Συνόδου Αντιοχείας κανὼν 5'. Εἴ τις ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἀκοινώνητος γεγόνε, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λ5. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικούς ἢ κληρικούς, μάγους ἢ ἐπαοιδοὺς εἶναι, ἢ μαθηματικούς, ἢ ἀστρολόγους, ή ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήρια, ἄτινά ἐστι δεσμωτήρια τῶν ψυχῶν αὐτῶν· τοὺς δὲ φοροῦντας, ῥίπτεσθαι ἐκ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐκελεύσαμεν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν δ' ις'. δ', οἱ ἀληθῶς καὶ εἰλικρινῶς τὸν μονήρη μετιόντες βίον, τῆς προσηκούσης ἀξιούσθωσαν τιμῆς· ἐπειδὴ δέ τινες τῷ μοναχικῷ κεχρημένοι προσχήματι, τὰς τε Ἐκκλησίας καὶ τὰ πολιτικὰ διαταράσσουσι πράγματα, περιιόντες διαφόρως ἐν ταῖς πόλεσιν, οὐ μὲν ἀλλὰ καὶ μοναστήρια συνιστάν ἑαυτοῖς ἐπιτηδεύοντες, ἔδοξε μηδένα μὲν μηδαμοῦ οἰκοδομεῖν, μὴ δὲ συνιστῶν μοναστήριον ἡ εὐκτήριον οἶκον, παρὰ γνώπην τοῦ τῆς πόλεως ἐπισκόπου· τοὺς καθ᾿ ἑκάστην πόλιν καὶ χώραν μονάζοντας ὑποτετάχθαι τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ τὴν ἡσυχίαν ἀσπάζεσθαι, καὶ προσέχειν μόνῃ τῇ νηστεία καὶ τῇ προσευχῇ, ἐν οἷς τόποις ἀπετάξαντο προσκαρτεροῦντες· μήτε δὲ ἐκκλησιαστικοῖς, μήτε βιωτικούς παρενοχλεῖν πράγμασιν ἢ ἐπικοινωνείν, καταλιμπάνοντας τὰ ἴδια μοναστήρια, εἰ μή ποτε ἄρα ἐπιτραπετεν διὰ χρείαν ἄναγκαίαν ὑπὸ τοῦ τῆς πόλεως ἐπισκόπου· μηδένα δὲ προσδέχεσθαι ἐν τοῖς μοναστηρίοις δοῦλον ἐπὶ τῷ μονάσαι, παρὰ γνώμην τοῦ ἰδίου δεσπότου· τὸν δὲ παραβαίνοντα τουτον ἡμῶν τὸν ὅρον, ὡρίσαμεν ἀκοινωνήτον εἶναι, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται· τὸν μέν τοι ἐπίσκοπον τῆς πόλεως, χρὴ τὴν δέουσαν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τῶν μοναστηρίων. ις'. Παρθένον ἑαυτὴν ἀναθεῖσαν τῷ Δεσπότῃ Θεῷ, ὡσαύτως δὲ καὶ μονάζοντα, μὴ ἐξεῖναι γάμῳ προσομιλεῖν· εἰ δέ γε εὑρεθεῖεν τοῦτο ποιοῦντες, ἔστωσαν ἀκοινώνητοι· ὡρίσαμεν δὲ ἔχειν τὴν αὐθεντίαν τῆς ἐπ' αὐτοῖς φιλανθρωπίας τὸν κατὰ τόπον ἐπίσκοΠΟΥ. Συνόδου Σαρδικής κανών ιγ' ιδ'. ιγ'. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπε· Καὶ τοῦτο πᾶσιν ἀρε σάτω, ίνα εἴτε διάκονος, εἴτε πρεσβύτερος, ἢ καί τις τῶν κληρικῶν ἀκοινώνητος γένηται, καὶ πρὸς ἕτερον ἐπίσκοπον τὸν εἰδότα αὐτὸν καταφύγοι, γινώσκοντα ἀποκεκινῆσθαι αὐτὸν τῆς κοινωνίας παρὰ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, μὴ χρῆναι τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ καὶ ἐπισκόπῳ ὕβριν ποιοῦντα, παρέχειν αὐτῷ κοινωνίαν· εἰ δὲ τολμήσοι τοῦτο ποιῆσαι γινωσκέτω, συνελθόντων ἐπισκόπων, ἀπολογία ἑαυτὸν ὑπεύθυνον καθεστάναι. *Απαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Αὕτη ἡ κρίσις καὶ τὴν εἰρήνην πάντοτε διαφυλάξει, καὶ διατηρήσει την πάντων ὁμόνοιαν. ιδ'. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπε νοῦν, κ. τ. λ. Τὸ δὲ πάντοτέ με κι Πάντες εἰρήκασιν· Ὁ ἐκβαλλόμενος ἐχετώ ἐξουσ σίαν, κ. τ. λ. λα ΤΙΤ. ΙΧ, CAP. Χ. Concilii Antiocheni canon 6. Si quis a proprio episcopo fuerit excommunicatus, etc., ut pag. 248. Concilii Laodiceni canon 36. Quod non oportet eos qui sunt sacrati, vel clerici, esse magos, vel incantatores, vel mathematicos, vel astrologos, vel facere ea quæ dicuntur amuleta, quæ quidem sunt ipsarum animarum vincula eos autem qui ferunt, ejici Ecclesia jussimus. Concilii Chalcedonensis canones 4, 16. 4. Qui vere et sincere monasticam vitam aggre diuntur, 261 digni convenienti honore habeantur. Quoniam autem nonnulli monachico prætertu utentes, et Ecclesias, et negotia civilia perturbant, et temere, citra ullan discriminis rationem,in urbibus circumcursantes, quinetiam monasteria sibi constituere studentes, visum est nullum usquam ædificare nec construere posse monasterium, vel oratoriam domum,præter sententiam ipsius civitalis episcopi: monachos autem, qui sunt in una quaque regione et civitate, episcopo subjectos esse, et quietem amplecti, et soli jejunio et orationi vacare, in quibus ordinati sunt locis fortiter perseverantes,nec ecclesiasticis, nec sæcularibus nego. tiis se ingerere, vel communicare, propria relinquentes monasteria, nisi quandoque a civitatis episcopo eis permissum fuerit: nullum aulem in monasterii servum recipi, ad hoc ut sit monachus, praeter voluntatem sui domini. Eum autem qui hanc nostram definitionem transgreditur, definimus esse excommunicatum, ne nomen Dei blasphemetur: civitatis autern episcopum oportet eam quam par est monasteriorum curam gerere. 16. Virginem, quæ se Domnino Deo dedicavit, similiter et monachos non licere matrimonio conjungi. Sin autem hoc fecisse inventi fuerint, sint excommunicati. Ostendendæ autem in eos huma. nitatis auctoritatem habere statuimus episcopum ejus loci. Concilii Sardicensis canones 13, 14. 13.Osius episcopus dixit: Hoc quoque omnibu placeat: ut si diaconus vel presbyter, vel etiam aliquis ex clericis sit ex communicatus, et ad alium episcopum, qui euun novit, confugerit, scientem eum a proprio episcopo esse 262 communione motum, non oportere episcopo et fratri suo injuriam facientem, ei communionem præbere. Sin autern hoc facere ausus fuerit,sciat cum convenerint episcopi, seipsum causam esse dicturum. Omnes episcopi dixerunt: Hoc judicium et pacem usque custodiet, et omnium concordiam tuebitur. 14. Osius episcopus dixit: Quod quidem me undequaque movet, etc., ut pag. 723. Omnes dixerunt: Qui ejicitur, potestatem habet, etc., ut pag. 723,

Concilii Carthaginensis canon 65. De Equitio episcopo damnato. 65. Aurelius 38 episcopus dixit: Equitii etiam olim merito suo episcopali sententia damnati, non arbitror prætereundam esse legationis causam, ut si forte eum in illis partibus reperit, sit eidem fratri nostro curæ pro Ecclesia statu quod oportuerit, vel ubi licuerit, adversus eum peragere. Ab universis episcopis dictum est: Mulium placet et ista prosecutio; maxime cum olim damnatus sit Equitius, et ejus impudens inquietudo pro statu et salute Ecclesiæ magis magisque ubique repellenda. Et subscripserunt: Aurelius episcopus Ecclesia Carthaginensis, huic decreto consensi, et prælecto subscripsi: similiter et cæteri episcopi subscripserunt. Συνόδου Καρθαγένης κανών ξε'. Περὶ ᾿Ακυτίου του ἐπισκόπου του καταδικασθέντος. ξε'. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἴπεν· Τοῦ ᾿Ακυτίου ἔτι μὴν τοῦ ἔκπαλαι κατὰ τὴν ἰδίαν ἀξίαν τῇ τῶν ἐπισκόπων γνώμῃ καταδικασθέντος, τὸ πρᾶγμα οὐκ οἶμπι παρετε τέον τῇ πρεσβείᾳ, ἵνα ἐὰν τυχὸν τοῦτον εὕροι ἐν ἐκείνοις τοῖς μέρεσιν, ἔστω πρὸς φροντίδος τῷ αὐτῷ ἡμῶν ἀδελφῷ ὑπὲρ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, ὡς χρὴ καὶ ὅπου ἐξὸν εἴη κατ᾽ ἐκείνου διαπράξασθαι. ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Πολὺ ἀρέσ σκει καὶ αὕτῃ ἡ ἐξακολούθησις, μάλιστα ὅτι ἔκπαλαι καταδεδίκασται ὁ αὐτὸς ᾿Ακύτιος, καὶ ἡ τούτου ἀναί σχυντος ἡσυχία ὑπὲρ τῆς καταστάσεως τῆς ἐκκλησιαστικῆς, καὶ σωτηρίας τῆς ᾿Εκκλησίας μᾶλλον και μᾶλλον πανταχού καταμαχητές ἐστί. Καὶ ὑπέγραψαν· Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρα χηδόνι Εκκλησίας τῷ παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, καὶ ἀναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ομοίως καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών κα'. κα'. Οἱ ἐπ' ἐγκλήμασι κανονικοῖς ὑπεύθυνοι γινόμενοι, καὶ διὰ τοῦτο παντελεῖ τε καὶ διηνεκεῖ καθαι ρέσει υποβαλλόμενοι, καὶ ἐν τῷ τῶν λαϊκῶν ἀπωθούν μενοι τόπῳ, εἰ μὲν ἑκουσίως πρὸς ἐπιστροφὴν ὁρῶν. τες, ἀθετοῦσι τὴν ἁμαρτίαν δι' ἧς τῆς χάριτος ἐκε πεπτώκασι, καὶ ταύτης τέλεον ἑαυτοὺς καθιστώσιν άλλοτρίους, τῷ τοῦ κληρικοῦ κειρέσθωσαν σχήματι εἰ δὲ μὴ τοῦτο αυθαιρέτως αἱρήσονται, καθάπερ εἰ λαϊκοὶ τὴν κόμην ἐπιτρεφέτωσαν, ὡς τὴν ἐν κόσμῳ ἀναστροφὴν, τῆς οὐρανίου ζωῆς προτιμήσαντες. 263 Concilii acumenici vi canon 21. 21. Qui canonice quorumdam criminum rei facti, propterea perfectæ ac perpetuæ depositioni subjecti, in latcorum locum detrusi sunt, si quidem ad conversionem sua sponte respicientes peccatum deflent, propter quod a gratia exciderunt, et ab eo se penitus alienos efficiunt, clerici habitu tondeantur. Sin autem non sua sponte hoc elegerint, comam sicut laici nutriant, utpote qui mundanam conversationem vitæ cœlesti præpesuerint. Ο Η ιδ' διάταξης του γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. λέγει, ὅτι Ο κατὰ δοκιμασίαν ἐπισκόπων ἐκβληθεὶς ἐπισκοπῆς, ἐάν τι ποιῇ ταραχώδες καὶ θέλῃ ἐπιβῆναι τῇ αὐτῇ ἐπισκοπῇ, πόρρω τῆς πόλεως ρ' μίλια ἐκβάλλεται, καὶ οὐκ ἔχει ἄδειαν προσιέναι βασιλεῖ ἡ λαμβάνειν ἀντίγραφον· ἀλλ᾽ εἰ καὶ λάβοι, οὐκ ἀπολαύει, καὶ δ βοηθῶν αὐτῷ ἀγανακτεῖται· καὶ ἡ κγ' διάτ. τοῦ αὐτ τοῦ τίτ. ἐκβάλλει Εὐτυχές· καὶ ἡ εἴ διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐκβάλλει Πέτρον, ῎Αντιμον, Σεβήρον καὶ Ζωόραν, ἀπειλοῦσα τοῖς ἔχουσι συγγράμματα Σεβήρου καὶ μὴ καίουσιν αὐτά, ποινὰς ἑτέρας καὶ χειρὸς ἀποκοπήν· εἰ δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν φησιν, ὅτι ἐπίσκοπος κανονικῶς τῆς ἱερωσύνης έκπεσὼν, καὶ ἐπιβαίνων τῇ πόλει ἀφ᾽ ἧς ἐξεὁλήθη, ἢ καταλιμπάνων τὸν τόπον ἐν ᾧ διάγειν ἐκελεύσθη, μοναστηρίῳ ἄλλης ἐπαρχίας ἐμβάλλεται. Textus. Const. 14, tit. 3, lib. 1. Si (inquit) qui judicio episcoporum ab episcopatu detrusus est, contra quietem publicam aliquidfac at, et invadere eumdem episcopatum velit; proculab urbe ad centum passuum millia propellitur: nec adeundi principem, aut accipiendi rescriptum facultatem habet: quia etsi (rescriptum impetrarit, nullum [inde] commodum capit: ac defensor [ejus] indignationem subit. Εt 23 const. ejusdem lit.EutyEt chetem ejicit. Et const. 5, tit: Novellarum, Petrum, Anthimum, Severum et Zooram expellit: iis qui Severi scripta habent,nec comburunt,alias poenas et abscissionem manuum interminata. Const. vero 2, tit. 1 Novellarum ait, quod si episcopus,qui ob causam canonibus agnitam sacerdotio excidit, ingrediatur urbem ex qua ejectus est, aut derelinquat locum in quo degere jussus est,in monasterium alterius provincia conjiciatur. 264 CAP. XI. Quas ob causas segregetur episcopus, aut clericus, cut laicus. Quid si episcopus accusatus, per libellum se abdicet episcopatu? Et quod non expediat, episcopum jure aut immerito depulsum, ad presbyteri gradum redigere.. 32 Conc. Afric. c. 32. Epitomie canonum Adriani papæ: «Ut Equitius damnatus quomodocunque expelleretur, ne statum Ecclesiæ inquietaret,» ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Εκ ποίων αἰτιῶν ἀφορίζεται. ἐπίσκοπος, ἢ κληρικός, ἢ λαϊκός· καὶ ἐὰν ἐπίσ σκοπος κατηγορούμενος, διὰ λιβέλλου παραιτή και τὴν ἐπισκοπήν· καὶ ὅτι οὐ δεῖ τὸν ἐπίσκο πον ἐκβαλλόμενον ἀλόγως ἢ εὐλόγως, εἰς πρε σουτέρου κατάγεσθαι βαθμόν. Ms. Equiti, episcopi Hipponensium Diarrhytorum, de quo iterum in conc. Carth. anni

TIT. IX, CAP. XI. +38 ᾿Αποστόλων κανών ε', η', θ', ι', ιβ', γ', ι', 15', Apostolorum canones 5, 8, 9, 10, 12, 15, 16, κι', λη', μγ', με', μη', να, να, να, νη', νθ', ε', 24, 36, 43, 45, 48, 54, 56, 57, 58, 59, 65, 66, Ex', c', ox³, oß', oy', 25'. πf'. ' ε'. Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα μὴ ἐκβαλλέτω προφάσει εὐλαβείας· ἐὰν δὲ ἐκβάλῃ· ἀφοριζέσθω· ἐπιμένων δὲ, καθαιρείσθω. η'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, κ. τ. λ. θ'. Πάντας τοὺς εἰσιόντας πιστούς, κ. τ. λ. ι. Εἴ τις ἀκοινωνήτῳ κἂν ἐν οἴκῳ συνείζεται, ού τος ἀφοριζέσθω, β', ιγ'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς, ἀφωρισμένος ἤτοι ἄδεκτος, κ. τ. λ. ιε'. Εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος, ἤ ὅλως τοῦ καταλόγου τῶν κληρικῶν, κ. τ. λ. ις'. Εἰ δὲ ὁ ἐπίσκοπος, παρ᾽ ᾧ τυγχάνουσι, παρ' οὐδὲν λογισάμενος τήν κατ' αὐτῶν ὁρισθεῖσαν ἀργίαν, δέξεται αὐτοὺς ὡς κληρικούς, ἀφοριζέσθω ὡς διδά σκαλος ἀταξίας, κδ'. Λαϊκὸς ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσας ἀφοριζέσθω ἔτη τρία· Επίβουλος γάρ ἐστι τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς. 25 Εἰ τις χειροτονηθεὶς ἐπίσκοπος, κ. τ. λ. μγ'. Υποδιάκονος ἢ ἀναγνώστης ἢ ψάλτης τὰ ὅμοια ποιῦν, ἡ παυσάσθω ἢ ἀφοριζέσθω· ὡσαύτως ή καὶ λαϊκός. με'. ᾿Επίσκοπος ἢ πρεσβύτερος ή διάκονος, απο ρετικούς συνευξάμενος μόνον, κ. τ. λ. μη'. Εἴ τις λαϊκὸς τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐκβαλών ἑτέραν λάβοι, ἢ παρὰ ἄλλου ἀπολελυμένην, ἀφοριζέσθω. νδ'. Εἴ τις κληρικὸς ἐν καπηλείῳ φοραθείη ἐσθίων, ἀφοριζέσθω, πάρεξ τοῦ ἐν πανδοχείῳ ἐν ὁδῷ δι' ἀνάγτην καταλύοντος. νς'. Εἴ τις κληρικός υβρίσει πρεσβύτερον ἡ διάκονον, ἀφοριζέσθω. τζ'. Εἴ τις κληρικός χωλὸν ἥ κωφὸν ἡ τυφλὸν ἥ τὰς βάσεις πεπληγμένον χλευάσει, ἀφοριζέσθω· ὡσαύτως καὶ λαϊκός. νη'. Ἐπίσκοπος ἤ πρεσβύτερος ἀμελῶν τοῦ κλήρου ἤ τοῦ λαοῦ, κ. τ. λ. νθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, κ. τ. λ. ξε'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς εἰσέλθοι εἰς συναγωγὴν Ἰουδαίων ἥ αἱρετικῶν προσεύξασθαι, καθαι ρείσθω καὶ ἀφοριζέσθω, ξς'. Εἴ τις παρθένον ἀμνήστευτον βιασάμενος ἔχει, ἀφοριζέσθω· μὴ ἐξεῖναι δὲ αὐτῷ ἑτέραν λαμβάνειν, ἀλλ᾽ ἐκείνην κατέχειν ἢν καὶ ᾑρετίσατο, κἂν πενιχρὰ τυγχάντ.. ο. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου των κληρικῶν, νηστεύοι μετὰ Ἰουδαίων, ἢ ἑορτάζοι μετ᾿ αὐτῶν, ἢ δέχεται παρ' αυτῶν τὰ τῆς ἑορτῆς ξένια, οἷον ἄζυμα, ἤ τι τοιοῦτο, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω, 33 Conc. Nic. can. 16. 5.Episcopus vel presbyter, vel diaconus uxorem suam ne ejiciat religionis prætextu; sin autem ejecerit, segregetur; et si perseveret, deponatur. 8 Si quis episcopus, presbyter vel diaconus, etc., ut pag. 606. 9. Quicunque fideles ingrediuntur, etc., ut p.606. 10. Si quis cum excommunicato, vel in domo, una precatus fuerit, is segregetur. 12, 13. Si quis clericus vel laicus segregatus sive non recipiendus, etc., ut pag. 731. 263 15 [14]. Si quis presbyter, vel diaconus,vel omnino ex clericorum catalogo,etc., ut pag. 658. 16 [15]. Sin 35 autem episcopus nihili faciens adversus eos decretam a munere cessationem, eos ut clericos receperit, segregetur ut immodestiæ et insolentiæ magister. 24 [23] Laicus qut seipsum mutilavit, tribus annis segregetur; est enim suæ ipsius vitæ insidiator. 36 [35]. Si quis ordinatus episcopus, etc., ut Pag. 506. 43 [42]. Hypodiaconus, vel lector, vel cantor similia faciens, vel cesset, vel segregetur. Itidem et laicus. 45. [44]. Episcopus vel presbyter, vel diaconus, qui cum hæreticis vel solum comprecatus est, etc., ut pag. 610. 48 [47]. Si quis laicus sua ejecta uxore aliam acceperit, vel ab alio solutam, segregetur. 54 [53]. Si quis cl. ricus in caupona comedens deprehensus fuerit, segregetur, præterquam si in publico diversorio in via propter necessitatem diverterit. 56 [53]. Si quis clericus presbyterum vel diaconum injuria affecerit, segregelur. 57 [56]. Si quis clericus claudum, vel surdum, vel eum, cui vitiosus est incessus, irriserit, separetur. Similiter et laicus. 58 [37]. Episcopus vel presbyter, qui cleri vel populi curam non gerit, etc, ut pag. 682. 59 [58]. Si quis episcopus vel presbyter, etc., ut pag. 674. 266 65 [63]. Si quis clericus vel laicus in Judæorum vel hæreticorum synagogam ingressus sit ad orandum, deponatur et segregetur. 67 [66]. Si quis virginem non desponsatam vi allata habet, segregetur; ei autem aliam accipere non liceat, sed illam retinere quam elegit, etiam si pauper sit. 70 [69]. Si quis episcopus, vel presbyter,vel diaconus, vel omnino ex clericorum catalogo. jejunat cum Judzis, vel cum ipsis festos dies agit, vel ab ipsis xenia accipit; ut, verbi gratia,azyma, vel aliud quale, deponatur. Si vero sit laicus, segregetur. Citatur a sancto Greg. lib. vII Reg., epist. 30.

74 [70].Si quis Christianus oleum deferat,etc., ut pag. 631. 72 [71. Si quis clericus, vel laicus a sancta Ecclesia ceram vel oleum auferat, segregetur. 73 [72]. Vas aureum, vel argenteum, vel velum sanctificatum, etc., ut pag. 575. 76 [75]. Quod non oportet episcopum fratri, etc., ut pag. 507. 84 [83]. Quisquis regem vel principem præter jus contumelia affecerit, poenas luat: et si sit quidem clericus, deponatur: si vero laicus, segregetur. Concilii Chalcedonensis ex actione de Photio Tyrorum episcopo et Eustathio Berytensi episcopo. 1. Magnificentissimi et gloriosissimi principes dixerunt: De episcopis 267 a Photio religiosissimo episcopo ordinatis et ab Eustathio religiosissimo episcopo depositis ac post episcopatum jussis esse presbyteris, qui videtur sanctæ synodo? Concilii Ancyrani canon 18. 8. Si quis constituti episcopi, etc., ut pag. 506. Concilii Neocosariensis canon 1. 1. Presbyter si uxorem duxerit,ordine suo moveatur. Si autem fornicatus fuerit, vel adulterium commiserit, penitus extrudatur, et ad penitentiam deducatur. Cyrilli ex epistola ad Domnum, cap. 1, 3. 1. Unaquæque res nostra, etc., usque ad te salutat, ut pag. 491. CAP. XII. — Ut quandiu episcopus cum segregalo a se non communicat, ne cateri quidem episcopi cum segregante communicent. Concilii Carthaginensis canon 133. Ut non temere quemquain communione privet episcopus. Quandiu 5t excommunicato non communica - verit suus episcopus, eidem episcopo ab aliis non communicetur episcopis, ut magis caveat episcopus, ne dicat in quemquamn, quod aliis documentis convincere non potest. τα'. Εἴ τις Χριστιανὸς ἔλαιον ἀπενέγκοι, κ. τ. λ. όβ'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς ἀπὸ τῆς ἁγίας Εκε κλησίας ἀφέληται κηρὸν ἢ ἔλαιον, ἀφοριζέσθω, καὶ τὸ ἐπίπεμπτον προστιθέτω μεθ᾽ οὗ ἔλαβεν. ογ'. Σκεύος χρυσούν ἢ ἀργυροῦν ἁγιασθὲν ἢ οθόνην, κ. τ. λ. ος'. "Οτι μή χρὴ τὸν ἐπίσκοπον τῷ ἀδελφῷ, κ. τ. λ. οδ' ως τις υβρίσει βασιλέα ἢ ἄρχοντα παρὰ τὸ δίκαιον, τιμωρίαν τιννύτω· και εἰ μὲν κληρικός, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. Συνόδου Χαλκηδόνος ἐκ τῆς πράξεως τῆς περὶ Φωτίου ἐπισκόπου Τύρου, καὶ Εὐσταθίου ἐπι σκόπου Βηρυτού. α'. Οἱ μεγαλοπρεπέστατοι καὶ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες εἶπον· Περὶ τῶν ἐπισκόπων τῶν χειροτονηθέντων μὲν παρὰ Φωτίου τοῦ εὐλαβεστάτου Επισκόπου, ἀποκινηθέντων δὲ παρὰ Εὐσταθίου τοῦ εὐλαβεστάτου ἐπισκόπου, καὶ μετὰ τὴν ἐπισκοπὴν κελευσθέντων εἶναι πρεσβυτέρων, τί παρίσταται τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ; Συνόδου Αγκύρας κανών ιη'. ιη'. Εἴ τινες ἐπίσκοποι κατασταθέντες, κ. τ. λ. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν α α'. Πρεσβύτερος ἐὰν γήμῃ, της τάξεως αὐτὸν μετατίθεσθαι· ἐὰν δὲ πορνεύσῃ ἢ μοιχεύσῃ, ἐξωθεί σθαι αὐτὸν τέλεον, καί ἄγεσθαι εἰς μετάνοιαν. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. α' γ'. α΄. Εκαστα τῶν καθ' ἡμᾶς πραγμάτων, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Ὅτι ἐφ' ὅσον χρόνον ἡ ἐπίσκου πος οὐ κοινωνεῖ τῷ παρ' αὐτοῦ ἀφορισθέντι, οὔτε οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι κοινωνοῦσι τῷ ἀφορίσαντι. Συνόδου Καρθαγένης κανών ρλγ'. Ἵνα μὴ ὡς ἔτυχε τινὰ στερήσῃ τῆς κοινωνίας δ ἐπίσκοπος, ρλγ'. Εφ' ὅσον τῷ ἀφορισμένῳ μὴ κοινωνεῖ ὁ ίδιος ἐπίσκοπος, τῷ αὐτῷ ἐπισκόπῳ ἄλλοι μὴ συγ κοινωνήσωσιν ἐπίσκοποι· ὥστε μᾶλλον παραφυλάτ τεσθαι τὸν ἐπίσκοπον μὴ λέγειν κατά τινος, ὅπερ ἀποδείξεσιν ἐλέγξαι παρ' ἑτέροις οὐ δύναται. Aurelius 33 episcopus dixit: Juxta statuta totius Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Κατὰ τὰ ὁρισθέντα τῇ concilii congregati, et meæ mediocritatis senten- γνώμῃ πάσης τῆς συναθροισθείσης συνόδου καί τῆς tiam, placet facere rerum omnium conclusionem, ἐμῆς μετριότητος, ἀρέσκει πάντων τῶν πραγμάτων universi titulum designati, 208 et digesti hujus τοῦ προδηλωθέντος ὁλοτελοῦς τίτλου ποιῆσαι τὸ συμdiei tractatum Ecclesiæ gesta suscipiant, quæ vero πέρασμα, καὶ τὴν συζήτησιν τῆς διατυπώσεως τῆς adhuc expressa non sunt,die sequenti per fratres παρούσης ἡμέρας τὰ ἐκκλησιαστικά πεπραγμένα nostros Faustinum episcopum, Philippum et Asel - ἀναδέξονται· άτινα δὲ ἀκμὴν οὐκ ἐπεξειργάσθησαν, lum presbyteros, venerabili fratri et coepiscopo τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ διὰ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν Φαυστίνου τοῦ nostro Bonifacio rescribemus. ἐπισκόπου, Φιλιππου καὶ ᾿Ασέλλου τῶν πρεσβυτέρων, τῷ προσκυνητῷ ἀδελφῷ ἡμῶν καὶ συνεπισκόπῳ Βονιφατίῳ ἀντιγράψομεν. Et subscripserunt. 84 Conc. Carth. VII, c. 5; Afric. c. 99. 35 Conc. Afric. cap. 100.

ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Πόσοι ἐπίσκοποι ποιοῦσι θαίρεσιν ἐπισκόπου. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως και TIT. IX, CAP. XII-XIV. CAP. XIII. — Quot episcopi episcopum deponunt. τῆς κατά τοὺς Concilii Constantinopolitani de episcopis Araἐπισκόπους ᾿Αραβίας. ᾿Αραβιανὸς ἐπίσκοπος ᾿Αγκύρας εἶπεν· Οὐ τῆς παρούσης ἕνεκα δίκης, ἀλλὰ τοῦ ἐφεξῆς βίου παντὸς δεδοικώς τοῦτο, ἀξιῶ τὴν ἁγίαν σύνοδον διαλαλῆσαι· ἔξεστι γενέσθαι καθαίρεσιν παρὰ δύο ἐπισκόπων, ἣ οὗ; καὶ κατὰ ἀπέντος ἔξεστιν, ἢ οὔ; Οὐδὲν πρόκριμαι πρὸς τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν, δέδοικα δὲ μὴ ἐκ τῶν ὑπομνημάτων τούτων τινὲς λαβόμενοι ἐξουσίαν, τοιαῦτα τολμήσωσιν· ἀξιῶ ὑμᾶς ἀποκρίνασθαι. Νεκτάριος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεω; εἶπεν· Επαινετῶς εἰσηγήσατο ὁ εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος ᾿Αραβιανός· οὐ μην δυναμένης δίκης ἐξομοιοῦσθαι, τὸ παρελθὸν μὴ κατακρίναντες, τὸ ἑξῆς ἀσφαλιτώ- g μεθα, Αραβιανὸς ἐπίσκοπος ᾿Αγκύρας εἶπε· Τὸ παρελθὸν ἡ τῶν μακαρίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαία σύνοδος κατακρινεῖ, ἡ κελεύουσα μὴ ἐλάττους εἶναι τριῶν τοὺς χειροτονούντας, μὴ δὲ ἀπόντος μητροπολίτου τοῦ δὲ μέλλοντος ἕνεκεν δεδοικὼς ἐγώ, τὴν ἐρώτησιν ἐποιησάμην· ἀξιῶ οὖν ὑμᾶς σαφῶς διαλαλῆσαι, καὶ μήτε ἡρτημένως μήτε ἀμφιβόλως, ὥστε μὴ ἐξεῖναι ὑπὸ δύο ἀνθρώπων μήτε χειροτονεῖσθαι μήτε καθαιρεῖσθαι ἐπίσκοπον ἀκολούθως τῇ ἐν Νικαίᾳ συνέδῳ. Καὶ μεθ' ἕτερα. Θεόφιλος ᾿Αλεξανδρείας εἶπεν· Ἐπὶ τῶν ἀπελ θόντων, οὐ δυνατόν ψῆφον ἐκφέρειν ἀγανακτήσεως, ἐπειδήπερ μὴ παρόντες κατεκρίθησαν· εἰ μέν τοί γε περὶ τῶν μελλόντων διασκοποίη τίς, τῶν ὀφειλόντων – καθελεῖν, φαίνεταί μοι μή μόνον τρεῖς παρεῖναι προσήκειν, ἀλλὰ καὶ εἰ δυνατὸν τοὺς πάντας ἐπαρχεώτας, ἵνα τῇ τῶν πολλῶν ψήφῳ, ἀκριβεστέρα ἡ κατάκρισις τοῦ ἀξίου τῆς καθαιρέσεως δεικνυνται, παρόντος και κρινομένου. Νεκτάριος Επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως εἶπε· Νομίμων εἰσηγήσεων καὶ δογμάτων πρυτανευομένων ἀκόλουθον, οὐ διὰ προσώπων τινὰς αἰτίας τὰ τοιαῦτα δογματίζεσθαι· τοιγαροῦν καθάπερ ὁ ἁγιώτατος ἐπίσ σκοπος ᾿Αραβιανός εἰσηγήσατο, τὰ μέλλοντα ἀσφαλί— σασθαι βουλόμενος, ἀκόλουθος καὶ φιλάνθρωπος ἡ τοῦ ἁγιωτάτου ἐπισκόπου Θεοφίλου ψήφος διορισαμένη, μή χρήναι πρὸς τὸ ἑξῆς μὴ δὲ παρὰ τριών, μή τοί γε παρὰ δύο, τὸν ὑπεύθυνον δοκιμαζόμενον καθαιρεῖσθαι· ἀλλὰ γὰρ πλείονος συνόδου ψήφῳ, καὶ τῶν τῆς ἐπαρχίας, καθὼς καὶ οἱ ἀποστολικοί κανόνες διωρίσαντο. Φλαβιανὸς ἐπίσκοπος Αντιοχείας εἶπεν· Απερ κατέθεντο οἱ περὶ τὸν ἁγιώτατον καὶ ὁσιώτατον ἐπίσκοπον Νεκτάριον, καὶ τὸν ἁγιώτατον καὶ ὁσιώτατον Επίσκοπον Θεόφιλον δῆλα, καὶ στέργομεν πάντες οἱ ἐκκλησιαστικοί. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Εκ ποίων αἰτιῶν καθαιρεῖται; ᾿Αποστόλων κανών γ', ε', 5', ζ', ια', κγ', κε κθ', λ', λα', λε', μβ', μδ', με', μϚʹ va' νγ', νε', νθ', ξ', ξβ', γ', δ', ε', Εθ ', na', ny', no". ξη γ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἤ πρεσβύτερος παρὰ τὴν τοῦ Κυρίου διάταξιν, κ. τ. λ. big. Arabianos Ancyræ episcopus dixit: Non propter hoc judicium, sed de tota deinceps vita metuens, cupio sanctam synodum de hoc statuere, licetne a duobus episcopis fieri depositionem,annon,et adversus absentem licet, annon? Ad præsentem quidem causam nihil est prejudicii. Vereor autem ne ex his actis aliqui potestate accepta talia audeant: velim ergo vos respondere. Nectarius episcopus Constantinopolitanus dixit: Laudabiliter intulit religiosissimus episcopus Arabianus. Sed cum non possit judicium recusare, id quod est præteritum non condemnantes, quod est deinceps futurum, stabiliamus. Arabianus Ancyræ episcopus dixit: Id quod est præteritum, beatorun, qui Nicææ convenerunt, damnat synodus, jubens non esse pauciores tribus qui ordinent, nec absente metropolitano: sed de futuro ego metuens feci interrogationem. Velim ergo vos aperte edicere,et nec 269 suspense,nec dubie, ut a duobus hominibus, nec ordinari, nec deponi episcopum liceat, Nicææ synodo conveniente. Et post alia. Theophilus episcopus Alexandriæ dixit: Adversus eos qui excesserunt, fieri non potest ut indi gnationis sententia feratur, quoniam præsentes non fuere condemnati. Sed si quis de iis qui in futurum debent deponi, consideret, mihi videtur ncn solum tres debere accedere, sed si fieri possit, omnes provinciales, ut multorum sententia accuratior condemnatio reddatur ejus qui dignus est deponi, praesentis et judicati. Nectarius episcopus Constantinopolitanus dixit: Cum de legitimis institutis et decretis agitur, consequens est non propter personarum causas aliquas talia decerni. Quamobrem, sicut sanctissimum episcopus Arabianus intulit, volens futura stabilire, consequenter et humane sanctissimi episcopi Theophili sententia decrevit, non licere imposterum, nec a tribus quidem, nedum a duobus, eum qui reus examinatur, deponi: sed majoris synodi et provincia episcoporum sententia, sicut apostolici definiere canones. Flavianus episcopus Antiochiæ dixit: Quæ exposuerunt sanctissimus episcopus Nectarius et sanctissimus Theophilus episcopus, aperta sunt. Et omnes ecclesiastici hic acquiescimus. 270 CAP.XIV.— Quot ob causas fiat depositio. Apostolorum canones, 3, 5, 6, 7, 11, 23, 25, 27, *29, 30, 31, 35, 42, 44, 45, 46, 47, 49, 50, 51, 3. Si quis episcopis, vel presbyter præter Domini de sacrificio ordinationem, etc., ut pag.595.

5. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus uxo-A ε'. Ἐπίσκοπος, ἣ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος τὴν rem suam ne rejiciat religionis pralextu: sin ἑαυτοῦ γυαῖκα μὴ ἐκβαλλέτω προφάσει εὐλαβείας· autem ejecerit, segregetur: et si perseveret, de- ἐὰν δὲ ἐκβάλῃ, ἀφοριζέσθω· ἐπιμένων δὲ, καθαι ponatur ρείσθω, κ. τ. λ. 6. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus sæculares curas non suscipiat: alioqui deponatur. 7. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, sacrum Paschæ diem ante vernum æquinoctium cum Judæis celebraverit, deponatur. 11. Si quis, cum sit clericus, una cum eo qui est depositus, oraverit, deponatur et ipse. 23 [22] Si quis cum sit clericus 36, seipsum mutilaverit, deponatur: est enim sui homicida. 25 [21]. Episcopus, vel presbyter,vel diaconus, fornicationis,vel perjurii, vel furti convictus, deponatur, et non segregetur. Dicit enim Scriptura: Non vindicabis bis in idipsum 57. Similiter reliqui quoque clerici. 27 [26]. Episcopum,vel presbyterum, vel diaconum, qui verberat eos qui peccant, vel infideles qui injuriam fecerunt, et per hæc vult perterrefacere, deponi jubemus. Dominus enim nos nequaquam hoc docuit; contra autem ipse verberatus non repercussit; malediclis appetitus, maledicta non retulit; patiens, non minatus est. 29 [28]. Si quis episcopus per pecunias, etc., 271 ut supra, pag. 515. 30 [29]. Si quis episcopus sæcularibus principibus usus, etc., ut supra pag. 511. 31 [30] Si quis presbyter, contempto proprio episcopo, seorsim congregationem fecerit, etc., ut pag. 583. 35 [34]. Episcopus ne audeat extra suos fines facere ordinationes in urbibus et pagis non ei subjectis. Sin autem hoc fecisse convictus fuerit, præter eorum sententiam qui tenent pagos illos vel civitatem, deponatur et ipse, et ii quos ordinavit. 42 [41] Episcopus 38, vel presbyter, vel diaconus, aleis et ebrietatibus vacans, vel cessel, vel depona'ur. 44 [43]. Episcopus 59, vel presbyter, vel diaconus, pecunias mutuo datas cum fenore exigens, vel cesset, vel deponatur. 45 [44]. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus, qui cum hæreticis vel solum comprecatus est, etc., ut supra, pag. 610. 46 [45]. Episcopum, vel presbyterum, qui hæreticorum baptismum, vel sacrificium, etc., uι supra, pag. 610. 47 [46]. Episcopus, vel presbyter,eum qui vere habet baptismum, etc, ut supra pag. 622. 49 [4] Si quis episcopus presbyter ex Domini ordinatione, etc., ut supra, pag. 412. ς'. Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, κοσμι κάς φροντίδας μὴ ἀναλαμβανέτω· εἰ δὲ μή, καθαι ρείσθω. ζ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἣ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, τὴν ἁγίαν τοῦ Πάσχα ἡμέραν πρὸ τῆς ἐκρινῆς ἰση μερίας μετὰ 'Ιουδαίων ἐπιτελέσει, καθαιρείσθω. ια΄. Εἴ τις καθηρημένη, κληρικὸς ὤν, ὡς κληρικῷ συνεύξεται, καθαιρείσθω καὶ αὐτὸς. κγ'. τις κληρικὸς ὢν ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσει, καθαιρείσθω· φονεύς γάρ ἐστιν ἑαυτοῦ. κε'. ᾿Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἐπὶ πορνεία ἢ ἐπιορκία, η κλοπῇ ἀλούς, καθαιρείσθω καὶ μὴ ἀφοριζέσθω. Λέγει γὰρ ἡ Γραφή· Οὐκ έχει δικήσεις δὶς ἐπὶ τὸ αὐτό· ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ λοιποὶ κληρικοί. κς'. Ἐπίσκοπον, ἥ πρεσβύτερον, ἣ διάκονον, τύ πτοντα πιστοὺς ἁμαρτάνοντας, ἡ ἀπίστους ἀδικήσαντας καὶ διὰ τοιούτων φοβεῖν ἐθέλοντα, καθαιρεῖσθαι προστάσσομεν· οὐδαμοῦ γὰρ ὁ Κύριος τοῦτο ἡμᾶς ἐδίο Έαξε· τοὐναντίον δὲ αὐτὸς τυπτόμενος, οὐκ ἀντίτυ πτε· λοιδορούμενος, οὐκ ἀντελοιδόρει· πάσχων, οὐκ ἠπείλει. κθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος διὰ χρημάτων, κ. τ. λ. λ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος κοσμικοῖς ἄρχουσι χρησάμενος, κ. τ. λ. λα'. Εἴ τις πρεσβύτερος καταφρονήσας τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, χωρίς συναγάγῃ, κ. το 2. λε'. Ἐπίσκοπον μὴ τολμῶν ἔξω τῶν ἑαυτοῦ ὅρων, χειροτονίας ποιεῖσθαι εἰς τὰς μὴ ὑποκειμένας αὐτῷ πόλεις καὶ χώρας· εἰ δὲ ἐλεγθείη τοῦτο πεποιηκῶς παρὰ τὴν τῶν κατεχόντων τὰς πόλεις ἐκείνας ἢ τὰς χώρας γνώμην, καθαιρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ οὓς ἐχει ροτόνησε. μβ'. Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἣ διάκονος, κύρ βοις σχολάζων καὶ μέθαις, ἢ παυσάσθω, ή καθαι ρείσθω. μδ'. Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἣ διάκονος, τόσ τους ἀπαιτῶν τοὺς δανειζομένους, ἡ παυσάσθω, ἢ καθαιρείσθω. με ᾿Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, από ρετικούς συνευξαμενος μόνον, κ. τ. λ. μϚ'. Ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, αἱρετικῶν δεξα μένους βάπτισμα ἢ θυσίαν, κ. τ. λ. μζ'. Ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, τὸν κατὰ ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτισμα, κ. τ. λ. μθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, κατα τὴν τοῦ Κυρίου διάταξιν, κ. τ. λ. 36 Nic. conc. can. I 37 Job xxx|11, 14. 38 Dist. 35. 39 Dist. 47. Citatur a S. Greg. lib. vir Reg. epist. 30.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. IX, CAP. XIV. ν'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, μὴ τρία βαπτίσματα μιᾶς μνήσεω; ἐπιτελέσει, κ. τ. λ. να'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικού, γάμου, κ. τ. λ. νβ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος τὸν ἐπιστρέ φοντα ἀπὸ ἁμαρτίας οὐ προσδέχεται, ἀλλὰ ἀποβάλο λεται, καθαιρείσθω, ὅτι λυπεῖ Χριστὸν τὸν εἰπόντα· Χαρὰ γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοούντι. νγ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν ἑαρτῶν, οὐ μεταλαμβάνει κρεών καὶ οἴνου, βδελυσσόμενος καὶ οὐ δι' ἄσκησιν, καθαιρείσθω, ὡς κεκαυτηριασμένος τὴν ἰδίαν συνείδησιν, καὶ αἴτιος σκανδάλου πολλοῖς γινόμενος. νε'. Εἴ τις κληρικὸς ὑβρίσει τὸν ἐπίσκοπον, καθώ αιρείσθω • "Άρχοντα γὰρ τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακώς. νθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, τινὸς τῶν κληρικῶν ἐνδεούς ὄντος, κ. τ. λ. ξ'. Εἴ τις τὰ ψευδεπίγραφα, κ. τ. λ. ξβ'. Εἴ τις κληρικός, διὰ φόβον ἀνθρώπινον ου δαίου, ἢ Ελληνος ἢ αἱρετικοῦ ἀρνήσεται, εἰ μὲν τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ, ἀποβάλλέσθω· εἰ δὲ τὸ ὄνομα τοῦ κληρικού, καθαιρείσθω· μετανοήσας δὲ, ὡς λαϊκὸς δεχθήτω. ξγ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, φάγῃ κρέα ἐν αἵματι ψυχῆς αὐτοῦ, ἢ θηριάλωτον, ἢ θνησιματον, καθαιρείσθω· τοῦτο γὰρ ὁ νόμος ἀπεῖπεν· εἰ δὲ λαϊκός εἴη, ἀφοριζέσθω. ξδ'. Εἴ τις κληρικός εὑρεθῇ τὴν Κυριακὴν ἡμέραν νηστεύων, ἢ τὸ Σάββατον, πλὴν τοῦ ἑνὸς μόνου, καθαιρείσθαι. δἱ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. ξε'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς εἰσέλθοι εἰς συν αγωγὴν Ἰουδαίων ή αἱρετικῶν προσεύξασθαι, καθαιρείσθω καὶ ἀποριζέσθω. ξ5'. Ε: τις κληρικὸς ἐν μάχῃ τινὰ κρούσει, καὶ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς κρούσματος ἀποκτείνει, καθαιρείσθω διὰ τὴν προπέτειαν αὐτοῦ· ἐὰν δὲ λαϊκὸς ᾖ, ἀφοριζέσθω. ξη'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ή διάκονος, δευτέραν χειροτονίαν δέξεται παρά τινος, καθαιρεισθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας· εἰ μή γε ἄρα συσταίη, ὅτι παρὰ αἱρετικῶν ἔχει τὴν χειροτονίαν. τοὺς γὰρ παρὰ τῶν τοιούτων χειροτονηθέντας ἢ βαπτισθέντας, οὔτε πιστούς, οὔτε κληρικοὺς εἶναι δυνατόν, ξθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, ἡ ὑποδιάκονος, ἀναγνώστης ἡ ψάλτης, τὴν ἁγίαν Τεστ σαρακοστὴν, κ. τ. λ. ο'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου των κληρικῶν, νηστεύοι μετὰ Ιουδαίων, κ. τ. λ. ς 30 [49]. Si quis episcopus vel presbyter, non tria unius mysterii, baptismata perfecerit, etc., ut supra pag. 442 et 613. 51 [50]. Si quis episcopus,presbyter, vel diaconus, vel omnino ex sacerdotali numero,a nuptiis, etc., ut supra pag. 731. 52 [51]. Si quis episcopus, presbyter vel diaconus eum, qui a peccatis convertitur, non recipit, sed ejicit,deponatur. Quoniam Christum molestia amicit, qui dixit: Gaudium est in calo propter unum peccatorem pœnitentiam agentem 40. 272 53 [52]. Si quis episcopus, vel presbyter,vel diaconus in festis diebus carnem et vinum non sumir, abhorrens, et non propter exercitationem, deponatur, ut qui habeat injustam conscientiam propriam, et sit multis offensionis causa. 55 [54]. Si quis clericus episcopum contumelia affecerit, deponatur: Principi enim populi tui non maledices 41. 59 [58]. Si quis episcopus vel presbyter,cum sit aliquis ex clericis egenus, etc., ut supra pag. 674. 60 [50]. Si quis falso inscriptos, etc., ut pag.590. 62 [61] Si quis clericus propter metum humanum, vel Judai, vel Græci, vel hæretici, negaverit, si quidem nonnen Christi, ejiciatur, si autem nomen clerici, deponatur 43. Penitentiam autem agens, ut laicus recipiatur. 63 [62]. Si quis episcopus vel presbyter vel diaconus, vel omnino ex sacerdotali catalogo, comederit carres in sanguine animæ ipsorum, vel quid a feris captum, vel morticinum, deponatur. Hoc enim lex prohibuit: si autem sit laicus, segregetur. 64 [65]. Si quis clericus inventus fuerit die Dominica jejunare, vel Sabbato, præterquam uno solo, deponatur: sin aulem laicus, segregatur. 63 [63]. Si quis clericus vel laicus in Judorum vel nico hæreticorum synagogam ingressus sit ad orandum, deponatur et segregetur. 66 [64].Si quis clericus vel in pugna pulsatom aliquem uno ictu occiderit, deponatur propter suam proclivitatem et temeritatem; laicus vero si fuerit, segregetur. 68 [67] Si quis episcopus vel presbyter, vel diaconus secundam ordinationem ab alio susceperit, deponatur et ipse, 275 et qui ordinavit, nisi utique constiterit,quod ab hæreticis ordinationem habeat. Qui enim ab eis baptizali et ordinali sunt, ut fideles vel clerici sint, fieri non potest. 69 [68].Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus vel subdiaconus, lector vel cantor sanctam Pascha Quadragesimam, etc., ut supra pag.635. 79 [69].Si quis episcopus, vel diaconus,vel quis omnino ex clericorum catalogo, jejunat cum Judais, etc., ut pag. 138. 40 Luc. xv, 7. 41 Act. XXIII, 5. 43 Nic. can. 10. Intelligitur de Cataphrygibus, ut cap. 19 concil. Nic. et 95 sexta synodi. PATROL. GR. CIV.

PHOTII PATRIARCHA GP. 81 [80]. Diximus non oportere episcopum vel presbyterum seipsum ad publicas administrationes demittere, sed in ecclesiasticis negotiis versari. Vel ergo ita non facere persuadeatur, vel deponatur: Nemo enim potest duobus dominis servire 45, secundum Domini præceptum. 83 [82]. Episcopus, vel presbyter,vel diaconus exercitui vacans, et utraque obtinere volens, Romanum scilicet magistratum, et sacerdotalem administrationem, deponatur: Quæ sunt enim Casaris, Casari: et qua sunt Dei, Deo 44. 84. Quisquis regem, etc., ut pag.739. Concilii Nicæni canones 2, 10, 17. 2. Quoniam multa, vel necessitate, etc., ut pag. 499. 4"). Quicunque ex iis qui lapsi sunt, etc., ut pag. 547. 17. Quoniam multi 45 qui in canone recensentur,plura habendi studium et turpe lucrum persequentes, divinæ Scripturæ obliti sunt, quæ dicit: Argentum suum non dedit ad usuram 43: 974 et fenerantes centesimas exigunt; æquum censuit sancta et magna synodus, ut si quis inventus fuerit post statutum usuras ex mutuo sumere, vel eam rem aliter persequi,vel sesquialteras [sescuplas] exigere, vel aliquid aliud excogitare turpis quaestus gratia, e clero deponatur, et sit alienus a canone. Concilii Ancyrani canones 1(), 14, 18. 10.Quicunque diaconi constituti, in ipsa constitutione testificati sunt et dixerunt oportere sec uxores ducere, cum non possint sic manere, ii si uxorem postea duxerint,sint in ministerio,eoquod hoc sit illis ab episcopo concessum. Si qui autem hoc silentio præterito, et in ordinatione, ut ita manerent, suscepti sunt, postea autem ad matrimonium venerunt, ii a diaconatu cessent. 14. Qui in clero sunt, presbyteros vel diaconos a carnibus abstinentes, visum est eas attingere, et sic, ut velint, ab eis abstinere. Si autem nolint olera, quæ cum carnibus apponuntur, comedere, et canoni non cedant, ab ordine cessare. 18. Si qui constituti episcopi, etc., ut pag. Concilii Cæsareensis canon 1. 1. Presbyter si uxorem duxerit, etc., ut pag. 739. Concilii Antiocheni canones 1, 3, 4, 5, 13. 1. Omnes qui audent, etc., ut pag. 639. 5. Si quis presbyter, vel diaconus, vel quis omnino ex sacerdotali ordine relicta sua parochia, etc., ut pag. 658. 978 4, Si quis episcopus a synodo depositus, etc., ut pag. 201. 5. Si quis presbyter vel diaconus proprio contempto episcopo, ab Ecclesia seipsum segregarerit, etc., ut pag. 583. προσπα'. Εἴπομεν ὅτι μὴ χρὴ ἐπίσκοποι ἢ πρεσβύτερον καθιέναι ἑαυτὸν εἰς δημοσίας διοικήσεις, ἀλλὰ ευκαιρείν ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς χρείαις· ἢ πειθέα σθω οὖν τοῦτο μὴ ποιεῖν, ἢ καθαιρείσθω· Οὐδεὶς γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, κατὰ τὴν Κυριακὴν παρακέλευσιν, πγ'. Ἐπίσκοπος, ἡ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, στρατείᾳ σχολάζων, καὶ βουλόμενος ἀμφότερα κατέχειν, Ρωμαϊκὴν ἀρχὴν καὶ ἱερατικὴν διοίκησιν, καθαιρεία σθω· Τὰ γὰρ Καίσαρος Καίσαρί, καὶ τὸ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ. πο. Ος τις υβρίσει βασιλέα, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας κανών β' ι' ιζ'. β'. Επειδὴ πολλὰ ἤτοι ὑπὸ ἀνάγκης, κ. τ. λ. ι. Όσοι προεχειρίσθησαν τῶν παραπεπτωκότων, κ. τ. λ. ιζ'. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζόμενοι, τὴν πλεονεξίαν καὶ τὴν αἰσχροκέρδειαν διώκοντες, ἐπελά θοντο τοῦ θείου Γράμματος λέγοντος· Τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωκεν ἐπὶ τόκῳ, καὶ δανείζοντες έκαν τοστὰς ἀπαιτοῦσιν, ἐδικαίωσεν ἡ ἁγία καὶ μεγάλη σύνοδος, ὡς εἴ τις εὑρεθείη μετὰ τὸν ὅρον τοῦτον τόκους λαμβάνων, ἐκ μεταχειρίσεως, ἢ ἄλλως μετερ χόμενος τὸ πρᾶγμα, ἢ ἡμιολίας ἀπαιτῶν, ἢ ὅλως ἕτερόν τι ἐπινοῶν αἰσχροῦ κέρδους ἕνεκα, καθαιρεθήσεται τοῦ κλήρου, καὶ ἀλλότριος τοῦ κανόνος ἔσται. Συνόδου Αγκύρας κανών ι', ιδ', ιη'. ι'. Διάκονοι ὅσοι καθίστανται, παρ' αὐτὴν τὴν καταστασιν εἰ ἐμαρτύραντο καὶ ἔφασαν χρῆναι γαμήσαι, μὴ δυνάμενοι οὕτως μένειν, οὗτοι μετὰ ταῦτα γαμήσ σαντες, ἔστωσαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διὰ τὸ ἐπιτραπῆναι τοῖς ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου· τοῦτο δὲ εἴ τινες σιωπήσαντες καὶ καταδεξάμενοι ἐν τῇ χειροτονίᾳ μένειν οὕτως, μετὰ ταῦτα ἦλθον ἐπὶ γάμον, πεπαῦσθαι αὐτοὺς τῆς διακονίας. ιδ'. Τοὺς ἐν κλήρῳ πρεσβυτέρους ὄντας ἢ διακόνους, καὶ ἀπεχομένους κρεῶν, ἔδοξεν ἐφάπτεσθαι • καὶ οὕτως, εἰ βούλοιντο κρατεῖν ἑαυτῶν· εἰ δὲ βδελύσα σοιντο ὡς μὴ δὲ τὰ μετὰ τῶν κρεών βαλλόμενα λά χανα ἐσθίειν, καὶ μὴ ὑπείκοιεν τῷ κανόνι, πεπαύσθαι αὐτοὺς τῆς τάξεως. ιη'. Οἱ τινες ἐπίσκοποι κατασταθέντες καὶ μὴ δεχθέντες, κ. τ. λ. Συνόδου Καισαρείας κανών α'. α'. Πρεσβύτερος ἐὰν γήμῃ, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανών α', γ', δ', ε', ιγ'. α'. Πάντας τοὺς τολμώντας, κ. τ. λ. γ'. Εἴ τις πρεσὲύτερος, ἡ διάκονος, ἤ ὅλως τῶν τοῦ Ιερατείου, καταλιπὼν τὴν ἑαυτοῦ παροικίαν, κ. τ. λ. δ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ὑπὸ συνόδου καθαιρεθείς, κ. τ. λ. ε'. Εἴ τις πρεσβύτερος ἡ διάκονος, καταφρονήσας τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἀφώρισεν ἑαυτὸν τῆς ᾿Εκκλη σίας, κ. τ. λ. 45 Math. VI, 24. 4 Math. xxu, 21. 45 Apost. 44; Laod. 5; Leonis 5; Gelas. 15. 48 Psal. χιν, 5.

ιγ. Μηδένα ἐπίσκοπον τολμᾷν, κ. τ. λ. Συνόδου Εφέσου κανών β'. β'. Εἴ τινες ἐπαρχεῖται ἐπίσκοποι, ἀπελείφθησαν τῆς ἁγίας συνόδου, καὶ τῇ ἀποστασία προσετέθησαν, ἡ προστεθῆναι πειραθείεν, ἢ καὶ ὑπογράψαντες τῇ Νεστορίου καθαιρέσει ἐπαλινδρόμησαν πρὸς τὸ τῆς ἀποστασίας συνέδριον, τούτους πάντη κατὰ τὸ δόξαν τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ἀλλοτρίους εἶναι τῆς ἱερωσύνης και τοῦ βαθμοῦ ἐκπίπτοντας. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών β', ιη', κζ'. β'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιήσπιτο, κ. τ. λ. TIT. IX, CAP. XIV. 13. Nullus episcopus audeat, etc.,ut pag. 475. Concilii Ephesini canon 2. 2. Si qui autem provinciales episcopi a sancta synodo abfuerint, et defcientibus adhaserint,aut adhærere tentaverint, vel etiam postquam subscripserunt Newlorii depositioni, rursus ad defectionis consessum recurrerunt, istos placuit sancla synodo penitus alienos esse sacerdotio, et a gradu cecidisse. Concilii Chalcedonensis canones 2, 18, 27. 2. Si quis episcopus propter pecunias ordinationem fecerit, etc., ut pag. 515. ιη'. Τὸ τῆς συνωμοσίας ή πατρίας ἔγκλημα, καὶ 18. Conjurationis vel sodalitatis crimen ab παρὰ τῶν ἔξω νόμων πάντη κεκώλυται, πολλῷ δή externitatis etiam legibus est omnino prohibitum: μῦλλον ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ τοῦτο γίνεσθαι multo magis hoc autem in Dei ecciesia Geri proἀπαγορεύειν προσήκει. Εἴ τινες τοίνυν κληρικοί, ἣ p hibere oportet. Si qui ergo clerici vel monachi μονάζοντες εὑρεθεῖεν, ἢ συνομνύμενοι, ή φατριάζον- inventi fuerint, se jactantes, vel sodalitates comτες, ἢ κατασκευάς τυρεύοντες ἐπισκόποις ἢ κληρι- parantes, vel aliquid struentes ac molientes adκοῖς, ἐκπιπτέτωσαν πάντη τοῦ οἰκείου βαθμοῦ. versus episcopos ac clericos, proprio gradu omnino excident. κζ'. Τοὺς ἀρπάζοντας γυναῖκας ἐπ' ὀνόματι συνοικεσίου, ἢ συμπράττοντας, ἢ συναιρομένους τοῖς ἁρπάζουσιν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, ἐκπίπτειν τοῦ ἰδίου βαθμοῦ· εἰ δὲ λαϊκοί, αναθεματίζεσθαι. Συνόδου Σαρδικής κανών και Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπε· ταῦτα τὰ σωτηριω δῶς, κ. τ. λ. Καὶ τοῦτο δὲ ἐκεῖθεν μάλιστα γνώριμον γενήσεται καὶ πληρωθήσεται, κ. τ. λ. 27. Eos qui nomine conjugii mulieres rapiunt vel opem ferunt, ac consentiunt iis qui rapiunt, slatuit synodus, si sint quidem clerici, proprio gradu excidere; sin autem laici, anathematizari. Concilii Sardicensis canon 21. 21. Gaudentius episcopus dixit: Hæc salutariter, etc., ut pag. 666. Porro autem hoc quoque illius erit maxime notum, etc., ut pag. 666. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών γ', δ', ε', θ', 276 Concilii acumenici vi canones 3, 4, 5, 9, ι', ια', πζ', 45'. Περὶ ἱερέων και κληρικῶν. γ'. Ἐπειδὴ δὲ ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος ἡμῶν βασιλεὺς, κ. τ. λ. δ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ὦ διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος, ἢ ἀναγνώςτης, ἢ ψάλτης, ή θυρωρός, γυναικὶ ἀφιερωμένη θεῷ μιχθείη, καταιρείσθω, ὡς τὴν νύμφην τοῦ Χριστοῦ διαφθείρας· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. ε΄. Μηδεὶς τῶν ἐν ἱερατικῷ καταλεγομένων τάς γματι, κ. τ. λ. θ'. Μηδενὶ ἐξεῖναι κληρικῷ καπηλικὸν ἔχειν έργαστήριον. Εἰ γὰρ τῷ τοιούτῳ εἰσιέναι ἐν καπηλείῳ οὐκ ἐπιτέτραπται, πόσῳ μᾶλλον ἄλλοις ἐν τούτῳ διακονεῖσθαι, καὶ ἃ μὴ θέμις αὐτῷ ἐγχειρεῖν; Εἰ δέ τι τοιοῦτον διαπράξαιτο, ἢ παυσάσθω, ἡ καθαιρείσθω. ι'. Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, τόσ κους ἢ τὰς λεγομένας ἑκατοστὰς λαμβάνων, παυτάσθω ἡ καθαιρείσθω. ια΄. Μηδεὶς τῶν ἐν ἱερατικῷ καταλεγομένων τάγματι, ἢ λαϊκὸς τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα ἐσθιέτω, ἤ τούτοις προσοικειούσθω, ἤ ἐν νόσοις προσκαλείσθω, καὶ ἱατρείας παρ' αὐτῶν λαμβανέτω, ἢ ἐν βαλανείοις τούτοις παντελῶς συλλουέσθω· εἰ δέ τις τοῦτο πρᾶξαι ἐπιχειροίη, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρεί σθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. De presbyteris et clericis. 3. Quoniam vero quis pius Christique amator, etc., ut pay. 511. 4. Si quis 47 episcopus, vel presbyter, vel diaconus, vel subdiaconus, vel lector, vel cantor, vel ostiarius, cum muliere Deo dicata coierit, deponatur, ut qui Christi sponsa vitium attule rit; sin autem laicus, segregetur. 5. Nullus enim qui in sacerdotem, etc., ut pag. 219. 9. Nulli licere 48 clerico cauponariam habere tabernam. Si enim in cauponam ingredi non est permissum, quanto magis aliis in ea ministrare, et ea quæ non licet ipsi tractare? Si quid autem tale fecerit, vel cesset, vel deponatur. 10. Episcopus 49, presbyter, vel diaconus, qui usuras, vel quæ dicuntur centesimas accipit, vel cesset, vel deponatur. 11. Nemo eorum 50 qui in sacerdotali ordine enumerantur,vel laicus, Judæorum azyma comedat,vel ullam cum eis familiaritatem ineat, vel in morbis accersat,vel ab eis medicinas accipiat,vel una cum eis in balneis lavetur.Si quis autem hoc facere aggressus fuerit, si sit quidem clericus, deponetur: si autem laicus, segregetur. 47 Confer can. apost. 28. 48 Gan. apost. 51, 42; Laodic. 24. 49 Can. apost, 43. 30 Can, apost. 69; Laodic. 37, 38.

277 86. Eos qui ad animarum lapsus meretrices cogunt et alunt, si sint quidem clerici, jubemus deponi: si vero laici, segregari. 97. Eos qui vel cum uxore coitant, etc., ut pag. 630. CAP. XV. Quas ob causas quispiam segregetur simul et deponatur, vel deponatur et communione aut Ecclesia abscindatur? Apostolorum canones 28, 29, 30, 63. 28 [27]. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, juste ob manifesta crimina depositus, sibi aliquando creditum ministerium attingere audeat, ab Ecclesia omnino abscindatur. 29 [28] Si quis episcopus per pecunias, etc., ut pag. 515. 30 [29]. Si quis episcopus sæcularibus principibus, etc., ut pag. 511. 65 [63]. Si quis clericus vel laicus in Judæorum vel hæreticorum synagogam ingressus sit ad orandum, deponatur et segregetur. CAP. XVI. Quus ob causas clericus vel laicus anathematizetur. Concilii Gangrensis canon 20. 20. Si quis arrogantia utens et martyrum congregationes, 278 abhorrens et sacra quæ in eis celebrantur,et eorum memorias accuset, sit anathema. Concilii Chalcedonensis canones 2, 7. 2. Si quis episcopus propter pecunias ordinationes fecerit, etc., ut pag. 515. 7. Eos qui in clero semel ordinati sunt, et itidem monachos, statuimus nec ad mililarem expeditionem, nec ad sæcularem dignitatem posse venire. Qui autem hoc audent, et non penitentia ducti ad id revertuntur, quod propter Deum prius elegerant, anathematizari. Basilii ex epistola ad Gregorium presbyterum. Legi tuas litteras cum omni patientia, etc., ut pag. 687. Synodi unionis canones 5, 6. 5. Qui Ecclesiam sanctam calumniantur quod quartas nuptias permiserit, divina hoc ita instituente prudentia, quæ fratres adunari voluit scandalorum pessimo exemplo antea separatos, anathema sit. 6. Qui asserere præsumunt quod Ecclesia puritatem et castitatem sanctimoniamque minus servet, imo prolis fovendæ causa gratiæ a Deo datæ maculam asperserit liberis ob scandalum divisis, quos postea conjunxerit, anathema esto. re. CAP. XVII. Ne bis vindicetur in eadem Apostolorum canon 25. 25. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus, fərnicationis, etc., ut pag. 743. πς. Τοὺς ἐπὶ ψυχῶν ὀλίσθω πόρνας ἐπισυνάγοντας, καὶ ἐκτρέφοντας, εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, καθαι.. ρεῖσθαι ὁρίζομεν· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀφορίζεσθαι. 45'. Τοὺς ἢ γαμετῇ συνοικούντας, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄ - Εκ ποίων τίς αἰτίων ἐκ τῶν αὐτῷ ἀφορίζεται καὶ καθαιρεῖται, ἢ καθαιρεῖται καὶ τῆς κοινωνίας ἢ καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐκκόπτεται. ᾿Αποστόλων κανών κη', κθ', λ', ξε'. κη'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκο νος καθαιρεθεὶς δικαίως ἐπὶ ἐγκλήμασι φανερούς, τολ μήσειεν άψασθαι τῆς πότε ἐγχειρισθείσης αὐτῷ λειτο ουργίας, οὗτος παντάπασιν ἐκκοπτέσθω τῆς Ἐκλησίας. κθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος διὰ χρημάτων, κ. τ. λ. λ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος κοσμικοῖς ἄρχουσι, κ. τ. λ. ξε'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς εἰσέλθοι εἰς συνε αγωγὴν Ἰουδαίων ἢ αἱρετικῶν προσεύξασθαι, καθαι ρείσθω καὶ ἀφοριζέσθω, ΚΕΦΑΛ. 15. - Εκ ποίων αἰτιῶν κληρικὸς ἢ λαϊκὸς ἀναθεματίζεται. Συνόδου Γάγγρας κανών κ'. Εἴ τις αἰτιῷτο ὑπερηφάνῳ διαθέσει κεχρημέ voς, καὶ βδελυσσόμενος τὰς συνάξεις τῶν μαρτύρων, ἢ τὰς ἐν αὐταῖς γινομένας λειτουργίας καὶ τὰς μνή μας αὐτῶν, ἀνάθεμα ἔστω, Συνόδου Χαλκηδόνος κανών β', ζ'. β'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιή Ο σαιτο, κ. τ. ζ. Τοὺς ἅπαξ ἐν κλήρῳ τεταγμένους, ἢ καὶ μου ναστάς, ὡρίσαμεν μήτε ἐπὶ στρατείαν μήτε ἐπὶ ἀξίαι κοσμικὴν ἔρχεσθαι “ἢ τοῦτο τολμῶντας καὶ μὴ μεταμελουμένους, ὥστε ἐπιστρέψαι ἐπὶ τοῦτο ὃ διὰ Θεὸν πρότερον εἵλοντο, ἀναθεματίζεσθαι. Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς Γρηγόριον πρεσβύτερον ἐπιστολῆς. Ενέτυχόν σου τοῖς γράμμασι μετὰ πάσης μακροθυμίας, κ. τ. λ. Συνόδου τῆς ἑνώσεως κανών ε', Γ'. δ΄. Τοῖς συκοφαντοῦσι τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν, ὅτι τετραγαμίαν ἐδέξατο, χάριν τῆς εὐδοκίας Θεοῦ γενομένης οἰκονομίας, καὶ τῆς προσλήψεως καὶ ἑνώσεως τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, οὓς ἡ τῶν προλαβόντων σκανδά λων αἰτία, ἐχώριζεν, ἀνάθεμα, 5'. Τοῖς τολμῶσι λέγειν, ὅτι ἡ Ἐκκλησία τὸ και θαρὸν καὶ ἄχραντον οὐ σώζει τῆς ἀγιστείας αὐτῆς, ἀλλὰ μολυσμόν τινα προσετρίψατο διὰ τὴν χάριτι Θεοῦ γενομένην σύναψιν τῶν τέκνων, οὓς διεμέρισε μὲν τὸ ἤδη προγεγονὸς σκάνδαλον, συνήψε δὲ ἡ τού του παρὰ πάντων ὁμοῦ ἀθέτησις καὶ ἀποκήρυξις, ἀνάθεμα. τῷ αὐτῷ. Ὅτι οὐ χρὴ δὲς ἐκδικεῖν ἐπὶ ᾿Αποστόλων κανών κε'. κε'. Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἐπὶ πορνείᾳ ἡ ἐπιορκία, κ. τ. λ.

Βασιλείου κανὼν γ', λβ', να TIT. IX, CAP. XV-XIX. 279 Basilii canones 3, 32, 51. γ΄. Διάκονος μετὰ τὴν διακόνισσαν πορνεύσας, 3. Diaconus post diaconatum fornicatus, diacoἀπόβλητος μὲν τῆς διακονίας ἔσται· εἰς δὲ τῶν λαϊ- natu ejicietur quidem, sed in laicorum detrusus κῶν ἀπωσθεὶς τόπον, τῆς κοινωνίας οὐκ εἰρχθήσεται· locum,a communione non arcebitur. Quoniam anδιότι ἀρχατός ἐστι κανών, τοὺς ἀπὸ βαθμοῦ πεπτω- tiquus est canon, ut ii qui gradu exciderunt, huic κότας, τούτῳ μόνῳ τῷ τρόπῳ τῆς κολάσεως ὑποβάλ- suli pwnw generi subjiciantur, autiquis, opinor, λεσθαι, ἀκολουθησάντων, ὡς οἶμαι, τῶν ἐξ ἀρχῆς τῷ secutis legem illam, Non vindicabis bis in idipνόμω ἐκείνῳ, τῷ, Οὐκ ἐκδικήσεις δὶς ἐπὶ τῷ αὐτῷ· sum 51: atque etiam propter aliam causam; quod καὶ δι᾿ ἑτέραν δὲ αἰτίαν, ὅτι οἱ μὲν ἐν τῷ λαϊκῷ qui in ordine sunt laico, si a loco fideliurn ejicianὄντες τάγματι ἐκβεβλημένοι τοῦ τόπου τῶν πιστῶν, tur.rursus in eum, ex quo ceciderunt,locum reciπάλιν εἰς τὸν ἀφ᾽ οὗ ἐξέπεσον τόπον ἀναλαμβάνον- piuntur; diaconus vero semel habet semper manται· ὁ δὲ διάκονος ἅπαξ ἔχει τὴν δίκην τῆς καθαιρέ- suram penam depositionis. Quoniam igitur diaco σεως διαρκῇ· ὡς οὖν οὐκ ἀποδιδομένης αὐτῷ τῆς natus ei non restituitur,in ea sola multa steterunt. διακονίας, ἐπὶ ταύτης ἔστησαν μόνης τῆς ἐκδική- Alque hæc quidem sunt quæ ex constitutionibus σεως· ταῦτα μὲν οὖν τὰ ἐκ τῶν τύπων· καθόλου δὲ habentur. In omnibus autem verior medicina est ἀληθέστερόν ἔστιν ἵαμα, ἡ τῆς ἁμαρτίας αναχώρη- recessus a peccato. Quare si propter carnis voluσις· ὥστε ὁ διὰ σαρκὸς ἡδονὴν ἀθετήσας τὴν χάριν, ptatem gratiam abjecit,is si carnem conterendo et διὰ τοῦ συντριμμοῦ τῆς σαρκὸς, καὶ πάσης δουλαγω- in omnein, secundum continentiæ præscripta,ser γίας τῆς κατ' ἐγκράτειαν ἀποστὰς τῶν ἡδονῶν ὑφ᾽ vitutem redigendo,secedat a voluptatibus,a quibus ὦν κατεστράφη, τελείαν ἡμῖν παρέξει τῆς ἰάσεως αὐ- victus et prostratus est, plenum nobis suæ curaτοῦ τὴν ἀπόδειξιν. Αμφότερα τοίνυν ἡμᾶς εἰδέναι tionis specimen dabit. Itaque scire nos utraque δεῖ, καὶ τὰ τῆς ἀκριβείας, καὶ τὰ τῆς συνηθείας· ἔπε- oportet, et quæ sunt summi juris, et quæ sunt σθαι δὲ, ἐπὶ τῶν καταδεξαμένων τὴν ἀκρότητα, τῷ consuetudinis: sequi autem in iis quæ summum παραδοθέντι τύπῳ. jus non admittunt, formam traditam. λβ'. Οἱ τὴν πρὸς θάνατον ἁμαρτίαν ἁμαρτάνοντες κληρικοί, τοῦ βαθμοῦ κατάγονται· τῆς κοινωνίας δὲ τῶν λαϊκῶν οὐκ ἐξείργονται * Οὐ γὰρ ἐκδικήσεις δις ἐπὶ τῷ αὐτῷ να'. Τὸ κατὰ τοὺς κληρικούς, ἀδιορίστως οἱ και νόνες ἐξέθεντο, κελεύσαντες μίαν ἐπὶ τοῖς πεσοῦσιν ὁρίζεσθαι τιμωρίαν, τὴν ἔκπτωσιν τῆς ὑπηρεσίας, ο εἴτε ἐν βαθμῷ τυγχάνοιεν, εἴτε καὶ ἀχειροθέτῳ ὑπὸ ηρεσία προσκαρτεροίεν. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Εκ ποίων αἰτῶν τελείως έχε βάλλεται. ᾿Αποστόλων κανών κη', να', ξβ'. κη'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, καθαιρεθεὶς δικαίως, κ. τ. λ. να'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, γάμου καὶ κρεῶν, κ. τ. λ. ξβ'. Εἴ τις κληρικὸς διὰ φόβον ἀνθρώπινον Ιουδαίου, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανὼν δ'. δ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ὑπὸ συνόδου καθαιρεθείς, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λς'. 5. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς, μάγους, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών και κα'. Οἱ ἐπ' ἐγκλήμασι κανονικοῖς ὑπεύθυνοι, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ΄, Πότε τις καθέδρας μὲν ἢ στο σεως ἱερατικής μετέχει, οὐκ ἐνεργεῖ δέ τι τῶν λοιπῶν, 51 Nahum 1, 9. ο 32. Peccatum ad mortem peccantes clerici, de gradu dejiciuntur,a laicorum autem communione non arcentur. Non enim vindicabis bis in idipstan. 51.Quod ad clericos attinet, indefinite canones exposuerunt, unam lapsis jubentes ponam infigi, ejectionem a ministerio, sive in gradu fuerint, sive etiam in ministerio, quod manuum impositione non datur, permaneant. 280 CAP. XVII. expulsio fiat. Quas ob causas omnino Apostolorum canon 28, 51, 62. 28 [27]. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus juste ob manifesta crimina depositus, etc., ut pag. 751. 51 [50]. Si quis episcopus, presbyter, vel diaconus, vel omnino ex sacerdotali numero a nuptiis, vino et carnibus, etc., ut pag. 731. 62 [61]. Si quis clericus propter nutum humanum, vel Judai, etc., ut pag. 746. Concilii Anticcheni canon 4. 4. Si quis episcopus a synodo depositus, etc., ut pag. 201. Concilii Laodiceni canon 36. 36. Quod non oportet eos qui sunt sacrali,etc., ut pag. 734. Concilii acumenici vi canon 21. 21. Quid canonice quorumdam criminum rei facti, etc., ut pag. 735. CAP. XIX. Quandonam aliquis cathedram quidem statumque ecclesiasticum relinet, nullatenus tamen ministerium exercet.

Concilii Ancyrani canon 1, 2. 1.Presbyteros qui sacrificaverunt, etc., ut p.595. 2. Diaconos similiter qui sacrificarunt, postea autem reluctati sunt, alium quidem honorem habere, ipsos autem ab omni sacerdotali ministerio cessare, et panem vel calicem offerendi, vel prædicandi: sed si ex episcopis aliqui in iis vel afflictionem aliquam,vel humilitatem ac mansuetudinem viderint, et aliquid amplius dare vel offerre voluerint, in eorum potestate id esse. 281 Concilii Neocœsariensis canon 9. 9. Si presbyter qui corpore prius peccaverat, etc., ut pag. 547. Concilii acumenici vi canones 3, 26. De presbyteris et clericis. 3. Quoniam vero pius Christique amator, etc., ut pag. 511. Συνόδου Αγκύρας κανών α', β'. α'. Πρεσβυτέρους τοὺς ἐπιθύσαντας, κ. τ. λ. β'. Διακόνους ὁμοίως θύσαντας, μετὰ δὲ ταῦτα ἀναπαλαίσαντας, τὴν μὲν ἄλλην τιμὴν ἔχειν, πεπαύσθαι δὲ αὐτοὺς πάσης τῆς ἱερατικῆς λειτουργίας τοῦ ἄρτον, ἢ ποτήριον ἀναφέρειν, ή κηρύσσειν· εἰ μέντοι, τινὲς τῶν ἐπισκόπων τούτους συνίδοιε, κάματόν τινα ή ταπείνωσιν πραότητος, καὶ ἐθέλοιεν πλέον τι διδό ναι ἡ ἀφαιρεῖν, ἐπ' αὐτοῖς εἶναι τὴν ἐξουσίαν. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών θ'. θ'. Πρεσβύτερος ἐὰν προημαρτηκώς σώματι, λ. Χ. Τ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών γ', κα Περὶ ἱερέων καὶ κληρικῶν, γ΄. Ἐπειδὴ δὲ ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος ἡμῶν βασιλεὺς, κ. τ. λ. 26. Presbyterum, qui per ignorantiam illicitis κς'. Πρεσβύτερον τὸν κατὰ ἄγνοιαν ἀθέσμῳ γάnuptiis est implicatus, esse quidem cathedræ parti- με περιπαρέντα, καθέδρας μὲν μετέχειν, κατὰ cipem,secundum ea quæ sunt nobis a sacro cano- τὰ ἀπὸ τοῦ ἱεροῦ κανόνος ἡμῖν νομοθετηθέντα, τῶν δὲ ne decreta: a reliquis autem operationibus absti- λοιπῶν ἐνεργειῶν ἀπέχεσθαι· ἀρκετὸν γὰρ τῷ τοιούτῳ nere. Ei enim,qui est talis, satis est si venia detur. ἡ συγγνώμη· εὐλογεῖν δὲ ἕτερον τὸν τὰ οἰκεῖα τημεUt is autem alii benedicat qui debet propria cura- λεῖν ὀφείλοντα τραύματα, ἀνακόλουθον· εὐλογία re vulnera, non est consentaneum.Benedictio enim γὰρ ἀγιασμοῦ μετάδοσίς ἐστιν· ὁ δὲ τοῦτο μὴ est sanctificationis impertitio: qui autem id non ἔχων διὰ τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας παράπτωμα, πῶς ἑτέρῳ habet propter delictum ex ignorantia, quomodo al- μεταδώσει; μήτε τοίνυν δημοσίᾳ, μήτε ἰδίᾳ εὐλο teri imperdiet? Nec ergo publice,nec privatim be- γείτω, μήτε τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ κατανεμέτω ἑτέσ nedicat, nec Christi corpus aliis distribuat (nec ροις, μήτε τι ἄλλο λειτουργείτω· ἀλλ᾽ ἀρκούμενος aliquod aliud ministerium obeat),sed præsidentia τῇ προεδρία, προσκλαιέτω τῷ κυρίῳ συγχωρηθῆναι contentus domino deleat, ut illi ex ignorantia pec- αὐτῷ τὸ ἐκ τῆς ἁγνοίας ἀνόμημα· πρόδηλον γὰρ ὡς catum remittatur.Manifestum enim est quod nefa-ὁ τοιοῦτος γάμος διαλυθήσεται, καὶ οὐδαμῶς ὁ ἀνὴρ rium conjugium dissolvetur, nec vir cum ea ullo μετουσίαν ἔξει πρὸς τὴν δι᾿ ἧς τῆς ἱερᾶς ἐνεργείας modo consuetudinem habebit, propter quam sa- εστέρηται. cra operatione privatus est. Basilii canones 27, 70. 21. De presbytero qui insciens illicitis nuptiis implicatus est, etc., ut pag. 547. 70. Diaconus qui pollutus est in labris, seque eo usque peccasse confessus est, a ministerio amovebitur; sed ei concedetur, ut cum diaconis particeps sit sacramentorum. Id ipsum autem presbyter quoque. Si quid autem amplius quis peccasse deprehensus fuerit, in quocunque sit gradu, deponetur. 289 CAP. XX. - Non esse credendum episcopo affirmanti privatim sibi clericum de crimine esse confessum. Concilii Carthaginensis canon 132. De episcopo, qui excommunicat eum, quem sibi soli crimen dicit esse confessum. 132. Item placuit 59,ut si quando episcopus dicit aliquem sibi soli proprium crimen fuisse confessum,atque ille neget et pœnitere noluerit; non putet ad injuriam suam episcopus pertinere, quod 5 Conc. Carth. VII, c. 53, Afric. c. 99. Βασιλείου κανὼν κζ', o'. κζ'. Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου τοῦ κατὰ ἄγνοιαν ἀθέσμῳ γάμω περιπαρέντος, κ. τ. λο ο. Διάκονος ἐν χείλεσι μιανθείς, καὶ μέχρι τούτου ἡμαρτηκέναι ὁμολογήσας, τῆς λειτουργίας έπισχε θήσεται· τοῦ δὲ μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων, μετὰ τῶν διακόνων ἀξιωθήσεται· τὸ δὲ αὐτὸ καὶ πρεσβύτερον· εἰ δέ τι τούτου πλεῖον φωραθείη τις ήμαρτηκώς, ἐν οἷῳ ἂν ᾗ βαθμῷ, καθαιρεθήσεται. Περὶ τοῦ μὴ πιστεύεσθαι τὸν ἐπίσκοπον λέγοντα ιδιαζόντος αὐτῷ τὸν κληρικὸν συνομολογῆσαι τὸ ἀμάρτημα. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ρλβ'. Περὶ ἐπισκόπου τοῦ ἀπὸ κοινωνίας ποιοῦντος τὸν αὐτῷ μόνῳ τὸ ἴδιον ἔγκλημα ὁμολογή σαντα. ρλβ'. Ομοίως ήρεσεν, ἵνα ἐάν ποτε ἐπίσκοπος λέγῃ τινὰ αὐτῷ μόνῳ τὸ ἴδιον ἔγκλημα ὁμολογῆσαι, καὶ ἐκεῖνος ἀρνῆται, μὴ λογίσηται ὁ ἐπίσκοπος εἰς ιδίαν ὕβριν συντείνειν, ὅτι αὐτὸς μόνος οὐ πιστεύε Sacro aptius reddidit Dionysius, habeturque in veteri interpretatione. |

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. IX, CAP. XX-XXII. ται· εἰ καὶ τῷ σκινδαλμῷ τῆς ἰδίας συνειδήσεως illi soli non creditur, etsi scrupulo (5*) proprie λέγει μὴ θέλειν ἑαυτὸν κοινωνεῖν τῷ ἀρνουμένῳ. cognitionis se dicit neganti nolle communicare. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ ἐπισκόπου ἤ κληρικού CAP. XXI. - De episcopo aut clerico qui vesἐσθίοντος κρέας ἐν αἵματι, ἤ θνησιμαίον ή catur carne cum sanguine, vel morticino, vel a θηριάλωτον. fera suffocato. ᾿Αποστόλων κανών ξγ'. ξγ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, η διάκονος, ἤ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, φάγῃ κρέα: Συνόδου Αγκύρας κανὼν γ'. γ'. Τοὺς φεύγοντας καὶ συχληφθέντας, ἢ ὑπὸ οἰκείων παραδοθέντας, ἤ ἄλλως τὰ ὑπάρχοντα ἀφαιρεθέντας, ἡ ὑπομείναντας βασάνους, ἡ εἰς δεσμωτήριον ἐμβληθέντας, βοῶντάς τε ὅτι εἰσὶ Χριστιανοὶ, καὶ περισχισθέντας, ήτοι εἰς τὰς χεῖρας πρὸς βίαν ἐμβαλλόντων τῶν βιαζωμένωνά, ἡ βρῶμά τι πρὸς ἀνάγκης δεξαμένους, ὁμολογοῦντας δὲ διόλου ὅτι εἰσὶ Χριστιανοί, καὶ τὸ πένθος τοῦ συμβάντος ἀεὶ ἐπιδεικνυμένους τῇ πάσῃ καταστολῇ καὶ τῷ σχήματι, καὶ τῇ τοῦ βίου ταπεινότητι, τούτους ὡς ἔξω ἀμαρτήματος ὄντας, τῆς κοινωνίας μὴ κωλύεσθαι. Εἰ δὲ καὶ ἐκωλύθησαν ὑπό τινος, περισσοτέρας ἀκριβείας ἕνεκεν, ἡ καί τινων ἀγνοία, εὐθὺς προσδεχθῆναι· τοῦτο δὲ ὁμοίως ἐπί τε τῶν ἐκ τοῦ κλήρου καὶ τῶν ἄλλων λαϊκών· προεξητάσθη δὲ κἀκεῖνο, εἰ dè al δύνονται καὶ λαϊκοὶ τῇ αὐτῇ ἀνάγκῃ ὑποπεσόντες, πράγεσθαι εἰς τάξιν· ἔδοξεν οὖν καὶ τούτους ὡς μηδὲν ἡμαρτηκότας, εἰ καὶ ἡ προλαβοῦσα εὑρίσκοιτο ὀρθὴ τοῦ βίου πολιτεία, προχειρίζεσθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών, ξζ'. ξζ'. θεία ἡμῖν Γραφὴ ἐνετείλατο, ἀπέχεσθαι αἷματος καὶ πνικτοῦ καὶ πορνείας· τοῖς οὖν διὰ τὴν λίχνον γαστέρα, αἷμα οιουδήποτε ζώου τέχνῃ τινί κατασκευάζουσιν ἐξώδιμον, καὶ οὕτω τοῦτο ἐσθίουσι, προσφόρως ἐπιτιμῶμεν· εἴ τις οὖν ἀπὸ τοῦ νῦν, αἷμα ζώου ἐσθίειν ἐπιχειρήσοι οἱῳδήποτέ τινι τρόπῳ, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. Περὶ τοῦ τοὺς ἐπισκόπους, καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, διακόνους, καὶ καὶ πάντας τοὺς τὰ ἱερὰ ψηλαφώντας, ὀφείλειν ἀπέχεσθαι καὶ τῶν οἰκείων γαμετῶν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών γ', δ', κε', ο'. Περὶ ἐγκρατείας. γ΄. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐν τῇ προλαβούσῃ συνόδῳ, ὡς περὶ ρυθμου ἐγκρατείας καὶ ἀγνείας ἐζητεῖτο, ἤρεσεν ὥστε τοὺς τρεῖς βαθμούς τούτους, τοὺς συνδέσμῳ τινὶ τῆς ἀγνείας διὰ τῆς καθιερωσύνης συμπεπλεγμένους, φημὶ δὲ ἐπισκόπους, πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, ὡς πρέπει ὁσίοις ἐπισκόποις, καὶ ἱερεῦσι Θεοῦ, καὶ λευίταις, καὶ ὑπουργοῦσι θείοις καθιερώμασιν, ἐγκρατεῖς εἶναι ἐν πᾶσιν, οὕτως δυνηθῶσι τοῦ ὁ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἁπλῶς αἰτοῦσιν, ἐπιτυχεῖν· (5*) Hæc pars ultima canonis, subsequenti canoni attexenda est,ut Hincmarus recte attexuit in opusc. De divortio Loth.et Tetb. tom. I, pag. 572. Ms. conscriptione. Ms. episcopi, inquam, presbyteri, et diaApostolorum canon 63. 63 [62] Si quis episcopus vel presbyter, vel diaconus vel omnino ex sacerdotali numero com mederit carnes, etc., ut pag. 746. Concilii Ancyrani canon 3. 3.Eos qui fugientes comprehensi sunt, vel sunt a suis traditi, vel suis alioqui facultatibus privati, vel tormenta perpessi, vel in carcerem conjecti sunt, clamantes se esse Christianos, et divulsi ac distracti sunt, vel iis qui vim afferebant thus in manus immittentibus, vel cibo aliquo per necessi talem suscepto, se tamen esse Christianos perpetuo fatentes, et ejus quod accidit dolorem et amictu,et habitu, et vitæ 285 humilitate præ se feren tes,a communione non arceri. Sin autem etiam ab aliquo sunt prohibiti, majoris cautionis gratia, vel etiam propter aliquorum ignorantiam, statim admittantur. Hoc autem similiter in clericis et aliis laicis. Hoc quoque est examinatum, an possint etiam laici, qui in eamdem necessitatem inciderunt, ad ordinem promoveri. Visum est ergo, et eos ut qui nihil peccassent, si etiam præcedens eorum vita instituenda ratio recta inveniatur, promoveri. Concilii acumenici vi canon 67. 67. Divina nobis Scriptura mandavit,a sanguine, et suffocato, et fornicatione abstinere. Eos ergo, qui propter delicatum ventrem cujuscunque animalis sanguinem arte aliqua esculentum condiunt ac instruunt, atque ita illo vescuntur, convenienter punimus. Si quis deinceps animalis sanguinem quovis modo comedere aggrediatur, si sit quidem clericus, deponatur: sin autem laicus, segregelur. CAP. XXII. Quod episcopi, et presbyteri,et diaconi, omnesque qui sacra tractant, a conju gibus debeant se continere. Concilii Carthaginensis canones 3, 4, 25, 70. De continentia. 3.Aurelius episcopus dixit: Cum præterito concilio de continentia et castitatis moderamine tractaretur, gradus isti tres, qui constrictione quadam castitatis per consecrationes adnexi sunt, episcopos inquam, presbyteros et diaconos, ita complacuit ut concedel sacros antistites ac Dei sacerdotes, 284 nec non et Levitas vel qui sacramentis divinis inserviunt, continentes esse in omnibus, quo possint simpliciter quod a coni. Ms. placuit. Ms. et vel si qui: al. vel si qui; nempe subdiaconi,

Domino postulant, impetrare: ut quod apos- ἵνα καὶ τὸ διὰ τῶν ἀποστόλων παραδοθέν, καὶ ἐξ αὐτ toli docuerunt, et ipsa servavit antiquitas, nos τῆς τῆς ἀρχαιότητος κρατηθέν, καὶ ἡμεῖς ὁμοίως quoque custodiamus. φυλάξωμεν. De diversis ordinibus ab uxoribus abstinendis. 4. Faustinus episcopus Ecclesiæ Potentinæ, provincia Piceni, legatus Romana Ecclesire, dixit: Placet ut episcopus, presbyter et diaconus, vel qui sacramenta contrectant, pudicitiæ custodes, ab uxoribus se abstineant. De episcopis, vel sequentibus ordinibus, qui sacrosancta mysteria contrectant, placuit ab uxoribus contineri [abstineri]. 25. Aurelius episcopus dixit 53: Addimus,fratres charissimi, præterea, cum de quorumdam clericorum, quamvis lectorum, erga uxores propria incontinentia referretur, placuit, quod in diversis conciliis armatum est, ut subdiaconi,qui sacra mysteria [ms. ministeria] ccntrectant et [ms. item] diaconi, et presbyteri, sed et episcopi secundum priora [ms. propria] slalula eliam ab uxoribus se contineant, ut tanquam non habentes videantur esse: quod nisi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio. Cateros autem clerieos ad huc non cogi, nisi maturiori ætale. Ab universo concilio dictum est: Quæ vestra sancti tas est juste moderata, et sancta, et Deo placita sunt confirmamus. Qui clerici ab uxoribus debeant abstinere? 285 70. Præterea 54 cum de quorumdam clericorum, quamvis erga uxores proprias incontinentia referretur; placuit episcopos, et presbyteros, et diaconus secundum priora statula eliam ab uxoribus continere: quod nisi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio. Ceteros autem clericos ad hoc non cogi, sed secundum uniuscujusque Ecclesia consuetudinem observari debere. Concilii acumenici vi canones 12, 13. 12. Porro hoc quoque ad cognitionem nostram pervenit, etc., ut pag. 514. 13.55 Quoniam Romanæ Ecclesiæ pro canonetraditum esse cognovimus, ut promovendi addiaconatum,vel presbyteratum,profteantur se non amplius suis uxoribus conjungendos; nos antiquum canonem apostolica perfectionis ordinisque servantes, hominum qui sunt in sacris legitima conjugia deinceps quoque frma et stabilia esse volumus, nequaquam eorum cum uxoribus conjunctionem dissolventes, vel eos mutua tempore convenienti consuetudine privantes. Quamobrem si quis dignus inventus fuerit, qui hypodiaconus, vel diaconus, vel presbyter ordinetur, is ad talem gradum assuini nequaquam prohibeatur, si cum legitima uxore Περί διαφόρων τάξεων ὀφειλευσῶν ἀπέχεσθαι γυναικών. δ'. Φαυστῖνος ἐπίσκοπος Βικένου τῆς Ποτεντηνῆς χώρας, τοποτηρητής τῆς Ἐκκλησίας Ρώμης, εἶπεν· ᾿Αρέσκει ἵνα ἐπίσκοπος, καὶ πρεσβύτερος, καὶ διάκονος, καὶ πάντες οἱ τὰ ἱερὰ ψηλαφώντες, τῆς σωφροσύνης υπάρχωσι φύλακες, καὶ γυναικῶν ἀπὸ έχωνται. Περὶ ἐπισκόπων καὶ τῶν ἑπομένων τάξεων, τῶν τὰ ἅγια μυστήρια ψηλαφουσῶν, ὥρισεν ἀπὸ γυναικῶν ἐγκρατεύεσθαι. κε'. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Προστίθημι, ἀδελ φοὶ τιμιώτατοι, προσεπιτούτοις, ἐν τῷ ἀναφέρεσθαι ἕνεκεν ἐγκρατείας τῆς περὶ τὰς ἰδίας γυναίκας τινῶν τῶν κληρικῶν] ἐξαιρέτως ἀναγνωστῶν, τὸ καὶ ἐν διαφόροις συνόδοις βεβαιωθέν, ὥστε τοὺς ὑποδιακόνους τοὺς τὰ ἱερὰ μυστήρια ψηλαφώντας, καὶ τοὺς διακόνους, καὶ πρεσβυτέρους, ἀλλὰ καὶ ἐπισκόπους κατὰ τοὺς ἰδίους ὅρους, καὶ ἐκ τῶν συμβίων ἐγκρατεύεσθαι, ἵνα ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν· ὅπερ εἰ μὴ ποιήσουσ', τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἀποκινηθῶσι καθήκοντος· τοὺς δὲ λοιποὺς κληρικοὺς πρὸς τοῦτο μὴ ἀναγκάζεσθαι, εἰ μὴ ἐν προβεβηκυίᾳ κείρᾳ. ᾿Απὸ πάσης ἐλέχθη τῆς συνόδου. "Απερ ἡ ὑμετέρα ἁγιωσύνη δικαίως ἐρύθμισεν ιεροπρεπῆ ὄντα καὶ θεάρεστα, βεβαιοῦμεν. Ο Περὶ τοῦ ποῖοι οφείλουσι κληρικοὶ γαμετών ἀπέχεσθαι. ο'. Προσεπιτούτοις ἐν τῷ περὶ ἐγκρατείας τῆς περὶ τὰς οἰκείας γαμετὰς, τινῶν μνημονεύεσθαι κληρικών ἤρεσεν· ὥστε τοὺς ἐπισκόπους καὶ ἐκ τῶν ἰδίων ἔτι μὴν ἀπέχεσθαι γαμετῶν· ὅπερ εἰ μὴ ποιήσαιεν, ἀπὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀποκινηθῶσι τάξεως· τοὺς δὲ λοιποὺς κληρικοὺς πρὸς τοῦτο μὴ ἀναγκάζεσθαι, ἀλλ᾽ ὀφείλειν κατὰ τὴν ἑκάστης Εκκλησίας συνήθειαν παραφυλάττεσθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ιβ', ιγ'. ιβ΄. Καὶ τοῦτο δὲ εἰς γνῶσιν ἡμετέραν ἦλθεν, κ. τ. λ. ιγ'. Ἐπειδὴ ἐν τῇ Ῥωμαίων Ἐκκλησίᾳ, ἐν τάξει κανόνος παραδεδόσθαι διέγνωμεν, τοὺς μέλλοντας διακόνου ἢ πρεσβυτέρου ἀξιοῦσθαι χειροτονίας, καθώ ομολογεῖν ὡς οὐκέτι ταῖς οὐτῶν συνάπτονται γυναιξιν, ἡμεῖς τῷ ἀρχαίῳ ἐξακολουθοῦντες κανόνι τῆς ἀποστολικῆς ἀκριβείας καὶ τάξεως, τὰ τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν κατὰ νόμους συνοικέσια, καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν ἐξε ῥῶσθαι βουλόμεθα, μηδαμῶς αὐτῶν τὴν πρὸς γαμετὰς συνάφειαν διαλύοντες, ἢ ἀποστερούντες αὐτοὺς τῆς πρὸς ἀλλήλους κατὰ καιρὸν τὸν προσήκοντα ὁμι λίας· ὥστε εἴ τις ἄξιος εὑρεθείη πρὸς χειροτονίαν ὑποδιακόνου, ἢ διακόνου, ἢ πρεσβυτέρου, οὗτος μηδαμως κωλυέσθω ἐπὶ τοιοῦτον βαθμὸν ἐμβιβάζεσθαι, 53 Carthag. v, can. 3 et 10. 54 Conc. Carthag. v, can. 3; Afric. c. 37. 55 Can. apost. 5. MS. quod omnino. Et in hoc ipso codice superius can. 25.

TIT. IX, CAP. XXIII, XXIV. γαμετῇ συνοικών νομίμῳ· μήτε μὲν ἐν τῷ τῆς χειροτονίας καιρῷ ἀπαιτείσθω ὁ τοιοῦτος ὁμολογεῖν, ὡς ἀποστήσεται τῆς νομίμου πρὸς τὴν οἰκείαν γαμετήν ὁμιλίας· ἵνα μὴ ἐντεῦθεν τὸν ἐκ Θεοῦ νομοθετηθέντα καὶ εὐλογηθέντα τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ γάμον, καθυβρίζειν ἐκβιασθῶμεν· τῆς τοῦ Εὐαγγελίου φωνῆς βοώσης· "Α ὁ Θεὸς ἔζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· καὶ τοῦ ᾿Αποστόλου διδάσκοντος, Τίμιον τον γάμον καὶ τὴν κοίτην ἀμίαντον· καὶ, Δέδεσαι γυναικί; μὴ ζήτει λύσιν· ἴσμεν δὲ ὅπως καὶ οἱ ἐν Καρθαγέννῃ συνελθόντες τῆς ἐν βίῳ σεμνότητος τῶν λειτουργῶν τις θέμενοι πρόνοιαν ἔφασαν· ὥστε τοὺς ὑποδιακόνους τοὺς τὰ ἱερὰ μυστήρια ψηλαφώντας, καὶ τοὺς διακόνους καὶ πρεσβυτέρους, κατὰ τοὺς ἰδίους δρους, καὶ ἐκ τῶν συμβίων ἐγκρατεύεσθαι· ἵνα καὶ τὸ διὰ τῶν ἀποστόλων παραδοθέν, καὶ ἡμεῖς ὁμοίως φυλάξωμεν, καιρὸν ἐπὶ παντὸς ἐπιστάμενοι πράγματος, καὶ μάλιστα νηστείας καὶ προσευχῆς. Χρὴ γὰρ τοὺς τῷ καιρῷ τῆς τῶν ἁγίων μεταχειρίσεως, ἐγκρατεῖς εἶναι ἐν πᾶσιν, ὅπως δυνηθώσιν οὐ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἁπλῶς αἰτοῦσιν ἐπιτυχεῖν· εἴ τις οὖν τολμήσει, παρὰ τοὺς ἀποστολικούς κανόνας κινούμενος, τινὰ τῶν ἱερωμέτων, πρεσβυτέρων φαμέν, η διακόνων, ἡ ὑποδιακόνων, ἀποστερεῖν τῆς πρὸς τὴν νόμιμον γυναῖκα συναφείας τε καὶ κοινωνίας, καθαιρείσθω· ὡσαύτως καὶ εἴ τις πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα προφάσει εὐλαβείας ἐκβάλλει, ἀφοριζέσθω· ἐπιμές νων δὲ, καθαιρείσθω. τοὺς ἀσθενεῖς. Περί κληρικοῦ χλευάζοντος ᾿Αποστόλων κανών νς'. νζ'. Εἴ τις κληρικός, χωλόν ἡ κωφόν, κ. τ. λ. τηριάζοντος. Περὶ κληρικοῦ ἑαυτὸν ἀκρω ᾿Αποστόλων κανών κγ'. κγ'. Εἴ τις κληρικὸς ὢν ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσει, καθώ αιρείσθω· φονεύς γάρ ἐστιν ἑαυτοῦ. Συνόδου Νικαίας κανών α'. α'. Ε? τις ἐν νόσῳ ὑπὸ ἰατρῶν ἐχειρουργήθη, κ. τ. λ. Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν ῾Αγίων Αποστόλων κανών η'. η'. Ο θεῖος καὶ ἱερὸς τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών τοὺς ἐκτέμνοντας ἑαυτοὺς αὐτοφονευτὰς κρίνει, καὶ ἱερεῖς μὲν ὄντας καθαιρεῖ, μέλλοντας· δὲ καὶ τῆς ἐπὶ ἱερωσύνην προκοπῆς ἀπείργει· δῆλον ἐντεῦθεν καθιστῶν, ὡς εἴπερ ὁ ἑαυτὸν ἐκτέμνων αὐτοφονευτής ἐστιν, ὁ ἕτερον ἐκτέμνων πάντως φονευτής ἐστι· θείη δ' ἄν τις τὸν τοιοῦτον δικαίως καὶ τῆς δημιουργίας αὐτῆς ὑβριστήν. Διόπερ ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, ὡς εἴ τις ἐπίσκοπος, ἡ πρεσβύτερος, ή διάκονος, εὐνουχίζων τινὰ ἐλεγχθῇ, ἡ αὐτοχειρία, ἡ ἐξ ἐπιτάγματος, τοῦτον καθαιρέσει καθυποβάλλεσθαι· εἰ δὲ λαΐκὸς εἴη, ἀφορίζεσθαι· πλὴν εἰ μήπω νόσημά τινι cohabitet. Sed neque ordinationis tempore ab eo postuletur, ut profiteantur se a legitima cum uxore consuetudine abstenturam: ne ex eo a Deo constitutas et sua præsentia benedictas nuptias injuria afficere cogamur, evangelica voce exclamante:Qu Deus conjunxit, homo non separet 56: et Apostolo docente, Hcnorabiles nuptias et torum immaculatum 57, et Alligatus es 286 uxori? ne quære solutionem 58: scimus autern, sicut et qui Carthagine convenerunt 5*, et vitæ ministrorum honestatis curam gerentes dixerunt, ut subdiaconi, qui sacra mysteria contrectant,et diaconi, et presbyteri secundum proprios terminos a consortibus abstineant: ut et quod per apostolos traditum est, et ab ipsa usque antiquitate servatum, nos quoque similiter servemus,tempus in omni re scientes, et maxime in jejunio et oratione. Oportet enim eos qui divino allari assident, in sanctorum tractandorum tempore esse omnino continentes, ut possint id quod a Deo simpliciter petunt obtinere. Si quis ergo fuerit ausus præter apostolicos canones incilatus aliquem eorum qui sunt in sacris, presbyterorum, inquimus vel diaconorum, vel hypodiaconorum, conjunctione cum legitima uxore et consuetudine privare, deponatur. Similiter et si quis presbyter vel diaconus suam uxorem pietatis pratextu ejecerit,segregetur: et si porseveret,deponatur. CAP. XXIII. — De clerico infirmos irridente. Apostolorum canon 57. 57 [56]. Si quis clericus claudum vel surdum, etc., ut pag. 738. CAP. XXIV. — De clerico qui seipsum mutilat. Apostolorum canos 23. 23 [22]. Si quis cum sit clericus, seipsum mutilaverit, deponatur: est enim sui homicida. 987 Concilii Nicæni canon 1. 1. Si quis a medicinis in morbo excisus, etc., ut pag. 503. Synodi quæ prima et secunda nuncupatur Cons. tantinopoli in templo Sanctorum Ápostolorum congregata canon 8. 8. Divinas et sacer sanctorum apostolorum canon 59, eos qui se ipsos castrant esse svi homicidas Djudicat. Et si sint quidem sacerdotes, deponit; si non sint aulem, ne ad sacerdotium promoveantur prohibet, ex eo aperte statuens,quod si is qui se ip suin exsecavit sui est homicida,qui alium exsecat, est omnino homicida. Merito autem statuerit quispiam eum quoque in opificium contumeliosum videri. Quamobrem decrevit sancta synodus, ut si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, castrare aliquem convictus fuerit, vel manu propria,vel suo jussu, is depositioni subjiciatur: si sit autem lai56 Matth. ΧΙ, 6. 57 Hebr, XIII, 4. 181 Cor. VII, 27. 38 Conc. Carthag. I, can. 2. 50 Can. apost. 22, 23 et 24.

cus,segregetur, præter quam si morbus, qui alicui accidit, ad illum exsecandum, qui castratus est, coegerit.Quemadmodum enim Nicænæ primæ synodi canon,eos qui in morbo exsecti sunt, non punit, propter morbum, sic, et nos,nec sacerdotes, qui agrotos castrari mandant,condemnamus,nec laicos, qui propriis manibus ad castrationem utuntur, reprehendimus. Hoc enim morbi esse medelam, non autem creaturæ insidias fieri, vel opificium injuria affici existimamus. Lege quæ superius annotata sunt in cap. 14, tit. 4 præsentis operis. 288 CAP. XXV. - De clericis apostatis,et sacrificantibus et magis, et incantatoribus, et astrologis, et mathematicis, et divinis, et veneficis, el de amuletis. Apostolorum canon 62. 62 [61]. Si quis clericus propter metum humanum, vel Judæi, vel hæretici negaverit, etc., ut pag. 746. Concilii Ancyrani canones 1, 2. 1.Presbyteros qui sacrificaverunt, etc. ut p.595. 2. Diaconos similiter qui sacrificaverunt, postea autem reluctali sunt, etc., ut pag. 755. Concilii Laodiceni canon 36. 36. Quod non oportet eos qui sunt sacrati,etc., ut pag. 734. Textus. De veneficis, mathematicis similibusque tit. 18, lib.ix,cod. Const. 1: hæc statuit: Plus est ve.. neno,quam gladio occidere. Const.2: Geometriam scire utile est: ars autem mathematica interdicta est,et damnata. Const. 3: Nullus artifex,aut sacerdos,aut eorum quisquam qui huic ritui ministrant, ob ullam omnino causam ad aliquem,tametsi amicus ipsius sit,introeat: alioquin et ipse concrematur: et qui ipsum evocaverit. post bonorum confiscationem deportatur: et quilibet accusat. Const. 4: Qui magicis artibus saluti hominum aut pudicitiæ insidiantur, puniuntur: non autem qui per illas] hominibus medentur, aut fructuum proventum uberein conservant, imbres aut grandines avertentes. Const. 5: Nemo aut vatem, aut aruspicem, aut augurem consulat: neque divinet Chaldæus, ant mathematicus, aut quispiam similis. Qui contra hac fecerit, 989 decollatur. Textus. Const. 6: Qui elementa turbant, aut inimicos suos per manes occidunt, a feris absumuntur. Const. 7. Cum ubique maleficia odiosa sint, qui in imperatorio (comitatu] magi. arioli, in enarrandis somniis divinantes,aut aruspices inveniuntur,torquentur,et negantes ac facinus] probantibus repugnantes in aculeo ungulis] inciduntur,nullum valentes habere privilegium.Const. 8. Similia sunt prohibita discere,et docere. Const 9. Qui noverit praestigiatorem aliquem, ipsumque in prestigiatura occupaverit: illum] tradito. Si quis vero [agitatorum sive] aurigarum, aliusque quispiam contra hoc fecerit,aut clandestinis suppliciis προσπεσόν, πρὸς ἐκτομὴν τοῦ πεπονθότος ἐκβιάζοιτο ὥσπερ γὰρ ὁ τῆς ἐν Νικαία συνόδου πρῶτος κανών, τοὺς ἐν νόσῳ χειρουργηθέντας οὐ κολάζει διὰ τὸ νόσημα, οὕτω καὶ ἠμεῖς· οὔτε τοὺς ἱερεῖς ἐπιτάττοντας ευνουχίζεσθαι τοὺς νοσούντας κατακρίνομεν, οὔτε μὲν τοὺς λαϊκοὺς αὐτοχειρίᾳ πρὸς τὴν ἐκτομήν χρωσ μένους, ὑπευθύνους τιθέμεθα· τοῦτο γὰρ ἱατρείαν τοῦ νοσήματος, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπιβουλὴν τοῦ πλάσματος, ἤ τῆς πλάσεως ὕβριν, λογιζόμεθα. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἀνωτέρῳ ἐν τῷ ιδ κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Περὶ κληρικῶν ἀποστατῶν, καὶ θυτῶν, καὶ μάγων, καὶ ἐπποιδῶν, καὶ ἀστρολό γων, μαθηματικῶν, καὶ περὶ μαντειῶν, καὶ φαρμακειῶν, καὶ περιάπτων. ᾿Αποστόλων κανὼν ξβ'. ξβ'. Εἴ τις κληρικὸς διὰ φόβον ἀνθρώπινον Ιουδαίου, ἢ "Ελληνος, ἢ αἱρετικοῦ, ἀρνήσεται, κ. τ. λ. Συνόδου Αγκύρας κανών α', β'. α'. Πρεσβυτέρους τοὺς ἐπιθύσαντας, κ. τ. λ. β'. Διακόνους ὁμοίως θύσαντας, μετὰ δὲ τοῦτα ἀναπαλαίσαντας, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λς'. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς, μάγους, Χ. Τ. λ. Περί φαρμακῶν καὶ μαθηματικῶν καὶ τῶν ὁμοίων, διαλαμβάνει ὁ ιη' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλ. τοῦ κώδ. ταῦτα. δ Διάτ. α'· Μετζόν ἐστὶ τὸ φαρμάκῳ ἢ ξίφει φονεῦσαι Διάτ. β'. Την γεωμετρίαν χρήσιμόν ἐστιν· εἰδέναι, ἡ δὲ μαθηματικὴ ἀπηγόρευται καὶ κατακέκριται. Διάτ. γ'. Μηδεὶς οἰωνοσκόπος, ἢ ἱερεὺς, ἢ τῶν ὑπουργούντων τοιαύτῃ θρησκεία, εἰσίτω πρός τινα ἐφ᾽ εἰσδήποτε αἰτία, κἂν αὐτοῦ φίλος ἦν· ἐπεὶ καὶ αὐτὸς καίεται, καὶ ὁ προτρεψάμενος αὐτὸν δεπορτατεύεται δημευό μενος, καὶ ὁ βουλόμενος κατηγορεί. Διάτ. δ'· Οἱ διὰ μαγείας τῇ σωτήριᾳ τῶν ἀνθρώπων ἢ τῇ σωφροσύνῃ ἐπιβουλεύοντες τιμωροῦνται, οὐ μὴν οἱ πρὸς θερα πείαν τῶν σωμάτων, ἢ τῇ εὐετηρίᾳ τῶν καρπῶν ποιοῦντες, οἷον βροχὴν ἢ χάλαζαν ἐπέχοντες. Διάτ.ε· Μηδεὶς ἐρωτάτῳ μάντιν ἢ θύτην ἢ οἰωνοσκόπον, μήτε χρηματιζέτω Χαλδαίος ἢ μαθηματικὸς ἢ τίς παραπλήσιος· ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν, ἀποτέμνεται. Διάτ. 5· Οἱ τὰ στοιχεῖα ταράσσοντες, ἢ τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν διὰ δαιμόνων φονεύοντες, θηρίοις ἀναιροῦνται. Διάτ, ζ'· Πανταχοῦ μὲν τὰ ἁμαρτήματα μυσαρά ἐστιν, ἐν δὲ τῇ βασιλευούσῃ οἱ εὐρισκόμενοι γόητες, ἣ μάντεις, ἢ ἐν ἀφηγήσει ὀνείρων μαντευό μενοι, ἥ οιωνοσκόποι, βασανίζονται καὶ ξέονται ἀρνούμενοι, καὶ τοῖς ἐλέγχουσιν ἀνθιστάμενοι μὴ δυνάμενοι προνόμιον ἔχειν. Διάτ. η'· Ισόν ἐστι τὸ τὰ ἀπηγορευμένα μαθεῖν καὶ διδάξαι. Διάτ. θ'· Ὁ εἰδὼς γόητά τινα, εἰ κατασχὼν αὐτὸν ἐπὶ γοητεία, παραδιδότω· εἰ δὲ ἡνίοχος, ἥ τις ἕτερος παρὰ ταῦτα ποιήσει, ή λαθραίως αὐτὸν τιμωρήσεται, ἐσχάτως τιμωρεῖται· ὑπολαμβάνεται γὰρ τοῦτο πρᾶξαι ὡς

TIT. IX, CAP. XXV. εἰς ἐχθρὸν, η ἵνα ἐκεῖνος μὴ δημοσιεύσῃ τοὺς συν- oppresserit, ultimo supplicio afficitur. Suspicio es ίστορας. Λέγει δὲ καὶ βιβλ. α' τοῦ κώδ. τίτ. δ' διάτ. γ', ὅτι οἱ γόητες καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς Πασχαλίας ἐγκλείονται καὶ δεσμούνται· καὶ διάτ. α' τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅτι οἱ μαθηματικοὶ μὴ καίοντες τὰς βίβλους αὐτῶν, καὶ προσιόντες τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων, πάσης ἀπωθοῦνται πόλεως· εἰ δὲ ἐν πόλει εὑρεθῶσιν, ἢ τὰ τῆς ἰδίας θρησκείας δημοσιεύοντες, δεπορτατεύονται. Καὶ τίτ. ια' τοῦ αὐτοῦ βιβλ. διάτ· β'. Μηδεὶς διὰ σπλαγχνοσκοπίας μαντευέσθω· πικρῶς γὰρ τιμωρεῖται ὁ τῶν ἐνεστώτων καὶ μελλόντων, παρά τὸ κεκωλυμένον, ἐκζητῶν τὴν ἀλήθειαν. βιβλ. ε τίτ. ιζ' διάτ. η· Εὐλόγως ὁ ἀνὴρ εὑρίσκων τὴν ἑαυτοῦ γαμετὴν φαρμακόν, ῥεπουδίμ λύει τὸν γάμον, καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου ή γυνή, τοῦ ἀνδρὸς ὄντος φαρμακοῦ, ὁμοίως καὶ ἡ περὶ ῥεπουδίων νετρα, βιβλ. ζ' τίτ. ξε' διάτ β'· Ὁ ἐπὶ γοητεία καταδικασθείς, εἰ μὲν ἀπὸ τεκμηρίων καὶ μαρτύρων καὶ ἰδίας ἐλεγθῇ καταθέσεως, ὁ ἐπὶ γοητεία καταδικασθείς, οὐ δύναται ἐκκαλεῖσθαι· εἰ δὲ ἀπὸ μαρτύρων καὶ δικαιωμάτων καὶ ἄλλων τεκμηρίων, οὐ μὴν καὶ ἐξ οἰκείας καταθέσεως, ἡ φόβῳ τῶν βασάνων κατέθετο, δύναται ἐκκαλεῖσθαι. Βιβλ. θ' τίτ. μα', διάτ. γ'. Πρῶτοι βασανίζονται οἱ ἀλλότριοι δοῦλοι, καὶ ὅτε δόξουσι λέγειν πιθανὰ περὶ τοῦ ἐγκλήματος, τότε καὶ ὁ λεγόμενος φαρμάξαι βασανίζεται· καὶ τίτ. μζ' τοῦ αὐτοῦ βιβλ. διάτ. ις'· Οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι περὶ γοητείας, ἕως ἂν ἀποδειχθῇ τὸ ἔγκλημα διὰ καταθέσεως τοῦ κατηγορουμένου, καὶ βασάνων καὶ συμφώνων καταθέσεων. Καὶ βιβλ. ι', τίτ. ιε', διάτ. α', ὅτι Εξεστιν ἑκάστῳ ἐν τῷ ἰδίῳ τόπῳ ζητεῖν θησαυρόν, ἄνευ θυσιῶν ἡ τινος παρανόμου τέχνης· καὶ ἀπολαύει ὁ εὐρίσκων, καὶ περὶ τῶν τοιούτον οὐκ ἔξεστι προσαγγέλλειν. Περὶ δὲ ἀποστατῶν, φησὶν ὁ ζ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κών, διάτ. α', ὁ ἀπὸ Χριστιανῶν γινόμενο; Ιουδαίος, δημεύεται - διάτ. β', ὁ λέγων τὸν τελευτήσαντα μὴ δύνασθαι διατίθεσθαι, διὰ τὸ ἀπὸ Χριστιανῶν αὐτὸν Ἰουδαίον ή Ελληνα γενέσθαι, εἴσω πενταετίας ἐνἄγοι· διάτ' γ', ὅτι ὁ ἐξ ὀρθοδόξου γινόμενος αἱρετικός, οὐ συναναστρέφεται τοῖς ἀνθρώποις, καὶ οὐ μαρτυρεῖ ἤ διατίθεται, οὔτε κληρονομεῖ, καὶ οὐκ ἔχει μετάνοιαν ὡς ἐν τοῖς ἄλλοις ἁμαρτήμασιν· ἡ δὲ περὶ τῶν Ἐκκλησιῶν Ἀφρικῆς διαλεγομένη ριβ νεαρά, δίδωσι καιρὸν μετανοίας τοῖς ἐξ ὀρθοδόξων ὑπὸ αἱρετικῶν βαπτισθεῖσι· διάτ. δ', ὁ Χριστιανὸς ἀποστὰς καὶ θύσας, ἢ ἐντειλάμενος ἑτέρῳ θύσαι, παρὰ παντὸς κατηγορείται, μὴ ἀντιτιθεμένης χρονίας παραγραφῆς· καὶ οὔτε δωρεῖται ἐξότου ἀποστῇ, οὔτε ἐν σχήματι πράσεως περιγράφει τὸν νόμον, οὔτε διατίθεται, ἀλλ᾽ ἐξ ἀδιαθέτου πάντα τοῖς αὐτού συγγενέσιν ἁρμόζει, οἷς καὶ μετὰ θάνατον ἐφεῖται κατηγορεῖν, εἰ καὶ μὴ γέγονε κατὰ ζῶντος τοῦ μικροῦ προκάταρξις· καὶ ἀνατρέπονται καὶ αἱ δωρεπὶ καὶ αἱ διαθῆκαι αὐτῶν, καὶ τοῖς ἀπὸ τοῦ νόμου καλουenim, ipsum hoc tanquam inimico fecisse, aut [certe ideol, ne ille facinoris socios publicaret. Dicit vero etiam lib. i cod. tit. 4, const. 3, quod praestigiatores in diebus Paschalibus et includantur et vinciantur. Et const. 10 ejusdem tit. quod mathematici qui non concrematis coram episcopo libris suis ad orthodoxam fidem accesserint, omni civitate pellantur: et, si in civitate (aliqua] fuerint deprehensi, vel caremoniarum suarum professionem publicaverit, deportentur. Textus. Et tit. 11 ejusdem lib.constit. 2. Nemo per extorum sectionem divinato Acerbe enim punitur, qui contra vetitum præsentium vel futurarum [rerum] explorat veritatem. Lib. v, tit. 47, constit. 8: Maritus deprehendens uxorem suam veneficam esse, misso repudio recte solvit matrimonium: et e diverso nulier, si vir veneficus fuerit. Similiter etiam novella, qnæ de repudiis [tractat]. lib. vir, tit.65, constit. 2: Venefcii condemnatus, si quidem argumentis, testibus, atque sua ipsius confessione convictus fuerit, non potest 290 appellare: si vero testibus, instrumentis, aliisque argumentis, non autem sua confessione (convictus, vel formidine tormentorum confessus sit, provocare non impeditur. Lib. ix, tit. 41, constit. 3: Primum servi alieni torquentur, et quando de crimine verisimilia dicere videntur, tunc qui venenum porrexisse dicitur, torquetur. El tit. 47 ejusdem libri, constit. 16: Non est in veneficos ferenda sententia, priusquam per rei confessionem, tormenta, atque concordantia testimonia probatum fuerit crimen. Textus. Et lib. x, tit. 15, const. 1: Licet unicuique in suo loco sine sacrificiis aliquave legibus odiosa arte thesaurum quærere, ac fruitur invento, neque licet de ea re ad principem referre. De apostatis dicit tit. 7, lib. 1 cod. const. 1, quod qui ex Christiano Judaeus factus est, [ejus bona] contiscentur. Constit. 2. Qui dicit defunclum testari non potuisse, quod ex Christiano Paganus aut Judæus factus sit, intra quinquennium agit. Const. 3. Qui ex orthodoxo hæreticus factus est, non conversatur cum hominibus, neque testimonium dicit, neque testamenti factionem habet, neque in hæreditatibus succedit, neque ut in aliis criminibus,penitentiæ remedium habet. Novella tamen 37,quæ de Ecclesiis Africanis disserit, orthodoxis qui ab hæreticis baptizati sunt, penitentiæ tempus tribuit. Const. 4. Qui Christianus [a fide] defecerit, et sacrificaverit, aliive sacrificare mandaverit, non oppositurus longi tempuris præscriptionem a quocunque accusatur, et neque ex quo desciverit donat, neque venditionis specie legi fraudem facit: [insuper non testatur, sed ab intestato cuncta ipsius cognatis competunt, quibus etiam post mortem permittitur accusare, 281 tametsi adversus profanum [adhuc] vivum

καὶ nulla facta sit conteslatio. Evertuntur ipsorum μένοις ἀρμόζουσι· διάτ. ε', ὁ δοῦλον ἡ εὐγενῆ donationes et testamenta, atque iis qui a lege vo- Χριστιανὸν, ἄκοντα ἡ διὰ συμβουλῆς μεταγαγὼν εἰς cantur, competunt Const. 5. Quicunque servum ἀθέμιτον θρησκείαν, κεφαλικώς τιμωρεῖται vel ingenuum Christianum, invitum vel suasione δημεύεται· διάτ. 5', ὀρθόδοξος κληρικὸς ἡ μοναχός, ad nefandum religionis ritum traduxerit, capite θρησκεύων τὰ Εὐτυχοῦς ἡ ᾿Απολιναρίου, ὑπόκειται punitur,bonaque ejus confiscantur. Const. 6. Qui τοῖς κατὰ αἱρετικῶν νόμοις, καὶ τῆς Ῥωμαικῆς ἐξω clericus aut monachus orthodoxus Eutychetis aut θεῖται πολιτείας, κατὰ τὰ κατὰ Μανιχαίων νομοθε Apollinaris dogmata sectatus fuerit, tenetur legi- τηθέντα. bus adversus hæreticos [latis:] et prout de Manichæis sancitum est, extra Romanam rempublicam profligatur. Βιβλ. α', τίτ. θ', οιάτ. ιη', Ἰουδαῖος τὸν μὴ ὄντα τῆς αὐτῆς θρησκείας ἐναντία διδασκαλία μεταγαγὼν εἰς αὐτὴν, δημεύεται, καὶ κεφαλικώς τιμως ρεῖται. Textus. Lib. I, tit. 9,const. 18. Judaeus,qui eum qui Judaicæ religionis non esset, contraria doctri– na ad illam traduxerit, bonorum proscriptione damnatur, miserumque in modum punitur. Cæterum de istiusmodi in dig. etiam tractatur. Διαλαμβάνει δὲ περὶ τῶν τοιούτων καὶ ἐν τοῖς Ait enim lib. 1x, tit. 2, digest 7, quod in servo διγέστοις· φησὶ γὰρ βιβλ. θ', τίτ. β', δίγ. ζ', ὅτι ὁ venenum pro medicamento dedit,ad ipsius pretium φάρμακον ἀντὶ Ιατρείας δούλῳ δεδωκώς, ὑπόκειται · [præstandum] teneatur, ut qui causam mortis præ- εἰς τὴν αὐτοῦ τιμήν, ὡς αἰτίαν θανάτου παρασχών buerit.Scias autem,quod actioni (etiam] locus [sit,] ἴσθι δὲ ὅτι χώρα τῷ ἐγκλήματι, καὶ εἴ τις προπετώς si medicamentum perperam dederit, ut digest. 8 δοίη φάρμακον· ὡς δίγ. τ'. Ὅμοιον καὶ περὶ [ait].Similiter etiam de obstetrice digest.9, lib. x, ἱκτραίνης, δίγ. θ', βιβλ. ι' τίτ. β'· δίγ· δ', οὗ διαι tit. 2,digest. 4. In hæreditate reperta mala medi- ροῦνται μεταξὺ τῶν κληρονόμων, τὰ ἐν τῇ κληροcamenta, aut magici similesve libri inter hæredes νομίᾳ εὑρεθέντα κακὰ φάρμακα, ἡ μαγικά βιβλία, ἡ non dividuntur: sed judicis arbitrio corrumpuntur. τὰ ὅμοια, ἀλλὰ κατὰ δοκιμασίαν τοῦ δικαστοῦ φθεί Lib. xvmur, tit. 1, digest. 33. Venena mala non ven- ρονται, βιβλ. της τίτ α' δίγ. λε', τὰ κακὰ φάρμακα duntur.Si tamen [aliis materiis] mista, utilia sint, οὐ πιπράσκεται· εἰ μέν τοι δεχόμενα μίξιν χρησι ut de antidoto (dici debet, venduntur. Lib. XLVII, μεύουσιν, ὡς ἐπὶ τῆς ἀντιδότου πιπράσκονται· βιβλ. tit. 10, digest. 15.Qui medicamento alicujus men- μζ' τίτ. ι' δίγ. ιε', οι παραφρονήσαί τινα φαρμάχῳ tein alienaverint, tenentur injuriarum actione. Si ποιοῦντες, ἐνέχονται τῷ περὶ ὕβρεων νόμῳ· εἰ δὲ vero qui astrologiam aliamve vetilam divinationem καὶ ἀστρολόγος, ἡ ἑτέραν ἀπηγορευμένην μαντείαν exercet, consultus, [aliquem] furem dixerit, qui μετιών, ἐρωτηθεὶς εἴπῃ κλέπτην τὸν μὴ ὄντα, non erat: tenetur constitutionibus. Lib. xLili,tit.8, υπόκειται ταῖς διατάξεσι - βιβλ. μη' τίτ. η', δίγ. β', digest. 2. Tenetur lege [Cornelia] de sicariis, qui τῷ περὶ φονέων νόμῳ κατέχεται, ὁ διὰ τὸ φονεῦσαι 299 venenum necandi hominis causa [vel] facit, ἄνθρωπον ποιῶν φάρμακον, ἢ πιπράσκων, ἢ ἔχων· vel vendit, vel habet. Sunt autem etiam venena quæ εἰσὶ δὲ φάρμακα ὑγείαν ἐμποιοῦντα, καὶ τὰ λεγόμενα sanaut, et quæ amatoria dicuntur. Si vero quispiam φίλτρα· εἰ δὲ καί τις μὴ κακῷ λογισμῷ παράσχη licet non malo animo mulieri medicamentum ad γυναικὶ συλληπτικὸν, καὶ τελευτήσει ἡ λαβοῦσα, conceptionem dederit, eaque [ex eo mortua sit, ἐξορίζεται· καὶ ὁ πημεντάριος προπετώς διδούς τινι relegatur. [Similiter] etiam pigmentarius, qui te- κώνειον, ἢ σαλαμάνδραν, ἀκόνιτον, ἢ πιτυοκάμπην, mere alicui cicutam, salamandram, aconitum,pi- ἢ βούβρωστιν, ἢ μανδραγόραν, ἢ κανθαρίδας. tyocampam, buprestum, mandragoram, aut cantharidas dederit. Textus.Digest. 13. Qui vetita sacrificia facit, lege Δίγ. ιγ', ὁ ποιῶν θυσίας ἀπηγορευμένας, τῷ περὶ [Cornelia] de sicariis tenetur. Lib. XLVIII, tit. 19, φονέων ὑπόκειται· βιβλ. μη', τίτ. ιθ', δίγ. κη', οι dig. 28, Venenarii dignitate præditi deportantur, φαρμακοὶ ἀξιωματικοὶ ὄντες, δεπορτατεύονται· οἱ δὲ reliqui capite puniuntur. Digest. 38. Qui amato- λοιποί, εἰς κεφαλὴν τιμωροῦνται· καὶ δίγ. λη', δ rium aut abortionis poculum sine dolo dedit: si δεδωκώς πόμα πρὸς φίλτρον, ἢ ἀμβλωθρίδιον χωρὶς vilis sit, in metallum damnatur: si honestus, δόλου, εὐτελὲς μὲν ὢν μεταλλίζεται· τίμιος δὲ, ἐξου amissa parte bonorum relegatur sed si quis inde ρίζεται μετά μερικῆς δημεύσεως· ἐσχάτῃ δὲ mortuus sit, sunimum supplicium infligitur. τιμωρίᾳ ἐπάγεται, ἐάν τις ἐκ τούτου τελευτήσῃ. CAP. XXVI. - De cpiscopis aut clericis percursoribus vel homicidis. Appstolorum canon 27, 66. 27[28]. Episcopum vel presbyterum,vel diaconum qui verterat eos qui peccant, vel infideles qui injuriam fecerunt, et per hæc vult perterrere, deponi jubemus. Donuinus enim nos nequaquam hoc docuit; contra autem ipse verberatus,non repercusΚΕΦΑΛ. ΚϚ'. - Περὶ ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν τυπτόντων ἢ φονευόντων, ᾿Αποστόλων κανών και, ξ5'. κζ'. Ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, τύ πτοντα πιστοὺς ἁμαρτάνοντας, ἢ ἀπίστους ἀδικήσαντας, καὶ διὰ τοιούτων φοβεῖν ἐθέλοντα, καθαιρεῖσθαι προστάσσομεν· οὐδαμοῦ γὰρ ὁ Κύριος τοῦτο ἡμᾶς ἐδίδαξε· τοὐναντίον δὲ αὐτὸς τυπτόμενος, οὐκ ἀντό-

Τύπτε TIT. IX, CAP. XXVI. λοιδορούμενος, οὐκ ἀντελοιδήρει· πάσχων, sit; maledictis appetitus, maledicta non retulit; patiens, non minatus est. οὐκ ἠπείλει. 55'. Εἴ τις κληρικὸς ἐν μάχῃ τινὰ κρούσει, καὶ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς κρούσματος ἀποκτείνει, καθαιρείσθω διὰ τὴν προπέτειαν αὐτοῦ· ἐὰν δὲ λαϊκός ᾖ, ἀφος ριζέσθω. Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων ἐν κανών θ'. Κωνσταντινουπόλει 66 [64] Si quis clericus in pugna pulsatum aliquem uno ictu occiderit, deponatur propter suam proclivitatem et temeritatem; si laicus segregetur. Concilii primi et secundi Constantinopoli in cde Sanctorum Apostolorum canon 9. θ΄. Τοῦ ἀποστολικοῦ καὶ θείου κανόνος, τοὺς ἱερεῖς 9. Cum apostolicus et sacer canon sacerdoτύπτειν ἐπιχειροῦντας πιστοὺς ἁμαρτήσαντας, ή tes 33, qui verberare 293 aggrediuntur, vel fideἀπίστους ἀδικήσαντας, καθαιρέσει καθυποβάλω les, qui peccarunt, vel infideles qui injuriam feλοντος, οἱ τὸν οἰκεῖον ἀποθεραπεύειν μηχανώμενοι cerunt, depositioni subjiciat: ii qui suæ iræ meθυμὸν, καὶ τὰς ἀποστολικὰς διατάξεις παραχαράτο deri moliuntur, et apostolicas constitutiones deτοντες, τοὺς αὐτοχειρίᾳ τύπτειν ἐπιχειροῦντας, έξει. torquent, eos intellexerunt, qui sua manu verλήφασι· μήτε τοῦ κανόνος μηδὲν τοιοῦτον ὑποση- berant, nec canone tale quid significante, nec μαίνοντος, μήτε τοῦ ὀρθοῦ λόγου τοῦτο νοεῖν ἐπιτρέ- recta ratione hoc intelligere permittente, Eteποντος· μάταιον γὰρ ὡς ἀληθῶς καὶ λίαν ἐπισφαλές, nim revera ineptum, et valde lubricum, ut qui τὸν αὐτοχειρίᾳ μὲν ἐν τῷ τύπτειν τρὶς ἢ τετράκις sua quidem manu ter, vel quater percusserit, πλήξαντα, καθαιρεῖσθαι· ἀδείας δὲ διδομένης τύπτειν deponatur, dala autem facultate jussu verberanἐξ ἐπιτάγματος, τὸν ἀπηνῶς καὶ μέχρι θανάτου την di, eum qui immaniter, et usque ad mortem τιμωρίαν ἐπαύξοντα παρορᾶσθαι ἀτιμώρητο»· supplicium inflicturus est, impune id ferre neδιόπερ τοῦ κανόνος τὸ τύπτειν ἁπλῶς κολάζοντος, gligi. Quamobrem canone ipsum verberare absoκαὶ ἡμεῖς οὕτω συμψηφιζόμεθα χρή, γὰρ τὸν τοῦ lute puniente, nos quoque simul cum eo ita deΘεοῦ ἱερέα, καὶ διδασκαλίαις καὶ νουθεσίαις, ἔσθ' cernimus. Oportet enim Dei sacerdotem doctriὅτε δὲ καὶ τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἐπιτιμίοις, τὸν nis, et admonitionibus, nonnunquam autem et ἀτακτοῦντα παιδαγογεῖν· ἀλλὰ μὴ ταῖς μάστιξι penis canonicis eum qui se immodeste et insoκαὶ ταῖς πληγαῖς, εἰς τὰ τῶν ἀνθρώπων σώματα ἐπι- lenter gerit, instituere, sed non flagellis, et verπηδαν· εἰ δὲ τινες εἶεν παντελῶς ἀνυποτακτούντες, beribus in hominum corpora insultare. Si qui καὶ τῷ σωφρονισμῷ τῶν ἐπιτιμίων μὴ ὑπείκοντες, autem sunt morem omnino non gerentes, et pcτούτους διὰ τῆς πρὸς τοὺς κατὰ τὸν τόπον ἄρχοντας – narum correctioni non cedentes, eos per vocaἐγκλήσεως, οὐδεὶς κωλύει σωφρονίζεσθαι· καὶ γὰρ tionem ad ejus loci magistratus nemo castigari καί ὁ τῆς ἐν ᾿Αντιοχεία συνόδου πέμπτος κανών, prohibet. Antiochenæ enim synodi canon 5, eosτοὺς θορυβοῦντας καὶ στάσεις τῇ ᾿Εκκλησίᾳ παρεισ- que tumultus excitant et seditiones in Ecclesia άγοντας, διὰ τῆς ἔξωθεν χειρὸς ἐκανόνισεν ἐπιστρέ- introducunt, per manum externam converti oporφεσθαι. tere statuit. Βασιλείου κανών νε. νε'. Οἱ τοῖς λῃσταῖς ἀντεπεξιόντες, ἔξω μὲν ὄντες, τῆς κοινωνίας εἴργονται τοῦ ἀγαθοῦ • κληρικοὶ δὲ ὄντες, τοῦ βαθμοῦ καθαιροῦνται· Πᾶς γάρ, φησίν, ὁ λαβὼν μάχαιραν, ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανεῖται. Ἡ β' διάταξις τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, ἀπαγο ρεύει μὲν τοῖς ἐπισκόποις πλήττειν χερσὶν οἰκείαις οὐχ ὥρισε δὲ ποινήν· γενικῶς δὲ περὶ παντὸς τύπτοντος ἢ ὑβρίζοντος, ὁ πολιτικός διορίζει νόμος· βιβλ. μζ', τίτ. ι', κανὼν βιβλ. 9' τοῦ κώδ. τίτ. α', ὁ διδοὺς κατ᾿ αὐτῶν τὴν περὶ ὕβρεως ἀγωγὴν, ἢ τις καὶ χρηματικῶς κινεῖται καὶ ἐγκληματικῶς, γραφής ἀποτιθεμένης, καὶ διορίζει ποία ἐστὶ τραχεῖα όρις, ποία δὲ ἐλαφρά· περὶ δὲ φόνων διαλαμβάνει ὁ η' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. καὶ ὁ ις' τίτ. τοῦ θ' βιόλ, τοῦ κώδ, Γίνωσκε δὲ ὅτι ὁ φόνος ἀπὸ τῆς διαθέσεως σκοπεῖται, εἰ σκοπὸν ἔσχε φονεῦσαι· ὅθεν ἔστιν εὑρεῖν, ὅτι καὶ ὁ πλήξας μὲν, μὴ φονεύσας δὲ, ὡς φονεύς τιμως ρεῖται· καὶ ὁ φονεύσας οὐ τιμωρεῖται ὡς φονεύς, ἐὰν μόνον ἠθέλησε πλῆξαι· ἡ δὲ τοιαύτη διάθεσις σκοπεῖται ἀπὸ τοῦ πλήξαντος ὀργάνου· καὶ ἔστι τοῦ μὲν ἑκουσίου φόνου, ἐπὶ μὲν ἐντίμου φονεύσαντος, δεπορτατίων καὶ τελεία δήμευσις· ἐπὶ δὲ τῶν εὐτεBasilii canon 55. 55. Qui in latrones ex adverso feruntur, si sint quidem laici, a boni communione arcentur; vero clerici, a gradu dejiciuntur. Quisquis enim, inquit, gladium accepit, gladio peribit. Textus. Constit.2, 1 Novellarum episcopis quidem manibus suis percutere prohibet: sed 994 ponam non definit. Generaliter autem de quocunque qui verberat vel injuriam facit, civilis lex statuit,lib. xLvit, tit. 10; lib. x,tit. 35, coul, dans adOversus illos injuriarum actionem, quæ deposita scriptura tum pecunarie,tum criminaliter instituitur. Quæ etiam [lex] cujusmodi injuria atrox sit, cujusmodi levis, determinat. De homicidis autem traclat tit. 1, lib. xLvu, et [it.] 16, lib. ix cod. Scias vero, quod homicidium ex affectu consideretur. Unde invenire est, quod qui percussit, tametsi non occidit, ut homicida tamen puniatur et qui occidit, modo tantum percutere voluit, ut homi cida non puniatur.Atque istiusmodi [quidem affectus ex instrumento, quo percussum est,consi deratur. Cæterum voluntarii homicidii pena in honestis est deportatio,et omnium bonorum publi

catio: in humilibus, ut gladio et bestiis tradantur: λῶν, ξίφει καὶ θηρίοις ὑποβληθῆναι· ἐπὶ δὲ τοῦ κατὰ in eo qui per negligentiam sive socordiam occidit, βλακείαν ἤγουν ἀμέλειαν φονεύοντος, πενταετής quenquennale exsilium. In non voluntario autem ἐξορία· ἐπὶ δὲ τοῦ ἀκουσίου, συγγνώμη δίδοται ο venia datur.Cum igitur de homicidio quæres,legas ζητῶν οὖν περὶ φόνων, ἀναγίνωσκε τοὺς εἰρημένους dictos titulos cum ipsorum paratitlis. Dictum est τίτ, σὺν τοῖς αὐτῶν παρατίτλοις. Εἴρηται δὲ γενικῶς autem generaliter lib. xLili, tit. 19, digest.5,quod βιβλ. μη', τίτ, ιθ', δί. ε', ὅτι ἐν πᾶσι τοῖς ἐγκλή in omnibus criminibus quæri oporteat, consulto- μασι δεῖ ζητεῖν, ἐκ προνοίας τίς ἢ κατὰ τύχην ne, an casu aliquid admissum sit, atque ita aut ἥμαρτε, καὶ οὕτως ἢ πρὸς τὸν νόμον, ἢ πραοτέραν ad legem aut mitiorem ponam inferri. Et digest. τιμωρίαν ἐπιφέρειν· καὶ δίγ. ια', ὅτι ἡ ἀπὸ προ11, quod aliquis delinquat aut proposito, ut qui νοίας ἁμαρτάνει τις, ὡς ὁ φατρίαν συνιστῶν· ἡ ἐξ factionem excitat: aut impetu, ut qui iratus est: ὀργῆς, ὡς ὁ θυμούμενος· ἢ κατὰ τύχην, ὡς aut casu, ut qui in venatione in feram [telo] mis- ὁ ἐν θήρᾳ κατὰ θηρίου ρίψας καὶ φονεύσας ἄνω so hominem occidit. θρωπον. 295 CAP. XXVII. De episcopis et clericis aleatoribus,aut ebriosis, aut spectaculorum studiosis,bustorum expilatoribus furibus, perjuris, fcneratoribus, aut sesquialteras accipientibus, aut aliud turpe lucrum sibi excogitantibus. Apostolorum canones 25, 42, 43. 23 [24]. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus, fornicationis, vel perjurii, vel furti convictus, etc., ut pag. 743. 42 [41]. Episcopus vel presbyter vel diaconus aleis et ebrietatibus vacans vel cesset, vel deponatur. 43 [42]. Hypodiaconus, vel lector vel canler similia faciens, vel cesset vel segregetur. Itidem et laicus. Concilii Nicæni canon 17. 17. Quoniam multi qui in canone recensentur etc., ut pag. 747. Concilii Laodiceni canones 4, 54. 4. Non oportere hominem sacratum fenerari, et usuras et quæ dicuntur sesquialteras accipere, 54. Quod non oportet sacratos et clericos in nuptiis vel conviviis aliqua spectacula contemplari, sed priusquam ingrediantur thymelici, surgere et secedere. 998 Concilii Carthaginensis canones 5, 16. De avaritia. 5. Aurelius episcopus dixit: Avaritiæ cupiditas, quam rerum omnium malarum matrem esse, nemo qui dubitet, proinde inhibenda est,ne quis alienos fines usurpet aut per præmium terminos Patrum statutos transcendat,nec omnino cuiquam clericorum liceat de qualibet re fenus accipere. Quanquam novellæ suggestiones, quæ vel obscura sunt, vel sub genere latent inspecta a nobis formam accipiant: cæterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit, non est ferenda sententia, sed potius exsequenda. Proinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis debet in clericis prædamnari. Universum consilium dixit: facit sine periculo Ms. Avaritia et cupiditas. Ms. nemo quis. Citatur in concil. Aquisgran. anni 789. cap. 33. Est ex concil. Carthag. sub Grato an. 348. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. — Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν κυβευόντων, ἢ μεθυσκομένων, ἡ θέαις παρεμβαλ λόντων, τυμβωρυχούντων, κλεπτόντων, ἐπιτρο κούντων, τοκιζόντων, ἣ λαμβανόντων ἡμιολίας, ἕτερον ἑαυτοῖς αἰσχρὸν ἐπινοούντων κέρδος. ᾿Αποστόλων κανὼν κε', μβ', μγ'. κε'. Επίσκοπος, ἡ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, ἐπὶ πορνεία, ἡ ἐπιορκία, ἡ κλοπῇ ἀλοίς, κ. τ. λ. μβ'. Επίσκοπος, ἡ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, κύβοις σχολάζων καὶ μέθαις, ἡ παυσάσθω, ἡ καθαι ρείσθω. μγ'. Ὑποδιάκονος, ἡ ἀναγνώστης, ἡ ψάλτης τὰ όμοια ποιῶν, ἡ παυσάσθω ἡ ἀφοριζέσθω· ὡσαύτως καὶ λαϊκός. Συνόδου Νικαίας κανών ιζ'. ιζ'. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐν τῷ κανόνι Εξεταζό ο μενοι κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν δ', νδ'. δ. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἱερατικοὺς δανείζειν, καὶ τόκους καὶ τὰς λεγομένας ἡμιολίας λαμβάνειν. νδ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἡ κληρικούς τινας θεω ρίας θεωρεῖν ἐν γάμοις ἡ δείπνοις, ἀλλὰ πρὸ τοῦ εἰσέρχεσθαι θυμελικούς, ἐγείρεσθαι αὐτοὺς καὶ ἀναχωρεῖν ἐκεῖθεν. Συνόδου Καρθαγένης κανών ε', ις'. Περὶ ἀπληστίας. ε'. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τὴν τῆς ἀπληστίας ἐπιθυμίαν, ἣν πάντων τῶν κακῶν μητέρα εἶναι οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, δέον ἐπέχειν, ἵνα μή τις τοῖς ἀλλοτρίοις ὅροις κατακέχρηται, μὴ δὲ ἵνα διὰ κέρδος τοὺς τῶν Πατέρων όρους τις ὑπερβαίνῃ, μὴ δὲ ἵνα παντοίως τινὶ κληρικῷ ἐξὸν εἴη ἀπὸ οιουδήποτε πράγματος τόκον λαμβάνειν· καὶ τὰ μὲν νεωστὶ ἀνενεχθέντα ἀμαυρὰ ὄντα καὶ καθόλου λανθάνοντα, σκοπούμενα παρ' ἡμῶν τυπωθήσονται· περὶ δὲ ὧν φανερώτατα ἡ θεία Γραφὴ ἐθέσπισεν, οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι· ἀλλὰ μᾶλλον ἕπεσθαι· ἀκολούθως γὰρ τὸ ἐν λαϊκοῖς ἐπιλήψιμον, πολλῷ μᾶλλον ἐν κληρικοῖς ὀφείλει καταδικάζεσθαι. Nemo contra prophetas, nemo contra Evangelia can. 10 et 13. Ms. al vel sub diverso genere. al. Ms. sine suo periculo, ut in concil. Illiber. et alibi.

Ωστε μηδένα ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ δια κονον, ἔκληψίν τινα λαμβάνειν, κ. τ. λ. ις. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύ τεροι καὶ διάκονοι, ἐκλήπτορες μή γίνωνται, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ι', κγ', κδ'. ν'. ι'. Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, τόνους, κ. τ. λ. κγ'. Περὶ τοῦ μηδενα τῶν εἴτε ἐπισκόπων ἢ πρεσβυτέρων, κ. τ. λ. - ΤIT. IX, CAP. ΧΧVΙΙ. κδ'. Μὴ ἐξέστω τινὶ τῶν ἐν ἱερατικῷ καταλεγομένων τάγματι, ἢ μοναχῶν, ἐν ἱπποδρομίαις ἀνιέναι, ἢ θυμελικών παιγνίων ἀνέχεσθαι· ἀλλ᾽ εἰ καί τις κληρικὸς κληθείη ἐν γάμῳ, ἡνίκα δ' ἂν τὰ πρὸς ἀπάτην εἰσέλθοιεν παίγνια, ἐξαναστήτω καὶ παραυτίκα ἀναχωρείτω, οὕτω τῆς Πατέρων ἡμῶν προσταττούτης διδασκαλίας· εἰ δέ τις ἐπὶ τοῦτῳ ἀλῷ, ἣ παυσάσθω ή καθαιρείσθω. ν'. Μηδένα τῶν ἀπάντων εἴτε λαικῶν εἴτε κληρικῶν κυβεύειν ἀπὸ τοῦ νῦν· εἰ δέ τις τοιοῦτο φωραθείη πράττων, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. Συνόδου Νικαίας τὸ β' κανὼν δ'. Περὶ τοῦ ἀπέχεσθαι τοὺς ἐπισκόπους πάσης δοσοληψίας. δ'. Ὁ κῆρυξ τῆς ἀληθείας Παύλος, κ. τ. λ. Βασιλείου κανών ι', ιδ', ιζ'. ι'. Οἱ ὀμνύοντες μὴ καταδέχεσθαι τὴν χειροτονίαν, κ. Τ. λ. ιδ'. Ὁ τόκους λαμβάνων, ἐὰν καταδέξηται τὸ ἄδια τον κέρδος εἰς πτωχοὺς ἀναλῶσαι, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῦ νοσήματος τῆς φιλοχρηματίας ἀπαλλαγῆναι, δεκτός ἐστιν εἰς ἱερωσύνην. ιζ'. Ερώτησις ἡμᾶς περὶ Βιάνορος τοῦ πρεσβυτέρου, εἰ δεκτός ἐστιν εἰς τὸν κλῆρον διὰ τὸν ὅρκον· ἐγὼ δὲ ἤδη τινὰ καὶ κοινὸν ὅρον περὶ πάντων ὁμοῦ τῶν μετ᾿ αὐτοῦ ἐμωμοκότων τοῖς κατὰ ᾿Αντιόχειαν κληρικοῖς οἶδα ἐκτεθεικώς· ὥστε τῶν μὲν δημοσίων αὐτοὺς ἀπέχεσθαι συλλόγων, ἰδίᾳ δὲ ἐνεργεῖν τὰ τῶν πρεσβυτέρων· τὸ δὲ αὐτὸ τοῦτο καὶ πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ὑπηρεσίαν, ἄδειαν αὐτῷ παρέχει· διότι οὐκ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἐστὶν ἡ ἱερωσύνη, ἀλλ᾽ ἐν Ικονίῳ, ἥν ὡς αὐτὸς ἐπέστειλας ἡμῖν τῆς ᾿Αντιοχείας εἰς οἴκησιν ἀντηλλάξατο· ἔστιν οὖν δεκτὸς ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος, ἀπὸ αιτούμενος παρὰ τῆς εὐλαβείας σου, μεταμέλεσθαι ἐπὶ τῇ εὐκολίᾳ τοῦ ὅρκου, ὃν ἐπὶ τοῦ ἀπίστου ἀνδρὸς ἐξωμόσατο, βαστάξαι τὴν ἐνόχλησιν τοῦ μικροῦ ἐκείνου κινδύνου μὴ δυνηθείς. Η λδ' διάταξις τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν· Επίσκοπος ἢ κληρικός, κυβεύων ἢ κοινωνῶν τοῖς κυβεύουσιν ἢ παρακαθήμενος, ἤ θέατρον ἢ κύνα ήγιον θεωρῶν, ἀφορίζεται πάσης ἱερατικής λειτουργίας, καὶ τῶν σιτήσεων αὐτοῦ στερεῖται, καὶ ὁρίζεται αὐτῷ χρόνος εἰς μετάνοιαν· καὶ ἐὰν ἀξίως εἴσω του χρόνου φανῇ μετανοήσας, ἱερατικῆς ἀξιοῦται φιλανθρωπίας· εἰ δὲ μετὰ τὸν χρόνον ἐπιμείνοι, τελείως 50* Can. apost. 42, 43. Ut nullus episcopus, presbyter et diaconus conductor exsistat, etc, ut pag. 550. 16. Item placuit ut episcopi, presbyteri et diaroni non sint conductores, etc., ut pag. 550. Concilii acumenici vi canones 10, 23, 24, 50. 10. Episcopus, presbyter, vel diaconus qui usuras, etc., ut pag. 730. 23. Ut nullus sive episcopus, sive presbyter, etc., ut pag. 515. 24. Ne cui liceat eorum, qui in sacerdotait ordine enumerantur, vel monachorum, in equorum curriculis 997 subsistere,vel scenicos ludos sustinere. Sed et si quis clericus ad nuptias vocetur, quando ad deceptionem comparata ludicra ingressa fuerint, surgat et discedat, Patrum nostrorum sic jubente doctrina. Si quis autem ejus rei convictus fuerit, vel cesset, vel deponatur. 50. Nullum omnium 59*,sive clericum,sive laicum, ab hoc deinceps tempore alea ludere. Si quis autem hoc deinceps facere deprehensus fuerit, si sit quidem clericus, deponatur; si laicus, segregetur. Concilii Nicæni 11 canon 4. Quod episcopi ab omni avaritia sese abstinere debeant. 4. Veritatis præco Paulus, etc., ut pag. 515. Basilii canones 10, 14, 17. 10. Qui jurant se ordinationem non accepturos, etc., ut pag. 503. 14. Qui usuras accipit, si voluerit injustum lucrum in pauperes insumere, et deinceps ab avaritiæ morbo liberari, ad sacerdotium admitti potest. 17. Interrogasti nos de Bianore presbytero, an in clerum admitti possit, propter jusjurandum. Ego autem me jam communem aliquam regulam de omnibus qui una cum eo juraverant, Antiochenis clericis edidisse memini: ut ipsi a publicis quidem conventibus abstineant, privatim vero mumia obeant presbyterorum. Id ipsum autem eliam ei muneris sui peragendi præbet libertatem,quod non sit Antiochia sacerdotium, sed Iconii: quam urbem, ut ipse ad nos scripsisti, Antiochia all habitandum permutavil. Ergo vir ille suscipi potest; postulante ab eo pietate tua, ut penitentiam agat, ob facilem et promptum ad jusjurandum animum, quod coram infdeli viro juravit, molestiam ferre exigui illius periculi non valens. Textus.298 Const. 34, tit. 4, lib.1 cod. Episcopus aut clericus, inquit,qui aut alea ludit,aut cum aleatoribuscommercium habet,vel [iis] assidet,aut spectacula arenariasve venationes spectat: ab omni sacro segregatur ministerio,annonariis suis privatur pensionibus: et constituitur illi penitentia tempus, intra quod si digne ponitere videatur, sacerdotali benignitate dignus habetur: ut si [in

vitiis istis perstiterit, omnino e clero ejicitur, et a ἐκβάλλεται του κλήρου, καὶ γίνεται βουλευτής μετὰ cujus civitatis clericus erat, ejus cum substantia τῆς αὐτοῦ περιουσίας τῆς πόλεως ἧς ἦν κληρικός, ἡ sua curiæ mancipatur: aut si ea civitas curiam τῆς πόλεως ἐκείνης οὐκ ἐχούσης βουλευτήριον, γίνε non habet, concedit in destitutam aliquam curiam] ται εἰς τὴν χρήζουσαν ἐκ τῶν πλησιαζουσῶν· εἰ δὲ vicinarum civitatum]. Quod si nullas facultates ha- μὴ ἔχει ἐξουσίαν, γίνεται ταξιώτης • παραφυλάττουσι beat,at apparitor. Custodiunt autem hæc patriar- δὲ ταῦτα οἱ πατριάρχαι καὶ οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἐχω cha, episcopi, ecclesiæ defensores, cujusque juris- κλησιεκδικοι, καὶ οἱ ἑκάστης διοικήσεως ὕπαρχοι, dictionis praefecti et prasides. Atque defensores καὶ οἱ ἄρχοντες καὶ ἔκδικοι ταῦτα τοῖς ἱερεῦσι hæc sacerdotibus annuntiant. Oportet etiam hæc προσαγγέλλουσι· δεῖ δὲ τοιαῦτα μετὰ ἀκριτείας, ἐπὶ summa cum diligentia coram Evangeliis inquiri, et τῶν Εὐαγγελίων ζητεῖσθαι, καὶ τοὺς συκοφάντας in calumniatores indignationem concipi: ac in præ- ἀγανακτεῖσθαι· ποινάς δὲ διαφόρους ορίζει κατά sides,cohortes,atque defensores, si ubi hæc didi- τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν τάξεων καὶ τῶν ἐκδίκων, εἰ cerint,competentibus sacerdotibus non annuntia- ταύτα μαθόντες μὴ προσαγγείλωσι τοῖς προσφόροις rint, diversas penas statui. Verum const. 2, tit. 1 ἱερεῦσιν· ἡ μέντοι β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, Novellarum dicit, ut triennio illi a ministerio pro- ἐπὶ τριετίαν εἶπεν αὐτοὺς τῆς λειτουργίας κωλύε hibeantur, ac in monasterium conjiciantur: fa- σθαι, καὶ μοναστηρίω ἐμβάλλεσθαι· ἄδειαν παραcultatem sacerdotibus præbens, ut, si penitentia σχούσα τοῖς ἱερεῦσι μετανοίας ἐπιδεικνυμένης, compareat, tempus imminuart. ἐλαττοῦν τὸν χρόνον. Tertus.Non modo pejorare, verum etiam jurare Οὐ μόνον ἐπιορκείν κωλύεται κληρικός, ἀλλὰ in universum clericis prohibetur. Dicitur enim lib.1 καθολου ομνύναι· εἴρηται γὰρ τοῦ κώδ. βιβλ. α', cod.tit.3, const. 25, quod clerici litigantes.filejus- τίτ. γ', διάτ. κε', ὅτι οἱ κληρικοὶ δικαζόμενοι διδός - siones dent usque ad quinquaginta libras [auri] et σιν ἐγγύας μέχρι ν' λιτρῶν· εἰ δὲ τὸ πρᾶγμα ὑπερsi res hanc summam] excelat,pro exsuperanti βαίνει, ὁμολογίαν ἐπὶ τῷ ὑπερβαίνοντι ποιοῦσιν cautionem injurati faciant: eo quod et leges et ανώμοτον· διότι καὶ οἱ νόμοι καὶ οἱ κανόνες, κως canones clericum jurare prohibeant, quanquam λύουσι κληρικὸν ὀμνύειν· εἰ καὶ τὰ μάλιστα εἴρηται [vel maximedicatur eodem lib.tit. 12.const.3,quod βιβλ. τῷ αὐτῷ, τίτ. ιβ', διάτ. γ', ὅτι δεῖ τοὺς προσ oporteat eos qui [ad ecclesias] confugiunt, 299 φεύγοντας, προτρεφομένους καὶ ὅρκον ἐπὶ τῇ ἀσρα admonitos, et de securitate jurejurando accepto, λεία λαμβάνοντας, ἀποτίθεσθαι ἅπερ ἐπιφέρονται deponere quæ in illas] intulerint arma: et con- ὅπλα· καὶ ἡ 5' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. φησὶν, ὅτι ἐὰν stit. 6, ejusdem xu lib. dicat: Quod si suspicio sit ἔστιν ὑπόνοια περὶ κληρικοῦ ὡς ἔχοντος πράγματα de clerico, tanquam res aliquas] confuge habeat, G του προσφεύγοντος, κελεύσει τοῦ ἐπισκόπου ομνύει· jussu eqiscopi sui juret. De prohibitione autem,ne ἡ δὲ κώλυσις τοῦ λαμβάνειν κληρικὸν τόκους, ἐμοὶ clerici usuras accipiant ubique, [ubi de pecunia φαίνεται πανταχοῦ περὶ τῶν ἀπὸ δανείου ήγουν creditæ sive pacti [actionibus], quinetiam iis quæ συμφώνου λελέχθαι, οὐ μὴν περὶ τῶν σιωπηρώς ex dilatione actionum bonæ fidei tacite compe- άρμοζόντων ἐξ ὑπερθέσεως ἐπὶ τῶν ῥόνα φίδι έγωtunt [agitur.] mihi esse dictum videtur. γῶν. Textus. Atqui const. 3, tit. 2 Novellarum in piis legatis propter dilationem usuras atque fructus exigi dicit. ᾿Αμέλει καὶ ἡ γ' διατ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἐπὶ ληγάτων εὐσεβῶν ἐξ ὑπερθέσεως εἶπεν ἀπαιτεῖσθαι καὶ τόκους καὶ καρπούς. Proinde de furtis clericorum speciatim lex non Περὶ δὲ κλοπῆς κληρικῶν, ἰδικῶς ὁ νόμος οὐ διαdisserit. Generaliter autem de furtis tractat tit. 2, λέγεται, γενικῶς δὲ διαλαμβάνει περὶ κλοπής, οβ' lib.vi cod. et tit.5, lib. xLv, dig. Furtorum autem τίτ. τοῦ με βιβλ. τῶν δίγ. Δύο δὲ εἴδη της κλοπής, duæ sunt species, quarum altera manifestum fur- καὶ τὸ μὲν αὐτῆς λέγεται φανερά κλοπή, τὸ δὲ tum dicitur: altera nec manifestum.Manifestus fur ἀφανής· φανερὸς κλέπτης ἐστὶν, ἡ μετὰ τοῦ ἐπισ est,qui cum furtiva re a qualicunque persona, κλοπιμαίου πράγματος ἐξ οιουδήποτε προσώπου priusquam eam perferat,quo eo die (perferre des λαμβανόμενος πρὶν ἡ τὸ πρᾶγμα ἐπαγάγοι, ἔνθα Linarat, sive in loco publico sive in privato depre- προέθετο ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, εἴτε ἐν δημοσίῳ εἴτε ἐν henditur. Sed si pertulerit que destinavit, tametsi ἰδιωτικῷ τόπῷ· εἰ δὲ ἀπήγαγεν ἔνθα προέθετο αὐτό, postmodum cum re furtiva deprehendatur: non κἂν λοιπὸν συλληφθῇ μετ᾿ αὐτοῦ, οὐκ ἔστι φανερός ent fur manifestus. Qui vero talis non [est.] fur κλέπτης· ὁ δὲ μὴ τοιοῦτος, ἀφανὴς κλέπτης ἐστίν· nec manifestus. Caterum pena furis manifesti ἡ δὲ ποινὴ τοῦ μὲν φανεροῦ κλέπτου γίνεται, εἰς τὸ procedit ad quadruplum pretii rei furtiva, inter- τετραπλοῦν τοῦ τιμήματος τοῦ κλαπέντος· ἔστιν ὅτε dum etiam ejus quod interest: non manifesti,ad καὶ τοῦ διαφέροντος· τοῦ δὲ ἀφανοῦς, εἰς τὸ δι duplum. Et ab utroque exacta ea pona, datur πλοῦν· καὶ ἐφ' ἑκατέρου, ἔξωθεν τῆς τοιαύτης δίδο- [insuper] res [furtiva] ejusve æstimatio. ται τὸ πρᾶγμα ἢ ἡ διατίμησις αὐτοῦ. Textus.Qui ex incendio aut naufragio [quidpiam] capit,extra rem (captam intra utilem annum quadraplum ei cui furatus est, et quadruplum fsco dat: post annum vero simplum, ut lib. vi cod. Ὁ δὲ ἀπὸ ἐμπρησμού ή ναυαγίου λαμβάνων ἔξωθεν του πράγματος, δίδωσιν εἴσω μὲν οὐτιλίου ἐνιαυτοῦ τὸ τετραπλούν τῷ κλαπέντι, καὶ τῷ φίσκῳ τὸ τετραπλοῦν· μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν, τὸ ἁπλοῦν, ὡς βιβλ. δ' τοῦ

TIT. IX, CAP. XXVIII. κώδ. τίτ., β', διάτ. ιη', καὶ ἐν τῷ θ' τίτ, τοῦ μζ' βιβλ. tit. 2, const.18, et tit. 9, lib. xLvt dicunt.500 Ple- *ς ἐπὶ τὸ πολὺ δὲ ἐγκληματικῶς οἱ κλέπται κατο rumque criminaliter scriptura præcedente fures ηγοροῦνται, κλοπῆς ἡγουμένης, ὡς δίγ. γ' τοῦ αὐ- accusantur,quemadmodum digest.93, ejusdem tit. τοῦ τίτ. καὶ ἡ τοῦ διπλοῦ ἥ τοῦ τετραπλού ποινή [d" furtis traditur, et cessat dupli aut quadrupli ἀργει εἴρηται γὰρ δίγ. νζ' τοῦ αὐτοῦ, ὅτι ἐάν τις pona. Dicitur enim digest. 57, ejusdem [iil.] quod τον κλέπτην παραλῷ νυκτεπάρχῳ ἢ τῷ ἄρχοντι, καὶ si quis furem tradat præfecto vigilum aut prasidi, καταδικασθεὶς παράσχῃ τὸ πρᾶγμα ἢ τὴν διατίμη- et [ille] condemnatus rem ejusve pretium dederit: σιν αὐτοῦ, ἀναιρεῖται ἡ κατ' αὐτοῦ ἀγωγὴ ὡς αὐτοῦ tollatur adversus ipsum actio, [ideo] quod [de maκινδυνεύσαντος· ὁ δὲ καταδικασθεὶς ἐπὶ κλοπῇ, ἥ jore pena] periclitetur. Qui autem furti damnatus φιλικῶς ἀπαλλαγεῖς ἐπὶ δόσει χρημάτων, ἄτιμος est,aut amice datis pecuniis [de eo] transegit: inγίνεται, ὡς βιβλ. γ', τίτ. β', δίγ. β', κανών 5'. famis redditur, ut lib. ut, tit. 2,digest.2,canon 6. Περί τυμβωρύχων γενικώς διαλαμβάνει ὁ ιβ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. ἐν ᾧ φησιν, ὅτι. Καὶ χρηματικῶς καὶ ἐγκληματικῶς ὑπόκεινται· καὶ ἔστιν ἡ χρηματική ποινή, ποτὲ μὲν εἰς ρ', ποτὲ δὲ εἰς σ', ποτὲ δὲ εἰς τὸ διαφέρον τῆς γενομένης ζημίας, καὶ ἄτιμος γίνεται ὁ β καταδικαζόμενος. ια δ Οἱ δὲ τυμβωρυχούντες, εἰ μὲν κατὰ όπλων, κεφα λικῶς τιμωρούνται· εἰ δὲ χωρὶς ὅπλων, μέχρι μετἄλλων· οἱ δὲ τὰ λείψανα ἢ τὰ ὀστᾶ μετακινοῦντες, εὐτελεῖς μὲν ὄντες, ἄκρως τιμωρούνται· οἱ δὲ ἄλλως περὶ μνημείον πλημμελούντες, ἐξορίζονται, ἢ εἰς μέταλλον καταδικάζονται· πῶς δὲ δυνατὸν ἀκινδύνως καὶ ἀζημίως μεταφέρειν λείψανα, καὶ φιλοκαλεῖν μνημεῖον, διδάσκει ὁ αὐτὸς τίτ, καὶ ὁ ζ' τοῦ ιπ' βιβλ. τῶν διγ. ὑπόκεινται δὲ οἱ τυμβωρύχοι, καὶ τῷ περὶ ἱεροσυλίας νόμῳ, ὡς βιβλ, μη', τίτ. ιγ', διάτ. ε' του ιθ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ., ἐν ᾧ καὶ τὰς χρηματικές αὔξει ποινάς, ποτὲ μὲν στέρησιν κτήματος ἢ ἀγρού ἢ οἴκου ἐπάγων, ἐάν εἰς αὐτούς ὕλης ἀπενεχθῇ ἀπὸ μνημείου· ποτὲ δὲ ι λιτρῶν ποινὴν ἐπάγων, καὶ κ' τῷ ἄρχοντι μὴ ἐπεξιόντι· καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις δὲ τοῦ Πάσχα οι τυμβωρύχοι εγκλείονται καὶ δεσμοῦνται, ὡς βιβλ. α' τοῦ κώδ., τίτ. δ', διάτ. γ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. Περὶ τῶν βδελυττομένων τὸν γάμον ἢ τὸν οἶνον ἢ τα κρέα. ᾿Αποστόλων κανών να', νγ'. να'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἥ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικού, γάμου καὶ κρεών, κ. τ. λ. νγ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἥ πρεσβύτερος, ἥ διάκονος, ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν ἑορτῶν, κ. τ. λ. Συνόδου "Αγκύρας κανών ιδ'. ιδ'. Τοὺς ἐν κλήρῳ πρεσβυτέρους ὄντας ή δια κόνους, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών ιγ', λ'. ιγ'. Επειδὴ ἐν τῇ Ῥωμαίων ᾿Εκκλησίᾳ, κ. τ. λ. λ. Πάντα πρὸς οἰκοδομὴν τῆς Ἐκκλησίας βου λόμενοι διαπράττεσθαι, καὶ τοὺς ἐν ταῖς βαρβαρικαις Εκκλησίαις ἱερέας οἰκονομεῖν διεγνώκαμεν • ὥστε εἰ τὸν ἀποστολικὸν κανόνα, τὸν περὶ τοῦ προφάσει εὐλαβείας τὴν οἰκείαν γαμετὴν μὴ ἐκβάλλειν, ὑπεραναβαίνειν οἴονται δεῖν, καὶ πέρα τῶν ὁρισθέντων ποιεῖν, ἐκ τούτου τε μετὰ τῶν εἰκείων συμφωνοῦντες συμβίων, τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμιλίας ἀπὸ PATROL GR. CIV. Textus. De sepulcrorum violatoribus generaliter tractat tit.12, lib. XLVIII, cum dicit: [Sepulcri violali rens tam pecuniarie tum criminaliter tenetur. Ac pecuniaria [quidem] pœna alias in centum aureos,alias in ducentos, alias ad id quod interest damnum factum esse procedit. Condemnatus autem infamis fiι. Qui sepulcra violant,si armati [id faciant,capile plectantur: si sine armis, usque ad metalli [ponam proceditur ] Qui vero reliquias aut ossa removerint, si humilis fortuna sint, summo supplicio afficiuntur: ei honesti, deportantur. Qui aliter in monumentum [quidpiam] commiserint, aut relegantur, aut in metallum damnantur. Qui idem tit. ac 7,lib. ut Dig [etiam] docet, quomodo citra periculum et damnnum mortuorum corpora transferri et monumenta exornari possint. Qui sepulcra violant, etiamn sacrilegii lege tenentur, ut lib.xLvi,tit. 13, et const, 5, tit. 19,lib.1x,cod. [traditur] in quo [posteriore lit.]pænæ etiam augentur,alias possessionum,agri,aut domus,si in ea materia [aliqua] de monumento [detracta] asportata fuerit, privatione inducta: alias decem pondo [auri reis], et viginti magistratui hoc facinus non vindicanti multa irrogata. Denique in diebus Paschatis sepulcrorum violatores [in carcerem] includuntur atque vinciuntur, utlib. r, cod. tit. 4, const. 3, [traditur.] 301 CAP. XXVIII. De vituperatoribus nuptiarum, vini et carnium. Apostolorum canones 51, 53. 51 [50]. Si quis episcopus, presbyter, vel diaconus, vel omnino ex sacerdotali numero, etc., ut pag. 731. 52 [53.] Si quis episcopus, vel presbyter, diaconus in festis diebus, etc., ut pag. 746. Concilii Ancyrani canon 14. vel 14. Qui in clero sunt, presbyteros vel diaconos, ut pag. 747. Concilii acumenici vi canones 13, 30. 13.Quoniam Romanæ Ecclesim,etc. ut pay.759. 30. Ad Ecclesiæ ædificationem omnia facere volentes,etiam sacerdotes,qui sunt in Barbaricis Ecclesiis,complecti cura constituimus. Quare si aposlicum canonem de uxore non ejicienda pietatis ac religionis prætextu, se supergredi debere existim mant; et ultra ea quæ sunt constitula, facere, et ideo communi cum suis consortibus conventione et consensu inito,a mutua consuetudine abstinent,

staluimus eos non amplius cum illis ullo modo cohabitare debere,ut eo nobis perfectam sui promissi demonstrationem præbeant. Hoc autem illis non propter aliud quam propter eorum pusillanimitatem, extraneosque ac non satis firmos mores concessianus. 809 CAP. ΧΧΙΧ. De licitis et illicitis nuptiis. Et quod lectores jam puberes interrogari oporteat utrum nubere velint. Et de concubinatu, fornicatione, et adulterio. Apostolorum canones 17, 18, 19, 25, 26. 17 [16]. Qui post sanctum baptisinum duobus conjugibus fuerit implicitus, etc., ut pag. 511. 18 [17]. Qui viduam accepit, vel ejectam, vel meretricem, vel servarn, etc., ut pag. 311. 19 [18]. Qui duas sorores duxit, vel consobrinam, non potest esse clericus. 25 [24]. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus fornicationis vel perjurii, etc., ut pag. 743. 26 [25]. Ex iis, qui non ducta uxore ad clerum promoti sunt, jubemus, si velint uxorem ducere lectores et cantores solos. Concilii Ancyrani canon 10. 10. Quicunque diaconi constituti, etc., ut pag. 747. Concilii Neocæsariensis canones 1, 9, 10. 1. Presbyter si uxorem duxerit,ordine suo moveatur. 505 Si autem fornicatus fuerit, vel adulterium commiserit, penitus extrudatur, et ad pœ-c nitentiam deducatur. 9. Si presbyter, qui corpore prius peccaverat, etc., ut pag. 547. 10. Similiter el diaconus, si in idem peccatum inciderit, ministri ordinem habeat. Concilii Chalcedonensis canones 14, 15. 14. Quoniam in nonnullis, provinciis concessum est lectoribus et cantoribus uxores ducere, decre. vit sancta synodus nulli eorum licere diversa a recta opinionis uxorem ducere: eos autem qui ex ejusmodi matrimonio liberos susceperunt, si eos quidem baptizare apud hæreticos prævenerint,ad catholica Ecclesiæ communionem adducere: si autem non baptizaverint, non posse eos apud hæreticos baptizare. Sed neque hæretico, vel pagano, vel Judeo, matrimonio conjungere, nisi utique persona, quæ orthodoxæ, conjungitur, se ad orthodoxam fidem convertendaın spondeat. Si quis autem hoc sanctæ synodi decretum transgressus fuerit, canonicis penis subjiciatur. 15. Diaconissam non esse mulierem ordinandam, etc., ut pag. 550. Concilii Carthaginensis canon 16. Ut nullus episcopus, presbyter, et diaconus conductor exsislat, etc., ut pag. 850. Item placuit, ut episcopi, presbyteri et diaconi non sint conductores, etc., ut pag. 550. έχονται, ερίζομεν τούτους μηκέτι ταύταις συνοικεῖν καθ' οιονδήποτε τρόπον, ἕως ἂν ἡμῖν ἐντεῦθεν ἐντελῆ τῆς ὑποσχέσεως παρέξοιεν τὴν ἀποδειξιν· πρὸς τοῦτο δὲ αὐτοῖς, οὐ δι' ἄλλο τι ἢ διὰ τὴν τῆς γνωμης μικροψυχίαν, καὶ τὸ τῶν ἠθῶν ἀπεξενωμένον καὶ ἀπαγὲς ἐνδεδώκαμεν. ΚΕΦΑΛ. ΚΘ'. — Περὶ ἐπιτετραμμένων ή κεκωλυμένων γάμων· καὶ περὶ τοῦ ἐρωτᾶσθαι τοὺς αναγνώστας ἐφήβους γινομένους, εἰ βούλονται γαμεῖν· καὶ περὶ παλλακισμοῦ, καὶ πορνείας, καὶ μοιχείας. ᾿Αποστόλων κανών ιζ' ιη', ιθ', κε', κς'. ιζ'. 'η δυσὶ γάμοις συμπλακεὶς μετὰ τὸ βάπτισμα, κ. τ. λ. ιη'. Ὁ χήραν λαβών, ἢ ἐκβεβλημένην, ἢ ἑταίραν, ῇ οἰκέτην, κ. τ. λ. ιθ'. Ὁ δύο ἀδελφὰς ἀγόμενος ἢ ἀδελφήν, οὐ δύο καται εἶναι κληρικός. κι'. ᾿Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἐπὶ πορνεία, ἢ ἐπιορκία, κ. τ. λ. «5. Τῶν εἰς κλῆρον προελθόντων ἀγάμων, κει λεύομεν βουλομένους γαμεῖν, ἀναγνώστας καὶ ψάλτες μόνον. Συνόδου Αγκύρας κανών ι'. ι. Διάκονοι ὅσοι καθίστανται παρ' αὐτὴν κατάστάσιν, κ. τ. λ. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών α', θ', ι. α'. Πρεσβύτερος ἐὰν γήμῃ, τῆς τάξεως αὐτὸν μετατίθεσθαι· ἐὰν δὲ πορνεύσῃ ἢ μοιχεύσῃ, ἐξωθεῖ σθαι αὐτὸν τέλεον καὶ ἄγεσθαι εἰς μετάνοιαν. θ'. Πρεσβύτερος ἐὰν προημαρτηκώς, κ. τ. λ. ι'. Ομοίως καὶ ὁ διάκονος, ἐὰν τῷ αὐτῷ ἁμαρ τήματι περιπέσῃ, τὴν τοῦ ὑπηρέτου τάξιν ἐχέτω. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιδ', ιε'. ιδ'. Ἐπειδὴ ἔν τισιν ἐπαρχίαις συγκεχώρηται τοῖς αναγνώσταις καὶ ψάλταις γαμεῖν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, μὴ ἐξεῖναί τινι αὐτῶν ἑτερόδοξον γυναῖκα λαμβάνειν· τοὺς ἤδη ἐκ τοιούτου γάμου παιδοποιήσαντες, εἰ μὲν ἔφθασαν βαπτίσαι τὰ ἐξ αὐτῶν τεχθέντα παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς, προσάγειν αὐτὰ τῇ κοινωνίᾳ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας· μὴ βαπτίσαντας δὲ, μὴ δύνασθαι ἔτι βαπτίζειν αὐτὰ παρὰ τοῖς αἱρετικοῖς· μήτε τὴν συνάπτειν πρὸς γάμον αἱρε τικῷ ἡ Ἰουδαίῳ ἢ Ελληνι, εἰ μὴ ἄρα ἐπαγγέλλοιτο μετατίθεσθαι εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν τὸ συναπτό μενον πρόσωπον τῷ ὀρθοδόξῳ· εἰ δέ τις τοῦτον τὸν ὅροι παραβαίη τῆς ἁγίας συνόδου, κανονικῷ υπο κείσθω ἐπιτιμίῳ. ιε'. Διακόνισσαν μὴ χειροτονεῖσθαι γυναίκα, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ις'. Ωστε μηδένα ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, ἔκληψίν τινα λαμβάνειν. ι5'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐπίσκοποι, καὶ πρεσβύτεροι, καὶ διάκονοι, ἐκλήπτορες μὴ γίνωνται, κ. τ. λ.

TIT. IX, CAP. ΧΧΙΧ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών γ', δ', Γ', β', 1 104 Concilii acumenici vi, canones 3, 4, 6, 12, ιγέ, μη', νθ'. Περὶ ἱερέων καὶ κληρικῶν. γ'. Ἐπειδὴ δὲ ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος ἡμῶν βασιλεύς, κ. τ. λ. δ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, κ. τ. λ. Γ'. Επειδή παρὰ τοῖς ἀποστολικοῖς κανόσιν εὔο ρηται, τῶν εἰς κλῆρον προαγομένων ἀγάμων, μόνους ἀναγνώστης καὶ ψάλτας γαμεῖν, καὶ ἡμεῖς τοῦτο παραφυλάττοντες ορίζομεν, ἀπὸ τοῦ νῦν μηδαμώς ὑποδιάκονον, ἢ διάκονον, ἢ πρεσβύτερον, μετὰ τὴν ἐπ' αὐτῷ προερχομένην χειροτονίαν, ἔχειν ἄδειαν γαμικὸν ἑαυτῷ συνιστῶν συνοικέσιον· εἰ δὲ τοῦτο τολμήσοι ποιῆσαι, καθαιρείσθω· εἰ δὲ βούλοιτό τις τῶν εἰς κλῆρον προερχομένων, γάμου νόμῳ συν-B άπτεσθαι γυναικί, πρὸ τῆς τοῦ ὑποδιακόνου, ἢ διακόνου, ἥ πρεσβυτέρου χειροτονίας, τοῦτο πραττέτω. ιβ'. Καὶ τοῦτο δὲ εἰς γνῶσιν ἡμετέραν ἦλθεν, ὡς ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ, κ. τ. λ. ιγ'. Ἐπειδὴ ἐν τῇ Ῥωμαίων Ἐκκλησίᾳ, κ. τ. λ. μη'. Ἡ τοῦ πρός ἐπισκοπῆς προεδρίαν ἀναγομέ του γυνή, κατὰ κοινὴν συμφωνίαν τοῦ οἰκείου ἀνδρὸς προδιαζευχθεῖσα, μετὰ τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ τῆς ἐπισκοπῆς χειροτονίαν, ἐν μοναστηρίῳ εἰσίτω, πόῤῥω τῆς τοῦ ἐπισκόπου καταγωγῆς ὠκοδομημένῳ, καὶ τῆς ἐκ τοῦ ἐπισκόπου προνοίας ἀπολαυέτω· εἰ δὲ καὶ ἀξία φανείη, καὶ πρὸς τὸ τῆς διακονίασης ἀναβιοαζέσθω ἀξίωμα. νθ'. Μηδεὶς ἐν εὐκτηρίῳ οἴκῳ, κ. τ. λ. Βασιλείου κανὼν γ', Γ', 50', ο”. γ'. Διάκονος μετὰ τὴν διακονίαν πορνεύ σας, κ. τ. λ. 5'. Τῶν κανονικῶν τὰς πορνείας εἰς γάμον μὴ καταλογίζεσθαι, ἀλλὰ παντί τρόπῳ διασπᾶν αὐτῶν τὴν συνάφειαν· τοῦτο γὰρ καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ πρὸς ἀσφάλειαν λυσιτελές, καὶ τοῖς αἱρετικοῖς οὐ δώσει καθ᾿ ἡμῶν λαβὴν, ὡς διὰ τὴν τοῦ ἁμαρτάνειν ἄδειαν, ἐπισπωμένων πρὸς ἑαυτούς. ξθ'. Αναγνώστης εἰ τῇ ἑαυτοῦ μνηστῇ πρὸ γάμου συναλλάξειεν, ἐνιαυτὸν ἀργήσας εἰς τὸ ἀναγινώσκειν δεχθήσεται, μένων ἀπρόσκοπος • κλεψιγαμήσας δὲ ἄνευ μνηστείας, παυθήσεται τῆς ὑπηρεσίας· τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ὑπηρέτης. υ'. Διάκονος ἐν χείλεσι μιονθείς, κ. τ. λ. Θεοφίλου ἐκ τοῦ Ὑπομνηστικοῦ κανὼν δ', ε'. δ'. Περὶ δὲ Πανούφ, κ. τ. λ. ε'. Περὶ Ἰακὼς ζητῆσαι, κ. τ. λ. Η α' του κώδ., τίτ. γ', διάτ. ε', ἐάν τις μόνον πειραθῇ λαβεῖν γαμετὴν παρθένον ἱερὰν, κεφαλικῶς τιμωρεῖται· καὶ διάτ. μδ' τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅτι ἐὰν πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, ἡ ὑποδιάκονος γαμήσῃ, ὑπόκειται μὲν τοῖς κανόσιν, οἵτινες οὐχ ἧττον τῶν νόμων ἰσχύουσι, καὶ τῆς ἱερωσύνης ἐκπίπτει, καὶ οἱ παῖδες ὡς ἐξ ἀθεμίτων γάμων τεχθέντες, οὔτε De sacerdotibus et clericis. 3. Quoniam vero pius Christique amator imperator noster, etc., ut pag. 511. 4. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, etc., ut pag. 730. 6 Quoniam in 00 apostolicis canonibus dictum est eorum qui non ducta uxore in elerum promoventur, solos lectores et cantores uxorem pos se ducere; et nos hoc servantes decernimus, ut deinceps nulli penitus hypodiacono, vel diacono, vel presbytero post sui ordinationem contrahere liceat. Si autem fuerit hoc ausus facere, deponatur. Si quis autem eorum, qui in clerum acce dunt, velit lege matrimonii mulieri conjungi antequam hypodiaconus, vel presbyter ordinetur, hoc faciat. 12. Porro hoc quoque ad nostram cognitionem pervenit, quod in et Africa, etc., ut pag. 514. 13. Quoniam Romana Ecclesiæ, etc., ut pag., 48. Uxor ejus qui ad episcopalem dignitatem promovetur, communi sui viri consensu prius separata, postquam in episcopum ordinatus est ac consecratus, monasterium ingrediatur procul ab episcopi habitatione exstructum, et episcopi providentia fruatur. Sin autem digna visa fuerit, etiam ad diaconatus dignitatem provehetur. 59. In æde oratoria, etc., ut pag. 607. 305 Basilii canones 3, 6, 69, 70. 3. Diaconus post diaconatum fornicatus, etc., ut pag. 753. 6. Canonicarum stupra pro matrimonio non repulentur,sed earum conjunctio ominno divellatur. Hoc enim et Ecclesia ad securitatem est utile, et hæreticis non dabit adversus nos ansam, quasi per peccandi libertatem ad nos attrahamus. 69. Lector, si cum sua sponsa ante matrimonium commercium habuerit. postquam anno cessaverit, ad legendum suscipietur; non tamen ultra promovendus. Quod si absque desponsatione furtim coierit, cessabit a ministerio. Eadem et ministri ratio. 306 70. Diaconus qui pollutus est in labris, etc., ut pag. 755. Theophili ex commonitorio canones 4, 5. 4. De Panuph, etc., ut pag. 550. 5. De Jacob quaærere, etc., ut pag. 550. Textus. Lib. 1, cod. tit. 3, const. 5. Si quis sacram virginem uxorem ducere tantummodo tentarit, capitali pona feritur. Et constit. 44, ejusdem tit. Si presbyter, aut diaconus, aut hypodiaconus nuptias contraxerit, canonibus tenetur, qui non minus valent quam leges, et sacerdotio excidit. Liberi antem, tanquam ex illicitis nuptiis nati,

PHOTO PATRIARCELLE CP. neque naturales neque asi sant, el zeppe er i solis, u ža irà kès», î donatione, sacrensione, ficto deb to, antarum, inquasum inen, i impar bwgāv, sbligatione quiquam percipiunt a patrikas sua: issĜING Z TKI È HZxen sin, i ai µqsed neque matres ipsorum: verum iua cașii Ec- zx; ion, wi xa inîne i mr?' ïmis clesia, in qua ili deservierint. Dicit vero etiam 'Laurien à i q'una d' cắt, tôn Stapin, const. 13, tit. 1 Novellarum: Si monachas clereas in in wry domi, a kajakow spic yifactus sit, ad matrimonina devenire ne an ieto: TOP tametsi in clero cum gradum nactus sit, in quo ziím bý m²; ungu”; Éara quilo, zár clericis matrimonium, contrabere ice. In ² Ü K15: 21ðlicet, {pua.” Lug InȚing videlicet;, cantores, et lectores bliment.] Alis 10½ i ymx myam'ää vapŕse, †, zzùòzenim omnibus in naiversum aitiæ card carosti, i anim, közüɛrbus voi zàíço), sunt. At si aut nuptias contrahat, aut concubinam 21, za; rụmín i la in habeat, aut impudice vivat, ejicitor, ac plebeios kaitab & hiòn • ur í a kức, vIŬ ZŠTO esto.Ad militiam (vero] velalu i oficium devenire ṁ., în à; àmymin yuzz.comistu ne sudeto. Et constit. 1, ejusdem tit. Nu las qué serbimo į šius, piu piv si pɔnızi suvomatrimonium iteravit, presbyter aut diaconus tỉ mળà ordinator: neque etiam qui uxori cohabitat, que Biya, 201 sust van, azi i, uzņech, srxar, vietā, maritum suum facto divertio reliquit: neque qui; z izbaviaç concubinam habet. At [talis” castam vitam agat, a ne ausblæpe &, i državo, & szodásovo: aut etiam uxori cohabitet, vel unius [uxoris ejusdemque] casiæ,ac ex virginitate [assumptæ] maritus fuerit. Cæterum si quis cum presbyter sit, aut diaconus aut hypodiaconos, vel palam, vel clam, vel sub aliquo prætextu [ad se; usorem aut concubinam introduxerit: sacro confestim ordine excidito, et privatus atque plebeius 307 esto. Lector autem matrimonium iterans [ad altiora] ne progreditor, neque ad tertias nuptias devenito. Ac si post iteratum conjugium progredi enitatur, plebeius esto. qui, í zvimi, diziyam Ṭn & inpanquims, chim tài lɛșă; izzów sięɛw;, zzi Borg 22 azing iron; di deunpripán, pi zynsztitu, på påɔ zzi speyzµs!c» • expozón, yivsta εἰ ε σπεύσει προκόψει, γίνεται Dicit item: Quæ diaconissæ ordinantur,admo- Λέγει δε ότι χειροτονούμεναι ει διάκονοι, νουθεσ mentor: [ac] seiunto, quod si contracto matrimonio skolbokat és el Azööf9ZLEV ZZTZ157A aliave vitæ ratione [suscepta] dedecorare ordina-Xespotova, xposes + žhow ßix tionem ausæ fuerint reæ mortis fient, et faculta-pisoval Evoyer xai tol; zstāv les suæ monasteriis aut Ecclesiis suis applica- έκκλησίαι; οἱ περιουσίαι αὐτῶν προσκυρωθήσονται bantur.Qui vero ducere illas aut constuprare ausi fuerint, gladio obnoxii erunt, eorumque substan tiam Bɛcus capiet. ɔà un † helpu aizżę codµńszvzec, Szeúðuvoelsi fiper, asi chy obsize abtwy to ôŋposior àźeza. Textus. Constit. 2, ejusdem tit. Si decurio aut Καὶ ἡ β' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ., ὅτι ἐὰν βουλευτὴς ἡ cohortalis, ubi quindecim annis monachus fuerit, ταξιώτης, ἐπὶ τε μονάσας ἔτη γένηται κληρικός, clericus fat, [ac] deinde nuptias contrahat. [pri- εἶτα γαμήσῃ, ἀποδίδοται τῇ ἰδίᾳ τύχῃ· τὰ αὐτὰ δὲ stinæ suæ fortunæ restituitur. [Quod] idem et in xzi zepi Twy dwv xhqpixiv tov po aliis qui ex monachis clerici (facti sunt, obtinet]: κἂν μὴ γεγόνασι βουλευταί ἡ ταξεῶται· καὶ ὅτι ὁ tametsi decuriones aut cohortales non fuerint. Εt: χειροτονῶν ἄγαμον, ἐρωτάτω αὐτὸν εἰ δύναται χωρίς Qui calibem ordinal, interrogato illum, an sine νομίμου γαμετῆς σεμνῶς βιοῦν· ὁ δὲ τῷ καιρῷ τῆς legitima uxore caste vivere possit. Qui vero tem- χειροτονίας ἐπιτρέπων διακόνῳ ἡ ὑποδιακόνῳ γαμή pore ordinationis diacono post ordinationem ma- σαι μετὰ τὴν χειροτονίαν, τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεται· trimonium contrahere permiserit, ab episcopalu πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, ἡ ὑποδιάκονος, μετὰ τὴν ejicitur. Porro presbyter,aut diaconus, aut hypo- χειροτονίαν γαμῶν ἐκβαλλεται του κλήρου, καὶ μετὰ diaconus qui post ordinationem matrimonium con- τοῦ αὐτοῦ πραγμάτων δίδοται τῇ βουλῇ τῆς πόλεως trahit, e clero ejicitur, et cum rebus suis curiæ ἐν ᾗ κληρικὸς ἦν· δευτερογαμῶν δὲ ἀναγνώστης, civitatis in qua clericus erat,traditur. Item lector ἡ χήραν ἡ διεξευγμένην λαμβάνων, ἡ τοῖς νόμοις ἡ qui nuptias iterat, aut viduam, vel divortio dis- τοῖς κανόσιν ἀπηγορευμένην, εἰς ἄλλον μὴ προβπιjunctam, vel legibus canonibusve interdictam in νέτω βαθμόν, ἀλλὰ καὶ προβὰς ἀποκαθίσταται τῷ uxorem) assumit, in alium gradum ne procedito. aporipy. Quin et si processerit, priori restituitur. Dicit insuper Qui ascetriam, aut monastriam, aut diaconissam, aut alium religiosum labitum gestantem [niulierem] rapiunt, corrumpunt, vel constuprant, quique [illis sese] associant: capitali supplicio aficiuntur,ac res illorum injuria affecta Λέγει δὲ ὅτι οἱ ἀρπαζόντες, ἡ ὑπονοθεύοντες, ή διαφθείροντες ἀσκήτριαν ή μονάστριαν, ή διακόνισσαν, alho e³×bèç ëxovov oxñµz, xai oi petaTÓTES xepalixws tµwpoυvrai, xal tà пpáуµxta autŵy tỷ Εκκλησίᾳ ἡ τῷ μοναστηρίῳ τῆς ορισθείσης περιο

ποιοῦνται διὰ τοῦ ἐπισκόπου ἤ τοῦ οἰκονόμου καὶ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν τάξεων· αὕτη δὲ μετὰ τῶν αὐτῆς πραγμάτων, μοναστηρίῳ ἐμβάλλεται ἀσφιλῶς φυλαχθησομένη· εἰ δὲ διακόνισσα ἐστιν ἔχουσα νομίμους παίδας, τὸ νόμιμον μέρος λαμβάνουσιν· εἰ δὲ ἐπὶ ἐνιαυτὸν μετὰ τὸ γνωσθῆναι τὸ μύσος μὴ ἐκδικήσουσι τὰ πράγματα οἱ εὐαγεῖς οἴκοι, ὁ φίσκος αὐτὰ λαμβάνει, τοῦ ἀμελοῦντος αὐτὰ ἐκδικηθῆναι ἄρχοντος ἀποζωννυμένου, καὶ ε' λίτρας τοῖς πριβέ τοις προστιμωμένου. ἀρπαζόντων. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμω γυναίκας ᾿Αποστόλων κανών ξζ'. ξς'. Εἴ τις παρθένον ἀμνήστευτον βιασάμενος ἔχει, κ. τ. λ. Συνόδου 'Αγκύρας κανών ια', κε'. ια΄. Τὰς μνηστευθείσας κόρας, καὶ μετὰ ταῦτα ὑπὸ ἄλλων ἀρπαγείσας, ἔδοξεν ἀποδίδοσθαι τοῖς προμνηστευσαμένοις, εἰ καὶ βίαν ὑπ' αὐτῶν πάω θοιεν, κε'. Μνηστευσάμενός τις κόρην, προσεφθάρη τη ἀδελφῇ αὐτῆς, ὡς καὶ ἐπιφορῆσαι αὐτήν· ἔγημε δὲ τὴν μνηστὴν μετὰ ταῦτα, ἡ δὲ φθαρεῖσα ἀπήγξατο οἱ συνειδότες ἐκελεύσθησαν ἐν δεκαετία δεχθήναι εἰς τοὺς συνεστώτας, κατὰ τοὺς ὡρισμένους βαθμούς. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κα'. κζ'. Τοὺς ἀρπάζοντας γυναίκας, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ιβ'. (β'. Τοὺς ἁρπάζοντας γυναῖκας ἐπ' ὀνόματι συνοικεσίου, ἡ συμπράττοντας, η συναιρομένους τοῖς ἁρπάζουσιν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, εἰ μὲν κληρικαὶ εἶεν, ἐκπίπτειν τοῦ οἰκείου βαθμοῦ· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀναθεματίζεσθαι. Θεοφίλου ἐκ τοῦ ῾Υπομνηστικοῦ κανὼν β'. β΄. Περί Βήστου καταστάντος ἐν Ερέβη πρεσβυ τέρου ζητητέον, καὶ εἰ μὲν ἀποταξαμένην τινὰ ζώντος τοῦ ἀνδρὸς ἐβιάσατο, μὴ συγχωρείσθω εἶναι πρεσβύτερος· ὅπου γε οὐδὲ ὡς λαϊκὸς ὀφείλει συνάγεσθαι, τῆς ᾿Εκκλησίας ειωθυίας τους τοιούτους χωρίζειν· οὐ φέρει γὰρ τοῦτο πρόκριμα τῷ ἐπισκόπῳ ᾿Απόλλωνι, εἰ ἐξ ἀγνοίας αὐτὸν κατέστησε, τῆς ἀγίας συνόδου κελευσάσης τοὺς ἀναξίους μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐλεγχομένους ἐπὶ ἐγκλήμασιν ἐκβάλω λεσθαι. Βιβλ. α', τίτ. γ', διάτ. ε', ἐάν τις ἁρπάσῃ, ἢ μόνον πειραθῇ λαβεῖν γαμετὴν παρθένον ἱερὰν, κεφαλικῶς τιμωρεῖται· καὶ διάτ. νγ' τοῦ αὐτοῦ τίτι, τοῖς γονεῦσι, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τοῖς κηδεμόσι τῶν παρθένων, καὶ διακονισσῶν, καὶ τῶν ἀνειμένων τῷ Θεῷ χηρῶν, ἔξεστι τοὺς ἁρπαγας αὐτῶν, καὶ τοὺς ἐν καιρῷ τῆς ἐφόδου βοηθοῦντας αὐτοῖς, ἐπ᾿ αὐτοῦ φώρῳ φονεύειν· εἰ δὲ διαφύγωσιν, ἀναζητοῦσιν αὐτοὺς, ἐν Κωνσταντινουπόλει μὲν οἱ ὕπαρχοι καὶ ὁ ἔπαρχος, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις, πάντες οἱ ἄρχοντες, πολιτικοί τε καὶ στρατιωτικοί, καὶ μετὰ σύστασιν 60 Basil. canon 30; Chalced. 27. TIT. ΙΧ, CAP. ΧΧΧ. [mulieris] ecclesiæ aut monasterio per economum, 508 episcopum præsides et cohortes vindicantur: ipsa vero cum rebus suis iu monaste rium conjicitur, [ibidem caule asservanda Plane si diaconissa sit, et legilimos liberos habeat, (illi] legitimam partem capiunt. Quod si intra annum quo istiusmodi scelus innotuit, eas facultates venerabiles domus non vindicent: fiscus illas accipit. Quas si præses vindicare neglexerit, cingulo privatur, atque quinque libris [auri rebus principis] privatis [applicandis] multatur. CAP. XXX. De iis qui matrimonii causa mulieres rapiunt. Apostolorum canon 67. 67 [66]. Si quis virginem non desponsatam, vi allata habet, etc., ut pag. 838. Concilii Ancyrani canones 11, 23. 11. Desponsatas aliis puellas, et ab aliis postea raptas, visum est iis, quibus desponsatæ erant, reddi, etiain si vim passæ sunt. 25. Quidam cui erat puella desponsata, ejus sorori vitium attulit, ita ut ea eliam conciperet. Sponsam autem postea uxorem duxit. Ea autem cui v lium erat allatum,se suffocavit. Qui conscii fuerant, jussi sunt decennio in eos qui consistunt, recipi per gradus definitos. Concilii Chalcedonensis canon 27. 27. Eos qui nomine conjugii, etc., ut pag.750. Concilii acumenica vi canon 92. 92. Eos qui nomine matrimonii mulieres rapiant 60, quique opera opeque sua raptores adjuvant, slaluit sancta synodus: si sint quidem clerici, proprio gradu excidere; si vero laici,anathemale percuti. 509 Theophili ex Commonitorio canon 2. 2. De Bisto, qui in Ereba constitutus est presὑyler,quier endum est; et si alicui quidem mulieri separatæ, vivente marito, vim attulit,non sinatur esse presbyter; nam ne ut laicus quidem debet communicare, cum eos qui tales sunt separare consueverit Ecclesia. Hoc autem nullum affert episcopo Apollini præjudicium, si eum per ignorantiam constituit; cum sancta synodus jusserit eos, qui post ordinationem propter crimen indiDgni esse convincuntur, expelli. Textus. Lib. 1, tit. 3, const. 5.Si quis rapuerit, aut sallem in uxorem capere sacratam virginen conatus sit, capitali pena feritur. Et const. 53, ejusdem lit. Parentibus fratribus, et tutoribus sive curatoribus virginum,diaconissarum, et consecratarum Deo viduarum, licet raptores earum, et qui eis auxilium tempore invasionis præbent, in ipso actu deprehensos occidere. Sin autem fuga evaserint, investigant ipsos Constantinopoli praefecti [prætorio] et praefectus urbis]: in provinciis vero quicunque magistratus et civiles et militares: et

▸ post [testiumn] coactionem illos nulla admissa fori μή χρωμένους παραγραφή, τιμωρούνται ἐσχάτως prescriptione ultimo supplicio aficiunt: ac bona καὶ τὰ πράγματα τοῦ ἄρπαγος, καὶ τοῦ, ὡς εἴρηται, raptorie,ejusque qui (ut dictum est) illi suppetias βοηθήσαντος αὐτῷ, λαμβάνει το μοναστήριον ἢ τὸ tulit, capit inonasterium aut asceterium, ut inde ἀσκητήριον, ἐφ᾽ ᾧ καὶ τὴν βιασθεῖσα, ἐξ αὐτῶν ἐκεῖ vim passa illic alatur. Si vero quæ vim passa est, τρέφεσθαι· εἰ δὲ μόνον διακόνισσά ἐστιν ἡ βιασθεῖσα diaconissa duntaxat sit, non autem ascetria,neque καὶ οὐκ ἀσκήτρια ἡ μονάστρια, τὴν μὴν δεσποτείαν monastria: proprietatem ipsius ecclesia,ipsa vero ἡ κατ᾿ αὐτὴν Ἐκκλησία λαμβάνει, αὐτὴ δὲ τὴν χρῆ usumfructum capit. Caterum qui alio modo ipsis σιν· οἱ δὲ ἄλλως αὐτῇ βοηθήσαντες, ἡ ὑπουργήσανadjumento fuerunt, aut ministerium præbuerunt, τες, ἢ συνειδότες, ἡ ὑποδεξάμενοι, ἢ σπουδὴν οἰανα aut conscii fuerant, aut susceperunt, aut quam- δήποτε συνεισαγαγόντες, μόνῃ τῇ ἐσχάτῃ τιμωρία cunque opem attulerunt, ultimo tantummodo sup- ὑπόκεινται· χώρα δὲ τοῖς εἰρημένοις, και εκοῦσά plicio subjacent. Locum autem prædicta [habent,] τις τῶν εἰρημένων γυναικῶν ἁμαρτηθῇ, βιβλ. α', νίτ. tametsi volens dictarum mulierum aliqua rapta sit. δ', διάτ. γ'· καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ Πάσχα οἱ τῶν Lib. 1, til. 4, 810 const. 3.Et in diebus Paschalis παρθένων ἁρπαγες εγκλείονται καὶ δεσμοῦνται ο virginum raptores in carcerem includuntur et βιβλ. γ', τίτ. κδ', διάτ. π', ὁ μὴ ὢν ἐλλούστριος ἀλλὰ vinciuntur. Lib. III, tit. 24, const. 1. Qui illustris μόνον λαμπρότατος, ἀρπαγὴν ἐν ἐπαρχία παρθένω non est, sed tantummodo clarissimus, si raptum πλημμελήσας, ἐκεῖ τοῖς νόμοις ὑποβάλλεται, μὴ virginis in provincia commiserit: illic legibus χρώμενος φόρου παραγραφή. subjugatur, nec fori præscriptione utitur. Textus. Tit. 41, const. 4. Qui dicit a servo uxorem suam raptam esse, non dominum, sed ipsum accusare debet. Lib.vu,tit.3,const.3.Si servus detulerit virginis raptum, pacto aut dissimulatione celatum, libertate donatur. Lib. ix, tit. 9, const. 7. Marilus de violenta virginis constupratione, ante matrimonium facta], nisi [illa) sponsa ejus fuerat, [actionem] movere, tanquam maritus, non potest, ipsa autem una cum curatoribus movet. Τit. 10, const. 1.Si quis eam cujus tutor fuit, stupraverit, deportatur, ejusque universae facultates publicantur. Tit. 11, const. 3. Si rapta fuerit sponsa filii mei, legem [Juliam] de vi moveo. Lib. ix, tit. 13, coust. 1, et unica. Si quis qualemcunque mulierem, sive ingenuam sive servam, rapuerit: tam etsi ipsi desponsa fuerit, capitali sententia condemnatus moritur,et pariter cum eo qui in raptu auxilium tulerint. Raptarum autem patribus, fratribus,tutoribus vel curatoribus,patronis et dominis invasionis tempore hos interficere licet. Sin autem fuga evaserint, investigant ipsos Byzantii præfecti [prætorio] et præfectus (urbis: ] in provinciis vero quicunque magistratus,magistri nulitum, et duces: atque post [testium] coactionem interimunt, fori præscriptione aut provocatione uti non queuntes. Et si quidem ancilla vel libertina rapta fuerit, interficiuntur raptores: sed nullam substantia imminutionem sustinent. Αt si ingenua rapta sit, omnes res raptoris, 514 eorumque qui ipsi auxilium præbuerunt applicantur raptæ quæ ne consentiente quidem patre raptori suo nubere potest. Eamdem autem ponam et mortis et [amissionis] rerum excipiunt, qui ad aggressuram raptorem comitati sunt. Sed conscii, et ministri, et susceptores, et qui quomodocunque raptoribus opem tulerint, utriuscunque] sexus, et cujuscunque aut fortuna, aut gradus, aut dignitatis sint: pænam tantummodo capitalem subeunt, [idque] etiamsi mulier volens rapta sit. Plane si parentes rapta Τίτ. μα', διάτ. δ', ὁ λέγων παρὰ δούλου τὴν αὐ τοῦ γαμετὴν ἁρπαγήναι, οὐ τοῦ δεσπότου ἀλλ᾽ αὐτοῦ κατηγορεῖν ὀφείλει· βιβλ. ζ' τίτ. γ', διάτ. γ', ἐὰν δοῦλος καταμηνύσῃ ἀρπαγὴν παρθένου λαθοῦσαν, πάκτῳ ἢ ἀποπροσποιήσει ἐλευθεροῦται· βιβλ. θ΄, τίτ. θ', διάτ. ζ', ὁ ἀνὴρ οὐ δύναται κινεῖν ὡς ἀνὴρ περὶ τῆς πρὸ τοῦ γάμου βιαίας τῆς παρθένου φθορᾶς, εἰ μὴ ἦν αὐτοῦ μνηστή· αὐτὴ δὲ κινεῖ συνόντων τῶν κουρα τώρων· τίτ. ι' διάτ, α', ἐάν τις φθείρῃ τὴν παρ' αὐτοῦ ἐπιτροπευθεῖσαν δεπορτατεύεται, καὶ εἰς ὁλόκληρον δημεύεται· τίτ. ια', διάτ. γ', ἐὰν ἀρπαγῇ ἡ μνηστὴ τοῦ υἱοῦ μου, κινῶ τὸν περὶ βίας νόμον· βιβλ. θ', τίτ, ιγ', διάτ, α' καὶ μόνη, ἐάν τις ἁρπάσῃ οιανδήποτε γυναίκα δούλην ἢ ἐλευθέραν, κἂν ἦν αὐτῷ μεμνηστευμένη, κεφαλικώς καταδικαζόμενος ἀποθνήσκει, καὶ οἱ ἐν τῇ ἁρπαγῇ βοηθήσαντες αὐτῷ, καὶ τοῖς πατράσι τῶν ἀρπαγεισῶν ἔξεστι, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς καὶ τοῖς κηδεμόσι καὶ πάτρωσι καὶ δεσπό ταις, ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐφόδου τούτους φονεύειν· εἰ δὲ διαφύγωσιν, ἀναζητοῦσιν αὐτοὺς, ἐν μὲν Βυζαντίῳ of ὕπαρχοι καὶ ὁ ἔπαρχος, ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις πάνω τες οἱ ἄρχοντες, καὶ στρατηλάται, καὶ δούκες, καὶ μετὰ σύστασιν ἀναιροῦσι, μὴ δυναμένους χρήσασθαι φόρου παραγραφῇ ἡ ἐκκλήτῳ. Καὶ ἡ μὲν δούλη ἡ ἀπελευθέρα ἀρπαγῇ, ἀντιοροῦνται οἱ ἄρπαγες, οὐ μὴν καὶ μείωσιν τῆς οὐσίας υφίστανται· εἰ δὲ εὐγενὴς ἡρπάγη, πάντα τὰ πράγματα τοῦ ἀρπάσαντος καὶ τῶν βοηθησάντων αὐτῷ, προσκυρούνται τῇ ἀρπαγείσῃ· οὔτε δὲ συναινοῦντος τοῦ πατρὸς, δύνανται γαμεῖσθαι τῷ ἁρπάσαντι· τὴν αὐτὴν δὲ ποινὴν τοῦ θανάτου καὶ τῶν πραγμάτων ὑφίστανται, οἱ πρὸς τὴν ἔφοδον αὐτῆς ἀκολουθήσαν τες· οἱ δὲ συνίστορες καὶ οἱ ὑπουργοὶ καὶ οἱ ὑποδοχεῖς, καὶ οἱ ὁπωσοῦν αὐτοῖς σπουδάσαντες, οἷας εἶεν φύσεως καὶ τύχης καὶ βαθμοῦ ἢ ἀξίας, μόνην τὴν κεφαλικὴν ὑφίστανται τιμωρίαν, εἰ καὶ ἐκοῦσα ἡ γυνὴ ἠρπάγη· εἰ δὲ οἱ γονεῖς τῆς ἀρπαγείσης ἀνάσχωνται καὶ παραχωρήσουσι, δεπορτατεύονται· οἱ δὲ

ὑπουργήσαντες δοῦλοι καίονται· καὶ ἀργεῖ πάντα τὰ περὶ ἀρπαγῆς γυναικῶν ἀλλαχοῦ νενομοθετημένα, τῆς παρούσης διατάξεως ἀρκούσης ἐπὶ αὐτῶν καὶ ἱερῶν καὶ χηρῶν. TIT. IX, CAP. XXXI. [mulieris] patientiam præbuerint et conniverint, deportantur.Servi et ancilla,qui [in raptu] ministerium præbuerint, concremantur. Porro cum hæc constitutio de raptu mulierum et sacratarum et viduarum sufliciat: cessant quæ de eo alibi constituta sunt omnia. Καὶ μζ', τίτ. β', δίγ. λθ', ὁ δούλην άλλοτρίαν πόρ- Textus. Et lib. XLVI, tit. 2, digest.39.Qui mereνην οὖσαν ἁρπάζων ἢ κρύπτων, οὔτε ὡς κλέπτης, tricem alienam ancillam rapuit, vel celavit: neque οὔτε ὡς ἀνδραποδιστής ἐνέχεται· οὐ γὰρ κλοπής ut fur neque ut plagiarius tenetur. Non enim furti, ἀλλ᾽ ἡδονῆς χάριν τοῦτο ἐποίησε· βιβλ. μη', τίτ. ε', sed libidinis causa hoc fecit. Lib. XLVIII, tit. 5, δίγ. κθ', ὁ ὡρισμένος εἰς κατηγορίαν τῆς μοιχείας digest. 26. Quinquennii tempus accusationi adulχρόνος τῆς πενταετίας, οὐκ ἔχει χώραν ἐπὶ τῆς κατὰ terii præfinitum, in stupro per vim facto locum βίας γενομένης φθορᾶς· ἀπροσδιορίστως γὰρ κινεῖ non habet. Nam cum vis publica commitatur, ciται, ἐπειδὴ καὶ δημοσία βία πλημμελεῖται. Ομοίως tra temporis prædnitionem illa] instituitur.Simiεἴγ. ε' τοῦ 5 τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. ἐν ᾧ φησιν ὅτι liter digest. 5, tit. 6, ejusdem libri, cum dicit, Ἡ ἀρπαγη μείζων ἐστὶ τῆς μοιχείας, καὶ ὁ ἁρπάσας quod raptus enormior sit adulterio. Et, quod qui γεγενημένην ἢ μὴ γεγαμημένην, ἐσχάτως τιμω- nuptam aut innuptam rapuit, ultimo supplicio ρεῖται, καὶ ἐξωτικοῦ κατηγοροῦντος, ἐὰν ὁ τῆς κόρης puniatur: idque] extraneo eliam postulante, si πατὴρ παρακληθείς συγχωρήσῃ. pater mulieris exoratus connixerit. οι Λέγει δὲ καὶ διάτ. α' τοῦ α' τίτ. των Νεκρῶν, ὅτι οἱ φθείροντες διακόνισσαν, ὑπεύθυνοι εἰσι ξίφει, καὶ τὰς οὐσίας αὐτῶν λαμβάνει τὸ δημόσιον· ἡ δὲ περὶ μανδάτων τῶν ἀρχόντων διαλεγομένη ιζ' Νεαρη, ἀπὸ αγορεύει ὅρους ασυλίας φυλάττεσθαι τοῖς ἄρπαξι τῶν παρθένων· καὶ ἡ β' τοῦ αὐτοῦ διατάγ. φησίν, ὅτι οἱ ἁρπάζοντες, ἢ ὑπονοθεύοντες, ἢ διαφθείροντες ἀσκήτριαν, ἣ διακόνισσαν, ἢ μοναστριαν, ἡ ἄλλην εὐλαβὲς ἔχουσαν σχῆμα, καὶ οἱ μετέχοντες, κεφαλικώς τιμωρούνται· καὶ τὰ πράγματα αὐτῶν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ ἢ τῷ μοναστηρίῳ τῆς ὑβρισθείσης περιποιοῦνται διὰ τοῦ ἐπισκόπου, καὶ τοῦ οἰκονόμου, καὶ τῶν ἀρχόντων καὶ τῶν τάξεων· αὐτὴ δὲ μετὰ τῶν πραγμάτων αὐτῆς ἐμβάλλεται μοναστηρίῳ ἀσφαλῶς φυλαχθησομένη· εἰ δὲ διακόνισσα ἐστιν ἔχουσα νομίμους παῖδας, τὸ νόμιμον μέρος λαμβάνουσιν· εἰ δὲ ἐπὶ ἐνιαυτὸν μετὰ τὸ γνωσθῆναι τὸ μύσος, μὴ ἐκδικήσουσι τὰ πράγματα οἱ εὐαγεῖς οἴκοι, ὁ φίσκος αὐτὰ λαμβάνει· τοῦ ἀμελοῦντος αὐτὰ ἐκδικηθῆναι ἄρχοντος ἀποζωννυμένου καὶ εἰ λίτρας τοῖς προβάτοις προστιμωμένους· ἡ δὲ ρμτ᾽ νεκρά διαλεγομένη περὶ γυναικὸς ἀρπαγείσης, καὶ γαμηθείσης τῷ ἁρπάσαντι, φησί, τὴν τοιαυτὴν μὴ δύνασθαι λαβεῖν τὰ πράγματα αὐτοῦ, μήτε τῶν μετασχόντων τοῦ μύσους, ἀλλ᾽ οἱ γονεῖς αὐτῆς λαμβάνουσιν αὐτὰ, εἰ μὴ τῷ γάμῳ ἰδικῶς συνήνεσαν· εἰ γὰρ συνήνεσαν, εἰ μὴ περιεισι, φισκοῦνται τὰ τοιαῦτα πράγματα. γυναιξίν. Περὶ ἱερατικῶν συλλουομένων Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λ'. Α'. "Οτι οὐ δεῖ ἱερατικούς ἤ κληρικοὺς ἤ ἀσκητὰς ἐν βαλανείῳ μετὰ γυναικῶν ἀπολούεσθαι, μήτε όλως Χριστιανὸν ἢ λαϊκόν· αὕτη γὰρ πρώτη κατάγνωσις παρὰ τοῖς ἔθνεσιν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών οζ'. οζ'. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικούς, ἤ κληρικούς, ἤ ἄσκη τὰς, ἐν βαλανείῳ μετὰ γυναικῶν ἀπολούεσθαι, μηδὲ πάντα Χριστιανὸν ἢ λαϊκόν· αὕτη γὰρ πρώτη κατάDixit vero etiam constit. I, til. Novellarum,quod qui diaconissam constuprant, obnoxii sint gladio, eorumque facultates fiscus capiat.Novella 17,qu de mandatis præsidum disserit, interdicit, ne virginum raptoribus asyli termini serventur. Et constit. 2, ejusdem 512 ut. ait: Qui diaconissam, aut monastriam, aut aliam religiosum habitum gestantem mulierem rapiunt, corrumpunt, vel constuprant: quique illis sese associant, capitali supplicio afficiuntur,autres illorum injuria affectæ mulieris ecclesia aut monasterio per ceconomum, episcopum,præsides et cohortes vindicantur.Ipsa vero cum rebus suis in monasterium conjicitur ibidem caute asservanda. Plane si diaconissa sit, et legitimnos liberos habeat, [illi] legitimam partem capiunt. Quodsi intra anuum quam istiusmodi scelus innotuit, [ras] facullales venerabiles domus non vindicent: fiscus illas accipit. Quas si præses vindicare neglexerit, cingulo privatur,atque quinque libris [auri rebus principis] privatis (applicandis] multatur. Novella auten 141, quæ de muliere rapla,quæ raptori nupsit, disserit, istiusmodi mulieremn] res raptoris neque ex lege, neque ex ipsius testamento, nec item res] eorum qui sceleris socii fuerunt, capere posse: sed illas parentes ipsius, nisi specialiter matrimonio consenserint, percipere: et si consenserint, aut [non] supersint, easdem confiscari dicit. CAP. XXXI. - De sacri ordinis hominibus qui se cum mulieribus lavant. Concilii Laodiceni canon 30. 30. Quod non oportet eum qui est sacralus, vel clericus, vel excitator, in balneo cum mulieribus lavari, neque omnem penitus Christianum vel laicum. Hæc est enim prima apud gentes condemnatio. Concilii œcumenici vi canon 77. 77 Quod non oportet sacris initiatos, vel clericos, vel ascelas, id est, exercitatores seu monachos, lavari cum mulieribus, nec omnem Christia-

PHOTO PATRIARCHE CP. Dum 515 laicum. Hæc est enim prima condem- γνωσι; παρὰ τοῖς ἔθνεσιν· εἰ δέ τις ἐπὶ τούτῳ χωραnatio apud gentes. Si quis autem hac in re de- θείη, εἰ μὲν κληρικός εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, prehensus fuerit, si sit quidem clericus, lepona- αφοριζέσθω. tur; sin autem laicus, segregetur. r; Textus.Novella117,quæ de repudiis [tractat},facultatem merito dat, ut si præter voluntatein ejus cum viris se uxor lavet, ipsi repudium mittat, et matrimonium dissolval, ejusque lucretur dutem. CAP. XXXII. — De episcopis el clericis, qui transeunt ad laicum statum, aut dignitates civiles aut militiam. Apostolorum canon 83. 83 [82]. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus exercitui vacans, etc., ut pag. 747. Concilii Nicani canon 12. 12. Qui autem a gratia quidem avocali, etc.,ut pag. 731. Concilii Chalcedonensis canon 7. 7. Eos qui in clero semel crdinati sunt et itidem monachos, etc., ut pag. 731. Terius. Lib. 1, eod. tit.3, const. 37. Servi qui voluntate dominorum monachi funt, libertatem consequuntur. Αt si relicto monachi] exercitio ad alium statum transeant, in servitutem retrahuntur. Et constit. 52, ejusdem tit. Si quis cum clericus sit, armatam militiam obeat,aut [jam] depositus in militiain concedat, exauctoratur,confestim sum civitatis,aut alterius intra unam provinciam, si ipsius civilas mullos decuriones habet, decurio Gt. Quod si delitescat, ipsius bona decuriones involant, et semissem ex reditibus [jamn] constitulis aut emendis percipiunt: alier autem & 814 semnis præfectorum mensæ infertur. Idem etiam monacho, qui quomodocunque mililat, aut dignitatem assumit, aut forensem vitam sectatur, [obtinet.] Textus. Const.53, ejusdem tit.Non licet parentibus ut impediant quominus liberi volentes monachi aut clerici fiant: aut propter hoc solum illos] exhæredent.Sed si ipsi testamentum condant, necesse habent, ut illis quadrantem relinquant: sin autem, locus est ab inlestato. Quod si [illi] ecclesias aut monasteria relinquant, atque mundani fiant: omne ipsorum jus ad monasterium aut ecclesiam pertinet. Dicit vero etiam const. 1, tit. 1 Novellarum, quod sive presbyter, sive diaconus,aut hypodiaconus,aut lector clericalem habitum relin - quere, et ad aliud vitæ genus transire voluerit: vel cum bonis curia, vcl egenus cohortali conditioni ascribatur. Et const. 2 ejusdem lit. Nemno,inquit, ecclesiasticam] suam sortem deserens,niundanus efficitor. Alioqui dignitate, quæ forte ipsi obvenerit, aut militia privabitur, et suæ civitatis curiæ tradetur.Si servus sciente neque contradicente domino clericus factus fuerit: liber et ingenuus ft. At si dominus ignoraverit, atque intra annum fortunam comprobet,illum recipit. Quod si ila liber factus,ad mundanam vitam transeat,traditur domino in servitutem.Item, si, qui per moἩ περὶ ῥεπολίων Νεκρά ριζι, δίδωσιν ἄδειαν τῷ ἀνδρὸς τῆς αὐτοῦ γαμετής παρά γνώμην αὐτοῦ συλ λουομένης ἀνδράσι, στέλλειν αὐτῇ ῥεπούδιον, καὶ λύειν τὸν γάμον καὶ κερδαίνειν τῆς αὐτῆς προίκα. ΚΕΦΑΛ. ΑΒ΄. Περὶ ἐπισκόπων και κληρικών γινομένων λαϊκῶν ἢ ἀξιωματικών ή στρατευομέ νων. ᾿Αποστέλων κανών πγ. πγ'. Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, στρατεία σχολάζων, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας κανών ιβ'. ιβ'. Οἱ δὲ προσκληθέντες μὲν ἀπὸ τῆς χάριτος, Χ. Τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ζ'. ζ'. Τοὺς ἅπαξ ἐν κλήρῳ τεταγμένος ἢ καὶ μοναστάς, κ. τ. λ. Βιβλ. α' τοῦ κώδ., τίτ. γ', διάτ. λη', οἱ δοῦλοι γνώμῃ τῶν δεσποτών μονάζοντες ἐλευθεροῦνται· εἰ δὲ καταλιπόντες τὴν ἄσκησιν, εἰς ἑτέραν κατάστα σιν μετέλθωσιν, ἀναδουλοῦνται· καὶ διάτ. νβ' του αὐτοῦ τίτο, ὅτι ἐάν τις ὢν κληρικὸς ἐνόπλως στρα τεύσηται, ή καθαιρεθείς μετέλθῃ στρατείαν, ἀπου στρατεύεται, καὶ βουλευτής παραχρῆμα γίνεται τῆς ἰδίας πόλεως, ἢ ἑτέρας μέχρι μιᾶς ἐπαρχία:, ἐὰν ἡ πόλις αὐτοῦ πολλοὺς ἔχει βουλευτάς· εἰ δὲ λανθάνοι, ἐπιλαμβάνονται οἱ βουλευταὶ τῶν πραγμάτων αὐτοῦ, καὶ τὸ μὲν ἤμισυ ἐν προσόδῳ οὔσῃ ἢ ὠνουμένῃ λαμβάνουσι, τὸ δὲ ἥμισυ τῇ τραπέζῃ τῶν ὑπάρχων εἰσκομίζεται· τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ μοναχοῦ ὁπωσων στρατευομένου ἢ λαμβάνοντος ἀξίαν, ἢ τὸν ἐν δικα στηρίοις βίον μεταδιώκοντος. Διάτ. νγ' του αὐτοῦ τίτ., οὐκ ἔξεστι τοῖς γονεῦσι βουλομένους τοὺς παῖδας μονάσαι ἢ κληρωθήναι κωλύειν, οὔτε διὰ τοῦτο μόνον ἀποκληρονόμους ποιεῖν· ἀλλ᾽ εἰ μὲν τὰ καθ᾿ ἑαυτοὺς διατυποῦσιν, ἀνάγκην ἔχουσι τρεῖς ὀγκίας ἐἦν αὐτοῖς· εἰ δὲ μὴ διατυπώσουσι, χώρα τοῖς ἐξ ἀδιαθέτου. εἰ δὲ τὰς Ἐκκλησίας ἢ τὰ μοναστήρια καταλίπωσι, καὶ κοσμι κοὶ γένωνται, πάννα τα δίκαια αὐτῶν τῷ μοναστηρίῳ καὶ τῇ Ἐκκλησία διαφέρει· λέγει δὲ καί ἡ α' διάτ, του α' τίτ, τῶν Νεκρών, ὅτι εἴτε πρεσβύτερος, εἴτε διάκου vos, ἢ ὑποδιάκονος, ἡ ἀναγνώστης, ἀπολιπεῖν βου ληθῇ τὸ σχῆμα τοῦ κληρικοῦ, καὶ εἰς ἕτερον βίον μετελθεῖν, ἢ εἰς βουλευτήριον μετὰ τῆς οὐσίας, ἢ ἄπορος ὢν εἰς ταξεωτικὴν καταχθήσεται τύχην· καὶ ἡ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, φησί, μηδεὶς τὸν οἰκεῖον κλῆρον ἐῶν, γινέσθω κοσμικός, ἐπεὶ καὶ τῆς ὡς εἰκὸς προσούσης αὐτῷ ἀξίας ἢ στρατείας στερεῖται, καὶ τῇ βουλῇ τῆς ἰδίας πόλεως ἀποδίδοται· καὶ ἐὰν δοῦ λος εἰδότος καὶ μὴ ἀντιλέγοντος τοῦ δεσπότου κληρωθῇ, ἐλεύθερος καὶ εὐγενής γίνεται· ἀγνοῶν δὲ ὁ Δεσπότης, εἴσω ἑνὸς ἐνιαυτοῦ τὴν τύχην ἀποδει κνύς, λαμβάνει αὐτόν· ὁ δὲ οὕτως ἐλευθερούμενος, ἐὰν εἰς κοσμικὸν βίον μετέλθοι, παραδίδοται τῷ

δεσπότῃ αὐτοῦ εἰς δουλείαν· καὶ ὅτι ὁ διὰ τοῦ μου νάται ἐλευθερωθείς, ἐὰν κοσμικός γένηται, ἤ ἐν ἀγροῖς περιέρχηται, ἀποδίδοται τῇ ἰδίᾳ τύχῃ· καὶ ἡ ιγ' τοῦ αὐτοῦ τίτο διάτ. φησίν, ὅτι δούλος κατὰ τὴν ἐν αὐτῷ παρατήρησιν μονάσας, ἐὰν πειραθῇ τὸ μοναστήριον ἀπολιπεῖν, καὶ βίου ἑτέρου σχῆμα μετἐλθεῖν, ἔξεστι τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ τὴν τύχην ἀποδεικνύντι, ἕλκειν αὐτὸν καὶ εἰς οἰκέτας ὑπάγειν· λέγει δὲ καὶ ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, ὅτι ἐὰν μοναχός γένηται λαϊκός, γυμνοῦται τῆς στρατείας καὶ τῆς τιμῆς, καὶ διὰ τοῦ ἐπισκόπου, μεθ' ὧν ἐπεκτήσατο, εἰς μοναστήριον βάλλεται· εἰ δὲ πάλιν καταλίποι τὸ μοναστήριον, ὁ ἄρχων τῆς ἐπαρχίας ἐν ᾗ συνελήφθη, ἐνοῖ αὐτὸν τῇ ἐπιχωρίῳ τάξει. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τῶν συνεπισταμένων ἁμαρτάνουσι κληρικούς, καὶ μὴ φανερούντων. Βασιλείου κανών οπ'. τα'. Ὁ συνεγνωκώς ἑκάστῳ τῶν προειρημένων ἀμαρτημάτων, καὶ μὲ ὁμολογήσας, ἀλλ' ἐλεγχθείς, τοῦ τοσούτου χρόνου εἰς ὃν ὁ ἐργάτης τῶν κακῶν ἐπιτετίμηται, καὶ αὐτὸς ἔσται ἐν ἐπιτιμίῳ. Περὶ τῶν ὑποδεχομένων ή κρυπτόντων λῃστὰς, ἤ δυναμένων καὶ μὴ παραδιδόντων, ἡ ἑτέροις ἐγκλήμασιν ὑποκειμένων, διαλαμβάνει ὁ λθ' τίτ, τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ. καὶ ὁ ι5' τίτ.τοῦ μς' βιβλ. τῶν Διγ.πῆ μὲν αὐτοὺς ὑποβάλλοντες ταῖς κατ' ἐκείνων ἀρμοζούσαις τιμωρίαις, πῆ δὲ διαφόρους ποινὰς ἐπάγοντες· καὶ πῶς ἀποσπώνται οἱ ὑπεύθυνοι διάγοντες ἐν χωρίοις· ὁ δὲ συγγενῆ ἡ ἀγχιστές λῃστὴν φυλάξας καὶ διατών σας, μέσως πως τιμωρεῖται, ὡς δίγ. β' τοῦ 15' τίτ. τοῦ εἰρημένου του με βιβλ. δ ΚΕΦΑΛ. ΑΔ΄. - Περί του καθαιρεῖσθαι τοὺς κληρικοὺς διδόντας ἐγγύας. ᾿Αποστόλων κανών κ'. κ'. Κληρικὸς ἐγγύας διδούς, καθαιρείσθω. Ἡ κε' καὶ ἡ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ Κώδ. λέγουσι τοὺς κληρικούς δικαζομένους διδόναι ἐγγύας· ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν λέγει, π' τοὺς μὲν κληρικούς δικαζομένους, μὴ διδόναι ἐγὼ γυητήν, ἀλλ᾽ ὁμολογίαν ἐνυπήθηκαν ποιεῖν ἄνευ όρκου· τοὺς δὲ ἐπισκόπους δικαζομένους, μήτε ἐγγύας διδόναι, μήτε ποιεῖν ὁμολογίαν. καπηλείῳ ἢ πανδοχείμ. Περὶ κληρικῶν ἐσθιόντων ἐν ᾿Αποστόλων κανών νδ'. νδ'. Εἴ τις κληρικὸς ἐν καπηλείῳ φωραθείη ἐσθίων, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών κδ'. κδ'. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἀπὸ πρεσβυτέρων ἕως διακόνων, καὶ ἑξῆς. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μ'. Περὶ τοῦ μὴ καπηλεύεσθαι τους κληρικούς, εἰ μὴ ἐπιξενουμένους. μ'. "Ωστε τοὺς κληρικούς χάριν τοῦ τρώγειν ἢ πίσ νέιν, μὴ εἰσιέναι εἰς καπηλεῖα, εἰ μή γ᾽ ἂν ξενίας ἀνάγκῃ συνωθουμένους. 61 Conc. Afric. c. 7. TIT. IX, CAP. XXXII-XXXV. nachatum liber factus est, mundanus fat, aut in civitatibus vel in agris circumerret, sua fortuna restituitur. Εt const. 13, ejusdem lit. ait: Si servus serun lum observationem in illa [traditam] monachus factus, monasterium relinquere,aliamque vitæ rationem sectari tentaverit: 315 licebit domino, posteaquam fortunam comprobarit, ut ipsum trahat, et inter servos subjiciat. Sed et const. I, tit. 1 Novellarum dicit: Si nonachus laicus factos fuerit, denudatur militia: et cum iis quæ acquisiverit, per episcopum in monaste rium mittitur. Præses autem provinciæ in qua comprehensus fuerit, adjungit ipsum provinciall cohorti. CAP. XXXIII. - De consciis scelerum clericorum, neque revelantibus. Basilii canon 71. 71. Qui uniuscujusque prædictorum peccato - rum conscius est, nec confessus, sed convictus est, tanto tempore, quanto malorum auctor punitus est, ipse quoque punietur. Teatus. De iis qui fures, aliisve criminibus obnoxios, aut recipiunt,aut cccultant, aut cum pos sunt non tradunt, tractant tit. 39, lib. x cod. et tit. 16, lib. xLvit Digest. jam ipsos penis quæ contra illos competunt, subjicientes: jam diversas poenas inferentes. [Qui] etiam tractant,quomodo rei qui in ag is degunt, abstrahantur. Qui verɔ latronem cognatum aut propinquum custodit et conservat, nedio quodam modo punitur: ut dig. 2, dicti 16 tit. lib. XLVII [docet.] CAP. XXXIV. - Ut deponuntur clerici qui fideijussiones dederunt. Apostolorum canon 20. 20 [19]. Clericus fidejubens deponatur. 316 Textus. Const. 25 et 32, tit. 3, lib. I cod. clericos litig ntes filejussiones dare dicunt. Et constit. 2, tit. 1 Novellarum, clericos litigantes filejussorem non dare, sed confessionem pignoraticiam sine juramento facere: episcopos autem litigantes neque fidejussiones dare, neque confassionem facere dicit. CAP. XXXV. De clericis in pɔpina vel diversorio vescentibus. Apostolorum canon 54. 54 [33]. Si quis clericus in caupona comedens, etc., ut pag. 838. Concilii Laodiceni canon 24. 24. Quod non oppotet sacratos a presbyteris uaque ad diaconos, etc., ut pag. 553. Concilii Carthaginensis canon 40. Ut clerici tabernas, nisi in peregrinis, non ingrediantur. 40. Ut clerici edendi vel bibendi 61 causa labernas non ingrediantur, nisi peregrinationis necessitate compulsi [ms. compulsi sunt].

Concilii œcumenici vi canon 9. 9. Nulli licere clerico cauponariam habere tabernam, etc., ut pag. 750. Terius. Const. 14, tit: Novellarum ait, quod monachum in caupona conversantem castigari oporteat, in provinciis quidem a civitatum defensoribus, Constantinopoli vero a prætoriorum præfecto: et a 317 monasteriorum antistite expelli. Tunc etiam hanc legem ubique valere, eamque observandam præfectos atque præsides curare [debere]. Συνόδου οἰκουμενικης ἕκτης κανών θ'. θ'. Μηδενὶ ἐξεῖναι κληρικῷ καπηλικὸν ἔχειν έργα στήριον, κ. τ. λ. Η ιδ' διάτ. τοῦ π᾽ τίτ. τῶν Νεκρῶν φησίν, ὅτι, τὸν μοναχὸν ἀναστρεφόμενον ἐν καπηλείῳ δεῖ σωφρονίζεσθαι, ἐν μὲν ταῖς ἐπαρχίαις παρὰ τῶν ἐκε δίκων, ἐν δὲ Κωνσταντινουπόλει παρὰ τοῦ ἐπάρχου τῶν πραιτωρίων, ἐξωθούμενον τῶν μοναστηρίων παρὰ τῶν ἡγουμένων· πανταχοῦ δὲ κρατεῖ δ' νόμος· καὶ προνοοῦσι τῆς φυλακῆς αὐτοῦ οἱ ὕπαρχοι καὶ οἱ ἄρχοντες. CAP. XXXVI. - De clericis contumeliosis in ΚΕΦΑΛ. Α'. - Περί κληρικῶν ὑβριζόντων imperatorem, aut episcopum, aut magistratum, βασιλέα ἤ ἐπίσκοπον, ἤ ἄρχοντα, ἤ πρεσβύτε aut presbyterum. Apostolorum canones 55, 56, 84. 55 [54]. Si quis clericus episcopum contume-B lia afecerit, deponatur. Principi enim populi tui non maledices. 56 [35]. Si quis clericus presbyterum vel diaconum injuria affecerit, segregetur. 84 [33]. Quisquis regem, etc., ut pag. 739. De Photio synodi canon 3. 3. Si quis laicus divina ac regia contemnens mandata, tremendasque constitutiones et leges Ecclesia contemnens, propria auctoritate ausus fuerit episcopum verberare aut in carcerem conjicere, vel sine causa, vel Gcla causa, anathema esto. ρον, ᾿Αποστόλων κανών νε', 15', πδ'. νε'. Εἴ τις κληρικὸς ὑορίσει τὸν ἐπίσκοπον, καθώ αιρείσθω· ῎Αρχοντα γὰρ τοῦ λαοῦ σου οὐκ ἐρεῖς κακῶς. νς'. Εἴ τις κληρικός βρίσει πρεσβύτερον ἤ διάκο νον, ἀφοριζέσθω, πο. Ὅστις υβρίσει βασιλέα, κ. τ. Τῆς ἐπὶ Φωτίῳ συνόδου κανών γ'. γ'. Εἴ τις τῶν λαϊκῶν αὐθεντήσας, καὶ καταφρονήσ σας μὲν τῶν θείων καὶ βασιλικῶν προσταγμάτων, και ταγελάσας δὲ καὶ τῶν φρικτῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν τε καὶ νόμων, τολμήσειεν ἐπισκοπόν τινα τύψαι, ἤ φιλακίσαι, ἢ χωρὶς αἰτίας, ἢ καὶ συμπλασάμενος αἰτίαν, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστω. Textus.De clericis contumelia afficientibus civi- Ιδικῶς μὲν καὶ περὶ κληρικῶν ὑβριζόντων ὁ που lislex specialiter nihil tractat. Dicit autein in lib.x, λιτικός νόμος οὐ διαλαμβάνει· λέγει δὲ βιβλ. θ' τοῦ cod. tit. 7, constit. I, eaque unica,quod qui im- c κώδ., νίτ. ζ', διάτ. α' καὶ μόνη, ὅτι ὁ τὸν βασιλέα peratorem conviciis incesserit, non puniatur, ne- υβρίζων οὐ τιμωρεῖται, οὔτε τι σκληρὸν ἢ ταχύ que durum aliquid nec asperum sustineat. Aut ὑπομένει· ἤ γὰρ ἀπὸ κουφότητος εἶπε, καὶ περιenim [inquit] ex levitate dixit, et contemnitur: φρονεῖται· ἢ ἐξ ἀνοίας, καὶ ἐλεεῖται· ἡ ὡς ἀδικούaut ex insania,et miseratione dignus habetur: aut μενος, καὶ συγχωρεῖται· ἀναφέρεται δὲ τῷ βασιλεῖ tanquam injuriam passus, et condonatur. [Eam] καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς ποιότητος του προσώπου κρινετ autem [rem] ad imperatorem referri, eumque ex εἰ ὀφείλει συγχωρηθῆναι ἡ τιμωρηθῆναι· εἴρηται qualitate personæ judicare, veniane dignanola, aut γὰρ καὶ βιβλ. μη', τίτ. δ', δίγ. ζ', ὅτι οὐ χρὴ τοὺς vero punienda sit. Nam dicitur etiam lib. xLVIII, δικαστὰς ἀποκεχρῆσθαι τῇ βασιλικῇ τιμῇ, ἀλλὰ τὸ tit. 4, digest. 7, judices principalis (majestatis] ve- ἀληθὲς σκοπεῖν, καὶ εἰ δυνατὸν ἦν τὸ πρόσωπον neratione abuti non debere,sed veritatem spectare, ποιῆσαι, καὶ εἰ πρὸ τούτου ἐποίησε, καὶ εἰ ἐνεθυ an [videlicet] 518 persona (illa id facere potuerit, μήθη, καὶ εἰ ἔνηφεν· οὔτε γὰρ εὐχερῶς ὀφείλει et an ante fecerit, et an cogitaverit, et an sana τιμωρεῖσθαι ὁ φλύαρος· εἰ μὴ τοιοῦτον ἐστι τὸ mentis fuerit. Neque enim facile garrulum puniri ἁμάρτημα, ὅπερ ὁ νόμος ῥητῶς ἐξ ὁμοίου τιμωρεῖ debere nisi si tale delictum sit,quod ex certa lege, και ο τραχύτερον δὲ κατὰ στρατιωτῶν κινεῖται· aut ad exemplum puniatur. Acerbius autem in mi- η γενικῶς δὲ περὶ τῶν ὑβριζόντων ή τυπτόντων liles insurgi. Generaliter vero de iis qui contu- ποιούντων φάμεσα, καὶ τῶν εὑρισκόντων αὐτὰ καὶ melia afficiunt,vel verberant, vel famosos [libellos] ἀναγινωσκόντων, καὶ μὴ διαῤῥηγνύντων διαλαμβά conficiunt, vel legunt et non disrumpunt, tractat νει βιβλ. μζ', τίτ. ι', καὶ βιβλ. θ' τοῦ κώδ., τίς. λε liber xLvi, tit. x, 10; et lib.xx,cod tit. 35 et 36; et καὶ λς· καὶ Ἰνστιτυτίων δ' τίτ. δ', ἐν οἷς εἴρη, ναι, ότι Instit. [lib] iv, tit. 4, in quibus dicitur, quod [in- καὶ χρηματικῶς καὶ ἐγκληματικώς κινεῖται, καὶ ὅτι juriarum actio] tumn pecuniarie tum criminaliter δ περὶ ὕβρεως καταδικαζόμενος ἄτιμος γίνεται, κἂν moveatur. Et quod injuriarum damnatus infamis ἀλλότριον δούλον ὕβρισεν, ή φιλικῶς, ἡ ἐπὶ δόσει fiat; lamelsi servum alienum injuria affecerit,aut χρημάτων ἀπηλλάγη, ὡς βιβλ. γ', τίτ. β', δίγ. β', amice datis pecuniis de ea actione transegerit, καὶ ς· καὶ ὅτι τραχεῖα ὕβρις ἐστὶν ἡ γινομένη ἄρ uti lib. m, tit. 2, digest. 2 et 6 [raditur]. Et, χοντι ἡ ὑπάτῳ, καὶ ἱερεῖ καὶ ἀξιωματικῷ· καὶ ὅτι quod atrox injuria sit, quæ magistratui, consuli, εἴσω τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον κινεῖται· κεφαλικὴ δὲ sacerdoti, [alioqui vel honore prædito fi. Et quod τιμωρία ὥρισται κατὰ τῶν ποιούντων φάμοσα, καὶ

τῶν ἀναγινωσκόντων αὐτὰ, καὶ τὴν δύναμιν λεγόντων τισίν, ὡς βιβλ, θ' τίτ. λς'. illos legunt, quive vim eorum aliquibus lib. x, tit. 36 [docet.] ἢ φατρίας. TIT. IX, CAP. XXXVI-XXXIX. αὐτῶν intra annum duntaxat (hæc actio] moveatur.Cælerum in eos qui famosos [libellos] componunt,quive capitalis poena constituta est: quemadmodum dicunt, Περὶ τῶν ποιούντων συνωμοσίας Συνόδου Χαλκηδόνος κανών της. ιη'. Τὸ τῆς συνωμοσίας ἢ φατρία; ἔγκλημα, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγένης κανών νγ'. Ωστε τὰς διοικήσεις, εἰ μὴ κατὰ συναίνεσιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἐπίσκοπον ἕτερον μή δέχεσθαι. νγ'. Επιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Εν πολλαῖς συνόδοις ὥρισται συνεδρίῳ ἱερατικῷ, κ. τ. λ. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συνεπισκόπου ἡμῶν τῇ ἐξακολουθήσει, κ. τ. λ. Ονωράτως καὶ Οὐρανὸς ἐπίσκοποι εἶπον· Η μεγίστη πρόνοια τῆς ὑμετέρας αγιωσύνης, κ. τ. λ. Σύμπαντες ἐπίσκοποι εἶπον. - Αρέσκει, ἀρέσκει. Συνόδου οικουμενικῆς ἕκτης κανὼν λδ'. λδ· Καὶ τοῦτο δὲ τοῦ ἱερατικοῦ κανόνος σαφῶς δια γορεύοντος, ὡς τὸ τῆς συνωμοσίας ἢ φατρίας ἔγκλημα, καὶ παρὰ τῶν ἔξω νόμων πάντη κεκώλυται, πολλῷ δὴ μᾶλλον ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ τούτο γίνεσθαι ἀπαγορεύειν προσήκει, καὶ ἡμεῖς παραφυλάττειν σπουδάζομεν· ὥστε εἴ τινες κληρικοὶ ἢ μοναχοί. εὑρεθεῖεν, ή συνομνύμενοι, ἢ φατριάζοντες, ή και τασκευάς τυρεύοντες ἐπισκόπων, ἢ συγκληρικῶν, εκπιπτέτωσαν πάντη τοῦ οἰκείου βαθμοῦ. Καὶ ὁ πολιτικὸς νόμος τιμωρείται τὰς φατρίας καὶ τὰς συνωμοσίας, ὡς βιβλ, μη' τίτ. δ', δίγ. δ', καὶ τίτ. ιθ', δίγ. α' καὶ ις'. ΚΕΦΑΛ. ΛΗ'. — Ποῖα ἀμαρτήματα ἡ χειροθεσία λύει. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών θ'. θ'. Πρεσβύτερος ἐὰν προημαρτηκώς, κ. τ. λ. Περί μετανοίας, καὶ τίνες ἄδειαν ἔχουσι διδόναι τοῖς μετανοοῦσι καταλλαγῆν, καὶ ὅτι ἔξεστι τῷ ἱερεῖ μειοῦν καὶ αὔξειν τὰ ἐπιτίμια. ᾿Αποστόλων κανών νβ'. νβ' Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος τὸν ἐπιστρέ φοντα ἀπὸ ἁμαρτίας οὐ προσδέχεται, ἀλλὰ ἀποβάλλεται, καθαιρείσθω, ὅτι λυπεῖ Χριστὸν τὸν εἰπόντα· Χαρὰ γίνεται ἐν οὐρανῷ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι. Συνόδου Νικαίας κανών ια', ιβ'. ια΄. Περὶ τῶν παραβάντων χωρὶς ἀνάγκης, ἢ χωρίς ἀφαιρέσεως ὑπαρχόντων, ἡ χωρίς κινδύνου, ἡ τινος τοιούτου, ὃ γέγονεν ἐπὶ τῆς τυραννίδος Λικινίου, ἔδοξε τῇ συνόδῳ, εἰ καὶ ἀνάξιοι ἦσαν φιλανθρωπίας, ὅμως χρηστεύσασθαι εἰς αὐτούς· ὅσοι οὖν γνησίως μεταμελούνται, γ᾽ ἔτη ἐν ἀκροωμένοις ποιήσουσιν οἱ " CAP. XXXVII. - De conjurantibus et sodalitia facientibus. Concilii Chalcedonensis canon 18. 18. Conjurationis vel sodalitatis crimen, etc., ut pag. 730. Concilii Carthaginensis canon 53. Ut diœceses, nisi ex consensu episcopi proprii, episcopum non accipiant. 53. Epigonius episcopus dixit: Multis conciliis hoc statutum est a cœtu sacerdotali, etc., ut pag. 650. 519 Aurelius episcopus dixit: Fratres et consacerdotes nostri prosecutioni, etc., ut pag. 650. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Summa provisio sanctitatis tuæ, etc., ut pag. 684. Universi episcopi dixerunt: Placet, placet. Concilii (ecumenici vt canon 34. 34. Porro autem 69 cum et hoc canon sacerdotalis aperte edicat,quod conjurationis vel sodalitatis crimen etiam ab externis legibus vetitum, multo autem magis hoc fieri in Ecclesia prohibere oportet: nos quoque observare studemnus, ut si qui clerici aut monachi inventi sint vel conju - rantes, vel sodalitates ineuntes, yet adversus episcopos vel conclericos aliquid struentes, a proprio gradu omnino excidant. Textus Civilis etiam lex factiones atque conjurationes punit: quemadmodum lib. xLv, tit. 4, dig. 4, et tit. 19, digest. 1, et lib. xv1, [docent.] CAP. XXXVIII. - Quænam peccata per ordinationem solvantur. Concilii Neocaesariensis canoη 9. 9. Si presbyter qui corpore prius peccaverat,. etc., ut pag. 547. 320 CAP. XXXIX. - De pænitentia; et quinam habeant potestalem pœnitentes reconciliandi; et quod sacerdoti liceat ninuere vel augere panam canonicam. Apostolorum canon 52. 82 [31]. Siquis episcopus, presbyter vel diacomus eum qui a peccatis convertitur non recipit, sed ejicit, deponatur; quoniam Christum molestia Dafficit, qui dixit: Guudium est in cælò propter unum peccatorem pænitentiam agentem 63. Concilii Nicæni canones 11, 12. 11. De iis, qui sine necessitate 64, vel sine fa cultatum suarum ablatione,vel sine ullo periculo, vel aliquo ejusmodi, transgressi sunt, quod sub Licinii tyrannide factum est,synodo visum est, et si humanitati indigni sunt, clementia tamen et benignitate in eos uti. Quicunque ergo germane et 63 Conc. Calched. c. 18. 65 Luc. xv, 7, 66 Ancyr. 2 et 3; Syric. 3;

vere poenitentia dicuntur, tres annos inter audito- πιστοί, καὶ ἑπτὰ ἔτη ὑποπεσούνται· δύο δὲ ἔτη χωres exigent, ut fideles, et septem annis prosternen- ρίς προσφορᾶς κοινωνήσουσι τῷ λαῷ τῶν προσευχών tur supplices; duobus autem annis absque obla - tione erunt orationum cum populo participes. 12. Qui autem a gratia quidem evocati, etc.,ut pag. 731. Concilii Ancyrani canones, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. 1. Presbyteros, qui sacrificarunt, deinde contra reluctati sunt, etc., ut pag. 595. 2. Diaconos similiter, qui sacrificarunt, etc., ut pag. 755. 3. Eos qui fugientes comprehensi sunt, etc., ut pag. 758. 4. De iis qui vi sacrificarunt, et præterea ad idola pransi sunt, quicunque abducti, quidem, et latiore habitu accesserunt, et veste sumptuosiore usi sunt, et parati prandii, non agre id ferentes, participes fuerunt, visum est anno audire, tribus auten annis substerni ac supplices esse, 321 soli autem orationi duobus annis communicare, et tunc ad id quod est perfectum accedere. ιβ. Οἱ δὲ προσκληθέντες μὲν ὑπὸ τῆς χάριτος, Χ. Τ. 2. Συνόδου Αγκύρας κανών α', β', γ', δ', ε', 5, 5', η', θ'. α'. Πρεσβυτέρους τοὺς ἐπιθύσαντας, εἶτα ἀναπαλαί σαντας, κ. Τ. λ. β'. Διακόνους ὁμοίως θύσαντας, κ. τ. λ. γ'. Τοὺς φεύγοντας καὶ συλληφθέντας, κ. τ. λ. δ'. Περὶ τῶν πρὸς βίαν θυσάντων, ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ τῶν δειπνησάντων εἰς τὰ εἴδωλα, ὅσοι μὲν ἀπαγόμενοι καὶ σχήματι φαιδροτέρῳ ἀνῆλθον, καὶ ἐσθῆτι ἐχρήσαντο πολυτελεστέρα, καὶ μετέσχον τοῦ παρασκευασθέντος δείπνου ἀδιαφόρως, ἔδοξεν ἐνιαυτὸν ἀκροᾶσθαι, ὑποπετεῖν δὲ τρία ἔτη, εὐχῆς δὲ μόνης κοινωνῆσαι ἔτη δύο, καὶ τότε ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ τέλειον. 5. Quicunque autem cum veste lugubriac- ε'. Οσοι οὲ ἀνῆλθον μετὰ ἐσθῆτος πενθικῆς, καὶ cesserunt, et accumbentes comederunt,interea toto ἀναπεσόντες ἔφαγον, μεταξύ δι' ὅλης τῆς ἀνακλίσεως accubitus tempore lacrymas fundentes, si trien- δακρύοντες, εἰ ἐπλήρωσαν τὸν τῆς ὑποπτώσεως nale substrationis tempus impleverunt,sine obla- τριετή χρόνον, χωρὶς προσφοράς δεχθήτωσαν· εἰ δὲ tione recipientur.Si autem non comederunt, cum μὴ ἔριγον, δύο ὑπιπεσόντες ἔτη, τῷ τρίτῳ κοινωduobus annis supplices substralique fuerint, tertio νησάτωσαν χωρίς προσφορᾶς, ἵνα τὸ τέλειον τῇ anno communicent sine oblatione,ut id quod per- τετραετία λάβωσι τοὺς δὲ ἐπισκόπους ἐξουσίαν fectum est, triennio accipiant.Statuimus autem ut ἔχειν τὸν τρόπον τῆς ἐπιστροφῆς δοκιμάσαντας, φιλο episcopi, modo conversationis conversionis] exa c ανθρωπεύεσθαι ή πλείονα προστιθέναι χρόνον πρὸ minato, potestatem habeant vel utendi cleinentia, πάντων δὲ καὶ ὁ προέχων βίος καὶ ὁ μετὰ ταῦτα ἐξω vel plus temporis adjiciendi. Aute omnia autem εταζέσθω, καὶ οὕτως ἡ φιλανθρωπία ἐπιμετρείσθω. et præcedens vita, et quæ consecula est, examinetur, et sic eis clementia impertiatur. 6. De iis, qui supplicii minis,et bonorum abla- 5'. Περὶ τῶν ἀπειλῇ μόνον εἰξάντων κολάσεως, καὶ tionis, vel exterminationis tantum cesserunt, et ἀφαιρέσεως ὑπαρχόντων ή. μετοικίας, καὶ θυσάντων, sacrificaverunt,et ad praesens usque tempus peni- καὶ μέχρι τοῦ παρόντος καιρού με μετανοησάντων, tentiam non egerunt,nec conversi sunt; nunc au- μηδὲ ἐπιστρεψάντων, νῦν δὲ παρὰ τὸν καιρὸν τῆς lem circa tempus synodi processerunt, et conver- συνόδου προσελθόντων, καὶ εἰς διάνοιαν τῆς ἐπιστρο sionis cogitationem induerunt: visum est ad ma- φῆς γενομένων, ἔδοξε μέχρι τῆς μεγάλης ημέρας εἰς gnum usque diem eos ad auditionem admitti, et ἀκρόασιν δεχθῆναι, καὶ μετὰ τὴν μεγάλην ὑποπεσεῖν post magnum diem tribus annis esse supplices et τρία έτη, καὶ μετὰ ἄλλα δύο ἔτη κοινωνῆσαι χωρίς substerni, et post alios duos annos coinmunicare προσφορᾶς, καὶ οὕτως ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ τέλειον· ὥστε sine oblatione, et sic ad id quod perfectum est ve- τὴν πᾶσαν ἐξαετίαν πληρῶσαι· εἰ δέ τινες πρὸ τῆς nire, ut totum sexennium impleant: si qui autem p συνόδου ταύτης ἐδέχθησαν εἰς μετάνοιαν ἀπ' ἐκείνω ante hanc synodum ad penitentiam admissi sunt, του χρόνου λελογίσθαι αὐτοῖς τὴν ἀρχὴν τῆς ἐξαab illo tempore eis sexennium reputari. Sed si pe- ετίας· εἰ μέντοι κίνδυνος, καὶ θανάτου προσδοκία ἐκ riculum,mortisque exspectatio ex morbo, vel ali- νόσου ἡ ἄλλης τινὸς προφάσεως συμβαίη, τούτους qua alia occasione evenerit,ii sub definitione re- ἐπὶ ὄρῳ δεχθῆναι. cipiantur. 7. De iis qui in festo ethnico in loco gentilibus deputato, convivati sunt, et proprios cibos attulerunt,et comederunt: visum est,cum biennio sub strati fuerin', esse recipiendos. 392 An unumD' ζ'. Περὶ τῶν συνεστιαθέντων ἐν ἑορτῇ ἐθνικῇ, ἐν τόπῳ ἀφωρισμένῳ τοῖς ἐθνικοῖς, ἴδια βρώματα ἐπισ κομισαμένων καὶ φαγόντων, ἔδοξε διετίαν ὑποπεσόντας δεχθῆναι· τὸ δὲ εἰ χρὴ μετὰ τῆς προσφορᾶς, In codice Ecclesiæ Romanæ edito Moguntiæ hic canon Græcorum v, non sejungitur a quarto superiore.

SYNTAGMA CANONUM. ΤΙΤ. ΙΧ, CAP. ΧΧΧΙΧ. ἑκάστῳ τῶν ἐπισκόπων ἐξέστω δοκιμάσαι, καὶ τὸν ἄλλον βίον ἐφ' ἑκάστου ἐξετάσαι. η'. Οἱ δὲ δεύτερον καὶ τρίτον θύσαντες μετὰ βίας, τετραετίαν ὑποπεσέτωσαν, δύο δὲ ἔτη χωρίς προσφορᾶς κοινωνησάτωσαν, καὶ τῷ ἑβδόμῳ τελείως δεχθή - τωσαν. θ'. Οσοι δὲ μὴ μόνον ἀπέστησαν ἀλλὰ καὶ ἐπαν έστησαν καὶ ἠνάγκασαν ἀδελφούς, καὶ αἴτιοι ἐγένοντο τοῦ ἀναγκασθῆναι, οὗτοι ἔτη μὲν τρία τὸν τῆς ἀκροάσεως δεξάσθωσαν τόπον· ἐν δὲ ἄλλῃ ἐξαετίᾳ τὸν τῆς ὑποπτώσεως· ἄλλον δὲ ἐνιαυτὸν κοινωνησάτωσαν χωρὶς προσφορᾶς· (να τὴν δεκαετίαν πληρώσαντες, τοῦ τελείου μετάσχωσιν· ἐν μέντοι τούτῳ τῷ χρόνῳ, καὶ τὸν ἄλλον αὐτῶν ἐπιτηρεῖσθαι βίον. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών β'. β'. Γυνὴ ἐὰν γήμηται δύο ἀδελφοῖς, ἐξωθείσθω μέχρι θανάτου· πλὴν ἐν τῷ θανάτῳ διὰ φιλανθρωπίαν εἰποῦσα ὡς ὑγιάνησα λύσει τον γάμον, ἔξει τὴν μετάνοιαν· ἐὰν δὲ τελευτήσῃ ἡ γυνὴ ἐν τοιούτῳ γάμῳ οὖσα, ἤτοι ὁ ἀνὴρ, δυσχερής τῷ μείναντι ἡ μετάνοια. Συνόδου Λαοδικείας κανών β'. β'. Περὶ τοῦ τοὺς ἐξαμαρτάνοντας ἐν διαφόροις πταίσμασι, καὶ προσκαρτερούντας τῇ προσευχή της ἐξομολογήσεως καὶ μετανοίας, καὶ τὴν ἀποστροφήν τῶν κακῶν τελείαν ποιουμένους, κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ πταίσματος καιροῦ μετανοίας δοθέντος, τοὺς τοιούτους διὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ προσάγεσθαι τῇ κοινωνίς. Συνόδου Καρθαγέννης κανών 5', ζ', κζ', μγ', με'. *ώστε χρίσμα ἀπὸ πρεσβυτέρων μὴ γίνεσθαι. 5. Φουρτουνάτος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐν ταῖς προλαβούταις συνόδοις μεμνήμεθα usque ad ἀπὸ πάντων ἐπισκόπων ἐλέχθη· Πᾶσιν ἀρέσκει. Χρίσματος ποίης σις καὶ κορῶν καθιέρωσις, κ. τ. λ. Περὶ τῆς τῶν ἐν κινδύνῳ καθεστώτων καταλο λαγής. ζ. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Εάν τις ἐν κινδύνῳ καθεστώς, αἰτήσῃ ἑαυτὸν καταλλαγῆναι τοῖς ἱεροῖς θυσιαστηρίοις, τοῦ ἐπισκόπου ἀπόντος, ὀφείλει εἰκότως ὁ πρεσβύτερος ἐρωτῆσαι τὸν ἐπίσκοπον, καὶ οὕτως τὸν ἐν κινδύνω καταλλάξαι κατὰ τὴν ἐκείνου παραγγελίαν· τουτο δὲ τὸ πρᾶγμα ὀφείλομεν σωτηριώδει βουλῇ κυρώσαι • ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Αρέσκει ὅπερ ἡ ὑμετέρα αγιωσύνη ἀναγκαίως ἡμᾶς ὠφελῆσαι κατηξίωσεν. Πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι ἐπὶ βαρυτέρῳ ἁμαρτήματι ἐλεγχθέντες, χειροθεσίαν ὡς λαϊκοί μηδαμῶς ὑποδέξονται, κζ'. Ομοίως ἐβεβαιώθη ὡς ἐάν ποτε πρεσβύτεροι ἢ διάκονοι, ἐπι τινι βαρυτέρα ἁμαρτίᾳ ἐλεγθῶσι, τῇ ἀνάγκῃ αὐτοὺς τῆς λειτουργίας ἀποκινούσῃ, μὴ ἐπιτίθεσθαι αὐτοῖς χεῖρας ὡς μετανοοῦσιν, ἢ ὡς πιο 63 Carlag. v, c. 23. Genethlii sententiam Aurelius, et sic alii alio rum episcoporum e superioribus conciliis sentèntias synodo firmandas nomine suo proponere nunc quemque autem cum oblatione recipere oporteat, est episcoporum examinare, et aliam vitam in unoquoque inquirere. 8. Qui autem his vel ter sacrificarunt per vim, triennio substernantur, duobus autem annis sine oblatione communicent, et septimo perfecte suscipiantur. 9.Quicunque autem non solum desciverunt,sed etiam insurrexerunt, et fratres suos coegerunt, et causæ fuerunt ut cogerentur, ii annis quidem tribus auditionis locum suscipiant,sex substrationis, alio autem anno sine oblatione communicent, ut decennio expleto, ejus quod est perfectum, sint participes. Eorum autem in eo quoque tempore vitam examinare oportet. Concilii Neocæsariensis canon 2. 2. Femina si duobus fratribus nupserit, extrudatur usque ad mortem. Sed in morte, propter humanitatem, si dixerit, quod ubi convaluerit, solvet matrimonium, habebit penitentiam. Sed si mortua fuerit mulier exsistens, vel ejus maritus, in tali conjugio difficilis est pœnitentia. Concilii Laodiceni canon 2. 2. Eos qui in diversis delictis peccant, et in oratione confessioneque et penitentia fortiter perseverant, et se a malis perfecte convertunt, tempore penitentia eis pro delicti proportione dato, propter Dei miserationes et bonitatem, of ferri commuuioni. Concilii Carthaginensis canones 6, 7, 27, 43, 45. Ut chrisma a presbyteris non fiat. 6. Fortunatus episcopus dixit: In præteritis conciliis, etc. 525 usque ad: Ab universis episcopis dictum est: ()mnibus placet. Chrismatis confectio et puellarum consecratio, ete. ut pag. 562. De his qui in periculo positi reconciliantur. 7. Aurelius episcopus dixit: Si quisquam in periculo fuerit constitutus, et se reconciliari divinis altaribus petierit: si episcopus absens fuerit, debet utique presbyter consulere episcopum, et sic periclitantem ejus præcepto reconciliare: quam rem debemus salubri consilio roborare. Ab universis episcopis dictum est: Placet quod sanctitas vestra necessario nos instruere dignala est. Presbyteri et diaconi in graviore culpa convicti, manus impositionem tanquam laici nequaquam suscipiant. 27.Item confirmatum est 65, ut si quando presbyteri vel diaconi in aliqua graviori culpa convicti fuerint, qua eos a ministerio necesse sit removeri, non eis manus tanquam pœnitentibus laicis, impovidentur, MS: et se conciliare.»

+ natur; neque permittendam, ut rebaptizali ad στικοῖς, μηδὲ ἐπιτρέπεσθαι αὐτοῖς ὥστε ἀναβαπτι clericatus gradum promoveantur De pænitentibus. 43. Ut poenitentibus 66 secundum differentiam peccatorumn episcopi arbitrio penitentiæ tempora decernantur: et ut presbyter inconsulto episcopo non reconciliet penitentem, nisi absentia episcopi necessitate cogente. Cujuscunque autem 394 penitentis publicum et vulgatissimum crimen est, quo universam Ecclesiam commoverit, ante absidem manus ei imponantur. De agrotantibus qui prorsus respondere non possunt. 45. Ut ægrotantes, ut pag. 619. Concilii acumenici vi canon 102. ζομένους πρὸς τὸν τοῦ κλήρου βαθμὸν προκόπτειν. Περὶ τῶν μετανούντων. μγ'. "Ωστε τοῖς μετανοοῦσι κατὰ τὴν τῶν ἁμπρο τημάτων διαφορὰν τῇ τῶν ἐπισκόπων κρίσει τὰς μετανοίας ἐν καιρῷ ψηφίζεσθαι· πρεσαύτερος δὲ παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, μὴ καταλλάσσῃ μετανοοῦντα, εἰ μή γ᾽ ἂν ἀνάγκης συνωθούσης, ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ ἐπισκόπου· οὑτινοσδήποτε δὲ μετα νοοῦντος, εἰ πούολικὸν καὶ τεθρυλλημένον ἐπὶ τὸ ἔγκλημα τὸ σύμπασαν τὴν ἐκκλησίαν κινοῦν, πρὸ τῆς ἀψίδος τούτῳ ἡ χεὶρ ἐπιτεθῇ. Περὶ τῶν ἀσθενούντων, καὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀποκρίνεσθαι μὴ δυναμένων. με'. "Ωστε τοὺς ἀσθενοῦντας, κ, τ. λ. Συνόδου οίκουμενικῆς ἕκτης κανών β'. 103. Oportet autem eos 67, qui solvendi et li- ρθ'. Δεῖ δὲ τοὺς ἐξουσίαν λύειν καὶ δεσμεῖν παρὰ gandi potestatem a Deo accepere, peccati quali- Θεοῦ λαβόντας, σκοπεῖν τὴν τῆς ἁμαρτίας ποιότητα, tatem considerare, et ejus qui peccavit ad con- καὶ τὴν τοῦ ἡμαρτηκότος πρὸς ἐπιστροφὴν ἑτοιμα versionem promptum studium,et sic morbo con- σίαν, καὶ οὕτω κατάλληλον τὴν θεραπείαν προσάγειν venientem afferre medicinam: ne si in utroque τῷ ἀῤῥωστήματι· ἵνα μὴ τῇ ἀμετρία καθ᾿ ἑκάτερον immoderatione utatur, ab ejus,qui laborat,salute χρώμενος, ἀποσφαλείη πρὸς τὴν σωτηρίαν τοῦ κάτ excidat. Non enim simplex est morbus peccati, μνοντος· οὐ γὰρ ἁπλῆ τῆς ἁμαρτίας ἡ νόσος, ἀλλὰ sed varias et multiformis, et multas incommodi ποικίλος καὶ πολυειδὴς, καὶ πολλὰς τῆς βλάβης propagines germinans: ex quibus malum mullum παραφυάδας βλαστάνουσα, ἐξ ὧν τὸ κακὸν ἐπὶ πολὺ δικ diffunditur, et ulterius progreditur, donec viribus χεῖται καὶ πρόσω βαίνει, μέχρις ἂν σταίη τῇ δυνάμει medentis consistal. Quare qui medicinæ scien- τοῦ θεραπεύοντος· ὥστε τὸν τὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην tiam in spiritu profitetur, oportet eum primum ἐν πνεύματι ἐπιδεικνύμενον, πρότερον χρὴ τὴν τοῦ ejus qui peccavit, affectionem considerare et sive ημαρτηκότος διάθεσιν ἐπισκέπτεσθαι, καὶ εἴτε πρὸς vergit ad sanitatem, sive contra, propriis mori τὴν ὑγίειαν νεύει, ἢ τοὐναντίον διὰ τῶν οἰκείων bus provocat in se morbum, aspicere, quomodo, ejus quæ intercedit vitæ rationis conversionisque " curam gerat: et si artifici non reluctatur, et ulcus animæ auget per impositorum medicamentorum adjectionem; et sic misericordiam, prout dignus est, impertiri. Omnem enim rationen init Deus, isque cui pastoralis traditus est principatus, ut errantem ovem reducat; et ei, quod ost a serpente vulneratum, medeatur; et neque per desperationis præcipitia impellat, nec ad vitae dissolutionem, et contemptum frena relaset: sed una quidem 395 omnino ratione, sive per acriora et astringentia, sive per molliora et leniora medicamenta afectioni resistal, et ad ulceris obductionem animatur fructus penitentia examinans, et sapienter dispensans et gubernans hominem, qui ad superiorem illuminationem vocatur. Nos enim utraque scire oportet, et quæ sunt summi juris, et quæ sunt consuetudinis: in iis autem, qui extrema non admillant, sequi formam traditam, quemadmodum sanctus nos docet Basilius. Basilii canones 5, 34, 74, 75, 76, 82, 84. B. Hereticos in exitu poenitentiam agentes recipere oportet. Recipere autem, non sine judicio, 66 Conc. Afric. cap. 10. 67 Vid. cap. 7, conc. Ferrandus cap. 118, ex concil. Carthag. tit. 12. τρόπων προσκαλεῖται καθ᾿ ἑαυτοῦ τὸ ἀῤῥωστημα έφορᾷν, ὅπως τε τῆς ἐν τῷ μεταξὺ προνοεῖται ἀναστροφῆς, καὶ εἰ μὴ τῷ τεχνίτῃ ἀντιπαλαίει, καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἕλκος διὰ τῆς τῶν ἐπιτιθεμένων φαρμά κων αυξάνει προσαγωγῆς, καὶ οὕτω τὸν ἔλεον κατ᾿ ἀξίαν ἐπιμετρεῖν· πᾶς γὰρ λόγος Θεῷ καὶ τῷ τὴν ποιμαντικὴν ἐγχειρισθέντι ἡγεμονίαν, τὸ πλανώς μενον πρόβατον ἐπαναγαγεῖν, καὶ τὸ τρωθὲν ὑπὸ τοῦ όφεως ἐξιάσασθαι, καὶ μήτε κατὰ κρημνῶν ὠθῆται τῆς ἀπογνώσεως, μήτε τὸν χαλινὸν ἐνδοῦναι πρὸς τὴν βίου ἕλκυσιν τε καὶ καταφρόνησιν· ἀλλ' ἐνί γε τρόπῳ πάντως, εἴτε διὰ τῶν αὐστηροτέρων τε καὶ στυφόντων, εἴτε διὰ τῶν ἀπαλωτέρων τε καὶ πραοτές ρων φαρμάκων, κατὰ τοῦ πάθους, καὶ πρὸς συνούλωσιν τοῦ ἕλκους ἀνταγωνίσασθαι, τοὺς τῆς μετανοίας καρποὺς δοκιμάζοντι, καὶ οἰκονομοῦντι σοφῶς τὸν Ο πρὸς τὴν ἄνω λαμπροφορίαν καλούμενον ἄνθρωπον ἀμφότερα τοίνυν εἰδέναι ἡμᾶς χρή, καὶ τὰ τῆς ἀκρι βείας, καὶ τὰ τῆς συμπαθείας· ἔπεσθαι δὲ, ἐπὶ τῶν καταδεξαμένων τὴν ἀκρότητα παραδέξασθαι τῷ παραδοθέντι τύπῳ, καθὼς ὁ ἱερὸς ἡμᾶς ἐκδιδάσκει Β1σίλειος. Βασιλείου κανών ε', λδ', οδ', οσ', ος", πβ', πδ'. ε'. Τοὺς δὲ ἐπὶ ἐξόδῳ μετανοοῦντας τῶν αἱρετικῶν, δέχεσθαι χρή· δέχεσθαι δὲ δηλονότι οὐκ ἀκρίτως, Vormatien.; Basil. can. 74 et 84; Nyssen. 8. Absis, vel absida, sanctuarium est; vulgo chorum dicimus.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. IX, CAP. XXXIX. ἀλλὰ δοκιμάζοντας εἰ ἀληθινὴν ἐπιδείκνυνται τὴν sed examinantes an veram penitentiam ostenμετάνοιαν, καὶ εἰ τοὺς καρποὺς ἔχουσι μαρτυροῦντας dant, fructusque habeant, qui salutis studium τῇ προς τὸ σωθῆναι σπουδή. testificentur. λδ'. Τὰς μοιχευθείσας καὶ ἐξαγορευούσας δι' εὐλά βειαν, ἢ ὁπωσοῦν ἐλεγχομένας, δημοσιεύειν μὲν ἐκώλυσαν οἱ Πατέρες ἡμῶν, ἵνα μὴ θανάτου αἰτίαν παράσχωμεν ἐλεγχθείσαις· ἵστασθαι δὲ αὐτὰς ἄνευ κοινωνίας προσέταξαν, μέχρι τοῦ συμπληρούσθαι τὸν χρόνον τῆς μετανοίας. 34. Mulieres adulterio pollutas, et ob pielatem conftentes, aut quoquomodo convictas publicari Patres nostri noluerunt,ne causam mortis præbeamus convictis; consistere autem illas sine communione jusserunt, donec impleatur tempus penitentia. οδ. Εάν μέντοιγε ἕκαστος τῶν ἐν τοῖς προγεγραμ- 74. Quod si unusquisque eorum qui in prædicμένοις αμαρτήμασι γενομένων, σπουδαίος γένηται dictis peccatis fuere, poenitentiam agens, bonus ἐξομολογούμενος, ὁ πιστευθεὶς παρὰ τῆς τοῦ Θεοῦ evaserit, is cui a Dei benignitate ligandi atque φιλανθρωπίας λύειν καὶ δεσμεῖν, φιλανθρωπότερος: solvendi credita potestas, si clementior fat, γένοιτο, τὸ ὑπερβάλλον τῆς ἐξομολογήσεως ὁρῶν τοῦ perspecta illius qui peccavit penitentia magniἡμαρτηκότος, εἰς τὸ ἐλαττῶσαι τὸν χρόνον τῶν ἐπι- tudine, ad diminuendum penarum tempus, non τιμίων, οὐκ ἔσται καταγνώσεως ἄξιος. τῆς ἐν ταῖς erit dignus condemnatione, cum ea quæ est in Γραφαῖς ἱστορίας γνωριζούσης ἡμῖν, τοὺς μετὰ μεί- 5 Scripturis historia nos doceat, eos qui cum maζονος πόνου ἐξομολογουμένους, ταχέως τὴν τοῦ Θεοῦ jore labore penitentiam agunt, cito Dei miseriφιλανθρωπίαν καταλαμβάνειν. cordiam consequi. σε'. Ὁ ἀδελφῇ ἰδίᾳ ἐκ πατρὸς ἢ ἐκ μητρός συμμιανθείς, εἰς οἶκον προσευχῆς μὴ ἐπιτρεπέσθω παρεῖναι, ἕως ἂν ἀποστῇ τῆς παρανόμου καὶ ἀθεμίτου πράξεως· μετὰ δὲ τὸ ἐλθεῖν εἰς συναίσθησιν της φοβερᾶς ἁμαρτίας, τριετίαν προσκλαιέτω, τῇ θύρᾳ τῶν εὐκτηρίων οίκων παρεστηκώς, καὶ δεόμενος τοῦ λαοῦ εἰσιόντος ἐπὶ τὴν προσευχήν· ὥστε ἕκαστον μετὰ συμπαθείας ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκτενεῖς ποιεῖσθαι πρὸς Κύριον προσευχές· παρὰ δὲ τοῦτο, ἄλλην τριετίαν εἰς ἀκρόασιν μόνην παραδεχθήτω, καὶ ἀκούων τῶν Γραφών καὶ τῆς διδασκαλίας, ἐκβαλλέσθω καὶ μὴ καταξιούσθω προσευχῆς· ἔπειτα εἴπερ μετά δακρύων εξεζή τησεν αὐτὸν καὶ προσέπεσε τῷ Κυρίῳ μετὰ συντριμμοῦ καρδίας καὶ ταπεινώσεως ἰσχυρᾶς, διδόσθω αὐτῷ ἡ ὑπόπτωσις ἐν ἄλλοις τρισὶν ἔτεσι· καὶ οὕτως ἐπειδὰν τοὺς καρποὺς τῆς μετανοίας ἀξίους ἐπιδεί ζηται, τῷ δεκάτῳ ἔτει εἰς τὴν τῶν πιστῶν εὐχὴν δεχθήτω χωρίς προσφορᾶς· καὶ δύο ἔτη συστὰς εἰς τὴν εὐχὴν τοῖς πιστοῖς, οὕτως λοιπὸν καταξιούσθω τῆς τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνίας. ος. Ὁ αὐτὸς τύπος καὶ περὶ τῶν τὰς νύμφας έαυτῶν λαμβανόντων. πβ'. Καὶ περὶ τῶν ἐπιορκησάντων, εἰ μὲν ἐκ βίας καὶ ἀνάγκης παρέβησαν τοὺς ὅρκους, κουφοτέροις ὑπόκεινται τοῖς ἐπιτιμίοις, ὥστε μετὰ ἓξ ἔτη εἶναι αὐτοὺς δεκτούς· εἰ δὲ ἄνευ ἀναγκης προδόντες την ἑαυτῶν πίστιν, ἐν δυσὶν ἔτεσι προσκλαύσαντες, καὶ ἐν δυσὶν ἀκροασάμενοι, καὶ ἐν πέντε ἐν ὑποπτώσει ευξάμενοι, και ἐν δυσὶν ἄλλοις ἄνευ προσφορᾶς εἰς τὴν κοινωνίαν τῆς προσευχῆς παραδεχθέντες, οὕτω τελευταῖον ἀξιόλογον δηλαδὴ τὴν μετάνοιαν ἐπιδειξάμενοι, ἀποκατασταθήσονται εἰς τὴν κοινωνίαν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ. πδ'. Πάντα δὲ ταῦτα γράφομεν, ὥστε τοὺς καρποὺς δοκιμάζεσθαι τῆς μετανοίας· οὐ γὰρ πάντως τῷ χρόνῳ κρίνομεν τὰ τοιαῦτα, ἀλλὰ τῷ τρόπῳ τῆς μετανοίας προσέχομεν· ἐὰν δὲ δυσαποσπάστως έχωσι τῶν ἰδίων ἐθῶν, καὶ ταῖς ἡδοναῖς τῆς σαρκὸς μᾶλο λον δουλεύειν ἐθέλωσιν ἢ τῷ Κυρίῳ, καὶ τὴν κατὰ τὸ 75. Qui cum sua ex patre vel ex matre sorore pollutus est, in domum orationis ne permittatur accedere, donec 326 ab iniqua et nefaria actione desistat. Postquam autem in horrendi peccati sensum et animadversionem venerit, triennio fleat, stans propter fores domus orationis, et rogans populum ingredientem ad orationem, ut unusquisque misericorditer pro ipso intensas ad Dominum preces fundat. Postea autem alio triennio ad solam auditionem admittatur, et Scripturis doctrinaque auditis ejiciatur, nec dignus habeatur oratione. Deinde, si modo illam cum lacrymis exquisierit, et Domino cum cordis contritione et valida humiliatione supplex prociderit, detur ei substratio per alios tres annos. Et postquam pænitentiæ fructus dignos ostenderit, anno decimo in fidelium orationes suscipiatur sine oblatione: et ubi annis duobus una cum fidelibus steterit ad orationem, ita demum di gnus habeatur boni communione. 76. Eadem est ratio de iis quoque qui suas nurus accipiunt. 82. De iis etiam qui pejerarunt, si vi quidem atque necessitale juramenta transgressi sunt, penis levioribus subjiciuntur, sic ut post sex annos possint suscipi. Sin autem, vi non illata, fidem suam prodiderunt, ubi duobus annis feveDrint et duobus annis audierint, et per quinque oraverint in substratione, et per alios duos sine oblatione ad precationis communionem fuerint admissi, ita demum, digna videlicet penitentia ostensa, in corporis Christi communionem restituentur. 84.Hæc autem omnia scribimus, ut fructus probentur penitentia. Non enim omnino tempore 327 dijudicamus res ejusmodi, sed ad modum poenitentiæ attendimus.Quod si qui difficile aveldantur a propriis moribus,carnisque voluptatibus servire malint quam Domino, et vitam secundum

Evangelium instituere nolint, nulla est nobis Εὐαγγέλιον ζωὴν μὴ καταδέχωνται, οὐδεὶς ἡμῖν cum illis communis ratio. Nus enim in populo κοινὸς πρὸς αὐτοὺς λόγος· ἡμεῖς γὰρ ἐν λαῷ ἀπειθεῖ inobsequenti et contradicenti edocti sumus au- καὶ ἀντιλέγοντι δεδιδάγμεθα ἀκούειν, ὅτι Σώζων σώζε dire: Servans serva animum tuam 68. Ne igitur την σεαυτοῦ ψυχὴν· μὴ τοίνυν καταδεξώμεθα συνcommittamus, ut cum talibus pereamnus: sed απόλλυσθαι τοῖς τοιούτοις· ἀλλὰ φοβηθέντες τὸ βαρὺ grave judiciumn formidantes, et terribilem retri- κρίμα, καὶ τὴν φοβερὰν ἡμέραν τῆς ἀνταποδόσεως butionis Domini diem ob oculos habentes, ne ve- τοῦ Κυρίου πρὸ ὀφθαλμῶν λαβόντες, μὴ θελήσωμεν limus una cum alienis peccatis perire. Si enim ἁμαρτίαις ἀλλοτρίαις συναπόλλυσθαι εἰ γὰρ μὴ nos non erudierunt terribilia Domini, nec tales ἐπαίδευσεν ἡμᾶς τὰ φοβερὰ τοῦ Κυρίου, μηδὲ αἱ plagæ adduxerunt, ut nos a Domino propter nos- τηλικαῦται πληγαὶ εἰς αἴσθησιν ἡμᾶς ἤγαγον, ὅτι tram iniquitatem derelictos, Barbarorumque in διὰ τὴν ἀνομίαν ἡμῶν ἐγκατέλιπεν ἡμᾶς ὁ Κύριος, manus traditos sentiremus, et populum apud καὶ παρέδωκεν εἰς χεῖρας Βαρβάρων, καὶ ἀπήχθη hostes captivum abductum esse, ac dispersioni αἰχμαλωτος εἰς τοὺς πολεμίους ὁ λαὸς, καὶ παρεδόθη traditum, quia hæc audebant qui Christi nomen τῇ διασπορά, διότι ταῦτα ἐτόλμων οἱ τὸ ὄνομα τοῦ circumferunt: si non noverunt, neque intelle- Χριστοῦ περιφέροντες· εἰ μὴ ἔγνωσαν μηδὲ συνxerunt, propterea venisse in nos iram Dei; quæ ῆκαν, ὅτι διὰ ταῦτα ἦλθεν ἐφ᾽ ἡμᾶς ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ, res nobis cum his communis est? Sed tamen ob- τίς ἡμῖν κοινὸς πρὸς τούτους λόγος, ἀλλ᾽ ἢ διαμορ testari eos et noctu et interdiu, et publice et pri- τύρασθαι αὐτοῖς καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας και δημοσία vatim debemus; nos autem simul abripi eorum καὶ ἰδίᾳ ὀφείλομεν; συναπάγεσθαι δὲ αὐτῶν ταῖς improbitatibus, ne feramus, maxime quidem op- πονηρίαις μὴ καταδεχώμεθα, προσευχόμενοι μάλιστα tantes eos lucrifacere, et a maligni laqueo eripe - μὲν κερδῆσαι αὐτοὺς καὶ ἐξελέσθαι τῆς παγίδος τοῦ re; sed si hoc non possumus, stuleamus saltem πονηροῦ· ἐὰν δὲ τοῦτο μὴ δυνηθῶμεν σπουδάσωμεν animas nostras ab æterna condemnatione ser- τὰς γοῦν ἑαυτῶν ψυχὰς τῆς αἰωνίου κατακρίσεως περισώσασθαι. vare. Gregorii Nysseni canones 3, 4, 7, 8. Γρηγορίου Νύσσης κανών γ', δ', ζ', η'. γ. Τῶν δὲ δι᾽ ἐπιθυμίαν τε καὶ ἡδονὴν γινομένων αμαρτημάτων, τοιαύτη ἐστὶν ἢ διαίρεσις· τὸ μὲν γὰρ καλεῖται μοιχεία, τὸ δὲ πορνεία· τισὶ μὲν οὖν τῶν ἀκρισβεστέρων ἤρεσε, καὶ τὸ κατὰ πορνείαν πλημμέλημα, μοιχείαν εἶναι νομίζειν, διότι μία ἐστὶν ἡ νόμιμος συζυγία, καὶ γυναικὶ πρὸς ἄνδρα, καὶ ἀνδρὶ πρὸς γυναίκα· πᾶν οὖν τὸ μὴ νόμιμον, παρανομον πάντως, καὶ ὁ μὴ τὸ ἴδιον ἔχων, δηλαδὴ τὸ ἀλλότριον ἔχει· τῷ γὰρ ἀνθρώπῳ μία δέδοται παρὰ τοῦ Θεοῦ βοηθὸς, καὶ τῇ γυναικὶ μία εφήρμοσται κεφαλή - οὐκοῦν εἰ μὲν τις τὸ ἴδιον ἑαυτοῦ σκεύος, καθώς όνος μάζει ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, ἑαυτῷ κτήσαιτο, συγχωρεί ὁ νόμος τῆς φύσεως τήν δικαίαν χρῆσιν· εἰ δέ τις ἔξω τοῦ ἰδίου τραπείη, ἐν ἀλλοτρίῳ πάντως γενήσεται· ἀλλότριον δὲ ἑκάστῳ πᾶν τὸ μὴ ἴδιον, κἂν μὴ ὁμολογούμενον ἔχῃ τὸν κυριεύοντα· οὐκοῦν οὐ πόῤῥω τοῦ κατὰ τὴν μοιχείαν πλημμελήματος καὶ ἡ πορε νεία, τοῖς τὸν ἀκριβέστερον ἐξετάζουσι λογισμὸν ἐδείχθη, λεγούσης καὶ τῆς θείας Γραφῆς, ὅτι Μὴ πολὺς ἴσθι πρὸς ἀλλοτρίαν· πλὴν ἀλλ᾽ ἐπειδὰν τοῖς ἀσθενεστέροις ἐγένετό τις παρὰ τῶν Πατέρων συμε περιφορά, διεκρίθη τὸ πλημμέλημα τῇ γενική διαι ᾑρέσει ταύτῃ ὡς πορνείαν μὲν λέγεσθαι, τὴν χωρίς ἀδικίας ἑτέρου γινομένην τινὶ τῆς ἐπιθυμίας ἐκπλήρωσιν· μοιχείαν δὲ, τὴν ἐπιβουλήν τε καὶ ἀδικίαν τοῦ ἀλλοτρίου· ἐν ταύτῃ δὲ τὴν ζωοφθορίαν καὶ τὴν παιδεραστίαν εἶναι λογίζονται· διότι καὶ ταῦτα φύσ σεώς ἐστι μοιχεία· εἰς γὰρ τὸ ἀλλότριόν τε καὶ παρὰ φύσιν γίνεται ἡ ἀδικία· ταύτης τοίνυν τῆς διαιρέσεως καὶ ἐν τούτῳ τῷ εἴδει τῆς ἁμαρτίας γεγενημένης, καθολικὴ μέν ἐστι θεραπεία τὸ τῆς ἐμπαθούς λύσσης, τῆς περὶ τὰς τοιαύτας ἡδονὰς, καθαρὸν ἐκ μεταμε 3 [4] Eorum autem quæ ad cupiditatem et voluptatem fiunt peccatorumn, hæc est divisio: hoc enim vocatur adulterium,illud vero fornicatio. Ac nonnullis quidem eorum qui sunt subtiliores, placuit etiam fornicationis peccatum adulterium esse existimare, 528 quoniam una est legitima conjunctio – et mulieriscum viro,et viri cum muliere. Quidquid ergo non est legitimum,est omnino injustum et legi contrarium: et qui non habet proprium,habet onnino alienum. Homini enim una tantum data est auxiliatrix a Deo, et mulieri unum appositum est caput.Ergo si quis,quidem, proprium vas suum,ut divinus Apostolus nominat,possederit 69, ei lex naturæ justum usum concedit. Si quis autem extra proprium conversus fuerit, erit omnino in alieno: est autem unicuique alienum quidquid non est proprium, etiamsi id non confiteatur qui est dominus. Non longe ergo a peccato adulteriifornicatio,ab iis qui rem paulo accuratius examinant, suscepta est, cum dicat etiam Scriptura: Ne multus sis cum aliena 70;sed cum imbecillioribusindulgenter agen· dum censuerunt Patres, distinctum est peccatum bac generali divisione, quod fornicatio quidem dicatur cupiditatis seu libidinis expletio,quæ fit sine alia alicujus injuria; adulterium vero, insidiæ et injuria quæ alteri affertur. In eo autem et cum animalibus coitum et pædicatum esse existimant; quoniam hac sunt naturæ adulterium.In id enim quod est alienum,et quod est praeter naturam, fit injustitia.Cum hæc ergo divisio in hac etiam peccati specie fiat, universale est remedium, ut a concitata in hujusmodi voluptatis rabie,per penitentiam homo 63 Gen. XIX. 17. 69 1 Thessal. iv, 4. 70 Eccles. ΙΧ, 12.

TIT. IX, CAP. XXXIX. λείας γενέσθαι τὸν ἄνθρωπον· ἐπεὶ δὲ τῶν ἐν πορνείᾳ purus efficiatur; sed quia eorum qui in fornicatioμολυνθέντων, αδικία τις τῇ ἁμαρτία ταύτῃ οὐ κατ ne polluti sunt,injuria aliqua cum hoc peccato non ταμέμικται· διὰ τοῦτο διπλασίων ὡρίσθη τῆς ἐπι- commista est, propterea duplum conversionis temστροφῆς ὁ χρόνος τοῖς ἐν μοιχεία μιανθεῖσι καὶ ἐν pus iis prascriptum est qui in adulterio inquinati τοῖς ἀπηγορευμένοις κακοῖς, ζωοφθορία τε καὶ τῇ sunt; et in aliis itidem velitis malis, animalium κατὰ τοῦ ἄῤῥενος λύσσῃ· διπλασιάζεται γάρ, ὡς εἴ initu,et rabiein masculos.In iis enim, ut 529 dixi, πον, ἐπὶ τῶν τοιούτων ἡ ἁμαρτία, μία μὲν ἡ κατὰ peccatum duplicatur; unum quidem [in illicita et τὴν ἄθεσμον ἡδονὴν, ἑτέρα δὲ ἡ κατὰ τὴν τοῦ ἀλλο- nefaria voluptate; alterum autem quod injuria τρίου ἀδικίαν συνισταμένη· διαφορὰ δέ τίς ἐστιν ἐν quæ fit alteri, consistit.Est autem quædam diffeτῷ λόγῳ τῆς μετανοίας καὶ ἐπὶ τῶν καθ᾿ ἡδονὴν rentia in ratione penitentiæ in iis qui voluptate πλημμελούντων τοιαύτην· ὁ μὲν γὰρ ἀφ' ἑαυτοῦ πρὸς peccarunt, ejusmodi. Qui enim ex se ipso ad sua τὴν ἐξαγόρευσιν τῆς ἁμαρτίας ὁρμήσας, αὐτῷ τῷ proferenda peccata impulsus est,eo quod sua sponκαταδέξασθαι δι' οἰκείας ὁρμῆς γενέσθαι τῶν κρυ te occultorum accusator esse voluerit, ut qui jam φίων κατήγορος, ὡς ἤδη τῆς θεραπείας του πάθους affectioni medicinam adlibere ceperit, et signum ἀρξάμενος, καὶ σημεῖον τῆς πρὸς τὸ κρεῖττον μετα- mutationis in id quod est melius ostenderit, in miβολῆς ἐπιδειξάμενος, ἐν φιλανθρωποτέροις γίνεται η tioribus poenis versatur. Qui autem in malo depreτοῖς ἐπιτιμίοις· ὁ δὲ φωραθεὶς ἐπὶ τῷ κακῷ, ἢ διά hensus est, vel propter aliquam suspicionem vel τινος ὑποψίας, ἢ κατηγορίας ἀκουσίως ἐλεγχθεὶς, ἐν accusationem in gratiis convictus est, longius illi ἐπιτεταγμένῃ γίνεται τῇ ἐπιστροφῇ· ὥστε καθαρι- conversionis tempus datur, ut ipse perfecte purgaσθέντα δι' ἀκριβείας αὐτὸν, οὕτως ἐπὶ τὴν τῶν ἀγια- tus, sic ad sacramentorum communionem admittaσμάτων κοινωνίαν παραδεχθῆναι· ἔστι τοίνυν ὁ κα- tur.Estergo canon ejusmodi, ut qui in fornicatione νὼν τοιοῦτος, ὥστε τοὺς ἐν πορνείᾳ μολυνθέντας, ἐν polluti sunt, in tribus quidem annis ab oratione τρισὶ μὲν, τῆς ἀκροάσεως μετέχειν μόνης· ἐν ἄλλοις omnino expellautur; in tribus autem sint solius δὲ τρισὶν ἔτεσι μετὰ τῶν ἐν τῇ ἐπιστροφῇ ὑποπιπτόν- auditionis participes,in tribus autem aliis,cum iis των προσεύχεσθαι, καὶ τότε μετέχειν τῶν ἁγιασμά- qui in conversione substernuntur, precentur, et των· ἐπὶ δὲ τῶν σπουδαιότερον κεχρημένων τῇ ἐπι- tunc sint sacramentorum participes. In iis autem στροφῇ, καὶ τῷ βίῳ δεικνύντων τὴν πρὸς τὸ ἀγαθὸν qui diligentiori conversione usi fuerint, et vita,ad ἐπάνοδον, ἔξεστι τῷ οἰκονομοῦντι πρὸς τὸ συμφέρον id quod bonum est,reditum ostenderint, licet ei τῇ ἐκκλησιαστικῇ οἰκονομίᾳ συντεμεῖν τὸν χρόνων τῆς qui dispensat, pro ecclesiasticæ æconomis utilita ἀκροάσεως, καὶ τάχιον εἰς ἐπιστροφὴν ἀγαγεῖν· καὶ te, tempus auditionis, contrahere, et celerius ad πάλιν καὶ τοῦτον συντεμεῖν τὸν χρόνον, καὶ τάχιον conversionem deducere: et rursus hoc quoque ἀποδοῦναι τὴν κοινωνίαν, ὅπως ἂν τῇ ἑαυτοῦ δοκι- tempus contrahere, et celerius communionem μασίᾳ ἐγκρίνοι τὴν τοῦ θεραπευομένου κατάστασιν· reddere,ut sua probatione, ejus cui medela adhibeὥσπερ γὰρ τὸ τοῖς χοίροις βίπτειν τὸν μαργαρίτην tur,constitutionem dijudicet.Quemadmodun enim ἀπείρηται, οὕτως τὸ ἀποστερεῖν τοῦ τιμίου μαργαρί- porcis margaritas projicere est vetilum,ita et preτου τὸν ἤδη ἄνθρωπον διὰ τῆς καθαρότητός τε καὶ tiosa margarita privare eum qui jam per alienaἀπαθείας γενόμενον, τῶν ἀτόπων ἐστίν· ἡ δὲ κατὰ tionem a vitio et purgationem homo sit facius,abμοιχείαν ἤτοι κατὰ τὰ λοιπὰ εἴδη τῆς ἀκαθαρσίας surdum est. Quæ autem in adulterio et in reliquis γενομένη παρανομία, καθώς προείρηται, κατὰ πάντα immunditiæ generibus ft iniquitas, ut dictum est, ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι θεραπευθήσεται, ἐν ᾧ καὶ τὸ τῆς eodem 550 judicio punietur quo et fornicationis πορνείας ἄγος· τῷ δὲ χρόνῳ μόνῳ διπλασιάζεται scelus, sed tempore duplicabitur. In eo autem, παρατηρηθήσεται δὲ καὶ ἐπ' αὐτῷ ἡ τοῦ θεραπευομέ- ejus etiam cui medela adhibetur, affectio consi νου διάθεσις, ὃν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν τῷ μολυσμῷ τῆς derabitur, quo modo et in iis qui fornicationis πορνείας συνενεχθέντων· ὥστε ἢ θάττον ἢ βραδύτερον inquinamento illaqueati sunt, ut vel citius vel γενέσθαι αὐτοῖς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ μετουσίαν. tardius eis sit boni participatio. δ'. Λείπεται πρὸς τούτοις τὸ θυμοειδὲς τῆς ψυχῆς προθεῖναι εἰς ἐξέτασιν, ὅταν παρασφαλεῖσα της ἀγαθῆς τοῦ θυμοῦ χρήσεως, εἰς ἁμαρτίαν ἐκπέσῃ· πολλῶν δὲ ὄντων τῶν κατὰ θυμὸν εἰς ἀμαρτίαν ἐνεργουμένων, καὶ πάντων κακῶν, ἤρεσέ πως τοῖς Πατράσιν ἡμῶν, ἐν τοῖς ἄλλοις μὴ λίαν ἀκριβολογεῖσθαι, μηδὲ πολλῆς ἄξιον ἡγεῖσθαι σπουδῆς, τὸ θεραπεύειν πάντα τὰ ἐκ τοῦ θυμοῦ παραπτώματα· καίτοι γε τῆς Γραφῆς οὐ μόνον τὴν ψιλὴν ἀπαγορευούσης πληγήν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν λοιδορίαν ἢ βλασφημίαν, καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον ὁ θυμὸς ἀπεργάζεται μόνον δὲ τοῦ κατὰ τὸν φόνον ἄγους τὴν παραφυλακήν ἐποιήσαντο διὰ τῶν ἐπιτιμίων· διῄρηται δὲ τὸ τοιοῦτον κακὸν τῇ διαφορᾷ τοῦ ἑκουσίου τὸ καὶ PATROL. GR. CIV. 4[3]. Restat ad hæc ut irascentem animæ partem examinandam proponamus, quando lapsa a bono iræ usu in peccatum ceciderit. Cum autem mulla sint quæ per iram funt peccata et ornnis generis mala,placuit omnibus nostris Patribus in aliis quidem non nimium subtiliter agere,nec nimium in eo studii operaque ponere,ul omnia quæexira nascerentur delicta curarent; quamvis Scriptura non solum vulnus prohibeat,sed etiam omne convicium vel maledictum, et si quid aliud ejusmodi ita eficit; sed solam cædis cautionem suis penis introduxerunt. Dividitur autem hoc malum differentia voluntaria et involuntariæ; et est cædes quidem voluntaria,quæ præmeditate suscepta est ab eo qui

se ad hoc comparaverat ut hoc facinus perpetraret. ἀκουσίου· ἐν οἷς ἐκεύσιος μέν ἐστι φόνος, πρῶτον μὲν Deinde illud quoque in voluntariis existimatum ὁ ἐκ παρασκευῆς τετολμημένος τοῦ εἰς αὐτὸ τοῦτο est, quando quis in congressu verberans et verbe- εὐτρεπισμένου, ὅπως ἂν τὸ ἀγος ἐργάσηται· ἔπειτα δὲ ratus,manu plagam mortiferam intulerit. Qui enim κἀκεῖνος ἐν τοῖς ἑκουσίοις ἐνομίσθη, ὅταν τις ἐν συμira semel victus est, et animi appetitioni cedit,nihil πλοκῇ καὶ μάχῃ τύπτων τε καὶ τυπτόμενος, ἐνές χη eorum quæ malum possent amputare,eiin mentem κατά τίνος καιρίου τὴν διὰ τῆς χειρὸς πληγήν· ὁ γὰρ venit. Quare et illic quoque qui ex concertatione ἅπαξ τῷ θυμῷ κρατηθεὶς,καὶ τῇ ὁρμῇ τῆς ὀργῆς χαριprofectus est, cadis eventus, in factum volunta- ζόμενος, οὐδὲν ἂν παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους τῶν rium,non in casum confertur.Involuntariæ autem ἀνακόψαι τὸ κανὸν δυναμένων, ἐπὶ νοῦν λάβοι· ὥστε habent manifesta indicia, quando quis 851 alicui καὶ τὸ ἐκ τῆς συμπλοκῆς ἀποτέλεσμα του φόνου, εἰς alteri rei studium applicans, casu gravissimum ali- ἔργον προαιρέσεως καὶ οὐκ εἰς ἀποτυχίαν ἀνάγεται quod malum patraverit. In his ergo cædes quidem οἱ δὲ ἀκούσιοι φανερὰ ἔχουσι τὰ γνωρίσματα, ὅταν in triplex tempus extenditur iis qui per conversio- τις πρὸς ἕτερον τι τὴν σπουδήν ἔχων, ἐξ ἀποτυχίας nem voluntario facinori remedium afferunt.Terno- τι τῶν ἀνηκέστων δράσῃ· ἐπὶ τούτων τοίνυν, ὁ μὲν vem etiam sunt anni, novennario annorum numero φόνος εἰς τριπλασίονα χρόνον παρατείνεται τοῖς δι' in unoquoque gradu præfinito, ut in perfecta qui- ἐπιστροφῆς θεραπευομένοις τὸ ἑκούσιον ἄγος· τρὶς dem segregatione novem annorum tempore verse- ἐννέα γάρ εἰσιν ἐνιαυτοί, καθ᾽ ἕκαστον βαθμὸν τῆς tur ab Ecclesia prohibitus; alios autem tot annos ἐννάδος τῶν ἐτῶν ὁρισθείσης· ὥστε ἐν μὲν τῷ πανin auditione permaneat,sola doctorum et Scripta- τελεῖ ἀφορισμῷ, ἐνναετή χρόνον διαγενέσθαι άπειρα rarum auditione et conversatione cum populo di- γόμενον τῆς Ἐκκλησίας· ἄλλα δὲ τοσαῦτα ἔτη ἐν τῇ gnus habitus,in tertio autem novennario cum sub- ἀκροάσει παραμεῖναι, μόνης τῶν διδασκάλων καὶ stralis in conversione orans, ut perveniat ad com- τῆς τῶν Γραφῶν ἀκροάσεως, καὶ μετὰ τῆς τοῦ λαοῦ munionem sacramenti scilicet; et in eodem eadem συστάσεως ἀξιούμενον· ἐν δὲ τῇ τρίτῃ ἐννάδι μετὰ erit observatio ab eo qui Ecclesiam administrat, et τῶν ὁποπιπτόντων ἐν ἐπιστροφῆ προσευχόμενον, pro ratione conversionis illi quoque penæ exten- οὕτως ἐλθεῖν ἐπὶ τὴν μετουσίαν τοῦ ἁγιάσματος· sio rescindetur, ut pro novem annis in unoquoque δηλαδὴ καὶ ἐπὶ τοῦ τοιούτου ἡ αὐτὴ παρατήρησις gradu, vel octo,vel septem, vel quinque solum anni ἔσται παρὰ τοῦ οἰκονομοῦντος τὴν ᾿Εκκλησίαν· καὶ fant, si poenitentiæ magnitudo tempus vincat, et πρὸς λόγον τῆς ἐπιστροφῆς, συντμηθήσεται αὐτῷ superet correctionis studio eos qui in longo tem- καὶ ἡ τοῦ ἐπιτιμίου παράτασις· ὥστε ἀντὶ ἐννέπ pore praestituto susceptas a se maculas segniter Ιτῶν ἐφ᾽ ἑκάστῳ βαθμῷ, ὀκτὼ ἢ ἑπτὰ, ἢ ἐξ, ἢ eluunt. Involuntarium autem venia quidem di- πέντε μόνα γενέσθαι, εἴπερ τὸ μεγέθος τῆς ἐπισ gnum, sed non laudabile judicatum est. Hoc autem " στροφῆς νικη τὸν χρόνον, καὶ ὑπερβάλλοιτο τῇ dixi, ut sit apertum, quod etiam si quis involuntarie σπουδῇ τῆς διορθώσεως τοὺς ἐν τῇ μακρά προθε fuerit in scelere homicidii: eum tanquam jam pro- σμίᾳ ῥαθυμότερον ἑαυτοὺς ἀπὸ τῆς κηλίδος καθαί fanum,piaculum redditum, a sacerdotali gratia eji- ροντας· τὸ δὲ ἀκούσιον, συγγνωστὸν μὲν, οὐ μὴν ἐππιciendum pronuntiavit canon. Quantum autem est νετὸν ἐκρίθη· τοῦτο δὲ εἶπον, ὥστε δῆλον γενέσθαι ὅτι expiationis tempus ob simplicem fornicationem, κἂν ἀκουσίως τις γένηται ἐν τῷ τοῦ φόνου μιάσματι, tantum etiam recte habere existimatum est in iis ὡς ἤδη βέβηλον αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ἄγους γενόμενον, qui cadem involuntariam fecissent; scilicet, in iis Απόβλητον ἱερατικῆς χάριτος ὁ κανὼν ἀπεφήνατο quoque, penitentis voluntate examinata; ut si sit ὅσος δὲ ἐστιν ἐπὶ τῇ ψιλῇ πορνείᾳ τοῦ καθαρσίου δ fde quidem digna conversio, non servetur anno- χρόνος τοσοῦτος καὶ ἐπὶ τῶν ἀκουσίως πεφονευκόruni numerus; sed temporis prolixitate resecata, των ἐδοκιμάσθη καλῶς ἔχειν· δηλαδὴ καὶ ἐν τούτῳ ad 339 Ecclesia restitutionem et boni participa- τῆς προαιρέσεως τοῦ μετανοοῦντος δοκιμαζομένης, tionem compendio reducatur. ὥστε ἀξιόπιστος γένοιτο ἡ ἐπιστροφή, μὴ πάντως παραφυλαχθῆναι τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐτῶν, ἀλλὰ διὰ συντομίας ἀγαγεῖν αὐτὸν εἰς τὴν τῆς Ἐκκλησίας αποκατάσ στασιν, καὶ εἰς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ μετουσίαν. 7.Sepulcrorum autem effossio, ipsa quoque divi-D ditur in id quod veniam meretur, et id quod nonmeretur. Si enim quis mortuorum parcens facullatibus et tectum corpus intactum relinquens, ut nec soli ostendatur turpitudo corporis; ladidibus aliquot ex iis qui ante sepulcrum projecti sunt,ad aliquod opus construendum usus est; ne hoc quidem est laudabile; sed ut esset dignum venia,efecit consuetudo, quando ut aliquid melius et reipublica utilius materia traducta sit. Sed carnis in terram redacta pulverem perscrulari, et ossa movere; spe aliquem ex defossis lucrifaciendiornatum,in eodem judicio condemnatum est, quo simplex fornicatio, ζ'. Ἡ δὲ τυμβωρυχία καὶ αὕτη διήρηται εἰς τὸ συγγνωστόν τε καὶ ἀσύγγνωστον· εἰ μὲν γάρ τις τῆς ὁσίας φειδόμενος, καὶ ἄσυλον ἀφεὶς τὸ κεκρυμμένον σῶμα, ὡς μὴ ἀναδειχθῆναι ἡλιῳ τὴν ἄσχη μοσύνην τῆς φύσεως, λίθοις τισὶ τῶν τῷ τάφῳ προδεβλημένων συγχρήσαιτο, εἰς ἔργου τινὸς κατασκευὴν, ἐπαινετὸν μὲν οὐδὲ τοῦτο ἐστι, πλὴν ἀλλὰ συγγνωστὸν ἐποίησεν ἡ συνήθεια, ὅταν εἰς προτιμό τερόν τι καὶ κοινωφελέστερον ἡ τῆς ὕλης μετάθεσις γίνηται· τὸ δὲ διερευνᾶσθαι τὴν κόνιν ἀπὸ της για θείσης σαρκὸς, καὶ ἀνακινεῖν τὰ ὀστᾷ, ἐλπίδι του κόσμον τινὰ τῶν συγκατορυχθέντων κερδᾶναι, τοῦτο τῷ αὐτῷ κρίματι κατεδικάσθη, ᾧ καὶ ἡ ψιλὴ πορτ

YNTAG νεία, καθὼς ἐν τῷ προλαβόντι διήρηται λόγῳ· ἐπισκοποῦντος δηλαδὴ τοῦ οἰκονόμου, ἐξ αὐτοῦ τοῦ βίου τὴν ἰατρείαν τοῦ θεραπευομένου, ὥστε συντεμεῖν τὴν ἐκ τῶν κανόνων ὁρισθεῖσαν τοῦ ἐπιτιμίου προθεσμίαν. TIT. IX, CAP. ΧΧΧΙΧ. queinadmodum in præcedente oratione divisio facta est; considerante scilicet economo seu dispensatore, ex ipsa vita ejus, cui melela adhibetur, medicinam, ut spatium a canonibus præstitutum possit contrahere. η'. 'Η δὲ ἱεροσυλία παρὰ μὲν τῇ ἀρχαία Γραφῇ 8. Sacrilegium autem in antiqua quidem Scriοὐδὲν ἐνομίσθη τῆς φονικῆς κατακρίσεως ἀνεκτοτέ- plura,ne cædis quidem condemnatione visum est ρα· ὁμοίως γὰρ ὅτε ἐπὶ φόνῳ ἀλούς, καὶ τὰ ἀνατε- tolerabilius. Similiter enimn,et qui cædis convictus θέντα τῷ Θεῷ ὑφελόμενος, τὴν διὰ τῶν λίθων erat, et qui res Deo dedicatas abstulerat, lapidatioτιμωρίαν ὑπεῖχον· ἐπὶ δὲ τῆς ἐκκλησιαστικῆς συν- nis supplicium subibat. In ecclesiastica autem conηθείας οὐκ οἶδ' ὅπως συγκατάβασίς τις ἐγένετο καὶ suetudine, de penæ gravitate nescio quomodo aliσυμπεριφορά, ὥστε ἀνεκτότερον νομισθῆναι τὸ τῆς quid detractum,et eo lenitatis descensum est, ut τοιαύτης νόσου καθάρσιον· ἐν ἐλάττονι γὰρ χρόνῳ illius morbi existimaretur tolerabilius piaculum;in παρὰ τὴν μοιχείαν, τοῖς τοιούτοις τὸ ἐπιτίμιον δι- minori enim tempore quam adulterium,iia Patrum ετάξατο ἡ τῶν Πατέρων παράδοσις • πανταχοῦ δὲ ἐν traditione ponam susceperunt. Ubique autem hoc πλημμελήματος εἴδει τοῦτο καθορᾷν προσήκει πρὸ β in supplicii genere ante omnia videndum est,quaπάντων, οἷς ἐστὶν ἡ τοῦ θεραπευομένου διάθεσις, μή lis sit ejus cui adhibetur affectio; et non existinare τὸν χρόνον οἴεσθαι πρὸς θεραπείαν ἀρκεῖν· τίς γάρ tempus ad medelam sufficere (quænam enim fuerit ἂν ἐκ τοῦ χρόνου ἴασις γένοιτο; ἀλλὰ τὴν προαίρεσιν ex tempore medicina?), sed ejus, qui sibi per τοῦ ἑαυτὸν διὰ τῆς ἐπιστροφῆς θεραπεύοντος. conversionem medetur, animum et institutum. Ταῦτά σοι, ὦ ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, κατὰ σπουδήν πολλὴν ἐκ τῶν προχείρων συνθέντες, διὰ τὸ δεῖν τοῖς τῶν ἀδελφῶν ἐπιτάγμασι πείθεσθαι, κατὰ σπουδὴν ἀπεστείλαμεν· σὺ δὲ τὰς συνήθεις ὑπὲρ ἡμῶν εὐχὰς τῷ Θεῷ προσάγων μὴ διαλείπῃς ' χρεωστεῖς γὰρ, ὡς εὐγνώμων υἱὸς, τὸ κατὰ Θεόν σε γεννήσαντι τὴν διὰ τῶν προσευχῶν γηρωκομίαν· κατὰ τὴν ἐντολὴν τὴν κελεύουσαν τιμᾶν τοὺς γονέας, ἵνα εὖ σοι γένηται, καὶ ἔσῃ μακροχρίνιος ἐπὶ τῆς γῆς· δῆλον δὲ ὅτι ὡς σύμβολον ἱερατικὸν δέξῃ τὸ γράμμα, καὶ οὐκ ἀτιμάσεις τὸ ξένιον και σμικρό τατον τῆς σῆς μεγαλοφυΐας κ. 333 Hæc tibi, o homo Dei, ex iis quæ erant ad manum studiose composita,quod oporteat fratrum mandatis parere,studiose misimus. Tu vero consuelas pro nobis preces Deo offerre ne intermit tas. Debes enim ut gratus filius, ei qui te secundum Deum genuit, in senectute per tuas orationes alimentum, convenienter præcepto quod jubet honorare parentes, ut tibi bene sit,et sis longavus super terram 71.Clarum est autem quod ut symbolum sacerdotale, litteras accipies, munusque hospitale non contemnes, etiamsi sit minus quam pro summa tui ingenii bonitate. Ἡ γ' διστ. τοῦ ζ' τίτ, τοῦ α' κώδ, ἀνεῖλες τὴν μετ Textus. Constit. 3, tit. 7, lib. 1, cod. sustuli τάνοιαν τῷ ἐξ ὀρθοδόξων εἰς αἱρετικοὺς ἀποστάντι pœnitentium orthodoxorum ad hæreticos dificienἡ δὲ λζ' νεαρά, ἡ περὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ᾿Αφρικής tium. Novella autem 37, quæ de Africanis Eccleδιαλεγομένη, καὶ τοῖς τοιούτοις καιρὸν δέδωκε μετα- siis disserit, talibus penitentiae tempus dedit. νοίας· ἡ δὲ λδ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλ. καὶ ἡ β' Constit. porro 34, tit. 4, lib. 1, cod. et const. 2, διάτ. τοῦ α' τίτο τῶν Νεαρῶν, ἄδειαν τῷ ἐπισκόπῳ tit. 1, Novellarum, episcopo videnti poenitentiam δέδωχε, θεωροῦντι μετάνοιαν τοῦ κυβεύσαντος κλη- clerici qui alea lusit, aut spectaculis [se] immiρικοῦ, ἢ θέαις παρεμβαλόντος, μειοῦν τὸ ἐπιτίμιον, scuit, potestatem facit, ut ponam minuat, et anteκαὶ πρὸ συμπληρώσεως τοῦ ὁρισθέντος χρόνου ἀπο- quam statutum tempus completum sit, ipsum saκαθιστῶν αὐτὸν τῇ θείᾳ λειτουργίᾳ τοῦτο δὲ περὶ cro ministerio restitual. Verum hoc in episcopis ἐπισκόπων ἰδικόν ἐστιν· οἱ γὰρ πολιτικῶς δικάζοντες speciale est. Nam civiles judices facultatem haἄδειαν ἔχουσι, τὴν ἀρχὴν ψηφιζόμενοι, αὔξειν καὶ bent,ut in ipsa sententia ponam tum augeant, tum μειοῦν τὴν ποινήν· ὥστε μέν τοι ἐπὶ ἑκατέρου μὴ minuant: ut tamen in utroque [modo] rationem παρεξιέναι την συμμετρίαν, ὡς βιβ. μη' τίτ. θ', non excedant: quemadmodum lib.xLvi, tit. 19, διατ. ιβ', ιγ'· εἰ καὶ τὰ μάλιστα εἴρηναι βιβλ. τῷ dig. 12 [traditur], tametsi ejusdem lib., tit. 16, αὐτῷ τίτ 5', διάτ. α', καὶ βιβλ. ν', τίτ. α', διάτ. ιε', dig. 4, et lib. L, tit.1, digest. 15, [vel] maxime diὅτι ἡ τοῦ φάκτου ζήτησις, ἐπιτέτραπται τῷ δικαστῇ, catur, quod judici facti quæstio, non autem legis οὐ μὴν ἡ τοῦ νόμου ἐπεξέλευσις· ὅμως μέν τοι persecutio commissa sit. Certe quidem qui judiψηφισάμενος, οὐκέτι δύναται τὴν ψῆφον ἀνατρέπειν· cavit, sententiam evertere non potest. Dicitur εἴρηται γὰρ βιβλ. ζ' τοῦ κώδ. τίτ. ν', διάτ. α', ὅτι namque lib. vii, cod. tit. 30, constit. 1, quod neοὔτε τὴν ἰδίαν ψῆφον, οὔτε τὴν τοῦ διαλεχθέντος δύ- que suan neque decessoris sui sententiam quisναταί τις ἀνατρέπειν· καὶ βιβλ. θ' τίτ. μζ' διάτ. ιε', quam rescindere possit. Et lib. ix, tit. 47, 554 ὅτι ὁ ἄρχων τὴν παρ' αὐτοῦ ἀνατρέπειν οὐ δύναται const. 15, quod præsidi poenam sua dictam senὁρισθεῖσαν ποινήν. tentia revocare non liceat, Ἐν δὲ τῷ με διατάγ. τοῦ α' τίτ, τοῦ μβ' βιβλ. 71 Exod. xx, 12; Deut. v, 16; Mallh. xv, 4. ν, Textus. In digest. 45, tit. 1, lib. XLII, pœnam

sententia dictam, sine principali auctoritate neque ampliari neque minui posse dicitur. Et lib. ILvu, tit. 18, dig. 1, ait: Si servus melu all dominum revertendi crimen aliquod in se confin. gal, et post condemnationem eo de consciis quæsito, veritas appareat: liberatur pena, eaque conditione ne ad dominum revertatu a cohorte divenditur, et pretium domino dalur. Judex autem qui aliquem damnavit tanquam sontem, liber rare insontem compertum non potest. Neque enim quisquam sententiam suam revocat,etiamsi pecuniaria sit. In criminibus igitur de eo ad principem referre [judicem] oportet. Εt digest. 9 et 27. tit. 19, ejusdem lib. Decurio neque in metallum, neque in opus metalli damnatur, nec furcæ subjicitur, neque exuritur. Sed tametsi g tale quidpiam judicatum sit, liberatur: non [quidem] per judicem, sed per principem, qui [eam rem] edoctus ponam aut permutal, aut remittit, et præsides sententias suas non rescindunt. Se tamen in se quis mentitus, aut ob defectum testificationum condemnatus fuerit, et postmodum probationes quæ ipsum juvent inveniantur, princeps aut liberat eum aut pcnam minuit. Textus. [Atque] hæc [quidem] de perfectis sententiis dicta sint. Siquidem quæ judex in parte [aliqua judicii] interlocutus fuerit, ea prorsus tollere et immutare potest: quemadmodum lib. xLII, tit. 1, digest. 14, et lib. 17, tit. 8, digest. 19, 20. [traditur. Et merito [quidem]. Nam qui interlo-C cutus est, manet judex: qui vero sententiam dixit, in eadem [illa] re judex esse desiit: ut lib. XLII, tit. 1, dig. 55 [docetur]. φησίν, ὅτι τὴν ψηφισθείσαν σκηνήν αὔξειν ἢ μειοῦν ὁ ἄρχων χωρίς βασιλικῆς αὐθεντίας οὐ δύναται· καὶ βιβλ. μη', τίτ. της, διάτ. τ' φησίν, ὅτι ἐὰν δοῦλος φοβούμενος πρὸς τὸν Δεσπότην ὑποστρέψαι, εἴπῃ καθ᾿ ἑαυτοῦ πλαστῶς, καὶ μετὰ καταδίκην ἐρωωμένου αὐτοῦ περὶ τῶν συνιστόρων, φανῇ ἡ ἀλήθεια ἐλευθεροῦται τῆς ποινῆς, καὶ διὰ τῆς τάξεως πιπρά σκεται, ἐφ᾽ ᾧ μὴ ὑποστρέψαι πρὸς τὸν Δεσπότην, καὶ τὸ τίμημα τῷ Δεσπότῃ δίδοται· αὐτὸς δὲ ὁ καταδικάσας ὡς αἴτιόν τινα, οὐ δύναται ἐλευθεροῦν ἀναίτιον εὑρισκόμενον· οὔτε γάρ τις τὴν οἰκείαν ψῆφον ἀνακαλεῖται, και χρηματική εἴη· δεῖ οὖν περὶ τούτου βασιλεῖ ἀναφέρειν ἐπὶ τῶν ἐγκλημέ καὶ διάτ. θ', καὶ καὶ τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. ὅτι βουλευτής οὔτε εἰς μεταλλον, οὔτε εἰς έργον μετάλλου καταδικάζεται, οὔτε φουλκίζεται, οὔτε καίεται, ἀλλ᾽ εἰ και τι τοιοῦτον ψηφισθῇ, ἐλευθεροῦται, οὐ διὰ τοῦ ἄρχοντος, ἀλλὰ διὰ τοῦ βασιλέως διδασκομένου, την τιμωρίαν ἐναλλάσ σοντος ἢ ἐλευθερούντος· καὶ οἱ ἄρχοντες οὐκ ἀνατρέπουσι τὰς ἰδίας ψήφους· εἰ μέντοι τις καθ᾿ ἑαυτοῦ ψευσάμενος, ἢ ἀπορία συστάσεως καταδι κασθῇ, καὶ ὕστερον εὑρεθῶσι βοηθοῦντα αὐτῷ δικαιώματα, ὁ βασιλεὺς ἢ ἐλευθεροῦ αὐτὸν ἢ μειοῖ τὴν ποινήν, των Ταῦτα περὶ αὐτοτελῶν εἴρηται ψήφων· τὰ γὰρ κατὰ μέρος διαλαλούμενα, δύναται ὁ δικαστὴς καὶ τελείως ἀναιρεῖν καὶ ἐναλλάσσειν, ὡς βιβλ. μβ', τίτ. α' διάτ. ιδ', καὶ βιβλ. δ', τίτ. η', διάτ. ιθ', κι ὁ μὲν γὰρ διαλαλήσας, μένει δικαστής· ὁ δὲ ψηφισά μενος, πέπαυται ἐπ' αὐτῷ τῷ πράγματι εἶναι δικα στής, ὡς βιβλ. μ', τίτ, η', διάτ. κ', καὶ βιβλ. μβ', τίτ. α', διάτ, νε'. ΤΙΤΛΟΣ Ι'. ΠΕΡΙ ΔΙΟΙΚΗΣΩΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΙΔΙΚΩΝ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ. TITULUS Χ. 335 DE ADMINISTRATIONE PATRIMONII ECCLESIASTICI, ET DE RE PROPRIA EPISCOPI. CAPUT. I. Oportere economum de Ecclesiæ ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τοῦ χρῆναι τὸν οἰκονόμον clero fiat. ἐκ τοῦ κλήρου τῆς ᾿Εκκλησίας εἶναι. Concilii Chalcedonensis canon 26. 26. Quoniam in nonnullis Ecclesiis, ut sæpe a nobis auditum est, episcopi atque economi tractant res ecclesiasticas, placuit omnem Ecclesiam episcopum habentem, ex proprio clero, ceconomum habere, ut sine lestibus sit Ecclesiæ administratio, nec ideo res ejus dissipentur, et pro brum ac dedecus sacerdotio inuratur. Si autem hoc non fecerit, eum divinis etiam canonibus subjici. καὶ λοιδορίαν τῇ ἱερωσύνῃ προστρίβεσθαι· εἰ δὲ μὴ Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κς'. «Ϛ'. Ἐπειδὴ ἔν τισιν ᾿Εκκλησίαις, ὡς περιοχήθημεν, δίχα οικονόμων οἱ ἐπίσκοποι τὰ ἐκκλησιαστικὰ χειρίζουσι πράγματα, ἔδοξε πᾶσαν Εκκλη οίαν ἐπίσκοπον ἔχουσαν, καὶ οἰκονόμον ἔχειν ἐκ τοῦ ἰδίου κλήρου, οἰκονομοῦντα τὰ ἐκκλησιαστικὰ κατὰ γνώμην τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου· ὥστε μὴ ἁμάρτυρον εἶναι τὴν οἰκονομίαν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἐκ τού του σκορπίζεσθαι τὰ τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας πράγματα, τοῦτο ποιῇ, ὑποκεῖσθαι αὐτὸν τοῖς θείοις κανόσιν.

Συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ια' Οτι δεῖ οἰκονόμους εἶναι ἐν τοῖς ἐπισκοπείοις καὶ τοῖς μοναστηρίοις. ια΄. Υπόχρεοι ὄντες πάντας τοὺς θείους κανόνας φυλάττειν, καὶ τὸν λέγοντα οἰκονόμους εἶναι ἐν ἑκάστῇ ᾿Εκκλησία, παντί τρόπῳ ἀπαράτρωτον διατηρεῖν ὀφείλομεν· καὶ εἰ μὲν ἕκαστος μητροπολίτης ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτοῦ καθιστῷ οἰκονόμον, καλῶς ἂν ἔχοι· εἰ δὲ μή γε, ἐξ αὐθεντίας ἰδίας τῷ Κωνσταντινου πόλεως ἐπισκόπῳ ἄδεια ἐστι προχειρίζεσθαι οἰκονόμον ἐν τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ· ὡσαύτως καὶ τοῖς μητροπολίταις, εἰ οἱ ὑπ᾽ αὐτοὺς ἐπίσκοποι οὐ προαιροῦνε ται οἰκονόμους εγκαταστῆσαι ἐν ταῖς ἑαυτῶν Ἐκκλησίαις· τὸ αὐτὸ δὲ φυλάττεσθαι καὶ ἐπὶ τῶν μοναστηρίων. Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικοῦ κανὼν θ'. θ'. Ωστε γνώμῃ παντὸς τοῦ ἱερατείου, οἰκονόμον ἀποδειχθῆναι ἕτερον, ἐφ᾽ ᾧ συντίθεται καὶ ὁ ἐπίσκοπος ᾿Απόλλων, πρὸς τὸ τὰ τῆς Ἐκκλησίας εἰς δέον ἀναλίσκεσθαι. Η λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. λέγει τὸν οἰκονόμον χρῆναι παρὰ τοῦ ἐπισκόπου γινεσθαι· καὶ ἡ μα' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, ὅτι κατὰ δοκιμασίαν γίνεται· ἡ δὲ κδ' τοῦ β' τίτ. ὅτι δεῖ τοὺς οἶκον νόμους κατὰ μῆνα ἢ τὸ μήκιστον ὑπὲρ δύο, λογοποιεῖν πρὸς τοὺς ἀρχαρίους, ἐπεὶ κινδυνεύουσι, καὶ ὅτι ἕκαστὸς μὲν οἰκονόμος ζητεῖ τὰ τῆς ὑφ᾽ ἑαυτὸν διοικήσεως, οἱ δὲ λοιποὶ κατὰ πρόσταξιν ἄγραφον, τοῦ πατριάρχου τοῖς λογισμοῖς ὑπογράφουσι, τὸ ἀνω ἔγνων· καὶ τὸ χωρὶς τῆς τοιαύτης παρατηρήσεως λογιζόμενον, οἶκοθεν οἱ οἰκονόμοι διδόασι· καὶ ἡ μα'ς τοῦ γ' τίτ. ὅτι κατ' ἐνιαυτὸν ὁ οἰκονόμος παρατίθεται λόγον τῆς αὐτοῦ διοικήσεως τῷ ἐπίσκόπῳ, καὶ ἀποδίδωσιν εἴ τι φανῇ βλάψας ἢ κερδήσας· εἰ δὲ τελευτήσει πρὸ τῶν λογισμῶν, ὑπόκεινται τούτοις οἱ κληρονόμοι αὐτοῦ· ὑπόκεινται γὰρ καὶ ἀπὸ ῥᾳθυμίας, καὶ ἐὰν ἀπόροις ἐκδώσει· ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἀπαγορεύει τοῖς οἰκονόμοις, καὶ ὀρφανοτρόποις, καὶ διοικηταῖς τῶν λοιπῶν εὐαγῶν οἴχων, ἔτι μὴν καὶ τοῖς πάντων χαρτουλαρίοις, καὶ τοῖς τούτων γονεῦσι καὶ παισὶ, καὶ τοῖς κατὰ γένος ή γάμον αὐτοῖς συναπτομένοις, ἐμφυτεύσεις, καὶ μισθών σεις, καὶ ὑποθήκας πραγμάτων τῶν εὐαγῶν οἴκων, ἢ δι᾿ ἑαυτῶν, ἢ διὰ παρενθέτων προσώπων λαμβάνειν· ἐπεὶ καὶ τὸ συνάλλαγμα ἀκυροῦται, καὶ πᾶσα ἡ περιουσία τῶν οἰκονόμων καὶ χαρτουλαρίων και η διοικητών οἷς κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον συνάπτονται, εἰς τὸν εὐαγῇ οἶκον, ἐξ οὗ τὸ πρᾶγμα λαμβάνουσι, περιέρχεται μετὰ τὴν αὐτῶν τελευτήν. αστικών πραγμάτων. Περὶ διοικήσεως τῶν ἐκκλησι ᾿Αποστόλων κανών λη', μ', μα'. λη. Πάντων τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων δ ἐπίσκοπος ἐχέτω τὴν φροντίδα, καὶ διοικείτω αὐτὰ ὡς τοῦ Θεοῦ ἐφορῶντος· μὴ ἐξεῖναι δὲ αὐτῷ σφε73 Conc. Chalced., can 26. ΤΙΤ. Χ, CAP. Ι, ΙΙ. Concilii Niconi II canon 11. Oportet œconomos esse in episcopiis et in monasteriis. 11. Cum omnes 73 divinos canones servare teneamur, eum quoque, qui jubet meconomos esse in singulis Ecclesiis, illæsum omnino servare debemus. Et si quidem unusquisque 356 metrolitanus in sua Ecclesia @conomum constituit, bene habet: sin minus, Constantinopolitano episcopo speciali auctoritate licebit economum in ejus Ecclesia præficere. Similiter et metropolilanis, si qui eis subsunt episcopi, nolint in suis Ecclesiis economos constituere. Hoc ipsum autem servari eliam in monasteriis. Theophili ex Commonitorio canon 9. 9. Ut totius sacerdotalis ordinis sententia alius renuntietur economus, in quo Apollo quoque episcopus consensit, ut bona Ecclesiæ in ea quæ oportet impendantur. Textus.Const.32, tit. 3, lib. 1, cod. œconomum ab episcopo fieri oportere dicit. Εt const.41 ejusdem tit. per explorationem Geri. Const. 24, tit. 2, quod oporteat @conomus singulis, vel summum alternis mensibus apud arcarios rationes conficere, alioqui periclitari. Et,quod quisque ceconomus quærat quæ suæ administrationis sunt: reliqui vero secundum jussionem patriarchæ non scriplam rationibus, subscribant, legi: quodque citra hanc observationem in rationem deducitur, id de suo cconomi dent. Et 41, tit. 3, quod singulis quibusque annis æconomus rationes reddat tractus sui episcopo, et restituat, si quod damnum dedisse, aut lucrum fecisse videatur. Si vero ante redditas] rationes moriatur,illis hæredes ejus teneri. Teneri enim ob negligentiam, aut si [quid] iis qui solvendo non sunt elocaverit. Porro 2 const., tit. 1 Novellarum, interdicit economis, et orphanotrophis, et reliquarum venerabilium domuum dispensatoribus, atque insuper quarumcunque [domuum]chartulariis, et horum parentibus simul et liberis, et aliis 357 genere ipsis aut affinitate conjunctis,ne emphyteuses,aut locationes,aut hypothetas rerum venerabilibus domibus (competenlium] vel per se vel per interpositas personas suscipiant. Alioquin [inquiens] et contractus irritus erit, et economorum, et charlulariorum, et dispensatorum, quibus [illi] prædicto modo conjuncti sunt, universum patrimonium post ipsorum mortem ad venerabilem domum, unde rem susceperunt, perveniet. CAP. II. De patrimonii ecclesiastici administratione. Apostolorum canones 38, 40,41. 38.[37] Omnium rerum ecclesiasticarum episcopus curam gerat, et eas administret tanquam Deo intuente. Ne liceat autem ex eis aliquid sibi vindi-

' care, vel propriis cognatis, quæ Dei sunt, largiri. τερίζεσθαί τι ἐξ αὐτῶν, ἡ συγγενέσιν ἢ ἰδίοις τὰ Sin autem sunt pauperes, ut pauperibus suppe- τοῦ Θεοῦ χαρίζεσθαι· εἰ δὲ πένητες εἶεν, ἐπιχορ dilet: sed non eorum prætextu vendat quæ sunt ηγείτω ὡς πένησιν· ἀλλὰ μὴ προφάσει τούτων, τὰ Ecclesia. τῆς Ἐκκλησίας απεμπολείτω. 40 [39.] Manifestæ sint episcopi res propriæ,siquidem res habet proprias, et manifestæ res Dominica: ut sit in potestate morientis episcopi, propria quibus vult et vult relinquere, et non relinquere,et non rerum ecclesiasticarum prætextu res episcopi intercipiunt, qui nonnunquam uxorem habet et liberos, vel cognatos, vel famulos. Est enim justum 7 apud Deum et homines, ut nec Ecclesia damnum aliquod accipiat propter rerum episcopi ignorationem: nec episcopus vel ejus cognati Ecclesia praetextu proscribantur, vel in negotia litesque incidant, qui ad eum attinent, et ejus moriem maledictis infaustisque verbis prosequantur. 338 41 [40]. Jubemus episcopum rerum Ecclesia potestatem habere 74. Si enim pretiosæ hominum animæ sunt ei credendæ, multo magis ei sunt committenda pecuniæ, et in ejus sit facultate omnia administrare, et iis qui egent per presbyteros et diaconos subministrare cum Dei timore, et omni religione, et etiam, si sit opus, in necessarium suum usum accipere, et fratrum qui hospitio excipiuntur, ita ut ipse nullo modo egeat. Lex enim Dei hoc habet, ut qui allari assident, ex allari alantur 7: quandoquidem nec miles unquam suo viatico adversus hostes progreditur. Concilii Antiocheni canones 24, 25. 24. Recte habet, ut ea quæ Ecclesiæ, Ecclesiæ serventur cum omni boni conscientia, et fide in omnium præsidem et judicem Deum: quæ eliam administrari convenit cum judicio, et potestate episcopi, cui est omni populus creditus, et eorum animæ quæ in Ecclesiam conveniunt. Sint autem manifesta quæ ad Ecclesiam pertinent cum cognitione presbyterorum et diaconorum, qui sunt circa eum, ut sciant et non ignorent quæ sunt propria Ecclesia, ut nihil ipsos laleat: ut si contingat episcopum e vila migrare, iis manifes tis exsistentibus quæ ad Ecclesiam pertinent, ne ea intercidant et pereant: nec quæ sunt propria episcopi, prætextu rerum ecclesiasticarum vexentur. Est enim justum, et apud Deum et homines acceptum, ut episcopus propria quibus velit relinquat. Quæ sunt autem Ecclesia, ipsi servertur, et 339 nec Ecclesia damnum aliquod sustineat, nec episcopus Ecclesiæ prætextu proscribatur, vel qui ad eum attinent, in negotia incidant cum eo, quod et ipsum post mortem malis omnibus prosequantur. 25.Episcopus habeat rerum Ecclesiæ potestatem, al eas in omnes egentes dispenset cum multa cauμ'. Εστω φανερὰ τὰ ἴδια τοῦ ἐπισκόπου τρά γματα, εἴ γε καὶ ἴδια ἔχει· καὶ φανερὰ τὰ Κυριακά, ἵν᾽ ἐξουσίαν ἔχῃ τῶν ἰδίων τελευτῶν ὁ ἐπίσκοπος, οἷς βούλεται καὶ ὡς βούλεται καταλείψαι· καὶ μὴ προφάσει τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, διαπίπτειν τὰ τοῦ ἐπισκόπου, ἔσθ' ὅτε γυναῖκα καὶ παῖδας κεκτημένος, ἢ συγγενεῖς ἢ οἰκέτας· δίκαιον γὰρ τοῦτο παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, τὸ μήτε τὴν Ἐκκλησίαν ζημίαν τινὰ ὑπομένειν, ἀγνοίᾳ τῶν τοῦ ἐπισκόπου πραγμάτων, μήτε τὸν ἐπίσκοπον ἢ τοὺς αὐτοῦ συγγενεῖς, προφάσει τῆς Ἐκκλησίας, δημεύεσθαι· ἢ καὶ εἰς πράγματα ἐμπίπτειν τοὺς αὐτῷ διαφέροντας, καὶ τὸν αὐτου θάνατον δυσφημία περιβάλλεσθαι. μα'. Προστάσσομεν τὸν ἐπίσκοπον ἔχειν ἐξουσίαν τῶν τῆς ᾿Εκκλησίας πραγμάτων· εἰ γὰρ τὰς τιμίας τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς αὐτῷ πιστευτέον, πολλῷ ἂν δέοι περὶ τῶν χρημάτων ἐντέλλεσθαι· ὥστε κατὰ τὴν αὐτοῦ ἐξουσίαν πάντα διοικεῖσθαι τοῖς δεομένοις διὰ τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων, καὶ ἐπιχορηγεῖσθαι μετά φόβου Θεοῦ καὶ πάσης εὐλαβείας· μεταλαμβάνειν δὲ καὶ αὐτὸν τῶν δεόντων, εἴγε δέοιτο εἰς τὰς ἀναγκαίας αὐτοῦ χρείας, καὶ τῶν ἐπιξενουμένων ἀδελφῶν, ὡς κατὰ μηδένα τρόπον αὐτοὺς ὑστερεῖ σθαι· ὁ γὰρ νόμος τοῦ Θεοῦ διετάξατο, τοὺς τῷ θυσ σιαστηρίῳ προσεδρεύοντας, ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου τρέ φεσθαι· ἐπείπερ οὐδὲ στρατιώτης ποτὲ ἰδίοις ὀψωνίοις, ὅπλα κατὰ πολεμίων ἐπιφέρεται. Συνόδου 'Αντιοχείας κανὼν κδ', κε'. κδ'. Τὰ τῆς Ἐκκλησίας, τῇ Ἐκκλησίᾳ καλῶς ἔχειν φυλάττεσθαι δεῖ, μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ ἀγα θῆς συνειδήσεως καὶ πίστεως τῆς εἰς τὸν πάντων έφορον καὶ κριτὴν Θεόν· & καὶ διοικεῖσθαι προσήκει μετὰ κρίσεως καὶ ἐξουσίας τοῦ ἑπισκόπου, τοῦ πεπιστευμένου πάντα τὸν λαὸν καὶ τὰς ψυχὰς τῶν συναγομένων· φανερὰ δὲ εἶναι τὰ διαφέροντα τῇ ᾿Εκε κλησία, μετὰ γνώσεως τῶν περὶ αὐτὸν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων· ὥστε τούτους εἰδέναι, καὶ μὴ ἀγνοεῖν τίνα ποτέ ἐστι τὰ ίδια τῆς Ἐκκλησίας, ὥστε μηδὲν αὐτοὺς λανθάνειν· ἵν᾿ εἰ συμβαίη τὸν ἐπίσκοπον μετα αλλάττειν τὸν βίον, φανερῶν ὄντων τῶν διαφερόν τῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ πραγμάτων, μήτε αὐτὰ διαπίσ πτειν καὶ ἀπόλλυσθαι, μήτε τά ἴδια τοῦ ἐπισκόπου ένοχλεῖσθαι, προφάσει τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτ των· δίκαιον γὰρ καὶ ἀρεστὸν παρὰ τε θεῷ καὶ ἀνθρώποις, τά ἴδια τοῦ ἐπισκόπου, οἷς ἂν αὐτὸς βούληται καταλιμπάνεσθαι, τὰ μέντοι τῆς ᾿Εκκλησίας αὐτῇ φυλάττεσθαι· καὶ μήτε τὴν Ἐκκλησίαν ὑπομένειν τινὰ ζημίαν, μήτε τὸν ἐπίσκοπον προφάσει τῆς Ἐκκλησίας δημεύεσθαι, ἢ καὶ εἰς πράγματα ἐμπίπτειν τοὺς αὐτῷ διαφέροντας, μετὰ τοῦ καὶ αὐτὸν μετὰ θάνατον δυσφημία περιβάλλεσθαι. αε'. Επίσκοπον ἔχειν τῶν τῆς Ἐκκλησίας πραγμά των ἐξουσίαν, ὥστε διοικεῖν εἰς πάντας τοὺς δεομέν 73 Antioch. can. 24, 74 Quæsit. 12, c. Præcipimus; Antioch. can. 25. 75 Deut. xvIII, 1; I Cor. ix, 13.

TIT. X, CAP. III. νους μετά πάσης εὐλαβείας, καὶ φόβου Θεοῦ· μετα- tione et Dei timore: ipse autem eorum, quæ opus λαμβάνειν δὲ καὶ αὐτὸν τῶν δεόντων, εἴ γε δέκιτο, est, sit particeps ad usus necessarlos,et fratrum qui εἰς τὰς ἀναγκαίας αὐτοῦ χρείας καὶ τῶν παρ' αὐτῷ apud eum hospitio excipiuntur, ut ipsi nullo modo ἐπιξενουμένων ἀδελφῶν· ὡς κατὰ μηδένα τρόπον priventur secundum divinum Apostolum,qui dicit: αὐτοὺς ὑστερεῖσθαι, κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον Habentes autem alimenta et quibus tegamur, iis λέγοντα, Εχοντες διατροφὰς καὶ σκεπάσματα, τούς contenti erimus 76. Sin autem iis non sit contentus, τοῖς ἀρκεσθησόμεθα· εἰ δὲ μὴ τούτοις ἀρκοῖτο, με- et res in proprios usus convertat, et Ecclesia reταβάλλοι δὲ τὰ πράγματα εἰς οἰκείας ἑαυτοῦ χρειας, ditus,vel agrorum fructus non cum presbyterorum καὶ τοὺς πόρους τῆς ᾿Εκκλησίας, ἢ τοὺς τῶν ἀγρῶν vel diaconorum sententia administret,sed suis coκαρπούς, μὴ μετὰ γνώμης τῶν πρεσβυτέρων ή δια- gnatis, vel fratribus, vel fliis præbeat facultales, κόνων χειρίζοι, ἀλλ᾽ οἰκείοις αὐτοῦ, καὶ συγγενέσιν, ut per rationes Ecclesia latenter lædantur, is det ἢ ἀδελφοῖς, ἢ υἱοῖς παράσχοιτο τὴν ἐξουσίαν, εἰς τὸ synodo provinciæ rationem. Sin autem etiam alias διὰ τῶν τοιούτων λεληθότως βλάπτεσθαι τοὺς λόγους insimuletur episcopos, vel qui sunt cum eo presτῆς ᾿Εκκλησίας, τοῦτον εὐθύνας παρέχειν τῇ συνόδῳ byteri, quod quæ pertinent ad Ecclesiam, vel ex τῆς ἐπαρχίας· εἰ δὲ καὶ ἄλλως διαβάλλοιτο ὁ ἐπίσκο- agris, vel ex quacunque alia causa ecclesiastica,ad πος, ἢ οἱ σὺν αὐτῷ πρεσβύτεροι, ὡς τὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ seipsos referant, ut pauperes quidam opprimantur, διαφέροντα, ἤτοι ἐξ ἀγρῶν, ἢ ἐξ ἑτέρας προφάσεως et invdia ac infamia verbo inuratur, et iis qui sic ἐκκλησιαστικῆς, εἰς ἑαυτοὺς ἀποφερόμενοι, ὡς θλί- administrant: ii quoque correctionem assequanβεσθαι μὲν τοὺς πένητας, διαβολὴν δὲ καὶ δυσφημίαν tur sancta synodo id quod decet examinante. προστρίβεσθαι τῷ τε λόγῳ καὶ τοῖς οὕτω διοικοῦσι, καὶ τούτους διορθώσεως τυγχάνειν· τὸ πρέπον δοκιμαζού σης τῆς ἁγίας συνόδου, Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς, κεφ. β'. β'. Τὰ δὲ ἀδίκως ληφθέντα παρ' αὐτοῦ χρήματα, λ. Χ. Τ. Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικού κεφ. ι'. ι'. Α' χήραι καὶ οἱ πένητες καὶ οἱ παρεπιδημούντες ξένοι πάσης ἀναπαύσεως ἀπολαυέτωσαν· καὶ μή τις τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἰδιοποιείσθω· ἀφιλάργυρον γάρ εἶναι δεῖ τὸν λειτουργὸν τοῦ Θεοῦ. Πολλὰ μὲν εἴρηται καὶ περὶ τῆς διοικήσεως τῶν ο ἐκκλησιαστικών πραγμάτων, ἐν τῷ β' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. καὶ ἐν διαφόροις τῶν Νεαρῶν διάτ., καὶ ἀνάγνωθι τὸν β' τίτ. τῶν αὐτῶν Νεαρῶν, καὶ μάς λιστα τὴν β΄ αὐτοῦ καὶ γ' δίατ. περιεχούσας πάντα τὰ περὶ ἐκκλησιαστικών διοικήσεων καὶ προνομίων. ΚΕΦΑΛ. Γ'. - Περὶ πραγμάτων καὶ προσόδων τῶν ἀνεπισκόπων Εκκλησιῶν. Συνόδου Αγκύρας κανών σε ιε'. Περὶ τῶν διαφερόντων τῷ Κυριακῷ, ὅσα ἐπισ σκόπου μὴ ὄντος πρεσβύτεροι ἐπώλησαν, ἀνακαλεῖσθαι τὸ Κυριακόν· ἐτ δὲ τῇ κρίσει τοῦ ἐπισκόπου εἶναι, εἴτε προσήκει ἀπολαβεῖν τὴν τιμὴν τοὺς κακῶς ὠνησαμένους, εἴτε καὶ μὴ, διὰ τὸ πολλάκις τὴν πρόσω οδον τῶν πεπραμένων ἀποδεδωκέναι αὐτοῖς τούτοις πλείονα τὴν τιμήν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κε'. κε'. Επειδήπερ τινὲς τῶν μητροπολιτῶν ὡς περ ριηχήθημεν, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν λε'. Cyrilli ex epistola ad Domnum, cap. 2. 2. Pecuniam autem quæ per injustitiam, etc., ut pag. 579. 540 Theophili commonitorio, cap. 10. 10. Vidus et pauperes et peregrinantes bospites omni quiete fruantur, et nemo ea quae sunt Ecclesia, ut sua usurpet. Textus.Multa de rerum ecclesiasticarum administratione dicta sunt in tit. 2, lib. 1, cod. et multis Novellarum constitutionibus. Legas vero tit.2 Novellarum, et præsertim 2 et 3 ejus const. quæ comprehendunt quæcunque ad ecclesiasticas administrationes et privilegia pertinent. CAP. III. De rebus et redditibus Ecclesiarum vacantium. Concilii Ancyrani canon 15. 15. Ex iis quæ pertinent ad Dominicum, quæcunque, dum non esset episcopus,presbyteri veudiderunt, revocare Dominicum: episcopi autem Djudicio relinqui, an oporteat pretium recipere, an non: utpote quod eorum quæ sunt vendita,eis ipsis majus pretium reddiderit. Concilii Chalcedonensis canon 25. 25. Quoniam nonnulli metropolitani, etc., ut pag. 498. Concilii œcumenici vɩ canon 35. 35. Nulli omnium metropolitanorum liceat,mortuo episcopo,qui ejus throno subest,res ipsius,vel Ecclesia ejus auferre, vel sibi vindicare: sed sint sub custodia cleri 341 Ecclesiæ,cui defunctus præfuit, usque ad alterius episcopi promotionem; prasterquam si in eadem Ecclesia non relicti sint clerici. Tunc enim metropolitanus ea non diminuta servabit, ordinando episcopo omnia reddens. λε'. Μὴ ἐξέστω τινὶ τῶν πάντων μητροπολιτών, τελευοῶντος ἐπισκόπου, τελούντος ὑπὸ τὸν κατ᾽ αὐτὸν θρόνον, τὰ αὐτοῦ πράγματα, ἢ τῆς κατ' αὐτὸν Exe κλησίας ἀφαιρεῖσθαι ή σφετερίζεσθαι· ἀλλ᾽ ὑπὸ παραφυλακὴν ἔστωσαν τοῦ κλήρου τῆς Ἐκκλησίας ἧς ὁ τελευτήσας ἐτύγχανε πρόεδρος, μέχρι τῆς ἑτέρου ἐπισκόπου προαγωγῆς, ἐκτὸς εἰ μὴ κληρικοὶ ἐν τῇ αὐτῇ Ἐκκλησίᾳ οὐχ ὑπελείφθησαν· τηνικαῦτα γὰρ ὁ μητροπολίτης ταῦτα παραφυλάξει ἀμείωτα, τῷ χειροτονηθησομένῳ ἐπισκόπῳ πάντα ἀποδούς, 76 I Tim. vi, 8.

CAP. IV. — De alienatione rerum eoclesiastí- ΚΕΦΑΛ. Δ΄. χῶν. carum. Apostolorum canones 38, 73. 98 [37]. Omnium rerum ecclesiasticarum,etc., et pag. 818. 73 [72]. Vas aureum vel argenteum, etc., ut pag. 575. Concilii Ancyrani canon 15. 15. Ex iis quæ pertinent ad Dominicum, etc., ut pag. 892. Concilii Nicani u canon 12. Ecclesiæ præpositus non debet prædia Ecclesic alienare. Περὶ ἐκποιήσεως ἐκκλησιαστι ᾿Αποστόλων κανὼν λε', ογ'. λη. Πάντων τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, κ. τ. λ. ογ'. Σκεῦος χρυσοῦν ἢ ἀργυροῦν ἁγιασθέν, κ. τ. λ. Συνόδου ᾿Αγκύρας κανών ιε'. ιε΄. Περὶ τῶν διαφερόντων τῷ Κυριακή, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιβ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἐκποιεῖσθαι ἡγούμενον ἐκ τῶν προαστείων τῆς Ἐκκλησίας. 12. Si quis episcopus vel monasterii praefectus ιβ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος εὑρεθείη ἢ ἡγούμενος, ἐκ inventus fuerit ex episcopatus vel monasterii τῶν αὐτουργείων τοῦ ἐπισκοπείου ἢ τοῦ μοναστηρίου, agris, in principis alicujus manus alienare, vel al- ἐκποιούμενος εἰς ἀχροντικὴν χεῖρα, ἢ ἑτέρῳ προσε teri personæ tradere, nullius sit momenti traditio, ώπῳ ἐκδιδοὺς, ἄκυρον εἶναι τὴν ἔκδοσιν, κατὰ τὸν ut sanctorum apostolorum vult canon qui dicit 77: κανόνα τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὸν λέγοντα, Πάντων Omnium rerum ecclesiasticarum episcopus curam τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ὁ ἐπίσκοπος ἐχέτω gerat, et ea administret tanquam Deo intuente. τὴν φροντίδα, καὶ διοικείτω αὐτὰ ὡς Θεοῦ ἐφορῶν Ne liceat autem quidquam ex eis sibi vindicare, τος· μὴ ἐξεῖναι αὐτῷ σφετερίζεσθαί τι ἐξ αὐτῶν, vel propriis cognatis quæ Dei sunt elargiri. Si ἢ συγγενέσιν ἰδίοις τὰ τοῦ Θεοῦ χαρίζεσθαι· εἰ δὲ autem sint pauperes, ut pauperibus suppeditet,sed πένητες εἶεν, ἐπιχορηγείτω ὡς πένησιν, ἀλλὰ μὴ non eorum praetextu res Ecclesiæ venumdet. Sin προφάσει τούτων τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀπεμπολείτω· εἰ autem detrimentum afferre causetur, nec quid- δὲ προφασίζοιτο, ζημίαν ἐμποιεῖν· καὶ μηδὲν πρὸς quam ex agro emolumenti percipi,ne sic quidem ὄνησιν τυγχάνειν τὸν ἀγρὸν, μὴ δ' οὕτω τοῖς κατὰ principibns, qui sunt in eo loco,alienet prædium, τόπον ἄρχουσιν ἐκδιδόναι τὸν τόπον, ἀλλὰ κληρικοῖς sed clericis vel agricolis. Sin autem aliqua im- ἢ γεωργοῖς· εἰ δὲ πανουργίᾳ πονηρᾷ χρήσοιντο, καὶ proba calliditate utentur, et 342 ab agricola vel ἐκ τοῦ γεωργοῦ ἢ τοῦ κληρικού ὠνήσεται ἄρχων τὸν clerico agrum princeps cmerit, sic quoque nul- ἀγρὸν, καὶ οὕτως ἄκυρον εἶναι τὴν πράσιν, καὶ ἀποlius sit momenti venditio, et episcopatui vel mo- καθίστασθαι ἐν τῷ ἐπισκοπείω ἢ ἐν τῷ μοναστηρίῳ· nasterio restituatur. Porro episcopus vel monas- καὶ ἐπίσκοπος δὲ ἡ ἡγούμενος τοῦτο ποιῶν ἐκδιωterii praefectus qui hoc fecerit, exturbetur qui- χθήτω, ὁ μὲν ἐπίσκοπος τοῦ ἐπισκοπείου, ὁ δὲ ἡγού dem episcopus ab episcopatu, monasterii vero μένος μοναστηρίου, ὡς διασκορπίζοντες κακῶς ἃ οὐ præfectus a monasterio, ut qui male dissipent συνήγαγον. quæ non congregavere. Cyrilli ex epistola ad Domnum cap. 2. 2. Pecuniam autem quæ per injustitiam, etc., ut pag. 579. Lege quæ annotata sunt in cap. 2 præsentis tituli. CAP. V. - De re ab episcopis aut clericis post ordinationem acquisita. Concilii Carthaginensis canon 32. Si quis clericorum pauper promotus in ordine, postea habuerit aliquid, Ecclesia potestati subjaceat. 32. Item placuit, ut episcopi, presbyteri, diaconi, vel quicunque clerici,qui nihil habentes ordinantur, et tempore episcopatus vel clericatus sui, agros vel quæcunque prædia nomine suo comparant, tanquam rerum Dominicarum invasionis crimine teneantur: nisi admoniti in Ecclesiam eadem ipse contulerint. Si autem ipsis proprie aliquid liberalitate alicujus, vel successione co77 Canon. 39. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. β'. β'. Τὰ δὲ ἀδίκως ληφθέντα, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ β' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ, ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ τῶν μετὰ τὴν χειροτονίαν κτωμένων ἐπισκόποις ἢ κληρικοῖς. Συνόδου Καρθαγέννης κανών λβ'. Εάν τις τῶν κληρικῶν πενιχρὸς προκόψας εἰς τινα τάξιν κτήσεται τι, ὑποκείσθω τῇ ἐξουσίᾳ τῶν ἐπισκόπων. λβ'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐπίσκοποι, πρεσβύτεροι, διάκονοι, ἢ καὶ οἱοδήποτε κληρικοί, οἱ μηδὲν ἔχοντες, ἐὰν προκόψαντες τῷ καιρῷ τῆς ἐπισκοπῆς, ἡ τῆς κληρώσεως αὐτῶν ἀγροὺς ἢ οἱαδήποτε χωρίς ἐπ' ὀνόματι ἰδίῳ ἀγοράσωσιν, ἵνα ὡς κατὰ Δεσποτι κῶν πραγμάτων ἔφοδον πεποιηκότες ἐνέχωνται, εἰ μὴ ἄρα λοιπὸν ὑπομνησθέντες, τῇ Ἐκκλησίᾳ ταῦτα εἰσκομίσουσιν· ἐὰν δὲ εἰς αὐτοὺς κυρίως, φιλοτιμία Hipponensi concilio tit. 8 tribuitur a Ferrando cap. 35.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. X, CAP. IV, V. ΟΑΡ. τινὸς ἢ διαδοχῇ συγγενείας περιέλθῃ, ἐξ αὐτοῦ ποιή- gnationis obvenerit, faciant inde, quod eorum σουσιν ὃ ἔχει ἡ πρόθεσις αὐτῶν· εἰ δὲ καὶ μετὰ τὸ προθέσθαι εἰς τοὐπίσω μετατραπῶσι, τῆς ἐκκλησιαστικῆς τιμῆς ἀνάξιοι ὡς ἀδόκιμοι κριθῶσιν, Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν ῾Αγίων Αποστόλων κανών ζ'. ζ'. Πολλὰς τῶν ἐπισκοπῶν ὁρῶμεν καταπιπτούσας καὶ ἀφανισμῷ τελείῳ κινδυνευούσας παραδίδοσθαι, ὅτι περ οἱ τούτων προεστηκότες, τὴν περὶ αὐτῶν φροντίδων καὶ ἐπιμέλειαν εἰς νεουργίας μοναστηρίων καταναλίσκουσι, καὶ ταύτας διασπώντες, καὶ τὸν σφετερισμὸν τῶν εἰσόδων ἐκμηχανώμενοι, την ἐκείνων ἐπαύξησιν πραγματεύονται· ὥρισεν οὖν διὰ τοῦτο ἡ ἁγία σύνοδος, μηδενὶ τῶν ἐπισκόπων ἐξεῖναι μοναστήριον ἴδιον ἐπὶ καταλύσει τῆς οἰκείας ἐπι- η σκοπῆς νεουργεῖν· εἰ δέ τις φωραθείη τοῦτο τολμῶν, αὐτὸν μὲν τῷ προσήκοντι ἐπιτιμίῳ καθυποβάλλεσθαι, τὸ δὲ νεουργηθὲν ὑπ᾽ αὐτοῦ, ὡς μὴ δὲ τὴν ἀρχὴν μοναστηρίου δίκαιον ἀπειληφὸς, ὡς ἰδιωτικόν τῷ ἐπισκοπείῳ προσκυροῦσθαι· οὐδὲν γὰρ τῶν παρανόμως καὶ ἀτάκτω; παρυφισταμένων, τὸ πρόκριμα τῶν κανονικῶς συνισταμένων ἀποφέρεσθαι δύναται. proposito congruit: quod si a suo proposito retrorsum exorbitaverint, honore ecclesiastico indigni, tanquam reprobi, judicentur. 545 Concilii primi et secundi Constantinopoli in æde Sanctorum Apostolorum habiti canon 7. 7. Multos episcopatus ruere, et perpetuo exitio tradi videmus, quod qui eis præsunt, omnem de eis curam,et sollicitudinem in recentes monaste riorum exstructiones conferunt, et eos divellentes ac distrahentes, et ut ad se pertineant reditus molientes, ut ipsa augeantur laborant. Hoc ergo statuit sancta synodus, nulli licere episcopo privatum monasterium ad proprii episcopatus perni ciem recens excogitare. Si quis autem hoc audere deprehensua fuerit, ipsum quidem convenienti penæ subjici: quod ab ipso autem recens exstructum est, ut quod nec est ab initio jus mom nasterii sortitum, ut privatum episcopatui ascri bit. Nihil enim eorum quæ præter leges et inordinate consistunt, iis quæ canonice constituta sunt, præjudicium afferre potest. Η λγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ, φησίν, Textus. Const. 33, tit.3.lib. cod.ait: Quæcunὄνι, οἱ ὀρθόδοξοι ἐπίσκοποι καὶ κληρικοί, ὅπερ ἂν ἐν que episcopi et clerici et orthodoxi quo tempore in τῷ καιρῷ κτήσωνται, καὶ ὑπεξούσιοι ὄντες ἴδιον patria potestate essent acquisierint: ea tametsi in ἔχουσι, καὶ οὐ συνεισφέρουσιν αὐτὰ, ἀλλ᾽ ἄδειαν potestate adhuc degant, propria habent, neque ἔχουσι καὶ ζῶντες ἐκποίεῖν, καὶ ἐπ᾿ αὐτῶν εἰς ἐξω- conferunt. Atque facultatem habent, ut (aut vivi illa τικοὺς διατίθεσθαι, ἢ κατιοῦσιν αὐτὰ παραπέμπειν alienent, aut testamento extraneis relinquant, vel καὶ ἡ μα' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅτι, Τὰ μετὰ τὴν ad posteros transmittant. Εt const.41 ejusdem tit. ἐπισκοπὴν κτηθέντα ἡ ἐπίσκοπος οὐ δύναται έκ- Quæ post episcopatumn acquisita sunt,alienare, aut ποιεῖν, ἢ διατίθεσθαι ἐπ᾿ αὐτοῖς, εἰ μὴ ἀπὸ γονέων de illis testamentum facere episcopus non potest ἢ θείων ἢ ἀδελφῶν εἰς αὐτὸν περιῆλθον· ἀλλὰ τῇ (extra quam si a parentibus, aut patruis, vel avunκατ' αὐτὸν ᾿Εκκλησίᾳ διαφέρουσι· καὶ μετὰ τὴν αὐ- culis, aut fratribus ad ipsum pervenerint), sed ad τῶν τελευτὴν λογισμοὺς τῶν τοιούτων πραγμάτων οἱ ipsius Ecclesiam pertinent,et post ejus mortem raοἰκονόμοι ἀπαιτοῦνται· τὰ δὲ πρὸ τῆς ἐπισκοπῆς tiones harum rerum ab economis exiguntur. Quæ κτηθέντα, καὶ ἐκποιοῦσι καὶ διατίθενται ἐπ' αὐτοῖς· vero ante episcopatum acquisita sunt, et alienat, et καὶ ἡ μθ' ὅτι οἱ ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι καὶ διά- de iis testamentum condit. Et const. 49, episcopi, xovo,quasi castrension ἔχουσι,καὶ διατίθενται νομί- clerici, et 344 diaconi quasi castrensia [peculia] μως ἐπ' αὐτῷ· καὶ οὐχ ὑπόκειται ἡ διαθήκη τῇ habent, et jure super illis testantur, neque teslade inofficioso. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν mentum de inofficioso [querelæ] est obnoxium. φησίν, ὅτι, Οἱ ἐπίσκοποι τὰ μετὰ τὴν ἐπισκοπὴν αὐ- Const.3, tit. 2 Novellarum: Quæ post episcopatum. τοῖς κτηθέντα κινητὰ ἡ αὐτοκίνητα εἰς ἰδίους συγγε- inquit, [aut] mobiles aut se moventes res acquisiνεῖς ἢ ἄλλους οἱῳδήποτε τρόπῳ οὐ μεταφέρουσιν, ἀλλὰ tæ sunt eas episcopi ad cognatos aliosve nullo moδαπανάτωσαν αὐτὰ εἰς λύσιν αἰχμαλώτων καὶ πτωχῶν dotransferunto: sed ad redemptionem captivorum, ἀποτροφήν, ἢ εἰς συμφέρον τῆς ἰδίας Εκκλησίας· τὰ aut pauperum alimoniam, aut in utilitatem Eccleδὲ μετὰ τὴν αὐτῶν τελευτὴν ἐκ τούτων περιττεύοντα, siæ suæ expendunto. Quæ vero ex his postillorum ἡ κατ᾿ αὐτοὺς Εκκλησία οἰκειοῦται· ἄδειαν δὲ obitum superfuerint, ipsorum Ecclesiæ vindicato. ἔχουσιν ἐκποιεῖν ἄτινα πρὸ τῆς ἐπισκοπῆς ἐσχηκό- Al quæ ante episcopatum habuisse comprobati fueτες ἀποδειχθώσι, καὶ ὅσα μετὰ τὴν ἐπισκοπὴν εἰς rint, aut post episcopatum a cognatis, quibus ab αὐτοὺς περιέλθοι ἀπὸ συγγενῶν, οὓς ἐξ ἀδιαθέτου intestato usque ad quartum gradum succedere μέχρι τετάρτου βαθμοῦ διαδέχεσθαι δύνανται ταῦτα poterant, ad ipsos pervenerint: [eorum] alienanδὲ κρατεῖ ἐπὶ ὀρφανοτρόφων καὶ πτωχοτρόφων, καὶ dorum facultatem habent. Atque hæc quidem] νοσοκόμων, καὶ γεροντοτρόφων, και ξενοδόχων, καὶ in orphanotrophis etiam obtinent, et ptochotroπάντων τῶν ἄλλων διοικητῶν τῶν σεβασμίων οἴκων phis, et nosocomis, et gerontocomis, et xenodoἐπὶ τοῖς εἰς αὐτοὺς ἐν τῷ καιρῷ τῆς αὐτῶν διοικής chis, et omnibus aliis venerabilium domuum disσεως κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον περιελθοῦσιν· ἡ pensatoribus: in rebus videlicet,] quæ dispenHoc est, vocationi, professioni, statui,

sationis sum tempore prædicto modo ad ipsos per- δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, απλούστερόν venerint. Const.2, tit 1 Novellarum,quæ post ordinationem ab episcopis acquisita sunt, ea ad Ecclesias ipsorum pertinere, simplicius dicit: Omnes, inquiens, clerici (hoc est, presbyteri,diaconi, lectores,cantores) quas res quomodocunque acquisierint, tam etsi sub patria potestate sint, proprias habent, (eas] que donare, ac de iis testari [possunt: ] ita tamen, ut ipsorum filii, aut his non subsistentibus,parentes,legitimam portionem ferant Const. 3, tit. 2 Novellarum ait: Quod si episcopus, aut clericus cujuscunque gradus, aut Ecclesia diaconissa sine testamento vei legitimis decedat successoribus: horum successio Ecclesim, in quam ordinati fuerunt, applicatur. 345 CAP. VI. De re familiari propria episcopis et quod eum non oporteat intestatum vita decedere. Apostolorum canon 40. 40 [39]. Manifesta sunt episcopis propria, etc., ut pag. 819. Concilii Antiocheni canon 24. 24. Recte habet ut ea quæ sunt Ecclesia, etc., ut pag. 819. Concilii Chalcedonensis canon 22. 22. Non licere clericis, post mortem proprii episcopi, res quæ ad ipsum pertinent, rapere, quemadmodum et iis qui assumunt prohibitum est: eo autem qui faciunt, de proprio gradu in periculum venire. Concili Sardicensis canon 12. 22. Osius episcopus dixit: Quia nihil est permittendum, etc., ut pay. 659. Concilii Carthaginensis canones 22, 81. Ut episcopi vel clerici in eos qui non sunt catholici, nihil conferant. 22. Et ut in eos qui catholici Christiani non sunt 78 (20%),etiamsi consanguine fuerint,per donationes rerum suarum episcopi vel clerici nihil conferant. De episcopis qui hæreticos vel paganos hæredes constituunt.. 81. Item constitutum est 79 ut si quis episcopus hæredes 346 extraneos a consanguinitale sua, vel hærelicos etiam consanguineos, aut paganos, Ecclesiæ prætulerit, saltem post mortem, anathema ei dicatur, atque ejus nomen inter Dei sacerdotes nullo modo recitetur. Nec excusari possit, si intestatus decesserit,quia utique debuit,factus episcopus, rei suæ ordinationem congruam suæ professioni nequaquam differre. Legas quæ in 3 cap, præsentis tit. annotata sunt. 78 Cartbag. 111, cap. 13. 79 Conc. Afric. c. 48. At antiquis quoque canonibus. Et Ferrandus cap. 33 ex concil. Carthag. tit.23 (21)Bonifacius Carthag. loc. cit. ex conc.vi,sub φησιν, ὅτι τὰ μετὰ τὴν χειροτονίαν κτηθέντα τοῖς ἐπισκόποις, ταῖς αὐτῶν Εκκλησίαις διαφέρει, ἥτις λέγει ὅτι Πάντες οἱ κληρικοί, τουτέστι πρεσβύτεροι, διάκονοι, ἀναγνώσται, καὶ ψάλται, τὰ ὁπωσοῦν αὐτ τοῖς κτηθέντα πράγματα, και ὑπεξούσιοί εἰσιν, ἴδια ἔχουσι, καὶ δωροῦνται καὶ διατίθενται ἐπ᾿ αὐτοῖς· οὕτω μέντοι ὥστε τοὺς αὐτῶν παῖδας, ἢ τούτων οὐχ ὑπόντων, τοὺς γονεῖς αὐτῶν νομίζεσθαι τὸ νόμιμον μέρος· ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρών φησιν, ὅτι, Ἐὰν ἐπίσκοπος ἢ κληρικὸς οιουδήποτε βαθμοῦ, ἡ Ἐκκλησίας διακόνισσα τελευτήσῃ ἄνευ διαθηκῶν ἢ νομίμων διαδοχῶν, ἡ τούτων διαδοχὴ προσκυρούται τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐν ᾗ κεχειροτόνηνται. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν ἰδικῶν τοῦ ἐπισκόπου πραγμάτων, καὶ ὅτι οὐκ ὤφειλεν ἀδιάθετος τε λευτᾷν. ᾿Αποστόλων κανών μ'. μ'. Εστω φανερὰ τὰ ἴδια τοῦ ἐπισκόπου πρά γματα, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανὼν κδ'. κδ'. Τὰ τῆς Ἐκκλησίας τῇ Ἐκκλησίᾳ καλῶς ἔχειν, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κβ'. κβ'. Μὴ ἐξεῖναι κληρικοῖς μετά θάνατον τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου διαρπάζειν τὰ διαφέροντα αὐτῷ πράγματα, καθὼς καὶ τοῖς πάλαι κανόσιν ἀπηγόρευται· ἢ τοὺς τοῦτο ποιοῦντας, κινδυνεύειν εἰς τοὺς ἰδίους βαθμούς. Συνόδου Σαρδικής κανὼν ιβ΄. ιβ. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐπειδὴ οὐδέν ἐστι παραλειπτέον, κ. δο λ. Συνόδου Καρθαγένης κανών κβ', πα'. Ωστε τοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς κληρικούς μηδὲν συνεισάγειν τοῖς μὴ ὀρθοδόξεις Χριστιανούς, εἰ καὶ συγγενεῖς ἔτι μὴν ὦσιν, κβ'. Μηδὲν διὰ δωρεᾶς τῶν οἰκείων πραγμάτων, ὡς εἴρηται, τοὺς ἐπισκόπους ἢ κληρικούς τούτοις συνεισάγειν. Περὶ ἐπισκόπων τῶν αἱρετικοὺς ἢ Έλληνας κληρονόμους καταλιμπανόντων. πα'. Ομοίως ὠρίσθη ἵνα ἐάν τις ἐπίσκοπος κληρονόμους συγγενεῖς, ἢ ἐκτὸς τῆς ἰδίας συγγενείας, αἱρετικοὺς ἢ ῎Ελληνας προτιμήσῃ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ μετὰ θάνατον ἀνάθεμα τῷ τοιούτῳ λεχθείη, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ μηδαμῶς παρὰ τοῖς τοῦ Θεοῦ ἱερεῦσιν ἀνενεχθῇ· μη δὲ δυνηθῇ ἀπολογηθῆναι, ἐὰν ἀδιάθε τος ἀπογένηται· ἐπειδὴ γενόμενος ἐπίσκοπος, εἶν κότως ὀφείλει τῶν πραγμάτων αὐτοῦ τὴν διατύπω σιν ἁρμοδίαν τῷ ἑαυτοῦ ἐπαγγέλματι ποιήσασθαι. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ εἴ κεφ. τοῦ παρόντος τίτλου. Aurelio. Pars canonis hujus posita in ipso titulo est ab interprete Greco,

ΚΕΦΑΛ. Ζ'. — Περὶ τοῦ τὰς ἐν τοῖς βαρβαρικούς ἔθνεσιν οὖσας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, κατὰ τὴν κρατήσασαν διοικεῖσθαι συνήθειαν. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β'. β'. Τοὺς ὑπὲρ διοίκησιν ἐπισκόπους, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν κη' Φῆφος τῆς αὐτῆς ἁγίας συνόδου ἐκφωνηθεῖσα χάριν τῶν πρεσβείων του θρόνου τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως. κη'. Πανταχοῦ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων όροις Επόμενοι, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν λζ' λθ'. λζ'. Ἐπειδὴ κατὰ διαφόρους καιρούς, κ. τ. λ. TIT. X, CAP. VI, VII. CAP. VII. — Dei Ecclesias inler barbaras gentes administrandas esse pro vigente consuetudine. Concilii Constantinopolitani canon 2. 2. Episcopi ad Ecclesias quæ sunt extra suam dimcesim, etc., ut pag. 470. Concilii Chalcedonensis canon 28. Decretum ejusdem sanctæ synodi promulgatum in gratiam sacerdotum throni sanctissimæ Ecclesine Constantinopolitana. 28. Sanctorum Patrum decreta ubique sequentes, etc., ut pag. 470. Concilii acumenici vi canones 37, 39. 37. Quoniam diversis temporibus,etc., ut pag. λθ'. Τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συλλειτουργοῦ ἡμῶν Ἰω- 39.Cum frater et comminister noster Joannes, άννου, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανών νβ'. Περὶ τοῦ τὰς ἐπαρχίας ἐπισκέπτεσθαι. νβ'. Ονωράτος καὶ Οὐρανὸς ἐπίσκοποι, εἶπον· Κἀκεῖνο ἡμῖν διὰ λόγου ἐντέταλται, ὥστε καὶ ὑμᾶς καταξιῶσαι τὸ ὁρισθὲν ὑπὸ τῆς ἐν Ιππῶνι συνόδου, ὀφείλειν ἑκάστην ἐπαρχίαν ἐν τῷ καιρῷ τῆς συνόδου ἐπισκέπτεσθαι· καὶ ὅτι ἐν τούτῳ καὶ τῷ ἄλλῳ ἐνιαυτῷ ὑπερέθεσθε κατὰ τάξιν ἐπισκέψασθαι τὴν Μαυριτανίαν. Αδρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τότε περί τῆς τῶν Μαυριτανών χώρας οὐδὲν ὡρίσαμεν, διὰ τὸ εἰς τὰ τέλη τῆς ᾿Αφρικῆς κεῖσθαι αὐτὴν, καὶ ὅτι τῷ βαρβαρικῷ παράκειται· ὁ δὲ Θεὸς παράσχοι ἐκ περιουσίας δύνασθαι ἡμᾶς, καὶ μὴ ἐπαγγειλαμένους τοῦτος ποιεῖν, καὶ παραγενέσθαι εἰς τὴν χώραν ὑμῶν· ὀφείλετε γὰρ ἐννοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι ἐὰν λογισμός ἀπαιτῇ τοῦτο περὶ ἑαυτῶν διεξελθεῖν, ἠδύναντο καὶ οἱ Τριπολιτανοί καὶ οἱ ᾿Αρζου(τανοὶ ἀδελφοί. Συνόδου Χαλκηδόνος ἐκ τῆς τετάρτης πράξεως, ἔνθα σκοπεῖται τὸ κεφάλαιον τὸ κατὰ τοὺς ἐπισκόπους τοὺς ἀπ᾿ Αἰγύπτου. Οι μεγαλοπρεπέστατοι καὶ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες, καὶ ἡ ὑπερφυής σύγκλητος εἶπεν. α'. Ἐπειδὴ οἱ εὐλαβέστατοι ἐπίσκοποι τῆς Αἰγυ πτίων, κ. τ. λ. Πασκασῖνος ὁ εὐλαβέστατος Επίσκοπος, του ποτηρητὴς τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου Ρώμης εἶπεν· etc., ut pag. 474. Concilii Carthaginensis canon 52. De visitandis provinciis. 52. Honoratus 80 et Urbanus episcopi dixerunt: Et illud nobis verbo mandatum est, 547 ut quia constitutum est in concilio Hipponensi, singulas provincias tempore concilii visitandas esse (22"), dignemini etiam, quod hoc anno secundum or dinem distulistis, vel alio anno Mauritaniam provinciam visitare. Aurelius episcopus dixit: Tunc de provincia Mauritania, propterea quod in Guibus Africa posita sit, nihil statuimus, siquidem vicina (ms. vicini) sunt Barbarico: sed prastet Deus, ut ex abundanti non pollicentes venire possimus ad vestram provinciam. Cogitare enim debetis. fratres, quia hoc sibi et Tripolitani et Arzugitani fratres potuerunt exigere, si ratio pateretur. Concilii Chalcedonensis ex actione quarta in σαpite de episcopis Egypti. Magnificentissimi et gloriosissimi judices est amplissimus senatus dixerunt: 1. Quoniam reverendissimi episcopi Ægyptiorum, etc., pag. Paschasinus reverendissimus episcopus, vicarius sedis apostolica, dixit: 2. Si præceperit gloria vestra, et jubetis ilβ'. Εἰ προστάττει ἡ ὑμετέρα ἐξουσία, καὶ κελεύετε τί ποτε αὐτοῖς παρασχεθῆναι φιλανθρωπίας ἐχόμε-Dlis aliquid præslari humanitalis, Adejussoribus νον, ἐγγύας δότωσαν, ὅτι οὐκ ἐξέρχονται ταύτης τῆς πόλεως, ἕως οὗ ἡ ᾿Αλεξανδρέων ἐπίσκοπον δέξηται, Οι μεγαλοπρεπέστατοι καὶ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες καὶ ἡ ὑπερφυής σύγκλητος εἶπεν. γ'. Ἡ τοῦ ὁσιωτάτου Επισκόπου Πασκατίνου ψῆφος βεβαία ἔστω· ὅθεν μένοντες ἐπὶ τοῦ οἰκείου σχήματος οἱ εὐλαβέστατοι ἐπίσκοποι τῶν Αἰγυ80 Conc. Afric. c. 19. Visilandis ab episcopo Carthagin. Nihil bic de visitatore episcopo agitur. Visitare hoc loco est adesse concilio plenario, quod nunc in una provincia, nunc in altera cogere debebat episcopus Carthag. ex decreto concil. Hippon. dalis, non exeant de ista civitate, quandiu Alexandria episcopum accipiat. Magnificentissimi et gloriosissimi judices et amplissimus senatus dixerunt: 348 3.Sanctissimi [Div. et Paris. Reverendis– simi. Paschasinisit firmum [/d.certum judicium. Unde permanentes in proprio habitu reverendisCorb. St præcepit; quod Crabbus ila emendavit: Si præceperit. Legendum: Si precipit. Atque ita habent codices Parisiensis et Divionensis. Divion. Alexandria Episcopum accipiant.

simi episcopi Ægyptiorum, aut dent Adejussores, τίων, ἢ ἐγγύης παρέξουσιν, εἰ τοῦτο αὐτοῖς δυνατὸν, si hoc illis est possibile; aut per sacramentum ἡ ἐξωμοσία καταπιστευθήσονται, ἀναμένοντες τὴν eis credatur,quia exspectant ordinationem futuri χειροτονίαν τοῦ ἐσομένου ἐπισκόπου τῆς ᾿Αλεξαν episcopi magnæ civitatis Alexandriæ. δρέων μεγαλοπόλεως. CAP. VIII. — Ne episcopus vel clericus donationis vel testamenti nomine tribuat aliquid homini hæretico, etiamsi propinquus ejus sit. Concilii Carthaginensis canones 22, 81. Ut episcopi vel clerici in eos qui non sunt clerici non conferant. 22. Et ut in eos qui catholici, ut pag. 827. De episcopis qui hæreticos vel paganos hæredes instituunt. 81. Item constitutum est, ut si quis episcopus, etc., ut pag. 827. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τοῦ μήτε ἐπίσκοπον μήτε κληρικὸν διδόναι, διὰ δωρεάς ἢ διαθήκης, αἱρε τική, κἂν εἴη συγγενης αὐτοῦ. Συνόδου Καρθαγένης κανών κβ', πα'. Ωστε τοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς κληρικούς, μηδὲν συνεισάγειν τοῖς μὴ ὀρθοδόξοις Χριστιανοῖς, εἰ καὶ συγγενεῖς ἔτι μὴν ὦσιν. κβ'. Μηδὲν διὰ δωρεᾶς τῶν οἰκείων πραγμάτων, κ. τ. λ. Περὶ ἐπισκόπων τῶν αἱρετικούς ή Ἕλληνας κληρονόμους καταλιμπανόντων. πα'. Ομοίως ὡρίσθη, ἵνα ἐὰν τίς ἐπίσκοπος κλη ρονόμους συγγενείς, κ. τ. λ. Textus. Nedum ab episcopis et clericis accipere Οὐ μόνον ἀπὸ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν κωλύονται hæretici prohibentur, verum etiam ab aliis. Dicitur λαμβάνειν οἱ αἱρετικοί, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἑτέρων· enim lib.1, tit.5, const. 10, quod orthodoxus remim- εἴρηται γάρ βιβλ. α' τίτ. ε', διάτ. ι, ὅτι οὔτε ὀρθό mobilem quæ orthodoxam Ecclesiam habeat,nullo δοξος δύναται καθ' οιονδήποτε τρόπον μεταφέρειν modo in hæreticum transferre possit: aut alioqui εἰς αἰρετικὴν ἀκίνητον πρᾶγμα, ἔχων ὀρθόδοξον [illam] confiscari. Rursus const. 3, tit. 2 Novella- Εκκλησίαν, ἐπεὶ φισκοῦται· ἡ μέν τοι γ' διάτ. τοῦ rum ait: Si orthodoxus habens possessionem in β' τίτ, τῶν Νεκρών, φησίν, ὅτι, ᾿Εὰν ὀρθόδοξος ἔχων qua sancta sit Ecclesia, illam alienaverit, vel re- κτῆσιν, ἐν ἡ ἁγία ἐστὶν Εκκλησία, ἐκποιήσῃ ἢ και liquerit,vel in emphyleusin dederit, vel locaverit, ταλίπῃ, ἢ ἐμφυτεύσῃ, ἢ μισθώσῃ, ἣ καθ᾽ οἰανδήποτε vel quocunque administrationis genere præbuerit διοίκησιν παράσχῃ Ιουδαίῳ, η Σαμαρείτη, ἢ Ελληνι, aut Judo, aut Samaritano, aut Pagano, aut 540 ή Μοντανιστῇ, ἢ ᾿Αρειανῳ ἢ ἁπλῶς ἄλλῳ αἱρετικῷ, ἡ Montanistæ,aut Ariano,aut breviter alii hæretico, Εκκλησία τῆς αὐτῆς κώμης τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν έχε ejus oppiduli Ecclesia ipsius dominium vindicato. δικείτω· βιβλ. α' τίτ, ε',διάτ. ιη'Εὰν αἱρετικὸς ὑπὲρ Lib. I, tit. 5, const. 18. Si hæreticus, ut militiam – τοῦ τυχεῖν ἀξίας ἢ στρατείας, ἢ δημόσιον πρᾶξαι φρόν vel dignitatem consequatur, aut publico munere τισμα, ἢ παιδεύσαι, ἢ συνηγορῆσαι προσποιήσηται η fungatur, aut doceat, aut causis patrociuetur,or- τὸν ὀρθόδοξον, καὶ φανῆ γαμετὴν ἢ παῖδας ἔχων thodoxum [se] simulet et uxorem aut filios hære- αἱρετικοὺς, ἐκβάλλεται· εἰ δὲ καὶ λάθῃ, οὐ δύναται ticos [ipsum habere constet, ejicitur. Sed etsi la- τι τῶν αὐτοῦ δωρεῖσθαι, ἢ ἄλλως ἐκποιεῖν αἱρετικῷ, teat, non potest quidquam rerum suarum donare, ἀλλὰ ταῦτα καὶ τὴν αἱρετικῷ καταφερομένην αὐτοῦ alioquive alienare in hæreticum. Verumillas ipsius- κληρονομίαν ἐκδικεῖ τὸ δημόσιον· καθόλου γὰρ οἱ que hæreditatem quæ hæretico defertur, vindicat μετασχόντες στρατείας, ἢ ἀξίας συνηγορίας, ἡ δη fiscus. In universum enim qui militiam aliquamn] μοσίας φιλοτιμίας, ἢ συγκροτήσεως, παρὰ μόνων dignitatemque obtinent: qui advocationibus [va- όρθοδόξων κληρονομοῦνται· καὶ τὰ ἐξ αὐτῶν ὁπωσ cant: ] qui publico munere,militarive magistratu οὖν εἰς αἱρετικὸν ἐρχόμενα, τὸ δημόσιον ἐκδικεῖ· funguntur: ] solos orthodoxos hæredes habent: et ἡ δὲ αὐτὴ διάτ. φησὶν, ὅτι, Ἐὰν τῶν παίδων, οἱ μέν quæ ab illis quomodocunque ad hæreticos perve- εἰσιν αἱρετικοί, οἱ δὲ ὀρθόδοξοι, μόνοι οἱ ὀρθόδοξοι niunt, exigit fiscus. Rursus eadem const.dicit: Si κληρονομούσιν· εἰ δὲ πάντες εἰμὶν αἱρετικοί, συγγε filiorum alii sint hæretici, alii orthodoxi: soli or- νεῖς ὀρθόδοξοι κληρονομοῦσιν· ἢ μὴ ὄντων, ὁ φίσκος thodoxihæredes sunt. Quod si omnnes sint hæretici, η διαδέχεται· διάτ. ιθ', οἱ αἱρετικοὶ τοῦ αἱρετικού cognati orthodoxi hæreditatem capiunt. Si vero παῖδες, οὔτε δωρεαν οὔτε κλῆρον αὐτοῦ λαμβάνουσι· nulli sint, succedit, fiscus.Const.19. Hæreticus ha- διάτ. κβ', οὔτε ἀπὸ στρατιωτικής διαθήκης αἱρετικός retici filius neque donationem neque hæreditatem κληρονομεῖ ἡ ληγάτον λαμβάνει. patris percipit.Const. 22. Neque ex militis testamento hæreticus hæreditatem aut legatum capit. Textus.Quæ exhæreditationis causas ordinat Novella 102, ait: Si parens orthodorus sential filios suos non esse orthodoxos, ipsos exhæredandi facultatem habet. Quod si e diverso parens hæreticus sit,non alios, quam orthodoxos filios, aut his non subsistentibus orthodoxos cognatos, hæredes scriἩ δὲ τὰς αἰτίας τῶν ἐξερεδατιόνων τάττουσα εβ' νεαρά φησιν, ὅτι ᾿Εὰν γονεὺς ὀρθόδοξος ὤν, αἴσθηται τοὺς ἰδίους παῖδας μὴ ὄντας ὀρθοδόξους, ἄδειαν ἔχει ποιεῖν αὐτοὺς ἀποκληρονόμους· εἰ δὲ τούναν τίον ὁ γονεύς ἐστιν αἱρετικός, μὴ ἐχέτω ἄδειαν ἄλο λους γράφειν κληρονόμους, εἰ μὴ τοὺς ὀρθοδόξους Veteres libri et editiones, sacramenta, quod certe melius est,

SYNTAGMA CANONUM. TIT. X, CAP. VIII. παῖδας· ἢ μὴ ὄντων αὐτῶν, συγγενεῖς ὀρθοδόξους· εἰ bendi facultatem habeto.Sed si ex liberis aliqui δέ τινες τῶν παίδων εἰσὶν ὀρθόδοξοι, τινὲς δὲ οὔ, ἡ οὐ- sint orthodoxi,aliqui vero non: substantia ad orσία εἰς τοὺς ὀρθοδόξους ἔρχεται, κἂν ὁ πατὴρ ἄλ- thodoxos pervenil: tametsi pater alios [etiam] hæλους ἔγραψε κληρονόμου;· εἰ δὲ μετὰ ταῦτα οἱ αἱ- redes scripserit. Si vero postmodum hæretici fraρετικοὶ ἀδελφοὶ ὀρθόδοξοι γένωνται, δίδεται τὸ tres orthodoxi Giant,datur ipsis competens portio: αἱροῦν αὐτοῖς μέρος, οὐ μὴν καὶ οἱ προλαβόντες καρ- non autem 350 etiam præteriti fructus neque adποί, οὔτε λόγους ἀπαιτοῦσι τῆς διοικήσεως· τέως ministrationis rationes exigunt. Interim tamen res δὲ τὰ πράγματα· οἱ ὀρθόδοξοι ἐκποιεῖν οὐ δύνανται· [haereditarias orthodoxi alienare non possunt. Al εἰ μέν τοι μέχρι τελευτῆς ἐπιμείνωσι τῇ πλάνῃ, si ad mortem usque in errore permanserint, pleπλήρη τὴν δεσποτείαν κτώνται οἱ ὀρθόδοξοι καὶ οἱ num dominium orthodoxi eorumque hæredes κληρονόμοι. εἰ δὲ πάντες οἱ παῖδες αἱρετικοί εἰσιν, acquirunt. Plane si omnes liberi hæretici sint,coὀρθόδοξοι συγγενεῖς κληρονομούσιν· εἰ δὲ μὴ εἰσὶ, gnati orthodoxi hæredes funt. Qui si nulli sint, τότε, εἰ μὲν κληρικοί εἰσιν οἱ γονεῖς, ἡ ᾿Εκκλησία tum si clerici parentes fuerint, Ecclesia civitatis, τῆς πόλεως ἐν ᾗ τὴν οἴκησιν εἶχον, λαμβάνει τὰ in qua domicilium habuerunt, facultates percipit. πράγματα· εἰ δὲ οἱ ἐκκλησιαστικοί δι' ἐνιαυτοῦ Sed si ecclesiastici intra anoum illas vindicare ἀμελήσουσι διεκδικῆσαι τὰ πράγματα, δ φίσκος 3 neglexerint, capit eas fiscus. At si laici fuerint, αὐτὰ λαμβάνει· εἰ δὲ λαϊκοί εἰσιν, ὁ φίσκος αὐτὰ sive testati sint sive non, facultates fiscus capit. λαμβάνει, εἴτε διέθεντο εἴτε μή· τὰ αὐτὰ κρατεῖ, ἐὰν Eadem obtinent, si flius orthodoxus parentes ὁ παῖς ὀρθόδοξος ὢν, αἴσθηται τοὺς γονεῖς αἱρετι- hæreticos [esse] sentiat, quando videlicet ipse κούς, ὅταν αὐτὸς ὁ παῖς διατίθηται ἢ κληρονομῆται. testamentum facit, svie succeditur. Ἡ α' περὶ τῶν Σαμαρειτών, δευτέρα οὖσα τοῦ τίτ, τοῦ γ' τῶν Νεαρών, συνεχώρησε τοὺς Σαμαρείτης λαμβάνειν δωρεὰς καὶ ἐκ διαθηκῶν, καὶ διδόναι και παραπέμπειν Σαμαρείταις αὐτῶν παισὶ καὶ γονεῦσι καὶ συγγενέσιν· ἡ μέν τοι τελευταία περὶ Σαμαρει τῶν, γ᾽ οὖσα τοῦ γ' τίτ, τῶν Νεαρών φησιν, ὅτι, Οf Σαμαρείται οὐ κληρονομοῦσιν ἐκ διαθήκης ἢ ἐξ ἀδιαθέτου, οὔτε ληγάτα ή δωρεάς λαμβάνουσιν· ἀλλ᾽ οὔτε διαδόχους ἔξουσιν ἐξ ἀδιαδόχου Σαμαρείτας, ἢ σχηματιζομένους μὲν τοὺς ὀρθοδόξους, οὐχ οὕτω δὲ φρονοῦντας· οὔτε δὲ διατίθεσθαι ἢ δωρεῖσθαι, εἰ μὴ τοῖς ὀρθοδόξοις καὶ πίστει καὶ ἔργοις· τούτων δὲ μὴ ὄντων, αἱ οὐσίαι μετά θάνατον εἰς τὸν φίσκον ἔρχονται· οἱ δὲ γῆν διαγεωργοῦντες Σαμαρεῖται, δύνανται γράφειν κληρονόμους ἀνιόντας καὶ κατιόντας αὑτῶν, καὶ ληγατεύειν αὐτοῖς καὶ τοῖς ἐκ πλαγίου, κἂν ὦσι Σαμαρείται· τούτων δὲ μὴ ὄντων, ὁ τοῦ χωρίου δεσπότης, ἐν ᾧ ἐγεώργει ὁ τελευτήσας, τὴν οὐσίαν λαμβάνει, τὸν τόπον ἐν τούτῳ τοῦ φίσκου ἐπέχων. " Const. de Samaritanis 1,quæ 2 est til. 3 Novellarum,permisit Samaritanis tum ex donatione atque testamento capere,tum donare, et ad liberos suos, parentes, cognatos Samaritanos transmitte re. At de Samaritanis ult. quæ est 3,tit. 3 Novellarum, dicit: Samaritani ex testamento aut ab intestato hæredes non fiunt, neque legata donationeste capiunt: sed nec Samaritanos, aut qui orthodoxos se simulant, non ita autem sentiunt, ab inlestato successores habebunt. Neque vero teslamentum faciunt aut legant, aut donant, nisi orthodoxis et fide et operibus: quibus non subsistentibus, bona post mortem ad fiscum perveniunt.Caterum qui Samaritani terras colunt, parentes alque liberos suos hæredes scribere, atque ipsis et ex transverso [cognatis, tametsi Samaritani sint,legare possunt. Quod si horum nullus sit, prædii in quo 551 defunctus agricolabatur, dominus substantiam capit: quippe qui] vicem fisci in hoc obtineat. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρών λέγει· ΜηConstit.3,tit.2 Novellarum dicit: Nullus hæretiδεὶς αἱρετικὸς μὴ κατὰ μίσθωσιν ἢ ἐμφύτευσιν, ἢ cus per conductionem aut emphyteusim,aut empἀγορασίαν ἢ ἑτέρῳ τρόπῳ ἀκίνητα πράγματα λαμ- tionem,aut alio modo ab Ecclesia aliove venerabili βανέτω ἀπὸ ᾿Εκκλησίας, ἢ ἄλλου σεβασμίου τόπου loco res immobiles capito. Alioqui hereticus quæ ἐπεὶ ὁ μὲν αἱρετικὸς τὰ παρ᾽ αὐτοῦ δοθέντα ἐπὶ τῇ hac de causa dedit, amittito: res autem ad locum τοιαύτῃ αἰτίᾳ ἀπολλύτω, τὸ δὲ πρᾶγμα ἐπανατρεχέτω ex quo data est recurrito: dispensator autem qui εἰς τὸν τόπον ἐξ οὗ ἐδόθη· ὁ δὲ δεδωκώς διοικητής dedit de cætero a dispensatione arcetor, et in moεἴργεται τοῦ λοιποῦ πάσης τῆς διοικήσεως, καὶ μου nasterium conjicitor,et per annum a sancta comναστηρίῳ ἐμβάλλεται, καὶ ἐπὶ ἐνιαυτὸν τῆς ἁγίας munione segregator. Rursus eadem constit.ait: St κοινωνίας χωρίζεται· ἡ αὐτὴ δὲ διάτ. φησίν, ὅτι, quis hæreticorum, quibus connumerantur NestoΕάν τις τῶν αἱρετικῶν, οἷς συναριθμούνται Νεστο- riani, Eutychianista,et Acephali, speluncam ausit ριανοὶ καὶ Εὐτυχιανισταὶ καὶ ᾿Ακέφαλοι, τολμήσοι religionis suæ exædificare, aut Judaei novam Synaκαταγώγιον τῆς ἰδίας θρησκείας ποιῆσαι, ἢ Ἰουδαῖοι gogam exstruere: hæc Ecclesia vindicato.Si quis] νέαν συναγωγήν, ἐκδικείτῳ αὐτὰ ἡ Ἐκκλησία· εἰ vero (quippiam]hujusmodi personæin emphyteusin δὲ ἐνεφύτευσεν, ἢ ἐμίσθωσεν, ἢ ὁπωσούν εἰς διοίκη- dederit,aut locaverit, aut quomodocunque adminiσιν δέδωκε τοιούτῳ προσώπῳ, εἰ μὲν εἰδὼς ὁ δεσπότης strandum concesserit: et quidem hæreticum illum αἱρετικὸς ἔπραξε τοῦτο, πάσας τὰς προσόδους τοῦ [esse] sciens id fecerit: omnes reditus quandiu χρόνου τοῦ συναλλάγματος ἡ Ἐκκλησία τῆς πόλεως, contractus dural, Ecclesia civitatis, sub qua possesὑφ᾽ ἂν ἡ κτῆσις διάκειται, ἐκδικεῖ· ἀγνοοῦντι δὲ τῷ sio sita est, vindicat: sin ignorans, nullum illi

ÞHOTII PATRIARCHÆ CP. damnum obvenit. Hæreticus autem in utroque δεσπότῃ, οὐδεμία προσγίνεται ζημία· ὁ δὲ αἱρετικὸς casa et possessione abigitur, et ejus bona] pu- ἐφ' ἑκατέρου θέματος, καὶ τῆς κτήσεως ἀπελαύνεται blicantur. καὶ δημεύεται. ΤΙΤΛΟΣ ΙΑ΄. ΠΕΡΙ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ. TITULUS XI. DE MONASTERIIS ET MONACHIS 889 CAPUT I. - De monasteriorum adifica359 tione, et ne hac privati juris sint, et de monachorum rebus. Concilii Chalcedonensis canones 4, 24. 4. Qui vere et sincere ut pag. 734. 24. Qui semel voluntate episcopi consecrala sunt monasteria, et res quæ ad ea pertinent servari,eaque non amplius feri sacularia habitacula. Eos autem, qui hoc feri permittunt, canonum pœnis subjici. Concilii acumenici vt canon 49. ■ 49. Hunc sacrum etiam canonem renovantes decernimus, ut quæ episcopali voluntate semel consecrata fuerint monasteria, semper monaste- c ria maneant, et res quæ ad ipsa pertinent, monasteria serventur, et ea non possint esse ainplius secularia habitacula, nec ab ullo ex omni bus sæcularibus tradi hominibus. Sed etiam si hoc hucusque factum est, hoc nequaquam servandum decernimus; eos autem, qui deinceps hoc facere aggrediuntur, canonum panis subjici. 565 Concilii primi et secundi Constantinopoli in æde Sanctorum Apostolorum habiti canones 1 et 6. 1. Res adeo veneranda et honorabilis, etc., ut pag. 118. Περί ποιήσεως μοναστηρίων· καὶ τοῦ μὴ γίνεσθαι αὐτὰ ἰδιωτικά καὶ περὶ πρα γμάτων τῶν μοναζόντων. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ', κδ'. δ'. Οἱ ἀληθῶς καὶ εἰλικρινῶς, κ. τ. λ. κδ'. Τὰ ἅπαξ καθιερωθέντα μοναστήρια κατὰ γνώμην ἐπισκόπου, μένειν εἰς τὸ διηκενὲς μονα στήρια· καὶ τὰ ἀνήκοντα αὐτοῖς πράγματα φυλάτ τεσθαι τῷ μοναστηρίῳ, καὶ μηκέτι δύνασθαι γενέσθαι ταῦτα κοσμικά καταγώγια τοὺς δὲ συγχω ροῦντας τοῦτο γίνεσθαι, ὑποκεῖσθαι τοῖς ἐκ τῶν κανόνων ἐπιτιμίοις. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών μθ'. μθ' ᾿Ανανεούμενοι καὶ τοῦτον τὸν ἱερὸν κανόνα ὁρί ζομεν, ὥστε τὰ ἅπαξ καθιερωθέντα μοναστήρια κατά γνώμην ἐπισκόπου, μένειν εἰς τὸ διηνεκές μοναστήρια καὶ τὰ ἀνήκοντα αὐτοῖς πράγματα φυλάττεσθαι τῷ μοναστηρίῳ, καὶ μηκέτι δύνασθαι αὐτὰ κοσμικά καταγώγια, μήτε δὲ ὑπό τινος τῶν ἁπάντων κοσμικοῖς ἀνδράσι ταῦτα ἐκδίδοσθαι· ἀλλ᾽ εἰ καὶ μέχρι νῦν γέγονε τοῦτο, μηδαμῶς κρατεῖσθαι δρίζομεν· τοὺς δὲ ἀπὸ τοὺς δὲ ἀπὸ τοῦ παρόντος πράττειν τοῦτο ἐπιχειροῦντας, ὑποκεῖσθαι τοῖς ἐκ τῶν και νόνων ἐπιτιμίοις. Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταν τινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων κανών α' καὶ 5'. α'. Πράγμα σεμνὸν οὕτω καὶ τίμιον, κ. τ. λ. Γ'. Οἱ μοναχοὶ οὐδὲν ἴδιον ὀφείλουσιν ἔχειν, πάντα 6. Monachi nihil debent habere proprium: sed omnia eorum monasterio ascribi. Dicit enim beatus δὲ τὰ αὐτῶν προσκληροῦσθαι τῷ μοναστηρίῳ· φησὶ Lucas de iis qui credunt in Christum,et monachorum institutionem describunt, quod nemo quidquam eorum quæ aderant, proprium esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Et ideo iis qui monachi esse volunt, prius datur facultas de suis rebus teslandi, ac disponendi, et quibuscunque velint personis, lege scilicet non prohibitis, sua transmittendi. Postquam enim monachi facti fuerint, omnium bonorum dominium monasterium habebit, et nullam de rebus propriis curam gerere, vel disponere eis permissum est. Si quis autem deprehensus fuerit, possessionem aliquam, quæ γὰρ ὁ μακάριος Λουκᾶς περὶ τῶν εἰς Χριστὸν πιο στευόντων, καὶ τὴν τῶν μοναστών πολιτείαν διατυπούντων, ὡς οὐδείς τι τῶν ὑπαρχόντων ἔλεγεν ἴδιον εἶναι ἀλλ᾽ ἦν αὐτοῖς ἅπαντα κοινά· διὸ τοῖς ἐθέλουσι μονάζειν ἄδεια δίδοται περὶ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς διατίθεσθαι πρότερον, καὶ οἷς ἂν βούλοιντο προσώποις μὴ κεκωλυμένοις δηλονότι παρὰ τοῦ νόμου τὰ αὐτῶν παραπέμπεσθαι· μετὰ γάρ τοι τὸ μονάσαι, τῶν προσόντων αὐτοῖς ἁπάντων τὸ μοναστήριον ἔχει τὴν κυριότητα, καὶ οὐδὲν περὶ τῶν οἰκείων φροντί ζειν ἢ διατάσσεσθαι τούτοις παρακεχώρηται· εἰ δέ τις φωραθείη κτησίν τινα, ἤ τις οὐκ ἀπεκληρώθη

τῷ μοναστηρίῳ ἰδιοποιούμενος, καὶ φιλοκτησίας πάθει δουλεύμενος, ταύτην μὲν παρὰ τοῦ ἡγουμένου ἢ τοῦ ἐπισκόπου ἀναλαμβάνεσθαι, καὶ πολλῶν παρουσίᾳ πιπράσκεσθαι, καὶ πτωχοῖς ἀπόροις διανέμεσθαι τὸν δε γε τὴν τοιαύτην κτῆσιν, κατὰ τὸν πάλαι ᾿Ανανίαν ὑποσυλὴν μσλετήσαντα, τῷ προσήκοντι ἐπιτιμίῳ ἡ ἁγία σύνοδος ὥρισε σωφρονίζεσθαι· δῆλον δὲ, ὡς 2 τινα περὶ μοναζόντων ἀνδρῶν ἡ ἁγία σύνοδος έκανόνισε, τὰ αὐτὰ καὶ περὶ μοναζουσῶν γυναικών κρατεῖσθαι ἐδικαίωσεν. Συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιγ'. Ὅτι μεγάλης κατακρίσεως ἄξιοί εἰσιν οἱ τὰ μοναστήρια κοινοῦντες. γ'. Ἐπειδὴ διὰ τὴν γενομένην κατὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν συμφορὰν ἐν ταῖς Ἐκκλησίαις καθηρπάγησάν τινες εὐαγεῖς οἴκοι ὑπό τινων ἀνδρῶν, ἐπισκοπεῖά τε καὶ μοναστήρια, καὶ ἐγένοντο κοινὰ καταγώγια, εἰ μὲν οἱ διακρατοῦντες ταῦτα προαιροῦνται ἀποδιδόναι, ἵνα κατὰ τὸ ἀρχαῖον ἀποκατασταθῶσιν, εὖ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ μή γε, εἰ μὲν τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ εἰσι, τούτους καθαιρεῖσθαι προστάσσομεν· εἰ δὲ μοναχοὶ ἢ λαϊκοί, ἀφορίζεσθαι, ὡς ὄντας κατακρίτους ἀπὸ τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ τετάχθωσαν ὅπου ὁ σκώληξ οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται, ὅτι τῇ τοῦ Κυρίου φωνῇ ἐναντιοῦνται τῇ λεγούσῃ· Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου. ΤIT. ΧΙ, CAP. 1. monasteria ascripla fuerit,sibi privatim at(ribuere, et acquirendarum possessionum cupiditati servire, ea quidem ab episcopo seu pra feclo res cipiatur, et in multorum præsentia vendita, pauperibus et mendicis distribuatur. Eum autem qui eam possessionem, ut olim Ananias, subripere meditatus est, convenienti pena castigandum esse sancta synodus statuit. Clarum est autem, quod quæ de viris monachis sancta synodus canonice constituit, ea in monachis quoque ſeminis valere, et observari aquum censuit. Concilii Niconi ut canon 13. Quod magna damnatione digni sunt qui monasteria communia faciunt diversoria. 13. Quoniam per eam quæ fuit propter peccata nostra in Ecclesiis calamitatem sacrosanctæ quædam ædes 354 a quibusdam viris arreplæ sunt, et episcopatus, et monasteria, et facta sunt communia diversoria: si qui ea quidem tenent, volunt reddere, ut in pristinum statum restituantur, bene et pulchre babet; sin minus, si sunt quidam sacerdotalis calalogi, eos deponi jubemus: sin autem monachi vel laici, segregari, ut qui sint condemnati a Patre, et Filio, et Spiritu sancto, et ponantur ubi vermis non moritur, nec ignis exstinguitur,quia voci Domini adversantur, quæ dicit: Ne facite domum Patris mei domum negotiationis 81. Ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν λέγει, ὅτι Ὁ Textus. Const. 13, tit. 1 Novellarum ait: Qui βουλόμενος οἰκοδομῆσαι μοναστήριον, πρότερον προσ- monasterium ædificare vult, prius cum locorum διαλεγέσθω τῷ ἐπισκόπῳ τῶν τόπων, ὅπως ἂν ἐκεῖς episcopo agito, quo ille veniens votum faciat, et γενόμενος, εὐχὴν ποιήσοιτο καὶ σταυρὸν πήξοι, καὶ crucem figat: atque tum [demum] ædifcii fundaτοτε τοῦ κτίσματος ἡ ἀρχὴ γινέσθω· καὶ ἡ γ' διάτ. mentum jacitor. Et const.3, tit. 2 Novellarum ait: τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρών φησιν, ὅτι, Ὁ θέλων κτίσαι Qui monasterium exstruere vult non aliter ædifμοναστήριον, μὴ ἄλλως ἀρχέσθω τοῦ οἰκοδομήματος, callonem incipito, nisi locorum episcopus preces εἰ μὴ ὁ τῶν τόπων ἐπίσκοπος εὐχὴν ἐκεῖσε ποιήσει, illic profuderit, et pretiosam crucem fixerit. Certe καὶ τὸν τίμιον πήξει σταυρόν· ὁ δὲ ἀρξάμενος νέον qui semel exstruere, vel vetus renovare cepit,conκτίζειν ἥ παλαιὸν ἀνανεοῦν, ἀναγκάζεται πληρῶσαι summare cogitur.Legas [vero] etiam quæ annotata ἀνάγνωθι καὶ τὰ προγραφέντα ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ β' sunt in cap. 1, tit. 2, et cap. 14, tit. 3 praesentis τίτ. κεφ. τε τεσσαρεσκαιδεκάτῳ τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρ- operis. Constit. 1, tit. 2 Novellarum ait: Nemo mo όντος συντάγματος· ἡ δὲ α' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν nasterium, in quo altare erectum,aut sacrum miΝεκρῶν λέγει· Μηδεὶς μοναστήριον πωλείτω, ἡ ἀμει- nisterium exhibitum, aut monachalis exercitatio βέτω, ή δωρείσθω, ἔνθα θυσιαστήριον καθιδρύθη fuerit: [vel] vendito, vel permutato, vel donato. καὶ ἱερὰ γέγονε λειτουργία καὶ μοναχικὴ ἄσκησις· Alioqui quod factum fuerit, irritum erit: et qui cem ἐπεί τοι γε τὸ γενόμενον ἄχυρον ἔσται, καὶ τῶν τι- perit, pretiis excidet: qui autem vendiderit, et rei μημάτων ὁ λαβὼν ἐκπεσεῖται, καὶ ὁ πιπράσκων ζυ-Det pretii amnissione multabitur: atque illa sanctisμιωθήσεται τῇ τε τοῦ πράγματος ἐκπτώσει καὶ τῇ τοῦ τιμήματος ἀπωλεία, τῇ κατὰ τόπον ἀγιωτάτῃ Ἐκκλησίᾳ, καὶ τοῖς κατὰ τόπον εδαγέσι μοναστηρίοις, τούτων προσνεμομένων· ὥστε αὐτοὺς προνοεῖν τοῦ τὸ κακῶς ἐκποιηθὲν, αὖθις ἐπαναγαγεῖν εἰς μοναχικόν σχήμα· μήτε ὑποθήκη ἐπὶ τούτοις ἐῤβώσθω, ἀλλὰ ἀκυρούσθω, καὶ τὸ μοναστήριον τῇ ἱερᾷ λειτουργία προσαυρούσθω· καὶ ἡ β' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρών φησιν, ὅτι ἐκποίησις μοναστηρίων μὴ γινέσθω ἐπὶ τῷ τὸ ἱερατικὸν σχῆμα εἰς ἰδιωτικὴν διαγωγὴν μετασχηματίζεσθαι, ἐπεὶ ἄδειαν ἔχου8t Joan. II, 16, simæ ejus loci Ecclesia, venerabilibusque ejus loci monasteriis attribuentur. 555 Quamobrem [Ecclesiarum alque monasteriorum dispensatores dispiciant, ut quod male alienatum est,ad monasticæ habitationis formam reducant. Neque vero] hypotheca in his valeto, sed irrita esto, et monasterium sancto ministerio addicitor. Εt constit. 2, tit. 2 Novellarum ait: Monasterium in hoc ne alienator, ut sacrata forma in privatam conversationem transformetur. Alioqui episcopi id monasterium vindicandi, et ad pristinam formam

reducendi facultatem habent. Lib. I, tit. 3, const. σιν οἱ ἐπίσκοποι τὸ τοιοῦτον μοναστήριον ἐκδικεῖν, 38, ait: Qui monasteria sua relinquunt, non recipiunt quas ad illa [res] mobiles adduxerunt, cujuscunque quantitatis fuerint: tametsi de illis nulla actorum monumenta confecta sint. In immobilibus autem jus servari oportet, quoniam illi qui dedit, illarum vindicatio non interit. καὶ εἰς τὸ πρότερον ἐπανάγειν σχῆμα· βιβλ. α', τίτ. 3', διάτ. λη' φησίν, ὅτι, Οἱ τὰ ἴδια μοναστήρια καταλιμπάνοντες, οὐ λαμβάνουσιν ἅπερ αὐτοῖς προσήγαγον, νικητὰ ἱσησδήποτε ποσότητος όντα, κἂν μὴ σύνεστι πρᾶξις ὑπομνημάτων ἐπ᾿ αὐτοῖς· περὶ δὲ τῶν ἀκινήτων δεῖ τὰ νόμιμα φυλάττεσθαι, ἐπεὶ οὐκ ἀφαιρεῖται τῷ δωρησαμένῳ ἡ ἐκνίκησις αὐτῶν. Et const. 13, tit. 1 Novellarum dicit: Si quis Καὶ ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρών λέγει, ὅτι monachus recedere velit, quascunque res, quando Εἴ τις μονάσας ἀναχωρῆσαι βουληθῇ, τὰ πράγματα [monasterium ingressus est, habuit, in monasterii ὅσα παρεῖχεν ἡνίκα εἰσῄει, τῆς δεσποτείας ἔσται τοῦ dominium cadent. El: Cum monasterium ingredi- μοναστηρίου· καὶ ὅτι δεῖ τὸν θέλοντα μονάσαι, διχτυ tur,quemque de rebus suis statuere oportet Ingre- ποῦν περὶ τῶν ἰδίων πραγμάτων· εἰσελθόντι γὰρ αὐτῷ dientem enim [illæ] comitantur: tametsi id non ex- συνακολουθοῦσι, κἂν μὴ τοῦτο ῥητῶς εἴπῃ· εἰ μέν τοι presse dixerit. Verum si cum liberos habeat, illis παῖδας ἔχων, ἔτυχε τινα πράγματα δωρησάμενος, ἢ res aliquas, quæ legitimam portionem substantiæ δώρησαμένη αὐτοῖς, ἢ ὑπὲρ προικός, ἢ πρὸ γάμου ejus conficiant,dotis donationisve ante nuptias no- δωρεᾶς, καὶ ποιεῖ ταῦτα τὸ νόμιμον μέρος τῆς αὐτ mine donaverit: in reliquis illi nullam communi- τοῦ περιουσίας, μὴ ἐχέτωσαν οἱ παῖδες πρὸς τὰ λοιπὰ cationem habento. Sin nihil ipsis,aut minus legiti - μετουσίαν· εἰ δὲ μηδὲν αὐτοῖς, ἢ ἔλαττον τοῦ νο ma donaverit: etiam postquam ipse monachus fac- μίμου ἐδωρήσατο, καὶ μετὰ τὸ μονάσαι αὐτὸν ὀφεί tus fuerit, debetur illis legitima. Plane si maritus λεται τοῖς παισὶ τὸ νόμιμον· εἰ δὲ ἀνὴρ ἡ γυνή μου auluxor lucratur. Et: Si monachus in militiam,aut νάσει, τὸν ἀπὸ τελευτῆς κάσον ὁ ἕτερος κερδαίνει ad aliam vitæ formam habeat: substantia ejus apud καὶ ὅτι Ἐὰν μοναχὸς εἰ; στρατείαν ἔλθῃ, ἢ ἕτερον monasterium remanet, ipse vero provincialis co- βίου σχῆμα, ἡ μὲν οὐσία μένει παρὰ τῷ μοναστη hortalis sit. 556 Sed et si quis in aliud monaste- ρίῳ αὐτὸς δὲ ταξιώτης ἐπιχώριοις γίνεται· εἰ δὲ καὶ rium transeat: facultates ipsius ad primum mo- τις εἰς μοναστήριον ἀπὸ μοναστηρίου μετέλθοι, ή nasterium pertinent. Caeterum præsules ipsum ne οὐσία αὐτοῦ τῷ πρώτῳ μοναστηρίω διαφέρει· οἱ suscipiunto: atque hoc [ipsum tum episcopi tum μέντοι ἡγούμενοι μὴ δεχέσθωσαν αὐτόν· κωλυέτω archimandritæ prohibento. σαν δὲ τοῦτο καὶ οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ ἀρχιμανδρίται. Λέγει δὲ καὶ διάτ, νβ' τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλ. ὅτι Εὰν τις βαρηθῇ ὑποκαταστάσει ἢ ἀποκαταστάσει ἐξ ἀπαίδου, καὶ μὴ βουληθῇ γαμῆσαι δι᾽ ἄσκησιν, μένει ἔχων τὰ πράγματα· καὶ περιὼν αὐτὰ δαπανᾷ, ή καταλιμπάνει ὡς θέλει εὐσεβῶς μέντοι· εἰ δὲ καὶ ὑπὸ αἵρεσιν παιδοποιίας αὐτῷ καταλειφθῇ, ἔχει αὐτὰ καὶ μὴ παιδοποιῶν· τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ παρθενευούσαις· ἡ αὐτὴ διάτ. φησὶν, ὅτι, Εάν τις τῶν συνοικούντων μονάσῃ, πέμπει ῥεπούδιον ὁ ἄλλος, καὶ χώρα τοῖς ἀπὸ τελευτῆς συμφώνοις· καὶ τὸ ἐντεῦθεν κέρδος φυλάττεται τοῖς ὡς εἰκὸς οὔσιν ἐκ τοῦ αὐτοῦ γάμου παισίν· ἢ τὸ κερδάναν πρόσωπον μὴ ἐλθὸν εἰς δεύτ τερον γάμον· καὶ τοῦ ἀνδρὸς μονάζοντος ἡ γυνή ἑτέρῳ οὐ γαμεῖται ἐπὶ ἕνα ἐνιαυτόν· εἰ μεντοι τις τῶν μνηστήρων μονάσει, οἱ ἀῤῥαβῶνες ἁπλοῖ ἀποδίδον ται, καὶ οὐδὲν ζημιοῦνται, ὡς ἡ νδ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ Dicit vero etiam const. 52, tit. 3, lib. 1. Si quis ex casu si liberi non exsistent, restitutione vel substitutione gravatus fuerit, et quod vitam monasticam præferat, matrimonium contrahere nolit: res (assignatas retinet, atque dum vivit, insumit illas,aut quomodo vult relinquit dummodo in pias causas. Sed et si sub conditione procreandorum liberorum ipsi relicta sint,habet illas liberis non procreatis Idem etiam de virginitatem sectantibus [mulieribus eadem const. dicit. Quod si unus conjugum vitam monasticam suscipiat,aller repudium mittit, locusque (est] ex morte pactis,et quod inde lucrum provenit, servatur ex eodem matrimonio forte exsistentibus liberis,aut id lucratur (ea) persona quæ ad secundum matrimonium non devenit. Caterum si sponsus quispiam in monasterium concedat, simplices arrhæ adduntur, nullumque p τίτ. damnum subitur: ut ejusdem tit. const. 54. Terius.Et quæ de repudio tractat Novella 117 ait: Si præter causas ab ipsa dictas mulier repudium miserit: dos marito aut in dominium, aut si liberi subsint, in usum fructum datur. Mulier autem per judicem episcopo civitatis iu qua habitat traditur, et per ipsum ad omnem ejus vitam in monasterium conjicitur. Atque si quidem liberos habeat, bessem substantiae ejus illi] capiunt,trientem vero monas. terium.Sin vero non liberos,sed parentes habeat: bessem monasterio, trientem autem parentibus dalo: extra quam si qui illam in potestate habent, injusto repudio assensum præbuerint. 357 Tunc Καὶ ἡ περὶ ῥεπουδίων διαλαμβάνουσα ριζ' νεκρά φησιν, ὅτι ἐὰν παρὰ τὰς εἰρημένας αὐτῇ αἰτίας γυνὴ πέμψη ῥεπούδιον, ἡ μὲν προιξ τῷ ἀνδρὶ δίδοται, ἢ κατὰ δεσποτείαν, ἢ παίδων ὑπόντων κατὰ χρῆσιν· ἡ δὲ γυνὴ διὰ τοῦ δικάσαντος παραδίδοται τῷ ἐπισκόπῳ τῆς πόλεως ἐν ᾗ οἰκεῖ, καὶ δι᾿ αὐτοῦ μοναστηρίῳ ἐμβάλλεται πᾶσαν τὴν ζωὴν αὐτῆς· καὶ εἰ μὲν ἔχει παῖδας, τὸ δίμοιρον μέρος τῆς οὐσίας αὐτῆς λαμβά νουσι· τὸ δὲ τρίτον, τὸ μοναστήριον· εἰ δὲ παῖδας οὐκ ἔχει ἀλλὰ γονεῖς, τὸ δίμοιρον είδοται τῷ μοναστη ρίῳ· καὶ τὸ τρίτον, τοῖς γονεῦσιν· εἰ μὴ ὑπ' ἐξου σίαν αὐτὴν ἔχοντες τῷ ἀλόγῳ ῥεπουδίῳ συνήνεσαν,

SYNTAGMA CANONUM. ΤIT. ΧΙ, CAP. Ι. τότε γὰρ πάντα τῷ μοναστηρίῳ προσκυρούται • ὥσπερ enim omnia monasterio applicantur,quemadmoκαὶ ὅτε μήτε παῖδας, μήτε γονεῖς ἡ γυνὴ ἔχει. dum etiam quando neque liberos neque parentes mulier habet. Καὶ ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών φησιν, ὅτι, Δούλου, ἢ ἐναπογράφων κατὰ τὴν διάστιξιν αὐτῆς μονάζοντος, τὰ πράγματα ἅπερ εἰς τὸ μοναστήριον ἤγαγε, λαμβάνει ὁ δεσπότης· οὐ μένουσι δὲ ἅμα μοναχοὶ καὶ μοναστριαι, ἀλλ᾽ οἱ ἄνδρες εἰς ἑτέρους μεθίστανται τόπους, καὶ διαιρούνται εἰς αὐτοὺς τὰ πράγματα πρὸς τὸ ἁρμόζον αὐτοῖς δίκαιον· ὁ δὲ βεβαρημένος ληγάτῳ ἢ ἀποκαταστάσει, ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ἢ ἀπαιδίας, ἢ ἐὰν οὕτω δωρηθῇ ἡ ἔλθῃ τινί, καὶ γένηται μοναχὸς ἤ ἀσκήτρια, σβέννυται ἡ ἀποκατάστασις· καν γὰρ τῶν μοναστηρίων ἐξέλθωσιν, ὅμως τὰ τοιαῦτα πράγματα μετὰ τῶν ἄλλων αὐτῶν τοῖς μοναστηρίοις διαφέρει· εἰ δὲ ἐπὶ ἀναῤῥύσει αἰ- η χμαλώτων, ἡ ἀποτροφῇ πτωχῶν, ἡ τοιαύτη ὑπόστασ σις γένηται, ἐξ οὐδενὸς τῶν εἰρημένων τρόπων ἀποκλείεται· τοῦ εἰσιόντος εἰς τὸ μοναστήριον, εἴπερ οὐκ ἔχει παῖδας, τὰ πράγματα τῷ μοναστηρίῳ διαφέρουσιν· εἰ δὲ παῖδας ἔχει, καὶ οὐ διετύπωσε περὶ τῶν αὐτοῦ πραγμάτων πρὶν εἰσέλθῃ, ἄδειαν ἔχει καὶ μετὰ ταῦτα διατυποῦν· καὶ οὐ δύναται τὸ νόμιμον μέρος μειοῦν, καὶ ἑαυτῷ δὲ φυλάττει παιδὸς ἑνὸς ἀναλογίαν, ὀφείλουσαν τῷ μοναστηρίῳ προσκυρωθῆναι· εἰ δὲ τελευτήσει ἐν τῷ μοναστηρίῳ πρὶν ποιήσῃ τὴν διατύπωσιν, τὸ μὲν νόμιμον οἱ παῖδες - λαμβάνουσι, τὰ δὲ λοιπὰ τὸ μοναστήριον· οὐδεὶς τῶν μνηστήρων προφάσει τῶν ἀῤῥαβώνων ζημιοῦται μου νάζων· καὶ ὁ γάμος ἐκ τοῦ λαβεῖν ἕνα τῶν συνοικούν» των τὸ μοναχικόν σχῆμα, λύεται χωρίς ῥεπουδίου, καὶ ἀναλαμβάνει ἡ γυνὴ τὴν προίκα καὶ τὰ ἄλλα αὐτῆς πράγματα· τῷ δὲ μὴ μονάσαντι τὸ ἀπὸ τελευτῆς συμφωνηθὲν κέρδος ἀρμόζει· εἰ δὲ ἅμα οἱ δύο ἀποτάξονται, οὐδεὶς αὐτῶν ἐκ τοῦ ἑτέρου κερδαίνει, εἰ μὴ ἐκών τις τῷ ἑτέρῳ δωρήσεται. Textus.Et const.2, tit.1 Novellarum ait: Cum servus auit ascriplitius secundum hanc distinctionem monachus factus fuerit, res quas in monasterium attulerit, capit dominus.Non cohabitant monachi simul et monastria. Alioqui in alla loca transferuntur viri, et res [communes inter ipsos pro eo quantum cuique juris competit dividuntur. Si qui sub conditione matrimonii aut non suscipiendorum liberorum,legato vel restitutione gravatus est,aut si cui quidquam hac conditione donatum est, ad quemve[quidquam pervenerit, monachus aut monastria fiat, exstinguitur restitutio. Nam tametsi monasteriis [postmodum illi egrediantur, istius modi tamen res cum ipsorum aliis ad monasteria pertinent Si tamen ad redemptionem captivorum, aut exhibitionem pauperum istiusmodi restitutio mandata sit, nullo prædictorum modorum excluditur. Ejus bona qui monasterium intral, si liberos non habet,ad monasterium pertinent. Sed si habet, nec de rebus suis priusquam intrel statuil: statuendipostmodum facultatem habet.Non potest autem minuere legitimam. Sibi vero unius Gliorum portionem servat,quæ monasterio applicari debet. Quod si priusquam dispositionem faciat, in monasterio decedat, legitimam liberi capiunt, residuum vero monasterium. Nullus sponsus occasione arrharüm dispendium facit, si vitam monasticam suscipit. [Porro matrimonium etiam,cum alter [conjugum) monachalem habitum sumit, citra repudium dirimitur: et mulier dolem aliasque suas res recipit. Verum qui in monasterium non concedit, ei lucrum quod in mortem pactum est competit. Plane si ambo [mundam] 358 valere jusserint, neuter ab altero [quidquam] lucri sentit, nisi si sponte alter alteri [aliquid] donet. Ἡ δὲ περὶ τοποτηρητῶν διαλεγομένη λδ' νεαρά Textus.Quæ de vicariis disserit constit. 134 ait: φησιν, ὅτι, Ἐὰν γυνὴ ἐπὶ μοιχεία καταδικασθῇ, Si mulier adulterii condemnata sit,competentibus ταῖς προσηκούσαις πληγαῖς ὑποβαλλομένη, μονα- subdita penis in monasterium conjicitur.Potesta στηρίῳ ἐμβάλλεται, καὶ ἄδειαν ἔχει ὁ ἀνὴρ εἴσω διε- tem autem maritus habet, ut illam intra biennium τίας αὐτὴν ἀναλαβεῖν, μὴ βλαπτομένου τοῦ γάμου recipiat: neque per ea quæ medio tempore [facta ἐκ τῶν ἐν τῷ μέσῳ· εἰ δὲ παρέλθοι ὁ χρόνος, ἥ τε sunt,] matrimonium læditur. Sed si [id] tempus λευτήσει μὴ ἀναλαβὼν αὐτὴν, τὸ σχῆμα λαμβάνει • praetereal, aut non recepta illa [maritus] decedat, καὶ εἰ μὲν ἔχει παῖδας, λαμβάνουσι τὰς ὀκτὼ ἐγγίας, assumit habitum: et si quidem liberos habet, octo καὶ τὸ μοναστήριον τὰς δ᾽ εἰ δὲ μόνους ανιόντας έχει [illi] uncias capiunt, monasterium autem quatuor, μὴ συνεργήσαντες τῷ ἀτοπήματι, λαμβάνουσι τὰς sin ascendentes duntaxat,qui ad istam insolentiam δ' ὀγγίας, καὶ τὸ μοναστήριον τὰς η'· εἰ δὲ συνήρ- opem non tulerint, capiunt [illi] uncias quatuor, γησαν ἥ μὴ δὲ ὅλως εἰσὶν ἀνιόντες ἥ κατιόντες, λαμ- monasterium autem octo. Sed si opem tulerint,aut βάνει πάντα τὸ μοναστήριον, τῶν ἐν τοῖς προικώοις omnino nulli neque ascendentes neque descendenσυμφώνων ἐπὶ πάντων τῶν θεμάτων τῷ ἀνδρὶ φυ- tes fuerint, monasterium omnia percipit. [Interim λαττομένων· ἐὰν δέ τις ἐπὶ μοιχεία κατηγορηθείς, tamen] quæ in nuptialibus pactionibus (comprehenκαὶ κατὰ προδοσίαν τοῦ δικαστοῦ, ἢ ἑτέραν αἰτίαν sa sunt, in omnibus casibus marito servabuntur. ἀποφύγοι τὰς ποινάς, καὶ μετὰ ταῦτα ζῶντος ή τε. Quodsi quis de adulterio accusatus per proditionem λευτήσαντος τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, αἰσχρῶς αὐτῇ συν- judicis vel aliam causam poenas efugerit, et postαναστρέφηται, ἢ πρὸς γάμον αὐτὴν λάβῃ, οὔτε ὁ γά- modum [vel] vivo vel mortuo adultera marito,cum μος ἔῤῥωται, ἀλλ' ὁ μὲν ἀνὴρ ὡς μοιχὸς ὑπὸ παντὸς illa turpiter conversetur, aut in matrimonium ipἄρχοντος κολάζεται, ἡ δὲ γυνή σωφρονιζομένη ἐμ- sam assumpserit, matrimonium nullius est moPATROL GR. CIV.

menti: atque vi quidem a magistratu punitur, mu- βάλλεται μοναστηρίῳ ὅλον τὸν χρόνον τῆς ζωῆς αὐlier vero castigala et ionsa in omne vitæ tempus τῆς· καὶ τὰ πράγματα ὡς εἴρηται διαιρούνται κιν in monasterium conjicitur. Utriusque] autem res δύνῳ τοῦ κόμητος τῶν προβάτων, καὶ τῶν κατὰ τόπον periculo (quomodo dictum est) comitis rerum] ἀρχόντων. privatarum atque præsidis loci dividuntur. 859 CAP. II. — De monachis qui ex alienis monasteriis assumuntur ad clericalum vel ad dignitatem hegumeni. Concilii Carthaginensis canon 80. Ut de alieno monasterio susceptos nec præpositos monasterii nec clericos liceat ordinare. 80. Item placuit 82 ut, si quis de alterius monasterio susceptum vel ad clericatum promovere voluerit, vel in suo monasterio majorem monasterii constituerit, episcopus qui hoc feci rit,a caterorum communione sejunctus, suæ tantumn plebis communione contentus sit, et ille neque clericus, neque præepositus perseveret. Concilii Nicæni 11 canon 21. Quod non oportet monachos, propriis relictis monasteriis, in alia transire. 21.Non oportet monachum vel monacham proprium relinquere monasterium,et ad aliud se conferre.Si hoc autem contigerit, ipsum ut hospitem accipi est necessarium sed eum recipi sine mnente monasterii ejus præfecti, non convenit. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τῶν ἐξ ἑτέρων μοναστη ρίων γινομένων ἡγουμένων ἢ κληρικών. Συνόδου Καρθαγέννης κανών π'. ὥστε τοὺς ἀπὸ ἀλλοτρίου μοναστηρίου ὑποδεχθέντας, μηδὲ ἡγουμένους τοῦ μοναστηρίου μηδὲ κληρικούς, ἐξεῖναι χειροτονείν. π'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐάν τις ἀπὸ ἀλλοτρίου μοναστηρίου ὑποδέξηταί τινα, καὶ πρὸς κλήρωσιν προαγαγεῖν ἐθελήσοι, ἢ τοῦ ἰδίου μοναστηρίου ἡγού μενον καταστήσοι, ὁ τοῦτο ποιῶν ἐπίσκοπος, ἀπὸ τῆς τῶν λοιπῶν κοινωνίας χωριζόμενος, τῇ τοῦ ἰδίου λαού κοινωνία αρκεσθῇ μόνῃ· ἐκεῖνος δὲ μηδὲ κλη ρικὺς μηδὲ ἡγούμενος ἐπιμείνῃ. Συνόδου Νικαίας το β', κανών κα'. Ὅτι οὐ δεῖ τοὺς μοναχούς καταλιμπάνειν τὰ οίκετα μοναστήρια καὶ ἑτέροις μεταβαίνειν. κα'. Μὴ δεῖν μοναχὸν ἢ μονάστριαν καταλιμπάνειν τὴν οἰκείαν μονὴν καὶ ἐν ἑτέρᾳ ἀπέρχεσθαι· εἰ δὲ συμβῇ τοῦτο, ξενοδοχεῖσθαι αὐτὸν ἀναγκαῖον προσω λαμβάνεσθαι δὲ ἄνευ γνώμης τοῦ ἡγουμένου αὐτοῦ, οὐ προσήκει. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περί δούλων μοναζόντων, ἢ προCAP. II. — De servis qui monachi funt, vel religionis prutextu famulatum dominorum de- φάσει εὐλαβείας καταφρονούντων, καὶ μὴ του fugiunt. Concilii Gangrensis canon 3. 3. Si quis docet servum pietatis prætextu dominum contemnere, et a ministerio recedere, et non cum 500 benevolentia et omnni honore domino suo inservire, sit anathema. Concilii Chalcedonensis canon 4. 4. Qui vere et sincere, etc., ut pag. 784. Concilii acumenici vi canones 43, 85. 43. Licet omni Christiano vitam exercitatricem eligere, et rerum ad vitam pertinentium deposita tempestate,inonasterium ingredi,et habitu mona chi tonderi,in quacunque prolapsione deprebensus fuerit.Salvator enim noster Deus inquit: Eum qui venit ad me non ejiciam foras 83. Tanquam ergo monachali vitæ agendæ instituto in penitentia nobis vitam describente, ei, qui ad illud germane ac sincere accedit, acquiescimus ac favemus, nec ulli ei mores impedimentum afferent, quominus proprium scopum adimpleat. 85. In duobus vel tribus testibus confirmari omne verbum ex Scriptura accepimus 84, Servos ergo,qui a suis dominis manu mittuntur, tribus tem stibus eo frui honore decernimus, qui praesentes libertati vires et Grmitatem afferent; et ut iis, quæ ipsis testibus facta sunt, fdes habeatur, efficient. Textus.Const.36, tituli tertii libri primi cod.ait, quod qui ascriptitii citra consensum dominorum λευόντων τοῖς δεσπόταις. Συνόδου Γαγγρῶν κανών γ'. γ'. Εἴ τις δοῦλον, προφάσει θεοσεβείας, διδάσκοι και ταφρονεῖν δεσπότου, καὶ ἀναχωρεῖν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ μὴ μετ᾿ εὐνοίας καὶ πάσης τιμῆς τῷ αὐτοῦ δε σπότῃ ἐξυπηρετεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν δ'. δ'. Οἱ ἀληθῶς καὶ εἰλικρινῶς, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς Ϛ' κανών μγ', πε'. μγ'. Εξὸν ὑπάρχει παντί Χριστιανῷ τὸν ἀσκητι κὸν ἑλέσθαι βίον, καὶ τὴν πολυτάραχον ζάλην τῶν βιωτικῶν πραγμάτων ἀποθέμενον, ἐν μοναστηρίῳ εἰσιέναι, καὶ κατὰ τὸ μοναχικὸν σχῆμα ἀποκαρῆναι, κἂν ἐν οἱῳδήποτε πταίσματι ἁλῷ· ὁ γὰρ Σωτήρ ἡμῶν Θεὸς ἔφη· Τὸν ἐρχόμενον πρός με οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω· ὡς οὖν τῆς μοναχικῆς πολιτείας, τὴν Dεν μετανοίᾳ ζωὴν στηλογραφούσης ἡμῖν, τῷ γνησίως ταύτῃ προστιθεμένῳ συνευδοκοῦμεν, καὶ οὐδεὶς αὐτὸν παρεμποδίσει τρόπος πρὸς τὴν τοῦ οἰκείου σκοποῦ ἀποπλήρωσιν. πε'. Ἐπὶ δύο και τριών μαρτύρων βιοπιοῦσθαι πᾶν ῥῆμα γραφικώς παρελάβομεν· τοὺς οὖν ὑπὸ τῶν οἰκείων δεσποτῶν ἐλευθερουμένους δούλους ἐπὶ τρισὶ μάρτυσι, τῆς τοιαύτης τιμῆς ἀπολαύειν διοριζόμεθα, οἳ τὸ κῦρος παρόντες τῇ ἐλευθερίᾳ προσοίσουσι, καὶ τὸ πιστὸν ἐξ ἑαυτῶν τοῖς γινομένοις παρέξουσιν. Ἡ λϚ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ κώδ. φησίν, ότι, οι ενυπόγραφοι, χωρὶς συναινέσεως τῶν δεσποτών μου 8 Conc. Carthag. v, cap. 13; Concil. Afric. c. 47, 83 Joan. VI, 37. 84 Matth. XVIII, 16; Deut.xix, 15.

SYNTAGMA CANONUM. - ΤΙΤ. ΧΙ, CAP. II, III. νάζοντες, οὕτως αὐτοῖς ὑπόκεινται, ὡς μὴ τοῦτο γε- monachi facti sunt,ita ipsis obnoxii sunt, tanquam νόμενοι· διάτ. λη', δοῦλοι γνώμη, τῶν δεσποτών μου monachi facti non essent. Constit. 37. Servi volunνάσαντας ἐλευθεροῦνται· εἰ δὲ τὴν ἄσκησιν καταλι- tale dominorum monachi facti, libertatem conse· πόντες, εἰς ἑτέραν μετέλθωσι κατάστασιν ἀναδου- quuntur.Sed si relicta vita solitaria ad alium (viλοῦνται· ἡ δ' ιγ' διάτ, τοῦ τ' τίτ. τῶν Νεαρών φησιν, [e] statum transierint,servituti denuo subj.gantur. ὅτι, Οι παραγενόμενοι εἰς μονήρη βίον, εἴτε ἐλεύθε- Constitutio decima tertia tituli primi Novellarum ρει εἴτε δούλοι, πρότερον τριετίαν προσκαρτερείτω ait: Monastiræ vitæ candidati sive liberi sive servi σαν, κουρά τε καὶ ἐσθῆτι χρώμενοι τῶν λαϊκῶν, καὶ sint, admissionem] per triennium tuleranter exsτὰς Γραφάς μανθάνοντες, καὶ τὴν τύχην αὐτῶν ὁμο- pectanto. [Interea tamen] tonsura et vestitu laicoλογούντες, καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ θέλειν μονάσαι, μή rum utuntur,Scripturas 564 discunto,conditionem ποτε πονηρα έστ' καὶ νουθετείσθωσαν· καὶ εἰ προς suam et causam quare monachii fieri cupiant, ne καρτερήσουσι την τριετίαν, καὶ ἄξιοι φανώσι τοῦ forte mala sit, fatentor et admoventor. Etsi trienμονάσαι, τότε κειρέσθωσαν, καὶ δουλεία; ἐλευθεροῦν- nium exspectarint, dignique qui monachi fiant viται· εἰ δέ τις εἴσω τριετίας αὐτὸν δουλαγωγεί, λέγων deantur,tunc tondentor,atque servitute liberantor. αὐτὸν ὑφελόμενον τινα προσδαρμεῖν τῷ μοναστηρίῳ, Si quis vero intra triennium in servitutem quemμὴ προχείρως αὐτὸν ἀφελκέτω, ἀλλὰ δεικνύτω προ- quam afferat,ipsum quod nonnullasukripuisset,ad τερον, ὅτι καὶ δούλος ἐστι, καὶ ἐπὶ κλοπῇ ἡ πταί- monasterium accurrisse dicens,ne confestim illum σμασιν ἀτόποις ἀπέδρα· καὶ τότε αὐτὸν λαμβανέτω abstrahito,sed prius et servum ipsum esse, et proμεθ' ὧν ὡς εἰκὸς εἰς τὸ μοναστήριον εἰσήγαγε δι- pter furtum vel enormia delicta aufugisse, probato: ο δότω δὲ αὐτῷ πίστιν, ὡς οὐδὲν ἐπὶ τούτῳ κακὸν αὐτῷ atque tum [demum] cum iis, quæ in monasterium δράσει· εἰ δὲ μὴ ταῦτα διδαχθείη, κἀκεῖνος ἐκ τῆς intulisse constabit. ipsum recipito. [Prius] tamen ἀσκήσεως φανῇ σεμνός, κἂν μήπω παρῆλθεν ἡ τριε- se nihil illi propter hoc mali facturum, fidem data. τία, μενέτω ἐν τῷ μοναστηρίῳ, καὶ μετὰ τὴν τριε- Sin vero hæc non probentur, et ille ex vita inonasτίαν ἄξιος φαινόμενος, προσκαρτερείτω τῇ ἀσκήσει, tica honestus appareat, quanquam triennium necεἴτε δοῦλος ἦν εἴτε ἐλεύθερος, ὑπ᾽ οὐδενὸς τὸ λοιπὸν dum elapsum sit, maneto in monasterio. Sane qui περὶ τούτου πολυπραγμονούμενος, κἂν προημαρτη- post triennium dignus apparuerit, sive servus sive πὼς εἴη· τὰ μέντοι ὡς εἰκὸς κλαπέντα ὁπουδήποτε über sit, in monastica vita perseverato: neque ea ὄντα, τῷ πάλαι δεσπότῃ ἀποδίδονται. de [causa], etiamsi antea quidpiam commiserit, a quoquam deinceps molestia afficitor. Verumtamen quæ furto sublata esse constabit, ubicunque fuerint, domino redduntor, Καὶ ἡ β' διάς, τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησὶν, ὅτι, Τῷ βου• λομένῳ σχῆμα μοναχικὴν λαβεῖν, εἰ μὲν γινώσκεται ὡς οὐχ ὑπόκειται τύχῃ, ὁ ἡγούμενος ὅτε νομίσοι, διδότω αὐτῷ τὸ σχῆμα· εἰ δ᾽ ἀγνοεῖται, ἐπεχέτω· καὶ ἐάν τις εἴσω τριετίας ἀποδείξῃ αὐτὸν δοῦλον, ἢ ἐve απόγραφον, ή κολωνόν, λαμβάνει αὐτὸν μεθ᾽ ὧν ὡς εἰκός ὑφείλετο πραγμάτων, διδοὺς αὐτῷ λόγον· μηδενὸς δὲ εἴσω τῆς τριετίας ενάγοντος, εἴπερ ἄξιον αὐτὸν κρίνῃ, διδότω τὸ σχῆμα αὐτῷ καὶ οὐκ ὀχλεῖται· τὰ δὲ πράγματα ἅπερ εἰς τὸ μοναστήριον ἤγαγε, λαμβάνει ὁ δεσπότης. Et const 2 ejusdem tit. ait: Si quis monasticum habitum assumere velit, si quidem [servili] conditioni ipsum non esse obnoxium constet, præsul quando visum fuerit,illi habitum dato: sin ignoretur,diferto. Et si quis intra triennium probet ipsum [suum] servum, ascriplitium, aut colonum [esse: ] data illi fide, [ua] cum rebus quas surbipuisse constabit, ipsum recipit. Quod si nullus intra triennium [istum] conveniat, [atque præsul] dignum ipsum judicet, habitum illi dato, neque [ille] inquietator. Quas autem res in monasterium intulit, dominus capit. Ηδὲ αὐτὴ διάτ. φησίν, ὅτι. Ὁ ἐπίσκοπος τὸν ἀββᾶν Textus.Eadem const. dicit: Episcopus abbatem ἢ τὸν ἀρχιμανδρίτην ἑκάστου μοναστηρίου, μὴ πάνω autarchimandritam cujusque monasterii562 newτως κατὰ τὸν βαθμὸν προβαλλέσθω, ἀλλ᾽ ἂν οἱ μου tiquam secundum monachorum gradum crealo: ναχοὶ πάντες εὐϋπόληπτοι ἐπιλέξονται, ἐπὶ τῶν sed quem omnes monachi, aut qui boum existimaΕὐαγγελίων λέγοντες, ὡς οὐ διὰ φιλίαν ἢ χάριν αὐτὸν tionis sunt, elegerint, coram Evangeliis agentes, ἐπελέξαντο, ἀλλὰ γινώσκοντες αὐτὸν ὀρθόδοξον καὶ quod non per amicitiam aut gratiam ipsum elegeσώφρονα καὶ τῆς διοικήσεως ἄξιον, καὶ δυνάμενον riut, sed ideo quod orthodoxum ipsum et honesφυλάξαι τὴν ἐπιστήμην τῶν μοναχῶν καὶ τὴν τοῦ tum noverint, et administratione dignum, [quod μοναστηρίου κατάστασιν· τὰ αὐτὰ καὶ περὶ τῶν γυ- item] monachorum disciplinam alque monasterii ναικείων μοναστηρίων καὶ ἀσκητηρίων· τὰ αὐτά slatum conservare possit. Eadem etiam in mulieri φησι καὶ ἡ ιγ' διάτ. τοῦ αὐτου τίτ. προστιθεῖσα ὅτι bus monasterii atque asceteriis [servari debere diδεῖ τὴν ἐπιλογὴν τοῦ ἀξίου ποιεῖσθαι ἀπὸ τοῦ πρώ- cit.] Eadem quoque dicit ejusdem tit.const. 13, ad - του, καὶ οὕτω κατὰ βαθμὸν διὰ τῶν ἑξῆς· οἱ γὰρ dens, dignam electionem a primo, et sic deinceps πρῶτοι ἄξιοι φαινόμενοι, προτιμώνται τῶν μετ' αὐ- per alios gradatim oportere feri. Qui enim primi τούς, ὡς ἡ μζ, διάτ του γ' τοῦ α' βιβλ. ἡ δὲ λθ᾽ διάτ. digni videntur, praeferuntur inferioribus, ut const. τοῦ αὐτοῦ τίτ. διορίζει, ὅτι τοὺς μὲν ἡγουμένους 46,tit.3,lib., traditur.] Ejusdem autem tit.const. ἐπιβλέπουσιν οἱ ἐπίσκοποι, τοὺς δὲ μοναχούς οἱ ἡγού- 39, statuit, ut episcopi præsules, præsu les autem

monacbos inspiciant: et ne duorum monasterio- μενοι, καὶ ὅτι δύο μοναστηρίων οὐ γίνεται ὁ αὐτὸς rum [unus] idem (que] præsul sit. CAP. IV. - Ne monachus temere monasterio exeat vel negotia tracket et; quod monachi in episcopi potestate sunt. Concilii Chalcedonensis canones 3, 4, 8, 23. 3. Pervenit ad sanctam synodum quod eorum qui in clerum cooptati sunt, etc., ut pug. 683. 4. Qui vere et sincere, etc., ut pag. 734. 8. Clerici plochotrophiorum, etc., ut pag. 689. 23. Pervenit ad aures sanctæ synodi, etc., ut pag. 558. ἡγούμενος. ΚΕΦΑΛ. Δ'. - Περὶ του μὴ ὡς ἔτυχε μοναχὸν ἐξιέναι τοῦ μοναστηρίου, ή πράγματα πράττειν, καὶ ὅτι ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον εἰσίν, Συνόδου Χαλκηδόνος κανών γ' δ' η', κγ'. γ'. Ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν σύνοδον, ὅτι τῶν ἐν κλήρῳ κατειλεγμένων τινές, κ. τ. λ. δ'. Οἱ ἀληθῶς καὶ εἰλικρινώς, κ. τ. λ. η'. Οἱ κληρικοὶ τῶν πτωχείων, κ. τ. λ. κγ'. Ἦλθεν εἰς ἀκοὰς τῆς ἁγίας συνόδου, κ. τ. λ. Concilii acumenici vi canones 41, 42, 46. Συνόδου οἰκουμενικῆς Ϛ' κανών μπ', μβ', μ.. 41. Eos qui in urbibus vel vicis in clausuras vo- μα'. Τοὺς ἐν πόλεσιν ἢ χωρίοις ἐν ἐγκλείστραις lunt secedere, et sibi ipsis separatim allendere, βουλομένους ἀναχωρεῖν, καὶ ἑαυτοῖς καταμόνας προσprius 565 quidem in monasterium ingredi opor- έχειν, πρότερον ἐν μοναστηρίῳ εἰσιέναι δεῖ, καὶ τὴν tet, et anachoreticam, hoc est,ab aliis separatam ἀναχωρητικήν παιδοτριβείσθαι διαγωγήν, καὶ ἐπὶ ac semotam vivendi rationem exercere, et spatio τριετή χρόνον τῷ τῆς μονῆς ἐξάρχοντι ἐν φόβῳ θεοῦ triennii ei,qui mansioni præest, in Dei timore ὑποτάττεσθαι, καὶ τὴν κατὰ πάντα ὡς προσῆκεν parere, et obedientiam in omnibus, ut æquum ὑπακοὴν ἐκπληροῦν, καὶ οὕτως ὁμολογοῦντας περί est, implere, et ita hujus vilæ eligendæ institu- τῆς ἐν τῷ τοιούτῳ βίῷ προαιρέσεως, καὶ ὡς ἐξ ὅλης tam proftentes; et quod eam ex toto corde suo καρδίας εκουσίως τοῦτον ἀσπάζονται, ὑπὸ τοῦ κατὰ sponte amplectuntur, ab ejus loci præsule exa- τὸν τόπον δοκιμάζεσθαι προέδρου· εἶθ' οὕτως ἐφ' minari: deinde sic alio anno extra clausuram Στερον ἐνιαυτὸν, ἔξωθεν τῆς ἐγκλείστρας προσκαρο fortiter se gerere, ut scopus eorum evadat mani- τερεῖν, ὡς ἂν ἡ σκοπὸς αὐτῶν πλειόνως φανερωθείη festior. Tunc enim plene ac perfecte significa- τηνικαῦτα γὰρ πληροφορίαν παρέξουσιν· ὡς οὐ κενὴν bant, quod non inanem gloriam caplantes, sed θηρώμενοι δόξαν, ἀλλὰ δι᾽ αὐτὸ τὸ ὄντως καλόν, τὴν propter ipsum revera pulchrum ac honestum hoc ήσυχίαν ταύτην μεταδιώκουσι· μετὰ δὲ τὴν τοῦ του otium prosequuntur, post autem temporis com- ούτου χρόνου συμπλήρωσιν, εἰ τῇ αὐτῇ προαιρέσει plementum, si in eodem eligendæ vitæ instituto ἐμμένοιεν, εγκεκλείσθαι αὐτοὺς, καὶ μηκέτι τούτους permaneant, includi ipsos, et eis non amplius li- ἐξεῖναι ὅτε βούλονται τῆς τοιαύτης καταμονῆς ἀφο cere, quando voluerint, ex tali mansione egredi, ίστασθαι, ἐκτὸς εἰ μὴ διὰ κοινὴν λυσιτέλειαν καὶ praeterquam si propter communem utilitatem vel ὠφέλειαν, ἢ ἑτέραν ἀνάγκην πρὸς θάνατον αὐτοὺς aliam necessitatem ad mortem urgenlein, ad id βιαζομένην πρὸς τοῦτο ἔλκοιντο· καὶ οὕτω μετ' εύν trahentur; et ita cum benedictione ejus loci epi- λογίας τοῦ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπου· τῶν δὲ εἰρη scopi. Qui autein sine his jam dictis causis ex μένων προφάσεων δίχε, ἐγχειροῦντας ἐκ τῶν κατά suis habilaculis exire aggrediuntur, primo qui- αγωγίων αὐτῶν ἐξιέναι, πρωτοτύπως μὲν ἄχοντας dem vel invitos dicta clausura coerceri, deinde καθειργνύειν ἐν τῇ εἰρημένῃ ἐγκλείστρα, ἔπειτα δὲ jejuniis et aliis afictionibus ipsos curare scien- νηστείαις καὶ ἑτέραις σκληραγωγίαις αὐτοὺς θερα tes, quemadmodum scriptum est 85, quod nemo πεύειν, εἰδότας κατὰ τὸ γεγραμμένον, ὡς οὐδεὶς βαqui manum aratro immisit, et retro conversus λὼν τὴν χεῖρα ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ est, aplus est regno ccelorum. ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. 42. Fos qui dicuntur eremitæ, qui quidem ni- μβ'. Τοὺς λεγομένους ἐρημίτας, οι τινες μελανειgris vestibus induti, et capite comari urbes μονοῦντες, καὶ τὰς κεφαλὰς κομῶντες περιάγουσι obeunt, et cum viris sæcularibus ac mulieribus τὰς πόλεις, μεταξὺ ἀνδρῶν λαϊκῶν καὶ γυναικῶν ἀνα versantur, et propria professioni faciunt inja- η στρεφόμενοι, καὶ τὸ οἰκεῖον ἐπάγγελμα καθυβρί riam, statuimus, si elegerint quidem tousis co- ζοντες, ὁρίζομεν, εἰ μὲν αἱροῦνται τὰς κώμας αποσ mis reliquorum monachorum amictum susci- χειράμενοι, τὸ τῶν λοιπῶν μοναχῶν ἀναδέξασθαι pere, eos in monasterio constitui, et inter σχῆμα, τούτους ἐν μοναστηρίῳ ἐγκαθίστασθαι, καὶ 504 fratres referri. Quod si hoc non elege· τοῖς ἀδελφοῖς ἐγκαταλέγεσθαι· εἰ δὲ μὴ τοῦτο προrint, ex urbibus expelli, et solitudines habila- έλοιντο, παντάπασιν αὐτοὺς τῶν πόλεων ἐπελαύνε re, ex quibus sibi etiam denominatione contin- σθαι, καὶ τὰς ἐπήμους οἰκεῖν, ἐξ ὧν καὶ τήν ἐπωνμίαν ἑαυτοῖς ἀνεπλάσαντο, xere. 46.Qum vitam exercitatoriam eligunt, et in monasteriis sunt constitutæ, ne omnino progrediantur. Si qua autem inexorabilis necessitas eas ad hoc trahit cumn benedictione et permissione ejus es Luc. ix, 62, μϚ'. Α' τὸν ἀσκητικὸν αἱρούμενοι βίον, καὶ ἐν μου ναστηρίῳ καταττόμεναι, καθόλου μή προϊέτωσαν εἰ δέ τις ἀπαραίτητος αὐτὰς ἀνάγκη προς τοῦτο ἔλε κοι, μετ᾿ εὐλογίας καὶ ἐπιτροπῆς τῆς προεστώσης

TIT. XI, CAP. IV. τουτο πραττέτωσαν· καὶ τότε μὴ μόναι καθ' ἑαυτές, ο quæ præest, hoc agant, tuncque non solæ per se, ἀλλὰ μετὰ τινων πρεσβυτίδων καὶ πρωτεύουσῶν ἐν sed cum aliquibus velulis, et quæ in monasterio τῷ μοναστηρίῳ, μετ᾿ ἐντολῆς τῆς καθηγουμένης παντελῶς δὲ αὐτὰς ἔξω κοιτεῖν οὐκ ἔξεστιν· ἀλλὰ καὶ ἄνδρες οἱ τὸν μονήρη βίον μετερχόμενοι, χρείας ἐπειγούσης, καὶ αὐτοὶ μετ᾿ εὐλογίας τοῦ τὴν ἡγουμενείαν ἐμπεπιστευμένου προϊέτωσαν· ὥστε οἱ παραβαίνοντες τὸν νῦν ὁρισθέντα παρ᾽ ἡμῶν ὄρον, εἴτε ἄνδρες εἶεν εἴτε γυναίκες, προσφόροις ἐπιτιμίοις ὑποβληθήτωσαν. Σύνοδος α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Αποστόλων κανών β', γ', δ', ε'. primæ sint, cum mandato ejus quæ præfecta est. Eis autem omnino extra cubare non licet. Sed et viri, qui vitam monasticam persequuntur,urgente necessitate et ipsi cum benedictione ejus, cui regimen cre lilum est, procedant. Quamobrem qui transgrediuntur id, quod est nunc a nobis decretum, sive sint viri, sive mulieres, convenientibus penis subjiciantur. Concilii primi et secundi Constantinopoli in cde Sanctorum Apostolorum canones 2, 3, 4, 5. β'. Επειδή τινες τὸν μονήρη βίον ὑποδύεσθαι σχη- 2. Quoniam nonnulli vitam monasticam subire ματίζονται, οὐχ ἵνα Θεῷ καθαρῶς δουλύωσιν, ἀλλ' præ se ferunt, non ut Deo pure serviant, sed ut ἵνα τῇ σεμνότητι του σχήματος δόξαν εὐλαβείας προσ- propter habitus honestatem, pietatis opinionem λάβωσι, καὶ τῶν οἰκείων ἐντεῦθεν ἡδονῶν ἄφθοναν consequantur, et ea ratione propriis voluptatibus εὑρήσωσι τὴν ἀπόλαυσιν· τῶν τριχών γὰρ μόνων uberius fruantur (salorum enim pilorum jactura τὴν ἀποβολὴν ποιούμενοι, ἐν τοῖς οἰκείοις οἴκοις παρ- facta, propriis domibus assident, nullam monaεδρεύουσι, μηδεμίαν τῶν μοναχῶν ἀποπληροῦντες chorum vitæ administrationem, vel constitutionem ἀκολουθίαν ἢ κατάστασιν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, implentes),statuit sancta synodus, ne ullus ex omμηδένα τῶν ἀπάντων τοῦ μοναχικοῦ σχήματος ἀξίουν, nibus monastico habitu dignus censeatur, sine ἄνευ παρουσίας τοῦ ὀφείλοντος αὐτὸν εἰς ὑποταγὴν praesentia ejus, qui illum debet ad obedientiam ἀναδέχεσθαι, καὶ τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ ἡγεμονίαν καὶ τῆς suscipere, et se principatum in illum obtenψυχικῆς αὐτοῦ σωτηρίας τὴν πρόνοιαν ἐπαγγέλλες turum, et ejus animæ salutis curam gesturum σθαι, ἀνδρὸς δηλονότι θεοφιλούς ὄντος, καὶ μονής profiteri: qui scilicet est vir pius, et præest moπροεστηκότος, καὶ ἱκανοῦ σώζειν ψυχὴν ἀρτίως τῷ nasterio,et est idoneus ad 365 servandam aniΧριστῷ προσαγομένην· εἰ δέ τις φωραθείη ἀποκου- mam,quæ Deo offertur. Si quis autem deprehensus ρεύων τινὰ χωρὶς παρουσίας τοῦ εἰς ὑποταγὴν αὐτὸν fuerit aliquem tondens sine praesentia ejus, qui ὀφείλοντος ἀναλαμβάνειν ἡγουμένου, τοῦτον μὲν καθ- ipsum debet ad obedientiam suscipere, præfecti, αιρέσει καθυποβάλλεσθαι, ὡς ἀπειθοῦντα τοῖς κανόσι, ille quidem depositioni subjiciatur, ut qui canoκαὶ τὴν μοναχικὴν εὐταξίαν διαλύοντα· τὸν δὲ παρα. nibus non pareat, et monasticum ordinem bene λόγως καὶ ἀτάκτως ἀποκουρευθέντα, ἐν ὑποταγῇ καὶ compositum dissolvat. Qui vero inordinate, et μοναστηρίῳ, ἐν ᾧ ἂν ὁ κατὰ τὸν τόπον ἐπίσκοπος 6ο- præter rationem tonsus est, in subjectionem, et κιμάσῃ, παραδίδοσθαι· αἱ γὰρ ἔκριτοι καὶ ἐπισφα- monasterium, in quo illius loci episcopus melius λεῖς ἀποκουραὶ, καὶ τὸ μοναχικὸν σχῆμα ήτίμωσαν, esse duxe.it, tradatur.Citra judicium enim factæ, καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ ὄνομα βλασφημεῖσθαι πεποιήκα- et temerariæ ac præcipites tonsuræ, monasticum quoque habitnm ignominia affecerunt, et ut Christi nomen blasphemiis appeteretur effecerunt.· σιν. γ΄. Καὶ τοῦτο κακῶς πραττόμενον, κατὰ πολὺ δὲ χειρου παροράσει καὶ αμελείᾳ παραπεμπόμενον, της χεῖν ἐκρίθη διορθώσεως • ἵνα εἴ τις μονῆς προϊστάμενος, τοὺς ὑπ᾿ αὐτῷ τεταγμένους μοναχοὺς ἀποδιδράσκοντας, οὐ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιμελείας ἀναζητοίη, ἡ ἐφευρίσκων οὐκ ἀναλαμβάνοιτο, καὶ τῇ προσσκούσῃ καὶ καταλλήλῳ τοῦ πταίσματος ἰατρεία τὸ νηνοσηκὸς ἀνακτᾶσθαι καὶ ἐπιρωννύειν ἀγωνίζοιτο, τοῦτον ὥρισεν ἡ ἀγία σύνοδος, ἀφορισμῷ ὑποκεῖσθαι. Εἰ γὰρ ὁ ζώων ἀλόγων τὴν προστασίαν ἐγχειριζόμενος, καὶ τοῦ ποιμνίου καταμελῶν, οὐκ ἀτιμώρητος καταλιμπάνεται, ὁ τῶν Χριστοῦ θρεμμάτων τὴν ποιμανε τικὴν ἀρχὴν καταπιστευθείς, καὶ ῥαστώνῃ καὶ ῥχθυμία τὴν αὐτῶν σωτηρίαν ἀπεμπολῶν, πῶς οὐ δίκας τοῦ τολμήματος εἰσπραχθήσεται; δ'. Πολυτρόπως ὁ πονηρὸς τοῦ μοναχικού σχήματος τὸ σεβάσμιον, ἐπονείδιστον θεῖναι κατηγωνίσατο· καὶ πολλὴν εὗρεν εἰς τοῦτο συνδρομήν, τῆς προκατασχούς σης αἱρέσεως τὸν καιρὸν τὰς γὰρ ἰδίας μονὰς τῇ yàp ἀνάγκῃ τῆς αἱρέσεως οἱ μονάζοντες καταλιμπάνοντες, 3. Id quoque quod male fit, et multo pejus despicatui, et negligentia mandatur, correctionem oportere assequi judicatum est. Si quis ergo qui præest monasterio, eos qui ei subjecti sunt monachos non cum multa diligentia requiral, vel inveniens non recipiat, et conveniente lapsuique congruente medicina id quod morbo affectum est non recuperat, et confirmare contendit, statuit sancta synodus eum segregationi subjici. Si enim, cui animalium ratione carentium praefectura credita est,gregemn negligit, id non impune aufert, is cujus fidei Christi pecoris imperium commissum est, et socordia ac negligentia eorum salutem venundat, quidni audacis ejus incepti panæ ab eo exigentur? 4. Multis mollis malignus monasticum venerabilem habitum probrosum efficere contendit, et magnum eam ad rem auxilium invenit ejus, quæ præcessit, hæresis tempus. Propria enim monasteria hæresis necessitate relinquentes monachi,

hi quidem ad alin, illi vero etiam ad sacularium & οἱ μὲν εἰς ἑτέρας, οἱ δὲ καὶ εἰς κοσμικῶν ἀνδρῶν virorum habitacula se transferebant. Verumenim- μετέπιπτον καταγώγια· ἀλλὰ γὰρ ὅπερ αὐτοῖς δι' vero, 566 quod tunc ab illis propter pietatem εὐσέβειαν τότε πραττόμενον, μακαριστοὺς ἀπέφαινεν, factum, eos laudandos beandosque efficiebat, in εἰς ἔθος ἄλογον μεταπεσόν, καταγελάστους παρίστησι mores a ratione alienos conversum, eos jure de- πανταχού γὰρ νῦν τῆς εὐσεβείας ἐξηπλωμένης, καὶ ridendos efficit. Cum enim jam ubique terrarum σκανδάλων τῆς Ἐκκλησίας ἀπηλλαγμένης, ἔτι τινὲς propagata sit religio, et Ecclesia a scandalis et τῶν οἰκείων μοναστηρίων ἀποφοιτῶντες, καὶ καθάπερ offensionibus liberata, quidam adhuc e suis mona- τι ῥεῦμα δυσκάθεκτον, ὧδε κἀκεῖσε μεταγγιζόμενοί steriis excedentes, et tanquam fuentum aliquod, τε καὶ μεταῤῥέοντες; πολλῆς μὲν τῆς ἀκοσμίας πληquod cohiberi non potest, nunc illuc se confe- ρούσι τα μοναστήρια, πολλὴν δὲ τὴν ἀταξίαν ἑαυτοῖς rentes, et confuentes, monasteria quidem multa συνεισκωμάζουσι, καὶ τῆς ὑποταγῆς τὸ σεμνὸν ἀπο immodestia replent, et multam sibi confusionem σπῶσί τε καὶ καταλυμαίνονται· ἀλλὰ τούτων τὸ petulantiamque afferunt, obedientiæque honesta- ἔστατον τῆς ὀρμῆς καὶ ἀνυπότακτον ἡ ἁγία σύνοδος tem convellunt ac perdunt. Sed eorum instabilem ανακόπτουσα, ὥρισεν ἵνα εἴ τις μοναχὸς τῆς ἰδίας et non ferendam appelitionem resecans sancta sy- ἀποδράσας μονῆς, ἡ εἰς ἕτερον μεταπέσῃ μοναστή nodas,statuit ut, si quis monachus a proprio aufa- ριον, ἡ εἰς κοσμικὸν εἰσκωμάσῃ καταγώγιον, αὐτός giens monasterio, vel se in aliud monasterium τε καὶ ὁ τοῦτον ὑποδεξάμενος ἀφωρισμένος εἴη, ἕως conferat, vel in sæculare habitaculum ingredia- ἂν ὁ ἀποφυγὼν ἐπανέλθῃ, ἐξ ἧς κακῶς ἐξέπεσε μονῆς tur, ipse et qui eum suscepit segregatus sit, εἰ μέν τοι γε ὁ ἐπίσκοπος τινας τῶν μοναχῶν ἐπὶ donec qui aufugit, in id monasterium a quo im- εὐλαβείᾳ καὶ βίου σεμνότητι μαρτυρουμένους, εἰς probe recesserat, revertatur. Sed si episcopus qui- τερον μοναστήριον ἐπὶ καταστάσει τῆς μονῆς θελήσ dem de nonnullorum monachorum pietate et vitæ σοι μετακοιμίσαι, ἢ καὶ εἰς κοσμικὴν οἰκίαν ἐπὶ σω probitate ab idoneis testibus certior factus, in τηρίᾳ τῶν ἐνοικούντων δοκιμάσοι καταστῆσαι, ή όλο aliud monasterium ad ejus constitutionem eos λαχόσε εὐδοκήσοι ἐπιστῆσαι, τοῦτο οὔτε τοὺς ὑποδε transferre voluerit, vel in domum sæcularem,ad χομένους, οὔτε τοὺς μοναχούς, ὑποδίκους ποιήσει. eorum, qui inhabitant, salutem, traducendos eos censuerit, vel in alio quovis loco præficiendos cateris duxerit, hoc neque iis, qui suscipiunt, nec ipsis monachis fraudi erit. 5. Quæ temere, et sine judicio ac probatione funt, renuntiationes, bono monastico ordini magnum afferre incommodum invenimus. In monasticam enim vitam se facile injicientes, et ad as. G peram et laboriosam exercitationem se segniter gerentes, ad carnalem et voluptariam vitam rursus misere revertuntur. Propterea ergo statuit sancta synodus, ut nemo monastico habitu dignus putetur, prius quam triennii tempus ad experiendum eis relictum, eos esse probatos et tali esse vita dignos 367 ostenderit; et hæc omni modo observari præcepit, præterquam si gravis aliquis morbus incidens probationis tempora contrahi coegerit, vel si nondum quis sit vir religiosus, et tamen vitam monasticam in habitu sæculari peragat. Tali enim viro ad absolutam experientiam tempus semestre suffecerit. Si quis autem præter hac fecerit, praefectus quidem præfectura excidens, perperam observali ordinis correctionem, in obedientia et subjectione conversationem inveniat. Qui est autem in alio monasterio monachus, alii monasterio tradatur, quod observet. Textus.Const. 29,tit.3, lib. 1 cod.ait: Soli apocrisiarii monasteriis exire et civitates ingredi pos sunt. Qui si docendo aut consulendo commovere simpliciores conspiciantur, castigantur. Et const. 38 ejusdem tit.: Qui monasteria sua relinquunt, non recipiunt quas ad illa res mobiles adduxerant, cujuscunque quantitatis fuerint, quanquam nulla de illis actorum monumenta confecta sint. In [rerum autem immobilium donationibus jus servari ε'. Τὰς ἀκρίτους καὶ ἀδοκιμάστους ἀποταγάς, ἐπὶ πολὺ τὴν μοναχικὴν εὐταξίαν λυμαινομένας εὑρίσκου μεν· προπετῶς γὰρ εἰς τὸν μονήρη βίον ἑαυτοὺς ἐπιῤῥίπτοντες, καὶ πρὸς τὸ τραχὺ καὶ ἐπίπονον κατα ολιγωροῦντες τῆς ἀσκήσεως, ἐπὶ τὸν φιλόσαρκον καὶ ἡδονικόν βίον αθλίως πάλιν ἐπαναστρέφουσιν· ὥρισεν οὖν διὰ τοῦτο ἡ ἁγία σύνοδος, μηδένα τοῦ μοναχικού «αταξιούσθαι σχήματος, πρὶν ἂν ὁ τῆς τριετίας χρόνος εἰς πεῖραν αὐτοῖς ἀπεθείς, δοκίμους αὐτοὺς καὶ ἀξίους της τηλικαύτης βιοτῆς παραστήσῃ· καὶ τοῦτο κρατεῖν παντὶ τρόπῳ παρεκελεύσατο, πλὴν εἰ μήπω τίς βαρεῖα προσπεσοῦσα νόσος τὸν χρόνον ἀναγκάσει συσταλῆναι τῆς δοκιμασίας· ἡ εἰ μήπω τίς εἴη ἀνὴρ εὐλαβὴς, καὶ τὸν μοναχικὸν βίον ἐν τῷ κοσμικῷ δικα νύν σχήματι· ἐπὶ γὰρ τοῦ τοιούτου ἀνδρὸς, εἰς ἀπό πειραν παντελῆ καὶ ὁ ἐξαμηνιαῖος ἐξαρκέσει χρόνος εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα διαπράξεται, τὸν μὲν ἡγούμενον τῆς ἡγουμενείας ἐκπίπτοντα, παιδείαν τῆς ἀταξίας, τὴν ἐν ὑποταγῇ διαγωγὴν ἐφευρίσκειν· τὸν δὲ μονά σαντα, ἐν ἑτέρα μονῇ τὴν μοναχικὴν ἀκρίβειαν φυ λαττούση παραδίδεσθαι. monasticam disciplinam accurate perfecteque Ἡ κθ᾽ διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ, φησὶν, ὡς, Οἱ ἀποκρισιάριοι μόνοι δύνανται τῶν μοναστη ρίων ἐξιέναι, καὶ ἐν ταῖς πόλεσιν εἰσιέναι εἰ δὲ φα νῶσι διὰ δογμάτων ἢ συμβουλῆς τοὺς ἁπλουστέρους ταράσσοντες, νομίμως σωφρονίζονται· καὶ διατ. λη' τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅτι, Οἱ τὰ ἴδια μοναστήρια καταλιμπα νοντες, οὐ λαμβάνουσιν ἅπερ αὐτοῖς προσήγαγαν για νητά, ὁσησδήποτε ποσότητος ὄντα, κἂν μὴ συνέστη πράξις υπομνημάτων ἐπ' αὐτοῖς· ἐπὶ δὲ ταῖς δωρεαίς

τῶν ἀκινήτων, δεν τὰ νόμιμα φυλάττεσθαι· ἐπεὶ οὐκ ἀνπερεῖ τῷ δωρησαμένῳ ἡ ἐκνίκησις· λέγει δὲ καὶ ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ὅτι Προνοίᾳ τοῦ ἐπισκόπου μήτε μοναχοί μήτε μονάστριαι, ἐν ταῖς πόλεσι περιερχέσθωσαν, ἀλλὰ διὰ τῶν ἀποκρισιαρίων τὰς ἀποκρίσεις αὐτῶν ποιείτωσαν, ἐν ταῖς μοναστηρίοις μένοντες· μεθισταμένου δὲ μοναχοῦ εἰς μοναστήριον ἕτερον, ἅπερ ἔχει πράγματα ἐν τῷ ἐξιέναι, τῷ πρώτῳ μοναστηρίῳ διαφέρει· ἀνάγνωθι δὲ καὶ τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ α' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ ἐν τῷ λβ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματ τος. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ τοῦ μὴ γαμεῖν μοναχούς, ἢ τισὶν ὡς ἀδελφοῖς συνεῖται, μήτε τὰς ἐπαγγελλομένας παρθενίαν ἑτέροις συνοικεῖν. Συνόδου 'Αγκύρας κανών ιθ'. ιθ'. "Οσοι παρθενίαν ἐπαγγελλόμενοι ἀθετοῦσι τὴν ἐπαγγελίαν, τὸν τῶν διγάμων ὅρον ἐκπληρούτωσαν· τὰς μέντοι συνερχομένας παρθένους τισὶν ὡς ἀδελφὰς ἐκωλύσαμεν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών 15'. ις'. Παρθένον ἑαυτὴν ἀναθεῖσαν τῷ Δεσπότῃ θεῷ, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ' κανών μδ', μζ'. μδ'. Μοναχὸς ἐπὶ πορνείᾳ ἀλούς, ἢ πρὸς γάμου κοινωνίαν καὶ συμβίωσιν γυναῖκα ἀγόμενος, τοῖς τῶν πορνευόντων ἐπιτιμίοις κατὰ τοὺς κανόνας υποβληθήσεται. μζ'. Μήτε ἐν ἀνδρῴῳ μοναστηρίῳ γυνή, μήτε ἐν γυναικείῳ ἀνὴρ καθευδέτω· παντὸς γὰρ προσκόμματος καὶ σκανδάλου ἔξω εἶναι δεῖ τοὺς πιστοὺς, και πρὸς τὸ εὔσχημον καὶ εὐπρόσεδρον τῷ Κυρίῳ τὸν ἑαυτῶν εὐθετίζειν βίον· εἰ δέ τις τοῦτο πράξοι, εἴτε κληρικὸς εἴη εἴτε λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. Βασιλείου κανών ιθ', κ', κ', Ε'. ιθ'. ᾿Ανδρῶν δὲ ὁμολογίας οὐκ ἔγνωμεν, πλὴν εἰ μή τινες ἑαυτοὺς τῷ τάγματι τῶν μοναζόντων ἐγκατηρίθμησαν, οἱ κατὰ τὸ σιωπώμενον, δοκοῦσι παραδέχεσθαι τὴν ἀγαμίαν· πλὴν καὶ ἐπ' ἐκείνων, ἐκεῖνο ἡγοῦμαι προηγεῖσθαι προσήκειν, ἐρωτᾶσθαι αὐτοὺς καὶ λαμβάνεσθαι τὴν παρ' αὐτῶν ὁμολογίαν ἐναργή ὥστε ἐπειδὰν μετατίθενται πρὸς τὸν φιλόσαρκον καὶ ἡδονικὸν βίον, ὑπάγειν αὐτοὺς τῷ τῶν πορνευόντων ἐπιτιμίῷ. κ'. Οσαι γυναῖκες ἐν αἱρέσει οὖσαι παρθενίαν ὡμος λόγησαν, κ. τ. λ. ξ'. Η παρθενίαν ὡμολογήσασα, καὶ ἐκπεσοῦσα τῆς ἐπαγγελίας, τὸν χρόνον τοῦ ἐπὶ τῆς μοιχείας άμαρτήματος ἐν τῇ οἰκονομίᾳ τῆς καθ᾿ ἑαυτὴν ζωῆς πληρώσει· τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τῶν βίον μοναζόντων ἐπαγγειλαμένων καὶ ἐκπιπτόντων. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ τοῦ η' τίτ. 15' κεφ. τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ τῷ κθ' κεφ. του Α' τίτ, TIT. XI, CAP. V. oportet, quoniam illi qui dedit, vindicatio non interit. Dicit vero etiam const. 2, tit. 1 Novellarum: Providentia episcopi neque monachi neque monastriæ in civitatibus circumerranto, sed in monasteriis manentes, per apocrisiarios respondento. Cum monachus in aliud monasterium transmigrat, quas res habuit cum ingrederetur, ad primumn monasterium pertinent. Legas quoque quæ in 1 cap. hujus til. et in cap. 32, tit. 9 præsentis operis perscripta sunt. 368 CAP. V. - Nemonachi nubant, neque cum quibusvis tanquam sororibus congregentur. Item ne virginitatem professæ cum viris habitent. Concilii Ancy ani canon 19. 19. Quicunque virginitatem proftentes,professionem suam irritam reddunt,ii bigamorum definitionem impleant. Virgines quidem certe, cum quibusdam tanquam cum fratribus congrediuntur prohibuimus. Concilii Chalcedonensis canon 16. 16. Virginem quæ se Domino Deo dedicavit, elc., ut pag. 734. Concilii acumenici vi canones 44, 47. 44. Monachus fornicationis convictus, vel qui ad matrimonii communionem vitæque societatem uxorem duxit, fornicatorum penis secundum canones subjicietur. 47. Neque mulier in virorum monasterio,neque vir in mulierum cæpobio dornial. Extra offendiculum enim et scandalum fideles esse oportet, et ad id quod decorum ac honestum, Deoque gratum, vitam suam componere. Si quis autem hoc fecerit, sive sit clericus, sive laicus, segregetur. Basilii canones 19, 2º), 6(). 19. Virorum autem professiones non novimus, praeterquam si qui se ipsi monachorum ordini ascripserint: qui quidem tacite vitam cælibem videntur suscepisse. Verumtamen in illis quoque illud opinor præmitti oportere, ut ipsi interrogentur, accipiaturque eorum professio clara ac perspicua, ut, cum se ad libidinosam et voluptaDriam vitam converterint, eorum qui fornicantur punitioni subjiciantur. 369 20.Quæcunque mulieres cum essent in hæresi virginitatem professa sunt, etc., ut pag.619. 60. Quæ virginitatem professa, a suo promisso lapsa est, peccati adulterii tempus in continentiæ præscripto complebit. Idem et in iis qui vitam monasticam professi sunt et labuntur. Legas quæ annotata sunt in cap. 14, tit. 8, et cap. 29, tit. 9 praesentis operis. "

CAP. VI. De monachis sodalitates vel con-A jurationes facientibus. Concilii Chalcedonensis canon 18. 18. Conjurationis vel sodalitatis crimen, etc., ut pag. 750. Concilit acumenici vi canon 34. 34. Porro autem cum et hoc canon sacerdotalis, etc., ut pag. 798. Lego quæ adnotata sunt in cap. 37, tit. 9 hujus operis. CAP. VII. Ne vir asceticus cum muliere sit in balneo. Concilii Laodicent canon 30. 30. Quod non oportet eum qui est sacratus, vel clericus vel exercitatus, etc., ut pag. 790. Concilii acumenici vi canon 77. 77. Quod non sacris initialos, vel clericos, vel ascetas, etc., ut pag. 790. 370 CAP. VIII. custodia. De sacrarum virginum Concilii Carthaginensis canon 44. De virginibus. 44. Ut virgines sacra 88 cum parentibus,a quibus custodiebantur, privata fuerint, episcopi vel presbyteri ubi episcopus absens est, providentia gravioribus feminis commendentur, ut simul habitantes invicem se custodiant, ne passim vagando Ecclesiæ lædant existimationem. Concilii acumenici vi canones 46, 47, 48. 46. Quæ vitam exercitatoriam eligunt, etc., ut pag. 847. 47. Neque mulier in virorum monasterio,etc., ut pag. 853. 48. Uxor ejus qui ad episcopalem dignitatem promovetur, etc., ut pag. 782. 371 Concilii Nicœni 11 canones 18, 20, 22. Quod mulieres non debeant in episcopiis vel virorum monasteriis versari. 18. Sine offensione esse etiam iis qui extra sunt, ait divinus Apostolus, etc., ut pag. 686. Quod de præsenti non fieri debeat duplex monasterium, et de monasteriis duplicibus. 20. praesenti statuimus non feri duplex monasterium,quoniam hoc ft multis scandalum et offensio. Si qui autem volunt cum cognatis mundo renuntiare, et vitam sequi monasticam,viros quidem oportet in virorum monasteria discedere; feminas autem ingredi in mulierum monasteria: hoc enim est Deo acceptum. Quæ autem huc usque duplicia fuerunt servantur secundum canonem sancti Patris nostri Basilii, et secundum ejus constitutionem ita regantur. In uno autem monasterio ne versentur monachi et monachæ.Adulterium enim inest media conversatione. Nec monachus libere ΚΕΦΑΛ. 5'. - Περὶ μοναχῶν ποιούντων φατρίας ή συνωμοσίας. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιη'. τη'. Τὸ τῆς συνωμοσίας ή φατρίας ἔγκλημα, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ' κανών λδ'. λδ'. Καὶ τοῦτο δὲ τοῦ ἱερατικού κανόνος, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λη' κεφ. τοῦ θ᾽ τίτ. τούτου τοῦ συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. — Περὶ τοῦ μὴ συλλούεσθαι ἀσκητὴν γυναικί. Συνοδού Λαοδικείας κανὼν λ'. λ'. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικοὺς ἢ ἀσκητάς, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς 5 κανών οξ. οζ΄. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς ἢ ἀσκητάς, κ. τ. λ. Περὶ φυλακῆς ἱερῶν παρθένων. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μδ'. Περὶ παρθένων. μδ'. Ωστε τὰς ἱερὰς παρθένους, ὅτι τῶν πατέρων χωρίζονται ἐξ ὧν ἐφυλάττοντο, τῇ τοῦ ἐπισκόπου, ἢ αὐτοῦ ἀπόντος τῇ τοῦ πρεσβυτέρου προνοία, της τιμιωτέραις γυναιξὶ παρατίθεσθαι, ἢ ἅμα κατοικούν σας ἀλλήλας φυλάττειν, ἵνα μὴ πανταχοῦ πλαζόμεναι, τὴν ὑπόληψιν βλάψωσι τῆς ᾿Εκκλησίας. Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ' κανών μ5', μζ', μη'. μϚ'. Δ' τὸν ἀσκητικόν αιρούμεναι βίον, κ. τ. λ. μζ'. Μήτε ἐν ἀνδρῴῳ μοναστηρίῳ γυνή, κ. το λ. μη'. Ἡ τοῦ πρὸς ἐπισκοπῆς προεδρίαν ἀναγομένου γυνή, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιη', κ', κβ'. Οτι οὐ δεῖ γυναίκα ἐνδιαιτᾶσθαι ἐν ἐπισκο πείοις, ἢ ἐν ἀνδρῴοις μοναστηρίοις. ιη'. Απρόσκοποι γίνεσθε, φησὶν ὁ θεῖος Απόστολος, Χ. Τ. λ. Οτι οὐ δεῖ ἀπὸ τοῦ παρόντος γίνεσθαι διπλοῦν μοναστήριον, καὶ περὶ τῶν διπλών μοναστη ρίων. κ'. ᾿Απὸ τοῦ παρόντο; ὁρίζομεν, μὴ γίνεσθαι διπλοῦν μοναστήριον, ὅτι σκάνδαλον καὶ πρόσκομμα τοῖς πολλοῖς τοῦτο γίνεται· εἰ δέ τινες μετά συγγεProt, νῶν προαιροῦνται ἀποτάξασθαι, καὶ τῷ μονήρει βίῳ κατακολουθεῖν, τοὺς μὲν ἄνδρας δέον ἀπιέναι εἰς ἀν δρῷον μοναστήριον, καὶ τὰς γυναῖκας εἰσιέναι ἐν γυναικεία μοναστηρίῳ· ἐπὶ τούτῳ γὰρ εὐαρεστεῖται 5 Θεός· τὰ δὲ ὄντα ἕως τοῦ νῦν διπλά, κρατείτωσαν κατὰ τὸν κανόνα τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου, καὶ κατὰ τὴν διαταγὴν αὐτοῦ, οὕτω δικτυπούσθωσαν, Μὴ διαιτάσθωσαν δὲ ἐν ἑνὶ μοναστηρίῳ μοναχοὶ καὶ μονάστριαι· μοιχεία γὰρ μεσολαβει τὴν συνδιαίτη 86 Conc. Afric. c. 11; Conc. Carthag. III, can. 33, et Ferrandus cap. 48, ex conc. Carthag. 40. Ms. < Episcopi vel presbyteri: et ubi episcopus absens est, presbyteri providentia,» etc.

TIT. XI, CAP. VI-IX. σιν· μὴ ἐχέτω μοναχὸς παῤῥησίαν πρὸς μονάστριας, cum monacha, vel monacha cum monacho seorἡ μονάστρια πρὸς μοναχὸν ἰδίᾳ προσομιλείτω· μὴ sun confabuleur, nec cubet monachus in femiκοιταζέσθω μοναχὸς ἐν γυναικείῳ μοναστηρίῳ, μηδὲ norum monasterio, nec cum monacha seorsum συνεσθιέτω μοναστρίᾳ κατὰ μόνας· καὶ ὅτε τὰ ἀναγ- comedat. Et quando quæ sunt vitæ necessaria a κατα τοῦ βίου παρὰ τοῦ ἀνδρώου μέρους πρὸς τὰς parte virorum ad regulares feminas deferuntur, κανονικὰς ἀποκομίζονται, ἔξωθε, τῆς πύλης ταῦτα extra portam hæc accipiat monasterii muliebris λαμβανέτω ἡ ἡγουμένη του γυναικείου μοναστηρίου, præfecta cum aliqua anu monacha. Si autem μετὰ γραός τινος μοναστρίας. Εἰ δὲ συμβῇ καὶ συγ- eveniat, ut aliquam velit cognalam monachus γενῆ τινα θέλει θεάσασθαι ὁ μοναχὸς, ἐπὶ παρουσίᾳ τῆς aspicere, præsente præfecta cum ea colloquaἡγουμένης ταύτῃ προσομιλείτω διὰ μικρῶν καὶ βρα- tur exiguo et brevi sermone, et mox ab ea receχέων λόγων, καὶ συντόμως ἐξ αὐτῆς ἀπαναχωρείτω. dal. "Οτι δεῖ μετ εὐχαριστίας καὶ πάσης φειδοῦς καὶ εὐλαβείας μοναχούς εἰ συμβῇ μετά γυναικῶν ἐσθίειν. κβ'. Θεῷ μὲν τὸ πᾶν ἀνατίθεσθαι, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Θ'. - Περὶ φθορᾶς ἱερῶν παρθένων. Συνόδου οἰκουμενικῆς 5' κανών δ'. δ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, κ. τ. λ. Βασιλείου κανὼν ιη', κ', ξ'. 372 Quod cum gratiarum actione et cum omni verecundia ac religione debeant monachi cum mulieribus, si accidat, manducare. 22. Deo quidem universum dedicare, etc., ut pag. 690. ιη'. Περὶ τῶν ἐκπεσουσῶν παρθένων, τῶν καθομος λογησαμένων τὸν ἐν σεμνότητι βίον τῷ Κυρίῳ, εἶνε διὰ τὸ ὑποπεσεῖν τοῖς πάθεσι τῆς σαρκός, ἀθετουσῶν τὰς ἑαυτῶν συνθήκας, οἱ μὲν Πατέρες ἡμῶν ἁπλῶς καὶ πράως συμπεριφερόμενοι ταῖς ἀσθενείαις τῶν κατολισθαινόντων, ἐνομοθέτησαν δεκτὰς εἶναι μετὰ τὸν ἐνιαυτὸν, καθ᾽ ὁμοιότητα τῶν διγάμων διαταξάμενοι· ἐμοὶ δὲ δοκεῖ, ἐπειδὴ τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι προϊοῦσα ἡ ᾿Εκκλησία κραταιοτέρα γίνεται, καὶ πληθύνεται νῦν τὸ τάγμα τῶν παρθένων, προσέχειν ἀκριβῶς τῷ κατ᾽ ἔννοιαν φαινομένῳ πράγματι, καὶ τῇ τῆς Γραφῆς διανοίᾳ, ἣν δυνατὸν ἐξευρεῖν ἀπὸ τοῦ ἀκολούθου· χηρεία γὰρ παρθενίας ἐλαττων· οὐκοῦν καὶ τὸ τῶν χηρῶν ἁμάρτημα, πολλῷ δεύτερόν ἐστι τοῦ τῶν παρθένων· ἴδωμεν τοίνυν τί γέγραπται Τιμοθέῳ παρὰ τοῦ Παύλου· Νεωτέρας δὲ χήρας παραιτού· όταν γὰρ καταστρηνιάσωσι τοῦ Χριστοῦ, γαμεῖν θέλουσιν, ἔχουσαι κρίμα ότι την πρώτην πίστιν ἠθέτησαν. Εἰ τοίνυν ἡ χήρα κρίματι ὑπόκειται βαρυτάτῳ ὡς τὴν εἰς Χριστὸν ἀθετήσασα πίστιν, τί χρὴ λογίζεσθαι ἡμᾶς περὶ τῆς παρθένου, ήτις νύμφη ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, καὶ σκεῦος ἱερὸν ἀνατεθὲν τῷ Δε σπότῃ; Μέγα μὲν ἀμάρτημα καὶ δούλην λαθραίοις γάμοις ἑαυτὴν ἐπιδιδούσαν, φθορᾶς ἀναπλῆσαι τὸν οἶκον, καὶ καθυβρίζειν διὰ τοῦ πονηροῦ βίου τὸν κεκτημένον· πολλῷ δὲ δήπου χαλεπώτερον, τὴν νύμφην p μοιχαλίδα γενέσθαι, καὶ τὴν πρὸς τὸν νυμφίον ἔνωσιν ἀτιμάσασαν, ἡδοναῖς ἀκολάστοις ἑαυτὴν ἐπιδοῦναι· οὐκοῦν ἡ μὲν χήρα ὡς δούλη διεφθαρμένη καταδικάζεται, ἡ δὲ παρθένος τῷ κρίματι τῆς μοιχαλίδος ὑπόκειται· ὥσπερ οὖν τὸν ἀλλοτρίᾳ γυναικὶ συνιόντα μοιχὸν ὀνομάζομεν, οὐ πρότερον παραδεξόμενοι εἰς κοινωνίαν πρὶν ἢ παύσασθαι τῆς ἁμαρτίας, οὕτω δηλονότι καὶ ἐπὶ τοῦ τὴν παρθένον ἔχοντος διατεθησόμεθα· ἐκεῖνο δὲ νῦν προδιωμολογῆσθαι ἡμῖν ἀναγκαῖον, ὅτι παρθενός ονομάζεται ἡ ἑκουσίως ἑαυτὴν προσαγαγοῦσα τῷ Κυρίῳ, καὶ ἀποταξαμένη τῷ γάμῳ, 87 I Tim. v, 41, 12, CAP. IX. - De sacrarum virginum stupro. Concilii æcumenici vi canon 4. 4.Si quis episcopus, vel presbyter,etc., Basilii canones 18, 20, 60. ulp.750. 18. De lapsis virginibus, quæ vitam castam professa Domino,deinde carnis libidinibus victæ,pacta sua irrita faciunt, Patres quidem nostri, cum simpliciter ac leniter sese ad eorum qui labuntur infrπilaten accommodarent, censuerunt ipsas post annum admitti posse, de illis ad similitudinem diRamorum dijudicantes. Verum mihi quidem videtur. quoniam Dei dono progrediens Ecclesia ftforlioral nunc multiplicatur ordo virginum,diligenter considerandam es-e etrem ipsam, prout consideranti manifesta est, et Scriptura sententiam quæ ex consecutione inveniri potest. Viduitas enim vir ginitati inferior: ergo et viduarum delictum longe minus quam virginum. Videamus ergo quid ad Timotheum a Paulo scriptum sit: Juniores autem viduas devita. Postquam enim lascivierunt adversus Christum, nubere volunt, habentes condemnationem,quoi primam fidem irritam fecerunt 87. Itaque si vidua judicio subjicitur gravissimo, ut quæ βdem in Christum irritam fecerit,quid nobis putandum 375 de virgine,quæ sponsa est Christi, et sacrum vas Domino dedicatum? Magnum quidem est peccatum, vel ancillam clandestinis matrimoniis sese dantem, stupro domum implere, et deteriore vita injuriam possessori facere: longe autem gravius est sponsam feri adulteram,ac sus cum spon 80 conjunctioni dedecus ferentem,impudicis voluplatibus se dedere. Proinde vidua quidemn, ut corrupta ancilla, condemnatur; virgo vero adulters judicio subjicitur. Quemadmodum igitur eum qui cum aliena est muliere,adulterum nominamus,non prius admittentes ad communionem, quam a pec cato cessaverit, ita profecto et de eo qui virginem habet statuemus. Illud autem nunc in antecessum statuere nobis necesse est, virginem vocari,quæ se sua sponte obtulit Domino, ac nuntium nuptiis remisit, et sanctimonim institutum amplexa

est. Professiones auten ab eo tempore admitti- καὶ τὸν ἐν ἁγιασμῷ βίον προτιμήσασα· τὰς δὲ ὁμοι mus, quo aetas rationis complementum labuerit. λογίας τόν ἐγκρίνομεν· ἀφ᾽ οὔπερ ἂν ἡ ἡλικία τὴν Neque enim pueriles voces omnino ralas in ejus. τοῦ λόγου συμπλήρωσιν ἔχῃ· οὐ γὰρ τὰς παιδικὰς modi rebus habere convenit: sel quæ supra φωνάς, πάντως κυρίας ἐπὶ τῶν τοιούτων ἡγεῖσθαι sexdecim vel septemdeciin annos nata, ratioci- προσήκει, ἀλλὰ τὴν ὑπὲρ τὰ δεκαὲς ἢ καὶ δέκα καὶ nationum suarum arbitra, diu examinata ac pro- ἑπτὰ γενομένην ἔτη, κυρίαν οὖσαν τῶν λογισμῶν, bala,deinceps perseveravit,et ut admittatur cons- ἀνακριθεῖσαν ἐπὶ πλεῖον, εἶτα παραμείνασαν καὶ λι tanter rogaverit, tum demum inter virgines refe- παροῦσαν διὰ ἱκεσιῶν πρὸς τὸ παραδεχθῆναι, τότε renda, ejusque rata habenda professio, ac illius ἐγκαταλέγεσθαι χρὴ ταῖς παρθένοις, καὶ τὴν ὁμολο violatio inexorabiliter punienda. Multas enim pa- γίαν τῆς τοιαύτης κυροῦν, καὶ τὴν ἀθέτησιν αὐτῆς rentes adducunt et fratres et propinquorum non- απαραιτήτως κολάζειν· πολλὰς γὰρ γονείς προσε nulli ante ala:em, non sua sponte ad calibem άγουσι καὶ ἀδελφοὶ, καὶ τῶν προσηκόντων τινὲς πρὸ vitam incitatas, sed ut sibi ipsi aliquod in vita τῆς ἡλικίας, οὐκ οἴκιθεν ὁρμηθείσας πρὸ ἀγαμίαν, commodum provideant. Tales non facile admit- αλλά τι βιωτικὸν ἑαυτοῖς διοικούμενοι· ἂς οὐ ῥᾳδίως tendæ, donec aperte ipsarum perscru'ali fueri- προσδέχεσθαι δεῖ, ἕως ἂν φανερῶς τὴν ἰδίαν αὐτῶν mus sententiam. ἐρευνήσωμεν γνώμην. 374 20. Quæcunque mulieres, cum essent in hæresi, etc., ut pug. 619. 60. Quæ virginitatem professa,etc, ut pag.854. Lege alnotationes 30 cap. tit. 9 præsentis operis. CAP. X. De alate suscipientium habitum religiosum. Item quænam dicatur virgo? κ'. Οται γυναίκες ἐν σἱρέσει οὗται, κ. τ. λ. ξ'. Ἡ παρθενίαν ὁμολογήσασα, κ. τ. λ. 'Ανάγνωθι τὰς παραγραφές του λ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. 1. — Περὶ χρόνου τῆς ἡλικίας τῶν λαμβανουσῶν τὸ σχῆμα· καὶ ποια λέγεται παρθένος. Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκς'. Concilii Carthaginensis can n 126. De virginibus etiam minoribus velandis. Περὶ παρθένων μακρῶν, ὅτι μὴν καλυπτέον. 426. Item placuit 88, ut quicunque episcopo- ρκς'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα διεισδήποτε τῶν ἐπισ rum necessitate periclitantis pudicitiæ virginalis, σκόπων, δι᾿ ἀνάγκην τῆς παρθενικής σωφροσύνης cum vel petiter potens, vel raptor aliquis formi- κινδυνευούσης, ὅτε ἢ ἐραστής δυνατός, ἢ ἄρπαξ τίς datur; vel si etiam aliquo mortis periculoso scru- ἐστιν ἐν ὑποψία, ἢ ἔτι μὲν ὑπό τινος θανατηφόρου pulo compuncta fuerit, ne non velata moriatur; c κινδύνου αὕτη ἔσηται νυχθεῖσα, παρακαλούντων ἢ aut exigentibus parentibus, aut bis ad quorum των γονέων αὐτῆς, ἢ ὧν τῇ φροντίδι ἀνάκειται, διὰ curam pertinet, velaverit virginem. seu velavit τὸ μὴ χωρὶς τοῦ σχήματος τελειωθήναι, καλύψῃ intra viginti quinque annos atatis, non ei obsit παρθένον ἢ ἐκάλυψεν ἐντὸς χείρας ἐνιαυτῶν κε', concilium 89, quod de isto annorum nunero μηδὲν τὸν τοιοῦτον βλάψῃ περὶ τούτου τοῦ ἀριθμοῦ constitutum est. τῶν ἐνιαυτῶν κατασταθεῖσα σύνοδος. Concilii acumenici vi canones 40, 45. De monachis et monialibus. 40.Quoniam Deo hærere 90 per secessum ex vitæ strepitu ac perturbatione valde est salutare,oportet nos non sine examinatione eos qui vitam monasticam eligunt,non intempestive admittere,sed nobisa Palr:bus traditum terminum in eis quoque servare, ut vitæ secundum Deum professionem jam Girniam, et a scientia ac judicio factam tunc admittamus, postrationis complementum. Qui ergo 375 monachicum jugum est subiturus, nesit minor quam decem annorum natus, ejus quoque rei examinatione in præsulis arbitrio sila, an augeri tempus conducibilius existimetad ntroductionem et constitutionem in vita monastica. Etsi enim magnus Basilius et in sacris suis canonibus eam,quæ sua sponte Deo se offert, et virginitatem complectitur,siseptimum decimum annum coupleverit, in virginum ordinem referendam esse statuit; sed tamen de viduis et diaconissis exemplum secuti, in dictum Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ' κανών μ', με'. Περὶ μοναχῶν καὶ μοναστριών. μ'. Ἐπειδὴ τῷ Θεῷ κολλάσθαι, διὰ τῆς ἐκ τῶν τοῦ βίου θορύβων ἀναχωρήσεως, λίαν ἐστὶ σωτήριον, χρὴ μὴ ἀνεξετάστως ἡμᾶς, ἡ παρὰ τὸν καιρὸν τοὺς τὸν μονήρη βίον αἱρουν, ένους προσίεσθαι, ἀλλὰ τὸν παραδοθέντα ἡμῖν παρὰ τῶν Πατέρων, καὶ ἐν αὐτοῖς φυλάττειν ὄρον· ὥστε τὴν ὁμολογίαν τοῦ κατὰ Θεὸν βίου τότε προσίεσθαι δεῖ, ὡς ἤδη βεβαίαν καὶ ἀπὸ γνώμης οἰκείας καὶ κρίσεως γινομένην, μετὰ τὴν τοῦ λόγου συμπλήρωσιν· ἔστω τοίνυν ὁ μέλλων τὸν μονα χικὸν ὑπέρχεσθαι ζυγόν, οὐκ ἧττον ἢ δεκαετής· ἐν τῷ προέδρῳ κειμένης καὶ τῆς ἐπὶ τούτῳ δοκιμασίας, εἰ τὸν χρόνον αὐτῷ αὐξηθῆναι λυσιτελέστερον ἡγετα ται, πρὸς τὴν ἐν τῷ μονήρει βίμ εἰσαγωγὴν καὶ κατάστασιν· εἰ γὰρ καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς ἱεροῖς αὐτοῦ κανόσι τὴν ἑκουσίως ἑαυτὴν προσάγουσαν τῷ Θεῷ καὶ τὴν παρθενίαν ἀσπαζομένην, τὸν ἑπτακαιδέκατον διανύουσαν χρόνον, τῷ τῶν παρθέ νων τάγματι ἀριθμεῖσθαι νομοθετεῖ, ἀλλ᾽ οὖν τῷ 83 Conc. Milevit. 11, can. 26; Afric. c. 93. 89 Cartag. III, can. 4. 90 Basilii, can. 18; Chalced. can. 19. et Vide Basilium magnum, canon, 18 Epist. ad Amphilochium,

περὶ τῶν χηρῶν τε καὶ διακονισσῶν παραδείγματι κατακολουθήσαντες, εἰς τὸν εἰρημένον χρόνον ἀναλόγως τοὺς τὸν μονήρη βίον ἑλομένους περιεστήσαμεν· ἐν γὰρ τῷ θείῳ ᾿Αποστόλῳ γέγραπται· Εξήκοντά ἐτῶν τὴν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ καταλέγεσθαι χήραν. Οἱ δὲ ἱεροὶ κανόνες μ᾽ ἐτῶν τὴν διακόνισσαν χειροτονεῖσθαι παραδεδώκασι, τὴν Ἐκκλησίαν χάριτι θεία κραταιοτέραν γινομένην, καὶ ἐπὶ τὰ πρόσω βαίνουσαν ἑωρακότες, καὶ τὸ τῶν πιστῶν πρὸς τὴν τῶν θείων ἐντολῶν τήρησιν πάγιόν τε καὶ ἀσφαλές· ὅπερ καὶ ἡμεῖς ἄριστα κατανοήσαντες, ἀρτίως διωρισάμεθα τὴν εὐλογίαν τῆς χάριτος, τῷ μέλλοντι των κατὰ Θεὸν ἀγώνων ἐνάρχεσθαι, ὥσπερ τινὰ σφραγιός ταχέως ένσημαινόμενοι, ἐντεῦθεν αὐτὸν πρὸς τὸ ἐπὶ μήκιστον μὴ ὀκνεῖν καὶ ἀναδύεσθαι προσβιβάζοντες, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ πρὸς τὴν τοῦ ἀγαθοῦ παρορμῶντες ἐκλογὴν καὶ κατάστασιν. με'. Επειδή μεμαθήκαμεν, ἔν τισι γυναικείοις μοναστηρίοις τὰς μελλούσας τοῦ ἱεροῦ ἐκείνου κατ αξιούσθαι σχήματος, πρότερον σηρικεῖς καὶ πανω τοίχις στολαῖς, ἔτι μὴν καὶ κοσμίοις χρυσῷ καὶ λίθῳ πεποικιλμένοις ὑπὸ τῶν προσαγόντων αὐτὰς περιστέλλεσθαι, καὶ οὕτω τῷ θυσιαστηρίῳ προσιούσας, ἐκδιδύσκεσθαι τὴν τοσαύτην τῆς ὕλης ἀμφίασιν, παραχρῆμά τε γίνεσθαι ἐπ' αὐταῖς τὴν τοῦ σχήματος εὐλογίαν, καὶ τὸ μέλαν αὐτὰς ἔνδυμα ἀμφιέννύσθαι, ὁρίζομεν ὥστε μηκέτι ἀπὸ τοῦ νῦν τοῦτο γίνεσθαι· οὐδὲ γὰρ εὐαγὲς ὑπάρχει τὴν ἤδη διὰ τῆς οἰκείας προαιρέσεως ἀποθεμένην πᾶσαν τὴν τοῦ βίου φροντίδα τε καὶ τερπνότητα, καὶ ἀσπασαμένην τὴν κατὰ Θεὸν πολιτείαν, και βεβαιώσασαν ταύτην λογισμοῖς ἀκλινέσι, καὶ οὕτω τῷ μοναστηρίῳ προσελ. θοῦσαν, αὖθις εἰς ἀνάμνησιν διὰ τοῦ τοιούτου φθαρτοῦ τε καὶ ῥέοντος κόσμου ἐλθεῖν, ὧν ἤδη ἐποιήσατο λήθην· ἐκ τούτου τε ἀμφίβολον καταστῆναι καὶ τὴν ψυχὴν ἐκταραχθῆναι, δίκην κυμάτων ἐπικλυζόντων, καὶ τῇδε κἀκεῖσε περιστρεφόντων· ὥς μήτε δάκρυον ἐστιν ὅτε λοιπὸν ἀφιεῖσαν τὴν ἐν τῇ καρδίᾳ διὰ τοῦ σώματος κατάνυξιν ἐπιδείξασθαι· ἀλλ᾽ εἰ καὶ βραχύ τι, ὡς εἰκὸς, ἐκπηδήσεις δάκρυον, μὴ μᾶλλον τῆς διὰ τὸν ἀσκητικὸν ἀγῶνα διαθέσεως χάριν, ἢ διὰ τὸ τὸν ὁρῶσι τοῦτο προελθὸν λογισθῆναι. Βασιλείου κανὼν τη. ιη'. Περὶ τῶν ἐκπεσουσῶν παρθένων, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ' — Περὶ μοναχῶν γινομένων κληρικῶν, ἢ λαϊκῶν ἀξιωματικῶν, ἥ στρατευομένων. Συνόδου Νικαίας κανών ιβ'. ιβ'. Οἱ δὲ προσκληθέντες μὲν ὑπὸ τῆς χάριτος, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ζ'. ζ'. Τοὺς ἄπαξ ἐν κλήρῳ τεταγμένους, κ. τ. λ. TIT. XI, CAP. X-XỈ. tempus, analogia et proportione habila, eos qui vitam monasticam elegerunt, deduximus. In divino enim Apostolo scriptum est 93 sexaginta:- norum viduam in Ecclesia eligendam: sacri autem canones quadraginta annorum diaconissam ord nandam esse statuerunt, cum Dei ecclesiam Dei gratia potentiorem ac robustiorem evasisse, et ulterius procedere vidissent, fideliumque ad divinorum mandatorum observationem firmitatem ac stabilitatem. Quod quidem cum nos quoque optime intellexissemus, modo statuimus benedictionem gratiæ ei, qui certamina secundum Deum aggressurus est, veluti quoddam signaculum celeriter imprimentes, hinc eum ad non diu cunctandum et tergiversandum inducentes, vel potius eam ad boni electionem et constitutionem incitantes. 45.Quoniam intelleximus 83 in nonnullis mulierum monasteriis mulieres, quæ sacro illo amictu sunt induendæ,prius sericis et omnis generis vestibus;præterea autem et mundis auro et gemmis variatis ab iis qui illas ducunt exornari, et sic ad altare accedentes, exui lanto opum apparatu, 576 et statim in illis fieri habitus benedictionem,illasque nigro amictu indui,statuimus ne hoc deinceps fiat. Neque enim fas est, ut quæ jam propria voluntate omnem vitæ jucunditatem deposuit,et eam quæ est secundam Deum vitæ agendæ rationem ampleza est, firmisque ac stabilibus rationibus eam confirmavit, et ita ad monasterium accessit, per eum, qui interit ac fluit, mundum, quorum jam oblita erat memoriam revocet; et ex eo anceps reddatur, et ejus anima perturbetur instar exundantium fuctuum, hucque et illuc versantium: ut nec nonnunquam lacrymam emittens, cordis per corpus compunctionem ostendat; sed et si exigua aliqua, ut est consentaneum,lacryma exsilierit,non magis propter exercitatorium certamen, quam propterea quod mundum et mundana relinquant, ea a videntibus profluxisse putetur. κόσμον καὶ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ καταλιπεῖν, παρὰ τοῖς Basilii canon 18. 18. De virginibus lapsis, etc., ut pag. 858. CAP. XI. — De monachis ad clericalem statum transeuntibus, vel ad laicas dignitates, vel ad militiam. Concilii Nicæni canon 12. 12. Qui autem a gratia quidem evocati, etc,ut pag. 731. Concilii Chalcedonensis canon 7. 7. Eos qui in clero semel ordinati sunt, etc., ut pag. 751. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς Λιβύης και Πενταπόλεως 377 Cyrilli ex epistola ad episcopos qui sunt in ἐπισκόπους ἐπιστολῆς. Ετεροι δέ τινες ἐξ αὐτῶν τῶν μοναστηρίων, ὡς ἄτακτοι ἐκβαλλομενοι, πάλιν ὑποτρέχουσι τας χει93 1 Tim. v, 9. 93 Basil. can. 60. Libya et Pentapoli. Aliqui autem alii ex ipsis monasteriis,ut immodesti insolentesque ejecti, rursus ordinationes

PHOTII PATRIARCHZ CP. faciant; et facti clerici, in ea ipsa monasteria & ροτονίας· καὶ γενόμενοι κληρικοί, εἰσέρχονται καὶ ingrediuntur ex quibus ejecti sunt, et volunt ἐν αὐτοῖς μοναστηρίας οδες ἐκβέβληνται, καὶ βού obhtionem agere et ea omnia facere quæ mos λονται προσφέρειν, καὶ ὅσα κληρικοῖς ἔθος πληρούν, est clericis, ut etiam aliqui eorum qui ipsos no- καὶ ταῦτα ὁρᾷν ὡς καί τινες τῶν εἰδάτων αὐτούς, runt, synases devitent, et communicare in ani- παραιτεῖσθαι καὶ τὰς συνάξεις, καὶ μὴ ἀνέχεσθαι mum non inducant illis ministrantibus. κοινωνεῖν λειτουργούντων ἐκείνων. Lege annotationes cap. 32, til. 9 presentis operis. CAP. XII. - De iis qui usurpant monachalem habitum vituperanique utentes veste communi. Concilii Gangrensis canon 12. 12. Si quis vir propter eam quæ existimatur exercitationem amiculo utitur, et tanquam habens ex eo justitiam, eos condemnet qui cum pietate beros ferunt, et alia cummari et consueta vesle utuntur, sit anathema. Textus. Dicitur lib. 1, tit. 4, constit 4: Mimi, et quæ corpore publice quæstum faciunt, habita sarratarum virginum ne utautor. Εt constit. 2, ut. 1 Novellarum ait: Nemo laicus, minime vero scenici et meretrices, habita monastico utitur, [eum] vel imitator. Alioqui et corporali pena feritur, et exterminatur. 378 CAP. XIII. - De muliere qua ascetice vilæ causa veste virili induitur. Concilii Gangrensis canon 13. 13. Si qua mulier propter eam, quæ existimalur, exercitationem, et vestem mulet, et pro consueto muliebri indumento virile accipiat, sit anathema. CAP. XIV. Ne mulieres asceticu vitæ causa tondeantur. Concilii Gangrensis canon 17. 17. Si qua mulier, propter eam quæ existimatur, pietatein, tondeat comam, quam Deus ei dedit ad recordationem subjectionis, ut quæ subjectionis præceptum dissolvat, sit anathema. CAP. XV. - De eo qui ascetica vila obtentu, vitæ filios vel parentes non alit. Concilii Gangrensis canon 15, 16. 15. Si quis suos liberos relinquit, nec eos alit, nec,quantum in se est,ad convenientem pietatem religionemque adducit, sed exercitationis pralextu negligit, sit anathema. 16. Si qui filii a parentibus, maxime fidelibus, prætertu pietatis recesserint, et parenti-" bus quein par est honorem non tribuerint, apud eos scilicet præposita in Deum pietate, sint anathema. Ανάγνωθι τὰς παραγραφὰς τοῦ λβ' κεφ. τοῦ θ', τίς. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Περὶ τῶν χρωμένων σχήματι μοναχική, καὶ καταψηφιζομένων τῶν κοινῇ χρωμένων ἐσθῆτι. Συνοδού Γάγγρας κανών ιβ'. ιβ'. Εἴ τις ἀδρῷ διὰ νομιζομένην ἄσκησιν περιβο λαίῳ χρῆται, καὶ ὡς ἂν ἐκ τούτου τὴν δικαιοσύνην ἔχων καταψηφίζοιτο τῶν μετὰ εὐλαβείας τοὺς βήρους φορούντων, καὶ τῇ ἄλλῃ κοινῇ καὶ ἐν συνηθείᾳ οὔση ἐσθῆτι κεχρημένων, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴρηται βιβλ. α', τίτ. δ', διάτ. δ', ότι, οι μίμοι καὶ et πόρον ἐκ τοῦ σώματος δημοσίᾳ ποιούμεναι, τῷ σχήματι τῶν ἱερῶν παρθένων μή κεχρήσθωσαν καὶ ἡ β', διάτ. τοῦ τ' τίτ, τῶν Νεαρών φησιν· Μηδεὶ; λαϊκὸς καὶ μάλιστα οἱ σκηνικοὶ καὶ αἱ πέρνει κεχρήσθω τῷ μοναχικῷ σχήματι, ἐπεὶ καὶ σωματικῶς τιμωρεῖται καὶ ἐξορίζεται. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. — Περὶ γυναικός δι᾽ ἄσκησιν φου ρούσης ἀνδρῷς. Συνόδου Γάγγρας κανών ιγ΄. ιγ'. Εἴ τις γυνὴ διὰ νομιζομένην ἄσκησιν, μετανά λοι τὸ ἀμφίασμα, καὶ ἀντὶ τοῦ εἰωθότος γυναικείου ἀμφιάσματος, ἀνδρῷον ἀναλάβοι, ἀνάθεμα ἔστω. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ τοῦ μὴ χρῆνει γυναίκας ἀποκείρεσθαι δι᾽ ἄσκησιν. Συνόδου Γάγγρας κανών ιζ'. ιζ'. Εἴ τις γυναικῶν διὰ νομιζομένην θεοσέβειαν ἀποκείροιτο της κόμης ἂς ἔδωκεν ὁ Θεὸς εἰς ὑπόμνη σιν τῆς ὑποταγῆς, ὡς ἂν παραλύουσα τὸ πρόσταγμα τῆς ὑποταγῆς, ἀνάθεμα ἔστω. ΚΕΦΕΛ· ΙΕ'. Περὶ τοῦ προφάσει ἀσκήσεως μὴ τεχνοτροφοῦντος ἢ πατροτροφοῦντος. Συνόδου Γάγγρας κανών ιε', 15. ιη'. Εἴ τις καταλιμπάνει τὰ ἑαυτοῦ τέκνα, καὶ μὴ τεκνοτροφοίη, καὶ τὸ ὅσον ἐπ' αὐτῷ πρὸς θεοσέβειαν τὴν προσήκουσαν ἀναγάγοι, ἀλλὰ προφάσει τῆς ἀσκήσεως ἀμελοίη, ἀνάθεμα ἔστω. ις'. Εἴ τινα τέκνα γονέων, μάλιστα πιστῶν, ἀναχωροίη προφάσει θεοσεβείας, καὶ μὴ τὴν καθήκου σαν τιμὴν τοῖς γονεῦσιν ἀπονέμοι, προτιμωμένης παρ' αὐτοῖς δηλονότι τῆς θεοσεβείας, ἀνάθεμα ἔστω. 379 CAP. XVI. Quasnam civili negotio Ποια πολιτικά πράγματα ή curas monachis tractare liceat. κηδεμονίας οἱ μοναχοὶ δύνανται μετιέναι, Συνόδου Χαλκηδόνος κανών γ'. Concilii Chalcedonensis canon 3. 3. Pervenit ad sanctam synodum et quod eorum qui in clerum cooptati sunt, etc., ut pag. 683. Lege adnotationes cap. 3. tit. 8 praesentis operis. γ'. Ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν σύνοδον, ὅτι τῶν ἐν κλήρῳ κατειλεγμένων τινές, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰς παραγραφὰς τοῦ γ' κεφ. τοῦ η τίτ, τοῦ παρόντος τυντάγματος. Beros videtur Balsamon episcopus Antiochenus, hunc locum interpretans, vocare vestes ex Berico contextas.

TIT. XII, CAP. I. ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ΄. ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ, ΙΟΥΔΑΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΩΝ. TITULUS XII. DE HÆRETICIS ATQUE ETHNICIS. ΚΕΦΑΛ. Α'. - Τί ἐστιν αἴρεσις καὶ τί σχίσμα, καὶ τί παρασυναγωγή. Βασιλείου κανών α'. α'. Τὸ μὲν οὖν περὶ τοὺς Καθαρούς ζήτημα, καὶ εἴρηται πρότερον, καὶ καλῶς ἀπομνημόνευσας· ὅτι δεῖ τῷ ἔθει τῶν καθ᾿ ἑκάστην χώραν ἕπεσθαι, διὰ τὸ διαφόρως ἐνεχθῆναι περὶ τοῦ βαπτίσματος αὐτῶν, τοὺς τότε περὶ τούτων διαλαβόντας· τὸ δὲ τῶν Πεπουζηνῶν οὐδένα λόγον ἔχειν δοκεῖ· καὶ ἐθαύμασα πῶς κανονικὸν ὄντα τὸν Διονύσιον παρῆλθεν· ἐκεῖνο γὰρ ἔκριναν οἱ παλαιοὶ δέχεσθαι βάπτισμα, τὸ μηδὲν τῆς πίστεως παρεκβαῖνον· ὅθεν τὰ μὲν, αἱρέσεις ὠνόμασαν· τὰ δὲ, σχίσματα· τὰ δὲ, παρασυναγως γάς· αἱρέσεις μέν, τοὺς παντελῶς ἀπεῤῥηγμένους, καὶ κατ᾿ αὐτὴν τὴν πίστιν ἀπηλλοτριωμένους - σχίσματα δέ, τοὺς δι' αἰτίας τινὰς ἐκκλησιαστικὰς καὶ ζητήματα Ιάσιμα, πρὸς ἀλλήλους διενεχθέντας - πα ρασυναγωγάς δὲ, τάς συνάξεις τα παρά τῶν ἀνυποτακτων πρεσβυτέρων ἢ ἐπισκόπων, παρὰ τῶν ἀπαιδεύτων λαών γινομένας, οἷον· εἴ τις ἐν πταίσματι ἐξετασθεὶς, ἐπεσχέθη τῆς λειτουργίας, καὶ μὴ ὑπο έκυψε τοῖς κανόσιν, ἀλλ᾽ ἑαυτῷ ἐξεδίκησε την προς δρίαν, καὶ τὴν λειτουργίαν, καὶ συναπῆλθον τούτῳ τινὲς, καταλιπόντες τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν, παρασυναγωγὴ τὸ τοιοῦτο· σχίσμα δέ, τὸ περὶ τῆς μετανοίας διαφόρως ἔχειν πρὸς τοὺς ἀπὸ τῆς Exκλησίας· αἵρεσις δὲ, οἷον ἡ τῶν Μανιχαίων καὶ Οὐαλεντίνων καὶ Μαρκιωνιστῶν, καὶ αὐτῶν τούτων τῶν Πεπουζηνῶν· εὐθὺς γὰρ περὶ αὐτῆς τῆς εἰς Θεὸν πιστεώς ἐστιν ἡ διαφορά· ἔδοξε τοίνυν τοῖς ἐξ ἀρχῆς, τὸ μὲν τῶν αἱρετικῶν, παντελῶς ἀθετησαι - τὸ δὲ τῶν ἀποσχισάντων, ὡς ἔτι ἐκ τῆς ᾿Εκκλησίας ὄντων, παραδέξασθαι· τοὺς δὲ ἐν ταῖς παρασυναγωγαῖς μετανοίᾳ ἀξιολόγῳ καὶ ἐπιστροφῇ βελτιωθέντας, συνάπτεσθαι πάλιν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ· ὥστε πολλάκις, καὶ τοὺς ἐν βαθμῷ συναπελθόντας τοῖς ἀνυποτάκτοις, ἐπειδὰν μεταμεληθῶσιν, εἰς τὴν αὐτῶν παραδέχεσθαι τάξιν. CAPUT. Quid sit heresis, quid schisma, quid illegitimus conventus? Basilii canon 1. 1. Quod igitur ad Catharos pertinet, et prius dictum est, et recte admonuisti uniuscujasque regionis morem sequi oportere: quod ii, qui tunc de illis statuerunt,in varias de ipsorum baptismale sententias abierint. Pepuzenorum autem baptisma nullam mibi habere rationem videtur, et miratus sum quomodo hoc Dionysium,hominem canonum peritum,fugerit. Antiqui enim illud baptisma suscipiendum putavere, quod nihil a Gde recedit; unde alias quidem hæreses, alia schismala, alias parasynagogas appellarunt. Hæreses quidem 580 eos, qui penitus resecti sunt, et in ipsa fide abalienati; schismala vero, eos, qui propter ecclesiasticas quasdam causas et quæstiones inter utramque partem non insanabiles dissident; parasynagogas autem,conventibus illos qui ab immorigeris presbyteris aut episcopis et a populis disciplina expertibus fiunt, velut, si quis in delicto deprehensus, a ministerio arceatur, nec se canonibus submittat, sed sibi principaturn et ministerium vindicet,ac nonnulli una cum eo relicta catholica Ecclesia, discedant; hoc dicitur parasynagoga. Schisma autem est, de penitentia ab iis qui ex Ecclesia sunt, dissentire. Hæreses autem, velut Manichæorum,et Valentinianorum, et Marcionistarum,et horum ipsorum Pepuzenorum;statim enim de ipsa in Deum Ade dissensio est. Visum est ergo antiquis hæreticorum quidem baptisma penitusrejicere; schismaticorum vero, ut adbuc ex Ecclesia exsistentium, admittere, eos tandem qui sunt in parasynagogis, justa penitentia et animadversione emendatos rursus Ecclesiæ conjungere; adeo ut sape et ii qui in gradu collocati una cum rebellibus abierant, postquam penitentiam egerint, in eumdem ordinem admittantur. Οἱ τοίνυν Πεπουζηνοί προδήλως εἰσὶν αἱρετικοί· Pepuzeni ergo sunt aperte hæretici: nam in Spiεἰς γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐβλασφήμουν, Μοντανῷ ritum sanctum blasphemaverunt, Montano et Priκαὶ Πρισκίλλῃ τὴν τοῦ Παρακλήτου προσηγορίαν scilla Paracleti appellationem nefarie impudenterἀθεμίτως καὶ ἀναισχύντως ἐπιφημίσαντες· εἴτε οὖν que attribuentes. Igitur, sive quia hominibus diὡς ἀνθρώπους θεοποιοῦντες κατάκριτοι, εἴτε ὡς τὸ vinitatem attribuunt,condemnandi sunt: sive quia Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῇ πρὸς ἀνθρώπους συγκρίσει Spiritum sanctum alliciunt injuria,dum eum comκαθυβρίζοντες· καὶ οὕτω τῇ αἰωνίᾳ καταδίκῃ ὑπεύ- parant cum hominibus,sic etiam sunt æternæ conθυνοι, διὰ τὸ ἀσυγχώρητον εἶναι τὴν εἰς τὸ Πνεῦμα demnationi obnoxii, quod condonari non possit τὸ ἅγιον βλασφημίαν· τίνα οὖν λόγον ἔχει τὸ τούς blasphemia in Spiritum sanctum. Qua igitur raτων βάπτισμα ἐγκριθῆναι, τῶν βαπτιζόντων εἰς tione eorum baptisme 581 admittatur, cum in

Patrem et Filium et Montanium aut Priscillam Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα Μοντανὸν καὶ baptizent? non enim baptizati sunt qui in ea, quæ Πρίσκιλλαν; οὐ γὰρ ἐβαπτίσθησαν οἱ εἰς τὰ μὴ nobis tradita non sunt, baptizati fuere. Quare, etsi παραδεδομένα ἡμῖν βαπτισθέντες· ὥστε εἰ καὶ τὸν hoc Dionysium magnum lauit, servanda nobis μέγαν τοῦτο παρῆλθε Διονύσιον, ἀλλ᾽ ἡμῖν οὐ φυnon est imitatio erroris. Hoc enim quam absur- λακτέον τὴν μίμησιν τοῦ σφάλματος· τὸ γὰρ ἄτοπον dum sit, sua sponte perspicuum est, ac omnibus αὐτόθι πρόδηλον, καὶ πᾶσιν ἐναργές οἷς τι καὶ evidens, qui vel leviter ratiocinari possunt. μικρὸν τοῦ λογίζεσθαι μέτεστιν. Cathari sunt et ipsi ex iis qui sunt abscissi.Cæterum antiquis visum est, Cypriano dico,el nostro Firmiliano, hos omnes uni calculo subjicere. Gatharos,et Encratitas, et Hydroparastalas; propte. rea quod principium quidem separationis per schisma factum fuerat: qui autem ab Ecclesia se separaverant,non habebant amplius in se gratiam Spiritus sancti: defecerat enim communicatio,interrupta continuatione. Qui enimn primi recesse - rant, ordinationem a Patribus habebant, et per - manuum eorum impositionen habebant donum spirituale; qui autem resecti sunt, laici efecti, nec baptizandli, nec ordinandi habebant potestatem, ut qui non possent amplius Spiritus sancti gratiam aliis præbere, a qua ipsi exciderant. Quare eos, qui ab ipsorum partibus stabant, tanquam a laicis baptizatos, jusserunt vero Ecclesia baptismale ad Ecclesiam venientes expurgari. Sed quoniam nonnullis Asiaticis omnino visum est eorum baptisma, pluribus consulendi causa, suscipiendum esse, suscipiatur. Encratitarum aulem facinus oportet nos intelligere. Nimirum, ut reditum sibi in Ecclesiam intercluderent, aggressi sunt deinceps proprio baptismale præoccupare: unde et suam ipsorum consuetudinem violarunt. Existimo itaque,quoniam 382 nihil de illis aperte dictum est, eorum baptisma a nobis rejiciendum esse; ac si quis ab eis acceperit, accedentem ad Ecclesiam baptizandum. Quod si hoc generali cconomiæ impedimento erit, rursus consuetudine utendum est, et sequi oportet Patres,qui quæ ad nos pertinent, dispensaverunt. Vereor enim ne, dum eos volumus ad baptizandum tardos facere, impedimento propter sententiæ severitatem simus iis qui salvantur). Quod si illi nostrum baptismum servant, hoc nos moveat. Neque enim debemus par pari referre, sed accuratæ canonum observationi servire. Onni autem ratione statuatur, ut ii qui ab illorum baptismo veniunt, ungantur coram fidelibus videlicet, et ita demum ad mysteria accedant. Scio autem, fratres, Izoinum, et Saturninum, qui erant ex illorum ordine, in episcoporum cathedram a nobis esse susceptos. Quare eos qui illorum ordini conjuncti sunt, non possumus amplius ab Ecclesia separare qui scilicet communionis cum ipsis quasi canonein quemdam, episcopos suscipiendos, ediderimus. CAP. II. Quid sit hæreticus? Concilii Constantinopolitani canon 6. 6.Quoniam multi ecclesiasticum ordinem,etc., ut pag. 699. Οἱ δὲ Καθαροὶ καὶ αὐτοὶ τῶν ἀπεσχισμένων εἰσί· πλὴν ἔδοξε τοῖς ἀρχαίοις, τοῖς περὶ Κυπριανὸν λέγω καὶ Φιρμιλιανὸν τὸν ἡμέτερον, τούτους πάντας μια ψήφῳ ὑποβάλλειν, Καθαροὺς καὶ Εγκρατίτας καὶ Υδροπαραστάτας· διότι ἡ μὲν ἀρχὴ τοῦ χωρισμού, διὰ σχίσματος γέγονεν· οἱ δὲ τῆς ᾿Εκκλησίες ἀποστάντες, οὐκ ἔτι ἔσχον τὴν χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ' ἑαυτούς· ἐπέλιπε γὰρ ἡ μετάδοσις τῷ διακοπής ναι τὴν ἀκολουθείαν· οἱ μὲν γὰρ πρῶτοι ἀναχωρή σαντες, παρὰ τῶν Πατέρων ἔσχον τὰς χειροτονίας, καὶ διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν αὐτῶν, εἶχον τὸ χάρισμα τὸ πνευματικὸν· οἱ δὲ ἀποῤῥαγέντες λαϊκοὶ γενόμενοι, οὔτε τοῦ βαπτίζειν οὔτε τοῦ χειροτονεῖν, εἶχον τὴν ἐξουσίαν· οὐκέτι δυνάμενοι χάριν Πνεύματ τος ἁγίου ἑτέροις παρέχειν, ἧς αὐτοὶ ἐκπεπτώκασι, διὸ ὡς παρὰ λαϊκῶν βαπτιζομένους τοὺς παρ᾽ αὐτῶν ἐκέλευσαν ἐρχομένους ἐπὶ τὴν ᾿Εκκλησίαν, τῷ ἀλη θινῷ βαπτίσματι τῷ τῆς Ἐκκλησίας ἀνακαθαίρεσθαι· ἐπειδὴ δὲ ὅλως ἔδοξέ τισι τῶν κατὰ τὴν ᾿Ασίαν, οικονομίας ἕνεκα, τῶν πολλῶν δεχθῆναι αὐτῶν τὸ βάπτισμα, έστω δεκτόν· τὸ δὲ τῶν ᾿Εγκρατιτῶν κακούργημα νοήσαι ἡμᾶς δεῖ, ὅτι ἵνα ἀπροσδέκτους αὐτοὺς ποιήσωσι τῇ ᾿Εκκλησίᾳ, ἐπεχείρησαν λοιπον ἰδίῳ προκαταλαμβάνειν βαπτίσματι, ὅθεν καὶ τὴν συνήθειαν τὴν ἑαυτῶν παρεχάραξαν· νομίζω τοίνυν, ὅτι ἐπειδὴ οὐδὲν ἐστι περὶ αὐτῶν φανερῶς διηγορεύ μένον, ἡμᾶς προσῆκεν ἀθετεῖν αὐτῶν τὸ βάπτισμα, κἄν τις ᾗ παρ' αὐτῶν εἰληφώς, προσιόντα τῇ Εχε κλησίᾳ τοῦτον ἀναβαπτίζειν. ᾿Εὰν μέντοι μέλλοι τῇ καθόλου οἰκονομίᾳ τοῦτο ἐμπόδιον ἔσεσθαι, πάλιν τῷ ἔθει χρηστέον, καὶ τοῖς οἰκονομήμασι τὰ καθ᾿ ἠμᾶς Πατράσιν ἀκολουθήτέον· ὑφορῶμαι γὰρ μή ποτε, ὡς βουλόμεθα οκνηροὺς αὐτοὺς περὶ τὸ βαπτίσ ζειν ποιῆσαι, ἐμποδίσωμεν τοῖς σωζομένοις διὰ τὸ τῆς προτάσεως αὐστηρόν· εἰ δὲ ἐκεῖνοι φυλάσσουσι τὸ ἡμέτερον βάπτισμα, τοῦτο ἡμᾶς δυσωπείτω· οὐ γὰρ ἀντιδιδόναι αὐτῆς ὑπεύθυνοι χάριν ἐσμέν, ἀλλὰ δουλεύειν ἀκριβεία κανόνων· παντὶ δὲ λόγῳ τυπα θήτω τοὺς ἀπὸ τοῦ βαπτισμοῦ ἐκείνων προσερχο μένους, χρίεσθαι ἐπὶ τῶν πιστῶν δηλονότι, καὶ οὕτως προσιέναι τοῖς μυστηρίοις. Οἶδα τὲ ὅτι τοὺς ἀδελο φοὺς τοὺς περὶ Ἰζόην καὶ Σατορνίνον, ἀπ' ἐκείνης όντας τῆς τάξεως, προσεδεξάμεθα εἰς τὴν τάξιν καὶ καθέδραν τῶν ἐπισκόπων· ὥστε τοὺς τῷ τάγματι ἐκείνων συνημμένου;, οὐκέτι δυνάμεθα διακρίνειν ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας, οἷον κανόνα τινὰ τῆς πρὸς αὐτ τοὺς κοινωνίας ἐκθέμενοι, διὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων παραδοχῆς. ΚΕΦΑΛ. Β'. — Τί ἐστιν αἱρετικός. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών 5. 5'. Ἐπειδὴ πολλοὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐτα ξίαν, κ. τ. λ.

Ἡ α διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὡς, ο μή δοξάζων τὴν ἁγίαν Τριάδα ἐν μιᾷ θεότητι ἰσοδύναμον, οὔτε Χριστιανός λέγεται, ἀλλ' ἄφρων ἐστὶ καὶ αἱρετικὸς ἄτιμος καὶ τιμωρεῖται· καὶ τίτ. ε' τοῦ αὐτοῦ βιβλ., ὅτι, Αιρετικός ἐστι καὶ τοῖς κατὰ αἱρετικῶν ὑπόκειται νόμοις, ὁ μικρόν γοῦν Εκκλίνων τῆς ὀρθοδόξου πίστεως· καὶ διάτ. ιβ' του αὐτοῦ τίτ., ὅτι, Αἱρετικός ἐστιν ὁ μὴ ὢν ὀρθόδοξος· ἡ δὲ α' διάτ. τοῦ γ' τιτο τῶν Νεκρῶν, αἱρετικοὺς λέγει πάντας τοὺς μὴ ὄντας κοινωνικούς. TIT. XII, CAP. II. Textus. Const. 1, tit. 1. lib. cod. ait: Qui sanclam Trinitatem in una deitate pari potestate præditam non credit,Christianus non dicitur,sed resanus, haereticus, et infamis est,ac punitur. Εt til. 5 ejusdem libri, const. 2. 585 Hæreticus est, ac latis adversus hæreticos legibus succumbit, qui vel paululum ab orthodoxa declinat Gde.Et const. 12 ejusdem tit. Hæreticus est qui non est orthodoxus. Const. 1, tit. 1 Novellarum hæreticos dicit, qui communicare non possunt. ' Ἐν πλάτει δὲ τὰ περὶ τῶν αἱρετικῶν ἀνήνεκται Textus. Porro quæ de hæreticis [dici debeant] ἐν τῷ εἴ τίτ. τοῦ κώδ., ἐν ᾧ κωλύονται ἔχειν προνό- in tit. 5, lib. i cod. prolixe relata sunt, ubi priviμια, ἡ διδάσκειν, ἢ ποιεῖν κληρικούς, η λιτανεύειν legium habere, docere, clericos creare,et publice δημοσίᾳ ἡ ἐν οἴκῳ· ἐπεὶ τινὸς τοιούτου γενομένου, vel in ædibus supplicationes facere probibentur. ἡ τάξις τοῦ ἐπάρχου λίτρας δίδωσιν ρ'· αἱ δὲ ἐπι- Alioqui officium præfecti [prætorio] centum libras χώριοι ν'· καὶ ὅτι τὰ συνακτήρια αὐτῶν, ἡ ὀρθόνο- [auri]: provinciales vero ufficiales] quinquaginta ξος Εκκλησία λαμβάνει· καὶ ὅτι οἱ Μανιχαῖοι καὶ dant: si ipsorum permissu] tale quidpiam factum οἱ Δονατισταὶ ἐσχάτως τιμωροῦνται καὶ δημεύονται, sit. Habetur ibidem].quod ipsorum congregationis καὶ οὔτε διατίθενται, ἢ ὁπωσοῦν συναλλάσσουσι, καὶ loca orthodoxa Ecclesia capiat. Item, quod Maniοὔτε ὑπὸ παίδων μὴ ὄντων ὀρθοδόξων κληρονομούν- chæi et Donatistæ ultimo supplicio afficiantur, ται, καὶ μετὰ θάνατον κατηγοροῦνται καὶ ἀχυροῦν-· [bona ipsorum] publicentur,testamentum non faται αἱ διαθῆκαι αὐτῶν· καὶ ὅτι τῶν πόλεων ἐκβάλω ciant, nullo modo contrahant,liberos si orthodoxi λονται, καὶ ὅτι ταῖς Ἐκκλησίαις προσκυροῦνται οἱ non sint hæredes non habeant, post mortem accuοἴκοι ἐν οἷς αἱρετικοὶ γνώμῃ τῶν δεσποτών συνάγον- sentur, et ipsorum testamenta irrita sint: quod καὶ ὅτι τῶν βουλευτικῶν ἢ ταξεωτικών λει- [insuper ab urbibus ejiciantur: quod ædes in quiτουργιῶν οὐκ ἀπολύονται· καὶ ὅτι οὐ ποιοῦσι μου bus hæretici consensu domini congregantur,f ,Eccleναστήρια οὔτε στρατεύονται· καὶ πῶς τιμωρούνται siis applicentur. Item,quod a curialium aut cohor οἱ κατὰ τῶν ἁγίων συνόδων γράφοντες, ἢ ἔχοντες, talium officiis non liberentur. Item, quod non ἢ ἀναγινώσκοντες αὐτά· καὶ ὅτι οὐ θάπτονται νομί- construant monasteria,neque militent. Item,quoμως καὶ ὅτι οὐ γίνονται ἀξιωματικοί, ἢ συνήγοροι, modo qui adversus sacrosancta concilia scribunt, ἢ ἔκδικοι, ἢ πατέρες πολεων, γίνονται καὶ κορτελίνοι· aut [talia scripta] habent vel legunt, puniantur. καὶ πῶς ἀναγκάζονται τοὺς παῖδας ὀρθοδόξους όντα; Item,quod legitime sepeliantur.Item, quod honoτρέφειν, καὶ γράφειν κληρονόμους, καὶ διδόναι res non consequantur,neque patroni causarum aut αὐτοῖς προίκα, καὶ πρὸ γάμου δωρεάς· καὶ ὅτι τῶν defensores, aut civitatum patres, sed viles et abγονέων ἀμφισβητούντων, ἐπικρατέστερός ἐστιν ὁ jecti fiant.Item quomodo liberos orthodoxos alere θέλων τῇ ὀρθοδοξία τοὺς παῖδας προσαγαγεῖν, καὶ ac hæredes scribere, ipsisque dotem et donationem ὅτι οἱ ὀρθόδοξοι παῖδες πλημμελούντες εἰς αἱρετι- propter nuptias dare compellantur Item,quod ex] κοὺς γονεῖς τιμωρούνται· καὶ ὅτι οὔτε βαπτίζουσιν parentibus inter se] contendentibus is præ valeat, οἱ αἱρετικοί, οὔτε φροντίζουσιν ἢ διοικοῦσι χωρία δι' qui liberos ad orthodoxam fidem adducere vult. ἑαυτῶν ἢ παρενθέτων, οὔτε παιδεύουσιν, οὔτε κληρο- Item, quod liberi orthodoxi, si quid in parentes νομοῦσιν, οὔτε πραγματεύονται ἐντὸς ἱερῶν περι hæreticos delinquant, puniantur.Item quod hæreβόλων· καὶ ὅτι ἐν δικαστηρίῳ οὐ καταμαρτυρούσιν tici non baptizent, neque per se vel inter 584 poὀρθοδόξου, εἰ μὴ εἰς βουλευτήριον ὀρθόδοξος ἕλκοιτο sitas (personas) regiones curent aut administrent, ὡς διάτ. β' τοῦ η' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι δὲ ἀριθμοῦ neque doceant, neque hæredes fiant, neque intra τῶν ὅλων μβ'· ἐν δὲ τελευταίαις βουλήσεσι καὶ συμ- sacra sepla negocientur. Item,quod in judicio adβουλίαις μαρτυροῦσιν. ᾿Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμές versus orthodoxum testimonium non dicant, nisi να ἐν τῷ η κεφ. του ι' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγμα- si in curiam orthodoxus protrahatur: ut const. 2, τος· περὶ δὲ Ἰουδαίων διαλαμβάνει & θ' τίτ, τοῦ α' til. 8 Novellarum,quæ in [Novellarum] corpore 42 βιβλ. τοῦ Κώδ. ἐν ᾧ καὶ τὰς συναγωγὰς αὐτῶν λέγει est, [tradit.] In ultimis autem voluntatibus et conμὴ μιτατεύεσθαι, μήτε αὐτοὺς ἐν τοῖς Σάββασιν ἢ traclibus testes sint. Lege quæ adnotata sunt in ἐν ταῖς ἑορταῖς αὐτῶν σωματικῶς λειτουργεῖν· οὔτε cap.8, tit. 10 praesentis operis.Caterum de Judais ἐνάγονται, οὔτε παρὰ τῶν Χριστιανῶν ἐπηρεάζονται, tit.9, lib. cod. tractat,in quo dicitur, Synagogasipοὔτε γαμούσι Χριστιανάς, καὶ ὅτι αὐτοὶ τὰ ἴδια sorum hospitii immunitatem habere, neque ipsos ἀγορανομοῦσι, καὶ ὅτι ἐπὶ τῶν γάμων οὐ φυλάτ- in Sabbatis aut festis suis corporaliter operari, neτουσι τὸν νόμον αὐτῶν, καὶ ὅτι ἐπὶ μόνοις χρηματι- que in jus vocari,neque a Christianis vexari. Item, κοίς δικαστὰς Ἰουδαιοὺς αἱρεῖσθαι δύνανται· καὶ ὅτι quod Judai mulieres Christianas in matrimonium τὸν στεφανητικὸν κανόνα οἱ ἔξαρχοι αὐτῶν ἰδιοκιν- non accipiant. Item, quod ipsi rerum suarum preδύνως εἰσάγουσι ταῖς λαργιτιότι, καὶ ὅτι οὐδὲν αὐ- tia statuant.Item,quod in pecuniariis causis] dunτοὺς δεῖ τολμᾷν κατὰ Χριστιανών. taxat privatos judices eligere possint. Item, quod

primates ipsorum suo periculo auri coronarii canonem largitionibus inferant. Item, quod adversum Christianos nihil illos audere oporteat. CAP. III. De libris hæreticorum. Apostolorum canon 60. 60 (59.] Si quis falso inscriptos, etc.,ut pag. 590. Concilii Nicæni ■ cunon 9. Quod non oporteat libros hæreticorum celare. ΚΕΦΑΛ. Γ'. - Περὶ βιβλίων αἱρετικῶν. ᾿Αποστόλων κανών ξ'. ξ'. Εἴ τις τὰ ψευδεπίγραφα, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών θ'. Περί τοῦ μὴ κρύπτειν τινὰ τῆς χριστιανοκατηγορικῆς αἱρέσεως βιβλίον. ξθ'. Πάντα τὰ μειρακιώδη αθύρματα, καὶ μανιώδη βακχεύματα τα ψευδοσυγγράμματα τὰ κατὰ τῶν σεπτῶν εἰκόνων γενόμενα, δέον δοθῆναι ἐν τῷ ἐπισ σκοπείῳ Κωνσταντινουπόλεως, ἵνα ἀποτεθῶσι μετὰ τῶν λοιπῶν αἱρετικῶν βιβλίων· εἰ δέ τις εὑρεθείη ταῦτα κρύπτων, εἰ μὲν ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς ἢ μοναχός, ἀφοριζέσθω. 69. Puerilia omnia ludibria,furiosaque ac insana dicta et scripta, quæ adversus sanctas imagines edita sunt, oportet dari episcopo Constantinopolitano, 885 ut cum reliquis libris hæreticis reponantur. Si quis autem hæc celare inventus fuerit, si sit quidem episcopus, vel presbyter, vel diaconus, deponatur: sin autem laicus vel monachus, segrogetur. Textus. Const. 3, tit. 1, lib. t, cod. ait: Por-B Ἡ γ' διάτ, τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φηphyrii aliorumque hæreticorum adversus Chri- σιν· Τὰ κατὰ Χριστιανῶν Πορφυρίου καὶ ἄλλων stianos libri comburuntor. |Sic] Nestorii etiam,et συγγράμματα καιέσθωσαν, καὶ τὰ Νεστορίου, καὶ quicunque Nicæno Ephesinoque; conciliis, et Cy- όσα μη συμφωνεί ταῖς ἐν Νικαίᾳ καὶ Ἐφέσῳ συνα rillo (episcopos Alexandrino, quorum fidem exce- όδοις, καὶ Κυρίλλω τῷ ᾿Αλεξανδρείας, ὧν οὐκ ἔξω dere non licet, non consonant. Qui vero dictos εστι παρεξιέναι τὴν πίστιν· οἱ δὲ τὰ λεχθέντα βιβλία libros habent et legunt,ultimo supplicio afficiun- έχοντες καὶ ἀναγινώσκοντες, ἐσχάτως τιμωρούνται. tur. Titr 4, constit. 10: Qui mathematici coram Τίτ. δ' διάτ. ι'· Οἱ μαθηματικοὶ μὴ καίοντες ἐπὶ τῶν episcopis libros suos non concremant, neque ad ἐπισκόπων τὰς βίβλους αὐτῶν, καὶ τῇ ὀρθοδοξία orthodoxam fidem accedunt, omnibus pelluntur προσιόντες πάσης ἀπωθοῦνται πόλεως· εὑρισκόμενοι civitatibus; inventi deportantur. Τit. 5, const.5: δὲ ἐν πόλεσι, δεπορτατεύονται. Τίτ. ε' διάτ. 5· Τὰ Quæ Nestorius adversus concilium Ephesinum γραφέντα Νεστορίῳ κατὰ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συνόδου scripsit nemini habere, aut describere licet, sed οὐκ ἔξεστιν ἔχειν, ἢ ἀναγινώσκειν, ἢ μεταγράφεσθαι, comburi debent. Cum autem de fde disputatur, ἀλλὰ καίονται· ἐν τῷ ζητεῖν αὐτῶν περὶ πίστεως, non est illorum inentio facienda: neque [item] ullo οὐ δεῖ αὐτῶν μεμνῆσθαι· οὔτε δεῖ αὐτοὺς ἐν οἱωδήprivato sunt suscipienda loco. Qui legem trans- ποτε ἰδίῳ τόπῳ δέχεσθαι· ὁ δὲ παραβαίνων τὸν νό greditur, ejus substantial publicatur, Porro Ne- μον, δημεύεται· οὐ λέγονται δὲ οἱ Νεστοριανοί storiani non Christiani vocantur, sed Nestoriani, Χριστιανοί, ἀλλὰ Συμωνιανοί· ὥσπερ οἱ ᾿Αρειανοί, quemadmodum Ariani, Porphyriani. Const. 8: Πορφυριανοί. Διάτ. η'. Οὐδενὶ ἔξεστι κατὰ τῆς ἐν Nulli licet contra Chalcedonensem synodum scri- Χαλκηδόνι συνόδου γράφειν ἢ ἀναγινώσκειν ἢ ὑπαγος bere, legere,diclare, aut libros habere: alioqui in ρεύειν ἢ ἔχειν γράμματα, ἐπεὶ διηνεκώς δεπορτα perpetuum deportatur. Qui [aliquem illorum] di- τεύεται· καὶ ὁ προσελθὼν ἐπὶ τῷ μαθεῖν, ι' λίτρας scendi causa adit, Gsco decem libras (auri] dat. δίδωσι τῷ φίσκῳ· καὶ ὁ διδάσκων τὰ κεκωλυμένα, Qui vero velita docet,supremo afficitur supplicio. ἐσχάτως τιμωρεῖται· πάντα δὲ τὰ συγράμματα Ad hac omnes Eutychelis atque Apollinaris libri Εὐτυχοῦς καὶ ᾿Απολιναρίου, καίεσθωσαν· εἰ δὲ ταῦτα concremantor. Quod si [provinciarum] moderato. παρίδωσιν οἱ ἄρχοντες, ἢ αἱ τάξεις αὐτῶν, ἢ οἱ ἔχε res, eorumque apparitores, et civitatum] defenso- δικοι, ἀπὸ δέκα λιτρῶν τῷ φίσκῳ προστιμώνται. res non observaverint,in denas libras [auri] fisco Διάτ. 15. Ὁ ἔχων βιβλία Μανιχαϊκά, καὶ μὴ φανερῶν multantur. Constit. 16: Qui Manichæorum libros αὐτὰ ἐπὶ τῷ καυθῆναι, τιμωρεῖται. Καὶ ἡ εἴ διάτο habet,neque in propatulum profert ut concremen- τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν κελεύει τοὺς ἔχοντας τὰ tur, punitur. Et const. 5, tit. 1 Novellarum, eos Σεβήρου συγγράμματα καὶ μὴ καίοντας αὐτὰ, χει qui Severi scripta habent, 386 nec comburunt, ροκοπεῖσθαι. Λέγει δὲ καὶ βιβλ. ι' τίτ. β', διάτ. δ', manibus mutilari jubet. Dicit vero etiam lib.x, tit. ὅτι. Οὐ διαιρούνται μεταξὺ τῶν κληρονόμων τὰ ἐν τῇ 2, digest.4: Inter haeredes non dividuntur reperti κληρονομία ευρεθέντα μαγικά βιβλία, ἀλλὰ δοκι in hæreditate magici libri, sed arbitrio judicis μασίᾳ τοῦ δικαστοῦ φθείρονται. Η δὲ ε' διάτ. τοῦ γ' corrumpuntur. Constit. 5, tit. 3 Novellarum per- τίτ, τῶν Νεκρῶν ἐπιτρέπει τοῖς Ἰουδαίοις ἐν ταῖς mittit Judais ut in Synagogis suis Grace aliisque Συναγωγαῖς αὐτῶν καὶ Ἑλληνιστὶ καὶ ταῖς ἄλλαις linguis pro locorum ratione] Scripturas legant: διαλέκτοις πρὸς τοὺς τόπους τὰς Γραφὰς ἀναγινώς [idquel secundum Septuaginta et Aquila inter- σκειν, κατὰ τὴν τῶν Ο' καὶ τὴν ᾿Ακύλα παράδοσιν· pretationem. Qui vero hanc lectionem prohibet, δ δὲ τὴν τοιαύτην κωλύων ἀνάγνωσιν, δημεύεται καὶ publicatis [bonis] exterminatur. ἐξορίζεται

SYNTAGMA CANONUM. - ΤIT. XII, CAP. II-V. ΚΕΦΑΛ. Δ΄. Περὶ καθαιρέσεως ξοάνων. Συνόδου Καρθαγέννης κανών νη', πδ'. Περὶ τῶν ἐγκαταλειμμάτων τῶν εἰδώλων, καὶ ναῶν τῶν ὀφειλόντων ἐξαλειφθῆναι, ὧν χάριν αἰτῆσαι δετ τοὺς θρησκευτικωτάτους βασιλεῖς. νη'. Ὥστε τὰ ἐγκαταλείμματα τῶν εἰδώλων τὰ κατὰ πᾶσαν τὴν ᾿Αφρικήν, κελεύσαι παντελῶς ἀνακοπῆναι· καὶ γὰρ ἐν πολλοῖς τόποις παραθαλασσίοις καὶ διαφόροις κτήσεσιν, ἀκμάζει ἔτι τῆς πλάνης ταύτης ἡ ἀδικία· ἵνα παραγγελθῶσι καὶ αὐτὰ ἀπαλειφθῆναι, καὶ οἱ ναοὶ αὐτῶν οἱ ἐν τοῖς ἀγροῖς καὶ ἐν ἀποκεκρυμμένοις τόποις, χωρίς τινος ευκοσμίας καθεστώτες, παντί τρόπῳ κελευσθῶσι καταστραφῆναι. ναι. Περὶ τοῦ τὰ λείψανα τῶν εἰδώλων ἐκριζωθήπδ. Ομοίως ἤρεσεν αἰτηθῆναι ἀπὸ τῶν ἐνδοξοτά των βασιλέων, ἵνα τὰ λείψανα τῆς εἰδωλολατρείας μὴ μόνον τὰ ἐν ξοάνοις, ἀλλὰ καὶ ἐν οἷοισδήποτε τόποις, ἢ ἄλσεσιν, ἢ δένδροις, παντὶ τρόπῳ ἐξαλειφθῶσιν. ' Ἡ α΄ διάτ, τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. λεύει τὰ ἱερὰ κλείεσθαι, ΚΕΦΑΛ. Ε'. - Περὶ Νεστορίου, Μουσαίου, Εὐτυ χιανοῦ, Μαξίμου, Πορφυρίου, καὶ τῶν ὑπ' αὐτῶν καταστάντων αἱρετικῶν, ἡ ὀρθοδόξων ἐκβληθέντων. Συνόδου Κωσταντινουπόλεως κανών δ'. δ΄. Περὶ Μαξίμου τοῦ κυνικοῦ καὶ τῆς κατ᾿ αὐτὸν ἀταξίας, τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλεως γενομένης ὥστε μήτε Μάξιμον ἐπίσκοπον ἢ γενέσθαι ἢ εἶναι, μηδὲ τοὺς παρ' αὐτοῦ χειροτονηθέντας ἐν οἱῳδήποτε βαθμῷ κλήρου, πάντων καὶ τῶν περὶ αὐτὸν καὶ τὸν παρ' αὐτοῦ γενομένων ἀκυρωθέντων. Συνόδου Εφέσου κανών α', β', ', δ', ε'. α'. ᾿Επειδὴ δὲ ἐχρῆν καὶ τοὺς ἀπολειφθέντας τῆς ἁγίας συνόδου, καὶ μείναντας κατὰ χώραν ἢ πόλιν, διά τινα αἰτίαν ἐκκλησιαστικὴν ἢ σωματικήν, μή ἀγνοῆσαι τὰ περὶ αὐτῶν τετυπωμένα, γνωρίζομεν τῇ ὑμετέρᾳ ἀγιότητι τε καὶ ἀγάπῃ, ὅτιπερ εἴτε ἡ μητροπολίτης τῆς ἐπαρχίας ἀποστατήσας τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, προσέθετο τῷ τῆς ἀποστασίας συνεδρίῳ, ἢ μετὰ τοῦτο προστεθείη, ἢ τὰ Κελεστίνου ἐφρόνησεν ἢ φρονῇ, οὗτος κατὰ τῶν τῆς ἐπαρχίας Επισκόπων διαπράττεσθαί τι οὐδαμῶς δύναται, πά σης Εκκλησιαστικῆς κοινωνίας ἐντεῦθεν ἤδη ὑπὸ τῆς συνόδου ἐκβεβλημένος, καὶ ἀνενέργητος υπάρχων· ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς τοῖς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόποις, καὶ τοῖς πέριξ μητροπολίταις, τοῖς τὰ τῆς ὀρθοδοξίας φρονοῦσιν, ὑποκείσεται εἰς τὸ πάντη καὶ τοῦ βαθμοῦ τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβληθῆναι. β'. Εἰ δέ τινες ἐπαρχιώται ἐπίσκοποι, κ. τ. λ. γ'. Εἰ δέ τινες καὶ τῶν ἐν ἑκάστῃ πόλει ἢ χώρα κληρικῶν, ὑπὸ Νεστορίου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ ὄντων CAP. IV. - De destruendis idolis seu delubris. Concilii Carthaginensis canones 58, 84. De reliquiis idolorum, et templis abolendis, quorum causa imperatores piissimi sunt precibus adeundi. 58. Instant 94 etiam aliæ necessitates religiosis imperatoribus postulandæ, ut reliquias idolorum per omnem Africam jubeant penitus amputari; nam plerisque in locis maritimis, atque possessionibus diversis adhuc erroris istius iniquitas viget: ut præcipiantur et ipsas deleri, et templa eorum quæ in agris, vel in locis abditis constituta nullo ornamento sunt, jubeantur omnimodo destrui. De idolorum reliquiis exstirpandis. 84. Item placuit 95 etiam ab imperatoribus gloriosissimis peti, ut reliquiæ idololatriæ non solum in simulacris, sed in quibuscunque lcis, vel lucis, vel arboribus omni modo deleantur. 387 Constitutio 1, tit. 2, lib. 1 Cod. jubet ut templa claudantur. CAP. V. — De Nestorio, Musœo, Eutychiano Maximo, Porphyrio et de hareticis ex horum fonte derivatis et de orthodoris expulsis. Concilii Constantinopolitani canon. 4. 4. Statuerunt etiam de Maximo Cynico, et ejus petulantia et insolentia,quæ fuit Constantinopoli, ut Maximus episcopus nec fuerit vel sit, nec qui ab eo ordinati fuerunt in ullo, quicunque is sit, gradu cleri omnibus, et quæ circa ipsum fuerunt, et quæ ab illo facta sunt, infirmatis. Concilit Ephesini canones 1, 2, 3, 4, 5. 1. Quoniam autem oportebat et absentes a sancta synodo, morantesque in urbibus et provinciis ob aliquod impedimentum, sive ecclesiasticum sive corporeum, non ignorare, quæ de ipsis sunt constituta; signifcamus sanctitati vestra ac dilectioni ut, si quispiam metropolita provinciæ, derelicta sancta et acumenica synodo, aut accedet in posterum, sive cum Cælestio sensit, aut sentiet, ipse nihil amplius poterit agere adversus provinciæ episcopos, ut qui jam inde a synodo totius ecclesiasticæ communionis expers sit factus, et prorsus inutilis [ad functiones inhabilis]; sed et ipsis episcopis illius provinciæ circumque vicinis metropolitis recta sentientibus subjacebit. ut omnino dejectus sit a sede etiam a gradu] episcopatus. 2. Si qui autem provinciales, etc., ut pag.750. 5883.Si qui vero clerici in singulis urbibus,au regionibus a Nestorio et cum eo conspirantibus, 94 Conc. Afric. c. 25. 93 Conc. v, cap. 18; Afric. cap. 51. Versionem aliam Laurentii Sifani exhibent Crabbus, Surius, aliique. PATROL. GR. CIV.

sacerdotio prohibiti sunt, quod recte sentirent; τῆς ἱερωσύνης ἐκωλύθησαν διὰ τὸ ὀρθῶς φρονεῖν, justum putavimus hos quoque proprium gradum ἐδικαιώσαμεν καὶ τούτους τὸν ἴδιον ἀπολαβείν βιο recipere. In summa autem clericos orthodoxæ et θμόν· κοινῶς δὲ τῇ ὀρθοδόξῳ καὶ οἰκουμενικῇ συνέδῳ cecumenica synodo consentientes jubemus, eis, συμφρονοῦντας κληρικούς κελεύομεν τοῖς ἀποστατή qui defecerunt,aut defecturi sunt, episcopis nullo σασιν ἢ ἀφισταμένοις ἐπισκόποις μηδόλως ὑποκεῖσθαι pacto aut ratione subjectos esse debere. κατὰ μηδένα τρόπον. 4. Si qui autem clericorum defecerint, et ausi fuerint vel privatim, vel publice,quæ sunt Nestorii aut Celestii sapere, sancitum est a sancta synodo, istos quoque depositos esse. δ'. Εἰ δέ τινες ἀποστατήσαιεν τῶν κληρικῶν, καὶ τολμήσαιεν, ἢ κατ' ἰδίαν ἡ δημοσίᾳ, τὰ Νε στορίου ἢ τὰ Κελεστίνου φρονῆσαι, καὶ τούτους εἶναι καθῃρημένους, ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου δεδι καίωται. 5. Quicunque autem ob turpia gesta sunt a sy- ε. Οσοι δὲ ἐπὶ ἀτόποις πράξεσι κατεκρίθησαν nodo condemnati, vel a propriis eorum episco- ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου, ἡ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐπισκόpis,quibus præter canones Nestorius, qui nullum πων, καὶ τούτοις ἀκανονίστως κατὰ τὴν ἐν ἅπασιν rerum discrimen habebat, et qui cum illo eadem αδιαφορίαν αὐτοῦ ὁ Νεστόριος, ἢ οἱ τὰ αὐτοῦ φροsentiunt, restituere conati sunt gradum vel com- νοῦντες, ἀποδοῦναι ἢ ἐπειράθησαν ἢ πειραθείαν munionem, aut conabuntur; istos censuimus ni- κοινωνίαν ἢ βαθμόν, ἀνωφελήτους μένειν καὶ τού hil profecisse, et manere et esse nihilominus de- τους, καὶ εἶναι οὐδὲν ἧττον καθῃρημένους ἐδικαιών positos. Συνόδου Σαρδικής κανών ιθ'. Concilii Sardicensis canon 19. 19.Osius episcopus dixit: Meæ mediocritatis hæc est sententia; quia quieti et patienes esse debemus,et perennem in omnes habere misericordiam, eos qui semel in clerum ecclesiasticum ab aliquibus fratribus nostris promoti sunt, si nolint redire ad eas ad quas nominati sunt Ecclesias, deinceps non admitti: Eutychianum 389 autem ne episcopi quidem sibi nomen usurpare; sed neque Mussum ut episcopum existimari: si autem laicam communionem petiverint: non oportere eis denegari. Omnes dixerunt: Placet. CAP. VI. Ne fiat sucra oblatio præsente hæretico. Timothei canon 9. Interrogatio. 9. An debet clericus, præsentibus, etc., ut pag. 611. CAP. VII. — De clericis hereticis, qui ad or thodoxa Ecclesiæ gremium accedunt. Concilii Carthaginensis canones 57, 68. Ut parvuli apud Donatistas baptizati, in catholica Ecclesia clerici ordinentur. 57. Unde 96 quoniam superiori concilio statutum esse mecum recognoscit unanimitas vestra, at hi qui apud Donatistas parvuli baptizali sunt, nondum scire valentes erroris eorum interitum: et posteaquam ad melalem rationis capacem pervene-" runt,agnita veritate falsitatem eorum abhorrentes, ad Ecclesiam Dei catholicam per universum mundum diffusam,ordine antiquo,per manus imposio tionem recepti sunt, debere talibus suscipiendum munus clericalus non impedire nomen erroris, cum veram Ecclesiam illorum putaverint,ad fidem accedendo,et ibi Christo crediderint, et Trinitatis sacramenta perceperint; quæ omnia vera et sancta 96 Cone. Afric. c. 24. Conc. nimirum Carthag. II, can. 48. σαμεν. ιθ΄. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τῆς ἐμῆς μετριότητος ἡ ἀπόφασίς ἐστιν αὕτη ἐπειδὴ ἤσυχοι καὶ ὑπομονητικαὶ ὀφείλομεν εἶναι, καὶ διαρκῆ τὸν πρὸς πάντα; ἔχειν οἶκτον, ἅπαξ τούτους τοὺς εἰς κλῆρον ἐκκλη σιαστικὸν παραχθέντας ὑπό τινων ἀδελφῶν ἡμῶν, ἐὰν μὴ βούλοιντο ἐπανέρχεσθαι εἰς ἃς κατωνομάσθη σαν ᾿Εκκλησίας, τοῦ λοιποῦ μὴ ὑποδέχεσθαι· Εὐτυ χιανὸν δὲ, μήτε ἐπισκόπου ἑαυτῷ διεκδικεῖν ὄνομα ἀλλ' οὐδὲ Μουσαίον ὡς ἐπίσκοπον ὀνομάζεσθαι· εἰ δὲ λαϊκὴν κοινωνίαν ἀπαιτοῖεν, μὴ χρῆναι αὐτοὺς ἄρα νεῖσθαι. Πάντες εἶπαν· 'Αρέσκει. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν ἀναφορὰν γίνεσθαι παρόντος αἱρετικοῦ. Τιμοθέου κανὼν θ'. Ερώτησις θ'. Εἰ ὀφείλει κληρικὸς εὔχεσθαι παρόντων ᾿Αρειανών, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περί κληρικῶν αἱρετικῶν τῇ ὀρθο δόξῳ προσιόντων ᾿Εκκλησία. Συνόδου Καρθαγένης κανών νζ', ξη'. Ωστε τοὺς μικρούς παρὰ τοῖς Δονατιστείς βαπτιζομένους, ἐν τῇ καθολικῇ κληρικούς χειροτονεῖσθαι. νζ'. Διὸ ἐπειδὴ ἐν τῇ ἀνωτέρῳ συνόδῳ ὁρισθέν μέμνηται ἅμα ἐμοὶ ἡ ὑμετέρα ομοψυχία, ὥστε τοὺς παρὰ τοῖς Δονατισταῖς μικροὺς βαπτιζομένους, καὶ μηδέπω δυναμένους γινώσκειν τῆς πλάνης αὐτῶν τὸν ὅλεθρον, μετὰ τὸ εἰς χεῖραν λογισμοῦ δεκτικὴν παραγενέσθαι, ἐπιγνωσθείσης τῆς ἀληθείας, τὴν φαυλότητα ἐκείνων βδελυττομένους, πρὸς τὴν καθ ολικὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, τὴν ἀνὰ πάντα τὸν κόσμον διακεχυμένην, τάξει ἀρχαίᾳ διὰ τῆς ἐπιθέσ σεως τῶν χειρῶν ἀναδεχθῆναι τοὺς τοιούτους, καὶ ἐκ του τῆς πλάνης ὀνόματος μὴ ὀφείλειν ἐμποδίζεσθαι εἰς τάξιν κληρώσεως, ὁπόταν τὴν ἀληθινὴν ᾿Εκκλησίαν ἰδίαν ἑαυτῶν ἐλογίσαντο πίστει προσερχόμενοι,

TIT. XII, CAP. vi, vi. καὶ ἐν αὐτῇ τῷ Χριστῷ πιστεύσαντες, τῆς Τριάδας atque divina 500 esse certissimum est, et in his τὰ ἁγιάσματα ὑπεδέξαντο· ἄτινα πάντα εὐσεβῇ καὶ omnem animæspem constitutam. Quanquam ethaἅγια καὶ θεῖα εἶναι δηλόν ἐστι, καὶ ἐν τούτοις πᾶσαν reticorum præsumpta audacia, veritatis nomine τὴν τῆς ψυχῆς ἐλπίδα ὑπάρχειν· κἂν εἰ τὰ μάλιστα palliata,hæc tradere audeat, quæ quoniam simpliοὖν καὶ ἡ τῶν αἱρετικῶν προληφθείσα τόλμα, τῷ cia sunt, ut præmonet beatus Apostolus dicendo: ὀνόματι τῆς ἀληθείας ἐναντιούμενα τινα παραδιδόναι Unus Deus,una fides, unum baptisma97; et iterari προπετεύεται, ταῦτα ἐπειδὴ ἁπλᾶ εἰσιν, ὡς διδάσκει non liceat, quod semel dari oportet, anathematiὁ ἅγιος ᾿Απόστολος λέγων· Εἷς Θεός, μία πίστις, zato nomine erroris recipiantur per manus impoἔν βάπτισμα, καὶ ὀφεῖλον προσάπαξ δίδοσθαι, ἐπανα- sitionem in unam Ecclesiam,columbam, ut dictum ληφθῆναι οὐκ ἔξεστιν, ἀναθεματιζομένου τοῦ τῆς est, et unam matrem omnium Christianorum, ubi πλάνης ὀνόματος, διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῆς χειρὸς ἀvz- omnia illa sacramenta salubriter, et aeterna, et viδεχθῶσιν εἰς τὴν μίαν Εκκλησίαν, τὴν, ὡς εἴρηται, laliter accipiuntur: quæ perseverantibus in hæresi περιστερὰν καὶ μόνην μητέρα τῶν Χριστιανῶν· ἐν magnam damnationis pænam conquirunt,ut quod ῇ πάντα τὰ ἁγιάσματα σωτηριωδώς αἰώνια καὶ ζωτι- est in veritatead æternam vitam consequendam esκὰ παραλαμβάνονται, ἅτινα τοῖς ἐπιμένουσιν ἐν τῇ set luminosius,hoc in errore sil tenebrosius atque αἱρέσει, μεγάλην τῆς καταδίκης τὴν τιμωρίαν πορί- damnosius. Quod fugientes nonnulli, et matris ζουσιν· ένα ὅπερ ἦν αὐτοῖς ἐν τῇ ἀληθείᾳ πρὸς τὴν Ecclesiæ ubera cognoscentes,qui illa omniasabcta αἰωνίαν ζωὴν ἀκολουθητέον φωτεινότερον, τοῦτο mysteria amore veritatis crediderunt,atque perceγένηται αὐτοῖς ἐν τῇ πλάνῃ σκοτεινότερον, καὶ perunt, quibus sacramentorum rebus cum vitæ πλέον καταδεδικασμένον· ὅπερ τινὲς ἔφυγον, καὶ τῆς bonæ probitas accesserit, sine dubio ad officium Εκκλησίας τῆς καθολικῆς μητρὸς τὰ εὐθύτατα clericatus tales esse applicandos, et maxime in ἐπιγνόντες, πάντα ἐκεῖνα τὰ ἅγια μυστήρια, φίλτρῳ tanta rerum necessitate, nullus est qui non conceτῆς ἀληθείας ἐπίστευσαν καὶ ὑποδέξαντο· τοῖς οὖν dat. Quanquam nonnulli ejusdem secta clerici cum τοιούτοις, ὅταν δοκιμὴ χρηστοῦ βίου προσέλθοι, plebibus atque honoribus suis ad nos transire desiἀναμφιβόλως καὶ κλῆρος πρὸς ὑπουργίαν τῶν ἁγίων derent: qui amore honoris aut persuadent ad viπροσκυρωθήσεται· καὶ μάλιστα ἐν τῇ τοσαύτῃ τῶν tam, aut retinent ad salutem. Sed hoc majori fraπραγμάτων ἀνάγκῃ, οὐδεὶς ἐστιν ὁ μὴ τοῦτο παρα- trum supradictorum considerationi dimittendum χωρῶν. Εἰ δέ τινες του αὐτοῦ δόγματος κληρικοί, censeo; ut prudentiori suo consilio nostra suggeμετὰ τοῦ πλήθους καὶ τῶν τιμῶν αὐτῶν πρὸς ἡμᾶς stioni sermonem cum 591 perpenderint, quid de μετελθεῖν ποθήσουσιν, οἵτινες τῷ ἔρωτι τῆς τιμῆς hac re eis placeat nos informare dignentur. Tanσυμβουλεύουσι πρὸς ζωὴν, καὶ κατέχουσι πρὸς σως tum de his qui infantes baptizati sunt, satagimus, τηρίαν, ἀλλὰ τοῦτο καταλειπτέον κρίνω τῇ μείζονι " αἱ nostra,si placet, in iisdem ordinandis consenκατανοήσει, ψηφισομένων τῶν προλεχθέντων άδελ- tiant voluntati. Omnia ergo quæ superius compreφῶν, ἵνα τῇ συνετωτέρᾳ αὐτῶν βουλῇ τῆς ἡμετέρας hendimus apud sanctos episcopos, agenda esse ἀναφορᾶς τὸν λόγον διαγνῶσιν· καὶ ἡμᾶς βεβαιῶσαι mecum honorabilis fraternitas vestra perpendat. καταξιώσωσιν, εἰς τὸ ὀφείλον περὶ τούτου τούτου τοῦ πράγματος παρ' ἡμῶν τυπωθῆναι μόνον δὲ περὶ τῶν ἐν νηπιότητι ὁαπτισθέντων, αρκούμεθα, ἵνα εἰ ἀρέσκει αὐτοῖς, τῇ ἡμετέρα συναινέσωσι προαιρέσει περὶ τοῦ χειροτονεῖσθαι τούτους πάντα τοίνυν ἃ ἀνωτέρω συνηγάγωμεν παρὰ τοῖς ἁγιωτάτοις ἐπισκόποις πρακτέα εἶναι δικαιοί ἅμα ἐμοὶ ἡ ἔντιμος ὑμῶν ἀδελφότης. Περὶ τοῦ τοὺς κληρικούς τῶν Δονατιστῶν ἐν Ut clerici Donatistarum in Ecclesia catholica τῷ κλήρῳ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἀναδέχε- suscipiantur in clero. σθαι. ξη'. Ες ὕστερον ἤρεσεν, ἵνα γράμματα πεμφθῶσι 68. Deinde placuit 98, ut littera mittantur ad fraπρὸς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ συνεπισκόπους ἡμῶν, καὶ tres et coepiscopos nostros, et maxime ad sedem μάλιστα πρὸς τὴν ἀποστολικὴν καθέδραν, ἐν ᾗ προ- apostolicam, in qua præsidet memoratus venerabiκάθηται ὁ μνημονευθείς προσκυνητὸς ἀδελφὸς καὶ lis frater et collega noster Anastasius,quo noverit συλλειτουργὸς ἡμῶν ᾿Αναστάσιος, ἐπειδὴ γινώσκει habere Africam magnam necessitatem,propter Ecτὴν ᾿Αφρικήν, μεγάλην ἔχειν ἀνάγκην· ὥστε διὰ clesiæ pacem et utilitatem: ut et forte ex] ipsis τὴν τῆς Ἐκκλησίας εἰρήνην καὶ χρησιμότητα, καὶ Donatistis, quicunque clerici correcto consilio ad αὐτῶν τῶν Δονατιστῶν οἵτινες δήποτε κληρικοί, catholicam unitatem transire voluerint, secundum διορθουμένης τῆς βουλῆς πρὸς τὴν καθολικὴν ἑνός uniuscujusque episcopi catholici voluntatem atque τητα μετελθεῖν θελήσαιεν, κατὰ τὴν ἑνὸς ἑκάστου consilium, qui in eodem loco gubernat Ecclesiam: καθολικοῦ ἐπισκόπου προαίρεσιν, καὶ βουλὴν τοῦ si hoc paci Christianæ prodesse visum fuerit, in ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ κυβερνῶντος τὴν Ἐκκλησίαν, ἐὰν suis honoribus suscipiantur,sicut prioribus ejusτοῦτο συμβάλλεσθαι τῇ τῶν Χριστιανῶν εἰρήνῃ dem divisionis temporibus factum esse manifestum φανείη, ἐν ταῖς ἰδίαις τιμαῖς αὐτοὺς ἀναδεχθῆναι· est. Quod multarum et pene omnium Africanarum καθὼς καὶ ἐν τοῖς προλαβοῦσι χρόνοις περὶ τῆς αὐτῆς Ecclesiarum, in quibus talis error exortus est, 97 Ephes. IV, 5. 98 Conc. Afric. c. 35.

exempla testantur: non ut concilium quod in trans- διαστάσεως γενέσθαι φανερόν ἐστιν· ὅπερ πολλῶν marinis partibus de hac re factum est, dissolvatur; καὶ σχεδὸν πασῶν, τῶν ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ ᾿Εκκλησιών, sed ut illud maneat circa eos qui sic transire ad ca- ἐν οἷς ἡ τοιαύτη πλάνη ἀνεφύη, τὰ παραδείγματα tholicam Ecclesiam volunt ut nulla per eos unitatis μαρτύρονται· οὐχ ἵνα ἡ σύνοδος ἡ ἐν τοῖς περαμαconcisio procuretur. Per quos autem vel omni modo τικοῖς μέρεσι περὶ τούτου τοῦ πράγματος γενομένη perfci, vel adjuvari 599 manifestis fraternarum διαλυθῇ, ἀλλ᾽ ἵνα ἐκεῖνο μείνῃ περὶ τοὺς οὕτως animarum lucris catholica unitas in locis in quibus μετελθεῖν πρὸς τὴν καθολικὴν ᾿Εκκλησίαν βουλομέ degunt, visa fuerit,non eis obsit, quod contra hono- κους· ὥστε μηδεμίαν ἐπὶ τούτων τῆς ἑνότητος συνres eorum, quamvis salus nulli interclusa sit, in τομίαν περιεργάζεσθαι, δι᾿ ὧν δὲ παντὶ τρόπῳ ἐκε transmarino concilio statutum est, id est, ut ordi- τελεσθῆναι, ἡ καθολικὴ ἑνότης φανερῷ κέρδει τῶν nati in parte Donali si ad catholicam correcti tran- ἀδελφικῶν ψυχῶν φανείη, ἐν τοῖς τόποις οἷς διάγουσι sire voluerint, non suscipiantur in honoribus suis μὴ ἐμποδίσῃς τούτοις τὸ ὁρισθὲν κατὰ τῶν τιμων secundum transmarinum concilium: sed exceptis αὐτῶν ἐν τῇ περαματικῇ συνόδῳ· ὁπόταν τὸ σωθῆναι his, per quos catholica unitati consulitur. οὐδενὶ προσώπῳ ἀποκέκλεισται· τουτέστιν ἵνα οἱ χειροτονηθέντες ἐν τῷ τῶν Δονατιστῶν μέρει, ἐὰν πρὸς τὴν καθολικὴν σύνοδον μὴ δεχθῶσιν ἐν ταῖς οἰκείαις τιμαῖς ἀλλὰ μαλλον οὗτοι προσδεχθῶσι, δι᾿ ὧν τῇ καθολικῇ ἑνότητι γίνεται πρόνοια. Basilii canon 1. 1. Quod igitur ad Catharos pertinet, etc., ut pag. 866. Pepureni ergo, etc., ut pag. 866. Cathari sunt, etc., ut pag. 867. Theophili ex commonitorio, cap. 1. Βασιλείου κανών α'. α'. Τὸ μὲν οὖν περὶ τοὺς Καθαροὺς ζήτημα, κ. τ. λ. Οἱ τοίνυν Πεπουζηνοί, κ. τ. λ. Οἱ δὲ Καθαροί, κ. τ. λ. Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικοῦ κεφ. α'. 1. De iis qui Arianis communicaverunt et α΄. Περὶ τῶν κοινωνησάντων τοῖς 'Αρειανοῖς, καὶ Ecclesias huc usque detinent, ut se habet consue- μέχρι τοῦ νῦν τὰς Εκκλησίας κατεχόντων, ὡς ἔθει tudo, fat; ita tamen ut alii constituantur, qui in τὸ ἔθος γινέσθω· οὕτω μέντοι, ὥστε ἑτέρους καταorthodoxia testificentur, et illi permaneant. His στῆναι μαρτυρουμένους ἐν ὀρθοδοξία κἀκείνους ἀλίquoque ita dispensalis, ut aliis urbibus orthodoxi ζεσθαι· οὕτως οἰκονομουμένων καὶ τούτων, ὥσπερ in Thebaide episcopi fecerunt, qui ab episcopo καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι πεποιήκασιν οἱ ἐν Θηβαίδι Apolline constituti, et qui cum Arianis Ecclesias ὀρθόδοξοι ἐπίσκοποι, οι καταστάντες παρὰ ᾿Απόλλω habentibus communicantes, puniantur; si quidem voς τοῦ ἐπισκόπου, καὶ κοινωνήσαντες τοῖς ἔχουσι τὰς ipsorum voluntate hoc fecerunt; sin autem pro- Εκκλησίας ᾿Αρειανοῖς ἐπιτιμάσθωσαν εἴ γε γνώμη prio episcopo obedierunt, permaneant, etsi quod αὐτῶν πεποιήκασι τοῦτο· εἰ δὲ ὑπήκοοι γεγόνεσι justum est non noverint. Et si omnes quidem τῷ οἰκείῳ ἐπισκόπῳ, ἀλιζέσθωσαν, ὡς μὴ ἐπεγνωκός populiseos cum aliis rejiciant, alii ordinentur; G τες τὸ εὔλογον· καὶ εἰ μὲν πάντες οἱ λαοὶ τούτους sin autem eos retinent cum illis quibus commu- ἀποποιούνται μετὰ τῶν ἄλλων, ἕτεροι χειροτονείnicarunt, ii quoque eam consuetudinem expe- σθωσαν εἰ δὲ ἀντιποιοῦνται αὐτῶν μετ' ἐκείνων riantur, qua usi sunt omnes orthodoxi in The- οἷς κεκοινωνήκασι ταύτης, οὗτοι αποπειράσθωσαν baide episcopi. τῆς συνηθείας, ᾗ ἐχρήσαντο οἱ ἐν Θηβαίδι πάντες ὀρθόδοξοι ἐπίσκοποι. 393 CAP. VIII. — De episcopis aut clericis qui communicant vel orant cum hæreticis, vel eis ministerium sacrum permittunt, vel eorumdem baptismum aut sacrificium recipiunt. Apostolorum canones 10, 43, 46. 10. Si quis cum excommunicato, vel in domo, una precatus fuerit, is segregetur. 45 [44]. Episcopus, vel presbyter, vel diacoaus, qui cum hæreticis vel solum comprecatus est, etc., ut pag. 610. 46 [45]. Episcopum, vel presbyterum qui harelicorum baptismum, etc., ut pag. 610. Concilii Antiocheni canon 2. 2. Omnes qui ingrediuntur in Ecclesiam Dei, etc., ut pag. 606. Concilii Laodiceni canon 33. 33. Quod non oportet una cum hæreticis vel schismaticis orare. Lege quæ adnotata sunt in cap. 15, tit. 3 præsentis operis. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ ἐπισκόπων, η κληρικών συγκοινονούντων, ἢ συνευχομένων αἱρετικοῖς, ἢ ἐπιτρεπόντων αὐτοῖς ἐνεργεῖν, ἢ δεχομένων αὐτῶν βάπτισμα ἢ θυσίαν. ᾿Αποστόλων κανών ι', μεʹ, μς'. ι. Εἴ τις ἀκοινωνήτῳ κἂν ἐν οἴκῳ συνεύξηται, οὗτος ἀφοριζέσθω. με'. 'Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, αἱρε τικοῖς συνευξάμενος, κ. τ. λ. μς'. Ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον αἱρετικῶν δεξα μένους βάπτισμα, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανὼν β΄ β'. Πάντας τοὺς εἰσιόντας εἰς τὴν ᾿Εκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, κ. τ. λ. Συνόδου Αποδικείας κανών λγ'. λγ'. Οτι οὐ δεν αἱρετικοῖς ἢ σχισματικούς συνεύ χεσθαι. 'Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιε', κεφ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. XII, CAP. VIII, IX. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν λαμβανόντων εὐλογίας ἐξ αἱρετικῶν ἢ Ἰουδαίων, ἢ εὐχομένων ἐν ἐκκλησίαις ἢ μοναστηρίοις αίρετικῶν, ἢ ἐθνικῶν, ἢ σαββατιζόντων, ἢ συνεορταζόντων τοῖς Ἰουδαίοις, ἢ προσφερόντων συναγωγαῖς ἢ ἱεροῖς ἐθνῶν, καὶ περὶ ᾿Αγγελιτῶν. ᾿Αποστόλων κανὼν ξε', ο'. ξε'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκός, εἰσέλθοι εἰς συν αγωγὴν Ἰουδαίων ἢ αἱρετικῶν προσεύξασθαι, καθαι ρείσθω καὶ ἀφοριζέσθω. ο. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τῶν κληρικῶν, νηστεύοι μετὰ Ἰουδαίων, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών θ', κθ', λβ', λε', λέ, λη', λθ'. θ'. Περὶ τοῦ μὴ συγχωρεῖν εἰς τὰ κοιμητήρια, ἢ εἰς τὰ λεγόμενα μαρτυρείς πάντων τῶν αἱρετικῶν, ἀπιέναι τοὺς τῆς Ἐκκλησίας, εὐχῆς ἢ θεραπείας ἕνεκα· ἀλλὰ τοὺς τοιούτους, ἐὰν ὦσι πιστοί, ἀποινωνήτους γίνεσθαι μέχρι τινός μετανοοῦντας δὲ καὶ ἐξομολογουμένους ἐσφάλθαι, παραδέχεσθαι. κθ'. Οτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς Ιουδαίζειν, κ. τ. λ. λβ'. "Οτι οὐ δετ αἱρετικῶν εὐλογίας λαμβάνειν, αἴ τινές εἰσιν ἀλογίαι μᾶλλον ἢ εὐλογίας. λε'. Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανούς, εγκαταλείπειν τὴν ᾿Εκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀπιέναι, καὶ ἀγγέλους ὀνομάζειν, καὶ συνάξεις ποιεῖν· ἄπερ ἀπηγόρευται, Εἴ τις οὖν εὑρεθῇ ταύτῃ τῇ κεκρυμμένῃ εἰδωλολα - τρεία σχολάζων, ἔστω ἀνάθεμα· ὅτι ἐγκατέλιπε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰδωλολατρεία προσῆλθεν. λζ'. Οτι οὐ δεῖ παρὰ τῶν αἱρετικῶν, ἡ Ἰουδαίων τὰ πεμπόμενα ἑορταστικὰ λαμβάνειν, μηδὲ συνεορτάζειν αὐτοῖς. λη'. Ὅτι οὐ δεῖ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα λαμβάνειν ἢ κοινωνεῖν ταῖς ἀσεβείαις αὐτῶν. λθ'. "Οτι οὐ δεῖ τοῖς ἔθνεσι συνεορτάζειν καὶ κοινωνεῖν τῇ ἀθεότητι αὐτῶν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ιπ'. ια΄. Μηδεὶς τῶν ἐν ἱερατικῷ καταλεγομένων τάγματι ἢ λαϊκος, τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα ἐσθιέτω, κ. τ. λ. Ἡ α' διάτ. τοῦ θ' τίς, τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι τὸ τῇ ἱμάδι τῶν Ἰουδαίων γηγατευόμενον, οὐκ ἀπαιτεῖται· λέγει δὲ βιβλ. λδ', τίτ. ε', διάτ. κ', ὅτι τὸ ληγατευόμενον θεμιτῷ σωματείῳ ἢ συστήματι, ἔῤῥωται· τὸ ἐναντίον δὲ ἐπὶ ἀθεμίτου, πλὴν εἰ μὴ τοῖς ἐν τῷ αὐτῷ καθέκαστον ληγατευθῇ· τότε γὰρ ἔῤῥωται. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα θέματα ἔχει ὁ μη' τίτ· τοῦ 5 βιβλ. τοῦ κώδ, ἡ δὲ θ' διάτ. τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλ. φησὶν, ὅτι ἐάν τι δωρηθῇ ἡ καταλειφθῇ τόποις ἢ προσώποις ἐπὶ συστάσει τῆς τῶν Ἑλλήνων πλάνης, ἡ πόλις αὐτὸ λαμβάνει ἐν ᾗ τὰ πρόσωπα οἰκεῖ· ἢ ὑφ᾽ ἂν οἱ τόποι διάκεινται καὶ δαπανώνται, καθ' ὁμοιότητα τῶν πολιτικών προσόδων. CAP. ΙΧ. - De episcopis aut clericis qut eulogias ab hæreticis vel Judais accipiunt, aut orant in ecclesiis vel monasteriis hæreticorum aut ethnicorum, vel Sabbatum aliuque festa cum Judais celebrant, aut oblationes faciunt synagogis vel fanis ethnicorum: item de Angelitis. Apostolorum canones 65, 70. 65 [63]. Si quis clericus vel laicus in Judorum 304 vel hæreticorum synagogam ingressus sit ad orandum, deponatur et segregetur. 70 [69]. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, vel omnino ex clericorum catalogo, jejunat cum Judæis etc., ut pag. 738. Concilii Laodiceni canones 9, 29, 32, 35, 37, 9. Non concedendum esse, ut in cometeria, vel in ea quæ dicuntur martyria quorumvis hæreticorum, abeant ii qui sunt Ecclesia, orationis vel venerationis gratia. Sed tales si sint fideles, esse aliquantisper excommunicatos: sin aulem pœnitentia ducantur, et se deliquisse confiteantur, suscipi. 29. Quod non oportet Christianos judaizare. 32. Quod non oportet hæreticorum benedictiones accipere quæ sunt polius maledictiones, quam benedictiones. 35. Quod non oportet Christianos, relicta Dei Ecclesia, abire, et angelos nominare, vel congregationes facere; quod est prohibitum.Si quis erge Cinventus fuerit huic occulta idololatria vacare, sit anathema, quia reliquit Dominum nostrum Jesum Christum, et accessit ad idololatriam. 37. Quod non oportet quæ a Judæis vel hæreticis mittuntur festiva accipere, neque una cum eis festum agere. 38. Quod non oportet a Judæis azyma accipere, vel eorum impietatibus communicare. 39 Quod non oportet cum gentibus festum. agere, et eorum impietati communicare. Concilii acumenici vi canon 11. 11. Nemo eorum qui in sacerdotali ordine enumerantur vel laicus Judzorum comedat, etc., ut pag. 738. Textus. 393 Const. 1, tit. 9, lib. 1 Cod. ait: Quod universitali Jodæorum legatur,non petitur. Dicit vero etiam lib. xxxiv, tit. 5, digest.8: Quod licito corpori aut collegio legatur, valel. Contrarium autem est in illicito: præterquam si in illo singulis l getur, tunc enim valet. Multas autem istiusmodi [juris] positiones tit. 48, lib. vi, Cod. habet. Const. porro 9, til. 2, lib. 1, ait: Si quid [quibuspiam] jocis aut personis ad constituendum paganorum errorem donatum aut relictum fuerit: eivitas in qua personæ habitant, vel sub qua loca sita sunt, illud percipit, et ad similitudinem civilium proventuuın insumitur.

CAP. X. - De episcopo qui scire se dicit hærelicum communicasse. Concilii Carthaginensis canon 124. De episcopis qui Donatistas communicasse mentiti fuerint. 124.Si autem probatum fuerit,eum de communione illorum fuisse mentitum, etc., ut pag.682. CAP. XI. Non esse abeundum ad hæreticorum pseudomartyres. Concilii Laodiceni canon 34. 34. Quod non oportet omnem Christianum Christi martyres relinquere, 396 et ad falsos martyres, hoc est, hæreticos abire, vel eos qui prius hæretici fuere. Hi enim sunt a Deo alieni. Sint ergo anathema qui ad eos abeunt. CAP. XII. — Ne hæretici ecclesiam ingrediantur. Concilii Laodiceni canon 6. 6. Non permittere hæreticis, ut in domum Domini ingrediantur, si in hæresi permaneant. CAP. XIII. De hæreticorum nuptiis cum orthodoxis. Concilii Laodicrni canones 10, 31. 10. Non oportere eos qui sunt Ecclesia, indiscriminatim suos flius hæreticis matrimonio conjungere. ΚΕΦΑΛ. 1. Περὶ ἐπισκόπου ἐν εἰδήσει λέγοντος κοινωνικὸν τὸ αἱρετικόν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρκδ'. Περὶ τῶν τοὺς Δονατιστὰς κοινωνῆσαι ψευδομένων ἐπισκόπων. ρκδ'. Ἐὰν δὲ ἀποδειχθῇ τὸν τοιοῦτον ψευσάμενον παρὰ τῆς ἐκείνων κοινωνίας, κ. τ. λ. Περὶ τοῦ μὴ ἀπιέναι πρὸς τοὺς τῶν αἱρετικῶν ψευδομάρτυρας. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λδ'. λδ'. Οτι οὐ δεῖ πάντα Χριστιανὸν ἐγκαταλείπειν μάρτυρας Χριστοῦ, καὶ ἀπιέναι πρὸς τοὺς ψευδομάρτυρας, τουτέστιν αἱρετικῶν ἢ αὐτοὺς πρὸς τοὺς προειρημένους αἱρετικοὺς γενομένους· οὗτοι γὰρ ἀλ λότριοι τοῦ Θεοῦ τυγχάνουσιν, ἔσθωσαν οὖν ἀνάθεμα ο ἀπερχόμενοι πρὸς αὐτοὺς. 31. Quod non oportet cum omni hæretico matrimonium contrahere, vel dare filios aut filias: sed magis accipere si se Christianos futuros pro- " fiteantur. Concilii Chalcedonensis canon 14. 14. Quoniam in nonnullis provinciis concessum est lectoribus, etc., ut pag. 779. Concilii Carthaginensis canon 21. Ut filii clericorum in matrimonio non junguntur hæreticis. 21. Iterum placuit ut filii clericorum gentilibus, vel hæreticis, matrimonio non jungantur. 397 Concilii acumenici vi canon 72. 72. Non licere virum orthodoxum cum muliere hæretica conjungi, neque vero orthodoxam cum viro hæretico copulari. Sed etsi quid ejusmodi ab allo ex omnibus factumn apparuerit, irritas nuptias existimare,et nefarium conjugium dissolvi. Neque enim ea quæ non sunt miscenda misceri, nec ovem cum lupo,nec peccatorum sortem cum Christi parte conjungi oportet. Si quis autem ea, quæ a nobis decreta sunt,transgressus fuerit, segregetur. Si autem aliqui qui adhuc sunt infideles,et in orthodoxorum gregem nondum relati sunt, sunt inter se legitimo matrimonio conjuncti: deinde hic quidem eo quod est honestum electo, ad lucem veritatis accurrerit, ille vero erroris vinculo detentus fuerit, nolens divinos radios fxis oculis intueri, Adeli vero homiui placeat cum infdeli coo ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι τοὺς αἱρετι κοὺς εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν 5'. 5'. Περὶ τοῦ μὴ συγχωρεῖν τοῖς αἱρετικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ, ἐπιμένοντας τῇ απ ρέσει. ὀρθοδόξους. Περί γάμων αἱρετικῶν πρὸς Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ι', λα'. ι. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοὺς τῆς ᾿Εκκλησίας ἀδιαφόρως πρὸς γάμου κοινωνίαν συνάπτειν τὰ ἑαυτῶν παιδία αἱρετικοῖς. λα'. Ὅτι οὐ δεῖ πρὸς πάντας αἱρετικοὺς ἐπιγαμίαν ποιεῖν, ἢ διδόναι υἱοὺς ἢ θυγατέρας, ἀλλὰ μᾶλλον λαμβανειν, εἴ γε ἐπαγγέλλοιντο Χριστιανοὶ γενέσθαι. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ιδ'. ιδ'. Επειδὴ ἔν τισιν ἐπαρχίαις συγκεχώρηται τοῖς ἀναγνώσταις, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν και. Ωστε τὰ τέκνα τῶν κληρικῶν ἐν συνοικεσίῳ μὴ συνάπτεσθαι αἱρετικοῖς. κα'. Ομοίως ἤρεσεν, ὥστε τὰ τέκνα τῶν κληρι κῶν, ἐθνικοῖς ἢ αἱρετικοῖς γαμικῶς μή συνάπτε σθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών οβ'. οβι. Μὴ ἐξέσθω ὀρθόδοξον ἄνδρα αἱρετική συν άπτεσθαι γυναικί, μήτε μὴν αἱρετικῷ ἀνδρὶ γυναῖκα ὀρθόδοξον ζεύγνυσθαι· ἀλλ᾽ εἰ καὶ φανῇ τι τοιοῦτον ὑπό τινος τῶν ἀπάντων γινόμενον, ἄκυρον τὸν γάμον ἡγεῖσθαι, καὶ τὸ ἄθεσμον διαλύεσθαι συνοικέσιον οὐ γὰρ χρὴ τὰ ἄμικτα μιγνύναι, οὐδὲ τῷ προβάτῳ λύκον συμπλέκεσθαι, καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ μερίδι τὸν τῶν ἁμαρτωλῶν κλῆρον. Εἰ δὲ παραβῇ τις τὰ παρ' ἡμῶν ὁρισθέντα, ἀφοριζέσθω· εἰ δέ τινες ἔτι ἐν τῇ ἀπιστία τυγχάνοντες, καὶ οὔπω τῇ τῶν ὀρθοδόξων ἐγκαταλεγέντες ποίμνῃ, ἀλλήλοις γάμῳ νομίμῳ ἡρμόσθησαν, εἶτα ὁ μὲν τὸ καλὸν ἐκλεξάμενος τῷ φωτὶ τῆς ἀλη θείας προσέδραμεν, ὁ δὲ ὑπὸ τοῦ τῆς πλάνης κατα εσχέθη δεσμοῦ, μὴ πρὸς τὰς θείας ἀτενίσαι ἀκτίνες ἑλόμενος, εὐδοκεῖ δὲ τῷ πιστῷ ἡ ἄπιστος συνοικεῖν, ἢ τὸ ἔμπαλιν ὁ ἄπιστος τῇ πιστῇ, μή χωριζέσθωσαν

TIT. XII, CAP. X-XIV. κατὰ τὸν θεῖον ᾿Απόστολον· Ἡγίασται γὰρ ὁ ἄπι- habitare, vel et contra, ne a se invicem separen στὸς ἀνὴρ ἐν τῇ γυναικὶ, καὶ ἡγίασται ἡ ἄπι- tur. Ex divini enim Pauli sententia: Sanctificaστος γυνὴ ἐν τῷ ἀνδρί. tus est vir infidelis in muliere, et sanctificata est mulier infidelis in viro 99. Ο πολιτικός νόμος, εἰ καὶ τὰ μάλιστα τὸν γάμον Textus. Civilis lex tametsi, cum exactissime οριζόμενος φησίν, βιβλ. κγ', τίτ. β', διατ. α', ὅτι γάμος nuptias definit, dicat, lib. xxi, tit. 3, digest. 1: ἐστὶν ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς συνάφεια, καὶ συγκλήρω- Nuptiæ sunt conjunctio maris et feminæ,consorσις πάσης τῆς ζωῆς, θείου τε καὶ ἀνθρωπίνου δικαίου tium omnis vitæ, divini et humani juris commuκοινωνία, καὶ κατὰ τοῦτον τὸν ὅρον ἔδει τοὺς γάμῳ nicatio: secundum quam definitionem eos qui maσυναπτομένους, ὁμοθρήσκους εἶναι· ὅμως οἶδε καὶ trimonio conjunguntur, ejusdem esse religionis δέχεται μεταξὺ ὀρθοδόξου καὶ αἱρετικοῦ γάμου • φησί oportet: agnoscit tamen atque admittit inter or γὰρ βιόλ. α' τοῦ κώδ. τίτ., ε', διατ. ιβ', ὅτι ἀμφισβη- thodoxum atque hærelicum, matrimonium. Dicit τούντων τῶν γονέων, ἐπικρατέστερος ἐστὶν ὁ θέλων namque lib. 1 Cod., tit. 5, const. 12, quod,Cum τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει τοὺς παῖδας προσαγαγεῖν· καὶ parentes litigant, potior sit qui libero ad orthodoδιάτ. της τοῦ αὐτοῦ τίτ, ὅτι ἐὰν θάτερος τῶν συν- xam fidem adducere vult. Et const.18 ejusdem tit. οικούντων ὀρθόδοξος εἴη, καὶ ὁ ἄλλος αἱρετικός, δεῖ quod, Si aller conjugum orthodoxus sit, et alter γίνεσθαι τοὺς παῖδας αὐτῶν ὀρθοδόξους· καὶ βιβλ. ε', hæreticus, liberos illorum 398 orthodoxos feri τίτ. α', διάτ, ε', ἐὰν ἡ μνηστὴ παραιτῆται τὸν γάμον oporteat. Et lib. v, tit. 1 const.: Si sponsa proδιὰ τὸ τῆς θρησκείας διάφορον, εἰ μὲν προᾔδει τὴν pter religionis diversitatem conjugium recuset, αἰτίαν, ἡ γυνὴ ἢ οἱ γονεῖς αὐτῆς ὑπόκεινται· εἰ δὲ si quidem [eam] rem illa præscivit, parentes ejus ἡγνόουν, ἢ μετὰ τὸ λαβεῖν τοὺς ἀῤῥαβώνας ἡ αἰτία tenentur: sin ignoravit, aut postquam arrhas ceσυνέβη, τὸ ἁπλοῦν ἀναδίδοται· τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ μνη- pit, [ea] res incidit, simplum redditur. Quod] στῆρος. Ἡ δὲ 5' διάτ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ α' βιβλ. τοῦ ipsum et in sponso [obtinet.] Const. autem 6,tit. κώδ, φησίν, ὅτι Χριστιανὸς λαμβάνων Ιουδαίαν γα- 9, lib. i Cod. ait: Qui Christianus Judaeam in μετήν, ἢ Χριστιανὴν Ἰουδαῖος, ἐπὶ μοιχεία κατηγο- matrimonium] accipit, aut qui Judæus Christiaρεῖται. nam, adulterii accusatur. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. - Περὶ τῶν ἐξ αἱρετικῶν εἰς ὀρθοδοξίαν ἐπιστρεφόντων, καὶ εἰ δυνατόν τούς τους κληροῦσθαι, καί τίνες αὐτῶν βαπτίζονται, καὶ τίνες μόνον χρίονται, καὶ ὅτι πράως δεν τοῖς αἱρετικοῖς κεχρήσθαι διὰ τὸ ἐπιστρέψαι αυτούς. Συνόδου Νικαίας κανών η', ιθ'. η'. Περὶ τῶν ὀνομαζόντων μὲν ἑαυτοὺς Καθαρούς, κ. τ. λ. ιθ'. Περὶ τῶν Παυλιανισάντων, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ζ', η. ζ'. Περὶ τοῦ τοὺς ἐκ τῶν αἱρέσεων, τουτέστι Ναυατιανῶν ἤτοι Φωτεινιανών ἢ Τεσσαρεσκαιδεκατιτῶν ἐπιστρεφομένους, κ. τ. λ. η. Περὶ τοῦ τοὺς ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν λεγομένων Φρυγῶν ἐπιστρέφοντας, κ. τ. λ. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν ζ'. ζ'. Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξία, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μζ', ιζ', 55'. Περί Δονατιστῶν παιδίων τῶν παρὰ τοῖς Δονατισταῖς βαπτιζομένων. μζ'. Ηρεσεν, ἵνα ἐρωτήσωμεν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ συνιερεῖς ἡμῶν Σιρίκιον καὶ Σιμπλικιανόν, κ. τ. λ. ὥστε τοὺς μικρούς παρὰ τοῖς Δονατισταῖς βα πτιζομένους, ἐν τῇ καθολικῇ κληρικού; χειροτονεῖσθαι. νζ'. Διὸ ἐπειδὴ ἐν τῇ ἀνωτέρω συνόδῳ ἐρισθέν μέμνηται, κ. τ. λ. CAP. XIV. – De hæreticis ad orthodoxiam se convertentibus,et utrum hi in clerum admitti possint, et quinam ex his baptizentur,qui autem iantummodo ungantur; et quod mansuete cum haCreticis est agendum, ob spem conversionis. Concilii Nicuni canones 8, 507. 8. De his qui se catharos, etc., ut pag. 59. 19. De Paulianistis, etc., ut pag. 559. Concilii Laodiceni canon 7, 8. 7. Eos qui ex hæresibus, hoc est Novalianis, sive Photinianis, vel Tessaradecatitis convertun tur, etc., ut pay. 623. O. Eos qui ab eorum hæresi qui Phryges dicuntur, etc., ut pag. 623. 599 Concilii Constantinopolitani canon 7. 7. Eos qui recta fidei adjiciuntur, etc., ut pag. 623. Concilii Carthaginensis canones 47, 57, 66. De parvulis qui apud Donatistas baptizati sunt. 47. De Donatistis placuit, ut consulamus fratres et consacerdotes nostros Siricium et Simplicianum, etc., ut pag. 595. Ut parvuli apud Donatistas baptizati in catholica Ecclesia clerici ordinentur. 37. Unde quoniam superiori concilio statutum, etc., ut pag. 875. 90 I Cor. vu, 14.

Ut cum Donatistis leniter agatur. 66. Deinde 1 pertractatis et consideralis omnibus quæ utilitati Ecclesiæ convenire 400 videbantur, annuente atque admonente Spiritu Dei, elegimus cum memoratis hominibus, quam. vis de Dominici corporis anitate inquieta dissensione præcisis, leniter et pacifice agere; ut quantum in nobis est, omnibus qui eorum communione el societate irretiti sunt, per universas provincias Africanas penitus innolescat, quam miserabili errore devincti sunt: Ne forte, sicut dicit Apostolus, nobis in mansuetudine corripientibus diversa sentientes, det illis Deus panitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso ad ipsius voluntatem 3. Concilii acumenici vi canon 98. 95. Eos qui ex hæreticis ad rectam fidem accedunt, etc., ut pag. 626. Basilii canones 1, 47. 1. Quod igitur ad Catharos pertinet, etc., ut pag. 866. Pepuseni ergo sunt, etc., ut pag. 866. Calbari sunt et ipsi, etc., ut pag. 867. 49. Encratitæ et Saccophori, etc., ut pag.466. Theophili ex epistola ad Aphyngium episcopum. 4 Περὶ τοῦ μετὰ τῶν Δονατιστών πράως δια πράξασθαι: De his qui dicuntur Cathari. Declaravit mihi tua pietas,quod quidam horum c qui se Catharos nominant, volunt ad Ecclesiam accedere. Quoniam ergo magna synodus,quæ Nicam habita est a sanctis Patribus nostris, statuit, ut ordinentur qui accedunt, velis juxta hanc formam eos qui ad Ecclesiam accedere volunt ordinare, si quidem vita eorum recta est, et nihil eis adversatur. 401 Concilium Cypriani [temporibus habitum] statuit, ut quicunque hæreticus ad rectam fidem devenit, baptizetur: hæreticorum lotionem non esse baptismum dicens. CAP.XV.- Non oportere ab episcopis vel clericis donari re aliqua,vel heredes aut legatarios institui hæreticos, etiamsi sint eorum propinqui. Concilii Carthaginensis canones 22, 81. Ut episcopi vel clerici, etc., ut pag. 827. 22. Et ut in eos qui catholici, etc., ut pag. De episcopis qui hæreticos vel paganos hæredes instituunt. 84. Item placuit ut si quis episcopus hæredes, etc., ut pag. 827. Lege quæ adnotata sunt in cap. 8, tit. 10 præsentis operis. 1 Conc. Afric. 33. 2 II Tim. u, 25, 26. ξς'. Μετὰ ταῦτα ψηλαφηθέντων καὶ κατανοηθέντων πάντων, τῶν τῇ ἐκκλησιαστική χρησιμότητι συντρέχειν δοκούντων, ἐπινεύσαντος καὶ ἐνηχήσαντος τοῦ Πνεύμα τος τοῦ Θεοῦ, ἐπελεξάμεθα ἡπίως καὶ εἰρηνικώς δικα πράξασθαι μετὰ τῶν μνημονευθέντων ἀνθρώπων, κἂν εἰ τὰ μάλιστα ἐκ τῆς τοῦ Κυριακοῦ σώματος ἑνώσεως ἀνησυχάστῳ διχονοίᾳ ἀποσχίζωσιν· ἵνα ἔσον τὸ ἐν ἡμῖν, πᾶσι καθόλου γνωσθῇ τοῖς τῇ ἐκείνων κοινωνίᾳ καὶ ἑταιρία σαγηνευθείσιν ἀνὰ πάσας τὰς τῆς ᾿Αφρικῆς ἐπαρχίας, πῶς ἐλεεινῇ πλάνῃ κατεδέθησαν· ἴσως, καθώς λέγει ὁ ᾿Απόστολος, ἡμῶν ἐν ἡμερότητι συναγόντων τοὺς τὰ διάφορα φρονούντας, δώσει αὐτοῖς ὁ Θεὸς μετάνοιαν πρὸς τὴ ἐπιγνώ και τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀνασφήλωσιν οἱ ἐκ τοῦ διαβόλου βρόχων αἰχμαλωτισθέντες αὐτῷ εἰς τὸ αὐτοῦ θέλημα. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανὼν 4'ε'. Σε. Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξία, κ. τ. λ. Βασιλείου κανών α', μζ'. τῶν α'. Τὸ μὲν οὖν περὶ τοὺς Καθαρούς ζήτημα, κ. τ. λ. Οἱ τοίνυν Πεπουζηνοί, κ. τ. 2. Οἱ δὲ Καθαροὶ καὶ αὐτοὶ, κ. τ. λ. μθ'. Εγκρατῖται καὶ Σακκοφόροι, κ. τ. λ. Θεοφίλου ἐκ τῆς πρὸς ἀφύγγιον ἐπίσκοπον ἐπιστολῆς. Περὶ τῶν λεγομένων Καθαρών. Δεδήλωκέ μοι ἡ σὴ εὐλάβεια, ὥς τινες τῶν όνομα» ζόντων ἑαυτοὺς Καθαρούς προσελθεῖν βούλονται τῇ Εκκλησίᾳ· ἐπειδὴ τοίνυν ἡ μεγάλη σύνοδος, ή γενομένη ἐν Νικαία παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων ἡμῶν, ὥρισεν ὥστε χειροτονεῖσθαι τοὺς προσερχομένους, θέλησον κατὰ τὸν τύπον τοῦτον τοὺς ἐθέλοντας προσ έρχεσθαι τῇ Ἐκκλησίᾳ χειροτονεῖν, εἴ γε ὁ βίος αὐτ τῶν ὀρθός ἐστι, καὶ μηδὲν τούτων ἀντίκειται. δ Ἡ κατὰ Κυπριανὸν σύνοδος πάντα αἱρατικὸν ἐρχόμενον εἰς ὀρθοδοξίαν ὁρίζει βαπτίζεσθαι, λέγουσα τὸ τῶν αἱρετικῶν μὴ εἶναι βάπτισμα. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ τοῦ μήτε ἐπισκόπους μήτε κληρικούς δωρεῖσθαι, ἢ ἐν διαθήκῃ διδόναι τι αἱρετικοῖς, κἂν ὦσιν αὐτῶν συγγενεῖς. Συνόδου Καρθαγέννης κανών κβ', πα'. Ωστε τοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς κληρικούς, κ. τ. λ. Χ. κβ'. Μηδὲν διὰ δωρεάς τῶν οἰκείων πραγμάτων, Τ. λ. Περὶ ἐπισκόπων τῶν αἱρετικοὺς ἢ Ελληνας κληρονόμους καταλιμπανόντων. πα'. Ομοίως ωρίσθη, ἵνα ἐάν τις επίσκοπος, κληρονόμους συγγενείς, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ η κερ. τοῦ ι' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος.

SYNTAGMA CANONUM. ΤIT. ΧΙΙΙ, CAP. Ι. ΚΕΦΑΛ. 15. Περὶ αἱρετικῶν μετανοούντων. Βασιλείου κανών ε'. ε'. Τοὺς δὲ ἐπὶ ἐξόδῳ μετανοοῦντας, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λθ' τοῦ θ' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ΄. Πῶς ἐκδικοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τοὺς ἁρμόζοντας αὐτοῖς, τόπους παρὰ αἱρετικών κατεχομένους. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ριθ', ρκα'. Περὶ τοῦ ἐάν τινα διοίκησιν ἐξ αἱρέσεως ἐλευ θερώσῃ ἐπίσκοπος, καὶ ἐπὶ τριετίαν κατάσχη, μηδένα ταύτην ἀναζητεῖν, CAP. XVI. ριθ'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐάν τις μετὰ τοὺς νόσ μους, τόπον τινὰ πρὸς τὴν καθολικὴν ἑνότητα μεταστρέψῃ, καὶ τοῦτο ἐπὶ τριετίαν μηδενὸς ἀναζητοῦντος κατάσχοι, τοῦ λοιποῦ παρ᾽ αὐτοῦ μὴ ἀναζητηθῇ, ἐὰν μέντοι ἐντὸς τῆς αὐτῆς τριετίας ὑπῆρχεν ἐπίσκοπος ὁ ὀφείλων ἀναζητῆσαι καὶ ἡσύχασεν· εἰ δὲ μὴ ἦν, προκριματισθῇ ἐν τῇ μάτρικι· ἀλλ᾽ ὅτε ὁ χηρεύων τόπος λάβῃ ἐπίσκοπον, ἐξὸν εἴη αὐτῷ ἀπ' αὐτ τῆς τῆς ἡμέρας ἐντὸς τριετίας ἀναζητῆσαι. Ομοίως δὲ καὶ ἐὰν ἐπίσκοπος ἐκ τῶν τοῦ Δονάτου μερῶν πρὸς τὴν καθολικὴν ἐπιστρέψῃ, μὴ προκριματισθῇ περὶ τοῦ προορισθέντος χρόνου, ἀλλ᾽ ἐξ ἧς ἡμέρας ἐπέστρεψεν, ἐχέτω ἐξουσίαν ἐντὸς τριετίας ἀναζητεῖν τοὺς τόπους τοὺς τῇ αὐτοῦ ἀνήκοντας καθέδρα.. Περὶ τῶν ἀμελούντων τῶν αὐτοῖς ἀνηκόντων λαών. ρκα'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα οἵτινες δήποτε ἀμελοῦσι τῶν τόπων τῶν ἀνηκόντων τῇ αὐτῶν καθέδρα, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ι' κεφ. τοῦ η' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ΄. Περὶ τῶν πειρομένων ἀθετεῖν τὰ ἐν Ἐφέσῳ πραχθέντα. Συνόδου Εφέσου κανών Γ'. Ϛ'. Ομοίως δὲ καὶ εἴ τινες βουληθεῖεν τὰ περὶ ἑκάστου πεπραγμένα ἐν τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τῇ ἐν Ἐφέσῳ οιωδήποτε τρόπῳ παρασαλεύειν, ἡ ἁγία σύνοδος ὥρισεν, εἰ μὲν ἐπίσκοποι εἶεν ἢ κληρικοί, τοῦ οἰκείου παντελῶς ἀποπίπτειν βαθμοῦ· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀκοινωνήτους τυγχάνειν. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ γ' τοῦ παρόντος τίτο CAP. XVI. - De hæreticis erroris sui pœnitentibus. Basilii canon 5. 5. Hæreticos in exitu pœnitentiam, etc., ut pag. 803. Lege quæ in praesentis operis cap. 39, tit. 9, adnotata sunt. 402 CAP. XVII. Quomodo episcopi vindicent pertinentia ad se loca, quæ haretici occu paverint. Concilii Carthaginensis canones 119, 121. Ut si quam diœcesim episcopus, ab hæresi liberans, triennio possederit, nullus eum repetat. 119. Item s placuit, ut etiamsi quisquam post leges aliquem locum ad catholicam unitatem converterit, eumque per triennium nemine repetente retinuerit, ulterius ab eo non repetatur. Si tamen per ipsum triennium fuit episcopus qui posset repetere, et tacuit, præjudicium patietur. Si autem non fuit,non præjudicetur matrici,sed liceat, cum locus acceperit episcopum queaɩ non habebat, ex ipso die intra triennium repetere. Ltemque si fuerit episcopus ad catholicam ex Donati parte conversus, non ei præjudicet præfnitum tempus, sed ex quo die conversus est, habeat per triennium potestatem repetendi loca, quæ ad ipsam pertinebant cathedram. De his qui plebes ad se pertinentes negligunt. 121. Item placuit ut quicunque negligunt loca ad suam cathedram pertinentia, etc., ut pag. Lege quae adnotata sunt in 10 cap. tit. 81 præsentis operis. 403 CAP. XVIII. sina abolere nituntur. De iis quæ acta EpheConcilii Ephesini canon 6. 6. Similiter autem et si qui velint ea, quæ de singulis per sanctam synodum Ephesinaun gesta sunt, quocunque modo movere: sancta synodus ipsa decrevit, si quidem episcopi aut clerici fuerint, eos omnino a proprio cadere gradu: si vero laici, excommunicatos esse. Lege quæ in cap. 3 presentis tituli sunt adnotata. ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. ΠΕΡΙ ΛΑΙΚΩΝ. TITULUS XIII. DE LAICIS Περὶ τοῦ ἀποκινεῖσθαι τὸν λαϊ κὸν τῆς ἁγίας κοινωνίας, ἐπὶ τρεῖς Κυριακὰς ἐν πόλει διάγοντα, καὶ μὴ συνελθόντα τῇ ἐχω έχει κλησία. 5 Conc. Afric. c. 86. CAP. I. Ut laicus qui in urbe versans, pertres hebdomadas ad ecclesiam non convenerit, a sancta communione removeatur,

Concilii Sardicensis canon 11. 11. Osius episcopus dixit: Hoc quoque definire debemus, etc., ut pag. 606. Concilii acumenici vi canon 80. 80. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, etc., ut pag. 606. 404 CAP. II. — De laicis secundo vel pluries nubentibus, et de illicitis nuptiis et copula. Apostolorum canones 19, 48. 19 [18]. Qui duas sorores duxit, vel consobripam, non potest esse clericus. 48 [47]. Si quis laicus sua ejecta uxore aliam acceperit vel ab alio solutam, segregetur. Concilii Ancyrani canones 16, 17. 16. De iis, qui rationis expertia animalia inierunt, vel ineunt Quicunque priusquam viginti quidem annos nati essent, peccarunt, postquam quindecim annis substrati ac supplices fue rint,communionem ad preces assequantur. Deinde et cum in communione quinque annis perseveraverint, oblationem attingant. Examinetur autem et eorum in substratione vita, et ita humanitatem consequantur. Si qui autem improbe ac maligne in peccatis fuerunt, longe substrationem habeant. Quicunque autem hanc ætalem transgressi,et habentes uxores, in hoc peccatum inciderunt, viginti annis substrati, communionem ad preces assequantur. Deinde cum in precuin communione quinque annos peregerint, oblationem assequantur. Si qui autem et mulieres habentes, et quinquagesimum annum transgressi, peccave runt, in vitæ exitu communionem assequantur. 17. Eos qui rationis expertia animantia inierunt,et qui leprosi sunt vel fuerunt, jussit sancta synodus inter hiemantes orare. 408 Concilii Neocasariensis, canones 2, 3, 4, 7. 2. Femina si duobus fratribus nupserit, etc., ut pag. 802. 3. De iis qui in plurima matrimonia incidunt, tempus quidem praestitutum esse manifestum est. Sed conversio et penitentia eorum tempus contrahit. 4.Si quis proposuerit concupiscere mulierem. ad dormiendum cum ipsa,ejus autem desiderium ad opus non venerit, videtur esse a gratia liberatus. 7. Presbyter in nuptiis ejus qui duas uxores ducit, ne convivetur, etc., ut pag. 691. Concilii Laodicent canones 1, 10, 31. 1. Oportere ex ecclesiastico canone eos qui libere et legitime secundo matrimonio conjuncti sunt, et non clam uxores duxerunt cum exiguum tempus præterierit, et orationibus et jejuniis vacaverint, eis ex venia dari communionem. Ο Συνόδου Σαρδικής κανών ια'. ια΄. Οσιος ἐπίσκοπος εἶπε· Καὶ τοῦτο δὲ ὁρίσαι ὀφείλομεν, κ. τ. λ. Συνόδου οίκουμενικῆς ἕκτης κανών π'. π΄. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, Χ. Τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ λαϊκῶν δευτερογαμούντων, Η πολυγαμούντων, καὶ κεκωλυμένων γάμων, καὶ μίξεως. ᾿Αποστόλων κανών ιθ', μη'. ιθ'. Ὁ δύο ἀδελφὰς ἀγόμενος ἢ ἀδελφιδᾶς, οὐ δύναται εἶναι κληρικός. μη'. Εἴ τις λαϊκὸς τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐκβαλών ἑτέραν λάβοι, ἢ παρὰ ἄλλου ἀπολελυμένην, ἀφορι ζέσθω. Συνόδου Αγκύρας κανών ι5, ιζ'. 5. Περὶ τῶν ἀλογευσαμένων ἢ καὶ ἀλογευομένων, ὅσοι πρὶν εἰκοσαετεῖς γενέσθαι ἥμαρτον, πεντεκαί δεκα ἔτεσιν ὑποπεσόντες, κοινωνίας τυγχανέτωσαν τῆς εἰς τὰς προσευχάς· εἶτα ἐν τῇ κοινωνία διατελέσαντες ἔτη πέντε, τότε καὶ τῆς προσφορᾶς ἐφαπτέσθωσαν· ἐξεταζέσθω δὲ αὐτῶν καὶ ὁ ἐν τῇ ὑπο πτώσει βίος, καὶ οὕτως τυγχανέτωσαν τῆς φιλανθρω πίας εἰ δέ τινες κατακόρως ἐν τοῖς ἁμαρτήμασι γεγόνασι, τὴν μακρὰν ἐχέτωσαν ὑπόπτωσιν· ὅσοι δὲ υπερβάντες τὴν ἡλικίαν ταύτην, καὶ γυναῖκας ἔχοντες περιπεπτώκασι τῷ ἁμαρτήματι, πέντε καὶ εἴκοσι ἔτεσιν ὑποπεσόντες, κοινωνίας τυγχανέτωσαν τῆς εἰς τὰς προσευχές· εἶτα ἐκτελέσαντες πέντε ἔτη ἐν τῇ κοινωνίᾳ τῶν εὐχῶν, τυγχανέτωσαν τῆς προσφοράς ο εἰ δὲ τινες καὶ γυναῖκας ἔχοντες, καὶ ὑπερβάντες τὸν πεντηκονταετή χρόνον ἥμαρτον, ἐπὶ τῇ ἐξόδῳ τοῦ βίου τυγχανέτωσαν τῆς κοινωνίας. ιζ'. Τοὺς ἀλογευσαμένους καὶ λεπροὺς ὄντας, ἤτοι λεπρώσαντας τούτους, προσέταξεν ἡ ἁγία σύνοδος εἰς τοὺς χειμαζομένους εὔχεσθαι. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών β', γ', δ' ζ'. β'. Γυνὴ ἐὰν γήμηται δύο ἀδελφοῖς, κ. τ. λ. γ΄. Περὶ τῶν πλείστοις γάμοις περιπιπτόντων, ὁ μὲν χρόνος σαφὴς ὁ ὡρισμένως· ἡ δὲ ἀναστροφὴ καὶ ἡ πίστις αὐτῶν συντέμνει τὸν χρόνον. δ'. Ἐὰν πρόθηταί τις ἐπιθυμήσας γυναικός, συγ καθευδῆσαι αὐτῇ, μὴ ἔλθῃ δὲ εἰς ἔργον αὐτοῦ ἡ ἐνα θύμησις, φαίνεται ὅτι ὑπὸ τῆς χάριτος ἐῤῥυσθη. ζ'. Πρεσβύτερον εἰς γάμον διγαμοῦντος μὴ ἑστιᾶσθαι, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών α', ι', λα'. α'. Περὶ τοῦ δεῖν κατὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν κανόνα, τοὺς ἐλευθερίως καὶ νομίμως συναφθέντας δευτέροις γάμοις, μὴ λαθρογαμίαν ποιήσαντες, ὀλίγος χρόνου παρελθόντος σχολασάντων ταῖς προσευχαῖς καὶ νηστείαις, κατά συγγνώμην ἀποδίδοσθαι αὐτοῖς τὴν κοινωνίαν ὠρίσαμεν. Hoc intelligi potest de his qui vel cum pecoribus, vel more pecudum cam propinquo sanguine misti sunt.

ι'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοὺς τῆς Ἐκκλησίας ἀδιαφόρως πρὸς γάμου κοινωνίαν συνάπτειν τὰ ἑαυτῶν παιδία αἱρετικοῖς. λα'. Ὅτι οὐ δεῖ πρὸς πάντας αἱρετικοὺς, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ις'. ις. Παρθένον ἑαυτὴν ἀναθεῖσαν, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών νγ', υδ' cß', {n'. ΤIT. ΧΙΙΙ, CAP. ΙΙ. 10. Non oportere eos qui sunt Ecclesia, indiscriminatim suos filios hæreticis matrimonio conjungere. 31. Quod non oportet cum omni hæretico, etc., ut pag. 883. Concilii Chalcedonensis canon 16. 16. Virginem quæ se Domino Deo dedicavit, etc., ut pag. 734. Concilii @cumenici vi canones 53, 54, 72, 98. νγ'. Ἐπειδὴ μείζων ἡ κατὰ πνεῦμα οἰκειότης τῆς 53. Quoniam spiritalis necessitudo seu affiniτῶν σωμάτων συναφείας, ἔγνωμεν δὲ ἔν τισι τόποις tas corporum conjunctione major est, in nonτινὰς ἐκ τοῦ ἁγίου καὶ σωτηριώδους βαπτίσματος nullis autem locis cognovimus quosdam, qui ex παῖδας ἀναδεχομένους, μετὰ τοῦτο ταῖς ἐκείνων μη- sancto et salutari baptismate infantes suscipiunt, τράσι χηρευούσαις γαμικὸν συναλλάσσοντας συνοικές postea quoque cum matribus illorum viduis maσιον, ὁρίζομεν ἀπὸ τοῦ παρόντος μηδὲν τοιοῦτον trimonium contrahere, statuimus ut in posterum πραχθῆναι. Εἰ δέ τινες μετὰ τὸν παρόντα κανόνα nihil fat ejusmodi. Si qui autem post præsenφωραθείεν τοῦτο ποιοῦντες, πρωτοτύπως μὲν οἱ tem canonem hoc facere deprehensi fuerint, ii τοιοῦτοι ἀφιστάσθωσαν τοῦ παρανόμου τούτου συν- quidem 406 primo ab hoc illicito matrimonio οικεσίου, ἔπειτα δὲ καὶ τοῖς τῶν πορνευόντων ἐπιτι desistant, deinde et fornicatorum penis subjiμίοις ὑποβληθήτωσαν. ciantur. νδ'. Τῆς θείας ἡμᾶς οὕτω σαφῶς ἐκδιδασκούσης Γραφῆς· Οὐκ εἰσελεύση, πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρκός σου, ἀποκαλύψαι ἀσχημοσύνην αὐτοῦ, ὁ θεοφιλής Βασίλειος τινὰ τῶν ἀπηγορευμένων γάμων ἐν τοῖς οἰκείοις κανόσιν ἀπηριθμήσατο, σιωπῇ τὰ πλεῖστα παραδραμων, καὶ κατ᾿ ἀμφότερα κατασκευάσας ἡμῖν τὸ ὠφέλιμον. Τὸ γὰρ τῶν αἰσχρῶν ὀνομασιῶν πλῆθος παραιτησάμενος, ὡς ἂν μὴ τὸν λόγον καταῤῥυπαίνοι, τοῖς ῥήμασι γενικοῖς ὄνομα τῆς ἀκαθαρσίας διέλαβε, δι᾽ ὧν περιεκτικῶς ἡμῖν τοὺς παρανόμους γάμους ὑπέδειξεν· ἐπειδὴ τῇ τοιαύτῃ σιωπῇ, καὶ τῷ ἀδιαγνώστῷ τῆς τῶν ἀθέσμων γάμων ἀπαγορεύσεως ἑαυτὴν ἡ φύσις συνέχει, συνείδομεν γυμνότερον τὰ περὶ τούτου ἐκθέσθαι, ὁρίζοντες ἀπὸ τοῦ νῦν τὸν τῇ οἰκείᾳ ἐξαδέλφῃ πρὸς γάμου κοινωνίαν συναπτόμενον, ἢ πατέρα καὶ υἱὸν μητρὶ καὶ θυγατρὶ, ἢ δύο νόραις ἀδελφαῖς πατέρα καὶ υἱὸν, ἢ ἀδελφοῖς δυσὶ μητέρα καὶ θυγατέρα, ἢ ἀδελφοὺς δύο ουσὶν ἀδελφαῖς, ὑπὸ τὸν τῆς ἑπταετίας πίπτειν κανόνα, ἀφισταμένων αὐτῶν προδήλως τοῦ παρανόμου συνοικεσίου. οβ'. Μὴ ἐξέστω ὀρθόδοξον ἄνδρα, αἱρετική συνε άπτεσθαι γυναικί, κ. τ. λ. 34. Cum divina Scriptura nos aperte doceat: Non ingredieris ad omnem consanguineam carnis tuæ ad revelandam ejus turpitudinem 4, divinus Basilius s nonnullas prohibitas nuptias in suis canonibus enumerasit, multis silentio præteritis, et his utrisque nobis utilitatem attulit. Turpium enim nominum multitudine evilata, ne verbis orationem pellueret, generalibus nominibus impuritates complexus est, per quas legibus velitas nuptias nobis in summa ostendit.Quoniam autem propter ejusmodi silentium, et quod non discerni posset illicitarum nuptiarum prohibitio, seipsam natura confudit: nobis visum est ea paulo apertius exponere, ab hoc deinceps tempore decernentes,ut qui cum patrui sui filia matrimonii societatem inierit; vel pater et filius, qui cum matre et filia; vel cum duabus puellis sororibus pater et lilius; vel cum duobus fratribus mater et filia, vel fratres duo cum duabus sororibus,in septennii canonem incidant,iis procul dubio separatis a nefario contubernio 6. 72.Non licere virum orthodoxum cum muliere hæretica conjungi, etc., ut pag. 883. 98. Qui alteri desponsatam mulierem eo adhuc 4η'. Ὁ ἑτέρῳ μνηστευθείσαν γυναῖκα, ἔτι τοῦ μνηστευσαμένου ζῶντος, πρὸς γάμου κοινωνίαν ἀγό-vivo cui desponsata est, in nuptiarum ducit soμενος, τῷ τῆς μοιχείας ὑποκείσθω ἐγκλήματι. Dcietatem, adulterii crimini subjiciatur. Συνόδου τῆς ἑνώσεως κανών α', β', γ'. Concilii unionis canones 1, 2, 3. 407 1. Tribus nuptiis quartas adjicere nemo præsumat, sed prorsus ab iis abstineat,ac recordetur se per tale facinus ab omni communi ecclesiastica, imo ab omni aditu domus sacra exclusum iri per omne tempus quo isto vitæ genere utatur. Sic enim sauctis prius etiam quam nobis, placuit. Quam quidem sententiam dilucidaturi confirmamus ejusmodi nuptias moribus Christianis repugnare. α΄. Τέταρτον γάμον μηδενὶ τολμᾶσθαι, ἀλλ᾽ εἶναι ἀπόβλητον παντελώς, εἴ τις ἐπὶ τοιοῦτον ἐλθεῖν συνοικέσιον προθυμηθείη, πάσης ἀπεστερημένον εἶναι συνάξεως ἐκκλησιαστικῆς, καὶ αὐτῆς τῆς πρὸς τὸν ἅγιον ναὸν εἰσόδου ἀλλότριον, μέχρις ἂν ἐπιμένει τῷ συνοικεσίω. Γοῦτο γὰρ καὶ τοῖς πρὸ ἡμῶν ἁγίοις ἔδοξε Πατράσι, καὶ ἡμεῖς δὲ τήν γνώμην ἐνδηλοτέραν ποιοῦτες, ὡς ἀλλότριον αὐτὸν τῆς Χριστιανικής που λιτείας ἀποκηρύττομεν· αλλ' οὕτω μὲν περὶ τοῦ τετάρτου γάμου. 4 Levit xvшI, 6. 3 Can. 88 et 68. 6 Vide can. 23 Basilii ad Amphiloch.

2.Sed secundarum quoque tertiarumque nuptia- β'. Ἴνα δὲ καὶ τὰ τῶν ἄλλων γάμων εὐσχημονέ rum conditiones excusatione opus habent utpote στερον τυπωθῇ, καὶ τοῦ τῶν Χριστιανῶν βίου μὴ Christianorum moribus minus congruentes. El ter- ἀνάξιον ἔχῃ τὴν προσαγωγήν, καὶ περὶ τοῦ τρίτου time quidem a Patribus ipsis minus bene et non sine ὁρίζομεν γάμου ὥστε μὴ ἁπλῶς μηδὲ ὡς ἔτυχεν ἐπι nola sordilatis commendabantur. Cum enim ob τελεῖσθαι αὐτόν· καὶ γὰρ συγκεχώρηται μὲν ὡς δύο majorem verecundiam ea res pudore non vacabat, πασμα τοῖς Πατράσιν, οὐπώποτε καθώς νῦν γινου nec, ut nunc quidem, in mores ipsos transierat. μένου τοῦ πράγματος ἀπηρυθριασμένου, οὐδ᾽ εἰς Quod enim accidit ei qui rem obscenam in parte πλάτος ἐξηπλωμένου, ἀλλ᾿ ὥσπερ εἴ τις ἐν οἴκῳ domus recondita viderit, ut flocci faciat, imo cum παραπεπτωκὸς ἐν γωνία παρίδοι πολλάκις κείμενον libertate de ea verba faciat, sic et nos quidquid sore ῥύπασμα· νῦν ὅτι χώραν ἔλαβε παῤῥησίας, καὶ ὡς didi inhaserit, ejicimus ac minus odiosum reddi- οὐδὲν ἔχον εἰς ἀσχημοσύνην οὐδὲ ῥυπαῖνον λογίζεται, mus. Igitur debilitatis humanæ ratione habita et ἐκ τοῦ προβῆναι εἰς πληθυσμὸν, καλῶς ἔδοξεν ἀναea qua Christianos decet, verecundia usi, ejusmodi καθαίρειν αὐτὸ ὥσπερ καὶ αἴσχος οὐκ ἐν γωνίᾳ παρnuptiis abstinendum esse existimamus. Nam qui εῤῥιμμένον ἀλλ᾽ ἐξηπλωμένον ἐπὶ τῆς οἰκίας, οὐδα quadragesimum attigerit annum, et nullo nature μῶς ἐώμεν, ἀλλὰ καθαίρομεν, καὶ τὸ ἐκ τούτου ἀηδὲς et decuri quod a Christiana nunquam abesse vita ἀποβάλλομεν· καὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ τοίνυν συνυπείκον potest,respectu ad tertiam curret uxorem, solo vo- τες ἀσθενείᾳ καὶ τῆς πρεπούσης αἰσχύνης φροντίδα luptatis stimulo excitatus,eum per quinquennium ποιούμενοι τῇ Χριστιανῶν ζωῇ, τοῦτο ἐπὶ τῶν τρι sacramentorum participatione privari jubercus γάμων παραφυλάττεσθαι διορίζομεν, ὥστε εἴ τις cum omni severitate. Qui enim non erubuit in προς τεσσαρακοστὸν ἀναβεβηκὼς ἔτος, καὶ μήτε τὴν Christi Ecclesia hominis impuri partes re et verbo φύσιν αἰδούμενος, μήτε τῆς ὀφειλομένης Χριστιανοῖς agere, parum dignus est qui clementia fruatur fa- εὐκόσμου ζωῆς φροντίδα ποιούμενος, ἀλλὰ μόνης τῆς clorumque indulgentiam persequatur. Licet enim εμπαθούς ἐπιθυμίας γενόμενος, πρὸς τρίτον ἑαυτὸν in sacrum coetum receptus fuerit per gratiam, ista ἐπιῤῥίπτοι γάμον. τοῦτον μετὰ πάσης ἀκριβείας καὶ tamen receptio perfecta non erit sine resurrectionis παρατηρήσεως, μέχρι πενταετίας ἀμέτοχον εἶναι τῆς Salvatoris nostri et Dei benefcio; quare abstinen- τοῦ ἁγιασμοῦ μεταλήψεως, καὶ μηδαμῶς ἐπ' αὐτῷ tiæ continentiæque 408 operam dandoad puritatis συντέμνεσθαι τὸν χρόνον. Ὃς γὰρ μετὰ τεσσαρακοstatum revertetur; puta ubi e prioribus connubiis στὸν ἔτος τὸ ῥύπασμα ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία liberi procreati non adsunt, post quadragesimum εἶναι καὶ λέγεσθαι ἠγάπησε, τίνα παρέξει πληροφο vitæ annum ad tertias convolare nuptias, fas esse ρίαν τῆς περὶ τὸν βίον αὐτοῦ σπουδῆς, δι᾿ ἣν ὁ χρόν quod facere nefas erit ubi nati superstites priora G voς τῆς μεταλήψεως τῶν ἁγιασμάτων αὐτῷ συντμησ connubia annuntiant. Quid enim injustius quam θήσεται; ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ μετὰ τὸ ἀξιωθῆναι τῆς libidini inopportunæ deditum, liberos a prioribus ἀχράντου μεταλήψεως, οὐκ ἔσται συγκεχωρημένον susceptos uxoribus negligere tanquam onus, mo- αὐτῷ ἐν ἄλλῳ καιρῷ τῇ μεταλήψει προσιέναι, ἢ ἐν lestiam, praesertim ubi liberoram abundantia est? μόνῃ τῇ τοῦ Σωτῆρος καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσει, διὰ Qui igitur triginta annos natus post susceptos ex τὴν ἐκ τῆς προηγουμένης ἐγκρατείας τῶν νηστειῶν uxoribus liberos tertias inierit nuptias,per quatuor ὅσον δυνατὸν ἀνακάθαρσιν. Ταῦτα δέ φαμεν, ὅταν μὴ annos sacrorum particeps ne esto mysteriorum, τέκνα παρῇ ἐκ τῶν προτέρων γάμων, τοῖς ἤδη μετὰ quippe quem nihil aliud, ut clarum est, nisi con- τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος, τρίτην ἄγεσθαι προηρημένοις cupiscentia et effrenata libido ad nuptias compu- γυναῖκα· ἐπεὶ ἐὰν τέκνα παρῇ, ἀσυγχώρητος αὐτοῖς lit. Quod si postea mysteriis ei frui concedetur, ἡ τριγαμία· λίαν γάρ ἐστιν ἄδικον, τὴν μὲν χαρίζει ter per annum ad eucharistiam accedet, primo, σθαι τῇ ἐξώρῳ ἐπιθυμίᾳ, τοῖς δὲ παισὶ τῶν προτέ tempore salutaris resurrectionis Jesu Christi et ρων γάμων μὴ προνοεῖσθαι τὸ ἀσφαλὲς καὶ τὸ ἄλυπον Dei; altera vice in assumptione immaculata Dei- καὶ ἀτάραχον, καὶ ὅσον οἶδε τὸ ἀνθρώπινον καταpara; tertia vice in festo Jesu Christi Deique na- λαμβάνειν ἐκ τῆς πολυσπόρος τεκνώσεις. Καὶ εἴ τις talitio; quibus diebus jejunium erit exercendum. Ο δὲ τριακονταετής ὤν, καὶ τέκνα ἔχων ἐκ τῶν προλα Defcientibus autem liberis tertias inire nuptias βόντων γάμων, τρίτῃ συνάπτοιτο γυναικὶ, καὶ οὗτος nemini probrum, siquidem paternitatis jura exer- ἀσυγχώρητος μέχρι τετάρτου ἔτους τῆς κοινωνίας cere honestum ac reprehensione haud dignum. τῶν ἁγιασμάτων, καὶ ἀμέτοχος ἔστω· διότι δῆλός Hæc de tertiis nuptiis disseruisse sufficiat. ἐστιν ἐξ οὐδενὸς ἑτέρου, ἀλλ᾽ ὑπὸ ἀκρασίας κινούμεν νος, καὶ τοῦ δοῦλος εἶναι σαρκικῆς ἐπιθυμίας, ἐπὶ τὸν τοιοῦτον γάμον ἐλθών· καὶ μετὰ τὸ τυχεῖν δὲ τῆς μεταλήψεως τῶν μυστηρίων τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνον ἀξιωθήσεται ἀπολαῦσαι, ἅπαξ μὲν, ἐν σωτηρίῳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσει· δεύτερον, ἐν τῇ κοιμήσει τῆς ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου" καὶ τρίτον, ἐν τῇ γενεθλίῳ ἡμέρᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν· διὰ τὸ καὶ ἐν ταύταις προηγεῖσθαι νηστείαν, καὶ τὸ ἐκ ταύτης ὄφελος. Εἰ δὲ παῖδες μὴ παρείησαν, ἐπειδὴ τὸ τεκνογονίας ἐπιθυμεῖν οὐκ ἀσύγγνωστον, τὸ τηνικαύτα συγγνώμης ἀξιωθήσεται ὁ τοιοῦτος γάμος, καὶ μόνῳ τῷ ἐξ ἀρχῆς καὶ μέχρι τοῦ νῦν κρατήσαντι ἐπιτιμίῳ θεραπευθήσεται· ταῦτα μὲν καὶ περὶ τοῦ τρίτου γάμου. 3.Necprimus nec secundus torus periculis caret suis; alteruter enim ita comparatus esse debet ut γ'. Οὐ μὴν οὐδὲ τὸν δεύτερον οὐδὲ τὸν πρῶτον ἐχε τὸς ἀσφαλείας ἐῶμεν, ἀλλὰ κἀκείνους ὁρίζομεν οὕτως

TIT. XIII, CAP. II. συνίστασθαι, ὥστε μηδεμίαν ἔχειν πονηρὰν αἰτίαν, causa prava non 409 subsit, ut raptus aut corruptio ἢ ἐξ ἀρπαγῆς, ἡ ἐκ προηγησαμένης λαθραίου φθο- per seductionem.Suprema namque lex puritas et ρᾶς, ἀλλὰ νομίμως καὶ καθαρεύοντας τῶν τοιούτων artium meretriciarum absentia. Si quis igitur iis μολυσμάτων καὶ τῆς πορνικῆς ἀκαθαρσίας· εἴ τις quæ præmisimus,spretis primas aut secundas cele οὖν τῶν εἰρημένων καταφρονήσας τύπων, πρός γα- brat nuptias, cum Ecclesia Christi pura et immaμικὴν ὁμιλίαν πρώτην ἢ δευτέραν συνέλθοι, τοῦτον culata salutariter experietur,nec prius ad mysteria ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἡ καθαρὰ, καὶ μηδένα σπί- admittet, quam fornicationem suam expiarit, ad λον ἔχουσα ἡ ῥυτίδα, τοῖς σωτηρίοις ὑποβάλλουσα septimum annum. Presbyter autem qui contra ἐτασμοῖς, οὐ πρὶν εἰς μετάληψιν παραδέξεται μυστης terminum redintegrationis aliquem in coetum pioρίων, ἡ τὸν ὡρισμένον ἐπὶ τῇ πορνεία χρόνον ἄκρι- rum receperit, cum sue ipsius periculo id facit. βῶς ἐκπληρώσῃ· εἰ μὴ ἄρα ἡ τοῦ βίου ἀναγκαία Nam homo ita receptus de statu gratiæ dejicietur κατεπείγει ἀναχώρησις, τουτέστι μέχρις ἂν τὸ ἔβδο- per septennium.Hæc porro scandala eorum quianμον ἐκπληρωθῇ ἔτος· ὁ δὲ τολμῶν ἱερεὺς παρὰ τὸν tiquius regni habenas tenebant, opus erant. Nanc διατετυπωμένον ὅρον μεταλήψεως θείας τινὰ τούτων antem Patris, et Filii, et Spiritus sancti benevolenἀξιῶσαι, περὶ τὸν ἴδιον κινδυνεύσει βαθμόν, δηλονότι tia el gratia, necnon sanctissima Deipara et magni τοῦ ἀξιωθέντος παρὰ τὸν ὡρισμένον τύπον τῆς θείας exercituum ducis auxilio sacerdotes solitarios inde κοινωνίας πάλιν εἰς τὸ ἀκοινώνητον περιισταμένου, a nonaginta annis ob causam quam commemoraviμέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἑβδόμου ἔτους· ἀλλὰ mus regnum placidum imperatorum nostrorum τὰ σκάνδαλα δῆλον ταῦτα μὲν ὡς δεδήλωται ὑπὸ τῶν Basilii et Constantini conjunxit in unamque caπάλαι βασιλευσάντων ἐπράχθησαν. Νῦν δὲ τῇ τοῦ tholicam et apostolicam Ecclesiam coadunavit. Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος εὐδοκίᾳ καὶ Oportet igitur maximis laudibus efferri eos qui χάριτι, καὶ ταῖς τῆς πανάγνου καὶ θεομήτορος, καὶ hoc opus divinum et excelsum perpetrarunt. ταῖς τοῦ μεγάλου αρχιστρατήγου πρεσβείας, τοὺς ἤδη πρὸ ἐνενήκοντα χρόνων ἕνεκεν τῆς προδηλωθείς σης αἰτίας καὶ ἀφορμῆς ἀποῤῥαγέντας ἱερεῖς καὶ μονάζοντας, ἡ παγγάληνος βασιλεία τῶν θεοστεφῶν βασιλέων ἡμῶν Βασιλείου καὶ Κωνσταντίνου συνήψε τς και συνήνωσε, καὶ μίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολι κὴν ᾿Εκκλησίαν εἰργάσατο· ὅθεν χρεὼν ἀνακηρύττεσθαί τε καὶ μεγαλύνεσθαι τοὺς τοιοῦτον θεοφιλὲς καὶ ἀξιόλογον ἔργον πεπληρωκότας. Βασιλείου κανὼν δ, ε, γ, χ, μα, ν', γ', ζ', κι αν ν En', oɛ', 05³, on', 00', π'. δ'. Περὶ τριγάμων καί πολυγάμων, τὸν αὐτὸν ὥρι σαν κανόνα, ὃν καὶ ἐπὶ τῶν διγάμων ἀναλόγως· ἐνιαυτὸν μὲν γὰρ ἐπὶ τῶν διγάμων, ἄλλοι δὲ δύο ἔτη τοὺς δὲ τριγάμους, ἐν τρισὶ καὶ τέτρασι πολλάκις ἔτεσιν ἀφορίζουσιν. Ονομάζουσι δὲ τὸ τοιοῦτον οὔκέτι γάμον, ἀλλὰ πολυγαμίαν, μᾶλλον δὲ πορνείαν κεκολασμένην· διὸ καὶ ὁ Κύριος τῇ Σαμαρείτιδι πεντε ἄνδρας διαμειψάσῃ, ον νῦν, φησίν, ἔχεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ· ὡς οὐκέτι ἀξίων ὄντων τῶν ὑπερεκπεσόντων τοῦ μέτρου τῆς διγαμίας, τῷ τοῦ ἀνδρὸς ἢ τῆς γυναικὸς καλεῖσθαι προσρήματι· συνήθειαν δὲ κατα ελάβομεν ἐπὶ τῶν τριγάμων, πενταετίας ἀφορισμόν, οὐκ ἀπὸ κανόνος, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς τῶν προειληφότων ἀκόλουθον. Δεῖ δὲ μὴ πάντη αὐτοὺς ἀπείργειν τῆς ᾿Εκκλησίας, ἀλλ᾽ ἀκροάσεως αὐτοὺς ἀξιοῦν ἐν δύο που ἔτεσιν ἢ τρισί· καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιτρέπειν συστήκειν μὲν, τῆς δὲ κοινωνίας του ἀγαθοῦ ἀπέχεσθαι· καὶ οὕτως ἐπιδειξαμένους καρπόν τινα μετανοίας, ἀποκαθιστῶν τῷ τόπῳ τῆς κοινωνίας. ιη'. Περὶ τῶν ἐκπεσουσῶν παρθένων, κ. τ. κγ'. Περὶ δὲ τῶν δύο ἀδελφὰς γαμούντων ἢ ἀδελ φοῖς δυσὶ γαμουμένων, ἐπιστολίδιον ἡμῖν ἐκπεφώνης ται, οὗ τὸ ἀντίγραφον ἀπεστειλαμέν σου τῇ εὐλαβείᾳ· ὁ δὲ ἀδελφοῦ ἰδίου γυναῖκα λαβών, οὐ πρότερον δεχθήσεται πρὶν ἀποστῆναι αὐτῆς. κδ'. Χήραν τὴν καταλεγεῖσαν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν χηρῶν, τουτέστι τήν διακονουμένην ὑπὸ τῆς ᾿Εκκλησίας, ἔκρινεν ὁ ᾿Απόστολος γαμουμένην παρορᾶσθαι· 7 Joan. IV. 18. 8I Tim. v, 11, 12. α Basilii canones 4, 18, 23, 2, 1, 50, 53, 67, 410 4.Detrigamis et polygamis definire eundem canonem,quem et de digamis,servata proportione: annum videlicet in digamis,alii vero duos annos. Trigamos autem tribus,et sæpe quatuor annis segregant. Id autem non amplius conjugium, sed polygamiam appellant, vel potius moderatam fornicalionem. Quapropter et Dominus Samaritana, quæ maritos quinque per vices habuerat, Quem nunc, inquit, habes, marilus non est 7: quippe quod ii qui digamiæ mensura exciderunt, digni non sint qui vel mariti vel uxoris nomine appellentur. Jam vero consuetudine accepimus in trigamis quinquennii segregationem, non a canonibus,sed eos qui præcesserunt sequendo.Oportet autem eos non omnino arcere ab Ecclesia, sed auditione dignari duobus vel tribus annis: ac posthac ipsis permittere,ut consistant quidem, abstineant vero a boni communione, et sic, exhibito poenitentiæ aliquo fructu, communionis loco restituere. 18. De lapsis virginibus, etc., ut pag. 858. 23. De iis autem qui duas sorores uxores ducunt, vel de iis quæ duobus fratribus nubunt, a nobis edita est epistola, cujus misimus exemplar tuæ pietati. Qui autem sui fratris uxorem acceperit, non prius admittetur, quam ab ea recesserit. 411 24. Viduam, quæ in viduarum numerum relata est, hoc est,quæ ab Ecclesia alitur,judicavit Apostolus nubentem contemni debere 8, Viro

autem viduo lex imposita non est, sed tali sufficit ἀνδρὶ δὲ χηρεύσαντι, οὐδεὶς ἐπίκειται νόμος, ἀλλ᾽ pœna digamorum. Porro vidua sexaginta annos nata, si rursus una cum viro habitare voluerit, boni communione non dignabitur, donec ab impuritatis vitio destiterit. Sed si ante sexaginta annos eam ascripserimus, nostra est, non mulieris culpa. 41. Quæ in viduitate habet sui potestatem,una cum viro habitare potest sine reprehensione, si nemo est qui conjugium divellat, cum Apostolus dicat: Si mortuus sit maritus, libera est ut nubat cui velit; tantum in Domino 9. 50. Trigamiæ lex non est. Quare lege matrimonium tertium non contrahitur. Ac talia quidem, ut Ecclesiae inquinamenta, habemus. Sed condem nationibus publicis non subjicimus ut soluta furnicatione magis eligenda. 53. Vidua ancilla fortasse non multum lapsa est, quae secundas nuptias per raptus speciem eleest,quæ git. Quamobrem ob id incusanda non est. Non enim praetextus judicantur,sed voluntas.Illam autem, ut perspicuum est, manet digamiæ pona, 67. Cum sorore coilus, homicidæ tempus in pœnitentia explebit. 68. Cognationis in humanis nuptiis prohibita conjunctio, si in peccatis deprehendatur, adulterorum pœnas subibit. 412 75. Qui cum sua ex patre vel ex matre sorore pollutus est, etc., ut pag. 806. 76. Eadem est ratio de iis quoque qui suas nurus accipiunt. 78. Eadem aulem forma observetur et in eos qui sorores duas in matrimonium ducunt, etsi diversis temporibus. 79. Qui autem in suas novercas insaniunt,sunt eidem canoni obnoxii, cui et ii, qui insaniunt in suas-sorores. 80. Polygamiam Patres silentio prætermisere, ut belluinam, prorsusque ab hominum genere alienam. Ea autem nobis videtur peccatum esse fornicatione majus. Quapropter consentaneum est eos subjici canonibus, ut scilicet postquam anno fleverint, et tribus substrali fuerint, sic suscipiantur. Ejusdem ex epistola ad Diodorum Tarsensem de iis qui duas sorores ducunt, vel de feminis quæ duobus fratribus matrimonio conjunguntur. Venerunt nobis litteræ nomine Diodori inscriplæ, etc., ut pag. 455. Theophili archiepiscopi Alexandrini ad Agathonem. Maximus asserit se Ecclesiæ leges ignorantem illicito matrimonio conjunctum esse, et quia hoc cum male habet quod non recte et ex ordine agat, affirmavit,qui contra leges facit per ignorantiam, se ab illicita vitæ societate ex consensu abstenturum, illa etiam hoc volente. Si ergo probaveris, quod hoc ex consensu faciant, et non fallant,quia 9 I Cor. VII, 39. Ο ἱκανὸν τῷ τοιούτῳ τὸ τῶν διγάμων ἐπιτίμιον. Ἡ μένο τοι χήρα ἐξηκονταετής γεγονυία, ἐὰν ἔληται πάλιν ἀνδρὶ συνοικεῖν, οὐ καταξιωθήσεται τῆς τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνίας, ἕως ἂν τοῦ πάθους τῆς ἀκαθαρσίας παύσηται· ἐὰν μέντοι πρὸ ἐξήκοντα ἐτῶν ἀριθμήσωμεν αὐτὴν, ἡμέτερον τὸ ἔγκλημα οὐ τοῦ γυναίου. μα'. Ἡ ἐν τῇ χηρείᾳ ἐξουσίαν ἑαυτῆς ἔχουσα συν οικεῖν ἀνδρὶ ἀνέγκλητος, εἰ μηδείς ἐστιν ὁ διασπῶν τὸ συνοικέσιον· τοῦ ᾿Αποστόλου εἰπόντος· Ἐὰν δὲ ἀπο θάνῃ ὁ ἀνὴρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ᾧ θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν Κυρίῳ. ν'. Τριγαμίας νόμος οὐκ ἔστιν, ὥστε νόμῳ τρίτος γάμος οὐκ ἄγεται· τὰ μέντοι τοιαῦτα, ὡς ῥυπάσματα τῆς ᾿Εκκλησίας δρώμεν· δημοσίαις δὲ καταδίκαις οὐχ ὑποβάλλομεν, ὡς τῆς ἀνειμένης πορνείας αἱρε τώτερα, νγ'. Ἡ χήρα δούλη οὐ μέγα τι ἔπταισεν, ἑλομένη δεύτερον γάμον ἐν σχήματι ἁρπαγῆς· ὥστε οὐδὲν τούτου ἕνεκεν ἐγκαλεῖσθαι χρή· οὐ γὰρ τὰ σχήματα κρίνεται, ἀλλ᾽ ἡ προαίρεσις· δῆλον δὲ ὅτι τὸ τῆς δια γαμίας μένειν αὐτὴν ἐπιτίμιον. ξζ'. ῾Η ἀδελφομιξία τὸν τοῦ φονέως χρόνον έξομο λογήσεται. ξη'. Ἡ τῆς ἀπειρημένης συγγενείας εἰς γάμον ἀνθρώπων σύστασις, εἰ φωραθείη ἐν ἁμαρτήμασι γε γενημένη, τὰ τῶν μοιχῶν ἐπιτίμια δέξεται. σε'. Ὁ ἀδελφῇ ἰδίᾳ ἐκ πατρὸς ἢ ἐκ μητρὸς συμμιανθείς, κ. τ. λ. ος. Ὁ αὐτὸς τύπος καὶ περὶ τῶν τὰς νύμφας ἑαυτῶν λαμβανόντων. ση'. Ὁ αὐτὸς δὲ κρατείτω τύπος καὶ ἐπὶ τῶν δύο ἀδελφὰς λαμβανόντων εἰς συνοικέσιον, εἰ καὶ κατὰ διαφόρους χρόνους. οθ'. Οἱ δὲ ταῖς μητρυαῖς ἑαυτῶν ἐπιμαινόμενοι, τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται κανόνι, ᾧ καὶ οἱ ταῖς ἑαυτῶν ἀδελ φαῖς ἐπιμαινόμενοι. π'. Τὴν δὲ πολυγαμίαν οἱ Πατέρες ἀπεσιώπησαν, ὡς κτηνώδη, καὶ παντελῶς ἀλλοτρίαν τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων· ἡμῖν δὲ παρίσταται, πλέον τι πορνείας εἶναι τὸ ἁμάρτημα· δηλονότι ἐνιαυτὸν προσκλαύσαν τας, καὶ ἐν τρισὶν ἀκροασαμένους, καὶ ἐν τρισὶν ὑποπεσόντας, οὕτω δεκτοὺς εἶναι. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Διόδωρον ἐπιστολῆς τὸν Ταρσοῦ, κατὰ τῶν δύο ἀδελφὰς γαμούντων, ἢ ἀδελφοῖς δυσὶ γαμουμένων. Αφίκετο ἡμῖν γράμματα, τὴν ἐπιγραφὴν ἔχοντα Διοδώρου, κ. τ. λ. Θεοφίλου ἀρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, ἐκ τῆς πρὸς ᾿Αγάθιον ἐπιστολῆς. Αγνοῶν τοὺς τῆς Ἐκκλησίας νόμους Μάξιμος, διισχυρίσατο παρανόμῳ συμβιώσει συνήφθαι καὶ ἐπειδὴ θορυβεῖ αὐτὸν τὸ ἀσύνακτον εἶναι, διεβεβαιώ. σατο, ἐπειδὴ ἀγνοίᾳ τὸ παράνομον ἔδρασεν, ἐκ συμφωνίας ἀπέχεσθαι τῆς παρανόμου συμβιώσεως ἐκεί νης ἀγαπώσης καὶ τοῦτο· ἐὰν τοίνυν δοκιμάσῃς ὅτι τοῦτο ποιοῦσιν ἐκ συμφωνίας, καὶ μὴ ἀπατῶσιν,

SYNTAGMA CANONUM. ΤΙΤ. ΧΠ, CΑΡ. ΠΙ. ἐπειδὴ δεκαέτης ἐστὶ χρόνος, εἰ σκοπεῖς μετὰ κατηχουμένων αὐτοὺς συνάγεσθαι τέως, οὕτως διοίκησον· εἰ δὲ συνορᾷς ὅτι ἀπατῆσαι βεβούληται, καὶ δεῖται τὰ κατ' αὐτοὺς ἔτι στύψεως, ὅπερ ὁ Θεὸς ὑποβάλλει σοι, τοῦτο ποίησον, πανταχοῦ πρὸς τὸ ἐπέχον ὁδηγούμενος· ἐπὶ γὰρ τῶν τόπων τυγχάνων, τὰς γνώμας αὐτῶν μᾶλλον εἰδέναι δύνασαι, kv est tempus decennale; si consideres eos debere versari cum catechumenis, nunc eos sic dispensa. Sin aulem vides quod decipere velit, et acerbitate adhuc in eo opus sit, fac id quod Deus tibi suggesserit; id semper sequens quod in usu est vima que obtinet. Nam cum iis sis in locis, eorum mentes melius nullo cognoscere potes. Ο πολιτικὸς νόμος οὐ κολάζει τὴν δευτερογαμίαν Textus.413 Civilis lex iterum sæpiusve repetiἢ πολυγαμίαν, ἔκπτωσιν δὲ κερδῶν ἐπάγει τοῖς γο- tas non punit nuptias. [Interim] tamen parentibus νεῦσι δευτερογαμούσιν, ὑπόντων αὐτοῖς παίδων ἐκ qui superstitibus ex priore conjuge liberis nuptias τοῦ προτέρου συνοικεσίου· περὶ δὲ ὧν ἐν πλάτει δια- terant, lucrorum amissionem inducit. De quibus λαμβάνει ὁ θ' τίτ. τοῦ εἴ βιβλ. τοῦ κώδ. καὶ ἡ περὶ late tractat tit.9, lib. 5. Cod.,et Novella de nuptiis. γάμων Νεαρά· Ἡ δὲ γυνὴ πρὸς τούτοις ἀναγκάζεται Ad bæc vero mulier propter commistionem sanguiμεἶναι τὸν πένθιμον χρόνον, τουτέστιν ἐνιαυτὸν, διὰ nis, annum lugubrem exspectare cogitur: quod τὴν σύγχυσιν τῆς γονῆς· ὅπερ ἐπὶ τοῦ ἀνδρὸς οὐκ in viris locum non habet. Quæ itaque post mortem ἔστι. Γαμοῦσα τοίνυν πρὸ συμπληρώσεως τοῦ ἐνιαυ- viri ante completum annum nubit,infamis reddiτοῦ μετὰ θάνατον τοῦ ἀνδρὸς, ἀτιμοῦται, καὶ οὐ δύ- tur: deque amplius triente substantiæ sua secundo ναται πλέον τοῦ τρίτου τῆς οὐσίας αὐτῆς διδόναι τῷ marito donare, aut in testamento relinquere non δευτέρῳ ἀνδρὶ, ἢ ἐν διαθήκῃ καταλιπεῖν· καὶ αὐτὴ potest. Quin ipsa etiam ex hæreditate, aut legato, οὐδὲν ἔξει ἀπὸ κληρονομίας ή ληγάτου, ἢ mortis aut mortis causa donatione nil consequitur: sed causa δωρεᾶς· ἀλλὰ ταῦτα λαμβάνουσιν οἱ κληρονό- haec ejus qui reliquit hæredes capiunt. Εt si quid μοι τοῦ καταλιπόντος· καὶ εἴ τι κατέλιπεν αὐτῇ ὁ ipsi prior maritus reliquerit, capiunt (illud gradaπρῶτος ἀνὴρ, λαμβάνουσι κατὰ βαθμὸν τὰ δέκα tim decem persona,hoc est ascendentes et descenπρόσωπα, ἀνιόντες καὶ κατιόντες καὶ ἐκ πλαγίου, dentes; et ex transverso usque ad secundum graμέχρι δευτέρου βαθμοῦ· ἐξ ἀδιαθέτου κληρονομεῖ τῶν dum. Ab intestato vero cognatis ipsius ad tertium συγγενῶν αὐτῆς μέχρι μόνου τρίτου βαθμού, καί πά- duntaxat usque gradum succedit. [Denique] etiam σης ἀξίας στερεῖται, καὶ τῶν ἀπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς omni dignitate, quæque a priore marito [vel] ocεἰς αὐτὴν ἐλθόντων προφάσει sponson, ἢ κατὰ βού- casione sponsalium munerum,vel ipsius morienλησιν τοῦ τελευτήσαντος· μηδενὸς τῶν εἰρημένων tis voluntate ad illam pervenerint, privatur. Quod δέκα προσώπων εὑρισκομένου, χώρα τῷ φίσκῳ· οὔτε si nullus diclarum decem personarum inveniatur, τῆς πρὸς γάμου δωρεᾶς ἀπολαύει. Εἰ δὲ καὶ κληρο- locus [A] fisco. Neque [vero] donatione propter νόμος ἐγράφη, εἰ μὲν μερικὴ, τὸ μέρος αὐτῆς παρὰ nuptias fruitur. Atque si hæres etiam scripta fue τοῖς συγκληρονόμοις μένει· εἰ δὲ μόνη ἐγράφη, εἰς rit, si quidem ex parte, ejus portio apud cohæredes τοὺς ἐξ ἀδιαθέτου ὁ κλῆρος ἔρχεται· εἰ δὲ ἀτιμία manet: sin ex asse,ad successores] ab intestato λύεται, δεήσεως παρ᾽ αὐτῆς τῷ βασιλεῖ προσαγομέ- hereditas abit. Caeterum infamia aboletur, si ipsa νης, καὶ φιλοτιμουμένου τοῦτο· παίδων δὲ αὐτῇ ἐκ imperatori preces offerat, illeque istud largiatur. τοῦ προτέρου συνοικεσίου ὑπόντων, οὐκ ἄλλως τῆς Alsi ipsi liberi ex priore matrimonio supersint, τοιαύτης τεύξεται φιλοτιμίας, καὶ τῶν ἄλλων ποινών non aliter ea benignitate potietur, nec aliis poenis καὶ τῆς ἀτιμίας ἀπαλλαγήσεται, εἰ μὴ τῆς οὔσης aut infamia liberabitur, quam si semissem subsαὐτῇ οὐσίας ἐν τῷ δευτερογαμεῖν, τοῖς παισὶ δωρής tantiæ suæ, nam cum nuptias iteraret habuit, [et] σεται κατὰ χρῆσιν καὶ δεσποτείαν, ὡς βιβλ. ε' τοῦ ususfructu et dominii [jure] illis donet: 414 queκώδ., τίτ. θ', διάτ. α' καὶ β', καὶ ἐν τῇ περὶ γάμων madmodum lib. 5. Cod.tit.9,const.1 et 2,et novella Νεαρᾷ· "Εστι δὲ καὶ ἀκινδύνως καὶ ἀζημίως ἐντὸς de nuptiis traditur.] Interdum tamen citra pericuτοῦ πενθίμου χρόνου γαμείν, τουτέστιν ἀπὸ κελεύ- lum et damnum intra annum lugubrem nubit: ex σεως· καὶ ὅτε ἐν τῷ πενθίμῳ χρόνῳ τέχῃ, ὡς βιβλ. principis videlicet jussu, et quando in lugubri anγ' τῶν διάτο, τίτ. β', διάτ. ι', ια'· περὶ δὲ ἀθεμίτων no peperit: ut lib. 3. Dig., tit. 2, digest. 10, Π καὶ κεκωλυμένων γάμων, διαλαμβάνει ὁ εἰ καὶ 5' [docetur ] De illicitis porro et interdictis nuptiis καὶ ὁ ζ' τίτ. τοῦ εἴ βιβλ. τοῦ κώδ., καὶ βιβλ. κγ', τίτ. fractant. tit. 5, 6, 7, lib. V Cod., et lib. 23, tit. β', διάτ. λη', να', νε', ξζ'. 2, digest. 38, 51, 55, 67. el ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν ὑπονοουσῶν ἀποθα τοὺς ἄνδρας αὐτῶν ἀπολιμπανομένους, καὶ γαμουσῶν. νεῖν Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών 4 Αγ. Ἡ ἀναχωρήσαντος τοῦ ἀνδρὸς καὶ ἀφανοῦς ὄντος, πρὸ τοῦ πεισθῆναι περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ, ἑτέρῳ συνοικοῦσα μοιχᾶται· ὡσαύτως καὶ στρατιώτίδες αἱ τῶν ἀνδρῶν ἀφανῶν ὄντων γαμηθεῖσαι, τῷ 10 Ex Basil. can. 31, 36, 46. CAP. III. — De feminis, qua viros suos abe sentes obiisse putantes nubunt. Concilii acumenici vi canon 93. 93. Uxor 10 viri qui secessit et non apparet, antequam de ejus inorte certior facta sit,alteri cohabitans adulteratur. Similiter et militum uxores, quæ non apparentibus maritis nupserunt,in eam-

dem rationem incidunt; quemadmodum et quæ propter mariti peregrinationem, reditum non exspectant. Sed res hic quidem aliquam veniam habet,quod sit major ejus mortis suspicio. Ea autem, quæ illi qui ad tempus erat ab uxore relictus, nupsit per ignorantiam, deinde dimissa est quod prior ad ipsum redierit, est quidem fornicata, sed per ignorantiam; a matrimonio ergo non arcebitur, rectius autem,si sic manserit. Sin autem miles aliquanto post tempore redierit, cujus uxor propter longam illius absentiam alteri viro conjuncta est, is si velit, propriam uxorem recipiat, ipsi venia propter ignorantiam data, eique qui illam in secundis nuptiis domum duxit. 418 Basilii canones 31, 36, 46. 31. Cujus vir discessit, nec comparet, ea ante-B quam de ejus morte certior facta sit, una cum alio babitans mochatur. 36. Militum uxores,quæ maritis suis non comparentibus, nupserunt, rationi eidem subjiciuntur, cui et illa, quæ ob peregrinationem maritorum, reditum non exspectavere: sed lamen res nonnullam hic veniam admittit, quod major sit mortis suspicio. 46. Quæ viro ad tempus ab uxore derelicto insciens nupsit, si deinde dimissa est, quod prior ad ipsum reversa sit, fornicata quidem est, sed imprudens. matrimonio ergo non arcebitur, sed melius est si sic permaneat. αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ, ᾧπερ καὶ αἱ διὰ τὴν ἀποδη μίαν τοῦ ἀνδρὸς μὴ ἀναμείνασαι τὴν ἐπάνοδον· πλὴν ἔχει τινὰ συγγνώμην τὸ πρᾶγμα ἐνταῦθα, διὰ τὸ μᾶλλον πρὸς θάνατον εἶναι τὴν ὑπόνοιαν· ἡ δὲ τῷ καταλειφθέντι πρὸς καιρὸν παρὰ τῆς γυναικὸς κατὰ ἄγνοιαν γημαμένη, εἶτα ἀφεθεῖσα, διὰ τὸ ἐπανελθεῖν πρὸς αὐτὸν τὴν προτέραν, ἐπόρνευσε μὲν, ἐν ἀγνοίᾳ δὲ, γάμου γοῦν οὐκ εἰρχθήσεται· κάλλιον δὲ ἐὰν μείνῃ οὕτως. Εἰ δέ γε ὁ στρατιώτης ἐπανέλθοι χρόνῳ ποτέ, οὗ ἡ γυνὴ διὰ τὴν ἐπὶ πολὺ ἐκείνου ἀπόλειψιν ἑτέρῳ συνήφθη ἀνδρὶ, οὗτος εἰ προαιρεῖται, τὴν οἰ κείαν αὖθις ἀπολαβέτω γυναῖκα, συγγνώμης αὐτῇ ἐπὶ τῇ ἀγνοίᾳ διδομένης, καὶ τῷ ταύτην εἰσοικισαμένῳ κατὰ δεύτερον γάμον ἀνδρί. Βασιλείου κανὼν λα', λς, μς'. λα'. Ἡ ἀναχωρήσαντος τοῦ ἀνδρὸς καὶ ἀφανοῦς ὄντος, πρὸ τοῦ πεισθῆναι περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ ἑτέρῳ συνοικήσασα, μοιχάται. λϚ'. Στρατιώτιδες αἱ τῶν ἀνδρῶν ἀφανῶν ὄντων γαμηθεῖσαι, τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ, περ καὶ αἱ διὰ τὴν ἀποδημίαν τῶν ἀνδρῶν μὴ ἀναμείνασαι τὴν ἐπάνοδον • πλὴν ἔχει τινὰ συγγνώμην τὸ πρᾶγμα ἐν ταῦθα, διὰ τὸ μᾶλλον πρὸς θάνατον εἶναι τὴν ὑπόσ νοιαν. μς'. Ἡ δὲ τῷ καταλειφθέντι πρὸς καιρὸν παρὰ τῆς γυναικὸς κατά ἄγνοιαν γημαμένη, εἶτα ἀφεθεῖσα διὰ τὸ ἐπανελθεῖν πρὸς αὐτὸν τὴν προτέραν, ἐπορε νευσε μὲν, ἐν ἀγνοία δέ· γάμου οὖν οὐκ εἰρχθήσεται· κάλλιον δὲ ἐὰν μείνῃ οὕτως. άλλος ένοπλος, ἐν ἐξπεδίτῳ διάγει ὁσουσδήποτε ἐνιαυτοὺς, περιμένέτω αὐτὸν ἡ αὐτοῦ γαμετή, κἂν μὴ γράμματα ἢ ἀπόκρισιν ἐδέξατο παρ' αὐτοῦ· εἰ δὲ ἀκούσει αὐτὸν τελευτῆσαι, μὴ γαμείτω, εἰ μὴ πρός τερον δι' ἑαυτῆς, ἢ τῶν γονέων αὐτῆς, ἢ ἑτέρου ἀξιοπίστου τοὺς πριόρας τοῦ ἀριθμοῦ, καὶ τοὺς χαρτουλαρίους ἐν ᾧ στρατεύεται, καὶ τριβοῦνον ἐρωτήσῃ εἰ τῇ ἀληθείᾳ ἐτελεύτησε· κἀκεῖνοι τῶν ἁγίων Εύαγγελίων προκειμένων κατάθωνται αὐτὸν τελευτῆσαι καὶ τὴν πρᾶξιν ἡ γυνὴ λαμβανέτω, καὶ μετά το λα βεῖν μενέτω ἐνιαυτὸν, καὶ τότε νομίμως γεμείτω· εἰ δὲ παρὰ ταύτην τὴν διάστιξιν γαμήσει, καὶ αὐτὴ καὶ ὁ λαβὼν αὐτὴν, ὡς μοιχοί τιμωροῦνται. Εἰ δὲ οἱ καταθέμενοι δειχθώσι ψευσάμενοι, ἀποστρατεύονται, καὶ δέκα λιτρῶν ποινὴν διδόασιν ᾧ εἶπον ἀποθανεῖν· καὶ ἔχει ἄδειαν, εἰ βούλοιτο, τὴν ἰδίαν ἀναλαβείν γαμετήν. Εἰ δὲ σχολάριος ἦν, παρὰ τῶν πρώτων τῆς σχολῆς καὶ τοῦ ἀκτουαρίου ἡ λεχθεῖσα γινέσθω κατά θεσις· εἰ δὲ φοιδεράτος, παρὰ τοῦ ὀπτίονος αὐτοῦ. Quæ de repudiis disserit novella 117, ait: Si Η περὶ ῥεπουδίων διαλεγομένη ρδ' Νεαρά φησίν, miles, scholaris, fœderatus, aliusve quispiam], ὡς ἐὰν στρατιώτης, ἢ σχολάριος, ἢ φοιδεράτος, ἢ armatus in expeditionibus degat, quotcunque annis " [abfuerit, ipsum ejus uxor exspectato, tametsi nullas ab ipso litteras accipiat. Quod si ipsum decessisse audierit, ne adbuc quidem] nubito, nisi prius vel per se, vel per parentes suos, aliumve fide dignum primores et chartularios numeri, in quo ille] militare solet, et tribunum interrogarit, an revera mortuus sit, et illi propositis sacrosanctis Evangeliis ipsum mortuum esse in instrumento deposuerint. [Ea] autem acla mulier capito, ac dein [adhuc annum exspectato, tumque [denique] legitime nubito. Si vero contra hoc prascriptum nupserit, et ipsa, et qui ipsam duxit, ut adulteri, puniuntur. At si qui deposuerunt mentiti esse probentur,militia privantur,et decem librarum [auri multam dant [illi] quem mortuum, esse dixerunt, atque [is] si velit, 416 uxorem suam recipiendi facultatem habet. Si scholaris erat, a primoribus schola et actuario dicta depositio fiat: sin foederatus, ab ipsius optione. CAP. IV. - De iis qui divortium faciunt. Apostolorum canon 5. 5. Episcopus, vel presbyter vel diaconus, etc., ut pag. 739. Concilii Gangrensis canon 14. 14. Si qua mulier relinquit maritum, et vult recedere, matrimonium abhorrens, sit anathema. ΚΕΦΑΛ. Δ'. - Περὶ τῶν διαζευγνυμένων. ᾿Αποστόλων κανών ε'. ε'. Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, κ. τ. λ. Συνόδου Γάγγρας κανών ιδ'. ιδ. Εἴ τις γυνὴ καταλιμπάνει τὸν ἄνδρα, καὶ ἀναχωρεῖν ἐθέλοι βδελυττομένη τὸν γάμον, ἀνάθεμα Έστω,

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. XIII, CAP. IV.· Συνόδου Καρθαγένης κανών ρβ'. Περὶ τῶν τοὺς ἄνδρας ἢ τὰς γυναίκας ἀπο λυόντων ἵνα οὕτως μείνωσιν. ρβ'. Ἥρεσεν ὥστε κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν καὶ ἀποστολικὴν ἐπιστήμην, μήτε ὁ ἀπὸ γυναικὸς ἐχθείς, μήτε ἡ ἀπὸ ἀνδρὸς καταλειφθεῖσα ἑτέρῳ συζευχθῇ, ἀλλ᾽ ἢ οὕτως μείνωσιν, ἢ ἑαυτοῖς καταλλαγῶσιν οὔπερ ἐὰν καταφρονήσωσι, πρὸς μετάνοιαν κατανα γκασθῶσιν· ἐν ᾧ πράγματι, νόμον βασιλικὸν ἐκτεθῆναι χρεών ἐστιν αἰτῆσαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών πζ'. πζ'. Ἡ τὸν ἄνδρα καταλιποῦσα μοιχαλίς ἐστιν, εἰ ἐπ' ἄλλον ἦλθε, κατὰ τὸν ἱερὸν καὶ θεῖον Βασίλειον, ἐκ τῆς Ἰερεμίου προφητείας ἄριστα τοῦτο ἀναλεξάμενον, ὅτι ἐὰν γένηται γυνὴ ἀνδρὶ ἑτέρῳ, οὐκ ἐπιστρέψει πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς, ἀλλὰ μιαινομένη μιανθήσεται· καὶ πάλιν· Ὁ ἔχων μοιχαλίδα, ἄφρων καὶ ἀσεβής· εἰ οὖν φανῇ τοῦ ἀνδρὸς ἀλόγως ἀναχωρήσασα, ὁ μὲν συγγνώμης ἄξιός ἐστιν, ἡ δὲ ἐπιτιμίων· ἡ δὲ συγγνώμη τούτῳ πρὸς τὸ κοινωνεῖν τῇ Εκκλησίᾳ δοθήσεται· ὁ μέντοι καταλιμπάνων την νομίμως συναφθεῖσαν αὐτῷ γυναῖκα, καὶ ἑτέραν ἀγόμενος, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀφόφασιν, τῷ τῆς μοιχείας ὑπόκειται κρίματι· κεκανόνισται δὲ παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν, τοὺς τοιούτους ἐνιαυτὸν προσ κλαίειν, διετίαν ἐπακροἆσθαι, τριετίαν ὑποπίπτειν, καὶ τῷ ἑβδόμω συνίστασθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ οὕτω τῆς προσφορᾶς καταξιοῦσθαι, ἐὰν μετὰ δακρύων μετανοήσωσιν, Βασιλείου κανὼν θ', λε', μη', οζ'. Concilii Carthaginensis canon 102. De his qui uxores, aut quæ viros dimittunt, ut sic maneant. 102. Placuit 41, ut secundum evangelicam et apostolicam disciplinam, neque dimissus ab uxore, neque dimissa a marito, alteri conjungatur; sed ita maneant, aut sibimet reconcilientur: quod si contempserint, ad penitentiam redigantur 19, In qua causa legem imperialem petendum est promulgari. Concilii æcumenici vi canon 87. 87. Quæ 13 maritum reliquit, est adultera, si venerit ad alium, ut vult sacer et divinus Basilius, qui ex Jeremia propheta hoc optime collegit: Quod si alii viro uxor fuerit, ad maritum suum non convertetur, sed polluta polluetur 14. Et rursus: Qui autem detinet adulteram, est insipiens et impius 15. Si ergo præter rationem a marito 417 recessisse visa sit, ille quidem venia dignus est, hæc vero pona. Illi autem venia dabitur, ut Ecclesiæ communicet. Sed ei qui legitime sibi dalam uxorem relinquit, et aliam ducit, e Domini sententia 16 est adulterii judicio obnoxius. Patribus enim nostris statutum est, ut qui sunt ejusmodi 17, annum defleant, biennio audiant, triennio substernantur, et septimo cun fidelibus consistant, et sic oblatione digni babeantur. Basilii canones 9, 35, 48, 77. 9. Æque viris et mulieribus convenit secandum sententia consecutionem quod a Domino pronuntiatum est, non licere a matrimonio discedere, nisi ob fornicationem.Consuetudo autem non sic se habet, sed mulieribus quidem multa accurate observari deprehendimus, cum Apostolus quidem dicat: Quod qui adharel meretrici, ft unum corpus 18; Jeremias vero: Quod si fuerit mulier cum, alio vi ro,non revertetur ad virum suum, sed polluta pol- !uetur19; et iterum: Qui habet adulteram, stultus est et impius 30. Consuetudo autem etiam adulteros viros et in fornicationibus versantes jubet a mulieribus retineri. Quare quæ una cum viro dimisso habitat, nescio an possit adultera appellari. Crimen enim hic attingit mulierem, quæ virum dimisit, quanam de causa a conjugio discesserit. Sive enim percussa plagas non ferat, ferre satius erat quam a conjuge separari: sive damnum in pecuniis non ferat, ne hæc quidem justa excusatio: sin autem, quoniam ipse vivit in fornicatione, non habemus hanc in ecclesiastica consuetudine observationem, imo vero ab infideli viro non jussa est mulier separari, sed propter eventum incertum remanere. Quid enim sic, mulier, an virum salvum sis factuτα 31? Quare, quæ reliquit, est adultera, si ad θ'. Ἡ δὲ τοῦ Κυρίου ἀπόφασις, κατὰ μὲν τὴν τῆς Εννοίας ἀκολουθίαν, ἐξ ἴσου καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξὶν ἀρμόζει περὶ τοῦ μὴ ἐξεῖναι γάμου ἐξίστασθαι παρεκτός λόγου πορνείας· ἡ δὲ συνήθεια οὐχ οὕτως ἔχει· ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν τῶν γυναικῶν, πολλὴν εὑρίσκομεν τὴν ἀκριβολογίαν, τοῦ μὲν ᾿Αποστόλου λέγοντος, ὅτι Ο κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἔν σῶμά ἐστι· τοῦ δὲ Ἱερεμίου, ὅτι ᾿Εὰν γένηται γυνὴ ἀνδρὶ ἑτέρῳ, οὐκ ἐπιστρέψει πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς, ἀλλὰ μιαινομένη μιανθήσεται· καὶ πάλιν· Ὁ ἔχων μοιχαλίδα, ἄφρων καὶ ἀνεβής· ἡ δὲ συνήθεια, καὶ μοιχεύσαντας ἄνδρας, καὶ ἐν πορνείαις ὄντας, κατέχεσθαι ὑπὸ γυναικῶν προστάσσει· ὥστε ἡ τῷ ἀφειμένῳ ἀνδρὶ συνοικοῦσα, οὐκ οἶδα εἰ δύναται μοιχαλίς χρηματίζειν· τὸ γὰρ ἔγκλημα ἐνταῦθα, τῆς ἀπολυσάσης τὸν ἄνδρα ἄπτεται, κατὰ ποίαν αἰτίαν ἀπέστη τοῦ γάμου· εἴτε γὰρ τυπτομένη μὴ φέρουσα τὰς πληγάς, ὑπομένειν ἐχρῆν μᾶλλον, ἢ διαζευχθῆναι τοῦ συνοικοῦντος· εἴτε τὴν εἰς τὰ χρήματα ζημίαν μὴ φέρουσα, οὐδὲ αὔτη ἡ πρόφασις ἀξιόλογος· εἰ δὲ διὰ τὸ ἐν πορνείᾳ αὐτὸν ζῇν, οὐκ ἔσχομεν τοῦτο ἐν τῇ συνηθείᾳ τῇ ἐκκλησίας στικῇ τὸ παρατήρημα· ἀλλὰ καὶ ἀπίστου ἀνδρὸς χωρίζεσθαι οὐ προσετάχθη γυνή, ἀλλὰ παραμένειν διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἐκβάσεως· Τί γὰρ οίδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις; ὥστε ή καταλιπούσα, μοιχαλίς 14 Conc Milevit. II, cap. 7.; Afric. 69 c. 12 Matth. v, 32; I Cor. VII, 10, 14. 13 Can. 9, 21 14 Jerem. III, 1. 13 Prov. XVIII, 22. 16 Matth. v, 32. 17 Can. 67. Basilii Magni. 19 Jerem. tur, 1. 20 Prov. ΧVΙΙΙ, 22. 1 I Gor VII, 16. Quæ non legitur tunc impetrata. Vide August. serm. 49, inter 50 hom. PATROL GR. CIV. 18 I Cor. vi, 16°

alium virum accessit. Qui autem relictus est, di- εἰ ἐπ᾽ ἄλλον ἦλθεν ἄνδρα· ὁ δὲ καταλειφθείς συγ gnus est venia, et quæ una cum eo habitat, non γνωστὸς, καὶ ἡ συνοικοῦσα τῷ τοιούτῳ οὐ κατακρί condemnatur. 418 Sed si vir, qui ab uxore dis- νεται· εἰ μέντοι ὁ ἀνὴρ ὁ ἀποστὰς τῆς γυναικὸς ἐπ' δ cessit, accessit ad aliam, est et ipse adulter,quia ἄλλην ἦλθε, καὶ αὐτὸς μοιχός· διότι ποιεῖ αὐτὴν μοιfacit ut ipsa adulterium committat; et quæ una χευθῆναι, καὶ ἡ συνοικούσα αὐτῷ μοιχαλίς, διότι cum ipso habitat, est adultera, quia alienum vi- αλλότριον ἄνδρα πρὸς ἑαυτὴν μετέστησεν. rum ad se traduxit. 35. In marito ab uxore derelicto consideranda derelictionis causa: ac si eam præter rationem secessisse constiterit, ille quidem dignus venia, hæc vero multa. Venia autem ei, ut Ecclesia communicet, dabitur. λε'. Ἐπὶ δὲ τοῦ καταλειφθέντος ἀνδρὸς ὑπὸ τῆς γυναικὸς, τὴν αἰτίαν χρὴ σκοπεῖν τῆς ἐγκαταλείψεως, κἂν φανῇ ἀλόγως ἀναχωρήσασα, ὁ μὲν συγγνώμης ἐστὶν ἄξιος, ἡ δὲ ἐπιτιμίου· ἡ δὲ συγγνώμη τούτῳ πρὸς τὸ κοινωνεῖν τῇ Ἐκκλησίᾳ δοθήσεται, 48. Quæ a marito relicta est, mea quidem sen- μη'. Ἡ δὲ ἐγκαταλειφθεῖσα παρὰ τοῦ ἀνδρὸς, tentia, manere debet. Si enim Dominus dixit: Si κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην μένειν ὀφείλει ἄγαμος· εἰ γὰρ quis relinquat uxorem, excepta fornicationis cau- ὁ Κύριος εἶπεν· Εάν τις καταλίπῃ γυναίκα ἐκε sa, facit eam machrari 23: ex eo quod eam τὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτὴν μοιχευθῆναι, adulteram vocet, præclusit ei conjunctionem cum alio. Quomodo enim possit vir quidem esse reus, ut adulterii causa, mulier vero inculpata, quæ adultera a Domino ob conjunctionem cum alio appellata est? 77. Qui relinquit legitime sibi copulatam mulierem, et aliam ducit,ex Domini sententia adulterii subjicitur judicio. Sed statutum est Palrum nostrorum canonibus, ut ii anno deant, biennio audiant, triennio substernantur, septimo consistant cum delibus, et ita oblatione digni habeantur, si cum lacrymis penitentiam egerint. Textus. De disjunctione matrimoniorum multis locis civilis 419 lex disserit, maxime autem in lib. xxv,tit.2,et lib.v, cod. tit. 17 et Novella de nuptiis. Perfectius autem Novella 147 [ut quæ] expresse causas exponit ob quas [aut] maritus aut uxor repudium mittere possint. Atque maritus quidem] dotem lucratur, ejus dominium liberis ex eo matrimonio superstitibus servaturus,si [cum mulier] aliquos imperatoriæ majestatis insidiari sciret, [id] marito suo non manifestaverit: illam maritus] de adulterio accusaverit, et convicerit: si quocunque modo vitæ mariti insidias collocaverit aut aliis id [agentibus] conscia illi non manifestaverit: si [una] cum extraneis viris nolente marito agitet convivia, aut cum iis se] lavet: si nolente marito extra ades maneat, non tamen] apud suos parentes, extra quam si ipse citra dictas causas ipsam expulerit. Mulier autem mittit repudium, donationemque propter nuptias, ejus dominium ex eo matrimonio superstitibus liberis servatura, lü99 Matth. v, 32. Leges civiles,ad divortium quod attinet, haud raro repugnasse juri ecclesiastico, imo et evangelico, nimis heu exploratum est. Caeteroqui pro do - ctrina et constante traditione ecclesiastica legantur, compendii gratia, quæ docte scribuntur in insigni opere: Tradition ou histoire de l'Eglise sur le sacrement du mariage, ι. III, p. 164, seqq. præcipueque p. 224, verba Nazianzeni ex orat. 31: Lex quidem ἐκ τοῦ μοιχαλίδα αὐτὴν ὀνομάσαι, ἀπέκλεισεν αὐτὴν τῆς πρὸς ἕτερον κοινωνίας πῶς γὰρ δύ ναται ὁ μὲν ἀνὴρ ὑπεύθυνος εἶναι ὡς μοιχείας αἴτιος, ἡ δὲ γυνὴ ἀνέγκλητος εἶναι, ἡ μοιχαλίς παρὰ τοῦ Κυρίου διὰ τὴν πρὸς ἕτερον ἄνδρα κοινωνίαν προσ αγορευθείσα; οζ'. Ο μέντοι καταλιμπάνων τὴν νομίμως συναφθεῖσαν αὐτῷ γυναῖκα, καὶ ἑτέραν ἀγόμενος, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν, τῷ τῆς μοιχείας υπόκειται κρίματι· κεκανόνισται δὲ παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν, τοὺς τοιούτους ἐνιαυτὸν προσκλαίειν, διετίαν ἐπακροάσθαι, τριετίαν ὑποπίπτειν, τῷ ἑβδόμῷ συνίστα σθαι τοῖς πιστοῖς, καὶ οὕτω τῆς προσφορᾶς καταξιού σθαι, ἐὰν μετὰ δακρύων μετανοήσωσιν. Περὶ διαζεύξεως γάμου, ἐν πολλοῖς τόποις ὁ πολιτικός διαλέγεται νόμος καὶ μάλιστα βιβλ. κε τίτ. β', καὶ βιβλ. ε' τοῦ κώδ., τίτ, ιζ', καὶ ἐν τῇ περὶ γάμων Νεαρᾷ τελειότερον δὲ ἡ ριζ' Νεαρά, ῥητῶς ἐκτιθεμένη τὰς αἰτίας καθ ἃς ὁ ἀνὴρ ἢ ἡ γυνὴ δυνακαι ρεπουδίου στελλομένου, εὐλόγως λῦσαι τὸν γάτ μον· εἰσὶ δὲ αἰτίαι καθ᾽ ἃς ὁ ἀνὴρ εὐλόγως στέλλει βεπούδιον, καὶ τὴν προῖκα κερδαίνει, την δεσποτείαν αὐτῆς φυλάττων τοῖς ἐκ τοῦ αὐτοῦ γάμου παισὶν εἴ περ εἰσὶν, ἐὰν σύνοιδέ τινας ἐπιβουλεύοντας τῇ βπσιλείᾳ, καὶ τῷ ἰδίῳ μὴ φανερώσῃ ἀνδρί· ἐὰν αὐτῆς περὶ μοιχείας κατηγορῇ καὶ ἀποδείξῃ· ἐὰν ἐν οἱῳδή ποτε τρόπῳ τῇ ζωῇ τοῦ ἀνδρὸς ἐπιβουλεύσῃ, ἢ τοῦτο ἑτέροις συγγινώσκουσα, μή φανερώσῃ αὐτῷ· ἐὰν ἐξωτικοῖς ἀνδράσι συμποσιάζῃ ἢ συλλούηται μὴ βουλομένου τοῦ ἀνδρός· ἐὰν μὴ βουλομένου αὐτοῦ, ἔξω τοῦ οἴκου μείνῃ παρὰ τοῖς γονεῦσιν αὐτῆς· εἰ μὴ αὐτὸς χωρὶς τῶν εἰρημένων αἰτιῶν αὐτὴν ἐξωθῇ· ἡ δὲ γυνή στέλλει ῥεπούδιον, καὶ τὴν πρὸ γάμου δωρεάν κερδαίνει, τὴν δεσποτείαν φυλάττουσα τοῖς ἐκ τοῦ omnes ob causas libellum dat repudii: at Christus non ob omnem causam, sed separari tantum ab adultera uxore permittit: Ὁ μὲν νόμος κατὰ πᾶσαν αἰτίαν τὸ ἀποστάσιον δίδωσι, Χριστὸς δ' οὐ κατὰ πᾶσαν αἰτίαν, ἀλλὰ συγχωρεῖ μὲν μόνον χωρίζεσθαι τῆς πόρνης. Idem infra dicendum ad ea quæ de concubinatu referuntur ex legibus.

TIT. XIII, CAP. Ι. αὐτοῦ γάμου παισὶν, εἴπερ εἰσὶν, ἐάν τι κατὰ τῆς βx- cratur, si contra majestatem imperatoriam [mariσιλείας βουλεύσηται· ἢ τοῦτο συνειδὼς ἑτέροις, μὴ tus] consilium caplaverit,vel ejus conscius, majeφανερώσῃ τῇ βασιλείᾳ δι' ἑαυτοῦ ἢ δι᾽ ἑτέρου· ἐὰν stati non manifestaverit per ipsum vel per alium: οἰῳδήποτε τρόπῳ τῇ ζωῇ αὐτῆς ἐπιβουλεύσῃ, ἢ τοῦτο 420 si quolibet modo maritus uxoris vitæ insidias συνειδὼς ἑτέροις, μὴ φανερώσῃ αὐτῇ καὶ σπουδάσῃ posuerit, aut aliis de hoc consultantibus sciens pruκατὰ τοὺς νόμους ἐκδικῆσαι· ἐὰν τῇ σωφροσύνῃ αὐ- densque non manifestaverit ipsi,nec secundum leτῆς εἰς τὸ μοιχευθῆναι σπουδάσῃ ἐπιβουλεῦσαι· ἐὰν ges vindicare studuerit: si castitati ipsius, ut adκατηγορήσας αὐτῆς ὁ ἀνὴρ περὶ μοιχείας, μὴ ἀπο- ulterio polluatur, insidiari lentaverit: si maritus, δείξῃ· ἐπὶ τούτου δὲ οὐ μόνον τὴν πρὸ γάμου δωρεάν ubi uxorem de adulterio accusaverit, crimen] non ὁ ἀνὴρ ζημιούται, ἀλλὰ καὶ ἕτερον τρίτον αὐτῆς, probaverit. His vero de (causis) maritus non solum ἐκ τῆς ἄλλης αὐτοῦ περιουσίας· καὶ τὰς τιμωρίας donatione propter nuptias multatur, verum etiam ὑφίσταται, ἃς ἔμελλεν ἡ γυνὴ καταδικαζομένη ὑφίστα- alterum ejus trientem ex aliis suis bonis [amittit:] σθαι· ἐὰν ἑτέρα συνοικῇ ἐν τῷ αὐτῷ οἴκῳ ἢ τῇ [cum] et penas sustinet, quas mulier damnata suαὐτῇ πόλει, καὶ παρ' αὐτῆς, ἢ δι᾽ ἑτέρου ὑπομνησθεὶς stentura fuisset.Si (maritus] alteri in eadem domo μὴ ἀπόσχοιτο· καὶ ἐπὶ τούτου δὲ ἕτερον μέρος τῆς eademve civitate cohabitet, et ab uxore aut ab alio πρὸ γάμου δωρεᾶς κερδαίνει, καὶ αὐτοῦ τὴν δεσπο- admonitus non abstineat: etiam de hac [causa] τείαν φυλάττουσα τοῖς ἐπὶ γάμου παισίν· ἐὰν οὖν trientem donationis ante nuptias alterum uxor] παρὰ ταύτας τὰς αἰτίας ἀνὴρ στείλῃ ῥεπούδιον, ἀπόλη lucratur,donationem ejus matrimonii liberis serλει τὴν δωρεὰν καὶ ἄλλο τρίτον αὐτῆς· εἰ δὲ ἡ γυνή vatura. Si igitur extra has causas maritus repudium στείλῃ ἄλεγον ῥεπούδιον, ἀπόλλει τὴν προῖκα, καὶ miserit, donationem propter nuptias ejusque alteπρὸς τούτοις μοναστηρίῳ ἐμβάλλεται πᾶσαν τὴν rum trientem perdit Sin mulier citra rationem reζωὴν αὐτῆς, καὶ τὰ πράγματα αὐτῆς διαιροῦνται pudium mittat, dotem perdit et insuper per omnem καὶ οἱ μὲν παῖδες λαμβάνουσιν οὐγγίας η', τὸ δὲ vitam suam in monasterium conjicitur, bonaque μοναστήριον αὐγγίας δ'· εἰ δὲ οὐκ εἰσὶ παῖδες ἀλλὰ ejus [ila] dividuntur, ut liberi octo uncias, moγονεῖς μὴ συναινέσαντες τῷ ῥεπουδίῳ, αὐτοὶ μὲν nasterium vero quatuor capiat. At si liberi non λαμβάνουσιν οὐγγίας δ᾽, τὸ δὲ μοναστήριον οὐ γίας fuerint, parentes autem sint, qui repudio non η· εἰ δὲ συνήνεσαν, ὅλην τὴν οὐσίαν τὸ μοναστήριον consenserint, illi uncias quatuor, monasterium λαμβάνει· δυνατὸν δὲ ταῦτα λέγειν καὶ ἐπὶ ἀνδρὸς ἀλό- octo capit. Sin vero consenserint, monasterium γως ῥεπουδιατεύοντος ἐκ τῆς ριζʹ Νεαρᾶς, λεγούσης universam substantiam percipit. Possunt autem ἴσας εἶναι τὰς ποινὰς τῶν ἀλόγων ῥεπουδίων ' καὶ τὸν hæc etiam de viro citra causam repudiante dici, ἄνδρα ὁμοίως ὑποκεῖσθαι τοῖς κατὰ γυναικός όριο [idque] ex Novella 117,quæ ponas temerariorum σθεῖσιν· ἀζημίως διαλύεται γάμος, ἐὰν ὁ ἀνὴρ ἐπὶ repuliorum æquales, et virum statutisin mulierem τριετίαν μετὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ γάμου μὴ δυνηθῇ τῇ [pœnis] ex æquo obnoxium esse, dicit. Caterum, γαμετῇ συγγενέσθαι, καὶ διὰ τὸ μονάσαι, καὶ ἐὰν ὁ sine damno solvitur matrimonium, si maritus per ἀνὴρ αἰχμάλωτος γένηται, καὶ ἄδηλον μείνῃ ἐπὶ triennium post initum matrimonium cum uxore πενταετίαν, εἰ ζῇ. coire non potuerit, propter vitam monasticam etiam, et si maritus ab hostibus captus fuerit, ac an vivat ad quinquennium ignoretur. Τὸ δὲ κατὰ συναίνεσιν πρὸς τὸ συμφωνούμενον λύειν τὸν γάμον, εἴρητο μὲν πρώην· ἀνῃρέθη δὲ ἐκ τῆς εἰρημένης ριζ' Νεκρᾶς, αὖθις δὲ ἀνεκαινίσθη ὑπὸ Ἰουστινιανοῦ τοῦ βασιλέως· καὶ τὴν ἄπροικον γαμετὴν ὁ ἀνὴρ ἀλόγως ἐκβάλλων, δίδωσιν αὐτῇ τὸ τέταρτον τῆς αὐτοῦ περιουσίας τῆς καθαρᾶς· εἰ δὲ συμβή παῖδας είναι πλείονας τῶν τριῶν, οὐ τὸ τέταρτον ἀλλὰ παιδὸς ἑνὸς ἀναλογίαν λαμβάνει· οὐ δύναται δὲ τὸ διδόμενον αὐτῇ, ὑπερβαίνειν τὰς ρ' τοῦ χρυσού λίτρας· οὐχ ὑπόκειται δὲ τούτοις ἡ ἄπροικος γυνή, αλόγως τοῦ ἀνδρὸς ἀναχωροῦσα, ὡς ἡ αὐτὴ ριζ' Νεαρά. Τοσοῦτον δὲ ἀκώλυτός ἐστιν ἡ τῶν γάμων διάλυ σις, ὅτι εἴρηται βιβλ. με', τίτ. α', διάτ. ιε', ὡς ἐάν τις τῶν συνοικούντων ὁμολογῇ ποινὴν, ἐκ τοῦ παρ' αἰτίαν αὐτοῦ λυθῆναι τὸν γάμον, οὐκ ἔῤῥωται. ἀρκεῖ γὰρ ἡ τῷ νόμῳ ἐπὶ τῶν τοιούτων ὠρισμένη ποινή· εἰ μὴ ἄρα καὶ ἡ ἐπερώτησις τοσαύτην πε ριέχει· καὶ διάτ. ρλδ τοῦ αὐτου τίτ, ὅτι οὐ καλῶς ἐπερωτῶ τινα ποινὴν ἐκ τοῦ μὴ γαμηθῆναί μοι· Textus.Quod porro consensu 421 conjuges inter se matrimonium dirimere possint] dictum fuit olim, abrogatum autem est per dictan 117 Novellam, sed postmodum renovatur ab imperatore Justino. Plane qui maritus indotatam uxorem citra rationem ejicit, dat illi pura substantiæ suæ quadrantem. At si forte plures tribus liberi sint, non quadrantem,sed unius liberorum portionem [illa] accipit. Non potest autem quod illi datur, centum auri libras excedere. Huic [dationi] tamen quæ dotem non intulit mulier, si citra rationem a marito divertal (quomodo eadem 417 Novella [tradit]) non est obnoxia. Textus. Usque adeo autem matrimoniorum dissolutio impediri nequit,ut lib. xLv, tit. 1,digest.19 dicatur: Quod si quis conjugum penam spoponderit,si culpa sua divortium fal, [promissio] non valet. Sufficit enim in talibus a lege constituta poena nisi si stipulatio tantumdem comprehendat et ejusdem tit. digest. 134. Non recte stipulor ab aliqua ponam, si mihi non nubat,neque item quæ

mihi jam nupta est, ab ea plenam stipulari possum, si divortium fecerit. Eadem etiam de muliere a marito stipulante intelligenda sunt et lib. vul, cod. tit. 38, const. 2. Invalide quis paciscitur, ne sibi divortium facere non liceat: et quæ poena in hac stipulatione constituta est, irrita est. GAP. V. - De fornicatione, adulter io, stupro et masculorum concubits. Apostolorum canon 61. 60. Si adversus fidelem aliqua accusatio intendatur, ut fornicationis, vel adulterii, vel alicujus alius prohibit actionis, et convictus fuerit, ad clerum non provehatur. 499 Concilii Anoyrani canon 20. 20. Si alicujus uxor adulterata fuerit, vel quis eam adulteraverit, oportet eum in septem annis quod perfectum est assequi, per gradus qui eo deducunt. Concilii Neocæsariensis canon 8. 8. Si alicujus uxor, etc., ut pag. 555. Concilii acumenici vi canones 86, 87, 98. 86. Eos qui ad animarum lapsus, etc.,ut pag. 751. 87. Quæ maritum reliquit est adultera, etc., ut pag. 906. 98. Qui alteri desponsam mulierem, etc., ut pag. 894. Basilii canones 7, 18, 21, 22, 25, 26, 30, 34, 7. Masculorum et animalium corruptores, et homicidæ, et venefci, et adulteri, et idololatra, eadem condemnatione digni habentur. Quare quam in aliis habes formam, in iis quoque ser- " va. Ii autem qui triginta annos penitentiam egerunt propter immundiliam, quam in ignorantia fecerunt, quin recipiendi sint, ne dubitare quidem nos oportet. Nam eos venia dignos efficit et ignoratio, et spontanea confessio, et temporis tanta diuturnitas. Fere enim totam hominis aeta tem Satanæ traditi sunt, ut discant non gerere se turpiter. Quamobrem jube eos absque dilatione suscipi, maxime si lacrymas habent, quæ tuam clementiam fectant, et vitam ostendunt commiseratione dignam. 493 18. De virginibus lapsis, etc., ut pag.858. 21.Si vir una cum uxore habitans, postea matrimonio non contentus, in fornicationem inciderit; fornicatorem eum judicamus, ipsumque longius producimus in impositis penis: sed lamen canonem non habemus,qui eum adulterii crimini subjiciat, si in solutam a matrimonio peccatum commissum sit: propterea quod adultera quidem, inquit, Polluta polluetur et ad virum suum non revertetur 33; et, Qui adulteram detinet, stultus est et impius: sed qui fornicatus est, non excludetur quominus cum uxore habitet. Quare uxor quidem a fornicatione revertentem virum suum excipiet: vir vero pollutam e suis adibus ejiciet. Atque 25 Jerem. II, 1. 24 Proverb. XVHI, 22. οὔτε μὴν τὴν ἤδη γαμηθεῖσαν μοι, ποινὴν ἐπερωτῶν δύναμαι, ἐὰν λύσῃ τὸν γάμον· τὰ αὐτὰ καὶ περὶ γυναικὸς ἐπερωτώσης τὸν ἄνδρα· καὶ βιβλ. η' τοῦ κώδ., τίτ. λη', διάτ. β', ὅτι ἀνισχύρως τις πακτεύει μή ἐξεῖναι αὐτῷ λῦσαι τὸν γάμον, καὶ οὐκ ἔῤῥωται ἡ ἐπὶ τούτῳ ἐπερωτηθείσα ποινή. ΚΕΦΑΛ. Ε'. — Περὶ πορνείας, καὶ μοιχείας, καὶ φθορᾶς, καὶ ἀῤῥενοκοιτίας. ᾿Αποστόλων κανὼν ξα'. ζ'. Εἴ τις κατηγορία γένηται κατὰ πιστοῦ πορνείας ἢ μοιχείας ἢ ἄλλης τινὸς ἀπηγορευμένης πράξεως, καὶ ἐλεγχθείη, εἰς κλῆρον μὴ προαγέσθω. Συνόδου Αγκύρας κανών κ'. κ'. Ἐάν τινος γυνή μοιχευθῇ, ἢ μοιχεύσῃ τις, ἐν ἑπτὰ ἔτεσι δεῖ αὐτὸν τοῦ τελείου τυχεῖν, κατὰ τοὺς βαθμούς τους προάγοντας. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών η'. η'. Γυνή τινος μοιχευθεῖσα λαϊκοῦ ὄντος, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν πϚ', πζ', η'. πς'. Τοὺς ἐπὶ ψυχῶν ὀλίσθῳ, κ. τ. λ. πζ'. Ἡ τὸν ἄνδρα καταλιπούσα μοιχαλίς ἐστιν, κ. τ. λ. 4η'. Ὁ ἑτέρῳ μνηστευθείσαν γυναῖκα, κ. τ. λ. Σασιλείου κανὼν ζ', ιη', και, κβ', κε', κ5', λ', λδ', λη', λθ', μθ', νη', θ', ξβ', οζ'. Γ. Αβῥενοφθόροι, καὶ ζωοφθόροι, καὶ φονεῖς, καὶ φαρμακοὶ, καὶ μοιχοί, καὶ εἰδωλολάτραι, τῆς αὐτῆς καταδίκης εἰσὶν ἠξιωμένοι· ὥστε ὃν ἔχεις ἐπὶ τῶν ἄλλων τύπον, καὶ ἐπὶ τούτων φύλαξον· τοὺς δὲ ἐν τριάκοντα ἔτεσι μετανοήσαντας ἐπὶ τῇ ἀκαθαρσίᾳ ἣν ἐν ἀγνοίᾳ ἔπραξαν, οὐδ᾽ ἀμφιβάλλειν ἡμᾶς προστ ῆκεν εἰς τὸ παραδέξασθαι· ἤ τέ γὰρ ἄγνοις συγγνώ μης αὐτοὺς ἀξίους ποιεῖ, καὶ τὸ ἑκούσιον τῆς ἐξ αγορεύσεως, καὶ ἡ παράτασις ἡ ἐν τοσούτῳ χρόνῳ γενομένη· σχεδόν γὰρ ὅλην γενεὰν ἀνθρώπου παρ εδόθησαν τῷ Σατανά, ἵνα παιδευθῶσι μὴ ἀσχη μονεῖν· ὥστε κέλευσον αὐτοὺς ἤδη ἀνυπερθέτως δεχθῆναι, μάλιστα εἰ καὶ δάκρυα ἔχουσι δυσω ποῦντα σου τὴν εὐσπλαγχνίαν, καὶ βίον ἐπιδείκνυν ται ἄξιον συμπαθείας. ιη'. Περὶ τῶν ἐκπεσουσῶν παρθένων, κ. τ. λ. κα'. Εἰ ἀνὴρ γυναικὶ συνοικῶν, ἐπειδὰν μὴ ἀρκεσθεὶς τῷ γάμῳ εἰς πορνείαν ἐμπέσῃ, πόρνον κρίνομεν τὸν τοιοῦτον· καὶ πλεῖον αὐτὸν παρατείνομεν ἐν τοῖς ἐπιτιμίοις· οὐ μέντοι ἔχομεν κανόνα τῷ τῆς μοιχείας αὐτὸν ὑπαγαγεῖν ἐγκλήματι, ἐὰν εἰς ἐλευθέραν γάμου ἡ ἁμαρτία γένηται· διότι ἡ μοιχελις μὲν μιαινομένη, φησὶ ἰανθήσεται, καὶ οὐκ ἄναστρέψει πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτῆς, καὶ Ὁ κατέχων μοιχαλίδα ἄφρων καὶ ἀσεβής· ὁ μέντοι πορνεύσας, οὐκ ἀποκλεισθήσεται. τῆς πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ συνοικήσεως· ὥστε ἡ μὲν γυνὴ ἀπὸ πορνείας ἐπε ανιόντα τὸν ἄνδρα αὐτῆς παραδέξεται, ὁ δὲ ἀνὴρ τὴν μιανθεῖσαν, τῶν οἴκων ἑαυτοῦ ἀποπέμψει· καὶ

SYNTAGNA CANONUM. TIT. XII, CAP. V. τούτων δὲ ὁ λόγος οὐ ῥᾴδιος, ἡ δὲ συνήθεια οὕτω horum quidem ratio non facilis, sed consuetudo κεκράτηκεν. sic invaluit. ναι κβ'. Τοὺς ἐξ ἁρπαγῆς ἔχοντας γυναῖκας, εἰ μὲν ἄλλοις προμεμνηστευμένας είεν αφηρημένοι, οὐ πρότερον χρὴ παραδέχεσθαι, πρὶν ἡ ἀφελέσθαι αὐτὰς αὐτῶν, καὶ ἐπ᾿ ἐξουσίᾳ τῶν ἐξ ἀρχῆς μνηστευσαμένων ποιῆσαι, εἴτε βούλοιντο λαβεῖν αὐτὰς, εἴτε ἀποστῆς εἰ δὲ σχολάζουσαν τις λάβοι, ἀφαιρεῖσθαι μὲν δεῖ καὶ τοῖς οἰκείοις ἀποκαθιστἦν· ἐπιτρέπειν δὲ τῇ γνώμῃ τῶν οἰκείων, εἴτε γονεῖς εἶεν, εἴτε ἀδελφοί, εἴτε οἱτινεσοῦν προεστῶτες τῆς κόρης· κἂν μὲν ἔλωνται αὐτῷ παραδούναι, ἵστασθαι τὸ συνοι πέσιον· ἐὰν δὲ ἀνανεύωσι, μὴ βιάζεσθαι· τὸν μένω τοι ἐκ διαφορᾶς εἴτε λαθραίας εἴτε βιαιοτέρας γυναῖκα ἔχοντα, ἀνάγκη τὸ τῆς πορνείας ἐπιγνῶναι ἐπιτίμιον· ἔστι δὲ ἐν τέσσαρσιν ὡρισμένη τοῖς πορνεύουσιν ἡ ἐπιτίμησις· χρὴ τῷ πρώτῳ ἐκβάλλεσθαι τῶν προσευχῶν, καὶ προσκλαίεν αὐτοὺς τῇ θύρα τῆς ἐκκλησίας τῷ δευτέρῳ δεχθῆναι εἰς ἀκρόασιν· τῷ τρίτῳ εἰς μετάνοιαν· τῷ τετάρτῳ εἰς σύστασιν μετὰ τοῦ λαοῦ, ἀπεχομένους τῆς προσφορᾶς, εἶτα αὐτοὺς ἐπιτρέπεσθαι τὴν κοινωνία, του ἀγαθοῦ. κι΄. Ὁ τὴν διεφθαρμένην ὑφ᾽ ἑαυτοῦ εἰς γυναῖκα κατέχων, τὸ μὲν ἐπὶ τῇ φθορᾷ ἐπιτίμιον ὑποστήσεται, τὴν δὲ γυναῖκα ἔχειν συγχωρηθήσεται, κζ'. Η πορνεία γάμος οὐκ ἔστιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ γάμου ἀρχή· ὥστε ἐὰν ᾗ δυνατὸν τοὺς κατὰ πορνείαν συναπτομένους χωρίζεσθαι, τοῦτο κράτιστον· ἐὰν δὲ στέργωσιν ἐκ παντὸς τρόπου τὸ συνοικέσιον, τὸ μὲν τῆς πορνείας ἐπιτίμιον γνωριζέτωσαν, ἀφι - έσθωσαν δὲ ἵνα μὴ χειρόν τι γένηται. λ'. Περὶ τῶν ἀρπαζόντων, κανόνα μὲν παλαιὸν οὐκ ἔχομεν, ἰδίαν δὲ γνώμην ἐποιησάμεθα, τρία ἔτη καὶ αὐτοὺς καὶ τοὺς συναρπάζοντας αὐτοῖς, ἔξω τῶν εὐχῶν γίνεσθαι· τὸ δὲ μὴ βιαίως γενόμενον, ἀνεύθηνόν ἐστιν ὅταν μή φθορά τι, μηδὲ κλοπή ἡγουμένη τοῦ πράγματος· αὐτεξουσία δὲ ἡ χήρα καὶ ἐπ᾿ αὐτῇ τὸ ἀκολουθῆσαι· ὥστε τῶν σχημάτων ἡμῖν οὐ φροντιστέον. λδ'. Τὰς μοιχευθείσας καὶ ἐξαγορευούσας, κ. τ. λ. Αζ'. Μετὰ τὸ ἀφαιρεθῆναι τὴν ἀλλοτρίαν ὁ γαμήσας, ἐπὶ μὲν τῇ πρώτῃ μοιχεία, ἐγκληθήσεται· ἐπὶ δὲ τῇ δευτέρα, ἀνεύθυνος ἔσται. λθ'. Ἡ τῷ μοιχῷ συζώσα, μοιχαλίς ἐστι πάντα τὸν χρόνου. μθ'. Α' πρὸς ἀνάγκην γενόμεναι φθοραί, ἀνεύθυνοι ἔστωσαν· ὥστε καὶ ἡ δούλη εἰ ἐβιάσθη παρὰ τοῦ οἰκείου δεσπότου, ἀνεύθυνος ἐστιν. νη'. Ὁ μοιχεύσας, ἐν δέκα καὶ πέντε ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται τῶν ἁγιασμάτων, ἐν τέσσαρι μὲν προσκλαίων ἔτεσιν, ἐν πέντε δὲ ἀκροώμενος, ἐν τέσσαρσιν ὑποπίπτων, ἐν δυσὶ συνεστώς, ἄνευ κοινωνίας. νθ'. Ο πόρνος ἐν ἑπτὰ ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται τῶν ἁγιασμάτων, δύο προσκλαίων, καὶ δύο ἀκροώμενος, καὶ δύο ὑποπίπτων, καὶ ἑνὶ συνεστώς μόνον τῷ ὀγδόῳ δεχθήσεται εἰς κοινωνίαν. 22. Qui ex raptu mulieres habent, siquidem aliis jam desponsas abripuerint, ante admittendi non sunt, quam ab eis ablata sint et eorum quibus ab initio desponsa erant, potestati redditæ, utrum eas velint accipere an desistere. Si quis autem vacantem acceperit, auferre quidem opor tet, suisque restituere, et ipsorum voluntati permillere, sive sint parentes, sive fratres, sive quivis alii puella moderatores: ac si ei quidem tradere velint, oportet matrimonium constituere: sin autem renuerint, nequaquam vim inferre. Eum autem qui ex stupro, sive latenti sive violento, uxorem habet, necesse est fornicationis penam agnoscere. Est autem in quatuor annis præūnita fornicantibus pena. Oportet eos anno primo a precibus expelli, et fere ad fores ecclesim: secundo ad auditionem admitti, tertio ad penitentiam: 494 quarto ad standum una cum populo,abstinentes ab oblatione: deinde eis permitti boni communionem. 25. Qui a se stupratam pro uxore detinet, stupri quidem ponam subibit, sed ei licebit eam uxorem habere. 26. Fornicatio matrimonium non est, sed ne matrimonii quidem initium. Quare si fieri potest, ut qui per fornicationem conjuncti sunt, separentur, id quidem optimum est. Sin autem eis omnino placeat conjugium, fornicationis quidem pœnam agnoscant; sed minime separentur, ne quid deterius accidat. 30. De iis qui rapiunt, canonem quidem antiquum non habemus, sed propriam sententiam proferimus, ut et ipsi et qui una cum ipsis rapiunt, tribus annis sint extra preces. Quod autem violenter non sit, panæ nulli obnoxium est, si nec stuprum nec fartum rem præcesserit.Est autem vidua sui juris, et sequendi potestas penes ipsam est. Quare simulationum ac prætextuum cura nulla nobis habenda est. 34. Mulieres adulterio pollulas, etc.,ut pag.806. 37. Qui aliena sibi ablata uxorem duxit, in prima quidem adulterii crimen sustinebit, in secunda vero reus non agetur. 39. Quæ vivit cum adultero, adultera est omni tempore. 49. Stupra quæ per vim inferuntur, non siut accusationi obnoxia. Quare etiam serva, si vis ei a proprio hero illata sit, libera est a culpa. 58. Qui mechatus est, per quindecim annos sacramentorum non erit particeps: quatuor annis flens, quinque audiens, quatuor substratus, per duos consistens sine communione. 425 59. Fornicator septem annis sacramento rum non erit particeps, duobus flens, et duobus audiens, et duobus substratus,et uno consistens: tantum octavo ad communionem admittetur.

62. Qui turpitudinem in maribus patravit, tem- ξβ'. Ὁ τὴν ἀσχημοσύνην ἐν τοῖς ἄῤῥεσιν ἐπιδει pus illius qui adulterii scelus admisit, ei dispen- χνύμενος, τὸν χρόνον τοῦ ἐν τῇ μοιχείᾳ παρανομούντος sabitur. οἰκονομηθήσεται. 77. Qui relinquit, etc., ut pag. 907. Gregorii Nyssent cap. 3. Eorum autem quæ ad cupiditatem et voluptatem fiunt peccatorum, etc., ut pag. 807. Textus. De stupro, adulterio,atque prædicatione tractat lex in lib.ix cod. tit.9,et lib. XLVIII, titulo 5, talia delinquentibus panam inducens capitalem. Ubi [etiam] dicitur, quod adulterii accusatio non solum ob stupratam legitimam conjugem, verum etiam de instabili atque illegitimo matrimonio et sponsalibus, et de concubinatu instituatur. Textus.Proinde fornicatio non laudatur quidem a civili lege, neque tamen prohibetur. Etenim dicitur lib. xit, tit. 5, dig. 4: Quod meretrici datur, non redditur. Cum enim meretrix sit, non turpe est ipsam accipere, tametsi meretricem esse turpe sit. Et lib.xxxrx, tit. 5, digest. 6,quod etiam ob inhonestam causam recte donetur, veluti [si] meretrici [quippiam delur]: atque [id] ratum sit. Et lib. xLvur, hit. 2, digest. 39. Qui alienam ancillam meretricem rapuit, aut celavit, neque tanquam plagiarius, neque tanquam fur tenetur. Non enim furti, sed libidinis causa id fecit. Nam si quis fores meretricis efregerit, et alii ingressi, non [autem] ab ipso inducti, res ejus furati fuerint: [is] non tenetur tanquam fur. Textus. Dicit vero etiam lib. xxxvılı tituli 8, quod 426 vulgo quæsiti non modo matri, sed ς etiam cognatis materni generis succedant,et [ipsis] ab his succedatur.Illustris autem mulier] quæ liberos legitimus et spurios habet: non potesi spuriis,neque inter vivos, neque cum moritur, quidquam suppeditare: quomodo lib. vi, G. tit. 57, const. 5. [tradit.] Plune vulgo conceptus neque pa. trem habere dicitur: quemadmodum lib. 1, tit.5, dig. 23. Porro concubinatus legitimus est, et eas sine crimine concubinas habere possumus,in quas illicita non committuntur: veluti [Git] in concubina patris,vel avi aut in flia sororis: ut lib.xxv, tit. 7, et lib. xxiii, tit 2, digest. 55, et lib. XLVIII, tit. 3, digest. 11 docent.] In concubinatu autem esse possunt libertinæ, et ingenuæ obscuro loco nalæ. Qui vero ingenuam [eamdem] honestamque in η concubinatu habet, contestationem super hoc facere debet:alioquin uxorem ipsam habet; vel si hoc recusat,stuprum cum ea committit, nam concubinatus nomen a legibus agnoscitur; unde lib. vi, cod. tit. 67,const. 5, dicitur, quod [mulier] libera,quæ legitime cum homine libero in concubinatu est, liberos] ex illa consuetudine natos, cum legitimis liberis hæredes habitura sit. Bre· viler, permulta [de] concubinarum liberis, sive illegitimis et naturalibus lex in cod. et Novellis complectitur, docens, quinam [illi] sint, et quomodo patri legitimi feri, et quando ac quantum ex paternis bonis percipere possint. οζ'. Ο μέντοι καταλιμπάνων, κ. τ. λ. Γρηγορίου Νύσσης κεφ. γ'. Τῶν δὲ δι' ἐπιθυμίαν τε καὶ ἡδονὴν γινομένων ἁμαρτημάτων τοιαύτη ἐστὶν ἡ διαίρεσις, κ. τ. λ. Κείμενον. Περὶ φθορᾶς καὶ μοιχείας καὶ ἀῤῥενοκοι τίας διαλαμβάνει ὁ νόμος, βιβλ. θ' τοῦ κώδ., τίτ.θ', καὶ βιβλ. μη', τίτ, ε΄, κεφαλικὴν τοῖς ταῦτα πλημμελού σιν ἐπάγων τιμωρίαν· ἔνθα εἴρηται ὅτι τὸ μοιχικὸν, οὐ μόνον ἐπὶ φθορά νομίμου γαμετῆς κινεῖται, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ἀσυστάτου καὶ ἀθεμίτου γάμου και μνηστείας καὶ παλλακισμού. Κείμενον. Η μέντοι πορνεία οὐκ ἐπαινεῖται μὲν παρὰ τῷ πολιτικῷ νόμῳ, οὐκ ἀπηγόρευται δέ· ἀμέλει εἴρηται βιβλ. ιβ', τίτ. ε', διάτ. δ', ὅτι τὸ διδόμενον πόρνῃ, οὐκ ἀποδίδοται· ἐπειδὴ γάρ ἐστι πόρνη, οὐκ ἔστιν αἰσχρὸν τὸ λαβεῖν αὐτὴν, εἰ καὶ αἰσχρόν ἐστι τὸ εἶναι αὐτὴν πόρνην· καὶ βιβλ. λθ', τίτ. ε', διάτ. 5', ὅτι καὶ διὰ ἀσεμνον αἰτίαν γίνεται καλῶς δωρεά, οἷον εἰς πόρνην, καὶ ἔῤῥωται· καὶ βιβλ. μζ', τίτ. β' διάτ. λθ', ὅτι ὁ ἁρπάζων ἢ ἀποκρύπτων ἀλλοτρίαν δούλην πόρνην οὖσαν, οὔτε ὡς ἀνδραποδι στὴς, οὔτε ὡς κλέπτης ἐνέχεται· οὐ γὰρ κλοπής, ἀλλ' ἡδονῆς χάριν ἐποίησε τοῦτο· εἰ γὰρ καὶ θυρίς δας τις κλάσει, καὶ εἰσελθόντες ἕτεροι μὴ παρ' αὐτοῦ εἰσαχθέντες κλέψουσι τὰ πράγματα αὐτῆς, οὐκ ἐνέχεται ὡς κλέπτης. Κείμενον. Λέγει δὲ καὶ βιβλ. λη', τίτ. η', ὅτι οἱ πορνογεννεῖς οὐ μόνον τῆς μητρὸς, ἀλλὰ καὶ τῶν κατὰ μητέρα συγγενῶν κληρονομούσι, καὶ ὑπ' αὐτῶν κλη ρονομοῦνται· ἡ δὲ ἱλλουστρία νομίμους ἔχουσα πάτδας πορνογενείς, οὐδὲν δύναται παρασχεῖν τοῖς πορνο γεννέσιν, οὔτε ζῶσα, οὔτε τελευτώσα, ὡς βιβλ. 5 τοῦ κώδ., τίτ. νζ', διάτ, ε'· ὁ δὲ ἀπὸ πορνείας, οὔτε λέγεται ἔχειν πατέρα, ὡς βιβλ. α', τίτο κγ'· ὁ μένο τοι παλλακισμὸς νόμιμός ἐστι, κἀκείνας ἔχειν δυνάμεθα παλλακὰς ἄνευ ἐγκλήματος, πρὸς ἂς οὐ πλημ μελεῖται ἀθέμιτον, οἷον τὴν παλλακὴν τοῦ ἰδίου πατρὸς ἢ πάππου, ἢ τὴν θυγατέρα τῆς ἰδίας ἀδελ φῆς, ὡς βιβλ. κε', τίτ. ζ', καὶ βιβλ. κγ', τίτ. β', διατ. νε', καὶ βιβλ. μη', τίτ. α', διάτ. ια - παλλακεύονται δὲ αἱ ἀπελεύθεροι καὶ εὐγενεῖς ἄσημοι· ὁ γὰρ εὐγενῆ καὶ σεμνὴν παλλακευόμενος, χρήζει περὶ τούτου ποιεῖν ἐκμαρτύριον, ἐπεὶ γαμετὴν αὐτ τὴν ἔχει· καὶ ἢ τοῦτο παραιτούμενος, ἀθέμιτον πρὸς αὐτὴν πλημμελεῖ, οὐ μὲν καὶ μοιχείαν, ἐπειδὴ τὸ τῆς παλλακῆς ὄνομα τοῖς νόμοις ἔγνωσται· ὅθεν εἴρηται βιβλ. 5' τοῦ κώδ., τίτ. νζ', διάτ. ε', ὅτι ἡ ἐλευθέρᾳ νομίμως ἐλευθέρῳ παλλακευθεῖσα, τοὺς ἐκ τῆς τοιαύτης συναφείας τεχθέντας, ἕξει κληρονόμους μετὰ τῶν νομίμων παίδων· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν πολλὰ περὶ τῶν ἀπὸ παλλακῶν τικτομένων, ἤγουν νόθων καὶ φυσικῶν, ὁ νόμος ἐν τῷ κώδ, καὶ ταῖς Νεαριῖς δ διαλαμβάνει, διδάσκων τίνες εἰσὶ, καὶ πῶς δύνανται γενέσθαι τῷ πατρὶ γνήσιοι, καὶ πότε καὶ πόσον δύνανται λαβεῖν τῶν τοῦ πατρὸς πραγμάτων,

TIT. XIII, CAP. VI-VIII. Κείμενον. Καὶ δούλας δὲ ἰδίας δυνάμεθα παλλα-Δ Textus.Proinde et ancillas nostras in concubiκεύεσθαι· εἴρηται γὰρ βιβλ. 5' τίτ. 5', διάτ. δ', ὅτι ἡ natu habere possumus. Dicitur namque lib. vi, τῷ δεσπότῃ μέχρι τελευτῆς αὐτοῦ παλλακευθεῖσα, μὴ tit. 4,const. 4,quæ [ancilla] domini sui legitimam ἔχοντα γαμετὴν νόμιμον, ἁρπάζεται μετὰ τῶν παί uxorem non habentis, usque ad mortem ejus conδων αὐτῆς εἰς εὐγένειαν, καὶ λαμβάνει τὸ πεκούλιον cubina fuerit, [eam] cum liberis suis in ingenui ὅπερ εἶχεν ἐν τῷ τελευτῶν τὸν δεσπότην πρὸς τὸ talem rapi, et supra legitimam portionem pecuνόμιμον μέτρον· καὶ οὐκ ἔχουσι κατ' αὐτῆς πα- lium, quod 497 cum dominus moreretur habebat, τρωνικὸν δίκαιον οἱ παῖδες, ἥ οἱ κληρονόμοι, ἤ οἱ capere: neque liberos, aut hæredes, aut cognatos συγγενεῖς τοῦ τελευτήσαντος· καὶ βιβλ. ζ' τοῦ αὐ- defuncti in illam jus patronatus habere. Et lib.vir τοῦ κώδ., τίτ. ιε', διάτ. γ' φησίν, ὅτι ὁ δούλην παλ- ejusdem cod. tit. 15, const. 3, ait: Qui ancillan λακὴν μέχρι τελευτῆς ἐσχηκώς, δύναται περιών, ad mortem usque in concubinatu habet: potest ὅπερ ἐθέλει ποιεῖν ἐπ᾿ αὐτῇ, καὶ τοῖς ὡς εἰκὸς ἐξ dum vivit, de illa, et qui forte ex ipsa nati erunt, αὐτῆς τεχθεῖσι, καὶ ἐν τελευταία βουλήσει κατα- quod visum fuerit,statuere, et in ultima voluntate λεμπάνειν ἄλλῳ, ἡ ῥητῶς τῷ κληρονόμῳ· εἰ δὲ nominatim alii heredi relinquere. Sed si moriens τελευτήσει μηδὲν εἰπὼν, ἀναρπάζονται εἰς ἐλευθε- nibil dixerit, in libertatem [illa), et qui forte ex ea ρίαν καὶ οἱ ὡς εἰκὸς τεχθέντες· ταῦτα ἐν ᾧ μὴ nati fuerint, eripiuntur: dummodo [lamen] defunἔσχεν ὁ τελευτήσας νόμιμον γαμετήν· ὁ γὰρ νόμι- ctus legitimam uxorem non habuerit. Etenim qui μον ἔχων γαμετήν, οὔτε ἐλευθέραν, οὔτε δούλην οὔτε ἐλευθέραν, οὔτε δούλην uxorem habet, neque liberam, neque servam in δύναται παλλακεύεσθαι· τὸ δὲ μοιχικὸν κινεῖται concubinatu habere potest. Plane adulterii accusaκαὶ περὶ φθορᾶς παλλακῆς, ὡς βιβλ. μη', τίτ. ε', tio ob stupratam concubinam etiam instituitur: διάτ. ιβ', ιγ'· παλλακὴ δὲ ἐστιν ἡ νομίμως τινὶ συ- quomodo lib.xLvu, tit. 5, digest. 12 [et] 13 [doζῶσα χωρίς γάμου· ἡ δὲ ἧττον τιμιωτέρα, παρα- cent.] Cælerum concubina est, quæ legitime cum κοιτις λέγεται, ὡς βιβλ. ν', τίτ. ιβ', διάτ. ρμδ'. aliquo sine nuptiis vivit: et puæ minus honesta est, pellex vocatur: ut lib. D, tit. 10, digest. 144 [traditur]. ΚΕΦΑΛ. 5. ᾿Εὰν γυνὴ λαϊκοῦ μοιχευθῇ. Συνόδου Αγκύρας κανὼν κ'. κ'. Εάν τινος γυνὴ μοιχευθῇ ἡ μοιχεύσῃ τις, κ.τ.λ. Συνόδου Νεοκαισαρείας και ὼν η'. η'. Γυνή τινος μοιχευθεῖσα λαϊκοῦ ὄντος, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λβ', κεφ. τοῦ α' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ φθορᾶς, καὶ γάμου χήρας, καὶ τίς λέγεται χήρα. Βασιλείου κανών ιη', κδ'. ιη'. Περὶ τῶν ἐκπεσουσῶν παρθένων, κ. το 2. κδ'. Χήραν τὴν καταλεγεῖσαν, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμω γυναῖκας ἁρπαζόντων, ἡ βιαζομένων, ή φθειρόντων παρθένους, καὶ περὶ συνιστόρων αὐτῶν. ᾿Αποστόλων κανών ξζ'. ξζ'. Εἴ τις παρθένον ἀμνήστευτον βιασάμενος ἔχει, κ. τ. λ. Συνόδου 'Αγκύρας κανών ια', κε'. ια΄. Τὰς μνηστευθείσας κόρας, κ. τ. λ. κι'. Μνηστευσάμενός τις κόρην, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κζ'. κζ'. Τοὺς ἀρπάζοντας γυναίκας, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν ἐβ'. 4β'. Τοὺς ἁρπάζοντας γυναῖκας, κ. τ. λ. ς CAP. VI. Quid si laici uxor fiut adultera. Concilii Ancyrani canon 20. 20. Si alicujus uxor adulterata fuerit, etc., uε pag. 911. Concilii Neocesariensis canon 8. 8. Si alicujus uxor, etc., ut pag. 555. Lege quæ adnotata sunt in cap. 32, tit. 1, præsentis operis. CAP. VII. — De stupro, et de viduæ nuptiis et quænam dicatur vidua. Basilii canones 18, 24. 18. De lapsis virginibus, etc., ut pag. 838. 24. Viduam quæ in viduarum numerum, etc., ut pag. 898. 498 CAP. VIII. — De iis qui matrimonii causa rapuerint mulieres, vel violentum stuprum virginibus inferunt et de consciis ipsorum. Apostolorum canon 67. 67 [66]. Si quis virginem non desponsatam vi allata habet, etc., ut pag. 786. Concilii Ancyrani canones 18, 25. 18. Desponsatas aliis puellas, etc.,ut pag.786. 25. Quidam cui erat puella desponsata, etc., ut pag. 786. Concilii Chalcedonensis canon 27. 27. Eos qui nomine conjugii mulieres rapiunt, etc., ut pag. 750. Concilii acumenici τι canon 92. 92. Eos qui nomine matrimonii mulieres rapiunt, etc., ut pag. 786. Basilii canones 22, 30. 53. 22. Qui ex raptų mulieres habent, etc., ut Βασιλείου κανὼν κβ', λ', γ'. κβ'. Τοὺς ἐξ ἁρπαγῆς ἔχοντας γυναίκας, κ. τ. λ. pag. 914,

30. De iis qui rapiunt canonem quidem antiquum non habemus, etc., ut pag. 914. 53. Vidua ancilla fortasse, etc., ut pag. 899. Lege quæ annotata sunt in cap. 32 tit. 1 præsentis operis. 499 CAP. ΙΧ. - De iis qui præter parentum aut dominorum sententiam nubunt. Basilii canones 38, 40, 42. 38. Puellæ, quæ præter patris sententiam secuta sunt, fornicantur: reconciliatis autem parentibus videtur res remedium accipere; non tamen statim in communionem restituuntur, sed triennio punientur. λ'. Περὶ τῶν ἀρπαζόντων, κανόνα μὲν παλαιὸν οὐκ ἔχομεν, κ. τ. λ. νγ'. Ἡ χήρα δούλη, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τούτου τοῦ συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τῶν παρὰ γνώμην τῶν οἰκείων γονέων ἢ δεσποτῶν γαμούντων. Βασιλείου κανὼν λη', μ', μβ'. λη'. Αἱ κόραι αἱ παρὰ γνώμην Πατρὸς ἄκολουθή σασαι, πορνεύουσι· διαλλαγέντων δὲ τῶν γονέων, δοκεῖ θεραπείαν λαμβάνειν τὸ γεγονός· οὐκ εὐθὺς δὲ εἰς τὴν κοινωνίαν ἀποκαθίστανται, ἀλλ᾽ ἐπιτιμης θήσονται τρία ἔτη. 40. Quæ præter lieri sententiam se viro tradit, μ'. Ἡ παρὰ γνώμην τοῦ δεσπότου ἀνδρὶ ἑαυτὴν fornicata est; quæ vero postea matrimonio libero ἐκδιδοῦσα, ἐπόρνευσεν· ἡ δὲ μετὰ ταῦτα πεπαῤῥηusa est,nupsit: quare illud quidem fornicatio est: σιασμένῳ γάμῳ χρησαμένη, ἐγήματο· οὔτε ἐκεῖνο hoc vero matrimonium. Nam pacta eorum, qui μὲν πορνεία, τοῦτο δὲ γάμος· αἱ γὰρ συνθῆκαι τῶν sunt in alterius potestate, nihil habent firmi. ὑπεξουσίων, οὐδὲν ἔχουσι βέβαιον. 42. Matrimonia sine iis qui potestatem habent, fornicationes sunt. Neque ergo vivente patre, neque hero, qui conveniunt extra reprehensionem sunt, quemadmodum si annuant cohabitationi, quos penes hujus rei est arbitrium, tunc firmilatem conjugii accipit cohabitatio. μβ'. Οἱ ἄνευ τῶν κρατούντων γάμοι, πορνεται εἰσιν· οὔτε οὖν πατρὸς ζῶντος, οὔτε δεσπότου, οἱ συνιόντες ἀνεύθυνοί εἰσιν· ὥστε ἐὰν ἐπινεύσω σιν οἱ κύριοι τὴν συνοίκησιν, τότε λαμβάνει δ γάμος τὸ βέβαιο. Textus.Quæ quive in alterius potestate sunt,non Ἡ ὑπεξουσία ἢ ὁ ὑπεξαύσιος, οὐ δύνανται νομίμως possunt legitime matrimonium contrahere, non γαμεῖν, μὴ συναινοῦντος τοῦ ἔχοντος αὐτοὺς ὑπο consentiente eo qui illos in potestate habet: ut εξουσίους, ὡς βιβλ. σ' τοῦ κώδ., τίτ. δ', καὶ βιβλ. κγ', lib. v cod. tit. 4, et lib. xxi, tit. 2 [traditur]: τίτ. β'· εἰ μὴ γεγονυίαν τὴν θυγατέρα κε᾿ ἐνιαυτῶν extra quam si quis] filiam viginti quinque annos ύπερέθετο ζεύξαι· τότε γὰρ ἑαυτὴν ἐλευθέρῳ ζεῦ natam in matrimonium elocare diferal. Tunc Dξαι δύναται, ὡς ἡ περὶ τῶν ἐπὶ κλήρῳ ἀχαρι enim [illa] liberæ conditionis homini seipsum (matrimonio] jungere potest: quemadmodum quæ de cet]. CAP. X. - De feminis quæ partus suos interimunt ex fornicatione conceptos. Concilii Ancyrani canon 21. 24. De mulieribus, quæ sunt fornicatæ,et fetus in utero perimunt, et fetuum necatoriis medicamentis faciendis dant operam, prior quidem 430 definitio usque ad vitæ exitum prohibebat, et ei quidam assentiuntur. Sed humanitate tamen utentes, decrevimus, ut decennium per gradus præfnitos impleant. Concilii acumenici vi canon 91. 91. Eas quæ dant abortionem facientia medicamenta,et quæ fetus necantia venena accipiunt, homicidæ poenis subjicimus. Basilii canones 2, 8, 52. 2.Quæ de industria fetum corrupit,cædis peuas luit. De forinato autem aut informi subtilius non inquirimus. Hic enim non id modo quod nasciturum erat, vindicatur,sed etiam illa ipsa, quæ sibi insidias paravit, quoniam ut plurimum intereunt in ejusmodi inceptis mulieres Huc autem accedit et fetus interitus, cædes allera, saltem si consilii eorum qui hæc audent, ratio habeatur. Oportet autem non ad obitum usque pœnitentiam earum extendere, sed decem quidem annorum mensuram στιῶν ρβ'. ingratitudine hæredum [speciat] Novella 112 [doΚΕΦΑΛ. Ι. τὰ τικτόμενα. Περὶ πορνευουσῶν καὶ ἀναιρουσῶν Συνόδου Αγκύρας κανών και κα'. Περὶ τῶν γυναικῶν τῶν ἐκπορνεύουσῶν καὶ ἀναι ρουσῶν τὰ γεννώμενα, καὶ σπουδαζουσών φθόρια ποιεῖν, ὁ μὲν πρότερος ὅρος μέχρις ἐξόδου ἐκώλυε, δ καὶ τούτῳ συντίθενται· φιλανθρωπότερον δέ τι εὐ ροντες, ὡρίσαμεν δεκαετῆ χρόνον κατὰ τοὺς βαθμούς τοὺς ὡρισμένους πληρώσαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν λα'. {α'. Τὰς τὰ ἀμβλωθρίδια διδούσας φάρμακα, καὶ τὰς δεχομένας τὰ ἐμβρυοκτόνα δηλητήρια, τῷ τοῦ φονέως ἐπιτιμίῳ καθυποβάλλομεν, Βασιλείου κανὼν β', η', νβ'. β'. Ἡ φθείρασα κατ' ἐπιτήδευσιν, φόνου δίκην υπέχει· ἀκριβολογία γὰρ ἐκμεμορφωμένου καὶ ἀνα εξεικονίστου παρ' ἡμῖν οὐκ ἔστιν· ἐνταῦθα γαρ ἐκδικεῖται οὐ μόνον τὸ γεννησόμενον, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ ἑαυτῇ ἐπιβουλεύσασα· διότι ὡς ἐπὶ πολὺ ἐναποθνήσ σκουσι ταῖς τοιαύταις ἐπιχειρήσεσιν αἱ γυναῖκες πρόσεστι δὲ τούτῳ καὶ ἡ φθορὰ τοῦ ἐμβρύου, ἕτε ρος φόνος κατά γε τὴν ἐπίνοιαν τῶν ταῦτα τολμών. των· δεῖ μέντοι μὴ μέχρι τῆς ἐξόδου παρατείνειν αὐτῶν τὴν ἐξομολόγησιν, ἀλλὰ δέχεσθαι μὲν τῶν

SYNTAGMA CANONUM. - ΤΙΤ. XIII, GAP. ΙΧ, Χ. δέκα ἐτῶν τὸ μέτρον· ὁρίζειν δὲ μὴ χρόνῳ, ἀλλὰ ἡ accipiant, deiniatur autem curatio non tempore, τρόπῳ τῆς μετανοίας τὴν θεραπείαν. sed pœnitentiæ modo. η'. Ὁ ἀξίνῃ παρὰ τὸν θυμὸν κατὰ τῆς ἑαυτοῦ γαμετῆς χρησάμενος, φονεύς ἐστιν· καλῶς δέ με ὑπο μένησας καὶ ἀξίως τῆς ἑαυτοῦ συνέσεως, εἰπεῖν περὶ τούτων πλατύτερον· διότι πολλαὶ ἐν τοῖς ἑκουσίοις καὶ τοῖς ἀκουσίοις διαφοραί· ἀκούσιον μὲν γάρ ἐστι παντελῶς καὶ πόῤῥω τοῦ κατάρξαντος, τὸ ἀκοντίσαι λίθον ἐπὶ κύνα ἢ δένδρον, καὶ ἀνθρώπου τυχεῖν· ἡ μὲν γὰρ ὁρμὴ ἦν τὸ θηρίον ἀμύνασθαι, ἢ τὸν καρπὸν κατασεῖσαι ὑπέβη δὲ αὐτομάτως τῇ πληγῇ κατὰ πάροδον ὁ παραπεσών ὥστε τὸ τοιοῦτον ἀκούσιον· ἀκούσιον μέντοι, καὶ εἴ τις βουλόμενος ἐπιστρέψαι τινὰ, ἱμάντι ἡ ῥάβδῳ μὴ σκληρῶς τύπτοι, 8. Qui ob iracundiam securi adversus uxorem suam usus est, est homicida. Recte autem me admonuisti,et uti tuam sapientiam decuit, ut fusius de his dicerem,propterea quod multa in voluntariis et involuntariis discrimina.Est enim involuntarium omnino,et longe a consilio ejus qui incepit, remotum, dum lapis jacitur in canem aut arborem, hominem attingere. Propositum enim fuit bestiam propulsare aut fructum excutere: sed ictum fortuito subiit qui transiens occurrit, quare hoc involuntarium est. Et illud quoque involuntarium est, si quis volens aliquem castigare, loro vel virga non dura eam percutiat, moriatur autem qui percussus est. 451 Propositum enim hic consideratur, quia peccantem corrigere voluit, non interi. mere. Recensetur et illud inter involuntaria,cum quis in pugna aliquem ligno vel manu repellens, non parce in præcipuas partes ictum torquet, ut eum lædat, non ut omnino interficiat. Sed hoc quidem accedit ad voluntarium.Qui enim ejusmodi instrumento ad se defendendum usus est, vel qui non parce ictum indixit, liquet eum ideo homini non pepercisse, quod ira victus fuerit. Sic et qui gravi ligno, et qui lapide majore quam pro viribus humanis usus est, in involuntariis numeratur, ut qui aliud voluerit, aliud fecerit. Nam præ ira ictum talem intulit, ut etiam percussum interficeret; quanquam forte in animo habebat eum conterere, non autem omnino interimere. Qui autem “ense vel quavis re simili usus est, nullam habet excusationem: et maxime, qui securim jaculatus est. Manifestum est enim illum manu non percussisse, ita ut ictum ad arbitrium moderari posset: sed jaculatus est, ita ut et gravitate ferri et acie et motu e longinquo, ictus necessario lethalis fieret. Rursus autem omnino est voluntarium,ac nul lam habens dubitationem,quod at a latronibus, et in bellicis incursionibus. Hi enim propter pecunias interimunt, caventes ne convincantur: et qui in bellis ad cadem feruntur, his nec terrere, nec castigare,sed adversarios interfcere aperte propositum est. Atque etiamsi quis propter aliquam aliam causam curiosum pharmacum miscuerit, et interfecerit, id pro voluntario ducimus; ut sape faciunt mulieres, quæ quibusdam incantationibus et amuletis ad sui amorem aliquos attrahere conantur, dantque 489 eis pharmaca mentibus tenebras ofundentia. Hæ ergo, si interfecerint, etiamsi aliud volentes, aliud fecerint, tamen propter curiosum et prohibitum opus inter voluntarios homicidas reputantur. Itaque et quæ præbent pharmaca abortum cientia, sunt et ipse homici dæ, sicut et quæ venena felum necantia accipiunt. Hæc quidem huc usque. τυπτόμενος· ἡ γὰρ πρόθεσις ἐν ταῦθα σκοπεῖται, ὅτι βελτιώσαι ἠβούλετο τὸν ἁμαρτάνοντα, οὐκ ἀνελεῖν· ἐν τοῖς ἀκουσίοις ἐστὶ κἀκεῖνο, τὸ ἀμυνόμενόν τινα ἐν μάχῃ, ξύλῳ, ἢ χειρὶ, ἀφειδῶς ἐπὶ τὰ καίρια τὴν πληγὴν ἐνεγκεῖν ὥστε κακῶσαι αὐτὸν, οὐχ ὥστε παντελῶς ἀνελεῖν· ἀλλὰ τοῦτο ἤδη προσεγγίζει τῷ ἑκουσίῳ· ὁ γὰρ τοσούτῳ χρησάμενος ὀργάνῳ πρὸς ἄμυναν, ἢ ὁ μὴ πεφεισμένως τὴν πληγὴν ἐπαγαγών, δῆλός ἐστι διὰ τὸ κεκρατῆσθαι ὑπὸ τοῦ πάθους ἀφειδῶς τοῦ ἀνθρώπου· ὁμοίως καὶ ὁ ξύλῳ βαρεῖ καὶ ὁ λίθῳ μείζονι τῆς δυνάμεως τῆς ἀνθρωπίνης χρησάμενος, τοῖς ἀκουσίοις ἐναριθμεῖται, ἄλλο μέν τι προελόμενος, ἄλλο δέ τι ποιήσας· ὑπὸ γὰρ τοῦ θυμοῦ τοιαύτην ἤνεγκε τὴν πληγήν· ὥστε ἀνελθεῖν τὸν πληγέντα, καίτοι ἡ σπονδὴ ἦν αὐτῷ συντρίψαι τυχόν, οὐχὶ δὲ καὶ παντελῶς θανατῶσαι· ὁ μέντοι ξίφει χρησάμενος, o ἢ φτινιοῦν τοιούτῳ, οὐδεμίαν ἔχει παραίτησιν· καὶ μάλιστα ὁ τὴν ἀξίνην ἀκοντίσας· καὶ γὰρ οὐδὲ ἀπὸ yàp χειρὸς φαίνεται πλήξας, ὥστε τὸ μέτρον τῆς πληγῆς ἐπ᾿ αὐτῷ εἶναι, ἀλλ' ἠκοντισεν· ὥστε καὶ τῷ βάρει τοῦ σιδήρου, καὶ τῇ ἀκμῇ, καὶ τῇ διὰ πλείστου φορᾷ, ὀλεθρίαν ἀναγκαίως τὴν πληγὴν γενέσθαι· ἐκούσιον δὲ πάλιν παντελῶς, καὶ οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν ἔχον, οἷόν ἐστι τὸ τῶν λῃστῶν καὶ τὸ τῶν πολεμικῶν ἐφόδων· οὗτοι μὲν γὰρ διὰ χρήματα ἀναιροῦσι, τὸν ἔλεγχον ἀποφεύγοντες· οἵ τε ἐν τοῖς πολέμοις ἐπὶ φόνους ἔρχονται, οὔτε φοβῆσαι, οὔτε σωφρονῆσαι, ἀλλ᾽ ἀνελεῖν τοὺς ἐναντιουμένους ἐκ τοῦ φανεροῦ προαιρούμενοι· καὶ μέντοι κἂν δι᾽ ἄλλην τινὰ αἰτίαν περίεργον, φάρμακόν τις εγκεράσῃ, ἀνέλῃ δὲ, ἐκούσιον τιθέμεθα τὸ τοιοῦτον, οἷον ποιοῦσιν αἱ γυναῖκες πολλάκις ἐπαοιδαίς, τισι καὶ καταδέσμοις, πρὸς τὸ " ἑαυτῶν φίλτρον ἐπάγεσθαι πειρώμεναι, καὶ προδιδοῦσαι αὐτοῖς φάρμακα, σκότωσιν ἐμποιοῦντα ταῖς διανοίαις· αἱ τοιαῦται ἀνελοῦσαι, εἰ καὶ ἄλλο προελόμεναι, ἄλλο ἐποίησαν, ὅμως διὰ τὸ περίεργον καὶ ἀπηγορευμένον τῆς ἐπιτηδεύσεως, ἐν τοῖς ἑκουσίως φονεύουσι καταλογίζονται· καὶ αἱ τοίνυν τὰ ἀμβλωθρίδια διδοῦσαι φάρμακα, φονεύτρια! εἰσι καὶ αὐταὶ καὶ αἱ δεχόμεναι τὰ ἐμβροκτόνα δηλητήρια. νβ΄. Ἡ τοῦ κυήματος κατὰ τὸν ὁδὸν ἀμελήσασα, εἰ μὲν δυναμένη περισώσασθαι κατεφρόνησεν, ἢ συγκαλύψειν τὴν ἁμαρτίαν ἐντεῦθεν νομίζουσα, ἢ 52. Quæ fetum in via editum neglexit, si cum servare posset,contempsit, aut peccatum inde celaturam se existimans, aut belluina.et iuba mena

cogitatione utens,tanquam in homicidio judicetur. ὅλως θηριώδει καὶ ἀπανθρώπῳ λογισμῷ χρησαμένη, Sin autem eum fovere non potuit, et propter solitudicem rerumque necessariarum inopiam fetus interiit, matri est ignoscendum. Textus. Dicitur lib. XLVII, tit. 11, dig. 4,quod quæ data opera abortierit, in temporale exsilium detur. Idem etiam lib. XLVIII, tit. 8, dig.8. In dig. vero 39, til 19, lib. xLvur, dicitur,quod quæ acceplis pecuniis partum abegerit, capite plectatur: quæ vero post divortium odio mariti id fecerit, ad tempus exsulare jubetur. Et dig.38, ejusdem tit. Qui abortionis poculum dederit, si vilis sit, in metallum damnatur: si honestus, amissa parte bonorum relegatur. Si quis vero inde enecatus fuerit, summum supplicium infligitur. [Atque] hæc [etiam, tametsi citra dolum abortionis medicamentum datum sit. CAP. XI. — De vituperantibus nuptias, carnem vinumque. Apostolorum canon 51. 54 [50]. Si quis episcopus vel presbyter, etc., ut pag. 731. 433 Concilii Gangrensis canones 1, 2, 4, 9, 10. 1. Si quis matrimoniom vituperet et eam quæ cum marito suo dormit, quæ est fidelis et religiosa, abhorreat et insimulet, tanquam quæ non possit regnum Dei ingredi, sit anathema. 2. Si quis eum qui carnem præter sanguinem, et idolothytum, et suffocatum, cum pietate et fide comedit, condemnat, tanquam eum qui quod illa vescatur, spem non habeat, sit anathema. 4. Si quis de presbytero qui uxorem duxit, contendat, non oportere, eo sacra celebrante, oblationi communicare, sit anathema. 9. Si quis virgo sit, vel continens, a matrimonio tanquam abominando recedens,et non propter ipsam virginitatis pulchritudinem et sanctitatem, sit anathema. 10. Si quis eorum qui sunt virgines propter Dominum, insultet in eos qui uxores duxerunt, anathema sit. Basilii canones 28, 85. 28. Illud quidem mihi visum est ridiculum,vovere aliquem se a suillis carnibus abstenturum. Quamobrem dignare eos docere ut ab ineptis votis et promissis abstineant, sed usum nihilominus indifferentem esse sine. Nulla enim Dei creatura, quæ cum gratiarum actione percipitur,rejicienda est 25. Quare votum est ridiculum, abstinentia non necessaria. 85. Lepidīs autem Encratitis ad præclaram eorum quaestionem,cur nos etiam non omnibus vescimur, hoc detur responsi,nos eliam excrementa nostra aversari. Ac quantum quidem ad dignitatem, olera, herba nobis sunt carnes: quantum vero ad ulilium discretionem,quemadmodum etin oleribus noxium a salubri separamus, ita et in 484 carnibus ab 25 1 Tim. 1, 4, ὡς ἐπὶ φόνῳ αρινέσθω· εἰ δὲ οὐκ ἠδυνήθη περιστεία λαι, καὶ διὰ ἐρημίαν καὶ ἀπορίαν τῶν ἀναγκαίων διεφθάρη τὸ γεννηθέν, συγγνωστὴ ἡ μήτηρ. Εἴρηται βιβλ. μα', τίτ, ιπ', διάτ. δ', ὅτι ἡ ἐπίτηδες Εκτρώσασα, προσκαίρως ἐξορίζεται· τὸ αὐτὸ καὶ βιβλ. μη', τίτ, η', διάτ. η'· ἐν δὲ τῇ λθ' διατ, τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. φησίν, ὅτι ἐπὶ χρήμασιν ἐκω τρώσασα, κεφαλικώς τιμωρεῖται· ἡ δὲ μετὰ διαζύ γιον πρὸς μέσος τοῦ ἀνδρὸς τούτο ποιήσασα, προστ καίρως ἐξορίζεται· καὶ διάτ. λη' τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅτι ὁ πόμα δεδωκώς πρὸς ἀμβλωθρίδιον, εὐτελὴς μὲν ὢν μεταλλίζεται, τίμιος δὲ ἐξορίζεται μετὰ μερικῆς δημεύσεως· ἐσχάτη δὲ τιμωρία ἐπάγεται, ἐάν τις ἀπέθανεν ἐκ τούτου· ταῦτα, κἂν χωρὶς δόλου τὸ πόμα δέδωκεν, α Περὶ τῶν βδελυττομένων τὸν γάμον καὶ κρέας καὶ οἶνον. ᾿Αποστόλων κανών να'. να'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, κ. τ. λ. Συνόδου Γάγγρας κανών α', β', δ', θ', ε'. α'. Εἴ τις τὸν γάμον μέμφοιτο, καὶ τὴν καθεύδου σαν μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, οὖσαν πιστὴν καὶ εὐ λαβή, βδελύσσοιτο ἢ μέμφοιτο, ὡς ἂν μὴ δυναμένους εἰς βασιλείαν εἰσελθεῖν, ἀνάθεμα ἔστω. β'. Εἴ τις ἐσθίοντα κρέα, χωρίς αἵματος καὶ εἰδω λοθύτου καὶ πνικτοῦ μετ᾿ εὐλαβείας καὶ πίστεως κατακρίνοι, ὡς ἂν διὰ τὸ μεταλαμβάνειν ἐλπίδα μὴ ἔχοντα, ἀνάθεμα ἔστω. δ'. Εἴ τις διακρίνοιτο φαρὰ πρεσβυτέρου γεγαμηκύτος, μὴ χρῆναι λειτουργήσαντος αὐτοῦ προσφορᾶς μεταλαμβάνειν, ἀνάθεμα ἔστω. θ'. Εἴ τις παρθενεύοι ἡ ἐγκρατεύοιτο, ὡς ἂν βδελυκτῶν τῶν γάμων ἀναχωρήσας, καὶ μὴ δι' αὐτὸ τὸ καλὸν καὶ ἅγιον τῆς παρθενίας, ἀνάθεμα ἔστω. ι. Εἴ τις τῶν παρθενευόντων διὰ τὸν Κύριον, κατ επαίροιτο τῶν γεγαμηκότων, ἀνάθεμα ἔστω. Βασιλείου κανὼν κη', πε'. κη'. Εκείνο γε μήν γελοίον κατεφάνη, τὸ εὔξασθαί τινα δείων ἀπέχεσθαι κρεῶν· ὥστε καταξίωσον δια δάσκειν αὐτοὺς τῶν ἀπαιδεύτων προσευχῶν καὶ επαγγελιῶν ἀπέχεσθαι· τὴν μέντοι χρῆσιν, ἀδιάφορον είναι συγχώρησον· οὐδὲν γὰρ κτίσμα Θεοῦ ἀπόβλητον μετ᾿ εὐχαριστίας λαμβανόμενον· ὥστε ἡ εὐχὴ καταγέλαστος, οὐχ ἡ ἀποχὴ ἀναγκαία. πε. Τοῖς δὲ κομψοῖς Ἐγκρατίταις πρὸς τὸ σεμνὸν αὐτῶν πρόβλημα, διὰ τί καὶ οὐχ ἡμεῖς πάντα ἐσω θίομεν ἐκεῖνο λεγέσθω· ὅτι καὶ τὰ περιττώματα ἡμῶν βδελυσσόμεθα· κατὰ μὲν γὰρ τὴν ἀξίαν, λάχανα χόρτου ἡμῖν ἐστι τὰ κρέα· κατὰ δὲ τὴν τῶν συμφερόντων διάκρισιν, ὡς καὶ ἐν λαχάνοις τὸ βλαβερὸν του καταλλήλου χωρίζομεν· οὕτω καὶ ἐν τοῖς κρέασι

SYNTAGMA CANONUM. TIT. XIII, CAP. XI-XIII. τοῦ χρησίμου τὸ βλαβερὸν διακρίνομεν, ἐπεὶ λάχανόν ἐστι καὶ τὸ κώνειον, ὥσπερ κρέας ἐστὶ καὶ τὸ γύπειον· ἀλλ' ὅμως οὔτε ὑοσκύαμον φάγοι ἄν τις νοῦν ἔχων· οὔτε κυνὸς ἄψαιτο, μὴ μεγάλης ανάγκης κατεπειγούσης· ὡς ὅ γε φαγών οὐκ ἠνόμησε. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Πεοὶ λαϊκῶν ἑαυτοὺς ἀκρωτηριαζόντων. ᾿Αποστόλων κανὼν κβ', κδ'. κβ'. Ὁ ἀκρωτηριάσας ἑαυτὸν, κ. τ. λ. κδ'. Λαϊκὸς ἑαυτὸν ἀκρωτηριάσας, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας κανών α'. α'. Εἴ τις ἐν νόσῳ ὑπὸ ἱατρῶν ἐχειρουργήθη, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδ' κεφ. τοῦ α' τιτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Περὶ λαϊκῶν ἐσθιόντων εἰδωλός utili noxium secernimus. Nam certe et cicuta olus est, sicut etiam caro est vulturina caro; sed tamen nec hyoscyamum sanus quisquam comedet, nec cane vescetur, nisi urgente summa necessi Late: qui tamen comedit, non peccat. CAP. XII. — De laicis semet mutilantibus. Apostolorum canones 22, 24. 22 [21]. Qui seipsum mutilaverit, etc., ut p. 502. 24 [23] Laicus qui seipsum mutilaverit, etc., ut pag. 738. Concilii Nicani canon 1. 1. Si quis in morbo a medicis excisus fuerit, etc. Lege quæ annotata sunt in cap. 14, tit. 1 præsentis operis. CAP. XIII. — De laicis ilolothyla edentibus, θυτα, ἡ κρέας ἐν αἷματι, ἢ πνικτά, ἢ θηριάλωτα, ἢ vel carnem cum sanguine, vel a fera captum vel θνησιμαία, morticinum. ᾿Αποστόλων κανών ξγ'. ξγ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκο νος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικού, φάγῃ κρέα, κ. Τ. λ. Συνόδου ᾿Αγκύρας κανὼν γ. β'. Τοὺς φεύγοντας καὶ συλληφθέντας, κ. τ. λ. Συνόδου Γάγγρας κανών β'. β'. Εἴ τις ἐσθίοντα κρέα χωρίς αἵματος, κ. τ. Συνόδου οικουμενικῆς ἕκτης κανὼν ξς'. ζζ'. θεία ἡμῖν Γραφὴ ἐνετείλατο, κ. τ. λ. Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ ἐκ τῆς περὶ ειδωλόθυτα φαγόντων κανών α'. τῶν εἰ α'. Οὐ τὰ βρώματα ἡμᾶς βαρεῖ, ἱερὲ πάππα, ἔφαγον οἱ αἰχμάλωτοι ταύτα, ἅπερ παρετίθεσαν αυτοῖς οἱ κρατοῦντες αὐτῶν· μάλιστα ἐπειδὴ εἰς λόγος παρά πάντων, τοὺς καταδραμόντας τὰ ἡμέτερα μέρη βαρβάρους, εἰδώλοις μὴ τεθυκέναι· ὁ δὲ ᾿Απόστολος φησιν· Τὰ βρώματα τῇ κοιλίᾳ, καὶ κοιλία τοῖς βρώμασιν, ἡ δὲ Θεὸς καὶ ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει· ἀλλὰ καὶ ὁ Σωτὴρ ὁ πάντα καθαρίζων τὰ βρώματα, οὐ τὸ εἰσπορευόμενον, φησί, κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ τὸ ἐκπορευόμενον. Βασιλείου κανὼν πα'. πα'. ᾿Επειδὴ δὲ πολλοὶ ἐν τῇ τῶν Βαρβάρων καταδρομῃ παρέβησαν τὴν εἰς Θεὸν πίστιν, ὅρκους ἔθνικοὺς τελέσαντες, καὶ ἀθεμίτων τινῶν γευσάμενοι, τῶν ἐν τοῖς εἰδώλοις τοῖς μαγικοῖς προσενεχθέντων αὐτοῖς, οὗτοι κατὰ τοὺς ἤδη παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν ἐξενεχθέντας κανόνας, εἰ μὲν ἀνάγκην χαλεπὴν ἐκ βασάνων ὑπομείναντες, καὶ μὴ φέροντες τοὺς πόνους, καὶ αἰκισθέντες πρὸς τὴν ἄρνησιν ἦλθον, ἐν τρισὶν ἔτεσιν ἀδέκτους εἶναι, καὶ ἐν δυσὶν ἀκροᾶσθαι, καὶ ἐν τρισὶν ὑποπεσόντας, οὕτως δε κτοὺς γενέσθαι εἰς τὴν κοινωνίαν· εἰ δὲ ἄνευ ἀνάγκης μεγάλης προδόντες τὴν εἰς Θεὸν πίστιν, καὶ ἀψάμενοι τῆς τραπέζης τῶν δαιμονίων, καὶ ὁμόσαντης όρκους Ελληνικοὺς, ἐκβάλλεσθαι μὲν ἐν τρισὶν ἔτεσι, καὶ ἐν δυσὶν ἔτεσιν ἀκροᾶσθαι, ἐν ὑποπτώσει 96 1 Cor. vi, 13. 7 Matth, xv, 11. Apostolorum canon 63. 63 [62]. Si quis episcopus vel presbyter, vel diaconus vel omnino ex sacerdotali catalogo comederit carnes, etc., ut pag. 746. Concilii Ancyrani canon 3. 3. Eos qui fugientes comprehensi sunt, etc., ut pag. 758. Concilii Gangrensis canon 2. 2. Si quis eum qui carnem, etc., ut pag. 923. 435 Concilii ecumenici vi canon 67. 67. Divina nobis Scriptura mandavit, etc., ut pag. 758. Gregorii Thaumaturgi ex epistola de iis qui idolothyta comedunt canon 1. 1. Non cibi nos gravant, sanctissime papa, si captivi ea comederint quæ qui in eos dominium obtinent eis apposuerunt, maxime quando una de omnibus fama est, Barbaros qui in nostras regiones incursiones fecerunt, idolis non sacrifcasse. Dicit autem Apostolus: Escæ ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et has destruet 36. Sed Servator quoque omnes cibos mundans: Non quod intrat inquit, coiuquinut hominem, sed quod egreditur 27. Basilii canon 81. 81. Quoniam autem mulli in Barbarorum incursione fidem in Deum violarunt, sacrainenta gentilia jurantes, et nefanda quædam gustantes, quæ ipsis in magicis idolorum templis apposita ο fuere,iis secundum canones jam a Patribus nostris editos dispensetur. Nam qui vim gravem per tormenta sustinuere, nec ferentes labores, ad negationem tracti sunt, tribus annis non recipiantur, et duobus audiant, et ubi annis tribus substrali fuerint, sic ad communionem admittantur. Qui vero sine magna vi fidem in Deum prodiderunt, mensamque attigerunt dæmoniorum,et gentilium sacramenta jurarunt, ejiciantur quidem tribus annis, duobus audiant: ubi vero annis tribus in substratione oraverint, et per alios tres cum fidelibus

ad orationem steterint, sic admittantur ad boni δὲ εὐξαμένους ἐν τρισὶν ἔτεσιν, καὶ ἐν ἄλλοις τρισί communionem. 456 CAP. XIV. - De laico qui regi maledicit. Apostolorum canon 84. 84 [83] Quisquis regem vel principem, etc.,ut pag. 739. Photii synodi canon 3. 3. Si quis laicus Dei ac imperatorum contemnens mandata, tremendasque deridens Ecclesia constitutiones legesque, audeat episcopum quemdam vel cædere vel in carcerem tradere, sine causa, vel ficta de causa, anathema sit. Lege quæ sunt annotata in cap. 36, tit. 9, præsentis operis. CAP. XV. - De orthodoris eulogias recipientibus ab hæreticis aut Judæis, vel Judæorum festis communicantibus. Et quod Sabbato non sit feriandum, sed prout fieri poterit die Dominica. Et de iis qui in hæreticorum monasteriis vel ecclesiis orant. Apostolorum canones 65, 70. 65 [63]. Si quis clericus vel laicus in Judæorum, etc., ut pag. 738. 70 [69]. Si quis episcopus vel presbyter, vel diaconus vel omnino ex sacerdotali catalogo, jejunet cum Judais, etc., ut pag. 738. Concilii Laodiceni canones 9, 29, 32, 34, 37, 9. Concedendum esse, etc., ut pag. 883. 437 29. Quod non oportet Christianos judaizare, etc., ut pag. 643. 32. Quod non oportet hæreticorum benedictiones accipere, etc., ut pag. 882. 34. Quod non oportet omnem Christianum Christi martyres relinquere, etc., ut pag. 883. 37. Quod non oportet quæ a Judæis vel hæreticis mittuntur festiva accipere, neque una cum eis festum agere. 38. Quod non oportet a Judais azyma accipere vel eorum impietatibus communicare. 39. Quod non oportet festa agere cum gentibus et earum impietati communicare. Concilii Carthaginensis canon 60. De paganorum conviviis. 60.Illud etiam petendum 33, ut quoniam contra prascepta divina convivia multis in locis exercentur, quæ ab errore gentili attracta sunt, ita ut nunca paganis Christiani ad hæc celebranda cogantur; ex qua re temporibus Christianorum imperatorum persecutio altera feri occulte videatur: vetari talia jubeant, et de civitatibus et de possessionibus imposita pœna prohibere: maxime cum etiam in Natalibus beatissimorum martyrum per nonnullas civitates, et in ipsis locis sacris talia committere 38 Conc. Afric. c. 27. συστάντας τοῖς πιστοῖς εἰς τὴν δέησιν, οὕτω δεκτοὺς εἶναι τῇ τοῦ ἀγαθοῦ κοινωνία. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. - Περὶ λαϊκοῦ ὑβρίζοντος βασιλέα. ᾿Αποστόλων κανών πδ'. πδ'. Οστις υβρίσει βασιλέα, κ. τ. λ. Τῆς ἐπὶ Φωτίου συνόδου κανών γ'. γ'. Εἴ τις τῶν λαϊκῶν αὐθεντήσας, καὶ καταφρονήσας μὲν τῶν θείων καὶ βασιλικών προσταγμά των, καταγελάσας δὲ καὶ τῶν φρικτῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν τε καὶ νόμων, τολμήσειεν ἐπίσκοπον τινα τύψαι, ἡ φυλακίσαι, ἡ χωρὶς αἰτίας, ἡ καὶ συμπλασάμενος αἰτίαν, ὁ τοιοῦτος ἀνάθεμα ἔστω. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λ5 κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ ὀρθοδόξων λαμβανόντων εὐλογίας ἀπὸ αἱρετικῶν ή Ιουδαίων, ή συνεορτ ταζόντων Ιουδαίοις· καὶ ὅτι οὐ δεῖ τοῖς Σαββά τοις σχολάζειν, ἀλλὰ κατὰ τὸ δυνατὸν τῇ Κυριακῇ· καὶ περὶ τῶν εὐχομένων ἐν μοναστηρίοις ἡ ἐκκλησίαις αἱρετικῶν. ᾿Αποστόλων κανών ξε', ο'. ξε'. Εἴ τις κληρικὸς ἡ λαϊκὸς εἰσέλθοι εἰς συναγωγὴν Ιουδαίων, κ. τ. λ. ο' Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἥ πρεσβυτέρος, ἣ διάκονος, ἦ ὅλως τοῦ καταλόγου τῶν κληρικῶν, νηστεύοι μετὰ Ἰουδαίων, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών θ', αθ᾽, λβ', λδ', λζ', λη', λθ'. ρια, θ'. Περὶ τοῦ μὴ συγχωρεῖν εἰς τὰ κοιμητή Τ. λ. *. κθ'. "Οτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς Ἰουδαίζειν, κ. τ. λ. λβ'. Ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικῶν εὐλογίας λαμβάνειν, κ. τ. λ. λδ'. Ὅτι οὐ δεῖ πάντα Χριστιανὸν ἐγκαταλείπειν μάρτυρας Χριστοῦ, κ. τ. λ. λζ'. Ὅτι οὐ δεῖ παρὰ τῶν αἱρετικῶν ἡ Ἰουδαίων τὰ πεμπόμενα ἑορταστικὰ λαμβάνειν, μηδὲ συνερ τάζειν αὐτοῖς. λη. Οτι οὐ δεῖ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα λαμβάνειν, ή κοινωνεῖν ταῖς ἀσεβείαις αὐτῶν. λθ'. Ὅτι οὐ δεῖ τοῖς ἔθνεσι συνεορτάζειν καὶ κοινω νεῖν τῇ ἀθεότητι αὐτῶν Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ξ'. Περὶ τοῦ ἀφελέσθαι τὰ τῶν ᾿Ελλήνων συμπόσια. ξ'. Κἀκεῖνο ἔτι μὴν δεῖ αἰτῆσαι παρὰ τῶν Χρι στιανῶν βασιλέων, ἐπειδὴ παρὰ τὰ θεῖα παραγγέλματα ἐν πολλοῖς τόποις συμπόσια οὕτως ἐπιτελοῦνται, ἐκ τῆς ἐθνικῆς πλάνης προσενεχθέντα, ὡς καὶ Χρισ στιανοὺς τοῖς Ἕλλησι λάθρα προσσυνάγεσθαι ἐπὶ τῇ τούτων τελετῇ, ἵνα κελεύσωσι τὰ τοιαῦτα κωλυθῆναι καὶ ἐκ τῶν πόλεων καὶ ἐκ τῶν κτήσεων, μάλιστα ὅτι καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς γενεσίοις τῶν μακαρίων μαρτ τύρων ἀνά τινας πόλεις καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἱεροὺς τόπους τοιαῦτα πλημμελεῖν οὐχ ὑφορῶνται· ἐν αἷς

SYNTAGMA CANONUM. TIT. XIII, CAP. XIV-XVIII. ἡμέραις, ὃ καὶ λέγειν αἰσχύνη ἐστὶν, ὀρχήσεις μυσαρὰς εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ εἰς τὰς πλατείας έκτελοῦσιν, ὥστε τῇ τῶν οἰκοδεσποινών τιμῇ, καὶ ἄλλων ἀναριθμήτων γυναικῶν τῇ αἰδοῖ τῶν εὐλαβῶς εἰς τὴν ἁγίαν ἡμέραν παραγενομένων, λάγναις ὕβρεσιν ἐφορμῶν, ὡς καὶ αὐτῆς τῆς ἁγίας πίστεως σχεδόν φεύγεσθαι τὴν προσέλευσιν, 'Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ τε κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ δ' κεφ. τοῦ ζ' τίτ. ΚΕΦΑΛ. 15. Περὶ λαϊκῶν πειρωμένων μὴ εἶναι τοὺς κληρικούς τῶν μοναστηρίων καὶ πτω χείων καὶ μαρτυρείων, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ἐν ταῖς πόλεσιν ἐπισκόπων. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν η'. η'. Οἱ κληρικοὶ τῶν πτωχείων καὶ μοναστηρίων καὶ μαρτυρείων, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. 12'. Περί λαϊκῶν προστιθεμένων τοῖς ἀφοριζομένοις ἢ ἀποσχίζουσι πρεσβυτέροις, καὶ χωρὶς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν, θυσιαστήρια πηγγυμένοις. ᾿Αποστόλων κανών λα'. λα'. Εἴ τις πρεσβύτερος καταφρονήσας τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, κ. τ. λ. 'Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδ' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Περὶ ἐπιόρκων, καὶ ἐν ποίοις δεῖ τοὺς ὀμνύοντας μὴ εὐορκεῖν. Βασιλείου κανών ι', ιζ', κθ', ξδ', πβ'. τ'. Οἱ ὀμνύοντες μὴ καταδέχεσθαι τὴν χειροτονίαν, λ. 4. Το ιζ'. Ερώτησας ἡμᾶς περὶ Βιάνορος, κ. τ. λ. ɑ non reformident. Quibus diebus etiam, quod pudoris est dicere,saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant: ut matronalis honor, et innumerabilium ferninarum pudor, devote venientium ad sacratissimum diem, injuriis lascivientibus appetatur; ut etiam ipsius sanctæ religionis pene fugiatur accessus. 438 Lege quæ annotata sunt in cap. 15, tit. 3, praesentis operis, et cap. 4, tit. 7. CAP. XVI. De laicis qui dant operam quominus clerici monasteriorum, ptochodochiorum, et martyriorum in potestate urbani episcopi sint. Concilii Chalcedonensis canon 8. 8. Clerici ptochorum, monasteriorum, etc., pag. 588. ut GAP. XVII. — De laicis qui adherent presbyteris segregatis vel schismaticis, qui sine episcoporum suorum venia allaria constituunt. Apostolorum canon 31. 31 [30]. Si quis presbyter contemplo proprio episcopo, etc., ut pag. 583. Lege quæ annotata sunt in cap. 14 tit. 9,. præsentis operis. CAP. XVIII. — De perjuriis, et quandonam jurantes contingat non recte jurare. Basilii canones 11, 17, 29, 64, 82. 10. Qui jurant se ordinationem non acceptaturos, etc., ul pag. 5(13. 17. Interrogasti nos de Bianore presbytero, etc., ut pag. 774. κθ'. Αρχοντας μέντοι ὀμνύειν ἐπὶ τὸ κακοποιεῖν 29.Quod homines potestate præditi jurant, 439 τοὺς ἀρχομένους, καὶ πάνω θεραπεύεσθαι προσῆκεν· se male iis quibus præsunt facturos, illud et maxiὧν ἡ θεραπεία διττή, μία μὲν μὴ ὀμνύειν αὐτοὺς διδά- me curatum oportet. Medela autem eorum est duσκεσθαι προχείρως· ἑτέρα δὲ, μὴ ἐπιμένειν ἐν ταῖς plex: una quidem, ut doceantur non facile jurare; πονηραῖς κρίσεσιν· ὥστε ὅρκῳ προληφθείς τις εἰς altera vero,ne in malis consiliis persistant. Idcirco κακοποιίαν ἑτέρου, τὴν ἐπὶ τῇ προπετείᾳ τοῦ ὅρκου qui jurejurando ad alterius maleficium præoccupaμετάνοιαν ἐπιδεικνύσθω, μὴ μέντοι προσχήματι tus est, is suæ in jurando temeritatis penitentiam εὐλαβείας, τὴν πονηρίαν ἑαυτοῦ βεβαιούτω· οὐδὲ ostendat, non autem per causam pietatis improbiγὰρ Ηρώδῃ συνέφερεν εὐορκήσαντι, ὃς ἵνα μὴ tatem suam confirmet. Neque enim Herodi jusjuἐπιορκήσῃ δῆθεν, φονεὺς ἐγένετο τοῦ προφήτου· randum observasse profuit,qui videlicet,ne pejeraἅπαξ μὲν ὁ ὅρκος ἀπηγόρευται, πολλῷ δέ που εἰκὸς ret, prophetam occidit 29. Omnino quidem jusjuτὸν ἐπὶ κακῷ γινόμενον κατακεκρίσθαι· ὥστε μετα- randum prohibitum est 30: sed multo magis conφρονεῖν χρὴ τὸν ὀμνύοντα, οὐχὶ σπουδάζειν βεβαιον sentaneum est, ut quod ad malum interponitur,conαὐτοῦ τὸ ἀνόσιον· ἐξέτασον γὰρ πλατύτερον τὴν demnetur. Quare is qui juravit, sententiam mutare ἀτοπίαν· εἴ τις ὀμόσειεν ἐξορύξειν τοὺς ὀφθαλμοὺς debet, non id studio habere ut propriam nefas conτοῦ ἀδελφοῦ, εἰ καλὸν τῷ τοιούτῳ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν frmet. Fac enim latius consideres absurditatem. αὐτό· εἴ τις φονεύσαι, εἴ τις ὅλως δι᾽ ὅρκου ἐντολήν Si quis juret effessurum se oculos fratris, an præ τινα παραβήσεσθαι· ὤμοσα γὰρ καὶ ἔστησα οὐχὶ τὴν clarum est ejusmodi jusjurandum ad opus perduἁμαρτίαν, ἀλλὰ τοῦ φυλάξασθαι τὰ κρίματα τῆς δι- cere? si quis se interfecturam? si quis omnino καιοσύνης σου ὥσπερ δὲ τὴν ἐντολὴν ἀμεταθέτοις mandatum aliquod transgressurum? Juravi enim κρίμασι προσῆκε βεβαιοῦσθαι, οὕτω τὴν ἁμαρτίαν et statui, non peccatum patrare, sed servare juπαντοίως καθήκει ἀκυρούσθαι καὶ ἀφανίζεσθαι. dicia justitiæ tuæ 31. Quemadmodum enim præceptum immutabilibus consiliis confirmandum est, ita peccatum omnino infirmare et delere convenit. 99 Matth. XIV, 10. 30 Matth. v, 34. 31 Psal. CXVHI, 106. Græce, sancta fidei, hoc est, locorum sacrorum, in quibus religiosum cultum fideles exercent.

64. Perjurus annis decem non erit communio- ▲ nis particeps: annis duobus dens, tribus audiens, quatuor substratus, uno consistens tantum; et tane communione dignus habebitur. 82. Et de perjuris, etc., ut pag. 800. Textus. 440 De perjuris dicitur in lib. xu, tit. 2, et lib. cod. iv, tit. 1: Atque generalis quidem sermo vult, ne [in] perjuria inquiratur. Sunt tamen quædam exceptiones. Dicitur enim lib. xn, tit. 2, dig. 31: In dubiis causis sole: judex jusjurandum deferre, et sic [deinde judicare. Si igitur eo modo condemnatus, postmodum [se] instrumenta invenisse dicat, iisque solis uti velit, ex integro causam agit. Quod si adversarius jusjurandum deferat, non retractatur controversia. Textus. Est tamen lib. iv, cod. tit. 1, const.13, z invenire,jusjurandum deferente adversario præstitum retractari. Ait enim: Si qui legatum exigerel, cum testamentum non apparerei, hærede deferente, deberi sibi jurarit, et acceperit: [ac] vero postmodum invento testamentc] nibil ei derelictum fuisse: aut derelictum quidem, sed propter Falcidiam non totum capere debuisse, deprehensum fuerit, reddit. Textus. Item quæ de judicialis jurisjurandi puritate tractal Novella 124 retraclandi, sive jurali mendacium arguendi potestatem facit. Quin et lib.xrr,tit.2,digest.13, dicitur: Qui in re pecuniaria [se] non debere, aut [sibi] deberi per principem juraverit, et forte pejeraverit: vel intra slatum tempus [se] daturum, nec fecerit): fustigatur. Εἰς lib. cod.til.4,const. 41. Qui major annis transactionem, per Deum aut principem jurando libera voluntate confectam, principem vel magistratus interpellando, aut quæ placuerint non faciendo transgreditur: infamia notatur, et actione iisque quæ ex transactione lucraturus erat, excidit, atque [insuper constitutam ponam dat. [Qui vero in pactis perstiterint, 441 omnia capiunt. Et constit. 42: Si ex falsis instrumentis pactum aut transactio inita fuerit, quamvis jusjurandum adhibitum sit,evertitur tamen), etiamsi civiliter falsum investigatum sit: nisi de eo ipso transactio facta fuerit. Textus. Et lib. 1v, cod. tit. 1, const. 2: Tametsi per salutem principis calore [quodam] quis juralus pejerarit, non punitur, neque majestatis " crimine tenetur. Et lib. cod. ix, tit. 8, const. 2. [Se] semper servo suo iratum fore juratus, si iram remittat, majestatis crimine non tenetur. Dicit vero etiam lib. II, tit. 14, digest. 7: Adversus commune jus pacisci aut legare non licet. Et si quis de his [se] non acturum jurarit, non est ralum. Plane, De scenicis, Novella 51, ait, quod scenica, tametsi se nunquam a fornicatione destituras jurarint, [ab ea] recedant, perjurii penas non veritura. Et in regulæ modum addit, in rebus] turpibus jusjurandum servari non oportere. 5. Ο Επίτρκος ἐν είχε έτεσιν παινώνητος έσται, τὸν ἔτσι προσπλείων, τρισιν εγώμενος, τέσσερα στη ὑποπίπτων· εκατόν συνεστώς μόνον, καὶ τότε τῆς κινωνίας ἀξιούμενος. τβ'. Καὶ περὶ τῶν ἐπιορκήσάντων, κ. τ. λ. δ Περὶ ἐπιόρκων εἴρηται βιβλ. β', τίτ. β', καὶ βόλ. δ', τίτ, α'· καὶ ὁ μὲν γενικός λόγος βούλεται μὴ ζητεῖσθαι περὶ ἐπιορκίας· εἰσὶ δέ τινες ἐξαιρέσεις ο εἴρηται γάρ βιβλ. ιβ', είτε β', διέτ, λα᾽, ὅτι ἐν τοῖς ἀμφιβόλας εἶδεν ὁ ἀκαστὴς ἐπιφέρειν ὅρκον, καὶ οὕτω ψηφίζεσθαι· ἐὰν οὖν ὁ οὕτω καττακασθείς, εὑρηκέναι μετὰ ταῦτα δικαιώματα λέγῃ, καὶ μόν νοις αὐτοῖς θέλη, χρήσασθαι, ἄνωθεν κινεῖ· εἰ δὲ ὁ ἀντίδικος αὐτοῦ ἐπάγει τὸν ὅρκον, οὐκ ἀναψηλαφάται ἡ υπόθεσις. Εστι δὲ εμεῖν βιβλ. δ' τοῦ κώδ. τίτ. α', διάτ. ιγ', καὶ ὅρκον ὁμοθέντα ἐξ ἐπαγωγῆς τοῦ ἀντιδίκου ἀναψηλαφώμενον φησί γάρ, ὅτι Ἐὰν ὁ ληγάτον ἐπαι τῶν, τῆς διαθήκης μὴ φαινομένης, ἐξ ἐπαγωγῆς τοῦ κληρονόμου ὁμόσῃ, κεχρεωστῆσθαι, καὶ λάβη, μετὰ ταῦτα δὲ εὑρεθῇ μὴ κεχρεωστημένος, ἢ κει χρεωστημένος μὲν, μὴ ὀφείλων δὲ τὸ τῶν λαβεῖν, διὰ τὸν Φαλκίδιον ἀναδίδωσιν. Ἡ δὲ περὶ της καθαρότητος τῶν ὅρκων τῶν δικῶν διαλαμβάνουσα ρκ' Νεαρά, δίδωσιν ἄδειαν ἐντὸς τεσ σάρων μηνῶν ἀναψηλαφᾶσθαι, ήγουν ἐλέγχεσθαι τὸ ψεύδος τοῦ ὀμέσαντος· εἴρηται δὲ καὶ βιβλ. ιβ', τίτ. β', διάτ. ιγ', ὅτι ὁ ἐπὶ χρήμασι κατὰ τοῦ βασιλέως ομόσας, καὶ ἐπιορκήσας τυχόν, ὅτι οὐ χρεωστεί, ἢ ὅτι χρεωστεί, ἢ ὅτι δίδωσιν εἴσω προθεσμίας, ροπι λίζεται· ἐν δὲ τῷ β' βιβλ. του κώδ., τίτ. α', διάτ, με φησὶν, ὅτι ὁ τέλειος τὴν κατὰ τοῦ Θεοῦ ἡ τοῦ βασι λέως ἐνωμότως χωρὶς ἀνάγκης γενομένην παρ' αὐτ τοῦ διάλυσιν παραβαίνων, ἐν τῷ προσιέναι βασιλεῖ * ἄρχουσιν, ἢ μὴ ποιεῖν τὰ δόξαντα, ἀτιμοῦται, καὶ τῆς ἀγωγῆς ἐκπίπτει, καὶ ὧν ἔμελλεν ἐκ τῆς διαλύσεως κερδαίνειν, καὶ δίδωσι τὴν ὁρισθεῖσαν ποινήν, καὶ πάντα λαμβανουσιν οἱ ἐμμένοντες· καὶ διάτ. μβ', ὅτι ἐὰν ἀπὸ πλαστῶν δικαιωμάτων, πάκτον ή διάλυσις γένηται, καὶ ὅρκον ἔχει προκείμενον, ἀνατρέ πεται, εἰ καὶ χρηματικῶς ἐζητήθη τὸ πλαστὸν, εἰ μὴ καὶ ἐπ᾿ αὐτῷ γέγονε διάλυσις. Καὶ βιβλ. δ' τοῦ κώδ., τίτ, α', διάτ. β', ὅτι εἰ καὶ κατὰ τῆς σωτηρίας τοῦ βασιλέως κατὰ θερμότητά τις ὁμόσας ἐπιορκήσει, οὐ βασανίζεται, οὔτε καθε οσιώσει ὑπόκειται· καὶ βιβλ. θ' τοῦ κώδ., τίτ, η', διάτ. β', ὅτι ὁ διὰ παντὸς ὀργίζεσθαι τῷ ἰδίῳ δούλῳ ὁμός σας, οὐχ ὑπόκειται καθοσιώσει παυσάμενος τῆς ὀργῆς· λέγει δὲ καὶ βιβλ. β', τίτ. ιδ', διάτ. ζ', ὅτι παρὰ τὰ κοινὰ νόμιμα πακτεύειν ἢ ληγατεύειν οὐκ ἔξεστι· καὶ ἐάν τις ἐπὶ τούτοις ὁμόσῃ μὴ ἐνάγειν, οὐκ ἔῤῥωται· ἡ δὲ περὶ τῶν σκηνικῶν μέ Νεκρὰ φησίν, ὅτι οἱ σκηνικαὶ κἂν ὁμόσωσιν ὡς οὐκ ἀποστήσονται τῆς πορνείας, αναχωροῦσι, μή φοβούμεναι τὴν ἐκ τῆς ἐπιορκίας ποινήν· καὶ κανονικώς προστ τίθησιν, ὅτι ἐπὶ τοῖς αἰσχροῖς οὐ δεῖ τὸν ὅρκον φυ λάττειν,

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. XIII, CAP. XIX, XX. ΚΕΦΑΛ. 10΄. Περὶ τῶν ὀμνυόντων 'Ελληνικοὺς ὅρκους. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν 4δ. 7. Τοὺς ὀμνύοντας όρκους Ελληνικούς ὁ κανών ἐπιτιμίοις καθυποβάλλει· ὅθεν καὶ ἡμεῖς τούτοις τὸν ἀφορισμὸν ὁρίζομεν. Βασιλείου κανών πα'. πα'. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἐν τῇ τῶν Βαρβάρων και ταδρομῇ, κ. τ. λ. σαι Ἐν τῷ ε' διατάγ, τοῦ β' τίτ. τοῦ ιβ' βιβλ. φησίν, ὅτι καλῶς ἐπιφέρω σοι κατὰ τῆς σωτηρίας σου ομόπᾶς γὰρ θεμιτὸς ὅρκος ἐξ ἐπαγωγῆς ὁμοθεὶς φυλάττεται, καὶ ὃν τις ὀμήσει κατὰ τῆς ιδίας θρησκείας· ὁ δὲ κατὰ ἀδοκίμου θρησκείας ὁμοθεὶς ὅρκος, οὐ φυλάττεται. ΚΕΦΑΛ. Κ'. — Περὶ ἀποστατῶν, καὶ θυτῶν, καὶ μάγων, καὶ ἐπαοιδῶν, καὶ ἀστρολόγων, μαθηματικών, μάντεων, καὶ περιάπτων. ᾿Αποστόλων κανών ξβ'. ξβ'. Εἴ τις κληρικὸς διὰ φόβον ἀνθρώπινον, κ, τ. λ. Συνόδου Νικαίας κανών ια', ιβ'. ια΄. Περὶ τῶν παραβάντων χωρὶς ἀνάγκης, κ. τ. λ. ιβ'. Οἱ δὲ προσκληθέντες μὲν ὑπὸ τῆς χάριτος, κ. τ. λ. Συνόδου ᾿Αγκύρας κανών γ', δ'. ε', 5', η', θ', ιβ', κδ'. γ΄. Τοὺς φεύγοντας καὶ συλληφθέντας, κ. τ. λ. 8. Περὶ τῶν πρὸς βίαν θυσάντων, κ. τ. λ. ε. Οσοι δὲ ἀνῆλθον μετὰ ἐσθῆτος πενθικῆς, κ.τ.λ. Γ'. Περὶ τῶν ἀπειλῇ μόνον εἰξάντων κολάσεως, κ. τ. λ. η'. Οἱ δὲ δεύτερόν καὶ τρίτον θύσαντες, κ. τ. λ. θ'. Οσοι δὲ μὴ μόνον ἀπέστησαν, κ. τ. λ. ιβ. Τοὺς πρὸ τον βαπτίσματος τεθυκότας, καὶ μετὰ ταῦτα βαπτισθέντας, ἔδοξεν εἰς τάξιν προάγεσθαι ὡς ἀπολουσαμένους. κδ'. Οἱ καταμαντευόμενοι, καὶ ταῖς συνηθείαις τῶν ἐθνῶν ἐξακολαυθοῦντες, ἢ εἰσάγοντές τινας εἰς τοὺς ἑπυτων οἴκους ἐπὶ ἀνευρέσει φαρμακειῶν ἢ καὶ και θάρσει, ὑπὸ τὸν κανόνα πιπτέτωσαν τῆς πενταετίας, κατὰ τοὺς βαθμοὺς τοὺς ὡρισμένους, τρία έτη ύπος πτώσεως, καὶ δύο ἔτη εὐχῆς, χωρίς προσφορᾶς. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λς'. λς'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς μαγους, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανών με. Περὶ τῶν ἀσθενούντων καὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀπου κρίνεσθαι μὴ δυναμένων. με'. Ὥστε τοὺς ἀσθενοῦντας, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν ξα', ξε'. ξα'. Οἱ μάντεσιν ἑαυτοὺς ἐπιδιδόντες, ἢ τοῖς λεγομένοις ἑκατοντάρχαις, ἤ τισι τοιούτοις, ὡς ἂν παρ' 53 II Cor. vi, 11-16. ΧΧ. CAP. XIX. De iis qui jusjurandum et hellenice jurant. Concilii acumenici vi canon 94. 94. Eos qui gentilium sacramenta jurant canon panis subjicit, et nos iis quoque segregationem decernimus. Basilii canon 81. 81. Quoniam autem multi in Barbarorum incursione, etc., ut pag. 926. Textus. In dig. 5, tit. 2, lib. xII, dicitur: Recte tibi defero, ut per salulem tuam jures. Omne enim 442 licitum jusjurandum ex delatione præstitum, servatur. Item illud] quod quis per propriam religionem juratum est, non servatur. CAP. XX. De apostatis, sacrificantibus, magis, incantatoribus, astrologis, mathematicis, divinis et amuletis. Apostolorum canon 62. 62 [61]. Si quis clericus propter metum humanum, etc., ut pag. 746. Concilii Nicæni canones 11, 12. 11.De iis, qui sine necessitate,etc., ut pag.798. 12. Qui autem a gratia quidem avocati, etc., ut pag. 731. Concilii Ancyrani canones 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12, 24. 3. Eos qui fugientes comprehensi sunt, etc., ut pag. 758. 4. De iis qui vi sacrificarunt, etc., ut pag.799. 5. Quicunque aulem cum veste lugubri, etc., Cut paq. 799. 6. De iis qui supplicii minis, etc., ut pag.799. 8. Qui autem bis vel ter sacrificaverunt, etc., ut pag. 802. 9. Quicunque autem non solum desciverunt, etc., ut pag. 802. 12. Eos qui ante baptismum sacrificaverunt et postea baptizati sunt, visum est ad ordinein promoveri, ut qui abluti sunt. 24. Qui vaticinantur, et gentium consuetudines sequuntur, vel in suas ædes aliquos introducunt ad medicamentorum inventionem, vel lustrationem, in quinquennii canonem incidant, secundum gradus præfinitos, tres annos substrationis, Det duos annos orationis sine oblatione. 443 Concilii Laodiceni canon 36. 36. Quod non oportet eos qui sunt sacrali, etc., ut pag. 734. Concilii Carthaginensis canon 45. De ægrotantibus qui pro se respondere non possunt. 45. Ut ægrotantes, si pro se respondere, etc., ut pag. 619. Concilii æcumenici vi canon 61, 65. 67. Qui vatibus seipsos tradiderunt 33. vel qui hecatontarcba seu centuriones dicuntur, vel aliis

ejusmodi ut ab iis discant, si quid sibi revelari velint,convenienter iis, quæ de ipsis a Patribus constituta sunt, sexennii canoni subjiciantur Ipsi autem eos quoque subjici oportet, qui ursas, vel ejusmodi animalia ad ludum et simpliciorum noxam circumferunt, et fortunam ac fatum, et genealogiam, et quorundam ejusmodi verborum multitudinem ex fallaciæ imposturæque nugis proferunt: eosque qui nubium expulsores, et incantatores,et amuletorum prabitores, et vates appellantur. Eos autem, qui in iis persistunt, et non ab ejusmodi perniciosis gentilibusque studiis avertuntur et aufugiant, Ecclesia omnino exturbandos decernimus, sicut et sacri canones dicunt. Quæ enim est luci cum tenebris communicatio? ut ait Αpostolus: vel quæ templo Dei cum idolis consensio? vel qua fdeli cum inf deli pars est? Quæ autem Christo est cum Belial concordia ac conventio 33? 65. Qui in noviluniis a quibusdam ante suas officinas et domos accenduntur rogi, supra quos eliam antiqua quadam consuetudine salire inepte ac delire solent, jubemus deinceps cessare. Quisquis ergo tale quid fecerit, si sit quidem clericus, deponatur; sin aulem laicus, 444 segregetur. In quarto enim libro Regum scriptum est: Et adificavit Manasses altare universæ militia cali in duobus atriis domus Dei, et filios suos traduxit per ignem,sortibusque et auguriis aus piciisque usus est, et fecit ventriloquos seu pythones, et divinatores multiplicavit, ut faceret malum coram Domino, ut eum ad iram provocaret 34. Beati Petri archiepiscopi Alexandrini et martyris canones 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, qui feruntur in sermone ejus de panitentia. 1.Quoniam autem quartum Pascha persecutionem jam apprehendit, satis est in iis qui delati quidem sunt in custodiamque conjecti, tormentaque non sufferenda, et intolerabilia flagella et multas alias graves necessitates sustinuerunt, postea autem sunt a carnis imbecillitate proditi, etiamsi non ab initio suscepti sunt propter gravem lapsum consecutum: tamen quia multum decertarunt et diu restiterunt,non enim sponte ad ea devenerunt, sed a carnis imbecillitate proditi, nam et stigmata Jesu in suis corporibus ostentant, et nonnullianno jam tertio deflent: eis ab Adventu perrevocationem in memoriam alii quadraginta dies injungantur, quos cum jejunasset Dominus et Servator noster Jesus Christus, postquam baptizatus fuerat, tentatus est a diabolo.ln quibus et ipsi cum valde exercitati fuerint, et constantius jejunaverint, deinceps in orationibus vigilahunt, meditantes quod dictum est a Domino ad eum qui illum tentat, ut ipsum adoret: Abi pone,Satana, 445 scriptum est enim: καὶ εκείνων μάθοιεν ὅ τι ἂν ἐκκαλύπτεσθαι αὐτοῖς βου λοιντο, κατὰ τὰ πρώην ὑπὸ τῶν Πατέρων περὶ αὐτῶν δρισθέντα, ὑπὸ τὸν κανόνα πιπτέτωσαν τῆς ἐξαετίας· τῷ αὐτῷ δὲ τούτῳ ἐπιτιμίῳ καθυποβάλλεσθαι δεῖ καὶ τοὺς τὰς ἄρκτους ἐπισυρομένους ἢ τοιαῦτα ζώα πρὸς παίγνιον καὶ βλάβην τῶν ἁπλουστέρων τύχην καὶ εἱμαρμένην καὶ γενεαλογίαν, καὶ τοιού των τινῶν ῥημάτων όχλον, κατὰ τοὺς τῆς πλάνης λήρους φωνοῦντας· τούς τε λεγομένους νεφοδιώκτες καὶ γυτευτὰς καὶ φυλακτηρίους καὶ μάντεις· ἐπιμέν νοντας δὲ τούτοις καὶ μὴ μετατιθεμένους καὶ ἀποφεύ γοντας τὰ ὀλέθρια ταῦτα καὶ ᾿Ελληνικὰ ἐπιτηδεύματα, παντάπασιν ἀποῤῥίπτεσθαι τῆς Ἐκκλησίας ορίζομεν, καθὰ καὶ οἱ Ἱεροί κανόνες διαγορεύουσι. Τίς γὰρ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστο λος; Η τις συγκατάθεσις ναῷ Θεοῦ μετὰ εἰδώλων; ή τις μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου; τίς δὲ συμφώ νησις Χριστῷ πρὸς Βελίαρ; ξεʹ. Τὰς ἐν ταῖς νεομηνίαις ὑπό τινων πρὸ τῶν οἰκείων ἐργαστηρίων καὶ οἴκων ἀναπτομένας πυρο καϊὰς, ας καὶ ὑπερβάλλεσθαί τινες κατά τι ἔθος ἀρχαῖον ἐπιχειροῦσιν, ἀπὸ τοῦ παρόντος καταργησ θῆναι προστάσσομεν· ὅστις οὖν τοιοῦτόν τι πράξοι, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω· γέγραπται γὰρ ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν βασιλείων. Καὶ ᾠκοδόμησε Μανασσῆς θυσιαστήριον πάσῃ τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ ἐν ταῖς δύο αὐλαῖς οἴκου Κυρίου, καὶ διήγαγε τὰ τέκνα αυτ τοῦ ἐν πυρὶ, καὶ ἐκληδονίζετο, καὶ οἰωνίζετο, καὶ ἐποίησεν ἐγγαστριμύθους, καὶ γνώστες ἐπλήθυνε, καὶ ἐπλήθυνε τοῦ τοῦ ποιῆσαι τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου τοῦ παροργίσαι αὐτόν. Πέτρου Αλεξανδρέως κανόνες α', β', γ', δ', ε', Γ', ζ', η', θ', ι', ια', ιβ', ιγ', ιδ', φερόμενοι ἐν τῷ περὶ μετανοίας αὐτοῦ λόγω. α'. Επει τοίννν τέταρτον ἤδη Πασχα ἐπικατείο ληφε τὸν διωγμὸν, αὐτάρχως ἔχει τοῖς μὲν προσενεχθεῖσι καὶ φυλακισθεῖσι, βασάνους τε ἀνηκέστους ύπομεμενηκόσι, καὶ ἀφορήτους μάστιγας, καὶ πολύ λὰς ἑτέρας δεινὰς ἀνάγκας, ὕστερον δὲ προδεδομένοις ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκὸς, εἰ καὶ μὴ ἐξ ἀρχῆς παραδέχθησαν διὰ τὴν παρακολουθήσασαν μεγίστην πτῶσιν, ὅμως διὰ τὸ πολλὰ αὐτοὺς ἡθληκέναι, καὶ ἐπὶ πολὺ ἀντιμαχέσασθαι· οὐ γὰρ κατὰ προαίρεσιν εἰς τοῦτο ἐληλύθασιν, ἀλλὰ καταπροδοθέντες ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρκὸς, ἐπειδὴ καὶ στίγματα τοῦ Ἰησοῦ ἐνδείκνυνται ἐν τοῖς σώμασιν ἑαυτῶν, καὶ ἤδη Ο τρίτον τινὲς ἔτος ἔχουσι καταπευθοῦντες, προσεπιτιμηθῆναι αὐτοῖς ἀπὸ τῆς προσελεύσεως καθ᾽ ὑπόμνησιν, ἄλλας μ' ἡμέρας, ᾶς καίπερ νηστεύσας ὁ Κύριος καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, μετὰ τὸ βαπτισθῆναι, ἐπειράσθη ὑπὸ τοῦ διαβόλων· εἰς ἃς καὶ αὐτοὶ κατὰ περισσὸν διαγυμνασθέντες, εὐτονώ τερόν τε νήψαντες, γρηγορήσουσιν εἰς προσευχας τοῦ λοιποῦ, καταμελετῶντες τὸ λελεγμένον ὑπὸ τοῦ 33 II Cor. vi, 14, 15. 34 IV Reg. xxnı, 12 seqq. Legi sexennii subjici, et sexennio excommunicari,

SYNTAGMA CANONUM. TIT. XIII, CAP. ΧΧ. Κυρίου πρὸς τὸν πειράζοντα αὐτὸν, ἵνα προσκυνήσῃ Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies st αὐτὸν, "Υπαγε ὀπίσω μου, Σατανά" γέγραπται γάρ, Κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις. β'. Τοῖς δὲ μετὰ τὸ φυλακισθῆναι μόνον, καὶ 2. Iis autem qui postquam in custodiam traὑπομεμενηκέναι τὰς ἐν τῷ δεσμοτηρίῳ, ὡς ἂν diti sunt, et in carcere, tanquam in obsidione, ἐν πολιορκία, θλίψεις τε καὶ δυσωδίας, ὕστερον afflictiones gravesque flores passi sunt; postea δὲ χωρίς πολέμου βασάνων γενομένοις αἰχμαλώ- autem sine bello tormentorum captivi facti sunt, τοις, κατὰ πολλὴν πτωχείαν δυνάμεως, καὶ κατά τινα nimia virium inopia et quadam cæcitate confracτυφλότητα τεθραυσμένοις, ἐπαρκέσει ἐνιαυτὸς πρὸς li, annus ad aliud tempus injunctus sufficiet: τῷ ἑτέρῳ χρόνῳ, ἐπεὶ ὅλως καὶ αὐτοὶ ἐπιδεδώκασιν nam ipsi quoque se omnino pro nomine Christi ἑαυτοὺς ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος θλιβῆναι, εἰ καὶ ἀπήλαυ- afligendos dedere: si etiam a fratribus in carσαν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τῆς παρὰ τῶν ἀδελφῶν πολ- cere multam consolationem assecuti sunt. Quæ λῆς ἀναπαύσεως, ἅπερ πολλαπλασίονα ἀποδώσουσι, quidem multiplicata reddent, liberari cupientes ποθοῦτες λυτρωθῆναι ἀπὸ τῆς πικροτάτης αἰχμ- ab acerbissima captivitale diaboli, ejus maxime αλωσίας τοῦ διαβόλου, μεμνημένοι μάλιστα τοῦ λέω recordantes qui dicit: Spiritus Domini super γοντος Πνεύμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμὲ οὗ εἴνεκεν ἔχρισέ me, quam ob causam unxit me: ut pauperibus με Εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς ἀπέσταλκέ με, evangelizarem misit me, et annuntiarem capliκηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνά- vis liberationem, et cæcis visus recuperatioβλεψιν, ἀποστεῖλαι ἀποστείλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, nem, et mitterem fractos in remissionem, pradiκηρύξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν, καὶ ἡμέραν care annum Domini acceptabilem, et diem reἀνταποδόσεως. tributionis 36, γ'. Τοῖς δὲ μηδ' ὅλως μηδέν τι τοιοῦτον πεπονθότι, μηδὲ ἐνδειξαμένοις καρπὸν πίστεως, ἀλλ' αυτομολήσασι πρὸς τὴν κακίαν, προδεδομένοις ὑπὸ δειλίας καὶ φόβου, νῦν δὲ εἰς μετάνοιαν ἐρχομένοις, ἀναγκαῖόν ἐστι καὶ ἁρμόζον τὴν τῆς ἀκάρπου συκῆς παραβολὴν παραθέσθαι, ὡς ὁ Κύριος λέγει· Συχήν εἶχε τις πεφυτευμένην ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ, καὶ ἦλθε ζητῶν καρπὸν ἐν αὐτῇ, καὶ οὐχ εὗρεν. Εἶπε δὲ πρὸς τὸν ἀμπελουργόν, Ιδού τρία ἔτη ἀφ᾽ οὐ ἔρχομαι ζητῶν καρπὸν ἐν τῇ συκῇ ταύτῃ, καὶ οὐκ εὑρίσκω· ἔκκοψον αὐτὴν, ἵνα τί καὶ τὴν γῆν καταργεῖ ἡ ὁ δὲ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ· Κύριε, ἄφες αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος, ἕως ὅτου σκάψω τὰ περὶ αὐτὴν καὶ βάλω κόπρια· κἂν μὲν ποιήσῃ καρπόν· εἰ δὲ μή γε, εἰς τὸ μέλλων ἐκκόψεις αὐτήν· ἦν πρὸ ὀφθαλμῶν λαβόντες, ένδειξάμενοί τε καρπὸν ἄξιον τῆς μετανοίας, ἐν τῷ διαστήματι τοῦ τοσούτου χρόνου μᾶλλον ὠφεληθήσονται. 3. lis autem qui nihil ejusmodi passi sunt, nec dei fructum ostenderunt, sed ad vitium ultro transfugerunt, a metu et timiditate proditi, nunc autem veniunt ad penitentiam, necesse est et conveniens iufrugifera ficus parabolam proponere, ut Dominus dicit: Habebat quis ficum plantatam in suo vineto: et venit quærens in ea fructum, et non invenit. Dixit autem vinitori: Ecce tres annos, ex quo ego venio qucrens fructum in hac ficu, et non invenio; exscinde eam: cur terram inuniter occupat? Ille vero respondens dicit illi: Domine, dimilte illam hoc quoque anno, donec circa eam fodero, et latamen injecero; si quidem fructum fecerit; 446 sin minus, eum in futurum exscindes 37: qua ante oculos accepta, et ostenso digno fructu pœnitentiæ, in tanto temporis intervallo magis juvabuntur. 4.lis enim qui sunt omnino desperati, et penitentiam non agunt, et pellem Ethiopis immutabilem possident et pardi varietates, dicetur, quod alii ficui dictum est: Nequaquam ex te fructus fiat in cternum 38, et ideo statim quoque exarescit.In iis enim impletur quod ab Ecclesiaste dictum est: Quodperversum est,non poterit exornari, et defectus numerari non poterit 59. Nisi enim quod perversum est prius rectum fuerit, fieri non potest ut id exornetur; et nisi prior defectus expletus fuerit, fieri non potest ut is numeretur. Unde et in fine eis eveniet quod a propheta Isaia dicitur: Et videbuntur, inquit, membra eorum qui transgressi sunt in me. Vermis enim:psorum nonmorietur, et ignis eorum non exstinguetur: et erunt in aspectum omnis carnis 40, Quandoquidem, ut et ab ipso prædictum est: Injusti aulem quasi mare fervens sic fluctuabunt, et requiescere non poterunt. Non est gaudere impiis, dicit Deus δ'. Τοῖς γὰρ παντάπασιν ἀπεγνωσμένοις καὶ αμετανοήτοις, δέρμα τε Αἰθίοπος ἀμετάβλητον κεκτημένοις, καὶ ποικίλματα παρδάλεως, λεχθής σεται τὸ τῆς ἑτέρας συκῆς· Μηκέτι ἐκ τοῦ καρπὸς γένηται εἰς τὸν αἰῶνα, διὸ καὶ παραχρῆμα ξηραίνεται· ἀποπληροῦται γοῦν ἐπ' αὐτοῖς, καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ εἰρημένον· Διεστραμμένον οὐ δυνηθήσεται ἐπικοσμηθῆναι, καὶ ὑστέρημα οὐ δυνήσεται ἀριθμηθῆναι· εἰ μὴ γὰρ πρότερων τὸ διεστραμμένον διορθωθῇ, ἀδύνατόν ἐστιν αὐτὸ ἐπικοσμηθῆναι· καὶ εἰ μὴ πρότερον τὸ ὑστέρημα ἀναπληρωθῇ, ἀδύνατόν ἐστιν αὐτὸ ἀριθμηθῆναι· ὅθεν καὶ ἐπὶ τέλους συμβήσεται αὐτοῖς τὸ λελεγμένον ὑπὸ τοῦ προφήτου Ησαίου· Καὶ ὄψονται, φησί, τὰ κώλα τῶν ἀνθρώπων τῶν παραβεβηκότων ἐν ἐμοί· ὁ γὰρ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτήσει, καὶ τὸ πῦρ αὐτῶν οὐ σβεσθήσεται, καὶ ἔσονται εἰς ὅρασιν πάσῃ σαρκί· ἐπεὶ καὶ ὡς προλέλεκται ὑπ' αὐτοῦ, 35 Matth. v, 10. 36 Isa. LXI, 1. 2; Luc. IV. 18, 19. 37 Luc. XIII, 6-9. 38 Matth. xxı, 19. 30 Eccle. 1, 15. 40 Isa. Lxvi, 24. Isa. Lvu, 20, 21. PATROL. GR. CIV.

οἱ δὲ ἄδικοι ὡς θάλασσα ἀναβεβρασμένη, οὕτω κλυδωνισθήσονται, καὶ ἀναπαύσασθαι οὐ μὴ δυ νήσονται· καὶ οὐκ ἔστι χαίρειν τοῖς ἀσεβέσιν, εἶπεν ὁ Θεός. B.lis autem qui simularunt sicut et David 4, qui a ε'. Τοῖς δὲ καθυποκριναμένοις κατὰ τὸν ἐπιλη - se epilecticum fingebat,ne moreretur,quamvis re- πτευσάμενον Δαβίδ ἵνα μὴ ἀποθάνῃ, οὐκ ὄντα vera epilepticus non esset; et non nude negationem ἐπίληπτον· καὶ μὴ γυμνῶς ἀπογραψαμένοις τὰ inscripserunt,sed in multis angustiis,tanquam pueri πρὸς ἄρνησιν, ἀλλὰ διαπαίξασι κατά πολλὴν στενοconsilio et prudentia præditi inter pueros insipien- χωρίαν, ὡς ἂν παιδία βουλευτικά έμφρονα ἐν παιtes,inimicorum insidias ludificati sunt, velut quial. δίοις ἄφροσι τὰς τῶν ἐχθρῶν ἐπιβουλάς, ἤτοι ὡς taria pervaserint, vel tanquam qui chirographum διελθόντας βωμούς, ἤτοι ὡς χειρογραφήσαντας, ἤτοι dederint, vel ut qui pro se ethnicos immiserint; ὡς ἀνθ᾿ ἑαυτῶν βαλόντας ἐθνικούς, εἰ καί τισιν αὐetiamsi nonnulli eorum qui confessi sunt, ut audivi, τῶν συνεχώρησαν τινες τῶν ὁμολογητῶν, ὡς ἤκουσα· aliquibus eorum ignoverunt,quoniam maxima 447 ἐπεὶ μάλιστα κατὰ πολλὴν εὐλάβειαν, ἐξέφυγον αύο cautione vilarunt, ne ipsi suis manibus ignem face- τόχειρες γενέσθαι τοῦ πυρὸς καὶ τῆς ἀναθυμιάσεως rent, et dæmonas impuros suffirent: licet vero ex τῶν ἀκαθάρτων δαιμόνων· ἐπεὶ τοίνυν ἔλαθεν αὐτοὺς agentis ignorantia eos latuit, semestris tamen po- ἀνοίᾳ τοῦτο πράξαντας, ὅμως ἐξάμηνος αὐτοῖς ἐπισ nitentia pena illis imponetur. Sic enim ipsi quoque τεθήσεται τῆς ἐν μετανοίᾳ ἐπιστροφῆς· οὕτω γὰρ magis juvabuntur, propheta dictum meditantes, et μᾶλλον καὶ αὐτοὶ ὠφεληθήσονται, καταμελετώντες dicentes: Puellus genitus est nobis, filius et datus τὸ προφητικὸν ῥητὸν καὶ λέγοντες· Παιδίον ἐγενest nobis,cujus principatus est in humero suo,elvo- νήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ catur nomen ejus, magni consilii Angelus 43. Qui, τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ut scitis, in sexto mense conceptionis,cum alius in- μεγάλης βουλῆς "Αγγελος· ὅπερ ὡς ἴστε, ἐν τῷ ἔκτῳ fans prædicasset ante adventum ejus penitentiam μηνὶ τῆς συλλήψεως τοῦ ἑτέρου παιδίου, τοῦ προκη in remissionem peccatorum 44, conceptus est et ip- ρύξαντος προ προσώπου τῆς εἰσόδου αὐτοῦ μετάνοιαν se ad prædicandam penitentiam. Etenim utrosque εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, συνελήφθη καὶ αὐτὸ κηρύξει audimus in primis prædicables non solum de po- μετάνοιαν· καὶ γὰρ καὶ τῶν ἀμφοτέρων ἀκούομεν nitentia,sed et de regno calorum: quod quidem,ut ἐν πρώτοις κηρυσσόντων οὐ μόνον περί μετανοίας, didicimus: intra nos est 45, quod prapenos sit ver- ἀλλὰ καὶ περὶ βασιλείας οὐρανῶν· ἔτις, καθώς μετ bum quod credimus in ore nostro et corde nostro, μαθήκαμεν, ἐντὸς ἡμῶν ἐστι, τῷ ἐγγὺς ἡμῶν εἶναι quod Jesus est Christus: credentes in corde nostro, τὸ ῥῆμα ὁ πιστεύομεν ἐν τῷ στόματι ἑαυτῶν, καὶ ἐν quod Deus ipsum suscitavit ex mortuis: ut qui τῇ καρδίᾳ ἑαυτῶν· περὶ ἧς καὶ αὐτοὶ ὑπομνησθέντες, audiant quod corde quidem creditur ad justitiam, μαθήσονται ὁμολογεῖν ἐν τῷ στόματι ἑαυτῶν, ὅτι ore autem confessio fil ad salutem 46. Κύριος Ἰησοῦ; • πιστεύοντες ἐν τῇ καρδίᾳ ἑαυτῶν, ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἤγειρεν ἐκ νεκρῶν ἅτε δὴ ἀκούοντες, ὅτι καρδίᾳ μὲν πιστεύετε εἰς δικαιοσύνην, στέματι δὲ ὁμολογεῖτε εἰς σωτηρίαν. 6. Ii autem qui servos Christianos pro se sub-B miserunt, servi quidem, ut qui ipsi sul manu es. sent, et quodammodo ipsi quoque in dominorum custodia essent, minisque ab ipsis territi, et propter eorum metum eo compulsi et lapsi, anno opera penitentia ostendent, et deinceps discentes, ut servi Christi, facere Christi voluntatem et eum timere: audientes maxime, quod unusquisque, si quid boni fecerit, hoc fere: a Domino, sive servus sive liber sit 47. 448 7. Liberi autem tribus annis in penitentia examinabuntur, tum quod dissimulaverint, tum quod effecerint ut conservi sacrificarent,utqui Apostolo non obedierint, qui vult dominos eadem facere quae servi,remittentes minas.Scientes,inquit,quod noster quoque et ipsorum Dominus est in cœlus, et non est apud eum personarum acceptio48.14.Siunum autem omnes habemus Dominum, apud quem non est personarum acceptio 15; quoniam et omnia, et in omnibus est Christus,in Barbaris et Scythis servis et liberis 16: debent considerare quod fecerunt, volentes suam ipsorum animam servare; qui conser5'. Τοῖς δὲ δούλους Χριστιανοὺς ἀνθ' ἑαυτῶ ὑποβεβληκόσιν, οἱ μὲν δοῦλοι ὡς ἂν ὑποχείριοι ὄντες, καὶ τρόπον τινὰ καὶ αὐτοὶ φυλακισθέντες ὑπὸ τῶν δεσποτών, καταπειληθέντες τε ὑπ᾽ αὐτῶν, καὶ διὰ τὸν φόβον αὐτῶν εἰς τοῦτο ἐληλυθότες καὶ ὅλι - σθήσαντες, ἐν ἐνιαυτῷ τὰ τῆς μετανοίας έργα δείτ ξουσι· μανθάνοντες τοῦ λοιποῦ, ὡς δοῦλοι Χριστού ποιεῖν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, καὶ φυβεῖσθαι αὐτόν· άκούοντες μάλιστα, ὅτι ἕκαστος ἐάν τι ποιήσῃ ἀγι θόν, τοῦτο κομίσεται παρὰ Κυρίου, εἴτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερος. ζ'. οἱ δὲ ἐλεύθεροι, ἐν τρισὶν ἔτεσιν ἐξετασθήσονται ἐν μετανοίᾳ, καὶ ὡς ὑποκρινάμενοι καὶ ὡς καταναγκάσαντες τοὺς ὁμοδούλους θύσαι· άτι δὴ παρακούσαντες τοῦ ᾿Αποστολου, Τὰ αὐτὰ θέλοντος ποιεῖν τοὺς δεσπότας τοῖς δούλοις, ἀνιέντας τὴν ἀπειλήν. Εἰδότες, φησίν, ὅτι καὶ ὑμῶν αὐτῶν ὁ Κύριος ἐν οὐρανοῖς, καὶ προσωποληψία παρ' αν τῷ οὐκ ἔστιν· εἰ δὲ ἕνα Κύριον ἔχομεν οἱ πάντες ἀπροσωπόληπτον, ἐπεὶ καὶ πάντα καὶ ἐν πᾶσιν ἐστιν ὁ Χριστὸς ἔντε Βαρβάροις καὶ Σκύθαις, δούλοις καὶ ἐλευθέροις, σκοπεῖν ὀφείλουσιν δ κατειργάσαντο, θελήσαντες τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν σῶσαι· τοὺς δὲ συν 43 I Reg. xx1, 13. 43 Isa. 1x, 6. 44 Luc. 1, 76,77. 45 Luc. XVII, 21. 48 Rom. x, 8-10. 47 Εphes τι, 8, 48-14 Ephes, v, 9. 15 Rom. 11, 11. 10 Golos. ut, 11.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. XIII, CAP. ΧΧ. δούλους ἑαυτῶν ἑλκύσαντες ἐπὶ εἰδωλολατρίαν, δυναμένους καὶ αὐτοὺς ἐκφυγεῖν, εἰ τὸ δίκαιον καὶ τὴν ισότητα ἦσαν αὐτοῖς παρασχόντες, ὡς πάλιν ὁ ᾿Απόστολος λέγει. η. Τοῖς δὲ παραδεδομένοις ἐκπεπτωκόσι, τοῖς τε ἑαυτοῖς προσεληλυθόσιν εἰς τὸν ἀγῶνα, ὁμολογοῦσιν εἶναι Χριστιανοῖς, ἐμβεβλημένοις τε ἐν τῇ φυλακῇ μετὰ βασάνων, εὔλογόν ἐστιν ἐν ἀγαλλιάσει καρδίας συνεπισχύειν καὶ κοινωνεῖν ἐν πᾶσιν ἔν τε ταῖς προσευχαῖς, καὶ τῇ μεταλήψει τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῇ παρακλήσει τοῦ λόγου, ἵνα εὐτονώτερον ἀγωνισάμενοι, καταξιωθώσι καὶ αὐτοὶ του βραβείου τῆς ἄνωκλήσεως· καὶ γὰρ ἑπτάκις, φησὶ, πεσεῖται ὁ δίκαιος καὶ ἀναστήσεται· ὅπερ εἰ καὶ πάντες οἱ ἐκπεπτωκότες πεποιήκεσαν, τελειοτάτην καὶ ὁλοκάρδιον μετάνειαν ἐνεδείξαντο. vos nostros traxerunt ad idololatriam, qui poterant et ipsi effugere, si jus et æqualitatem ipsis præbuissent, ut rursus dicit Apostolus. 8. lis autem qui proditi sunt,et exciderunt,qui et ipsi ad certamen accesserunt, se esse Christianos confitentes, et in custodiam cum tormentis conjecti sunt: æquum est in exsultatione cordis vires simul addere, et eis in omnibus communicare, et in orationibus, et in participatione corporis et sanguinis Christi, et sermonis adhortatione: ut qui constantius decertaverint, ipsi quoque supernæ vocationis brabio 17 dignentur.Etenim septies, inquit, cadet iustus et resurget 18; quod quidem si omnes quoque lapsi fecissent, perfectissimam et toto corde susceptam penitenliam ostendissent. θ'. Καὶ τοῖς δὲ ὡς ἂν ἐξ ὕπνου ἑαυτοὺς 9.lis quoque qui tanquam ex somno ipsi ad cerπαραπηδώσιν εἰς τὸν ἀγῶνα, ὡδίνοντα καὶ μέλω tamen parturiens, et trahere differens, prosiliunt, λοντα ἑλκύσαι, ἑαυτοῖς δὲ πειρασμὸν ἐπισπασαμε sibi autem pugnæ maritimæ, et multa fluxuum νοι: θαλαττομαχίας καὶ πολλῆς κυματώσεως, μᾶλλον inundationis tentationem attrahunt, vel potius fraδὲ καὶ τοῖς ἀδελφοῖς προσεκκαίοντες ἄνθρακας άμαρ- tribus peccatorum carbonem accendunt,ipsisquoτωλῶν, καὶ αὐτοῖς κοινωνητέον, ὅτε δὲ ἐν ὀνόματι que communicandum est, ut qui nomine 449 ChriΧριστοῦ παρερχομένοις εἰς τοῦτο, εἰ καὶ προσέχουσιν sti ad id veniant: etsi verba ejus non animadverαὐτοῦ τοῖς λόγοις, καὶ πάλιν ἐν εὐχῇ λέγειν τῷ Πz- tant, qui ducet orare ne ingrediamur in tentatioτρί, καὶ μὴ εἰσενέγκης ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ nem 19, et eum rursus in oratione Patri dicere, Et ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ· ἴσως δὲ καὶ ἀγνοοῦσε ne nos inducus in tentationem,sed libera nos a maτὰς γενομένας πολλάκις αναχωρήσεις τοῦ οἰκοδεσπό- το 20. Forte autem etiam ignorant patreinfamilias του και διδασκάλου ἡμῶν ἀπὸ τῶν θελόντων ἐπιβου et Dominum nostrum, sæpe ab iis qui illi insidiari λεύειν· καὶ ὅτι ἔσθ' ὅτε οὐδὲ παῤῥησία περιεπάτει volebant, secessisse, et quod quandoque etiam libeδι' αὐτούς· καὶ ὅτι ὅτι ὁ καιρὸς τοῦ πάθους αὐτοῦ reapud eos non incedebat, et quod etiam quando προσήγγισεν, οὐχ ἑαυτὸν παρέδωκεν, ἀλλ᾽ ἐδέξατο, passionis tempus appropinquavit, non se ipsum ἕνας ἦλθον ἐπ' αὐτὸν μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων· λέ- tradidit, sed exspectavit donec ad eum venirent γει γοῦν πρὸς αὐτούς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε cum gladiis et fustibus. Dicit ergo eis: Tanquam ad μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν μὲ· οἳ καὶ latronem exiistis cum gladliis et faustibus ad me παρέδωκαν αὐτὸν, φησί, Πιλάτῳ· καθ' ὁμοιότητα comprehendendum 21. Qui etiam tradiderunt ipγοῦν αὐτοῦ, καὶ οἱ κατὰ σκοπὸν αὐτοῦ βαίνοντες πε- sum,inquit, Pilato 32. Ad ejus quoque similitudinem πόνθασι, μεμνημένοι τῶν θείων αὐτοῦ λόγων, δι' ὧν iis accidit, qui ejus scopum sibi proponentes inceἐπιστηρίζων ἡμᾶς περὶ τῶν διωγμῶν λέγει· Προσω dunt, divinorum ejus verborum recordali, quibus ἔχετε ἑαυτοῖς· παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια nos confrinans,de persecutionibus dicit: Attendite καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν μαστιγώσουσι ὑμᾶς· vobis ipsis: tradent enim vos in concilia, et in suis παραδώσουσι δὲ εἶπεν, ἀλλ᾽ οὐχὶ, ἑαυτοὺς παραδώ- synagogis vos flagellabunt 25.Tradent autem,dixit, σετε· καὶ ἐπὶ ἡγεμόνας δὲ, φησὶ, καὶ βασιλεῖς ἀχθή non, vos ipsos tradelis: et ad principes et reges duσεσθε διὰ τὸ ὄνομά μου, ἀλλ᾽ οὐχὶ, ἑαυτοὺς ἄξετε· cemini propter nomen meum 34, non, vos ipsos duἐπεὶ καὶ μεταπηδαν ἡμᾶς βούλεται ἀπὸ τόπων εἰς τό celis. Nam nos quoque vult a loco in locum transiliπους διωκομένους διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ· ὡς πάλιν ἀκούο- re, dum sunt qui nos persequuntur propter nomen μεν αὐτοῦ λέγοντος· Καὶ ὅταν διώκωσιν ὑμᾶς ἐν τῇ G ejus.Sicut rursus eum dicentem audimus: Et quanπόλει ταύτῃ, φεύγετε εἰς τὴν ἑτέραν· οὐ γὰρ θέ- do vos in hac civitate persecuti fuerint, fugite in λει αὐτομολεῖν ἡμας πρὸς τοὺς τοῦ διαβόλου ὑπὸ aliam:33. Non vuli enim nos ad diaboli stipatores saασπιστές και δορυφόρους, ὅπως μὴ καὶ πλειόνων tellitesque confugere, ne ipsis quoque multifaria θανάτων αἴτιοι αὐτοῖς γενώμεθα, ὡς ἂν καταναγκά- mortis causa simus, ut qui ipsos et asperiores esse ζοντες αὐτοὺς μᾶλλον κατατραχύνεσθαι καὶ τελε- cogamus, et opera mortifera peragere: sed exspecσιουργεῖν τὰ θανατηφόρα ἔργα, ἀλλ' ἐκδέχεσθαι καὶ tare, et nobis cavere, vigilareque et orare,ne intreπροσέχειν ἑαυτοῖς, Γρηγορεῖν τε καὶ προσεύχεσθαι, mus in tentationem 33. Ila Stephanus primus,ejus ἵνα μὴ εἰσέλθωμεν εἰς πειρασμόν· οὕτω Στέφανος vestigiis insistens, 450 martyrium passus, Hieπρῶτος, κατ' ἴχνος αὐτοῦ μαρτύριον ἀναδεξάμενος, rosolymis ab iniquis correptus, et in concilium ἐν Ἱεροσολύμοις συναρπασθεὶς ὑπὸ τῶν παρανόμων, ductus,lapidibus obrutus,in nomine Christi glori17 Philipp. πι, 14. 18 Prov. Σχιν, 16. 19 Matth. xxνι, 41. 20 Matth. νι 13. 31 Matth. χχνι, 88. 29 Matth. ΧΧΥΗ, 2. 23 Matth. x, 17. 24 ibid. 18. 5 ibid. 23. 28 Matth. xxvΙ, 47.

ficatus est,rogans,et dicens: Domine, ne statuas καὶ ἀχθεὶς ἐν τῷ συνεδρία, λιθοβολούμενος ἐν ὀνό illis hoc peccatum 7. Ila Jacobus secundus ab ματι Χριστοῦ ἐδοξάσθη παρακαλῶν καὶ λέγων· δύο Herode comprehensus, gladio capite truncatus est. Ita Petrus apostolorum primus, sæpe comprehensus, et custodiæ traditus, ignominiaque affectus, postremo Romæ crucifixus est. Similiter et inclytus Paulus, sape traditus, et ad mortem asque in periculum adductus, multa mala perpessus, et in multis persecutionibus aflictionibusque gloriatus, in eadem urbe ipse quoque gladio capite multatus est; qui in quibus gloriatus est, ipse in iis vitam fnit; et quod Darnasci in sporta noctu per murum demissus est, et effugit ejus manus qui eum conabatur opprimere. Erat enim eis in primis propositum evangelizare, et verbum Dei docere: in quibus fratres confrmantes ut manerent in fide 23, hoc quoque dicebant, quod per mulias afflictiones oportet in regnum Dei ingredi. Quærebant enim non quod sibi erat utile, sed quod multis, ut servarentur, et multa ipsis liceret ad hæc facientia dicere, ut verbo Dei convenienter facerent: Nisi, ut dicit Apostolus, nos tempus narrantes deficeret 29. 10. Unde non est æquum, ut vel clerici qui sua sponte aufugerunt, lapsi autem et reluctati sunt, amplius in sacro ministerio maneant,ut qui Domini gregem reliquerint, et seipsos vituperaverint:quod nullus fecit ex apostolis. Etenim cum multas persecutiones obiisset, et multa certaminum præmnia ostendisset beatus apostolus Paulus,sciens esse longe melius dissolvi el esse cum Christo 3, infert et dicit: Incarne autem manere,magis necessarium 481 propter vos.Considerans enim non suam,sed multorum utilitatem, ut serventur, magis quam suam quietem,necessarium existimavit,apud fratres manere, et eorum curam gerere. Qui etiam vult eum qui docet, esse in doctrina exemplum: fidelibus. Unde qui in carcere contendentes, a ministerio exciderunt, et reluctati sunt, sensus plane sunt expertes, Quomodo enim petunt quod reliquerunt,cum in ea tempestate esse possent fratribus suis utiles? Quandiu itaque firmi stabilesque manserunt, ejus quod præter rationem fecerant,eis venia dabatur. Quando autern lapsi sunt, ut qui perperam se gesserunt et se ipsos vituperaverunt, non possunt amplius sacra ministeria obire. Et ideo magis curam gerant,quomodo in humilitate vitam peragant a vana gloria cessantes. Eis enim sufficit coinmunio, quæ diligenter et accurate lit duabus de causis, tum ne videantur molestia afici, hinc dissolutionem vi arripientes: tum ne lapsi aliqui causentur se propter pena occasionem fuisse remissos: qui quidem plusquam omnes probrum et ignoni niam habebunt: sicut ille qui fundamentum posuit, et non potuit perficere: Incipient enim, inquit, omnes qui pratergredientur,eum illudere. ριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν· οὕτως 14κωβος δεύτερος συλληφθεὶς ὑπὸ Ηρώδου, μαχαίρα τὴν κεφαλὴν ἀπετμήθη· οὕτως ὁ πρόκριτος τῶν ἀποστόλων Πέτρος, πολλάκις συλληφθείς καὶ φυλάκιο σθεὶς καὶ ἀτιμασθεὶς, ὕστερον ἐν Ῥώμῃ ἐσταυρώθη· ὁμοίως καὶ ὁ περιβόητος Παῦλος πλεονάκις παραδο θεὶς, καὶ ἕως θανάτου κινδυνεύσας, πολλά τε ἀθλή σας καὶ καυχησάμενος ἐν πολλοῖς διωγμοῖς καὶ θλί. ψεσιν, ἐν τῇ αὐτῇ πόλει καὶ αὐτὸς μαχαίρα τὴν κεφαλὴν ἀπετμήθη, ὃς ἐν οἷς ἐκαυχήσατο κατέλεξεν, ὅτι καὶ ἐν Δαμασκῷ σπυρίδι ἐχαλάσθη διὰ τοῦ τεί χους νυκτὸς, καὶ ἐξέφυγε τὰς χεῖρας τοῦ ζητοῦντος αὐτὸν πιάσαι· τὸ γὰρ προκείμενον ἐν αὐτοῖς, ἐν πρώτοις εὐαγγελίζεσθαι καὶ διδάσκειν τὸν λόγον τοῦ Θεου, ἐν οἷς ἐπιστηρίζοντες τοὺς ἀδελφοὺς ἐμμένειν ἐν τῇ πίστει· καὶ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ· ἐζήτουν γὰρ οὐ τὸ ἑαυτῶν συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν ἵνα σωθῶσι· καὶ ἦν πολλὰ λέγειν αὐτοῖς εἰς ταῦτα πρὸς τὸ κατὰ λόγον πράσσειν, Εἰ μὴ, ὡς λέγει ὁ ᾿Απόστολος, ἐπιλείψῃ δ᾽ ἂν ἡμᾶς διηγουμένους ὁ χρόνος. ι. Οθεν οὐκ ἔστιν εὔλογον, οὐδὲ τοὺς ἀπὸ κλήρου αυτομολήσαντας, ἐκπεπτωκότας τε καὶ ἀναπαλαίσαντας, ἔτι ἐν τῇ λειτουργία εἶναι, ἅτε δὴ καταλείψαντας τὸ ποίμνιον Κυρίου καὶ μωμησαμέ νους ἑαυτοὺς, ὅπερ οὐδεὶς τῶν ἀποστόλων πεποίηκε· καὶ γὰρ ὁ πολλούς διωγμούς ἐξαντλήσας, πολλά τε άθλα ἀγωνισμάτων ἐνδειξάμενος, ὁ μακάριος Παύλος, έγνωκὼς ὅτι κάλλιόν ἐστιν ἀναλῦσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι, ἐπιφέρει καὶ λέγει· Τὸ δὲ ἐπιμεῖναι τῇ σαρκὶ, ἀναγκαιότερον δι᾽ ὑμᾶς· σκοπῶν γὰρ οὐ τὸ ἑαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν ἵνα σω θώσιν, ἀναγκαιότερον τῆς ἑαυτοῦ ἀναπαύσεως ἠγής σατο τὸ παραμένειν τοῖς ἀδελφοῖς καὶ ἐπιμελεῖσθαι αὐτῶν· ὃς καὶ τὸν διδάσκοντα θέλει εἶναι ἐν τῇ διδα σκαλία τύπον γινόμενον τῶν πιστῶν· ὅθεν οἱ ἐν τῇ είρκτῇ ἐπιδικαζόμενοι, τῆς λειτουργίας Εκπεπτωκός τες καὶ ἀναπαλαίσαντες, πάνω ἀναισθητοῦσι· πῶς γὰρ αὐτοῦσιν ὃ κατέλειψαν, δυνάμενοι τοῖς ἀδελφοῖς εὔχρηστοι εἶναι ἐν καιρῷ τοιούτῳ; ἕως μὲν οὖν ἄπταιστοι ἦσαν, συγγνώμην εἶχον, ἐπὶ τῇ παρὰ λόγον αὐτῶν πράξει· ὅτε δὲ ἔπταισαν, ὡς ἂν περπερευτάD-μενοι, καὶ ἑαυτοὺς μωμησάμενοι, οὐκέτι δύνανται λειτουργεῖν· διὸ φροντιζέτωσαν μᾶλλον ἐν ταπεινοφροσύνῃ πῶς ἐκτελέσουσι παυσάμενοι τῆς κενοδοξίας· ἀρκεῖ γὰρ αὐτοῖς ἡ κοινωνία μετ᾿ ἐπιτάσεως καὶ ἀκριβείας πρὸς ἀμφότερα γινομένη· καὶ ἵνα μὴ δόν ξωσι λυπεῖσθαι μετά βίας περιδρασσόμενοι τῆς ἐν τεῦθεν ἀναλύσεως, καὶ ἵνα μή τινες ἐκπεσόντες προφασίσωνται, ὡς ἂν διὰ τὴν ἀφορμὴν τῆς ἐπιτι μίας ὑπεκλελυμένοι, οἵτινες πλέον ἁπάντων αἰσχύ την καὶ ὄνειδος ἔξουσι κατ' ἐκεῖνον τὸν τεθεικότα θεμέλιον καὶ μὴ ἰσχύσαντα ἐκτελέσαι • Αρξονται γάρ, φησί, πάντες οἱ παραπορευόμενοι ἐμπαίζειν αὐτῷ 37 Act, vu, 59. Act. xiv, 21. Hebr. x1, 32. Philipp. 1, 23, 24. Tit. a, 7.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. XIII, CAP. XX. λέγοντες. Οὗτος ὁ ἄνθρωπος θεμέλιον τέθεικε, καὶ οὐκ dicentes: fic homo posuit fundamentum,et non ἴσχυσεν ἐκτελέσαι. potuit perficere 33. ια΄. Οἱ γὰρ πρῶτοι παραπηδήσαντες ἐν τῷ 11. Qui enim primum in persecutionis fervore βράσματι τοῦ διωγμού, περιεστῶτες εἰς τὸ δι- prosilierunt judicium circumstantes, et sanctos καστήριον, καὶ θεωροῦντες τοὺς ἁγίους μάρτυρας martyres qui ad brabium supernæ vocationis 83 σπεύδοντας ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως, ἐν festinabant, aspicientes, honesta emulatione inκαλῷ τῷ ζήλῳ προθυμούμενοι, ἐπεδίδουν ἑαυτοὺς citati se ipsos ad hoc tradiderunt, magna liberεἰς τοῦτο, πολλῇ τῇ παρρησίᾳ χρώμενοι· ἐμβλέπον- tate utentes, maxime videntes eos qui subtraheτες μάλιστα τοὺς ὑποσυρομένους καὶ ἐκπίπτοντας, bantur, labi, propter quos interius excitati, et δι' οὓς ὑποθερμαινόμενοι ἔσωθεν καὶ ἐνηχούμενοι, quodam veluti sono impulsi ad debellandum se ἔσπευδον εἰς τοῦτο, ἵνα μὴ δοκῇ παρ' ἑαυτῷ φρόνι- efferentem et adversarium, ad id contendebant, μος εἶναι ἐφ᾽ οἷς κατὰ πανουργίαν ἔδοξεν ἡττᾶν, εἰ 482 ne apud se prudens esse 84 videretur, ob ea καὶ ἐλάνθανεν ἑαυτὸν νικώμενον ὑπὸ τῶν ἐγκαρτε- in quibus ejus calliditate inferiores esse visi ρούντων τὰς τῶν ξυστήρων καὶ μαστίγων βασάνους, sunt, etiamsi se ipsum vinci ab iis, qui scuticaτήν τε οξύτητα τῆς μαχαίρας, καὶ τὰς καταφλέξεις rum flagellorumque tormenta, et gladii aciem, τοῦ πυρὸς, καὶ τὰς τῶν ὑδάτων καταποντώσεις· καὶ β et ignis ustulationem, et aquarum immersiones τοῖς κατὰ πίστιν ὑπεξιοῦσιν, εὐχὰς δὲ καὶ δεήσεις constanter tulerunt, eum latuit: iis quoque qui, γίνεσθαι, ἤτοι ὑπὲρ τῶν ἐν φυλακῇ κατατιμωρηθέν ut ex fide preces et orationes fiant, persequunτων καὶ προδεδομένων ὑπὸ λιμοῦ καὶ δίψους, ἤτοι tur, vel pro iis qui in custodia puniti sunt, et a ὑπὲρ τῶν ἔξωθεν τῆς φυλακῆς ἐπὶ του δικαστηρίου fame et siti traditi sunt, vel pro iis qui extra cusκαταβασανισθέντων διὰ ξυστήρων καὶ μαστίγων, todiam sculicis et flagellis in judicio torti sunt, ὕστερον δὲ ἡττηθέντων ὑπὸ τῆς ἀσθενείας τῆς σαρ- postea autem a carnis imbecillitate victi fuere, κός, ἄξιόν ἐστιν ἐπινεῦσαι· συμπάσχεν γὰρ καὶ συν- æquum est annuere. Cum iis enim qui lugent et αλγεῖν τοῖς ὀδυρομένοις καὶ στενάζουσιν ὑπὲρ τῶν ἐν mcerent.pro iis qui in certamine victi sunt a maτῷ ἀγῶνι ἡττηθέντων ὑπὸ τῆς πολλῆς βίας τοῦ και gnis maligni diaboli viribus, sive pro parentibus, κομηχάνου διαβόλου, ἤτοι ὑπὲρ γονέων ἢ ἀδελφῶν ἢ vel fratribus, vel liberis, una dolere, et tristitia τέκνων, οὐδένα οὐδὲν καταβλάπτει· ἴσμεν γὰρ καὶ affici neminem quidquam penitus lædit. Scimus δι᾿ ἑτέρων πίστιν, ἀπολαύσαντάς τινας τῆς τοῦ Θεοῦ enim propter aliorum fidem, quosdam esse Dei ἀγαθότητος, ἐπί τε ἀρέσει ἁμαρτιῶν, καὶ ὑγεία σώ- bonitatem assecutos, et in peccatorum remissioματος, καὶ ἀναστάσει νεκρῶν· μεμνημένοι τοίνυν ne, et corporis sanitate, et mortuorum resurrecτῶν πολλῶν αὐτῶν καμάτων, ὧν προϋπήνεγκαν ἐν tione. Memores itaque multorum laborum et miὀνόματι Χριστοῦ, καὶ τῶν τανταλισμῶν, οὐ μὴν ἀλλὰ seriarum, quas pro Christi nomine sustinuerunt, καὶ μεταγνόντων αὐτῶν, καὶ ἀποδυρομένων τὸ περ cum ipsi etiam pœnitentiam egerint, et quod a πραγμένον αὐτοῖς κατὰ προδοσίαν, ἐν ἀτονίᾳ καὶ se factum est per proditionem in corporis lanνεκρότητι τοῦ σώματος, ἔτι τε καὶ μεμαρτυρημένων guore et mortificatione defeverint, et se præte εὐπολιτεύτων γενομένων ἐν τῷ βίῳ αὐτῶν, συνευχός rea testentur, in vita sua fuisse a civitate alienos, μεθα καὶ συμπαρακαλοῦμεν ὑπὲρ ἱλασμοῦ αὐτῶν sinul orernus, et postulemus pro eorum reconμετὰ τῶν ἄλλων καθηκόντων, διὰ τοῦ γινομένου ὑπὲρ ciliatione cum aliis quæ decet per eum qui est ἡμῶν παρακλήτου πρὸς τὸν πατέρα, ελασκομένου nobis advocatus apud Patrem, se nostris peccaταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν. Καὶ ἐάν τις γάρ, φησίν, ἁμάρτῃ tis propitium exhibentem. Et si quis, inquit,pecπαράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν πατέρα Ιησούν Χρι- caverit, habemus advocatum apud Patrem Je στὸν δίκαιον, καὶ αὐτὸς ἑλασμός ἐστιν ὑπὲρ τῶν sum Christum justum: et is est propitiatio pro ἁμαρτιῶν ἡμῶν, peccatis nostris 85. ιβ. Τοῖς γὰρ ἀργύρια δεδωκόσι πρὸς τὸ ἀνεν· οχλήτους αὐτοὺς τὸ παντάπασι γενέσθαι ἀπὸ πάσης κακίας, οὐκ ἔστιν ἔγκλημα προσαγαγεῖν· ζημίαν γὰρ καὶ ἀπώλειαν χρημάτων ὑπήνεγκαν, ἵνα μὴ τὴν ψυχὴν αὐτῶν ζημιωθῶσιν ἡ ἀπολέσωσιν· ὅπερ ἄλλοι κατὰ αἰσχροκέρδειαν οὐ πεποιήκασι • καίτοι γε τοῦ Κυρίου λέγοντος· Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπος, ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ ἢ ἀπολέσῃ; καὶ ὅτι οὐ δύνασθε θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνῷ· ἐφάνησαν γὰρ παρ᾽ ἐκεῖνον τῷ Θεῷ δουλεύοντες· τὰ γὰρ ἀργύρια μισήσαντες καὶ καταφρονήσαντες αὐτῶν, ἀπεπλήρωσάν τε καὶ ἐν τούτῳ τὸ γεγραμμένον, Αύτρον ἀνδρὸς ψυχῆς ὁ ἴδιος 12. Lis enim. qui pecuniam dederunt, ut ipsi omni ex parte ab omni malitia imperturbati essent, crimen intendi non potest. Damnum enim et jacturam pecuniarum sustinuerunt, ne ipsi animæ detrimento afficerentur, vel ipsam etiam perderent, quod alii propter turpelucrum non fecerunt: quamvis Dominus dicat 36: Quid enim hominem juvabil,si universummundum lucratus fuerit, animæ autem detrimento fuerit affectus, vel eam etiam perdiderit? Et rursus 38': 455 Non potestis Deo servire et mammona: in illis enim apparuerunt qui Deo servirent exosis,conculcatis, contemplisque pecuniis, et in eo compleverunt quod scriptum est: Pretium 33 Luc. xiv, 29, 30. 35 Philipp. III, 14. 54 Rom, XII, 46. 35 I Joan. II, 1. 36 Matth. xvi, 26. 50* Matth. vi, 24.

redemptionis animæ hominis, propria divitia 37. πλοῦτος· ἐπεὶ καὶ ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων Nam et in Actibus quoque apostolorum legimus,eos ἀνέγνωμεν τοὺς συρέντας ἀντὶ Παύλου καὶ Σίλα ἐν qui pro Paulo et Sila Thessalonica ad magistratus Θεσσαλονικῇ ἐπὶ τοὺς πολιτάρχας, μετὰ πλησμονῆς trahebantur, cum multis pecuniis fuisse dimissos. ἀπολυθέντες· μετὰ γὰρ τὸ καταβαρῆσαι αὐτοὺς Postquam enim ipsos propter nomen multum one- πολλὰ διὰ τὸ ὄνομα, καὶ ταράξει τὸν ὄχλον καὶ τοὺς rassent, et multitudinem magistratusque perturbas- πολιτάρχης, Λαβόντες, φησί, τὸ ἱκανὸν παρὰ τοῦ sent,ab Jasone,inquit,et reliquis satisfactione ac- Ἰάσονος καὶ τῶν λοιπῶν, ἀπέλυσαν αὐτούς· οἱ cepta,eos dimiserunt. Fratres autem noctu proti δὲ ἀδελφοὶ εὐθέως διὰ νυκτὸς ἐξέπεμψαν τόν τε nus Paulum et Silam iniserunt in Berræam 38. Παῦλον καὶ τὸν Σίλαν εἰς βέροιαν. δ 13. Unde nec eos qui omnia reliquerunt propter ιγ'. Οθεν οὐδὲ τοῖς καταλείψασι πάντα διὰ τὴν salutem animæ, et secesserunt, licet accusare lanτῆς ψυχῆς σωτηρίαν καὶ ἀναχωρήσασιν ἔστιν ἐγκαquam aliis propter ipsos detentis. Nam et Ephesi pro λεῖν, ὡς ἂν ἑτέρων δι᾿ αὐτοὺς κατασχεθέντων· καὶ Paulo Gaium et Aristarchum in theatro comprehen- γὰρ καὶ ἐν τῇ Ἐφέσῳ ἀντὶ Παύλου πάλιν συνήρα derunt, una cum Paulo peregrinantes 39, qui volebat πασαν Γάϊον εἰς τὸ θέατρον καὶ ᾿Αρίσταρχον συνεχ ad populum adire:quoniam propter ipsum qui per- δήμους Παύλου οὐ βουλομένου εἰσελθεῖν εἰς τὸν δῆ suaserat, et multam turbam ad Dei cultum traduxe- μον· ἐπεὶ καὶ δι᾿ αὐτὸν πείσαντα καὶ μεταστήσαντα rat,seditio facta fuerat. Non sciverunt eum, inquit, πολὺν ὄχλον ἐπὶ τὴν θεοσέβειαν, ἡ στάσις ἦν γενοdiscipuli. Quin etiam nonnulli ex Asiarchis qui ei μένη, καὶ οὐκ εἴων αὐτὸν οἱ μαθηταί, φησίν· οὐ erant amici, iniserunt ad eum et suaserunt ne se μὴν ἀλλὰ καί τινες τῶν ἀσιαρχῶν, ὄντες αὐτοῦ φίtheatro daret Si qui autem 454 cum iis contendere λοι, πέμψαντες πρὸς αὐτὸν παρεκάλουν μὴ δοῦναι perrexerint,qui animum sincerum ei adhibent,qui ἑαυτὸν εἰς τὸ θέατρον· εἰ δὲ ἐπιμένοιέν τινες ἐρεσ dicit: Diligenter serva animam tuam, et ne retro γελοῦντες τοῖς εἰλικρινώς προσέχουσι, Σώζων σώζε aspexeris 40. Petrus quoque apostolorum princeps τήν σεαυτοῦ ψυχήν, μὴ περιβλέψῃ εἰς τὰ ὀπίσω, eis in mentem revocetur, qui jam in custodiam erat Σπομνησθήτωσαν καὶ τοῦ προκρίτου τῶν ἀποστόλων conjectus,el traditus quatuor quaternionibus mi- Πέτρου, Βεβλημένου τε ἤδη εἰς φυλακὴν, καὶ παραlitum ad eum servandum 4: qui cum noctu fugis- δοθέντος τέσσαρσι τετραδίοις στρατιωτών φυλάσ set,et ex Judæorum mann servatus esset.jussu an- σειν αὐτόν· οὗ ἐν νυκτὶ φυγόντος καὶ ῥυσθέντος ἐκ geli Domini: Facto,inquit,die erat non parvus tu- χειρὸς τοῦ φονώδους Ηρώδου, καὶ πάσης τῆς προσδο mullus inter milites, quidnam factum esset Petro. κίας τοῦ λαοῦ τῶν Ἰουδαίων, κατ᾽ ἐντολὴν ἀγγέλου Κυ Herodes autem cum eum quasivisset, et non inte- ρίου, γενομένης, φησὶν, ἡμέρας, ἦν τάραχος οὐκ ὀλί nisset,interrogatos custodes jussit suffocari 4s, pro G γος ἐν τοῖς στρατιώταις, τί ἄρα ὁ Πέτρος ἐγένετο· pter quos nulla culpa in Petrum confertur: licebat Ἡρώδης δὲ ἐπιζητήσας αὐτὸν καὶ μὴ εὐρών, ἀνα enim eis illo viso quod factum fuerat effugere; si- κρίνας τοὺς φύλακας ἐκέλευσεν ἀπαχθῆναι· δι' ος cut et omnes infantes qui erant in Bethleem 3 et οὐδεμία αἰτία τῷ Πέτρῳ προσάπτεται· ἐξῆν γὰρ καὶ in omnibus ejus finibus,si scivissent eorum paren- αὐτοὺς ἑωρακότας τὸ γενόμενον ἐκφυγεῖν· ὡς καὶ tes quod erat futurum: qui a crudeli homicida He- πάντα τὰ παιδία τὰ ἐν Βηθλεὲμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς rode sublati sunt, ut unus qui ab eo quærebatur in- δρίοις αὐτῆς, εἰ ἐγνώκεισαν οἱ γονεῖς αὐτῶν τὸ μέλο fans periret,qui et ipse jussu angeli Dei effugit,qui λον ἔσεσθαι, ἅπερ ἀνῃρέθησαν ὑπὸ τοῦ μιαιφόνου celeriter jam cmperat spolia accipere, et acriter Ηρώδου διὰ τὸ ὑπ' αὐτοῦ ζητούμενον ἀπολέσθαι ἐν præpascere, secundum appellationem nominis,que- παιδίον, ὅπερ καὶ αὐτὸ κατ' ἐντολὴν ἀγγέλου Κυρίου madmodum scriptum est: Voca nomen ejus,celeri- ἐξέφυγεν, ἤδη ἀρξέμενον οξέως σκυλεύειν καὶ ὀξέως ter spolia,velociter depopulare eo quodpriusquam προνομεύειν, κατὰ τὴν ἐπίκλησιν τοῦ ὀνόματος, και infans sciatvocare patrem et matrem,capiet potes- θὼς γέγραπται· Κάλεσον τὸ ὄνομα αὐτοῦ, ταχέως talem Damasci et spolia Samaria,coram rege As- σκύλευσον, ὀξέως προνόμευσον· διότι πρὶν γνῶναι syriorum 44.Magi ergo, ut jam spoliati et prædatio- καλεῖν τὸ παιδίον πατέρα ή μητέρα, λήψεται δύναnibus infestati, infantem humiliter et suppliciter μιν Δαμασκοῦ, καὶ τὰ σκύλα Σαμαρείας, ἔναντι adorant, thesauros suos aperientes, et ei offerentes βασιλέως Ασσυρίων· οἱ γοῦν μάγοι ὡς ἤδη σκυmaxime opportuna et magnifica dona, aurum et λευθέντες καὶ προνομευθέντες, ὑποτεταγμένως καὶ thus et myrrham 43, ut regi et Deo et homini: unde τιμητικῶς προσκυνοῦσι τῷ παιδίῳ, ἀνοίγοντες τοὺς ad regem Assyrium non amplius reverti voluerunt, θησαυροὺς αὐτῶν, καὶ προσφέροντες αὐτῷ καιριών a Providentia vetiti. 455 Divinitus enim admoniτατα καὶ πρεπωδέστατα δῶρα, χρυσὸν, καὶ λίβανον, ti,inquit,in somnio ne reverterentur ad Herodem, καὶ σμύρναν, ὡς βασιλεῖ καὶ Θεῷ καὶ ἀνθρώπῳ· per aliam viam regressi sunt in regionem suam. ὅθεν οὐκέτι πρὸς τὸν ᾿Ασσύριον βασιλές ηξίωσαν Unde cum vidisset sanguinolentus Herodes se a ὑποστρέψαι, συνεργούμενοι ὑπὸ τῆς προνοίας magis illusum, valde fuit commotus. Et millens, Χρηματισθέντες γάρ, φησί, κατ' ὄναρ μὴ ἀνακέμψαι inquit, interfecit omnes infantes qui erant προς Ηρώδην, δι᾿ ἄλλης ὁδοῦ ἀνεχώρησαν εἰς τὴν 37 Prov. XIII, 8. 38 Act. XVII, 9, 10. 30 Act. xix, 26-30. 40 Gen. xix, 17. ¼ Act. xII, ibid. 18, 19. 43 Matth. I, 13-16. 44 Isa. VIII, 3, 4. 45 Matth. 11, 11-13. 4. Η

ΤΙΤ. ΧΙΙ, CAP. ΧΧ. in Bethlehem et in omni ejus confinio,a bimatu et infra,juxta tempus quod a magis diligenter didice - rat 46. Cum quibus, et alium prius natum infantem, cum interfecturus quæsivisset et non invenisset, patrem ejus Zachariam interfecit inter templum et altare, cum effugisset filius cum matre Elisabeth. Unde nec ullo modo reprehenduntur. τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου, ἐκρυγόντος τοῦ χώραν αὐτῶν· ἔνθεν ἰδὼν ὁ αἱμοβόρος Ηρώδης, ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων, ἐθυμώθη λίαν· λίαν ἀποστείλας, φησὶν, ἀνεῖλε πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλεὲμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς, ἀπὸ δι στοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ἂν ἠκρίβωσε παρὰ τῶν μάγων· μεθ᾽ ὧν καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ γεννη θὲν ἕτερον παιδίον ζητήσας ἀποκτεῖναι, καὶ μὴ εὐρών, τὸν πατέρα αὐτοῦ Ζαχαρίαν ἐφόνευσε, μεταξὺ παιδίον μετὰ τῆς μητρὸς 'Ελισάβετ᾽ ἐφ᾽ ὧν οὐδεμίαν μέμψιν ἔσχον. 15. Εἰ δέ τινες βίαν πολλὴν καὶ ἀνάγκην πεπόν- 14. Si qui autem vim multam et necessitatem θασι, χάμον λαβόντες ἐν τῷ στόματι καὶ δεσμούς, passi sunt,quique et in ore ferrum et vincula acceκαὶ ἐπιμείναντες καρτερῶς τῇ διαθέσει τῆς πίστεως, perunt, et propter bonam fidei affectionem, suas καὶ τὰς χεῖρας καῆναι προσαγομένων ἀκοντὶ τῷ quoque manus uri fortiter pertulerunt, ad profaἀνιέρῳ θύματι, ὥσπερ οὖν ἔγραψαν μοι οἱ ἀπὸ τῆς num sacrificium eis invitis adductas.Quemadmoφυλακής τρισμακάριοι μάρτυρες περὶ τῶν ἐν τῇ dum igitur mihi scripserunt ex custodia beatissiΛιβύῃ, καὶ ἕτεροι δὲ συλλειτουργοί, οἱ τοιοῦτοι mi martyres de iis qui sunt in Libya,et alii etiam συμμαρτυρούντων αὐτοῖς μάλιστα καὶ τῶν ἀδελφῶν in sacris comministri; ii simul testificantibus reτῶν λοιπῶν, δύνανται εἶναι ἐν τῇ λειτουργία, τα- liquis quoque fratribus, possunt esse in sacro χθέντες ἐν τοῖς ὁμολογηταῖς, ὡς καὶ οἱ κατανεχρω- ministerio inter confessores collocati, ut et qui θέντες ἐν ταῖς πολλαῖς βασάνοις, καὶ μηκέτι ἐξ- in multis tormentis fortificati fuerint, non amισχύσαντες λαλῆσαι, ἢ φθέγξασθαι, ἢ κινηθῆναι, εἰς plius potuerint, vel loqui, vel dicere, vel moveri, τὸ ἀντιστῆναι τοῖς εἰς μάτην ἐκβιαζομένοις· οὐδὲ ut resisterent iis qui vim frustra afferebant. Neγὰρ συγκατέθεντο τῇ βδελυρίᾳ αὐτῶν, ὥσπερ οὖν que enim eorum improbitati assensi sunt. Queπαρὰ συλλειτουργῶν πάλιν ἤκουσα· ταχθήσεται δὲ madmodum ergo a comministris rursus audivi ἐν τοῖς ὁμολογηταις καὶ πᾶς ὀστισοῦν κατὰ Τιμά- annumerabuntur inter confessores; et quicunque Θεον πολιτεύεται· πειθόμενος καὶ αὐτὸς τῷ λέγοντι, secundum Timotheum vitam instituit, parens ei Δίωκε δὲ δικαιοσύνην, εὐσέβειαν, πίστιν, ἀγάπην, quoque qui dicit: Persequere justitiam, pieta ὑπομονὴν, προσπάθειαν, ἀγωνίζου τὸν ἀγωνίζου τὸν καλόν tem, fidem, dilectionem, tolerantiam, lenitatem: ἀγῶνα τῆς πίστεως, ἐπιλαβοῦ τῆς αἰωνίου ζωής, certa pulchrum certamen fidei: apprehende viεἰς ἣν ἐκλήθης καὶ ὠμολόγησας τὴν καλὴν ὁμολογίαν tam calestem in quam vocatus es; ei confessus ἐνώπιον πολλῶν μαρτύρων. coram multis testibus confessionem 47. 486 Basilii canones 7, 8, 41, 44, 45, 65, 72, 73, Βασιλείου κανὼν ζ', η', μα', μδ', με ξε', οβ', γ', πα', πγ'. ζ'. Αῤῥενοφθόροι καὶ ζωοφθόροι, καὶ φονεῖς, κ. τ. λ. η'. Ὁ ἀξίνῃ παρὰ τὸν θυμόν, κ. τ. λ. μα'. Ἡ ἐν τῇ χηρείᾳ ἐξουσίαν ἑαυτῆς ἔχουσα, κ. τ. λ. μχ'. Ἡ διάκονος ἡ τῷ Ελληνι συμπορνεύσασα, δεκτή ἐστιν εἰς τὴν μετάνοιαν· εἰς δὲ τὴν προσφορὰν δεχθήσεται τῷ ἑβδόμῳ ἔτει, δηλονότι ἐν ἀγνείᾳ ζῶσα· ὁ δὲ μετὰ τὴν πίστιν Ελλην πάλιν τῇ ἱεροσυλίᾳ προσιών, ἐπὶ τὸν ἴδιον ἔμετον ἐπιστρέφει· ἡμεῖς δὲ τῆς διακόνου τὸ σῶμα ὡς καθιερωμένον, οὐκέτι ἐπιτρέπομεν ἐν χρήσει εἶναι σαρκικῇ. με'. Ος ἐάν τις τὸ ὄνομα λαβὼν τοῦ Χριστιανι σμοῦ ἐνυβρίζη τὸν ἄριστον, οὐδὲν ὄφελος αὐτῷ ἀπὸ τῆς προσηγορίας. ξε'. Ο γοητείαν ἢ φαρμακείαν ἐξαγορεύων, τὸν τοῦ φονέως χρόνον ἐξομολογήσεται, οὕτως οίκονομούμενος, ὡς ἐν ἐκείνῳ τῷ ἁμαρτήματι ἑαυτὸν ἐλέγξας. οβ'. Ὁ μάντεσιν ἑαυτὸν ἐπιδιδοὺς ἤ τισι τοιούτης, τον χρόνον τῶν φονέων καὶ αὐτὸς οἰκονομηθήσεται. Ογ. Ὁ τὸν Χριστὸν ἀρνησάμενος, καὶ παραβὰς 46 Matth. II, 16. 47 I Tim. vi, 11, 12. 7. Masculorum et animalium corruptores, etc., ut pag. 819. 8. Qui ob iracundiam securi, etc., ut pag. 922. 41.Quæ in viduitate habet sui potestatem,etc., ut pag. 899. 44. Diaconissa quæ cum Græco fornicata est, ad penitentiam admittenda est: ad oblationem vero admittetur anno septimo, si videlicet in castitate vitam agat.Græcus autem qui post fidem receptam rursus ad sacrilegium accedit, ad vomitum revertitur. Nos porro diaconissæ corpus, utpote consecratum, non amplius permittimus in usu esse carnali. 45. Si quis, accepto nomine Christianismi, Christum contumelia aficit, nihil ei prodest appellatio. 65. Qui præstigias vel veneficium confitetur, is homicidæ tempus in poenitentia ducet; et cum illo agetur, velut cum eo qui se ipse in hoc peccato prodit. 72. Qui se valibus vel ejusmodi aliis tradit, ipse quoque homicidæ tempore punietur. 73. Qui negavit Christum et salutis mysterium

violavit, toto vitæ suæ tempore fere, et peniten- τὸ τῆς σωτηρίας μυστήριον, ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ tiam agere debet, sic tamen, ut tempore quo e vita excedit, sacramento dignus habeatur ob fidem in Dei clementiam. 81. Quoniam autem multi in Barbarorum incursione, etc., ut pag. 926. 83. Qui vaticinantur et consuetudines gendium, etc., ut pag. 934. 487 Gregorii Nysseni cap. 1, 2. τῆς ζωῆς αὐτοῦ προσκλαίειν οφείλει, καὶ ἑξομολο γεῖσθαι χρεωστεῖ· ἐν τῷ καιρῷ ᾧ ἐκβαίνει τοῦ βίου, τοῦ ἁγιάσματος ἀξιούμενος πίστει τῆς παρὰ Θεοῦ φιλανθρώπιας. πα'. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἐν τῇ τῶν βαρβάρων και ταδρομή, κ. τ. λ. πγ'. Οἱ καταμαντευόμενοι, καὶ ταῖς συνηθείαις τῶν ἐθνῶν ἐξακολουθοῦντες, κ. τ. λ. Γρηγορίου Νύσσης κεφ. α', β'. 1. His itaque hoc modo distinctis, quæcunque α΄. Τούτων τοίνυν κατὰ τὸν εἰρημένον διευκρι quidem peccata ratione præditam anima partem νηθέντων τρόπον, ὅσα μὲν ἁμαρτήματα τοῦ λογιστι attingunt, esse graviora a Patribus judicata sunt, κοῦ τῆς ψυχῆς ἅπτεται μέρους, χαλεπώτερα παρὰ et majori ac sufficientiori et laboriosiori conver- τῶν Πατέρων ἐκρίθη, καὶ μείζονος καὶ διαρκεστία sione digna: quemadmodum si quis fidem in ρας καὶ ἐπιπονωτέρας τήν ἐπιστροφῆς ἄξια· οἷον εἰ Christum negavil, vel ad Judaismum, vel idolo- τις ἠρνήσατο τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν, ἢ πρὸς του rum cultum, vel Manichæismum, vel aliquod δαϊσμὸν, ἢ πρὸς εἰδωλολατρίαν, ἢ πρὸς Μανιχαϊσμόν, aliud impietatis genus descivisse visus sit, qui ἢ πρὸς ἄλλο τι τοιοῦτον ἀθείας εἶδος, αὐτομολήσας voluntarie quidem se ad id malum contulit, deinde ἐφάνη· ὁ μὲν ἔκουσίως ἐπὶ τὸ τοιοῦτον δρμήσας και seipsum condemnavit, totum tempus vitae habet κόν, εἶτα καταγνοὺς ἑαυτοῦ, χρόνον τὸν τῆς μεταpenitentia tempus. Nunquam enim, si mystica νοίας ἔχει ὅλον τὸν τῆς ζωῆς αὐτοῦ· οὐδέ ποτε γὰρ peragatur oratio, Deum una cum populo adorare μυστικῆς ἐπιτελουμένης εὐχῆς, μετὰ τοῦ λαοῦ προςdignus censebitur, sed seorsum precabitur; a κυνῆσαι τὸν Θεὸν καταξιοῦται, ἀλλὰ καταμόνας sacramentorum autem communione omnino erit μὲν εὔξεται, τῆς δὲ κοινωνίας τῶν ἁγιασμάτων, καθώ alienus; in hora autem sui e vita excessus, 8a- όλου ἀλλότριος ἔσται· ἐν δὲ τῇ ὥρᾳ τῆς ἐξόδου cramenti communionis erit particeps. Sin autem αὐτοῦ, τότε τῆς τοῦ ἁγιάσματος μερίδος ἀξιωθήσεται· contigerit ut is præter spem vivat, in eodem rur- εἰ δὲ συμβαίη παρ' ἐλπίδα ζῆσαι αὐτὸν, πάλιν ἐν τῷ sus vivet judicio, mysticorum sacramentorum ad αὐτῷ κρίματι διαβιώσεται ἀμέτοχος τῶν μυστικών vitæ exitum usque expers. Qui autem tormentis ἁγιασμάτων μέχρι τῆς ἐξόδου γινόμενος· οἱ δὲ βαet gravibus suppliciis excruciati, ii præstituto σάνοις καὶ τιμωρίαις χαλεππῖς αἰκισθέντες, ἐν ῥητῷ tempore punientur, sanctis Patribus sic in eos χρόνῳ ἐπετιμήθησαν· οὕτω τῶν ἁγίων Πατέρων clementia usis, tanquam anima non lapsa sit, φιλανθρωπίᾳ ἐπ' αὐτῶν χρησαμένων, ὡς οὐχὶ ψυχῆς sed corporalis imbecillitas tormentis non restite- γεγενημένης ἐν πτώματι, ἀλλὰ τῆς σωματικῆς ἀσθε rit. Quare mensura eorum qui in fornicatione νείας πρὸς τὰς αἰκίας οὐκ ἀντισχούσης· διὸ τῷ peccarunt, et vi dolereque expressa transgressio, μέτρῳ τῶν ἐν πορνεία πλημμελησάντων, καὶ ἡ in conversione, eodem spatio dimensa est. βεβιασμένη τε καὶ ἐπώδυνος παράβασις ἐν τῇ ἐπισ στροφῇ συνεμετρήθη. 2 [3]. Qui ad praestigiatores, vel vates abierunt, vel eos qui per dæmones se piacula quæda:n et aversiones operaturos pollicentur; ii exacte interrogantur et examinantur, utrum in Gide in Christum permanentes, a necessitate aliqua ad illud peccatum 458 impulsi sunt, cum afflictio aliqua vel intolerabilis jactura hunc illis animnum indidisset; an omnino neglecto quod nobis creditum est testimonio, ad dæmonum societatem se contulerunt Si enim ad fidem infirmandam, et quod Deum esse non crederent, qui a Christianis creditur et adoratur, illud fecerunt, erunt scilicet apostatarum judicio obnoxii. Sin autem non ferenda necessitas aliqua, pusillo et abjecto corum animo superato, eo deduxit falsa aliqua spe deductos; similiter erit et in ipsos clementia, instar eorum qui tormentis in tempore confessionis resistere non potuerunt. Lege quæ annotata sunt in cap. 25 tit. 9 præsentis operis. β'. Οἱ δὲ πρὸς γόητας ἀπιόντες, ἢ μάντεις, ἢ τοὺς διὰ δαιμόνων καθάρσιά τινα καὶ ἀποτροπιασμούς έντρο γεῖν ὑπισχνουμένους, οὗτοι ἐρωτῶνται δι' ἀκριβείας καὶ ἀνακρίνονται, πότερον ἐπιμένοντες τῇ εἰς Χα στὸν πίστει ὑπ' ἀνάγκης τινὸς συνηνέχθησαν ἐκείνῃ τῇ ἁμαρτία, κακώσεώς τινος ἢ ἀφορά του ζημίας ή ταύτην αὐτοῖς τὴν ὁρμὴν ἐμποιούσης, ἢ καθόλου και ταφρονήσαντες τοῦ πεπιστευμένου παρ' ἡμῶν μπρο τυρίου, τῇ τῶν δαιμόνων συμμαχία προσέδραμον εἰ μὲν γὰρ ἐπὶ ἀθετήσει τῆς πίστεως, καὶ πρὸς τὸ μὴ πιστεύειν εἶναι Θεὸν τὸν παρὰ τῶν Χριστιανῶν προσκυνούμενον, ἐκεῖνο ἐποίησαν, δηλαδὴ τῷ κρίσ ματι τῶν παραβάντων ὑπαχθήσονται· εἰ δέ τις αβάστακτος ἀνάγκη κατακρατήσατα της μικροψυ χίας αὐτῶν, εἰς τοῦτο προήγαγε διά τινος ήπατημένης ἐλπίδος παρακρουσθέντας, ὡσούτως ἔσται καὶ ἐπ' αὐτῶν ἡ φιλανθρωπία, καθ᾿ ὁμοιότητα τῶν πρὸς τὰς βασάνους ἐν τῷ καιρῷ τῆς ὁμολογίας ἀντισχεῖν μὴ δυνηθέντων. *Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ κε τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. κεφ. τοῦ θ'

Περὶ σκηνικῶν καὶ μίμων καὶ τῶν ὁμοίων μετανοούντων. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μς', εγ. Περί σκηνικῶν μετανοούντων καὶ ἐπιστεφόντων πρὸς Κύριον. μς'. Ωστε τοῖς σκηνικοῖς καὶ μίμοις καὶ τοῖς λοιποῖς τοιουτοτρόποις προσώποις ἢ ἀποστάταις, μετανοοῦσι καὶ ἐπιστρέφουσι πρὸς Θεὸν, χάριν ἢ καταλλαγὴν μὴ ἀρνεῖσθαι. Περὶ τῶν μίμων τῶν γινομένων Χριστιανών. ξγ'. Περὶ τούτων ἔτι μὴν αἰτῆσαι δεῖ, ἵνα ἐάν τις ἐξ οιουδήποτε παιγνιώδους ἐπιτηδεύματος, πρὸς τὴν τοῦ Χριστιανισμού χάριν ἐλθεῖν θελήσοι, καὶ ἐλεύθερος ἀπ᾿ ἐκείνων τῶν σπίλων διαμεῖναι, μὴ ἐξὸν εἶναι τινι τὸν τοιοῦτον πρὸς τὰ αὐτὸ γυμνάσματα πάλιν προτρέπεσθαι ἢ καταναγκάζειν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών να'. να'. Καθόλου ἀπαγορεύει ἡ ἁγία αὕτη καὶ οἰκου μενική σύνοδος, τους λεγομένους μίμους καὶ τὰ τούτων θέατρα, ἔτι γε μὴν καὶ τὰ τῶν κυνηγίων θεώρια, καὶ τὰς ἐπὶ σκηνῆς ὁρχήσεις ἐπιτελεῖσθαι· εἰ δέ τις τοῦ παρόντος κανόνος καταφρονήσει, καὶ πρός τι ἑαυτὸν τῶν ἀπηγορευμένων τούτων ἐκδῷ, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. Ἡ λγ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. καὶ ἡ κγ', καὶ ἡ κθ' τοῦ δ' τίτ. τοῦ ε' βιβλ. καὶ ἡ λβ' καὶ μς, μεγάλας ποινὰς ἐπιφέρουσαι τοῖς πορνοβοσκούς καὶ τοῖς ἀναγκάζουσι δούλας ἢ ἐλευθέρας συνεῖναι μίμοις ἢ θεάτροις προΐστασθαι, καὶ διδόασιν ἄδειαν αὐταῖς ἀναχωρεῖν, καὶ μετὰ προικών ζεύγνυσθαι καὶ ἀξιωματικοῖς, εἰ δυνηθείεν, καὶ τῆς ἀτιμίας ἀπαλλάττεσθαι· περὶ δὲ σκηνικῶν καὶ θεωριών καὶ πορνοβοσκών, ἰδικός ἐστι τίτ. ὁ μα' τοῦ ια βίβλ. τοῦ κώδ. σκηνὴ δέ ἐστιν, ἔνθα τις ἴσταται ἢ κινεῖται σκηνικὴν ἐπιδεικνύμενος τέχνην, εἴτε ἐν δημοσίῳ ἢ Ιδιωτικῶν τόπῳ ἢ ἀγρῷ, ἔνθα μέντοι χύδην οἱ ἄνθρωποι διὰ θέαν εἰσίασιν· ἄτιμοι δέ εἰσι πάντες, οἱ διὰ πόρον εἰς ἀγῶνα κατιόντες, καὶ οἱ διὰ φιλοτιμίαν ἐπὶ σκηνῆς προσιόντες· ὁ δὲ μισθώσας ἑαυτὸν εἰς παιγνικὴν τέχνην, καὶ μὴ ἐπιδειξάμενος, οὐκ ἀτιμούται· καὶ ὁ ἑαυτὸν μισθώσας εἰς τὸ θηριομαχῆς σαι, εἰ μὴ τὸ θηρίον τυχόν λέον ἤμερος γέγονον, ἀτιμοῦται· οὐ μὴν ὁ ἄνευ μισθού θηριομαχήσας, εἰ μὴ λαβεῖν ἐν τῷ κυνηγίῳ φιλοτιμίαν ἡνέσχετο· ὁ δὲ μισθώσας ἑαυτὸν, κἂν μὴ θηριομαχήσῃ, ἀτιμοῦται οὐ μὴν ὁ μισθὸν λαμβάνων ἐπὶ τῷ καταπολεμῆσαι θηρίον ἔξωθεν κυνηγίου τὴν ἐπαρχίαν βλάπτον· οὐκ ἔστι δὲ παιγνική τέχνη οὔτε ἀτιμοποιὸς ἡ τῶν of ἀθλητῶν καὶ τῶν λεγόντων ἐν τοῖς Ὀλυμπίοις τὰ ἐνθύρια, καὶ τῶν ἐν ξυστῷ ἀγωνιζομένων, καὶ τῶν ἡνιόχων, καὶ τῶν ἄλλως ὑπουργούντων ἐν τοῖς ἱεω ροῖς ἀγῶσι, καὶ τῶν ῥαινόντων ὕδωρ τοῖς ἵπποις, καὶ τῶν βραβευτών· προαγωγός ἐστιν ὁ πόρον αἰσε χρὸν ἀπὸ δούλων ἢ ἐλευθέρων ποιούμενος, εἴτε πρωτοτύπως τοῦτο πραγματεύεται, εἴτε προσχήματι πραγματείας ἑτέρας ἔχει τὰ τοιαῦτα πρόσωπα, ὡς 40 Conc. Afric. c. 80. TIT. XIII, CAP. XXI. CAP. XXI. - De scenicis et mimis atque aliis hujusmodi, siquando eos pœnitent. Concilii Carthaginensis canones 46, 63. De scenicis qui veniunt ad pænitentium et ad Dominum converluntur. 46 [?] Ut scenicis et mimis atque aliis hujusmodi vel apostalis qui ad penitentiam veniunt, et ad Deum convertuntur gratia et absolutio non denegentur. De histrionibus Christianis factis. 73. Εt de his 48 etiam petendum, ut si quis ex qualibet ludicra arte ad Christianitatis gratiam venire voluerit, ac liber ab illa macula permanere, non eum liceat a quoquam iterum ad eadem exercenda reduci vel cogi. Concilii acumenici vi canon 51. 51. Omnino prohibet hæc sancta et universalis synodus 459 eos, qui dicuntur mimus, et eorum spectacula; deinde venationum quoque spectationes, atque in scena saltationes feri. Si quis autem præsentem canonem contempserit, et se alicui eorum quæ sunt velita, dederit, si sit quidem clericus, deponatur; si vero laicus, segregetur. Textus. Constit. 33, tit. 4, lib. i cod. et 123 et 129, tit. 4, lib. v, et 32, et 46, magnas penas irrogant lenonibus, iisque qui ancillas vel liberas cum mimis vel [in] theatris conversari, aut prostrare cogunt: et recedendi, dotalibusque (instrumentis intervenientibus etiam illustribus si possint, nubendi potestatem faciunt. De scenicis vero spectaculis et lenonibus specialis tit. est 41, lib. ut cod. Porro scena est, ubi quis consistit, moveturque histrionicam artem exhibens, sive in publico privatove loco, sive in vico: in quem tamen locum passim homines spectaculi causa conveniunt. Infames autem sunt,quicunque quæstus causa in certamen desceadunt,et propter præmium in scenam prodeunt. Verum qui se ad artem ludicram exhi bendam] locat, neque prodit, non notatur. Et qui seipsum locat, ut cum bestiis depugnet: nisi bestia leo forte, aliave quæpiam sit, quæ mansueta facta est. Non item qui sine mercede cum bestiis depugnarit: nisi in arena honorarium [quiddam capere sustinuerit.Qui se locavit, etiamsi cum bestiis non depugnet, notatur. Non tamen etiam qui mercedem capit, ut feram quæ regioni nocet, extra arenam depugnet. Plane athletarum, et qui in Olympiis oblectantia dicunt, et qui in xysto decertant,agitatorum item, et qui aquam equis spargunt, 400 alioruinque qui in sacris certaininitus deserviunt, et [postremo] designatorum ars ludicra non est, neque ignominiosa. Leno est, qui turpem quaestum ex servis vel liberis facit: sive principaliter hoc negotium gerat,sive alterius negotiationis praetextu istiusmodi personas habeat; ut [pula, si] caupo, η

vel stabularius, vel balneator [sit]. Etiam qui in servitute leno fuit, ubi liber factus est, infamia notatur. Hæc omnia sunt in lib. i,tit. 1, digest. 1; et tit. 2, digest. 4; et lib. 23, tit. 2, digest. 48. Leno quoque est, qui adulterio pollutam conjugem suam non dimittit, non etiam qui [tantummodo suspectam habet; ut lib. ix cod. tit. 9, const. 2. CAP. XXII. - De spectaculis et ludicris. Concilii Carthaginensis canones 15, 60, 61. De diversis ordinibus Ecclesia servientibus, etc., ut pag. 703. 15. Item placuit ut quisquis episcoporum,etc., ut pag. 703. De paganorum conviviis. 60. Illud etiam petendum,etc., ut pag. 927. De spectaculis, ut die Dominico, vel cæteris sanctorum festivitatibus minime celebrentur. 61. Nec non et illud petendum, ut spectacula theatrorum,caterunque ludorum,etc.,ut pag. 646. Concilii acumenici canones 52, 62, 65, 71, 401 52. In omnibus sancta Quadragesimæ jeJunii diebus, etc., ut pag. 638. 62. Kalendas quæ dicuntur, et vota, et brumalia quæ vocantur; et qui in primo Martii mensis die ft conventum ex fidelium universitate omnino tolli volumus: sed et publicas mulierum saltationes multam noxam exitiumque afferentes: quin etiam eas, quæ nomine eorum qui falso apud gentiles dii nominati sunt, vel nomi- c ne virorum ac mulierum fiunt, sallaliones ac mysteria more antiquo et a vita Christianorum alieno, anandamus et expellimus; statuentes ut nullus vir deinceps muliebri veste induatur, vel mulier veste viro conveniente. Sed neque comicas, vel satyricas, vel tragicas personas induat: neque exsecrandi Bacchi nomen, uvam in torcularibus exprimentes, invocent; neque vinum in doliis effundentes, risum moveant, ignorantia vel vanitale ea, quæ ab insaniæ impostura procedunt, exercentes. Eos ergo qui deinceps aliquid eorum quæ scripta sunt, aggredientur, ubi ad horum cognitionem pervenerint, si sint quidem clerici, deponi jubemus: si vero laici, segregari. 65. Quæ in noviluniis, etc., ut pag. 935. 462 71. Eos, qui docentur leges civiles,gentilium moribus uti non oportere, neque in theatrum induci,neque eas quæ dicuntur cylistras peragere, vel præter usum communem sibi vestes induere, nec quo tempore disciplinam aggrediuntur,vel ad Gnem ejus perveniunt, vel, ut in summa dicam, in ejus doctrina dimidio.Si quis autem deinceps hoc facere ausus fuerit, segregetur. 96. Qui Christum per baptismum induerunt, ejus in carne vitæ agenda rationem imitari professi sunt. Eos ergo,qui capillos ad videntium detrimentum, scite excogitatis nexibus, adornant et κάπηλος, ἢ πανδοχεύς, ἢ βαλανεύς, καὶ ὁ γενόμε νος ἐν δουλεία προαγωγός, ἀτιμοῦται μετὰ τὸ ἐλευ θερωθῆναι· ταῦτα πάντα κεῖται βιβλ. γ', τίτ. α', διάτ. α', καὶ τίτ. β', διάτ. δ', καὶ βιβλ. κγ', τίτ. β΄, διάτ, μβ'· πορνοβοσκός δέ ἐστι καὶ ὁ πορνευθείσαν τὴν ἰδίαν γαμετὴν μὴ ἀπολύσας· οὐ μὴν ὁ μόνον υποπτεύσας, ὡς βιβλ. θ' τοῦ κώδ. τίτ. Ο', διάτ. β'. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. - Περὶ θεωρίων καὶ παιγνίων, Συνόδου Καρθαγένης κανών ιε', Ε', ξα'. Περί διαφόρων τάξεων τῇ Ἐκκλησίᾳ δου λευουσών. ιε'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ὁστισδήποτε τῶν ἐπισκό πων, Χ. Τ. λ. Περὶ τοῦ ἀφελέσθαι τὰ τῶν Ἑλλήνων συμπόσια.. ξ'. Κἀκεῖνο ἔτι μὴν δεῖ αὐτῆσαι, κ. τ. λ. Περὶ θεωρίων ἐν τῇ Κυριακῇ καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς τῶν ἁγίων ἑορταῖς μηδαμῶς ἐπιτελοῦνται. ξπ'. Κἀκεῖνο ἔτι μὴν δεῖ αὐτῆσαι, ἵνα τὰ θεώρια τῶν θεατρικών παιγνίων, κ. τ. λ. Συνόδου οικουμενικῆς ἕκτης κανών νβ', ξβ', ξε', cx', 45', p'. νβ'. Εν πάσαις ταῖς τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς τῶν νηστειῶν ἡμέραις, κ. τ. λ. ξβ'. Τὰς οὕτω λεγομένας καλάνδας, καὶ τὰ λεγόμενα βότα, καὶ τὰ καλούμενα βρουμάλια, καὶ τὴν ἐν τῇ πρώτῃ τοῦ Μαρτίου μηνός ἡμέρα ἐπιτελουμένην πανήγυριν, καθάπαξ ἐκ τῆς τῶν πιστῶν πολιτείας περιαιρεθῆναι βουλόμεθα· ἀλλὰ μὴν καὶ τὰς τῶν γυναίων δημοσίας ὀρχήσεις ὡς ἀπέμνους, καὶ πολλὴν λύμην καὶ βλάβην ἐμποιεῖν δυναμένας· ἔτι μὴν καὶ τὰς ὀνόματι τῶν παρ' Ἕλλησι ψευδώς ονομασθέν των θεῶν ἢ ἐξ ἀνδρῶν ἢ γυναικών γινομένας ὀρχήσεις καὶ τελετάς κατά τι ἔθος παλαιὸν καὶ ἀλλότριον τοῦ τῶν Χριστιανῶν βίου, ἀποπεμπόμεθα· ὁρίζοντες μηδένα γυναικείαν στολὴν ἐνδιδάσκεσθαι, ή γυναίκα τὴν ἀνδράσιν ἁρμόδιον· ἀλλὰ μήτε προσωπεία και μικὰ ἢ σατυρικὰ ἢ τραγικὰ ὑποδύεσθαι· μήτε τὸ τοῦ βδελυκτοῦ Διονύσου ὄνομα τὴν σταφυλὴν ἐκθλί βοντας ἐν ταῖς ληνοῖς ἐπιδοξν· μηδὲ οἶνον ἐν τοῖς πίθοις ἐκχέοντας, γέλωτα ἐπικινεῖν, ἀγνοίας τρόπῳ ή ματαιότητος τά τῆς δαιμονιώδους πλάνη; ἐνεργοῦνtas τας· τοὺς οὖν ἀπὸ τοῦ νῦν τι τῶν προειρημένων ἐπιτελεῖν ἐπιχειροῦντας, ἐν γνώσει τούτων καθιστε μένους, τούτους, εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, καθαιρεῖσθαι προστάσσομεν· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀφορίζεσθαι. ξε'. Τὰς ἐν ταῖς νεομηνίας, κ. τ. λ. οα'. Τους διδασκομένους τοὺς πολιτικούς νόμους, μὴ δεῖν τῆς ῾Ελληνικοῖς ἔθεσι κεχρῆσθαι, μήτε μὴν ἐπὶ θεάτρων ἀνάγεσθαι, ἢ τὰς λεγομένας κυλίστρες ἐπιτελεῖν, ἢ παρὰ τὴν χρῆσιν στολὰς ἑαυτοῖς περιτιθέναι, μήτε καθ᾿ ὃν καιρὸν τῶν μαθημάτων ἐνάρε χονται, ἢ πρὸς τὸ τέλος αὐτῶν καταντῶσιν, ἢ καθε όλου φάναι διὰ μέσου τῆς τοιαύτης παιδεύσεως· εἰ δὲ τις ἀπὸ τοῦ νῦν τοῦτο πρᾶξαι τολμήσοι, ἀφοριζέσθω. 45. Οἱ τὸν Χριστὸν διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐναν σάμενοι, τὴν ἐν σαρκὶ αὐτοῦ πολιτείαν μιμείσθαι καθωμολόγησαν· τοὺς οὖν τὰς ἐν τῇ κεφαλῇ τρίχας πρὸς λύμην τῶν ὁρώντων ἐν ἐπωρίας. ἐμπλακής

TIT. XIII, CAP. XXII, XXIII. εὐθετίζοντας καὶ διασκευάζοντας, καὶ δέλεαρ προσ- componunt,etinfirmis animis escam ea ratione obτιθέντας ἐντεῦθεν ταῖς ἀστηρίκτοις ψυχαῖς, ἐπι- jiciunt, convenienti supplicio paterne curamus; τιμίῳ προσφόρῳ πατρικῶς θεραπεύομεν, παιδαγω- ipsos instituentes et temperanter vivere docentes, γοῦντες αὐτοὺς, καὶ σωφρόνως βιοῦν ἐκδιδάσκοντες, ut relicta fraude et vanitate,quæ ex materia oritur, πρὸς τὸ ἀφέντας τὴν ἐκ τῆς ὕλης ἀπάτην καὶ μα- ad exitio carentem beatamque vitam,mentem asταιότητα, πρὸς τὴν ἀνώλεθρον καὶ μακαρίαν ζωήν sidue traducant; et in limnore puram et sanctam τὸν νοῦν μετάγειν διηνεκώς, καὶ ἐν φόβῳ ἀγνὴν conversationem habeant, et Deo, quoad ejus feri ἔχειν ἀναστροφὴν, καὶ Θεῷ πλησιάζειν κατὰ ἐφικτόν, potest, appropinquent per vitæ puritatem; et inδιὰ τῆς ἐν βίῳ καθάρσεως· καὶ τὸν ἔνδον ἢ τὸν ἔξω ternum magis quam externum hominem virtuti ἄνθρωπον μᾶλλον κοσμεῖν ἀρεταῖς, καὶ χρηστοῖς καὶ bus et bonis inculpatisque moribus exornent; ut ἀμώμοις τοῖς ἤθεσιν· ὥστε μηδὲν λείψανον φέρειν ἐν nullas in se ferant reliquias diabolicæ perversiἑαυτοῖς τῆς τοῦ ἐναντίου σκαιότητος· εἰ δέ τις παρὰ talis. Si quis autem præter hunc canonem versaτὸν παρόντα κανόνα διαγίνοιτο, ἀφοριζέσθω. tus fuerit, excommunicetur. ρ'. Οἱ ὀφθαλμοί σου ὀρθὰ βλεπέτωσαν, καὶ πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν, ἡ σοφία διακελεύεται ῥᾳδίως γὰρ τὰ ἑαυτῶν ἐπὶ τὴν ψυχήν, αἱ τοῦ σώ· ματος αἰσθήσεις εἰσκρίνουσι· τὰς οὖν τὴν ὅρασιν καταγοητευούσας γραφάς, εἴτε ἐν πίναξιν εἴτε ἄλλως πως ἀνατεθειμένας, καὶ τὸν νοῦν διαφθειρούσας, καὶ κινούσας πρὸς τὰ τῶν αἰσχρῶν ἡδονῶν ὑπεκκαύματα, οὐδαμῶς ἀπὸ τοῦ νῦν ἐν οἰῳδήποτε τόπῳ προστάσσομεν ἐγχαράττεσθαι· εἰ δέ τις τοῦτο πράσσειν ἐπιχειρήσοι, ἀφοριζέσθω. Πῶς τὰ θεώρια τελοῦνται, καὶ πῶς γίνεται ἡ διο πάνη αὐτῶν, καὶ ὅτι δύναται ὁ ἄρχων τὰ θεωρικά πρὸς καιρὸν ἀφορίζειν εἰς ἀνανέωσιν τειχών, εἴρηται βιβλ. ια' τοῦ κωδ., τίτ. μα', μβ', μδ', μϚ'· ὁ δὲ με τίτ. ἀναιρεῖ τὴν θέαν τῶν μονομάχων. χων καὶ λῃστῶν. Περὶ κλεπτῶν καὶ τυμβωρύ Βασιλείου κανὼν ξα', ξ5'. ξα'. Ο κλέψας εἰ μὲν ἀφ᾽ ἑαυτοῦ μεταμεληθεὶς κατηγορήσῃ ἑαυτοῦ, ἐνιαυτὸν κωλυθήσεται μόνον τῆς κοινωνίας τῶν ἁγιασμάτων· εἰ δὲ ἐλεγχθείτι, ἐν δυσὶν ἔτεσι· μερισθήσεται δὲ αὐτῷ ὁ χρόνος εἰς ὑπό πτωσιν καὶ σύστασιν καὶ τότε ἀξιούσθω τῆς κοι νωνίας. ξ5'. Ὁ τυμβωρύχος, ἐν δέκα ἔτεσιν ἀκοινώνητος ἔσται, ἐν δυσὶ προσκλαίων, ἐν τρισὶν ἀκροώμενος, ἐν τέσσαρσιν ὑποπίπτων, ἑνὶ δὲ συνεστώς· καὶ τότε δεχθησόμενος. Γρηγορίου Νύσσης κεφ. 5', ε', η'. 5. Τὸ δὲ ἕτερον εἶδος τῆς εἰδωλολατρίας (οὕτω γὰρ ονομάζει τὴν πλεονεξίαν ὁ θεῖος Απόστολος, οὐκ οἶδα ὅπως ἀθεράπευτον ὑπὸ τῶν Πατέρων ἡμῶν περιώφθη· καίτοι γε δοκεῖ τὸ τοιοῦτον κακόν, τῆς τριττῆς ἐν τῇ ψυχῇ καταστάσεως πάθος εἶναι· καὶ γὰρ ὁ λογισμὸς τῆς τοῦ καλοῦ κρίσεως ἁμαρτάνων, ἐν τῇ ὕλῃ τὸ καλὸν εἶναι φαντάζεται, οὐ πρὸς ἄυλον ἀναβλέπων κάλλος· καὶ ἡ ἐπιθυμία πρὸς τὰ κάτω ῥεῖ, τοῦ ἀληθοῦς ὀρεκτοῦ ἀποῤῥέουσα· καὶ ἡ φιλός νεικός τε καὶ θυμώδης διάθεσις πολλὰς ἐκ τῆς τοις αὐτῆς ἁμαρτίας τὰς ἀφορμὰς λαμβάνει· καὶ τὸ ὅλον εἰπεῖν συμφωνεῖ ἡ τοιαύτη νόσος τῷ ἀποστολικῷ τῆς πλεονεξίας όρῳ· ὁ γὰρ θεῖος Απόστολος οὐ μόνον αὐτὴν εἰδωλολατρίαν, ἀλλὰ καὶ ῥίζαν πάντων τῶν κακῶν ἀπεφήνατο καὶ ὅμως τὸ τοις 49 Prov. IV, 23. 50 Ephes. v, 5. 100. Oculi tui recto aspiciant, et omni custodia serva cor tuum, jubet Sapientia 49. Corporis enim sensus sua facile in animam effundunt. Picturas ergo quæ oculos præstringunt sive in tabu lis, sive quovis alio modo fant, et mentem corrumpunt, et ad turpium voluptatum movent incendia, nullo modo deinceps 463 exprimi jubemus. Si quis autem hoc facere aggressus fuerit, deponatur. Textus. Quomodo spectacula peragantur,quomodo in illa sumptus fiat, et quod spectaculorum impensas præses ad murorum refectionem ad tempus derivare possit, dicitur lib. cod. 11, tit. 41, 42, 45 et 46. Τit. 43, tollit spectacula gladiatorum. CAP. XXIII. — De furibus, sepulcrorum e pilatoribus, et latronibus. Basilii canones 61, ex64. Qui furatus est, siquidem sponte penitentia notus, seipsum accusarit; annum a sola sacramentorum coinmunione arcebitur: sin autem convictus fuerit, annos duos. Dividetur autem ei tempus in substrationem et consistentiam: et tunc communione dignus habeatur. 63. Qui suam in brulorum concubitu impietalem conftetur, idem tempus in penitentia servabit. Gregorii Nysseni canones 6, 7, 8. 6.Altera autem idololatriæ species (sic enim divinus Apostolus avaritiam appellatso, nescio quomollo absque ulla penæ medela a Patribus prætermissa sit. Atqui hoc malum quidem videtur esse trium animni constitutionum afectio. Nam et ratio, ab ejus quod pulchrum est judicio,aberrans, esse in materia quod pulchrum est existimat, non ad pulchritudinem a materia separatam aspiciens,et desiderium ad ea quæ sunt inferiora inclinatur, ab 6o quod vere est expetendum dilabens Jam vero et contentiosa animosaque animns affectio ex hoc pechocpeecalo 404 multas occasiones accipit. Et ut in universum dicam, hic morbus cum apostolica avaritis definitione consentit. Divinus enim Apostolus eam non solum idololatriam, sed etiam omnium maloeo

rum redicem pronuntiavit. 51; et tamen hac mor. 4 οὗτον εἶδος παρώφθη τῆς νόσου ἀνεπισκεπτόν το bi species, inconsiderata et absque ulla ejus cura ατημέλητον· διὸ καὶ πλεονάζει κατὰ τὰς Εκκλησ pretermissa est: quo βt, ut hic inorbus valde in σας τὸ τοιοῦτον ἀῤῥώστημα· καὶ οὐδεὶς τοὺς ἐπὶ Ecclesis redundat, et nemo in iis qui ad clerum τὸν κλῆρον ἀγομένους περιεργάζεται, μή πως τῷ adducuntur, inquirit, num qui eo idololatriæ ge- τοιαύτῳ εἴδει τῆς εἰδωλολατρίας κατεμιάνθησαν nere polluti sint. Sed de iis quidem, quoniam id ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων διὰ τὸ παρεῖσθαι τοῖς Παa Patribus prætermissum est sufficere existimo τράσιν ἡμῶν, ἀρκεῖν ἡγούμεθα, τῷ δημοσίῳ τῆς publica doctrine ratione, ea quomodo fieri po- διδασκαλίας λόγῳ, ὅπως ἂν οἷον τε ᾖ, θεραπεύειν test curare, veluti quosdam morbos ex repletio- ώσπερ τινὰ πάθη πληθωρικὰ τὰς πλεονεκτικὰς ἀρε ne ortos, inexplebilis avaritia affectiones oratione ῥωστίας, διὰ τοῦ λόγου καθαίροντος· μόνην δὲ τὴν purgantes. Solum autem furtum, et sepulcrorum κλοπὴν καὶ τυμβωρυχίαν καὶ τὴν ἱεροσυλίαν πάθη efossionem, et sacrilegium vitia existimamus, νομίζομεν, διὰ τὸ αὕτως ἐκ τῆς τῶν Πατέρων ἀκοquod sic a Patrum consequentia, hæc nobis tra- λουθίας, τὴν παράδοσιν ἡμῖν περὶ τούτου γενέσθαι • ditio facta sit. Atqui apud divinam Scripturam et καίτοι γε παρὰ τῆς θείας Γραφῆς, καὶ ὁ πλεονασμός fenus et usura sunt prohibita, et per quamdam καὶ ὁ τόκος, τῶν ἀπειρημένων ἐστὶ καὶ τὸ ἐκ δυνα potentiam. ad suam possessionem aliena tradu- στείας τινὸς τῇ ἰδίᾳ κτήσει προσαγαγεῖν τὰ ἀλλό cere, eliamsi sub contractus aut transaclionis τρια, κἂν ἐν προσχήματι πραγματείας τὸ τοιοῦτον specie hoc fortasse factum sit. Quoniam ergo nos τύχῃ γινόμενον· ἐπειδὴ τοίνυν τὸ καθ᾿ ἡμᾶς εἰς quidem ad canonum potestatem assequendam ἐξουσίαν κανόνων ἀξιόπιστον, τὴν ἐπὶ τῶν ὁμολογου fide digni non sumus, in iis, quæ ex confesso μένως ἀπηγορευμένων κανονικὴν κρίσιν ἤδη τοῖς prohibita sunt, canonicam sententiam dictis jam ειρημένοις προσθήσομεν· διήρηται ἡ κλοπὴ εἰς τε adjiciemus. Diridiwr autem furtum in latrocinium λῃστείαν καὶ εἰς τοιχωρυχίαν· καὶ εἷς μὲν ἐπ᾽ ἀμε seu depredationem, et in murorum effussionem. φοτέρων σκοπός, ἡ τῶν ἀλλοτρίων ἀφαίρεσις· πολλὴ Idem autem utriusque est institutum, videlicet δὲ κατὰ τὴν γνώμην αὐτῶν ἡ πρὸς ἀλλήλους ἐστὶ aliena auferre: in animo autem ipsorum, megna διαφορά· ὁ μὲν γὰρ λῃστὴς, καὶ τὴν μιαιφονίαν εἰς est inter se differentia. Latro enim, etiam homi- συμμαχίαν τοῦ σπουδαζομένου παραλαμβάνει, πρὸς cidium ad id quod studet assequi assumit, ad id αὐτὸ τοῦτο παρασκευαζόμενος καὶ ὅπλοις καὶ πολυ paratus et armis, et copiis, et opportunitate loci, χειρίᾳ καὶ τοῖς ἐπικαίροις τῶν τόπων· ὥστε τὸν τοι adeo ut is homicidarum judicio subjiciatur, si per οῦτον τῷ κρίματι τῶν ἀνδροφόνων ὑπάγεσθαι, εἰ διὰ penitentiam ad 463 Dei Ecclesian reversus fue- μεταμελείας ἑαυτὸν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ rit. Qui autem latenti ablatione, sibi alienum ἐπαναγάγοι· ὁ δὲ δι᾽ ὑφαιρέσεως λανθανούσης στε usurpat, si deinde per enuntiationem peccatum περιζόμενος τὸ ἀλλότριον, εἶτα δι' ἐξαγορεύσεως τὸ suum sacerdoti aperuerit, vitii studio in contra. πλημμελημα ἑαυτού τῷ ἱερεῖ φανερώσας, τῇ περὶ rium mutato agritudinem curabil: dico aulem τὸ ἐναντίον τοῦ πάθους σπουδῇ, θεραπεύσει τὴν ἀlargiendo quæ liabet pauperibus, ut, dum quae ῥωστίαν, λέγω δὲ διὰ τοῦ τὰ προσόντα παρέχειν τοῖς habet profundit, se ab avaritis morbo liberum πένησιν, ἵνα τῷ προέσθαι 2 ἔχει, φανερῶς γένηται aperte ostendat. Sin autem nihil aliud præter- καθαρεύων τῆς κατὰ πλεονεξίαν νόσου· εἰ δὲ καὶ quam solum corpus habeat, jubet Apostolus per μηδὲν ἔχοι, μόνον δὲ τὸ σῶμα ἔχοι, κελεύει ἡ ᾿Από laborem corporalem ei morbo mederi. Dictionis στόλος διὰ τοῦ σωματικού κόπου, τὸ τοιοῦτον ἐξιάσα autem ita habet contextus: Qut furatur, non σθαι πάθος· ἔχει δὲ ἡ λέξις οὕτως· Ὁ κλέπτων μηamplius furetur: sed potius laboret bonum ope- κάτι «λεπτέτω, μᾶλλον δὲ κοπιάτω ἐργαζόμενος τὸ rens, ut possit ei largiri qui indiget 53. ἀγαθὸν, ἵνα ἔχῃ μεταδιδόναι τῷ χρείαν ἔχοντι. ζ'. Ἡ δὲ τυμβωρυχία, κ. τ. λ. η'. Ἡ δὲ ἱεροσυλιά, κ. τ. λ. 7. Sepulcrorum autem effossio, etc.,ut pag.811. 8. Sacrilegium autem, etc., ut pay. 814. Lege quæ adnotata sunt in cap. 27, tit. 9 presentis operis. Textus. De latronibus dicitur lib. XLVII, tit. 19, Digest. 28: Qui prædandi causa aggressuras faciunt, similes sunt latronibus. Et si cum ferro id faciant, et sapius, atque in itineribus, capite puniuntur: cæleri in exsilium mittuntur, aut deportantur. Famosi vero, quibus locis latrocinali sunt, furca Giguntur, aut cum bestiis depugnant. Mirabile [quiddam] ait const. 2, tit 1S, lib. vi cod. de latronum familia nempe descendentibus, ex largitione principali, vel auctoritate focali servis faclis, interimi libertatem. * I Timoth. vi, 10. 53 Ephes. IV, 28. Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ κζ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος· περὶ δὲ λη στῶν εἴρηται βιβλ. μη', τίτ. ιθ', διάτ. κη', ὅτι οἱ τὰς ἐφόδους ποιούντες διὰ τὸ προοδεύσαι, ἐοίκασι τοῖς λῃσταῖς· καὶ ἐὰν τοῦτο μετὰ σιδήρου ποιῶσι, καὶ πολλάκις, καὶ ἐν ταῖς ὁδοῖς, εἰς κεφαλήν κολάζον ται· οἱ δὲ λοιποὶ ἐξορίζονται, ἢ δεπορτατεύονται· ο δὲ περιβόητοι φουρκίζονται ή θηριομαχούσιν ἐν οἷς ἐλήστευσαν τόποις· παράδοξον δέ φησιν, ἡ β' διάτ. τοῦ ιη' τίτ. τοῦ ζ' βιβλ. τοῦ κώδ., ὅτι τοῖς οὖσι τῆς φαμιλίας τῶν λῃστῶν, καὶ ἐκ βασιλικῆς φιλοτιμίας αὐθεντίας τοῦ φίσκου γενομένοις δούλοις, ἀρνεῖται ἡ ἐλευθερία.

ὀρχεῖσθαι ἐν γάμοις. TIT. XIII, CAP. XXIV-XXIX. Περὶ τοῦ μὴ βαλλίζειν * CAP. XXIV. — Ne choreæ in nuptiis, soitationesve fiant. Συνόδου Λαοδικείας κανών νγ'. νγ'. Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς εἰς γάμους ἀπερχο μένους, βαλλίζειν ἢ ἀρχεῖσθαι, ἀλλὰ σεμνώς δειπνεῖν ἢ ἀριστῶν, ὡς τρέπει Χριστιανούς. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. - Περὶ τοῦ μὴ συλλούεσθαι γυναιξὶν ἄνδρας. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λ'. λ'. "Οτι δεῖ ἱερατικούς, ἢ κληρικούς, ἢ ἀσκητὰς ἐν βαλανείῳ μετὰ γυναικῶν ἀπολούεσθαι, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν οζ'. οζ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς, ἢ κληρικούς, ἢ ἀσκη τὰς, ἐν βαλανείῳ μετὰ γυναικῶν ἀπολούεσθαι, κ. τ. λ. 'Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λα' κεφ, τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ἀσθενεῖς. Περὶ τοῦ χλευάζοντος τοὺς ᾿Αποστόλων κανών νζ'. νζ'. Εἴ τις κληρικός χωλὸν ἢ κωφὸν ἢ τυφλόν, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι γυναῖκας εἰς θυσιαστήριον, καὶ ὅτι μόνοις τοῖς ἱερατικοῖς ἔξεστι κοινωνεῖν ἐν τῷ θυτιαστηρίω. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ιθ', μδ'. ιθ'. Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον, μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων, %. Τ. λ. μδ'. Ὅτι οὐ δεῖ γυναῖκας ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ εἰσέρχεσθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ξθ'. ξθ'. Μὴ ἐξέστω τινὶ τῶν ἁπάντων ἐν λαϊκοῖς τελοῦν τι, ἔνδον ἱεροῦ εἰσιέναι θυσιαστηρίου, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν ἀπὸ συμβολῆς συμπόσια. Συνόδου Λαοδικείας κανών νε'. νε'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς ἢ κληρικούς, ἐκ συμβου λῆς συμπόσια ἐπιτελεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λαϊκούς. μένων. Περὶ κυβευόντων ἢ μεθυσκο ᾿Αποστόλων κανών μγ'. μγ'. Ὑποδιάκονος, ἢ ἀναγνώστης, ἢ ψάλτης τὰ ὅμοια ποιῶν, ἢ παυσάσθω, ἢ ἀφοριζέσθω· ὡσαύτως καὶ λαϊκός. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ν ν'. Μηδένα τῶν ἁπάντων εἴτε λαϊκῶν εἴτε κληρι κῶν κυβεύειν ἀπὸ τοῦ νῦν, κ. τ. λ. Η 2' διάτ. τοῦ μγ' τίτ. τοῦ γ' βιβλ. τοῦ κώδ. φησὶν ὅτι ὁ ἡττηθεὶς εἰς κόττον οὐκ ἀπαιτεῖται, καὶ καταλαβὼν ἀναλαμβάνει μετὰ διαδόχων ἀπὸ τοῦ νικήσαντος καὶ κληρονόμων αὐτοῦ διηνεκῶς καὶ πέρα τριακονταετίας· εἰ δὲ μὴ θέλουσιν ἀναλαβεῖν, ὁ θέλων καὶ μάλιστα ὁ τῆς πόλεως ἐν ᾗ τούτο γέγονε πατὴρ ἢ ἔκδικος ἀπαιτεῖ καὶ δαπανᾷ εἰς ἔργα τῆς πόλεως, καὶ ἡ γενομένη ἐπὶ κόττῳ ἀσφάλεια ἄχυρός ἐστι καὶ ἀποδίδοται· εἰ δὲ καί τις ἐν σχήματι κότConcilii Antiocheni canon 53. 53 Quod non oportet Christianos ad nuptias venientes, 460 se turpiter et indecore gerere vel saltare; sed modeste cœnare, et prandere,ut decet Christianos. CAP. XXV. Ne viri cum mulieribus in balneo sint. Concilii Laodiceni canon:0. 30. Quod non oportet eum qui est sacratus vel clericus, vel exercitator, in balneo cum mulieribus lavari, etc., ut pag. 790. Concilii acumenici vi canon 17. 77. Quod non oportet sacris initiatos, vel clem ricos vel ascetas, lavari cum mulieribus, etc., ut pag. 790. Ο Lege quæ annotata sunt in cap. 31, tit. 9 præsentis operis. CAP. XXVI. — De eo qui infirmos irridet. Apostolorum canon 57. 57 [56]. Si quis clericus claudum, vel surdum, etc., ut pag. 738. CAP. XXVII. Ne mulieres ad altare ingrediantur; et quod solis ecclesiasticis liceat communicare in altari. Concilii Luodiceni canones 19, 44. 19. Oportere seorsum primum, post episcoporum sermones, etc, ut pag. 387. 44. Quod non oportet mulieres ad altare ingredi. 407 Concilii acumenici vi canon 69. 60. Nulli omnium liceat, qui quidem sit in laicorum numero, intra septa sacri altaris ingredi, etc., ut pag. 602. CAP. XXVIII. — Ne polationes collata symbola fiant. Concilii Laodicent canon 55. 55. Quod non oportet sacratos et clericos ei collationi convivia peragere, sed neque laicos. CAP. XXIX. — De alatoribus et ebriosis. Apostolorum canon 43. 43 [42]. Hypodiaconus, vel lector, vel cantor, similia faciens, vel cessel, vel segregetur. Itidem et laicus. Concilii acumenici vi canon 50. 50. Nullum omnium,sive laicum sive clericum deinceps alea ludere, etc., ut pag. 774. Teatus. Const, 1, tit. 43, lib. cod.ait: Qui in cotto victus est, non tenetur; et si solvit,cum succes soribus a victore ejusque læredibus perpetuo, eliam post triginta annos recipere potest. Qui si recupare nolint, quicunque, et præcipue civitatis in qua id factum est, pater aut defensor exigit, atque in civitatis opera insumit. Quæ vero in cotto cautio facta est, irrita est et redditur. Quod si quis etiam colto in speciem repraesentata lupinis

aliave (qua] materia victus fuerit non tenetur. τοῦ ἡττηθῇ θερμίοις ἡ ἑτέρᾳ ὕλη, οὐκ ἀπαιτεῖται, Episcopi [aulem auxilio præsidum, patrum alque τῶν ἐπισκόπων ἄδειαν ἐχόντων ταῦτα ζητείν, βοηdefensorum in hoc inquirendi facultatem habent. θούντων αὐτοῖς τῶν Πατέρων καὶ ἀρχόντων καὶ Proinde 468 μονόβολον duntaxat, et κοντομονόβολον, ἐκδίκων· μόνον δὲ παίζειν ἔξεστι μονίβολον καὶ εἰ κυντανὸν κόντακα sive fibula. et περιχυτήν et κονδομονίβολον, καὶ κυϊντανὸν, καὶ κόνδακα χωρίς ἱππικήν, sine dolo atque callidis adinventionibus τῆς ὁρπῆς, και περιχύτην, καὶ ἱππικὸν ἄνευ τέχνης ludere est licitum. Ac valde quidem divites in καὶ ἐπινοίας· καὶ οἱ μὲν σφόδρα πλούσιοι, ἑνὸς νο unum solidum unaquaque appositione ludunt: μίσματος ἑκάστην σύνθεσιν παίζουσιν· οἱ δὲ λοιποί, reliqui vero in multo minus. [in] quod autem am- πάνω ἤττονος· τὸ δὲ πλέον ἀπαίτησιν οὐκ ἔχει, καὶ plius lusum est, non exigitur, et datum redditur. διδόμενον οὐκ ἀποδίδοται· προνοοῦσι τούτων οἱ ἄρο Harum autem rerum curam habent præsides, χοντες, δέκα λιτρών ποινῆς ἐπικειμένης τοῖς παραβαί atque decem librarum mulla incumbit transgres- νουσιν, ἢ συγχωροῦσι παραβαίνεσθαι· ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ soribus et transgressionem permittentibus.Const. αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὅτι οὔτε τοῖς καλουμένοις ξυλίνοις επε vero 2 ejusdem tit. ait: Neque ligneis equestribus πικοῖς, οὔτε ἄλλῃ κυβείᾳ παίζειν ἔξεστι, πλὴν τῶν ἐπι- [quomodo] vocantur, neque alium [quemcunque τραπέντων ἐν τῇ προλαβούσῃ διάτ. καὶ οἱ τόποι καθ' alem ludum fas est ludere: præterquam iis quæ in οὓς ἐν τοῖς τοιούτοις ἱππικοῖς παίζουσι δημόσιοι γίνον præcedente constitutione permissa sunt. [Alio- ται, καὶ τὰ διδόμενα ἀποδίδονται· ἢ μὴ βουλομένων quin et loca in quibus hujusmodi equestribus ἀναλαβεῖν τῶν δεδωκότων, ἀπαιτοῦνται διὰ τοῦ ἐπάρχου luditur, publica Giunt, et dala restituuntur: aut καὶ τῶν ἀρχόντων τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ προσκυρούνται si qui dederunt, recipere nolint, per præfectum τοῖς ἔργοις τῶν πόλεων. et provinciarum præsides exiguntur, atque civitatum operibus applicantur. CAP. XXX. De dæmoniacis, aut id simulantibus. Apostolorum canon 79. 79. Si quis dæmonem habeat, ne fiat clericus, etc., ut pag. 503. Concilii acumenici vi canon 60. 60. Cum clamet Apostolus, quod qui Domino adharet,unus est spiritus 55; clarum est, quod qui eliam cum contrario init familiaritatem ac consuetudinem, cum illo conjunctione unum sit. Eos " ergo, qui se dæmone correptos esse simulant, et morum improbitate eorum Aguram et habitum simulate prae se ferunt, visum est omnimodo puniri; et ejusmodi afflictionibus laboribusque eos subjici oportere, quibus ii qui vere a demone correpti sunt, ut a dæmonis operatione liberentur, jure subjiciuntur. Timothei canones 2, 3, 14, 16. Interrogatio. Si catechumenus a dæmone corripiatur, etc., ut pag. 627. 469 Responsio. Si is qui a demone corripitur, etc., ut pag. 627. Interrogatio. Si quis cum sit fidelis, etc., ut pag. 6017. Responsio. Si mysterium non enuntiet, etc., ut pag. 607. Interrogatio. Si quis, cum sui compos non es set, ut pag. 614. Responsio. Hoc debet clericus discernere,etc., ut pag. 614. Interrogatio. Si alicujus uxor spiritu corripitur, ut ferreos etiam compedes gestet, vir autem dicat, non possum continere, et velit aliam accipere; debelne aliam accipere an non? 53 I Cor. VI, 17. ποιουμένων. Περὶ δαιμονιζομένων ἢ προσω ᾿Αποστόλων κανὼν οθ', σθ'. Εάν τις δαίμονα ἔχῃ κληρικός, μὴ γενέσθω, λ. Χ. Τ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ξ'. ξ'. Τοῦ ἀποστόλου βοῶντος, ὅτι ὁ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἐν Πνεῦμά ἐστι, πρόδηλον ὡς καὶ ὁ τῷ ἐναν τίῳ ἑαυτὸν οἰκειῶν ἓν γίνεται τῇ πρὸς αὐτὸν συνο αφείᾳ· τοὺς τοίνυν δαιμονᾷν ὑποκρινομένους, καὶ τρόπων φαυλότητι προσποιητῶς τὰ ἐκείνων σχηματισ ζομένους, ἔδοξε τρόπῳ ἐπιτιμᾶσθαι παντί, καὶ τοι αύταις αὐτοὺς σκληραγωγίαις καὶ πόνοις ὑποβάλλειν, οἷς ἂν οἱ ἀληθῶς δαιμονῶντες πρὸς ἀπαλλαγὴν τῆς τοῦ δαίμονος ἐνεργείας ἀξίως ὑποβάλλοιντο, Τιμοθέου κανών β', γ', ιδ', ιε'. Ερώτησις. Ἐὰν δαιμονιζόμενος τις κατηχούμενος ᾖ, κ. τ. λ. β'. ᾿Απόκρισις. ᾿Εὰν ὁ δαιμονιζόμενος μὴ καθι ρισθῇ, κ. τ. λ. Ερώτησις. Εάν τις πιστὸς ὢν δαιμονίζηται, κ. τ. λ. γ'. ᾿Απόκρισις. Ἐὰν μὴ ἐξαγορεύῃ τὸ μυστήριον, *. Το λ. Ερώτησις. Εάν τις μὴ ἔχων ἑαυτὸν, κ. τ. λ. ιδ'. ᾿Απόκρισις. Διακρίναι ὀφείλει ὁ κληρικός, κ. τ. λ. Ερώτησις. Εάν τινος γυνή πνευματιᾷ πάνω, ὥστε καὶ σίδηρα φορεῖν, ὁ ἀνὴρ δὲ λέγει ὅτι οὐ δύο ναται ἐγκρατεύεσθαι, καὶ θέλει λαβεῖν ἄλλην, εἰ ὀφείλει λαβεῖν, ἢ οὐ;

TIT. XIII, CAP. XXX-XXXIII. ιε'. ᾿Απόκρισις. Μοιχεία μεσολαβεῖ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἡ περί τούτου τί ἀποκρίνασθαι οὐχ εὑρίσκω· κατὰ δὲ πνευματικὴν ἀπόφαοιν, οὐκ ὀφείλει. Responsio. In hac re quidem adulterium intercedit, nec habeo, aut invenio quid de ea respondeam. Εἴρηται βιβλ. ε' τοῦ κώδ., τίτ. ο', διάτ. δ᾽, ὅτι Textus.Dicitur lib.v cod.tit.70,const. 4,quod si Ἐὰν γυνὴ μαίνηται αὐτεξουσία οὖσα, μόνος ὁ ἀνὴρ mulier sui juris constituta furiosa sit, solus maritus δύναται πέμπειν ῥεπούδιον· ἐν δὲ τῷ κβ' διατάγ. repudium mittere possit. Digest. vero 22, rit.3.lib. τοῦ γ' τίτ. τοῦ κδ' β.βλ. φησίν, ὅτι ἐὰν ὁ εἷς τῶν Σχιν, ait: Si alter conjugum furere coeperit, ipse συνοικούντων μανῇ, αὐτὸς μὲν οὐ δύναται στέλλειν quidem (furiosus) nuntium mittere non potest: alδιπίσιον· εἰ δὲ φορητή ἐστιν ἡ μανία, εἴτε διηνεκής, que si furor,sive perpetuus, sive per intervalla (acεἴτε ἐκ διαλειμμάτων, οὐκ ὀφείλει ὁ νήφων τῷ μαι- cedens tolerabilis sit, neque compos mentis fuerit, νομένῳ στέλλειν ῥεπούδιον· εἰ δὲ στείλῃ, ὑποπίπτει nuntium mittere debet. Si tamen miserit, in penas τοῖς ἐπιτιμίοις τῆς ἀλόγου διαζεύξεως· εἰ δὲ ἀνύποι- injusti divortii incidit. Quod si furor 470 intoleraπός ἐστιν ἡ μανία, καὶ οὐκ ἔστιν ἐλπὶς ἀνανήψεως, bilis sit nec ulla re-ipiscentiæ spes supersit: propἔξεστι διὰ τὸν ἐντεῦθεν φόβον καὶ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ der furoris metum, ac procreandæ sobolis desideπαιδοποιῆσαι, ῥεπουδίῳ λύειν τὸν γάμον, μηδετέρου rium, citra utriusque damnum, matrimonium reζημιουμένου· εἰ μέντοι μὴ λύει γάμον, ἀλλὰ περι- pudio dissolvere licet.Sane si maritus] matrimoφρονεῖ αὐτῆς, ἀναγκάζεται διὰ τοῦ ἄρχοντος στρέ- nium [quidem non dirimat, sed furentem [uxoφειν αὐτὴν, καὶ φροντίζειν τῆς ἰατρείας αὐτῆς, καὶ rem negligat: compellitur per magistratum seμηδὲν παραλιπεῖν τῶν ἀνδρὶ πρεπόντων πρὸς τὸ cundum dotis quantitatem alere illam ac sanandam ποσὸν τῆς προικός· εἰ δὲ σκορπίζει τὴν προῖκα, μέσω curare, nihilque eorum quæ maritum praestare] εγγυάται ἐφ᾽ ᾧ τὴν γυναῖκα καὶ τὴν φαμιλίαν αὐ- conveniat, praetermittere. Sed si dotem dissipet, τῆς ἀξίαν σχεῖν ἐντεῦθεν παραμυθίαν, φυλαττομένων sequestratur (illa), quatenus ex ea mulier, ejusque τῶν ἐξ ἀρχῆς συμφώνων· ἀλλὰ ταῦτα σήμερον οὐ familia competens habeat sulatium: servandis (viπροβαίνει, οὔτε διὰ μανίαν εὐλόγως λύεται γάμος, delicet ab initio [initis dotalibus] pactis. Verum τῆς περὶ ῥεπουδίων ριζ' νεκρᾶς, ῥητὰς αἰτίας λε- hæc hodie non procedunt,neque propter furorem γούσης, καὶ ὑποβαλλούσης τὸν παρ' αὐτὰς στέλλοντα recte matrimonium solvitur: cum de repudiis ῥεπούδιον τῇ ἐκπτώσει τῶν γαμικῶν ἐπιδόσεων καὶ novella 117 certas causas recitet, atque præter ἄλλας ἐπιτιμίοις. eas, repudium mittentem nuptialium contributionum amissioni, aliisque penis subjiciat. ΚΕΦΑΛ. ΛΑ'. Περὶ λαϊκοῦ ἀφορισθέντος, καὶ δεχθέντος ἐξ ἑτέρου παρά γνώμην τοῦ ἀφορίσαντος. ᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ'. ιβ'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκός, ἀφωρισμένος ήτοι ἄδεκτος, κ. τ. λ. ιγ'. Εἰ δὲ ἀφωρισμένος εἴη, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανών, 5'. 5'. Εἴ τις ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἀκοινώνητος γέγονε, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΛΒ'. — Περὶ τῶν ἐν Κυριακῇ ἡ Σαββάτῳ νηστευόντων, ᾿Αποστόλων κανών, ξδ'. ξδ'. Εἴ τις κληρικός εὑρεθῆ τὴν Κυριακὴν ἡμέ ραν νηστεύων, κ. τ. λ. Συνόδου Γάγγρας κανών, ιη'. ιη'. Εἴ τις διὰ νομιζομένην ἄσκησιν ἐν τῇ Κυ ριακῇ νηστεύοι, ἀνάθεμα ἔστω. Συνόδου οίκουμενικῆς ἕκτης κανών νε', να νε'. Ἐπειδὴ μεμαθήκαμεν τοὺς ἐν τῇ Ῥωμαίων πόλει, ἐν ταῖς ἀγίαις τῆς Τεσσαρακοστῆς ἡμέραις, κ. τ. λ. νς'. Ωσαύτως μεμαθήκαμεν ἐν τῇ ᾿Αρμενίων χώρα, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τῶν διδασκόντων τον οἶκον τοῦ Θεοῦ καὶ τὰς συνάξεις, εὐκαταφρονήτους εἶναι, CAP. XXXI. - De laico segregato, qui recepctus fuerit ab alio, præter voluntatem ejus qui illum segregaverat. Apostolorum canones 12, 18. 12. Si quis clericus vel laicus, segregatus vel non recipiendus, etc., ut pag. 671. 13 [12]. Si autem est segregatus, etc., ut pag. Concilii Antiocheni canon 6. 6. Si quis a proprio episcopo fuerit excommunicatue, etc., ut pag. 719. 471 CAP. XXXII. - De jejunantibus in Sabbato vel die Dominica: Apostolorum canon 64: 45. Si quis clericas inventus fuerit die Dominica jejunare, etc., ut pag. 635. Concilii Gangrensis canon 18. 18. Si quis propter eam quæ existimatur, exercitationem in Dominico jejunet, sit anathema. Concilii acumenici vi canones 55, 86. 55. Quoniam intelleximus in Romanorum civitale in sanctis quadragesima jejuniis, etc., ut pag. 638. 36. Similiter accepimus et in Armeniorum regione, etc., ut pag. 638. CAP. XXXIII. — De iis qui docent domum Dei ibique congregatas synaxes flocci esse fαciendas.

Consilii Gangrensis canones 5, 20. 5. Si quis docet domum Dei esse contemnendam, etc., ut pag. 630. 20. Si quis arrogantia utens, etc., ut pag.630. CAP. XXXIV. — De laicis qui Ephesins acta infirmare student. Concilii Ephesini canon 6. 6. Similiter et si qui velint, etc., ut pag. 890. 479 Lege quae adnotata sunt in cap. 14, tit. 3, præsentis operis. CAP. XXXV. - De iis qui audila Scripturarum lectione, non exspectant liturgie finem, neque communicant. Apostolorum canones 8, 9. 8.Si quis episcopus vel presbyter, vel diaconus, vel ex sacerdotali catalogo, etc., ut pay. 606. 9. Quicunque fideles ingrediuntur et Scriptaras audiunt, etc., ut pag. 606. Concilii Antiocheni canon 2. 2.Omnes qui ingrediuntur Ecclesiam Dei,etc., nt pag. 606. Concilii Carthaginensis canon 46. De passionibus martyrum. 40. Liceat etiam legi passiones martyrum,cum anniversarii dies eorum celebrantur. CAP. XXXVI. - De iis qui privatim congregantur. Concilii Gangrensis canon 6. 6. Si quis præter Ecclesiam vult ecclesiam habere, etc., ut pag. 607. 473 Concilii acumenici vi canones 31, 59. 31. Clericos, qui in oratoriis, quæ sunt intra domos, etc., ut pag. 583. 59. In æde oratoria, quæ est intra domum,etc., ut pag. 607. Lege quæ annotata sunt in cap. 14, tit. 3 præsentis operis. CAP. XXXVII. — De illo qui concupivil rem habere cum femina, neque tamen fecit. Concilii Neocæsariensis canon 4. 4. Si quis proposuerit concupiscere mulierem, etc., ut pag. 891. CAP.XXXVIII. De non jejunantibus in sacra Quadragesima, vel quarta die, vel in parasceve. Apostolorum canon 69. 69 [68]. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, etc., ut pag. 635. CAP. XXXIX. - De auferentibus ecclesia ceram vel oleum, Apostolorum canon 72. 72 [71]. Si quis clericus vel laicus a sancta ecclesia ceram vel oleum auferat, segregetur. 474 CAP. XL. De laicis qui ob suam injustitiam extra communionem facti sunt. Et quod laici nequaquam doceant. Συνόδου Γάγγρας κανών ε', κ'. ε'. Εἴ τις διδάσκει τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ εὐκαταφρόνητον εἶναι, κ. τ. λ. κ'. Εἴ τις αἰτιῷτο ὑπερηφάνῳ διαθέσει κεχρημέν νος, κ. τ. λ. τεῖν τὰ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συνόδου. Περὶ λαϊκῶν πειρωμένων ἀθε Συνόδου Εφέσου κανών 5'. 5'. Ομοίως δὲ καὶ εἴ τινες βουληθείεν, κ. τ. λ. Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ γ' κεφ. τοῦ ια' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΛΕ'. Περὶ τῶν ἀκροωμένων τῶν Γραφῶν, καὶ μέχρι τέλους μὴ προσκαρτερούντων, * μὴ κοινονούντων. ᾿Αποστόλων κανών η', θ'. η'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ἐκ τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, κ. τ. λ. θ'. Πάντας τοὺς εἰσιόντας πιστοὺς καὶ τῶν Γραφῶν ἀκούοντας, μὴ παραμένοντας, κ. τ. λ. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών, β'. β'. Πάντας τοὺς εἰσιόντας εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγένης κανών ν'. Περὶ τῶν παθῶν τῶν μαρτύρων. ν'. Εξέστω ἔτι μὴν ἀναγινωσκεσθαι τὰ πάθη τῶν μαρτύρων, ἡνίκα αἱ ἐτήσιαι αὐτῶν ἡμέραι ἐπιτε λοῦνται. των. Περὶ τῶν ἰδίᾳ ἐκκλησιαζόνΣυνόδου Γαγγρῶν κανών 5. Γ'. Εἴ τις παρὰ τὴν ᾿Εκκλησίαν ἰδίᾳ ἐκκλησιάζει, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών λα', νθ'. λα'. Τοὺς ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις, κ. τ. λ. νθ'. Μηδεὶς ἐν εὐκτηρίῳ οἴκῳ, ἔνδον οἰκίας τυγχά νοντι, κ. τ. λ Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδʹ κεφ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΔΖ'. Περὶ τοῦ ἐπιθυμήσαντος συγκαθενα δῆσαι γυναικὶ, καὶ μὴ πράξαντος. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών δ. δ'. Ἐὰν πρόθηταί τις ἐπιθυμήσας γυναικός, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΑΘ΄. Περὶ τῶν μὴ νηστευόντων τὴν μ', καὶ τετράδα, καὶ παρασκευήν. ᾿Αποστόλων κανών ξθ'. ξθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος; ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, λ. Περὶ τῶν ἀφαιρουμένων τῆς ἐκε κλησίας κηρὸν ἢ ἔλαιον. ᾿Αποστόλων κανών οβ'. οβ'. Εἴ τις κληρικὸς ἡ λαϊκὸς ἀπὸ τῆς ἁγίας ἐκκλησ σίας ἀφέληται κηρὸν ἥ ἔλαιον, ἀφοριζέσθω· καὶ τὸ ἐπίπεμπτον προστιθέτω μεθ' οὗ ἐλαβεν. ΚΕΦΑΛ. Μ'. Περὶ λαϊκῶν διὰ ἀδικίαν ἀποι νωνήτων γινομένων καὶ περὶ τοῦ μὴ διδάσκειν λαϊκούς.

Θεοφίλου ἐκ τῆς πρὸς Μηνᾶν ἐπίσκοπον ἐπι-Α στολῆς. Νόμιμον πρᾶγμα πεποιήκασιν οἱ πρεσβύτεροι οἱ ἐν Γεμίνῳ κώμῃ, εἰ ἀληθεύει ἡ κομίζουσα τὸ πρᾶγμα Εὐσταθία· φάσκει γάρ, ὅτι Κυράδιον ἀδικοῦσαν, καὶ μὴ βουλομένην ἀναστείλαι τὴν ἀδικία», εχώρισαν τῆς συνάξεως. Ἐπειδὴ τοίνυν εὗρον, ὡς τὸ ἑαυτῆς κακὸν θεραπεύσασα, βούλεται συναχθῆναι, θέλησον παρασκευάσαι αὐτὴν ἀποθέσθαι πρῶτον τὴν ἀδικίαν καὶ πεῖσαι μετανοήσαι, ἵνα οὕτως, εἰ συνίδοις ὅτι νόμῳ Θεοῦ προσέρχεται τῆς συνάξεως δρεγομένη, ἐπιτρέψῃς αὐτῇ μετὰ τῶν λαῶν συνάγεσθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ξδ'. TIT. XIV, CAP. II. Theophili ex epistola ad Menam episcopum. Rem justam fecerant presbyteri in Gemino pa80, si verum dicit, quæ defert litteras Eustathia. Dicit enim, quod Cyradium facientem injuriam, nec ab ea desistere volentem, a communione separaverunt. Quia ergo inveni,quod suo malo curam adhibens vult communicare, fac ea ita se comparet,ut injuriam primum deponat, et penitentiam agere in animum inducat, et si sic intellexeris, quod accedit, communionem desiderans, permittas ei nt cum populis communicet. Concilii œcumenici vì canon 64. ξδ'. Ὅτι οὐ χρὴ δημοσίᾳ λαϊκὸν, λόγον κινεῖν δου 64. Quod non oportet laicum publice disputaγματικὸν ἢ διδάσκειν, ἀξίωμα ἑαυτῷ διδασκαλικόν re vel docere, docendi auctoritatem ex eo sibi ἐντεῦθεν περιποιούμενον· ἀλλ᾽ εἴκειν τῇ παραδοθείσῃ vindicantem, sed ordini a Domino tradito cedeπαρὰ τοῦ Κυρίου τάξει, καὶ τὸ οὖς τοῖς τὴν χάριν τοῦ διδασκαλικοῦ λόγου λαβοῦσι διανοίγειν, καὶ τὰ θεῖα παρ᾽ αὐτῶν ἐκδιδάσκεσθαι· Ἐν γὰρ τῇ μια ᾿Εκκλησία διάφορα μέλη πεποίηκεν ὁ Θεὸς κατὰ τὴν τοῦ ᾿Αποστόλου φωνὴν, ἣν ὁ θεολόγος ἑρμηνεύων Γρηγόριος, σαφῶς τὴν ἐν τούτοις τάξιν παρίστησι φάσκων· Ταύτην αἰδώμεθα τὴν τάξιν, ἀδελφοί, ταύτην φυλάττωμεν· ὁ μὲν ἔστω τίς ἀκοὴ, ὁ δὲ γλώσσα· ὁ δὲ χείρ, ὁ δὲ ἄλλο τι· ὁ μὲν διδασκέó τω, ὁ δὲ μανθανέτω· καὶ μετὰ βραχέα· Καὶ ὁ μανθάνων ἐν εὐπειθείᾳ, καὶ ὁ χορηγών ἐν ἵλαο ρότητι, καὶ ὁ ὑπουργῶν ἐν προθυμίᾳ· μὴ πάντες ὦμεν γλῶσσα τὸ ἑτοιμότατον, μὴ πάντες ἀπό στολοι, μὴ παντες προφῆται, μή πάντες διερμηνεύωμεν· καὶ μετά τινα· Τί σεαυτὸν ποιεῖς ο ποιμένα, πρόβατον ὤν; τί γίνῃ κεφαλή, ποὺς τυγχάνων; τί στρατηγεῖν ἐπιχειρεῖς, τεταγμένος ἐν στρατιώταις; Καὶ ἑτέρωθι Ἡ σοφία διακελεύεται· Μὴ ἴσθι ταχὺς ἐν λόγοις, μὴ συμπαρεκτείνου πένης ὢν πλουσίῳ, μηδὲ ζήτει τῶν σοφῶν εἶναι σοφώτερος· εἰ δέ τις ἁλῷ τὸν πλο ρόντα παρασαλεύων κανόνα, ἐπὶ ἡμέρας μ' ἀφοριζέσθω. re; et aurem iis, qui docendi gratiam acceperunt, aperire; et divina ab eis doceri: In una enim Ecclesia diversa membra fecit Deus 54, ut est vox Apostoli. Quam aperte interpretans Gregorius Theologus 33, eum qui in iis est, ordinem commendat, dicens: Hunc ordinem revereamur, fratres, hunc servemus. Hic quidem sit auris,ille vero lingua hic autem manus, hic vero aliquid aliud: hic quidem doceat, ille vero discal. Et paulo post: Et discens in docilitate, et suppeditans in hilaritate, et ministrans in alacritate. Ne simus omnes lingua, quod est promptius: ne omnes apostoli, ne omnes prophetæ, ne omnes interpretemur. Et post qvædam: 473 Cur te pastorem facis, cum sis ovis? cur caput efficeris, cum sis pes? cur imperator esse conaris, cum relatus sis in numerum militum? Et alibi: jubet Sapientia: Ne sis velox in sermonibus, ne cum sis pauper, una cum divite extendaris; ne quæτas sapientibus esse sapientior 36. Si quis autem præsentem canonem labefactans deprehensus fuerit quadraginta diebus segregetur. ΤΙΤΛΟΣ ΙΔ. ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ. TITULUS XIV. DE CULPIS QUÆ IN OMNES HOMINES CADERE QUEUNT. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ πλεονεξίας. Γρηγορίου Νύσσης κανών 5. 5'. Τὸ δὲ ἕτερον εἶδος τῆς εἰδωλολατρίας, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Β'. — Περὶ ἀλογευομένων. Συνόδου 'Αγκύρας κανών ι5', ιζ'. 15. Περὶ τῶν ἀλογευσαμένων ἢ καὶ ἀλογευομές νων, κ. τ. λ. CAPUT I. - De avaritia. Gregorii Nysseni canon 6. 6. Altera idololatriae species, etc., ut pag. 958. CAP. II. De concumbentibus cum brutis. Concilii Ancyrani canones 16, 17. 16. De iis qui rationis expertia animalia inierunt vel ineunt, etc., ut pag. 891. 54 II Cor. XII, 18. 55 Orat. de servanda in disputationibus moderatione. 56 Eccl. v, 1. PATROL GR. CIV.

17. Eos qui rationis expertia animantia, etc., ut ut pag. 891. Basilii canon 63. 63. Qui suam in brutorum concubituimpietatem confitetur, idem tempus in poenitentia servabit. 476 Gregorii Nysseni cap. 3. 3. Eorum autem quæ ad cupiditatem et voluptatem fiunt peccatorum, etc., ut pag 807. De hornicidis et latronibus. Apostolorum canon 66. CAP. III. 66 [64]. Si quis clericus in pugna pulsatum aliquem, etc., ut pag. 746. Concilii Ancyrani canones 21, 22, 23, 25. 21. De mulieribus quæ sunt fornicalæ, etc., ut pag. 919. 22. De voluntariis cadibus, supplices quidem substernantur: eo autem quod perfectum est, in fine vitæ digni habeantur. 23. De involuntariis cædibus,prior quidem constitutio jubet in septennio per præfinitos gradus esse perfecti participes: secunda vero,quinquennium implere. 23. Quidam cui erat puella desponsata,etc., ut pag. 786. Basilii canones 7, 8, 11, 13, 33, 43, 52, 54, 7. Masculorum et animalium corruptores,etc., ut pag. 911. 8. Qui ob iracundiam securi adversus uxorem, elc., ut pag. 922. 11. Qui autem involuntariam cadem fecit, undecim annorum spatio abunde judicio satisfecit. Nam dubio procul, erga eos qui percussi sunt, Moysis praescripla observabimus,ac eum qui decubuit quidem post acceptas plagas, sed iterum baculo suo innixus ambulavit, non concedimus occisum fuisse.Sin autem non surrexit post plagas, quia tamen non voluit occidere is qui perculit, homicida quidem est, sed involuntarius propter propositum. 13.Cædes in bellis factas patres nostri pro cædibus non habuere; illis, ut mihi videtur, qui 477 pro pudicitia ac pietate pugnant,ignoscentes.Fortasse tamen recte suadebitur, ut ipsi cum manus eorum puræ non sint, per tres annos a sola communione abstineant. 33. Mulier quæ in via peperit, et fetus sui curam non suscepit, cædis crimini subjiciatur. 43. Qui mortis ictum dedit proximo, est homicida, sive percutere incepit, sive ultus est. 52. Quæ fetum in via editum neglexit, etc., ut pag. 922. 54.Involuntariarum cælium discrimina scio me ante tempus pielali tum pro viribus descripsisse, neque his amplius quidquam dicere queo; est autem tuæ prudentia, pro casus cujusque ratione poenas intendere, aut etiam remittere. ιζ'. Τοὺς ἀλογευσαμένους, κ. τ. λ. Βασιλείου κανών ξγ'. ξγ. Ὁ ἐν ἀλόγοις τὴν ἑαυτοῦ ἀσέβειαν ἐξαγορεύων, τὸν αὐτὸν λόγον ἐξομολογούμενος παραφυλάξεται. Γρηγορίου Νύσσης κεφ. γ'. γ΄. Τῶν δὲ δι' ἐπιθυμίαν τε καὶ ἡδονὴν γινομένων ἁμαρτημάτων, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Περὶ φονέων καὶ λῃστῶν. ᾿Αποστόλων κανών ξ5'. ξ5'. Εἴ τις κληρικὸς ἐν μάχῃ τινὰ κρούσει, κ.τ.λ. Συνόδου Αγκύρας κανών κα', κβ', κγ', κε'. και. Περὶ τῶν γυναικῶν τῶν ἐκπορνεύουσῶν καὶ ἀναιρουσῶν τὰ γεννώμενα, κ. τ. λ. κβ'. Περὶ ἑκουσίων φόνων, ὑποπιπτέτωσαν μέν τοῦ δὲ τελείου, ἐν τῷ τέλει τοῦ βίου καταξιούσθωσαν. κγ'. Ἐπὶ ἀκουσίων φόνων ὁ μὲν πρότερος ὅρος, ἐν ἑπταετίᾳ κελεύει τοῦ τελείου μετασχεῖν κατὰ τοὺς ὡρισμένους βαθμούς· ὁ δὲ δεύτερος, τὸν πεν ταετῆ χρόνον πληρῶσαι. κε'. Μνηστευσάμενός τις κόρην, κ. τ. λ. Βασιλείου κανὼν ζ', η', ια', γ', λγ', γ', νβ', και, νε', νέοι, νς'. ζ'. 'Αβξενοφθόροι, καὶ ζοωφθόροι, καὶ φονεῖς, κ. τ. λ. η'. ῾Ο ἀξίνη παρὰ τὸν θυμόν, κ. τ. λ. ιπ'. Ὁ δὲ τὸν ἀκούσιον ποιήσας φόνον, αρκούν τως ἐξεπλήρωσε τὴν δίκην ἐν τοῖς ἔνδεκα ἔτεσι· δῆς λον γὰρ ὅτι ἐπὶ τῶν πληγέντων τὰ Μωϋσέως παρατηρήσομεν· καὶ τὸν κατακλιθέντα μὲν ὑπὸ τῶν πληγῶν ἂς ἔλαβε, βαδίσαντα δὲ πάλιν ἐπὶ τῇ ῥάβδῳ ἑαυτοῦ, οὐ λογισόμεθα πεφονεῦσθαι. Εἰ δὲ καὶ οὐκ ἐξανέστη μετὰ τὰς πληγάς, ἀλλ᾽ οὖν τῷ μὴ προελέσθαι αὐτὸν ἀνελεῖν ὁ τυπτήσας, φονευτής μὲν ἀλλ᾽ ἀκούσιος διὰ τὴν πρόθεσιν. ιγ. Τοὺς ἐν πολέμοις φόνους οι πατέρες ἡμῶν, ἐν τοῖς φόνοις οὐκ ἐλογίσαντο, ἐμοὶ δοκεῖ συγγνώ μην δόντες τοῖς ὑπὲρ σωφροσύνης καὶ εὐσεβείας άμυνομένοις· τάχα δὲ καλῶς ἔχει συμβουλεύειν ὡς τὰς χεῖρας μή καθαρούς, τριῶν ἐτῶν τῆς κοινωνίας μόνης ἀπέχεσθαι. λγ'. Ἡ γυνὴ ἡ διὰ τῆς ὁδοῦ κυήσασα, καὶ ἀμελήσασα του κυήματος, τῷ τοῦ φόνου ἐγκλήματι υποκείσθω. μγ'. "Ος θανάτου πληγὴν τῷ πλησίον ἔδωκε, φονεύς ἐστιν, εἴτε ἦρξε τῆς πληγης, εἴτε ἠμύνατο. νβ. Ἡ τοῦ κυήματος κατὰ τὴν ὁδὸν ἀμελήσασα, κ. τ. λ. νδ'. Τὰς τῶν ἀκουσίων καὶ ἑκουσίων διαφοράς, πρὸ χρόνου οἶδα ἐπιστείλας τῇ θεοσεβείᾳ σου, κατὰ τὸ ἐμοὶ δυνατὸν, καὶ πλέον ἐκείνων οὐδὲν εἰπεῖν δύναμαι· τῆς δὲ σῆς συνέσεως ἐστι κατὰ τὸ ἰδίωμα ὑφιέναι τῆς περιστάσεως, ἐπιτείνειν τὰ ἐπιτίμια ἢ καὶ ὑφιέναι.

νε'. Οἱ τοῖς λῃσταῖς ἀντεπεξιόντες, κ. τ. λ. να'. Ὁ ἑκουσίως φονεύσας, μετὰ δὲ τοῦτο μεταμεληθείς, εἴκοσι έτεσι ἀκοινώνητος ἔσται τοῖς ἁγια - σμασι· τὰ δὲ εἴκοσι ἔτη οὕτως οἰκονομηθήσεται ἐπ' αὐτῷ. Ἐν τέσσαρσιν ἔτεσι προσκλαίειν ὀφείλει, ἔξω τῆς θύρας ἑστὼς τοῦ εὐκτηρίου οἴκου, καὶ τῶν εἰσε ιόντων πιστῶν δεόμενος εὐχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ ποιεῖτα σθαι, ἐξαγορεύων τὴν ἰδίαν παρανομίαν· μετὰ δὲ τέσσαρα ἔτη εἰς τοὺς ἀκροωμένους δεχθήσεται. Εν ἑπτὰ ἔτεσι μετὰ τῶν ἐν ὑποπτώσει προσευχόμενος ἐξελεύσεται· ἐν τέσσαρσι συστήσεται μόνον τοῖς πιο στοῖς, προσφορᾶς δὲ οὐ μεταλήψεται· πληρωθέντων δὲ τούτων, μεθέξει τῶν ἁγιασμάτων. νζ'. Ο ἀκουσίως φονεύσας, ἐν δέκα ἔτεσιν ἀκεινώνητος ἔσται τῶν ἁγιασμάτων οἰκονομηθήσεται δὲ τὰ δέκα ἔτη ἐπ' αὐτῷ οὕτως· δύο μὲν ἔτη προσκλαύσει· τρία δὲ ἔτη ἐν ἀκροωμένοις· ἐν τέσσαρσιν ὑποπίπτων, καὶ ἐν ἑνιαυτῷ συσταθήσεται μόνον, καὶ τῷ ἑξῆς εἰς τὰ ἅγια δεχθήσεται, Γρηγορίου Νύσσης κεφ. δ', ε'. δ'. Λείπεται πρὸς τούτοις τὸ θυμοειδές, κ. τ. λ. ε'. Εἰ δέ τις μὴ πληρώσας τον χρόνον τὸν ἐκ τῶν κανόνων ἀφωρισμένον ἐξοδεύοι τοῦ βίου, κελεύει ἡ τῶν Πατέρων φιλανθρωπία μετασχόντα τῶν ἁγιασμάτων, μὴ κενὸν τοῦ ἐφόδου πρὸς τὴν ἐσχάτην ἐκείνην καὶ μακρὰν ἀποδημίαν ἐκπεμφθῆναι· εἰ δὲ μετασχὼν τοῦ ἁγιάσματος, πάλιν εἰς τὴν ζωὴν ἐπανέλθοι, ἀναμένειν τὸν τεταγμένον χρόνον, ἐν ἐκείνῳ τῷ βαθμῷ γενόμενον, ἐν ᾧ ἦν πρὸ τῆς κατὰ ἀνάγκην αὐτῷ δοθείσης κοινωνίας. ΚΕΦΑΛ. Δ'. — Περὶ τοῦ τοὺς ἐπιτίμιον ἀκοινωνησίας ἔχοντας οφείλειν κοινωνεῖν μέλλοντας τελευτῶν· καὶ τί γίνεται ἐὰν διὰ τοῦτο μεταλαβόντες, μὴ ἀποθάνωσιν; Συνόδου Νικαίας κανὼν ιγ'. ιγ. Περὶ δὲ τῶν ἐξοδευόντων, ὁ παλαιὸς καὶ κανονικός νόμος φυλαχθήσεται καὶ νῦν, κ. τ. λ. Γρηγορίου Νύσσης κεφ. ε'. ε'. Εἰ δέ τις μὴ πληρώσας τὸν χρόνον, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Ε'. — Περὶ τοῦ ὀνειρασθέντος, ἡ ἀπὸ κοίτης τῆς ἰδίας γαμετῆς ὄντος, καὶ θέλοντος κοινωνῆσαι· καὶ ποίας ἡμέρας δεῖ τῆς πρὸς ἀλλήλους μίξεως διὰ τοῦτο ἀπέχεσθαι. Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ. γ', δ'. Αὐτάρκεις δὲ καὶ οἱ γεγαμηκότες, κ. τ. λ. δ'. Οἱ δὲ ἐν ἀπροαιρέτῳ νυκτερι νῇ φύσει, κ. τ. λ. Τιμοθέου κανὼν ε', ιβ', ιγ'. ε'. Ερώτησις. Ἐὰν γυνὴ συγγένηται, κ. τ. λ. ιβ'. Ερώτησις. Ἐὰν ὀνειρασθεὶς λαϊκός, κ. τ. λ. ιγ'. Ερώτησις. Τοῖς ζευγνυμένοις εἰς γάμου κοινωνίαν, κ. τ. λ. TIT. XIV, GAP. V. 55. Qui in latrones, etc., ut pag. 770. 56. Qui voluntarie interfecit, et postea penitentiam doctus est, annis viginti sacramentorum nou erit particeps. Viginti autem anni sic in eo dispensabuntur. Annis quatuor fere debet, stans extra fores domus orationis, et ingredientes fideles rogans,ut pro ipso precentur,suamque iniquitalem confitens. Post quatuor autem annos inter audientes recipietur, et quinque annis cum ipsis exibit. Annos septem una cum iis, qui in substratione sunt, orans egredietur. Annos quatuor stabit solum cum fidelibus,sed oblationis non erit particeps. His autem expletis particeps erit sacramentorum. 57. Qui non voluntarie interfecit, per decem annos sacramentorum non erit particeps. Anni autem decem sic in eo dispensahuntur.Duos quiden annos flebit,tres autem annos inter audientes perseverabit, 478 quatuor substratus, et anno uno consistet tantum; et deinceps ad sancta admittetur. Gregorii Nysseni canones 4, 5. 4. Restat ad hac ut irascentem,etc.,ut pag.810. 5. Si quis autem non expleto tempore a canonibus præstituto vita excedat, jubet Patrum clementia ut effectus sacramentorum particeps, non viatico vacuus ad extremam illam et longam peregrinationem mittatur. Sin autem, postquam sacramenti particeps factus fuerit,rursum ad vitam reversus sit: statulum tempus exspectet, in illo gradu ersistens in quo erat ante communionem illi ex necessitate datam. CAP. IV. Quod ii qui excommunicationis pena multati sunt, in mortis articulo tamen debent communicare. Quid vero iis faciendum, si ob eam causam ad communionem admissi, postea convaluerint? Concilii Nicani canon 13. 13. De iis qui excedunt, antiqua et canonica lex nunc quoque servabitur, etc., ut pag. 731. Gregorii Nysseni cap. 5. 5.Siquis autem non expleto tempore,etc.,ut supra. CAP. V. De eo qui nocturnam illusionem passus est; vel qui post habitum cum uxore rem communicare vult; quotque ideo diebus invicem abstinere debeant? Dyonisii ex epistola ad Basilidem, cap. 3, 4. 3. Porro qui satis ad id instructi sunt, etc., ut pag. 614. 479 4. Qui autem in non voluntario nocturno fluxn, etc., ut pag. 611. Timothei canones 5, 12, 13. 5. Interrogatio. Si uxor cum suo marito, etc., ut pag. 614. 12. Interrogatio. Si laicus qui somniavit, etc., ut pag. 611. 13. Interrogatio. lis qui matrimonii societate janguntur, etc., ut pag. 614.

CAP. VI. - Urum fiat oblatio pro eo qui semel interemit. Timothei canon 14. 14. Interrogatio. Si quis, cum sui compos non esset, etc., ut pag. 611. CAP. VII. De eo qui habens uxorem dæmoniacam, alteram ducere vellet. Timothei canon 15. 15. Interrogatio. Si alicujus uxor spiritu cor976 Πώς γίνεται προσφορὰ ὑπὲρ τοῦ ἑαυτὸν ἀνελόντος. Τιμοθέου κανὼν ιδ΄. ιδ'. Ερώτησις. Εάν τις μὴ ἔχων ἑαυτὸν, κ. τ. 2. ΚΕΦΑΛ. Ζ΄. Περὶ τοῦ ἔχοντος γαμετήν επιμονιζομένην, καὶ διὰ τοῦτο θέλοντος ἄλλην λα βεῖν. Τιμοθέου κανών ιεʹ. ιε΄. Ἐὰν γυνὴ πνευματιᾷ πάνυ, κ. τ. λ. ripitur, etc., ut pag. 963. Finis titulorum 14. Τέλος τῶν ιδ' τίτλων. PHOTII MONOCANON CUM COMMENTARIIS THEODORI BALSAMONIS PATRIARCHE ANTIOCHENI. Christophorus Justellus ex Bibliotheca Palatina primus Græce edidit, Lutetiæ Parisiorum, anno 1615, in-4. ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΙΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ Τῶν τε ἁγίων, καὶ πανευφήμων ἀποστόλων, καὶ τῶν ἱερῶν οἰκουμενικῶν συνόδων, ἀλλὰ μὲν καὶ τῶν τοπικῶν ἤτοι μερικῶν, καὶ τῶν λοιπῶν ἁγίων Πατέρων. Πρὸς δὲ καὶ δήλωσις τῶν ἐνεργούντων νόμων καὶ μὴ ἐνεργούντων των αναταττομένων ἐν τοῖς δέκα πρὸς τοῖς τέσσαρσι τίτλοις τοῖς κατ᾿ ἀρχὴν τῶν κανόνων κειμένοις, πονηθείσα κατά πρόσταξιν βασιλικὴν καὶ πατριαρχικὴν Θεοδώρῳ τῷ εὐτελεῖ διακόνω τῆς ἀγνοτάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης Εκκλησίας, νομοφύλακι, χαρτοφύλακι, καὶ πρώτῳ τῶν Βλαχερνῶν τῷ Βαλσαμὼν τῷ μετὰ χρόνους τινας γεγονότι πατριάρχη Θεουπόλεος μεγάλης Αντιοχείας, καὶ πάσης ᾿Ανατολής SACRORUM EXPOSITIO DIVINORUMQUE CANONUM Sanctorum celebratissimorumque apostolorum, et sacrorum æcumenicorum atque etiam provincialium sive particularium conciliorum, reliquorumque sanctorum Patrum: insuper et declaratio efficacium atque inefficacium legum in quatuordecim ante canones positis titulis collocatarum: elaborata jussu imperatoria atque patriarchali. a Theodoro Balsamone, humili sanctissimæ Dei Magnæ ecclesia diacono, nomophylace et chartophylace, præfecto Blachernarum, qui etiam post aliquot annos Theopolis [sive] magnæ Antiochiæ totiusque Orientis patriarcha facius est. Obedite iis qui vobis præsunt, atque morem gerite: illi enim excubias agunt pro animabus vestris,ait magnus ille apostolus Paulus, Ecclesia doctor. Sacratissimis autem principibus sanctisque patriarchis jubentibus, uti servilem in modum obtemperetur atque pareatur multo magis requiritur, utpote quod debeatur. Quapropter sane nos quoque, ubia divinitus coronato sancto nostro imperatore D. Manuele ComΠείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε. Αὐτοὶ γὰρ ἀγρυπνοῦσιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, φησὶν μέγας ἀπόστολος Παῦλος ὁ τῆς Ἐκκλησίας διδάσκε λος βασιλεῦσι δὲ θειοτάτοις καὶ πατριάρχαις άγιω τάτοις κελεύουσιν, δουλικῶς ὑπείκειν καὶ πείθεσθαι, πολλῷ μᾶλλον ἀπῃτημένον ἐστὶν, ὡς ὀφειλόμενον, Τοῦτο καὶ ἡμεῖς ὁρισθέντες παρὰ τοῦ θεοστεροὺς ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος κυρίου Μανουήλ Κομνηνοῦ, καὶ

NOMOCANON. τοῦ παναγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου, καὶ οἰκουμενικοῦ neno, et sanctissimo domino nostro atque ccuπατριάρχου του γεγονότος ὑπάτου τῶν φιλοσόφων menico patriarcha D. Michaele Anchialio, qui κυρίου Μιχαὴλ τοῦ ᾿Αγχιάλου, τοὺς Ἱεροὺς κανόνας philosophorum princeps fuit, decretum esset, ut κατασκέψασθαι, καὶ τὰ ἐν τούτοις ἀσαφῆ, καὶ τοῖς sacros canones diligenter perspiceremus, et quæ νόμοις τὸ δοκεῖν ἐναντιούμενα σαφηνίσαι, καὶ ἑρμη- in illis obscuriora essent, modoque aliquo legibus νεῦσαι, ὡσαύτως καὶ τὰ παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου ἐκεί- adversari viderentur, declarareinus atque interνου πατριάρχου κυρίου Φωτίου συγγραφέντα, καὶ εἰς pretaremur: similiter eliam quæ a sanctissimo δέκα πρὸς τοῖς τέσσαρσι τίτλοις θεωρούμενα, καὶ illo patriarcha D. Photio conscripta, et in quaπρὸ τῶν κανόνων συγκεφαλαιωθέντα μετ' ἐπιστασίας tuor decim titulis tractata canonibusque compenπολυπραγμονῆσαι, καὶ τὰ μὲν ἐν τούτοις τεθέντα νύ- diose præposita sunt, summa adhibita cura excuμιμα καὶ ἐνεργοῦντα παραδηλώσαι, τὰ δὲ σχολάσαντα teremus, ex posito in illis jure quod efficax sit καὶ μὴ δεχθέντα κατὰ τὴν τελευταίαν ἀνακάθαρσιν ostendentes, quod vero vacet nec secundum ultiτῶν νόμων τὴν γενομένην παρὰ τοῦ ἀοιδίμου βασι- mam legum repurgationem a celeberrimo impeλέως κυρίου Κωνσταντίνου τοῦ Ποργυρογενήτου, αὖ- rature D. Constantino Porphyrogenneta factam θις ἀναδιδάξαι ὡς ἄν μή τινες ἐντυγχάνωσι τούτοις, receptum sit diverso modo docentes quo videlicet καὶ τὰ ἀπρακτήσαντα νόμιμα ὡς ἐνεργοῦντα καὶ ἔμ- lectores non impingant,nec jus inefficax tanquam πρακτα δέχονται, κἀντεῦθεν ὡς πλανῆται τῆς εὐθείας efficax suscipiant, indeque ceu errones a recta καὶ βασιλικῆς ὁδοῦ ἀποτρέχωσιν ὅπερ κἂν τῷ ῥηθέντι atque regia via recedant (quod ipsum parum abπαναγιωτάτῳ δεσπότῃ ἡμῶν τῷ ὑπὲρ πάντας τοὺς fuit quinetiam dicto sanctissimo domino nostro, κατὰ τὴν ἡμετέραν τέως γενεὰν ὄντας σοφούς, σοφω- eidemque] omnium qui nostra hac state sapienτέμῳ συμπεσεῖν ἐκινδύνευσεν ἐπὶ τῇ ὑποθέσει τοῦ tum sapientissimo, in cause illius Amaseni meμητροπολίτου ἐκείνου ᾿Αμασείας κυρίου Λέοντος, tropolitani D. Leonis acciderit) audacter hunc πρὸς τὸ παρὸν ἀπετολμήσαμεν πόνημα θαρσήσαντες laborem suscepimus, eorum qui illum nobis inἐπὶ τῇ ἀντιλήψει καὶ τῇ εὐχῇ τῶν ἐπιστρεψάντων junxissent, subsidio atque precibus conlisi. Ac τοῦτο ἡμῖν. Καὶ πρῶτα μὲν τὰ ἐν τοῖς εἰρημένοις primum quidem,quod jus in quatuordecim titulis δέκα πρὸς τοῖς τέσσαρσι τίτλοις συγγραφέντα νόμιμα ab eo patriarcha qui Nomocanonum composuit παρὰ τοῦ πατριάρχου τοῦ συνθεμένου τὸ νομοκάνονον conscriptum est, ad legum repurgationem (quoπρὸ τῆς τῶν νόμων ἀνακαθάρσεως, ὡς εἴρηται κατα- modo dictum est) excutientes, bifariam id divisiσκεψάμενοι, εἰς δύο αὐτὰ διείλομεν καὶ ἐσαφηνίσαμεν mus: et quod ex eo vim obtineat ideo quod in imποῖα ἐξ αὐτῶν ἐνεργοῦντά εἰσιν, ὡς καὶ ἐν τῷ βασι- peratorio sexaginta legalium librorum velut solo λικῷ ἐδάφει, τῶν ἐξήκοντα νομίμων βιβλίων κείμενα, c collocatum sit,quodque omnino quia in repurgaκαὶ τίνα τελείως ὡς μὴ δεχθέντα ἐν τῇ ἀνακαθάρσει, tione receptum non sit vigore destitutum vacet, ἠπράκτησαν. Εἶτα παρεδηλώσαμεν τίνα ἐκ τούτων planum atque manifestum fecimus. Deinde [vero] ἐν τοῖς πεντήκοντα βιβλίοις τῶν Διγέστων, καὶ τοῖς quæ in quinquaginta libris Digestorum, et duodeιβ' βιβλίοις τῶν Κωδίκων πρὸ τούτου κείμενα. "Αρτι cim libris Corticum antehac posita,in quibus nunc ἐν ποίοις βιβλίοις καὶ τίτλοις τῶν βασιλικών κατα libris et titulis Basilicorum constrata inveniantur εστρωμένα εὑρίσκονται, ὡσαύτως καὶ τὰ ἐν τούτοις indicavimus. Similer eliam quæ inter hæc in speδικοῦντα ἐναντιοφανῆ ἐλύσαμεν κατὰ τὰς παλαιὰς ciem esse contraria viderentur,secundum veteres ἑρμηνείας, καὶ κατὰ τὴν προσοῦσαν ἡμῖν οὐδαμινὴν interpretationes, ac pro tenui qua præditi sumus γνώσιν. "Ωσπερ καὶ τὰ ἀπὸ τῶν Ἰουστινιανείων Noz-scientia dissolvimus. Quem [sune] admodum et μῶν μὴ δεχθέντα ἐν τῇ ἀνακαθάρσει, καὶ παρὰ τοῦ πατριάρχου ὡς ἐνεργοῦντα καταγραφέντα ὡς πέτραν σκανδάλου περιείλομεν. Καὶ ἄλλα δέ τινα χρειώδη καὶ ἐνεργοῦντα θεσπίσματα μετὰ τὴν ἀνακάθαρσιν ἐξενεχθέντα ἀπό τε βασιλικών προσταγμάτων και Νεαρών θεσπισμάτων, εἶχε μὲν καὶ σύνοδικῶν πρά- η ξεων, ἐν τῷ τοιούτῳ πονήματι κατεστρώσαμεν, ώ; ἂν ἔχωσι πανταχόθεν οἱ ἐντυγχάνοντες τὸ ἀσφαλὲς καὶ ἀπερικλόνητον. Εἴ τι τοίνυν μὴ καθήκον ἴσως γέγραπται ἢ ἐν τούτοις ἢ ἐν ταῖς τῶν κανόνων ἑρμηνείαις ἀξιούσθω συγγνώμης. Οὐδὲ γὰρ ἡμέτερόν ἐστι τόλμημα, τὸ τοῦ πονήματος μέγεθος, ἀλλὰ τῆς ἐξ ἀνάγνης ὑπακοῆς ἀποκύημα. quæ ex Justinianeis Novellis in repurgationem non admissa, a patriarcha autem tanquam elicacia descripta sunt, velut offensionis lapidem sustulinus. (Postremo vero nonnullas quoque alias utiles efficacesque ex imperatoriis jussionibus, commentariis, Novellisque constitutionibus, atque etiam in synodalibus Aclis post repurgationem editas sanctiones huic labori inseruimus: quo [videlicet] undique lectores inconcussam habeant certitudinem. Cælerum si quidl forte aut in his, aut in canonun interpretationibus, præter decorum scriptum sit, venia dignum habetor.Ne que enim hæc celucubrationum moles audaciæ no stræ, se'l necessariæ obedientiæ partus est.

ΤΙΤΛΟΣ Α΄. ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΡ, ΚΑΙ ΟΡΤΘΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ, ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΩΝ, ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΩΝ. TITULUS PRIMUS. DE THEOLOGIA, ORTHODOXA FIDE, CANONIBUS, ET ORDINATIONIBUS. CAPUT PRIMUM. - De theologia et ortho-A doxa fide. Apostolorum canon 49 et 50; concilii Cons. tantinopolitani canon 1, 5; concilii Ephesini canon 7; concilii Carthaginensis canon 2: concilii sexti canon 1, 73, 81. Textus. Liber I, Codicis titulo 1, constitutione Scholium. Prima constitutio tit. 4, lib. 1 Codicis est 1, caput 1 lib. Basilicorum, quod sie ait: Christianus est, qui credit Patris, Filii et Spiritus sancti sub pari majestate unam esse deilalem. Qui vero contra [jam] dicta edocet, hæreticus est, 5, 6, 7, 8 et 9 constitutiones non sunt posite in Basilicis. CAPUT. II. — Quot canones valere oporteat? Concilii Chalcedonensis cauon 1; concilii Carthaginensis canon r; concilii sexti canon 2; concilii Nicæni secundi canon 2. Textus. Constitutio 3, tit. 2 Novellarum, etc., usque ad irritas esse habet, ut pag. 451. Scholium. Const.3, tit.2 Novellarum, est novella Justiniani 134 [quæ] posita[est] in lib.v Basil. tit.3, cap. 1, themate 1, quod sic habet: Sancimus igitur, ut sancti ecclesiastici canones, qui a sanctis septem conciliis promulgati aut confirmati sunt vicem legum obtineant. Nempe a Nicæno trecentorum duodevigenti Patrum concilio, in quo Arius, cui a furore cognomen inditum est anathenale est percussus; Constantinopolitano Patrum centum quinquaginta, a quibus Spiritus sancti oppugnator – Macedonius infamnia notatus est; Ephesino primo, in quo Nestorius condemnatus est; Chalcedonensi, in qua Eatyches cuin Nestorio anathenale percussus est: adhae, Constantinopolitano secundo, a quo Origenes una curn operibus suis, et alii quidam impii, ignominia affectus est: præterea Constantinopolitano tertio,quod de multis hæresibus triumphans, vetustiorum sanctorum conciliorumn placita confirmavil; ad extremum vero, Nicano secundo, in quo illi qui a 'versus sacras imagines iusaniebant,pariter cum anterioribus haeret cis Dei Ecclesia abdicati sunt. Prædictorum etenim san. ctorum conciliorum decreta perinde ut sacras Scripturas suscipimus, et canones ut leges custodimus.Const.44, tit. 3, lib. 1 Codicis non est posita in Basil. neque vero 1 aut 4 const. tit. 1 Novella- " πίστεως. Περὶ θεολογίας καὶ ὀρθοδόξου ᾿Αποστόλων κανών μθ' και ν'· συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών α', ε'· συνόδου Εφέσου κανὼν ζ' συνόδου Καρθαγένης κανών β'· συνόδου 5 κανών a', oy', nx'. Κείμενον. Βιβλίον α' τοῦ Κώδικος, τίτ. α', διάταξις ε', Γ', ζ', η', θ'. Σχόλιον. Η πρώτη διάσαξις του α' τίτ. τοῦ π βιβλίου τοῦ Κωδικος, ἔστι κεφ. α', του α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέγον· Χριστιανός ἐστιν ὁ πιστεύων μίαν εἶναι θεότητα ἐν ἴσῃ ἐξουσίᾳ τοῦ Πατρὸς, τοῦ Γοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ὁ γὰρ παρὰ τὰ εἰρημένα δοξάζων αἱρετικός ἐστιν. Ἡ δὲ ε', 5, 5, καὶ η διάτ. οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά, ΚΕΦΑΛ. Β. Πόσους δεν κρατεῖν κανόνας. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών α', συνόδου Καρθαγένης κανών α'· συνόδου 5' κανών β'· συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών β'. Κείμενον. Ἡ γ' διάταξις τοῦ β', κ. τ. λ. usque ad τύποι ἄκυροί εἰσιν. δ Σχόλιον. Ἡ γ' διάταξις τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρών ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος βλα᾿ κειμένη ἐν βιβλίῳ ε', τῶν Βασιλικών τίτ. γ', κεφ. α', θέματι α', οὕτως ἔχοντι· Θεσπίζομεν τοίνυν, νόμων τάξιν ἐπέχειν τοὺς ἁγίους ἐκκλησιαστικούς κανόνας τοὺς ὑπὸ τῶν ἁγίων ζ' συνόδων ἐκτεθέντας ἢ βεβαιωθέντας τοῦτ᾽ ἔστι τοὺς ἐν Νικαίᾳ τῶν τιη'. καθ᾽ ἦν ὁ ῞Αρειος ὁ τῆς μετ νίας ἐπώνυμος ἀνεθεματίσθη, καὶ τῆς ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει τῶν ἁγίων ἐν Πατέρων, ὑφ᾽ ὧν ὁ πνευματομάχος Μακεδόνιος ἐστηλιτεύθη, καὶ τῆς ἐν Εφέσῳ α' ἐν ᾗ Νεστόριος κατεκρίθη, καὶ τῆς ἐν Χαλ κηδόνι καθ᾿ ἣν Εὐτυχής μετὰ Νεστορίου ἀναθεματί σθη. Πρὸς δὲ ταύταις τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ β'. δι' ἧς Ωριγένης μετὰ τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων, καὶ ἕτεροί τινες δυσσεβεῖς παρεδειγματίσθησαν, καὶ ἔτι τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ γ', ἥτις διαφόροις αἱρέσεις θριαμβεύσασα τὰ τῶν προγενεστέρων ἁγίων συνόδων θεία δόγματα ἐπεκύρωσε, καὶ ἐπὶ πᾶσι τῆς ἐν Νικα!ᾳ τὸ β', ἐξ ἧς οἱ κατὰ τῶν ἁγίων εἰκόνων λυττήσαντες ἐξ ἴσου τοῖς προλαβοῦσιν αἱρετικούς τῆς καθολικῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἀπεκηρύχθησαν. Τῶν γὰρ προειρημένων ἁγίων συνόδων τὰ δόγματα καθάπερ τας θείας Γραφάς δεχόμεθα, καὶ τοὺς κανόνας ως νόμοις φυλάττομεν. Ἡ μου διάταξις του γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βα σιλικά, οὐδὲ ἡ α' καὶ δ᾽ διάταξις του α' τίτ. τῶν

NOMOCANON. Νεκρῶν ὧν ἡ μὲν ἔκτη ἐστὶ νεαρὰ Ἰουστινιάνειος, ἡ δὲ π᾽ ὠσούτως οὐδὲ ἡ ιβ' διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του Κώδικος. Καὶ μὴδὲ σὺ ταύταις προσχῇς, πρῶτον μὲν ὅτι οὐδὲ ἐναντιοῦνται τῇ φλα᾽ Ἰουστινιανείμ νεκρά, εἶτα ὅτι οὐδὲ ἐδέχθησαν ἐν τοῖς Baσιλικοῖς. TIT. I, CAP. I-111. rum, quarum hæc quidem est 6 Justiniani novella, illa vero 80 ejusdem. Neque [item] const. 12, tit. 9, lib. I Cod. Neque vere tu illis animum applices. Primum, quia non adversantur 131 Justiniani novella. Deinde, quia in Basilicis non sunt recepta. Ετερον σχόλιον. Περὶ μὲν οὖν τῶν ἐν τῷ παρ Aliud Scholium. De jure quidem, quod in præρόντι β' κεφ. δηλωθέντων νομίμων, ἐγράφησαν καὶ senti 2 capite declaratum est,scripta sunt decenεἰκότα. Γίγνωσκ: δὲ ὅτι διαφόρως εἶπόν τινες καὶ tia. Scias tamen, quod aliter nonnulli dixerint, ταῦτα ἐνώπιον του βασιλέως ἡμῶν τοῦ Αγίου μὴ ὀφεί- idque in præsentia sancti nostri imperatoris|nemλειν κρατεῖν τοὺς κανόνας, ἔνθα νόμοις ἐναντιοῦνται, pe canones non debere valere, quando adversantur διὰ τὸ πρὸ τῆς ἀνακαθάρσεως τούτοις συγγραφήναι legibus: propterea quod ante [legum] repurgatioκαὶ οὕτω σχολάσασθαι τοὺς αὐτοῖς μὴ συνάδοντας, nem illi conscripti sunt: atque itaqui (canones]cum Αλλοι δὲ προκομίσαντες κανόνας τοῖς νόμοις ἐναντι legibus non conveniunt, oliusos esse. Alii vero ουμένους, καὶ χρησάμενοι τῇ παρούσῃ ολα νεαρᾷ prolatis. qui legibus adversantur,canonibus et praτῇ κειμένῃ ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν βασιλικῶν τίτ. γ΄ κεφ. senti 131 novella,quæ in v lib.Basil., tit. 3, cap. 1, α', λεφούσῃ τοὺς κανόνας ὡς νόμους φυλάττεσθαι καὶ posita est, [in medium] producta, adversariis os ὡς θείας Γραφάς, ἐπεστόμισαν τοὺς ἀντιθετοῦντας obturarunt: cum illa canones tanquam leges alque αὐτοῖς, ὅτε κἀκείνων εἰπόντων ἀνένδεκτον εἶναι τὴν sacras Scripturas custodiendos esse, dicat. Quod τοιαύτην νεαρὰν ὡς παρὰ τοῦ Ἰουστινιανοῦ λεγομένην vero illi dicerent,non suscipiendam esse illam noγενέσθαι, καὶ μεμνημένην καὶ τῶν μετὰ τὸν Ἰουστι- vellam, ut quæ,cum a Justiniano edita dicatur conνιανὸν συνόδων, καὶ οὕτω ἄτοπών τι δῆθεν κατασκευ ciliorum post Justinianum [habitorum] mentionem αζόντων, αὐτοὶ μᾶλλον κακ τούτου καταλαμβάνεσθαι facial,atque ita absurditatem quamdam constitueεἶπον, τὸ οἰκειώσασθαι τὰ τῆς νεαρᾶς τὸν τὴν ἀνα- rent: se inde eliam magis [illam amplecti aiebant, θεώρησιν καὶ ἄνακάθαρσιν τῶν νόμων ποιησάμενον quod quæ novella tradit, is imperator qui leges reβασιλέα. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἐν οὐκ ἂν καὶ τοὺς τῶν purgavit atque recognovit, sibi vindicavit. Nam si μεταγενεστέρων συνόδων κανόνας ὡς νόμοις κρατεῖν id [ita] non esset,non etiam posteriorum concilioπροσέθετο, καὶ ὡς θείας Γραφάς. ᾿Αλλὰ καὶ ταύτην rum canones, ut leges atque sacras Scripturas, vaὡς καὶ ἄλλας Ιουστινιανείους νεαρὰς ἵνα ἐσχόλασεν lere [debere] adjecisset. Atque hanc etiam [inquieἐκ τοῦ μὴ καταστρῶσαι αὐτὴν εἰς τὰ βασιλικά, ὅπερ bunt ut alias Justiniani novellas, velut oliosam ἐδέχθη, καὶ παρὰ τῷ βασιλεῖ τῷ ἁγίῳ Σημείωσαι reddidit, quod ipsam Basilicis non aspersit.Quod τὴν παροῦσαν νεκρὰν ὡς νόμοις κρατεῖν μὴ μόνον sane sarctus imperator etiam probabat.Nola vero τοὺς παρὰ τῶν ζ᾽ ἀγίων συνόδων ἐκτεθέντας κανο- præsentem novellam, quae non modo a septem sanνας, ἀλλὰ καὶ τοὺς παρὰ τούτων βεβαιωθέντας, ἤγουν clis conciliis promulgalos canones, verum etiam τοὺς κανόνας τῶν τοπικῶν συνόδων. Καὶ ἀνάγνωθι qui ab illis confirmati sunt (provincialium conciτὸν β' κάνονα τῆς 5 συνόδου, βεβαιοῦντα μὴ μόνον liorum canones nempe ut leges valere dicit. Lege τοὺς τοπικὰς συνοδούς, ἀλλὰ καὶ ἑτέρων ἁγίων συγ- eliam secundum canonem sexti concilii qui non γράμματα. Επισημείωσαι τὴν παροῦσαν ἑρμηνείαν, solum provincialia concilia,sed etiam aliorum sanκαὶ ἔχων αὐτὴν ἐπὶ μνήμης, λέγε τοὺς κανόνας ἰσ- clorum scripta confirmat. Nolaigitur præsentem inχύειν πλέον τῶν νόμων. Οἱ μὲν γὰρ ἤγουν κανόνες terpretationen, eamque in memoria habens dic: παρὰ βασιλέων, καὶ ἁγίων Πατέρων ἐκτεθέντες καὶ canones majoris auctoritatis esse, quam leges. Illi στηριχθέντες ὡς αἱ θεῖαι Γραφαὶ δέχονται. Οἱ δὲ enim canones, nempe cum ab imperatoribus atque νόμοι παρὰ βασιλέων μόνον ἐδέχθησαν ή συνετέθησαν sanctis Patribus promulgati confirmative sint, ut καὶ διὰ τοῦτο οὐ κατισχύσουσι τῶν θείων Γραφών εacra Scripturæ suscipiuntur: leges vero a solis οὐδὲ τῶν κανόνων. imperatoribus susceptæ sunt, atque idcirco sacris Scripturis sive canonibus non prævalebunt. Ut consuetudo ecclesiastica CAPUT III. non scripta servetur, ut lex. Et quod necesse non sit servare leges Mosaicus. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τοῦ φυλάττεσθαι τὸ ἄγρα-D φον ἐκκλησιαστικὸν ἔθος ὡς νόμον, καὶ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἀνάγκην φυλάττειν τὰ του Μωσαϊκού νόμου. Συνόδου 5 κανών πα᾿ Βασίλειος ἀπὸ τῆς πρὸς Διό δωρον ἐπιστολῆς, καὶ ἐκ τοῦ κζ', καὶ ἐκ τοῦ κθ' κεφ. τῶν πρὸς ᾿Αμφιλόχιον ἐπιστολῶν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κείμενον. Καὶ ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ νόμου, κ. τ. λ. usque ad τὴν συνήθειαν. Σχόλιον. Τὸ δ' διάταγμα τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν Διατάξεων ἐστι βιβλίον τῶν Βασιλικῶν β', τίτ. α', κεφ. μα', οὕτω λεγον· Περὶ ὧν ἔγγραφος οὐ κεῖται Concilii sexti canon 81, Basilius ex epistola ad Diodorum et ex cap. 27 et 29 epistolarum ad Αmphilochium, de Spiritu sancto. Textus.Et in jure civili consuetudo etc.,usque, ad consuetudinem transgredimur, ut pag. 466. Scholium. Digestumn 4, tit. 3, lib. 1 Digest. est lib. Basil. II, tit. 1, cap. 41, quod sic ait: De quibus causis nulla scripta lex est, custodiri oportet

mores et consuetudinem. Quod si hæc defece- νόμος, παραφυλάττειν δεῖ τὸ ἔθος, καὶ τὴν συνήθειαν. rint, proxima propositæ quæstioni similia sunt Εἰ δὲ καὶ τοῦτο ἐλλείπει, ἀκολουθεῖν τοῖς πλησιάζουσι sequenda. Si ne bæc quidem inveniantur, tunc καὶ ἐοικέσι τῷ ζητουμένῳ. Εἰ δὲ μήτε ταῦτα εὑρίσ jus quo urbs Roma utitur, servari oportet. Et κεται, τότε τὸ νόμιμον ᾧτινι ἡ Ῥώμη κέχρηται φυ them. 2, inveterala consuetudo pro lege custodi- λάττειν δεῖ, καὶ θέμα β᾽ ἡ παλαιὰ συνήθεια ἀντὶ νόμου φυλάττεται. tur. Aliud scholium. Quære 6 'hem. cap.41, tit. 1, Καὶ θέμα 5 ὥσπερ ἡ θέσις τοῦ νόμου ἔγγραφο; lib.,quod ait: Quemadmodum latio legis [aul] in καὶ ἄγραφές ἐστι, οὕτω καὶ ἡ ἀναίρεσις ἢ δι᾽ ἐγω scripta refertur, aut non refertur, ita ejus etiain γράφου γίνεται νόμου ἢ δι᾽ ἀγράφου, τοῦτ' ἔστι τῆς abrogatio aut per legem scriptam fit,aut non scri- ἀχρησίας. Καὶ κεφ. μβ', ἡ μακρὰ συνήθεια ἀντὶ plam, id est, per desuetudinem. Di cap.42: De qui- νόμου κρατεῖ ἐν οἷς οὐκ ἔστιν ἔγγραφος, καὶ κεφ. bus causis lex scripta non est, inveterata consue- μγ' τότε κεχρήμεθα τῇ συνηθείς τινὸς πόλεως ἢ tudo pro lege valet. Et cap. 43. Tunc alicujus urbis Επαρχίας, ὅτε ἀμφισβητηθεῖσα ἐν δικαστηρίῳ ἐδεδπιaut regionis consuetudine utimur,quando in dis- ώθη, καὶ κεφ. μδ', καὶ τὰ μακρᾷ συνηθεία δοκιμα ceptationem vocata,in judicio firmata est. Et cap. σθέντα, καὶ ἐπὶ πολλοῖς ἐνιαυτοῖς φυλαχθέντα οὐχ 44: Quæ longa consuetudine comprobata sunt,ac ἧττον τῶν ἐγγράφων κρατοῦσι, καὶ κεφ. με', ὡς τοῦ per multos annos observata,non minus quam [ea, σοῦτο δοκιμασθέντα ὥστε καὶ μὴ δεηθῆναι ἐγγράφου, qual scripta sunt jura] servantur. Et cap.45: Ut και κεφ. μς' ἐν τῇ τῶν νόμων ἑρμηνεία, τῇ συνηθεία | quæ in tantum probata sint, ut non fuerit necesse δεῖ προσέχειν τῆς πόλεως, καὶ κεφ. μζ', καὶ ὅπως scripto comprehendere. Et cap.46: In legum inter- ἐπὶ τῶν ὁμοίων διὰ παντὸς ἐψηφίσθη. pretatione civitatis consuetudo animadvertenda est. Et cap. 47: [Inspiciendum etiam,] quomodo in similibus perpetuo judicatum sit. Docet porro Stephanus,cap. 42, quiddam opti- Διδάσκει δὲ ὁ Στέφανος ἐν τῷ μβ' κεφ. διδασκαmum,et quæ circa consuetudinem non scriptamdi- λίαν ἀρίστην, καὶ λύει τὰς περὶ ἀγράφου συνηθείας versitas apparet,solvit: Diuturna consuetudo (in- ἐναντιφανείας, λέγων οὕτως, Ἡ χρονία συνήθεια τότε quiens) tunc ut lex valet, quando legi scriptænonre- ὡς νόμος κρατεῖ, ὅτε μὴ ἐγγράφῳ διαμάχηται νόμῳ. pugnat. Neque vero hoc fini præmissi digestiadver. Καὶ μὴ νόμιζε τοῦτο ἐναντίον εἶναι τῷ τέλει του προς sari existimes.Illic enim de desuetudine loquens, λαβόντος διατάγματος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ περὶ συνηθείας quod illa legem possit abrogare,dicit: hic vero de λέγον, φησὶν ὅτι δύναται αὐτὴ νόμον ἀνελεῖν. Ενταῦθα consuetudine loquitur dicens, quod consuetudojus δὲ περὶ συνηθείας φησὶ καὶ λέγει ὅτι καινὸν οὐκ εἰσάγει novum non introducit, si veteri cuipiam legi repu- νόμιμον ἡ συνήθεια εἰ παλαιῷ τινι νόμῳ μάτ gnet. Fieri enim potest, ut per desuetudinem jure " χηται, νομίμῳ, οὐ μὲν ἐναντίως κεχρῆσθαι. aliquo non utamur: non autem, ut contrario modo Δυνατὸν μὲν γὰρ ἐκ τῆς ἀσυνηθείας μὴ κεχρήσθαι. utamur. Nota igitur hanc doctrinam, ut quæ et spe- Σημείωσαι οὖν τὴν τοιαύτην διδασκαλίαν ὠρείαν ciosa sit,et in judiciis frequentetur.Const. 1, 2, 3, οὖσαν, καὶ ἐν τοῖς δικαστηρίοις συχνάζουσαν. Ἡ π', tit.52,lib.vn Cod. in Basil. positæ non sunt. Diges- β' και γ' διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦ η' βιβλίου του Κώ tum vero 102, tit. 17.lib.L Digest est caput 183, tit.3, δικος, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ ρβ' διάταξις lib.it Basil.quod sic habet: Ægre quidem,at certe] τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ ν' βιβλίου τοῦ Κώδικος ἐστι κεφ. ρπγ' tamen æquitate exigente mutamnus consuetudinem. τοῦ γ' τίτ. τοῦ β' βιβλίου τῶν Βασιλικών ἔχον οὕτως· Verum tu hanc legem, secundum postmodum præ- Δυσχερῶς μὲν, ὅμως δὲ τοῦ δικαίου ἀπαιτοῦντος senti huic 3 cap. insertas] leges interpretare,atque ἐναλλάσσομεν τὴν συνήθειαν. Πλὴν σὺ τὸν τοιοῦτον dic,fum propterutilitatem aliquam consuetudinem νόμον ἑρμήνευε κατὰ τοὺς ὄπισθεν καταστρωθέντας mutari,quando in judicio confirmata non est: [alio- νόμους, ἤγουν ἐν τῷ παρόντι γ' κεφ., καὶ λέγε τότε qui vero] tanquam legem scriptam valituram.Pro- τὴν μακρὰν συνήθειαν ἐναλλάσσεσθαι διά τι χρήσι pterea enim hic adjectum est: Agre quilem, alla- μον ὅτε μὴ βεβαιωθῇ αὐτὴ ἐν δικαστηρίῳ, καὶ ὡς men æquitate exigente consuetudinem immuta- νόμος ἔγγραφος κρατήσει. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐνταῦθα mus.Non est lex scripta,quæ statuat, ut si qua ton - προσέθετο, τὸ δυσχερῶς μὲν, ὅμως δὲ τοῦ δικαίου deri atque divortium facere cum marito velit, ne ἀπαιτοῦντος ἐναλλάσσομεν τὴν συνήθειαν. Νόμος confestim tondeatur: sed in monasterium abduca- ἔγραφος οὐκ ἔστι διοριζόμενος τὴν θέλουσαν ἀποκα tur, et trimestri spatio exploretur,num forte in [ip- ρῆναι καὶ διαζυγῆναι τοῦ οἰκείου ἀνδρὸς μὴ ἀπεντε - so velut pugna initio tonsuram deprecetur. Sed ex θεν ἀποκείρεσθαι, ἀλλ᾽ εἰς μοναστήριον ἀπάγεσθαι inscripta consuetudine, sæpenumero in judicio καὶ διὰ τριμηναίου καιροῦ δοκιμάζεσθαι, μή ποτε probata et confirmata receptum est,ne aliter mu- κατὰ ἀψιμαχίαν τὴν ἀπόκαρσιν ἐξῃτήσατο. ᾿Αλλὰ ἐξ lieri tonsura permittatur, quamn si post tres mien- ἀγράφου συνηθείας δοκιμασθείσης πολλάκις ἐπὶ διses interrogata sit, an in hoc bono proposito καστηρίου καὶ βεβαιωθείσης νενόμισται μὴ ἄλλως permanere velit. Ac sane hac de re coram im- τήν ἀπόκαρσιν ἐπιτρέπεσθαι τῆς γυναικὸς εἰ μὴ peratorio tribunali [abunde] satis certatum est. μετὰ τρίμηνον ἐρωτωμένη, τῷ ἀγαθῷ τούτῳ σκοτῷ Cum enim multi dicerent,lebere cuidamn] mulieri ἐμμένει. Καὶ ἐγυμνάσθησαν τὰ περὶ τούτου ἐφ᾽ ἱκαν flavos istos crines confestim detonderi, quod firini νὸν ἐπὶ βασιλικού βήματος. Πολλῶν γὰρ λεγόντων

TIT. I CAP. IV, V. NOMOCANON. ὀφείλειν την γυναίκα του Πυῤῥογεωργίου ἐκείνου ἀπεντεῦθεν ἀποκαρῆναι διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν φρονήματος στερεοῦ ὡς καὶ τεσσαράκοντα ἔτη οὖσαν, μὴ εἶναι δὲ νόμον ἔγγραφον χάριν τοῦ τριμήνου ὁ θεοστεφής, κράτιστος, καὶ ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς τὴν μακρὰν συνήθειαν κυρωθεῖσαν ὡς εἴρηται ἀντὶ νόμου ἐγγράφου ἐδέξατο, καὶ σημειώματι ἐστήριξεν ὥστε τότε ἄγραφος συνήθεια παραβαίνεται τοῦ διο καίου ἀπαντοῦντος, ἤγουν αἰτιῶν προκειμένων εὐλό γων ὅτε μὴ ἐβεβαιώθη διὰ δικαστικῆς διαγνώσεως. Εἶδον γὰρ καὶ ἄγραφον συνήθεια, μὴ οὕτω κυρωθεῖσαν ἀθετηθεῖσαν. Συνηθείας γὰρ οὔσης τοὺς ἀπὸ ἱερέων λαϊκοὺς μονάσαντας, καὶ ὄντας πρότερον καταγεγραμμένους, εἰς διακονίας ἱερέων, καὶ μετὰ τὸν μονάδα βίον τῷ τῶν διακονιών συγκαταλέγεσθαι σώματι, καὶ μετὰ λαϊκῶν ἱερέων συναναστρέφεσθαι p ὁ παναγιώτατος ἡμῶν δεσπότης κύριος Μιχαήλ, την μακρὰν τοιαύτην συνήθειαν ὡς οὐδὲν ἐλογίσατο, καὶ διωρίσατο ἀπὸ μόνων λαϊκῶν ἱερέων τὰς διακονίας συνίστασθαι, καὶ τοὺς μοναχοὺς παρὰ ταῖς οἰκείαις προσεδρεύειν μοναῖς. Συνηθείας οὔσης τοὺς Ἰουδαίους δικάζεσθαι παρὰ νόμῳ τῷ στρατηγῷ τοῦ στενοῦ, ὁ κραταιὸς καὶ ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς διωρίσατο παρὰ παντὸς δικαστηρίου κατὰ νόμους τούτους δικάζεσθαι. Καὶ ἡ συνήθεια ἐλογίσθη ὡσεὶ οὐδὲν μὴ στην ριχθεῖσα νομίμως. Σημείωσαι τὴν παροῦσαν ἑρμηνείαν χάριν ἀγρά φου συνηθείας ὡς ἀναγκαιοτάτην διαφόρων νόμων περὶ μακρᾶς συνηθείας νομοθετούν των, καὶ ἐνανε τιουμένων ἀλλήλοις ὡς τῶν μὲν λεγόντων τὴν μακρὰν συνήθειαν ἐν δικαστηρίῳ στηριχθεῖσαν ἄκυρον εἶναι ὅτε νόμῳ ἐναντιούται ἐγγράφω, τῶν δὲ παρακελευομένων ταύτην κρατεῖν κἂν ἐγγράφῳ ἐναντιοῦται τὸ παρὸν ἕκτον θέμα τοῦ μη' κεφ. τοῦ κ' τίτ. τοῦ β' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν λύει τὴν ἐναντιοφάνειαν, φησὶ γὰρ τὴν θέσιν τοῦ νόμου ἀγραφον εἶναι καὶ ἔγγραφον, ὡσαύτως καὶ τὴν ἀναίρεσιν καὶ τὴν μὲν θέσιν διὰ τῆς ὑπὸ ἀγράφου συνηθείας ἀχρηστίας ὡς ἐπιβαρὴ τοῖς ὑπηκόοις ἀναιρεῖσθαι διὰ τὸ φιλάνθρωπον, τὴν δὲ ἀναίρεσιν διὰ συνηθείας ἤτοι ἀγράφου νόμου μὴ ἀπρακτεῖν, διὰ τὸ ἐναντιοῦσθαι φιλανθρώπῳ νόμῳ οὕτω λύσον τὴν ἐναντιοφάνειαν ἀκολούθως τῷ διαλεχθέντι κεφαλαίῳ, τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ Στεφάνου, καὶ τῷ νόμῳ τῷ λέγοντι, πρὸς τὸ φιλανθρωπότερον τοὺς νόμους ἑρμηνεύεσθαι. Περὶ ἐκείνης μέντοι τῆς συνηθείας ἐκβαλοῦ ταῦτα τῆς ἐν δικαστηρίῳ στηριχθείσης. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Ὅτι οὐχ ὑφ᾽ ἑνὸς ἐπισκοπου ἀλλ᾽ ὑπὸ τῆς κοινότητος οἱ κανονες ἐκτίθενται. Βασιλείου κανὼν περὶ τὸ τέλος με'· Γρηγορίου Νύσσης περὶ τὰ μέσα κανών 5'. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ πατριαρχῶν καὶ μητροπο λιτῶν, καὶ τῶν ἐν Αφρικῇ λεγομένων προβάτων. ᾿Αποστόλων κανὼν λδ' συνόδου Νικαίας κανὼν δ', 5, 5'· συνόδου Αντιοχείας κανὼν θ'· συνοδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β', γ'' συνόδου Εφέσου κανών η συνοδου Χαλκηδόνος κανών θ', ιζ', κη'. [plenique] judicii esset, ut quæ etiam quadraginta annos haberet: ac vero nulla lex scripla de trimestri [isto] ageret: a Deo coronatus optimus et sanctus noster imperator longam consuetudinem, ut dictum est,confirmatam pro scripta lege suscepit, atque tunc æquitate postulante, sive justis causis propositis, non scriptam consuetudinem transgredi [licere], quando judiciali sententia non est corroborata scripto confirmavit. Novi autem non scriptam quamdam consuetudinem,quæ quia ita corroborata non esset,reprobata [et rejecta] est.Cum enim moris fuisset, ut qui ex laicis sacerdotibus monachi facti essent, quoniam prius ministerio sacerdotum ascripti fuissent, post [susceptam] vitam monachicam in corpore et collegio] ministeriorum recenserentur, et cum sacerdotibus laicis conversarentur: sacrosanctissimus noster D. Michael hanc longam consuetudinem pro nihilo reputavit, ac vero] decrevit, ut ex laicis sacerdotibus solum ministeria constituerentur,monachi autem in recessibus suis assidui essent. Cum filem moris esset, ut Judæi coram solo angiportus præfecto litigarent: optimus atque sanctus noster imperator statuit, ut coram quocunque tribunali secundum leges causas agerent. Ac consuetudo [quidem] pro nihilo habita est, ut quæ legitime non fuisset confirmata. Aliud scholium. Cum multæ leges de longa consuetudine præscribant, et sibi invicem adversentur, quod aliæ dicant, longum consuetudinem [tametsi] in judiciis confirmatam, esse irritam,si scripta legi repugnet; alia vero illam, etiamsi scripta legi repugnet, valere jubeant; præsens 6 thema, cap. 42, tit. 1, lib. i Basil. solvit quæ his inesse videtur contrarietatem: latio legis,inquiens, aut in scripta refertur, aut non refertur: [sic] similiter ejus] abrogatio. Et legislatio quidem, si gravis subditis sit, humanitatis contemplatione per desuetudinem a non scripta consuetudine abrogatur; abrogatio vero per consuetudinem seu legen non scriptam otiosa [et irrita] non fit, propterea quod benignæ legi adversetur. [Atque] sic {quidem] apparentem [in his contrarietatem solve, sequens explicatum caput, interpretationemn 6 them. et legem quæ benignius leges interpretandas esse præcipit. De illa autem consuetudine hæc intellige, quæ in judiciis confirmata est. CAP. IV. Quod non ab uno episcopo, sed a communi episcoporum calu canones promulgentur. Basilii canon 47, citra finem. Gregorii Nysseni canon 6, circa medium. CAP. V. De patriarchis, metropolitanis, et privatis Africæ, ut vocantur. Apostolorum canon 34,concilii Nicæni canon 4, 6, 7.concilii Antiocheni canon 59, concilii Constantinopolitani canon 2,3; concilii Ephesini canon 8; Concilii Chalcedonensis canon 9,17,29; concilii

κανών ιζ', λθ'· συνόδου 5' κανών λς', λθ'. Κείμενον. Περὶ τῆς τάξεως τῶν πατριαρχῶν, κ. τ. λ. usque ad καὶ ποίας ἐπαρχίας ἔχει. Sardicensis canon 3, 4, 5; concilii Carthaginen- συνόδου Σαρδικής κανὼν γ', δ', ε'· συνόδου Καρθαγένης sis canon 17, 39; concilii sexti canon 36, 39. Textus. De ordine patriarcharum, etc., usque ad provincias [sub se] habeat, ut pag. 475. Scholium.Const. 7, tit. 1, lib. 1 Cod.non est po- Σχόλιον. Η ζ', διάταξις του α' τίτο του α' βιο sita in Basil. Const. vero 6, tit. 2, ejusdem lib. est βλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά. Ἡ δὲ cap. 6 tit. 1, lib.v,Basil. dicitque in hunc modum: 5' διάταξις τοῦ β' τιτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου ἔστι Oportet illos qui in Illyrico de re quapiam cano- κεφ. ζ' τοῦ α' τίτ. τοῦ ε'. βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, nica quæstionem movet, de ea ad archiepiscopum καί φησιν οὕτω· Δεῖ τοὺς ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ περὶ Constantinopolitanum referre, et ab ipso ad sacer- κανονικοῦ τινος ζήτησιν ποιουμένους ἀναφέρειν τοῦτο dotalem conventum, qui sancto judicio et divina ἐπὶ τὸν ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως, καὶ lege [illam dijudicet. Const. 20, etiam et 24 ejus- παρ' αὐτοῦ τῇ ἱερατικῇ συνόδῳ καὶ ἁγίᾳ κρίσει καὶ dem tit. et lib.posita non est in Basil. Verum cons- θείῳ διακρίνεσθαι. Ἡ δὲ κ' καὶ κδ' διάταξις τοῦ αὐτοῦ tit.2, tit. 1 Novellarum est Justiniani novella 123, τίτ. καὶ βιβλίου οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά. Ἡ [ac] posita [est] in lib.it Basil. tit. 1, cap.9,qui sic μέντοι β' διάταξις τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν ἐστι νεαρά habet: Præ omnibus autem illud custodiri sanci- Ιουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίω γ' τῶν βασιmus, ut nemo per largitionem auri,aut aliarum re- λικών τίτ. α', κεφ. θ', οὕτως ἔχοντι· Πρὸ δὲ πάντων rum ordinetur episcopus Si quid tale delinquatur, ἐκεῖνο θεσπίζομεν φυλαχθῆναι ἵνα μηδείς διὰ δόσεως tam qui dant,quam qui accipiunt, et mediatores eo- χρυσίου ἢ ἄλλων πραγμάτων ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ. rum,ipsi seipsos condemnationi secundum divinas Εἰ δέ τι τοιοῦτον ἀμαρτηθείη αὐτοί ἑαυτοὺς οἱ διδυν Scripturas et divinos canones subjiciunt. Ac prop- τες καὶ οἱ λαμβάνοντες καὶ οἱ μέσοι αὐτῶν κατὰ τὰς terea tam is qui dat,quam qui accipit, et mediator θείας Γραφὰς καὶ τοὺς θείους κανόνας κατακρίσει exsistens a sacerdotio aut clericali honore remove- ὑποβάλλουσι, καὶ διὰ τοῦτο καὶ ὁ διδοὺς καὶ ὁ λαμtor. Quod vero per hane causam datum fuerit, illi βάνων καὶ ὁ μέσος γινόμενος τῆς ἱερωσύνης, ἢ τῆς Ecclesis vindicator, cujus sacerdotium voluit redi- τοῦ κλήρου τιμῆς ἀποκινείσθω. Τὸ δὲ ὑπὲρ ταύτης mere. Si mundanus sit qui per hanc causam acci- τῆς αἰτίας δοθὲν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐκείνῃ ἐκδικείσθω ἧς pit, aut mediator in negotio factus est, dalas res ἐβουλήθη τὴν ἱερωσύνην ὠνήσασθαι. Εἰ δὲ καὶ κοι in duplum ab eo exigi jubemus vindicandas sci- σμικός εἴη ὁ ὑπὲρ ταύτης τῆς αἰτίας ἀντιλαμβάνων licet Ecclesia. Non solum autem quæ hoc modo ἢ μέσος τῷ πράγματι γινόμενος, τὰ δοθέντα τὰ dala sunt, vindicari præcipimus: sed etiam om- πράγματα ἐν διπλῷ αὐτὸν ἀπαιτεῖσθαι κελεύομεν, nem cautionem pro hoc quocunque modo expo- τῇ Εκκλησίᾳ ἐκδικηθησόμενα, οὐ μόνα δὲ τὰ κατὰ sitam, aut pignorum ac fidejussoris obligationem; G τὸν τοῦτον δεδομένα τρόπον ἐκδικεῖσθαι προστάττοomnem denique aliam quamcunque actionem va- μεν, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν ἀσφάλειαν ὑπὲρ τούτου καθ᾿ care sancimus. Atque insuper qui promissionem οἷον δήποτε τρόπον ἐκτεθεῖσαν, καὶ τὴν τῶν ἐνεχύρων acceptavit, non solum confessionem reddito: sed ἢ τὴν τοῦ ἐγγυητοῦ ἐνοχὴν καὶ πᾶσαν ἄλλην οἶχν eliam alterum tantum, quantum confessione con- δήποτε ἀγωγὴν ἀργεῖν θεσπίζομεν. Καὶ πρὸς τούτοις tinetur, exigitor, quod ipsum dari debet Eccle- ὁ τὴν ὑπόσχεσιν λαμβάνων μὴ μόνον τὴν ὁμολογίαν sim. Si quis tamen ex episcopis, sive ante ordina- ἀποδιδότω, ἀλλὰ καὶ ἄλλο τοσοῦτον ὅσον ἡ ὁμολογία tionem suam, sive post ordinationem, voluerit περιέχει απαιτείσθω ὀφείλον τῇ Ἐκκλησίᾳ δοθῆναι, proprias res suas, aut ex iis partem Ecclesiæ,cu- Εἴ τις μέντοι ἐκ τῶν ἐπισκόπων εἴτε πρὸ τῆς ἰδίας jus sacerdotium suscepit, offerre: non solum id χειροτονίας, ἢ μετὰ τὴν χειροτονίαν βουληθῇ τὰ ἴδια non prohibemus, et omni eum condemnatione ac πράγματα ἢ μέρος ἐξ αὐτῶν προσαγαγεῖν τῇ Εκε pana liberum esse per hanc legem sancimus: κλησίᾳ ἧς τὴν ἱερωσύνην λαμβάνει, οὐ μόνον οὐ κωσ sed etiam omni laude dignum judicamus: quan- λύομεν, καὶ πάσης καταδίκης καὶ ποινῆς ἐλεύθερον doquidem id non emplio, sed oblatio est. Constit. εἶναι θεσπίζομεν τοῦ παρόντος νόμου, ἀλλὰ καὶ παν 16, tit. 2, lib. I, non est posita in Basil. neque τὸς ἐπαίνου ἄξιον κρίνομεν ἐπειδὴ τοῦτο οὐκ ἔστιν [etiamn] constit. 8, tit. 1 Novellarum, quæ est 11 ἀγορὰ ἀλλὰ προσφορά. Ἡ ις' διατ. τοῦ β' τίτο Justiniani novella. Constit. vero 3, tit. 2 Novella- τοῦ α' βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά. Οὐδὲ ἡ rum, est Justiniani novella 131, quæ in lib.5,tit. η' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν.... οὖσα Ιουστινιά3, cap. I, themate 2, hunc in modum posita est: νειος νεαρά. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεκρών Ac propterea sancimus, ut secundumn eorum de- έστι νεκρά. Ἰουστινιάνειος κειμένη ἐν βιβλίῳ ε' τῶν Ginitiones sanctiss. veteris Romæ papa, primus Βασιλικῶν, τίτ. γ', κεφ. α', θέματι β', οὕτως ἔχουσα omnium sacerdotum sit: beatissimus vero archie- Καὶ διὰ τοῦτο θεσπίζομεν κατὰ τοὺς αὐτῶν ὅρους piscopus Constantinopolis nova Romæ, secundum τὸν ἀγιώτατον τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πάπαν, locum post sanctam apostolicam veteris Romæ se- πρῶτον εἶναι πάντων τῶν ἱερέων, τὸν δὲ μακαριώ den obtineat, caeterisque omnibus præferatur.Bea- τατον ἀρχιεπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως τῆς νέας tissimus autem pro tempore archiepiscopus Justi- Ρώμης δευτέραν τάξιν ἐπέχειν, μετὰ τὸν ἁγιώτατον nianea prima patrie nostra, semper sub jurisdic- ἀποστολικὸν θρόνον τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, τῶν δὲ tione sua habeat episcopos provinciarum Dacia ἄλλων πάντων προτιμάσθαι, τὸν δὲ κατὰ καιροὺς

NOMOCANON. TIT. 1, CAP. VI. μακαριώτατον ἀρχιεπίσκοπον τῆς α' Ἰουστινιανής mediterraneæ, et Dacia Ripensis, item Prævaliæ, τῆς ἡμετέρας πατρίδος ἔχειν ἀεὶ ὑπὸ τὴν οἰκείαν ac Dardaniæ, et Mysiæ superioris: et ab ipso hi δικαιοδοσίαν τοὺς ἐπισκόπους τῶν ἐπαρχιών Δακίας, ordinentur, et in provinciis ipsi subjectis locum teΜεδιτερανίας, καὶ Δακίας Ριπενσίας, Πραιβαλέας, neat apostolica sedis Romana, secundum ea quæ καὶ Δαρδανίας, καὶ Μυσίας τῆς ἀνωτέρας, καὶ παρ' sanctus papa Vigilius constituit. Consimili modo et αὐτοῦ τούτους χειροτονεῖσθαι, καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς archiepiscopale munus,quod episcopo Justinianeæ ὑποκειμέναις αὐτῷ ἐπαρχίαις τὸν τόπον ἐπέχειν Carthaginis Africanæ dioceseos dedimus, ex quo αὐτὸν τοῦ ἀποστολικοῦ Ῥώμης θρόνου, κατὰ τὰ Deus nobis hane restituit, conservari jubemus. ὁρισθέντα ὑπὸ τοῦ ἁγίου πάπα Βασιλείου. Καὶ τὸν Nota vero ex prasenti Justinianea novella, privileὅμοιον τρόπον τὸ δίκαιον τῆς ἀρχιερωσύνης ὅπερ gia archiepiscopi Bulgaria. Hic namque estarchieτῷ ἐπισκόπῳ Ἰουστινιανῆς Καρχηδόνος τῆς ᾿Αφρικής piscopus primæ Justinianeæ, patriæ imperatoris διοικήσεως δεδώκαμεν ἐξ οὗπερ ὁ Θεὸς ταύτην ἡμῖν Justiniani. Atque Bulgaria quidem propterea Jusἀποκατέστησε φυλάττεσθαι κελεύομεν. Σημείωσαι tinianea dicitur. Calerum Justinianea Carthago ἀπὸ τῆς παρούσης Ἰουστιανείου νεαρᾶς τὰ προ- Africana dioceseos, nuncupata Justinianea est, νόμια τοῦ ἀρχιεπισκόπου Βουλγαρίας, οὗτος γάρ quod imperator Justinianus regionem illam restiἐστιν ἀρχιεπίσκοπος τῆς α' Ἰουστινιανῆς τῆς πατρί- tuerit Romanorum imperio. Ac idcirco etiam prasδος τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ. Καὶ ἡ μὲν Βουλγα- sens caput in inscriptione meminit privatorum ρία διὰ τοῦτο καλεῖται Ιουστινιανὴ διὰ τὸ τὸν βασι- Africana Carthaginis,quod est privilegiorum ejus. λέα Ἰουστινιανὸν ἀποκαταστῆσαι τῆ βασιλείᾳ τῶν Secundum Latinos enim privatum dicitur τὸ ἰδι Ῥωμαίων τὴν τοιαύτην χώραν. Διὰ γὰρ τοῦτο μέ. κόν. Lege vero etiam finem scolii præsentis capiμνηται τὸ παρὸν κεφ. εἰς τὴν ἐπιγραφὴν καὶ τῶν tis, qui pars est 131 Justinianeæ novellæ, et staπροβάτων τῆς ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ Καρχηδόνος, δηλονότι tuit, ut Ecclesia Carthaginensis apostolica sedis τῶν προνομίων αὐτῆς. Πρίβατον γάρ λέγεται κατὰ privilegia habeat. Λατίνους τὸ ἰδικόν. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ τέλος τοῦ σχολαίου τοῦ παρόντος κεφ. μέρος ἣν τῆς ρλα Ιουστι νιανείου νεαρᾶς, καὶ διοριζόμενον ἔχειν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Καρχηδένος τὰ προνόμια τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου. ΚΕΦΑΛ. 5. Περὶ τοῦ τίνας καὶ ποῦ χειροτο νοῦσιν ἐπισκόπους ἢ κληρικούς, καὶ ἐὰν ὁ χειροτονηθείς διὰ λιβέλλου παραιτεῖται τὴν ἐπισκοπήν. ᾿Αποστόλων κανών α', β', λε'· συνόδου Νικαίας κανὼν δ', συνόδου ᾿Αντιοχείας ιγ', ιθ', κβ' συνόδου Λαοδικείας κανών ε', ιβ'· συνόδου Εφέσου κανών η· καὶ ἐπιστολὴ πρὸς τὴν ἐν Παμφυλία σύνοδον συνόδου Σαρδικής κανών 5'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κη'· συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ιγ', ιη', μθ', νς· συνόδου Γ' κανών λγ', λη'· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών β' συνόδου α' και β', συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων κανών ι5· Βασιλείου ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς χωρεπισκόπους· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δομνον ἐπιστολῆς κανών α', γ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ἐν Λιούῃ καὶ Πενταπόλει ἐπισκόπους ἐπιστολῆς κα νών α', γ'. Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικοῦ και νών 5'. Κείμενον. Βιβλίον α' του Κώδικος, τιτ. γ΄, διά ταξις ιβ', γ', μβ', μζ', νβ', καὶ τίτ. α' τῶν Νεαρῶν διάταξις α', β', ιζ'. Σχόλιον. Η ιβ' διάταξις καὶ ἡ λ', μβ', μζʹ, καὶ νβ' τοῦ γ' τίτλου τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κώδικος οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ βασιλικά. Ο δὲ α' τίτλος τῶν Νεzρῶν καὶ ἡ αὐτοῦ α' καὶ β' καὶ ιζ', διατάξεις ἐτέθησαν εἰς νεαρὰς τοῦ Ἰουστινιανού 5', ραγ᾽ καὶ ρλζ'. Πλὴν ἡ μὲν οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ ρκγ' ἐστὶ κεφ. θ', τοῦ α' τίτο, τοῦ γ' βιβλίου ὅπερ καὶ ἐτέθη παρ' ἡμῶν εἰς κεφ. ε' τοῦ παρόνιος τίτ. καὶ ζήτει αὐτὸ. Η δὲ ρλζ', νεαρά ἐστι κεφ. η' τοῦ α' τιτ., τοῦ γ' βιβλίου όπερ κατετέθη εἰς σχολιον τοῦ η' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ, περὶ τὸ τέλος, καὶ ζήτει τοῦτο. CAP. VI. — Qui, et ubi ordinentur episcopi, aut clerici, et si ordinatus per libellum episcoμatum recuset. Apostolorum canon 1, 2, 35; concilii Nicæni canon 4, concilii Antiocheni canon 18, 19, 22, concilii Laodiceni canon 5, 12; concilii Ephesini canon 8, et epistola ad Pamphiliense concilium [missa]; concilii Sardicensis canon 6; concilii Chalcedonensis canon 28; concilii Carthaginensis canon 13, 18, 49, 56, 98; concilii sexti canon 33, 37; concilii Nicæni secundi canon 2; concilii primi et secundi Constantinopoli in ade sanctorum Apostolorum coacti canon 16; Basilii epistola ad ditionis sum episcopos, Cyrilli ex epistola ad Domnum canon 1, 3; Cyrilli ex epistola ad episcopos Libyæ et Pentapolis canon 1, 3; Theophili ex commonitorio canon 3. Textus. Lib. Cod. 1, tit. 3, constit. 12, 30, 42, 47, 52, et tit. 1 Novellarum constit. 1, 2 et Scholium. Constit. 12, 30, 42, 47, 52 tit. 1, lib. 1, Cod. in Basil. non sunt positæ. Primus vero til. Novellarum, ejusdemque 1, 2 et 17 constit. sunt in Novellis Justiniani 6, 123 et 137. Interim 6, non est in Basil. posita. 123 vero est cap. 9, tit. 1, lib. III, quod a nobis positum est in cap. 5 præsentis tit. quod quæras. Novella autem 157 est cap. &, tit. 1, lib. i, quod aspersum est scholio 8, cap. præsentis tit. circa finem, quod etiam quaeras.

CAP. VII. — Electionem sacerdotum promiscuæ plebi permittendum non esse. Concilii Laodicensis canon 13; concilii Nicæni secundi canon 3. CAP. VIII. — De contradictione, quæ in epis copi ordinatione fit. Concilii Antiocheni canon 19: concilii Cartha- ginensis canon 49, 53. Textus. Tit. 1 Novellarum, const. 1. 2, 17, etc., usque ad et præsulum monasteriorum], ut pag. 495. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τοῦ μὴ χρῆν τοῖς ὄχλοις ἐπιτρέπειν τὴν τῶν ἱερέων ἐπιλογήν. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιγ'· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών γ'. Περὶ τῆς γενομένης ἀντιλογίας ἐπὶ τῇ χειροτονίᾳ τοῦ ἐπισκόπου. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ιθ'· συνόδου Καρθα γέννης κανὼν μθ'. Κείμενον. Τίτλος α τῶν Νεκρών, διάταξις α', β', ιζ', κ. τ. λ. usque ad, κληρικῶν καὶ ἐπισκόπων και ἡγουμένων. Scholium.Constit. 1, tit. 1 Novellarun, est no- Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ α' τιτ. τῶν Νεκρῶν ἐστι vella Justiniani 6, quæ in Basil. non est posita. νεαρὰ Ἰουστινιάνειος Γ', ἥτις οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ ΒαConstit. 2 ejusdem 1 tit. Novellarum, est novella σιλικά. Η β' διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτ, τῶν Νεκρών Justiniani 123. Illud vero ejus caput etiam non est η ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ραγ᾽, τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ positum in Basil. constit. 17, est novella Justi- " κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η ιζ' διάτ. ἐστιν niani 123, posita [quæ est] in lib. m Basil. tit. 1, νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκγ', κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' cap. 8, quod hunc in modum habet: Caterum si τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α', κεφ. η', οὕτως ἔχοντι· Εἰ δέ quis contra eum qui episcopus, aut presbyter, aut τις κατηγορίαν ποιήσῃ τινὰ κατὰ τοῦ μέλλοντος χειdiaconus, aut alius clericus, aut eliam præsul mo- ροτονεῖσθαι ἐπισκόπου, ἢ πρεσβυτέρου, ἢ διακόνου, nasterii ordinandus est accusationem aliquam in- ἢ ἄλλου κληρικοῦ, καὶ ἡγουμένου ἐφ᾽ οἰαδήποτε αἰ stituat quacunque de causa, quæ possit secundum τίᾳ, ἀναβαλλέσθω ἡ τοιαύτη χειροτονία, καὶ γινέσθω leges aut canones ejus impedire ordinationem: πρότερον ἐξέτασις τῆς κατηγορίας παρόντος του difertor hujusmodi ordinatio, et interponitor κατηγόρου καὶ ἐπεξιόντος τοῖς παρ᾽ αὐτοῦ προσαγprius examinatio accusationis: præsente etiam γελθείσιν. Εἰ δὲ ἀπολιμπάνοιτο, ἢ ἀναβάλλοιτο accusatore, et ea quæ ab ipso in crimen delata ὁ κατήγορος, καὶ οὕτως ὁ τὴν χειροτονίαν μέλλων sunt,ad terminum usque persequente. Imo quam- ποιεῖν ζήτησιν ἀκριβεστάτην ποείσθω μηνῶν εἴσω vis accusator se absentet,aut moras nectat, nihilo- τριῶν, καὶ εἰ μὲν ὑπεύθυνον εὕρῃ τὸν τὴν κατηγοminus sic quoque is qui ordinationem facturus est, ρίαν ὑπομείναντα εἴτε κατὰ τοὺς θείους κανόνας, intra menses tres exactissimam ea de re quæstio- εἴτε κατὰ τοὺς ἡμετέρους νόμους κωλυέσθω ἡ χειροnem habeto. Et si quidem eum qui accusatione in " τονία. Εἰ δὲ ἀνεύθυνος φανείη εἴτε παρόντος τοῦ crimen vocatus fuit, sive secundum sacros cauo- κατηγόρου ἢ καὶ ἀπόντος γινέσθω ἡ χειροτονία. Ο nes,sive secundum nostras leges obnoxium inve- δὲ κατήγορος εἴτε παρὼν μὴ ἀποδείξῃ, εἴτε ἀποnerit, prohibetor ordinatio. Si vero innoxius ap- φεύγῃ, εἰ μὲν κληρικός εἴη ἐξωθείσθω τοῦ οἰκείου paruerit, celebrator ordinatio, sive præsente sive βαθμοῦ, εἰ δὲ λαϊκὸς εἴη τὸν προσήκοντα σωφρο absente accusatore. Accusator autem, si præsens νισμὸν ὑπομενέτω. Εἰ δέ τις πρὸ ἐξετάσεως τὸν non probaverit, sive institutam accusationem] κατηγορηθέντα χειροτονήσῃ, ὅτε χειροτονήσας καὶ ὁ deseruerit: si quidem clericus sit, proprio gradu χειροτονηθεὶς τῆς ἱερωσύνης ἐκβαλλέσθω. Σημείωσαι depellitor; si laicus, competentem coercitionem τὴν παροῦσαν νεκράν διηνεκε: ἀφορισμῷ καθυπο sustineto. At si quis accusatum ante examinatio- βάλλουσαν τὸν συκοφαντικῇ ψυχῇ κωλύσαντα τὴν nem ordinaverit: tam qui ordinavit, quam qui τοῦ ἐπισκόπου χειροτονίαν. Πσπερ ἐστὶ καινὸν καὶ ordinatus est, uterque sacerdotio depellitor. Nola διὰ τοῦτο καὶ ἀνῃρέθη. Ἔτι σημείωσαι ὅτι οὔτε autem præsentem novellam,quod eum qui episcopi ἡ δ' νεαρὰ τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἡ διηνεκεῖ ἀφορισμῷ ordinationem calumniandi animo impedierit, per- τον κατήγορον καθυποβάλλουσα οὔτε τὸ τῆς ραγ petus excommunicationi subjiciat. Quod sane no- νεκρᾶς κεφ. διοριζόμενον ἐκβάλλεσθαι τῆς ἐπαρχίας vum est, et propterea etiam abrogatum. Neque ᾗ ἐνοικεῖ τὸν κατήγορον, ἐδέχθησαν εἰς τὰ Βασιλικά, enim novella Justiniani 6, neque 123novellæ illud] ἀλλὰ τὸ φιλανθρωπότερον κεφ. τῆς αὐτῆς νεαρᾶς τὸ caput, quod accusatorem extra provinciam in qua διοριζόμενον τὸν τοιοῦτον συκοφάντην λαϊκὸν μὲν ὄντα habitat,ejici præcipit, in Basil. recepta sunt. Sed σωφρονίζεσθαι, κληρικὸν δὲ καθαιρεῖσθαι. benignius ejusdem novellæ caput, quod talem calumniatoren, si laicus sit, esse castigandum: sin clericus, deponendum statuit [receptum est]. Aliud scholium. Quod intra tres menses introduclam adversus ordinandum accusationem, sive præsente sive absente accusatore, decidi [oporteat], speciale est, atque] propter utilitatem ordinationis [constitutumn]. Existimo itaque posteriores leges, quæ triginta edictis scripto compreheusis accusato- ᾿Αλλὰ καὶ τὸ ἐντὸς μηνῶν τριῶν τέμνεσθαι τὴν κατὰ τοῦ χειροτονηθῆναι ὀφείλοντος εἰσαγομένην κατηγορίαν ἢ παρόντος τοῦ κατηγόρου ἢ καὶ ἀπόντος ἰδικον ἐστι διὰ τὸ χρήσιμον τῆς χειροτονίας. Νομίζω οὖν ὅτι οἱ μεταγενέστεροι νομοι οἱ διοριζόμενοι διὰ τριακον θημέρων ἐπιφωνημάτων μετακαλεῖσθαι τοὺς κατη

NOMOCANON. TIT. I, CAP. VII-X. γόρου; καὶ τὰ λοιπὰ τὰ περὶ κατηγόρων νομοθέτη- res evocandos esse statuunt, äc insuper reliqua θέντα οὐκ ἔχουσι χώραν ἐπὶ τοῦ παρόντος θέματος. quæ de accusatoribus legibus prodita sunt,in præΕἰ γὰρ δοθείῃ τοῦτο σχολάσει τὸ γίνεσθαι τὴν ἐξέτα- senti specie non habere locum. Nam si hoc conceσιν ἐντὸς τριμηναίου καιρού. Η μέντοι τῶν ἐγὼ datur superfluum erit quod intra trimestre spatium γράφων δόσις ἀπαραίτητος γενήσεται, τοῦ κατηγό- examinatio fieri debeat. Verum enimvero, cum acρου δι' ολιγοημέρων μηνυμάτων ἐγγράφων μετακα- cusator paucorum dierum scripto comprehensis λουμένου. edictis evocari debeat, inevitabiliter [et necessario] illa dari oportebit. ΚΕΦΑΛ. Θ΄. Περὶ τοῦ χρόνου οὗ ἐντὸς δεῖ τοὺς ἐπισκόπους χειροτονεῖσθαι. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν κει· συνόδου 5 και νών ιδ'. Κείμενον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν φησιν, κ. τ. λ., usque ad παραφυλαττομένων. CAP. IX. - Intra quod tempus episcopi ordinandi sint. Concilii Chalcedonensis canon 25; concilii vı canon 14; Textus. Const. 2, tit. 1 Novellarum ait, etc., usque ad alia omnia servantor, ut pag. 498. Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν ἐστι Scholium.Constit. 2, tit. 1 Novellarum, est noνεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ'. Τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ. vella Justiniani 123. Hoc autern jus cap. in Basil. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ὅσο δὲ εἰδὼς ὡς τῷ νο- positum non est. Verum scias sanctiss. dominum μίμῳ χρώμενος ὁ ἀγιώτατος ἡμῶν δεσπότης καὶ nostrum et universalem patriarcham dominum οἰκουμενικός πατριάρχης κύριος Μιχαὴλ ἐπεφωνή- Michaelem hoc jure usum, cum tribus vicibus meσατο τὸν μητροπολίτην ἐκεῖνον ᾿Αμασείας κύριον tropolitanum illum Amasenum dominum Leonem, Λέοντα ἐκ τρίτου χάριν τοῦ μὴ ψηφίσασθαι τὴν ἐπι- edicto impeteret, quod Aminsi episcopatum ultra σκοπὴν τὴν ᾿Αμινσὸν πρὸ χρόνου ἑνὸς ἤδη χηρεύσασαν. annum jam] vacantem nemini decerneret. Dicebat Ἔλεγε γὰρ ὡς ἐπεὶ χρονιαῖος παρῆλθε καιρὸς καὶ ἡ enim,quia [jam] diutino tempore Aminius a me- ᾿Αμινσὸς οὐκ ἐψηφίσθη παρὰ τοῦ μητροπολίτου, ἀλλὰ tropolitano [nemini] decrela esset,ac insuper triκαὶ τρία γεγόνασι πρὸς αὐτὸν ἐπιφωνήματα ἐξ ὁρι- bus edictis ut episcopatum [cuiquam] decerneret σμοῦ τούτου, ὡς ἂν ψηφίσηται τὴν ἐπισκοπὴν, ὁ δὲ præcipientibus ad ipsum emissis, ipse tamen hoc οὐκ ἐποίησε τοῦτο καλῶς αὐτὸς κατὰ τὴν περίληψιν non fecisset: se recte ex præscripto istius legis τοιούτου νόμου, ἵνα ψηφίσηται αὐτὴν καὶ ποιήσῃ τήν episcopumn decreturum,ac jam] decretum ordiχειροτονίαν του ψηφισθησομένου, ὅτε καί τινων λε- naturum. Cum autem [tum] nonnulli dicerent, noγοντων μὴ δεχθῆναι εἰς τὰ βασιλικὰ τὴν τοιαύτην vellum illud præscriptum non esse in Basil. receτῆς νεαρᾶς διάστιξιν κἀντεῦθεν ἄπρακτον εἶναι αὐτὸς c ptum, ideoque nullarum virium esse; nihilomi ἐπέμενε λέγων μὴ δίκαιον εἶναι κεραίαν ἀθετηθῆναι nus] permansit (in sententia],atque indignum esse ἐκ τῶν ἐν τῷ νομοκανόνῳ γεγραμμένων τῷ ὡς θεο- dixit, si vel unus] apex eorum quæ in Nomocaγράφεις πλάκας τῇ ἐκκλησία λογιζομένῳ, ἀλλ᾽ ὕστε- none, [id est,in libro ex legibus et canonibus conρον μαθὼν ἐκ τε τῶν βασιλικῶν χειλέων, καὶ ἐκ τῶν sarcinato], scripta sunt cum [ille] tanquam a Deo προκρίτων τῆς συγκλήτου βουλῆς. Ὅπερ καὶ πρό- scriptæ tabulæ in Ecclesia æstimetur, reprobareτερον ἤκουεν εἰς τὴν τοῦ παρόντος πονήματος ἐπ- tur. Verum cum postmodum idem, quod ante, ex έσπευσε συγγραφὴν καθὼς καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ παρ- imperatoris ore, et præcipuis senatoribus audisset, εδηλώσαμεν. Τῆς γοῦν τοιαύτης νεκρᾶς μὴ ἐνεργούσης se confestim ad præsentis operis compositionem κρατεῖ ὁ κε', κανὼν τῆς ἐν Χαλκηδονι συνόδου. contulit, quemadmodum [etiam] in prooemio significavimus. Atque ita sane inefficaci isti novella Chalcedonensis concilii canon 25 prævalet. Σχόλιον. Ο χάριν τῆς χειροτονίας τοῦ ἐπισκοπου τῷ παροντι κανόνι περιεχομενος χρονος διττῶς ἑρμηνεύεται. Ο μὲν γὰρ κε' κανών, τῆς ἐν Χαλκηδονι συνόδου διορίζεται, ἐντὸς τριῶν μηνῶν εἰς τὰς χηρευούσας έχε κλησίας Επισκοπους ἀποκηρύττεσθαι. Ο δὲ ιδ', και νῶν τῆς 5' συνόδου περὶ τοῦ χρόνου τῆς ἡλικίας τοῦ Επισκοπου διδάσκει. Η δὲ παράβασις ἐκείνου μὲν ἐκκλησιαστικῷ καθυποβάλλει ἐπιτιμίῳ, τούτῳ δὲ καθαιρέσει. ΚΕΦΑΛ. 1. Περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖσθαι τινὰ επίσκοπον, ἢ πρεσβύτερον, ἢ διάκονον πρὶν ἢ πάντας τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ Χριστιανοὺς ὀρθοδοξους ποιῆσαι. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν λς". Κείμενον. Καὶ ἡ ιη' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ α', κ. τ. λ. usque ad τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. Scholium.De ordinatione episcoporum in præsenti cap.tempus comprehensum duplicem habet interpretationem. Siquidem 25 canon Chalcedonensis concilți statuit, ut intra tres menses in vacantes ecclesias episcopi præconio declarati [introducantur.] Concilii vero 6 canon 14 de platis episcoporum tempore docet. Ac transgressio quidem illius, ecclesiasticæ pænæ reum] subjicit: hujus vero, [a sacerdotio] remotioni. CAP. X. — Ne quisquam aut episcopus, aut presbyter, aut diacmus ordinetur, priusquam omnes domesticos suos efecerit Christianos ore thodoros. Concilii Carthaginensis canon 36. Textus. Etiam const. 18, tit. 5, lib. 4, etc., usque ad non adducant, ut pag. 498.

Scholium. Const. 18, tit. 5, lib. 1.Cod.in Basil. Σχολιον. Η ιη' διάτ, τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου non est posita,neque const. 10, tit. 11 ejusdem lib. τοῦ Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ι' τοῦ Quæret fortasse aliquis, cum 36 canon concilii ια' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου. Ερωτήσει τις ὡς τοῦ λ Carthaginensis statuat, ne quisquam in clericorum κανονος τῆς ἐν Καρθαγέννη συνοδου διοριζομένου μὴ numerum recipiatur, nisi omnes domesticos suos κληροῦσθαί τινα εἰ μὴ ποιήσῃ Χριστιανοὺς πάντας Christianos faciat, quomodo præsentes constitu- τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, πῶς αἱ παρούσαι διατάξεις tiones, cum dicant eos qui ex paganis Christiani αἱ λέγουσαι τοὺς ἐξ Ελλήνων γεγονότας πιστοὺς facti sunt, puniri, nisi uxores suas et liberos, τιμωρεῖσθαι, εἰ μὴ προσάγουσι τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι omnesque domesticos suos ad sacrosanctum ba- γαμετὰς αὐτῶν, καὶ παῖδας καὶ πάντας τοὺς ἐν τοῖς ptisma adducant, positæ non sunt in Basil. cum οἴκοις αὐτῶν, οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά σύνδεσμοι [tamen] in his cum canone conveniant. Constit. in οὖσαι, καὶ ταῦτα τῷ κανόνι. Λύσις. Αἱ μὲν διατάξεις Basil. assumplæ non sunt, propter sancti Pauli οὐ παρελήφθησαν εἰς τὰ Βασιλικὰ διὰ τὴν τοῦ ἁγίου apostoli preceptum statuentis, ne infidelium ma- ᾿Αποστόλου παραγγελίαν τήν διοριζομένην μή trimonium solvatur,si alter illorum fidelis fiat. Qui λύεσθαι τὴν τῶν ἀπίστων συνοίκησιν, ἐὰν ὁ εἷς ἐξ namque scis, inquit, an fidelis infidelem conjugem αὐτῶν πιστὸς γένηται. Τί γάρ, φησίν, οἶδας ἐὰν δ suam ad fidem sit deducturus, et e contrario? πιστὸς μεταγάγῃ πρὸς τὴν πίστιν τὴν ἄπιστον στο Canon autem vult,eum qui nunquam infidelis, sed ζυγον αὐτοῦ.... Ο δὲ κανὼν οὐ θέλει συνοικεῖν οὐ [semper orthodoxæ fidei fuit,cohabitare infideli: μηδέποτε γεγονότα ἄπιστον, ἀλλ᾽ ὀρθοδοξούντα μετά [et] multo quidem minus, postquam in clerum ἀπίστου, πολλῷ δὲ πλέον μετὰ κλήρωσιν διὰ τοῦτο [allectus sit): ac idcirco in clerum assumi non per- οὐ παραχωρεῖ αὐτὸν κληρωθῆναι. Καὶ ἕτεροι δὲ και mittit. Quin alii quoque canones fidelem [in ma- νόνες οὐ παραχωροῦσι τῷ πιστῷ συναφθῆναι μετὰ trimonium] conjungi iufdeli non sinunt. Est ergo ἀπίστου. Διαφορὰ οὖν ἐστιν ἀπίστου εἰς τὴν πίστιν differentia inter eum qui cum infidelis fuisset, ad ἐπιστρέψαντος, καὶ τοῦ ἐκ γενετῆς ὄντος πιστοῦ. fidem conversus est, et eum qui a nativitate fidelis ο μὲν γὰρ συγγνώμης ἀξιοῦται μὴ ἐκβάλλων τοὺς fuit. Ille enim venia dignus habetur, si cognatos προσγενεῖς αὐτῷ ἀπίστους, μεταστρέψαι κακείνους [et necessarios] infideles non ejiciat, quod se illos έλπιζόμενος εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ὁ δὲ τιμω etiam ad orthodoxam Gdem conversurum speret: ρεῖται ὡς μετὰ ἀπίστων συγκοινωνῶν, καὶ οὐ παρα hic vero punitur, tanquam cum infidelibus com- χωρείται κληροῦσθαι. 'Ανάγνωθι καὶ τὸν οβ' κανόνα mercium habeat, et ut in clerum assumatur non τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου οὕτω διαιροῦντα τοὺς permittitur. πιστοὺς καὶ πρὸς τῷ τέλει ταῦτα διεξιόντα, ἡγίασται ἄπιστος γυνὴ ἐν τῷ ἀνδρί. Ανάγνωθι καὶ ἀπὸ τῆς Παύλου τὸ περὶ τούτου πρόσφορον χωρίον λέγον, ἑξῆς, καὶ εἰπὲ ἀπὸ πάντων καλῶς ἱερωσύνης ἀξιοῦσθαι τοὺς σὺν αὐτῷ οἰκοῦντας. νων ἐπισκόπων, γὰρ ὁ ἄπιστος ἀνὴρ ἐν τῇ γυναικὶ, καὶ ἡγίασται ἡ πρὸς Κορινθίους Επιστολῆς τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Αδελφοί, εἴ τις ἀδελφὴν γυναῖκα ἔχει ἄπιστον, καὶ τὰ βαπτισθέντα καὶ ἁγιάζοντα ἄλλους καὶ πρὸ τοῦ βαπτίσαι CAP. XI. — De his qui ex laicorum statu epi- G scopi fiunt. Concilii Sardicensis canon 10; concilii primi et secundi in sanctorum Apostolorum æde coacti, canon 17. Scholium.Const.2 ejusdem 1 tit. Novellarum est (ut superius dictum est) Justiniani novella 123. Hoc vero ejus caput non est positum in Basil. Εt const. 1, tit. 1 Novellarum,est novella Justiniani 6. Et neque hac, cum tamen] de bis qui ex laicis episcopi funt, tractet, inserta est Basil., quemadmodum neque quacunque Justiniani novella alia, quæ hac de re disserit. Hujus igitur [rei] causa uni 17 canoni 1 et 2 concilii in sanctorum Apostolorun æde coacti,animum adhibe. Illic enim omnino dicetur, quomodo canon interpretandus sit, et quid ex Justiniani imperatoris novellis obtineat. CAP. XII. — Quomodo gentilis, aut (egrotus, aut recens baptizatus, aut quisquam] ex mala conversatione [prodiens] ordinetur [aul] episcopus, aut clericus. Apostolorum canon 80; concilii Nicæni canon 2; concilii Neocasariensis canon 12; concilii Laodicensis canon 3. Περὶ τῶν ἀπὸ λαϊκῶν γινομέν Συνόδου Σαρδικής κανὼν ι· συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων κανών ιζʹ. Σχόλιον. Ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἐστιν ὡς ἄνωθεν εἴρηται νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκγ', τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρά Ιουστινιάνειος 5. Καὶ οὐδὲ αὐτὴ περὶ τῶν ἀπὸ λαϊκῶν γινομένων ἐπισκόπων διαλαμβάνουσα, κατεστρώθη εἰς τὰ Βασιλικά, ὥσπερ ἄλλη οἰαδήτις Ἰουστινιανὴ νεαρά περὶ τούτου μόνῳ τῷ ιζʹ κανόνι τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἀγίων Αποστόλων συγκροτηθείσης α' καὶ β' συνόδου. Εκεῖσε δὲ πάντως εἰρήσεται ὅπως τὰ τοῦ κανόνος έκλαμβάνονται, καὶ ἀπὸ τῶν Νεκρῶν τοῦ Ἰουστινιανοῦ τοῦ βασιλέως τι κρατεί. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. — Πῶς ὁ ἐθνικὸς, ἢ ὁ ἐν νόσῳ, ἢ νεωστὶ βαπτισθεὶς καὶ ὁ ἐκ φαύλης διαγωγής χειροτονεῖται ἐπίσκοπος, ἢ κληρικὸς. ὁ Κανὼν ἀποστόλων πο συνόδου Νικαίας κανὼν β' συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιβ'· συνόδου Λαοδικείας κανών γ'.

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XI-XIV. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ. — Πῶς ὁ σχολάζων ἐπίσκοπος γίνε- CAP. XIII. — Quomodo episcopus episcopatum ται εἰς σχολάζουσιαν ἐπισκοπήν. non habens, ad vacantem episcopatum perveniat. Συνόδου Αντιοχείας κανὼν ι5. Concilii Antiocheni canon 16. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Ποτε γίνεται ἐπίσκοπος ἢ κλῆς ρικὸς εὐνοῦχος, ἢ ἄλλως ἐμπαθὴς τὸ σῶμα. ᾿Αποστολων κανών κα', κβ', οζ', οη'· συνόδου Νιο καίας κανών α'. Κείμενον. Ὁ πολιτικός νόμος τοὺς ἑαυτοὺς ἢ ἑτέ ρους ευνουχίζοντας, κ. τ. λ. usque ad εὐνουχίζοντων ρμβ΄ νεαρᾷ. CAP. XIV. — Quando eunuchus, aut qui alioqui male affecto corpore est, episcopus, aut clericus creetur. Apostolorum canon 21, 22, 77, 78; concilii Nicæni canon 1. Textus. Civilis lex eos qui seipsos aut alios castrant, etc., usque ad qui eunuchos faciunt, ut pag. 503. Σχολιον. Ἡ α' καὶ β' διάτ. τοῦ μβ' τίτ, τοῦ δ᾽ βιο Scholium. Const. 1 et 2, tit. 42, lib. iv cod. βλίου του Κώδικος ἐτέθησαν ἐν βιβλίῳ τῶν Βα- positae sunt in lib. Basil. xix, tit. 1, cap. 17,quod σιλικῶν ιθ', τίτ. α', κεφ. πζ', ὃ καὶ ἔχει οὔ- ad hunc modum habet: Constitutio jubet, ne quis τως· Η διάταξις κελεύει ὥστε μηδένα Ρωμαίον Romanus eunuchus fat, ne extra Romanum quiευνουχίζεσθαι, μηδὲ ἔξω τοῦ 'Ρωμαϊκοῦ ἐδάφους, μη- dem solum; et ne [quis] Romanum eunuchum δὲ ἀγοράζειν μηδένα τὸν εὐνουχισθέντα 'Ρωμαῖον, factum emal: sed ut qui eunuchum fecit, ac ipἀλλὰ καὶ τὴν εὐνουχίσαντα, καὶ αὐτὸν ἀγοράσαντα καὶ se emptor, [tum] et tabellio qui de ea [re] instruτὸν συμβολαιογράφον τὸν συγγράψαντα αὐτοῦ τὸ συμ- mentum conscripsit, et publicanus [denique] qui βολαιον, καὶ τὸν τελώνην τὸν κομισάμενον τέλος τι vectigalis aliquid pro eo suscepit, puniantur.Barὑπὲρ τούτου τιμωρεῖσθαι. Τὰ δὲ βάρβαρα ἀνδράποδα bara vero mancipia, extra Romanum solum casτὰ εὐνουχιζομενα ἔξωθεν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ ἐδάφους ἐξ- trata, quibuscunque negoliatoribus emere liceat έστω πᾶσι τοῖς ἐμποροις καὶ ἀγοράζειν καὶ πιπρά- et vendere. Tit. porro 8, lib. xLvum Dig. est in σκειν. τοῦ δὲ μη' βιβλίου του Κώδικος ὁ η' τίτλος κεῖ. lib. Lx Basil, tit. 38. Hæc vero capita omissa sunt, τσι ἐν βιβλίῳ ξ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. λθ', τὰ δὲ κεφά- et non posita. Novella autem Justiniani 142, posita λαια ταῦτα παρελείφθησαν καὶ οὐκ ἐτέθησαν. Η δὲ est in lib. Basil. 17, tit. 51, cap.4; quod sic habet: ρμα νεαρὰ τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἐτέθη εἰς βιβλίον τῶν Sancimus, ut qui in quocunque reipublicæ nosΒασιλικῶν ξ', τίτλον να', κεφ. δ'· ὃ καὶ ἔχει οὕτως træ loco quamcunque personam castrare præsuΘεσπίζομεν ἐν οἰῳδήποτε τόπῳ τῆς ἡμετέρας πολι- munt, aut etiam præsumpserunt, si quidem viri τείας ευνουχίζειν τολμῶντας ἢ τολμήσοντας οδον sunt qui hoc facere præsumpserint,aut etiam præδήποτε πρόσωπον, εἰ μὲ ἄνδρες εἶεν οἱ τοῦτο τολ- sumunt, idem hoc quod aliis fecerunt, et ipsi paμήσαντες, ἢ καὶ τολμῶντες, ταὐτὴ τοῦτο παθεῖν ὃ tiantur. Et si incolumes evaserunt,tam bona eorum πεποιήκασι, καὶ εἰ περισωθεῖεν, τα πράγματα αὐ- addicantur Gisco, per eum qui pro tempore magiτῶν τῷ δημοσίῳ προσκυροῦσθαι, διὰ τοῦ κατὰ και stratum obit gloriæ tuæ: quam ipsi mittantur in ρὸν τὴν τῆς σῆς ἐνδοξοτητος ἀνύοντος ἀρχὴν, κἀκεί- gypsum, ubi locorum per omne vitæ suæ tempus νοις ἐν γύψῳ πέμπεσθαι, ὀφείλοντας τὸν ἅπαντα τῆς esse debebunt. Sin vero mulieres sunt quæ id egeζωῆς αὐτῶν χρονον ἐκεῖ εἶναι. Εἰ δὲ γυναῖκες εἶεν αἱ runt, afficiantur et ipsa supplicio,et bona earum τοῦτο ποιοῦσαι, καὶ ταύτας τιμωρεῖσθαι, καὶ τὰ πρά- per eum qui pro tempore gerit magistratum tuum, γματα αὐτῶν διὰ τοῦ κατὰ καιρὸν τὴν αὐτὴν ἀνύοντος addicantur fisco, mittanturque in exsilium, ut ex ἀρχὴν τῷ δημοσίῳ προσκυροῦσθαι,καὶ εἰς ἐξορίαν πέμ- quo putarint aut cogitarint impium se lucrum πεσθαι, ἕνα ἐξ ἧς ἐνόμισαν ἢ ἑνοησαν ἀσεβείας assecuturas, ex eo suplicia simul et bonorum suoκέρδος αὑτοῖς περιποιεῖν ἐξ αὐτῆς τιμωρίαν καὶ ἔκ- rum amissionem sustineant. Porro et eos qui ad πτωσιν τῶν ἰδίων πραγμάτων ὑποστῶσι. Τοὺς μέντοι hoc mandatum dederint, obtulerintve personas, ἐπιτάξαντας, καὶ ἐπὶ τούτῳ πρόσωπον παραδεδωκότας, aut etiam domos vel locum aliquem ad hoc praἢ καὶ οἴκοις, ἢ τοπον τινὰ ἐπὶ τούτῳ παρεχομένους buerint, aut præbent, sive viri sint sive mulieres, εἴτε παρέχοντας, εἴτε ἄνδρες εἶεν, εἴτε γυναῖκες τὰς eadem subire supplicia jubemus: utpote qui injustæ αὐτὰς κελεύομεν ὑποστῆναι τιμωρίας ὡς συνίστος hujus actionis testes facti sunt. Verum ipsos casρας γινομένοις τῆς ἀδίκου ταύτης πράξεως, αὐτοὺς tratos tametsi a vetustioribus temporibus liberos δὲ τοὺς εὐνουχισθέντας ἐχρῆν μὲν ἀπὸ παλαιοτέρων esse oportebat: jubemus tamen, ut qui jam inde a χρονων. Πλήν κελεύομεν τοὺς ἀπὸ τῆς ι' ἐπινεμή- decima indictione ineuntis circuli per quemcunque σεως τοῦ νῦν ἐπελθοντος κύκλου ευνουχισθέντας in locis nostra reipublicæ castrali fuerunt, liberi παρ' οὗτινοσοῦν ἐν τόποις τῆς ἡμετέρας πολιτείας sint: neque ullo modo, aut quovis genere contraἐλευθέρους εἶναι, καὶ κατὰ μηδένα τρόπον ἢ οἱονδή- ctus in servitutem retrahantur: neque item instruποτε είδος συναλλάγματος εἰς δουλείαν καθέλκεσθαι, mentum de ipsis vel publicum, vel privata manu μηδὲ συμβολαιον ἐπ' αὐτοῖς ἀγοραῖον, ἢ ἰδιόχειρον conscriptum, quocunque tandem modo, aut per καθ' οιονδήποτε τροπον ἢ κατὰ περίνοιαν γινομενον fraudem factum, aut fendum, valeat. Sed neque ἢ γενησομενον κρατεῖν, ἀλλὰ μηδὲ τὰς λεγομένας inquirendi illorum status causa cognitiones, quæ ἀνακρίσεις ἐπὶ τοιούτοις γίνεσθαι προσώποις ἢ γινομέ- ανακρίσεις dicuntur, de istiusmodi personis interνας κρατεῖν, ᾿Αλλὰ καὶ πάντας τοὺς τοιούτους συναλ- ponantur, aut interposita valeant. Sed et omnes

eos qui tali contractui in posterum ministerium λάγμασι τὸ λοιπὸν ὑπουργοῦντας, τὰς ἀνωτέρω κελεύ praebent,superius traditas subire poenas jubemus. ομεν εἰρημένας ὑποστῆναι ποινας. Εἰ μέντοι διὰ πάω Præterea si usuveniat,ut servus propter morbum θος συμβῇ δοῦλον ευνουχισθηναι, κἀκεῖνον κελεύοcastretur,jubemus, ut et ille libertatem nancisca- μεν τῆς ἐλευθερίας τυγχάνειν Οἱ γὰρ ἐξ ἀρχῆς ὄντες tur. Qui enim ab initio liberi sunt,si forte in hoc Ελεύθεροι πάθει ὡς εἰκὸς τοιούτῳ περιπίπτοντες ἑαυ genus morbi incidunt, sui potestatem habent, ut τῶν ἔχουσιν ἐξουσίαν ἣν ἂν θέλωσι θεραπείαν ἐπιquod velint, sibi remedium adhibeant. Jubemus τοῖς προσάγειν. Τοὺς εὐνουχισθέντας τοίνυν ἀπὸ igitur, ut in nostra republica castrati jam inde a του μνημονευθέντος χρόνου ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πολιτεία memorato tempore, apud quamcunque personam παρ' οἱῳδήποτε προσώπῳ ὄντας κελεύομεν ἀναζητη sint, perquirantur, et liberi sint, neque unquam θῆναι, καὶ ἐλευθέρους εἶναι καὶ μηδέποτε εἰς δουλείαν in servitutem retrahantur. Cæterum si qui eorum τούτους καθέλκεσθαι. Εἰ μέντοι θαῤῥήσουσι τινες ἐξ post praesentem nostram legem aliquos destinere αὐτῶν τῶν εὐνουχισθέντων, τινὰς μετὰ τὸν παρόντα apud se castratos praesumpserint, damus etiam ipsis ἡμῶν ἐπίσχειν νόμον, διδόαμεν ἄδειαν καὶ τοῖς εὐνου castratis licentiam, nimirum qui semel ex præsente χισθεῖσι αὐτοῖς ὡς ἅπαξ ἐλευθερίας ἐκ τοῦ παρόν nostra lege libertatem pron:eruerint,ut hic quidem τος ἡμῶν τυχούσι νόμου, ἐνταῦθα μὲν τῇ τε βασι majestatem imperatoriam, et sanctissimum pro λείᾳ προσιέναι, τῷ τε κατά καιρὸν ἀγιωτάτῳ παtempore patriarcham adeant, neque non apud glo- " τριάρχῃ, καὶ τοῖς ἐνδοἑοτάτοις ἡμῶν ἄρχουσι προσαγ riosissimos imperii nostri proceres relationem ea γέλλειν. Ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις τοῖς κατὰ τόπον de re instituant: in provinciis vero, apud religio- οσιωτάτοις ἐπισκόποις καὶ τοῖς τούτων ἄρχουσιν ἐφ᾽ sissimos locorum episcopos, et horum præsides: ᾧ προνοίᾳ πάντως τῶν ἡμετέρων ἀρχόντων, καὶ quo omnino providentia nostrorum magistratuum, κινδύνῳ τῶν πειθομένων αὐτοῖς τάξεων, εἴτε ἐν et periculo obtemperantium ipsis cohortium (sive Κωνσταντινουπόλει, εἴτε ἐν ἑτέρῳ οἰῳδήποτε τόπῳ Constantinopoli, sive alibicunque locorum nostra τῆς ἡμετέρας πολιτείας τούτους ἐκδικεῖσθαι καὶ φυσ reipublica) his secundum libertatem dentur vin- λάττεσθαι τὴν ἐκ τοῦ παρόντος ἡμῶν νόμου δεδομέν dicia,libertasque ex prasente nostra lege ipsis lar- νην αὐτοῖς ἐλευθερίαν. Περιδεῖν γὰρ φόνους τοσού gita conservetur. Nam tot cades conniventibus τους γινομένους κατὰ πρόφασιν τῶν τοιαῦτα τολμών oculis accipere per causam eorum qui talia præsu- των ἐν τῇ ἡμετέρᾳ πολιτείᾳ οὐδαμῶς ἀνεχόμεθα. Εἰ munt, in nostra republica,neutiquam sustinueri- γὰρ Βάρβαροι ἀκούσαντες τῶν ἡμετέρων περὶ τούτου mus. Si enim Barbari, simulatque nostra de hoc παραγγελμάτων ταῦτα ἐφύλαξαν, πώς ἂν ἡμεῖς συγκ audierunt mandata, hac custodierunt: quomodo χωρήσωμεν μετὰ τοσαύτας τῶν πρὸ ἡμῶν βεβασι tandem permittemus, ut post tot retro principum λευκότων νομοθεσίας τοιοῦτον τι ἁμαρτάνεσθαι, ἢ sanctiones tale quid denuo delinquatur, aut etiam καὶ ἀνεκδίκητον τῇ ἡμετέρα πολιτεία καταλιμπά inultum relinquatur in nostra republica? GAP. XV. — Ut qui damonem habet, clericus non fiat. Apostolorum canon 78. GAP. XVI. — De eo qui suo episcopo non obedit volenti ipsum ordinare in altiorem gradum. Concilii Carthaginensis canon 34, Basilii canon 10. CAP. XVII. - De episcope, aut clerico ordinato, qui ab incolis non suscipitur, aut non suscipit, aut abire non potest. Apostolorum canon 36; concilii Ancyrani canon 18; concilii Antiocheni canon 17, 18; concilii vi canon 17. νεσθαι. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ τοῦ τὸν δαιμονιζόμενον μὴ κληρούσθαι, ᾿Αποστόλων κανών οι'. ΚΕΦΑΛ. 15". - Περὶ τοῦ μὴ πειθαρχοῦντι τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ, βουλομένῳ χειροτονεῖν αὐτὸν εἰς μείζονα βαθμόν. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν λα· Βασιλείου και νών ι. ΚΕΦΑΛ. 123. Περὶ ἐπισκοπου, η κληρικού χειροτονηθέντος, καὶ μὴ δεχθέντος ὑπὸ τῆς παροικίας, ἢ μή καταδεξαμένου, ἢ μὴ δυναμένου ἀπελθεῖν. ᾿Αποστόλων κανών λς'. συνοδού Αγκύρας και νών της συνόδου Αντιοχείας κανών ιζ', ιη'· συνόδου κανών ιζ'. Ο CAP. XVIII. Quod episcopus morieus non Περὶ τοῦ μὴ δύνασθαι τὸν possit alium pro se ordinare. τελευτῶντα ἐπίσκοπον ἕτερον ἀντ᾽ αὐτοῦ χειρος Apostolorum canon 76; concilii Antiocheni canon 23. CAP. XIX. Ne temere in parva civitate aut pago episcopus fiat. Concilii Laodicensis canon 57: concilii Sardicensis canon 6. τονείν. Τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών ος· συνόδου Αντιο χείας κανών κγ'. Περὶ τοῦ μὴ ἀπλῶς ἐν πολει βραχείᾳ, ἢ κώμῃ γίνεσθαι ἐπίσκοπον. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιζ'· συνόδου Σαρδικής κανών 5'.

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XV-XXIII. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Περὶ τοῦ μὴ εἶναι ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ δύο μητροπολίτας, ἢ ἐν μιᾷ πόλει δύο ἐπισκόπους, ἢ ἐν δυσὶ πόλεσιν ἕνα κληρικόν. Συνόδου Νικαίας κανών η· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ι', ιβ'· συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιε'. Κείμενον. ῾Ο ᾿Ελενόποντος δύο ἔχει μητροπολί τας, κ. τ. λ., usque ad διάτ. λθ' τοῦ αὐτοῦ τίτλου. CAP. XX. — Ne in una provincia duo metropolitani sint, aut in una civitate duo episcopi, aut in duabus civitatibus unus clericus. Concilii Nicæni canon 7; concilii Chalcedonensis canon 10,12; concilii Nicæni secundi canon 15. Textus.Helenopontus duos metropolitanos habet, etc., usque ad ut const. 39, ejusdem tit., ut pag. 510. Σχόλιον. Η κη' νεαρὰ κεῖται εἰς βιβλίον τῶν Βα- Scholium. Novella 28 posita est in lib. vi. Baσιλικῶν 5', τίτ. ιβ', κεφ. α', ἥτις ἐνταῦθα οὐκ ἐτέθη sil. tit. 12, cap. 1, quæ hic a nobis [ideo] non παρ' ἡμῶν διὰ τὸ μεγάλως ἀλλοιωθῆναι τὴν τῶν ἐν est posita, quod quarum regionum mentionem ταύτῃ δηλουμένων χωρῶν κατάστασιν ὑπὸ τῶν ἀθέων facit, illarum multum ab impiis Barbaris immuΒαρβάρων, καὶ διὰ τοῦτο ἀπρακτῆσαι καὶ τὰ τῆς νεα tatus sit status, eaque ratione irritæ factæ sint ρᾶς. Καὶ ἡ κθ' νεαρὰ ἐγράφη εἰς βιβλίον τῶν Βασι novelle. Novella vero 29 scripta est in lib. Basil. λικῶν 5', τίτ, ιγ', κεφ. α', ἐνταῦθα δὲ οὐκ ἐτέθη διὰ 6, tit. 13, cap. 1; hic autem propter eandem τὴν αὐτὴν αἰτίαν. Η λε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' causa:n non est posita. Porro 35 const. tit. 3 βιβλίου τοῦ κώδικος ἐστι κεφ. γ', τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' lib. I, cod. est cap. 3, tit. 1 lib. 3, Basil., quod βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτω λέγον· Τὸν ἀφαιρού- sic ait: Eum, qui quamcunque veterem aut reμενον πόλεως οιασδήποτε τίνος πάλαι οὔσης, ἢ νῦν cens conditam civitatem proprii episcopatus juπολισθείσης τὸ τῆς ἰδικῆς ἐπισκοπῆς δίκαιον ἢ ἕτερον re, aliove privilegio privat, tametsi principis perπρονόμιον κἂν ἀπὸ βασιλικῆς ἐπιτροπῆς, ἀτιμοι missu [id faciat]: infamia notat multatque bonis καὶ δημεύει ἡ διάταξις, ἀκύρουσα καὶ τὴν ἐγχείρη- constitutio, ac simul inceptum facit irritum. Exσιν, ὑπεξαιρεῖ δὲ τὰς ἐν Σκυθίᾳ ἐπαρχίας καὶ Λεον- cipit autem Scythiæ provincias, et Leontopolim τόπολιν τῆς Ισαυρίας. Η δὲ λθ' διάταξις τοῦ αὐτοῦ in Isauria. Deinceps vero huic loco inserta legi τίτ. καὶ βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Σημείων (cap. videlicet 3, tit. 1, lib. 3) animum ne adverσαι τῷ ἐνταῦθα καταστρωθέντι νόμῳ ἔγουν τῷ γ' las. Siquidem a canone 7 Chalcedonensis conciκεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου μὴ πρόσχης. ᾿Ανηρέθη lii, et canone 38 in Trullo [habiti] concilii, est γὰρ ὑπὸ τοῦ ιζ' κανόνος τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου, abrogala. Legas autem 38 illum canonem, ejusκαὶ τοῦ λη' κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλω συνόδου, que expositionem. Inserta sunt enim illi scripti Καὶ ἀνάγνωθι τὸν τοιουτον λη' κανόνα καὶ τὴν ἑρμη- imperatorii verba, quæ, quomodo imperatoribus νείαν αὐτοῦ. κατεστρώθησαν γὰρ ἐν αὐτῇ σημείῳ c jura privilegiaque ecclesiastica transmutare conμετὰ βασιλικὰ ῥήματα διαλαμβάνοντα πῶς τοῖς βασι- cedatur, explicant. Constit. 39, tit. 3, lib. 1, cod. λεῦσι ἐφεῖται ἐκκλησιαστικά μετασκευάζειν δίκαια quæ statuit ne quis præsul duorum monasterioκαὶ προνόμια. Σημείωσαι· Η λθ᾽ διάτ. τοῦ γ' τίτ. rum fiat, [quanquam] nullius efficaciæ esse deτοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἡ διοριζομένη μὴ γίνεσθαί beat, quod in Basilicis posita non sit: efficaciam τινα δύο μοναστηρίων, μὴ ἐφείλουσα ἐνεργεῖν διὰ τὸ [tamnen] habet ex interpretatione 14 canonis conμὴ τεθῆναι εἰς τὰ βασιλικά, ἐνεργεῖ ἀκολούθως τῷ cilii septimi constituentis, ne quis in duabus ecτε' κανόνι τῆς ζ' συνόδου τῷ διοριζομένῳ μὴ γίνεσθαι clesiis unius urbis clericus fial. Si namque non τινα κληρικὸν εἰς δύο ἐκκλησίας μιᾶς πόλεως. Εἰ γὰρ permittitur cuiquam in duabus ecclesiis cleriοὐκ ἐξεῖται κληροῦσθαί τινα εἰς δύο ἐκκλησίας, πολλῷ cum fieri, multo magis præsul duo monasteria πλέον οὐδὲ ἡγούμενος δύο μοναστηρίων προστήσεται, non moderabitur: quemadmodum neque unum ὥσπερ οὐδὲ κεφαλὴ μία δύο σωμάτων. Τὸ δὲ προΐστα- caput duo corpora. Quod autem Pantocratoreσθαι τὸν Παντοκρατορηνὸν ἡγούμενον πολλῶν μονα- nus præsul multis monasteriis præest, non adστηρίων οὐκ ἐναντιοῦται τῷ κανονι τὸ γὰρ πολλὰ versatur canoni. Nam multa illa monasteria ut μοναστήρια ὡς ἔν λογίζονται, διὰ τὸ κατ᾽ ἐπίδοσιν unum reputantur, quod auctarii instar ad illum περιελθεῖν εἰς τὸν παντοκράτορα. devenerunt. με ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τῶν χειροτονούντων ἐν ταῖς μὴ οὔσαις ὑπ᾿ αὐτοὺς πόλεσιν ἢ ἐπαρχίαις. ᾿Αποστόλων κανὼν λε'· συνόδου ᾿Αντιοχείας και νών ιγ', αβ'· συνοδου Εφέσου κανὼν η'. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Περὶ τῶν διὰ προστασίας ἀρχόντων γινομένων ἐγκρατῶν ἐκκλησιῶν. Αποστολων κανών λ'· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών γ'. Ανάγνωθι τὸ α' κεφ. του η' τίτ. τοῦ παρ όντος συντάγματος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ παραγεγραμμένα. ΚΕΦΑΛ. ΚΓ'. Περὶ τῶν διὰ γάμον ἢ παλλακισμὸν μὴ χειροτονουμένων ἐπισκόπων, PATROL GR. CIV. CAP. XXI. - De his qui ordinant in civitati bus, aut provinciis, quæ sub ipsis non sunt. Apostolorum canon 35; concilii Antiocheni canon 13, 22; concilii Ephesini canon 8. CAP. XXII. - De his qui patrocinio magistratuum ecclesias occupant. Apostolorum canon 30; concilii Nicæni secundi canon 3. Scholium. Lege cap. 1, tit. 8, praesentis operis, et quæ in illo annotantur. CAP.XXIII. De his qui propter matrimonium aut concubinatum non ordinantur episcopi aut clerici.

Apostolorum canon 17, 18, 19; concilii sexti canon 3, 12; Basilii canon 12. Textus. Lege tit. 1. Novellarum const. 1, 2, 17, in quibus dicitur, etc., usque ad virginem duxisse, ut pag. 515. ᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιη', ιθ'· συνόδου 5', και νών γ', ιβ'. Κείμενον. Τίτλος α' τῶν Νεαρών, κ. τ. λ., usque ad μονογαμήσας παρθένον. Scholium.Coast. 1, 2 et 17, lit. 1 Novellarum,sunt Σχόλιον. Η α', β' καὶ ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν posita in Novellis Justiniani 6, 12: et 137. Verum- Νεκρῶν ἐτέθησαν εἰς Νεαρὰς Ἰουστινιανείους 5, ραγι tamen quæ ad novellam 6 pertinent] posita non καὶ ρλς', πλὴν τὰ τῆς Γ' νεαρᾶς οὐκ ἐτέθησαν εἰς sunt in Basil Quæ autem ad novellam 193 [perti- τὰ Βασιλικά. Τὰ δὲ τῆς ρκγ' νεαρᾶς ἐτέθησαν ἐν nent posita sunt in lib. Basil. iii,tit.i, cap. 27, quod βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν γ' τίτ. α' κεφ. α' οὕτω λέο sic inquit: Clericos autem non aliter ordinari con- γοντι· Κληρικοὺς δὲ οὐκ ἄλλως χειροτονεῖσθαι συγχ cedimus, nisi litteras sciant, et recta fide ac honesta χωροῦμεν εἰ μὴ γράμματα ἴσασι, καὶ ὀρθὴν πίστιν vita sint, et neque concubinam, neque naturales ha- καὶ βίον σεμνὸν ἔχουσι, καὶ οὐδὲ παλλακήν, οὐ τυπο buerint aut habeant liberos: sed qui vel caste vi- κὸν ἔσχον ἢ ἔχουσι παῖδα, ἀλλὰ ἡ σωφρόνως βιούν vunt vel uxorem habuerint aut habentlegitimam,et τας, ἢ γαμετὴν νόμιμον, καὶ αὐτὴν μίαν, καὶ πρώτ eam unam et primam,neque viduam,neque divor- την ἐσχηκότας, ἢ ἔχοντας καὶ μηδὲ διαζευχθεῖσαν tio] separatam a viro, neque alioqui legibus aut sa- ἀνδρὸς, μηδὲ ἄλλως τοῖς νόμοις, ἢ τοῖς θείοις κανόσιν cris interdictam canonibus. Quæ vero 137 const. απηγορευμένην. Τὰ δὲ τῆς ρλς νεαρᾶς ἐτέθησαν ἐν sunt, posita sunt in cap. 7 ejusdem lib.et tit. quod κεφ. ζ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. οὕτως ἔχοντος· sic habet: Sancimus, ut quoties opus fuerit ordina - Θεσπίζομεν οσάκις χρεία γίνηται ἐπίσκοπον χειροre episcopum, coeant in unum clerici et primates τονηθῆναι συνιέναι τοὺς κληρικούς καὶ τοὺς πρώτους civitatis cui episcopus ordinandus est, et propositis τῆς πόλεως ἧς μέλλει ἐπίσκοπον χειροτονεῖσθαι, καὶ sacrosanctis Evangeliis de tribus personis decreta προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ἐπὶ τρισὶ πρωτο faciant, et quisque eorum juret per sacra Eloquia, ώποις, ψήφισμα ποιεῖν καὶ ἕκαστον αὐτῶν ὀμνύναι idque ipsis decretis inserant,quod neque per largi- κατὰ τῶν θείων λογίων, καὶ ἐγγράφειν ἐν αὐτοῖς ὅτι tionem, neque promissionem,neque amicitiam,aut τε οὐ διὰ δόσιν, οὔτε διὰ ὑπόσχεσιν, οὔτε διά φι gratiam, aut quamcunque aliam affectionem, sed λίαν, ἢ χάριν, ἢ ἄλλην οἷαν δή τινα προσπάθειαν, quod sciant ipsos reclæ et catholica fidei ac ho- ἀλλ᾽ εἰδότες αὐτοὺς τῆς ὀρθῆς, καὶ καθολικῆς πίσ nestæ vitæ esse, et supra tricesimum ætatis annum στεως, καὶ σεμνοῦ βίου, καὶ ὑπὲρ τὸ λ᾽ ἔτος εἶναι hos elegerunt: et quod neque uxorem aut concubi- τούτους ἐπελέξαντο, καὶ ὅτι οὐδὲ γαμετὴν ἔχειν, ἡ nam, aut naturales liberos noverunt ipsos habuis- c παλλακήν, ἢ παῖδας φυσικοὺς αὐτοὺς γιγνώσκουσιν se,aut habere: sed et si quis ipsorum prius uxorem ἐσχηκέναι ἡ ἔχειν, ἀλλ᾽ εἰ καὶ πρότερον τις ἐξ αὐτῶν habuerit,tamen eam sulam, et neque viduam, ne- γαμετὴν εἶχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ οὐδὲ χήραν, οὐδὲ que sejunctain a viro,neque legibus sacrisvecano- ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν, οὐδὲ τοῖς νόμοις, οὐδὲ τοῖς nibus interdictam habuerit. Sed neque curiæ mu- ἱεροῖς κανόσιν ἀπηγορευμένην, ἀλλ᾽ οὐδὲ πολιτευό neribus addictum, neque cohortalem aliquem ex μενον ἢ ταξιώτην τινὰ τῶν ψηφιζομένων είναι γινώhis noverint, qui decretis electus est: præterquam σκουσι. Πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκίsi curiæ muneribus addictus, aut cohortalis, non πεντε ἐτῶν, μοναχικὸν ὁ πολιτευόμενος ἢ ὁ ταξεώτης minus aunis quindecim monachicam in monaste- βίον ἀδιαβλήτως ἐξετέλεσε, δηλαδὴ τῆς ἔμπροσθεν rio vitam extra omnem calumniam transegerit: vi- ἡμῖν εἰρημένης παρατηρήσεως. Καὶ ἐπὶ τούτων τῶν delicet observatione, quæ prius a nobis dicta est, προσώπων ἐν τοῖς γενομένοις περὶ αὐτῶν ψηφίσμασι per facienda de ipsis decreta, et in his personiscus- φυλαττομένης ἵνα ἐκ τῶν οὕτω ψηφιζομένων τριῶν todienda: ut ex tribus illis personis, quæ decretis προσώπων ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ hoc modo eliguntur, melior ordinetur, electione et κρίματι τοῦ χειροτονοῦντος. Σημείωσαι εἰ καὶ ἀπὸ judicio ejus qui ordinandi jus habet. Quæret [for- τῆς παρούσης ρίζ᾽ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς ἦτοι τοῦ tasse quispiam, cum prasens Justiniani novella in p ζ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικών Basil. recepta sit,ac statuat, ne aliter quisquam κωλύεται τὸ ψηφίζεσθαί τινα εἰς ἐπισκοπὴν ἔχοντα episcopus ordinetur, quam si a clericis et primo - γαμετὴν νόμιμον, ἀλλὰ σὺ μὴ πρόσχης ταύτῃ, πρόσ ribus civitatis de tribus personis decretum fiat, et σχες δὲ μᾶλλον τῷ μη' κανόνι τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ quisque illorum jurejurando per sacra Evangelia συνόδου, ὃν καὶ ἀνάγνωθι καὶ λέγε καὶ ἀπὸ τούτου concepto de iis ea asserat,quæ in novella compre- προτιμᾶσθαι τῶν νόμων τοὺς κανόνας. Ανάγνωθι henduntur: quomodo nibil horum hodie [in usu] δὲ καὶ τὰ γραφέντα παρ᾿ ἡμῶν εἰς τὸν διαληφθέντα obtineat? Per canonem 4 concilii Nicæeni; canonem κανόνα. Σημείωσαι • ᾿Ερωτήσει δέ τις ὡς τῆς παρο 19 concilii Antiocheni,et 12 Laodiceni,statuentes, ούσης Ιουστινιανείου νεκρᾶς δεχθείσης εἰς τὰ Βασepiscopum ab episcopis ipsorum judicio decerri λικὰ τῆς διοριζομένης, μὴ ἄλλως χειροτονεῖσθαί τινε atque ordinari debere: irritum redditur, quod ἐπίσκοπον εἰ μή ἐπὶ τρισὶ προσώποις ψήφισμα για propositis sacrosanctis Evangeliis a clericis et δοιτο παρά τε τῶν κληρικῶν καὶ τῶν πρώτων τῆς civibus de episcopis decreta fieri [debeant]. Id- πόλεως, καὶ ἕκαστος αὐτῶν ἐπομόσεται κατὰ τῶν circo enim (ut videtur) etiam illa in vi lib. po- θείων Εὐαγγελίων περὶ αὐτοῦ ὅσα τῇ νεαρᾷ περι

NOMOCANON. TIT. I CAP. XXIV. έχονται, πῶς οὐδέν τι ἐκ τούτων σήμερον ἐνεργεῖ sita lex, quæ statuit ut judices propositis sacroἀπὸ τοῦ δ' κανόνος τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου, τοῦ ιθ' sanctis Evangeliis judicent, nullam vim et auctori τῆς ἐν ᾿Αντιοχεία, καὶ τοῦ ιη' τῆς ἐν Λαοδικείᾳ talem habet.Quod vero de tribus personis ab epiδιοριζομένων τὰς ψήφους τῶν ἀρχιερέων, καὶ τὰς scopis [etiam] hodie decreta funt: ad id, ni falχειροτονίας παρὰ ἐπισκόπων ἐπὶ τῷ κρίματι τούτων lor, prasens novella [ipsos] adigit. γίνεσθαι, ἠπράκτησε τό, προκειμένων τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων γίνεσθαι τὰς ψήφους τῶν ἐπισκόπων παρὰ τῶν κληρικῶν, καὶ τῶν πολιτῶν. Διὰ γὰρ τοῦτο, ὡς ἔοικεν, οὐκ ἐνεργεῖ καὶ ὁ ἐν τῷ ζ' βιβλίῳ κείμενος νόμος, καὶ διοριζόμενος δικάζειν τοὺς δικαστὰς προκειμένων τῶν ὑγίων Εὐαγγελίων. Τὸ δὲ ἐπὶ τρισὶ προσώποις γίνεσθαι τὰς ψήφους παρὰ τῶν ἐπισκόπων τὴν σήμερον, ὡς νομίζω, ἀπὸ τῆς παρούσης νεαρᾶς ἠναγκασμένον ἐστί. ΚΕΦΑΛ. ΚΔ΄. Περὶ τῶν ἐπὶ χρήμασι χειροτονουμένων ὀφρίκια. CAP. XXIV. - De his qui datis pecuniis ordinantur, aut suscipiunt officia. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν β'· ἀποστόλων κανὼν Concilii Chalcedonensis canon 2; apostolorum κθ'· συνόδου Γ', κανών κβ', κγ'. Ταρασίου ἀρχιεπι- canon 29; concilii sexti canon 22, 23; Tarasii arσκόπου πρὸς 'Αδριανὸν πάπαν 'Ρώμης ἐπιστολή, συν- chiepiscopi ad Adrianum papam Rom. epistola; όδου Νικαίας τὸ β', κανών δ', ε', ιθ', Βασιλείου ἐκ τῆς concilii Nicæni secundi canon 4, 5, 19; Basilii πρὸς τοὺς ἐπισκοπους ἐπιστολῆς· Γενναδίου καὶ τῆς ex epist. ad suos episcopos; Gennadii et [coacti] σὺν αὐτῷ συνοδου ἐκ τῆς ἐγκυκλίου πρὸς τοὺς ἐσιω- cum ipso concilii, ex encyclica ad sanctissimos τάτους μητροπολίτας ἐπιστολῆς. metropolitanos epistola. Κείμενον, Βιβλίον α', τίτ. γ', διάταξις λ', μα', καὶ τίτ. α', τῶν Νεκρῶν διάταξις α', β', ια', ἐν αἷς εἴρηται, κ. τ. λ., usque ad ταῖς ᾽Εκκλησίαις προσφέρειν. Σχόλιον. Η λ' καὶ μα'. διάτ, τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ διὰ τοῦτο ἡπράκτησαν. Η μέντοι α', β' καὶ ια διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν εἰσιν Νεκραὶ Ἰουστινιάνειοι 5', ρκγ' καὶ νς'· καὶ τῆς μὲν 5' τὸ παρὸν κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ὡσαύτως οὐδὲ ἡ να νεκρὰ διδάσκουσα περὶ τῶν ἐν τῷ Βυζαντίῳ διδομένων ἐμφανιστικών παρὰ τῶν ἐν τούτῳ γινομένων κληρικῶν. Ἡ δὲ ραγ᾽ νεαρὰ ἐτέθη, ὡς πολλάκις εἴρηται ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. 0', καὶ ἐφ' ἑξῆς, ὅπερ θ' κεφ. κατεστρώθη ἔξωθεν τοῦ c ε' κεφ. τοῦ παροντος τίτ., ἢ καὶ ἀνάγνωθι διδάσκον περὶ τῶν ἐπὶ χρήμασι χειροτονουμένων. Περὶ δὲ τῶν διδομένων διαρίων ζήτει τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. κεφ. λε', καὶ λς', οὕτως ἔχον· Αλλ' οὐδὲ κληρικὸν οιουδήποτε βαθμοῦ διδοναι τι ἐκείνῳ ὑφ' οὗ χειροτονεῖται ἢ ἄλλῳ οἱῳδήτινι προσώπῳ οὐ συγχωρούμεν, μονας δὲ παρέχειν αὐτὸν τὰς συνηθείας τοῖς τῳ χειροτονοῦντι ὑπηρετουμένοις, καὶ ἐξ ἔθους κομιζομένοις ἑνὸς ἐνιαυτοῦ διάρια μὴ ὑπερβαινούσας. Εν δὲ τῇ ἁγιωτάτη Εκκλησίᾳ ή κατατάττεται τὴν θείαν πληροῦν λειτουργίαν, καὶ μηδὲν παντελῶς τοῖς ἰδίοις συγκληρικοῖς διδόναι ὑπὲρ τῆς ἰδίας, ἐμφανείας, μηδὲ διὰ ταύτην τὴν ἰδίαν τῶν ἰδίων παραμυθιῶν, ἢ τῶν ἄλλων μεριτικῶν αὐτὸν ἀποστερεῖσθαι, ἀλλὰ μηδὲ ξενοδοχον ἢ πτωχοτρόφον, ἢ νοσοκομον, ἢ ἄλλου εὐ αγούς οιουδήποτε οἴκου διοικητὴν, ἢ οἱονδήποτε ἐκκλησιαστικὸν φροντισμα χειρίζοντα διδοναι τι ἐκείνῳ ὑφ᾽ οὗ προβάλλεται, ἢ ἄλλῳ οἰῳδήποτε προσώπῳ ὑπὲρ τῆς ἐμπιστευθείσης αὐτῷ διοικήσεως, ὁ δὲ παρά ταῦτα ἅπερ διετυπώσαμεν ἢ διδοὺς ἢ λαμβάνων ή μεσίτης γενομενος τῆς ἱερωσύνης ἤτοι του κλήρου ἢ τῆς ἐμπιστευθείσης αὐτῷ οιασδήποτε διοικήσεως, γυμνωθήσεται τῶν διδομένων, ἐκδικουμένων τῳ εξαγεῖ τοπῳ οὔτινος τὸ τοιοῦτον προσωπον τὴν χειροτονίαν ἢ φροντισμα ἢ διοίκησιν ἔλαβεν. Εἰ δὲ κοσμικός εἴη ὁ λαμβάνων, ἢ μεσίτης γινομενος, το δοθὲν διπλοῦν ἀπαιτηθήσεται, καὶ τῷ εὐαγεῖ τοπῳ " Textus. Lege lib. 4, tit. 3, const. 30, 41 et tit. 1. Novellarum, etc., usque ad Ecclesiis quidlibet offerant, ut pag. 539. Scholium.Const.30 et 41, tit.3, lib. i cod. posita non sunt in Basil. atque ideo irritæ facta sunt. Const.autem 1, 2, 11, tit. 1 Novellarum, sunt Novella Justiniani 6, 123 et 56. Atque 6 quidem const. praesens caput non est positum in Basil.neque item πovella 56,quæ de insinuativis quæ Byzantii a clericis illic ordinandis dantur, docet. Novella vero 123,ut sæpe dictum est, posita est in ut lib. Basil. tit.7,cap.9, et deinceps. Quod [quidem] 9 cap.presentis tit. cap. 5 extrinsecus in Scholio nempe] insertum est: quod legas, [utpote quod de iis qui datis pecuniis ordinantur, doceat. Porro de diariis quæ dantur, quære ejusdem lib. et tit. cap. 35 et 36, quæ sic habent: Gæterum neque clericum cujuscunque gradus dare quippiam illi a quo ordinatur,vel cuicunque alii personæ permittimus. Tantummodo ejus qui ordinat, ministris, et qui ex more accipere [solent], consuetudines dabit, quæ tamen unius anni diaria non exsuperent.In sanctissima Ecclesia in quam allegitur, sacrum munus explebit,et nihil omnino collegis suis pro sua insinuatione dabit,neque per hanc causamn, aut solida sua mercede, aut aliis quæ particulatim obvemiunt, frustrabitur. Sed neque xenodocho, aut ptochotropho, aut nosocomo,autalius cujuscunque sacræ domus dispensatori, aut [denique] ei qui qualemcunque ecclesiasticam curam suscipit, pro concredita ipsi administratione quidquam illi a quo præficitur,aliive qualicunque persona, dare [concedimus]. Qui vero præter hæc quæ constituimus, aut dederit, aut ceperit, aut mediator factus fuerit, sacerdotio sive clericalu,aut concredita ipsi qualicunque administratione nudabitur: quæ autem data erunt, vindicabuntur sacro loco, cujus talis persona aut ordinationem, aut curam,aut administrationem suscepit. Sed si mundanus sit,qui cam pit,ant mediator (negotio] intervenerit:quod datum est, ejus duplum exigetur, sacroque loco in quo

illa persona vel administrationem, vel ordinatio- ἐν ᾧ τὸ τοιοῦτον πρόσωπον τὴν διοίκησιν ἢ τὴν χει nem, vel curam suscepit, præbebitur. Si quis ta- ροτονίαν ἢ τὴν φροντίδα ἔλαβε παρεχέσθω. Εἰ δέ τις men clericus cujuscunque gradus, aut dispensa- κληρικός οιουδήποτε βαθμοῦ, ἢ διοικητής οιουδήποτε tor cujuscunque sacra domus, aut ante ordina- έναγοὺς οἴκου, ἢ πρὸ τῆς χειροτονίας, ἢ τῆς ἐμπιtionem, aut ante concreditam ipsi qualemcunque στευθείσης αὐτῷ οιασδήποτε διοικήσεως ἢ φροντίδος administrationem vel curam [avt eliam] postmo- μετὰ ταῦτα βουληθῇ τι τῶν ἰδίων πραγμάτων προςdum voluerit aliquid rerum suarum offerre ec- αγαγεῖν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν ᾗ χειροτονεῖται, ἢ τῶ τόπον clesiæ in quam ordinatur, vel loco cujus admni- οὗτινος τὴν διοίκησιν, ἢ τὴν φροντίδα ἀναδέχεται, nistrationem curamve suscipit: non solum id οὐ μόνον οὐ κωλύομεν τοῦτο γίνεσθαι, ἀλλὰ καὶ μέλ. fieri non prohibemus, verum etiam ut id pro sa- λον προτρέπομεν αὐτοὺς τὰ τοιαῦτα ὑπὲρ σωτηρίας lute animæ suæ faciant, etiam atque etiam ipsos τῆς ἰδίας ψυχῆς ποιεῖν. Ἡμεῖς γὰρ ἐκεῖνα μόνα δια hortamur. Illa enim dari prohibenus, quæ pri- δοσθαι κωλύομεν ἄτινα ἰδικοῖς τισι προσώποις παρvalis quibuspiam hominibus præbentur, non έχονται, οὐ μὲν ταῖς ἀγιωτάταις ἐκκλησίαις, καὶ etiam quæ sanctissimis ecclesiis aliisque sacris τοῖς ἄλλοις εὐαγέσιν οἴκοις προσφερόμενα. Ανάγνωθι locis offeruntur. Lege etiam finen cap. 9, tit. 1, καὶ τὸ τέλος τοῦ θ' κεφ. τοῦ α' τίτο τοῦ γ' βιβλίου εἰς lib. ii, in cap. 5 præsentis tit. quod iliis præ- κεφ. ε' τοῦ παρόντος τίτο, διὰ τὸ ἐκεῖ καταστρωθῆναι sens lex inserta sit. τὸν παρόντα νόμον. Aliud scholium. Præsens novella remotioni sub- [al. Ἕτερον σχόλιον.] Σημείωσαι· Ἡ μὲν πιο jicit canonicos, qui dalis pecuniis ordinantur,ali- ροῦσα νεαρά καθαιρέσει καθυποβάλλει τοὺς κανοamve quampiam ecclesiasticam suscipiunt curam: νικούς χειροτονουμένους, ἢ ἕτερον τι φρόντισμα έχε atque laicos qui in his rebus] mediatores facti κλησιαστικὸν ἐπὶ χρήματι λαμβάνοντας, καὶ τοὺς sunt, ejus quod ipsis datum est, in duplum exaclioni μεσάσαντας ἐπὶ τούτοις λαϊκούς, τῇ εἰς τὸ διπλάσιον facit obnoxios.Canon autem 2 concilii Chalcedo- ἀπαιτήσει τοῦ δοθέντος αὐτοῖς ἐνοχοποιεῖ. Η δὲ β', nensis, laicos qui in his mediatores interveniunt, κανὼν τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἀναθέματι καθυποanathemati subjicit. Verum quod laici qui datis βάλλει τοὺς τὰ τοιαῦτα μεσάζοντας λαϊκούς. Τὸ μέν pecuniis sacrorum locorum administrationes sus- τοι τιμωρεῖσθαι τοὺς λαϊκοὺς ἐπὶ χρήμασιν ἀναδε cipiunt, puniantur, ex praesenti novella consta'.[Al] χομένους διοικήσεις εὐαγῶν οἴκων ἀπὸ τῆς παρούση; quisnam [tandem] laicus citra dationem aut pro- νεχρᾶς ἀναφαίνεται. Ποῖος οὖν ἐστιν ὁ ἀναδεχόμενος curationem sacri loci, ministeriumve ecclesiasti- λαϊκὸς διοίκησιν εὐαγοὺς οἴκου, ἢ δουλείαν ἐκκληcum suscipiat,aut clericus fiat, aut in cellam mo- σιαστικήν, ἢ κληρικός γινόμενος, ἡ ἐν κελλιωτική nasticam admittatur, [equidem] ignoro; ac pro- c μονῇ καταταττόμενος ἀδοτί, ἀγνοῶ. Καὶ διὰ τοῦτο pterea flexis genibus Deum oro ut nos ab istius γονυπετῶ πρὸς Θεὸν πάντας ἡμᾶς ἐκ τῆς τοιαύτης modi minis liberare velit [clamans]: Si iniquita- ῥυσθῆναι ἀπειλῆς, Ἐὰν γὰρ ἀνομίας παρατηρήσῃ Κύtes observaveris, Domine, quis sustinebit 1? ριος, τις ὑποστήσεται; GAP. XXV. — Ne ordinationes iterentur. Apostolorum canen 63; concilii Carthaginensis canon 53. CAP. XXVI. — Ne episcopus aut clericus ex una civitate in aliam transcal. Concilii Nicani canon 15, 16; concilii Antiocheni canon 21; concilii Chalcedononsis canon 5, 12,20; concilii Sardicensis canon 1,2, 15; concilii Carthaginensis canon 54,90; concilii sexti canon 17,18,20. Textus. Lege Const. 9 et 10, tit. 1 Novellarum etc.,usque ad clerici transferantur,etc.,ut pag. 547. Scholium. Const.9,tit. 1 Novellarum, est novella ° Justiniani 3, propositaque est in lib. Basil. 3, tit. 2,cap.1,quæ ubi enumeravit,quod clerici in Magna ecclesia aliisque sacris ædibus esse debeant, et transitionem clericorum ex una ecclesia in aliam prohibuit: in hæc verba loquitur: Nam si in sacris monasteriis prohibemus, ne quis de uno ad aliud transeat: multo minus id reverendissimis clericis permittemus,rali hujusmodi cupiditatem speciem præ se ferre quaestus et nundinationis Cæterum si quando et hoc transitionis genus vel beatitudini 4 Psal. CXXIX, 3. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τοῦ μὴ γίνεσθαι ἀναχειροτονήσεις. ᾿Αποστόλων κανών ξη’• συνόδου Καρθαγένης και νών μη'. ΚΕΦΑΛ. ΚϚ'. Περὶ τοῦ μὴ μετιέναι ἐπισκο πον ἢ κληρικὸν ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Συνόδου Νικαίας κανών ιε', ιζ'· συνόδου Αντιοχείας κανὼν και· συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ε', ιβ', κι· συνόδου Σαρδικής κανών α', β', ιε'· συνόδου Καρ. θαγέννης κανὼν νδ', 4' συνόδου Γ', κανών ιζ', της καὶ κ'. Κείμενον. Η θ' καὶ ι' διάταξις του α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, κ. τ. λ., usque ad μετατίθενται. Η Σχόλιον. Ἡ θ' διατ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών ἐστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος γ', καὶ ἐτέθη εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν γ', τίτ. β', κεφ. α', ἥτις μετὰ τὸ ἀπὸ αριθμῆσαι τοὺς ὀφείλοντας εἶναι κληρικοὺς εἴς τε τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν, καὶ εἰς θείους ἑτέρους ναούς, καὶ κωλύσαι τὴν ἐξ ἑτέρας ἐκκλησίας εἰς ἑτέραν μετάβασιν τῶν κληρικῶν, φησὶ καὶ ταῦτα ῥητῶς· εἰ γὰρ ἐπὶ τῶν εὐαγῶν μοναστηρίων κωλύομεν ἐξ ἑτέρου μοναστηρίου πρὸς ἕτερον μεταβαίνειν, πολλῷ μᾶλλον οὐδὲ τοῖς εὐλαβεστάτοις κληρικοῖς τοῦτο ἐφήσομεν κέρδους τε καὶ ἐμπορίας ἀπόδειξιν

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XXV-XXVIII. ἔχειν τὴν τοιαύτην ἐπιθυμίαν ἡγούμενοι. Εἰ δὲ καὶ tum,vel pro tempore majestati imperatoriæ probaποτε τοιαύτην μετάστασι ἡ σὴ μακαριότης ἢ ἡ κατὰ bitur: ne aliter id fiat, nisi prius [res ipsa ad nuκαιρὸν βασιλεία γενέσθαι συνίδῃ μὴ άλλως τοῦτο merum quem prædiximus, redigatur, ut ea transiπράττεσθαι, πριν ἂν εἰς τὸν εἰρημένον ἡμῖν tio in deficientis locum fiat, neque supernumeraἀριθμὸν παρισταίη, ὥστε τὴν τοῦ λείποντος τάξιν rius omnino aliquis irrepat. Nulla enim id machiγίνεσθαι. Αλλ' οὐχ ὑπὲρ τὸν ἀριθμόν τινα παντελῶς natione, neque ullo modo Gieri permittimus. Porro ἐμβαίνοντα· τοῦτο γὰρ ἐξ οὐδεμιᾶς μηχανῆς, οὐδὲ ἔκ 10 const. 1 tit. Novellarum, est Justiniani novella τινος τρόπου γίνεσθαι συγχωρούμεν. Ἡ δὲ ι' διάτ. 16, positaque est in lib. Basil. ut, tit. 3, cap. 1, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεκρὰ Ἰουστινιάνειος ι5, quod lege, quia eadem ferme; et ut [quo loco] cleκαὶ ἐτέθη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. γ', κεφ. α', rici desunt, ex superfluis ministeriis (defectus sup ὃ καὶ ἀνάγνωθι, διδάσκον τὰ αὐτὰ σχεδὸν καὶ τὸ τοὺς pleatur docet. Nola vero, quod a praesenti novella λείποντας κληρικούς, ἀπὸ τῶν περισσῶν δουλευτών [archiepiscopo] Constantinopolitano ex aliis eccleγίνεσθαι. Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ τῆς παρούσης νεαράς siis clericos suscipere,suoque clero accensere,aut ἐνἐδόθη τῷ Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχῃ καὶ καὶ eliam episcopus efficere conceditur. Quod etiam μόνῳ ἑτέρας ἐνορίας καὶ δίχα γνώμης τοῦ ἐπισκό a canone conceditur episcopo Carthaginensi. που αὐτῶν Ἔχει δὲ τοῦτο προνόμιον καὶ ὁ Καρθαγένης ἐπίσκοπος καὶ ζήτει ἀπὸ ἑτέρων Ἐκκλησίων δέχεσθαι κληρικούς, καὶ τῷ ἰδίῳ κλήρῳ ἐγκαταλέγειν, ἢ καὶ ἐπισκόπους ποιεῖν. Τοῦτο δὲ ἐνεδύθη καὶ τῷ ἐπισκόπῳ Καρχηδόνος. Ανάγνωθι καὶ τῆς ἐν Καρθαγέννῃ συνόδου κανόνα νε', καὶ τῆς οἰκου μενικῆς ζ' συνόδου κακόνα ι', καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς γραφέντα, τότε δὲ λέγεσθαι δύνασθαι τὸν Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὸν Καρκηδόνος ἀπὸ ἑτέρων ἑνομιῶν κληρικούς σφετερίζεσθαι παρὰ γνώμην των χειροτονησάντων αὐτοὺς ὅτε ἐν ἐνδείᾳ εἰσὶ κληρικοῦ Ὅπερ τέως εἰς τὴν Κωνσταντινουπόλεως χώραν οὐκ ἔχει διὰ τὸ πλῆθος τοῦ κλήρου αὐτοῦ, καὶ τὸ πάντως ἐπὶ πᾶσιν ἀνενδεὲς καὶ ὅταν δὲ ἀνάγκη συνωθῇ τούτους ἀλλότριον λαβεῖν κληρικὸν ἄλλως οὐ δυνήσονται τοῦτο ποιῆσαι εἰ μὴ ἐλλιπής ἐστιν ἀριθμὸς τῶν κληρικῶν αὐτῶν. Ὅπως δὲ σήμερον τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κληρικῶν ἡ ἀθέτησις, ἀκινδυύνως γίνεται, άγνου, Περὶ ὑποκειμένου ἁμαρτήματι καὶ χειροτονηθέντος. Συνόδου Νικαιας κανών θ', ι· συνόδου Νεοκαισα ρείας κανών θ', ι· Βασιλείου κανών αζ'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικοῦ κανών δ', ε', η'. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ΄. Περὶ τῆς ἡλικίας τῶν χειρο τονουμένων ἀῤῥένων καὶ θηλειών. Συνόδου Καρθαγένης κανών ις· συνόδου 5', κανὼν ια΄, ιε'· συνόδου Νεοκ ισαρείας κανών ιπ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιε'. Κείμενον. Η θ' διάταξις τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβ. τοῦ κώδικος οὐ συγχωρεί, κ. τ. λ., usque ad ύπερβεβηκέναι τὰ λ' ἔτη. CAP. XXVII. — De eo, qui dum obnoxius peccato esset, ordinatus est. Concilii Nicæni canon 9, 10; concilii Neocæsariensis canon 9; Basilii canon 27; Theophili ex commonitorio canon 4, 5, 8. CAP. XXVIII. - De ætate ordinandorum sive mares sive feminæ sint. Concilii Carthaginensis canon 16; concilii sexti canon 14, 15; concilii Neocæsariensis canon 11; concilii Chalcedonensis canon 15. Textus. Lege const. 9, tit. 1, lib. 4. cod. Non concedit, etc., usque ad annum excesserit, ut pag. 555. Σχόλιον. Ἡ θ' διάτ. τοῦ α' βιβ. τοῦ κώδικος Scholium. Const.9, tit.1,lib.1, cod. posita non est οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ α' διάταξις τοῦ in Basil.neque vero const. 1, tit.1 Novellarum quæ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν 5', οὖσα νεαρά Ιουστινάνειος, ὥς c novella sexta Justiniani est, ut explicatum est.Const. διείληπται. Η β' διάταξις τοῦ α' τίτλου τῶν Νεκρῶν autem 2, tit. 1 Novellarum est novella Justiniani ἐστι νεκρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ', κεῖται δὲ ἐν βιβλίῳ 123, habeturque lib. Basil. 3, tit. 1,cap.29, quod sic τῶν Βασιλικῶν γ', τίτ. α', κεφ. κθ', ἔχοντι οὕτως habet: Diaconissa autem in sancta Ecclesia non ore Διακόνισσαν δὲ ἐν ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ μή χειροτονεῖσθαι dinator, quæ minor quadraginta annis sit, aut ad ἤτις ἐλάττων ἐστὶν ἐνιαυτῶν μ', ἢ εἰς δεύτερον secundas pervenit nuptias. Similiter ejusdem tit. ἦλθε γάμον. Ωσαύτως, φησί, τοῦ αὐτοῦ τίτ. κεφ. κη', cap. 28, quod ejusdemn novellæ pars est, hæc dicit: μέρος ὂν τῆς αὐτῆς νεαρᾶς, ταῦτα· Πρεσβύτερον δὲ Presbylerum vero minorem annis triginta feri ἐλάττονα τῶν λ' ἐνιαυτῶν γενέσθαι, οὐκ ἐπιτρέπο- non concedimus.Sed neque diaconum aut subdiaμεν, ἀλλ' οὐδὲ διάκονον ἢ ὑποδιάκονον ἤττονα τῶν κε conum minorem viginti quinque: neque item lecἐνιαυτῶν, οὔτε ἀναγνώστην ἐλάττονα τῶν τη' ἐνιαυ- torem minorem annis decem et octo. Verumtamen τῶν. Πλήν γίνωσκε ὅτι ἡ μὲν νεαρὰ τοῦ ᾿Ιουστινιανού scias,quod Justiniani novella, ut ad longum inveniεἰς πλάτος εὑρισκομένη, λέγει γίνεσθαι ἀναγνώστην tur,lectorem fieri dicit, qui est annorum octo: et τὸν ὄντα χρόνων η', καὶ ἐπίσκοπον τὸν ὄντα χρόνων episcopum,qui est triginta quinque: quemadmoλες. Καθὼς τοῦτο φησι, καὶ τὸ παρὸν βιβλίον, ἐν δὲ dum lioc etiam præsens liber dicit.Enimvero in τῇ ἀνακαθάρσει ὁ μὲν χρόνος τοῦ ἐπισκόπου, παρ- [legum] repurgatione episcopi tempus perfecte ελείφθη τελείως, ὁ δὲ χρόνος τοῦ ἀναγνώστου ἐπλεό est exceptum [ac descriptum]: lectoris autem νασεν· ἀντὶ γὰρ η' χρόνων, την χρόνων εἶναί φησι tempus, superabundanter. Pro octo namque anτὸν ἀναγνώστην. Οφείλεις οὖν προσέχειν πλέον τοῖς nis, octodecim habet ac tot] annorum lectorem

[debere esse dicit. Debes itaque magis audire quæ γεγραμμένοις ἐν τοῖς Βασιλικοῖς παρὰ τοῖς περιεχοin Basil. scripta sunt, quam quæ comprehendun- μένοις ἐν τοῖς βιβλίοις τοῖς ἐνεργοῦσι πρὸ τῆς ἀναtur in libris qui ante repurgationem auctoritatem καθάρσεως καὶ σχολάσασιν. obtinuerunt, [nunc] autem irriti sunt. Aliud scholium.Const. 17, tit. 1, Novellarum, est novella Justiniani 137,quæ posita est in lib. Basil. II, tit. 1, cap. 8, quod [ipsum] caput aspersum est 23, cap.praesentis tit. ad hunc modum incipiens: Sancimus,ut quoties opus fuerit ordinare episcopum. De eo autem, qui episcopus ordinandus est, illud caput ex parte hac diserte dicit: Sed quod sciant ipsos rectæ et catholicæ fidei, ac honesta vilæ esse,et supra trigesimum ætatis annum, hos elegerint. Abrogat igitur hæc novella,quantum ad ætatem episcopi [attinet] novellam 123. Ἕτερον σχόλιον. Η ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρών ἐστὶ νεκρὰ Ἰουστινιάνειος ρλζ', ἦτις ἐτέθη ἐν βιβλίω τῶν Βασιλικῶν γ', τίτ. α', κεφ. ε', ὅπερ κεφαλαιον κατεστρώθη ἐν τῷ κγ' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ., ἔχον κατὰ τὰς ἀρχὰς οὕτως· Θεσπίζομεν οσάκις χρεία γένηται χειροτονηθῆναι ἐπίσκοπον, ταῦτα ῥητῶς ἐν μέρει. ᾿Αλλ' εἰδότης αὐτοὺς τῆς ὀρθῆς καὶ καθα ολικῆς πίστεως, καὶ σεμνοῦ βίου καὶ ὑπὲρ τὸ λ᾽ ἔτος εἶναι τούτους ἐπελέξαντο. ᾿Αναιρεῖ γοῦν τοιαύτη νεα ρὰ ὅσον εἰς τοὺς χρόνους τοῦ ἐπισκόπου την ραγο νεκράν. Aliud scholium. Ex praesenti 28 cap.ac in eo Ετερον σχόλιον. Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ τοῦ παρscriptis,didicisti aetates ordinandorum.De iis autem όντος κη' κεφ. καὶ τῶν ἐν αὐτῷ γραφέντων, ἔμαθες qui in imperfecta ælate officia aut dignitates susci- τοὺς χρόνους τῶν ὀφειλόντων χειροτονεῖσθαι· ὅτι δὲ piunt,repositum est in publicis secretis edictumDn. χάριν τῶν λαμβανόντων ὀφρίκια ἢ ἀξιώματα ἀτελῶν Alexii Comneni semper celebrandi imperatoris. κατέστρωται εἰς τὸ δημοσίακον σέκρετον πρόσταγμα [Tu vero illud etiam cognosce. Habet [aulem] ita τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνη ad verbum: Multi ubi, ob denuntiatam reipublica νοῦ. Γίνωσκε καὶ τοῦτο ἔχον κατὰ ῥῆμα· Πολλοὶ aliquam utilitatem, aut per ambitionem, qualem- προσαγγείλαντας ὠφέλειαν τοῦ δημοσίου τινὰ ἡ αἰτ cunque dignitatem vel officium aut capere,aut per- τούμενοι κατὰ φιλοτιμίαν λαβεῖν, ἢ ἀνταλλάξαι, ἡ mulare,aut vendere petierunt: ea in parvos pueros πωλῆσαι ἀξίωμα οιονδήποτε ἢ ἀφρίκιον, μεταβιβά transferunt.Ne igitur hoc fiat, neque tales impone- ζουσι ταῦτα εἰς παῖδας μικρούς. Ἵνα οὖν μὴ τοῦτο re [nobis] aut decipere conspiciantur: statuit im- γένηται μηδὲ δοκῶσι φενακίζειν ἢ ἀπατᾷν οἱ τοιούτοι, peratoria mea majestas ut quicunque dignitalemn διορίζεται ἡ βασιλεία μου ἵνα ὅστις λάβῃ ἀξίωμα ἢ vel officium sive propter denuntiationem,sive pro- ὀφρίκιον εἴτε διὰ προσαγγελίαν, εἴτε δι᾽ εἴνοιάν pter benevolentiam aliquam, sive per commutatic- τινά, εἴτε κατὰ ἐναλλαγὴν, εἴτε κατὰ δωρεὰν καὶ nem, sive in munus et per largitionem, aut dum φιλοτιμίαν τῆς βασιλείας μου, ἢ ψυχικὸν αὐτῆς μὴ animum nostrum oblectamus,ab imperatoria ma- δέχεσθαι πρόσωπον τὸ τιμώμενον ἔλαττον τῶν η χρό jestate acceperit: ne [is] quempiam qui honoretur, νων. ᾿Αλλὰ πάντες οἱ διὰ τὰς αὐτὰς αἰτίας ἡ ἀξίωμα viginti annis minorem in locum suum] admittat. % ὀφρίκιον λαμβάνοντες, ἔστωσαν μείζους τῶν κ Quin omnes quicunque per easdem causas aut di. χρόνων. Οτε δὲ ἡ βασιλεία μου, οὐ διὰ τοιαύτην gnitatem aut officium accipiunt, majores viginti an- αἰτίαν, ἀλλὰ ἀμέσως τιμήσῃ τινὰ ἡ δωρήσεται ὀφρί nis sunto. Quando vero imperatoria mea majeslas χον τινι, κἂν ἐλάττων ᾖ τῶν κ' χρόνων ὁ τιμώμενος, non propter talem causam,sed nulla causa interve- καταστρωννυέσθω οὕτως ἀναμφιβόλως. Καταστρω niente honoraverit quempiam, aut officio donave- θήτω οὖν τὸ παρὸν πιττάκιον ἐν τοῖς τῶν ὑφ᾽ ἡμᾶς rit: tametsi honoratus viginti annis minor fuerit,ci- δεκρίτων χαρτίοις, εἰς δήλωσιν τῆς προστάξεως καὶ tra dubitationem tamen illi [insignia] insternuntor. οἰκονομίας τῆς βασιλείας μου, ὡς ἂν οὕτως ἐνερ Reponatur igitur præsens hæc tabellainter chartas γεῖται ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ ἐπὶ τὰ ἔμπροσθεν. Οφείλει secretorum nostrorum, ad ostendendam imperandi δὲ προκεῖσθαι εἰς τὸ πιττάκιον τοῦ ἀμέσως τιμωgubernandique imperatoriæ meæ majestalis ratio- μένου, τὸ καταστρωθήτω, μὴ κωλυόμενον ἀπὸ τῆς nem, [el] ut hoc modo deinceps in omne futurum. γεγονυίας προστάξεως παρὰ τῆς βασιλείας μου περὶ tempus efficaciam habeat. Debct autem in ejus qui τῶν τιμωμένων ἐλαττόνων τῶν κ᾿ ἐτῶν. Καὶ ἔστω citra (causam mediam honoratur, tabula adjici: γνώρισμα τοῦτο τῶν ἀμέσως, οὐ εἴρηται, τιμωμένων Insternitor.[Alque ita non impedietur peredictum ὡς ἐν εἰδήσει τούτου γινομένης τῆς βασιλείας μου de iis qui minores viginti annis honorantur, ab τῷ μηνὶ Ἰανουαρίῳ Ινδικτιῶνος ιε', διὰ τοῦ βασιλέως. imperatoria mea majestate factum. Ac vero esto hoc signum eorum, qui (ut dictum est) citra causam mediam honorantur: tanquam imperatoria mea majestas hoc sciverit. Mense Januario indictione quinta, per imperatorem. Aliud scholium. Alia quidem [certe] legum hic de episcoporum sacerdotum,diaconorum,atque subdiaconorum aetatis annis aspersarum [capita] quod eadem et canonibus placuerunt, in republica obtinent atque rata sunt: illud autem de ætate lectorum qua de causa non obtineat, non video. Tametsi enim lex dicat,octodecim annorum lectorem Ἕτερον σχόλιον. Τὰ μὲν ἄλλα τῶν καταστρωθέντων ἐνταῦθα νόμων χάριν τῶν ἐπισκόπων, τῶν ἱερέων, τῶν διακόνων, καὶ τῶν ὑποδιάκονων περὶ τῶν χρόνων τῆς ἡλικίας αὐτῶν, κρατοῦσι καὶ ἐνεργοῦσιν, ὅτι καὶ τοῖς κανοσι ταῦτα ἔδοξαν. Τὸ δὲ περὶ τῆς ἡλικίας τοῦ χρόνου τῶν ἀναγνωστῶν ὅπως οὐκ ἐνεργεῖ, ἀγνοῶ· τοῦ γὰρ νομου λέγοντες την χρονων ὀφείλειαν εἶναι τὸν ἀναγνώ

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XXIX-XXX. στην, σήμερον σφραγίζονται αναγνώσται κληρικοί esse debere: insigniuntur tamen hodie lectorum ἐξαετεῖς, ἔστι δ' ὅτε καὶ τριετεῖς. Ανάγνωθι οὖν τὸν clericorum [titulo], qui sex annorum,et interdum το καὶ ιε' κανόνα τῆς 5 συνόδου καθαιρέσει καθ- etiam trium tantummodo] sunt. Lege igitur 14 et υποβάλλοντα τοὺς χειροτονοῦντας διακόνους καὶ ὑπο- 15 canones concilii sexti, qui remotioni subjiciunt διακόνους πρὸ συμπληρώσεως τοῦ κε' χρόνου αὐτῶν, eos, qui diaconos aut subdiaconos ordinant ante ὡσαύτως καὶ τοὺς ἱερεῖς πρὸ τοῦ λ' χρόνου. Οἱ δὲ completum vigesimum quintum [ælatis] ipsorum λέγοντες με βλάπτεσθαι τοὺς σφραγιζομένους ἀνα- annum: aut sacerdotes ante trigesimum annum. γνώστας πρὸ συμπληρώσεως τοῦ ιη' χρόνου τῆς ἡλι- Qui vero dicunt non peccari,si lectores ante comκίας αὐτῶν διὰ τὸ μὴ μεμνῆσθαι καὶ τούτων τοὺς pletum duodevigesimum ætalis suæ annum insiκανόνας κακῶς λέγουσιν. Ενθα μὲν γὰρ οὐδέν τι gniantur, quod ipsorum canones mentionem nou οἱ κανόνες διορίζονται, ὀφείλομεν τοῖς νόμοις ἀκολου- faciant, male dicunt. Ubi enim canones nihil deθεῖν, ἢ ἐκ τῶν ὁμοίων τέμνειν τὰ ἔμοια. terminant, sequi debemus leges, et similia ex similibus dedicere. ΚΕΦΑΛ. ΚΘ'. Περὶ ποιήσεως χωρεπισκόπων, καὶ πότε, καὶ πῶς προσφέρουσιν ἡ μεταδιδόασι, καὶ τίνας χειροτονοῦσιν ἢ οὔ. Συνόδου Αγκύρας κανών ιγ'· συνόδου Νεοκαισα ρείας κανών ιγ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ι'· Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς χορεπισκόπους ἐπιστολῆς. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τοῦ ζ' καὶ μόνους εἶναι διακόνους, κἂν ἡ πόλις μεγάλη ᾖ. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιδ'· συνόδου 5, κανών ιβ'. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ α' τίτο τῶν Νεαρῶν, κ. τ. λ., usque ad ψάλται κε', θυρωροί σε. CAP. XXIX. - De creatione episcoporum, quί episcopis subsunt,et quando,et quomodo offerunt, aut communicent, et quos ordinent, aut non. Concilii Ancyrani canon 13, concilii Neocasariensis canon 13, 14; concilii Antiocheni canon 10; Basilius ex epistola ad episcopos ipsi subjectos. CAP. XXX. Ut septem duntaxat diaconi sint, etiamsi civitas magna sit. Concilii Neocæsariensis canon 15; concilii sexti canon 12, 16. Textus. Const. 1, tit. 1 Novellarum, etc., usque ad ostiarii septuaginta quinque, ut pag. 355. Σχολιον. Η α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν Scholium.Const. 1, tit. 1. Novellarum, est novella ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος 5”, τοῦτο δὲ τὸ κεφ. αὐτῆς Justiniani 6. Hoc autem ejus caput non est posiοὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, τοῦ αὐτοῦ δὲ τίτ. ἡ θ' tum in Basil. Ejusdem vero tit. const. 9, est novella διάτ. ἐστὶ νεκρὰ Ἰουστινιάνειος γ' κειμένη ἐν βι- 3 Justiniani pasita [que est in lib. Basil. 3 tit. 2, βλίῳ τῶν Βασιλικῶν γ', τίτ. β', κεφ. α', θέματι προ- cap. 1, themate penultimo, quod sic habet: Quaτελευταίῳ, οὕτως ἔχοντι· ωστε θεσπίζομεν μὴ περ- " propter sancimus, ne quando in Magna ecclesia αιτέρω μὲν ξ' πρεσβυτέρων κατὰ τὴν Μεγάλην έxε ultra sexaginta presbyteros, diaconos vero mares κλησίαν εἶναι, διακόνους δὲ ἄῤῥενας ρ', καὶ μ' θη- centumn, feminas quadraginta,et subdiaconos noλείας, καί ὑποδιακόνους 4, αναγνώστας δὲ ρι', καὶ naginta, lectores autem ultra centum et decem, ψάλτας κε', ὡς εἶναι τὸν ἅπαντα ἀριθμὸν τῶν εὐλα- cantores ultra viginti quinque exsistant: ut uniβεστάτων κληρικῶν τῆς Μεγάλης Εκκλησίας υκε' versus reverendissimorum clericorum Majoris ecπροσώποις, καὶ ρ' πρὸς τούτοις τῶν καλουμένων που clesiæ numerus in quadringentis viginti quinque λωρῶν, καὶ ἡ ι' διάτ. τοῦ α' α' τίτ. τῶν Νεκρῶν ἐστι personis, et centum præterea ostiariis (ut vocant) νεκρὰ Ἰουστινιάνειος ις' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν consistat. Εt const. 10, tit. 1 Novellarum,est noEt Βασιλικῶν τίτ, γ', κεφ. α', δ καὶ ἀνάγνωθι εἰ θέ- vella Justiniani 16, posita [que est in Basil. III, λεις οὐ κατεστρώθη γὰρ ἐνταῦθα διὰ τὸ παντε tit. 3, cap. 1,quod etiam legas, si visum sit. Quia λῶς ἀχρηστῆσαι. Οὐ μόνα δὲ τὰ τοῦ τοιούτου enim omnino in usu esse desiit, hic non inseritur. ομου ἠχρήστησαν, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς Ηρακλείου Neque vero hæc lex sola in usu esse desiit, veνεκρᾶς τῆς μνημονευομένης ἐν τῷ παρόντι συνε rum etiam Heraclii novella, cujus in præsenti caτάγματι καὶ ἐδέξατο ἀπὸ συνηθείας ἀριθμὸν κλη- pite mentio ft. Propter rerum namque inæqualiρικῶν ἡ Ἐκκλησία ἕτερον διὰ τὴν τῶν πραγμάτtatem Ecclesia ex consuetudine numerum cleriτων ἀνωμαλίαν. Οὐδενὶ γὰρ ἡγνόηται ὡς εἰ μὴ τὸ corum alium suscepit. Nemo enim non novit quod ἔλεος τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως, καὶ nisi misericordia optimi atque sancti imperatoris τοῦ ἁγίου βασιλέως ἡμῶν καὶ πατρὸς αὐτοῦ προ- nostri, ejusque patris [similiter] sancti nostri imέφθασεν εἰς τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν ὡς καὶ παντα- peratoris, Magnæ Ecclesiæ succurrisset, clericorum χοῦ εἰς ολίγον παντάποσον να περιέστη ὁ τῶν κλη- numerus propter rerumn angustias in exiguam ρικῶν ἀριθμὸς διὰ τὴν τῶν πραγμάτων στενοχωρίαν. omnino quantitatem, ut ubique [locorum] redaΔιὸ καὶ αὐτῶν μὲν ὑπερεύχεσθαι χρεών, ταῖς δὲ ctus fuisset. Quamobrem pro illis (Deus) precanπερὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κληρικῶν παλαιοτέραις νομο- dus est, veteribusque de clericorum numero legisθεσίαις μὴ προσέχειν, ἀρκετὸν γὰρ εἰ τῇ μακρᾷ lationibus non auscultandum. Sufficit enim, si συνηθεία επόμεθα, καὶ κατὰ ταύτην ποιούμεν. longam consuetudinem sequainur, ac secundum illam faciamus. p

CAP. XXXI. ordinis sint. Quinam clerici ecclesiasticive Concilii Laodiceni canon 24. Textus. Const. 2 tit. 14. Novellarum, presbyteros, diaconos, lectores,cantores, clericos esse] dicit. Quin exorcistarum etiam et ostiariorum const. 6, tit. 3, lib. 1 cod. meminit. κλησιαστικῆς τάξεως. - Τίνες εἰσὶ κληρικοὶ ἡ τῆς ἐκε Συνόδου Λαοδικείας κανών κδ'. Κείμενον. Ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών κληρικούς λέγει, πρεσβυτέρους, διακόνους, ὑποδιακόνους, ἀναγνώστης, ψάλτας, ἡ μέντοι 5' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κωδικός, καὶ ἐξορκιστών καὶ πυλωρῶν μέμνηται. Scholium. Const. 2, tit. 1 Novellarum, est Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν ἐστι novella Justiniani 123, posita que est] in lib. νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ', κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Basil. 3, tit. 1, cap. 42, quod tale quiddam, Βασιλικῶν γ', τίτ. α', κεφ. μβ', τοιοῦτον μὲν οἷον quale cap. 31 in textu dicit, non complectitur. ἐντὸς φησι, τὸ λα' κεφ., μὴ περιέχοντι, διαλαμβάTradit autem hac, in hæc verba: Presbyteri νoντι δὲ ταῦτα ῥητῶς· Τοὺς δὲ πρεσβυτέρους, καὶ autem et diaconi, nec non sul diaconi, et διακόνους, καὶ ὑποδιακόνους, καὶ ἀναγνώστης, καὶ leclores, ac cantores, quos omnes clericos ap- ψάλτας οὓς πάντας κληρικούς καλούμεν, τὰ πράγματα pellamus, ut res quocunque modo ad ipsorum ἀφ' οιουδήποτε τρόπου εἰς τὴν αὐτῶν δεσποτείαν περιdominium devolutas sul potestate sua habeant ελθόντας ὑπὸ τὴν ἰδίαν ἔχειν ἐξουσίαν προστάττομεν ad instar castrensium peculiorum, præcipimus: καθ' ὁμοιότητα τῶν στρατιωτικῶν πεκουλίων ὥστε ut et donare eas possint, et de his testari tametsi δύνασθαι αὐτοὺς καὶ δωρεῖσθαι κατὰ νόμους καὶ sub potestate parentum sint. Ita tamen, ut ho- ἐπ' αὐτοῖς διατίθεσθαι. Εἰ δὲ καὶ ὑπὸ τὴν τῶν γονέων rum filii, aut his non subsistentibus, parentes εἰσὶν ἐξουσίαν, οὕτω μέντοι γε ὥστε τοὺς τούτων corum legitimam portionem ferant. παῖδας, ἢ τούτων μὴ ὑπέντων τοὺς γονεῖς αὐτῶν τὸ νόμιμον μέρος κομίζεσθαι. Const. 6, tit. 3, lib. i cod. posita est in lib. Basil. lli, cap. 5; verum exorcistæ omissi sunt in repurgatione; habet enim illud caput hunc in modum: Omnis clericus usque ad ostiarios a personalibus excusator muneribus. Atque hire quidem hoc modo. Interim etiamn scias, quod hodie Ecclesia alios agnoscat ostiarios. Quapropter non iis quæ de his scripta sunt, sed invete- - rala consuetudini est, obtemperandum. Clerici autem etiamnum hodie illi vocantur, quos 42 cap. tit. 1, lib. 5, enumeravit, quod et superius partim insertum est. Η Γ' διάτ· τοῦ γ' τίτ. τοῦ π' ββλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη ἐν βιβλίῳ γ᾽ τῶν Βασιλικῶν τίτ. γ', κεφ.ε.Πλήν τὸ περὶ τῶν ἐξορκιστῶν παρελείφθη ἐν τῇ ἀνακαθάρσει, Ἔχει γὰρ οὕτω τὸ κεφ. Πᾶς κληρικὸς ἄχρι καὶ τῶν οστιαρίων, προσωπικῶν ἐξκουσσατευέσθω λειτουργιών. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτω. Σὺ δὲ γίνωσκε ὅτι ἄλλους σήμερον ἐπιγινώσκει ἡ Ἐκκλησία οστιαρίους καὶ πυλωρούς, διὸ οὐκ ὀφείλομεν προσέχειν τοῖς περὶ τούτων γεγραμμένοις, ἀλλὰ τῇ κρατούσῃ συνηθεία. Κληρικοί δὲ ἐκεῖνοι καλοῦνται καὶ σήμερον οὓς τὸ μβ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου ἀπηριθμήσατο, ὅπερ καὶ κατεστρώθη ἐν μέρει ἄνωθεν. οἱ Ex prasente hac, eaque sola lege constat,non li- Σημείωσαι. ᾿Απὸ τοῦ παρόντος νόμου καὶ μόνου berari quemquam a patria potestate, eo quodin cle- ἀναφαίνεσθαι τὸ μὴ ἀπολύεσθαι ἐκ τῆς ὑπεξουσιότηrum asciscitur. Quod vero dicitur clericum patriæ τος διὰ τὸ κληρωθήναι. Τὸ δὲ ἔχειν ὑπεξούσιον κλη potestati obnoxium, pleno dominiiatque usus fruc- ρικὸν τὰ ἀφ' οιουδήποτε τρόπου ἐπικτηθέντα αὐτῷ tus jure ad instar castrensium peculiorum habere πράγματα κατά δεσποτείαν καὶ χρῆσιν καθ᾽ ὁμοιότητα res quocunque modo ipsi acquisitas; [id]ne intelli- τῶν στρατιωτικῶν πεκουλίων μὴ ἐκλαβοῦ, καὶ εἰς τὰ gas de iis quæ ipsi ex legatis, haereditatibus, vel do. ἀπὸ ληγάτων ἢ κληρονομῶν ἢ δωρεῶν περιελθόντα nationibus obvenere, quæ peculia profectitia vel αὐτοῖς τὰ καὶ λεγόμενα πεκούλια ἄπροσπόριστα. adventitia appellantur: sed de iis modo, quæ ipsi ᾿Αλλὰ εἰς μόνα τὰ προφάσει τοῦ κλήρου ἐπικτηθέντα occasione clericatus accessere. Ita enim illud, Quo- αὐτοῖς. Οὕτω γὰρ ἐκληπτέον τὸ ἀφ᾽ οἱουδήτινος τρόcunque modo, intelligendum est. Nam a præsente που, ὅτι οὐδὲ ἀνετράπησαν ὑπὸ παρόντος νόμου, lege leges de peculiis non evertuntur. Quare vero περὶ τῶν πεκουλίων νόμοι. Ζήτει δὲ καὶ τὸν λβ' και etiam 35 canonem concilii Carthaginensis, qui de νόνα τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου ἕτερον τι διδάσκοντα rebus quæ clericatus occasione ad clericos devol- παρὰ τὸν παρόντα νόμον χάριν τῶν προφάσει τοῦ κλήρ vuntur,et quæ ab ipsis in testamentis relinqui de- ρον περιελθόντων πραγμάτων εἰς τοὺς κληρικοὺς καὶ bent, diversumn quiddam ab hac prasente docet, χάριν τῶν ἐνδιαθήκοις καταλιμπάνεσθαι οφειλοντων Existimo enim canonis [prascriptumn] relatum iri, ὑπὸ τούτων πραγμάτων • νομίζω γὰρ ὡς προτιμησ quanquam id non faciat mala consuetudo. Atque θήσονται τὰ τοῦ κανόνος κἂν ἀπὸ συνηθείας τοῦτο οὐ hacquidem de bonis clericorum atque patria poles. γίνεται. Καὶ ταῦτα μὲν χάριν τῶν πραγμάτων τῶν tale in ipsos.Porro patriarcha Constantinopolitani, κληρικῶν, καὶ τῆς ὑπεξουσιότητος αὐτῶν τὰ δὲ τοῦ [ejus] que solius magistratuum insignia, patria po- Κωνσταντινουπόλεως καὶ μόνον ἀρχοντίκια ἀπολύουσι testate clericos liberant. Qua de re lege quæ in cap. τῆς ὑπεξουσιότητος τοὺς κληρικούς, καὶ ἀνάγνωθι τὰ 36 praesentis tit.a nobis scripta sunt. Episcopatus περὶ τούτου παρ' ἡμῶν γραφέντα εἰς τὸ λς' χέρι vero dignitas in ipsa confestiin ordinatione a patria τοῦ παρόντος τίτ. Τὸ δὲ ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς ἀπό-

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XXXI-XXXIV. ναθεν ἀπαλλάττει τοὺς χειροτονουμένους ἐκ τῆς ὑπε- potestate libcrat, quemadmodum hoc etiam in ξουσιότητος, καθὼς καὶ τὰ περὶ τούτου ἐν τῷ αὐτῷ κεφ. eodem capite latius demonstravimus. πλατύτερον παρεδηλώσαμεν. Ἕτερον σχόλιον. Σημείωσαι. Ὁ μὲν συνθέμενος τὸ νομοκάνονον πατριάρχου μέλλων διδάξαι τίνες εἰσὶ κληρικοὶ παρέπεμψεν αὐτὸ εἰς τὸν κδ' κανόνα τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου συναριθμούντα τοῖς κληρικοῖς καὶ τοὺς μοναχούς. Ἐγὼ δὲ οὐκ ἀφίσταμαι ὧν ἔγραψα εἰς τὸν ιδ᾽ κανόνα τῆς ζ᾿ συνόδου, καὶ ἀνὰ ταῦτα. Προστίθημι δὲ τοῖς γραφεῖσιν καὶ ταῦτα, ὅτι εἰ δοθῇ ἀπὸ μόνης τῆς ἀποκάρσεως ἀναγνώστας εἶναι τοὺς μοναχοὺς ἀδιαστίκτως τὰ τῶν ἀναγνωστῶν ἐνεργήσουσι πάντες μοναχοὶ ἀποκεκαρμένοι κἂν παρὰ μοναχῶν ἱερέων ἀπεκάρησαν μήτε ἡγουμένων ὄντων, μήτε ἀπὸ ἐπισκόπου λαβόντων τὸ ἐνδόσιμον, ὅπερ ἄτοπον καὶ γυναιξὶ δὲ μοναχαῖς τοῦτο τὸ δίκαιον ἐπιφιλοτιμηθήσεται διὰ τὴν ἀπό αρσιν, ὅπερ ἐστὶν ἐπὶ πλέον ἀτοπώτατον. Μὴ γοῦν πρόσχῃς τῇ κακῇ συνηθεία, ζήτει δὲ τὴν διάλυσιν. ΚΕΦΑΛ. ΛΒ' Περὶ τοῦ μή χειροτονεῖσθαι οὔτινος ἡ γυνὴ ἐμοιχεύθη, καὶ ἐὰν γυνή κληρικού μοιχευθῇ. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν η'. Κείμενον. Καὶ ὁ πολιτικός νόμος κ. τ. λ., usque ad ῥεπουδίου ρλδ' νεαρᾶς. Aliud scholium. Patriarcha, qui nomocanonem composuit, ducturus quinam sint clerici, lectorem] mox remisit ad canonem 24 concilii Laodiceni, qui clericis etiam monachos connumerat. Ego vero non recedo ab iis quæ in canonem 14 concilii septimi scripsi, quæ lege. Quin scriptis adjicio, quod si concedatur per solam torsionem monachos fieri lectores, citra distinctionem quicunque monachi tonsi, quæ lectorum [propria sunt, facient: tametsi a monachis sacerdotibus, qui monasteriorum] præsules non sunt,neque ab episcopo [tondendi facultatem acceperunt,tonsi sint: quod absurdum est. Imo vero mulieribus monachis hoc jus propter tousionem etiam indulgeri debebit, quod longe absurdissimum est. Ne igitur auscultes malæ consuetudini, sed correctionem quæras. CAP. XXXII. - Ne ordinetur, cujus uxor adulterium commisit, et si clerici uxor adulterium commiserit. Concilii Neocæsariensis canon 8. Textus. Etiam lex civilis etc., usque ad novella 134 de repudiis, ut pag. 555. Σχόλιον. Ὁ θ' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη Scholium. Tit. 9 lib. ix cod. positus est in ἐν βιβλίῳ ξ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. λζ' κεφ. μβ', τοῦτο lib. Basil. Lx, tit. 37, cap. 42. Hoc vero caput δὲ τὸ γεφ, παρελείφθη ἡ ρλδ' νεαρὰ τοῦ Ἰουστι- omissum est. Novella (autem Justiniani 134 posita νιανοῦ ἐτέθη ἐν βιβλίῳ κη' τῶν Βασιλικών τίτ. ζ', est in lib Basil. xxvu, tit. 7, cap.1, themate 7,quod κεφ. α', θ', να', τίτ. ζ', ἐν μέρει οὕτως ἔχοντι· Τὴν pro parte ita habet: Mulier vero quæ adulterium μοιχευθεῖσαν γυναῖκα ταῖς προσηκούσαις ὑποβαλλο- c commisit, competentibus subdita penis, in moμένην ποιναῖς ἐν μοναστηρίῳ ἐμβαλλεσθαι, καὶ εἰ μὲν nasterium conjiciatur; atque si maritus intra εἴσω διετίας ὁ ἀνὴρ αὐτὴν ἀναλαβεῖν βουληθείη ἐξ- biennium eam recipere voluerit, damus ei hujus ουσίαν αὐτῷ διδόαμεν τούτο ποιεῖν, καὶ συνοικεῖν agendi licentiam,ut et in matrimonio eam habeat, αὐτῇ μηδένα κίνδυνον ἐντεῦθεν ἐλαβουμένῳ, μήτε neque ullum ex hoc revereatur periculum: matriδιὰ τῶν ἐν μέσῳ γινομένων καταβλαπτομένου τοῦ monio quoque per ea quæ medio tempore facta γάμου, καὶ ταῦτα μέν φησιν ὁ πολιτικός νόμος. Καὶ sunt, non lædendo.Alque hac quidem civilis lex. ἔχε τὰ τῆς νεαρᾶς ταύτης ἐπὶ τῶν λαϊκῶν, ὁ γὰρ Intellige vero hanc novellam de laicis. Ecclesiasἐκκλησιαστικός νόμος ἤτοι ὁ η' κανὼν τῆς ἐν Νεοκαι- tica namque lex, sive canon 8 concilii Neocasaσαρεία συνόδου οὔτε τὸν ἄνδρα της μοιχευθείσης riensis,neque maritum nulieris adulleræ ad sacerγυναικὸς εἰς ὑπηρεσίαν ἱερατικὴν παραχωρεῖ ἔρχεσθαι, dotale ministerium devenire, neque sacerdotem οὔτε τὸν ἱερέα τὸν σύζυγον τῆς μετὰ τὴν χειροτονίαν maritum mulieris,quæ post [ipsius] ordinationem μοιχευθείσης παραχωρεῖ καὶ αὖθις εἶναι ἱερέα, ἀλλὰ adulterium commisit deinceps sacerdotem esse ἀναγκάζει τοῦτον ἀπολῦσαι τὴν μοιχευθεῖσαν γυναῖκα sinit: sed hunc uxorem adulteram, si modo saαὐτοῦ, εἰ θέλει τέως ἱερατεύειν. cerdotio fungi velit, repudiare cogit. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖσθαι κληρικὸν ἀπολελυμένως, ἀλλὰ πάντως εἰς ἐκκλησίας, ἢ μοναστήρια. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κς'. ΚΕΦΑΛ. ΑΔ'. Περὶ περιοδούντων, καὶ τῶν ἐν ταῖς κώμαις ἐκκλησιῶν. Συνόδου Λαοδικείας κανών νς'. Κείμενον. Η ια' διάτ., τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου, λέγει, κ. τ. λ., usque ad υποκαταστάτων λειτουργεῖν. Σχολιον. Ἡ ια' διάτο του γ' τίτ. τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς βιό, γ΄ τῶν Βασιλικών, τίτ. γ', κεφ. 5', οὕτως ἔχον Εξ αὐτῆς τῆς κώμης ἐν ᾗ ἐστιν ἡ ἐκκλη- CAP. XXXIII. Ne clericus in liberum ministerium, sed omnino in [certam ecclesiam aut monasterium ordinetur. Concilii Chalcedonensis canon 6. CAP. XXXIV. — De circuitoribus, et vicorum ecclesiis. Concilii Laodiceni canon 57. Textus. Const. 11, tit. 3, lib. 1, dicit, etc., usque ad per dominos compellantur, ut pag. 558. Scholium. Constit. 11, tit. 3, lib. cod.posita est in lib. Basil. 3, cap.6, quod sic habet: Ex eodem vico, in quo est ecclesia,secundum proportionem

loci,judicio episcopi clerici ordinantor: ac propri- σία κατὰ ἀναλογίαν τῶν τύπων κληρικοί κρίσει τοῦ am capitationem agnoscunto. Constit. 46 ejusdem ἐπισκόπου χειροτονείσθωσαν, καὶ τὴν οἰκείαν ἐπιtit. et lib. in Basil. non est posita. Constit. autem 2, γινωσκέτωσαν κεφαλιτιῶνα. Η ις' διάτ. τοῦ αὐτοῦ tit. Novellarum, est novella Justiniani123, posita- τίτ. καὶ βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ἡ δὲ que est in lib.Basil.m, tit. 4, cap.38,quod sic habet: β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν ἐστι νεαρά Ιουστι Ascriptitios vero in bis solis possessionibus quarum νιάνειος ραγ᾽, καὶ ἐτέθη εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ascriptitii sunt, clericos citra voluntatem domino- γ', τίτ, α', κεφ. λη', οὕτως ἔχον· Τοὺς ἐναπογράφους rum feri concedimus: ea tamen conditione, ut ἐν αὐταῖς μόνον ταῖς κτήσεσιν ἐν αἷς εἰσιν ἐναπό clerici facti nihilominus impositam sibi agricola- γραφοι, κληρικούς καὶ παρὰ γνώμην τῶν δεσποτῶν tionem adimpleant. Scias autem,quod hæc novella, γίνεσθαι συγχωροῦμεν, ἐφ᾽ ᾧ μέντοι ὥστε κληρικώς quæ de ascriplitiis tractat] aliter habuit, prius. αὐτοὺς γινομένους τὴν ἐπικειμένην αὐτοῖς γεωργίαν quam componeretur corpus Novellarum, et aliter πληροῦν. Πλὴν γίνωσκε ὅτι αὕτη ἡ νεαρὰ ἡ περὶ τῶν in corpore scripta, et in Basil. transposita est. ἐναπογράφων ἄλλως εἶχε πρὸ τοῦ συντεθῆναι τὸ Antea enim et capitationis (quod etiam capita πλάτος τῶν Νεκρῶν, καὶ ἄλλως ἐγράφη εἰς τὸ πλάLatinis dicitur mentio facta, et ascriptitios per τος, καὶ μετετέθη εἰς τὰ Βασιλικά· πρότερον μὲν substitutos ruralia officia exsequi debere] statu- γάρ καπιτιῶνος τε ἐμέμνητο ἤτοι κεφαλιτιῶνος, ὅτι tum fuerat. In corpore vero [Novellarum] alterum καὶ καπίτους ἡ κεφαλὴ κατὰ Λατίνους λέγεται, καὶ ipsorum (de capitatione nempe) non est positum. δι' ὑποκαταστάτων λειτουργεῖν τοὺς ἐναπογράφους Quapropter etiam quantum ad capitationem sive διωρίζετο. Εἰς δὲ τὸ πλάτος καὶ εἰς τὰ Βασιλικὰ τὸ canonarium tributum] attinet,ad legem superius ἓν ἐξ αὐτῶν ἤτοι τῆς κεφαλιτιῶνος οὐκ ἐτέθη. Διὸ insertam, atque in lib.in, cap. 6, positam: quan- καὶ ὀφείλεις προσέχειν χάριν μὲν τῆς κεφαλιτιῶνος tom vero ad ascriptitios,ad canonem 57 Laodiceni ἤτοι του κανονικοῦ τῷ ἄνωθεν καταστρωθέντι νόμῳ concilii,et novellam Justiniani 123, sive caput 38, καὶ κειμένῳ ἐν βιβλίω γ', τίτ. γ', κεφ. 5', χάριν tit. 1 lib. m Basil. quod itidem superius insertum δὲ τῶν ἐναπογράφων τῷ νζ, κανόνι τῆς ἐν Λαο est,te referre debes. De canonario autem tributo], δικείᾳ συνόδου, καὶ τῇ ρκγ'. Ἰουστινιανείῳ νεαρά, et consuetudinibus quæ pro ordinatione dantur, ἤγουν τῷ λη' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου huc usque in republica] vim habet aurea bulla τῶν Βασιλικῶν, τῷ καὶ ἄνωθεν καταστρωθέντι, celebris istius impera:oris Isaaci Comneni, quæ Χάριν δὲ τοῦ κανονικοῦ, καὶ τῶν ὑπὲρ χειροτονίας partim ita habet: Statuit vero imperatoria mea διδομένων συνηθειών, ἐνεργεῖ μέχρι τοῦ νῦν χρυσόmajestas, ut etiam in ordinatione sacerdotum et βουλλον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως Κυρίου Ισαακίου τοῦ canonariis tribulis] vetus forma auctoritatem ob- c Κομνηνοῦ οὕτως ἔχον ἐν μέρει· Τυποῖ δὲ ἡ βασιλεία tineat: et nihil in ordinatione episcopus qui ordi- μου, καὶ ἐπὶ τῇ χειροτονίᾳ τῶν ἱερέων, καὶ ἐπὶ τῷ nat,amplius accipiat, quam prææstimata moneta κανονικῷ τὸν παλαιὸν ἐνεργεῖν τύπον, καὶ μηδὲν ἐπὶ imperatoriæ meæ majestatis septem aureos num- τῇ χειροτονία λαμβάνειν πλέον τὸν χειροτονοῦντα mos duntaxat: unum videlicet,quando ordinandum τοῦτον ἐπίσκοπον, ἀλλ᾽ ἢ μόνα τὰ ζ' χρυσά νομί faciat simplicem papam sive lectorem; tres, σματα τῆς προτιμωμένης χαραγῆς τῆς βασιλείας quando ordinat diaconum; alteros tres, quando μου, ἤγουν ἓν μὲν ὅτε ποιεῖ αὐτὸν λιτὸν παπᾶν ἤτοι sacerdotem sive presbyterum perficit, sic similiter αναγνώστην, τρία δὲ ὅτε χειροτονεῖ αὐτὸν διάκονον, pro canonario tribula] a vico triginta infumibula καὶ ἕτερα τρία ὅτε πληροῖ αὐτὸν ἱερέα, ἤτοι πρεσούhabente, similem aureum unum, argenteos duos, τερον. Ωσαύτως καὶ ὑπὲρ τοῦ κανονικοῦ ἀπὸ τοῦ arietem unum, hordei modios sex, vini mensu- ἔχοντος χωρίου 2' καπνούς, νόμισμα ἓν χρυσοῦ ὅμοιον, ras sex,farinæ modios sex,gallinas triginta: a vico ἀργυρᾶ δύο, κριόν ἕνα, καρπὸν μοδίους ἐξ, αἴνου vero qui viginti infumibula habet, aurei bessern, μέτρα ἓξ, ἀλεύρου μόδια ἕξ, καὶ ὀρνίθια λ', ἀπὸ δὲ pro duobus argenteis argenteum unum], agnum τοῦ ἔχοντος κ' καπνούς, τὸ δίμοιρον τοῦ νομίσματος, dimidiatum, hordei modios quatuor, vini menκαὶ ἀντὶ τῶν δύο ἀργυρῶν ἀργυροῦν α' μέσαρνον ἕν, suras quatuor, farinæ modios quatuor, et gallinas καρπὸν μόδια δ', οἴνου μέτρα δ', ἀλεύρου μόδια δ', viginti: a vico denique qui decem infumibula " καὶ ὀρνίθια κ'· ἀπὸ δὲ τοῦ ἔχοντος ι', καπνούς χωhabet, argenteos quinque,agnellum unum, hordei ρίου, ἀργυρᾶ ε', ἄρνα ὄν, καρπὸν μόδια β', οίνου modios duos, vini mensuras duas, farina modios μέτρα β' ἀλεύρου μύδια β', καὶ ὁρνίθια ι'. Καθώς duos,et gallinas decem: quemadmodum hæc] in καὶ ἐν τοῖς σιγίλλοις τῶν παλαιῶν πραιτόρων ἀναveterum Actuariorum sigillis etiam perscripla γράφονται, καὶ ἡ σύμφωνος κατάθεσις τῶν ὅλων sunt. Atque [hæc quidem dandarum] specierum θεματικῶν παρέστησε τῇ βασιλείᾳ μου. Σὺν τῷ τοι conveniens ordinatio imperatoriæ meæ majestati ούτῳ δὲ χρυσοβούλλῳ τυπικῶ γέγονε καὶ σημείωμα placuit. Cum hac vero aurea formali bulla confe- συνοδικὸν κατὰ τὴν ιε' τοῦ Νοεμβρίου μηνὸς τῆς ', ctus est etiam 15 mensis Januarii indictionis 10, a ινδικτιώνος παρὰ τοῦ ἀγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου sanctissimo illo patriarcha domino Nicolao syno- κυρίου Νικολάου παρακελευόμενον κατὰ τὸ τοιοῦτον dalis commentarius, qui jubet, ut secundum banc χρυσόβουλλον δίδοσθαι τὰ κανονικά, καὶ τὰ ὑπὲρ auream bulla:n canonaria tributal, ac pro ordi- χειροτονίας. natione [dari solita] dentur.

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XXXV, XXXVI. Σημείωσαι. Αναγκαῖον διὰ τὰ ζητούμενα κανονικά παρὰ τῶν ἀρχιερέων, καὶ μὴ διδόμενα ἴσως, οἱ πλείους γὰρ τῶν λαϊκῶν οὐ διδόασι καλοθελῶς πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς αὐτῶν τὰ κανονικὰ λέγοντες τὸ εὐαγγελικὸν ῥῆμα, Δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε, όπερ ἐστὶν ἀμέτοχον, οὐδὲ γὰρ ἐστι μισθὸς τὸ χάριν ἀπὸ τροφῆς διδόμενον τῷ ἀρχιερεῖ. ΚΕΦΑΛ, ΛΕ. Περὶ τοῦ ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον τῆς πόλεως εἶναι τοὺς κληρικοὺς τῶν πτωχείων, καὶ μοναστηρίων, καὶ μαρτυρίων. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών η'. ΚΕΦΑΛ. ΑϚ' = Περὶ δούλων κληρουμένων. ᾿Αποστόλων κανών πβ'. Κείμενον. Η λς' διάταξις, τοῦ γ' τίτο, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος φησίν, κ. τ. λ., usque ad ύπεξουσιότητος. CAP. XXXV. — Ut ptochiorum, monasteriorum, et martyriorum clerici sub episcopo civitatis sint. Concilii Chalcedonensis cap. 8. CAP. XXXVI. De servis qui clerici fiunt. Apostolorum canon 82. Textus. Const. 36, tit. 3, lib. 1 cod. ait, serrum, etc., usque ad quis liberetur, ut pag. 559. Σχολιον. Ὁ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος Scholium. Tit. 3,lib. i cod. positus est in lib. It ἐτέθη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν κεφ. β'. Πλὴν τὸ Basil. cap. 2. Verumtamen hoc cap. in repurgaκεφ. τοῦτο παρελείφθη εἰς τὴν ἀνακάθαρσιν, καὶ tione omissum, et non positum est. Const. 2 tit. 1 οὐκ ἐτέθη. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι Novellarum,est Novella Justiniani 123, positaque νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ. Καὶ ἐτέθη εἰς βιβλίον est in lib. Basil. III, tit. 1, cap. 37, quod sic ha τῶν Βασιλικῶν γ', τίτ. α΄, κεφ. λζ', οὕτως ἔχον, ὡς bel, uti in compendio propositum est. Quod vero συνωψίσθη. Τὸ δὲ ἐλευθεροῦσθαι τοὺς ἐναπογράφους ascriptitii liberentur, pars est ejusdem novella μέρος ἐστὶ τῆς αὐτῆς ρκγ' νεαρᾶς, καὶ ἐτέθη ἐν 123, positumque est in lib. Basil. III, tit. 1, cap. βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α' κεφ. ια', ἔχοντι 11, quod sic habet: Post ordinationem vero serοὕτως· Μετὰ δὲ τὴν χειροτονίαν καὶ δουλικῆς ἐναπο- vili ascriptitiorum fortuna episcopos liberos esse γράφου τύχης τοὺς ἐπισκόπους εἶναι ἐλευθέρους jubemus: nisi cohortalis præter prædictam obserκελεύομεν, εἰ μὴ ταξεώτης παρὰ τὴν προειρημένην vationen ordinatus sit. Ejusmodi enim remotos χειροτονηθείη παρατήρησιν. Τοὺς γὰρ τοιούτους τῆς ab episcopatu cohorti suæ restitui jubemus, ne ἐπισκοπῆς ἀποκινουμένους τῇ τάξει ἀποκαθίστασθαι qua ex tali fortuna sacerdotio oboriatur contumeκελεύομεν, ἵνα μὴ ἐκ τῆς τοιαύτης τύχης τῇ ἱερω- lia. Caterum Justiniani 81 novella posita est in σύνῃ ὕβρις γένηται. Η μέντοι πα᾽ Ἰουστινιάνειος lib. xxxi Basil. tit. 5, cap. 1,quod sic in initio haνεαρὰ κεῖται εἰς βιβλίον λα' τῶν Βασιλικῶν τίτ. ε', bet: Sancimus, ut ordinarii consules. Ac deinceps κεφ. α', οὕτως ἔχον περὶ τὴν ἀρχήν Θεσπίζομεν jubet eadem novella, ut quicunque magis ratus, τούς τε ἐμβάθμους ὑπάτους. Καὶ ἐφ' ἑξῆς παρακε- dignitates et officia habet, sui juris sit, tametsi a λεύεται ἡ αὐτὴ νεκρὰ ἵνα πάντες οἱ ἀξιωματικοὶ καὶ patre emancipatus non fuerit. Atqui 9, 10, 11, οἱ ἔχοντες ἐφρίκια ἄρχοντες αὐτεξούσιοι ὤτι, κἂν imperatoris domini Leonis Philosophi Novellæ juτῆς πατρικῆς χειρὸς οὐκ ἔφθασαν ἀπολυθῆναι. Ηc bent, ut qui servus ignorante domino aut clericus, μέντοι θ᾽, ι' καὶ ια' νεαρὰ τοῦ βασιλέως κυρίου aut monachus, aut episcopus factus fuerit, is priΛέοντος τοῦ Φιλοσόφου παρακελεύονται τὸν κληρω- stino domino restituatur. Τu igitur ubi ex 11 cap. θέντα δοῦλον ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ δεσπότου, ἀλλὰ μὴν καὶ tit. 1 lib. ut Basil. didicisti, servili ascriplitioτὸν μονάσαντα καὶ τὸν γεγονότα ἐπίσκοπον ἀποκαθε rum fortunæ obnoxios, posteaque episcopali digniἵστασθαι τῷ προτέρῳ δεσποτῇ. Σὺ γοῦν μαθὼν ἀπὸ tate fuerint honorati, liberos esse: ne adverseris τοῦ ια' κεφ. τοῦ α' τίτλου τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλι- 39 cap. ejusdem til.et lib. quod non aliter servum, κῶν, ὅτι καὶ δουλικῆς ἐναπογράφου τύχης οἱ ἐπισκο- tametsi clericus factus sit, liberum feri dicit,quam πικῷ τετιμημένοι ἀξιώματι ἐλευθεριάζουσι, μὴ ἐναν- si domini cognitio ad eam rem] accesserit: sed seτιωθῇς τῷ λζ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου, λέγον- cundum hoc illud etiam caput intelligas.Siquidem τι, μὴ ἄλλως τὸν δοῦλον ἐλευθεροῦσθαι κἂν κληρωθῇ, qui servum, licet præter voluntatem domini episcoεἰ μὴ παρακολουθήσει καὶ τοῦ δεσποτου εἴδησις, pum factum,et liberum esse dicunt: non recte diἀλλὰ κατὰ τοῦτο νοει καὶ ἐκεῖνο τὸ κερ. οἱ γὰρ λι- cunt.Hoc namque caputex posteriore capite interγοντες, ὅτι διὰ τὸ τῆς ἐπισκοπῆς ἀξίωμα ἐλευθε- pretationem accipit. Etenim quanquamjamboejusροῦται ὁ δοῦλος κἂν παρὰ γνώμην τοῦ δεσποτου demnovella sint,omnino tamen a posteriore,nemἐπίσκοπος γένηται, οὐ καλῶς λέγουσιν. Ερμηνεύε- pe37capite, prius, nempel1 caput, interpretationem ται γὰρ τὸ τοιοῦτον κεφ. ἀπὸ τοῦ ἐφ' ἑξῆς κεφ. μιᾶς accipiet. Novellæ porro imperatoris domini Leonis γάρ εἰσι νεαρᾶς καὶ ἀμφοτερά, καὶ πάντως ἀπὸ τοῦ Sapientis quas[tu]diligenter lege, servum clericum μεταγενεστέρου ἤτοι τοῦ λζ' κεφ. τὸ προγενέστερον monachum,aut episcopum factum,si ignorantedoκεφ. ἤτοι τὸ ια' ἑρμηνευθήσεται. Αἱ Νεκραὶ δὲ τοῦ mino,aliquo horum dignus habitus est,in pristinam βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Σοφού, ἂς καὶ ἀνάγνω- servilem restituunt conditionem. Verum enim veθι μετ' ἐπιμελείας, καὶ τὸν κληρωθέντα, καὶ τὸν μου ro postquam novellam 10 ejusdem imperatoris doνάσαντα, καὶ τὸν ἐπίσκοπον γεγονοτα δοῦλον ἀποκαθ- mini Leonis Sapientis inveni (quæ olim dominum ιστῶσι πρὸς τὴν προτέραν δουλικὴν τύχην, ἂν ἐν ad tres usque annos fugitivum servum monaἀγνοίᾳ τοῦ δεσπότου τοιούτου τινὸς ὁ δοῦλος ἀξιωθῇ, chum factum revocare potuisse; hoc autem tem-

PERTH PATRIARCHLE CP. pore exacts, es:lana fiue fixit: a'que ut ser- ▲ 500 de ma vusa condem tempore istesíalor, in prav ni damai potestatees tuliga ur: seque quid servus lateat, ex triezni, tera indatora a't I, summa tyg da she iş'ı; às i àmia; in'n?, zinte k vabarii; de pi in pri pony how işin, bài; póvne spiería; ô ✯eszo-c iz ŽES×À£ÏÝ— 2. Toissy len = že trimes 19 Latex si bal kọa) in à cùNI **= Hamm i larring manŕ mını onun kas izl morṁ, nem & si pora, tuabang inuun, al laņid! zez'ia egen te treazio tocenter quali sed >>> YAN, % na win žena ura non invesi: extra quam il miom, colisuperius zima arī binizmyn uch bai en za inter.ex b'am b'raas Servo Eumdira marda uradi, un ban t'i mbun voluntatem saam densomfest.minvestigarepsservada mɔ kez à się 1dicit Quseirea et am sequi enzər, qua a Saclente lui; sku⠀** imam zasi sunt constituta. Existimo vero, quod -i qu § DO- *; mana; Lasına ñan, uni by then almo vellan niam extenuare vellt. [noo) magnam om14 %99% imster, xzi ■ no ambiguita em intentarus sit. Elesto si, ut bapro bak has Untum àma à>2– bæc dicit, dominos fugitium servum monachum kah s úngukavaa küla, Kandum ini, factum,donec al compareat,investigat: omon no ex contraria of praiticné servum monachoru̸ non in ↑ 950 vyslancharm. Nop G. àínul à à; TAIP fuga exsite, tem,sel manifestum,istra tri-zium mazā dīzs kabin ng anonīmi pɛyži tantummodo dominus revocabit: at que si ita nɛn Ta tņi, 215 214. El, yìs 6; 20th perin, cò fecerit,ab hoc exclu tetur: i! quid dicta Jualan novella intra annum fieri (dekere} statu 1. Si hæc ita dixeris atque interpreteris, conatunturin peratorum novellæ, præterquam in so o tempore, quod consolandi domini causa in triennium protenditur. Ex Justiniani novella 123 (quæj ut dictum es', posita [est] in lib. m Basil. tit. 1, ac fubite "lostníveisę vați t', el trɔtz ošte; statuit, ut post ordinationem a servili ascriptitio- elzy; zai kurveley; suµ5:613ðinu á tón rum fortuna episcopi li eri sint: itemque ex no- s povos os povos izì apieve!la 81 (quæ] posíta{es!) in lib. Basil xxx1, tit. 5, Epivo da zapħalqu 100 desmotos àzò cap. 1, quæque jubet ut quicunque ab imperatori- the pay 'lous bus, dignitatibus officiisve præfectoriis honorati prin into Bestàtzer, tit, a',azì dioptſœerint, patria potestate etiam citra patris volun- ing perà thy yapotovizy, zzi bosdiañ; £vzzota'em liberentur [hinc inquam),dixerunt nonnulli, pism syns mò; krimizo; thuĝipou; eivät. ecclesiasticos etiam magistratos, simulatque [dil and tñ; ma' vɛzpà; tñe xespívne kv gnitate]insigniti fuerint,illustres el esse el vocari, 3:5' B±stàtañv àz', tíz, e', xɛp. 2², xz² x1ac sui juris fieri: utentes etiam novello oraculo pzzedejopiva; návra; toù; pò tehívtaç zzpi ßınpercelebris imperatoris et apostolorum similis λέων ἀξιώμασιν ἡ δορικίοις ἀρχοντικοῖς ἀπαλλάτα sancti Constantini ad sanctum Sylvestrum, qui serox! sāc Oneźousótą:o;, zzi Cizz groung sou tunc Romanus papa erat, misso, quod a nobis in πατρός, εἶπον τινες καὶ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς ἄρχον scolio,cap.1, tit. 8 præsentis operis insertum est, της να το σφραγισθήναι, αξιωματικούς εἶναι καὶ quod statuit, ut papa Romanus facultatem habeat ονομάζεσθαι καὶ αὐτεξουσίους γίνεσθαι. χρώμενοι honorandi dignitatibus clericos qui sub ipro sunt, & zaì tỷ xxși toō you isidiw; zzi iszzoqualibus imperator sub se constitutos honorat: el, στόλου ἁγίου Κωνσταντίνου ἀπολυθέντι νεαρᾶς θεσπί ut sancta synodus esset qualis imperatoribus se- σματι προ τόν τε πάπαν Ῥώμης άγιον Σιλβέστρον, natus itidemque legibus similiter a nobis insertis, pap² jo že 105 2º, XEP. quæ statuunt, ut Ecclesia Constantinopolitana ve- τοῦ η' τίς, τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ διοριζο teris Romae privilegia habeat. Alii vero contra), η μένῳ ἔχειν ἐπ' ἀδείας τον πάπαν Ῥώμης ἀξιώματι fine novellæ 81 usi, quæ posita est in tit. 5 lib. quậy toù; ún' abtòv xànpixobę, drofoię xai 8 S101XXXI atque hæc ad verbum dicit: Palam vero est, λεὺς τιμὰ τοὺς ὑπ' αὐτὸν, καὶ εἶναι τὴν ἱερὰν σύνο neminem exsistere qui ignoret præ omnibus uti- στον οαν καὶ τὴν βασιλικὴν σύγκλητον. Ὡσαύτως que religiosissimis etiam episcopis una cum ordina- καὶ τοῖς νόμοις τοῖς καταστρωθείσι παρ' ἡμῶν, tione sum potestatis jus accelere (nam qui om- ὁμοίως και διοριζομένοις ἔχειν τὴν ᾿Εκκλησίαν τῆς nium spirituales Patres sunt, quomodo aliorum ad- Kystylew; povoz ñ; mzλzɩāç 'Paihuc potestati sub.liti sint?,as-erere conati sunt, ex pns. "Exporter the mx' vɛzpāç xpráμLEsola episcopali dignitate episcopos a pa'ria pote· νοι τῆς κειμένης ἐν τῷ εἰ βιβλίῳ του λα' τίτο, καὶ stale liberos esse: non vero etiam ecclesiasticos λεγούσης ταῦτα ῥητος, Προδηλον δὲ ὡς οὐκ ἔστιν magistratus ex patriarchico sigillo sui juris fieri. ὃς ἀγνοεῖ, πρός γε ἁπάντων τοῖς ὁσιωτάτοις ἐπισκο Nam profecto,inquiunt, hoc etiam novellæ additum ποις ἅμα τῇ χειροτονίᾳ καὶ τὴν αὐτεξουσιότητα esset. Verum mihi videtur hos non recte dicere. προσγίνεσθαι. Οἱ γὰρ πάντων ὄντες πνευματικοὶ Non enim novellum sancti Constantini oraculum, Πατέρες, πῶς ἂν ὑπὸ τὴν ἑτέρων ἐξουσίαν τελοῖεν; '

NOMOCANON. TIT. I, CAP. XXXVII, XXXVIII. ἐπεχείρησαν εἰπεῖν ἀπὸ μόνου τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώ- quod perinde atque imperatoriam majestatem,Roματος ἐλευθεριάζειν τοὺς ἐπισκόπους τῆς ὑπεξουσιό- manam Ecclesiam in dignitatibus gloriosam esse τητος. Οὐ μὴν δὲ καὶ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς ἄρχοντας statuit, a Justiniani novella abrogalum est. Cum αὐτεξουσίου: γίνεσθαι τῆς πατριαρχικῆς σφραγίδος, vero episcopalis dignitas non modo a patriarchis, ἢ γὰρ ἂν, φασὶ, καὶ τοῦτο τῇ νεαρᾷ προσετέθη, ἐμοὶ verum etiam a metropolitanis conferatur: atque δὲ δοκεῖ μὴ καλώς λέγειν τούτους, οὐδὲ γὰρ ἀνηρέθη hinc [tum] nonnulli ambigerent,num omnes epiτὸ νεαρὸν θέσπισμα τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου ὑπὸ scopi sui juris fierent: Justiniani novella omnes τῆς Ἰουστινιανείου νεκρᾶς τὸν διοριζόμενον ἐπίσης episcopos, etiamsi a patriarchis non ordinentur, τῇ βασιλείᾳ καὶ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ῥώμης ἐν sui juris feri statuit. Unde indubitanter dico illuἀξιώματι σεμνύνεσθαι, ἀλλὰ τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώ- stres esse Magnæ ecclesiæ magistratus, et debere ματος διδομένου μὴ μόνον παρὰ τῶν πατριαρχῶν, ipsos honorari, tanquam sacrosancti senatus paἀλλὰ καὶ παρὰ μητροπολιτῶν, κἀντεῦθεν τινων tres conscriptos: [idque] secundum oraculum ἀμφιβαλλόντων μὴ γίνεσθαι αὐτεξουσίους τοὺς ἐπ:- divi Constantini, et reliqua jura superius commeσκόπους πάντας, ἡ Ἰουστνιάνειος νεαρὰ πάντας morata. Atque hoc [quidem] peculiare privilegium τοὺς ἐπισκόπους αὐτεξουσίους γίνεσθαι διωρίσατο, est, [solisque magistratibus solii Constantinopoliκἂν μὴ παρὰ πατριαρχών χειροτονώνται, ὅθεν καὶ lana Ecclesia per divi Constantini sanctionem ἀνενδοιάστως φημὶ ἀξιωματικοὺς εἶναι τοὺς τῆς g [datum est. Nam aliorum patriarcharum, insuper Μεγάλης Εκκλησίας ἄρχοντας, καὶ ὀφείλειν αὐτοὺς et metropolitanorum et episcoporum magistratus τιμᾶσθαι ὡς τῆς ἱερᾶς συγκλήτου λογάδας, κατὰ τὸ iisdem privilegiis digni non habebuntur. θέσπισμα τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου καὶ τὰ λοιπὰ νόμιμα τὰ ἄνωθεν μνημονευθέντα. Τοῦτο δὲ ἰδικόν ἐστι προνόμιον τοῖς ἄρχουσι τοῦ θρόνου τῆς Ἐκκλησίας τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν διὰ τὸ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου θέσπισμα. Οἱ γὰρ ἄρχοντες τῶν ἄλλων πατριαρχῶν προσέτι γε μὴν καὶ τῶν μητροπολιτῶν καὶ τῶν ἐπισκόπων τῶν αὐτῶν προνομίων οὐκ ἀξιωθήσονται. Έτερον σχόλιον. Σημείωσαι ἀπὸ τῶν ἐν τῷ παρόντι 15', κεφ. καταστρωθεισῶν Νεκρών συνάγαγε καὶ εἰπὲ, ὅτι οἱ παρὰ γνώμην τοῦ δεσπότου κληρούμενοι δοῦλοι, ἢ ἐπισκοπεύοντες εἰς τὸν πρότερον δεσπότην καὶ ἄκοντες ἀντιστρέφονται ἐκ τῆς χειροτονίας μὴ ὠφελούμενοι. Ωσαύτως εἰπὲ, ὅτι οὐκ ἀπροσδιορίστως δύναται ὁ δεσπότης ἀνακαλεῖσθαι τούτους, ἀλλ᾽ ἑντὸς τριετίας μετὰ τὸ λαβεῖν αὐτοὺς εἴδησιν τοῦ γεγονότης ψηφιζομένης. Ετι εἰπὲ ὅτι τοῦ νόμου λέγοντος τὸν ἐπερωτώμενον, καὶ μὴ ἀντιλέγοντα, ἀλλὰ σιω. πῶντα, κερδαίνοντα μὲν ἀντὶ συναινούντες παραλαμβάνεσθαι, ζημιούμενον δὲ ἀντὶ ἀρνουμένου. Ἐπὶ G τοῦ παρόντος θέματος, ὁ εἰδὼς τὴν χειροτονίαν τοῦ δούλου αὐτοῦ καὶ μὴ ἀντιλέγων ἀντὶ συναινοῦντος λογίζεσθαι, καὶ ταῦτα βλαπτόμενος, καὶ ἔστι τοῦτο ἰδικὸν διὰ τὴν ἐλευθερίαν. Ετι εἰπὲ ὅτι ἀπὸ μόνης τῆς ἐπισκοπῆς χειροτονίας οἱ ὑπεξούσιοι αὐτεξούσιοι γίνονται, οὐ μὴν ἀπὸ κληρώσεως οιασδήτινος. Τὰ δὲ ἀρχοντίκια τοῦ πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως καὶ μόνου αὐτεξουσίους ποιοῦσι τοὺς ὑπεξουσίους. Τὸ δὲ εἰς τριετίαν παρεκτείνεσθαι τῷ δεσπότῃ τὴν ἀνάκλησιν τοῦ χειροτονηθέντος δούλου ἀπὸ τῆς νεαρᾶς τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Σοφοῦ ἐντι καὶ κρατεῖ, κἂν ἐπιβλαβές τῇ ἐλευθερίᾳ ἐστὶ, διὰ τὸ δίκαιον. ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. Περὶ διακονισσῶν, καὶ ὅτι, γυνὴ οὐ γίνεται πρεσβυτέρα. Συνόδου Νικαίας κανών ιθ'. συνόδου Λαοδικείας κανών ια· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιε' συνόδου 5 κανών ιδ'. ΚΕΦΑΛ. ΛΗ. - Περὶ τῶν διὰ τῆς χειροτονίας λυομένων ἁμαρτημάτων. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν θ'. Aliud scholium. Ex novellis præsenti huic 36 cap.insertis collige,et dic servos praeter voluntatem domini clericos aut etiam episcopos factos, ad pristinum dominum quamvis invitos reverti, nihilque ex ordinatione utilitatis capere. Dic similiter dominum hos non indistincte revocare posse, sed intra triennium,posteaquam rem cognoverit, supputandum.Insuper dic, [quanquam lex tradat, interrogatum non contradicentem,sedtacentem in re ipsi lucrosa pro consentiente, damnosa vero pro negante haberi: in praesenti tamen] specie, scientem ordinationem servi sui et non contradicentem,tametsi damno afficiatur, pro consentiente repulari. Atque est hoc [quidem] speciale propter libertatem. Denique dic,per solam ordinationemin episcopum patriae potestati subditos ab ea liberari: non autem [per ordinationem] in qualiscumque gradus clericum. Insignia vero magistratuum patriarcha Constantinopolitani, ejusque solius patriæ potestati obnoxios emancipant.Quod vero domino revocatio ordinati servi in triennium protenditur, [id] ex novella imperatoris domini Leonis Sapientis [desumptum] est: et quanquam lipertali grave sit [eique impedimentum afferat], propter jus tamen et æquitatemn] vigorem habet. CAP. XXXVII. - De liaconissis, et quod mulier presbytera non fiat. Concilii Nicæni canon 19; concilii Laodiceni canon 11; concilii Chalcedonensis canon 15; concili sexti canon 14. CAP. XXXVIII. De peccatis quæ per ordinationem remittuntur. Concilii Neocæsariensis canon 9.