Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
NoticeNotitia
col. 1199–1200page 1 of 8
PG 100:1199αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ια. Ὃν καὶ ἡμῖν, ὦ μύστα καὶ εὐαγγελιστά, ἵλεων μὴ ἀποκάμοις τιθέμενος, τὰ κυκῶντα λυπηρὰ ἐπελάφρυνε, τὰ ἐν βίῳ δυσαχθῆ κατευμάριζε, ῥῆξον τὸ τῶν ἐγκλημάτων χειρόγραφον, δίδου λύσιν τῶν ἑπτα σμένων· τοιαύτην πρὸς τῆς Δεσποτικῆς γλώσσης εἴληφας ἐξουσίαν· εἰ δεσμήσεις, ἄῤῥηκτον τὸ δε σμούμενον· εἰ πρὸς συμπάθειαν νεύσειας, ὁ δεσμός εὐαφάνιστος. Μὴ παρόψει ταῖς σειραῖς ἡμᾶς τῶν ἁμαρτιῶν ἐσφιγμένους, ἀλλ' ἐπιτίμησον τοῖς δεσμοῖς, καὶ ῥαγήσονται· δεῖξον τὰς Ἐκκλησίας είρηνε ού σας, δς τῷ θεμελίῳ τῶν σῶν ἐκρηπίδωσας λόγων, ὑπὲρ ὧν ἡ τοῦ Δεσποτικοῦ ῥύσις αίματος· καὶ τῶν ἐκεῖθεν ἡμᾶς μετασχεῖν ἀγαθῶν παρασκεύατον, χά ριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ εἰς τοὺς
S. GREGORIII DECAPOLITÆ
ptas amplectitur, vel, ut melius dicam, tanquain ipsum Christi os veneratur, et al llo divina verba
se audire arbitratur.
ம்
14. Quem et nobis, o sanctissime doctor et
evangelista, propitium reddere ne graveris: tristia
quæ nos perturbant tollas: aspera quæ in vita accidunt, complanes rumpas chirographum illud, in
quo nostra crimina descripta sunt, et erratorшın
des veniam; talem enim potestatem ab ipsius Domini lingua accepisti: Si ligaveris, id quod ligatur
erit insolubile; si ad commiserationem et veniam
inclinaveris, vinculum facile dissolvetur. Ne ergo
despicias nos catenis peccatorum constrictos, sed
impera vinculis ipsis, et confringentur. Ecclesias
in pace et tranquillitate custodias, quas tuæ præedication fundamento firmasti pro illis quippe Domini sanguis effusus est, et bonorum cœlestium fac
nos esse participes, gratia et benignitate Domini
nostri Jesu Christi, cui gloria et potentia, nunc et αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
ια. Ὃν καὶ ἡμῖν, ὦ μύστα καὶ εὐαγγελιστά, ἵλεων
μὴ ἀποκάμοις τιθέμενος, τὰ κυκῶντα λυπηρὰ ἐπελά
φρυνε, τὰ ἐν βίῳ δυσαχθῆ κατευμάριζε, ῥῆξον τὸ
τῶν ἐγκλημάτων χειρόγραφον, δίδου λύσιν τῶν ἑπτα:
σμένων· τοιαύτην πρὸς τῆς Δεσποτικῆς γλώσσης
εἴληφας ἐξουσίαν· εἰ δεσμήσεις, ἄῤῥηκτον τὸ δε
σμούμενον· εἰ πρὸς συμπάθειαν νεύσειας, ὁ δεσμός
εὐαφάνιστος. Μὴ παρόψει ταῖς σειραῖς ἡμᾶς τῶν
ἁμαρτιῶν ἐσφιγμένους, ἀλλ' ἐπιτίμησον τοῖς δεσμοῖς,
καὶ ῥαγήσονται· δεῖξον τὰς Ἐκκλησίας είρηνε ού
σας, δς τῷ θεμελίῳ τῶν σῶν ἐκρηπίδωσας λόγων,
ὑπὲρ ὧν ἡ τοῦ Δεσποτικοῦ ῥύσις αίματος· καὶ τῶν
ἐκεῖθεν ἡμᾶς μετασχεῖν ἀγαθῶν παρασκεύατον, χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νῦν καὶ εἰς τοὺς
in sacula sæculorum. Amen.
xal
ANNO DOMINI DCCCXVII.
S. GREGORIUS DECAPOLITA".
NOTITIA.
(GALLAND. Vel. Patrum. Bibkoth. t. XIII, p. xi. )
Natus est sanctus Gregorius Irenopoli civitate the Aexanólew; tñ 'Icaupias, Decapoleos Isauriæ, vixitque sub Leone Armeno non vero Isaurico, ut scribit Baronius ad an. 731.- Quo de abunde erudimur
a Joanne Diacono Constantinopolitano scriptore Vitæ sancti Josephi hymnographi apud eumdem Papebrochium Discipulos babuit prælaudatum Josephum, et Joannem quemdam: ex quibus priorem
Romam misit, ut pontificem certiorem faceret de infelici quarumdam Ecclesiarum statu sub Iconomiachis. Multa passim edidit miracula, peragratis variis urbibus ac regionibus, Syracusis, Thessalonica,
Byzantio, Roma, etc. Cum omnem fere occidentalem regionem obiisset, Constantinopolim reversus
est Interea Josephus, quem Romam miserat, captivus ductus est in Cretam, ubi mansit usque ad
obitum Leonis, qui interfectus est nocte ipsa Natalis Christi an. 820. Joseph Constantinopolim mox
reversus, invenit sanctum Gregorium jam vita functum Scilicet cum Byzantium rediisset noster
Decapolita, ut Simeonem propter imagines inclusum visitaret, eo viso post paucos dies Domino spiritum
commendavit Colitur a Græcis sub die 20 Novembris, etsi nonnulla Menea ponant sub die 18 Aprilis
apud Bollandianos. Ejus et discipuli ipsius Joannis reliquias in quodam monasterio in deserto loco
ex:ædificato per Josephum hymnographum collocata sunt
Superest ex scriptis ejus sermo quidam historicus, cujus frequens usus fuisse videtur in monasteriis.
Ilanc Græce et Latine edidit cum notis suis Romæ Typis Grignanis Isidorus a Sancto Joseph, an. 1642.
Ait a se depromptum ex codice ms. cardinalis Bessarionis qui exstat in Bibliotheca nostra Sancti Marci. At
cum nec ille codicem numneret, nec in codicum indice reperiatur tam mediocris opelle, invenire nou petuimus. Quæ in notis animadversione digna visa sunt, suis locis ad caleem paginaru:n compendio
subjecimus.
Vita S. Gregor. Decap. in April. Bolland.
40m. II, pag. 585, et Manolo Bipet rab die xX
Novemb.
Pagus 12.
$
Ménolog. 1.4
(5 Pagin3
col. 1201–1202page 2 of 8
PG 100:1201Λίγος Ιστορικός Γρηγορίου του Δεκαπολίτου, πάνυ ὠφέλιμος καὶ γλυκύτατος κατὰ πολλά, περὶ ὀπτασίας, ἦν τις Σαῤῥακηνός ποτε ιδών, ἐπίστευσε, μαρτυρήσας διὰ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Εὐλόγησον, Πάτερ. Ο στρατηγός Νικόλαος, ο λεγόμενος Ἰουλας διο ηγήσατό μοι, ὅτι ἐν τῇ ἰδίᾳ πόλει ἣν καλοῦσιν οἱ Σα ῥακηνοὶ τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ Αμπελον, ἀπέσταλ[κ]εν ὁ Αμερου μνῆς Συρίας τὸν ἴδιον ἀνεψιόν, πρὸς τὸ διοι κῆσαι δουλείας τινὰς εἰς τὸ εἰρημένον κάστρον. Ἔστι δὲ ἐκεῖ ναός μέγας, καὶ ἀρχαῖος καὶ θαυ μαστὸς τοῦ ἁγίου καὶ πανενδόξου μάρτυρος Γεωρ γίου· καὶ ὅταν δὲ εἶδεν ὁ Σαββακηνὸς τὸν ναὸν ἐκ μακρόθεν, ἐκέλευσε τοὺς ἑαυτοῦ δούλους κομίσαι τὰ ἑαυτοῦ πράγματα ἐν τῷ ναῷ, ἔπειτα καὶ τὰς καμή λους τὸν ἀριθμὸν δεκαδύο· ὅπως ἄνωθεν ἐσθιούτας βλέποι. Οἱ δὲ ἱερεῖς τοῦ σεβασμίου ἐκείνου ναοῦ τοῦτον δεόμενοι λέγοντες· Κύριε, τοιαῦτα μὴ ποιήσῃς, ὅτι Η ναὸς Θεοῦ ὑπάρχει· καὶ μὴ καταφρονήσῃς αὐτόν, οὔτε τὰς καμήλους βαλεῖν ἐν τῷ ἱερῷ θυσιαστηρίῳ τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σαρακηνὸς ὡς ἀπηνῆς καὶ ἄγνωσ μος οὐκ ἠθέλησεν ἀκοῦσαι τὰς δεήσεις τῶν πρει σβυτέρων· ἀλλὰ εἶπε ᾿Αράβων φωνῇ τοῖς θεράπουσιν αὐτοῦ· Οὐ ποιεῖτε τὸ κελευσθὲν ὑμῖν; Καὶ παρευθὺς οἱ ἑαυτοῦ δοῦλοι ἐποίησαν ὡς αὐτὸς ἐκέλευσεν. Καὶ άφνω Ιδού, Θεοῦ προστάξει, αἱ κάμηλοι εἰσελθοῦσαι ἐν τῷ ναῷ πεσοῦσαι πᾶσαι διεφονεύθησαν· ὡς δὲ ἰδὼν ὁ Σαῤῥακηνὸς τὸ παράδοξον θαῦμα, ἐξέστη, καὶ ἐκέλευσε τοὺς θεράποντας αὐτοῦ, ἵνα ἐκβάλωσι, καὶ ῥίπτειν μακρόθεν τοῦ ναοῦ πεφονευμένας καμή λους, καὶ οὕτως ἐποίησαν. Καὶ ἐπεὶ ἑορτὴ ἦν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, καὶ ἐγγίσασα ἡ ὥρα τῆς θείας λειτουργίας· καὶ ὁ ἱερεὺς μέλλων ἄρξασθαι τῆς θείας προσκομιδῆς σφόδρα ἐφοβεῖτο τὸν Σαββακηνόν, πῶς ἅψῃ ἐνώπιον αὐτοῦ τὴν ἀναί μακτον θυσίαν· καὶ ἕτερός τις ἱερεὺς ὁ τούτου συγ κοινωνὸς ἔφη τῷ μέλλοντι ἱερουργῆσαι· Μή φοβοῦ οὐκ οἶδας τὸ παράδοξον θαῦμα; τί δειλιᾷς; Ο οὖν εἰρημένος ἱερεὺς ἀφόβως ἤρξατο τῆς ἁγίας προσκομιδῆς. ὡς δὲ εἶδε ταῦτα ὁ Σαῤῥακηνός προσεδόκει ἰδεῖν τι μέλλων ποιῆσαι ὁ ἱερεύς. Αρξαμένου οὖν τοῦ ἱερέως τῆς θείας προσκομιδῆς, καὶ λαβόντες τὸν ἄρτον ποιῆσαι τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, ὁ Σαρακη
SERMO HISTORICUS, ETC.
SANCTI GREGORII DECAPOLITÆ
SERMO.
Λίγος Ιστορικός Γρηγορίου του Δεκαπολίτου,
πάνυ ὠφέλιμος καὶ γλυκύτατος κατὰ πολλά,
περὶ ὀπτασίας, ἦν τις Σαῤῥακηνός ποτε ιδών,
ἐπίστευσε, μαρτυρήσας διὰ τὸν Κύριον ἡμῶν
Ἰησοῦν Χριστόν.
Εὐλόγησον, Πάτερ.
Sancti Gregorü Decapolita sermo historicus utilissir
mus ac juncundissimus de visione, quam cum habuisset Sarracenus quidam, credidit, et propler
Jesum Christum Dominum nostrum martyrio
affectus fuit.
Interprete ISIDORO a S. Josep!.
Ο στρατηγός Νικόλαος, ο λεγόμενος Ἰουλας διο
ηγήσατό μοι, ὅτι ἐν τῇ ἰδίᾳ πόλει ἣν καλοῦσιν οἱ Σαῥακηνοὶ τῇ ἰδίᾳ διαλέκτῳ Αμπελον, ἀπέσταλ[κ]εν ὁ
Αμερου μνῆς Συρίας τὸν ἴδιον ἀνεψιόν, πρὸς τὸ διοικῆσαι δουλείας τινὰς εἰς τὸ εἰρημένον κάστρον.
Ἔστι δὲ ἐκεῖ ναός μέγας, καὶ ἀρχαῖος καὶ θαυ
μαστὸς τοῦ ἁγίου καὶ πανενδόξου μάρτυρος Γεωρ
γίου· καὶ ὅταν δὲ εἶδεν ὁ Σαββακηνὸς τὸν ναὸν ἐκ
μακρόθεν, ἐκέλευσε τοὺς ἑαυτοῦ δούλους κομίσαι τὰ
ἑαυτοῦ πράγματα ἐν τῷ ναῷ, ἔπειτα καὶ τὰς καμή
λους τὸν ἀριθμὸν δεκαδύο· ὅπως ἄνωθεν ἐσθιούτας
βλέποι.
Οἱ δὲ ἱερεῖς τοῦ σεβασμίου ἐκείνου ναοῦ τοῦτον
Benedic, Pater.
1. Dux exercitus Nicolaus cognomento Julas narravit mihi, quod in suam civitatem quam Sarraceni
proprio idiomate vocant Ampelon, destinavit
Amerumnes Syriæ suum ipsius nepotein ad quædam
peragenda ac disponenda in jam dicto castello.
11. Visitur eo loci templum amplum vetustudi
atque admirandum sancti et gloriosissimi martyris
Georgii, quod ut Sarracenus eminus est conspicatus, servis edixit sarcinas inferre templo, deinde
et camelos inducere numero duodecim, ut eos ex
alto pabulantes aspiceret.
III. At vero venerandi illius templi sacerdotes
δεόμενοι λέγοντες· Κύριε, τοιαῦτα μὴ ποιήσῃς, ὅτι Η supplicabant Surraceno dicebantque: Cave ne feναὸς Θεοῦ ὑπάρχει· καὶ μὴ καταφρονήσῃς αὐτόν,
οὔτε τὰς καμήλους βαλεῖν ἐν τῷ ἱερῷ θυσιαστηρίῳ
τοῦ Θεοῦ. Ὁ δὲ Σαρακηνὸς ὡς ἀπηνῆς καὶ ἄγνωσ
μος οὐκ ἠθέλησεν ἀκοῦσαι τὰς δεήσεις τῶν πρει
σβυτέρων· ἀλλὰ εἶπε ᾿Αράβων φωνῇ τοῖς θεράπουσιν
αὐτοῦ· Οὐ ποιεῖτε τὸ κελευσθὲν ὑμῖν; Καὶ παρευ
θὺς οἱ ἑαυτοῦ δοῦλοι ἐποίησαν ὡς αὐτὸς ἐκέλευσεν.
Καὶ άφνω Ιδού, Θεοῦ προστάξει, αἱ κάμηλοι εἰσελ
θοῦσαι ἐν τῷ ναῷ πεσοῦσαι πᾶσαι διεφονεύθησαν· ὡς
δὲ ἰδὼν ὁ Σαῤῥακηνὸς τὸ παράδοξον θαῦμα, ἐξέστη,
καὶ ἐκέλευσε τοὺς θεράποντας αὐτοῦ, ἵνα ἐκβάλωσι,
καὶ ῥίπτειν μακρόθεν τοῦ ναοῦ πεφονευμένας καμή
λους, καὶ οὕτως ἐποίησαν.
Καὶ ἐπεὶ ἑορτὴ ἦν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, καὶ ἐγγίσασα
ἡ ὥρα τῆς θείας λειτουργίας· καὶ ὁ ἱερεὺς μέλλων G
ἄρξασθαι τῆς θείας προσκομιδῆς σφόδρα ἐφοβεῖτο
τὸν Σαββακηνόν, πῶς ἅψῃ ἐνώπιον αὐτοῦ τὴν ἀναί
μακτον θυσίαν· καὶ ἕτερός τις ἱερεὺς ὁ τούτου συγ
κοινωνὸς ἔφη τῷ μέλλοντι ἱερουργῆσαι· Μή φοβοῦ·
οὐκ οἶδας τὸ παράδοξον θαῦμα; τί δειλιᾷς; Ο οὖν
εἰρημένος ἱερεὺς ἀφόβως ἤρξατο τῆς ἁγίας προσκομιδής.
ὡς δὲ εἶδε ταῦτα ὁ Σαῤῥακηνός προσεδόκει ἰδεῖν
τι μέλλων ποιῆσαι ὁ ἱερεύς. Αρξαμένου οὖν τοῦ
ἱερέως τῆς θείας προσκομιδῆς, καὶ λαβόντες τὸν
ἄρτον ποιῆσαι τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, ὁ Σαρακη
Alkarem in Thebaide. Utrumque nomen vinean
Sigelical.
ceris, domine, quia templum Dei est, quod non
vilipendere, nec camelos ad sacrum aliare permittas
accedere. Sed Sarracenus, utpote temerarius ac
crudelis, precibus presbyterorum aures præbere
renuit, et Arabica lingua ministris inquit: Non
adimpletis cat quæ vobis sunt injuncta? Confe.
stimque perfecerunt servi quæ dominus imperaverat.
Et ecce cameli templum ingressi divino nutu corruentes subito ad unum omnes interfecti sunt.
Quod cum Sarracenus intuitus esset iuopinum miraculuin, consternatus animo jussit interemptos camelos procul ejici templo: quod imperium servi
velocius compleverunt.
1V. Quoniam vero dies ille festivus erat, et appropinquabat hora sacri ministerii, sacerdos divinam oblationem incepturus vehementer formidabat
in conspectu Sarraceni contingere incruentum sacrificium: sed alius sacerdos celebraturi collega sic
eum allocutus est: Ne timeas. Nonne vidisti stupendum miraculum? Quid metuis? Sacerdos igitur excussa formidine sacram oblationem est aggressus.
V. Interim operiebatur Sarracenus ut videret
quid deinceps facturus esset. Cum ergo sacerdos
inchoasset sacram oblationem, et panem accepisset
ad peragendum incruentum sacrilicium, vidit SarAmir mumini sive Califus. Illud nomen signi
ficat principem, hoc vicarium, nempe Muamedis.
Historical SermonSermo Historicus
col. 1203–1204page 3 of 8
PG 100:1203νὸς δὲ εἶδε τὸν ἱερέα, ὅτι παιδίον ἔλαβε ταῖς χερσί, καὶ ἔσφαττεν αὐτὸ κιρνῶν τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐν τῷ που τηρίῳ, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ κλῶν, θεὶς ἐν τῷ δίσκου. Ὁ δὲ Σαββακηνὸς ταῦτα πάντα ἰδὼν ἐξέστη, θυμοῦ πολλοῦ, καὶ ὀργῆς ἐπληροῦτο κατά ἱερέως, βουλόμενος ἀποκτεῖναι αὐτόν· ὡς δὲ ἤγγικεν ἡ ὥρα τῆς ἁγίας Εἰσόδου, ὁ Σαῤῥακηνὸς εἶδεν αὖθις τρανοτέρως τὸ παιδίον ἐν τῷ δίσκῳ με μελισμένον εἰς τέσσαρα, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐν τῷ ποτηρίῳ, καὶ πάλιν μετά ὀργῆς ἐξέστη. Καὶ ὡς ἤγγικε τὸ τέλος τῆς θείας λειτουργίας, και τινες τῶν Χριστιανῶν ἐβούλοντο μεταλαβεῖν τὰ θεῖα μυστήρια, καὶ εἰπόντος τοῦ ἱε ρέως τό· Μετά φόβου Θεοῦ καὶ πίστεως προσέλε Οετε· καὶ πάντες οἱ Χριστιανοὶ ἔκλιναν τὰς κάρας πανευλαβῶς, καί τινες ἐξ αὐτῶν προσῆλθον μεταλι θεῖν τὰ θεῖα μυστήρια. Καὶ πάλιν εἶὸς ὁ Σαρακηνός ἐκ τρίτου τὴν ἱερέα μεταδιδόναι ἐκ τοῦ σώματός το καὶ αἵματος τοῦ παιδίου μετὰ τῆς λαβίδος τοῖ; μετα λαμβάνουσιν. Ἐπεὶ δὲ οἱ μετανοούντες Χριστιανοί μετέλαβον τα θεία μυστήρια, καὶ ὁ Σαῤῥακηνό; εἶδεν, ὅτι μετέλαβον ἐκ τοῦ σώματος καὶ αἵματος του παιδίου, θυμοῦ καὶ ὀργῆς ἐπληροῦτο κατά πάντων. Μετὰ οὖν τὴν συμπλήρωσιν τῆς θείας λειτουργίας, μετέδωκε τὸ ἀντίδωρον ὁ ἱερεὺς πᾶς: τοῖς Χριστιαναῖς· ἐξενεδύθη δὲ πᾶσαν τὴν ἱερατικήν στολήν, καὶ ἐκ δὲ τῶν καλλιστευουσῶν τοῦ ἄρτον δέδωκε καὶ τῷ Σαββακηνῷ. Ὁ δὲ ἔφη τῇ ᾿Αράβων φωνῇ· Τί ἔστι τοῦτο; Ο δὲ ἱερεὺς ἔφη· Κύριε, ἐκ τοῦ ἄρτον ἐ; ἐλειτουργήσαμεν. Ο δὲ Σαρακηνός ἔφη μετὰ ὁρο γῆς· Ἐκ τούτων ἐλειτούργησας, κύον, μιαρε, ἀκάθαρτε, καὶ φονεῦ; οὐκ εἶδόν σε ἐγώ, ὅτι παιδίον ἔλαβες καὶ ἔσφαξας, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐκέρασας ἐν τῷ ποτηρίῳ, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ κότας, μέλη καὶ μέλη ἔθηκας ἐν τῷ δίσκῳ; οὐκ εἶδον ταῦτα πάντα, μιαρὲ καὶ φονεῖ; Οὐκ εἰδόν σε ἐσθίοντα καὶ πίνοντα, ἐκ τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ παιδίου; καὶ μετ ἐδως ἔτι καὶ τοῖς παρεστηκόσιν ἐξ ἐκείνου; καὶ νῦν ἔχουσι κρεῶν ἡμαγμένων ἐν τοῖς στόμασι αὐτῶν. Ὁ δὲ ἱερεὺς τοῦτο ἀκούσας ἐξέστη λέγων· Κύριε, ἐγὼ ἁμαρτωλό; τυγχάνω, καὶ οὐ δύναμαι ἰδεῖν τοιοῦ το μυστήριον. Ἐπεὶ δὲ ἡ σὴ κυριότης τοιοῦτο μα στήριον ἔβλεψε, πιστεύω τῷ Θεῷ, ὅτι μέγας ἄνίμων πος εἶ σύ. Ο δὲ Σαρακηνὸς φήσα;· Οὐκ ἔστι τοῦτο καθὼς ἐθεασάμην; Καὶ ὁ ἱερεύς· Ναί, κύριέ μου, οὕτως ἔχει· ἀλλ' ἐγώ, ἐπεὶ ἁμαρτωλός τυγχάνω, τοιοῦτο μυστήριον οὐ μὴ δύναμαι βλέπειν, εἰ μὴ ἄρτον καὶ οἶνον· καὶ τόνδε τὸν ἄρτον καὶ οἶνον πιστεύομεν, καὶ τηροῦμεν, καὶ θυσιάζομεν εἰς τύπον τοῦ σώματος καὶ αἷματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. ( γὰρ μεγάλοι καὶ θαυμαστοί Πατέρες, οἱ τῆς ἐκκλησίας φωστῆρες καὶ διδάσκαλοι, οἷος ἦν ὁ θεσπέσιος μέγας Βασίλειος, καὶ ὁ ἀοίδιμος Χρυσόστομος, καὶ ὁ Θεολόγος Γρηγόριος, τοῦτο τὸ φοβερὸν καὶ φρικτὸν
S. GREGORII DECAPOLITÆ
lacenus sa:erdotem manibus accipientem pueru- νὸς δὲ εἶδε τὸν ἱερέα, ὅτι παιδίον ἔλαβε ταῖς χερσί,
lum, et mactantem ac sanguinem ipsius fundentem
in calice, et corpus ejus frangentem ac ponentem
in disco.
VI. Que cum intueretur Sarracenus furore mutio
percitus, iraque in sacerdotear exæstuans, eum
interficere meditabatur. Cumque advenisset hora
saneti Introitus rursus manifesstiusque vidit Sarracenus puerulum in disco membratim -concisum in
partes quatuor, ejusque sanguinem in calice et denuo vehementer obstupuit. Cumque jam finis insfaret divine Liturgie et nonnulli Christianorum
communicare cuperent divinis mysteriis, et sacerdos dixisset: Cum timore Dei ac fide accedite:
oaines etiam Christiani capita sua reverenter adnoium inclinassent: accesserunt quidam ex ipsis
að communionem divinorum mysteriorum, Jamque
tertio vidit Sarracenos sacerdotem ex corpore el
sanguine pueruli fuleinula partem impertiri commicanibus Postquam vero poenitentes Christiani participarunt divinis mysteriís, viditque Sarracenus eos de corpore et sanguine pneruli sumpsisse, ira ac furore repletus est adversus omnes.
VII. Peracto denique divinæe Missæ sacrificio distribuit antidolu: sacerdos cunctis Christianis,
et exutus est sacerdotalibus vestibus. Ipsi etiam
Sarraceno elargitus est partem panis pulcherrima
form. Ille vero lingua Arabica vociferans, quidnam est hoc? inquit. Cui sacerdos: Ex pane quem
sacrificavimus. Tum Sarrazenus vehementer exemdescens, ait: Ex his sacrificasti, canis, sceleste,
contaminate, homicida? Nonne ègo vidi quemadmodum puerulum accepisti, et maclasti, ac sangui
rem ejus in poculo miscuisti, et cum corpus cjus
couridisses membratim, posuisti in disco? Nunquid
ego hve omnia contuitus sum, sceleste, impure, et
homicida Nomme ego te vidi comedentem et bibentem ex infantis corpore et sanguine? Insuper
præesentibus impertitus es, et adhuc cruentas carnes
versant in ore suo.
καὶ ἔσφαττεν αὐτὸ κιρνῶν τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐν τῷ που
τηρίῳ, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ κλῶν, θεὶς ἐν τῷ δίσκου.
Ὁ δὲ Σαββακηνὸς ταῦτα πάντα ἰδὼν ἐξέστη, θυμοῦ
πολλοῦ, καὶ ὀργῆς ἐπληροῦτο κατά ἱερέως, βουλόμε
νος ἀποκτεῖναι αὐτόν· ὡς δὲ ἤγγικεν ἡ ὥρα τῆς
ἁγίας Εἰσόδου, ὁ Σαῤῥακηνὸς εἶδεν αὖθις τρανοτέρως
τὸ παιδίον ἐν τῷ δίσκῳ με μελισμένον εἰς τέσσαρα,
καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐν τῷ ποτηρίῳ, καὶ πάλιν μετά
ὀργῆς ἐξέστη. Καὶ ὡς ἤγγικε τὸ τέλος τῆς θείας
λειτουργίας, και τινες τῶν Χριστιανῶν ἐβούλοντο
μεταλαβεῖν τὰ θεῖα μυστήρια, καὶ εἰπόντος τοῦ ἱε
ρέως τό· Μετά φόβου Θεοῦ καὶ πίστεως προσέλε
Οετε· καὶ πάντες οἱ Χριστιανοὶ ἔκλιναν τὰς κάρας
πανευλαβῶς, καί τινες ἐξ αὐτῶν προσῆλθον μεταλι
θεῖν τὰ θεῖα μυστήρια. Καὶ πάλιν εἶὸς ὁ Σαρακηνός
ἐκ τρίτου τὴν ἱερέα μεταδιδόναι ἐκ τοῦ σώματός το
καὶ αἵματος τοῦ παιδίου μετὰ τῆς λαβίδος τοῖ; μεταλαμβάνουσιν. Ἐπεὶ δὲ οἱ μετανοούντες Χριστιανοί
μετέλαβον τα θεία μυστήρια, καὶ ὁ Σαῤῥακηνό;
εἶδεν, ὅτι μετέλαβον ἐκ τοῦ σώματος καὶ αἵματος
του παιδίου, θυμοῦ καὶ ὀργῆς ἐπληροῦτο κατά
πάντων.
Μετὰ οὖν τὴν συμπλήρωσιν τῆς θείας λειτουργίας,
μετέδωκε τὸ ἀντίδωρον ὁ ἱερεὺς πᾶς: τοῖς Χριστια
ναῖς· ἐξενεδύθη δὲ πᾶσαν τὴν ἱερατικήν στολήν, καὶ
ἐκ δὲ τῶν καλλιστευουσῶν τοῦ ἄρτον δέδωκε καὶ τῷ
Σαββακηνῷ. Ὁ δὲ ἔφη τῇ ᾿Αράβων φωνῇ· Τί ἔστι
τοῦτο; Ο δὲ ἱερεὺς ἔφη· Κύριε, ἐκ τοῦ ἄρτον ἐ;
ἐλειτουργήσαμεν. Ο δὲ Σαρακηνός ἔφη μετὰ ὁρο
γῆς· Ἐκ τούτων ἐλειτούργησας, κύον, μιαρε, ἀκάθαρτε, καὶ φονεῦ; οὐκ εἶδόν σε ἐγώ, ὅτι παιδίον
ἔλαβες καὶ ἔσφαξας, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐκέρασας ἐν
τῷ ποτηρίῳ, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ κότας, μέλη καὶ
μέλη ἔθηκας ἐν τῷ δίσκῳ; οὐκ εἶδον ταῦτα πάντα,
μιαρὲ καὶ φονεῖ; Οὐκ εἰδόν σε ἐσθίοντα καὶ πίνοντα,
ἐκ τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ παιδίου; καὶ μετ
ἐδως ἔτι καὶ τοῖς παρεστηκόσιν ἐξ ἐκείνου; καὶ νῦν
ἔχουσι κρεῶν ἡμαγμένων ἐν τοῖς στόμασι αὐτῶν.
Vit. His auditis sacerdos obstupuit dicens: Do- Ὁ δὲ ἱερεὺς τοῦτο ἀκούσας ἐξέστη λέγων· Κύριε,
mine, peccator ego sum, et non mereor videre lan- ἐγὼ ἁμαρτωλό; τυγχάνω, καὶ οὐ δύναμαι ἰδεῖν τοιοῦ
tom mysterium. Quia vero dominatio tua tale mys- το μυστήριον. Ἐπεὶ δὲ ἡ σὴ κυριότης τοιοῦτο μα
sterium conspexit, credo Deo meo to magnum vi- στήριον ἔβλεψε, πιστεύω τῷ Θεῷ, ὅτι μέγας ἄνίμων
rum esse.
IX. Sarracenus inquit: Non est hoc tale, quale
oculis meis spectavi? Et sacerdos: Certe sic sese
habet, domine mi, sed ego, quia peccator sum,
mysterium hoc videre nequeo, sed solummodo
panem et vinum, et hunc quidem panem, et vinum credimus, servamus, et sacrificamus in typum
corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi.
Etenim magni et admirandi Patres, Ecclesiae lumimaria et doctores, qualis erat divinus magnus Basilius, et celebris Chrysostomus, et Gregorius
Theologus, metuendum hoc ac tremendum myπος εἶ σύ.
Ο δὲ Σαρακηνὸς φήσα;· Οὐκ ἔστι τοῦτο καθὼς
ἐθεασάμην; Καὶ ὁ ἱερεύς· Ναί, κύριέ μου, οὕτως
ἔχει· ἀλλ' ἐγώ, ἐπεὶ ἁμαρτωλός τυγχάνω, τοιοῦτο
μυστήριον οὐ μὴ δύναμαι βλέπειν, εἰ μὴ ἄρτον καὶ
οἶνον· καὶ τόνδε τὸν ἄρτον καὶ οἶνον πιστεύομεν, καὶ
τηροῦμεν, καὶ θυσιάζομεν εἰς τύπον τοῦ σώματος
καὶ αἷματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. (
γὰρ μεγάλοι καὶ θαυμαστοί Πατέρες, οἱ τῆς Ἐκκλη
σίας φωστῆρες καὶ διδάσκαλοι, οἷος ἦν ὁ θεσπέσιος
μέγας Βασίλειος, καὶ ὁ ἀοίδιμος Χρυσόστομος, καὶ
ὁ Θεολόγος Γρηγόριος, τοῦτο τὸ φοβερὸν καὶ φρικτὸν
Reliquiæ panis, ex quo partem sacerdos ad consecrandum accepit.
col. 1205–1206page 4 of 8
PG 100:1205μυστήριον οὐκ ἔβλεπον. Ἐγὼ δὲ πῶς δύναμαι βλέ πειν; Ο δὲ Σαρακηνὸς ἀκούσας τοῦτο, ἐξέστη, καὶ ἐκέλευσε τοὺς δούλους αὐτοῦ, καὶ πάντας τοὺς ἐν τῷ ναῷ παρεστηκότας φυγεῖν ἔξωθεν τοῦ ναοῦ. Καὶ ἔλαβε τὸν ἱερέα παρὰ τὴν χεῖρα, καὶ εἶπεν· Ως θεωρῶ καὶ πληροφορούμαι, μεγάλη ἐστὶν ἡ πίστις τῶν Χριστιανῶν· ἀλλ' εἰ ἔστι σοι θέλημα, βάπτισόν με, Πάτερ. Ο δὲ ἱερεὺς λέγει τῷ Σαρακηνῷ Κύριε, ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ ὁμολογοῦμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν ἐλθόντα εἰς τὸν κόσμον διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν. Ἡμεῖς δὲ πιστεύομεν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ ὁμοούσιον καὶ ἀδιαίρετον, Πατέρα, Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, την μίαν θεότητα. Πιστεύομεν δὲ Μαρίαν τὴν ἀειπαρθένου, τὴν μη τέρα τοῦ φωτός, τὴν τέξασαν τὸν καρπὸν τῆς ζωῆς, τὸν προειρημένον Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν τὴν πρὸ τόκου παρθένον, καὶ ἐν τόκῳ παρθένον, καὶ μετά τόκον παρθένον. Πιστεύομεν δὲ καὶ πάντας τοὺς ἁγίους ἀποστόλους, καὶ προφήτας, μάρτυρας, ὁσίους καὶ δικαίους ὡς θεράποντας Θεοῦ. Λοιπόν, κύριέ μου, οι για νώσκεις, ὅτι μείζων πάντων ἐστὶν ἡ πίστις τῶν όρο θοδόξων Χριστιανῶν; Ὁ δὲ Σαῤῥακηνός πάλιν ἔφη, Δέομαί σου, Πάτερ, βάπτιστόν με. 'Ο δὲ ἱερεὺς λέγων· Μὴ γένοιτο· ἐγὼ οὐ δύναμαι ποιῆσαι τοιοῦτον ἔργον, καὶ ἂν ἐγὼ τοῦτο ποιήσω, καὶ ὁ σὺς ἀνεψιὸς ὁ Ἀμερου μνῆς μάθῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, ἀποκτενεῖ ἐμὲ καὶ διαφθερεί καὶ τὸν ναόν. Αλλ' εἰ ἔστι τοι θέλημα βαπτισθῆναι, πορεύου πρὸς τὸν ἐκεῖσε τόπον ἐν τῷ ὄρει Σινα κἀκεῖ ἐστιν ὁ ἀρχιερεὺς, αυτός σε βαπτίσει. Ο δὲ Σαῤῥακηνὸς ἐποίησε μετάνοιαν τῷ πρεσβυτέρῳ, καὶ ἐπορεύθη ἔξωθεν τοῦ ναοῦ. Μετὰ δὲ ὥραν μίαν τῆς νυκτὸς, πάλιν ἦλθε πρὸς τὸν ἱερέα, καὶ ἐξεδύθη τὰ τῆς βασιλείας χρύσεα ἱμάτια καὶ ἐνεδύθη τινὰ πενιχρὸν σάκκον τρίχινον, καὶ διὰ νυκτὸς φυσ γὼν καὶ ἄδηλος ἐγένετο, καὶ πορευόμενος ἐς τὸ τοῦ Σινᾶ ὅρος, κἀκεῖσε ἔλαβε τὸ ἅγιον βάπτισμα ἐκ τοῦ ἀρχιερέως. Ἔμαθε δὲ καὶ τὸ ψαλτήριον, καὶ ἐστιχολόγει αὐτὸ καθ' ἑκάστην. Μετὰ δὲ ἔτη τρία ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν, εἶπε τῷ ἀρχιερεῖ· Συγχώρησόν μοι, δέσποτα, πῶς μέλλω ποιῆσαι ἰδεῖν τὸν Χριστόν; Ὁ δὲ ἀρχιερεὺς εἶπε Προσεύχου μετά πίστεως ὀρθῆς, καὶ ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μέλλεις θεᾶσαι τὸν Χριστὸν ὡς ποθεῖς. Καὶ πάλιν 5 ποτε Σαρακηνὸς ἔφη· Δέσποτα, συγχώρησόν μοι, ὅπως πορευθῶ πρὸς τὸν ἱερέα τὸν διδάξαντά με, ὅταν εἶδοντὴν φρικτὴν ὀπτασίαν ἐν τῷ ναῷ τοῦ πανενδόξου μάρτυρος Γεωργίου. Ὁ δὲ ἀρχιερεὺς ἔφη· Πορεύου εἰς εἰρήνην. Καὶ οὕτως ἐπορεύθη πρὸς τὸν ἱερέα, καὶ ἐποίησεν αὐτῷ μετάνοιαν, καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ, καὶ εἶπε ο
SERMO HISTORICUS, ETC.
μυστήριον οὐκ ἔβλεπον. Ἐγὼ δὲ πῶς δύναμαι βλέ- sterium non viderunt. Et ego qualiter id ipsum eerπειν;
Ο δὲ Σαρακηνὸς ἀκούσας τοῦτο, ἐξέστη, καὶ
ἐκέλευσε τοὺς δούλους αὐτοῦ, καὶ πάντας τοὺς ἐν τῷ
ναῷ παρεστηκότας φυγεῖν ἔξωθεν τοῦ ναοῦ. Καὶ
ἔλαβε τὸν ἱερέα παρὰ τὴν χεῖρα, καὶ εἶπεν· Ως
θεωρῶ καὶ πληροφορούμαι, μεγάλη ἐστὶν ἡ πίστις
τῶν Χριστιανῶν· ἀλλ' εἰ ἔστι σοι θέλημα, βάπτισόν
με, Πάτερ. Ο δὲ ἱερεὺς λέγει τῷ Σαρακηνῷ·
· Κύριε, ἡμεῖς πιστεύομεν καὶ ὁμολογοῦμεν τὸν
Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ,
τὸν ἐλθόντα εἰς τὸν κόσμον διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν.
Ἡμεῖς δὲ πιστεύομεν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ
ὁμοούσιον καὶ ἀδιαίρετον, Πατέρα, Υἱὸν, καὶ ἅγιον
Πνεῦμα, την μίαν θεότητα.
Πιστεύομεν δὲ Μαρίαν τὴν ἀειπαρθένου, τὴν μητέρα τοῦ φωτός, τὴν τέξασαν τὸν καρπὸν τῆς ζωῆς,
τὸν προειρημένον Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν·
τὴν πρὸ τόκου παρθένον, καὶ ἐν τόκῳ παρθένον, καὶ
μετά τόκον παρθένον.
Πιστεύομεν δὲ καὶ πάντας τοὺς ἁγίους ἀποστό
λους, καὶ προφήτας, μάρτυρας, ὁσίους καὶ δικαίους
ὡς θεράποντας Θεοῦ. Λοιπόν, κύριέ μου, οι για
νώσκεις, ὅτι μείζων πάντων ἐστὶν ἡ πίστις τῶν όρο
θοδόξων Χριστιανῶν;
Ὁ δὲ Σαῤῥακηνός πάλιν ἔφη, Δέομαί σου, Πάτερ,
βάπτιστόν με. 'Ο δὲ ἱερεὺς λέγων· Μὴ γένοιτο· ἐγὼ
οὐ δύναμαι ποιῆσαι τοιοῦτον ἔργον, καὶ ἂν ἐγὼ
τοῦτο ποιήσω, καὶ ὁ σὺς ἀνεψιὸς ὁ Ἀμερου μνῆς
μάθῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, ἀποκτενεῖ ἐμὲ καὶ διαφθερεί
καὶ τὸν ναόν. Αλλ' εἰ ἔστι τοι θέλημα βαπτισθῆναι,
πορεύου πρὸς τὸν ἐκεῖσε τόπον ἐν τῷ ὄρει Σινα
κἀκεῖ ἐστιν ὁ ἀρχιερεὺς, αυτός σε βαπτίσει.
Ο δὲ Σαῤῥακηνὸς ἐποίησε μετάνοιαν τῷ πρεσβυτέρῳ, καὶ ἐπορεύθη ἔξωθεν τοῦ ναοῦ. Μετὰ δὲ ὥραν
μίαν τῆς νυκτὸς, πάλιν ἦλθε πρὸς τὸν ἱερέα, καὶ
ἐξεδύθη τὰ τῆς βασιλείας χρύσεα ἱμάτια καὶ ἐνεδύθη
τινὰ πενιχρὸν σάκκον τρίχινον, καὶ διὰ νυκτὸς φυσ
γὼν καὶ ἄδηλος ἐγένετο, καὶ πορευόμενος ἐς τὸ τοῦ
Σινᾶ ὅρος, κἀκεῖσε ἔλαβε τὸ ἅγιον βάπτισμα ἐκ τοῦ
ἀρχιερέως.
Ἔμαθε δὲ καὶ τὸ ψαλτήριον, καὶ ἐστιχολόγει αὐτὸ
καθ' ἑκάστην.
Μετὰ δὲ ἔτη τρία ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν, εἶπε τῷ
ἀρχιερεῖ· Συγχώρησόν μοι, δέσποτα, πῶς μέλλω
ποιῆσαι ἰδεῖν τὸν Χριστόν; Ὁ δὲ ἀρχιερεὺς εἶπε·
Προσεύχου μετά πίστεως ὀρθῆς, καὶ ἐν μιᾷ τῶν
ἡμερῶν μέλλεις θεᾶσαι τὸν Χριστὸν ὡς ποθεῖς. Καὶ
πάλιν 5 ποτε Σαρακηνὸς ἔφη· Δέσποτα, συγχώρησόν
μοι, ὅπως πορευθῶ πρὸς τὸν ἱερέα τὸν διδάξαντά
με, ὅταν εἶδοντὴν φρικτὴν ὀπτασίαν ἐν τῷ ναῷ τοῦ
πανενδόξου μάρτυρος Γεωργίου. Ὁ δὲ ἀρχιερεὺς
ἔφη· Πορεύου εἰς εἰρήνην.
Καὶ οὕτως ἐπορεύθη πρὸς τὸν ἱερέα, καὶ ἐποίησεν
αὐτῷ μετάνοιαν, καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ, καὶ εἶπε
ο
were merear?
X. Auditis his Sarracenus obstupuit, jussitque
serves suos, et quotquot aderant excedere templo,
et apprehensa sacerdotis manu: Ut video, inquit,
ac certissime comperio, magna est fides Christiano̟rum, et siquidem tibi placuerit baptiza me, e
Pater. Respondit sacerdos Sarraceno:
XI. Domine, nos credimus ac confitemur Domninum nostrum Jesum Christum Filium Dei, qui
propter nostram salutem venit in munduin.
XII. Credimus sanctam, consubstantialem et individuam Trinitatem, Patrem, Filium, et Spiritum
sanctum, unam deitatem.
XIII. Credimus quoque Mariam semper virgi….
hem, lucis Matrem, quæ peperit nobis fructum vitae,
jam antedicum Dominum nostrum Jesum Christum,
virginem ante partum, virginem in paris, et post
partum virginem.
XIV. Credimus etiam omnes sanctos apostolos,
prophetas, martyres, sanctos, et justos tanquam
Dei ministros. Denique, domine mi, non agnoscis
fidem orthodoxorum Christianorum reliquas omnes
an:ccellere?
XV. Sarracenus denuo iustabat: Supplico tibi,
Pater, baptiza me. At Sacerdos restitit dicens:
Nequaquam hoc fiat. Non enim possum ego tale
facinus perpetrare. Et si ego id auderem, ac tuus
patruelis Amerumnes factum rescierit, interficiet
ille me, et templum hoc, destruet. Sed siquidem
baptizari desideras, proficiscere ad illum locum in
monte Siua: nam illic episcopus degit, ille to
baptizabit.
XVI. Facta ergo sacerdoti reverentia, egressus
est templo Sarracenus. Post primam deinde noctis
horam venit ad sacerdotem, et exutus aurea regni
vestimenta, indutusque vili sacco cilicino, fugit
incognitus eadem nocte, profectusque est in montem Sina, et ibidem ab episcopo sacrum baptisma
suscepit.
XVII. Didicit quoque psalterium, et quotidie re
citabat versiculatim.
XVIII. Elapsis autem tribus annis, in una dierum
ait episcopo: Permitte mihi, domine, ut videre
valeam Christum. Episcopus respondit: Ora cum
recta fide, et in una dierum visurus es Christum
quemadmodum desideras. Et rursus qui fuerat
Sarracenus dixit: Permitte mihi ut proficiscar ad
sacerdotem, qui me fidem edocuit, quando visionem admirabilem vidi in templo gloriosissimi martyris Georgii. Respondit episcopus: Vale in pace.
XIX. Sicque ad sacerdotem profectus prostravit
se adoravitque, et inquiebat sacerdoti: Nosti,
Ibi Justinianus firmum præsidium contra Sarracenos posuerat, Procopio teste. Ad tuta igitur
"Teh Amerumnem amandat prudenti consilio.
col. 1207–1208page 5 of 8
PG 100:1207τῷ ἱερεῖ· Γινώσκεις, Πάτερ, τίς εἰμι ἐγώ; Ὁ δὲ Ιερείς: "Ανθρωπον, ὃν οὐδέποτε εἶδον πῶς γινώσκω; ᾿Αλλὰ πάλιν ὅ ποτε Σαρακηνός· Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ ἀνε ψιὸς τοῦ Ἀμερουμνῆ, καὶ ὅταν τὰς καμήλους ἔβαλον ἐν τῷ ναῷ πᾶσαι διεφονεύθησαν, καὶ ἐν τῇ θείᾳ· λει τουργία τὴν φρικτὴν οπτασίαν θεασάμενος; Ὁ δὲ ἱερεὺς τοῦτον ἰδὼν ἐξέστη καὶ ἐδόξασε τὸν Θεὸν, ἰδὼν τόν ποτε ᾿Αραβικὸν λύκον τοῦ Χριστοῦ πρό βατον γεγενημένον πραότατον, καὶ προσεκύνησεν αύ τὴν μετὰ πόθου, καὶ προσεκάλεσεν αὐτὸν ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ τοῦ ἐσθίειν ἄρτον. Καὶ ὅ ποτε Σαῤῥακηνὸς ἔφη· Συγχώρησόν μας, δέσποτα Πάτερ· ἐγὼ γὰρ βούλωμαι καὶ ποθώ ἰδεῖν τὸν Χριστὸν, πῶς γὰρ ποιήσω; Ὁ δὲ ἱερεὺς λέγων, Εάν σὺ βούλει ἰδεῖν τὸν Χριστὸν, πορεύου πρὸς τὸν σὸν ἀνεψιόν, καὶ κήρυξον τὸν Χριστόν· καὶ Βλασφήμησον καὶ ἀναθεμάτισον τὴν πίστιν τῶν Σαββακη νῶν, καὶ τὸν Μωαμεθ τὸν ψευδοπροφήτην αὐτῶν, καὶ κήρυξον ὀρθῶς τὴν ἀληθινὴν πίστιν τῶν Χρι στιανῶν ἄνευ φόβου, κἀκεῖ μέλλεις ἰδεῖν τὸν Χρι στόν. Ο δέ ποτε Σαρακηνὸς ἐπορεύθη μετά πόνου. Καὶ διὰ νυκτὸς ἔκοπτε τὴν θύραν τοῦ Σαρακηνού σφοδρῶς. Οἱ δὲ φύλακες τῆς πύλης καὶ τοῦ οἴκου τοῦ Αμερου μνῆ ἔφησαν· Τίς ἐστιν ὁ κράζων καὶ ὁ τύπτων τὴν θύραν; Ὁ δὲ εἶπεν· Ἐγώ εἰμι ὁ ἀνεψιός τοῦ ᾿Αμερουμνὴ ὅ ποτε φυγών καὶ ἄδηλος ἐγενόμην. νῦν βούλομαι θεᾶσαι τὸν ἐμὸν ἀνεψιν, καὶ εἰπεῖν τι αὐτῷ. Οἱ δὲ φύλακες τῆς πύλης ἐκείνης εἶπον παρευθὺς τῷ Σαῤῥακηνῷ· Κύριε, ὁ σὸς ἀνεψιὸς ὅ ποτε φυγών, καὶ ἄδηλος ἐγένετο. ῾Ο δὲ ᾿Αμερουμνῆς στενάξας λέγειν, Ποῦ ἐστιν; Οἱ δὲ εἶπον, Παρὰ τὴν θύραν τοῦ παλατίου. Ο δὲ κελεύσας τοὺς δούλους αὐτοῦ μετὰ φανῶν καὶ λαμπάδων ἀπαντῆσαι αὐτὸν, καὶ πάντες ἐποίησαν κατὰ τὸ πρόσταγμα βασιλέως ᾿Αμερουμνή, καὶ ἔλαβον παρὰ τὴν χεῖρα τὸν μοναχὸν τόν ποτε Σαῤῥακηνόν, καὶ προσέφερον αὐτὸν τῷ ᾿Αμεριμνή τῷ αὐτοῦ ἀνεψιώ. Ο δὲ Ἀμερουμνῆς τοῦτον ἰδὼν ηυφράνθη λίαν, καὶ μετὰ δακρύων ἡσπάσατο αὐτὸν, καὶ λέγει· Τί ἐστι τοῦτο; Ποῦ κατῴκεις ἕως τοῦ νῦν; οὐκ εἶ σὺ ὁ ἐμὸς ἀνεψιός; Ὁ δὲ μοναχὸς εἶπεν· Οὐ γινώσκεις ? ἐμὲ τὸν σὸν ἀνεψιόν; νῦν γὰρ Χριστιανὸς γέγονα καὶ μοναχὸς, ὡς βλέπεις, χάριτι τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψί στου, καὶ ἐπὶ ἐρήμων τόπων ἐκατῴκουν, ἵνα κληρονομήσω βασιλείαν οὐρανῶν, ὡς ἐλπίζω εἰς τὴν ἄφατον εὐσπλαγχνίαν τοῦ παντοκράτορος Θεού, μέλλο κληρονομῆσαι τὴν ἐκείνου βασιλείαν. Τί δηλοῖς δειλιᾷς); καὶ σύ, Αμερου μνῆς, λάβε τὸ ἅγιον βάπτισμα τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανών, ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσῃς, ὡς κἀγὼ ἐλπίζω, Ο δὲ Ἀμερουμνῆς γελάσας καὶ τὴν κάραν νευ στάξας ἔφη· Τί φλυαρείς, ταλαίπωρε; τί φλυαρείς; καὶ τί σοι γέγονεν; Οὐαί σοι, ἐλεεινέ!Πῶς ἐγκατέλιπες τὸν σὸν βίον, καὶ τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας,
S. GREGORII DECAPOLITÆ
Pater, quis ego sim? Respoulit sacerdos: Hominem τῷ ἱερεῖ· Γινώσκεις, Πάτερ, τίς εἰμι ἐγώ; Ὁ δὲ
quem nunquam viderim quomodo cognoscam? Qui
quondain fuerat Sarracenus aiebat: Nonne ego
sum patruelis Amerumnis, cujus cameli cum in
templum adacti fuissent omnes interfecti sunt, et
in divina Missa tremendam spectavi visionem? llis
auditis sacerdos obstupuit, et glorificavit Deuni, videus eum qui quondam lupus Arabicus fuerat, faetum over Christi mansuetissimam, et affectuose
cum amplexatus est, invitavitque in cellam suam
ad manducandum panem.
XX. Tum qui quondam Sarracenus fuerat dixit:
Permitte mihi, domine Pater: nam incessit volunlas, et summopere cupio videre Christum, quid
faciam? Sacerdos alt: Siquidem Christum Dominum i
videre desideras, ad tuum pergens patruelem ei
prædica Christum, et maledic atque anathematiza
superstitionem Sarracenorum, et Mahomet pseudoprophetam ipsorum, et constanter annuntia reetam
veramque Christianorum fidem, et ibidem visurus
es Christum
XXI. Qui quondam Sarracenus fuerat, avide profectus, nocturno tempore Sarraceni fores vehementer pulsavit.
XXII. Custodes vero portarum ac domus Amerumuis: Quis est, inquiebant, iste qui vociferatur,
et verberat fores? Ille respondit: Egó sum patruelis
Amerumnis, qui quondam fugi et incognitus latųi,
nunc meum patruelem invisere volo, et ei quidptam
in ficare.
XXIII. Mox forium excubitores Sarraceno renentiarum dicentes: Domine, patruelis tuus qui
fugit oliw, et incognitus latuit. Amerumnes suspiras dixit: Ubi est? Ad portam, inquinot, palatii.
Et confestin jussit famulos cum facibus et lampa-
«libus obvian ei procedere, qui omnes jussa regis
Amerumuis peregerunt, et monachum qui prius
fuerat Sarracenus manu apprehensum deduxerunt
ad Amerumnem ejus patruelem.
XXIV. Quem cum vidisset Amerumnes supra
modum gavisus est, et cum lacrymis amplexatus
ait: Quid hoc rei est? Ubinam usque modo commoratus es? Nonne tu meus es patruelis? Ait moΙερείς: "Ανθρωπον, ὃν οὐδέποτε εἶδον πῶς γινώσκω;
᾿Αλλὰ πάλιν ὅ ποτε Σαρακηνός· Οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ὁ ἀνεψιὸς τοῦ Ἀμερουμνῆ, καὶ ὅταν τὰς καμήλους ἔβαλον
ἐν τῷ ναῷ πᾶσαι διεφονεύθησαν, καὶ ἐν τῇ θείᾳ· λει
τουργία τὴν φρικτὴν οπτασίαν θεασάμενος; Ὁ δὲ
ἱερεὺς τοῦτον ἰδὼν ἐξέστη καὶ ἐδόξασε τὸν Θεὸν,
ἰδὼν τόν ποτε ᾿Αραβικὸν λύκον τοῦ Χριστοῦ πρό
βατον γεγενημένον πραότατον, καὶ προσεκύνησεν αύτὴν μετὰ πόθου, καὶ προσεκάλεσεν αὐτὸν ἐν τῷ
κελλίῳ αὐτοῦ τοῦ ἐσθίειν ἄρτον.
Καὶ ὅ ποτε Σαῤῥακηνὸς ἔφη· Συγχώρησόν μας,
δέσποτα Πάτερ· ἐγὼ γὰρ βούλωμαι καὶ ποθώ ἰδεῖν
τὸν Χριστὸν, πῶς γὰρ ποιήσω; Ὁ δὲ ἱερεὺς λέγων,
Εάν σὺ βούλει ἰδεῖν τὸν Χριστὸν, πορεύου πρὸς τὸν
σὸν ἀνεψιόν, καὶ κήρυξον τὸν Χριστόν· καὶ βλασφή
μησον καὶ ἀναθεμάτισον τὴν πίστιν τῶν Σαββακηνῶν, καὶ τὸν Μωαμεθ τὸν ψευδοπροφήτην αὐτῶν,
καὶ κήρυξον ὀρθῶς τὴν ἀληθινὴν πίστιν τῶν Χρι
στιανῶν ἄνευ φόβου, κἀκεῖ μέλλεις ἰδεῖν τὸν Χρι
στόν.
Ο δέ ποτε Σαρακηνὸς ἐπορεύθη μετά πόνου.
Καὶ διὰ νυκτὸς ἔκοπτε τὴν θύραν τοῦ Σαρακηνού
σφοδρῶς.
Οἱ δὲ φύλακες τῆς πύλης καὶ τοῦ οἴκου τοῦ
Αμερου μνῆ ἔφησαν· Τίς ἐστιν ὁ κράζων καὶ ὁ
τύπτων τὴν θύραν; Ὁ δὲ εἶπεν· Ἐγώ εἰμι ὁ ἀνεψιός
τοῦ ᾿Αμερουμνὴ ὅ ποτε φυγών καὶ ἄδηλος ἐγενόμην.
νῦν βούλομαι θεᾶσαι τὸν ἐμὸν ἀνεψιν, καὶ εἰπεῖν
τι αὐτῷ.
Οἱ δὲ φύλακες τῆς πύλης ἐκείνης εἶπον παρευθὺς
τῷ Σαῤῥακηνῷ· Κύριε, ὁ σὸς ἀνεψιὸς ὅ ποτε φυγών,
καὶ ἄδηλος ἐγένετο. ῾Ο δὲ ᾿Αμερουμνῆς στενάξας
λέγειν, Ποῦ ἐστιν; Οἱ δὲ εἶπον, Παρὰ τὴν θύραν τοῦ
παλατίου. Ο δὲ κελεύσας τοὺς δούλους αὐτοῦ μετὰ
φανῶν καὶ λαμπάδων ἀπαντῆσαι αὐτὸν, καὶ πάντες
ἐποίησαν κατὰ τὸ πρόσταγμα βασιλέως ᾿Αμερουμνή,
καὶ ἔλαβον παρὰ τὴν χεῖρα τὸν μοναχὸν τόν ποτε
Σαῤῥακηνόν, καὶ προσέφερον αὐτὸν τῷ ᾿Αμεριμνή
τῷ αὐτοῦ ἀνεψιώ.
Ο δὲ Ἀμερουμνῆς τοῦτον ἰδὼν ηυφράνθη λίαν,
καὶ μετὰ δακρύων ἡσπάσατο αὐτὸν, καὶ λέγει· Τί
ἐστι τοῦτο; Ποῦ κατῴκεις ἕως τοῦ νῦν; οὐκ εἶ σὺ ὁ
ἐμὸς ἀνεψιός; Ὁ δὲ μοναχὸς εἶπεν· Οὐ γινώσκεις
nachus: Annon agnoscis me lunin cuusobrinum? ἐμὲ τὸν σὸν ἀνεψιόν; νῦν γὰρ Χριστιανὸς γέγονα
Nunc enim Christianus effectus sun, et monachus,
ut vides, gratia Dei altissimi, et deserta incolui loca,
ut hares feran regui calorum, quemadmodum
spero per ineffabilem misericordiam omnipotentis
Dei me regnum illius hæreditate consecuturum.
XXV. Quod indicium das mentis tuæ? Et tu,
Àmeruinnes, suscipe sanctum baptisma orthodoxoyum Christianorum, ut vitam consequaris æternam,
ti et ego spero.
XXVI. Ad hæc Amerumnes in risum versus, el
moto capite: Quid nugaris, o infelix, inquit, quid
magaris? Quidl! malum, tibi accidit? Vae tibi, miser,
væ tibi! Quomo lo pristinum vivendi morem de-
'
καὶ μοναχὸς, ὡς βλέπεις, χάριτι τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψί
στου, καὶ ἐπὶ ἐρήμων τόπων ἐκατῴκουν, ἵνα κληρο
νομήσω βασιλείαν οὐρανῶν, ὡς ἐλπίζω εἰς τὴν
ἄφατον εὐσπλαγχνίαν τοῦ παντοκράτορος Θεού, μέλλο
κληρονομῆσαι τὴν ἐκείνου βασιλείαν.
Τί δηλοῖς (forte δειλιᾷς); καὶ σύ, Αμερου μνῆς,
λάβε τὸ ἅγιον βάπτισμα τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανών,
ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσῃς, ὡς κἀγὼ ἐλπίζω,
Ο δὲ Ἀμερουμνῆς γελάσας καὶ τὴν κάραν νευ
στάξας ἔφη· Τί φλυαρείς, ταλαίπωρε; τί φλυαρείς;
καὶ τί σοι γέγονεν; Οὐαί σοι, ἐλεεινέ!Πῶς ἐγκατέλιπες τὸν σὸν βίον, καὶ τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας,
col. 1209–1210page 6 of 8
PG 100:1209καὶ ὡς εἷς τῶν πενήτων περιάγεις, ἐνδεδυμένος τα Ευσώδη τρίχινα; Καὶ ὁ μοναχὸς ἀντέφη λέγων· Θεοῦ χάριτι. ὅσα δὲ εἶχον ὅτε ήμην Σαρακηνός, νόμος καὶ κλῆρος τοῦ διαβόλου ἐτύγχανε, ἃ δὲ θεωρεῖς ἐνδεδυμένον με, δόξα ἐστὶ καὶ καύχημα, καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς μελ λούσης καὶ αἰωνίου ζωῆς. Ἐγὼ δὲ ἀναθεματίζω την τῶν Σαρακηνῶν θρησκείαν, καὶ τὸν ψευδοπροφήτην αὐτῶν. Ο δὲ 'Αμερου μνῆς ἔφη· Εκβάλετε αὐτὸν, ὅτι οὐκ οἶδε τί φλυαρεῖ. Καὶ ἐκβαλόντες αὐτὸν ἔθηκαν ἔν τινι μέρει τοῦ παλατίου, καὶ ἔδοσαν αὐτῷ βρῶσιν καὶ πόσιν· καὶ ἐποίησεν ἡμέρας τρεῖς· αὐτὸς δὲ οὐκ ἔφαγεν οὔτε ἔπιεν, ἀλλ᾽ ὀρθῶς καὶ πιστῶς προσηύχετο τῷ Θεῷ, καὶ γόνυ κλίνας λέγει Επὶ σοι, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην εἰς τὸν αἰῶνα, μηδὲ καταγελασάτωσαν με οἱ ἐχθροί μου. Καὶ πάλιν λέγει· Ἐλέησόν με, ὁ Θεὺς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου, καὶ κατὰ τὸ πλῆ θος τῶν οἰκτιρμῶν σου, ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου. Καὶ πάλιν· Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου, Κύριος ὁ Θεὸς, μήποτε ὑπνώσω εἰς θάνατον. Μή ποτε εἴπῃ ὁ ἐχθρός μου· "Ισχυσα πρὸς αὐτόν. Στήριξαν την καρδίαν μου, Κύριε, ἵνα πολεμήσω τὸν αἰσθητὸν πλάνον τὸν Σαββακηνόν, ἵνα μή με καταπατήσῃ ὁ πονηρὸς διάβολος, καὶ δειλιάσω τὸν θάνατον διὰ τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον. Καὶ ποιήσας τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ, λέγων Κύριε, φωτισμός μου, καὶ Σωτήρ μου, τίνα φου βηθήσομαι; Κύριε, ὑπερασπιστὴς τῆς ζωῆς μου, ἀπὸ τίνος δειλιάσω; καὶ πάλιν φωνήσας κατὰ τοῦ Αμερου μνῆς· Λάβε τὸ ἅγιον βάπτισμα, ἵνα κερ δήσῃς τὴν ἄμετρον βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ πάλιν ὁ ᾿Αμερουμνῆς ἐκέλευσεν αὖθις ἐλθεῖν ἔμπροσθεν αὐτοῦ, καὶ ἡτοίμασεν ἱμάτια πάνυ ὡραῖα ὑπὲρ τούτου. Καὶ φήτας ὁ Ἀμερουμνῆς εὐφραίνου, ταλαίπωρε, εὐφραίνου, καὶ ἀγάλλου τῇ σῇ βα σιλείᾳ, καὶ μὴ καταφρονήσῃς τὸν σὸν βίον, καὶ τὴν σὴν νεότητα τὴν πάνυ ὡραίαν, καὶ ἐδεύῃς ὡς πε νιχρές, πένης, ἀφρόνως. Οὐαί σοι ταλαίπωρε, τί γονείς; Ο δὲ μοναχὸς γελάσας ἔφη τῷ ᾿Αμερουμνῇ· Μή θρήνει τί ναῶ· νοῦ γὰρ πῶς μέλλω πληρῶσαι τὸ ἔργον τοῦ Χριστοῦ μου, καὶ τοῦ ἀποστείλαντός με Πατρὸς τοῦ ἱερέως ἐκείνου τοῦ καὶ διδάξαντος με. Τὰ δὲ ἱμάτια ἃ ἡτοίμασας περὶ ἐμοῦ, πώλησον, καὶ δὸς πτωχοίς, καὶ ἐγκατάλειψον καὶ σὺ τὰ πρόσκαιρα σκῆπτρα τῆς βασιλείας, ἵνα λάβης σκήπτρα τῆς αἰωνίου ζωῆς. Καὶ μὴ ἔλπιζε ἐπὶ τὰ παρόντα, ἀλλ' ἐπὶ τὰ μέλλοντα, καὶ μὴ πίστευε ἐπὶ τὸν ψευδοπροφήτην Μωαμεθ τον μιαρόν, τὸν ἐβδελυγμένον, τὸν υἱὸν τῆς κολάσεως· ἀλλὰ πίστευσον εἰς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Ναζωρηνὸν, τὸν ἐσταυρωμένον. Πίστευ του Τριάδα ὁμοούσιον τὴν μίαν θεότητα, Πατέρα, Γέν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον καὶ ἐχώριστον. Ὁ δὲ 'Αμεριμνῆς πάλιν γελάσας, ἔφη τοῖς με πιστᾶσι τοῖς ἐν τῷ παλατίω συναθροισθεῖσιν· οὗτος ΧΧΙΧ.
SERMO HISTORICUS, ETC.
καὶ ὡς εἷς τῶν πενήτων περιάγεις, ἐνδεδυμένος τα seruisti sceptrumque regni, et tanquam unus de
Ευσώδη τρίχινα;
Καὶ ὁ μοναχὸς ἀντέφη λέγων· Θεοῦ χάριτι. ὅσα
δὲ εἶχον ὅτε ήμην Σαρακηνός, νόμος καὶ κλῆρος
τοῦ διαβόλου ἐτύγχανε, ἃ δὲ θεωρεῖς ἐνδεδυμένον
με, δόξα ἐστὶ καὶ καύχημα, καὶ ἀῤῥαβὼν τῆς μελλούσης καὶ αἰωνίου ζωῆς. Ἐγὼ δὲ ἀναθεματίζω την
τῶν Σαρακηνῶν θρησκείαν, καὶ τὸν ψευδοπροφήτην
αὐτῶν.
Ο δὲ 'Αμερου μνῆς ἔφη· Εκβάλετε αὐτὸν, ὅτι
οὐκ οἶδε τί φλυαρεῖ. Καὶ ἐκβαλόντες αὐτὸν ἔθηκαν
ἔν τινι μέρει τοῦ παλατίου, καὶ ἔδοσαν αὐτῷ βρῶσιν
καὶ πόσιν· καὶ ἐποίησεν ἡμέρας τρεῖς· αὐτὸς δὲ οὐκ
ἔφαγεν οὔτε ἔπιεν, ἀλλ᾽ ὀρθῶς καὶ πιστῶς προσηύχετο τῷ Θεῷ, καὶ γόνυ κλίνας λέγει·
Επὶ σοι, Κύριε, ἤλπισα, μὴ καταισχυνθείην
εἰς τὸν αἰῶνα, μηδὲ καταγελασάτωσαν με οἱ
ἐχθροί μου. Καὶ πάλιν λέγει· Ἐλέησόν με, ὁ
Θεὺς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου, καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου, ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά
μου. Καὶ πάλιν· Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μου,
Κύριος ὁ Θεὸς, μήποτε ὑπνώσω εἰς θάνατον. Μή
ποτε εἴπῃ ὁ ἐχθρός μου· "Ισχυσα πρὸς αὐτόν.
Στήριξαν την καρδίαν μου, Κύριε, ἵνα πολεμήσω
τὸν αἰσθητὸν πλάνον τὸν Σαββακηνόν, ἵνα μή με
καταπατήσῃ ὁ πονηρὸς διάβολος, καὶ δειλιάσω τὸν
θάνατον διὰ τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον.
Καὶ ποιήσας τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ, λέγων·
Κύριε, φωτισμός μου, καὶ Σωτήρ μου, τίνα φου
βηθήσομαι; Κύριε, ὑπερασπιστὴς τῆς ζωῆς μου,
ἀπὸ τίνος δειλιάσω; καὶ πάλιν φωνήσας κατὰ τοῦ
Αμερου μνῆς· Λάβε τὸ ἅγιον βάπτισμα, ἵνα κερδήσῃς τὴν ἄμετρον βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.
Καὶ πάλιν ὁ ᾿Αμερουμνῆς ἐκέλευσεν αὖθις ἐλθεῖν
ἔμπροσθεν αὐτοῦ, καὶ ἡτοίμασεν ἱμάτια πάνυ ὡραῖα
ὑπὲρ τούτου. Καὶ φήτας ὁ Ἀμερουμνῆς Εὐφραί
νου, ταλαίπωρε, εὐφραίνου, καὶ ἀγάλλου τῇ σῇ βασιλείᾳ, καὶ μὴ καταφρονήσῃς τὸν σὸν βίον, καὶ τὴν
σὴν νεότητα τὴν πάνυ ὡραίαν, καὶ ἐδεύῃς ὡς πενιχρές, πένης, ἀφρόνως. Οὐαί σοι ταλαίπωρε, τί
γονείς;
Ο δὲ μοναχὸς γελάσας ἔφη τῷ ᾿Αμερουμνῇ· Μή
θρήνει τί ναῶ· νοῦ γὰρ πῶς μέλλω πληρῶσαι τὸ
ἔργον τοῦ Χριστοῦ μου, καὶ τοῦ ἀποστείλαντός με
Πατρὸς τοῦ ἱερέως ἐκείνου τοῦ καὶ διδάξαντος με.
Τὰ δὲ ἱμάτια ἃ ἡτοίμασας περὶ ἐμοῦ, πώλησον, καὶ
δὸς πτωχοίς, καὶ ἐγκατάλειψον καὶ σὺ τὰ πρόσκαιρα
σκῆπτρα τῆς βασιλείας, ἵνα λάβης σκήπτρα τῆς
αἰωνίου ζωῆς. Καὶ μὴ ἔλπιζε ἐπὶ τὰ παρόντα, ἀλλ'
ἐπὶ τὰ μέλλοντα, καὶ μὴ πίστευε ἐπὶ τὸν ψευδοπρο
φήτην Μωαμεθ τον μιαρόν, τὸν ἐβδελυγμένον, τὸν
υἱὸν τῆς κολάσεως· ἀλλὰ πίστευσον εἰς τὸν Ἰησοῦν
Χριστὸν τὸν Ναζωρηνὸν, τὸν ἐσταυρωμένον. Πίστευ
του Τριάδα ὁμοούσιον τὴν μίαν θεότητα, Πατέρα,
Γέν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον καὶ
ἐχώριστον.
Ὁ δὲ 'Αμεριμνῆς πάλιν γελάσας, ἔφη τοῖς με
πιστᾶσι τοῖς ἐν τῷ παλατίω συναθροισθεῖσιν· οὗτος
mendicis circumvagaris amictus fœtenti ciliciò?
XXVI. Cul responsum reddens monachus infit:
Dei gratia quæcunque dum Sarracenus essem possidebam, les erant et hæredit:s diaboli, sed quibus
me cernis indutum, honor sunt et gloria, et pignus
futuræ vitæ æternæ. Ego enim anathematizo Sarracenorum superstitionem, et pseudoprophetam
ipsorum.
XXVIII. Amerumnes ait: Ejicile eum furas,
nescit enim quid garriat. Moxque ejectum constituerunt in aliqua parte palatii dederuntque ei cibum et potum. At ille dies tres exegit neque manducas, neque bibens, sed recte ac fideliter orabal
ad Dominum, et flexis genibus dicebat:
ΧΧΙΧ. In te, Domine, speravi, non confundar iu
ælernum, neque irrideant me inimici mei. Et rursus: Miserere nei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam. Et iterum:
Illumina oculos meos, Domine Deus, ne quando dore
miam in morte, ne quando dicat inimicus meus:
Prævalui adversus eum. Confirma cor meum, Domine,
ut expugnem sensibilem seductorem hunc Sarracenum, ut non conculcet me nequam ille diabolus,
neque timeam mortem propter nomen sanctum
Lumin.
XXX. Cumque se signasset signo crucis, dixit:
Dominus, illuminatio mea et salvator meus, quem
timebo? Dominus, protector vitæ meæ, a quo trepi
dabo? Et rursus adversum Amerumnem vociferabatur: Accipe sanctum baptisma, ut lucreris immensum Dei regnum.
XXXI. Et iterum Amerumnes imperavit eum
adduci coram se, et præparatis pulcherrimis vestibus, in hunc modum affatus est: Lætare, miser,
letare, et ob regnum quod te manet, exsulta, vitamque ac juventutem tuam speciosissimam noli
contemnere, nec deinceps tanquam mendicus ac
pawper insipienter incedas. Væ tibi, infelix! quidmam animo volvis?
XXXII. Monachus subridens Amerumni respondit: Ne deplores intentum meum. Nam quema
modum a Deo, et a sacerdote Patre ac magistro
meo qui me misit, demandatum mihi facinus impleam mente perpendo. Vestes autem quas præparasti, vende et da pauperibus, et tu quoque tem
poralia regui sceptra dimitte, ut æternæ vilz
sceptra consequaris. Nec in iis quæ præsentia sunt
fiduciam colloces, sed futura speres. Neque in
pseudoprophetam Mahomet credas, scelestum illum,
et abominabilem ac filium perditionis: sed crede
in Jesum Christum Nazarenum crucifixum. Crede
consubstantialem Trinitatem, unam divinitatem,
Patrem, Filium et Spiritum sanctum. Trinitatem
consubstantialem et inseparabilem,
XXXIII. Amerumnes risu dieta excipiens magnatibus in palatio congregatis inquit: Hie mentis in
col. 1211–1212page 7 of 8
PG 100:1211ἄφρων ἐστὶ, τί ποιήσωμεν αὐτῷ; Εκβάλετε αὐτὸν ἔξω, καὶ διώξατε αὐτόν. ο Οἱ δὲ παρακαθεζόμενοι τῷ βασιλεῖ εἶπον· Οὗτος ἠβουλήθη μιᾶναι καὶ διαφθείραι τὴν τῶν Σαρακηνών θρησκείαν. Οὐκ ἀκούεις πῶς βλασφημεῖ καὶ ἀναθεματίζει τὸν μέγαν προφήτην ἡμῶν; Ὁ δὲ μοναχὸς καί ποτε Σαῤῥακηνὸς ἐκραύγαζε μεγάλως· Αχθομαι περὶ σοῦ, Ἀμερουμνῇ, μᾶλλονοὐ γὰρ βούλει σωθῆναι, ταλαίπωρε· πίστευσον εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ἐσταυρωμέν νον, καὶ ἀναθεμάτισαν τὴν τῶν Σαῤῥακηνῶν θρη σκείαν, καὶ τὸν ψευδοπροφήτην αὐτῶν, ὡς κἀγώ. Ὁ δὲ Σαῤῥακηνὸς 'Αμερουμνῆς ἔφη· Ἐκβάλετε αὐτὸν ἔξω, ὡς ἐγὼ κελεύω, ὅτι ἄφρων ἐστὶ, καὶ οὐκ οἶδε τί λέγει. Οἱ δὲ συγκαθεζόμενοι αὐτῷ εἶπον· Λοιπὸν τὴν τῶν Σαρακηνῶν θρησκείαν ἀναθεματίσαντα, καὶ εἰς τὴν μέγαν προφήτην βλασφημοῦντα, ἀκούεις καὶ λέγεις Οὐκ οἶδε τί φλυαρεῖ. Ἐὰν δὲ οὐκ ἀποκτείνῃς αὐτὸν, πορευόμεθα καὶ ἡμεῖς Χριστιανοὶ γενέσθαι. Ο δὲ 'Αμερουμνῆς λέγει· Ἐγὼ οὐ δύναμαι ἀπο κτεῖναι αὐτὸν, ὅτι ἐμὸς ἀνεψιός ἐστι, καὶ ἄχθομαι αὐτόν· ἀλλὰ λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ ποιήσατε ὡς βούλεσθε. Οἱ δὲ ἔλαβον τὸν μοναχὸν μετὰ πλείστης ὀργῆς, καὶ σύραντες αὐτὸν ἔξωθεν τοῦ παλατίου, καὶ πολ λαῖς βασάνοις τοῦτον παρέδωκαν, ἵνα ἐπιστρέψαι πρὸς τὴν πρώτην θρησκείαν τῶν Σαρακηνών. Ο δὲ μὴ θέλων, ἐδίδασκε πάντας ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, ἵνα πιστεύωσι, καὶ σω θῆναι. Οἱ δὲ Σαρακηνοί ἔσυραν αὐτὸν ἔξωθεν τοῦ ἄστεως, κἀκεῖ ἐλιθοβόλησαν αὐτὸν τὸν ὁσιώτατον μοναχών, ὀνόματι Παχούμιον. Καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ, ἀστὴρ ἐξ οὐρανοῦ καταβάς ἔκειτο ἐπάνω τοῦ ὁσιωτάτου μάρτυρος. Καὶ πάντες ἔβλεπον αὐτὸν ἐφ' ἡμέρας τεσσαράκοντα. Καὶ πολ λοὶ ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν Τοῦ δὲ ὁσιωτάτου μάρ τυρος πρεσβείαις, καὶ τῆς πανάγνου Θεομήτορος Μαρίας τῆς Ἀειπαρθένου, καὶ πάντων τῶν ἁγίων ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν ἡμῶν. Ἀμήν.
S. GREGORII DECA POLITE SERMΟ.
pos est, quid ei faciamus? Ejicite eum furas, et ἄφρων ἐστὶ, τί ποιήσωμεν αὐτῷ; Εκβάλετε αὐτὸν
quanto citius expellite.
ἔξω, καὶ διώξατε αὐτόν.
XXXIV. Αt vero qui assidebant dixerunt regi:
Voluit hic polluere ac destruere Sarracenorum religionem. Non audis quemadmodum blasphemet
et anathematizet magnum prophetam nostrum?
XXXV. Monachus qui Sarracenus fuerat intenta
voce clamabat: Plurimum super te doleo, ο Amerumnes, quia salvari non vis, infelis. Crede in Dominum nostrum Jesum Christum, crucifixum, et
anathematiza superstitionem Sarracenorum, et
eorum pseudoprophetam Mahomet, sicut et ego
facio.
XXXVI. Sarracenus Amerumnes dixit: Ejicite
eum furas, ut ego jubeo, quia mnente captus est,
nec quod loquitur intelligit.
XXXVII. Qui vero considebant ipsi dixerunt:
Ergo Sarracenorum religioni maledicentem, et in
nostrum prophetam blasphemias jacientem audis
et dicis, ignorat quod effutit? At si non eum morti
tradideris, eamus et nos, et eliciamur Christiani.
XXXVIII. Quibus Amerumnes: Ego ipsum interficere non valeo, ipsique condoleo, quia meus
patruelis est: sed accipite eum vos, et quidquid
libitum fuerit, facite.
XXXIX. Igitur acceptum monachum furore multo
traxerunt extra palatium, et multis affecerunt torΟἱ δὲ παρακαθεζόμενοι τῷ βασιλεῖ εἶπον· Οὗτος
ἠβουλήθη μιᾶναι καὶ διαφθείραι τὴν τῶν Σαρακηνών
θρησκείαν. Οὐκ ἀκούεις πῶς βλασφημεῖ καὶ ἀναθεματίζει τὸν μέγαν προφήτην ἡμῶν;
Ὁ δὲ μοναχὸς καί ποτε Σαῤῥακηνὸς ἐκραύγαζε
μεγάλως· Αχθομαι περὶ σοῦ, Ἀμερουμνῇ, μάλλον·
οὐ γὰρ βούλει σωθῆναι, ταλαίπωρε· πίστευσον εἰς
τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ἐσταυρωμέν
νον, καὶ ἀναθεμάτισαν τὴν τῶν Σαῤῥακηνῶν θρη
σκείαν, καὶ τὸν ψευδοπροφήτην αὐτῶν, ὡς κἀγώ.
Ὁ δὲ Σαῤῥακηνὸς 'Αμερουμνῆς ἔφη· Ἐκβάλετε
αὐτὸν ἔξω, ὡς ἐγὼ κελεύω, ὅτι ἄφρων ἐστὶ, καὶ οὐκ
οἶδε τί λέγει.
Οἱ δὲ συγκαθεζόμενοι αὐτῷ εἶπον· Λοιπὸν τὴν τῶν
Σαρακηνῶν θρησκείαν ἀναθεματίσαντα, καὶ εἰς τὴν
μέγαν προφήτην βλασφημοῦντα, ἀκούεις καὶ λέγεις·
Οὐκ οἶδε τί φλυαρεῖ. Ἐὰν δὲ οὐκ ἀποκτείνῃς αὐτὸν,
πορευόμεθα καὶ ἡμεῖς Χριστιανοὶ γενέσθαι.
Ο δὲ 'Αμερουμνῆς λέγει· Ἐγὼ οὐ δύναμαι ἀποκτεῖναι αὐτὸν, ὅτι ἐμὸς ἀνεψιός ἐστι, καὶ ἄχθομαι
αὐτόν· ἀλλὰ λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ ποιήσατε ὡς
βούλεσθε.
Οἱ δὲ ἔλαβον τὸν μοναχὸν μετὰ πλείστης ὀργῆς,
καὶ σύραντες αὐτὸν ἔξωθεν τοῦ παλατίου, καὶ πολmentis, ut ad pristinam Sarracenorum fidem re- λαῖς βασάνοις τοῦτον παρέδωκαν, ἵνα ἐπιστρέψαι
verteretur: sed ille non consentiens instruebat
omnes in nomine Jesu Christi Nazareni, ut crederent et salvarentur.
XL. Sarraceni vero traxerunt eum extra civitatem, et ibidem sanctissimum hunc monachum, cui
nomen Pachumius lapidibus obruerunt.
XLI. Atque eadem nocte stella cœlo deseendens,
super sanctissimo martyre quievit, eamque per dies
quadraginta cuncti conspicati sunt, ex quibus multi
crediderunt, beatissimi martyris deprecationibus,
et purissimæ Dei Genitricis Mariæ semper Virginis,
et omnium sanctorum in remissionem peccatorum
nostrorum. Amen.
Conclusio videtur lectionis consueta apud
Græcos monachos, nec ad narrationem pertinere.
πρὸς τὴν πρώτην θρησκείαν τῶν Σαρακηνών. Ο
δὲ μὴ θέλων, ἐδίδασκε πάντας ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ
Χριστοῦ τοῦ Ναζωραίου, ἵνα πιστεύωσι, καὶ σω
θῆναι.
Οἱ δὲ Σαρακηνοί ἔσυραν αὐτὸν ἔξωθεν τοῦ ἄστεως,
κἀκεῖ ἐλιθοβόλησαν αὐτὸν τὸν ὁσιώτατον μοναχών,
ὀνόματι Παχούμιον.
Καὶ ἐν ἐκείνῃ τῇ νυκτὶ, ἀστὴρ ἐξ οὐρανοῦ καταβάς
ἔκειτο ἐπάνω τοῦ ὁσιωτάτου μάρτυρος. Καὶ πάντες
ἔβλεπον αὐτὸν ἐφ' ἡμέρας τεσσαράκοντα. Καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐπίστευσαν Τοῦ δὲ ὁσιωτάτου μάρ
τυρος πρεσβείαις, καὶ τῆς πανάγνου Θεομήτορος
Μαρίας τῆς Ἀειπαρθένου, καὶ πάντων τῶν ἁγίων
ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν ἡμῶν. Ἀμήν.
Ecclesia S. Pachumii martyris exstabat apud
Coplitos in Ægypto.
col. 1213–1214page 8 of 8
PG 100:1213ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Χριστοφόρου πατριάρχου Αλεξανδρείας παραίνεσις ψυχωφελής, φανεροῦσα τίν ὁμοιοῦται ὁ βίος οὗτος, καὶ εἰς ποῖον τέλος καταστρέφει. βίος οὗτος, καὶ εἰς ποῖον τέλος καταστρέφει;: Πάντας μὲν, ἀγαπητοί. 254, Πάντας μὲν, ἀγαπητοί, τοὺς κατὰ καιροὺς ἀρχιερεῖς.
ANNO DOMINI DCCCXXXVI.
CHRISTOPHORUS,
ALEXANDRINUS PATRIARCHA.
NOTITIA.
(Mich. Laquien, Oriens Christ. t. II, p. 463.)
Eutychins itaque narrata morte Eustathii pag. 411, subjungit: Ipsi in eodem patriarchatu successisse
Christophorum, anno Califatus Raschidi vicesimo, Christi proinde 805. Addit eum subinde paralysi
arreptum, ita ut hominum manibus gestaretur; quocirca Petrum quemdam ab eo constitutum episcopum,
qui cathedræ patriarchali insidens vice ipsius episcopos consecrabat: sedisse autem Christopkcrum
annos triginta duos, ac demum functum esse. Atqui annus Christi 805, Nicephori imp. quartus fuit, et
Christi 836, quo Christophorus diem postremium egit, Theophili imp. octavus; enjus anno circiter 830,
epistola de qua mox dictum est, eidem principi à tribus patriarchis Christophoro Alexandrino, Job
Antiocheno, et Basilio Ilierosolymitano scripta esse colligitur ex Constantini Porphyrogeneti imperatoris -
oratione De imagine Edessena, apud Combefisiu g in Manipulo rerum Constantinopolitanarum. Leo Allatius
in notis ad Eustathii Hexaemeron pag. 234, orationis illius cui titulus est: Cui similis est vita hominis,
quam Federicus Morellins ediderat olim tanquam Theophili Alexandrini episcopi, fragmentum retulit,
velut operis Christophori patriarchæ Alexandrini. Sic quoque vir pereruditus Joannes Albertus Fabricius
camdem orationem adhortatoriam Græce Latineque edidit ex Cæsareo codice, ita inscriptam: Toù ¿v
ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Χριστοφόρου πατριάρχου Αλεξανδρείας παραίνεσις ψυχωφελής, φανεροῦσα τίν
ὁμοιοῦται ὁ βίος οὗτος, καὶ εἰς ποῖον τέλος καταστρέφει. R. P. N. Christophori Alexandrini patriarchae
adhortatio animis utilis, demonstrans cuinam hæcce vita similis est, et quis ejus finis. Habetur etiam in
cod. Colbert. 6749 Christophori Alexandrini nomine dɔtaque dicitur episcopis et pastoribus Ecclesiæ.
Præterea in Abraham Massad Maronitæ codice 7, qui in Vaticanam bibliothecam translatus fuit, habetur Christophori archiepiscopi Alexandrini Sermo in parabolam serpentis et avari (sic).
(Ex FABRIC. Biblioth. Græc. el. Harles, t. XI, p. 594.)
Christophorus, Alexandrinus patriarcha, circa a. C. 836, anctor Paræneseos asceticæ Ti dµninūta! †
βίος οὗτος, καὶ εἰς ποῖον τέλος καταστρέφει; incipit: Πάντας μὲν, ἀγαπητοί. Citatur ab Allatio p. 254, act
Eustathium Antiochenum, et Cotelerio tom. II Monument. p. 669 ins. in bibl. Cæsarea; V. Nessel. V,
pag. 129. [ut Lambec. VIII, p. 771 seqq. n. 18, cod. 34, ubi Kollar. doctam subjecit adnotationem. Vid.
quoque Lambec. Ibid. p. 697 et 703. Paris. in bibl. publ. codd. 395, n. 14, et 1035, n. 6. Romæ in
cod. bibl. Ottobon. et Mediolani in· bibl. Ambros. V. Montfauc. Bibl. biblioth. mss. p. 188, seq. E, ac
p. 495, C.
Oxon. in bibl. Bodlei. cod. Barocc. 148 Epistolæ, atque ib. in cod. Th. Roe 28, sive
n. 274, Cat. miss. Angliæ vol. I Christophori Alexandrini, Jobi Antioch. et Basilii Hierosol. ad Theophilum imp. de sacris imaginibus: inc. Top ix tv wsy Oslas. In cod. Mosquensi, Christoph. archi-i
&
episcopi Alex. Oratio: inc. Πάντας μὲν, ἀγαπητοί, τοὺς κατὰ καιροὺς ἀρχιερεῖς. V. Matthei, Not. cold.
Gr. Mosq. p. 50. Monac, in cod. Bavar. 219. V. cl. Hardt. in Aretini Beyträgen, etc. a. 1805, part. 4
p. 569. ARL.] Sub Theophili Alex. nomine dissertatio hæc De homine Græce et Lative edita a Fed.
Morello, Paris. 1608, 8. FADR. Conf. supra, vol. VII, p. 108 seq. de Theophilo Alexandr. et quie
ascripsi, vol. VIII, p. 84, n. 3, et vol. IX, p. 717, n. 24.· Cavei Hist. lit. SS. Eccl. II, p. 25, ada. 856.
· Oudin. Comm. de SS. Eccl. tom. II, p. 67 seq. ad a. 850. Saxium, in Onom, lit, part. II, p. 108 ad a. 834,
qui citat quoque Pagii Critic. Baron. a. 833, II, p. 180; sed notat, eum, Constantinum Porphyrogenetam
secutum, edidisse Christophorum Antiochenum, pro Alexandrino. HARL.
Continue reading PG 100: Christophorus Alexandrinus Patriarcha →≣ entire volume