VITA S. STEPILANI JUNIORIS. etiam abs re erit admonere, istius Vitæ anctorem nonnullos loquendi modos sententiasque integras ex Vita sancti Euthymii a Cyrillo composita excerpsisse. In hac autem Vita pleraque ad historiam Iconoclastarum spectantia, quos istius operis auctor leonocaustas appellat, luculenter enarrantur. Hic quoque clare videre est, quam recte tunc temporis de cultu sanctarum imaginum senserint catholici. Nempe ibi expresse declaratur a nobis non coli ipsam materiam, cum imagines ex ea constantes exterius veneramur, sed ipsas causas sive prototypa (ut auctoris verba usurpemus) mente attingi, quod pie fieri, negari non posse eodem in opere probatur. Si enim exteriorem reverentiam adversus imperatorum et regum imagines adhibere licet, adeo ut qui eas præ contemptu pedibus conculcare vel confringere ausus sit, læsæ majestatis reus habeatur; quia ut honor, quem imaginibus regum et imperatorum deferimus, ad ipsos reges et imperatores refertur, ita contemptio et injuria, quæ illorum imaginibus infertur, ad eosdem transit; profecto longe æquius e sauctius est Christi Regis regum et sanctorum, qui cum eo in cœlis regnant, imagines aliqua veneratione dignari, cum bæc ipsa veneratio ad Christum et sanctos dirigatur: neque impune feret qui easdem imagines contumelia affecerit, quandoquidem hacce contumelia Christus ipse et sancti, quorum Deus uitur est, lacessuntur. Hoc loco non possumus non testari nos hic multum debere officiosissimo viro Stephano Baluzio jam a nobis laudato. Is enim hanc sui Patroni Vitam e ms. Regio propriis impensis transcribi jamdudum curaverat, una cum ea quam composuit Metaphrastes, ut illas, cuin otium sineret, in lucem ederet. Verum, cum nos opusculis Græcis conquirendis occupari cerneret, eas nobis pro solita sua comitate donavit. VITA SANCTI STEPHANI JUNIORIS, MONACHI ET MARTYRIS. AUCTORE STEPHANO, DIACONO ECCLESIE CONSTANTINOPOLITANE: INTERPRETE DOMNO JACOBO LOPPIN, MONACHO BENEDICTINO CONGREGATIONIS SANCTI MAURI. Στεφάνου διακόνου τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, εἰς τὸν Βίον καὶ μαρτύριον τοῦ παμμάκαρος καὶ ὁσίου μάρτυρος Στεφάνου τοῦ Νέου, μαρτυρήσαντος ἐπὶ τοῦ ἀσεβοῦς Ει κονοκαύστου βασιλέως Κωνσταντίνου τοῦ καὶ Κοπρωνύμου. Stephani, diuconi ecclesia Constantinopolitana, in Vitam et martyrium beatissimi et sancti martyris Stephani Junioris, qui martyrium subiit sub impio Iconocausta imperatore Constantino Copronymo. Recta et æqua res est, omnibusque pietatem professis probata, juxta 397 magni præcouis Pauli divinam vocem, communicare sanctorum memoriis; et, ut ait Davidicum illud carmen: Memoria justorum cum laudibus *; et: Rectos decet collaudatio. Sed et illorum egregia certamina præclaraque gesta imaginibus expressa in perpetuam memoriam habere, cuilibet consentaneum et optabile est; quemadmodum eadem scriptis exponi sanctum et prum est. Nam dum illa visu et audi'u Ἀγαθὸν καὶ δίκαιον καὶ πᾶσι τοῖς εὐσεβεῖν προαιρουμένοις εὐαπόδεκτον, κατὰ τὴν τοῦ μεγαλοκήρυκος Παύλου θείαν φωνὴν, τὸ κοινωνεῖν ταῖς τῶν ἁγίων μνήμαις· καὶ ὥς φησι τὸ Δαυϊτικὸν ἐκεῖνο μέλος Μνήμη δικαίων· μετ' ἐγκωμίων· καὶ, Τοῖς εὐθέσι πρέπει αἴνεσις. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν αὐταῖς ὄψεσιν εἰκονικαῖς ἀειμνήστως ἔχειν τὰ τούτων ἀρι στευτικὰ ἀγωνίσματα καὶ κατορθώματα, παντί πρέπον καὶ ἐφετόν. Ωσπερ καὶ τὸ διὰ Γραφικών βίβλων λαλεῖσθαι τὰ αὐτῶν, ὅσιον καὶ εὐσεβές. Αμφότερα γὰρ τῆς τε ὄψεως καὶ ἀκοῆς ἐγγινόμενα percipiuntur, nos ad prototyporum virtutem et aliπρὸς τὴν τῶν πρωτοτύπων ἀρετὴν καὶ τὸν ἔνθεον vinam æmulationem erigunt, quibus et illad Sai- • Romn. xii, 45. ' Psal. cxi, 7. • Psal. xxxi, I. a al. δικαίου. ΝΟΤΑ. Ex quatuor codd. manuscriptis, nuo, Regie bibliotheca, Iribus, Colbertina. In regio codice is est titulus: Βίος καὶ πολιτεία, καὶ ἄθλησις, καὶ μετ ρική θαυμάτων διήγησις τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν καὶ θαυματουργοῦ Στεφάνου τοῦ νέου, συγγραφέα ὑπὸ Στεφάνου διακόνου τῆς ἐν Βυζαντίῳ ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας.

pure sacra: impletur: Ostende mihi faciem tuam, ζῆλον ἡμᾶς ἀνάγουσιν, ἐν οἷς καὶ τὸ ἱερογραφικών et fac ut audiam vocem tuam *. Utrum:que enim imagine videtur, et scripta oratione auditur. Cæterum, imaginis quidem aspectus ab his proficiscitur, qui hujusmodi artem callent: oratio vero, quæ auditù percipitur, auctores eos habet, qui in Spiritu · divino et disciplina cognitionis divinis rebus sunt initiati. Hine ego, qui rei utriusque expers sum, præ metu animo dejicior, neque ad susceptum opus persequendum os aperire vel manum admovere audeo; we forte in dicendo intolerandum temeritatis vitiam incurram. Nam laqueus validus viro sunt propria labia, ait Proverbium, ut et scriptum est, et verbis propr. 398 oris unusquisque capitur, merces autem labiorum eus dabitur illi. Siquidem magnus et amabilis est hujusce spiritalis caelus princeps sanctus martyr Stephanus: multa vero parvi mei et tenus ingenii penuria est; ut valde hasitem, dilecti, unde illi sue vitae laudum coronam offeram, vel quomodo splendidum ejusdem et laboriosum vivendi genus exponam, aut generosam in subeundo martyrio audaciam enarrem. Quæ enim supernæ gratiæ auxilio confecit prodigia, adeo admirabilem continent narrationem, ut mentem meam conturbent et e sua sede et statu dimoveant, proprios que terminos transilire cogant. Verumtamen, quantum ingenio valeo, dicere non refugiam. Nec enim, non pro dignitate landare, sed non pro viri-- bus, damnatione dignum est. ἐκεῖνο πληροῦται τὸ φάσκον· Δεῖξόν μοι τὴν ζώων σου, καὶ ἀκούτισαν με την φωνήν σου. "Αμεω γὰρ διὰ εἰκόνος ὁρᾶται, καὶ διὰ Γραφικού λόγου ἀκουτίζεται. Καὶ ἡ μὲν τῆς εἰκόνος ὅρασις πέφυκεν ἐκ τῶν ἐπιτέχνως πως τὴν αὐτὴν ἐπιστήμην ἐχόν των. Ὁ δὲ τῆς ἀκοῆς λόγος ἐκ τῶν ἐν Πνεύματι θείῳ καὶ παιδεία γνώσεως μεμυημένων τὰ θεῖα. Τούτων αὐτῶν ὁ ἀμφοτέρων ἀμοιρῶν καὐτὸς ἔγωγε, τῷ δέει καθυποβάλλομαι, καὶ πρὸς τὴν ἐγχείρησιν ἀτόλμως ἔχων στόμα ἀνοίξαι καὶ χεῖρα τεῖναι, τὸν τῆς προτε τείας δύσοιστον μήπως ἐν τῷ λέγειν ὑπομείναι με τρόπον. Παγὶς γὰρ ἰσχυρὰ ἀνδρὶ τὰ ἴδια χείλη, παροιμιακώς, ὡς καὶ γέγραπται, καὶ ἀλίσκεται ρήμασιν ἰδίου στόματος ἕκαστος· ἀνταπόδομα δὲ χειλέων αὐτοῦ δοθήσεται αὐτῷ· μέγας γὰρ καὶ ἐπε έραστος ὁ ταύτης τῆς πνευματικῆς πανηγύρεως προεξάρχων ὁτιόμαρτυς Στέφανος· καὶ πολὺ ο ἡ τῆς ἐμῆς πτωχονοίας οὐθένεια μικρά. Καὶ πόθεν αὐτῷ τῶν ἐγκωμίων τοῦ βίου προσάξω τὸν στέφανον; πώς δὲ καὶ τῆς αὐτοῦ πολιτείας ἐκφράσω τὸ λαμπρὸν καὶ ἐπίπονον, ἀπορῶ λίαν, ἀγαπητοί· ἢ πῶς τῆς ἐπι άθλου μαρτυρίας ἐξείποιμι τὸ εὔτολμον. Τὰ γὰρ διά τῆς ἄνωθεν χάριτος ὑπ' αὐτοῦ τελεσθέντα τεράστια, θαυμαστὴν ἔχοντα τὴν διήγησιν, κραδαίνει μου τὸν λογισμὸν καὶ ἐξίστησιν, καὶ τῶν οἰκείων ὅρων ἀπο ελαύνειν βιάζεται. Πλὴν εἰς ὅσον ἐπαρκεῖ μου ἡ διά - νοια, οὐκ ὀκνήσω λέγειν. Οὐ γὰρ τὸ μὴ κατ' ἀξίαν ἐγκωμιάσαι, κατάκρισις· ἀλλὰ τό γε εἰς δύναμιν ἧκεν ο μή λέγειν, κατάγνωσις. Quocirca congruentem orationi mentem habens, tamet i tale aliquid nunquam aggressus sum, ab aliis excitatus, tota mea facultate memet huse operi dedi. Scilicet mecum animo volutabam avitam Evæ damnatam inobedientiam, illumque malum servum, qui talentum in terra absconderat. Verebar quoque ne diuturna prætermissione in oblivionem veniret hæc venerandi Patris nostri 399 Vita; ut enim solem nubes solet abscondere: sic tempus ea, qua verbis non celebrantur, legere consuevit, quamquam a quo beatissimus Pater noster Stephanus sacram mortem martyrio obiit, ad hodiernum diem, annus quadragesimus secundus prateriit; quo incitatus, illius a teneris unguiculis ad senectutem gosta, ejusdemque ortus et obitus gratissimas et admirabiles narra· tiones a viris veridicis ejusque discipulis, huc et illuc discurrens, excerpsi, atque e longo tempore et oblivione, velut e profundo aliquo erui; studiosam apem æmulatus, quæ plurimis e floribus ea, quæ ad mellis confectionem necessaria sunt, colligit. Verum nobis præsit Christus, verus Deus noster, qui Illuminat omnem hominem venientem in hunc Διὸ σύμμετρον ἔχων τῷ λόγῳ τὴν ἔννοιαν, ὁ μηδέποτε εἰς τοιοῦτόν τι ἐπιχειρήσας, πάσῃ μου δυνάμει προτραπείς ἑαυτὸν ἐπιδέδωκα· τὴν προγονικὴν τῆς Εὔας ἐν νῷ λαβὼν κατάκριτον παρακοήν, καὶ τὸν ἐν τῇ γῇ τὸ τάλαντον πονηρὸν δοῦλον κατορύ ξαντα ἐνθυμούμενος, καὶ τοῦ μήπως τῇ χρονίᾳ παι ραδρομῇ εἰς λήθην ἔλθοι ὁ τοιόσδε του σεβασμίου Πaτρὸς ἡμῶν βίος· οἷός γὰρ ὥσπερ νεφέλη κρύπτειν τὸν ἥλιον, οὕτω καὶ χρόνος καλύπτειν τὰ μὴ λαλούμενα καίπερ τεσσαρακοστοῦ δευτέρου έτους παραδεδρα μηκότος, ἀφ' οὗπερ τὴν διὰ μαρτυρίου ἱερὰν τελευ τὴν ὁ παμμάκαρ ὑπέστη Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος μέχρι τῆς νυνί, ἧς προτραπεὶς ἀνελεξάμην παρ' ἀληθευόντων ἀνδρῶν καὶ τῶν αὐτοῦ φοιτητῶν, ὡδέ τε κἀκεῖσε περιθέων, καὶ περιαθροίζων τὰ ἐξ ἀπαλῶν ὀνύχων αὐτοῦ καὶ μέχρι γήρως, τά τε τῆς γεννήσεως καὶ τοῦ θανάτου πάντερπνα καὶ θαυμαστά διηγήματα, καὶ συλλέγων, ὥσπερ ἔκ τινος βυθού, τοῦ μακροῦ χρόνου, καὶ τῆς λήθης αναλεγόμενος, ζηλώσας τὴν φιλόπονον μέλισσαν, τὴν ἐκ πολλών ἀνθέων συλλέγουσαν τὰ χρήσιμα πρὸς τὴν τοῦ μέλ τις εργασίαν. 'Αλλ' ἡγείσθω Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἡμῶν, Ο φωτίζων πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσ • Cant. 11, 14. bal cum. cal. πολλὴ τῆς ἐμῆς πτωχονοίας εὐθένεια και μικρά.

μον α, ὁ μόνος νους τῶν εὐσεβῶς νοούντων καὶ νοουμέ. mundum s: solus ille intellectus pie intelligentium νων, καὶ λόγος τῶν λεγόντων καὶ λεγομένων, καὶ πᾶσι πάντα καὶ ὤν, καὶ γινόμενος, ὁ διδοὺς φωτισμὸν παι δείας τοῦ γνῶναι, ἡνίκα δεῖ εἰπεῖν λόγον· Ἡ δήλωσις γὰρ τῶν λόγων αὐτοῦ φωτιεῖ καὶ συνετιεῖ νηπίους. Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Ἵνα δὲ μὴ μακροτέροις ἐπεισοδίοις τὸν λόγον μηκύνωμεν, τῆς προκειμένης βαλβίδος εχόμενος, τὴν ἀπαρχὴν τούτου τοῦ θεαρές στου βίου προοιμιάσων ἔρχομαι. Καί μοι μόνον καὶ ὑμεῖς συναμιλλᾶσης ταῖς ὑμετέραις εὐχαῖς, ἵλεω τὸν Θεὸν ποιεύμενοι ἐπὶ τῷ πεφαυλισμένο μου βίῳ, καὶ λόγον αἰτοῦντες ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου· ὅπως ἂν μὴ κριθείην ὡς τῶν ὑπὲρ ἀξίαν ἀψάμενος καὶ μηδὲν πολυτελὲς εἰσενεγκὼν τοῦ λόγου ἐπάξιον· δ μηδὲ πρὸς τὴν ἐμὴν καθέστηκεν ἀσθένειαν ο, ὁπό ταν μηδὲ ἀπροσεξίας είδός τι συνεπήρτηται. Πρὸς δὲ τῇ ἄνωθεν χάριτι τῇ πάντα νεμούσῃ ἑκάστῳ τὰ πρόσφορα, παρ' ἧς, Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι, καταβαῖνον ἐν τοῖς ἀξίοις τοῦ Πνεύματος, ἐπ' αὐτὴν γοῦν, ὡς ἔφην, τὴν ἀρχὴν τοῦ βίου ἐλεύσομαι, καλὴν ὅτι μάλιστα καὶ ταχεῖαν εὑράμενος σύμμαχον τὴν ἐξ ἑκατέροιν μεροῖν τῶν εὐχῶν ἀρωγήν. Σὺ δέ μοι, ὦ ἱερὰ τῶν Ὀρθοδόξων πανήγυρις, ὅσοι τε τῆς κατὰ Χριστὸν ἄκρῳ δακτύλῳ φιλοσοφίας ἐγεύσασθε, σπουδάσατε θερμῶς ἐν ἀληθινῇ πίστει τὰ ὦτα τῆς διανοίας θέσθαι. Ἐν τοῖς παροῦσι γάρ, πνευματικῆς εὐεξίας, καὶ οὐ σαρκικῆς εὐκλείας ἢ προκοπῆς, ὡς ἐν τοῖς Ἕλλησιν, ή διήγησις. et intellectorum, et verbum dicentium et dictorum, qui omnibus omnia est et fit, qui eruditionis lumen ad cognoscendum tribuit, cum oratio habenda est: siquidem Declaratio sermonum ipsius illuminabit, et intellectum dabit parvulis *. Et hæc quidem hacte→ nus. Ne autem prolixioribus exordiis orationem protrahamus; proposito 400 curriculo insistens, initium hujus Deo placitæ vitæ facturus sum. Vos vero vestris tantum precibus mihi opem ferte, Deumque meae vili vitæ propitium redlite, et sermonem ad os meum aperiendum exposcite: ne rem ultra vires meas aggressus esse, vel nihil magnifi. cum, hocque opere dignum attulisse dijudicer; quod meæ imbecillitați minime convenit, cum nulla negligentiae species impendeat. Superma ergo aijuvante gratia, quæ omnia singulis congruentia distribuit, a qua Omne datum bonum et omne donum perfectum desuper est, descendens 7 in eos, qui Spiritu digni sunt: in ipsum, inquam, vitææ exordium veniam, quam optimum et promptissimum orationum auxilium ex utraque parte simul consecutus. Τu vero, ο sacer orthodoxorum coetus, quotquot Christianam philosophiam summo digito degustastis, animose properate cum vera fide aures mentis intendere. Nunc enim spiritalis habitudinis, non canalis celebritatis vel profectus, ut apud gentiles, agilur narratio. Itaque sacri hujus convivii vestrumque omnium ad audiendum convivarum dives et 401 gratissimus convivator, Protomartyris, nomine, re et moribus, similis, non hospes est Byzantii, nec ab incolis imperatoriæ urbis alienus. Noster est ille fartus, alumnus, et hostia, patribus nostris notus, atque holocaustum quod ipsismet oculis, viderunt. Temporibus enim Artemii seu Anastasii Augusti, ejusdem imperii anno primo, a creatione mundi anno sexies millesimo ducentesimo secundo [Christi ammo 715], vir quidam Constantinopoli degebat, non inter illos quidem conspicuus, qui dignitate eminent, vel qui ex impietate divitiis florent; sed inter illos qui, ut Apostoli verbo utar, in sufficientia vitam ducont: atque adeo victum proprio manuum labore Οὗτος τοίνυν ὁ τῆς ἱερᾶς ταύτης πανδαισίας καὶ πάντων ὑμῶν τῶν πρὸς ἀκρόασιν δαιτυμόνων πλού σιος καὶ χαροποιὸς ἑστιάτωρ, ὁ τῷ τοῦ πρωτομάρτηρος ονόματι καὶ πράγματι ὁμώνυμος καὶ ὁμότροπος, οὐ ξένος Βυζαντίων, οὐδὲ τῶν τὴν βασιλεύουσαν πότ λιν οἰκούντων ἀλλότριος. Ημέτερος γὰρ οὗτος, γένο νημα, θρέμμα, καὶ θῦμα, καὶ τοῖς ἡμῶν πατράσι γνώριμος καὶ αὐτοπτικὸν ὁλοκάρπωμα. Ἐν τοῖς γὰρ χρόνοις 'Αρτεμίου τοῦ καὶ ᾿Αναστασίου τοῦ Αὐγού στου, ἔτει πρώτῳ τῆς αὐτοῦ βασιλείας, ἀπὸ δὲ κτίσεως κόσμου ἔτει ἐξακισχιλιοστῷ διακοσιοστῷ εἰκοστῷ δευτέρω, ἦν τις ἀνὴρ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀναγνωρισθεὶς, οὐ τῶν ἐπιδόξων ἐν ἀξιώματι, οὐδὲ τῶν ἐξ ἀσεβείας τῷ πλούτῳ κομώντων περίβλεπτος, ἀλλὰ τῶν ἐν αὐταρκείᾳ βιούντων, ἀποστολικῶς εἰπεῖν, καὶ ἐκ τῶν ἰδίων χειρῶν τοῦ ἔργου τρεφό- comparabat, cujus etiam participes pro facultatibus μενος, ἐξ ὧν καὶ τοῖς ἐνδεέσι μετεδίδου κατὰ τὸ ἐπαρκοῦν. "Ην δὲ οὗτος οἰκῶν πρὸς τὸ τῆς βασιλικῆς δημοσίας λεωφόρου πρανές, ἐν ᾧ ἀνίδρυται καὶ ἐπι λέγεται τὸ Σταύριον, ἐξ οὗπερ πρὸς τὸ κάταντες μέρος εἰσὶν εὐμεγέθεις οἰκίαι προσαγορευόμεναι τα Κώνστα 1. Ἐν αἷς οἰκοῦντος τοῦ θεοφιλούς ἀνδρὸς μετά γυναικὸς ὁμοιο τρόπου, καὶ ἀμφοτέρων τῇ εὐσεβείᾳ ἐντεθραμμένων, τίκτονται αὐταῖς θυγα 83 ann. 1, 9. 6 Psal. cxviii, 150. 7 Jac. 1, 17. pauperes faciebat. Manebat autem ad declivem regie vie publice partem, ubi crux collocata est. cujus etiam appellatione insignitur. Es hoc loco declivem partem sitæ sunt ample domus, quæ Consta nuncupantur. Hic dum vir religiosus cum muliere morum haud dissimilium habitaret (siquidem ambo in pietate educati fuerant), temporis decursu duas habuit filias, quæ cum ætate progressæ fuissent, 8 1 Tim. vt, 6. 4 Αl. post κόσμον addit, τῶν νοουμένων τε καὶ λεγομένων Alii duo easdem voces statim post ημών sub - dunt, omissis verbis ex. Evangelo Joannis depromptis. * al. αὐθεντία». f Lous ms. habet Κωνσταντού tres ali, Κωνστα.

Τεχθεισῶν οὖν αὐτῶν καὶ πρὸς ἡλικίαν ἑλατασῶν, ἡ τιμία ζυγὰς τῶν γεννητόρων τὴν εὔτοκον ξυνωρίδα τῶν θυγατέρων ἐν γράμμασι καὶ εὐσεβείᾳ ὁμοία αὐτῶν ἀνέτρεφεν. Θεωρήσασα δὲ ἡ τούτων πανευσεβὴς μήτηρ λοιπὸν τὸν χρόνον προσρέοντα καὶ τὰ γυναικῶν πρὸς στείρωσιν αὐτῆς ἐγγίζοντα, ήσχαλλεν καὶ ἐδυσφόρει παιδίον ἄρξεν οὐκ ἔχουσα. Αδιστάκτῳ δὲ πίστει φερομένη αὕτη, καὶ ἀναλογισαμένη τήν τε Σάραν, καὶ ᾿Ανναν, καὶ Ἐλισάβετ, καὶ τὸ Γραφικὸν ἐκεῖνο ἐν νῷ λαβοῦτα ὅτι, Ὁ ζητῶν εὑρίσκει, καὶ τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται· τὴν ὁμώνυμον ᾿Ανναν μιμεῖται. "Αννα γὰρ καὶ ταύτῃ τὸ ὄνομα. Καὶ ὥσπερ ἐκείνη ἐν τῇ νομικῇ σκηνῇ, οὕτω καὶ αὕτη οὐ δια ἔλειπεν τοὺς σεβασμίους οίκους τῆς παναχράντου Μητρός τοῦ Θεοῦ περιπολούσα, μάλιστα δὲ ἐν τῷ πανσέπτῳ αὐτῆς ναῷ τῷ ἐν Βλαχέρναις τὸ καθ᾿ ἑκάστην συχνάζουσα, καὶ ἀνελλειπῶς ἐν τῇ κατά Παρασκευήν οψίας ἐννύχω γινομένη δοξολογική ἀγρυπνία, δεήσεις προσφέρουσα εὐκτικὰς, καὶ πρὸς ἀντικρὺ ἱσταμένη τοῦ ταύτης ἁγίου χαρακτῆρος, ἐν ᾧ ἐτετύπωτο ἐν ἀγκάλαις τὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν φέρουσα, πρὸς τὴν κοινὴν τοῦ γένους ἡμῶν σωτηρίαν καὶ ἐπίκουρον δακρυροοῦσα τοιῶσδε καὶ λέγουσα· τῶν ἐν σοὶ προστρεχόντων σκέπη, Θεοτόκε, καὶ τῶν ἐν λύπῃ σε ζητούντων ἄγκυρα καὶ προστάτις· ὁ τῶν ἐξ ἀθυμίας τῷ τοῦ βίου πελάγει βυθιζομένων σω στικώτατος λιμήν, καὶ τῶν ἐν ἀπογνώσει σε αιτούν των εἰς βοηθὸν ἐπίκουρος ἑτοιμότατος· ἡ τῶν μητέ ρων δόξα καὶ τῶν θυγατέρων καλλώπισμα, ἡ παντὸς τοῦ θήλεως τὸ ὀνειδιστικὸν τῆς προμήτορος Εύας - κατάκριμα εἰς παῤῥησίαν εὐφρόσυνον μεταβαλοῦσα τῷ θεανθρώπῳ σου τόκῳ, ἐλέησόν με καὶ ἐπάκουσον, καὶ ῥῆξον τὸν ἐν ἐμοὶ δεσμόν, καθάπερ σης γεννητριας Αννης ἐν τῷ τίκτεσθαί σε, καὶ δείξον τῇ μητρική σου πρεσβεία τεκείν με παιδίον ἀῤῥενι κλν, ὅπως τῷ Υἱῷ σου καὶ Θεῷ τοῦτο δοτὸν προς άξω.» Τοῦτο δισσεύσασα καὶ τρισσεύσασα ἡ γυνή, ἐν μιᾷ τῆς εὐχῆς βαλοῦσα τὴν συνήθη γονυκλισίαν, ἀφύπνωσεν. 'Η δὲ ταχίστη εἰς βοήθειαν τοῦ γένους ἡμῶν μητρικῶς τὸν τοῦ Υἱοῦ ἐπικάμψασα ἔλεον, τὴν ἀθυμοῦσαν γυναῖκα εἰς εὐθυμίαν μητρικήν μετα έβαλεν τρόπῳ τοιῷδε. Τὴν γὰρ γυναῖκα αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ὡς ἐν δράματι ἐπιστᾶσα ὁμοιοπλάστως τῆς venerandum par parentum 402 par illud boum τέρες δύο εἰς παραδρομὴν καὶ ἐναλλαγὴν χρόνων. prolis in Etteris et pietate suae simili innutrivit. Porro earum piissima mater, cum reliquum tempus defluere, seque illi ætati, qua mulieribus accedere solet sterilitas, proximam esse videret, mœrebat et ægre ferebat se marem filium non habere. Verum firmissima fide impulsa, secumque Saram, Annam et Elisabet animo versans, atque illud Scripturæ cogitans: Qui quærit, invenit; et pulsanti aperietur '; cognominem Annam imitatur. Nam et ipsa Anna ǹomen habebat. Quemadmodum ergo illa in legali tabernaculo, sic ipsa venerandas intemeratæ Dei Matris ædes frequentare non destitit. In primis vero ad augustissimum ejusdem templum in Blachernis situm singulis diebus ventitabat, et ili assiduissime aderat nocturnis vigiliis, que vespera Parasceves sive ferie seste celebrari solent, precesque et vota offerebat. Stans autem ante sanctam illam imaginem, in qua Filium et Deum in sinu gerens exhibebatur, lacrymis fusis, inc ad communem nostri generis salutem et adjutricem dictitabat: 0 Deipara, omnium, qui ad te confugiunt, præsidium: anchora et patrona te in suo dolore quærentium: securissimus portus illorum, qui pra: tristitia 403 in hujus vitæ pelago demerguntur: præsentissimum auxilium omnium te in desperatione adjutricem implorantium: matrum decus et filiarum ornamentum: tu quæ toti ſemineo sexui probrosam primæ parentis Evæ damnationem in fiduciam lætificam tuo divino-humano partu commutasti, miserere mei et exandi me. Rumpe meum vinculum, ut tuæ genitrici Annie te parienti contigit. Fac me, te intercedente, filium parere, ut illam Filio tuo et Deo donum offeram. › Hem bis terve fecit mulier, quæ cum in una oratione solito more genua flexisset, somno correpta est. Deipara vero, quæ ad flectendam materno modo sui Filii clementiam in nostri generis adjumentum promptissima est, tristitiam mulieris in maternam lætitiam hoc pacto convertit. Eadem quippe hora ipsi apparet similis prorsus figuræ imaginis supra descriptæ, et lumbo cjus percusso illam excitavit dicens: ‹ Læta abi, mulier; filium enim babes. › Ilare vero expergefacta et mente conturbata, absolutas esse vigilias reperit, donnunque cum hymnis προγεγραμμένης εἰκόνος καὶ ταύτης τὴν ψόαν πας reversa filium concepit. γύναι· υἱὸν γὰρ ἔχεις.» Ἡ δὲ διαναστᾶσα καὶ τὴν δοξολογικὴν ἀγρυπνίαν· καὶ οἴκαδε ὑμνωδῶς Ejus autem concep'ion's tempore, orthodoxo Ecclesim 404 dogmatum interpreti Germano, communi nostram Patri, imperatoriæ urbis gubernaculum Dei sufragio concreditum est. Itaque Cyzico adductus, tanquam fulgentissima quædamn lucerna non sub modio, sed super candelabrmin positus est ut per ‘universum orbem, quasi ' • Matth. v11,8. 10 Matth. v, 15. 5 abest ab uno ms. hal. ὡς ἐν νυκτί. Η τάξασα ἀνέστησεν εἰρηκυῖα· ο "Απιθι χαίρουσα, προςθορυβηθεῖσα καθ' ἑαυτὴν, πρὸς τὸ τέλος εὗρε ὑποστρέψασα, συνέλαβεν ἐν γαστρί. Τῷ δὲ χρόνῳ τῆς αὐτῆς συλλήψεως, ὁ ὀρθότομος τῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων ὑφηγητής Γερμανός ὁ κοινὸς ἡμῶν Πατήρ, τῆς βασιλευούσης πόλεως Θεοῦ ψήφῳ ἐμπιστεύεται τοὺς οἴακας. Καὶ ἐκ Κυ ζίκου ἀναχθείς, ὥσπερ τις παναγλάϊστος λυχνία, οὐχ ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ' ἐπὶ τὴν ἐνεγκαμένην λυχνίαν προσετέθη 5, του λάμπειν, ὡς ἐν οἰκίᾳ ",

πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ. Τούτου οὖν πρὸς τὴν ἐνθρονία- domi, luceret. Cum ergo ad ejusdem in throne collocationem totus terrarum orbis conflueret, omnis ætatis hominibus, senibus, adolescentibus, juvenibus, infantibus quoque et lactentibus una concurrentibus: imo, ut aliquid dicam, angelis ipsis ad illam lætificam sessionem descendentibus; cum aliis quoque convenerunt duo pii paris fertiles rami. Verum, cum infinitam populi multitudinem cernerent, Anna veneranda propter mutuam hominum compressionem et coactionem reverti in animo habebat, ne forte foetus hujuscemodi oppressione emissus moreretur. Verum ipsi non consensit vir honoratissimus; sed cum robustissimus esset, et corporis viribus præ aliis valeret, eam rogavit ut manibus sua latera apprehenderet; ipseque a fronte pellens et vicissim repulsus, vix in 405 vestibulum magni divinæ Sapientiæ templi 10 pervenire potuit. Inde illi facile Ingressi sunt in porticum, qui ante templi atria situs est: illicque conscenso scamno, sacerdotis Germani introitum exspectabaut. Siquidem tot et tantæ revera erant illius lat= des, ut vel solum ejus videndi desiderium cunctos' alliceret. Pontifice postea ingrediente, divinitus excitata mulier (ut jurejurando his, qui id mihi nuuliarunt, asseveravit ) eum instar famma ignis intmita est, statimque exclamavit: «Benedic, sanctissime, filio quem in visceribus gero.» Ille vero totus fulgidus, vultu leniter converso, mulierem conjecit, ac igne sancti Spiritus perm:010° σιν πάσης τῆς ὑφ᾽ ἡλίῳ συνδραμούσης, καὶ πάσης ἡλικίας ἀπό τε γηραιοῦ καὶ πρεσβύτου, νεανίσκου καὶ νεωτέρου, ἐφήβου τε καὶ τῶν ἔτι τῇ θηλῇ μυ ζόντων ἀρτιγενῶν βρεφῶν ἁπάντων συνδεδραμηκότων· ἵν᾽ εἴπω τι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀγγέλων συγκατα ιόντων πρὸς ἐκείνην τὴν εὐφρόσυνον καθίδρυσιν, μετά πάντων συνήχθησαν, καὶ οὗτοι οἱ τῆς εὐσε τοὺς ζυγάδος εὔκαρποι δύο θαλλοί. Καὶ τὸ τοῦ ἀπείρου λαοῦ πλῆθος ἰδόντες, καὶ τῆς τιμίας ῎Αννης ὑποστρέφειν θελούσης διὰ τὴν τοῦ λαοῦ ὀχλαγωγη - θεῖσαν σύμπνιξιν καὶ σύνθρυψιν ἀλλήλων, καὶ τοῦ μήπως ἐκ τοῦ τοιούτου ἀναγκασμοῦ παρὰ χρόνον τὸ Εμβρυον ἀποῤῥήξασα θανατωθῇ. Οὐκ ἐπένευσε πρὸς τοῦτο ὁ ταύτης τιμιώτατος ἀνήρ· ἀλλ' ὡς ἅτε ἀνδρειότατος, καὶ ῥώμῃ σώματος ἐνισχύων ὑπὲρ ἄλλους γε, τὰ χεῖρε ταύτης τοῖς αὐτοῦ κανεῶσιν ἐγε κρατεῖν παρακελευσάμενος, ἐμπρόσθιος αὐτοὺς ὠθῶν καὶ ἀντωθούμενος, μόλις ποτὲ ἡδυνήθησαν εἰσπη. δῆσαι εἰς τὰ τοῦ μεγάλου τεμένους τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας προαύλια. Κἀκεῖθεν ἄνετοι εἰσῆλθον ἐν τῇ πρὸ τῶν τοῦ νεὼ πυλώνων στοᾷ ἡ· ἐν ᾧ πρὸς σκάμνον ἡ ἀνιόντες τὴν τοῦ ἱεροφάντου Γερμανού περι έμενον εἴσοδον. Πολλῶν γὰρ ὡς ἀληθῶς τῶν ἐπαίνων εἰς αὐτὸν γεγονότων, ἐφείλκυεν πάντας τὸ καὶ μόνον ὀφθαλμοῖς θεωρηθῆναι. Εἶτα τοῦ ἀρχιερέως ἐκείνου τὴν εἴσοδον ποιουμένου, θεόθεν ἡ κινηθεῖσα (ὡς μεθ' ὅρκων ἐπιστώσατο τοῖς ἐμὲ ἡ ἀπαγγείλασιν) τοῦτον ἑώρα ὡσεὶ φλόγα πυρὸς, καὶ παρ' αὐτὰ ἐξεβόησεν· • Εὐλόγησον, πανάγιε, τὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ υἱόν μου.» Τοῦ δὲ λαμπτῆρος τὸ ὄμμα περιστρέψαντος ηρέμα πως, καὶ τὴν γυναῖκα ἐνοπτρισαμένου, τῷ ἐμπύρῳ τοῦ θείου Πνεύματος κινηθεὶς ὁ μυστιπόλος, εἶπεν· • Τὸν τῆς κοιλίας σου καρπὸν κατὰ τὴν πίστιν σου, γύναι, εὐλογήσειεν Κύριος ταῖς τῆς Θεοτόκου καὶ ταῖς τοῦ πρωτομάρτυρος Στεφάνου πρεσβείαις.» "Οντως ἀγαθῆς πίστεως ἀγαθωτέρα καὶ ἡ ἀντάμειψις! Ως γὰρ ἡ Χαναναία ποτὲ γυνὴ ἤκουσε παρὰ τοῦ Σωτῆ ρος Χριστοῦ· "Ω γύναι, μεγάλη σου ἡ πίστις, γενηθήτω σοι ὡς θέλεις. Οὕτως καὶ αὕτη παρὰ τοῦ ἐν αὐτῷ ὅλον τὸν Χριστὸν φοροῦντος θεσπεσίου Πατρὸς ἔλαβεν, και περισσότερον εἰληφυῖα τοῦ μέλο λοντος γεννᾶσθαι τὸ ὄνομα. oculos in tus ait: Tui ventris fructui, o mulier, secuudum fidem tuam benedicat Dominus, Deiparæ et protomartyris Stephani intercessionibus. • Ο house fi ei melior vere compensatio! Nempe ut olim mulier Chananæa a Servatore Christo audivit: 0 mulier, magna est fides tua, fiat tibi sicut vis ": ita et hæve a divino illo Patre, qui totum Christum in se gerebat, præter id quod petiit, nascituri quoque nomen accepit. 406 Consuetis autem sacris officiis peractis, cum omnes divinorum et purissimorum mysterioΤῆς δὲ συνήθους μυσταγωγίας τελεσθείσης, μεταλαβόντων ἁπάντων τῶν θείων καὶ ἀχράντων τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων, καὶ μετὰ τῆς ἐν εἰρήνῃ πορεύ- rum Christi participes facti, et in pace profecti doσεως 1 οἴκαδε ἁπάντων ἀναχωρησάντων, μεθ' ἡμέρας τινὰς ἡ θεοφιλεστάτη ὡς ἐπάληθες ο αὕτη νέα 'Αννα τοῦ χρόνου συμπληρωθέντος γεννᾷ τὸν ἐν πνεύματι νέον Σαμουήλ. Τὸ δὲ γεννηθῆναι τοῦτον παρευθὺ τῇ τοῦ πρωτομάρτυρος κλήσει Στέφανον τοῦτον ὠνόμασαν ", κατὰ τὴν πρόῤῥησιν τοῦ σεβασμίου Πατρὸς ἡμῶν Γερμανοῦ. Τῆς δὲ ὀκταημέρου ὡς ἐν μέσῳ παραδραμούσης, καὶ τῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ προσενεχθέντος τοῦ βρέφους, την προωρισμένην εἰλήφει κλῆσιν. Ὁμοίως καὶ τῇ τεσσαρακοστῇ ἰδίαις 10. Templum Sanche Sophie. " Μatth. xv, 28. mum rediissent; post aliquot dies Dei vere amantissima nova illa Anna completo tempore novum in spiritu Samuel peperit. Statim autem ac natus est, protomartyris Stephani nomen illi dederunt, juxta prædictionem venerandi Patris nostri Germani, Octo vero dierum spatio quasi intermedio præterito, puer in templum Dei adductus est, ibique praefinitam appellationem accepit. Similiter die qudragesima illum propriis manibus gestans maler, (ut olim celeberrimna Anna sacrum ab infule Sa 1 al. φλιά. al. σκαμνίον. k lege ἐμοί. I al. προελεύσεως. * al. ἐπ' ἀληθείας. Η al. ὠνόμασεν.

muelcm) augustum Deipare Blachernense templum αὐτὸν χερσὶν ἡ μήτηρ βαστάξατα ο (καθάπερ ή πε una cum viro suo petiit, ubi nempe facta ora- λυθρύλλητος "Αννα τὸν ἐκ βρέφους ἱερὸν Σαμουήλ), tione petitionem obtinuerat. Illic ergo stans rursus τὸν τῆς Θεοτόκου σεβάσμιον ναὸν ἅμα τῷ ἀνδρὶ coram divina illa imagine, lelis cum lacrymis gra- αὐτῆς ἐν Βλαχέρναις κατέλαβεν, ἐν ᾧ καὶ τὴν προς tias agens dicebat: ‹ Gaude, o castissima, quæ ευχήν ποιήσασα, τὴν αἴτησιν ἔλαβεν· καὶ πρὸ τῆς meam in prole mascula procreanda sterilitatem θείας ἐκείνης παρισταμένη εἰκόνος πάλιν, χαρμο solvisti. Gaude, o purissima, quæ meum mærorein κοῖς δάκρυσιν εὐχαριστοῦσα ἔλεγεν ο Χαίροις, πάν in gaudium convertisti. Gande, te quærentium salus αγνε, ἡ τῆς ἀρρενοτόκου μου παιδοποιίας τὴν στεί promptissima. Ego quippe misera te quærendo in- ρωσιν λύσασα. Χαίροις, πανάχραντε, ἡ τὴν ἐμὴν veni, et 407 ¸ultra quam petebam sum consecuta. ἀθυμίαν μεταστρέψασα εἰς χαράν. Χαίροις, ταχίστη Non enim filium tantum, sed etiam ejusdem nomen σωτηρία των σε ζητούντων. Ἐγὼ γὰρ ἡ τάλαινα a tuo cultore et nostro nunc pastore accepi.» Ex- ζητήσασα, εὗρόν σε, καὶ περισσότερον ἔλαβον. ( tensis autem sursum manibus, et ad sanctæ illius μόνον τέκνον, ἀλλὰ καὶ τὸ αὐτοῦ ὄνομα παρὰ τοῦ imaginis pedes infante in modum adorantis aptato, σου λάτρου καὶ νῦν ἡμετέρου ποιμένος.» Εκτείjlerain clamabat: • Accipe, o Donina, tuge ma- νασα δὲ τὰς χεῖρας πρὸς τὸ ἄναντες, καὶ τοῖς ποσὶ ternæ intercessionis germen. Accipe, o tu quæ pre- τῆς ἁγίας ἐκείνης εἰκόνος τὸ βρέφος ο προσκυνητι cibus meis respondisti, tibi ante conceptionen de- κῶς ἐνείρατα, αὖθις ἐβόα α· «Δέχοιο ', ὦ δέσποινα, stinatum a me filium. Accipe, o feneratrix, debi- τῆς μητρικής σου πρεσβείας τὸ βλάστημα. Δέχοιο. forum fenus. › Religioso autem viro diuturna uxoris ἀντιφωνήτρια, τὸν πρὸ συλλήψεώς σοι ταχθέντα oratione et lacrymarum effusione, velut muto facto μοι παῖδα. Δέχοιο, δανείτρια, τῶν χρεωστῶν τὸ et obstupefacto, hæc manu illius apprehensa, divi- δάνειον.» Τοῦ δὲ θεοφιλοῦς ἀνδρὸς αὐτῆς ἐπὶ τῇ pamque imaginem digito monstraus: e Ipsa, in- ἐγχρονίᾳ τῆς εὐχῆς καὶ τῇ τῶν δακρύων ἐκχύσει τῆς guit, vir dulcissime, illa est sponsor, patrona et ad- γυναικὸς ἐννεοῦ γενομένου καὶ καταπλήκτου ἐξισταjutrix Stephani partus. › Tum ambo, inclinatis ca- μένου, αὐτὴ τῆς χειρὸς αὐτοῦ δραξαμένη, δακτυλοpitibus, sanctum illud solum adorarunt, et gratiis δεικτοῦτά τε πρὸς τὸν θεῖον χαρακτήρα, ἔφησεν actis omnium Christianorum sponsori et patronæ, • Αὕτη μοι, γλυκύτατε ἄνερ, ἐγγυητής, προστάτις domum abierunt. Profecto generosa mater sua illa καὶ βοηθὸς τῆς τοῦ Στεφάνου γεννήσεως.» Καὶ κλί gratiarum actione prophetice prænuntiavit futurum ναντες ἀμφότεροι τὰς κεφαλὰς, καὶ τὸ ἅγιον ἐκεῖνα esse, ut ille pro Christi et Matris ejus imagine mar- προσκυνήσαντες ἔδαφος, τὴν πάντων τῶν Χριστιανών tyrium aliquando subiret, uti postea palam fiet. ἐγγυήτριαν καὶ προστάτιδα εὐχαριστήσαντες οἴκαδε ᾤχοντο. Οντως προέδειξεν ἡ γενναία μήτηρ προφητικῶς διὰ τῆς εὐχαριστίας τὸν εἰς ὕστερον μέλο λοντα ὑπὲρ τῆς τοῦ Χριστοῦ εἰκόνος καὶ τῆς αὐτοῦ Μητρὸς μαρτυρεῖν, ὡς μετέπειτα γνωσθήσεται. Sancta autein et vivifica Salvatoris resurrectione Τῆς δὲ ἁγίας καὶ ζωηφόρου τοῦ Σωτῆρος ἀναστά adveniente, parentes sacrum ab 408 incunabulis puerum in Photisterium ** sanctissimæ Dei magnæ ecclesiæ vespere sancti Sabbati tulere, quem cum ad regenerationis lavacrum obtulissent, eum Gerinanus beatissimum luminare in nomen vivificæ Trinitatis baptizavit. Post divini vero unguenti unctionem, deiferi pastoris pedibus procidens mater clamabat: Preces, reverende Pater, pro illo funde, cujus nomen, dum adhuc in utero gestabatur, indicasti. Verum reverendus Germanus, non existimans aliis precibus post unguenti unctionem opus esse, altera manu, genitoris caput tenens, altera infantem digito ostendens, dixit: «Deus qui al!uminat omnem hominem venientem in hunc mundum '', hunc puerum similem moribus illi reddat, cujus nomen accepit. Et ita cum benedictione domum reverterunt. Hæc sunt deiferi Patris nostri Stephani primordia. Îlæ sunt veræ et perjucundæ ejus conceptionis, ! id est Baptisterium. 13 Joan. 1, 9. σεως καταλαβούσης, τὸν ἐκ βρέφους ἱερὸν ' ἀράμε· ναι οἱ γεννήτορες, τὸ Φωτιστήριον τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας κατέλαβον τῇ τοῦ ἁγίου Σαββάτου όψίᾳ, καὶ τὸν ἱερὸν νεανίαν προς - φέρουσι πρὸς τὸ λουτρὸν τῆς παλιγγενεσίας· καὶ βαπτίζεται εἰς τὸ τῆς ζωαρχικῆς Τριάδος όνομα παρ' αὐτοῦ τοῦ παμμάκαρος φωστῆρος Γερμανού. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ θείου μύρου χρίσιν, τῆς τοῦ θεοφόρου ἀρχιποίμενος ποσὶν ἡ μήτηρ αὐτοῦ προς· πεσοῦσα, ο Εύξαι, ἐβόα, τίμιε Πάτερ, ὅνπερ ἀπὸ νηδύος τὴν κλῆσιν ἐγνώρισας.» Ὁ δὲ τίμιος Γερ μανὸς μὴ εἶξας υπερθεν τῆς τοῦ μύρου χρίσεως ἄλ λην εὐχὴν ποιήσασθαι, τὴν κάραν τοῦ γεννήτορος τῇ μια χειρὶ κατασχών, καὶ τῇ ἑτέρα ἐπὶ τὸ βρέφος δακτυλοδεικτών, εἶπεν·. ῾Ο φωτίζων πάντα ἀν. θρωπον εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενον Θεὸς, ὁμοιότρο τον ἀναδείξειεν τὸν παῖδα τοῦτον, οὗπερ εἰλήφει καὶ τὸ ὄνομα. ο Καὶ οὕτω μετ᾿ εὐλογίας οἴκαδε ἐπορεύθησαν. Τοιαῦτα τὰ τοῦ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Στεφάνου προπύλαια. Ταῦτα αὐτοῦ τὰ περὶ συλλήψεως, γεν VARE LECT.ONF.S. • al, προσέξασα. • Unus hic interserit ένατενίσασα, 7 Hem hic, habel, ἐνειράσατο, καὶ αὖθις ἐβόα. f al. έχουν τεχθέντα, ο Unus addit Σαμουήλ.

νήσεως, κλήσεώς τε καὶ φωτισμοῦ πάντερπνα και nativitatis, appellationis et illustrationis, sive baἀληθινὰ διηγήματα. Αρχέσθω δὲ καὶ τῶν μετέπειτα αὐτοῦ θεοπαρόχων κατορθωμάτων ὁ λόγος. Εἰ γὰρ τὰ προαύλια τοιαῦτα, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἐνδότερα. Τοῦτον γὰρ τὸν ὅσιον πνευματικῇ λοχείᾳ ἀναγεννή σασα ἡ πάντων ἡμῶν μήτηρ τιμία κολυμβήθρα, μυ στικὸν ὥσπερ ἔκ τινος θηλῆς ἐπότισε γάλα· κάνε τεῦθεν οἷα στερεὰν τροφὴν τῶν θείων ἐννοιῶν τὴν γνῶσιν προέθηκεν, ἣν οἱ τὰ αἰσθητήρια προς διάκρι. σιν ἔχοντες καλοῦ τε καὶ κακοῦ ἐσθίειν ετάχθησαν. Αὕτη τοῦτον, ὡς ἔφαμεν, ἀνῆξεν μητρικῶς καὶ ἐθρέ ψατο, καὶ ταῖς θείαις μελέταις ἐπαγρυπνεῖν ἐξεπαίδευσεν. Αὕτη τὸν τούτου καταλαμπρύνατα βίον, τὴν ψυχὴν ἐξωράισε καὶ πρὸς ὕψος ἀνήγαγεν. Αὕτη του τον Θεοῦ φίλον ἐποίησε, καὶ τῶν παρόντων περιοράν παρεσκεύασε· καὶ συνελόντα φάναι, αὕτη τοῦτον εἰς τόδε τὸ πᾶν ἐκ μὴ ὄντων ἐλθόντα ἐδέξατο· καὶ αὕτη τῶν ἐνθένδε μεταστάντα πάλιν ἐξένισεν· ἢ καὶ μάρ τις αὐτοῦ τῆς ἀριστείας ἀναμένει γενέσθαι, ὅταν πᾶσι κατ' ἀξίαν τὰς ἀμοιβὰς ὁ Κριτὴς ἀποδίδωσιν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἔλαθον ἐμαυτὸν εἰς τούσδε νῦν τοὺς λόγους παρεξελθών, καὶ καταλείψας τὰ πρότερον λεχθῆναι ὀφείλοντα, ἧττον οὐδὲν πεπονθὼς τοῖς πρὸ τῶν θεμελίων τὴν ὀροφὴν τῆς οἰκίας καταρτίσαι μηχανωμένοις. Ενθεν λοιπὸν τοῦ λόγου τὴν νύσσαν αὖθις ἐπὶ τὰ πρόσω φέρω. Οἱ μὲν οὖν γονεῖς τούτου τοῦ ἱερωτάτου παιδός, κατανοήσαντες τοῦτον τὴν τῶν παίδων ἡλικίαν ὑπερβάντα καὶ ἐξαετῆ ἐληλακότα χρόνον, ἤδη δὲ καὶ ὀφείλοντα τοῖς μαθήμασι λοιπὸν ἐνασχολεῖσθαι, παραδιδόασιν αὐτὸν εἰς τὴν τῶν ἱε ρῶν Γραμμάτων μάθησιν προπαιδείας. Τούτου δὲ τὸ καθ᾿ ἑκάστην ἀδιαλείπτως τοῖς μαθήμασιν ἐντρυ φῶντος, ὑπερηκόντισε πάντας, οὐ μόνον τῶν μαθη μάτων, ἀλλὰ καὶ πάσης " ἀρετῆς ἐπιμελούμενος. Καὶ γὰρ οὐ διέλειπεν ἅμα τῇ ἱερᾷ αὐτοῦ μητρὶ νυ κτοπορῶν πρὸς τὰς συνήθεις ἀγρυπνίας γινομένας ταῖς τῶν ἁγίων μνήμαις. Χάριν δὲ τοιάνδε εἰλήφει ὁ τίμιος οὗτος νεανίας, ὥστε ἐν καιρῷ τῶν καθε ισμάτων τῆς ἀναγνώσεως τελουμένης, πρὸ τῆς ἱερᾶς κιγκλίδας ἱστάμενος, καὶ τῷ ἀναγνώστη προσέχων, ἐκ μόνης ἀνακροάσεως μανθάνειν αὐτὸν τὸ ἀναγινωσκόμενον, καὶ ἐπὶ στόματος φέρειν, εἴτε μαρτύριον, εἴτε βίον, εἴτε καὶ Πατρός τινος διδασκαλίαν, μάτ λιστα δὲ τοῦ μελισταγούς Χρυσοστόμου Πατρός. Αὐτοῦ γὰρ ἔλεγεν πλειοτέρως ἐπιποθεῖν τὰς θείας διδασκαλίας. Καὶ οὕτως ὁ κατὰ ἀλήθειαν ἐκ βρέ φους ἱερὸς, καὶ τοῦ πανευφήμου Τιμοθέου σύσκηνος, τῷ κοινῷ διδασκάλῳ ἐξακολουθῶν καὶ νήφων ἐν πᾶσι, Τῶν τε ὄπισθεν ἐπιλανθανόμενος, καὶ τῶν ἔμπροσθεν ἐσημέραι ἐπεκτεινόμενος, οὐ διέλειπεν, δα 6ιτικῶς εἰπεῖν, μελετῶν νύκτωρ τε καὶ μεθ' ἡμέ ραν εν τῷ νόμῳ Κυρίου, ὡσεὶ ξύλον περυτευμά τον παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων. Η ει γάρ R plismi narrationes. Jam vero praeclara facinora, quæ Deo dante postea edidit, aggrediatur oratio. Si enim tam eximia sunt atria, multo magis interiora. Siquidem postquam huncce sanctum spiritali puerperio, nostrum omnium mater veneranda piscina 409 regeneravit, lac ei mysticum velut e quodam ubere propinavit, divinarumque cogitationum cognitionem tanquam solidum cibum deinde proposuit, qua vesci jubentur, qui sensus ad discretionem boni et mali consecuti sunt. Ipsa illum, uti diximus, instar matris educavit et aluit, rerumque die vinarum meditationi invigilare edocuit. Ipsa ejns vitam splendidam efficiendo, pulchram reddidit ipsius animam et sursum evexit. Ipsa illum Dei anticum et rerum præsentium contemptorem fecit; et, ut uno verbo absolvam, ipsa illum e nihilo in hoc universum venientem excepit, et rursus ipsa ex hisce locis migrantem recepit, quæ etiam se ejus fortiturdivis testem ſore exspectat, cum omnibus digna pro meritis retributurus est Judex. Verum, dum in hos sermones prolabor, et quæ prius dicenda sunt relinquo, meimet ipse oblitus sum, nihil minus illis passus, qui ante fundamenta tectum domus construere moliuntur. Quapropter oratiouis cursum in anteriora deinceps refero. Itaque cum parentes hujusce sacratissimi pueri illum pueritiæ tempos prætergiessum esse, sexque annorum ætatem attigisse, ac in disciplinis occupari de=' bere viderent; eum 410 ad sacrarum Literarum præludia ediscenda magistris tradunt. Ille vero cum assidue studiis tanquam deliciis delectaretur, omnes longe superavit, non tantum doctrinæ, sed etiam omni virtuti operam navando. Nec enim destitit cum sacra sua matre ad vigilias in sanctorum memoriis celebrari solitas noctu proficisci. Ejusmodi vero gratiam acceperat honorandus ille a:olescens, ut tempore lectionis, quo sedere nos est, ipse stans ante sacros cancellos, lectoremque attendens, ex sola auditione idipsum quod legebatur disceret, ac in ore versaret, sive martyrium, sive vitam, sive alicujus Patris sermonem, præsertim melliBui Patris Chrysostomi. Siquidem aiebat se hujus sermones vehementius expetere. Sic vere ab infante sacer et celeberrimi Timothei contubernalis, communem magistrum sequens, seque in omnibus caute gerens, quæ retro sunt obliviscens, et ad ea quæ sunt priora extendens 1 seipsum, non cessabat, ut cum Davide loquar, meditari die ac nocte in lege Domini, tanquam lignum quod plantatum est secus decurons aquarum **. Noverat enim se non multo post proprio tempore centesimmm 411 suorum laborum fruelum daturum 16. Ita honorandus Stephanus, sumimam pietatem eruditus, comphires coævorum tum 15 Philip. m, 45. 1 Psal. 1 2. J. 16 Matth. x1:1, 8. VARME LECTIONES. * Tres Colb. hic ita habent: οὐ μόνον τὰ μαθήματα, ἀλλὰ καὶ πάσης, etc.

Dei amore, tum discendi studio, brevi tempore ὅτι οὐ μετ᾿ οὐ πολὺ ἐν καιρῷ ἰδίῳ δώσει τοὺς καρ n.ultum superavit. Siquidem supra ætatem erat illius ardor; ut etiam in admirationem rapti parentes dicerent eum vere filium orationis esse. In his ergo sacer adolescens erudiebatur, et optima purissimaque institutione informabatur, quam, ut ait acutissima et valde theologica mens [Gregorius Nazianzenus], diurnam divinus David præclare vocat et noeturnæ adversam. Dum autem sacras Scripturas èdiscebat, divinorum virorum qui in eis exhibentur, æmulator esse cupiebat, quos quidem imitando, vaiorum ciborum ne meminerat quidem, neque vanam gloriam expetebat, neque unquam a divina laude os vacuum habebat. ποὺς τῶν πόνων αὐτοῦ εἰς ἑκατόν. Οὕτως ὁ τίμιος Στέφανος παιδευθείς τὴν ἀκροτάτην εὐσέβειαν, πολ. λοὺς ὁμηλίκων ὑπερηκόντισεν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τῇ τῆς ψυχῆς φιλοθεῖα καὶ φιλομαθία. "Ην γὰρ αὐτοῦ ὑπὲρ τὴν ἡλικίαν τὸ πρόθυμον, ὥστε θαυμάζεσθαι αὐτὸν παρὰ τῶν τεκόντων καὶ λέγειν, ὅτιπερ ἀληθῶς εὐχῆς υἱός ἐστιν οὗτος. Ἐν τούτοις οὖν ὁ ἱερὸς νεανίας παιδεύεται καὶ διαπλάττεται πλάσιν τὴν ἀρίστην καὶ καθαρωτάτην, ἥνπερ, ὥς φησιν ὁ διαπρύσιος καὶ θεολογικώτατος νοῦς, ἡμερινὴν ὁ θεῖος Δαβὶδ καλῶς ὀνομάζει καὶ τῆς νυκτερινῆς ἀντίθε τον. Ἐκμανθάνων δὲ τὰς θείας Γραφὰς ἐπεπόθει ζηλωτής γενέσθαι τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν τῶν παρ' αὐταῖς ἐμφερομένων· καὶ τούτους μιμούμενος, οὐδ᾽ ὅλως ἐποιεῖτο ποικίλης τροφῆς μνήμην, οὔτε κενῆς δόξης ἐφίετο, οὔτε τὸ στόμα αὐτοῦ ἀπὸ δοξολογίας ἤργει ποτέ. Eodem vero tempore, quo studiis operam dabat, Leo e Syria oriundus, novus Doeg 17 et Idumæus, ex partibus Orientis, rebelli et tyrannico facinore in Theodosium imperatoreninsurrexit. Qui Theodosius rem indignam esse ratus Christianos cum Christianis bello congredi, tranquillissimum vitæ genus aiɲplexatus, cupiditate et dignitate frui impium permisit. Mox ergo tyrannus 412 in palatium, canis in sancta, sus in margaritas properavit. Verum vulpis pellem induens, seseque subdole initio gerens, ob reverentiam erga magnum præsulem Germanum, se pietatis cultorem fore promisit. Post decimum vero sui imperii aunum, novus ille Ballassar 18 Manichæam hæresim, et Aphthartodocitarum, ut ita loquar, forte haul dissimilemn in Ecciesiam spiravit. Itaque subjecta sibi plebe convocata, coram omnibus leoninum rugiens inhumana hæc bellua, et Leonis nomine insignis, ex iracundo corde, velut ex Etna monte ignem et sulphur, miserandam illam vocem eructavit et protulit: «Quandoquidem imaginum fabricatio ars est idolica, illas adorare non oportet. Verum cum hujusmodi voce plebs religiosa et orthodoxa conturbata ingemeret, perditus ille mox quod sequebatur reticuit, et sermonem in alienam sententiam detersit. Vere sepul. crum patens gullur 19 ejus, et paries dealbatus cor illius. Ἐν δὲ τοῖς χρόνοις τῆς αὐτοῦ μαθήσεως, Λέων ὁ Συρογενής, ὁ νέος Δοὴκ καὶ Ἰδουμαῖος, ἐκ τῶν τῆς Έψας μερῶν, συσκευῇ ἀνταρτικῇ κατεπανίσταται Θεοδοσίῳ τῷ βασιλεῖ. Οστις Θεοδόσιος Χριστιανούς πρὸς Χριστιανοὺς οὐκ ἄξιον εἶναι κρίνας πολεμεῖν, ἡσυχαστικωτάτην δίαιταν ἀναλαβὼν, τῆς ἐπιθυμίας καὶ τῆς ἀξίας ἀπολαύειν τὴν ἀσεβή πεποίηκε. Καὶ εὐθέως ὁ τύραννος εἰς τὰ βασίλεια, καὶ ὁ κύων εἰς τὰ ἅγια, καὶ ὁ χοίρος ἐπὶ τοὺς μαργαρίτας. Αλ πεκος δὲ χρῶμα ἀναλαβὼν, καὶ ὑπούλως πως τὰ πρῶτα διεξελθὼν διὰ τὴν πρὸς τὸν μέγαν πρόεδρος Γερμανὸν αὐτὴ εὐσεβεῖν συνετάσσετο. Μετὰ δὲ δέ. κατον χρόνον τῆς αὐτοῦ κατάρξεως, ὁ νέος οὗτος Βαλτάσαρ αἵρεσιν ἐμπνεῖ τῇ Ἐκκλησίᾳ Μανιχαϊκήν, τάχα, ἵν᾽ εἴπω τι, καὶ τῶν ᾿Αφθαρτοδοκητῶν ἐφ άμιλλον. Καὶ τὸν ὑπ' αὐτοῦ λαὸν ἐκκλησιάσας, μέσον πάντων λεοντοειδῶς βρύξας ὁ ἀνήμερος θήρ καὶ λεοντώνυμος, ἐκ τῆς ὀργίλου αὐτοῦ καρδίας ὡς ἐξ ὄρους Αἰτναίου πῦρ καὶ θέαφον ν ηρεύξατο τὴν έλεεινὴν ἐκείνην φωνὴν, καὶ εἶπεν: «Ειδωλικής τεχνουργίας ὑπαρχούσης τῆς τῶν εἰκόνων ἀνατυπώ σεως, οὐ δεῖ ταύτας προσκυνεῖν.» Τοῦ φιλοχρίστου καὶ ὀρθοδόξου λαοῦ θορυβηθέντος * ἅμα τῇ φωνῇ καὶ στενάξαντος, ὁ ἁλιτήριος παρευθὺ τὸ ἑξῆς ἐπιώπησε, καὶ πρὸς ἑτερογνωμίαν τὸν λόγον μετήγαγεν. Οντως, Τάφος ἀνεῳγμένος ὁ λάρυγξ αὐτοῦ, καὶ τοίχος κεκονισμένος ή τούτου καρδία. Γνοὺς δὲ τοῦτο ὁ τῆς εὐσεβείας κήρυξ Γερμανός, καὶ ἀντιστὸς τῇ ἀνταρτικῇ τοῦ τυράννου γνώμη, δηλοῖ πρὸς αὐτόν· ο Βασιλεῦ, τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ σαρκωθέντος ἐκ τῶν ἀχράντων αἱμάτων τῆς ἁγίας Θεοτόκου, καὶ τελείου αὐτοῦ καθ᾿ ἡμᾶς ὀφθέντος καὶ περιγραπτού, πᾶσα εἰδωλική λατρεία ἐκποδὼν γέγονε, καὶ πᾶν ἄγαλμα εἰδωλικὸν τῷ πυρὶ καὶ τῷ σκότει παρεπέμφθη. Από δὲ τῆς αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς συναναστροφῆς, καὶ τῆς τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ κοσμοσώστου διδασκαλίας ἕω; τῆς νυνὶ, ἔτη ἑπτακόσια τριάκοντα ἕξ σ· καὶ οἱ ἀνα "Psal. v, 11. Cum autem id resciisset pietatis præco Germanus, sese rebelli tyranni menti opponens, hæc ei mandat: e Imperator, Christo Domino et Salvatore nostro Deo ex purissimo sanctæ Deiparæ sanguine carne facto, et perfecte 413 simili nobis et circumscripto viso, universus idolorum cultus e medio sublatus est, omniaque idolorum simulacra igni et tenebris mandata sunt. quo vero nobiscum ipse versatus est, ejusque apostoli sua doctrina mundo salutem pepererunt, ad hodiernum diem, anni sunt septingenti trecenti sex: quotquotque in11 ] Reg. xxi, 7. 18 Dan. V, seq. r Duo habent τάφον, πυς τέφρον. * ai. θρυλληθέντος. y Unus ἓξ non habet.

VITA S. STEPIIANI JUNIORIS. μέσον ἐν τούτοις τοῖς χρόνοις περιελθόντες δίκαιοι tra illud temporis spatium exstitere justi Patres, " - Πατέρες περὶ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων τοιοῦ τόν τι οὐκ ἐνενόησαν. Ἐξαρχῆθεν γὰρ μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰς οὐρανοὺς ἀνάληψιν, ἡ εἰκονικὴ ὅρασις ἀνετυπώθη. Παρά τε γὰρ τῆς αἱμόῤῥου εἰς τὴν ἐπ' αὐτῇ θαυματοποιίαν γεγονυίαν ἡ τοῦ Σωτῆρος εἰκὼν ἐστηλογραφήθη. Μεθ' ἧς καὶ ἀχειροποίητος ή ἐν Ἐδέσῃ τῇ πόλει· αὐτίκα καὶ ἡ παρὰ τῷ Λουκά τῷ εὐαγγελιστῇ ἱστορηθεῖσα ἀπὸ Ἱεροσολύμων πρὸς Θεόφιλον τῆς πανάγνου καὶ Θεοτόκου εἰκών. Αλλά καὶ αἱ ἅγιαι ἓξ οἰκουμενικαὶ σύνοδοι ταύτας εὑροῦ σαι, προσκυνεῖσθαι διετάξαντο καὶ οὐκ ἀποστρέφε σθαι. Εσῃ δὲ γινώσκων, βασιλεῦ, ὅτι εἰ τοῦτο κρατ τήσειας, ὑπὲρ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων ἑτοί μως ἀποθανοῦμαι. Ἡ γὰρ τοῦ Χριστοῦ εἰκὼν τὸ αὐτοῦ φέρει ἅγιον ὄνομα, καθ᾿ ὃ ἐν σαρκὶ ὤφθη καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. Δίκαιον δὲ καὶ ἅγιόν ἐστιν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ πάντως ἀποθανεῖν. Ο γὰρ τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἀτιμάζων, εἰς τὸν ἐν αὐτῇ ἐγχαραττόμενον ἀναπέμπει τὴν ὕβριν.» Ταῦτα ἀκούτας, ὁ παράνομος βασιλεὺς, καὶ βρύξας ὡς λέων φερωνύμως, ξιφήρεις σατράπας ἀποστείλας ἐν τῷ πατριαρχικῷ οἴκῳ, πυγμαῖς καὶ ὀνειδισμοῖς κατα ενέγκαι τὸν ἅγιον τῶν ἐκεῖτε προσέταξεν. Οντινος κατελθόντος, καὶ τοῦ μονήρους βίου συμμετόχου γε γονότος, ἦν ἰδεῖν τὴν πόλιν ἅπασαν θρῆνον καὶ κωκυτὸν οὐκ ὀλίγον ἐκπέμπουσαν, τὴν τοῦ Πατρὸς ζημιωθεῖσαν μελισταγή διδασκαλίαν· ὡς εἶναι τὴν ἡμέραν ἐκείνην, οὐχ ἡμέραν, ἀλλὰ σκότος, καὶ θρῆνον καὶ οὐαὶ ἐπὶ οὐαὶ, ὥς φησιν ὁ προφήτης. bil tale de sanctis et venerandis imaginibus excogitavere. Siquidem ab initio post Christi in cœlos assumptionem imagines expressa sunt. Nam Salvatoris effigiem in memoriam miraculi in se patrati cippo insculpi curavit læmorrhoissa, cui illa nullo artificio humano facta adjungenda est, quæ in urbe Edessa conservatur, ut et illa castissimæ Deiparæ imago, quam a Luca evangelista depictam, Jerosolymis ad Theophilum missam fuisse memoriæ proditum est. Præterea sanctæ sex œcumenicæ synodi, quæ illas repererunt, easdem adorandas, non abhorrendas sancivere. Caterum, pro certo habeas, imperator, si hac in re vi uti volueris, me pro sanctis et venerandis imaginibus libentissime moriturum. Namque Christi imago sanctum ejus nomen praefert, quatenus in carne visus est et inter homines versatus est. Mori 414 autem pro ejus nomine, prorsus res est justa et sancta. Qui contra ejus imaginem ignominia allicit, in illum, quem exhibet, injuriam rejicit. > Ilis auditis, improbus imperator, more leonis, cujus nomen ferebat, frendens, satrapas ensibus armatos in patriarchicam domum misit, quibus præcepit ut cum pugnis et conviciis sanctum virum inde deturbarent. Eo autem ejecto el monasticæ vitæ participe facto, videre erat universam civitatem, mellifua Patris doctrina orbatam, felum et gemitum non parvum edere; ita ut dies illa, non dies, sed tenebra et fetus super fletum, et væ super va esset, ut loquitur propheta. › Ἐν δὲ ταῖς δυσείμοσι ταύταις ἡμέραις, ὁ ἀσεβὴ; Ο ᾿Αναστάσιος ἀσεβείας χειρὶ τὴν ἀρχιερωσύνην ἐπιλαμ βάνεται στρατιωτικῶς, καὶ οὐ ψήφῳ Θεοῦ εὐσεβείας ὅστις τὰ τῆς Ἐκκλησίας πάντα τοῖς βασιλείοις παρ ἔδωκεν *. Ἐν τούτοις οὖν ἐξουσιαστικῶς δραξάμενος ὁ τύραννος τῆς αἱρέσεως, πειρᾶται παρευθὺ τὴν ἁγίαν καὶ Δεσποτικὴν εἰκόνα Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, τὴν ἱδρυμένην υπερθεν τῶν βασιλικῶν πυλῶν, ἐν οἷσπερ διὰ τὸν χαρακτῆρα ἡ ἁγία Χαλκῆ λέγεται, κατενέγκαι καὶ πυρὶ παραδοῦναι, ὅ καὶ πεποίηκεν. Ἐν δὲ τῇ αὐτῆς καθαιρέσει ζήλῳ θείῳ ῥωσθεῖσαι τίμιαι γυναῖκες, καὶ ῥωμαλέως εἰσπηδήσασαι καὶ τῆς κλίμακος δραξάμεναι, καὶ τὸν καθαιρέτην σπαθάριον χαμάζε προσρίψασαι, καὶ τοῦτον διασύρασαι, τῷ θανάτῳ παρέπεμψαν· καὶ εὐθέως εἰσδραμοῦσαι καταλαμβάνουσιν τὸν πατριαρχικὸν οἶκον, λιθοβολοῦσαι τὸν δυσσεβῆ Αναστάσιον, καὶ λέγουσαι, «Μιαρωτάτη κεφαλὴ, καὶ τῆς ἀληθείας ἐχθρὲ, τούτου γε ἕνεκα τῆς ἱερωσύνης ἐδράξω, πρὸς καταστροφὴν τῶν ἁγίων καὶ ἱερῶν ἀναθημάτων;» Ταύτην οὖν τὴν ἧτταν μή φέρων ὁ ἀνίερος, φυγῇ ἐχρήσατο ἀπὸ προσώπου τῶν εὐσεβῶν γυναικῶν· καὶ τῷ τυράννῳ προσφυγών, πέπεικεν αὐτὸν, τοῦ διὰ ξίφους θανατωθῆναι τὰς ἁγίας γυναῖκας ἐκείνας. Ο δὴ καὶ γέγονεν, καὶ ὑπὲρ τῆς τοῦ Χριστοῦ εἰκόνος ἐναθλήσασαι, τὸ βραβείον παρὰ Χριστοῦ ἐκομίσαντο, ἐν τῇ βασιλεία τῶν οὐρανῶν συνευφραινόμεναι μετὰ πασῶν φέρων. lisdem miseris diebus impius Anastasius impietatis manu pontificatum occupavit, vi militum, non suffragio divinæ pietatis; qui quidem omnia ad Ecclesiam pertinentia imperatoriis ædibus tradidit. Tum tyrannus libera potestate prodendæ hæresis accepta, illico sanctam et Dominicam Christi Dei nostri imaginem, quæ supra imperatoria atria collocata, ob effigiem sancta Ænea dicebatur, dejicere et igni tradere tentavit, quod quidem peregit. literim vero dum tollebatur,.divino zelo roboratæ 415 honorabiles mulieres, fortiter irruerunt, arreptaque scala, spatharium, qui imaginem amovebat, in terram projecerunt, distractumque morti dederunt. Post hæc ad patriarchicam domum statim properantes, impium Anastasium lapidibus petunt, aientes: «Impurissimum caput, et veritatis hostis, ergone idcirco sacerdotium invasisti, ut sancta et sacra anathemata sive donaria everterentur?, Hanc de se victoriam non ferens profanus, a conspectu piarum mulierum aufugit, et ad tyrannum confu giens, ei auctor fuit, ut sanctas illas mulieres ferro interimeret. Quod quidem factum est, illæque pro Christi imagine inito certamine, victoriæ præmium ab ipso Christo receperunt, cum omnibus sanctis viðtricibus in regno cœlorum lætantes. 2 Ι. προέδωκεν,

Itaque nocturna illa caligine diu tunc obsessa mansit Constantinopolis, haeresim sectando. Quotquot vero ibidem pii et orthodoxi supererant, non mediocri tristitia afficiebantur, e quibus non pauci patria relicta in pagos orthodoxos transmigrarunt. Parentes quoque beati Stephani 416 in has calaunitates incidentes propriæ saluti previdebant. Eos tamen retinebat filii promissio, quam implere in animo habebant. Verum cum considerassent illum in Byzantii monasteriis ob invalescentes tyranni turbas commorari non posse; divinitus incitati et ab angelo ducti, ut olim a conspectu Herodis infantium homicidæ in Ægyptum cum Deipara fugit Dei pater Joseph sic illi una cum religioso puero Stephano, natali solo excedentes, ad navale Chalcedonis navigarunt, indeque viam, quæ in montem sancti et deiferi Patris nostri Auxentii ducit, tenuerunt. Illum enim montem quondam incoluerat magnus et signifer Pater noster Auxentius, indeque radios suorum miraculoruin per universum orbem emiserat, qui etiam plurimis præclare et fortiter in impios Dioscorum et Eutychem in quarta œcumenica synodo Chalcedone congregata gestis fidem illustravit. Ταύτην οὖν ἐπὶ πολὺ ἔχουσα τὴν σκοτόμαιναν κατὰ ἐκεῖνα καιροῦ ἡ Κωνσταντινούπολις διέμεινεν αἱρετίζουσα ". 'Αθυμούντων δὲ οὐ μικρῶς τῶν ἐν αὐτῇ εὐσεβῶς καὶ ὀρθοδόξως οἰκούντων, ἀπέραντες οὐκ ὀλίγοι τῆς ἐνεγκαμένης, ἐπὶ τὰς ὀρθοδόξους κωμοπόλεις μετώκησαν. Ἐν τούτοις οὖν τοῖς λυπη ροῖς περιπεσόντες καὶ οἱ τοῦ μακαρίου Στεφάνου γονεῖς, τὴν ἰδίαν σωτηρίαν περιεσκόπουν. Αλλ' ἐκρατοῦντο, τὴν ἐγγύην πληρῶσαι βουλόμενος τοῦ ἰδίου παιδός. Καὶ δὴ ἀναλογισάμενοι ὅτι οἷός τέ ἐστιν ἐν τοῖς τοῦ Βυζαντίου μοναστηρίοις αὐτὴν ἐγχρονίζειν διὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν ταραχὴν τοῦ τυράν νου, θεόθεν κινούμενοι, καὶ ὑπ' ἀγγέλου ἐδηγούμε νοι, καθάπερ ποτὲ ὁ θεοπάτωρ Ἰωσὴφ σὺν τῇ Θεο τόκῳ ἐν τῇ κατ' Αίγυπτον φυγῇ ἀπὸ προσώπου του βρεφοκτόνου Ηρώδου· οὕτω καὶ οὗτοι ἅμα τῷ θεό φρονι παιδὶ Στεφάνῳ τῆς ἐνεγκαμένης ἀπάραντες, καὶ πρὸς τὸν ναύσταθμον Χαλκηδόνος ἐκπλεύσαν τες, είχοντο τῆς ὁδοῦ τῆς ἐπὶ τὸ ὄρος φερούσης του ὁσίου καὶ θεοφόρου Πατρὸς ἡμῶν Αὐξεντίου. Ἐν γὰρ τούτῳ τῷ ὄρει προκατοικήσας ὁ μέγας καὶ σημειοφόρος Πατήρ ἡμῶν Αυξέντιος, τὰς ἀκτίνας ἐξέπεμψε τῶν αὐτοῦ θαυμάτων ἐν ὅλῳ τῷ κόσμο, καὶ τὴν πίστιν ἐτράνωσε, πλεῖστα ἀνδρεσάμενος κατὰ τῶν δυσσεβῶν Διοσκόρου καὶ Εὐτυχοῦς, ἐν τῇ κατὰ Χαλκηδόνα συνελθούσῃ ἁγίᾳ οικουμενική τετάρ τη συνόδῳ. Porro mons ille situs est ad navigabilem Nicomedia sinum, e regione Bithynarum partium provinciæ. Est autem amœnissimus his qui salvi esse volunt, omnes vicinos montes altitudine superat, c frigidus et siccus est. 417 et, ut breviter dicam, coelos attingit. Si quis enim illum appellaverit, montem Dei et montem Choreb, montem Carmeli, vel Sinæum montem, montem Thabor aut Libanum, vel sanctam civitatem, utpote in monte civium Jerusalem sitam, a decoro non aberrabit. Ubi enim locus salutis mores ad salutem consequendain attrahit, illic certe vera est Jerusalem. Itaque sanctum istum montem (cui quidem a sancto Auxentio nomen impositum fuit ad præsens et perpetuum tempus) Patres per successionem occupavere, ubi in sancta spelunca inclusi, transmigrationem mortis paradisum, invenere. Siquidem post obitum dirini Patris nostri Axentii, Sergius ejus discipulus Ἔστι δὲ τοῦτο τὸ ὄρος πρὸς τὸν εἰσπλεύμενον τῆς Νικομηδείας κόλπον, τῆς τῶν Βιθυνῶν μερῶν ἐπαρχίας ἄντικρυς b, καὶ ὑπάρχει πάνυ τερπνότατον τοῖς σώζεσθαι βουλομένοις, ὑψηλὸν μὲν παρὰ πάντες τοὺς συγκειμένους λόφους, ψυχρόν τε καὶ ξερό, καὶ, ἵνα συνελών εἴποιμι, τοῦ οὐρανοῦ ἐφαπτόμεν νον. Τοῦτο γὰρ εἴ τις καλέσειεν ὄρος Θεοῦ καὶ ὄρος Χωρής, δρος Καρμήλιον, ἢ Σίναιον ὄρος, είτε Θαβώριον, εἴτε Λίβανον, ἢ πόλιν ἁγίαν, ὡς ἐν ὄρει τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις κειμένην, οὐχ ἁμαρτήσει τοῦ πρέποντος. "Οπου γάρ τόπος σωτηρίας την τρόπον ὁ ἀνθέλκων εἰς τὸ σώζεσθαι, ἐκεῖ ἀληθῶς ἡ ὄντως Ἱερουσαλήμ. Ἐν τούτῳ οὖν λοιπὸν τῷ ἁγίῳ ἄρε:, ἐν ᾧπερ ἡ προσηγορία ἀπὸ τὸ τοῦ ἁγίου Αυξεντίου ἕως τῆς νυνὶ καὶ εἰς τὸν αἰῶ ἐμπέπηκται, οἱ κατὰ διαδοχὴν Πατέρες τοῦ τε όμως κρατήσαντες, καὶ τῷ ἁγίῳ σπηλαίῳ ἐγκλεισθέντες μετοικεσίαν τοῦ θανάτου τὸν παράδεισον εὗρον. in eadem spelunca commoratus est, cui tertius Μετά γὰρ τὴν ἀποβίωσιν τοῦ θεσπεσίου Πατρός successit signifer virtutibusque omni modo sple didus Vindemianus: quem quartus secutus est Gregorius temperantia clarus et sacra canitie plenus, quem quintus excepit venerandus Joannes, novuς Abraham, perspicientiaque doni particeps. Huic ergo sancto Joanni Gregorius et Anna, par relipiosum, venerandum filium Stephanum, tanquam victimam tunc temporis adducentes, eum suscipi, sanctoque 418 et angelico habitu dignari supplres postulabaut, illum aientes orationis filium esse, et ante ortum ab utero, instituto monastico devopum fuisse. Honoratus autem ille senex, perspiἡμῶν Αὐξεντίου, Σέργιος ὁ τούτου μαθητής τῷ σπηλαίῳ κατώκησεν· καὶ μετὰ τοῦτον τρίτος ὁ σημειοφόρος καὶ παντὶ τρόπῳ ἐν ἀρεταῖς διαλάμ μας Βενδημιανός· εἶθ' οὕτως τέταρτος Γρηγόριος ὁ ἐγκρατὴς καὶ τῆς ἱερᾶς πολιάδος ἀνάπλεως· καὶ μετ' αὐτὸν πέμπτος τίμιος Ἰωάννης, ὁ νέος ᾿Αβραάμ. καὶ τοῦ διορατικού χαρίσματος μετασχών. Προς τοῦτον οὖν τὸν ὅσιον Ἰωάννην τὸ κατ' ἐκεῖνο καιρος Γρηγόριος καὶ ᾿Αννα ἡ θεόφρων δυάς τον τίμιον υἱὸν Στέφανον, ὡς θύμα, προσαγαγόντες, δεήσεις προσφέρουσιν, δεχθῆναι αὐτὸν ἐξαιτούμενοι, καὶ τοῦ ἁγίου καὶ ἀγγελικοῦ σχήματος ἀξιωθῆναι, εὐχῆς • al. ἐστό ζουσα. ὺ ἄντικρυς in uno deest. * al. κειμένων. 4 Unus τόπον label.

υἱὸν αὐτὸν εἶναι λέγοντες, καὶ πρὶν γενέσεως ἀπ' cientiæ dono, ut dictum est, plenus, ut optimos ἐμβρύων ἀποταχθῆναι αὐτὸν τῷ μοναδικῷ βαθμῷ· ὁ δὲ τίμιος ἐκεῖνος γέρων τοῦ διορατικοῦ χαρίσματος, ὡς προλέλεκται, ἀνάπλεως ὑπάρχων, καὶ τὸ εὐτ ηθέστατον - τοῦ νεανίου καταμαθών, τό τε βάδισμα καὶ τὸ ἱλαρὸν τοῦ προσώπου, τοῦ τε ὀφθαλμοῦ τὴν σύνοφρυν κατάστασιν· καὶ ἀπαξαπλῶς πᾶσαν τὴν ἐνοῦσαν αὐτῷ θείαν χάριν, εἶπεν·. Εὐλογήσαι σε ὁ Θεός, τέκνον, καὶ ποιήσαι σε σκεῦος ἐκλογῆς, ο Τοῖς δὲ γονεῦσιν αὐτοῦ ἡρέμα πως ἔφη· ο Οντως ἐπαναπέπαυται τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τὸ μειράκιον τοῦτο.» Καὶ συνήθους ὑπηρεσίας γεγονυίας, καὶ τῆς ἀγρύπνου δοξολογίας τῆς ἕωθεν ἐπιστάτης, μετά τὴν τοῦ Κανόνος συνήθη συμπλήρωσιν, λαβὼν αὐτὸν ὁ Θεσφόρος Πατήρ ἡμῶν Ἰωάννης ἔμπροσθεν τοῦ ἁγίου σπηλαίου, διὰ τὸ ἀπρέϊτον αὐτὸν εἶναι· καὶ κατηχήσας αὐτὴν πλεῖστα ἔφη· ο Μακάριος εἶ, τέκνον Στέφανε, ὅτι τὴν τήμερον τὴν δευτέραν κολυμβήθραν ἀναλαμβάνεις, φωτί φῶς προσενδυόμενος, καὶ τὴν δευτέραν τῆς πρώτης τὸ φρούριον. Μακάριος εἶ, τέκνον, ὅτι τὴν τοῦ Χριστοῦ φωνὴν πληροῖς σήμερον εὐαγγελικῶς, καὶ καταλιμπάνεις πατέρα, καὶ μητέρα, καὶ ἀδελφὸς, καὶ πάντα τα σήμερον ὄντα καὶ αὔριον οὐκ ὄντα· καὶ φέρεις τὸν σταυρὸν αὐτοῦ ἐπὶ ὤμων, ἵνα κληρονομήσῃς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν. Μακάριος εἶ, τέκνον, ὅτι προφητικῶς ἐξελέξω παραριπτεῖσθαι ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μᾶλλον ἡ οἰκεῖν ἐν σκηνώμασιν καὶ πόλει Χριστιανοκατηγόρων αἱρετικῶν. Βλέπε, τέκνον, τὴν κλήσιν τῆς μοναχικῆς ἀξίας, "Οτι οὐκ ἔστιν ἡ πάλη προς αἷμα καὶ σάρκα· ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικά τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις, ὥς φησι τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς Παύλος. Βλέπε, τέκνον, τίνι συντάσσῃ. μὴ πάλιν σχῆς γονέων πόθον ὑπὲρ Θεοῦ. Ὁ μὲν γὰρ καὶ ἔπλασε καὶ ἔσωσεν· οἱ δὲ οὓς ἡγάπη σαν, ἀπώλεσαν καὶ τῇ κολάσει παρέδωκαν, ὥς φησιν στῆς φωτιζούσης κλίμακος υποφήτης. Βλέπε, τέκνον, μὴ στρατῆς εἰς τὰ ὀπίσω. Καὶ τοῦτο γὰρ γέγραπαι adolescentis mores, ipsumque incessum, vultus hilaritatem, oculorum modestam constitutionem, omnem denique, quae illi inerat divina gratia, perspexit, ait: Benedicat tibi Deus, fili, teque vas electionis faciat. Parentibus vero leni voce dixit: Vere Spiritus Dei in hoc adolescente requievit, Peracto autem consueto ministerio et vigiliarum laude sive officio matutino instante, post solitum Canonis complementum, illum deifer Pater noster Joannes ante sacram speluncam acceptum, (ipse enim inde non prodibat) plurima his verbis docehat: e Beatus es, fili Stephane, quia hodiernam alie ram piscinam, primæque propugnaculum suscipis, novo lumine priori addito indutus. Beatus es, fili, quia hodierna die vocem Christi evangelice imples, relinquisque patrem, et matrem, et sorores, et cætera omnia, quæ quidem hodie 419 sunt, cras vero jam non sunt: tuisque humeris ejus crucem gestas, ut regni cœlorum hæres es e possis. Beatus es, fili, quia prophetice elegisti abjectus esse in domo Dei magis quam habitare in tabernaculis et civitate hæreticorum Christianos calumniantium”, Vide, fili, monastica dignitatis appellationem: Quoniam non est colluctatio adversus sanguinem et carnem, sed adversus principalus, adversus polesta - tes, adversus mundi rectores tenebrarum hujus ›æculi, contra spiritualia nequitiæ, in cœlestibus”, ut ait vas electionis Paulus. Vide, fili, cui te addicis, ue rursus majore parentum desiderio quam Dei tenea ris. Nam hic quidem et creat et servat: illi vero, quos amant perdunt, et suppliciis dedunt, ut docet illuminantis sealæ" interpres. Vide, fili, ne retrorsum convertaris. Nam id quoque scriptum est: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno calorum 38. ) Cum hisce et pluribus aliis sermonibus illam instruxisset, petitasque forficulas ex ejus manibus accepisset, eum totondit ætatis annum decimum sextum agentem, angelieaque veste induit. Omnibus vero consueto ritu peractis, 420 sancti adolescentis parentes e monte discessere, Deique laudes prædicando, se in propria recepere. "Οτιπερ οὐδεὶς ἐπιβαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ἐπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.» Ταῦτα οὖν κατηχήσας αὐτὸν καὶ τὰ τούτων πλείονα, καὶ ψαλίδιον, ἀπέκειρεν αὐτὸν τῷ ἐξ καὶ δεκάτῳ χρόνῳ τῆς αὐτοῦ ἡλικίας, καὶ κὸν σχῆμα, καὶ τῆς ἐπακολούθουν συνηθείας διαδραμούσης, οἱ τοῦ ὁσίου τὰ οἰκεία κατέλαβον, αἰνοῦντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν. Ὁ δὲ τίμιες Στέφανος ἀποδύεται πρὸς τοὺς ἀγῶνας, ἐπιμελούμενος τῶν πρὸς ἀρετὴν ἐφοδίων. Καὶ ἐδίδου Θεῷ ἑκάστου καιροῦ τὸν πρόσφορον καρπόν. Ἐν δὲ ὑπονοία γαστριμαργίας ὁ καρπὸς ἦν αὐτῷ ἡ ἐγκράτεια· καὶ λογισμῶν ἐπερχομένων αὐτῷ ἡδονῆς τινος σωματικής, αὖθις ἡ σωφροσύνη αὐτῷ ἀνεβλάστανεν. Θυμοῦ δὲ καὶ ὀργῆς τοσοῦτον ἐκράτησεν, 20 Psal. LXXXIII, αἰτήσας καὶ λαβὼν παρὰ τῶν αὐτοῦ χειρῶν τὸ ἐνδιδύσκει αὐτὸν τὸ ἀγγελι γονεῖς τοῦ ὄρους ἀπάραντες Venerandus autem Stephanus sese ad certamina. accinxit, his rebus dando operam, quæ ad virtutemducunt. Singulis temporibus congruentem fructum Deo offerebat. Siquidem in gulæ cogitatione, fructus illi erat abstinentia: cogitationibus vero corporeæ alicujus voluptatis in ipsum insurgentibus,. in eo vicissim germinabat continentia. Iræ autem 33 Luc. 1x, 62. 11. 21 Ephes. vi, 12. ss Joannes Climacus. • al. εὐφυέστατον, al. εὐσταθὲς ἦθος. 1 al. ἐπακολούθως.!. ἐπακολουθούσης.

Lantum dominabatur, ut cum Propheta de eo dici ὡς προφητικῶς εἰπεῖν· Κωφὺς οὐκ ἀκούων, καὶ posset Surdus non audiens, et mutus non aperiens ἄλαλος οὐκ ἀνοίγων τὸ στόμα αὐτοῦ, καρπο ρῶν τὴν ἀγάπην καὶ τὴν ὑπομονήν. Καὶ οὕτω πάν των περιεγένετο, καὶ τῶν λογισμῶν ἐνίκησεν δ τας φανταστικὰς τρικυμίας, ὥστε θαυμάζειν τὴν περὶ πάντα αὐτοῦ ἀρετὴν τὸν θεοφόρον Ἰωάννην καὶ λέγειν· Τέκνον, ἀνάσχου τῆς πολλῆς ἀσιτίας, διὰ τὴν τοῦ δρους πάνυ κρυμώδη στυφότητα καὶ τῶν ἀνέμων την σφοδράν ζεφύρωσιν, μή πως ατονήσειας πρὸς τὴν τῆς διακονίας παράστασιν. Ην γὰρ διακονῶν τῷ ὁσίῳ περὶ τὰ χρειώδη, καὶ τὸ ὕδωρ ἀπὸ πολλοῦ διαστήματος ἐπικομίζων. Εἰς τὸ γὰρ ἐπὶ νότον μέρος τοῦ ὄρους ἐπὶ τὸ πρανὲς καὶ καθόμαλον, ἔνθα ἐστὶν καὶ τὸ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Αὐξεντίου κοιμητή ριον, ὅπερ αὐτὸς κατεσκεύαζεν ἔτι ζῶν, ὅταν ἦν ἐν Τριχιναρέας τοῦτο ἐπονομάσας, ἢ διὰ τὸ τραχύ τοῦ τόπου καὶ δύσβατον, ἢ διὰ τὴν τῶν ἐνδυμάτων άκεν θώδη και σκληρὰν καὶ τραχυτάτην ἐπένδυσιν, ὅπερ ἅγιον φροντιστήριον μέχρι τῆς δεῦρο φυλάττεται και βίῳ λαμπρυνέται, ταῖς τῶν ὁσίων Πατέρων εύχαῖς. Ἐκ τούτου, ὡς εἴρηται, τοῦ δυσβάτου τόπου το τε ὕδωρ καὶ πᾶσαν τὴν χρείαν ἐν καιρῷ καύσωνό; τε καὶ χειμῶνος ἀποκομίζων ὁ πανόλβιος Στέφανος οὐκ ὤκλασέ ποτε, οὐδὲ τὸν συνήθη αὐτοῦ κανόνα ἀπέλιπεν. Αλλ' ἐσημέραι ἀρχὴν προσλαμβάνων, εὐπρόθυμος ἦν καὶ ἀνεπηρέαστος παθῶν τε καὶ δαιμόνων. Κατ' ίχνος δὲ ἀκολουθῶν τῷ σεβασμίω αὐτοῦ καθηγητῇ Ἰωάννῃ, οὐ διελίμπανεν ἐξ αὐτοῦ τὰ τῆς σωτηρίας διδασκόμενος τοῦ ἐπιμελεῖσθαι. os suum s. Fructus vero quos ferebat, charitas et patientia erant. Sic omnibus superior evasit, plantasticosque cogitationum fluctus adeo deviçit, ut ejus in omnibus virtutem deifer Joannes admiratus illi diceret: Fili, summam tuam a cibis abstinentiam remitte, ob hujusce montis rigidissimum frigus vehementemque ventorum flatum, ne forte impar sis ad obeundum ministerium. Scilicet sancto necessaria ministrabat, longoque intervallo dissitam aquam afferebat. Quippe ad partem australem montis, ubi declivis et planus est, situm est sancti Patris nostri cameterium, quod ipse, dum 421 in vivis erat et in monte degebat, exstruxit, et monasterium sauclarum mulierum fecit, Trichina- τῷ ὄρει, καὶ μοναστήριον γυναικῶν ἁγίων ἐποίησεν, rize nomine illi indito vel propter loci asperitatem et aditum difficilem, vel propter spinosa, dura et asperrima indumenta. Quod quidem monasterinm in hanc usque diem perseverat, et sanctorum Patrum precibus, vivendi instituto clarum efficitur. lt.que ex isto, ut dictum est, difficili loco aquam omniave necessaria tempore æstatis et hiemis afferebat beatissimus Stephanus; in quo quidem agendo, nunquain animo defecit, vel consuetum suum canonen deseruit: sed contra quotidie incipiendo alacer erat, nullis affectuum perturbationibus, vel demonum injuriis obnoxius. Vestigiis vero venerandi sui magistri Joannis insistens, salutaribus ejusdem præceptis assiduam operam dabat. Cæterum, tantæ virtutis erat sapiens iste Joannes, ut quadrupedes animantes humana voce ex nomine ipse vocaret, illæque res necessarias et responsa ei afferrent. Nulli vero incredibile videatur quod dicturus sum, cum non ignoretis, fratres sancti, si quis servaverit illud, ad imaginem et similitudinem, non solum feroces belluas hujusmodi homini - subjiciendas fore, sed ipsa etiam elementa; 422 cojus quidem rei testes sunt, in igne tres puerì: in aqua Moyses, Jesus, Elias et Elisæus: in feris, Daniel et Jonas. Verum quid multos commemoro? Simili modo et hic divinus Pater Joannes catellum in monte habebat; atque si contigisset sanctum Stephanum in colle non adesse, sed in aliquo ministerio versari, interimque aliqui vicinorum montium monachi ad se venirent (siquidem plurima tunc in ipsis montibus monasteria erant, quæ impius et novus Babylonicus, tyranni more, sulo aquavit (2'). Itaque canem ex nomine vocabat pius iste Pater, scriptisque in tabella his quæ sibi opus erat in gratiam fratrum qui advenerant, eam collo cinis illigabat, et audientibus illis fratribus ipse di- * Psal. xxxvi, 14. 10 Genes. 11, 26. b Τοιοῦτος γὰρ ἦν οὗτος ὁ σοφὸς Ιωάννης, ὥστε καὶ τετράποδα ζῶν τῇ ἀνθρωπίνῃ φωνῇ καλεῖν αὐτὸν ἐξ ὀνόματος, καὶ ταῦτα χρείας αὐτῷ καὶ ἀποκρί σεις ἀποκομίζειν. Καὶ μηδενὶ ἄπιστον νομισθείη δ δ μέλλω λέγειν· εἰδότες, ἀδελφοὶ ἅγιοι, ὅτιπερ εί φυλάσσει τις τὸ κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν, οὐ μόνον τὰ ἄγρια ζώα τῷ τοιούτῳ ὑποτάσσεται, ἀλλά καὶ αὐτὰ τὰ στοιχεῖα. Καὶ μάρτυρες τούτου, ἐν μὲν τῷ πυρί, οἱ τρεῖς παῖδες· ἐν δὲ τῷ ὕδατι, Μωϋσής, Ἰησοῦς, Ἠλίας καὶ Ελισσαίος· ἐν δὲ θηρίοις, Δανιὴλ καὶ Ἰωνᾶς. Καὶ τί πολλοὺς ἐπιφέροιμι; τῷ ὁμοίῳ τρόπῳ καὶ οὗτος ὁ θεσπέσιος Πατὴρ Ιωάννης κυνάριον ἐκέκτητο ἐν τῷ ὄρει· καὶ εἰ ἔλαχεν τὸν ὅσιον Στέφανον μὴ παρεῖναι ἐν τῷ βουνῷ, ἀλλ' ἐν διακονία τινὶ, καὶ παρέβαλόν τινες ἐκ τῶν πέριξ ὁρῶν μοναχοὶ πρὸς αὐτόν. (Πολλὰ γὰρ ἦν τότε ἐν αὐτοῖς τοῖς ὄρεσιν μοναστήρια, ἅπερ ὁ ἀπεβὴς και νέος Βαβυλώνιος τυραννικῶς ἐξηδάφισεν διὰ τὸ φιλοκύνηγον αὐτὸν εἶναι.) Εκάλει οὖν ἐξ ὀνόματος τὸ κυνάριον ὁ θεόφρων οὗτος Πατήρ, καὶ γράφων πιττάκιον· ὅτι ἂν πρὸς χρείαν ήθελεν ἕνεκα των παραβαλόντων ἡ ἀδελφῶν ἔδενεν τὸ γραμμα 6 al. ἐκράτησε. h al. λογισθείη. i al. παρόντων. ΝΟΤΑ. *Εδενεν. Vox Græcorum niediæ et inlinæ ætatis, qui loco verbi δέειν, verla δένειν, et δίννειν asurpant. Suppl. jux'a Græcum, eɔ quod venationis aman; esset.

τείον εἰς τὸν τοῦ κυναρίου τράχηλον, καὶ ἔλεγεν, cebat: • Vade infra in monasterium, lanque αυτῷ εἰς ἐπήκοον τῶν παραβαλόντων· ε "Απελθε κάτω ἐν τῷ μοναστηρίῳ, καὶ τόδε τὸ γραμματεῖον ἀποκόμισον τῇ ἡγουμένῃ, καὶ ταχύνας ὑπόστρεψον.» Εὐθέως δὲ τὸ κυνάριον κατὰ τὴν ἐπιταγὴν τοῦ Πατρὸς τὸ μοναστήριον κατελάμβανεν, καὶ τῇ κέλλη τῆς ἡγουμένης ἐπιβαβύζον τὴν ἐντολὴν ἐπλήρου. Ηδεισαν γὰρ καὶ οἱ 1 τοῦ μοναστηρίου τὴν τοῦ ζώου διακονίαν, καὶ εὐθέως αὐτὸ τῇ ἡγουμένῃ εἰσεκόμι ζον, καὶ πρὸς τὴν γραφὴν ἐποίουν. Καὶ ταῦτα ποιοῦν τὸ κυνάριον, αὖθις ἀνήρχετο ἐπὶ τὸ ὄρος. τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. η Αλλοτέ ποτε ἐκ διακονίας τινὸς τὸ ὄρος καταλαΕὼν ὁ τιμιώτατος Στέφανος, εὗρεν τὸν θεοφόρον Ἰωάννην πρὸς τὸ θυρίδιον τοῦ σπηλαίου τὴν ἁγίαν αὐτοῦ κάραν ἐπιθήσαντα, κλαίοντα πικρῶς. Ως δὲ εἰσελθὼν καὶ τὴν συνήθη βαλών μετάνοιαν, παράθεσ σιν οὐκ ἔλαβεν, διὰ τὸ τὸν Πατέρα οὐ μικρῶς ὀδύρε σθαι· διελογίζετο κάτω κείμενος, τίς ἄρα εἴη ὁ τοῦ Πατρὸς κλαυθμός. Ὁ δὲ πραῦς ἐκεῖνος Πατήρ θεό θεν γνοὺς τοὺς διαλογισμοὺς τοῦ ἁγίου, ἀναστήσας αὐτὸν εἶπεν· «Διὰ σέ μου ὁ θρήνος, ὦ τιμιώτατον τέκνον. Ἔγνων γὰρ ἐπὶ σοῦ αὐξάνεσθαι, καὶ κατα στρέφεσθαι τόνδε τὸν τόπον ὑπὸ τῆς νυνὶ ἀναζετά. σης τῶν εἰκονοκαυστῶν αἱρέσεως.· Ὁ δὲ τίμιος Στέφανος ἐκ καρδίας στενάξας οδυνηρῶς εἶπεν· ο Πάτερ, συναπολλύμενον κἀμὲ τῇ αὐτῶν ἀπεδεία, καὶ μὴ σωζόμενον;» Ο δὲ ὅσιος Ιωάννης φησίν· Οὐχὶ, τέκνον· ἀλλ᾽ οὖν βλέπε. Γέγραπται γάρ, Ο ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται.» Και προεῖπεν αὐτῷ πάντα ἃ ἐκείνῳ ἔμελλον αὐτῷ συμβαίνειν. Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ ἐκείνῳ ὁ τοῦ τιμίου Στεφάνου πα τὴν τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο. Καὶ τὴν πόλιν τούνεκα καταλαβὼν οὗτος, παρὴν πρὸς τὴν τοῦ γεννήτορος κηδείαν. Καὶ μετὰ τὴν τούτου ἐνταφίασιν, τὰ συνόντα αὐτοῖς ἐν Κωνστατινουπόλει ἅπαντα πεπρα κὼς *, ἅμα τῇ μητρὶ καὶ τῇ μιᾷ ἀδελφῇ (τῆς ἄλλης προαποκειραμένης ἐν ἑτέρῳ τοῦ Βυζαντίου μονα στηρίῳ), οὕτω 1 τῆς ἐνεγκαμένης ἀπάραντες, τὸ ὄρος κατέλαβον. Ο δὲ τίμιος Στέφανος τήν τε μητέρα καὶ ἀδελφὴν εὐλογηθῆναι ποιήσας παρὰ τοῦ ἁγίου γέροντος Ἰωάννου, καὶ κατηχηθῆναι τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, αὖθις κατήνεγκεν αὐτὰς ἐν τῷ γυναικείῳ μοναστηρίῳ, καὶ συγκαταριθμήσας αὐτὰς τῇ ἁγίᾳ ἐκείνῃ συνοδίᾳ, γίνεται αὐτὸς τῆς σαρκικῆς μητρὸς πνευματικὸς Πατὴρ διὰ τοῦ ἁγίου σχήματος, ὁμοίως καὶ τῆς ἀδελφῆς. Καὶ μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου σχήματ τος συμπλήρωσιν, αὐτὸς ἀπάρας ἐπὶ τὸ ὄρος, ᾤχετο τα προτέρα διαγωγή. Ἐν πᾶσι δὲ τοῖς θεαρέστοις ἔργοις καλῶς διαπρέ μας ὁ θεοφόρος Ἰωάννης ἐν εἰρήνῃ ἐκοιμήθην καὶ "Psal. LXVII, 36. 27 Matth. x, 22. tabellam fer præfectæ, et celeriter redi. › Mox vero canis Patris mandatis obsequens, monasterium petebat, et cellæ præfecta allatrans jussum implebat. His enim, qui e monasterio 423 erant, notum erat canis ministerium, statimque illum ad præfectam adducebant, atque his, quæ in tabell scripta erant, faciebant satis. Tum canis haec faciens rursus in montem revertebatur. Vere, ut cum propheta loquar, mirabilis Deus in sanctis suiɛ ". Οντως, προφητικῶς εἰπεῖν, θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν Aliquando autem ex aliquo ministerio in montem reversus honoratissimus Stephanus reperit deiferum Joannem, capite ad fenestram specus innixum, amare flere. Igitur cum ingressus se consueto ritu inclinas set, nec benedictionem accepisset ob Patris luctum non parvum; infra jacens apud se cogitabat, quisuam esset ille Patris gemitus. At mansuetus Pater divinitus cognitis sancti Stephani cogitationibus, ipsum erexit, eique ait: Tui causa meus est luctus, o fili honoratissime. Siquidem novi futurum esse, ut sub te iste locus incrementum capiat, et postea ab Icono - caustarum hæresi jam nunc refervescente evertatur. Cui venerandus Stephanus ex imo corde graviter ingemiscens dixit: Mene etiam, o Pater, cum illorum impietate periturum, nec salvum futurum? › Cui sanctus Joannes: Nequaquam, o lili; sed vide. Scriptum est enim: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit v. Illi deinde omni 424 quae ipsi eventura erant praedixit. Sub idem tempus venerandi Stephani pater vita functus est; qua de causa urbem ille petiit, et patris exsequiis affuit. Post cujus sepulturam, simul cam matre et una e sororibus (uam alia in alio Byzanti monasterio detonsa fuerat), omnia qua: Constantinopoli possidebant, vendidit. Quo facto, patria relicta, sese in montem contulerunt. Venerandus vero Stephanus, postquam, se auctore, santus senex Joannes suæ matri et sorori benedictionem impertisset, sermonemque veritatis eas docuisset, ipsas in mulierumi monasterium deduxit, quas sancto conventui annumerando, ipse per sanctum habitum, carnalis matris factus est spiritalis Pater, similiter et sororis. Expletis deinde sancti habitus cæremoniis, ipse in montem ascendit, et ad priorem vitæ rationem rediit. Deifer porro Joannes cum in omni Deo acceptorum operum genere excelluisset, in pace dormivit, i Unus habet ɛl. * al. πέπρακτο. 1 al. οὗτοι. m Duo hic addunt ἐπὶ τὸ αὐτό. ΝΟΤΑ. Επιβαβύζων. Vos eorumd, ἀπὸ τοῦ βαύξειν, quod est latrare.

praclareque ex hoc mundo emigravit, multis sancto τῶν τῇδε καλῶς μετέστη, πάμπολλα κατηχήσας τὸν Stephano datis monitis, cui quidem postremum dixit: Salutem consequere, fili, vide imminentis tibi periculi 425 finem. Quibus minime turbalus divinus Stephanus, sed contra animo obfirmatus, signum pulsavit, eoque Patris dormitionem manifestam fecit. Tunc videre erat chorum ascetarum ex vicinis montibus, collibus, campis et silvis, velut cervos siti Jaborantes, ad montem fontis deiferi Auxentii accurrentium, ut deifero Joanni extremum osculum darent et justa persolverent. Ita ergo venerandum et sanctum illius corpus in cœmeterio patrum depositum fuit: pretiosa vero ejus anima ab angelis Dei ad coelos sublata est, perpetuis gau·liis fruitura. ἅγιον Στέφανον, καὶ τελευταῖον εἰπών· ο Σώζου, τέκνον, βλέπε δὲ τοῦ ἐπερχομένου κινδύνου σας τὸ πέρας. Ἐν τούτοις οὖν ὁ θεόφρων Στέφανος μηδεν ἁγιάσας, ἀλλὰ μᾶλλον εὐθυμήσας, το κροῦμα δέδωκε καὶ κατάδηλον ἐκ τούτου ποιεῖ τὴν τοῦ Πατρὸς κα μησιν. Καὶ ἦν ἰδεῖν χορὴν ἀσκητῶν ἐκ τῶν πέριξ ὁρῶν, βουνῶν τε καὶ πλαγιάζων καὶ ναπῶν, ὡσεί τινας ἐκ δίψης Ελάφους, ἐπὶ τὸ τῆς πηγῆς τοῦ Θεοφόρου Αυξεντίου ὄρος συντρέχοντα;, τὸν θεοφόρου Ἰωάννην τὸ τελευταῖον ἀσπάσασθαι καὶ κηδεύσαι· καὶ οὕτως τὸ μὲν σῶμα αὐτοῦ τὸ τίμιον καὶ ἅγιον ἐν τῷ κοιμητηρίῳ τῶν πατέρων ἀπετέθη· ἡ δὲ τιμία αὐτοῦ ψυχὴ ὑπ' ἀγγέλων Θεοῦ ἀνεκομίσθη προς οὐρανοὺς ἀϊδίως ἀγαλλιωμένη. ᾿Απὸ δὲ δόξης εἰς δόξαν καὶ ἐξ ἁγίου πρὸς ἅγιον τὸ μεταφοιτᾷν εὔθετον. Οὐ γὰρ ἐλλιπής ὁ ἀριθμὸς τῶν τοῦ Θεοῦ δούλων. Καὶ γὰρ τοῦ Μωσέως τετελευτηκότος, παρὴν ὁ τοῦ Ναυὴ Ἰησοῦς· καὶ Ἡλίου ἀναληφθέντος, παρευθύς Ελισσαιὲ τῆς μηλωτής καὶ τῆς χάριτος κληρονόμος έγνωρίζετο ἐν διπλῷ. Τοιώσδε καὶ τοῦ θεοφόρου Ἰωάννου τῶν ἐνθέντε ματαστάντος, ὁ τίμιος Στέφανος καὶ τοῦ τρόπου καὶ τῆς χάριτος ἐν διπλῷ καὶ μάλα περισσοτέρως κληρονόμος γνωρίζεται. Εδει γὰρ αὐτὸν ὡς τὰ πρῶτα κληρωσάμενον τῶν αὐτοῦ μαθημάτων", καὶ μικροῦ δεῖν τοῖς τοῦ μακαρίου θεοφιλέσιν έργοις ἐξισοῦσθαι, ὅ καὶ ἐπέδειξεν. Ωσπερ γὰρ παῖς τοῦ οἰκείου πατρός, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ οὗτος τοὺς τῆς ἀρετῆς χαρακτήρας τοῦ οἰκείου ἀνετυπώσατο διο δασκάλου. Οὗτος οὖν ὁ τῆς ἐπουρανίου μητροπόλεως οἰκιστὴς, ὁ τέλειος ἐν μονάσιν ἀριθμὸς, ὁ κατὰ ἀκο λουθίαν ἑξάριθμος οικήτωρ τοῦ θείου τούτου καὶ ψυχοσώστου ἄντρου γενόμενος, ὁ νέος Ιάρεδ, ἔκτος ἀπὸ Ἀδὰμ χρηματίσας, καὶ πατὴρ Ενώχ γνωρ:- σθεὶς τῇ ὁμοίᾳ εὐαρεστήσει. Καὶ αὐτὸς γὰρ ἔκτος ἀπὸ τοῦ παμμάκαρος Αυξεντίου γνωρίζεται· ὅστις ὡς υἱὸν τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον συλλαβὼν προφητικῶς, τὴν διὰ μαρτυρίου εὐαρέστησιν, ὡς νέον Ενώχ τὸν τῆς εὐαρεστήσεως πρώταρχον ἀποτέτυκεν. Τὴν δὲ τοῦ καθηγητοῦ μετάθεσιν ἀλγῶν, ἡνιᾶτο καὶ ἤσχαλλε, καὶ διελογίζετο πάντως, ὡς καλὸς ὀπαδός, τὸ τοῦ διδασκάλου ἀναπληρώσασθαι ἀγώνισμα. Καὶ ὥσπερ οἱ θαλάσσια νῶτα διαπερᾷν εἰωθότες, καὶ τὰς ματ Verum a gloria ad gloriam, et a sancto ad sanctum apposite transeundum est. Nec enim deficit numerus servorum Dei. Siquidem mortuo Moyse, prasto fuit Jesus filius Nave; et Elia assumpto, confestim Elisaeus melotes et gratiæ in duplo leres agnitus est. Simili modo, deifero Joanne ex hac vita egresso, ejus vivendi moris, loci et gratiæ in duplo atque etiam multo cumulatius hæres fuit venerandus Stephanus. Consentaneum enim erat, ut is, qui præcipuæ illius doctrina hæres fuerat, ejusdem etiam beati Patris piis operibus proxime exæquaretur, quod utique ostendit. 426 Siquidem ut filius proprii parentis eosdem mores, sic ille proprii magistri virtutis vestigia expressit. Ilic ergo cœlestis metropolis ædificator, perfectus inter unitates numerus, divini istius et salutaris antri sextus ordine habitator factus est; novus Jared, sextus ab Adam appellatus, et pater Enoch agnitus vita pariter Deo placita. Ipse enim sextus est a beatissimo Auxentio. Ipse, inquam, tanquam filio, timore Dei concepto, juxta prophetam, placitum Deo martyrium, tanquam novum Enoch placitæ Deo vitæ ducem, peperit *. Cæterum ob migrationem præceptoris moerore et tristitia affectus, magistri certamen, more egregii assecle, omnino perficere meditabatur. Εt quidem quemadmodum qui maria trajicere longasque peregrinationes suscipere solent: cum aquarum natura certas vias non habeat, nec pedum vestigia vel curruum lineas propter fluxam et mollem substantiam recipiat; positionem siderum attendendo, pre- κρὰς ἀποδημίας ποιούμενοι· ἐπειδὴ τῶν ὑδάτων ἡ positam sibi viam decurrunt, et ex superioribus cursibus inferiorem semitam aperte conjiciendo, sine errore iter minime tritum pergunt: quemadmodum 427 etiam ii, quibus in continenti commorari ✓ placet, cum se invicem invisere cupiunt, non ignotis semitis seipsos credunt, metu errandi, vel in latronum insidias incidendi, sed per publicam viam susceptum iter cum multa securitate perficiunt; pari ratione beatissimus Pater noster Stephanus, 18 Eccli. xLiv, 16; Hebr. xt, 5. φύσις ὁδοὺς οὐκ ἔχει διωρισμένας, τύπους τε ποδών καὶ γραμμὰς οχημάτων" διὰ τὸ μανὸν καὶ χαῦνον τῆς οὐσίας οὐ δεχομένη, τῇ θέσει δὲ τῶν ἀστέρων προσέχοντες, την προκειμένην αὐτοῖς ὁδὸν διοδεύουσιν· καὶ ἐκ τῶν ἄνωθεν δρόμων σαφῶς Ρ τὴν κάτωθεν τεκμαιρόμενοι τρίβον, ἀπλανῶς τὴν ἀτριβή πορείαν ὁδεύουσιν. Καὶ ὡς αὖθις οἱ τὰς ἐν ἠπείρω διατριβὰς ἀσπαζόμενοι, ὅταν φοιτᾷν πρὸς ἀλλήλους ἐθέλωσιν· οὐ ταῖς ἀγνοουμέναις ατραπούς σφᾶς αὐ • al. μαθητῶν. • al. σχημάτων, α!. σχισμάτων • al. σοφῶς.

studebatque in supernam civitatem Jerusalem iter facere: quasi totidem astra se superne dirigentia, vitæ Deo placitæ magistros, sanctique specus ab Auxentio ad Joannem successionis ordine incolas, quinque sanctos Patres considerans; velutque viam aliquam regiam et publicam, habitationem ab eis trițam animo vestigans, eamque ingredi enitens, ad angustam cellulam accessit, seque in subterranea rupe inclusit, ætatis anno tricesimo primo, ex quinta sextam sortem restituens, sexque astrorum, si cui placet dicere, parem numero splendorem exæquans. Ilic ergo solitudinis amore summe imbutus mansit, nihil omnino hujus sæculi possidens. Nempe in spelunca moutis quasi in quodam alveario, instar apis, inclusus admirandus 428 Stephanus, surve et voluntarium mel virtutis diligenter elaborabat, illudque Deo universorum Regi offerebat. Sic secure sensibus exercitatis, ut fleret habitus, et rectum a deteriore discerneret, retia quoque more apostolorum connectendi et contexendi, atque etiam eleganter scribendi artem didicit, ut ne alicui gravis et molestus esset, sed potius e propriis laboribus indigenti largiretur. Postquam ergo sic se omni terrena sollicitudine expediisset, id unum curæ habuit quomodo in orationibus et jejuniis Deo placeret. Idcirco omnis virtutis studiosus, affectuum spinas, more optimi agricolæ, radicitus amputavit, Cogitationes destruens, et omnem altitudinem extollentem se ad - τοὺς ἐμπιστεύουσι, τὸν ἀπὸ πλάνης δεδιότες φόβον, quandoquidem ardua vitae pelagus trajicere optabat, καὶ τῶν λῃστῶν τοὺς λόχους ἀγωνιῶντες· ἀλλὰ ταῖς λεωφόροις κεχρημένοι σὺν ἀσφαλείς πολλῇ τὴν προκειμένην ἀποδημίαν ἀνύουσιν. Ομοίῳ τρόπῳ καὶ οὗτος ὁ παμμάκαρ Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος ἐπειδὴ τοίνυν καὶ πέλαγος βίου χαλεποῦ διαπερᾷν ἤθελεν, καὶ εἰς τὴν ἄνω πόλιν Ἱερουσαλὴμ ὁδεύειν ἐσπού δαζεν· ὡς οἷον ἀστέρας ποδηγοῦντας αὐτῷ ἄνωθεν τοὺς τοῦ θεαρέστου βίου υποφήτας, καὶ τοῦ ἁγίου σπηλαίου ἐν διαδοχῇ οἰκήτορας ὁσίους πέντε Πατέ ρας, τοὺς ἀπὸ Αυξεντίου ἕως Ἰωάννου περισκοπῶν, καὶ ὡς ὁδόν τινα βασιλικὴν καὶ λεωφόρον, τὴν ὑπὸ τούτων τριβεῖσαν οἴκησιν ἐν τῷ νοὶ ἰχνηλατῶν καὶ ἐπιδαίνειν σπουδάζων, πρόσεισι τῷ στενωπῷ οἰκία σκῳ καὶ τῇ ὑπογαίῳ πέτρα ἑαυτὸν ἐγκαθείρξων, τῷ τριακοστῷ πρώτῳ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἡλικίας, τὸν ἐκ τοῦ πέμπτου ανατωσάμενος ἔκτον κλῆρον, ὡς εἴ τις εἴποι, τῆς ἑξάστρου φωταυγίας ἀναπληρῶν τὸ ἱσάριθμον. Καὶ τὸ φιλήσυχον πεπαιδευμένος εἰς ἄκρον ἔμεινεν, μηδὲν τὸ σύνολον κτώμενος τοῦ αἰῶνος τούτου. Μελίσσης γὰρ τρόπῳ, οιονεί σίμβλη τινὶ, ἐν τῷ σπηλαίῳ τοῦ ὄρους ὁ θαυμαστὸς οὗτος Στέφανος ἑαυτὸν ἐγκαθείρξας, τὸ ἡδὺ καὶ ἀνήροτον τῆς ἀρετῆς ἐπιμελῶς εἰργάζετο μέλι, τῷ παμβασιλεί τῶν ὅλων τοῦτο προσφέρων Θεῷ. Καὶ οὕτω γυμνα σθεὶς ἀδεῶς τὰ αἰσθητήρια, ὥστε ἕξιν γενέσθαι, καὶ διακρίνειν τὸ καλὸν ἀπὸ τοῦ χείρονος, ἔμαθεν μέντοι καὶ ἐργάζεσθαι τὴν ἀποστολικὴν ἐκείνην τῶν δικτύων συρραφὴν καὶ σύμπλεξιν τῆς ἁλιευτικῆς τέχνης, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὴν καλλιγραφικὴν, διὰ τὸ μὴ ἐπι- versus scientiam Dei 3, propheticam illam vocem βαρῆσαί τινα, ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ τῶν ἰδίων κόπων ἐπι impleus, quæ ait: Novate vobis novalia et nolite διδόναι τῷ χρείαν ἔχοντι. Πάσης δὲ γηΐνης φροντίδος: serere super spinas. ἑαυτὸν ἐλευθερώσας, μίαν ἔσχε φροντίδα, τὸ πῶς ἀρέσῃ τῷ Θεῷ ἐν μὴν ἀλλὰ καὶ πάσης ἀρετῆς ἐπιμελούμενος, ὡς γεωργός τις ἄριστος, προῤῥίζους ἐξέτεμεν τῶν πα θῶν τὰς ἀκάνθας, Λογισμούς καθαιρῶν καὶ πᾶν ὕψωμα επαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, ᾽ ἐκείνην τὴν προφητικὴν πληρῶν φωνὴν τὴν λέγουσαν· Νεώσατε ἑαυτοῖς νεώματα, καὶ μὴ σπείρητε ἐπ' ἀκάνθαις. Ἐν δὲ τοῖς θεαρέστοις τούτοις ἀσκουμένου τοῦ παμμάκαρος τούτου, πᾶσιν ἐντεῦθεν γίνεται κατά δηλος. ᾿Αληθὲς γὰρ τὸ μὴ δύνασθαι πόλιν κρυβῆναι ἐπάνω ὄρους κειμένην. Τί δὲ ἐκ τῆς ἀρίστης αὐτοῦ συμβαίνει πολιτείας; Πολλοὶ τῷ θείῳ ζήλῳ τοῦ Χριστοῦ πυρωθέντες προστρέχουσιν, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ συνοικήσεως ἀντιβολοῦσι τυχεῖν, καὶ ὁδηγὸν τοῦ κατὰ Θεὸν βίου γενέσθαι αὐτὸν ἱκετεύουσιν. Καὶ δὴ μόλις μὲν, πείθουσι δὲ ὅμως. Ἐβιάζετο γὰρ τοῦτον τοῖς πᾶσι πάντα γενόμενος, καὶ μὴ τὰ ἑαυτοῦ μόνον σκοπεῖν ἕκαστον διδάσκων, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν πλησίων ἐπιζητεῖν, ἵνα σωθῶσιν· ἔνθεν δὲ ἕως δυοκαί δεκα τέως τὸν ἀριθμὸν ἀδελφοὶ πρὸς αὐτὸν ἐφοίτησαν, οὓς εὐαγγελικῶς κελευόμενος, ὅτι τὸν ἐρο χόμενον πρός με, οὐ μὴ ἐκβάλω έξω, δέχεται τούτους ἀσμενέστατα· οἷος παιδοτρίβης καλός, πρὸς τοὺς τῆς ἀσκήσεως επαλείφων ἀγῶνας. Καὶ 59 11. Cor. x, 4,5. Jerem. 17, 3. 4 al. μετ᾿ αὐτόν. Patrol. Gr. C. προσευχαῖς καὶ νηστείαις. Οὐ Dum in hujuscemodi rebus Deo acceptis sese exercet beatissimus Stephanus, cunctis ſit inde manifestos. Verum enim est non posse abscondi civitatem supra montem positam *. Quid ergo ex præstantissimo vitæ illius instituto accidit?Multi divino Christi zelo incensi accurrunt 429 eumque rogant ut ipsis secum commorari concedat, seque ducem præbeat vitæ, quæ secundum Deum est; atque illam vix quidem, persuadent tamen. Nempe eum ad id cogebat ille qui omnibus omnia factus est, quique docet, non tantum quæ sua sunt, unuinquemque quærere debere, sed etiam quæ sunt proximi, ut salutem consequantur ". Ilinc duodecim numero fratres illum convenerunt, quos libentissime recepit, jubente evangelica voce: Eum qui venit ad me, non ejiciam foras 33: eosque, veluti palestr.e magister peritus, ad asceticos labores subeundos ungebat. Ita23 Joan. vi, 37. * Matth. v, 14. "I Cor. x, 24,

καὶ ἐπιεικῆ τὸν τρόπον· εἶθ' οὕτως Ἰωάννην· καὶ μετ' αὐτὸν Ζαχαρίαν, ὡς ἀληθῶς εἰπεῖν, ἄνθρωπον τὴν πνευματικὴν ὁδὸν σεσοφισμένον. Ἐν οἷς καὶ Χριστοφόρον καὶ τὴν λαθρόδηκτον τοῦ Σατάν ξυνωρίδα (Σέργιόν φημι καὶ Στέφανον, τοὺς ἐκ Θεοῦ ὑπὸ τοῦ τυράννου ἐξανδραποδισθέντας, περὶ ὧν μετέπειτα διηγήσομαι)· καὶ ἄλλους δὲ τὸν ἀριθμὸν ἕξ, ὧν τὰ ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωῆς. Καὶ ἐν τούτοις ἐπολέσθη τὸ ὄρος, καὶ κοινοβίου θαυμαστοῦ τύπου καὶ ἁγιαστίαν ἐδέξατο· πάντων, ὡς εἰπεῖν, τῶν εἰς χρείαν Θεοῦ χορηγίᾳ, καὶ ταῖς τοῦ ὁσίου εὐχαῖς ἀνελλιπῶς εὐτρεπισθέντων, κοιμητηρίου τε καὶ ἑτέρων χρειωδῶν οἴκων, καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς ἀναγκαίων. Κοινόβιόν τε πανευσεβές συνεστάθη, τοῦ que primo Marinum admisit, virum bonis et æquis πρῶτα μὲν ἐδέξατο Μαρίνον, ἄνδρα τινὰ χρηστὸν mnoribus: deinde Joannem: postea Zachariam, virum, ut vere loquar, spiritalem viam eruditum. Inter hos erant quoque Christophorus, parque a Satana clam morsum (Sergium et Stephanum dico, et Dei servis mancipia Tyranni factos, de quibus infra). Alii item numero sex, quorum nomina in libro vitæ scripta sunt. Ab his mons ille instar urbis effectus est, egregiique cœnobii formam et sanctitatem recepit. Omnibus enim, ut ita dicam, necessariis, Dei liberalitate et sancti precibus cumulate paratis, nempe cemeterio, aliisque difciis 430 et rebus, quibus opus erat, coenobium religiosissimum conditum est, sancti Ausentii nomine insignitum quod quidem impius tyrannus, hostili erga sanctum animo, monasterio everso, Aurentii ἁγίου • Αυξεντίου φέρον τὴν κλῆσιν· ὅπερ ὁ μ:- collem nuncupavit, quod et ad hanc diem ab ejus symmystis dictitatur. Decenter igitur exstructo cœnobio, sermonis anchoram sanctus Pater noster Stephanus tenuit, qui e spelunca divinitus condita conventum hisce exhortationibus illuminabat: Fjlioli, attendito vobismet ipsis animabusque vestris; et timore, qui a dæmonibus animarum corruptoribus oritur, et pigritia depositis, Deum multum diligite. Siquidem nostrum in illum amorem non materiæ differentia vel perversus timor, sed affectus magnitudo commendat, quæ vel in parvis vestræ exercitationis muneribus animi magnificentiam declarat. Similiter tristitia et mærore procul amandatis, hilari animo ad Deum accedite, illud Prophetæ carmen assidue in mente versantes: Mihi autem adhærere Deo bonum est, ponere in Domino spem meam “. Siquidem spes vel somnio indicata, non minus quam veritas natrit: dum extremam desperationem exspectatione repellit, et facultatis languorem 431 spei manu erigit. Αt vero tristitia et mœror etiam illos, qui in calamitatibus sapere nituntur, ad maledicta compellunt. Verum vemiam habet affectus tyrannice agens, et ægrum accidentium magnitudine forsitan victum muka contra mentem loqui cogens. Cum ergo violentorum est regnum cœlorum, juxta vocem Domini, et violenti rapiunt illud ", pari modo et nos, fratres, juxta magnum et divinum prædicatorem Paulum, egentes, afflicti, angustiati, nudi, faune et siti laborantes, in solitudinibus errantes, et montibus, et speluncis, et cavernis terra 3, brevem istum hujus ærumnosæ vitæ nostræ incolatum religiose transeamus, ut illius futura vitæ hæredes facti, incorrupto Judici dicamus: Vide kumilitatem meam et laborem meum, et dimille universa delicta mea s. His et multis aliis exhortationibus beatissimus Pater poster Stephanus, quos in Christo parturiebat filios, singu. lis diebus illuminare non cessabat, eos ad salutis comparationem promovens. p άγιος τύραννος ἐχθρωδῶς πρὸς τὸν ἅγιον διακεί μενος, τὴν μονὴν ἐκδαφίσας, Αυξεντίου τὸν βουνὴν ἐπωνόμασεν· δ καὶ λέγεται παρὰ τῶν αὐτοῦ συμμυστῶν ἕως τῆς σήμερον. Τῆς οὖν τοῦ κοινοβίου εὐπρεπῶς ἐνιδρυνθείσης στάσεως, ὑπῆρχεν ὁ Πατέρ ἡμῶν Στέφανος τοῦ λόγου τὴν ἄγκυραν ἐπέχων· καὶ ἐκ τοῦ θεοκτίστου σπηλαίου τὴν συνοδίαν φωταγω γῶν, παρήνει αὐτοῖς λέγων· Τέκνα, προσέχετε ἑαυτοῖς καὶ ταῖς ὑμετέραις ψυχαῖς· καὶ τὸν ἐκ τῶν ψυχοφθόρων δαιμόνων εγγινόμενον φόβον, ἢ ἀκηδία, ἀπορρίψαντες, τὸν Θεὸν ἀγαπήσατε πολύ. Τὴν γὰρ πρὸς αὐτὸν ἀγάπην, οὐχ ὕλης διαφορά, ή πονηρὸς φόβος, διαθέσεως δὲ παρίστησι μεγαλοψυχία, τὸ δαψι λὲς τῆς γνώμης, καὶ ἐν τοῖς μικροῖς δώροις ὑμῶν τῆς ἀσκήσεως ἐμφαίνουσα. Ομοίως δὲ καὶ τὴν ἀθυ μίαν καὶ λύπην μακρὰν ἀφέντες, εὐθύμως Θεῷ προσέρχεσθε, τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο μέλος ἐν νῷ ἀεὶ ἐνδε λεχοῦντες, ὅτι. Ἐμοὶ μὲν τὸ προσκολλᾶσθαι τῷ Θεῷ ἀγαθόν ἐστιν· τίθεσθαι ἐν τῷ Κυρίῳ τὴν ἐλπίδα μου.» Τρέφει γὰρ καὶ ἐλπὶς ὀνειροπολουμένη, τῆς ἀληθείας οὐκ ἔλαττον, τὴν παντελῆ ἀπόγνωσιν ἀπο βουκολοῦσα τῇ προσδοκίᾳ, καὶ τὸ ἀναπεπτωκὸς τῆς δυνάμεως ἐγείρουσα τῇ τῆς ἐλπίδος χειρί. ᾿Αθυμία δὲ καὶ λύπη καὶ τοὺς σωφρονεῖν φιλονεικοῦντας ἐν ταῖς συμφοραῖς τὸν λογισμόν βιάζονται πρὸς τὸ δύσφημον· ἀλλὰ συγγνώμην τὸ πάθος ἔχει τυραννούν καὶ παρὰ γνώμην πολλὰ φθέγγεθαι τὸν λυπούμενον πείθον, νικώμενον ἴσως τῷ μεγέθει τῶν περιστά σεων. Ἐπεὶ οὖν βιαστῶν ἐστιν τῶν οὐρανῶν ἡ βασι λεία, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνὴν, Καὶ βιασταὶ αὐτ τὴν ἁρπάζουσιν, τῷ ἴσῳ τρόπῳ καὶ ἡμεῖς, ἀδελφοί, κατὰ τὸν μεγαλοκήρυκα καὶ θεῖον Παῦλον, ὥστε ρούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, γυμνη τεύοντες, πεινώντες καὶ διψῶντες, ἐν ἐρημίαις πλα νώμενοι, καὶ ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις, καὶ ταῖς ἐπαῖς τῆς γῆς, τὸ βραχὺ τοῦτο τῆς πολυωδύνου ἡμῶν ζωῆς παροίκημα τῆς ἐνθένδε εὐσεβῶς διαπεράσωμεν, ἵν' ἐκείνην κληρονομούντες εἴπωμεν πρὸς τὸν ἀδέκαστον Κριτήν· "Ιδε τὴν ταπείνωσίν μου καὶ τὸν * Psal. Lxxi, 28. ** Matth. xɩ, 12. ** Hebr. x1, 37. 37 Psal. xxiv, 18. r al, κοιμητηρίων. sal, τοῦ ὁσίου προπάτορος.

κόπον μου, καὶ ἄφες πάσας τὰς ἁμαρτίας μου. Τούτοις καὶ ἄλλοις πλείοσι παρακλητικοῖς λόγοις ὁ παμμάκαρ Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος φωταγωγῶν, οὓς ἐν Κυρίῳ· ἔδινεν παῖδας, τὸ καθεκάστην ἐνδελεχῶν οὐκ ἐπαύετο, αύξων αὐτοὺς πρὸς τὴν τῆς σωτηρίας ἀποκατάστασιν. Cum vero viginti numero facti fuissent discipuli, Marinum virum 432 divinitus prolectum, administrationi omnibusque monasterii rebus præfecit. Ipse autem asperius vitae genus aggressus est, sese angustius quam sinebant spelunca angustiæ, includere in animo habens. Cum enim montis cacumen ingenti rape terminetur, velutque præcipitt hiatum ad australem partem habeat in qua monasteriam et spelunca divinitus condita simul exsislunt, a ventis Borea et Africo secura; qui, ut dictum est, rupe in verticem usque protensa operiuntur: isto vertice perlustrato beatissimus Pater noster Stephanus, ibidem cellulain longitudine, latitudine, altitudine, et profunditate angustissimam e transverso specuş exstruxit. Porro latitudo circiter unius et chimidii cubiti erat: longitudo, circiter duorum. Að pɔrtem quoque orientalem conchulam ad oranduan condidit, ejus altitudinis, ut in ea tantum incurvatus stare posset, quæ quidem etiamnum supersies est. Ceterum autem omne aliud spatium naturali cœli tecto operiri cupiens, apertum reliquit. Adeo vero angustum 433 et formidandum istum locum fecit, ut qui eum videbant, assererent vix monumentum esse ad sepeliendum miserum hoc corpus, vel domicilium ad requiem monasterii. Ne vero quis illud querulorum hæreticorum suspicetur, nempe istum plus Patribus, qui eum præcesserunt sapuisse. Siquidem in progenitoris Auxentii vila Deo accepta refertur, in illo vertice caveam ejus exercitationis exstare, ubi novus iste Elisæus antiqui Eliæ, ut in monte Carmeli, melota augustius tabernaculum fixit: ita ille deifero Auxentio exaquari, aliosque internelios Patres superare voluit, qui juniore quam illi ætate erat: nam quadragesimum secundum amium tunc agebat, cum in montis cacumen se transtulit. Μέχρι δὲ εἴκοσι τῶν φοιτητῶν γεγονότων τῷ ἀριθμῷ, Μαρῖνον τὸν θεοστήρικτον ἄνδρα εἰς τὰ τῆς οἰκονομίας καὶ πάντα τὰ τῆς μονῆς ὁ παμμάκαρ προεστήσατο· αὐτὸς δὲ σκληροτέραις ἑαυτὸν ἐπέβαλε διαγωγαῖς, τὸ θυμήρες ἔχων στενωτέρως ἑαυτὸν καθείρξαι παρὰ τὴν τοῦ σπηλαίου στενομονίαν. Τῆς γὰρ κεφαλῆς τοῦ ὄρους ἐκ παμμεγέθους πέτρας κορυφουμένης, καὶ ὡς φάραγγος κοίλην πρὸς τὸ νότιον ἐχούσης μέρος, ἐν ᾧ τό τε μοναστήριον καὶ τὸ θεόκτιστον σπήλαιον σύγκειται, ὑποσκεπόμενόν ἐστι καὶ ἀχείμαστον ἀπὸ τῶν χειμερίων ἀνέμων τοῦ τε Βοῤῥᾶ καὶ Λιβός διὰ τὸ, ὡς προείρηται, τῇ κορυφουμένῃ πέτρα καλύπτεσθαι. Ταύτην οὖν τὴν κορυφὴν περινοστησάμενος ὁ παμμάκαρ Πατήρ ἡμῶν Στέφανος, οἰκοδομεῖ ἐν αὐτῇ κελλίον πάνυ βραχύτατον εἰς τε τὸ μῆκος καὶ εὗρος, ύψος τε καὶ βάθος, τοῦ πλαγιόθεν σπηλαίου, ὡσεὶ μιᾶς πήχεως καὶ ἡμίσεως τὸ εὖρος, ὡσεὶ δύο δὲ τὸ μῆκος· καὶ πρὸς τὸ ἕψαν μέρος, ἐκτυποι προσευχῆς κογχάριον ἔχον τὸ ὕψος, ἔτι μόνον συγκύπτων στήκειν ἡδύνατο τὸ μέχρι τοῦ νῦν σωζόμενον· τὸ δὲ ἄλλο ἅπαν τῇ ἀχειροτεύκτῳ στέγῃ τοῦ οὐρανοῦ καλύπτεσθαι θέλων ἀ[ε]ρόφωτον τοῦτο παρείασεν. Τοιοῦτον δὲ τοῦτο στι νόχωρον καὶ φοβερὸν ἐποίησεν, ὥστε τοὺς καθορώντας τὸ τοιόνδε λέγειν μνῆμα μόλις εἶναι πρὸς τὴν τοῦ δυστήνου σαρκίου τούτου ταφήν, ἡ οἰκητήριον πρὸς ἀνάπαυσιν μονῆς· καὶ μή τις υπολάβοι τὸ τῶν μεμψιμοίρων αἱρετικῶν, ὡς ὑπὲρ τοὺς προγεγονότας Πατέρας τοῦτον πεφρονηκέναι. Καὶ γὰρ λόγος τις ἐν τῷ τοῦ προπάτορος Αυξεντίου θεαρέστῳ βίῳ ἐμφέρεται τὸν κλουθὲν τῆς αὐτοῦ ἀσκήσεως ἐν αὐτῇ τῇ κορυφῇ ἔχειν, ἔνθα οὗτος ὁ νέος Ελισσαίος τοῦ παλαιοῦ Ἡλίου ὡς ἐν ὄρει Καρμηλίῳ, τὴν στενωτέραν μηλωτής σκηνὴν ἔπηξεν· καὶ οὗτος ὁμοίως ἐξισοῦσθαι τῷ θεοφόρῳ Αυξεντίῳ ἤθελεν, ὑπέρ γε τοὺς ἀναμέσον ἄλλους Πατέρας, διότι καὶ ὑπὲρ αὐτοὺς νεωτέραν ἦγεν τὴν ἡλικίαν· τὸν τεσσαρακοστὸν δεύτερον γὰρ χρόνον ήλαυνεν τότε, ὅτε τῇ κορυφῇ τοῦ ὄρους μετα ετέθη. Τῶν δὲ αὐτοῦ φοιτητῶν μή γινωσκόντων τούνεκα τὸ τοιοῦτον κτίσμα γέγονεν, ἐν λυγαίῳ καιρῷ περὶ τὰς μεσονυκτίους ώρας, τὸν θεοστήρικτον Μαρίνον μόνον φωνήσας, καὶ τούτῳ τὸν σκοπὸν ἀναθεὶς ὁ Πα τὴρ, ὡς ἀγαπητῷ τέκνῳ, ἅμα αὐτῷ τοῦ σπηλαίου ἀπάρας, εἰς ἐκεῖνο τὸ φοβερώτατον εἰσέδυ ταφοειδές οἴκημα. Έωθεν δὲ μετὰ τὴν ὄρθριον ὑμνῳδίαν, - πάντων τῶν ἀδελφῶν κατὰ τὸ σύνηθες τὴν μετάνοιαν βαλόντων εἰς τὰ τοῦ σπηλαίου πρόθυρα, καὶ τοῦ εὐ λογῆσαι τὸν ἅγιον αιτουμένων, ἡ καθεκάστην όσο ημέραι συμπαθεστάτη φωνὴ τῆς εὐχῆς τοῦ Πατρὸς οὐκ ἐξηχεῖτο τοῖς εὐηκόοις αὐτῶν ὡσίν. Διαπορούν Λιβός. Duo mss. λίβα. habent, quæ vos in Scriptura sacra, v. g. Exod. 27, v. 9. Num. 54. v. 5. et 5, etc. Austrum sive Meridiem signifient. Hic tamen videtur proprie significare, ventum Africum dictum, de quo Seneca Quæst. natural. lib. 5, c. 16. Ab Occidente hiberno Africus furibundus et ruens, Ejus autem discipulis ignorantibus qua de causa hujusmodi ædificium factum fuerat, ipse obscuro tempore, mediam circiter noctem, divinitus protectum Marinum solum advocat, cui, ut dilecto filio, sua mente patefacta, una cum illo e specu discessit, et formidandam illam sepulcralem cellam subiit. 434 Mane vero cum universi fratres, peractis matutinis laudibus, ante speluncæ atria solitam inclinationem fecissent, et a sancto Patre benedictionem postularent, quotidiana orantis Patris vox mitissima attentis ipsorum auribus minime insonabat. Illi porro auxii, post multum tempus surgunt, apud Græcos y dicitur. Κλουδόν, i. caveam. Hinc κλουβι Græcis hodiernis est cavea. Eamdem vocem circumflexa penultima sigillum vertit Joannes Meursius in Glossario.

' et in antrum insiliunt. Verum aberat quiquerebatur. των δὲ αὐτῶν, καὶ μετὰ πλείστην ὥραν διαναστάντων, Tum illi diversa sentientes, rati periisse Patrem, multa secum cogitando, manibus ori admotis, digitoque indicando, et dicendo: Ergone ovibus omnibus præsentibus pastor defecit? via, quæ ad declivem collis partem ducit, investigando dimissa, flentesque et pectus pugnis percutientes, quasi perdito patre, abibant. Verum ut acerbum illorum dolorem, atque celeritatem, qua in preceps ferebantur, sensit Pater, leni et miti voce eos addvocavit. Ili vero, ut pisces ail escam laxati bami, sic ad ejus vocem confestim conversi, ad ipsum açcurrerunt, atque iu genis adhuc gestantes lacrymarum reliquias, non parvo cum gemitu, intercisoque spiritu ei 435 dicebant: c Quid te durioribus et mortiferis bis sedibus tradidisti, Pater, ut nos cito orphanos redderes? Quibus veneraudus Pater evangelicum illud oraculum respondit: Quia, filii, angusta et arcta via est, quæ ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eain 38. Quibus auditis, fratres statim conticuerunt, eumque dumtaxat rogavere, ut saltem tectum cellæ imponi sineret. At ille reposuit, satis esse, nubium cœlestium fornice cam tegi. Sic ergo et æstate et hyeme permansit, calori et frigori obnoxius, Prater vestem quoque, corpus in modum crucis ferro constrictum habebat, ab humeris ad lumbos cingulo per orbem alteri ferro per clavos ex utraque parte aflixo, et alio ferreo cingulo sub axi:lis operto, in quo mediæ partes ferri, quod ab lumeris descendebat, infixa erant. Tunica porro duntaxat pellicea utebatur. Sanctam quoque cucullam, cruciferum analabum, et sacram epomidem 436 monastici habitus gerebat. Ad recumbendum vero, sola storeola ei erat, ad exemplum deiferi Joannis, quem magistrum habuerat. καὶ τῷ σπηλαίῳ εἰσπηδησάντων, οὐκ ἦν ὁ ζητούμενος. Διαμερισθέντων δὲ αὐτῶν τῷ νοῖ, καὶ δοξάντων ἀπολωλεκέναι τὸν Πατέρα, εἶτα καὶ διαλογιζομένων, τὰ χεῖρε πρὸς στόμα τε ἐρεισάντων, καὶ δακτυλοδει· κτούντων αὐτῶν καὶ λεγόντων· *Αρά γε προβάτων ἁπάντων παρόντων ὁ ποιμήν πως ἀπελείφθη; τῆς ἐπὶ τὸ πρανὲς τοῦ βουνοῦ πορείας ζη[τη]τικῶς ἀπάραντες, ᾤχοντο δακρυῤῥοοῦντες, καὶ στερνοπυγμαῖς ἑαυτοὺς καταθλίβοντες, ὡς τὸν πατέρα ἀπολέσαντες. Τούτων δὲ τῆς ὀδυνηρᾶς λύπης καὶ τῆς πρὸς τὸ και τωφερὲς ταχυτήτος αἰσθόμενος ὁ Πατὴς, πραείᾳ καὶ προσηνεῖ τῇ φωνῇ τούτους προσεκαλεῖτο. Οἱ δὲ, ὡς ἰχθύες πρὸς τὸ δέλεαρ τῇ τοῦ ἀγκίστρου χαλάσει, οὕτω τῇ φωνῇ άρδην συστραφέντες, καὶ πρὸς αὐτὸν αναδραμόντες, καὶ ἔτι φέροντες ἐπὶ τῶν παρειῶν τοῦ κλαυθμοῦ τὰ λείψανα, μετ' οιμωγῆς οὐ μικρά; κοντοπνευστί πρὸς αὐτὸν ἔλεγον· Τί ταῖς σκληροτέραις καὶ θανατοποιοῖς ταύταις διαγωγαῖς ἑαυτὸν ἐπιδέδωκας, ταχὺ τὴν ὀρφανίαν ἡμῶν πρα γματευσάμενος, Πάτερ; Ὁ δὲ τίμιος πρὸς αὐτοὺς ἀπεκρίνατο τὸ εὐαγγελικὸν ἐκεῖνο φάσκον λόγιων το "Οτι, τεχνία, στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὐ ρίσκοντες αὐτήν. Παρευθὺ δὲ τοῦτον τὸν λόγον ἀκουτισθέντες οἱ ἀδελφοὶ, ἡσύχασαν τοῦτο μόνον ἐκλιπαρήσαντες, τὸ κἂν ὁροφωθῆναι τὴν στέγην τῆς κέλλης αὐτοῦ· ὁ δὲ ἀρκεῖσθαι ἔφη τῇ τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ σκέπεσθαι οροφῇ. Καὶ ἦν οὕτως τῷ τι θέρει καὶ χειμώνι φλογούμενος καὶ ψυχούμενος· πρὸς δὲ τὴν ἔνδυσιν, εἶχεν διὰ σιδήρων τὸ σῶμα σταυροειδῶς ἐγκεκλεισμένον, ἀπό τε τῶν ὤμων ἕως τῆς ὀσφύος ἐγκυκλικῷ ζωστῆρι ἑτέρῳ σιδήρων καθ ηλωμένῳ ἐξ ἀμφοῖν τῶν ἑτέρων μερῶν, καὶ ὑπὸ τῶν μασχαλῶν ἑτέραν περικαλύπτεσθαι περιζω στρίδα σιδηρᾶν, ἐν ᾗ τὰ μέσα τῶν κατιόντων ἐκ τῶν ὤμων καθήλωτο σιδήρων· τὸν δὲ χιτῶνα εἶχεν δερμάτινον καὶ μόνον, τό τε ἅγιον κουκούλλιον, καὶ τὸν σταυροφόρον ἀνάλαβον, ὁμοίως καὶ τὴν ἱερὰν ἐπωμίδα τοῦ μοναχικού σχήματος· εἰς δὲ τὸ ἀνακλίνεσθαι ψιάθιον " καὶ μόνον, κατὰ τὸν τύπον τοῦ θεοφόρου Ἰωάννου τοῦ γεγονότος αὐτοῦ καθηγητοῦ. In his ergo egregiis institutis inculpatam vitam ducente Patre, fieri non poterat, uti supra dictum est, ut ille, qui urbs erat in prægrandi et religio-o monte fundata, absconderetur. Quapropter faux celeberrima omnibus effectus est, imprimis vero imperatoriæ urbis orthodoxis et piis civibus. Hinc plurimi illum utilitatis alicujus causa in monte conveniebant, qui ex solo aspectu convenienter ædilicali, domum revertebantur, laudantes et glorificantes Deum. Inter eos quædam mulier e religiosiś Ο Τούτου οὖν τοῦ ἀνεπιλήπτου Πατρὸς ἐν τούτοις ἀναστρεφομένου τοῖς προτερήμασιν, οὐκ ἦν, ὡς προλέλεκται, πόλιν αὐτὸν ὑπάρχοντα ἐπὶ τὸ εὐμέν γεθες καὶ εὐσεβές ὄρος κρυβῆναι τεθεμελιωμένον. Διὸ καὶ περιβόητος λαμπτήρ τοῖς πᾶσιν ἀνεδείχθη, μάλιστα τοῖς ἐν τῇ βασιλευούσῃ πόλει οἰκοῦσιν ὀρθοδόξοις καὶ εὐσεβέσιν. Καὶ πολλοὶ πρὸς αὐτὸν παραβάλλοντες ἐν τῷ ὄρει ὠφελείας χάριν, ἐκ μόνης τῆς θέας τὰ εἰκότα οἰκοδομούμενοι, ὀπισθόρμητα ἐπαλινοϊοῦσαν τ οἴκαδε, αίνοῦντες καὶ δοξάζοντες ss Matth. vi, 14. t al. μέλος τὸ φάσκον. u al. ψιάθης. v al. πάλιν ᾤχοντο. ΝΟΤΑ. Κοντοπνευστί. Quasi diceres brevi spiritu, i. cum anhelit. Nam κοντός, unde hæc vox componitur, apud Græcos mediæ et infimæ ætatis idem est ac brevis, arclus. In duobus mss. legitur κενδοπνευστί. Sed id ex pronuntiatione contigisse arbitror, qua ut & vulgo pronuntiatur. Hinc in mss. voces quantumvis diversæ, quæ eodem modo vulgo effe runtur, non raro eodem etiam modo scribuntur, at ο:, 5, 6, 7, ει· τ, θ' αι, ε· 6. y, etc.

τὸν Θεόν, ἐν οἷς γυνή τις τῶν εὐσεβῶν τῷ πνεύματι spiritu et dignitate conspicuis, vidua facta, καὶ τῇ ἀξίᾳ περιδόξων, τὴν ἐξ ἀνδρὸς χηρείαν ὑποστατα, τὸ καθ' ἑκάστην παρὰ πάντων ἀκούουσα περὶ τῆς ἐνθέου πολιτείας τοῦ σεβασμίου Πατρός ἡμῶν Στεφάνου, αὕτη τὴν γυναικῶν ἐκλαθομένη ἐκνηρότητα, τῇ ἑαυτῆς ποδοφορίᾳ, ἐρωτήσει τὴν ἐρώτησιν προβάλλουσα, καταλαμβάνει τοῦ ἱερωτάτου τούτου ποιμένος καὶ διδασκάλου, τὸν βουνὸν, καὶ πλησίον τῆς κέλλης τοῦ ὁσίου γενομένη, ἠξίου εὐχῆς τυχεῖν. Τοῦ δὲ Πατρὸς τὴν συνήθη τετελεκότος εύχήν, αὕτη διαναστάσα, δακρύουσα ἐξεῖπεν τῷ ἁγίῳ πάντα τὰ εἰς αὐτὴν, τήν τε χηρείαν καὶ ἀτεκνίαν, καὶ ὅτι Τοῦ μονήρους βίου ἐπιποθοῦσα τυχεῖν, σωθῆναι ζητῶ. Ὁ δὲ Θεοφιλής Πατήρ ταύτην λόγοις πνευματικοῖς πλεῖστα κατηχήσας, καὶ τὰ πρὸς τω στρίαν διαταξάμενος, ἀπέλυσεν αὐτὴν εἰπών· Βλέπε, γύναι, τίνι συνετάξω. Μή σε καταλάση θάνατος, πρὶν ἀποδῷς τὴν ἐγγύην. Ἡ δὲ τιμία ἐκείνη γυνὴ τὸν λόγον τοῦ θεοφόρου Πατρὸς ἐν τῇ ψυχῇ ἐγχαραχθεῖσα, ὥσπερ κηρὸς ἀναμαξάμενος ἐκτύπωμα, οὕτως ἀδιαλώβητον ἔφερεν. Καταλαβοῦσα δὲ τὸν ναύσταθμον Χαλκηδόνος πρὸς τὴν ἐνεγκαμένην ἀπέπλευσεν· καὶ πάντα τὰ αὐτῆς κτήματα, καὶ ὑπάρχοντα ἐν Κωνσταντινουπόλει πετρακυῖα, καὶ πτωχοῖς τὰ πλεῖστα διανείματα, δεδοικυῖα τὸν τῆς ψυχῆς θάνατον, κατὰ τὸν λόγον τοῦ σεβασμίου Πατρός, ἔσπευδεν τὴν ἐγγύην πληρῶσαι. Καὶ τὸ τελευταῖον τῆς ἰδίας πολίχνης ἀπάρασα, καταλιμπάνει εὐαγγε λικῶς γονείς, γνωστούς, φίλους, ἀγχιστεῖς, γείτονας καὶ τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ ἀραμένη, τῆς Προποντίδος διαπεράσασα τοῦ ἄστεος πρὸς τὸ θαυμαστὸν εἰσέου δρος, φέρουσα χρυσίον πρὸς τὸν ὅσιον, τοῦ διαδοθῆναι ὑπ' αὐτοῦ καλῶς. Αντικρὺ δὲ τῆς κέλλης την συνήθη βαλούσης μετάνοιαν, καὶ τὸ, Εὐλόγησον, ἅγιο Πάτερ, φησάσης, ὁ ἅγιος αὐτῇ μετὰ στυφότητος ἀπεκρίνατο, τοῦ Σωτῆρος διὰ τοῦ Εὐαγγελίου ἀριδήλως βοῶντος, ὅτι Ὅστις οὐκ ὑποτάσσεται πᾶσι τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ, οὐ δύναταί μου εἶναι μαθητής; Τί ἀκμὴν σὺ καὶ μετὰ κόσμον τὰ τοῦ κόσμου περιφέρεις λείψανα; Η δε γυνὴ ἔκπληκτος γενομένη ἐπὶ τῷ διορατικῷ - τοῦ Πατρὸς χαρίσματι, καὶ τῆς μετὰ στυφότητος ἐλέγξεως, τῇ πρεπούσῃ αἰδοῖ γυναιξὶν πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· Οὐχὶ τῷ πρὸς αὐτὸν φθαρτικῷ πόθῳ κρατουμένη, τόδε τὸ χρυσίον προσφέροιμι, τίμιε η Πάτερ, ἀλλ᾽ οὖν τὸ διὰ τῶν ὁσίων σου χειρῶν τοῦτο καλῶς ὑπὲρ τῆς πεπωρωμένης μου ψυχῆς διανεμη θῆναι. Ο δὲ θεοφιλής Πατὴρ τοῦτο μὴ βουληθεὶς εἶπεν· Τοὺς τῶν ἀλλοτρίων πταισμάτων σπινθήρας ταῖς ἐμαῖς χερσὶ σποδιάσαι οὐ δύναμαι· μή πως ἐξ ἀμελείας μου ὑποσμυχούσας τις ἐξ αὐτῶν, παμμεγέθη πυρκαϊὰν τῇ ψυχῇ μου ἀνάψῃ, ὥς τινες τούτου ἕνεκα ἔπαθον. Ἀλλ᾿ οὖν τῶν σπειρόντων ἐστὶν καὶ τὸ θερίσαι. Τῆς δὲ γυναικὸς εἰπούσης· Καὶ τί με κελεύεις, Πάτερ; ὁ συμπαθέστατος ἐκεῖνος διὰ τὸ, quotidie ab omnibus de divino vivendi genere vene randi Patris nostri Stephani audiret, mulierum timiditatem oblita, iteratis interrogationibus, sacratissimi hujus pastoris et magistri collem pedibus consecuta est: cumque prope ejus cellam accessisset, eum ut pro se preces funderel rogabat. Itaque cum sanctus Pater solitam orationein absolvisset, hæc surrexit, et lacrymis effusis, quæcunque se spectabant, et viduitatem et orbitatem sancto declaravit, 437 quodque monasticam vitam amplecti optaret, salutis adipiscendae gratia. Tum pius Pater, postquam cam multis sermonibus spiritalibus et præceptis ad salutem necessariis inforumsset, ipsam dimisit dicens: Vide, mulier, cui te addixisti, ne te niors apprehends antequam promissum impleveris. Honorata vero illa mulier verbis deiferi Patris. animae iusculptis, instar cere eligiem exprimentis, ea incorrupta ferebat, et navall Chalcedonensi petito in patriam navigavit. Tum suis omnibus bonis, et quæcunque Constantinopolitani possidebat, divenditis, maximaque ex parte pauperibus erogatis, animæ mortem verita, juxta venerandi Patris sermonem, promissum implere festinavit. Postremo relictis, juxta Evangelium, parentibus, notis, amicis, cognatis, propinquis, e propria civitate discessit; et crucem Christi tollens, trajecta Propontide, in insignem illum montem se contulit cum pecuniis, quas sancto viro ferebat, ut eas bene erogaret. Verum cum solita inclinatione ante cellam facta dixis3 Luc z1, set: Benelic, sucte Pater, 438 ipsi sanctus acerbe respondit: ‹ Salvatore per Evangelium manifeste clamante: Qui non renuntiat omnibus quæ possidet, non polest meus esse discipulus 3, quid tur adhuc post mundum mundi reliquias circumfers? At mulier quam dioraticum Patris donum et acerba reprehensio attonitam reddiderat, ei cum convenienti mulieribus pudore respondit: Non ego exitiosa cupiditate victa hoc aurum offero, honorande Pater; sed ut per tuas sanctas manus pro obcæcala men anima rite distribuatur. Verum eo rejecto pίας Pater ait Alienorum peccatorum scintillas meis manibus tanquam cinere occultare nou possum, ne quis forte ex mea negligentia adustus, maximum incendium meæ animæ afferat, quod quidam hujus rei gratia perpessi sunt. Cæterum, serentium est et metere. Muliere autem rogante, Quid me, Pater, jubes facere?, humanissimus ille ei in patriam redeundi miuime copiam fecit, quandoquidem, ut supra dictum est, bona propria penitus dimiserat: sed præcepit ut una cum Marino divinitus protecto propriis suismet manibus aurum 439 vicinis et proximis locis dispertiret: cumque eam hoc pacto hujusce vitæ stercoris fæce denudasset, sanctum habitum ipsi dedit, illius nomine in Annæ nomen muVocem τοῦ ἄστεος consulto non expressi, quia hic nihil rectum videtur significare. Nulla. enim urbs, ut potui discere, Propontis dicta est.

tato, ejusdem in Domino Pater el sponsor seu sus- ὡς προείρηται, τελευταίως αὐτὴν τὰ οἰκεῖα καταreptor factus. Statim porro eam in inferius monasterium dimisit, ipsa sacræ et sanctæ monasterii prefectæ commendata, honorandam illam mulierem plurimum exhortatus, ut in salute animæ consequenda ei patrona esset. λιπεῖν, πρὸς τὴν ἐνεγκαμένην ὑποστρέφειν οὐκ ἐπένευσεν· ἀλλ᾽ ἅμα τῷ θεοστηρίκτῳ Μαρίνῳ εἰς τὰ συμπαρομαρτοῦντα καὶ συμπαρακείμενα τῇ γει τνιάσει χωρία ταύτην ἐκέλευσεν οἰκείαις αὐτῆς χερσὶν διανείμαι τὸ χρυσίον. Καὶ οὕτως αὐτὴν γυμνώσας τῆς συρφετῆς τοῦδε τοῦ βίου κόπρου, δέδωκεν αὐτῇ τὸ ἅγιον σχῆμα, μετονομάσας αὐτὴν ᾿Ανναν. Καὶ γίνεται αὐτῆς ἐν Κυρίῳ Πατὴρ καὶ ἀνάδοχος. Καὶ παρευθὺ ἀπολύει αὐτὴν πρὸς τὸ κάτω μοναστήριον, παραθέμενος αὐτὴν τῇ ἱερᾷ καὶ ὁσίᾳ τῆς μονῆς προεστώσῃ μητρί, πάμπολλα παρακελευσάμενος την τιμίαν ἐκείνην ἄνθρωπον, προστατεύειν αὐτῆς τὰ πρὸς σωτηρίαν ψυχῆς. Jam vero tempus me invitat ad athleticos hujus viri labores in apertum proferendos. Verumtamen, licet mea me impellat conscientia, mihi tamen silenium imponere conor, quippe qui rei gravitatem persequi non sufficiam, utpote oratione el actione pauper. Solet enim in verbis periclitari rerni majestas. Siquidem pro illorum infirmitate vel vi de rebus judicare consueverunt, qui non veritatem, sed verborum elegantiam, ut fabulas profani volunt attendere. Nihilominus meipsum refrænavi, cessique his qui me ad istud opus incitavere, sperans disini hujusce martyris auxilio, eorumque precibus, qui me ad id impulere, fore ut cursum facilem obtineam. Liceat igitur mihi contra Novalorum 440 Christianos calumniantium et Iconocaustarum hæresim Davidicum illud carmen adducere: Sæpe expugraverunt me a juventute mea 4, dicit alicubi Propheta seditiones adversus Ecclesiam semper futuras prædicendo, cujus invictam vim in præliis idem praenuntians, rursus addit: Dicat nunc Israel: Sæpe expugnaverunt me a juventute mea, etenim non potuerunt mihi. Hæc vero carnali Israel convenire nequaquam possunt, quem quidem Ægyptii in servitutem redegøre, alienigenæ multoties devicere, Babylonici in servitutem et captivitatem abduxerc, Macedones crudeliter et acerbe perdidere, Romani postremno internecioni delere, erronesque, profugos et exsules per orbem terrarum ostendere, habitationem illorum desertam facientes, dorsumique eorum semper incurvantes M. Verum recens a Deo electus Israel, ille qui vere Deum videt, et aperta facie gloriam Domini contemplatur, novus, inquam, populės, grex sanguine Christi emptus, cujus figura Jacob qui mutato nomine Israel appellatus est, qui seniorem tanquam reprobum repulit, et primoge- Κυρίου κατοπτριζόμενος· ὁ νέος, φημί, λαὸς, τὸ nita atque paternam benedictionem accepit ": 441 ile, inquam, jure merito *s dixerit: Sape expugnaverunt me a juventute mea, etenim non potuerunt mihi **. Siquidem statim a prima ætate in eum innumerabiles hostium turmæ insurrexere: atimpu - guavere, non expugnavere. Quin imo vires ejus invictas patefecerunt, propriamque infirmitatem prodiderunt. Primi quidem Judæi adversus Salvatoris nostri gregem bellum conflarmit, sed propriis Πέφθακεν δὲ ἤδη ὁ καιρὸς καὶ προτρέπεται εἰς τοὐμφανὲς τὰς τούτου αθλητικὰς ἀπαγγεῖλαι παλαιστρας· ἀλλ᾽ οὖν ἔγωγε καίτοι τῷ ἐμαυτοῦ συνειδότι βαλλόμενος, ἑαυτὸν ἐπιστομίζειν πειρῶμαι, ὡς οὐχ επαρκέσω διεξελθεῖν τὸν ἔγκον τοῦ ἐγχειρήματος, ἅτε πτωχεύων λόγου καὶ πράξεως. Πέφυκε γάρ πως κινδυνεύειν ἐν τοῖς λόγοις τῶν πραγμάτων ἡ δόξα. Τῇ γὰρ τούτων ἀσθενείᾳ καὶ ῥώμῃ φιλοῦσι κρίνειν τα πράγματα οἱ μὴ τῇ ἀληθείᾳ, ἀλλὰ τῇ δεινότητι τῶν λόγων προσέχειν ἐθέλοντες, ὥσπερ οἱ τῶν ἔξω τοῖς μυθικοῖς. Ομως ὑφηνιάσας < ἐμαυτὸν τοῖς προ τρέπουσι δέδωκα, τῷ θείῳ τούτῳ ὁσιομάρτυρι τεθαρ ῥηχώς, καὶ τῶν εἰς τοῦτο προτρεψάντων ταῖς εὐχαῖς δυνατῶς ἔχειν τὴν εὐπορίαν χαρίσασθαι. Παρέστω δέ μοι εἰς μέσον ἐκεῖνο τὸ Δαυϊτικόν μέλος κατὰ τῆς τῶν νεωτεροποιούντων Χριστιανοκατηγόρων καὶ Εἰκονοκαυστῶν αἱρέσεως· Πλεονάκις ἐπολέμησάν με ἐκ νεότητός μου, φησίν που συνεχῶς τὰς κατά τῆς Ἐκκλησίας ἐσομένας τ' ἐπαναστάσεις προπο ρεύων σὁ Προφήτης· καὶ τὸ ἐν τοῖς ἀγῶσιν ἀήτο τητον προθεσπίζων, αὖθις ἐπάγει· Ειπάτω τη Ισραήλ. Πλεονάκις ἐπολέμησαν με ἐκ νεότητός μου· καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησάν μοι. Τοῦτο δὲ τῷ μὲν σαρκικῷ Ἰσραὴλ οὐκ ἂν ἁρμόσειεν πώποτε, ὃν Αἰγύπτιοι μὲν κατεδουλώσαντο, αλλόφυλοι δὲ πολλάκις κατηγωνίσαντο, Βαβυλώνιοι δὲ ἐξανδραπο δίσαντες, δορυάλωτον ἀπήγαγον, Μακεδόνες δὲ ὁμῶς καὶ πικρῶς κατηνάλωσαν, Ρωμαῖοι δὲ τὸ τελευταίον πανωλεθρία παρέδωκαν, καὶ σποράδας καὶ μετανά στας καὶ μετοίκους τῆς οἰκουμένης ἀπέφηναν· τὴν μὲν ἔπαυλιν αὐτῶν πεποιηκότες ἔρημον, τὴν δὲ νῶτον αὐτῶν διαπαντός, κατὰ τὸν προφήτην, συγκάμψαν τες. 'Ο δὲ τοῦ Θεοῦ νεόλεκτος Ἰσραὴλ, ὁ ὄντως ὁρῶν Θεὸν, καὶ ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Χριστώνητον ποίμνιον, οὗ τύπος ὁ Ἰακώβ, ός μετωνομάσθη Ἰσραήλ· δς τὸν πρεσβύτερον ὡς ἀδόκιμον παρωσάμενος, καὶ τὰ πρωτοτόκια καὶ τὴν πατρώαν εἴληφεν εὐλογίαν, εἰκότως ἂν εἴποι· Πλεονάκις ἐπολέμησάν με ἐκ νεότητός μου. Καὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθησαν μοι. Εὐθὺς γὰρ αὐτῷ παρὰ τὴν πρώ την ηλικίαν μυρίαι πολεμίων επανέστησαν φάλαγγες, καὶ προσέβαλον μὲν, οὐκ ἐνίκησαν δὲ, καὶ τοῦ μὲν τὸ ἄμαχον ἔδειξαν, τὴν δὲ οἰκείαν ἀσθένειαν ήλεγξαν. 43 Psal. CXXVIII, 40 Psal.cxxvi", 1. 61 Ps. Lxv!!!, 24. * Genes,xxvi,27. * 1. ἀφηνιάσας. s' al. ἐχομένας. * al. ἐπαγορεύων.

fixerunt, tanquam clava usus bonus pastor, cus quasi lupos, pastoris more, ab ovibus abegit. Hos secuti sunt idolorum cultores, qui a veritatis defensoribus confusi sunt, ac cum illis Simon, ejusque discipuli Menander et Cerdonas, deinde Marcion et Valentinus, postea Cerinthus et Saturninus, Basili - des et Carpocrates, Marcus et Tatianus, Montanus et Bardisanes, Artemon et Navatus, Sabellius et Nepon, Paulus et Manichæus, Photinus et Marcel lus: quique ab illis profecti sunt, Arius, Aelius, Eunomius, Macedonius, Maximus, Nestorius, hydra multiceps Eulyches et Dioscorus, Zosimus, Αpollinarius. 442 Origines, Petrus niser, Theodosius, η Jacobus, Julianus, Zeno, Sergius, Pyrrhus, Cyrus, Macarius, Honorius et impius Mahomet, et si quis alius mihi, utpote homini, latuit. Quippe me dies deficeret, si impietatis defensorum et auctorum nomina enumerare åggrederer, quorum ipsam inemoriam recte tempus abolevit. Isti ergo omnes, uno animo, ut ita loquar, adversus apostolicas prædicationes suscepto bello, e Dei memoria et ab Ecclesia merito rejecti sunt. Ipsa autem Ecclesia, licet armis semper lacessita, amplioribus etiam victoriis statum tenuit pacificum. Καὶ πρῶτο: μὲν Ἰουδαῖοι τῇ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν armis debellati sunt. Nam cruce, quam illi quidem ἐπολέμησαν ποίμνῃ, καὶ τῷ οἰκείῳ κατελύθησαν ὅπλῳ· τῷ γὰρ ὑπ' αὐτῶν παγέντι σταυρῷ, οἷόν τι δοπάλῳ, χρησάμενος ὁ ποιμὴν ὁ καλὸς, ποιμενικῶς αὐτοὺς ὡς λύκους τῶν προβάτων ἀπήλασεν. Μετά δὲ τούτους, οἱ τῶν εἰδώλων θεραπευται, οἵτινες ὑπὸ τῶν τῆς ἀληθείας ὑπασπιστῶν κατησχύνθησαν· καὶ μετ' αὐτοὺς Σίμων καὶ οἱ ὑπ' αὐτὸν φοιτηταί Μέ νανδρος καὶ Κερδονᾶς· εἶτα Μαρκίων καὶ Βαλεντί νος· αὖθις δὲ ἀπ' αὐτῶν Κήρινθος καὶ Σατορνίνος, Βασιλίδης καὶ Καρποκράτης, Μάρκος καὶ Τατιανός, Μοντανὸς καὶ Βαρδισάνης, Αρτέμων καὶ Ναύατος, Σαβέλλιος καὶ Νέπων Παῦλος καὶ Μανιχαίος, Φωτεινὸς καὶ Μάρκελλος, καὶ οἱ ἀπ' ἐκείνων· "Αρειος, Αέτιος, Ευνόμιος - Μακεδόνιος, Μάξιμος, Νεστόριος, ἡ πολυκέφαλος υδρα Εὐτυχής και Διόσκορος· Ζώσι μος, "Απολινάριος, Ωριγένης, Πέτρος ὁ δείλαιος, Θεοδόσιος, Ἰάκωβος, Ἰουλιανὸς, Ζήνων, Σέργιος, Πύρος, Κῦρος, Μάκαρις, Ονόριος, καὶ ὁ δυσσεβὴς Μάμεθ· καὶ εἴ τίς μοι ἄλλος ἔλαθεν ἀνθρωπίνως. Επιλείψει γάρ με ἀπαριθμούμενον ἡ ἡμέρα τῶν τῆς ἀσεβείας ὑπασπιστῶν καὶ ἀρχηγῶν τὰ ὀνόματα, ὧν καὶ τὴν μνήμην αὐτὴν καλῶς ὁ χρόνος ηφάνισεν. Οὗτοι δὲ πάντες κατὰ ταυτὸν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τοῖς ἀποστολικοῖς κηρύγμασιν πολεμήσαντες, τῆς τοῦ Θεοῦ μνήμης καὶ τῆς Ἐκκλησίας εἰκότως ἀπεσκορακίσθησαν· καὶ ἦγεν ἐν εἰρηναίᾳ καταστάσει ἡ πάντοτε πολεμουμένη καὶ πλειοτέρως νικῶσα Εκκλησία. Ἐντεῦθεν οὖν λοιπὸν ὁ τῆς πονηρίας πατὴρ, καὶ τῆς κακίας εὑρετής διάβολος, ὁ μηδέποτε παυόμενος e πολεμεῖν ἑκάστοτε τὸν κατ' εἰκόνα Θεοῦ κτισθέντα ἄνθρωπον, θεωρήσας τῶν προφανώς πολεμίων βα εξως περιγενομένην τοῦ Κυρίου τὴν ποίμνην, ἵνα πρὸς τοῖς γραφεῖσιν ἀναποδίσοιμι *, ἔνδοθεν ἐξάψαι διενοήθη τοῦ πολέμου την φλόγα. Καὶ εὑρὼν ὄργανον τῆς οἰκείας ἄξιον εργασίας, ἄνδρα γοητικαῖς ἐπᾠδαῖς πολλὰ τερατουργεῖν νομιζόμενον, καὶ φενακίζειν τῶν ἀνθρώπων τοὺς τὰ τοιαῦτα τεθηπότας δυνάμενον, ἐκ τῆς δὲ Συριάτιδος γαίης τό τε γένος καὶ τὸ φρόνημα ἔχοντα. Τοῦτον τὸν λεοντώνυμον θήρα, ὡς προγέγραπται, πρῶτον ἐξάπτει κατὰ τῆς τῶν ἁγίων εικόνων νοερᾶς προσκυνήσεως. Τούτου δὲ καταδήλου αἱρετικοῦ δειχθέντος ὑπὸ τοῦ τῆς ἀληθείας υπασπι στοῦ Γερμανοῦ, ὡς καὶ προλέλεκται, οὐδὲ οὕτως ὁ κοινὸς τῶν ἀνθρώπων πολέμιος ἀπεπαύσατο. Ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τὸ ζῆν ἀποῤῥήξαντος, καὶ τοῦ ἀτελευτήτου σκώληκος καὶ τοῦ αἰωνίου πυρὸς γεγονότος παρανάλωμα, ἀνέστησεν ἀντ᾿ αὐτοῦ τὸ ἐκείνου μιαρόν γέννημα, Κωνσταντινόν φημι, ὡς ἄν τις εἶποι ἐκ τοῦ ᾿Αχὰς τὸν ᾿Αχαάβ, καὶ ἐξ ᾿Αρχελάου τὸν πονημότερον Ηρώδην, τὸ τῆς μοιχείας ἀνδράποδον, και τοῦ Προδρόμου φονέα. Οὗτος οὖν τὸ τῆς πονηρᾶς ἐκείνης ῥίζης δένδρον, πονηροτέρους καρπούς βλα * al. ἀναποδήσοιμι, Eam ob rem improbitatis pater et nequitiæ inventor diabolus, qui bellum ubique gerere cum homine ad imaginem Dei creato Munquam supersedit, cum Domini gregem suis apertis hostibus facile superiorem esse cerneret, ut ad ea, quæ jam scripta, sunt, redeam, intrinsecus belli flammam accendere statuit. Ilinc proprii operis dignum instrumentum nactus, virum, qui genus et animum ex Syria sortitus, magicis praestigiis plurima prodigia patrare existi mabatur, hominesque, qui res hujusmodi admirari solent, decipere valebat. Hanc ergo feram leonis cognominem primum, 443 ut prius scripsimus, adversus sanctarum imaginum adorationem inflammavit. Quamvis vero manifestus hæreticus a Germano veritatis propugnatore, ut antea dictum est, declaratus fuisset: neque sic tamen communis hominum hostis a captis destitit. Vernm, illo e medio sublato, perennisque vermnis et æterni ignis facto pabulo, ejus loco impurum illud ipsius germen (Constantinum dico) excitavit, quasi quis dixerit. ex Achaz Achab, et ex Archelao deteriorem Herodem, adulterii mancipium, et præcursoris homicidam. Iste igitur malæ illius radicis arbor, pejores fructus germinans, exitialibus omnis generis venenis in anima congestis, omnes sanctas imagines ΝΟΤΑ. Νέπων. Νon alium hic quam Nepotem Agypiacæ urbis Episcopum ab auctore indicari existimo, qui a Theodor. Hæretic. fabul. lib. 111. Néπως dicitur, aliis, ut in concil. 11. Const. act. 11,. Νέπος.

diruit, evertit, incen:lit, Cui cum monachi religio- στησαν, δηλητήρια δὲ παντοῖα ολέθρια τῇ ἑαυτοῦ nis cultores sese opponerent, illis bellum denuntiavit. Mine corum habitum, tenebrarum habitum appellabat is ipse, qui animam tenebris involutam gerebat: qui vero sub illo habitu recensebantur, nefandos, id est memoratu indignos nominabat, quos ešiam idololatras ob sanctarum imaginum adorationem vocitabat. Ille igitur cum universam sibi subjectam plebem congregasset, propositis vivifico 444 corpore et sanguine Christi, intemeratisque lignis, in quibus Christus Deus pro nobis manus extendit, atque etiam inviolatis Evangeliis, per quæ ne omnino quidem jurare nobis præcepit Christus; omnes, inquam, ille jurare et quantum valebant viribus hæc se facturos dicere imperavit: nempe, sanctam imaginem se non adoraturos, sed eam idolum vocaturos; communionem ab abbate sen monacho non recepturos; neque vel solam salutem ei daturos: seul contra si in primis nefandum aliquem et tenebrarum veste indutum obvium habuerint, se illum cum conviciis lapidiluis obruturos. Ο ineptias hereticas! Sui autem simillimum voce et moribus, nomine et sententia instrumentum e sacerdotali catalogo nactus, ut, si cui Scripturæ verbis uti placet, Balac Balaam et Jannes Jambren, illum non Dei et sacerdotum suffragio, sed proprio dolo in ecclesiam adduxit; ubi cum ambo in ambonem ascendissent, Constantini imperatoris manibus profanus Constantinus impura, ut ita loquar, diploide et omophorio induitur (ille, inquam, indignus τοῦ πί, sed potius dignus τοῦ φί. Namque phatriarcha poţius quam patriarcha Ecclesiae visus est), eum interim 445 dignon esse proclamante lyrauno. Ο indignitatem Armatus præsulis personam gerit: qui bellis et caedibus tolus vacaverat, sacerdotis vicem obit: qui a tribus malieribus lagitiose ad missus fuerat, sacerdotum creator seu ordinator constituitur! Quis unquam tale quidquam audivit, vel vidit, vel nuntiavit? Nemo certe. Imo neque etiam aliquid hujusmodi in gentilium sacrificiis et nidoribus visum est. Hinc apposite illud prophetæ usurpare licet: Populus sicut sacerdos ", et nemo crat qui sacraret, vel qui sacraretur. ς Ab hoc igitur impuro pari tanquam nefaria caIcra connexo edicta per omnes provincias missa sunt, ut locorum præfecti cum episcopis se in imperatoriam urbem conferrent adl celebraudam syBodum contra sanctas et venerandas imagines. Tuyc per omnem locum et civitatem apud pios videre erat luctum super luctum et væ super væ: apud impios vero, conculcala sacra, vasa immuta- • Oseæ iv, 99. ψυχῇ θησαυρίσας πορθεί, συστρέφει, καὶ πυρπολεί ἅπασαν εἰκόνων ἁγίων θέαν. Αντανακρουσθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν τῆς εὐσεβείας μυστῶν τοῦ μοναχικού σχήματος κατ' αὐτῶν συγκροτεῖ τὸν πόλεμον. Σκοτία; δὲ τοῦτο τὸ σχῆμα καλέσας, ὁ τῇ ψυχῇ ἐσκοτισμένος, τοὺς ὑπ' αὐτὸ σχῆμα καταλεγομένους, ἀμνημονεύτους ὠνόμασεν, καὶ εἰδωλολάτρας ἐκάλεσεν, διὰ τὴν πρὸς τὰς σεπτὰς εἰκόνας προσκύνησιν· ἅπαντα δὲ τὴν ὑπ' αὐτοῦ λαὸν ἐκκλησιάτας, ὁμόσαι πεποίηκεν, προτιθεμένων του το ζωοποιοῦ σώματος καὶ αἷματος τοῦ Χριστοῦ, τῶν τε ἀχράντων ξύλων, ἐν οἷς Χριστὸς ὁ Θεὸς ὑπὲρ ἡμῶν χεῖρας ἐξέτεινεν, καὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων Ευαγγελίων, δι' ὧν Χριστὸς παρακελεύεται ἡμᾶς μὴ ὁμήσαι ὅλως, ταῦτα δεδρα κέναι καὶ κατὰ τῆς δυνάμεως αὐτῶν εἰπεῖν, μὴ προσκυνῆσαι εἰκόνα ἁγίαν, ἀλλὰ ταύτην είδωλον και λεῖν, μήτε κοινωνῆσαι ἐξ 'A6fa ἢ τὸ σύνολον Χαῖρε δοῦναι αὐτῷ· ἀλλ᾽ εἰ καὶ εὕροιεν πρό γε πάντων ἀμνημόνευτον καὶ σκοτένδυτον, τοῦτο όνει δίσας λιθοβολήσειεν. Ο τῆς ἐρεσχελίας! ὁμοιότροπον δὲ καὶ ὁμόσχον εὑρὼν ὄργανον, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁμώνυμον καὶ ἐμφρονα τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου, ὡς εἴ τις Γραφικῶς εἴποι, ὁ Βαλὰν τὸν Βαλαάμ, καὶ Ἰαννὴς τὸν Ἰαμβρὴμ, τοῦτον ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν ἀπάρας, οὐχὶ Θεοῦ καὶ ἱερέων ψήφῳ, ἀλλὰ τῇ αὐτοῦ πανουργία, τῶν ἀμφοτέρων ἐν τῷ ἄμβωνι ἀνελθόντων, ὑπὸ τῶν τοῦ βασιλέως χειρῶν Κωνσταν τίνου Κωνσταντῖνος τὴν μιαρὰν ὁ ἀνίερος ἐνδιδύσκε ται διπλοῖδα, ἵν᾽ εἴπω καὶ τὸ ὠμοφόριον, ὁ ἀνάξιος τοῦ πῖ, καὶ μᾶλλον ἐπάξιος τοῦ φί… φατριάρχης γὰρ Υπερ ο πατριάρχης τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐξέφανεν, αὐτοῦ τοῦ τυράννου προεκφωνήσαντος τὸ, Αξιος. Ο τῆς ἀναξιότητος! Οι ασπιδοφόρος Ιεροθέτης, καὶ ὁ που λέμοις καὶ φόνοις ἐσχολακώς ἱερουργός· καὶ ὁ τρισὶ γυναιξὶν παρανόμως εἰσδεχθεὶς, τῶν ἱερέων χειροτο νητής καθίστατο. Τίς ήκουσεν τοιοῦτόν ποτε ἐξ αἰῶνος, ἢ ἴδεν, ἢ ἀπήγγειλεν; ὄντως οὐδείς. Αλλ οὐδὲ ἐν ταῖς τῶν Ἑλλήνων ἱερουργίαις καὶ κνίσσαις ε τοιοῦτόν τι ἔφανεν. Ενθεν γέγονεν προφητικώς εἰπεῖν· 'Ο λαὸς ὡς ἱερεὺς, καὶ οὐδεὶς ἦν ὁ ἱερῶν καὶ ἱερούμενος. b Ἐκ τούτου οὖν συμπλεχθείσης τῆς μιαρᾶς ξυνωρίδος ὡς παρανόμου σειράς, προγράμματα κατά πᾶσαν ἐπαρχίαν ἐξεπέμπετο πρὸς τοὺς κατὰ χώραν ἀρχισατράπας σὺν ἐπισκόποις τὴν βασιλεύουσαν καταλαβεῖν, πρὸς τὸ σύνοδον γενέσθαι κατὰ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων. Καὶ ἦν ἰδεῖν κατὰ πᾶσαν χώραν καὶ πόλιν θρῆνος ἐπὶ θρῆνον καὶ οὐαὶ ἐπὶ οὐαὶ παρά τῶν εὐσεβούντων· παρὰ δὲ τῶν ἀσεβούντων, ἱερά τους 4 21. καὶ μάλα τοῦ φί. b al. εἴπερ. al. ὑπέρ. • al. κνίσεσι. al. κνήσεσι. NOTÆ. 'A66ã. Hæc vox hic et infra monǝchum simpliciter significat, non abbatem. Nempe abbas idem est ut Pater, quo nomine vulgo vocantur monachi.

haginibus ornarentur. Itaque ubi Christi aut Deiparæ et sanctorum venerandæ imagines erant, vel rogo et eversioni tradebantur, vel albario opere obliniebantur: ubi vero erant arbores vel aves, 446 vel brulae animantes, vel praesertim Salanice equitationes, venationes, theatra et curricula depicta, hæc honorifice servabantur et illustrabantur. Proculdubio tunc vere dicere licebat: Væ mihi, quia periit sanctus de terra, et rectus in hominibus non est **. In securi enim et ascia portas Ecclesi:r Dei dejecerunt, et incenderunt igni sanctuarium ejus **.* Porta porro imago dicitur, quæ mentem nostram secundum imaginem Dei creatam ad interiorem prototypi similitudinem aperit. Ut enim quædam januæ claves et sigilla præferentes per sigillorum securitatem exterioribus interiora significant, sic imago lineamenta quasi sigilla, et speciem externam quasi claves exhibens, rebus ex materia compositis illas indicant quæ sola mente intelliguntur. Nec enim materiam cufiuns, cum eam adoramus. Absit! Verum per res quæ sensús movent, ipsas causas mente attingimus: quo etiam modo nos gerimus circa crucem, sacrosanctum, sanctorumque reliquias, et quidqui:1 in ecclesia adoratur. Qua quidem in re regiam illam vocem viri ad caelum usque resplendentis Basilii implemus, nempe imaginis bonorem ad prototypum transire. Sed ad propositum redeamus. τούμενα, καὶ σκεύη μεταποιούμενα, ἐκκλησίας τε ta, eversas ecclesias et calce oblitas. eo quod sacris ἀνορυσσομένας, καὶ τῇ σποδιᾷ κεχρισμένας, ὡς ἱερὰς εἰκόνας ἐχούσας. Καὶ ὅπου μὲν ἦν Χριστοῦ ἢ τῆς Θεοτόκου σεπταὶ εἰκόνες καὶ τῶν ἁγίων, ἢ πυρκαϊά, ἢ ἀνορύξει, ἢ ἀναχρίσει παρεδίδοντο. Εἰ δὲ ἦν δέν δρα, ἢ ὄρνεα, ἡ ζῶα άλογα, μάλιστὰ δὲ τὰ Σατανικά ἱππηλάσια, κυνήγια, θέατρα καὶ ἱπποδρόμια ἀνιστορημένα, ταῦτα τιμητικῶς ἐναπομένειν καὶ ἐκλαμ τρύνεσθαι. Οντως ἦν τότε ἀληθῶς εἰπεῖν· Οι μοι, ὅτι ἀπόλωλεν εὐλαβὴς ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ὁ κατ ορθῶν ἐν ἀνθρώποις οὐκ ἔστιν. Ἐν πέλυκι γὰρ καὶ λαξευτηρίῳ κατέῤῥαξαν τὰς θύρας τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, καὶ ἐν πυρὶ ἐνεπύρισαν τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ. Θύρα δὲ ἡ εἰκὼν λέγεται, ήτις διανοίγει την κατὰ Θεὸν κτισθέντα νοῦν ἡμῶν πρὸς τὴν ἔνδον d τοῦ πρωτοτύπου καθομοίωσιν. "Ωσπερ γὰρ πύλα: τινὲς κλεῖδας καὶ σφραγῖδας ἐπιφέρουσαι, ἐκ τῶν ἔξω τὰ ἔνδον τεκμαίρονται διὰ τῆς ἀσφαλείας τῶν σφραγί δων· οὕτω; καὶ ἡ εἰκονικὴ ἀνατύπωσις, ὡς σφρα γίδας της περιγραφὰς ἀναδεικνύουσα, καὶ τὰς ἐμφάσεις ὡς κλεῖδας, διὰ τῶν ὑλικῶν τὰ νοητά προσαινίττεται. Καὶ οὐ τῇ ὕλῃ λατρεύομεν προσκυ νοῦντες ταύτῃ, ἄπαγε, ἀλλὰ νοερῶς διὰ τῶν αἰσθητῶν ἐν τοῖς αἰτίοις προσεφιέμεθα ο, ὥσπερ καὶ σταυρὸν, καὶ ἱερὸν ἅγιον, καὶ λείψανον ἁγίου, καὶ πᾶν τὸ ἐν ἐκκλησίᾳ προσκυνούμενον, ἐν τούτῳ πληροῦντες τὴν βασιλικὴν ἐκείνην φωνὴν τοῦ οὐρα νοφάντορος Βασιλείου· ὅτιπερ ἡ τῆς εἰκόνος τιμή ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει. Εἰς δὲ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν. Ἐν τούτοις τοῖς ὀδυνηροῖς διαμερισθεῖσα ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, οἱ τῆς εὐσεβείας αντεχόμενοι τῶν μοναστῶν λογάδες, τῶν τῆς Εὐρώπης μερῶν, καὶ τοῦ Βυζαντίου, Θυνίας τε καὶ Βιθυνῶν ἐπαρχίας, καὶ οἱ πρὸς τὰ τῆς Προυσιάδος μέρη σπηλοδίαιτοι καὶ ὀρεόμονες, ὁμαδὸν ἅπαντες τὸ ὄρος τοῦ θεοφόρου Αυξεντίου καταλαβόντες, ὡς πρὸς ὁδηγὸν καὶ σκοπέα σωτήριον, τῷ παμμάκαρι προσῆλθον Στεφάνῳ, ἐκλιπαροῦντες αὐτὸν γενέσθαι σύμβουλον σωτηρίας. Εὗρον δὲ αὐτὸν ἀθυμίᾳ καὶ δάκρυσι περὶ τῆς νεω τεροποιοῦ αἱρέσεως συνεχόμενον, καί φασι πρὸς αὐτόν· Εἰπὲ, Πάτερ, τὰ εἰκότα· κάμνει γὰρ ἡμῶν ὁ λογισμὸς, καὶ βεβαπτίσμεθα τῇ ἀπορίᾳ, μή πως ὁ ἀνθρώπινος φόβος προδώσῃ τῆς ψυχῆς τὸ εὐσε βές. Ιδιον γὰρ αὐτῆς ἐστιν τὸ φοβεῖσθαι τὸν θάνατον. Ὁ δὲ παμμάκαρ αισθόμενος τὸ πλῆθος καὶ ἀγελαῖον τῶν Πατέρων, καὶ τὴν ἀγγελοειδὴ ἐκείνην κατασπασάμενος πολιὰν εἶπεν· ΤΩ Πατέρες τίμιοι καὶ ἀδελφοί, οὐδὲν γνώμης εὐσεβεῖν προαιρουμένης ἰσχυρότερον, καὶ οὐδὲν δυνατώτερον ψυχῆς κακίᾳ δουλεύειν οὐ βουλομένης· ὅπερ ἐξ ἀμφοῖν πέπεισμαι πεφυλάχθαι πρὸς τὴν ὑμετέραν πατρότητα· καὶ ἐκ τούτου μᾶλλον ὑμεῖς ἐμοῦ σύμβουλοι καὶ εὐχὴ γένοισθε. Ἐξέλιπον γὰρ ἐν δάκρυσιν οἱ ὀφθαλμοί of Mich. vi, 1,2. * Psal. lxx111, 6, 7. 4. Ενδον, ο al. ἐφιόπεθα. 447 Ilis malis discerpta Christi Ecclesia, delecti pietatis asserlores nouachi Europe, Byzantii, Thymnia, et provincie Bitlynensis, iique qui Prusiæ antra et montes incolebant, simul universi montem deiferi Auxentii petunt, et ad beatissimum Stephanum tanquam ad ducem et speculatorem sa lutarem confugiunt, eum rogandi causa, ut ipsis necessaria ad salutem consuleret. Illum autem propler nova molientem haeresim tristitia et lacrymis demersum repererunt, quem his verbis compellant: Verba opportuna loquere, Pater. Nobis enim deficit animus, rerumque augustiis obruti hæremus, ne forte humanus timor pietatem animæ prodat. Siquidem animæ proprium est mortem extimescere. Tum beatissimus Pater turmam et multitudinem Patrum intuitus, angelica illa canitie salutata ait: O patres et fratres, nihil fortius animo qui pietatem profitetur. Nihil potentius anima, quæ improbitati servire recusat: qua ex duplici parte vestræ paternitati cautum esse persuasum mihi est: proindeque vos potius une et consilio et precibus adjuvale. Siquidem defecerunt præ lacrymis oculi mei super 448 contritione filia & generis mei, ut cum Jeremia, qui hac ut scripsit et egit, clamare cogor. Video 47 Thren. 11, 11. $7

enim Douani sponsam a maligno, homicida et belli μου ἐπὶ τὸ σύντριμμα τῆς θυγατρὸς τοῦ γένους cupido dæmone crudeliter et acerbe obsessam, qui quidem his quæ in Ecclesia Dei imagini Christum secundum carnem exhibenti acciderunt, producendis suam impendit operam: ille, inquam, qui in ipsa creatione nostram statim expugnavit naturam, quippe qui paradisi habitationem nobis invidens, divina legis rejicienda nobis causa fuerit. Ille ipse venerandum Ecclesiæ corpus iterum corrumpere nititur, membrorum in se invicem dissidia suscitat, bellum illis inmane et implacabile movel. Pedes enim, manus et oculos turbulenta bæresi in se invicem divisit. Hinc cernere est alterum oculorum in præcipitem locum ducere contendentem, alterum contrariam in partem trahentem, rectamque viam commonstrantem. Videre pariter licet alterum pedum oculo pravum intuenti cedentem sequi; alterum eidem reluctantem, male ducenti audacter resistere, nec e recta via deflectere. Talem pugnam inter Ecclesiæ membra accendit inimicus ille zizaniorum sator, 449 gaudetque et choreas agit, utpote qui suum artificium in hoc tyranno imperatore valere videat. Nostris calamitatibus insolenter delectatur, materiam hujusce belli flammæ undique coacerval: propriisque copiis simul excitatis (gentiles intelligo, Judzorumque, Syrorum et hæreticorum catervas), maximo theatro nos undique circumcingit, sibique e nostris malis voluptatem et dele- - elationem comparat. Inde cernere est adversum nos loqui qui sedent in portis, et in nos psallere, qui bibunt vinum“. Namque in suis conviviis et cauponis, lenonum et citharædorum more", catuli leouis jussu adversus nos meditantur, cum cavillis augurando. Idcirco filii Sion inclyti, elati super aurum, reputati sumus in vasa testea, opera manuum figulorum”. Ludibrium facti sumus cuncto populo, psalmus illorum sumus tota die ". Obtexit enim caligine in furore suo Dominus filiam Sion, et projecit de cœlo in terram gloriam Israel, et non est recordalus scabelli perlum suorum in die furoris sui ". Peccatum peccavit Jerusalem, propterea in jactatione facta est. Idcirco oculi mei deducunt aquam, quia longe factus est a me 450 consolators, Hine clamo ad eum qui percutit et sanat: Miserere f μου, μετὰ Ἱερεμίου τοῦ ταῦτα καὶ γεγραφότος καὶ δεδρακότος βοᾷν ἀναγκάζομαι. Ὁρῶ γὰρ ἡμῶς καὶ πικρώς πολιορκουμένην τοῦ Κυρίου τὴν νύμφην ὑπὸ τοῦ πονηροῦ καὶ μιαιφόνου καὶ φιλοπολέμου δαίμο νος, τοῦ τὰ συμβάντα ἐπὶ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ αὐτοῦ σαρχομόρφῳ εἰκόνι συμπράξαντος, ὃς καὶ παρ' αὐτὴν τὴν δημιουργίαν, εὐθὺς τὴν ἡμετέραν κατεπολέμησεν φύσιν, καὶ τῆς ἐν παραδείσῳ διαίτης ἡμῖν φθονήσας, τὸν θεῖον ἀθετήσαι παρεσκεύασεν νόμον· καὶ νῦν αὖθις τὸ τίμιον σῶμα τῆς Ἐκκλησίας διαφθείρειν πειρᾶται, καὶ στασιάζειν κατ' ἀλλήλων παρασκευάζει τὰ μέλη, καὶ πόλεμον αὐτοῖς ἄσπον δον διήγειρεν καὶ ἀκήρυκτον. Ἐμέρισεν γὰρ καὶ πόδας κατ' ἀλλήλων, καὶ χεῖρας, καὶ ὀφθαλμοὺς ἐπ τῆς ὀχλαγωγηθείσης αἱρέσεως. Καὶ ἔστιν ἰδεῖν θα τέραν μὲν τῶν ὄψεων ἐπὶ κρημνούς ἄγειν φιλονει κοῦσαν, θατέραν δὲ πρὸς τοὐναντίον ἀνθέλκουσαν, καὶ τὴν εὐθεῖαν ὑποδεικνύουσαν ὁδόν· καὶ τῶν ποδῶν, τὸν μὲν τῷ διεστραμμένον ὁρῶντι πειθόμενον ὀφθαλμῷ καὶ ἑπόμενον· τὸν δὲ καὶ τούτῳ μαχόμε νον, καὶ τῷ κακῶς 1 ποδηγοῦντι θαρσαλέως ἀντιλέγοντι 8, καὶ τῆς ὀρθῆς πορείας οὐκ ἐκτρεπόμενον. Τοιαύτην τοῖς μέλεσι τῆς Ἐκκλησίας μάχην ὑφη εν ὁ τὰ ζιζάνια σπείρας ἐχθρὸς, καὶ γάννυται καὶ χο ρεύει, τὴν οἰκείαν βλέπων κακοτεχνίαν ισχύουσαν ἐν τῷ τυράννῳ τούτῳ βασιλεῖ, καὶ ταῖς ἡμετέραις ἐπεντρυφᾷ συμφοραῖς, καὶ συμφορεί πανταχόθεν ὕλην τῇ τοῦ πολέμου φλογὶ, καὶ τὰς οἰκείας φάλαγγας συναγείρων, Ελλήνων φημὶ παῖδας καὶ Ἰουδαίων, καὶ Σύρων, καὶ τῶν αἱρετικῶν τὰ στίφη, θέατρον ἡμῖν μέγιστον πανταχόθεν περικαθίζει, καὶ τέρψιν αὐτοῖς καὶ ἡδονὴν ἐκ τῶν ἡμετέρων κακῶν πραγματ τεύεται. Καὶ ἔστιν ἰδεῖν καθ᾿ ἡμῶν ἀδολεσχοῦντας τοὺς καθημένους ἐν πύλαις καὶ εἰς ἡμᾶς ψάλλοντας τοὺς πίνοντας οἶνον. Ἐν γὰρ τοῖς συμποσίοις αὐτῶν καὶ καπηλείοις, μαστρωπικῶς καὶ κιθαρῳδῶς τῇ τοῦ σκύμνου κελεύσει καθ᾿ ἡμῶν μελετῶσι, σκωπτιχῶς οἰωνίζοντες. Διὰ τοῦτο οἱ υἱοὶ Σιών. οἱ τίμια, επηρμένοι ὑπὲρ χρυσίον, ελογίσθημεν εἰς ἀγγεῖα ὀστράκινα, ἔργα χειρών κεραμέων. Εγενήθημεν γέλως παντὶ λαῷ, ψαλμὸς αὐτῶν ἐσμεν ὅλην τὴν ἡμέραν. Ἐγνόφωσεν γὰρ ἐν ὀργῇ αὐτοῦ Κύριος τὴν θυγατέρα Σιών, καὶ κατέῤῥαξεν ἐξ οὐρανοῦ εἰς γῆν nostri quia multum repleti sumus despectione; δόξασμα Ισραήλ, καὶ οὐκ ἐμνήσθη ὑποποδίου ποδῶν multum repleta est anima nostra". Transfer opprebrium, et da illud hostibus, qui nunc prospere agunt, et despectionem superbis Christianorum calumniatoribus. Siquidem gregem tuo nomine in signitum conviciis affecerunt, nos idololatras appellando, tuamque Ecclesiam, idolorum templum dixerunt. Verum, renova nos ut diluculum malulinum. Propagetur fides tua in matutina tempora, quia multi sunt gemitus nostri, et cor nostrum defeαὐτοῦ ἐν ἡμέρᾳ ὀργῆς αὐτοῦ. Ἀμαρτίαν γὰρ ἦμαρ τεν Ιερουσαλήμ· διὰ τοῦτο εἰς σάλον ἡ ἐγένετο. Διὰ τοῦτο οἱ ὀφθαλμοί μου κατάγουσιν ὕδωρ, ὅτι ἐμακρύνθη ἀπ' ἐμοῦ ὁ παρακαλῶν με· καὶ βοῶ πρὸς τὸν πατάσσοντα καὶ ἰώμενον· Ἐλέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς· ὅτι ἐπιπολὺ ἐπλήσθημεν ἐξουδενώ σεως· ἐπιπλεῖον ἐπλήσθη ἡ ψυχὴ ἡμῶν. Μετένεγκεί τὸ ὄνειδος, καὶ δὸς αὐτὸ τοῖς εὐθηνοῦσιν ἐν τῷ παρ όντι πολεμίοις, καὶ τὴν ἐξουδένωσιν τοῖς ὑπερηφά • Psal. bxvi, 13. • Constantini qui Leonis filius erat. s3 lbid. 1. 8, 16. st Psal. cxxi, 5,4. f al καλῶς. • lege ἀντιλέγοντα. b al. ἄλω. 6 Tiren. tv, 2. st ibid. 11, 63. σε Ibid.

Exterminavit nos aper de sylva, catulus iste leonis feius, et ut singularis ferus depastus est nos. Domine, Deus virtutum, convertero, et visita vineam Istani, et perfice eam quam plantavit dextera lua, et super Filium hominis, quem confirmastitibi”. Verum, dum lacrymor et conqueror, divinamque epem imploro, ob incumbentem pastoribus et gregi caliginem, per quam lupis et furibus securitas prestita est: dum Deum meum oro ut tenebras dissipet, et priorem orthodoxæ fidei radium 451, sacrarumque et venerandarum imaginum adorationem, quæ mente fit, restitual; promissi oblitus, luctum produxi. Nunc vero vix tandem commemini, ubi in oratione reperi Filium hominis quem confir masti tibi ": Nostram salutem per illum negotiatus es, o reruin omnium Factor, cujus divinam carnis effigiem isti susurrones flammis et eversioni dederunt. Verumtamen igne consumat eos Dominus, et dispereal de terra memoria eorumn ", cum omnibus qui confidunt in illis, quia Deus ultionum est s8 neque suæ Ecclesiæ excidium silentio præcteribit. νοις Χριστιανοκατηγόροις. Ελοιδόρησαν γὰρ τὸ ὁμώ- cit: quia destruxisti maceriam nostram, et vinνυμών σου ποίμνιον, εἰδωλολάτρας ἡμᾶς ἀποκαλέ demiant nos, omnes qui prætergrediuntur viam. σαντες, καὶ τὴν ἐκκλησίαν σου εἰδωλεῖον εἶπον. ᾿Αλλὰ ἀνακαίνισον ἡμᾶς ὡς ὄρθρον πρωϊνόν. Πληθυνθήτω ή πίστις σου εἰς τὰς πρωΐας, ὅτι πολλοί εἰσιν οἱ στεναγμοὶ ἡμῶν, καὶ ἡ καρδία ἡμῶν ἐξέλιπεν· ὅτι καθεῖλες τὸν φραγμὸν ἡμῶν, καὶ τρυγῶσιν ἡμᾶς πάντες οι παραπορευόμενοι τὴν ὁδόν. Ελυ μήνατο ἡμᾶς ὃς ἐκ δρυμοῦ. Ὁ λεοντότεκνος οὗτος σκύμνος, καὶ ὡς μονιὸς ἄγριος κατενεμήσατο ἡμᾶς. Κύριε, ὁ Θεὸς τῶν δυνάμεων, ἐπίστρεψον δὴ καὶ ἐπίσκεψαι τὴν ἄμπελον ταύτην, καὶ κατάρτισαι αὐτὴν ἣν ἐφύτευσεν ή δεξιά σου, καὶ ἐπὶ Υἱὸν ἀνθρώπου ὃν ἐκραταίωσας σεαυτῷ. ᾿Αλλὰ γὰρ δακρύων καὶ ὀλοφυρόμενος καὶ ποτνιώμενος διὰ τὴν ἐπικειμένην καὶ ποιμέσι καὶ ποίμνῃ ὁμίχλην, δι' ἣν ἄδεια καὶ λύκοις καὶ κλέπταις ἐγένετο· καὶ τοῦ Θεοῦ μου δεόμενος λῦσαι τὸν ζόφον, καὶ τὴν προτέραν ἀκτῖνα ὁ τῆς ὀρθοδοξίας καὶ τὴν νοερὰν ἡ προσ κύνησιν τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων ἀποκαταστῆσαι· ἐπελαθόμην τῆς ὑποσχέσεως, καὶ τὸν θρῆνον ἐξέτεινα· μόλις δὲ νῦν ἀνεμνήσθην, εὑρὼν ἐν τῇ προσευχῇ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ὃν ἐκραταίω σας ἑαυτῷ. Καὶ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐπραγματεύσω δι' αὐτοῦ, ὁ τοῦ παντός Ποιητής, ούπερ οὗτοι οἱ θρυλλολέκται πυρὶ καὶ ἀνορύξει τὴν θείαν τῆς σαρκὸς ἰδέαν παρέδοσαν. Αλλ' ἐν πυρὶ καταν αλώσαι * αὐτοὺς Κύριος, καὶ ἐξορυχθείη ἐκ γῆς αὐτῶν τὸ μνημόσυνον σὺν πᾶσι τοῖς πεποιθόσιν ἐπ' αὐτοῖς, ὅτι Θεὸς ἐκδικήσεών ἐστιν, καὶ οὐ παρασιωπήσει τῆς αὐτοῦ Ἐκκλησίας τὴν ἅλωσιν. Ταῦτα τῷ ἱερῷ ἐκείνῳ τῶν μοναστῶν συστήματι Hunc sermonem beatissimus Pater noster Steκαθομιλήσας ὁ παμμάκαρ Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος, καὶ πάντων δακρυῤῥοούντων καὶ στερνοτυπτούντων, ἐκ βάθους στενάξας ὁ Πατήρ εἶπεν· Τριῶν ὄντων τῶν καθ' ἡμᾶς μερῶν τῶν μὴ κοινωνησάντων ταύτῃ τῇ μιαρᾷ αἱρέσει, τούτοις προστρέχειν ὑμῖν συμ βουλεύω. Οὐ γὰρ ὑπολέλειπται ἄλλος τις τόπος, ὅστις ἐστὶν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τοῦ δράκοντος, μὴ πειθαρχήσας αὐτοῦ τῇ κενοφωνία. Τῶν δὲ φησάντων· Και ποῖ ἄρα ταῦτα τὰ μέρη, Πάτερ; εὐθέως αὐτός· Τὰ πρὸς τὸ ἄναντες τοῦ Εὐξείνου Πόντου, ἐπὶ τὴν τῆς Ζηκχίας επαρχίαν συγκείμενα, ἀπό τε Βοσπόρου, Χερσώνος, Νικόψεως, καὶ τὰ πρὸς τὴν Γότθιον Κοίλην 1 ἀπαντώντα· εἶθ᾽ οὕτως καὶ τὰ πρὸς τὸ Παρ θενικὸν συγκείμενα πέλαγος, ἐν οἷς τε διαπλέεται δ νότιος κόλπος, ὡς ἐπὶ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τὸ κάταντες, ἥ τε Νικοπολιτών - μητρόπολις, καὶ ἡ Νεάπολις καὶ τὰ ἕως τοῦ ποταμοῦ Τιβερίου Ρώμης ad Romae fuvium Tiberim continentur: partes συγκείμενα, ἔσθ' ὅτε καὶ τὰ κατιόντα τῆς Λυκίων ἐπαρχίας, ἀπό τε Συλέου n, Συκῆς, καὶ τὰ κατ' αὐτὴν τὴν Προποντίδα πλεόμενα, ή τε Κυπρίων νῆσος, καὶ τὰ πρὸς ἀντικρὺ, ἕως Τριπόλεως καὶ Τύρου καὶ Ἰώπης. Τί δὲ χρὴ λέγειν περὶ τῶν προέδρων τοῦ τε Ρώμης και Αντιοχείας, Ἱεροσολύμων καὶ ᾿Αλεξανδρείας, οἵτινες οὐ μόνον ἀπεβδελύξαντο καὶ ἀνεθεμάτισαν τὸ μυσαρὸν τῶν Εἰκονοκαυστῶν δόγμα, ἀλλὰ καὶ ἐπιστολαῖς στηλιτευτικαῖς οὐκ ss Psal. LXXIX, 13-16 1 al. ἀξ. i ul. ἱεράν. al. Συλλέου. phanus apud sacram illam monachorum turmam habuit, qui cum universi lacrymas profunderent, sibique pectas percuterent, ex imo suspirans Pater ait: Quando quidem tres apud nos supersunt partes eorum, qui cum nefaria hac hæresi communionem non habent, vobis auctor sum ut in illas accurratis. Nullus enim alius locus est draconi subjectus, qui ejus vaniloquentiæ morem non gerat. Illis autem interrogantibus, Quænam illæ partes, Pater? statim ipse pergit: Quæ ad acclive Ponti Euxini versus Scythiæ provinciam jacent, Bosphorus, 452 Cherson, Nicopsis, et quæ in Gotthias Coelen porriguntor: quæ etiam ad Parthenicum mare sita sunt, ubi australis sinus trajicitur: item regio quæ in declivi senioris Romæ jacet, Nicopolitarumque metropolis, atque Neapolis, et quæ usque quoque inferiores Lycie provinciæ, atque etiam Sileum, Syce, et quæ in Propontide navigabilia sunt, Cyprusque insula, et quæ e regione illius sunt ad Tripolim usque et Tyrum et Joppen. Quid vero commemorare opus est Romæ, Antiochiæ et Alexandriæ antistites, qui nefandum Iconocaustarum dogma non solum exsecrati sunt et anathemate percusserunt, sed etiam litteris in impium imperatorem illius astipulatorem invehi non cessarunt, 86 Ibid. 16. 67 Psal. cvist, 15. ss Psal. xculi, 1. kal. καταναλώσει. 1 al. Γοττίαν Κοίλην. mal. Νικοπολῶν. n al. Συλαίου,

eum apostatam et hæresiarcham appellando. Inter ἐπαύσαντο καθυβρίζοντε; τὸν πρὸς τοῦτο ἐπινεύquos etiam honoratissimus et sapientissimus Joannes Damascenus presbyter (quem hic tyrannus Mansur nominabat, nos autem sanctum et deiferum appellamus) eidem scribere, eumque hareticum blateronem, Malomet, Iconocaustam el sanctorum hostem nuncupare non destitit. Subjectos vero ipsi episcopos, ἐπισκότους, id est, tenebricosos, ventris mancipia et helluones vocabat. 453 In primis vero circorum et spectaculorum amatores Pastilam, Tricacabum, Nicolaitam et demonum amicum Atzypiun, novos Oreb, Zeb, Zebee, et Salmana et Dathan "; hisque subditam plebem, congregationem Abiron nominabat. His pluribusque aliis animæ perutilibus sermonibus a beatissimo Stephano dictis, Patres preces lugubres peregere, extremaque salute sancto viro dicta, ad loca securissima profecti sunt, non martyrii metu, sed tyranni insidias, suumque ipsorum inexpertum animum veriti. Nec enim probatum est, quod inexpertum est: quod vero ipsis rebus exploratum est, probatius est, instar auri quod caminum expertin est. Tunc cernere crat monastico ordine et Nazarico habitu quasi in captivitatem abducto orbatu:n Byzantium. Ille Pontum Euxinum navigabat: hic Cyprum petebat, alius Romam discedere meditabatur: atque ita propriis monasteriis relictis hospites et advenæ facti sunt. Interim tyrannus augustum intemeratæ Deiparæ templum Blachernense evertit, quod quidem prius muris ornatum erat, ubi picturis exprimebatur Dei ad nos descensus, variaque illius miracula et facta usque ad ejusdem 454 assumptionem et sancti Spiritus adventum: atque hoc pacto omnibus Christi mysteriis sublatis, Ecclesiam pomorum custodiam et aviarium reddidit ". Siquidem arboribus, diversis volucribus et belluis, aliisque quibusdam, inter hederæ folia, gruum, cornicum et pavonum orbibůs eam exornando, vere inornatam effecit. Si qui autem ejusdem ac ille sententiæ me ci calumniam inferre suspicantur, istud ipsum templum adeant, illaque vera esse tunc persuasi, cam sacro cantore David dicant Deus, venerunt gentes in hæreditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum, posuerunt mysticam Jerusalem, Ecclesiam tuam in pomorum custodiam carnes sanctorum tuorum martyrum, et monachorum venerandas reliquias bestiis terra igni et profundo maris. In hoc igitur angustissimo templo sceleratus ille præsidens una cum ejusdem nominis proditore Christi gregis, cæterisque sibi subjectis ventris mancipiis episcopis abominandam Deoque infestam synodum celebravit, in qua vene5) Psal. Lxxxi, 12. 60 Psal. Lxxvi, I. ο π. Νικολιάτην, al. Νικολιάτην. σαντα ἀσεβή βασιλέα, ἀποστάτην καὶ αἱρεσιάρχην αὐτὸν ἀποκαλοῦντες ἐν οἷς καὶ ὁ τιμιώτατος καὶ σοφώτατος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς πρεσβύτερος, ὁ παρὰ τοῦ τυράννου τούτου Μανσούρ ἐπονομασθείς, παρ' ἡμῖν δὲ ὅσιος καὶ θεοφόρος, οὐκ ἐπαύσατο τοῦ γράφειν αὐτῷ καὶ ἀποκαλεῖν ἐρεσχελῆ καὶ Μάμεθ, εικονοκαύτην τε καὶ μισάγιον· καὶ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἐπισκόπους, ἐπισκότους, κοιλιοδουλους τε καὶ γαστρόφρονας. Μάλιστα τοὺς ἱπποδρομικούς φιλάγωνα; καὶ φιλοθεάμονας, Παστιλᾶν καὶ Τρικάκατον, Νιο κολαΐτην τε καὶ τὸν φιλοδαίμονα Ατζύπιον, ὡς νέους Ωρήβ, Ζήβ, Ζεβεέ, Σαλμανάν τε καὶ Δαθαν, καὶ τοὺς ὑπ' αὐτοὺς ὡς τὴν συναγωγὴν ᾿Αβειρών ἀπεκάλεσεν. Τούτων οὕτως λεχθέντων παρά του παμμάκαρος Στεφάνου, καὶ ἑτέρων ψυχωφελών πλειήνων, εὐχὴν θρηνώδη οἱ Πατέρες ποιήσαντες, καὶ τὸ τελευταῖον συντακτήριον τὸν ἅγιον ἀσπασάμενος, ᾤχοντο πρὸς τοὺς τῆς φυγῆς σωστικωτάτους τύπους, οὐχὶ τὸ μαρτύριον δειλιώντες, ἀλλὰ τὸ τοῦ τυράν νου πανούργον, καὶ τὸ αὐτῶν ἀπείραστον δεδιότες. Οὐ δόκιμον γὰρ τὸ ἀπείραστον· τὸ δὲ βασανισθὲν ἐν τοῖς πράγματι δοκιμώτερον, ὡς ἐν καμίνῳ χρυσός. Καὶ ἦν ἰδεῖν αἰχμαλωτιζόμενον τὸ Βυζάντιον τοῦ μοναχικοῦ καταλόγου καὶ τοῦ Ναζωρικού σχήματος. Καὶ ὅς μὲν τὸν Εύξεινον ἀπέπλεεν Πόντον, ὃς δὲ τὴν Κύπρον κατελάμβανεν· ἄλλος πρὸς τὴν Ῥώμην ἀπαίρειν διενοεῖτο. Καὶ οὕτως ξενωθέντες τῶν εἰ κείων φροντιστηρίων, ξένοι καὶ πάροικοι έγνωρί ζοντο. Τοῦ δὲ τυράννου τον σεβάσμιον ναὸν τῆς παν αχράντου Θεοτόκου τὸν ἐν Βλαχέρναις κατορύξαντος, τὸν πρὶν κεκοσμημένον τοῖς διατοίχοις ὄντα ἀπὸ τὸ τῆς πρὸς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ συγκαταβάσεως, ἕως θαυμάτων παντοίων, καὶ μέχρι τῆς αὐτοῦ ἀναλήψεως, καὶ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος καθόδου διὰ εἰκονική; ἀναζωγραφήσεως· καὶ οὕτως τὰ τοῦ Χριστοῦ ἀπαντα μυστικὰ ἐξάραντος, οπωροφυλάκιον καὶ ὀρνεοσχι πεῖον τὴν Ἐκκλησίαν ἐποίησεν. Δένδρα και δοντα παντοΐα, θηρία τε καὶ ἄλλα τινὰ ἐγκύκλια διὰ κ: 50φύλων, γεράνων τε καὶ κορωνῶν, καὶ ταώνων ταύ την περιμουσώσας, ἵν᾽ εἴπω, ἀληθῶς ἄκοσμον ἔδειξεν. Καὶ εἰ κατηγορείν με τοῦτόν τινες ὑπολαμβάνουσιν τοῦ αὐτοῦ φρονήματος, τουτονὶ τὸν ναὸν καταλαβόντες, καὶ ἀληθῆ αὐτὰ εἶναι πιστεύσαντες, μετά του ἱεροψάλτου Δαβίδ εἴπωσιν· ῾Ο Θεός, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου· ἐμίαναν τὸν ναὸν τῶν ἅγιόν σου· ἔθεντο τὴν νοητὴν Ἱερουσαλὴμ την Ἐκκλησίαν σου εἰς οπωροφυλάκιον τὰς σάρκας τῶν ὁσίων σου μαρτύρων καὶ μοναχῶν τὰ τίμια λείψανα, τοῖς θηρίοις τῆς γῆς, τῷ πυρὶ καὶ τῷ βυθῷ τῆς θαλάσσης. Ἐν τούτῳ οὖν τῷ πανσέπτῳ ναῷ ὁ ἀλιτήριος προκαθεσθεὶς ἅμα τῷ ὁμωνύμῳ προ δότῃ τῆς τοῦ Χριστοῦ ποίμνης, καὶ τοῖς ὑπ' αὐτοῦ οι ibid. 1,2.

Tremunt ossa mea, et renes cordis sentiunt, ut ait Eliphas *, cui intelligens et fidele crat auditorium, 455 cum vel solum in memoriam revoco, quae tunc temporis acta sunt. Postea Germanum divinum et orthodoxum Ecclesiæ præsulem ii, qui a Deo abalienati erant, anathemate purcusserunt, et ligni cultorem appellaverunt. Ο inimici cæcitatem! ο blasphemiam o perversitatem! Qui tuam infinitam clementiam, mi Christe, intelligan? Porro, postquam complures blasphemias evomuissent, atque in sanctos et intemeratam Deiparam hostiliter prodiissent, quasi post mortem ipsa opem ferre non valeret: postremo, imo quod primum et omnibus pejus est, nefarii illi et profani, impii Babylonici vineæ Christi corruptores, de quibus scriptum est: Egressa est iniquitas a sacerdotibus Babylonis "'; et pastores multi demoliti sunt-vineam meam et conculcaverunt partem meam: qui extra axes proprii agri eira. vere, ut proverbio fertur, et manibus sterilitatem collegere qui inter sanctum et profanum non divisere, sed intra altare luctum et væ produxere hi, inquam, e loco ubi sedebant, simul cum populo surgentes, manibus in cœlum erectis miserabilem illam vocem ediderunt: «llodie salus mundo, quia tu, Imperator, nos ex idolis redemisti.. Ο luctuosam vocem quae, ut prolata 456 est, coelum olscuravit, terram concussit, aerem polluit, et omnes qui illam emiserunt, Dei alienos fecit? Enimvero si ille impietatis princeps, idem ipse eversionis idolorum auctor est, ergo frustra Christus homo factus est, ergo vana est apostolorum doctrina. Si, ut vos asseritis, ille est redemptor, qui vos rerum creatarum cultu et idolorum exsecratione liberavit (quem etiam decimum tertium apostolum vocita. tis), non vero Christus juxta divini præconis Pauli vocem; neque igitur in Trinitatem baptizemini, sed (ut aliquid ridiculum vestri arroganti insipientiae loquar) in Pastilam, Tricacabum et Cabalum illius et vestrum magistros, quorum trium memoriam dogma et nomina et sua Ecclesia delevit fulgentissima et augustissima Trinitas. Verum his inutiliības sermonibus dimissis, opportune jam erumpamus et progrediamur. Redeamus igitur ad propositum, et κοιλιοδούλοις ἐπισκόποις ἡ τὴν μυσαράν καὶ ἐχθρώδη raude imagines simulacra idolica appellata sunt. τοῦ Θεοῦ ἐπιτελοῦσι σύνοδον, ἀγαλματικὰ εἴδωλα τὰς σεπτὰς εἰκόνας καλέσαντες. Φρίττουσί μου τὰ ὀστα, καὶ νεφροί καρδίας αἰσθάνονται, ὥς φησιν ὁ Ἐλιφάζ, ᾧ συνετὸν καὶ πιστὸν ἀκροατήριον, ὅτε καὶ μόνον εἰς μνήμην τὰ τότε πραχθέντα λάβοιμι. Εἶτα Γερμανὸν τὸν θεῖον καὶ ὀρθοτόμον τῆς Ἐκκλησίας πρόεδρον οἱ ἐκ Θεοῦ ἀλλοτριωθέντες ἀναθεματίσαντες, ξυλολάτρην ἀπεκάλεσαν. Ὢ τῆς τοῦ ἐχθροῦ πως ρώσεως! ὢ τῆς βλασφημίας! ὢ τῆς παρατροπής 1 Πῶς ἐννοήσω σου, Χριστέ μου, τὴν τότε ἀπέραντον ἀνεξικακίαν; πάμπολλα δὲ αὐτῶν βλασφημησάντων, καὶ κατὰ τῶν ἁγίων καὶ τῆς ἀχράντου Θεοτόκου αὐτῶν χωρησάντων, ὡς βοηθεῖν μετά θάνατον μή δυναμένης· τὸ τελευταῖον καὶ πρῶτον καὶ πάντων χεῖρον, οἱ μικροὶ ἐκεῖνοι καὶ ἀνίεροι, οἱ τὸν ἀμπε. λῶνα Χριστοῦ διαφθείραντες ἄνομοι Βαβυλώνιοι, περὶ ὧν γέγραπται· Ἐξῆλθεν ἀνομία ἐξ ἱερέων Βαβυλῶνος, καὶ Ποιμένες πολλοὶ διέφθειραν τὸν ἀμπελῶνά μου, καὶ ἐμίαναν τὴν μερίδα μου· οἱ τοὺς ἄξονας τοῦ ἰδίου γεωργίου παροιμιακώς πλα νηθέντες, καὶ συνάξαντες ταῖς χερσὶν ἀκαρπίαν, οἱ ἀναμέσον ἁγίου καὶ βεβήλου μὴ διαστείλαντες, ἀλλὰ ἀναμέσον τοῦ θυσιαστηρίου τὸν θρῆνον καὶ τὸ οὐαὶ κατεργασάμενοι· οὗτοι ἔνθα ὑπῆρχαν ἐφεζόμενοι, ἀναστάντες ἅμα παντὶ τῷ λαῷ, τὰς χεῖράς τε πρὸς ὕψος ἄραντες ἐλάλαξαν τὴν ἐλεεινὴν φωνὴν, καὶ εἶπον· Σήμερον σωτηρία τῷ κόσμῳ, ὅτι σὺ, βασιλεῦ, ἐλυτρώσω ἡμᾶς ἐκ τῶν εἰδώλων. "Ω φωνή; ἐδυνηρᾶς, ἥτις ἐκβομβηθεῖσα 9, οὐρανὸν κατεζάφωσεν, καὶ γῆν συνέσεισεν, αἰθέρα τε ἐμίανεν, καὶ πάντας τοὺς αὐτὴν κεκραγότας Θεοῦ ἀλλοτρίους ἐποίησεν! καὶ γὰρ εἰ ὁ τῆς ἀσεβείας πρώταρχος ε οὗτος αἴτιος τῆς τῶν εἰδώλων καθαιρέσεως, μάτην ἄρα ἡ τοῦ Χριστοῦ ἐνανθρώπησις γέγονεν, καὶ κενή ἡ τῶν ἀποστόλων διδασκαλία. Καὶ εἰ, ὡς ὑμεῖς φατε, αὐτός ἐστιν λυτρωτής τῆς κτισματολατρείας καὶ τῆς τῶν εἰδώλων κατάρας, ὁ καὶ παρ' ὑμῖν τρισκαιδέκατο; ἀπόστολος ὀνομαζόμενος, καὶ οὐχὶ Χριστός, κατὰ τὴν τοῦ θεοκήρυκος Παύλου φωνήν· μηδὲ εἰς Τριάδα βαπτίζεσθε, ἀλλ᾽ ἵν᾽ εἴπω τι καὶ γελοίως πρὸς τὴν ὑμῶν αὐθάδη ἀφροσύνην) εἰς Παστιλᾶν, Τρικάκαβον καὶ Κάβαλον τοὺς αὐτοῦ καθηγητὰς καὶ ὑμῶν, ὧνπερ τριῶν ἡ ὑπέρφωτος καὶ σεβασμία Τριάς, καὶ τὴν μνήμην καὶ τὸ δόγμα καὶ τὰ ὀνόματα de beatissimo Stephano loquamur. ἐξηγάνισεν ὁ τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας. Ταύτας δὲ τὰς φληναφίας ἀφέντες, καιροῦ δέοντος, ἐφορμώμεθα κ ἤδη καὶ βαδιούμεθα, καὶ πρὸς τὸ προκείμενον ἐπανιέντες, τὸν παμμακάριστον Στέφανον καταλάβωμεν. Τούτων δὲ οὕτως ἐκτελεσθέντων, καὶ πάσης χειρὸς καὶ στόματος ὑπογραψάσης καὶ ὁμολογήσαντος, τὰ κατὰ τὸν ἅγιον τοῦτον Πατέρα ἡμῶν Στέφανον ὁ τύ ραννος μαθών, προσκαλεσάμενος ἕνα τῶν αὐτοῦ περιδόξων μεγιστάνων λογιώτατον, καὶ πρὸς τὸ λέγειν καὶ ἀκούειν ἐπιτήδειον, Κάλλιστον - τούνομα, καὶ τῇ τοῦ πατρικίου ἀξίᾳ τετιμημένον, οὐ μὴν 63 Dan. XIII, 5. • Jerem. sit, 10. σε Job 18, t Postquain hæc ita acta sunt, cunctique manu subscripserunt et ore confessi sunt, tyrannus, ad quem sancti Patris nostri fama pervenerat, unum e præcipuis suis proceribus, 457 virum disertissi - mum atque ad dicendum et audiendum `idoneum, Callistum nomine, patricii dignitate ornatum, eamdemque hæresim apprime edoctum accersivit, cu: * s P al. ἐπισκότοις. 4 al. ἐκφωνηθεῖσα, r al. πρόμαχος.. al. ἐξαφανίσειεν. ' al. εφορμούμεθα. ual. Κάλιστον.

νον, ἀποστέλλει αὐτὸν εἰπών· Τὸν τοῦ Αὐξεντίου βουνὸν καταλαβὼν, τὸν ἐκεῖσε ἐμφωλεύοντα Στέρανον τούνομα, καὶ τοῦτον ἀμνημονεύτων ἑσμοῦ ὁμός σχήμον, τοῦτον ὑπογράψαι ἐν τῇ συνόδῳ πεῖσον, εἰπών· Τῇ πρὸς σὲ φιλίᾳ διὰ τὸ εὐσεβές σου το βίου κινούμενοι οἱ εὐσεβεῖς καὶ ὀρθόδοξοι ἡμῶν θα σιλεῖς Κωνσταντῖνος καὶ Λέων κελεύουσι υπογράψει σε πρὸς τὸν τῆς ὀρθοδόξου ἡμῶν συνόδου ὅρον· τους αὐτῷ φοίνικας καὶ ἰσχάδας, καὶ ἄλλα τινὰ ἀπερ εξ σὶν ἐπιτήδεια εἰς τροφὴν ἀσκητού. Ηδει γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ τύραννος τὴν ἐγκρατῆ καὶ Θεῷ ἐγγίζουσαν τοῦ ὁσίου διαγωγήν. Ὁ δὲ παρευθὺ τὸ ὄρος καταία6ὼν, καὶ πρὸς τὴν κορυφὴν τοῦ βουνοῦ προσπαθείς, τῷ ἁγίῳ Πατρί, τὸ διὰ γλώσσης γραμματεῖον ἐκόμισεν, συμβουλεύων ὁ κάκιστος καὶ ὑπογράψαι καὶ ἐπαινέσαι τῶν βασιλέων τὸν ὅρον. Ὁ δὲ τίμιος ούτος Στέφανος, ὁ τοῦ προτέρου ἐφάμιλλος, ὡς ἐκ δεξιώ αὐτοῦ ἀεὶ τὸν Θεὸν προορώμενος, καὶ μὴ σαλευόμενος ἐν οἷᾳδηποτοῦν αἱρετικῇ ὑπονοία, πρὸς τὸν πατρίκιον ἔφη - Πρόσσχες κυριοπατρίκιος· αἱρετικῆς ὑπολή ψεως ἐν τῷ ὄρῳ τῆς ψευδοσυλλόγου ταύτης συνδ προτεθειμένης, Στέφανος οὔτε υπογράφω, οὔτε τὸ πικρὸν γλυκὺ ἀποκαλῶ· ἵνα μὴ τὸ τοῦ προφήτου οὐαὶ ἐπισπάσωμαι· πρὸς δὲ καὶ τὴν τῶν ἱερῶν εἰ κόνων προσκύνησιν, εὐχερῶς μέλλω ἀποθνήσκειν, μηδένα λόγον ποιούμενος τοῦ ταύτας ἀπωθεῖσθα τολμῶντος αἱρεσιάρχου βασιλέως. Καὶ τὴν πα λαιστὴν ὑπολακκίσας τῇ τῶν δακτύλων ὀρδιναίᾳ συμπήξει οὕτως ἐδείκνυεν, λέγων· Εἰ τοσοῦτον τὸ περὶ ἐμὲ ζωτικὸν αἷμα· ἐκχυθήτω ὑπὲρ τῆς τοῦ Χριστοῦ εἰκόνος. Τὰ δὲ παρ' αὐτοῦ πεμφθέντα βρώ μα τα ἀπόστρεφε. Ελαιον γὰρ ἁμαρτωλοῦ μὴ λι πανάτω τὴν κεφαλήν μου, καὶ ἐκ βρωμάτων απ ρετικοῦ μὴ γλυκανθήτω ὁ φάρυγξ μου. Ταῦτα ἀκούσας ὁ ἄρχων ἐκεῖνος, παλινοστήσας, τὰ βασί λεια κατέλαβεν, καὶ δῆλα πάντα τῷ αὐτῷ πέμψαντι πεποίηκεν. Ὁ δὲ παρευθὺ βρύξας τῷ θυμῷ, ὥσπερ Ο λέων, καὶ βοὴν οὐ μικρὰν ἐκ τῆς ὀργίλου αὐτοῦ ἀνακαχλάσας ψυχῆς, παρευθὺ ἀποστέλλει ἀρχισατρά πας καὶ ἀσπιδοφόρους σφριγῶντας, ἅμα τῷ πρι πεμφθέντι πατρικίῳ Καλλίστῳ τὸ ὄρος καταλαβεῖν, καὶ τὸν ἅγιον τῆς κέλλης ὀργίλως ἐξάραντας, ἐν τῷ κάτω μοναστηρίῳ παραφυλάξαι παρεκελεύhæc mandala dedit: Pele Ausenti collem, ibique ἀλλὰ καὶ τὴν αὐτοῦ αἵρεσιν εἰς ἄκρον πεπαιδευμέdelitescenti Stephano ex nefandorum caterva persuade ut synodo subscribat. Hujusmodi porro verbis uteris: Pii et orthodoxi nostri imperatores Constantinus et Leo, summa erga te benevolentia ob tuam pietatem affecti, tibi imperant ut orthodoxæ nostrum synodi definitioni subscribas. Palmas etiam et caricas aliave ei offeres quæ in cibum ascetæ esse solent. Nempe ipsi etiam tyranno notum erat ejus strictum et Dei proximum vivendi genus. Itaque ille confestim in montem se contulit; cumque collis verticem attigisset, sancto Patri mandatum imperatoris ore tulit, eumque pessimus hortabatur, ut imperatorum definitioni subscriberet et assentiretur. At venerandus Stephanus, priori non inferior, tanquam a dextris suis Deum semper providens", nulla hæretica suspicione agitatus, patricio respondit: Attende, domine patricie. Quan:loquidem hæreticam opinionein 458 continet definitio hujusce false synodi, ego Stephanus neque subscribo, neque amarum dulce appello, ne prophete va attraham ". Insuper pro sanctarum imaginum adoratione mortem libentissime subiturus sum, nullamque rationem habeo hæresiarchæ imperatoris, qui eas audet rejicere. › Deinde palmam manus compactis per ordinem digitis excavatam ostendens dixit: ‹ Etiamsi tantulum vitalis sanguinis mihi esset, pro Christi imagine effundatur. Refer autem cibos quos ille misit. Nam oleum peccatoris non impinguet caput meum nec ex cibis hæretici dulcescat guttur meum. His auditis, prafectus in palatium imperatoris revertit, eique, a quo missus fuerat, omnia manifesta fecit. Tum ille ira repente rugiens, tanquam leo, clamore non mediocri ex iracunda anima edito, sine mora archisatrapas validosque milites cum patricio Callisto, quem prius miserat, montem adire jussit, et sanctum e cella ferociter sublatum in inferius monasterium custodire, donec ipse de illo deliberaverit. Itaque illi ad montem profecti, ubi monasterium attigere, irruentium 459 feraruin mere, calcibus limina pulsabant. Postea in sanctam speJuncam truculenter ingressi, sanctum efferunt, eumque quasi ex thalamo aliquo spiritali foras trahunt. Quippe cum præ summa abstinentia et σατο, ἕως ἂν σκέψηται περὶ αὐτοῦ. Οἱ δὲ τὸ ὄρος angustissimo domicilio, illius tibiæ femoribus adhærerent, stare vel incedere non valebat, Verum, viri illi armati, admirabili Patris præstantia perspecta, multa in cum misericordia usi sunt ob res stupendas quas suis ipsisnet oculis contuebantur. Itaque duo ex illis conjungendo suisque humeris sancti manus imponendo, ejusque genua suis manibus hoc pacto fulciendo, ad sancti Auxentii Cometerium pervenere, ubi cum sanctum virum et Deo et Psal. xv, 8. ‹‹ Isa. V, 20. *7 Psal. cxL, 5. – καταλαβόντες, καὶ τὸ μοναστήριον πεφθακότες, ὡς θῆρες ἀλλόμενοι, λὰξ κατὰ τῶν θυρῶν προσέκρουον, καὶ τῷ ἁγίῳ σπηλαίῳ φονίως εἰσπηδήσαντες, εκφές ρουσι τὸν ἅγιον, ὡς ἐκ παστοῦ τινος πνευματικού σύροντες ἔξω. Εκ τῆς γὰρ ἄγαν ἐγκρατείας καὶ τῆς στενωτάτης οἰκήσεω; τῶν κνημῶν αὐτοῦ τοῖς μηροῖς προσκολληθέντων, στήκειν ἢ κινεῖσθαι οὐκ ἠδύνατο. Τῶν δὲ ἀσπιδοφόρων ἐκείνων ἀνδρῶν τὸ τοῦ Πατρὸς θαυμαστὸν ἑωρακότων, καὶ πολλὴν συμπά • Ad marginem ms. πρόσθες, κύρι πατρίκιο.

θειαν ἐνδειξαμένων ἐπὶ τῷ ἁγίῳ, διὰ τὸ τῆς ὁρά- Armatam monachorum congregationem qua illi σεως ἔκπληκτον, δύο συζεύξαντες καὶ τοῖς ὤμοις suberat inclusissent, ipsi ante januam sedentes, αὐτῶν τὰς χεῖρας τοῦ ὁσίου ἐπιθέντες, καὶ ταῖς imperatoris sententiam exspectabant. Interim vero χερσὶν αὐτῶν τὰ γόνατα οὕτω διαναπαύοντες, τὸ beatissimus Pater intus etiam inclusus, clara voce κοιμητήριον τοῦ ἁγίου Αὐξεντίου κατέλαβον, ἐν ᾧ cum sua congregatione psallere non desiit: Inleτὸν ἅγιον ἐγκλείσαντες σὺν τῇ συνούσῃ αὐτῷ θεο- meratam imaginem tuam adoramus, o bone, etc. et στηρίκτῳ τῶν μοναχῶν συνοδίᾳ, περιέμενον αὐτοὶ post illud et Gloria: In mearum cogitationum laπρὸ τῶν θυρῶν ἐφεζόμενοι τὴν τοῦ βασιλέως ἀπό trones incidens, mente miser spoliatus sum, et reliφασιν. Ο δὲ παμμάκαρ οὐκ ἐπαύσατο, καὶ ἔσω ὢν quum carmen. Custodes vero, qui ante limina μετὰ τῆς αὐτοῦ συνοδίας, ἀριδήλως ψάλλων· Τὴν erant, hæc ab illis cantari audientes, capita agiἄχραντον εἰκόνα σου προσκυνοῦμεν, ἀγαθέ, καὶ tando, sese invicem miseros prædicabant. 460 Væ τὰ ἑξῆς· καὶ μετὰ τοῦτο καὶ τὸ, Δόξα· Τοῖς τῶν nobis, aiebant, qui a monachis hominibus, qui ἐμῶν λογισμῶν λῃσταῖς περιπεσὼν ἐσυλήθην δ innoxii affliguntur, latrones merito appellamur. τάλας τὸν νοῦν, καὶ τὰ ἑξῆς τοῦ ἔπους. Οἱ δὲ πρὸ Sex porro elapsis diebus jejuni illic inclusi manτῶν θυρῶν φύλακες, τοῦτο παρ' αὐτοῖς ψαλλόμενον sere. Septima autem die alius quidam præfectus a ἀκούοντες, τὰς κέρας ἐπισαλεύοντες, ἀλλήλους έτα- lyranno imperatore advenit, sanctum virum in λάνιζον λέγοντες· Οὐαὶ ἡμῖν ὅτι παρὰ ἀνθρώπων proprium monasterium restituturus, ob Lellum μοναχῶν, μηδὲν ἠδικηκότων καὶ κακουχουμένων, adversus Scythas incumbens. εἰκότως λῃσταί κηρυσσόμεθα. Εξ δὲ παρελθουσῶν ἡμερῶν, ἄσιτοι διέμειναν οἱ περὶ τὸν ἅγιον ἐγκε κλεισμένοι. Καὶ τῇ ἑβδόμῃ ἡμέρᾳ ἐκ τοῦ τυράννου βασιλέως ἕτερός τις ἄρχων παρεγένετο, τὸν ἅγιον ἐν τῷ οἰκείῳ φροντιστηρίῳ ἀποκαταστήσων, πολέμου πρὸς Σκύθας παρακειμένου. Pessimus autem ille male Callistus, id est, optimus appellatus, unum e sancti discipulis privatim adorsus est, auroque ei dato et aliud se ipsi daturum pollicitus, misero illi persuadet alterum fieri Judamı, ərmaque contra magistrum sumere. Huic discipulo Sergius nonen erat. Illi vero milites oratione a sancto postulata,se in imperatorian urbem receperunt, indeque cum imperatore in Europam adversus Scythas profecti sunt. Interim ille iniquitatis alius Sergius, alter Iscariota et laquei hæres, Satanam penitus per dolosum aurum indutus, ab eo tempore clam insidias venerando Patri struere et machinari non destitit. Verum, ut 461 vidit se id quod optabat consequi non posse, se a sacra illa caula separavit, et ad publicanorum sinus Nicomediæ præfectum cognomento Aulicalamum convolavit, eumque suæ perditionis consortem et socium accepit. Itaque ambo fictas calumnias adversus Stephanum in codicillo conscripsere lioc modo: Primo et præcipue, tui, tanquam haeretici, memoriæ anathema dicit: te Syrum et Vitalem appellat: foveas adversus le fodit in monte sedens; aliaque quamplurima quibus illum maleficiose accusabant, quæ meminisse vel scriptis mandare indignumn est. Addebant: Nobilem quamdam mulierem ipse seduxit et lotondit, eamque in monasterio inferiore tenet, que quidem noctu illum in colle convenit, libidinosi et flagitiosi commercii causa. Hæe porro ipsa illa est, auditores fidelissimi, cujus superius memini, quæ nempe, suis omnibus bonis recte dispensatis, Gilia spiritalis sancti Stephani per sanctum habiLECTIONES. Ὁ δὲ κάκιστος ἐκεῖνος παρωνύμως Κάλλιστος ένα τῶν μαθητῶν τοῦ ὁσίου κατ' ἰδίαν προσλαβόμενος, χρυσίον τε αὐτῷ δούς, καὶ ἕτερον δοῦναι ἐπαγγειλάμενος, πείθει τὸν ἐλεεινὸν ἐκεῖνον δεύτερον Ἰούδαν γενέσθαι, καὶ κατὰ τοῦ διδασκάλου ὁπλισθῆναι. Σέργιος δὲ ὄνομα τούτῳ τῷ μαθητῇ. Τὸ δὲ στρατόπεδον ἐκεῖνο εὐχὴν παρὰ τοῦ ἁγίου αἰτῆσαν, τὴν βασιλεύουσαν κατέλαβεν, καὶ σὺν τῷ βασιλεῖ κατὰ τῶν Σκυθῶν ἐπὶ τὴν Εὐρώπην ἐφουσάτευσεν Ο δὲ τῆς ἀνομίας ἐκεῖνος υἱὸς Σέργιος, ὁ δεύτερος Ἰσκαριώτης, καὶ τῆς ἀγχόνης κληρονόμος, παντάπασιν διὰ τοῦ δολίου χρυσίου = ἐνδυθεὶς τὸν Σατανᾶν, ἐκ τότε οὐκ ἐπαύσατο λαθροπορῶν καὶ κρυφιογνωμῶν κατὰ τοῦ σεβασμίου Πατρός. Ως δὲ εἶδεν ἑαυ τὸν ἀσθενοῦντα πρὸς τὸ ἑαυτοῦ ἐφετὸν, τῆς ἱερᾶς ἐκείνης μάνδρας ἑαυτὸν χωρίσας, καὶ πρὸς τὸν ἀμε χιτελωνοῦντα κόλπου 7 τῆς Νικομηδείας φορολόγον εἰσδραμὼν, Αὐλικάλαμον τὸ ἐπίκλην, συγγνώμονα τοῦτον λαμβάνει καὶ κοινωνὸν τῆς αὐτοῦ ἀπωλείας, καὶ τόμον συγγράψαντες ἐν ἐπιπλάστοις λοιδορίαις κατὰ τοῦ ὁσίου Στεφάνου ἐνέθηκαν οὕτως· ὡς ὅτι πρῶτον καὶ ἐξαίρετον ἀναθεματίζει σου τὴν μνήμην ὡς αἱρετικοῦ· Συρογενῆ τε καὶ Βιτάλην 2 σε ἀποκαλεῖ· καὶ βόθρους κατὰ σοῦ ὀρύσσει ἐν τῷ ὄρει καθήμενος. Καὶ ἄλλα τινὰ πάμπολλα αὐτὸν λο δορήσαντες, ὧν μνησθῆναι οὐκ ἔστιν ἄξιον, ἢ γραφῇ παραδοῦναι. Καὶ ὅτι, φησίν, γυναῖκά τινα πλανήσας τῶν εὐγενῶν, ταύτην ἀπέκειρεν καὶ πρὸς τὸ κάτω έχει μοναστήριον, καὶ κατὰ νώκτα πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ βουνῷ ἀνέρχεται ἐμπαθοῦς καὶ ἐφαμάρτου ἕνεκα ἐπιμιξίας· αὕτη δέ ἐστιν, ὦ πιστότατοι VARIE • Duo addunt σαρκικῶς εἰπεῖν. ral. τὸν κόλπον. * al. Βιτάλιον. NOTE. Ἐφουσάτευσεν. Alius. ms. habet έφυσάτευσεν: alius, ἐφοσσάτευσεν. Porro h:ec vox apud Græcos media et infimæ ætatis pro vario sensu significat, exercitum ducere, bellum gerere, ad bellum proficisci, castranetari.

tum facta est: cujus praeterea ancillam suborna- ἀκροαταί, ἡ προμνημονευθεῖσα ἐν τοῖς ἔμπροσθεν, runt, illi libertate el connubio cum aliquo es palatio propositis. Sic eam docuerunt adversus sanctum et dominam dicere quæcunque in animo habebant. flujusmodi igitur falsum 462 libellum compositum, par illud diaboli per velocem cursorem in Scythiam ad imperatorem misit, qui co lecto el præter jus condemnato, velut commodam nactus occasionem, sine mora veredos misit ad Anthem, qui patricii dignitate ornatus erat, ejusque vices in civitate gerebat, cui per litteras hæc mandavit: Quoniam rebus ipsis sæpe certi facti sumus te probo et grato animo erga nostra mandata affectum esse, idcirco nostre personæ dignitatem tibi credidimus. Namque siderum instar insomnes oculos ad nostram tranquillitatem conservas: et qualemn 3 merito, tanquam amicus fidelis et gratus famulus. Hine cum ex utraque parte te nobis idoneum esse existimamus, tibi præcipimus ut quam citissime le in monasterium conferas, quod ad pedem Auxentii collis situm est: ubi meretrices mulieres ex Η Candorum ordine, pietatem mentitae habitant, e quibus unam tolle, Annam nomine, eamque per hos veredos nobis mitte, et quamprimum in castris fac adiesse. Vale. ille improbo imperatore improbior 463 servus, neque litterarum lectione penites absoluta, confestim cum militum multitudine barbarorum more ad monasterium se contulit. βερίδων ἡμῖν ἀποστείλας, τάχιον τῷ φουσσάτῳ σιλέως παρανομώτερος οἰκέτης, μηδὲ τελείως τὰ τῶν, βαρβαρικῶς τὸ μοναστήριον καταλαμβάνει. Tune antem cum advenit, sacræ illæ mulieres tertiæ horæ officium Deo persolvebant. Illi vero tanquam lascivi equi irruentes, Christi virgines perterrefaciunt, enses prædonum more nudando et cum fulgore per aerem agitando. Statim ilaque tumultu excitato, divinisque laudibus interruptis, videre erat illas Dei mulieres lamentari. Hla intra sacros cancellos ad altare confugiebat: hace sacro peplo refracto, sese sub sacra mensa abebat: alia in montem advolans, celeriter impiorom manus evitavit. At veneranda anus, monaste rii præfecta, quæ in cella quiete sedebat, scelerata hac irruptione cognita, intrepido animo illis obviam ivit: O Christiani, inquit, si spem apud Deum habetis, cur impiorum Barbarorum triumphantium morem sequiuini? llli sacrae mulieris libertate obstupefacti, cum eam præfectam esse intellexissent, deposita ferocitate, placide responderunt: Annamı Stephani amasiam nobis trade; naw que ea imperator apud castra opus habet, Tum 464 illa Annam ex nomine et aliam cum ca Theophanam dictam advocavit, quibus ait: Proficiscimini ad imperatorem, filiæ honoranda, ejusque interrogationibus prudenter satisfacite, ne vos forte deprædetur. Abite in pace, abite, vobiscumΒερίδας, i. veredos, quam vocem ut et alius plurimas a Latinis mutuati sunt Græci me lii et iaἥτις καὶ πάντα τὰ αὐτῆς καλῶς διοικήσασα, αυγά την πνευματικὴ διὰ τοῦ ἁγίου σχήματος τῷ ἁγίῳ ἐχρημάτισεν. Ης τὴν οἰκέτιδα ἀποπλανήσαντες, συνταξάμενοι ταύτην ἐλευθεροῦν, καί τινι τῶν τοῦ παλατίου ζευγνύειν αὐτὴν, οὕτως διδάσκουσι ταύτην κατὰ τῆς δεσποίνης εἰπεῖν καὶ τοῦ ἁγίου, ἅπερ ἐβούλοντο. Τοιοῦτον διλερὸν τὸ ψευδεπίγραφον γραμ ματεῖον συστησαμένη ἡ τοῦ διαβόλου ξυνωρίς, διὰ ταχυδρόμου ἐν Σκύθαις πρὸς τὰς τοῦ βασιλέως ἀπο ἔθεντο χεῖρας. Οστις δὴ ἀναγνούς καὶ καταγνούς παρανόμως, ὡς εὐθέτου δραξάμενος καιροῦ, ἀπρὶξ βερίδας αποστείλας πρὸς τὸν ἀντ᾿ αὐτοῦ τὴν πόλιν κρατοῦντα, Ανθην τούνομα, καὶ τῇ τοῦ πο τρικίου ἀξίᾳ καταλεγόμενον, κελεύει τούτῳ διὰ γραμμάτων περιεχόντων τάδε· «ὡς πρὸς τὰς ἡμῶν διαταγὰς εὐγνωμόνως διακείμενον σε, δι᾿ αὐτῶν τῶν πραγμάτων πολλαχῶς πληροφορηθέντες, τούτου ἕνεκα καὶ τὴν ἐκ προσώπου ἡμων ἀξίαν σοι πεπιστεύκαμεν. Αστέρων γὰρ δίκην τοὺς ὀφθαλμούς αύπνους διατηρεῖς πρὸς τὴν ἡμῶν ἀνάπαυσιν· καὶ εἰκότως, ὡς φίλος πιστὸς καὶ οἰκέτης εὐγνώμων. Ἐνθένδε ὡς ἀμφοτέρωθεν όντα σε δεξιὸν πρὸς ἡμᾶς κελεύ, μεν, τάχιστα τὸ μοναστήριόν σε καταλαβεῖν τὸ πρὸς πόδα τοῦ Αὐξεντίου βουνοῦ, ἔνθα πόρναι κατοικοῦσιν γυναῖκες εὐσεβεῖν ὑποκρινόμεναι, τοῦ τῶν ἀμνημονεύτων καταλόγου. Μίαν δὲ ἐξ αὐτῶν ὀνόματι ῎Ανναν ἀφαρπάσας, καὶ διὰ τῶν αὐτῶν παράστησον. Ἔρρωσο.. 'Ο δὲ τοῦ παρανόμου β γράμματα ἀναγνούς, παρευθὺ σὺν πλήθει στρατιω Εὗρεν δὲ τὰς ἱερὰς ἐκείνας γυναῖκας τῆς τρίτης ὥρας τὴν δοξολογίαν τῷ Θεῷ ἐπιτελούσας. Καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ, ὡς ἵπποι θηλυμανεῖς, εἰσπηδήσαντες, φοβοῦσι τὰς τοῦ Χριστοῦ παρθένους, τὰς σπάθας γυμνοῦντες λῃστρικῶς, καὶ τῷ ἀέρι καταγλαϊστικῶς περιστρέφοντες. Θρύλλου δὲ γεγονότος, καὶ τῆς ὑμνῳδίας κατασιγασθείσης, ἦν ἰδεῖν τὰς τοῦ Θεοῦ γυναῖκας ολοφυρομένας. Καὶ ἡ μὲν ἔσω τῆς ἱερᾶ; κιγκλίδος ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ προσέφυγεν· ἄλλη τὸ ἱερὸν πέπλον ἀντανακλῶτα, ὑποκάτω τῆς ἁγίας τρι πέζης ἐκρύπτετο· ἑτέρα πρὸς τὸ ὄρος ἀπάρασα, δρομαίως ἔφευγε τῶν ἀσεβῶν τὰς χεῖρας. Ταύτην τὴν μιαρὰν ἔφοδον γνοῦσα ἡ τιμία γραῦς καὶ τῆς μονῆς προεστῶσα (ἐν κελλίῳ γὰρ ἡσύχαζεν), έξεισι πρὸς αὐτοὺς ἀτρέμα τῇ ψυχῇ, καί φησιν· Χριστιανοί, εἰ πρὸς Θεὸν ἐλπίδας ἔχοιτε, τί τὰ τῶν αθέων Βαρβάρων εἰσπράττεσθε τρόπαια; Οἱ δὲ τὸ παρξησιαστικὸν τῆς ἱερᾶς ἐκείνης ἐκπλαγέντες, καὶ ὅτι αὐτή ἐστιν ἡ προεστῶτα μαθόντες, μεταβι λόντες τὸ θηριώδες, ἠρέμα ἀπεκρίναντο· Αννιν ἡμῖν παράσχου, τὴν τοῦ Στεφάνου φίλην· ὅτι περ ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ φουσσάτῳ χρείαν αὐτῆς ἔχει. Η α ἐξ ὀνόματος ταύτην προσκαλεσαμένη, καὶ σὺν αὐτ τῇ ἑτέραν ὀνόματι Θεοφανώ, λέγει πρὸς αὐτάς· Πορεύεσθε, τέκνα τίμια, πρὸς τὸν βασιλέα, καὶ fi mi vi. Apud quosdam autores legitur βέρεδος σε

ἐμφρόνως πρὸς αὐτὸν τὰς πεύσεις ἀπόδοτε “, μή πως que sit Dominus. Itaque honorate ille muieres assumptis epomidibus, solitaque reverentia facta, et benedictione a veneranda illa præfecta accepta, e monte discesserunt, atque ad imperatorem in castra ducte sunt. O dociles mores subditarum! o fidelis matris votum purissimum! Ut ergo ad castra pervenerunt, de his certus factus imperator, eas ab invicem separari jussit: et accersitæ spiritali filiæ sancti Stephani, de qua quidem quaestio erat, ait: Persuasum mihi est vera esse quæ de te dicta sunt. Mihi enim perspecta est mulierum animi fragilitas. Fatere igitur mihi, quomodo iste præstigiator tibi 465 persuasit parentum magnificentiam relinquere, et hunc tenebricosum habitum amplecti? Nonne, ut audivi, tecum scortandi cupiditate? Qualis ergo istius bɔ. minis pulchritudo te decepit? His turpibus verl.is auditis, veneranda illa mulier, tanquam revera altera casta Susanna, mulierum infirmitatem oblita, prudenter et constanter respondit: Imperator, corpus meum tibi expositum est, cade, jugula, fac me quidquid tibi placuerit. Ex Anna nihil nisi verum auditurus es. Neque enim cognovi illum, ut tu dicis: sed quem eum noverim, tibi declarabo: sanctum eum, justum, utilissimum animarum præceptorem meque salutis ducem novi. llae libertate mulieris mutus factus tyrannus, summios alte~ rius manus digitos mordens, alteram vero manum per aerem circumagens, sibilans et obducta fronte sedens, sine voce mansit. Is enim mos erat frequens impuri illius imperatoris. Post hac eam!! custodia servari, aliam vero, sororem, licet nolentem, proprio monasterio restitui imperat: quo cum illa pervenisset, omnia acta sacræ præfectæ el sororibus 466 manifesta fecit. Divinum etiam Patrem nostrum Stephanum in colle adivit, eum, que ut pro illa oraret rogavit, maxime quia cjus causa ipsa certabat.. συλαγωγήσῃ ὑμᾶς. Απ'τε ἐν εἰρήνῃ, ἄπιτε, καὶ Κύριος ἔστω 5 μεθ᾽ ὑμῶν. Αἱ δὲ τίμιαι ἐκεῖναι γυναῖκες, τὰς ἐπωμίδας ἀράμεναι, καὶ τὴν συνήθη μετάνοιαν βαλοῦσαι, καὶ παράθεσιν ἐκ τῆς τιμίας ἐκείνης ἡγουμένης ειληφυῖαι, τῆς μονῆς ἀπἄρασαι, πρὸς τὸν βασιλέα ἐν τῷ φουσσάτῳ συρόμεναι ἀπηνέχθησαν. Ω εὐεπήκοος προαίρεσις υπου ταχτριῶν, καὶ ὦ πιστῆς μητρὸς εὐχὴ καθαρωτάτη! Αὐτῶν δὲ ἐν τῷ φουσοάτῳ ἀπαχθεισῶν, καὶ δῆλα τὰ κατ' αὐτῶν τῷ βασιλεῖ γεγονότων, κελεύει αὐτὰς ἀπ' ἀλλήλων χωρισθῆναι. Και προσκαλεσάμενος τὴν ἐπιζητουμένην τοῦ ἁγίου Στεφάνου πνευματικὴν θυγατέρα, φησὶ πρὸς αὐτήν· Πέπεισμαι ὡς ἀληθῆ εἶναι τὰ περὶ σοῦ πρὸς ἡμᾶς ῥηθέντα. Καὶ γὰρ οἶδα τὸ εὐάλωτον τοῦ γυναικείου φρονήματος. Λέγε δέ μοι σύ, πῶς σε πέπεικεν οὗτος ὁ γόης, τὴν τῶν γονέων καταλείψαι περιφάνειαν, καὶ τῷ ἐσκοτ:-- σμένῳ τούτῳ σχήματι προσελθεῖν, ἢ πάντως, ὡς ήκουσταί μοι, πορνεύειν μετὰ σοῦ βουλόμενος; Ὁποῖον δὲ τούτου ἄρα τὸ κάλλος σε ἀπατῆσαν; Η δε τιμία ἐκείνη γυνὴ τούτων τῶν ἀσχημόνων ῥημάτ των ἀκουτισθεῖσα, ὡς ἀληθῶς δευτέρα σώφρων Σωσάννα, τὴν γυναικείαν ἀσθένειαν ἐκλαθομένη, έχει φρόνως πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· Βασιλεῦ, σώματι σοι πρόκειμαι, τιμώρει, σφάττε, ποίει 8 θέλεις καὶ βούλει εἰς ἐμέ· ἐξ ᾿Αννης γὰρ ἄλλο οὐκ ἀκούεις, εἰ μὴ τὸ ἀληθές. Καὶ γὰρ οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον, ὡς σὺ λέγεις, ὡς δὲ ἐγὼ ἐπίσταμαι, ἔνθεν ἐρῶ· ἅγιον αὐτὸν οἶδα καὶ δίκαιον. καὶ διδάσκαλον ψυχο ωφελῆ, καὶ τῆς ἐμῆς σωτηρίας ὁδηγόν. Ὁ δὲ τύ ραννος ἐννεὶς γεγονὼς ἐπὶ τῇ τῆς γυναικὸς παρησία, τὸ ἀκροδάκτυλόν τε τῆς μιᾶς χειρὸς ἐνδαχών, καὶ ἑτέρα χειρὶ αιθερίως περιγυρήσας 4 καὶ συριείς καὶ σύνοφρυς καθεσθείς, μεμένηκεν ἀχανής. Εἴθιστο γὰρ ὁ τοιόσδε τρόπος τῷ μιαρῷ τούτῳ βασιλεῖ ἑκάστοτε· εἶτα κελεύει αὐτὴν παραφυλαχθῆναι· τὴν δὲ σὺν αὐτῇ ἀδελφὴν, καὶ μὴ βουλομένην, τῇ οἰκεία ἀποκατασταθῆναι μονῇ. Ἡ δὲ τὸ ίδιον μοναστήριον καταλαβοῦσα, ἅπαντα δῆλα ἐποίησεν τὰ πραχθέντα ο πρός τε τὴν ἱερὰν ἡγουμένην καὶ τὰς ἀδελφάς. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν θεσπέσιον Πατέρα εὔχεσθαι παρεκάλει τὸν ἅγιον· μάλιστα δὲ ὅτι καὶ Ο δὲ βασιλεὺς συστολὴν τοῦ φουσσάτου ποιησάμενος, καὶ τὴν βασιλεύουσαν καταλαβών, κελεύει τὴν τοῦ ἁγίου πνευματικὴν θυγατέρα ἐν τῇ πανζόγῳ εἱρκτῇ τῆς Φιάλης φυλαχθῆναι ἐν χειροπέδαις, τῇ ἑξῆς βουληθεὶς ποιῆσαι αὐτῆς τὴν ἐρώτησιν. Διά τινος δὲ εὐνούχου ἂν ἡ τάξις κουβικουλάριον οἶδεν καλεῖν περὶ τὰς ἑσπερίου 1 ώρας ταύτῃ ταῦτα δηλοῖ ἡμῶν Στέφανον ἐν τῷ βουνῷ ἀνελθοῦσα, ὑπὲρ αὐτῆς αὐτοῦ ἕνεκα ἦν αὐτῆς ἡ πάλη. Imperator porro motis castris, et in imperatoriam urbem reversus, sancti spiritalem filiam in obscurissimo Phialæ seu Fontis carcere manicis vinctam custodiri jussit, eam die sequenti interrogare volens. Quamobrem per quemdam eunuchum, quem ordo cubicularium vocat, sub vesperam hæð illi mandat: Parce tibi, mulier, hocque tenebraVARIE LECTIONES. • al. τάς πεύσεις ποιήσατε, μᾶλλον δὲ καὶ ἀπόδοτε. b al. ἔσται. • al. φυράματος. Η πι. περιτείσας. * al. προσταχθέντα. 1 al. ἑσπερείας NOTÆ. Παράθεσιν. Ista vox bis hic et in Vita S. Eu thymii occurrit, qua benedictionem significari, ex sensu et similibus aliis locis intelligitur. Nempe quia beneficere will aliud est, quam alupem Deo παρατιθέναι, il est commendare, hine forte benedito Grecis παράθεσις, il est commend tio, dicta PATROL. GR. C. est. Τῆς Φιάλης. Unus us. φιάλτως hie et p. stea semper habet. Porro φιάλη apud Graecos medit et infimi ævi fontem et balneum significat. Qua de ve vite eindi:issimum Cangium Constantinup. Christ. 1. ii, n. 22. €3

rum indumento deposita, splendide cum impera- Φεῖσαι, γύναι, σαυτῆς, καὶ ζῆσον καλῶς μετὰ τῆς arice vive, et crastina die veritatem adversus Stephanum coram universo populo eloquere. Nam en ipsa ancilla tua quod verum est convincit. Si vero id agere nolueris, lapideaque tuæ mentis pertinacia mentiri pergas, lua membra per partes lacerata ob oculos tuos exponam. Verum, si quod cupio, effeceris, illiusque adulteria et stupra declaraveris, multis te honoribus et muneribus ornabo. Quæ cum audisset 467 veneranda mulier, ex imo pectore gravem gemitum eliciens, caputque agitans, illi respondit: ‹ Recede a me, o homo, recede: fiat voluntas Domini. βασιλίσσης, ἀποθεμένη τὸ τῆς σκοτίας αὐτὸ ἔνδυμα, καὶ τὸ ἀληθὲς κατὰ Στεφάνου αὔριον εἰπὲ ἐπὶ παντὸς τοῦ λαοῦ. Ἰδοὺ γὰρ καὶ ἡ οἰκέτις σου ἀπελέγχει τὸ ἀληθές. Εἰ δὲ μὴ βουληθῇς τοῦτο πρᾶξαι, ἀλλ᾽ ἐμμένεις τῇ λιθογνωμονι σου ἀπειθεία διαψευδομένη, πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν σου τὰς σάρκας σου μεληδόν παραθήσομαι· εἰ δὲ πάλιν τὸ ἐμοὶ ἐφετὸν ἐπιδείξειας, καὶ ὁμολογήσεις τὰς τούτου μοιχείας καὶ πορνείας, πολλῶν τιμῶν καὶ δωρεῶν παρ' ἐμοῦ ἀξιωθήση Ἡ δὲ τιμία γυνὴ τούτων ἀκούσασα, καὶ ἐκ βάθους καρδίας ὀδυνηρῶς οιμώξασα, καὶ τὴν κεφαλὴν κατασείσασα, εἶπεν πρὸς αὐτόν· Απιθι ἀπ' ἐμοῦ, ἄνθρωπε, ἄπιθι· τὸ θέλημα τοῦ Κυρίου γενέσθω. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἕωθεν πλῆθος λαοῦ πρὸ τοῦ Mane vero, imperator, plebe ante urbis Phialam seu Fontem congregala, ratus se illam fexurum, άστεος τῆς Φιάλης ἐκκλησιάσας, ὡς νομίζων πείθειν in omnium conspectu nudam sisti jussit, bovillorumque nervorum manipulo ante ejus oculos oljecto, dixit Hos omnes nervos dorso et ventri tuo verberando commingam, nisi nefandas Stephani impudicitias, quas in te commisit, palam producas. Quibus cum veneranda mulier nihil responderet, ira fremens tyrannus, illam meretricem appellat, et flagellis cædi jubet. Mox ergo octo robusti viri utraque illius manu apprehensa, eam in modumi crucis in aere extendunt, ipsamique alter per ventrem, alter per dorsum totis viribus percutiunt, nihil aliud illa interim loquente, quam, Non novi hominem, ut tu dicis: et, Domnine, miserere, Ante ejus quoque faciem, dolosam ipsius ancillam collocavit tyrannus, ut illam coram omnibus convinceret, quemadmodum eam ipse docuerat; quæ jurejurando dominam arguebat, 468 manibus contra illam sublatis, ejusque faciem sputis fœdando. Postremo ipsi quoque impietatis symmystæ sive socii, Annæ auribus obstrepebant, ut id diceret, quod maxime optabat imperator, et ita viveret. Verum illa similiter ac superius responsum dabat. Ut autem tyrannus illam præ crudeli laceratione elinguem factam vidit, mortuam esse ratus, pudore suffusus se in palatium recepit, cum præcepisset illam in quoddam Byzantii monasterium projici, nulla erga ipsam cura adhibita. Ipse interea meditari non destitit, quonam modo sanctum Stephanum e medio penitus tolleret. Eam ob rem postridie unum e suis florenti ætate præditis adolescentibus (quem quidem plurimum amare cum jurejurando aflirmabat), Georgium nonine, cognomento Syncletum accersivit, eique privatim dixit (nt ipse mortis tempore his, a quibus illud accepi, confessus est): Quantus est, Georgi, luus erga me amor? Cui ille: Infinitus, inquit, here, omnique conjectura major. Cui iterum imperator: An libenter mei amore mortem subiturus es? At ille prono in terram capite, manibusque pectori innexis, se onini alacritate ejus causa moriturum esse 469 jurabat. Tum imperator illum amplexatus ait: Ecce novus Isaac; deinde ipsi αὐτὴν, μέσον πάντων αὐτὴν γυμνήν παραστῆναι παρεκελεύσατο. Πλῆθος δὲ βουνεύρων πρὸ τῶν ὀρο θαλμῶν αὐτῆς προθεὶς, εἶπεν· Ταῦτα πάντα ταῖς νώτοις σου καὶ τῇ κοιλίᾳ ἀναλώσω, εἰ μὴ τὰς εἰς σὲ τοῦ Στεφάνου μυσαράς πορνείας εἰς τοὺμφανὲς ἐνέγ κῃς. Τῆς δὲ τιμίας γυναικός μηδὲν ἀποκρινομέ νης, ταύτην, ἐμβριμησάμενος ὁ τύραννος, καὶ μοι χαλίδα ἀποκαλέσας, μαστίζεσθαι ταύτην προσέταξεν. Παρευθὺ δὲ ἄνδρες ὀκτὼ γενναῖοι τῶν ἀμφοτέρων αὐτῆς ἐπιλαβόμενοι χειρῶν, καὶ σταυροειδώς ταύτην εἰς τὸν ἀέρα ἁπλώσαντες, εἷς κατὰ τῆς γαστρὸς, καὶ εἷς κατὰ τοῦ νώτου, ταύτην έτυπτον ἀφειδῶς, μηδὲν αὐτῆς ἄλλο λεγούσης, ἢ ὅτι οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον, ὡς σὺ λέγεις· καὶ τὸ «Κύριε ἐλέησον. • Εστησεν δὲ ὁ τύραννος κατ' ἔψιν αὐτῆς καὶ τὴν δολίαν αὐτῆς δουλίδα ἐκείνην, ἐλέγχειν αὐ τὴν μέσον πάντων, καθὼς αὐτὸς ταύτην ἐδίδαξεν· ἥτις καὶ ἐξήλεγχεν ἐξομνυμένη, χεῖρας κατὰ τῆς κυρίας ἐπαίρουσα, καὶ πτυέλῳ τῆς δεσποίνης τὸ πρόσωπον καταβρέχουσα. Λοιπὸν οὖν καὶ τῶν συμ μυστῶν τῆς ἀσεβείας πρὸς τὰς ἀκοὰς αὐτῆς ἐν ηχούντων εἰπεῖν τὸ τοῦ βασιλέως θυμηρέστατον, καὶ ζῆσαι, αὐτὴ ὁμοίως τῇ προτέρᾳ φωνῇ ἀπεκρίνατο. Ως δὲ εἶδεν ὁ τύραννος ἤδη αὐτὴν ἄφωνον ἐκ τοῦ ἀνηλεούς δαρμοῦ γεγονυῖαν, καὶ δόξας αὐτὴν τεθνά ναι, ἀναστὰς πρὸς τὸ παλάτιον εἰσέδυ κατῃσχυμμέν νος, προστάξας αὐτὴν ἐν ἑνὶ τῶν τοῦ Βυζαντίου μοναστηρίων ῥιφῆναι ἀνεπιμέλητον· αὐτὸς δὲ οὐκ ἐπαύετο μηχανώμενος τὸ ὅπως τὸν ἅγιον πάντως ἀποκτενεῖ. Καὶ τῇ ἑξῆς προσκαλεσάμενος ἕνα τῶν αὐτοῦ σφριγώντων νεωτέρων, ὃν καὶ πολλὰ ἀγαπᾶν ἐξε ώμνυτο, Γεώργιον τούνομα, τὸ ἐπίκλην Συγκλητοῦν, λέγει αὐτῷ κατ' ἰδίαν (ὡς αὐτὸς μεθ᾿ ὄρκων ἐν τῷ θανάτῳ αὐτοῦ ἐξήγγειλεν τοῖς ἐμοὶ ἀπαγγείλασιν)· Πόσος ἆρα, Γεώργιε, ὁ πρὸς ἐμέ σου πόθες; Ο δέ φησιν· 'Απέραντος, δέσποτα, καὶ εἰκασμῷ οὐχ ὑποβαλλόμενος. Πάλιν πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεύς· Καὶ εὐχερῶς ἔχεις ὑπὲρ τῆς ἐμῆς ἀγάπης ἀποθνήσκειν; Ὁ δὲ πρὸς γῆν νενευκώς, καὶ τὰ χεῖρε τοῖς σπέρ νοις αὐτοῦ ἐνδήσας, ἐξώμνυτο μετὰ πάσης προβ μίας ὑπὲρ αὐτοῦ ἀποθνήσκειν. Καὶ ὁ βασιλεὺς τοῦ· τον ἀσπασάμενος ἔφη· Ιδς καὶ νέος Ἰσαάκ· καὶ

λέγει αὐτῷ· Οὐ θανεῖν ὑπὲρ ἐμου σε παρακαλώ, dicit: Non ego te pro une moriaris rogo, vel etiain οὐδὲ μέλους ἑνὸς καὶ μόνον ἀφαιρεθῆναι. Μόνον δὲ τοῦτό σοι ἀντιβολῷ, ὡς πατήρ, ἵνα τὸν τοῦ Αὐξεντου βουνὸν καταλαβών, πείσειας τὸν ἐκεῖσε ἐμφωλεύοντα ἀμνημόνευτον, τοῦ ὅπως συναρίθμιόν σε τῶν ὑπ' αὐτοῦ καταστήσειεν καὶ σύσχημον· καὶ εἰ τούτου ἐπιτύχοις, τάχιστα πρὸς ἡμᾶς ἐπίστρεψον. Ὁ δὲ τῆς ἀνομίας υἱὸς καὶ ὑπουργός, μετὰ χαρᾶς τὸν λόγον δεξάμενος, καὶ πάμπολλα διδαχθείς παν ουργίας τρόπαια, ἔσπευδεν πρὸς βρῶμα τοῦ δράσ κοντος, καὶ ἄνεισιν ἐπὶ τὸ ὄρος, καὶ ἐν ἀλσώδει ἐρημικῶν φρυγάνων τόπῳ κατακρυφθεὶς, περὶ τὰς μεσονυκτίους ὥρας τῆς λόχμης ἐκείνης ἐξελθὼν, τὸ μοναστήριον κατέλαβεν. Καὶ πρὸς τὰ πρόθυρα στὰς, τοιάσδε γοερὰς ἐκίνει φωνάς· Ελεήσατέ με, οἱ ἐν τῷ δὲ τῷ τόπῳ οἰκοῦντες Χριστιανοὶ, ἵνα μὴ θηριό. Έρωτος γένωμαι. ἢ τῷ κρημνῷ παραπεμφθώ. Πεπλάνημαι γὰρ τὴν ἐδόν καὶ ἄλλα τινὰ εὐκταῖα βήματα ῥηγνύων καὶ διαβολικῶς θρηνῶν. Ὁ δὲ παμμάκαρ Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος τῆς φωνῆς ἀκουτισθεὶς τὸ θρηνώδες καὶ γοερὸν, τὴν προμνημονευθέντα θεοστήρικτον Μαρίνον φωνήσας, εἰσαγαγεῖν τὸν θρηνοῦντα πρὸς αὐτὸν παρεκελεύσατο. Τοῦ δὲ εἰσελθόντος, καὶ μετάνοιαν βαλόντος πρὸς γῆν, καὶ τὸ, Εὐλόγησον, εἰρηκότος, Πάτερ, τοῦτον ὁ ἅγιος εὐλογήσας ἀνέστησεν. Κατανοήσας δὲ αὐτὸν ἀπό τε τῶν ἀμφίων καὶ τοῦ προσώπου, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῆς γενειάδος· ἐσεσίμωτο 5 γὰρ εἴσω τῆς τοῦ προσώπου δορᾶς, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ τυράννου διαταγήν. Τοῦ γὰρ Θεοῦ τῷ Μωϋσει παρακελευσαμένου λαλῆσαι παντὶ τῷ λαῷ, ὅτι περ οὐ τίλλετε ὑμῶν τοὺς πώγωνας τῆς γενειάδος, ὅπως μὴ ποιή σητε ἑαυτοῖς σισόην· οὗτος τῇ τοῦ Θεοῦ κελεύσει καὶ τῷ Μωϋσεῖ ἀντιτασσόμενος, ὁ νέο; Ιεβουσαίος καὶ ᾿Αμαληκίτης, τὸ ἐναντίον ἐξέθετο ἀπό τε γηραιοῦ καὶ πολιᾶς ἐσχάτης ἕως πρεσβύτου καὶ νεωτέρου μέχρι τῆς δορᾶς τῆς ὄψεως τὴν σίμωσιν ποιεί σθαι τῆς γενειάδος, πρὸς τὸ γενειάζειν αὐτοὺς, καὶ σφριγᾷν πάντοτε ὡς ἵππους θηλυμανεῖς· ἀλλὰ καὶ ἕως τοῦ νῦν τινὲς ἐξ ἡμῶν οὐχ ἡμέτεροι, σχήματι γὰρ, καὶ οὐ τρόπῳ, τῇ αὐλῇ ἡμῶν ἐπ.βαίνουσιν. Οὗτοι δὲ περὶ ἑβδομηκοστόν που ἐλάσαντες χρόνον, πλεῖον ἢ ἔλασσον, τὸ αὐτὸ τῆς γενειάδος ἐπιτηδεύουσιν, οὓς διορθώσοιτο Κύριος καὶ ἀφαρπάσῃ τῆς τε γνώμης καὶ μνήμης καὶ πίστεως τοῦ τυράννου ἐκείνου, καὶ τῇ ἀληθείᾳ πιστώσηται, πρὶν ἢ σὺν τῷ τοῦ σώματος ἄμφω καὶ ψυχῆς ὑποστῶσι θάνατον. Ὁ δὲ παμμάκαρ Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος, εἰ καὶ μια κρὸν παρεξῆλθον, τῇ βίᾳ ἀναγκασθείς, τὸν νεώτερον Γεώργιον ἐν τοιούτῳ ἰδὼν σχήματι εἶπεν· Οντως σὺ, ἀδελφὲ, οὐκ εἶ τοῦ βασιλικοῦ παλατίου; Ὁ δὲ πρὸς · αὐτὸν, Ναί, φησίν, Πάτερ. ᾿Αλλὰ τῇ παρανομίᾳ τοῦ δυσσεβῶς κρατοῦντος βασιλέως Ιουδαΐτα μεν πάντες, καὶ πρὸς ψυχικὸν κίνδυνον ἀπεκλίναμεν. Μόλις δέ πότε ανανήψας ἔγωγε ἐκ τοῦ τοιούτου κακίστου ut unum tui corporis membrum amputetur. Id unum, tanquam pater, te oro, ut Auxentii collem petas, et nefando qui ibi delitescit, persuadeas to in suorum numerum et consortium cooptare; quod si consequare, ad nos quamprimum redeas. Ille iniquitatis filius et minister, varias fraudis aries callens, bisce mandatis cum gaudio susceptis, ad cibum draconis properavit. Itaque in mentem ascendit, ubi cum in saltuoso loco agrestium virgultorum se abscondisset, sub mediam noctem, ex his insidiis erumpens, ad monasterium accessit, stansque ad januam, hujusmodi lugubies voces einisit: Christiani quicunque hunc locum încolitis, mei miseremini, ne ferarum esca fiam, vel in præcipitium demittar. Namque a via erravi; et alia quædam supplicantis et lamentantis verba, quæ ille diabolice effundebat. Hac flebili et lacrymosa voce percepta, beatissimus Pater noster. Stephanus, supra· memoratum divinitus protectum Marinum vocavit, cui lugentem ad se introducere præcepit, Is vero statim ut 470 ingressus est, se ad terram usque prostravit, cumque Benedic, Pater, dixiss t, illi sanctus benedixit et surgere jussit. Verum, 'culti a vestimentis, vultu atque etiam a barba intelligeret. Nam juxta imperatoris edictum, facies ad cutem abrasa erat. Quia enim Deus Moysi præceperat ut populo diceret: Vestræ barbæ pilos non velletis, neque vos in rotundum attondebitis ", ille Dei præcepto et Moysi adversatus, novus Jebusæus et Amalecita contrarium statuit, nempe ut omnes et senes et cani, et seniores et juniores barbam ad faciei entem raderent, quo semper florentes et vegeti forent, instar lascivorum equorum. Quin etiam ho lie quoque quidam ex nobis, verum non nostri, siquidem habitu tantum, non moribus caulam nostram subeunt. Hi, inquam, ad septuaginta annos μια vecta ætate, barbam eodem modo curant, quos Dominus emendet, et illius tyranni sententia, memoria et fide liberet, ac veritate confirmet, antequam simul et corporis et animæ mortem perpetiantur. Verum ad id, unde paulo digressus sum, mihi revertendum est. Itaque beatissimus Pater noster Stephanus vi coactus, cum 471 tali habita Georgium vidisset, ait: Nomne, frater, revera ex palatio imperatoris es? Cui ille, Etiam, inquit, Pater: verum impii imperatoris nequitia Judæorum ritus cuncti sectamur, atque ad animæ periculum decli aamus. Ego vero vix tmdem aliquando ex pessimis lus jusmodi moribus emergens, ecce Deo duce in hæcce loca veni. Ne ergo, venerande Pater, me e uno salubri conventu repelle; sed angelicum habitum, quaeso, obtineam. Cui venerandus Steph inus: 11, inquit, ob imminens tyranni periculum non possum essequi: ne forte hac de re certus factus, tuam animam a 6 Ler. xix. 27. De voce σισόη vide Nobilii notam ad hunc Lev. locum. 6 al. σεσημείωτα.

salute in captivitatem abducat, pristinisque laqueis τρόπου, ἰδοὺ θεόθεν οδηγούμενος, τὰ τῇδε κατέλα implicet. At ille iterum procidens instabat his verbis: Rationem pro me Deo reddes, si me tundendum differs. Cui sanctus: Si id quidem periculo vacaret, vocem evangelicam implerem, Eum qui venit ad me non ejiciam foras 6. Quando vero, ut asseris, ex toto corde accedis, idipsum præstabo. loc tantum cave, ne te tentatio apprehendial. Quibus dictis, illum sæculari veste exuit, obedientiæque vestimento induit: 472 sieque ille tres dies egit. 6ον· καὶ νῦν, τίμιε Πάτερ, μὴ ἐξοστρακισθῶ τῆς ψυχοσώστου σου συνοδίας· ἀλλὰ τύχοιμι τοῦ ἀγγελικοῦ σχήματος. Ὁ δὲ τίμιος Στέφανος πρὸς αὐτόν· Οὐ δύναμαι τοῦτο ποιῆσαι διὰ τὸν ἐπηρτημένον κιν δυνον τοῦ τυράννου, μή πως μαθὼν ἐξανδραποδίση σου τὴν ψυχὴν τῆς σωτηρίας, καὶ ταῖς ἀρχαίαις περιεμπλέξῃ πάγαις b. Ὁ δὲ πάλιν ἔπιπτε καὶ ᾐτεῖτο λέγων· Λόγον ὑπὲρ ἐμοῦ ἀποδώσεις τῷ Θεῷ, ἐὰν ὑπέρθῃ τοῦ ἀποκεῖραί με. Ὁ δὲ ἅγιος πάλιν πρὸς αὐτόν· Εἰ ἦν ἀκίνδυνον, ἐπλήρωσα ἂν τὴν εὐαγ γελικὴν φωνὴν, ὅτι τὸν ἐρχόμενον πρός με οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω. Ἐπείπερ δὲ, ὡς ἔφης, ἐξ ὅλης καρείας ἡ προσέρχῃ, τοῦτο πληρῶ. Βλέπε δὲ μόνον, μή σε δύει αὐτὸν τὴν κοσμικὴν ἐσθῆτα, καὶ βάλλει αὐτὸν τῆς μας τρεῖς. Interim tyrannus, collecta plebe, in hippodromii theatro, ad gradus qui Russate factionis dicuntur, ipse stans in superiori parte in hæc verba erupit Nulla mihi pars vitæ est cum nefandorum Deo invisa turma. Populo antein ululante et tumultuose clamante: Ne vestigium quidem illorum habitus in tua urbe comparet, domine; ipse iracunde clamavit: Eorum insidias sustinere jam nequeo. Omnes enim mihi subditos subduxere et tenebris tradidere. Quin etiam his non contenti meæ anima amantissimum Georgium Syncletum. e meo femore arripuerunt, abbamque sive monachum fecere. O illorum insidiarum violentiam 1 Verum, sollicitudinem nostram ad Dominum projiciamus: ipseque illum cito patefaciet. Preces tantum adhibeamus. Tunc universi dixere: Vere cor tuum in manu Dei; teque orantem profecto exaudiet Dominus. Tertia autem die interjecta, venerandus Stephanus Georgium, perversa calliditate præditum, post plurima exhortationis verba, totondit et sancto habitu induit. Αι 473 ille iniquitatis minister, nihil eorum quæ Dei sunt servans (nam, ut scriptum est, In malevolam animam non introibit sapientia ",) post tres alios dies colle relicto, ad imperatoris aulam aufugit; quem amantissime excepit imperator, utpote qui fraudem, quam ipse moliebatur, ad effectum perduxerat; eumque osculatus est, non habitus, sed transgressionis causa, et ut ansa resancto inferendi. Igitur opportuna perta necem occasione arrepta, mane universain ætatem, senes, seniores, juvenes, adolescentes, recens natos infantes, viros simul et mulieres, silentio acto, in theatro bippodromii convenire imperavit: omuiJoan. v, 37.” Sap. 1, 4. Ꭰ καταλάβῃ πειρασμός. Καὶ ταῦτα εἰπὼν, ἀποὑποταγῆς τὸ ἔνδυμα· καὶ ἐποίησεν οὕτως ἡμέ Ο δὲ τύραννος τὸν λαὸν συναθροίσας ἐν τῷ θεάτρο τοῦ ἱπποδρομίου, πρὸς τοὺς ἀναβαθμούς ένθα ἐπιλέγεται τὰ τοῦ ῥουσίου, αὐτὸς ὑπερθεν στὰς ἐξεβόησεν τάδε· Οὐκ ἔστιν μοι ζωῆς μέρος μετὰ τοῦ θεοστυγοῦς τῶν ἀμνημονεύτων ἐσμοῦ. Τοῦ δὲ λαοῦ ὀλολύξαντος καὶ θορυβεῖν ἐπιχειροῦντος, ὅτιπει Οὐδὲ ἴχνος αὐτῶν τοῦ σχήματος πέφανται ἐν τῇ πόλει σου, δέσποτα· ὀργίλως αὐτὸς ἐξεβόησεν· Οὐκέτι ὑποφέροιμι τὰς αὐτῶν ἐπιβουλάς. Πάντας γὰρ τοὺς ὑπ' ἐμὲ ὑπέσυραν, καὶ τῇ σκοτίᾳ παρέδωκαν, καὶ μὴ ἀρκεσθέντες ἰδοὺ καὶ τὴν προσφιλή μου τῆς ψυ χῆς, Γεώργιόν φημι τὸν Συγκλητοῦν, ἐκ τοῦ μηρού μου ἀφαρπάσαντες, ἀββᾶν πεποιήκασιν. "Ο βία ἀπὸ τῆς τούτων ἐπιβουλῆς! 'Αλλ' οὖν ρίψωμεν ἐπὶ Κύριον τὴν μέριμναν ἡμῶν, καὶ αὐτὸς φανερώσει αὐτὸν ἐν τάχει, μόνον εὐχὴν ποιησώμεθα. Καὶ πάνω τες εἶπον· 'Αληθῶς ἡ καρδία σου ἐν χειρὶ Θεοῦ, και δεομένου σου πάντως εισακούσεται Κύριος. Μετὰ δὲ τρίτην ἡμέραν ὁ τιμιώτατος Στέφανος τὸν πανούργον ἐν πονηρίᾳ Γεώργιον πολλὰ κατηχή σας ἀπέκειρεν, καὶ ἐνέδυσεν αὐτὸν τὸ ἅγιον σχῆμα. Ὁ δὲ τῆς ἀνομίας ὑπουργός, μηδὲν συντηρήσας τῶν τοῦ Θεοῦ (καὶ γὰρ Εἰς κακότεχνον ψυχὴν σοφία οὐκ εἰσελεύσεται, ὡς καὶ γέγραπται), μετὰ ἄλλην τρίτην ἡμέραν τοῦ βουνοῦ φυγάς ᾤχετο εἰς τὰ βασίλεια· εἶτα δέχεται τοῦτον ἀσμένως ὁ βασιλεὺς, ὡς τῆς ἰδίας αὐτοῦ σκαιωρίας τὸ ἐπιτήδευμα έκπλη ρώσαντα, καταφιλεῖ τοῦτον, οὐ διὰ τὸ σχῆμα, ἀλλὰ διὰ τὴν παράβασιν, καὶ ὡς πρόφασιν εὐρὼν ἀπο κτεῖναι τὸν ἅγιον· καὶ εὐκαίρου δεδραγμένος 1 και ροῦ, προστάττει ἕωθεν πᾶσαν ἡλικίαν, ἀπὸ τε γι ραιοῦ, πρεσβύτου, καὶ νεωτέρου, ἐφήβου τε καὶ ἀρτιγενῶν βρεφῶν, ἄνδρας ὁμοῦ καὶ γυναῖκας, σε· λεντίου ἀγομένου, ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ ἱπποδρο h al. πληγαῖς. i al. ψυχῆς. 1 al. δεδρακώς. ΝΟΤΑ. ᾿Αναβαθμούς. Gradus erant theatri, in quiJus cousidebant factiones, quæ numero quatuor erant, Veneta seu Cærulea, Prasina, Russata et Candida seu Albala. Σελέντιον, hic concionem sive convertum et cœtum significare videtur. Alibi hortationem el orationem, atque etiam concilium significat. Qua de re vide not, eruditi Jacobi Goari ad cap. 5 Codini Curopal. De cffc. Constantinop. n. 47. Interdum σιλέντιον scribitur.

μέσω συναθροίζεσθαι, καὶ πάντων, ὡς εἰπεῖν, συν- busque, ut ita loquar, congregatis, et infinita mulαθροισθέντων, καὶ ἀναριθμήτου πλήθους ἐπισωρεύ θέντος, ὥστε καὶ ἀλλήλους ἀποπνίγειν, ὁ τύραννος αὖθις ἐν τοῖς αὐτοῖς ἀναβαθμοῖς προσταθεὶς ἐξεβόησ σεν ταῦτα· Ἐνίκησέν μου ή τύχη, καὶ τῶν εὐχῶν μου ὁ Θεὸς εἰσήκουσεν. Τοῦ δὲ λαοῦ ἀλαλάξαντος, Καὶ πότε ἆρά γε ὁ Θεός σου παρακούει; έπειφρανθεὶς αὐτὸς καὶ μέγα γελάσας εἶπεν· 'Απεκάλυγέν μοι Κύριος τὸν ὑπ' ἐμοῦ ζητούμενον, καὶ εἰ θέλετε, δεικνύω ὑμῖν αὐτόν. Τοῦ δὲ πλήθους τῷ βοίζω βρύχοντος· Τιμώρει τοῦτον, σφάττε, καὶ καῖε τυρί, ὡς τὴν σὴν ἐντολὴν παραβάντα· ὁ βασιλεὺς τοῦτον εἰς ἐπίδειξιν πάντων παρεξήνεγκεν. Τῆς δὲ ὀχλαγωγηθείσης εκείνης πληθύος τὸ ἄπειρον, τοῦτον ἰδόντες ἐν τῷ μοναχικῷ σχήματι, ἔρρηξαν Citadline coacervata, adeo ut sese invicem suffocarent, tyrannus stans in iisdem gradibus has voces emisit Vicit mea fortuna, measque preces exa■- divit Deus. Applaudente autem populo et clamante: Quandonam vero te Deus non audivit? ille lætitia elatus, magnoque risu effuso ait: Detexit mihi Dominus illum quem quærebam, eumque si 474 vobis gratum est, ostendo. Tum multitudine cum strepitu vociferante Istum puni, occide, flammis ure, ut tui mandati prævaricatorem, imperator eum in omnium conspectum produxit. Quem ut infinita illa multitudo veste monastica indutum conspexit, ut olim Judæi in hanc miserabilem vocem eripere, Tolle, tolle, crucifige 71 Filin aunos: occidatur, occidatur. Deinde lyrammi jussu, eum sacra epomide exnunt, quam conculcandam plebi projecere, i et sacram cucullam. Ut vero crucis typum analabum similiter projiciendum extraxerunt, illum imperator præ manibus acceptum huc et illuc circumagebat, interrogans, quid de illo fieri placeret. Tum unus ex nefariis præfectis, moribus Satanæ non absimilis, cujus nomen libenter reticebo (siquidem Draconis nomen habet), exclamavit: Hunc quoque satanici laquei funem calcandum projice, imperator. Illum itaque projectum, atque etiam lorum pedibus contrivere. Postea quatuor viri sese in terram inclinantes, prævaricatoris vestibus acceptis, eum humi prosternunt, et veluti pelle detracta 475 nudum coram omnibus sistunt. Tum amphoram aqua plenam in illum a capite in reliquum corpus effundunt, in baptismi, ut ita dicam, depulsionem. Post hæc galean eidem et militarem vestem imponunt. Ipse vero tyrannus propriis manibus ense ejus humeris appenso, illum jussit in gradum ascendere, et inter stratores collocavit. Mox deinde innumerabilem militum multitudinem ad collem sancti Auxentii properare imperat, quem ubi recto itinere attigerunt, sancti discipulos disperserunt, monasterium et ecclesiam igne vastarunt, atque ad ipsum etiam pavimentum in pulve rem redegerunt. Sancto autem e sua spelunca abrepto, ad declive maris declinarunt. τὴν ἐλεεινὴν ἐκείνην φωνήν, ὥς ποτε Ἰουδαῖοι τό, Dei, sic et hi in istamn: Malum decet malos videre 'Αρον, ἆρον, σταύρωσον τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱόν· οὕτως καὶ οὗτοι· Κακὸν ἰδεῖν κακὰ τὰ ἔτη· φονευθήτω, φονευθήτω. Εἶτα κελεύσει τοῦ τυράννου ἐκδιούσκουσιν αὐτὸν τὴν ἱερὰν ἐπωμίδα, καὶ ταύτην πρὸς τὸν λαὸν ἡκόντισαν, καὶ κατεπατήθη, ὁμοίως καὶ τὸ ἱερὸν κουκούλλιον. ὡς δὲ καὶ τὸν τοῦ σταυροῦ τύπου τὸν ἀνάλατον ἐξέβαλον πρὸς τὸ καὶ αὐτὸν ἀκοντίσαι, ὁ βασιλεὺς εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ τοῦτον λαβὼν, περ ριέστρεφεν ὧδε κἀκεῖσε, διερωτῶν· Τί ἄρα θέλοι εἶναι; Εἷς δέ τις τῶν πονηρῶν ἀρχόντων ὁμοιότροπος τοῦ Σατανᾶ, οὗ τὸ ὄνομα ἑκὼν ὑπερβήσομαι (δρακοντιαία γὰρ ἐπίκλησις τούτου), ἐξεβόησεν· Ρίψον καὶ αὐτὸ, βασιλεῦ, καταπατηθῆναι τῆς σατανικῆς ἀγχόνης τὸ σχοινίον. Ομοίως δὲ ῥίψας καὶ αὐτὸ καὶ τὸν χῶρον κατεπάτησαν. Εἶτα τέσσαρες ἄνδρες χαμάζε κύψαντες, καὶ τῶν τοῦ παραβάτου ἱματίων ἐπιλαβόμενοι ἀνακομβοῦσιν αὐτὸν, καὶ ὡς δια την εκδάρσεως, μέσον ἁπάντων τοῦτον γυμνὸν παρέστησαν. Ενέγκαντες δὲ στάμνον πεπλησμένην ὕδατος, ἀπὸ τῆς κεφαλῆς κατέχεαν ἐπ' αὐτὸν, εἴπω, εἰς ἀποτροπὴν τοῦ βαπτίσματος. Τότε περικεφαλαίαν αὐτῷ περιδήσαντες, καὶ στρατιωτικὸν περιθέντες ένδυμα, ἰδίαις χερσὶν ὁ τύραννος σπάθην ἐπὶ τῶν ὤμων αὐτοῦ κρεμάσας, εἰς βαθμὸν προσ ανεβίβασεν, τῇ τοῦ στρατωρικίου ἀξίᾳ τοῦτον ἐντάξας· παρευθὺ δὲ πλῆθος ἀναρίθμητον ξιφῆρες, τὸν βουνὸν κελεύει τοῦ ἁγίου Αυξεντίου καταλαβεῖν. Καὶ εὐθυδρομήσαντος παντὸς τοῦ πλήθους, τοὺς τοῦ ἁγίου μαθητάς περισκορπίσαντες, τό τε μοναστήριον καὶ τὴν ἐκκλησίαν ἐνέπρησαν, ἕως ἐδάφους κονιάσαντες Τὸν δὲ ἅγιον λαβόμενοι του σπηλαίου, πρὸς τὸ κατωφερὲς τῆς θαλάσσης ἐπο ένευσαν. ν' Ποῖος δὲ λόγος και Ορῆνος ἐκτραγωδήσειεν τὰς κατ' ἐκείνην τὴν ὁδοιπορίαν τοῦ ἁγίου θλίψεις ἀθλη τικάς; Οἱ μὲν γὰρ κατὰ τῶν ψοῶν βέργαις του τον ἔτυπτον· ἄλλοι πρὸς τὸ κάταντες τῆς φάραγγος " Joan. xix, 15. Ανακομβοῦσιν. id est, prosternunt. Vox Gre corum medie et infimæ ætatis a verbo Latino accumbere deducta, Στρατωρικίου. Apud Codin. Curopal. De offc. Constantinop. c. 5, n. 9, στρατορίκιον (sic enim ibi scribitur) significat locuin, ubi strator imperatorem in equum sublevat. Hic vero ipsum munus stratoris Quæ vero oratio, qui luctus athleticos sancti eruciatus, quos per illud iter sustinuit, digne enarraverit? Alii ejus latera virgis verberabant: alii eum in decliviores prærupti loci partes propellebant: alii significat. Κονιάσαντες. Hæc vox vulgo significat calce aliquid illinere: hic vero in pulverem redigere, ut ex sensu colligitur. Βέργαις. Ιd est, virgis. Vox Latina a Græcis media et infimæ ætatis usurpata.

eius crura spinis 476 lacerabant: alii sanctam τοῦτον ἔπρωθον ἕτεροι ταῖς ἀκανθικαῖς βοτά illam faciem sputis conspurcabant: alii flexibiliori- ναις τούτου τὰ σκέλη κ κατέδαιρον 1· καί τινες bus et flaccidis ramis strepitus edendi causa abscis- πτυέλῳ τὸ ὅσιον ἐκεῖνο κατέβρεχον πρόσωπον· καὶ sis, illius caput percutiebant, eoque velut scurra οἱ μὲν τὰς ζομφοτέρους καὶ σαθρώδεις τῶν et ridiculo abutebantur: alii cum laureis ramis ante ῥάβδων ἀποσχίζοντες, πρὸς τὸ ψόφους ἀποτελεῖν, ipsum non sine irrisione usque ad mare tripudia- κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦτον ἔκρουον, ἐγερσιγέλωτα bant, illum apostatam, nefandum, tenebris indutum ὥσπερ ἔχοντες· οἱ δὲ μετὰ κλάδους δαφνῶν ἔμπρο vocando, aliaque turpia maledicta in eum evo- σθεν αὐτῷ σκωπτικῶς χορεύοντες οὐκ ἐπαύσαντο mendo. Denique omni suppliciorum genere illum ἕως θαλάσσης, ἀποστάτην, ἀμνημόνευτον, καὶ σκοτ vexando, ad littus pervenere. Ilic sanctum virum in ένδυτον, καὶ ἄλλα τινὰ αἰσχρὰ καταλέγοντες, καὶ naviculam conjiciunt; quoniam, ut supra dictum ἀπαξαπλῶς πᾶν εἶδος κολάσεως πρὸς αὐτὸν ἐνδει est, præ nimia specus angustia et victus temperan- ξάμενοι, τὸν αἰγιαλόν κατέλαβον, καὶ ἐν ἀκατίῳ tia ambulare non valebat. Maritima deinde ora deτοῦτον ἐμβαλόντες, τὴν παραλίαν διαπλεύσαντες cursa, ad sanctum Philippici monasterium, quod ad διὰ τὸ, ὡς προείρηται, μὴ δύνασθαι αὐτὸν περίπαmare urbis Chrysopolis situm est, devenerunt: τεῖν ἐκ τῆς ἄγαν στενομονίας καὶ ἐγκρατείας, τὸ cumque ibi sanctum inclusissent, de his quæ gesta εὐαγὲς τοῦ Φιλιππικοῦ μοναστήριον τὸ πρὸς θεα erant, certum fecere imperatorem. Qui quidem im- λασσαν τοῦ ἄστεος Χρυσοπόλεως κείμενον κατέλαβον, perator, postquam probrosum modum quo euin caἐκεῖ τε τὸν ἅγιον ἐγκλείσαντες, δῆλα τὰ κατ' αὐτὸν ptivi instar traxerant, integramque monasterii τῷ βασιλεῖ πεποιήκασιν. Μαθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς τὴν eversionem didicit, hujusmodi edictum condidit, si αἰχμαλωτικὴν καὶ ἐπονείδιστον σύρσιν, καὶ τὴν τοῦ quis ad Auxentii coHem accedere deprehensus fu- μοναστηρίου παντελῆ ἐξολόθρευσιν, πρόσταγμα τί erit, ferro puniendum esse. Postea hæresiarchas, θησ: τοιόνδε· ὡς εἴ τις φωραθῇ τῷ τοῦ Αὐξενείου 477 ut ita loquar, et ἐπισκότους similibus moriβουνῷ προσπελάζων, τὴν διὰ ξίφους ὑπομένειν τι bus præditos accersivit, nempe Theodosium falsum μωρίαν. Εἶτα τοὺς πρὸς τὴν αὐτοῦ φληναφίαν Epiesi episcopum, novatorem Constantinum, Nicoὁμοτρόπους προσκαλεσάμενος αἱρεσιάρχας, ἵν' είπω, mediæ, aliumque Constantinum Nacoliæ episcopos, καὶ ἐπισκότους m, Θεοδόσιον τὸν ψευδώνυμον ἐπί cum Sisinnio Pastila et Basilio Tricacabo, atque Paσκοπον Εφέσου, καὶ Κωνσταντῖνον τὸν νεωτερί latii facundissimis Callisto, de quo supra, et Com- ζοντα Νικομηδείας, καὶ τὸν τούτου ὁμώνυμον Ναο boconone scriniorum magistro, et Masura secta κωλείας, σὺν Σισινίῳ τῷ Παστιλᾷ, καὶ Βασιλείῳ Saraceno. Quos omnes ad archiepiscopum nomine τῷ Τρικακόβῳ, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐν λόγῳ προ et moribus sui simillimum misit, ut simul al supra χοντας τοῦ παλατίου, τόν τε προβληθέντα Κάλλιστον, dictum monasterium Chrysopolitanum proficiscoκαὶ Κομβικόνωνα τὸν ἀντιγραφέα καὶ Ματιrentur. Verum, mercenarius ille pastor et prolitor, pay a τὸν Σαρακηνόφρονα, ἀποστέλλει αὐτοὺς πρὸς qui sancti et beatissimi Patris nostri Stephani τὸν ὁμώνυμον αὐτοῦ καὶ ὁμότροπον ἀρχιποίμενα, scientiam et rectam fidem expertus fuerat, illos co- πρὸς τὸ σὺν αὐτοῖς ποιῆσαι αὐτὸν τὴν πορείαν, πρὸς mitari recusavit. Abite, inquit, in pace, abite. τὸ προῤῥηθὲν ἐν Χρυσοπόλει μοναστήριον. Ὁ δὲ με Constantinum enim inter et Stephanum plurimum σθωτὸς ἐκεῖνος ποιμὴν καὶ προδότης, τῆς τοῦ ἁγίου interest, quantum ad loquendi facultatem. Siquidem καὶ μακαριωτάτου Πατρὸς ἡμῶν Στεφάνου γνώσεως mihi verba tantum sunt: at illi cum verbis adest καὶ ὀρθοδοξίας ἐν πείρᾳ ῶν, ἀπηνήνατο πρὸς τὸ virtus divini Spiritus. Videte porro qui ab eo audi- συμπερᾷν αὐτοῖς εἰπών· Απιτε ἐν εἰρήνῃ, ἄπιτε. turi estis. Κωνσταντίνον γὰρ μετὰ Στεφάνου τὸ λαλεῖν, πολύ n τὸ διάστημα· ἐμοὶ μὲν γὰρ λόγος καὶ μόνον· αὐτῷ δὲ σὺν τῷ λόγῳ καὶ δύναμις Πνεύματος θείου. Βλέ πετε δὲ τί παρ' αὐτοῦ ἀκούσετε. Itaque illi falsæ synodi definitione secum accepta, € 478 patriarchae domo digressi sunt, et supra dictum monasterium petierunt, cujus cum sanctam ecclesian orandi gratia ingressi fuissent, et ad lavacrum recessissent, super gradus ibidem positos sedere, statimque sanctum ad se adduci imperant. Οἱ δὲ τὸν ὄρον τῆς ψευδοσυλλόγου " συνόδου μεθ' ἑαυτῶν λαβόντες, τοῦ πατριαρχείου ἀπάραντες, τὸ προῤῥηθὲν μοναστήριον κατέλαβον· εἶτα εἰσελη λυθότες εὐξόμενοι εἰς τὴν ἁγίαν ἐκκλησίαν, καὶ πρὸς τὸν λουτῆρα ἀναποδίσαντες, πρὸς τοὺς ἐκεῖσε ὄντας ἀναβαθμούς, ἐκάθισαν, καὶ κελεύουσι παρευθύ * Ι. τὰς κνήμας. 1 al. κατέδερνον. * al. ἐπισκόπους. n al. Μυσαράν. o al. ψευδοσυνόδου. NOTÆ. Ἔπρωθον. Il est, propellebant, ut sensus indicat: duo mss. ἔπροθον habent. Ζεμφοτέρους. Il est, flexibiliores. Nam ζόμπος (unde illa vox, ut puto, oritur) apud Grecos medi et inf oi avi, idem est ac καμπύλοι, ο κυρτό;, il est, flexibilis, currus, gillus. Αντιγραφέα. Ιd est, magistrum scriniorum. Qua de re vide not. Henrici Valesii in Socrat, lib. v, c. 25, ubi contra Salmasium contendit hac voce non proximum sacrorum scriniorum, sed magistrum seriniorum significari.

quia, ut superius monuimus, ambulandi impotens erat, ferreisque catenis constrictos pedes habebat. Quem ubi conspexere Deo iuvisi viri, lacrymati sunt. Deinde Theodosius Ephesi episcopus ipsi dixit: Quanam ratione, homo Dei, in animum induxisti nos hæreticos habere, et plus sapere quanı imperatores, archiepiscopos, episcopos, universosque Christianos? Numquid nos omnes animarum nostrarum damno laboramus? Quibus sanctus leni voce respondit: Attendite quid in Elia propheta að Achab scriptum sit: Non ego perverto, sed tu et domus patris tui 1. Nec enim ego suin qui perverto, sed vos ipsi, qui antiqua Patrum doctrina violata, novam vaniloquentiam in Ecclesiam invexistis. Etenim si quod antiquitate praestat, veneratione dignum est, ut quidam sapiens dixit, ea omnia quæ a vobis innovata sunt, contemnenda, Deique 479 et Ecclesiæ aliena mendacia sunt. Enimvero cum Prophetas dicere licet: Reges terra et principes una cum pastoribus et proditoribus gregis convenerunt in unum adversus Christi Ecclesiam, vana et inania meditantes. His a sancto dictis, Constantinus Nicomeliæ episcopus, vigenti corpore et turgido animo præditus (quippe qui modo trigesimum ætatis annum agebat), prosiluit, nt sanctum qui humi in faciem jacebat, calcibus peteret, quemadmodum olim Eleazarum Antiochus. Insiliens itaque quidam ex acerbis illis et saevis satellitibus, fuum sancti siri ventrem calcibus percussit, ut jacens surgeret. Sed venerandus Stephanus evangelico præcepto parens, seipsum composuit ad plagas non tantum una maxilla accipiendas, sed etiam alia. Verum, Callistus et Comboconon silentium imposuerunt profano Constantino; ipsique ad sanetum dixerunt: «duobus quæ proponimus, alterum tibi eligendum est, vel cedere et subscribere: vel si id renues, morti tradi, tanquam rebellem legi Patrum et imperatorum, quos Deus ipse docuit. Quibus verbis respondit sanctus: Attende, Domina 480 Patricie; mihi vivere Christus est, et mori pro sancta ejus imagine lucrum et gloria ". Siquidem jam semel et iterum contracta palma tibi dixi: Etiamsi tantulum vitalis sanguinis mihi fuerit, pro hujusmodi causa effundatur. Verumtamen legatur vestræ synodi definitio ut perspiciam quid rectum contineat ad divinas et venerandas imagines everἀχθῆναι τὸν ἅγιον. Ηχθη δὲ ὁ ἅγιος ὑπὸ δύο ἐπ- Qui quidem duobus sustentantibus adductus est; στηριζόμενος, διὰ τὸ, ὡς προείρηται, μή δύνασθαι αὐτὸν περιπατεῖν, καὶ πέδαις σιδήρων τους πόδας ἐγκεκλεισμένον. "Οπερ ἰδόντες οὗτοι οἱ θεοστυγεῖς, ἐδάκρυσαν. Εἶτα Θεοδόσιος πρὸς αὐτόν φησιν Εφέσου· Τίνι τρόπῳ, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, ᾑρετίσω ἐν υπολήψει ἡμᾶς ἔχειν αἱρετικῇ, καὶ ὑπερφρονῆσαι ὑπέρ τε βασιλεῖς καὶ ἀρχιποιμένας καὶ ἐπισκόπους καὶ πάντας Χριστιανούς; μὴ ἆρά γε πάντες ἡμεῖς τὴν τῶν οἰκείων ψυχῶν ζημίαν πραγματευόμεθα; 'Ο δὲ ἅγιος ήρεμαίᾳ τῇ φωνῇ φησιν πρὸς αὐτούς· Προσέχετε, τί γέγραπται ἐν 'Ηλίᾳ τῷ προφήτῃ πρὸς Αχαάβ· Οὐ διαστρέψω ἐγώ, ἀλλὰ σύ, καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρός σου. Καὶ γὰρ οὐκ ἐγὼ ὁ διαστρέφων, ἀλλ᾽ ὑμεῖς, οἱ τὴν ἐκ πρόπαλαι παραβεβηκότες τῶν Πατέρων διδασκαλίαν, καὶ νέαν κενοφωνίαν τῇ Ex. κλησίᾳ εἰσηγησάμενοι. Εἰ γὰρ τὸ ἀρχαιότητι διαφέ ρον, αἰδέσιμον, ὥς τις σοφὸς ἔφησεν· τὰ νεωτεροφωνηθέντα παρ' ὑμῶν, πάντα ἄσημα καὶ Θεοῦ ἀλλότρια, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῆς Ἐκκλησίας φαλσεύματα P. Αλλ' οὖν ἔστιν εἰπεῖν προφητικῶς· Οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς καὶ οἱ ἄρχοντες ἅμα ποιμέσι καὶ τοῖς προδόταις τῆς ποίμνης συνήχθησαν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, μελετή. σαντες κενὰ καὶ μάταια. Τούτων τοίνυν παρὰ τοῦ ἁγίου ῥηθέντων, Κωνσταντῖνος ὁ Νικομηδείας νεωτερίζων τε τῷ σώματι καὶ τῷ νοῖ σφριγῶν (ἀκμὴν γὰρ ἦγεν τριακοστόν που ἔτος τῆς ἡλικίας) ἀναπηδήσας, τὸν ἅγιον κατὰ τῆς ὄψεως χαμάζε καθήμενον λικτίσαι ἠβουλήθη, καθάπερ ποτὲ ἐπὶ Ἀντιόχου τὸν ἱερὸν Ἐλεάζαρον. Λάξ γέ τοι τῶν πικρῶν τις καὶ ἡμῶν δορυφόρων εἰς τοὺς κενεώνας ἐναλλόμενος έτυπτεν, ὅπως ἐξανίσταιτο πίπτων. Ὁ δὲ τίμιος Στέφανος εὐαγγελικῇ ἐντολῇ κρατούμενος, ἑαυτὸν ἐσχημάτισεν, οὐ μόνον πρὸς τὴν μίαν σιαγόνα λα6εῖν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἑτέραν. Οἱ δὲ περὶ Κάλλιο στον καὶ Κομβοκόνωνα ὄντες τῆς συγκλήτου, τὸν ἀνίερον Κωνσταντῖνον κατασιγάσαντες, τῷ ἁγίῳ εἶπον· Δύο προφάσεων οὐτῶν ἐν σοὶ τὸ προκείμε νόν α ἐστιν, ἢ πεπεικέναι σαυτὸν, καὶ ὑπογράψαι· εἰ δὲ μή γε, θανάτῳ παραδοθῆναι, ὡς Πατέρων καὶ βασιλέων ἐκ Θεοῦ διδαχθέντων νόμον ἀντιλέγοντα. Ο δὲ ἅγιός φησιν· Πρόσχες, κυριοπατρίκιος· ἐμοὶ τὸ ζῆν Χριστὸς, καὶ τὸ ἀποθανεῖν ὑπὲρ τῆς ἁγίας αὐτοῦ εἰκόνος κέρδος καὶ δόξα· ἅπαξ γὰρ καὶ δὶς εἶπόν σοι, τὸν παλαιστὴν ὑπολακκίσας· ὅτιπερ Ει τοσοῦτον τὸ εἰς ἐμὲ ζωτικὸν αἷμα, ἐκχυθήτω ὑπὲρ τοῦ τοιοῦδε σκοποῦ τ· ἀλλ᾽ οὖν ἀναγνωσθήτω ὁ ὅρος τῆς συνόδου ὑμῶν, καὶ ἴδω τί ἄρα δίκαιον φέρει πρὸς καταστροφὴν τῶν θείων καὶ σεπτῶν εἰκόνων. ” [1] Reg. xvi, 18. 78 Psal. 11, 2. Το Phil. 1, 21. @ tendas. P al. φανσεύματα. al. ἐν σοὶ τῶν προκειμένων. r al. τρόπου. ΝΟΤΑ. adulterare. Unus us. habet φανσεύματα, sed rorrupte. Φαλσεύματα. Il est. mendacia, ἀπὸ τοῦ φαλσεύειν, quod est mentiri,sive rerum corrumpere et

iilico Constantinus Nacolie episcopus aperto codicillo ita legit: Definitio sanctæ et œcumenicæ septimæ synodi. Tunc sanctus silentio manu ei indicto, exclamavit: 0 amentiam! Postquam a mendacio incepistis, illudque per totam vestram nova molientem vaniloquentiam in præsidium adhibuistis, in idem desiistis, ο Christianorum calumniatores. Quomodo enim sancta illa est synodus, quæ sancta polluit? An non sancta a vobis conculcata sunt? An non apud ipsam synodum vestram viri Christi amantes quemdam episcopum accusaverunt, sanctum incorruptorum Dei mysteriorum discum conculcasse, eo quod venerandas Christi ejusque Matris et Præcursoris expressas ferret imagines: vos vero conculcationis crimen imagi- Παρευθὺ δὲ Κωνσταντῖνος ὁ Νακωλείας, τὴν δέλ τον ὑπανοίξας, ἔφησεν τάδε· ῎Ορος της ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἑβδόμης συνόδου. Ὁ δὲ ἅγιος νεύσας τοῦτον· τῇ χειρὶ σιγᾷν, εἶπεν· Ο τῆς ἀφροσύνης! Ἐκ ψεύδους ἀρξάμενοι, καὶ δι' ὅλης ὑμῶν τῆς νεωτ τεροποιοῦ κενοφωνίας τοῦτο εἰς συνασπισμόν λα βέντες, εἰς ψεῦδος καταλήξατε, οι Χριστιανοκατήγο ροι. Πῶς γὰρ ἁγία ἡ τὰ ἅγια βεβηλώσασα; οὐχὶ τὰ ἅγια ἐξ ὑμῶν ἐπατήθη; οὐχὶ ἐν τῇ συνόδῳ ὑμῶν ἔγκλησις ἐπεδόθη κατ' ἐπισκόπου ὑπὸ φιλοχρίστων ἀνδρῶν, ὡς ὅτι ἅγιον δίσκον τῶν ἀχράντων του Θεοῦ μυστηρίων κατεπάτησεν, διότιπερ ἐκτετύπω το εἰκόνας σεπτὰς τοῦ τε Χριστοῦ καὶ τῆς αὐτοῦ Μη τρὸς καὶ τοῦ Προδρόμου; ὑμεῖς δὲ τὴν ἔγκλησιν τῆς πατήσεως ταῖς εἰκόσι προκρίναντες τοῦτον ἱερουργεῖν ἐκδικητάς εἰδώλων τούτους καλέσαντες. Τί τούτου μισαγιώτερον; οὐχὶ τὰ ἱερά, πέπλα! διερρήξατε, καὶ εἰς ἀφανισμὸν ἠνέγκατε; πῶς οὖν ἡ σύνοδος ὑμῶν ἁγία ὀνομασθήσεται; οὐχὶ ἐκ πάντων ἁγίων, δικαίων, ἀποστόλων καὶ μαρτύρων τὸ ἅγιον ὑμεῖς ἐξ. εποιήσασθε καὶ ἐδογματίσατε λέγοντες· Ποῦ πορεύη; Εἰς τοὺς Ἀποστόλους. Πόθεν ήκεις; Ἐκ τῶν τεσσαρά κοντα μαρτύρων. Ποῦ δὲ καὶ εἷς; Εἰς τὸν μάρτυρα Θεόδωρον καὶ εἰς τὸν μάρτυρα. Ακάκιον καὶ εἰς τοὺς κατ' αὐτούς. Οὐ ταῦτα ὑμῶν διδασκαλία; καὶ πῶς οἱ τὰ ἅγια βεβηλώσαντες, ἅγιον συνεστήσασθε; "Ω τῆς ἀβελτηρίας! πῶς δὲ καὶ οἰκουμενική, πρὸς ἣν οὐδὲ ὁ 'Ρώμης εὐδόκησεν, καίπερ κανόνος προκει μένου, μὴ δεῖν τὰ ἐκκλησιαστικὰ δίχα τοῦ Πάπα Ρώμης κανονίζεσθαι, οὐδὲ ὁ ᾿Αλεξανδρείας, ἵν' nibus magis facientes, illum sacerdotio fungi pro- β προσεδέξασθε, καὶ τοὺς φιλοχρίστους ηφορίσατε, bastis; illos autem Christi amantes 481 viros vestra communione separatis, eos ultores idolorum appellando. Quid sceleratius? An non sacra pepla confregistis et penitus sustulistis? Qui ergo vestra, syno-lus sancta appellabitur? An non ex omnibus sanctis, justis, apostolis, martyribus sancti vocabulum expunxistis, et dogma condidistis dicendo: Quo vadis? Ad apostolos. Unde venis? Ex quadraginta martyribus. Uhi es? Apud martyrem Theodorum et martyrem Acacium, et similes? An non h.ec vestra doctrina est? Quomodo ergo vos qui sancta profanastis, sanctum constituistis? o dementiam! Quanam etiam ratione vestram synodum œcumenicam dicitis, quam neque approbavit Romanus pontifex (quanquam cauone præscribitur res ecclesiasticas absque papa Roma constitui non εἴπω, οὔτε ὁ ᾿Αντιοχείας ἢ ὁ Ἱεροσολύμων; Πεῖ οἱ debere), neque Alexandrinus, ut verum fatear, neque Antiochenus, neque Jerosolymitanus? Ubi enim illorum libelli, ut falsa vestra synodus œcumenica prædicetur? Quomodo porro septimam nuncupatis, quæ sex priores non est secula? Namque omne septimum sequitur post primum, secundum, tertium, quartum et quintum: et consequenti serie post sextum, septimum. Vos vero qui sex synodo· rum traditiones 482 antiquastis, quonam titulo vestram synodum septimam nominetis, ignoro. Tricacabo autem interrogante: Quid ergo ex sex sanctis cecumenicis synodis abrogavimus? respondit sanctus: An non in sacris templis sex sanctæ synodi congregata sunt? prima Nicere in templo Sanctae Sophia: secunda Constantinopoli, in tenplo Sancta Irenes: tertia Ephesi, in templo 78 Theologi quarta in nostra Chalcedonensi metropoli, in templo celeberrimæ Euphemiæ: quinta iterum et sexta, Constantinopoli, illa in templo Sanctæ Sophiæ, hæc in sacro palatio, in ea parte quæ Trullus dicitur, quam nos Oatum vocamus. An non in illis omnibus templis inagines sculpt erant, quas Patres approbavere et adoravere? 78 S. Joannis Evangelista. * al. τούτῳ. I al. πέπλη. " αὐτῶν λίβελλοι, ἵνα ἡ ψευδοσύλλογος ὑμῶν σύνοδος οἰκουμενικὴ κηρυχθῇ; πῶς δὲ καὶ ἑβδόμη, ἡ τὰς πρὸ αὐτῆς ἓξ μὴ ἐπακολουθήσατα; πᾶν γὰρ ἕβδο μον ἔπεται τῷ πρώτῳ καὶ τῷ δευτέρῳ, τρίτῳ, τετάρτῳ τε καὶ πέμπτῳ, καὶ ἐπακολούθως τοῦ ἔκτου γίνεται τὸ ἕβδομον. Υμεῖς δὲ τῶν ἐξ τὰς παραδόσεις ἀθετήσαντες, τρόπῳ ποίῳ ἑβδόμην σύνοδον. ἐπωνο μάσατε, ἀπορῶ. Τοῦ δὲ Τρικακάβου εἰπόντος· Καὶ τί ἄρα ἠθετήσαμεν τῶν ἁγίων ἐξ οἰκουμενικῶν συν όδων; ὁ ἅγιος ἔφη· Οὐχὶ ἐν ἱερεῖς ναοῖς αἱ ἅγιαι ἐξ σύνοδοι συνηθροίσθησαν, ἥ τε πρώτη ἐν Νικαίᾳ, ἐν τῷ ναῷ τῆς ᾿Αγίας Σοφίας· ἡ δευτέρα ἐν Κωνσταν τινουπόλει, ἐν τῷ ναῷ τῆς ῾Αγίας Εἰρήνης· καὶ ἡ τρίτη ἐν Ἐφέσῳ, ἐν τῷ τοῦ Θεολόγου νεῴ· καὶ ἡ τετάρτη ἐν τῇ καθ' ἡμᾶς Καλχηδοναίων μητροπόλει, ἐν τῷ τῆς Πανευφήμου σηκῷ· καὶ ἡ πέμπτη αὖθις ἐν Κωνσταντινουπόλει· καὶ ἡ ἕκτη, ἡ μὲν ἐν τῷ ναῷ τῆς ᾿Αγίας Σοφίας, ἡ δὲ ἐν τῷ ἱερῷ παλατί, Ενθα ἐπιλέγεται ὁ Τρούλλος, ὅπερ ἡμεῖς Πάτον καλούμεν; Καὶ οὐχὶ ἐν αὐτοῖς, φησὶν, τοῖς ναοῖς πᾶσιν ἡ εἰκονικὴ ἀνατύπωσις ἐστηλογραφεῖτο, καὶ παρ' αὐτῶν εδέχετο καὶ προσεκυνεῖτο; εἰπὲ, ἐπίσκοπε. Τοῦ δὲ φήσαντος οὕτως ἔχειν, τὸ ὄμμα πρὸς οὐρανὸν ὁ δίκαιος

ἀνατείνας, καὶ ἐκ καρδίας μέγα οιμώξας, τὰς χεῖρας Dic, episcope. Quo fatente ita se rem habere, ἐκτείνας ἔφη· Εἴ τις οὐ προσκυνεῖ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν εἰκόνι περιγραπτὸν κατὰ τὸ ἀνθρώπινον, ήτω ἀνάθεμα, καὶ μετ' ἐκείνων καταλογισθείη τῶν κραξάντων, Αρον, ἆρον, σταύρωσον αὐτόν. Ἐκπλαγέντες δὲ οὗτοι οἱ θρυλλολέκται ἐπὶ τῇ τοῦ ἁγίου παρρησίᾳ, ὅτι αὐτοῦ τὸν λόγον συνείρειν κα ἐθέλοντος, διαναστάντες αὐτοὶ, μόνον τὸ ἐγκλεισθῆς ναι αὐτὴν παρακελευσάμενοι, κατησχυμμένοι ὑπο έστρεφον εἰς τὰ βασίλεια. Τοῦ δὲ βασιλέως πυνθανου μένου· Τί ἄρα ήνυσαν; ἔτι ἐπισκόπων τὴν ἧτταν κρύπτειν ' ἐθελόντων, οἱ περὶ Κάλλιστον ἀπεκρί ναντο· Ηττήμεθα, βασιλεῦ, ἡττήμεθα. Υψηλός γὰρ πολὺ ὁ ἀνὴρ τῇ δυνάμει καὶ τῷ λόγῳ καὶ τῇ παρρησίᾳ τοῦ θανάτου. Ὁ δὲ ὑπερζέσας τῷ θυμῷ, παρευθὺ γράφει τὴν ἐξορίαν αὐτοῦ πρὸς τὰ τοῦ Ελλησπόντου νῶτα, ἐν τῇ λεγομένη Προκονήσῳ. Ο δὲ ἅγιος ἑπτακαίδεκα ἡμέρας ἐν τῇ μονῇ Χρυσοπόλεως ποιήσας, ἄσιτος διέμεινεν, καίπερ τοῦ βασιλέως πολλὰ αὐτῷ ἀποστείλαντος πρὸς διατρο φὴν, αὐτὸς πάλιν πρὸς αὐτὸν ἀνταπέστρεφεν, τὴν ἐν τοῖς προτέροις γραφείσαν ρησιν δηλώσας. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ὁ τοῦ μοναστηρίου ἡγούμενος ἀρρωστῶν ὑπὲρ δύναμιν, ἀπεγνώσθη παρὰ τῶν Ιατρῶν, τῷ διακαεῖ τοῦ πυρετοῦ νοσήματι. Ὁ δὲ πάντη ἰδὼν ἑαυτὸν ἐκλελοιπότα, τοὺς τῆς μονῆς προύχοντας πρέσβεις πρὸς τὸν ἅγιον, ἔνθα ἐκέκλει στο, ἀποστείλας παρεκάλει, ἢ πρὸς αὐτὸν ἐλθεῖν, ἢ κἂν εὔξασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, εἰπὼν, ὅτι Σωματι- c πῶς ἀπ' ἀλλήλων χωριζόμεθα, ἀλλ᾽ οὖν ἐλθὲ, τίμιε Πάτερ, κἂν πρὸς τὸ ἀσπάσασθαί σε τὴν ἡμε τέραν ἀσθενῆ ταπείνωσιν *. Μόλις γὰρ τὴν ἐννάτην ὥραν ὑπουργοῦσιν αἱ δυνάμεις μου τὴν ψυχήν μου κρατῆσαι. Τοῦ δὲ ἁγίου ταῦτα ἀκούσαντος, προ εθυμήθη ἀπελθεῖν. Καὶ τῷ ἀῤῥωστοῦντι περιτυχών, καὶ τοῦ τένοντος * τούτου δραξάμενος, εἶπεν τῶν ψυχῶν ἡμῶν καὶ σωμάτων ἰατρὸς, ὁ τὰς ἀσθε νείας ἡμῶν ἄρας, καὶ τὰς νόσους βαστάσας, τῇ αὐτοῦ ἰαματικῇ δυνάμει ἐπισκεψάμενος ἀναστήσειέν σε. Καὶ παρευθὺ ἐλώφησεν ὁ πυρετός. Καὶ λέγει ὁ ἅγιος· Οὐχὶ ἔφεσίς σοί ἐστιν μεταλαβεῖν οἴνου ἀκράτου; Ὁ δὲ, Ναί, Πάτερ, εἰπών· ὁ τίμιος Στέφανος τὸ ἑαυτοῦ βαυκάλιον ἀκράτου οίνου πλή σας, τῷ ἡγουμένῳ πιεῖν δέδωκεν. Οστις πιών, παρευθὺ ἱδρῶτι πολλοστῷ κατασχεθείς, πρὸς ὑγίειαν κρίσεως μετετρέπετο. Ὁ δὲ ἅγιος συνταξάμενος, εἶπεν αὐτῷ· Εὔχου μοι, και μνείαν ποιοῦ τῆς ἐμῆς χθαμαλότητος, εἰ δεήσειέν σε ἐν τῷ βουνῷ προσπελάσαι. Καὶ οὕτως ἐκεῖθεν ἀπάρας, ἔστησεν ἐν θαλάσσῃ τὸ ὅρμημα, καὶ τῆς νηὸς ἐπιβὰς, τὴν προῤῥηθεῖσαν τῆς ἐξορίας νῆσον κατέλαβεν· καὶ ἐν αὐτῇ ἐκβληθείς, καὶ διὰ τῶν ἐρημοτέρων αὐτῆς τίπων παρελθών, ἦλθεν ἐπί τινα τόπον κρημνώδη justus sublatis ad coelum oculis, magnoque gemitu e corde emisso, extensis manibus dixit: Si quis Dominum nostrum Jesum Christum in imagine secundum humanitatein circumscriptum non adorat, anathema sit, et cum illis censeatur, qui claImavere, Tolle, tolle, crucifige eum ". Hac sancti libertate obstupefacti illi susurrones, cum sermonem adhuc 483 producere vellet, surgunt, eumque tantum includi jubent. Ipsi autem pudore suffusi ad imperatoris aulam remigrarunt. Quo per contante quid confecissent, episcopis amissa m victoriam adhuc celare volentibus, respondit Callistus: Victi sumus, imperator, victi sumus. Valde enim vir ille sublimis est virtute, sermone, et moriendi fiducia. At ille ira excandlescens, statim eum ad Hellesponti dorsa, in dictam Proconesum exsulem agi mandavit. Porro sanctus per septemdecim dies, quos in monasterio Chrysopolitano exegit, jejunus mansit; licet plurima alimenta ipsi mitteret imperator, quæ ille ad eum remittebat, iisdem verbis utens, quæ supra attulimus. Per eos autem dies præfeetus monasterii supra modum ægrotavit, adeo ut præ vehementi febris ardore de ejus salute a medicis desperaretur. Itaque cum se penitus deficere videret; precipuis monasterii senibus ad sanctum in eum lo cum ubi inclusus fuerat, missis, illum rogavit vel ut ad se veniret, vel saltem pro se Deum oraret: Corpore quidem, inqniens, ab invicem disjungimur; verumtamen veni, venerande Pater, vel saltem ut le mea vilitas 484 amplectatur. Vix enim ad horam nonam vires meæ animam meam retinere valent. Hæc cum sanctus audiisset, ad illum accedere statuit. Itaque ægrum invisit, quem tendine apprehendeus dixit: Nostrarum animarum et corporum medicus, qui infirmitates nostras tulit, morbosque portavit, te sua medica virtute visitet, et in sanitatem restituat. Quibus dictis, statim cessavit febris. Postea sanctus dixit: An non appetis vinum merum accipere? et illo, Ita, Pater, respondente, venerandus Stephanus suum bancalium mero implevit, illudque bibendum præfecto dedit, qui statim atque bibit, multum sudorem emisit, illaque crisi sanitatem recuperavit. Tum sanctus ipsi valedicens ait: Ora pro me, meæque vilitatis memoriam habe, siquando ad collem te accedere opus fuerit. loc pacto inde discedens ad insulam nave adl mare perrexit, conscensaque supra memoratam, quo exsul mitiebatur, devenit. Hic ejectus cum desertiores partes peragraret, in quemdam præcipitem et formidandum locum secus mare occurrit, ibique oræ maritimæ præcipitiis eminentibus, solitudinis amore, perlustralis, t2.1το Joan. xix, 15. u al. συναίρειν. * al. κρύβειν. * al. ταπεινότητα. & al. τέναντος, al. ταίνοντος.

quam a Deo ductus jucundam admodum 485 ει πρὸς θάλασσαν καὶ φοβερόν. Καὶ περινοστησάμε egregiam habitationem in spelunce formam reperit, in australi insulæ præcipitio, Cissuda dictam, In qua Annæ Dei aviæ augustum templum editum erat. Tunc beatus gaudio perfusus, quasi hunc locum Deus ipsi præparasset, in eo mansit, berbas quæ occurrebant, in cibum adhibens. νος = τοὺς ὑπερκειμένους κρημνούς της παραλίας διὰ τὸ φιλήσυχον, ὡς ὑπὸ Θεοῦ ὁδηγούμενος, εὗρεν σπηλοειδές οἴκημα τερπνὸν πάνυ τε καὶ θαυμάτιον ἐν τῷ νοτιαίῳ τῆς νήσου κρημνῷ, ἐπιλεγόμενον Κισσούδα, ἐν ᾧ καὶ ἀνίδρυτο τῆς τοῦ Θεοῦ προμή τορος Αννης πανσεβάσμιος ναός· περιχαρής δὲ γενόμενος ὁ μακάριος, ὡς ὑπὸ Θεοῦ ἑτοιμασθέντος αὐτῷ τοῦ τόπου, κατώκησεν εἰς αὐτὸν, ἐκ τῶν παρεμπιπτουσῶν βοτανών τρεφόμενος. Οἱ δὲ τοῦ ἁγίου μαθηταὶ οἱ ἐκ τοῦ ὄρους διωχθέν τες, τὴν τοῦ καθηγητοῦ ἐξορίαν ἀκουτισθέντες, όμαδὲν τὴν Προκόνησον κατέλαβον, καὶ πρὸς τὸν ἅγιον ᾔεσαν, ὡς πρόβατα τῷ συριγμῷ τοῦ ποιμένος ἐπισωρευθέντα· δύο μόνων ἐξανδραποδισθέντων της ἱερᾶς ἐκείνης συνοδίας, καὶ κοσμικόν σχήμα ἀναλα βόντων, Σεργίου του προγραφέντος, ὅστις καὶ τὴν πολυλοίδορον ἐκεῖνον χάρτην κατὰ τοῦ ἁγίου γράψας, τῷ βασιλεῖ ἐν τῷ φουσσάτῳ ἀπέστειλεν· καὶ Στε φάνου τοῦ κατά ψυχήν πολυωδύνου, ὅστις λειτουρ γός γεγονώς τοῦ πολλάκις μνημονευθέντος Καλλίστου, ἐκ τοῦ ἁγίου τε τὸ ἅγιον σχῆμα ἐνδυθείς, μοναχή; καὶ πρεσβύτερος τῆς μονῆς τοῦ ὄρους καθι ίστατο. Οὗτος οὖν ὁ ἄθλιος Στέφανος συναπαχθείς ἐκείνῳ τῷ Σεργίῳ, τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ σχήματος ἐπυ τὸν ἀπεσκοράκισεν, καὶ παρὰ τοῦ βασιλέως· ἐπενδυθεὶς τὴν κοσμικὴν ἐσθῆτα, ἐπιστρέψας ὡς κύων ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον, εἶπεν· Σήμερον, δέσποτα, τοῦ σατανικοῦ φάρυγγος διὰ σοῦ ἀφαρπαχθείς, τὸ φῶς ἐνδέδυμαι. Οντινα ὁ τύραννος τῇ ἐλεειν Discipuli autem sancti viri, qui e monte expulsi fuerant, audito sui magistri exsilio, Proconesuin una petierunt, et ad sanctum quasi oves pastoris sibilo congregate accurrerunt. Dao duntaxat ex sacro illo conventu captivi facti, sæcularem habitum resumpserant, nempe Sergius, de quo supra, qui scilicet contumeliosam illam epistolam adversus sanctum scripserat et ad imperatorem apud castra miserat; et Stephanus anima calamitosissimus, qui minister seu sacerdos Callisti sæpius memorati factus, sanctum habitum a sancto acceperat, et monasterii montis monachus et presbyter constitutus fuerat. Iste ergo miser Stephanus una cum Sergio abductus, se a Deo et a sancto habitu separavit, qui cum ab imperatore sæculari veste indutus fuisset, reversus ut canis ad proprium vomitum, dixit: Hodie, 486 domine, per te e Satana Cucibus ereptus, lumine indutus sum. Qua miserabili voce oblectatus tyrannus, cum, suam ingluviem et Dei atque habitus transgressionew, palatii, ubi suas impuras pompas celebrare ταύτῃ φωνῇ θελχθεὶς προσλαβόμενος διὰ τὸ λαιμαρ solebat, quodque Sophianum vocant, ministrum sive sacerdotem constituit, ipsumque gaudii papam cognominavit. His ergo duobus solis deficientibus, ut olim Judas inter apostolos defecerat, et inter quadraginta martyres ille qui ab eis ut reprobus diremptus est, cæteri universi fratres iterum sub ipso pastore monasterium in Proconeso composuere. Ipsa quoque sancti mater cum ejus sorore monasterio Trichinaræorum relicto, insulam adiit, et ad sanctum venit. Sanctus porro exiguam caveam, quæ ad hanc diem conservatur, in columna fore mam exstruxit, in quam se recepit suæ ætatis anno quadragesimo nono, in eaque pristinum arctæ vitæ genns sectatus est. ob γικὸν αὐτοῦ καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ σχήματος παράβασιν, ἐν τῷ αὐτῷ παλατίω, ἔνθα καὶ τὰς μυσαράς αὐτοῦ προπομπὰς ἐποιεῖτο, τῷ ἐπιλεγο μένῳ Σοφιαναῖς λειτουργὸν αὐτὸν κατέστησεν, καὶ τῆς χαρᾶς. Παπᾶν τοῦτον ἐπωνόμασεν. Τούτων μόνων τῶν δύο ἀπολειψάντων, ὥς ποτε τῆς τῶν ἀποστόλων δωδεκάδος Ἰούδας, καὶ τῆς τεσσαράχοντάδος τῶν μαρτύρων ὁ διαλυθεὶς ὡς ἔκπτωτος· ἅπαντες οἱ ἄλλοι ἀδελφοὶ πάλιν ὑπ' αὐτοῦ ποιμαινό μένοι μοναστήριον ἐν Προκονήσῳ συνεστήσαντο. Αλλ' οὖν καὶ ἡ μήτηρ τοῦ ἁγίου, τοῦ μοναστηρίου Τριχιναραίων ὁ ἀπάρασα ἅμα τῇ αὐτοῦ ἀδελφῇ, τὴν νῆσον κατέλαβον, καὶ πρὸς τὸν ἅγιον ἐφοίτησαν. Ο δὲ ἅγιος στυλοειδές μικρὸν ἔγκλείστρον ἐν τῷ τόπι ἀνοικοδομήσας, τὸ μέχρι τοῦ νῦν σωζόμενον, εἰσῄει εἰς αὐτὸ τῷ τεσσαρακοστῷ ἐννάτῳ χρόνῳ τῆς αὐτοῦ ἡλι κίας, τῆς προτέρας σκληραγωγίας ἐχόμενος τὴν δίαιταν. Verum, jam tempus est orationis, quantum in me est, expandendæ circa miraculorum 487 pratum, quæ in insula patravit, ut una cum Dei et festorum amatoribus cretum celebrando de eo dicamus Vere mirabilis est Deus in sanclis suis " 77 Psal. Lxvi, 36. Καιρὸς δέ μοι τοίνυν ἐστὶν καὶ περὶ τὸν λειμῶνα τῶν ἐν τῇ νήσῳ θαυμάτων ἐραπλῶσαι τὸν λόγον τοῦ διηγήματος, καθ' ὅσον ἐμοί ἐστιν ἐφικτόν· ἶν' ἐν τούτῳ τοῖς φιλοθέοις καὶ φιλεόρτοις συμπανηγυρί σαντες εἴπωμεν· "Οντως θαυμαστὸς ἐν τοῖς ἁγίοις • 1. κρημνώδη πρὸς θάλασσαν καὶ φοβερὰν διελθὼν ὁδὸν, καὶ περινοστησάμενος, etc. • al. πρὸς τὸν βα σιλέα. b al. Τριχιναρίων. Σοφιαναῖς. Αl. ms. Σοφιανές habet. Palatium erat a Joanne Curopalate imperatore ad Juliani portum extra urbem conditum, quod quidem nomine ΝΟΤΑ. suze uxoris Sophiæ appellavit. Vide clarissimum et eruditum virum Cangium Constantinop. Christ. lib. xv, n. 12.

maxime cum Dominus dicat: Qui credit in me, opera quæ ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet vn, non propria virtute beneficium ex se lanquam ex fonte effundens, sed meo nomine et mea appellatione Siquidem ego ipse sum qui omnia in omnibus propria mea potestate, tanquam Dominus, ellicio. Itaque magnus Pater noster Stephanus, revera homo Dei, anima et corpore venerandus, qui pauperis vitæ desiderio tenebatur, et solam Christi ejusque matris imaginem in sui custodiam retinehat, qui secundum Deum dives magnificaque gratia ornatus erat: ipse, inquam, mox accepta potestate serpentes et scorpiones, omnemque maligni inimici virtutem calcandi, ac omnem morbum et αὐτοῦ ὑπάρχει ὁ Θεός. Καὶ μηδεὶς ἀπιστείτω, Nemo porro, fratres, ndem hic adhibere duiitet, ἀδελφοί, μάλιστα τοῦ Κυρίου λέγοντος· ῾Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ ἔργα & ἐγώ ποιώ, κἀκεῖνος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει, οὐ τῇ ἰδίᾳ δυνάμει τὴν εὐεργεσίαν πηγάζων, ἀλλὰ τῷ ἐμῷ ὀνόματι, καὶ τῇ κλήσει τῇ ἐμῇ. Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν ἐνεργῶν τῇ Δεσποτικῇ μου ἐξουσίᾳ. Εν τούτῳ οὖν ὁ μέγας Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος, ὁ ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπος, ὁ τίμιος τῇ ψυχῇ καὶ τῷ σώμα τι, ὅ τὸν ἀκτήμονα βίον ποθήσας, καὶ μόνην τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τῆς μητρὸς αὐτοῦ εἰς φυλακτήριον κατασχών, ὁ εἰς Θεὸν πλουτήσας, καὶ τῆς πολυτελούς καταξιωθείς χάριτος, οὗτος λαβὼν παρευθὺ ἐξουσίαν πατεῖν ἐπάνω ὅρεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ πονηροῦ ἐχθροῦ, θεραπεύειν τε πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν, languorem curandi, admiranda mirifici Dei opera, ἔδειξεν ἡμῖν τὰ τοῦ παραδοξοποιοῦ Θεοῦ θαυμάσια, τὴν ἄφθονον χάριν, τὴν βρύουσαν πηγήν, τὰ μελίῥέντα νάματα. Τούτῳ γάρ ποτε τῷ μακαρίῳ Στεφάνῳ τυφλός τις, κατὰ τὸν ἐκ γενετῆς τυφλὸν, προσέπε σεν ἐν τῇ νήσῳ κράζων· Δοῦλε τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου, Στέφανε, ίασαί μου τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἄνοιξόν μου τὴν πήρωσιν, καὶ φώτισόν με τὸν ἐσκοτισμένόν· εἴπως διὰ σοῦ τὴν τῶν ὁρωμένων θεασάμενος ἁρμονίαν τε καὶ σύστασιν, καὶ θαυμάσας αὐτῶν τὸ ἐξαίρετον, ὑμνήσω διὰ τῶν κτισμάτων τὸν Κτίσαντα. Τοῦτον ὁ μακάριος Στέφανος ἰδὼν, δεινῶς μὲν ὑπὸ τοῦ ζόφου εἰς ἀβλεψίαν ἀμαυρωθέντα, πίτ στιν δὲ ἔχοντα τὴν ὄρη ποιοῦσαν μεθίστασθαι, πρὸς αὐτὸν ἀπεκρίνατο· Τί μοι, νεανία, προσιών, τὰ ὑπὲρ ἐμὲ διδόναι σοι ἐπιζητεῖς; Τί τῶν ἀρετῶν ἐν ἐμοὶ θεασάμενος, ταύτην παρ᾿ ἐμοῦ λαβεῖν, ἄνθρωπε, τὴν θεραπείαν αἰτεῖς, ἢν μόνος ὁ Κτίστης καὶ τῶν ὅλων Θεός, ἔνθα καὶ ὅπου καὶ οἷς βούλεται, διανέμει; Τί μὴ πρὸς ἐκεῖνον ἀνέδραμες; Τί τὸν Κτίστην ἀφεὶς, πρὸς τὸ κτίσμα ἐλήλυθας; Τί τὸν Δεσπότην καταλιπών, πρὸς τὸν δοῦλον κατέλαβες ε; οὐκ οἶδας, ὅτι κοινῇ πάντες τῆς ἐκείνου συμμαχίας ἐσμὲν ἐνδεεῖς; οὐκ οἶδας, ὅτι καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἄνθρω πός εἰμι ὡς καὶ σύ; τί οὖν ζητεῖς ἅπερ ἔχειν οὐ δύναμαι; τί τοιαύτης θέλεις με νόσου θεραπευτὴν γενέσθαι, ἧς τὸ δύνασθαι μόνος ἐκεῖνος ἔχει τὸ δωρήσασθαι τὴν ἴασιν, ὁ καὶ πρὶν τὸν τυφλὸν ἰασάμενος; Τούτοις μὲν τοῦ ὁσίου τοῖς ῥήμασιν ἀποσοcopiosam gratiam, seaturientem fontem, fluenta melliflua nobis ostendit. Quidam enim cæcus illius similis qui a nativitate cacus " fuerat, in illa insula se ad beati Stephani genua projecit clamans: Serve Dei altissimi, 488 Stephane, medere neis oculis, aperi meam cacitatem, neque tenebris offusum illumina, ut per te rerum quæ cernuntur concetum et constructionem contemplatus, eximiamque earum pulchritudinem admiratus, per res creatas Creatorem laudem. Hunc cum beatus Stephanus gravi quidem cæcitate obscuratum cerneret, sed ea fide praditum, quæ montes transfert, ei respondit: Quid ad me, adolescens, accelis, ut ea, quæ supra me sunt, a me tibi danda quæras? Quid virtutis in mne conspicatus, illam a me, o homo, sana - tionem poscis, quam solus Creator et universorum Deus, ubi et quibus voluerit largitur? Cur non ad illum accurristi? Cur, dimisso Creatore, ad creaturam venisti? Cur, Domino relicto, servum adiisti? Au nescis nos omnes universe ejus auxilio indigere? An nescis quod ego homo.sun, ut et tu? quid igitur quæris que habere non possum? quid me hujus morbi vis esse medicum, cui solus ille remedium afferre potest, qui cæcum olim sanavit? Hisce sancto Stephano verbis adolescentem leniter rejiciente et quasi 489 mansuetis sermonibus abigente, instabat ille iterum, et priscum illum cecum imitatus, magna voce supplex clamabat: σοῦντος ἠρέμα τὸν νεανίαν, καὶ χρηστοῖς οἷα Miserere mei, o geruaue Dei serve, Stephine. λόγοις αὐτὸν ἐκδιώκοντος, ἐκεῖνος αὖθις ἐνίστατο καὶ τὸν πρὶν τυφλὸν ἐκμιμούμενος, μέγαλα βοῶν, τοῦτον καθικέτευεν, Ελέησόν με, λέγων, ὦ γνήσις τοῦ Θεοῦ θεράπων Στέφανε· σοὶ γὰρ ταύτην ἐκεῖνος τὴν χάριν δεδώρηται, καὶ διὰ σοῦ μοι τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν τὴν αὐγὴν δωριεῖται τῶν ὀφθαλμῶν. ᾿Αλλὰ μὴ ὄχνῳ τὴν παῤῥησίαν ἀμβλύνης, μακάριε, μηδὲ ἀναβολῇ τὴν δωρεὰν ὑπερτίθεσο, μηδὲ νεφέλῃ καλύψῃς τὸν ἥλιον· ἀλλ᾿ ἰδών μου τὴν κατ κωσιν, παράσχου τὴν ἴασιν· μετρήσας μου τὴν πίσ το Joan. tv 12, • lc. κατέβαλες. 19 Joan. 1x, Etenim hanc tibi ille gratiam donavit, mihique per te lux vera oculorum lumen daturus est. Verum, ne meam fiduciam mora obtunde, o beate, neque procrastinatione donum differ, neque nebula soleu absconde sed meam afflictionem intuitus, præbe sanationem. Fide mea expensa da gratiam. Trutina meam amorem ponderans, sana laborem. Quid ergo venerandus Stephanus? Habes, inquit, fdem? Christi ejusque Matris et sanctorum imagines colis? Credis Deo etiam per imagines sananti, ut quouVARIA LECTIONES.

dam veneranda Maria Ægyptiaca credidit, et spon- στιν, δίδου την χάριν. Ζυγοστατήσας μου τὸν πό sione ab imagine accepta, pœnitentiam egit, et salutem consecuta est? Ille vero iterum dixit: Credo, domine, et credens accedio et adoro. Cui sanctus: In nomine Domini Jesu Christi, qui cæcum sanavit, in quem credendo huc advenisti, quem carne circumscriptum in imagine adorare confessus es, solem aspice, nibilque te ab eo videadlo impediat. 490 Itaque repente adolescentis oculi aperti sunt, sanusque factus est, quasi nunquam oculis captus, vel hujusmodi morbum expertus fuisset. Illa ergo admirabili in se peracta sanatione latus et hilaris abiit, Dei laudes prædicando, qui θον, θεράπευσον τον πόνον. Τί οὖν ὁ τίμιος Στέφα νος; Έχεις πίστιν, φησίν; προσκυνεῖς τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ καὶ τῶν ἁγίων; πιστεύεις τῷ καὶ ἐν εἰκός: θεραπεύσει Θεῷ, ὡς καὶ, φησίν, τὸ πριν κἀκείνη ἡ τιμία Μαρία ἡ Αἰγυπτία πιστεύσασα τὴν ἐγγύην ἐκ τῆς εἰκόνος εἰληφυία, τῇ μετανοίας προσεπέλασεν, καὶ σέσωσται; Κἀκεῖνος αυθίς φησιν· Πιστεύω, Κύριε, καὶ πιστεύων προσέρχομαι καὶ προσκυνώ. ῾Ο δὲ πρὸς αὐτόν· Ἐν τῷ ὀνόματι Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ τὸν τυφλών θεραπεύσαντος, εἰς ὃν ἐνθάδε πεπιστευκώς παραο γέγονας, καὶ κατὰ σάρκα περιγραπτὸν ἐν εἰκόνι προσκυνῆσαι ὡμολόγησας, ἔσο βλέπων τὸν ἥλιον, μηδαμόθεν εἰργόμενος. Αὐτίκα γοῦν ἡνεώχθησαν talia adversus morbos charismata suis sanctis largitur. Hoc primum fuit miraculum, quod sanctus in insula patravit. Ilæ sunt ejus laborum primitiae, αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ γέγονεν ὑγιὴς ὁ νεανίας, ob quas nos, Christo datore et sancto viro digne celebratis, ad aliud ejus mirabile factum transeamus. ὡς μηδέποτε πηρωθεὶς τὰς κόρας τῶν ὀφθαλ μῶν, ἢ τοῦ τοιούτου πάθους ἐν πείρα γενόμενο Αμέλει ταύτης εἰς αὐτὸν τῆς παραδόξου γενομένης ἰάσεως ἀπῄει γεγηθὼς καὶ γεννύμενος, αἰνῶν τὸν Θεὸν καὶ δοξάζων τὸν τὰ τοιαῦτα τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ παρέχοντα κατὰ τῶν νοσημάτων χαρίσματα. Τοῦτο πρῶτον τοῦ ὁσίου γέγονεν ἐν τῇ νήσῳ θαυματούργημα, αὐτοῦ τῶν πόνων ἡ ἀπαρχή, ἧς ἡμεῖς τὸν δοτῆρα Χριστὸν καὶ τὸν ὅσιον ἐπαξίως ὑμνήσαντες, ἐφ' ἑτέραν αὐτοῦ θαυματουργίαν μετέλθωμεν. Quædam mulier non ignobilis, Cyzici degens, filium a dæmone ab annis fere novem possessum habebat, quæ sancti fama audita, ad insulam cum filio se contulit. Ut vero a longe caveam vidit agitatus puer, a demone jactatus, sine ulla intermissione concutiebatur, ita ut in aerem tolleretur et extenderetur, humique subito rursus projiceretur. Crebras vero et informes voces ad sanctum emit. tebat, ut solet fieri, cum damon energumneno immutato totus ille loquitur, et patientis corpore tanquam proprio organo utitur. At mater filio mœstior, lacryinas 491 effundens, et pectus percutiens, illum manu apprehendens, uas voces edebat: Mei infortunatissimæ miserere, o sancte. Unus mihi in vivis est filius, quem nunc a dæmone occupatum vides. Si ejus mortem a Deo poscam, me vulnerat orbitas. Verum, nec eum etiam clemoniacum habere possum. Nam die ac nocte insaniens meam animam cruciat. Geminas animas miserare, illumque, o sancte, a dæmone, me a dolore libera, aliisque tristibus rebus, quæ matribus so)- lent accidere, cum dilectus filius aliquid patitur. Cum autem puer magis magisque agitaretur, ejus mater conspecta sancti matre, ad ea: cucurri, cujus pedes amplexata lacrymando ait: Tu sola mei doloris conscia es, quæ similem filiorum legem subiisti. Tu ergo meas ærumnas perpende, tuumque filium roga, ut pro meo infelici filio oret. Namque propter matris peccata gravissime puer castigatur. Hac lugubri oratione mulier non tantum sancti matrem, sed etiam omnes qui aderant ad lacrymandum adduxit. Quare Leatus Stephanus commiseratione permotus, uui e monachis præcepit integrum pueri corpus signo crucis signare. Ipse dal. toûto….. àxoūjav. • al. ὅλως. f al. ποδῶν. Γύναιόν τι τῶν οὐκ ἀσήμων ἐν Κυζίκῳ διάγον, παιδίον εἶχεν δαιμονιζόμενον ὡσεὶ χρόνων ἐννές. Αὕτη οὖν περὶ τοῦ ἁγίου ἀκούσασα δ, τὴν νῆσον κατέλαβεν σὺν τῷ παιδί. ὡς δὲ μόνον τὸ ἔγκλει στρον ἑώρακεν μακρόθεν τὸ ἐνοχλούμενον παιδίον, ἀναβρασθὲν ὑπὸ τοῦ δαίμονος, συνεχῶς ἀνετινάςσετο τοῦ ἀέρος ἀποκρεμάμενον, ἐκτεινόμενόν τε καὶ πάλιν αίφνης καταῤῥιπτούμενον. Πρὸς δὲ τὸν Ἅγιον ἠφίει συχνὰς καὶ ἀσήμους φωνάς, οἷα συμβαίνει και γίνεσθαι, ὅταν ὁ δαίμων τὸν ἐνεργούμενον ἀλ λοιώσας, ἐκεῖνος ὅλος • λαλεῖ, τὸ σῶμα τοῦ πάσχον τος ίδιον τεχναζόμενος ὄργανον. 'Η δὲ μήτηρ τούτου ὀδυνηροτέρα τοῦ πάσχοντος δακρυῤῥοοῦσα καὶ κοπτο μένη, καὶ τὸ τέκνον τῆς χειρὸς κρατοῦσα ἐῤῥιπτεν φωνάς· Ἐλέησόν με, ἅγιε, τήν παντάλαιναν. Εν μόνον μοι τέκνον πάρεστιν ἐν τῇ ζωῇ, ὁ νῦν ὁρᾷς δαιμονιζόμενον· καὶ εἰ θανατωθῆναι τοῦτο πρὸς Θεόν εύξομαι, ἡ ἀτεκνία τιτρώσκει με· καὶ πάλιν δαιμονιῶντα ἔχειν τοῦτο οὐ δύναμαι. Ἐν νυκτὶ γὰρ καὶ ἐν ἡμέρᾳ παρατρεπόμενον όδυνα μου τὴν ψυχήν. Δύο ψυχὰς ἐλέησον καὶ ἰάτρευσον, ἅγιε· τοῦτον τοῦ δαίμονος, κἀμὲ τῆς ὀδύνης, καὶ οἷα συμβαίνει λυπηρὰ ταῖς μητράσιν, ὅταν ὁ φιλούμενος παῖς πάσχει τι. Ἐπὶ πλεῖστον δὲ οὕτω τοῦ παιδὸς χειμαζο μένου, ἡ τούτου μήτηρ την μητέρα τοῦ ἁγίου ἰδοῦσα, αὕτη δραμοῦσα ἅπτεται τῶν αὐτῆς ἰχνῶν 1, ὀδυρομένη καὶ λέγουσα· Σύ μου καὶ μόνη τὸν πόνον ἐπίστασαι, ἡ τὸν ὅμοιον νόμον τῶν τέκνων υπουργήσασα. Σύ μου καὶ ἐπιμέτρησον τὸ ὀδυνηρών, καὶ τὸν υἱόν σου εὔξασθαι ὑπὲρ τοῦ ἐλεεινοῦ μου παιδὸς δυσώπησον, ὅτι μητρὸς ἁμαρτησάσης πάνω δεινα, τὸ βρέφος παιδεύεται. Τούτοις τοῖς γοεροῖς βήμασιν οὐ μόνον τὴν τοῦ ἁγίου μητέρα, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς συνόντας ἡ γυνὴ πρὸς θρήνον κινήσει

σα, συμπαθήσας ο μακάριος Στέφανος, τῷ vero interim e sua cavea preces 492 cum lacryσημείῳ τοῦ σταυροῦ κατὰ παντὸς τοῦ σώματος τοῦ παιδὸς ἕνα τῶν μοναχῶν κατασφραγίσαι κελεύσας αὐτός τε ἐκ τοῦ ἐγκλείστρου ἐπευξάμενος μετά δακρύων. Τοῦ δὲ ῥαγέντος μετὰ τὴν εὐχήν, ἐξ ὀνόματος τὸν παῖδα καλέσας καὶ τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα προσκυνῆσαι ποιήσας, ἅμα τῇ μητρὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν εἰς τὰ ἴδια ὑγιῆ. Καὶ ἐναργώς ἦν πεπληρωμένον ἐν αὐτοῖς ἐκεῖνο τὸ Δαυϊτικόν, μητέρα ἐπὶ τέχνῳ εὐφραινομένην ο πορεύεσθαι. Αιμάρρους τοίνυν ἄλλη τις γυνὴ σεμνοτάτη ἐξ ἐτῶν ἑπτὰ τῇ φύσει μαραινομένη τοῦ αἵματος ᾐσχύνετο, †δημόνει, ἠπόρει ὅτι καὶ δράσειεν, ἀπειποῦσα λοιπὸν τῷ χρόνῳ τὴν ἴασιν. Αὕτη κατοικοῦσα ἐν τῇ τῆς Θράκης Ηρακλείᾳ πλησίον τοῦ αἰγιαλοῦ, καὶ ἀκουτισθεῖσα παρὰ τῶν προσπλεόντων περὶ τῶν θαυματουργιῶν τοῦ ὁσίου, ήρξατο διερωτᾷν ποτνιωμένη καὶ παρακαλοῦσα· Ποῦ ἆρά γε ὁ τοῦ Θεοῦ φίλος καὶ αὐτῆς ἰατρὸς ἐπισχολάζει; Τῶν δὲ δακτυλοδεικτούν των ἀντικρύ, τήν τε νῆσον καὶ τὸν τόπον ἐπιδεικνυόν των, αὕτη δκνον ἀποθεμένη πάντα, ἐν νηασίῳ ἡ εἰσιοῦσα, δρομαίως τῇ νήσῳ προσπλέει, καὶ τῷ τοῦ ὁσίου παρορμᾷ ὁ ἰατρείῳ, τὸ πάθος ἐπιδεικνύουσα, τὸν χρόνον ἀπαγγέλλουσα, καὶ ὀδυρμοῖς καὶ δάκρυσιν παρακαλοῦσα τοῦ ἰαθῆναι. Ἀλλὰ ταύτην εὐξάμενος ὁ Πατὴρ ἐθεράπευσεν τῇ ἐν Χριστῷ σφραγίδι καὶ τῇ προσκυνήσει τῆς αὐτοῦ εἰκόνος. Στεῤῥὰ δὲ γενημένη τῷ σώματι, τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τελείαν ἡ ἄνθρω πος καὶ σθένουσαν ὄντως τὴν φύσιν τὴν ἑαυτῆς ἀνεγνώρισεν, μηδαμόθεν μεριζομένην ἢ ἐκκενουμέ την τῷ ἀσθενήματι. 'Αλλ' ἐξ ἑτέρων ἐφ' ἕτερά με απαγαγὼν ὁ λόγος, οὐδὲ βουλόμενον ἐξ σιωπᾷν. Καὶ γὰρ καὶ προωμολό γησα τὴν πτωχόνοιαν μὴ ἐπαρκεῖν πρὸς τὸ πέρας τῶν ἐξηγήσεων. Πόσοις γὰρ ὁδοιποροῦσι τῇ εὐχ γέγονεν συνοδίτης, καὶ τοῖς ἐν ζάλη πλέουσι κυβερ νήτης, μάλιστα δὲ ἐν καιρῷ σφοδρᾶς καταιγίδος; Οταν γὰρ ἄγριον ἑώρα τὸν τῆς θαλάσσης σάλον κορυ φούμενον, καὶ τὸν ταύτης ῥοῖζον τὰς ἀκοὰς νικώντα· τότε τοὺς ἀδελφοὺς προέτρεπεν εἰς εὐχὴν ἐκτενῆ ὑπὲρ τῶν πλεόντων καὶ ἐκεῖνο ψάλλειν τὸ προφη τικόν· Μὴ ἐν ποταμοῖς ὀργισθῇς, Κύριε, μὴ ἐν ποταμοῖς ὁ θυμός σου, ἢ ἐν θαλάσσῃ τὸ ἔρμημά σου; Καὶ ἦν ἰδεῖν, καταστορεσθείσης τῆς θαλάσσης, ἐρχομένους τινὰς καὶ ἀπαγγέλλειν τὴν διὰ τοῦ ὁσίου αὐτῶν περίσωσιν. Καὶ ὅτι, φησίν, ἐν καιρῷ τῆς ἀνάγκης ὡράθης 1 συμπλέων ἡμῖν, καὶ τὴν ναῦν Ιθύνων και πρυμνίως τε ἱστάμενος καὶ πηδαλιουχῶν ἁρμοδέστατα. Καὶ οὕτως ἅπαντες ἐδόξαζον τὸν Θεόν. Ἐν τούτοις οὖν τοῖς προτερήμασι τοῦ τιμίου Πα τρὸς ἡμῶν Στεφάνου ἐν τῇ νήσῳ, τῷ τῆς κατοική σεως αὐτοῦ δευτέρῳ χρόνῳ καὶ ἐξορίας, ἡ ὄντως εἰ σεβὴς, καὶ φιλόπαις, καὶ τῆς ᾿Αβραμιακής μερίδας, 60 Psul. cxi, 9. et labac. 111, 8. mis fundebat. Cum autein puer post orationen vehementer agitaretur, eum ex nomine vocavit, Christique imaginem adorare jussit: quo facto, sanum una cum matre ad propria dimisit. Qua quidem in re illud Davidicum in illis manifeste impletum cernebatur, matrem in filio lætantem μroficisci so Alia quedam nobilissima mulier a septem annis sanguinis luxu non sine pudore et rubore tabesce bat, gravissimeque angebatur ignara quid ageret, jamque temporis diuturnitate de morbi sanatione desperans. Hæc apud Heracleam Thraciæ prope lillus manebat, quæ cumn a navigantibus sancti miracula didicisset, percontari incepit orans et obsecrans, ubinam Dei amicus suusque medicus commoraretur? Illis vero e regione sitam insulam et Jocum digito ostendentibus, hæc sine ulla mora vel metu naviculam conscendit, et celeriter ad insulam appulit. Tum concitato gradu ad sancti medici officinam advolans, morbum illi et tempus a quo laborabat, declaravit, eumque cum genitibus et larry - mis rogavit, ut sibi sanationem impertiret. Igitur sanctus Pater, fusis precibus, illam Christi sigillo ejusque imaginis adoratione sanam reddidit. Firma autem 493 facta corpore mulier, tertia die perfectam et vere validam suam substantiam esse agnovit, neque morbo ulla ex parte separari et exinaHiri. Verum, oratio me ex aliis ad alia conducens, neque volentem silere permittit: tametsi mei ingenii paupertatem ad omnia enarranda minime sufficere jam supra confessus fuerim. Quot enim viatorum se socium oratione præbuit? Quot per mare navigantium vehementis præsertim tempesta - tis tempore gubernator effectus est? Cum enim feroces maris fluctus intumescere, eorumque fremitum ad aures usque pertingere advertebat; tunc fratres hortabatur, ut prolixam orationem pro navigantibus peragerent, illudque prophetæ psallerent: Nunquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari indignatio ta^? Hinc placato mari, videre erat nommulios qui sanctum adeuntes, se ejus precibus salutens consecutos esse nuntiabant. Necessitatis tempore, inquiebant, una nobiscum navigare, navem dirigere, in puppi stare visus es. Sic universi, Dei lawles praedicabant. Dum hæc præclara gesta venerandus Pater noster Stephanus in insula ecebat, anno secundo ejusdem habitationis 494 et exsilii, vere pia, prolisque amans et ex Abramsara parte, nova Sura, nec mulVARLE LECTIONES. fal. εὐγραίνεσθαι. L al. πλοιαρίῳ 1 al. καθαρμα. 1. ὡράτη. Η α!. εὐθύνων.

tum antiqua inferior, beatissimi viri mater ad Deum οὐ παρὰ πολὺ δευτερεύουσα νέα Σάρα, ἡ τοῦ παμμ.. migravit, cum sue dilige dixisset: Noli flere, Theodota; mecum enim proficisceris. Quæ quidem sancti soror post septem dies in pace obdormivit. καρος Στεφάνου μήτηρ πρὸς Θεὸν ἐξεδήμησεν, εἰποῦσα τῇ ἑαυτῆς θυγατρί Μή κλαίε, Θεοδότη μετ᾿ ἐμοῦ γὰρ πορεύῃ. Καὶ μεθ᾿ ἡμέρας ἐπτά ἐκοιμήθη καὶ ἡ τοῦ ἁγίου ἀδελφὴ ἐν εἰρήνῃ. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις ταύταις Στέφανός τις, στρα τιώτης τοῦ στίχους τῶν ᾿Αρμενίων, ἐκ τῶν τῆς Εὐ ρώπης μερῶν ἡμίξηρος γεγονώς, ὅλος ἐπὶ τὴν γῆν ἐκελύφει καμπτόμενος. Οὗτος πρὸς τὴν νῆσον ἀπο πλεύσας, καὶ τῷ ἁγίῳ προσπεσὼν καὶ ἱκετεύσας, τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ ἀξι στάχτῳ πίστει προσκυνήσας, ὑπέστρεψεν ὀρθὸς καὶ ὁλόκληρος ταῖς τοῦ ὁσίου εὐχαῖς πρὸς τὸ ἴδιον της στρατείας τάγμα. Τῶν δὲ στρατιωτῶν διερωτώντων αὐτὸν, πῶς ἄρα καὶ ποίῳ τρόπῳ καὶ παρὰ τίνες τὸ lisdem diebus quidam Stephanus miles cunei Armemorum, ex Europe partibus, media corporis parte exsiccatus, totus in terram pronus propendebat. Is cum in insulam adnavigasset, seque ad sancti pelles supplex projecisset, Christi et ejus matris imagine, cum firma fide, adorata, rectus et perfecte sanus ad proprium exercitus ordinem revertit. Percontantibus autem militibus, quonam modo et a quo insanabilis ille morbus sanatus esset, ipse omnia his verbis patefecit: Apud Proconesum quidam est monachus inclusus et exsul, Stephanus dictus. Ille, ἀνίατον ἐκεῖνο ἰάθη πάθος· αὐτὸς ἅπαντα διεσάφη - facta oratione, me duas imagines adorare jussit, unam viri inscriptam Christus, aliam mulieris, quæ quidem, ut dicebant, Deipara erat. Quas cum veneratus essem, subito sanitatem sum consectitus. Quibus auditis improbi illi circumstrepentes, ipsi aiunt: Hei tibi, 495 Stephane, idololatra factus es. Illum deinde apud præfectum Thraciæ accusaverunt, qui re cognita, eum ad imperatorem festine misit. Tyrannus autem illo accepto, et iis, quæ cum spectabant, auditis, dixit: Nunquid hujusmodi simulacra adorare pergis, ut ab illo nefando edoctus es? Hic vero cum contra anathematizaret, seque inclinaret, quasi deceptus fuisset, eunu sine ulla mora perditus imperator centurionis dignitate ornavit, quippe qui Christi imaginem contumelia affecisset. Verum, Deus qui juste judicat et per Prophetam clamat: Sed quicunque glorificaverit me, glorificabo eum; qui autem contemnunt me, erunt ignobiles, injusti judicii judicium nequaquam neglexit. Nam ille prævaricator post acceptam dignitatem ex imperatoris palatio domum repetens, ex equo præceps actus, ejusque pedibus confractus, oqui victima effectus est, maleque animam effudit. Meirco autem fraudulentus draco sanctum celerrime e Proconeso redire jussit, quod, ut aiebat, etiam exsul populum idola colere doceret. σεν, ὅτι Ἐν Προκονήσῳ ἔστι τις μοναχὸς ἐγκε κλεισμένος, λεγόμενος Στέφανος καὶ ἐξόριστος. Ού τος ἐπευξάμενος, καὶ ποιήσας με δύο εἰκόνας προσα κυνῆσαι, μίαν ἀνδρὸς γράφουσαν, Χριστὸς, καὶ ἑτέραν γυναικός, ὡς ἔλεγον εἶναι αὐτὴν τῆς Θεοτόκου· ἃς ἀσπασάμενος, παραχρῆμα ἰάσεως έτυχον. Οἱ δὲ παράνομοι ἀνακορταλίσαντες 1· φασὶν πρὸς αὐτόν Αβάλει σοι, Στέφανε, εἰδωλολάτρητας. Καὶ διαβάλλουσιν αὐτὸν πρὸς τὸν ἀρχισατράπην τῆς Θράκης· ὁ δὲ γνοὺς τὰ κατ' αὐτὸν, τῷ τάχει τοῦτον πρὸς τὸν βασιλέα ἀπέστειλεν. Ὁ δὲ τύραννος τοῦτον δεξάμενος, καὶ γνοὺς τὰ εἰς αὐτὸν, εἶπεν· Εἶτα καὶ ἐπιμένεις, ὡς ἐδιδάχθης παρὰ τοῦ ἀμνημονεύτου ἐκείνου, προσκυνῶν τὰ τοιαῦτα ινδάλματα; Ὁ δὲ μᾶλλον ἀναθεματίσας καὶ μετάνοιαν βαλών, ὡς ἤδη πλανηθείς, παρ' αὐτὰ τοῦτον ὁ ἀλιτήριος τῇ τοῦ κεν. τουρίωνος ἀξίᾳ ἐτίμησεν, ὡς ἀτιμάσαντα τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα· ἀλλ᾽ οὖν ὁ δίκαια κρίνων Θεὸς ὁ διὰ τοῦ προφήτου βοῶν, Αλλ' ἢ τοὺς δοξάζοντάς με δοξάσω, καὶ οἱ ἐξουθενοῦντές με ατιμασθή σονται, οὐχ ὑπερείδεν τῆς ἀδίκου δίκης τὴν δίκην. Ο γὰρ τὴν ἀξίαν λαβὼν παραβάτης, ἐν τῷ ὑποστρέ φειν αὐτὸν ἐκ τῶν βασιλείων οἴκαδε, τοῦ ἵππου κρημνισθείς, καὶ τοῖς αὐτοῦ ποσὶ περιθλασθεὶς, ἱππύθυτον γέγονε παρανάλωμα, τὴν ψυχὴν ἐν κακῷ ἀποῤῥηξάμενος. Καὶ ἐν τούτῳ τῷ τρόπῳ τάχιστα τὸν ἅγιον ἀπὸ Προκονήσου ἀναπλεῖν παρεκέλευσεν ὁ δύλιος δράκων εἰπὼν, ὅτι καὶ ἐξόριστος ὧν οὐ παύεται διδάσκων τὸν λαὸν εἰδωλολατρεῖν. Itaque sanctum e Proconeso reversum, in obscuro carcere Phialæ, manicis vinctum, pedibusque ligno munitis 496 custodiri imperavit. Aliquot autem diebus interjectis, in Phari solario privatim inter duos e suis prafectis sedens, cum ipsis interrogaLionem faciebat. Cum vero sanctus jam introducendus erat ad imperatorem, a pio aliquo viro nummum petiit et accepit, quem quidem intra cucullam gestabat. In ipso autem sancti viri ingressu soloque aspectu, ira incensus re et nomine draco exclamavit: O vim! quonam nefando mea aula repreBenditur? Cui cum sanctus nihil responderet, sed prono in terram corpore esset, eum tyrannus iram Τοῦτον ὑποστρέψαντα ἐκ Προκονήσου κελεύει ἐν τῇ τῆς Φιάλης εἰρατῇ τῇ ἐξοφωμένῃ ἐν χειροπέδαις φυλαχθῆναι, καὶ τοὺς πόδας αὐτοῦ ἐν τῷ ξύλῳ ἀσφα λισθῆναι. Και μεθ' ἡμέρας τινὰς ἐν τῷ τοῦ Φάρου ἡλιακῷ ἰδίως η καθίσας αναμεταξύ δύο τινῶν ἀρχόν των αὐτοῦ, ἐποιεῖτο μετ' αὐτῶν ἡ τὴν ἐρώτησιν. Ο δὲ ἅγιος ἐν τῷ μέλλειν αὐτὸν εἰσιέναι πρὸς τὸν βα σιλέα, αιτησάμενος καὶ λαβὼν παρά τινος φιλοχρί στον νόμισμα, ἔνδον τοῦ αὐτοῦ κουκουλλίου ἐξάστιο ζεν. Ἐν δὲ τῷ εἰσιέναι αὐτὸν καὶ μόνον ὁραθῆναι, θυμομαχήσα; ὁ φερώνυμος δράκων, ἀνέκραξεν λέ γων· ' βία! παρὰ ποίου ἀμνημονεύτου τὸ ἐμὸν καταμαρτυρεῖται βασίλειον; Τοῦ δὲ ἁγίου μηδὲν 1 al. ἀνακούρτα έχοντες· al. ἐνιδίως. - al. μετ' αὐτοῦ.

ἀποκρινομένου, ἀλλὰ χαμάζε κεκυφότος, ὁ τύραννος cunde intuitus, sanguineos oculos contorquens, manum per aerem circumagitans, et immani, draconis instar, emisso sibilo dixit: Mihi non respondes, impurissimum caput? Cui sanctus, Imperator, inquit, si me condemnare in animo habes, me supplicio affice. Si vero mne interrogare tibi placet, tuum animum temperet mansuetudo. Sic enim judicare judicibus leges præcipiunt. Tum imperator, Dic, inquit, quibus decretis vel Patrum præceptis non obsequentes, hæretici a te existimamur? Cui sanetus respondit: Quia imagines, quas ab initio contiuua serie universi Patres comprobavere et ado-! ravere, 497 nefarie ab ecclesiis exterminastis el excidistis. Et imperator: Ne, inquit, profanum caput, imagines appelles, seul idola. Et vero quid justi est illola inter et sanctos? Aut quæ societas luci ad tenebras 84? Ad quæ sanctus: Imperator, nunquam Christiani statuerunt, ut materia in imagine coleretur. Verum, nomen rei per imaginem nobis exhibitæ adoramus, ad ipsos auctores el prototypa mente ascendentes. Etenim rationem per hancce externam speciem dogmatibus et fine religionis se veluti expandentem, in excelsis et sublimibus cœlorum tabernaculis, quantum per harumce rerum magnitudinem licet, nidum struere cupimus. Quidam enim quasi animæ nidus est, ejusdem circa id, quod quærit, confessio, quæ instabilem mentis soļlicitudinem, tanquani vagum volatum in seipsa jubet conquiescere. Rursus imperator: Num igitur, inquit, æquum est infinitas res ab hominibus celebratas, contemplatu difficiles, nec etiam mente comprehensibiles, modo qui sub sensus cadat exprimere et per materiam adorare; cum nihil hujuscemodi rerum in cognitionem veniat, nisi sola infinitas, ut ait Theologus Gregorius? Reponit sanctus: Et vero quis mentis compos, ea 498 quæ ir. ecclesia sunt, adorans, sive lapis sit, sive aurum, sive argentum, creatæ rei cullum exhibet; quandoquidem in res sanctae appellatione mutata sunt? Vos vero inter sanctum et profanum non discernentes, præ petulantia, Christi et Deiparæ imagines idola appellare ut Apollinem et Artemidem, illasque conculcare et cremare non borruistis? Ad quæ imperator: 0 mente obcæcate et nefandis magis nefande; ergone Christi imagines conculcando, Christum conculcavimus? Absit. Tum signifer Stephanus, qui Christum in seipso semper gerebat, et totus ab eo docebatur, manu ad pectus retracta et in sacram cucullam immissa, nummum extulit, qui improbi imperatoris eligiem et nomen ferebat, eumque illi, ut olim Christus Judæorum Synagogæ, ostendit dicens: Cujus est, o imperator, imago hæc et superscriptio? Obstupefactus tyrannus respondit: Imperatorum. Et sanctus: Num si illud humi proπρὸς αὐτὸν ὀργίλως ἐπιδών, εναίμους τε τοὺς ὀφθαλ μους συνταράξας, καὶ αἰθερίως τὴν χεῖρα περιγυ ρίσα; °, δρακοντιαῖόν τε συριείς μέγα εἶπεν· Ἐμοὶ οὐκ ἀποκρίνῃ, μιαρωτάτη κεφαλή; Ὁ δὲ ἅγιος ἔφη πρὸς αὐτόν· Βασιλεῦ, εἰ καταδικάζειν θέλεις, τιμών ρησαί με· εἰ δὲ ἐπερωτᾷν, μετρησάτω σου τὸν θυμὸν ἡ πραότης. Οὕτως γὰρ δικάζειν τοὺς κριτὰς οἱ νόμοι κελεύουσιν. Ὁ δὲ βασιλεὺς, Εἰπὲ, φησὶν, τίσιν ὄροις καὶ πατρικαῖς ἐντολαῖς μὴ ὑποκύψαντες, αἱρετικῆς ὑπολήψεως ὑπόκρισιν ἔχειν παρὰ σοὶ νενομίσμεθα; Ὁ ἅγιος εἶπεν· Τὴν ἐκ πρόπαλαι περιοδικῶς ὑπὸ πνε των Πατέρων δεχθεῖσαν καὶ προσκυνηθεῖσαν εἰκονιχὴν στηλογραφίαν, ἣν ἀνόμως τῶν ἐκκλησιῶν ἐξω εποιήσασθε, ταύτην ἐξορύξαντες. Καὶ ὁ βασιλεύς· Μὴ λέγε ταύτας, ἀνοσία κεφαλή, στηλογραφίας, ἀλλ᾽ εἰδωλογραφίας. Καὶ ποῖον γὰρ δίκαιον εἰδωλεῖα μετὰ ἁγίων; "Η κοινωνία τις φωτὶ πρὸς σκότος; Πρὸς ὄν ὁ ἅγιος· Βασιλεῦ, οὐχὶ τῇ ὕλῃ οἱ Χριστιανοί λατρεύειν ἐν εἰκόσι ποτὲ ἐθέσπισαν· ἀλλὰ τὴν κλῆ σιν τῆς θέας προσκυνοῦμεν, νοερῶς εἰς τὰς αἰτίας τῶν πρωτοτύπων ἀναγόμενοι. Καὶ γὰρ διὰ τῆσδε τῆς δράσεως τὸ ἡγεμονικόν διηπλωμένον τοῖς δόγμασι καὶ τῷ σκοπῷ τῆς εὐσεβείας, πρὸς τὰς ὑψηλάς τε καὶ μετεωροπορούσας τῶν οὐρανῶν σκηνάς, εἰς τὸ δύνασθαι τῷ μεγέθει τῶν τοιούτων ἐννοσεύειν Ρ ἐφιέμεθα· καλιὰ γάρ τις οιονεί ἐστιν ψυχῆς ἡ περὶ τὸ ζητούμενον συγκατάθεσις, τὴν ἄστατον τοῦ νοῦ πολυπραγμοσύνην, καθάπερ τινὰ πολυπλανή πτήσιν α ἐφ' ἑαυτῆς ἀναπαύουσα. Καὶ ὁ βασιλεύς "Αρά γε δί καιόν ἐστιν τὰ παρὰ ἀνθρώπων κηρυχθέντα άπειρα καὶ δυσθεώρητα, καὶ μήτε νῷ λεπτά, αἰσθητικῶς ἐκτυποῦν καὶ διὰ ὕλης προσκυνεῖν, μὴ ὄντος τινὸς - τῶν τοιούτων ἐν γνώσει, ἢ καὶ μόνης τῆς ἀπειρίας, ὥς φησιν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος; Εἶτα ὁ ἅγιος· Καὶ ποῖος ἆρά γε λογισμοῦ κύριος ὤν, τὰ ἐν τῇ ἐκκλη σία προσκυνῶν, εἴτε λίθον, εἴτε χρυσόν, εἴτε ἄργυ ρον, κτισματολατρεί, διότι τῇ κλήσει μετεποιήθησαν εἰς ἅγια; Ὑμεῖς δὲ ἀναμέσον ἁγίου καὶ βεβήλου μη διαστείλαντες, οὐκ ἐφρίξατε εἰπεῖν τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα ἐν παροινίᾳ εἴδωλον, ὡς ᾿Απόλλωνα, καὶ τῆς Θεοτόκου ὁμοίως ὡς Αρτέμιδα, καὶ καταπατῆσαι ταύτας, καὶ κατακαῦσαι. Καὶ ὁ βασιλεύς· Πεπηρω μένε τῷ νοῖ, καὶ ἀμνημονεύτων αμνημονευτύτερα, τὰς εἰκόνας πατήσαντες, Χριστὸν πεπατήκαμεν; Μὴ γένοιτο! Ὁ δὲ σημειοφόρος Στέφανος ἀεὶ ἐν ἑαυτῷ τὸν Χριστὸν περιφέρων, καὶ ὅλος ὑπ' αὐτοῦ διδασκό μενος, τὴν χεῖρα τῷ στέρνει ἀντανακλάσας, καὶ ἔνδον * ταύτην εἰσδύσας τοῦ ἱεροῦ κουκουλλίου, τὸ νόμισμα ἐξενεγκών, ἐπεδείκνυεν, καθάπερ Χριστός τῇ πρὶν τῶν Ἰουδαίων συναγωγῇ, εἰκόνα καὶ ὄνομα φέρον τοῦ ἁλάστορος, καί φησιν· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη, βασιλεῦ, καὶ ἡ ἐπιγραφή "; 'Ο δὲ τύραννος θαμβηθεὶς ἔφη· Τῶν βασιλευόντων. Καὶ ὁ ἅγιος 81 11 Cor. VI, 14. • ὑπογυρίσας. P al. ἐννοσιεύειν. 9 al. πίστιν. 8.1. Esw. * al. υπογραφή.

jiciam et sponte conculcabo, poenas luam? Omnino, inquiunt hi, qui astabant: quandoquidem invictorum Imperatorum efligie et nomine insignitur. Tum sanctus graviter suspirans ait: Si vester hic sermo est, qualeni ergo infelicem poenam 499 sustinebit, - qui Christi ejusque Matris nomen in imagine conculcaverit et cremaverit? An non prorsus igni nunquam interituro et æterno, vermique nusquam dormienti tradetur? Postea nummum projecit et calcavit. Mox vero hi qui imperatori assistebant, velut quædam feroces belluæ in sanctum irruentes, eum e solario deorsum præcipitem agere volebant. Verum, imperator subdole (namque ut serpens formam mentiri noverat) impedivit, quominus id agerent: eumque statim collo vinctum, et manibus a tergo. ligatis in publicum Byzantii carcerem, sacrum' prætorium dictum, misit; ut secundum leges judicium subiret, eo quod imperatoris imaginem contra leges conculcasset. O stupiditatem! Illi qui aperte Dei legem transgressi, ejus imaginem conculcavere, ii in propria sua imagine legem propugnatricem faciunt? Quis, quæso, illorum amentiam non irriserit? Αρά γε εἰ τοῦτο προσρέψας ἐπὶ τῆς γῆς ἑκουσίως πατήσω, ὑποίσω δίκην; Οἱ δὲ παρεστῶτες, Ἐκ παν τός· ὅτιπερ, φησὶν, χαρακτῆρα καὶ κλήσιν τῶν ἀηττήτων φέρει βασιλέων. ῾Ο δὲ ἅγιος μέγα στενάξας εἶπεν· Εἰ ὑμεῖς οὕτως φατέ, ποίαν ἄρα ἐλεεινὴν ὑποίσει δίκην ὁ τὸ τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Μητρὸς αὐτ τοῦ ὄνομα ἐν εἰκόνι πατήσας καὶ κατακούτας, ἡ πάντως τῷ ἀτελευτήτῳ πυρὶ καὶ αἰων!ῳ καὶ τῷ ἀκοιμήτῳ σκώληκι ἐκδοθήσεται; Καὶ ῥίψας τὸ νόμισμα, κατεπάτησεν αὐτό. Οἱ δὲ τῷ βασιλεῖ παρ ιστάμενοι, ὡς εἴ τινες ἄγριοι θήρες εἰσπηδήσαντες κατὰ τοῦ ἁγίου, κρημνίσαι τοῦτον ἠβουλήθησαν του ἡλιακοῦ πρὸς τὸ κάταντες. Ὁ δὲ βασιλεὺς ὑπούλως πως (παρεμορφοῦτο γὰρ ὡς ὄφις) τούτους ἀπεσόβησεν τοῦτο μὴ πρᾶξαι. Καὶ παρευθὺ τὸν ἅγιον δεδεμένον ἐκ τοῦ τραχήλου, ὄπισθεν δὲ τὰς χεῖρα, πρὸς τὴν τοῦ Βυζαντίου δημοσίαν φυλακὴν τοῦτον παρέπεμψεν, ἔνθα ἐπιλέγεται τὸ ἱερὸν πραιτώριον, ὡς ἐννόμως κριθῆναι αὐτὸν, διότι βασιλέως χαρα κτῆρα ἀνόμως πεπάτηκεν. Ω τῆς παραπληξίας! Οἱ γὰρ προφανῶς τὸν τοῦ Θεοῦ παραβεβηκότες νόμον, καὶ τὴν αὐτοῦ εἰκόνα πατήσαντες, οὗτοι ἐν τῇ ἰδίᾳ εἰκόνι τὸν νόμον πρόμαχον ποιοῦνται. Καὶ τίς ἆρα οὐ γελάσειεν τὴν τούτων ἄνοιαν; ' Ο δὲ παμμάκαρ Πατὴρ ἡμῶν Στέφανος τῷ πραι τωρίῳ παραπεμφθείς, ὡς μόνον πρὸς τὰ πρόθυρα εἰσέδυ, ἐθερμάνθη ἡ καρδία αὐτοῦ, προφητικώς εξ πεῖν, ἐντὸς αὐτοῦ, καὶ τὸ τῆς μελέτης αὐτοῦ ἐκκαύhaque beatissimus Pater noster Stephanus in prætorium ductus est, cujus vestibulum solum ut subiit, convaluit cor ejus intra ipsum, οι Prophetæ verba usurpem, et igne meditationis sum accenso 6, locutus est lingua sua finem dierum vitæ σας πῦρ, ἐλάλησεν τῇ γλώσσῃ αὐτοῦ, τὸ πέρας τῶν suæ, dicens: Hæc mea hujusce vil: 500 requies, et hic habitabo usque ad extremum vitæ meæ halitum, quia pro imagine Christi nomine decorata elegi eam 8. Ibidem etiam delectos sancti monachorum instituti viros, ad trecentos quadraginta duos numero, ex variis locis inclusos invenit; quorum aliis nares abscissæ fuerant, aliis effossi oculi, aliis amputatæ manus, eo quod adversus sanctas imagines subscribere renuerant. Alij auribus carebant. Alii intolerabilium verberum reliquias exhibebant. Alii se pilis privatos et ab impiis Iconocaustis abrasos ostendebant. Plures vero veverandam barbam pire unctamı atque adustam habebant. Ut hæc acerba et varia pietatis mystarum supplicia vidit saucius, Deo, qui illis patientiam tribuerat, gratias egit. Ipse vero dolore et tristitia - afficiebatur, quod nondum tormentum aliquod vel membri avulsionem ob eamdem causam expertus erat. Caeterum, omnes illi Patres eum tanquam summum pastorem et salutarem magistrum excepere, ab eoque docebantur, ac suas cogitationes ipsi referebant. Denique prætorium factum est monasterium, cum illic canon monasticus observaretur. Porro carceris custodes, et cuncti ad quos jam 501 pridem sancti viri fama pervenerat, cun 8ª Psal. xxxviii, 4. ** Psal. cxxx1, 14. ἡμερῶν τῆς ζωῆς αὐτοῦ εἰπών· Αὕτη μου τῆς ζωῆς ταύτης ἡ κατάπαυσις, καὶ ὧδε κατοικήσω ἕως ἐσχάτης τοῦ βίου μου ἀναπνοῆς, ὅτι ὑπὲρ τῆς Χρι στωνύμου εἰκόνος ᾑρετισάμην αὐτήν. Εὗρεν δὲ ἐν τοῖ; ἐκεῖσε ἐγκεκλεισμένους λογάδας τοῦ ἁγίου τῶν μοναχῶν σχήματος, ὡσεὶ τριακοσίους τεσσαράκοντα δύο τὸν ἀριθμὸν, ἐκ διαφόρων χωρῶν, τοὺς μὲν ῥινα τμήτους, τοὺς δὲ ἀπομμάτους, ἄλλους χεῖρας κεκομα μένας ἔχοντας, ὡς μὴ ὑπογράψαντας κατὰ τῶν ἁγίων εἰκόνων ", ἑτέρους ὦτα μὴ ἔχοντας. Καὶ οἱ μὲν τῶν ἀνεικάστων δαρμῶν τὰ λείψανα ἐδείκνυον. Οἱ δὲ τρίχας μὴ ἔχειν ἑαυτοὺς ἐπεδείκνυον, ξυρισθέντες παρὰ τῶν ἀσεβῶν εἰκονοκαυστῶν· καὶ οἱ πλείους τὴν τιμίαν γενειάδα ἐκ πίσσης κεχρισμένην καὶ κεκαυ μένην είχον. Ταύτας τὰς χαλεπὰς πολυειδεῖς τιμω ρίας τῶν τῆς εὐσεβείας μυστῶν ἰδὼν ὁ ἅγιος, ηύχαρίστει τῷ Θεῷ τῷ τὴν ὑπομονὴν αὐτοῖς δωρησαμένῳ. Ησχαλλεν δὲ καὶ ἐδυσφόρει, ὅτι οὐκ ἦν αὐτὸς ἀκμὴν πεῖραν λαβών τινος βασάνου ἢ ἀφαίρεσιν μέλους περὶ τοῦ προκειμένου. Οἱ δὲ Πατέρες οὗτοι πάντες ἐδέξαντο τοῦτον ὡς ἀρχιποιμένα καὶ καθηγητήν σωτήριον, καὶ παρ' αὐτοῦ ἐδιδάσκοντο, καὶ αὐτῷ τοὺς λογι σμοὺς ἀνέφερον. Λοιπὸν γέγονε τὸ πραιτώριον μοναστήριον, παντὸς τοῦ μοναχικοῦ κανόνος ἐπιτελου μένου. Οἱ δὲ τὰς φυλακὰς πεπιστευμένοι, καὶ πάν * al. προσρήξας. u Unus addit κατά • al. ὡς γράψαντας ὑπὲρ τῶν ἁγίων εἰκόνων.

τες οἱ τὴν τοῦ ὁσίου φήμην ἔκπαλαι ἐνωτιζόμενοι, eum integram de sacris imaginibus fdem vere ἰδόντες τοῦτον ὡς ἀληθῶς τὸ κατ' εἰκόνα ἀλώβητον διασώζοντα, τὴν κατὰ ἀλήθειαν ἐπίγειον ἄγγελον ἐξεθαμβήθησαν, ὡς εἰπεῖν τινα καπικλάριον πρὸς τὴν ἰδίαν γυναῖκα ὡς ἐν μυστηρίῳ, καθάπερ ἐκεῖνος ὁ Μανωέ· Ἀπολώλαμεν, ὦ γύναι, ἐκ ταύ της τῆς τοῦ τυράννου μανίας. Ωσεὶ Θεὸν γὰρ ἑώρακα τὸν νυνὶ καθειρχθέντα ἐν τῇ φυλακῇ Στέφανον τὸν τοῦ Αὐξεντίου. Η δὲ τιμία ἐκείνη γυνή, ἡ νέα Σαραφθία, καὶ Σουμανίτις, ἡ κατὰ ἀλήθειαν Φοίβη, ἵν᾽ εἴπω, καὶ Τρύφαινα ρωτήσει τὴν ἐρώτησιν πρὸς τὸν ἄνδρα προστιθεῖσα, κλοποφορεί παρ' αὐτοῦ διὰ τῆς ἀκοῆς, πᾶσαν τὴν πολιτείαν τοῦ μακαρίου, καὶ κρυφιοπνεύσει κ τοῦ συζύγου τῇ εἰρκτῇ εἰσπηδήσασα, τοῖς ποσὶ τοῦ ὁσίου κυλινδουμένη, εὐχὴν ἐπεζήτει, conservare cernerent, terrenum revera angelum vebementer admirati sunt, ut etiam quidam custos suæ uxori tanquam arcanum privatim¡ diceret, ut olim Manue 85: Actum est de nobis, o mulier, ob istum tyranni furorem. Vidi enim quasi Deum, Stephanum Auxentii, qui modo in carcere tenetur. Sed honorata illa mulier, nova Sarephthia ** et Sumanitis 87, vera Phoebe, ut ita dicam, et Thryplæna 88, iteratis percontationibus universum vivendi morem beati Stephani a viro quasi furtim auribus accepit, clamque conjugem in carcerem ingressa, sese ad sancti viri pedes provolvit, ejus pro se preces postulans, ipsumque rogans, ut ai hoc tempore ea, quibus indigebat, se ei ministrare καὶ ἀντιβολεῖ, ἔκτοτε τῷ ἁγίῳ αὐτὴν διακονεῖν τὰ concederet. Hujusmodi porro verbis utebatur: πρὸς τὴν χρείαν, τοιῶσδε λέγουσα· Μὴ ὑπέρθῃ, Πάτερ, ἐμὲ τὴν παντάλαιναν, θέλουσάν σοι παρηγορικῶς εἰσκομίζειν τὰ πρὸς τὴν χρείαν, μηδὲ βδελύξῃ μὲ τὴν ἁμαρτωλόν. Ἐκ γὰρ τοῦ τοιούτου τρόπου ἐλπίζω κἀγὼ μισθὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ κομίσασθαι. Διὸ μὴ ἀπώσῃ μὲ τὴν ἀναξίαν. ὡς δὲ ὁ τίμιος Πατὴρ εὐχὴν μὲν ἐπ' αὐτὴν ποιήσας, οὐκ ἐπένευσεν τὸ ὁτιοῦν ν λαβεῖν, λέγει πρὸς αὐτὸν ἡ γυνή Σε βάσμιε Πάτερ, τί ἀπαναίνῃ τῆς πρὸς σέ μου πίστεως; Εἰ γὰρ καὶ τὸ ἀνάξιόν μου ἀπωθεῖ με, ἀλλ᾽ οὖν οἶδέν σου ἡ εὐλάβεια οἰκτιρμοὺς ἐπιδείκνυσθαι. Ὡς γὰρ ἡ Σαραφθία ποτὲ χήρα τῷ Ηλίᾳ τὸ ἄλευρον, καὶ ἡ Σουμανίτις τῷ Ελισσαίῳ τῆς φιλοξενίας τὸ δωμάτ τιον, καὶ ἡ μακαριζομένη χήρα ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις τοὺς τῆς ὑστερήσεως δύο ὀβολοὺς ἐν τῷ γαζοφυλακίῳ, καὶ ἡ Σαμαρείτις αὐτῷ, φημὶ τῷ Χριστῷ τοῦ βαθυτάτου φρέατος τὸ παρηγορικὸν ὕδωρ, οὕτως κἀγὼ ἐλπίδι τῆς πίστεως ὅμοιόν τι διατελοῦσα, πρὸς σὲ μὴ ἀποστραφείην τεταπεινωμένη, κατησχυμμένη. Ο δὲ ἅγιός φησιν πρὸς αὐτήν· “Απιθι, γύναι, ἄπιθι, ὅτι περ οὐ δύναμαι δέξασθαί τι παρὰ σοῦ. Οὐ γὰρ τὴν φύσιν ἢ τὸ ἀνάξιον φεύγω. Μὴ γένοιτο. Πάντη γὰρ ἐγὼ ἐλεεινὸς καὶ ἀνάξιος. Ἀλλ' ὅτι κωλύομαι 3 παρὰ τοῦ ἐντελλομένου αἱρετικοῖς μὴ συγκοινωνεῖν. Οὐ γὰρ οἶδά ποτε ἐμαυτὸν μετὰ Χριστιανοκατηγόρων σἱρετικῶν καὶ Εἰκονοκαυστῶν συγκοινωνήσαντα, ἢ παρὰ τῶν αὐτῶν χειρῶν εἰληφότα τι. Ἡ δὲ Χριστου φιλὴς ἐκείνη γυνὴ καὶ φιλάγιος, ἡ κατὰ ἀλήθειαν φύλαξ καταπονουμένων, ταῦτα παρὰ τοῦ ἁγίου ἀκούσασα, ρίψασα ἑαυτὴν εἰς τὸ ἔδαφος, ἐβόα λέYouja Μὴ γένοιτό μοι, ὅσιε Πάτερ Στέφανε, ένα υβρίσαι ποτὲ εἰκόνα Χριστοῦ, ἢ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ, ἡ τῶν ἁγίων. Οἶδα γὰρ ὁποίαν δώσουσι - δίκην οι ταῦτα τολμήσαντες πρᾶξαι. Ο γὰρ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Γερμανὸς τοὺς καθαιρέτας τῶν ἁγίων εἰκόνων Ne me miserrimam, Pater,`ea quibus opus habes, tibi instar solatii afferre cupientem rejice Ne me peccatricem aversare. Spero enim me ex hujuscemodi ministerio mercedem a Deo receptram. Quamobrem ne me indignam repelle. Verum, cum venerandus Pater, fusis pro 502 illa precibus, nihil omnino vellet accipere, eum iterum mulier ita compèllavit: Reverende Pater, qu d meam erga te fiduciam respuis? Quippe si mea me indignitas abigit, novit tua pietas misericordiam adhibere. Nam ut olim Sarepthia vidua Eliæ fariDam et Sumanitis domum, hospitium Elisæo obtulit so ; ut illa vidua in Evangelio celebrata duos obolos ex eo ", quod sibi deerat, in gazophylacium inisit: ut Samaritis" ipsiChristo aquanı ad ejus sitim exstinguendam e profundissimo puteo hausit: sic ego spe fidei simile aliquid erga te agens, ne, quæso, spreta et pudore sufusa recedia. Cui sanctus: Recede, inquit, mulier, recede, quandoquidem nihil a te possum accipere. Nec vero naturam vel indignitatem fugio. Absit! Siquidem ego ipse omnino miserabilis et indignus sum. Sed quominus id agam, is me impedit, qui nullam eum haereticis communionem habere præcipit ". Neque enim mihi conscius sum cum Christianorum calumniatoribus hæreticis et Iconocaustis unquam con:- municasse, aut ex eorum manibus aliquid accepisse. His auditis, Christi et sancti viri aulaus mulier, aflictorum revera custos, sese humi projecit clamando: Absit 503 mihi, sancle Paler Stephane, Christi ejusque Matris vel sanetornia imagines contumelia afficere. Novi enim quas paruas daturi sunt, qui id agere ausi fuerint. Siquidem sanctus Pater noster Germanus sanctarum imagi. num eversores cum illis collocavit, qui clamavere: 88 Julic. x 11, 22. ** [}] Reg. xvii, 22. 87 IV Reg. IV, 31. • Rom. XVI, 1, 12. 89 [1] Reg. xv,1.. 91V Reg. 19, 10. ** Luc. xx1,2-4.” Joan. iv, 5. ss Til. 1, 10. * al. κρυφιοπνεύστως. ' al. οἰονοῦν. * al. κελεύομαι. * al. τίσουσιν. ΝΟΤΑ. Καπικλάριος, apud Græcos medii et inimi avi, carceris custodem significat. PATROL. GR. G.

Tolle, tolle, crucifige Filium Dei ". Quamobrem, μετ᾿ ἐκείνων ἔταξεν τῶν κραξάντων· Αρον, ἄρον, reverende Pater, hoc unum peto, ut virum meum et alios custodes factum celetur; atque ego tuam sanctitatem rebus ipsis certam redditura sum. His dictis, in suum cubiculum rediit, reserataque arcula, tres absconditas imagines extraxit, unam sanctissimæ Deiparæ Filium et Deum in sinu gestantis, alius principum apostolorumn Petri et Pauli, quas cuin coram sancto viro cum fide adorasset, sancte, ipsas eidem dedit dicens: Istæ sint, o ante faciem tuam, dum oras, ut et mei peccatricis memoriam habeas. Pio hoc modo ejus petitioni sanctus consensit, illaque ab hoc tempore et paululum panis, nimirum circiter sex uncias, et aquæ baucalia tria Sabbato et Dominica attulit. Is enim cibus et potus beato viro fuit per undecin menses, quos in praetorio exegit. 504 Cun auten quadam die una cum vinctis aliis Patribus sederet vir sanctus, sermo motus est de persecutionis tormentis quæ præfecti imperatoris diversis in locis adhibuerant. Itaque in medium prodiit Antonius ex Creta insula, qui de victima Deo immolata his verbis locutus est: «Quomodo sine lacrymis egregia abbatis Pauli certamina in vestrum conspectum adducam, venerandi Patres? Vir ille generosus a Theophane cognomento Lardotyro insulae archisatrapa comprehensus, in prætorium Heraclii interrogandus adductus est. Jacebat autem humi Christi imago, eum pro nobis crucifixumn exhibens, et illud tormenti instrumentum, quod Graci catapeltas vocant. Itaque præfectus illi dixit; Unum, ο Paule, e duobus tibi proponitur, vel hac Imagine conculcata vivere, vel ad supplicium mitti. Tum virsanctus magna voce exclamavit: Absit mihi, Domine Jesu Christe, Fili Dei, tuam divinam for. mæ corporeæ imaginem, tremendi tui nominis tabernaculum pedibus proterere. Deinde pronus in terram factus, sanctam imaginem convenienti cultu adoravit. Quod cum præfectum ira accendisset, eun vestibus exui præcipit, et ita in catapellis extendi. Igitur 505 ministri sanctum duabus tabulis a capite ad talos usque constringunt, ipsius membra clavis ferreis conligunt, eum inverso capite suspendunt, immensoque rogo circum ipsum accenso, sic sanctum virum holocaustum igne effecit nequam imperatore nequior præfectus. > Adhuc illo loquente, omnibusque Patribus lacrymas effundentibus, Theocteristus presbyter et senex sancti monasterii Pelecitæ, cujus nares impii Iconocaustæ præciderant, barbamque pice et naph- * Joan. xix, 15. σταύρωσον τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱόν. Διδ, τίμιε Πάτερ, τοῦτο μόνον αὐτοῦμαι, τοῦ κρυβῆναι τὸ δράμα πρός τε τὸν ἄνδρα μου και τους συμφύλακας. Κἀγὼ ἔργῳ πληροφορήσω τὴν σὴν ὁσιότητα. Καὶ ταῦτα εἰποῦσα, καὶ πρὸς τὸ ἑαυτῆς οἴκημα ἀντεισελθοῦσα, τῇ κλειδι τὸ ἴδιον ἀνεῴξασα κιβώτιον, ἐκβάλλει τρεῖς εἰκόνας κεκρυμμένας, τῆς τε παναγίας Θεοτόκου ἐν ἀγκάλαις φερούσης τὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν, καὶ τῶν κορυφαίων ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου, καὶ ἐπ᾽ ὄψεσιν αὐτ τοῦ πιστῶς προσκυνήσασα δίδωσιν αὐτῷ, εἰποῦσα· Ἔστωσαν αὗται, ἅγιε, πρὸ προσώπου σου ευχομένου, ὅπως καμοῦ μνείαν ποιῇ τῆς ἁμαρτωλοῦ. Ἐν τούτῳ τῷ θεοφιλεῖ τρόπῳ εὐδοκήσας Ὁ ἅγιος πρὸς τὴν ἑαυτῆς αἴτησιν, ἔκτοτε Σαββάτῳ καὶ Κυριακή αὕτη αὐτῷ ἐκόμιζεν ἄρτου βραχὺ, ὡσεὶ οὐγκίας ἓξ, καὶ ὕδατος βαυκάλια τρία. Αὕτη γὰρ ἦν ἡ βρῶσις καὶ πόσις τῷ μακαρίῳ τὸν ἑνδεκαμηναῖον χρόνον, ὅνπερ ἐν τῷ πραιτωρίῳ ἐποίησεν. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν καθεσθεὶς μετὰ τῶν συν δεσμωτῶν Πατέρων ὁ ὅσιος, ἐκινήθη λόγος περὶ τῶν κατὰ χώρας τῶν γεγονότων βασάνων τοῦ διωγμοῦ παρὰ τῶν ἀρχόντων τοῦ τυράννου. Παρήχθη δὲ εἰς μέσον Αντώνιος τῆς Κρητῶν νήσου, ἀπαγγέλλων τὸ θεόθυτον θῦμα, καί φησιν· Πῶς ὑπ' ὄψιν άδακρυτὶ ἀγάγοιμι, Πατέρες τίμιοι, τὰ τοῦ ἀ667 Παύ λου ἀριστεύματα; οὗτος γὰρ ὁ γεννάδας κατεσχέθη ὑπὸ Θεοφάνους άρχισατράπου τῆς νήσου τὸ ἐπίκλην Λαρδοτύρου, καὶ προσήχθη πρὸς ἐξέτασιν ἐν τῷ λεγομένῳ πραιτωρίῳ τοῦ Ηρακλείου. Προσκειτο δὲ πρὸς γῆν ἡ τοῦ Χριστοῦ εἰκών, καθὸ ὑπὲρ ἡμῶν ἐσταυρώθη, καὶ τὸ τῶν βασάνων ὄργανον, τὸ παρ' Ελλησι λεγόμενον καταπέλται, καί φησιν ὁ στρατηγός· Ο Παῦλε, ἐν ἐκ τῶν δύο σοι πρόκειται, ἢ τὴν εἰ κόνα πατήσαντα ζῆσαι, ἢ τῇ βασάνω παραπεμφθή ναι. ῾Ο δὲ ἅγιος φωνῇ μεγάλῃ ἀνέκραξεν· Μὴ γένοιτό μοι, Κύριε, Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ θεοῦ, πατῆσαί σου τὴν σαρκομοιόμορφον θείαν εἰκόνα, σκήνωμα υπάρχουσαν τοῦ φοβερού που ὀνόματος. Καὶ πρὸς γῆν νενευκώς, την προσήκουσαν προσκύνη - σιν προσῆξεν τῇ ἁγίᾳ εἰκόνι. Θυμωθεὶς δὲ ὁ στρατο ηγὸς τοῦτον ἐκδυθῆναι προστάττει, εἶθ' οὕτως ἀπλωθῆναι πρὸς τοὺς καταπέλτας. Καὶ περισφίγξαν τες οἱ ὑπηρέται τὸν ἅγιον πρὸς ταῖς δυσὶ σανίσιν ἀπό τε τραχήλου ἕως ἀστραγάλων, καὶ διὰ σιδήρων τούτου τὰ μέλη καθηλώσαντες, καὶ ἐπὶ κεφαλῆς κρι μάσαντες, κυκλόθεν τε πυρκαϊὰν ὑφάψαντες παμμεγέθη, οὕτως ὁλοκάρπωμα διὰ πυρὸς τὸν ἅγιον περ ποίηκεν ὁ τοῦ παρανόμου βασιλέως παρανομώτερος ἄρχων. Καὶ ἔτι τούτου λαλοῦντος, καὶ πάντων τῶν Πατέ ρων δακρυρροούντων», Θεοστήρικτος πρεσβύτερος καὶ γηραλέος τοῦ εὐαγούς φροντιστηρίου τῆς Πελεκητῆς, ὅστις καὶ ῥινότμητος ἦν, καὶ τὴν γενειάδα ἐκ πίσ • al. δακρυούντων.

ductus dixit: Nemo, reverende Stephane, noctem illam et sævitiam præfecti Asiatica terræ, quem Lachanodracontem appellant, absque gemitu ferre vel ob oculos exponere potest. Cui sanctus Stephanus: Dic, inquit, Paler, die per Dominum, neque id celaveris. Nos enim promptiores reddes, si nos quoque certare Deus voluerit. Rursus ergo Theocteristus: Sancta Quadragesima elapsa, sancloque Pascha proximo, vespere sanctæ feriæ quintæ, qua Christus Deus noster Judæis proditus est, dum divina mysteria peragerentur, ille draconis nomen ferens praefectus, jussu 506 Imperatoris, cum militum manu irruens, repente myste riorum celebrationem interrupit. Comprehensis vero delectis monachis, horum numero triginta octo manus et colla lignis viuxit: reliquos partim crudeliter laceravit, partim cremavit. Aliorum barbas pice perfusas adussit, naresque abscidit, quorum unus ipse ego sum. Verum, necdum his contentus ille impius integrum monasterium ab equorum sta – bulo ad ecclesias igne vastavit, et usque ad pavimentum in pulverem redegit. Postea secum assumptis triginta octo illis Patribus, eos in quadam testudine veteris balnei apud Ephesi confinia inclusit, apertoque aditu, contiguis montis molitus effossis illos obruit; sicque vi intolerabili in Domino consummati sunt. της καὶ νάφθης κεχρισμένην καὶ κατακεκαυμένην tha unxerant et adusserant, in niedium pro παρὰ τῶν ἀθέων Εἰκονοκαυστῶν, εἰς μέσον προαχ θεὶς εἶπεν· Οὐκ ἔστιν ἆρα, τίμιε Στέφανε, ὑπο ενεγκεῖν ἄνευ κλαυθμοῦ, ἢ ὑπ' ὄψεσιν ἀγαγεῖν τὴν τότε σκοτόμαιναν καὶ ἀγριότητα τοῦ ἄρχοντος τῆς Ασιάτιδος γαίης, ὅνπερ Λαχανοδράκοντα καλούσιν; 'Ο δὲ τίμιος Στέφανος λέγει αὐτῷ· Λέγε, Πάν τερ, διὰ τὸν Κύριον λέγε, καὶ μὴ ἀποκρύψης. Προθυμοτέρους γὰρ ποιεῖς ἡμᾶς, εἴπερ θέλοι ὁ Θεὸς καὶ ἡμᾶς ἀθλῆσαι. Καὶ ὁ Θεοστήρικτος πάλιν· Τῆς ἁγίας παρελθούσης Τεσσαρακοστῆς, καὶ τοῦ ἁγίου Πάσχα πεφθακότος, τῆς ἁγίας πέμπτης ὀψὲ, ἐν ᾗ Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν πρὸς Ἰουδαίους παρεδίδοτο, τῆς θείας μυσταγωγίας ἐπιτελουμένης, οὗτος ὁ δρακοντώνυμος ἀρχισατράπης, τῇ τοῦ βασιλέως κελεύσει, μετὰ πλήθους στρατιωτῶν εἰσπηδήσαντες, παρευθὺ μὲν τὴν μυσταγωγίαν ἠχρείωσαν, καὶ τοὺς λογάδας τῶν μοναστῶν συλλαβόμενοι, ἡσφαλί σαντο τούτων τὰς χεῖρας καὶ τοὺς τραχήλους ἐν ξύλοις τὸν ἀριθμὸν τριάκοντα ὀκτώ· καὶ τοὺς λοι ποὺς, ἂν μὲν ἀφειδῶς ἔδειρεν, ὃν δὲ κατέκαυσεν ἄλλων τὰς γενειάδας πισσώσας ἐνέπρησεν, καὶ ῥι νοτμήτους ἀπέπεμψεν, ἐξ ὧν εἰς ὑπάρχω καὶ αὐτὸς ἐγώ. Καὶ ἐν τούτοις μὴ ἀρκεσθεὶς ἐκεῖνος ὁ δυσσε 6ης, τὴν μονὴν πᾶσαν ἐνέπρησεν, ἀπό τε ιπποφορ βείου μέχρι τῶν ἐκκλησιῶν, ἕως ἐδάφους κονιορτόν ἀπετέλεσεν. Εἶθ' οὕτως μετ' αὐτοῦ συλλαβόμενος τοὺς τριάκοντα ὀκτὼ ἐκείνους Πατέρας, ἐν τοῖς τῆς Ἐφέσου περιορίοις ἐν θόλῳ τινὶ παλαιοῦ λουτροῦ τούτους ἀπέκλεισεν, καὶ τὴν εἴσοδον ἀναφράξας, τὰ ἐχόμενα τοῦ ὄρους κατορύξας, τούτους κατέχωσεν, καὶ οὕτως τῇ ἀνυποίστῳ βίᾳ ἐτελειώθησαν ἐν Κυρίῳ. Τούτων οὖν τῶν λυπηρῶν καὶ ἄλλων πλειόνων όδυνηρῶν ῥηθέντων, οὐκ ἦν ὑπενεγκεῖν τὸν κλαυθμόν. Καὶ λοιπὸν ἠξίουν τὸν ἅγιον Στέφανον, ὥσπερ πριν ἐν τῷ ὄρει, οὕτω καὶ νῦν λόγον παρακλήσεως προειπεῖν. Ὁ δὲ παμμάκαρ ὡς ἐξ ὀδύνης ψυχῆς Ἀναστενάξας εἶπεν Ευχαριστήσωμεν, Πατέρες καὶ ἀδελφοί, εὐχαριστήσωμεν περὶ πάντων τούτων τῶν συμβεβηκότων· ἡ γὰρ εἰς τέλος εὐχαριστική ὑπομονὴ φέρει τὸν στέφανον· εἰ γὰρ καὶ πῦρ, καὶ ξίφος, καὶ θάλασσα, καὶ τὸ τελευταῖον θάνατος ἐκ τῶν ἀσεβῶν πρόκειται ἡμῖν, ὑπομείνωμεν, μιμησώμεθα τοὺς καθ᾿ ἡμᾶς τὸν βίον μαρτυρικῶς ἐκτελέ παντας ὁσίους Πατέρας, Πέτρον λέγω τὸν ὅσιον τὸν ἐν Βλαχέρναις ἐγκεκλεισμένον, ὅστις ἀνεικάστοις κατὰ πρόσωπον τοῦ βασιλέως βουνεύροις τυπτόμε νος ὑπὲρ τῆς τοῦ Χριστοῦ εἰκόνος, τοῦτον Δατιανὸν καὶ παραβάτην παρρησίᾳ κηρύξας 4, καὶ πρὸς Θεὸν τὸ ὄμμα ἀνατείνας, καὶ εἰπὼν, Εὐχαριστῶ σοι, Κύριε, οὕτως ἐν τοῖς δαρμοῖς ἐξέπνευσεν, καὶ μετ' αὐτὸν, Ἰωάννην τὸν θεῖον ἡγούμενον τοῦ τερπνοῦ τῆς Μοναγρίας φροντιστηρίου, ἂν ὁ τύραννος βασιλεὺς τυραννικῶς κατασχών, διὰ τὸ μὴ πεπατηκέναι αὐτὸν τὴν τοῦ Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ, ἐν σάκκῳ κατακλείσας, καὶ λίθῳ μεγάλῳ προσδήσας, τῷ βυθῷ τῆς θαλάσσης ἀπέπνιξεν. Τί ἆρά γε τοῦ τοιούτου θανάτου ἐλεεινότερον; Αλλ' ἐνδοξότερον παρέχει τὸν • al. ψυχικῆς. d al. κηρύξας παρρησίᾳ πάντων. His luctuosis et aliis pluribus tristibus dictis, nemo lacrymas continere poterat. Ipsum vero sanctum Stephanum rogabant, ut quemadmoduna antea in monte, sic nunc ipsos suo sermone consolaretur. Tum ille beatissimus quasi præ dolore animæ gemens ait: ‹ Gratias agamus, Patres et fratres, gratias agamus de his omnibus quæ 507 acciderunt. Nam patientia cum gratiarum actione usque in finem juncta fert coronam. Sive enim ignem sive gladium, sive mare, sive postremo mortem mobis impii objiciant, patienter feramus: sanctos illos Patres qui apud nos vitam martyrio absolverunt, imitemur. Sanctum illum Petrum in Blachernis inclusum dico, qui ante Imperatoris conspectum intolerandis boum nervis pro Christi imagine cæsus, illum, Dacianum et prævaricatorem libere appellando, sublatisque ad Deum oculis dicendo: Gratias tibi age, Domine, in mediis verberum cruciatibus exspiravit. Hunc Joannes secutus est, divinus ille ameni Monagriæ monasterii præ-- fectus, quem lyrannus imperator tyrannice con prehensum, quod Christi ejusque Matris imaginem pedibus conculcare renuerat, sacco inclusit, eumque ad ingentem lapidem alligatum in profundo maris præfocavit. Quid hujusmodi morte acerbius? Verum, eo gloriosiorem coronam præbet. Et hæc qui-

dem sufficiant. Quis enim enarrare valuerit sava στέφανον. Καὶ ταῦτα μὲνείς τοσοῦτον. Τίς γὰρ ἐξαρ tormentorum genera, quæ ipso tyranno crudeliores f praefecti per omnes provincias excogitavere? Siqui dem plurima sunt eorum impietatis trophza, 508 quibus despectis, mortem Domini æmulemur. Nam non sunt condigna passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis ", ut ait vas électionis Paulus. › Jam vero tempus me vocat, o fideles et orthodoxi auditores, ad mortem in apertum proferendam, quam venerandus Pater noster Stephanus pro pietate subiit. Verum, ut sape ine excusavi, revocat me cum indi gnitas mea, tum summa ignorantia artiş dicendi. Quando vero ipse sanctus erga meam vilitatem se benignum et clementem exhibet, vosque similiter ad me audiendum multa humanitate utimini, pro viribus ineam orationem prosequar, nihil alienum a veritate dicturus. Deus qui sua arcana prophetis suis detegit, et res antequain prodeant patefacit, ipse venerando Patri nostro Stephano suæ ex his locis migrationis tempus non abscondit. Ut enim superius dictum est, dioratici doni particeps erat venerandus Stephanus. Itaque vir sanctus ante quadraginta dies suæ certationis, beatae illi et hospitali mulieri, novæ Isdandul, et sanctorum in carceribus 509 detentorum ministræ accersitæ dixit: Tui erga me ministerii mercedem, o mulier, tibi Deus rependat. Volo vero hanc quadragesimam in silentio, abstinentia et oratione transigere. Mihi ergo panem et aquam afferre desine. Cui honorala illa mulier respondit: Cur vitam severiorem agere in animo habes, Pater? Annon omne tuæ vitæ tempus jejuniuin, oratio et severitas continua fuit? Cui sanctus Scio intra paucos dies vitæ meæ terminum fore. Quibus verbis cum hospitalem mulierem in suam sententiam adduxisset, eam in pace dimisit. Sic ergo vir sanctus per dies illius Quadragesima Patres qui secum in carcere detinebantur, docere el hortari non cessavit, ne in afflictionibus deficerent. Noctes quoque pervigiles divinis laudibus cclebrandis ducebat. Hinc factum est, ut qui dam religiosi homines civitatis, pannosa veste assumpla in carcerem ingressi, benedictionem ab illo acciperent, ejusque doctrina informarentur. Elapsis autem diebus, cum trigesima octava jam advenisset, mane post matutinas laudes et primæ horæ absolutionem, illam a nobis sæpius celebratam procuratricem accersivit, cui coram Patribus ait: Veni, veneranda et benedicta mulier. Videat 510 Deus, tibique rependat tuan erga me inde- ་ fessam curam. Reddat tibi tuorum laborum fructum centuplicem”, quemadmodum in Evangelio scriptum est. Etenim vera es discipula ejus qui dixit: In quantum fecistis uni ex his minimis, mihi 18. * Luc. will, 8. 2. Rom. viii, • al. τριακοστοογδόης. κέσει ἐξειπεῖν τὰ κατὰ πᾶσαν ἐπαρχίαν ὑπὸ τῶν τοῦ τυράννου δεινοτέρων ἀρχόντων καὶ τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν ἐφευρήματα καὶ δεινὰ βασανιστήρια; πολλέ γὰρ τὰ τούτων τῆς ἀσεβείας τρόπαια, ἅπερ ἡμεῖς καταπτύσαντες, τὸν τοῦ Δεσπότου ζηλώσωμεν θάνα τον. Οὐ γὰρ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλύπτεσθαι εἰς ἡμᾶς, ὥς φησιν τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς Παῦλος. Καλεί δέ με ὁ καιρὸς, ὦ πιστὸν καὶ ὀρθόδοξον ἀκροατήριον, εἰς ταὐμφανὲς ἐνέγκαι καὶ τὸν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας του σεβασμίου Πατρὸς ἡμῶν Στεφάνου θάνατον. Αλλ' οὖν ὡς πολλαχώς προαπελογησάμην, ἀνθέλκει με τὸ ἀνάξιόν μου, καὶ τὸ παντελὲς ἄγνωστον τῆς πρὸς τὸ λέγειν τεχνολογίας. Αλλ ἐπείπερ καὶ ὁ ἅγιος συμπαθῆς καὶ χρηστὸς πρὸς τὴν ἐμὴν ταπεινότητα, καὶ ἡμεῖς τούτῳ ὅμοιοι πρὸς τὸ ευήκοον, οὐ παύσομαι τὸ κατὰ δύναμιν λέγων, μηδὲν παραχαράττων τῆς ἀληθείας· Ὁ ἀποκαλύπτων Θεὸς τοῖς δούλοις αὐτοῦ τοῖς προφήταις τὰ αὐτοῦ μυστήρια, καὶ τὰ πρὶν γενέσεως εἰς τοὐμφανές ἄγων, οὗτος καὶ τῷ σεβασμίῳ Πατρὶ ἡμῶν Στεφάνω οὐκ ἀπέκρυψεν τὸν τῆς μεταστάσεως αὐτοῦ τῶν τῇδε καιρόν. Ω; γὰρ προλέλεκται ἀνωτέρω, ότιπερ καὶ διορατικοῦ χαρίσματος ἦν μετασχὼν ὁ σεβάσμιος Στέφανος. Οὗτος οὖν ὁ τίμιος καὶ ἅγιος ἀνὴρ πρὸ τεσσαράκοντα ἡμερῶν τῆς αὐτοῦ ἀθλήσεως προσκα λεσάμενος τὴν παμμάκαρον ἐκείνην καὶ φιλόξενον γυναῖκα, τὴν νέαν Ἰσδανδουλ, καὶ τὴν τῶν ἐν φυλα - καῖς ἁγίων διακονήτριαν, εἶπεν αὐτῇ· Τὸν τῆς πρὸς ἐμέ σου ὑπηρεσίας μισθὸν, ὦ γύναι, παράσχοι σοι Κύριος. Θέλω δὲ καὶ βούλομαι ταύτην τὴν τεσσα ρακονθήμερον ἡσυχαστικὴν καὶ ἐγκρατῇ εὐχὴν τε λέσαι, καὶ παραχώρησόν μοι τοῦ κομίζειν τόν τε ἄρτον καὶ τὸ ὕδωρ. Η δὲ τιμία ἐκείνη γυνὴ ἀπο εκρίνατο· Τί σκληροτέρως ἑαυτὸν ἐθίζεις, Πάτερ; οὐχὶ ἅπας ὁ χρόνος τοῦ βίου σου, νηστεία καὶ εὐχὴ καὶ σκληρότης μία; Καὶ ὁ ἅγιος φησιν· Εγνων ἐν ἡμέραις ὀλίγαις τὸ βραχὺ τῆς ζωῆς μου πέρας ὑπάρχειν. Καὶ ἐκ τούτου κατανύξας τὴν φιλόξενον γυναῖκα πρὸς τὸ ἑαυτοῦ ἐφετὸν, ἀπέλυσεν ἐν εἰρήνῃ. Καὶ οὕτως οὐκ ἐπαύσατο ὁ ἅγιος τὰς ἡμέρας τῆς Τεσσαρακοστῆς ἐκείνης ὁμιλῶν καὶ διδάσκων τοὺς συνδεσμώτας Πατέρας μὴ ἐκκακεῖν ἐν ταῖς θλίψε σιν, παννύχους ὑμνῳδίας ἐκτελῶν, ὡς καί τινας τῶν τῆς πόλεως εὐσεβῶν μεταμφιάζεσθαι εἰς ῥακώδη ἱματισμὸν, καὶ ἐπεισέρχεσθαι ἐν τῇ φυλακῇ, καὶ παρ' αὐτοῦ εὐλογεῖσθαι καὶ διδάσκεσθαι. Παρελθου σῶν δὲ τῶν ἡμερῶν, καὶ τῆς τριακοστῆς ὀγδόης ο ἡμέρας καταλαβούσης, ἔωθεν μετὰ τὴν ὄρθριον δου ξολογίαν καὶ τῆς πρώτης ώρας τὴν ἀπόλυσιν, πάλιν ἐκείνην τὴν πολλαχώς μακαριζομένην ἐπισκεπτή τριαν προσκαλεσάμενος, εἰς ἐπήκοον τῶν Πατέρων εἶπεν· Δεύρο, τιμία καὶ εὐλογημένη γυνή· ἴδιος ὁ Θεὸς καὶ ἀντιμετρήσοι τῆς πρὸς ἐμέ σου ἀναπαύ

116) fecistis or: et, Qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Quare det tibi Dominus centuplum, teque cum fidelibus Mariis et sapientibus mulieribus, Cleopha, Jose, Joseph, Joachim et Martha collocet. Hæe et plura alia precatus, tulit divinam Salvatoris formæ corporeæ imaginem, ejusque discipulorum Petri et Pauli, quas imagines illi mulieri dedit, dicens: Sint tibi hæ imagines in præsidium per tuam vitam, et in pignus orthodoxæ fidei. Magno postea gemitu edito ait: Postridie ex his locis emigrabo, ad aliumque mundum et judicem proficiscar. Non parum autem lugens mulier, acceptas imagines, quas nuper sancto viro obtulerat, ob metum impiorum Iconocaustarımı sudario involvit, rursusque relicto carcere domi vacavit. Sanctus vero Pater omnibus, qui in carcere cum ipso servabantur, congregatis, per totam noctem divinas laudes celebrari jussit. σεως τὸ ἀνελλιπές, ἀποδιδούς σου τοὺς καρποὺς τῶν πόνων εἰς ἑκατὸν εὐαγγελικῶς ὡς καὶ γέγραπται. Μαθήτρια γὰρ ἐπαληθείας εἶ τοῦ εἰπόντος· Ἐφ' ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ τούτων τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Καὶ, Ὁ δεχόμενος δίκαιον εἰς ὄνομα δικαίου, μισθὸν δικαίου λήψεται. Διὸ ὁ Κύριος δη τοι ἑκατονταπλασίονα, μετ' ἐκείνων σε κατατάττων τῶν πιστῶν Μαριῶν καὶ σοφῶν γυναικῶν, τοῦ τε ἱλωπᾶ καὶ Ἰωσὴ ', Ἰωσήφ τε καὶ Ἰωακεὶμ καὶ Μάρθας. Ταῦτα γοῦν καὶ πλείονα τούτων έπευάμενος, ἄρας την σαρχομοιόμορφον θείαν εἰκόνα οῦ Σωτῆρος καὶ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν Πέτρου καὶ - Ιαύλου, δέδωκεν αὐτῇ εἰπών • Εστωσάν σου ὗται φρούριον ἐν τῇ ζωῇ καὶ τῆς ὀρθοδόξου πίσ τεως ἐνέχυρον. Καὶ μέγα οιμώξας ἀπεφήνατο, τι Τῇ ἐπαύριον τῶν τῇδε ἀπάρας, πρὸς ἄλλον κόσμον καὶ κριτὴν πορεύομαι. Ἡ δὲ οὐ μικρώς θρηνήσασα, καὶ τὰς πρώην προσενεγκοῦσα ἁγίας εἰκόνας ἐκ τοῦ ἁγίου εἰληφυῖα, εγχειριδίῳ τε ειλίξασα διὰ τὸν φόβον τῶν ἀθέων Εἰκονοκαυστῶν, αὖθις τῆς εἱρκτῆς ἀπάρασα, οἴκαδε ἐσχόλαζεν. Ὁ οὖν Πατὴρ τότε ἅπαν τὸ στίφος τῶν συνδεσμωτῶν ἐκκλησιάσας, πάννυχον ὑμνῳδίαν ἐκτελεσθῆναι πεποίηκεν. Ο δὲ φερώνυμος Δράκων καὶ τυραννώδης βασιλεύς, ὁ πᾶσαν Ἑλληνικὴν σπονδὴν μυταρωτάτως ἐκτελῶν, τὸ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ Βρουμάλιον, ἤτοι ἑορτὴν δαιμονιώδη, ἐξετέλει, Διόνυσον καὶ Βροῦμον εὐφημῶν εἰς τὴν αὐτὴν τελετήν, ὡς τῶν σπερμάτων καὶ τοῦ οἴνου γενεσιουργούς. Εν ταύτῃ δὲ τῇ ἡμέρᾳ πρωίθεν συγκαθίσας ἐπὶ τὰς τῶν σχολῶν στοὺς μετὰ τῶν αὐτοῦ ὁμοφρόνων κιθαρῳδῶν 6, μελέτην ἐποιεῖτο ἄσημον καὶ Θεοῦ ἐχθρώδη πρὸς τὴν παροῦσαν σπονδήν, ἐν ᾗ τὸ στοιχεῖον τοῦ πέμπτου γράμματος κ ἐπεφθάνει, ὄνομα φέρον τῆς αὐτοῦ τρίτης μοιχα λίδος γυναικὸς Εὐδοκίας. Καὶ ἀνηνέχθη αὐτῷ παρά τινων μισοχρίστων, ὅτι περ ὁ τῶν ἀμνημονεύτων Εξαρ χος Στέφανος ὁ τοῦ Αὐξεντίου τὸ πραιτώριον μοναστή ριον ἐποίησεν, παννύχους ὑμνῳδίας ἐκτελῶν ἐν αὐτῷ· καὶ πάντες οἱ ἐν τῇ πόλει πρὸς αὐτὸν τρέχοντες εἰδωλολατρεῖν ἐκδιδάσκονται. Ὁ δὲ τύραννος τούτων ἀκούσας, καὶ ὑπερζέσας τῷ θυμῷ, προσκαλεσάμενος ένα ξιφήρη ἄνδρα, τῇ τοῦ Προξίμου ἀξία καταλεγόμενον, ἀπεφήνατο, κελεύσας τοῦτον ἀπᾶραι πέραν τοῦ ἄστεως τὸν ὅσιον, ἔνθα ἦν ὁ σεπτός ναός τῆς ἁγίας καὶ καλλινίκου μάρτυρος Μαύρας, όνπερ ὁ μισάγιος ἕως ἐδάφους κατασκάψας, φονευτήριον ἐποίησεν, καὶ Μαῦραν τὸν τόπον ὠνόμασεν, ἔνθα καὶ τὰς πρὸς τοὺς δαίμονας συνθήκας ἐποιεῖτο. Καὶ μαρτυρεῖ τὸ εἰς θυσίαν δοθὲν τοῦ Σουφλαμίου παιδάριον, περὶ οὗ οὐκ ἔστιν καιρὸς διηγήσασθαι. Εἶτα παρευθὺ διετάξατο επερωτήσεις καὶ ἀνασκυλευ σμοὺς 1 ἐν τῇ πόλει γενέσθαι. Καὶ ὅστις εἶχεν, εἴτε συγγενῆ, ἢ φίλον, ἢ ἀγχιστεύοντα τοῦ μοναχικοῦ καταλόγου τινά, ἢ κἂν ἱμάτιον μελεμβαφές, μετά δαρμούς ἀφορήτους, ἐξορίᾳ παρεπέμπετο. Καὶ ἦν ἰδεῖν ἐπίχαρμα ἐχθρῶν παραδιδόντας οὓς ἤθελον. 40. es Afittis. 97 Maith. XXV, Interim re et nomine Draco, 511 atque tyrannicus imperator, qui omnia gentilium libamenta impiissime celebrare solebat, Brumalia sive dæmonis festum celebrabat, in quo nimirum Dionysium et Brumum tanquam seminum et vini auctores laudibus extollebat. Illa ergo die mane apud Scholarum porticus una cum sibi consentientibus citharadis sedens, turpem Deoque exusam presenti libationi operam dabat, in quam quidem libationem inciderat quintæ litteræ elementum, noînen ferens tertiæ ejus meretricis mulieris Eudociæ. Hic illi ab aliquibus Christo infensis nuotiatum est, Stephanum Auxentii, nefandorum ducem, prætorium monasterium effecisse, pervigiles laudes ibi peragere, omnes cives ad illum accurrere et idololtras esse doceri. Quibus auditis, tyrannus ira excandescens, unum satelliten Proximi dignitate insignem accersivit, lataque sententia illi jussit, ut sanctum Stephanum ultra urbem duceret in eum locum, ubi augustum sancta victoriisque inclyta martyris Mauræ templum situm erat, quod quidem ille sanctorum hostis ad pavimentum usque evertit, et cædium locum fecit, Mauræ nomine eidem indito. Hic 512 etiam cum dæmonibus pacta inibat, vt testis est Suphlamii puerulus in victimai datus, de quo loqui præsentis non est temporis. Postea mox mandat interrogationem et quaestionem in urbe fieri. Quisquis vero vel cognatum, vel amicuum, seu vicinum aliquem e monastico ordine, vel eliam vestem atram habebat, verberibus sævissime cæsus in exsilium mittebatur. Tunc cernere licebat inimicorum gaudium, qui quos volebant prodebant. Ipsi etiam servi leros suos deferebant. Denique f al. Ωσηέ, 6 al. κιθαρώς b al. τοῦ σ' γράμματος Ώσης. i al, ἀνασχυλευμούν, αι άνα το

fetus et gemitus non parvus Byzantium occupabat, Καὶ δοῦλοι δεσπότας διέβαλλον. Καὶ ἦν ὀδυρμὸς καὶ ¡mo gravior, quam qui olim impiorum Juliani et Valentis temporibus exstiterat. Porro ille Proximus sanctuin virum e prætorio › ustulit; cumque collum ejus et manus ligno vinxissel, jussa exsequi festinabat. Tyrannus autem e palatio egressus, in illum viæ publicæ locum ibat, quem Milium appellant. Quo quidem in publico loco a priscis piorum imperatorum temporibus sex sanctæ œcumenicæ synodi depictæ propalam exstabant, fidemque orthodoxam rusticis, peregrinis el privatis hominibus prædicabant. Verum, eas Ba bylonicus 513 tyrannus illis diebus inducta pictura delevit, quarum in loco Satanicum circum, · dæmonisque amantem aurigam depingi jussit, quem aurigam, ut sibi charissimum, id est uranicum melestem, nominavit is, qui coelo et terra indignus crat. Sic illum sanctis Patribus anteposuit. Quis, quæsu, horrore et stupore non percellatur? Quis ejus temeritatem non irriserit, imo non luxerit? O, Salvator meus, tuam tunc infinitam patientiam et lenitatem! Post hæc tyrannus in hoc Milii loco praesidens, omnibus ipsi applaudentibus ejusque liudles celebrantibus, dixit: Nullum animæ meæ solatium esse per perniciosos nefandos licet. Cui respondens quidam ex ejus symmystis exclamavit: Ubinam quæso, domine, illorum hominum vestigium vel monimentum in tua urbe vel alibi superest, cum omnes penitus deleti fuerint? Ecce enim ipsum veritatis hostem, Stephanum Auxentii (obviam ipsi hodie factus) vidi duci ad dignas malorum pœnas gladio dandas. Cui multiformis ille Draco: Enimvero, inquit, quid dulcius Stephano esse potest, quam capitale suppliciumn subire? Equidemn certus sum, eum, a quo carceri inclusus est, hoc desiderio teneri. Verum, 514 non oportet illum hujusmodi mortem tolerare, sed acerbiorem et exquisitiorem. Quippe ipsa etiam Imperatrix non parum nobis succenseret, si sui Brumalii festum cum cæde celebraremus. Mox novus iste Herodes mulierisque mancipium, sanctum Stephanum reduci et carcere includi imperavit. Iterum ergo sanctus Pater in prætorio verba Davidis cum sociis captivis psallebat, Qui habitat in adjutorio Altissimi”, et reliqua psalmi. Interim tyrannus cæremoniis Deo exosis illa vespera cum elamore et cithararum sono peractis, ad convivandum discubuit: et advocatis duobus quibusdam ex eodem patre et eadem matre fratribus, dignitate eminentibus, corpore et anima formosis, jenique omni admiratione dignis, quos postremo » Psal. xc, 1. 1 al. οὐρανιακόν. κωκυτὸς τοῦ Βυζαντίου οὐ μικρὸς ὑπὲρ τὰς πάλαι ἡμέρας Ἰουλιανοῦ τε καὶ Ουάλεντος τῶν ἀθέων. Ὁ δὲ Πρόξιμος ἐκεῖνος τὸν ἅγιον τοῦ πραιτωρίου ἀπάρας, ξύλῳ τε τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ τὰς χεῖρας περιβαλών, πρὸς τὸ διαταχθὲν ἤπειγεν. Ὁ δὲ τύ ραννος τοῦ παλατίου ἐξελθὼν, ἐπὶ τὸ τῆς λεωφόρου δημόσιον, ἔνθα ἐπιλέγεται τὸ Μήλιον ήγετο. Ἐν τούτῳ γὰρ τῷ δημοσίῳ τόπῳ ἐξ ἀρχαίων τῶν χρόνων καὶ τῶν ἐκ πάλαι εὐσεβῶς βεβασιλευκότων, αἱ ἅγιοι ἐξ οἰκουμενικαὶ σύνοδοι ανιστορημέναι οὖσαι προῦπτον ἐφαίνοντο, ἀγροίκοις τε καὶ ξένοις καὶ ἰδίοις τὴν ὀρθόδοξον κηρύττουσαι πίστιν, ἅπερ ὁ νέος Βαβυλώνιος τύραννος ἐν ταῖς ἡμέραις εκείναις καταχρίσας καὶ ἀπαλείψας, τὸ Σατανικὸν ἱππηλάσιον καὶ τὸν φιλοδαίμονα ἡνίοχον, όνπερ καὶ οὐρανικὸν 1 ὠνόμασεν, ὡς αὐτοῦ προσφιλή, ὁ τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς ἀνάξιος, ἀνιστόρησεν, ὑπὲρ τοὺς ἁγίους Πατέρας τοῦτον τιμήσας. Τίς ἆρα οὐκ ἂν φρίξειεν καὶ ἐκπλαγείη, καὶ τούτου ἐπιγελάσειεν, μᾶλλον δὲ θρηνήσειεν τὸ πόλμημα; Ο Σωτερ μου, τῆς τότε σου ἀπεράντου ἀνοχῆς καὶ μακροθυμίας! Είνα προϊσταθεὶς ἐν τῷδε τοῦ Μηλίου τόπῳ, πάντων ἀνευφημούντων αὐτὸν καὶ δοξαζόντων, αὐτός φησιν· Οὐδεμία παραμυθία τῇ ψυχῇ μου διὰ τοὺς λυμαι νομένους ἀμνημονεύτους. Εις δέ τις τῶν αὐτοῦ συμμυστῶν ἀποκριθεὶς ἐξεβόησεν· Καὶ ποῦ ἆρά γε, Δέσποτα, ίχνος τούτων ἢ μνημόσυνον ἐν τῇ πόλει σου πέφανται, ἢ ἐν ἄλλῃ χώρα, πάντων ἐξαλειφθέν των εἰς ἀφανισμόν; ἰδοὺ γὰρ καὶ τὸν τῆς ἀληθείας ἐχθρὸν Στέφανον τὸν τοῦ Αὐξεντίου, προσαπαντήσας τήμερον, ἴδον ἀξίαν τῶν κακῶν δίκην ἀπαγόμενον διὰ τοῦ ξίφους δοῦναι. Ὁ δὲ πολύμορφος ἐκεῖνος Δράκων ἔφη πρὸς αὐτόν· Καὶ τί ἆρά γε τούτου γλυ κύτερον τῷ Στεφάνῳ τοῦ κεφαλικήν δέξασθαι τιμωρίαν; πέπεισμαι γὰρ ὅτιπερ ἀφ' ἦν καθείρχθη, τούτου ἐφίετο. Οὐ δεῖ δὲ αὐτὸν τοιοῦτον ὑποῖσαι θάνατον, ἀλλ᾽ ἢ πονηρότερον και δυσευρετώτερον. Ἐπεὶ καὶ ἡ βασίλισσα οὐ μικρῶς ἀλγήσει καθ᾿ ἡμῶν, ὅτι τὴν ἡμέραν τῆς ἑορτῆς τοῦ ταύτης Βρουμαλίου ἐν φόνῳ τετελέκαμεν. Καὶ παρευθὺ κελεύει οὗτος ὁ νέος Ηρώδης, τὸ γυναικεῖον ἀνδράποδον, στραφή ναι τὸν ἅγιον, καὶ τῇ εἱρκτῇ ἐγκλεισθῆναι. Καὶ αὖθις ὁ Πατήρ πάλιν μετὰ τῶν συνδεσμωτών Δαυϊδικώς Ο ἔψαλλεν ἐν τῷ πραιτωρίῳ· Ο κατοικῶν ἐν βοηθεία τοῦ 'Υψίστου, καὶ τὰ ἑξῆς τοῦ ψαλμοῦ. Ὁ δὲ τύραννος τὴν ἐχθρώδη Θεῷ τελετήν τῇ ἑσπέρᾳ ἐκείνῃ μετὰ κραυγῆς καὶ κιθαρῶν ἐκτελέσας, πρὸς πότον ἀνεκλίθη. Καὶ προσκαλεσάμενος δύο τινὰς ὁμοπατρίους καὶ ὁμομητρίους ἀδελφοὺς ἐν ἀξίᾳ προύχοντας, ὡραίους τε τῷ εἴδει καὶ τῇ ψυχῇ, καὶ πάνυ θαυμαστούς, οὔσπερ ἐσχάτως ζήλῳ φθονή ΝΟΤΑ. Μήλιον. Forum erat publicum Constantinopolis. De quo fusc eruditissimus Cangius Constan top. Christ. lib. 1, p. 72.

σας πεφόνευσεν, λέγει αὐτοῖς· Πρὸς τὸ πραιτώ- præ invidia interfecit: his inquam, accersitis ριον ἀπάραντες τάδε φατὲ Στεφάνῳ τῷ τοῦ Αὐξεν τίου· Εἶδες πόσον του κήδομαι, ὁ βασιλεύς σοι δηλοί, ὅτι καὶ τοῦ φάρυγγος τοῦ θανάτου ἀφαρπάσας σε, τὸ ζῆν ἐχαρισάμην, ὅπως σαυτὸν πείσειας κἂν ἐν ταῖς ἐσχατιαῖς κ ποιῆσαι τὸ ἐμοὶ θυμηρέστατον. Οἶδα δὲ ἐγὼ τὴν αὐτοῦ ἀκαμπῆ καὶ σκληροκάρδιον γνώμην, καὶ πάντως εἰς ὕβρεις τραπεῖ καθ' ἡμῶν· ἀλλ᾽ οὖν εἰ μὲν διὰ πιθανολογίας πείσητε αὐτὸν, εὖ ἂν ἔχοι. Εἰ δὲ μήγε, τοσοῦτον αὐτὸν δαρμοῖς πλήξατε κατά τε τοῦ στόματος καὶ τῶν μεταφρένων, ὅπως τῶν ἐκεῖσε ὑμῶν ἐξερχομένων κακινκάκως 1 παρευθὺ τοῦ ζῆν ἀπαλλαγεῖ. Ἡ δὲ τιμία ἐκείνη ξυνωρὶς τῶν αὐταδέλφων τὸ πραιτώριον καταλαβόντες, καὶ πρὸς τὸν ἅγιον γενόμενοι, τούτῳ ἀπήγγειλαν τὰ τοῦ βασιλέως ῥήματα, εἰς μηδοτιοῦν = τὸν ἅγιον παραβλάψαντες, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ ἐνισχύσαντες πρὸς τὸ ὀρθόδοξον, οὗτινος τὰ ἴχνη κατασπασάμενοι, καὶ εὐχὴν εἰληφότες, παλινοστήσαντες, ἥκασιν πρὸς τὸν ἀποστείλαντα, καί φησιν πρὸς αὐτόν Βασιλεῦ, ἀκμὴν ἐπιμένοντος αὐτοῦ τοῖς προτέροις καὶ καταθε ματίζοντος, τοσοῦτον αὐτὸν κατεπλήξαμεν δαρμοῖς, ὥστε ἄφωνον κεῖσθαι. Λέγομεν δὲ μὴ ζῆν αὐτὸν ἕως αύριον. Καὶ ἐπευφρανθεὶς ὁ ἀλαζών, καὶ μέγα γελάσας, είχετο πρὸς τὴν λαιμαργίαν τοῦ Ἡρωδιακοῦ ἐκείνου πότου ὁ κοιλιόδουλος. dixit: «Ite in prætorium, et hæc Stephano Auxentii dicite: fuperator hæc tibi nuntiat: Vides quantam tui curam gero, meque tibi, postquam te e mortis faucibus eripui, vitam concessisse, quo saltem in extremis, quod mihi maxime cordi est facere consentias. Equidem optime mihi perspectus est durus ejus et flecti nescius animus. Imo nos 515 etiam maledictis lacessel. Verumtamen si vestra eloquentia id illi persuadebitis, bene se res habebit sin minus, tam sævis verberibus illum per os et dorsum cruciate, ut vobis inde redeuntibus, ille e vita male discedat. Itaque venerandum par illud fratrum in prætorium venit: cumque ipsi sanctum virum convenissent, imperatoris quidem verba ei nuntiavere; verum in nulla omnino re ipsi nocuere: sed imo illum ad fidem orthodoxam tuendam confirmarunt. Denique ejus vestigia osculati, et oratione muniti, ad eum, a quo missi fuerant, reverterunt, eique dixerunt: Imperator quia ille in priori adhuc sententia persistebat et anathemata proferebat, ipsum verberibus tantum percussimus, ut sine voce jacentem reliquerimus. Nec vero eum usque ad crastinam diem vitam producturum asserimus. Quibus verbis summe delectatus superbus imperator, magno risu effuso, Herodiaco illi convivio ad explendam ingluviem indulsit, utpote verum ventris mancipium. Sanctus autem matutinis horis surgens Patrum turmam adiit, quibus ait: Salvete, Patres et fratres, salvete, et pro mè orate, ne malus angelus ob meorum debitorum multitudinem obviam 516 meo spiritui veniat. Universis vero non parun lacrymantibus, jussit à se auferri epomidem, analabum et lorum. Ut autem cucultam etiam exuere voluit, restitere Patres: Ne id egeris, Pater, inquiebai t. Equum est te cum sancta veste consummari. Quibus sanctus respondit: Patres et fratres, qui luctatur, nudus luctatur. Nelas vero esse existimo, sanctum hoc indumentum a plebe more canum allatrante ludibrio haberi. His `cum Patres assensi fuissent, ipse sola tunica pellicea amictus cum illis sedens de salute disserebat. Περὶ δὲ τὰς ἔψας ὥρας ἀναστὰς ὁ ἅγιος, καὶ τὸ στίφος τῶν Πατέρων ἐντυχών ἕως πρωῖθεν λέγει· Σώζεσθε, Πατέρες καὶ ἀδελφοί, σώζεσθε, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ εὔχεσθε, ὅπως μὴ πονηρὸς ἄγγελος εἰς ἀπαντὴν εὐρεθῇ μου τοῦ πνεύματος, διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἐμῶν ὀφλημάτων. Καὶ δακρυσάντων ἁπάντων οὐ μικρῶς, κελεύει ἐπαρθῆναι ἀπ' αὐτοῦ τήν τε ἐπωμίδα καὶ τὸν ἀνάλαβον καὶ τὸν λῶρον. ὡς δὲ καὶ τὸ κουκούλλιον ἤθελεν ἐκβαλεῖν, ἐκωλύετο παρὰ τῶν Πατέρων· Μὴ, Πάτερ, λεγόντων, ἅγιε. Μετὰ τοῦ σχήματός σε τοῦ ἁγίου δίκαιόν ἐστι τελειωθῆναι. ῾Ο δὲ ἁγιός φησιν· Πατέρες καὶ ἀδελφοὶ, ὁ παλαίων γυμνὸς παλαίει. Οὐ δίκαιον δὲ ἡγοῦμαι, ἵνα παρὰ λαοῦ ὑλακτοῦντος καθάπερ κυνῶν, τοῦτο τὸ ἅγιον ἀτιμασθῇ καὶ καταπατηθῇ σχῆμα. Εν τούτοις πείσας τοὺς Πατέρας, ἀπὸ μόνου τοῦ δερματίνου χιτῶνος μετ' αὐτῶν καθίσας ὡμίλει τὰ περὶ σωτη ρίας. Ὁ δὲ ἀλαζὼν ἐκεῖνος βασιλεύς, διὰ τοῦ νυκτικόρακος δαίμονος γνοὺς τὰ κατὰ τὸν ἅγιον ἐν τῇ φυ λακῇ παρακολουθήσαντα, καὶ τῶν εὐσεβῶν ἐκείνων αὐταδέλφων, περὶ δευτέραν ὥραν τῆς ἡμέρας τοῦ ύπνου διαναστάς, λεοντιαῖον βρύξας, καὶ εἰς τὰ βα σιλικὰ ἐκπηδήσας προαύλια, βιαίως ηλάλαξεν Τα βία! οὐδείς μοι ὁ βοηθῶν; Τί ἐμοὶ καὶ τοῖς ἀμνημονεύτοις; Τῶν δὲ κοιλιοδούλων αὐτοκλήτων αὐτοῦ σπευδόντων πρὸς τὸ λαιμαργικών, τούτοις προσαπαντήσας εἶπεν· Ποῦ πορεύεσθε, καὶ τίνα ζητεῖτε; Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν· Πρὸς σὲ τὸν πανάγαθον Interim arrogans ille imperator nycticoracis dæmonis opera cognitis iis quæ in carcere a piis illis fratribus erga sanctum virum gesta erant, sub se cundam diei horam e somio surrexit, leonisque instar rugiens, et in imperatoria vestibula exsiliens violento cum ululatu clamavit: 0 vim! nemo mihi adjumento est? Quid mihi et nefandis? Ejus autem helluonibus sponte ad comessandum properantibus ipse occurrens ait: Quo itis, quemve quæritis? Cui illi: Ad te optimum nostrum dominum, ut hac die festa, quæ in honorem impera- * al. ἐσχάταις. I al. κακηνκάκως. mal. τὴν μὲν τοῦ βασιλέως τυραννώδη μανίαν τούτῳ ἀπήγγειλαν, εἰς μηδοτιοῦν, etc.

tricis celebratur, 517 tecum, magne imperator, ἡμῶν δεσπότην, συνευφρανθῆναί σοι τῷ μεγάλῳ βα cssultemus. At ille iterum reclamavit: Non sum σιλεῖ, εἰς τὴν νυνὶ τελουμένην τῆς Αὐγούστης εόρτιον ego imperator. Alius vester imperator est, cujus ἡμέραν. Ὁ δὲ πάλιν ἀντέκραξεν· Οὐκ εἰμὶ ἔγω βαpedibus provoluti et vestigia adorantes, preces al σιλεύς· ἄλλος ὑμῶν ὁ βασιλεὺς, οὗτινος τοῖς ποσὶ κα δ eo exposcitis. Nemo mecum conspirat ad illum λινδούμενοι, καὶ τὰ ἴχνη προσκυνοῦντες, εὐχὰς ἐξαι occidendum, ut quietem in vita cousequar. 11τεῖσθε. Οὐδεὶς ὁμόψυχος μοι πρὸς τὸ ἀποκτείναι lis vero dubitantibus, et percunctantibus, Ecquis τοῦτον, ὅπως σχῇ μου ἄνεσιν ἡ ζωή. Τῶν δὲ διαπο vero alius in orbe terrarum supra te, o do- ρούντων καὶ ἐρωτώντων· Καὶ τίς ἆρά γε ἄλλος ἐπὶ mine, est imperator? ne nobis succense; res- τῆς γῆς ὑπὲρ σὲ βασιλεὺς, ὦ δέσποτα; μὴ ὀργίζου pondit: Stephanus Aurentii, dux nefandorum. καθ' ἡμῶν. Αὐτός φησιν· Στέφανος ὁ τοῦ Αὐξεντίου, Quo quidem nomine vix prolato, subito videre ὁ τῶν ἀμνημονεύτων ο Έξαρχος. Καὶ τὸ μόνον το erat, instar fragoris tonitrui, motum et tumul- θῆναι τὸ ὄνομα, παρευθὺ ἦν ἰδεῖν συγκίνησιν καὶ tum illorum hominum ad prætorium currentium; ὀχλαγωγίαν τῆς συμμορίας ἐκείνης ὡσεὶ βροντῆς quo cum pervenissent, tanquam feroces belluæ in ἦχον, τρεχόντων ἐπὶ τὸ πραιτώριον· ὁ καταλαβόντες, carcerem irruentes, sanguinaria voce custodibus καὶ ὡς θῆρες ἄγριοι τῇ εἰρκτῇ εἰσπηδήσαντες τοῖς clamabant: Hic nobis date Stephanum Auxentii: καπικλαρίοις φονείως ἔκραξον· Δότε ἡμῖν ὧδε At vir ille sanctitate insignis, intrepide illis occur- Στέφανον τὸν τοῦ Αὐξεντίου. Ὁ δὲ πολὺς ἐκεῖνος rens, tanquam ovis se mactare volentibus ait: ἐν ἁγιωσύνῃ ἀτρέμας πρὸς αὐτοὺς ἐξιών, φησίν Ego sum, quem quæritis. Statim ergo illum ὡσεὶ πρόβατον τοῖς σφάττειν ἐθέλουσιν· Ἐγώ εἰμι humi velut agrestes fere projecerunt, funibusque δν ζητεῖτε. Παρ' αὐτὰ δὲ τῇ γῇ τοῦτον προσρή inter catenas, quibus ejus pedes vinciebantur, col- ξαντες ὥσπερ θῆρες ἄγριοι, καὶ ἐν τοῖς σιδήροις, ἐν ligatis, eum in publicam viam traxerunt, calcibus, οἷς ἦσαν ο αὐτοῦ οἱ πόδες ἐγκεκλεισμένοι, κάλους lapidibus et fustibus ejus caput 518 totumque συνδήσαντες, ἐπὶ τὴν δημοσίαν ἔσυρον τοῦτον, κατά corpus verberando. Ut vero, dum sic traberetur, τε τῆς κεφαλῆς καὶ παντὸς τοῦ σώματος λακτίζον primam prætorii januam egressus est, et in atria τες, λιθάζοντες, καὶ ξύλοις τύπτοντες. Ὡς δὲ ἐξει augusti oratorii sancti et magni martyris Theodori, συρόμενος τὴν πρώτην πύλην τοῦ πραιτωρίου, εἰς quod hic situm erat, pervenit, manibus ad terram τὰ πρόθυρα φθάσας τοῦ ἐκεῖσε ὄντος σεπτοῦ εὐκτη relexis suum caput paulum sustentando, oculisque ρίου τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Θεοδώρου, τὰ χεῖρε ad cœlum erectis, extrema salutatione martyrem πρὸς τὴν γῆν ἀντανακλάσας, καὶ τὴν κεφαλὴν μια adoravit. Quod cum sanctum agere advertisset κρὸν ὑποκουφίσας, ὅμμα τε πρὸς οὐρανὸν ἀναπετά quidam ex illis impiis, totus intra seipsum Satana σας, τὸ συντακτήριον καὶ τελευταῖον τὸν μάρτυρα indutus, fremendo dixit: Ecce nefandus tanquam προσεκύνησεν. Ἰδὼν δέ τις τῶν ἀθέων τὸν ἅγιον martyr mori cupit. Deinde ad incendiorum τοῦτο ποιήσαντα, ὅλος ἐν ἑαυτῷ ἐνδεδυμένος τὸν Σε hydrostatas, quos siphones vocant, qui ibidem τανᾶν, βρύξας εἶπεν· Ἴδε ὁ ἀμνημόνευτος ώσε! exsistunt, properavit; quorum ex uno ingens μάρτυς τελευτήν βούλεται. Καὶ εἰσδραμὼν προς lignum, quod antium dicunt, arreptum iracunde τοὺς ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἱσταμένους ὑδροστάτας τῶν contorquens, ad sanctum virum, qui a multitudine εμπρησμῶν, οὔσπερ σίφωνας καλοῦσιν· καὶ ἐξ ἑνὸς trabebatur, præcucurrit, eumque per caput lanτούτων μέγα ξύλον λαβόμενος, ὅπερ ἀντίον λέγουσιν, quam canem percutiens, subito interfecit. Ille όργίλως ἀντανακλάσας, καὶ φθάσας αὐτὸν ὑπὸ τοῦ· porro carnifex Philomates nomen habebat, qui il- πλήθους συρόμενον, καὶ κατὰ τῆς μήνιγγος κρούσας lico prolapsus, a dænione possessus stridensque δίκην κυνός, παρ' αὐτὰ τὸν ἅγιον περόνευκεν. Φιλοdentibus visus est, et ita usque ad suam mortem μάτης ἡ δὲ ἐπίκλην τούτῳ τῷ δημίῳ, ὅστις ῥιφείς a dæmone vexatus est. παρευθὺ δαιμονῶν καὶ τρίζων τοὺς ὀδόντας ἐδείκνυτα ἀλλὰ καὶ ἕως θανάτου αὐτοῦ οὕτως ἣν ὑπὸ τοῦ δαίΟ μόνος παιδευόμενος. Qualis vero oratio describere, vel quæ auris andire possit cruciatus et intolerandos dolores quos sanctus martyr passus est, dum per publicam viam iraheretur? 519 Namque quod ejus membrum ex f.modicis illis lapidationibus expers martyrii et coronæ visum est? Siquidem dum per teriam traheretur, et e pavimento in pavimentum offenderet, manus ejus abscindebantur, digiti cum unguibos decidebant, costæ dirumpebantur, fractæ venæ multa sanguinis effusione terram tingebant. Denique discerpta fibrarum commissura omnia ejus membra apparebant. Quidam insuper immani saxo a al. εἰδωλολατρῶν. Ποῖος δὲ λόγος ἱστορήσειεν ἢ ἀκοὴ παραδέξεται τὰς τοῦ ἁγίου ἐν τῇ σύρσει τῆς δημοσίας μαρτυρίας, καὶ τοὺς ἀνεικάστου; ἐκείνους πόνους; ποῖον γὰρ μέλος τούτου ὤφθη ἀμάρτυρον στεφάνου, ἐκ τῶν ἀμετρήτων ἐκείνων λιθασμών; τούτου γάρ συρομέν νου ἐπὶ τῆς γῆς καὶ προσκρουομένου ἐκ πλακὺς πρὸς πλάκα, χεῖρες ἀποκόπτοντο, δάκτυλοι σὺν τοῖς ὄνυξιν ἐξέπιπτεν, πλευραὶ δὲ τούτου διερρήγνυντο, φλέβες ἐκρησσόμεναι τῷ πλήθει τοῦ αἵματος τὴν γῆν κατέβαπτον, ἵνες 4 διασπώμεναι κατὰ ἁρμογὴν τοῦ τον μεληδόν ἐδείκνυντο. Λίθῳ δὲ μεγάλῳ τούτου εις φονείως τῇ κοιλίᾳ προσκρούσας, διχῶς αὐτὴν ἐλάκ • al. ἔνθα ήταν Pal, Φιλομάτιος. q al. ηνίαι.

κισεν r. Καὶ ἦν ἰδεῖν πᾶσαν τὴν τῶν ἐγκάτων οἶκο- crudeliter in ejus ventrem projecto, illum in duus νομία» σὺν τοῖς ἐντέροις ἐπὶ τῆς γῆς προπτον συ ρομένην δεινῶς. Οντως οὐδὲν τοῦ τοιούτου θανάτου δεινότερον, οὐδὲ ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἐφάνη ποτέ. Καὶ γὰρ μετὰ τὸ ἐκπνεῦσαι αὐτὸν, τοῖς λίθοις καὶ τοῖς ξύλοις τὸ σῶμα νεκρὸν ἔτυπτον. Οὐ μόνον γὰρ οἱ ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες, καὶ παῖδες τὰς διατριβάς κελεύσει τοῦ τυράννου καταλείψαντες, μετὰ τῶν λίθων ἔτρεχον. Αλλ' εἰ καί τις ἀπήντησεν τὸ θεόθυτον τοῦτο ὁλοκάρπωμα, εἰ τοῦτο λίθοις οὐ προσέκρουσεν, εὐθύ Ενας εισεπράττετο, ὡς αὐτοῦ προσφιλὴς καὶ τῶν βασιλέων ἐχθρός. Ὡς δὲ τὸν τοῦ Βοὸς τόπον οἱ σύρον τις κατέλαβον, κάπηλός τις ἰχθύας ἐν τῷ τηγάνῳ κατα πτῶν, ἐπὶ τῆς δημοσίας ἰδὼν τὸν ἅγιον συρόμενον, καὶ δόξας αὐτὸν ἔτι ζῇν, δαλὸν ἐκ τοῦ πυρὸς δραξάμενος, καὶ δοὺς κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ ἁγίου, τὸ ἐπίσθιον μέρος τῆς χάρας, ο λέγεται ημίκρανον, μετ μίσας ἀπέρρηξεν, καὶ διεχέθη ἐπὶ τῆς γῆς τὸ λεπτὸν καὶ ὑλῶδες τοῦ ἐγκεφάλου. Εὐσεβής δέ τις ἀνὴρ ὀνόματι Θεόδωρος ὄπισθεν ἐπακολουθών κρυφιογνώμως, ποιήσας ἑαυτὸν ὀλισθήσαντα, καὶ πρὸς γῆν κεκυφώς, τὸ ἅγιον ἐκεῖνο λείψανον ἀράμενος καὶ τῷ ἐγχειριδίῳ ἑλέξας, καὶ ἔσω τῶν ἱματίων αὐτοῦ τοῦτο κατακρύψας, ἐπείγετο πρὸς τὴν ἀκολουθίαν, ἰδεῖν βουλόμενος ποῦ τὸν ἅγιον ρίψωσιν πρὸς βορὰν τοῖς κυσίν. Ὁ δὲ πονηρὸς ἐκεῖνος λαός πρὸς τὸ μοναστή γιον τοῦ Μονοκιονίου ἥκασιν σύροντες, ἔνθα ἦν ή τοῦ ἁγίου ἀδελφὴ, ὅπως αὐτὴν ἐκβάλωσιν, τοῦ λιθάσαι ἰδίαις χερσὶν τὸν ἀδελφὸν καὶ μάρτυρα. Ἡ δὲ τιμία ἐκείνη καὶ κατὰ ἀλήθειαν ἀδελφὴ τῇ τε φύσει καὶ γνώμῃ τοῦ ἁγίου, προγνοῦσα τὴν ἔφοδον, εἰ; μνῆμα σκοτεινὸν ἑαυτὴν ἐγκλείσασα, διέφυγεν τὸ τοιοῦτον ἐγχείρημα. Αποτυχόντων δὲ τῶν ἀσεβῶν καὶ μὴ εὑρόντων αὐτὴν, αὖθις ἐκ τῶν ἐκεῖσε σύραν τες τὸν ἅγιον, πρὸς τὸν βόθυνον τὸν ἐθνικῶν καὶ και ταδίκων ἠκόντισαν, ἔνθα ἦν ὁ τοῦ ἁγίου μάρτυρός Πελαγίου ναός. "Ον ὁ μισάγιος τύραννος εὑρὼν συμπεπτωκότας καταδίκων τάφον πεποίηκεν, καὶ τὰ Πελαγίου ἐπωνόμασεν. Καὶ ἐφάνη ἐκεῖνο τὸ προφητικῶς ἐναργῶς εἰρημένον· Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη ὁ δίκαιος. Ενθεν οἱ λῃσταὶ ὑποστρέψαντες πρὸς τὸν βασιλέα, ὡς ἀπό τινος πολέμου γενναίως ἀνδραγαθήσαντες, ἐδέχθησαν παρ' αὐτοῦ ἀσμενέστατα. Καὶ οὕτως σὺν αὐτοῖς ὁ τύραννος εἰς πολύκρεων τράπεζαν καθεσθεὶς, τὸν τοῦ ἁγίου πολυειδή θάνατο» ἀκούων, μεγάλως γελῶν κατησχύνετο. Ἐτελειώθη δὲ ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ καὶ ὁσιομάρτυς Στέφανος τῷ πεντηκοστῷ τρίτῳ ' χρόνῳ τῆς αὐτοῦ ἡλικίας, μηνί Νοεμβρίῳ, εἰκάδι ὀγδύῃ, ἐν ᾗ τὸ 4 Isa. Lill, 12. partes discidit; hincque videre erat totam viscerum compagem cum intestinis omnium oculis expositam, truculenter per terram trahi. Profecto nihil hujusmodi morte acerbius vel apud gentiles unquam fuit. Namque postquam etiam exspiravit, lapidibus et fustibus ezanimum cadaver percutiebant. Nec vero soli viri, sed etiam mulieres et pueri, scholis jussu tyranni relictis, cum lapidibus currebant, Quin etiam si quis forte hoc Deo immolatum holocaustum obviam haberet, nisi in illud lapides jaceret, reus agebatur tanquam illius amicus, et imperatorum hostis. Interim, postquam ¡¡ qui sanctum martyrem trahebant, ad Bovis locum accesserunt, 520 caupo quidam, qui pisces in sartagine torrebat, per publicam viam sanctum trahi videns, illum adhuc vivere ratus, titione ex igne arrepto sancti caput percussit, quo quidem vulnere posteriorem capitis partem, quam hemicranum appellant, separavit et confregit, atque humi edusa est cerebri subtilis substantia. Vir autem quidam religiosus, Theodorus nomine, qui occulta mente a tergo sequebatur, se lapsum simulans, seque in terram inclinans, sanctas illas reliquias sustulit et sudario involvit, quibus intra sua vestimenta absconditis, sequí festinavit, videndi desiderio, quemuam in locum sanctum martyrem cibum canibus projicerent. Nefarius vero ille populus sanctum trahendo, venit ad monasterium Momocionii, ubi sancti soror degebat, ut nempe illam ad fratrem et martyrem propriis manibus lapidandum cogeret. Verum, veneranda illa et natura et animi sententia sancti revera soror, incursu præcognito, sese in tenebrosun monumentum incluserat, quo pacto illorum conatus effugit. Itaque impii frustrati, illa non inventa, rursus inde sanctum traxere, eumque in paganorum et damnatorum foveam dejecere, ubi nimirum sancti martyris Pelagii 521 templum olim erat, quod cum lapsum reperisset sanctorum hostis tyrannus, damnatorum sepulcrum effecit, Pelagiique titulo insignivit. Tune illud prophetæ dictum luculenter apparuit: Et cum sceleratis reputatus est ¹ justus. Inde isti latrones ad imperatorem reversi, quasi in aliquo bello egregie sese gessissent, ab eo amantissime excepti sunt, quibuscum tyrannus ad lautain mensam sedens, multiplicem sancti mortem audiendo, vehementerque ridendo sese dedecorabat. Porro sanctus Dei martyr Stephanus obiit quinquagesimo tertio suæ ætatis anno, mense Novembri, die vigesima octava, qua elementum littera f al. ἐλάχισεν. • al. συμπίπτοντα. ' Regius Codex non habet τρίτῳ. NOTÆ. Βοὸς τόπον, forum erat Constantinop. a love erco sic dictum. Vide Constantinop. Christ. lib. 1, p. 82

a Brumalistis demnonan cultoribus cum pompa στοιχεῖον τοῦ παρὰ τῶν φιλοδαιμόνων η έκπομε celebratur. Æquum vero non est, o dilecti, silentio mandareʼmiracula, que post ejus mortem in laudem et gloriam sui famuli universorum Deus putravit. Siquidem ipse apud Scripturam clamat: Sed qui me glorificant, glorificabo, et qui me contemnunt, erunt ignobiles*: Dum ergo sanctus martyr acerba illa et crudeli morte traberetur, quamvis aer ab aurora valde serenus fuisset, solaribusque radiis ad horam tertiam refulsisset, subito nubes 522 quædam ignea circa orientalem partem Constantinopolis orta est ad verticem montis, unde sanctus venerat. Qua: quidem nubes summas postea urbis partes occupans, per totum aerem nigra facta est. Tonc videre erat diem et non diem, tenebrasque et non noctem. Vehementi insuper procella excitata, tauta grandinis moles in solanı urbem effusa est, ut complures propter validum impetum, quo decidebat, fuerint periclitati, nec parum labefactatæ sint virentes urbis segetes. Interim vero plebs religiosa quæ supererat, cum fidelissimis mulieribus tacite secum gemebat, Deumque propitium reddere satagebat, ut gravissimum periculum cessare concederet; quod utique Deus, qui orationem timentinm se exaudire solet, fecit ad majorem ignominiam et opprobrium impii purpuraque indigni imperatoris. Ille autem, cujus superius memini, vir religiosus Theodorus, qui confractas capitis reliquias collegerat, suoque iu sinu abdiderat; ipse, postquam sanctus martyr projectus fuit, rediit, et ad sacratissimum sancti Patris nostri Dii monasterium accessit, cujus præposito clam secretoque in loco rem totam et 523 quidquid die illa circa sanctum actum fuerat retulit. Quibus auditis, præfectus non mediocriter luxit, magnoque emisso suspirio, pium Theodorum in dextrum monasterii oratorium sancto protomartyri Stephano sacrum conduxit, extractoque loculo, sacras sancti martyris reliquias in eo conclusit, præsente etiam quodam Stephanila, illius monasterii puerulo. Quas reliquias cum ambo adorassent, illas intra altare et sacra septa deposuere, secum tantum hujusce facti anemoriam retinentes. Verum, parvo tempore interjecto, vir religiosus Theodorus a quibusdam Christi hostibus apud imperatorem delatus est, tanquam imaginum adorator. Quam ob causam infernus ille draco euin cuni uxore et liberis in Siciliæ insulam exsulem duci jussit; quod quideın sine mora factum est. Sed postquam vir pius plurimis annis in exsilio præteritis, in oblivionem venisset, quonam modo Deus, qui justus est judex, eum sancti martyris Stephani interventu in propria restituerit, jam su:m dicturus. 1 1 Reg. 11, 30. πεύεται Βρουμαλιστών. Διὸ, ἀγαπητοί, οὐκ ἄξιον παραδοῦναι σιωπῇ καὶ μετὰ θάνατον τὰ τοῦ ὁσίου θαυμαστὰ πράγματα, ἅπερ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ἐποίησεν εἰς ἔπαινον καὶ δόξαν τοῦ αὐτοῦ θεράποντος· αὐτὸς γὰρ Γραφικῶς βοᾷ· Ἀλλ' ἢ τοὺς δοξάζοντάς με δο ξάσω, καὶ οἱ ἐξουθενοῦντές με ατιμασθήσονται, Ἐν γὰρ τῷ τὸν ἅγιον σύρεσθαι τῷ πικρῷ ἐκείνῳ καὶ ἀνηλεεῖ θανάτῳ τοῦ ἀέρος ἀπὸ ἕωθεν εὐκρασίαν πᾶσιν εὐδίως· ἔχοντος, καὶ τὰς ἡλιακὰς ἀκτῖνας φρυκτωρούν τος ἕως ὥρας τρίτης, ἄρνω νέφος τι πυρῶδες ἐγενήθη περὶ τὸ ἑῷον μέρος τῆς Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὴν κορυφὴν τοῦ ὄρους, ἐξ οὗπερ ὁ ἅγιος ώρμητο. Εἶτε περὶ τὰ ἄκρα τῆς πόλεως φθάσαν συμμελανονται παντὶ τῷ ἀέρι. Καὶ ἦν ἰδεῖν ἡμέραν, καὶ οὐχ ἡμέ ραν, καὶ σκότος καὶ οὐχὶ νύκτα. Σφοδρᾶς δὲ καται· γίδος ἀναφυσηθείσης, συνεξεχύθη αῦτος & χαλάζης τοσοῦτον ἐπὶ τὴν πόλιν καὶ μόνον, ὥστε πολλούς κινδυνεῦσαι ἐν τῷ ῥαγδαίως ταύτην καταφέρεσθαι, καὶ οὐ μικρῶς λυμήνασθαι τὰς ἐν τῇ πόλει χλοε ρὰς ἀρούρας· τὸν δὲ καταλειφθέντα εὐσεβῆ λαὸν κλαίειν κρυφιογνώμως, καὶ ἐξιλεοῦσθαι τὸ θεῖον, ἀνάπαυλαν δοθῆναι τοῦ ἀφορήτου κινδύνου, σύν πιστοτάταις γυναιξίν, ὁ καὶ πεποίηκεν ὁ είσα ακούων τῆς δεήσεως τῶν φοβουμένων αὐτὸν Θεὸς, πρὸς μείζονα στηλίτευσιν καὶ ὀνειδισμὸν τοῦ τῆς αλουργίδος ἀναξίου ἀσεβοῦς βασιλέως. Ὁ δὲ πρὸ ἀνωτέρω μνημονευθείς θεοφιλὴς ἀνὴρ Θεόδωρος, ὃς λαβὼν τῆς κάρας τὸ ἀποκλασθὲν λειψανον, ἐν τῷ αὐτοῦ κόλπῳ ἀπέκρυψεν, οὗτος πάλιν νοστήσας 5 μετὰ τὸ ῥιφῆναι τὸν ἅγιον, καταλαμβάνει τὴν εὐαγεστάτην μονὴν τοῦ ὁσίου Πατρός ἡμῶν Δίου" καὶ ἐν κρυφαίῳ τόπῳ τὸν τῆς μονῆς προεστώτα λα δόμενος, ἀνατίθησιν αὐτῷ τὸ πρᾶγμα, καὶ τὰ κατὰ τὸν ἅγιον τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ συμβάντα. Ὁ δὲ ἡγούμενος οὐ μετρίως θρηνήσας καὶ στενάξας μέγα, παραλαβὼν τὴν θεοφιλῆ Θεόδωρον, ἀναφέρει αὐτὸν ἐν τῷ τῆς μονῆς δεξιῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου· καὶ ἐκβαλὼν λαρνακίδιον, καὶ ἐν αὐτῷ τὸ ἱερὸν τοῦ ἁγίου ἐγκλείσας λείψανον, συμ παρόντος καί τινος Στεφανίτου παιδαρίου μικρού τῆς παρούσης μονῆς· καὶ ἀμφοτέρων προσκυνη σάντων, τοῦ θυσιαστηρίου ἔσω καὶ τῶν ἱερῶν περὶ· βόλων ἀπέθεντο, καθ' ἑαυτοὺς καὶ μόνον τὴν μνήμην φέροντες. Καιροῦ δὲ παρῳχηκότος ὀλίγου, διεβλήθη παρά τινων μισοχρίστων πρὸς τὸν βασιλέα ὁ θεοτι λὴς ἀνὴρ Θεόδωρος, ὡς ὅτι προσκυνητῆς εἰκόνων ἐστὶν, καὶ κελεύει ὁ βύθιος δράκων τὸν ἄνδρα ἐξόρι· στον ἀπαχθῆναι σὺν γυναικὶ καὶ τέκνοις ἐν τῇ τῆς Σικελίας νήσῳ, ὅ καὶ παρευθὺ γέγονεν. χρόνων δὲ πλείστων παρεληλυθότων, καὶ τοῦ θεοφιλούς ἀνδρὸς πρὸς τὴν ἐξορίαν ἀπολησμονηθέντος, ὁ δίκαια κρίνων Θεός πῶς τοῦτον ἐν τοῖς οἰκείοις ἀποκαθιστῇ διὰ τοῦ ὁσίου μάρτυρος Στεφάνου, ἔνθεν ἐρῶ. ϋ al. φιληδόνων. v al. εὐδίαν. * al. στίφος. al. παλινοδίας. * al. μιαροῦ.

Τοῦ γὰρ προμνημονευθέντος μειρακίου Στεφανί- Stephanites ille adolescens, quem supra memoτου εἰς μέτρον ἡλικίας πεφθακότος, ἠξίου τὸν αὐτοῦ ravi, congrua ætate provectus, sum præfectum ἡγούμενον τὴν τοῦ διακόνου λαβεῖν χειροτονίαν. Τοῦ rogavit, ut diaconi 524 ordinem accipere sibi δὲ διαναβαλλομένου διὰ τὸ νέον εἶναι τοῦτον ἀκμὴν, permitteret. Quod cum differret praefectus, eo quod οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὅτι ἐγίνωσκεν τὰ κατ' αὐτὸν, ἐκ τοῦ adhuc juvenis erat, sibique optime notus, utpote ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τοῦτον ἀναquem a tenera ætate propriis manibus educaveral: τραφῆναι· ἀποτυχὼν τῆς αἰτήσεω;, καὶ τὸν ἡγούμε- ile petitione frustratus, post intentatas praefecto ini νον ἐπαπειλησάμενος, τὸ λαρνακίδιον, ἐν ᾧ ἦν τοῦ nas, capsam, quæ sancti Stephani reliquias contineἁγίου τὸ λείψανον, κεκλοφώς, εἰς τὰ βασίλεια είσ bat, furatus est, atque in aulam imperatoris cuεπήδησεν, ἀπαγγέλλων τῷ τυράννῳ τὸ δράμα· ὅτι, currit, factum tyranno declaraturus. Meus præφησίν, Ὁ κατ' ἐμὲ ἡγούμενος, τῶν ὑπὸ σοῦ φουfectus, inquit, o imperator, inimicorum, quos mori νευομένων ἐχθρῶν τὰ ὀστᾶ προσκυνῶν ἁγίους ἀπο jussisti, ossa adorat, eosque sanctos appellat: te καλεῖ, καὶ σὲ τύραννον καὶ νέον Ἰουλιανὸν ἀποκηρύτα vero tyrannum et irovuin Julianum esse prædicat, τει, σὺν τῷ ἐξορισθέντι Θεοδώρῳ τῆς Δαλμάτου· ἐν cum Theodoro Dalmati, quem in Siciliam relegaΣκελίμ. 'Ο δὲ τύραννος ὑπερζέσας τῷ θυμῷ, κε- sti. Quibus ira incensus tyrannus, statim imperat λεύει παρευθὺ τὸν μὲν ἡγούμενον ἐν χειροπέδαις ἐπὶ præfectum manicis vinctum in carcerem includi, τῆς εἰρατῆς ἐγκλεισθῆναι, τὸν δὲ Θεόδωρον τῷ τάχει Theodorum vero celeriter e Sicilia remigrare, pœἐκ Σικελίας επανακάμψαι, πρὸς τὸ δοῦναι δίκας τοῦ nas facinoris daturum. Illi porro qui eos prodiderat, τολμήματος· παραγγείλας τῷ αὐτοὺς παραδόντι 5, capsam diligenter servar jubet, donec ambo proἐπιμελῶς φυλάξαι τὸ λαρνακίδιον, ἕως τῆς τῶν ἀμ- priis oculis convincantur. Postea vero quam Theoφετέρων αὐτοψει ελέγξεως. Εἶτα τοῦ ἀνδρὸς ἐπανα- dorus ad imperatoriam urbem accessit, imperator κάμψαντος, καὶ τὴν βασιλεύουσαν καταλαβόντος, δ proditorem solum assumpsit, quem cum ea quæ βασιλεὺς τὸν προδότην μόνον προσλαβόμενος, καὶ adversus viros justos facienda erant docuisset, τοῦτον τὰ κατὰ τοὺς δικαίους ἄνδρας διδάξας, φέροντα eumdem capsam ante faciem ferentem dimisit. εἰς πρόσωπον καὶ τὸ λαρνακίδιον, ἀπέλυσεν αὐτόν· 525 Postridie tribus illis in imperatoris conspeτῇ δὲ ἐπαύριον κατ' ὄψιν τοῦ τυράννου παραστάν clum prodeuntibus, proditor praefectum et pium viτων • τῶν τριῶν, διήλεγχεν ὁ προδότης ἐπὶ πάντων, rum Theodorum coram omnibus accusavit, seque τόν τε ἡγούμενον καὶ τὸν θεοφιλή Θεόδωρον, τήν τε boram, diem, et sanguine tinctum sudariumi ostenὥραν καὶ ἡμέραν καὶ τὸ ἡμαγμένον ἐγχειρίδιον σὺν surum dixit, nisi rem confessi fuerint. Quod cum τῷ λειψάνῳ προδεικνύειν 4, εἰ οὐ πείθονται, ἔλεγεν. religiosi viri fateri recusarent, simularentque miΤῶν δὲ θεοφιλῶν ἐκείνων ἀνδρῶν ἄρνησιν ἀναλαβόν hil eorum quæ dicebantur, verum esse; imperator των, προσεποιοῦντο μηδὲν ἀληθὲς εἶναι τῶν λεγομέ ad proditorem clamavit, ut ad illos convincendos, νων· τοῦ δὲ βασιλέως πρὸς τὸν προδότην κεκραγότος capsulam educeret, quam nempe ob hanc causam εἰς ἔλεγχον ἐκβαλεῖν • τὸ λαρνακίδιον, ὅπερ διατα jussus occultaverat. Verum, admirabile fuit speχ εὶς ἀπέκρυψεν, τοῦ δεῖξαι τοῦτο εἰς ἔλεγχον· ἦν ctaculum, illam momento evanuisse, nec ad lanc ἰδεῖν παράδοξον θέαμα, ἐν ῥιπῇ ἀφανὲς τοῦτο γενέ- diem repertam esse. Ea re multo rubore suffusus σθαι, καὶ μὴ εὑρίσκεσθαι ἕως τῆς σήμερον. Εν versipellis imperator, veritus ne tale miraculum τούτῳ πλειοτέρως καταισχυνθείς ο πολύμορφος τύ Byzantinis manifestum fieret (namque a plurimis ραννος, καὶ καταγνούς μή πως γνωσθῇ τὸ τοιοῦτον sanctus appellabatur et noscebatur), inimicum illum θαῦμα παρὰ τῶν 1 Βυζαντίων (τοῖς γὰρ πολλοῖς et proditorem verberibus acerbissime cæsam in Άγιος ὠνομάζετο, καὶ ἐγνωρίζετο), τούνεκα τὸν ἐχ- peregrinam regionem relegavit: honoratos vero θρὸν ἐκεῖνον καὶ προδότην μετὰ δασμοὺς ἀφορήτους illos viros, quamvis noleus, in propria restituit, ἐξόριστον εἰς ἀλλοδαπή χώραν πεποίηκεν· τοὺς δὲ Deum in omnibus laudantes, qui per suum sanctum τιμίους ἄνδρας καὶ μὴ βουλόμενος τοῖς οἰκείοις ἀπὸ se sine periculo mirifice servaverat. εκατέστησεν, δοξάζοντας ἐπὶ πᾶσιν τὸν Θεὸν, τὸν διὰ τοῦ ἁγίου αὐτοῦ θαυματουργήσαντα, ἀκινδύνους του τους φυλαχθῆναι. Τί δὲ καὶ ἡ δολία ἐκείνη δουλὶς, περὶ ἧς ἀνωτέρω γέγραπται, ἥτις τὴν κυρίαν καὶ τὸν ἅγιον, διδαχθεῖσα παρὰ τῶν ἀσεβῶν, διέβαλεν καὶ κατηγόρησεν, συνθή κας παρ' αὐτῶν εἰληφυῖα, ελευθεροῦσθαί τε καί τινι ζεύγνυσθαι τῶν τοῦ παλατίου, ὁποῖον ἔσχεν τοῦ βίου τὸ τέλος ἐν ἐχθίστῳ καὶ πονηρῷ θανάτῳ, οὐ δίκαιον σιωπῇ παραπεμφθῆναι. Μετὰ γὰρ τὸν τῆς κυρίας αὐτῆς ἐκ τοῦ ἀφορήτου ἐκείνου δαρμοῦ ἀθλοφορικὴν θάνατον, καὶ τοῦ ἁγίου τὴν διὰ μαρτυρίου τελείωσιν, μηδὲν ἐκ τῶν πρὸς αὐτὴν συνταχθέντων ἐπιτυχοῦσα, Aquum etiam non est silentio prætermitti, quam infelicem et acerbam mortem 526 obierit vafra illa ancilla, de qua superius scriptum est, quae scilicet ab impiis edocta, in dominam et sanctum Stephanum calumnias et crimina fiuxit, spe libertatis consequendæ, et matrimonii contrahendi cum aliquo e palatio, ut cum ipsa pacti fuerant. Itaque cum post triumphalem suæ dominæ ex intolerandis verberibus obitum, et sancti Stephani martyrium ac consummationem, nihil eorum quæ sibi proέχε • al. Δελμάτου b al. τὴν αὐτοὺς παραδώσαντα. c al. παρασταθέντων. d al. προδεικνύων. c al. ixβάλαι. 1 al. τινων.

missa erant, obtineret; supra memoratum Callistum κατεπανίσταται τῷ προλεχθέντι Καλλίστων καὶ τῷ et publicanum Aulicalamum his verbis adorsa est: Nisi ea quæ mihi polliciti estis, implebitis, vestras fraudes et contumelias, quas in sanctum machinati estis, per mediam urbem prædicabo. Anxii illi facti, deliberatione habita, quemdam notarium ejusdem Nicomedia publicani ipsi matrimonio jungunt. Verum, cum pariendi tempus advenisset, nova Illa vipera duos filios genuit. Post aliquod deinde tempus vidua viro facta, cum sola media inter filios dorm.iret, sub mediam noctem nescio quo impetu agitati iuf.ntes surrexerunt, atque illi viperæ partus duo matris ubera apprehensa comederunt. Itaque orto die inventa est mater mortua cum filiis, qui 527 adhuc cruentatas uberum carnes dentibus tenebant. Hac miserabili pena frauduJenta illa et sancti accusatrix ancilla vitam pessime abrupit, atque in æternum supplicium dejecta est. Nec ea in re iniquus fuit Deus, qui labia dolosa et linguamı magniloquam ³, ut cum Davide loquar, cito disperdit: qui vero illum glorificant, illos etiam post mortem glorificat. Hæ sunt istius mei minimi operis veræ historiæ, quas ego quidem collegi a sancti proximis, notis, cognatis, sociis, contubernalibus et discipulis, alque etiam a tyranni symmystis, qui in hac vita etiamnum superstites sunt. Tu vero; o venerande Pater, illius collis, speluncae, vitæque generis suc cessor, sanctissime Epiphani, qui meæ ignorantiæ et ingenii tarditatis nulla ratione habita, ad hoc opus aggrediendum meæ vilitati auctor et hortator fuisti, hæc pauca quæ ex multis absque ulla mora tuarum orationum Deo gratissimarum virtute adjutus excerpsi et tibi offero, quæso, accipe. 528 Quid vero ad te loquar, ο Pater el sancte martyr, victor cæteris victoribus longe præstantior, re et nomine Stephane, sive corona? Siquidem supra humanas vires est tuum martyrium. Cum ergo illorum laudes humanam facultatem superant quorum facta singularia sunt: idcirco meæ inopie obicibus tuo interventu ex parte perfractis, tua gesla illustro et celebro, tibique tuamet olerens, tuum caput Deo ipso coronatum hymnis exorno. Verum enimvero, dum hæc tibi munera offero, malorum quibus mea infortunata et peccatrix anima premnitur, liberationem peto. Itaque, o Dei martyr, tu qui solus Christum Dominum pro ipsius imagine patiendo et sanguinem effundendo imitatus es: o nove custos et intercessor nostri generis: o daemonum exterminator, erroris idolorum eversor, sanctarum imaginum adorator: o 3 Psal. 31, 4. Fal. συσσίτων. al. ο. φορολόγῳ Αὐλικαλάμω, ότιπερ Εἰ μὴ τὰ εἰς ἐμὲ συνταχθέντα πληρώσητε, μέσον κηρύξω τῆς πόλεως, τάς τε πανουργίας ὑμῶν καὶ τὰς πρὸς τὸν ἅγιον λοιδορίας. Ἐν ἀμηχανίᾳ δὲ τούτων γεγονότων, συμβούλιον τα ποιήσαντες, συζευ γνύουσι ταύτῃ νοτάριόν τινα τοῦ αὐτοῦ τῆς Νικομη δείας φορολόγου· καὶ ἐν καιρῷ φθάσασα τοκετοῦ ἡ νέα αὕτη ἔχιδνα, γεννᾷ παῖδας δύο. Μετὰ δὲ χρόνον τινὰ μονιὰν σχοῦσα ἐκ τοῦ ἀνδρὸς, καὶ μόνης αὐτῆς μετὰ τῶν τέκνων μέσον κοιμωμένης, περὶ τὰς μετ σονυκτίους ὥρας ἐν ἐκστάσει γενόμενα τα βρέφη, διαναστάντα καὶ ἐπιλαβόμενα τῶν ἀμφοτέρων αὐτῆς μασθῶν, τὰ ἐχιδνότοκα ταῦτα διέφαγον αὐτούς. Καὶ οὕτως ἡμέρας γενομένης, εὗρον τήν τε μητέρα καὶ τὰ βρέφη νεκρά, ἀκμὴν κρατοῦντα τοῖς ὁδοῦσιν ἡμεν μένας τὰς τῶν μαζῶν σάρκας. Καὶ ταύτην τὴν ἐλεεινὴν δίκην ὑποίσασα ἡ δολία δουλὶς καὶ τοῦ ὁσίου κατηγορήτρια, κακινκάκως τὸ ζῆν ἀπέρρηξεν εἰς ἀτελεύτητον παραπεμφθεῖσα κόλασιν. Καὶ ἐν τούτῳ οὐκ ἄδικος ὁ Θεὸς ὁ τάχιον ἐξολοθρεύων χείλη δόλια, Δαυϊδικῶς εἰπεῖν, καὶ γλῶσσαν μεγαλορήμονα, τους δὲ δοξάζοντας αὐτὸν δοξάζων καὶ μετὰ θάνατον. Ταῦτά μου τοῦ ἐλαχίστου τοῦδε πονήματος, τὰ ἐκλεχθέντα παρὰ τῶν τοῦ ὁσίου ἀγχιστέων, γνωρί μων, συγγενών, συνοίκων 6, ὁμορόφων, καὶ φοιτη τῶν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παρὰ τῶν τοῦ τυράννου συμ μυστῶν, τῶν ἀκμὴν ἐν τῷδε τῷ βίῳ συζώντων, ἀληθινὰ διηγήματα. 'Αλλ', ὦ Πάτερ τίμιε, καὶ τοῦ αὐτοῦ βουνοῦ καὶ τοῦ σπηλαίου καὶ τοῦ τρόπου διά δοχε, οσιώτατε Επιφάνιε, ὁ καὶ πρὸς τὸ τοιόνδε ἐγχείρημα επιτάξας καὶ προτρεψάμενος τὴν ἐμὴν ταπεινότητα, παριδών τήν τε ίδιωτείαν καὶ νωθρείαν μου, δέχοιο ἅπερ καὶ ἔκνου παντὸς δίχα, ἐκ τῶν πολλῶν ὀλίγα συλλεξάμενος ἐπιφέροιμι, συνεργόν προκατασχὼν ἐν τούτοις τῶν σῶν εὐπροσδέκτων Θεῷ εὐχῶν τὴν καλλιέπειαν. Τι δὲ καὶ πρὸς σὲ φθέγξομαι, ὦ Πάτερ ὁσιόμαρτις καὶ ἀθλοφόρε ὑπὲρ ἀθλοφόρων φερώνυμε Στέ φανε; ὑπὲρ γὰρ ἄνθρωπον ὑπάρχει σου τὸ μαρτύριον ὧν ὁ δὲ τὸ ἔργον ἐξαίρετον, καὶ ὁ ἔπαινος ὑπὲρ ἄν θρωπον. Διὸ τῆς ἀπορίας τὸ σκυθρωπὸν ἐκ μέρους ταῖς σαῖς πρεσβείαις παρανοίξας, τὰ σὰ καταλαμ πρύνων γεραίρω, καὶ τὰ σὰ σοὶ προσκομίζων, ὡς ἐχ λειμώνων ἄνθεα, τὴν σὴν θεοστεφῆ ἀνυμνώ κάραν. Καὶ ταῦτά σοι δωροφορῶν, ἐλευθερίαν αἰτῶ τῶν κατεχόντων δεινῶν τὴν ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις ταλαιπωροῦσάν μου ψυχήν. 'Αλλ', ὦ Θεοῦ μάρτυς, ὁ μόνος τὸν Δεσπότην Χριστὸν τῷ ὑπὲρ αὐτοῦ τῆς εἰκόνος πάθει καὶ τῇ ἐκχύσει τοῦ αἵματος μιμησάμενος· ὦ καινὲ φύλαξ καὶ πρεσβευτὰ τοῦ γένους ἡμῶν· ὦ δαιμόνων ὁλοθρευτά, εἰδώλων τε πλάνης καθαιρέτα, καὶ ἁγίων εἰκόνων προσκυνητά· ὦ νοσούντων ἰατρὲ καὶ παντοίων νοσημάτων φυγαδευτά· ᾧ καταπονού

ut μένων ὑπέρμαχε, καὶ χειμαζομένων ἀκύμαντον ægrotantium medice et varii generis morborum deὁρμητήριον· ὦ πτωχευόντων χορηγὲ, καὶ ἐπι ξενουμένων ἀνελλιπές παραμύθιον· ᾧ πεπλανη μένων ὁδηγέ, καὶ τῶν ἤδη πεπιστευκότων όρθοδόξων τὸ στήριγμα· ὦ φωστήρ παγκόσμια φω τίζων ψυχὰς τῇ αἱρέσει ἐσκοτισμένας· ᾧ ἀγγέλων συνήμιλε, καὶ τῶν ἀρχαγγέλων συγχορευτά· ὦ τῆς ἁγίας Τριάδος θεράπον καὶ ψυχῶν ἀνθρωπίνων ἱερουργέ· ὦ εὐπρόσδεκτος προσφερομένη θεῷ εὐχὴ ὑπὲρ τῶν ἐν ἀληθινῇ πίστει δεχομένων καὶ δοξαζόντων σου τὸ μαρτύριον, ὦ ἐλατὴρ ἐκ Θεοῦ τοῖς ἀκο μὴν τῇ αἱρέσει τῶν Χριστιανοκατηγόρων ἐμμένουσιν, καὶ δίκην ἀσπίδος κωφῆς μύουσιν τὰ ὦτα, μὴ ἐθέλοντες ἡ ἀκούειν ἢ πιστεύειν τὰς τὰς ἀθλητικάς παλαίστρας· καὶ ἵνα συντόμως είπω, ὦ παντὸς ὀνόμα τος ἀγαθοῦ καὶ πάσης κρείττονος πράξεως υπερεκτει· νόμενε δίκαις i, ἀσκητῶν ἐγκαλλώπισμα, ὁσίων ἐκλόγιον, μοναστῶν σύστημα, καθηγητῶν λαμπτήρ, ὑποτακτικῶν ἅμιλλα, καὶ μαρτύρων ὁμόστεφε ἅγιε Στέφανε, δέχου νῦν τὸν παρ' ἐμοῦ λόγον, ὡς Θεοῦ Λόγου γνήσιος θεράπων, μίμησαι καὶ ἐν τούτῳ Χρι στὸν, τὸν τὰ δύο λεπτὰ τῆς χήρας ὑπὲρ τὰς ἄλλων • πολυτίμους προσφοράς ἐπαινέσαντα· μὴ ἀποστρέ ψῃς μου τὸ τῶν λόγων ἀλάβαστρον, ὡς οὐδὲ ὁ Δεσπότης Χριστὸς τῆς πόρνης, εἰ καὶ μὴ τὸ εὐῶδες ἐγὼ διὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἐπάγομαι· μονὴν ποίησον ἐν τῇ ταπεινῇ μου ψυχῇ, ὡς καὶ ὁ Χριστὸς ἐν τῇ τοῦ Ζακχαίου οἰκίᾳ· τελώνησον ἐν ἐξετασμῷ τὸν τελωνήσαντά με διάβολον· ἀνέλκυσόν με τοῦ βυθοῦ τὸν βεβαπτισμένον τοῖς πάθεσιν· ζωοποίησον ταῖς σαῖς δεήσεσιν ἐμὲ τὸν νενεκρωμένο͵ τοῖς παραπτώμασιν· προσάγαγε τῷ Χριστῷ τὸν μακρυνθέντα τούτου, τοῖς ἐμοῖς ἁμαρτήμασιν· συγκέρασον ἐλαίῳ οἶνον, ὡς ἰατρὸς εὐσπλαγχνος· καὶ τὰς ἀσθενείας τοῦ ἁμαρτωλοῦ μου σώματος ἴασαι, ἵνα κἀγὼ ὁ ἀνάξιος τῆς τε ψυχικῆς ἅμα καὶ σωματικῆς ἰατρείας ἐν ἀπολαύσει διὰ σοῦ γένωμαι· καὶ ὡς ἐν τῷδε τῷ βίῳ, τῇ ὀνομασίᾳ τῆς κλήσεως, παμμακάριστε Στέφανε, συνώνυμός σοι γέγονα, καὶ τῆς αὐτόθι ὁμόκληρος κ ὀφθῶ δεξιᾶς παραστάσεως, σὺν πάσῃ ταύτῃ τῇ ὀρθοδόξῳ ὁμηγύρει 1 τῇ πιστῶς εὐφημούσῃ σε μετὰ μαρτύτων ἅγιον μάρτυρα, ταῖς τῆς παναγίας Θεοτόκου ιητρικαῖς πρεσβείαις, καὶ πάντων τῶν ἁγίων, ἅμα καὶ ταῖς εὐπροςέκτοις Θεῷ ὁσίαις εὐχαῖς σου, δόξαν ·ναπέμπων σὺν αὐτῇ ἐπὶ πᾶσιν, τῷ σε φερωνύμως στεφανώσαντι Χριστῷ τῷ παμβασιλεῖ Θεῷ ἡμῶν, Η πρέπει τιμὴ καὶ προσκύνησις σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ καὶ τῷ ζωοποιῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. convenit hovor et adoratio cum ejusdem Patre, qui et semper, et in sæcula seculorum. Amen. pulsor: o aflictorum defensor, et mediis in fluctibus periclitantium portus tranquillissimus: o pauperum administrator et peregrinorum nunquam deficiens consolatio: o dux errantium, et fulcimentum orthodoxorum jam credentium: o luminare pulcherrimum 529 animas tenebris hæreseos ol. volutas illuminans: o angelorum sodalis et archangelorum socie: o sancta Trinitatis cultor, t animarum humanarum sacerdos: o pergratum vo. tum Deo oblatum pro his qui cuin vera fide tunin martyrium suscipiunt, et laudibus celebrant: 0 divine expulsor illorum qui in hæresi Christianos calumniantium persistunt, quique instar aspidis surde suas aures obstruunt, tuas athleticas pilastras sive certainina audire vel credere recusantes. Denique, ut breviter dicam, ο juste, qui omni bono nomine et omni meliore actione præstas: o ascetarum ornamentum, sanctorum delectus, monachorum vinculum ac robur, fax superiorum, inferiorum æmulatio, una cum martyribus coronate sancte Stephane, mea verba grata habe, ut verus Dei Verbi servus. In hoc quoque imitare Christum, qui duos viduæ obolos pretiosis aliorum oblationibus pluris fecit. Ne meum verborum alabastrum repudiaveris *, uti neque Christus fuminus, meretricis; licet ego suavem odorem bonis operibus non afferam. Apud meam humilem animam commorare *, ut Christus in Zachei domo. Severi publicaui 530 munus adversus diabolum exerce, qui id muneris adversum me exercet. Me meis affectibus submersum e profundo retrahe. Me meis peccatis mortuum, in vitam tuis precibus revoca. Me, qui meis criminibus a Christo procul erravi, ad eumdem reducere ne gravare. Vinum cum oleo mișce, uti misericors niedicus, meique scelerati corporis indirmitatibus medere, ut et ego indignus animæ et corporis salutem per te consequar. Postremo, queniadmodum in hacce vita, o beatissime Stephane, nomine et appellatione, tui factus sum cognoninis: ita et in collocatione ad dexteram, Lui consors appaream, cum universo hoc orthodoxo cœtu, qui te cum sanctis martyribus sanctum martyrem fideliter prædicat; quod utinam flat maternis sanctissimæ Deiparæ et omnium sanctorum intercessionibus, tuisque Deo acceptis sanctis precibus, ut in omnibus cum hacce concione ad Christum universorum regem et Deum nostrum gloriam reforam, qui te juxta nomen tuum coronavit; 531 ani sine principio est, et vivifico sancto Spiritu, nune • Matth. xxvi, * Luc. xix, 6 4 Unus addit καὶ ἴδοντες. 1 al. ἅγις Στέφανε, * al. ὁμόκλητος. 141. πανηγύρει. NOTÆ. Graeci vocabant demones τελώνας, id est, publicanos; ad quam vocem hic alludit auctor. Vide Glossarium ad scriptores mediæ et infimæ Græcitatis viri clarissimi et eruditissimi Cangii ad vocabulum τελώνια.