EPIPHANII CATANENSIS DIACONI quam sicut Glum ducens eatensum contextus si quis ὧν τό τε ἀσφαλὲς καὶ βέβαιον αὐτοῖς ὑπάρχοι πρὸς τὸ ad accuratæ cogitationis transitum retinet aptum, προκείμενον· δήλου με ὄντος, ὡς τοῖς ἵπτασθαι μὲν, ἀλλὰ μὴ δι᾿ ὁδοῦ βαίνειν προθεμένοις, περιττὴ καὶ ἀσύμβολος ἡ τῶν σημείων ὑπόδειξις· χρὴ δὲ γε μάλιστα γενναίως ἔχεσθαι καθόλου τῆς ἀκολου θία;· ἣν καθάπερ σπαρτίον ἐκταθὲν τῆς ἐπιβουλῆς, εἰς τὴν τῆς ἀκριβούς διανοίας περαίωσιν ἐμμελέστερον ἄν τις διακρατῶν, οὐκ ἂν ἁμάρτοι τοῦ πρέπον τος· καὶ δὴ τὴν μὲν τῶν ῥητῶν διάνοιαν, ἐν σώματος τάξει θετέον· τὴν δὲ θεωρίαν, ἐν σχήματος τοῦ περὶ τὸ σῶμα. Τὸ μὲν γὰρ καὶ πόρρωθεν ἀθε ρόον ἐστὶν ἐπιδεῖξαι, τὸ δὲ, διά τε μελῶν καὶ συν θέσεων ἀκριβέστερον παραστῆσαι, μηδὲν περαιτέ ρω φανταζομένους τοῦ σώματος· ἔτι μὴν κἀκεῖνο γνώριμον τοῖς οἰκείοις έστω, ὡς τὰ τῆς προφητείας, τὰ μὲν λογάδην εἴρηται, ὡς τὰ Ἡσαΐου καὶ Ἱερεμίου, καὶ εἴ τις ἕτερος κατ' ἐκείνους ἐγένετο ἡ δὲ μετ' ᾠδῆς ἐν μέτρῳ, ὡς ἡ τῶν Ψαλμῶν τοῦ μας καρίου Δαυΐδ, καὶ ἡ παρὰ τῷ Μωσεῖ ἐπί τε τῆς Ἐξόδου καὶ τοῦ Δευτερονομίου· ὅσα δὲ ἔμμετρα, οὐ μετ' ᾠδῆς δὲ ῥηθέντα ἄνωθεν καὶ παραδοθέντα, οὐκ ἄν ποτε εἴη προφητεία· οἷά περ οὖν τὰ λοιπὰ τῶν στιχηρῶν εἶναι συμβαίνει ὡς τοῦ Ἰώβ, καὶ Σολομῶντος. neutiquam ab eo quod decet deficiet; et sane vocum intelligentia, quasi corporis ordo æstimanda, meditatio vero quasi figurarum quæ circa corpus sunt ordo; quorum prius a longe summatim ostendendum, posterius per membra et compositiones accuratius et propius inspicere, nihil ultra corpus excogitantes. Adhuc et sit illud assuetis notum quomodo verborum prophetiæ illa quidem exquisita prosa dicuntur, sicut Isaiæ et Jeremiæ scripta', et si quis alius secundum eos erat; hæc vero cum modulatione in carmine, sicut Psalmorum beati David verba, et apud Moysen Exodus et Deuteronomium: quæ metrica et non cum rhythmo dicta ex alto et donata forte non sunt prophetia; sicut reliqua carminum esse accidit sicut libros Jub et Salomonis. Τέλος σὺν Θεῷ. Finis cum Deo. ANNO DOMINI DCCLXXXVII. EPIPHANIUS CATANENSIS DIACONUS. NOTITIA. (Cave, Script. ecclesiast. Historia litteraria, p. 422.) Epiphanius, Catanensis in Sicilia diaconus, claruit anno 787, quo Thoms Sardorum archiepiscopi vicem tenens, synodo Nicænæ XI, interfuit. Exstat Sermo laudatorius satis prolixus in eadem synodo habitus Vid. Mongitor. Biblioth. Siculan pag. 181. EDIT. PATA.

SERMO LAUDATORIUS. ΛΟΓΟΣ ΕΓΚΩΜΙΑΣΤΙΚΟΣ ΤΗ ΑΓΙΑ ΠΡΟΣΦΩΝΗΘΕΙΣ ΣΥΝΟΔΟ ΠΑΡΑ ΕΠΙΦΑΝΙΟΥ ΔΙΑΚΟΝΟΥ ΚΑΤΑΝΑΣ ΤΗΣ ΣΙΚΕΛΩΝ ΕΠΑΡΧΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΟΠΟΤΗΡΗΤΟΥ ΘΩΜΑ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΣΑΡΔΩΩΝ ΝΗΣΟΥ. SERMO LAUDATORIUS SANCTE. PRONUNTIATUS SYNODO AB EPIPHANIO DIACONO ECCLESIÆ CATANÆ SICULORUM PROVINCIÆ, AC LOCI SERVATORE THOME ARCHIEPISCOPI SARDORUM INSULE. (MANSI, Concil. t. XII, p. 441.) Beatus propheta Isaias divino accepto Spiritu factam gentium per Christum redemptionem valde bene prævidens, et corum qui per ipsum salvandi erant multitudinem non ignorans, ut ex persona Dei alicubi pronuntiavit his qui per singula tempora sacrorum sortiuntur præposituram ovilum, hæc: «Ambulate per portas meas, et ducite populum meum, et lapides a via projicite '.» Qua nam intelliguntur portæ, nisi divinitus inspiratæ Scriptura, sanctorumque prophetarum verba? Quæ nimirum quasi quasdam intellectuales portas raticnabilium pastores pecudum interpretando aperientes, sic eas ad latum et verum adducunt ostium, videlicet Dominum nostrum Jesum Christum, qui vere ad Patrem nobis factus est ostium, quemadmcdum ipse ait, quia c ego sum ostium. Porro lapides qui in via projecti sunt, scandala forte sunt hæretica factionis, quæ veluti quidam lapides fidei nostræ semitæ apposita, eos qui ad Christum qui vera est via, properare volunt, impie impedire procurant, quantum in se est, iter cis salutis claudere festinantes. Rursusque via hæc Dominus utique noster Jesus Christus conjicitur, sicut ipse ait: quia ego sum vita et via ³. › Ilæreticorum ergo scandalis, ac si quibusdam lapidibus, sacerdotum peritissimi, ingeniose satis et artificiose ductore Spiritu a via nostra, id est fidei ratione purgatis, non solum hos contra capita eorum qui illos jecerant, mittunt, verum etiam hoc modo semilam quæ ducit ad viam [f. vitam, subje ctis plebibus facilem et tritam efficiunt; ita ut possint sapere ac dicere • Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium. Laqueus contritus est, et nos liberati shinus. Adjutorium nostrum in nomine Domini. En igitur divinus sacerdotum conventus Dominicorum mandatorum sequax, huc ac venerabile dispensationis Christi Ο μακάριος προφήτης Ησαΐας θείῳ καταλαμπόμενος Πνεύματι, τὴν διὰ Χριστοῦ γεγενημένην τῶν ἐθνῶν ἀπολύτρωσιν εὖ μάλα προαναθεωρήσας, καὶ τῶν δι' αὐτοῦ σεσωσμένων τὴν πληθὺν οὐκ ἠγνοηχώς προσπεφώνηκέ που ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ τοῖς κατὰ καιροὺς τῶν ἱερῶν λαχοῦσι ποιμνίων ἐπιστατεῖν τοιάδε·. Πορεύεσθε διὰ τῶν πυλῶν μου, καὶ οδοποιήσατε τῷ λαῷ μου· καὶ τοὺς λίθους ἐκ τῆς ὁδοῦ διαῤῥίψατε.» Τίνες δ᾽ ἂν νοοἶντο αἱ πύλαι, ἢ τῆς θεοπνεύστου Γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων προφητῶν οἱ λόγοι; οὓς ὥσπερ τινὰς νοητὰς ἀναπτύσοντες πύ λας τῇ ἑρμηνείᾳ οἱ τῶν λογικῶν θρεμμάτων ποιμένες, οὕτως αὐτὰ ἐπὶ τὴν εὐρεῖάν τε καὶ ἀληθινὴν ἀποφέρουσι θύραν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ὄντως πρὸς τὸν Πατέρα γινόμενον ἡμῖν θύραν· καθὼς αὐτός πού φησιν, «Εγώ εἰμι ἡ θύρα., Λίθοι δὲ πάλιν οἱ ἐν τῇ ὁδῷ προσριπτούμενοι τὰ ἐξ αἱρετικῆς τυχὸν συμμορίας ἂν εἶεν σκάνδαλα, & καθάπερ τινὲς λίθοι τῇ ἡμετέρᾳ τῆς πίστεως παρατιθέμενα τρίβῳ, τοὺς πρὸς τὴν ὄντως οὖσαν ὁδὸν ἰέναι θέλοντας αυτο σεβῶς προσκόπτειν παρασκευάζει· τὸ ὅσον ἐφ' ἑαυτοῖς τὴν ὁδὸν αὐτοῖς ἀποκλείειν σπουδάζοντες· ὁδὸς δὲ πάλιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ταύτῃ ἂν νοοῖτο, καθώς φησιν αὐτός· ὅτι. Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ, καὶ ἡ ὁδός. Οὕς τινας δὴ αἱρετικοὺς λίθους οἱ τῶν ἱερέων ἐπι στήμονες προσφυῶς τε καὶ μάλα εντέχνως σὺν ἐδηγία τοῦ Πνεύματος τῆς ἡμετέρας ὁδοῦ, ἤτοι τοῦ τῆς πίσ στεως αποκαθαίροντες λόγου, πέμπουσι μὲν αὐτοὺς πρὸς τὰς τῶν ῥιψάντων κεφαλάς· εὔκολον δὲ οὕτω καὶ τετριμμένην τοῖς ὑπὸ χεῖρα λαοῖς τὴν εἰς τὴν ὁδὸν ἰοῦσαν τρίβον ἀπεργάζονται· ὡς δύνασθαι φρο νεῖν τε καὶ λέγειν· Η ψυχὴ ἡμῶν ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς παγίδος τῶν θηρευόντων· ἡ παγίς συνετρίβη, καὶ ἡμεῖς ἐῤῥύσθημεν. "Η βοήθεια ἡμῶν ἐν ὀνόματι Κυρίου, ο Ἰδοὺ τοιγαροῦν ἡ θεία τῶν ἱερέων ὁμήγυρις ἀκόλουθα τῶν θείων ἐντολῶν, παρείγουσα ἐνταῦθα συνέδραμε τὸ σεπτὸν τῆς οἰκονομίας 1 Isa. Lx11, Joan. x, s Joan. XIV, * Psal. cxxIII, 7, 8.

EPIPHANII CATANENSIS DIACONI mysterium pateonis doctrinis ordinandum et enu- Χριστοῦ ταῖς πατρικαῖς διδασκαλίαις διατρανώσει cleandum concurrit. Nou quasi hoc ipsum primum plebibus pradicaverint, cum ante octingentos ferae annos in orbe toto fuerit prædicatum: sed quod tantum salutare consilium, quod per eum consummatum est, divine Scripturæ interpretationibus lucidissime populis adaperuerunt, et hæreticos ab ipso [patris allisos Spiritu, seu stercora valde collgrue reputaverint] petris allisos spiritus scu stercora (f.stercori, vel ceu stercora ], valle congrucre putaverint. Noverunt enim propheticam vocem sibi quasi ex persona Dei etiam in hoc clamantem: • Saccrdotes, aulite, et contestamini domui Israel › haud dubium quin spiritali. Quibus et nos quoque concurrentes, utpote quod in ipsis est μυστήριον· οὐχ ὡς ἐν πρώτοις αὐτὸ τοῦτο τοῖς λαούς κηρυττόντων· ὅπου γε πρὸ ὀκτακοσίων ἐτῶν ἐγγύς που τῇ οἰκουμένῃ πάσῃ κεκήρυκται· τὸν δι' αὐτοῦ δὲ μόνον σωτήριον σκοπὸν τελεσθέντα ταῖς γραφι καῖς ἑρμηνείαις τηλαυγεστάτως τοῖς λαοῖς ἀναπτυ σόντων, καὶ τοὺς προσριφέντας αὐτῷ αἱρετικοὺς τῷ πνεύματι ἀποσκυβαλιζόντων λίθους. Καὶ μάλα γε είν κότως. Ἴσασι γὰρ τὴν προφητικὴν φωνὴν αὐτοῖς ὡς ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐν τούτῳ βοῶσαν. «ΟΙ ἱερεῖς ἀκούσατε, καὶ ἐπιμαρτύρασθε τῷ οἴκῳ Ισραήλ, δῆλον δὲ ὅτι τῷ πνευματικῷ. Οἷς δὴ καὶ ἡμεῖς συνδεδραμηκότες ὡς καὶ αὐτοῖς συμφρονούν. τις τῇ φαιδρᾷ ταύτῃ γαννύμεθα χορείᾳ καὶ τ ἡδονῆς τῆς διανοίας πτερὸν ἀνακινούμενοι, τὰ κατά pariter sentientes, splendido huie choro congratu- δύναμιν αὐτῷ συνεισβάλλειν προθυμούμεθα· καὶ τοῖς lamur, et præ desiderio mentis pennam moventes, quod possibile est ei conferre satagimus, et verbis tempus decentibus præsens celebrare, ac præconiorum hoc floribus coronare studemus spectaculum nihil euim prohibet: licet ad id perfecte præ inopia fortassis et infirmitate sensus periiugare nequeamus, quæ tamen nobis sunt possibilia conferre maturamus. Sæpe namque parvus calculus magnis commissus lapidibus, quantum in se fuit, his immobilitatem se contulisse simulavit. Quis autem noster sit sermo, in medium proſeratur, a divinis vobis trapezitis benignitate multa discutiendus, et divinitus inspirata Scriptura probandus. [A verbis Domini, quæ citantur a vetustis Patribus, nec sunt apud evangelistas: Estote probi trapezilm: ] O sacratissima statio, sursum atque deorsum hominem ad imaginem Dei factum ad reclitudinem iterato salvate; et reditum ad originalem pulchritudinem, quæ per incuriam sublata est, rursus per curam ei mereamiui [inercanini]. Hoc enim sive observationes legalium mandalorum, sive relationes hominum, qui more historiæ bene aliterve in sæcuio conversati sunt, sive sacra psalmorum eloquia, sive proverbiales doctrinæ moraJem nobis narrantes philosophiam, per multam sollicitudincm exposuerunt. Sed impossibile erat facile lapsam peccatoque submissam naturam nostram in se antiquissimam, ex qua cecidit in Adam, recipere dignitatem. Quæ videlicet potius eguit alia quadam robusta et iuexpugnabili meliori virtute, quæ illam ex infirmio ulcerum sibi turgentium proposito sanaret, et ad robustiorem valetudinem cum quodam liberali augmento reduceret. Hoc igitur cum sciret divino Spiritu motus prophetarum chorus, alibi aliterque talium ei bonorum nuntia protulit, in suo tempore unusquisque prædicens consempiternum et consubstantialem Dei Patris Filium et Verbum divitiis bonitatis suæ ad nostram extremitatem profectum, nostram perfecte induisse naturam, et hanc invisibili et qui sine materia est, igne divinitatis suæ in antiquitatem reformasse. Alius quidem inumptam conceptionem et immaculatum ac virginalem partum prædicans: • Amos τῷ καιρῷ πρέπουσι λέγοις τὸ παρὸν τοῦτο συγχρ τῆσαι θέατρον, καὶ τοῖς τῶν ἐγκωμίων ἄνθεσιν αὐτὸ στεφανῶσαι· οὐδὲν γὰρ κωλύει, εἰ καὶ τοῦ λίαν ὑπερ τελοῦς διὰ πενίας ἴσως καὶ νοὺς ἀσθενείας οὐκ ἐγ ικνούμεθα· τὰ δέ γε ἡμῖν ἐφικτά συνεισηνέγκαι Πολλάκις γὰρ δὲ μικρὰ ψηφὶς μεγάλοις ὑποβληθείας λίθοις, τὸ ὅσον ἐπ' αὐτῇ, τὸ ἀσάλευτον τούτοις προς εποιήσατο. Τίς τοίνυν ἐστὶν ὁ ἡμέτερος λόγος ἐν μέσῳ πρώτω, τοῖς θείοις ἡμῖν τραπεζίταις σὺν εὐμενείς πολὶς ἐπ ὁ κιμαζόμενος. Σκοπός τῇ θεοπνεύστῳ Γραφή, ἱερώτατον σύστημα, ἄνω τε καὶ κάτω τὸν κατ' εἰκόνα Θεοῦ γεγενημένον ἄνθρωπον, εἰς τὸ εὐθὲς ἀντισώσασθαι. Καὶ τὴν εἰς τὸ ἀρχέγονον κάλλος ἀνα φοίτησιν, δ διὰ ἀπροσεξίας ἀφῄρηται· πάλιν δι' ἐπιμελείας αὐτὸ πραγματεύσασθαι. Τούτο αν το παρα φυλακαὶ τῶν νομικῶν ἐνταλμάτων, αἱ τε ὡς ἐν ιστορίας τρόπῳ τῶν εὖ ἢ ἑτέρως τῷ βίῳ συμπολι τευσαμένων ἀνθρώπων ὑφηγήσεις· αἱ τε ψαλμικέ ἱερολογίαι, αἵ τε παροιμιώδεις διδασκαλίαι τὴν ἠθι κὴν ἡμῖν ἐπεξηγούμεναι φιλοσοφίαν διὰ πολλές φυλ τίδος τεθείκασιν. Ἀλλ᾿ οὐχ οἷα τε γέγονεν αυτή ἑαυτὴν ἡ εὐήλισθος ἡμῶν καὶ τῇ ἁμαρτίᾳ ὑπελθουσα φύσις εἰς τὸ ἐξ οὗπερ πέπτωκεν ἐν Ἀδὰμ ἀρχικό τατον ἀνακομίσασθαι ἀξίωμα. Δεδέηται δὲ μᾶλλον ἄλλης τινὸς εὐσθενοῦς καὶ ἀκαταμαχήτου κρείττους δυνάμεως, ἥτις αὐτὴν τῶν ἐξ ἀσθενοῦς προαιρέσεως εμφυεισῶν αὐτῇ κηλίδων ἐξιάτοιτο, καὶ πρὸς τὸ με μαλεώτερον μετά τινος φιλοτίμου προσθήκες, αν υπονοστήσει. Τοῦτο τοιγαροῦν εἰδυῖα ἡ θεία τε καὶ πνευματοκίνητος τῶν προφητῶν χορεία, ἄλλος βίλες; που τῶν τοιούτων αὐτῇ ἀγαθῶν τὰς ἀγγελίας φέ ρουσα ἐν τοῖς ἑαυτῶν ἕκαστος καιροῖς διηγόρευε συναΐδιον καὶ ὁμοούσιον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸ; Τϊόν καὶ Λόγον, περιουσίᾳ ἀγαθότητος εἰς τὴν ἡμετέραν ἐσχατιὰν ἀφιχθέντα τὴν ἡμῶν τελείαν ἀμφιάτη ποι φύσιν, καὶ ταύτην τῷ ἀθλῳ καὶ ἀοράτῳ πυρὶ τῆ αὐτοῦ θεότητος εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀναχαλκῶσαι. "Αλλες μὲν τὴν ἀνύμφευτον σύλληψιν, καὶ τὴν ἀμώμητον καὶ παρθενικὸν τοκετὸν ἀνακηρύττων· ἕτερος την τῆς ἐπικρατησάσης ἀπὸ τῆς ἐν Ἀδὰμ παραβάσεις

SERMO LAUDATORIUS. καὶ μέχρι τοῦ νόμου σατανικής πλημμελείας αδυνα- alius vero potentatum [/. potentatuum] omnimodum, μίαν παντελῆ ὁλόθρευσίν τε καὶ μείωσιν. "Αλλος τήν αὐτοῦ τοῦ Σατανᾶ μετὰ καὶ τῶν συναποστατησάντων αὐτῷ δαιμόνων ὀλεθρίαν ὑπόπτωσιν ἀπὸ προσώπου τοῦ φανησομένου Θεοῦ, καὶ τὴν τῶν λελυτρωμένων ἡμῶν ὑπὲρ τῶν εἰς ἡμᾶς πραχθησομένων δαψιλεστά των ἀγαθῶν ἀναφαίρετον εὐχαριστίαν, τῷ λυτρωσα μένῳ κομισθησομένην. Ετερος τὸ ἑκούσιον τοῦ σαρκωθέντος Θεοῦ πάθος, καὶ τὴν εἰς ᾅδου κάθοδον, καὶ αὖθις τὴν ἐξ ᾅδου εὐσθενῆ ἀνακομιδὴν, μετὰ τῶν τοῖς ἀφύκτοις ἐκείνου δεσμοῖς κατεχομένων ψυχῶν. Αλλος τὴν ἀφ' ἡμῶν πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς αὐτοῦ Πατέρα ἔνδοξον ἀναφοίτησιν, καὶ τὴν ἀμφὶ τὰ δεξιὰ τοῦ πατρὸς ίδρυσιν. Ετερος τὴν ἐξ οὐρανοῦ καταπτᾶσαν ἡμῖν τοῖς εἰς αὐτὸν πιστεύσασιν ἄφθονον τοῦ Πνεύματος ἐπιφοίτησιν, καὶ τὴν εἰς πάντα τὰ ἔθνη τοῦ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος ταχυτάτην περίοδον, καὶ τὴν ἐντεῦθεν γεγενημένην τῶν ἀνὰ τὴν οἰκου μένην εἰδώλων παντελῆ ολόθρευσιν, διὰ τῆς πρῶτον ἕνα καὶ μόνον ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν καθαρᾶς ἀνανεύ σεως, καὶ τῆς ἀνενδότου καὶ διηνεκούς πρὸς ὅλων ἀναστησομένης αὐτῷ κατὰ πάσης τῆς γῆς νοερᾶς τε καὶ πνευματικῆς λατρείας· ἅτινα πάντα τοῖς ἑαυ τῶν καιροῖς τῇ ἀληθείᾳ συνεπεράνθησαν, καὶ τέλος εὐκλεέστατον ἐδέξαντο. "Ακουσον τοιγαροῦν τοῦ Παύτου μεγαλοφώνως ἐμβοῶντος, καὶ τὴν ἀλήθειαν τούτοις ἐπισφραγίζοντος· ὁ Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί, ἐδικαιώθη ἐν πνεύματι, ὤφθη ἀγγέλοις, εκηρύχθη ἐν ἔθνεσιν, ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ, ἀνελήφθη ἐν δόξῃ. Ὢ τῆς τοῦ διδασκάλου μεγαληγορίας! Θεός, φησίν, Ο ἐφανερώθη ἐν σαρκί, τὸ πάντων τῶν ἀγαθῶν αἴτιον, ἡ ἀνέκλειπτος δωρεά, ὁ διαυγέστατος πλοῦτος, ἡ ἀένναος τῶν ἀναφαιρέτων χαρισμάτων πηγή, ἡ ἀκόρεστος τῶν πεινώντων τροφή, ὁ ἐξ οὐρανοῦ ζωοποιός ἄρτος, τὸ ἀένναον τῶν διψώντων ῥεῖθρον, ἐξ οὗ ὁ πίνων οὐ μὴ διψήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. Οὗτος ἐφανερώθη ἐν σαρκί· ἀλλὰ καὶ τῷ κόσμῳ, φησίν. ἐπιστεύθη. Πῶς ἐπιστεύθη ἐν κόσμῳ; εἰπὲ, ὦ μακαριώτατε Μαῦλε, μύησον καὶ ἡμᾶς ἐκ τῶν ἀῤῥήτων ἐκείνων φωνῶν, ὧν ἐν τοῖς ἀφύκτοις τοῦ παραδείσου ἐμυή θης· πρόστηθι καὶ νῦν τοῦ κηρύγματος, οὗ ἐπιστεύ θῆς εἰς πάντα τὰ ἔθνη κηρύξαι, καὶ ἀπόστολος γενέσθαι. Πήγασον τῇ παρούσῃ Ἐκκλησίᾳ τὸν τῆς ἀληθείας λόγον, καὶ σβέσον τὰς νοητὰς τῶν αἱρετιζόντων ὄψεις· ὥς ποτε Ἐλύμα τοῦ μάγου. Τράνωσον μετὰ παῤῥησίας τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον. Λαλεῖς γὰρ καὶ μετὰ θάνατον, φωνῆς ὑψηλότερον, καὶ ἐνεργεῖς τῷ πνεύματι ὅσα καὶ βούλει. Καὶ, φησὶν ὁ διδάσκαλος, ὁ Ἐμοὶ τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων ἁγίων ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη ἐν τοῖς ἔθνεσιν εὐαγγελίσασθαι τὸν ἀνεξιχνίαστον πλοῦτον τοῦ Χριστοῦ, καὶ φωτίσαι πάντας, τίς ἡ οἰκονομία τοῦ μυστηρίου τοῦ ἀποκς - κρυμμένου ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ Θεῷ, τῷ τὰ πάντα κτίσαντι.» Τοιγάρτοι ἀκούσατε·· Ἐπιστεύθη, εξ exterminium, et imminutionem præevaricationis qua: obtinuit ab Adam, et in Adam facta est usque ad legem, atque diabolici simul delicti. Alius autem ejusdem Satana ac demomum, qui cum eo apostatæ facti sunt, exitialem ruinam a facie apparentis Dei, atque incomparabilem gratiarum actionem redemptori afferendam a nobis qui redempti sumus, super largissimis bonis quæ in nobis patrata sunt. Ast alius voluntariam incarnati Dei passionem, et in infernum descensionem, et rursus ex inferno validum reditum cum animabus, quæ inevitabilibus illis [forte, illic Hard.] vinculis tenebantur. Alius vero gloriosum a nobis ad Patrem, qui in cœlis est, regressum, et ad Patris dexteram sessionem: alius autem descendentem de cœlo nobis collatum, qui in illum credimus sine invidia, Spiritus adventum; et in omnes gentes evangelicæ prædicationis circuitum velocissimum: et quod hinc factum est per orbem terrarum idolorum omnimodum exterminium , per mundam reversionem ad unum et solum verum Deum nostrum effectam, atque imprætermissam et jugem latriam, qua illi a nobis per universam terram intelligibiliter et spiritaliter exhibetur. Quæ omnia veritate temporibus suis terminata sunt, et finent gloriosissimum susceperunt. Audi igitur Paulum magna voce clamantem, et veritatem istum corro - borantem • Deus manifestatus est in carne, justificatus est in spiritu, apparuit angelis, prædicatus est gentibus, creditus est in mundo, assumptus est in gloria 6. › O magni doctoris affectum [affatum}! Deus, inquit, manifestatus est in carne, quod est omnium bonorum causa, indeficiens donatio, sufficientissimæ divitiæ, perennis non auferendorum charismatum fons, insatiabilis esurientium esca, vivificus de cœlo panis, jugis sitientium rivus, ex quo qui biberit, non silict in aeternum 7. His manifestatus est in carne: sed et mundo, ait, creditus est. η Quomodo creditus est in mundo? dic, beate Paule; imbue et nos ex arcanis illis vocibus, quibus in abditis paradisi imbutus es; imbue etiam nunc prædicatione, cujus creditus es in omnes gentes prædicator et apostolus fieri. Iufunde præsenti Ecclesiæ veritatis verbum, exstingue spiritales hæreticorum visus, ut quondam Elymæ magi: (Xprime cum fiducia dispensationis mysterium. Lo queris enim etiam post mortem voces excellentius, et operaris in spiritu quæcunque vis. Etiam inquit doctor: Mihi minimo omnium sanctorumi data est gratia hæc in gentibus, evangelizandi videlicet investigabiles divitias Christi, et illuminandi omnes, ac docendi, quæ sit dispensatio mysterii absconditi a sæculis a Domino, qui omnia creavitº. › Quapropter audite: «Creditus est, dixit, in mundo, reconcilians omnia in semetipso, et pacificans per • 1 Timoth. 111, 10. * Joan. 1, 15. 3 Ael. xu, S. Ephes. 111, 8, 9.

EPIPHANII CATANENSIS DIACONI sanguinem crucis suæ, sive quæ in terra, sive quæ πον, ἐν κόσμῳ, ἀποκαταλλάξας τὰ πάντα εἰς ἑαυτὸν in calis sunt ".» Ο sublimem hanc prædicationem! O inenarrabilem istam misericordiam! Unigenitus Filius Dei omnia in seipso reconcilians pacificavit per sanguinem crucis suæ. Ει quomodo quidam post tantam ineffabilem reconciliationem nos fieri priorum seditiosorum inimicorum affirmant? Quomodo post unius et solius veri Dei agnitionem adorare idola Christianos dicere ausi sunt? Præsertim cum propheta omnimodam horum comminutionem quodammodo clamet, et dicat: ‹ In die illa apparebit Dominus, et exterminabit deos gentium terræ: et adorabit eum unusquisque dle loco suo, omnes insuke gentium ".» Ecce subversionem idolorum, et Deo celebrandam adlorationem ab unoquoque de loco suo audivimus. Quomodo igitur nos qui hoc agimus, idololatriam exercere accusamur? Quis autem et omnino posset in antiquitatem idolorum errorem renovare super terram? Si enim nequissimi dæmones qui per hæc placantur, hoc facere possunt, quomodo non destructur totum dispensationis mysterium, sancta manifeste clamante Scriptura: «Quia percussit inimicos suos in posteriora 13?. In quo innuitur, quia Cbristus etiam opprobrium sempiternum dedit eis. Qui enim potest aliquid operari, non inter mortuos, sed inter viventes adhuc procul dubio constituitur. Quomodo autem et ipse proprios confortans discipulos, et ad omnes vel qualescunque difficultates viriliter subeundas adhortans, veritatem dicet, cum asserat: «Contidite, ego vici mundum?, Si enim quod hic vicisse se repromittit, hoc illi valuerunt rursus per rebellionem auferre, non utique tale quid victoria nominabitur, nec inter fortia facta connumerabitur. Nam quomodo victoria erit, si liberator [liberatos] in finem minime lucrifaciat, sed similibus ab his qui prius superati fuerant, luctaminibus redigatur [redligantur]? verum nec similibus, sed fortioribus? Namn possidere quid et perdere, plus mihi, quam nou acquisitum non possidere, in rationem imbecillitatis reputabitur? Porro ubi putas idolorum status [stratus]? qui hoc dicentes posuistis, aiunt. Etsi in antiquis demonicorum templorum sedibus, nondum hoc Christianis in causam criminis irrogabitur. Videmus enim reliquias in quibusdam locis priscorum dæmonicorum templorum a veteribus derelictas, ad pompam, ut reor, eorum qui in his immolaverunt; vel etiam ad memoriam, quod nos redempti sumus, et in gratiarum actiones ducentem per visibiles infirmasque formationes: ex quibus Christianorum abominabiles factæ sunt culturæ, a quibus per Christum erepti sumus, nisi in Christianissimis hac, inquiunt, ecclesiis nostris invenirentur. 10 Coloss. 1, 20. 1 Zach, 11, 11. καὶ εἰρηνοποιήσας διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αἰ τοῦ, εἴτε τὰ ἐπὶ τῆς γῆς εἴτε τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ο τοῦ ὑψηλοῦ τούτου κηρύγματος! ὦ τῆς ἀνεκδιηγήτου ταύτης φιλανθρωπίας. Ο μονογενής Υἱός τοῦ Θεοῦ τὰ πάντα εἰς ἑαυτὸν ἀποκαταλλάξας είρηνοποίησε διὰ τοῦ αἵματος τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ· καὶ πῶς τινες μετὰ τὴν τοσαύτην ἀνέκφραστον καταλ λαγὴν, ὑπὸ χεῖρα τῶν πάλαι στασιαστῶν ἐχθρῶν ἡμᾶς γενέσθαι διισχυρίζονται; πῶς μετὰ τὴν εἰς τὸν ἕνα καὶ μόνον ἀληθινὸν Θεὸν ἐπίγνωσιν εἰδώλοις τοὺς Χριστιανούς προσκυνῆσαι εἰπεῖν τετολμήκασι; καίτοι τοῦ προφήτου την παντελή τούτων ἐκμείωσιν, ὥσπερ ἀναβοῶντος καὶ λέγοντος· «Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἐπιφανήσεται Κύριος, καὶ ἐξολοθρεύσει τους θεοὺς τῶν ἐθνῶν τῆς γῆς· καὶ προσκυνήσουσιν αὐτ τῷ ἔκαστος ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ πᾶσαι αἱ νῆσοι τῶν ἐθνῶν. ὁ ᾿Ακούεις τὴν ἡλίκην τῶν πολλῶν θεῶν καταστροφὴν, καὶ τὴν ἐξ ἁπάσης τῆς γῆς ἕκαστον ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ τῷ Θεῷ ἀποτελοῦντα προσκύνησιν; πῶς τοίνυν οἱ τοῦτο πράττοντες εἰδωλολατρεῖν αἰτι μεθα; τίς δὲ ὅλως καὶ ἴσχυσεν εἰς τὸ ἀρχαῖον τὴν τῶν εἰδώλων πλάνην ἐπὶ γῆς ἐπανακαινίσαι; εἰ μὲν γὰρ οἱ διὰ τούτων θεραπευόμενοι πονηρότατοι δα!- μονες τοῦτο ποιῆσαι δέδονται, πῶς οὐκ ἀνατραπήσε ται ὅλον τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον, τῆς ἁγίας διαρ βήδην βοώσης Γραφῆς·. "Οτι επάταξε τοὺς ἐχθρούς αὐτοῦ εἰς τὸ ὀπίσω; › Δῆλον δὲ ὅτι Χριστὸς καὶ ὄνειδος αἰώνιον ἔδωκεν αὐτοῖς. Πάντως γὰρ ὅτι ὁ δυνάμενός τι ἐνεργεῖν οὐκ ἐν τοῖς τεθνεῶσιν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ζῶσιν ἔτι κατατέτακται. Πῶς δὲ καὶ αὐτὸς τοὺς ἰδίους ἐπιθαῤῥύνων μαθητὰς καὶ πρὸς πᾶν ὁτιοῦν τῶν δυσχερῶν ἀνδρικῶς ἰέναι παρακελευόμενος ἐπαληθεύσει λέγων· › Θαρσείτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσ σμον.» Εἰ γὰρ οὓς νικῆσαι ἐκεῖνος ἐπήγγελται τοῦτο ἐκεῖνοι ίσχυσαν, διὰ τῆς ὧν ἀφηρέθησαν ἀνταναρτή σεως, οὐδ᾽ ἂν τὸ τοιοῦτον ὀνομασθήσεται νίκη, οὐδ᾽ ἂν ταῖς εἰς ἀνδρείαν ἀριστείαις κατατετάξεται. Πῶς γὰρ νίκη ἢ τοὺς λυτρωθέντας εἰς τέλος μὴ ἀποκερδήσασα, ἀλλὰ τοῖς ὁμοίοις ὑπὸ τῶν πρότερον ἡστημένων ὑποβληθεῖσα παλαίσμασι; καίτοιγε οὐδὲ τοῖς ὁμοίοις πολλοῦ γε καὶ δεῖ; τὸ γὰρ κτήσασθαί τι καὶ ἀπολέσαι πλέον ἔμοιγε τοῦ, τὸ ἀφῃρημένων ἀντικατασχεῖν, εἰς ἀνανδρείας κατηγορηθήσεται λόγον. Ποῦ δὲ καὶ ἄρα τὰς τῶν εἰδώλων στάσεις; οἱ τοῦτο λέγοντες τεθεᾶσθαί φασιν. Εἰ μὲν ἐν τοῖς ἀρχαίοις τῶν δαιμονικῶν τεμενῶν ἱδρύμασιν οὔπω τοῦτο τοῖς Χριστιανοῖς εἰς λόγον ἐγκλήματος προστριβήσεται. Ὁρῶμεν γὰρ λείψανα που ἐνιαχοῦ τῶν πάλαι είδα λικῶν τεμενῶν παρὰ τῶν παλαιῶν ἐγκαταλελειμμέ να, πρὸς θρίαμβον, οἶμαι που, τῶν ἐν τούτοις ἐπι θυσάντων· καὶ μέντοι καὶ πρὸς μνήμην ἡμῶν τῶν λελυτρωμένων εἰς εὐχαριστίαν ἡμᾶς ἐνάγουσαν διὰ τῶν δρωμένων ἐξιτήλων μορφωμάτων· ἐκ ποίων τὸ Χριστιανῶν γένος βδελυκτῶν σεβασμάτων διὰ Χρι στοῦ ἐκλελύτρωται· εἰ δὲ δὴ ἐν ταῖς Χριστιανι κωτάταις ἡμῶν ἐκκλησίαις ταῦτά φασιν εὑρη κέ και 19 Psal. LXXVII, 66. 13 Joan. xvi, 33.

SERMO LAUDATORIUS. 0 pravitatem quæ hinc efficitur! o pessimam blasphemiam! Quomodo enim, ubi Christus caput et fundamentum est, secundum sapientissimum Paulum “, hoc fieri poterit? Fraudati vere sumus spe nos Christiani: decepti sumus etiam predicatoram vocibus, qui etiam Deum nobis a dæmoniorum superstitione nos liberaturum in mundum venisse prædicaverunt. Quomodo etiam hoc penitus dicere potuerunt? Nam interrogaverunt [f. interrogemus] eos qui sic sapiunt, utrum hoc capite nostro permittente factum sit, an forte volente quidem ne fieret, non valente tamen auxiliari: et quomodo subsequenter hoc non sit totius blasphemiæ. Si enim verax est sacratissimus Paulus, dum Christum Filium Dei, virtutem et Dei sapientiam nominat 13, quomodo, quæso, valuit Patris inexpugnabilem virtutem et sapientiam, quæ omnibus esse tribuit, quidquam eorum quæ sunt exsuperare? Perspicuum enim est, quia si istud huic accidit, nec id quod non est hæc, a talibus accusationibus pellent. Quomodo enim Deus omnipotens, potens el fortis Pater adhuc dicatur, si quæ sua sublata sunt virtute, subdita inimicis sunt effecta? Vel quo pacto Filius indulsit in Ecclesiam, quam proprio satguine suo sibi desponsavit, immanibus taliter et immisericordibus rursus deservire spiritibus? præsertim cum Hymnographus dicat: «Quia secundum altitudinem cœli a terra confirmavit Dominus misericordiam suam super timentes eum “. › Si enim in hoc incarnatus est, ut de eorum nos manu liberaret secundum propheticas prolocutiones: liberati autem sumus, ut aiunt, ad modicum: non fuit, sed putata est. Non enim gladii (gaudii], sed abundantioris et difficilioris servitutis nobis factus est causa, tanto inimicos nostros ferociores construens, quanto illos nos liberati, ut opinamur, irrisimus. Ubi autem continua misericordia conservatur, quam secundum altitudinem cœlestem a terra immensa [immensam] super nos confirmasse se repromisit, quod indicat induitum? Vel quomolo iniquitates nostras elongasse a nobis dicitur, quatum distat ab oriente usque ad occidentalem plagam, quod omnimodam redemptionem signat, si adhuc eisdem implicamur erroribus? Et certe videmus medicorum peritissimos, cum aliquem infirmo corpore jacentem artis suæ diligentiis adjuverint, et ad sanitatem reduxerint, non cum mox a præsenti liberaverint passione, subtrahere artis experientiam, sed certe (f. certe HARD.] vitæ cire uitum cautiorem ei per quædam auxilia præmunire, valentia sollicitum operari: quatenus non eisdem forte per imperitiam iterum molestiis opprimatur. Ast rursus si verum est, quemadmodum et comprobatum est, quia nostraîn unigenitus Dei et Patris Filius induit naturam: manifestum est, quod propriis eam lenis ditaverit, et praecipuis Spiritus donis repleverit, ne de cætero saeculi [secundi cujusquam egeret auxilio, semel ab eo robore qui hanc assumὪ τῆς ἐντεῦθεν ἀτοπίας! ὢ τῆς παγκάκου βλασφημίας! Πῶς γὰρ ἔνθα Χριστὸς κεφαλὴ καὶ θεμέλιός ἐστι, κατὰ τὸν σοφώτατον Παῦλον, τοῦτο γενέσθαι δεδύνηται; Εψεύσθημεν ὄντως Χριστιανοὶ τῆς ἐλπίδος· πεφενακίσμεθα δὲ καὶ ταῖς τῶν κηρύκων φωναῖς, οἱ γε Θεὸν ἡμῖν τῆς τῶν δαιμόνων πλεον εξίας ἡμᾶς ἀπαλλάττοντα ἐπιδεδημηκέναι τῷ βίῳ κεκηρύχασι. Πῶς δὲ ὅλως τοῦτο καὶ ἴσχυσαν; 'Αρα γὰρ, ἐρυίμην ἂν τοὺς οὕτω φρονοῦντας, ὡς τοῦτο τῆς κει φαλῆς ἡμῶν παραχωρούσης γεγένηται, ή τυχόν θελούσης μὲν μὴ γίνεσθαι, μὴ δυναμένης δὲ ἐπαμύναι; καὶ πῶς οὐκ ἐπέκεινα τοῦτό γε πάσης βλασφημίας; Εἰ γάρ ἐστιν ἀληθῆς ὁ ἱερώτατος Παῦλος Χριστόν Θεὴν δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν ὀνομάζων τὸν Υἱὸν, πῶς ἄρα καὶ ἴσχυσε τὴν τοῦ Πατρὸς ἀκαταμάχητον δύναμίν τε καὶ σοφίαν, τὴν πᾶσι τὸ εἶναι δοῦσαν τῶν ὄντων κατευμεγεθῆσαί τι; Δῆλον γὰρ ὅτι εἰ τοῦτο ταύτῃ συμβέβηκεν, οὐδὲ τὸν οὗ ἐστι ταῦτα τῶν τοιούτων κατηγορημάτων ἐξωθήσουσι. Πῶς γὰρ Θεός παντοκράτωρ δυνατός τε καὶ ἰσχυρὸς ὁ Πατὴρ ἔτι λέγοιτο, τῆς ἰδίας ὥσπερ ἀφῃρημένος δυνάμεως, καὶ ὑπὸ χεῖρα τῶν σφῶν ἐχθρῶν γεγενημένος; πῶς δὲ καὶ ὅλως παρακεχώρηκε τὴν τῷ ἰδίῳ αὐτοῦ αἵματι ἁρμοσθεῖσαν αὐτῷ Ἐκκλησίαν τοῖς ἀγρίοις οὕτω καὶ ἀφιλοικτίρμοσι καταδουλωθῆναι πνεύμασι; Καίτοι τοῦ Ὑμνογράφου λέγοντος· "Οτι κατὰ τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ τῆς γῆς ἐκραταίωσε Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς φοβουμένους αὐτόν.» Εἰ γὰρ ἐπὶ τοῦτο σεσάρκωται, ὥστε τῆς τούτων ἡμᾶς ἀπαλλάξαι χειρός, κατὰ τὰς προφητικές προαναῤῥήσεις· ἀπηλλάγμεθα δὲ, ὥς φασι, πρὸς βραχύ τίς όνησις τῆς πρὸς βραχύ, οὐκ οὔσης μὲν, δοκούσης δὲ ἐλευθε ρίας; Οὐ γάρ τοι χαρᾶς, ἀλλὰ πλείονος καὶ δυσχερε στέρας δουλείας πρόξενον ἡμῖν γέγονε, τοσοῦτον τοὺς καθ' ἡμῶν ἐχθροὺς ἀγριωτέρους παρασκευάσασα, ὅσον ἐκείνοις ἡμεῖς ἀπαλλαγέντες ᾠόμεθα κατεκαγ χάζομεν. Ποῦ δὴ οὖν τὸ διηνεκὲς αὐτοῦ ἔλεος ἔτι σώζοιτο ἂν, ὅπερ κατὰ τὸ ἀπὸ τῆς γῆς πρὸς τὸ οὐράνιον ύψος διάμετρον κραταιῶσαι ἐφ' ἡμᾶς ἐπηγγείλατο, δ δηλοῖ τὸ ἀπεριόριστον; πῶς δὲ καὶ τὰς ἀνομίας ἡμῶν κατὰ τὸ τῆς ἀνατολῆς ἐπὶ τὸ δυτικὸν κλίμα διάστημα ἀφ᾿ ἡμῶν μακρύναι λέγεται, ὅπερ τὴν παντελῆ ἀπολύτρωσιν σημαίνει, εἰ ἔτι τοσαύταις ενεχόμεθα πλά ναις; Καὶ γοῦν ὁρῶμεν τοὺς τῶν ἰατρῶν ἐπιστήμονας, οἱ ἐπειδάν τινα τῶν ἀσθενῶς τὸ σῶμα διακειμένων τοῖς ἐκ τῆς τέχνης ἀκριβασμοῖς ἐπαμύναντες εἰς ὑγείαν ἐπανάξωσιν, οὐχ ὅπως μὲν αὐτὸν τοῦ παρόν τὸς ἀπαλλάξωσι πάθους, τὴν ἑαυτῶν εἰσφέρουσι τε χνικὴν ἐμπειρίαν, ἀλλά γε καὶ τὴν ἑξῆς τοῦ βίου περίοδον ἀσφαλεστέραν αὐτῷ διά τινων προφυλακτι κῶν βοηθημάτων πραγματεύονται· ὡς ἂν μὴ τοῖς αὐτοῖς τυχὸν ἐξ ἀπειρίας οχληροῖς πάλιν συνενεχθείη. Εἰ δὲ δὴ πάλιν ἀληθές ἐστιν, ὥσπερ οὖν καὶ δέδεικται, ὅτι τὴν ἡμετέραν ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱὸς πεφόρεκε φύσιν, δῆλον ὅτι τῶν οἰκείων αὐτὴν πεπλούτηκεν ἀγαθῶν, καὶ τῶν τοῦ Πνεύματος ἐξαιρέτων ἐνέπλησε θησαυρῶν· ὡς μηκέτι ταύτην εἰς τὸ ἑξῆς δευτέρας ἐπιδέεσθαί τινος βοηθείας, 14 1 Cor. 11, 11. 18 1 Cor. 1, 24. 16 Psal. ci, 11. PATROL. GR. XCVIII.

EPIPHANII CATANENSIS DIACONI psit accepto. Hoc enim, reor, et beatus evangelista 4 ἅπαξ τὸ εὐσθενὲς παρὰ τοῦ ταύτην ἀνειληφότος 22insinuat, cum tempore baptismatis omnium nostrum Salvatoris Christi se vidisse dicit Spiritum sanctum de coelis descendentem et manentem super eum"; significans eum naturam de cætero sine adjectione [abjectione] ditasse. βοῦσαν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, καὶ ὁ μακάριος εὐαγγελι στης αινίττεται· ἐν τῷ καιρῷ τοῦ βαπτίσματος τοῦ πάντων ἡμῶν Σωτήρος Χριστοῦ ἰδεῖν λέγων τὴ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐξ οὐρανῶν καταβὰν, καὶ μένον ἐπ' αὐτόν· ὅπερ τοῦ ἀναπόβλητον αὐτὸ τὴν φύσιν εἰς τὸ ἑξῆς καταπλουτεῖν ἔμφασιν ἔχει. Etenim non egebat ille qui per omnia Patri est coæqualis, Spiritus de cœlis adventu, quantum ad propriæ naturæ pertinet rationem. Nunquidnam in se augmentum sanctitatis acquireret, qui paternos in semetipso fert characteres, et Spiritus consubstantialitate nullatenus commutatur? Sed nostram in se præfigurabat gratiam: quoniam eo quo in Adam sumus privati, per ipsum et in ipso sumus iterum locupletati, et naturæ antiqua dignitas rediit. Si igitur Spiritus gratia super eum descendens mansisse legitur; et hoc quidem non est rejicienđiên, naturam scilicet deinceps conservasse Ver. bum; apparuit, quia profecto hujusmodi gratia in omne genus pertransiit. Quomodo ergo perhibetur [perhibent], nos veraciter ignorantia peccasse, et quasi honorem qui erga Deum est exercendus, idolis exhibuisse? Nam hujusmodi quidem per Christum gratia sumus ditati. His dicendum est qui omnia præsumunt. Porro si confessi fuerint, hæc nos quæ super verbum sunt bona, per Christum meruisse, sed post hoc prioribus denuo submissos esse erroribus: infirmata est ergo secundum ipsos gratia quæ per Spiritum data est, ne sufficienter usque in finent cum his qui semel hanc sortiti sunt, permaneret. Et quid ita sapere magis impium vel infelicius? Vel quomodo is qui per omnia justus est, et cunctis vivificam præbet virtutem, omnium videlicet inspector atque omnipotens Patris Spiritus, natura sua deficiet, et mensuris infirmitatis succumbet? Aut quomodo illud quod dicitur: «Vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem , verum salutaris falebitur vox, si resæculi 18 promissionum ejus res per opera in finem processisse non cernitur? Etenim talibus tunc secum exsistentibus sanctis apostolis talem repromissionem donavit. Quomodo enim usque ad consummationem hi in carne permanserunt, qui etiam modicum post regressum ejus ad coelos in vita manentes, υ communi naturæ functi sunt lege, vitam morte deserentes? Verum in nos hujusmodi Evangeliorum munus pertransit: qui videlicet eorum prædicationi submissi sumus, et Christum qui cum eis conversatus est, nobiscum exsistentem in spiritu et per totain vitam habemus. Expedit igitur in his plorare hæreticorum errorem, qui hæc taliter contempserunt, qui tam manifestis dogmatibus objurgantur, et tam Deo decibiles irritas promissiones Ecclesia catholicæ faciunt, his impie derogantes. Καὶ γάρ τοι οὐκ ἐδέετο ὁ κατὰ πάντα τῷ Πατρὶ ισοστάσιος τῆς τοῦ Πνεύματος ἐξ οὐρανῶν ἐπιφοιτή σεως· ὅσον γε εἰς τὸν τῆς ἰδίας φύσεως λόγον. Τί γὰρ ἂν αὐτῷ προσθήκην ἁγιότητος ἐμποιήσῃ τῷ τοὺς πατρικοὺς ἐν ἑαυτῷ φέροντι χαρακτῆρας, καὶ τῇ τοῦ Πνεύματος ὁμοουσιότητι μηδαμῶς παραλλάττοντι; ἀλλὰ τὴν ἡμετέραν ἐν ἑαυτῷ προδιεζωγράφει χάριν· ὅτι τε ὅ ἐν Ἀδὰμ ἀφῃρήμεθα, δι' αὐτοῦ τε καὶ ἐν αὐτ τῷ πάλιν πεπλουτήκαμεν, καὶ τῇ φύσει τὸ ἀρχαῖον ἐπανῆλθεν ἀξίωμα. Εἰ τοίνυν ἡ τοῦ Πνεύματος χάρις ἐπ' αὐτὸν καταπτᾶσα μεμενηκέναι λέγεται· τοῦτο δὲ τὸ ἀναπόβλητον ἀεὶ τὴν φύσιν εἰς τὸ ἑξῆς διασώζειν ὁ Λόγος ἀποδέδειχε· δῆλον ὅτι ἡ τοιαύτη χάρις εἰς ὅλον διαβαίνει τὸ γένος. Πῶς οὖν φασιν ἡμᾶς ἀγνοίᾳ τἀληθοῦς ἡμαρτηκέναι, καὶ προφάσει δῆθεν τῆς εἰς Θεὸν τιμῆς εἰδώλοις πάλιν προσκεκυνηκέναι; Εἰ μὲν γὰρ οὔπω οὕτω διὰ Χριστοῦ τὴν τοιαύτην πεπλουτήκαμεν χάριν· ἔστι τοῦτο λέγειν τοῖς τὰ πάντα τολμῶσιν. Εἰ δὲ δὴ ὁμολογήσουσι τούτων μὲν ἡμᾶς τῶν ὑπὲρ λόγον ἀγαθῶν ἠξιῶσθαι διὰ Χριστοῦ· μετὰ τοῦτο δὲ ἡμᾶς ταῖς προτέραις ἀνθυπενεχθῆναι πλάναις· ἡσθένησε λοιπὸν κατ᾿ αὐτοὺς ἡ δοθεῖσα τοῦ Πνεύματος χάρις, τοῦ μὴ διαρκῶς μέχρι τέλους τοῖς ἅπαξ αὐτοῖς μεταλλο [γ]χόσι παραμεῖναι. Καὶ τί τοῦ οὕτως φρονεῖν δυσσεβέστερον, ἢ ἀθλιώτερον; πώς γὰρ τὸ διὰ πάντων διῆκον καὶ πᾶσι τὴν ζωογόνον παρέχον δύναμιν, τὸ παντεπίσκοπον καὶ παντοδύνα μον τοῦ Πατρὸς Πνεῦμα τῆς ἰδίας εκσταίη φύσεως, καὶ τοῖς τῆς ἀσθενείας ὑποκείσεται μέτροις; πῶς δὲ καὶ τὸ ι ἔσεσθαι μεθ' ἡμῶν πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος,» ἡ σωτήριος ἐπαληθεύσῃ φωνὴ, εἰ τὸ τῶν ἰδίων ὑποσχέσεων χρῆμα δι' ἔργων εἰς πέρας ἐκβεβηκὸς οὐχ ὁρᾶται; Καὶ γάρ τοι οὐ τοῖς τότε αὐτῷ συνοῦσιν ἁγίοις ἀποστόλοις τὴν τοιαύτην ἐπαγγελίαν δεδώρηται. Πῶς γὰρ ἕως τῆς συντελείας οὗτοι σαρκὶ μεμενήκασιν· οἱ γε μικρὸν μετὰ τὴν εἰς οὐρανοὺς αὐτοῦ ἀναφοίτησιν τῷ βίῳ παραμείναντες τῷ κοινῷ τῆς φύσεως ἐλειτούργησαν νόμῳ, ζωὴν τῷ θανάτῳ ἀπολιπόντες; Αλλά γε εἰς ἡμᾶς ἡ τοιαύτη τῶν Εὐαγγελίων δωρεὰ διαβαίνει τοὺς τὸ αὐτῶν ὑπὸ ελθόντας κήρυγμα, καὶ τὸν μετ' αὐτῶν ἀναστραφέντα Χριστὸν συνόντα ἡμῖν ἐν πνεύματι διὰ παντὸς τοῦ βίου ἔχοντας. Εξεστι τοιγαροῦν ἐν τούτοις τὴν τῶν οὕτω πεφρονηκότων αἱρετικῶν ἀποδακρύσαι πλάνην ὅτι τοῖς οὕτω ἐναργέσι διαμάχονται δόγμασι, καὶ τὰς οὕτω θεοπρεπεῖς ἀθετοῦσιν ἐπαγγελίας τῆς καθολικής Ἐκκλησίας δυσσεβῶς καταγορεύοντες. Οὐδαμῶς γὰρ αὕτη ἐκ τῆς παραδοθείσης αὐτῇ μετακεκίνηται πίν στεως· μεμένηκε δὲ ὥσπερ παρθένος ἁγνὴ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τοῦ ἑαυτῆς νυμφίου τὴν ἀῤῥαδῶνα Nullatenus enim hæc a' tradita sibi commota est fide mansit autem sicut virgo casta, sicut scriptum 17 Joan. 1, 52 18 Matth. xxvIII,

SERMO LAUDATORIUS. ἄσυλον διασώσασα, ἤτοι τὴν δοθεῖσαν ἐπ' αὐτὴν τοῦ est '', Christi spousi sul arrham inviolabilem ser Πνεύματος χάριν. Τοιγάρτοι καὶ ὁ θεῖος Δαβὶδ πολλαῖς πρότερον γενεαῖς τὸ πρὸς τὴν πίστιν αὐτῆς ἑδραῖον ἀνακηρύττων ἔλεγεν· «Ὁ Θεὸς ἐν μέσῳ αὐτ τῆς, καὶ οὐ σαλευθήσεται·» καὶ πάλιν· «Εστερέωσε τὴν οἰκουμένην ἥτις οὐ σαλευθήσεται·, ταῖς σατανι καῖς δηλονότι πολιορκουμένη μηχαναίς. "Αν γάρ τι νες τὸ στερέωμα τοῦ εἰς αὐτὴν διαδοθέντος εὐαγγελικοῦ κηρύγματος τῶν πάλαι ἢ τῶν νῦν αἱρετικῶν κατασεῖσαι τεθελήκασιν, ἐκείνοις μὲν τὸ μελετηθὲν εἰς ἔργον ἐκβέβηκε. vans, id est, datam in se Spiritus gratiam. Cujus rei gratia et divinus David multis prius gentibus immobilitatem fieri [fidei] ab illa exhibitæ prædicans asserebat: • Deus in medio ejus non commovebitur; etenim [et iterum] firmavit orbem terræ, qui non commovebitur 30;, diabolicis videlicet impugnatus machinamentis. Nam etsi frmamentun evangelicæ prædicationis quæ in eam data est, quidam antiquorum vel instantium hæreticorum concutere voluerunt, illis tamen quod meditati sunt, in opus reputatum est. Huic autem soli immobilitas in æternum servata est juxta repromissionem illius qui non men Ταύτῃ δὲ μόνῃ τὸ ἀσάλευτον εἰς αἰῶνα τετήρη ται, κατὰ τὴν ἀψευδῆ τοῦ φήσαντος επαγγελίαν· • Εἰ ἐπιλήσεται γυνὴ τοῦ παιδίου αὐτῆς, ἢ τοῦ μὴ. titur, dicens: • Si oblita fuerit mulier pueri sui, ἐλεῆσαι τὰ ἔκγονα τῆς κοιλίας αὐτῆς; Εἰ δὲ καὶ ἐπι- ut nou misereatur sobolis ventris sui? quod si et λήσεται ταῦτα γυνή, ἀλλ᾽ ἐγὼ οὐκ ἐπιλήσομαί σου, oblita fuerit bujus mulier, sed ego non obliviscar λέγει Κύριος.» Ἐάσαντες τοιγαροῦν τὰς ἐν τούτοις tui, dicit Dominus ".» Dimissis itaque sermonum αὐτῶν τῶν λόγων στροφάς, και μακρὰ ταῖς φλύαρη- eorum tortionibus, quibus in his usi sunt, el a μοσύναις αὐτῶν χαίρειν εἰπόντες, ταῖς τῶν ἁγίων longe garrulis sermocinationibus ipsorum ave Πατέρων ἀνθυπονοστήσωμεν δόξαις. Θεόν τοιγαροῦν diclo, sanctorum Patrum saporis delectemur ἅπαντες ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ τῷ βίῳ ἐπιδεδημηκότα, opinionibus. Deum igitur omnes nobis in humana τῆς τῶν εἰδώλων πολυτρόπου πλάνης ἡμᾶς ἠλευθε- forma in mundlum profectum a multimodo nos idoρωκέναι δεδείχασιν· οὕτως αἱ προφητικαὶ προαγο- lorum errore liberasse monstraverunt: sic proρεύσεις τεθεσπίκασιν, οὕτως ἡ ἀποστολική χάρις pheticæ prolocutiones promulgaverunt, sic apoἐτράνωσε. Ταύτην ἡμεῖς τὴν διδασκαλίαν οὐκ ἐν πειstolica gratia explanavit. Hac nos doctrina non in θοῖς σοφίας ἀνθρωπίνης λόγοις, ἀλλ' ἐν διδακτοῖς persuasibilibus humanæ sapientiæ verbis, sed in Πνεύματος, ώς γέγραπται, ἐβεβαιώθημεν. Οὐ γὰρ ostensione Spiritus, sicut scriptum est, certificati ἡμᾶς αἱ τῶν λόγων κομψεται οὕτως ἔχειν πεπείκα- sumus. Non enim nos sermonum suasiones sic σιν· Ἑλλήνων γὰρ τοῦτο· ἀλλ᾽ ἡ τῶν συμπερασμά habere fecerunt; paganorum enim est hoc; sed των αὐτῶν ἀλήθεια. Ποῦ γὰρ ἔτι τὸ τῶν δαιμονίων “ipsarum rerum quæ confirmatæ [consummatæ ὀλέθριον στίφος; ποῦ αἱ διάκενοι καὶ βδελυραὶ τῶν sunt, veritas. Nam ubi est perniciosa daemoniaεἰδώλων τελεταί; ποῦ αἱ τῶν ψευδωνύμων θεῶν ἐπι- rum acies? ubi inanes et exsecrandæ idolorum imσφαλεῖς καὶ ψυχοφθόροι μαντείαι; ποῦ αἱ βακχεῖαι molationes? ubi falsi nominis deorum deceptoriæ τῆς ᾿Αφροδίτης, καὶ τὰ ὄργια της Δημήτρας, και animarumque corruptrices divinationes? Ubi deτῆς ᾿Αρτέμιδος αἱ ξενοκτονίαι; ποῦ αἱ τοῦ Διονύσου bacchationes Veneris, et sacra mysteria Cereris παράφοροι ἑορταὶ, μετὰ τῆς ἀθέσμου ἀνδρομανίας, atque Dianæ hospiticidia? Ubi Dionysii [pro Dioκαὶ ἡ τοῦ λεγομένου Μίθρου Ενδικος μύησις; που αἱ nysi. Hard.], vesanæ festivitates cum illicita viὑπόγειοι, καὶ ὑπέργειοι, καὶ ἀέριοι ανθρωποκτονίας rorum vesania, et nuncupati Mithræ justa imbuτῶν λεγομένων θεῶν οὕτως ἐπιτερπομένων; οὐχὶ tio? Ubi subtus terram et supra terram facta et πάντα τῇ ἐπιδημίᾳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ aeria homicidia vocatorum deorum taliter deleὤλλυντο, καὶ τέλος πᾶν βέβηλον ἐδέξαντο; οὐχὶ τὰ ἐν ctantium? Nonne omnia unigeniti Filii Dei adκάλλει δομήσεών ποτε ἐκπεποιημένα αὐτῶν τεμένη ventu perierunt, et finem profanissimum suscepeνῦν ἠρίπωται, καὶ εἰς γῆν καταβέβληται, αὐτοκρα runt? Nonne pulchre quondam dedicata corum τορικοῖς παρακελεύμασι τοῦτο αὐτῶν πεπονθότων; templa, nunc imperatoriis elisa jussis et ad terΟὐχὶ ἐκ τῆς ἁπάντων Χριστιανῶν καρδίας αἱ τούτων ram prostrata sunt? Nonne memoriæ ipsorum ab μνεῖαι ἐξηφανίσθησαν, καὶ τὸ τῆς προφητείας αὐτοῖς omnium corde Christianorum disparnerunt, et ilπράγμασι περατωμένον ὁρᾶται, τὸ «Επλήσθη πᾶσα lud prophetiæ ipsis rebus factum aspicitur, videἡ γῆ τοῦ γνῶναι τὸν Κύριον, ὡς ὕδωρ πολὺ κατακα- licet Repleta est terra cognoscendi Dominum, λύπτον θαλάσσας;» Προσκυνήσωμεν τοίνυν τὸν quasi aqua multa quæ operit mare?» Adoreἐπιφανέντα Κύριον, καὶ τῆς τούτων ἡμᾶς λελυτρω mus igitur Dominum qui apparuit, et ab hoc noɛ κότα παγχαλέπου πλάνης. Υμνήσωμεν αὐτοῦ τὸ sævissimo liberavit errore. Hymnum dicamus ἀπεριόριστον τῆς φιλανθρωπίας· κηρύξωμεν ἐν τῷ ipsius infinitæ misericordia, prædicemus Ecclesiæ τῆς ἡμετέρας Εκκλησίας υψηλοτάτῳ ὄρει τὴν φρικτὴν nostræ altissimo mouti horribilem et ineffabilem καὶ ἀνέκφραστον αὐτοῦ τῆς οἰκονομίας συγκατάβα- dispensationis ejus condescensum [consensum. σιν· ὑψώσωμεν τὰς φωνὰς ἐν ἰσχύι, καὶ μὴ φεισώ- Exaltemus voces in fortitudine, et ne parcamus μεθα τὴν μεγαλοπρέπειαν τῆς δόξης αὐτοῦ, δηλαδὴ magnificentiam majestatis ejus incomprehensibi19 11 Cor. x1, 2. 10 Psal. xLv, 6; πεν, 10. 11 Isa. XLIX, 15. "f. sapidis. V. c. Jolyi nihil mutat, neque vero necesse fuit cum saporus adjective dicatur non secus ac sapidis. 13 Isa. x1, 9.

EPIPHANII CATANENSIS DIACONI lem, scilicet affectumn quem erga nos exhibuit, τὴν περὶ ἡμᾶς αὐτοῦ ἀκατάληπτον ἐκδιηγούμενοι enarrantes. Dicamus ad eum et nos cum propheta: • Quis Deus sicut tu, auferens iniquitates, et occultans peccata residuis hæreditatis tuæ "?, Præterea choros ducamus cum præsenti sacro commercio, ave illi affati tanquam gaudii bravium tribuentes. Gaude igitur, sacratissimum collegium divini ac sacrati conventus. Gaudete, sanctorum Patrum sanctissimi propugnatores. Gaude, sine mendacio congregatio, in cujus niedio Deus inambulat, sicut scriptum est ". Gaude, concilium spiritali apparitione refertum: ex qua qui illustratur, non offendet ad lapidem hæreticæ falsæque locutionis spiritales animæ pedes. Gaude, speculator divinarum indagationum; quem qui modeste sequitur, a minitante rhomphæa eruitur. Gaude, semper floride paradise, in cujus medio vitæ lignum plantatum est, per quadripartitum Evangeliorum lalicem aspersum. Gaude, aurea ignitaque columna, novum Dei Israel, lucidis dogmatum doctrinis ab Egyptiaca manu, id est bæretizantium errore liberans, et ad terram repromissionis Patrum orthodoxia deducens. Audacter in ostensione veritatis et fiducialiter age. Revelata facie gloriam sacræ et catholicæ Ecclesiæ prædica. Supra petram stabilis conversationis versatiles quorumdam mentes doctrinis confirma. στοργήν. Είπωμεν μετὰ τοῦ προφήτου καὶ ἡμεῖς πρὸς αὐτόν· «Τίς Θεὸς ὥσπερ σὺ, ἐξαιρῶν ἀνομίας, καὶ ἀποκρύπτων ἁμαρτίας τοῖς καταλοίποις τῆς κλη ρονομίας σου;» Συγχορεύσωμεν δὲ καὶ τῇ παρούσῃ ἱερᾷ πανηγύρει, τὸ, Χαῖρε, αὐτῇ προσφθεγγόμενοι, ὡς τῆς χαρᾶς βραβευτήριον. Χαίροις τοίνυν, ὦ ἱερώ τατε σύλλογε θείας καὶ ἱερατικῆς ὁμηγύρεως. Χαί ροις, ἁγίων Πατέρων ἁγιώτατε πρόμαχε. Χαίροις, Θεοῦ ἀψευδέστατον ἄθροισμα, ἐν ᾧ Θεὸς ἐν μέσῳ περιπολεύει, ὡς γέγραπται. Χαίροις, χορεία πνευμα τικῆς δαδουχίας ἀνάπλες, ἐξ ἧς ὁ καταλαμπόμενος οὐ προσκόψει πρὸς λίθον αἱρετικῆς ψευδοδοξίας, τους νοητοὺς τῆς ψυχῆς πόδας. Χαίροις, ὁ σκοπός τῶν θείων δηλώσεων, ᾧ ὁ εὐρύθμως ἑπόμενος τῆς ἀπὸ ειλούσης ῥομφαίας ἐκρύεται. Χαίροις, ἀειθαλέστατε παράδεισε, ἐν ᾧ τῆς ζωῆς ἐν μέσῳ τὸ ξύλον πεφύτευται, διὰ τῆς τετραστόμου τῶν Εὐαγγελίων νοτίδος ἀρδευόμενον. Χαίροις, χριστοπύρσευτε στύλε, ὁ τὸν νέον τοῦ Θεοῦ Ἰσραὴλ ταῖς φωτοφαέσι τῶν δογμάτ των διδασκαλίαις τῆς Αἰγυπτιακῆς χειρὸς ἀπαλλάξας, τῆς τῶν αἱρετιζόντων περιπλανήσεως, καὶ πρὸς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας τῇ τῶν Πατέρων ὀρθοδοξία καθα οδηγήσας. Εὐτόλμως ἐπὶ τῇ ἀναδείξει τῆς ἀληθείας παρρησιάσθητι. Ανακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν τῆς ἱερᾶς καὶ καθολικῆς Ἐκκλησίας κήρυ ξον, ἐπὶ τὴν πέτραν της στερεᾶς ὁμολογίας της Σύ τε κατ' ἐξαίρετον, ὦ ἱερῶν Πατέρων σύστοιχε ἱεροκήρυξ, καὶ τοῦ παρόντος ἡμῶν συλλόγου Εξαρχε, ὁ τὸν μετάρσιον ἡμῖν διὰ Χριστοῦ κατασκευάζων θρόνον, τὸ τοῦ μεγάλου καὶ πρώτου Ποιμένος ἀκρι βέστατον ἔσοπτρον, τὸ τοῦ Πνεύματος καθαρώτατον ἐνδιαίτημα, ἡ εὐθυτάτη τῶν ὀρθοδόξων δογμάτων στάθμη, ὁ ἀπεξεσμένος τῆς ἐν Χριστῷ πολιτείας κανών, ὁ περιώνυμος καὶ ἑπταφώτου λυχνίας όλα λαμπρέστατος λύχνος· πύρσευε ἡμῖν ὡς ἐξ ἀπόπτου λυχνίας τῆς ἱερᾶς καθέδρας τῶν φανωτάτων λόγων τὰς διαυγείας. Διαθρυπτε δὲ καὶ τοῖς πεινῶσι τὸν ζωτικώτατον τῆς θείας διδασκαλίας ἄρτον· καὶ θρέ ψον λαὸν ἐν ξένῃ γῇ, αλήτην γεγενημένον τῆς αἱρε τικῆς ἀποικεσίας. εὐμεταφόρους τῶν τινων διανοίας ταῖς διδασκαλίαις ὑποστηρίζων. Tuque præcipue, o sanctorum Patrum concors et sacratissime præco, atque instantis nostri cœtus exarche, qui sublimem nobis per Christum thronum adornas, magni et primi Pastoris diligentissimum speculum, Spiritus mundissimum habitaculum, rectissima orthodoxorum dogmatum ponderatio, politaque in Christo conversationis habitæ regula, nominatissima lucerna, et septem candelabrorum luminibus tula fulgidissima. Resplendere fac nobis tanquam ex invisibili candelabro sacræ cathedræ evidentissimorum verborum perspicuitates. Distribue autem et esurientibus vivificum divini magisterii panem, et nutri populum in extranea terra vagum effectum bæretici incolatus. Efficere nobis novus Joseph frumenti dator, et l) ambiguitates scripturalium explanans ænigmatum, opimis nos et spiritalibus interpretationibus nutri. Eleva oculos tuos, et vide super te collectos filios tuos, qui luporum congressionibus dispersi sunt. Plenum tibi esse omne sacratissimum boc divino decreto templum conspicitur. Crebro mentis tua saltu bestiarum præoccupa impetus, et bos præveniens sapientia tua exclude. Semper ovili tuo tranquillitatem concitia. Præmuni autem hoc frequentibus ac bene sonantibus ad Deum emissis orationibus, ut tibi in multitudinem augeatur secundum repromissiones quæ sunt in Abraham instar astrorum numeri factæ. Gaude vero et tu, Nicæensium inclyta urbs, inter metro- * Mich. vi, 18. 10 Psal. c, 2. Γενοῦ ἡμῖν νέος Ἰωσὴφ σιτοδότης ταῖς ἀπορίαις τῶν Γραφικῶν αἰνιγμάτων ταῖς εὐπορίστοις ἀναπτύξεσι τῶν πνευματικῶν ἑρμηνειῶν ἡμᾶς ἐκτρέφων. Αρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου, καὶ ἴδε ἐπὶ σὲ συνηγμένα τὰ τέκνα σου, ἃ ταῖς τῶν λύκων ἐρω όδοις διεσκόρπιστο· πλήρης σοι πᾶς ὁ ἱερώτατος οὗτος τοῦ θείου συντάγματος νεὼς ὁρᾶται. Πυκνῷ σου τῆς διανοίας ἄλματι τὰς τῶν θηρῶν προλάμβανε ἐφόδους, καὶ ταύτας τῇ στη σοφία προαπο κλείων. Δεί σου τῇ ποίμνῃ τὸ ἀτάραχον προξένει. Προσοχύρου γε τοῦτο, καὶ ταῖς πυκναῖς τῶν εὐο ήχων εἰς Θεὸν προσευχῶν σου ἐπάλξεσιν· ἵνα σοι εἰς πλῆθος ἐπιδοίη κατὰ τὰς ἐν τῷ Ἀβραὰμ ἐπαγγελία; τοῖς ἄστρων χοροῖς παραπλησίως. Χαίροις δὲ καὶ σύ, Νικαέων περίκλυτον ἄστυ, τὸ ἐν μητροπόλεσι περί

SERMO LAUDATORIUS. πυστον ὄνομα, τῆς Βιθυνῶν ἐπαρχίας τὸ εὐκλεέστα- poles opinatissimum nomen, Bithyniensium proτον ἀκροθίνιον· ἡ πρότερον μὲν ταῖς τῶν ἁγίων ὀκτωκαίδεκα καὶ τριακοσίων θεοφόρων Πατέρων ἴχνεσιν ἁγιασθεῖσα, νῦν δὲ τοῖς τούτων διαδόχοις τριῶν ἑκατοντάδων σὺν πέντε δεκάσιν ἀριθμὸν ἐχε πληροῦσιν· εὐλαβῶν τε μοναχῶν οὐκ εὐαριθμήτων πλήθει, ταῖς αὐταῖς τῶν εὐλογιῶν περικυκλουμένη χάρισιν. Ἐν σοὶ γὰρ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ὁ θεμέ λιος ὑπό τινος Σατανικῆς δυστροπίας σεισθῆναι κιν δυνεύων εδραίωσιν ἀκλόνητον εἴληφεν. Ἐν σοὶ τὸν ἄγριον ἐκεῖνον καὶ ἀτίθασσον θῆρα "Αρειον ὁ θεῖος ἐκεῖνος τῶν Πατέρων χορὸς τὰ ἱερὰ τῶν Γραφῶν ἐφαπλώσαντες λίνα ἐζώγρησαν, καὶ τοῖς φοβεροῖς κατηκόντισαν ἀναθέμασι· κἀντεῦθεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁμοούσιον τῷ γεγεννηκότι πᾶσα φύσις ἀνθρώπων θεολογεῖν ἐκμεμαθήκαμεν. Διά τοι τοῦτο καὶ τὸ παρὸν ἱερώτατον σύνταγμα τῆς ἰσαρί θμου ταύτης χορείας δυὰς εὐσεβῶν βασιλέων ἐν σοὶ συγκροτηθῆναι τεθέσπικεν, Ειρήνη νέα Ελένη συν υἱῷ γνησίῳ νέῳ Κωνσταντίνῳ, οὓς ἡ ἐν σοὶ τοῦ Πνεύματος χάρις τοῖς τότε καὶ νῦν ἁγίοις ἐπιλάμψασα Πατράσι, φυλάξοι δαψιλέσι χρόνοις ἀτάραχον αὐτοῖς τὸ κράτος δωρουμένη, καὶ τῶν ἐχθρῶν τὰ φύλα πρὸ ποδῶν καταστρῶσι· ὡς ἂν ἡμῖν ἡ τῶν ἀγα θῶν μὴ διαλίποι χορηγία. vinciæ gloriosissimæ primitiæ: quæ prius quidem sanctorum decem et octo trecentorumque deifero - rum Patrum vestigiis sanctificata es, nunc autem horum successorum æque trecentorum cum quinque decadibus numerum complentium, ac reverendorum monachorum qui pene innumerabilia sunt multitudinis, eisdem benedictionibus [benedictionum} circumdata es gratiis. In te quippe orthodoxiæ [orthodoxæ fidei] fundamentum a quadam Satanica subversione concussum perecliturum [periclitaturum, forte deest sed non], stabilimentum sine perturbatione percepit. In te feram illam et immitem bestiam, Arium scilicet, divinus ille Patrum chorus sacris Scripturarum expansis captavit relibus, et terribilibus anathematibus perculit, et hine Filium Dei et Patris, Domiņum et consubstantialem gignenti, omnis natura hominum prædicare didicimus et idcirco præsens sacratissimum compactum bujus numerosi conventus dualitas piorum imperatorum consolidans colligi sanxit, Irene videlicet nova Helena cum flio proprio Constantino novo, quos in te Spiritus gratia, quæ tunc et nunc sanctis illuxit Patribus, conservet per largissima tempora, imperturbabile donans eis imperium, hostiumque nationes ante pedes prosternat, quatenus nobis bonorum copia non deficiat. Χαίροις τοίνυν, ὦ μητροπόλεων περίδοξον κάλλος, ἐν τούτοις, ὅτι ἐν σοὶ τὸ πρῶτον ἡμῖν τῶν ἀγαθῶν ἀνέφυ, ἐν σοὶ δὴ καὶ τὸ τέλος, οὐχ ὡς πρὸς ἀξίαν πρὸς ἀριθμὸν δὲ ἥτις ἐστὶ τῶν σεπτοτάτων εἰκόνων τῆς καθολικῆς ἡμῶν Ἐκκλησίας ἡ ἀρχαία παράδοσις, ἐν τοῖς ἰδίοις ἀποκατασταθεῖσα ὅροις. Νῦν ὄντως εὐφαίνεται ὁ οὐρανὸς, καὶ αἱ νεφέλαι δικαιοσύνην ἀποστάζουσι· καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λέλυται τῇ ἑνώσει τῆς διαστάσεως παραχωρησάσης, καὶ εἰς μίας ὁμοφροσύνης σύμπνοιαν ἡ τετρὰς τῆς οἰ κουμένης συνήνεκται. Νῦν αἱ πολλαὶ τῶν διαφόρως ὑποσυρέντων εἰς ἓν συνεληλύθασι δόξαι· καὶ σύμφωνος ὕμνος ἀπὸ περάτων γῆς ἕως περάτων τῷ Θεῷ ἀναπέμπεται. Χαίροις τοιγαροῦν, καὶ σκίρτα ἐπὶ τούτοις καὶ σὺ, Ἐκκλησία καθολική, ἡ ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ· χόρευε ἀγαλλιωμένη ἐπὶ τῇ τῶν υἱῶν σου ἐπανελεύσει· ἀπόθου τὸ τῆς διαλύσεως δάκος, καὶ ἔνδυσαι τὸν ὁλόκληρον τῆς ὀρθοδόξου - Ενώσεως χιτῶνα. Οὐκέτι τεθήσῃ ὄνειδος τοῖς γείτοσί σου, μυ κτηρισμός και χλευασμὸς τοῖς κύκλῳ σου λαοῖς. Οὐκέτι φοβηθήσῃ ἐξουδενώσεις ἀθέων καὶ ἀμυήτων ἀνθρώπων, Εβραίων δὴ λέγω καὶ Ἀγαρηνῶν· ὡς δή σοι μὴ τοῦ τελείου τῆς πίστεως ταῖς ἀποστολικαῖς παραδοθέντος διδασκαλίαις. Οὐκέτι τὴν ἐκ τοῦ ἑνὸς Θεοῦ ἀναφοίτησιν διὰ τὴν πρὸς τοὺς αὐτοῦ φίλους πρεπωδεστάτην τιμὴν τοῖς τῶν αἱρετικῶν ἐγκληθήσῃ στόμασιν. Οὐκέτι τοῖς τῶν εἰδώλων τεμένεσι ἐν ἴσῳ καταλογισθήσῃ, διὰ τὴν ἐν σοὶ τῶν ἱερωτάτων καὶ σεπτῶν ἁγίων εἰκόνων ἀναστήλωσιν. Πρέπον γάρ σοι ὡς τῷ βασιλεῖ τῶν αἰώνων Υἱῷ καὶ λόγῳ τοῦ Θεοῦ νυμφευθείσῃ, τὴν τῆς ἐνσάρκου αὐτοῦ οἰκονομίας ἀνθρωπόμορφον εἰκόνα διὰ γραφῆς Gaude itaque in his, o metropoleon inclyta species; quoniam in te nobis et primo bonorum exordium, et nunc finis exortus est, venerabilium nimirum imaginum catholicæ Ecclesiæ prisca traditio in suis terminis restituta. Nunc vero lætatur cœlum, et nubes stillant justitiam. Nunc medius paries maceri dissolutus est unitione dissensionis concessa, et in unius assensionis conspirationem quaternitas orbis terræ collecta est. Nunc multæ quæ in diversa trahebant, convenerunt opiniones, et consonus bymnus a finibus terræ usque ad fines terræ Deo dirigitur. Gaude igitur tripudians super his et tu, catholica Ecclesia, in toto terrarum orbe diffusa. Duc choros exsultans super filiorum tuorum conventu: depone divisionis pannos, et induere integra orthodoxæ tunica unitatis. Jam nou poneris opprobrium inimicis tuis, subsannatio et derisio populis qui in circuitu tuo sunt. Non jam timebis contemptus hominum, Hebræorum scilicet et Agarenorum, qui sine Deo et sacra initiatione consistunt, quasi tibi non fuerit perfectio fidei doctriuis apostolicis tradita. Jam non ab hæreticorum ore criminaberis, quasi recesseris ab uno Deo propter decentissimum honorem erga ipsius amicos exhibitum. Jam non reputaberis idolorum similis templis propter sacratissimarum in te imaginum erectionem effectam. Decet enim te tanquam regi sæculorum Filio et Verbo Dei nuptam, in carne ipsius dispensationis humanam formam habentem anthropomorphon

EPIPHANII CATANENSIS DIACONI SERM. LAUDAT imaginem per picturam ferre, ut innotescat quod & φέρειν, ἵνα γνωρίζῃ βασιλικὴ ὑπάρχουσα νύμφη. regia sponsa sis. Decet enim Dei genitricis Matris Christi qui te desponsavit, imaginem tuis sacratissimis parietibus factam in pictura et musivorum opere ferre (in pictura facta ex muşivorum opere]: quatenus gratia quæ tibi per banc illuxit, tacita prædicatione communiter cunctis populis prædicetur. Nisi enim ex hac incarnaretur, quomodo tam specioso sponso tu spiritali copula jungereris? Decet enim te et omnium sanctorum apostolorum, et prophetarum, confessorum, patriarcharum, et sanctorum Patrum, [ascelarum, solitariam vitam degentium] studiosorum [in cod. Jol, id est confessorum] quoque ac martyrum, et totius pii collegii formatas imagines interius in picturarum confectionibus ferre: qualemus ipsa perfectionem orientis qui te ab alto circumfulsit, omni visione ostentes. Aliis quidem tuam quodammodo prænuntiantibus vocationem, et prophetiis suis sponso quasi quibusdam dolibus antea desponsantibus. Aliis vero evangelicum tibi ministrantibus verbum, et per universam terram dispersa rationabilia tibi ovilia colligentibus. Aliis autem suis quasi sudoribus per eamdem in dogmatibus diligentiam incorruptibilitatem gregibus tuis mercantibus. Porro aliis sanguinibus suis erga te sinceram affectionem etiain usque ad mortem conservantibus, et hoc modo certitudinem in te veritatis demonstrantibus. Quibus cum denis milΠρέπει σοι τῆς τοῦ νυμφευσαμένου σε Χριστοῦ Θεομήτορος καὶ ᾿Αειπαρθένου Μητρὸς ἐμμουσούργῳ γραφῇ τὴν εἰκόνα σοῖς πανιέροις τοίχοις φέρειν· ὡς ἂν ἡ διὰ ταύτης σοι αναλάμψασα χάρις σιγώντι κηρύγματι κοινῶς τοῖς λαοῖς διαγγέληται. Εἰ μὴ γὰρ ἐκ ταύτης σεσάρκωτο, πῶς σὺ τῷ τοιούτῳ ὡραίῳ νυμφίῳ ἐν πνευματική συναφείς προσεπέλασης; Πρέπει σοι καὶ τῶν πάντων ἁγίων ἀποστόλων τε καὶ προφητῶν, πατριαρχῶν, καὶ ὁσίων Πατέρων, ἀσκητῶν τε μαρτύρων, καὶ παντὸς εὐσεβοῦς συλλόγου τὰς εἰκόνας ἔνδον ταῖς γραφικαῖς κατασκευαῖ; ἐντυπουμένας φέρειν, ὡς ἄν σοι τὸ τέλειον τῆς ἐξ ύψους σε περιλαμψάσης ἀνατολῆς, πάσῃ τῇ θείᾳ καταστάσει μένῃ. Τῶν μὲν τὴν σὴν, ὥσπερ προανα φωνούντων ἱερὰν πρόσκλησιν, καὶ τοῖς τοῦ νυμφίου σε προμνηστευομένων προικώοις ταῖς προφητείαις· τῶν δὲ τῷ εὐαγγελικῷ σοι διακονούντων λόγῳ, καὶ τὰ πανταχοῦ γῆς ἐσκορπισμένα σοι ἐπισυναγόντων λογικὰ ποίμνια· τῶν δὲ τοῖς ἰδίοις, ὥσπερ ἱδρῶσι, διὰ τῆς ἐν δόγμασι ταυτομολόγου συμπνοίας τὸ ἀδιάφο ῥηκτον τοῖς σοῖς ποιμνίοις πραγματευομένων· τῶν δὲ τοῖς ἑαυτῶν αἷμασι τὸ πρὸς σὲ γνήσιον καὶ μέχρι θανάτου διαφυλαξάντων, καὶ ταύτῃ τὸ βέβαιον τῆς ἐν σοὶ ἐπιδεικνυμένων ἀληθείας· οἷς σὺν μυριάσιν ἐπουρανίων ἀγγέλων στεφανηφόρος πομπεύουσα, ἐξάγγελλε τὰς ἀρετὰς τοῦ ἐκ σκότους σε τῆς εἰδωλο λάτρου πλάνης καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς· λέγω δὴ τὴν εἰς αὐτόν τε καὶ τὸν ἄναρχον libus coelestium angelorum coronam ferens, et αὐτοῦ Πατέρα, καὶ τὸ συναΐδιον καὶ ὁμοούσιον αὐτοῦ amplissime prædicans, enuntia virtutes ejus qui Πνεῦμα· τὴν μίαν ὑπεραρχικὴν φύσιν, πίστιν, καὶ de tenebris te idololatrici erroris vocavit in admi- ὁμολογίαν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ εἰς τοὺς rabile lumen suum, id est, in se ac Patrem qui σύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. sine initio est, atque in consempiternum et consubstantialem Spiritum suum, in unam scilicet quæ est super omnem principatum, naturam, fidem et confessionem. Cui gloria et imperium nunc et in universa saecula sæculorum. Amen.

ANNO INCERTO. PACHOMIUS MONACHUS. ΠΑΧΟΜΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΚ ΤΩΝ ΘΕΙΩΝ ΓΡΑΦΩΝ ΩΦΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΤΙ ΟΥΚ ΑΙΤΙΟΙ ΟΙ ΤΑΥΤΑΣ ΣΥΓΓΡΑΨΑΜΕΝΟΙ ΤΗΣ ΑΣΑΦΕΙΑΣ· ΑΛΛ' Η ΗΜΕΤΕΡΑ ΑΜΑΘΙΑ ΚΑΙ ΑΜΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ. DE DIVINARUM SCRIPTURARUM UTILITATE QUARUM NON TRIBUENDA ILLIS QUI SCRIPSERUNT OBSCURITAS, SED IGNORANTIÆ ET NEGLIGENTIÆ NOSTRE. ITEM DE DOCENTIBUS, (COD. NAN. p. 261.) Ὥσπερ οἱ τῶν ἰατρῶν. παῖδες χειρουργείν τινα μέλλοντες, πάθει δεινῷ συνεχόμενον, οὐκ εὐθὺς ξυ ρὸν καὶ καυστήρας καὶ ἔμπλαστρα ἐπάγουσιν· εἰ μὴ σκέψωνται ὅθεν ἔσχε τὸ πάθος τὰς ἀρχάς· τούτου δ' ἐγνωσμένου, βοηθήμασι χρῶνται, καταποτίοις, φλεβοτομίαις, λουτροῖς, διαίταις· καὶ οὕτω τοῦ πλεονάζοντος χυμοῦ συσταλέντος, λοιπὸν καὶ τοῖς ἀπουλωτικοῖς χρῶνται φαρμάκοις εἰς ἴασιν· οὕτω κἀγὼ ἡμᾶς αὐτοὺς ὁρῶν διαφόροις ατοπίαις περιπεσόντας, οἷον ἀσεβείαις, ἀνομίαις, ἀδικίαις, ἀταξίαις, καὶ τοῖς τοιούτοις, οὐκ ἠβουλήθην τέως περὶ ἑνὸς ἑκάστου ὑμῖν ἐπάγειν τὸν ἔλεγχον, μήπως εἰς κενὸν διαχέω τοὺς λόγους· τῆς πρωταιτίου ἁμαρτίας δίκην τῆς μυθικῆς ὕδρας ἑτέρας ἀναφυούσης κεφαλάς· ἀλλ᾽ ἐξαγγεῖλαι ὅθεν ὁ ἑσμὸς τῶν κακῶν· τοῦτο δ' ἀποδειχθέντος, πρὸς ὦτα δοκῶ λέγειν ἀκουόντων. Ut chirurgi gravi morbo affectum curaturi, noit cito scalprum, cauteria et emplastra inducunt, nisi unde fuerit morbi principium consideraverint, hoc autem cognito, medicamentis utuntur, potionibus, phlebotoniis, balneis, sicque repressa humorum redundantia, postremo pharmaca cicatricem inducentia applicant, ut redeat sanitas: ita et ego, nos ipsos videns varios in errores prolapsos, scilicet sine pietate, sine lege, sine justitia, sine regula et aliis hujusce naturæ rationibus viventes, nolui a primis de unoquoque errore vobis infigere vituperium, ne fortassis in vacuum verba elfundam, siquidem primarium peccatum, hydræ in fabulis clecantatæ instar, semper nova reproducit capita, sed unde malorum examen.eruperit, enuntiare. Quo demonstrato, contido me ad aures audientes locuturum. Sed quænam longe ab honesto divertendi causa fuit? Multæ quidem sunt ac diversa: Una autem cæterarum mater ignorantia, qua ut primum mens fuerit occupata nihil boni concipiet. Nox enim intellectualis ignorantia est, lux contra scientia, divinum sapientibus donum (concessuin): veram dico scientiam, non mundanam, quæ in multis quandoque errat atque veræ et non difluentis scientiæ imago et quasi ancilla haberi posset: vera autem scientia per divinas sacrasque Scripturas illos ducens qui eas tota anima, cum divino timore, in simplici intellectu, neque contentiose neque ardentius aut malignius perscrutantur. Illæ enim in auxi- ᾿Αλλὰ τὶς ἡ αἰτία τῆς διαμαρτίας τοῦ καλοῦ; πολλαὶ μὲν καὶ διάφοροι· μία δὲ πάντων μήτηρ, ἡ ἄγνοια· αὐτῆς γὰρ κατακρατούσης ἐν τῇ ψυχῇ, οὐδὲν ἂν γένοιτό ποτε ἀγαθὸν ἐν αὐτῇ· σκότος γάρ ἐστι νοητόν· ἧς ἐναντίον ἡ γνῶσις φῶς ἐστι· θεῖον δώρον τοῖς εὐγνώμοσι. Γνῶσιν δὲ τὴν ἀληθῆ λέγω, οὐ τὴν κοσμικήν. Αὕτη γάρ ἐστιν ὅτ' ἐν πολλοῖς ἁμαρτάνούσα· καὶ εἴδωλον φαίη ἄν τις εἶναι ταύτην τῆς ἀληθοῦς καὶ μὴ διαπιπτούσης, καὶ οἷον θεραπαινίδα· ἔστι δ' ἀληθὴς γνῶσις, ἡ διὰ τῶν θείων καὶ ἁγίων Γραφῶν χορηγουμένη τοῖς ὁλοψύχως, καὶ μετὰ θείου φόβου ἐν εἰλικρινεί διανοίᾳ, μὴ μέντοι πειραστι κῶς, μηδὲ ἐμπαθῶς τε καὶ κακοήθως ἐρευνῶσιν * Cum auctor iste vel ipsi Fabricio ignotus fuisse videatur, nonulla visum est ex præsenti codice hic exscribere, quæ lectoribus Græcæ linguæ peritis grata fore non dubito