dixerunt; ‹ Quam magnificata sunt opera tua, Domine!, Ει: «Gloria in excelsis Deo. Hic vero ut Magi dona Christo offerentes, fidem, spem et charitatem, quasi aurunı, thus et myrrham; incorporeorum canticum vocife. rantes fideliter et dicentes: «Sanctus Deus; ) Deus, inquam, Pater. «Sanctus fortis, ο Filius et Sermo, quod fortem illum nostrum adversarium diabolum vicit, et irritam ejus fecit potentiam, per crucem: qui potestatem habet mortis, ac vitam et robur et potestatem nobis dedit calcandi super eum. ‹ Sanclas immortalis, • Spiritus sanctus, vivificus, per quem omnis creatura vivificatur, et in statu perwanet, ac clamat inquiens, «Miserere nostri.» Consolator ille Spiritus sanctus et veritatis, qui sacrificium consummat, et semper adjuvat filios Ecelesiæ, et miseretur, et per baptismum immortalitate donat. Aliter: • Sanctus Deus,, id est, Pater, qui est, et fuit, et erit, qui olim Mosi oraculum fudit, inquiens: «Ego sum ille qui sumn 38,» qui volo vitulum maclare propter vos. • Sanctus fortis: Filius et Sermo Dei, qui erat in principio apud Drum, per quem omnia facta sunt 39,» et vitulus ille qui semper, volens ipse, mactatur, et semper vivit. Per ista autem: • Erat in principio apud Deum, per quem omnia facta sunt: simulque, Vitulus qui semper mactatur volens, et semper vivit et permanet, immortalitatem significat ejus qui in se complectitur omnium eorum quæ sunt, et initium, et media, et postrema. Aliter: «Sanctus fortis, ο Filius et Sermo Dei: fortis quidem, quasi fortitudo Dei, sapientia et potestas, prout ait Apostolus “, Filius et Sermo Dei, fortis et potens, et vivens, efficaxque et magis secans quam gladius as Luc. 11, 14, 15. 3 Pial. LXV, 4. Jean. 111, 50. "Αλλως περὶ τῆς Εἰσόδου. Δοκῶ μὲν γὰρ τὴν ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου ἀνάδειξιν καὶ φανέρωσιν τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, τὴν τοῦ ἀρχιερέως εἴσοδον ὑπαινίτο τεσθαι. Μέχρι γὰρ ταύτης, εἰ καὶ ἦν ὁ ἀρχιερεὺς, ἀλλ' οὐχὶ πᾶσι δῆλος καὶ γνώριμος, οὐδὲ εἰς μέσον ἑστὼς, καὶ τὰ ὑπερφυῆ καὶ ἐξαίσια τελῶν· ἀλλ' ὁ τὸν καιρὸν λαβὼν ἱερεὺς, ὡς πρόδρομος ενήργει τὸ διὰ μετανοίας βάπτισμα. Ὃς εἰσελθόντα ἰδὼν τὸν ἀρχιερέα, μεθίσταται, μονονουχὶ τοῦτ' ἐκεῖνο ἠρέμα πρὸς ἑαυτὸν διαλεγόμενος, ὅπερ ἔφησε καὶ ὁ Ἰωάννης· «Τοῦτον δεῖ αὐξάνεσθαι, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι.» Καὶ εὐθὺς παραχωρεῖ τῷ ἀρχιερεῖ τὰ μείζονα τε λεσιουργεῖν· ὃς καὶ λέγει·. "Οτι ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν.» Ο Τρισάγιος ύμνος, ἔστι μὲν οὕτως, ὡς ἐκεῖ μὲν οἱ ἄγγελοι εἶπον· «Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! ο Καὶ, «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ. Ενταῦθα δὲ ὡς οἱ Μάγοι τὰ δῶρα προσφέροντες τῷ Χριστῷ, πίστιν, ἐλπίδα καὶ ἀγάπην, ὡς χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν, τῶν ἀσωμάτων τὸ ᾆσμα βοῶντες πιστῶς, καὶ λέγοντες· ο "Αγιος ὁ Θεός·, ὁ Θεός, ἤτοι ὁ Πατήρ ο "Αγιος ἰσχυρός· ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος, διότι τὸν καθ' ἡμῶν ἰσχυρὸν διάβολον δεσμεύ σας, κατήργησε διὰ τοῦ σταυροῦ τὸν τὸ κράτος · ἔχοντα τοῦ θανάτου, καὶ τὴν ζωὴν καὶ τὴν ἰσχὺν καὶ τὴν ἐξουσίαν ἡμῖν ἔδωκε τοῦ πατεῖν ἐπάνω αύτοῦ. ὁ ῞Αγιος ἀθάνατος·, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ ζωοποιόν, δι᾿ οὗ πᾶσα ἡ κτίσις ζωοποιεῖται, καὶ διαμένει, καὶ βοᾷ λέγουσα· • Ἐλέησον ἡμᾶς.» Ο Παράκλητος, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ τῆς ἀληθείας, ὁ τὴν θυσίαν τελεσιουργῶν, καὶ ἀεὶ ἐπιφοιτῶν τοῖς τέκνοις τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐλεεῖ καὶ ἀθανατοῖ διὰ τοῦ βαπτίσματος. "Αλλως· ο "Αγιος ὁ Θεός, ο ἤτοι ὁ Πατήρ, ὁ ὢν, καὶ ἦν, καὶ ἐρχόμενος· ὁ χρηματίσας πάλαι τῷ Μωσῇ λέγων·. Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, το θε λήσας τὸν μόσχον θῦσαι δι' ὑμᾶς. • "Άγιος ίσχυ ρὸς, ο ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὅς ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, καὶ μόσχος ὁ ἀεὶ θυόμενος ἑκὼν, καὶ ἀεὶ ζῶν. Διὰ δὲ τὸ, ο Ην ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, ν ἅμα και, ι Ο μόσχος ὁ ἀεὶ θυόμενος ἐκῶν, καὶ ἀεὶ ζῶν καὶ διαμένων,» τὸ ἀθάνατον σημαίνει τοῦ περιέχοντος ἐν ἑαυτῷ πάντων τῶν ὄντων τήν τε άρ χὴν καὶ τὰ μέσα καὶ τὰ τελευταῖα. "Αλλως "Αγιος ἐσχυρός, ο ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ· ἰσχυρὸς μὲν, ὡς ἰσχὺς Θεοῦ σοφία καὶ δύναμις, κατὰ τὸν λέγοντα Απόστολον· Ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ἰσχυρὸς καὶ δυνατὸς, καὶ ζῶν, ἐνεργής τε και ο τομώτερος μαχαίρας διστόμου,» καὶ τὰ ἑξῆς. • ῞Αγιος ἀθάνα38 Exod. III, 14. se Joan. 1, 1, 40 1 Cor. 1, 24.

τος, ο σημαίνει τοῦ περιέχοντος ἐν ἑαυτῷ πάντων anceps 4',» etc. e Sanctus immortalis: significat τῶν ὄντων τήν τε ἀρχὴν καὶ τὸ τέλος. eum qui in se complectitur initium omnium quæ sunt, et finem. Dicitur autem, Ter sanctus, a ternario: quia congruunt etiam singulis trium personarum unius Deitatis hæc tria sancta. Unaquæque enim et sanctus est, et fortis, et immortalis. Natura enim et essentia tribus una est, nomen commune unum divinitatis, etiamsi unaquæque personarum trium, Deus nominatur perfectus. In his autem brevibus verbis præclare licet intelligere illud quoque quod a magno Theologo ita dictum est: c Dividitur enim individue (ut ita dicam), et connectitur dividue.» Et alibi idem: ‹ Simul atque unum intelligere incipio, trium splendore undique collustror; vix dum inchoans tria dividere, ad unum referor. Verum ne quis testimonia hæc Ter sancti audiens, arbitreuir Ter sanctum inchoasse a Christi et Dei nostri bumanitatis assumptione. Jam pridem enim a divini. loquis prophetis, mystice Spiritus predictus erat. Hujus enim typum et eloquia videns ac declarans David, paucis verbis eum repraesentat: (inquiens) anima mea ad Deum, fortem vivum 4. Et alibi: Verbo Domini coeli firmati sunt; et spiritu oris ejus, omnis virtus eorum *.» Et alias: , ille autem In lumine tuo videbimus lumen ** ab Isaia enuntiatus Seraphicus hymnus, et Ter sanctus, in unam dominationem colligens et deitatem, quid discriminis habet ab hoc nostro Ter Λέγεται δὲ ἐκ τρίτου τὸ Τρισάγιον, ἐπεὶ ἁρμόττει καὶ ἐφ' ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν τριῶν προσώπων τῆς μιᾶς θεότητος, τὰ τρία ταῦτα ἅγια. Εκαστον γὰρ τούτων, καὶ ἅγιός ἐστι, καὶ ἰσχυρὸς, καὶ ἀθάνατος. Φύσις μὲν γὰρ καὶ οὐσία τοῖς τρισὶ μία, ὄνομα δὲ κοινὸν ἐν ἡ θεότης, εἰ καὶ ἕκαστον τῶν τριῶν προσο ύπων Θεὸς ὀνομάζεται τέλειος. Ἐν τούτοις δὲ τοῖς βραχέσι δήμασι καλῶς νοεῖται καὶ τὸ παρὰ τοῦ μετ γάλου Θεολόγου οὕτω πως εἰρημένον· Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵν᾽ οὕτως εἴπω, καὶ συνάπτεται διηρημένως.» Καὶ ἀλλαχοῦ, ὁ αὐτό;· Οὐ φθάνω τὸ ἐν ἐννοῆσαι, καὶ τοῖς τρισί περιλάμπομαι· οὐ φθάνω τα τρία διελεῖν, καὶ εἰς τὸ ἓν ἀναφέρομαι. Ἀλλὰ μή τις τὰς μαρτυρίας ταύτας τοῦ Τρισαγίου ἀκούων, νομίσῃ τὸν Τρισάγιον τὴν ἀρχὴν λαβεῖν ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἐνανθρωπήσεως. Πάλαι γὰρ ὑπὸ τῶν θεηγόρων προφητῶν, μυστικῶς τῷ Πνεύματι προαναπεφωνημένος ἦν. Τούτου γὰρ τὸν τύπον καὶ τὰς ῥήσεις ἱστορῶν ὁ Δαβίδ, διὰ βραχυλογίας τοῦτον παρίστησιν· 4 Εδίψησε, λέγων, ἡ ψυχή μου πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ἰσχυρὸν τὸν ζῶντα. Καὶ ἀλλαχοῦ· «Τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστε ρεώθησαν, καὶ τῷ πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ, πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν.» Καὶ ἑτέρωθεν· «Ἐν τῷ φωτί σου εψόμεθα φῶς.» Ο δ' ὑπὸ Ἡσαΐου ἐκφω νηθείς Σεραφικός ὕμνος, καὶ τὰ τρία ἅγια εἰς μίαν κυριότητα συνάγων καὶ θεότητα, τίνα διαφοράν φέρει ο sancto quem canimus? τοῦ παρ' ἡμῶν ἀδομένου Τρισαγίου; Τὸ δὲ ἀνελθεῖν ἐν τῷ συνθρόνῳ τὸν ἀρχιερέα, καὶ σφραγίσει τὸν λαὸν, ἔστιν, ὅτι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ μέλτων πληροῦν τὴν κατὰ σάρκα ἡμῶν οἰκονομίαν, ἐπε ἄρας τὰς χεῖρας αὐτοῦ, εὐλόγησε τοὺς ἁγίους αὐτοῦ μαθητάς, λέγων αὐτοῖς· «Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν.» Δεικνύων, ὅτι τὴν αὐτὴν εἰρήνην καὶ εὐλογίαν δέ δωκε τῷ κόσμῳ ὁ Χριστὸς διὰ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ. "Αλλως. Η σφραγίς, ἣν ὁ ἀρχιερεὺς εἴωθε ποιεῖν ἐν τῷ τέλει τοῦ Τρισαγίου, εἰς πλήρωσιν μὲν καὶ οἱονεὶ ἐκσφράγισμα τῶν περὶ Χριστοῦ προηγορευμένων προφητικών χαρακτηρίζεται. Η γὰρ αὐτοῦ διὰ σαρτις παρουσία, σφραγὶς ἐγένετο, ἐπικυροῦσα τὰ ὑπ' ἐκείνων προηγορευμένα ὡς ἀληθῆ· αὐτὴ δὲ καὶ εἰς ἀρχὴν τῶν θεοπρεπῶν ἔργων, καὶ τῆς τοῦ ἀνθρωπία του γένους ἀναπλάσεως τέτακται. Τάξις γάρ, φησὶν ὁ θεολόγος Γρηγόριος, ἀρίστη, ἐκ Θεοῦ τε ἄρχεσθαι, καὶ εἰς Θεὸν ἀναπαύεσθαι. ᾿Αρχιερεὺς, ὁ Κύριος· θρόνος, ἡ Παρθένος· τὸ δὲ καθίσαι ἐστὶν, ὅτι ὁ Υἱὸς τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἣν ἐφόρεσε, καὶ τὸ πρόβατον 8 ἀνέλαβεν ἐπὶ τῶν ὤμων (ὅπερ σημαίνει τὸ ώμοτόριον) ὅ ἐστι τὸ Ἀδαμιαῖον φύραμα, ἀνεβίβασεν ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ κυριότητος τῶν ἄνω Δυνάμεων, καὶ προσήγαγεν αὐτὸ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ μὲν ἐθέωσεν, ὁ δὲ ἐθεώθη, κυτέστι τὸ πρόσλημμα, ὃ διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ προσ ενέγκαντες, καὶ τὴν καθαρότητα τοῦ προσενεχθέντοῦ, ἐδέξατο αὐτὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς θυσίαν και ׳ Psal. xxxD, * Hebr. 1, 12. "Psal. XLI, 3. Sitivit ' Quod autem ascendat in consessum pontifex, et obsignet populum, id est, Filium Dei impleturum in carne nostra ministerium suum, sublatis manibus suis benedixisse sanctis suis discipulis, dicentem eis: c Pacem relinquo vobis,» ostendentem camdem pacem et benedictionem mundo, Christum per apostolos suos dedisse. Aliter. Signaculum quod pontifex facere solet in fine Ter sancti, in complementum et tanquam obsignationem prophetarum qui de Christo vaticinati sunt, designatur: nam ejus adventus per carnem, sigillum fuit rata faciens et confirmaus quæ ab illis prædicta fuerant, ut vera: ipsum enim, et in initio diviyorum operum generis humani in reformatione ordinem tenet. Ordo enim, ait theologus Gregorius, optimus est, a Deo inchoare, et in Deo finire. Pontifex, Dominus est: Thronus, Virgo. Sedere autem, est Filium suam carnem quam gestavit, et ovem quam super humeros assumpsit (quod designatur superhumerali) quæ est Adamæa massa, sustulisse supra omne imperium, et potestatem, et dominationem superiorum Virtutum, et obtulisse Deo et Patri Quem enim ille deificabat, hic deificabatur: hæc est assumptio quam propter dignitatem offerentis et puritatem oblati, admittebat ipse Deus et Pater, quasi hostiam et oblationem acceptabilem pro hu mano genere: ad quem ait David: «Dixit Domi ss Psal. xxx, 10.

Pater Filio, ‹ qui sedet in dextera parte throni najestatis ejus in excelsis 4. Hic est Jesus Nazarenus, c pontifex futurorum bonorum sus Domino meo: Sede a dextris meis ";» id est, προσφοράν εὐάρεστον ὑπὲρ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους· πρὸς ὅν εἶπεν ὁ Δαβίδ· «Εἶπεν ὁ Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, Κάθου ἐκ δεξιών μου· κ ἤτοι ὁ Πατήρ τῷ Υἱῷ, ι ὅς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης αὐτοῦ ἐν ὑψηλοῖς.» Οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Ναζαραίος, • ὁ ἀρχιερεὺς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν.» Μετὰ δὲ τὸν Τρισάγιον ὕμνον, ἀναγινώσκεται βιο Ελέον ἀποστολικὸν; καὶ λέγει ὁ διάκονος. Πρόσχω μεν, ἀκουτισθῶμεν, ἐνωτισθῶμεν πάντες μετὰ ἠρέμου νοός. Σοφία. Ψαλμὸς τοῦ Δαβίδ. ν Ο Λόγος τοῦ Θεοῦ ὁ ἅγιος καὶ ἀγαπητός, ἀναγγέλλει τὰ τοῦ Πατρὸς, ἅ εἰσιν ἀπόκρυφα. Τὸ προκείμενον μηνύει πάλιν, τὴν τῶν προφητῶν ἐκφαντορίαν, καὶ τὴν προμήνυσιν τῆς τοῦ βασιλέως Χριστοῦ παρουσίας, ὡς στρατιῶται προτρέχοντες καὶ βοῶντες· «Ο καθ ἡμενος ἐπὶ τῶν Χερουβὶμ ἐμφάνηθι, καὶ ἐλθὲ εἰς τὸ σῶσαι ἡμᾶς.» Καὶ,. Ο Θεός κάθηται ἐπὶ θρόνου ἁγίου αὐτοῦ.» Καὶ ὁ αὐτόπτης καὶ ὑπουργὸς τοῦ λόγου Παῦλος βοᾷ, κηρύσσων τοῦ Θεοῦ τὴν βασι λείαν, καὶ λέγων· ο Χριστός παραγενόμενος Αρχιε ρεὺς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν διὰ τῆς μείζονος, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Μεθ᾽ οὗ βοᾷ καὶ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· • Ο ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ἔστιν ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου·· αὐτὸς ἡμᾶς ἁγιάσει ἐν πνεύματι καὶ πυρί, καὶ μέσον ἡμῶν ἕστηκε. Μετὰ δὲ τοῦτο, καὶ ἡ τῶν ἀποστόλων κλῆσις καὶ ἡ ἀνάδειξις αὐτῶν ἀναφαίνεται διὰ τῆς τῶν Πράξεων αὐτῶν, ἢ τῶν Ἐπιστολῶν ἀναγνώσεως. Τὸ ᾿Αλληλούϊα, βοᾷ Δαβίδ, καὶ λέγει·. Ο Θεός ἡμῶν ἐμφανῶς ἤξει, καὶ πῦρ ἐνώπιον αὐτοῦ προ πορεύσεται.» Εφαγαν αἱ ἀστραπαὶ τῶν εὐαγγελι στῶν) αὐτοῦ τῇ οἰκουμένῃ. Τῇ γὰρ Εβραΐδι δια λέκτῳ, ἔστι τὸ ᾿Αλ, ἔρχεται, ἐφάνη· τὸ δὲ ηλ, ο Θεός·· τὸ δὲ ούτα, αἰνεῖτε καὶ ὑμνεῖτε τὸν ζῶντα Θεόν. "Αλλως· Α, ὁ Πατήρ ηλ, ὁ Υἱός· ούτα, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἀλληλούια, Θεὸς ἰσχυρὸς, κραταιός, αἶνος Θεοῦ, αἰνεῖτε τὸν ὄντα Θεόν. Αλε ληλούϊα, αἶνος τῷ ὄντι Θεῷ. Αλλως· Ἀλληλούια, θεῖον αἶνον σημαίνει τρισσῶς, διὰ τὴν τρισυπόστα του Πατρός, Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος ενιαίαν θεότητα. Αλλως· Ἀλληλούϊα, κήρυξ τοῦ Εὐαγγε λίου κράζων ὁ Κύριος ἔρχεται· "Αλλως· 'Αλληλούϊα, αἰνέσατε, ὑμνήσατε. Λέγεται δὲ τοὺς ἀγγέλους ταύτῃ Post Ter sanctum hymnum legitur liber apostolius, et ait diaconus: c Attendamus, auscultemus, auribus percipiamus omnes cum tranquilla mente. Sapientia. Psalmus David.. Sermo Dei sanctus et dilectus, annuntiat quæ sunt Patris, quæ sunt abscondita. Quod proponitur rursum, iudicat prophetarum sacram manifestationem et pradictionem adventus regni Christi, quasi satellites praecurrentes et clamantes: «Qui sedes super Cheru- - him, appareto, et veni ad servandos nos. Ac, • Deus seulet super throno sancto suo. Et testis oculatus et minister sermonis Paulus, clamat prædicans Dei regnum, et inquiens: c Christus assistens Pontifex futurorum bonorum per amplius, elc. Cum quo clamat quoque Joannes Baptista: «Qui post me venit, est Agnus Dei tollens peccatum mundi, ipse nos sanctificabit in spiritu et igne, el medius inter nos stetit. Post id autem, et apostolorum vocatio, et eorum designatio declaratur Actuum ipsorum et Epistolarum lectione. Alleluia clamat David, et ait: «Deus noster manifesto veniel, et ignis coram ipso praecedet.. Apparuerunt fulgura (evangelistarum) ejus orbi terrarum. Hebraica enim lingua est Al, venit, apparuit; El, ο Deus; uia, laudate et celebrate viventium Deum. Aliter. 4l, Pater: El, Filius: uia, Spiritus sanclus. Alleluia, Deus fortis, potens, laus Dei, laudate Deum qui est. Alleluia, laus Do qui est. Aliter: Alleluia, divinam laudem significat trifariam, propter tribus personis distinctam Patris, Filii, et sancti Spiritus singularem deitatem. Aliter, Alleluia, preco Evangelii vociferans, Dominus venit. Aliter. Laudate, celebrate. Dicunt autem angelos hac voce celebrare Deum, veluti Cherubim, dicendo, Sanctus: idque sancti Patres tradiderunt qui id audierunt, quemadmodum Isaias e Cherubim. τῇ φωνῇ ὑμνεῖν τὸν Θεὸν, ὥσπερ τὰ Χερουβὶμ τῷ "Αγιος· καὶ τοῦτο οἱ ἅγιοι Πατέρες παραδεδώκασιν αὐτήκοοι γενόμενοι, ὥσπερ Ησαΐας τῶν Σεραφίμ. Etenim statim thuribulum subindicat humanitatem Christi, ignis deitatem: odoratus fumus indicat bonum odorem sancti Spiritus præcedentem: incensum enim est fragrantissima lætitia. Sapientia, sermo Dei: «Recti audiamus sanctum Evangelium; s id est, erigamus mantes nostras cum operibus a terrenis, et intelligamus bonorum ‘declarationem. Evangelium est adventus Filii Dei, quo apparuit nobis, non jam per nebulas et ænigmata loquens nobis, ut aliquando Mosi per voces et fulgura et tubas, sonitu et caligine et igne, in monte, aut olim prophetis, per somnia: sed mani4s Psal. C!X, » Hebr. 1, s: Hebr. 15, Καὶ γὰρ εὐθέως ὁ θυμιατὸς ὑποδεικνύει τὴν ἀν θρωπότητα τοῦ Χριστοῦ, τὸ πῦρ τὴν θεότητα· ὁ εὐώδης καπνὸς μηνύει τὴν εὐωδίαν τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος προπορευομένην· ὁ γὰρ θυμιατός ἐστιν εύωδεστάτη εὐφροσύνη. Σοφία, ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. • Ορθοὶ ἀκούσωμεν τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου.» Τουτἐστιν, Αρωμεν τὰς διανοίας ἡμῶν σὺν τοῖς ἔργοις ἀπὸ τῶν γηΐνων, καὶ συνήσωμεν τῶν ἀγαθῶν τὴν δήλω σιν. Τὸ Εὐαγγέλιον ἐστιν, ἡ παρουσία τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καθ᾿ ἣν ὡράθη ἡμῖν, οὐκέτι διὰ νεφελῶν καὶ αἰνιγμάτων λαλῶν ἡμῖν ὡς ποτε τῷ Μωσῇ, διὰ φωνῶν καὶ ἀστραπῶν καὶ σαλπίγγων, ἤχῳ καὶ γνέφῳ καὶ * Psal. XLIX,

ESIAST. mitis et quietus rex, qui prius descendit, ut pruina in vellus sine strepitu: «Et vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam unigeniti a Patre, plenum gratiæ et veritatis, per quem locutus est nobis Deus et Pater, ore ad os, et non per ænigmata, de quo Pater coelitus testatur, et ait: e fic est Filius meus ille dilectus 50,, Sapientia, Sermo, et Potestas, in prophetis dictus, et prædicatus nobis: in Evangeliis manifestatus, ut quotquot receperint eum et crediderint in nomen ejus, accipiant potestatem qua filii Dei fiant: quem audivimus et vidimus oculis nostris, Sapientiam et Sermonem Dei hunc esse omnes credentes, clamamus, Gloria tibi, Domine.Deinde rursus Spiritus in lucida nube obumbrans, nunc per hominem clamat: Attendmus. Attendite, hoc est, Ipsum audite. πυρὶ ἐπὶ τοῦ ὄρους, ἢ τοῖς πάλαι προφήταις, δι' festo ut homo vere apparuit, et visus est nobis ut ἐνυπνίων, ἀλλ' ἐμφανῶς ὡς ἄνθρωπος ἀληθῶς ἐφάνη, καὶ ὡράθη ἡμῖν, ὡς πραῦς καὶ ἥσυχος βασιλεὺς, ὁ πρὶν καταβὰς ὡς ὑετὸς ἐπὶ τόκον αψοφητί·. Καὶ εθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρός· πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας.» Δι' οὗ ἐλάλησεν ἡμῖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ στόμα πρὸς στόμα. καὶ οὐ δι' αἰνιγμάτων· περὶ οὗ ὁ Πατὴρ ἐξ οὐρανοῦ μαρτυρεῖ, καὶ λέγει· «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ο Σοφία, Λόγος καὶ Δύναμις, ὁ ἐν προφήταις ῥηθεὶς, καὶ προκηρυχθεὶς ἡμῖν, ἐν Εὐαγ γελίοις δὲ φανερωθείς, ἵνα ὅσοι λάβωσιν αὐτὸν καὶ πιστεύσωσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, λάβωσιν ἐξουσίαν τέχνα Θεοῦ γενέσθαι. "Ον ἀκηκόαμεν καὶ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, Σοφίαν καὶ Λόγου Θεοῦ τοῦτον εἶναι πάντες πιστεύοντες, βοῶμεν,: Δόξα σοι Κύριε.» Εἶτα πάλιν τὸ Πνεῦμα, τὸ ἐν νεφέλῃ φω τεινῇ ἐπισκιάζον, νῦν δι' ἀνθρώπου βοᾷ. Πρόσχω μεν. Προσέχετε, τουτέστιν, Αὐτοῦ ἀκούετε. Ματθαῖος, ἑρμηνεύεται, μέλι· Μάρκος, οἶκος Λουκᾶς, γάλα· Ἰωάννης, ἔλαιον. Τὰ τέσσαρα Εὐαγγέλια εἰσι, κατὰ τὰ τέσσαρα πνεύματα καθε ολικά, ἀπηλιώτην, ζέφυρον, νότον καὶ βοῤῥαν. Αὐτὰ γὰρ εἰσι πρὸς σύστασιν τοῦ παντός. Καθώ ολικὰ δὲ λέγονται, διὰ τὰ ἀντιπνέοντα ὀκτώ. Καὶ ἄλλως· Τέσσαρά εἰσιν Εὐαγγέλια, καὶ τέσσαρα καθολικὰ πνεύματα, κατὰ τὰ τετράμορφα ζώα, λέγω δὴ τὰ Χερουβίμ, ἐν οἷς κάθηται ὁ τῶν ὅλων Θεός ἐξ ὧν φαίνεται, ὅτι ὁ καθημένος ἐπὶ τῶν Χερουβίμ Θεὸς, καὶ συνέχων τὸ πᾶν, φανερωθεὶς ἔδωκεν ἡμῖν τετράμορφον τὸ Εὐαγγέλιον, ἑνὶ δὲ πνεύματι συνεχόμενον· καὶ γὰρ τετραπρόσωπά εἰσι· καὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν εἰκονίζουσι τὴν πραγματείαν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Τὸ μὲν γὰρ πρῶτον ζῶον, φησίν, ὅμοιον λέοντι, τὸ ἔμπρακτον αὐτοῦ καὶ ἡγεμονικὸν καὶ βασιλικόν χαρακτηρίζον. Τὸ δὲ δεύτερον, ὅμοιον μόσχῳ, τὴν ἱερουργικὴν καὶ ἱερατικὴν τάξιν ἐμφαῖνον. Τὸ δὲ τρίτον ἔχον πρόσωπον ἀνθρώπου, τὴν κατὰ ἄνθρωπον αὐτοῦ παρουσίαν φανερῶς διαγράφον. Τὸ τέταρτον ὅμοιον ἀετῷ πετομένῳ, τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφιπταμένην δόσιν σαφηνίζον. Τοίνυν καὶ τὰ Εὐαγγέλια τούτοις συμμορφά εἰσιν, ἐν οἷς ἐπικάθηται ὁ Χριστός. Τὸ μὲν γὰρ, ἀετός, κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον, τὴν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ἡγεμονι Matthieus, si vis interpretari, mel est: Marcus, vinum: Lucas, lac: Joannes, oleum. Quatuor Evangelia sunt ad exemplum quatuor ventorum universalium, subsolani, [avonii, austri, aquilonis: hi enim exsistunt ad mundi constitutionem: universales vero dicuntur, propter alios octo ex adverso spirantes. Et aliter: Quatuor Evangelia sunt et quatuor universales venti, juxta quadriformia animalia, dico sane Cherubim illa in quibus sedet universorum Deus, ex quibus constat, sedentem super Cherubim Deum et continenten hoc universum, patefactum dedisse nobis quadriforme Evangelium, idque uno Spiritu contentum: quatuor enim facies habent, ac facies eorum imaginem referunt administrationis Filii Dei. Primum enim animal (aiunt) leoni simile est, denotans efficaciam ejus et principatum et regnum. Secundum, siuile vitulo, sacrificium et sacerdotalem ordinem indicans. Tertium habens faciem hominis, adventum ejus secundum hominem, manifesto perscribens. Quartum simile aquile volanti, sancti Spiritus advolantem largitionem declarans. Igitur et Evangelia his conformia sunt, in quibus insidet Christus. Nam aquila, quæ est, secundum Joannein, Evangelium, quem habet a Patre principatum ejus et κὴν αὐτοῦ καὶ ἔνδοξον γέννησιν διηγεῖται λέγων· gloriosam generationem enarrat, inquiens: e In • Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.» Και, «Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο· καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν 3 γέγονεν.» Τὸ δὲ, ταῦρος, κατὰ Λουκᾶν, ἅτε ἱερατικοῦ χαρακτῆρος ὑπάρχον, ἀπὸ Ζαχαρίου ἱερέως θυμιώντος ἄρχεται λέγων· Ἐπειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι διήγησιν,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ηδη γὰρ ὁ σιτευτὸς μόσχος ὑπὲρ τῆς εὑρέσεως τοῦ νεωτ τέρου παιδὸς ἔμελλε θύεσθαι. Βοῦς τὸ ὀρεκτικὴν Υπαρ σημαίνει. Ποικίλος δὲ ἵππος, Λουκᾶς, ὡς εὐγλωττότερον καὶ ποικιλώτερον τὸ κατὰ τὸν Κύριον ἐκθέμενος. Ματθαῖος δὲ, τὴν κατὰ ἄνθρωπον αὐτοῦ γέννησιν κηρύττει, λέγων· ο Βίβλος γενέσεως Ιη39 Joan. 1, 14. so Matth. 11, 17. ‹ principio erat Verbum; et, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil quod factum est.» Taurus, quod est secundum Lucam, Evangelium, cum sacerdotalem speciem præ se feral, a Zacharia sacerdote incensum offerente incipit, inquiens: Postquam multi conati sunt retexere narrationem, › etc. Jam enim saginatus vitulus pro inventione junioris pueri mactandus erat. Bos, appetibile jecur significat. Varius vero equus, Lucas, ut qui magis eloquenter et varie -gesta Domini tractarit. Matthæus vero, humanam ejus generationem concionatur, inquiens: «Liber

generationis Jesu Christi, etc. Jesu Christi autem na- Λ σοῦ Χριστοῦ, ν καὶ τὰ ἑξῆς· «Τοῦ δὲ Ἰησοῦ Χρι- > στοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν.» Ανθρωπόμορφον οὖν τὸ Εὐαγγέλιον τοῦτο.» "Ανθρωπος, τὸ λογικόν. Ανθρω πος μὲν, τὸ ἐγκέφαλον· Λατίνοι δὲ λέγουσι, ρατ ζιωνάβιλε, Ελληνες δὲ λέγουσι φρόνησιν καὶ λο γιότητα· οἱ δὲ "Αραβες ἤτοι Σαρακηνοί, ἐλαφάκαρ, ἐλακίλ, ἐλτζινοῦν. Πυῤῥὸς οὖν ἵππο;, Ματθαῖος, ὡς τὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου τρανῶς ἐκ. θέμενος. Λέοντος δὲ Μάρκος ἀπὸ τοῦ προφητικού Πνεύματος, τοῦ ἐξ ὕψους ἐπιόντος τοῖς ἀνθρώποις, τὴν ἀρχὴν ἐποιήσατο λέγων· ο 'Αρχὴ τοῦ Εὐαγγε λίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς γέγραπται ἐν τοῖς προφή ταις· Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ο τὴν πτερωτικὴν εἰκόνα τοῦ Εὐαγ γελίου διὰ τούτων δεικνύς· λέων, θυμικόν· Λατῖνο: tivitas sic habet. Hominis ergo conformationem refert hoc Evangelium. Homo, quod rationis est particeps. Home, quod ejus capite continetur: Latini dicunt, rationabile, Græci, phronesin et logioteta, prudentiam et orationis usum. Arabes sive Saraceni, elaphacar, elacil, eltzinun. Fulvus igitur equus Matthæus, ut qui humanitatis assumptionem Domini diserte exposuerit. Leonis specie, Marelis, a prophetico spiritu ex alto adveniente, hominibus initium fecit, inquiens: c Initium Evangelii Jesu Christi, ut scriptum est in prophetis: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam:» volatilem imaginem Evangelii, his verbis ostendens. Leo, animal thymicum est, id est, ad iram pronum, Latini dicuut, irascibile. Et aliter: Thymicum, λέγουσιν, ἱρασκίβιλε. Καὶ ἄλλως· Τὸ θυμικόν, ἀνfortitudinem, et timilitatem significat, Latinis,, irascibile, Saracenis, elgadab, enigde, velgiben. Ει aliter Variegatus equus, Marcus, ut qui floribus distinctius Evangelium scripserit: Joannes, aquila ut qui spiritale. Et aliter. Aquila, anima est. Et aliter, albidus equus, Joannes, ut qui candidius universam laudationem pervulgarit. Cæterum ipse sermo Dei patriarchis aute Mosem divine et gloriose colloquebatur. Qui erant in lege, iis sacerdotalem ordinem tribuit. Postea autem homo factus, donium sancti Spiritus in universam emisit terram, tegens nos suis alis. Qualis igitur operatio Fili Dei, talis et animalium forma, talis et Evangeliorum stylus. Quatuor enim formas animalia habent, habet totidem et Evangelium, et operatio Domini: et ob id, quatuor generalia testamenta humanæ natura dala sunt: unum quidem in diluvio, de arcu: secundum Abrahamo, de signo circumcisionis: tertium est, legislatio per Mosem: quartum est Evangelii Jesu Christi Domini nostri. His vero sic se habentibus, vani sunt omnes et imperiti, insuper etiam temerarii qui abrogant ideam Evangelii, et sive plures sive pauciores quam quæ dicta sunt, circumferunt Evangeliorum facies: partiin ut qui plura quam veritas habet, extulisse videantur, partim ut qui dispensationes faciant irritas. Post divinorum Evangeliorum lectionem, preces et petitiones habitæ ad Cherubicum usque lymnum, Christi et Dei nostri doctrinam tribus annis indicant, et eorum qui ad baptismum se applicarunt institutionem. Ad quod hos sermonum potentia et miraculorum efficacia pertrahebat: quando etiam catechumeni, et nondum admissi ad Christi mysteria, foras migrant. Quæ vero interea fiunt preces, pro ipsis fiunt catechumenis, fidelibus, et ipso pontifice. Intelligentes enim sancti Patres qualem esse necesse sit animam et manum ejus qui contrectaturus est immaculatissimum corpus Dei nostri, quodque puriorem solaribus radiis hanc esse oporteat, preces pro eorum venia, per δίαν καὶ δειλίαν· Λατίνοι ἐρασκίβιλε, Σαρακηνοί ἐλγαδαβ, ἔνιγδε, οὐελγίβην. Καὶ ἄλλως· Ψάρος ἵππος, Μάρκος, ὡς διανθέστερον τὸ Εὐαγγέλιον γράψας· Ἰωάννης, ἀετὸς, τὸ πνευματικόν. Καὶ ἄλλως· 'Αετὸς δὲ ἡ ψυχή. Καὶ ἄλλως· Λευκὸς ἵππος Ἰωάννης, ὡς λευκότερον πᾶσαν αίνεσιν στηλι τεύσας. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, τοῖς μὲν πρὸ Μωσέως πατριάρχαις, κατὰ τὸ θεϊκὸν καὶ ἔνδοξον ἡμίλει· τοῖς δὲ ἐν τῷ νόμῳ, ἱερατικὴν τάξιν ἀπένειμε. Μετὰ δὲ ταῦτα ἄνθρωπος γενόμενος, την δωρεὰν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἰς πᾶσαν ἐξέπεμψε τὴν γῆν, σκε πάζων ἡμᾶς ταῖς αὐτοῦ πτέρυξιν. Οποία οὖν ἡ πραγματεία τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοιαύτη καὶ τῶν ζώων ἡ μορφή, τοιοῦτος καὶ τῶν Εὐαγγελίων ὁ χαρακτήρ. Τετράμορφα γὰρ τὰ ζῶα, τετράμορφον καὶ Εὐαγγέ λιον, καὶ ἡ πραγματεία τοῦ Κυρίου· καὶ διὰ τοῦτο, τέσσαρες ἐδόθησαν καθολικαὶ διαθῆκαι τῇ ἀνθρωπότητι· μία μὲν τῷ κατακλυσμῷ τοῦ τόξου, ἐπὶ τοῦ τόξου· δευτέρα δὲ, τῷ ᾽Αβραὰμ ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς περιτομῆς· τρίτη δὲ, ἡ νομοθεσία διὰ Μωσέως· τετάρτη δὲ, ἡ τοῦ Εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν. Τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, μάταιοι πάνε τες καὶ ἀμαθεῖς, προσέτι δὲ καὶ τολμηροί, οἱ ἀθε τοῦντες τὴν ἰδίαν τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ εἴτε πλείονα, εἴτε ἐλάττονα τῶν εἰρημένων περιφέροντες Εὐαγγε λίων πρόσωπα· οἱ μὲν, ἵνα πλείονα δόξωσι τῆς ἀλη θείας ἐξειρηκέναι· οἱ δὲ, ἵνα τὰς οἰκονομίας τοῦ Θεοῦ ἡ ἀθετήσωσιν. Αἱ μετὰ τὴν τῶν θείων Εὐαγγελίων ἀνάγνωσιν εὐχαὶ καὶ αἰτήσεις, ἄχρι τοῦ Χερουβικοῦ ὕμνου, τὴν ἐπὶ τρισὶ χρόνοις διδασκαλίαν ἐμφαίνουσι τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ τὴν τῶν πρὸς τὸ βάπτισμα εὐτρεπιζομένων κατήχησιν. Ἐφ' ὅ τούτους ἡ τῶν λόγων δύναμις, καὶ ἡ τῶν θαυμάτων ἐνέργεια καθυφείλκετο ὅτε δὴ καὶ οἱ κατηχούμενοι καὶ μήπω καταξιωθέντες τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, ἔξω μεθίστανται. Αἱ δὲ ἐν τῷ μεταξὺ τούτων γενόμεναι εὐχαὶ ὑπὲρ αὐτῶν τε γίνονται τῶν κατηχουμένων, πιστῶν, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἀρχιερέως. Εννοοῦντες γὰρ οἱ θεσπέσιοι Πατέρες ὁποίαν εἶναι χρὴ τὴν ψυχὴν, καὶ τὴν χεῖρα τοῦ μέλ λοντος ἅπτεσθαι τοῦ παναχράντου σώματος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ ὡς καθαρωτέραν τῶν ἡλιακών

ἐκτίνων ταύτην δεῖ τυγχάνειν, τὰς ὑπὲρ τῆς συγχω- humanitatem futura, exposuerunt: ρήσεως τούτων εὐχάς, διὰ φιλανθρωπίαν ἐσομένης, ἐξέθεντο. Ἐλέησον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου.» Μέγα έλεος, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ Λόγος, ὃν εἰς τὸν κόσμον ἀπέστειλεν ἱλασμὸν ὁ Πατήρ. Τὸ κατασφραγίσας τὸν λαὸν τὸν ἀρχιερέα, υποδεικνύει την μέλλουσαν Χριστοῦ παρουσίαν, ἐν τῷ ἑξακισχιλιοστῷ πεντακοσιοστῷ ἔτει μέλλειν ἔσεσθαι, διὰ τῆς ψηφίδος τῶν δακτύλων ἐμφαινούσης εξακισχιλιοστὸν πεντακοσιοστόν. Τοῦτο καὶ Ἱππόλυτος Ρώμης, καὶ ὁ ἅγιος Κύριλλος λέγουσιν ἐν τοῖς περὶ τοῦ ᾿Αντιχρίστου λόγοις αὐτῶν, ἐν τῷ ἑξακισχιλιοστῷ πεντακοσιοστῷ ἔτες, τὴν μέλλουσαν παρουσίαν ἔσεσθαι, καὶ ὁ Χρυσ φόστομος· Οτι ἐλεήμων καὶ φιλάνθρωπος Θεός ὑπο άρχεις. ο • Όσοι κατηχούμενοι, προέλθετε.» Οἱ κατηχούμενοι ἐξέρχονται, ὡς ἀμύητος τοῦ θείου βαπτίσματος, καὶ τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, περὶ ὧν λέγει ὁ Κύριος, ὅτι ι Καὶ ἄλλα πρόβατα ἔχω, ἃ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς αὐλῆς ταύτης,» καὶ τὰ ἑξῆς. «Εὔξασθε, οἱ κατ ηχούμενοι, τῷ Κυρίῳ.» Οἱ ἀμύητοι, οἱ ἀβάπτιστοι, καὶ οἱ ἐν ἐπιτιμίοις δι' ἐξαγορεύσεως. Αμύητοι μὲν, οἱ ἄπειροι, οἱ ἔτι μὴ μετασχόντες τῶν θείων μυστη ρίων· ἀβάπτιστοι δέ, οἱ μὴ φωτισθέντες ἔτι διὰ τοῦ λουτροῦ τοῦ βαπτίσματος· οἱ ἐξαγορεύσαντες καὶ ἔτι ἐν ἐπιτιμίοις ὄντες. Προσφωνεῖ, ἵνα πάντες εὔ ξωνται ὅπως τύχωσι τῆς ἀφέσεως, καὶ τοῦ ζωοποιοῦ θύματος διὰ τοῦ βαπτίσματος· «Οἱ πιστοὶ, ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν.» Οι φωτισθέντες καὶ ἀμνησίκακοι όντες, οἱ καὶ ἀνεχόμενοι τῆς ἀδικίας, καὶ συγχωρεῖν καὶ εὐεργετεῖν τοῖς ἀδικοῦσιν, εὔξασθε ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων, ήγουν ὑπὲρ τῶν ἀμυήτων, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος· «Οἱ δυνατοὶ, τῶν ἀδυνάτων τὰ βάρη βαστάζετε. — Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ο Διδάξῃ αὐτοὺς τὰ τοῦ Σωτῆρος τοῦ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντος. «Αποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ Εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης.» Φανερώσῃ αὐτοῖς τὴν δήλωσιν τῶν ἀγαθῶν πραγμάτων. «Ενώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Αξιώσῃ αὐτοὺς τῆς ζωοποιοῦ θυσίας. «Οἱ κατηχούμενος, τὰς κεφαλὰς ὑμῶν τῷ Κυρίῳ κλίνατε·, οἱ ἀμύητοι, τὰς αἰσθήσεις καὶ τὰς καρδίας ἁγνὸς πρὸς τὸν Κύριον νείματε. «Ινα καὶ αὐτοὶ σὺν ἡμῖν δοξά ζωσι τὸ πάντιμον. ο Ἵνα φωτισθέντες, καὶ τῆς ἀφέσεως, καὶ τῆς μυστικής ζωοθυσίας τυχόντες, δοξάζωσί σε σὺν ἡμῖν τὸν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Τὸ εἰλητών σημαίνει τὴν σινδόνα, ἐν ᾗ ἐνειλίχθη τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ ἐκ τοῦ σταυροῦ καταβὰν, καὶ ἐν μνη μείω τεθέν. «Οσοι κατηχούμενοι, προσέλθετε., Πᾶς ἀμύητος καὶ ἀφώτιστος, καὶ ὢν ἐν ἐπιτιμίοις ἔτι, σπεύσατε, ἔκατε, φωτίσθητε, καὶ τῇ ψυχοτρόφῳ τραπέζῃ προσπελάσατε, καὶ τὸν ἱερουργούμενον ἁγναῖς καρδίαις καὶ ψυχαῖς βλέψατε· ἵνα ὡς οἱ πι στοὶ ἦτε, καὶ μὴ ἦτε ἔτι κατηχούμενοι, ἀκμὴν καὶ ἀκμὴν μετ' ἡρέμου ναὸς τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. 81 Joan. x, 16. ss Galat. vi, 2. . Miserere nostri, Deus, pro tua magna misericordia. Magna misericordia, Filius Dei et Sermo, quem in mundum misit propitiationem Pater. Quod pontifex obsigner populum, id subindicat futurum adventum Christi, anno sexies millesimo quingentesimo fore ex supputatione digitorum significante sexies millesimum quingentesimum. It et Hippolytus e Roma, et sanctus Cyrillus dicunt in Itbris suis de Antichristo, anno sexies millesimo quingentesimo futurum adventum fore, itemque Chrysostomius: Quia misericors et hominum amans Deus exsistis. ▸ • Quotquot estis catechumeni, procedite. › Catechumeni exeunt, ut divino baptismate, et Christi mysteriis non initiati, de quibus ait Dominus: • Alias oves habeo quæ non sunt ex hoc ovili ", et caetera. • Orate, catechumeni, Dominum.» Non initiati, non baptizati, quique confessione vestra notati estis. Now initiati, imperiti, qui nondum participes estis divinorum mysteriorum: non baptizati, qui nondum per baptismatis lavacrum illuminati estis, qui confessi estis et adhuc obnoxii multæ estis. Acclamat, ut omnes orent remissionem consequi, et vivificam hostiam per bap¡ismum. Fideles, oremus pro catechumenis.» Illuminati et malorum immemores, quique sustinetis et injuriam condonare, et injuriis benefacere; orate pro catechomenis, id est, pro nondum initiatis, ut ait Apostolus: e Vos potentes, impotentium onera portate”. • Instituat eos verbo veritatis: > doceat eos de Servatore qui propter nos humilitatem assumpsit. Revelet eis Evangelium justitiæ. › Patefacíat manifestationem bonarum rerum. ‹ Uniat eos cum sancta sua catholica et apostolica Ecclesia: > impertiat cis vivificum sacrificium. Catechumeni, capita vestra Domino inclinate, › nondum initiati, sensus et corda pura Domino inclinate: nondum initiati, sensus et corda pura Domino tribuite.. Ut et ipsi nobiscum glorificent venerabile, › etc. Ut illuminati, et remissionem, et mysticum ac vivum sacrificium adepti, glorificent nobiscum te Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Corporale significat sindonem, in qua involutum est corpus Christi de cruce descensum, et in monumento positum. «Quotquot estis catechumeni, accedite.» Omnis non illuminatus et non initiatus, quique etiamnum est in reatu, festinate, venite, illuminemini, et ad animarum nutricem mensam propius accedite, et eum qui sacrificatur, puris cordibus et animis aspicite: utque fideles sitis et non amplius catechumeni, etiam atque etiam intente et cum tranquilla mente oremus. Vide Malvendam de Antichr. lib. capp. 28, 29, 30.

Cherubicus hymnus demonstrat per diaconorum progressionem, et flabellorum, sive Seraphicarum alarum adumbrationem, inspectionem, et ingressum sanctorum et justorum omnium una ingredientium coram Cherubicis potestatibus, et angelicis exercitibus, et choris incorporeis, et immaterialibus ordinibus invisibiliter præcurrentibus, et bymnos dicentibus, et comitantibus quasi satelli - Libus ante magnum Regem Christum, qui proficiscitur ad mysticum sacrificium, et manibus materialibus gestatur, cum quibus et Spiritus sanctus una procedit a fronte, ad incruentum sacrificium et rationale mysterium. Quæ spiritaliter contemplamur in igne et incenso, et vapore fumi fragrantis: igne quidem deitatem, vapore fuui fragrantis significante adventum ejus, accedente invisibiliter, et odore bono uos exhilarante, per mysticam et animalis sacrificii ac incruenti latriam et holocaustum. Quinetiam intelligentes Potestates, et cœtus angelorum, videntes per crucem et mortem Christi consummatam ejus dispensationem, tandemque et de morte victoriam habitam, et ad inferos descensionem, et triduanam resurrectionem, et ejus ascensionem, nobiscum clamant invisibiliter: Alleluia. Intuere intelligentes Potestates, venientes cum pretiosis muneribus (id est corpus Domini Jesu) e Calvaria ad sepulcrum usque, nobiscum invisibiliter acclamant hymnum Cherubicum: Alleluia. Ezechiel enim ait:. Et Cherubim stabant a dextris domus dum ingrele retur vir indutus stola, et nubes replevit aulam interiorem, et discessit gloria Domini a Cherubim in subdialem partem domus, et implevit domum nubes, et aula repleta est splendore gloriæ Domini 58. › Ο Χερουβικὸς ὕμνο; ἐμφαίνει διὰ τῆς τῶν διακό νων προοδοποιήσεως, καὶ τῆς τῶν ῥιπιδίων, ἤτοι τῆς τῶν Σεραφικῶν ἀπεικονισμάτων Ιστορίας, τὴν εἴσ οδον τῶν ἁγίων καὶ δικαίων πάντων συνεισερχομένων μετὰ τοῦ ἁγίου τῶν ἁγίων ὑπάρχοντος, συνεισπορευομένων ἔμπροσθεν Χερουβικών δυνάμεων, καὶ ἀγγε λικῶν στρατιῶν, καὶ χορῶν ἀσωμάτων καὶ άλλων τάξεων ἀοράτως προτρεχουσῶν, καὶ ὑμνουσῶν καὶ δορυφορουσῶν ἔμπροσθεν τοῦ μεγάλου Βασιλέως Χριστοῦ, προερχομένου εἰς μυστικὴν θυσίαν, καὶ ὑπὸ χειρῶν ἐνύλων βασταζομένου, μεθ' ὧν καὶ Πνεῦμα τὸ ἅγιον συνεισπορεύεται ἔμπροσθεν ἐν τῇ ἀναιμάκτῳ θυσίᾳ καὶ λογικῇ λειτουργία, νοερώς θεωρούμενον, πυρὶ καὶ θυμιάματι καὶ ἀτμίδι καπνοῦ εὐώδους του μὲν πυρὸς δεικνύοντος τὴν θεότητα, τῆς δὲ ἀτμίδος τοῦ εὐώδους καπνού, τὴν παρουσίαν αὐτοῦ ἐπελθένα τος ἀκράτως, καὶ εὐωδιάσαντος ἡμᾶς, διὰ τῆς μυστι κῆς καὶ ζωοθύτου καὶ ἀναιμάκτου λατρείας καὶ ὁλο καρπώσεως. Ἀλλὰ καὶ αἱ νοεραὶ Δυνάμεις, καὶ αἱ χοροστασίαι τῶν ἀγγέλων, ὁρῶσαι τὴν διὰ τοῦ σταυ ·ροῦ καὶ τοῦ θανάτου Χριστοῦ τετελεσιουργημένην αὐτοῦ οἰκονομίαν· λοιπὸν δὲ καὶ τὴν κατὰ τοῦ θε νάτου νίκην γενομένην, καὶ τὴν ἐν τῷ ᾅδῃ καλεῖον, καὶ τριήμερον ἀνάστασιν, καὶ ἀνάβασιν αὐτοῦ, σὺν ἡμῖν βοῶσιν ἀοράτως τὸν ᾿Αλληλούϊα. Ὁρῶσαι αἱ νοεραὶ δυνάμεις τὸ Χερουβικὸν ἐρχόμενον μετὰ τῶν τιμίων δώρων, ήγουν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, ἀπὸ τοῦ Κρανίου ἕως τοῦ τάφου, σὺν ἡμῖν ἀοράτως βοῦσι τὸν ὕμνον, τὸ Ἀλληλούια. Ἰεζεκιήλ γάρ φησι· «Καὶ τὰ Χερουβὶμ εἱστήκει ἐκ δεξιῶν τοῦ οἴκου, ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαι τὸν ἄνδρα τὸν ἐνδεδυμένον τὴν στολήν· καὶ ἡ νεφέλη επλήρωσε τὴν αὐλὴν τὴν ἐπων τέραν· καὶ ἀπῆραν ἡ δόξα Κυρίου ἀπὸ τῶν Χερουβὶμ εἰς τὸ αἴθριον τοῦ οἴκου· καὶ ἐνέπλησε τὸν οἶκον ἡ νεφέλη· καὶ ἡ αὐλὴ ἐπλήσθη τοῦ φέγγους τῆς δόξης Κυρίου.» Est autem sancta mensa, ad imitationem sepulturæ Christi, qua Joseph sublato corpore de cruce, involvit sindone munda, et aromatibus et unguentis ipsum unctum exportavit cum Nicodemo, et scpelivit ipsum in monumento novo exciso ex petra: quod est exemplum sancti monumenti illius, altare et catathesium, in quo positum est sanctum et omnimo immaculatum corpus, quæ est sancta mensa. Aliter. Sacrorum translatio a prothesi, corporis (inquam) Dominici, et sanguinis, et eorum ingressus ad altare, et Cherubicum, 2 Bethania in Jerusalem Domini introitum significat. Tunc enim plurima turba et Hebræorum pueri tanquam regi et victori mortis hymnum referebant sensibiliter: spiritualiter autem angeli cum Cherubim, Ter sanctum reddiderunt hymnum: ac sceptra ac rhomphæas, ut insignia regis proferunt diaconi. Flabella vero typum referunt Cherubim. Cherubicus vero hymnus qui canitur, admonet omnes hinc et ad finem usque sacri officii, attentiorem mentem habere, omissa inferius omni de * Ezech. x,3, 4. Ἔτι δὲ ἡ ἁγία τράπεζα κατά μίμησιν τοῦ ἐντα φιασμοῦ τοῦ Χριστοῦ, καθ᾿ ἣν ὁ Ἰωσὴφ καθελὼν τὸ σῶμα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, ἐνείλησε σινδόνι καθαρά, καὶ ἀρώμασι καὶ μύροις αὐτὸ ἀλείψας, ἐβάστασε συν Νικοδήμῳ, καὶ ἐκήδευσεν αὐτὸ ἐν μνημείῳ καίνῷ λελατομημένῳ ἐκ πέτρας· ὅπερ ἐστὶν ἀντίτυπον τοῦ ἁγίου μνήματος ἐκείνου, τὸ θυσιαστήριον, καὶ τὸ καταθέσιον δηλαδή, ἐν ᾧ ἐτέθη τὸ ἅγιον καὶ παν άχραντον σῶμα, ἡ ἁγία τράπεζα. Αλλως· Ἡ τῶν ἁγίων μετάθεσις ἀπὸ τῆς προθέσεως, τοῦ σώματος φημι τοῦ Δεσποτικοῦ καὶ τοῦ αἵματος, καὶ ἡ τούτων πρὸς τὸ θυσιαστήριον εἴσοδος, καὶ τὸ Χερουβικόν, τὴν ἀπὸ Βηθανίας πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ δηλοῖ τοῦ Κυρίου εἰσέλευσιν· τηνικαῦτα γὰρ καὶ ὁ πλεῖστος ὄχλος, καὶ οἱ τῶν Ἑβραίων παῖδες, ὡς βασιλεῖ καὶ νικητῇ τοῦ θανάτου, τὸν ὕμνον ἀνέφερον αἰσθητῶςνοητῶς δὲ ἄγγελοι μετὰ τῶν Χερουβίμ, τὸν Τρισ άγιον ἀπέδωκαν ὕμνον, καὶ τὰ σκῆπτρα καὶ τὰς ῥομφαίας, ὡς σύμβολα βασιλέως, ἐπιφέροντες οἱ διάκονοι. Αἱ ῥιπίδες δὲ εἰς τύπον εἰσὶ τῶν Χερουβίμ. Ο δὲ Χερουβικὸς ὕμνος αδόμενος, παρακελεύεται πάν

ne, quasi regem magnum per communionem excepturos. Sacrorum ad sanctam mensam depositio imitationem habet tunc quidem temporis cœnaculi crucifixi paulo post autem eadem, et crucis elationem, et ad finem, sepulturam designat et resurrectionem, et illine assumptionem. Ut enim ne singulatim rerum, gestarum eo tempore, teinpus, occasionem, et locum distinguentes sancti Patres, adhuc etiam translationum aliarum, et altarium plurium indigerent, indeque culpabile Ecclesiæ mysterium exsisteret, quidnam considerant aut faciunt? Profecto quod valde wagnificum et præclarum, ac in eis inhabitante Spiritu dignum, opificii divini modum imitati sunt, quatenas ho mini licet imitari conficereque divina: atque ut coelum, quod supra sacram mensam eminet laquea - rium conficiunt: ut totam terram præfiniunt, quod a quatuor columnis ejus quod ciborium appellatur, conclusum aut circumscriptum sacrum solum, in quo completur et propheticus sermo, inquiens: • Operatus est salutem in medio terræ Deus ". Nisi enim ita fuisset actum, quomodo qui in India perticiant magnum hoc mysterium, et credunt illud corpus Christi et Dei esse nostri, crucifixum et sepultum, et resurgens, hanc salutem in medio terræ dicerent Dominum operari? Quomodo item fideles Veneticas insulas inhabitantes, idem sensu conservato reciperent; omnibus confitentibus, in Hierosolymis circumscriptum esse ipsissimum medium terræ? Aut omnino, quia confinium cœli et terræ cum sancta mensa sit, et item in medio cœlestis orlės subsistat, et medium columnarum quæ sunt in circuitu flabella, statione teneat locum, ubi ea cumque fuerit in medio terræ, salutem fieri demonstrat: ubive omnia quæ passionis sunt, Chrislus subiit, proditionem, judicationem, qua: aute crucem, quæ et post crucem acta sunt. Merito igitur sancti Patres, ita perfici hæc et offeni censuerunt. τας, ἐντεῦθεν καὶ μέχρι τέλους τῆς ἱερουργίας προσ- rebus ad vitam tuendam pertinentibus sollicitudiεκτικώτερον ἔχειν τὸν νοῦν, πᾶσαν βιωτικὴν μέρι μναν κάτωθεν ἀφεμένους, ὡς βασιλέα μέγαν μέλλον. τος ὑποδέχεσθαι διὰ τῆς κοινωνίας. Ἡ δὲ πρὸς τὴν ἁγίαν τράπεζαν τῶν ἁγίων ἀπόθεσις, μίμησιν ἔχει τηνικαῦτα μὲν τοῦ ἐσταυρωμένου ἀνῳγέου· μετ' ὀλί γον δὲ, ἡ αὐτὴ καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὕψωσιν, ἐν δὲ τῷ τέλει τὴν ταφήν εἰκονίζει, καὶ τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἀνάληψιν· ἵνα γὰρ μὴ τοῦ καθ᾽ ἕκα στον τῶν τότε γενομένων, τὴν ὥραν, καὶ τὸν καιρὸν, καὶ τὸν τόπον ἀφορίζοντες οἱ ἅγιοι Πατέρες, ἔτι καὶ μεταθέσεων ἑτέρων καὶ θυσιαστηρίων πλειόνων δεηθῶσι, κἀκ τούτων μωμητὸν τὸ τῆς Ἐκκλησίας καταστῇ μυστήριον, τί ἄρα σκοποῦσιν, ἢ πράττουσιν; Ως λίαν μεγαλοπρεπές, καὶ τοῦ ἐν αὐτοῖς οἰκοῦντος, Πνεύματος ἄξιον, τῆς θεουργοῦ δημιουργίας τὸν τρόπον ἐμιμήσαντο, ὡς οἷόν τε ἀνθρώπῳ μιμεῖσθαι τὰ θεῖα καὶ κατεργάζεσθαι· καὶ ὡς οὐρανὸν μὲν, τὸ ἐπάνωθεν τῆς ἁγίας τραπέζης ὀρόφιον ἀπαρτίζου σιν· ὡς ὅλην δὲ γῆν ὁρίζονται, τὸ ὑπὸ τεσσάρων κιόνων τοῦ εἰρημένου κιβωρίου συγκλειόμενον ἢ περιγραφόμενον ἱερὸν ἔδαφος· ἐν ᾧ πληροῦται καὶ ὁ προφητικός λόγος, ὁ λέγων· «Εἰργάσατο σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς ὁ Θεός.» Εἰ μὴ γὰρ οὕτω ταχθείη, πῶς ἂν οἱ ἐν Ἰνδίᾳ τελοῦντες τὸ μέγα τοῦτο μυστήριον, καὶ πιστεύοντες αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν εἶναι σταυρούμενον, καὶ θαπτόμενον, καὶ ἀνιστάμενον, ταύτην τὴν σωτηρίαν ἐν μέσῳ τῆς γῆς φήσαιεν ἂν ἐργάσασθαι τὸν Δεσπότην; Πῶς δὲ οἱ τὰς Βενετικὰς νήσους οἰκοῦντες πιστοί, τὸ αὐτὸ μετὰ σωζομένης διανοίας εἰσδέξονται, πάντων ὁμολο τούντων ἐν Ἱεροσολύμοις περιγεγράφθαι τῆς γῆς τὸ μεσότατον; Η πάντως ὅτι μεθόριον οὐρανοῦ τε καὶ γῆς οὖσα ἡ ἁγία τράπεζα, καὶ αὖθις κατὰ τὸ μέσον τοῦ οὐρανίου κύκλου υφισταμένη, καὶ τὸν μέσον τῶν κιόνων, τῶν κύκλῳ ῥιπιδίων κατὰ τὴν στάσιν ἔχουσα τόπον, ὅπουπερ ἂν εἴη αὕτη ἐν μέσῳ τῆς γῆς, τὴν σωτηρίαν ἐργάζεσθαι ἐπεμφαίνει· ἔνθα δὴ καὶ πάντα τὰ τοῦ πάθους ὑπέστη Κύριος, την προδοσίαν, τὴν κρίσιν, τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ μετὰ τὸν σταυ μίν. Εἰκότως οὖν οἱ ἅγιοι Πατέρες, οὕτω τελεῖσθαι ταῦτα καὶ προσφέρεσθαι ἐδογμάτισαν. Ο δίσκος ἐστὶν ἀντὶ τῶν χειρῶν Ἰωσὴφ καὶ Νικοδήμου, τῶν κηδευσάντων τὸν Χριστόν. Ἑρμηνεύεται ς Discus est vice manuum Joseph et Nicodemi, qui funus Christo celebrarunt. Discus est autem, δὲ δίσκος, ἔνθα ὁ Χριστὸς ἐπιφέρεται, κύκλος ούρα- ubi Christus infertur, si velis interpretari; cœli νοῦ, ἐμφαίνων ἐν μικρᾷ περιγραφῇ τὸν νοητὸν ἥλιον, Χριστὸν ἐν τῷ ἄρτῳ ὁρώμενον. Τὸ δὲ ποτήριόν ἐστιν, ἀντὶ τοῦ σκεύους, ὅ ἐδέξατο τὸ ἐκβληθέν αἷμα της κεντηθείσης ἀχράντου πλευρᾶς, καὶ χειρῶν καὶ που δῶν τοῦ Χριστοῦ ἀπομύρισμα. Ποτήριον δὲ πάλιν ἐστὶ κατὰ τὸν κρατῆρα, ὃν γράφει κυρίως ἡ σοφία, ἤτοι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· ἐκέρασε γὰρ τὸ αἷμα αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ οἴνου ἐκείνου, καὶ προέθηκεν ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ, λέγων τοῖς πᾶσι· Πίετε τὸ αἷμά μου ἀντὶ οἶνου κεκερασμένου ὑμῖν, «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν κ καὶ εἰς ζωὴν αἰώνιον. Χριστὸς ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία καὶ δύναμις, τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ᾠκοδόμησεν, ἐξ ἀπειράν ** Psal. Lxxılı, 12. 85 Matth. xxvi, 28. orbis indicans in parva circumscriptione spiritualem solem, Christum in pane visum. Poculum est vice vasis illius quod accepit sanguinem emissum ab immaculato latere puncto, et pretiosus a mauibus et pedibus defluxus. Poculum rursum est ad exemplum cratera illius quam describit proprie Sapientia sive Filius Dei: miscuit enim sanguinem suum vice vini illius, et proposuit in sancta mensa, inquiens omnibus: Bibile sanguinem meum, pr vino misto vobis, ‹ in remissionem peccatorum et in vitam æternam. Christus, Dei sapientia et virtus, suam carnem ædificavit, ex virum non ex88

peria casta Matre et Virgine, præpurgata anima et δρου Μητρὸς ἁγνῆς καὶ Παρθένου, τῆς προκαθαρθεί corpore: «et Verbum caro factum est, et habita56 vit in nobis 86,, et subfulciit columnas septem, sancti Spiritus septenarium donum, quemadmodum ait Isaias, Requiescent enim super eum septem Spiritus ",» id est, septem operationes Spiritus in quibus sunt adversa vitiis totidem. • Mactavit suas victimas *8. › prophetas suo tempore interfectos ab infidelibus pro veritate, el clamantes: ‹ Propter te morti addicimur tota die, reputati sumus quasi oves occisionis *9. › Et miiscuit in cratera suum vinum, in supersancta Virgine suam deitatem uniens carni, ut vinum merum. Servator enim genitus est ex ea inconfuse, et absque conjuge, Deus et homo, et paravit suam mensam, agnitionem sanctæ Trinitatis quæ annuntiatur: misitque suos servos in universum mundum, qui invitarent omnes genies ad agnitionem Dei, et mentis indigis ait, nondum adeptis sancti Spiritus gratiam: Venite, comedite meum panem, et bibite vinum quod miscui vobis 60.» Divinam suam carnem et sanctum suum sanguinem dedit nobis Christus edendum et bibendum in remissionem peccatorum. Disci velamentum est, pro sudario quod super ejus facie erat, circumlegens ipsam in sepulcro. Velum (id est, aer) eliam dicitur vice lapidis quo munitum est a Joseph monumen tum, quem obsignavit Pilali custodia. Ecce crucifixus est Christus, sepulta est vita, munitum est sepulcrum, obsignatus est lapis. Ο σης ψυχῇ καὶ σώματι· «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν· καὶ ὑπήρεισε στύλους ἑπτὰ, τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἑβδομάδα· ὥς φησιν ὁ Ησαΐας· «Επαναπαύσεται γὰρ ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ Πνεύματα.» "Ηγουν αἱ ἑπτὰ ἐνέργειαι τοῦ Πνεύματ τος· ἐν οἷς εἰσιν ἀντίθετα τῆς πονηρίας ὁμοίως. • Εσφαξε τὰ ἑαυτῆς θύματα,» τοὺς προφήτας τοὺς κατὰ καιρὸν ἀναιρουμένους παρὰ τῶν ἀπίστων ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, καὶ βοῶντας, «Ἕνεκα σοῦ θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν, ελογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς.» Καὶ ἐκέρασεν εἰς κρατῆρα τὸν ἑαυτῆς εἰς τὴν ὑπεραγίαν Παρθένον, τὴν ἑαυτοῦ θεότητα, ενώ σας τῇ σαρκὶ ὡς οἶνον ἄκρατον. Ο Σωτήρ γάρ ἐγεννήθη ἐξ αὐτῆς ἀσυγχύτως καὶ ἀσυνδοιάστως, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, καὶ ἡτοιμάσατο τὴν ἑαυτῆς τράπεζαν, τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἁγίας Τριάδος καταγ γελλομένην· ἀπέστειλε δὲ τοὺς ἑαυτῆς δούλους, εἰς τὸν σύμπαντα κόσμου προσκαλουμένους πάντα τὰ ἔθνη εἰς τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῖς ἐνδεέσι φρενῶν εἶπε, τοῖς μήπω κεκτημένοις τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν χάριν· ο Ελθετε, φάγετε τὸν ἐμὸν ἄρτον, καὶ πίετε οἶνον, ὃν κεκέρακα ὑμῖν.» Τὴν θείαν αὐτοῦ σάρκα, καὶ τὸ ἅγιον αὐτοῦ αἷμα δέδωκεν ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐσθίειν καὶ πίνειν εἰς ἄφεσιν ἁμαρ τιῶν. Τὸ δισκοκάλυμμά ἐστιν, ἀντὶ τοῦ σουδαρίου, δ ἦν ἐπὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ, περικαλύπτον αὐτὸν ἐν τῷ τάφῳ. Τὸ δὲ καταπέτασμα, ἤγουν ὁ ἀήρ ἐστι, καὶ λέγεται ἀντὶ τοῦ λίθου, οὗ ἡσφάλισε τὸ μνημεῖον ὁ Ἰωσήφ, ὅνπερ ἐσφράγισεν ἡ τοῦ Πιλάτου κουστωδία. Ἰδοὺ ἐσταύρωται ὁ Χριστός· τέθαπται ἡ ζωή ο Ασφαλίσθη ὁ τάφος· ἐσφράγισται ὁ λίθος. Ablutio manuum est vice ejus qui se lavit, et • Innocens sum, vociferatus est. Nobis autem sacerdotibus innuit, ut puri conscientia, mente et cogitatione (quæ sunt manus animarum nostrarum) cum timore et mansuetudine et clementia omni accedamus ad sanctam mensam. Lavabo inter innocentes manus meas.› Addam puris sacerdotibus duas naturas meas: animæ manus dico, lavabo in castrate. Et circumdabo altare tuum, Domine 61 :: quia semper Deo assidere debemus, nusquam ad libidinosum peccatum irruentes. Et aliter: Serviam tibi, et communicabo cum fideli populo. • Ut audiam ego vocem laudis tuæ.» 1) Acclamationem innuit horum verborum, ‹ Tua de tuis tibi offerentes. Et aliter. Lectionem inquit hanc Audiam et docebo eumdem populum, scilicet fidelem et audientes custodiemus simul mandata tua. Et narrabo omnia mirabilia tua:» mysticas, inquam, orationes humanitatis.c Domine, dilesi decorem domus tuv:» de Ecclesia ait; decor autem Ecclesiæ, fidelis populus est. Et locum tabernaculi gloriæ tuæ; › castum uterum Virginis dicit, in qua habitavit. Et aliter: • Locum ubi tu inhabitas. › 56 Joan. 1, 14. 67 Isa. x1, 2. 55 Prov. 1x, 2. 6 seq. Ἡ δὲ νίψις τῶν χειρῶν, ἀντὶ τοῦ νίψαντος, και • ᾿Αθωός είμι,» φωνήσαντος. Καθ' ἡμᾶς δὲ τοὺς δε ρεῖς δηλοί, ἵνα καθαριεύοντες τὸ συνειδός, νοῦν καὶ διάνοιαν, ἅτινά εἰσι χεῖρες τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, μετὰ φόβου καὶ πραότητος καὶ ἐπιεικείας πάσης, προσίωμεν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ. «Νίψομαι ἐν ἀθώοις τὰς χεῖράς μου. • Προσθήσω τοῖς καθαροῖς ἱερεῦσι τὰς δύο φύσεις μου· τὰς τῆς ψυχῆς χεῖρας λέγω, νίψομαι ἐν ἁγιότητι.» Καὶ κυκλώσω τὸ θυσιαστής ριόν σου, Κύριε, ὅτι περ ἀεὶ τῷ Θεῷ προσεδρεύειν ὀφείλομεν, οὐδαμοῦ πρὸς τὴν ἄσωτον ἁμαρτίαν ἐμπίπτοντες. Καὶ ἄλλως· Λειτουργήσω σοι, καὶ μεταδώσω τῷ πιστῷ λαῷ. «Τοῦ ἀκοῦσαί με φωνὴν αἰνέσεώς σου,» τὴν ἐκφώνησιν δηλοῖ τοῦ, «Τὰ τὰ ἐκ τῶν σῶν σοι προσφέροντες. Καὶ ἄλλως· Τὴν ἀνά γνωσιν λέγει· 'Ακούσω καὶ διδάξω τὸν αὐτὸν λαὸν, ἤγουν τὸν πιστόν· καὶ ἀκούσαντες φυλάξομεν ἅμα τὰς ἐντολάς σου. Και διηγήσομαι πάντα τα θαυμά στὰ σοῦ· ν τὰς μυστικὰς λέγω εὐχὰς τῆς φιλανθρω πίας. «Κύριε, ἠγάπησα εὐπρέπειαν τοῦ οἴκου σου τὴν Ἐκκλησίαν λέγει. Εὐπρέπεια δὲ τῆς Ἐκκλησίας, ὁ πιστὸς λαός ἐστι.. Καὶ τόπον σκηνώματο; δόξης σου· ν τὴν καθαρὰν μήτραν λέγει τῆς Παρθέν νου, ἐν ᾗ ἐσκήνωσε. Καὶ ἄλλως· «Τὸν τόπον ἔνθα σὺ κατοικεῖς. Ὁ 89 Psal. XLIII, 22. 60 Prov. 13, 5 οι Psal. xx,

comsancto Supplicatione expleta pro illatis pretiosis donis, ait: • Sanctissimæ, immaculatæ, superbenedictæ dominæ nostra Deiparx, Præcursorisque, et apostolorum, et omnium sanctorum vitam et facta recordati, ita et nos alter cum altero contendentes, vitam nostram universam cum sanctis mendenius Deo cum operibus bonis: per miserationes unigeniti tui Filii, cum quo benedictus es in sæcula saculorum:» per compassionem Filii tui, quam habet in nos, benedicimus te cum Spiritu, nunc et semper et in sæcula. • Pax omnibus:» concordiam, et dilectionem, et eumdem sensum, inter nos invicem coàlescentes, Domini imitationem ipsi arripiamus, pacem suam relinquentis, et dantis, et exclamantis, quietam mentem omnes habeamus.. Εt spiritui tuo:» id est, tecum unionem individuam da nobis, ut spiritu pacem agitantes inseparabiles simus. Diligamus invicem: a animos alii aliorum conjunctione copulantes, et ita poterimus audacter et libere frui proposita mensa. Hoc, • Diligamus alii alios, significat et charitatem in omnes, et in seipsos invicem, et Dei futuram concordiam, et sensuum transitum, et spiritalium patefactionem, et sancti Symboli fidei, et uovam divini mysterii successionem. «Januas, januas, in sapientia: cogitationes mentium nostrarum tolləmus a terrenis oporibus et cogitationibus. Attendamus in sapientia: s id est, in Filio et Verbo Dei, et ad intelligentiam divini Symboli a sanctis et divinis PatriΤὴν δέησιν δὲ ἀποπληροῦντες ὑπὲρ τῶν ἐνεχθέντων τιμίων δώρων, λέγει· ι Τῆς παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογημένης Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, τοῦ τε Προδρόμου, καὶ ἀποστόλων καὶ πάντων τῶν ἁγίων τὸν βίον καὶ τὰς πράξεις μνησθέντες, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἕτερος ἑτέρου ἁμιλληθέντες, τὴν ζωὴν ἡμῶν ἅπασαν μετὰ τῶν ἁγίων παραδώσωμεν τῷ Θεῷ σὺν ἔργοις ἀγαθοῖς· διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ μονογενούς σου Υἱοῦ, μεθ' οὗ εὐλογητὸς εἶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.» Διὰ τῆς συμπαθείας τοῦ Υἱοῦ σου τῆς εἰς ἡμᾶς, εὐλογοῦμέν σε σὺν ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. «Εἰρήνη πᾶσιν.» Ομογνω μοσύνην καὶ ἀγάπην καὶ ταυτότητα ἀλλήλοις συν άπτοντες, τοῦ Κυρίου τὴν μίμησιν αὐτοὶ ἀντιλαμβάνομεν, εἰρήνην τὴν οἰκείαν ἀφιέντος, καὶ διδόντος, καὶ ἐκφωνοῦντος, ἤρεμον τὸν νοῦν πάντες σχῶμεν. • Καὶ τῷ Πνεύματί σου.» Τουτέστι, Τὴν πρὸς σὲ ἀδιαίρετον ἕνωσιν δὸς ἡμῖν, ἵνα τῷ Πνεύματι εἰρηνεύοντες, ἀχώριστοι τυγχάνωμεν. «Αγαπήσωμεν ἀλλή λους.» Τὰς ψυχὰς ἀλλήλων συνδέσμῳ συνάψαντες, καὶ οὕτως δυνησόμεθα μετὰ παῤῥησίας ἀπολαῦσαι τῆς προκειμένης τραπέζης. Το, ο Αγαπήσωμεν αλλήλους, ο δηλοῖ καὶ τὴν πρὸς πάντας ἀγάπην, καὶ εἰς ἑαυτοὺς ἀλλήλους, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ γενησομένην ὁμόνοιαν, καὶ τὴν τῶν αἰσθήσεων πάροδον, καὶ τὴν τῶν νοητῶν φανέρωσιν, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου συμβό λου τῆς πίστεως, καὶ τὴν καινὴν τοῦ θείου μυστη μίου διαδοχήν. «Τάς θύρας, τὰς θύρας, ἐν σοφίᾳ.» Τὰς ἐνθυμήσεις τῶν διανοιῶν ἡμῶν ἄρωμεν ἀπὸ τῶν γηΐνων ἔργων καὶ ἐνθυμημάτων. «Πρόσχωμεν ἐν τῇ σοφίᾳ.» Ηγουν ἐν τῷ Υἱῷ καὶ λόγῳ τοῦ Θεοῦ, bus expositi, in Dei Ecclesia attendamus, id est, καὶ εἰς τὴν σοφίαν τοῦ θείου συμβόλου τοῦ, παρὰ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ἐκτεθέντος, ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία προσέξωμεν· τουτέστι, τοῦ «Πιστεύω εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα παντοκράτορα.» Και ἑκόντες καὶ συνιέντες μετ' ἠρέμου νοός προσέλθωμεν τῇ μυστικῇ ζωοθυσίᾳ. Τὸ θεῖον τῆς ὀρθοδόξου πίστεως σύμβολον λέγεσθαι διατέτακται, ἵν᾿ ἐκ τούτου γνώριμον εἴη τοῖς πᾶσιν, ὅτι ὁ εἷς τῆς ἁγίας Τριάδος ὁ μονογενής Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ προανάρχου Πατρός, οὗτος διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἄν θρωπος γέγονε, σαρκωθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, σταυρωθείς, καὶ ταφείς, καὶ ἀναστάς. Οὐ κατὰ τὰς θείας ἐντολὰς, τὰ τελούμενα ταῦτα πράττομεν, ἵνα μὴ λόγοις μόνον, ἀλλὰ καὶ ἔργοις εἰσαεὶ τῆς σωτη- hunc sustinuisse confitemur: impatibilem vero huρίας ἡμῶν ἐνεργουμένης, οὕτω φαινώμεθα ζῶντες ὁμοῦ καὶ πολιτευόμενοι. Καὶ τὰ μὲν πάθη σαρκί τοῦτον ὑπομεμενηκέναι ὁμολογῶμεν· ἀπαθῆ δὲ τούτου φυλάττεσθαι τὴν θεότητα· ἅμα δὲ, ἵνα τῇ ἐκφωνήσει τοῦ θείου τοῦδε συμβόλου, καὶ οἱ ἀγνῶτες καὶ ἀμαθεῖς, τούτου ἀκούοντες ᾀδομένου, διὰ παντὸς ἐν γνώσει ἔχωσι τὰ ἔκφορα τοῦ μυστηρίου τῆς πίστεως, καὶ ταῖς τῶν πολλῶν ἀκοαῖς οὐκ ἀπόῤῥητα. Ἡ δὲ τῶν θυρῶν κλεῖσις, καὶ ἡ ἐπάνωθεν τούτων ἐξάπλωσις τοῦ καταπετάσματος, ὡς οἱ ἐν τοῖς μου να στηρίοις ειώθασι, καὶ ἡ διὰ τοῦ λεγομένου ἀέρος τῶν θείων ἐπικάλυψις, ὡς οἶμαι, τὴν νύκτα εκείνην δηλοί, καθ' ἣν ἡ τοῦ μαθητοῦ προδοσία προέβη, καὶ ἡ πρὸς Καϊάφαν ἀπαγωγή, καὶ ἡ πρὸς 'Ανναν πα PATROL, GR. XCVIII. ‹ Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem: › ac volentes et intelligentes, cum quieta mente accedamus ad mysticum et vivificum sacrificium. Divinum orthodoxæ fidei Symbolum dici constitutum est, ut ex hoc notum sit omnibus unum sancta Trinitate, Unigenitum Filium et Sermonem Patris initio carentis, ipsum propter nostram saJutem hominem factum fuisse carne sumpta ex saucla Virgine, crucifixum, et sepultum, et resurgentem. Non divino jussu his ritibus utimur, ut non verbis duntaxat, sed et operibus in perpetuum salutem nostram operantes, ita appareamus viventes simul et conversantes. Ac passiones quidem carne jus conservatam fuisse deitatem, simulque ut pronuntiatione divini bujus Symboli, et ignorantes el imperiti audientes dum hoc canitur, perpetuo recognoscant pronuntiata mysterii fidei, et multorum auribus non abdita. Januarum autem clausio, et supra has veli explicatio, ut in monasteriis assolent, et per eum qui aer appellatur, divinorum velatio, noctem (ut arbitror) illam indicat, in qua discipuli proditio processit, et ad Caipham abductio, et ad Annam præsentatio, et falsa testimonia, et procul dubio illusiones, et colaphorum incussiones, et alia quæ tum temporis contigerunt. Quam ob rem enim aliam, hoc velamen aer nominatus est, quam omnino quia occultatus ab eo terebro14

sus aer dicta noctis designatur? quando et Petrus: ράστασις, καὶ αἱ ψευδομαρτυρίαι· καὶ μὴν καὶ οἱ ἐμille magnus pro foribus stans, intercessione agniti pontifici discipuli introductus est in aulam ‹ ubi et ancilla ei occurrens, et qui ad pyram astabant intuentes, carpebant, et reliqua consecuta sunt ei, quæ ad præcipitium abnegationis perpulerunt: quod qui lapsum admiserit miuor evadat quam ut aut efferatur, aut glorietur. παιγμοί, καὶ οἱ κολαφισμοί, καὶ τἆλλα όσα τοτηνι καῦτα συμβέβηκε. Διὰ τί ἄλλο γὰρ τὸ κάλυμμα τοῦτο ἀὴρ ὠνομάσθη, ἢ πάντως διὰ τὸ τὸν ἐπικαλυπτόμενον παρ' αὐτοῦ σκοτεινὸν ἀέρα, τῆς εἰρημένης νυκτὸς εἰκονίζεσθαι; Καθ' ἦν καὶ Πέτρος ὁ μέγας, ἔξω τῆς θύρας ἑστὼς, πρεσβείᾳ τοῦ ἔγνωσμένου τῷ ἀρχιερεῖ μαθητοῦ, ἔνδον ἐγένετο τῆς αὐλῆς, ἔνθα καὶ ἡ παιδίσκη τούτῳ ἐντυχοῦτα, καὶ οἱ πρὸς τῇ πυρᾷ παρεστώτες, διήλεγχον, καὶ τὰ λοιπὰ τούτῳ ἐπηκολούθησαν, ὅσα πρὸς τὸν κρημνὸν τῆς ἀρνήσεως κατήπειγον· δι᾽ ἃ τὸ πτῶμα συγχωρηθέντα, ἥττονα γενέσθαι τῆς ἐπάρσεως, ἢ τῆς καυχήσεως. Sublato autem aere, et velo contracto, januisque apertis, tempus matutinum illud innuitur, quando abduxerunt ipsum, et tradiderunt Pontio Pilato præsidi. Accedit sacerdos, conversatur cum angelicis Potestatibus, non jam quasi in terreno loco stans, sed in cœlesti altari, coram formidabili altari, throno Dei assistens, contemplatur magnum et inenarrabile et ininvestigabile Christi mysterium. Gratias agit, concionatur de resurrectione, obsignat fidem sanctæ Trinitatis. Accedit albis vestitus angelus, lapidem e monumento manu revolvens, specie sua præ se id ferens, clamans voçe tremula, et per diaconum prædicans triduanam resuscitationem: et extollens velum, clamat diaconus, inquiens: • Stemus honeste, stemus cum timore. Ecce primus dies!. Altendamus sanctæ oblationi. › Ecce dies secundus! ‹ In pace offerentes. › Ecce tertius dies! Et aliter: Stemus honeste: > mentes nostras firmas habentes, audiamus mysticum et vivificum sacrificium). Populus conclamat resurrectionis Christi gratiam: «Oleum pacis, sacrifcium laudis. › Sacerdos vero docet populum, quam per gratiam Christi didicit trinam Dei cognitionem: Gratia sanctæ et consubstantialis Trinitatis sit cumn omnibus vobis.» Alii sacerdotes proferunt - ita: e Gratia Domini nostri Jesu Christi, et charitas Dei Patris, et communicatio sancti Spiritus sit cum omnibus vobis. Populus una confitetur et orat, inquiens:. Et cum spiritu tuo:,ut suΑιρομένου δὲ τοῦ ἀέρος, καὶ τοῦ καταπετάσματ της συστελλομένου, τῶν θυρῶν τε ἀνοιγομένων, ἡ πρωΐα διατυπούται, καθ᾽ ἣν ἀπήγαγον αὐτὸν, καὶ παρέδωκαν Ποντίῳ Πιλάτῳ τῷ ἡγεμόνι. Πρόσεισιν ὁ ἱερεὺς, συνέρχεται ταῖς ἀγγελικαῖς δυνάμεσιν, οὐκε ἔτι ὡς ἐν ἐπιγείῳ τόπῳ ἑστὼς, ἀλλ' ὡς ἐν τῷ ἐπε ουρανίῳ θυσιαστηρίῳ, ἔμπροσθεν τοῦ φοβεροῦ θυ σιαστηρίου τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ παριστάμενος, θεωρεῖ τὸ μέγα καὶ ἀνερμήνευτον καὶ ἀνεξιχνίαστον τοῦ Χριστοῦ μυστήριον. Ομολογεῖ τὴν χάριν, κηρύττει τὴν ἀνάστασιν, σφραγίζει τὴν πίστιν τῆς ἁγίας Τριάδος. Πρόσεισι λευχειμονῶν ὁ ἄγγελος, τὸν λίθον τοῦ τάφου ἀποκυλίων τῇ χειρί· δεικνύων τῷ σχή ματι, βοῶν τῇ φωνῇ ἐντρόμῳ· καὶ διὰ τοῦ διακόνου κηρύττων τὴν τριήμερον ἔγερσιν· καὶ ὑψῶν τὸ καταπέτασμα, φωνεῖ ὁ διάκονος λέγων • Στῶμεν καλῶς, στῶμεν μετὰ φόβου·, ἰδοὺ πρώτη ἡμέρα. • Πρόσχωμεν τῇ ἁγίᾳ ἀναφορῇ·, ἰδοὺ δευτέρα ἡμέρα. • Ἐν εἰρήνῃ προσφέροντες·, ἰδοὺ τρίτη ἡμέρα. Καὶ ἄλλως· «Στῶμεν καλῶς.» Τὰς διανοίας ἡμῶν στερεωμένας ἔχοντες, ἀκούσωμεν τῆς μυστι κῆς ζωοθυσίας. Ὁ λαὸς βοᾷ τὴν τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ χάριν· ι Ελαιον εἰρήνης, θυσίαν αἰνέσεως. 'Ο δὲ ἱερεὺς διδάσκει τὸν λαὸν, ἣν διὰ τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ μεμάθηκε τριαδικὴν θεογνωσίαν. «Η χάρις τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, εἴη μετά πάντων ὑμῶν. ὁ ᾿Αλλοι δὲ ἱερεῖς προφέρουσιν ο τως· «Η χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἡ κοινωνία ⋅ perius diximus, ita agamus. Vel ita: Si egerimus, τοῦ ἁγίου Πνεύματος, εἴη μετὰ πάντων ὑμῶν.» Ο ut superius diximus, gratia et charitas Domini cum omnibus nobis. Ipse enim propter charitatem suam quam in nobis demonstravit, Filium suum in muudum misit, et corpus ejus propitiationem in vivum sacrificium dedit, et sanguinem ejus in salutare poculum lætitiæ. λαός συνομολογεῖ, καὶ συνεύχεται λέγων· ι Καὶ μετὰ τοῦ πνεύματός σου. ο Ὡς ἀνωτέρω ἔφημεν, οὕτω πράξωμεν. Η οὕτως· Ἐὰν πράξωμεν ὡς ἀνωτέρω ἔφημεν, ἡ χάρις καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Κυρίου μετὰ πάντων ἡμῶν. Αὐτὸς γὰρ διὰ τὴν ἀγάπην αυτ τοῦ, ἦν εἰς ἡμᾶς ἐνεδείξατο, τὸν Υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον ἀπέστειλε, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ ἱλασμὸν εἰς τὴν ζωοθυσίαν δέδωκε, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ, τὸ ῥύο στον ποτήριον εὐφροσύνης. Deinde sacerdos oculos attollens in supernam illam Jerusalem supercolestem, in qua stantes erant pedes nostri ante lapsum, in atriis tuis, Jerusalem, in montem sanctum ejus clamat: • Aspicite, sursum habeamus corda. Omues testificantur, inquientes: • Habemus ad Dominum, Sacerdos: • Gratias aganus Domino. Videte, Græce, omnes erigens. Εἶτα πάντας ὁ ἱερεὺς ἀναβιβάζων εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλὴμ τὴν ἐπουράνιον, ἐν ᾗ ἑστῶτες ἦσαν οἱ πόδες ἡμῶν πρὸ τῆς ἐκπτώσεως, Ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ἱερουσαλήμ, εἰς τὸ ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ, βοᾷ, Βλέπετε, ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας. Οι πάντες διαμαρτύρονται λέγοντες·. Εχομεν πρὸς τὸν Κύ ριον.» Ο Ιερεύς· «Εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ. Ο

Βλέπετε, «Άνω σχώμεν τὰς καρδίας. ὁ ᾿Απὸ τῶν • sursum habeamus corda:» a terrenis tollamus γηίνων ἄρωμεν τὰς αἰσθήσεις εἰς τὸν ἄνω βασιλέα, καὶ τὰ αὐτοῦ ἀρεστὰ πράξωμεν. ὁ Εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ.» "Ηγουν τῷ δόντι ἑαυτὸν λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν καὶ ἀντάλλαγμα, εὐχαριστήριον ὕμνον ἀπο νείμωμεν τῷ Κυρίῳ· καὶ τὴν ἐφ᾿ ἧς ἐσώθημεν τροπὴν, εὐχαριστίαν καὶ δόξαν ἀπονείμωμεν τῷ Κυρίῳ. Οτι • Αξιον καὶ δίκαιόν ἐστι, ο φησὶν ὁ λαός. Τὸ καταπέτασμα λέγεται διὰ τὸν λέγοντα Απόστολον, ὅτι ο Εχομεν παῤῥησίαν εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ἁγίων ἐν τῷ αἵματι Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἣν ἀνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν σωτηρίας, καὶ πρόσφατον καὶ ζῶσαν, διὰ τοῦ καταπετάσματος, τουτέστι τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, καὶ ἱερεὺς μέγας ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ.» Εἶτα πρόεισιν ὁ ἱερεὺς μετὰ παῤῥησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, μετὰ ἀληθινῆς καρδίας, ἐν πληροφορία πίστεως, ἀπαγγέλλων τῷ Θεῷ, καὶ συλλαλῶν μόνος αὐτῷ, οὐκέτι διὰ νεφέλης, ως ποτε Μωσῆς ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, ἀλλ᾽ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτεύων· καὶ μεμύηται τὴν τῆς ἁγίας Τριάδος θεογνωσίαν καὶ πίστιν, καὶ μόνος μόνῳ προσλαλεῖ Θεῷ μυστήρια, μυστήρια ἀπαγγέλλων ἐν μυστηρίοις, τὰ κεκρυμμένα πρὸ τῶν αἰώνων καὶ ἀπὸ γενεῶν, νῦν δὲ φανερωθέντα ἡμῖν διὰ τῆς ἐπιφανείας τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἅπερ ἡμῖν ἐξηγήσατο ὁ μονογενής Υἱὸς, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός. Καθώς γὰρ ἐλάλησεν ὁ Θεὸς τῷ Μωσῇ ἀοράτως, καὶ ὁ Μωσῆς πρὸς τὸν Θεόν· οὕτω καὶ ὁ ἱερεὺς, μέσον τῶν δύο Χερουβὶμ ἑστὼς ἐν τῷ ἱλαστηρίῳ, καὶ κατακόπτων διὰ τὴν ἄστεκτον καὶ ἀθεώρητον τῆς θεότητος δόξαν τε καὶ λαμπρότητα, τὴν οὐράνιον λατρείαν νοερῶς ὁρᾷ, καὶ μυεῖται τῆς ζωαρχικῆς καὶ μοναρχικῆς ὑπερουσίου Τριάδος τὴν θείαν Ελλαμψιν, τοῦ μὲν Θεοῦ καὶ Πατρός, τὸ ἄναρχον καὶ ἀγέννητον· τοῦ δὲ Υἱοῦ καὶ Λόγου, τὸ συνάναρχον καὶ ὁμοούσιον, καὶ γεννητόν· τοῦ δὲ ἁγίου Πνεύ ματος, τὸ συναΐδιον καὶ ὁμοφυὲς καὶ ἐκπορευτὸν, Τριάδα ἁγίαν κατὰ τὴν τῶν ὑποστάσεων (εἴτουν προσώπων) ἀσύγχυτον ἀϊδιότητα, κατὰ δὴ τὴν τῆς φύσεως ένωσιν, ἀδιαίρετον καὶ ἀδιάστατον μίαν θεότητα, καὶ βασιλείαν καὶ δόξαν. Καὶ νοερῶς ὁρᾷ καὶ βοᾷ τὴν τῶν Σεραφικών δυνάμεων τρισάγιον δοξολογίαν, τῶν μὲν Χερουβὶμ ἐπισκιαζόντων, καὶ τῶν Σεραφίμ κεκραγότων, μεθ' ὧν βοᾷ • Τόν ἐπινίκιον ὕμνον άδοντα.» Εἶτα ὁ λαὸς, ἀντὶ τῶν Χερουβικῶν δυνάμεων καὶ τετραμόρφων ζώων βοᾷ· ο Αγιος, ἅγιος, ἅγιος, Κύριος Σαβαώθ·, τουτέστιν ὁ Τρισάγιος καὶ εἷς Θεὸς τῶν δυνάμεων. «Ωσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις· εὐ λογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.» Ὡσαννὰ ἐστι, Σῶσον δή, ὥς φησιν· Ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.» — «Τὸν ἐπινίκιον ὕμνον ᾄδοντα·, ᾄδοντά ἐστιν ὁ ἀετός· βοῶντα ἐστιν, ὁ βοῦς· λες κραγότα, ὁ λέων· καὶ λέγοντα, ἄνθρωπος. Λογικός ἄνθρωπος ἀντὶ τῶν Χερουβικῶν δυνάμεων, καὶ τὰ τετραμορφα ζωα βου· "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος, Κύ ριος Σαβαώθ. ο "Αγιος μὲν ὁ Πατήρ, ὡς κυρίως • Hebr. x, mus. sensus ad supernum Regem, et ejus placita facia- ‹ Gratias agamus Domino: > nimirum qui dedit semetipsum, pretium redemptionis pro nobis, et mutuum gratiis agendis hymnum Domino reddamus, et vice salutis qua servali sumus, gratiarum actionem et gloriam reddamus Domino. • Dignum et justum est, o ait populus. Velum dicitur propter Apostolum inquientem: «Habemus fiduciam in introitu sanctorum in sanguine Jesu Christi, quam renovavit nobis viam salutis novam et viventem, per velamen, id est, carnem suam, magnus Sacerdos in domo Dei ". Deinde progreditur sacerdos cum fiducia ad thronum gratia Dei, cum veraci corde, in plenitudine fidei conferens sermones cum Deo, et solus cum eo colloquens, non jam per nubem, ut aliquando Moses in tabernaculo testimonij, sed revelata facie, gloriam Domini oculis cernens: ac sanctæ Trinitatis divina cognitione et fide initialur, et solus cum solo 'Deo mysteria loquitur, mysteria annuntians in mysteriis, occulta ante sacula et a generationibus: nunc autem) manifestata nobis per apparitionem Filii Dei, quæ nobis enarravit unigenitus Filius qui erat in sinu Patris. Ut enim locutus est Deus Mosi invisibiliter, et Moses Deo, ita et sacerdos in medio duorum Cherubim stans in propitiatorio, et sa concutiens propter intolerabilem et inspectabilem Deitatis gloriam et splendorem, cœlestem cultum mente ceruit, et initiatur vitæ principis et singularis principatus supersubstantialis Trinitatis; dim viua illuminatione et doctrina de Deo et Patre, quod principio carens et ingenitus sit: de Filio et Sermone, quod una principio carens el consubstantialis et genitus sit: de Spiritu sancto, quod coæternus sit et connaturalis et procedens: quæ est Trinitas sancta, secundum hypostaseon (id est personarum) inconfusam aeternitatem, secundum naturæ unitatem individuam, et inseparabilem unam deitatem, et regnum, et gloriam. Atque mente ceruit, et elata voce canit Seraphicarum Potestatum ter sanctam gloriæ celebrationem, ipsorum Cherubim obumbrantium, et Seraphim vociferantiumn, cum quibus clamat: • Victoriæ lynnum canentia. › › Deinde populus vice Cherubicarum virtutum et quadriformium animalium clamat: • Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus Sabaoth;, id est, ter sanctus et unus Deus virtutum. ‹ Hosanna in excelsis, benedictus qui venit in nomine Domini. Hosanna, est, serva, obsecro, ut ait: • Qui venit in nomine Domini.» — «Victoriæ hymnum canentia; › canentia, ad aquilam; vociferantia, ad borem; clamantia, ad leonem, et dicentia, ad hominent pertinet. Rationalis homo pro Cherubicis virtutibus, et quadriformia animalia vociferantur, ‹ Sanctus, Sanctus, Sanctus:» hoc est, ler sanctus et unus

Deus virtutum, e Sanctus, Sanctus, Sanctus, Do- ἅγιος καὶ μακάριος· ἐκείνη γὰρ καὶ μόνη μακαρία minus Sabaoth.» Sanctus quidern Pater, ut præcipue sanctus et beatus; illa enim et sola beata natura Dei. Sanctus Filius, ut Sermo Dei et character bypostaseos ejus, et effigies exemplaris, et sigillum immobile, et incommutabilis natura: Filius quidem, ut ex ipso (scilicet ex Patre) natus impatibiliter, ut Verbum ex mente: et quod per ipsum facta sunt omnia visibiliaque et invisibilia, juxta Apostolum ". Sermone enim Domini cœli firmati sunt, ut ait David ". Sanctus vero et Spiritus sanctus, qui Patre procedit et in Filio requiescit, et sanctificat omnia, et opera perficit, non perficitur; sanctificat, non sanctificatur. Quemadmodum enim sol fons et causa radii et illuminationis est, ac per radium nobis illuminatio communicatur, et ipsa est quæ nobis prælucet, et a nobis participatur, ita sane et Deus et Pater, ſons est et causa Filii et sancti Spiritus. Spiritus a Patre procedens, per Filium communicatur et manifestatur. Vox autem Dominus, unit Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, et unum esse tria demonstrat. Ter sanctus Seraphim dicunt, complentes gloriæ celebrationem his verbis: Dominus Sabaoth. Singularém naturam ponentia, sanctam Trinitatem, ut et ab ipsis nobis testificatum sit sanctis Seraphim: nos vero fideles, Patrem, et Filium, et sanctum Spiritum, in quo perfectionem accepimus, cum angelis sentientes, intacite theologamur: est enim in personis Trinitas, unus vero Deus cui psallimus: «Benedictus qui venit in nomine Domini. Hosanna in excelsis. Hebraicum ita habet: Hosanna, Adonai, Asdina, Baruch, Pater, Abbath, Semma, Deniam, Sabaoth Deus virtutum qui voluit mactari vitulum saginatum: et vitulus qui semper mactatur volens, et semper vivens qui perficit opus mystici sacrificii, et semper adventans per baptismum: sanctus es, Rex sæculorum, et omnis sanctimoniæ dator. Tu es omnium potens, qui sancta obsignas dona: sanctus vero et unigenitus tuus Filius Dominus noster Jesus Christus, ante sæcula ex te ineffabiliter genitus: sanctus autem et Spiritus tuus, totus sanctus, scrutans omnia, etiam profunda tua qui Deus es, per quem universa quæ in cœlo et super terram sunt, sanctificantur. Flabella vero et diaconi, indicant Seraphim sex alis prædita, et multioculorum Cherubim effigiem. Etenim supermundanorum et supercolestium supermundanam et spiritalem ordinationem pariter et terrena imitantur. Etenim quadriformia animalia, mutuis cantibus alia ab aliis vicissim excipientia clamaut: primum quidem animal similitudine referens leonem clamat, Sanctus: secundum, si- • Coloss. 1, 16. • Psal. xxxii, 6. Hæc ex Psal. extit, 26, sic restitue: Anna Adonai, hasliana: baruch habba. • Quaeso, Donine, prosperos fac: bencdictus qui venit.» (Deinde chalο φύσις, ἡ τοῦ Θεοῦ. "Αγιος ὁ Υἱός, ὡς Λόγος Θεοῦ καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, καὶ ἐκμαγείον τοῦ ἀρχετύπου καὶ σφραγὶς ἀκίνητος, καὶ ἀναλλοίω τος φύσις· Υἱὸς μὲν, ὡς ἐξ αὐτοῦ, ἤγουν ἐκ τοῦ Πατρός, γεννηθεὶς ἀπαθῶς, ὡς Λόγος ἐκ νοῦ, καὶ ὡς δι' αὐτοῦ γεγενῆσθαι τὰ πάντα, τά τε ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, κατὰ τὸν Ἀπόστολον· «Τῷ γὰρ Λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν,» ὥς φησιν ὁ Δαβίδ ἅγιον δὲ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, καὶ ἐν Υἱῷ ἀναπαυόμενον, καὶ ἁγιά ζον τὰ πάντα, καὶ τελεσιουργόν, μὴ τελειούμενον· ἁγιάζον, οὐχ ἁγιαζόμενον. Ωσπερ γὰρ ὁ ἥλιος, πηγὴ καὶ αἰτία τῆς τε ἀκτῖνος καὶ τῆς ἐλλάμψεως ὤν, διὰ δὲ τῆς ἀκτῖνος ἡμῖν ἡ ἔλλαμψις μεταδίδοται, καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ φωτίζουσα ἡμᾶς, καὶ μετεχομένη ὑφ' ἡμῶν· οὕτω δὴ καὶ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, πηγή οὖσα καὶ αἰτία Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος. Τὸ δὲ Πνεῦμα, ἐκ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, δι' Υἱοῦ διαδίδοται καὶ πετανέρωται. Τὸ δὲ εἰπεῖν, Κύριος, ἐνοῖ τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ἓν τὰ τρία δείκνυσι. Τρίτον "Αγιος τὰ Σεραφίμ λέγουσι, πληροῦντα τὴν δοξολογίαν εἰς τό· Κύριος Σαβαώθ· ἑνιαίαν φύσιν τιθέντα, τὴν ἁγίαν Τριάδα, ὡς καὶ ὑπ' αὐτῶν ἡμῖν μεμαρτύρηται τῶν ἁγίων Σεραφίμ· ἡμεῖς δὲ οἱ πιστοὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν ᾧ τὴν τελειότητα ἐλάβομεν, σὺν ἀγγέλοις ἀσιγήτως θεολογοῦμεν δοξά ζοντες· τοῦτο γὰρ ταῖς ὑποστάσεσι Τριάς· εἷς δὲ ὁ Θεός, ᾧ καὶ ψάλλομεν· ε Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις.» Το Εβραϊκὸν οὕτω κεῖται· Ὡσαννὰ, 'Αδωναί, Ασδινά, Βαρούχ, Πατὴρ, Αββάθ, Σεμμα, Δενίαν, Σαβαώθ. Ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ὁ θελήσας τυθῆναι τὸν μό σχον τὸν σιτευτόν· καὶ μόσχος ὁ ἀεὶ θυόμενος ἐκών, καὶ ἀεὶ ζῶν, ὁ τελεσιουργῶν τὴν μυστικὴν θυσίαν, καὶ ἀεὶ ἐπιφοιτῶν διὰ τοῦ βαπτίσματος· ἅγιος εἶ, Βασιλεῦ τῶν αἰώνων, καὶ πάσης ἁγιωσύνης δοτήρ. Σὺ εἶ ὁ παντοκράτωρ, ὁ σφραγίζων τὰ ἅγια δῶρα. Αγιος δὲ καὶ ὁ μονογενής σου Υἱὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ πρὸ τῶν αἰώνων ἐκ σοῦ ἀῤῥήτως γεννηθείς· ἅγιον δὲ τὸ Πνεῦμά σου τὸ πανάγιον, τὸ ἐρευνῶν τὰ πάντα καὶ τὰ βάθη σοῦ τοῦ Θεοῦ· δι' οὗ ἅπαντα τὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ἁγιάζεται. Τὰ δὲ ῥιπίδια καὶ οἱ διάκονοι, ἐμφαίνουσι τὰ ἐξα πτέρυγα Σεραφίμ, καὶ τὴν τῶν πολυομμάτων Χερουβὶμ ἐμφέρειαν. Καὶ γὰρ κατὰ τὴν τῶν ὑπερ κοσμίων καὶ ἐπουρανίων ὑπερκόσμιον καὶ νοεράν τάξιν, οὕτω καὶ τὰ ἐπίγεια μιμοῦνται. Καὶ γὰρ τὰ τετράμορφα ζῶα, ἀντιφωνητικῶς ἀλλήλοις ἀντιδε χόμενα, βοῶσι· τὸ μὲν πρῶτον ζῶον, τὸ εἰς ὁμοίωμα λέοντος βοᾷ, "Αγιος. Τὸ δὲ δεύτερον, τὸ εἰς ὁμοίω daico more: ) bisma dadonai sebaoth, c in nomine Dei virtutum. >

tium simile aquila clamat, Sanctus: quartum ad slmilitudinem hominis clamat, Dominus Sabaoth. Tribus sanctificationibus in unam deitatem coeuntibus dominationem et potestatem: quemadmoduin propheta contemplatus est: • Vidi Dominum super throno sedentem excelso et elato, et Séraphicas potestates in circuitu astantes, et de voce impleta est domus fumo.» Illud autem, missum est unum e Seraphim, et habebat carbonem in manu, quem forcipe ab altari excepit, significat sacerdotem tenentem spiritalem carbonem (Christum) forcipe manus suæ, in sancto allari, et sanctificantem et purgantem accipientes et participantes. Etenim in cœlestia et non manufacta et sanμια μόσχου, βου, Ἅγιος. Τὸ δὲ τρίτον, τὸ εἰς militudinem vituli referens clamat, Sanctus: terὁμοίωμα ἀετοῦ, βοᾷ, "Αγιος. Τὸ δὲ τέταρτον, τὸ εἰς ὁμοίωμα ἀνθρώπου, βοᾷ, Κύριος Σαβαώθ. Εν τρισὶν ἁγιασμοῖς, εἰς μίαν θεότητα συνιοῦσι κυριό τητα καὶ δύναμιν, καθὼς ὁ προφήτης τεθέαται, ὅτι • Εἶδα τὸν Κύριον ἐπὶ θρόνου καθήμενον υψηλού καὶ ἐπηρμέγου, καὶ τὰς Σεραφικὰς δυνάμεις κύκλῳ ἑστώσας, καὶ ἐκ τῆς φωνῆς ἐπλήσθη ὁ οἶκος καπνού.» Τὸ δὲ, «Απεστάλη ἓν τῶν Σεραφίμ, καὶ εἶχεν ἄν θρακα ἐν τῇ χειρὶ, δν τῇ λαβίδι ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ θυ σιαστηρίου, ο σημαίνει τὸν ἱερέα τὸν κατέχοντα τὸν νοερὸν ἄνθρακα, Χριστὸν, τῇ λαβίδι τῆς χειρὸς αὐτ τοῦ ἐν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, καὶ ἁγιάζοντα καὶ καθαίροντα τοὺς προσδεχομένους καὶ μεταλαμβά νοντας. Καὶ γὰρ εἰς τὰ οὐράνια καὶ ἀχειροποίητα καὶ ἅγια εἰσῆλθεν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐνεφανίσθη ἐν δόξῃ τῷ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς προσώπῳ, ὑπὲρ ἡμῶν γενόμενος ἀρχιερεὺς μέγας, διεληλυθὼς τοὺς οὐρα νούς· καὶ ἔχομεν αὐτὸν παράκλητον πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἱλασμὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ὡς καταρτισάμενον ἡμῖν τὸ ἅγιον καὶ συναΐδιον αὐτοῦ σῶμα καὶ τὸ τίμιον αἷμα, λύτρον ὑπὲρ πάντων ἡμῶν, καθὼς ὁ αὐτὸς λέγει· «Πάτερ, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, οὓς δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ· καὶ θέλω ἵνα ὅπου ἐγώ εἰμι, καὶ οὗτοι ὦσι, καὶ θεωρῶσι τὴν δόξαν τήν ἐμὴν, ὅτι ἠγάπησα αὐτοὺς, καθὼς ἠγάπησας ἐμὲ, πρὸ καταβολῆς κόσμου.» Αὐτὸς εἶπε· «Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου, τοῦτο τὸ αἷμά μου. • Αὐτὸς καὶ τοῖς ἀποστόλοις ἐκέλευσε, καὶ δι' ἐκείνων ἁπάσῃ τῇ Ἐκκλησίᾳ, τοῦτο ποιεῖν·. Τοῦτο γὰρ, φησί, ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.» Οὐκ ἂν ἐκέλευσε τοῦτο ποιεῖν, εἰ μὴ δύναμιν ἐνθῆσαι ἔμελλεν, ὥστε δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν. Καὶ τίς ἡ δέησις; τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἡ ἐξ ὕψους τοὺς ἀποστόλους ὁπλίσασα, κατὰ τὸ εἰρημένον πρὸς αὐτοὺς ὑπὸ τοῦ Κυρίου • Καθο ίσατε ἐν τῇ πόλει Ἱερουσαλήμ, ἕως ἂν ἐνδύσησθε δύναμιν ἐξ ὕψους. • Τοῦτο τὸ ἔργον ἐκείνης της καθόδου· οὐ γὰρ κατελθὸν ἅπαξ, εἶτα ἀπολέλοιπεν ἡμᾶς, ἀλλὰ μεθ᾿ ἡμῶν ἐστι, καὶ ἔσται μέχρι παντὸς εἰς τὸν αἰῶνα. Τοῦτο διὰ τῆς χειρὸς τῶν ἱερέων καὶ τῆς γλώττης τὰ μυστήρια τελεσιουργεῖ· καὶ οὐ τὸ ἅγιον Πνεῦμα μόνον ἔπεμψεν ὁ Κύριος ἡμῶν, ὥστε μένειν μεθ᾿ ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ἐπηγγείλατο μέ νειν μεθ᾿ ἡμῶν, ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.» Αλλ' ὁ μὲν παράκλητος ἀόρατος πάρεστιν, ὅτι σῶμα αὐτὸς οὐκ ἐφόρεσεν. Ο δε Κύριος καὶ ὁρᾶται, καὶ ἀφῆς ἀνέχεται διὰ τῶν φρικτῶν καὶ ἱερῶν μυστη ρίων, ὡς ἂν τὴν ἡμετέραν φύσιν δεξάμενος, καὶ φέρων εἰς τοὺς αἰῶνας. Αὕτη ἡ τῆς ἱερωσύνης δύναμις· οὗτος ὁ ἱερεύς· οὐ γὰρ ἅπαξ ἑαυτὸν προσ αγαγών, καὶ θύσας, ἐπαύσατο τῆς ἱερωσύνης, ἀλλὰ διηνεκεί ταύτῃ λειτουργεῖ τὴν λειτουργίαν ἡμῶν, καθ᾿ ἣν καὶ παράκλητός ἐστιν ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς τὸν Θεὸν δι' αἰῶνος, οὐ χάριν εἴρηται πρὸς αὐτόν· «Σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα.» Διὰ τοῦτο οὐδεμία τοῖς πιο στοῖς περὶ τοῦ ἁγιασμοῦ τῶν δώρων ἀμφιβολία, οὐδὲ περὶ τῶν ἄλλων τελετῶν, εἰ κατὰ τὴν πρόθεσιν καὶ τὰς εὐχὰς τῶν ἱερέων ἀποπληρούνται. cta ingressus est Christus, et apparuit in gloria coram Dei et Patris facie, pro nobis factus Pontifex magnus, penetrans coelos; et habemus ipsumi advocatum apud Patrem, et propitiationem pro peccatis nostris, utpote cujus sanctum et coæternum corpus nobis coagmentatum sit, et pretiosus sanguis, redemptionis pretium pro uobis omnibus, quemadmodum ipse ait: «Pater, sanctifica eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint et ipsi sanctificati in veritate: ac volo ut ubi ego sum, et hi sint, et contemplentur gloriam meam, quod «lilexerim cos, ut dilexisti me ante constitutionem mundi. ο Ipse dixit: • Hoc est corpus mieum, Hic sanguis meus. Ipse et apostolis jussit, et per illos universe Ecclesiæ, hoc facere: «loc (enim ait) facite in meam commemorationem *. Non sane id facere jussisset, nisi vim inditurus fuisset ut id facere liceret. Et quæ est deprecatio? Spiritus sanctus, virtus quæ ex alto, apostolos armavit, ut eis a Domino dictum fuerat: < Sedete in urbe Jerusalem donec induti sitis virtute ex allo er > Hoc opus est ejus ingressus: non enim semel egressus, in posterum dereliquit nos, sed est nobiscum et erit in perpetuum, et in ævum. Hoc per manum sacerdotum et linguam mysteria conficit ac non sanctum Spiritum duntaxat misit Dominus noster, ut maneat nobiscum: sed et ipse pollicitus est se mansurum nobiscum, ‹ usque ad consuminationem sæculi 68. At Paracletus iyconspicuus adest, quia ipse corpus non gestavit: Dominus vero conspicitur, et tangi se patitur per tremenda et sacra mysteria, ut qui nostram naturam acceperit, eamque gestet in sacula. Hæc sacerdoti virtus, hic sacerdos: non enim semel cum se obtulerit et sacrificarit, sacerdotio defunctus est; sed hoc perpetuo nostrum ministerii munas obit, quo et advocatus est pro nobis apud Deum per ævum, cujus gratia dictum est ad cum: ‹ Tu es sacerdos in æternum ".» Propterea nulla fidelibus de sanctificațione donorum dubitatio superest, neque de aliis sacramentis, an secundum propositum et preces sacerdotum compleantur. 6 Joan. xvi,11 seqq. " Luc. xx1, 19. 6' Luc. εχιν, 49. ' ** Matth.xxvi11, 20. 69 l'sal. cix, 4.

Τί δ' ἄν τις εἴπος, περὶ τῶν θείων βιπιδίων έγκεχειρισμένων τοῖς διακόνοις, καὶ ὑπ' αὐτῶν στρεφο μένων αιφνιδίως ὡς ἐν ἐκπλήξει, ἄχρι τῆς θεολέκτου προσευχῆς; Τολμηρὸν μὲν οὖν τὸ περὶ τούτων φθέγγεσθαι ἔτι· ἐπεὶ δ᾽ ἅπαξ ὑπείξαμεν τῇ ἐντολῇ τοῦ κελεύσματος, φέρε καὶ περὶ τούτων εἴπωμεν, ὅσα δοίη Θεός. Εἰ μὲν καὶ τοῖς ἄλλοις δεκτά, τῷ Θεῷ χάρις· οὐ γὰρ πάντη ψεκτά, εν οἶδα, οὐδ' ἔξω τῶν δογμάτων τῆς τῶν Χριστιανῶν ὀρθοδόξου πίστεως. Φαμὲν οὖν ὡς πάντοτε μὲν ἀδιαστάτως συμπαρῆσαν καὶ δυνάμεις οὐράνιοι τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ· ἐξαιρέτως δὲ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ ἡ παρ εδόθη. Αὗται τοίνυν ὁρῶσαι τὴν πρὸς Καϊάφαν ἀπαγωγήν, τὴν πρὸς ἄνθρωπον παράστασιν, τὰς ψευδομαρτυρίας, τὰ ῥαπίσματα, τὰ ἐμπτύσματα, τὰ κολαφίσματα, τὴν χλεύην ἐκείνην τῶν Ἰουδαίων, τῶν στρατιωτῶν τὸ κόκκινον ἔνδυμα, τὸν ἐξ ἀκαν θῶν στέφανον, τὰς μετὰ γέλωτος προσκυνήσεις, τἄλλα πάντα, ὅτα τε ἡ τῶν θείων Εὐαγγελίων ἱστορεῖ διήγησις, καὶ ὅσα διὰ τὸ πλῆθος ἴσως παρέλειψεν, ἐφ' ἑκάστῳ τῶν γινομένων διαποροῦσαι, καὶ ἐκπληττόμεναι τῆς μακροθυμίας τὸ μέγεθος, καλύπτουσαι τὰς ἑαυτῶν ὄψεις ἀπεστρέφοντο, καὶ πάλιν τὴν δεσποτείαν αἰδούμεναι, ἀνθυπέστρεφον. Τοῦτο δὲ ἐποίουν ἄχρι τῆς ἐπὶ σταυροῦ ἀνυψώ σεως. Τέλος γὰρ τῶν τοῦ σώματος παθῶν, καὶ τῆς ἐπὶ τούτοις αἰσχύνης, ὁ σταυρὸς γέγονεν, ὃς δόξα μᾶλλον, καὶ οὐκ αἰσχύνη· ἀρχὴ γὰρ οὗτος τῶν ἐνεργειῶν καὶ δυνάμεων τῆς θεότητος. Ἐντεύθεν γὰρ ὁ κοσμικὸς ἐκεῖνος σεισμὸς, τὸ τρίωρον σκότος ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, ἥ τε τοῦ καταπετά σματος καὶ τῶν πετρῶν διάῤῥηξις, καὶ ἡ τῶν μνημάτων ἄνοιξις· ἔτι γε μὴν καὶ ἡ τῶν νεκρῶν ἐξανάστασις, καὶ ὅσα ἐν ᾅδῃ κατελθὼν ὁ Σωτὴρ ειργάσατο· καὶ διὰ τοῦτο παρ' αὐτοῦ τῷ τόπῳ τῆς σταυρώσεως γενομένῳ τῷ Χριστῷ, τὰ ἐκπλήξεως καὶ τοῦ θαύματος εἴδη αἱ θεῖαι δυνάμεις ἀπέθεντο. Κἀντεῦθεν δῆλον, ὡς τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ πάντα ὀνείδη, καὶ αἱ χλευαστικαὶ τιμαί, καὶ οἱ καταγέλωτες, πλεῖον ἥπτοντο τοῦ πάσχοντος, ὥσπερ καὶ τῶν νοερῶν θείων δυνάμεων. Quid vero (quispiam dicat) de divinis flabellis quæ tenent manus diaconorum, et ab ipsis versanSur derepente, quasi in animi consternatione, usque ad precationem Dominicam? Ac temerarium quidem est adhuc de his pronuntiare: verum quia semel ad præceptum mandati obsecundavimus, age de his quoque dicamus quæ Deus dederit. Siquidem et aliis probentur, Deo gratia habeatur: non enim omnino vituperabilia (certo scio), neque extra dogmata fidei orthodoxæ Christianorum. Dicinus igitur semper et inseparabiliter adfuisse Virtutes coelestes una cum Domino Christo, præcipue vero in illa nocte qua traditus est. Eæ igitur cernentes abductionem ad Caiplam, præsentationem coram eo, falsa testimonia, alaparum incussiones, in eum exscreationes, colaphorum inflictiones, ludibrium illud Judæorum, militum coccineum indumentum, spineam coronam, cum risu conjunctas geniculationes, aliaque omnia tum quæ divinorum Evangeliorum historia enarrat, tum quæ propter multitudinem fortasse prætermissa sunt, in singulis quæ fiebant, admirantes et stupentes longanimitatis et patientiæ magnitudinem, velantes suas facies se avertebant, et iterum Domini majestatem reverentes, ad se redibant; id autem faciehant usque ad ejus exaltationem in cruce. Extremum enim corporis passionum, et dedecoris quod inde provenit, crux fuit: quæ gloria potius est, ac non dedecus: hæc enim est initium operationum et virtutum divinarum. Hinc enim ille mun danus terræmotus, trium horarum spatio tenebræ super universam terram, atque veli et petrarum disruptio, et monumentorum patefactio: præterea etiam mortuorum resurrectio, et quæcunque in inferos descendens Servator egit: et propterea in ipso crucifixionis loco cum esset Christus, stuporis et admirationis species divinæ illæ Potestates deposuerunt. Hincque omnia convicia quæ crucem antecesserunt, et illusorii honores quos exhibuerunt, et irrisiones, patientem magis tetigisse (ut etiam spiritales illas divinas potestates) perspicuum fil. Deinde rursus sacerdos recitat Deo et Patri asΕἶτα πάλιν ὁ ἱερεὺς ἐπαγγέλλει τῷ Θεῷ καὶ Παsumptionis humanitatis mysteria, ex sancta Vir- τρὶ τὰ τῆς Χριστοῦ ἐνανθρωπήσεως μυστήρια, τὴν gine et Deipara ineffabilem generationem, conversationem et habitationem in mundo, crucem, mortem, ejus ad inferos desceusionem, vinctorum illic liberationem, triḍuanam et sanctam a mortuis resurrectionem, assumptionem in cœlos, a dextris Dei et Patris sessionem, secundum et futurum ejus gloriosum reditum ad nos. Et rursum institutione sacrorum eruditus, appellat Deum ingenitum; hoc est, Deum et Patrem, et uterum ante Luciferum et ante sæcula Filium gignentem, ut ait: ‹ Ex utero ante luciferum genui te "., Et rursus obsecrat ut conficiatur mysterium Filii ejus, et fiat sive transmutetur ipse panis et vinum in eorpus et sanτο Psal. cix, 3. ἐξ ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου ἀνέκφραστον γέν νησιν, τὴν ἀναστροφὴν καὶ ἐμπολίτευσιν τὴν ἐν τῷ κόσμῳ, τὸν σταυρὸν, τὸν θάνατον, τὴν ἐν τῷ ᾅδῃ αὐτ τοῦ κατάβασιν, τὴν τῶν δεσμίων δι᾽ αὐτοῦ ἐλευθερίαν, τὴν ἐκ νεκρῶν τριήμερον καὶ ἁγίαν ἀνάστασιν, τὴν ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀνάληψιν, τὴν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς καθέδραν, τὴν δευτέραν καὶ μέλο λουσαν αὐτοῦ ἔνδοξον παρουσίαν πάλιν, τὴν πρὸς ἡμᾶς. Καὶ πάλιν μυσταγωγείται Θεὸν ἀγέννητον, τουτέστι Θεὸν καὶ Πατέρα, καὶ γαστέρα πρὸ ἑωσφόρου, καὶ πρὸ αἰώνων τὸν Υἱόν γεννῶσαν, καθώς λέγει· «Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου γεγέννηκά σε. Καὶ παρακαλεῖ πάλιν τελειῶσαι τὸ μυστήριον τοῦ

hodie genui te ".» Unde et sanctus Spiritus, beneplacito Patris et voluntate Filii invisibiliter præsens, submonstrat divinam confectionem, et manu sacerdotis obsignat, et transmutat, et conficit proposita sancta dona in corpus et sanguinem Domini nostri Jesu Christi qui dixit: • Pro ipsis ego sanctifico meipsum, ut sint et ipsi sanctificati”, Quo pacto? ‹ Qui edit meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo”., Unde nos qui divinorum mysteriorum sumus inspectores, et participes immortalis vitæ, et divinæ naturæ communione donati, glorificamus magnum, incomprehensibile et investigabile mysterian dispensationis Filii Dei: glorificantesque clamamus: . Tua de tuis tibi offerentes;, de tuo corpore et sanguine, qui dixisti: • Hoc facite in meam commemorationem;; quod est, quæ nobis per sanctos tuos apostolos tradidisti, ea tibi offerimus, propter nostram salutem. Populus: «Te hymnis celebramus Deum et Patrem tibi benedicimus Filio et Verbo: tibi gratias agimus sancto Spiritui, Domine Deus noster, Trinitas in unitate, et unitas in Trinitate, consubstantialis et individua, admirabiliter habens et distinctionem personarum, et unionem unius naturæ deitatis. Etenim quod pronus sacerdos divinam mystagogiam faciat, id declarat eum invisibiliter cum solo Deo colloqui. Unde et divinam lucis apparitionem cernit, et ad spiendorem gloriæ conspectus Filii Dei exhilarescit, et se subtrahit timore et verecundia, quemadmodum Moyses cum Deum vidit in monte ignis specie, perterrefactus recessit et occultavit faciem suam: reverebatur enim percipere a gloria Dei faciem. καὶ ἐκάλυψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ· εὐλαβεῖτο γὰρ Γιοῦ αὐτοῦ, καὶ γεννηθῆναι, ἤτοι μεταποιηθῆναι αὐ- guinem Christi et Dei, et impleatur hoc: Pgo τὸν τὸν ἄρτον καὶ τὸν οἶνον, εἰς σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ, καὶ πληρωθήσεται τό· Ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε.» Οθεν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα τῇ εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, καὶ βουλήσει τοῦ Υἱοῦ, ἀοράτως παρόν, ὑποδεικνύει τὴν θείαν ἐνέργειαν, καὶ τῇ χειρὶ τοῦ ἱερέως ἐπισφραγίζει, καὶ μεταβάλλει καὶ τελειοῖ τὰ προκείμενα ἅγια δῶρα εἰς σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ εἰπόν τος, ὅτι «Ὑπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω ἐμαυτὸν, ἵνα ὦσι καὶ αὐτοὶ ἡγιασμένοι.» Οπως; • Ο τρώγων μου την σάρκα, καὶ πίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.» Οθεν γενόμενοι θείων μυσ στηρίων αὐτόπται, καὶ μέτοχοι ζωῆς ἀθανάτου, καὶ κοινωνοί θείας φύσεως, δοξάζομεν τὸ μέγα καὶ ἀκατάληπτον καὶ ἀνεξιχνίαστον μυστήριον τῆς οἰκο. νομίας τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· δοξάζοντες δὲ βοῶμεν· «Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν σοι προσφέροντες· ἐκ τοῦ σώματος καὶ αἷματος τοῦ εἰπόντος· «Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· ὅ ἐστιν, "Α ἡμῖν διὰ τῶν ἁγίων σου ἀποστόλων παρέδωκας, ταῦτά σοι προσφέ ρομεν διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν. Ο λαός· 4 Σὲ ὑμνοῦ μεν, τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα. Σὲ εὐλογοῦμεν, τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον· σοὶ εὐχαριστοῦμεν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι· Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, Τριὰς ἐν μονάδι, καὶ μονὰς ἐν Τριάδι, ο ὁμοούσιε καὶ ἀδιαίρετε, παράδοξον ἔχουσα καὶ τὴν διαίρεσιν τῶν προσώπων, καὶ τὴν ἕνωσιν τῆς μιᾶς φύσεως τῆς θεότητος. Καὶ γὰρ τὸ ἐπικεκυφότως ποιεῖν τὸν ἱερέα τὴν θείαν μυσταγωγίαν, ἐμφαίνει τὸ συλλαλεῖν ἀοράτως τῷ μόνῳ Θεῷ. Οθεν καὶ τὴν θείαν φωτοφάνειαν ὁρᾷ, καὶ τῇ λαμπρότητι τῆς δόξης τοῦ προσώπου τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐμφαιδρύνεται, καὶ ὑποστέλλει ἑαυτὸν τῷ φόβῳ καὶ τῇ αιδοι· καθὼς Μωσῆς ὅτε εἶδε τὸν Θεὸν ἐν εἴδει πυρὸς ἐν τῷ ὄρει, έντρομος γενόμενος, ἀνέστρεψε κατανοῆσαι ἀπὸ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τὸ πρόσωπον. • Εξαιρέτως τῆς παναγίας, ἀχράντου, ο Χρή ἡμᾶς τὴν Κυρίαν τοῦ παντὸς ἐπαινεῖν, καὶ τὸ Χαῖρε, τοῦ ἀγγέλου ἐκφωνεῖν. «Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν.» Ο Θεός κατ' εἰκόνα αὐτοῦ ἔπλασεν ἡμᾶς, ὅ ἐστι κατὰ τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον καὶ δυνατόν· παραβάντες δὲ, δοῦλοι γεγόναμεν Φαραώ, τοῦ πικροῦ δεσπότου. Ἐλθὼν οὖν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ἐξηγόρασεν ἡμᾶς ἰδίῳ αἵματι, καὶ ἐνέδυσεν ἡμᾶς τὸν νέον ἄνθρωπον· καὶ τὸ τίμιον αὐτοῦ σῶμα καὶ αἷμα ἡμῖν δέδωκεν, εἰπών· «Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Ἡμεῖς δὲ μεμνημένοι τῆς αὐτῆς ἐντο λῆς, τὰ ἀντίτυπα προσφέρομεν, λέγοντες· «Τὰ σὰ • Τὰ σὰ ἐκ τῶν τῶν σοι,» καὶ τὰ ἑξῆς, νοητῶς, ὅ ἐστι τὸ ἀρχέτυπον ἡμῶν ἀξίωμα, δηλαδὴ τὸ κατ' εἰκόνα, ὁ ἐστι τὸ δίκαιον, τὸ ὅσιον, καὶ τὸ δυνατόν. Δίκαιον μὲν, μήτε ἀδικεῖσθαι, μήτε ἀδικεῖν· ὅσιον δὲ, τῶν ἀδικουμένων ἀνέχεσθαι, καὶ συγχωρεῖν τοῖς ἀδι κοῦσι, μᾶλλον δὲ καὶ εὐεργετεῖν αὐτούς. Κατὰ πάντα δὲ δεῖ ὑμνεῖν αὐτὸν, ὡς Θεὸν καὶ Κύριον τοῦ παντός. * Præcipue sanctissimæ, immaculatæ. › Oportet ut nos Dominam hujus universi laudemus, et illam angeli salutationem enuntiemus. ‹ Tua ex tuis. › Deus secundum imaginem suam formavit nos: quod est, secundumn sanctitatem, justitiam et pos testatem nos vero transgressi, servi facti sumus Pharaonis, asperi heri. Veniens itaque Dominus noster Jesus Christus redemit nos proprio sanguine, et induit nos novo homine, ac pretiosum suum corpus et sanguinem nobis dedit, inquiens: «floc facite in mei recordationem. Nos enim memores ejus mandati, antitypa (id est, configuralia) offeriinquientes: «Tua ex tuis tibi,» etc., spiritaliter, quæ est primigenia nostra dignitas: nimirum quod ex imagine Dei habemus justitiam, sanctitatem, potestatem. Justitiam, ut neque patiamur, neque faciamus injuriam: sanctitatem, ut inju- 'riam inferentes perpetiamur, et injuriis cedanus, vel potius iis benefaciamus. Omnibus autem in rebus, in hymnis celebrandus est ut Deus et Dominus hujus universitatis. 71 Pgal. 11, 7. 7 Joan. xvII, 19. “ª Joan. vi, 57. mus,

439' Signantur autem divina dona, ut adventus et gloriosa sancti Spiritus præsentia transmutet et faciat, ex pane quidem, ipsum pretiosum corpus Domini nostri Jesu Christi, ex eo autem quod est in calice, ipsum pretiosum sanguinem magni Dei et Servatoris nostri Jesu Christi, qui effusus est pro mundi vita et salute: et ut participantibus ex eo, fat in remissionem peccatorum et vitam æternam. Τὸ δὲ σφραγίσαι τὰ θεῖα δῶρα, ἵνα τῇ ἐπιφοιτήσει καὶ ἐνδόξῳ παρουσίᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μεταβάλῃ καὶ ποιήσῃ, τὸν μὲν ἄρτον, αὐτὸ τὸ τίμιον σῶμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· τὸ δὲ ἐν τῷ ποτηρίῳ, αὐτὸ τὸ τίμιον αἷμα τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὰ ἐκχυθὲν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας· καὶ ἵνα τοῖς μεταλαμβάνουσιν ἐξ αὐτοῦ, γένηται εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ ζωὴν αἰώνιον. Τὸ δὲ, • Εξαιρέτως, τουτέστιν, "Ο μῆτερ ἁγνή, τοὺς ἀφεγγεῖς τύπους καὶ τὰς παρελθούσας σκιάς τοῦ Λόγου θεασάμενοι, καὶ τὰ ἐν τούτοις, κεκλεισμέ νης πύλης, φῶς τῆς ἀληθείας ἀναλάμψαν, δοξάζομεν· σὴν δὲ γαστέρα ἐπαξίως εὐλογοῦμεν. «Καὶ ὧν ἔκα στος κατά διάνοιαν ἔχει.» Ο λαός· ι Καὶ πάντων • Hoc autem præcipue. Id est, o Mater casta, lumine carentes typos et præteritas umbras Verbi contemplantes, quæque in eis sunt, occlusis foribus, lumen veritatis refulgens glorificamus, tuo vero utero digne benedicimus. ‹ Et pro universorum cogitationibus.» Populus:. Et omnium universorum.» Jubel sacerdos populum recordari in- καὶ πασῶν. ο Εντέλλεται ὁ ἱερεὺς τῷ λαῷ, μνημο ternarum irarum tempore divinæ mystagogiæ, casque abjicere ab omnibus et universis qui odio nos persequuntur. Fit autem et memoria apud Deum pro defunctis, et spiritibus et omni carne, ut qui mortuorum et viventium potestatem habeat, et dominetur supercoelestibus et terrenis et subterraneis; et ut Rege Christo præsente, et ut sancto Spiritu omnes adhortante viventes atque vita functos ad illic moram trahendam, et requiescendum in Domini et Dei nostri Jesu Christi occursum, ut congregentur et præoccupent faciem ejus, et audiant voces laudis ejus; ut omnibus quæ erant in infernis animabus solutis a vinculis per mortem et resurrectionem Christi. Ipse enim excitatus est a mortuis, prinitiæ et primogenitus factus dormientium, et omnibus viam aperiens resurrectionis a mortuis, ad immortalem et beatam vitam refocillans eos qui in spe resurrectionis ejus dormierunt. Convocantur autem omnes eorum animæ cum prophetis et apostolis et martyribus, ut una ingrediautur et recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in mystica mensa regni Christi. νεύειν τὰς τῶν διανοιῶν ὀργὰς, ἐν τῷ καιρῷ τῆς θείας μυσταγωγίας, καὶ ἀποῤῥέψαι αὐτὰς ἐκ πάντων καὶ πασῶν τῶν μισούντων ἡμᾶς. Γίνεται δὲ καὶ μνήμη πρὸς τὸν Θεὸν ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων, καὶ πνευμάτων, καὶ πάσης σαρκός, ὡς νεκρῶν καὶ ζώντων τὴν ἐξουσίαν ἔχοντα, καὶ δεσπόζοντα ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθο νίων· καὶ ὡς τοῦ βασιλέως Χριστοῦ παρόντος, καὶ ὡς τοῦ ἁγίου Πνεύματος πάντας προσκαλουμένου, ζῶντάς τε καὶ μεταστάντας, πρὸς τὰς ἐκεῖσε μονάς καὶ καταπαύσεις, εἰς τὴν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ προέλευσιν, συναθροισθῆναι καὶ προφθάσαι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ ἀκουσθῆναι τῶν φωνῶν τῆς αἰνέσεως αὐτοῦ· ὡς πασῶν τῶν ἐν ᾅδῃ ψυχῶν ἀπολυθεισῶν τῶν δεσμῶν, διὰ τοῦ θανά του καὶ τῆς ἀναστάσεως Χριστοῦ. Αὐτὸς γὰρ ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν, ἀπαρχὴ καὶ πρωτότοκος γενόμεν νος τῶν κεκοιμημένων· καὶ πᾶσιν ὁδοποιήσας τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν· καὶ πρὸς τὴν ἀθάνατον καὶ μακαρίαν ζωὴν ἀναπαύων τοὺς ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ κοιμηθέντας. Συγκαλοῦνται δὲ πᾶσαι αἱ ψυχαὶ αὐτῶν μετὰ τῶν προφητῶν καὶ ἀποστόλων καὶ μαρτύρων συνεισελθεῖν καὶ ἀνακλιθῆναι μετά Αβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, ἐν τῇ μυστικῇ τρα πέζῃ τῆς βασιλείας Χριστοῦ. • Καὶ δὲς ἡμῖν, ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ δου ξάζειν καὶ ἀνυμνεῖν τὸ πάντιμον.» Δεόμεθά σου ὥσπερ ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ εἰς τὴν σὴν • Et da nobis, ore uno et corde uno glorificare et laudare honorificentissimum., Supplicamus tibi, ore uno unoque cordle, ut te verbis glorificemus; ita sane et unum spiritum et unum ani- δοξολογίαν· οὕτω τοίνυν καὶ ἐν πνεῦμα, καὶ μίαν mum da nobis, ut conjuncti charitatis vinculo possimus cum fiducia frui proposita mensa, et flamus divinis mysteriis digni glorificantes et hymnis celebrantes pretiosissimum et magnificum nomen tuum, o Pater, et Fili, et Spiritus sancte.. Εt sint misericordiæ magni Dei et Servatoris nostri Jesu Christi cum omnibus nobis. Si sic faciamus ut superius diximus, miserationes Dei erunt cum omvibus nobis. Misericordia Dei Christus est, qui propter nos, et quia nostri miserebatur, a magno Deo missus est, qui tradidit semetipsum propter nos, et misertus est. Qui enim in unitatem fidei, et communicationem sancti Spiritus coivimus, per dispensationem ejus qui pro nobis mortuus est et ψυχὴν δός ἡμῖν, ἵνα συναπτόμενοι τῷ τῆς ἀγάπης συνδέσμῳ, δυνησώμεθα μετὰ παῤῥησίας ἀπολαύειν τῆς προκειμένης τραπέζης, καὶ γενώμεθα ἄξιοι τῶν θείων μυστηρίων, δοξάζοντες καὶ ὑμνοῦντες τὸ πάντιμον καὶ μεγαλοπρεπές όνομά σου, τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. «Καὶ ἔσται τὰ ἐλέη τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων ἡμῶν. ὁ Ἐὰν οὕτω πράξωμεν ὡς ἀνωτέρω ἔφημεν, τὰ ἐλέη του Θεοῦ ἔσται μετὰ πάντων ἡμῶν. Ελεος Θεοῦ ὁ Χρι στός ἐστιν, ὁ δι' ἡμᾶς, καὶ διὰ τὸ ἐλεῆσαι ἡμᾶς, ἀπὸ τοῦ μεγάλου Θεοῦ ἀποσταλείς· ὃς καὶ παρέδωκε, ἑαυτὸν δι' ἡμᾶς, καὶ ηλέησεν. Οἱ γὰρ εἰς ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ κοινωνίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος

συνελθόντες, διὰ τῆς οἰκονομίας τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν & excitatus, et sedet in dextera Patris, non amplius ἀποθανόντος, καὶ ἐγερθέντος, καὶ καθίσαντος ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἔτι ἐπὶ γῆς ἐσμεν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ θρόνῳ τοῦ Θεοῦ τῷ βασιλικῷ παρεστήκαμεν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου ὁ Χριστός έστι, καθὼς αὐτὸς λέγει· • Πάτερ δίκαιε, ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῷ ὀνόματί σου, οὓς δέδωκάς μοι· ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, κἀκεῖνοι ὦσι μετ' ἐμοῦ, καὶ θεωρῶσι τὴν δόξαν ἣν δέδωκάς μοι, ὅτι ἠγάπησας αὐτοὺς, καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας.» Πάντες δὲ οἱ τὴν υἱοθεσίαν ἀπολαβόντες, καὶ συγκληρονόμοι τοῦ Χριστοῦ γενόμενοι, διὰ τῆς χάριτος αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐξ ἔργων ἡμῶν ἔχομεν τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν· οὔτινος τὴν χάριν καὶ τὴν ἐνέργειαν θεωρῶν ὁ ἱερεὺς, βοᾷ καὶ λέγει· Ἀββᾶ, ὁ Πατὴρ ὁ οὐράνιος, ἀξίωσον λεῖσθαί σε καὶ λέγειν.» • Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.» Αληθῶς Πατὴρ πάντων ἡμῶν ἐστι, καὶ πάντας τηρεῖ. Καὶ εἰ μὲν τὸ θέλημα αὐτοῦ πράττομεν, πατὴρ ἡμῶν· εἰ δὲ μή, οὗτινος τὸ ἔργον ποιοῦμεν, οὗτός ἐστι πα τήρ. Καὶ ἄλλως· Πατέρα αὐτὸν καλεῖς; ὡς τέκνον πολιτεύου, ἵνα εὐάρεστος αὐτῷ γένῃ τῷ Πατρὶ τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· τίς γὰρ τῷ κοσμοκράτορι τῶν κάτω συρομένων στρατευόμενος, καὶ υἱοθετούμενος αὐτῷ διὰ τῶν πονηρῶν ἔργων, τολμᾷ τὸν αἴτιον παντὸς ἀγαθοῦ Κύριον εἰπεῖν Πατέρα; Δῆλον δὲ ὅτι οὗτος οὐ τὸν Κύριον Σαβαὼθ καλεῖ Πατέρα, ἀλλὰ τὸν ἀντικείμενον, οὗ καὶ τὰ ἔργα πράττει. "Αλλως Πατέρα λέγεις, ἄνθρωπε, τὸν Θεόν; καλῶς λέγεις· ἔστι γὰρ Πατὴρ καὶ Ποιητής πάντων ἡμῶν· ἀλλὰ σπεῖδε ἐργάζεσθαι ἔργα ἀρέσκοντα τῷ Πατρί σου. Εἰ δὲ κακὰ ἔργα ποιεῖς, πρόδηλον ὅτι τὸν διάβολον έπικα. λεῖς πατέρα. Οὗτος γὰρ ἐστιν ἔφορος τῶν κακῶν. Διὸ σπεῦδε ἐκφυγεῖν τοῦτον, καὶ ἀρέσαι τῷ ἀγαθῷ Πατρί σου καὶ Ποιητῇ σου. • Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου.» Ονομά ἐστι τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τὸ ἐπικληθὲν ἐφ' ἡμᾶς· Χριστὸς γὰρ, καὶ ἡμεῖς Χριστιανοί, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπικέκληται ἡμῖν. Καὶ ἀληθῶς ἅγιος ὁ Θεὸς, ἀλλ' ἡμεῖς παρακαλοῦμεν, ἵνα ἁγιάσῃ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν ἡμῖν, ὅ ἐστι τὸ ἔργον ἡμῶν ἀξιολόγιστον· ἅγιον καὶ ὅλως καθαρὸν ποιήσῃ τὸ σῶμα ἡμῶν· ἵνα ἀνέγκλητον εὑρεθῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἀπολογίας. Καὶ τί γάρ; οὐκ ἔστιν ἅγιος διθεός; Ναὶ ἅγιος· ἀλλὰ τοῦτο λέγεις· Ἐν ἐμοὶ • ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, ο ὅπως ἴδωσιν οἱ ἄνθρω ποι τὰ καλὰ ἔργα μου, καὶ δοξάσωσι σε τὸν Πατέρα καὶ Ποιητήν μου. • Ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου.» Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ, τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ἅγιον, ὡς λέγει· Η βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς ὑμῶν ἐστι.» Τῷ Πνεύματι γὰρ τῷ ἁγίῳ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ τὸ βασιλεύειν πρέπει, τῷ ἁγιάζοντι καὶ φωτίζοντι τὰς νοερὰς καὶ ἀγγελι κὰς δυνάμεις, καὶ οὐρανίους στρατιάς, καὶ πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, καὶ πιστεύοντα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ” Luc. xvii, 21. Πατήρ, quasi πάντας τηρῶν. super terram sumus, sed in throno Dei regi assistimus in coelis ubi Christus est, quemadmodum ait ipse: «Pater juste, sanctifica eos in nomine tu0 quos dedisti mihi, ut ubi ego sum et illi sint mecum, et contemplentur gloriam quam dedisti mihi, quod dilexerim eos, quemadmoduin me dilexisti: › omnes vero qui adoptionem in Filium accepimus, et cohæredes Christi per gratiam ejus ac non ex operibus nostris facti sumus, habemus Spiritum Filii Dei in cordibus nostris: cujus gratiam et efficaciam contemplans sacerdos, clamat et ait: «Abba, Pater calestis, dignare nos cum fiducia indemnabiliter audere invocare te et dicere. ἡμᾶς ἀκατακρίτως μετὰ παῤῥησίας τολμᾷν ἐπικα- > • Pater noster, qui es in colis. Vere Paler omnium nostrum est, et omnes (ut vocis etymon indicat servat. Ac si quidem voluntatem ejus facimus, pater est noster: sin minus, cujuscunque opus facimus, is est pater. Et aliter: Pater eum vocas? ut Filius vitam tuam institue, ut gratus sis et placeas ipsi tuo Patri qui in cœlis est: quis enim sub mundi principe rerumque inferarum potente militans, et in flium ei adoptatus, malis operibus audeat Auctorem omnium bonorum ac Dominum dicere Patrem? Certum est quod hic non Dominum Sabaoth vocat Patrem, sed adversarium, cujus etiam opera facit. Aliter: Patrem dicis (o homo) Deum? præclare dicis, est enim Pater et Auctor omnium nostrum: sed festina ea obire munia quæ tuo placeant Patri. Si vero mala opera facis, perspicuum est te diabolum invocare patrem ipse enim est præses malorum. Quocirca festina hunc effugere, et bono Patri tuo et Procreatori tuo placere. • Sanctificetur nomen tuum.» Nomen est Filii Dei, quod invocatuin est super nos. Christus enim est, et nos Christiani, et ab ejus nomine cognominati sumus. Profecto vere sanctus est Deus: at nos supplicamus ut nomen suum in nobis sanctificet, quod est opus nostrum rationi consentaneum: sanctum et omnino purum faciat corpus nostrum, ut irreprehensum inveniatur in die defensionis Ecquid enim non est sanctus Deus? Profecto sanctus est; sed hoc ais: In met sanctificetur nomen tuum, › ut videant homines bona opera mea, et le glorificent Patrem et Factorem meum. • Adveniat regnum tuum.» Regnum Dei, Spiritus est sanctus, quemadmodum ait: Regnum calorum intra vos est ". Spiritui enim sancto cum Patre et Filio regnare convenit, qui sanctificat et illuminat spiritales et angelicas potestates, et cœlestes exercitus, et omnem hominem venientem in mundum, et credentem in nomine Patris et Filii et sancti Spiritus. Vere Rex terræ, visibilium et inviΑπολογίας, reddenda rationis.

ribilium. Sed quemadmodum eum civitas circum- ἁγίου Πνεύματος. Αληθῶς βασιλεὺς γῆς, ὁρατῶν data est ab hostibus, requirit a rege auxilium, ita et nos circumdati ab adversariis potestatibus et peccatis, quærimus ab eo auxilium ut nos liberet. Regem appellas? fias ut spiritualis miles, ut plceas Regi qui te in suum exercitum allegat. Εt quidnam? now est rex Deus, quod adventurum est regnum ejus? Certe Rex omnium est: at quemad. modum civitas circumdata, ut supra dictum. Et alio modo. Cum Propheta dicat: ‹ Regnavit Deus super gentes 18 › præterito tempore ut futuro usus, hujus rei gratia vociferamur: Adveniat regnum tuum, › super nos qui gentes sumus, Domine. • Fiat voluntas tua sicut in caelo et in terra. Voluntas Dei e Patris, dispensatio Filii ejus est. Angeli in cœlo, in concordia ét consensu sunt, ita quærimus et nos in charitate non ficta vivere: quodcunque vis ac requiris, in coelo fit in terra ut id fiat, facias oportet. Sensus est ejusmodi: Domine, quemadmodum fit in cœlo voluntas tua, et sunt omnes angeli in pace, nec est in eis qui pellat et qui pellatur, neque qui affligat et affligatur, neque qui bellum aggrediatur et qui sustineat, sed omnes in profunda tranquillitate glorificant to, ita et in nobis hominibus qui sumus in terra, ‹ fiat voluntas tua, ut omnes gentes uno ore et uno corde glorificemus te Factorem et nostrum omnium Patrem. • Panem nostrum quotidianum da nobis hodie.» Panis quotidianus est Christus, qui est, qui ante fuit, et qui m'anet in sæcula: qui se voluntario praebet edendum, et sine consumptione permanet semper, ut det vitam mundo: quem per baptismum acceptum, petimus ut semper accipiamus, habeamus, et comedanius, petimus naturæ nostre convenientem; ut nos eo simus contenti, nt ne pauperes facti et fame labescentes, ad blasphemias convertamur, aut supra modum abundantes efferamur, et a te projiciamur. Panem si quæras, aurum ne cumules: sin tibi deest et privaris, id admoneat te ut quæras. Quotidianum panem accipere postulamus, quia homines omnes ex duabus naturis coalescent, animo (inquain) et corpore; propterea utrique congruum panem petimus. Nam panis quidem corporis, hic panis est quo vescimur: panis vero animi, sermo Dei est. Aperi, fili, os tuum, et frequentius Dei sis memor quam respires. ‹ Et dimitte nobis debita nostra. Condona nobis peccata nostra, quemadmodum nos delinquentibus in nos dimittimus; ac, si ita facimus, ipse quoque nobís sic faciet. Remiserisne cuipiam, quære: 15 Psal. XLVI, Ἐπιούσιον, substantialem. καὶ ἀοράτων. Αλλ' ὥσπερ πόλις κυκλωθεῖσα ὑπὸ ἐχθρῶν, ζητεῖ τὴν τοῦ βασιλέως βοήθειαν· οὕτω καὶ ἡμεῖς κυκλωθέντες ὑπὸ τῶν ἐναντίων δυνάμεων καὶ τῶν ἁμαρτιῶν, ζητοῦμεν παρ' αὐτοῦ βοήθειαν, ἵνα λυτρώσηται ἡμᾶς. Τὸν βασιλέα καλεῖς; Γενοῦ ὡς πνευματικός στρατιώτης, ἵνα ἀρέσῃς τῷ βασιλεῖ τῷ στρατολογήσαντί σε. Καὶ τί γάρ; οὐκ ἔστι βασιλεὺς ὁ Θεὸς, ὅτι μέλλει ἔρχεσθαι ἡ βασιλεία αὐτοῦ; Ναί, βασιλεὺς πάντων ἐστίν· ἀλλ᾿ ὥσπερ πόλις κυκλω θεῖσα, ὡς εἴρηται, καὶ κατὰ ἄλλον τρόπον. Ἐπειδὴ ὁ προφήτης λέγει· Εβασίλευσεν ὁ Θεὸς ἐπὶ τὰ ἔθνη, τῷ παρεληλυθότι χρόνῳ ὡς μέλλοντι χρησάμενος, χάριν τούτου κράζομεν· Ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου, ο ἐφ' ἡμᾶς τὰ ἔθνη, Κύριε. • Γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς.» Τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, ή α κονομία τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ ἐστιν. Οἱ ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ, ἐν ὁμονοίᾳ καὶ συμφωνία υπάρχουσιν, οὕτω ζητούσ μεν καὶ ἡμεῖς ἐν ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ γενέσθαι ὁποῖον θέλημα ζητεῖς, ἐν οὐρανῷ γίνεται· τὸ ἐν τῇ γῇ δεῖ σε πληρῶσαι. Τὸ δὲ νόημά ἐστιν οὕτως· Κύριε, ὥσπερ ἐγένετο ἐν τῷ οὐρανῷ τὸ θέλημά σου, καὶ εἰσὶ πάντες οἱ ἄγγελοι ἐν εἰρήνῃ, καὶ οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ὠθῶν καὶ ἀντωθούμενος, οὔτε θλίβων καὶ θλιβόμενος, οὔτε πολεμῶν καὶ πολεμούμενος, ἀλλὰ πάντες ἐν γαλήνῃ βαθεία δοξάζουσί σε· οὕτω καὶ ἐν ἡμῖν τοῖς ἐπὶ γῆς ἀνθρώποις «γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ο ἵνα πάντα τὰ ἔθνη ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μια καρδία δοξάζωμεν σε τὸν Ποιητὴν καὶ Πατέρα πάντων ἡμῶν. • Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμε ρον. Ὁ ἄρτος ὁ ἐπιούσιός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ὁ ὤν, καὶ προὼν, καὶ μένων εἰς τοὺς αἰῶνας· ὁ ἑκουσίως ἐσθιόμενος, καὶ ἀδαπάνητος διαμένων ἀεὶ, καὶ διδοὺς ζωὴν τῷ κόσμῳ· ὃν διὰ τοῦ βαπτίσματος δεξάμενοι, τοῦτον λαβεῖν πάντοτε καὶ ἔχειν καὶ ἐσθίειν αὐτούμεθα· τὸν πρέποντα τῇ οὐσίᾳ ἡμῶν, ὡς ἔστιν ἀρκοῦν ἡμῖν, ἵνα μὴ πενόμενοι καὶ λιμῷ τηκόμενοι, εἰς βλασφημίαν τραπῶμεν, ἢ περιττεύοντες επαρθῶμεν καὶ ἀποῤῥιφῶμεν ἀπὸ σοῦ. "Αρτον ἐὰν ζητῇς, χρυσ σίον μή σώρευε· εἰ δὲ λείπῃ καὶ στερῇ, προτρεψάτω σε ζητῆσαι. Επιούσιον ἄρτον αιτούμεθα λαβεῖν, ἐπειδὴ ὁ πᾶς ἄνθρωπος ἐκ δύο οὐσιῶν συνίσταται, ψυχῆς τε λέγω καὶ σώματος· καὶ διὰ τοῦτο, ἐφ' ἑκάστῃ οὐσίᾳ τὸν πρέποντα ἄρτον αιτούμεθα. "Αρτος μὲν γὰρ σώματος, οὗτος ὁ ἐσθιόμενος· ἄρτος δὲ ψυχῆς, λόγος Θεοῦ. ῎Ανοιγε, τέκνον, σὸν στόμα καὶ συχνότερον μνημόνευε Θεοῦ μᾶλλον ἢ ἀνάπνει. • Καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν. ὁ Συγχώ ρησον ἡμῖν τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν, λέγοντες, ὥσπερ ἡμεῖς τοῖς πταίουσιν ἡμῖν· καὶ εἰ οὕτω ποιοῦμεν, καὶ αὐτὸς ἡμῖν οὕτω ποιήσει. Ἐὰν ἀφῆκές τινι,

ζήτει· ἐὰν ἔλυσας ἀδελφὸν ἀπ' ἔχθρας, παρακάλει· an fratrem ab inimicitiis solveris, apud te conεἰ δὲ μνησικακίαν ἔχεις, ποίαν ἄφεσιν ζητεῖς; Ἡ δὲ ἐπίλυσίς ἐστιν οὕτως, ὡς φέρε εἰπεῖν· Κύριε, «ἄφες ἡμῖν τὰ χρέα ἡμῶν,» τουτέστι, τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν καὶ τὰ πταίσματα, «ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν ν πᾶσι τοῖς ἁμαρτάνουσιν καὶ πταίουσιν εἰς ἡμᾶς ἀδελφοῖς ἡμῶν, ἐλευθέροις τε καὶ δούλοις, καὶ πᾶσι τοῖς ὑποχειρίοις ἡμῶν. Ταῦτα λέγων, ἄνθρωπε, ἐὰν οὕτω ποιῇς, ἐννοήθητι, ὅτι ι φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος· καὶ διορθωσάμενος, ἐπίστρεψον πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα καὶ Ποιητήν σου. • Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμὸν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.» Ἡμεῖς, Δέσποτα, ἐσμὲν ἄξιοι πάσης κολάσεως, καὶ παρακαλοῦμεν μὴ παραδῴης ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἐχθίστων ἀνθρώπων, καὶ πονηρῶν δαιμόνων, πρὸς τὸ κολάσαι ἡμᾶς· ἀλλὰ σύ, Κύριε, ἡμᾶς παίδευσον, ὅτι ὡς ἡ φιλανθρωπία σου, οὕτω καὶ ἡ παιδεία σου. Τί γάρ; ὁ Θεὸς εἰσ ἄγει ἄνθρωπον εἰς πειρασμόν; μὴ γένοιτο. Οὐ γὰρ αἴτιος τῶν κακῶν ὁ Θεός· ἀλλὰ παρακαλέσωμεν αὐτὸν, ἵνα τοῖς πολλοῖς αὐτοῦ οἰκτιρμοῖς μὴ ἐάσῃ ἡμᾶς πειρασθῆναι. Κύριε, ἐὰν ζητήσῃ ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς σινιάσαι ὡς τὸν σίτον, ὥσπερ καὶ τοὺς ἁγίους σου ἀποστόλους ἐζήτησε μὲν, ἀπέτυχε δέ· ἢ ὡς τὸν πάλαι Ἰώβ· μὴ δώσῃς αὐτῷ ἐξουσίαν καθ' ἡμῶν. Αλλ' εἰ καὶ πονηρὸς ἄνθρωπος θελήσει ἡμᾶς πειράσαι, μὴ δώσῃς ἡμᾶς τῷ θελήματι αὐτοῦ, ἀλλὰ σκέπασον ἡμᾶς ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου· • Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δυνάμις καὶ ἡ δόξα,» τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Σοῦ γάρ ἐστιν ἡ ἐξουσία καὶ ἡ κυρία τοῦ ἐλεεῖν καὶ σώζειν, τοῦ θανατοῦν καὶ ζωογονεῖν, τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Κύριε, ἐπειδὴ σή ἐστιν ἡ βασιλεία, μὴ ἐάσῃς ἡμᾶς φοβηθῆναι ἑτέραν βασιλείαν, μήτε δύναμιν, μήτε δεσποτείαν. Αλλ' εἰ καὶ ἄξιοί ἐσμεν κολάσεων, διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, σὺ ἡμᾶς οἴῳ τρόπῳ θέλῃς, τιμώρησον· καὶ μὴ παραδῷς ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἀνθρώπων. Εμπεσούμεθα δὲ εἰς χεῖρας σάς· ὅτι ὡς ἡ μεγαλωσύνη σου, οὔ τω καὶ τὸ ἔλεός σου, Πάτερ παντοκράτορ. • Ειρήνη πᾶσιν.» Ηρεμον τὸν νοῦν ἕξοιμεν, πάν τες. • Τὰς κεφαλὰς ἡμῶν.» Τὰς διανοίας ἡμῶν σὺν τοῖς ἔργοις τῷ Κυρίῳ ἐπιστρέψωμεν, δεόμενοι τὰ προκείμενα δῶρα εἰς ἀγαθὸν ἐξομαλίσαι κατὰ τὴν χρείαν ἑκάστου. Εὐχαριστοῦμεν δὲ, χάριτι καὶ οἱ κτιρμοῖς καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Μονογενούς σου. Είτα βοᾷ ὁ ἱερεὺς τοῖς πᾶσι λέγων·. Ὅτι ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὁμοιοπαθής ὑμῖν, μή γινώσκων ἑκάστου ὑμῶν τὰ ἔργα· ν ὁρᾶτε οὖν καὶ γίνεσθε ἅγιοι, ὅτι ὁ Χριστὸς ἐν μέλλετε μεταλαβείν, ἅγιος Θεός ἐστι, καὶ ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος. «Τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις.» Τοῖς ἁμνησικάκοις καὶ καθαροῖς τῇ καρδίᾳ ἀξιοῖ ὁ Θεὸς δοῦναι τὰ ἅγια. Αγίους λέγει τοὺς κεκαθαρ- ** Hebr. x, 31. sidera quod si adhuc mali accepti recordaris, quam remissionem quæris? Eorum quæ dicimus hic sensus est: Domine, dimitte nobis debita nostra: s id est, peccata nostra et lapsus, e sicut et nos dimittimus › omnibus delinquentibus in nos fratribus nostris, tam liberis quam servis, et omnibus subditis nobis. Hæc dicens, o homo, an ita facias, tecum reputa, quia «terribile est incidere in manus Dei viventis”:» et te corrigens et emendans convertere ad Deum et Patrem et Factorem tuum. ‹ Et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo.» Nos, Domine, omni supplicio sumus digni, et supplicamus tibi ne tradas nos in manus 5 inimicissimorum hominum, et malorum dæmonum, ad puniendos nos: sed tu, Domine, nos erudiendo castiga, quia perinde est tua clementia atque castigatio tua. Quid enim? inducitne hominem in tentationem? absit! non enim Deus est auctor malorum sed obsecramus eum ut per multas suas miserationes non sinat nos in tentationem incidere. Domine, si quærat nos Satanas, ut cribret quemadmodum frumentum (ut etiam sanctos tuos apostolos quæsivit, sed non obtinuit; aut ut veterem illum Job), ne des ei potestatem in nos. Quinetiam si malignus homo velit nos tentare, ne tradas nos ejus voluntati, sed tege nos tegumento alarum tuarum: c. Quoniam tuum est regnum et virtus et gloria ο Patris, et Filii, et sancti Spiritus. In tua est enim potestate et dominio, miseratio et salus, mors et vita, o Pater, et Fili, et Spiritus sancte, nunc, et semper, et in sæcula: Domine, quoniam tuumn est regnum, ne sinas nos formidare aliud regnum, neque potentiam, neque dominationem. Et, tametsi suppliciis digni sumus propter peccata nostra, tu nos quomodo vis punito, et ne tradas nos in manus hominum. Incidemus autem in manus tuas: quia talis est magnitudo tua, qualis et misericordia tua, Pater omnipotens. ‹ Pax omnibus. › Quietam et sedatam mentem habeamus omnes. ‹ Capita nostra: › cogitationes nostras cum operibus Deo acceptas feramus, deprecantes ut proposita munera in bonum complanet, in usum et commodum cujusque. Gratias autem agimus, Dei gratia et miserationibus et beniguitate Filii tui in homines. Deinde clamat sacerdos, omnibus inquiens: Quia ego homo sum, affectionibus vestri similis, non cognoscens cujusque vestrum opera;» videte igitur ut sanctificati sitis, quia Christus cujus participes estis futuri, sanctus. Deus est, et in sanctis recumbit. Sancta sanctis. Immemoribus malorum, et mundis corde dignatur De hac doxologia quæ occurrit in textu Græco Matth. v, 13, videsis Nov. Test. Wetstenii hoc loco..

Deus largiri sancta. Sanctos ait eos qui a prava & μένους ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς, καὶ ἔχοντας πίσ conscientia mundati sunt, et in sancta fide sincer credunt. Populus fatetur et ait: c Unus sanctus, unus Dominus Jesus Christus in gloria Dei Patris. Amen.» Unus sanctus et Deus immunis ab omni peccato est Dominus noster Jesus Christus, cum Deo Patre et sancto Spiritu, ipsi gloria in sæcula. Alio modo. Deum ait, qui in Trinitate celebratur. Contegi autem alis talem ac talem thesin, ad exen)- plum est illius visionis quæ Dei speculatoribus apparuit. Aut potius quod per ternariam illam sanctificationem, obscure numerus personarum innuitur; et item, unitas potestatis et naturæ et deitatis per unitatem dominationis. Glorificatur etiam his Aribus, e Sanctus, Sanctus, Sanctus, • trium personarum sanctitas: rursum cernitur dominatio unius naturæ et celebratur. Nimirum Deus in Trinitate, tribus Seraphicis sanctificationibus glorifcatur, in unam coeuntibus et convenientibus dominationen naturæ et deitatis. Sanctificationum autem ternio, tres personas innuit: et dominatio, unitas est unius potestatis et naturæ. Itaque contegi alarum compage, deitatis id quod ignotum est et occultum subindicat. Cum enim ait, ‹ Sancta sanctis,» hoc ait de mundis et sanctis. Sanctorum, non peccatorum, sed bonorum operum copia est ac abundantia. Elatio autem in altum venerandi corporis, repræsentat crucis elationem, et mortem in ea, et ipsam resurrectionem. - Quod autem sublevet sacerdos divinum panem, et signum crucis ter faciat in aere cum venerabili et vivifico pane, id innuit: una quidem crux quæ sursum designatur, sanctificatum supernum ætherem monstrat, media, aerem, infima quæ fit supra et prope discum, terram in qua vivificum illud Christi corpus sepultum est. Quod autem in calice faciat crucis signum, idque ter, sanctificatum indicat quatuor finibus terminatum universum mundum, a divina per carnem assumptam dispensatione, et ab ipsa vivifica passione Christi Dei. Et Christus Jesus cruci affixus, ad occidentem erat intuens, ejus vero venerandarum manuum, altera in meridiem, altera in septentrionem erat extensa. Iloe autem ad orientep, prout ait quidam, e Deus a Theman veniet, quia ipse est spiritalis Sol justitiæ, et Oriens nomen ejus; › et propterea quod illinc exspectamus æternam requiem et resurrectionem. Quod autem tres fiant cruces, id sanctæ Trinitatis mysterium significat. Passus est Filius et Sermo Dei, beneplacito coæterni Dei et Patris, cooperatione sancti Spiritus. Ob id et populus clamat: c Unus sanctus, unus Dominus Jesus Christus; › sanctum et Dominum inquiens eum qui in Trinitate celebratur et glorificatur Deus. Nam sanctificationum trina repetitio, tres personas significat et innuit. Quod autem sublevet divinum panem solum, id est, quia ipse est Rex Dominus, et ipse est caput, ut Apostolus ait, alia autem veneranda dona, membra sunt στιν εἰλικρινῆ εἰς τὰ ἅγια. Ο λαὸς ὁμολογεῖ καὶ λέγει· «Εἷς ἅγιος, εις Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Αμήν.» Εἷς ἅγιος καὶ Θεὸς ἀναμάρτητός ἐστιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς σὺν Θεῷ Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Θεὸν λέγει τὸν ἐν Τριάδι ὑμνούμενον. Τὸ δὲ συγκαλύπτεσθαι διὰ τῶν πτερύγων, τοιάνδε καὶ τοιάνδε θέσιν, κατὰ τὴν τοῖς θεόπταις ὁραθεῖσαν ὄψιν· ἢ διὰ τὸ τρισσὸν μᾶλλον τοῦ ἁγια σμοῦ κρυφίως τὸν ἀριθμὸν ὑπαινίττεσθαι τῶν ὑποστάσεων, καὶ τὸ μοναδικὸν ὁμοίως τῆς ἐξουσίας καὶ φύσεως καὶ θεότητος, τῇ μοναδικῇ τῆς κυριότητος. Δοξάζεται δὲ διὰ τοῦ, ο Αγιος, ἅγιος, ἅγιος, ο καὶ ὁ τῶν τριῶν προσώπων ἁγιασμός. Πάλιν ὁρᾶται, καὶ ἡ κυριότης τῆς μιᾶς φύσεως ὑμνεῖται· ἤτοι ὁ ἐν Τριάδι Θεὸς τρισὶ Σεραφικοῖς ἁγιασμοῖς δου ξάζεται, καὶ εἰς μίαν συνιοῦσι καὶ συνερχομένοις κυριότητα τῆς φύσεως καὶ θεότητος. Τὸ δὲ τρισσὸν τῶν ἁγιασμῶν τὰς τρεῖς ὑποστάσεις αινίττεται· καὶ ἡ κυριότης τὸ μοναδικὸν τῆς μιᾶς ἐξουσίας το καὶ φύσεως. Τὸ γοῦν συγκαλύπτεσθαι, τὸ ἄγνωστον καὶ κρύφιον διὰ τῆς τῶν πτερύγων συμπήξεως ὑποδηλοῖ τῆς θεότητος. Ὅταν γὰρ εἴπῃ·. Τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις· › τοῦτο λέγει περὶ τῶν καθαρῶν καὶ ἁγίων. Τῶν γὰρ ἁγίων, οὐχὶ τῶν ἁμαρτημάτων, ἀλλὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων πλοῦτος. Η δὲ ὕψωσις τοῦ τιμίου σώματος, εἰκονίζει τὴν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὕψωσιν, καὶ τὸν ἐν αὐτῷ θάνατον, καὶ αὐτὴν τὴν ἀνά στασιν. Τὸ δὲ ὑψῶσαι τὸν ἱερέα τὸν θεῖον ἄρτον, καὶ τύ που σταυροῦ τρὶς ποιῆσαι ἐν τῷ ἀέρι μετὰ τοῦ τι μίου καὶ ζωοποιοῦ ἄρτου, τοῦτο αινίττεται· ὁ μὲν εἷς σταυρὸς ὁ τυπούμενος ἄνω, ἁγιασθῆναι δηλοῖ τὸν ἄνω αἰθέρα· ὁ δὲ μέσος, τὸν ἀέρα· ὁ δὲ κάτω, ὁ ἐπάνω καὶ πλησίον τοῦ δίσκου, τὴν γῆν, ἐν ᾗ καὶ τὸ ζωοποιὸν ἐκεῖνο τοῦ Χριστοῦ σῶμα ἐτάφη. Τὸ δὲ ἐν τῷ ποτηρίῳ ποιῆσαι τύπον σταυροῦ, καὶ αὐτὸν τρίτον, ἁγιασθῆναι δηλοῖ τὸν τετραπέρατον ἅπαντα κόσμον, παρὰ τῆς θείας ἐνσάρκου οἰκονομίας, καὶ παρὰ αὐτοῦ τοῦ ζωοποιοῦ πάθους Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Χριστὸς Ἰησοῦς σταυρούμενος, κατὰ δύσιν μὲν ἦν βλέπων· αἱ δὲ τίμιαι αὐτοῦ χεῖρες, ἡ μὲν ἐν τῇ μεσημβρία, ἡ δὲ ἐν τῇ ἄρκτῳ ἐκτεταμένη ἦν. Τὸ δὲ κατὰ ἀνατολὰς, κατὰ τὸν λέγοντα·· Ὁ Θεὸς ἀπὸ Θαιμᾶν ἥξει, ο ἐπεὶ αὐτός ἐστιν ὁ νοητής Ηλιος τῆς δικαιοσύνης· καὶ, ο 'Ανατολὴ ὄνομα αὐτοῦ·» καὶ διὰ τὸ καραδοκεῖν ἐκεῖσε τὴν ἀΐδιον ἀπόλαυσιν καὶ τὴν ἀνάστασιν. Τὸ δὲ τρεῖς σταυρούς, τὸ τῆς ἁγίας Τριάδος μυστήριον δηλοί. Επαθε μὲν ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, εὐδοκίᾳ τοῦ συναϊδίου Θεοῦ καὶ Πατρός, συνεργίᾳ δὲ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ λαὸς βοᾷ·· Εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός· ο ἅγιον μὲν καὶ Κύριον λέγων, τὸν ἐν Τριάδι ὑμνούμενόν τε καὶ δοξαζόμενον Θεόν. Τὸ γὰρ τρισσὸν τῶν ἁγιασμῶν, τὰς τρεῖς ὑποστάσεις δηλοῖ καὶ αἰνίττεται. Τὸ δὲ ὑψῶσαι τὸν θεῖον ἄρτον μόνον, τοῦτό ἐστιν, ἐπεὶ αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς Κύριος - καὶ αὐτός ἐστιν ἡ κεφαλή, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Τὰ

δὲ ἄλλα τίμια δώρα, μέλη Χριστοῦ, καὶ σῶμα Χρι- Christi, et corpus Christi, id est, venerandi core στοῦ· ἤγουν τοῦ τιμίου σώματος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖνος γάρ ἐστι μόνος, ἐν ᾧ τυποῦται καὶ δείκνυται τὸ θεῖον καὶ ζωηφόρον πάθος, τοῦ τυθέντος ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς· ἐπειδήπερ αὐτὸς μόνος ὁ θεῖος ἄρτος, σφάττεται μὲν, καὶ ὡς ἀμνὸς θύεται· τὰ δ᾽ ἄλλα τῶν θείων δώρων οὐ λογχεύονται μετὰ τῆς λόγχης σταυροειδῶς· ἀλλ' ὡς μέλη καὶ μέρη σώματος, μερίζονται καὶ κατασφάττονται. Μετέχων οὖν ἐκεῖνος ὁ θεῖος ἄρτος ἁγιασμοῦ, μεταδίδωσι καὶ τοῖς ἄλλοις τιμίοις δώροις· ὁμοίως καὶ τῷ ποτηρίῳ μεταδίδωσι τοῦ ἁγιασμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Μετὰ δὲ τὴν ὕψωσιν, εὐθὺς ὁ μερισμὸς τοῦ θείου ποιείται σώματος. Ἀλλὰ κἂν μερίζηται, ἀμέριστος διαμένει καὶ ἄτμητος, ἐφ' ἑνὶ ἑκάστῳ μέρει τῶν τεμνομένων, ὅλος γνωριζόμενός τε καὶ εὑρισκόμενος. Εἰ γὰρ καὶ φθορὰν ὑπέστη τῷ θανάτῳ, ἀλλ' ἡ σὰρξ αὐτοῦ ἐν τῷ ᾅδῃ οὐκ εἶδε διαφθοράν. Τότε δὲ κοι μίζεται ὕδωρ θερμότατον εἰς μικρὸν λεβητάριον, καὶ κιρνῶσιν ἐξ αὐτοῦ τὰ προκείμενα τῇ θείᾳ τρα πέζῃ, εἴτε κρατήρες, εἴτε ποτήρια εἶεν· ἵν᾿ ὥσπερ ἐκ ζώσης προῆλθον τῆς θείας πλευρᾶς ἀμφότερα θερμότητος πεπληρωμένα, οὕτω δὴ καὶ τὸ ὕδωρ θερμότατον ἐν τῷ καιρῷ τῆς μεταλήψεως ἐπεμβαλλόμενον, τέλειον τὸν τύπον τοῦ μυστηρίου αναπληροῖ τῶν μεταλαμβανόντων τῇ θηλῇ τοῦ ποτηρίου, ὡς αὐτῇ τῇ ζωο παρόχων πλευρα ψαυόντων. Ταῦτα καὶ θύρα τίς ἐστι, πρὸς τὴν τῆς Τριάδος πίστιν τε καὶ ἐπίγνωσιν, καὶ τοῦτο ὁ μέγας Ιωάννης καὶ θεολόγος παρίστησι, τοῖς τρισὶ τούτοις μάρτυσι, τῆς σωτηρίου πίστεως καὶ δυνάμεως ἐπιστηρίζων τὸν λόγον. • Τρεῖς εἰσιν οἱ μαρτυροῦντες, τὸ πνεῦμα, τὸ ὕδωρ καὶ τὸ αἷμα, καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἕν εἰσιν.» Ἡ δὲ μετάληψις δηλοῖ καὶ τὴν πρὸ τοῦ πάθους ἐπὶ τοῦ μυστικοῦ δείπνου μετάδοσιν τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ καινοῦ ποτηρίου· περὶ οὗ εἶπεν ὁ Σωτὴρ ἡμῶν· • Οὐκέτι ἐκ τούτου πίω, ἄχρις ὅτου πίω αὐτὸ καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρός μου.» Ο καὶ ἔπιε μετὰ τὴν ἀνάστασιν ξένως ὁμοῦ καὶ καινοπρεπῶς. Οὐ γὰρ ὡς χρείαν τηνικαῦτα τοῦ σώματος ἔχοντος τροφῆς, ἀλλ' εἰς πληροφορίαν τῶν μαθητῶν τῆς ἀναστάσεως ἕνεκα. Τὸ δὲ μεταλαβεῖν τὸν ἱερέα μόνον τὸν θεῖον ἄρτον, ἄνευ μὲν αἵματος, εἶθ᾽ οὕτως μετασχεῖν τοῦ θείου αίματος, οὐδὲν ἄλλο δηλοί, εἰ μὴ αἱματώδη ἔτι εἶναι τὸν θεῖον ἀμνὸν, ἀπὸ τῆς θείας καὶ ζωηφόρου σφαγῆς, καὶ τοῦ νοητοῦ θύματος, ἣν ὁ ἱερεὺς ἐπεποιήκει μυστικῶς ἐν τῇ προθέσει. Ἡ εὐχὴ ἡ μετὰ τὸ μεταλαβεῖν τὸν ἱερέα·. Ητοίμασας ἐνώπιόν μου τράπεζαν ἐξ ἐναντίας πάντων τῶν θλιβόντων με. Τὴν ἐπουράνιον λέγει τράπεζαν, τὸ μυστήριον τὸ ἀθάνατον· τράπεζαν, τὸ ἄχραντον σῶμα. • Ελίπα νας ἐν ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου· › τὸ ἔλαιον λέγει τῆς χάριτος τοῦ ἁγίου Πνεύματος. «Καὶ τὸ ποτήριόν σου μεθύσκον με, ὡσεὶ κράτιστον! ν τὴν ἀθά να τον πόσιν λέγει τοῦ θείου αἵματος. "Αλλως· Ποτήριον, τὸ τίμιον αἷμα. Καὶ τό· «Κατοικεῖν με ἐν 171 Joan. v, 8. Benigne interpretandum. poris Christi Dei. Ille enim est solus in quo figuratur et monstratur divina et vivifica passio ejus, qui est iminolatus pro mundi vita': quandoquidem ipse solus divinus panis mactatur, et ut agnus immolatur: alia vero divina dona, lancea non disse cantur in modum crucis lancea adhibita, sed ut membra et partes corporis particulatim dividuntur et mactantur. Igitur panis ille divinus sanctificatione participans, communicat et aliis pretiosis donis, similiter et calici communicat sanctificationem et gratiam Post elevationem statim partitio divini corporis fit. Verumenimvero, tametsi in partes dividitur individuum et insectum, in singulis partibus sectorum totum agnoscitur et invenitur. Tametsi enim corruptionem subiit morte, at ejus caro in inferis non sensit corruptionem. Tunc et affertur aqua calidissima in exiguo lebete, ac ex ea temperant quæ divinæ mensæ proposita sunt, sive crateræ, sive pocula sint; ut veluti ex vivente procedant divino latere, utraque calore referta. Ita sane et aqua calidissima tempore communionis injecta absolutum typum mysterii explet percipientium mammam po culi, quasi ipso vitam porrigente latere contrectato. Hæc etiam janua quædam est ad Trinitatis fidem et cognitionem percipiendam, idque magnus ille Joannes ac theologus repræsentat, tribus his testibas salutaris fidei et virtutis sermonem confirmans. «Tres, inquit, sunt testificantes, spiritus, aqua et sanguis, et tres in unum coeunt 77. > Communio autem significat etiam illam, ante passionem, in mystica cœna communicationem panis et novi poculi, de quo ait Salvator noster: «Non amplius ex eo bibo, donec bibero illud novum in regno Patris mei. Quod et bibit post resurrectionem, extraneo quodam, simul et novo modo. Non enim quasi tum temporis corpus opus haberet alimenti, sed pertinet ad plene docendos apostolos de resurrectione. Quod autem sacerdos solum divinum panem percipial absque sanguine, deinde postea divinum sanguinem sumal, nihil aliud indical, quam sangui nolentum adhuc esse divinum agnum a divina et vitali mactatione, et spiritali sacrilicio, quam sacerdos fecerat mystice in prothesi. Oratio post communionem sacerdotis: • Præparasti in conspectu meo mensam ex adverso omnium tribulantium me:» supercaelestem mensam, inquit, mysterium immortale: mensam, immaculatum corpus. • Unxisti oleo caput meum: > oleum dicit gratiæ sancti Spiritus. ‹ Et calix tuus inebrians me, quam præclarus! › immortalem potum dicit divini sanguinis. Aliter: Calicem, pretiosum sanguinem. Et illud: • Ut inhabitem ego in domo Domini in longitudinem dierum, › in superna Jerusalem; domus, cœ- .lum, et Ecclesia, et Sion.

οἴκῳ Κυρίου εἰς μακρότητα ἡμερῶν,» εἰς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Οἶκος, ὁ οὐρανὸς, καὶ ἡ Ἐκκλησία, καὶ * Σιών. ‹ Cum timore Dei et fide et charitate, accedite ad Christum Deum et Regem nostrum.» Igitur habeamus oportet timorem et charitatem tempore mysteriorum, et cum fide accedamus: quia, etsi innumeras scilicet justificationes habeamus, et injuriarum memores simus, nihil ex eis salutis (inquit) percipere poterimus: propterea et timorem habeamus oportet, et charitatem tempore sacrificiorum: nihil enim justitia aliud memoravit, quam charitatem. Ipse unigenitus Filius et Sermo Dei, pacis conciliator omni credenti est; ac pretiosum suum corpus et sanguinem cum timore et fide largitus est. • Μετά φόβου Θεοῦ καὶ πίστεως καὶ ἀγάπης προσέλθετε Χριστῷ τῷ Θεῷ καὶ βασιλεῖ ἡμῶν.» Δεῖ οὖν φόβον ἔχειν ἡμᾶς καὶ ἀγάπην ἐν καιρῷ τῶν μυστηρίων, καὶ μετὰ πίστεως προσελθεῖν· ὅτι κἂν μυρία δηλαδὴ δικαιώματα έχωμεν, καὶ μνησί κακοι ὦμεν, οὐδὲν ἐξ αὐτῶν σωτηρίας, λέγει, καρπώ σασθαι δυνησόμεθα· διὰ τοῦτο καὶ φόβον δεῖ ἔχειν καὶ ἀγάπην ἐν καιρῷ τῶν θυσιῶν· οὐδὲν γὰρ ἄλλο έμνημόνευσε δικαιοσύνης, εἰ μὴ τὴν ἀγάπην. Αὐτ τὸς γὰρ ὁ μονογενής Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, εἰρή νης πρόξενος παντὶ τῷ πιστεύοντι, καὶ τὸ τίμιον αὐτοῦ σῶμα καὶ αἷμα μετὰ φόβου καὶ πίστεως δέδωχεν. • Ορθοί, οι μεταλαβόντες τῶν θείων ἀχράντων, ἀθανάτων.» Τουτέστιν, ὀρθῇ τῇ διανοία σὺν τοῖς ἔργοις στῶμεν μεταλαβόντες· καὶ ἀξίως αὐτῷ εὐχα - ριστήσωμεν, ὅτι ἠξίωσεν ἡμᾶς τῶν θείων μυστηρίων γεύσασθαι, καὶ ἐν τῇ παλιγγενεσίᾳ σὺν αὐτῷ αὐτ λισθῆναι. Αμήν. Αλλως· Οἱ μετασχόντες τῆς ζωο ποιοῦ θυσίας, ἢ οὐσίας, ἀπὸ τῶν γηΐνων πρὸς τὰ οὐράνια διορθώσωμεν τὸν νοῦν, καὶ ἀξίως τῷ Χριστῷ εὐαρεστήσωμεν, ὅτι ἠξίωσεν ἡμᾶς μετασχεῖν τοῦ τιμίου σώματος καὶ αἷματος αὐτοῦ· ὧν γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, καὶ τῆς ἐν τῇ παλιγγενεσίᾳ θεοφανείας, χάριτι αὐτοῦ. Τί δέ ἐστι παλιγγενεσία; τὸ ἐκ δευτέρου γεννηθῆναι, καὶ ἀνακαινισθῆναι. Ἡ δὲ ἄρσις τῶν καταλειφθέντων θείων λειψάνων, τὴν ἀνάληψιν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ ἡμῶν ὑπαινίττετα:. 'Ο δὲ τελευταῖος θυμιατός, τὴν χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τὴν δι' ἐμφυσήματος δοθεῖσαν τοῖς ἀποστόλοις μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Ἡ δὲ ὀπισθάμε σωνος εὐχή, οἱονεὶ σφραγίς ἐστι πάντων τῶν αἰ τημάτων, καὶ ἀνακεφαλαίωσις τακτική, πρέπουσα τοῖς πρώτοις καὶ τιμιωτέροις ἐπιλόγοις. Ἐπειδὴ γὰρ πᾶσα ἡ θεία ἱερουργία, προηγουμένως μὲν, ὑπὲρ τῶν προσενεγκάντων, καὶ δι' οὓς προσήγαγον τελε ται, ἔπειτα καὶ ὑπὲρ πάντων τῶν διαλειφθέντων· κατὰ τοῦτο ἐν τῷ τέλει, τάξιν ἐπιτίθησιν τὴν ἑκάστης πρέπουσαν εκφωνουμένης εὐχῆς. Ἐπειδὴ γάρ τινες τῶν ἔξω τοῦ θυσιαστηρίου ἑστώτων εἰς ἀπορίαν πολλάκις χωροῦσι, γνωσιμαχοῦντες καὶ λέγοντες· Τί; ἄρα ὁ σκοπὸς, καὶ ἡ τῶν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως ὑποψιθυριζομένων εὐχῶν ἔννοιά τε καὶ δύναμις; καὶ ἐφίενται εἴδησίν τινα καὶ τούτων κατα- • Racti, qui accepimus partem divinorum intaminatorum, immortalium, id est, recta cogitatione cum operibus stemus qui percepimus, et ei meritas gratias agamus, quod dignatus sit ut nos gustaverimus divina mysteria, et in regeneratione cum eo habitemus: Amnen. Aliter: Nos qui conmunione vivifici sacrificii aut substantiæ lætamur, a terrenis ad coelestia mentem dirigamus, et digne ei placeamus, quia dignatus est nos participes facere pretiosi corporis et sanguinis sui: quorum minam omnes nos compotes fiamus, et in regeneratione, visionis Dei, per ejus gratiam. Quid - vero est regeneratio? secundo generari et renovari. Sublatio autem relictarum sanctarum reliquiarum, assumptionem Domini ac Dei nostri subinnuit. Suflitus autem postremus, gratiam eam sancti Spiritus per inspirationem datam apostolis post resurrectionem. Quæ autem habetur a pulpiti tergo oratio, quasi sigillum est omnium petitionum, ac summa ordine repetita congruens primis et pretiosioribus epilogis. Cum enim universa divina res sacră, primario pro offerentibus et propter quos obtulerunt, perficiatur, deinde et pro omnibus percipientibus, idcirco sub finem, seriem adjungit cujusque congruam orationis quæ pronuntiata sit. Quoniam enim nonnulli eorum qui foris astant, in dubitationem sæpe veniunt, ambigentes et inquientes: Quisnam est scopus et sensus ac vis orationum quas minutatim sacris præfectus sacerdos recitavit? et desiderant notitiam quamdam etiam earum assequi; ideo divini Patres, quasi omnium sunımam, per preces postulatorum λαβεῖν, κατὰ τοῦτον οἱ θεῖοι Πατέρες, ὡς ἀνακεindicem in hac incluserunt; docentes qui requirunt, quasi ex fimbria vestimentum. Virginalis autem corporis typus, participatio benedictionis et oblationis. Frangitur quidem ut panis, distribuitur autem ut ineffabilis benedictionis communicatio communicantibus cum fide. Uι oblatio antem plena sanctimoniæ offerentibus, et sanctis vicissim offertur: et ita a communicatione immaculati corporis, qui ex ea natus est Christus Deus noster, et pretiosi sanguinis sanctificatio et adoptatio filiorum, fdelibus representatur. Spiriφαλαίωσιν πάντων τῶν διὰ τῶν εὐχῶν αἰτουμένων, τὸν χαρακτῆρα ταύτης ἐποιήσαντο, διδάσκοντες τοὺς ἐπιζητοῦντας, ἐκ τοῦ κρασπέδου τὸ ὕφασμα. Ὁ δὲ τοῦ παρθενικοῦ σώματος τύπος, ὁ μερισμὸς τῆς εὐλογίας καὶ προσφορᾶς, κλᾶται μὲν ὡς ἄρτος, διανέμεται δὲ ὡς ἀῤῥήτου εὐλογίας μετάληψις τοῖς μεταλαμβάνουσι μετὰ πίστεως· ὡς προσφορὰ δὲ τοῖς ἐνηνοχότι πλήρης ἁγιωσύνης, ἐκ τῶν ἁγίων ἀντιπροσφέρεται· καὶ οὕτως ἀπὸ μὲν τῆς μεταλήψεως τοῦ ἀχράντου σώματος, τοῦ ἐξ αὐτῆς τεχθέντος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ τοῦ τιμίου αἵματος, ὁ ἁγιασμὸς καὶ υἱοθεσία τοῖς πιστοῖς παραγίνεται.

HYMNUS IN S. DEI GENITRICEM. tatio, Christianorum generi ex distributione panis corporis Deiparae fit et creditur. Ac ille Dei spectator Moses, olim sanguinibus hircorum ac vitulorum aspergehat populum, inquiens: Hic sanguis testamenti Domini est.» Christus vero et Deus, proprium corpus et proprium sanguinem effudit, et miscuit novi testamenti calicem, inquiens: ‹ Hoc est corpus meum et sanguis meus, quod frangitur, et qui effunditur in remissionem peccatorum; ita quotiescunque editis panem, et calicem hunc bibitis, mortem et resurrectionem meam confitemini: et ita in posterum, cum tali cogitatione vescimur pane, et poculum bibiuus ut carnem et sanguinem Filii Dei, mortem et resurἩ δὲ πνευματικὴ εὐλογία, καὶ ἡ ἄλλη τῶν ἀγαθῶν talis autem benedictio, et alia bonorum suppediχορηγία, τῷ τῶν Χριστιανῶν γένει, ἐκ τῆς διανομῆς τοῦ ἄρτου τοῦ σώματος τῆς Θεοτόκου γίνεται και πιστεύεται. Ο μὲν θεόπτης ἐκεῖνος Μωσῆς, πάλαι αἵματα τράγων καὶ μόσχων, ἐῤῥάντιζε τὸν λαὸν, λέγων· «Τοῦτο τὸ αἷμα τῆς διαθήκης Κυρίου ἐστίν.» Ο δὲ Χριστὸς καὶ Θεὸς τὸ ἴδιον σῶμα δέδωκε, καὶ ίδιον αἷμα εξέχεε, καὶ ἐκέρασε το καινῆς διαθήκης τόμα, λέγων· «Τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου, καὶ τὸ αἷμά μου, τὸ κλώμενον καὶ διαχεόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· ὥστε ὁσάκις ἐσθίετε τὸν ἄρτον, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο πίνετε, τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνάστασίν μου ὁμολογεῖτε. Καὶ οὕτω λοιπὸν μετὰ τοιαύτης ἐννοίας, ἐσθίομεν τὸν ἄρτον καὶ τὸ ποτήριον πίνομεν, ὡς σάρκα καὶ αἷμα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνάστασιν ὁμολογοῦντες τοῦ rectionem confitentes Domini nostri Jesu Christi, Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶ cur gloria in sacula. Amen. νας. Αμήν. HYMNUS IN SANCTAM DEI GENITRICEM. Daniel. Thesaur. hymnologicus, t. III, p. 79; Acta Sanctorum Jun. 1. II, p. xl. Θεοτόκιον. Σαλπίσωμεν ἐν σάλπιγγι ᾀσμάτων· Προκύψασα γὰρ ἡ παντάνασσα Μητροπάρθενος Ταῖς εὐλογίαις, καταστέφει τοὺς εὐφημοῦντας [αὐτήν. Βασιλεῖς καὶ ἄρχοντες συντρεχέτωσαν, Καὶ τὴν Βασιλίδα κροτείτωσαν ἐν ὕμνοις, Βασιλέα τέξασαν τοὺς θανάτῳ κρατουμένους Πρὶν ἀπολύσαι φιλανθρώπως εὐδοκήσαντα. Ποιμένες καὶ διδάσκαλοι, τὴν τοῦ καλοῦ ποιμένο; G Υπεράγιον Μητέρα συνελθόντες εὐφημήσωμεν. Τὴν λυχνίαν τὴν χρυσαυγῆ, Τὴν φωτοφόρον νεφέλην, Τὴν τῶν Χερουβὶμ ὑπερτέραν, Τὴν ἔμψυχον κιβωτόν, Τον περίμορφον τοῦ Δεσπότου θρόνον, Τὴν μανναδόχον χρυσέαν στάμνον, Τὴν ζωηφόρον τοῦ Λόγου πλάκα, Απάντων τῶν Χριστιανῶν τὸ καταφύγιον "Ασμασι θεηγόροις εγκωμιάζοντες Οὕτως εἴπωμεν· Πιλάτιον τοῦ Λόγου, Αξίωσον τους ταπεινοὺς ἡμᾶς τῆς οὐρανῶν [βασιλείας· Οὐδὲν γὰρ ἀδύνατον τῇ μεσιτείᾳ σου. Theotocion. Canamus tubis, quia Regina Omnium, Mater virgo, benevola est, Et benedictionibus coronat laudatores sucs. Reges ac principes concurrant, Atque excitato plausu venerentur Reginam, Quæ peperit Regem, gaudentem ▲ morte victos benigne solvere. Pastores ac magistri, Pastoris boni Sanctissimam Genitricem una efferamus lauCandelabrum aureum, Illuminantem nubem, Excelsiorem cherubim, Apimatam arcam, Speciosum Altissimi solium, [dibus. Urnam auream receptricem mannæ, Vitalem Verbi tabulam, Omnium Christianorum perfugium Sacro celebrantes carmine, Sic dicamus: Palatium Verbi, Nos humiles coelorum regno dignare: Non est enim quidquam, quod te intercedente {fieri non possit.