Indulgentiæ et electionis rationes amplectitur, et eorum qui ab eo libere creati sunt semina retinet. Prædeter minatio vero non permissivi lapsus, sed cum libera electione hominis Creatoris beneplacitum in eum ipsum inducit, qui prædeterminatur. Sic ab omnibus beatissima prædicata sanctissima Domina nostra Virgo, Dei que parens a divino Verbo, quod in en habitavit, et eam creavit, ex omnibus gentibus delecta est: nec alio modo illius filia et ancilla, quæ nunc faustis acclamationibus condecoratur a nobis, quæque per eamdem nostra præconia nostramqué gratiarum actionem Deo asportat, prædeterminata fuit, ut esset martyr, et electa est proposito libero praparata, quemadmodum Domina inhabitata. Cum adhuc esset Presbyter, res gestas Dionysii Areopagite historia complexus est. Editæ sunt Grace et Latine interprete Petro Lensselio, tum Parisiis, tum Antverpiae inter Opera Dionysii Areo pagitæ. Eas laudant sub nomine Methodii recentiores, quamvis ab aliis Metrodoro nescio cui vendican tur; easdem concinnatas Hilduinus abbas ex Ludovici Pii mandato ex Græcis, et ex Latinis fontibus simul positas, stylo historico prosecutus est, et Areopagitica nominavit. Tum etiam Michael Syncellus Hierosolymitanus de eodem Dionysio Orationem encomiasticam scripsit, Græce et Latine interprete Ba silio Millanio Cassinate monacho cum Dionysio editam, Illad etiam in dubio est, quo tempore vel qua mente, et an ex Latinis fontibus, an vero ex Græcis desumptam historiam tum Syncellus Michael, tum Methodius scripto mandarunt, dum de duobus Dionysiis disputatur. Horum siquidem auctoritate permulti cum Hilduino ad apostolorum tempora Dio nysium Parisiorum patronum referunt, nam hi qui de divi Dionysii rebus gestis scripsere Dionysium Parisiorum episcopum eumdem faciunt, qui et Athenarum fuit episcopus. Confirmant Anastasii Biblio thecarii auctoritate, qui scribit ad Carolum Calvum imperatorem: ‹ Hujus autem passionis textus bea tus Methodius qui ad sedem apostolicam Constantinopoli presbyter missus ejusdem urbis, nam postea patriarcha Constantinopolitanus ipse fuit, tenuit pontificium, et ex tunc inter sanctos ab omnibus ob sur confessionis et agonis (pro sacrarum imaginum pio usu initi) certamen veraciter veneratur et_colitur, edidit pauca de præcedentibus excerpta. Hic Anastasius dicit Methodium ad seden apostolicam Constan tinopoli presbyterum missum, et constat ex Curopalate et Theodori Studitæ epistola ad Epiphanium, Methodiuin missum fuisse a Nicephoro patriarcha, cum ille falsis calumniis appeterelor ab adversariis ad papam, qui erat Paschalis I. Nihilominus apud Surium legitur, sede apostolica Constantinopolim presbyterum missum. Posse hæc conciliari alii notant, si Methodium postquam functus est legatione pro suo patriarcha apud papam, ab eo remissum Constantinopolim cuni injuncta apostolicæ sēdis aliqua præceptione dicant. Inter doctos tamen homines ambigitur, an quæ Methodius et Syncellus de Dionysio scripsere, ex suo genio depinxerint, an ex antiquorum Gracorum monumentis fusioribus excerpta, et in epitomen contracta Romæ exarata ediderint. Alii enim Iilduinum a Græcorum præsulibus et legatis, arte favorem ejus ambientibus deceptum ac delusum fuisse tradunt: et perditis Græcorum rebus, qui a Francorum regibus suppetias postulabant, ingenio Græco factum esse, ut sancti Dionysii monachis, penes quos maxima Galliæ pars rerumque erat, suo Dionysio dignitatemn Areopagiticam, et Pauli apostoli doctrinanı tum primum affigentibus ultro applauderetur; a veris fictisve monumentis tota res confirmaretur. Jacobus Sirmundus, de duobus Dionysiis: Cum Areopagitæ nomine perstrepere et circumsonare omnia cœperunt, ut plausibili fabulæ color et vires adderentur, nati sunt repente, et ex tenebris eruti cum Aristarcho et Virbio Syncelli et Methodii, qui suffragari viderentur. Et ex verbis Hincmari ad Carolum Calvum scri bentis Recognovi his, quæ ibi scripta sunt (in Vita Dionysii a Methodio scripta) ea quæ in adolescentia Jegebam consonare, videlicet per quos ac qualiter gesta martyrii divi Dionysii sociorumque ejus ad Romanorum cognitionem, indeque ad Græcorum notitiam pervenisse. Colligunt gesta passionis Dionysii ex Galliis primum ad Romanorum, deinde ad Græcorum cognitionem pervenisse, quo in casu quis non facile concipit Methodium ex commentariis Gallorum historiam Dionysii contexuisse? At quinam fuerint Galli, duinusne an alii, perinde est ut dicamus Methodium non ex suis, sed ex alienis monimentis universam Dionysii vitam conscripsisse. Et probant primo, quod Hilduinus, ut Areopagiticis fidem astruc ret certiorem, Methodium laudare debuit, nisi forte ea monumenta laudare puduisset, quæ Methodio ex Gallica legatione redeunti commiserat. Secundo, quod in Areopagiticis num. 10, asseral: De Dionysii Areopagitæ obitu nihil Græcos scripsisse, quia propter longinquitatem terrarum transitus ipsius penitus eis fuit incognitus. › Tertio, quod cum vetus martyrologium Ihilduinus Constantinopoli accersisset, tunc facile fuisset illi dare libellum, quo Methodius Dionysii vitam recens conscripserat. Quarto, quod ex mu tua Dionysii vitæ per Hildninum et Methodium edite collatione apparet, Methodium ex Hilduini sociorum ve ejus scriptis Dionysii vitam edidisse, et plurimis adductis locis tum ex Hilduino, tum ex Methodio probant. Hinc duo manifeste dicunt colligi: unum est, ex mutua utriusque auctoris collatione fieri omnino ut Methodius ab Hilduino, vel Hilduinus a Methodio scribendi materiam acceperit, cum vero nullus dicat a Methodio Hilduinum, aut Methodium ab antiquioribus Græcis accepisse, qui ipsomet Mildnino judice de Dionysii Areopagitæ obitu nihil scripserunt: alterum Græcum hominem à Gallo fuisse per ignorantiam deceptum. Et hee qui duos Dionysios pernegant: qui vero asserunt, sanctum Methodium, dum Apocrisiarium Nicephori patriarchæ Constantinopolitani ageret apud Paschalem papam, martyris Dionysii res gestas stylo historico prosecutum, quidquid antiquiores auctores Græci de eodem scripserant in compendium retulisse et contraxisse, suamque epitomen Romæ conscriptam reliquisse, quam vidisse se testatur dum temera adhuc esset ætate Anastasius bibliothecarius epist. ad Carolum Magnum: quare insulse asserere qui scribunt eum ex suo genio depinxisse, et Baronium non recta linea incessisse, dum censuit eodem tempore, quo Hilduinus sua concinnavit Areopagitica in Occidente, Michaelem et Methodium in Oriente, adeoque id curante Hilduino, qui certe nondum abbas sancti Dionysii erat, cum Methodius Romæ exsiste ret Constantinopolitani apocrisiarius, libellum de gestis sancti Dionysii Areopagitæ ex priscorum aucto rum fusioribus commentariis concinnasse, nempe sub Paschale papa, cujus anno secundo, qui Christi fuit 818, ipse Baronius legationis ejusdem Methodii ad sedem apostolicam commeminit, quo tempore Fredulfus abbas erat Dionysiani coenobii, quod ex certissimis indicibus patet. Fieri itaque non potuisse, ut concurrerit cum illis Hilduinus in Areopagitica suorum collatione. Siquidem ex sacra Ludovici Pii að ipsum Hilduinum super horum indagine suscipienda manifestum est, eam dirutam fuisse post restitutio nem ipsius Ludovici quæ anno tandem 854 facta est, ut Sigibertus narrat in Chronico. Quare Methodius et Michael scripserunt sub Paschate primo pontifice, Hilduinus sub Gregorio IV, ideoque pontificatu ejus dem longe protracto nimirum non ante annum 858, ipsi colligunt hausisse Hilduinum ex illorum scriptis, quæ ipsi ex antiquis suæ gentis fontibus prælibaverit. Et qui dicunt Methodium delusum, deluduntur

cissimis aquis largiter hauriebat. Hæc Manasses, refert; additque, domi suæ aurum in-sacculo rep‹ – quæ Glycas brevius narrat. 6. Gedrenus addit, a Theophilo etiam ad expedi tionem bellicam eductum: Revorato ab exsilio, nquit, sibique adjuncto sancto Methodio, in Sara cenos movet. Solebat hoc in bellis factitare, sive quo ejus sapientia in multis obscuris atque intrica tis rebus explicandis uteretur, sive id cavens, ne rebellionem is se absente aliquam concitaret, ob sacrarum imaginum amolitionem. Nam civium qui erant-præcipui atque erga Deum pii, magno in ho nore habebant Methodium: itaque eum post se relinquere, imperatori consultum non videbatur,» 7. Hæc ibi. Mortuo sub aanum 842 Theophilo, filius ejus Michael una cum sancia Theodora matre regnavit. Tunc + Joannes pseudo-patriarcha ejusque socii, de suo regimine dejecti, inquit Cedrenus, non se continuerunt, quin et contra sacras ima gines aliquid adhuc molirentur, et piis insidias struerent. Quo etiam modo integerrimum Metho dium calumnia circumvenire, et veræ religionis eultoribus dolorem afferre conati sunt. Res ea ita acta. Mulierem quamdam (mater ca fuit Metro phanis, qui postea Smyrnæ præsul factus est) multo auro pollicitationibusque corruptam subor nant, quæ Augustæ et imperatoris tutoribus dice ret, a Methodio se esse stupratam. Statim ergo terribile judicium: civilibus et sacratis hominibus cogitur concilium: astant pii, mœstitiæ et doloris pleni non absunt impii, dedecus haud exiguum ex ea actione conciliatum iri piorum cœtui sperɔn tes. Prodeunt calumniatores animis inflati, quod crimen id in promptu habere probationes fiderent, producta in medium muliercula, quæ ex composito judicibus rem narraret. Judices ergo et præcipuus Manuel (tutor ac moderator Michaelis imperatoris) tristi vultu assident, indigne ferentes unius homi nis culpa' cœtum piorum in periculum ludibrii ve nire. Quæ omnia sentiens Methodius, ut et spes impiorum et piorum ægritudinem aboleret, neque Ecclesiæ esset lapis offensionis, nihil multitudinem reverius, homo omni reverentia atque honore di gnissimus, in conspectu omnium pudenda nudavit quæ nemo non videbat morbo quodam emarcuisse, omnique naturali vi esse privata. Pudore hoc fa ctum opplevit calumniatores et malis gaudentes, pios autem lætitia: qui ingenti cum gaudio Me thodium cingentes, salutabant atque amplecteban tur, neque habebant quomodo voluptati suæ sa tisfacerent... › 8. Michael imperator, intolerabilem hanc frau dem judicans, statuit mulierculam quæstionibus adhibere, ut, quæ fuisset doli nectendi ratio, in telligeret. Statim ergo gladius stringitur, virgæ igni candentes afferuntur, carnificesque parati astant: quibus infelix ea perterrita, rei veritatem palam fatetur; quo pacto structæ insidiæ, atque auro et pollicitationibus corrupta et decepta fuerit; qui commenti auctores; denique totam fabulam riendum iri quadam arcula frumenti plena: el missus eo satellitum quidam, aurum statim attulit, detectaque res tota est. Dedissent ergo dignas faci noris sui pœnas calumniatores, nisi Methodius, qua erat patientia, unam hanc ultionem petisset, quo tannis solemni orthodoxorum conventu síbi liceret, a sanctissimo templo Deiparæ Blachernensi ad Sanctæ Sophiæ templum prælucentibus-facibus ire, et in ipsorum aures detestationem obnuntiare quod et per omnem eorum vitam factitatum est. In patriarchatu cicatrices servatæ. Festum Orthodoxie ordinatum. Translata corpora sanctorum Theo dori Studitæ et Nicephori patriarchæ. Constitu tiones editie. Vitæ aliquot "sanctorum-et hom lia scriptæ. 9. Præmissa superiori capite ex Cedreno, liect acta sint postquam patriarcba in locum depositi Joannis jam esset ordinatus Methodius, præmittere tamen ordinationi ejus malui, ut quæ in summo illo gradu egit, in alterum hoc caput ordinatius colligerentur. Prius ergo quam illa apud Gedrenum legantur, apud eumdem occurrit, quomodo sancta Theodora imperatrix in locum dejecti Jannis (sic a piis impius vocabatur) sanctum et divinum Me thodium introduxit, qui adhuc confessionis suæ el ob eam tolerati supplicii notas in carne sua gesta bat: omnibus piis, sacerdotibus, laicis ac mona chis, et iis etiam qui in montibus exercebantur, summo cum gaudio ejus designationem approban tibus, ac confertim in urbem venientibus, unoque ore hæresim Iconoclastarum damnantibus æterno anathemate. Hoc præclarum facinus inclyta Theo dora et filius initio imperii sui ediderunt, inquit Cedrenus. Constitutus est ergo patriarcha sanetus Methodius anno 812. Quas vero confessionis suat notas sanctus Methodius in corpore gestarit, his verbis explanat Glycas: Quia make, propter sa crarum imaginum propugnationem, contundendo læsæ solutæque fuerunt a Theophilo, post septimam synodum simulacrorum eversionem renovante; necesse habebat, ut eas tenui quadam fascia linea obligaret. Unde, mea quidem sententia, mos in olevit, hodieque, durans, ut pontifices ab anteriore parte lineas fascias alligatas habeant. 10. Vigebant eo tempore Constantinopoli illustres abbates et monachi monasterii studitarum, ex ordine Acœmetarum, quorum plurimi ob sacrarum imagi num venerationem in exsilium missi, aut vitam ibi dem sancte finiverunt, uti sanctus Theodorus; aut inde regressi sunt, uti sancti Nicolaus et Naucratius, de quibus ad diem 4 Februarii in Vita sancti Nico lai ab auctore coævo; ibi cap. vi ista leguntur num. 36. Cum Porro Theophilus jam diem obiisset, unoque tumulo hæresis pariter merito circumscripta misere esset; ac Christi amans uxor ejus Theodora cum filio Michaele admodum juvene, Romani im perii arcem suscepisset; magnusque Methodius Ec

clesiæ gubernacula pontifex obtineret; divinitus lustris quoque ac lætitiæ plena translatio contigit amatis Patribus in unum coeuntibus, initium babuit Orthodoxia celebritas, cuin orbis.jam fines sereni tas haberet, Christique confessores, velut stelle quædam, universum Ecclesiæ firmamentnm illustrius ornarent. Tunc plane etiam communis Pater noster ac Christi famulus Naucratius, ab exsilio rediens, venit Byzantiunt, proque certaminum merito, multo cum honore ab imperatrice ipsoque patriarcha sus ceptus vir inclytus, eorum rogatu sacræ fratrum so™ dalitatis, in unum tune congregatæ, in venerabilis simo Studii monasterio præfecturam suscepit quam quidem magnus Theodorus multis nuper la boribus enutriens adaugensque, ad millenarium numerum provexerat: eratque rursus novo vigore vegetum Christi illud ovite, veluti enidam paradiso simile, multas virtutum rosas ac spiritus suaveolen tiam aspectare volentibus præstans.» De sane'o Naucratio egimus 8 Junii de sancto Theodoro agendum erit 12 Novembris. Confessoris ac sancti Patris nostri Theodori, at in sula Principe ad nostrum hoc monasterium, provi dente piissima Augusta ac magno pontifice, ante indicato Methodio, universoque cœtu Ecclesiæ concurrentis fuitque gloriose depositus, vicesimo sexto Januarii, juxta inclytum atque divinitus afla tum ejus avunculum Platonem, et tumulatus san etus una cum fratre ac episcopo Joseph, a dextris að orientalem partem sancti Præcursoris: > ad cu jus scilicet honorem dictum Studii monasterium conditum est. Fuit autem Joseph ille episcopus Thessalonicensis, et colitur a Græcis 14 et 15 Julii. 13. Sed multo majori cum cura sancti Methodii, facta est anno 846 Translatio saneti Nicephori pa triarchæ, a citato supra Theophane sacerdote de scripta his verbis. ‹ Quadriennio post sacratissimus Methodius, divino plane spiritu impulsus, opportune sapienterque divinam imperatrice Theodoram admonuit, non esse ex imperii et Reipublicæ di 11. At quæ a Patribus divinitus allatis in unum gnitate quod venerandus et inter patriarchas il coeuntibus statuta supra innuuntur, optime expli- lustris Nicephorus, qui pro gloriosa sinceræque cantur in Oratione Theophanis presbyteri et præpo- fidei defensione a sede depulsus, in longissimo exs siti, de exsilio sancti Nicephori patriarchæ et trans- lio defunctus erat, negligeretur: sed omni studio latione reliquiarum ejus, a nobis illustratis ad diem curandum esse, ut divinum corpus ipsius in civila 13 Martil, ubi describitur sollicitudo sanctæ Theo tem reportaretur. Alioquin ingrati animi vitium, doræ imperatricis, pro concordia et fidei sineeritate inquit, non evitabimus, si post mortem etiam ipsum cœtum Ecclesiasticum eogentis; a quo cum Joannes in exsitio, tanquam jure damnatum, reliquerimus; Iconomachus e sede patriarchali esset depositus, præsertim cum non ignoremus eos, qui ex genere Methodius, vir et vita et doctrina valde probatus, erant Joseph, in benedictionis parte posuisse, ut et qui pro veritate et religione per multa certamina patris ossa post quadraginta fere annos ex Ægypto et longum exsilium pertulerat, atque inde plagis et in Chananitidem exportarent. Quod cum ita sit, nos, carcere diu cruciatus redierat, omnibus in dignitate qui sumus pietatis filii, diutius privari patiemur Pa constitutis approbantibus, electus est, qui sacram tris illius præsentia, a quo divinis documentis enu reginæ urbium sedem obtineret. Tunc Nicææ divinl- triti sumus? Hæc quidem, omnium quas intuetar tus edoctus sanctum œcumenicum concilium secun sol urbium præstantissima, et regia civitas, sacri dum, quod Irenæ imperatricis, ab ipsa pace verum ducis atque pastoris sui reliquias sanctas desiderat, nomen habentis, et Tarasii maximi beatissimique quas pie conservet et colat. Sponsi sui præsentia patriarchæ studio celebratum est, merito firmam fruatur rursum Ecclesia ipsius amantissima: et quo obtinuit auctoritatem ac robur; cum omnes, quæ vivo injustissima Imperatoris manu spoliata fuit, Deo aspirante in ipso decreta fuerant, comproba- mortui corpus, annuente studiosa Pastoris Impera rent. Tunc omnes Ecclesiæ suum ubique decus re- trice, complectatur. Cernis, quemadmodum hic po ceperunt, et venerabilium imaginum splendore fue- putus, qui per te securus in vera religione con junt illustratæ ejectisque illis qui nefarie eas in- quiescit, incredibili studio etiam post mortem, vɔ sectabantur, sacerdotes in eis ac duces, recti do- cem ejus in spiritu andire concupiscit? Quod si ta gmatis studiosi, sunt constituti. › In Vita Tarasii, bernaculum ejus tantum ad se relatum aspexerit, 25 Februarii illustrata, de dicto Concilio latius agi- se illum ipsum recepisse spirantem existimabit, et tur, et memoria sanctæ Irenæ imperatricis recolitur tanquam thesaurum aliquem pretiosissimum recon 13 Augusti: hæresis vero Iconoclastarum, quæ sub det et observabit. flis precibus, et cohortationibus Leone Isaure exorta, sub Leone Armeno resuscitata celerrime ac libentissime inclyta annuit imperatris fuerat, post annos centum et viginti plane dissipata Perspicuum est enim, inquit, hoc apud omnes po tandem est, atque institutun festum Orthodoxia, steros, et mihi et liberis meis honori futuruin. › quo sacrarum imaginum restitutio quotannis cele bratur Dominica prima Quadragesimæ, ducta prælu centibus facibus processione ab Ecclesia Deiparæ Blacherensi ad augustissimum Sancta Sophia templum. 12. Per id tempus religionis restitutæ, ut legitur in citata sancti Nicolai Studita Vita num. 37, ‹ il 14. Tunc sacer civitatis antistes, cum sacer:loti bus et monachis universoque populo, ad sancti Theo dori templum accedit: in quo gratia plenæ Rel quiæ jacebant, easque cum veneratione et lacrymis complectens, sanctum tanquam viventem sic allo cutus est: 0 vir beatissime, qui eisdem laboribus et ærumnis, quibus sanctus Joannes Chrysostoming

ejectus fuerat, ut utraque re sit memorabilis. affectus es, sicut eodem religionis studio et dicendi Ilus Martii, quo quidem die in exsilium etiam Abertate præstabas; quique pariter et sede privatus, er multatus exsilio, et triginta trium annorum spa tium extorris tum vivus, tuin mortuus transegit; manc te nobis tui amantissimis restitue, atque hinc discedens ad propria redì, ut te nunc, ut ipsum olìm, populus tui studiosissimus cum gaudio susci piat. Tibi a Deo alienus imperator viventi adversa tus est, et inconsiderate ab Ecclesia te depulit; sed dignas furore suo poenas dedit, miserandoque exilu imperio simul et vita privatus est, audaciæque suæ debita præmia tulit. Hodie imperatores, Deo propter moram pietatem charissimi, mortuo Ecclesiam red dunt; quam, uti filii per Evangelium effecti, mecum constituunt; non habentem maculam neque rugam, qualem tuis ornatam et confirmatam institutis reliquisti. Aspice et vide congregatos filios, qui ex propinquo venerunt, cum reliqui procul tuum ad se reditum exspectent; quos tu, velut orphanos, noli tua mœrentes absentia relinquere. Habeat civitas tua, loco muneris pretiosissini, tuum beatissimum tabernaculum, quo magis quam iın perii amplitudine ornata, glorietur et gaudeat. 15. Haec voce flebili supplicans sacratissimus patriarcha Methodius, nocturnum Psalmorum can tum et mysticum sacrificium cum populo fideli perficiens, præclarum e tumulo corpus retexit, quod undeviginti annorum spatio integrum omnino purumque manserat; et in arca ab ipso composi tum, et sacerdotam mauibus sublatum, cum lumi- ɑ nihas et frequenti Psalmorum cantu, in naviın ad hoc paratam illatum est. Sed cum fretum trajecis set, et ad urbis littus appropinquasset, Dei cura Michael imperator juvenis, et amplissimis dignita tibus præstantes viri, et patricii, et reliqui cives, læti facesque manibus tenentes, obviam processe runt: et arcam illam pretiosam, cum fide ao vene ratione, humeris suis subeuntes, ad magnam usque gestarunt eeçlesiam, ex qua, pontificia dignitate spoliatus, ejectus fuerat. 16. Inde rursum, assiduis diu noctuque Psalmo rum festivorum cantibus vicissim utentes, et cum omni luminum genere per mediam urbem ipsum gestantes, in Sanctorum Apostolorum templo col locarunt. Tanta autem erat concurrentis populi virorum et feminarum, atque ætatum omnium multitudo, ut numerari non posset. In biviis enim et porticibus premebantur; et ubique per vim sibi exitum parabant, adeo ut, quamvis multæ, propter imperatores et sacerdotes, variis temporibus cele britates exstiterint, nulla tamen cum hac conferri queat. Nonnulli etiam in via spiritibus immundis vexati, dum ab aliis comprimerentur, miserandas atque maledicas voces emittebant; quorum e nu mero quidam ab ipso curati sunt. Populi igitur impetu`vix evitato, sanctum eximii patriarchæ cor pus in celeberrimo Apostolorum templo, sacris mysteriis Deo peractis, in sepulcro recens constru cto, manibus ipsius Methodii compositum est, 17. Inter alios ejusdem temporis athletas fuit sanctus Joannicius abbas in Bithynia, cujus illu stria acia el certamina descripserunt Sabas et Petrus monachi, quæ Græca habemus singula valde longa, Romæ et Parisiis acquisita, et ad diem 4 Novembris elucidanda. Alia item habemus, Meta phrastæ tributa, quæ a Gentiano llerveto Latine reddita edidit Lipomanus tomo Y, et Surius ad dictum 4 Novembris, unde ex numero 51 placet decerpere sequentia. Theophilus ex hac vita excedit; Michael vero et Theodora imperium susci piunt. Methodius autem, vir revera sacrosanctus et honio Dei, in sacris collocatur sedibus. Sed (ut semel dicam) cum omnia ab eo fuissent traducta ad orthodoxam fidem, sopitusque esset omnis flu-. clus, ac sedata tempestas, et res quieta; quædam alia seditio excitatur a piis, et res Ecclesiæ iterum erant divisæ, atque redactæ in duas opiniones. Nam alii quidem volebant retinere in ministerio eos, qui dignitatem sacerdotii acceperant ab Iconoma chis, utpote quod hoc nihil pietati officeret alii autem profanis sancta tradere manibus, putabant omnino esse impium, et minime Deo gratum nec admittendum. Ferebat id ægre, qui Deo vere vive bat Methodius, angebaturque et lacerabatur corde; putabat enim magnumn Paulum resonare in auribus, hæc propemodum loquentem: Utinam sim a Chri¬ sto anathema pro fratribus meis secundum carnem, si modo steteritis nobiscum, et communiter quidem Trinitatem glorificaverimus. Et ille quidem sic se habebat; Dei autem amicus Joannicius, incidens in res adeo turbatas... archiepiscopi Methodii jam labantem recreabat animum... Scribebat autem Methodio, ut illos potius haberet circa divinum sacrificium, quos nossel cum eo sentire in dogmate Orthodoxiæ... Cum hæe venissent litteræ, divinus quidem Methodius memoriæ mandavit ea quæ scripta fuerant. Hæc ibi, dicuntur autem a sancto Joannicio plurimi hæretici conversi; dein num. 57 ista. de sancto Methodio habentur. 18. Quinto anno imperii Michaelis, qui Ecclesiam regebat Methodius, cum magni Joannicii ad Domi num decessum præscivisset appropinquare, ad eum venit, et ultimas preces ab eo petiit. Ille autem maximi faciens conveniri a Methodio, postquam es in longum tempus cum eo produxisset sermonem, et deinde sacro cœtui atque recens electo gregi quæ pietatis erant suasisset, dicens, ut immobiliter permanerent in fide orthodoxa, neque everterentur a profanis vocibus hæreticorum, et inter se conser varent concordiam, neque blasphemiam et maledi cam moverent in pontificem; subjunxit quod non multum tempus post suum decessum viveret Metho dius. Qua in re non fuit falsus; tertio enim điể postquam hæc dixisset, Joannicius, spiritu quidem migrat ad ea quæ diligebat, deductus a choro anst gelorum.... Methodius autem, qui inter patriar

chas clarissime fulsit, ipse quoque, octavo mense Methodio, in ea scriptione, quam de ipsa Beataque post illius decessum, excessit ex hac vita quarto decimo Junii. 19. Baronius anno 842, num. 20:‹ Qui igitur, in quit, post tot Ecclesiæ Constantinopolitanæ naufra gia, ejus clavum, e manibus hæreticorum evulsum, moderandum suscepit patriarcha Methodius; qno que revocandis ad Ecclesiam lapsis allahoravit. Quod vero hi reperirentur variæ ætatis diversæque conditionis, ne vilesceret. ecclesiastica disciplina, eosdem omnes diverso modo censuræ ecclesiasticæ voluit esse subjectos. › Ea constitutio, cum oratio nibus variis et ritibus, exstat Græce et Latine edita a Ludovico Goár in Euchologio sive Rituali Græ corum pag. 676 et decem sequentibus, sub hoc ti tulo. Methodii patriarchæ Constantinopolis, de lis qui abnegarunt, secundum diversas personas et ætates, et ad orthodoxam veramque fidem rever tuntur. › Hujus pars aliqua exstat etiam apud Theo dorum Balsamonem, et ex eo apud Baronium locó supra relato. 20. Edidimus nos ad diem quintum Februarii ejusdem sancti Methodii Orationem in sanctu Agatham, quinque capitibus a nobis distinctam edidimus etiam ad diem 12 Martii duplicem Vitam sancti Theophanis, hegumeni et confessoris, prio rem auctore sancto Theodoro Studita aut alio mo nacho coævo; alteram auctore, ut videtur, Meta phraste qui num. 11 excusat se, quod uxoris sancti Theophanis, jam monacham indutæ, certa mina et miracula scribere prætermiserit, eo quod ‹ Præclare ab ipsa factorum pars, ad legentium uti litatem vulgata noscatur a sanctissimo patriarcha Exstant hujus Patrologiæ, t. XVIII, col. 398. ipsius vita composuit. Hanc scriptionem hactenus non licuit videre. Exstat etiam inter opera sancto Dionysio Areopagitæ attributa, apud Petrum Lanse lium et Balthasarem Corderium, illius Martyrium, auctore Methodio, vel (ut alii) Metrodoro. Illud sancto Methodio patriarchæ ascribunt Anastasius bibliothecarius, in epistola ad Carolum Calvum; et Flodoardus, lib. 111 Historia Remensis cap. xviii; ubi recensens Ilincmari episcopi scripta, addit; ● De passione sancti Dionysii, a Methodio Constanti nopolitano Græce dictata, et ab Anastasio Romanæ sedis Latine scripta. > Sed hæc ad diem 9 Octobris erunt examinanda. Denique Jacobus Gretserus, tomo secundo de Cruce, inter Homelias de sancta Cruce edidit aliquam Methodii episcopi, ad eos qui dicunt, Quid profuit nobis Filius Dei crucifixus in terra, et homo factus? et quare crucis figura pati sustinuit, et non aliquod aliud suppliciumi?_et quæ utilitas crucis? Item aliam ejusdem Methodii, ad eos quos pudet crucis Christi › Exstat etiam apud citatum Balsamonem Canon de segregationibus, sive excom municationibus, et quidem inonasticis, uti videtur ex titulo colligi. Nec dubitamus quin varia ejus monumenta adhuc lateant in variis bibliothecis quædam etiam prodierint sub nomine sancti Metho dii, episcopi ac martyris in Lycia, 11 sæc. quæ revera Constantinopolitani hujus sint; atque imprimis ea, quam 2 Februarii allegavi ex Combelisio, de Si meone et Anna quamque Casimirus Oudini, in Supplemento Ecclesiasticorum scriptorum, merito seniori isti abjudicat. Exstat ibid. col. 347. HOMILIA DE CRUCE ET PASSIONE CHRISTI. (GRETSER. de sancta crace, t. II, ed. nov. p. 401.) (Exstat inter Opera S. Methodii martyris, hujus Patrologiæ tom, XVIII, col. 397 seq.) (LEONARDO PATE Interprete.) 4. Quoniam ipsamet admiratio me ad dicendum dum me impellit; contra vero ipsummeļ desiderium mihi persuadet ut maxime velim vobis omnibus excitavit; quoniam voluntas item ipsa ad desideran COMBEF. Biblioth. conciou. t. VI, p. 723. Ex ms. PP. Oratorii Romæ, producente, Joan. Bollan. ad 5 Febr.

(ratres fratresque quotquot simul hic adestis, ac prope me astatis), ut ex mea taciturnitate in verba prorumpam admiratione permotus, et desiderii si lentiique mei vinculis solutionem inveniam, hac memoranda die sanctæ martyris Agathe cruciatibus consecrata; quodque vos attonitos reddit, hoc equidem ex mea vel loquendi impotentia admira bundus eloquar. Sunt etenim, sunt nonnullæ res omnino præter opinionem admirabiles, quæ sicut aliquando silentium pariunt, ita etiam aliquando suggerunt facundiam: quod utrumque parit magni tudo miraculi, atque ipsa plane argumenti ampli tudo. Hoc autem publicum atque inusitatum spe etaculum, cui vel ipsi oculi faciunt fidem (quippe valde præter opinionem jam pridem fuit) adductis in medium rationibus explicare contendam. Est enim, est sicut in compositis serinonibus, semen fecundæ sapientiae ipsa præceptorum observatio, ita miraculorum exhibitio emanat ex martyrio pro pter Deum, atque ex virginitate et puritate mentis, quæ sunt vera divinarum virtutum imitamenta. Quod igitur ad miraculorum effectionem spectat, sub finem vobis edisseram. Nunc vero, ut princi pium narrandi faciam, ipsam martyrem commen dabo; quæ quidem, uti dicebain, fons est atque origo miraculorum; et primum quidem ubinam, et quam ob causam convenimus, plane edisseram. Et quoniam de iis, quæ ad liberos gignendos pertinent, memini, deque regio diademate mentionem feci, dicere jam incipiam. Mulier quidem est per ɛolam naturam, non quidem per electionem, sicut reliquam feminarum 273 genus; quarum, quasi præsagientium futura, consuetudo etiam in ludicris puellaribus operam navat liberis educandis ac nu triendis: sed virgo, quæ ne ludendo quidem puel lares ineptias aliquando effingere visa est. Mulier, dixi, sed addidi, virgo. Mulier quidem, propterea quod a principio ab sapiente Adam (erat enim tlunc vere sapiens, quippe nondum in peccatum lapsus) impositum hoc nomen fuit. Scribens enim Moyses, ingenue etiam nominis interpretationem, qua:n Adamus addidit, indicavit, dicens: Hæc vocatur vi rago, quoniam ex viro sumpta est; Virgo autem, quod ex immortalis Dei Verbi (quod etiam propter me in carne sua mortem gustavit) indivisoque Dei Filio nata est, ut loquitur Theologus Joannes, Quot quot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios. Dei fieri³, etc. Mulier igitur virgo, quæ vos invitavit ad nostrum religiosum epulum, illa est mulier bene desponsa nni viro Christo ³, ut verbis utar apostoli Pauli de thalami conjunctione; Virgo, cui etiam ipse conjugii auspex non incussit timo rem, utrum deciperetur, sicut olim aviæ nostræ Evæ Satanas per insidiosum serpentem. Mulier, quæ ne notam quidem inflictæ sibi a Decio refert laceratio nis Virgo, quæ vulneribus a Quintiano affecta, dissimulat. Mulier, quæ tyrannicorum ponderi edi.. clorum non se submisit; virgo, quæ principum estro percitorum rabido furori non cessit. Mulier, que in tempéstate imperiosiorum fluctuum haud quaquam naufragium fecit; virgo, quæ in retia ge rentium principatum non incidit. Mulier, quæ fert justitiæ leges; virgo, quæ propria scribere manu suum non veretur institutum. Mulier, quæ tumidum superbiæ fastum subjugavit; virgo, quæ martyris cursum strenue peregit. Mulier, quæ non purpura fucatisque umbris, et velamentis vultus formam mentiri suam passa est, neque medicamentis, et ex vivo argento confectis, vestes, manuumque linea menta inficere; sed virgo, quæ conscientiæ a lu mine, coloreque sanguinis veri divinique Agui et 2. Anniversaria sanctæ martyris commemoratio in unum hunc locum nos omnes collegit, ut nostis, o mei auditores, antiquæ quidem martyris et prima riæ propter insigne certamen, sed vero recentis, quæ quasi nune decertando vincat propter divina miracula, quibus quotidie coronatur, pulchreque decoratur. Martyris, quæ opportuno quidem tempo re ostendit amoris ardoren sui erga Deum, conti nuis vero tempestatibus in manu habet miraculo rnm potestatem et efficientiam pro justa remune ratione; quandoquidem et fortis animi promptitudo, qua prædita erat, et corpore propter Deum penitus dilectum declaratur, ut quæcunque acciperet, re tribueret. Dat quidem illa corpus, et firmum liberæ voluntatis propositum, atque hæc a Deo obfirmata juxta divinam electionem, recipit autem nominis claritatem, et regium diadema, illustrior effecta, quam si filios aut filias procreasset, atque adeo labia sua et genas et linguam purpurissabai exor omni prolis foeda voluptate despecta sublimior. Gen. I, Hinc patet multa olim sanotæ Agathæ meritis accidisse miracula, cum præter id quod in repr-8 sis Ætpæis ignibus eluxit, nullum modo exstet ante relatas Constantinopoli reliquias factum. 23. ' Joan. 1, 12. ³ II Cor. x1, 2. Conjicias hinc, atque ex Actis Latinis, ubi ei exprobrat tyrannus quod servilem personam indue rit, eam, non quidem, ut quæ nunc sanctæ monia lem vitam profitentur virgines, vili induuntur habi tu, qui tamen apud virtutis veros estimatores per honorificus est, ita tum palam rerum humanarum contemptum ipsis vestimentis ostentantes; luxum tamen inundumque muliebrem aversatam, ac mo desto usam amicu. Concionatorie id exagerasse videtur sanctus Vincentius Ferrerius in serm. de nabatque: necnon etiam continua mentis suæ co sancta Agatha: ‹ Mortuis parentibus, inquit, re mansit hæres illius magni palatii patris sui: quie, exemplo Christi dimisit palatium patris et orna menta et vasa aurea et argentea, et restrinxit se in quadam parva domo, ut simplex persona: › et paucis interjectis: Voluit indoi panperrime ut Beguina, et dabat patrimonium pauperibus amore Dei, et vivebat propriis manibus, filavit, suit, et texuit, quia nullus potest continue orare. › Proba bilius forte Paulus Æmilius Sanctorius: «Non si nuosis uti vestibus, non gemina capillum insignire, aut unguento linire, sed serico: anthini velo colo ris (quod adhuc aspicimus Catan:e) obtegere: › ubi luxum removet, moderatum nitorem admittit,

dum Virgo nostra Domina habitaculum Dei effecta fuit. Ab hac enim ipsa et unica Domina et virgi…. num Matre Deipara, et Matre Virgine hæc discipula et ancilla (ut ita dicam) Deiparæ filia, Domino suo et Deo, et rerum omnium Opifici sese sponsam tra dere didicit. gnitione necem sui studiosi amatoris, quasi nuper num liberumque propositum præparata, quemadmo sanguine madentis, revolvebat, intusque circumfe rebat; ut hæc stola ejus confessionis non solum indelebilem ferret Christi notam purpurei sanguinis alte jam imbibiti, sed etiam virginalis eloquentiæ thesauros advenientibus posteris elegantes ejus modi colores una cum non deficiente verborum sca turigine impartiret. 4. Hæc itaque vere bona, quippe Dei pars exsi stens, eidem sponso suo, et rursus nobis boni com munione, qua nominis sui vim significationemque refert, Agatha ab ipso bonitatis Tonte Deo con cessa, donoque data. Quid autem magis beneficum, quam summum bonum? et quid magis celebrandum laudum præconiis quispiam inveniat, quam Aga tham? Agatha, cujus bonitas ad nomen, ad ipsam que rem quadrat; Agatha, quæ rebus præclare ge slis bonum nomen præ se fert, et in ipso nomine præclare abs se gesta demonstrat; Agatha, quæ vel suo nomine allicit, ut ad sese omnes maximopere œecurrant: quæ etiam suo exemplo docet, ut ad verum bonum, qui solus Deus est, omnes sine mora secum contendant. Agatha, quæ signum erexit, quid de se decretum fuerat, ut feret, atque in lucem edita, quod per gratiam decretum erat, peregit; Agatha, per vaticinium parentibus præ nuntiata, atque a Deo ab æterno præcognita. Agatha, quæ etiam illus non refellit, qui hoc ei nomen im posuere: et invocantibus nomen hoc præsto est, fa citeque respondet. 6. Agatha igitur revera bona, et jure optimo Deo gratissima amica, hæc pertulit quidem ut mu lier esset, et ad liberorum procreationem non ine pta; verum ut virginitatem suam custodiret, et summis votis exoplavit, et omnino decrevit. Cum igitur audiret scriptum quoddam Decii imperatoris per totam Romanam ditionem passim vulgari, illud Agatha derisit: cumque velut ostium ventis per Nantibus humani consensus obserasset, ipsi na turæ postes opposuit; et interminatam propensio nem animæ, et corpus; velut in medio templi Hic rosolymitani veluin cordatæ mentis interjecit, quod consensum arceret; ipsaque mentis contemplatione Seraphicis adjuncta spiritibus, ter sanctum sui nu men solum ad misericordiam impetrandam supplica bat hujuscemodi usurpans verba liberæ ingenuæque gratiarum actionis apud Deum. Tu quidem, o Do mine, jampridem hostem corporis mei causa bel lum inferentèm, et velut equum ipsa corporis mem bra adhibentem, atque utentem ipsa natura contra naturam, dignatus es me ut subjugarim et coneul carim; tu item etiam nunc, o amator hominum, qui indeficientem meum erga te amorem probe no sti, sis mihi in hoc certamine opitulator; et qui es intimis erumpit præcordiis, fontem excipe lacryma rum, ac tribue de ipso hoste mihi gloriosam victo riam, o animarum humanique generis amator; qui etiam, quod propria manu victoriosissimum certa men cum nostro eodem hoste inlisti, nobis ascri bere ac tribuere benignissime es dignatus: quam etiam ob causam, o peccati expers Domine, de no stra sumptam pro nobis carnem induisti. 5. Etenim Deo singuli manifesti sunt, ut loqui tur sacra Scriptura: Omnia nuda, et aperta sunt ocu lis ejus, ad quem sermo noster collimat; verum om nia prædeſmita sunt a cognoscente: ipsa etenim præcognitio procreatoris Dei circa res singulas co gnitionem, quod quidem et rationem habet divini consilii, et concursus, et præterea modum liberæ vo luntatis eorum, qui divino solum beneplacito pro creati, libere in opus prodeunt. Prædestinatio vero, extremum eorum lapsum non permittit, sed confert ad eum, qui prædestinatur, bonam et propensam voluntatem opificis Dei cum libero humano arbi trio: et ut omni ratione beatissima inter omnes, et sanctissima Domina nostra regina Virgo Deique parens, a divino Verbo, quod in ea habitavit, eam que effinxit, ex omnibus gentibus delecta fuit; ita etiam hæc ejusdem Deiparæ filia et ancilla (quæ nunc faustis acclamationibus decoratur a nobis, quæque nostra præconia, nostrasque gratiarum ac tiones Deo per Virginem Deiparam offert) præde stinata fuerat ut martyr esset et electa, et per divi Hebr. v. 13. * Matth. 1x, 20. De sanctæ Agathe eloquentia illud exstat in Menæis elogium: Diffusa est gratia in labiis unis, o Martyr a bonitate nomen indepta. Diserte enim confutasti aperte impudentem, eloquio divinitus tradito locupletata. Ayados quippe bonum significat, y bo 7. Illa vero hæc Christum precabatur, non ut cer tamen evitaret, sed ut vires sibl sufficerentur ad martyrium. Exaudierat enim Agatha mulierculam quamdam pessimis artibus deditam cum Quintiano de se communicantem, et idcirco perquam para tissima prono in terram procidit vultu, odioque contra persecutorem, contraque ipsum peccatum, ardenti etiam amoris erga Deum excitato desiderio, ad intactos Domini pedes advolvitur, sicut ad ejus vestis laciniam illa olim hæmorrhoissa³; et pro fluvium quidem non inhibuit (hoc enim non patieba tur; potius vero (sicut Joannes virgo fluentum theo Imulges negat hinc sequi, parentes sanctæ Agathæ fuisse christianos; præterquam quod iden tidem orationem hanc, principio excepto, procla net Methodii non esse, sed moderni cujuspiam scriptoris, nec dignam fide. Præfertipse vaticinium, quod sonra ex codice Panormitano relatum est § 8, n. 56.

rim non animadvertis, o veterator, sub amatoris mei umbra dormienteni, et sub certaminis præmio rumque arbitro Christo viriliter decertantem, ideo que quæ Magister meus docuit exercentem, et pro viribus expleturam reipsa sperantem. Providebam enim Dominum meum in conspectu meo semper, quoniam a dextris mihi est ne commovear 7. logiæ ex accubitu super Domini Immaculatum pe- et, ut decet, collætantium? Me autem ipsam inte etus ) illa lacrymarum rivos, quo uberius dima narent, accepit. Surgit igitur post precum satieta tem, perinde ac si accepisset divini auxilii tesserain, corde quidem, certaque spe sibi victoriam per fidem pollicetur; ideoque sic loquitur: Ecce jam Christi virtute hostilis potentia in favillam redacta, con culcata, et exstincta est a mea pudicitia: quod re liquum est, confidens alacri animo ad stadium pro curram. 8. Itaque summa mentis constantia ad tyrannum pergit inter lictores lætabunda, cum de sui generis nobilitate, magnisque et multis rerum fortunis ni bil plane meminisset, ac ne verbo quidem, quod ad res suas pertineret, prolato, sed simplici expedito que gressu præcurrebat eos, qui eam ducebant ita ut bos quidem trahi potius ab Agatha, quam Agatham ab ipsis trahi viderent spectatores, qui vel ipsa oculorum acie illius celeritatem prosequi nequirent. Atque hi, qui virginalis animi prompti tudine erudiri, et ad prudentem audaciam incitari debuissent ad mortem pro virtute oppetendam, ta men e contrario, per innatam inconstantiam, cer vorum instar cordis trepidationem penitus impres Isam foventes, veloci reversione beatam virginem miseri reliquerunt. At illa dum incederet, lacrymas ubertim profundens, ita secum ad preces conversa loquebatur, seseque ad majorem constantiam in flammabat: Primum quidem pro virginali pudicitia propter Christum sponsum meum decertavi, deli cias ut rem abominandam abominata, ut ne de im proviso per illecebras expugnarer. Agesis etiam nunc, adesto alacritati animi mei, o dulcissime mi canditate, qui solus efficis et potes omnia: ostende Dream hanc humilem mentem cunctis rebus terri bilibus sublimiorem; ita ut etiam animo eas pro ni bilo ducamı, neque quidquain existimem instar le vis cantilenæ ac strepitus, etiamsi decies mille sint, qui necem mihi intentent. 10. Talia dicentis contigit ut in ipsa cursus ce leritate ca¦ceamenti corrigia solveretur. Sedulita tem autem etiam cum illam colligare vellet, ma xime ostendit masculinam, et conversa, el comitan tium omnino neminem intuita, preces quidem fudit opitulanti Deo: Domine omnipotens, qui non dese ris te amantes, et in te spes suas collocantes, esto adjutor meus in altero certamine, quod mihi parari jam video, et ad quod accingor, gratia tua opitu lante: hisce autem, qui me tantisper exceperunt, dum hic licuit quiete agere, meque continere longe a patria ac paterna domo ut`ne auribus quidemı acciperem nuptialia Quintiani nuntia, condignam vi cem reddas, et effice ut sermones mei, ques priva tim de te habui, vero Deo, deque unigenito Filio tuo, et de castitate, et de judicio, in eorum cordi bus perseverent. Sed quoniam vereor ne eorum memoria diffluat (ecce enim me oeculte relique runt omnes), ostende, quæso, bis urbis incolis ma gnum aliquod miraculum. Et cum hæc virgo fuisset precata, illico sterilis olea exorta est, quæ publica cigimininia notabat eos, qui per speciem honoris eam deduxerant, timideque aufugerant. 11. Strenua autem virgo ex eo miraculo magis animata (quippe jam senserat exauditis precibus diviuum sibi adesse Nummen, ejusque angelos qui se tuerentur ab lictorum injuriis) corde intrepido se in viam dedit. Ubi vero Catanam appropinqua bat, magnus civium suorum numerus illi obviam prodiit; et mulieres quidem aliquot ejus vicem do lebant, aliquot etiam, quibus Christianum pectus magis sapiebat, inter se tacitis laudidus constan tiam virginis extollebant, quod impi.s proconsu lis oblatas nuptias ne auditu quidem dignata es set; ideoque solum vertere sapienter decrevisset. Matronæ vero primariae civitatis, quibus propter 9. Sub hæc quasi vero oculis inspiceret (mente enim certe intuebatur) hostem suum, eidem tan quam præsenti exprobravit: Non vides, inquiens, meum studium, o veritatis hostis, quique ab ea alienus es, ad quod contemplandum univerɛa ange lorum ac justorum occurrit multitudo exsultantium, nobilitatis, opum ac divitiarum famam, locus da * Joan. XIII, 23. ▼ Psal. xv, 8. Videntur Panormitani asserere, migrasse pri mum Agatham, adhuc infantulam, cum parentibus Panormo Catanam; ibique adolevisse: (unde alio quin Catanensibus ita fuisset nota, ut apud Quin tianum ejus nobilitatem ac pulchritudinem depræ dicarent?) ac deinde Panormum ad lares paternos reversaml. Nusquam in Actis Latinis, ut diximus, men tio expressa fit fuge: neque ad nuptias expetita dicitur a Quintiano, qui uxorem habebat, sed po tius ad stuprum, ut qui erat de genere ignobili natus, per hoc personaret ad aures vulgi, quod tantus esset ac talis, qui posset etiam spectabilium subjugare personas. Exstant passim apud seri ptores exempla importunissimæ libidinis prætorum Romanorum in provinciațiam filias ac conjuges. Lege qui ea requiris, apud Ciceronem quae C. Ver res Prætor in eadem Sicilia gesserit, et act. 3, quæ antea Lampsaci, Sanctorius existimat Quin tianum sibi jungere matrimonio Agatham voluisse. Qui igitur potuit prudentissima virgo qu. 1. u. 5, optare, ut talis esset uxor Quintiani qualis dea sna Venus, si sciebat eum uxore carere, seque ad legi timum conjugium expeti? Quod votum Virginis ita idem Sanctorius exponit: R gabo Jesum Christum Dominum meum, ut uxor tua (si thoro fortasse es all gatus) talis moribus et gloria evadat qualis amorum regina Venus. ›

tus fuerat a satellitibus, ad Agatham salutandam Hierosolymitano templo usus, laudes Deo fundebat accedentes, in osculo sancto eam susceperunt; de que reditu gratulatæ animum faciunt, ut stadium suum conficiat virtute dignum: et quæ tam con stanter primo certamine servandæ Sponso suo vir ginitatis solum migrando eucurrit, ac fugiendo per vicit hostem; nune in altero agone pro fidei pro fessione usque ad mortem fortiter dimicando, Quin tianum debellet, ac moriendo gloriose tandem triumphet. Illa vere, Meas,inquit, spes in Deo colto cavi ejus mihi Filius vires sufficiet. Ejus freta auxiliis, tyranni minas, verbera, tormenta, cru ciatus, mortem denique ipsam devincendam spero alque opto. ac preces; quibus a Deo auditis, ex ore piscis virus ejectus in terram publice concionabundus magnæ civitatis saluti consuluit. Tu vero, Agatha, vere tibi virgo bona, bona quippe quibus tuam in maximis ærumnis constantiam intuentibus, atque admiranti bus specimen christianarum virtutum dedisti; ita ut neque divitiarum pollicitationibus, neque pro positis deliciarum oblectamentis, neque adeo tor mentorum minis ac periculis, neque vero imperato ris Decii decreto de subeundis ultimis cruciatibus, dimoveri potueris a proposito servandæ virginita tis, fideique Christianæ professione. Eras quippe quasi firmus in pelago scopulus, qui ventorum fla tus, ingruentium pluviarum lapsus, frementium un stringitque fortius, quam illis cedit. 14. Quas quidem Agathæ virtutes cum esset ad inirala omnis illa muliercularum colluvies, ad Quintianum pergit Aphrodisia, nuntiatque sese ac filias operam perdidisse; faciliusque Ætnes saxa in ceram converti, quam Agathæ cor in obstinatione conservandæ Christo virginitatis obduratum emo! liri aliquantulum posse. Tum ille ad suum citari virginem tribunal jubet; qui renascentes pristinæ cupiditatis iræque flammas cum diu per astum sup pressisset, Ætnæ similis, quem non semper ignein ab horrendis faucibus ejaculari ferunt, sed quibus dam interjectis temporum intervallis ebullientes intus flammas ubi continuit, protinus majores evo 12. Præses vero, ubi accepit Agatham ad urbem adventare, ut aliquantisper turbatam civitatem, ac darum impetus contemnit potius quam timet, di præsertim animos consanguineorum mulceret, in Aphrodisiæ nobilis feminæ, sed famosæ, domum divertere illam, atque honorificentissime excipi ju bet, cavens ne aliquem ex propinquis ejus illuc in troduci pateretur. Quæ tibi mens animi tunc inerat, Virgo integerrima, cum te inclusam spectabas in illo Aphrodisiæ, novemque muliercularum matri per quam similium, prostibulo potius, quam nobi lium honesta domo? Quidnam animo virginali me ditabaris in sordido illo infamium.Sirenum cœnoso lupanari verius, quam remoto, dignoque virginum gynæceo? Non vereor, ne non tu honestas aures profanis illarum incantamentis obturaveris, sed scire sane gestio, si fas esset, in quasnam rerum divinarum meditationes ipsos triginta dies noctes- mit ignitos fluvios, globosque ejaculatur. Et, Scio que sanctissimam mentem tuam defixeris. Sed quoniam hæc, quibus nihil arcanius esse debet, nos mortales de te in cœlo degente audire non licet, li ceat mihi certe nunc, sanctis viris qui in hujus modi calamitates inciderunt, te comparare. 13. Quid etenim te Virginem sanctissimam Da viði quam simillimam judicem, qui Saulis regis fu rorem declinans in ferarum speluncis latitabat qui dem, sed ibidem cum Deo colloquens, sicut in au gusto el religioso templo ante divinam aram pro stratus sibi esse videbatur; ubi preces lacrymasque fundebat, ubi divinum implorabat auxilium, ubi se ac vitam suam pro victima Deo offerebat. Tu vero in Aphrodisiæ... hæc aliaque multo majori cum ar dore Christo obtulisti, qui te a tuis desideriis non fraudavit. Quin etiam ibidem mancipata, virum il lum desideriorum Danielem imitabaris, qui in ſetido leonum lacu odoriferum orationis thymiama summo Numini incendebat; meruitque tandem septimo die a jejunis septem leonum faucibus incolumis eva dere. Tu vero cum ipsos triginta dies, virgo puris sima, adversus decem leænas in domestico lacu in servanda Deo rginitate decertasses, multo inte grior evadere meruisti. Neque obliviscebaris Jonæ qui in abyssum dejectus, ipso piscis ventre tanquain Cui nimirum apud Annam Pontificem ‹ unus equidem, inquit, te ex nobili opulentoque genere ortam esse; tuique sanguinis splendorem cogna:i tui, quorum opera in magnis imperii rebus non se mel usus sum, testantur: quid igitur cause est, ut posthabitis nostris diis humilem Christianorum vi tam ancillarum in morem, in obscuro agas? Et illa: Recte me ancillam autumas; sum enim Christi Dei mei ancilla, cui omnes creatæ res, velint nolint, famulantur. Verum hæc conditio non ingenitam fa miliæ meæ nobilitatem obscurat, sed illustrat ma gis: neque ego me nobilem atque ingenuam præ dicarem, si non unico veroque Deò, ejusque unige nito Filio, caste pieque servirem; sed vitiis ac vo luptatibus vitæ, diisque vestris, non vere diis, essem obnoxia. 15. Hæc satis intrepide apud præsidem Agatbæ alloquenti, protinus satelles manu sacrilega in fa ciem colaphum impingit, ut virgo Christi vere bona discipula boni Magistri, similibus initiis martyrium imitaretur, sponsoque suo sponsa similis appare ret. O quam belle purpurissatas tunc dilecta virgo genas dilecto suo ostentabat! quam pie virginali rubore ac decoro livore ornatum vultum in cœlum extollebat, oculosque lacrymis cruoreque respersos ad Christin dirigebat, ut iisdem ipsis propter ejus assistens ministrorum dedit alapam., ▸ Joan.

amorem vulneratis divinum pectus vulneraret, Spon- laudem et honorem nominis tui, et in gloriam Ec sique cor transfixum ad majorem sui amorem illice ret atque inflammaret. 16. Post igitur multiplices intentatas Agathæ mi nas, ad tenebrosum detrudi carcerem eam jubet Quintianus. Pergebat vero illa magno animi gaudio, vultusque lætitia; et quasi ad nuptiale epulum invi tata, ad ergastulum humi depressum maturabat. Quo dum illam satellites magno impetu detrudere conabantur, divinitus factum est, ut durus lapis virginis pedibus quasi venerabundus cederet, ac immobilem servaret Agatham: cujus vestigia ibi dem impressa magna cum religionis observantia omnes mortales venerantur; ut per hoc etiam mi raculum Christus sibi in cœlum hilariter ascen denti, ac a terris triumphanti, Agatham similem de clararet, etiamsi in carcerem illa descenderet quippe quæ illuc gloriose incedendo, de Aphrodisia devicta lætissimum triumphum angelis et homini bus agere videbatur. 17. Virgo igitur volens ac lubens in carcerem in eluditur: ubi noctem insomnem agens, divinarum rerum contemplationi cum lacrymis operam navat; utque sibi cœlestes in agone cruciatuum vires Christus sufficiat, precatur. Vix illuxerat, cum iterum ad tribunal Quintiani virgo sistitur: ubi cum audacter pro Christi fide ac virginițate tuenda se mori malle professa esset, continuo manibus pe 'dibusque colligatis, in præparato distenditur equu leo expediuntur faces, flagellis virginale corpus obtunditur; deinde ferreis ungulis ac fidiculis latera sulcantur: tum candentibus aduruntur laminis'; demum vix enatæ torquentur mammæ, et crudeliter denticulatis forcipibus discerpuntur: in quo cru ciatu magnanima virgo insolentem sævitiam expro brat Quintiano: Enimvero, inquiens, impius el crudelis es, naturæ hostis humanæ; quippe non erubescis mamillas sæviter amputari in virgine, quas infans blande in matre suxisti. Sed quanquam hasce caducas præcidisti, haudquaquam alteras, quas reconditas in anima, ab infantia Christo meo consecratas servo, poteris avellere. 48. Excanduit Quintianus, ubi non adhuc con sternatæ puellæ intrepidas voces ex virili pectore clesie tuæ. Et ecce sub mediæ noctis silentium, inter illas obscuri carceris tenebras, veneranda specie quidam senex (quem puer præibat, facemque præferebat) illeque se chirurgiam callere affirmabat, ac pollicebatur avulsas mamillas carari posse. Tum illa: Medicamenta equidem, venerande senex, corpori meo nunquam exhibui; sed habeo Dominum meum Jesum Christum, qui unico nutu, si voluerit, me curabit. Et ego, inquit senex, apostolus ejus sum; et in nomine ejus veni ut curata sis. 19. Sed quid ego in hoc ergastulo moram traho? Jamdiu illud Catanense theatrum suis elatis flam mis me, vosque omnes advocat, animisque præsen tibus spectaculo ibidem exhibendo nos astare jubet, ubi super flammantes carbones, ignitaque testarum fragmenta tenerrimum virginis corpus collocatur. Atque nunc hæc lectuli species illa mihi videtur esse, quam Sponsus describens a floribus commendavit, cui nec purpureæ rosæ desunt candentis ignis, nec lilia corporis virginalis. Complectantur igitur ignes rosei, atque lambant potius, quam adurant II lium virginale; complectantur, inquam, neque spi nis suis dilacerent: ardeat, ut lubet, ignis in spi nis, sicut in rubo " Mosaico; et si comburere amat, suas comburat spinas, sed lilio parcat candidissimæ virginitatis. Jacet enim Agatha, ac vallatur flam mis, sicut spinis lilium. Meretur hujus præmii præ rogativam votum virginitatis, ab infantia Deo nun cupatnın, et illibato candore servatum. 20. Vix igitur Agatha ignes tetigerat, cum ecce patria tellus, filiæ suæ vicem miserata, funditus contremuit; et quasi materno sensu prædita esset, apertis non uno in loco faucibus, ore multiplici exclamabat, clareque testabatur, quam vehemen ter doleret, quamque juste indignum crudeleque illud spectaculum detestaretur; in eam plane ra tionem, qua rerum omnium conditore Deo in cru cem acto, universum contremuit terræ elementum, immane Judæorum scelus, impiumque nefas ferre non valens. Liceret fortasse aflirmare Catanensein tellurem id temporis quasi ludibundam exsultasse, choreasque duxisse, quod in lectulo illo ignito quasi in geniali thalamo, filiam suam Agatham jam Chri prodeuntes accepit. Et ne se victum fateretur, Aga- sti sponsam videret collocatam, sperans de sanguine tham in carcerem reduci jubet, custodibusque edi cit, ut continenter vigilent, ne quis e propinquis chirurgum submittat, neu cibum potumque clancu Juin audeat ministrare. Ibi virgo inclusa, sacris intenta precibus, hujuscemodi verbis Christum alloquebatur: 0 qui vere Sponsus sanguinum * jure nunc dici potes, gratias tibi ago immortales, quod per potentiam tuam me superiorem tormentis effe cisti. Suscipe, quæso, kosce pectoris cruciatus in * Exod. iv, 25. ⚫ Cant. 1, 15. 1º Exod. 1, 2. Cujus quippe ultima vestigia humo impressa in monte Olivet hodieque monstrantur, ut pluri Lus Patrum ac Historicorum testimoniis confirmat filiæ martyrio fortiter consummato, uberrimam nepotum segetem ad evangelicam lucem nascitu ram. Vere etenim ille invitus fatebatur, sanguinem martyrum esse senien Christianorum. Sed multo certius equidem censeo, eamdem terræ concussio nem non ab aere in ejus visceribus violenter con cluso, neque aquis ab iisdem præcordiis perrumpen tibus fuisse factam, sed vero ab angelis de cœlo descendentibus, quibus familiare est terram qua Baronius t. 1 Annal. ad an. Chr. 31, nu. 232. seqq. et passim alii Scriptores.

et gaudeam, pretiosos torques ac monilia, om nem mundum nuptialem, ac vestem martyrii, ut hisce decorata ornamentis ad cœlestes thalamos admittat. tere, suoque adventu impios a malis faciendis abs- iisdemque quasi pretiosis pyropis concínnari patiar terrere, pias vero mentes in studiosis actionibus confirmare. Id quod evenisse legimus ad Christi se pulcrum paulo postquam ille redivivus ab inſeris triumphavit ad quod descendente angelo magnus terræ factus est motus; qui ubi sepulcrum reclusit, milites quidem illud custodientes metu exanimatos in fugam convertit, a piis vero mulieribus omnem timorem excussit “. 21. Opem igitur Agathæ in incendiis jacenti ecquis dubitet angelos attulisse, roreque cœlesti eos ignes flammasque aspersisse? Nonne hæc no stra virgo, divinitus illustrata, roris hujus salutarem pluviam sibi spoponderat, cum Quintianum allo quebatur? Si ignem, inquiens, corpori meo adhi beas, rorem mihi salutiferum de cœlo angeli mi nistrabunt. An vero angeli, ipseque angelorum rex Christus frustra haberet Agathæ spes in se collo catas, ita ut Virginis verba inania, infirmaque censeret Quintianus? An hujus Virginis animus, qui semper a lethalibus libidinis ignibus abhor ruerat, eosque omnino exstinguendos curaverat, penitusque Deo fixus inbæserat, nunc suum cor poris organum, quod pro servandæ virginitatis fide super ignitos carbones, acutasque testas Dam mantes injici pertulerat, ab iisdem vel mediocrem injuriam præter conceptam spem perpeti specta ret? An etiam ille Filius hominis, cujus gloria est quasi Unigeniti Dei, qui voluit quartus interesse cum tribus pueris in fornace Babylonica, adeo ut nihil eos ignis læserit ", ille in igneo lectulo propter se jacentem Agatham, sibique desponsam, quippe quæ ab infantia sibi adhæserat, eratque secum facta unus spiritus, dimitteret amburendam? Adfuit, adfuit Agathæ sponsæ Sponsus, qui per angelos suos spiritus factos et terram fecit tremere, pro ductis ventis de arcano suorum thesaurorum; fecit que incendium illud Agathæ substratum quasi au ram roris ſantem, ita ut neque virginale corpus tangere, neque ejus animum contristare, neque molestiæ quidquam inferre auderet ignis. Adfuit, inquam, Christus, secumque nobile angelorum agmen, tam nobili spectaculo, dignoque quod cœ lestibus oculis cerneretur, adeo ut jure optimo Aga tha clamare potuerit: Vidisti, Domine, et spectasti agonem meum, quomodo pugnavi in stadio, et quia volui fidem virginitatis custodire, jussa sum noli solum suspendi in equuleo, et in mamillis totoque corpore excarnificari, sed etiam in igne collocari sed tui divini amoris fervor mihi vires sufficit, o bone Sponse, fulcitque hisce flammis, velut rosarum Doribus ", stipatque odorifero carbonum quasi pomorum et aromatum suffitu; ita ut carnificum tormenta hæc crudelia, et hosce ignitos carbones hilariter sustineam, amanterque complectar, non tanquam ignes cruciantes, sed tanquam vernos flores, et purpureas coronas mihi adblandientes; 22. Inter hæc Quintianus terræ motu, duorumque nece amicorum ante ejus oculos oppressorum rui nis parietum, pavefactus, maximeque populi tu multu conturbatus, obortoque clamore Catanen sium virginem incolumem servare volentium, exa nimatus, illico Agatham in carcèrem reduci jubet quæ civium cœlestium exercitu populique turmis stipata, de jam superato Quintiano, ac tormentis omnibus triumphum agitans, in venerandum ingre‐ ditur carceremne dicam, an regium palatium, an vero potius cœlestis templi sacrosanctum vestibu lum? ubi virgo stans oculis in cœlum snblatis, passisque in crucis speciem brachiis virginalibus, orans in hæc verba linguam solvit: Domine Jesu Christe, magister bone, gratias tibi ago qui me boc bonore dignatus es, ut decertarem pro nomine too; qui abstulisti a me mortalis vitæ amorem, mihique cœlestes vires suffecisti, ut tormenta perferrem; tu, idem Domine Deus, exaudi preces meas, et die gnare ancillam tuam, ut hanc terram dimittat, ut que ornata purpureo triumphalis martyrii peplo, flammeoque virginali contecta, ad immarcescibilem æternæ gloriæ coronamı feliciter perveniat. Hisce peractis precibus, illico immaculatum Deo tradidit spiritum. 23. Quod ubi populus carcerem circumstans co gnovit, magno cum pietatis studio ac reverentia, corpus generosæ martyris in monumento honori fice composuit. An vero Sponsus Agathæ Christus, qui gloriosus est et mirabilis in sanctis martyribus suis, hanc amabilem ejus sponsam, et martyrum Sicularum eximiam reginam, quam etiam in terris viventem miraculis cohonestaverat, mox in cœlo secum triumphantem non redderet longe clario rem? Et cujus virginis linguam testem suæ divini tatis disertam Christus fecerat, secumque castum amorem, ac nuptialem fidem jusserat publice pro fiteri, mox eidem corpus iis de causis cruciatum quiescere in obscuro marmore pateretur inglorium? Fecit utique, fecit dignissimæ hujus Sponsæ suæ Christus sepulcrum gloriosum, non per unum aut duos angelos cœlitus missos paucis mulieribas conspicuos, sicuti suam speluncam, ubi extra Hie rosolymam ipse Sponsus jacuerat; sed per centum spiritus cœlestes humanam decore juventutis for mam indutos; qui dum virginale corpus a Christia nis civibus decore collocatur, conspicui omnibas, cœlestem melodiam decantarunt. Quidam vero inter eos longe pulcherrimus adolescens ad sepulcrum nondum opertum accessit, ca:loque delatam mar moream tabellam ad Virginis caput apposuit, in qua ejus encomia erant breviter exarata: Mens ** Matth. xxvii, 2. 1 Dan. 111, 92. 18 Cant. 11, 5.

sancla spontanea, honor Deo, et patriæ liberatio. cœlo terraque fiebat gloriosus, animadvertens no 24. Quid hoc unum meum os, meaque mortalis lingua audet amplius laudes Agathe celebrare, quas non centum angelorum ora, non totidem cœ lestes linguæ verbis volantibus attingere valuerunt? Sed illas ipsas magno silentio cœlestibus digitis ille cæteris major angelus, virginis nuper custos, di ctante descripsit Deo; admiratusque angelicas ac prope divinas virtutes, protinus inde discessit. Certe ut ipse quoque præsens esset, fieretque par ticeps in deliciis cœlestibus, quibus civitas omnis celestis perfundebatur ad triumphum martyris omnium magnanimæ, suoque jure esset paranym phus ad ingressum pulcherrimæ Christi sponsæ in thalamum sibi a Matre virginum Virgine Deipara præparatum: nécnon ut idem custos angelua, qui certaminibus disputationum tormentorumque Agathæ semper interfuerat, æque supra puellare ingenium ac vires, quasi auritus oculatusque testis perceperat, singulaque admirabundus spectaverat, mox per totum cœlum victimas caneret virginales, invitaretque beatos cœlestis militiæ exercitus ad Filium Dei ac Deiparæ Virginis collaudandum, quod talem fecisset in imbelli virgine victoriam. vum se Trisagium cecinisse, adeoque mirificis Aga the sanctitatis splendoribus angelicam obtundi mentem, invisibilibus alis sibi consulendum cen suit, itaque sublimis evanuit. 26. Sed quæso te, o cœlestis angelorum centuria, unain saltem mihi angelicam linguam ac manum ad breve temporis spatium accommoda, ut coeleste epithalamium, quod vos cum Agathæ corpusculo in obscuro sepulcralis marmoris condidistis, in lucem proferam; paucaque vestra (ut soletis ) verba in eo descripta, ac reconditis mysteriis obvo luta, fas mibi sit edisserere. Et quidem vos in re optima ab virginalis mentis sanctitate laudes Aga the celebrare occepistis. Virgo etenim hæc, cum adhuc infans esset, nullo mortali magistro edo. cente, sed Spiritu sancto intrinsecus suadente, virginitatem Deo consecravit, adeoque toto vitæ decursu excolere satagebat, ut nullis eam sæcula ribus curis, ant nuptialibus colloquiis macularit; quinimo rerum omnium creatarum immemor, divinæ vacans contemplationi, eans reddiderit pu riorem; ideoque ad eximium divini amoris exces sum subvolarit; et pro Sponsi sui tuenda fide ad cruciatuum agonem pervenire maxime exoptarit. Quas ob res factum est, ut ejus ardentibus desi deriis ex pura avidaque mente scintillantibus, ob secundarit Deus; sibique honor æternus, gloriosus, immortalis pullulaverit; ipsaque Ecclesia et candids et rubicunda mortalibus ac cœlestibus oculis cœ perit apparere. 25. Sed fortasse verius inde angelus discessit, quia cum virginalis mentis purissimam sanctitatem, ardentissimum spontaneæ martyris amorem ac de siderium, eximium in maximis tenelli corporis cru ciatibus Christo Sponso exhibitum honorem ab Agatha publice testatus esset, erubuit prope Iam nobile corpus consistere, eo quia longe clariora per illud facinora in terris edidisse Agatham cogno scebat, quam ipsemet purus putus spiritus in cœlo contra draconem patraverat; ideoque aeriam hu mani corporis speciem exuere maturavit, nempe fassus se a mortali adolescentula longe superatum; et in auras evanuit ad eum plane modum, quo ab Jacob patriarcha¸ 14 quocum similis angelus lucta batur, nec illum superare poterat, dimissionem petiit aurora ascendente. Et quia jam lætissimæ Agathæ anima quasi cœlestis ac rosea aurora ad cœleste fastigium soliumque gloriæ sublimis ascen debat, exueratque jam mortale corpus, indecorum angelo videbatur in terris moram facere, et mor talibus oculis adhuc sese conspicuum exhibere. Vel certe huic angelo, ejusque centuriæ cœlesti, illud usu venit ad Agathæ sepulcrum, quod binís olim Seraphim, qui dum divino Verbo mortalem carnem assumpturo angelicum illud Trisagium concinerent, divinamque sanctitatem ei optime congruere conclamarent, sese totos alis velabant, sedentis. majestatem et gloriam contemplari ne queuntes". Hujus enim virginis nostræ angelus, cum propter integerrimam virginitatem Agathæ mentem sanctam declarasset, sanctam item ejus voluntatem, propter acerbissimos cruciatus hila riter perpessos, quibus mirifice Christus Deus toto * Gen. xxxII, 26. 18 Isa. vi, 2, 3. 27. Hodie igitur Christiana Ecclesia sese exornet, eum jam suam gloriosam intinxerit purpuram pu rissimis martyris Agathæ cruoribus; atque adeo gaudeat et exsultet, canatque ejus victorias ac triumphos, patriæque Catanæ dignam gloriatione prædicet; orbemque terrarum impleat Agatha Christique nominis celebritate. Enimvero quænam creata res magis admirabilem Dei potentiam, quid magis prædicabilem ejus sapientiam, quid magis amabilem ejus bonitatem ostendat, quam in fragili feminarum corpusculo viriles animos atque he roicas virtutes intueri? Inter ſeminas autem quid illustrius invenias, quam tenellas virgines Dco per votum integritatis consecratas? Inter virgines vero post Deiparam Virginem quid delectabilius agit in stuporem, quidve admirabilius Ecclesiam Christi delectat, quam hæc virgo singularis Agatha? quæ quidem sapientis Regis consilio obsecuta, non so lum de primitiis corporis sui, sed etiam de tota sua substantia bonorandum sibi decrevit Deum. Cum enim nobilissimis esset orta natalibus in urbe Cata nensium, corpore pulcherrima, divitiis opulenta, eloquentia sermonisque lepore admirabilis, virtute prudentiæ conspicua, animique fortitudine prædita singulari, hæc aliaque corporis animique orna menta singula Christo Deo, ejusque honori et glo

agrorum, silvarum, ac pecudum detrimento. Con- funiculum coccineum ex fenestra Rahab appensum, tigit vero, Kalendis ipsis Februarii anni insequen tis beatæ Agathæ martyrium, ut diffractis Ætnæ la teribus Tartareus ac fæculentus ignis, vehementius solito effervescens, eruperit, ac præcipitis spatio sique torrentis instar debacchando, obvia quæque devastarit, cursusque adversus Catanenses pagos, urbemque ipsam direxerit. 31. Quid consilii paganam gentem illam crebris terræ succussionibus et bombis perterrefactam, in cendiique profluentis horrore stupidam, ac pene exanimatam cepisse 'putatis? In re adeo trepida, sic volente Numine, in mentem illis venit angeli cum oraculum ad Agathæ caput depositum, de libe ratione patriæ sibi promissa. Animos igitur sibi facientes Festinemus, inquiunt, ad nostræ Virgi nis sepulcrum: cujus opem nunc primum publice imploramus. Certa enim est in cœlesti ejus epita phio descripta promissio de patriæ liberatione, neque de tam magnæ martyris efficacia meritorum apud Deum, neque de propensa nostræ virginis in patriam voluntate, ambigendum. Quod si olim duo rum fratrum civium nostrorum naturalis pietas erga parentes valuit Ætnæa incendia remorari, ne se devorarent, et quia piis humeris impositos illos auferrent, in cujus pii facinoris memoriani majores nostri illis sacros honores impenderunt; quid facere par est nostram item civem Agatham, quæ ne Deum nostrum, ac rerum omnium parentem desereret, in vivos ignes testasque candentes inji- c ci passa est, et quæ ne fidem castitatis Christo se mel datam frangeret, mortalem vitam libenter voluit profundere? Quod si Agatham adhuc mor talem, pro Christo comburi exoptantem, carnificum incendia attingere non audebant, nunquid ejusdem nolentis, quæ jam prope Christum assistit immor talitate donata, patrium solum, urbem civesque, suæque nativitatis palatium, ac sacrosancta mar tyris monumenta audebunt hi' profluentes ignes obruere? Minime enimvero hic igneus torrens Catanensem tellurem attinget, quæ virginis recenti adhuc cruore respersa, validius apud Deum clamat, quam Abelis sanguis: ideoque nihil nobis desperan dum est, recentibus tam bonæ civis Agatha meritis patrocinantibus. 32. Ilæc illi colloquentes ad sanctæ martyris sepulcrum festinantes accurrunt, preces fundunt et facrymas, velum, quod virginale corpus tegebat, extrahunt, bacillo in aèrem extollunt: itaque armati fidentesque grassantibus incendiis obviam prodeunt. Mirum visu illico præcipites illi torrentes ignei, quasi præsentis Virginis potentiam, ac martyris majestatem reveriti, cursum sistunt, rabiem po nunt, calorem exstinguunt. Quid hic prædicem Egimus de his fratribus 31. Jan. ad Vitam sancti Athanasii Methonensis episcopi c. 2, n. 5. Ubi Amphinomus et Anapias appellantur, hic a Va lerio Maximo (Anapus, ab aliis Anapius et Ana pis. Syracusani cives suos fuisse aiunt, Eman qui ad sui conspectum, propter vitam duobus tan tum Israelitis servatam meruit totam ejus domum incolumem servare? Turpe enim fuerit hujus malæ olim mulierculæ vittam cum venerando virginalis capitis conferre velamine. Indecorum etiam fuerit ter optimam Agatham alienis ornamentis, et emen dicatis fucis exornare, cum ipsa satis superque propriis laudibus meritisque præcellat. Liceat ta men hoc Virginis velamen sacro pontificis Aaronis thuribulo comparare, quod cum ille igne thureque replesset, contraque incendium objecisset, stetisset que inter mortuos ac viventes, continuo cessavit plaga. Hoc enim velamen cum ex Agathe attactu sacros quosdam sibi odores imbibisset, cumque se ac dominam ignibus jacentem servasset incolumem ac illæsam, hujusmodi promeruit adversus ignes potentiæ prærogativam, ut ad sui intuitum odo remque incendia omnia contremiscant, atque illico sopiantur, sine ullius mortalis internecione. 33. Liceat etiam hic Mosaicam arcam ante ocu los vestros proponere, quæ ubi Jordanis alveum sacerdotum invecta humeris intravit, admirabunde steterunt aquæ, et mentis instar intumescebant, neque ad eam audebant accedere, nempe divini Numinis præsentiam et majestatem, eo quo pote rant modo, reveritæ. Spectastis Aream Jordanis aquas dividentem, earumque cursus remorautem? Quæso nunc, mentis oculis perspicite Ætnæa incen dia, quasi liquefacta metalla torrentis instar de-' currentia, atque obvia quæque, setiam lapideo, montes, velut ceram dissolventia: quorum ardores cursusque, neque ingentes fontes, neque fluvii ex liquefactis nivibus occurrentes, exstinguere vel certe mitigare potuerunt. Sed quid fontes floviique valeant adversus tam magnum igneum profluvium, cum illud ipsum Ionium mare suas comburi aquas olei instar pertulerit, ideoque intra humidos pro fundosque sinus suos locum illi concedat, ac fugiens antiqua littora mutare, longeque se contrahere oportuerit? Cum igitur nihil alti durissimorum lapidum montes, rupesque ingentes, nihil etiam inimicum maris elementum, contra ignes Ætnæos conari possent, ejusque vires retundere; exiguum sane virginis Agathe velamen a civibus suis in su blime elatum, ventisque expositum (mirum dictu), protinus et incendia exstinxit et rapidum cursum repressit. In cujus præclari facinoris monumentum feculenta illa incendia in arduos montes horren tium saxorum, exustarumque rupium conversa, pro æterno virginalis victoriæ trophæo erecta subsistunt, comprobantque oraculi veritatem de patriæ liberatione, de coelo per angelos delati. Quam etiam ob causam velamen illud quasi Aga tiam et Critonem › nominatos. Sed in Catanensi districtu gesta res est. Strabo 1. 6. Horum memoriam ita posteri tas munerata est, ut sepulcri locus nominaretur Campus piorum. ›