ANNO DOMINI DCCCXV. PROCOPIUS DIACONUS. NOTITIA. (FABRIC. Biblioth. Græc. ed. Harles, t. VII, p. 562.) Procopius, diaconus, haud credo a chartophylace diversus, qui scripsit elogium S. Marci, evangelista, quod Latine ex Joan. Francisci Albani, Urbinatis, versione dedit Henschenius ad 25 April. pag. 345, Græce in Appendice pag. 48 t. III, in Actis Sanctorum Aprilis e mss. Vaticano. Incipit: Dáliv áñOSTO Aixh xarastpánt navypis. Exstat et Latine in bibl. Concionatoria Combefisii t. VI et Græce atque Latine ante Catenam in Marcum, vulgatam a Petro Possino, Rom.1773 in-fol. [conf. vol.VII pag.769 seq. vet. edit. Harles.] Procopii, diaconi et chartophylacis, encomium angelorum Michaelis et Gabrielis memorat Allatius pag. 81 de Simeonibus. FABR. Conf. infra vol. IX pag. 37 inter elogia et vitas sanctorum, ibid. pag. 98 et pag. 100 – et in vol. X pag. 173 et pag. 544. Inter melodos Græcorum Procopius chartophylax recensetur. — Procop. Serino in celebrationem orthodoxiæ sanctorum et venerabilinm imaginum, in cod. Taurin. Regio 70, fol. 380. V. Cat. codd. gr. p. 166, et Car. du Fresne (ibi laudatus) qui in indice auctor, subjecto Glossario med. et inf. æt. pag. 51, eumdem titulum refert ex cod. Eus. Renaudoti. Procopii diaconi, in novum annum, in sanctum Joan. evangelistam, in Vitam S. Thoma, in cod. bibl. Ambros. Mediolan. teste Montfauc. in Bibl. biblioth. iss. 1, pag. 503. E. Paris. in bibl. publ. secund. Catal. codd. vol II Procopii, diaconi. Homilia in principium anni, in cod. 156. —În lau. dem S. Lucæ evangelistæ, in cod. 1546. In SS. Michael. et Gabrielem, in cod. 1220 a. Harl. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΔΙΑΚΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΟΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΝ ΜΑΡΚΟΝ. PROCOPII DIACONI ET CHARTOPHYLACIS ENCOMIUM IN SANCTUM APOSTOLUM AC EVANGELISTAM MARCUM. (Ex manuscripto codice Bibliotheca Vaticanæ cum interpretatione Jos. Francisci Albani Urbinatis ediderunt BOLLANDIANI, Act. Sanct. april. t. III, pag. 350, append. pag. xlvii.) 1. Rursus apostolica effulget panegyris, ac ego αʹ. Πάλιν ἀποστολική καταστράπτει πανήγυρις, denuo sodalibus congaudeo; recurrit iterum Christi discipuli illustris commemoratio, ego iterum bymnnos concinere instituo, et ad encomium texendum Enguam meam exacuo; humiliter quidem ac exiliter loquentem (non enim illi elegantium verborum copia suppetit, nec venusti sermonis lepores præsto sunt, quin etiam si hisce abundaret insufficiens adhuc esset ad hoc genus laudationis), exsultantem καὶ πάλιν ἐγὼ τοῖς θιασώταις συνεπαγάλλομαι πάν λιν μαθητοῦ μνήμη λαμπρά φρυκτωρεῖ, καὶ τὴν γλῶσσαν χορεύειν τοῖς ἐφυμνίοις προτίθημα, και καταρτίζειν παραθήγω τὴν εὐφημίαν, ἀμυδρὰ μὲν φθεγγομένην (οὐδενὸς γὰρ εὐστρόφων αὐτῇ μέτεσ λόγων, οὗ ταῖς μετὰ κάλλους ἀρμονίαις εὐδοκιμεί πλὴν εἰ καὶ τούτοις ὠχύρωτο, οὐκ ἀποχρῶσα καθίσ ρᾶτο πρὸς ἔπαινον), τοῖς τοῦ Μάρκου δὲ μεγαλείας

ENCOMIUM IN S. MARCUM APOST. σκιρτῶσαν, καὶ τῶν ἐκείνου καλῶν ὡς οἷόν τε τὴν tamen ob ingentem Marci gloriam, et rerum ab περιουσίαν ἀποθαυμάζουσαν. Μάρκου του Πέτρου υἱοῦ, τοῦ τῶν οὐρανῶν κλειδούχου συγχορευτοῦ, τοῦ τῶν ἀποῤῥήτων εὐαγγελιστοῦ τε καὶ κήρυκος, τοῦ τῆς Αἰγύπτου φωταγωγοῦ, καὶ τῷ ἐκείνης θρόνῳ πρώτως ἐγκαθίσαντος· οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο μικρὸν εἰς ἀφορμὴν εὐδοξίας· ἐργωδέστερον γὰρ ἐξηκανθω μένην γεωργεῖν ἄρουραν, ἢ τὴν κεκαθαρμένην εἰς φιλοπονίαν επάγεσθαι. Οὗτος γὰρ ἡμᾶς σήμερον ἑστιᾶται, οὗτος ἡμῖν ὡς ἄψα τὰ οἰκεῖα προβάλλε ται προτερήματα· συνανέστειλε γὰρ τῷ γλυκεῖ ἔαρι φαιδροτέραν τὴν ὥραν ἀποτελοῦντι ἡ ἑόρτιος τούτου ἡμέρα, καὶ ὡς φωτοφανής ἥλιος· τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς κατελάμπρυνε συνήθροισε πάντας, τοῦ Μάρ κου καθωραϊζομένη τοῖς κατορθώμασιν, ὡς νῦν ἡ γῆ στυλιζομένη τοῖς ἄνθεσι, καὶ ὡς ἐκ συνθήματος συναυλίαι πιστῶν τὸν ᾿Απόστολον μακαρίζουσιν. Ἐθνῶν συστήματα τὸν μυσταγωγὸν ἀνυμνεῖ, ὡς ὑπογραφέα μεγαλύνει Χριστοῦ, καὶ ὡς μάρτυρα τῆς αὐτοῦ παρουσίας καταγεραίρει· εἰπεῖν δὲ μᾶλλον, κόσμος τὰ τοσαῦτα τούτου ἀποθειάζει καὶ κροτεῖ ἀγαθουργή ματα· σύμπας γὰρ τῆς ἐκείνου διδασκαλίας ἀπὸ ώνατο. β'. 'Αλλ' οὐ λόγος, οὐ γλῶσσα τοῦτον ὡς προσἧκεν ἐπαινεῖν ἐξαρκεῖ. Τί γὰρ πρῶτον, τί δ' ὕστατον ἀνυμνήσειεν; αἴτε γὰρ προσηγορίαι πολυειδεῖς, καὶ οἱ ἀγῶνες κατάπληκτοι. Τεθέαται γὰρ ἐν ὀφθαλμός ὁρᾷν οὐ δεδύνηται, τῷ ἡμετέρῳ φαινόμενον προκαλύμματι, καὶ τὴν ἐνεγκαμένην κατέλιπεν· κέκληται θείᾳ φωνῇ, καὶ ἀγχιστέων ἀπεώσατο φίλτρον· παρ' οὐδὲν αὐτῷ τοῦ γένους τὰ τίμια, ὄναρ τούτῳ βοώδης περιουσία, μόνον έστεργεν τὸν ἐπὶ πάντων Θεόν, μόνην εὐδαιμονίαν ἡγεῖτο ὰ ἐπηγγέλλετο, καὶ τὴν μαθητείαν ᾗπερ ἐτέτακτο. Τῷ ἀποστολικῷ γὰρ συλλόγῳ τῶν ἑβδομήκοντα συνηρίθμηται, ὥσπερ φέγ γος λαμπρὸν διαφανέσιν ἄστροις παρὰ τοῦ κεκληκότος κατειλεγμένον, ᾧ τῆς κάτω σκηνῆς τε καὶ τέρ ψεως οὐδὲ παρισούμενον. ipso præclare gestarum copiam sunime demirantem. Marci, videlicet (a), Petri filii clavigeri calorum socii, arcanorum inelabilium evangelistæ et praconis, totius Ægypti luminis, ac ad illius regionis solium primum evecti; neque vero id modicum est pro argumento laudationis, nam difficilius est spinis obsitam tellurem subigere, quam jam expurgatum agrum excolere. Hic nos hodie veluti convivio excipit, et pro ferculis sua nobis exhibet illustria facta; dulci enim vere, hilariorem anni tempestatem reddente, festivus ipsius dies eluxit, et sicut splendidissimus sol hominum mentes illustravit. Omnes quippe congregavit hic dies, Marci illustribus geŝtis ita decoratus, sicut nunc terra circumamicta est floribus: unde et fidelium cœtus beatum apostolum uno ore prædicant, gentium turbæ uti sacrorum magistrum ipsum celebrant, uti rerum a Christo gestarum scriptorem extollunt, ac uti illius adventus testem honore prosequuntur; dicam amplius, mundus universus tot tantaque ab ipso præclare gesta, ut divina suspicit, et plausu comprobat: totus enim terrarum orbis ex illius doctrina fructum et utilitatem recepit. 2. Sed nec ullus sermo, nec ulla lingua illum prout conveniret, celebrare valet: quid enim primum, quid postremum commendandum? niultiplices enim sunt illius denominationes, et mirabilia plane certamina. Vidit illum, quem oculus videre non potuit, nostrae mortalitatis indutam legumento; et terram quæ ipsum produxit, deseruit: voce divina advocatus fuit, ac propinquorum amorem generose devicit, pro nihilo enim ipse habuit generis honores opumque abundantiam, veluti fugacem umbram æstimavit. Unum super omnia Deum amavit; eam unicam felicitatem censuit, quam ipse denuntiaverat; illamque unicam disciplinam, cui ascriptus' fuerat. Apostolico cœtui septuaginta discipulorum annumeratus fuit, veluti splendida lux claris sideribus adjuncta ab illo qui eum vocaverat, cui in hac nostræ mortalitatis scena nihil plane est quod apte comparari possit. γ. Οντως τοῦ Πέτρου ὁ Μάρκος υἱὸς, ὄντως τῆς ἐκείνου γνώμης ἐφάμιλλος· ἀντιδίδωσι γὰρ ἡ φύσις τὰ οἰκεῖα τῷ γένει, καὶ τὰ ἑκάστου πλεονεκτήματα Η κοινὰ τίθεται· δηλοῖ γὰρ ἡ πειθώ, δηλοῖ ἡ πρὸς πλάσαντα ἀκολούθησις, καί τ' ἄλλα τῶν καλῶν ἀδελφὰ καὶ ὁμότροπα τῆς θερμότητος· κατὰ γὰρ τὸν προφήτην Αμὼς, ἐκ προσώπου τοῦ θεαρχικοῦ Πνεύματος προαγγέλλοντα, Ἰδοὺ ἐγὼ στερεῶν βρον τήν, καὶ κτίζων πνεῦμα καὶ ἀναγγέλλων εἰς οὐρα νοὺς τὸν Χριστὸν αὐτοῦ· ἐξ ἄκρων μέχρι τῶν τῆς γῆς ᾔει τερμάτων, Θεὸν τὸν δημιουργὸν εὐαγγελιζόμενος, καὶ τὰ ποικίλα γεωργῶν κατορθώματα· κατεφώτισε γὰρ τὴν ὑφήλιον, τὴν τῆς πλάνης κατ • Amos 1v, 13. (α) Eodem modo Nicetas Marcum inter 70 discipulos numerat, quod alii non faciunt: quin etim duo Marci, ab hoc diversi, referuntur in Catalogis inter hos Christi discipulos: quod monere vo3. Revera Petri filius dicendus est Marcus, et vere illi similis: utrique enim dedit natura eamidem nationem et genus, ac communes utriusque prærogativas effecit, prout indicat æqualis utriusque suadendi efficacia, communis Creatoris sequela, consimilis plane fervor, et alia plene conforma decora ostendunt. Ut enim est apud prophetam Amos ex persona divini Spiritus prædicentem: Ecce ego firmans tonitru (b), et creans ventum, et anuuntians in cœlos Christum ejus *; ab extremis terræ. partibus usque ad ultimos Gnes perrexit, Deum rerum omnium opificem promulgans, atque uberem plurium bonorum operumn messem recolligens. luins. Ita LXX. Vulgata legit: Ecce formaus montem el creans ventum, et annuntians homini eloquium zuum.

PROCOPII DIACONI Nam orbem terrarum illustravit, impietatem pro- έφλεξεν αθεότητα, ἀπέσμυξε τοὺς ἐῤῥιπωμένους είν fligavit, idololatriæ macula fœdatos abstersit, et per baptismum expurgatos (ne alia plura dicam) Deo admovit: habuit enim linguam veluti clypeum et hastanı, et ea quæ prædicabat certissima cunctis ostendebat, gentesque ad veram vitam revocabat. δωλικοῖς αἷμασι, καὶ καθηγνισμένους Θεοῦ τῷ βα πτισμῷ, ἵνα μὴ πλείω φαίην, παρέστησεν. Εἶχε γὰρ τὴν γλῶσσαν ἀντ᾽ ἀσπίδος καὶ δόρατος, καὶ τὸ κήρυγμα διεδείκνυ πᾶσι βεβαιότερον, καὶ τὰ πλήθη πρὸς τὴν ἀληθῆ ζωὴν προενόμευεν. 4. Unde multiplicia emanábant prodigia, illine ζ΄. Ενθεν γὰρ ἔβρυεν ἡ τῶν θαυμάτων πλημμύρα, turbæ ad Dei cognitionem veramque religionem ἐκεῖθεν οἱ ὄχλοι πρὸς τὴν θεογνωσίαν μεταχετεύοντα traducebantur: qui pedibus antea læsus erat, inte- ὁ τὰς βάσεις πεπληρωμένος, ἀρτίπους ἀναφανείς, ger postea redditus, bene currentium magister ἦν τοῖς εὐδρομοῦσι διδάσκαλος· ἀόμματος ταῖς κόfiebat: qui oculis antea orbatus erat, pupillarum ραις, ἐξυδορκῶν, ἄλλους πρὸς τὸ φῶς ἐχειραγώγει aciem acutissimam postea recuperans, alios ad τῆς ἐπιγνώσεως· ἡ ἀφὴ τὴν τοῦ θερμοῦ πλεον cognitionis lucem deducebat; ejus contactus exsu- εξίαν πρὸς τὰς συνήθεις σπονδὰς μετερύθμιζε, καὶ perantiam caloris, in mediocritatem consuetæ con- τὸ πῦρ τῶν εἰδωλικῶν θυσιῶν ἀπα:θαλοῦτο· οἱ τῆς fcederationi pugnantium qualitatum necessariam πλάνης φυτουργοί δαίμονες ἐτεφροῦντο, καὶ ἡ ἀλη temperabat, æstu, quo in superstitiones effervesce- θης ήκμαζε θεοσέβεια. Υπέρλαμπρά σου, Μάρκε, bant refrigerato; unde ignis sacrificiorum, quæ τὰ ἔργα, παράδοξα καὶ τὰ τρόπαια· τούτοις γέρ idolis offerebantur, in fumum et caliginem verte- ἐζώγρησας τοὺς στρατηγοῦντας, ὁ ἰδιώτης· τούτοις batur, dæmones fraudis auctores in cinerem redi- ἐπολιόρκησας τὴν πλάνην ὁ μονοχίτων, τούτοις μετὰ gebantur, et vera religio florebat. Tua hæc fuerunt, τοῦ Πέτρου ὁ τοῦ Πέτρου υἱὸς τὸ Ἰταλῶν ἐχειρώσω o Marce, illustria gesta et admirabilia trophæa: γένος, ἐξ ἑψας μὲν ἀφορμήσας, πρὸς δυόμενον δὲ his enim artibus captivos duxisti exercituum da- καταπτὰς ἥλιον, καὶ τὸν λόγον πανταχού κατευρύνων, ces, tu vir olim idiota; his armis ethnicorum erro- ᾗ ἐκεῖνος τὴν ἀκτῖνα τοῖς πέρασιν, οὐ μεθόδοις κεrem expugnasti, tu pauper et unica indutus tunica; χρημένος σοφιστικαῖς, οὐ κεκομψευμέναις μεταχει his viribus una cum Petro, tu Petri filius, Italo- ρήσεσιν, ἀλλ᾽ ἁπλῷ λόγῳ καὶ ἀληθείᾳ μόνῃ, ᾗ rum (c) gentem subegisti; a solis ortu discedens, πάντων τὸ κράτος ανανταγώνιστον ἀποφέρεται. et ad occasum advolans, ac ubique prædicationem spargens, qua sol ipse extremis terræ finibus suos radios diffundit: non sophisticis argumentationibus usus, non ornatis tractationibus, sed simplici oratione et sola veritate, qua victoria de cunctis frustra reluctantibus reportatur. 5. Quod enim omnnis oratio facile labatur, nisi ea quæ vera sunt pro summa habeat et prædicet, ex hoc ipso facile dignosces: Pythagoras siquidem falsas sententias propugnans, et multas fabulas confingens, illas Italis nunquam potuit persuadere. Democritus id ipsum peragens, neminem Abderitarum habuit auditorem. Orpheus, feras omnes sui sermonis suavitate demulcens, popularibus suis Thracibus fabulas, quas canebat, non persuasit. Namque isti omnes multis abundantes verbis, et inani sapientia superbientes, veluti quadam ebrietate prorsus perditi sunt, atque alto silentio simul demersi fuerunt; id enim efficit falsa, et imbecilla sapientia; Marcus vero divini Spiritus doctrinas, a jactantia alienas, exponens ac promens, etiam quos habuit adversarios ad sibi obediendumn adduxit. Nam superno auxilio muniebatur, puraque fides inferorum portis potentior erat; usque adeo autem celebre nomen habuit, ut veritatis præco ad hanc usque diem appelletur. Unde sicut oportebat Christi incarnationem pro nobis ad salutarem finem perduci, ita simul hujus sancti viri memoriam immortalem laudibus conservari conveniens fuit; nam ipsum iis qui aberraverant conversionis gratia comparata fuit, et via ad Creatorem demonstrata. 6. Postquam vero inisericordem Dei adventuin (c) llac indicantur supra in apostolatu ejus Aqui leiensi. In Historia patriarcharum Alexandriae, ε'. Οτι γὰρ εὐέμπτωτος ἅπας λόγος, εἰ μὴ ταλη θῆ πρεσβεύει καὶ διαγγέλλει, γνοίης κἀντεῦθεν· Πυθαγόρας μὲν γὰρ, τὴν ψευδή δόξαν κρατύνων, καὶ πολλὰ λεσχηνεύων, πείθειν Ιταλοὺς οὐ δεδύνης ται· Δημόκριτος, αὐτό γε τοῦτο συμπράττων, ᾿Αβδηριτῶν οὐδένα κατήκοον ἔσχεν· Ορφεύς, τῷ μύθῳ πάντως θηρία κατακηλών, τοὺς ὁμοχώρους οὐκ ἔπειθε Θρᾷκας. Καίτοιγε πολλῷ ῥέοντες λόγῳ, καὶ σοφίᾳ κενῇ βρενθυόμενοι μέθης πάντως δια ώλοντο, καὶ σιγῆς βυθοῖς συγκατέδυσαν (τοιοῦτον γὰρ ἡ ψευδῆς δόξα καὶ ἀδρανής). Μάρκος δὲ τὰ; ἀκόμπους τοῦ Πνεύματος εκτιθεὶς διδαχὰς, καὶ τοὺς ἐναντίους εὐπειθεῖς μετεπλάσατο. Ανωθεν γάρ ἐκρατύνετο, καὶ ἡ ἀκραιφνὴς πίστις πυλῶν ᾄδου κραταιοτέρα· καὶ οὗτος ἀοίδιμος, ὡς ἀληθείας κα ρυξ, μέχρι δεῦρο συναποδέδεικται. Ἔδει γὰρ τὴν καθ' ἡμᾶς οἰκονομίαν εἰς πέρας σωτηριώδες χωρεῖν, καὶ τὴν τούτου μνήμην ἀθάνατον τῷ βίῳ μετ' ἐγε κωμίων συνδιασώζεσθαι· δι' αὐτοῦ γὰρ κεκήρυκται τῇ κτίσει Θεός, δι' αὐτοῦ τοῖς πεπλανημένοις ἡ ἐπιστροφὴ πεπραγμάτευται, καὶ ἡ πρὸς τὸν πλάστην οδηγία διωκονόμηται. per ipsum creaturis Deus prædicatos est, per ς'. Ἐπεὶ οὖν εὐσπλάγχνου Θεοῦ παρουσίαν εἴσο dicitur etiam adfuisse martyrio duorum apostolorum, et iterum Alexandria: reversus.

κυσε, ENCOMIUM IN S. MARCUM APOST. πλαγχνον ἀνεκήρυξεν, καὶ γλώσσῃ θεολόγῳ ἄλλους prunulgavit, ac ligua Deo plena plures quidern τε πλείους καὶ Ἰταλιώτας πρὸς τὴν ἐπίγνωσιν ελλεἵλ κατασκευάζει τούτοις ὡς ἀρχιτέκτων σοφός τὴν τοῦ Εὐαγγελίου πυξίδα, καὶ ταύτῃ νέους εγχολάπτει θεσμούς, οὓς ἡ τοῦ Ἱερεμίου προηνίξατο πρόβλησις φάσκουσα· Καὶ συντελέσω ἐπὶ τὸν οἶτον Ισραήλ, καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον Ιούδα διαθήκην καινὴν, διδοὺς νόμους μου εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν, ὡς ἂν μὴ λόγοις μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ εὐαγγελικῇ συγγραφῇ, καὶ τοῖς ὕστερον τὴν τοῦ Λόγου διατρανοί ἐνανθρώπησιν, τὰς θεοσημείας ὑπ' ὄψιν τιθεὶς, τὰ ὑπὲρ ἡμῶν πάθη, τὴν ἐκ τοῦ μνήματος ἔγερσιν, καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς, ὅθεν κατελήλυθεν, ἔπαρσιν. Μέγα που τὸ ἔργον, ὦ Μάρκε, καὶ ἀξιόθεον! κοσμωφελής ἡ ἐργασία καὶ διαβόητος! Η σὴ γὰρ φωνὴ ὑπὲρ ἦχον βροντῆς· τὸ τοῦ Εὐαγγελίου σου φῶς ὑπὲρ ἡλίου βολάς· αὗται μὲν γὰρ καὶ νέφει καλύπτονται, καὶ μικρῶ τινι τῷ ἐπιπροσθοῦντι σκιάζονται· ἡ εὐαγγε λικὴ δὲ φωταύγεια καὶ τὴν σὴν ἐκκαλύπτει τῆς ψυ χῆς ὡραιότητα. Οὐ γὰρ ἂν ἐπὶ τοῦτο προβέβλητο, εἰ μὴ καὶ ἡ ἔνδον ἀπήστραπτεν ἀρετὴ, καὶ ἀεὶ καταλάμπει, καὶ δαδουχεῖ τοὺς ἐγγὺς, ἀνακαλεῖται τοὺς πόρρω, καὶ τῷ τε ἀνεπιτηδεύτῳ κάλλει καθωραΐζομένη, καὶ τῇ ἐπιτόμῳ σοφίᾳ λαμπρυνομένη, ταῖς ἁπάντων ἀκοαῖς ὑφηγείται τοῦ Θεοῦ τὰ παράδοξα. ζ'. Οὕτως ήνθησε τὰ τῆς πίστεως, οὕτως ἐξενίκησεν ἡ ἀλήθεια, οὕτω Τριὰς ἐν μονάδι, καὶ ἐν Τριά δε μονάς προσκυνεῖται καὶ καταγγέλλεται· οὕτω παρὰ πάσης τῆς κτίσεως ὁ ἄναρχος Πατήρ, καὶ Υἱὸς ὁ συνάναρχος, σὺν τῷ ὁμοουσίῳ καὶ ζωοποιῷ “ Πνεύματι θεολογεῖταί τε καὶ σεβάζεται, ὁ ἐν τρισιν ὑποστάσεσιν εἷς Θεός, ἡ ἑνιαία καὶ θεία φύσις, ἡ μία παντουργὸς καὶ ἀπερινόητος δύναμις· ἡ πλάνη γὰρ ἀπελήλαται, τὸ πολύθεον φροῦδον γέγονε σέβασμα, οἱ τριχθὰ πάντα τῷ μύθῳ ἑαυτοῖς, φεῦ τῆς ἀνοίας, τὰ μὴ οἰκεῖα δασάμενοι, μετ' ήχου, ἀπώλοντο την ἀνθρωπολέται κατήργηνται δαίμονες· οὐ γὰρ ἤνεγκαν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα καθοράν, ησχύνθησαν δι' ἀνθρωπείου σώματος καταπαλαισθέντες· οὐ γὰρ ἂν ᾠήθησαν ἥττημα τὴν τοῦ κρείττονος νίκην Καὶ νῦν ἡ τοῦ Θεοῦ αἴνεσις ἐπὶ πάντα τῆς γῆς προφητικῶς διηχεῖται τὰ πέρατα. η'. Επέστρεψε μὲν οὖν εἰς Χριστὸν ὁ ᾿Απόστολος Εσπέρια, μυσταγωγήσας την φιλάνθρωπον συγκατάβασιν, διδάξας Θεὸν μόνον σέβειν καὶ προσκυνεῖν. Καὶ τῶν πολλῶν ἐκείνων ιδρώτων οὐ μὲν οὖν ἔληξεν, οὐκ ἐνάρκησε τῆς ἀποστολῆς ἔλκων τὸ ἄροτρον διέθεε δὲ καὶ τὴν Λίβυσσαν γῆν, ἐκεῖθεν πρὸς ἀν !σχουσαν μεταφοιτήσας αὐγὴν, καὶ διασπείρων κάν ταύτῃ τοῦ Εὐαγγελίου τὰ σπέρματα, τὸν κηρυττόμενον ἐπιγνῶναι Θεὸν ἔπεισεν. Ετι τε καὶ ταῖς ἄλ λαις ἐπ' Αἰγύπτου πολυανδρουμέναις πόλεσι τὰ οὐ Jerem. XXXI, 1,33. nationes, praesertim vero Italos, ad veritatis cogni tionem attraxit; pro istis uti sapiens architectus Evangelii vas condidit, in quo novas leges iusculpsit, quas antea, prænuntiaverat Jeremiæ prædictio dicentis: Et disponam domui Israel et domui Judes testamentum norum, dans leges meas in cordibus ipsorum ³; ut ita non modo prædicatione, sed etiam evangelica Scriptura, aterni Verbi incarnationem ejusque vitam inter lounines traductum posteris manifestaret; ante oculos nimirum ponens illius divina miracula, et tormenta quæ pro nobis suglu - lit; resurrectionem e sepulcro, et ad coelos unde descenderal ascensionem. Magnum utique tuum hoc opus fuit, ο Marce, et plane divinum, opus universo mundo utile et auxiliare. Tua enim vox tonitrui sonitum superavit, et Evangelii tui lumen supra solis radios effulsit. Ili siquidem nube non raro teguntur, et parva etiam nebula interposita obimbrantur; at Evangelii tui splendor perpetuus ture etiam animæ detegit pulchritudinem. Annon enim ex hoc et semper refulget, et iis qui prope sunt instar facis illucet, et eos qui longe absunt ad se revocat, et non affectato decore exornata, brevique ac compendiosa sapientia illustrata, admirabilia Dei facta in omnium aures infundit? 7. Ita fides Christiana effloruit: ita veritas victrix evasit: ita Trinitas in unitate, et unitas in Trinitate adoratur, et prædicatur: ita ab omni creatura Pater sine principio, et similiter Filius sine principio, una cum consubstantiali et vivificante Spiritu dicitur et colitur, in tribus nimirum persenis unus Dess, singularis et divina illa natura, una rerum omnium creatris, et incompreliensibilis potentia: serroc, vero -gdtiam depulsus est, plurium deorum σαμum erotisis, οι qui in tres partes, ut est in fabuld res omnes non suas, eleu ameutiam! sibi diviserant, cum sonitu perierunt; dænones, humi num pernicies, expugnati sunt, nam Deum hominem factum videre non potuerunt; eruburu siquidem, sese devictos ab humano corpore cernentes; non epim propriam cladem et dederns · existimassent a superiore ct potentiore vinci. Et nunc Dei laus, ut prophetæ dixerunt, diffusa est in omnes fines terræ. 8. Convertit autem Apostolus ad Christi fidem etiam occidentales plagas, explicans Dei descensum ae exinanitionem ob humani generis benevolentiam et docens Deum solum colendum esse atque adorandum. At post multos istos sudores non adhuc quievit, nec ad apostolicum aratrum trabendum invalidior evasit; nam et Libyæ terram peragravit, ac inde ad orientales regiones profectos, ibique Evangelii semina diffundens, gentes illas ad Dei, quem ipse praedicabat, cognitionem a duxit. (α) Scilicet Jupiter, Neptunus et Pluto, alii Saturni, regimen orbis inter se partiti, ut Gr kar. PATROL GR C.

PROCOPII DIACONI καὶ θαύμασιν· ἐξωστράκισε δαιμονιώδη σεβάσματα, καὶ ὡς λίθος ἅγιος, ᾗ φησιν ή προφητεία, κατέστρεψε τοὺς τῆς πλάνης βωμούς, καὶ τὰ ἐν τούτοις κατηδάφισε τῆς ματαιότητος ξανα· οὐ σαλπίγγων φθόγγους εχῶν οὐ τείχη κατασείων Ἱεριχούντεια, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἀνθρω ποκτόνου λόγοι; ἀναμοχλεύων ἀπάτην, ἥτις ἐκείνων δυσμαχωτέρα, καὶ ναοὺς ἀνεγείρων τῷ πάντων ἐξου σιάζοντι· ἐν οἷς καὶ τὰς ζοφώδεις καταλευκαίνων τῶν αὐτότε ψυχάς, κατήλλαξε Θεῷ, καὶ προσ ῳκειώσατο τῷ βαπτίσματι. nigras et obscuras eorum, qui illic erant, animas per baptismum conjunxit. aslea et aliis etiam Ægypti urbibus, multorum ρανύπλοκα δίκτυα ὑψαπλῶν, ἐσαγήνευσε πάσας λόγοις lominum copia refeitis, coelestia retia extendens, omnes illas prædicatione et miraculis in Christi agnam allraxit: demonum sculptilia quæ colebantur, exterminavit; atque ut sanctus lapis (quem admodum prophetia dixit), erroris allaria evertit; et quæ in illis erant vanitatis et insipientiæ simulacra solo æquavit, non tubarum clangores emittens nec Jerichuntina mamia prosternens; sed communis hominum hostis fraudes, illis mœnibus inexpugnabiliores, suis verbis evellens, ac leur:pla excitans Deo rerum omnium dominatori; in quibus dealbans atque purificans, Deɔ illas reconciliavit et 9. Hic enim Ægypto, quæ illi in divisione obti- θ'. Οὗτος γὰρ τῆς Αἰγυπτιακής λήξεως θεία git, a divino Spiritu prae aliis magister assignatus p Πνεύματι κατεξαίρετον ἀφωρίσθη διδάσκαλος, οὗτος est: hic illi regioni primus pontifex et pastor a ταύτης ἐν πρώτοις ἀρχιερεὺς καὶ παμὴν ὑπὸ τοῦ magno Petro præfectus fuit; ærumnis ¡Hustrans μεγάλου Πέτρου προβέβληται, πόνοις φαιδρύνων apostolicum opus quod assumpserat, variisyne ἀποστολικοῖς τὸ ἐγχείρημα, καὶ ποικίλοις καμάτοις laboribus publicum ministerium exornans; non κατακοσμῶν τὸ λειτούργημα· οὐ τρυφαῖς χρώμενος, deliciis nens, non otio et inertiæ deditus; sed οὐ ῥαστώνῃ προστετηκώς· πειρασμοῖς δὲ πρὸς μει tentationibus, tam a majoribus quam a minimis ζύνων καὶ πρὸς ἐλαχίστων περιστοιχιζόμενος, καὶ hominibus, undique vexatus, ac multiplicium maloμυρίαις δεινῶν νιφάσιν, ἵνα τὸν ἔγκον ἐκεῖνον συνέλα 1um agmine circundatus, ut it, quemadmodum κατὰ Παῦλον περιαντλούμενος. Ὦ μαθητοῦ θεοφάν et Paulus, tumorem oninem et fastum comprimeret. τορος, τὴν γῆν ἐκπερινοστήσαντος ἅπασαν! ὦ σώ () divinum discipalum, qui totum terrarum orbem ματος, μὴ τοῖς τοσούτοις ἔργοις ἀπαγορεύσαντος! peragravit! O corpus tot tantisque operibus non * κηρύγματος, ἀειθαλῆ τὴν ἰσχὺν ἀποσώζοντος καὶ defatigatum! 0 salutaris prædicationis semper ἀθάνατον! Θεῖα γὰρ ἔργα καὶ ἐκ Θεοῦ μαρασμόν σε virentem et immortalem potentiam! Divina enim προσίεται. Ἐντεῦθεν ἐπάξιον τὴν Δαυϊτικὴν ῥῆσιν, opera et quæ a Deo sunt corruptionem non patiunτὸ μεγαλοπρεπὲς τῶν δημιουργημάτων θαυμάζουσαν tur. Congruum est hoc loco referre Davidis dictum, καὶ πρὸς τὸν θεόπτην Μάρκον μεθαρμόζοντας προσquo ipse divinorum opificiorum magnificentiam, εἰπεῖν, Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτοῦ, extollit, illudque beato Marco adaptare, mimirum, in καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης ἡ τῶν ῥημάτων omnem terram exivit senus cjus, et in fines orbis ὠφέλεια. Αὕτη γάρ σοι, θεόσοφε, ἡ φωνὴ πρόσφορος, terræ. verborum ipsius atilitas. Hæc enim vox αὕτη μόνη ὑπὲρ πᾶσαν ῥητορείαν ἁρμόδιος· ἐμφα libi sumne conveniens est, ο Marce divina sapientia νίζει γὰρ τὸν δρόμον, τοὺς ἀγῶνας, τὰς ἀλγηδόνας, pollens: hæc soła tibi supra omnes rhetoricas ani- τὰ δυσχερῆ, καὶ τὸν ἁμαράντινον στέφανον, ὃν οὐ plificationes accommodata, bene siquidem expli- χρυσίον καταρτίζει τὸ ἐξ Οὐφεὶρ, οὐ λίθοι καὶ μαρ cat tuum cursum, tua certamina, labores, cruciaγαρίται καταποικίλλουσιν Ινδικος, ἂν δὲ ὁ ἀθάνατος tus, necnon coronam immarcescibilem, quæ non ἀγωνοθέτης φιλοτεχνεί, καὶ ᾧ τοὺς οἰκείους θερα auro ex regione Ophir confecta est, noni gemmis τευτῆρας ἀμείβεται. et margaritis Indicis distincta; sed illa ipsa est quam amore vere paterno, electis impertitur ac suis cultoribus retribuit. 40 Tui enim pedes speciosi sunt, juxta propheimmortalis judex et cortaurinum præses Deus, ι. Σοῦ γὰρ οἱ πόδες ὡραῖοι, κατὰ τὴν προφητι ticam praedictionem *, qui terra ambitum pera- κὴν προαγόρευσιν, τὸν τῆς γῆς διανύσαντες κύκλον grarunt: lingua tua speciosa, quæ pacem illam omnium mentes excedentem feliciter annuntiavit: manus similiter speciosæ, quæ calamo in Evangelio mímistrarunt. Sed quid hæc sola sacratissima membra commendo? Totus apostolicis laboribus consecra - tus, totus martyrii stigmatibus ornatus fuit, adeo ut martyrum præmiis omnibus et braviis perfruatur. Qui enim sacerdos erat et sacrificiam offerebat, propter Christum etiam sacrificium effectus fuit, et pastor ea quæ gregis propria érant una cam ipso grege suscepit. Nam et ipse tanquam ovis una cum alio apostolico cœtu in medio luporum missus fuit, et hostia vivens Deo oblatus est ³. ² Psal. vii, 5. * Isa. Lii, 7. σοῦ ἡ γλῶσσα ωραία· εὐηγγελίσατο γὰρ εἰρήνην τὴν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν· σοῦ αἱ χεῖρες ὡραῖαι, τῷ καλάμῳ τοῦ Εὐαγγελίου ὑπηρετήσασαι. Αλλά τί ταῦτα μόνα τὰ ἱερώτατα μέλη φημί; Όλος και μάτοις ἀποστολικοῖς καθηγίασται, ὅλος μαρτυρικούς κεκαλλώπισται στίγμασιν, ἵνα καὶ μαρτυρικῶν ἐπ άθλων καὶ βραβείων ἐπαύρηται. Ο γὰρ θύτης γέγονε καὶ θύμα διὰ Χριστὸν, καὶ ὁ ποιμὴν τὰ τοῖς θρέμ μασι παρομαρτοῦντα συνανεδέξατο· ὡς πρόβατον γὰρ καὶ οὗτος, μετὰ τῆς ἄλλης ἀποστολικῆς ὁμηνα. ρεως, ἐν μέσῳ λύκων ἀπέσταλται, καὶ θυσία ζώτα Θεῷ προσενήνεκται. Εδεσμήθη γὰρ πρὸς ἀνόμεν χειρῶν. πολλοὺς ἐξαρπάσας τοῦ διαβολικοῦ φάραγ * Matth. x, 10; Rom. xi, 1.

ENCOMIUM IN S. MARCUM APOST. γος περιήχθη δεσμώτης, προπεπηλάκισαι, διδυσφή In vincula enim conje. tus fuit ab iniquis manikas ille, qui multos a diaboli faucibus eripuit. Vinetus huc atque illuc adductus fuit, contumeliis ac probris affectus, et tamen omnia mansuete et æquo animo perferebat, Dominum suum imitatus: multa carnis propriæ sanguine perfusus est, qui terram illam dæmonum sordibus expurgaverat. Haec enim sunt quæ ingratorum et iniquorum hominum insipientia illis pependit, qui beneficia in eos contuleμηται, καὶ ἔφερε πράως τε καὶ ἀνεπαχθῶς, τὸν Δεσπότην ἀπομιμούμενος· ἐφοινίχθη τοῖς τῆς σαρκὸς αἴμασιν, ὁ τὴν γῆν ἐκείνην τῶν δαιμονικῶν ἀποκαθάρας ῥυπίδων (ταῦτα γὰρ τῶν ἀγνωμονεστέρων ή ἀλογία, τοῖς τῶν ἀγαθῶν ἀντεπιφέρει προξένοις ) καὶ τέλος, παντοδαπαῖς κακώσεσι δεδοκιμασμένος, οἷα χρυσὸς πρὸς τὸ ἄδυτον φῶς ἐξανέπτη, τῶν ποικίλων άθλων πολυειδῆ καὶ τὰ ἀριστεία δρεψόμενος. runt. Demum omnigenis cruciatibus velut aurum probatus, ad inaccessibilem illam lucem evolavit, variorum certaminom multiplices atque uberes fructus percepturus. ια΄. Τοιοῦτος ὁ δρόμος τοῦ ἀποστόλου, τοιαῦτα τοῦ εὐαγγελιστοῦ τὰ ἐπίχειρα, θαύματος ἔμπλεα, καὶ τῶν ἄνω κρότων επάξια. Καὶ πῶς οὐ τὸ ὑπερφέρον ὁ μέγας Μάρκος κατὰ πάντων ἀποκεκλήρωται; Τί γὰρ ἀποστόλου γένοιτ' ἂν ὑψηλότερον; τί δὲ ὑπογραφέως Χριστοῦ τιμιώτερον; μαρτυρικῆς δὲ δόξης τί παρισούμενον; Οπότε δὲ καὶ ἱεραρχική συμπάρεστιν ἐπωμὶς, αθλητικοῖς κλειζομένη παλαι σμασι, τι άλλο γε εἰς εὔκλειαν ὑπολέλειπται; τί δ' ἕτερον, ὅτι μὴ ἀγγελικαὶ φάλαγγες, καὶ ἀνάκτορα θεῖα, οἷς μετὰ τῶν ἄλλων ἐγκρίτων ὑπηρετῶν Θεοῦ συναγελάζεται τε καὶ συναγάλλεται, τὸ τοῦ διδασκάλου συνεφορῶν πρόσωπον, καὶ τοῖς κάλλεσι τῆς θεαρχικῆς μοναρχίας λαμπαδουχούμενος; ᾧ γὰρ ἡ πρὸς Θεὸν δάξα αὐτοῖς μέλεσι διεσπούδασται, τούτῳ ἡ οὐδ ρανία τε καὶ ἀπέραντος συνεφέπεται. 11. Talis fuit apostoli cursus: tales evangelista conatus miraculo pleni, et supernis plausibus digni. Et quomodo in omnibus magnus apostolus Marcųs suumnas laudes non sortiatur? Quid enim est apostolo sublimius? quid Christi scriba honorabilius? quid cum martyrii gloria comparandum? Cum vero, et pontificius amictus eidem accesserit, athleticarum luctationum gloria decoratus, quidnam aliud ad summum glorie pondus reliquum fuit? Non utique aliud, nisi angelorum comitatus, et calestis illa regia; in qua una cum aliis electis Dei servis modo versatur et exsultat, sui magistri faciem conspiciens, et divinis illius regni pulchritudine et lumine illustratus. Cui enim Dei gloria in hoc mundo curæ fuit, merito hunc cœlestis et infinita gloria in cœlo consectatur. 12. At neque celerationibus hujus mundi destituitur, licet his non indigeat. Nunc enim Alexanιβ'. 'Αλλ' οὐδὲ τῶν κάτω εὐφημῶν ἀμοιρεῖ, κἂν μὴ τούτων προσδέοιτο. Ηδη γὰρ καὶ ἡ ᾿Αλεξάνδρου, μᾶλλον δὲ ἡ Αἴγυπτος πᾶσα, πρωτόθρονον τὸν Μάρ- C'dria, imo vero tota Ægyptus, Marcum suumn priκον λαχοῦσα, καὶ Νεῖλον μυστικὸν εὑραμένη, τὰς νοητὰς αὐτῶν ἀρούρας κατάρδοντα, καθὰ τὰς σιτο φόρους ὁ αἰσθητός, ὡς ἀπόστολον, ὡς εὐαγγελιστήν, ὡς μάρτυρα μεγαλύνει,καὶ τοὺς ὕμνους αὐτῷ κατ αλλήλως ταῖς προσηγορίαις συναπηχεῖ. Θρᾷ του τονὶ τῇ θήκῃ, εἰ καὶ τοῖς ἄνω περιπολεί, καὶ γάν νυται πλουτοῦσα τὸν τῆς κόνεως θησαυρόν· προσφωνεῖ τούτῳ τὰ ἐπιτάφια ᾄσματα, και ὡς ζῶντι προσδιαλέγεται, ὡς συνόντι τῷ πνεύματι προσλαλεῖ, καὶ τῶν ἐκεῖθεν χαρίτων κατατρυφά· ᾧ δ' ἔπη τὰς προσφόρους τῷ ᾿Αποστόλῳ δωροφοροῦσα τιμάς, τὰς μείζους χάριτας ἀντιδέχεται. ιγ'. Πειρασμῶν γὰρ ἐπιπνέουσιν αὖραι, καὶ τὸν τάφον κυκλοῦσιν οἱ ἀστικοὶ, καὶ τῶν δεινῶν ἀπολύον ται. Απειλεῖ τούτοις βάρβαρος ὀφρὺς τὰ ἀνήκεστα, οἱ δὲ πρὸς τὸν Ποιμενάρχην ἱκεται συῤῥέουσιν· ἐσμὸς παθῶν ἐνοχλεῖ, καὶ παρὰ τοῦτον ὡς ἰατρεῖον τὰς θεραπείας βλύζων καταφυγγάνουσι μᾶλλον δὲ ἡ σύμπασα διδάσκαλον καὶ ἐπίκουρον ἐπιγραφομένη τὸν Μάρκον, τὴν αὐτοῦ προκαλεῖται ἐν τοῖς συμπίπτουσιν ἀρωγήν, καὶ ταῖς ἑτησίαις ἑορταῖς ὡς χρέα τοὺς ἐπαίνους καρποφοροῦσα, κομπάζει κροτοῦσα, καὶ χορεύει πανηγυρίζουσα· τό τε θεῖον αὐτοῦ Εὐαγγέλιον περιπτυσσομένη, ὡς πλάκας Θεοχαρά στους εναγκαλίζεται, ἢ κρεῖττον εἰπεῖν, ὡς αυτό γε Χριστοῦ στόμα σεβάζεται, καὶ παρ' αὐτοῦ τὰ θεό φθογγα εἶεται ἀκοντίζεσθαι βήματα. mum prææsulem sortita, ac veluti mysticum Nilum nacta, spiritales animarum agros irrigantem (quemadmodum verus Nilus feraces terræ campos irrigare solet) iMum, ut apostolum, ut evangelistam, ut martyrem magnifice extollit, atque hymnos canit ejus appellationibus et meritis consonos. Videt ejus corpus in monumento positum, licet anima in supernis regionibús versetur, ac secum ipsa lætatur illius sacrorum cinerum thesauro ditata: circa ejus sepulcrum festivis canticis ipsum compellat, et lanquam cum vivente aliquo et in spirita versante colloquitur, ac gratiis ibidem ab eo receptis perfruitur. 15. Pro illis vero honoribus, quos apostolo congruentes offert, majora vicissim beneficia recipit. Cumn.enim calamitatum latus adversi,spirant, tunc urbis incolæ Mərci sepulcrum circumdant, et illico a malis liberantur:.cum Barbarorum furor gravissima mala minatur, ipsi ad pastorem supplices confuunt: morborum copia cum eos perturbal, tunc ad ipsum veluti ad medici officinam, e qua emanant remedia confugiunt; imo vero universa Ægyptus, magistrum et adjutorem sibi Marcum ascribens, in adversis omnibus quæ sibi contingunt illius auxilium invocat, et anuno die cjus festo landum debitum ipsi persolvens, exsultat, plandit, ne celebri panegyri illius merita prosequitur: disis numque ipsius Evangelium, nt tabulas a Deo iuscul·