NoticeNotitia
col. 1227–1228page 1 of 6
Jamique opus exegi, quod tantum veritatis ergo Petro, conditæque ab ipso Ecclesiæ Constantivu;
suscepi, non quo minimum de Cajetani fama detraha
tur. Quæ in medium produxi firmissima, tutissima
omnia, unde conficiatur Gregorium Justiniano II cum
Constantino patre imperante Agrigentinorum epi
scopum ab Agathone P. M. inauguratum, eodem
Aug. sceptrum solo obtinente, Petrique in cathe
dra sedente Sergio calumnia vindicatum Romana
in synodo, simulque a pontifice donatum dimidio
Canonis Romani populi, quem maximo apostoloruin
Aug. Pogonatus piissima liberalitate sacrum voluit.
Indé intelligant Agrigentini, quod et tantus sibi o'
tigerit episcopus, quod et Ecclesia sua tam amplo,
illustrisque munere aucta, acceptum referendum
Panormitanis, viris et sanctitate et pontificatu
maximo clarissimis, quibus in obsequentis animi
monumentum collata gratiarum symbola laudum
obeliscym ponant.
(GALLAND. Vet. Patrum Biblioth. 1. XII, p. 11.)
Dominicus Becuccius præpositus Ecclesiæ sancti Felicis ad Imam, ex Bibliotheca Ga
brielis Richardii edidit Florentiæ anno 1768 ex quodam ms. (a) libellum auctore incerto, eni
titulus est Dogmata orthodoxa, etc. Scriptor ejus nuspiam comparet. Gallandius noster in
suis adversariis Anonymum Damascenum scripserat. Becuccius V.C. putat monachum fuisse
(pag. 16), his ductus argumentis: primo quia teste Mabillonio, monachorum erat hinc inde
a Patribus quædam decerpere, quæ alienís operibus subjungebant, ne ullæ in fine pagella
vacarent in codicibus. Secundo quia Joannem Damascenum sancti Patris nostri appella
tione allegat, quem constat in sanctæ Sabæ Laura monachi vitam gessisse. Hæc quanti sint,
quisque facile intelligat. Visum mihi est a nomine editoris Anonymum Becuccianum appel
Jare. Facile autem crediderim esse pium aliquem laicum, qui pro liberis suis religiose edu
candis brevem illam catechesin planamque conscripserit, sive manualem librum vel En
chiridium, ut veteres loqui solebant. Sub finem enim ait: Ego quidem, filii mei dilecti, ex
posui vobis hæc sancla dogmata..... ut pro certo habeatis, quod is qui genuii vos ita credeba!,
etc. Quod ergo sanctum Joannem Damascenum sancti Patris nostri appellatione donaveri,
id ex consuetudine est, qua sic Græci omnes sanctos etiam non monachos, aut certi insti
tuti quod nos profiteamur, vocare pie et religiose consueverunt. Cum porro multus sit
auctor noster in tradendo dogmate de cultu imaginum, liquet eum post synodum Nicænam
I vixisse. Quare nec ante annum 791 illum ponendum censuimus. De revelatione Gre
gorii Thaumaturgi, vide quæ in eo scripsit Gallandius (b).
(a) Signatur K. 1. estque chartaceus, quem
Bernecius describit in præf pag. 14, ac videtur
seculi xv.
(b) Bibl. tom. III, pag 447, et proleg. pag. xxv.
col. 1229–1230page 2 of 6
PG 98:1229ΔΟΓΜΑΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΑ ΑΠΕΡ ΕΞΕΘΕΝΤΟ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ ΚΑΙ ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ, ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ. Πιστεύομεν, καθὼς ἐβαπτίσθημεν εἰς Πατέρα και Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὸν ἕνα Θεόν. Εἰ γὰρ καὶ Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ Θεὸς ὁ Υἱός, καὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ' οὐ παρὰ τοῦτο τρεῖς Θεοί, ἀλλὰ μία θεότης τρισυπόστατος. Ἐπὶ γὰρ τῆς ἁγίας Τριάδος ὁμολογοῦμεν μίαν φύσιν, μίαν ὑπερούσιον οὐσία, μίαν μορφήν, μίαν βασιλείαν, μίαν ἐξουσίαν, μίαν θέλησιν, καὶ μίαν ἐνέργειαν, ἓν κράτος, καὶ ἐν ἔξαλμα τῶν τριῶν ὑποστάσεων ἀκίνητον, δι' ἀκινησίας δὲ τὰ πάντα τῷ θείῳ αὐτοῦ προστάγματι κινοῦν, πάντων προνοητικόν· διὰ πάντων διήκουσαν τὴν ὑπέρθεον Θεότητα, καὶ πᾶσι κατὰ τὸ συμφέρον οἰκονομοῦσαν, εἰ καὶ ἄγνωστα ἡμῖν εἰσι. Τρεῖς δὲ αὐτ τῆς ὁμολογοῦμεν τὰς ἁγίας ὑποστάσεις, τρία πρόσω ωπα, ήτοι τρία άτομα, οὐκ ἄλλο καὶ ἄλλο τὴν φύσ σιν, ἄλλο δὲ μᾶλλον καὶ ἄλλο τὴν ὑπόστασιν, οὐ φύ. σει διαφέροντα ἀλλήλων, ιδιότησι δὲ μᾶλλον. Ιδιον γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέννητον, ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ γεννητόν, καὶ ἴδιον τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὸ ἐκπορ αυτόν. Οὐ τοῦ Πατρὸς ἐκστάντος εἰς Υἱὸν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς γέγονε τοῦ Θεοῦ πατήρ, ἢ μήτηρ, οὐδὲ τὸ ἅγιον Πνεῦμα γέγονε Πατήρ, ἢ Υἱός· ἀλλ᾽ ἦν, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται ὁ Πατήρ, Πατήρ, καὶ ὁ Υἱός, Υἱός, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Πνεῦμα ἅγιον· Καὶ προστ κυνοῦμεν, καὶ ὁμολογοῦντες δοξάζομεν τὴν μακα ρίαν καὶ ὑπέρθεον Θεότητα ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι· καὶ τὰς τρεῖς ταύτας ὑποστάσεις ἐν μιᾷ Θεότητι, καὶ οὔτε διὰ τὴν μοναρχίας Ιουδαϊ ζομεν, οὔτε διὰ τὴν ἀφθονίαν τῶν τριῶν ὑποστά στων ἑλληνίζομεν. Οὐ λέγομεν δὲ ἐπὶ τῶν ἁγίων τῆς Θεότητος ὑποστάσεων μείζον, ἢ ἔλαττον, ἢ ὑπο χείριον· ἀλλὰ συνάναρχα ταῦτα δοξάζομεν καὶ σύνο θρονα καὶ συναΐδια· ἀνελλιπές γὰρ τὸ θεῖον καὶ πάσης ἐπέκεινα φύσεως καὶ χρόνου. Πιστεύομεν δὲ, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ Εξαλμα,DOGMATA CATHOLICA SS. APOST.
ΔΟΓΜΑΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΑ
ΑΠΕΡ ΕΞΕΘΕΝΤΟ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΙ
ΚΑΙ ΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ, ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΙ.
DOGMATA ORTHODOXA
QUÆ EXPOSUERUNT SANCTI APOSTOLI
OMNESQUE SS. PATRES, ATQUE OECUMENICI DOCTORES.
(Galland, Vet. Patrum Biblioth. t. XIII, p. 377.)
Πιστεύομεν, καθὼς ἐβαπτίσθημεν εἰς Πατέρα και
Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὸν ἕνα Θεόν. Εἰ γὰρ καὶ
Θεὸς ὁ Πατήρ, καὶ Θεὸς ὁ Υἱός, καὶ Θεὸς τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον, ἀλλ' οὐ παρὰ τοῦτο τρεῖς Θεοί, ἀλλὰ μία
θεότης τρισυπόστατος. Ἐπὶ γὰρ τῆς ἁγίας Τριάδος
ὁμολογοῦμεν μίαν φύσιν, μίαν ὑπερούσιον οὐσία,
μίαν μορφήν, μίαν βασιλείαν, μίαν ἐξουσίαν, μίαν
θέλησιν, καὶ μίαν ἐνέργειαν, ἓν κράτος, καὶ ἐν ἐξαλμα τῶν τριῶν ὑποστάσεων ἀκίνητον, δι' ἀκινησίας
δὲ τὰ πάντα τῷ θείῳ αὐτοῦ προστάγματι κινοῦν,
πάντων προνοητικόν· διὰ πάντων διήκουσαν τὴν
ὑπέρθεον Θεότητα, καὶ πᾶσι κατὰ τὸ συμφέρον οἶκονομοῦσαν, εἰ καὶ ἄγνωστα ἡμῖν εἰσι. Τρεῖς δὲ αὐτ
τῆς ὁμολογοῦμεν τὰς ἁγίας ὑποστάσεις, τρία πρόσω
ωπα, ήτοι τρία άτομα, οὐκ ἄλλο καὶ ἄλλο τὴν φύσ
σιν, ἄλλο δὲ μᾶλλον καὶ ἄλλο τὴν ὑπόστασιν, οὐ φύ.
σει διαφέροντα ἀλλήλων, ιδιότησι δὲ μᾶλλον. Ιδιον
γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸ ἀγέννητον, ἴδιον δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ
γεννητόν, καὶ ἴδιον τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὸ ἐκποραυτόν. Οὐ τοῦ Πατρὸς ἐκστάντος εἰς Υἱὸν, οὐδὲ ὁ
Υἱὸς γέγονε τοῦ Θεοῦ πατήρ, ἢ μήτηρ, οὐδὲ τὸ
ἅγιον Πνεῦμα γέγονε Πατήρ, ἢ Υἱός· ἀλλ᾽ ἦν, καὶ
ἔστι, καὶ ἔσται ὁ Πατήρ, Πατήρ, καὶ ὁ Υἱός, Υἱός,
καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Πνεῦμα ἅγιον· Καὶ προστ
κυνοῦμεν, καὶ ὁμολογοῦντες δοξάζομεν τὴν μακαρίαν καὶ ὑπέρθεον Θεότητα ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἐν
ἁγίῳ Πνεύματι· καὶ τὰς τρεῖς ταύτας ὑποστάσεις
ἐν μιᾷ Θεότητι, καὶ οὔτε διὰ τὴν μοναρχίας Ιουδαϊ
ζομεν, οὔτε διὰ τὴν ἀφθονίαν τῶν τριῶν ὑποστά
στων ἑλληνίζομεν. Οὐ λέγομεν δὲ ἐπὶ τῶν ἁγίων
τῆς Θεότητος ὑποστάσεων μείζον, ἢ ἔλαττον, ἢ ὑπο
χείριον· ἀλλὰ συνάναρχα ταῦτα δοξάζομεν καὶ σύνο
θρονα καὶ συναΐδια· ἀνελλιπές γὰρ τὸ θεῖον καὶ
πάσης ἐπέκεινα φύσεως καὶ χρόνου.
Πιστεύομεν δὲ, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθη ἐκ
Confer. Basil. epist. Lxxvi. Theophyl. in cap.
× Joan.
(*) Εξαλμα, est eruptio, vis, impetus, seu percitissima mobilitas.
Credimus, quemadmodum baptizati sumus
in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unum
Deum. Quanquam enim Deus est Pater, Deus
Filius, Deus Spiritus sanctus, non tamen idcirco tres
Dii sunt, sed una divinitas, tres habens personas.
In sancta enim Trinitate confiteniur unam naturam,
unam supersubstantialem essentiam, unam formam,
unum regnum, unam potestatem, unam voluntatem
atque unam operationem, unum imperium unamque
trium personarum immobilem quidem exaltatione:||
per immobilitatem autem omnia divino ipsius
imperio moventem, omnibus providentem: per one
nia secundum utilitatem administrantem, etsi hæc
sint nobis incognita. Verum tres confitemur ipsius
sanctas hypostases, tres personas, sive tria individua:
non aliud et aliud seculdum naturam, sed aliu
potius et aliud secundum hypostasin: non natura.
magis vero proprietatibus inter se differentia. Etenim
proprium Patris est esse ingenitum, proprium Fili
esse genitum, et est proprium Spiritus sancti esso
procedens. Non Patre transeunte in Filiumn, nec fi
lius fuit Dei pater aut mater; neque Spiritus sanctus
fuit Pater aul Filius: sed erat, et est, et erit Pater,
Pater; Filius, Filius; Spiritus sanctus, Spiritus
sanctus. Et adoramus et confitentes glorificamuk
beatam et divinissimam deitatem in Patre, et Filio, et
Spiritu sancto, et tres has personas in una Divinitate,
neque per monarchiam cum Judicis, neque per
triuin personarum pluralitatem cum Græcis sen
timus. Non dicimus autem in sanctis hujus Divinitatis
personis majus, aut minus, aut subditum; sed omnes
ipsas principio temporis carentes, uno in throno sedentes et coæternas glorificamus: indeficiens enim
Divinitas est, et supra omnem naturam et tempus,
Credimus autem quod Dei Filius genitus fuit a
Potius penetrantem,
II. e.
singularitatem, quæ nempe trinitati opponitur.
Vertendum erat idololatris, gentilibus.
Catholic Dogmas of the Holy ApostlesDogmata Catholica SS. Apostolorum
col. 1231–1232page 3 of 6
PG 98:1231τοῦ Πατρὸς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἀῤῥεύστως καὶ ἀπαθῶς, χωρίς μητρὸς, καὶ δι' αὐτοῦ τὰ πάντα ἐγέ νετο. Καὶ ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν χρόνων εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρός και συνεργείᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατήλα θεν ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐσαρκώθη ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀεὶ Παρθένου Μαρίας, οὐ τραπεὶς τῇ θεότητι, οὐδὲ φαντάσας τὴν οἰκονομίαν ἀλλὰ Θεὸς ὢν τέλειος, γέγονε τέλειος ἄνθρωπος, ένα νους, καὶ ἔμψυχος· οὐ κατενεγκών την σάρκα ἐξ οὐρανοῦ, ὡς ἄθεοι ἔφησάν τινες τῶν αἱρετικῶν, καὶ ὡς διὰ σωλήνος διελθὼν ἀπὸ τῆς ἁγίας Θεοτόκου ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἀχράντου Θεοτόκου ταύτην ἀνέλαβ:, καὶ ἐγεννήθη ἐξ αὐτῆς, φυλάξας ταύτην Παρθένον καὶ μετὰ γέννησιν, ἀμήτωρ μὲν τὸ πρότερον, ἀπά τωρ δὲ τὸ δεύτερον. "Οθεν δύο αὐτοῦ τὰς γεννήσεις Β. ὁμολογοῦμεν. ἵνα καὶ τὸν αὐτόν φαμεν Θεὸν καὶ ἄν θρωπον. Οὐ δύο δὲ αὐτοῦ λέγομεν τὰς ὑποστάσει, ὡ; ὁ ἀσεβὴς ἐτόλμησεν εἰπεῖν Νεστόριος, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ· ἀλλὰ μίαν αὐτοῦ λέγομεν τὴν ὑπόστασιν καὶ μετὰ σάρκωσιν. Ἡ γὰρ ἁγία αὐτοῦ σὰρξ ἐν τῇ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπέστη ὑποστάσει, καὶ ταύτην ἔσχε καὶ ἔχει ὑπόστασιν· ὅθεν ὁμολογοῦμεν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ χρίων καὶ ὁ χριόμενος χρίων μὲν ὡς Θεός, χριόμενος δὲ ὡς ἄνθρωπος. Χριστὸς δὲ τότε ἐκλήθη ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ γεννήσει, καὶ οὐχ ὡς ὠριγενιασταὶ λέγουσι, πρὸ τῶν αἰώνων. Λέγομεν δὲ καὶ ὁμολογοῦμεν αὐτὸν διπλοῦν τῇ φύσει, θεον τέλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον, παθητὸν μὲν τῇ ἀν θρωπότητι, ἀπαθῆ δὲ τῇ θεότητι· πεινάσαι τε καὶ διψῆσαι, καὶ φαγεῖν, καὶ πιεῖν, καὶ κοπιάσαι, καὶ ὑπνῶσαι ἑκουσίως καὶ νόμῳ φύσεως. Καὶ ὡς μὲν Θεὸς ἔπραττε τὰ θεῖα καὶ ἔνδοξα, τὸ ποιῆσαι τὸ ὕδωρ οἶνον, καὶ τὸ ὀμματῶσαι τυφλὸν, καὶ ἀναστῆσαι τοὺς νεκρούς, καὶ πεζεῦσαι ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀβρόχους ποσὶ, καὶ τὰ λοιπά· ὡς ἄνθρωπος δὲ ἔπραττε τὰ ἀνθρώπινα. Δύο δὲ αὐτοῦ δοξάζομεν τὰς θελήσεις, καὶ τὰς ἐνεργείας, θείαν καὶ ἀνθρωπίνην. θελήματα δὲ δύο ἀκούσας ἐπὶ τοῦ Κυρίου, μὴ μαχόμενα, μηδὲ ἐναντιούμενα ἀλλήλοις νόει. ᾿Αλλὰ ταὐτὰ θέλουσε ἔπραττεν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις, ἅπερ ἡ θεία αὐτοῦ ἤθελε θέλησις· ὅσα γὰρ ἤθελεν, ἡδύνατο καὶ ἐποίει οὐ γὰρ ἐδέετο ἑτέρου. Επαθε δὲ ἑκουσίως, έφραγο γελώθη, ἐνεπτύσθη, καὶ ἐσταυρώθη, ἐκεντήθη λόγ χῃ τὴν πλευρὰν, ἐπήγασέ τε ἐξ αὐτῆς αἷμα καὶ ὕδωρ, σωτηρίας πρόξενον, καὶ ἀπέθανεν, ὡς ἄνθρωπος. ὡς δὲ Θεὸς ἀνέστη αὐτεξουσίως, ἀναστήσας τοὺς ἀπ' αἰῶνος κεκοιμημένους, οὐ πάντας, ἀλλά τοὺς ἀξίους. Ἐπὶ ἡμέραις δὲ τεσσαράκοντα συνανεστράφη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς, μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν αὐτοῦ ἀνάστασιν, συναυλιζόμενος αὐτοῖς, καὶ ἀνελήφθη εἰς οὐρανοὺς μετὰ τοῦ ἀχράντου καὶ ζωαρχικοῦ αὐτοῦ σώματος, ὁρώντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ μαθητῶν. Πιστεύομεν δὲ πάλιν ἐλθεῖν αὐτὸν μετά δόξης ἀσυγκρίτου κρῖναι πάντας ὡς Θεὸς, καὶ ἀπο δοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Προσκυνοῦμεν Χριστός. ΕἰANONYMI BECUCCIANI
Patre ante omnia sæcula absque matre, sine corru- τοῦ Πατρὸς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἀῤῥεύστως καὶ
ptione atque passione, et per ipsum omnia facta
sunt. Ultimis vero temporibus voluntate Patris, et
cooperatione Spiritus sancti descendit Filius et
Verbum Dei, et incarnatus est ex sancta Deipara,
semperque virgine Maria, non mutatus in divinitate,
neque ementitus humanæ naturæ assumptionem: sed
Deus exsistens perfectus, factus est perfectus homo,
intellectualis et animatus; non deferens carnem
e cœlo, ut impii quidam hæretici dictitarunt
neque tanquam per tubum exiens ex sancta Deipara;
sed ab intemerata eam accepit Deipara, et ex ipsa
natus est servans eamdem Virginem etiam post
partum, matris quídem expers antea, patre vero
carens postea; unde duas ipsius generationes conflemur. Unum quoque ipsum dicimus Deum et hominem, non autem duas ejusdem esse hypostases
prædicamus, velut impius effutire ausus est Nestorius cum asseclis; sed unam ipsius dicimus hypostasin etiam post incarnationem. Sancta enim ejusdem caro in ipsius Verbi Dei subsistit hypostasi;
et hanc hypostasin habuit et habet; quare confitemur unum et ipsum Deum et hominem Dominum
nostrum Jesum Christum. Ipse enim est ungens et
est unctus: ungens quidem, ut Deus; unctus vero,
ut home. Christus enim vocatus fuit in allera
ejusdem generatione, non autem, ut Origeniani dictitant, ante sæcula. Dicimus autem et confitemur
eum duplicem natura, scilicet perfectum Deum perfectumque hominem, passibilem quidem quoad
humanitatem, impassibilem vero quoad divinitatem; esurivisse, et sitivisse, et comedisse, et bibisse,
et laborasse, et dormivisse sponte et secundum nạturae legem. Et tanquam Deus divina fecit et gloriosa: aquam vertit in vinum, oculos cæco aperuit,
mortuos ad vitam revocavit, siccis pedibus super
mare ambulavit, et cætera. Ut homo vero humana
patravit.. Duas ergo voluntates ipsius statuimus,
duasque operationes, divinam atque humanam;
et cum duas audieris in Domino voluntates, ne
existimes esse inter se pugnantes ac contrarias;
verum ea volens faciebat humana natura, quæ
divina ejus voluit voluntas: quæcunque enim volebal, pulerat, ac faciebat; non enim alterius indigebat. Sponte autem passus est, lagellatus, consputus et crucifixus, lancea in latere vulneratus, unde
sanguis et aqua exivit, salutis conciliatrix, et velut
homo mortuus est. Ut Deus vero surrexit sua ipsius
voluntate, excitans, qui a sæculo dormierant, non
omnes, sed dignos. Quadraginta autem diebus
una conversatus est cum sanctis discipulis suis
post resurrectionem, et convescens cum eis assumptus est in cœlum una cum immaculato suo et
principe viventium corpore, videntibus sanctis ipsius discipulis. Credimus vero eumdem
rarsus venturum cum incomparabili gloria, ut juDe lioc errore Valentini vide sis Epiph har.
31 et Damascen.
Ex Damasceno lib. IV Orthod. fidei, cap. 6,
ἀπαθῶς, χωρίς μητρὸς, καὶ δι' αὐτοῦ τὰ πάντα ἐγέ
νετο. Καὶ ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν χρόνων εὐδοκίᾳ τοῦ
Πατρός και συνεργείᾳ τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατήλα
θεν ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐσαρκώθη ἐκ
τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀεὶ Παρθένου Μαρίας, οὐ
τραπεὶς τῇ θεότητι, οὐδὲ φαντάσας τὴν οἰκονομίαν·
ἀλλὰ Θεὸς ὢν τέλειος, γέγονε τέλειος ἄνθρωπος, ένα
νους, καὶ ἔμψυχος· οὐ κατενεγκών την σάρκα ἐξ
οὐρανοῦ, ὡς ἄθεοι ἔφησάν τινες τῶν αἱρετικῶν, καὶ
ὡς διὰ σωλήνος διελθὼν ἀπὸ τῆς ἁγίας Θεοτόκου·
ἀλλὰ ἀπὸ τῆς ἀχράντου Θεοτόκου ταύτην ἀνέλαβ:,
καὶ ἐγεννήθη ἐξ αὐτῆς, φυλάξας ταύτην Παρθένον
καὶ μετὰ γέννησιν, ἀμήτωρ μὲν τὸ πρότερον, ἀπάτωρ δὲ τὸ δεύτερον. "Οθεν δύο αὐτοῦ τὰς γεννήσεις
Β. ὁμολογοῦμεν. ἵνα καὶ τὸν αὐτόν φαμεν Θεὸν καὶ ἄνθρωπον. Οὐ δύο δὲ αὐτοῦ λέγομεν τὰς ὑποστάσει,
ὡ; ὁ ἀσεβὴς ἐτόλμησεν εἰπεῖν Νεστόριος, καὶ οἱ σὺν
αὐτῷ· ἀλλὰ μίαν αὐτοῦ λέγομεν τὴν ὑπόστασιν καὶ
μετὰ σάρκωσιν. Ἡ γὰρ ἁγία αὐτοῦ σὰρξ ἐν τῇ αὐτοῦ
τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπέστη ὑποστάσει, καὶ ταύτην ἔσχε καὶ
ἔχει ὑπόστασιν· ὅθεν ὁμολογοῦμεν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν
Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν.
Αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ χρίων καὶ ὁ χριόμενος χρίων μὲν
ὡς Θεός, χριόμενος δὲ ὡς ἄνθρωπος. Χριστὸς δὲ τότε
ἐκλήθη ἐν τῇ δευτέρᾳ αὐτοῦ γεννήσει, καὶ οὐχ ὡς
ὠριγενιασταὶ λέγουσι, πρὸ τῶν αἰώνων. Λέγομεν
δὲ καὶ ὁμολογοῦμεν αὐτὸν διπλοῦν τῇ φύσει, θεον
τέλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον, παθητὸν μὲν τῇ ἀν
θρωπότητι, ἀπαθῆ δὲ τῇ θεότητι· πεινάσαι τε καὶ
διψῆσαι, καὶ φαγεῖν, καὶ πιεῖν, καὶ κοπιάσαι, καὶ
ὑπνῶσαι ἑκουσίως καὶ νόμῳ φύσεως. Καὶ ὡς μὲν
Θεὸς ἔπραττε τὰ θεῖα καὶ ἔνδοξα, τὸ ποιῆσαι τὸ ὕδωρ
οἶνον, καὶ τὸ ὀμματῶσαι τυφλὸν, καὶ ἀναστῆσαι τοὺς
νεκρούς, καὶ πεζεῦσαι ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἀβρόχους
ποσὶ, καὶ τὰ λοιπά· ὡς ἄνθρωπος δὲ ἔπραττε τὰ
ἀνθρώπινα. Δύο δὲ αὐτοῦ δοξάζομεν τὰς θελήσεις,
καὶ τὰς ἐνεργείας, θείαν καὶ ἀνθρωπίνην. θελήματα
δὲ δύο ἀκούσας ἐπὶ τοῦ Κυρίου, μὴ μαχόμενα, μηδὲ
ἐναντιούμενα ἀλλήλοις νόει. ᾿Αλλὰ ταὐτὰ θέλουσε
ἔπραττεν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις, ἅπερ ἡ θεία αὐτοῦ
ἤθελε θέλησις· ὅσα γὰρ ἤθελεν, ἡδύνατο καὶ ἐποίει·
οὐ γὰρ ἐδέετο ἑτέρου. Επαθε δὲ ἑκουσίως, έφραγο
γελώθη, ἐνεπτύσθη, καὶ ἐσταυρώθη, ἐκεντήθη λόγ
χῃ τὴν πλευρὰν, ἐπήγασέ τε ἐξ αὐτῆς αἷμα καὶ
ὕδωρ, σωτηρίας πρόξενον, καὶ ἀπέθανεν, ὡς ἄνθρω
πος. ὡς δὲ Θεὸς ἀνέστη αὐτεξουσίως, ἀναστήσας
τοὺς ἀπ' αἰῶνος κεκοιμημένους, οὐ πάντας, ἀλλά
τοὺς ἀξίους. Ἐπὶ ἡμέραις δὲ τεσσαράκοντα συναν
εστράφη τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς, μετὰ τὴν ἐκ
νεκρῶν αὐτοῦ ἀνάστασιν, συναυλιζόμενος αὐτοῖς, καὶ
ἀνελήφθη εἰς οὐρανοὺς μετὰ τοῦ ἀχράντου καὶ ζωαρχικοῦ αὐτοῦ σώματος, ὁρώντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ
μαθητῶν. Πιστεύομεν δὲ πάλιν ἐλθεῖν αὐτὸν μετά
δόξης ἀσυγκρίτου κρῖναι πάντας ὡς Θεὸς, καὶ ἀπο
δοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Προσκυνοῦμεν
p. 588. Consule Suicerum in Lex. vers. Χριστός. Εἰ
Basilium lib. v Contra Eunomium, tom. II, pag.
col. 1233–1234page 4 of 6
PG 98:1233δὲ αὐτοῦ τὰ τίμια καὶ ἅγια πάθη, δι᾿ ὧν ἡμᾶς ἐτί. μησε, δοξάζοντες αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνάστασιν, καὶ εὐ λογημένον τὸ κράτος καὶ βασιλείαν αὐτοῦ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ομολογοῦμεν καὶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρ τιῶν. Αμήν. Ομολογοῦμεν δὲ ἀνάστασιν νεκρῶν, καὶ ζωὴν το μέλλοντος αἰῶνος. Ιστέον, ὅτι ἀχώριστος ἔμεινεν ἡ θεότης τοῦ Λό γου τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκὸς, καὶ ἐν καιρῷ τοῦ πάν θους, καὶ ἐν τῷ θανάτῳ, καὶ ἐν τῷ τάφῳ ἦν μετὰ τοῦ σώματος, καὶ ἐν τῷ ᾅδῃ μετὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ ψυχῆς, καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ μετὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ πανταχοῦ ὡς Θεὸς καὶ Θεοῦ Υἱός, η τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀπαθοῦς μεινάσης. Καὶ ἐθέωσε τὴν αὐτοῦ σάρκα ἀσυγχύτως καὶ ἀφύρτω;, ὁ αὐτὸς περιγραπτὸς καὶ ἀπερίγραπτος. Εκθεσις θεολογίας, ἣν ἐμυήθη ὁ θαυματουργός Γρηγόριος παρὰ τῆς δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀεὶ Παρθένου Μαρίας, καὶ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου καὶ εὐαγγελιστοῦ. Εἷς Θεός, Πατὴρ Λόγου ζῶντος, σοφίας ὑφεστώσης, καὶ δυνάμεως, καὶ χαρακτῆρος ἀϊδίου· τέλειος τελείου γεννήτωρ, Πατήρ Υἱοῦ μονογενούς. Εἷς Κύ ριος, μόνος ἐκ μόνου, Θεὸς [ἐκ] Θεοῦ. Χαρακτήρ καὶ εἰκὼν θεότητος, λόγος ενεργής, Σοφία τῆς τῶν ὅλων συστάσεως περιεκτικὴ, καὶ δύναμις τῆς ὅλης κτίσεως ποιητική. Υἱὸς ἀληθινὸς ἀληθινοῦ Πατρός· ἀόρατος ἀοράτου, καὶ ἄφθαρτος ἀφθάρτου, ἀθάνατος ἀθανά του, καὶ ἀἴδιος ἀϊδίου. Εν Πνεῦμα ἅγιον, ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ διὰ Υἱοῦ πεφηνός, δηλαδὴ τοῖς ἀνθρώποις, εἰκὼν τοῦ Υἱοῦ τελείου τελεία, ζωὴ ζών των αἰτία· ἁγιότης ἁγιασμοῦ χορηγός. Ἐν ᾧ φανε ροῦται Θεὸς ὁ Πατήρ, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ ἐν πᾶσι· καὶ Θεὸς ὁ Υἱὸς, ὁ διὰ πάντων. Γριάς τελεία, δόξῃ, καὶ ἀϊδιότητι, καὶ βασιλείᾳ, μὴ μεριζομένη, μηδὲ ἀπὸ αλλοτριουμένη. Οὔτε οὖν κτιστόν τι, ἢ δοῦλον ἐν τῇ Τριάδι, οὐδὲ ἐπείσακτον, ὡς πρότερον μὲν οὐχ ὑπο ἄρχον, ὕστερον δὲ ἐπεισελθόν. Οὔτε γὰρ ἐνέλιπέ ποτε ὁ Υἱὸς Πατρί, ούτε τῷ Υἱῷ Πνεῦμα. Οὔτε ηὐξήθη μονὰς εἰς δυάδα ἢ δυὰς εἰς Τριά δα· ἀλλ᾽ ἄτρεπτος, καὶ ἀναλλοίωτος, ἡ αὐτὴ Τριάς ἀεί. Ιστέον, ὅτι φύσις, καὶ μορφή, καὶ οὐσία, ἓν καὶ ταὐτόν ἐστιν. Ὑπόστασις δὲ καὶ πρόσωπον καὶ ἄτο μον, καὶ χαρακτήρ, ἓν καὶ ταὐτόν εἰσι. Τὴν δὲ ἁγίαν Μαρίαν τὴν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν γεννήσασαν προσκυνοῦμεν καὶ σεβόμεθα, οὔτε ηύξήθη μονὰς εἰς δυάδα, Εκθεσις πίστεως κατὰ ἀποκάλυψιν Γρηγορίου ἐπι σκόπου Νεοκαισαρείας.DOGMATA CATHOLICA SS. APOST.
δὲ αὐτοῦ τὰ τίμια καὶ ἅγια πάθη, δι᾿ ὧν ἡμᾶς ἐτί. dicet tanquam Deus omnes, et reddat unicuique
μησε, δοξάζοντες αὐτοῦ καὶ τὴν ἀνάστασιν, καὶ εὐλογημένον τὸ κράτος καὶ βασιλείαν αὐτοῦ εἰς τοὺς
αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
Ομολογοῦμεν καὶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρ
τιῶν. Αμήν.
Ομολογοῦμεν δὲ ἀνάστασιν νεκρῶν, καὶ ζωὴν το
μέλλοντος αἰῶνος.
Ιστέον, ὅτι ἀχώριστος ἔμεινεν ἡ θεότης τοῦ Λό
γου τῆς ἁγίας αὐτοῦ σαρκὸς, καὶ ἐν καιρῷ τοῦ πάν
θους, καὶ ἐν τῷ θανάτῳ, καὶ ἐν τῷ τάφῳ ἦν μετὰ
τοῦ σώματος, καὶ ἐν τῷ ᾅδῃ μετὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ
ψυχῆς, καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ μετὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ
Πνεύματος, καὶ πανταχοῦ ὡς Θεὸς καὶ Θεοῦ Υἱός, η
τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀπαθοῦς μεινάσης. Καὶ ἐθέωσε
τὴν αὐτοῦ σάρκα ἀσυγχύτως καὶ ἀφύρτω;, ὁ αὐτὸς
περιγραπτὸς καὶ ἀπερίγραπτος.
Εκθεσις θεολογίας, ἣν ἐμυήθη ὁ θαυματουργός
Γρηγόριος παρὰ τῆς δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ
ἀεὶ Παρθένου Μαρίας, καὶ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ
Θεολόγου καὶ εὐαγγελιστοῦ.
Εἷς Θεός, Πατὴρ Λόγου ζῶντος, σοφίας ὑφεστώ
σης, καὶ δυνάμεως, καὶ χαρακτῆρος ἀϊδίου· τέλειος
τελείου γεννήτωρ, Πατήρ Υἱοῦ μονογενούς. Εἷς Κύριος, μόνος ἐκ μόνου, Θεὸς [ἐκ] Θεοῦ. Χαρακτήρ καὶ
εἰκὼν θεότητος, λόγος ενεργής, Σοφία τῆς τῶν ὅλων
συστάσεως περιεκτικὴ, καὶ δύναμις τῆς ὅλης κτίσεως
ποιητική. Υἱὸς ἀληθινὸς ἀληθινοῦ Πατρός· ἀόρατος
ἀοράτου, καὶ ἄφθαρτος ἀφθάρτου, ἀθάνατος ἀθανά
του, καὶ ἀἴδιος ἀϊδίου. Εν Πνεῦμα ἅγιον, ἐκ Θεοῦ
τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ διὰ Υἱοῦ πεφηνός, δηλαδὴ τοῖς
ἀνθρώποις, εἰκὼν τοῦ Υἱοῦ τελείου τελεία, ζωὴ ζώντων αἰτία· ἁγιότης ἁγιασμοῦ χορηγός. Ἐν ᾧ φανεροῦται Θεὸς ὁ Πατήρ, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ ἐν πᾶσι· καὶ
Θεὸς ὁ Υἱὸς, ὁ διὰ πάντων. Γριάς τελεία, δόξῃ, καὶ
ἀϊδιότητι, καὶ βασιλείᾳ, μὴ μεριζομένη, μηδὲ ἀπὸ
αλλοτριουμένη. Οὔτε οὖν κτιστόν τι, ἢ δοῦλον ἐν τῇ
Τριάδι, οὐδὲ ἐπείσακτον, ὡς πρότερον μὲν οὐχ ὑπο
ἄρχον, ὕστερον δὲ ἐπεισελθόν. Οὔτε γὰρ ἐνέλιπέ
ποτε ὁ Υἱὸς Πατρί, ούτε τῷ Υἱῷ Πνεῦμα. Οὔτε
ηὐξήθη μονὰς εἰς δυάδα ἢ δυὰς εἰς Τριά
δα· ἀλλ᾽ ἄτρεπτος, καὶ ἀναλλοίωτος, ἡ αὐτὴ Τριάς
ἀεί.
juxta opera sua. Adoramus vero pretiosam ejusdem
et sanctam passionem, per quam nos affecit honore,
glorificantes resurrectionem ejusdem, benedictum
imperium et regnum in sæcula sæculorum. Amen.
Çonfitemur etiam unum baptisma in remissionein peccatorum. Amen.
Confemur resurrectionem mortuorum et
vitam futuri sæculi.
Sciendum est, quod inseparabilis mansit divinitas
Verbi a sancta illius carne, etiam tempore passionis, et in morte, et in sepulcro erat cum corpore,
et in inferis una cum sancta ipsius anima, et in cœlo
una cum Patre, et Spiritu sancto, et ubique ut
Deus, et Dei Filius, permanente impassibili sola
ejusdem divinitate; deificavitque suam
inconfuse, et non immistim, ipse circumnscriptus,
et incircumscriptus.
carnem
Expositio Theologiæ, quam edoctus fuit
Gregorius Thaumaturgus a domina nostra Deipara
seniperque Virgine Maria, et sancto Joanne Theologo
et evangelista.
Unus Deus, Pater Verbi viventis, sapientiæ
subsistentis et potentiæ et characteris sempiterni:
perfectus perfecti genitor, Pater Fili unigeniti.
Unus Dominus, solus ex solo, Deus de Deo. Character et imago Deitatis, Verbum efficax. Sapien
tia constitutionis rerum universarum comprehensiva: et virtus atque potentia universæ creaturæ
effectiva. Filius verus veri Patris; invisibilis, ejus
qui est invisibilis; et incorruptibilis, corruptioni
non obnoxii; ac immortalis, mortis prorsus nescii;
et sempiternus, sempiterni. Unusque Spiritus
sanctus ex Deo exsistentiam habens; et qui per
Filium apparuit, scilicet hominibus, imago Filii
perfecti perfecta, vita viventium causa, sanctitas
sanctificationis suppeditatrix, in quo manifestatur
Deus Pater, qui super omnia est, et in omnibas:
et Deus Filius, qui per omnia est. Trinitas perfecta,
quæ gloria, et æternitate, ac regno, atque imperio
non dividitur, atque abalienatur. Nonigitur creatum
quid, aut servum in Trinitate, neque superinductivum. aliquid, et adventitium, quasi prius: non exsistens, posterius vero adveniens. Non ergo defuit
unquam Filius Patri: neque Filio Spiritus sanctus: neque aucta est unquam unitas in dualitate, aut
dualitas in Trinitate; sed immutabilis et invariabilis eadem semper manet Trinitas.
Ιστέον, ὅτι φύσις, καὶ μορφή, καὶ οὐσία, ἓν καὶ
ταὐτόν ἐστιν. Ὑπόστασις δὲ καὶ πρόσωπον καὶ ἄτομον, καὶ χαρακτήρ, ἓν καὶ ταὐτόν εἰσι.
Τὴν δὲ ἁγίαν Μαρίαν τὴν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν
Χριστὸν γεννήσασαν προσκυνοῦμεν καὶ σεβόμεθα,
Haec verba, οὔτε ηύξήθη μονὰς εἰς δυάδα,
quæ sunt in Codice, desunt apud Labbeum loco
excitato.
Conter. Tertull. lib. De prescript. Marcio plures indulgebat baptismos.
Valentiniani carnis resurrectionem negabant.
Damascen. hær. 31. Vid. et har. 34, 36.
Titulus sic lrabct in codice Richardiano;
Sciendum, quod natura, forma, et essentia unun
et idem est: hypostasis, persona, individuum, et
character unum et idem sunt.
Sanctam vero Mariam, quæ genuit Dominum nostrum Jesum Christum, adoramus et colimus,
sed in Conciliis Labbei tom. I, pag. 863, legitur:
Εκθεσις πίστεως κατὰ ἀποκάλυψιν Γρηγορίου ἐπι·
σκόπου Νεοκαισαρείας. Εxpositio fidei juxta revelationem Gregorii episcopi Neocæsarea.
Vide Fabricium, Bibl. Gr. tom. V, pag. 249.
Versionem hujus apocalypsis dedit Becuccius ex
Ger. Vossio.
col. 1235–1236page 5 of 6
PG 98:1235ὡς Θεοῦ μητέρα, καὶ Θεοτόκον αὐτὴν τρανῶς ἀνακτ ρύττομεν. "Ος τις γὰρ τὴν ἁγίαν Θεοτόκον Μαρίαν τὴν μητέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ θεοτόκον οὐχ ὁμολογεῖ, ἔχει τὸ ἀνάθεμα, καὶ ἐν τῇ σφο δροτέρᾳ καὶ ἐπιπονωτέρᾳ κολάσει καταδικασθείη ἀνθ' ὧν ἠθέτησε την μόνην τετιμημένην, τὴν ἐνδοξοτέραν τῶν Χερουβίμ, και τιμιωτέραν τῶν Σεραφίμ, τὴν δέσποιναν πάντων ποιημάτων. Τὸν δὲ τίμιον καὶ ζωοποιὸν σταυρὸν προσκυνοῦμεν· ἐν αὐτῷ γὰρ ἐσταυρώθη ὁ Θεὸς ἡμῶν καὶ ἡγίασεν αὐτόν· καὶ οἱ ἀσπαζόμενοι αὐτὸν φωτισμοῦ καὶ ἁγιασμοῦ πληρούμεθα. Τοὺς δὲ ἁγίους ἀγγέλους, ήγουν πάσας τὰς οὐρανίους δυνάμεις, προσκυνοῦμεν, ὡς οἰκείους, δούλους καὶ θεράποντας καὶ ὑπηρέτας τοῦ Θεοῦ, ὡς δι' αὐτῶν τειχιζόμενοι καὶ φρουρούμενοι, έχοντες αὐτοὺς προστάτας καὶ φύλακας. Προσκυνοῦμεν δὲ καὶ τιμῶμεν τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν πρόδρομον τοῦ Χριστοῦ, καὶ τοὺς ἁγίως ἀποστόλους, προφήτας τε καὶ μάρτυρας καὶ τοὺς ἀοιδίμους πατριάρχας καὶ δια δασκάλους, ὁσίους καὶ δικαίους, ὡς γνησίους δούλους καὶ φίλους τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Προσκυνοῦμεν δὲ καὶ τὴν ἁγίαν εἰκόνα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὐ θεοποιούμενοι ταύτην, ἀλλ' ὡς αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν εἰκόνα, γινώσκοντες, ὅτι ἡ τῆς εἰκό νος τιμὴ εἰς τὸ πρωτότυπον διαβιβάζεται. Προσχε νοῦμεν δὲ καὶ ἀσπαζόμεθα τὴν ἁγίαν εἰκόνα τῆς ἀχράντου Θεοτόκου, καὶ ἐξ αὐτῆς λαμβάνομεν ἁγια σμὸν καὶ ἰάσεις ποικίλας ψυχικῶς καὶ σωματικῶς. Προσκυνοῦμεν δὲ καὶ τὰς ἁγίας εἰκόνας τῶν τε ἁγίων ἀγγέλων, καὶ πάντων τῶν ἁγίων. 'Η δὲ ἁγία δωρεά, ἧς μεταλαμβάνομεν οἱ Χριστιανοὶ, οὐκ ἀντίτυπός ἐστι τοῦ σώματος και αἵματος του Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἀλλ' αὐτὸ ἐκεῖνό ἐστι τὸ ἅγιον σῶμα, καὶ τίμιον αἷμα τοῦ Κυρίου· ὅθεν καὶ οἱ μεταλαμβάνοντες τούτου ἀξίως, ἁγιασμοῦ καὶ δό ξης τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ πληροῦνται. Τοὺς δὲ ὀρθοδόξους ἱερεῖς, ὡς ἀγγέλους Θεοῦ τι μῶμεν. Τὰ δὲ ἅγια τῶν μαρτύρων καὶ πάντων τῶν ἁγίων λείψανα, ὡς αὐτοὺς τοὺς ἁγίους τιμῶμεν καὶ σεβόμεθα. Εἰ γὰρ καὶ ὀστᾶ γυμνὰ δοκεῖ εἶναι, ἀλλ' ἐκβλύζουσιν ἰάματα. Οὕτως γὰρ ἐγὼ πιστεύω, ο τως δοξάζω· οὕτως γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τῶν προγόνων μου, καὶ ἀπὸ τῶν μακαρίων καὶ ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν διδασκάλων. Πιστεύω μὲν οὖν τὰ παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κηρυχθέντα, καὶ τοῦ μεγάλου Βασιλείου, τοῦ ἐν θεολογίαις Γρηγορίου, Λέοντος πάπα Ρώμης, ᾿Αθανασίου, Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γρηγορίου του Νύσσης, Ἰωάννου τοῦ τρισμ ρίστου Χρυσοστόμου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου μοναχοῦ τοῦ Δαμασκηνοῦ, καὶ τῶν λοιπῶν Θεολόγων. Τοὺς δὲ μὴ πιστεύοντας τοῖς δόγματ τούτων, ἀναθεματίζω, ὡς ἀσεβεῖς καὶ ἐχθροὺς τοῦ Θεοῦ· εὐλογῶ γὰρ οἷς ηυλόγησαν, καὶ καταρῶμαι, οἷς καταράσαντο. Καὶ ἐγὼ μὲν, τέκνα μου ἀγαπητά, ἐξεθέμην ὑμῖν τὰ ἅγια ταῦτα δόγματα, ἀναλεξάμενος ταῦτα ἀπὸ πολλῶν βιβλίων· ὁ τινα καὶ ἐν ἐπιτόμῳ ἐξεθέμην, ὡς ἂν ἀναγινώσκητε ταῦτα καθεκάστην, καὶ ἐκ τούτων στερεωθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδία: εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίσANONYMI BECUCCIANI
sicuti Dei matrem, ipsamque Deiparam manifeste ὡς Θεοῦ μητέρα, καὶ Θεοτόκον αὐτὴν τρανῶς ἀνακτ
predicamus. Quicunque enim sanctam Deiparam
Mariam matrem Domini nostri Jesu Christi, Deiparam non conftetur, anathema sit, et vehementiori et laboriosiori u!tione damnatus sit: propterea
quod contempsit solam honorandam, gloriosiorem
Cherubin, magnificentioremque Seraphim, anþium rerum creatarum dominam. Pretiosam etiam
et vivificam crucem adoranus; in ipsa enim crucifixus est Deus noster, ipsamque sanctificavit: siquidem eam deosculantes lumine et sanctificatione
adimplemur. Sanctos vero angelos, videlicet omnes
coelestes virtutes veneramur tanquam domesticos,
Servos, famulos, et administros Dei, veluti per ipsos
muro septi ac defensi, habentes eosdem præsides
et custodles. Insuper adoramus et colimus sanctum
Joannem Christi præcursorem, sanctosque aposto1os, prophetas, martyres, venerabiles p.triarchas,
et doctores, sanctos, et justos, tanquam sinceros
servos et amicos Dei nostri. Adora:nus etiam
sanctam imaginem Domini Jesu Christi, non ipsam
Denn existimantes, sed tanquam imaginem ejusdem
Christi et Dei nostri; scientes, quod imaginis honor refunditur in prototypum. Adoramus vero et
veneramur sanctam imaginem immaculatæ Deiparæ, et ex ipsa recipimus sanctificationem et
varias cum anima, tum corporis curationes. Adotamus autem etiam sacras imagines sanctorum
angelorum, omniumque sanctorum.
Sacrum vero donum, quod nos Christiani participamus, non est figura corporis et sanguinis Dei
mostri Jesu Christi; sed illud idem est sanctum
corpus, et pretiosus sanguis Domini; unde, qui
ejusdem digne participes fiunt, sanctitate et gloria
Filii Dei adimplentur.
ρύττομεν. "Ος τις γὰρ τὴν ἁγίαν Θεοτόκον Μαρίαν
τὴν μητέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ Θεοτό
κον οὐχ ὁμολογεῖ, ἔχει τὸ ἀνάθεμα, καὶ ἐν τῇ σφο
δροτέρᾳ καὶ ἐπιπονωτέρᾳ κολάσει καταδικασθείη
ἀνθ' ὧν ἠθέτησε την μόνην τετιμημένην, τὴν ἐνδοξο
τέραν τῶν Χερουβίμ, και τιμιωτέραν τῶν Σεραφίμ,
τὴν δέσποιναν πάντων ποιημάτων. Τὸν δὲ τίμιον καὶ
ζωοποιὸν σταυρὸν προσκυνοῦμεν· ἐν αὐτῷ γὰρ
ἐσταυρώθη ὁ Θεὸς ἡμῶν καὶ ἡγίασεν αὐτόν· καὶ οἱ
ἀσπαζόμενοι αὐτὸν φωτισμοῦ καὶ ἁγιασμοῦ πληρού
μεθα. Τοὺς δὲ ἁγίους ἀγγέλους, ήγουν πάσας τὰς
οὐρανίους δυνάμεις, προσκυνοῦμεν, ὡς οἰκείους,
δούλους καὶ θεράποντας καὶ ὑπηρέτας τοῦ Θεοῦ, ὡς
δι' αὐτῶν τειχιζόμενοι καὶ φρουρούμενοι, έχοντες
αὐτοὺς προστάτας καὶ φύλακας. Προσκυνοῦμεν δὲ
καὶ τιμῶμεν τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν πρόδρομον τοῦ
Χριστοῦ, καὶ τοὺς ἁγίως ἀποστόλους, προφήτας τε
καὶ μάρτυρας καὶ τοὺς ἀοιδίμους πατριάρχας καὶ δια
δασκάλους, ὁσίους καὶ δικαίους, ὡς γνησίους δούλους
καὶ φίλους τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Προσκυνοῦμεν δὲ καὶ
τὴν ἁγίαν εἰκόνα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὐ
θεοποιούμενοι ταύτην, ἀλλ' ὡς αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ
καὶ Θεοῦ ἡμῶν εἰκόνα, γινώσκοντες, ὅτι ἡ τῆς εἰκό
νος τιμὴ εἰς τὸ πρωτότυπον διαβιβάζεται. Προσχε
νοῦμεν δὲ καὶ ἀσπαζόμεθα τὴν ἁγίαν εἰκόνα τῆς
ἀχράντου Θεοτόκου, καὶ ἐξ αὐτῆς λαμβάνομεν ἁγιασμὸν καὶ ἰάσεις ποικίλας ψυχικῶς καὶ σωματικῶς.
• Προσκυνοῦμεν δὲ καὶ τὰς ἁγίας εἰκόνας τῶν τε ἁγίων
ἀγγέλων, καὶ πάντων τῶν ἁγίων.
Orthodoxos. vero sacerdotes, velut angelos Dei
veneramur. Sanctas insuper martyrum atque omnium sanctorum reliquias, tanquam eosdem sanctos
veneramur et colimus: etsi enim ossa nu la esse
videntur, attamen remedia effundunt. Ita ergo credo: ita mea fert opinio: ita enim accepi a meis
majoribus, et a beatis et sanctis generalibus magistris. Credo igitur quaecunque a sanctis apostolis
prædicata sunt, et a magno Basilio, Gregorio Theo-D
logo, Leone papa Rome, Athanasio, Cyrillo Alexandrino, Gregorio Nysseno, beatissimo Joanne
Chrysostomo, et sancto Patre nostro Joanne monacho Damasceno, et a reliquis theologis. Eos autem,
qui eorum dogmatis fidem non habent, excommunico, tanquam impios et Dei inimicos. Etenim
benedico quibus benedixerunt ii, et maledico qui
bus illi maledixerunt.
Cæterum ego quidem, filii mei dilecti, hæc sancta
dogmata vobis exposni, quæ ex multis libris collegi;
quæque compendiose 'explicui, ut eadem quotidie
perlegatis, et ut ex his firmentur corda vestra in
vera et orthodoxa fide; pro certo et comperto
'Η δὲ ἁγία δωρεά, ἧς μεταλαμβάνομεν οἱ Χριστια
νοὶ, οὐκ ἀντίτυπός ἐστι τοῦ σώματος και αἵματος του
Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἀλλ' αὐτὸ ἐκεῖνό ἐστι τὸ
ἅγιον σῶμα, καὶ τίμιον αἷμα τοῦ Κυρίου· ὅθεν καὶ
οἱ μεταλαμβάνοντες τούτου ἀξίως, ἁγιασμοῦ καὶ δόξης τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ πληροῦνται.
Τοὺς δὲ ὀρθοδόξους ἱερεῖς, ὡς ἀγγέλους Θεοῦ τι·
μῶμεν. Τὰ δὲ ἅγια τῶν μαρτύρων καὶ πάντων τῶν
ἁγίων λείψανα, ὡς αὐτοὺς τοὺς ἁγίους τιμῶμεν καὶ
σεβόμεθα. Εἰ γὰρ καὶ ὀστᾶ γυμνὰ δοκεῖ εἶναι, ἀλλ'
ἐκβλύζουσιν ἰάματα. Οὕτως γὰρ ἐγὼ πιστεύω, οτως δοξάζω· οὕτως γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τῶν προγό
νων μου, καὶ ἀπὸ τῶν μακαρίων καὶ ἁγίων καὶ
οἰκουμενικῶν διδασκάλων. Πιστεύω μὲν οὖν τὰ παρὰ
τῶν ἁγίων ἀποστόλων κηρυχθέντα, καὶ τοῦ μεγάλου
Βασιλείου, τοῦ ἐν θεολογίαις Γρηγορίου, Λέοντος
πάπα Ρώμης, ᾿Αθανασίου, Κυρίλλου Αλεξανδρείας,
Γρηγορίου του Νύσσης, Ἰωάννου τοῦ τρισμ201
ρίστου Χρυσοστόμου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν
Ἰωάννου μοναχοῦ τοῦ Δαμασκηνοῦ, καὶ τῶν λοιπῶν
Θεολόγων. Τοὺς δὲ μὴ πιστεύοντας τοῖς δόγματ
τούτων, ἀναθεματίζω, ὡς ἀσεβεῖς καὶ ἐχθροὺς τοῦ
Θεοῦ· εὐλογῶ γὰρ οἷς ηυλόγησαν, καὶ καταρῶμαι,
οἷς καταράσαντο.
Καὶ ἐγὼ μὲν, τέκνα μου ἀγαπητά, ἐξεθέμην ὑμῖν
τὰ ἅγια ταῦτα δόγματα, ἀναλεξάμενος ταῦτα ἀπὸ
πολλῶν βιβλίων· ὁ τινα καὶ ἐν ἐπιτόμῳ ἐξεθέμην, ὡς
ἂν ἀναγινώσκητε ταῦτα καθεκάστην, καὶ ἐκ τούτων
στερεωθῶσιν ὑμῶν αἱ καρδία: εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίσ
col. 1237–1238page 6 of 6
PG 98:1237στιν καὶ ἀληθινήν· ἔχοντες πληροφορίαν, ὡς ἡ γεν νήσας ὑμᾶς οὕτως ἐπίστευε. Καὶ ἐν τούτοις ἦν ἡ ἐλω πίς μου, οὐ μόνον ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ὁπόταν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἔλθῃ ἐν ἀπείρῳ δόξῃ κρῖναι τὸν κόσμον, καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, παρισταμένων αὐτῷ ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ τῶν ὑπερκοσμίων δυνάμεων, τὸν δὲ ἄρχοντα τοῦ σκότους καὶ τὰ ὑπ' αὐτ τὸν ἀποστατικὰ πνεύματα, ταρτάρῳ καὶ αἰωνίῳ κοι λάσει παραδοῦναι σὺν τῷ ᾿Αντιχρίστῳ. ΟΡΟΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ. Πιστεύω εἰς Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν ἐξουσίαν, μίαν θέλησιν, μίαν ἐνέργειαν, τουτέστιν ἕνα Θεὸν ἐν τρισὶ γνωριζομέναις ὑποστάσεσι, νοεραῖς, τελείαις, καθ᾿ αὐτὰς ὑφεστώσαις, ἀριθμῷ διαιρε ταῖς, καὶ οὐ διαιρεταῖς θεότητι, ἐν γὰρ ἐν τρισὶ ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἓν, τὰ ἐν οἷς ἡ θεότης. ὁμολογῶ δὲ καὶ πιστεύω τὸν ἕνα τῆς ἁγίας καὶ ὁμβουσίου Τριάδος τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱόν, προαιωνίως μὲν ἐκ τοῦ Παν τρὸς γεννηθέντα ἀχρόνως, καὶ ἀσωμάτως, ἐπ' ἐσχά των δὲ τῶν ἡμερῶν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Μα ρίας τῆς Παρθένου καὶ ἀληθῶς Θεοτόκου, σαρκὶ ἐμ ψυχομένη ψυχῇ λογικῇ καὶ νοερά, γενόμενον ἀνθρώπου κατὰ πάντα καθ' ομοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας τέλειον ἐν θεότητι καὶ τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητι· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, και ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· ἐκ δύο φύσ σεων καὶ ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι γνωριζομέναις ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, αδιαιρέτως. ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΕΝ ΣΥΝΤΟΜΑ. Ερώτ. Πόσας φύσεις ὁμολογεῖς ἐπὶ τῆς ἁγίας καὶ ἐμοουσίου καὶ ἀκτίστου Τριάδος Απόκ. Μίαν φύσιν ὁμολογώ. Ερώτ. Πόσας ουσίας Απόκ. Μίαν οὐσίαν. Ερώτ. Πόσας μορφάς; Απόκ. Μίαν μορφήν. Ερώτ. Πόσα θελήματα; Απόκ. "Εν θέλημα. Ερώτ. Πόσας υποστάσεις, ἢ πρόσωπα; Απόκ. Τρεῖς ὑποστάσεις ὁμολογώ, Πατρός, Υπου και Πνεύματος. Ερώτ. Τίς ἐκ τῆς ἁγίας Τριάδος ἐνηνθρώπη 'Ατόκ. Ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος. Ερώτ. Πόσας φύσεις ὁμολογεῖς ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντος; Γνώρισμα διαιρεταῖςDOGMATA CATHOLICA SS. APOST.
στιν καὶ ἀληθινήν· ἔχοντες πληροφορίαν, ὡς ἡ γεν- habentes, quod et ille qui vos genuit, sic cre
νήσας ὑμᾶς οὕτως ἐπίστευε. Καὶ ἐν τούτοις ἦν ἡ ἐλω
πίς μου, οὐ μόνον ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ
μέλλοντι, ὁπόταν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ
ἀληθινὸς Θεὸς ἔλθῃ ἐν ἀπείρῳ δόξῃ κρῖναι τὸν κόσμον,
καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, παριστα
μένων αὐτῷ ἐν φόβῳ καὶ τρόμῳ τῶν ὑπερκοσμίων
δυνάμεων, τὸν δὲ ἄρχοντα τοῦ σκότους καὶ τὰ ὑπ' αὐτ
τὸν ἀποστατικὰ πνεύματα, ταρτάρῳ καὶ αἰωνίῳ κοι
λάσει παραδοῦναι σὺν τῷ ᾿Αντιχρίστῳ.
ΟΡΟΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ.
Πιστεύω εἰς Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα,
Τριάδα ὁμοούσιον, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν
didit. In his profecto spes nea, non solum in præ -
senti sæculo, sed et in futuro; quando Dominus
noster Jesus Christus verus Deus venerit cum
immensa gloria judicaturus mundum, et redditurus
unicuique secundum opera sua,
astantibus illi in
timore et tremore superioribus virtutibus, 'principem vero tenebrarum, et qui sub ipso sunt rebelles spiritus in tartara et sempiternam ultionem traditurus una cum Antichristo.
DEFINITIO FIDEI CATHOLICÆ.
Ex Lat. versione Viri Cl. Jo. Lamii
Credo in Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum,
Trinitatem consubstantialem, unam divinitatem,
ἐξουσίαν, μίαν θέλησιν, μίαν ἐνέργειαν, τουτέστιν unam virtutem, unam potentiam, unam voluntatem,
ἕνα Θεὸν ἐν τρισὶ γνωριζομέναις ὑποστάσεσι, νοεραῖς,
τελείαις, καθ᾿ αὐτὰς ὑφεστώσαις, ἀριθμῷ διαιρεταῖς, καὶ οὐ διαιρεταῖς θεότητι, ἐν γὰρ ἐν τρισὶ ἡ
θεότης, καὶ τὰ τρία ἓν, τὰ ἐν οἷς ἡ θεότης. Ομολο
γῶ δὲ καὶ πιστεύω τὸν ἕνα τῆς ἁγίας καὶ ὁμβουσίου
Τριάδος τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν
μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱόν, προαιωνίως μὲν ἐκ τοῦ Παν
τρὸς γεννηθέντα ἀχρόνως, καὶ ἀσωμάτως, ἐπ' ἐσχά
των δὲ τῶν ἡμερῶν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν
σωτηρίαν σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἀληθῶς Θεοτόκου, σαρκὶ ἐμψυχομένη ψυχῇ λογικῇ καὶ νοερά, γενόμενον ἄνθρωπου κατὰ πάντα καθ' ομοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας·
τέλειον ἐν θεότητι καὶ τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν ἀνθρωπό
τητι· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, και
ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· ἐκ δύο φύσ
σεων καὶ ἐν δυσὶ ταῖς φύσεσι γνωριζομέναις ἀσυγχύ
τως, ἀτρέπτως, αδιαιρέτως.
ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΙΣΤΕΩΣ ΕΝ ΣΥΝΤΟΜΑ.
Ερώτ. Πόσας φύσεις ὁμολογεῖς ἐπὶ τῆς ἁγίας
καὶ ἐμοουσίου καὶ ἀκτίστου Τριάδος:
Απόκ. Μίαν φύσιν ὁμολογώ.
Ερώτ. Πόσας ουσίας:
Απόκ. Μίαν οὐσίαν.
Ερώτ. Πόσας μορφάς;
unam actionem, hoc est, unum Deum in tribus
indicatis personis, intellectualibus, perfectis,
secundum seipsas exsistentibus, numero distinctis,
sed non distinctis divinitate: una enim in tribus
divinitas, et hæc tria unum, in quibus quæcunque
sunt, divinitas est. Confiteor vero, et credo unum
ex sancta et consubstantiali Trinitate Dominum
nostrum Jesum Christum, unigenitum Dei Filiuni,
ante sæcula quidem ex Patre genitum intemporaliter et incorporaliter; ultimis vero diebus propter
nos, et propter nostram salutem incarnatum de
Spiritu sancto ex. Maria virgine et vere Deipara,
carne animata anima rationali et intellectuali, et
factum hominem per omnia secundum similitudinem, excepto peccato; perfectum in divinitate,
et perfectum eumdem in humanitate; consubstántialem Patri secundum divinitatem, et consubstantialem nobis secundum humanitatem: ex duabus
naturis, et in duabus naturis indicatis inconfuse, inconvertibiliter, indivisibiliter
COMPENDIARIA FIDEI EXPOSITIO.
Inter. Quot naturas confiteris in sancta et consubstantiali et increata Trinitate?
Resp. Unanı naturam confiteor.
Inier. Quot substantias?
Resp. Unam substantiani.
Απόκ. Μίαν μορφήν.
Ερώτ. Πόσα θελήματα;
Απόκ. "Εν θέλημα.
Ερώτ. Πόσας υποστάσεις, ἢ πρόσωπα;
Inter. Quot formas?
Resp. Unam formain.
Inter. Quot voluntates?
Resp. Unam voluntatem.
Inter. Quod hypostases, seu personas?
Απόκ. Τρεῖς ὑποστάσεις ὁμολογώ, Πατρός, Υπου
και Πνεύματος.
Ερώτ. Τίς ἐκ τῆς ἁγίας Τριάδος ἐνηνθρώπη
'Ατόκ. Ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος.
Ερώτ. Πόσας φύσεις ὁμολογεῖς ἐπὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ
Θεοῦ τοῦ δι' ἡμᾶς ἐνανθρωπήσαντος;
Plausibiliter hinc inferas a parente aliquo
pro liberis suis factam hanc collectionem.
Delic. Erudit. tom. I, pag. 283 Confer Fabric. I. c.
Γνώρισμα etiam apud Basil. epist. xtis disResp. Tres hypostases confiteor, Patris, Filii, et
Spiritus sancti.
Inter. Quisnam ex sancta Trinitate homo factus
est?
Resp. Filius et Verbum.
Inter. Quot naturas confiteris in Dei Filio, qui
propter nos factus est homo?
tinctionem personarum in Deo, notionem, aut proprietatem significat. Μox διαιρεταῖς aliis verte.
Dis:inetis.
Hactenus versio Lamii.