Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1027–1028page 298 of 399
PG 104:1027ΤΙΤΛΟΣ Β΄. ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΣΕΩΣ, ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΙΕΡΩΝ ΣΚΕΥΩΝ, ΚΑΙ ΑΝΑΘΗΜΑΤΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑ ΓΝΩΜΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΙΣΤΩΝΤΩΝ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΑ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ ποιήσεως ἐκκλησιῶν, καὶ περὶ καθιερώσεως ἐκκλησιῶν καὶ μαρτυρίων μὴ ἐχόντων λείψανα αγίων. Συνόδου Καρθαγένης κανών 5', πγ'· συνόδου Νια καίας τὸ β', κανών ζ', ιζ'. Κείμενον. Ἐν τῷ δ' κεφαλαίῳ τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος, κ. τ. ἀναγκάζουσι ταῦτα πληρούσθαι. Σχόλιον. Η ιε' διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦ π' βιο 1. 7, βλίου τοῦ κώδικος, ἐτέθη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν βασιλικῶν τίτ. α', κεφαλαίῳ ζ', οὕτως ἔχουσα, ὡς ἑντὸς συνωψίσθη. Η με διάταξις τοῦ γ' τίτλου τοῦ α' 131, βιβλίου τοῦ κώδικος, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ 45, 3, μηδὲ σὺ ταύτῃ πρόσχῃς, ἀνάγνωθι δὲ τὸ θ' κεφά λαιον, τοῦ γ' τίτ. τοῦ ε' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν μέσ 14, ρος ὂν τῆς ρλα Ιουστινιανείου νεαρᾶς τὰ αὐτὰ σχετ τὸν νομοθετοῦν καὶ καταστρωθὲν εἰς τὸ ἐπιὸν κατα βατόν. Κατὰ τὸν Μάρτιον μῆνα τῆς ιδ᾽ ἐνδικτιονος γέγονε νεαρὰ τοῦ ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος κυρίου Μανουήλ του Κομνηνου ἐν μέρει τάδε δεξιουσα Σὺν τούτοις καὶ τοῦτο θεσπίζοντες τοῖς προγραφείσι προστίθεμεν· Πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν τοῖς ἐπιτε λευτίοις αὐτῶν διατάγμασιν, ἐπιτρόπους ἤγουν διοι χητὰς, τῶν παρ' αὐτῶν διορισθέντων καταλιμπάνουσι, καὶ τούτοις ἀνατιθέασι τὴν τῶν πραγμάτων αὐτῶν οἰκονομίαν τε καὶ διοίκησιν, τὸν Χριστὸν κλη ρονόμον γράφοντες, τὸ γλυκὺ τοῦτο καὶ κοσμοτήριον όνομα. Τοῦτο δὲ δοκοῦσι ποιεῖν δι᾽ ὧν τοῖς πένησι τὰς περιουσίας αὐτῶν καταμερισθῆναι προστάττου 3. σι, τοῦ γὰρ αὐτοῦντος λαμβάνοντος ἵσταται ὁ Χριστὸς συγκοιλαίνων τούτῳ τὴν χεῖρα. Εφόσον γάρ, φησίν, ένι τούτων τῶν τῶν ἐλαχίστων ἀδελφῶν ἐποιήσατε, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Παρακελευόμεθα οὖν ὅταν ἐπιτρο πικαὶ τοιαῦται διοικήσεις πρόκεινται, καὶ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας διανομαί, καὶ πρὸς ψυχικὰς οἰκονομίας, καὶ ὀρφανῶν ἀφηλίκων τε καὶ πενήτων ἀναγωγες καὶ διατροφὰς τείνωσι, μὴ χώραν ἔχειν ἐν ταύταις τοὺς τῶν δικαστηρίων ὑπερβιβασμούς, καὶ τὰς ἐντεῦθεν χρονοτριβήσεις. Συμβαίνει γὰρ ἐντεῦθεν τὰς τῶν τελευτώντων ζημιούσθαι ψυχάς, καὶ τοὺς ἐπ᾽ ἀγαθῷ καὶ κοινῇ λυσιτελείᾳ τοῦ παντὸς τεθέντας νόμους εἰς τοὐναντίον περιίστασθαι. εἰς τοὐναντίον περιίστασθαι. Οὐ γὰρ δίκαιον κρίνει ἡ βασιλεία μου τὴν ἐπὶ τοῖς λοιποῖς δικαστηρίοις
ΤΙΤΛΟΣ Β΄.
ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΣΕΩΣ, ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΙΕΡΩΝ ΣΚΕΥΩΝ, ΚΑΙ ΑΝΑΘΗΜΑΤΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ
ΠΑΡΑ ΓΝΩΜΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΙΣΤΩΝΤΩΝ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΑ.
TITULUS SECUNDUS.
DE EXSTRUENDIS ECCLESIIS. DE SACRIS VASIS, ATQUE DONARIIS ET DE CLERICIS
CITRA VOLUNTATEM EPISCOPORUM ALTARIA ERIGENTIBUS.
CAPUT PRIMUM. - De extruendis ecclesiis,
et dedicatione martyriorum nullus sanctorum
reliquias habentium.
Concilii Carthaginensis canon 6, 83; concilii
Nicæni secundi canon 7, 17.
Textus. In cap. 14, tit. 3, praesentis operis,
etc., usque ad magistratus cogere [debere], ut
pag. 663.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ ποιήσεως ἐκκλη
σιῶν, καὶ περὶ καθιερώσεως ἐκκλησιῶν καὶ μαρτυρίων
μὴ ἐχόντων λείψανα αγίων.
Συνόδου Καρθαγένης κανών 5', πγ'· συνόδου Νια
καίας τὸ β', κανών ζ', ιζ'.
Κείμενον. Ἐν τῷ δ' κεφαλαίῳ τοῦ γ' τίτ. τοῦ
παρόντος συντάγματος, κ. τ. λ.,usque ad ἀναγκάζου
σι ταῦτα πληρούσθαι.
Scholium Const. 15, tit. 2,lib.1, cod. posita est in Σχόλιον. Η ιε' διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦ π' βιο
lib.v Basil. tit. 1. cap. 7, ad eum modum habens, ut βλίου τοῦ κώδικος, ἐτέθη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν Βασιλι
in textu compendiose proposita est. Legas vero 9 κῶν τίτ. α', κεφαλαίῳ ζ', οὕτως ἔχουσα, ὡς ἑντὸς
cap. tit. 3, lib. v Basil. quod est novella Justiniani συνωψίσθη. Η με διάταξις τοῦ γ' τίτλου τοῦ α'
131, eademque fere statuit, ac proxime sequenti βιβλίου τοῦ κώδικος, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ
scholio insertum est. Const. 45, tit. 3, lib. Icod. in μηδὲ σὺ ταύτῃ πρόσχῃς, ἀνάγνωθι δὲ τὸ θ' κεφά
Basil. non est posita, neque vero tu illi inhæreas. λαιον, τοῦ γ' τίτ. τοῦ ε' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν μέσ
Mense autem Martio indict. 14, facta est quædam] ρος ὂν τῆς ρλα Ιουστινιανείου νεαρᾶς τὰ αὐτὰ σχετ
novella sancti nostri imperatoris domini Manuelis τὸν νομοθετοῦν καὶ καταστρωθὲν εἰς τὸ ἐπιὸν καταComneni, quæ partim hæc statuit: Cum his hoc βατόν. Κατὰ τὸν Μάρτιον μῆνα τῆς ιδ᾽ ἐνδικτιονος
etiam,iis quæ ante scripta sunt, sanciendo conjun- γέγονε νεαρὰ τοῦ ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος κυρίου
gimus. Multi homines in extremis suis dispositio - Μανουήλ του Κομνηνου ἐν μέρει τάδε δεξιουσα· Σὺν
nibus procuratores sive exsecutores eorum quæ τούτοις καὶ τοῦτο θεσπίζοντες τοῖς προγραφείσι
prascripserunt relinquunt, iisque Chisto, dulci προστίθεμεν· Πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐν τοῖς ἐπιτε
isto ac mundo salutari nomine, hærede scripto, re- λευτίοις αὐτῶν διατάγμασιν, ἐπιτρόπους ἤγουν διοιrum suarum dispensationem atque adıninistralio- χητὰς, τῶν παρ' αὐτῶν διορισθέντων καταλιμπά
nem injungunt. Hoc autem videntur facere, cum νουσι, καὶ τούτοις ἀνατιθέασι τὴν τῶν πραγμάτων
pauperibus substantias suas dividi præcipiunt. Cum αὐτῶν οἰκονομίαν τε καὶ διοίκησιν, τὸν Χριστὸν κληenim mendicans accipit, astat Christus,ac una cum ρονόμον γράφοντες, τὸ γλυκὺ τοῦτο καὶ κοσμοτήριον
illo [dantis] manum vacuat. Quatenus namque, in- όνομα. Τοῦτο δὲ δοκοῦσι ποιεῖν δι᾽ ὧν τοῖς πένησι
quit,[ipse] uni ex minimis hisce fratribus fecistis, τὰς περιουσίας αὐτῶν καταμερισθῆναι προστάττου
mihi fecistis 3. Jubemus igitur, ut quando hujus- σι, τοῦ γὰρ αὐτοῦντος λαμβάνοντος ἵσταται ὁ Χριστὸς
modi procuratoriæ dispensationes, et in pias cau- συγκοιλαίνων τούτῳ τὴν χεῖρα. Εφόσον γάρ, φησίν,
sas distributiones, quæ ad animæ rectum duc- - ένι τούτων τῶν
τῶν ἐλαχίστων ἀδελφῶν ἐποιήσατε,
tum, ac pupillorum,senum atque pauperum edu- ἐμοὶ ἐποιήσατε. Παρακελευόμεθα οὖν ὅταν ἐπιτροcationem, et exhibitionem, tendunt, proponun- πικαὶ τοιαῦται διοικήσεις πρόκεινται, καὶ εἰς εὐσεβεῖς
tur:in his judiciorum prolationes, atque qui hinc αἰτίας διανομαί, καὶ πρὸς ψυχικὰς οἰκονομίας, καὶ
exsistunt inanes temporum decursus, locum non ὀρφανῶν ἀφηλίκων τε καὶ πενήτων ἀναγωγες καὶ
habeant. Contingit hinc enim, ut defunctorum διατροφὰς τείνωσι, μὴ χώραν ἔχειν ἐν ταύταις τοὺς
animæ damnum subeant, et communis omnium τῶν δικαστηρίων ὑπερβιβασμούς, καὶ τὰς ἐντεῦθεν
boni utilitatisque causa lalæ leges commutentur χρονοτριβήσεις. Συμβαίνει γὰρ ἐντεῦθεν τὰς τῶν
in contrarium. Tum neque justum esse impera- τελευτώντων ζημιούσθαι ψυχάς, καὶ τοὺς ἐπ᾽ ἀγαθῷ
toria mea majestas judicat, ut qui ordo in reli- καὶ κοινῇ λυσιτελείᾳ τοῦ παντὸς τεθέντας νόμους
quis judiciis obtinet, is] etiam in istiusmodi usur- εἰς τοὐναντίον περιίστασθαι.
εἰς τοὐναντίον περιίστασθαι. Οὐ γὰρ δίκαιον κρίνει
peri debeat]: sed ut talium specierum ambi- ἡ βασιλεία μου τὴν ἐπὶ τοῖς λοιποῖς δικαστηρίοις
3 Matth. xxv, 40.
col. 1029–1030page 299 of 399
PG 104:1029κρατοῦσαν ἀκολουθίαν, καὶ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις πολι τεύεσθαι, ἀλλὰ τὰς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις ὑποθέσεσιν ἀμφιβολίας, ἀπεντεῦθεν λύεσθαι, μὴ λιβέλλου διδο μένου, εἰδήσεως δὲ τριημέρου ἢ καὶ ἐπὶ τέταρτον παρεκτεινομένης, μήτινος γάρ δικαστικῆς ὑποθέσ σεως ἐπεισαγομένης, ἡ τῶν προσόντων ἑκάστῳ δι καίων γενήσεται καταξέτασις, καὶ μετακληθήσονται καὶ ἄμφω τὰ μέρη δίχα τινὸς ὑπερημερίας, καὶ ἀπαιτηθήσονται ἑκάτερα τὰ μέρη δίχα τινὸς τὰ δο κοῦντα συντείνειν αὐτοῖς προβαλέσθαι, καὶ οὕτω δι' ὀλίγου καιρού μηνιαίου τυχόν, ἢ καὶ εἰς δεύτερον παρεκτεινομένου κατὰ τὸ δόξαν τῷ δικαστῇ, προστ ήκουσαν δέξοιτο λύσιν τὸ ἀνακύψαν ἀμφίβολον, τηρουμένων δηλονότι τῶν νόμων ἐπὶ τῆς οἰκείας ἔδρας καὶ παγιότητος. Οσοι μὴ μετὰ τὸν τοῦ τελευτήσαντος θάνατον, εὐθὺς τοὺς ἐκείνου διαδόχους εἰς δικαστήριον ἕλκεσθαι διακελεύονται, ἀλλὰ μετὰ παραδρομὴν ἡμερῶν τινων, καθὼς τὰ περὶ τούτων πλατύτερον τοῖς βασιλικούς διηγόρευται. Εἰ δέ γε ἐπίτροπος εἰς ὑπερθέσεις φανείη χωρῶν, καὶ τοιαῦτα σκαιωρῶν φωραθείη, καὶ πρὸς ὑπερβιβασμούς χω ρήσῃ, μὴ ποιῶν καθὼς ὁ διαθέμενος διετάξατο, τῆς ἐπιτροπῆς καὶ οἰκονομίας τῶν τοῦ τελευτήσαντος πραγμάτων μετακινηθήσεται, ἀνατεθήσεται δὲ αὕτη, οἷς ἂν ὁ βασιλεὺς διορίσηται, ἢ τούτου ἴσως ἀποδημοῦντος, ὁ τῆς πόλεως ἔπαρχος ἅμα τῷ τῆς ἁγιω τάτης Εκκληπίας οἰκονόμῳ, τὴν τούτου ποιήσεται οἰκονοπίαν τε καὶ διοίκησιν ὀφείλοντες εἴδησιν διδόναι τῶν ἐπὶ ταῖς τοιαύταις ὑποθέσεσιν οἰκονομουμένων τῷ βασιλεῖ καὶ τῷ κατὰ τὴν ἡμέραν ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ, εἰ τύχῃ τὸν βασιλέα ἀποδημον εἶναι, καὶ μὴ κατὰ πρόσταξιν αὐτοῦ τὰ τοῦ τελευτήσαντος πληρῶσι θελήματα. Κείμενον. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν κ. τ. λ., διατάξει διατυποῖ. Σχόλιον. Η γ' διάταξις, τοῦ β' τίτλου τῶν Νεα ρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλα κειμένη ἐν βιβλίῳ ε', τίτλῳ γ'. Τὰ δὲ συνοψισθέντα, εἰσὶ τοῦ αὐ τοῦ τίτλου, κεφάλαιον θ᾽ οὕτως ἔχον· Εἰ δὲ ὑπὲρ ἀναῤῥύσεως αἰχμαλώτων τι καταλέλειπται, καὶ μὴ ὀνόματι ὁ διαθέμενος εἴπῃ, διά τινος χρή γένεσθαι τὴν ἀνάῤῥυσιν, καὶ οὕτως κελεύομεν τὰ πράγματα τὰ ἐπὶ τούτου καταλειφθέντα, τούτων τόπων ἐπίσκοπον, καὶ τὸν τούτου οἰκονόμον λαβεῖν καὶ τὸ τοιοῦ τον εὐσεβες ἔργον πληρούν. Εν πάσαις γὰρ ταῖς τοιαύταις εὐσεβέσι βουλήσεσι, τοὺς ὁσιωτάτους τῶν τόπων ἐπισκόπους βουλόμεθα προνοεῖν, ὥστε πάντα κατὰ τὴν τοῦ τελευτήσαντος βούλησιν προβαίνειν, εἰ καὶ τὰ μάλιστα παρὰ τῶν διαθεμένων ἢ τῶν δωρησα μένων, ἀπαγορευθῇ αὐτοῖς ἔχειν πρὸς αὐτά τινα μετουσίαν. Εἰ δὲ οἱ ταῦτα ποιῆσαι κελευσθέντες, ἅπαξ καὶ δὶς παρὰ τοῦ μακαριωτάτου τῶν τόπων ἐπισκόπου καὶ τῶν τούτων οἰκονόμων διὰ δημο σίων προσώπων ὑπομνησθέντες, ὑπερθῶνται τὰ διατυπωθέντα πληρῶσαι, κελεύομεν τούτους ἅπαν κέρδος καταλειφθὲν αὐτοῖς παρὰ τοῦ ταῦτα κελεύσαντος ἀπολλύναι, τοὺς δὲ ὁσιωτάτους των τόπων ἐπισκόπους, πάντα τὰ πράγματα τὰ πάσαις, ὡς εἴρη ται, ταῖς εὐσεβέσιν αἰτίαις ἀφορισθέντα, μετά καρ πῶν καὶ ἐπαυξήσεων του μέσου χρόνου, καὶ τοῦ μνημονευθέντος χρόνου κέρδους, ἐκδικεῖν, καὶ ἅπερ ὁ διαθέμενος διετύπωσε, πληροῦν, εἰδότας ὡς εἰ
NOMOCANON. TIT. II, CAP. I.
κρατοῦσαν ἀκολουθίαν, καὶ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις πολι- guitates confestim solvantur, [ita ut neque libellus
τεύεσθαι, ἀλλὰ τὰς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις ὑποθέσεσιν delur, et cognitio in tres aut [summum] quatuor
ἀμφιβολίας, ἀπεντεῦθεν λύεσθαι, μὴ λιβέλλου διδο- dies differatur: nulla judiciaria dilatione introdaμένου, εἰδήσεως δὲ τριημέρου ἢ καὶ ἐπὶ τέταρτον cenda, quid cuique jure competat, disquiratur:
παρεκτεινομένης, μήτινος γάρ δικαστικῆς ὑποθέσ citra omnem dilationem utraque pars accersatur,
σεως ἐπεισαγομένης, ἡ τῶν προσόντων ἑκάστῳ δι- atque ut quid juris se habere putet, proponat, exiκαίων γενήσεται καταξέτασις, καὶ μετακληθήσονται gatur: tumque demum per breve tempus in mensem
καὶ ἄμφω τὰ μέρη δίχα τινὸς ὑπερημερίας, καὶ forte [unum] aut etiam alterum extendendum, res
ἀπαιτηθήσονται ἑκάτερα τὰ μέρη δίχα τινὸς τὰ δο- incontroversiam deducta,prout judici visum fuerit,
κοῦντα συντείνειν αὐτοῖς προβαλέσθαι, καὶ οὕτω δι' convenienter dirimatur: [ut tamen] in sua [quasi]
ὀλίγου καιρού μηνιαίου τυχόν, ἢ καὶ εἰς δεύτερον sede ac soliditate firmiter maneant [eæ] leges,quæ
παρεκτεινομένου κατὰ τὸ δόξαν τῷ δικαστῇ, προστ non mox a defuncti morte,sed post aliquot dierum
ήκουσαν δέξοιτο λύσιν τὸ ἀνακύψαν ἀμφίβολον, decursum successores ipsius in judicium trahi
τηρουμένων δηλονότι τῶν νόμων ἐπὶ τῆς οἰκείας statuunt,quemadmodum quæ huc pertinent fusius
ἔδρας καὶ παγιότητος. Οσοι μὴ μετὰ τὸν τοῦ τελευ- in Basilicis tractata sunt. Si vero procurator ad
τήσαντος θάνατον, εὐθὺς τοὺς ἐκείνου διαδόχους εἰς dilationem vergere videatur, eaque dolo evertere
δικαστήριον ἕλκεσθαι διακελεύονται, ἀλλὰ μετὰ deprehendatur, nec quemadmodum testator præπαραδρομὴν ἡμερῶν τινων, καθὼς τὰ περὶ τούτων cepit, procrastinationes nectendo faciat:arerum deπλατύτερον τοῖς βασιλικούς διηγόρευται. Εἰ δέ γε functi procuratione ac dispensatione removeatur,
ἐπίτροπος εἰς ὑπερθέσεις φανείη χωρῶν, καὶ τοιαῦτα eaque quibus imperator statuerit, injungatur: aut
σκαιωρῶν φωραθείη, καὶ πρὸς ὑπερβιβασμούς χω- si is forte peregre sit, præfectus urbis una cum
ρήσῃ, μὴ ποιῶν καθὼς ὁ διαθέμενος διετάξατο, τῆς sanctissimo Ecclesiæ æconomo res illas procuret
ἐπιτροπῆς καὶ οἰκονομίας τῶν τοῦ τελευτήσαντος ac dispenset, qui de his quæ in hujusmodi speπραγμάτων μετακινηθήσεται, ἀνατεθήσεται δὲ αὕτη, ciebus administrarunt, imperatori, aut si fortassis
οἷς ἂν ὁ βασιλεὺς διορίσηται, ἢ τούτου ἴσως ἀποδη- hic peregre erit, sanctisimo patriarchæ reddere
μοῦντος, ὁ τῆς πόλεως ἔπαρχος ἅμα τῷ τῆς ἁγιω- rationem debebunt. Non tamen prout imperator
τάτης Εκκληπίας οἰκονόμῳ, τὴν τούτου ποιήσεται jusserit, defuncti voluntas adimplebitur.
οἰκονοπίαν τε καὶ διοίκησιν ὀφείλοντες εἴδησιν διδόναι τῶν ἐπὶ ταῖς τοιαύταις ὑποθέσεσιν οἰκονομουμένων τῷ
βασιλεῖ καὶ τῷ κατὰ τὴν ἡμέραν ἁγιωτάτῳ πατριάρχῃ, εἰ τύχῃ τὸν βασιλέα ἀποδημον εἶναι, καὶ μὴ κατὰ
πρόσταξιν αὐτοῦ τὰ τοῦ τελευτήσαντος πληρῶσι θελήματα.
Κείμενον. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν
κ. τ. λ., usque ad διατάξει διατυποῖ.
Σχόλιον. Η γ' διάταξις, τοῦ β' τίτλου τῶν Νεα
ρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλα κειμένη ἐν
βιβλίῳ ε', τίτλῳ γ'. Τὰ δὲ συνοψισθέντα, εἰσὶ τοῦ αὐτοῦ τίτλου, κεφάλαιον θ᾽ οὕτως ἔχον· Εἰ δὲ ὑπὲρ
ἀναῤῥύσεως αἰχμαλώτων τι καταλέλειπται, καὶ μὴ
ὀνόματι ὁ διαθέμενος εἴπῃ, διά τινος χρή γένεσθαι
τὴν ἀνάῤῥυσιν, καὶ οὕτως κελεύομεν τὰ πράγματα
τὰ ἐπὶ τούτου καταλειφθέντα, τούτων τόπων ἐπίσκοπον, καὶ τὸν τούτου οἰκονόμον λαβεῖν καὶ τὸ τοιοῦτον εὐσεβες ἔργον πληρούν. Εν πάσαις γὰρ ταῖς
τοιαύταις εὐσεβέσι βουλήσεσι, τοὺς ὁσιωτάτους τῶν
τόπων ἐπισκόπους βουλόμεθα προνοεῖν, ὥστε πάντα
κατὰ τὴν τοῦ τελευτήσαντος βούλησιν προβαίνειν, εἰ
καὶ τὰ μάλιστα παρὰ τῶν διαθεμένων ἢ τῶν δωρησαμένων, ἀπαγορευθῇ αὐτοῖς ἔχειν πρὸς αὐτά τινα
μετουσίαν. Εἰ δὲ οἱ ταῦτα ποιῆσαι κελευσθέντες,
ἅπαξ καὶ δὶς παρὰ τοῦ μακαριωτάτου τῶν τόπων
ἐπισκόπου καὶ τῶν τούτων οἰκονόμων διὰ δημοσίων προσώπων ὑπομνησθέντες, ὑπερθῶνται τὰ
διατυπωθέντα πληρῶσαι, κελεύομεν τούτους ἅπαν
κέρδος καταλειφθὲν αὐτοῖς παρὰ τοῦ ταῦτα κελεύσαντος ἀπολλύναι, τοὺς δὲ ὁσιωτάτους των τόπων
ἐπισκόπους, πάντα τὰ πράγματα τὰ πάσαις, ὡς εἴρηται, ταῖς εὐσεβέσιν αἰτίαις ἀφορισθέντα, μετά καρ
πῶν καὶ ἐπαυξήσεων του μέσου χρόνου, καὶ τοῦ
μνημονευθέντος χρόνου κέρδους, ἐκδικεῖν, καὶ ἅπερ
ὁ διαθέμενος διετύπωσε, πληροῦν, εἰδότας ὡς εἰ
Tertus. Const. 3, tit. 2 Novellarum, etc., usque ad 45 const. instituit, ut pag. 566.
Scholium. Const. 3, tit.2 Novellarum, est novella Justiniani 131 [et est] posita in lib. v, tit. 3.
Quæ vero in compendio proposita sunt, ejusdem
tit. sunt cap, 9, quod sic habet: Item si pro redemptione captivorum aliquid relictum sit, neque
testater nominatim dixerit, per quem redemptionem fieri oporteat: itidem jubemus,ut res in hoc
relictas,locorum episcopus et hujus ceconomus capiat,et hujusmodi pium opus impleat. In omnibus
enim istis piis voluntatibus volumus etiam ipsos
religiosissimos locorum episcopos providentiam
accommodare, ut omnia secundum testatoris voluntalem procedant: etsi maxime a testatoribus aut donatoribus interdictum ipsis sit, ne quid in iis habeant commercii.Certe si illi qui hæc exsequi jussi
sunt, semel atque iterum a beatissimo locorum
episcopo,et ejus ceconomnis per publicas personas
admoniti,ea quæ disposita sunt implere distulerint:
jubemus ut ii omne lucrum, quod ab eo qui ista
jussit relictum est, amittant: religiosissimi vero
locorum episcopi omnes res,quæ quibuscunque (ut
dictum est piis causis depulata sunt, cum fructi
bus et medii temporis accessionibus, atque item
memorato temporali lucro vindicent: et quæ testator disposuit, adimpleant scituri, quod si et ipsi
negligentius egerint, pro omnibus bis rationem
Deo reddituri sint. Sane si religiosissimus locorum
col. 1031–1032page 300 of 399
PG 104:1031ῥᾳθυμήσαιεν, ὑπὲρ πάντων τούτων λόγον τῷ Θεῷ παρέξουσιν. Εἰ μέντοι, ὁ ὠσιώτατος τῶν τόπων ἐπίσκοπος, παρελείπῃ τι τῶν ἡμῖν εἰρημένων ἐξέστω καὶ τῷ ὁσιωτάτω αὐτοῦ μητροπολίτη, ταῦτα ἀπαι τεῖν καὶ πληροῦν, καὶ παντὶ δὲ ἑτέρῳ ἄδεια ἔστω, τὴν τοιαύτην ζήτησιν κινεῖν, καὶ σπουδάζειν ἵνα πᾶσι τρόποις αἱ τοιαῦται εὐσεβεῖς αἰτίαι πληρωθῶν σιν. Εἰ δὲ ὁ κληρονόμος τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας κατα λελειμμένα μὴ πληρώσῃ, λέγων τὴν καταλειφθεῖσαν αὐτῷ κληρονομίαν μὴ ἀρκεῖν εἰς ταύτας, κελεύομεν παντὸς τοῦ ἐκ τοῦ φαλκιδίου κέρδους σχολάζοντος όσον δήποτε εὑρεθῇ ἐν τῇ τοιαύτῃ οὐσίᾳ προχωρεῖν ἐν τῇ προνοία τοῦ ἁγιωτάτου τῶν τόπων ἐπισκόπου εἰς τὰς αἰτίας ἃς καταλέλειπται. Εἰ δὲ ληγάτον παρά τινος, εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας καταλειφθείη, κελεύομεν εἴσω μη νῶν ἐξ ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τῆς διαθήκης ἀριθμουμέν νων, τοῦτο πᾶσι τρόποις παρέχεσθαι οἷς καταλέλειπται. Εἰ δὲ ὑπερθῶνται οἱ τούτῳ βεβαρημένοι τὸ τοιοῦτον ληγάτου παρέχειν, καὶ καρποὺς καὶ τόκους καὶ πᾶσαν νόμιμον ἐπαύξησιν ἀπαιτηθήσονται ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς τελευτῆς ταῦτα καταλιπόντος. Εἰ δὲ ληγάτοι ἐτήσιον οἱῳδήποτε σεβασμίῳ οἴκῳ καταλειφθείη, εἰ μὲν οἱ τοιοῦτοι δοῦναι κελευσθέντες, ἢ ὁ τόπος ἐξ οὗ ἐκελεύσθη τοῦτο παρέχεσθαι, ἐν τῇ αὐτ τοῦ ἢ τῇ γείτονι ἐπαρχίᾳ εἴη, κελεύομεν μὴ ἐπιτρόπῳ τὸ τοιοῦτον ληγάτον ἐκποιεῖσθαι. Εἰ δὲ οἱ τόποι ἢ τὰ πρόσωπα ἐξ ὧν τοῦτο δοθῆναι προσετάχθη, ποῤῥωτέρω εἴησαν, τηνικαῦτα ἐξέστω ἐκείνοις οἷς τοῦτο καταλέλειπται, εἰ καὶ τὸ ἐνεχόμενον μέρος συναινεῖ, ἀμείβειν τὸ ληγάτον, καὶ πλησίον λαμβάνειν ὑπὲρ τούτου πρόσοδον εὔπορον, καὶ μετὰ προστ θήκης οὐκ ἐλάττονος τοῦ τετάρτου μέρους τῆς κατα λειφθείσης ποσότητος, καὶ μηδὲ πολλοῖς δημοσίοις τελέσμασι βεβαρημένης. Εἰ δὲ καὶ πωλῆσαι βούλεται τοιοῦτον, μὴ ἔλαττον εἰς τὸ τίμημα λαβεῖν, τοῦ ὅσον ὑπὲρ τοιούτου τοῦ ληγάτου, ἐπὶ λε᾽ ἐνιαυτοῖς συνάγεται, οὕτω μέντοι ὥστε τὸ τοιοῦτον τίμημα εἰς τὸ συμφέρον τοῦ προειρημένου σεβασμίου οἴκου, ὅπου κατελείφθη προχωρεῖν, καὶ κεφάλαιον ζ' του αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτλου οὕτως ἔχον· Εἴ τις κατασκευὴν εὐκτηρίου, ναοῦ, ἢ ξενῶνος, ἢ πτωχείου, ἡ ὀρφανοτροφεῖον, ἢ νοσοκομείου, ἢ ἄλλου σεβασμίου οἴκου, ἐν τελευταία βουλήσει γενέσθαι διατυπώσει, τὸ εὐα κτήριον μὲν πέντε εἴσω ἐνιαυτῶν πληροῦσθαι κελεύο μεν προνοίᾳ τῶν τόπων ἐπισκόπου, καὶ τοῦ πολιτι τοῦ ἄρχοντος, τὸν δὲ ξενῶνα καὶ τὸ πτωχεῖον, ἢ ἄλλον σεβάσμιον οἶκον, εἴσω ἑνὸς ἐνιαυτοῦ γίνεσθαι, Εἰ δὲ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ μὴ ποιήσωσιν οἱ κληρονόμοι τὸν ξενῶνα, ἢ οἱονδήποτε σεβάσμιον οἶκον, ὑπὸ τοῦ διαθεμένου διατυπωθέντα γενέσθαι, κελεύομεν τού τους οἶκον ἢ ἀγοράζειν, ἢ μισθοῦσθαι, ὅπου δύνανται τὰ κελευσθέντα πληρῶσαι, ἕως ἂν ὁ τοιοῦτος σεβάσμιος οἶκος πληρωθῇ, καὶ εἰ μὲν αὐτὸς ὁ διαθέμενος ὁρίσῃ τοὺς ὀφείλοντας ξενοδόχους γενέσθαι, ἢ πτωχοτρόφους ἢ ἄλλους τοιούτους διοικητάς, εἴτε τοῖς ἰδίοις κληρονόμοις τὴν τοιαύτην ἐπιλογὴν παράσ σχῃ, κελεύομεν τρόποις ἅπασι τοὺς κληρονόμους αυτ τοῦ, τὰ παρ' αὐτοῦ διατυπωθέντα πληροῦν, τῶν κατὰ τόπον μακαριωτάτων ἐπισκόπων ἐποπτευόντων
episcopus aliquid eorum quæ a nobis dicta sunt, ῥᾳθυμήσαιεν, ὑπὲρ πάντων τούτων λόγον τῷ Θεῷ
pratermiserit:licitum esto religiosissimo ejus me- παρέξουσιν. Εἰ μέντοι, ὁ ὠσιώτατος τῶν τόπων
tropolitano,hæc exigere atque implere Sed et cui- ἐπίσκοπος, παρελείπῃ τι τῶν ἡμῖν εἰρημένων ἐξέστω
vis alii licentia erit,ea de re quæstionem movere, καὶ τῷ ὁσιωτάτω αὐτοῦ μητροπολίτη, ταῦτα ἀπαιdareque opera: ut omnibus modis id genus piæ τεῖν καὶ πληροῦν, καὶ παντὶ δὲ ἑτέρῳ ἄδεια ἔστω,
causa exsequantur. Si vero hæres ea quæ in pias τὴν τοιαύτην ζήτησιν κινεῖν, καὶ σπουδάζειν ἵνα
causas relicta sunt, non impleat, dicens non suffice- πᾶσι τρόποις αἱ τοιαῦται εὐσεβεῖς αἰτίαι πληρωθῶν
re ad has relictum sibi patrimonium, jubemus, ut σιν. Εἰ δὲ ὁ κληρονόμος τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας καταomni lucro quod ex Falcidia provenit, vacante, quid- λελειμμένα μὴ πληρώσῃ, λέγων τὴν καταλειφθεῖσαν
quid in ejuscemodi facultatibus inventum fuerit, αὐτῷ κληρονομίαν μὴ ἀρκεῖν εἰς ταύτας, κελεύομεν
providentia sanctissimi locorum episcopi totum in παντὸς τοῦ ἐκ τοῦ φαλκιδίου κέρδους σχολάζοντος όσον
causas in quas relictum est, procedat. Quod si le- δήποτε εὑρεθῇ ἐν τῇ τοιαύτῃ οὐσίᾳ προχωρεῖν ἐν τῇ
gatum ab aliquo ad pias causas relictum fuerit: προνοία τοῦ ἁγιωτάτου τῶν τόπων ἐπισκόπου εἰς τὰς
jubemus, ut intra sex menses ab insinuatione testa- αἰτίας ἃς καταλέλειπται. Εἰ δὲ ληγάτον παρά τινος,
menti numerandos,omnibus hoc modis præstetur εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας καταλειφθείη, κελεύομεν εἴσω μηhis quibus relictum est. Sin autem, qui hoc gravali g νῶν ἐξ ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τῆς διαθήκης ἀριθμουμέν
sunt hujusmodi legatum præstare distulerint: et νων, τοῦτο πᾶσι τρόποις παρέχεσθαι οἷς καταλέλειfructus et usuræ, et omnis legitima accessio, ab πται. Εἰ δὲ ὑπερθῶνται οἱ τούτῳ βεβαρημένοι τὸ
ipsis jam inde a tempore mortis ejus qui reliquit, τοιοῦτον ληγάτου παρέχειν, καὶ καρποὺς καὶ τόκους
exigentur. Si legatum annuum cuicunque venera· καὶ πᾶσαν νόμιμον ἐπαύξησιν ἀπαιτηθήσονται ἀπὸ
bili domui relictum fuerit, si quidem hi, qui hoc τοῦ καιροῦ τῆς τελευτῆς ταῦτα καταλιπόντος. Εἰ δὲ
dare jussi sunt, aut locus ex quo id præstari jus- ληγάτοι ἐτήσιον οἱῳδήποτε σεβασμίῳ οἴκῳ καταλει
sum est, in eadem aut vicina provincia est: jube- φθείη, εἰ μὲν οἱ τοιοῦτοι δοῦναι κελευσθέντες, ἢ ὁ
mus,neque modo tale legatum alienetur. Sin loca, τόπος ἐξ οὗ ἐκελεύσθη τοῦτο παρέχεσθαι, ἐν τῇ αὐτ
aut persona, ex quibus,aut a quibus hoc dari jus- τοῦ ἢ τῇ γείτονι ἐπαρχίᾳ εἴη, κελεύομεν μὴ ἐπιτρόsum est, in remotioribus sint partibus: tunc inte- πῳ τὸ τοιοῦτον ληγάτον ἐκποιεῖσθαι. Εἰ δὲ οἱ τόποι
grum illis esto, quibus id relictum est,ut si obli- ἢ τὰ πρόσωπα ἐξ ὧν τοῦτο δοθῆναι προσετάχθη,
gata etiam pars consentit, legatum permutent, et ποῤῥωτέρω εἴησαν, τηνικαῦτα ἐξέστω ἐκείνοις οἷς
vicinum aliquem pro hoc reditum capiant uberem, τοῦτο καταλέλειπται, εἰ καὶ τὸ ἐνεχόμενον μέρος
et cum accessione, quæ non minus quarta relictæ συναινεῖ, ἀμείβειν τὸ ληγάτον, καὶ πλησίον λαμβάquantitatis parte continet, ut neque multis publicis νειν ὑπὲρ τούτου πρόσοδον εὔπορον, καὶ μετὰ προστ
præstationibus onustum. Sed et si vendere tale le- θήκης οὐκ ἐλάττονος τοῦ τετάρτου μέρους τῆς καταgatum voluerint, non minus pretii nomine capiant, λειφθείσης ποσότητος, καὶ μηδὲ πολλοῖς δημοσίοις
quam ex tali legato per triginta quinque annos col- τελέσμασι βεβαρημένης. Εἰ δὲ καὶ πωλῆσαι βούλεται
ligatur: ita tamen, ut ejusmodi pretium ad uti- τοιοῦτον, μὴ ἔλαττον εἰς τὸ τίμημα λαβεῖν, τοῦ
litatem prædicta venerabilis domus procedat,cui ὅσον ὑπὲρ τοιούτου τοῦ ληγάτου, ἐπὶ λε᾽ ἐνιαυτοῖς
relictum est. Similiter etiam cap.7 ejusdem lib. συνάγεται, οὕτω μέντοι ὥστε τὸ τοιοῦτον τίμημα εἰς
et tit,quod sic habet: Si quis oratorium,templum, τὸ συμφέρον τοῦ προειρημένου σεβασμίου οἴκου, ὅπου
aut xenonem,aut ptochium,aut orphanotrophium, κατελείφθη προχωρεῖν, καὶ κεφάλαιον ζ' του αὐτοῦ
aut nosocomiuin, aut aliam venerabilem domum βιβλίου καὶ τίτλου οὕτως ἔχον· Εἴ τις κατασκευὴν
exstrui in ultima voluntate disposuerit, jubemus, εὐκτηρίου, ναοῦ, ἢ ξενῶνος, ἢ πτωχείου, ἡ ὀρφανοut oratorium intra quinque annos perficiatur, pro- τροφείον, ἢ νοσοκομείου, ἢ ἄλλου σεβασμίου οἴκου,
videntia locorum episcopi et civilis magistratus: ἐν τελευταία βουλήσει γενέσθαι διατυπώσει, τὸ εὐα
xenon vero,aut plochium, aut alia venerabilis do- κτήριον μὲν πέντε εἴσω ἐνιαυτῶν πληροῦσθαι κελεύοmus intra unum annum exstruatur.Si intra annum
μεν προνοίᾳ τῶν τόπων ἐπισκόπου, καὶ τοῦ πολιτι
haredes xenonem, aut quamcunque venerabilem τοῦ ἄρχοντος, τὸν δὲ ξενῶνα καὶ τὸ πτωχεῖον, ἢ
domum, quam testator exstrui disposuit, non rece- ἄλλον σεβάσμιον οἶκον, εἴσω ἑνὸς ἐνιαυτοῦ γίνεσθαι,
rint, jubemus,at domum ii vel emant,vel condu- Εἰ δὲ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ μὴ ποιήσωσιν οἱ κληρονόμοι
cant, ubi jussa queant exsequi, tantisper dum ejus- τὸν ξενῶνα, ἢ οἱονδήποτε σεβάσμιον οἶκον, ὑπὸ τοῦ
modi venerabilis domus absolvatur. Ac si quidem διαθεμένου διατυπωθέντα γενέσθαι, κελεύομεν τού
ipse testator definierit,quinam xenodochi,aut plo- τους οἶκον ἢ ἀγοράζειν, ἢ μισθοῦσθαι, ὅπου δύναν
chotrophi,aut id genus alii dispensatores fieri de. ται τὰ κελευσθέντα πληρῶσαι, ἕως ἂν ὁ τοιοῦτος
beant,aut hæredibus suis hujus rei optionem præ- σεβάσμιος οἶκος πληρωθῇ, καὶ εἰ μὲν αὐτὸς ὁ διαθέ
buerit: jubemus, ut omnibus modis hæredes ipsius μενος ὁρίσῃ τοὺς ὀφείλοντας ξενοδόχους γενέσθαι, ἢ
his quæ ab ipso disposita sunt, satisfaciant: bea· πτωχοτρόφους ἢ ἄλλους τοιούτους διοικητάς, εἴτε
tissimis locorum episcopis inspecturis an dispen- τοῖς ἰδίοις κληρονόμοις τὴν τοιαύτην ἐπιλογὴν παράσ
satio pulchre procedat: etsi deprehenderialeos qui σχῃ, κελεύομεν τρόποις ἅπασι τοὺς κληρονόμους αυτ
dispensationem habent nequam homines et nullius τοῦ, τὰ παρ' αὐτοῦ διατυπωθέντα πληροῦν, τῶν
bona rei esse, licentiam habituris, ut sine damno κατὰ τόπον μακαριωτάτων ἐπισκόπων ἐποπτευόντων
"
col. 1033–1034page 301 of 399
PG 104:1033εἰ καλῶς ἡ διοίκησις προβαίνει, καὶ εἰ εὕρωτι μὴ χρησίμους ὄντας τοὺς διοικητάς, ἄδειαν ἐχόντων ἄνευ ζημίας, ἄλλους ἀντὶ τοιούτων ἐπιτηδείους ποιεῖν. Σημείωσαι, ἀπὸ τῶν ἐνταῦθα καταστρωθεί σῶν νεκρῶν ὅτι τὰ παρὰ τῶν κτητόρων γινόμενα τυπικὰ εἰ μὴ τοῖς κανόσιν ἐναντιοῦνται, κρατοῦσιν ὅτι ὁ κατά χώραν ἐπίσκοπος, καὶ οἰκονόμος αὐτοῦ, καταναγκάζουσι καὶ μὴ βουλομένους μὴ μόνους τοὺς διαδόχους τῶν δωρησαμένων πράγματά τινα χάριν εὐσεβοῦς αἰτίας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς δωρησαμέ. νους, δοῦναι τὰ δωρηθέντα, κἂν μὴ ἐνεδόθη τοῦτο παρὰ τοῦ διαθεμένου, ἢ κἂν καὶ ἐκωλύθη, ὅτι τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας καταλιμπανόμενα, οὐ φεικιδοῦν ται, ὅτι ἔξεστι τοῖς ἐπισκόποις μετακινεῖν ἀπὸ τῆς διοικήσεως τῶν οἴκων, τοὺς καταλιμπανομένους παρά τῶν κτητόρων διοικητὰς κακοὺς ἀναφαινομένους, καὶ ἀλλούς ποιεῖν. Καὶ ταῦτα σημειωσάμενος λέγε, ἀνυπόστατα εἶναι τὰ ἐν τοῖς τυπικοῖς γραφόμενα παρὰ τῶν κτητόρων χάριν τοῦ μὴ μετέχειν ὅλως τοὺς ἐγχωρίους ἀρχιερεῖς εἰς τὰ παρ᾽ αὐτῶν κτιζόμενα μοναστήρια. Ωσαύτως καὶ τὰ τῶν ἀρχιερέων ὑπομνήματα τὰ διαλαμβάνοντα μή μετέχειν εἰς τὰ μοναστήρια τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς παρὰ τοῦτο ἐπισειομένους ἐκ παραβασίας ἀφορισμούς στρέφεσθαι ὡς ἀνευλόγους εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν ἀφορισάντων. Κείμενον. Λέγει δὲ βιβλίον α' τῶν Διατάξεων τίτ. η' κ. τ. λ., οὐδὲ πωλεῖται. Σχόλιον. Τὸ α' Διάταγμα τοῦ η τίτλου τοῦ α βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον μϚ' τῶν Βασι- 1, λικῶν, τίτλος γ΄, κεφάλαιον α', οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. 6 Τὸ διάταγμά ἐστι κεφάλαιον η' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτλου, ὅμοιον κατὰ πάντα τῷ διατάγματι, Ὡσε 8, 9 10. 6 αύτως καὶ τὸ η', θ' καὶ ι', τὰ παρὰ τοῦ α' καὶ ς' τίω τλου, τῆς β' Ινστιτουτιῶνος, οὕτως ἔχουσιν, ὡς ἐν τοῖς Ινστιτούτοις ἐγράφη. Ζήτει οὖν ἀπὸ τούτων μαθεῖν τελειότερον τὰ ἐκ τούτων γραφέντα ἐν τῷ παρόντι συντάγματι. Τὸ δὲ παρὰ γνώμην τῶν ἱερέων γεγονὸς ἱερὸν παρά τινος, οὐκ ἔστιν ἱερὸν, ὡς οἶμαι νοεῖται δὲ ὅσον εἰς τὸ λογίζεσθαι ἐπισκοπικὸν, καὶ ἔχειν προνόμια καθολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ μὴ λογί ζεσθαι ιδιωτικόν, ἐπείτοιγε εἰς τὸ μὴ κοινωθῆναι, κἂν μὴ ἱερὸν ὀνομάζηται, ἀλλὰ ἅγιον ἐστι. Καὶ τὸ οἰκοδομηθὲν δίχα εὐχῆς ἱερέως, κἂν καταπέσῃ ὡς ἅγιον, οὐκ ἔτι κοινωθήσεται. Τὸ ζ' διάταγμα τοῦ τζ' τίτλου τοῦ α' βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον 7 τῶν Βασιλικῶν Γ', τίτλος β', κεφάλαιον θ', οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. Τὸ ξ' διάταγμα τοῦ ιδ᾽ τίτλου τοῦ β' βι- 1, βλίου ἔστι βιβλίον ια', κεφ. ξ', λέγον τά αὐτά. Τὸ 23 2 νι και διάταγμα τοῦ β' τίτλου τοῦ 5 βιβλίου ἔστι 23, βιβλίον ιε', τίτλος α', κεφάλαιον κγ', θέμα β', οὕτως 14 1 ἔχον ὡς ἐγράφη. Τὸ ιδ' διάταγμα τοῦ α' τίτλου τοῦ 1, 14, η βιβλίου ἐστὶ βιβλίον νη', τίτλος α', κεφάλαιον ιδ', 36 7, θέμα τελευταῖον ὁμοίως ἔχον. Τὸ λς' διάταγμα του 1, 36, ζ' τίτ. τοῦ ιπ' βιβλίου τῶν Διατάξεων ἔστι βιβλίον 63 2 τῶν Βασιλικῶν νθ', τίτ. α΄, κεφάλαιον γ', θέμα τελπνι 1, 63, ευταῖον, λέγον. Δύεται ἡ κοινωνία φθειρομένων τῶν προσώπων, ἢ τοῦ πράγματος, ἢ τῆς ἀγωγῆς, ἢ τῆς γνώμης. Προσώπου μὲν ἐπὶ τῆς μεγάλης ἢ μέσης καταστάσεως, ἐναλλαγῆς καὶ θανάτου, φθείρεται δὲ τὸ πρᾶγμα, ὅταν ἢ παντελῶς οὐχ᾽ ὕπεστιν, ἥ
NOMOCANON.
TIT. II, CAP. I.
alios in illorum locum magis idoneos sufficiant. Nola ex novellis hic insertis, valere formas a possessoribus de exstruendis] monasteriis factas, extra
quam si canonibus adversentur, et loci episcopum
ejusque economos cogere invitos non solum successores eorum, qui res aliquas in pias causas donarunt, verum etiam ipsos donatores, ut dent quæ
donata sunt,tametsi hoc ipsis a testatore concessum non sit: iino tametsi vetitum sit, et, quæ in
pias causas relinquuntur, Falcidiam non admittere,
et, licere episcopos removere ab administratione
venerabilium domorum relictos a possessoribus
dispensatores,si nequam [eos] esse constet,et alios
sufficere. His vero notatis dic,non substitere, quod
a possessoribus in formis scribitur, ne omnino locorum episcopi se immisceant negotiis inonaste
riorum a se exstructorum. Item, pontifcum commentarios complectentes, ne qui ipsis succedent
episcopi monasteriorum negotiis se immisceant:
propterque id ex transgressione incussas excom -
municationes, tanquam ratione destituta converti
in capita eorum qui excommunicarunt.
εἰ καλῶς ἡ διοίκησις προβαίνει, καὶ εἰ εὕρωτι μὴ
χρησίμους ὄντας τοὺς διοικητάς, ἄδειαν ἐχόντων
ἄνευ ζημίας, ἄλλους ἀντὶ τοιούτων ἐπιτηδείους
ποιεῖν. Σημείωσαι, ἀπὸ τῶν ἐνταῦθα καταστρωθείσῶν νεκρῶν ὅτι τὰ παρὰ τῶν κτητόρων γινόμενα
τυπικὰ εἰ μὴ τοῖς κανόσιν ἐναντιοῦνται, κρατοῦσιν
ὅτι ὁ κατά χώραν ἐπίσκοπος, καὶ οἰκονόμος αὐτοῦ,
καταναγκάζουσι καὶ μὴ βουλομένους μὴ μόνους τοὺς
διαδόχους τῶν δωρησαμένων πράγματά τινα χάριν
εὐσεβοῦς αἰτίας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς δωρησαμέ.
νους, δοῦναι τὰ δωρηθέντα, κἂν μὴ ἐνεδόθη τοῦτο
παρὰ τοῦ διαθεμένου, ἢ κἂν καὶ ἐκωλύθη, ὅτι τὰ
εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας καταλιμπανόμενα, οὐ φεικιδοῦνται, ὅτι ἔξεστι τοῖς ἐπισκόποις μετακινεῖν ἀπὸ τῆς
διοικήσεως τῶν οἴκων, τοὺς καταλιμπανομένους παρά
τῶν κτητόρων διοικητὰς κακοὺς ἀναφαινομένους,
καὶ ἀλλούς ποιεῖν. Καὶ ταῦτα σημειωσάμενος λέγε,
ἀνυπόστατα εἶναι τὰ ἐν τοῖς τυπικοῖς γραφόμενα
παρὰ τῶν κτητόρων χάριν τοῦ μὴ μετέχειν ὅλως
τοὺς ἐγχωρίους ἀρχιερεῖς εἰς τὰ παρ᾽ αὐτῶν κτιζόμένα μοναστήρια. Ωσαύτως καὶ τὰ τῶν ἀρχιερέων
ὑπομνήματα τὰ διαλαμβάνοντα μή μετέχειν εἰς τὰ
μοναστήρια τοὺς μετ᾿ αὐτοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς παρὰ τοῦτο ἐπισειομένους ἐκ παραβασίας ἀφορισμούς
στρέφεσθαι ὡς ἀνευλόγους εἰς τὰς κεφαλὰς τῶν ἀφορισάντων.
Κείμενον. Λέγει δὲ βιβλίον α' τῶν Διατάξεων τίτ. η'
κ. τ. λ., usque ad οὐδὲ πωλεῖται.
Textus. Lib. vero: Dig., tit. 8 etc., usque ad
neque venire potest, ut pag. 566-567.
Σχόλιον. Τὸ α' Διάταγμα τοῦ η τίτλου τοῦ α Scholium.Digestumn 1 tit. 8,lib. 1 Digest. est lib.
βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον μϚ' τῶν Βασι- XLVI Basil.,iit.3,cap. 1, quod sic habet,ut scriptum
λικῶν, τίτλος γ΄, κεφάλαιον α', οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. est. Digestum 6 est cap. S ejusdem lib. et tit., quod
Τὸ 5' διάταγμά ἐστι κεφάλαιον η' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου " digest. per omnia simile est. Similiter el [digest.]
et
καὶ τίτλου, ὅμοιον κατὰ πάντα τῷ διατάγματι, Ὡσε 8, 9 ot 10. Quæ vero ex til.1 et 6 secundi lib.]Insαύτως καὶ τὸ η', θ' καὶ ι', τὰ παρὰ τοῦ α' καὶ ς' τίω tit. [desumpta sunt sic habent,utin Instit.scriptum
τλου, τῆς β' Ινστιτουτιῶνος, οὕτως ἔχουσιν, ὡς ἐν est. Da igitur operam ut perfectius ex his ea quæ
τοῖς Ινστιτούτοις ἐγράφη. Ζήτει οὖν ἀπὸ τούτων indein prasensopus transcripta sunt,discas.[Quod]
μαθεῖν τελειότερον τὰ ἐκ τούτων γραφέντα ἐν τῷ vero [res] sacra, quæ ab aliquo citra sacerdotum
παρόντι συντάγματι. Τὸ δὲ παρὰ γνώμην τῶν ἱερέων suffragium [sacra] facta est,sacra non est,intelligiγεγονὸς ἱερὸν παρά τινος, οὐκ ἔστιν ἱερὸν, ὡς οἶμαι tar (uti arbitror) quantum ad id attinet, ut] episo
νοεῖται δὲ ὅσον εἰς τὸ λογίζεσθαι ἐπισκοπικὸν, καὶ copalis reputetur ac catholica Ecclesiæ privileἔχειν προνόμια καθολικῆς Ἐκκλησίας, καὶ μὴ λογί- gium habeat,neque privata censeatur. Quandoquiζεσθαι ιδιωτικόν, ἐπείτοιγε εἰς τὸ μὴ κοινωθῆναι, dem quo ne ad vulgares usus revocetur, licet sacra
κἂν μὴ ἱερὸν ὀνομάζηται, ἀλλὰ ἅγιον ἐστι. Καὶ τὸ non nominetur, attamen sancta est. Ac [sane] quod
οἰκοδομηθὲν δίχα εὐχῆς ἱερέως, κἂν καταπέσῃ ὡς non intervenientibus sacerdotis precibus adificaἅγιον, οὐκ ἔτι κοινωθήσεται. Τὸ ζ' διάταγμα τοῦ tum est, si collabatur,tanquam sanctum,non iterum
τζ' τίτλου τοῦ α' βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον ad vulgares usus deducetur. Digestum 7 Lit.16 lib.r
τῶν Βασιλικῶν Γ', τίτλος β', κεφάλαιον θ', οὕτως ἔχον Dig.est lib. Basil. vi, tit.2,cap.9,quod habet,ut scriὡς ἐγράφη. Τὸ ξ' διάταγμα τοῦ ιδ᾽ τίτλου τοῦ β' βι- ptum est. Digestum60,tit.14, lib. n est lib.xr, tit. 1,
βλίου ἔστι βιβλίον ια', κεφ. ξ', λέγον τά αὐτά. Τὸ cap.60, quod eadem dicit. Digestum 23 tit. 2 lib. νι
και διάταγμα τοῦ β' τίτλου τοῦ 5 βιβλίου ἔστι est lib.xv,til.1 cap. 23, thema 2,quod habet, quem
βιβλίον ιε', τίτλος α', κεφάλαιον κγ', θέμα β', οὕτως madmodum scriptum est. Digestum 14 lit. 1 lib.
ἔχον ὡς ἐγράφη. Τὸ ιδ' διάταγμα τοῦ α' τίτλου τοῦ VIII est liber Lynt, tit. 1, cap. 14, thema ult.quod
η βιβλίου ἐστὶ βιβλίον νη', τίτλος α', κεφάλαιον ιδ', simili modo habet. Digestum 36 tit. 7, lib. x1
θέμα τελευταῖον ὁμοίως ἔχον. Τὸ λς' διάταγμα του Dig. est liber Basil. Εix, tit. 1, cap. 36, quod haζ' τίτ. τοῦ ιπ' βιβλίου τῶν Διατάξεων ἔστι βιβλίον bet quomodo scriptum est. Digest. 63 tit. 2 lib.
τῶν Βασιλικῶν νθ', τίτ. α΄, κεφάλαιον γ', θέμα τελ- πνι Digest, est lib. Basil. XII, tit. 1, cap. 63,
ευταῖον, λέγον. Δύεται ἡ κοινωνία φθειρομένων τῶν thema ult., quod dicit: Solvitur societas,cum aut
προσώπων, ἢ τοῦ πράγματος, ἢ τῆς ἀγωγῆς, ἢ τῆς persona,autres,aut actio,aut volantas interit. [Inγνώμης. Προσώπου μὲν ἐπὶ τῆς μεγάλης ἢ μέσης tereunt aulemn] personæ maxima aut media capitis
καταστάσεως, ἐναλλαγῆς καὶ θανάτου, φθείρεται deminutione et morte. Res perit,quando aut omniδὲ τὸ πρᾶγμα, ὅταν ἢ παντελῶς οὐχ᾽ ὕπεστιν, ἥ no non subsistit, aut conditionem mutavit, (quod
PATROL GR. CIV.
col. 1035–1036page 302 of 399
PG 104:10355, 6 τὴν κατάστασιν ἐνήλλαξεν ἀνιερωθὲν ἡ καὶ δημευ 62 1, θέν. ᾿Ακούων δὲ τοῦ νόμου μεμνημένου βεβηλότητος, κεφάλαιον δ, τὰ αὐτὰ λέγον. Καὶ τὸ ογ' διάταγμα τοῦ κεφάλαιον ογ'. οὕτως ἔχον ὡς γέγραπται. φυτεύσεως ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, καὶ ταῦτα μὲν οὐκ εἰσὶν ἱερὰ, καὶ ζήνει βιβλίον νδ᾽, τίτλον γ' κεφαλαιον χχιν, μὴ ἐκλαβοῦ αὐτὴν εἰς ἀκαθαρσίαν, ἀλλὰ εἰς ἴδιω τείαν. Τὸ ε', 5' καὶ ξβ' διατάγματα τοῦ α' τίτ. τοῦ ιη' βιβ. τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον ιθ', τίτ. α' αὐτοῦ τίτλου καὶ βιβλιου ἐστὶ τοῦ ἀτοῦ ιθ᾽ βιβ. τίτ. Γίνωσκε δὲ ὅτι τὰ μὲν μὴ ἱερωθέντα ἄγια, καὶ πωλοῦνται καὶ δωροῦνται καὶ οὐσουκαπιτεύονται, καὶ διὰ χρόνου κυριεύονται, τὰ δὲ ἱερά, ὁπωσδήποτε οὐ δεσπόζονται, καὶ ὅτι ὁ μὲν κλέψας ἱερὸν, ὡς ἱερόσυλος κολάζεται, ὁ δὲ κλέψας ιδιωτικὴν ἁγίαν εἰκόνα, ὥς κλέπτῆς ἐνέχεται. Εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλαι πολλαὶ τούτων διαφοραί· εἰ δέ τις ἐρεῖ, καὶ πῶς πωλούνται μοναστήρια καὶ σκευοφυλάκια; ἀκου σάτο ὅτι τοιοῦτόν τι οὔτε ἀγοράζεται οὔτε πωλεῖται. Τὸ δὲ δίκαιον τὸ ἐπὶ τούτοις προσαρμόζον τινὶ καὶ πωλεῖται καὶ ἀγοράζεται. Ο γὰρ ἀγοράζων ἱερὸν τόπον ἢ σκεῦος ἐν εἰδήσει ἀπόλλυσι τὸ τίμημα, καὶ κολάζεται. Καὶ ζήτει βιβλίον, τίτλον, κεφάλαιον. Εξ εὐλόγων δέ τινων αἰτιῶν πωλεῖται, ἔστιν ὅτε καὶ τὰ Ιερά. Καὶ ζήτει τὸν α' καὶ βʹ τίτλον τοῦ εἰ βιβλίου. Διδάσκουσι γὰρ περὶ ἐκκλησιῶν, και μοναστηρίων, καὶ εὐαγῶν οἴκων καὶ περὶ τῶν πραγμάτων καὶ δικαιωμάτων αὐτῶν, καὶ περὶ ἐκποιήσεως, καὶ ἐμ περὶ τῶν ἱερῶν. Τὰ δέ ἐπὶ καρποφορίᾳ προσαγόμενα α'. Κείμενον. Καὶ βιβλίον κδ', τίτ. α', διάτ. ε'· Καλῶς, κ. τ. λ. ἀντιδίκῳ αὐτοῦ παρεδόθη. Σχόλιον. Τὸ εἰ διάταγμα τοῦ α' τίτλου τοῦ κα Ι, 5, 8. βιβλίου τῶν διατάξεων ἐστι βιβλίον λ', τίτλος α', κεφάλαιον ε', θέμα η'. Εἰ καὶ πολύτιμον κενοτάφιον δωρήσωμαι τῇ γαμετῇ μου, ἔῤῥωται, μεθὸ μέντοι θάψει ἐν αὐτῷ. Εἰ δὲ καὶ αὕτη ἐν αὐτῷ ταφῇ, γίνε ται εἰς ταφὴν ἐνιερωμένον, καὶ ἐπὶ τῷ προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ, καλῶς δωροῦμαι τῇ γαμετῇ μου ἡ τόπον, ἐφ᾽ ᾧ ποιῆσαι ἐν αὐτῷ δημόσιον ἔργον ὅπερ ἐπηγ 12 10 10, γείλατο, ἣ ναὸν, καὶ γίνεται ὁ τόπος ἱερός. Τὸ β' 11: διάταγμα του ι' τίτλου τοῦ κζ' βιβλίου, ἔστι βι βλίον λη', τίτλος ι', κεφάλαιον ι', θέμα β', κεφά λαιον ια' καὶ ιόʹ, οὕτως ἔχον· Ο κουράτωρ του μαινομένου, καλῶν ἴδιον πρᾶγμα ὡς τοῦ μαινομένου ἐκποιεῖ, οὐ μὲν τὸ τοῦ μαινομένου ὡς ἴδιον. Δύναται 39,: δὲ ἐπὶ συμφέροντι τοῦ μαινομένου ἐνεχυριάζειν. Καθιεροῦν δὲ αὐτοῦ πράγμα οὐ δύναται. Τὸ λθ' διάταγμα τοῦ λ' βιβλίου ἔστι βιβλίον μδ', τίτλος τ', κεφάλαιον λθ', θέμα τελευταῖον Εἰ δέ τις τὰ δημό σια ἢ τὰ ἱερὰ, σια ἢ τὰ ἱερὰ, ἢ τὰ ἰδικὰ τοῦ βασιλέως ληγατεύσει, 10, 1, 2. μαίνεσθαι δοκεῖ, καὶ οὔτε τὸ τίμημα αὐτοῦ δίδοται, ο ἐπειδὴ τὰ μὲν οὐδ᾽ ὅλως πωλεῖται, τὰ δὲ Βασιλικά οὐ παρὰ γνώμην τοῦ βασιλέως. Τὸ α' διάταγμα τοῦ α' τίτλου τοῦ λθ᾽ βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον τίτλος ι', κεφάλαιον α', θέμα β', τὸ δὲ περὶ τῆς 17, 3, 13. καινοτομίας παράγγελμα, ἐπὶ τοῖς μέλλουσιν ἔργοις 17, 14, ἁρμόζει. Εἰ γὰρ ἤδη γέγονε τὸ ὅπερ βίᾳ ἢ λάθρα πραχθὲν, ἢ τὸ περὶ τόπου σεβασμίου, ἢ τὸ περὶ 2, τόπου ἱεροῦ, ἢ τὸ περὶ ποταμοῦ δημοσίου, ἢ τὸ περὶ 30, 2, ὄχθης δημοσίας, χώραν ἔχει. Τὸ ιζ' διάταγμα τοῦ ] γ' τίτλου ἐστὶ βιβλίον νη', τίτλος ιγ', κεφάλαιον ', θέμα δ', περὶ τὸ τέλος Εἰ δὲ κεῖται μεταξὺ ἡμῶν
vel consecrata vel publicata sit. Digestum 5, 6 τὴν κατάστασιν ἐνήλλαξεν ἀνιερωθὲν ἡ καὶ δημευ
et 62 tit. 1, lib. xviii, Dig. est lib. xΙx, tit. 1,cap. θέν. ᾿Ακούων δὲ τοῦ νόμου μεμνημένου βεβηλότητος,
4, quod eadem dicit. Digestum 73 ejusdem til.
et lib. est ejusdem xix lib. tit. 1, cap. 73, quod
sic habet, ut scriptum est.
κεφάλαιον δ, τὰ αὐτὰ λέγον. Καὶ τὸ ογ' διάταγμα τοῦ
κεφάλαιον ογ'. οὕτως ἔχον ὡς γέγραπται.
Scias vero quod [res] sanc'æ non consecrala vene
ant, donantur,et usucapiantur,sive per longumjtem.
pus dominio subjician tur:sacra autem nullo modo
is [cujusquam] dominium concedant;et,quod quirem
sacram furatur, tanquam sacrilegus puniatur: qui
vero sanctam privati hominis imaginem,tanquam fur
teneatur. Sed sunt etiam aliæ multæ harum rerum
differentia. Quod si quis interroget quomodo veniant
monasteria et sacrorum vasorum caps? audiat,nihil
istiusmodi neque emi neque vendi: quanquam jus,
quod cuipiam in his competit, et vendatur elematur.
Qui enim sciens locum aut vas sacrum emerit,perdit pretium, et punitur.Interdum tamen propterjn-5
stas aliquas causas res sacræ eliam veniunt. Quorsum quæras 1 et 2 tit.5 lib. Docent enim de ecclesiis,monasteriis,et venerabilibus donibus: [tum]
etiam de rebus et jure ipsarum: ac [postremo]de
alienatione,et emphytensi rerum ecclesiasticarum.
φυτεύσεως ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, καὶ ταῦτα μὲν
οὐκ εἰσὶν ἱερὰ, καὶ ζήνει βιβλίον νδ᾽, τίτλον γ' κεφαλαιον
Textus. Et lib. χχιν, tit. digest. 5. Recte, etc.,
usque ad illo potentiori, ut pag. 567.
μὴ ἐκλαβοῦ αὐτὴν εἰς ἀκαθαρσίαν, ἀλλὰ εἰς ἴδιωτείαν. Τὸ ε', 5' καὶ ξβ' διατάγματα τοῦ α' τίτ.
τοῦ ιη' βιβ. τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον ιθ', τίτ. α'
αὐτοῦ τίτλου καὶ βιβλιου ἐστὶ τοῦ ἀτοῦ ιθ᾽ βιβ. τίτ.
Γίνωσκε δὲ ὅτι τὰ μὲν μὴ ἱερωθέντα ἄγια, καὶ
πωλοῦνται καὶ δωροῦνται καὶ οὐσουκαπιτεύονται,
καὶ διὰ χρόνου κυριεύονται, τὰ δὲ ἱερά, ὁπωσδήποτε οὐ δεσπόζονται, καὶ ὅτι ὁ μὲν κλέψας ἱερὸν,
ὡς ἱερόσυλος κολάζεται, ὁ δὲ κλέψας ιδιωτικὴν
ἁγίαν εἰκόνα, ὥς κλέπτῆς ἐνέχεται. Εἰσὶ δὲ καὶ
ἄλλαι πολλαὶ τούτων διαφοραί· εἰ δέ τις ἐρεῖ, καὶ
πῶς πωλούνται μοναστήρια καὶ σκευοφυλάκια; ἀκου
σάτο ὅτι τοιοῦτόν τι οὔτε ἀγοράζεται οὔτε πωλεῖται.
Τὸ δὲ δίκαιον τὸ ἐπὶ τούτοις προσαρμόζον τινὶ καὶ
πωλεῖται καὶ ἀγοράζεται. Ο γὰρ ἀγοράζων ἱερὸν
τόπον ἢ σκεῦος ἐν εἰδήσει ἀπόλλυσι τὸ τίμημα, καὶ
κολάζεται. Καὶ ζήτει βιβλίον, τίτλον, κεφάλαιον. Εξ
εὐλόγων δέ τινων αἰτιῶν πωλεῖται, ἔστιν ὅτε καὶ τὰ
Ιερά. Καὶ ζήτει τὸν α' καὶ βʹ τίτλον τοῦ εἰ βιβλίου.
Διδάσκουσι γὰρ περὶ ἐκκλησιῶν, και μοναστηρίων,
καὶ εὐαγῶν οἴκων καὶ περὶ τῶν πραγμάτων καὶ
δικαιωμάτων αὐτῶν, καὶ περὶ ἐκποιήσεως, καὶ ἐμπερὶ τῶν ἱερῶν. Τὰ δέ ἐπὶ καρποφορίᾳ προσαγόμενα
α'.
Κείμενον. Καὶ βιβλίον κδ', τίτ. α', διάτ. ε'· Καλῶς,
κ. τ. λ. usque ad ἀντιδίκῳ αὐτοῦ παρεδόθη.
Scholium. Digestum 5 tit. 1 lib. xxiv Digest. est Σχόλιον. Τὸ εἰ διάταγμα τοῦ α' τίτλου τοῦ κα
lib. xxx, tit. Ι, cap. 5, thema 8. Si magni pretii mo- βιβλίου τῶν διατάξεων ἐστι βιβλίον λ', τίτλος α',
numentum purum uxori meæ donavero valet [do- κεφάλαιον ε', θέμα η'. Εἰ καὶ πολύτιμον κενοτάφιον
natio,posteaquam in eo sepelierit. Sed si ipsa in δωρήσωμαι τῇ γαμετῇ μου, ἔῤῥωται, μεθὸ μέντοι
eo sepulta fuerit, fiet sepulturæ nomine religiosum; θάψει ἐν αὐτῷ. Εἰ δὲ καὶ αὕτη ἐν αὐτῷ ταφῇ, γίνε
[proinde et ad oblationem Dei recte dono uxoric ται εἰς ταφὴν ἐνιερωμένον, καὶ ἐπὶ τῷ προσαγαγεῖν
mem: vel locum,in quo opus publicum, quod promi- τῷ Θεῷ, καλῶς δωροῦμαι τῇ γαμετῇ μου ἡ τόπον,
serit, faciat, aut sacram ædem: ac fit locus sacer. ἐφ᾽ ᾧ ποιῆσαι ἐν αὐτῷ δημόσιον ἔργον ὅπερ ἐπηγ
Digest. 12 tit. 10 lib. XXVII est lib.xxx II, tit. 10, γείλατο, ἣ ναὸν, καὶ γίνεται ὁ τόπος ἱερός. Τὸ β'
them.2,cap.[et] 11 et 12,quæ sic habent: Curator διάταγμα του ι' τίτλου τοῦ κζ' βιβλίου, ἔστι βι
furiosi recte rem suam quasi furiosi, alienat: non βλίον λη', τίτλος ι', κεφάλαιον ι', θέμα β', κεφά
autem furiosi, quasi suam. Potest tamen in furiosi λαιον ια' καὶ ιόʹ, οὕτως ἔχον· Ο κουράτωρ του
utilitatem oppignorare, dedicare autem ipsius rem μαινομένου, καλῶν ἴδιον πρᾶγμα ὡς τοῦ μαινομένου
non potest. Digest.39 lib. xxx est lib. xLiv,tit.1,cap. ἐκποιεῖ, οὐ μὲν τὸ τοῦ μαινομένου ὡς ἴδιον. Δύναται
39, thema ult.: Si quis publica sacra, vel privata δὲ ἐπὶ συμφέροντι τοῦ μαινομένου ἐνεχυριάζειν.
principis legaverit, furere videtur: nec æstimatio Καθιεροῦν δὲ αὐτοῦ πράγμα οὐ δύναται. Τὸ λθ'
eorum præstatur, quoniam alia neutiquam distra- διάταγμα τοῦ λ' βιβλίου ἔστι βιβλίον μδ', τίτλος τ',
huntur.Principis vero [privata] non nisi ipsiusjus- κεφάλαιον λθ', θέμα τελευταῖον· Εἰ δέ τις τὰ δημό
su. Digest. 1, tit. 1,lib. xxxΙx Digest est lib.Lvm,lit. σια ἢ τὰ ἱερὰ,
σια ἢ τὰ ἱερὰ, ἢ τὰ ἰδικὰ τοῦ βασιλέως ληγατεύσει,
10, cap. 1, thema 2. Novi operis mutatio in futuris μαίνεσθαι δοκεῖ, καὶ οὔτε τὸ τίμημα αὐτοῦ δίδοται,
operibus competit. Nam si jam [aliquid] factum sit, ο ἐπειδὴ τὰ μὲν οὐδ᾽ ὅλως πωλεῖται, τὰ δὲ Βασιλικά
[interdictum] quod viaut clam, quod factum erit [ut οὐ παρὰ γνώμην τοῦ βασιλέως. Τὸ α' διάταγμα τοῦ
restituatur,aut illud] de loco religioso,aut de loco α' τίτλου τοῦ λθ᾽ βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον
sacro, aut de flumine publico, aut de ripa publica vn', τίτλος ι', κεφάλαιον α', θέμα β', τὸ δὲ περὶ τῆς
locum habet. Digest. 17, tit. 3, est lib.Lvum,tit. 13. cap. καινοτομίας παράγγελμα, ἐπὶ τοῖς μέλλουσιν ἔργοις
17, thema 14, circa fnem: Si inter nos locus sacer, ἁρμόζει. Εἰ γὰρ ἤδη γέγονε τὸ ὅπερ βίᾳ ἢ λάθρα
aut sepulcri, aut sanctus,situs est,servitus consis- πραχθὲν, ἢ τὸ περὶ τόπου σεβασμίου, ἢ τὸ περὶ
tere non potest. Dig.31 tit. lib. xLi est tit. 2, cap. τόπου ἱεροῦ, ἢ τὸ περὶ ποταμοῦ δημοσίου, ἢ τὸ περὶ
30, thema 2, lib. L. Desino possidere, quod alius ὄχθης δημοσίας, χώραν ἔχει. Τὸ ιζ' διάταγμα τοῦ
mihi ademit et [ubi monumentum ] positum est, et γ' τίτλου ἐστὶ βιβλίον νη', τίτλος ιγ', κεφάλαιον ',
quod sacrum factum est. Animadverte autem, in θέμα δ', περὶ τὸ τέλος· Εἰ δὲ κεῖται μεταξὺ ἡμῶν
col. 1037–1038page 303 of 399
PG 104:1037τόπος ἱερὸς, ἢ εἰς ταφὴν, ἢ ἅγιος, οὐ δύναται συ στῆναι δουλεία. Τὸ λα' διάταγμα τοῦ β' τίτλου τοῦ μα' βιβλίου ἐστὶ τίτλος β', κεφάλαιον λ', θέμα β', τοῦ ν' βιβλίου. Παύομαι νέμεσθαι ὅπερ ἄλλος ἀφείλετο 9, μου, καὶ τὸ μνημεῖον ἱερὸν γενομενον. Πρόσχες 9 οὖν ὅτι ἐν τῇ ἀνακαθάρσει, οὐκ ἐτέθη τὸ ἐντὸς κεί μενον μέρος τοῦ νόμου τὸ λέγον. Κἂν μὴ ὡς τοιοῦτον, ἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸν ἔχωμεν. Καὶ διὰ τοῦτο ὀφείλεις προσέχειν πλέον τοῖς ἐν τῷ βασιλικῷ περι- 1 14, ερχομένοις. Τὸ θ' διάταγμα τοῦ γ' τίτλου ἔστι βιβλίον ν', τίτλος γ', κεφάλαιον θ' Διὰ χρονίας νομῆς δεσπό ζονται τὰ σωματικά, χωρὶς ἱερῶν ἢ ἁγίων, ἢ δημο σίων, ἢ δήμου Ῥωμαίων, ἢ πόλεως, ἢ ἐλευθέρων ἀνθρώπων. Τὸ πʹ, καὶ β' διάταγμα τοῦ α' τίτλου τοῦ μγ' βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον νη', τί τλος ιδʹ, κεφάλαιον β', θέμα παρατέλευτον Τὰ νόμι μα παραγγέλματα ἀρμόζουσιν ἢ διὰ θεῖον δίκαιον, ὥσπερ ἵνα μὴ γένηται ἐν ἱερῷ τόμῳ, ἢ κἄν γένη ται, ἵνα ἀποκαταστῇ. Καὶ περὶ τοῦ εἰσκομίσαι νε 2 8, κρόν, ἡ κτίσαι τάφον. Τὸ α' διάταγμα τοῦ Γ' τί- 11 12, τλου ἐστὶ τίτλος ιε', κεφάλαιον α', τοῦ νη' βιβλίου, οὗ- 3 τως ἔχον· Ὁ πραίτωρ· Εν ἱερῷ τόπῳ ἥ ποιεῖν ἡ εἰσ πέμπειν τι κωλύω. Τοῦτο περὶ ἱεροῦ τόπου, οὐ περὶ βεβήλου ἀρμόζει, οὐ διὰ τὸ κοσμεῖσθαι αὐτὸν, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ βλάπτεσθαι. Ἡ δὲ φροντὶς τῶν ἱερῶν τόπων τοῖς φροντίζουσιν αὐτῶν ἀνήκει. Τὸ β' διάταγμα τοῦ η τίτλου τοῦ μγ' βιβλίον, ἐστι βιβλίον νη' τίτλος η', 13 κεφάλαιον ε', θέμα ια', οὕτως ἔχον ὡς καὶ ἐν τῷ κειμένῳ ἐγράφη. Τὸ γ' διάταγμα τοῦ τίτλου τοῦ μὲ βιβλίου, ἔστι βιβλίον κζ', κεφάλαιον θ', λέγον οὔ τως ὡς ἐγράφη εἰς τὸ κείμενον. Ερωτήσει τις Καὶ ς τίνος χάριν οὐ προετέθη ἐν τοῖς Βασιλικοῖς τὸ μέρος τούτου τοῦ νόμου, τὸ λέγον· Κἂν μὴ ὡς τοιοῦτον, ἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸ ἔχωμεν; ᾿Ενομοθετήθη ἐν κεφαλαίῳ ιγ' τοῦ δ᾽ τίτλου τοῦ μ' βιβλίου, μὴ περι κόπτεσθαι τὴν οὐσουκαπητίαν, ἐκ τοῦ λαβεῖν διὰ παραγγελίας εἴδησιν, τὸν καλῇ πίστει νομέα, ὅτι ἀλλότριον νέμεται. Ἔδοξεν οὖν διὰ τοῦτο ποιοῦντι τὴν ἀκάθαρσιν, ἄδικον εἶναι τό περικόπτεσθαι τὴν νομήν, τοῦ καλῇ πίστει νομέω; ἐκ τοῦ ἀνατεθῆναι τῷ Θεῷ τὸ παρὰ τοῦ καλῇ πίστει νομέως νεμόμενον, καὶ μᾶλλον εἰ μηδὲ τὴν περὶ τούτου εἴδησιν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ δικαστηρίου, ἄλλως ιδιωτικὸν αὐτὸ ἐνεμετό· διά τοι τοῦτο τὸ μέρος τοῦ νόμου τὸ λέγον, Κἂν μὴ ὡς ἱερὸν, ἄλλως ἰδιωτικὸν αὐτὸν νεμόμεθα, οὐκ ἐχθη Αγια ἐνταῦθα μὴ ἰδιωτικα ἅγια εἴπῃς, ἀλλὰ τὰ μνημεῖα, τὰ καὶ ῥελεγιόσσα λεγόμενα. τὰ γὰρ ἰδιωτικὰ ἅγια, ὡς τὰ μὴ ἱερωθέντα δεσπόζονται. Κείμενον. Βιβλίον με', τίτ. α' διάτ. λη', Καλῶς ἐπερωτῶ σε κ. τ. λ. τὸ δίκαιον αὐτοῦ. Σχόλιον. Τὸ λη διάταγμα τοῦ τ' τίτλου τοῦ με βιβλίου, ἔστι βιβλίον μγ', τίτ. α', κεφ. ιζ', θέμα ε', οὕτως ἔχον, Καλῶς ἐπερωτῶ σε παριστῶν τόδε, ή κτί ζειν ἱερὸν ἡ μνημείου τόπον. Καὶ ἡ ἐπὶ τῶν τοιούτων γὰρ τόπων μίσθωσις ἔῤῥωται. Καὶ τὸ πγ' διάταγμα τούτου ἐστὶ βιβλίον μγ', τίτλος α', κεφάλαιον πγ', θέμα δ'· Οὔτε ἱερὸν, οὔτε μνημείου πράγμα, οὔτε τὸ διηνεκῶς τῇ δημοσίᾳ χρήσει ἀφορισθέν, ἐπερωτάν δύναμαι· οὔτε τὸν ἐλεύθερον ἄνθρωπον, κἂν εἰ δύ ναται δοῦλος ὁ ἐλεύθερον γενέσθαι, καὶ ὁ ἱερὸς ἥ ὁ δημόσιος ιδιωτικός. Εἰ γὰρ καὶ ἰδιωτικὸν ἐπερωτηθῶ τόπον, ἢ δοῦλον καὶ συμβῇ τὸν τόπον καθιερωθῆναι ἢ τὸν δοῦλον ἐλευθερωθῆναι χωρίς δόλου μου έλευ
NOMOCANON. TIT. II, CAP. I.
τόπος ἱερὸς, ἢ εἰς ταφὴν, ἢ ἅγιος, οὐ δύναται συ- repurgatione positam non esse eam in textu posiστῆναι δουλεία. Τὸ λα' διάταγμα τοῦ β' τίτλου τοῦ tam legis partem,quæ dicit: Tametsi non ut talem,
μα' βιβλίου ἐστὶ τίτλος β', κεφάλαιον λ', θέμα β', τοῦ sed privatum eum habeamus. Ac idcirco adhaerere
ν' βιβλίου. Παύομαι νέμεσθαι ὅπερ ἄλλος ἀφείλετο illis debes,quæ in Basil. continentur. Digestum 9,
μου, καὶ τὸ μνημεῖον ἱερὸν γενομενον. Πρόσχες tit.3,est lib.L,tit.tertii cap. 9: Per diuturnam posοὖν ὅτι ἐν τῇ ἀνακαθάρσει, οὐκ ἐτέθη τὸ ἐντὸς κεί- sessionem usucapiuntur [res] corporales,exceptis
μενον μέρος τοῦ νόμου τὸ λέγον. Κἂν μὴ ὡς τοιοῦτον, [rebus sacris, sanctis, publicis, populi Romani,ciἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸν ἔχωμεν. Καὶ διὰ τοῦτο vilatum, item liberis hominibus. Digestum 1 et 2
ὀφείλεις προσέχειν πλέον τοῖς ἐν τῷ βασιλικῷ περι- tit. 1 lib. xLiu Digestorum est lib.LVIII,tit. 14, cap.2,
ερχομένοις. Τὸ θ' διάταγμα τοῦ γ' τίτλου ἔστι βιβλίον thema penult: Legitima interdicta competunt diviν', τίτλος γ', κεφάλαιον θ' Διὰ χρονίας νομῆς δεσπό- ni juris causa, sicut [est]: Ne quid in loco sacro
ζονται τὰ σωματικά, χωρὶς ἱερῶν ἢ ἁγίων, ἢ δημο- fat: vel, Quod factum est, ut restituatur: et demorσίων, ἢ δήμου Ῥωμαίων, ἢ πόλεως, ἢ ἐλευθέρων tuo inferendo,vel sepulcro adificando. Digestum 1,
ἀνθρώπων. Τὸ πʹ, καὶ β' διάταγμα τοῦ α' τίτλου tit.6 est tit. 13libri Lvu, cap.1,quod sic habet: Ait
τοῦ μγ' βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον νη', τί- prætor: In loco sacro facere, inve eum immittere
τλος ιδʹ, κεφάλαιον β', θέμα παρατέλευτον Τὰ νόμι- quid veto. Hoc de loco sacro non de profano comμα παραγγέλματα ἀρμόζουσιν ἢ διὰ θεῖον δίκαιον, petit.[Neque huc spectat] ne sacer locus adornetur,
ὥσπερ ἵνα μὴ γένηται ἐν ἱερῷ τόμῳ, ἢ κἄν γένη- sed ne [illi] noceatur. Sacrorum locorum cura ad
ται, ἵνα ἀποκαταστῇ. Καὶ περὶ τοῦ εἰσκομίσαι νε eos pertinet, qui illa curant. Digestum 2 tit. 8, lib.
κρόν, ἡ κτίσαι τάφον. Τὸ α' διάταγμα τοῦ Γ' τί- ILI, est lib.Lvm, tit.8, cap.5, thema 11 et 12, quæ
τλου ἐστὶ τίτλος ιε', κεφάλαιον α', τοῦ νη' βιβλίου, οὗ- sic habent, ut in textu scripta sunt. Digestum 3 tit.6
τως ἔχον· Ὁ πραίτωρ· Εν ἱερῷ τόπῳ ἥ ποιεῖν ἡ εἰσ libri XLIV est lib. xxvii, cap. 9, quod dicit,quemadπέμπειν τι κωλύω. Τοῦτο περὶ ἱεροῦ τόπου, οὐ περὶ modum in textu scriptum est. Sed rogabit [fortasse]
βεβήλου ἀρμόζει, οὐ διὰ τὸ κοσμεῖσθαι αὐτὸν, ἀλλὰ quispiam, quamobrem hæc legis pars quæ habet:
διὰ τὸ μὴ βλάπτεσθαι. Ἡ δὲ φροντὶς τῶν ἱερῶν τόπων Tametsi non ut talem, sed privatum eum habeamus,
τοῖς φροντίζουσιν αὐτῶν ἀνήκει. Τὸ β' διάταγμα τοῦ in Basil. non sit apposita? Lege cautum est in cap.
η τίτλου τοῦ μγ' βιβλίον, ἐστι βιβλίον νη' τίτλος η', 13 tit.4 lib.xL, non rumpi usucapionem inde,quod
κεφάλαιον ε', θέμα ια', οὕτως ἔχον ὡς καὶ ἐν τῷ bona fidei possessor per denuntiationem se aliena
κειμένῳ ἐγράφη. Τὸ γ' διάταγμα τοῦ 5 τίτλου τοῦ possidere intelligat. Propter hoc igitur repurgaμὲ βιβλίου, ἔστι βιβλίον κζ', κεφάλαιον θ', λέγον οὔ- tionis auctori iniquum esse visum est,si bona fiτως ὡς ἐγράφη εἰς τὸ κείμενον. Ερωτήσει τις· Καὶ ς dei possessoris possessio rumpatur, eo quod Deo
τίνος χάριν οὐ προετέθη ἐν τοῖς Βασιλικοῖς τὸ μέρος consecratum sit, quod bona fide possidet. Atque
τούτου τοῦ νόμου, τὸ λέγον· Κἂν μὴ ὡς τοιοῦτον, (id quidem multo magis iniquum visum est, si
ἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸ ἔχωμεν; ᾿Ενομοθετήθη ἐν
ex judice hoc non intellexerit, et quasi privatum
κεφαλαίῳ ιγ' τοῦ δ᾽ τίτλου τοῦ μ' βιβλίου, μὴ περι- illud possederit, [Ac] propter hoc [quidem] legis
κόπτεσθαι τὴν οὐσουκαπητίαν, ἐκ τοῦ λαβεῖν διὰ [ea) pars quæ habet: Tametsi non ut sacrum, sed ut
παραγγελίας εἴδησιν, τὸν καλῇ πίστει νομέα, ὅτι privatum eum possideamus: non est recepta. Sancἀλλότριον νέμεται. Ἔδοξεν οὖν διὰ τοῦτο ποιοῦντι ta vero hic ne privata sancta dixeris: sed monuτὴν ἀκάθαρσιν, ἄδικον εἶναι τό περικόπτεσθαι τὴν menta,quæ etiam religiosa dicuntur.Privata enim
νομήν, τοῦ καλῇ πίστει νομέω; ἐκ τοῦ ἀνατεθῆναι sancta,sive non consecrata,dominio subjiciuntur.
τῷ Θεῷ τὸ παρὰ τοῦ καλῇ πίστει νομέως νεμόμενον, καὶ μᾶλλον εἰ μηδὲ τὴν περὶ τούτου εἴδησιν ἔλαβεν
ἀπὸ τοῦ δικαστηρίου, ἄλλως ιδιωτικὸν αὐτὸ ἐνεμετό· διά τοι τοῦτο τὸ μέρος τοῦ νόμου τὸ λέγον, Κἂν μὴ ὡς
ἱερὸν, ἄλλως ἰδιωτικὸν αὐτὸν νεμόμεθα, οὐκ ἐχθη Αγια ἐνταῦθα μὴ ἰδιωτικα ἅγια εἴπῃς, ἀλλὰ τὰ μνημεῖα,
τὰ καὶ ῥελεγιόσσα λεγόμενα. τὰ γὰρ ἰδιωτικὰ ἅγια, ὡς τὰ μὴ ἱερωθέντα δεσπόζονται.
Κείμενον. Βιβλίον με', τίτ. α' διάτ. λη', Καλῶς
ἐπερωτῶ σε κ. τ. λ. usque ad τὸ δίκαιον αὐτοῦ.
Σχόλιον. Τὸ λη διάταγμα τοῦ τ' τίτλου τοῦ με
βιβλίου, ἔστι βιβλίον μγ', τίτ. α', κεφ. ιζ', θέμα ε',
οὕτως ἔχον, Καλῶς ἐπερωτῶ σε παριστῶν τόδε, ή κτίζειν ἱερὸν ἡ μνημείου τόπον. Καὶ ἡ ἐπὶ τῶν τοιούτων
γὰρ τόπων μίσθωσις ἔῤῥωται. Καὶ τὸ πγ' διάταγμα
τούτου ἐστὶ βιβλίον μγ', τίτλος α', κεφάλαιον πγ',
θέμα δ'· Οὔτε ἱερὸν, οὔτε μνημείου πράγμα, οὔτε τὸ
διηνεκῶς τῇ δημοσίᾳ χρήσει ἀφορισθέν, ἐπερωτάν
δύναμαι· οὔτε τὸν ἐλεύθερον ἄνθρωπον, κἂν εἰ δύναται δοῦλος ὁ ἐλεύθερον γενέσθαι, καὶ ὁ ἱερὸς ἥ ὁ
δημόσιος ιδιωτικός. Εἰ γὰρ καὶ ἰδιωτικὸν ἐπερωτηθῶ
τόπον, ἢ δοῦλον καὶ συμβῇ τὸν τόπον καθιερωθῆναι
ἢ τὸν δοῦλον ἐλευθερωθῆναι χωρίς δόλου μου έλευTextus. Lib. xLv, tit. 1, digest. 38: Recte abs
te, etc., usque ad jus mutetur, ut pag. 567.
Scholium. Dig. 38 tit. 1 lib. XLV, est lib. XLIII,
tit. 1,cap.17, thema 5,quod sic habet: Recte stipulor abs te, ut illum sistas,aut [ædem] sacram vel
locum religiosum ædifices. Nam et in istiusmodi
locis locatio valet. Εt 83 digest. 1 til. xLv lib.est
lib. XLIII, tit. 1, cap. 83, thema 4: Neque rem
sacram, neque religiosam, neque publicis usibus
in perpetuum segregatam stipulari possum. Nem
que [vero etiam hominem liberum, tametsi ex
libero servus, et res sacra publicave, privata fieri
possit. Nam licet locum profanum aut servum promisero,ac locum sine meo dolo consecrari contingat,liberor; nec in obligationem revocor,si rursus
col. 1039–1040page 304 of 399
PG 104:1039ή θεροῦμαι, καὶ εἰ συμβῇ ἔκ τινος νόμου πάλιν τί 7 τόπον ἰδιωτικὸν, ἢ τὸν ἐλεύθερον δοῦλον γενέσθαι οὐκ ἐνέχομαι. Καὶ θέμα ζʹ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου λέγον· Τὸν ἐλεύθερον οὐ δύναμαι ἐπερωτᾷν ὑπὸ αἴ ρεσιν τὴν ὅτε δοῦλος γένηται οὔτε τὸ ἱερὸν ἢ μνη με τον ὅτε γένωνται ιδιωτικά. Εκεῖνα γὰρ ἐπο ερωτᾷν δυνάμεθα, ὅσον κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐπ 91 4, ερωτήσεως, τῆς χρήσεως, καὶ τῆς δεσποτείας ἡμῶν γενέσθαι δύναται. Το λα' διάταγμά ἐστι βιβλίον μγ', τίτ. α', κεφάλαιον τα', θέμα β', τὰ αὐτὰ σχεδόν 137, 4, διαλαμβάνον ὅσα καὶ ὁ πατριάρχης περιφραστικῶς ἔγραψε. Τὸ ρλζ' διάταγμα, ἔστι τοῦ μγ' βιο βλίου καὶ τίτλου, κεφαλαίου ρλζ', θέματος δ', λέγον ᾿Ανισχύρως ἐπερωτώμαι περὶ αἵρεσιν ὑπὸ τοῦ νόμου κεκωλυμένην, οἷον Δίδως ἐὰν Πέτρος πωλήσῃ, τὸ ἱερὸν, ἢ τὸ μνημεῖον ἢ τὸ τῇ δημοσίᾳ χρήσει άφω ρισμένον, εἰ καὶ δυνατόν ἐστι τὸ δίκαιον τῶν τοιού των ἐναλλαγῆναι πραγμάτων· Τὸ αὐτὸ κἂν τῇ φύσει ἀδύνατός ἐστιν ἡ αἴρεσις. Σημείωσαι· μίσθωσις δὲ ἡ ἐπὶ τῷ ἱερῷ ἔῤῥωται, ἡ συστᾶσα χάριν τοῦ κτισθῆναι τὸ ἱερὸν, οὐ μὴν ἡ ἐπὶ ἐκδόσει τοῦ ἱεροῦ ἐὰν γάρ τις εκλάβηται μισθωτικῶς μοναστήριον, οὐ μόνον οὐκ ὠφεληθήσεται ἀπὸ τῆς μισθώσεως ὡς οὔσης παρανόμου καὶ ἀνισχύρου, ἀλλὰ καὶ κολασθήσεται. Οἱ γὰρ μισθούμενοι καὶ οἱ πακτωτικῆς ἐκλαμβανόμενοι μου ὑφοράσθωσαν τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ νόμου και ναστήρια, ὡς παράνομον συνάλλαγμα πεποιηκότες, τάκρισιν. ΧΧΧ Κείμενον. Βιβ. μζ', τίτ. κβ', διάτ. β', κ. τ. λ. οὐκ εἰσὶ δημόσια. Σχόλιον. Τὸ β' διάταγμα τοῦ κβ' τίτλου τοῦ μζ' βιβλίου ἐστὶ βιβλίον ξ', τίτλος λβ', κεφάλαιον β' Ὁ παράνομον ποιῶν σύστημα, τῇ κατὰ τῶν σὺν ὅπλοις τόπον δημόσιον, ἡ ἱερὸν κατεχόντων, ὑπόκειται ποινῇ. Τὸ α' διάταγμα, τοῦ δί τίτλου, τοῦ μη' βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον ξ' τίτλος 15, κεφάλαιον α'· Ὁ περὶ τῶν ἐπιβούλων νόμος, ὅμοιός ἐστι τῷ περὶ ἱεροσυλίας, καὶ ἐνέχεται αὐτῷ ὁ κατὰ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δήμου πλημμελήσας, καὶ ὁ σπουδάσας κατὰ δόλον παρὰ κέλευσιν βασιλέως ἀναιρεθῆναι τοὺς ὁμήρους, ἥ ἵνα ἔνοπλοι ἄνθρωποι ἐν πόλει κατὰ τῆς πόλεως ὦσιν, ἤ ἵνα τόπος ἡ ἱερὰ κατασχεθώσιν, ή στασιώδης γένηται σύνοδος, ἤ ἵνα φονευθῇ, ὁ ἄρτ χων, καὶ ὁ πρὸς τοὺς πολεμίους ἄγγελον ἤ γράμ ματα πέμψας, και σημείον αὐτοῖς δεδωκώς, ἤ ἄλλως βοηθήσας αὐτοῖς, καὶ ὑπονοθεύσις, ἤ ἐρεθίσας στρατιώτας πρὸς στάσιν ἡ θόρυβον κατὰ τῆς πολι τείας. Τὸ ιζ' διάτ. τοῦ 15' τίτ. τοῦ λ' βιβλίου ἐστὶ βιο βλίον β',τίτ. β', κεφ. ιζ', οὕτω λέγον περὶ τῆς ἀρχάς Εν δὲ τοῖς δημοσίοις οὐ περιέχεται, οὔτε τὰ ἱερὰ, οὔτε τὰ μνημεῖα, οὔτε τὰ ταῖς δημοσίαις χρήσεσιν ἀφω ρισμένα, ἀλλ᾽ εἴ τινα ἔστι πόλεων, οἷον αἱ οὐσίαι. Κείμενον. Βιβ. λγ', τίτ. α', διάτ. κ', ἐὰν λεγατεύσω, κ. τ. λ. κληρονόμος ἀναγκάζεται. Σχόλιον. Τὸ κ' διάτ. τοῦ π᾽ τίτ. τοῦ λγ' βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι θεμα τελευταῖον τοῦ κ' κεφ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ μδ' βιβ. οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. Τὸ ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ. λδ' βιβλίου, ἔστι τῶν Βασιλικών
lege aliqua locus profanas, aut (homo liber servus ή θεροῦμαι, καὶ εἰ συμβῇ ἔκ τινος νόμου πάλιν τί
esse cceperit.Et thema 7 ejusdem capitis,quod di- τόπον ἰδιωτικὸν, ἢ τὸν ἐλεύθερον δοῦλον γενέσθαι
cit: [Hominem] liberum stipulari non possum sub οὐκ ἐνέχομαι. Καὶ θέμα ζʹ τοῦ αὐτοῦ κεφαλαίου
conditione, quando servus efectus erit: neque lo- λέγον· Τὸν ἐλεύθερον οὐ δύναμαι ἐπερωτᾷν ὑπὸ αἴcum sacrum,religiosumve,quando profanus [erit]. ρεσιν τὴν ὅτε δοῦλος γένηται οὔτε τὸ ἱερὸν ἢ μνηIlla enim duntaxat] stipulari possumus,quæ tem- με τον ὅτε γένωνται ιδιωτικά. Εκεῖνα γὰρ ἐπο
pore stipulationis subjici usibus dominioque nos- ερωτᾷν δυνάμεθα, ὅσον κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐπtro possunt. Digestum 91 est lib. xzur, tit. 4, cap.91, ερωτήσεως, τῆς χρήσεως, καὶ τῆς δεσποτείας ἡμῶν
thema 2,quod eadem ferme comprehendit,quæ pa- γενέσθαι δύναται. Το λα' διάταγμά ἐστι βιβλίον μγ',
triarcha fusius scripsit. Digestum 137 est ejusdem τίτ. α', κεφάλαιον τα', θέμα β', τὰ αὐτὰ σχεδόν
Liu lib.et tit. cap. 137, thema 4, quod ait: Invalide διαλαμβάνον ὅσα καὶ ὁ πατριάρχης περιφραστι
stipulor sub conditione, quæ lege prohibita est: ve- κῶς ἔγραψε. Τὸ ρλζ' διάταγμα, ἔστι τοῦ μγ' βιο
luti: Dabis si Petrus rem sacram, vel religiosam, βλίου καὶ τίτλου, κεφαλαίου ρλζ', θέματος δ', λέγον·
vel publicis usibus in perpetuum segregatam ren. ᾿Ανισχύρως ἐπερωτώμαι περὶ αἵρεσιν ὑπὸ τοῦ νόμου
diderit? Tametsi feri potest, ut earum rerum jus κεκωλυμένην, οἷον Δίδως ἐὰν Πέτρος πωλήσῃ, τὸ
mutetur. Idem [est], si conditio natura impossi- ἱερὸν, ἢ τὸ μνημεῖον ἢ τὸ τῇ δημοσίᾳ χρήσει άφωbilis sit. Locatio autem de sacra [de] valet quæ ρισμένον, εἰ καὶ δυνατόν ἐστι τὸ δίκαιον τῶν τοιού
de ea difcanda,non autem in locatum] traden- των ἐναλλαγῆναι πραγμάτων· Τὸ αὐτὸ κἂν τῇ φύσει
da,est inita. Si quis enim monasterium conduxe- ἀδύνατός ἐστιν ἡ αἴρεσις. Σημείωσαι· μίσθωσις δὲ ἡ
rit,non modo non ex conductione, tum jure desti- ἐπὶ τῷ ἱερῷ ἔῤῥωται, ἡ συστᾶσα χάριν τοῦ κτισθῆναι
tuta,tum invalida, utilitatem sentiet, verum eliam τὸ ἱερὸν, οὐ μὴν ἡ ἐπὶ ἐκδόσει τοῦ ἱεροῦ· ἐὰν γάρ τις
punietur. Qui enim conducunt, ac intervenien- εκλάβηται μισθωτικῶς μοναστήριον, οὐ μόνον οὐκ
tibus pactis suscipiunt monasteria, ut qui jure ὠφεληθήσεται ἀπὸ τῆς μισθώσεως ὡς οὔσης παρανόimprobatum contractum inierint, Dei legisque μου καὶ ἀνισχύρου, ἀλλὰ καὶ κολασθήσεται. Οἱ γὰρ
μισθούμενοι καὶ οἱ πακτωτικῆς ἐκλαμβανόμενοι μου
ὑφοράσθωσαν τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ νόμου και
condemnationem metuunto.
ναστήρια, ὡς παράνομον συνάλλαγμα πεποιηκότες,
τάκρισιν.
Textus. Lib. xLvi, tit. 22, et lib. LVII, tit. 4, G
Dig. Qui cum armis etc., usque ad non sunt publica, ut pag. 570.
Scholium. Digestum 2 tit. 22 lib. XLVII est lib.
Lx, tit. 32, cap. 2: Quisquis contra legem collegium fecerit,tenetur ea pena, qua tenentur hi]
qui cum armis locum publicum vel sacrum occupant. Digestum 4, tit.4, lib. xLvm Digest. est lib. Lx,
tit.36, cap.1: Lex de [majestatis insidiatoribus similis est legis de sacrilegio. Et tenetur illa, qui
adversus populum Romanum aliquid[ commisit.
Et qui dolo malo] effecit, ut obsides injussu
principis interciderint: ut armati homines in
urbe adversus urbem sint, ut locus [aliquis] aut
templa occupata, vel seditiosus conventus factus
sit: ut magistratus occideretur. Et qui hostibus
nuntium aut litteras misit, signumve dedit, aut
alioqui ipsos juvit, atque adulatus est. Qui denique
milites adversus rempublicam ad seditionem tumultumve concitaverit. Digest. 17 tit 16 lib. ΧΧΧ
est lib. ut, tit. 2, cap. 17, quod sic ait, circa initium: Inter publica non continentur, neque s8cra, neque religiosa, neque quæ publicis usibus
sunt destinata: sed si qua sunt civitatum, velut
[earum] bona.
Textus. Lib. 33, tit. 1, digest. 20: Si legavero,
etc., usque ad facere hæres cogetur, ut pag.570.
Scholium. Digest. 20, tit. 1, lib. xxx Digest.
est thema ult. cap. 20 tit. 4 lib. xLiv, quod sic
habet, ut in compendio propositum est. Digest. 17
tit. 1 lib. xxiv est Basil. lib. xLiv, tit. 14, cap.
Κείμενον. Βιβ. μζ', τίτ. κβ', διάτ. β', κ. τ. λ.
usque ad οὐκ εἰσὶ δημόσια.
Σχόλιον. Τὸ β' διάταγμα τοῦ κβ' τίτλου τοῦ
μζ' βιβλίου ἐστὶ βιβλίον ξ', τίτλος λβ', κεφάλαιον β'·
Ὁ παράνομον ποιῶν σύστημα, τῇ κατὰ τῶν σὺν
ὅπλοις τόπον δημόσιον, ἡ ἱερὸν κατεχόντων, ὑπόκει
ται ποινῇ. Τὸ α' διάταγμα, τοῦ δί τίτλου, τοῦ μη'
βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι βιβλίον ξ' τίτλος 15,
κεφάλαιον α'· Ὁ περὶ τῶν ἐπιβούλων νόμος, ὅμοιός
ἐστι τῷ περὶ ἱεροσυλίας, καὶ ἐνέχεται αὐτῷ ὁ κατὰ
τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δήμου πλημμελήσας, καὶ ὁ σπουδάσας
κατὰ δόλον παρὰ κέλευσιν βασιλέως ἀναιρεθῆναι
τοὺς ὁμήρους, ἥ ἵνα ἔνοπλοι ἄνθρωποι ἐν πόλει κατὰ
τῆς πόλεως ὦσιν, ἤ ἵνα τόπος ἡ ἱερὰ κατασχεθώσιν,
ή στασιώδης γένηται σύνοδος, ἤ ἵνα φονευθῇ, ὁ ἄρτ
χων, καὶ ὁ πρὸς τοὺς πολεμίους ἄγγελον ἤ γράμματα πέμψας, και σημείον αὐτοῖς δεδωκώς, ἤ ἄλλως
βοηθήσας αὐτοῖς, καὶ ὑπονοθεύσις, ἤ ἐρεθίσας
στρατιώτας πρὸς στάσιν ἡ θόρυβον κατὰ τῆς πολι
τείας. Τὸ ιζ' διάτ. τοῦ 15' τίτ. τοῦ λ' βιβλίου ἐστὶ βιο
βλίον β',τίτ. β', κεφ. ιζ', οὕτω λέγον περὶ τῆς ἀρχάς
Εν δὲ τοῖς δημοσίοις οὐ περιέχεται, οὔτε τὰ ἱερὰ, οὔτε
τὰ μνημεῖα, οὔτε τὰ ταῖς δημοσίαις χρήσεσιν ἀφω
ρισμένα, ἀλλ᾽ εἴ τινα ἔστι πόλεων, οἷον αἱ οὐσίαι.
Κείμενον. Βιβ. λγ', τίτ. α', διάτ. κ', ἐὰν λεγατεύσω,
κ. τ. λ. usque ad κληρονόμος ἀναγκάζεται.
Σχόλιον. Τὸ κ' διάτ. τοῦ π᾽ τίτ. τοῦ λγ' βιβλίου
τῶν Διατάξεων, ἔστι θεμα τελευταῖον τοῦ κ' κεφ. τοῦ
δ' τίτ. τοῦ μδ' βιβ. οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. Τὸ ιζ'
διάτ. τοῦ α' τίτ. λδ' βιβλίου, ἔστι τῶν Βασιλικών
col. 1041–1042page 305 of 399
PG 104:1041βιβλίον μδ', τίτ. ιδ', κεφ. ιζ', οὕτως ἔχον ὡς συνωψί σθη. Τὸ λε' διάτ, τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ μ' βιβλίου, ἔστι βιβλίον μη', τίτ. η', κεφ, λε'· Κτίζων τις εὐκτήριον ἀφώρισεν αὐτῷ δούλους τοῦ κληρονόμου ἔσονται οὗτοι. Τὸ εἴ διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ κδ' βιβ. ἐστὶ βι βλίον τῶν Βασιλικῶν λ', τίτ. α', κεφ. ε', θέμα η', ἔχον ἐν μέρει καθὼς εἰς τὸ κείμενον ἐτέθη. Τὸ λζ' διάτ. του β' τίτ. τοῦ λό βιβ.,· ἔστι βιβλίον μδ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. ιε', κεφ. λς', θέμα τελευταῖον οὕτως ἔχον· Ἐὰν εἴπω γενέσθαι σταυροὺς ἀπὸ ρ' λιτρῶν καὶ ἀνατεθῆναι ἐν τῷδε τῷ ἱερῷ, πάντες δὲ ἐν τῷ αὐτῷ ἱερῷ ὄντες, ἀργυροὶ καὶ χαλκοί εἰσιν, άργυ ροὺς ὁ κληρονόμος ἀναγκάζεται ποιεῖν, οὐ μὲν χαλ δ κοὺς δίδωσιν, τότε χρυσούς. Κείμενον. Βιβλ. λε', τίτ. β', διάτ. α'· Καὶ ἐπὶ τοῖς τῷ Θεῷ ληγατευομένοις, κ. τ. λ. καὶ καθ' ὁμάδα. Σχόλιον. Τὸ α' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ λε βιβλίου τῶν Διάτ., ἔστι βιβλίον μπ᾿ τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. α', θέμα γ', λέγον ἐν μέρει φαλκιδιοῦσθαι καὶ τὰ τῷ Θεῷ λεγατευόμενα· Εξωθεν δὲ τοῦ αὐτοῦ κεφ. φησὶν ὁ Παλαιός ταυτὰ ῥητῶς. Ἡ περὶ διαφόρων κεφαλαίων ἐκκλησιαστικῶν ολα νεαρά οι συγχωρεί τῷ φαλικιδίῳ περικόπτεσθαι τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας ληγατευόμενα. Ὁ δὲ σχολιαστής φησι· Ταῦτα, οἶμαι, ὡς τὸ παρὸν διάτ. ἀνῃρέθη παρὰ τῆς ρλας νεαρᾶς τῆς κειμένης ἐν τῷ γ' τίτ. τοῦ εἴ βιβλίου καὶ αὐτίκα διδάσκει πλατύτερον πῶς ἀνῃρέθη ὁ νόμος οὗτος. Καὶ ταῦτα μὲν εἶπον ὁ σχολιαστὴς καὶ ὁ Παλαιός ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὅτι οὐ καλῶς αὐτοῖς ἐξελήφθησαν τὰ τῆς νεαράς. Οὐδὲ γὰρ ἀδιαστίκτως ἀφαλκιδίωτα δίδονται τὰ εἰς ἀσεβεῖς αἰτίας καταλειφθέντα· ἀλλ᾽ εἰ μὲν καιροπραγμονήσει ὁ κληρονόμος περὶ τὴν δόσιν τοῦ λεγατευθέντος, ἀπόλλυσι τὸν ἀνήκοντα τούτῳ φαλκίδιον, καὶ δίδωσι τὰ ληγατευθέντα, ὡς ἡ νεαρά φησιν· εἰ δὲ εὐγνωμονήσει περὶ τὴν δόσιν τούτων, λαμβάνει τὸν ἀνήκοντα αὐτῷ φαλκίδιον, Φησὶ γὰρ ἡ αὐτὴ νεαρὰ κειμένη ἐν βιβλίῳ ε', τίτ. γ', κεφ. θ', οὕτω ῥητῶς· Εἰ δὲ ὁ κληρονόμος τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰ τίας καταλελειμμένα μὴ πληρώσει λέγων τὴν κατα λειφθεῖσαν αὐτῷ περιουσίαν μὴ ἀρκεῖν εἰς ταύτας, παντὸς τοῦ ἐκ τοῦ φαλκιδίου κέρδους σχολάζονται ὁσονδήποτε εὑρεθῇ ἐν τῇ τοιαύτῃ ουσία, προχωρεῖν προνοίᾳ τοῦ ἀγιωτάτου τῶν τόπων ἐπισκόπου εἰς τὰς αἰτίας εἰς ἃς καταλέλειπται. Ζήτει καὶ τὸ ὅλον θ' κεφ., καὶ ἀνάγνωθι αὐτὸ ἀναγκαῖον ὄν. Τὸ β' διάτ. η τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ ν' βιβλίου τῶν Διάτ. ἐστὶ βιβλίον τῶν Βασιλικῶν νδ', τίτ. ιδ', κεφ. β', οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη. Ἡ α' διάτ., τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου, τοῦ Κωδικός ἐστι κεφ. α' τοῦ α' τίτ. τοῦ ε' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη. Ἡ ιγο διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Κείμενον. Διάτ, ιθ'. Αἱ γινόμεναι μέχρι φ' το μισμάτων, κ. τ. λ., οἴκων λαμβάνει τὸ καταλειφθὲν. Σχόλιον. Ἡ ιθ' διάτ. τοῦ β' τίτ., τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κωδικός ἐστι κεφ. η' τοῦ α' τίτ, τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικών, οὕτως ἔχον ἐπιλέξεων ὡς εἰς τὸ πχιν θ
NOMOCANON.
βιβλίον μδ', τίτ. ιδ', κεφ. ιζ', οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. Τὸ λε' διάτ, τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ μ' βιβλίου, ἔστι
βιβλίον μη', τίτ. η', κεφ, λε'· Κτίζων τις εὐκτήριον
ἀφώρισεν αὐτῷ δούλους τοῦ κληρονόμου ἔσονται
οὗτοι. Τὸ εἴ διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ κδ' βιβ. ἐστὶ βιβλίον τῶν Βασιλικῶν λ', τίτ. α', κεφ. ε', θέμα η',
ἔχον ἐν μέρει καθὼς εἰς τὸ κείμενον ἐτέθη. Τὸ λζ'
διάτ. του β' τίτ. τοῦ λό βιβ.,· ἔστι βιβλίον μδ' τῶν
Βασιλικῶν, τίτ. ιε', κεφ. λς', θέμα τελευταῖον οὕτως
ἔχον· Ἐὰν εἴπω γενέσθαι σταυροὺς ἀπὸ ρ' λιτρῶν
καὶ ἀνατεθῆναι ἐν τῷδε τῷ ἱερῷ, πάντες δὲ ἐν τῷ
αὐτῷ ἱερῷ ὄντες, ἀργυροὶ καὶ χαλκοί εἰσιν, άργυροὺς ὁ κληρονόμος ἀναγκάζεται ποιεῖν, οὐ μὲν χαλδ
κοὺς δίδωσιν, τότε χρυσούς.
Κείμενον. Βιβλ. λε', τίτ. β', διάτ. α'· Καὶ ἐπὶ τοῖς
τῷ Θεῷ ληγατευομένοις, κ. τ. λ. usque ad καὶ καθ'
ὁμάδα.
Σχόλιον. Τὸ α' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ λε βιβλίου
τῶν Διάτ., ἔστι βιβλίον μπ᾿ τῶν Βασιλικῶν τίτ. α',
κεφ. α', θέμα γ', λέγον ἐν μέρει φαλκιδιοῦσθαι καὶ
τὰ τῷ Θεῷ λεγατευόμενα· Εξωθεν δὲ τοῦ αὐτοῦ κεφ.
φησὶν ὁ Παλαιός ταυτὰ ῥητῶς. Ἡ περὶ διαφόρων κεφαλαίων ἐκκλησιαστικῶν ολα νεαρά οι συγχωρεί
τῷ φαλικιδίῳ περικόπτεσθαι τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας
ληγατευόμενα. Ὁ δὲ σχολιαστής φησι· Ταῦτα, οἶμαι,
ὡς τὸ παρὸν διάτ. ἀνῃρέθη παρὰ τῆς ρλας νεαρᾶς
τῆς κειμένης ἐν τῷ γ' τίτ. τοῦ εἴ βιβλίου καὶ αὐτίκα
διδάσκει πλατύτερον πῶς ἀνῃρέθη ὁ νόμος οὗτος.
Καὶ ταῦτα μὲν εἶπον ὁ σχολιαστὴς καὶ ὁ Παλαιός·
ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὅτι οὐ καλῶς αὐτοῖς ἐξελήφθησαν τὰ
τῆς νεαράς. Οὐδὲ γὰρ ἀδιαστίκτως ἀφαλκιδίωτα
δίδονται τὰ εἰς ἀσεβεῖς αἰτίας καταλειφθέντα· ἀλλ᾽ εἰ
μὲν καιροπραγμονήσει ὁ κληρονόμος περὶ τὴν δόσιν
τοῦ λεγατευθέντος, ἀπόλλυσι τὸν ἀνήκοντα τούτῳ
φαλκίδιον, καὶ δίδωσι τὰ ληγατευθέντα, ὡς ἡ νεαρά
φησιν· εἰ δὲ εὐγνωμονήσει περὶ τὴν δόσιν τούτων,
λαμβάνει τὸν ἀνήκοντα αὐτῷ φαλκίδιον, Φησὶ γὰρ ἡ
αὐτὴ νεαρὰ κειμένη ἐν βιβλίῳ ε', τίτ. γ', κεφ. θ',
οὕτω ῥητῶς· Εἰ δὲ ὁ κληρονόμος τὰ εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας καταλελειμμένα μὴ πληρώσει λέγων τὴν καταλειφθεῖσαν αὐτῷ περιουσίαν μὴ ἀρκεῖν εἰς ταύτας,
παντὸς τοῦ ἐκ τοῦ φαλκιδίου κέρδους σχολάζονται
ὁσονδήποτε εὑρεθῇ ἐν τῇ τοιαύτῃ ουσία, προχωρεῖν
προνοίᾳ τοῦ ἀγιωτάτου τῶν τόπων ἐπισκόπου εἰς τὰς
αἰτίας εἰς ἃς καταλέλειπται. Ζήτει καὶ τὸ ὅλον θ'
κεφ., καὶ ἀνάγνωθι αὐτὸ ἀναγκαῖον ὄν. Τὸ β' διάτ. η
τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ ν' βιβλίου τῶν Διάτ. ἐστὶ βιβλίον
τῶν Βασιλικῶν νδ', τίτ. ιδ', κεφ. β', οὕτως ἔχον ὡς εἰς
τὸ κείμενον ἐγράφη. Ἡ α' διάτ., τοῦ β' τίτ. τοῦ α'
βιβλίου, τοῦ Κωδικός ἐστι κεφ. α' τοῦ α' τίτ. τοῦ ε'
βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη. Ἡ
ιγο διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς
τὰ Βασιλικά.
Κείμενον. Διάτ, ιθ'. Αἱ γινόμεναι μέχρι φ' το
μισμάτων, κ. τ. λ., usque ad οἴκων λαμβάνει τὸ καταλειφθέν.
Σχόλιον. Ἡ ιθ' διάτ. τοῦ β' τίτ., τοῦ α' βιβλίου
τοῦ Κωδικός ἐστι κεφ. η' τοῦ α' τίτ, τοῦ εἰ βιβλίου
τῶν Βασιλικών, οὕτως ἔχον ἐπιλέξεων ὡς εἰς τὸ
TIT. III, CAP. I.
17, quod ita habet, quemadmodum compendiose
propositum est. Digest. 35 tit. 12 lib. xL est
lib. XLVIII, tit. 8, cap. 35: Cum quidam ædificaret oratorium, destinavit illi servos, hi hæredis
erunt. Digest. 5 tit. 1 lib. πχιν est lib. Basil.
xxx, tit. 1, cap. 5, thema 8, quod partim ita
habet, ut in textu positum est. Digest. 37 tit. 2
lib. xxxiv est lib. xLiv Basil., tit. 15, cap. 37,
thema ult., quod sic habet: Si dixerim, ut Giant
cruces ex centum libris, et in illa sacra ede statuantur, ac vero quæ in ea cruces] sunt, omnes
argentea et ærem sunt, argenteas facere hæres
cogetur: non autem æreas aut aureas dare [poterit.
Textus. Lib. xxxv, tit. 2, digest. 1: In iis,
etc., usque ad monachis, aut pauperibus, ut pag.
Scholium. Digest. 1 tit. 2 lib. xxxv Digest. est
lib. XLI Basil., tit. 1, cap. 1, thema 3, quod partim dicit, etiam quæ Deo legantur, Falcidiæ obnoxia esse. Verum in scholio ad idem cap. dicit
hæc expresse Palæus: De diversis ecclesiasticis
capitulis novella 131 non permittit Falcidia accidi, quæ in pias causas legata sunt. Scholiastes
vero hac dicit: Existimo præsens [hoc] digestum abrogatum esse a novella 131, quæ posita
est in tit. 3 lib. v, et mox latius docet, quomodo hæc lex abrogata sit. Atque hæc quidem dixerunt scholiastes et Palæus. Mihi autem videtur, illos non recte novellam intellexisse. Non
enim indistincte retenta Falcidia dantur, quæ in
pias causas relicta sunt Sed si hæres dolum in
dandis legatis committat, perdit competentem
sibi Falcidiam, et dat legata, quemadmodum novella dicit: si vero probe in illis dandis versetur,
percipit competentem sibi Falcidiam. Loquitur
enim ipsa novella, lib. v, tit. 3, cap. 9, posita,
hunc ad modum expressis verbis: Si vero hæres
ea quæ in pias causas relicta sunt, non impleat,
dicens, non sufficere ad has relictum sibi patrimonium: jubemus ut omni lucro quod ex Falcidia provenit vacante, quidquid in hujusmodi
facultatibus inventum fuerit, providentia sanctissimi locorum episcopi totum in causas, ad
quas relictum est, procedat. Quæras vero totum
θ cap. atque legas, cum [cognitu] necessarium
sit. Digest. 2 tit. 12 lib. i Digest. est lib Basil.
Liv, tit. 14, cap. 2, quod sic habet, ut in textu
scriptum est. Constit. 1, tit. 2 lib. Cod. est
cap. 1 tit. 1 lib. v, quod ita habet, ut in textu
sub compendio est propositum. Const. 13 ejusdem tit. et lib. in Basil. non est posita.
Textus. Const. 19: Quæ donationes, etc., usque ad accepit relictum, ut pag. 570.571.
Scholium. Const. 19 tit. 2 lib. 1 Cod.est cap. 8
tit.1 lib. v Basil., quod sic ad verbum habet, quemadmodum in textu scriptum est. Nola vero, quod
col. 1043–1044page 306 of 399
PG 104:1043κείμενον ἐγράφη. Σημείωσαι δὲ ὅτι ἡ κβ' διάτ. ἐτέθη εἰς βιβλίον ε', τίτ. α', κεφ. ι', πλὴν οὐχ ὡς εἰς τὸ κείμενον κεῖται, ἀλλὰ ἄλλως: φησί γάρ· Μὴ ἀπο γραφέσθω ἐκκλησία, ἡ εὐσεβὴς οἶκος ἡ μοναστήριον ἐπὶ κέρδει. Σημείωσαι οὖν τοῦτο πολλὰ χρησιμεύον εἰς τοὺς ἐκπροικίζοντας μοναστήρια, καὶ πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας εὐαγεῖς οἴκους. Η κγ' διάτ, καὶ ἡ κε', οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά. Σὺ δὲ γίνωσκε ότι κἂν ἡ τοιαύτη διάτ. διορίζηται μόνῃ ἐκατονταετία τοὺς εὐαγεῖς οἴκους ἐκβάλλεσθαι, ἀλλὰ τὸ α' κεφ., τῆς ρια Ἰουστινιανείου νεαρᾶς ἤτοι τὸ τελευτάτον κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ταῦτα ῥητῶς θεσπίζει· Πᾶσα ἀγωγὴ προσήκοντα σεπτῷ οἴκῳ, εἴτε προσωπική εἴτε ὑποθηκάριος ἐστιν, οὐχ ὑπερβαίνει τὰ μ' ἔτη τῶν ἀμοζουσῶν ἑκάστῳ οἴκῳ τοιούτῳ εὐαγεῖ προσκαίρων παραγραφών, φυλαττουσῶν μέντοιγε τοὺς οἰκείους χρόνους, Κείμενον. Καὶ τίτ. γ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, διάτ. κδ', φησὶν ἐῤῥῶσθοι, κ. τ. λ., διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτλου. Σχόλιον. Η κδ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κωδικός ἐστι βιβλίον μδ', τίτ. ιη', κεφ. λδ'· οὐκ ἐτέθη δὲ ἐν τοῖς Βασιλικοῖς ὡς ὁ Κώδιξ διελάμβανεν, ἀλλ᾽ οὕτω φησὶν ὁ Βασιλικό;· Τὸ τοῖς πτωχούς καταλιμπανόμενον μὴ νομιζέσθω ἄδηλον. Η κη' διάτ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλα, κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν Βασιλικῶν, τίτ. γ', κεφ. η', οὕτως ἔχοντι· Εἰ δὲ καὶ τις ὑπὲρ ἀναῤῥύσεως αἰχμαλώτων, ἢ ἀποτροφῆς πενήτων κληρονομίαν ἢ ληγάτον και ταλείπῃ ἐν πράγμασι κινητοῖς, ἢ αὐτοκινήτοις, κ ἀκινήτοις, εἴτε ἄπαξ, εἴτε ἐτήσιον καὶ τοῦτο τρόποις ἅπασι κατὰ τὴν τοῦ διαθεμένου γνώμην ἀπὸ τῶν κεν λευσθέντων τούτο ποιῆσαι, πληρούσθω. Εἰ δὲ μὴ ἰδικῶς εἴπῃ ποίου τόπου πένησι ταῦτα κατέλιπεν, κελεύομεν τὸν οσιώτατον τῆς πόλεως ἐπίσκοπον ἐν ᾗ οἰκίαν ὁ διαθέμενος εἶχε παραλαμβάνειν τὰ αὐτὰ πράγματα, καὶ τοῖς τῆς αὐτῆς πόλεως πένησι διά νέμειν. Ἡ δὲ με διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ωσαύτως οὐδὲ ἡ νε διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. Κείμενον. Η δὲ γ' διάτ. του β' τίτ. τῶν Νεαρών, κ. τ. λ. κατελείφθη προχωρήσει. Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ β τίτ. τῶν Νεκρῶν ἐστι νεαρά Ιουστινιάνειος ρλα', κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ Βα σιλικών, τίτ. γ΄ κεφ. θ', ὃ δὴ καὶ κατεστρώθη ἐξ ὁλοκλήρου ἐν τῇ καταρχῇ τοῦ παρόντος κεφ. ἀρχό μενον οὕτως· Εἰ δὲ ὑπὲρ ἀναῤῥύσεως αἰχμαλώτων. Κείμενον. Ἡ δὲ μη' διάτ. τοῦ γ' τίτ., τοῦ τ' βιβλίου φησίν, κ. τ. λ. ἀποκλείεται τρόπων. Σχόλιον. Η μη διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου οὐκ ἔτέθη εἰς τὰ βασιλικά. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρλα, κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε' τίτ. γ', κεφ. η' 3 καὶ κατεστρώθη εἰς τὸ παρελθὸν καταβατόν. Η α' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του Κώδικος οὐκ
const. 22, in lib. v, tit. 1,cap. 10, posita est, verumtamen non ut in textu habetur, sed aliter Dicit enim: Ne describatur ecclesia,aut venerabilis
domus, aut monasterium in lucrum.Observa igitur hoc, quod mullum utilitatis affert, adversus
eos qui monasteria donant, et vendunt aut emunt
venerabiles domus, Const. 23 et 25 in Basil. non
sunt posita. Τu vero scias quod, tametsi illa
const. statuat, solo centum annorum curriculo
venerabiles domus rejici: [contra] tamen 1 cap.
novella 141 Justiniani, sive ult. cap. tit. 2, lib.
v Basil. hæc in hæc verba sanciat: Nulla actio,
quæ venerabili cuipiam domui competit, sive
personalis sive hypothecaria sit, transcendit quadraginta annos temporalium præscriptionum,quæ
unicuique istiusmodi sacra domui competunt, et
quidem sua tempora servant.
Textus. Et tit. 3 ejusdem lib. const. 24, ait
ratum, etc., usque ad Const. 55 (tradit], ut pag.
Scholium. Const. 24, tit. 3 lib. 1 Cod. est lib.
ILiv, tit. 18, cap. 34. Non autem in Basil. positum est, ut Cod. tradit, sed dicit illud ita: Quod
pauperibus relinquitur, ne incertum existimator.
Const. 28 in Basil. non est posita. Const. 3, tit.2
Novellarum, est novella Justiniani 131 [ac] posita
[est in lib. Basil. v, tit. 3, cap. 8, quod sic habet: sed et si quis pro redemptione captivorum,
aut alimonia pauperum, hæreditatem vel legatum, in rebus mobilibus, aut sese moventibus,
aut immobilibus, sive semel sive annuum reliquerit: et hoc modis omnibus secundum testatoris voluntatem per eos qui id exsequi jussi
sunt præstator. Si specialiter non dixerit, cujus
loci pauperibus hæc reliquerit, jubemus, ut religiosissimus civitatis episcopus, in qua leslator
domicilium habuit, eas res ad se recipiat, et inter pauperes suæ civitatis distribuat. Ceterum
const. 45, tit. 2 Novellarum in Basil. non est
posita, similiter neque const. 55 ejusdem tit. et
lib.
Textus. Const. vero 3, tit. 2 Novellarum de
ejusmodi legato dicit. Si qui, etc., usque ad relictum est, procedat, ut pag. 574.
Scholium. Const. 3, tit. 2 Novellarum est
novella Justiniani 131 [ac] posita (est) in lib. v
Basil., tit. 3, cap. 9, quod et integrum in initio
praesentis cap. insertum est, ita incipiens: Sed
et si quis pro redemptione captivorum.
Textus. Const. 48 tit. 3 lib. i ait: quod quis,
etc., usque ad modorum hanc] excludi, ut
Scholium. Const.48 tit. 3, lib. II, Cod.non est
posita in Basil.; const. vero 3,lib. ur Novellarum,
est novella Justiniani 131, posita [quæ est in
lib. Basil. v,tit. 3, cap. 8,quod et secundo abhinc
superiori scholio insertum est. Const. 52 tit. 9
lib. i Cod. in Basil. non est posita. Verum const.
κείμενον ἐγράφη. Σημείωσαι δὲ ὅτι ἡ κβ' διάτ.
ἐτέθη εἰς βιβλίον ε', τίτ. α', κεφ. ι', πλὴν οὐχ ὡς εἰς
τὸ κείμενον κεῖται, ἀλλὰ ἄλλως: φησί γάρ· Μὴ ἀπο
γραφέσθω ἐκκλησία, ἡ εὐσεβὴς οἶκος ἡ μοναστήριον
ἐπὶ κέρδει. Σημείωσαι οὖν τοῦτο πολλὰ χρησιμεύον
εἰς τοὺς ἐκπροικίζοντας μοναστήρια, καὶ πωλοῦντας
καὶ ἀγοράζοντας εὐαγεῖς οἴκους. Η κγ' διάτ, καὶ ἡ
κε', οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά. Σὺ δὲ γίνωσκε
ότι κἂν ἡ τοιαύτη διάτ. διορίζηται μόνῃ ἐκατονταετία
τοὺς εὐαγεῖς οἴκους ἐκβάλλεσθαι, ἀλλὰ τὸ α' κεφ.,
τῆς ρια Ἰουστινιανείου νεαρᾶς ἤτοι τὸ τελευτάτον
κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ταῦτα
ῥητῶς θεσπίζει· Πᾶσα ἀγωγὴ προσήκοντα σεπτῷ
οἴκῳ, εἴτε προσωπική εἴτε ὑποθηκάριος ἐστιν, οὐχ
ὑπερβαίνει τὰ μ' ἔτη τῶν ἀμοζουσῶν ἑκάστῳ οἴκῳ
τοιούτῳ εὐαγεῖ προσκαίρων παραγραφών, φυλαττούσῶν μέντοιγε τοὺς οἰκείους χρόνους,
Κείμενον. Καὶ τίτ. γ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, διάτ.
κδ', φησὶν ἐῤῥῶσθοι, κ. τ. λ., usque ad διάτ, τοῦ
αὐτοῦ τίτλου.
Σχόλιον. Η κδ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ Κωδικός ἐστι βιβλίον μδ', τίτ. ιη', κεφ. λδ'· οὐκ
ἐτέθη δὲ ἐν τοῖς Βασιλικοῖς ὡς ὁ Κώδιξ διελάμβανεν,
ἀλλ᾽ οὕτω φησὶν ὁ Βασιλικό;· Τὸ τοῖς πτωχούς καταλιμπανόμενον μὴ νομιζέσθω ἄδηλον. Η κη' διάτ.
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ.
τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλα, κειμένη
ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν Βασιλικῶν, τίτ. γ', κεφ. η', οὕτως
ἔχοντι· Εἰ δὲ καὶ τις ὑπὲρ ἀναῤῥύσεως αἰχμαλώτων,
ἢ ἀποτροφῆς πενήτων κληρονομίαν ἢ ληγάτον και
ταλείπῃ ἐν πράγμασι κινητοῖς, ἢ αὐτοκινήτοις, κ
ἀκινήτοις, εἴτε ἄπαξ, εἴτε ἐτήσιον καὶ τοῦτο τρόποις
ἅπασι κατὰ τὴν τοῦ διαθεμένου γνώμην ἀπὸ τῶν κεν
λευσθέντων τούτο ποιῆσαι, πληρούσθω. Εἰ δὲ μὴ
ἰδικῶς εἴπῃ ποίου τόπου πένησι ταῦτα κατέλιπεν,
κελεύομεν τὸν οσιώτατον τῆς πόλεως ἐπίσκοπον ἐν ᾗ
οἰκίαν ὁ διαθέμενος εἶχε παραλαμβάνειν τὰ αὐτὰ
πράγματα, καὶ τοῖς τῆς αὐτῆς πόλεως πένησι διά
νέμειν. Ἡ δὲ με διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν οὐκ
ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ωσαύτως οὐδὲ ἡ νε διάτ.
τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ.
Κείμενον. Η δὲ γ' διάτ. του β' τίτ. τῶν Νεαρών,
κ. τ. λ. usque ad κατελείφθη προχωρήσει.
Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ β τίτ. τῶν Νεκρῶν ἐστι
νεαρά Ιουστινιάνειος ρλα', κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ Βα:
σιλικών, τίτ. γ΄ κεφ. θ', ὃ δὴ καὶ κατεστρώθη ἐξ
ὁλοκλήρου ἐν τῇ καταρχῇ τοῦ παρόντος κεφ. ἀρχό
μενον οὕτως· Εἰ δὲ ὑπὲρ ἀναῤῥύσεως αἰχμαλώτων.
Κείμενον. Ἡ δὲ μη' διάτ. τοῦ γ' τίτ., τοῦ τ'
βιβλίου φησίν, κ. τ. λ. usque ad ἀποκλείεται τρόπων.
Σχόλιον. Η μη διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
οὐκ ἔτέθη εἰς τὰ βασιλικά. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β'
τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρλα,
κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε' τίτ. γ', κεφ. η'
3 καὶ κατεστρώθη εἰς τὸ παρελθὸν καταβατόν. Η
α' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του Κώδικος οὐκ
col. 1045–1046page 307 of 399
PG 104:1045ΙΙ. ἔτεθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η μέντοι β' διάτ. τοῦ π'Α 1 123, τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' 1, 5 6, καὶ ἐτέθη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν δ', τίτ. α', κεφ. ε' καὶ 5', οὕτω σχεδὸν ὡς ἐνταῦθα κεῖται, Κείμενον. Λέγει δὲ ἡ α' καὶ μόνη διάτ. τοῦ μη τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ Κώδικος, κ. τ. λ. συμβᾶσαν ζημίαν. Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ μη' τίτ. τοῦ 5' βιβλίου τοῦ Κώδικος κεῖται ἐν βιβλίῳ μδ', τίτ. ιη', κεφ. λ', καὶ ζήτει τοῦτο περὶ, τὰ μέσα διαλαμβάνον ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Τὰ δὲ λεγόμενα περιέχεσθαι ἐν τῷ κζ' τίτ. τῆς γ᾽ ἱνστιτουτιώνος οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά. Η μέντοι β' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι ιη' κεφ. τοῦ β' τίς, τοῦ εἰ βιβλίου καὶ φησι σχεδὸν τὰ αὐτά. Ἡ δὲ α' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βι βλίου τῶν Μεχρῶν οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ ἱερῶν σκευῶν καὶ ἀναθημάτων. ᾿Αποστόλων κανών ογ· συνόδου α' και β' συγκ κροτηθείσης ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων κανών α', ι· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. β'. Κείμενον. Ἡ ιζ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βι βλίου του Κώδικος φησιν, κ. τ. λ., εἰ μὴ διὰ λύσιν αἰχμαλώτων. νι Σχόλιον. Η ιζ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά, οὐδὲ ἡ κα'. Τὸ μέντοι ξβ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ της βιβλίου ἐστὶ βιβλίον ιθ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α', κεφ. ξβ', θέμα β'. οὗτος ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη. α' τίτ. τῆς β' Ινστιτουτιῶνος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ σιλικά. Η α' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρα· τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Κείμενον. Η δὲ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὥστε τὰ ἱερὰ σκεύη, κ. τ. λ., καὶ οὐχ μόζει ἐκ τούτου ἀγωγή. Η Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρών ἐστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκ', κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ 120, τῶν Βασιλικῶν, τίτ. β΄ κεφ. κα', οὕτως ἔχοντι καθώς 2, 21, εἰς τὸ κείμενον διελήφθη. Τὸ ιγ' διάτ. τοῦ ιη' τίτ. 13 18 τοῦ α' βιβλίον ἐστὶ βιβλιον τίτ., α', κεφ. μβ', οὕτως ἔχυν Ὁ ἄρχων φροντιζέτω τῆς εἰρήνης ζητῶν τοὺς ἱεροσύλους καὶ ἀνδραποδιστὰς, καὶ κλέπτας καὶ ὑποδοχεῖς καὶ πρὸς τὸ πλημμέλημα ἐπεξιὼν αὐτοῖς. 4 2 Τὸ δ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ ι βιβλίου, ἔστι τῶν 3, 4, 2, Βασιλικῶν βιβλίον μβ', τίτ. γ', κεφ. δ', θέμα β', λέγον· Εξῃρημένων τῶν χρεῶν τὰ λοιπὰ πράγματα κατάγονται εἰς τὸ διαιροῦν τῇ φαμιλία τὸν κλῆρον δικαστήριον, καὶ τὰ κακὰ φάρμακα, καὶ τὰ μαγικὰ βιβλία, καὶ τὰ ὅμοια. Οφρίκιον δὲ δικαστού παρα χρῆμα τὰ τοιαῦτα διαφθείρειν. Οὐ διαιρεῖται δὲ τὰ ἀπὸ ἱεροσυλίας κτηθέντα, ἢ τὰ ἀπὸ δήμου κλαπέντα ἢ ἀπὸ βιας κτηθέντα, ἢ ἐφόδου. Σὺ δὲ γινωσκε ὅτι πάντα ὅσα καλῇ πίστει νέμεται ὁ τελευτήσας οὐ κατάγεται εἰς τὸ διαιρετικὸν δικαστήριον, ἀλλὰ φυλάττεται τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ ἀμείωτα Τὸ κϚʹ διάτ τοῦ α' τίτ. τοῦ με βιβλίου ἐστὶ κεφ. κδ' τοῦ α' τίτ. τοῦ μγ' βιβλίου λέγον τὰ αὐτὰ.
NOMOCANON. TIT. II, CAP. ΙΙ.
ἔτεθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η μέντοι β' διάτ. τοῦ π'Α9 tit. 1 Novellarum est novella Justiniani 123, ac
τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' posita est in lib. Basil. iv, tit. 1, cap. 5 et 6, ad
καὶ ἐτέθη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν δ', τίτ. α', κεφ. eumdem prope modum, quo hic.
ε' καὶ 5', οὕτω σχεδὸν ὡς ἐνταῦθα κεῖται,
Κείμενον. Λέγει δὲ ἡ α' καὶ μόνη διάτ. τοῦ μη
τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ Κώδικος, κ. τ. λ. usque
ad συμβᾶσαν ζημίαν.
Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ μη' τίτ. τοῦ 5' βιβλίου
τοῦ Κώδικος κεῖται ἐν βιβλίῳ μδ', τίτ. ιη', κεφ. λ',
καὶ ζήτει τοῦτο περὶ, τὰ μέσα διαλαμβάνον ὅσα εἰς
τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Τὰ δὲ λεγόμενα περιέχεσθαι
ἐν τῷ κζ' τίτ. τῆς γ᾽ ἱνστιτουτιώνος οὐκ ἐτέθησαν
εἰς τὰ Βασιλικά. Η μέντοι β' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν
Νεαρῶν ἐστι ιη' κεφ. τοῦ β' τίς, τοῦ εἰ βιβλίου καὶ
φησι σχεδὸν τὰ αὐτά. Ἡ δὲ α' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου τῶν Μεχρῶν οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ ἱερῶν σκευῶν καὶ ἀναθη
μάτων.
᾿Αποστόλων κανών ογ· συνόδου α' και β' συγκ
κροτηθείσης ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων κανών
α', ι· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς
κεφ. β'.
Κείμενον. Ἡ ιζ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του Κώδικος φησιν, κ. τ. λ., usque ad εἰ μὴ
διὰ λύσιν αἰχμαλώτων.
Textus. Dicit porro 1, eaque unica, const. tit.
48 lib. νι Cod.: Valere, etc., usque ad obvenerit, resarciet, ut pug. 574.
Scholium. Const. 1 tit. 48 lib. vi Cod. posita
est in lib. xLiv, tit. 18, cap. 30, quod quære.
Circa medium enim tractat, quæcunque in textu
scripta sunt. Quæ vero dicuntur comprehendi in
27 tit. [lib.] ur, et 16 tit. [lib.] ιv Instit. in Basil.
non sunt posita. Sane vero const. 2 tit. 2 Novellarum est cap. 18 tit. 2 lib. v, quod fere eadem
dicit. Const. autem 1 ejusdem lib. Novellarum in
Basil. non est posita.
Σχόλιον. Η ιζ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά, οὐδὲ ἡ κα'.
Τὸ μέντοι ξβ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ της βιβλίου
ἐστὶ βιβλίον ιθ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α', κεφ. ξβ',
θέμα β'. οὗτος ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη. 'O G
α' τίτ. τῆς β' Ινστιτουτιῶνος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βaσιλικά. Η α' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι
νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρα· τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ.
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά.
Κείμενον. Η δὲ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν,
ὥστε τὰ ἱερὰ σκεύη, κ. τ. λ., usque ad καὶ οὐχ ἀpμόζει ἐκ τούτου ἀγωγή.
GAP. II. — De sacris vasis, et donariis.
Apostolorum canon 73; concilii 1 et 2 in æde
Sanctorum Apostolorum coacti, canon 1, 40; ex
epistola Cyrilli ad Domnum caput 2.
Textus. Const. 17 tit. 2 lib. 1 Cod. ait: Quod
dum extra, etc., usque ad redemptionem caplivorum, ut pag. 579.
Scholium. Const. 17, tit. 2, lib. 1 Cod. non est
posita in Basil., neque 21. Verum digest. 62 tit. 1
lib. xvii, est lib. xix Basil., tit. 1, cap. 62, thema 2, quod habet, ut in textu scriptum est. Τit.
1 [lib.] Η Instit. in Basil. non est positus. Const.
1 tit. 2 Novellarum est novella Justiniani 120.
Hoc autem ejus caput non est positum in Basil.
Textus. Const. 2 ejusdem tit. dicit: Ut ne sacra, etc., usque ad inde actio non competal, ut
pag. 579-582.
Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρών Scholium. Constit. 2 tit. 2 Novellarum est noἐστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκ', κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ vella Justiniani 120, posita que est] in lib.v Basil.,
τῶν Βασιλικῶν, τίτ. β΄ κεφ. κα', οὕτως ἔχοντι καθώς tit. 2, cap. 21, quod habet, ut in textu comprehenεἰς τὸ κείμενον διελήφθη. Τὸ ιγ' διάτ. τοῦ ιη' τίτ. sum est. Digest. 13 tit. 18 lib. I est lib. vi, tit. I,
τοῦ α' βιβλίον ἐστὶ βιβλιον 5', τίτ., α', κεφ. μβ', cap. 42, quod sic habet: Præses pacis curam laοὕτως ἔχυν· Ὁ ἄρχων φροντιζέτω τῆς εἰρήνης ζητῶν beto,sacrilegos,plagiarios, fures,ac [eorum] recepτοὺς ἱεροσύλους καὶ ἀνδραποδιστὰς, καὶ κλέπτας καὶ tores conquirens, eorumque delictum [supplicio]
ὑποδοχεῖς καὶ πρὸς τὸ πλημμέλημα ἐπεξιὼν αὐτοῖς. persequens. Digest. 4 tit. 2 lib. x est Basil. lib.
Τὸ δ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ ι βιβλίου, ἔστι τῶν ILII, tit. 3, cap. 4, thema 2, quod dicit: Exceptis
Βασιλικῶν βιβλίον μβ', τίτ. γ', κεφ. δ', θέμα β', enim nominibus,reliquæ res in judicium familia,
λέγον· Εξῃρημένων τῶν χρεῶν τὰ λοιπὰ πράγματα erciscundæ deducuntur,etiam mala medicamenta
κατάγονται εἰς τὸ διαιροῦν τῇ φαμιλία τὸν κλῆρον et libri magici ac similes: sed officium judicis
δικαστήριον, καὶ τὰ κακὰ φάρμακα, καὶ τὰ μαγικὰ est, ut protinus hæc corrumpal. Porro quæ saβιβλία, καὶ τὰ ὅμοια. Οφρίκιον δὲ δικαστού παρα- crilegio, peculatu,vi aut aggressura quæsita sunt,
χρῆμα τὰ τοιαῦτα διαφθείρειν. Οὐ διαιρεῖται δὲ τὰ non dividuntur. Τu vero scias quod quæcunque
ἀπὸ ἱεροσυλίας κτηθέντα, ἢ τὰ ἀπὸ δήμου κλαπέντα mala fide defunctus possedit, non deducantur in
ἢ ἀπὸ βιας κτηθέντα, ἢ ἐφόδου. Σὺ δὲ γινωσκε ὅτι familiæ erciscundæ judicium, sed custodiantur
πάντα ὅσα καλῇ πίστει νέμεται ὁ τελευτήσας οὐ domino.
κατάγεται εἰς τὸ διαιρετικὸν δικαστήριον, ἀλλὰ φυλάττεται τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ ἀμείωτα Τὸ κϚʹ διάτ τοῦ α'
τίτ. τοῦ με βιβλίου ἐστὶ κεφ. κδ' τοῦ α' τίτ. τοῦ μγ' βιβλίου λέγον τὰ αὐτὰ.
col. 1047–1048page 308 of 399
PG 104:1047Κείμενον. Καὶ βιβλίον μη', τίτ. δ', διάτ, α'· ὅτι ὅμοιόν ἐστι, κ. τ. λ. ἁμαρτήματος τιμω ρούνται. Σχόλιον. Τὸ κς' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ με' βι βλίου τῶν Διατάξ. ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικών μγ', τίτ. α΄, κεφ. κε', λέγον· Αἱ αἰσχραὶ ἐπερωτήσεις ἀνίσχυροι εἰσιν, ὡς ὅταν τις ὁμολογῇ πόνον ποιεῖν ἢ ἱεροσυλίαν, οὔτε γὰρ ἀγωγὴ ἐκ τῶν τοιούτων ἁρμόζει. Ἕτερον σχόλιον. Τὸ α διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ 36, μη βιβλίου τῶν Διάταξ. ἔστι τῶν Βασιλικών βιβλίον ξ', τίτ. λϚ', κεφ, α', λέγον· Ὁ περὶ τῶν ἐπιβούλων νόμος ὅμοιος ἐστι τῷ περὶ ἱεροσυλίας, καὶ ἐνέχεται αὐτῷ ὁ κατὰ τοῦ Ῥωμαϊκού δήμου πλημμελήσας καὶ ὁ σπουδάσας κατὰ δόλον παρὰ κέλευσιν βασιλέως ἀναιρεθῆναι τοὺς ὁμήρους, ἢ ἵνα ἔνοπλοι ἄνθρωποι κατὰ τῆς πόλεως ἐν πόλει ὦσιν, ἢ ἵνα τόπος ἢ ἱερὰ κατασχεθῶσιν, ἢ στασιώδης γένηται σύνοδος, ἢ ἵνα φονευθῇ ὁ ἄρχων· καὶ ὁ πρὸς τοὺς πολεμίους ἄγγελον ἢ γράμματα πέμψας ἢ σημεῖον αὐτοῖς δεδωκώς, ἢ ἄλλως βοηθήσας αὐτοῖς· καὶ ὑπονοθεύσας ἢ ἐρεθίσας 13 στρατιώτας πρὸς στάσιν ἢ θόρυβον κατὰ τῆς πολιο 45, τείας. Τὸ α' διάτ. τοῦ ιγ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ βιβλίου τῶν Διάτ. ἐστι βιβλίον ξ', τίτ. με', κεφ. β'. Ὁ δὲ πεκουλάτους κινεῖται κατὰ τοῦ ὑφελομένου ἐκ τῶν ἱερῶν, ἢ τῶν μνημείων ἢ δημοσίων, ἢ χρημάτων, ἢ στρέψαντος εἰς ἰδίας χρήσεις. Πλὴν τῶν ἀπὸ νόμου ἐπιτετραμμένων, καὶ τῶν παρασκευασάντων κατὰ δόλον γίνεσθαι τι τούτων, καὶ τοῦ μίξαντος τῷ 4 δημοσίῳ χρυσῷ ἡ ἀργύρῳ χαλκόν, ἢ ἕτερον βλάπτον αὐτά. Τὸ δ' διάτ, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, Κείμενον. Διάτ. 5', Τὸ ἐξ ἱεροῦ ἰδιωτικὰ χρήματα, κ. τ. λ. κλέπτης ἐνάγεται. 6 4 Σχόλιον. Τὸ 5' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ μη βιβλίου 45, 6,: τῶν Διάτ. ἔστι τῶν Βασιλικῶν βιβλίον ξ', τίτ. με, κεφ. καὶ φησι Τὸ ὑφελέσθαι ἀπὸ ἱεροῦ χρήματα 16 59 ιδιωτικὰ οὐκ ἔστιν ἱεροσυλία, ἀλλὰ κλοπή. Τὸ ι' διάτ. τοῦ νθ' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν Διατάξεων, ἔστι τῶν Βασιλικῶν βιβλίον ξ', τίτ. να', κεφ. λέγον· Τὸν τόπον ποιεῖν τὴν κλοπὴν, ἢ τὴν ἱεροσυλίαν. Καὶ φαίνονται μὲν ἐναντία τὰ κεφ., οὐκ εἰσι δὲ, ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἰδιωτικά χρήματα κλέπτων, κἂν ἐξ ἱεροῦ τόπου, κλέπτης ἐστὶν. Ὁ δὲ τὰ ἀνατεθειμένα τῷ Θεῷ κλέπτων, κἂν ἐξ ἰδιωτικοῦ τόπου κλέψῃ, ὡς ἱερύ συλος ἐνέχεται. Πλὴν ἐπεὶ εἰσὶ τινα ἱερὰ μὴ ἀνατε η θειμένα τῷ Θεῷ ὡς τὰ ἰδικῶς ἡμῖν διαφέροντα εἶχο νισματα, καὶ λοιπὰ μήπω ναοῖς ἢ μοναστηρίοις 16 51, ἀνατεθέντα, κατὰ τοῦτο λέγει τὸ ις' κεφ. τοῦ να' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου, τὸν τόπον ποιεῖν τὴν κλοπήν, ἢ τὴν ἱεροσυλίαν. Ὁ γὰρ τὴν ἐν τῷ κελλίῳ ἡμῶν οὖσαν ἁγίαν εἰκόνα κλέπτων οὐκ ἔστιν ἱερόσυλος, ἀλλὰ κλέπτης. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο οὕτως ἑρμηνεύσομεν, εἴτ εί πωμεν πάντως καὶ τὸν κλέπτοντα νομίσματα ἔχοντα εἰκόνα Χριστοῦ, ἡ Θεοτόκου, ὡς ἱερόσυλον ἐνάγεσθαι ὅπερ ἄτοπον καὶ ψευδές. Ἡ γ', διάτ., τοῦ β' τίτε 3, 2, του Γ' βιβλίου τοῦ Κωδικός ἐστι τῶν Βασιλικῶν βι βλίον ξ', τίτ. κεφ. κ', λέγον τὸ μήπω καθιε ρωθεν κλέψας κατέχεται τῇ φούρτῳ· οὔπω γάρ Ιερόσυλος ἐστιν ὁ κλέψας τὸ μηδέπω καθιερωθέν. Εκ
Textus. Et lib. 48, tit. 4, digest. 1: Quod crimen laesae majestatis, etc., usque ad delicti puniuntur, ut pag. 582.
Scholium. Digestum 26, tit. 1, lib. xLv Digest.
est lib. Basil. XLIII, tit. 1, cap. 25, quod ait:
Turpes stipulationes nullius sunt momenti: veluti si quis homicidium vel sacrilegium promittat
se facturum. Neque enim ex hujusmodi [obligationibus] actio competit.
Κείμενον. Καὶ βιβλίον μη', τίτ. δ', διάτ, α'· ὅτι
ὅμοιόν ἐστι, κ. τ. λ. usque ad ἁμαρτήματος τιμωρούνται.
Σχόλιον. Τὸ κς' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ με' βι
βλίου τῶν Διατάξ. ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικών μγ',
τίτ. α΄, κεφ. κε', λέγον· Αἱ αἰσχραὶ ἐπερωτήσεις
ἀνίσχυροι εἰσιν, ὡς ὅταν τις ὁμολογῇ πόνον ποιεῖν
ἢ ἱεροσυλίαν, οὔτε γὰρ ἀγωγὴ ἐκ τῶν τοιούτων
ἁρμόζει.
Aliud scholium. Digest.1 tit.4 lib. XLVIII Digest. Ἕτερον σχόλιον. Τὸ α διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ
est Basil. lib. Lx, tit. 36, cap. 1,quod dicit: Lex de μη βιβλίου τῶν Διάταξ. ἔστι τῶν Βασιλικών βιβλίον
[majestatis insidiatoribus similis est legis de adul- ξ', τίτ. λϚ', κεφ, α', λέγον· Ὁ περὶ τῶν ἐπιβούλων
terio, et tenetur illa, qui adversus populum Roma- νόμος ὅμοιος ἐστι τῷ περὶ ἱεροσυλίας, καὶ ἐνέχεται
num aliquid commisit; et qui dolo [malo] effecit, αὐτῷ ὁ κατὰ τοῦ Ῥωμαϊκού δήμου πλημμελήσας·
ut obsides injussu principis interciderint, ut ar- καὶ ὁ σπουδάσας κατὰ δόλον παρὰ κέλευσιν βασιλέως
mati homines in urbe adversus urbem sint, ut lo- ἀναιρεθῆναι τοὺς ὁμήρους, ἢ ἵνα ἔνοπλοι ἄνθρωποι
cus [aliquis] aut templa occupata, vel seditiosus κατὰ τῆς πόλεως ἐν πόλει ὦσιν, ἢ ἵνα τόπος ἢ ἱερὰ
conventus factus sit, ut magistratus occideretur; κατασχεθῶσιν, ἢ στασιώδης γένηται σύνοδος, ἢ ἵνα
et qui hostibus nuntium aut litteras misit, signum- φονευθῇ ὁ ἄρχων· καὶ ὁ πρὸς τοὺς πολεμίους ἄγγελον
ve dedit, aut alioqui ipsos juvit, et adulatus est; ἢ γράμματα πέμψας ἢ σημεῖον αὐτοῖς δεδωκώς, ἢ
qui [denique] milites adversus rempublicam ad ἄλλως βοηθήσας αὐτοῖς· καὶ ὑπονοθεύσας ἢ ἐρεθίσας
seditionem tumultumve concitaverit. Dig.1, tit. 13 στρατιώτας πρὸς στάσιν ἢ θόρυβον κατὰ τῆς πολιο
ejusdem lib. Digest., est lib. Lx, tit. 45, cap.2: Pe- τείας. Τὸ α' διάτ. τοῦ ιγ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ βιβλίου
culatus [actio] movetur adversus illum, qui ex τῶν Διάτ. ἐστι βιβλίον ξ', τίτ. με', κεφ. β'. Ὁ δὲ
pecunia sacra, religiosa publicave [quid] abstulit, πεκουλάτους κινεῖται κατὰ τοῦ ὑφελομένου ἐκ τῶν
vel in rem suam convertit, quive dolo effecit, ut ἱερῶν, ἢ τῶν μνημείων ἢ δημοσίων, ἢ χρημάτων, ἢ
horum quidpiam fieret: nisi si cui a lege [id] per- στρέψαντος εἰς ἰδίας χρήσεις. Πλὴν τῶν ἀπὸ νόμου
missum sit. [Denique qui auro argentove publico ἐπιτετραμμένων, καὶ τῶν παρασκευασάντων κατὰ
as vel aliud quidpiam] quo ea pejora tant, im- δόλον γίνεσθαι τι τούτων, καὶ τοῦ μίξαντος τῷ
miscuit. Digest. autem 4 in Basil. non est posi- δημοσίῳ χρυσῷ ἡ ἀργύρῳ χαλκόν, ἢ ἕτερον βλάπτον
tum.
αὐτά. Τὸ δ' διάτ, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά,
Jus positivum. Digest. 6: Ex sacra ade privatas, etc., usque ad [in judicio] conveniri, 182.
Κείμενον. Διάτ. 5', Τὸ ἐξ ἱεροῦ ἰδιωτικὰ χρήματα,
κ. τ. λ. usque ad κλέπτης ἐνάγεται.
Scholium. Digest. 6 tit. 4 lib. xLvu Digest. Σχόλιον. Τὸ 5' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ μη βιβλίου
est Basil. lib. Lx, tit. 45, cap. 6, et ait: Subri- τῶν Διάτ. ἔστι τῶν Βασιλικῶν βιβλίον ξ', τίτ. με,
pere ex sacra ade pecunias privatas,non sacrile- κεφ. 5', καὶ φησι· Τὸ ὑφελέσθαι ἀπὸ ἱεροῦ χρήματα
gium,sed furtum est. Dig 16 tit. 59 lib XLVII Di- ιδιωτικὰ οὐκ ἔστιν ἱεροσυλία, ἀλλὰ κλοπή. Τὸ ι5'
gest.estlib.Basil.rx, tit.51, cap.16,quod ait: Locum διάτ. τοῦ νθ' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν Διατάξεων,
facere [ut idem vel] furtum sacrilegium [sit].Εt vi- ἔστι τῶν Βασιλικῶν βιβλίον ξ', τίτ. να', κεφ. 15',
dentur quidem contraria esse [hæc] capita, non λέγον· Τὸν τόπον ποιεῖν τὴν κλοπὴν, ἢ τὴν ἱεροsunt tamen. Ac certe quidem privatas pecunias συλίαν. Καὶ φαίνονται μὲν ἐναντία τὰ κεφ., οὐκ εἰσι
qui furatur, tametsi ex loco sacro furetur, fur est: δὲ, ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἰδιωτικά χρήματα κλέπτων, κἂν ἐξ
qui autem Deo dedicata furatur, tametsi ex loco ἱεροῦ τόπου, κλέπτης ἐστὶν. Ὁ δὲ τὰ ἀνατεθειμένα τῷ
privato furetur, tanquam sacrilegus tenetur. Ve- Θεῷ κλέπτων, κἂν ἐξ ἰδιωτικοῦ τόπου κλέψῃ, ὡς ἱερύ
rumtamen quia sunt res quædam sacra Deo non συλος ἐνέχεται. Πλὴν ἐπεὶ εἰσὶ τινα ἱερὰ μὴ ἀνατεdedicata, veluti simulacra quæ privatim ad nos η θειμένα τῷ Θεῷ ὡς τὰ ἰδικῶς ἡμῖν διαφέροντα εἶχο
pertinent, et reliqua necdum templis aut monaste- νισματα, καὶ λοιπὰ μήπω ναοῖς ἢ μοναστηρίοις
riis dedicata: secundum hoc dicit 16 cap. tit. 51, ἀνατεθέντα, κατὰ τοῦτο λέγει τὸ ις' κεφ. τοῦ να'
lib. Lx, locum facere furtum aut sacrilegium. Qui τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου, τὸν τόπον ποιεῖν τὴν κλοπήν, ἢ
enim sacram imaginem in cella nostra furatur, τὴν ἱεροσυλίαν. Ὁ γὰρ τὴν ἐν τῷ κελλίῳ ἡμῶν οὖσαν
non sacrilegus est, sed fur. Siquidem] si hoc ita ἁγίαν εἰκόνα κλέπτων οὐκ ἔστιν ἱερόσυλος, ἀλλὰ
non interpretabantur, eum qui numismata imagi- κλέπτης. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο οὕτως ἑρμηνεύσομεν, εἴτ
εί
nem Christi aut Dei Genitricis habentia furatur, πωμεν πάντως καὶ τὸν κλέπτοντα νομίσματα ἔχοντα
tanquam sacrilegum in jus vocari,omnino necesse εἰκόνα Χριστοῦ, ἡ Θεοτόκου, ὡς ἱερόσυλον ἐνάγεσθαι·
est, ut dicamus quod [sane et absurdum [est] et ὅπερ ἄτοπον καὶ ψευδές. Ἡ γ', διάτ., τοῦ β' τίτε
falsum, Const. 3, tit. 2, lib. v cod. est Basil. lib. του Γ' βιβλίου τοῦ Κωδικός ἐστι τῶν Βασιλικῶν βιLx, tit. 6, cap. 20,quod dicit: Qui rem hauddum βλίον ξ', τίτ. 5' κεφ. κ', λέγον· ' τὸ μήπω καθιε
dedicatam faratur, furti tenetur. Non enim sacri- ρωθεν κλέψας κατέχεται τῇ φούρτῳ· οὔπω γάρ
legus est, qui rem nondum consecratam furatur. Ιερόσυλος ἐστιν ὁ κλέψας τὸ μηδέπω καθιερωθέν. Εκ
col. 1049–1050page 309 of 399
PG 104:1049Ι, ΙΙ. τοῦ τοιούτου οὖν κεφ. φαίνεται ὡς καλῶς ἐλύθη ἀνωτέρω ἡ δοκοῦσα ἐναντιοφωνία λαίων. τῶν κεφα Κείμενον. Κιβλίον μη', τίτ. ιγ', διάτ. η· Ἡ τοῦ Ιεροσύλου, κ. τ. λ. περὶ γὰρ χρημάτων ὑφαιρεθέντων ἔστιν ἐν αὐτῷ ζήτησις. Σχόλιον. Τὸ ζ' διάτ. τοῦ ιγ' τίτλου τοῦ μη' βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ τὸ ια', τὸ δὲ ιβ᾽ ἔστι κεφ. ιγ' τοῦ με' τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον δηλούται. Ωσαύτως καὶ τὸ ι' ἔστι κεφ. ιζ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τὰ αὐτὰ διεξιόν. Περί κληρικῶν ἀποσχιζόντων ἐπισκόπων ίστωντων ΚΕΦΑΛ. Γ΄. καὶ παρὰ γνώμην τῶν θυσιαστήρια. ᾿Αποστόλων κανών λα συνόδου ᾿Αντιοχείας κανὼν ε'· συνόδου Καρθαγέννης κανών το συνόδου 5' κανών λα· συνόδου α' καὶ β' ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ', ιδ', ιε'. ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. ΠΕΡΙ ΕΥΧΩΝ ΚΑΙ ΨΑΛΜΩΔΙΑΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΕΩΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΑΣ, ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΚΑΙ ΥΠΟΥΡΓΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ, ΨΑΛΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΤΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. ἀκροᾶται καὶ διὰ τί πρὸς εὐχόμεθα. Ποίων ὁ λαὸς εὐχῶν πρὸς ἀνατολὰς ὁρῶντες Συνόδου Λαοδικείας κανών ε' καὶ ιθ᾽· Βασιλείου ἐκ τοῦ κζ' κεφ. τοῦ Περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Κείμενον. Η ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν λέγον Τὴν ἀρχὴν τῆς ἁγίας κοινωνίας καὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος οφείλειν ἐξακούεσθαι τῷ λαῷ. Σχόλιον. Η ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι κεφ. κα' τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασι λικῶν, οὕτως ἔχον· Πρὸς τούτοις κελεύομεν πάντας ἐπισκόπους τε καὶ πρεσβυτέρους μὴ μετὰ σεσιωπημένον, ἀλλὰ μετὰ φωνῆς τῷ πιστοτάτῳ λαῷ δια κουομένης τὴν θείαν προσκομιδὴν, καὶ τὴν ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι προσευχὴν ποιεῖσθαι, καὶ τὸ κἀν τεῦθεν τὰς τῶν ἀκουόντων ψυχὰς εἰς πλείονα κατά νυξιν καὶ τὴν πρὸς τὸν Δεσπότην Θεὸν διανίστασθαι δοξολογίαν. ΚΕΦΑΛ. Β. Περὶ τοῦ τίνας, καὶ πῶς, καὶ ποῖα δεῖ ψάλλειν, ἢ εὔχεσθαι, ἢ ἀναγινώσκειν. ᾿Αποστόλων κανὼν ξʹ, πέ συνόδου Λαοδικείας κανών ιδ', ιζ', ιη', ιθ', κγ', μθ'· συνόδου Καρθαγέννης
NOMOCANON. ΤIT. III, CAP. Ι, ΙΙ.
τοῦ τοιούτου οὖν κεφ. φαίνεται ὡς καλῶς ἐλύθη & Ex hoc igitur capite apparet, recte solutam esse,
ἀνωτέρω ἡ δοκοῦσα ἐναντιοφωνία
quæ superius esse videbatur, capitum contrarieλαίων.
τῶν
κεφαΚείμενον. Κιβλίον μη', τίτ. ιγ', διάτ. η· Ἡ τοῦ
Ιεροσύλου, κ. τ. λ. usque ad περὶ γὰρ χρημάτων
ὑφαιρεθέντων ἔστιν ἐν αὐτῷ ζήτησις.
Σχόλιον. Τὸ ζ' διάτ. τοῦ ιγ' τίτλου τοῦ μη'
βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ τὸ ια', τὸ δὲ
ιβ᾽ ἔστι κεφ. ιγ' τοῦ με' τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἔχον
ὡς εἰς τὸ κείμενον δηλούται. Ωσαύτως καὶ τὸ ι5'
ἔστι κεφ. ιζ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τὰ αὐτὰ
διεξιόν.
Περί κληρικῶν ἀποσχιζόντων
ἐπισκόπων ίστωντων
καὶ παρὰ γνώμην τῶν
θυσιαστήρια.
᾿Αποστόλων κανών λα συνόδου ᾿Αντιοχείας κανὼν
ε'· συνόδου Καρθαγέννης κανών το συνόδου 5'
κανών λα· συνόδου α' καὶ β' ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων
᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ', ιδ', ιε'.
tatem.
Textus. Lib. XLVIII, tit. 13, const. 7: Sacrilegii pæna, etc., usque ad in eo est quæstio, ut
pag. 589.
Scholium. Digestum 7 tit. 13 lib. XLVIII, non
est positum in Basil., neque etiam] 11. Verum
12 est caput decimum tertium, Lit. 45 lib. Lx,
quod habet, ut in textu scriptum est. Similiter
16 est cap. 16 ejusdem lib. et tit., quod eadem
recenset.
CAP. III. — De clericis schisma facientibus,
et citra voluntatem episcoporum altaria erigentibus.
Apostolorum canon 31; concilii Antiocheni canon 5; concilii Carthaginensis canon 10; concilii
sexti canon 31; concilii 1 et 2 in æde Sanctorum
Apostolorum [habiti] canon 12, 13, 14, 15,
ΠΕΡΙ ΕΥΧΩΝ ΚΑΙ ΨΑΛΜΩΔΙΑΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΕΩΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΑΣ, ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΚΑΙ
ΥΠΟΥΡΓΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ, ΨΑΛΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΤΩΝ.
TITULUS TERTIUS.
DE PRECIBUS, CANTU, LECTIONE, OBLATIONE, COMMUNIONE, ET VESTITU, ATQUE
MINISTERIO LECTORUM, CANTORUM ET MINISTRORUM.
ἀκροᾶται καὶ διὰ τί πρὸς
εὐχόμεθα.
Ποίων ὁ λαὸς εὐχῶν G CAPUT PRIMUM.
Quales preces populus
πρὸς ἀνατολὰς ὁρῶντες audiat, et quapropter in orientem prospicientes
precemur.
Συνόδου Λαοδικείας κανών ε' καὶ ιθ᾽· Βασιλείου
ἐκ τοῦ κζ' κεφ. τοῦ Περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος.
Κείμενον. Η ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν
λέγον Τὴν ἀρχὴν τῆς ἁγίας κοινωνίας καὶ τοῦ ἁγίου
βαπτίσματος οφείλειν ἐξακούεσθαι τῷ λαῷ.
Σχόλιον. Η ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν
ἐστι κεφ. κα' τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτως ἔχον· Πρὸς τούτοις κελεύομεν πάντας
ἐπισκόπους τε καὶ πρεσβυτέρους μὴ μετὰ σεσιωπημένον, ἀλλὰ μετὰ φωνῆς τῷ πιστοτάτῳ λαῷ διακουομένης τὴν θείαν προσκομιδὴν, καὶ τὴν ἐπὶ τῷ
ἁγίῳ βαπτίσματι προσευχὴν ποιεῖσθαι, καὶ τὸ κἀντεῦθεν τὰς τῶν ἀκουόντων ψυχὰς εἰς πλείονα κατάνυξιν καὶ τὴν πρὸς τὸν Δεσπότην Θεὸν διανίστασθαι
δοξολογίαν.
ΚΕΦΑΛ. Β. Περὶ τοῦ τίνας, καὶ πῶς, καὶ
ποῖα δεῖ ψάλλειν, ἢ εὔχεσθαι, ἢ ἀναγινώσκειν.
᾿Αποστόλων κανὼν ξʹ,
πέ συνόδου Λαοδικείας
κανών ιδ', ιζ', ιη', ιθ', κγ', μθ'· συνόδου Καρθαγέννης
Concilii Laodiceni canon 5, 19; Basilii ex
cap. 27 De sancto Spiritu.
Textus. Const. 17 tit. 1 Novellarum dicit: Preces sacrosancta communionis et sacrosancti baptismatis a populo exaudiri debere.
Scholium. Const. 17, tit. 1 Novellarum est
cap. 21 tit. 1 lib. III Basil., quod sic habet: Ad
hac jubemus, ut omnes episcopi pariter et presbyteri, non tacito modo, sed clara voce, quæ a
fidelissimo populo audiatur, sacram oblationem,
θt preces in sancto baptismate adhibitas celebrent: quo ad majorem exinde compunctionem
ac Domini Dei glorificationem audientium animi
efferantur.
CAP. II. - Quos, quomodo, qualia canere,
precari, aut legere oporteat.
Apostolorum canon 60, 85; concilii Laodiceni
canon 15, 17, 18, 19, 23, 59; concilii Carthagi-
col. 1051–1052page 310 of 399
PG 104:1051κανών κδ', μϚ', ργ' συνόδου κανών λγ', ε', σε 33, 63, 75, 81; 14. πα'· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανὼν ιδ'. του ΚΕΦΑΛ. Γ΄. ἀναγινώσκεσθαι Γραφών. Περὶ τού χρῆναι κατὰ Σάββα Εὐαγγέλιον μετὰ ἑτέρων Συνόδου Λαοδικείας κανών Εξ καὶ δέκατος. ΚΕΦΑΛ. Δ'. κοινωνίας. Περὶ τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς καὶ ᾿Αποστόλων κανών γ', δ', λα· συνόδου Νικαίας κανών ιη'· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών α' συνόδου Νεοκαισαρείας, κανών ιγ'· συνόδου Λαοδικείας και νών ιθ', μθ'. συνόδου Καρθαγέννης κανών λζ', μα', μζ'· συνόδου 5' κανὼν κα', κγ', κη', ιζ', νη', ξβ', καὶ ρα'. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Πῶς διδόασι τὴν εἰρήνην οἱ λαϊκοί, Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ἐννεακαιδέκατος. ΚΕΦΑΛ. 5'. - Περὶ τῶν διακρινομένων κοινωνεῖν ἀπὸ πρεσβυτέρων γεγαμηκότων. Συνόδου Γαγγραίνας κανὼν τέταρτος. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. - Περὶ τοῦ μόνοις τοῖς ἱερατικοῖς Εξεῖναι κοινωνεῖν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι γυναῖκα εἰς τὸ θυσιαστήριον. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ιθ', μδ'· συνόδου 5', κανών ξθ', οη'. ΚΕΦΑΛ. Η'. — Πότε προσφέρουσι καὶ διδόασι κοινωνίαν οἱ χωρεσπίσκοποι Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών τρισκαιδέκατος. ΚΕΦΑΛ. Θ΄. Περὶ τοῦ μὴ προσφέρειν διά κονον, μήτε διδόναι πρεσβυτέρῳ κοινωνίαν. Συνόδου Νικαίας κανών ιη'. ΚΕΦΑΛ. 1. Περὶ φορεσίας καὶ ὑπουργίας αναγνωστών, ψαλτῶν καὶ ὑπηρετῶν, καὶ ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτην ἄρτον διδόναι, ἢ ποτήριον εὐλο γεῖν. Συνόδου Λαοδικείας κανών κα', κβ', κγ', κε', μγ' συνόδου 5' κανὼν κζ' συνόδου 5 κανών κζ'· συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον κανὼν τεσσαρεσκαιδέκατος, ἐξακαιδέκατος. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ΄. Περὶ τῶν διαγόντων ἐν πόλει καὶ ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας μὴ κοινωνούντων. Συνόδου Σαρδικής κανών ια', συνόδου 5 κανών ὀγδοηκοστός. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ τῶν ἀκουόντων τῶν Γρα φῶν καὶ μὴ προσκαρτερούντων ἐν τῇ τελευταία εὐχῇ καὶ μεταλαμβανόντων. Αποστολών κανὼν η', θ'· συνόδου Αντιοχείας και νών β'. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ΄. νωνοῦσι, Περὶ δαιμονιζομένων πῶς κοι ᾿Αποστόλων κανών οθ' • Τιμοθέου κανών γ'. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ ἔξωθεν ἐκκλησίας προσφερόντων, ἢ ἐκκλησιαζόντων. ᾿Αποστόλων κανών λα" συνόδου Γαγγρῶν κανών 5 συνόδου Αντιοχείας κανών β', ε'· συνόδου Απο δικείας κανών νης· συνόδου ἔκτης κανών λα', ν'
nensis canon 24, 46, 103; concilii sexti canon κανών κδ', μϚ', ργ'· συνόδου 5 κανών λγ', ε', σε
33, 63, 75, 81; concilii Nicæni secundi canon 14. πα'· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανὼν ιδ'.
CAP. III. — In Sabbatis Evangelium cum
aliis [sacris] Scripturis legi oportere.
Concilii Laodiceni canon 16.
CAP. IV.
nione.
De sacra oblatione atque commuApostolorum canon 3, 4, 31; concilii Nicæni
canon 18; concilii Ancyrani canon 1; concilii
Neocasariensis canon 13; concilii Laodiceni canon 19, 49; concilii Carthaginensis canon 37,
41, 47; concilii sexti canon 21, 23, 28, 57, 58,
62 et 101.
CAP. V. Quandodo clerici et laici pacem
dent.
Concilii Laodiceni canon 19.
CAP. VI. De his qui dubitant Eucharistice
sacramentum sumere a presbyteris conjugatis.
Concilii Gangrensis canon 4.
CAP. VII. Quod iis solis qui sacerdotalis
ordinis sunt, in altari communicare liceat, et ne
mulier ad altare ingrediatur.
Concilii Laodiceni canon 19, 44; concilii sexti
canon 69, 78.
CAP. VIII. — Quando offerant ac communionem exhibeant episcoporum vicarii.
Concilii Neocæsariensis cano 13.
CAP. IX - Ne diaconus offerat, neque presbytero communionem exhibeat.
Concilii Nicæni capon 18.
CAP. X. - De vestitu et ministerio lectorum,
cantorum et ministrorum; et quod non oporteat
ministrum panem [sacratum] dare, aut calicem
consecrare.
Concilii Laodiceni canon 21, 22, 23, 25, 43;
concilii sexti canon 27; concilii Nicæni secundi
canon 14, 16.
CAP. XI. De iis qui cum in civitate sunt,
in tribus hebdomadibus non communicant.
Concilii Sardiceusis canon 11; concilii sexti
canon 80.
CAP. XII. — De his qui Scripturas audiunt,
et in postremis precibus non permanent, neque
communicant..
Apostolorum canon 8, 9; concilii Antiocheni
canor 2.
CAP. XIII. De his qui dæmone obsessi
sunt, quomodo communicent, aut non.
Apostolorum canon 79; Timothei canon 3.
CAP. XIV. De his qui extra ecclesias offerunt, aut cætus convocant.
Apostolorum canon 10, 45, 46; concilii Antiocheni canon 2; concilii Laodiceni canon 33.
του
ἀναγινώσκεσθαι
Γραφών.
Περὶ τού χρῆναι κατὰ ΣάββαΕὐαγγέλιον μετὰ ἑτέρων
Συνόδου Λαοδικείας κανών Εξ καὶ δέκατος.
κοινωνίας.
Περὶ τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς καὶ
᾿Αποστόλων κανών γ', δ', λα· συνόδου Νικαίας
κανών ιη'· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών α' συνόδου
Νεοκαισαρείας, κανών ιγ'· συνόδου Λαοδικείας και
νών ιθ', μθ'. συνόδου Καρθαγέννης κανών λζ', μα',
μζ'· συνόδου 5' κανὼν κα', κγ', κη', ιζ', νη', ξβ',
καὶ ρα'.
ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Πῶς διδόασι τὴν εἰρήνην οἱ
λαϊκοί,
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ἐννεακαιδέκατος.
ΚΕΦΑΛ. 5'. - Περὶ τῶν διακρινομένων κοινωνεῖν ἀπὸ πρεσβυτέρων γεγαμηκότων.
Συνόδου Γαγγραίνας κανὼν τέταρτος.
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. - Περὶ τοῦ μόνοις τοῖς ἱερατικοῖς
Εξεῖναι κοινωνεῖν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ περὶ
τοῦ μὴ εἰσιέναι γυναῖκα εἰς τὸ θυσιαστήριον.
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ιθ', μδ'· συνόδου 5',
κανών ξθ', οη'.
ΚΕΦΑΛ. Η'. — Πότε προσφέρουσι καὶ διδόασι
κοινωνίαν οἱ χωρεσπίσκοποι
Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών τρισκαιδέκατος.
ΚΕΦΑΛ. Θ΄. Περὶ τοῦ μὴ προσφέρειν διά
κονον, μήτε διδόναι πρεσβυτέρῳ κοινωνίαν.
Συνόδου Νικαίας κανών ιη'.
Περὶ φορεσίας καὶ ὑπουργίας
αναγνωστών, ψαλτῶν καὶ ὑπηρετῶν, καὶ ὅτι οὐ
δεῖ ὑπηρέτην ἄρτον διδόναι, ἢ ποτήριον εὐλο
γεῖν.
Συνόδου Λαοδικείας κανών κα', κβ', κγ', κε', μγ'
συνόδου 5' κανὼν κζ'
συνόδου 5 κανών κζ'· συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον
κανὼν τεσσαρεσκαιδέκατος, ἐξακαιδέκατος.
Περὶ τῶν διαγόντων ἐν πόλει
καὶ ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας μὴ κοινωνούντων.
Συνόδου Σαρδικής κανών ια', συνόδου 5 κανών
ὀγδοηκοστός.
Περὶ τῶν ἀκουόντων τῶν Γραφῶν καὶ μὴ προσκαρτερούντων ἐν τῇ τελευταία
εὐχῇ καὶ μεταλαμβανόντων.
Αποστολών κανὼν η', θ'· συνόδου Αντιοχείας και
νών β'.
νωνοῦσι,
Περὶ δαιμονιζομένων πῶς κοι
᾿Αποστόλων κανών οθ' • Τιμοθέου κανών γ'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ ἔξωθεν ἐκκλησίας προσφέ
ρόντων, ἢ ἐκκλησιαζόντων.
᾿Αποστόλων κανών λα" συνόδου Γαγγρῶν κανών 5
συνόδου Αντιοχείας κανών β', ε'· συνόδου Απο
δικείας κανών νης· συνόδου ἔκτης κανών λα', ν'
col. 1053–1054page 311 of 399
PG 104:1053Κείμενον. Η ζ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, κ. τ. λ., τὸ ἀρχθὲν πληρώσαι. Σχόλιον. Ἡ ζ' διάτ. τοῦ κ' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρά Ιουστινιάνειος ξζ', καὶ οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ἡ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρλα κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν Βασιλικῶν, τίς. γ', κεφ. δ' καὶ ε', ἂ καὶ ἔχουσιν ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν, Κείμενον. Εἰ δέ τις ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ, προαστείῳ, ἢ χωρίῳ, κ. τ. λ., εἰρημένα ποιεῖν. Σχόλιον. Περὶ τῆς γ' διατάξ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρών διελάβομεν εἰς τὸ διελθὸν σχόλιον. ἘϚ' διάτ. 6 1 τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἢ λέγουσα φισκοῦσθαι ἤτοι η δημοσιεύεσθαι τὸν τόπον ἐν ᾧ γίνεται τὸ ἱερὸν παρὰ γνώμην τῶν ἐπισκόπων, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος 38, νη· ἥτις καὶ ἠπράκτησεν ὡς μὴ τεθεῖσα εἰς τὰ Βασι λικά. Η ιε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του 15 3 Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν συγκοινωνούντων 分 συνευχομένων αἱρετικούς ἢ Ἰουδαίοις, ἢ ἐπιτρεπόντων αὐτοὺς ἐνεργεῖν, ἣ δεχομένων αὐτῶν θυσίας. ᾿Αποστόλων κανών τ' με', να'· συνόδου Ἀντιοχείας κανών β' - συνόδου Λαοδικείας κανὼν λγ'. Κείμενον. Η δ' διάτ. τοῦ Γ' τίτ., τῶν Νεαρών φησιν "Οτι, κ. τ. λ., Εκκλησίᾳ προσκυ ροῦνται. Σχόλιον. Η δ' διάτ. τοῦ Γ' τίτο, τῶν Νεαρών ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλβ', κειμένη ἐν βιβλίῳ α' τῶν Βασιλικῶν τιτ. α', κεφ. τελευταίῳ καλουμένη δικτον περὶ πίστεως, Κωνσταντινουπολίταις, χωρ λύουσα τὰς παρασυνάξεις, καὶ τὰ παραβαπτίσματα τῶν αἱρετικῶν, καὶ διαλαμβάνουσα ὅσα εἰς τὸ κείμενον διελήφθησαν. ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰ ἅγια λόγῳ εὐλογιῶν, εἰς τὰς παροικίας πέμπεσθαι. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν τεσσαρεσκαιδέκατος. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ τοῦ μὴ διδόναι τοῖς σώ μασι τῶν τελευτώντων κοινωνίαν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών της· συνόδου ἕκτης κανών πγ. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναῖκα ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς καθάρσεως αὐτῆς κοι νωνείν. Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ. β', δ'· Τιμοθέου κανών 5', ζ'. ΚΕΦΑΛ. 10΄. νωνεί. Πῶς ὁ ὀνειρασθεὶς και Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ. δ'· Τιμοθέου κανών ιβ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ. Περὶ τοῦ μὴ γενέσθαι ἀναφορὰν παρόντων αἱρετικῶν. Τιμοθέου κανὼν ἔννατος. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Πότε δεῖ τῆς γαμετῆς διὰ τὴν κοινωνίαν ἀπέχεσθαι.
NOMOCANON.
TIT. III, CAP. III-XXI.
Κείμενον. Η ζ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών,
κ. τ. λ., usque ad τὸ ἀρχθὲν πληρώσαι.
Σχόλιον. Ἡ ζ' διάτ. τοῦ κ' τίτ. τῶν Νεαρῶν
ἐστι νεαρά Ιουστινιάνειος ξζ', καὶ οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ
Βασιλικά. Ἡ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἐστι
νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρλα κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν
Βασιλικῶν, τίς. γ', κεφ. δ' καὶ ε', ἂ καὶ ἔχουσιν ὡς
εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν,
Κείμενον. Εἰ δέ τις ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ, προαστείῳ, ἢ
χωρίῳ, κ. τ. λ., usque ad εἰρημένα ποιεῖν.
Textus. Const. 7, tit. 1 Novellarum,etc., usque
ad haeredibus cogatur, ut pag. 860.
Scholium. Const. 7, tit. 1 Novellarum est novella Justiniani 67, et non est posita in Basil.
Const. 3 tit. 2 Novellarum est novella Justiniani
131, [atque] est in lib. v Basil., tit. 3, cap. 4 et
5, quæ etiam habent ut in textu compendiose
proposita sunt.
Textus. Quod si quis in privato, etc., usque ad
dicta exsequantur, ut pag. 610.
Σχόλιον. Περὶ τῆς γ' διατάξ. τοῦ β' τίτ. τῶν Scholium. De const. 3 tit. 2 Novellarum tracΝεαρών διελάβομεν εἰς τὸ διελθὸν σχόλιον. ἘϚ' διάτ. tavimus in præcedenti scholio. Const. 6 tit. 1
τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἢ λέγουσα φισκοῦσθαι ἤτοι η Novellarum, quæ confiscari dicit locum, in quo
δημοσιεύεσθαι τὸν τόπον ἐν ᾧ γίνεται τὸ ἱερὸν παρὰ præter scientiam episcoporum sacrum aliquod
γνώμην τῶν ἐπισκόπων, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος celebratur, est novella Justiniani 38, quæ eliam
νη· ἥτις καὶ ἠπράκτησεν ὡς μὴ τεθεῖσα εἰς τὰ Βασι- irrita facta est, ut quæ in Basil. posita non sit.
λικά. Η ιε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του Constit. 15 tit. 3 lib. i Cod. in Basil. non est poΚώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά,
ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν
συγκοινωνούντων 分 συνευχομένων αἱρετικούς
ἢ Ἰουδαίοις, ἢ ἐπιτρεπόντων αὐτοὺς ἐνεργεῖν,
ἣ δεχομένων αὐτῶν θυσίας.
᾿Αποστόλων κανών τ' με', να'· συνόδου Αντιοχείας κανών β' - συνόδου Λαοδικείας κανὼν λγ'.
Κείμενον. Η δ' διάτ. τοῦ Γ' τίτ., τῶν Νεαρών
φησιν "Οτι, κ. τ. λ., usque ad Εκκλησίᾳ προσκυροῦνται.
Σχόλιον. Η δ' διάτ. τοῦ Γ' τίτο, τῶν Νεαρών
ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλβ', κειμένη ἐν βιβλίῳ
α' τῶν Βασιλικῶν τιτ. α', κεφ. τελευταίῳ καλουμένη
δικτον περὶ πίστεως, Κωνσταντινουπολίταις, χωρ
λύουσα τὰς παρασυνάξεις, καὶ τὰ παραβαπτίσματα
τῶν αἱρετικῶν, καὶ διαλαμβάνουσα ὅσα εἰς τὸ κείμενον
διελήφθησαν.
ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰ ἅγια λόγῳ
εὐλογιῶν, εἰς τὰς παροικίας πέμπεσθαι.
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν τεσσαρεσκαιδέκατος.
ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ τοῦ μὴ διδόναι τοῖς σώ
μασι τῶν τελευτώντων κοινωνίαν.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών της· συνόδου ἕκτης
κανών πγ.
"
ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναῖκα
ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς καθάρσεως αὐτῆς κοινωνείν.
Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ.
β', δ'· Τιμοθέου κανών 5', ζ'.
νωνεί.
Πῶς
ὁ ὀνειρασθεὶς και
Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ.
δ'· Τιμοθέου κανών ιβ'.
ΚΕΦΑΛ. ΚΑ. Περὶ τοῦ μὴ γενέσθαι ἀναφορὰν
παρόντων αἱρετικῶν.
Τιμοθέου κανὼν ἔννατος.
ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Πότε δεῖ τῆς γαμετῆς διὰ τὴν
κοινωνίαν ἀπέχεσθαι.
sita.
CAP. XV. — De episcopis, aut clericis, qui
cum hereticis aut Judais communicant,vel preces conjungunt, aut ipsis operari [sacris] permittunt, vel ipsorum sacrificium suscipiunt.
Apostolorum canon 10, 45, 56; concilii Antiocheni canon 2; concilii Laodiceni canon 33.
Teatus. Const. 4, tit. 6 Novellarum ait: Quod
qui, etc., usque ad Ecclesiæ addicantur, ut pag.
Scholium. Const. 4 tit. 6 Novellarum est novella Justiniani 122, [que] posita est in lib. 1
Basil., tit. 1, cap. ult., [ac] vocatur Edictum de
fide, Constantinopolitanis: quæ interdicta conventicula et adulterata baptismata hæreticorum
prohibet. Tradit autem, quæcunque in textu
comprehensa sunt.
CAP. XVI. Quod non conveniat sanctas
[oblationes] benedictorum munerum nomine in
[alias] parochias milli.
Concilii Laodiceni canon 14.
CAP. XVII. — Ne corporibus defunctorum
sacramentum Eucharistiæ detur.
Concilii Carthaginensis canon 18; concilii
sexti canon 83.
CAP. XVIII. — Quod non conveniat mulierem
in diebus purgationis suæ communicare.
Dionysii ex epistola ad Basilidem cap. 2, 4;
Timothei canon 6, 7.
CAP. XIX. Quomodo communicet, cui in
somnis semen fluxit.
Dionysii ex epistola ad Basilidem caput 4;
Timothei canon 12.
CAP. XX. Ne præsentibus hæreticis peragalur oblatio.
Timothei archiepiscopi Alexandrini canon 8.
CAP. XXI. Quando propter communionem
ab uxore abstinere oporteat.
col. 1055–1056page 312 of 399
PG 104:10553; Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ. γ'· Τιμοθέου κανών ε', ιγ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. τοῦ ἑαυτὸν ἀνελόντος. Πως γίνεται προσφορά ὑπὲρ Τιμοθέου κανὼν τεσσαρεσκαιδέκατος. Κείμενον. Ο πολιτικός νόμος τὸν ἑαυτὸν ἀνελόντα, κ. τ. λ., τοῦ Κώδικος τίτ. ν'. Σχόλιον. Ὁ κα' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν Διατάξ. ἔστι κεφ. γ' καὶ δὲ τοῦ νγ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ διεξιόντος. Ὁ δὲ ν' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου του Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. ΤΙΤΛΟΣ Δ΄. ΠΕΡΙ ΚΑΤΗΧΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ. ΚΕΦΑΚΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. — Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν μετὰ δύο ἑβδομάδας τῆς Τεσσαρακοστῆς δέχεσθαι πρὸς τὸν φωτισμόν. Συνόδου Λαοδικείας κανών με'. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τῶν ἐπιορκιζόντων. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν εἰκοστὸς ἔκτος. ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Πῶς δεῖ βαπτίζειν. ᾿Αποστόλων κανών μθ', ν'· συνόδου ἕκτης κανὼν νθ'. ΚΕΦΑΛ. Δ΄. Περὶ τοῦ χρῆναι φωτιζομένους ἀπαγγέλλειν τὴν πίστιν. Συνόδου Λαοδικείας κανών μϚ', μζ'· συνόδου ἔχε της κανών ση'. Κείμενον. Η ι' διάτ. τοῦ η' τίτο τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κώδικος, κ. τ. λ., τοῦ ἁγίου βαπτίσ Ο ματος. Σχόλιον. Η ι' διάτ. τοῦ η' τίτ. τοῦ α' βιβλίου Κώδικος οὐκ ἔστι εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τῶν Νεκρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρμδ', «ειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν α', τίτ. α', κεφ. να', ἥτις καὶ γραφήσεται εἰς τὸ τέλος τοῦ ζ' κεφ. τοῦ δ' τίτ. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ τοῦ βαπτίζεσθαι τοὺς ἀγνο οῦντας εἰ ἐβαπτίσθησαν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών οβ'· συνόδου 5 και νών που. ΚΕΦΑΛ. 5'. τελευτήσαντας. Περὶ τοῦ μὴ βαπτίζεσθαι τοὺς Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν οκτωκαιδέκατος. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. — Περὶ τῶν πρὸ τοῦ βαπτίματος ἁμαρτανόντων, καὶ κατηχουμένων παραπιπτόντων. Συνόδου Νικαίας κανών ιδ· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών ιβ'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ε Βασιλείου κανὼν κ', Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικοῦ κανών δ
Dionysii ex epistola ad Basilidem caput 3; Ti- Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ.
mothei canon 5, 14.
γ'· Τιμοθέου κανών ε', ιγ'.
CAP. XXII. Quomodo oblatio celebretur
pro eo qui se ipsum interfecit.
Timothei canon 13.
Textus. Lex civilis eum qui sibi, etc., usque
ad tit. 50 [traditur], ut pag. 614.
Scholium. Tit. 21, lib. xLvn Dig. est cap. 3 et
4, tit. 53, lib. Lx Basil., quæ eadem tradunt.
Tit. 50 lib. Lx Cod. in Basil. non est positus.
τοῦ ἑαυτὸν ἀνελόντος.
Πως γίνεται προσφορά ὑπὲρ
Τιμοθέου κανὼν τεσσαρεσκαιδέκατος.
Κείμενον. Ο πολιτικός νόμος τὸν ἑαυτὸν ἀνελόντα,
κ. τ. λ., usque ad τοῦ Κώδικος τίτ. ν'.
Σχόλιον. Ὁ κα' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν Διατάξ.
ἔστι κεφ. γ' καὶ δὲ τοῦ νγ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου τῶν
Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ διεξιόντος. Ὁ δὲ ν' τίτ. τοῦ θ'
βιβλίου του Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά.
ΠΕΡΙ ΚΑΤΗΧΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ.
TITULUS QUARTUS.
DE IMBUENDIS RELIGIONE, ET DE SACROSANCTO BAPTISMATE.
CAPUT PRIMUM. - Neminem duabus septimanis post Quadragesimam ad baptismum suscipi debere.
Concilii Laodiceni canon 45.
CAP.II. De iis qui infideles religionem docent.
Concilii Laodiceni 26.
CAP. III. — Quomodo baptizandum sit.
Apostolorum canon 49, 50; concilii sexti canon 59.
CAP.IV.—Quod qui ad baptismumrecipiendum]
illuminantur,eos fidei articulos] recitare oporteat.
Concilii Laodiceni canon 46, 47; concilii sext.
canon 78.
Textus. Const. 40 tit. 8 lib. 1 Cod. jubet, etc.,
usque ad digni habeantur, ut pag. 615.
Scholium. Const. 10 tit. 8 lib. i Cod. non est
in Basil. Constit. 3, tit. 3 Novellarum, est novella Justiniani 144, posita que est] in lib.Basil.
1, tit. 1, cap. 51; quæ etiam scribetur in fine
cap. 7, tit. 4.
CAP. V. Ut baptizentur, qui ignorant an
baptizali sint.
Concilii Carthaginensis canon 72; concilii
sexti canon 84.
CAP. VI. — Ne defuncti baptizentur.
ΚΕΦΑΚΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. — Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν
μετὰ δύο ἑβδομάδας τῆς Τεσσαρακοστῆς δέχεσθαι
πρὸς τὸν φωτισμόν.
Συνόδου Λαοδικείας κανών με'.
Περὶ τῶν ἐπιορκιζόντων.
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν εἰκοστὸς ἔκτος.
ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Πῶς δεῖ βαπτίζειν.
᾿Αποστόλων κανών μθ', ν'· συνόδου ἕκτης κανὼν νθ'.
ΚΕΦΑΛ. Δ΄. Περὶ τοῦ χρῆναι φωτιζομένους
ἀπαγγέλλειν τὴν πίστιν.
Συνόδου Λαοδικείας κανών μϚ', μζ'· συνόδου ἔχε
της κανών ση'.
Κείμενον. Η ι' διάτ. τοῦ η' τίτο τοῦ α' βιβλίου
τοῦ Κώδικος, κ. τ. λ., usque ad, τοῦ ἁγίου βαπτίσ
Ο ματος.
Concilii Carthaginensis canon 18.
CAP. VII. — De iis qui ante baptismum pec-D
cant, et de iis qui, dum fdei initiis imbuuntur,
impingunt.
Concilii Nicæni canon 14; concilii Ancyrani canon 12; concilii Neocæsariensis canon 5; Basilii
canon 20; Theophili ex Commonitorio, canon 4;
Σχόλιον. Η ι' διάτ. τοῦ η' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
Κώδικος οὐκ ἔστι εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ. τοῦ
γ' τίτ, τῶν Νεκρῶν ἐστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρμδ',
«ειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν α', τίτ. α', κεφ.
να', ἥτις καὶ γραφήσεται εἰς τὸ τέλος τοῦ ζ' κεφ.
τοῦ δ' τίτ.
Περὶ τοῦ βαπτίζεσθαι τοὺς ἀγνοοῦντας εἰ ἐβαπτίσθησαν.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών οβ'· συνόδου 5 και
νών που.
τελευτήσαντας.
Περὶ τοῦ μὴ βαπτίζεσθαι τοὺς
Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν οκτωκαιδέκατος.
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. — Περὶ τῶν πρὸ τοῦ βαπτίματος
ἁμαρτανόντων, καὶ κατηχουμένων παραπιπτόντων.
Συνόδου Νικαίας κανών ιδ· συνόδου ᾿Αγκύρας
κανών ιβ'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ε Βασιλείου
κανὼν κ', Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικοῦ κανών δ
col. 1057–1058page 313 of 399
PG 104:1057Ι-Χ. Κυρίλλου ἐκ τῶν πρὸς τοὺς ἐν Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει ἐπισκόπους ἐπιστολῶν κανὼν δ'. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κώδικος, "Οτι ἐὰν Ἰουδαῖος, κ. τ. λ., εἰσκατηχεῖσθαι. Σχόλιον. Ἡ π' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κωδικός ἐστι κεφ. μδ' τοῦ α' τίτὸ τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτω λέγον καθὼς εἰς τὸ κείμενον ἐδηλώθη. Η ι' διάτ, τοῦ ια' τίς, τοῦ α' βιβλίου τοῦ Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η μέντοι γ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρμδ', κειμένη ἐν βικλίῳ α, τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. να', θεσπίζουσα, Σαμαρείτας μηδέν τι λαμβάνειν ἀπὸ διαθήκης, ἢ ἐξ ἀδιαθέτου, ἢ ἐκ δωρεάς, μηδὲ διατίθεσθαι αὐτοὺς, ἢ δωρεῖσθαι αἱρετικούς, μόνους δὲ τοὺς γεωργούς Σαμαρείτας κληρονομεῖν καὶ ἐξ ἀδιαθέτου, καὶ ἐκ διαθήκης ἀλλήλοις· ἀλλὰ μηδὲ γίνεσθαί τινα ἐκ τούτων στρατιώτην, ἢ συνήγορον, ἢ ἕτερόν τι όφ φίκιον αὐτοὺς ἐγχειρίζεσθαι· κατηχείσθαι δὲ αὐτοὺς ἐπὶ διετίαν, δεκτικοὺς ὄντας τῆς κατηχήσεως, ἔτι μὲν ἐλευθεροῦσθαι καὶ τοὺς παρ' αὐτῶν ἐξωνουμένους δούλους Χριστιανοὺς ὄντας. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ ἐπισκόπων ή κληρικῶν δεχομένων βάπτισμα αἱρετικῶν. ᾿Αποστόλων κανών μς'. ΚΕΦΑΛ. Θ'. — Περὶ τῶν ἐν νόσῳ βαπτιζομένων. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιβ'· συνόδου Απο δικείας κανών μζ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών με. Τιμοθέου κανὼν δ'. ΚΕΦΑΛ. 11. -- Περὶ ἐγκύου βαπτιζομένης. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών 5'. Κείμενον. Καίτοι ἐν τῇ α' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ και βιβλίου τῶν Διατάξεων φησι, τὸ κυοφορούμενον εἶναι μέρος τῆς ἐγκύου, ἐν δὲ τῇ ι' διατ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ μας βιβλίου, καὶ βιβλίου ν', τίτ. 15', διάτ. κ', ὅτι κυοφορούμενον οὐκ ἔστι μέρος τῆς μητρός, καὶ ἄλλα δὲ διαφορὰ νόμιμα περὶ τούτου συνήγαγον ἐν τῷ γραφέντι μοι περὶ ἐναντιοφανιῶν μόνῃ βίβλῳ. Νε Σχόλιον. Τὸ α' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ κε' βιβλίου 2 τῶν Διατάξ. ἔστι θέμα β' τοῦ α' κεφ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ λα' βιβλίον, οὕτως ἔχον, Τὸ ἐγκυομονούμενον πριν ἢ τεχθῇ μέρος ἐστὶ τῆς γυνῆς, καὶ διὰ τοῦτο, ἕως ἂν τεχθῇ ἁρμόζει τῷ πατρὶ τὸ περὶ παίδων δόγμα. Το ι' 3 διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ μα' βιβλίου τῶν Διατάξεων ἐστι θέμα 10 γ' τοῦ ι' κεφ., τοῦ μ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέ γον· Τὸ τεχθὲν ἀπὸ βοὸς ἢ δούλης κλεψίμου, καὶ κληρονομίας τοῦ κλέπτου, καὶ ἀγοραστής ἀγνοῶν 26 διὰ χρονίας νομῆς θεσπίζει. Τὸ γὰρ τεχθὲν οὐκ ἔστι μέρος τοῦ κλεψιμαίου. Τὸ κζ' διάτ. τοῦ ις' τίτ. τοῦ να βιβλίου τῶν Διατ. ἔστι κεφ. κζ' τοῦ β' τίτ. τοῦ β' βιβλίου, τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον· Ο τοκετός 10 κλεψιμαίας δούλης οὐκ ἔστι μέρος αὐτῆς. Τούτων οὕτως ἐχόντων ἐρωτήσει τις, τίνος χάριν τοῦ ι' κεφ. τοῦ παρόντος συντάγματος περὶ ἐγκύου βαπτιζομένης διδάσκοντος, ἐμνήσθη πατριάρχης τῶν ῥηθέντων κεφ. ὡς δοκούντων ἐναντιοφανών. Αμφιβολία ἦν περὶ τοῦ εἰ χρὴ τὴν κυοφοροῦσαν βαπτίζεσθαι. ἔλεγον γάρ τινες ὡς ἐπεὶ τὸ κυοφορούμενον τοῖς μετρικοῖς ἐγκά τοις κρυπτόμενον συνήνωται τῇ μητρὶ διόλου ὡς
NOMOCANON.
TIT. 1V, CAP. Ι-Χ.
Κυρίλλου ἐκ τῶν πρὸς τοὺς ἐν Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει Cyrilli ex epistola ad Africa et Pentapolis epis
ἐπισκόπους ἐπιστολῶν κανὼν δ'.
Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ Κώδικος, "Οτι ἐὰν Ἰουδαῖος, κ. τ. λ., usque ad
εἰσκατηχεῖσθαι.
Σχόλιον. Ἡ π' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ Κωδικός ἐστι κεφ. μδ' τοῦ α' τίτὸ τοῦ α' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν, οὕτω λέγον καθὼς εἰς τὸ κείμενον
ἐδηλώθη. Η ι' διάτ, τοῦ ια' τίς, τοῦ α' βιβλίου τοῦ
Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η μέντοι γ' διάτ.
τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἐστι νεαρά Ἰουστινιάνειος
ρμδ', κειμένη ἐν βικλίῳ α, τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ.
να', θεσπίζουσα, Σαμαρείτας μηδέν τι λαμβάνειν ἀπὸ
διαθήκης, ἢ ἐξ ἀδιαθέτου, ἢ ἐκ δωρεάς, μηδὲ διατίθεσθαι αὐτοὺς, ἢ δωρεῖσθαι αἱρετικούς, μόνους δὲ τοὺς
γεωργούς Σαμαρείτας κληρονομεῖν καὶ ἐξ ἀδιαθέτου,
καὶ ἐκ διαθήκης ἀλλήλοις· ἀλλὰ μηδὲ γίνεσθαί τινα
ἐκ τούτων στρατιώτην, ἢ συνήγορον, ἢ ἕτερόν τι όφφίκιον αὐτοὺς ἐγχειρίζεσθαι· κατηχείσθαι δὲ αὐτοὺς
ἐπὶ διετίαν, δεκτικοὺς ὄντας τῆς κατηχήσεως, ἔτι
μὲν ἐλευθεροῦσθαι καὶ τοὺς παρ' αὐτῶν ἐξωνουμένους δούλους Χριστιανοὺς ὄντας.
ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ ἐπισκόπων ή κληρικῶν
δεχομένων βάπτισμα αἱρετικῶν.
᾿Αποστόλων κανών μς'.
ΚΕΦΑΛ. Θ'. — Περὶ τῶν ἐν νόσῳ βαπτιζομένων.
Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιβ'· συνόδου Αποδικείας κανών μζ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών με.
Τιμοθέου κανὼν δ'.
ΚΕΦΑΛ. 11. -- Περὶ ἐγκύου βαπτιζομένης.
Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών 5'.
Κείμενον. Καίτοι ἐν τῇ α' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ
και βιβλίου τῶν Διατάξεων φησι, τὸ κυοφορούμενον
εἶναι μέρος τῆς ἐγκύου, ἐν δὲ τῇ ι' διατ. τοῦ γ'
τίτ. τοῦ μας βιβλίου, καὶ βιβλίου ν', τίτ. 15', διάτ.
κ5', ὅτι κυοφορούμενον οὐκ ἔστι μέρος τῆς μητρός,
καὶ ἄλλα δὲ διαφορὰ νόμιμα περὶ τούτου συνήγαγον
ἐν τῷ γραφέντι μοι περὶ ἐναντιοφανιῶν μόνῃ βίβλῳ.
copos canon 4.
Textus. Const. 1 tit. 12 lib. i Cod. ait: Quod
etc., usque ad instituti vult, ut pag. 619.
Scholium. Const. 1 tit. 12 lib. 1 Cod. est cap.
44 tit. 1 lib. 1 Basil.. quod ita dicit, ut in textu
declaratum est. Const. 10 tit. 11 lib. I Cod. non
est posita in Basil. Verum const. 3 tit. 3 Novellarum est novella Justiniani 144, [quæ] lib. 1
Basil., tit. 1, cap. 51, posita est, ac sancit: Νε
Samaritani ex testamento, aut ab inteslato, aut
per donationem quidquam capiant, neque hæreticis testamento (quidquam] perscribant aut donent. Samaritani tamen rustici et illi quidem]
soli, et ab intestato et ex testamento sibi invicem
hæredes sint. Ne [item] horum quispiam miles
patronusve causarum fiat, aut aliud aliquod offcium assumat. [Ut denique qui eruditionis capaces sunt, per biennium in hide instituantur: et
insuper quos Christianos servos emerint, liberi
fiant.
CAP. VIII. — De episcopis et clericis, qui hareticorum baptismum suscipiunt.
Apostolorum canon 46.
CAP. IX. - De iis qui in morbo baptizantur.
Concilii Neocæsariensis canon 12; concilii
Laodiceni canon 47; concilii Carthaginensis canon 45; Timothei canon 4.
CAP. X. - De pregnante baptizando.
Concilii Neocæsariensis canon 6.
Textus. Quanquam in digesto 1 tit. 4 lib. xxv
Dig. dicatur partum esse portionem prægnantis:
in digesto tamen 10 tit. 3 lib. xLi, et lib.
L, tit.
16, digest. 26, quod partus pars matris non sit.
Verum etiam alia hac de re] diversa jura in libro meo, dein speciem contrariis, singulari collegi.
Σχόλιον. Τὸ α' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ κε' βιβλίου Scholium.Digest.1 tit.4 lib.xxv Dig.est thema 2
τῶν Διατάξ. ἔστι θέμα β' τοῦ α' κεφ. τοῦ ζ' τίτ. cap. 1 tit. 7 lib. xxxi, quod sic habet: Partus ante
τοῦ λα' βιβλίον, οὕτως ἔχον, Τὸ ἐγκυομονούμενον πριν quam edatur,mulieris portio est. Atque idcirco doἢ τεχθῇ μέρος ἐστὶ τῆς γυνῆς, καὶ διὰ τοῦτο, ἕως ἂν nec editus sit, non competit patri s. c. De liberis
τεχθῇ ἁρμόζει τῷ πατρὶ τὸ περὶ παίδων δόγμα. Το ι' [agnoscendis.] Dig.10 til.3 lib.xLr Digest thema 3
διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ μα' βιβλίου τῶν Διατάξεων ἐστι θέμα cap. 10 lib. xL Basil. quod sic dicit: Partum bovis
γ' τοῦ ι' κεφ., τοῦ μ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέ- aut ancillæ furtiva et furis heres et bonæ Gdeiemγον· Τὸ τεχθὲν ἀπὸ βοὸς ἢ δούλης κλεψίμου, καὶ ptor diuturna possessione usucapit. Partus enimn
κληρονομίας τοῦ κλέπτου, καὶ ἀγοραστής ἀγνοῶν (rei] furtiva pars non est. Dig. 26 tit.16 lib. L. Dig.
διὰ χρονίας νομῆς θεσπίζει. Τὸ γὰρ τεχθὲν οὐκ ἔστι est cap.26 tit. lib. II Basil, quod sic habet: Parlus
μέρος τοῦ κλεψιμαίου. Τὸ κζ' διάτ. τοῦ ις' τίτ. τοῦ ancillæ furtiva ipsius pars non est. Hæc igitur]
να βιβλίου τῶν Διατ. ἔστι κεφ. κζ' τοῦ β' τίτ. τοῦ cum ita [sese] habeant, quæret fortasse aliβ' βιβλίου, τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον· Ο τοκετός quis, cum 10 cap. præsentis tractatus de præκλεψιμαίας δούλης οὐκ ἔστι μέρος αὐτῆς. Τούτων gnante baptizanda doceat, qua de causa paοὕτως ἐχόντων ἐρωτήσει τις, τίνος χάριν τοῦ ι' κεφ. triarcha dictorum cap. tanquam in speciem conτοῦ παρόντος συντάγματος περὶ ἐγκύου βαπτιζομένης traria esse videantur, mentionem fecerit? Duδιδάσκοντος, ἐμνήσθη πατριάρχης τῶν ῥηθέντων κεφ. bium [aliquando fuit, an pregnantem bapὡς δοκούντων ἐναντιοφανών. Αμφιβολία ἦν περὶ τοῦ tizari oporteret. [Fuerunt] enim qui diceεἰ χρὴ τὴν κυοφοροῦσαν βαπτίζεσθαι. ἔλεγον γάρ rent, quoniam foetus [in] maternis visceribus
τινες ὡς ἐπεὶ τὸ κυοφορούμενον τοῖς μετρικοῖς ἐγκά- absconditus, matri, tanquam omnino pars ipτοις κρυπτόμενον συνήνωται τῇ μητρὶ διόλου ὡς sius, counitus est: non posse ipsum una] cum
col. 1059–1060page 314 of 399
PG 104:1059μέρος αὐτῆς, καὶ οὐ δύναται σὺν τῇ μητρὶ φωτι σθῆναι διὰ τὸ μηκέτι εἰς φῶς ἐλθεῖν, μηδὲ προαίρεσιν ἔχειν τῆς ὁμολογίας τοῦ θείου βαπτίσματος, οὐδὲ ἡ ἐγκυομονοῦσα ὀφείλει βαπτίζεσθαι, ἀλλὰ περιμέν νειν τὴν εἰς τὸ φῶς τοῦ κυοφορουμένου ἐξέλευσιν, ἵνα μὴ τὸ μὲν ἐκ μερῶν αὐτῆς βαπτισθῇ, τὸ δὲ μείνῃ ἀφώτιστον, καί ὅτι ἂν σὺν τῇ ἐγκυομονούσῃ τὸ κυρ φορούμενον βαπτισθῇ μετὰ τὸ εἰς φῶς ἐξελθεῖν, ἐὰν βαπτισθείη, ευρεθείη δὲ βαπτιζόμενον· ὅπερ ἄτοπον, 6 καὶ ἡ ἐν Νεοκαισαρείᾳ σύνοδος ἔλυσε ἐν 5' κανόνι τὸ άμφίβολον, οὕτω διορισαμένη περὶ κυοφορούσης, ότι δεῖ φωτίζεσθαι οπότε βούλεται, οὐδὲν γὰρ ἐν τούτῳ κοινωνεῖ ἡ τίκτουσα τῷ τικτομένῳ διὰ τὸ ἑκάστου ἰδίαν τὴν προαίρεσιν τὴν ἐπὶ τῇ ὁμολογίᾳ δείχνυ σθαι. Τοῦ γοῦν θείου τούτου κανόνος λέγοντος μὴ ἐπικοινωνεῖν τῇ τικτούσῃ τὸ τικτόμενον, ὁ τὸ παρὸν σύνταγμα συνθέμενος πατριάρχης ευρίσκων τους διαληφθέντας νόμους, ποτὲ μὲν λέγοντας μέρος είναι τῆς ἐγκύου το κυοφορούμενον παρὰ τὴν δύναμιν τοῦ κανόνος, ποτὲ δὲ μὴ εἶναι, τέθεικεν ἐν τῷ ὄφει τὰ έναντιοφανῆ, τὴν λύσιν ὡς ἔοικεν εἰς τὴν ἡμετέραν ἀναρτήσας ἀμάθειαν. Φαμεν τοίνυν ὡς οὐκ ἐναντιοῦνται ἀλλήλοις τὰ ῥηθέντα νόμιμα. Τὸ γὰρ κυοφορούμενον ἀεὶ πρὸ τοῦ τεχθῆναι μέρος ἐστὶ τῆς μητρός, ὡς καὶ τὸ τοῦ λα' βιβλίου κεφ. φησί, καὶ διὰ τοῦτο οὐ δύναται πατὴρ ἀνακαλεῖσθαι αὐτὸς ὡς ὑπεξούσιον, Μετὰ μέντοι τὸ γεννηθῆναι ἀνακαλεῖται τοῦτο, ὡς μὴ ὂν μέρος τῆς μητρός. Καὶ ὁ καλῇ δὲ πίστει νεμηθείς τὸ τεχθὲν ἀπὸ κλοπιμαίας δούλης δσπόζει αὐτοῦ ὡς μὴ ὄντος κλοπιμαίου. Τὸ μέντοι κεφ. ι', οὐχὶ διὰ τὸ α μὴ εἶναι μέρος τῆς κυοφορούσης τὰ κυοφορούμενον, ἐπέτρεψε τὸ βάπτισμα ταύτης, μέρος γάρ ἐστιν αύ τῆς πρὸ τοῦ τεχθῆναι, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ἐπικοινωνείν τὴν τίκτουσαν τῷ τικτομένῳ, ἤγουν μὴ λογίζεσθαι, καὶ ταύτην ἀφωτιστον ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι τὸ κυοφορούμενον βαπτίσματος ὁμολογίαν ἀναδέχεσθαι, ποτέ δὲ ὁ τοκετὸς τῆς κλοπίμου δούλης δεσπόζεται, καὶ ποτὲ οὔ, φασὶ νόμοι διάφοροι. Καὶ ζήτει τα γρα 26 2, φέντα ἔξωθεν τοῦ ἄνωθεν καταστρωθέντος και κερ. τοῦ β' τίτ. τοῦ β' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ΚΕΦΑΛ. ΙΑ΄. ἅγιον βάπτισμα χρίεσθαι. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν μη'. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. σματος. Περὶ τοῦ ὀφείλειν μετὰ τὸ Περὶ ποιήσεως τοῦ ἁγίου χρίσ Συνόδου Καρθαγέννης κανών 5'. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Περὶ τῶν δις, ἡ μὴ δεόντως βαπτιζομένων, καὶ τῶν τοὺς ἀσθενεῖς μή βαπτιζόντων. ΧΧΙΧ χχχν ᾿Αποστόλων κανών μζ', μθ', γ'. Κείμενον. Περὶ τῶν ἀναβαπτιζόντων, καὶ ἀνα βαπτιζομένων, κ. τ. λ. μεταμέλου δὲ χώ ραν ἔχουσιν. Σχόλιον. Η α' και β' διάτ. τοῦ ς' τίτ, τοῦ α' βιβλίου του Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ ιδ' διάς, τοῦ ε' τίτ. τοῦ κθ᾽ βιβλίου τῶν Διατ. ἐστι κεφ. ιδ' τοῦ ι τίτ. τοῦ λε βιβλίου τῶν Βατα λικῶν, οὕτως ἔχον Ἐὰν πλησιάζων τῇ ἤδῃ ἄνηδος παρακαθεύδων τῷ ἀναιρεθένει δεσπότῃ μὴ δημοσιεύσῃ
illa illuminari, ideo quod nondum in lucem pro- μέρος αὐτῆς, καὶ οὐ δύναται σὺν τῇ μητρὶ φωτι
dierit, neque ad assentiendum sacrosancto baptis- σθῆναι διὰ τὸ μηκέτι εἰς φῶς ἐλθεῖν, μηδὲ προαίρε
mati voluntatem habeat: nec [ipsam] prægnantem σιν ἔχειν τῆς ὁμολογίας τοῦ θείου βαπτίσματος, οὐδὲ
debere baptizari, sed exspectare [oportere fetus ἡ ἐγκυομονοῦσα ὀφείλει βαπτίζεσθαι, ἀλλὰ περιμέν
in lucem editionem, ut ne aliud ipsius membrum νειν τὴν εἰς τὸ φῶς τοῦ κυοφορουμένου ἐξέλευσιν,
baptizetur, aliud non illuminatum maneat. Et, ἵνα μὴ τὸ μὲν ἐκ μερῶν αὐτῆς βαπτισθῇ, τὸ δὲ μείνῃ
quod si fetus (una] cum prægnante baptizatus, ἀφώτιστον, καί ὅτι ἂν σὺν τῇ ἐγκυομονούσῃ τὸ κυρpostquam in lucem prodierit, baptizetur, invenia- φορούμενον βαπτισθῇ μετὰ τὸ εἰς φῶς ἐξελθεῖν, ἐὰν
tur bis esse baptizatus, quod [et] insolens. Ac βαπτισθείη, ευρεθείη δὲ βαπτιζόμενον· ὅπερ ἄτοπον,
idcirco Neocasariense concilium in 6 canone sol- καὶ ἡ ἐν Νεοκαισαρείᾳ σύνοδος ἔλυσε ἐν 5' κανόνι τὸ
vit ambiguitatem, ita de prægnante constituens, ut άμφίβολον, οὕτω διορισαμένη περὶ κυοφορούσης, ότι
quando velit, illam illuminari oporteat. Neque δεῖ φωτίζεσθαι οπότε βούλεται, οὐδὲν γὰρ ἐν τούτῳ
enim hac in re præguans cum partu communio- κοινωνεῖ ἡ τίκτουσα τῷ τικτομένῳ διὰ τὸ ἑκάστου
nem habet, eo quod propria utriusque ad assen- ἰδίαν τὴν προαίρεσιν τὴν ἐπὶ τῇ ὁμολογίᾳ δείχνυtiendum baptismali] voluntas ostendatur. Cum σθαι. Τοῦ γοῦν θείου τούτου κανόνος λέγοντος μὴ
igitur sacer bic canon dicat, partum cum prægnante ἐπικοινωνεῖν τῇ τικτούσῃ τὸ τικτόμενον, ὁ τὸ παρὸν
communicationem non habere, patriarcha, qui σύνταγμα συνθέμενος πατριάρχης ευρίσκων τους
præsens opus composuit, memoratas jam leges διαληφθέντας νόμους, ποτὲ μὲν λέγοντας μέρος είναι
alias præter vim canonis partum portionem præ- τῆς ἐγκύου το κυοφορούμενον παρὰ τὴν δύναμιν τοῦ
gaantis esse,alias non esse, dicere inveniens, po- κανόνος, ποτὲ δὲ μὴ εἶναι, τέθεικεν ἐν τῷ ὄφει τὰ
suit in textu in speciem contraria,solutionem (ut έναντιοφανῆ, τὴν λύσιν ὡς ἔοικεν εἰς τὴν ἡμετέραν
conjicere est) in nostram imperitiam suspendens. ἀναρτήσας ἀμάθειαν. Φαμεν τοίνυν ὡς οὐκ ἐναντιούν
Dicimus itaque dicta jura sibi invicem non adver- ται ἀλλήλοις τὰ ῥηθέντα νόμιμα. Τὸ γὰρ κυοφορού
sari. Nam partus, priusquam edatur, matris sem- μενον ἀεὶ πρὸ τοῦ τεχθῆναι μέρος ἐστὶ τῆς μητρός,
per portio est, ut lib. xxxr cap. Atque eapropter ὡς καὶ τὸ τοῦ λα' βιβλίου κεφ. φησί, καὶ διὰ τοῦτο
non potest pater illum deposcere ui suum. Atqui οὐ δύναται πατὴρ ἀνακαλεῖσθαι αὐτὸς ὡς ὑπεξούσιον,
posteaquam editus est, [recte ipsum deposcit,ut- Μετὰ μέντοι τὸ γεννηθῆναι ἀνακαλεῖται τοῦτο, ὡς μὴ
pole qui non [amplius] matris portio sit. Et qui ὂν μέρος τῆς μητρός. Καὶ ὁ καλῇ δὲ πίστει νεμηθείς
bona fide partum aprillæ furtiva possidet, illam τὸ τεχθὲν ἀπὸ κλοπιμαίας δούλης δσπόζει αὐτοῦ ὡς
usucapit, uti qui furtivus non sit. Verum canon μὴ ὄντος κλοπιμαίου. Τὸ μέντοι κεφ. ι', οὐχὶ διὰ τὸ
non propterea quod fetus non sit pars prægnantis, α μὴ εἶναι μέρος τῆς κυοφορούσης τὰ κυοφορούμενον,
permisit illuminationem hujus (est enim [omnino] ἐπέτρεψε τὸ βάπτισμα ταύτης, μέρος γάρ ἐστιν αύipsius pars ante partum), sed quia prægnans cum τῆς πρὸ τοῦ τεχθῆναι, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ἐπικοινωνείν
fetu communionem non habet,sive non existima- τὴν τίκτουσαν τῷ τικτομένῳ, ἤγουν μὴ λογίζεσθαι,
tur non illuminata, eo quod fetus baptismi pro- καὶ ταύτην ἀφωτιστον ἐκ τοῦ μὴ δύνασθαι τὸ κυοφο
fessionem suscipere nequeat. Cælerum quando ρούμενον βαπτίσματος ὁμολογίαν ἀναδέχεσθαι, ποτέ
ancilla furtiva partus usucapiatur, et quando δὲ ὁ τοκετὸς τῆς κλοπίμου δούλης δεσπόζεται, καὶ
non, diversa tractant leges. Quæras autem, quæ ποτὲ οὔ, φασὶ νόμοι διάφοροι. Καὶ ζήτει τα γρα
scripta sunt ex 26 cap. tit. 2, lib. u Basil. su- φέντα ἔξωθεν τοῦ ἄνωθεν καταστρωθέντος και κερ.
perius inserto.
τοῦ β' τίτ. τοῦ β' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν
ἅγιον βάπτισμα χρίεσθαι.
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν μη'.
σματος.
CAP. XI. - Quod post sacrosanctum baptis
ma ungi debeamus.
Concilii Laodiceni canon 48.
CAP. XII. - De confectione sacre unctionis.
Περὶ τοῦ ὀφείλειν μετὰ τὸ
Περὶ ποιήσεως τοῦ ἁγίου χρίσ
Συνόδου Καρθαγέννης κανών 5'.
Concilii Carthaginensis canon 6.
CAP. XIII.
De iis qui bis, aut non rite
Περὶ τῶν δις, ἡ μὴ δεόντως
baptizantur, et qui infirmos non baptizant. βαπτιζομένων, καὶ τῶν τοὺς ἀσθενεῖς μή βαπτι
ζόντων.
Apostolorum canon 47, 49, 50.
Textus. De iis qui rebaptizant et rebaptizantur, etc., usque ad locum habere, ut pag. 622.
Scholium. Const. 1 et 2 tit. 6 lib. 1 Cod. in
Basil. non sunt posita. Dig. 14 tit. 5 lib. ΧΧΙΧ
Digest. est cap. 14 tit. 16 lib. χχχν Basil., quod
sic habet: Si impubes pubertati appropinquans,
propedominum dormierit,cum occideretur, neque
cam rem evulgarit, punitur. His enim impuberibus
᾿Αποστόλων κανών μζ', μθ',
γ'.
Κείμενον. Περὶ τῶν ἀναβαπτιζόντων, καὶ ἀναβαπτιζομένων, κ. τ. λ. usque ad μεταμέλου δὲ χώ
ραν ἔχουσιν.
Σχόλιον. Η α' και β' διάτ. τοῦ ς' τίτ, τοῦ α'
βιβλίου του Κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ
ιδ' διάς, τοῦ ε' τίτ. τοῦ κθ᾽ βιβλίου τῶν Διατ. ἐστι
κεφ. ιδ' τοῦ ι5 τίτ. τοῦ λε βιβλίου τῶν Βατα
λικῶν, οὕτως ἔχον Ἐὰν πλησιάζων τῇ ἤδῃ ἄνηδος
παρακαθεύδων τῷ ἀναιρεθένει δεσπότῃ μὴ δημοσιεύσῃ
col. 1061–1062page 315 of 399
PG 104:1061τὸ γεγονὸς, τιμωρεῖται· τοῖς γὰρ ὑπὸ τὴν αὐτὴν στέ γην ἀνήβοις συγχωρεῖ, οὐ μὲν τοῖς ὑπηρέταις, ή μετόχοις εἰ δύνανται νοεῖν τὸ πραττόμενον. Οἱ γὰρ τοιοῦτοι οὐδὲ ἐφ' ἑτέρας αἰτίας βοηθοῦνται. Τὸ ε' διάτ. τοῦ κ' τίτλου του κη᾿ βιβλίου ἐστὶ θέμα τε· 1 5, 1, λευταίον του ε' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ λες βιβλίου Σχχν, οὕτω δεξιόν. Ὁ ἄῤῥην πληρώσας τὰ ιδ᾽ ἔτη διατίθεται, εἰ δὲ θήλεια τὰ ιβ', ὁ δὲ γεννηθεὶς Καλένδαις Ιχ νουαμίαις δοκεῖ πληροῦν τὸν ἐνιαυτὸν ἀπὸ Γ᾿ ὥρας τῆς νυκτὸς τῆς πρὸ μιᾶς Καλενδῶν Ἰανουαρίων τοῦ 3 ἑξῆς ἔτους. Ἡ γ' διάτ. τοῦ ξ' τίτ. τοῦ ε' βιβλίου 60 3 19 ΣΧΑΡΕΙ τοῦ Κωδικός ἔστι κεφ. γ' τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ λη βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, Τὸ παλαιὸν ἡ μὲν τῶν θηλειῶν ἤδη ἀπὸ μόνων τῶν ιβ' ἐνιαυτῶν ἐκρίνετο, ἡ δὲ τῶν ἀῤῥένων ἐκ τοῦ πληρωθῆναι τὸν ιδ᾽ ἐνιαυ τὴν μετὰ τοῦ συντρέχειν καὶ τὴν τοῦ σώματος ἕξιν, ὡς ἔγνως καὶ ἐν τοῖς Ἰντιστούτοις. Ἡ διάτ. οὖν κε λεύει καὶ ἐπὶ τῶν ἀῤῥένων ἀπὸ τῶν ιδ᾽ ἐνιαυτῶν κρίνεσθαι μὴ ἐπιζητούντων ἡμῶν τὸ σχῆμα τοῦ σώ- 22 1 ματος, διὰ ἀπρεπές. Ὁ δὲ κβ' τίτ. τῆς α' Ινστι- 1 τουτιῶνος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλινά. Ο α' τίτ. 14 τοῦ 13 βιβλίου τῶν Διατ. ἐτέθη εἰς βιβλίον μδ' τίτ. ιδ. Καὶ ζήτει κεφ. αὐτοῦ ιδ᾽ οὔτω λέγον· Ἐὰν ἀνήβοις ληγατεύσω διατροφὰς, καὶ μὴ δείκνυται ἕως πότε ἡ θέλησις λαμβάνειν αὐτὰς, ἕως οὗ ζῶσι λαμβανουσιν. Εἰ δὲ εἶπον μέχρι τῆς ἤδης, ὁ μὲν ἄῤῥην μέχρι τοῦ της ἔτους, ἡ δὲ θήλεια τοῦ ιδ' λαμβάνουσιν, ἐπὶ μόνων δὲ τῶν διατροφῶν φιλαγάθως οὕτως ἡ ἤδη ὁρίζεται. Τὸ κβ' διάτ. τοῦ ι' τίτ, τοῦ μη βιβλίου ἐστὶ κεφ. 22 10 41 κβ' του μα τίτ., τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών οὕτω διαλαμβάνον· Οὔτε τῷ Λιβανείῳ δόγματι, οὔτε. 36, τῷ ἐγκλήματι τοῦ πλαστοῦ ἄνηβος ὑποπίπτει. Τὸ @ 5 40 37 λϚ' διάτ. τοῦ εἰ τίτ. τοῦ μη βιβλίου ἐστὶ κεφ. μ' τοῦ λζ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών, λέγον Μετὰ τὴν ἤδην πλημμελεῖ ὁ νέος μοιχείαν, καὶ ὑπός 37, 1, 45, κειται τῷ νόμῳ. Ἡ δὲ λς' νεκρὰ ἐτέθη εἰς βιβλίον α' τίτλον α', κεφάλαιον με', οὕτως ἔχον· Αἱρετικὸς μὴ βαπτιζέτω, μήτε πολιτευέσθω, μήτε μετελθέτω οίον. δήποτε πολιτικὸν ὀφρίκιον. Ὁ ἀναβαπτισθεὶς στρα τείας μόνης κωλύεται, Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἀνδράποδον μὴ ἐχέτω, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ταῦτα μὲν διδάσκουσα τὰ κεφ. περὶ τῶν ἀνήβων καὶ τῶν ἀναβαπτιζομένων, ἢ ἄλλως ἁμαρτανόντων, πότε συγγινώκονται και πότε οὐ συγγινώσκονται, καὶ ποῖος χρόνος ὁ μετὰ τὴν ἤδην ἐστὶ. Σὺ δὲ συναγαγών ό εἰπὲ, ὅτι ἡ ἀνηδότης εἰς τρία διαιρεῖται εἰς ἔμφαντα ἄνησον τὸν ἐστηρημένον φωνῆς, καὶ ἤδη συμπλη-pin ροῦντα τὴν τριετίαν, εἰς πράξιμον ἔμφαντα τὸν πλησιάζοντα τῇ φωνῇ, καὶ συμπληροῦντα τῶν ζ' ἐνιαυ τὸν, καὶ εἰς πραξιμον πουβέρτατον τὸν πλησιάζοντα τῇ ἡλικίᾳ, καὶ δεκτικὸν ὄντα δόλου, ὅστις ἀπὸ τοῦ ζ' ἐνιαυτοῦ καὶ μέχρι τοῦ ιδὴ καὶ αὐτοῦ προβαίνει, καὶ οἱ μὲν μὴ δεκτικοὶ δόλου ἄνηβοι ἀπὸ ἁμαρτήματος οὐκ εὐθύνονται, οἱ δὲ παρὰ τούτους ἤγουν οι πλη ρώσαντες τὸν ζ' ἐνιαυτὸν, καὶ ἀναβαπτιζόμενοι εὖ θύνονται, καὶ ἄλλως ἁμαρτήσαντες τιμωρούνται κατὰ τὸ ιδ' κεφ. τοῦ ι τίτ. τοῦ λε βιβλίου, ὅπερ καὶ ἐνταῦθα κατεστρώθη, καθ᾽ ὄν δὴ κεφ. ἑρμηνεῦσαι ὀφείλεις καὶ τὸ κβ' κεφ. τοῦ μα' τίτ, τοῦ ξ' βι
NOMOCANON.
TIT. IV, CAP. XI-XIII.
τὸ γεγονὸς, τιμωρεῖται· τοῖς γὰρ ὑπὸ τὴν αὐτὴν στέ- [3.c.duntaxat parcit, qui [tantum] sub eodem tecγην ἀνήβοις συγχωρεῖ, οὐ μὲν τοῖς ὑπηρέταις, ή to fuissent: non etiam ministris vel participibus
μετόχοις εἰ δύνανται νοεῖν τὸ πραττόμενον. Οἱ γὰρ [cædis], si modo rem intelligere potuerint. Nam
τοιοῦτοι οὐδὲ ἐφ' ἑτέρας αἰτίας βοηθοῦνται. Τὸ ε' talibus neque in aliis causis subvenitur. Digest. 5
διάτ. τοῦ κ' τίτλου του κη᾿ βιβλίου ἐστὶ θέμα τε· tit. 1 lib. xxvш est thema ult. cap. 5, tit. 1, lib.
λευταίον του ε' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ λες βιβλίου Σχχν, quod sic narrat: Masculus ubi complevit
οὕτω δεξιόν. Ὁ ἄῤῥην πληρώσας τὰ ιδ᾽ ἔτη διατίθε- quatuordecim annos, testamentum facit: femina
ται, εἰ δὲ θήλεια τὰ ιβ', ὁ δὲ γεννηθεὶς Καλένδαις Ιχ- vero, ubi duodecim. Qui natus est Kalend. Januar.
νουαμίαις δοκεῖ πληροῦν τὸν ἐνιαυτὸν ἀπὸ Γ᾿ ὥρας videtur complere annum ab hora sexta noctis priτῆς νυκτὸς τῆς πρὸ μιᾶς Καλενδῶν Ἰανουαρίων τοῦ die Kalend. Januar. subsequentis anni. Const. 3
ἑξῆς ἔτους. Ἡ γ' διάτ. τοῦ ξ' τίτ. τοῦ ε' βιβλίου tit. 60 lib. v Cod. est cap. 3 tit. 19 lib. ΣΧΑΡΕΙ
τοῦ Κωδικός ἔστι κεφ. γ' τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ λη βιβλίου Basil., quod sic habet: Olim feminarum pubertas
τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, Τὸ παλαιὸν ἡ μὲν τῶν solum ex duodecim annis judicabatur.Masculorum
θηλειῶν ἤδη ἀπὸ μόνων τῶν ιβ' ἐνιαυτῶν ἐκρίνετο, vero ex completo anno decimoquarto, ut tamen
ἡ δὲ τῶν ἀῤῥένων ἐκ τοῦ πληρωθῆναι τὸν ιδ᾽ ἐνιαυ- concurreret corporis habitus, quemadmodum in Inτὴν μετὰ τοῦ συντρέχειν καὶ τὴν τοῦ σώματος ἕξιν, stit. didicisti. Const. itaque jubet, ut eliam in
ὡς ἔγνως καὶ ἐν τοῖς Ἰντιστούτοις. Ἡ διάτ. οὖν κε masculis ex quatuordecim annis judicetur, nulla
λεύει καὶ ἐπὶ τῶν ἀῤῥένων ἀπὸ τῶν ιδ᾽ ἐνιαυτῶν in corporis habitum propter [rei] indecentiam inκρίνεσθαι μὴ ἐπιζητούντων ἡμῶν τὸ σχῆμα τοῦ σώ- quisitione habita. Tit. vero 22 [lib.] 1 Instit. in
ματος, διὰ ἀπρεπές. Ὁ δὲ κβ' τίτ. τῆς α' Ινστι- Basil. non est positus. Til. 1 lib. xxxιν Dig. poτουτιῶνος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλινά. Ο α' τίτ. situs est in lib. xLiv, tit. 14,cujus 14 cap.quære,
τοῦ 13 βιβλίου τῶν Διατ. ἐτέθη εἰς βιβλίον μδ' τίτ. quod sic habet: Si impuberibus alimenta legaιδ. Καὶ ζήτει κεφ. αὐτοῦ ιδ᾽ οὔτω λέγον· Ἐὰν ἀνήβοις vero, neque pateat, quam diu ipsos] illa perciληγατεύσω διατροφὰς, καὶ μὴ δείκνυται ἕως πότε ἡ pere voluerim, donec vivunt, percipiunt. Quod si
θέλησις λαμβάνειν αὐτὰς, ἕως οὗ ζῶσι λαμβανουσιν. usque ad pubertatem dixerim, masculus usque
Εἰ δὲ εἶπον μέχρι τῆς ἤδης, ὁ μὲν ἄῤῥην μέχρι τοῦ ad decimum octavum annum, femina [usque ad]
της ἔτους, ἡ δὲ θήλεια τοῦ ιδ' λαμβάνουσιν, ἐπὶ μόνων decimum quartum percipit. Verum in solis alimenδὲ τῶν διατροφῶν φιλαγάθως οὕτως ἡ ἤδη ὁρίζεται. tis pietatis intuitu ita pubertas definitur. Digest.
Τὸ κβ' διάτ. τοῦ ι' τίτ, τοῦ μη βιβλίου ἐστὶ κεφ. 22 tit. 10 lib. XLVIII est cap.22 tit. 41 lib. Lx Baκβ' του μα τίτ., τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών sil., quod sic tradit: Neque in Libonianum s. c.
οὕτω διαλαμβάνον· Οὔτε τῷ Λιβανείῳ δόγματι, οὔτε neque in falsi crimen impubes incidit. Dig. 36,
τῷ ἐγκλήματι τοῦ πλαστοῦ ἄνηβος ὑποπίπτει. Τὸ @ tit. 5 lib. xLvult est cap. 40 tit. 37 lib. Lx BaλϚ' διάτ. τοῦ εἰ τίτ. τοῦ μη βιβλίου ἐστὶ κεφ. sil.,quod dicit: Post pubertatem committit minor
μ' τοῦ λζ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών, λέγον· annis adulterium, legique est obnoxius. Novella
Μετὰ τὴν ἤδην πλημμελεῖ ὁ νέος μοιχείαν, καὶ ὑπός 37, posita est in lib.,tit. 1, cap, 45, quod sic habet:
κειται τῷ νόμῳ. Ἡ δὲ λς' νεκρὰ ἐτέθη εἰς βιβλίον Hæreticus ne baptizato,neque rempublicam guberα' τίτλον α', κεφάλαιον με', οὕτως ἔχον· Αἱρετικὸς μὴ nato, neque qualecunque civile officium subito.
βαπτιζέτω, μήτε πολιτευέσθω, μήτε μετελθέτω οίον. Rebaptizatus sola militia arcetor. Judeus Chrisδήποτε πολιτικὸν ὀφρίκιον. Ὁ ἀναβαπτισθεὶς στρα- tianum mancipium ne habeto, etc. Atque hæc
τείας μόνης κωλύεται, Ἰουδαῖος Χριστιανὸν ἀνδρά- quidem docent capita [illa de impuberibus et
ποδον μὴ ἐχέτω, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ταῦτα μὲν rebaptizatis, aliterve peccantibus, interdum ignoδιδάσκουσα τὰ κεφ. περὶ τῶν ἀνήβων καὶ τῶν scentia, interdum non ignoscentia, et cujusmodi
ἀναβαπτιζομένων, ἢ ἄλλως ἁμαρτανόντων, πότε sit post pubertatem tempus. Tu vero altius repeσυγγινώκονται και πότε οὐ συγγινώσκονται, καὶ tito sermone, impuberem ætatem trifariam diviποῖος χρόνος ὁ μετὰ τὴν ἤδην ἐστὶ. Σὺ δὲ συναγαγών di dicas: in infantiam, [cum impubes [articuό
εἰπὲ, ὅτι ἡ ἀνηδότης εἰς τρία διαιρεῖται εἰς ἔμφαντα lala] voce privatus est, et jam triennium complet:
ἄνησον τὸν ἐστηρημένον φωνῆς, καὶ ἤδη συμπλη-pin proximam infantiæ, [cumn] voci [articulata) apροῦντα τὴν τριετίαν, εἰς πράξιμον ἔμφαντα τὸν πλησιάζοντα τῇ φωνῇ, καὶ συμπληροῦντα τῶν ζ' ἐνιαυτὸν, καὶ εἰς πραξιμον πουβέρτατον τὸν πλησιάζοντα
τῇ ἡλικίᾳ, καὶ δεκτικὸν ὄντα δόλου, ὅστις ἀπὸ τοῦ
ζ' ἐνιαυτοῦ καὶ μέχρι τοῦ ιδὴ καὶ αὐτοῦ προβαίνει,
καὶ οἱ μὲν μὴ δεκτικοὶ δόλου ἄνηβοι ἀπὸ ἁμαρτήματος
οὐκ εὐθύνονται, οἱ δὲ παρὰ τούτους ἤγουν οι πληρώσαντες τὸν ζ' ἐνιαυτὸν, καὶ ἀναβαπτιζόμενοι εὖ
θύνονται, καὶ ἄλλως ἁμαρτήσαντες τιμωρούνται
κατὰ τὸ ιδ' κεφ. τοῦ ι5 τίτ. τοῦ λε βιβλίου, ὅπερ
καὶ ἐνταῦθα κατεστρώθη, καθ᾽ ὄν δὴ κεφ. ἑρμηνεύσαι ὀφείλεις καὶ τὸ κβ' κεφ. τοῦ μα' τίτ, τοῦ ξ' βιpropinquat,et septimum annum complet: ac [denique] in proximam pubertati, cum maturiori]
ætati appropinquat, atque doli capax est: [quod
de eo intelligitur qui a septimo anno ad ipsum
decimum quartum procedit. Atque impuberes quidem doli non capaces ob delictum non subeunt
judicium.Præter hos vero [alii],sive qui septimum
annum complevere,tum rebaptizati judicium subeunt, tum aliter delinquentes puniuntur: secundum 14 cap. tit. 46 lib. xxxv, quod hic etiam insertum est. Secundum quod sane caput interpretari eliam debes 22 cap. tit. 41 lib. Lx, ac illum
col. 1063–1064page 316 of 399
PG 104:1063Ο βλίου. Καὶ εἰπὲ ἐκεῖνον τὸν ἄνηβον μὴ ὑποπίπτειν τῷ ἐγκλήματι τοῦ πλαστοῦ τὸν ἥττονα τοῦ ς' ἐνιαυτοῦ ᾿Αλλὰ καὶ τὸ μ' κεφ. τοῦ λζ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἐρμήνευσον· τὸ γὰρ μετὰ τὴν ὕβριν ὑποκεῖσθαι τὸν νέον τῷ περὶ μοιχείας εγκλήματι, τοιοῦτόν ἐστιν ἤγουν τὸ ἐνέχεσθαι αὐτὸν πλημμελούντα οὐ μόνον ἐν ἀνηβότητι, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα. Τὸ δὲ περὶ τῶν διατροφῶν, ἔτι παρὰ κανόνας διὰ τὸ ἀναγ καιότατον τῶν διατροφῶν, καθὼς καὶ αὐτὸ τὸ ιδ᾽ του ιδ' είτ. τοῦ μδ' βιβλίου φησίν, ὅπερ κατεστρώθη ἐνταῦθα. Πλὴν γίνωσκε ὅτι οἱ τοιοῦτοι ἄνησοι οὐ κολάζονται ὡς οἱ τέλειοι, ἀλλὰ μετρίως τιμωροῦνται. Καὶ ζήτει βιβλίον λεʹ, τίτ. ι', κεφ. α', θέμα τελευταῖον, καὶ βιβλίον ξ', τίτ. ν', κεφ. ιε', θέμα β', καὶ βιβλίον β', τίτ. γ', κεφ. ρη'. κεφ. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. - Τίνες ἐξ αἱρετικῶν εἰς τὴν ὁρο θοδοξίαν μετιόντες βαπτίζονται, καὶ τίνες μόνος χρίονται. Συνόδου Νικαίας κανών ιθ'· συνόδου Λαοδικείας κανών ζ', η'· συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν ζ'· συνόδου Γ' κανὼν ε· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών ιη'. Βασιλείου κανὼν μζ' Πῶς ὁ δαιμονιζόμενος, ἢ ἐν ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. νόσῳ παραφρονῶν, βαπτίζεται. Τιμοθέου κανὼν β', δ'. ΚΕΦΑΛ. 15. Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναῖκες ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς καθάρσεως αὐτῶν βαπτισθῆναι. Τιμοθέου κανών 5'. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. — Ἐὰν ὁ κατηχούμενος πρὸ τοῦ βαπτίσματος κοινωνήσῃ. Τιμοθέου κανὼν αʹ. ΤΙΤΛΟΣ Ε΄. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΦΡΟΝΟΥΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΞΕΩΝ, ΚΑΙ ΜΝΗΜΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΣΘΙΟΝΤΩΝ ΕΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΩΝ. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τῶν διδασκόντων τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰς συνάξεις, καὶ τὰς μνήμες εὐ καταφρονή τους. Συνόδου Γαγγρῶν κανών ε', ιθ᾽· συνόδου Γ' και νών ος, πη', 45'. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν ἐν ἐκκλησ σίᾳ ἀγάπας, καὶ ἐν αὐτῇ ἐσθίειν. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν κη'· συνόδου Καρθαγέν νης κανών μβ'· συνόδου Γ' κανών οδ', οϚ', 45. Κείμενον. Καὶ ἡ γ' διάτ, τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ α' βιο βλίου τοῦ Κώδικος,κ. τ. λ., καὶ στοπῖς, καὶ λούτροις, καὶ κήποις.
impuberem in falsi crimen non incidere dicas, qui
minor septem annorum est. Quinetiam cap. 40
tit. 37 lib. Lx hunc ad modum interpretare. Quod
enim post pubertatem minor annis adulterii crimini obnoxius redditur, tale est, quod videlicet
teneatur ille qui delinquit non modo in impubere
ætate, verum etiam postmodum.Illud porro de alimentis est a lege propter summam alimentorum
necessitatem [introductum].quemadmodum etiam
ipsum 14 cap. 14 tit. xLiv lib. dicit: quod
eliam huic til. insertum est. Verumtamen scias,
quod tales impuberes non ut adulti,sed moderate
puniuntur. Quæras vero lib. xxxv, tit. 16, cap.
1, thema ult, et lib. xL, tit. 50, cap. 15, thema
2, et lib. II, tit. 3, cap. 408.
В
CAP. XIV. – Quinam hæreticorum ad orthodoxam fidem transeuntes baptizentur, et quinam &
tantummodo ungantur.
Concilii Nicani canon 19; concilii Laodiceni
canon 7, 8; concilii Constantinopolitani canon 7;
concilii sexti canon 95; concilii Nicani secundi
canon 18; Basilii canon 47.
CAP. XV. - Quomodo demone obsessus, aut
in morbo mente captus, baptizetur.
Timothei canon 2, 4.
CAP. XVI. Quod non conveniat mulierem
tempore purgationis sua baptizari.
Timothei canon 6.
CAP. XVII — Si qui in fide instituitur ante
baptismum communicaverit.
Timothei canon 1.
Ο
βλίου. Καὶ εἰπὲ ἐκεῖνον τὸν ἄνηβον μὴ ὑποπίπτειν
τῷ ἐγκλήματι τοῦ πλαστοῦ τὸν ἥττονα τοῦ ς' ἐνιαυτοῦ·
᾿Αλλὰ καὶ τὸ μ' κεφ. τοῦ λζ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου
οὕτως ἐρμήνευσον· τὸ γὰρ μετὰ τὴν ὕβριν ὑποκεῖ
σθαι τὸν νέον τῷ περὶ μοιχείας εγκλήματι, τοιοῦτόν
ἐστιν ἤγουν τὸ ἐνέχεσθαι αὐτὸν πλημμελούντα οὐ
μόνον ἐν ἀνηβότητι, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα. Τὸ δὲ
περὶ τῶν διατροφῶν, ἔτι παρὰ κανόνας διὰ τὸ ἀναγ
καιότατον τῶν διατροφῶν, καθὼς καὶ αὐτὸ τὸ ιδ᾽
του ιδ' είτ. τοῦ μδ' βιβλίου φησίν, ὅπερ κατεστρώθη
ἐνταῦθα. Πλὴν γίνωσκε ὅτι οἱ τοιοῦτοι ἄνησοι οὐ
κολάζονται ὡς οἱ τέλειοι, ἀλλὰ μετρίως τιμωρούν
ται. Καὶ ζήτει βιβλίον λεʹ, τίτ. ι5', κεφ. α', θέμα
τελευταῖον, καὶ βιβλίον ξ', τίτ. ν', κεφ. ιε', θέμα β',
καὶ βιβλίον β', τίτ. γ', κεφ. ρη'.
κεφ.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. - Τίνες ἐξ αἱρετικῶν εἰς τὴν ὁρο
θοδοξίαν μετιόντες βαπτίζονται, καὶ τίνες μόνος
χρίονται.
Συνόδου Νικαίας κανών ιθ'· συνόδου Λαοδικείας
κανών ζ', η'· συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν
ζ'· συνόδου Γ' κανὼν 4ε· συνόδου Νικαίας τὸ β'
κανών ιη'. Βασιλείου κανὼν μζ'
Πῶς ὁ δαιμονιζόμενος, ἢ ἐν
νόσῳ παραφρονῶν, βαπτίζεται.
Τιμοθέου κανὼν β', δ'.
Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναῖκες
ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς καθάρσεως αὐτῶν βαπτι
σθῆναι.
Τιμοθέου κανών 5'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. — Ἐὰν ὁ κατηχούμενος πρὸ τοῦ
βαπτίσματος κοινωνήσῃ.
Τιμοθέου κανὼν αʹ.
ΤΙΤΛΟΣ Ε΄.
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΦΡΟΝΟΥΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΞΕΩΝ, ΚΑΙ ΜΝΗΜΩΝ, ΚΑΙ ΤΩΝ
ΕΣΘΙΟΝΤΩΝ ΕΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΩΝ.
TITULUS QUINTUS.
DE IIS QUI ECCLESIAS, COETUS ATQUE MEMORIAS CONTEMNUNT, ET QUI IN ECCLESIA
COMEDUNT, ET DE CONVIVIIS PAUPERIBUS EXHIBENDIS.
CAPUT PRIMUM. - De his qui docent domum
Dei, catus, et memorias [res] contemptibiles [esse.]
Concilii Gangrensis canon 5, 19; concilii sexti
canon 76, 88, 97.
CAP. II. — Ne pauperibus in ecclesiis convi
via exhibeantur, neque in iis comedatur.
Concilii Laodiceni canon 28; concilii Carthaginensis canon 42; concilii sexti canon 74, 76, 97.
Textus. Et const. 3 tit. 12 lib. I Cod. vetat,
etc., usque ad et hostis degant, ut pag. 631.
Περὶ τῶν διδασκόντων τὸν οἶκον
τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰς συνάξεις, καὶ τὰς μνήμες εὐκαταφρονή τους.
Συνόδου Γαγγρῶν κανών ε', ιθ᾽· συνόδου Γ' και
νών ος, πη', 45'.
Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν ἐν ἐκκλησ
σίᾳ ἀγάπας, καὶ ἐν αὐτῇ ἐσθίειν.
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν κη'· συνόδου Καρθαγέν
νης κανών μβ'· συνόδου Γ' κανών οδ', οϚ', 45.
Κείμενον. Καὶ ἡ γ' διάτ, τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ α' βιο
βλίου τοῦ Κώδικος,κ. τ. λ., usque ad καὶ στοπῖς, καὶ
λούτροις, καὶ κήποις.
col. 1065–1066page 317 of 399
PG 104:1065Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι βιβλίον ε' τῶν Βασιλικών, τιτ. α', κεφ. ια', οὕτως ἔχον· Μέχρι τῶν πρὸ τῆς δημοσίας ἀγορᾶς τῆς Ἐκκλησίας ὅρον, τὸ ἀσφαλὲς ἐχέτωσαν οἱ προσφυγόντες ἐνδοτέροις λουτροῖς, ἢ κήποις, ἢ οἰκής μασιν, ἢ αὐλαῖς, ἢ στοχῖς χρώμενοι, καὶ κωλυέσθωσαν ἐντὸς τοῦ ναοῦ, ἢ ἐσθίειν, ἡ ὑπνοῦν. Οπλοις δὲ ἑαυτοὺς μὴ ἀσφαλιζέσθωσαν, ἀλλ' ἀποτιθέσθωσαν ταῦτα παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ, ἢ πειθόμενοι πρώτον, ἢ μετὰ ταῦτα ἐκβαλλόμενοι κατὰ κέλευσιν τοῦ ἐπι σκόπου καὶ τῶν δικαστῶν. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τῶν εὐτελιζόντων τὰς για νομένας ἀγάπης, καὶ ὅτι οὐ δεῖ μέρη λαμβάνειν εἰς ἀγάπην. Συνόδου Γαγγρῶν κανών ια· συνόδου Λαοδικείας κανών κζ'. ΤΙΤΛΟΣ Γ' ΠΕΡΙ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ καρποφοριών. ᾿Αποστόλων κανών γ', δ', νδ, σας συνόδου 5, και νών κη', νζ', οθ', θ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον κανών β'. Κείμενον, Η λη' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου, φησὶν, ὅτι οὐ δεῖ, κ. τ. λ., εὐαγέσιν οἴκοις, Σχόλιον. Ἡ λη' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου, τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ΚΕΦΑΛ. Β'. Τίνας δεν λαμβάνειν, ἢ διδόναι καρποφορίαν, καὶ περὶ τῶν λαμβανόντων ἀπὸ ἐκκλησίας κηρὸν, ἡ ἔλαιον. ᾿Αποστόλων κανών οβ· συνόδου Γαγγρῶν κανών ζ', ξη'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικοῦ κανὼν ζ'. ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Περὶ τῶν προσφερόντων συναγωγαῖς ἢ ἱεροῖς ἐθνῶν, ᾿Αποστόλων κανών οπ', οβ'. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος φησίν, κ. τ. λ. ἡ πόλις αὐτὸ λαμβάνει. Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ ἐννάτη διάτ, τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικῶν α', τίτ. α', κεφ. ιδ', οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη.
NOMOCANON.
Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, ἔστι βιβλίον ε' τῶν Βασιλικών, τιτ. α',
κεφ. ια', οὕτως ἔχον· Μέχρι τῶν πρὸ τῆς δημοσίας
ἀγορᾶς τῆς Ἐκκλησίας ὅρον, τὸ ἀσφαλὲς ἐχέτωσαν οἱ
προσφυγόντες ἐνδοτέροις λουτροῖς, ἢ κήποις, ἢ οἰκής
μασιν, ἢ αὐλαῖς, ἢ στοχῖς χρώμενοι, καὶ κωλυέσθωσαν ἐντὸς τοῦ ναοῦ, ἢ ἐσθίειν, ἡ ὑπνοῦν. Οπλοις δὲ
ἑαυτοὺς μὴ ἀσφαλιζέσθωσαν, ἀλλ' ἀποτιθέσθωσαν
ταῦτα παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ, ἢ πειθόμενοι πρώτον,
ἢ μετὰ ταῦτα ἐκβαλλόμενοι κατὰ κέλευσιν τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν δικαστῶν.
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τῶν εὐτελιζόντων τὰς για
νομένας ἀγάπης, καὶ ὅτι οὐ δεῖ μέρη λαμβάνειν
εἰς ἀγάπην.
Συνόδου Γαγγρῶν κανών ια· συνόδου Λαοδικείας
κανών κζ'.
TỐT. VI, CAP. III.
Scholium. Constit. 3, tit. 12, lib. I cob. est lib.
v Basil. til. 1, cap. 11, quod sic habet: Qui ad
ecclesiam confugiunt, usque ad ejus terminos,
qui ante publicum forum sunt, securitatem habento. Interioribus balneis, hortis, domibus,
atriis, aut porticibus utuntor, intra templum aut
edere aut dormire vetantor. Ne se armis muniunto: sed illa apud episcopum deponunto: et
ni quamprimum pareant, mox jussu episcopi et
magistratuum ejiciuntor.
CAP. III. De his qui contemnunt pastiones
pauperum, et, quod non conveniat ad eas vocatos] partem sumere.
Concilii Gangrensis canon 11, concilii Laodiceni canon 27.
ΠΕΡΙ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΩΝ.
TITULUS SEXTUS.
DE FRUCTUUM OBLATIONIBUS
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ καρποφοριών.
᾿Αποστόλων κανών γ', δ', νδ, σας συνόδου 5, και
νών κη', νζ', οθ', 4θ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον
κανών β'.
Κείμενον, Η λη' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου,
φησὶν, ὅτι οὐ δεῖ, κ. τ. λ., usque ad εὐαγέσιν οἴκοις,
Σχόλιον. Ἡ λη' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου,
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά,
ΚΕΦΑΛ. Β'. Τίνας δεν λαμβάνειν, ἢ διδόναι
καρποφορίαν, καὶ περὶ τῶν λαμβανόντων ἀπὸ
ἐκκλησίας κηρὸν, ἡ ἔλαιον.
᾿Αποστόλων κανών οβ· συνόδου Γαγγρῶν κανών
ζ', ξη'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικοῦ κανὼν ζ'.
ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Περὶ τῶν προσφερόντων συναγωγαῖς ἢ ἱεροῖς ἐθνῶν,
᾿Αποστόλων κανών οπ', οβ'.
Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος φησίν, κ. τ. λ. usque ad ἡ πόλις αὐτὸ
λαμβάνει.
Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ ἐννάτη
διάτ, τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι
βιβλίον τῶν Βασιλικῶν α', τίτ. α', κεφ. ιδ', οὕτως
ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη.
CAP. PRIMUM. De fructuum oblationibus
Apostolorum canon 3, 4, 54, 71; concilii sexti
canon 28, 57, 79, 99. Cyrilli ex epistola ad Domnum canon 2.
Textus. Const.38,tit.3, lib. 1 cod. ait: Quod non,
etc., usque ad venerabilibus domibus,ut pag.634.
Scholium. Const. 38, tit. 3, lib. 1 cod. in Basil. non est posita.
CAP. II. — Quosnam oporteat accipere, aut
dare fructuum oblationes, et de iis qui ex ecclesia ceram aut oleum subripiunt.
Apostolorum canon 72; concilii Gangrensis canon 7, 6, 8; Theophili ex commonitorio canon 7.
CAP. III. - De iis qui oferunt synagogis, aut
templis gentium.
Apostolorum canon 71, 72.
Tertus. Const. 1, tit. 9, lib. 1 cod. ait: Quod,
etc., usque ad civitas capiat, ut pag., 635.
Scholium. Const. 1, tit. 9, lib. i cod. in Basil.
non est posita. Sed const. 9, tit. 11, lib. 1 cod.
est lib. i Basil. tit. 1, cap. 14, quod sic habet. Ut
in textu sub compendio propositum est.
PATROL GR. CIV.
col. 1067–1068page 318 of 399
PG 104:1067ΤΙΤΛΟΣ Ζ'. ΠΕΡΙ ΝΗΣΤΕΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ, ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, ΚΑΙ ΣΑΒΒΑΤΟΥ, ΚΑΙ ΓΟΝΥ ΚΑΙΣΙΑΣ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ νηστείας, καὶ τῶν κεκωλυμένων, ἢ ἐπιτετραμμένων γίνεσθαι ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ τῶν νηστειων. ᾿Αποστόλων κανών ξπ', ξθ'· συνόδου Γαγγρῶν κα νών τηʹ, ιθ'· συνόδου Λαοδικείας κανών μθ', νβ' συνόδου 5' κανών κβ', νβ', νε', νς', πθ'· Πέτρου κανών ιε'. Κείμενον. Η ε' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τοῦ κώδικος, φησὶν, κ. τ. λ. οἱ λοιποί συγ γινώσκονται. 5, 12, Σχόλιον. Η ε' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου 17; 6 τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. κβ' τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ ζ' βι 7 ejus-βλίου τῶν Βασιλικῶν, Η Γ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἔστι 8 25; κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν καὶ τίτ κγ'. Ἡ ζ' διάτ. ἔστι κεφ. κδ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ 4, 26, 17, τίτλου. Ἡ η διάτ. ἔστι κεφ. κε' τοῦ αὐτοῦ τίτ καὶ βιβλίου τὰ τῷ κειμένῳ περιεχόμενα λέγον. Καὶ ἡ γ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτι, α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. τοῦ ιζ' τίτ, τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον σχεδὸν ὡς παρὰ τοῦ πατριάρχου συνωψίσθη. Εἰ θέλεις δὲ μαθεῖν ἀκριβῶς κατὰ ποίαν ἡμέραν ἀπρα 14, κτοῦσι τὰ δικαστήρια, ἀνάγνωθι τὴν κατὰ τὸν Μάρτ 674 τον μήνα τῆς ιδ' ἐνδικτιώνος τοῦ 5 χοδ' ἔτους ἀπολυθεῖσαν προσκυνητὴν Νεκρὰν τοῦ θεοστερούς, κρατίστου καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος Μανουὴλ τοῦ Κομνηνού, καὶ ταῦτα μετὰ τὸ προοίμιον διαλαμβάνουσαν. Θεσπί λειτουργίαν ἐπιτετραμμένοι δικάζειν ἐν τοῖς γινομένοις καθ᾿ ὃν τὰ σημειώματα πράττονται. Καὶ δὴ πρῶτον περὶ ζομεν οὖν ἐκείνας εἶναι τῶν ἡμερῶν ἀπράκτους ἂς ἐν τῇ παρούσῃ διατάξει ῥητῶς ἀπαριθμησόμεθα, καὶ τινὰς μὲν αὐτῶν τὸ πάντη ἄπρακτον ἔχειν ὡς μηδαμῶς διόλου τοῦ αὐτῶν διαστήματος συνίστασθαι δικαστή Όριον, εἰ μὴ βασιλεὺς ἴσος οἰκονομίας τρόπῳ, κ ἀνάγκης ὁποῖα πολλάκις τὸ περιπετὲς τῶν πραγμάτ των νεανιεύεται θελήσῃ καθίσαι καὶ ἐν αὐταῖς δικα στήρια, τινὰς δὲ ἀπὸ μέρους ἄγειν τῶν δικαστηρίων σχολήν, ὡς οἷον ἔωθεν μέχρι καὶ εἰς αὐτὸν τῆς θείας λειτουργίας καιρόν, ἵνα τοῖς δικασταῖς ἐξείη προσεν έχειν εὐχῇ, καὶ τῇ περὶ τὸ θεῖον δοξολογία, καὶ μετὰ τὴν θείαν ἱεροτελεστίαν ἐπιμελεῖσθαι καὶ τῆς δικαιοσύνης, καὶ τοῖς ἄδικα πεπονθύσιν ἐπαρήγειν κατὰ τὴν τῶν νόμων ἰσχύν. Οἱ μέντοι οὕτω μετὰ τὴν θείαν παρ' αὐτῶν σημειώμασι μεμνήσονται τοῦ καιροῦ τῶν τελέως ἀπρακτων δικληπτέον. Ο τοίνυν κατὰ τὴν η' τοῦ, Σεπτεμβρίου μηνός γεν νεθλίου ἡμέραν τῆς παναχράντου Δεσποίνης, καὶ θεο μήτορος, ἄπρακτός ἐστιν.
ΤΙΤΛΟΣ Ζ'.
ΠΕΡΙ ΝΗΣΤΕΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ, ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, ΚΑΙ ΣΑΒΒΑΤΟΥ, ΚΑΙ ΓΟΝΥΚΑΙΣΙΑΣ.
TITULUS SEPTIMUS.
DE JEJUNIO, QUADRAGESIMA, PASCHATE, PENTECOSTE, DOMINICO DIE, SABBATO, ET
GENICULATIONE.
CAPUT PRIMUM. - De jejunio, et iis quæ in ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ.
Quadragesima jejuniorum vetila aut permissa
sunt.
Apostolorum canon 61, 69; concilii Gangrensis, canon 18, 19; concilii Laodiceni canon 49,
50, 51, 52; concilii sexti canon 29, 52, 55, 56,
89; Petri canon 13.
Textus. Const. 5, tit. 12. lib. It cod ait: Quod
Quadraginta, etc., usque ad duntaxat ignosci, ut
pag. 639.
Περὶ νηστείας, καὶ
τῶν κεκωλυμένων, ἢ ἐπιτετραμμένων γίνεσθαι
ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ τῶν νηστειων.
᾿Αποστόλων κανών ξπ', ξθ'· συνόδου Γαγγρῶν κα
νών τηʹ, ιθ'· συνόδου Λαοδικείας κανών μθ',
νβ' συνόδου 5' κανών κβ', νβ', νε', νς', πθ'· Πέτρου
κανών ιε'.
Κείμενον. Η ε' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου
τοῦ κώδικος, φησὶν, κ. τ. λ. usque ad οἱ λοιποί συγγινώσκονται.
Scholium.Const. 5, tit. 12, lib. iit cod.est cap. Σχόλιον. Η ε' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου
22,tit. 17; lib. vit Basil. const. 6 ejusdem tit. est τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. κβ' τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ ζ' βιcap. ejusdem lib.et til.23; const. 7 est cap.24 ejus-βλίου τῶν Βασιλικῶν, Η Γ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἔστι
dem lib. et tit. const. 8 est cap. 25; ejusdem lib. κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν καὶ τίτ
et tit. quod in textu comprehensa dicit const. 3, κγ'. Ἡ ζ' διάτ. ἔστι κεφ. κδ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ
tit. 4, lib cod.est cap. 26, tit. 17, lib. vu Basil. τίτλου. Ἡ η διάτ. ἔστι κεφ. κε' τοῦ αὐτοῦ τίτ καὶ
quod ita fere habet: Quemadmodum a patriarcha βιβλίου τὰ τῷ κειμένῳ περιεχόμενα λέγον. Καὶ ἡ γ'
in compendium est contractum. Caeterum si quo- διάτ. τοῦ δ᾽ τίτι, α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ.
nam die judicia cessent, exacte discere velis: lege xϚ' τοῦ ιζ' τίτ, τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως
adorandam illam divinitus coranoli, optimi maxi- ἔχον σχεδὸν ὡς παρὰ τοῦ πατριάρχου συνωψίσθη. Εἰ
mil, ac sancti nostri imperatoris,domni Manuelis θέλεις δὲ μαθεῖν ἀκριβῶς κατὰ ποίαν ἡμέραν ἀπραComneni novellam, mense Martio, indictione 14, κτοῦσι τὰ δικαστήρια, ἀνάγνωθι τὴν κατὰ τὸν Μάρτ
anno a Christo passo 674 emissam, atque hac post τον μήνα τῆς ιδ' ἐνδικτιώνος τοῦ 5 χοδ' ἔτους ἀπολυ
prooemium complectentem: sancimus igitur ut illi
θεῖσαν προσκυνητὴν Νεκρὰν τοῦ θεοστερούς, κρατίστου
dies feriati sint, quos in præsenti constitutione nominatim enumerabimus Quorum alii omnino toli καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος Μανουὴλ τοῦ Κομνηνού,
feriati sint, ut nullo modo ulla ipsorum parte conκαὶ ταῦτα μετὰ τὸ προοίμιον διαλαμβάνουσαν. Θεσπίstitui judicium possit, extra quam si forte imperator dispensationis modo,aut propter) necessita-
|
tem (ut multa sæpenumero rerum vicissitudo no…
viter introducit) in illis etiam judicium constituere
velit: alii vero ex parte a judiciis cessent, a mane
videlicet usque ad ipsum divini ministerii tempus,
ut judicibus precationibus atque glorificando Deo
vacare liceat,ac [deinde] post divinum sacrificium
justitia operam navent, secundumque legum vim
injuriam passis auxilium ferant. Verumenimvero
quibus ita post divinum ministerium judicare permissum est,in conficiendis a se instrumentis,lemporis quo illa confecta sunt, mentionem facient. Ac
primum quidem de omnino feriatis est agendum.
λειτουργίαν ἐπιτετραμμένοι δικάζειν ἐν τοῖς γινομένοις
καθ᾿ ὃν τὰ σημειώματα πράττονται. Καὶ δὴ πρῶτον περὶ
Natalis itaque dies purissimæ Dominæ ac Dei
genitricis,qui est octava Septembris, feriatus est.
ζομεν οὖν ἐκείνας εἶναι τῶν ἡμερῶν ἀπράκτους ἂς
ἐν τῇ παρούσῃ διατάξει ῥητῶς ἀπαριθμησόμεθα, καὶ
τινὰς μὲν αὐτῶν τὸ πάντη ἄπρακτον ἔχειν ὡς μηδαμῶς
διόλου τοῦ αὐτῶν διαστήματος συνίστασθαι δικαστή
Όριον, εἰ μὴ βασιλεὺς ἴσος οἰκονομίας τρόπῳ, κ
ἀνάγκης ὁποῖα πολλάκις τὸ περιπετὲς τῶν πραγμάτ
των νεανιεύεται θελήσῃ καθίσαι καὶ ἐν αὐταῖς δικαστήρια, τινὰς δὲ ἀπὸ μέρους ἄγειν τῶν δικαστηρίων
σχολήν, ὡς οἷον ἔωθεν μέχρι καὶ εἰς αὐτὸν τῆς θείας
λειτουργίας καιρόν, ἵνα τοῖς δικασταῖς ἐξείη προσενέχειν εὐχῇ, καὶ τῇ περὶ τὸ θεῖον δοξολογία, καὶ μετὰ
τὴν θείαν ἱεροτελεστίαν ἐπιμελεῖσθαι καὶ τῆς δικαιοσύνης, καὶ τοῖς ἄδικα πεπονθύσιν ἐπαρήγειν κατὰ τὴν
τῶν νόμων ἰσχύν. Οἱ μέντοι οὕτω μετὰ τὴν θείαν
παρ' αὐτῶν σημειώμασι μεμνήσονται τοῦ καιροῦ
τῶν τελέως ἀπρακτων δικληπτέον.
Ο τοίνυν κατὰ τὴν η' τοῦ, Σεπτεμβρίου μηνός γεν
νεθλίου ἡμέραν τῆς παναχράντου Δεσποίνης, καὶ θεομήτορος, ἄπρακτός ἐστιν.
col. 1069–1070page 319 of 399
PG 104:1069Ωσαύτως καὶ ἡ τ' τῇ ὑψώσει τετιμημένῃ τοῦ ζωοφόρου σταυρού. Καὶ ἡ κς' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ιωάννου Θεολόγου μετάστασιν. Η Γ' τοῦ ὀκτωβρίου διὰ τὸ τὴν μνήμην ἐν αὐτῇ τελεῖσθαι τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θωμά. Η θ' διὰ τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου Ιάκωβον τὸν ἀπόστολον. Καὶ ἡ ιη' διὰ τὸν ἀπόστολον καὶ εὐαγγελιστὴν Λου γᾶν. ' ιγ' τοῦ Νοεμβρίου μηνός, ὅτι ἐν αὐτῇ ἡ μνήμη τοῦ Χριστοῦ Πατρὸς τελεῖται. ται. Η ιδ' ὅτι ἐν αὐτῇ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος ἑορτάζε Ἐις ὅτι ὁ εὐαγγελιστὴς καὶ ἀπόστολος τιμᾶται Ματθαῖος. Η κα᾿ ὅτι τὰ εἰς τὸν ναὸν εἰσόδια τῆς Θεομήτορος ἐν ταύτῃ πανηγυρίζεται. ται. Καὶ ὁ λ᾽ ὅτι ὁ ἀπόστολος Ανδρέας ἐν αὐτῇ ἑορτάζε Η θ' τοῦ Δεκεμβρίου ὡς τῆς συλλήψεως ἐν αὐτῇ τελουμένης τῆς ὑπεραγίας Μητρὸς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, Η κ' μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς Γ' τοῦ Ἰανουαρίου ὡς ἐν αὐταῖς ἑορταζομένων τῶν γενεθλίων, καὶ τοῦ βα πτίσματος τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Η ιη' τοῦ αὐτοῦ Ἰανουαρίου διὰ τοὺς θείους καὶ διδασκάλους πατέρας ᾿Αθανάσιον καὶ Κύριλλον, Η κε' τοῦ αὐτοῦ μηνὸς διὰ τὴν μνήμην τοῦ με γάλου Πατρὸς Γρηγορίου Θεολόγου. Ἡ β' τοῦ Φευρουαρίου διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ὑπαπαν τήν. Καὶ ἡ γ' διὰ τὴν τῆς μνήμης τοῦ θεοδόχου Συμεὼν τελετήν. Η κε᾿ Μαρτίου, διὰ τὸν τῆς Θεομήτορος εὐαγγελισμὸν. Αἱ πασχάλιοι τῶν ἡμερῶν ἀπ' αὐτῆς τῆς τοῦ Λα ζάρου ἐγέρσεως μέχρι καὶ ἐς αὐτὴν τὴν μετὰ τὸ ἅγιον Πάσχα ὀγδοήν. Η κε' τοῦ ᾿Απρίλλου διὰ τὸν ἀπόστολον καὶ εὐαγ γελιστὴν Μάρκον. Καὶ ἡ λ' διὰ τὸν ἀπόστολον Ιάκωβον τὸν τοῦ Θεο λόγου καὶ εὐαγγελιστοῦ ἀδελφόν. Η η' τοῦ Μαΐου διὰ τὴν μνήμην τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. Η ι' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου Σίμωνος τοῦ ζηλωτοῦ. Η κα' διὰ τὴν μνήμην τῶν ἁγίων καὶ ἱσαποστόλων καὶ μεγάλων βασιλέων Κωνσταντίνου καὶ ῾Ελένης. Καὶ ἡ κς' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου ᾿Αλφαίου τοῦ Ἰούδα. Η ια' τοῦ Ιουνίου διὰ τὸν ἀπόστολον Βαρθολομαῖον, Η ιθ᾽ διὰ τὴν ἀπόστολον Ἰούδαν τὸν καὶ Θαδδαῖον, καὶ Λεββατον, καὶ Ἰάκωβον. Η κδ' διὰ τὸ τοῦ Προδρόμου γενέθλιον.
NOMOCANON.
Ωσαύτως καὶ ἡ τ' τῇ ὑψώσει τετιμημένῃ τοῦ
ζωοφόρου σταυρού.
Καὶ ἡ κς' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ
Ιωάννου Θεολόγου μετάστασιν.
Η Γ' τοῦ ὀκτωβρίου διὰ τὸ τὴν μνήμην ἐν αὐτῇ
τελεῖσθαι τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θωμά.
Η θ' διὰ τὸν τοῦ ᾿Αλφαίου Ιάκωβον τὸν ἀπόστολον.
Καὶ ἡ ιη' διὰ τὸν ἀπόστολον καὶ εὐαγγελιστὴν Λου
γᾶν.
' ιγ' τοῦ Νοεμβρίου μηνός, ὅτι ἐν αὐτῇ ἡ μνήμη
τοῦ Χριστοῦ Πατρὸς τελεῖται.
ται.
Η ιδ' ὅτι ἐν αὐτῇ ὁ ἀπόστολος Φίλιππος ἑορτάζε
Ἐις ὅτι ὁ εὐαγγελιστὴς καὶ ἀπόστολος τιμᾶται
Ματθαῖος.
Η κα᾿ ὅτι τὰ εἰς τὸν ναὸν εἰσόδια τῆς Θεομήτορος
ἐν ταύτῃ πανηγυρίζεται.
ται.
Καὶ ὁ λ᾽ ὅτι ὁ ἀπόστολος Ανδρέας ἐν αὐτῇ ἑορτάζε
Η θ' τοῦ Δεκεμβρίου ὡς τῆς συλλήψεως ἐν αὐτῇ
τελουμένης τῆς ὑπεραγίας Μητρὸς τοῦ Θεοῦ ἡμῶν,
Η κ' μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς Γ' τοῦ Ἰανουαρίου ὡς
ἐν αὐταῖς ἑορταζομένων τῶν γενεθλίων, καὶ τοῦ βαπτίσματος τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Η ιη' τοῦ αὐτοῦ Ἰανουαρίου διὰ τοὺς θείους
καὶ διδασκάλους πατέρας ᾿Αθανάσιον καὶ Κύριλ
λον,
Η κε' τοῦ αὐτοῦ μηνὸς διὰ τὴν μνήμην τοῦ με
γάλου Πατρὸς Γρηγορίου Θεολόγου.
Ἡ β' τοῦ Φευρουαρίου διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ὑπαπαν
τήν.
Καὶ ἡ γ' διὰ τὴν τῆς μνήμης τοῦ θεοδόχου Συμεὼν
τελετήν.
Η κε᾿ Μαρτίου, διὰ τὸν τῆς Θεομήτορος εὐαγγελι
σμόν.
Αἱ πασχάλιοι τῶν ἡμερῶν ἀπ' αὐτῆς τῆς τοῦ Λα
ζάρου ἐγέρσεως μέχρι καὶ ἐς αὐτὴν τὴν μετὰ τὸ
ἅγιον Πάσχα ὀγδοήν.
Η κε' τοῦ ᾿Απρίλλου διὰ τὸν ἀπόστολον καὶ εὐαγ
γελιστὴν Μάρκον.
Καὶ ἡ λ' διὰ τὸν ἀπόστολον Ιάκωβον τὸν τοῦ Θεο
λόγου καὶ εὐαγγελιστοῦ ἀδελφόν.
Η η' τοῦ Μαΐου διὰ τὴν μνήμην τοῦ εὐαγγελιστοῦ
Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου.
Η ι' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου Σίμωνος τοῦ ζηλωτοῦ.
Η κα' διὰ τὴν μνήμην τῶν ἁγίων καὶ ἱσαποστόλων
καὶ μεγάλων βασιλέων Κωνσταντίνου καὶ ῾Ελένης.
Καὶ ἡ κς' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου ᾿Αλφαίου τοῦ
Ἰούδα.
Η ια' τοῦ Ιουνίου διὰ τὸν ἀπόστολον Βαρθολο
μαῖον,
Η ιθ᾽ διὰ τὴν ἀπόστολον Ἰούδαν τὸν καὶ Θαδδαῖον,
καὶ Λεββατον, καὶ Ἰάκωβον.
Η κδ' διὰ τὸ τοῦ Προδρόμου γενέθλιον.
TIT. VII, CAP. Î.
Item decimus quartus, qui propter exaltationem vivificæ crucis honoratur.
Item vicesimus sextus, propter apostoli et evangelista Joannis Theologi transmutationem.
Item sextus Octobris, quod tum memoria sancti
Thomæ apostoli celebretur.
Item nonus,in honorem Jacobi Alphæi apostoli.
Item decimus, in honorem Lucæ apostoli et
evangelistæ.
Item decimus tertius Novembris, quod tum
memoria patris Christi celebretur.
Item decimus quartus, qnod tum Philippus
apostolus festiviter honoretur.
Item decimus sextus, quod [tum] Matthæus
evangelista et apostolus honoretur.
Item vicesimus primus, quod tum Dei Genitricis in templum introitus celebretur.
Item tricesimus, quod tum Andreas apostolus
festiviter honoretur.
Item nonus Decembris: quippe quia tunc Ge
nitricis Dei nostri Conceptio celebretur.
Item vicesimus, usque ad ipsum sextum Januarii, utpote quod diebus illis natalitia et baptismus
Donini et Dei et Servatoris nostri Jesu Christi
celebrentur.
Item ejusdem Januarii duodevicesimus, divinorum Patrum et doctorum Athanasii et Cyrilli
gratia.
Item ejusdem mensis vicesimus quintus propter memoriam magni Patris Gregorii Theologi.
Item secundus Februarii, quod tum Servatori
obviam itum sit.
Item tertius, celebrandæ memoriæ Simeonis
Dei susceptoris causa.
Item vicesimus quintus Martii, boni nuntii ergo
ad Dei Genitricem [delati.]
Item dies Paschales ab ipsa Lazari resurrectione, usque ad ipsum post sacrum Pascha octavum.
Item decimus quintus Aprilis, in honorem
apostoli et evangelista Marci.
Item tricesimus, in honorem fratris Theologi
et evangelista, Jacobi apostoli.
Item octavus Maii, ob memoriam evangelistæ
Joannis Theologi.
Item decimus, propter [memoriam] Simonis
Zelota apostoli.
Item vicesimus primus,propter memoriam sanctorum ac apostolis æqualium, magnorum imperatorum, Constantini et Helenæ.
Item vicesimus sextus, propter [memoriam]apostoli Alphæi Judæ.
Item undecimus Junii, in honorem Bartholomæi apostoli.
Item undevicesimus in honorem apostoli Judæ
qui et Thaddeus et Lebæus et Jacobus[nominatur].
Item vicesimus quartus, propter Præcursoris
natalitium.
col. 1071–1072page 320 of 399
PG 104:1071Η κθ' διὰ τὴν ἐπὶ τοῖς κορυφαίοις τῶν ἀποστόλων Πέτρου και Παύλου πανήγυριν. Καὶ ἡ λ' διὰ τὴν ἐπὶ τοῖς ιβ'. Η κε', του Ιουλίου διὰ τὴν τῆς ἁγίας Αννης τῆς μητρὸς τῆς Θεομήτορος κοίμησιν. Η Γ' τοῦ Αὐγούστου διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μεταμόρφωσιν. Η θ' διὰ τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ματ θαίου. Η ιε' διὰ τὴν ὑπερένδοξον τῆς ἁγίας Θεοτόκου μετάστασιν. Η κ' διὰ τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θαδδαίου. Η κδ' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου Βαρθολομαίου. Καὶ ἡ κθ' διὰ τὴν τοῦ τιμίου Προδρόμου ἀποτομήν. Ταύταις ὡς τέλεον ἀπράκτοις συνεξετασθήσοντα καὶ αἱ μεσότητες τῆς τεσσαρακονθημέρου νηστείας καὶ τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ ἡ τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψις, καὶ αἱ πᾶσαι τῶν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἡμερῶν κυριώνυ μαι, ὡς ἐν αὐταῖς ἀποκεκλεῖσθαι πᾶσαν πάροδον εἰς τὸ δικαστήριον, καὶ μηδέν τι μηδένα των δικάζειν λαχόντων δικαστικὸν διαπράττεσθαι, α? γε μὴν τῶν δικαστηρίων ἀπὸ μέρους σχολάζουσαι καὶ μὴ καθ' ὁλόκληρον ὡς προειλήφαμεν ἀπρακτήσουσαι εἶεν ἂν αὐταί. Η Γ' τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός ὅτι ἐν αὐτῇ τὸ ἐν Χώνοις τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαὴλ θαῦμα τετερα στούργηται. Η κγ' τοῦ Οκτωβρίου, ὅτι τὴν μνήμην τοῦ ἀδελφοθέου Ιακώβου τελοῦμεν. Η κς' ὅτι τὸν μεγαλομάρτυρα καὶ μυρόβλητον Δημήτριον ἑορτάζομεν, Η α' τοῦ Νοεμβρίου διὰ τὸ τοὺς θαυματουργούς καὶ ἀναργύρους Κοσμᾶν, καὶ Δαμιανὸν ἑορτάζεσθαι. Η ἡ διὰ τὴν σύναξιν τῶν ἀσωμάτων τελεῖσθαι. Καὶ ἡ κη' διὰ τὸ τὸν ὁσιομάρτυρα Στέφανον τὸν νέον πανηγυρίζεσθαι. Η δ' τοῦ Δεκεμβρίου διὰ τὴν καλλιμάρτυρα Βερ βάραν. Καὶ ἡ δ' διὰ τὸν ἐν θαύμασι περιοδνυμον καὶ μωρο Ελύτην Νικόλαον, Η ι' τοῦ Ἰανουαρίου διὰ τὸν Νύσσης θεῖον Γρη γόριον. Εις διὰ τὴν προσκύνησιν τῆς τιμίας τοῦ κορυ φαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου ἀλύσεως. Η ιθ' διὰ τὴν ἀνακομιδὴν τοῦ τιμίου νεκροῦ τοῦ Θεολόγου. Καὶ ἡ κι' διὰ τὴν ἀνακομιδὴν τοῦ σεβασμίου λειψάνου του Χρυσοστόμου. Η ζ' τοῦ Φευρουαρίου διὰ τὸν μεγαλομάρτυρα στρατηλάτην Θεόδωρον. Καὶ ἡ ιζ' διὰ τὸν ἀθληφόρον Θεόδωρον τὸν Τύρωνα.
Item undetricesimus, propter principum apostolorum Petri et Pauli celebrationem.
Item tricesimus, propter duodecim [Apostolorum celebrationem.]
Iten vicesimus quintus Julii, propter sanctæ
Annæ, Matris Dei Genitricis, obdormitionem.
Item sextus Augusti, propter Servatoris nostri
Jesu Christi Transformationem.
Item nonus, propter memoriam sancti Matthiæ
apostoli.
Item decimus quintus, propter gloriosam sanctæ Dei Genitricis emigrationem.
Item vicesimus propter memoriam sancti
Thaddæi apostoli.
Item vicesimus quartus, propter Bartholomæi
apostoli (memoriam).
Item undetricesimus, propter venerabilis Præcursoris Decollationem.
Hisce omnino feriatis [diebus] connumerabuntur medietates quadragesimalis jejunii et Pentecosta, [lumn] etiam Servatoris Assumptio, et om.
nes totius anni Doninici dies, ut in illis omnis
in judicium aditus præcludatur, ac nemo judicium judiciale quiddam faciat. Sane vero qui
[dies] ex parte judicium sistent, neque toli (uti
antea diximus) feriati erunt, hi sunto.
Mensis Septembris sextus, quoniam tunc per
infundibula summi ducis Michaelis miraculum
prodigiose peragitur.
Itein vicesimus tertius Octobris, quoniam memoriam fratris Dei Jacobi celebramus.
Item vicesimus sextus, quia magnum illum
martyrem et unguento scaturientem festiviter veneramur Demetrium.
Item primus Novembris, quod miraculosi illi
pauperes, Cosmnas et Damianus festive colantur.
Item octavus, quod conventus defunctorum celebretur.
Item duodetricesimus,quod sanctus Stephanus
martyr junior celebretur.
Item quartus Decembris, in honorem egregiæ
martyris Barbara.
Item sextus, in honorem miraculis celebris
unguentoque scaturientis Nicolai.
Item decimus Januarii, in honorem divini Gre.
gorii Nysseni.
Item decimus sextus,propter Adorationem venerabilium principis apostolorum Petri vinculorum.
Item decimus nonus, propter Recuperationem
venerabilis defuncti Gregorii Theologi.
Item vicesimus septimus, propter Recuperationem venerandarum reliquiarum Chrysostomi.
Item septimus Februarii, in honorem magnifici martyris, ducis exercitus, Theodori.
Item decimus septimus, in honorem præmiis
decorati Theodori tironis,
Η κθ' διὰ τὴν ἐπὶ τοῖς κορυφαίοις τῶν ἀποστόλων
Πέτρου και Παύλου πανήγυριν.
Καὶ ἡ λ' διὰ τὴν ἐπὶ τοῖς ιβ'.
Η κε', του Ιουλίου διὰ τὴν τῆς ἁγίας Αννης τῆς
μητρὸς τῆς Θεομήτορος κοίμησιν.
Η Γ' τοῦ Αὐγούστου διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ μεταμόρφωσιν.
Η θ' διὰ τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ματθαίου.
Η ιε' διὰ τὴν ὑπερένδοξον τῆς ἁγίας Θεοτόκου
μετάστασιν.
Η κ' διὰ τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θαδδαίου.
Η κδ' διὰ τὴν τοῦ ἀποστόλου Βαρθολομαίου.
Καὶ ἡ κθ' διὰ τὴν τοῦ τιμίου Προδρόμου ἀποτομήν.
Ταύταις ὡς τέλεον ἀπράκτοις συνεξετασθήσοντα
καὶ αἱ μεσότητες τῆς τεσσαρακονθημέρου νηστείας
καὶ τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ ἡ τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψις,
καὶ αἱ πᾶσαι τῶν ἐν τῷ ἐνιαυτῷ ἡμερῶν κυριώνυ
μαι, ὡς ἐν αὐταῖς ἀποκεκλεῖσθαι πᾶσαν πάροδον εἰς
τὸ δικαστήριον, καὶ μηδέν τι μηδένα των δικάζειν
λαχόντων δικαστικὸν διαπράττεσθαι, α? γε μὴν τῶν
δικαστηρίων ἀπὸ μέρους σχολάζουσαι καὶ μὴ καθ'
ὁλόκληρον ὡς προειλήφαμεν ἀπρακτήσουσαι εἶεν ἂν
αὐταί.
Η Γ' τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός ὅτι ἐν αὐτῇ τὸ ἐν
Χώνοις τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαὴλ θαῦμα τετεραστούργηται.
Η κγ' τοῦ Οκτωβρίου, ὅτι τὴν μνήμην τοῦ ἀδελ
φοθέου Ιακώβου τελοῦμεν.
Η κς' ὅτι τὸν μεγαλομάρτυρα καὶ μυρόβλητον
Δημήτριον ἑορτάζομεν,
Η α' τοῦ Νοεμβρίου διὰ τὸ τοὺς θαυματουργούς
καὶ ἀναργύρους Κοσμᾶν, καὶ Δαμιανὸν ἑορτάζεσθαι.
Η ἡ διὰ τὴν σύναξιν τῶν ἀσωμάτων τελεῖσθαι.
Καὶ ἡ κη' διὰ τὸ τὸν ὁσιομάρτυρα Στέφανον τὸν
νέον πανηγυρίζεσθαι.
Η δ' τοῦ Δεκεμβρίου διὰ τὴν καλλιμάρτυρα Βερ
βάραν.
Καὶ ἡ δ' διὰ τὸν ἐν θαύμασι περιοδνυμον καὶ μωρο
Ελύτην Νικόλαον,
Η ι' τοῦ Ἰανουαρίου διὰ τὸν Νύσσης θεῖον Γρη
γόριον.
Εις διὰ τὴν προσκύνησιν τῆς τιμίας τοῦ κορυ
φαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου ἀλύσεως.
Η ιθ' διὰ τὴν ἀνακομιδὴν τοῦ τιμίου νεκροῦ τοῦ
Θεολόγου.
Καὶ ἡ κι' διὰ τὴν ἀνακομιδὴν τοῦ σεβασμίου λει
ψάνου του Χρυσοστόμου.
Η ζ' τοῦ Φευρουαρίου διὰ τὸν μεγαλομάρτυρα
στρατηλάτην Θεόδωρον.
Καὶ ἡ ιζ' διὰ τὸν ἀθληφόρον Θεόδωρον τὸν Τύρωνα.
col. 1073–1074page 321 of 399
PG 104:1073Η θ' τοῦ Μαρτίου, ὡς τῆς μνήμης τελουμένης τῶν ἁγίων μαρτύρων τοῦ Χριστοῦ μ'. Η κγ' τοῦ ᾿Απριλλίου ὡς τοῦ μεγαλομάρτυρος Γεωργίου τιμωμένου. Η β' του Μαΐου διὰ τὸν μέγαν ᾿Αθανάσιον. Η η' τοῦ Ἰουνίου διά τὸν μεγαλομάρτυρα στρα τηλάτην Θεόδωρον. Η θ' διὰ τὸν ὅσιον Πατέρα ἡμῶν Κύριλλον Αλε ξανδρείας. Καὶ ἡ κα' διὰ τὸν ὅσιον καὶ θαυματουργὸν Σαμψών. Η π᾽ τοῦ Ἰουλλίου ὅτι ἐν αὐτῇ τῶν ἁγίων καὶ θαυ ματουργῶν καὶ ἀναργύρων τὴν μνήμην τελοῦμεν. Η β' ὅτι τῆς καταθέσεως τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς Θεομήτορος μνημονεύομεν. 'Ζ η᾽ ὅτι τὸν μεγαλομάρτυρα Προκόπιον ἑορτάζου μεν. Η επ᾿ ὅτι τὴν καλλιμάρτυρα Εὐφημίαν πανηγυρίζομεν. Η κ' ὅτι προφήτης Ηλίαν τιμῶμέν. Η κζ' ὅτι τὸν ἀθλοφόρον καὶ θαυματουργὸν Παντα ελεήμονα ἑορτάζομεν, Καὶ ἡ τοῦ Αὐγούστου λα' διὰ τὴν τῆς τιμίας ζώ νης τῆς ἀχράντου Θεοτόκου κατάστασιν. Αὗται δὴ αἱ πῶς μὲν ἄπρακτοι, πῶς δὲ ἔμπρακτοι. Τὰς μέντοι διὰ βασιλικὴν ἢ γέννησιν, ἢ ἀνα γόρευσιν σχολαζούσας τῶν ἡμερῶν, καὶ ταύτας ταῖς ἐμπράκτοις ἐγκρίνει ἡ βασιλεία μου, ἀφ' ἑαυτῆς ἀρ χομένη τοῦ παρόντος θεσμοθετήματος, καὶ ἐν οἷς αὐτῇ διαπράξαιτο διδάσκουσα τοὺς λοιπούς. Οὐχ οὕ τω γὰρ ὁ τῆς παρούσης διατάξεως λόγος πείσει τους αὐτῷ προσανέχοντας, ὡς ἡ παρὰ τῆς βασιλείας μου πράξις· αὐτὰς γὰρ τὰς ἡμέρας ἐν οἷς ἡ βασιλεία μου καὶ εἰς τὸν τῇδε βίον προεισήκται, καὶ εἰς βασιλέα προνοίᾳ Θεοῦ ἀνηγόρευται, ἐμπράκτους είναι θεσπίζει, καὶ μηδεμίαν ἐκεχειρίαν ἐν ταύταις ἄγειν τὰ δικαστήρια. Πᾶσαι μέντοι αἱ παρὰ τὰς ἄνω κατα στραφείσας ἡμέρας τοῦ χρόνου, καὶ ἔμπρακτοι ἔσον ται, καὶ δικαστήρια ἐν αὐταῖς γενήσονται, καὶ ἐκ βιβασμοὶ ἀκολούθως εαῖς δικαστικαῖς ἀποφάσεσι. Πέ πεισμαι δὲ ὅτι καὶ Θεῷ φίλον ἔσται τὸ παρὸν τῆς – βασιλείας μου θεσμοθέτημα. Ταλανίζων γὰρ τους Φαρισαίους ὁ Κύριος, καὶ αὐτοῦ του ἐλέου τὴν κρίσιν προσέταξε. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τοῦ μήτε τὴν λεχώ, μήτε τὸν ἐκ νόσου μὴ δυνάμενον ἀναγκάζεσθαι τὸ πάσχα νηστεύειν. Τιμοθέου κανών η', ι, ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας τῆς Πασχαλίου, καὶ τῶν Θεοφανίων. ᾿Αποστόλων κανών ζ'· συνόδου Αντιοχείας και νών α'· συνόδου Καρθαγένης κανών ογ'· συνόδου 5',
NOMOCANON.
TIT. VII, CAP. II-III.
Η θ' τοῦ Μαρτίου, ὡς τῆς μνήμης τελουμένης τῶν Item nonus Martii, nempe quod [tum] sanctoἁγίων μαρτύρων τοῦ Χριστοῦ μ'.
rum quadraginta Christi martyrum memoria celebretur.
Η κγ' τοῦ ᾿Απριλλίου ὡς τοῦ μεγαλομάρτυρος
Γεωργίου τιμωμένου.
Η β' του Μαΐου διὰ τὸν μέγαν ᾿Αθανάσιον.
Η η' τοῦ Ἰουνίου διά τὸν μεγαλομάρτυρα στρα
τηλάτην Θεόδωρον.
Η θ' διὰ τὸν ὅσιον Πατέρα ἡμῶν Κύριλλον Αλε
ξανδρείας.
Καὶ ἡ κα' διὰ τὸν ὅσιον καὶ θαυματουργὸν Σαμψών.
Η π᾽ τοῦ Ἰουλλίου ὅτι ἐν αὐτῇ τῶν ἁγίων καὶ θαυ
ματουργῶν καὶ ἀναργύρων τὴν μνήμην τελοῦμεν.
Η β' ὅτι τῆς καταθέσεως τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς
Θεομήτορος μνημονεύομεν.
'Ζ η᾽ ὅτι τὸν μεγαλομάρτυρα Προκόπιον ἑορτάζου
μεν.
Η επ᾿ ὅτι τὴν καλλιμάρτυρα Εὐφημίαν πανηγυρί
ζομεν.
Η κ' ὅτι προφήτης Ηλίαν τιμῶμέν.
Η κζ' ὅτι τὸν ἀθλοφόρον καὶ θαυματουργὸν Παντα
ελεήμονα ἑορτάζομεν,
Καὶ ἡ τοῦ Αὐγούστου λα' διὰ τὴν τῆς τιμίας ζώνης τῆς ἀχράντου Θεοτόκου κατάστασιν.
Αὗται δὴ αἱ πῶς μὲν ἄπρακτοι, πῶς δὲ ἔμπρακτοι. Τὰς μέντοι διὰ βασιλικὴν ἢ γέννησιν, ἢ ἀναγόρευσιν σχολαζούσας τῶν ἡμερῶν, καὶ ταύτας ταῖς
ἐμπράκτοις ἐγκρίνει ἡ βασιλεία μου, ἀφ' ἑαυτῆς ἀρχομένη τοῦ παρόντος θεσμοθετήματος, καὶ ἐν οἷς
αὐτῇ διαπράξαιτο διδάσκουσα τοὺς λοιπούς. Οὐχ οὕ
τω γὰρ ὁ τῆς παρούσης διατάξεως λόγος πείσει τους
αὐτῷ προσανέχοντας, ὡς ἡ παρὰ τῆς βασιλείας μου
πράξις· αὐτὰς γὰρ τὰς ἡμέρας ἐν οἷς ἡ βασιλεία μου
καὶ εἰς τὸν τῇδε βίον προεισήκται, καὶ εἰς βασιλέα
προνοίᾳ Θεοῦ ἀνηγόρευται, ἐμπράκτους είναι θεσπί
ζει, καὶ μηδεμίαν ἐκεχειρίαν ἐν ταύταις ἄγειν τὰ
δικαστήρια. Πᾶσαι μέντοι αἱ παρὰ τὰς ἄνω κατα
στραφείσας ἡμέρας τοῦ χρόνου, καὶ ἔμπρακτοι ἔσονται, καὶ δικαστήρια ἐν αὐταῖς γενήσονται, καὶ ἐκβιβασμοὶ ἀκολούθως εαῖς δικαστικαῖς ἀποφάσεσι. Πέπεισμαι δὲ ὅτι καὶ Θεῷ φίλον ἔσται τὸ παρὸν τῆς –
βασιλείας μου θεσμοθέτημα. Ταλανίζων γὰρ τους
Φαρισαίους ὁ Κύριος, καὶ αὐτοῦ του ἐλέου τὴν κρίσιν
προσέταξε.
ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τοῦ μήτε τὴν λεχώ, μήτε
τὸν ἐκ νόσου μὴ δυνάμενον ἀναγκάζεσθαι τὸ πάσχα
νηστεύειν.
Τιμοθέου κανών η', ι,
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας τῆς
Πασχαλίου, καὶ τῶν Θεοφανίων.
᾿Αποστόλων κανών ζ'· συνόδου Αντιοχείας και
νών α'· συνόδου Καρθαγένης κανών ογ'· συνόδου 5',
Item vicesimus. tertius Aprilis, quippe quia
[tun] magnificus martyr Georgius honoretur.
Item secundus Maii, in honorem magni Athanasii.
Item octavus Junii, in honorem magnifici martyris Theodori, exercitus ducis.
Item nonus, in honorem sancti Patris nostri
Cyrilli Alexandrini.
Item vicesimus septimus, in honorem sancti et
miraculosi Samsonis.
Item primus Julii, quia tum sanctorum et miraculosorum pauperum illorum memoriam colimus.
Item secundus, quia depositionem pretiosæ
vestis Dei Genitricis recolimus.
Item octavus, quia magnificum martyrem Procopium festiviter honoramus.
Item undecimus, quia eximiam martyrem Euphemiam concelebramus.
Item vicesimus, qui prophetam Eliam honoramus.
Item vicesimus septimus,quoniam præmiis decoratum et miraculosum Panteleemonem festive
colimus.
Item tricesimus primus Augusti, propter pretiosi cinguli immaculatæ Dei Genitricis depositionem.
meæ
Atque hi [quidem dies sunt], qui quodammodo
feriati, et quodammodo non feriati sunt. Quibus
vero [diebus] propter Nativitatem aut creationem
principis feriamur, hos imperatoria mea majestas
inter non feriatoa collocat: ac praesentem sanctionem a se inchoans, iisdem ipsamet reliquis in
exemplum quidpiam] peractura est. Non perinde
enim praesentis constitutionis sermo [quantumvis]
in illum altentis,atque imperatoriæ majestatis mea
actio persuadeat. Mea itaque imperatoria majestas,
quibus diebus tum in hanc vilam producta, Lum
divina Providentia in imperatorem designata est,
ne [illi] feriati sint neque ullas inducias in illis judicia habeant,sancit. Sane præter supra descriplos
anni dies, ornnes [alii] fasti erunt, et in illis judi
cia, judiciariisque sententiis consentanem exsecutiones exercebuntur. Persuasum autem habemus
Deo etiam hanc imperatoriæ meæ majestatis sanctionein fore gratam. Cum enim Pharismos exsecraretur Dominus, [neglectum ab ipsis] misericordiæ judicium ante omnia causatus est.
CAP. II. Ne puerpera, neque qui per morbum non possit, Pascha jejunare cogatur.
Timothei canon 8, 10.
CAP. III. — De die atque tempore Paschali,
et Theophaniis.
Apostolorum canon 7; concilii Antiocheni canon 1; concilii Carthaginensis canon 73; concilii
col. 1075–1076page 322 of 399
PG 104:107566, 89; κανών ξς, πθ'· Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην 4; Επιστολῆς, κανών α'. Θεοφίλου ἐκ τῆς περὶ τῶν θεοφανίων προσφωνήσεως. Νατόλια ΚΕΦΑΛ. Δ'· — Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι ἐν Κυριακῇ θεώρια γίνεσθαι, ἢ γόνο κλίνειν ἐν Κυριακῇ, ἢ ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ ὅτι κατὰ τὸ ἐγχωροῦν δεῖ σχολάζειν τὴν Κυριακήν, οὐ μὲν τὸ Σάββατον, καὶ ὅτι δεῖ Γραφὰς ἀναγινώσκειν τὸ Σάββατον. Συνόδου Νικαίας κανών η· συνόδου Λαοδικείας κανών κθ'· συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ξαι· συνο όδου 5', κανών ιθ', ξ'· Πέτρου κανὼν τε 880 φίλου ἐκ τῆς περὶ τῶν Θεοφανίων προσφωνήσεως. Κείμενον. Η Ϛ' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ., τοῦ γ' βιβλίου τοῦ κώδικος λέγει τὴν Κυριακὴν ἄπρακτον εἶναι, κ. τ. λ., ἢ Χριστιανοῖς ἐνάγουσιν. Σχόλιον. Η Ϛ' διάτο, τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ γ' βιβλίου τοῦ κώδικος, καὶ ἡ θ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. εἰσὶ κεφ. τελευταῖον τοῦ ιζ' τίτο τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον σχεδὸν ὡς ἐντὸς διελήφθη, πλὴν τὸ μὲν πλάτος Κυριακῆς μόνης ἐμέμνητο, ἡ δὲ βασιλικός πᾶσαν ἡμέραν ἀφωρισμένος εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ τιμὴν παρομοίως τιμᾶσθαι διορίζεται. προστίθησι δὲ σιωπᾶν καὶ τοὺς ταξεώτας, καὶ τοὺς δικολόγους, καὶ τοὺς κήρυκας, γίνεσθαι δὲ πάντα τὰ συναλλαγματικά σύμφωνα ἀκωλύτως οὐ μόνον δι᾿ ἀγοραίων ἐγγράφων, ἀλλὰ καὶ διὰ σημειωμάτων δι καστῶν. Νατάλια δέ εἰσι τὰ τῶν βασιλέων γενέθλια, καὶ ἡ τούτων ἀναγόρευσις. Ἡ β' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ἡ δὲ ιγ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. ἔστι βιβλίων τῶν Βασιλικῶν α'. κεφ. λη', οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Τίς ἡ αἰτία γονυκλυσίας, καὶ τοῦ μὴ τοῦτο γίνεσθαι ἐν Κυριακῇ, καὶ ταῖς ἡμέραις τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ δια τί πρὸς ἀνατολὰς εὐχόμεθαι. Βασιλείου ἐκ τοῦ κζ' κεφ. τῶν πρὸς ᾿Αμφιλόχιον περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. ΤΙΤΛΟΣ Η'. ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΙΚΙΩΝ, ΚΑΙ ΠΩΣ ΔΙΑΓΟΥΣΙΝ ΕΩΙΣΚΟΠΟΙ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΗΜΙΑΣ ΑΥΤΩΝ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΤ΄ ΕΤΩΣ ΣΥΝΟΔΩΝ, ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΚΙΑΣ, ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ, ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ, ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΠΡΑΤΤΟΥΣΙ ΙΔΙΩΤΙΚΑ, Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΚΑΙ ΠΩΣ ΟΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΙΜΩΣΙ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ παροικιών, καὶ τῶν ἀπὸ βασιλικῶν τύπων γενομένων καινισμῶν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιζ'· συνόδου Καρθα
sexti canon 66, 89; Dionysii ex epistola ad Basi κανών ξς, πθ'· Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην
liden canon 4; Theophili ex compellatione de Επιστολῆς, κανών α'. Θεοφίλου ἐκ τῆς περὶ τῶν Θεο
Theophaniis.
φανίων προσφωνήσεως.
CAP. IV. — Dominico die spectacula edi, aut
Dominico die vel Pentecostes diebus genua flecli
non debere, et, quoad [ejus] fieri potest, Dominico die ab operibus vacandum esse, non item
Sabbato, et Sabbati die Scripturas legi oportere.
Concilii Nicæni canon 20; concilii Laodiceni
canon 29; concilii Carthaginensis canon 61; concilii sexti canon 19, 66, 90; Petri canon 15;
Theophili ex compellatione de theophaniis.
Textus. Const. 6, tit. 12, lib. III cod. Dominicum diem, etc., usque ad in jus vocant, ut pag.
Scholium. Const. 6, tit. 12, lib. II, cod., et
const. 9 ejusdem lib. et tit., sunt cap. ult., til.
17, lib. vit Basil. quod sic prope habet, ut in
textu comprǝhensum est. Veruntamen ipsæ constitutiones diei Dominici duntaxat mentionem faciunt: Basilicum vero, uti omnis dies divinæ
majestati assignatus, similiter honoretur, statuit.
Ac addit (etiam, ut apprritores, advocati, atque
præcones taceant, et licile quæcunque pacta conciliativa ineantur, idque non solum per forensia
scripta, verum etiam per acta judicialia. Νατόλια
autem sunt imperatorum natalitia, eorumque designatio. Const. 2, tit. 9, lib. i non est posita in
Basil.; const. vero 13 ejusdem lib. et tit. est
lib. Basil. I, tit. 1, cap. 38, quod habet, ut in
textu scriptum est.
CAP. V. Quae sit causa geniculationis, et,
Quæ
ne genua flectantur [die] Dominico, aut diebus
Pentecostes, et, quare versus Orientem spectantes precemur.
Basilii ex cap. 27 eorum quæ ad Amphilochium, de Spiritu sancto scripta sunt.
ΚΕΦΑΛ. Δ'· — Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι ἐν Κυριακῇ
θεώρια γίνεσθαι, ἢ γόνο κλίνειν ἐν Κυριακῇ, ἢ
ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ ὅτι κατὰ
τὸ ἐγχωροῦν δεῖ σχολάζειν τὴν Κυριακήν, οὐ
μὲν τὸ Σάββατον, καὶ ὅτι δεῖ Γραφὰς ἀναγινώσκειν
τὸ Σάββατον.
Συνόδου Νικαίας κανών η· συνόδου Λαοδικείας
κανών κθ'· συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ξαι· συνο
όδου 5', κανών ιθ', ξ5'· Πέτρου κανὼν τε 880φίλου ἐκ τῆς περὶ τῶν Θεοφανίων προσφωνήσεως.
Κείμενον. Η Ϛ' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ., τοῦ γ' βιβλίου
τοῦ κώδικος λέγει τὴν Κυριακὴν ἄπρακτον εἶναι, κ.
τ. λ., usque ad ἢ Χριστιανοῖς ἐνάγουσιν.
Σχόλιον. Η Ϛ' διάτο, τοῦ ιβ' τίτο, τοῦ γ' βιβλίου
τοῦ κώδικος, καὶ ἡ θ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ
τίτ. εἰσὶ κεφ. τελευταῖον τοῦ ιζ' τίτο τοῦ ζ' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον σχεδὸν ὡς ἐντὸς διελήφθη,
πλὴν τὸ μὲν πλάτος Κυριακῆς μόνης ἐμέμνητο, ἡ δὲ
βασιλικός πᾶσαν ἡμέραν ἀφωρισμένος εἰς τὴν τοῦ
Θεοῦ τιμὴν παρομοίως τιμᾶσθαι διορίζεται. Προστί
θησι δὲ σιωπᾶν καὶ τοὺς ταξεώτας, καὶ τοὺς δικολό
γους, καὶ τοὺς κήρυκας, γίνεσθαι δὲ πάντα τὰ
συναλλαγματικά σύμφωνα ἀκωλύτως οὐ μόνον δι᾿
ἀγοραίων ἐγγράφων, ἀλλὰ καὶ διὰ σημειωμάτων δικαστῶν. Νατάλια δέ εἰσι τὰ τῶν βασιλέων γενέθλια,
καὶ ἡ τούτων ἀναγόρευσις. Ἡ β' διάτ. τοῦ θ' τίτ.
τοῦ α' βιβλίου του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά.
Ἡ δὲ ιγ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. ἔστι βιβλίων
τῶν Βασιλικῶν α'. κεφ. λη', οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ
κείμενον ἐγράφη.
ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Τίς ἡ αἰτία γονυκλυσίας, καὶ τοῦ
μὴ τοῦτο γίνεσθαι ἐν Κυριακῇ, καὶ ταῖς ἡμέραις τῆς
Πεντηκοστῆς, καὶ δια τί πρὸς ἀνατολὰς εὐχόμεθαι.
Βασιλείου ἐκ τοῦ κζ' κεφ. τῶν πρὸς ᾿Αμφιλόχιον
περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος.
ΤΙΤΛΟΣ Η'.
ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΙΚΙΩΝ, ΚΑΙ ΠΩΣ ΔΙΑΓΟΥΣΙΝ ΕΩΙΣΚΟΠΟΙ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΗΜΙΑΣ
ΑΥΤΩΝ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΤ΄ ΕΤΩΣ ΣΥΝΟΔΩΝ, ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΚΙΑΣ, ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ, ΚΑΙ
ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ, ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΠΡΑΤΤΟΥΣΙ ΙΔΙΩΤΙΚΑ, Η ΔΗΜΟΣΙΑ
ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΚΑΙ ΠΩΣ ΟΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΙΜΩΣΙ.
TITULUS OCTAVUS.
DE PAROCHIIS, ET QUOMODO EPISCOPI ET CLERICI VIVERE DEBEANT, ET DE PEREGRINATIONE IPSORUM: DE CONCILIIS QUOTANNIS HABENDIS, ET DOCTRINA, ET HOSPITALITATE, ET COMMENDATITIS PACIFICISQUE LITTERIS, ET QUALES RES. SIVE
PRIVATAS, SIVE PUBLICAS GERANT, ET QUOMODO CLERICI SE INVICEM HONORENT.
CAP. PRIMUM. - De parochiis, et, de novationibus, quæ per imperatorias formas fiunt.
Concilii Chalcedonensis canon 17; concilii Cartha
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ παροικιών, καὶ
τῶν ἀπὸ βασιλικῶν τύπων γενομένων καινισμῶν.
Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιζ'· συνόδου Καρθα
col. 1077–1078page 323 of 399
PG 104:1077γέννης κανών νη, ης, σε 25', λζ', λη', λθ'. συνόδου κανών κε', Κείμενον. Η δ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, φησὶν ὅτι τὰς, κ. τ. λ., 'Ρώμην αὐτὴν ὀνομάζεσθαι λέγει. Σχόλιον. Η Γ' διάτ., τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, 6, 2, ἔστι κεφ. 5' τοῦ α' τίτ., τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλι- 6, 1, 1 κῶν οὕτως ἔχον ὡς κατεστρώθη. Τὸ δὲ ἔχει τὸν Κων σταντινουπόλεως τὰ προνόμια τῆς παλαιᾶς Ρώμης, οὐ προσετέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ανάγνωθι καὶ τὸν 16, 2, 1, κη' κανόνα τῆς δ' συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ γραφέντα. 35, 3, 1, 3, Η ι διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η λε διάτ., τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κωδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ 1, 21, κείμενον συνωψίσθη ἄνευ τοῦ ἔχειν τὸν Κωνσταντι- 6, νουπόλεως τὰ προνόμια της αρχαίας Ρώμης. Η α' διά τοῦ κα' τίτ, τοῦ ια᾿ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι 1, 17, κεφ. Γ' τοῦ α' τίτ, τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βαειλικών 20, 6, οὕτως ἔχον· 'Η Κωνσταντινούπολις μὴ μόνον τῆς Ιταλίας, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς Ῥώμης προνομίοις κεχρήσθω. Η δὲ α' διάτ. τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ τίτ. τοῦ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέγον· Τῇ συνηθείᾳ τῆς Ῥώμης ἀκολουθεῖν ὀφείλει. Οἷα δέ εἰσι τὰ προνόμια τῆς ἐν τῇ παλαιᾷ Ρώμῃ ἀγίας Εκκλησίας, παρίστησιν ἡμῖν τὸ παρὰ τοῦ ἰσαποστόλου ἁγίου μεγάλου Κωνσταντίνου φεγονὸς ἔγγραφο, θέσπισμα πρὸς τὸν ἅγιον Σίλβεστρον τὸν τότε πάπαν τῆς Ῥώμης, ὃ καὶ ἔχει οὕτως. Δέον ἐκρίναμεν μετὰ πάντων τῶν σατραπῶν ἡμῶν καὶ πάσης τῆς συγκλήτου, καὶ τῶν ἀρχόντων, καὶ μετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ τοῦ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῆς Ρωμαϊκῆς δόξης, ἵνα ὡς ὁ ἅγιος Πέτρος ἐκ προσώπου τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐστιν εἰς τὴν γῆν, οὕτω καὶ οἱ ἐπίσκοποι οἱ διάδοχοι του κορυφαίου τῶν ἀποστόλων, ἀρχικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν γῆν ἔχωσι. Πλέον παρέχει ἡ βασιλεία τῆς δόξης ἡμῶν, καὶ τοῦτο παρεχωρήθη ἀφ᾿ ἡμῶν, καὶ ἀπὸ τῆς βασιλείας ἡμῶν, καὶ θέλομεν ἡμεῖς αὐτὸν τὸν κορυφαῖον τῶν ἀποστόλων, καὶ τοὺς διαδόχους αὐτοῦ ἐκ προσώπου αὐτοῦ πρώτους πρὸς τὸν Θεὸν πατέρας εἶναι καὶ δεφένσωρας. Καὶ ὥσπερ ἡ βασιλικὴ ἐξουσία ἡμῶν εἰς τὴν γῆν σέβεται, καὶ τιμάται, οὕτω θεσπίζομεν σέβεσθαι καὶ τιμᾶσθαι τὴν ἁγίαν τῶν Ρωμαίων Εκκλησίαν, καὶ πλέον παρά τὴν βασιλείαν ἡμῶν, καὶ τὸν γήϊνον θρόνον ἁγίαν καθέδραν τοῦ ἁγίου Πέτρου δοξάζεσθαι, καὶ ὑψοῦ σθαι, διδόντες αὐτῇ δύναμιν καὶ δόξης ἀξίωμα, καὶ διακρίνοντες θεσπίζομεν ἵνα ἐξουσίαν ἔχῃ ἀρχικὴν, καὶ εἶναι ταύτην κεφαλὴν τῶν τεσσάρων θρόνων, ἤτοι τοῦ θρόνου τῆς ᾿Αλεξανδρείας, τῆς ᾿Αντιοχείας, τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, καὶ ἁπλῶς εἰς ὅλας τὰς Εκκλησίας ἁπάσης τῆς οἰκουμένης. Καὶ ὁ ἐπίσκοπος ὁ μέλλων εἶναι εἰς τὴν ἁγίαν τῶν Ῥωμαίων ᾿Εκκλησίαν ὀφείλει εἶναι ἔνδοξος καὶ ὑψηλότερος παρὰ πάντας τοὺς ἱερεῖς τοῦ κόσμου, καὶ εἴτι ἐστὶ πρὸς θεραπείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς διόρθωσιν καὶ στερέωσιν τῆς πίστεως τῶν Χριστια τῶν ἵνα κρίνηται παρ' αὐτοῦ· δίκαιον γάρ ἐστι ἵνα ἐκεῖσε ὁ ἅγιος νόμος ἔχῃ τὴν κεφαλὴν, καὶ ἀρχὴν, ὅπου ὁ ἅγιος νομοθέτης ὁ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι
γέννης κανών νη, ης, σε
25', λζ', λη', λθ'.
NOMOCANON.
TIT. VIII, CAP. I.
συνόδου 5', κανών κε', ginensis canon 3, 56, 71; concilii sexti canon
Κείμενον. Η δ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, φησὶν ὅτι τὰς, κ. τ. λ., usque ad 'Ρώμην
αὐτὴν ὀνομάζεσθαι λέγει.
Textus. Const. 6, tit. 2, lib. 1 cod. ait: Quod
quæ, etc., usque ad nominari dicit, ut pag. 655,
Σχόλιον. Η Γ' διάτ., τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, Scholium. Const. 6, tit. 2, lib. I, cod. est cap.
ἔστι κεφ. 5' τοῦ α' τίτ., τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλι- 6, tit. 1, lib. 1 Basil. quod habet, ut propositum
κῶν οὕτως ἔχον ὡς κατεστρώθη. Τὸ δὲ ἔχει τὸν Κων- est. Quod vero Constantinopolitanus prærogativas
σταντινουπόλεως τὰ προνόμια τῆς παλαιᾶς Ρώμης, veteris Romæ habeat, in Basil non est additum.
οὐ προσετέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ανάγνωθι καὶ τὸν Const. 16, tit 2, lib. 1, cod in Basil. non est posita
κη' κανόνα τῆς δ' συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ γραφέντα. Constit. 35, tit. 3, lib. 1, cod. est cap. 3, til. I,
Η ι5 διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος lib. ut Basil. quod habet, ut in textu compendiose
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η λε διάτ., τοῦ γ' τίτ. positum est: præterquain [quod non habeat), Conτοῦ α' βιβλίου τοῦ κωδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ α' τίτ. stantinopolitanum prærogativas veteris Romæ haτοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ bere. Constit. 1, tit. 21, lib. ur, cod. est tit. 1,lib.
κείμενον συνωψίσθη ἄνευ τοῦ ἔχειν τὸν Κωνσταντι- v Basil., cap. 6, quod sic ait: Urbs Constantinoνουπόλεως τὰ προνόμια της αρχαίας Ρώμης. Η politana non solum juris Italici, sed etiam ipsius
α' διά τοῦ κα' τίτ, τοῦ ια᾿ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι Romæ prærogativa fruitor. Const. vero 1, til. 17,
κεφ. Γ' τοῦ α' τίτ, τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βαειλικών lib. I cod. est cap. 20, tit. 6, lib. ir, Basil. quod
οὕτως ἔχον· 'Η Κωνσταντινούπολις μὴ μόνον τῆς sic ait: Omnis civitas consuetudinem Roma sequi
Ιταλίας, ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς Ῥώμης προνομίοις debet. Cæterum cujusmodi sint privilegie sancta
κεχρήσθω. Η δὲ α' διάτ. τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου Ecclesiæ veteris Romæ, evidenter tradit nobis scriτοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ 5' τίτ. τοῦ βιβλίου τῶν plum illud oraculum ab apostolis æquali sancto
Βασιλικῶν οὕτω λέγον· Τῇ συνηθείᾳ τῆς Ῥώμης Constantino Magno ad sanctum Sylvestrum eu
ἀκολουθεῖν ὀφείλει. Οἷα δέ εἰσι τὰ προνόμια τῆς ἐν tempore papam Romanum emissum, quod in
τῇ παλαιᾷ Ρώμῃ ἀγίας Εκκλησίας, παρίστησιν hunc habet modum.
ἡμῖν τὸ παρὰ τοῦ ἰσαποστόλου ἁγίου μεγάλου Κωνσταντίνου φεγονὸς ἔγγραφο, θέσπισμα πρὸς τὸν ἅγιον
Σίλβεστρον τὸν τότε πάπαν τῆς Ῥώμης, ὃ καὶ ἔχει οὕτως.
Δέον ἐκρίναμεν μετὰ πάντων τῶν σατραπῶν ἡμῶν Cuin omnibus satrapis nostris, cum universo senaκαὶ πάσης τῆς συγκλήτου, καὶ τῶν ἀρχόντων, καὶ lu,cum præfectis,denique cum omni populo potestaμετὰ παντὸς τοῦ λαοῦ τοῦ ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῆς tiRomanæ majestatis subdito,conveniens esse judiΡωμαϊκῆς δόξης, ἵνα ὡς ὁ ἅγιος Πέτρος ἐκ προσώπου cavimus,ut quemadmodum sanctusPetrusex perso
τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐστιν εἰς τὴν γῆν, οὕτω καὶ οἱ na Filii Dei ecclesiæ caput]estin terris: ita etiam epiἐπίσκοποι οἱ διάδοχοι του κορυφαίου τῶν ἀποστόλων, scopi, qui successores sunt Principis apostolorum,
ἀρχικὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν γῆν ἔχωσι. Πλέον παρέχει primariam in terris potestatem habeant: [et quidem
ἡ βασιλεία τῆς δόξης ἡμῶν, καὶ τοῦτο παρεχωρήθη amplius quam nostra imperatoria majestas habeat.
ἀφ᾿ ἡμῶν, καὶ ἀπὸ τῆς βασιλείας ἡμῶν, καὶ θέλομεν Atque id quidem concessum est a nobis, Augustaἡμεῖς αὐτὸν τὸν κορυφαῖον τῶν ἀποστόλων, καὶ τοὺς que nostra conjuge:ac volumusulipsePrinceps apoδιαδόχους αὐτοῦ ἐκ προσώπου αὐτοῦ πρώτους πρὸς stolorum, ejusque successores,ex ipsius persona priτὸν Θεὸν πατέρας εἶναι καὶ δεφένσωρας. Καὶ ὥσπερ mi apud Deum patres sint atque defensores. Et
ἡ βασιλικὴ ἐξουσία ἡμῶν εἰς τὴν γῆν σέβεται, καὶ quemadmodum imperatoriæ nostra majestatis poτιμάται, οὕτω θεσπίζομεν σέβεσθαι καὶ τιμᾶσθαι τὴν testas colitur et honoratur: ita sancimus, ut et
ἁγίαν τῶν Ρωμαίων Εκκλησίαν, καὶ πλέον παρά sancta Romanorum Ecclesia colatur et honoretur;
τὴν βασιλείαν ἡμῶν, καὶ τὸν γήϊνον θρόνον ἁγίαν atque supra quam imperatoria nostra majestas,
καθέδραν τοῦ ἁγίου Πέτρου δοξάζεσθαι, καὶ ὑψοῦ- n terrenumque solium,sancta sedes sancti Petri lauσθαι, διδόντες αὐτῇ δύναμιν καὶ δόξης ἀξίωμα, καὶ dibus, cumuletur atque exalletur. [Ac] dala [jam]
διακρίνοντες θεσπίζομεν ἵνα ἐξουσίαν ἔχῃ ἀρχικὴν, ipsi potestate, majestatisque dignitate,confirmato
καὶ εἶναι ταύτην κεφαλὴν τῶν τεσσάρων θρόνων, [deinde julicio sancimus ut primariam illam haἤτοι τοῦ θρόνου τῆς ᾿Αλεξανδρείας, τῆς ᾿Αντιοχείας, beat potestatem,atque caput sit quatuor soliorum
τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, Alexandrini videlicet, Antiocheni, Hierosolymitani
καὶ ἁπλῶς εἰς ὅλας τὰς Εκκλησίας ἁπάσης τῆς et Constantinopolitani: ac [vero] breviter omnium
οἰκουμένης. Καὶ ὁ ἐπίσκοπος ὁ μέλλων εἶναι εἰς τὴν Ecclesiarum universi terrarum orbis. [Ut] etiam qui
ἁγίαν τῶν Ῥωμαίων ᾿Εκκλησίαν ὀφείλει εἶναι ἔνδοξος sancta Romanorum Ecclesia episcopus futurus
καὶ ὑψηλότερος παρὰ πάντας τοὺς ἱερεῖς τοῦ κόσμου, est, gloriosus esse debeat,et supra omnes [totius]
καὶ εἴτι ἐστὶ πρὸς θεραπείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς munali sacerdotes excelsus. Ut [postremno] si quid
διόρθωσιν καὶ στερέωσιν τῆς πίστεως τῶν Χριστια- adcultum Dei, Christiauamque fidem instaurandam
τῶν ἵνα κρίνηται παρ' αὐτοῦ· δίκαιον γάρ ἐστι ἵνα ac constabiliendam pertineat, [id] ab ipso dijudi
ἐκεῖσε ὁ ἅγιος νόμος ἔχῃ τὴν κεφαλὴν, καὶ ἀρχὴν, celur Aquum enim est, ut illic sacra les originem
ὅπου ὁ ἅγιος νομοθέτης ὁ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι- et initium sumat, ubi sacrosanctus legislator Ser
el
col. 1079–1080page 324 of 399
PG 104:1079στὸς τὸν μακάριον ἀπόστολον Πέτρον ἐκέλευσε κρι sus-τεῖν τὴν καθέδραν, καὶ ὅπου τὸ πάθος τοῦ σταυροῦ ἔπαθε, καὶ μακαρίου θανάτου ποτήριον ἔπιε, καὶ ἐγένετο του Μαΐστορος ἀκόλουθος καὶ Κυρίου αὐτοῦ, καὶ ἐκεῖ τὰ ἔθνη ἵνα κλίνωσι τὰς κεφαλὰς αὐτῶν διὰ τὴν ἐξομολόγησιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, ὅπου ὁ δια δάσκαλος αὐτῶν ὁ μακάριος ἀπόστολος Παῦλος διὰ τὸν Χριστὸν ἐκτείνας τὸν τράχηλον στέφανον τοῦ μαρτυρίου ἐδέξατο, καὶ ἕως τοῦ τέλους τοῦ κόσμου ἵνα ἀναζητῶσιν ὅπου τὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ λείψανε ἀναπαύονται, καὶ ἐκεῖ ὅπτιοι, καὶ εἰς τὴν γῆν ἡπλωμένοι τοῦ οὐρανίου, καὶ βασιλέως, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ δουλεύομεν ὀφρίκια ὅπου ἐδουλεύσαμεν τῷ ὑπερηφάνῳ ἐκείνῳ βασιλεῖ. Παρε διδόαμεν οὖν αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τοῖς μετ «αρίοις κυρίοις μου τῷ Πέτρῳ, καὶ τῷ Παύλῳ, καὶ μετ᾿ αὐτοὺς τῷ μακαρίῳ Σιλβέστρῳ, καὶ Πατρὶ ἡμῶν τῷ μεγάλῳ ἐπισκόπῳ καθολικῷ πάπα τῆς πόλεως Ρώμης, καὶ πᾶσι τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ, οἵτινες ἕως τοῦ τέλους τοῦ κόσμου μέλλουσι προκαθῆσθαι εἰς τὸν θρόνον τοῦ μακαρίου Πέτρου ἀπὸ τῆς σήμερον τὸ ἡμέτερον βασιλικόν παλάτιον τὸ Λατερανέσιον τὸ ὑπερβαῖνον καὶ ὑπερνικῶν τὰ ὅλα τοῦ κόσμου περ λάτια. Επ' ἐκεῖνα δὲ καὶ τὸ διάδημα ἤτοι τὸν στέ φανον τῆς κεφαλῆς ἡμῶν, ἅμα καὶ τὸν χῶρον καὶ τὸ ὠμοφόριον ὅπερ περικυκλοῖ τὸν βασιλικόν τρά χηλον, ἅμα δὲ καὶ πορφυρὰν χλαμύδα, καὶ χιτῶνα κόκκινον, καὶ πάντα τὰ βασιλικὰ ἐνδύματα καὶ ἀξιώ ματα τῶν βασιλικῶν ἀλόγων, ὁμοίως καὶ τὰ βασιλικὰ σκῆπτρα, καὶ πάντα τὰ σίγνα, καὶ τὰ βάντα, καὶ τὰ λοιπὰ κοσμήματα τῆς βασιλικῆς μεγαλειότητος, καὶ τὴν δόξαν τῆς ἡμῶν ἐξουσίας ἄνδρας τε εὐσεβεστάτους κληρικούς πολλῶν τάξεων τῇ αὐτῇ ἡγία 'Ρωμαϊκῇ Εκκλησία δουλεύοντας θεσπίζομεν κοσμεῖσθαι, καὶ ἔχειν ἐκείνην τὴν ὑψηλότητα καὶ μεγαλωσύνην, ἣν κεκόσμηται ἡ μεγάλη σύγκλητος ἡμῶν, ἤτοι οἱ πατρίκιοι, καὶ κόνσουλοι, ἤτοι οἱ ὕπατοι, καὶ τὰ λοιπὰ ἀξιώματα, καὶ ὡς ἡ βασιλική στρατιά κεκόσμηται, οὕτω θεσπίζομεν κοσμείσθαι καὶ τὸν κλῆρον τῆς ἁγίας Ρωμαίων ᾿Εκκλησίας. Καὶ οἷον τρόπον ἡ βασιλική δύναμις διὰ πολλῶν ὀφρι κίων κεκόσμηται, ἤτοι κουβικυλαρίων, πορταρίων, ἐξκουδίτων, οὕτω καὶ τὴν ἁγίαν τῶν Ῥωμαίων Ἐκκλησίαν κοσμεῖσθαι θέλομεν, καὶ ἵνα κατὰ πλά τος τὸ ἐπισκοπικὸν φῶς ὑπερλάμπῃ, θεσπίζομεν καὶ τούτο, ἵνα οἱ κληρικοὶ τῆς ἁγίας Ρωμαίων ᾿Εκκλησίας " «αόπλικεύωσιν ἄλογα κεκοσμημένα διὰ ὀθονίων λεο κῶν. Καὶ ὡς ἡ ἡμετέρα σύγκλητος φορεῖ ὑποδήμα τα, ἤτοι σανδάλια λευκὰ διὰ οθονίων, οὕτω καὶ τὰ οὐράνια, ὡς καὶ τὰ γήϊνα πρὸς αἴνεσιν τοῦ Θεοῦ. Επέκεινα δὲ πάντων διδόαμεν ἄδειαν, καὶ παραχωροῦμεν αὐτῷ τῷ ἁγιωτάτῳ Πατρὶ ἡμῶν τῷ Σιλβέστρῳ ἐπισκόπῳ καὶ πάπᾳ τῆς πόλεως Ρώμης, καὶ πᾶσι τοῖς διαδόχοις ἐπισκόποις ὀρθοδόξοις μακα ρίοις εἰς τιμὴν καὶ δόξαν τοῦ Κυρίου, καὶ Σωτήρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν αὐτὴν μεγάλην καὶ ἀποστολικὴν ᾿Εκκλησίαν, ἵνα ἐάν τις τῆς συγκλήτου βουληθῇ μετὰ ἰδίου θελήματος, καὶ εὐαρέστου γενέ σθαι κληρικὸς, καὶ ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν ἁγίων κληρι
vator noster Jesus Christus beatum apostolum Pe- στὸς τὸν μακάριον ἀπόστολον Πέτρον ἐκέλευσε κρι
trum sedem obtinere jussit, crucis afflictionem sus-τεῖν τὴν καθέδραν, καὶ ὅπου τὸ πάθος τοῦ σταυροῦ ἔπαθε,
tinuit beatæque mortis calicem bibit: et ubi [ille] καὶ μακαρίου θανάτου ποτήριον ἔπιε, καὶ ἐγένετο
eliam imitator Magistri atque Domini sui factus του Μαΐστορος ἀκόλουθος καὶ Κυρίου αὐτοῦ, καὶ ἐκεῖ
est. Ut [item] illic inclinent gentes capita sua pro- τὰ ἔθνη ἵνα κλίνωσι τὰς κεφαλὰς αὐτῶν διὰ τὴν
pter confessionem nominis Christi, ubi illarum ἐξομολόγησιν τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, ὅπου ὁ δια
doctor beatus apostolus Paulus extenso propter δάσκαλος αὐτῶν ὁ μακάριος ἀπόστολος Παῦλος διὰ
Christum collo martyrii coronam accepit: ut [in- τὸν Χριστὸν ἐκτείνας τὸν τράχηλον στέφανον τοῦ
super] usque ad Gnem mundi [illæ] doctorem quæ- μαρτυρίου ἐδέξατο, καὶ ἕως τοῦ τέλους τοῦ κόσμου
rant, ubi sanctorum ejus reliquiæ quiescunt. [Ad ἵνα ἀναζητῶσιν ὅπου τὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ λείψανε
extremum vero ut, quo loco superbo illi regi ser- ἀναπαύονται, καὶ ἐκεῖ ὅπτιοι, καὶ εἰς τὴν γῆν ἡπλω
vivimus,eodem supini ac in terram expansi cœles- μένοι τοῦ οὐρανίου, καὶ βασιλέως, καὶ Θεοῦ, καὶ
tis Regis et Dei et Servatoris nostri Jesu Christioffi- Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ δουλεύομεν ὀφρίκια ὅπου
cii deserviamus.Tradimusitaque ipsis sanctis apo- ἐδουλεύσαμεν τῷ ὑπερηφάνῳ ἐκείνῳ βασιλεῖ. Παρεstolis, beatis dominis meis Petro et Paulo, ac post διδόαμεν οὖν αὐτοῖς τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τοῖς μετ
illos beato Sylvestro, Patri nostro, magno episcopo, «αρίοις κυρίοις μου τῷ Πέτρῳ, καὶ τῷ Παύλῳ, καὶ
et catholico papæ urbis Romæ,omnibusque succes- μετ᾿ αὐτοὺς τῷ μακαρίῳ Σιλβέστρῳ, καὶ Πατρὶ ἡμῶν
soribus ejus, qui ab hodierno [die usque ad finem τῷ μεγάλῳ ἐπισκόπῳ καθολικῷ πάπα τῆς πόλεως
mundi in solio beati Petri præsidebunt, iinperato- Ρώμης, καὶ πᾶσι τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ, οἵτινες ἕως
rium nostrum palatium Lateranense, quod superat τοῦ τέλους τοῦ κόσμου μέλλουσι προκαθῆσθαι εἰς τὸν
atque vincit totius mundi palatia: præterea etiam θρόνον τοῦ μακαρίου Πέτρου ἀπὸ τῆς σήμερον τὸ
diadema, sive coronam capitis nostri: tum lorum ἡμέτερον βασιλικόν παλάτιον τὸ Λατερανέσιον τὸ
quoque et humerale, quod imperatoriæ majestatis ὑπερβαῖνον καὶ ὑπερνικῶν τὰ ὅλα τοῦ κόσμου περ
collum cingit: simul etiam purpuream chlamydem, λάτια. Επ' ἐκεῖνα δὲ καὶ τὸ διάδημα ἤτοι τὸν στέet tunicam coccineam,omniaque imperatoria indu- φανον τῆς κεφαλῆς ἡμῶν, ἅμα καὶ τὸν χῶρον καὶ
menta, necnon imperatoriorum jumentorum insi- τὸ ὠμοφόριον ὅπερ περικυκλοῖ τὸν βασιλικόν τρά
gnia: similiter etiam imperatoria sceptra, omnia χηλον, ἅμα δὲ καὶ πορφυρὰν χλαμύδα, καὶ χιτῶνα
signs,banta,reliquaque imperatoriæ majestatis or- κόκκινον, καὶ πάντα τὰ βασιλικὰ ἐνδύματα καὶ ἀξιώ
namenta,et potentiæ nostra gloriam. Insuper san- ματα τῶν βασιλικῶν ἀλόγων, ὁμοίως καὶ τὰ βασιλικὰ
cimus ut viri religiosissimi clerici multorum ordi- σκῆπτρα, καὶ πάντα τὰ σίγνα, καὶ τὰ βάντα, καὶ
num, qui eidem sancta Romana Ecclesia deser- c τὰ λοιπὰ κοσμήματα τῆς βασιλικῆς μεγαλειότητος,
viunt, ornentur et habeant illam sublimitatem et ma- καὶ τὴν δόξαν τῆς ἡμῶν ἐξουσίας ἄνδρας τε εὐσεβε
gnificentiam qua ornatus est magnus noster sena- στάτους κληρικούς πολλῶν τάξεων τῇ αὐτῇ ἡγία
tus, patricii nempe, et consules, et reliquæ dignita- 'Ρωμαϊκῇ Εκκλησία δουλεύοντας θεσπίζομεν
tes.Et [quemadmodumn] imperialis exercitus orna- κοσμεῖσθαι, καὶ ἔχειν ἐκείνην τὴν ὑψηλότητα καὶ
tus est: ita sancimus ut et sancta Romana Eccle- μεγαλωσύνην, ἣν κεκόσμηται ἡ μεγάλη σύγκλητος
sim clerus ornetur. Ad hac quo modo imperatoria ἡμῶν, ἤτοι οἱ πατρίκιοι, καὶ κόνσουλοι, ἤτοι οἱ
potestas multis officiis exornatur,cubiculariis, os- ὕπατοι, καὶ τὰ λοιπὰ ἀξιώματα, καὶ ὡς ἡ βασιλική
tiariis et excubitoribus sic etiam sanctam Romano- στρατιά κεκόσμηται, οὕτω θεσπίζομεν κοσμείσθαι
rum Ecclesiam exornari volumus. At [vero] ut epis- καὶ τὸν κλῆρον τῆς ἁγίας Ρωμαίων ᾿Εκκλησίας. Καὶ
copalis splendor in omnibus præluceat, etiam hoc οἷον τρόπον ἡ βασιλική δύναμις διὰ πολλῶν ὀφρι
sancimus ut clerici sancta Romanorum Ecclesiae κίων κεκόσμηται, ἤτοι κουβικυλαρίων, πορταρίων,
caballos candidis linteis ornatos equitent, et que- ἐξκουδίτων, οὕτω καὶ τὴν ἁγίαν τῶν Ῥωμαίων
madmodum senatus noster calciamenta sive san- Ἐκκλησίαν κοσμεῖσθαι θέλομεν, καὶ ἵνα κατὰ πλά
lia, ex linteis candida gestat, [ita etiam illi: ut] eo- τος τὸ ἐπισκοπικὸν φῶς ὑπερλάμπῃ, θεσπίζομεν καὶ
dem modo coelestia,quo terrestria, ad laudem Dei, τούτο, ἵνα οἱ κληρικοὶ τῆς ἁγίας Ρωμαίων ᾿Εκκλησίας
[spectent.] Supra omnia in honorem et gloriam " «αόπλικεύωσιν ἄλογα κεκοσμημένα διὰ ὀθονίων λεο
ipsius Domini et Servatoris nostri Jesu Christi, κῶν. Καὶ ὡς ἡ ἡμετέρα σύγκλητος φορεῖ ὑποδήμα
ipsi sa ctissimo Patri nostro Sylvestro episcopo τα, ἤτοι σανδάλια λευκὰ διὰ οθονίων, οὕτω καὶ τὰ
et papa urbis Romæ, omnibusque successoribus οὐράνια, ὡς καὶ τὰ γήϊνα πρὸς αἴνεσιν τοῦ Θεοῦ.
ejus beatis episcopis, in eadem magna atque apo- Επέκεινα δὲ πάντων διδόαμεν ἄδειαν, καὶ παραχω
stolica Ecclesia potestatem damus ac concedi- ροῦμεν αὐτῷ τῷ ἁγιωτάτῳ Πατρὶ ἡμῶν τῷ Σιλβέ
mus, ut si quis ex senatu suapte sponte ac libente στρῳ ἐπισκόπῳ καὶ πάπᾳ τῆς πόλεως Ρώμης, καὶ
voluntate clericus feri, numero que sanctorum cle- πᾶσι τοῖς διαδόχοις ἐπισκόποις ὀρθοδόξοις μακαricorum numerari velit, nullus omnium illi impe- ρίοις εἰς τιμὴν καὶ δόξαν τοῦ Κυρίου, καὶ Σωτήρος
dimento esse audeat. Sancivimus ad hac ut et ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς τὴν αὐτὴν μεγάλην καὶ
ipse pius Pater noster Sylvester magnus episco- ἀποστολικὴν ᾿Εκκλησίαν, ἵνα ἐάν τις τῆς συγκλήτου
pus, et omnes episcopi successores ejus,gestarent βουληθῇ μετὰ ἰδίου θελήματος, καὶ εὐαρέστου γενέdiadema sive coronam ex puro [puto] auro et σθαι κληρικὸς, καὶ ἐν τῷ ἀριθμῷ τῶν ἁγίων κληρι
col. 1081–1082page 325 of 399
PG 104:1081κῶν συναριθμεῖσθαι, μή τις τολμᾷ ἀπὸ πάντων ἐμ ποδίζειν τούτῳ. Ἐθεσπίσαμεν δὲ καὶ πρὸς τούτοις ἵνα καὶ ὁ αὐτὸς θεοσεβὴς πατὴρ ἡμῶν Σίλβεστρος μέ γας ἐπίσκοπος, καὶ πάντες οἱ ὁρθόδοξοι διάδοχοι αὐ τοῦ καὶ ἐπίσκοποι ἵνα φορῶσι τὸ διάδημα ἤτοι, τὴν στεφάνην, ἢν παρεδώκαμεν αὐτῷ ἐκ κεφαλῆς ἡμῶν ἐκ χρυσίου καθαρού και μαργαριταρίων ἀτιμήτων, καὶ ἵνα αὐτοὶ χρήσωνται εἰς τὰς κεφαλὰς αὐτῶν εἰς τὴν αἴνεσιν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς τιμὴν τοῦ ἁγίου καὶ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων. Αὐτὸς ὁ μακάριος πάπας Σίλβεστρος ὑπὲρ τὴν στεφάνην ἤτοι τὴν παπαλίθραν ἣν εἶχε πρὸς δόξαν τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πέτρου οὐκ ἔθελε βαστάζειν στεφάνην ἐκ χρυσίου, ἢ μαρ γαριταρίων, ἡμεῖς, διότι οὐκ ἔθελεν ὁ ἅγιος Σίλβεστρος ἐκ χρυσίου στεφάνην τὸν ὑπέρλαμπρον λώρον, σημαίνοντα τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν τῇ ἁγίᾳ κεφαλῇ αὐτοῦ ἰδίαις χερσὶν ἐπεθήκαμεν, καὶ κρατούντες τοῦ χαλινωῦ τοῦ ἵππου αὐτοῦ διὰ τὴν προσκύνησιν, καὶ τὸν φόβον τοῦ ἁγίου Πέτρου στράτωρος φρίκιον ἐποιήσαμεν, θεσπίζοντες ἵνα πάντες οἱ διάδοχοι αὐτοῦ τῷ λώρω χρήσωνται εἰς τὰς προελεύσεις προς μίμη σιν τῆς βασιλείας. Διὰ τοῦτο δὲ ἵνα μὴ τὸ ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς καταφρονῆται, ἀλλὰ πλέον παρὰ τὴν βασιλείαν ἡμῶν τὴν γηΐνην, καὶ κράτους δόξαν και σμεῖται, ἰδοὺ τὸ παλάτιον ἡμῶν ὡς προείπομεν, καὶ τὴν Ῥωμαίων πόλιν, καὶ ταύτης τῆς Ιταλίας, ἢ δυσμῶν χωρῶν ἐπαρχίας τόπους, καὶ κάστρα τῷ προγεγραμμένῳ μακαριωτάτῳ ἐπισκόπῳ ἡμῶν, καὶ Πατρὶ Σιλβέστρῳ καθολικῷ πάπα παραδιδόαμεν καὶ ἀφήκαμεν αὐτῷ, καὶ τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ ἐξουσίαν καὶ δύναμιν στερεάν βασιλικοῦ προστάγματος διά ταύτην τὴν θείαν κέλευσιν, καὶ πραγματικόν σύστημα εθεσπίσαμεν διαμένειν καὶ τοῖς ἀνδράσι τῆς ἁγίας τῶν Ῥωμαίων ᾿Εκκλησίας εἰς τὸν αἰῶνα παρεχωρήσαμεν. Διὰ τοῦτο δὲ χρήσιμον ἐνοήσαμεν τὴν βασιλείαν ἡμῶν, καὶ τὸ κράτος τῆς βασιλείας. εἰς τὰς ἀνατολικὰς χώρας μεταφέρειν, καὶ ἐν τῇ Βυζαντίῳ χώρα τόπῳ χρησίμῳ τὴν πόλιν ἐπὶ τῷ ὀνόματι ἡμῶν ἰδιωθῆναι, καὶ τὴν ἡμῶν βασιλείαν ἐκεῖ συστῆναι. Διότι ὅπου ἐστὶν ἀρχικὴ ἱερατεία, καὶ ἡ κεφαλὴ τῆς Χριστιανικῆς θρησκείας ἀπὸ τοῦ βασιλέως τῶν οὐρανίων διδομένη, ἄδικόν ἐστιν ἵνα ἐκεῖ ὁ γήϊνος βασιλεὺς ἔχῃ ἐξουσίαν. Τοῦτο δὲ τὸ ὕφος τῆς βασιλείας ἡμῶν ἰδίαις χερσὶ καταστρώσαντες εἰς τὰ τίμια λείψανα τοῦ ἁγιου ἀποστόλου, και κορυφαίου Πέτρου ἐθήκαμεν καὶ ἐκεῖ ὠμόσαμεν ταῦτα πάντα ἀπαράθραυστα διαφυλάττειν, καὶ τοὺς διαδόχους ἡμῶν ταῦτα φυλάττειν παραδεδώκαμεν τῷ Πατρὶ ἡμῶν τῷ ἁγίῳ, καὶ καθολικῷ ἐπισκόπῳ, καὶ ππα, καὶ δι' αὐτοῦ πᾶσι τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ ἐπι σκόποις τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ προσνεύοντος παραδιδόαμεν ὅλα τὰ προγεγραμμένα καλῶς εἰς τὸν αἰῶνα διαφυλάττεσθαι. Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ του παρόντος ἐδίκτου, ἤτοι βασιλικού προστάγματος τοῦ ἁγίου μεγάλου Κωνσταντίνου δικαιούται ὁ πάπας Ρώμης διὰ πάντων τῶν βασιλικῶν προνομίων μεγαλύνεσθαι άνευ μόνου τοῦ στέμα ματος· διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐν ταῖς ὁπουδήποτε γινομέναις προελεύσεσιν αὐτοῦ, καὶ ταῖς θείαις αὐτοῦ Ιεροτελεστίαις διὰ βασιλικού χώρου τὴν κεφαλὴν κατακαλύπτεται, ἀμφιέννυται δὲ καὶ ἀληθινὰ ὑποδήματα, καὶ καβαλικεύει μετὰ ἀληθινοῦ σελοχαλίνου, κατὰ τοὺς βασιλεῖς, τιμᾷ δὲ καὶ τοὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ διὰ ἀξιωμάτων βασιλικῶν. Ὅταν δὲ ἡ δευτέρα σύνοδος δέδωκε τῷ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως τὰ προνόμια πάντα τοῦ πάνπα Ρώμης, ἐπεχείρησάν τινες τῶν πατριαρχῶν ὡς ὁ Κύρουλλος ἐκεῖνος κύριος Μιχαήλ, καὶ ἔτεροι τοῖς αὐτοῖς ἀποσεμνύνεσθαι προνομίοις, οὐ γέγονε δὲ αὐτοῖς εἰς καλὸν ἡ ἐγχείρησις
NOMOCANON.
TIT. VIII, CAP. 1.
κῶν συναριθμεῖσθαι, μή τις τολμᾷ ἀπὸ πάντων ἐμ- Ainæstimabilibus margaritis confectum], quam ex
ποδίζειν τούτῳ. Ἐθεσπίσαμεν δὲ καὶ πρὸς τούτοις capite nostro ipsi tradidimus: gestarent autem in
ἵνα καὶ ὁ αὐτὸς θεοσεβὴς πατὴρ ἡμῶν Σίλβεστρος μέ- capitibus suis ad laudem Dei, et in honorem sancti
γας ἐπίσκοπος, καὶ πάντες οἱ ὁρθόδοξοι διάδοχοι αὐ- principis apostolorum. Verum ipse beatissimus
τοῦ καὶ ἐπίσκοποι ἵνα φορῶσι τὸ διάδημα ἤτοι, τὴν papa Sylvester super coronam sive papalethram,
στεφάνην, ἢν παρεδώκαμεν αὐτῷ ἐκ κεφαλῆς ἡμῶν quam ad gloriam Dei et sancti Petri habebat, noleἐκ χρυσίου καθαρού και μαργαριταρίων ἀτιμήτων, bat portare coronam meam vel margaritarum pleκαὶ ἵνα αὐτοὶ χρήσωνται εἰς τὰς κεφαλὰς αὐτῶν εἰς nam. Nos vero, propterea quod sanctus Sylvester
τὴν αἴνεσιν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰς τιμὴν τοῦ ἁγίου καὶ auream coronam respuit: sancto ipsius capiti raκορυφαίου τῶν ἀποστόλων. Αὐτὸς ὁ μακάριος πάπας diantissimumlorum,sacrosanctam resurrectionem
Σίλβεστρος ὑπὲρ τὴν στεφάνην ἤτοι τὴν παπαλίθραν denolans, nostris manibus imposuimus: et arrepto,
ἣν εἶχε πρὸς δόξαν τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πέτρου adorationis timorisque sancti Petri ergo, equi ipοὐκ ἔθελε βαστάζειν στεφάνην ἐκ χρυσίου, ἢ μαρ- sius freno, stratoris officium fecimus: sancientes
γαριταρίων, ἡμεῖς, διότι οὐκ ἔθελεν ὁ ἅγιος Σιλβε ut omnes successores ejus ad imitationem impeστρος ἐκ χρυσίου στεφάνην τὸν ὑπέρλαμπρον λώρον, ratoriæ majestatis loro utantur in processionibus.
σημαίνοντα τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν τῇ ἁγίᾳ κεφαλῇ Ac vero [id] ideo, ut ne dignitas episcopalis conαὐτοῦ ἰδίαις χερσὶν ἐπεθήκαμεν, καὶ κρατούντες τοῦ temnatur. Quinetiam [u] ampliore, quam imperaχαλινωῦ τοῦ ἵππου αὐτοῦ διὰ τὴν προσκύνησιν, καὶ τὸν toria nostra terrena anajestas, potentiæ quoque
φόβον τοῦ ἁγίου Πέτρου στράτωρος φρίκιον ἐποιή- splendore adornetur: ecce palatium nostrum (ut
σαμεν, θεσπίζοντες ἵνα πάντες οἱ διάδοχοι αὐτοῦ prædiximus) et urbem Romam, necnon universa
of o
τῷ λώρω χρήσωνται εἰς τὰς προελεύσεις προς μίμη- Italiæ occidentaliumque regionum præfecturas,
σιν τῆς βασιλείας. Διὰ τοῦτο δὲ ἵνα μὴ τὸ ἀξίωμα loca atque castra prædicto beatissimo episcopo, ut
τῆς ἐπισκοπῆς καταφρονῆται, ἀλλὰ πλέον παρὰ τὴν Patri nostro Silvestro papæ tradimus, et ipsi ejus
βασιλείαν ἡμῶν τὴν γηΐνην, καὶ κράτους δόξαν και que successoribus imperatoriam imperandi auctoσμεῖται, ἰδοὺ τὸ παλάτιον ἡμῶν ὡς προείπομεν, καὶ ritatem ac potestatem permittimus atque eam]
τὴν Ῥωμαίων πόλιν, καὶ ταύτης τῆς Ιταλίας, ἢ per hanc divinam jussionem ac pragmaticam conδυσμῶν χωρῶν ἐπαρχίας τόπους, καὶ κάστρα τῷ stitutionem Grmam permanere sancimus, virisque
προγεγραμμένῳ μακαριωτάτῳ ἐπισκόπῳ ἡμῶν, καὶ sanctæ Romanorum Ecclesiæ in æternum conceΠατρὶ Σιλβέστρῳ καθολικῷ πάπα παραδιδόαμεν καὶ dimus. Quorsum etiam utile [fore] consideraviἀφήκαμεν αὐτῷ, καὶ τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ ἐξουσίαν mus si imperatoriam nostram majestatem ejusque
καὶ δύναμιν στερεάν βασιλικοῦ προστάγματος διά potentiam in orientales regiones transferremus, et
ταύτην τὴν θείαν κέλευσιν, καὶ πραγματικόν σύστη- in Byzantico agro loco commodo sub nomine nostro
μα εθεσπίσαμεν διαμένειν καὶ τοῖς ἀνδράσι τῆς civitatem erigeremus,atque ibi nostram majestaἁγίας τῶν Ῥωμαίων ᾿Εκκλησίας εἰς τὸν αἰῶνα tem collocaremus. Quandoquidem ubi primarium
παρεχωρήσαμεν. Διὰ τοῦτο δὲ χρήσιμον ἐνοήσαμεν sacerdotium, Christianæquereligionis caput eclitus
τὴν βασιλείαν ἡμῶν, καὶ τὸ κράτος τῆς βασιλείας. est constitutum,ut ibidem terrenus princeps domiεἰς τὰς ἀνατολικὰς χώρας μεταφέρειν, καὶ ἐν τῇ natum habeat, haud justum fuerit. [Qua sane etiam
Βυζαντίῳ χώρα τόπῳ χρησίμῳ τὴν πόλιν ἐπὶ τῷ de causa] hoc [orationis imperatoriæ nostra maὀνόματι ἡμῶν ἰδιωθῆναι, καὶ τὴν ἡμῶν βασιλείαν jestatis contextu propriis manibus in venerandas
ἐκεῖ συστῆναι. Διότι ὅπου ἐστὶν ἀρχικὴ ἱερατεία, sancti apostoli et principis Petri reliquias prostrato
καὶ ἡ κεφαλὴ τῆς Χριστιανικῆς θρησκείας ἀπὸ τοῦ ac reposito, hæc nos omnia illæsa conservaturos
βασιλέως τῶν οὐρανίων διδομένη, ἄδικόν ἐστιν ἵνα illic juravimus, et successoribus nostris imperatoriἐκεῖ ὁ γήϊνος βασιλεὺς ἔχῃ ἐξουσίαν. Τοῦτο δὲ τὸ bus in commentariis nostris eadem servanda traὕφος τῆς βασιλείας ἡμῶν ἰδίαις χερσὶ καταστρώσαν- didimus. Patri [itaque nostro sancto et catholico
τες εἰς τὰ τίμια λείψανα τοῦ ἁγιου ἀποστόλου, και episcopo et papæ, atque per ipsum omnibus succesκορυφαίου Πέτρου ἐθήκαμεν καὶ ἐκεῖ ὠμόσαμεν soribus ejus episcopis,annuente Domino nostro et
ταῦτα πάντα ἀπαράθραυστα διαφυλάττειν, καὶ τοὺς Servatore Jesu Christo, omnia ante scripta recte
διαδόχους ἡμῶν ταῦτα φυλάττειν παραδεδώκαμεν τῷ in æternum conservanda tradidimus.
Πατρὶ ἡμῶν τῷ ἁγίῳ, καὶ καθολικῷ ἐπισκόπῳ, καὶ ππα, καὶ δι' αὐτοῦ πᾶσι τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ ἐπισκόποις τοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Σωτῆρος Ἰησοῦ Χριστοῦ προσνεύοντος παραδιδόαμεν ὅλα τὰ προγεγραμμένα
καλῶς εἰς τὸν αἰῶνα διαφυλάττεσθαι.
Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ του παρόντος ἐδίκτου, ἤτοι βασιλικού προστάγματος τοῦ ἁγίου μεγάλου Κωνσταντίνου
δικαιούται ὁ πάπας Ρώμης διὰ πάντων τῶν βασιλικῶν προνομίων μεγαλύνεσθαι άνευ μόνου τοῦ στέμα
ματος· διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐν ταῖς ὁπουδήποτε γινομέναις προελεύσεσιν αὐτοῦ, καὶ ταῖς θείαις αὐτοῦ
Ιεροτελεστίαις διὰ βασιλικού χώρου τὴν κεφαλὴν κατακαλύπτεται, ἀμφιέννυται δὲ καὶ ἀληθινὰ ὑποδή
ματα, καὶ καβαλικεύει μετὰ ἀληθινοῦ σελοχαλίνου, κατὰ τοὺς βασιλεῖς, τιμᾷ δὲ καὶ τοὺς ὑπ᾽ αὐτοῦ διὰ
ἀξιωμάτων βασιλικῶν. Ὅταν δὲ ἡ δευτέρα σύνοδος δέδωκε τῷ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως
τὰ προνόμια πάντα τοῦ πάνπα Ρώμης, ἐπεχείρησάν τινες τῶν πατριαρχῶν ὡς ὁ Κύρουλλος ἐκεῖνος κύριος
Μιχαήλ, καὶ ἔτεροι τοῖς αὐτοῖς ἀποσεμνύνεσθαι προνομίοις, οὐ γέγονε δὲ αὐτοῖς εἰς καλὸν ἡ ἐγχείρησις·
col. 1083–1084page 326 of 399
PG 104:1083ταῦτα Τιμᾶσθαι δὲ διὰ ἀξιωμάτων τοὺς κληρικοὺς τῆς Κονσταντινουπόλεως κεκώλυται. Πλὴν καὶ κεκολοβωμένα εἰσίν. Ὁ δὲ κατὰ καιροὺς χαρτοφύλαξ ἀπὸ τοῦ παρόντος ἐδίκτου δικαιοῦται καβαλι κεύειν κατὰ τὴν λιτὴν τῶν ἁγίων νοταρίον τὸ πατριαρχικὸν άλογον μετὰ ὀθονίου λευκοῦ. Ἔδει δὲ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ὡς καδδηναρίου πατριαρχικού σκέπεσθαι μετὰ χρυσῆς τιάρας, ἥτις καὶ ἐν χαρτοφυλακίῳ ἀπόκειται. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ κατὰ καιροὺς πατριάρχης Αλεξανδρείας ἀπὸ τοῦ παρόντος ἐδίκτου δικαιούται μετὰ λόρου λειτουργεῖν, ἔλαβε γὰρ τὴν ἐξουσίαν ταύτην ὁ ἅγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ἀπὸ τοῦ πάπα Ρώμης Κελεστίνου ὅτε ἡ ἐν Ἐφέσῳ γέγονε σύνοδος κατὰ Νεστορίου τοῦ γὰρ Κελεστίνου μὴ δυναμένου παρουσιᾶσαι εἰς Ἔφεσον, καὶ κρῖναι τὸν Νεστόριον, συνέδοξε ἐπιτραπῆναι τὸν ἅγιον Κύ ριλλον ὑπὸ τοῦ Κελεστίνου προκαθῆσαι τῆς συνόδου, ἀντ᾿ αὐτοῦ. Εἰς γοῦν παράστασιν τοῦ ἔχειν αὐτὸν τὸ δίκαιον τοῦ πάπα Ρώμης Κελεστίνου ἐκάθησε μετὰ λώρου, καὶ κατεδίκασε τον Νεστόριον. Εκ τότε οὖν μετὰ τοῦ αὐτοῦ λόρου ἱερουργοῦσι, καὶ προοδεύουσιν οἱ πατριάρχαι ᾿Αλεξανδρείας καὶ αἰτίασιν οὐκ ὑποπτεύουσιν. Ανάγνωθι τὴν περὶ τούτου ἐπιστολὴν τοῦ ἁγίου Κελεστίτου κατεστρωμένην οὖσαν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς γ΄ συνόδου. ΚΕΦΑΛ. Β'. - Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχε ἐπίσκοπον ἀποδημεῖν, ἢ καὶ κληρικὸν ἐν ἑτέρα διάγειν ἐπαρχια. ᾿Αποστόλων κανὼν ιδ', ιε'· συνόδου Αγκύρας και νών της - συνόδου Αντιοχειας κανών γ', ιγ', κβ' συν όδου Λαοδικείας κανών μα' μβ'· συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιγ', γ'· συνόδου Σαρδικής κανών γ', ια', ιβ', 15', ιζ' συνόδου Καρθαγένης κανών κγ', οπ'· συνόδου 5', και νών ιζ', ιη', συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ι” συνό δου α' καὶ β', ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων και νών ις'. Κείμενον. Η μβ' διάτ., τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, φησὶν ὅτι ἐπίσκοπο, κ. τ. λ., ὥστε τὴν χορηγίαν τῆς σιτήσεως ἐκεῖθεν γίνε σθαι. 43, 3, Σχόλιον. Η μγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ π᾽ βιβλίου 1, 1 τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ α' 7 διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν οὖσα Ιουστινιάνειος 1 ξζ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἐστὶ Νεαρὰ Ἰουστινιάνειος 67; 3 1, που κειμένη ἐν βιβλίῳ 5 τῶν Βασιλικῶν τίτ. κβ'. 86, Περὶ τὸ τέλος οὕτως ἔχοντι· οὔτε δὲ μοναχὸν, οὔτε 22,: κληρικὸν, οὔτε ἐπίσκοπον κελεύομεν ἔρχεσθαι ἐνταῦθα ἄνευ τοῦ ὁσιωτάτου αὐτῶν πατριάρχου· καὶ εἰδέτως σαν ὡς ἀναξίους ἑαυτοὺς τοῦ σχήματος ποιήσουσι. Καὶ σημείωσαι ὅτι τὸ μὲν πλάτος τῶν Νεαρών μόνο ἐπισκόπου ἐμνήσθη, τὰ δὲ Βασιλικὰ οὔτε ἐπίσκοπον, οὔτε κληρικὸν παραχωροῦσι εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐπιδημεῖν ἄνευ γνώμης τοῦ πατριάρχου. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι Νεκρὰ Ἰουστινιανοῦ ρκγ' 2, 1 123, κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τιτ. α΄, κεφ. ιη', 1, 18 καὶ ιθ', ἃ καὶ ἔχουσιν οὕτω καθώς συνωψίσθησαν. 19, “Σὺ δὲ πρόσχες μᾶλλον τῷ ι κανόνι τῆς ἐν τῷ ναῷ 16 τῶν ἁγίων ἀποστόλων α' και β' συνόδου ἐξάμηνον στενοχωρήσαντα τὸν τῆς ἀπιδημίας χρόνον. Η ιβ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι Νεκρὰ Ιουστι 12 νιάνειος νς' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. 57 δ', καὶ οὕτω σχεδὸν περὶ λήψεως ἔχουσα, ὡς εἰς τὸ 4, κείμενον ἐδηλώθη. Ανάγνωθι οὖν ταύτην, ἀνάγνωθι καὶ τὴν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου καὶ οἰκουμενικοῦ πα τριάρχου κυρίου Νικολάου, συνοδική, σημείωσιν, τὴν γεγονυίαν κατὰ τὴν ιδ᾽, τοῦ Μαρτίου μηνὸς τῆς γ' ινδικτιόνος, καὶ ὑποτυποῦσαν πόσον καιρὸν ὀφείλουσιν ἀπολιμπάνεσθαι ἀπροκριματίστως οἱ μεγάλης Εκκλησίας ἱερεῖς τε καὶ διάκονοι. Λέγουσι δέ τινες ἐκ ταύτης μὴ ἀναιρεῖσθαι τοὺς περὶ τῶν ἀποδήμων
ταῦτα
Τιμᾶσθαι δὲ διὰ ἀξιωμάτων τοὺς κληρικοὺς τῆς Κονσταντινουπόλεως κεκώλυται. Πλὴν καὶ
κεκολοβωμένα εἰσίν. Ὁ δὲ κατὰ καιροὺς χαρτοφύλαξ ἀπὸ τοῦ παρόντος ἐδίκτου δικαιοῦται καβαλι
κεύειν κατὰ τὴν λιτὴν τῶν ἁγίων νοταρίον τὸ πατριαρχικὸν άλογον μετὰ ὀθονίου λευκοῦ. Ἔδει δὲ τὴν
κεφαλὴν αὐτοῦ ὡς καδδηναρίου πατριαρχικού σκέπεσθαι μετὰ χρυσῆς τιάρας, ἥτις καὶ ἐν χαρτοφυλακίῳ ἀπόκειται. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ κατὰ καιροὺς πατριάρχης Αλεξανδρείας ἀπὸ τοῦ παρόντος ἐδίκτου
δικαιούται μετὰ λόρου λειτουργεῖν, ἔλαβε γὰρ τὴν ἐξουσίαν ταύτην ὁ ἅγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας
ἀπὸ τοῦ πάπα Ρώμης Κελεστίνου ὅτε ἡ ἐν Ἐφέσῳ γέγονε σύνοδος κατὰ Νεστορίου τοῦ γὰρ Κελεστίνου
μὴ δυναμένου παρουσιᾶσαι εἰς Ἔφεσον, καὶ κρῖναι τὸν Νεστόριον, συνέδοξε ἐπιτραπῆναι τὸν ἅγιον Κύριλλον ὑπὸ τοῦ Κελεστίνου προκαθῆσαι τῆς συνόδου, ἀντ᾿ αὐτοῦ. Εἰς γοῦν παράστασιν τοῦ ἔχειν αὐτὸν
τὸ δίκαιον τοῦ πάπα Ρώμης Κελεστίνου ἐκάθησε μετὰ λώρου, καὶ κατεδίκασε τον Νεστόριον. Εκ
τότε οὖν μετὰ τοῦ αὐτοῦ λόρου ἱερουργοῦσι, καὶ προοδεύουσιν οἱ πατριάρχαι ᾿Αλεξανδρείας καὶ αἰτία
σιν οὐκ ὑποπτεύουσιν. Ανάγνωθι τὴν περὶ τούτου ἐπιστολὴν τοῦ ἁγίου Κελεστίτου κατεστρωμένην
οὖσαν εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς γ΄ συνόδου.
CAP. II. — Ne episcopus temere peregrinetur,
aut clericus in alia provincia degat.
Apostolorum canon 14, 15; concilii Ancyrani
canon 18; concilii Antiocheni canon 3, 13, 22;
concilii Laodiceni canon 41, 42; concilii Constantinopolitani canon 2; concilii Chalcedonensis canon 13, 23; concilii Sardicensis canon 3, 11, 12,
16, 17, concilii Carthaginensis canon 23, 71; concilii sexti çanon 17, 18, 20; concilii Nicæni secundi canon 10; concilii primi et secundi in æde
Sanctorum Apostolorum [habiti] canon 16.
Textus. Const. 42, tit. 3 lib. I, cod. ait: Ob
multum, etc., usque ad hat erogatio, ut pag.197,
fiat
▲
ΚΕΦΑΛ. Β'. - Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχε ἐπισκο
πον ἀποδημεῖν, ἢ καὶ κληρικὸν ἐν ἑτέρα διάγειν
ἐπαρχια.
᾿Αποστόλων κανὼν ιδ', ιε'· συνόδου Αγκύρας και
νών της - συνόδου Αντιοχειας κανών γ', ιγ', κβ' συν
όδου Λαοδικείας κανών μα' μβ'· συνόδου Κωνσταν
τινουπόλεως κανών β'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιγ',
γ'· συνόδου Σαρδικής κανών γ', ια', ιβ', 15', ιζ'
συνόδου Καρθαγένης κανών κγ', οπ'· συνόδου 5', και
νών ιζ', ιη', x συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ι” συνό
δου α' καὶ β', ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων και
νών ις'.
Κείμενον. Η μβ' διάτ., τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, φησὶν ὅτι ἐπίσκοπο, κ. τ. λ., usque
ad ὥστε τὴν χορηγίαν τῆς σιτήσεως ἐκεῖθεν γίνε
σθαι.
Scholium Const. 43, tit. 3, lib. r cod. in Basil. Σχόλιον. Η μγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ π᾽ βιβλίου
non est posita: neque constit. 1, lib. 1 Novella- τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ α'
rum quæ est Novella Justiniani 6,neque constit. 7 διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν οὖσα Ιουστινιάνειος
ejusdem 1 tit. Novellarum, quæ est novella Justi- ξζ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἐστὶ Νεαρὰ Ἰουστινιάνειος
niani 67; constit. 3 ejusdem 1, tit., est novella που κειμένη ἐν βιβλίῳ 5 τῶν Βασιλικῶν τίτ. κβ'.
5'
Justiniani 86, posita [que est] in lib. vi Basil tit. Περὶ τὸ τέλος οὕτως ἔχοντι· οὔτε δὲ μοναχὸν, οὔτε
22, qui circa Ginem sic habet: Sed jubemus ut κληρικὸν, οὔτε ἐπίσκοπον κελεύομεν ἔρχεσθαι ἐνταῦθα
neque monachus, neque clericus, neque episcopus ἄνευ τοῦ ὁσιωτάτου αὐτῶν πατριάρχου· καὶ εἰδέτως
sine religiosissimi patriarchæ sui [litteris] huc ac- σαν ὡς ἀναξίους ἑαυτοὺς τοῦ σχήματος ποιήσουσι.
cedat aut certi sunto quod religionis habitu se Καὶ σημείωσαι ὅτι τὸ μὲν πλάτος τῶν Νεαρών μόνο
indignos facient. Nota vero quod integræ novella ἐπισκόπου ἐμνήσθη, τὰ δὲ Βασιλικὰ οὔτε ἐπίσκοπον,
episcopi duntaxat mentionem faciant; Basilica οὔτε κληρικὸν παραχωροῦσι εἰς Κωνσταντινούπολιν
vero neque clericum neque episcopum Constanti- ἐπιδημεῖν ἄνευ γνώμης τοῦ πατριάρχου. Η β' διάτ.
nopolim inscio patriarcha rccedere sinant.Const. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι Νεκρὰ Ἰουστινιανοῦ ρκγ'
2, tit. 1 Novellarum, est novella Justiniani 123, κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τιτ. α΄, κεφ. ιη',
[ac est posita in lib. mit Basil. tit. 1, cap. 18 et καὶ ιθ', ἃ καὶ ἔχουσιν οὕτω καθώς συνωψίσθησαν.
19, quæ habent, ut in compendio proposita sunt. “Σὺ δὲ πρόσχες μᾶλλον τῷ ι5 κανόνι τῆς ἐν τῷ ναῷ
Tu vero potius adhærescas 16 canoni [concilii] τῶν ἁγίων ἀποστόλων α' και β' συνόδου ἐξάμηνον
primi et secundiin templo Sanctorum Apostolorum στενοχωρήσαντα τὸν τῆς ἀπιδημίας χρόνον. Η ιβ'
[habiti, in sex menses peregrinationis tempus διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι Νεκρὰ Ιουστι
coarclanti. Const. 12 ejusdem lit.Novellarum, est νιάνειος νς' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ.
novella Justiniani 57 posita [quæ est] in lib. Ba- δ', καὶ οὕτω σχεδὸν περὶ λήψεως ἔχουσα, ὡς εἰς τὸ
sil.3,tit. 4, atque ita fere de perceptione [annona] κείμενον ἐδηλώθη. Ανάγνωθι οὖν ταύτην, ἀνάγνωθι
habet, ut in textu scriptum est. Hanc igitur lege. καὶ τὴν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου καὶ οἰκουμενικοῦ πα
Legas [vero etiam sanctissimi illius ac universalis τριάρχου κυρίου Νικολάου, συνοδική, σημείωσιν,
patriarcha domini Nicolai synodicum commenta- τὴν γεγονυίαν κατὰ τὴν ιδ᾽, τοῦ Μαρτίου μηνὸς τῆς
rium quartodecimo mensis Martii [die,] indictione γ' ινδικτιόνος, καὶ ὑποτυποῦσαν πόσον καιρὸν ὀφείλου
tertia confectum: qui constituit, quanto tempore σιν ἀπολιμπάνεσθαι ἀπροκριματίστως οἱ μεγάλης
Magna ecclesia sacerdotes et diaconi abesse citra D' Εκκλησίας ἱερεῖς τε καὶ διάκονοι. Λέγουσι δέ τινες
præjudicium debeant. Verum dicunt nonnulli hinc ἐκ ταύτης μὴ ἀναιρεῖσθαι τοὺς περὶ τῶν ἀποδήμων
col. 1085–1086page 327 of 399
PG 104:1085κληρικῶν κανόνας, μηδὲ τὴν ἄνωθεν καταστρωθεί σαν Ιουστινιάνειον Νεαράν. Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ τῶν ἐν τῷ παρόντι κεφ. κατεστρωμένων δύο Ιουστινια νείων Νεκρῶν, ἤγουν τῆς πς καὶ τῆς ρκγ' δύο ταῦτα 123, ἐνομοθέτησαν ἓν μὲν τὸ μὴ ἐνδημεῖν εἰς τὴν τῶν πό λεων βασιλεύουσαν ἀρχιερεῖς, ἢ μοναχούς ή κληρι-; κοὺς ἄνευ γραμμάτων τοῦ πατριάρχου αὐτῶν, ἕτερον δὲ τὸ μὴ διατρίβειν ἀρχιερέα ἐπὶ πολὺ ἐν Κωνσταντινουπόλει. Επεὶ δὲ καὶ ἄμφω βλέπομεν ἀθετούμενα, οὔτε γὰρ οἱ ἀρχιερεῖς διὰ γραμμάτων πατριαρχικών εἰς τὴν βασιλεύουσαν ἐνδημοῦσι, ἀλλ' οἰκειοθελώς εἰς τὴν θύραν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐρχόμενοι διδόασιν εἴδησιν τῷ πατριάρχῃ, καὶ οὕτω τῆς μεγα λοπόλεως ἀκινδύνως ἐπιβαίνουσι, καὶ ἐπὶ πολὺν δὲ χρόνον ἐν αὐτῇ διατρίβοντες οὐδεμίαν κάκωσιν ὑπο μένουσι, ζητητέον ὅπως τοῦτο γίνεται. Οἴομαι οὖν ὡς ἡ μὲν πς Νεαρὰ ἡ διοριζομένη καθαιρεῖσθαι τοὺς 86, Επισκόπους, κληρικούς τε καὶ μοναχούς παρὰ γνώμην τοῦ πατριάρχου αὐτῶν ἐνταῦθα ἐπιδημοῦντας, ἀν ῃρέθη διὰ τῆς ραγ᾽ Ἰουστινιανείου Νεαρᾶς μεταγενε- 123, στέρας οὔσης, καὶ διοριζομένης μὴ χορηγεῖσθαι δα πάνας τοῖς τοιοῦτο τι ποιοῦσιν ἐπισκόποις ἀπὸ τῶν ἐκκλησιῶν αὐτῶν, καὶ εἰς τοῦτο μόνον περικλειού σης την τιμωρίαν. Τὸ δὲ καθαιρεῖσθαι τοὺς ἐπέκεινα χρόνου κατὰ τὴν τοιαύτην ρκγ' Νεαρὰν, ἢ ἐπέκεινα 123, ἐξαμήνου κατὰ τὸν ι κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν 160 Αγίων Αποστόλων συστάσης α' και β' συνόδου, δια τρίβοντας ἐπισκόπους εἰς Κωνσταντινούπολιν χωρίς εὐλόγου αἰτίας, ανηρέθη διὰ προστάξεως τοῦ ἀοι δίμου βασιλέως κυρίου Μανουήλ τοῦ Κομνηνοῦ, ἀπο λυθείσης κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον Ἰνδικτιώνος καὶ διοριζομένης ταῦτα ῥητῶς. Ταῦτα τοίνυν ἀναλο γισαμένη ή βασιλεία μου πρὸς τὴν παροῦσαν ἐλθεῖν οἰκονομίαν ἠναγκάσθη καὶ ἄκουσα, καὶ θεσπίζει διὰ τοῦ παρόντος ταύτης προστάγματος μὴ πλείονα τοῦ παρά τε τῶν φιλευσεβῶν νόμων, καὶ τῶν θείων και νόνων ὑφαπλωθέντος καιροῦ τοῖς ἱερωτάτοις ἀρχιερεῦσιν ἐνδιατρίβειν δίχα τινὸς ἀπαραιτήτου ἐμποδισμοῦ ἐν τῇ μεγαλοπόλει, καὶ προφανούς εὐλόγου προφάσεως, ἢ μὲν καὶ ἄκοντες τῆς μεγαλοπόλεως ἐκ βληθήσονται. Η μέντοι γε ἐν τῇ μεγαλοπόλει εἰσέ λευσις αὐτῶν ὀφείλει γίνεσθαι κατὰ τὴν ἔκπαλαι κανονικῶς, καὶ νομίμως κρατήσασαν συνήθειαν. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τοῦ χρῆναι τοὺς ἐπισκόπους τὰς αἰτίας τῆς ὁδοιπορίας τῶν δι' αὐτῶν παριόντων ἐπισκόπων πολυπραγμονεῖν. Συνόδου Σαρδικής κανών και. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν ἀπιόντων πρὸς βασιλέα, ἢ τοὺς περὶ αὐτόν. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ια', ιβ' • Συνόδου Σαρ δικῆς κανών ζ', η', θ', και· Συνόδου Καρθαγένης κανών ρδ', Γ'. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ ὑποδοχῆς ξένων, καὶ περὶ εἰρηνικῶν καὶ συστατικῶν ἐπιστολῶν. ᾿Αποστόλων κανών ιβ', λγ'· συνόδου Αντιοχείας κανών ζ', η', ια'· συνόδου Λαοδικείας κανών μα', μδ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιγ'· συνόδου Σαρδικῆς κανών θ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών κα συνόδου 5, κανών ιζ'.
NOMOCANON. TIT. VIII, CAP. II-V.
κληρικῶν κανόνας, μηδὲ τὴν ἄνωθεν καταστρωθεί- canones de absentibus clericis, neque Justiniani
σαν Ιουστινιάνειον Νεαράν. Σημείωσαι ὅτι ἀπὸ τῶν novellam superius insertam, non abrogari. Nota
ἐν τῷ παρόντι κεφ. κατεστρωμένων δύο Ιουστινια- vero quod ex duabus præsenti capiti insertis Justiνείων Νεκρῶν, ἤγουν τῆς πς καὶ τῆς ρκγ' δύο ταῦτα niani constitutionibus,86 videlicet et 123, hæc duo
ἐνομοθέτησαν ἓν μὲν τὸ μὴ ἐνδημεῖν εἰς τὴν τῶν πό- constituta sunt: unum, ne antistes diu Constantinoλεων βασιλεύουσαν ἀρχιερεῖς, ἢ μοναχούς ή κληρι- poli hæreat; alterum, ne antistites, monachi, aut
κοὺς ἄνευ γραμμάτων τοῦ πατριάρχου αὐτῶν, ἕτερον clerici sine litteris patriarchæ sui urbem urbium
δὲ τὸ μὴ διατρίβειν ἀρχιερέα ἐπὶ πολὺ ἐν Κωνσταν- accedant. Sed quoniam utrumque rejectum esse
τινουπόλει. Επεὶ δὲ καὶ ἄμφω βλέπομεν ἀθετούμενα, videmus (neque enim antistites per litteras patriarοὔτε γὰρ οἱ ἀρχιερεῖς διὰ γραμμάτων πατριαρχικών chales [urbium] dominatricem accedunt: sed ad
εἰς τὴν βασιλεύουσαν ἐνδημοῦσι, ἀλλ' οἰκειοθελώς Constantinopolitanam portam venientes, suapte
εἰς τὴν θύραν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐρχόμενοι sponte patriarcham [de adventu suo] certiorem faδιδόασιν εἴδησιν τῷ πατριάρχῃ, καὶ οὕτω τῆς μεγα- ciunt, atque ita citra periculum magnam urbem
λοπόλεως ἀκινδύνως ἐπιβαίνουσι, καὶ ἐπὶ πολὺν δὲ ingrediuntur, multoque tempore in illa commoχρόνον ἐν αὐτῇ διατρίβοντες οὐδεμίαν κάκωσιν ὑπο- rantes nullam vexationem sustinent) quo id pacto
μένουσι, ζητητέον ὅπως τοῦτο γίνεται. Οἴομαι οὖν fiat, quærendum est. [Atque ego] quidem puto
ὡς ἡ μὲν πς Νεαρὰ ἡ διοριζομένη καθαιρεῖσθαι τοὺς novellam 86, quæ statuit ut episcopi, clerici, et
Επισκόπους, κληρικούς τε καὶ μοναχούς παρὰ γνώμην monachi, qui citra scientiam patriarcha sui huc
τοῦ πατριάρχου αὐτῶν ἐνταῦθα ἐπιδημοῦντας, ἀν- accedunt, deponantur, abrogatam esse per noῃρέθη διὰ τῆς ραγ᾽ Ἰουστινιανείου Νεαρᾶς μεταγενε- vellam Justiniani 123, quæ recentior est, et staστέρας οὔσης, καὶ διοριζομένης μὴ χορηγεῖσθαι δα- tuit, ne episcopis tale quidpiam facientibus ex
πάνας τοῖς τοιοῦτο τι ποιοῦσιν ἐπισκόποις ἀπὸ τῶν ipsorum ecclesiis sumptus suppeditentur, in hoc
ἐκκλησιῶν αὐτῶν, καὶ εἰς τοῦτο μόνον περικλειού- unum penam concludens. Ut autem episcopi, illi
σης την τιμωρίαν. Τὸ δὲ καθαιρεῖσθαι τοὺς ἐπέκεινα qui citra rationabilem causam ultra annum seχρόνου κατὰ τὴν τοιαύτην ρκγ' Νεαρὰν, ἢ ἐπέκεινα cundum novellam 123, aut ultra semestre temἐξαμήνου κατὰ τὸν ι5 κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν pus secundum canonem 160 concilii primi et seΑγίων Αποστόλων συστάσης α' και β' συνόδου, δια- cundi in æde Sanctorum Apostolorum coacti,
τρίβοντας ἐπισκόπους εἰς Κωνσταντινούπολιν χωρίς Constantinopoli hærent, deponantur: id vero]
εὐλόγου αἰτίας, ανηρέθη διὰ προστάξεως τοῦ ἀοι- abrogatum est per jussionem celeberrimi impe
δίμου βασιλέως κυρίου Μανουήλ τοῦ Κομνηνοῦ, ἀπο- ratoris domini Manuelis Comneni, quæ edita est
λυθείσης κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον Ἰνδικτιώνος ζ,c mense Septembri, indictione septima, et hæc
καὶ διοριζομένης ταῦτα ῥητῶς. Ταῦτα τοίνυν ἀναλο- constituit in hæc verba: Ubi igitur imperatoria
γισαμένη ή βασιλεία μου πρὸς τὴν παροῦσαν ἐλθεῖν mea majestas hæc expendit, ad præsentem disοἰκονομίαν ἠναγκάσθη καὶ ἄκουσα, καὶ θεσπίζει διὰ positionem etiam invita descendere coacta est: ac
τοῦ παρόντος ταύτης προστάγματος μὴ πλείονα τοῦ sancit per praesentem hane jussionem, ne sacerπαρά τε τῶν φιλευσεβῶν νόμων, καὶ τῶν θείων και rimi episcopi citra inevitabile aliquod impediνόνων ὑφαπλωθέντος καιροῦ τοῖς ἱερωτάτοις ἀρχιε- mentum et evidenter rationabilem causam, lonρεῦσιν ἐνδιατρίβειν δίχα τινὸς ἀπαραιτήτου εμπο- giore tempore, quam a piis legibus divinisque caδισμοῦ ἐν τῇ μεγαλοπόλει, καὶ προφανούς εὐλόγου nonibus præfinitum est, in magna urbe commoπροφάσεως, ἢ μὲν καὶ ἄκοντες τῆς μεγαλοπόλεως ἐκ- rentur: aut alioqui vel inviti ab illa ejicientur.
βληθήσονται. Η μέντοι γε ἐν τῇ μεγαλοπόλει εἰσέ- Verum ipsorum in magnam urbem introitus seλευσις αὐτῶν ὀφείλει γίνεσθαι κατὰ τὴν ἔκπαλαι cundum selerern ex canonibus et legibus ortam
κανονικῶς, καὶ νομίμως κρατήσασαν συνήθειαν.
fieri debet consuetudinem.
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τοῦ χρῆναι τοὺς ἐπισκό
πους τὰς αἰτίας τῆς ὁδοιπορίας τῶν δι' αὐτῶν
παριόντων ἐπισκόπων πολυπραγμονεῖν.
Συνόδου Σαρδικής κανών και.
Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν
ἀπιόντων πρὸς βασιλέα, ἢ τοὺς περὶ αὐτόν.
Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ια', ιβ' • Συνόδου Σαρ
δικῆς κανών ζ', η', θ', και· Συνόδου Καρθαγένης
κανών ρδ', Γ'.
ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ ὑποδοχῆς ξένων, καὶ περὶ
εἰρηνικῶν καὶ συστατικῶν ἐπιστολῶν.
᾿Αποστόλων κανών ιβ', λγ'· συνόδου Αντιοχείας
κανών ζ', η', ια'· συνόδου Λαοδικείας κανών μα',
μδ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιγ'· συνόδου Σαρδικῆς κανών θ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών κα
συνόδου 5, κανών ιζ'.
CAP. III. — Episcopos itineris episcoporum
suas ditiones transeuntium causas inquirere
oportere.
Concilii Sardicensis canon 11.
CAP. IV. - De episcopis et clericis qui ad imperatorem ejusve comitatum abeunt.
Concilii Antiocheni canon 11, 12: concilii Sardicensis canon 7, 8, 9, 11; concilii Carthaginensis canon 104, 106.
CAP. V. - De peregrinorum susceptione, et
de pacificis commendatitiisque litteris.
Apostolorum canon 12, 33; concilii Antiocheni
canon 7, 8, 11; concilii Laodiceni canon 41,
42; concilii Chalcedonensis canon 9; concilii
Sardicensis canon 9; concilii Carthaginensis canon 23; concilii sexti canon 17.
col. 1087–1088page 328 of 399
PG 104:1087Β; ΚΕΦ. 5 Περὶ διαφοράς είρηταιῶν, καὶ Συντης Σελαδόνας τών '· στο Καρθαγέ κενών απ' της κανών 5. ΚΕΦΑΛ. Τ. Τα δεῖ πὼς ἐπισκόπους βοη συνόδου Σερβικής κα Δεκτόλων κανών τών 5. Κείμενον. Οἱ πενόμενοι εἱρετικοί ο λαμβάνουσι τα λεγόμενα έξιωματικό ἀπὸ τῶν ἀπεστηρίων, ἢ τῶν Επιλητικών ὡς βιλλίου τ', τέτ. Ε', κάτ. η'. Σχόλιον. Η η' κάτ. τοῦ ε' τίτ. του α' βιβλίου τῷ κάλκος ἔστι περ. επ', τοῦ τ' βιβλίου των Βασι λιπών οὕτως ἔχον ὡς συνωρίσθη εἰς τὸ κείμενον. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ συνόδων, καὶ τῶν εἰς εὐ τὰς μὴ ἐπιόντων. ᾿Αποστόλων κενών λζ", συνόδου Νικαίας κανών συνόλου Αντιοχείας κανών ε', συνόλου Λαοδικείας κανών με συνόδου Χαλκηδόνος κανών ι', όλοι Καρθαγένης κανών επ', γ', ος, δε συνόδου 5', κενών η συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών 5'. Κείμενον. Η β' καὶ ιζ' διάτ., τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών βούλονται, κ. τ. λ., ἢ μὲ μηνύοντες τῇ βασιλείᾳ, ἐσχέτως τιμωρούνται, Σχολιον. Η β' καὶ ιζ' διάτ., του α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, εἰσὶ τῆς μὲν ρηγ᾽ Νεκράς κεφ. ιγ', τῆς δὲ ράδα, κεφ. ζ'. Κατεστρώθησαν δὲ ἄμφω ἐν βιβλίων τῶν Β σιλικών γ', τίτ, σ', κεφ. κ', καὶ κα'· ἃ καὶ ἀνάγνωθι ἐκεῖ· ἐνταῦθα γὰρ οὐ καταστρώθησαν ὡς μὴ ἐνα εργούντα. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχεν ἐπισκόπου ἢ κληρικὸν ἐμμαγαπατεύειν. Συνόδου Καρθαγένης κανών λε'. ΚΕΦΑΛ. 1. == Πῶς ἐκδικοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τους ἁρμόζοντας αὐτοῖς τύπους παρὰ αἱρετικῶν κατα εχομένους. Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκα'. Κείμενον. λζ' Νεαρών, φησὶ τὰς ἐκκλησίας τῆς 'Αφρικής, κ. τ. λ., χρονιας παραγραφής. Σχολιον. τζ' νεαρὰ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, Τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη, καὶ μὴ ματαιο. πονήσης. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. - Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν τοὺς ἀνα γνώστας τῷ δήμῳ προσκυνεῖν. Συνόδου Καρθαγένης κανών ις'. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. – Περὶ ἐπισκόπων μὴ ἐπιστρεφόντων τοὺς αἱρετικούς, καὶ περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικών, μὴ διδασκόντων τὸν λαὸν, καὶ ὅτι ἐπίσκοπος ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπολογεῖται τῷ Θεῷ, καί ποτε τοῦ λαοῦ ἁμαρτήσαντας ὁ κλῆρος ἀφορίζεται. ᾿Αποστολων κανών λ, λθ', νη'· συνόλου Καρθαγένης κανών ρκγ', ρκδ'· συνόδου 5', κανών ιθ', ξδ'.
CAP. VI. — De differentia pacificarum el com▲
mendatstiarum litterarum,
Concilii Chalcedonensis canon 11; concilii
Carthaginensis canon 106.
CAP. VII. — Quibus episcopos subvenire oporteat, et de episcopis, presbyteris et diaconis, qui
indigentibus ecclesiastici {ordinis hominibus necessaria} non suppeditant.
Apostolorum cason 59; concilii Sardicensis
cason 7.
Textus. Indigentes hæretici non accipinat e judiciis vel ecclesiis es que honoraria dicantur, &
lib. 1, tit, 5, const. 8 [traditur].
Scholion. Cont. 8, lib. 1 cod. est cap. 28, tit.
4, lib. 1 Basil, quod habet, ut in lexia compendiese propositum est.
CAP. VIII. — De synodis, et qui ad eas non
accedunt.
Apostolorum canon 37; concilii Nicæni canOR
Β; concilii Antiocheni canon 20; concilii Laodicemi cases 40; concilii Chalcedonensis canon
19, 21; concilii Carthaginensis canon 18, 73,
76, 96; concilii sexti canon 8; concilii Niczni
secundi canon 6.
Textus. Const. 2 et 17, tit. 1 Novellarum volunt, etc., usque ad aliciantur supplicio, ut pag.
Scholium. Const. 2 et 17, tit. 1 Novellarum,
sunt novella 123, cap. 13; et novellz 137, cap.
7. Inserta sunt autem ambo lib. Basil. II, tit. 1,
cap. 20 et 21, quæ eliam illic legas. Nam hic inserta non sunt, ut quæ efficaciam non habeant.
CAP. IX. Ne temere episcopi aut clerici (liberos suos) emancipent.
Concilii Carthaginensis canon 35.
CAP. X. - Quomodo episcopi competentia sibt loca, quae ab hereticis detinentur, vindicent.
Concilii Carthaginensis canon 121.
Textus. Novella 37, ait Ecclesias Africæ, etc.
usque ad auferre [posse], ut pag. 679, 682.
Scholium. Novella 57 posita est in Basil. Hoc
autein ipsius cap. non est positum. Quamobrem
no inanem laborem suscipias.
CAP. XI. - Quod lectores plebem versus gent
culari non debeant.
Concilii Carthaginensis canon 16.
CAP. XII. - De episcopis, qui non convertunt
haereticos, et de episcopis et clericis, qui non docent populum, et quod episcopus pro populo Deo
rationem reddat; et quando cum populus pecca
vit, clerus excommunicatur.
Apostolorum canon 36, 39, 58: concilii Carthaginensis canon 123, 124; concilii sexti canon
K2÷ak. 5°
ΚΕΦ. 5 -
SMTIZĀ, inmim.
Περὶ διαφοράς είρηταιῶν, καὶ
Συντης Σελαδόνας τών '· στο Καρθαγέ
κενών απ'
της κανών 5.
ΚΕΦΑΛ. Τ. Τα δεῖ πὼς ἐπισκόπους βοη
ki, ai mãi iznían, ni qpesházen, xzi
&exiónes już zasryúran mi hráin, baly
συνόδου Σερβικής κα
GL3342072
Δεκτόλων κανών
τών 5.
Κείμενον. Οἱ πενόμενοι εἱρετικοί ο λαμβάνουσι
τα λεγόμενα έξιωματικό ἀπὸ τῶν ἀπεστηρίων, ἢ τῶν
Επιλητικών ὡς βιλλίου τ', τέτ. Ε', κάτ. η'.
Σχόλιον. Η η' κάτ. τοῦ ε' τίτ. του α' βιβλίου
τῷ κάλκος ἔστι περ. επ', τοῦ τ' βιβλίου των Βασι
λιπών οὕτως ἔχον ὡς συνωρίσθη εἰς τὸ κείμενον.
ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ συνόδων, καὶ τῶν εἰς εὐ
τὰς μὴ ἐπιόντων.
᾿Αποστόλων κενών λζ", συνόδου Νικαίας κανών
συνόλου Αντιοχείας κανών ε', συνόλου Λαοδικείας
κανών με συνόδου Χαλκηδόνος κανών ι',
όλοι Καρθαγένης κανών επ', γ', ος, δε συνόδου
5', κενών η συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών 5'.
Κείμενον. Η β' καὶ ιζ' διάτ., τοῦ α' τίτ. τῶν
Νεαρών βούλονται, κ. τ. λ., usque ad ἢ μὲ μηνύον
τες τῇ βασιλείᾳ, ἐσχέτως τιμωρούνται,
Σχολιον. Η β' καὶ ιζ' διάτ., του α' τίτ, τῶν
Νεκρῶν, εἰσὶ τῆς μὲν ρηγ᾽ Νεκράς κεφ. ιγ', τῆς δὲ ράδα,
κεφ. ζ'. Κατεστρώθησαν δὲ ἄμφω ἐν βιβλίων τῶν Β1σιλικών γ', τίτ, σ', κεφ. κ', καὶ κα'· ἃ καὶ ἀνάγνωθι
ἐκεῖ· ἐνταῦθα γὰρ οὐ καταστρώθησαν ὡς μὴ ἐνα
εργούντα.
ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχεν ἐπίσκο
που ἢ κληρικὸν ἐμμαγαπατεύειν.
Συνόδου Καρθαγένης κανών λε'.
ΚΕΦΑΛ. 1. == Πῶς ἐκδικοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τους
ἁρμόζοντας αὐτοῖς τύπους παρὰ αἱρετικῶν κατα
εχομένους.
Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκα'.
Κείμενον. λζ' Νεαρών, φησὶ τὰς ἐκκλησίας τῆς
'Αφρικής, κ. τ. λ., usque ad χρονιας παραγραφής.
Σχολιον. τζ' νεαρὰ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά,
Τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη, καὶ μὴ ματαιο.
πονήσης.
ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. - Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν τοὺς ἀναγνώστας τῷ δήμῳ προσκυνεῖν.
Συνόδου Καρθαγένης κανών ις'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. – Περὶ ἐπισκόπων μὴ ἐπιστρε
φόντων τοὺς αἱρετικούς, καὶ περὶ ἐπισκόπων, καὶ
κληρικών, μὴ διδασκόντων τὸν λαὸν, καὶ ὅτι
ἐπίσκοπος ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπολογεῖται τῷ Θεῷ,
καί ποτε τοῦ λαοῦ ἁμαρτήσαντας ὁ κλῆρος ἀφορί
ζεται.
᾿Αποστολων κανών λ5, λθ', νη'· συνόλου Καρθα
γένης κανών ρκγ', ρκδ'· συνόδου 5', κανών ιθ', ξδ'.
col. 1089–1090page 329 of 399
PG 104:1089ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν κοσμικόν τι πραττόντων δημόσιον, ἢ ἰδιωτικόν, ή ἐπιτροπήν. Αποστολων κανών 5, πα'· συνοδου Χαλκηδόνος κανών γ'· συνοδου Καρθαγένης κανών ις· συνόδου Νικαίος τὸ β', κανὼν τ'· συνόδου α' καὶ β' ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών ια'. ι Κείμενον. Η ιζ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., θείας λειτουργίας. Σχολιον. Η ιζ' διάτ. γ' του α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ μ᾽ οὐδὲ ἡ να' καὶ μάτην μὴ κοπία. Κείμενον. Η δὲ β' διά:. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, φησὶ ὅτι ἐπίσκοπος κ. τ. λ., οἴκοθεν ἀπο-, θεραπεύουσι. Σχολιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι 2, 1 Νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρατο κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν 123, Βασιλικῶν γ', τίτ. π', κεφ. ιγ', ιδ', ιε'. Εχουσι δὲ 111, 1, 13, 14, 18. ταῦτα καθώς συνωψίσθησαν. Ζήτει ἀναγκαίως καὶ τὴν κατὰ τὴν η' τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς τῆς ς' ν δικτιόνος γενομένην συνοδικὴν σημείωσιν παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου Λουκᾶ χάριν τῶν ενεργούντων κληρικῶν δημοσιακὰς δουλείας και προ σωπικὰς, καὶ καταστρωθεῖσαν ἐν τῷ ις' κανόνι της ἐν Καρθαγένῃ συνοδου. Ἐπὶ τῆς πατριαρχείας δὲ τοῦ μακαρίτου κυρίου Ιωάννου κατὰ μῆνα Φευρουάριον ινδικτιώνος ἢ γέγονε σημείωμα συνοδικὸν διοριζόμενον μὴ συνηγορεῖν διακόνους, ἢ ἁπλῶς ἐκκλησιαστικοὺς, ἢ μοναχούς, ἢ καὶ ἀνάγνωθι καταστρω θὲν ἐν τῷ ις' κανονι τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου. Κατὰ δὲ τὸν Ἰανουάριον μῆνα τῆς δ' ἐνδικτιώνος, πατριαρχεύοντος τοῦ μακαρίτου πατριάρχου κυρίου Μιχαήλ τοῦ Αγχιάλου γέγονε σημείωμα συνολικών διαλαμβάνον παρ᾽ ὁμοίου τῷ ἱερεῖ, καὶ τῷ διακονῳ, καὶ τὸν ἀναγνώστην, καὶ πάντα ἱερωμένον ἀπέχεσθαι τῆς ἐνεργείας τῶν κοσμικῶν ὀφρικίων, καὶ τῶν δου» λειῶν. Οὗ δὴ σημειώματος ἡ δύναμις κατεστρώθη ἐν τῷ αὐτῷ κανονι. Η μέντοι ξη" Νεκρὰ τοῦ κυρίου βασιλέως Λέοντος τοῦ φιλοσόφου παρακελεύεται μὴ ἀναδέχεσθαι ἐπιτροπὰς, ἢ κουρατωρίας ὀρφανών 68 ή κληρικοὺς ἢ μοναχούς, ἐπιτρόπους δὲ γίνεσθαι καὶ διοικητὰς ἐπὶ τελευταίων βουλημάτων παραχωρεί, καὶ μᾶλλον είπερ ψυχικαὶ διαδόσεις οφείλουσι παρά τούτων προβαίνειν. Καὶ σημείωσαι τοῦτο· οὐδὲ γὰρ εὑρήσεις ἀλλαχοῦ κειμένην τὴν τοιαύτην διάτ, ἀλλὰ καὶ ἡ πς Νεαρὰ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως θεσπίζει μήτε Επίσκοπον, μήτε τινὰ κληρικὸν συνηγορίας, ή μισθών 86 σεσιν, ἢ ἐγγύαις ἐνασχολεῖσθαι. Τὸν δὲ τοιοῦτον τι ποιοῦντα ἐπὶ χρόνον μέν τινα ἀφορίζεσθαι, ἐπιμένοντα δὲ καθαιρεῖσθαι, καὶ ταῦτα μὲν οὕτως. Διάκονος δέ τις κωλυθείς ποτε παρὰ τοῦ μακαρίτου πατριάρχου Κυρίλλου Λουκᾶ τοῦ συνηγορεῖν χρωμένου τοῖς διαληφθεῖσι κανόσι, καὶ λοιπαῖς νομοθεσίαις, εἶπεν ἐπὶ βασιλικού βήματος, παρόντος καὶ τοῦ πατριάρχου μὴ ἔχειν χώραν τὰ τῶν τοιούτων κανόνων και νόμων εἰς τοὺς σήμερον συνηγοροῦντας, ἀλλ᾽ εἰς τοὺς τεταγμένους εἰς πολιτικά δικαστήρια, καὶ λαμβά
NOMOCANON.
TIT. VIII, CAP. VI-XIII.
ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν CAP. XIII. De episcopis et clericis mundanum
κοσμικόν τι πραττόντων δημόσιον, ἢ ἰδιωτικόν, ή aliquid exercentibus (sive in publicum sive privaἐπιτροπήν.
tum (sit) aut (etiam) redempturam aut lutelam.
Αποστολων κανών 5, πα'· συνοδου Χαλκηδόνος
κανών γ'· συνοδου Καρθαγένης κανών ις· συνόδου
Νικαίος τὸ β', κανὼν τ'· συνόδου α' καὶ β' ἐν τῷ ναῷ
τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών ια'.
ι
Κείμενον. Η ιζ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ κώδικος,
κ. τ. λ., usque ad θείας λειτουργίας.
Σχολιον. Η ιζ' διάτ. γ' του α' βιβλίου τοῦ κώδικος
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ μ᾽ οὐδὲ ἡ να' καὶ
μάτην μὴ κοπία.
Κείμενον. Η δὲ β' διά:. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών,
φησὶ ὅτι ἐπίσκοπος κ. τ. λ., usque ad οἴκοθεν ἀπο-,
θεραπεύουσι.
Apostolorum canon 6,81; concilii Chalcedonensis canon 3; concilii Carthaginensis canon 16;
concilii Nicæni secundi canon 10; concilii primi
et secundi in templo Sanctorum Apostolorum
[habiti] canon 11.
Textus. Const. 17, tit. 3, lib. 1 cod. vetat, etc.,
usque ad ministerium negligant, ut pag. 683,
Scholium. Const. 17, tit. 3, lib. 1 cod. non est
posita in Basil. neque 40, neque 51, ne frustra
labores.
Textus. Const. 2, tit. 1 Novellarum ait, quod,
etc., usque ad de suo resarciant, ut pag. 686.
Σχολιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι Scholium. Const. 2, tit. 1 Novellarum, est noΝεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρατο κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν vella Justiniani 123, posita [quæ est] in lib. Basil.
Βασιλικῶν γ', τίτ. π', κεφ. ιγ', ιδ', ιε'. Εχουσι δὲ 111, tit. 1, cap. 13, 14, 18. Habent autem hac,
ταῦτα καθώς συνωψίσθησαν. Ζήτει ἀναγκαίως καὶ quemadmodum compendiose proposita sunt. Quæτὴν κατὰ τὴν η' τοῦ Δεκεμβρίου μηνὸς τῆς ς' ν- ras [vero] necessario synodicum etiam commenδικτιόνος γενομένην συνοδικὴν σημείωσιν παρὰ τοῦ tarium [die], octavo mensis Septembris indictionis
ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου Λουκᾶ χάριν τῶν sextæ a sanctissimo patriarcha domino Luca, de
ενεργούντων κληρικῶν δημοσιακὰς δουλείας και προ- clericis publica et personalia munera subeuntibus,
σωπικὰς, καὶ καταστρωθεῖσαν ἐν τῷ ις' κανόνι της confectum: qui decimo sexto canoni concilii Caro
ἐν Καρθαγένῃ συνοδου. Ἐπὶ τῆς πατριαρχείας δὲ thaginensis insertus est. Item sub patriarchatu
τοῦ μακαρίτου κυρίου Ιωάννου κατὰ μῆνα Φευρουά- felicis memoriæ domni Joannis patriarchs mense
ριον ινδικτιώνος ἢ γέγονε σημείωμα συνοδικὸν διορι- Februario indictionis octava factus est synodicus
ζομενον μὴ συνηγορεῖν διακόνους, ἢ ἁπλῶς ἐκκλη- commentarius, qui, ne diaconi, aut summatim
σιαστικούς, ἢ μοναχούς, ἢ καὶ ἀνάγνωθι καταστρω- ecclesiastici [homines] vel monachi patroni causaθὲν ἐν τῷ ις' κανονι τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου. Κατὰ G rum sint, constituit: quem etiam sexto decimo
δὲ τὸν Ἰανουάριον μῆνα τῆς δ' ἐνδικτιώνος, πατριαρ- canoni concilii Carthaginensis insertum legas.
χεύοντος τοῦ μακαρίτου πατριάρχου κυρίου Μιχαήλ Mense autem Januario indictionis quarta, cum
τοῦ Αγχιάλου γέγονε σημείωμα συνολικών διαλαμ- patriarchatum gereret felicis memoria dominus
βάνον παρ᾽ ὁμοίου τῷ ἱερεῖ, καὶ τῷ διακονῳ, καὶ Michael Anchialus patriarcha, confectus est synoτὸν ἀναγνώστην, καὶ πάντα ἱερωμένον ἀπέχεσθαι dicus commentarius, qui similiter atque sacerdoτῆς ἐνεργείας τῶν κοσμικῶν ὀφρικίων, καὶ τῶν δου» tem et diaconum, lectorem eliam sacriyue ordinis
λειῶν. Οὗ δὴ σημειώματος ἡ δύναμις κατεστρώθη quemcunque complectitur, ut ab actione mundaἐν τῷ αὐτῷ κανονι. Η μέντοι ξη" Νεκρὰ τοῦ κυρίου norum officiorum atque munerum abstineat: cujus
βασιλέως Λέοντος τοῦ φιλοσόφου παρακελεύεται μὴ quidem commentarii vis eidem est inserta canoni.
ἀναδέχεσθαι ἐπιτροπὰς, ἢ κουρατωρίας ὀρφανών Rursus novella 68 imperatoris domni Leonis
ή
κληρικοὺς ἢ μοναχούς, ἐπιτρόπους δὲ γίνεσθαι καὶ philosophi jubet, ne clerici aut monachi pupilloδιοικητὰς ἐπὶ τελευταίων βουλημάτων παραχωρεί, rum tutelam aut curam suscipiant: sed permittit
καὶ μᾶλλον είπερ ψυχικαὶ διαδόσεις οφείλουσι παρά ut extremarum voluntatum procuratores atque exτούτων προβαίνειν. Καὶ σημείωσαι τοῦτο· οὐδὲ γὰρ secutores fant. Ac vero] magis, si pro anima
εὑρήσεις ἀλλαχοῦ κειμένην τὴν τοιαύτην διάτ, ἀλλὰ erogationes ab his feri debeant. Quod sane nota.
καὶ ἡ πς Νεαρὰ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως θεσπίζει μήτε Nusquam enim alibi hujuscemodi distinctionem
Επίσκοπον, μήτε τινὰ κληρικὸν συνηγορίας, ή μισθών invenies. Sed et novella ejusdem imperatoris 86
σεσιν, ἢ ἐγγύαις ἐνασχολεῖσθαι. Τὸν δὲ τοιοῦτον τι sancit, ne episcopus, neque quicunque clericus,
ποιοῦντα ἐπὶ χρόνον μέν τινα ἀφορίζεσθαι, ἐπιμέ- advocationibus,redempturis,aut sponsionibus ocνοντα δὲ καθαιρεῖσθαι, καὶ ταῦτα μὲν οὕτως. Διάκονος cupetur: et qui tale quidpiam fecerit, ad aliquod
δέ τις κωλυθείς ποτε παρὰ τοῦ μακαρίτου πατριάρ- tempus [a communione] segregetur: qui vero [in
χου Κυρίλλου Λουκᾶ τοῦ συνηγορεῖν χρωμένου τοῖς iis perseveraverit a sacris functionibus], removeaδιαληφθεῖσι κανόσι, καὶ λοιπαῖς νομοθεσίαις, εἶπεν tur. Atque hæc quidem ad hunc modum. Verum
ἐπὶ βασιλικού βήματος, παρόντος καὶ τοῦ πατριάρ- diaconus quidam a felicis memoriæ patriarcha doχου μὴ ἔχειν χώραν τὰ τῶν τοιούτων κανόνων και mnus Luca, commemoratis canonibus reliquisνόμων εἰς τοὺς σήμερον συνηγοροῦντας, ἀλλ᾽ εἰς τοὺς que legislationibus utente, advocatum agere aliτεταγμένους εἰς πολιτικά δικαστήρια, καὶ λαμβά- quando prohibitus, coram imperatorio tribunali
col. 1091–1092page 330 of 399
PG 104:1091νοντας βασιλικά σιτηρέσια, καὶ ὑπὸ πριμμικηρίως όντας, και σφραγιζομένοις ὑπὸ κοσμικῶν ἀρχόντων ὅτε πάντως καλῶς οἱ κληρικοὶ ἐκωλύοντο συνηγόρων ὀφρίκια κοσμικὰ ἐνεργεῖν. Επεὶ δὲ οἱ σήμερον συν νηγοροῦντες ὡς ἐλευθέριον τι σπούδασμα τὸ συνηγορεῖν μετέρχονται, οὐδὲ οἱ ἱερωμένοι ἐμποδισθήσονται συνηγορεῖν, καὶ κατασκευάζων τὸν οἰκεῖον λόγον ἐδικαιολογήσατο μὴ τὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ τὸν τρόπον καλά ζεσθαι παρὰ τῶν κανόνων. Οὐ μόνοι γὰρ κληρικοί, ἀλλὰ καὶ ἐπίσκοποι ὑπὲρ φίλων ἀντιποιούμενοι συγκ γνωσθήσονται, καὶ ὑπὲρ ἐκκλησιαστικῆς ὑποθέσεως συνηγοροῦντες οὐκ αἰσχυνθήσονται, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ νόμιμα τοῦτο διατρανοῦσι. Τὸ δὲ συνηγορῆσαι κληρικὸν ὡς οἱ κοσμικοὶ ὀφρικιάλιοι, καὶ δέξασθαι σφρα γιὸς λαϊκού, μισεῖται καὶ κολάζεται. Οτι δὲ τὸ συν ηγορεῖν ὀφρίνιον ἦν ποτε κοσμικόν, καὶ σιτηρέσια " ἐλάμβανον δημοσιακὰ οἱ τεταγμένοι συνήγοροι, καὶ ὑπὸ πριμμικήριον ἦσαν δῆλον ἐστι ἀπὸ πολλῶν. Καὶ ἀνάγνωθι τὰ τελευταῖα κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ η' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ ἐπάρχω περὶ συνηγόρων αναταττόμενα • διαλαμβάνουσι γὰρ τοὺς συνηγόρους σύστημα εἶναι, καὶ ὑπὸ τοῦ κατὰ καιροὺς ἐπάρχου σφραγίζεσθαι. Ταῦτα εἰπὼν καὶ παραδεχθεὶς ἐξεχωρήθη καὶ παρὰ τοῦ πατριάρχου συνηγορεῖν ὡς καὶ πρότερον. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν συνόντων γυναιξί συνεισάκτοις. Συνόδου Νικαίας κανών γι συνόδου ς' κανών ε συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιη· Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς Γρηγόριον ἐπιστολῇς. Κείμενον. Η ιθ' διάτ., τοῦ γ' τίτ. τοῦ α', ιβ', τοῦ κώδικος φησιν, ὅτι οἱ ἱερεῖς, κ. τ. λ., τὸ μοναστήριον ἐξ ἴσης αὐτὰ μερίζονται. Σχόλιον Η ιθ' διάτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά· ἀλλ᾽ οὐδὲ ἡ α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν. Ἡ δὲ β' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἔστι Νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ραγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ', είτε κεφ. νδ', νε', νς, ἅτινα κεφ. οὕτως ἔχουσιν ὡς συνωψίσθησαν. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Πῶς δεῖ ἐπισκόπους ἢ κληρικοὺς ἢ ἐγκρατευομένους, εἰσιέναι προς γυνατο χας. Συνόδου Καρθαγένης κανών λης· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανὼν κβ'. ΚΕΦΑΛ. 15. Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν κληρικὸν συνεστιᾶσθαι τῷ δευτερογαμοῦντι, ή παρανόμως γαμοῦντι, Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ζ' Τιμοθέου και νών ια'. ΚΕΦΑΛ. 12'. Περὶ τοῦ μηδὲν ποιεῖν τοὺς κληρικοὺς ἄνευ τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν. ᾿Αποστόλων κανών λθ' συνόδου Λαοδικείας κα νών νζ.
praesente patriarcha dixit, canones illos atque leges νοντας βασιλικά σιτηρέσια, καὶ ὑπὸ πριμμικηρίως
in hodiernis advocatis non habere locum: sed in όντας, και σφραγιζομένοις ὑπὸ κοσμικῶν ἀρχόντων
illius temporis advocatis, qui in civilibus judiciis ὅτε πάντως καλῶς οἱ κληρικοὶ ἐκωλύοντο συνηγόρων
stationes habebant,imperiales frumentarias tesse- ὀφρίκια κοσμικὰ ἐνεργεῖν. Επεὶ δὲ οἱ σήμερον συν
ras accipiebant, sub primiceriis erant, atque a νηγοροῦντες ὡς ἐλευθέριον τι σπούδασμα τὸ συνηγο
mundanis magistratibus confirmabantur: quo ρεῖν μετέρχονται, οὐδὲ οἱ ἱερωμένοι ἐμποδισθήσονται
tempore omnino recte clerici mundanis advocato- συνηγορεῖν, καὶ κατασκευάζων τὸν οἰκεῖον λόγον ἐδιrum officiis fungi prohibebantur. At quoniam qui καιολογήσατο μὴ τὴν πρᾶξιν, ἀλλὰ τὸν τρόπον καλάhodie advocati sunt, tanquam liberalem aliquam ζεσθαι παρὰ τῶν κανόνων. Οὐ μόνοι γὰρ κληρικοί,
artem, advocationem exercent; neque sacri ordi- ἀλλὰ καὶ ἐπίσκοποι ὑπὲρ φίλων ἀντιποιούμενοι συγκ
nis homines injure] patrocinari,impediri debere]. γνωσθήσονται, καὶ ὑπὲρ ἐκκλησιαστικῆς ὑποθέσεως
Et sermonem suum astruens, non actionem, sed συνηγοροῦντες οὐκ αἰσχυνθήσονται, ὡς καὶ αὐτὰ τὰ
modum a canonibus puniri,causabatur. Non solum νόμιμα τοῦτο διατρανοῦσι. Τὸ δὲ συνηγορῆσαι κληρι
enim [inquit] clerici, verum etiam episcopi pro κὸν ὡς οἱ κοσμικοὶ ὀφρικιάλιοι, καὶ δέξασθαι σφρα
amicis [in jure] certantes, veniam consequentur: γιὸς λαϊκού, μισεῖται καὶ κολάζεται. Οτι δὲ τὸ συνneque qui in controversia [rei] ecclesiasticæ pa- ηγορεῖν ὀφρίνιον ἦν ποτε κοσμικόν, καὶ σιτηρέσια
trocinium præstant, notabuntur: quemadmodum " ἐλάμβανον δημοσιακὰ οἱ τεταγμένοι συνήγοροι, καὶ
ipsum etiam jus hoc evidenter docet. Ut autem ὑπὸ πριμμικήριον ἦσαν δῆλον ἐστι ἀπὸ πολλῶν. Καὶ
clericus,quemadmodum mundaui officiales, advo- ἀνάγνωθι τὰ τελευταῖα κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ η' βιβλίου
calum agat,et ab homine profano confirmetur: τῶν Βασιλικῶν, καὶ τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ ἐπάρχω
odiosum est,atque punitur. Verum quod advocali περὶ συνηγόρων αναταττόμενα • διαλαμβάνουσι γὰρ
officium aliquando mundanum fuerit, et ordinarii τοὺς συνηγόρους σύστημα εἶναι, καὶ ὑπὸ τοῦ κατὰ
advocati imperatorias annonæ pensiones ceperint, καιροὺς ἐπάρχου σφραγίζεσθαι. Ταῦτα εἰπὼν καὶ
atque sub primiceriis fuerint: [id vero ex mullis παραδεχθεὶς ἐξεχωρήθη καὶ παρὰ τοῦ πατριάρχου
constat. Lege autem postremum cap. tit. 1, lib. συνηγορεῖν ὡς καὶ πρότερον.
VIII Basil. et quæ in præfecti libro De advocatis digesta sunt. Tradunt enim advocatos collegium
esse, atque cujuscunque temporis præfecto confirmari. [Alque] hæc quidem.] cum dixisset, applausumque ipsi esset, etiam a patriarcha [porro causis] patrocinari, ut antea fecisset, permissum illi
est.
GAP. XIV. - De episcopis et clericis, qui as-c
citiis mulieribus cohabitant.
Concilii Nicæni canon 3; concilii sexti canon
5; concilii Nicæni secundi canon 18; Basilii ex
epistola ad Gregorium episcopum.
Textus. Const. 19, tit. 3, lib. I cod. ait: Sacerdotes, etc., usque ad ex quo illas partiuntur,
ut pag. 687, 690.
Scholium. Const. 19, tit. 3, lib. i cod.,non est
posita in Basil., neque etiam const. 1, tit. 1 Novellarum. Const. vero 2 ejusdem lit. est novella
Justiniani 123, posita [quæ est in lib. III, tit. 1,
cap. 54, 55 et 56. Quæ capita ita habent, ut in
compendio proposita sunt.
CAP. XV. - Quomodo episcopos, clericos, aut
castilalis voto obstrictos, ad mulieres ingredi
oporteat.
Concilii Carthaginensis canon 38; concilii Nicani secundi canon 22.
CAP. XVI. - Quod clericus cum nuptias item
rante aut prater leges uxorem ducente, convivari non debeat.
Concilii Neocasariensis canon 7; Timothei canon 11.
CAP. XVII. — Ne clerici sine episcopis suis
quidquam faciant.
Apostolorum canon 39; concilii Laodiceni canon 57.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν
συνόντων γυναιξί συνεισάκτοις.
Συνόδου Νικαίας κανών γι συνόδου ς' κανών ε
συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιη· Βασιλείου ἐκ τῆς
πρὸς Γρηγόριον ἐπιστολῇς.
Κείμενον. Η ιθ' διάτ., τοῦ γ' τίτ. τοῦ α', ιβ', τοῦ
κώδικος φησιν, ὅτι οἱ ἱερεῖς, κ. τ. λ., usque ad τὸ
μοναστήριον ἐξ ἴσης αὐτὰ μερίζονται.
Σχόλιον Η ιθ' διάτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά· ἀλλ᾽ οὐδὲ ἡ α' διάτ. τοῦ
α' τίτ. τῶν Νεαρῶν. Ἡ δὲ β' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἔστι
Νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ραγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ', είτε
a', κεφ. νδ', νε', νς, ἅτινα κεφ. οὕτως ἔχουσιν ὡς
συνωψίσθησαν.
ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Πῶς δεῖ ἐπισκόπους ἢ κληρι
κοὺς ἢ ἐγκρατευομένους, εἰσιέναι προς γυνατο
χας.
Συνόδου Καρθαγένης κανών λης· συνόδου Νικαίας
τὸ β' κανὼν κβ'.
ΚΕΦΑΛ. 15. Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν κληρικὸν
συνεστιᾶσθαι τῷ δευτερογαμοῦντι, ή παρανόμως
γαμοῦντι,
Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ζ' Τιμοθέου και
νών ια'.
ΚΕΦΑΛ. 12'. Περὶ τοῦ μηδὲν ποιεῖν τοὺς
κληρικοὺς ἄνευ τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν.
᾿Αποστόλων κανών λθ' συνόδου Λαοδικείας κα
νών νζ.
col. 1093–1094page 331 of 399
PG 104:1093ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. ΙΧ, Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν τοὺς κληρικούς ἐκ συμβολῆς συμπόσια, Συνόδου Λαοδικείας κανών νε'. ΚΕΦΑΛ. 10'. Περὶ τῆς ἐκ χρονου τάξεως τῶν ἐπισκόπων, καὶ πῶς οἱ κληρικοὶ καθέζονται, καὶ ἀλλήλους. τιμωσιν Συνοδου Νικαίας κανών της· συνόδου Λαοδικείας η', νς'· συνοδοτ Καρθαγένης κανών πς, πθ'· συνοδου Γ', κανών ζ'. ΤΙΤΟΣ Θ΄. ΠΕΡΙ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ, ΚΑΙ ΚΑΘΑΙΡΕΣΕΩΣ, ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ, ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ Η ΧΕΙΡΟΘΕΣΙΑ ΑΥΕΙ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Τίνες καὶ παρὰ τίσι κατηγοροῦσιν ἐπισκοπων ἢ κληρικῶν. ᾿Αποστολων κανών οδ'· συνόδου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει κανών Ϛ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανων θ', και • συνοδου Καρθαγέννης κανών η', ια', ιβ', ιε', λ', ρκης, ραθ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δομνον ἐπιστολῆς κεφ. α'. ο Κείμενον. Γενικῶς περὶ τῶν κωλυομένων κατά ηγορεῖν, κ. τ. λ., τῷ ὑπερβαίνοντι ποσῷ ποιοῦσιν. Σχολιον. Ο α' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος, 1, ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικῶν, Ε', τίτ. λδ', κτφ. κγ', καὶ 34, 23. μετὰ τὸ αὐτὸ κεφ. εἰπὶν ἔτερα κεφ. διδάσκοντα τίνες δύνανται κινεῖν ἐγκληματικά δικαστήρια, καὶ τινέςοὐ δύνανται. "Α καὶ ἀνάγνωθι, ὁ β' τίτ. τοῦ μην 2, 34, 1 βιβλίου τῶν διατ. ἔστι βιβλίον ξ' τίτ. λδ', καὶ ζήτει τὸ α'. τούτου νερ. καὶ ἐφ᾽ ἑξῆς διάφορα περὶ ἐγκληματικῶν κατηγοριών διδάσκοντα. Η ς' διάτ. 1, 6, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι τῶν Βασιλικών βι βλίον ε', τίτ. α', κεφ. ς' οὕτως ἔχον, ὡς εἰς τὸ κείμετον ἐγράφη. Τὸ παρὸν δὲ κεφ. διαλαμβάνει παρὰ τισιν ὀφείλονται ἐνάγεσθαι χάριν ἐγκληματι κῶν, καὶ χρηματικῶν ὑποθέσεων, ἐπισκοποι καὶ κληρικοί. Γίνωσκε δὲ ὅτι ἔστι Νεκρὰ τῶν εὐσεβῶν βασιλέων Κωνσταντίνου και Ηρακλείου διοριζομένη, μήτε ἐπισκοπον, μήτε κληρικόν, μήτε μοναχόν, χρη ματικῆς ἢ ἐγκληματικής χάριν αἰτίας παρὰ πολι τικῷ ἢ στρατιωτικῷ ἐνάγεσθαι ἄρχοντι, ἀλλὰ παρὰ μονοις τοῖς ἴδιοις ἐπισκόποις, ἢ μητροπολιταις ἢ πατριάρχαις, τὰ αὐτὰ διορίζεται καὶ τὸ μετὰ τὸν Ιούλιον μήνα τῆς δ, ἐνδικτιώνος τοῦ σφηθ᾽ ἔτους ἀπολυθὲν χρυσοβούλλον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυριου ᾿Αλεξίου του Κομνηνού προστιθέμενον ταῦτα ῥη τῶς. Εἰ δὲ μερισμὸς ἐν τοῖς διαμαχομένοις ἐστὶ, καὶ η
NOMOCANON. - TIT. ΙΧ, GAP. I.
Ne clerici ex contributione
CAP. XVIII.
Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν τοὺς κληρικούς
commune instiluant.
ἐκ συμβολῆς συμπόσια,
Συνόδου Λαοδικείας κανών νε'.
ΚΕΦΑΛ. 10'. Περὶ τῆς ἐκ χρονου τάξεως τῶν
ἐπισκόπων, καὶ πῶς οἱ κληρικοὶ καθέζονται, καὶ
ἀλλήλους.
τιμωσιν
Συνοδου Νικαίας κανών της· συνόδου Λαοδικείας η',
νς'· συνοδοτ Καρθαγένης κανών πς, πθ'· συνοδου
Γ', κανών ζ'.
Concilii Laodiceni canon 55.
CAP. XIX. - De diuturno ordine episcoporum, et quomodo clerici sedeant, et se invicem
honorant.
Concilii Nicæni canon 18; concilii Laodiceni
canon 8, 56; concilii Carthaginensis canon 86,
89; concilii sexti canon 7.
ΤΙΤΟΣ Θ΄.
ΠΕΡΙ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ, ΚΑΙ
ΚΑΘΑΙΡΕΣΕΩΣ, ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ, ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ Η ΧΕΙΡΟΘΕΣΙΑ ΑΥΕΙ.
TITULUS NONUS.
DE DELICTIS, ACCUSATIONIBUS, EXCOMMUNICATIONE, DEPOSITIONE, POENITENTIA EPISCOPORUM ET CLERICORUM, ET CUNJUSMODI PECCATA ORDINATIO REMITTAT.
Τίνες καὶ παρὰ
τίσι κατηγοροῦσιν ἐπισκοπων ἢ κληρικῶν.
᾿Αποστολων κανών οδ'· συνόδου τῆς ἐν Κωνσταν
τινουπόλει κανών Ϛ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανων θ',
και • συνοδου Καρθαγέννης κανών η', ια', ιβ', ιε', λ',
ρκης, ραθ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δομνον ἐπιστολῆς
κεφ. α'.
ο
Κείμενον. Γενικῶς περὶ τῶν κωλυομένων κατά
ηγορεῖν, κ. τ. λ., usque ad τῷ ὑπερβαίνοντι ποσῷ
ποιοῦσιν.
CAP. PRIMUM. - quibus et apud quos accusentur episcopi aut clerici.
Apostolorum canon 74; concilii Constantinopolitani canon 6; concilii Chalcedonensis canon
9, 21; concilii Carthaginensis canon 8, 11, 12,
15, 30, 128, 129; Cyrilli ex epistola ad Domnum
caput 1.
Texius. Generaliter de iis qui de publico, etc.,
usque ad jusjurandum caveant, ut pag. 707,
Σχολιον. Ο α' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος, Scholium. Tit. 1, lib. ix cod. est lib. Basil. Ls,
ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικῶν, Ε', τίτ. λδ', κτφ. κγ', καὶ tit. 34, cap. 23. Et post illud ipsum cap. sunt alia
μετὰ τὸ αὐτὸ κεφ. εἰπὶν ἔτερα κεφ. διδάσκοντα τίνες cap.quæ docent,quinam non possint movere eccleδύνανται κινεῖν ἐγκληματικά δικαστήρια, καὶ τίνες siastica judicia, et quinam possint: quæ lege.
οὐ δύνανται. "Α καὶ ἀνάγνωθι, ὁ β' τίτ. τοῦ μην Til. 2, lib. xLvil Dig. est lib. Lx, tit. 34, cujus 1
βιβλίου τῶν διατ. ἔστι βιβλίον ξ' τίτ. λδ', καὶ ζήτει cap. quare, et deinceps [alia] multa, quæ de criτὸ α'. τούτου νερ. καὶ ἐφ᾽ ἑξῆς διάφορα περὶ minalibus actionibus docent. Constit. 6,tit. 2, lib.
ἐγκληματικῶν κατηγοριών διδάσκοντα. Η ς' διάτ. cod.est Basil. lib. v, tit. 1, cap. 6, quod sic habet,
τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι τῶν Βασιλικών βι- quemadmodum in textu scriptum est. Caeterum
βλίον ε', τίτ. α', κεφ. ς' οὕτως ἔχον, ὡς εἰς τὸ præsens cap.tractat,apud quos conveniri debeant
κείμετον ἐγράφη. Τὸ παρὸν δὲ κεφ. διαλαμβάνει de criminalibus pecuniariisque controversiis epiπαρὰ τισιν ὀφείλονται ἐνάγεσθαι χάριν ἐγκληματι- scopi et clerici. Scias autem esse novellam piorum
κῶν, καὶ χρηματικῶν ὑποθέσεων, ἐπισκοποι καὶ imperutorum Heraclii et Constantini, quæ statuit,
κληρικοί. Γίνωσκε δὲ ὅτι ἔστι Νεκρὰ τῶν εὐσεβῶν ne episcopus,neque clericus, neque monachus ob
βασιλέων Κωνσταντίνου και Ηρακλείου διοριζομένη, pecuniariam criminalemve causam apud civilem
μήτε ἐπισκοπον, μήτε κληρικόν, μήτε μοναχόν, χρη- vel militarem conveniatur magistratum: sed apud
ματικῆς ἢ ἐγκληματικής χάριν αἰτίας παρὰ πολι suos episcopos duntaxat, aut metropolitanos, aut
τικῷ ἢ στρατιωτικῷ ἐνάγεσθαι ἄρχοντι, ἀλλὰ παρὰ patriarchas Eadem etiam statuit aurea bulla celeμονοις τοῖς ἴδιοις ἐπισκόποις, ἢ μητροπολιταις ἢ herrimi imperatoris domni Alexii Comneni vulgata
πατριάρχαις, τὰ αὐτὰ διορίζεται καὶ τὸ μετὰ τὸν mense Julio, indictione 4,anno [ab orbe condito]
Ιούλιον μήνα τῆς δ, ἐνδικτιώνος τοῦ σφηθ᾽ ἔτους 6589,quæ hæc in hæc verba addit: Si vero partitio
ἀπολυθὲν χρυσοβούλλον τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυριου inter adversarios fuerit,et alterum mundani status
᾿Αλεξίου του Κομνηνού προστιθέμενον ταῦτα ῥη- esse appareat,alter in sacrum clerum allectus sit:
pnτῶς. Εἰ δὲ μερισμὸς ἐν τοῖς διαμαχομένοις ἐστὶ, καὶ [tunc actor foro rei per omnia subjacebit, et utero
η
col. 1095–1096page 332 of 399
PG 104:1095δ μὲν τῆς κοσμικῆς φαίνεται καταστάσεως, ὁ δὲ τῷ θείῳ κλήρῳ ἐγκατείλεκται, ὁ ἐνάγων τηνικαύτα τῷ φόρῳ τοῦ ἐναγομένου ἐξάπαντος ὑποκείσεται, καὶ ἕκαστος εἰς τὸ πρόσφορον δικαστήριον ἀπελεύσεται, ε μήπου πολλάκις τις τῶν ἁπάντων τὸ βασιλικὸν δικαστήριον ἐπιζητοίη· τότε γὰρ σχολαζόντων ἁπάν των ἡ βασιλική μεγαλειότης δια... τῇ δίκῃ, καὶ τεμεῖ τὸ ἀμφίβολον. Ανάγνωθι καὶ τὸν τε και νόνα τῆς ἐν Καρθαγέννῃ συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ. Η κβ᾽ διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ π᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. β' τοῦ α', τίτ, τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασι λικῶν, καὶ ζήτει τοῦτο καταστρωθὲν εἰς τὴν ἑρμη νείαν τοῦ μα' κανόνος τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου. Η δὲ κε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κα δικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Σημείωσαι· τοῦ τοιούτου δὲ χρυσοβούλλου ἡ περικοπὴ ἡ διοριζομένη προσδέχεσθαι πάντας τοὺς ἑλκομένους εἰς οἱονδηποτοῦν δικαστήριον, καὶ ζητοῦντας τοῦ βασιλικού βήματος τὴν ἀκρόασιν, ἐσχόλασεν ἀπὸ μεταγενεστέρας προστάξεως τοῦ αὐτοῦ βασιλέως κυρίου Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, ἀπολυθείσης κατὰ μῆνα Μαῖον ἐνδι κτιόνος γ' καὶ διοριζομένης μετὰ τὸ προοίμιον ταῦτα ῥητῶς· Διορίζεται οὖν πᾶσιν ὑμῖν τοῖς τῶν δικαστηρίων προεστῶσιν ἡ βασιλεία μου, μηκέτι τὸ ἀπὸ τοῦ δε προσέχειν οἱᾳδήτινι ἀντιγραφή κωλυούση τινά τῶν δικαστῶν τὴν ἐπ' αὐτῷ καταπεμφθεῖσαν δίκην γυμνάζειν, καν διὰ κινναβάρεως ὑποσεσημασμένη τυγχάνῃ, κἂν τὴν κηρόβουλλον σφραγίδα φέρηται, ἀλλὰ μετὰ τὴν τοῦ λιβέλλου δοσιν, εἰ μὲν ἐντὸς τῶν εἴκοσιν ἡμερῶν τῆς διασκέψεως ἡ ἐπὶ τὸ δικαστήριο, ἑλκόμενος λύσιν τῆς βασιλείας ἡμῶν πορίσεται, καὶ ἕτερον δικαστὴν τῷ ἐφ᾿ ὃν πρότερον παρεπέμφθη ἡ δίκη παραζευγνύουσαν συνιέναι τοὺς ὁρισθέντας κατὰ τρυτὸν δικαστὰς καὶ τὴν τὸ μὲν ἐπάγειν τοῖς ἀμφισ βόλοις ἔννομον. Εἰ δ᾽ ὁ τῶν εἴκοσι ἡμερῶν παρα δράμη χρονος, μετά συνδικαστὴν ἕτερον παρα δέχεσθαι, ὅτι καὶ τῷ νόμῳ τούτῳ δοκεῖ, μήτε μὴν προφάσει τοῦ ἐπὶ τὸ τῆς βασιλείας μου βήμα όριο σθῆναι ἴσως ἐς ὕστερον τὴν δίκην γίνεσθαι εἰσαγώγιμον ἐμποδίζεσθαι ὅλως εἰς τὴν διάγνωσιν, ἀλλὰ τέμνειν τὴν καταπεμφθεῖσαν τούτου ἀμφιβολίαν μετὰ τὴν τοῦ νομοῦ ἀκρίβειαν, μὴ ἀποκλειομένου πάντως τῷ δικαζομένῳ τοῦ τῆς ἐκκλήτου δικαστης ρίου. Είγε βεβλάφθαι οἴεται, καὶ τοῦτο πάντες ὑμεῖς γινώσκοντες οι δικάζοντας σπεύδετε τὰς ἀνατεθειμένας ὑμῖν δίκας τηρεῖν, ὡς τέλος, ταύταις ἐπάγειν Έννομον. Οὐ βούλεται δὲ ἡ βασιλεία μου μετὰ τὸ 15 παραπεμφθῆναι όλως τινὶ τῶν δικαστῶν ὑπόθεσιν κατὰ πρόσταξιν αὐτῆς, ἐξ οιασδήτινος μεταγενε 22, 3, 9, 1, στέρας γραφῆς ἐπιτρεπούσης εἰς τὴν βασιλείαν μου 41, είσαχθηναι τὴν δίκην, τὴν διάγνωσιν ἐμποδίζεσθαι, 25, 3, ἀλλὰ προβαίνειν ταύτην ἕως τέλους ἀνυποστόλως παρὰ τῷ αὐτῷ δικαστῇ, ἢ τοῖς ὡς ἀνωτέρω εἴρηται τῶν κ' ἡμερῶν διασκέψεως μετὰ δὲ τὴν τῆς δίκης συνδεδομένοις τούτῳ συνδικασταῖς, ἐντὸς δηλαδὴ τῆς περαίωσιν τῷ ἀδικηθῆναι ἴσως οἰομένῳ ἐπ' ἀδείας εἶναι καὶ ἕτερὸν ἐπικαλέσασθαι κατ᾽ ἔκκλητον, δικαστήριον ἢ τὴν τοῦ κράτους ἡμῶν ζητῆσαι ἀκρόασιν. Κείμενον. Καὶ οἱ νόμοι γάρ, καὶ οἱ κανονες κως λύουσι κληρικὸν ὀμνύναι, κ. τ. λ., προτ γενομένας αὐτοῖς δαπάνας,
que ad competens judicium abibit: nisi si quando δ μὲν τῆς κοσμικῆς φαίνεται καταστάσεως, ὁ δὲ τῷ
tribunal imperatorium aliquis requiret. Tunc enim θείῳ κλήρῳ ἐγκατείλεκται, ὁ ἐνάγων τηνικαύτα τῷ
omnibus cessantibus imperatoria majestas litem φόρῳ τοῦ ἐναγομένου ἐξάπαντος ὑποκείσεται, καὶ
dijudicabit, et decidet controversiam. Verum hujus ἕκαστος εἰς τὸ πρόσφορον δικαστήριον ἀπελεύσεται,
aures bulls segmentum, quod statuit, ut quicunque ε μήπου πολλάκις τις τῶν ἁπάντων τὸ βασιλικὸν
ad qualecunque tribunal trahuntur, si imperatorii δικαστήριον ἐπιζητοίη· τότε γὰρ σχολαζόντων ἁπάν
tribunalis auditorium requirant, admillantur: ir- των ἡ βασιλική μεγαλειότης δια... τῇ δίκῃ, καὶ
ritum factum est ex posteriore jussione ejusdem τεμεῖ τὸ ἀμφίβολον. Ανάγνωθι καὶ τὸν τε και
imperatoris domni Alexii Comneni, quæ erulgata νόνα τῆς ἐν Καρθαγέννῃ συνόδου, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ.
est mense Maio, indictione 3, et statuit post proce- Η κβ᾽ διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ π᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος,
mium hac, in hac verba: Præscribit igitur omni- ἔστι κεφ. β' τοῦ α', τίτ, τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασι
bus vobis, qui judiciis præestis, imperatoria mea λικῶν, καὶ ζήτει τοῦτο καταστρωθὲν εἰς τὴν ἑρμη
majestas,ne unquam posthac obtemperetis cujus- νείαν τοῦ μα' κανόνος τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου.
modicunque rescripto, quod judicum quempiam Η δὲ κε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κα
judicium ad ipsum transmissum exercere prohi- δικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Σημείωσαι· τοῦ
beat, tametsi cinnabari subsignatum sit, tametsi τοιούτου δὲ χρυσοβούλλου ἡ περικοπὴ ἡ διοριζομένη
cerem bulla sigillum habeat. Sed si quidem post προσδέχεσθαι πάντας τοὺς ἑλκομένους εἰς οιονδη
libelli oblationem intra viginti cognitionis dies,qui ποτοῦν δικαστήριον, καὶ ζητοῦντας τοῦ βασιλικού
in judicium pertractus est, dimissionem impera- βήματος τὴν ἀκρόασιν, ἐσχόλασεν ἀπὸ μεταγενεστέ
toris nostrae majestatis impetret, quæ alterum ju- ρας προστάξεως τοῦ αὐτοῦ βασιλέως κυρίου Αλεξίου
dicem illi cui prius causa transmissa est, adjungal: τοῦ Κομνηνοῦ, ἀπολυθείσης κατὰ μῆνα Μαῖον ἐνδι
in unum conveniant constituti judices,et legitimam κτιόνος γ'· καὶ διοριζομένης μετὰ τὸ προοίμιον ταῦτα
decisionem rebus] controversis imponant. Si vero ῥητῶς· Διορίζεται οὖν πᾶσιν ὑμῖν τοῖς τῶν δικαστη
viginti dierum tempus decurrerit, ne alter judex ρίων προεστῶσιν ἡ βασιλεία μου, μηκέτι τὸ ἀπὸ τοῦ
admittatur (quoniam hoc etiam legi videtur): neque δε προσέχειν οἱᾳδήτινι ἀντιγραφή κωλυούση τινά
vero (hoc praetextu, quod fortasse postmodum τῶν δικαστῶν τὴν ἐπ' αὐτῷ καταπεμφθεῖσαν δίκην
statui possit ut causa ad imperatoriæ majestatis γυμνάζειν, καν διὰ κινναβάρεως ὑποσεσημασμένη
tribunal introducatur, nullo modo judex], quo- τυγχάνῃ, κἂν τὴν κηρόβουλλον σφραγίδα φέρηται,
minus judicium ferat, impediatur; sed transmis- ἀλλὰ μετὰ τὴν τοῦ λιβέλλου δοσιν, εἰ μὲν ἐντὸς τῶν
sam sibi controversiam ad legis præscripta exacte εἴκοσιν ἡμερῶν τῆς διασκέψεως ἡ ἐπὶ τὸ δικαστήριο,
decidat; ut tamen litigator, si se injuria affectum ἑλκόμενος λύσιν τῆς βασιλείας ἡμῶν πορίσεται, καὶ
putet, a provocatorio judiclo neutiquam excludatur. ἕτερον δικαστὴν τῷ ἐφ᾿ ὃν πρότερον παρεπέμφθη ἡ
Atque hoc [quidem] omnes vos judices cognoscen- δίκη παραζευγνύουσαν συνιέναι τοὺς ὁρισθέντας κατὰ
les, nitimini commissas vobis lites servare, et τρυτὸν δικαστὰς καὶ τὴν τὸ μὲν ἐπάγειν τοῖς ἀμφισ
legitimum illis finem imponere. Non vult enim βόλοις ἔννομον. Εἰ δ᾽ ὁ τῶν εἴκοσι ἡμερῶν παραimperatoria mea majestas, ut posteaquam ex jus- δράμη χρονος, μετά συνδικαστὴν ἕτερον παραsione ipsius ad judicem quempiam [aliqua] contro- δέχεσθαι, ὅτι καὶ τῷ νόμῳ τούτῳ δοκεῖ, μήτε μὴν
versia transmissa fuerit, per cujusmodicunque po- προφάσει τοῦ ἐπὶ τὸ τῆς βασιλείας μου βήμα όριο
sterius scriptum, quod controversiam ad impera- σθῆναι ἴσως ἐς ὕστερον τὴν δίκην γίνεσθαι εἰσαγώ
toriam meam majestatem introduci demandet, γιμον ἐμποδίζεσθαι ὅλως εἰς τὴν διάγνωσιν, ἀλλὰ
cognitio impediatur; sed ut illa apud eumdem ju- τέμνειν τὴν καταπεμφθεῖσαν τούτου ἀμφιβολίαν
dicem,aut (ut superius dictum est) [apud] judices μετὰ τὴν τοῦ νομοῦ ἀκρίβειαν, μὴ ἀποκλειομένου
intra viginti cognitionis dies [una cum ipso datos, πάντως τῷ δικαζομένῳ τοῦ τῆς ἐκκλήτου δικαστης
usque ad finem,ita ut subtrabi non possit, procedat; ρίου. Είγε βεβλάφθαι οἴεται, καὶ τοῦτο πάντες ὑμεῖς
ac post judicium finitum ei qui fortasse injuria γινώσκοντες οι δικάζοντας σπεύδετε τὰς ἀνατεθει
se affectum putabit,facultas sit, ut per provocatio- μένας ὑμῖν δίκας τηρεῖν, ὡς τέλος, ταύταις ἐπάγειν
nem aliud tribunal imploret,aut potentia nostra Έννομον. Οὐ βούλεται δὲ ἡ βασιλεία μου μετὰ τὸ
audientiam requirat. Legas etiam 15 canonem con- παραπεμφθῆναι όλως τινὶ τῶν δικαστῶν ὑπόθεσιν
cilii Carthaginensis, et quæ in illo [comprehendun- κατὰ πρόσταξιν αὐτῆς, ἐξ οιασδήτινος μεταγενε
tur.] Const. 22, tit. 3, lib. cod. est cap. 9, tit. 1, στέρας γραφῆς ἐπιτρεπούσης εἰς τὴν βασιλείαν μου
lib. n Basil. quod quære insertum expositioni 41, είσαχθηναι τὴν δίκην, τὴν διάγνωσιν ἐμποδίζεσθαι,
canonis concilii Laodiceni. Const. vero 25, tit. 3, ἀλλὰ προβαίνειν ταύτην ἕως τέλους ἀνυποστόλως
lib. I, cod. in Basil. non est posita.
παρὰ τῷ αὐτῷ δικαστῇ, ἢ τοῖς ὡς ἀνωτέρω εἴρηται
τῶν κ' ἡμερῶν διασκέψεως μετὰ δὲ τὴν τῆς δίκης
συνδεδομένοις τούτῳ συνδικασταῖς, ἐντὸς δηλαδὴ τῆς
περαίωσιν τῷ ἀδικηθῆναι ἴσως οἰομένῳ ἐπ' ἀδείας εἶναι καὶ ἕτερὸν ἐπικαλέσασθαι κατ᾽ ἔκκλητον, δικαστήριον
ἢ τὴν τοῦ κράτους ἡμῶν ζητῆσαι ἀκρόασιν.
Textus. Etenim leges atque canones clericum,
etc., usque ad subierint, reddant, ut pag. 710.
Κείμενον. Καὶ οἱ νόμοι γάρ, καὶ οἱ κανονες κως
λύουσι κληρικὸν ὀμνύναι, κ. τ. λ., usque ad προτγενομένας αὐτοῖς δαπάνας,
col. 1097–1098page 333 of 399
PG 104:1097Σχόλιον. Οὐχ εὑρίσκων νόμον ἢ κανόνα κωλύοντα, ἢ ἐπιτρέποντα τοὺς κληρικοὺς ομνύειν, μήποτε οὖν ἡ παρούσα νομοθεσία ἀπεῖδε πρὸς τὸ ὑπὸ τοῦ Κυ ρίου ἐν Εὐαγγελίοις εἰρημένον περὶ τοῦ μὴ ομνύειν τινὰ, καὶ ἀντὶ τῆς ἁγίας Γραφῆς νόμου καὶ κανόνος ἐμνήσθη. Ἡ δὲ λβ' διάτ., τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη, εἰς τὰ Βασιλικά ανάγνωθι και τὸ β' σχόλιον τοῦ κι' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. Σχόλιον. Η ν' διάτ., τοῦ γ', τίτ, τοῦ α', βιβλίου 50, τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. θ' τοῦ γ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Τὸ δὲ ῥῆμα τὸ λεγόμενον ἐν τῷ Κώδικι, γενικῶς γὰρ ἔξεστιν ἑκάστῳ τῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ καταφρονεῖν, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. "Η β' διάτ., τοῦ δ᾽ τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἔστιν εἰς 13. 44 τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ζ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βι- 123, βλίου, οὐδὲ ἡ η', οὐδὲ ἡ ιγ'. Ανάγνωθι δὲ τὸ μδ' κεφ. τοῦ α τίτ. τοῦ γ' βιβλίου μέρος ὂν τῆς ρκγ' νεχρᾶς, καὶ λέγε μετὰ τοῦτο γίνεσθαι τοὺς ἑλκυσμοὺς πρότερον παρὰ τοῖς ἐπισκόποις. Τῷ δὲ 5' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλίου μὴ προσχῆς, διάτ. γαρ ἔστι τοῦτο, καὶ ἀνῃρέθη ὑπὸ τῆς ῥηθείσης μεταγενεστέρας νεαρᾶς, ἀλλὰ μηδὲ ἑτέρᾳ Ἰουστινιανείῳ νεαρᾷ προσχῆς ἔτερόν τι λεγούσῃ, ὅτι οὐδὲ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, κἂν εὑρίσκησαι, ἀλλ᾽ ὅσοι μὲν εἰς τὸ πρώτως παρὰ τοῖς ἐπισκόποις, καὶ τοῖς μητροπολί- 41 ταις λαλεῖσθαι τὰς ὑποθέσεις, καὶ οὕτως ἔρχεσθαι αὐτὰς εἰς τὸν πατριάρχην πρόσχες τῷ ῥηθέντι μδ' κεφ. τοῦ α' τίτ, τοῦ γ' βιβλίου. Οσον δὲ εἰς τὸ μὴ ἔχειν μετουσίαν τινὰ τοὺς πολιτικούς, ἢ στρατιωτικοὺς ἄρχοντας μετὰ τῶν ἱερωμένων, πρόσχες τῇ νεαρᾷ τῶν βασιλέων Κωνσταντίνου και Ηρακλείου, 15 9 καὶ τῇ νεαρᾷ τοῦ βασιλέως κυρίου Αλεξίου του Κομνηνοῦ, ὧν μνείαν ἐποιησάμεθα ἐν τῇ καταρχῇ τοῦ παρόντος τίτι, ἀνάγνωθι καὶ τὸν ιε' κανόνα τῆς 29 ἐν Καρθαγέννῃ συνόδου, καὶ τὸν θ' κανόνα τῆς ἐν Χαλκηδόνι, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ λύοντα πᾶσαν ἀμφιβολίαν. Τὸ πλατος δὲ τῆς κθ᾽ διάτ, ἥτις οὐ κεῖται εἰς 4 τὰ Βασιλικά, οὕτως ἔχει, κατὰ γὰρ τῶν τοιούτων Επισκοπικῶν ἀποφάσεων οὐκ εἶναι χώραν ἐκκλήτου 15, 79, τοῖς πρὸ ἡμῶν νενομοθέτηται. Ἡ μέντοι δ' διάτ. ἔστι νέκρὰ πγ' τοῦ βασιλέως Ιουστινιανοῦ, οὐκ ἐτέθη καὶ οὐδὲ οὐτὴ ἐπεγνώσθη. Κείμενον. Γίνωσκε δὲ ὅτι ἡ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ α' τίτ. τούτων πασῶν, κ. τ. λ., τῆς ἱερω σύνης ἐξωθοῦνται. 242. Σχόλιον. Ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν νεκρῶν ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ'. Τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κεφ. οὐκ ἔτεθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ἡ δὲ ιζ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ριζ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. η', θέματι η', καταστρωθέντι περὶ τὸ τέλος τοῦ η' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Κείμενον. Ἡ δὲ αὐτὴ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν νεαρών φησὶν ὅτι ὁ ἔχων δίκην, κ. τ. λ., εἰρημένων κληρονόμοι αὐτοῦ ὑπόκεινται. Σχόλιον. Η β' διάτ, τοῦ π' τίτ, τῶν νεκρῶν ὡς εἴπομεν οὖσα νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκγ'. Και κει μένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α', κεφ. λζ', δὲ εἰς τὰ Βασιλικά. Καὶ ἡ ιε' διάτ, ἔστι νεαρὰ οθ',
$
H
☑
NOMOCANON. TIT. IX, CAP. 1.
Σχόλιον. Οὐχ εὑρίσκων νόμον ἢ κανόνα κωλύοντα,
ἢ ἐπιτρέποντα τοὺς κληρικοὺς ομνύειν, μήποτε οὖν
ἡ παρούσα νομοθεσία ἀπεῖδε πρὸς τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου ἐν Εὐαγγελίοις εἰρημένον περὶ τοῦ μὴ ομνύειν
τινὰ, καὶ ἀντὶ τῆς ἁγίας Γραφῆς νόμου καὶ κανόνος
ἐμνήσθη. Ἡ δὲ λβ' διάτ., τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη, εἰς τὰ Βασιλικά ανάγνωθι και
τὸ β' σχόλιον τοῦ κι' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ.
Scholion.Non invenio legem aut canonem prohibentem, aut permittentem, ut clerici jubent.
[Haud scio] itaque, an præsens legislatio ad illud
quod a Domino in Evangeliis dicitur,ne quis juret,
respexerit, et pro sancta Scriptura legis atque canonis mentionem fecerit. Const. autem 32, tit. 3,
lib. I, cod. non est posita in Basil., [proinde] legas
etiam secundum Scholium cap. 27 præsentis tit.
Σχόλιον. Η ν' διάτ., τοῦ γ', τίτ, τοῦ α', βιβλίου Scholium.Const. 50, tit.3,lib.1, cod. est cap.9.tit.
τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. θ' τοῦ γ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου 3,lib. Basil. Illud vero codicis:generaliter enim liτῶν Βασιλικῶν. Τὸ δὲ ῥῆμα τὸ λεγόμενον ἐν τῷ κώ- cet cuique contemnere quæ pro se [indulta sunt:lin
δικι, γενικῶς γὰρ ἔξεστιν ἑκάστῳ τῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ Basil. non est positum. Const. 2,tit. 4,lib.1,cod.non
καταφρονεῖν, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. "Η β' διάτ., est in Basil; neque [vero] 7 ejusdem tit.et lib.neque
τοῦ δ᾽ τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἔστιν εἰς 8,neque 13. Legas autem cap. 44 tit. r, lib., quod
τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ζ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βι- pars est novella 123, ac dicas secundum illud
βλίου, οὐδὲ ἡ η', οὐδὲ ἡ ιγ'. Ανάγνωθι δὲ τὸ prius actiones institui apud episcopos. Cap.autem
μδ' κεφ. τοῦ α τίτ. τοῦ γ' βιβλίου μέρος ὂν τῆς 6,ejusdem tit. et lib. ne auscultes Est enim hujus
ρκγ' νεχρᾶς, καὶ λέγε μετὰ τοῦτο γίνεσθαι τοὺς ἑλκυ- constitutio atque per dictam recentiorem novellam
σμοὺς πρότερον παρὰ τοῖς ἐπισκόποις. Τῷ δὲ 5' κεφ. abrogatum est. Sed neque alteram Justinianæam
τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλίου μὴ προσχῆς, διάτ. γαρ novellam, quæ adversum quiddam dicit, audias.
ἔστι τοῦτο, καὶ ἀνῃρέθη ὑπὸ τῆς ῥηθείσης μετα- Nam non est posita in Basil. tametsi inveniatur;
γενεστέρας νεαρᾶς, ἀλλὰ μηδὲ ἑτέρᾳ Ἰουστινιανείῳ [sad quantum ad id attinet, ut] primum apud epis
νεαρᾷ προσχῆς ἔτερόν τι λεγούσῃ, ὅτι οὐδὲ ἐτέθη εἰς copos et metropolitanos controversiæ proponanτὰ Βασιλικά, κἂν εὑρίσκησαι, ἀλλ᾽ ὅσοι μὲν εἰς τὸ tur et sic ad patriarcham deveniaut:animum dicto
πρώτως παρὰ τοῖς ἐπισκόποις, καὶ τοῖς μητροπολί- 41 cap. tit. i lib. ut applica. Quantum vero ad [id,]
ταις λαλεῖσθαι τὰς ὑποθέσεις, καὶ οὕτως ἔρχεσθαι ne civiles aut militares magistratus commercium
αὐτὰς εἰς τὸν πατριάρχην πρόσχες τῷ ῥηθέντι aliquod adversus consecralos habeant: novellam
μδ' κεφ. τοῦ α' τίτ, τοῦ γ' βιβλίου. Οσον δὲ εἰς τὸ μὴ imperatorum Constantini et Heraclii,ac novellam
ἔχειν μετουσίαν τινὰ τοὺς πολιτικούς, ἢ στρατιωτι- imperatoris domni Alexii Comneni, quarum in iniκοὺς ἄρχοντας μετὰ τῶν ἱερωμένων, πρόσχες τῇ to præsentis tit. mentionem fecimus, audias Legas
νεαρᾷ τῶν βασιλέων Κωνσταντίνου και Ηρακλείου, insuper 15 canonem concilii Carthaginensis, et 9
καὶ τῇ νεαρᾷ τοῦ βασιλέως κυρίου Αλεξίου του "canonem Chalcedonensis,quæque in ipso compreΚομνηνοῦ, ὧν μνείαν ἐποιησάμεθα ἐν τῇ καταρχῇ henduntur,quæomnem ambiguitatem solvunt.Ipsa
τοῦ παρόντος τίτι, ἀνάγνωθι καὶ τὸν ιε' κανόνα τῆς autem 29 const. quæ in Basil. posita non est,hunc
ἐν Καρθαγέννῃ συνόδου, καὶ τὸν θ' κανόνα τῆς ἐν ad modum habet: adversus enim tales episcopales
Χαλκηδόνι, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ λύοντα πᾶσαν ἀμφιβο- sententias provocationi locum non esse, a prædeλίαν. Τὸ πλατος δὲ τῆς κθ᾽ διάτ, ἥτις οὐ κεῖται εἰς cessoribus nostris lege cautum est. Sane 4 const.
τὰ Βασιλικά, οὕτως ἔχει, κατὰ γὰρ τῶν τοιούτων est novella imperatoris Justiniani 83, non autem
Επισκοπικῶν ἀποφάσεων οὐκ εἶναι χώραν ἐκκλήτου in Basil. posita est. Et const. 15, est novella 79,
τοῖς πρὸ ἡμῶν νενομοθέτηται. Ἡ μέντοι δ' διάτ. quæ ipsa etiam non est agnita.
ἔστι νέκρὰ πγ' τοῦ βασιλέως Ιουστινιανοῦ, οὐκ ἐτέθη
καὶ οὐδὲ οὐτὴ ἐπεγνώσθη.
Κείμενον. Γίνωσκε δὲ ὅτι ἡ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ
α' τίτ. τούτων πασῶν, κ. τ. λ., usque ad τῆς ἱερωσύνης ἐξωθοῦνται. Supra pag. 242.
Σχόλιον. Ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν νεκρῶν
ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ'. Τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ
κεφ. οὐκ ἔτεθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ἡ δὲ ιζ' διάτ. τοῦ
α' τίτ. τῶν Νεαρῶν ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ριζ'
κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. η',
θέματι η', καταστρωθέντι περὶ τὸ τέλος τοῦ η' κεφ.
τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
Κείμενον. Ἡ δὲ αὐτὴ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν
νεαρών φησὶν ὅτι ὁ ἔχων δίκην, κ. τ. λ., usque ad
εἰρημένων κληρονόμοι αὐτοῦ ὑπόκεινται. Supra
pag. 242, 243, 244.
Σχόλιον. Η β' διάτ, τοῦ π' τίτ, τῶν νεκρῶν ὡς
εἴπομεν οὖσα νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκγ'. Και κει
μένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α', κεφ. λζ',
PATROL GR. CIV.
δὲ εἰς τὰ Βασιλικά. Καὶ ἡ ιε' διάτ, ἔστι νεαρὰ οθ',
Textus. Scias vero quod const. 2, ejusdem tit.
1, quæ harum omnium, etc., usque ad sacerdotio depellatur, ut pag. 242.
Scholium. Const. 2 tit. 1 Novellarum, est novella Justiniani 123. Verum hoc ejus cap. non est
positum in Basil. Const. autem 17 tit. 1 Novellarum, est novella Justiniani 137, posita (que est]
in lib. rr Basil., tit. 1, cap. 8, themate 8, quod
insertum est cap. 8 tit. 1 prasentis operis circa
finem.
Textus. Eadem const. 2, tit. 4 Novellarum dicit: Qui contra, etc., usque ad obnoxii sunto, ut
pag. 242, 243, 244.
Scholium. Const. 2, tit. 1 Novellarum (quemadmodum diximus) novella Justiniani 123 exsistens,
ac in lib. Basil. tit. 1, cap. 37, 38, 39 usque ad
col. 1099–1100page 334 of 399
PG 104:109940 λη', λθ', μέχρι τοῦ μ', Διαλαμβάνει όσα συνοψίσθη σαν. 1, 41,: Κείμενον. Ομοίως βιβλίον α', τίτ. 1', διάτ, μα', ἥτις φησί, κ. τ. λ., ἐπεὶ κινδυνεύουσιν. Σχόλιον. Ἡ μας διάτ, τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ κα διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, Κείμενον. Εξ ἐπαρχίας ἐν Κωνσταντινουπόλει εὑρισκόμενος ἐπίσκοπος, κ. λ., ιδίου μοναστηρίου ἕλκεται. Τ. Σχόλιον. ᾿Απὸ τοῦ παρόντος χωρίου ἄρχεται ἡ ρκγ' νεαρά κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν γ', τίτ. α΄, κεφ, με' μη', μθ', ν', να', β', καὶ νγ', καὶ ἔχουσι τὰ συνωψισθέντα, ὡς ἐν τῷ πλάτει περιέχονται. Καὶ ἀνάγνωθι ταῦτα. Τὸ δὲ ἐπίσκοπον χωρὶς κει λεύσεως βασιλικῆς μὴ διάγεσθαι, ἢ παρίστασθαι, κεῖται ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α΄, κεφ. 15, ἔχοντι ὡς συνοψίσθη. Ἡ ιζ' διάτ, τοῦ α' τίτ᾽ τῶν Νεαρῶν ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ριγέ, κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικών τίτ. α', κεφ. κ', περὶ τὰ μέσα, οὕτως ἔχοντι ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη. Ἡ ρλδ' νεαρὰ κεῖται ἐν βιβλίῳ 5 τίτ. ιθ', κεφ. θ', θέματι ε', λέγει δὲ τὸ η' ταύτης κεφ. οὕτω ῥητῶς. Μοναστριαν μέντοι, ἢ ἀσκήτριαν δι᾽ οὐδεμίαν αγω γὴν ἀφέλκεσθαι συγχωρούμεν ἐκ τῶν οἰκείων ἢ μοναστηρίων ἢ ἀσκητηρίων. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Πόσοι καὶ τίνες καταμαρτυροῦσιν ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν. ᾿Αποστόλων κανών οι· συνόδου Χαλκηδόνος κα νών και • συνόδου Καρθαγέννης κανών νθ', ρλας, ραθο, καὶ λ'. Κείμενον. Οποίους δεῖ εἶναι τοὺς ἐν δίκῃ μαρτ τυροῦντας, κ. τ. λ., τοῦ γ᾽ τίτλου τῶν Νεαρών. Σχόλιον. Ο ε' τίτ, τοῦ κβ' βιβλίου τῶν διατ, ἔστι τίτ. α' τοῦ κα᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ λέγει τὸ αὐτὸ α' κεφ., ἀξιοπίστους εἶναι δεῖ τοὺς μάρτυρας, καὶ παράγονται καὶ ἐπὶ χρηματικοῖς οἱ μὴ κεκωλυμένοι ἀπὸ τοῦ νόμου ἢ ἐξκουσσατευόμενοι. Ὁ κ' είτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι χειρο κα', τοῦ α' τίτ. τοῦ και βιβλίου οὕτως ἔχον, ἀπόβλητος εἰς μαρτυρίαν γίνεται ὁ καταδικασθεὶς ἐπὶ τὸ ποιῆσαι ταραχώδη φλυαρίαν. Ἡ περὶ μαρτύρων 4" νεαρά ετέθη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν κα', κεφ.μ', οὕτως ἔχουσα περὶ τὴν ἀρχήν· Θεσπίζομεν, καὶ μάτ λιστα ἐπὶ τῆς μεγάλης πόλεως ταύτης καὶ εὐτ δαίμονος. Καὶ ἀνάγνωθι ταύτην σφόδρα ούσαν έναγο καίαν, καὶ πολλὰ περὶ τῶν ὀφειλόντων μαρτυρεῖν διδάσκουσαν. Ἡ θ διάτ. τοῦ κ' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου του κωδικος ἐτέθη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν κα', είτε κεφ. 25', θέματι β', οὕτως ἔχοντι· Δεῖ τοὺς μάρτυρας πρότερον ἐμοῦναι, πρὶν ἢ μαρτυρήσουσι. Δεῖ δὲ τοῖς τιμιωτέροις μᾶλλον πιστεύειν. Ενὸς δὲ μαρτυρία οὐκ ἔστι δεκτή ἐν οἱᾳδήποτε δίκῃ, κάν συγλητικός εἴη. Ἡ και διάτ, τοῦ ε' τίτ, τοῦ α' βιο βλίου τοῦ κώδικος, ἔστι βιβλίον και τῶν Βασιλικῶν τίτ. α΄, κεφ. με', οὕτως ἔχον· Τῶν αἱρετικῶν οἱ
40 posita, complectitur quæcunque in compen- λη', λθ', μέχρι τοῦ μ', Διαλαμβάνει όσα συνοψίσθη
dio proposita sunt.
σαν.
Textus. Similiter lib. 1, const. 41, quæ ait: Κείμενον. Ομοίως βιβλίον α', τίτ. 1', διάτ, μα',
Quod unoquoque anuo, etc., usque ad alioquive ἥτις φησί, κ. τ. λ., usque ad ἐπεὶ κινδυνεύουσιν.
periclitentur, ut pag. 715.
Scholium. Const. 41, tit. 3, lib. I cod. non est
posita in Basil., neque const. 24 tit 2 ejusdem
libri.
Textus. Qui episcopus faut clericus ex provincia, etc., usque ad e suo monasterio trahatur, ut
pag. 715.
Scholium. praesenti loco incipit uovella 123,
quæ est in lib. Basil. lib. II, tit. 1,cap.47, 48, 49,
50, 51, 52 et 53, quæ in compendio [jam proposita, quemadmodum ad longum [in ipsa novella]
comprehenduntur, habent: atque illa quidem] &
lege. Quod vero episcopus citra imperiale jussum
non ducatur, vel sislatur, positum est in lib.Basil.
sir,tit. 4, cap. 17, quod sic habet,ut in compendio
propositum est. Constit. autem 17, tit. 1 Novellarum est novella Justiniani 137, positaque est]
in lib. ut Basil. tit. 1 cap. 20, quod circa medium
ita habet, quemadmodum in textu scriptum est.
Novella 134 posita est in lib. vi, tit. 19, cap. 9,
themate 5. Dicit autem 8 hujus cap. ita ad verbum: Monastriam plane, aut ascetriam, nullo
actionis genere e suis abstrahi monasteriis aut
asceteriis concedimus.
CAP. II. Quot el qui adversus episcopos
aut clericos testimonium dicant.
Apostolorum canon 75; concilii Chalcedonensis canon 21; concilii Carthaginensis canon 31,
Teutus. Quales esse oporteat qui in judicio,
etc., usque ad tit. 3 Novellarum, ut pag. 719.
Scholium. Tit. 5, lib. xxit, digest. tit. 1, lib. xx,
Basil. ac primum quidem ejus caput dicit: Fide
dignos oportet essu testes, ac producuntur et in
pecuniariis et in criminalibus qui [quidem] lege
non prohibentur aut excusantur. Τit. 20, lib. IV,
cod. est cap.21,tit. lib.xxi, quod sic habet: Rejiciendus a dicendo] testimonio est, qui tumultuosam petulantiam designasse judicatus est. Novella
96, de lestibus, posita est in lib. Basil. xxi, cap.
46,quæ sic inchoat: Sancimus, et maxime in magna hac et felice urbe: quam lege, uti quæ valde "
necessaria sit,et de iis qui testimonium ferre debeant, permulta doceat Const. 9, tit. 20, lib. IV,
cod. posita est in lib. Basil. xxi, tit. 1, cap. 33,
themate 2, quod ita habet: Jurare testes prius
oportet, quam testimonium perhibeant. Oportet
autem honestioribus potius fidem haberi. Proinde
unius testimonium in nulla causa admittendum est,
eliamsi senator sit. Const. 25, lib. 1, cod. tit. 5,
est lib. xxi Basil. tit. 1, cap. 45, quod sic habet:
Ex hæreticis Manichæi, Borborita, Pagani, Samarilæ, Montaniste, Ascodrogite, Ophitæ, vel qui Judaicam superstitionem colunt, in nulla [re] teslim
Σχόλιον. Ἡ μας διάτ, τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ κα
διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου,
Κείμενον. Εξ ἐπαρχίας ἐν Κωνσταντινουπόλει
εὑρισκόμενος ἐπίσκοπος, κ. λ., usque ad ιδίου
μοναστηρίου ἕλκεται.
Τ.
Σχόλιον. ᾿Απὸ τοῦ παρόντος χωρίου ἄρχεται ἡ
ρκγ' νεαρά κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν γ',
τίτ. α΄, κεφ, με' μη', μθ', ν', να', β', καὶ νγ', καὶ
ἔχουσι τὰ συνωψισθέντα, ὡς ἐν τῷ πλάτει περιέχονται.
Καὶ ἀνάγνωθι ταῦτα. Τὸ δὲ ἐπίσκοπον χωρὶς κει
λεύσεως βασιλικῆς μὴ διάγεσθαι, ἢ παρίστασθαι,
κεῖται ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α΄, κεφ. 15,
ἔχοντι ὡς συνοψίσθη. Ἡ ιζ' διάτ, τοῦ α' τίτ᾽ τῶν
Νεαρῶν ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ριγέ, κειμένη ἐν
βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικών τίτ. α', κεφ. κ', περὶ τὰ
μέσα, οὕτως ἔχοντι ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη. Ἡ
ρλδ' νεαρὰ κεῖται ἐν βιβλίῳ 5 τίτ. ιθ', κεφ. θ',
θέματι ε', λέγει δὲ τὸ η' ταύτης κεφ. οὕτω ῥητῶς.
Μοναστριαν μέντοι, ἢ ἀσκήτριαν δι᾽ οὐδεμίαν αγω
γὴν ἀφέλκεσθαι συγχωρούμεν ἐκ τῶν οἰκείων ἢ
μοναστηρίων ἢ ἀσκητηρίων.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. Πόσοι καὶ τίνες καταμαρτυροῦσιν
ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν.
᾿Αποστόλων κανών οι· συνόδου Χαλκηδόνος κανών και • συνόδου Καρθαγέννης κανών νθ', ρλας, ραθο,
καὶ λ'.
Κείμενον. Οποίους δεῖ εἶναι τοὺς ἐν δίκῃ μαρτ
τυροῦντας, κ. τ. λ., usque ad τοῦ γ᾽ τίτλου τῶν
Νεαρών.
Σχόλιον. Ο ε' τίτ, τοῦ κβ' βιβλίου τῶν διατ, ἔστι
τίτ. α' τοῦ κα᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ λέγει
τὸ αὐτὸ α' κεφ., ἀξιοπίστους εἶναι δεῖ τοὺς μάρτυ
ρας, καὶ παράγονται καὶ ἐπὶ χρηματικοῖς οἱ μὴ
κεκωλυμένοι ἀπὸ τοῦ νόμου ἢ ἐξκουσσατευόμενοι.
Ὁ κ' είτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι χειρο
κα', τοῦ α' τίτ. τοῦ και βιβλίου οὕτως ἔχον, ἀπόβλη
τος εἰς μαρτυρίαν γίνεται ὁ καταδικασθεὶς ἐπὶ τὸ
ποιῆσαι ταραχώδη φλυαρίαν. Ἡ περὶ μαρτύρων
4" νεαρά ετέθη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν κα', κεφ.μ5',
οὕτως ἔχουσα περὶ τὴν ἀρχήν· Θεσπίζομεν, καὶ μάτ
λιστα ἐπὶ τῆς μεγάλης πόλεως ταύτης καὶ εὐτ
δαίμονος. Καὶ ἀνάγνωθι ταύτην σφόδρα ούσαν έναγο
καίαν, καὶ πολλὰ περὶ τῶν ὀφειλόντων μαρτυρεῖν
διδάσκουσαν. Ἡ θ διάτ. τοῦ κ' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου
του κωδικος ἐτέθη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν κα', είτε
a', κεφ. 25', θέματι β', οὕτως ἔχοντι· Δεῖ τοὺς
μάρτυρας πρότερον ἐμοῦναι, πρὶν ἢ μαρτυρήσουσι.
Δεῖ δὲ τοῖς τιμιωτέροις μᾶλλον πιστεύειν. Ενὸς δὲ
μαρτυρία οὐκ ἔστι δεκτή ἐν οἱᾳδήποτε δίκῃ, κάν
συγλητικός εἴη. Ἡ και διάτ, τοῦ ε' τίτ, τοῦ α' βιο
βλίου τοῦ κώδικος, ἔστι βιβλίον και τῶν Βασιλικῶν
τίτ. α΄, κεφ. με', οὕτως ἔχον· Τῶν αἱρετικῶν οἱ
col. 1101–1102page 335 of 399
PG 104:1101μὲν Μανιχαῖοι, ἢ Ἕλληνες, ἢ Σαμαρεῖται, ἢ τανισταί, ἢ Τοσκοδρουγίται, ἢ Οφίται, ἢ οἱ τὴν ου δαἰνὴν θρησκείαν σέβοντες, ἐν μηδενὶ μαρτυρείτωσαν. οἱ δὲ λοιποὶ πάντες ἐν δικαστηρίῳ μὲν ὀρθό δοξον ἔχοντι ἀντίδικον μὴ δεχέσθωσαν, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς πᾶσι συναλλάγμασιν, ἢ διαθήκαις, ἢ δικα στηρίοις αἱρετικοὺς ἔχουσιν ἀντιδίκους, ἀδιαστίκτως μαρτυρείτωσαν τοῦ πλάτους χάριν τῶν ἀποδείξεων, Τὰ δὲ ἐν τῇ τοιαύτῃ διατάξει περιχόμενα περὶ τῶν βουλευτικής τάξεως, καὶ καταστάσεως, οὐκ ἐτέθησαν ἐν ἡ ἐν τοῖς παρατίτλοις κειμένη. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. – Εάν τις ἐπὶ πολλοῖς ἐγκλήμασιν κληρικού κατηγορήσας, μὴ ἀποδείξῃ τὸ προ τεθὲν πρῶτον κεφάλαιον. Συνόδου Καρθαγένης κανὼν ρλό. ΚΕΦΑΛ. Δ'. - Περὶ τῶν μὴ πειθαρχούντων τοῖς οἰκείοις ἐπισκόποις, καὶ περὶ ἐπισκόπου δεχομέν τὸν ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἐκβληθέντα ἐπισκόπου ἢ ἀπὸ κοινωνίας γενόμενον. Συνόδου Αντιοχείας κανών ε', Γ'· συνίδου Καρ θαγέννης κανὼν θ', κθ', ζβ', οθ', ρκβ' καὶ ρλη. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ δικῶν ἐπισκόπων καὶ κληρικών. ᾿Αποστόλων κανών οδ᾽· συνόδου ᾿Αντιοχείας και νών ιδ', ιε'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών θ', ιζ'· συνα όδου Σαρδικής κανών γ', ε', ιδ'· συνόδου Καρθι γέννης κανών ιε', κτι', ρη', ρκα' καὶ ρκη. Κείμενον. Τὰ ὀφείλοντα ἐν τούτῳ τῷ κεφαλαίῳ, κ. τ. λ., ἐκεῖνα ἀνάγνωθι. ΚΕΦΑΛ. Γ' Περὶ ἀναψηλαφήσεως ψήφων ἐπισκόπων. Συνόδου Αντιοχείας κανών Ϛ'· συνόδου Σαρδικής κανών γ', δ', ε', ιδ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών ιδ', Κείμενον. Η η' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου φησὶ ὅτι αἱ τῶν ἐπισκόπων, κ. τ. λ., τὴν ὑπόθεσιν ἀναπέμπει. Σχόλιον. Η η' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίου οὐ κεῖται εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ κθ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ., ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἔστι κεφ. λς τῆς ρκγ' νεαρᾶς, ὅπερ ἐτέθη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. μδ', καί φησι τὰ αὐτὰ σχεδὸν ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Πλὴν ἐν τῷ τέλει τοῦ αὐτοῦ κεφ. φησὶν ἡ νεαρὰ ταῦτα· Εἱ δὲ ἐκκλησιαστικὸν εἴη τὸ πρᾶγμα, μηδεμίαν κοινωνίαν ἐχέτωσαν οἱ πολιτικοὶ ἄρχοντες πρὸς τὴν τοιαύτην ὑπόθεσιν, ἀλλ᾽ οἱ ὁσιώτατοι ἐπίσκοποι κατὰ τοὺς Ἱεροὺς κανόνας τῷ πράγματι πέρας ἐπιτιθέτωσαν. Ανάγνωθι καὶ τὸ με' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν μέρος ὃν τῆς ραγ᾽ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, καὶ λέγον ταῦτα· Εἴ τινες δὲ ὁσιώτατοι ἐπί σκοποι τῆς αὐτῆς συνόδου ἀμφισβήτησίν τινα πρὸς ἀλλήλους ἔχοιειν, εἴτε ὑπὲρ ἐκκλησιαστικοῦ δικαίου, εἴτε ὑπὲρ ἄλλων τινῶν πραγμάτων, πρότερον ὁ μη τροπολίτης αὐτῶν μεθ᾿ ἑτέρων δύο ἐκ τῶν αὐτῆς συνόδου ἐπισκόπων τὸ πρᾶγμα κρινέτω, καὶ εἰ μὴ ἐμμενοιεν, ἑκάτερον μέρος τοῖς κεκριμένοις την καῦτα ὁ μακαριώτατος πατριάρχης τῆς διοικήσεως ν τοῖς Βασιλικοῖς ἀλλὰ οὐδέ ἡ με'. Ιουστινιάνειος νεαρὰ
NOMOCANON.
TIT. IX, CAP. 1-vi.
μὲν Μανιχαῖοι, ἢ Ἕλληνες, ἢ Σαμαρεῖται, ἢ Move
τανισταί, ἢ Τοσκοδρουγίται, ἢ Οφίται, ἢ οἱ τὴν ουδαἰνὴν θρησκείαν σέβοντες, ἐν μηδενὶ μαρτυρείτω
σαν. οἱ δὲ λοιποὶ πάντες ἐν δικαστηρίῳ μὲν ὀρθό
δοξον ἔχοντι ἀντίδικον μὴ δεχέσθωσαν, ἐν δὲ τοῖς
λοιποῖς πᾶσι συναλλάγμασιν, ἢ διαθήκαις, ἢ δικαστηρίοις αἱρετικοὺς ἔχουσιν ἀντιδίκους, ἀδιαστίκτως
μαρτυρείτωσαν τοῦ πλάτους χάριν τῶν ἀποδείξεων,
Τὰ δὲ ἐν τῇ τοιαύτῃ διατάξει περιχόμενα περὶ τῶν
βουλευτικής τάξεως, καὶ καταστάσεως, οὐκ ἐτέθησαν ἐν
ἡ ἐν τοῖς παρατίτλοις κειμένη.
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. – Εάν τις ἐπὶ πολλοῖς ἐγκλήμασιν κληρικού κατηγορήσας, μὴ ἀποδείξῃ τὸ προτεθὲν πρῶτον κεφάλαιον.
Συνόδου Καρθαγένης κανὼν ρλό.
ΚΕΦΑΛ. Δ'. - Περὶ τῶν μὴ πειθαρχούντων τοῖς
οἰκείοις ἐπισκόποις, καὶ περὶ ἐπισκόπου δεχομέν
τὸν ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἐκβληθέντα ἐπισκόπου ἢ
ἀπὸ κοινωνίας γενόμενον.
YOU
Συνόδου Αντιοχείας κανών ε', Γ'· συνίδου Καρθαγέννης κανὼν θ', κθ', ζβ', οθ', ρκβ' καὶ ρλη.
Περὶ δικῶν ἐπισκόπων καὶ
κληρικών.
᾿Αποστόλων κανών οδ᾽· συνόδου ᾿Αντιοχείας και
νών ιδ', ιε'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών θ', ιζ'· συνα
όδου Σαρδικής κανών γ', ε', ιδ'· συνόδου Καρθιγέννης κανών ιε', κτι', ρη', ρκα' καὶ ρκη.
Κείμενον. Τὰ ὀφείλοντα ἐν τούτῳ τῷ κεφαλαίῳ,
κ. τ. λ., usque ad, ἐκεῖνα ἀνάγνωθι.
ΚΕΦΑΛ. Γ' Περὶ ἀναψηλαφήσεως ψήφων
ἐπισκόπων.
Συνόδου Αντιοχείας κανών Ϛ'· συνόδου Σαρδικής
κανών γ', δ', ε', ιδ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών ιδ',
18', xn', 00', 45', pxß', pxe'.
Κείμενον. Η η' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
φησὶ ὅτι αἱ τῶν ἐπισκόπων, κ. τ. λ., usque ad τὴν
ὑπόθεσιν ἀναπέμπει.
Σχόλιον. Η η' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίου
οὐ κεῖται εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ κθ' διάτ. τοῦ
αὐτοῦ τίτ., ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἔστι
κεφ. λς τῆς ρκγ' νεαρᾶς, ὅπερ ἐτέθη ἐν βιβλίῳ γ'
τῶν Βασιλικῶν τίτ. α', κεφ. μδ', καί φησι τὰ αὐτὰ
σχεδὸν ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Πλὴν ἐν
τῷ τέλει τοῦ αὐτοῦ κεφ. φησὶν ἡ νεαρὰ ταῦτα· Εἱ δὲ
ἐκκλησιαστικὸν εἴη τὸ πρᾶγμα, μηδεμίαν κοινωνίαν ἐχέτωσαν οἱ πολιτικοὶ ἄρχοντες πρὸς τὴν τοιαύτην
ὑπόθεσιν, ἀλλ᾽ οἱ ὁσιώτατοι ἐπίσκοποι κατὰ τοὺς
Ἱεροὺς κανόνας τῷ πράγματι πέρας ἐπιτιθέτωσαν.
Ανάγνωθι καὶ τὸ με' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν μέρος ὃν τῆς ραγ᾽ Ἰουστινιανείου
νεαρᾶς, καὶ λέγον ταῦτα· Εἴ τινες δὲ ὁσιώτατοι ἐπίσκοποι τῆς αὐτῆς συνόδου ἀμφισβήτησίν τινα πρὸς
ἀλλήλους ἔχοιειν, εἴτε ὑπὲρ ἐκκλησιαστικοῦ δικαίου,
εἴτε ὑπὲρ ἄλλων τινῶν πραγμάτων, πρότερον ὁ μητροπολίτης αὐτῶν μεθ᾿ ἑτέρων δύο ἐκ τῶν αὐτῆς
συνόδου ἐπισκόπων τὸ πρᾶγμα κρινέτω, καὶ εἰ μὴ
ἐμμενοιεν, ἑκάτερον μέρος τοῖς κεκριμένοις την -
καῦτα ὁ μακαριώτατος πατριάρχης τῆς διοικήσεως
monium perhibento: reliqui vero omnes in judicio
quod orthodoxum litigatorem habet, ne admittuntor: in cateris autem omnibus contraclibus, testa
mentis aut judiciis, quæ hæreticos litigatores habent,quo latior facultas probationum sit,sine distinctione testantor.Quæ vero in tali constitutione
de decurionum ordine et statu continentur, non
sunt posita in Basil., sed neque novella Justiniani
45, quæ inter paralilla (est].
ν
τοῖς Βασιλικοῖς ἀλλὰ οὐδέ ἡ με'. Ιουστινιάνειος νεαρὰ
CAP. III. - Si quis ubi de multis criminibus
clericum accusavit, primum propositum caput
non probet.
Concilii Carthaginensis canon 134.
CAP. IV. - De iis qui suis episcopis non obediunt, et de episcopo, qui a suo episcopo ejectum
aul a communione exclusum recipit.
Concilii Antiocheni canon 5, 6; concilii Carthaginensis canon 9, 29, 62, 79, 122 et 138.
CAP. V. De controversiis episcoporum et
clericorum.
Apostolorum canon 74; concilii Antiocheni canon 14, 15; concilii Chalcedonensis canon 9, 17;
concilii Sardicensis canon 3, 5, 14; concilii Carthaginensis canon 15, 28, 120, 121, 128.
Tertus. Quæ in hoc cap. annotari, etc., usque
ad quærens lege, ut pag. 726.
CAP. VI.
episcopalium.
De retractatione sententiarum
Concilii Antiocheni canon 6; concilii Sardicensis canon 3, 4, 5, 14; concilii Carthaginensis
canon 14, 15, 28, 79, 96, 122, 125.
Textus. Const. 8, tit. 5, lib. 1, ait: Quod senlentiæ episcoporum, etc, usque ad delegavit, referto, ut pag. 727.
Scholium. Const. 8 tit. 4 lib. i non est posita in
Basil.neque ejusdem tit.const.29,const. 2, tit. 1 Novellarum,est cap.33 novella 123,quod positum est
in lib u Basil. tit. 1,cap.44,ac dicit eadem fere,quæ
in textu sub compendio sunt proposita. Verumtamen in fine ejusdem cap. novella hæc dicit: Si ecclesiasticum negotium sit, nullam communionem
habento civiles magistratus cum ea controversia:
sed religiosissimi episcopi secundum sacros canones negotio finem imponunto. Legas eliam 45 cap.
tit. 1 lib. 111 Basil. quod pars est 123 Justinianeæ
ut
novella, atque hæc dicit: Præterea si qui ejusdem
synodi religiosissimi episcopi aliquam inter se controversiam habeant,sive de jure ecclesiastico,sive
de quibusdam aliis rebus: prius metropolitanus
ipsorum cum aliis duobus ejusdem synodi episcopis rem dijudicato. Et nisi utraque pars judicatis insistat: tunc beatissimus patriarcha illius dicceseos
audientiam ipsis accommodato, et illo statuito quæ
ecclesiasticis canonibus et legibus concinunt, neutra parte sententia ejus contradicere queunte, etc.
col. 1103–1104page 336 of 399
PG 104:1103ἐκείνης μεταξὺ αὐτῶν ἀκροάσθω, κἀκεῖνα ὁριζέτω, ἅτινα τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς κανόσι, καὶ τοῖς νόμοις συνάδει, οὐδενὸς μέρους κατὰ τῆς ψήφου αὐτοῦ ἀντιλέγειν δυναμένου, καὶ τὰ ἑξῆς. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. ᾿Εὰν ἐπίσκοπος ἔχων πρὸς συνεπίσκοπον, μὴ δικάσηται, ἀλλὰ χειρὶ πράξῃ. Συνόδου Καρθαγένης κανών κα ΚΕΦΑΛ. Η'. Πότε δύναται ἐπίσκοπος κινεῖν ἐπισκόπῳ παρὰ ἄρχοντι πολιτικῷ. Συνόδου Καρθαγένης κανών μη ΚΕΦΑΛ. Θ' Περὶ τῶν ἀδίκως ἐκβαλλομένων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν. Συνόδου Νικαίας τὸ β' κενών δ'· συνόδου Σαρδικῆς ιδ', ιη', ιθ'. Κείμενον. Ἡ κγ' διάτ. τοῦ γ' είτο του α' βιβλίου τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., ὁ ἱερεὺς ὑφ᾿ ὃν τελεῖ συνετόεν. 258. 23 3 Σχόλιον. Ἡ κι' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου 38, του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ 2, 1 λη' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ μὴ προσχῆς τούτοις. Ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστι 24,: νιάνειος ρκγ', καὶ κεῖται ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν γ' τίτ. α' κεφ. κδ', οὕτως ἔχουσα Πᾶσι δὲ τοῖς ἐπι σκόποις, ἢ καὶ πρεσβυτέροις ἀπαγορεύομεν μὴ ἀφο ορίζειν τινὰ τῆς ἁγίας κοινωνίας, πρὶν ἡ αἰτία δειχθῇ δι᾽ ἂν οἱ ἐκκλησιαστικοί κανόνες τοῦτο γενέσθαι κε λεύουσιν, εἰ δέ τις παρὰ τῆς ἁγίας κοινωνίας τινὰ χωρίσῃ, ἐκεῖνος μὲν ἧς ἀδίκως ἀπὸ τῆς κοινωνίας εχωρίσθη, λυομένου τοῦ δεσμοῦ ὑπὸ τοῦ μείζονος ἱερέως τῆς ἁγίας ἀξιούσθω κοινωνίας, ὁ δὲ ἀδίκως τινὰ τῆς ἁγίας κοινωνίας τολμήσας χωρίσαι πάει τρόποις ὑπὸ τοῦ ἱερέως ὑφ᾿ ὃν τέτακται χωρισθήσεται τῆς κοινωνίας ἐφ᾽ ὅσον συνίδῃ ἐκεῖνος, ἵνα περ ἀδίκως ἐποίησε, ἀδίκως ὑπομείνῃ. ΚΕΦΑΛ. Ι΄. Περὶ τῶν ἀφοριζομένων, ἢ ἐκβαλλομένων τῆς Ἐκκλησίας ἢ τῆς κοινωνίας. ᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ', λβ', να' • συνόδου Νιο καίας κανών δ', ιβ', ιγ' συνόδου Αντιοχείας κανὼν 5. συνόδου Λαοδικείας κανών λς· συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ', ιςω· συνόδου Σαρδικής κανών ι', ιγ', ιδ'. συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ξε'· συνόδου κανών και Κείμενον. Ἡ ιδ' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου λέγει, κ. τ. λ., ἄλλης επαρχίας ἐμβάλλεται. Σχόλιον. Η ιδ' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου του κώδικος, ἔστι βιβλίον γ᾽ τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α', κεφ. α', καὶ λέγει τὰ αὐτά. Ἡ κγ' διάτ, τοῦ τίτ, του α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὖν ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η ε' διάτ, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἔστι νεαρά Ιουστινιάνειος μας, τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κερ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν νεκρῶν ἔστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' καὶ κεῖται ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α' κεφ. κς', οὕτως ἔχοντι· Εἴτις δὲ ἐπίσκοπος κατὰ τοὺς ἱερούς κανόνας τῆς ἱερωσύνης ἐκβληθεὶς τολμήσει επιβήναι τῆς πόλεω; ἐξ ἧς ἐξεβλήθη, ἢ καταλιπεῖν τὸν τόπον ἐν ᾧ ἐκελεύσθη διάγειν, κελεύομεν τοῦτον μοναστηρίῳ ἐν ἄλλη ἐπαρχία καθεστώτι παραδίδοσθαι,
PHOTII PATRIARCHA GP.
ἐκείνης μεταξὺ αὐτῶν ἀκροάσθω, κἀκεῖνα ὁριζέτω, ἅτινα τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς κανόσι, καὶ τοῖς νόμοις συνάδει,
οὐδενὸς μέρους κατὰ τῆς ψήφου αὐτοῦ ἀντιλέγειν δυναμένου, καὶ τὰ ἑξῆς.
CAP. VII.- Si episcopus adversus collegam [activnem] habens,non agat,sed [cum illo] tractal.
Concilii Carthaginensis canon 20.
CAP. VIII. — Quando episcopus contra episcopum apud civilem magistratum [actionem movere possit.
Concilii Carthaginensis canon 48.
CAP. IX. - De episcopis et clericis qui inqui̟_injuste [ex ecclesiastico ordine] ejiciuntur.
Concilii Nicæni secundi canon 4; concilii Sardicensis canon 14, 18, 19.
Textus. Const. 23 tit. 3 lib. 1 cod. facit mentionem, etc., usque ad a communione excludatur, ut pag. 258.
Ζ'.
᾿Εὰν ἐπίσκοπος ἔχων πρὸς
συνεπίσκοπον, μὴ δικάσηται, ἀλλὰ χειρὶ πράξῃ.
Συνόδου Καρθαγένης κανών κα
ΚΕΦΑΛ. Η'. Πότε δύναται ἐπίσκοπος κινεῖν
ἐπισκόπῳ παρὰ ἄρχοντι πολιτικῷ.
Συνόδου Καρθαγένης κανών μη
ΚΕΦΑΛ. Θ' Περὶ τῶν ἀδίκως ἐκβαλλομένων
ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν.
Συνόδου Νικαίας τὸ β' κενών δ'· συνόδου Σαρδι
κῆς ιδ', ιη', ιθ'.
Κείμενον. Ἡ κγ' διάτ. τοῦ γ' είτο του α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., usque ad ὁ ἱερεὺς ὑφ᾿ ὃν τελεῖ
συνετόεν. Supra pag. 258.
Scholium. Const. 23 tit. 3 lib. i, cod. non est Σχόλιον. Ἡ κι' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου
posita in Basil., neque const. 38, ejusdem tit,nec του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ
vero illis animum advertas. Const. autem 2, tit. 1 λη' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ μὴ προσχῆς τούτοις. Ἡ δὲ
Novellarum, est novella Justiniani 123, ac, est in β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστι
lib. Basil. iii, tit. I, cap. 24, et sic habet: Omnibus νιάνειος ρκγ', καὶ κεῖται ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν
episcopis et presbyteris interdicimus, ne quem- γ' τίτ. α' κεφ. κδ', οὕτως ἔχουσα· Πᾶσι δὲ τοῖς ἐπιpiam a sacra communione prius segregent,quam σκόποις, ἢ καὶ πρεσβυτέροις ἀπαγορεύομεν μὴ ἀφο
causa monstretur, quamobrem ecclesiastici hoc ορίζειν τινὰ τῆς ἁγίας κοινωνίας, πρὶν ἡ αἰτία δειχθῇ
canones fieri jubent. Si quis autem hæc contra a δι᾽ ἂν οἱ ἐκκλησιαστικοί κανόνες τοῦτο γενέσθαι κεsancta communione aliquem separaverit: ille λεύουσιν, εἰ δέ τις παρὰ τῆς ἁγίας κοινωνίας τινὰ
quidem qui injuste a communione separatus fuit, χωρίσῃ, ἐκεῖνος μὲν ἧς ἀδίκως ἀπὸ τῆς κοινωνίας
resoluto vinculo per majorem sacerdotem, sancta εχωρίσθη, λυομένου τοῦ δεσμοῦ ὑπὸ τοῦ μείζονος
dignus habeatur communione.Is vero qui injuste ἱερέως τῆς ἁγίας ἀξιούσθω κοινωνίας, ὁ δὲ ἀδίκως
aliquem a sancta separare communione ausus fue- τινὰ τῆς ἁγίας κοινωνίας τολμήσας χωρίσαι πάει
rit, omnibus modis per sacerdotem sub quo col- τρόποις ὑπὸ τοῦ ἱερέως ὑφ᾿ ὃν τέτακται χωρισθήσεται
locatus est, a communione separabitur, quanto- τῆς κοινωνίας ἐφ᾽ ὅσον συνίδῃ ἐκεῖνος, ἵνα περ
cunque tempore illi visum erit: ut quod injuste ἀδίκως ἐποίησε, ἀδίκως ὑπομείνῃ.
alii fecit, ipse juste sustineat.
CAP. X. - De his qui ab Ecclesia vel communione separantur, aut ejiciuntur.
Apostolorum canon 12, 13, 51; concilii Nicæni
canon 5, 12, 13; concilii Antiocheni canon 6;
concilii Laodicent canon 36; concilii Chalcedo
nensis canon 4, 16; concilii Sardicensis canon
13, 14; concilii Carthaginensis canon 65; concilii sexti canon 21.
Teatus. Const. 14 tit. 3 lib. 1. Si (inquit) qui
judicio, etc., usque ad conjiciatur, ut pag. 263.
Scholium. Const. 14 tit. 3 lib. 1 cod. est lib.
air Basil. tit. 1, cap. I, quod eadem dicit. Const.
23, tit. 3, lib. 1 cod. non est posita in Basil. Const.
5, tit. 1 Novellarum, est novella Justiniani 41.
Hoc autem ejus cap. non est positum in Basil.
Const. 2, tit. 1 Novellarum est novella Justiniani
123, positaque est in lib. 111 Basil. tit. 1, cap. 26,
quod sic habet: Certe si quis episcopus cum secundum sacros canones sacerdotio ejectus est,
ingredi civitatem ausit ex qua ejectus est, aut locum derelinquere in quo degere jussus est:
jubemus hunc in monasterium in alia provincia
constitutum tradi.
ΚΕΦΑΛ. Ι΄.
Περὶ τῶν ἀφοριζομένων, ἢ
ἐκβαλλομένων τῆς Ἐκκλησίας ἢ τῆς κοινωνίας.
᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ', λβ', να' • συνόδου Νιο
καίας κανών δ', ιβ', ιγ' συνόδου Αντιοχείας κανὼν 5.
συνόδου Λαοδικείας κανών λς· συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ', ιςω· συνόδου Σαρδικής κανών ι', ιγ',
ιδ'. συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ξε'· συνόδου
κανών και
Κείμενον. Ἡ ιδ' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου
λέγει, κ. τ. λ., usque ad ἄλλης επαρχίας εμβάλλε
ται. Supra pag. 263.
Σχόλιον. Η ιδ' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου
του κώδικος, ἔστι βιβλίον γ᾽ τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α',
κεφ. α', καὶ λέγει τὰ αὐτά. Ἡ κγ' διάτ, τοῦ
τίτ, του α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὖν ἐτέθη εἰς τὰ
Βασιλικά. Η ε' διάτ, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἔστι
νεαρά Ιουστινιάνειος μας, τοῦτο δὲ αὐτῆς τὸ κερ.
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ.
τῶν νεκρῶν ἔστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' καὶ
κεῖται ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικῶν, τίτ. α' κεφ. κς',
οὕτως ἔχοντι· Εἴτις δὲ ἐπίσκοπος κατὰ τοὺς ἱερούς
κανόνας τῆς ἱερωσύνης ἐκβληθεὶς τολμήσει επιβήναι
τῆς πόλεω; ἐξ ἧς ἐξεβλήθη, ἢ καταλιπεῖν τὸν τόπον
ἐν ᾧ ἐκελεύσθη διάγειν, κελεύομεν τοῦτον μοναστη
ρίῳ ἐν ἄλλη ἐπαρχία καθεστώτι παραδίδοσθαι,
col. 1105–1106page 337 of 399
PG 104:1105ΚΕΦΑΛ. ΙΑ΄. Εκ ποίων αἰτιῶν ἀφορίζεται ἐπίσκοπος, καὶ κληρικός, ἢ λαϊκός, καὶ ἐὰν ἐπί σκοπος κατηγορούμενος διὰ λιβέλλου παραιτεῖται τὴν ἐπισκοπὴν, καὶ ὅτι οὐ δεῖ τὸν ἐπισκόπου γενόμενον, ἐκβαλλόμενον εὐλόγως ἢ ἀλόγως εἰς πρεσβυτέρων κατάγεσθαι βαθμόν. ᾿Αποστόλων κανὼν ε', η', θ', ι', ια', ιβ, ιγ', ι', 15', κ', κδ', λ', λϚ', μγ', με, μη', να' νς', ιζ', νη, νθ', ξε', ξ', ο, οπ', οβ', γ', ος, που· συνόδου Χαλκηδός νος ἐκ τῆς πράξεως τῆς περὶ Φωτίου τοῦ ἐπισκόπου Τύρου, καὶ Εὐσταθίου ἐπισκόπου Βηρυτοῦ· συντ όδου 5 κανών η'. Καὶ τὰ ἐν αὐτῷ λύοντα τὴν ἐναντιο φανείαν τῶν κανόνων - συνόδου ᾿Αγκύρας κανών ιη'. συνόδου Νεοκαισαρείας κανών α'. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. α' γ'. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Οτι ἐφ' ὅσον χρόνον ὁ ἐπίσκου πος οὐ κοινωνεῖ τῷ παρ' αὐτοῦ ἀφορισθέντι, οὔτε οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι κοινωνοῦσι τῷ ἀφορίσαντι. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρλγ'. ΚΕΦΑΛ ΙΓ'. Επίσκοπον, Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως τῆς κατὰ τοὺς ἐπισ σκόπους ᾿Αραβίας· τῆς ἐν Καρθαγέννη συνόδου και νών ιβ', καὶ κ', περὶ ιβ', καὶ 5', καὶ γ', ἐπισκόπων. Πόσοι ἐπίσκοποι καθαιροῦσιν ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. ρεῖται. Εκ ποίων τις αἰτιῶν καθαι β ᾿Αποστόλων κανών γ', ε', 5', ζ', ια', κ', αγ', κε'. κζ', κθ', λ', λα', λε' μβ', μδ' με', μϚ', μς', μθ', ν', να', β', γ', νε', νθ', Ε', ξβ', γ', εδ', ε', ', η', Εθ', ο, πα, πγ', που· συνόδου Νικαίας κανὼν β', ι', ιζ' συνόδου Αγκύρας κανών ι', ιδ', ιη'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανών α' • συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών α', γ', δ', ε', ιγ' • συνόδου Εφέσου κανών β'· συν όδου Χαλκηδόνος κακών α', ιτ', κζ'· συνόδου Σαρδικής ζζ· Βασιλείου κανὼν σ'. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Εκ ποίων τις αἰτιῶν ἐν τῷ αὐτῷ καὶ ἀφορίζεται, καὶ καθαιρεῖται ή καθαιρεῖται, καὶ τῆς κοινωνίας ἢ τῆς ᾿Εκκλησίας κόπτεται. ᾿Αποστόλων κανών κε', κθ', λ', ΚΕΦΑΛ. 15. Εκ ποίων αἰτιῶν κληρικὸς ἢ λαϊκὸς ἀναθεματίζεται. Συνόδου Γαγγρών κανών της - συνόδου Χαλκηδόνος κανών β', γ' - Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς Γρηγόριον πρε σβύτερον ἐπιστολῆς. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. - Ότι οὐ δεῖ δὶς ἐκδικεῖν ἐπὶ τὸ αὐτό. να'. ᾿Αποστόλων κανών κε'· Βασιλείου κγ', λβ', ΚΕΦΑΛ, ΙΗ' Εκ ποίων τις αἰτιῶν τελείως ἐκβάλλεται. ᾿Αποστόλων κανὼν κη', να', ξβ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας κανὼν δ'· συνόδου Λαοδικείας κανών λζ. συν όδου 5', κανὼν κα'. ΚΕΦΑΛ. 10. Πότε τις καθέδρας μὲν ἢ στά σεως ἱερατικής μετέχει, οὐκ ἐνεργεῖ δὲ τι τῶν λοιπῶν. κανών και συνόδου 5' κανών γ', δ' ε', θ' ια', πς,
NOMOCANON. TIT.
ΚΕΦΑΛ. ΙΑ΄. Εκ ποίων αἰτιῶν ἀφορίζεται
ἐπίσκοπος, καὶ κληρικός, ἢ λαϊκός, καὶ ἐὰν ἐπίσκοπος κατηγορούμενος διὰ λιβέλλου παραιτείται τὴν ἐπισκοπὴν, καὶ ὅτι οὐ δεῖ τὸν ἐπίσκοπου γενόμενον, ἐκβαλλόμενον εὐλόγως ἢ ἀλόγως
εἰς πρεσβυτέρων κατάγεσθαι βαθμόν.
᾿Αποστόλων κανὼν ε', η', θ', ι', ια', ιβ, ιγ', ι', 15',
κ', κδ', λ', λϚ', μγ', με, μη', να' νς', ιζ', νη, νθ',
ξε', ξ5', ο, οπ', οβ', γ', ος, που· συνόδου Χαλκηδός
νος ἐκ τῆς πράξεως τῆς περὶ Φωτίου τοῦ ἐπισκόπου
Τύρου, καὶ Εὐσταθίου ἐπισκόπου Βηρυτοῦ· συντ
όδου 5 κανών η'. Καὶ τὰ ἐν αὐτῷ λύοντα τὴν ἐναντιοφανείαν τῶν κανόνων - συνόδου ᾿Αγκύρας κανών ιη'.
συνόδου Νεοκαισαρείας κανών α'. Κυρίλλου ἐκ τῆς
πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. α' γ'.
Οτι ἐφ' ὅσον χρόνον ὁ ἐπίσκου
πος οὐ κοινωνεῖ τῷ παρ' αὐτοῦ ἀφορισθέντι, οὔτε
οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι κοινωνοῦσι τῷ ἀφορίσαντι.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρλγ'.
Επίσκοπον,
Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως τῆς κατὰ τοὺς ἐπισ
σκόπους ᾿Αραβίας· τῆς ἐν Καρθαγέννη συνόδου και
νών ιβ', καὶ κ', περὶ ιβ', καὶ 5', καὶ γ', ἐπισκόπων.
Πόσοι ἐπίσκοποι καθαιροῦσιν
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'.
ρεῖται.
Εκ ποίων τις αἰτιῶν καθαι
β
᾿Αποστόλων κανών γ', ε', 5', ζ', ια', κ', αγ', κε'.
κζ', κθ', λ', λα', λε' μβ', μδ' με', μϚ', μς', μθ', ν',
να', β', γ', νε', νθ', Ε', ξβ', γ', εδ', ε', {5', η', c
Εθ', ο, πα, πγ', που· συνόδου Νικαίας κανὼν β',
ι', ιζ' συνόδου Αγκύρας κανών ι', ιδ', ιη'· συνόδου
Νεοκαισαρείας κανών α' • συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών
α', γ', δ', ε', ιγ' • συνόδου Εφέσου κανών β'· συνόδου Χαλκηδόνος κακών α', ιτ', κζ'· συνόδου Σαρδικής
ζζ· Βασιλείου κανὼν σ'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Εκ ποίων τις αἰτιῶν ἐν τῷ
αὐτῷ καὶ ἀφορίζεται, καὶ καθαιρεῖται ή καθαι
ρεῖται, καὶ τῆς κοινωνίας ἢ τῆς ᾿Εκκλησίας exκόπτεται.
᾿Αποστόλων κανών κε', κθ', λ',
ΚΕΦΑΛ. 15. Εκ ποίων αἰτιῶν κληρικὸς ἢ
λαϊκὸς ἀναθεματίζεται.
Συνόδου Γαγγρών κανών της - συνόδου Χαλκηδόνος
κανών β', γ' - Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς Γρηγόριον πρεσβύτερον ἐπιστολῆς.
ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. - Ότι οὐ δεῖ δὶς ἐκδικεῖν ἐπὶ τὸ
αὐτό.
να'.
᾿Αποστόλων κανών κε'· Βασιλείου κγ', λβ',
ΚΕΦΑΛ, ΙΗ' Εκ ποίων τις αἰτιῶν τελείως
ἐκβάλλεται.
᾿Αποστόλων κανὼν κη', να', ξβ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας κανὼν δ'· συνόδου Λαοδικείας κανών λζ. συνόδου 5', κανὼν κα'.
ΚΕΦΑΛ. 10. Πότε τις καθέδρας μὲν ἢ στά
σεως ἱερατικής μετέχει, οὐκ ἐνεργεῖ δὲ τι τῶν
λοιπῶν.
IX, CAP. VII-XIX.
CAP. XI. - ob cujusmodi causas episcopus,aut
Ob
clericus,aut laicus [a communione] segregetur,et,
si episcopus accusatus per libellum episcopatum
recuset, et quod non oporteat semel episcopum fuclum, [postmodum autem sive justa sive injusta
de causa ejectum, ad presbyteri gradum deduci.
et
Apostolorum canon 5, 8, 9, 11, 12, 13, 15,
65, 67, 70, 71, 72, 73, 76, 84; concilii Chalcedunensis ex actis Photii episcopi Tyri, et Eusta
thii episcopi Beryti; concilii sexti canon 20,
quæ in eo apparentem in canonibus contrarietatem solvunt; concilii Ancyrani canon 18; concilii Neoæsariensis canon I; Cyrilli ex epistola
ad Dominum cap. 1, 3.
GAP. XII. — Quod quanto tempore episcopus
non communicat cum eo qui ab ipso [sine justa
causa] excommunicatus est, [tanto] etiam alii
episcopi cum ipso qui excommunicavit, non communicent.
Concilii Carthaginensis canon 187.
CAP. XIII.
want.
Quot episcopi episcopum depoConcilii Constantinopolitani adversus Arabiæ
episcopos habiti]; concilii Carthaginensis canon
12, et 20 a duodecim videlicet, et sex, et tribus
episcopis.
CAP. XIV. - Propter cujusmodi causas aliquis deponatur.
Apostolorum canon 3, 5, 6, 7, 11, 20, 23, 25,
69, 70, 81, 83, 84; concilii Nicæni canon 2, 40,
13; concilii Ancyrani canon 10, 14,
concilii
Neocasariensis canon 1; concilii sexti canon 3,
4, 5, 9, 11, 86, 97; Basilii canon 70.
κανών και συνόδου 5' κανών γ', δ' ε', θ' ια', πς,
CAP. XV. — Ob quales causas aliquis simul
et excommunicetur et deponatur: aut deponatur, et a communione vel Ecclesia separetur.
Apostolorum canon 28, 29, 30, 65.
CAP. XVI.
Quas ob causas clericus aut laicus anathemale feriatur.
Concilii Gangrensis canon 18; concilii Chalcedonensis canon 2, 7; Basilii ex epistola ad
Gregorium presbyterum.
CAP. XVII. De eodem [delicto] bis non esse
exigendam vindictam.
Apostolorum canon 25; Basilii canon 3, 32, 51.
CAP XVIII. Obquas causas aliquis omnino
[ab Ecclesia] ejiciatur.
Apostolorum canon 28, 51, 62; concilii Antiocheni canon 4; concilii Laodiceni canon 36;
concilii sexti canon 21.
CAP. XIX. Quando aliquis sedem stationemque sacerdotalem retineat, non autem reliquorum quidquam facit.
col. 1107–1108page 338 of 399
PG 104:1107Συνόδου Αγκύρας κανών α', β'· συνόδου Νεοκαι 59; 3, 26; Δαρείας κανὼν θ' συνόδου 5 κανών γ', το Βασι λείου κανών κζ', ο. ΚΕΦΑΛ. Κ΄. Περὶ τοῦ μὴ πιστεύεσθαι τὸν ἐπίσκοπον λέγοντα ιδιαζόντως αὐτῷ τὸν κληρο κὸν συνομολογήσαι τὸ ἁμάρτημα. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρλβ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ ἐπισκόπου ἢ κληρικού ἐσθίοντος κρέπ ἐν αἵματι, ἢ θηριάλωτον ἢ θνησ σιμαῖον. ᾿Αποστόλων κανών ξγ'. συνόδου Αγκύρας κανών γ'· συνόδου 5' κανών ξς'. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ τοὺς ἐπισκόπους, καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, καὶ πάντας τοὺς τὰ ἱερὰ ψηλαφώντας, ὀφείλειν ἀπέχεσθαι τῶν οἰκείων γαμετῶν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών γ', δ', κε', ο' συν όδου 5 κανών ιβ', ιγ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΓ΄. τοὺς ἀσθενεῖς. Περί κληρικοῦ χλευάζοντος ᾿Αποστόλων κανών πεντηκοστὸς ἕβδομος. ΚΕΦΑΛ. ΚΔ΄. τηριάζοντος. Περὶ κληρικοῦ ἑαυτὸν ἀκρω ᾿Αποστόλων κανών κγ'· συνόδου Νικαίας κανών α" συνόδου α' και β', ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ἀποστόλων κανών η'. 'Ανάγνωθι ἀνωτέρω τὰ παραγεγραμμένα ἐν τώ ιδ κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συν τάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ κληρικῶν ἀποστατών, καὶ θυτῶν, καὶ μάγων, καὶ ἐπαοιδῶν, καὶ ἀστρολόγων, καὶ μαθηματικῶν, καὶ περὶ μαντειῶν, καὶ φαρμακειῶν, καὶ περιάπτων. ᾿Αποστόλων κανών ξβ'· συνόδου. 'Αγκύρας κανών α', β'· συνόδου Λαοδικείας κανὼν λς· τοῦ ἁγίου Β σιλείου κανών ογ'. Κείμενον. Περὶ φαρμακῶν, καὶ μαθηματικῶν, καὶ τῶν ὁμοίων, κ. τ. λ., ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν ἀποτέμνεται. Σχόλιον. Η α' διάτ, τοῦ ιη' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος κεῖται ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ξ', τίτ. λθ', κεφ. κα', οὕτως ἔχοντι, ὡς συνωψίσθη. Ἡ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου ἔστι τοῦ αὐτοῦ καὶ τίτ. κεφ. κβ'. Ἡ γ' διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου ἔστι τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου κεφάλαιον κγ'. Πλὴν οὐκ ἐγράφη ἐν τοῖς Βασιλικοῖς ὡς εἶχε λέξεως πρό τερον, ἀλλ᾽ οὕτω φησί· Καί τὸ διὰ θυσιῶν μαντεύεσθαι, ὁ δὲ τοιοῦτος ξίφει τιμωρείσθω. Καὶ ὁ τοῦτον προ τρεψάμενος, ή παρακλήσει, ἡ μισθῷ, ἐξορίᾳ καὶ δημεύσει ὑπόκειται. Καὶ ὁ κατηγορῶν τούτου τοῦ εγκλήματος οὐκ ἔστι δηλάτων, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπάθλου ἀξιοῦται. Βλέπε οὖν ὅτι τὸ φιλανθρωπότερον μετέπεσον τὰ παλαιότερα νόμιμα, σαὶ οὐχ ὡς εἶχον δυνα μεως πρότερον κατεστρώθησαν ἐν τῇ ἀνακαθάρσε:. ᾿Ανηρέθη γὰρ καὶ τὸ καίεσθαι τοὺς αὐτουργούς, και τὸ δεπορτατεύεσθαι τοὺς προτρεψαμένους. Ωσαύτως παρείθη καὶ τὸ τῶν οἰωνοσκόπων, καὶ τὸ μὴ εἰπένει τινὰ ἐκ τούτων πρὸς τινα, κἂν ᾖ φίλος αὐτοῦ. Ἔχω λύθη δὲ μόνον τὸ διὰ θυσιῶν μαντεύεσθαι. Σημείωση οὖν τοῦτο. Ἡ δ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλίου του
Concilii Ancyrani canon 1, 2; concilii Neoca-A Συνόδου Αγκύρας κανών α', β'· συνόδου Νεοκαι
sariensis canon 59; concilii sexti canon 3, 26; Δαρείας κανὼν θ' συνόδου 5 κανών γ', το Βασι
Basilii [canon] 27, 70.
λείου κανών κζ', ο.
GAP. XX. — Ne credatur episcopo dicenticlericum privatim confessum esse peccatum.
Concilii Carthaginensis canon 132.
CAP. XXI. De episcopis aut clericis carnes
in sanguine. aut a bestiis captas, aut morticinas
edentibus.
Apostolorum canon 63; concilii Ancyrani canon 3; concilii sexti canon 67.
CAP. XXII. — Quod episcopi, presbyteri, diaconi, et quotquot sacra tractant, ab uxoribus
suis abstinere debeant.
Concilii Carthaginensis canon 3, 4, 25, 70;
concilii sexti canon 12, 13.
CAP. XXIII. De clerico debiles subsanacnte.
Apostolorum canon 57.
CAP. XXIV. De clerico sibi virilia amputante.
Apostolorum canon 23; concilii Nicæni canon 4; concilii primi et secundi in æde SancCorum Apostolorum [habiti] canon 8. Lege scripta supra in capite 14 tit. 1 præsentis syntagmatis.
CAP. XXV. — De clericis apostatis, immolatoribus, magis, incantatoribus, astrologis, mathematicis, divinatoribus, veneficis, et amuleta
appendentibus.
Apostolorum canon 62; concilii Ancyrani canon 1, 2; concilii Laodiceni canon 36; sancti
Basilii canon 73.
Textus. De veneficis, mathematicis, etc., usque ad decollatur, ut pag. 763.
Scholium. Const. 1 tit. 18 lib. ix cod. posita
est in lib. ix Basil. tit. 39, cap. 21, quod etiam
ita habet, ut in compendio propositum est. Constit. 2 ejusdem tit. et lib. est ejusdem tt. et lib.
cap. 22. Similiter constit. 3 ejusdem tit. et libri,
est ejusdem tit.et libri cap. 23. Verumtamen non
scriptumn est in Basil. quemadmodum prius legebatur, sed ita habetur: Et per mactationes valicinari. Talis vero gladio punitor. Et qui hunc
evocaverit aut suasionibus, aut præmio, confiscationi et exsilio obnoxius est. Accusator autem hujus
criminis non delator est, sed magis præmio dignus
habetur. Considera igitur, ad clementiorem formam
recidisse vetera jura, nec qua prius vi prædita
erant, [cum ea in repurgatione esse posita. Abrogatum est enim, ut auctor sceleris concremetur, et
illi qui evocarunt deportentur. Ad eumdem etiam
modum omissum est aruspicum nomen]: et, ne
quis horum ad quemquam,licet amicus ipsius sit,
introeat. Prohibitum autem tantum est per mactafiones vaticinari.Hoc igitur nota. Constit, 4 ejus
@
ΚΕΦΑΛ. Κ΄. Περὶ τοῦ μὴ πιστεύεσθαι τὸν
ἐπίσκοπον λέγοντα ιδιαζόντως αὐτῷ τὸν κληρο
κὸν συνομολογήσαι τὸ ἁμάρτημα.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρλβ'.
ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ ἐπισκόπου ἢ κληρικού
ἐσθίοντος κρέπ ἐν αἵματι, ἢ θηριάλωτον ἢ θνησ
σιμαῖον.
᾿Αποστόλων κανών ξγ'. συνόδου Αγκύρας κανών
γ'· συνόδου 5' κανών ξς'.
ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ τοὺς ἐπισκόπους,
καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, καὶ πάντας τοὺς
τὰ ἱερὰ ψηλαφώντας, ὀφείλειν ἀπέχεσθαι τῶν
οἰκείων γαμετῶν.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών γ', δ', κε', ο' συν
όδου 5 κανών ιβ', ιγ'.
τοὺς ἀσθενεῖς.
Περί κληρικοῦ χλευάζοντος
᾿Αποστόλων κανών πεντηκοστὸς ἕβδομος.
τηριάζοντος.
Περὶ κληρικοῦ ἑαυτὸν ἀκρω
᾿Αποστόλων κανών κγ'· συνόδου Νικαίας κανών
α" συνόδου α' και β', ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστό
λων κανών η'. 'Ανάγνωθι ἀνωτέρω τὰ παραγεγραμμένα ἐν τώ ιδ κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συν
τάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ κληρικῶν ἀποστατών,
καὶ θυτῶν, καὶ μάγων, καὶ ἐπαοιδῶν, καὶ ἀστρο
λόγων, καὶ μαθηματικῶν, καὶ περὶ μαντειῶν, καὶ
φαρμακειῶν, καὶ περιάπτων.
᾿Αποστόλων κανών ξβ'· συνόδου. 'Αγκύρας κανών
α', β'· συνόδου Λαοδικείας κανὼν λς· τοῦ ἁγίου Β1σιλείου κανών ογ'.
Κείμενον. Περὶ φαρμακῶν, καὶ μαθηματικῶν, καὶ
τῶν ὁμοίων, κ. τ. λ., usque ad ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν
ἀποτέμνεται.
Σχόλιον. Η α' διάτ, τοῦ ιη' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ
κώδικος κεῖται ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ξ', τίτ. λθ',
κεφ. κα', οὕτως ἔχοντι, ὡς συνωψίσθη. Ἡ β' διάτ.
τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου ἔστι τοῦ αὐτοῦ καὶ τίτ.
κεφ. κβ'. Ἡ γ' διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου
ἔστι τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου κεφάλαιον κγ'. Πλὴν
οὐκ ἐγράφη ἐν τοῖς Βασιλικοῖς ὡς εἶχε λέξεως πρότερον, ἀλλ᾽ οὕτω φησί· Καί τὸ διὰ θυσιῶν μαντεύεσθαι,
ὁ δὲ τοιοῦτος ξίφει τιμωρείσθω. Καὶ ὁ τοῦτον προτρεψάμενος, ή παρακλήσει, ἡ μισθῷ, ἐξορίᾳ καὶ
δημεύσει ὑπόκειται. Καὶ ὁ κατηγορῶν τούτου τοῦ
εγκλήματος οὐκ ἔστι δηλάτων, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπάθλου
ἀξιοῦται. Βλέπε οὖν ὅτι τὸ φιλανθρωπότερον μετέπε
σον τὰ παλαιότερα νόμιμα, σαὶ οὐχ ὡς εἶχον δυνα
μεως πρότερον κατεστρώθησαν ἐν τῇ ἀνακαθάρσε:.
᾿Ανηρέθη γὰρ καὶ τὸ καίεσθαι τοὺς αὐτουργούς, και
τὸ δεπορτατεύεσθαι τοὺς προτρεψαμένους. Ωσαύτως
παρείθη καὶ τὸ τῶν οἰωνοσκόπων, καὶ τὸ μὴ εἰπένει
τινὰ ἐκ τούτων πρὸς τινα, κἂν ᾖ φίλος αὐτοῦ. Ἔχω
λύθη δὲ μόνον τὸ διὰ θυσιῶν μαντεύεσθαι. Σημείωση
οὖν τοῦτο. Ἡ δ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλίου του
col. 1109–1110page 339 of 399
PG 104:1109ΙΧ, ΧΧ-ΧΧV. κώδικος, ἔστι τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου τῶν Βασι λικών κεφ. κδ'. Πλὴν οὐδὲ τοῦτο κατεστρώθη ὡς 24. ἔκειτο ἐν τῷ πλάτει, ἀλλὰ παρείθη τὸ μὴ τιμωρεῖσθαι τοὺς πρὸς θεραπείαν τῶν σωμάτων, ἢ πρὸς εὐετηρίαν τῶν καρπῶν ποιοῦντάς τι μαγικόν, καὶ ἐπέ χοντας βροχὴν, ἢ χάλαζαν καὶ κατεστρώθη τὸ κεφ. οὕτω. Ἡ διάτ. φησὶ τὸν ἐπιτηδευσάμενον γοητείαν ἕλκουσαν εἰς ἔρωτα τους σώφρονας λογισμούς, ἢ κατὰ σωτηρίας ἀνθρώπων μηχανησάμενον δημεύσει καὶ ἐξορίᾳ τιμωρεῖσθαι. Μὴ προσχῆς οὖν τοῖς ἐν τῷ κειμένῳ γεγραμμένοις, ἀλλὰ τοῖς τεθέτσιν ἐν τῷ Βα σιλικῷ ὅτι καὶ ἀπὸ τῶν νόμων, καὶ ἀπὸ τῶν ἐντὸς κειμένων κανόνων ὥρισται τιμωρεῖσθαι μή μόνον τοὺς διά τινα αἰτίαν μαγικά τινα ποιοῦντας, ἀλλὰ καὶ τοὺς προσερχομένους αὐτοῖς, κἂν δῆθεν ἀγαθοῦ τινος χάριν ποιῶσι ζήτησιν, ὡς ὅταν περὶ εὐφορίας καρπῶν ἐρωτῶσιν. Ωσαύτως καὶ ἡ εἴ διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τοῦ κώδικος, ἔστι τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τῶν Βασιλικῶν κεφ. κε', οὕτω φά Μηδεὶς ἐρωτάτω τινὰ μαντικὴν ἐπαγγελλόμε τον· οἱ δὲ Χαλδατοι καὶ οἱ μάγοι μηδὲ ἐν αὐταῖς ταῖς μαντείαις ἑαυτοὺς παρεχέτωσαν, ἀλλὰ κεφαλικῶς τῇ διὰ σιδήρου τιμωρία ὑποκείσθωσαν, σκων Ετερον σχόλιον. Σημείωσαι ἀπὸ τῶν καταστρωθεί σῶν διάτ, ἐν τῇ ἑρμηνεία τοῦ παρόντος κεφ. ὅτι κἂν ὑπὸ τῶν διγέστων, καὶ ἀπὸ τῶν κωδίκων τῶν πρὸ τῆς ἀνα καθάρσεως πολιτευομένων τῇ κεφαλικῇ τιμωρία περιείχετο καὶ τὸ καίεσθαι, καὶ ἀποτέμνεσθαι καὶ φουλκίζε σθαι, ἀλλὰ ὁ ποιήσας τὴν ἀνακάθαρσιν τῶν νόμων Βασι λικῶν, καὶ συνθέμενος τὰ Βασιλικὰ οὐκ ἐδέξατο ταῦτα, ἀλλὰ τὰς ἀπὸ τῶν κωδίκων διατάξεις καταστρώσας ἐν τοῖς Βασιλικοῖς τὰ τρία ταῦτα οὐ προσέθετο. Μὴ γοῦν ἐναντιωθῆς τοῖς ἐν τῷ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου κει μένοις νόμοις, διγέστοις οὔσι, καὶ λέγουσι κεφαλικήν εἶναι τιμωρίαν, καὶ τὸ καίεσθαι τινας, ἀποτέμνεσθαι, καὶ φουλκίζεσθαι. Εἰ γὰρ αἱ διατάξεις αἱ μεταγενέστεραι αἱ ταῦτα διοριζόμεναι οὖν ἐδέχθησαν, πολλῷ πλέον τὰ δίγεστα. Πρόσεχε οὖν τοῖς ἐν τῷ λθ' κεφ. κατεστρωμένοις νόμοις μεταγενεστέροις οὔσι, καὶ μὴ τοῖς διγέστοις ὡς παλαιοτέροις καὶ σχολάσασι, Ετερον σχόλιον. Σημείωσαι καὶ ἀπὸ τοῦ παρόντος χει κεφ. ὅτι ὥσπερ τὸ καίεσθαί τινας οὐκ ἐδέξατο ὁ βασιλεὺς καθὼς εἴπομεν εἰς τὴν τοῦ παρόντος κεφ. ἐρ μηνείαν, οὕτως οὐδὲ τὸ ἀποτέμνεσθαι ἤ τοι ἀποκεφαλίζεσθαι τοὺς Χαλδαίους καὶ τοὺς μάγους, ἀντὶ τούτου διὰ σιδήρου τιμωρία ἐτράπη. ᾿Απλῶς οὖν συναγαγών καὶ ἀπὸ ἄλλων πολλῶν, οὐ μὲν δὲ καὶ ἀπὸ τούτων μὴ εἶναι τιμωρίαν κεφαλικὴν τὸν ἀποκεφαλισμὸν, τὸ καίεσθαι, τὸ φουλκίζεσθαι, τὸ λιθοβολεῖσθαι, τὸ εἰς βαθὸν ῥίπτεσθαι, ἀλλὰ ἀπ' ἀνθρώπινον θάνατον, τιμωρίαν δὲ κεφαλικὴν εἶναι τὸν περιορισμὸν, τὴν τύφλωσιν, τὴν ἐκτομὴν τῆς χειρὸς, καὶ τὰ λοιπὰ ὅσα καὶ ἐς τροφῆς καιρὸν διδόασι τῷ τιμωρουμένῳ, καὶ τοῦ ἐπταισμέ νου ἀπόστασιν, διὰ τὸ ἐπίπολυ τιμωρεῖσθαι, εἰπὲ ὅτι ὅσα νόμιμα εὑρίσκονται ἐν τοῖς Βασιλικοῖς ὑπεναντία τῇ παρούσῃ διδασκαλία δίγεστά εἰσι, καὶ οὐκ ὀφεί
TIT. ΙΧ, CAP. ΧΧ-ΧΧV.
NOMOCANON.
κώδικος, ἔστι τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου τῶν Βασι- dem tit. et lib. cod. est ejusdem tit et lib. Basil.
λικών κεφ. κδ'. Πλὴν οὐδὲ τοῦτο κατεστρώθη ὡς cap. 24. Verum neque hoc insertum est,quemadἔκειτο ἐν τῷ πλάτει, ἀλλὰ παρείθη τὸ μὴ τιμωρεῖ- modum positum fuerat ad longum: sed prætermisσθαι τοὺς πρὸς θεραπείαν τῶν σωμάτων, ἢ πρὸς εὐ sum est, ne punirentur, qui medendi corporibus,
ετηρίαν τῶν καρπῶν ποιοῦντάς τι μαγικόν, καὶ ἐπέ- aut fructuum proventum uberem conservandi cauχοντας βροχὴν, ἢ χάλαζαν καὶ κατεστρώθη τὸ κεφ. sa magicum quidpiam facerent,et imbres aut granοὕτω. Ἡ διάτ. φησὶ τὸν ἐπιτηδευσάμενον γοητείαν dines prohiberent. Atque illud quidem] caput
ἕλκουσαν εἰς ἔρωτα τους σώφρονας λογισμούς, ἢ hunc ad motum insertum est. Const. ait, quod
κατὰ σωτηρίας ἀνθρώπων μηχανησάμενον δημεύσει qui magicarum artium exercitio pudicos animos
καὶ ἐξορίᾳ τιμωρεῖσθαι. Μὴ προσχῆς οὖν τοῖς ἐν τῷ ad libidinem traxerit,aut contra salutem hominum
κειμένῳ γεγραμμένοις, ἀλλὰ τοῖς τεθέτσιν ἐν τῷ Βα- [aliquid molitus fuerit, confiscatione et exsilio
σιλικῷ ὅτι καὶ ἀπὸ τῶν νόμων, καὶ ἀπὸ τῶν ἐντὸς puniatur. Ne ergo animum illis adhibeas, quæ in
κειμένων κανόνων ὥρισται τιμωρεῖσθαι μή μόνον textu scripta sunt, sed quæ posita sunt in Basil.
τοὺς διά τινα αἰτίαν μαγικά τινα ποιοῦντας, ἀλλὰ Quoniam et a legibus, et ab illis quæ in textu poκαὶ τοὺς προσερχομένους αὐτοῖς, κἂν δῆθεν ἀγαθοῦ sita sunt, definitum est, ut puniantur non solum
τινος χάριν ποιῶσι ζήτησιν, ὡς ὅταν περὶ εὐφορίας qui propter aliquam causam magica quæpiam faκαρπῶν ἐρωτῶσιν. Ωσαύτως καὶ ἡ εἴ διάτ. τοῦ ciunt, verum etiam qui ipsos accedunt: tametsi
αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τοῦ κώδικος, ἔστι τοῦ αὐτοῦ tanquam boni cujuspiam causa quidquam] exβιβλίου καὶ τίτ. τῶν Βασιλικῶν κεφ. κε', οὕτω φά- quirant, velut quando de ubertate fructuum conΜηδεὶς ἐρωτάτω τινὰ μαντικὴν ἐπαγγελλόμε- sulunt. Similiter etiam constit. 5 ejusdem tit. et
τον· οἱ δὲ Χαλδατοι καὶ οἱ μάγοι μηδὲ ἐν αὐταῖς ταῖς lib. cod. est ejusdem lib. et tit. Basil. cap.5,quod
μαντείαις ἑαυτοὺς παρεχέτωσαν, ἀλλὰ κεφαλικῶς τῇ ita ait: Nemo divinandi artem profitentem conδιὰ σιδήρου τιμωρία ὑποκείσθωσαν,
sulat. Chaldæi et magi ne in ipsis quidem divinationibus se [consulendos] præbeant, et in capitale supplicium ferri obnoxii sint.
σκων·
Ετερον σχόλιον. Σημείωσαι ἀπὸ τῶν καταστρωθεί
σῶν διάτ, ἐν τῇ ἑρμηνεία τοῦ παρόντος κεφ. ὅτι κἂν ὑπὸ
τῶν διγέστων, καὶ ἀπὸ τῶν κωδίκων τῶν πρὸ τῆς ἀνακαθάρσεως πολιτευομένων τῇ κεφαλικῇ τιμωρία περιείχετο καὶ τὸ καίεσθαι, καὶ ἀποτέμνεσθαι καὶ φουλκίζεσθαι, ἀλλὰ ὁ ποιήσας τὴν ἀνακάθαρσιν τῶν νόμων Βασι•
λικῶν, καὶ συνθέμενος τὰ Βασιλικὰ οὐκ ἐδέξατο ταῦτα,
ἀλλὰ τὰς ἀπὸ τῶν κωδίκων διατάξεις καταστρώσας
ἐν τοῖς Βασιλικοῖς τὰ τρία ταῦτα οὐ προσέθετο. Μὴ
γοῦν ἐναντιωθῆς τοῖς ἐν τῷ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου κειμένοις νόμοις, διγέστοις οὔσι, καὶ λέγουσι κεφαλικήν
εἶναι τιμωρίαν, καὶ τὸ καίεσθαι τινας, ἀποτέμνεσθαι, καὶ φουλκίζεσθαι. Εἰ γὰρ αἱ διατάξεις αἱ με
ταγενέστεραι αἱ ταῦτα διοριζόμεναι οὖν ἐδέχθησαν,
πολλῷ πλέον τὰ δίγεστα. Πρόσεχε οὖν τοῖς ἐν τῷ
λθ' κεφ. κατεστρωμένοις νόμοις μεταγενεστέροις οὔσι,
καὶ μὴ τοῖς διγέστοις ὡς παλαιοτέροις καὶ σχολάσασι,
Ετερον σχόλιον. Σημείωσαι καὶ ἀπὸ τοῦ παρόντος
χει
κεφ. ὅτι ὥσπερ τὸ καίεσθαί τινας οὐκ ἐδέξατο ὁ
βασιλεὺς καθὼς εἴπομεν εἰς τὴν τοῦ παρόντος κεφ. ἐρμηνείαν, οὕτως οὐδὲ τὸ ἀποτέμνεσθαι ἤ τοι ἀποκεφαλίζεσθαι τοὺς Χαλδαίους καὶ τοὺς μάγους, ἀντὶ τούτου
διὰ σιδήρου τιμωρία ἐτράπη. ᾿Απλῶς οὖν συναγαγών
καὶ ἀπὸ ἄλλων πολλῶν, οὐ μὲν δὲ καὶ ἀπὸ τούτων μὴ
εἶναι τιμωρίαν κεφαλικὴν τὸν ἀποκεφαλισμὸν, τὸ καίεσθαι, τὸ φουλκίζεσθαι, τὸ λιθοβολεῖσθαι, τὸ εἰς βαθὸν
ῥίπτεσθαι, ἀλλὰ ἀπ' ἀνθρώπινον θάνατον, τιμωρίαν δὲ
κεφαλικὴν εἶναι τὸν περιορισμὸν, τὴν τύφλωσιν, τὴν
ἐκτομὴν τῆς χειρὸς, καὶ τὰ λοιπὰ ὅσα καὶ ἐς τροφῆς
καιρὸν διδόασι τῷ τιμωρουμένῳ, καὶ τοῦ ἐπταισμένου ἀπόστασιν, διὰ τὸ ἐπίπολυ τιμωρεῖσθαι, εἰπὲ ὅτι
ὅσα νόμιμα εὑρίσκονται ἐν τοῖς Βασιλικοῖς ὑπεναντία
τῇ παρούσῃ διδασκαλία δίγεστά εἰσι, καὶ οὐκ ὀφείAliud scholium.Nota etiam ex insertis præsentis 25 cap. interpretationi constitutionibus, quod
tametsi ex dig. et cod. quæ ante repurgationem in
republica obtinuerunt, capitali supplicio comprehenderetur concremari, decollari, et in furcas
suspendi: non tamen imperator qui legum repurgalionem fecit,et Basilica composuit, illa recepit,
et constitutionibus ex cod. basilicis insertis hac
tria non apposuit. Ne igitur adverseris positis in
tit. 1 lib. Lx, legibus, quæ digesta sunt: et capitale supplicium esse concremari, decollari, et in
furcas suspendi, dicunt. Si enim quæ hæc statuunt
constitutiones, cum recentiores sint,non recepta
sunt: multo [profecto] minus [sunt recepta digesta. Applica igitur animum cap. 38 insertis legibus,ut quæ juniores sint: non autem digestis, quæ
vetustiora sunt, nec ullam amplius functionem
habent.
Aliud scholium. Nota item ex præsenti 25 cap.
quod quemadmodum ut aliqui concrementur, ab
pimperatore (quomodo in praesentis cap.interpre-
- tatione diximus) non receptum est: ita neque ut
Chaldæi et magi decollentur, sed pro hoc ferre
poena injuncta est. Breviter igitur, decollari,concremari, in furcam suspendi,lapidari, in profundum projici, non capitalem ponam, sed diram
mortem esse: capitalem autem poenam esso deportationem, excaecationem, manus exsectionem, et
reliqua quæ reditus tempus punito dant,et ut diu
qui deliquit, puniatur, [illum omnino exterminant:
cum ex aliis multis, tum vero elian ex his colligens, dic,quod quæcunque jura præsenti doctrina
contraria in Basil. inveniuntur, digesta sint, nec
(quia jure receptum sit, ut, quando constitutiones
col. 1111–1112page 340 of 399
PG 104:1111λουσι κρατεῖν· νενόμισται γάρ προτιμοτέρας είναι τάς διατάξεις τῶν διγέστων ἔνθα περὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς νομοθετοῦσί τι. Καὶ ὅτι τοῖς νόμοις δοκεῖ καὶ πάσαις ταῖς Νεαραῖς ἐπὶ τὸ φιλανθρωπότερον τοὺς νόμους ἑρμηνεύεσθαι, καὶ οὕτω τὰς ἀποφάσεις γίνε σθαι. Μὴ γοῦν θαυμάσῃς ὅτι ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει σύνοδος ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου Μιχαὴλ τοῦ Οξειτ. διέγνω, καὶ ἐπέτρεχε καυθῆναι Βωγομίλους. Εἰκὸς γάρ ἐστι μὴ τραπται σθῆναι τότε τοὺς νόμους, καὶ μᾶλλον ὅτι τότε ἀμεταθέτως ἔχοντες τῆς οἰκειας αἱρέσεως οἱ Βωγόμιλοι ὡς μαρτύριον προήρπαζον τὴν καῦσιν. Εγὼ δὲ εἰδὼς μηδένα κανόνα ἐπιτρέψαι ποτὲ τιμωρίαν, ὅτι μηδὲ οἶδεν ὁ ἐκκλησιαστικός νόμος σωματικάς ποιο νάς, ἀλλ᾽ ὁ πολιτικός. Καὶ ἔτι θαυμάζω πῶς τοιαύτην διάγνωσιν τότε ἡ συνόδος ἐξέθετο, ἐκκόπτειν γὰρ ἐκ τοῦ σώματος τῶν Χριστιανῶν τοὺς αἱρετικούς δεδι δέγμεθα, τιμωρεῖν δὲ αὐτοὺς οὐκ ἐμάθομεν, ἀλλὰ ἀμεταθέτους ὄντας παραδιδόναι τῷ πολιτικῷ νόμῳ, καὶ παρὰ τῶν ἄρχοντων τὰς κατὰ τούτων ἀποφάσεις ἐκφέρεσθαι. Κείμενον. Διάτ. δ' οἱ τὰ στοιχεῖα ταράσσοντες, ἢ τοὺς ἐχθροὺς, κ. τ. λ., ἢ τὰ τῆς ἰδίας θρησκείας δημοσιεύοντες, δεπορτατεύονται. Σχόλιον. Σημείωσαι καὶ ἀπὸ τοῦ παρόντος κεφ. ὅτι οὐδὲ τὸ θηρίοις ἀναιρεῖσθαι τοὺς διὰ δαιμόνων φο νεύοντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν, ἐδέξατο ἡ διάτ. ἡ καταστρωθεῖσα ἐν τοῖς Βασιλικοῖς, ἀλλὰ καὶ τούτους ξίφει τιμωρεῖσθαι διωρίσατο, πρόσχες οὖν τῇ ὄπισθεν γε γραμμένῃ ἑρμηνείᾳ ἡμῶν. Ἡ Γ' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι τοῦ λθ᾽ τίτ, τοῦ ξ' βιο βλίου τῶν Βασιλικῶν κεφ. κζ', οὕτως ἔχον· Οἱ εἰς βλά ην ἀνθρώπων δαίμονας ἐπικαλούμενοι ξίφει τιμωρεί σθωσαν. Η ζ' διάτ. ἔστι κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ.βιβλίου κα λόγον οὕτως· Οἱ ἀξιωματικοὶ οὐχ ὑπόκεινται βασά vοις εἰ μὴ ἐπὶ τῆς καθοσιώσεως. Εἰ δὲ καί τινες εὑρεθώσι γόητες, ἢ οἱανδήποτε μετρίαν ἐπαγγελλόμενοι μαντείαν μηδενί προνομίῳ ἀξιώματος κεχρήσ σθωσαν. Πρέπει γὰρ τῷ γινομένῳ παρ' αὐτῶν ἁμερ τήματι τὸ τιμωρεῖσθαι αὐτούς ἐὰν ἐν τῷ κομιτάτω τοιοῦτον ἁμαρτήσουσιν. Ἴδε γοῦν ὡς καὶ ἐνταῦθα παρείθη τὸ τῶν οἰωνοσκόπων καὶ τὸ τῶν μοντευο μένων δι᾽ ὀνείρων, καὶ ἐκολασθη πλατότερον τὸ ὁπωσ δήποτε μαντεύεσθαι. Ωσαύτως παρείθη καὶ τὸ ξέρ σθαι τοὺς ἀρνουμένους πάντως κατὰ τὴν καθόλου παράδοσιν τὴν ἀπαιτοῦσαν ἀποδεικνύειν τοὺς ηγόρους. Η η' διάτ. ἔστι κεφ. κη' τοῦ αὐτοῦ λθ᾽ τίτ. οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. Ἡ θ' διάτ. ἔστι χερ. τελευταῖον τοῦ λθ' τίτ. του αὐτοῦ ξ' βιβ. τὰ αὐτὰ διεξιόν. Η γ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ, τοῦ α' βιβ. τοῦ πώς δικος ἔστι κεφ. κα' του ιζ' τίτ. τοῦ ζ' βιβλίου α τως ἔχον· Τῇ πρώτῃ τῶν Πασχαλίων ἡμερῶν, καὶ μὴ βασιλικῆς ἰδικῆς ἐπὶ τούτῳ καταλαβούσης και λεύσεως, πάντες οἱ ἐν φυλακαῖς ἀπολυέσθωσαν, εἰ μὴ ἄρα ἱεροσυλος ἐστιν, ἢ μοιχός, ἢ παρθένων ἄρκεξ, κ τυμβωρύχος, ή φαρμακής, ἢ μονίταν πλάστην ἐστι καταδεξάμενος, ἢ φονεύς, ἢ πατροκτονος, ἢ κατὰ βασιλέως, ή πόλεως μηχανησάμενος, Καὶ ἡ ι' διέτ,
et digesta de una eademque re diversa] statuunt, λουσι κρατεῖν· νενόμισται γάρ προτιμοτέρας είναι
illa digestis praeferantur) auctoritatem juris obti- τάς διατάξεις τῶν διγέστων ἔνθα περὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ
nere debeant: et, quod legibus omnibusque Novel- ἑνὸς νομοθετοῦσί τι. Καὶ ὅτι τοῖς νόμοις δοκεῖ καὶ
lis, ut benignius leges interpretemur, atque ita πάσαις ταῖς Νεαραῖς ἐπὶ τὸ φιλανθρωπότερον τοὺς
sententias feramus, placeat. Ne itaque mireris, νόμους ἑρμηνεύεσθαι, καὶ οὕτω τὰς ἀποφάσεις γίνεconcilium Constantinopolitanum temporibus san- σθαι. Μὴ γοῦν θαυμάσῃς ὅτι ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει
ctissimi illius patriarcha domni Michaelis Oxila, σύνοδος ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου
ut Bogomnili concremarentur, et statuisse et man- κυρίου Μιχαὴλ τοῦ Οξειτ. διέγνω, καὶ ἐπέτρεχε
dasse. Veri enim simile est, de legibus tune tra- καυθῆναι Βωγομίλους. Εἰκὸς γάρ ἐστι μὴ τραπταιclatum non fuisse. Quin potius, quod Bogomili σθῆναι τότε τοὺς νόμους, καὶ μᾶλλον ὅτι τότε ἀμε
mordicus et obstinate suæ hæresi inhærentes,tan- ταθετως ἔχοντες τῆς οἰκειας αἱρέσεως οἱ Βωγόμιλοι
quam constantiæ suæ] testimonium,concrematio- ὡς μαρτύριον προήρπαζον τὴν καῦσιν. Εγὼ δὲ
nem præcipuerint, Ego autem sciens nullum un- εἰδὼς μηδένα κανόνα ἐπιτρέψαι ποτὲ τιμωρίαν, ὅτι
quam canonem supplicium permisisse (non enim μηδὲ οἶδεν ὁ ἐκκλησιαστικός νόμος σωματικάς ποιο
ecclesiastica lex, sed civilis, corporales ponas νάς, ἀλλ᾽ ὁ πολιτικός. Καὶ ἔτι θαυμάζω πῶς τοιαύτην
novit,etiamnum miror, quomodo concilium istius- διάγνωσιν τότε ἡ συνόδος ἐξέθετο, ἐκκόπτειν γὰρ ἐκ
modi lum tulerit sententiam. Siquidem excideree τοῦ σώματος τῶν Χριστιανῶν τοὺς αἱρετικούς δεδιChristianorum corpore hæreticos docti sumus: δέγμεθα, τιμωρεῖν δὲ αὐτοὺς οὐκ ἐμάθομεν, ἀλλὰ
supplicio autem ipsos affcere non didicimus. Ve- ἀμεταθέτους ὄντας παραδιδόναι τῷ πολιτικῷ νόμῳ,
rum eum obstinati sunt, civili legi tradimus, at- καὶ παρὰ τῶν ἄρχοντων τὰς κατὰ τούτων ἀποφάσεις
que a magistratibus in illos sententia feruntur. ἐκφέρεσθαι.
Textus. Const. 6. Qui elementa turbant, etc.,
usque ad deportentur, ut pag. 289.
Scholium. Nota etiam ex præsenti cap. quod
neque ut a bestiis interimantur, qui per manes
inimicos suus occidunt, receperit const.6. Basil.
inserta: sed etiam hos gladio puniri constituerit.
Atlendas igitur paulo ante scriptæ nostræ interpretationi. Const. 6, ejusdem tit. et lib. cod. est
tit. 39, lib. Lx Basil. 29, quod sic habet: qui ad
nocendum hominibus manes evocant, gladio puniuntor. Constitutio 7, est cap. ejusdem lit. et
lib. XXVII, quod ita ait: Dignitatibus præditi
Cormientis non sunt obnoxii, nisi in crimine læsæ
majestatis. Sed et si qui magi, aut qualemcunque
divinandi artem modice profiteri deprehensi fuerint, nullo dignitatis privilegio utuntor. Convenit
enim ipsorum facinori, ut penas luant, si in comitatu [principis id committant. Vide Igitur, quomodo hic quoque aruspices quique ex somniis divinant, omissi sint, ac qualiscunque divinatio latius
prohibeatur. Similiter etiam, ut negantes contra
generalem regulam,quæ accusatores (criminationem] [in
nem probare vult, omnino in aculeo ungalis]
sulcentur, omissum est. Constit. 8 est cap. 28
ejusdem 39, tit. quod sic habet, ut in compendio
propositum est Const. 9, est ult cap. lit. 39
ejusdem L lib., quod eadem narrat. Constit. 3
tit. 4 lib. 1 cod. est cap. 26 tit. 17 lib. vit, quod ita
habet: Primo Paschali die, etiam nulla speciali
imperatoria jussione in hoc præveniente, omnes
qui in carceribus sunt, absolvantur: nisi si aut
sacrilegus, aut adulter, aut virginum raptor, aut
sepulcrorum violator, aut veneficus sit: nisi falsam monetam exceplet: nisi vel homicida vel parricida, vel adversus principem urbemve[quidpiam]
molitus sit Const, vero 10 tit.4 lib. i, cod. est
Κείμενον. Διάτ. δ' οἱ τὰ στοιχεῖα ταράσσοντες,
ἢ τοὺς ἐχθροὺς, κ. τ. λ., usque ad ἢ τὰ τῆς ἰδίας
θρησκείας δημοσιεύοντες, δεπορτατεύονται. Supra
pag. 289.
Σχόλιον. Σημείωσαι καὶ ἀπὸ τοῦ παρόντος κεφ. ὅτι
οὐδὲ τὸ θηρίοις ἀναιρεῖσθαι τοὺς διὰ δαιμόνων φο
νεύοντας τοὺς ἐχθροὺς αὐτῶν, ἐδέξατο ἡ διάτ. ἡ καταστρωθεῖσα ἐν τοῖς Βασιλικοῖς, ἀλλὰ καὶ τούτους ξίφει
τιμωρεῖσθαι διωρίσατο, πρόσχες οὖν τῇ ὄπισθεν γεγραμμένῃ ἑρμηνείᾳ ἡμῶν. Ἡ Γ' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ.
καὶ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι τοῦ λθ᾽ τίτ, τοῦ ξ' βιο
βλίου τῶν Βασιλικῶν κεφ. κζ', οὕτως ἔχον· Οἱ εἰς βλά
6ην ἀνθρώπων δαίμονας ἐπικαλούμενοι ξίφει τιμωρεί
σθωσαν. Η ζ' διάτ. ἔστι κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ.βιβλίου κα
λόγον οὕτως· Οἱ ἀξιωματικοὶ οὐχ ὑπόκεινται βασάvοις εἰ μὴ ἐπὶ τῆς καθοσιώσεως. Εἰ δὲ καί τινες
εὑρεθώσι γόητες, ἢ οἱανδήποτε μετρίαν ἐπαγγελλό
μενοι μαντείαν μηδενί προνομίῳ ἀξιώματος κεχρήσ
σθωσαν. Πρέπει γὰρ τῷ γινομένῳ παρ' αὐτῶν ἁμερ
τήματι τὸ τιμωρεῖσθαι αὐτούς ἐὰν ἐν τῷ κομιτάτω
τοιοῦτον ἁμαρτήσουσιν. Ἴδε γοῦν ὡς καὶ ἐνταῦθα
παρείθη τὸ τῶν οἰωνοσκόπων καὶ τὸ τῶν μοντευομένων δι᾽ ὀνείρων, καὶ ἐκολασθη πλατότερον τὸ ὁπωσ
δήποτε μαντεύεσθαι. Ωσαύτως παρείθη καὶ τὸ ξέρ
σθαι τοὺς ἀρνουμένους πάντως κατὰ τὴν καθόλου
παράδοσιν τὴν ἀπαιτοῦσαν ἀποδεικνύειν τοὺς
ηγόρους. Η η' διάτ. ἔστι κεφ. κη' τοῦ αὐτοῦ λθ᾽ τίτ.
οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. Ἡ θ' διάτ. ἔστι χερ.
τελευταῖον τοῦ λθ' τίτ. του αὐτοῦ ξ' βιβ. τὰ αὐτὰ
διεξιόν. Η γ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ, τοῦ α' βιβ. τοῦ πώς
δικος ἔστι κεφ. κα' του ιζ' τίτ. τοῦ ζ' βιβλίου α
τως ἔχον· Τῇ πρώτῃ τῶν Πασχαλίων ἡμερῶν, καὶ
μὴ βασιλικῆς ἰδικῆς ἐπὶ τούτῳ καταλαβούσης και
λεύσεως, πάντες οἱ ἐν φυλακαῖς ἀπολυέσθωσαν, εἰ μὴ
ἄρα ἱεροσυλος ἐστιν, ἢ μοιχός, ἢ παρθένων ἄρκεξ, κ
τυμβωρύχος, ή φαρμακής, ἢ μονίταν πλάστην ἐστι
καταδεξάμενος, ἢ φονεύς, ἢ πατροκτονος, ἢ κατὰ
βασιλέως, ή πόλεως μηχανησάμενος, Καὶ ἡ ι' διέτ,
X2T-
col. 1113–1114page 341 of 399
PG 104:1113ΧΧΥ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. 17 1 ιζ' τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικών, οὕτως ἔχον, ὡς συνωψίσθη. Κείμενον. Καὶ τίτ. ια' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου διάτ. β'. Μηδεὶς διὰ σπλαγχνοκοπίας, κ. τ. λ., και βασάνων καὶ συμφώνων καταθέσεων. 289, Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος 2 11, 1, ἐστι κεφ. ζ' τοῦ α' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλι- 7, 4, κῶν λέγον. Μηδεὶς ἔπαρ καὶ ἔγκατα καθορῶν ζη τείτω τὰ μέλλοντα τὴν ἐκ τῆς σταυρώσεως τιμω- 8 17 ρίαν ἀγωνιῶν. Η η διάτ, του ιζ' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικὰ ὡς ἀρχουν- 147 των τῶν περιεχομένων ἐν τῇ περὶ ῥεπουδίων ριζ' νεαρᾷ τῇ κειμένῃ ἐν βιβλίῳ κη' τῶν Βασιλικῶν τίτ, γ καὶ τῇ ριζ' τῇ κειμένῃ. Ομοίως αὗται γὰρ διδά σκουσι διαζεύγνυσθαι τοὺς ὁμοζύγους, καὶ ἐκ τοῦ 117, 2, 65, βουλεύσασθαι θάτερον ἐξ αὐτῶν διὰ γοητείας ἢ 136, 1, φαρμακείας κατὰ τῆς τοῦ ἑτέρου ζωῆς. Ἡ β' διάτ. τοῦ ξε' τίτ. ζ' βιβλίου, ἔστι κεφ. ρλς τοῦ α' τίτ, τοῦ θ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, λέγον οὕτως. Οἱ φανερῶς ἐπὶ ἁμαρτήμασιν ἐλεγχθέντες, καὶ καταθέμενοι οὐκ ἔτι δύνανται ἐκκαλέσασθαι, οὔτε δὲ χρὴ προπετώς πιστεύειν τῇ φωνῇ τῶν κρινομένων, καὶ σημείωσαι ὅτι κἂν τὸ πλάτος περὶ μόνων τῶν ἐπὶ γοητεία και ταδικασθέντων διελάμβανεν, ἀλλ᾽ ὁ τὰ Βασιλικὰ συν θέμενος περὶ πάντων τῶν ἐπὶ ἁμαρτήμααι κριθέντων 50, 7, τὸ νόμιμον ἐξέθετο. Σημείωσαι δὲ καὶ τὸ εἰρημένον ἐν τῷ τέλει, περὶ τοῦ μὴ πιστεύεσθαι εὐχερῶς τοὺς καθ᾿ ἑαυτῶν ὁμολογοῦντας. Ζήτει καὶ βιβλίον ξ' 4, 1, τίτ. ν' κεφ. α' θέμα ξ' λέγον, οὐ δεῖ πιστεύειν καταθέ- 3 41 25 σεσι τῶν κρινομένων, εἰ μὴ καὶ ἀπόδειξις διδάσκει τὸν 50 δικαστήν. Καὶ τοῦ θ᾽ βιβλίου τίτ. δ' κεφ. α' καὶ τὰ ἐκεῖ παραγεγραμμένα. Η γ' διάτ. τοῦ μα' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. κε' τοῦ ν' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών λέγον· ἐὰν γυνὴ ἐγκαλεῖται ὡς φαρ μένοις φονεύσασα τὸν ἴδιον ἄνδρα, καὶ δούλοι κατ' 16 47 αὐτῆς οὐ μόνον ἴδιοι, ἀλλὰ καὶ ἀλλότριοι ἐξετάζον- 56 51 ται, πρῶτον δὲ οἱ ἀλλότριοι, καὶ ἐὰν δεῖγμα δειχθῇ ἀληθὲς, καὶ αὐτὴ ἡ γυνὴ βασανίζεται. Η ις' διάτ. τοῦ μζ' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. νς τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου λέγον, μή προχείρως ὁ ἄρχων κεφαλικὴν τιμωρίαν ἐκφερέτω εἰ μὴ πρώ- 7, 1, 50, τον ὁ ἐναγόμενος διὰ τῆς οἰκείας ὁμολογίας, ἢ διὰ τῆς τῶν μαρτύρων ἐρωτήσεως ἤτοι τῶν βασάνων οὕτως ἐλεγχθῇ, ὥστε σχεδόν μηδὲ ἑαυτῷ δύνασθαι. Πλὴν καὶ τὸ παρὸν κεφ. πρὸς τὸ ζ' θέμα τοῦ 2' κεφ. τοῦ ν' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου ἑρμήνευσεν. Κείμενον. Καὶ βιβλίον ι', τίτ. ιε', διάτ. α', ὅτι "Εξ- 10, 15, 1. εστιν ἑκάστῳ, κ. τ. λ., περὶ Μανιχαίων νο μοτηθέντα. 290, 291. Σχόλιον. Ἡ α' διάτ. τοῦ ιε' τίτ. τοῦ ι βιβλίου ἔστι κεφ. ιγ' τοῦ ζ' τίτ. του νέου βιβλίου τῶν βασιλικῶν, οὕτω λέγον. Μηδεὶς ἐπιδιδότω δεήσεις ἐφ ᾧ τε ἐπιτραφῆναι ἐν ἰδίοις τόποις ἢ ἐν ἀλλοτρίοις ἀναζητεῖν θησαυρόν, μήτε ὡς εὐρὼν αὐτὸς θησαυρὸν, μήτε ὡς ἑτέρου τινὸς εὑρόντος διδότω δεήσεις· εἰ μὲν γὰρ ἐν ἰδίοις τόποις τις χωρίς πάσης μυσαρᾶς θυσίας, ἢ ἄλλης τινὸς τέχνης νόμοις απηγορευμένοις εὕρη θησαυρὸν, τοῦτ᾽ ἔστι χρήματα ἀποτεθέντα παρά τινων ἡγνοήμενα τῷ χρόνῳ, κεχρήσθαι τοῖς εὑρεθεῖσιν
NOMOCANON. TIT. IX, CAP. ΧΧΥ.
τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. cap. 17 tit. 1 lib. r Basil. quod sic habet, ut in
ιζ' τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικών, οὕτως ἔχον, ὡς compendio propositum est.
συνωψίσθη.
Κείμενον. Καὶ τίτ. ια' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου διάτ. β'.
Μηδεὶς διὰ σπλαγχνοκοπίας, κ. τ. λ., usque ad και
βασάνων καὶ συμφώνων καταθέσεων. Supra pag. 289,
Texius. Et tit. 11, ejusdem lib. constit. 2.
Nemo etc., usque ad probatum fuerit crimen, ut
pag. 289-990.
Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος Scholium. Const. 2 tit. 11, lib. 1, cod. est
ἐστι κεφ. ζ' τοῦ α' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλι- cap. 7, tit. 4, lib. i Basil. quod ait: Nemo jecur
κῶν λέγον. Μηδεὶς ἔπαρ καὶ ἔγκατα καθορῶν ζη- et exsta inspiciens, crucifxionis plenam formidans
τείτω τὰ μέλλοντα τὴν ἐκ τῆς σταυρώσεως τιμω- futura explorato. Constit. 8 tit. 17 lib. v cod.
ρίαν ἀγωνιῶν. Η η διάτ, του ιζ' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου non est posita in Basil., quod [videlicet, quæ in
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικὰ ὡς ἀρχουν- novella 147 de repudiis comprehenduntur, suff
των τῶν περιεχομένων ἐν τῇ περὶ ῥεπουδίων ριζ' ciant. Docet enim inde etiam dirimi conjuges,
νεαρᾷ τῇ κειμένῃ ἐν βιβλίῳ κη' τῶν Βασιλικῶν τίτ, γ quod alter alterius vitæ malis artibus aut veneficio
καὶ τῇ ριζ' τῇ κειμένῃ. Ομοίως αὗται γὰρ διδά- insidiatus sit. [Est autem posita in lib. Basil. 28,
σκουσι διαζεύγνυσθαι τοὺς ὁμοζύγους, καὶ ἐκ τοῦ tit. et. Similiter 117, const. 2, tit. 65, lib. vi, est
βουλεύσασθαι θάτερον ἐξ αὐτῶν διὰ γοητείας ἢ cap. 136, tit. 1, lib. ix Basil. quod ita dicit: Qui
φαρμακείας κατὰ τῆς τοῦ ἑτέρου ζωῆς. Ἡ β' διάτ. manifeste de criminibus convicti sunt, et confessi,
τοῦ ξε' τίτ. ζ' βιβλίου, ἔστι κεφ. ρλς τοῦ α' τίτ, τοῦ non amplius provocare possunt. Neque vero te -
θ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, λέγον οὕτως. Οἱ φανερῶς mere rei voci credendum est. Nota autem quod,
ἐπὶ ἁμαρτήμασιν ἐλεγχθέντες, καὶ καταθέμενοι οὐκ quanquam ipsa const. de iis solum qui venefcii
ἔτι δύνανται ἐκκαλέσασθαι, οὔτε δὲ χρὴ προπετώς damnantur,tractet: is tamen qui Basil.composuit,
πιστεύειν τῇ φωνῇ τῶν κρινομένων, καὶ σημείωσαι de quibuscunque criminum reis legem hanc proὅτι κἂν τὸ πλάτος περὶ μόνων τῶν ἐπὶ γοητεία και posuerit. Nota item quod in fine dicitur, ne facile
ταδικασθέντων διελάμβανεν, ἀλλ᾽ ὁ τὰ Βασιλικὰ συν iis credatur, qui adversum se confitentur. Quæras
θέμενος περὶ πάντων τῶν ἐπὶ ἁμαρτήμααι κριθέντων [vero etiam lib. Lx, tit. 50, cap. 1,thema 7, quod
τὸ νόμιμον ἐξέθετο. Σημείωσαι δὲ καὶ τὸ εἰρημένον sic ait: Non est credendum confessionibus reoἐν τῷ τέλει, περὶ τοῦ μὴ πιστεύεσθαι εὐχερῶς τοὺς rum, nisi etiam evidens probatio judicem instruat,
καθ᾿ ἑαυτῶν ὁμολογοῦντας. Ζήτει καὶ βιβλίον ξ' et lib. xx, tit. 4, cap. 1, quæque illic annotata
τίτ. ν' κεφ. α' θέμα ξ' λέγον, οὐ δεῖ πιστεύειν καταθέ- sunt. Const. 3 tit. 41 lib. ix cod. est cap. 25
σεσι τῶν κρινομένων, εἰ μὴ καὶ ἀπόδειξις διδάσκει τὸν tit. 50 lib. Lx Basil. quod dicit: Si mulier accuδικαστήν. Καὶ τοῦ θ᾽ βιβλίου τίτ. δ' κεφ. α' καὶ τὰ ἐκεῖ setur, tanquam veneno maritum suum occiderit,
παραγεγραμμένα. Η γ' διάτ. τοῦ μα' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου et adversus illam servi non solum proprii, sed et
τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. κε' τοῦ ν' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου alieni examinentur: primum autem alieni, sitque
τῶν Βασιλικών λέγον· ἐὰν γυνὴ ἐγκαλεῖται ὡς φαρ- verum demonstratum argumentum: ipsa quoque
μένοις φονεύσασα τὸν ἴδιον ἄνδρα, καὶ δούλοι κατ' mulier torquetur. Const. 16 tit. 47 lib. 1x cod.
αὐτῆς οὐ μόνον ἴδιοι, ἀλλὰ καὶ ἀλλότριοι ἐξετάζον- est cap. 56 tit. 51 lib. Lx, quod ait: Ne facile
ται, πρῶτον δὲ οἱ ἀλλότριοι, καὶ ἐὰν δεῖγμα δειχθῇ judex capitalis panæ sententiam] proferto: nisi
ἀληθὲς, καὶ αὐτὴ ἡ γυνὴ βασανίζεται. Η ις' διάτ. prius reus per suam confessionem, aut testium
τοῦ μζ' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. νς interrogationem sive tormenta ita convictus sit,ut
τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου λέγον, μή προχείρως vix sibi ipsi adversari possit. Galerum præsens
ὁ ἄρχων κεφαλικὴν τιμωρίαν ἐκφερέτω εἰ μὴ πρώ- cap. etiam ad thema 7, cap. 1, tit. 50, lib. Lx,
τον ὁ ἐναγόμενος διὰ τῆς οἰκείας ὁμολογίας, ἢ διὰ interpretare.
τῆς τῶν μαρτύρων ἐρωτήσεως ἤτοι τῶν βασάνων οὕτως ἐλεγχθῇ, ὥστε σχεδόν μηδὲ ἑαυτῷ δύνασθαι. Πλὴν
καὶ τὸ παρὸν κεφ. πρὸς τὸ ζ' θέμα τοῦ 2' κεφ. τοῦ ν' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου ἑρμήνευσεν.
Κείμενον. Καὶ βιβλίον ι', τίτ. ιε', διάτ. α', ὅτι "Εξ- Textus. Et lib. 10, tit. 15, const. 1. Licet
εστιν ἑκάστῳ, κ. τ. λ., usque ad περὶ Μανιχαίων νο- unicuique, etc., usque ad profligatur. ut pag.
μοτηθέντα. Supra pag. 290, 291.
Σχόλιον. Ἡ α' διάτ. τοῦ ιε' τίτ. τοῦ ι βιβλίου
ἔστι κεφ. ιγ' τοῦ ζ' τίτ. του νέου βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτω λέγον. Μηδεὶς ἐπιδιδότω δεήσεις ἐφ ᾧ τε
ἐπιτραφῆναι ἐν ἰδίοις τόποις ἢ ἐν ἀλλοτρίοις ἀναζητεῖν θησαυρόν, μήτε ὡς εὐρὼν αὐτὸς θησαυρὸν, μήτε
ὡς ἑτέρου τινὸς εὑρόντος διδότω δεήσεις· εἰ μὲν γὰρ
ἐν ἰδίοις τόποις τις χωρίς πάσης μυσαρᾶς θυσίας, ἢ
ἄλλης τινὸς τέχνης νόμοις απηγορευμένοις εὕρη
θησαυρὸν, τοῦτ᾽ ἔστι χρήματα ἀποτεθέντα παρά τινων
ἡγνοήμενα τῷ χρόνῳ, κεχρήσθαι τοῖς εὑρεθεῖσιν
Scholium. Const. 1, tit. 15, lib. x, cod. est
cap. 43, tit. 7, lib. Basil. Lvi, quod sic ait: Ut in
suis aut alienis locis thesaurum quærere periittatur, nemo preces offerto. Neque tanquam ipse, vel
tanquam alius quispiam thesaurum invenerit,
[quisquam] supplicato. Nam si quidem in suis locls,sive nullo scelerato sacrifcio aut alia quapiam
arte legibus vetita thesaurum (id est, conditas ab
aliquibus pecunias [longo tempore ignoratas) invenerit, inventis libere fruitor: neque ulli Dei be-
col. 1115–1116page 342 of 399
PG 104:1115ἀδεῖς, καὶ μὴ τὴν τοῦ Θεοῦ φιλοτιμίαν εἰς τὴν κατ' αὐτοῦ συκοφαντίαν πρεπέτωσάν τινες. Επειδή τοί νυν τοῦτο νόμῳ ἐπιτέτραπται, καὶ περιττόν ἐστι δεήσεις ἐπιδιδόναι περί τούτου, ὡς τοῦ βασιλέως τὰς πάντων δεήσεις προφθάνοντες. Ἐν ἀλλοτρίῳ δὲ τόπῳ μηδὲ ἄκοντος, μήδε βουλομένου τοῦ δεσπότου, ἢ ἀγνοοῦντος τολμάτω τις ἀναζητεῖν θησαυρόν, ἀλλὰ εἴτε δέησιν ἐπιδεδωκώς, εἴτε καὶ χωρὶς δεήσεως ἐρευνήσας παρὰ τοῦτον τὸν νόμον εὕρῃ τις ἐν ἀλλο τρίῳ τόπῳ θησαυρὸν, διαφερέτω μὲν τῷ δεσπότη τοῦ τόπου τὰ εὑρεθέντα, ὁ δὲ εὑρὼν ὡς παραβὰς τὸν νόμον σφοδρώς τιμωρείσθω. Ἐὰν δὲ οὐδὲ ζητήσας, οὐδὲ δεήσεις ἐπιδεδωκώς, ἀλλὰ ἐν τῷ τυχὸν ἀροτριαν τὴν γῆν ἢ ἄλλως πῶς γεωργῶν τὴν ἀλλοτρίαν γῆν οὐ κατὰ σπουδὴν ἔρευνῶν εὕρῃ τις ἐν ἀλλοτρίῳ τόπῳ θησαυρὸν, τὸ μὲν ἥμισυ τῶν εὑρεθέντων αὐτὸς κερ 1, 67, δαινέτω, τὸ δὲ ἥμισυ διδότω τῷ δεσπότῃ τοῦ τόπου. 1, 7, 23, 54, Ζήτει καὶ βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ιε', τίτ. α', κεφ. ξ', ἡ α' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, 2 24, ἔστι κεφ. κγ' τοῦ νδ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασι λικῶν οὕτως ἔχον ῥητῶς, ὡς ἐγράφη. Η β' διάτ. 3 25, τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου ἔστι κεφ. κδ' τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτως ἔχον ὡς συν ωψίσθη. Η γ' διάτ. ἔστι κεφ. κε' οὕτως ἔχον· Ὁ προδιδοὺς τὸ ἅγιον βάπτισμα οὐ μαρτυρεί, οὔτι διατίθεται, οὔτε ἄλλον διαδέχεται, ἀποστάτης γὰρ νοεῖται. Πρόσχες οὖν ὅτι τὸ κείμενον ἐν τῷ πλάτει περὶ τοῦ μὴ συναναστρέφεσθαι τοὺς τοιούτους, καὶ περὶ τοῦ μὴ ἔχειν αὐτοὺς καιρὸν μετανοίας, οὐ προσετέθη ἐν τοῖς Βασιλικοῖς, ἀλλ' ἐδιώχθη ὡς ἀφιλε ανθρωπότερον, εὐχαριστέον οὖν τῷ συνθεμένῳ τὰ 37, Βασιλικά, καὶ διὰ τούτο, ἡ λζ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρά ἡ περὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ᾿Αφρικῆς οὐ κατεστρώθη 4 7 1 εἰς τὰ Βασιλικά. Η 3' διάτ. τοῦ διαληφθέντος ζ' τίς, 26, 54 τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. κς τοῦ ῥη 5 θέντος νδ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς συν 27 ωψίσθη. Η ε' διάτ, ἔστι κεφ. κζ' τοῦ αὐτοῦ τίτ. 6 28 καὶ βιβλίου τὰ αὐτὰ διεξιὸν, καὶ ἡ δ᾽ διάτ. ἔστι κεφ. κη' τοῦ τοιούτου τίτ. ὁμοίως παρακελευόμενον. Κείμενον. Βιβλίον α', τίτ. θ', διάτ. ιη', Ιουδαίος, κ. τ. λ., ἢ μανδρογοραν, ἡ κανθαρίς δας. Σχόλιον. Ἡ τη διάτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. μα' τοῦ α' τίτ. τοῦ π' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη, ἄνευ τοῦ κεφαλικώς τιμωρεῖσθαι τὸν Ἰουδαῖον. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ ζ' διατ. τοῦ β' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τῶν διάτ. ἔστι θέμα Ϛ' τοῦ γ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου, λέγον· Ο μὴ φου νεύσας, ἀλλὰ αἰτίαν θανάτου δεδωκώς τῇ ἱμφάκτούμ, οὐ τῷ ᾿Ακουιλίῳ ὑπόκειται, ὡς ὁ δεδωκώς φάρμακον ἀντὶ ἰατρείας, ἢ ξίφος τὸ μαινομένῳ. Τὸ η διάτα ἔστι η' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλίου, ὡσαύτως καὶ τὸ θ', τὸ δ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ ι' βιβλίου τῶν διάτ. ἔστι θέμα β' τοῦ δ΄ κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ μβ' βιβλίου οὕτως ἔχον· Εξῃρημένων τῶν χρεῶν τὰ λοιπὰ πράγματα κατάγονται εἰν τὸ διαιρούν τῇ φαμιλία τὸν κλῆρον δικαστήριον, καὶ τὰ κακὰ φάρμακα, καὶ τα μαγικὰ βιβλία καὶ τὰ ὅμοια, ἀλλὰ ὀφοίκιόν ἐστι τοῦ δικαστοῦ παραχρῆμα τὰ τοιαῦτα φθείρειν. Οὐ
neficium ad illum calumniandum convertunto. ἀδεῖς, καὶ μὴ τὴν τοῦ Θεοῦ φιλοτιμίαν εἰς τὴν κατ'
Postquam vero hoc lege concessum est, super- αὐτοῦ συκοφαντίαν πρεπέτωσάν τινες. Επειδή τοίfluum fuerit de eo preces offerre: quippe cum νυν τοῦτο νόμῳ ἐπιτέτραπται, καὶ περιττόν ἐστι
princeps omnium preces prævenerit. In alieno δεήσεις ἐπιδιδόναι περί τούτου, ὡς τοῦ βασιλέως
porro loco, neque invito neque [non] volente aut τὰς πάντων δεήσεις προφθάνοντες. Ἐν ἀλλοτρίῳ δὲ
ignorante domino, quisquam thesaurum quærere τόπῳ μηδὲ ἄκοντος, μήδε βουλομένου τοῦ δεσπότου,
audeto: sed sive preces obtulerit, sive non obla- ἢ ἀγνοοῦντος τολμάτω τις ἀναζητεῖν θησαυρόν, ἀλλὰ
tis precibus contra hanc legem in alieno loco εἴτε δέησιν ἐπιδεδωκώς, εἴτε καὶ χωρὶς δεήσεως
scrutando thesaurum invenerit: inventa ad loci ἐρευνήσας παρὰ τοῦτον τὸν νόμον εὕρῃ τις ἐν ἀλλο
dominum pertinento: iuventor autem tanquam τρίῳ τόπῳ θησαυρὸν, διαφερέτω μὲν τῷ δεσπότη
qui legem temeraverit, vehementer punitor. τοῦ τόπου τὰ εὑρεθέντα, ὁ δὲ εὑρὼν ὡς παραβὰς τὸν
Quod si cum neque quasisset, neque preces ob- νόμον σφοδρώς τιμωρείσθω. Ἐὰν δὲ οὐδὲ ζητήσας,
tulisset, sed dum forte araret, aliasve alienanı οὐδὲ δεήσεις ἐπιδεδωκώς, ἀλλὰ ἐν τῷ τυχὸν ἀροτριαν
terram coleret, non perscrutandi studio in alieno τὴν γῆν ἢ ἄλλως πῶς γεωργῶν τὴν ἀλλοτρίαν γῆν
loco aliquis thesaurum repererit: inventorum οὐ κατὰ σπουδὴν ἔρευνῶν εὕρῃ τις ἐν ἀλλοτρίῳ τόπῳ
dimidium ipse lucrator, alterum vero loci domino θησαυρὸν, τὸ μὲν ἥμισυ τῶν εὑρεθέντων αὐτὸς κερdato. Quæras etiam lib. Basil. xv, tit. 1, cap. 67, δαινέτω, τὸ δὲ ἥμισυ διδότω τῷ δεσπότῃ τοῦ τόπου.
const. 1, tit. 7, lib.1 cod. est cap. 23, tit. 54, Ζήτει καὶ βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ιε', τίτ. α', κεφ. ξ',
lib. Basil. Lx, quod expresse habet, ut scriptum ἡ α' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος,
est. Const. 2 ejusdem tit. et lib. est cap. 24, ἔστι κεφ. κγ' τοῦ νδ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασι
ejusdem tit. et lib. Basil., quod sic habet, ut in λικῶν οὕτως ἔχον ῥητῶς, ὡς ἐγράφη. Η β' διάτ.
compendio propositum est. Const. 3 est cap. 25, τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου ἔστι κεφ. κδ' τοῦ αὐτοῦ
quod sic habet: Qui sanctum baptisma prodit, τίτ. καὶ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτως ἔχον ὡς συνtestimonium non dicit, neque testamentum fa- ωψίσθη. Η γ' διάτ. ἔστι κεφ. κε' οὕτως ἔχον· Ὁ
cit, neque ulli in hæreditate succedit. Apostata προδιδοὺς τὸ ἅγιον βάπτισμα οὐ μαρτυρεί, οὔτι
enim habetur. Animadverte igitur, id quod in διατίθεται, οὔτε ἄλλον διαδέχεται, ἀποστάτης γὰρ
textu positum est, ne [videlicet] istiusmodi cum νοεῖται. Πρόσχες οὖν ὅτι τὸ κείμενον ἐν τῷ πλάτει
hominibus conversentur, et, ne ipsi penitentiæ περὶ τοῦ μὴ συναναστρέφεσθαι τοὺς τοιούτους, καὶ
tempus habeant, non esse additum in Basil., sed περὶ τοῦ μὴ ἔχειν αὐτοὺς καιρὸν μετανοίας, οὐ
tanquam ab humanitate alienum, expulsum. Ila- προσετέθη ἐν τοῖς Βασιλικοῖς, ἀλλ' ἐδιώχθη ὡς ἀφιλε
que propter hæc eliam Basil. architecto sunt c ανθρωπότερον, εὐχαριστέον οὖν τῷ συνθεμένῳ τὰ
agendæ gratiæ. Novella Justiniani 37, quæ de Βασιλικά, καὶ διὰ τούτο, ἡ λζ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρά
Ecclesiis Africanis [tractal], non est inserta ἡ περὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ᾿Αφρικῆς οὐ κατεστρώθη
Basil. Const. 4 memorati 7 lit. lib. 1 cod. est εἰς τὰ Βασιλικά. Η 3' διάτ. τοῦ διαληφθέντος ζ' τίς,
cap. 26, dicti 54 tit. lib. Lx, quod sic habet, ut τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. κς τοῦ ῥη
in compendio propositum est. Const. 5 est cap. θέντος νδ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς συν27 ejusdem tit. et lib. quod eadem recenset. ωψίσθη. Η ε' διάτ, ἔστι κεφ. κζ' τοῦ αὐτοῦ τίτ.
Const. 6 est cap. 28 illius til. quod similiter ju- καὶ βιβλίου τὰ αὐτὰ διεξιὸν, καὶ ἡ δ᾽ διάτ. ἔστι
bet.
κεφ. κη' τοῦ τοιούτου τίτ. ὁμοίως παρακελευόμενον.
Textus. Lib. i tit. 9, const. 18: Judzus, etc.,
usque ad cantharidas dederit, ut pag. 767.
Scholium.Const. 18 tit.9 lib. 1 cod. est cap.41 tit.
4 lib. 1 Basil.quod habet, ut in compendio propositum est: excepto,quod Judæus capitaliter puniatur.
Id namque in Basil.non est positum. Digest 7,tit. 2,
lib. ix, dig. est thema 7, tit.3,lib.Ls,quod ait: Qui
non occidit, sed mortis causam præstitit (puta, qui
venenum pro medicamento, aut gladium furenti
dedit) in factum, non aulem) lege Aquilia lenetur digest. 8, est 8 cap. ejusdem tit. et lib. Similiter etiam 9 dig. 4, tit. 2, lib. x, dig. est thema
2, cap. 4, tit. 3, lib. xLit, quod sic habet: Excep·
tis nominibus reliquæ res deducuntur in judicium
familiæ erciscundæ. Mala etiam medicamenta, et
magici similesque libri: sed judicis officium
est, ut hec protinus corrumpat. Non dividuntur autem, quæ ex sacrilegio vel peculatu quæsila sunt, vel vi, aut aggressura. Animadvertas
Κείμενον. Βιβλίον α', τίτ. θ', διάτ. ιη', Ιουδαίος,
κ. τ. λ., usque ad ἢ μανδρογοραν, ἡ κανθαρίς
δας.
'
Σχόλιον. Ἡ τη διάτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος,
ἔστι κεφ. μα' τοῦ α' τίτ. τοῦ π' βιβλίου οὕτως ἔχον
ὡς συνωψίσθη, ἄνευ τοῦ κεφαλικώς τιμωρεῖσθαι τὸν
Ἰουδαῖον. Τοῦτο γὰρ οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ
ζ' διατ. τοῦ β' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τῶν διάτ. ἔστι
θέμα Ϛ' τοῦ γ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου, λέγον· Ο μὴ φου
νεύσας, ἀλλὰ αἰτίαν θανάτου δεδωκώς τῇ ἱμφάκτούμ,
οὐ τῷ ᾿Ακουιλίῳ ὑπόκειται, ὡς ὁ δεδωκώς φάρμακον
ἀντὶ ἰατρείας, ἢ ξίφος τὸ μαινομένῳ. Τὸ η διάτα
ἔστι η' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλίου, ὡσαύτως
καὶ τὸ θ', τὸ δ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ ι' βιβλίου τῶν
διάτ. ἔστι θέμα β' τοῦ δ΄ κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ μβ'
βιβλίου οὕτως ἔχον· Εξῃρημένων τῶν χρεῶν τὰ λοιπὰ
πράγματα κατάγονται εἰν τὸ διαιρούν τῇ φαμιλία
τὸν κλῆρον δικαστήριον, καὶ τὰ κακὰ φάρμακα, καὶ
τα μαγικὰ βιβλία καὶ τὰ ὅμοια, ἀλλὰ ὀφοίκιόν ἐστι
τοῦ δικαστοῦ παραχρῆμα τὰ τοιαῦτα φθείρειν. Οὐ
col. 1117–1118page 343 of 399
PG 104:1117διαιρεῖ δὲ τὰ ἀπὸ ἱεροσυλίας κτηθέντα, ἢ τὰ ἀπὸ δήμου κλαπέντα, ἢ ἐφόδου. Πρόσχες τοίνυν ὅτι ἐν μὲν τοῖς διγέστοις γέγραπται μὴ διαιρεῖσθαι τὰ μαγικὰ βιβλία, καὶ τὰ κατὰ φάρμακα. Ὁ δὲ βασιλικὸς λέγει διαιρεῖσθαι ταῦτα, καὶ ἔστι κατὰ πολὺ ἀκριβέστερον τὸ τοῦ Βασιλικοῦ, καὶ ταῦτα γὰρ ὡς δεσπότας γινόμενα, καλῶς διαιροῦνται. Ἑτέρου δὲ 35, 1, λόγου ἐστὶ τὸ καίεσθαι αὐτὰ ὀφρικίῳ τοῦ δικαστού 3, 1, διὰ τὰ τὸ μή τινας ἐκ τούτων βλαβῆναι. Τὸ λε διάτ. 15, 10, τοῦ α' τίτ. τοῦ της βιβλίου τῶν διατ. ἔστι θέμα γ' τοῦ 15, 21, λε' κεφ. τοῦ α' τίτ. του εθ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ὁμοίως ἔχον. Τὸ ιε' διάτ, τοῦ ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατάξεων, ἔστι κεφ. ιε' τοῦ κα' τίτ. τοῦ ξ' βι βλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ λέγον, ἄνευ τοῦ ὑπό- 8 κεισθαι ταῖς διατάξεσι τὸν δι᾿ ἀστρολογίας, ἢ ἑτέρας 2, 8, 3, μαντείας εἰπόντα κλέπτην τὸν μὴ ὄντα. Τοῦτο γὰρ 39, οὐκ ἐτέθη εἰς τὸ αὐτὸ κεφ. ἀλλὰ εἰς θέμα η του αὐτοῦ κεφ. Τὸ β' διάτ, τοῦ η' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν διατ. ἔστι κεφ. γ' τοῦ λθ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ σχεδὸν λέγον ὅσα εἰς τὸ κείμε- 3 νον ἐγράφησαν. Ὁ δὲ Βασιλικὸς προστίθησι τὴν μετὰ δημεύσεως ἐξορίαν κατὰ τῶν ποιούντων τὰ φίλτρα. Τὰ δὲ γραφέντα περὶ τοῦ πημενταρίου ἀνετάχθη σαν εἰς τὸ γ' θέμα τοῦ αὐτοῦ γ' κεφ. λέγοντος· Καὶ ὁ πημεντάριος προπετώς διδούς τινι κώνειον, ἢ σαλαμάνδραν, ἢ ἀκόνινον, ἢ πιτυοκάμπην, ή βούβρωστιν, ἢ μανδραγόραν, ή κανθαρίδας. Κείμενον. Δίατ. ιγ', Ὁ ποιῶν θυσίας ἀπηγορευμένας, κ. τ. λ., ἐάν τις ἐκ τούτου τελευτήσῃ. Σχόλιον. Τὸ ιγ' διάτ. ἔστι τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. κεφ. θ᾿ τὰ αὐτὰ λέγον. Τὸ κη' διάτ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ τὸ λη διάτ. τοῦ ιθ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ μη βιβλίου τῶν διατάξεων, ἔστι θέμα 5 τοῦ λη' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου, οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. Ανάγνωθι καὶ τοὺς κειμένους κανόνας ἐκ τῷ κ' κεφ. τοῦ ιγ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος του διδάσκοντος περὶ ἀπο στατῶν, καὶ θυτῶν, καὶ μάγων, καὶ ἀστρολόγων, μαθηματικών, μαντέων, καὶ περιάπτων, ΚΕΦΑΛ. ΚϚ'. — Περὶ ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν, τυπτόντων ἢ φονευόντων. ᾿Αποστόλων κανών αζ', ξ'· συνόδου α' και β' ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων κανών θ᾽· Βασιλείου κανών νε'. Κείμενον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών ἀπαγορεύει μὲν τοῖς ἐπισκόποις, κ. τ. λ., καὶ φονεύσας ἄνθρωπον. Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών ἔστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικών, τίτ. α', κεφ. κε', ὁ καὶ ἔχει οὕτως ὡς ἐδηλώθη. Ο ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατ. καὶ ὁ λε' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος, καὶ ὁ λζ᾽ ἐτέθησαν εἰς τὸν κα' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ᾿Απ' αὐτῆς ἀρχῆς καὶ ζήτει διάφορα τούτου κεφ. Ο α' τίτ. τοῦ μη' βιβλίου τῶν διατάξεων ἐτέθη εἰς τὸ ξ' βιβλίον, τίτ. λγ', κεφ. α', καὶ ἐφ' ἑξῆς. Ὁ ι' τίτ. τοῦ θ' βι βλίου τοῦ κώδικος κεῖται εἰς βιβλίον ξ' καὶ τίτ, λθ' κεφ. ιγ' καὶ ἐφ' ἑξῆς ᾿Ανάγνωθι οὖν ἀπὸ τούτων τῶν β.βλ. τίτ. καὶ κεφ. διαφορά, καὶ τὸν η' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ τεθεῖσαν περὶ
NOMOCANON.
-Q
TIT. IX, CAP. XXVI.
διαιρεῖ δὲ τὰ ἀπὸ ἱεροσυλίας κτηθέντα, ἢ τὰ ἀπὸ igitur, quod in Dig. scriptum sit, ne magici libri
δήμου κλαπέντα, ἢ ἐφόδου. Πρόσχες τοίνυν ὅτι ἐν malaque medicamenta dividantur: Basil.autem illa
μὲν τοῖς διγέστοις γέγραπται μὴ διαιρεῖσθαι τὰ dividi dicat. Atque illud [quidem] Basil. multo est
μαγικὰ βιβλία, καὶ τὰ κατὰ φάρμακα. Ὁ δὲ βασιλι- exactius. Recte enim dividuntur illa, ut quæ in
κὸς λέγει διαιρεῖσθαι ταῦτα, καὶ ἔστι κατὰ πολὺ dominio fuerint. Ut autem officio judicis combuἀκριβέστερον τὸ τοῦ Βασιλικοῦ, καὶ ταῦτα γὰρ ὡς rantur,alterius rationis est: ne videlicet ex illis
δεσπότας γινόμενα, καλῶς διαιροῦνται. Ἑτέρου δὲ aliquibus noceatur. Digest. 35, tit. 1, lib. xvult,
λόγου ἐστὶ τὸ καίεσθαι αὐτὰ ὀφρικίῳ τοῦ δικαστού digest thema 3, cap.35, tit. 1, lib. xix Basil. quod
διὰ τὰ τὸ μή τινας ἐκ τούτων βλαβῆναι. Τὸ λε διάτ. eumdem admodum habet. Digest. 15, tit. 10,
τοῦ α' τίτ. τοῦ της βιβλίου τῶν διατ. ἔστι θέμα γ' τοῦ lib. XLVII, dig. est cap. 15, tit. 21, lib. Lx Basil.
λε' κεφ. τοῦ α' τίτ. του εθ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν quod eadem dicit, excepto quod constitutionibus
ὁμοίως ἔχον. Τὸ ιε' διάτ, τοῦ ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου feneatur, qui per astrologiam aliamve divinationem
τῶν διατάξεων, ἔστι κεφ. ιε' τοῦ κα' τίτ. τοῦ ξ' βι- furem dixerit, qui non erat. Hoc enim in eodem
βλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ λέγον, ἄνευ τοῦ ὑπό- cap. non est positum, sed in themate 8 ejusdem
κεισθαι ταῖς διατάξεσι τὸν δι᾿ ἀστρολογίας, ἢ ἑτέρας cap. digest. 2, tit. 8, lib. XLVIII, dig. est cap. 3,
μαντείας εἰπόντα κλέπτην τὸν μὴ ὄντα. Τοῦτο γὰρ tut. 39, lib. Lx Basil. quod eadem fere dicit,quæ in
οὐκ ἐτέθη εἰς τὸ αὐτὸ κεφ. ἀλλὰ εἰς θέμα η του textu scripta sunt. Addit autem Basil. ut qui amaαὐτοῦ κεφ. Τὸ β' διάτ, τοῦ η' τίτ. τοῦ μη βιβλίου toria conficiunt, post publicationem bonorum rele
τῶν διατ. ἔστι κεφ. γ' τοῦ λθ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν gentur. Quæ vero de pigmentario scripta sunt, colΒασιλικῶν τὰ αὐτὰ σχεδὸν λέγον ὅσα εἰς τὸ κείμε- locala sunt in themate 3 ejusdem cap., quod ait:
νον ἐγράφησαν. Ὁ δὲ Βασιλικὸς προστίθησι τὴν μετὰ Εt pigmentarius [etiam] qui temere alicui cicuδημεύσεως ἐξορίαν κατὰ τῶν ποιούντων τὰ φίλτρα. tam, salamandram, aconitum, pityocampam, buΤὰ δὲ γραφέντα περὶ τοῦ πημενταρίου ἀνετάχθη- prestim, mandragoram, aut cantharidas dedit.
σαν εἰς τὸ γ' θέμα τοῦ αὐτοῦ γ' κεφ. λέγοντος· Καὶ ὁ πημεντάριος προπετώς διδούς τινι κώνειον, ἢ σαλαμάνδραν, ἢ ἀκόνινον, ἢ πιτυοκάμπην, ή βούβρωστιν, ἢ μανδραγόραν, ή κανθαρίδας.
Κείμενον. Δίατ. ιγ', Ὁ ποιῶν θυσίας ἀπηγορευμέ
νας, κ. τ. λ., usque ad ἐάν τις ἐκ τούτου τελευτήση.
Σχόλιον. Τὸ ιγ' διάτ. ἔστι τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ
τίτ. κεφ. θ᾿ τὰ αὐτὰ λέγον. Τὸ κη' διάτ. τοῦ ιθ' τίτ.
τοῦ μη βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ τὸ
λη διάτ. τοῦ ιθ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ μη βιβλίου τῶν
διατάξεων, ἔστι θέμα 5 τοῦ λη' κεφ. τοῦ να' τίτ.
τοῦ ξ' βιβλίου, οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. Ανάγνωθι καὶ
τοὺς κειμένους κανόνας ἐκ τῷ κ' κεφ. τοῦ ιγ' τίτ. τοῦ
παρόντος συντάγματος του διδάσκοντος περὶ ἀποστατῶν, καὶ θυτῶν, καὶ μάγων, καὶ ἀστρολόγων,
μαθηματικών, μαντέων, καὶ περιάπτων,
ΚΕΦΑΛ. ΚϚ'. — Περὶ ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν,
τυπτόντων ἢ φονευόντων.
᾿Αποστόλων κανών αζ', ξ5'· συνόδου α' και β' ἐν
τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων κανών θ᾽· Βασιλείου
κανών νε'.
Κείμενον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών
ἀπαγορεύει μὲν τοῖς ἐπισκόποις, κ. τ. λ., usque ad
καὶ φονεύσας ἄνθρωπον.
Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών ἔστι
νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν
Βασιλικών, τίτ. α', κεφ. κε', ὁ καὶ ἔχει οὕτως ὡς
ἐδηλώθη. Ο ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατ. καὶ ὁ
λε' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος, καὶ ὁ λζ᾽ ἐτέθησαν
εἰς τὸν κα' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν ᾿Απ'
αὐτῆς ἀρχῆς καὶ ζήτει διάφορα τούτου κεφ. Ο α' τίτ.
τοῦ μη' βιβλίου τῶν διατάξεων ἐτέθη εἰς τὸ ξ' βιβλίον,
τίτ. λγ', κεφ. α', καὶ ἐφ' ἑξῆς. Ὁ ι5' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου τοῦ κώδικος κεῖται εἰς βιβλίον ξ' καὶ τίτ, λθ'
κεφ. ιγ' καὶ ἐφ' ἑξῆς ᾿Ανάγνωθι οὖν ἀπὸ τούτων τῶν
β.βλ. τίτ. καὶ κεφ. διαφορά, καὶ τὸν η' κανόνα τοῦ
ἁγίου Βασιλείου, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ τεθεῖσαν περὶ
Textus. Digest. 13. Qui vetila, etc., usque ad
supplicium infligitur, ut pag. 767.
Scholium. Digest. 13, est ejusdem lib. et tit.
cap. 9, quod eadem dicit. Digest. 28, tit. 19, lib.
XLVIII, non est positum in Basil. Et dig. 38, tit.
19, ejusdem xLvn lib. dig. est thema 6, cap. 38,
tit. 51, lib. Lx, quod habet ut scriptum est. Legas [vero] eliam canones in cap. 20, tit. 13 præsentis operis positos, quod de apostatis, sacrificatoribus, magis, incantatoribus, astrologis, mathematicis, divinatoribus, et amuleta appendentibus docet.
CAP. XXVI. — De episcopis et clericis, qui
percutiunt, aut occidunt.
Apostolorum canon 27, 65; con ilii primi et
secundi in æde Sanctorum Apostolorum habiti]
canon 9; Basilii canon 55.
Textus. Const. 2, tit. 1 Novellarum, etc., usque ad hominem occidit, ut pag. 770.
Scholium. Constit. 2 tit. 1 Novellarum,est novella Justiniani 123 posita[que est] in lib.Basil.gr,
tit. 1, cap. 25, quod habet, ut significatum est.
Tit. 10, lib. XLVII Digest. et 35, lib. ix cod. positi
sunt in tit. 21, lib. Basil. Lx, ab ipso initio, cujus
multa cap. quære. Tit. 1 lib. xLvut digest. positus
est in lib. Lx, tit. 31, cap. 1, et deinceps. Τit. 16
lib. ix cod. positus est in lib. Lx, tit. 39, cap. 13 et
deinceps. Ex his igitur lib.et tit. diversa cap. lege.
Ac [lege etiam & canonem sancti Basilii, positamque in eo de homicidis novellam imperatoris domniManuelis Comneni. Digest.5, tit. 19,lib. xLvul est
themna 2, cap. 5, tit. 51, lib. Lx, quod expresse
col. 1119–1120page 344 of 399
PG 104:111911, 3, 11, 4 φονέων νεαρὸν τοῦ βασιλέως κυρίου Μανουὴλ τοῦ 51, Κομνηνοῦ. Τὸ ε' διάτ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλίον, ἔστι θέμα β' τοῦ εἴ κεφ. τοῦ να' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου τὰ αὐτὰ λέγον ῥητῶς. Τὸ δὲ ια' διάτ, ἔστι θέμα γ' τοῦ τα' κεφ. τοῦ αὐτοῦ να' τίτ. τὰ αὐτὰ διεξιὸν ἀπαραλλάκτως. σωματικὸς ὅρκος ποῆσαι ἔμελλε. Οἱ γοῦν ἀναγνῶσται γάρ εἰσιν. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν κυβευόντων, ἢ μεθυσκομένων, ἢ θέαις παραβαλώ λόντων, τυμβωρυχούντων, κλεπτόντων, έπιορο κούντων, τοκιζόντων ἢ λαμβανόντων ημιολίας, ἢ ἔτερον αἰσχρὸν ἑαυτοῖς ἐπινοούντων χέρα δος. ᾿Αποστόλων κανών κε', μβ', μγ', μδ'· συνόδου Νια καίας κανὼν ιζ' τῆς ἐν Λαοδικεία κανὼν δ', νδ' τῆς ἐν Καρθαγέννῃ κανών ε', ις· συνόδου 5' κενών ι', κγ', κδ', ν', να' συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών δ' Βασ σιλείου κανών ιδ', ιζ', Κείμενον. Ἡ λδ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, φησὶν, κ. τ. λ., ἐπιδεικνυμέν νης ἐλαττοῦν τὸν χρόνον. 298. Σχόλιον. Η λδ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ π' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικών είτ, α' κεφ. κβ', διαλαμβάνοντι ὅσα εἰς τὸ κείμενον διελήφθησ σαν. Κείμενον. Οὐ μόνον ἐπιορκεῖν κωλύεται κληρικός, κ. τ. λ., ὑπερθέσεως ἐπὶ τῶν βοναφίδι ἄγω γῶν. Σχόλιον. Η κε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ π' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐξελήφθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. ια' τοῦ α' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικών, ὅπερ κατεστρώθη εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ β' κεφ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο μηδὲν περὶ ὅρκου διαλαμβάνον. Η ς' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τοῦ κώδικος θέμα οὖσα τελευταῖον τοῦ ιγ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὐδέν τι περὶ ὅρκου διαλαμβάνει. Ζητη τέον οὖν εἰ ὀφείλουσιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοί ὅρκους διδόναι σωματικούς, καὶ νομίζω ὅτι ἐπεὶ τὰ ἀπὸ τῶν κωδίκων ἐκληφθέντα κεφ, καὶ τεθέντα εἰς τὰ Βασιλικά, περὶ ὧν καὶ ὁ Φώτιος μνείαν εἰς τὸ κείμενον ἐποίησεν, οὐ μέμνηνται ὅλως ὅρκων. Εχω λύθη τὸ ὀμνύειν ὅλως ἐπίσκοπον ἢ κληρικόν. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἀντὶ σωματικοῦ ὅρκου, ἐπενοήθη ἡ ἐγγραφή Ο καταθέσεως τόπον ἐπέχουσα, καὶ ἀναπληροῦσα ὅσα ὁ καλῶς ἀναγκάζονται ὅρκους συματικούς διδόναι, κληρικοί Κείμενον. "Α μέλει καὶ ἡ γ' διάτ· τοῦ β' τίς, τῶν Νεαρῶν ἐπὶ ληγάτων εὐσεβῶν, κ. τ. λ., δίδοται τὸ πρᾶγμα, ἢ ἡ διατίμησις αὐτοῦ, Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλας, κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε', τίτ. γ', κεφ. θ' καταστρωθέντι εἰς σχό λαιον τοῦ α' κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος περὶ τὰς ἀρχάς. Εὐχαρίστησον οὖν τῷ παρ τριάρχη Φωτιῳ καλῶς ἑρμηνεύσαντι ἀπαιτεῖν ὡς διαφέρον τόκους, τοὺς ἐπισκοπους, καὶ τοὺς κληρικοὺς. Ο β' τιτ. τοῦ δ᾽ βιβλιου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς
eadem dicit. Digest. 11, est thema 3, cap. 11, 4 φονέων νεαρὸν τοῦ βασιλέως κυρίου Μανουὴλ τοῦ
ejusdem 51, tit. quod omnino eadem narrat. Κομνηνοῦ. Τὸ ε' διάτ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλίον,
ἔστι θέμα β' τοῦ εἴ κεφ. τοῦ να' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου τὰ αὐτὰ λέγον ῥητῶς. Τὸ δὲ ια' διάτ, ἔστι θέμα γ' τοῦ
τα' κεφ. τοῦ αὐτοῦ να' τίτ. τὰ αὐτὰ διεξιὸν ἀπαραλλάκτως.
CAP. XVII. — De episcopis et clericis, qui
alea ludunt, inebriantur, spectacula visunt, sepulcra violant, furantur, pejerant, fcnerantur,
semisses [usurus capiunt, aut aliud sibi turpe
luerum excogitant.
Apostolorum canon 23, 42, 43, 44, concilii
Nicani canon 17; Laodiceni canon 4, 54; Carthaginensis canon 5, 16; concilii sexti canon 10,
23, 24, 50, 51; concilii Nicæni secundi canon
4; Basilii canon 14, 17, 29.
Textus. Const. 34 tit. 4 lib. 1 cod. Episcopus,
etc., usque ad imminuant, ut pag. 298, 299.
Scholium. Const. 34 tit. 4 lib. 1 cod. non est
posita in Basil. Constit. 2 tit. 1 Novellarum est
novella Justiniani 123, posita [que est] in lib. ut
Basil. tit. 1, cap. 2, quod complectitur quæcunque in textu comprehensa sunt.
Textus. Non modo pejerare, etc., usque ad
dictum videtur, ut pag. 298, 299.
Scholium. Constit. 25 tit. 3 lib. i cod. non est
excepta in Basil. Const. 3 tit. 12 lib. 1 cod. est
cap. 11, tit.1, lib.v Basil quod insertum est interpretationi cap.2, tit.5, præsentis operis, quod nihil c
de jurejurando tractans lege. Const. 6 ejusdem lib.
et tit. cod,est thema ult. cap. 13, tit. 1, lib.v Basil.
nihilque de jurejurando tractat. Quærendum est
igituran episcopi et clerici conceptis verbis jurare
debeant.Εt existimo, quod postquam quæ rapita ex
codicibus excerpta et in Basil. posita sunt,quorum
etiam Photius in textu mentionem fecit, omnino
jurisjurandi non meminerunt, prorsus velitum sit
ne episcopus aut clericus juret. Idcirco enim etiam
pro concepto jurejurando adinventa scripta (cautio] est, quæ et confessionis locum obtineat, et
quod conceptum jusjurandum præstiturum erat
adimpleat. Lectores itaque conceptis verbis jurare perperam coguntur.
σωματικὸς ὅρκος ποῆσαι ἔμελλε. Οἱ γοῦν ἀναγνῶσται
γάρ εἰσιν.
Textus. Atqui const. 3 tit. 2 Novellarum, etc.,
usque ad ejusve æstimatio, ut pag. 299.
Scholium. Const. 3 tit.2 Novellarum,est novella
Justiniani 131,posita [que est] in lib.Basil.v,tit.3,
cap. 9, quod insertum est scholio cap. 1, tit. 2,
praesentis operis circa initium. Gratias igitur age
patriarcha Photio,qui recte interpretatus est episcopos et clericos,tanquam id quod interest, usuras exigere. Tit. 2 lib. vt cod. positus est in lib.
Basil. sx, tit. 6, cap. 18, sc quæras varia hujas
ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν
κυβευόντων, ἢ μεθυσκομένων, ἢ θέαις παραβαλώ
λόντων, τυμβωρυχούντων, κλεπτόντων, έπιορο
κούντων, τοκιζόντων ἢ λαμβανόντων ημιολίας,
ἢ ἔτερον αἰσχρὸν ἑαυτοῖς ἐπινοούντων χέρα
δος.
᾿Αποστόλων κανών κε', μβ', μγ', μδ'· συνόδου Νια
καίας κανὼν ιζ' τῆς ἐν Λαοδικεία κανὼν δ', νδ' τῆς
ἐν Καρθαγέννῃ κανών ε', ις· συνόδου 5' κενών ι',
κγ', κδ', ν', να' συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών δ' Βασ
σιλείου κανών ιδ', ιζ', x0'.
Κείμενον. Ἡ λδ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, φησὶν, κ. τ. λ., usque ad ἐπιδεικνυμέν
νης ἐλαττοῦν τὸν χρόνον. Supra pag. 298.
Σχόλιον. Η λδ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ π' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ β' διάτ.
τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος
ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ γ' τῶν Βασιλικών είτ, α'
κεφ. κβ', διαλαμβάνοντι ὅσα εἰς τὸ κείμενον διελήφθησ
σαν.
Κείμενον. Οὐ μόνον ἐπιορκεῖν κωλύεται κληρικός,
κ. τ. λ., usque ad ὑπερθέσεως ἐπὶ τῶν βοναφίδι ἄγωγῶν. Supra pag. 298, 299.
Σχόλιον. Η κε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ π' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐξελήφθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η
γ' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι
κεφ. ια' τοῦ α' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικών,
ὅπερ κατεστρώθη εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ β' κεφ. τοῦ
ε' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Καὶ ἀνάγνωθι
τοῦτο μηδὲν περὶ ὅρκου διαλαμβάνον. Η ς' διάτ.
τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τοῦ κώδικος θέμα οὖσα
τελευταῖον τοῦ ιγ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν
Βασιλικῶν, οὐδέν τι περὶ ὅρκου διαλαμβάνει. Ζητη
τέον οὖν εἰ ὀφείλουσιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοί
ὅρκους διδόναι σωματικούς, καὶ νομίζω ὅτι ἐπεὶ τὰ
ἀπὸ τῶν κωδίκων ἐκληφθέντα κεφ, καὶ τεθέντα εἰς
τὰ Βασιλικά, περὶ ὧν καὶ ὁ Φώτιος μνείαν εἰς τὸ
κείμενον ἐποίησεν, οὐ μέμνηνται ὅλως ὅρκων. Εχω
λύθη τὸ ὀμνύειν ὅλως ἐπίσκοπον ἢ κληρικόν. Διὰ γὰρ
τοῦτο καὶ ἀντὶ σωματικοῦ ὅρκου, ἐπενοήθη ἡ ἐγγραφή
Ο καταθέσεως τόπον ἐπέχουσα, καὶ ἀναπληροῦσα ὅσα ὁ
καλῶς ἀναγκάζονται ὅρκους συματικούς διδόναι, κληρικοί
Κείμενον. "Α μέλει καὶ ἡ γ' διάτ· τοῦ β' τίς, τῶν
Νεαρῶν ἐπὶ ληγάτων εὐσεβῶν, κ. τ. λ., usque ad
δίδοται τὸ πρᾶγμα, ἢ ἡ διατίμησις αὐτοῦ, Supra
pag. 299.
Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι
νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλας, κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν
Βασιλικῶν ε', τίτ. γ', κεφ. θ' καταστρωθέντι εἰς σχό
λαιον τοῦ α' κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ παρόντος συντά
γματος περὶ τὰς ἀρχάς. Εὐχαρίστησον οὖν τῷ παρ
τριάρχη Φωτιῳ καλῶς ἑρμηνεύσαντι ἀπαιτεῖν ὡς
διαφέρον τόκους, τοὺς ἐπισκοπους, καὶ τοὺς κληρι
κούς. Ο β' τιτ. τοῦ δ᾽ βιβλιου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς
col. 1121–1122page 345 of 399
PG 104:1121βιβλίον τῶν Βασιλικῶν 5' τίτ. 5' κεφ. ιη' καί ζήτει διάφορα τούτου κεφ. περὶ κλοπῶν καὶ κλεπτῶν. δὲ β' τίτ. τοῦ μς' βιβλίου τῶν διατ. ἐτέθη εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ξ' τίτ. ιβ΄ κεφ. α', καὶ ἐφ' ἑξῆς ζήτει κεφ. β', γ', δ', ε', τὰ αὐτὰ λέγοντα ῥητῶς ὅσα καὶ εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Ζήτει δὲ καὶ ἕτερον κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. διδάσκον τὰ περὶ ἀφανοῦς κλο πῆς καὶ φανερᾶς, καὶ εἰπὲ ὅτι κἂν ἱερωμένων κλε πτῶν οὐ μέμνηνται οἱ τοιοῦτοι τίτ. ᾿Αλλ' ἐπεὶ ἀφ' ὧν νομίμων ἐνάγονται οἱ λαϊκοὶ, ἐξ αὐτῶν καὶ οἱ κληρικοὶ ἐνάγονται, προνόμια δὲ οὐκ ἐδέθη τούτοις ἀπὸ κλοπῆς μὴ ἐνάγεσθαι ἐξ ἀνάγκης τῷ κοινῷ νομίμῳ Κείμενον. Ο δὲ ἀπὸ ἐμπρησμοῦ ἡ ναυαγίου λαμ βάνων ἔξωθεν, κ. τ. λ., ὡς βιβλίον γ' τίτ. τῷ περὶ τῆς «λοπῆς καὶ αὐτοὶ συσφιγχθήσονται. Σχόλιον. Η της διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ 5' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι θέμα λε' τοῦ ς' τίτ, του ξ' βιβ. τῶν βασιλικῶν οὕτω λέγον. Εάν τις ἀπὸ ἐμπρησμού ἢ ναυαγίου ἀφέληται τι, ἢ μειώσῃ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ ὠρισμένου εἰς τὸ τετραπλούν καρέχεται. Μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν εἰς τὸ ἁπλοῦν πρὸς τῇ ἤδη ὡρισμένη, ποινῇ. Τὸ δὲ δίδοσθαι καὶ τῷ φίσκῳ ἤγουν τῷ δημοσίῳ τὸ τε τραπλούν καθὼς ἐν τῷ κώδικι περιείχετο, οὐ προσ ετέθη ἐν τῷ Βασιλικῷ. Λέγουσι γοῦν τινες διὰ τοῦτο μὴ ἀπαιτεῖσθαι παρὰ τοῦ δημοσίου τὸ τετραπλούν. Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὅτι ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν Βασιλικόν ἔνοχον εἶναι τὸν οὕτως ἡμαρτηκότα σὺν τῷ τετραπλῷ καὶ τῇ ὡρισμένη ποινῇ, παρίσταται δύνασθαι καὶ τὸν δημόσιον ἀπαιτεῖν τὸ τετραπλοῦν, Φησὶ δὲ καὶ τὸ λα' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ νγ' βιβλίου ταῦτα· Ο άρ πάζων ἢ κατὰ δόλον κερδαίνιον ἐκ ναυαγίου, εἰς ὅσον ὑπόκειται τῷ ζημιωθέντι, τοσοῦτον καὶ τῷ δημοσίῳ δίδωσιν. Ο δὲ θ' τίτ. τοῦ μέ βιβλίου τῶν διατ. ἐτέθη εἰς τιτ. κ' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών διαλαμβάνοντα περὶ τῶν ἀφαιρουμένων ἀπὸ ἐμπρησμοῦ καὶ καταπτώσεως. Λέγει δὲ τὸ τέλος τοῦ α' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, ἁρμόζειν ἐπέκεινα της χρημα τικῆς ποινῆς, καὶ ἐγκληματικὴν ἐπεξέλευσιν. Καὶ ἔστι τοῦτο ἰδικὸν εἰς τοὺς ἁρπάζοντας ἀπὸ ἐμπρησμοῦ, καὶ καταπτώσεως και ναυαγίου. Τιμωρούνται γὰρ καὶ χρηματικῶς καὶ ἐγκληματικῶς ὅπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁμαρτημάτων οὐκ ἔστι. Καὶ φησὶ τὸ νζ' διάτ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατ. ὃ ἐστι θέμα β' του νζ' κεφ. τοῦ ιβ' τιτ, τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. ᾿Εὰν γὰρ δ' ὑβριστής, ἢ ὁ κλέπτης ἐγκληματικῶς ἐκλυσθεὶς τι μωρηθῇ, ποινὴν οὐ δίδωσι χρηματικήν. Τὸ μέντοι 4 γ' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατάξεων οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Σημείωσαι δὲ ὅτι ὅταν ἐγκληματικῶς κινηθῇ ἡ ἀπὸ ἁμαρτήματος ἀγωγὴ δίδονται καὶ ἐγγραφαι. Ο β' τίτ. τοῦ γ' βιβλιου τῶν διατ. ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικῶν καὶ τίτ. β' διδάσκων ἐκ ποίων τρόπων ἐπάγεται ἀτιμία. Καὶ ἀνάγνωθι θέμα γ' τοῦ α' κεφ. λέγον· Ατιμός ἐστι καὶ ὁ ἰδίῳ ὀνόματι κατακριθεὶς τῇ περὶ κλοπῆς ἀγογῇ, ἢ τῇ περὶ ἁρπαγῆς πραγμάτων, καὶ τῇ περὶ ὕβρεως ἀγωγῇ, καὶ τῇ περὶ δόλου ή συμφωνήσας ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἀγωγῶν, καὶ χρήματα δοὺς μήπω προκατάρξεως γενομένης. Κείμενον. Περί τυμβωρύχων γενικώς διαλαμβάνει ὁ ιβ' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου, κ. τ. λ., τοῦ κώδικος τίτ. δ' διάτ. γ', ξ'. 500.
NOMOCANON.
TIT. IX, CAP. XXVII.
βιβλίον τῶν Βασιλικῶν 5' τίτ. 5' κεφ. ιη' καί ζήτει
διάφορα τούτου κεφ. περὶ κλοπῶν καὶ κλεπτῶν. o
δὲ β' τίτ. τοῦ μς' βιβλίου τῶν διατ. ἐτέθη εἰς βιβλίον
τῶν Βασιλικῶν ξ' τίτ. ιβ΄ κεφ. α', καὶ ἐφ' ἑξῆς ζήτει
κεφ. β', γ', δ', ε', τὰ αὐτὰ λέγοντα ῥητῶς ὅσα καὶ
εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Ζήτει δὲ καὶ ἕτερον
κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. διδάσκον τὰ περὶ ἀφανοῦς κλοπῆς καὶ φανερᾶς, καὶ εἰπὲ ὅτι κἂν ἱερωμένων κλε
πτῶν οὐ μέμνηνται οἱ τοιοῦτοι τίτ. ᾿Αλλ' ἐπεὶ ἀφ'
ὧν νομίμων ἐνάγονται οἱ λαϊκοὶ, ἐξ αὐτῶν καὶ οἱ
κληρικοὶ ἐνάγονται, προνόμια δὲ οὐκ ἐδέθη τούτοις
ἀπὸ κλοπῆς μὴ ἐνάγεσθαι ἐξ ἀνάγκης τῷ κοινῷ νομίμῳ
Κείμενον. Ο δὲ ἀπὸ ἐμπρησμοῦ ἡ ναυαγίου λαμβάνων ἔξωθεν, κ. τ. λ., usque ad ὡς βιβλίον γ' τίτ.
ß', diár. a', 6' xai 5', supra pag. 299.
cap. de furtis et furibus. Tit. 2 lib. xLvil dig.
positus est in lib. Basil. Lx, tit. 12, cap.1,ac deinceps quæras cap. 2, 3, 4, 5, quæ expresse eadem
dicunt quæ in textu scripta sunt. Sed quæras etiam
alia ejusdem tit. cap. quæ de nec manifesto et
manifesto furto docent, ac dicas, quod tametsi bi
tituli sacerdotum furum non meminerint, allamen quia ex quibus legibus conveniantur, neque
vero privilegium his datum sit, ne de furto convenire possint: necessario communi de furtis
jure et ipsi constringentur.
τῷ περὶ τῆς «λοπῆς καὶ αὐτοὶ συσφιγχθήσονται.
Textus. Qui ex incendio aut naufragio, etc.,
usque ad tit. 2, digest. 26, ut pag. 300.
Scholium. Constit. 18 tit. 2 lib. vi cod. est
cap.3, tit. 6, lib. Lx Basil., quod sic dicit: Si quis
ex incendio vel naufragio quidpiam abstulerit aut
inn.inuerit,intra definitum annum præter ponam
olim statutam,in quadruplum, post annum in simplum tenetur. Ut autem fisco etiam quadruplum
detur,quomodo [id] in cod. comprehendatur, non
positum est in Basil. Dicunt ergo nonnulli idcirco
fiscum quadruplum non exigere. Verum, quomodo
mihi videtur, inde quod Basil. dicit eum qui ita
peccarit, eum quadruplo etiam statutæ penæ obnoxium esse:constituitur etiam fiscuin quadruplum
exigere posse ait vero et 31 cap.tit.3,lib. L, hæc:
Qui rapit,aut dolo lucrum percipit ex naufragio,in
quantum tenetur ei qui damno affectus est, tantumdem etiam fisco dat. Porro tit. 9, lib. xLvit Deg. positus est in tit.20,lib.ux Basil. Qui complectitur traclatum eorum quæ ex incendio et ruina subripiuntur. Dicit autem finis cap. 1 ejusdemn tit. competere
supra pecuniariam ponam etiam actionem criminalem. Atque est hoc speciale in iis qui ex incendio, ruina, naufragio [quid) rapiunt. Puniunturenim
tum pecuniarie,tum criminaliter: quod in aliis delictis non fit, quemadmodum dicit digest. 7, tit. 9,
lib. xLvit dig. quod ipsum est thema 2,cap. 57, tit.
12, lib. Lx Basil. quod habet, ut in compendio
propositum est. Neque enim injurius aut fur,sicriminali actione impeditus punitus sit, ponam pecuniariam dat. Sane dig. 93, tit. 2, lib. xLvu dig. non
est positum in Basil. Nota tamen, quod quando
criminaliter de delicto actio mota fuerit,in crimen
subscriptiones dentur. Tit. 2 lib. ut dig. est lib.
Basil. xxi, tit. 2, qui docet quibus modis infamia
irrogetur, ac lege thema 3, cap. 1, quod dicit:
Infamis est, qui suo nomine furti, vi bonorum
raptorum, injuriarum, de dolo malo) damnatus,
aut nondum lite contestata super his actionibus
datis pecuniis pactus fuerit.
Σχόλιον. Η της διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ 5' βιβλίου
τοῦ κώδικος ἔστι θέμα λε' τοῦ ς' τίτ, του ξ' βιβ.
τῶν βασιλικῶν οὕτω λέγον. Εάν τις ἀπὸ ἐμπρησμού
ἢ ναυαγίου ἀφέληται τι, ἢ μειώσῃ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ
ὠρισμένου εἰς τὸ τετραπλούν καρέχεται. Μετὰ δὲ τὸν
ἐνιαυτὸν εἰς τὸ ἁπλοῦν πρὸς τῇ ἤδη ὡρισμένη, ποινῇ.
Τὸ δὲ δίδοσθαι καὶ τῷ φίσκῳ ἤγουν τῷ δημοσίῳ τὸ τε
τραπλούν καθὼς ἐν τῷ κώδικι περιείχετο, οὐ προσετέθη ἐν τῷ Βασιλικῷ. Λέγουσι γοῦν τινες διὰ τοῦτο
μὴ ἀπαιτεῖσθαι παρὰ τοῦ δημοσίου τὸ τετραπλούν.
Ἐμοὶ δὲ δοκεῖ ὅτι ἀπὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν Βασιλικόν
ἔνοχον εἶναι τὸν οὕτως ἡμαρτηκότα σὺν τῷ τετραπλῷ
καὶ τῇ ὡρισμένη ποινῇ, παρίσταται δύνασθαι καὶ
τὸν δημόσιον ἀπαιτεῖν τὸ τετραπλοῦν, Φησὶ δὲ καὶ
τὸ λα' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ νγ' βιβλίου ταῦτα· Ο άρπάζων ἢ κατὰ δόλον κερδαίνιον ἐκ ναυαγίου, εἰς
ὅσον ὑπόκειται τῷ ζημιωθέντι, τοσοῦτον καὶ τῷ
δημοσίῳ δίδωσιν. Ο δὲ θ' τίτ. τοῦ μέ βιβλίου τῶν
διατ. ἐτέθη εἰς τιτ. κ' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικών
διαλαμβάνοντα περὶ τῶν ἀφαιρουμένων ἀπὸ ἐμπρησμοῦ καὶ καταπτώσεως. Λέγει δὲ τὸ τέλος τοῦ
α' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, ἁρμόζειν ἐπέκεινα της χρηματικῆς ποινῆς, καὶ ἐγκληματικὴν ἐπεξέλευσιν. Καὶ
ἔστι τοῦτο ἰδικὸν εἰς τοὺς ἁρπάζοντας ἀπὸ ἐμπρησμοῦ, καὶ καταπτώσεως και ναυαγίου. Τιμωρούνται
γὰρ καὶ χρηματικῶς καὶ ἐγκληματικῶς ὅπερ ἐπὶ
τῶν ἄλλων ἁμαρτημάτων οὐκ ἔστι. Καὶ φησὶ τὸ
νζ' διάτ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατ. ὃ ἐστι
θέμα β' του νζ' κεφ. τοῦ ιβ' τιτ, τοῦ ξ' βιβλίου τῶν
Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. ᾿Εὰν γὰρ δ'
ὑβριστής, ἢ ὁ κλέπτης ἐγκληματικῶς ἐκλυσθεὶς τι
μωρηθῇ, ποινὴν οὐ δίδωσι χρηματικήν. Τὸ μέντοι
4 γ' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διατάξεων οὐκ
ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Σημείωσαι δὲ ὅτι ὅταν ἔγκληματικῶς κινηθῇ ἡ ἀπὸ ἁμαρτήματος ἀγωγὴ δίδονται
καὶ ἐγγραφαι. Ο β' τίτ. τοῦ γ' βιβλιου τῶν διατ.
ἔστι βιβλίον τῶν Βασιλικῶν καὶ τίτ. β' διδάσκων ἐκ
ποίων τρόπων ἐπάγεται ἀτιμία. Καὶ ἀνάγνωθι θέμα γ'
τοῦ α' κεφ. λέγον· Ατιμός ἐστι καὶ ὁ ἰδίῳ ὀνόματι κατακριθεὶς τῇ περὶ κλοπῆς ἀγογῇ, ἢ τῇ περὶ ἁρπαγῆς
πραγμάτων, καὶ τῇ περὶ ὕβρεως ἀγωγῇ, καὶ τῇ περὶ δόλου ή συμφωνήσας ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἀγωγῶν, καὶ
χρήματα δοὺς μήπω προκατάρξεως γενομένης.
a'
"
Κείμενον. Περί τυμβωρύχων γενικώς διαλαμβάνει ὁ ιβ' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου, κ. τ. λ., usque ad
τοῦ κώδικος τίτ. δ' διάτ. γ', ξ5'. Supra pag. 500.
Textus. De sepulcrorum violatoribus, etc., usque ad const. 3 [traditur], ut pag. 300,
col. 1123–1124page 346 of 399
PG 104:112312 23, Σχόλιον. Ο ιβ' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διπτ. ἔστι τίτ. κγ' τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν περὶ καταφθορᾶς μνήματος, ἤτοι τῶν ἐνταφείων λειψάνων διδά σκων. Φησὶ δὲ τὸ ὄγδοον κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τὸ ἔγω κλημα τῆς τυμβωρυχίας ὑπὸ τὸν περὶ βίας δημόσιον ἀναφέρεται νόμον. ᾿Αρμόζει δὲ καὶ χρηματικῶς. Η 1, ποσότης δὲ τῆς ποινῆς οὐκ ἐξελήφθη εἰς τὰ Βασιο λικά. Τὸ α' κεφ. φησὶ τὸ τῆς τυμβωρυχίας ἔγκλημα 7 4,: ἀτιμίαν ἐπιφέρει. Τὸ ζ' θέμα τοῦ δ᾽ κεφ. φησίν· οἱ τυμβωρυχούντες, καὶ γυμνοῦντες τὰ τῶν τελευτών των σώματα, εἰ μὲν μετὰ ὅπλων κεφαλικώς τιμω 10: ροῦνται, εἰ δὲ χωρὶς ὅπλων μέχρι μετάλλου. Τὸ τ' κεφ. λέγει οἱ τὰ λείψανα, ἢ τὰ ὀστὰ μετακινούντες, 7 1 καὶ ἐφ᾿ ἑξῆς ὅσα τῷ κειμένῳ περιέχονται. Ο ζ' τίτ. του ιπ' βιβλίου τῶν διατ. ἔστι τίτ. α' του νθ' βιβλίου 4 3 23: των Βασιλικών διδάσκων περὶ μνημάτων καὶ δαπά νης τῶν κηδειών. Το δ' θέμα τοῦ γ' κεφ. τοῦ κγ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου φησίν· Οὐ δεῖ τὰ λείψανα τῶν τελευτώντων ψηλαφάσθαι ἢ σκύλλεσθαι. Τὰ δὲ προσκεί ρως ἀποτεθέντα μεταφέρειν ἔξεστι. Τὸ ζ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησί, χεῖρον οὐ δεῖ τὸ μνῆμα γίνεσθαι, 1: φιλοκαλεῖν μέντοι αὐτῷ ἔξεστι μὴ ἐφαπτομένων τῶν λειψάνων. Τὸ ζ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ ιβ' βιβλίου των Βασιλικῶν περὶ τὸ τέλος φησί. ᾿Εὰν δὲ ὁ τοῦ τόπου 90 3 δεσπότης παρὰ κέλευσιν ἱερέως, ἢ κέλευσιν βασιλέως έκβάλλῃ τὸν ἐξ ἄλλου ταφέντα ἢ τὰ τεθέντα ὀστές, ενάγεται τῇ περὶ ὕβρεως ἀγωγῇ. Καὶ κεφ. α' τοῦ γ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου λέγει· Εξεστιν ἐξ εὐλόγου αἰτίας προσιέναι τῷ ἄρχοντι, καὶ μεταφέρειν εἰς ἕτερον τόπον τὸ ἀποκείμενον λείψανον παρενοχλούμενον· Καὶ κεφ. ιδ' φησί· Μηδεὶς ἀνθρώπινον σώμα χωρίς κελεύσεως Βασιλικῆς εἰς ἕτερον τόπον μετα φερέτω, καὶ τὸ παρὸν οὐκ ἔστιν ἐναντίον τῇ α' διάτ. ἐκείνη γὰρ ἀπὸ εὐλόγου αἰτίας επέτρεψε μεταφέρεσθαι τὰ λείψανα κατὰ διάγνωσιν τῶν ἀρχόντων. 45 2 Αὕτη δὲ μηδαμοῦ μνημονεύουσα εὐλόγον αἰτίας, ὅτι χορὶς κελεύσεως Βασιλικῆς οὐκ ἔξεστιν αὐτὰ μετα φέρειν. Ο ιγ' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν διατ. ἐτέθη 4: εἰς τίτ. με' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Φησι τὸ β' κεφ. ὁ δεπεκουλάτους κινεῖται κατὰ τοῦ ἀφελομένου ἐκ τῶν ἱερῶν, ἡ τῶν μνημείων, καὶ τὰ ἑξῆς. Τὸ 5 49 12, δ' κεφ. λέγει τῷ δεπεκουλάτῳ ὑπόκειται, καὶ ὁ ἱερὰ 23, 11, 12, 13 14 ἐκ μνημείων ἢ χρήματα λαμβάνων, ἢ τῷ δωρηθέν τῷ Θεῷ. Η ε' διάτ, τοῦ ιθ' τίτ, τοῦ θ' βιβλίου τοῦ 3 4 26, 17, κώδικος ἐτέθη εἰς κεφ. ιβ' τοῦ κγ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου, καὶ ἀνάγνωθι τὸ ιπ', ιβ', ιγ' και ιδ' κεφ. τὰ αὐτὰ 9 λέγοντα ὅσα συνωψίσθησαν. Η γ' διάτ, τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. κς' τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ἢ καὶ ἀνάγνωθι κατα στρωθὲν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κε' κεφ. τοῦ παρόντος θ' τίτ. τούτων οὕτως ἐχόντων, σημείωσαι ὅτι τῷ περὶ τυμβωρυχίας νόμῳ ἐνέχονται καὶ οἱ χωρίς κελεύσεως βασιλικῆς, ἢ ἐπισκοπικῆς, ἡ διαγνώσεις αρχοντικῆς μετακινοῦντες λείψανα τεθνεώτων μετὰ τελείας ὁσίας ταφέντα. Πλὴν οἱ μὲν ἄρχοντες χωρίς εὐλόγου αἰτίας οὐ δύνανται ἐπιτρέπειν τὴν τούτων μετάθεσιν. Ο βασιλεὺς δὲ καὶ οἱ ἐπίσκοποι δύνανται ταύτην ἀδιαστίκτως ἐπιτρέπειν. Οι γουν λέγοντες ἀπροκριματίσεως ταύτην γίνεσθαι παρὰ τοῦ βουλου
a
Scholium. Tit. 12 lib. xLvt dig. est tit. 23, Σχόλιον. Ο ιβ' τίτ. τοῦ μζ' βιβλίου τῶν διπτ. ἔστι
lib. Lx Basil. qui de violatione monumentorum, τίτ. κγ' τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν περὶ καταφθο
sive corporum sepulturæ traditorum docet. Dicit ρᾶς μνήματος, ἤτοι τῶν ἐνταφείων λειψάνων διδά
autem ejusdem tit. cap. 8: Sepulcri violali crimen σκων. Φησὶ δὲ τὸ ὄγδοον κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τὸ ἔγω
ad legem (Juliam] de vi publica refertur.Competit κλημα τῆς τυμβωρυχίας ὑπὸ τὸν περὶ βίας δημόσιον
vero etiam [aclio] pecuniaria. Verum penæ quan- ἀναφέρεται νόμον. ᾿Αρμόζει δὲ καὶ χρηματικῶς. Η
Litas in Basil.non est transsumpta. Cap [aulem] 1, ποσότης δὲ τῆς ποινῆς οὐκ ἐξελήφθη εἰς τὰ Βασιο
dicit: Sepulcri violati crimen infaniam irrogat. λικά. Τὸ α' κεφ. φησὶ τὸ τῆς τυμβωρυχίας ἔγκλημα
Thema 7 cap. 4, ait: Qui sepulcra violant, et ἀτιμίαν ἐπιφέρει. Τὸ ζ' θέμα τοῦ δ᾽ κεφ. φησίν· οἱ
cadavera spoliant, et armati id faciant, capite τυμβωρυχούντες, καὶ γυμνοῦντες τὰ τῶν τελευτών
plectuntur: si sine armis, usque ad metalli [pa- των σώματα, εἰ μὲν μετὰ ὅπλων κεφαλικώς τιμω
nam proceditur.] Cap. 10 dicit: Qui reliquias vel ροῦνται, εἰ δὲ χωρὶς ὅπλων μέχρι μετάλλου. Τὸ
ossa moverint, et quæ deinceps in textu compre- τ' κεφ. λέγει οἱ τὰ λείψανα, ἢ τὰ ὀστὰ μετακινούντες,
henduntur. Tit. 7 lib. x dig. est tit. 1 lib. XLIX καὶ ἐφ᾿ ἑξῆς ὅσα τῷ κειμένῳ περιέχονται. Ο ζ' τίτ.
Basil. qui de monumentis et sumptibus fuperum του ιπ' βιβλίου τῶν διατ. ἔστι τίτ. α' του νθ' βιβλίου
docet. Thema [vero] 4 cap. 3 tit. 23 lib. Lx, ait: των Βασιλικών διδάσκων περὶ μνημάτων καὶ δαπάReliquia mortuorum non sunt contreclandæ aut νης τῶν κηδειών. Το δ' θέμα τοῦ γ' κεφ. τοῦ κγ' τίτ,
veranda: sed quæ aliquandiu recondita fuerint, τοῦ ξ' βιβλίου φησίν· Οὐ δεῖ τὰ λείψανα τῶν τελευ
eas transferri licet. Cap.1 ejusdem tit.ait: Monu- τώντων ψηλαφάσθαι ἢ σκύλλεσθαι. Τὰ δὲ προσκεί
mentum deterius faciendum non est: sed tamen ρως ἀποτεθέντα μεταφέρειν ἔξεστι. Τὸ ζ' κεφ. τοῦ
reliquiis non contactis illud refcere licet. Cap. 7 αὐτοῦ τίτ. φησί, χεῖρον οὐ δεῖ τὸ μνῆμα γίνεσθαι,
tit. 1 lib. ix Basil. in fine: Quod si loci dominus φιλοκαλεῖν μέντοι αὐτῷ ἔξεστι μὴ ἐφαπτομένων τῶν
(inquit) citra jussum sacerdotis vel principis ejiciat λειψάνων. Τὸ ζ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ ιβ' βιβλίου των
ab alio sepultum, aut recondita ossa, actione in- Βασιλικῶν περὶ τὸ τέλος φησί. ᾿Εὰν δὲ ὁ τοῦ τόπου
juriarum convenitur. Et cap. 90 tit 3 ejusdem δεσπότης παρὰ κέλευσιν ἱερέως, ἢ κέλευσιν βασιλέως
lib. dicit: Justa de causa magistratum adire, et έκβάλλῃ τὸν ἐξ ἄλλου ταφέντα ἢ τὰ τεθέντα ὀστές,
corpus sepultura traditum,in alium locum trans- ενάγεται τῇ περὶ ὕβρεως ἀγωγῇ. Καὶ κεφ. α' τοῦ
ferre,etiamsi commisceri debeat, licet. Et cap.14: γ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου λέγει· Εξεστιν ἐξ εὐλόγου
Nemo, inquit, humanum corpus citra jussionem αἰτίας προσιέναι τῷ ἄρχοντι, καὶ μεταφέρειν εἰς
imperatoriam in alium locum transferto. Atque ἕτερον τόπον τὸ ἀποκείμενον λείψανον παρενοχλού
vetus [quidem lex] non est contraria const. 1.Hæc μενον· Καὶ κεφ. ιδ' φησί· Μηδεὶς ἀνθρώπινον σώμα
enim ob justam causam ad decretum magistratus χωρίς κελεύσεως Βασιλικῆς εἰς ἕτερον τόπον μεταreliquias transferri permisit. Illa vero justæ causa φερέτω, καὶ τὸ παρὸν οὐκ ἔστιν ἐναντίον τῇ α' διάτ.
nasquam meminit, quod citra jussionem imperato- ἐκείνη γὰρ ἀπὸ εὐλόγου αἰτίας επέτρεψε μεταφέρε
riam illas transferri non liceat.Tit. 43 lib. XLVIII σθαι τὰ λείψανα κατὰ διάγνωσιν τῶν ἀρχόντων.
dig. positus est in tit. 45 lib. Lx Basil. cujus 2 Αὕτη δὲ μηδαμοῦ μνημονεύουσα εὐλόγον αἰτίας, ὅτι
cap. ait: [Lex Julia) peculatus movetur adversus χορὶς κελεύσεως Βασιλικῆς οὐκ ἔξεστιν αὐτὰ μεταeum qui ex [locis] sacris, aut religiosis, etc. φέρειν. Ο ιγ' τίτ. τοῦ μη βιβλίου τῶν διατ. ἐτέθη
[quidpiam subripuerit. Cap. 4 dicit: [Lege Julia] εἰς τίτ. με' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Φησι τὸ
peculatus tenetur qui sacra ex monumentis aut β' κεφ. ὁ δεπεκουλάτους κινεῖται κατὰ τοῦ ἀφελομένου
pecunias capit,aut [etiam] quod donatum est Deo. ἐκ τῶν ἱερῶν, ἡ τῶν μνημείων, καὶ τὰ ἑξῆς. Τὸ
Const. 5 tit. 49 lib. ix cod. posita est in cap. 12, δ' κεφ. λέγει τῷ δεπεκουλάτῳ ὑπόκειται, καὶ ὁ ἱερὰ
tit. 23, lib. Lx, et lege 11, 12, 13 et 14 cap. quæ ἐκ μνημείων ἢ χρήματα λαμβάνων, ἢ τῷ δωρηθέν
eadem dicunt,quæ in compendio proposita. Const. τῷ Θεῷ. Η ε' διάτ, τοῦ ιθ' τίτ, τοῦ θ' βιβλίου τοῦ
3 tit. 4 lib. cod. est cap. 26, tit. 17, lib. vu Basil., κώδικος ἐτέθη εἰς κεφ. ιβ' τοῦ κγ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου,
quod etiam legas insertum interpretationi cap. 25 καὶ ἀνάγνωθι τὸ ιπ', ιβ', ιγ' και ιδ' κεφ. τὰ αὐτὰ
prasentis 9 tit. Hæc autem cum ita sese] ha- λέγοντα ὅσα συνωψίσθησαν. Η γ' διάτ, τοῦ δ᾽ τίτ.
beant, notabis, quod sepulcri violatilege teneantur, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. κς' τοῦ ιζ' τίτ.
qui corpora defunctorum plenis justis sepulta, τοῦ ζ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ἢ καὶ ἀνάγνωθι καταcitra imperatoriam episcopalemve jussionem vel στρωθὲν εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κε' κεφ. τοῦ παρόν
magistratus decretum removerint. Verum magis- τος θ' τίτ. τούτων οὕτως ἐχόντων, σημείωσαι ὅτι τῷ
tratus citra juslam causam illorum tralationem per- περὶ τυμβωρυχίας νόμῳ ἐνέχονται καὶ οἱ χωρίς
mittere nequeunt: sed imperator et episcopi illam κελεύσεως βασιλικῆς, ἢ ἐπισκοπικῆς, ἡ διαγνώσεις
indistincte permittere possunt. Qui ergo dicunt, αρχοντικῆς μετακινοῦντες λείψανα τεθνεώτων μετὰ
citra præjudicium illam a quocunque fieri, modo τελείας ὁσίας ταφέντα. Πλὴν οἱ μὲν ἄρχοντες χωρίς
turpis lucri causa non subsit: quomodo mihi vide- εὐλόγου αἰτίας οὐ δύνανται ἐπιτρέπειν τὴν τούτων
tur, male dicunt. Propterea enim quidam vene- μετάθεσιν. Ο βασιλεὺς δὲ καὶ οἱ ἐπίσκοποι δύνανται
randæ sancti Mocii capsæ præfectus cum citra ταύτην ἀδιαστίκτως ἐπιτρέπειν. Οι γουν λέγοντες
istiusmodi permissionem reliquias transposuis- ἀπροκριματίσεως ταύτην γίνεσθαι παρὰ τοῦ βουλου
col. 1125–1126page 347 of 399
PG 104:1125μένου μὴ προκειμένης αἰτίας αἰσχροκερδούς, κακῶς λέγουσι, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ. Διὰ γὰρ τοῦτο καί τις καθ ηγούμενος ἐξεβλήθη συνοδικῶς ἀπὸ τῆς ἡγουμενείας καὶ καθηρέθη. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. Περὶ τῶν βδελυσσομένων τὸν γάμον, ἢ τὸν οἶνον, ἢ τὰ κρέα. ᾿Αποστόλων κανών να' νγ', ες· συνόδου Αγκύρας κανών ιδ'· συνόδου 5 κανών ιγ', λ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΘ'. Περὶ τῶν ἐπιτετραμμένων ἢ κεκωλυμένων γάμων, καὶ περὶ τοῦ ἐρωτᾶσθαι τοὺς ἀναγνώστας ἐφήβους γενομένους εἰ βού λωνται γαμεῖν, καὶ περὶ παλλακισμοῦ, καὶ πορ νείας, καὶ μοιχείας. ᾿Αποστόλων κανών ιζ', ιη', ιθ', κε', κ', συνόδου Αγκύρας κανὼν τ· συνόδου Νεοκαισαρεαίς κανών α', β', ι· συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ιδ', ιε' συν όδου Καρθαγένης κανών ιω· συνόδου 5', κανών γ', δ', Γ', β', γ', μη', νη'· Βασιλείου κανών γ', 5, ις, ξθ' ὁ Θεοφίλου ἐκ,οῦ ὑπομνηστικοῦ κανὼν δ', ε'. Κείμενον. Βιβλίον α' τοῦ κώδικος, τίτ. γ', διάτ. ε'. Εάν τις μόνον πειραθῇ, κ. τ. λ., καὶ τὴν οὐσίαν αὐτῶν τὸ δημόσιον λήψεται. Σχόλιον. Η ε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδικος, καὶ ἡ μὲν διάτ, του αὐτοῦ τίτ. οὐκ ἐτέ θησαν εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν μέρος οὖσα τῆς Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, οὐδὲ ἡ α' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τῶν Νεκρῶν μέρος οὖσα τῆς 5 Ιουστινιανείου νεαρᾶς. Σημείωσαι περὶ τῶν ἐκπεσόντων τῆς ἱερωσύνης, καὶ γυναιξὶ συνεχησάντων καὶ τούτων τεκνοποιησάντων, με συγχωρουμένων εἰς κληρονόμον αὐτῶν κληθῆναι, μήθ᾽ ὅλως δύνασθαι τὰ τοιαῦτα παιδία ἢ γνήσια τούτων κληθῆναι ἡ φυσικά, ἡ καθ᾽ οἷον δήποτε τρόπον περιελθεῖν τινα τῶν πραγμάτων αὐτῶν πρὸς αὐτοὺς, ἢ τοὺς μητροπολίτας αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ προσόντα πάντα αὐτῷ λαμβάνειν τας κατ᾿ αὐτοὺς Ἐκκλησίας κ τοὺς κλήρους. Τοὺς δὲ τοιοῦτόν τι τολμώντας μετά τὴν τῆς ἱερωσύνης γύμνωσιν μὴ δυναμένους εἴς τι κοσμικὸν ἀξίωμα, ἢ στρατείαν ἀναχθῆναι, ἀλλὰ ἰδιωτεύοντας πάντα τὸν χρόνον. Όπως δὲ σήμερον οὐ φυλάττεται τουτο ἀγνοῶ, Κείμενον. Καὶ ἡ β' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτο, ὅτι ᾿Εὰν βουλευτής, κ. τ. λ., καὶ πέντε λίτρας τοῖς προβάτοις προστιμωμένου. Σχόλιον. Η β΄ διάτ. τοῦ αὐτοῦ π' τίτ, τῶν Νεκρῶν 2 14 ἔστι κεφ. κζ' τῆς ρκγ' νεαρᾶς τοῦ βασιλέως Ιου- 26 123, 33 στινιανοῦ, ἤ τοι κεφ. λγ' τοῦ γ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν 1 τὰ αὐτὰ διαλαμβάνον ὅσα συνωψίσθησαν. Λέγει δὲ 24 καὶ τὸ κλ' κεφ. τῆς αὐτῆς νεαρᾶς, ἤτοι τὸ λα' κεφ. 31 τοῦ αὐτοῦ τίτι, ἀλλὰ μὲν καὶ τὸ λβ΄ περὶ τοῦ ἐρω τᾶσθαι τοὺς μέλλοντας χειροτονεῖσθαι εἰ δύνανται σωφρονεῖν, καὶ περὶ γαμούντων ἱερωμένων, καὶ δευτερογαμούντων ἀναγνωστῶν. Όσα παρὰ τοῦ πα τριάρχου διελήφθησαν περιφραστικώς. Περὶ δὲ τῶν ἁρπαζόντων, ἢ διαφθειρόντων, ἢ ὑπονοθευόντων τὰς τῷ θεῷ ἀνατεθειμένας, διδάσκει ἡ αὐτὴ β' διάτ. τοῦ 2 1 63 α' τίτ, τῶν Νεκρών οὖσα έγ' κεφ. τῆς ραγ᾽ Ἰουστινια- 123, 12 1 νείου νεαρᾶς, ἤτοι κεφ. ιβ' τοῦ α' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλ, τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα συνωψίσθησαν, πλὴν τῆς ποινῆς. Ὁ μὲν γὰρ βασιλικός φησι τὸν ἐκ τοῦ νόμου κίνδυνον ὑπομένειν τοὺς πλημμελήσαντας, καὶ τοὺς μετασχόντας τοῦ τοιούτου μύσους. Ο δὲ συνε θέμενος τὸ Νομοκάνονον λέγει κεφαλικῶς αὐτοὺς τιμω.
NOMOCANON. TIT. IX, CAP. XXVIII-XXIX.
μένου μὴ προκειμένης αἰτίας αἰσχροκερδούς, κακῶς set, per synodum a præfectura dojectus est, et
λέγουσι, ὡς ἐμοὶ δοκεῖ. Διὰ γὰρ τοῦτο καί τις καθ- depositus.
ηγούμενος ἐξεβλήθη συνοδικῶς ἀπὸ τῆς ἡγουμενείας
καὶ καθηρέθη.
ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. Περὶ τῶν βδελυσσομένων τὸν
γάμον, ἢ τὸν οἶνον, ἢ τὰ κρέα.
᾿Αποστόλων κανών να' νγ', ες· συνόδου Αγκύρας
κανών ιδ'· συνόδου 5 κανών ιγ', λ'.
ΚΕΦΑΛ. ΚΘ'. Περὶ τῶν ἐπιτετραμμένων ἢ
κεκωλυμένων γάμων, καὶ περὶ τοῦ ἐρωτᾶσθαι
τοὺς ἀναγνώστας ἐφήβους γενομένους εἰ βούλωνται γαμεῖν, καὶ περὶ παλλακισμοῦ, καὶ πορνείας, καὶ μοιχείας.
᾿Αποστόλων κανών ιζ', ιη', ιθ', κε', κ5', συνόδου
Αγκύρας κανὼν τ· συνόδου Νεοκαισαρεαίς κανών
α', β', ι· συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ιδ', ιε' συνόδου Καρθαγένης κανών ι5ω· συνόδου 5', κανών γ',
δ', Γ', β', γ', μη', νη'· Βασιλείου κανών γ', 5,
ις, ξθ' ὁ Θεοφίλου ἐκ,οῦ ὑπομνηστικοῦ κανὼν δ', ε'.
Κείμενον. Βιβλίον α' τοῦ κώδικος, τίτ. γ', διάτ. ε'.
Εάν τις μόνον πειραθῇ, κ. τ. λ., usque ad καὶ τὴν
οὐσίαν αὐτῶν τὸ δημόσιον λήψεται.
Σχόλιον. Η ε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ
κώδικος, καὶ ἡ μὲν διάτ, του αὐτοῦ τίτ. οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ.
τῶν Νεκρῶν μέρος οὖσα τῆς Ἰουστινιανείου νεαρᾶς,
οὐδὲ ἡ α' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τῶν Νεκρῶν μέρος
οὖσα τῆς 5 Ιουστινιανείου νεαρᾶς.
CAP. XXVIII. — De his qui matrimonium,
vinum, aut carnes abominantur.
Apostolorum canon 51, 53, 66; concilii Ancyrani canon 14; concilii sexti canon 13, 30.
CAP. XXIX. - De permissis aut prohibitis
nuptiis, et quod lectores puberes facti interrogentur an matrimonium contrahere velint, et
de concubinatu, scortatione, atque adulterio.
Apostolorum canon 17, 18, 19, 25, 26; concilii Ancyrani canon 10; concilii Neocasariensis
3 canon 1, 9, 10; concilii Chalcedonensis canon
14, 15; concilii Carthaginensis canon 16; concilii sexti canon 3, 4, 6, 12, 13, 48, 58; Basilii
canon 3, 6, 16, 69, 70; Theophili ex commonitorio canon 4, 5.
Textus. Lib. 1 cod. tit. 3, const. 5. Si quis,
etc., usque ad fiscus capiel, ut pag. 782.
Scholium. Constit. 5 tit. 3 lib. i cod. et constit. 44 ejusdem tit. non sunt posita in Basil.
Neque etiam constit. 13, tit. 1 Novellarum, quæ
pars est novella Justinianeæ 5. Neque [item]
const. 4 ejusdem tit. Novell. quæ pars est novel
Clæ Justinianeæ 6.
Σημείωσαι περὶ τῶν ἐκπεσόντων τῆς ἱερωσύνης, καὶ γυναιξὶ συνεχησάντων καὶ τούτων τεκνοποιησάντων,
με συγχωρουμένων εἰς κληρονόμον αὐτῶν κληθῆναι, μήθ᾽ ὅλως δύνασθαι τὰ τοιαῦτα παιδία ἢ γνήσια
τούτων κληθῆναι ἡ φυσικά, ἡ καθ᾽ οἷον δήποτε τρόπον περιελθεῖν τινα τῶν πραγμάτων αὐτῶν πρὸς αὐτοὺς,
ἢ τοὺς μητροπολίτας αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ προσόντα πάντα αὐτῷ λαμβάνειν τας κατ᾿ αὐτοὺς Ἐκκλησίας κ
τοὺς κλήρους. Τοὺς δὲ τοιοῦτόν τι τολμώντας μετά τὴν τῆς ἱερωσύνης γύμνωσιν μὴ δυναμένους εἴς τι
κοσμικὸν ἀξίωμα, ἢ στρατείαν ἀναχθῆναι, ἀλλὰ ἰδιωτεύοντας πάντα τὸν χρόνον. Όπως δὲ σήμερον οὐ
φυλάττεται τουτο ἀγνοῶ,
Κείμενον. Καὶ ἡ β' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτο, ὅτι ᾿Εὰν
βουλευτής, κ. τ. λ., usque ad καὶ πέντε λίτρας τοῖς
προβάτοις προστιμωμένου.
Textus. Constit. 2, ejusdem tit. Si decurio,
etc., usque ad multatur, ut pag. 783.
Σχόλιον. Η β΄ διάτ. τοῦ αὐτοῦ π' τίτ, τῶν Νεκρῶν Scholium. Const. 2 ejusdem 14 tit. Novellarum
ἔστι κεφ. κζ' τῆς ρκγ' νεαρᾶς τοῦ βασιλέως Ιου- est cap. 26 novella Justiniani 123, sive cap. 33
στινιανοῦ, ἤ τοι κεφ. λγ' τοῦ γ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν tit. 1 lib.gr Basil., quod eadem complectitur quæ in
τὰ αὐτὰ διαλαμβάνον ὅσα συνωψίσθησαν. Λέγει δὲ compendio proposita sunt. Loquitur autem 24 cap.
καὶ τὸ κλ' κεφ. τῆς αὐτῆς νεαρᾶς, ἤτοι τὸ λα' κεφ. ejusdem novella, sive 31 cap. ejusdem tit. quinτοῦ αὐτοῦ τίτι, ἀλλὰ μὲν καὶ τὸ λβ΄ περὶ τοῦ ἐρω- etiam 32 cap.] de eo quod ordinandiinterrogentur
τᾶσθαι τοὺς μέλλοντας χειροτονεῖσθαι εἰ δύνανται an caste vivere possint: et de sacerdotibus nuptias
σωφρονεῖν, καὶ περὶ γαμούντων ἱερωμένων, καὶ δευ- contrahentibus et lectoribus nuptias iterantibus,
τερογαμούντων ἀναγνωστῶν. Όσα παρὰ τοῦ πα- quæcunque a patriarcha fusius comprehensa sunt.
τριάρχου διελήφθησαν περιφραστικώς. Περὶ δὲ τῶν De iis vero qui Deo consecratas mulieres aul]
ἁρπαζόντων, ἢ διαφθειρόντων, ἢ ὑπονοθευόντων τὰς rapiunt, aut constuprant, aut corrumpunt, docet
τῷ θεῷ ἀνατεθειμένας, διδάσκει ἡ αὐτὴ β' διάτ. τοῦ eadem 2 const. tit. 1 Novellarum,quæ est cap. 63
α' τίτ, τῶν Νεκρών οὖσα έγ' κεφ. τῆς ραγ᾽ Ἰουστινια- novella Justiniani 123, sive cap. 12 tit. 1 lib. v
νείου νεαρᾶς, ἤτοι κεφ. ιβ' τοῦ α' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλ, τῶν Basil., quod eadem dicit quæ in compendio sunt
Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα συνωψίσθησαν, πλὴν proposita,excepta pena. Siquidem Basil. eos qui
τῆς ποινῆς. Ὁ μὲν γὰρ βασιλικός φησι τὸν ἐκ τοῦ [id scelus] committunt,ac eorum in scelere socios,
νόμου κίνδυνον ὑπομένειν τοὺς πλημμελήσαντας, καὶ ex lege periculum sustinere: qui vero Nomocaτοὺς μετασχόντας τοῦ τοιούτου μύσους. Ο δὲ συνε nonem composuit, illos capitaliter puniri dicit.
θέμενος τὸ Νομοκάνονον λέγει κεφαλικῶς αὐτοὺς τιμω. Τu interim Basil. magis audi, et si discere velis
col. 1127–1128page 348 of 399
PG 104:1127ρετσθαι. Σὺ δὲ μᾶλλον τῷ Βασιλικῷ πρόσχες, καὶ εἰ θέα 58, 1,: λεις ποῖαι εἰσιν αἱ νόμιμοι ποιναι. 'Ανάγνωθι βιβλ. ξ' τίτο νη' κεφ. α', οὕτως ἔχον· Οἱ ἁρπάσαντες γυναίκα, ἢ μνηστευομένην, ἢ ἀμνήστευτον, ἢ χήραν, εἴτε εύσ γενής ἐστι εἴτε δούλη, ἢ ἀπελευθέρα, καὶ μάλιστα ἐὰν τῷ Θεῷ ὦσιν αἱ γυναῖκες καθιερωμέναι νομίμως τιμωρείσθωσαν, τοῦτ᾽ ἔστιν εἰ μὲν μεθ᾽ ὅπλων, εἴτε ξιφῶν, ἡ ῥοπάλων τὴν ἁρπαγὴν ἐποιήσαντο, οἱ τοι οὗτοι ξίφει τιμωρείσθωσαν, οἱ δὲ συνευπουργοῦντες αὐτ τοῖς, ἢ συνειδότες, ἢ ἐκόντες ὑποδεξάμενοι, ή οἱανδήποτε σπουδήν εἰσενεγκόντες τυπτόμενοι, καὶ κου ρευόμενοι ρινοκοπείσθωσαν, ἐπειδὴ οἱ προθέντες παρ' ἑαυτοῖς ἁρπᾶσαι, ἕτοιμοι εἰσι καὶ φονεύειν τοὺς ἀνθισταμένους. Εἰ δὲ χωρὶς οιωνδήποτε όπλων τὴν ἁρπαγὴν ἐποιήσαντο, ὁ μὲν τὴν ἁρπαγὴν ποιής σας, χειροκοπείσθω, οἱ δὲ βοηθήσαντες τοῖς τοιούτοις ἐν τῇ ἁρπαγῇ, ή συνειδότες, ἡ ὑπηρετήσαντες, ἡ εκόντες ὑποδεξάμενοι, ή οιανδήποτε σπουδὴν εἰσ ενεγκόντες αὐτοῖς, τυπτόμενοι ἐξοριζέσθωσαν. Ζήτει 35, καὶ τὴν λε νεαρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Φιλοσόφου τὰ αὐτὰ σχεδὸν νομοθετοῦσαν. ΚΕΦΑΛ. Λ. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμῳ γυναίκες ἁρπαζόντων. ᾿Αποστόλων κανών ξζ'· συνόδου Αγκύρας κανόνια', κε'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κζ'· συνόδου 5 κανὼν ἐβο Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικού και νών β'. Κείμενον. Βιβλ. α', τίτ. γ', διάτ. ε', Εάν τις άρ πάσῃ, κ. τ. λ., μή χρώμενος φόρου παρι γραφῇ. καὶ Σχόλιον. Η ε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ, τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ντ', μὴ σὺ προσχῆς ταύταις· Η γ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίς, τοῦ «' βιβλ. του κώδικος ἔστι κεφ. κς του ιζ' τίς, τοῦ ζ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν, καὶ κατεστρώθη εἰς τὴν ἄρα μηνείαν τοῦ κε' κεφ. τοῦ παρόντος θ' τίτ., ὃ καὶ ἀνά γνωθι. Η α' διάτ, τοῦ κδ' τίτ, τοῦ γ' βιβλ. τοῦ κα δικος ἐτέθη εἰς κεφ. ζα' τοῦ ε' τίς, τοῦ ζ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν, τοῦτο δὲ κεφ. παρελείφθη. Κείμενον. Τίτλος μα', διάτ. δ', ὁ λέγων Παρά δούλου κ. τ. λ., καὶ ἱερῶν, καὶ χηρῶν. Σχόλιον. Η δ' διάτ, τοῦ μπ' τίτ, τοῦ γ' βιβλ. τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. μζ” τοῦ σ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. λέγουσα 'Η διάτ. ὁμοίᾳ τῇ β' ἔστι καὶ τῇ γ' καὶ λέγει· ὅτι Ο δεσπότης ἁγνοῶν τὸ πταίσμα τοῦ οἰκέτου νοξάλια μόνον κατέχεται, εἰδὼς δὲ ἰδίῳ ὀνόματι. Ολον δὲ τὸ τῆς διατ. νόμιμον τοιοῦτον ἐστιν ὅτι ἐὰν οἰκέτης ἀλο λότριος ἁρπάσῃ, εἴσω μὲν ἐνιαυτοῦ τὸ τετραπλοῦν ζητεῖ ἡ περὶ ἁρπαγής χρημάτων ἀγωγὴ, μετὰ δὲ τὸν ἐνιαυτὸν τὸ ἁπλοῦν, ἤτοι ἐφ᾽ ᾧ δοῦναι τὸν οἰκέτην εἰς νόξαν, ἢ κατέχεσθαι τὸν δεσπότην αὐτοῦ, καὶ εἰς περιελθὸν εἰς αὐτόν. Εἰ δὲ συνειδότος τοῦ δεσπότου ήρπασεν εἰς τὸ διαφέρον ἐνέχεται ὁ δεσπότης πάντως, τοῦτ᾽ ἐστιν εἰς τὸ τετραπλούν, ἢ εἰς τὸ ἁπλοῦν. Εἰ δὲ τὴν σὴν γαμετὴν ἤρπασε, κατ' αὐτοῦ τοῦ οἰκέτου κίνησον τὸ δημόσιον ἔγκλημα. Η γ' διάτ. τοῦ ιγ' τίτ. τοῦ τ' βιβλ, τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. γ' τοῦ τη' τίτ. τοῦ μη'βιβλ, τῶν Βασιλικών, οὕτως ἔχον· Ἐὰν δοῦλος
cujusmodi legitimæ pænæ sint, lege lib. Lx, tit. ρετσθαι. Σὺ δὲ μᾶλλον τῷ Βασιλικῷ πρόσχες, καὶ εἰ θέα
58, cap. 1, quod sic habet: Qui rapuerint mu- λεις ποῖαι εἰσιν αἱ νόμιμοι ποιναι. 'Ανάγνωθι βιβλ. ξ'
lierem, aut sponsam aut nondum sponsam, aut τίτο νη' κεφ. α', οὕτως ἔχον· Οἱ ἁρπάσαντες γυναίκα,
viduam, sive ingenua sit, sive ancilla, aut [etiam] ἢ μνηστευομένην, ἢ ἀμνήστευτον, ἢ χήραν, εἴτε εύσ
libertina, et maxime si mulier Deo consecrata γενής ἐστι εἴτε δούλη, ἢ ἀπελευθέρα, καὶ μάλιστα
sit, legitime puniuntur. Nempe si cum armis ἐὰν τῷ Θεῷ ὦσιν αἱ γυναῖκες καθιερωμέναι νομίμως
sive gladiis, aut fuslibus raptum fecerint, hujus- τιμωρείσθωσαν, τοῦτ᾽ ἔστιν εἰ μὲν μεθ᾽ ὅπλων, εἴτε
modi gladio puniuntor. Qui vero ipsis ministe- ξιφῶν, ἡ ῥοπάλων τὴν ἁρπαγὴν ἐποιήσαντο, οἱ τοι
rium præbuerint, aut conscii fuerint, aut volun- οὗτοι ξίφει τιμωρείσθωσαν, οἱ δὲ συνευπουργοῦντες αὐτ
tarii receperint, aut qualemcunque opem tule- τοῖς, ἢ συνειδότες, ἢ ἐκόντες ὑποδεξάμενοι, ή οιανδήrint: verberati et tonsi, naribus mutilantor. Quo- ποτε σπουδήν εἰσενεγκόντες τυπτόμενοι, καὶ κου
niam qui cum armis rapere statuunt, parali sunt ρευόμενοι ρινοκοπείσθωσαν, ἐπειδὴ οἱ προθέντες
etiam occidere, si qui obsistant. Si vero omnino παρ' ἑαυτοῖς ἁρπᾶσαι, ἕτοιμοι εἰσι καὶ φονεύειν
sine armis raptus factus sit, qui illum fecit, ma- τοὺς ἀνθισταμένους. Εἰ δὲ χωρὶς οιωνδήποτε όπλων
nu mutilator: qui vero in raptu auxiliati sunt, τὴν ἁρπαγὴν ἐποιήσαντο, ὁ μὲν τὴν ἁρπαγὴν ποιής
aut (ejus] conscii fuerunt, aut ministerimu præs- σας, χειροκοπείσθω, οἱ δὲ βοηθήσαντες τοῖς τοιούτοις
titerunt, aut sponte receperunt, aut qualemcun- ἐν τῇ ἁρπαγῇ, ή συνειδότες, ἡ ὑπηρετήσαντες, ἡ
que opem tulerunt, verberati et tonsi exsulanto. εκόντες ὑποδεξάμενοι, ή οιανδήποτε σπουδὴν εἰσ
Quæras eliam novellam imperatoris domini ενεγκόντες αὐτοῖς, τυπτόμενοι ἐξοριζέσθωσαν. Ζήτει
Leonis philosophi 35, quæ propemodum eadem καὶ τὴν λε νεαρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ
sancit.
Φιλοσόφου τὰ αὐτὰ σχεδὸν νομοθετοῦσαν.
ΚΕΦΑΛ. Λ. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμῳ γυναίκες
ἁρπαζόντων.
CAP. XXX. - De iis qui matrimonii causa
mulieres rapiunt.
Apostolorum canon 67; concilii Ancyrani canon 11, 25; concilii Chalcedonensis canon 27;
concilii sexti canon 92; Theophili ex commonitorio canon 2.
Textus. Lib. 1, tit. 3, const. 3. Si quis, etc.,
usque ad præscriptione utitur, ut pag. 309.
Scholium. Const. 5 tit. 3 lib. 1 cod. non este
posita in Basil., neque [etiam] 33, neque vero tu
illis auscultes. Const. 3 tit. 4 lib. i cod. est cap.
26, tit. 17, lib. vu Basil. insertaque est interpretationi cap. 25 præsentis 9 tit., quod legas.
Const. 4 tit. 24 lib. ut cod. posita est in cap. 91
tit. 5 lib. vu Basil. Hoc autem cap, prætermissum est.
Textus. Tit. 41 const. 1, qui dicit servo,
etc., usque ad sunt omnia, ut pag. 310, 311.
Scholium.Constil.4 tit. 41 lib. mr cod. est cap. 46
tit.5 lib.Lx,quod dicit: Constitutio similis secundæ
est et tertia; et dicit,quod dominus ignorans delictum servi [judicio] duntaxat noxali teneatur: non
ignorans autem,suo nomine. Universum vero constitutionis jus hujusmodi est, ut si alienus servus
rapuerit, intra annum quadruplum [vi] bonorum
raptorum actio exigat: post annum vero simplum,
quo dominus servum noxæ dedat aut ipse in id
quantum ad eum pervenit teneatur. Αt si conscio [servus] rapuit, ad id quod competit, is omnino obstringatur, id est, ad quadruplum aut ad
simplum. Quod si uxorem luam rapuit, contra
ipsum servum publicam accusationem instituas,
Const. 3 tit. 13 lib. vn cod. est cap. 3 tit. 18
lib. xLvm Basil., quod sic habet: Si servus
raptum virginis detulerit, aut per conniven-
᾿Αποστόλων κανών ξζ'· συνόδου Αγκύρας κανον
ια', κε'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κζ'· συνόδου 5
κανὼν ἐβο Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικού και
νών β'.
Κείμενον. Βιβλ. α', τίτ. γ', διάτ. ε', Εάν τις άρπάσῃ, κ. τ. λ., nsque ad μή χρώμενος φόρου παριγραφῇ. Supra pag. 309.
καὶ
Σχόλιον. Η ε' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ, τοῦ
κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ ντ',
μὴ σὺ προσχῆς ταύταις· Η γ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίς, τοῦ
«' βιβλ. του κώδικος ἔστι κεφ. κς του ιζ' τίς, τοῦ
ζ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν, καὶ κατεστρώθη εἰς τὴν ἄρα
μηνείαν τοῦ κε' κεφ. τοῦ παρόντος θ' τίτ., ὃ καὶ ἀνάγνωθι. Η α' διάτ, τοῦ κδ' τίτ, τοῦ γ' βιβλ. τοῦ κα
δικος ἐτέθη εἰς κεφ. ζα' τοῦ ε' τίς, τοῦ ζ' βιβλ. τῶν
Βασιλικῶν, τοῦτο δὲ κεφ. παρελείφθη.
Κείμενον. Τίτλος μα', διάτ. δ', ὁ λέγων Παρά
δούλου κ. τ. λ., usque ad καὶ ἱερῶν, καὶ χηρῶν. Su
pra pag. 310, 311.
Σχόλιον. Η δ' διάτ, τοῦ μπ' τίτ, τοῦ γ' βιβλ. τοῦ
κώδικος ἔστι κεφ. μζ” τοῦ σ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. λέγουσα·
'Η διάτ. ὁμοίᾳ τῇ β' ἔστι καὶ τῇ γ' καὶ λέγει· ὅτι Ο
δεσπότης ἁγνοῶν τὸ πταίσμα τοῦ οἰκέτου νοξάλια
μόνον κατέχεται, εἰδὼς δὲ ἰδίῳ ὀνόματι. Ολον δὲ τὸ
τῆς διατ. νόμιμον τοιοῦτον ἐστιν ὅτι ἐὰν οἰκέτης ἀλο
λότριος ἁρπάσῃ, εἴσω μὲν ἐνιαυτοῦ τὸ τετραπλοῦν
ζητεῖ ἡ περὶ ἁρπαγής χρημάτων ἀγωγὴ, μετὰ δὲ τὸν
ἐνιαυτὸν τὸ ἁπλοῦν, ἤτοι ἐφ᾽ ᾧ δοῦναι τὸν οἰκέτην
εἰς νόξαν, ἢ κατέχεσθαι τὸν δεσπότην αὐτοῦ, καὶ εἰς
περιελθὸν εἰς αὐτόν. Εἰ δὲ συνειδότος τοῦ δεσπότου
ήρπασεν εἰς τὸ διαφέρον ἐνέχεται ὁ δεσπότης πάντως,
τοῦτ᾽ ἐστιν εἰς τὸ τετραπλούν, ἢ εἰς τὸ ἁπλοῦν. Εἰ δὲ
τὴν σὴν γαμετὴν ἤρπασε, κατ' αὐτοῦ τοῦ οἰκέτου
κίνησον τὸ δημόσιον ἔγκλημα. Η γ' διάτ. τοῦ ιγ' τίτ.
τοῦ τ' βιβλ, τοῦ κώδικος ἔστι κεφ. γ' τοῦ τη' τίτ.
τοῦ μη'βιβλ, τῶν Βασιλικών, οὕτως ἔχον· Ἐὰν δοῦλος
col. 1129–1130page 349 of 399
PG 104:1129ΧΧΧ. ἀρπαγὴν παρθένου καταμηνύσῃ ἐλεύθερος γίνεται, 7 ἢ ἐὰν τὴν ἤδη συγχωρηθεῖσαν ἀπελλέγξῃ. Η ξ'. διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ βιβ. τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασι- 10 11. 1 13 λικὰ, οὐδὲ δι' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιδ., οὐδὲ ὁια. Η δὲ α' διάτ. 1 58 τοῦ ιγ' τιτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. α' τοῦ 29 9 νη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ., καὶ αὐτὸ μὲν κατεστρώθη περὶ: 2 τὸ τέλος τοῦ κθ᾽ κεφ. τοῦ παρόντος θ' τίτ. τὸ δὲ β' θέμα τούτου λέγει παῦτα· ἐὰν οὖν ἐν αὐτῇ τῇ ἁρπα γῇ εἷς ἐκ τούτων καταληφθῇ ἢ παρὰ τῶν πα τέρων τῶν γυναικῶν, ἢ παρὰ τῶν ἀδελφῶν, ἢ ἐπιτρόπων, ἢ κουρατώρων, ἡ πατρώνων, ή δεσποτῶν ἐλεγ χθέντες φονευέσθωσαν αὐτοχειρί, μάλιστα ἐὰν καὶ γεγαμημένες γυναίκας ἐπειράθησαν ἁρπᾶσαι. Τὸ αὐτὸ δὲ λέγομεν καὶ εἰ μνηστήν τις ἰδίαν ἥρπασεν. Εἰ δὲ δυνηθώσιν οἱ τοιοῦτοι διαφυγεῖν, καὶ οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ οἱ ἐν πάσῃ χώρᾳ ἀρχοντες καὶ στρατηλάταις ἐκδικείτωσαν τὸ γενόμενον. Κατέχοντες αὐτοὺς καὶ τιμωρούμενοι καὶ μὴ συγχωροῦντες αὐτ τοῖς ἐκκαλέσασθαι· καὶ εἰ μὲν δοῦλαὶ εἰσιν αἱ ἁρπα γεῖσαι ἡ ἀπελεύθεραι, οἱ ἁρπάσαντες ὑποκείσθωσαν, εἰ δὲ καὶ εὐγενεῖς ἦσαν, τὰ πραγμάτα τῶν ἁρπα σάντων, καὶ τῶν βοηθούντων ἐν αὐτοῖς, τῆς δεσποτείας αὐτῶν γινέσθωσαν προνοίᾳ τῶν ἀρχόντων, καὶ τῶν γονέων εἰς προῖκα, ἢ ἐὰν μὴ βουληθώσι γαμή σαι κατέχειν ταῦτα τὰ πραγμάτα. Μὴ ἐξέστω δὲ τῇ γυναικὶ αὐτὸν τὸν ἁρπάσαντα ἄνδρα λέγειν, μηδὲ τοὺς γονεῖς αὐτοῦ τοῦτο αὐτῇ κελεύειν. Αἱ δὲ τιμωρίαι τῆς διάτ. πᾶσαι ἔστωσαν κατ᾿ αὐτῶν τῶν ἁρπασάντων, καὶ βοηθησάντων αὐτοῖς ἐν τῇ ἁππαγῇ· οἱ μέν τοι συνειδότες καὶ ὑπηρετήσαντες, καὶ οἱ ὑποδεξάμενοι, καὶ οἱανδήτινα σπουδὴν αὐτοῖς συνενεγκόντες τῇ εἰρημένῃ τιμωρίᾳ ὑποκείσθωσαν, εἴτε βουλομένων τῶν γυναικῶν, εἴτε μὴ βουλομένων ἡ ἁρπαγὴ γέγονεν. Καὶ οἱ γονεῖς δὲ τῆς γυναικὸς κἂν ἀνεξικακήσωσι περιοριζέσθωσαν. Εἰ δὲ καὶ δοῦλος εὑρεθῇ ἐν τῷ πράγματι, καιέσθω, πασῶν τῶν ἄλλων τιμωριών σχο λαζουσῶν. Κείμενον. Καὶ βιβλ. μζ' τίτ. β' διάτ. λθ', ὁ δού λην ἀλλοτρίαν, κ. τ. λ., εἰ γὰρ συνήνεσαν ἢ μὴ περίεισι φισκοῦνται τὰ τοιαῦτα πράγματα. Σχόλιον. Τὸ λθ' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ μζ' βιβλ., ἔστι κεφ. λθ᾽ τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον ὡς 12 συνωψίσθη. Γίνωσκε δὲ ὅτι ὁ τοιοῦτος κἂν μὴ ἐν έχηται ὡς κλέπτης ἡ ὡς ἀνδραποδιστής, ἀλλὰ χρη ματικώς τιμωρείται παρὰ τοῦ ἄρχοντος, και σωφρονίζεται. Καὶ ζήτει θέμα παρατέλευτον τοῦ λζ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ ξ' βιβλ. λέγον περὶ τὸ τέλος, Ὁ δὲ εἰς ἀλλοτρίαν δούλην πορνεύων τῶν μὲν εὐ πόρων ὑπάρχων, παρεχέτω ὑπὲρ τοῦ πταίσματος τῷ δεσπότῃ τῆς δούλης νομίσματα λς'. Εἰ δὲ εὐτελής 29, εἴη, τυπτέσθω, καὶ καθ᾽ ὅσον εὐπορεῖ κατὰ ἀναλο- 29 γίαν τῶν λϚʹ νομισμάτων διδότω. Τὸ κθ' διάτ. τοῦ σ' τίτ, τοῦ μη' βιβλ., ἔστι θέμα τελευταῖον τοῦ κθ' κεφ. 2 18 τοῦ λζ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. Τὸ 1 1 δὲ ε' διάτ, τοῦ Γ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τῶν διατ. ἔστι θέμα β' τοῦ ε' κεφ. τοῦ ιη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως 17, 21 ἔχον ὡς ἐγράφη. Η α' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἔστι κεφ. ιβ' τῆς Γ'. νεαρᾶς τοῦ Ἰουστινιανοῦ, οὐκ
}
NOMOCANON. TIT. IX, CAP. ΧΧΧ.
ἀρπαγὴν παρθένου καταμηνύσῃ ἐλεύθερος γίνεται, tiam suppressum arguerit, liber Gt. Const. 7 tit.g
ἢ ἐὰν τὴν ἤδη συγχωρηθεῖσαν ἀπελλέγξῃ. Η ξ'. διάτ. lib. ix Cod. non est posita in Basil. Neque (etiam]
τοῦ θ' τίτ. τοῦ βιβ. τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασι- tit. 10 ejusdem lib. neque 11. Const. 1 tit. 13
λικὰ, οὐδὲ δι' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιδ., οὐδὲ ὁια. Η δὲ α' διάτ. lib. 1x Cod. est cap. 1 tit. 58 lib. Lx, atque
τοῦ ιγ' τιτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. α' τοῦ ipsum quidem insertum est 29 cap. praesentis 9
νη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ., καὶ αὐτὸ μὲν κατεστρώθη περὶ tit. circa Gnem: ejus autem 2 thema hæc dicit:
τὸ τέλος τοῦ κθ᾽ κεφ. τοῦ παρόντος θ' τίτ. τὸ δὲ β' Si itaque ex his quispiam aut a mulierum parenθέμα τούτου λέγει παῦτα· ἐὰν οὖν ἐν αὐτῇ τῇ ἁρπα- tibus, aut fratribus, aut tutoribus, aut curatoriγῇ εἷς ἐκ τούτων καταληφθῇ ἢ παρὰ τῶν πα- bus, aut patronis, aut dominis in ipso rapti fue
τέρων τῶν γυναικῶν, ἢ παρὰ τῶν ἀδελφῶν, ἢ ἐπιτρό- rit comprehensus: convictus propriis ipsorum
πων, ἢ κουρατώρων, ἡ πατρώνων, ή δεσποτῶν ἐλεγ- manibus interfcitor: præsertim vero] si mulieχθέντες φονευέσθωσαν αὐτοχειρί, μάλιστα ἐὰν καὶ res nuptas rapere conati fuerint. Atque hoc ipγεγαμημένες γυναίκας ἐπειράθησαν ἁρπᾶσαι. Τὸ αὐτὸ sum dicimus, si quis saltem sponsam suam raδὲ λέγομεν καὶ εἰ μνηστήν τις ἰδίαν ἥρπασεν. Εἰ δὲ puerit. Sed si tales effugere potuerint: et Consδυνηθώσιν οἱ τοιοῦτοι διαφυγεῖν, καὶ οἱ ἐν Κωνσταν- tantinopoli et ubicunque terrarum magistratus
τινουπόλει, καὶ οἱ ἐν πάσῃ χώρᾳ ἀρχοντες καὶ στρα- atque magistri militum eam rem vindicanto, ipτηλάταις ἐκδικείτωσαν τὸ γενόμενον. Κατέχοντες soque comprehensos puniunto, provocare ipsis
αὐτοὺς καὶ τιμωρούμενοι καὶ μὴ συγχωροῦντες αὐτ non concedentes. Et si quidem [mulieres] raptæ
τοῖς ἐκκαλέσασθαι· καὶ εἰ μὲν δοῦλαὶ εἰσιν αἱ ἁρπα- ancillæ vel libertinæ sint, raptores utique [supγεῖσαι ἡ ἀπελεύθεραι, οἱ ἁρπάσαντες ὑποκείσθωσαν, plicio] obnoxii sunto; si vero ingenua, res raptoεἰ δὲ καὶ εὐγενεῖς ἦσαν, τὰ πραγμάτα τῶν ἁρπα- rum, eorumque qui eis auxilium præbuerint, ipσάντων, καὶ τῶν βοηθούντων ἐν αὐτοῖς, τῆς δεσπο sarum dominio cedunto: [idque] providentia diτείας αὐτῶν γινέσθωσαν προνοίᾳ τῶν ἀρχόντων, καὶ vilum judicum atque parentum: [ut illae res in
τῶν γονέων εἰς προῖκα, ἢ ἐὰν μὴ βουληθώσι γαμή- dotem [ipsis procedant, aut si nubere nolint,
σαι κατέχειν ταῦτα τὰ πραγμάτα. Μὴ ἐξέστω δὲ τῇ [pleno jure ab ipsis] possideantur. Ut autem muγυναικὶ αὐτὸν τὸν ἁρπάσαντα ἄνδρα λέγειν, μηδὲ τοὺς lier ipsum raptorem in maritum deligat, aut paγονεῖς αὐτοῦ τοῦτο αὐτῇ κελεύειν. Αἱ δὲ τιμωρίαι rentes ejus id ipsi jubeant, illicitum esto. Raptoτῆς διάτ. πᾶσαι ἔστωσαν κατ᾿ αὐτῶν τῶν ἁρπασάντων, ribus porro, et qui in raptu auxilium ipsis præκαὶ βοηθησάντων αὐτοῖς ἐν τῇ ἁππαγῇ· οἱ μέν τοι buerunt, oinnes constitutionis panæ incumbunσυνειδότες καὶ ὑπηρετήσαντες, καὶ οἱ ὑποδεξάμενοι, to: conscii autem et ministri, quique illos susκαὶ οἱανδήτινα σπουδὴν αὐτοῖς συνενεγκόντες τῇ ceperunt,aut quamcunque opem attulerunt,[prius]
εἰρημένῃ τιμωρίᾳ ὑποκείσθωσαν, εἴτε βουλομένων τῶν dictæ penæ, sive volentibus mulieribus sive noγυναικῶν, εἴτε μὴ βουλομένων ἡ ἁρπαγὴ γέγονεν. lentibus raptus factus sit, subjacento. Quinetiam
Καὶ οἱ γονεῖς δὲ τῆς γυναικὸς κἂν ἀνεξικακήσωσι mulieris parentes, si raptum] patienter tulerint,
περιοριζέσθωσαν. Εἰ δὲ καὶ δοῦλος εὑρεθῇ ἐν τῷ deportantor. Si uero servus etiam in ea re deπράγματι, καιέσθω, πασῶν τῶν ἄλλων τιμωριών σχο- prebendatur, [is] omnibus aliis penis cessantiλαζουσῶν.
bus concremator.
Κείμενον. Καὶ βιβλ. μζ' τίτ. β' διάτ. λθ', ὁ δού
λην ἀλλοτρίαν, κ. τ. λ., usque ad εἰ γὰρ συνήνεσαν
ἢ μὴ περίεισι φισκοῦνται τὰ τοιαῦτα πράγματα.
Textus. Et lib. 47, tit. 2, digest. 39: Qui meretricem, etc., usque ad confiscari dicit, ut pag.
Σχόλιον. Τὸ λθ' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ μζ' βιβλ., Scholium. Digest.39 tit. 2 lib. xLvit est cap.39 tit.
ἔστι κεφ. λθ᾽ τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον ὡς 12 lib. Lx, [quod habet], ut in compendio proposiσυνωψίσθη. Γίνωσκε δὲ ὅτι ὁ τοιοῦτος κἂν μὴ ἐν- tum est. Scias tamen, quod tametsi talis ut fur aut
έχηται ὡς κλέπτης ἡ ὡς ἀνδραποδιστής, ἀλλὰ χρη- plagiarius non teneatur: pecuniarie tamen a maματικώς τιμωρείται παρὰ τοῦ ἄρχοντος, και σωφρο- gistratu puniatur et castigetur. Quæras etiam theνίζεται. Καὶ ζήτει θέμα παρατέλευτον τοῦ ma ultimum tit.37 lib. Lx,qued circa finem dicit:
λζ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ ξ' βιβλ. λέγον περὶ τὸ τέλος, Qui alienam ancillam stuprat, si dives est, pro dem
Ὁ δὲ εἰς ἀλλοτρίαν δούλην πορνεύων τῶν μὲν εὐ- licto aureos triginta sex ancilla domino præbeto:
πόρων ὑπάρχων, παρεχέτω ὑπὲρ τοῦ πταίσματος τῷ si vero vilis, verberator, et quatenus facere potest,
δεσπότῃ τῆς δούλης νομίσματα λς'. Εἰ δὲ εὐτελής triginta sex aureos dato. Digest. 29, tit.5 lib. XLVII
εἴη, τυπτέσθω, καὶ καθ᾽ ὅσον εὐπορεῖ κατὰ ἀναλο- est thema ult. cap. 29 til.37 lib. Lx,quod ita habet,
γίαν τῶν λϚʹ νομισμάτων διδότω. Τὸ κθ' διάτ. τοῦ σ' ut scriptum est. Dig.5 tit.6 lib. XLVIII Digest thema
τίτ, τοῦ μη' βιβλ., ἔστι θέμα τελευταῖον τοῦ κθ' κεφ. 2 cap. tit. 18 lib. Lx, quod habet,quomodo scripτοῦ λζ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. Τὸ tum est. Constit. 1 tit. 1 Novellarum est cap.12 noδὲ ε' διάτ, τοῦ Γ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τῶν διατ. ἔστι vella Justiniani 6, sed non est posita in Basil. Noθέμα β' τοῦ ε' κεφ. τοῦ ιη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως vella 17, quæ de mandatis disserit, est cap. 21
ἔχον ὡς ἐγράφη. Η α' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν, tit.3 lib.vi Basil,quod hac ad verbum dicit: Gateἔστι κεφ. ιβ' τῆς Γ'. νεαρᾶς τοῦ Ἰουστινιανοῦ, οὐκ rum homicidis, et adulteris, et raptum virginum
PATROL GR. CIV.
col. 1131–1132page 350 of 399
PG 104:1131ἐτέθη δὲ εἰς τὰ Βασιλικά. Η περὶ μανδάτων διπλο γομένη ιζ' νεαρά, ἔστι κεφ. κα' τοῦ γ' τίτ. τοῦ ς' βιβλ. τῶν Βασιλικών λέγον ταῦτα ῥητῶς· Οὔτε δὲ ἀνδροφόνοις, οὔτε μοιχοίς, οὔτε παρθένων άρπαξιν ἡμαρτάνουσι τὴν ἐκ τῶν ὅρων φυλάξεις ἀσφάλειαν, ἀλλὰ κἀκεῖθεν ἐξελκύσεις, καὶ τιμωρίαν αὐτοῖς ἐπίσ άξεις. Οὐ γὰρ τῶν τὰ τοιαῦτα ἁμαρτανόντων φείδεσθαι προσήκει, ἀλλὰ τῶν περιόντων ἵνα μὴ τοιαῦτα ὑπὸ των τολμηροτέρων πάσχοιεν. "Αλλως τε ἡ ἐκ τῶν ἱερῶν ἀσφάλεια οὐ τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀδικουμένοις δέδοται παρὰ τοῦ νόμου, καὶ οὐκ ἂν 123, εἴη δυνατὸν ἑκάτερον ἀσφαλίζεσθαι τῇ παρὰ τῶν 12, ἀσύλων τόπων ἀσφαλείᾳ, καὶ τὸν ἀδικοῦντα, καὶ τὸν ἀδικούμενον. Η β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τῶν Νεαρών, 2 58 ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλ. δ' 58 τῶν Βασιλικῶν τίτ. α' οὗ κεφ. 16' ταῦτά φησιν, Εἴ τις άρπάσει, καὶ τὰ ἑξῆς ἐγράφησαν εἰς τὸ κείμενον. Ἐ ρμγ' νεαρὰ κεῖται εἰς κεφ. β' τοῦ νη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτω διαλαμβάνον ὡς ἐδηλώθη. ᾿Ανάγνωθι καὶ τὸν αὐτὸν νη' τίτ. ὅλον ὡρατά τινα διδάσκοντα, καὶ διάφορα περὶ τῶν ἀρπαζόντων οἰασδήτινας γυναίκας. ΚΕΦΑΛ. ΛΑ'. γυναιξί. οζ'. Περὶ ἱερατικῶν συλλογομένων Συνόδου Λαοδικείας κανών λ' συνόδου 5' κανών Κείμενον. Η περὶ ῥεπουδίων νεαρὰ ριζ' δίδωσιν, κ. τ. λ., τὴν αὐτῆς προίκα. Σχόλιον. Ἡ ριζʹ νεαρὰ τοῦ Ἰουστινιανοῦ κεῖται εἰς βιβλ. κη' τίτ. ζ' καὶ λέγει τὸ δ᾽ θέμα τοῦ α' κεφ. ταῦτα ῥητῶς· Ἐὰν ἀνδράσιν ἐξωτικούς γίνει βουλ μένου τοῦ ἀνδρὸς συμποσιάζῃ, ἢ συλλούηται, καὶ ἔστι μία τῶν λυουσών τον γάμον αἰτιοῦσα καὶ Ο αὕτη, η ΚΕΦΑΛ. ΛΒ'. Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κλη ρικῶν γινομένων λαϊκῶν, ἢ ἀξιωματικών ή στρα τευομένων. ᾿Αποστόλων κανῶν πγ· συνόδου Νικαίας και νών ιβ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ζ'. Κείμενον. Βιβλ. α' τοῦ κώδικος τίτ. γ', διάτ, λή, οἱ δούλοι γνώμη,κ. τ. λ., βίον μεταδιώκοντος. Σχόλιον. Ἡ λς' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. οὐκ ἐτέθῃ εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ νβ' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ. οὐδὲ ἡ νγ'. Ζήτει δὲ βιβλ. τῶν Βασιλικών δ', τίτ. α', κεφ. ια', θέμα γ' οὕτω λέγον, Ἐὰν μονα χὸς καταλείψῃ τὸ μοναστήριον, καὶ εἰς κοσμικὸν βίον επέλθῃ, τοῦτον τῆς στρατείας καὶ τῆς τιμῆς εἰ τινα ἔχῃ πρῶτον γυμνωθέντα ἐκ τοῦ ἐπισκόπου των τόπων, καὶ τοῦ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντος, εἰς μονα στήριον βάλλεσθαι, καὶ τὰ πράγματα ὅσα μετά ταύτα ἔχειν δειχθείη τῷ μοναστηρίῳ ἐν ᾧ ἐμβάλλεται δια φέρει. Εἰ δὲ καὶ πάλιν καταλείψει τὸ μοναστήριον, τότε αὐτὸν ὁ ἄρχων τῆς ἐπαρχίας ἐν ᾗ ἂν εὑρεθείη κρατείτω, καὶ τῇ ὑποκειμένῃ αὐτῷ τάξει συνοριο θμείτω. Καὶ κεφ. γ' τοῦ αὐτοῦ βιβλ. καὶ τίτ. οὕτως ἔχον Εἴ τις δὲ καὶ εἰς μοναχικὸν βίον ἐλθεῖν βουληθείς κελεύομεν ἵνα εἰ μὲν γνώριμος ἔστιν ὅτι οὐδεμια τύχῃ ὑπόκειται, ὁ ἡγούμενος τοῦ μοναστηρίου ότι συνίδη, τὸ σχῆμα αὐτῷ παρασχῇ. Εἰ δὲ μὴ γνωρί
committentibus intra (sacros terminos securitatem a ἐτέθη δὲ εἰς τὰ Βασιλικά. Η περὶ μανδάτων διπλοnon servabis: sed inde eos abstrahes, et supplicium γομένη ιζ' νεαρά, ἔστι κεφ. κα' τοῦ γ' τίτ. τοῦ ς'
illis irrogabis. Neque enim his qui ad hunc delin- βιβλ. τῶν Βασιλικών λέγον ταῦτα ῥητῶς· Οὔτε δὲ
quunt modum: sed cateris, ne ab improbioribus ta- ἀνδροφόνοις, οὔτε μοιχοίς, οὔτε παρθένων άρπαξιν
lia patiantur, convenit parcere. Præsertim vero ἡμαρτάνουσι τὴν ἐκ τῶν ὅρων φυλάξεις ἀσφάλειαν,
cum] sacrorum [locorum] immunitas a lege non in- ἀλλὰ κἀκεῖθεν ἐξελκύσεις, καὶ τιμωρίαν αὐτοῖς ἐπίσ
juriantibus,sed afectis injuria concessa sit. Atque άξεις. Οὐ γὰρ τῶν τὰ τοιαῦτα ἁμαρτανόντων φείδε
{adeo] ne possibile [quidem] sit,ut uterque, tam σθαι προσήκει, ἀλλὰ τῶν περιόντων ἵνα μὴ τοιαῦτα
qui injuriam facit, quam qui patitur, [ex aquo] in ὑπὸ των τολμηροτέρων πάσχοιεν. "Αλλως τε ἡ ἐκ
sacrosanctorum locorum immunitate pro:egatur. τῶν ἱερῶν ἀσφάλεια οὐ τοῖς ἀδικοῦσιν, ἀλλὰ τοῖς
Constit.2 ejusdem tit. Novellarum,est novella Jus - ἀδικουμένοις δέδοται παρὰ τοῦ νόμου, καὶ οὐκ ἂν
tiniani 123, [atque posita in lib.v Basil, tit.l,cap. εἴη δυνατὸν ἑκάτερον ἀσφαλίζεσθαι τῇ παρὰ τῶν
12, hæc dicit: Si quis [ascetriam] rapuerit, etc., ut ἀσύλων τόπων ἀσφαλείᾳ, καὶ τὸν ἀδικοῦντα, καὶ τὸν
scripta sunt in textu. Novella 443, posita est in cap. ἀδικούμενον. Η β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τῶν Νεαρών,
2 tit. 58 lib. Lx,quod tradit quemadmodum mani- ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλ. δ'
festatum est. Legas vero eumdem 58 tit. etiam to- τῶν Βασιλικῶν τίτ. α' οὗ κεφ. 16' ταῦτά φησιν, Εἴ τις
tum,ut qui speciosa quædam ac multa de quarum- άρπάσει, καὶ τὰ ἑξῆς ἐγράφησαν εἰς τὸ κείμενον. Ἐ
cunque mulierum raptoribus doceat.
ρμγ' νεαρὰ κεῖται εἰς κεφ. β' τοῦ νη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ.
οὕτω διαλαμβάνον ὡς ἐδηλώθη. ᾿Ανάγνωθι καὶ τὸν αὐτὸν νη' τίτ. ὅλον ὡρατά τινα διδάσκοντα, καὶ διάφορα
περὶ τῶν ἀρπαζόντων οἰασδήτινας γυναίκας.
CAP. XXXI. — De sacri ordinis hominibus,
qui se cum mulieribus lavant.
Concilii Laodiceni canon 30; concilii sexti
canon 77.
Textus. Novella 117, quæ de repudiis, etc.,
usque ad lucretur dolem, ut pag. 791.
Scholium. Novella Justiniani 117 posita est in
lib. xxvi, til. 7, atque 4 thema cap. 1, hæc dicit
in hac verba: Si una cum extraneis viris nolente
marito agilet convivia, aut cum iis se lavel. Atque
est hæc etiam una causarum, quæ matrimonium
solvunt.
CAP. XXXII. — De episcopis et clericis, qui
laici facti fuerint, aut ud [mundanas] dignitates
pervenerint, aut mililaverint.
Apostolorum canon 83; concilii Nicani canon
12; concilii Chalcedonensis canon 7.
Textus. Lib. 1 Cod., tit. 3, const. 37: Servi
qui, etc., usque ad vitamn sectatur [obtinet], ut
pag. 791.
γυναιξί.
οζ'.
Περὶ ἱερατικῶν συλλογομένων
Συνόδου Λαοδικείας κανών λ' συνόδου 5' κανών
Κείμενον. Η περὶ ῥεπουδίων νεαρὰ ριζ' δίδωσιν,
κ. τ. λ., usque ad τὴν αὐτῆς προίκα.
Σχόλιον. Ἡ ριζʹ νεαρὰ τοῦ Ἰουστινιανοῦ κεῖται
εἰς βιβλ. κη' τίτ. ζ' καὶ λέγει τὸ δ᾽ θέμα τοῦ α' κεφ.
ταῦτα ῥητῶς· Ἐὰν ἀνδράσιν ἐξωτικούς γίνει βουλ
μένου τοῦ ἀνδρὸς συμποσιάζῃ, ἢ συλλούηται, καὶ
ἔστι μία τῶν λυουσών τον γάμον αἰτιοῦσα καὶ
Ο αὕτη,
Scholium. Const. 37 tit. 3 lib. 1 Cod. non est
posita in Basil. neque ejusdem tit. 32, neque 53.
Quæras autem lib. Basil. iv, tit. 1, cap. 11, thema
3, qnod sic ait: Quod si monachus monasterium
reliquerit, et ad sacularem vitam transierit: hic
militia primum et honore, si quem habet,denuda- η
tus per locorum episcopum et provinciæ præsidem
in monasterium remittitor: et res quas postea habere monstratus fuerit, ad monasterium,in quod
immittitur, pertinento. Si denuo quoque monasterium relinquat: tunc prases eum provinciæ, in
qua inventus fuerit, detineto,et subjecta sibi cohorti accenseto. Et cap. 3 ejusdem lib. et tit.
quod sic habet: Caterum si quis ad monasticam
venire vitam voluerit,jabemus,ut si quidem de eo
constet, quod nulli [servili] conditioni obnoxius
sit, praesul monasterii habitum illi, quando sibi
visum fuerit, adhibeat. Si de eo non constet cuiΚΕΦΑΛ. ΛΒ'.
Περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν γινομένων λαϊκῶν, ἢ ἀξιωματικών ή στρατευομένων.
᾿Αποστόλων κανῶν πγ· συνόδου Νικαίας και
νών ιβ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ζ'.
Κείμενον. Βιβλ. α' τοῦ κώδικος τίτ. γ', διάτ, λή,
οἱ δούλοι γνώμη,κ. τ. λ., usque ad βίον μεταδιώκον
τος.
Σχόλιον. Ἡ λς' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ
κώδ. οὐκ ἐτέθῃ εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ νβ' διάτ, τοῦ
αὐτοῦ τίτ. οὐδὲ ἡ νγ'. Ζήτει δὲ βιβλ. τῶν Βασιλικών
δ', τίτ. α', κεφ. ια', θέμα γ' οὕτω λέγον, Ἐὰν μοναχὸς καταλείψῃ τὸ μοναστήριον, καὶ εἰς κοσμικὸν
βίον επέλθῃ, τοῦτον τῆς στρατείας καὶ τῆς τιμῆς εἰ
τινα ἔχῃ πρῶτον γυμνωθέντα ἐκ τοῦ ἐπισκόπου των
τόπων, καὶ τοῦ τῆς ἐπαρχίας ἄρχοντος, εἰς μονα
στήριον βάλλεσθαι, καὶ τὰ πράγματα ὅσα μετά ταύτα
ἔχειν δειχθείη τῷ μοναστηρίῳ ἐν ᾧ ἐμβάλλεται διαφέρει. Εἰ δὲ καὶ πάλιν καταλείψει τὸ μοναστήριον,
τότε αὐτὸν ὁ ἄρχων τῆς ἐπαρχίας ἐν ᾗ ἂν εὑρεθείη
κρατείτω, καὶ τῇ ὑποκειμένῃ αὐτῷ τάξει συνοριο
θμείτω. Καὶ κεφ. γ' τοῦ αὐτοῦ βιβλ. καὶ τίτ. οὕτως
ἔχον Εἴ τις δὲ καὶ εἰς μοναχικὸν βίον ἐλθεῖν βουληθείς
κελεύομεν ἵνα εἰ μὲν γνώριμος ἔστιν ὅτι οὐδεμια
τύχῃ ὑπόκειται, ὁ ἡγούμενος τοῦ μοναστηρίου ότι
συνίδη, τὸ σχῆμα αὐτῷ παρασχῇ. Εἰ δὲ μὴ γνωρί
col. 1133–1134page 351 of 399
PG 104:1133ζεται εἰ οἱᾳδήποτε ὑπόκειται τύχῃ, ἐντὸς τριῶν ἐνι αυτῶν μὴ λαμβάνει, αὐτὸν τὸ μοναχικόν σχῆμα, ἀλλ' ἐντὸς τοῦ εἰρημένου χρόνου ἀποπειράσθω τῆς τούτου ἀναστροφῆς ὁ τοῦ μοναστηρίου ἡγούμενος. Καὶ εἰ ἐντὸς τριετίας ἀναφύῃ τις λέγων ή δοῦλον, ἥ κολωνὸν, ἡ ἐναπόγραφον τούτων ἴδιον εἶναι, ἡ καὶ ὡς φεύγοντα τὴν γεωργίαν, ἡ ὡς τι κλέψαντα, ή διά τι πταίσμα εἰς τὸ μοναστήριον αὐτὸν εἰσεληλυθέναι. Καὶ ταῦτα ἀποδειχθείη τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ τοῦτον ἀπο καθίστασθαι μετὰ πραγμάτων ὑπὲρ ὧν ἀποδειχθείη εἰς τὸ μοναστήριον εἰσαγαγὼν λόγον πρότερον ὡς οὐδὲν ὑπομενεῖ παρὰ τοῦ ἰδίου δεσπότου λαμβάνοντα. Εἰ δὲ ἐντὸς τριετίας μηδεὶς ἐναγάγῃ τινὶ τῶν εἰρημένων προσώπων, ὁ ἡγούμενος τοῦ μοναστηρίου μετὰ τὴν παραδρομὴν τοῦ τριετούς χρόνου εἰ τὸν τοιοῦτον ἄν δρα ἄξιον κρινεί, τότε διδότω αὐτῷ τὸ σχῆμα, καὶ β μηδεὶς αὐτῷ ὄχλησιν μετὰ ταῦτα ὑπὲρ τῆς τύχης εἰσφερέτω ἐν ὅσῳ μέντοι γε ἐν τῷ μοναστηρίῳ δι άγει. Τὰ δὲ πράγματα ἅπερ εἰς τὸ μοναστήριον εἰσε αγαγών φανείη τῷ δεικνυμένῳ δεσπότῃ ἀποδιδόσθω. Εἰ δέ τις τῶν εἰρημένων προσώπων καταλείψει το μοναστήριον, καὶ εἰς κοσμικὸν ἔλθῃ βίον, ἢ ἐν ταῖς πόλεσιν, ἡ ἐν τοῖς ἀγροῖς περιέρχηται, τῇ ἰδίᾳ τύχῃ παραδιδόσθω. Καὶ κεφ. ι' τοῦ αὐτοῦ τίτ. λέγον· Απ 10 αγορεύομεν δὲ τοῖς γονεῦσι τοὺς ἰδίους παῖδας μονα χικὸν βίον ἐπιλεγομένους ἐκ τῶν εὐαγῶν μοναστηρίων ἀφέλκειν. Κείμενον. Διατ. νδ' τοῦ αὐτοῦ τίτ. Οὐκ ἔξεστι τοῖς γονεῦσι βουλομένοις, κ. τ. λ., αὐ τὸν τῇ ἐπιχωρίω τάξει Σχόλιον. Η νγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ὡς καὶ ὄπισθεν ἐγράψαμεν. Ζήτει δὲ βιβλ. δ', τίτ. α', κεφ. θ', οὕτως ἔχον· Οὐδεμίαν δὲ ἄδειαν διδόαμεν ἥ τοῖς γονεῦσι τοὺς παῖδας, ἥ τοῖς παισὶ τοὺς γονέας τὴν κοσμικήν διαγωγήν καταλιμπάνοντας ὡς ἀχαρίστους ἀπο κλείειν τῆς ἰδίας κληρονομίας ὑπὲρ αἰτίας πρὸ τοῦ μοναχικού βίου παρακολουθησάσης· α', διάτ, του α', τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ς', τούτο δὲ τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ', κειμένη ἐν βιβλ. γ' των Βασιλικῶν τίτ. α', καὶ λέγον τὸ λδ' κεφ. τούτου ὅσα εἰς τὸ κεί μενον περιέχονται. Ανάγνωθι τοῦ αὐτοῦ βιβλ. καὶ τίτο κεφ. λς', ὅπερ κατεστρώθη εἰς τὴν ἑρμηνείαν τοῦ λϚ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Η ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ε'· τοῦτο δὲ τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η δὲ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἔστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ραγ' κειμένη ἐν βιβλ. τῶν βασιλικῶν δ', τίτ. α', κεφ. ια', καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο κατα στρωθὲν ῥητῶς ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ παρόντος λβ' κεφ. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ΄. Περὶ τῶν συνεπισταμένων ἁμαρτάνουσι κληρικοῖς, καὶ μὴ φανερούντων. Βασιλείου κανὼν οπ'. Κείμενον. Περὶ τῶν ὑποδεχομένων, ἢ κρυπτόν των ληστάς, ἢ δυναμένων, κ. τ. λ., β' του εἰρημένου 15' τίτ, τοῦ μζ' βιβλ. Σχόλιον. Ο λθ' τίτ, τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ, ἐτέθη
NOMOCANON. TIT. IX, CAP. XXXI-XXXIII.
ζεται εἰ οἱᾳδήποτε ὑπόκειται τύχῃ, ἐντὸς τριῶν ἐνι- nam conditioni obnoxius sit, intra tres annos habiαυτῶν μὴ λαμβάνει, αὐτὸν τὸ μοναχικόν σχῆμα, ἀλλ' tum is monasticum non assumat, sed intra prædiἐντὸς τοῦ εἰρημένου χρόνου ἀποπειράσθω τῆς τούτου ctum tempus monasterii præsul periculum facito,
ἀναστροφῆς ὁ τοῦ μοναστηρίου ἡγούμενος. Καὶ εἰ si pedem referre velit. Et si intra triennium emerἐντὸς τριετίας ἀναφύῃ τις λέγων ή δοῦλον, ἥ κολω· gat aliquis, qui hunc vel servum, vel colonum,vel
νόν, ἡ ἐναπόγραφον τούτων ἴδιον εἶναι, ἡ καὶ ὡς ascriptitium suum esse dicat,quodque vel agricolaφεύγοντα τὴν γεωργίαν, ἡ ὡς τι κλέψαντα, ή διά τι tionis laborem fugiens,vel aliquid furatus, vel propπταίσμα εἰς τὸ μοναστήριον αὐτὸν εἰσεληλυθέναι. ter aliquod delictum in monasterium ingressus sit,
Καὶ ταῦτα ἀποδειχθείη τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ τοῦτον ἀπο- et hæc comprobata fuerint: restituitor is domino
καθίστασθαι μετὰ πραγμάτων ὑπὲρ ὧν ἀποδειχθείη εἰς suo cum rebus quas in monasterium intulisse proτὸ μοναστήριον εἰσαγαγὼν λόγον πρότερον ὡς οὐδὲν balus fuerit, data prius, et accepta fide,quod niὑπομενεῖ παρὰ τοῦ ἰδίου δεσπότου λαμβάνοντα. Εἰ δὲ hil a domino suo mali perpetietur. Si nemo intra
ἐντὸς τριετίας μηδεὶς ἐναγάγῃ τινὶ τῶν εἰρημένων triennium contra aliquam prædiclarum personaπροσώπων, ὁ ἡγούμενος τοῦ μοναστηρίου μετὰ τὴν rum actionem et controversiam moverit: monaπαραδρομὴν τοῦ τριετούς χρόνου εἰ τὸν τοιοῦτον ἄν- sterii prasul post triennii decursum tunc illi habiδρα ἄξιον κρινεί, τότε διδότω αὐτῷ τὸ σχῆμα, καὶ β tunc præbeto,si istiusmodi hominem dignum judiμηδεὶς αὐτῷ ὄχλησιν μετὰ ταῦτα ὑπὲρ τῆς τύχης caverit: neque postea quisquam ei negotium de
εἰσφερέτω ἐν ὅσῳ μέντοι γε ἐν τῷ μοναστηρίῳ δι- statu ac conditione sua facessito, quandiu tamen
άγει. Τὰ δὲ πράγματα ἅπερ εἰς τὸ μοναστήριον εἰσε in monasterio degit. Res vero quas in monasterium
αγαγών φανείη τῷ δεικνυμένῳ δεσπότῃ ἀποδιδόσθω. intulisse videbitur, probanti id domino restituunΕἰ δέ τις τῶν εἰρημένων προσώπων καταλείψει το tor.At si quis prædictarum personarum reliquerit
μοναστήριον, καὶ εἰς κοσμικὸν ἔλθῃ βίον, ἢ ἐν ταῖς monasterium,et ad sacularem vitam transierit,siπόλεσιν, ἡ ἐν τοῖς ἀγροῖς περιέρχηται, τῇ ἰδίᾳ τύχῃ ve in urbibus sive per agros oberrans: suæ fortunæ
παραδιδόσθω. Καὶ κεφ. ι' τοῦ αὐτοῦ τίτ. λέγον· Απ ac conditioni redditor. Et cap. 10 ejusdem tit.,
αγορεύομεν δὲ τοῖς γονεῦσι τοὺς ἰδίους παῖδας μονα- quod dicit: Interdicimus item parentibus, ne alios
χικὸν βίον ἐπιλεγομένους ἐκ τῶν εὐαγῶν μοναστηρίων suos, simulatque monasticam vitam elegerint, e
ἀφέλκειν.
venerabilibus monasteriis abstrabant.
Κείμενον. Διατ. νδ' τοῦ αὐτοῦ τίτ. Οὐκ ἔξεστι
τοῖς γονεῦσι βουλομένοις, κ. τ. λ., usque ad ivot αὐτὸν τῇ ἐπιχωρίω τάξει
Σχόλιον. Η νγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ
κώδ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ὡς καὶ ὄπισθεν
ἐγράψαμεν. Ζήτει δὲ βιβλ. δ', τίτ. α', κεφ. θ', οὕτως
ἔχον· Οὐδεμίαν δὲ ἄδειαν διδόαμεν ἥ τοῖς γονεῦσι
τοὺς παῖδας, ἥ τοῖς παισὶ τοὺς γονέας τὴν κοσμικήν
διαγωγήν καταλιμπάνοντας ὡς ἀχαρίστους ἀποκλείειν τῆς ἰδίας κληρονομίας ὑπὲρ αἰτίας πρὸ τοῦ
μοναχικού βίου παρακολουθησάσης· α', διάτ, του α',
τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ς', τούτο
δὲ τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ
αὐτοῦ τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρά Ιουστινιάνειος ρκγ', κειμένη ἐν βιβλ. γ' των Βασιλικῶν
τίτ. α', καὶ λέγον τὸ λδ' κεφ. τούτου ὅσα εἰς τὸ κείμενον περιέχονται. Ανάγνωθι τοῦ αὐτοῦ βιβλ. καὶ
τίτο κεφ. λς', ὅπερ κατεστρώθη εἰς τὴν ἑρμηνείαν
τοῦ λϚ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Η ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ
Ἰουστινιάνειος ε'· τοῦτο δὲ τὸ κεφ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ
Βασιλικά. Η δὲ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ἔστι νεαρὰ
Ιουστινιάνειος ραγ' κειμένη ἐν βιβλ. τῶν Βασιλικῶν δ', τίτ. α', κεφ. ια', καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο καταστρωθὲν ῥητῶς ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ παρόντος λβ' κεφ.
Περὶ τῶν συνεπισταμένων
ἁμαρτάνουσι κληρικοῖς, καὶ μὴ φανερούντων.
Βασιλείου κανὼν οπ'.
Κείμενον. Περὶ τῶν ὑποδεχομένων, ἢ κρυπτόντων ληστάς, ἢ δυναμένων, κ. τ. λ., usque ad β' του
εἰρημένου 15' τίτ, τοῦ μζ' βιβλ.
Σχόλιον. Ο λθ' τίτ, τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ, ἐτέθη
Textus. Const. 54 ejusdem til.: Non licet,
etc., usque ad provinciali cohorti, ut pag. 791.
Scholium. Constit. 53 tit. 3 lib, 1 Cod. non est
posita in Basil., quemadmodum etiam antea diximus. Quæras tamen lib. iv, tit. 1, cap. 9, qnod
sic habet: Nullam autem licentiam damus aut
patribus, ut liberos: aut liberis, ut parentes, qui
sæcularen conversationem relinquunt, tanquam
ingratos hæreditate sua excludant, per causam
aliquam quæ monasticam vitam præcesserit.
Const. 2 tit. 1 Novellarum, et novella Justiniani
6. Hoc autem ejus cap. non est positum in Basil.
Const. 2 ejusdem lit. Novellarum, est novella
Justiniani 123, posita [quæ est] in lib. Basil. gr,
tit. I, cujus 34 cap. dicit, quæcunque in textu
comprehenduntur. Legas [etiam] ejusdem lib. et
til. cap 37, quod insertum est interpretationi
cap. 36 tit. I præsentis operis. Const. 13 tit. 1
Novellarum est novella Justiniani 5. Hoc autem
cap. non est positum in Basil, Const. 2 ejusdem
tit. est similiter novella 123, posita [quæ est] in
lib. Basil. IV, tit. 1, cap. 11, quod ad verbum
initio praesentis 32 cap. insertum legas.
CAP. XXXII. De iis qui clericos delinquere sciunt, et non manifestant.
Basilii canon 71.
Textus. De iis qui fures aliisve criminibus,
etc., usque od lib. xLvu [docet, ut pag. 794.
Scholium.Tit,39 lib.xx Cod. positus est in cap.3,
col. 1135–1136page 352 of 399
PG 104:1135Ο 27: Αεἰς κεφ. γ' τοῦ κζ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν καί φησιν οὕτως, Ὁ ὑποδεξάμενός τινα ἐνεχόμενον εγκλήματι ἐν εἰδήσει, τὴν αὐτὴν ὑποστήσεται τιμω ρίαν. Ὁ δὲ ὑποδεξάμενος λῃστὰς καὶ μὴ προσαγαγὼν αὐτοὺς δικαστηρίῳ, δημευέσθω, ή τιμωρείσθω 16 κατὰ τὴν ποιότητα τοῦ προσώπου, ὡς ἂν ὁ δικαστὴς 1 27 συνίδῃ. Ὁ ις' τίτο του μζ' βιβλ. τῶν διάτ ἐτέθη εἰς κεφ. α' τοῦ αὐτοῦ κζ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. καί φησιν Ὁ ὁποδοχεῖς τῶν λῃστῶν ὡς λῃσταὶ τιμωρούνται, καὶ οἱ δυνάμενοι κρατῆσαι τοὺς λῃστὲς καὶ ἀπολύσαντες 2 16 χρήματα λαβόντες, ἢ μέρος τῶν λῃστευθέντων. Τὸ 2 27 β' διάτ. τοῦ ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλ. τῶν διατάξεων, ἔστι κεφ. β' τοῦ ῥηθέντος κζ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον ῥητῶς ὡς ἐγράφη. ᾿Ανέγνωθι καὶ τὸ δ᾽ αὐτοῦ κεφ. διδάσκον πῶς ἀποσπῶνται οἱ ἐνεχόμενοι ἐγκλής μασι, καὶ διατρίβοντες ἐν κτήμασι, καὶ ὅτι εἰ μὴ διδόασι τούτους οἱ δεσπόται τοῦ κτήματος τῷ ἄρχοντι, στερίσκονται τῆς δεσποτείας αὐτοῦ, καὶ οἱ πρωτεύο οντες καὶ οἱ φροντισταί τούτου ἐξορίζονται. Σὺ δὲ 27 ζήτει τὸν ὅλον κζ' τίτο τοῦ ξ' βιβλ. 'Ανάγνωθι καὶ 1, 22, 50, 90, 39, βιβλ. α' τίτ. β΄ κεφ. κβ' καὶ ν' καὶ 4”, βιβλ. ξ' τίτ. λθ' κεφ. τελευταῖον. Διαλαμβάνουσι γὰρ ὅτι ἐπίσης τοῖς αἱρετικοῖς καὶ τοῖς γόησι κολάζονται οἱ αὐτοὺς ὑπο δεχόμενοι καὶ συγκαλύπτοντες. ΚΕΦΑΛ. ΛΔ'. - Περὶ τοῦ καθαιρεῖσθαι τοὺς κλη ρικοὺς διδόντας ἐγγύας. ᾿Αποστόλων κανών κ'. Κείμενον. Η κε' καὶ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ., κ. τ. λ., μήτε ποιεῖν ὁμολογίαν. Σχόλιον. Η κε' καὶ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. του α' βι βλ. τοῦ κώδ, οὐκ ἐτέθησαν εἰς Βασιλικά. Ἡ δὲ β' διάτα τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλ. γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α' καὶ φησι τὸ μδ' κεφ. καὶ με᾿ αὐτοῦ περὶ τὰ τέλη ότι συνοψίσθησαν παρὰ τοῦ πατριάρχου. Τὰ μέντοι γραφέντα εἰς ἑρμηνείαν τοῦ κ' κανόνος τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἀρκοῦσιν εἰς διευλύτωσιν τῆς εἰσαγομέν νης ἀμφιβολίας χάριν τῶν ἐγγυῶν τῶν ἐπισκόπων, καὶ τῶν κληρικῶν· καὶ ἀνάγνωθι ταῦτα. ΚΕΦΑΛ. ΑΒ΄. Περί κληρικῶν ἐσθιέντων ἐν καπηλείψ, ἡ πανδοχείῳ. ᾿Αποστόλων κανών νδ συνόδου Λαοδικείας και νών κδ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών μα· συνόδου 5, κανών θ'. Κείμενον. Η ιδ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών φησιν ὅτι τὸν μοναχὸν, κ. τ. λ., υπαρχοι καὶ οἱ ἄρχοντες. Σχόλιον. Η ιδ' διάτ. τοῦ κ' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλγ'. Κειμένη ἐν βιβ, δ' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α' κεφ. ις', οὕτως ἔχοντι ὡς συν ωψίσθη. Καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο. Ζήτει καὶ κανόνα τῶν ἁγίων ἀποστόλων μβ', μγ'. ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ κληρικῶν ὑβριζόντων βασιλέα, ἢ ἐπίσκοπον, ἢ ἄρχοντα, η πρεσβύτερον. ᾿Αποστόλων κανών νε', νς”, πι'. Κείμενον, ἰδικῶς μὲν περὶ κληρικῶν ὑβριζόντων
Ο
tit. 27 lib. Lx Basil., et ait in hunc modum: Αεἰς κεφ. γ' τοῦ κζ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν
Qui sciens quempiam obnoxium crimini recepe- καί φησιν οὕτως, Ὁ ὑποδεξάμενός τινα ἐνεχόμενον
rit: eamdem pœnam sustinebit. Qui fures rece- εγκλήματι ἐν εἰδήσει, τὴν αὐτὴν ὑποστήσεται τιμω
perit, et in judicium non adduxerit: [sul antia ρίαν. Ὁ δὲ ὑποδεξάμενος λῃστὰς καὶ μὴ προσαγα
ejus] publicator: aut pro qualitate personæ, γὼν αὐτοὺς δικαστηρίῳ, δημευέσθω, ή τιμωρείσθω
prout judici visum fuerit, punitor. Tit. 16 lib, κατὰ τὴν ποιότητα τοῦ προσώπου, ὡς ἂν ὁ δικαστὴς
XLVII Dig. positus est in cap. 1 ejusdem 27 tit. συνίδῃ. Ὁ ις' τίτο του μζ' βιβλ. τῶν διάτ ἐτέθη εἰς
lib. Lx, et ait: Latronum receptores, et qui cum κεφ. α' τοῦ αὐτοῦ κζ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. καί φησιν· Ὁ
apprehendere latrones possent, pecunia vel su- ὁποδοχεῖς τῶν λῃστῶν ὡς λῃσταὶ τιμωρούνται, καὶ
breptorum parte accepta, [illos] dimiserunt: pe- οἱ δυνάμενοι κρατῆσαι τοὺς λῃστὲς καὶ ἀπολύσαντες
rinde atque latrones puniuntur. Digest. 2 tit. 16 χρήματα λαβόντες, ἢ μέρος τῶν λῃστευθέντων. Τὸ
lib. xLvu Dig. est cap. 2 dicli 27 tit., quod ex- β' διάτ. τοῦ ι5' τίτ. τοῦ μζ' βιβλ. τῶν διατάξεων,
presse habet, ut scriptum est. Legas eliam 4 ejus ἔστι κεφ. β' τοῦ ῥηθέντος κζ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως
cap. quod docet, quomodo criminibus obnoxii, ἔχον ῥητῶς ὡς ἐγράφη. ᾿Ανέγνωθι καὶ τὸ δ᾽ αὐτοῦ
qui in prædiis rusticis] degunt, inde] abstra- κεφ. διδάσκον πῶς ἀποσπῶνται οἱ ἐνεχόμενοι ἐγκλής
hantur: et, quod nisi prædii domini hos magis- μασι, καὶ διατρίβοντες ἐν κτήμασι, καὶ ὅτι εἰ μὴ
tratui offerant, ejus dominio priventur: prima- διδόασι τούτους οἱ δεσπόται τοῦ κτήματος τῷ ἄρχοντι,
tes aulem prædii et procuratores, nisi ill fa- στερίσκονται τῆς δεσποτείας αὐτοῦ, καὶ οἱ πρωτεύο
ciant,] in exsilium millantur. Verum tu quæras οντες καὶ οἱ φροντισταί τούτου ἐξορίζονται. Σὺ δὲ
totum 27 tit. ux lib., [ac] legas eliam lib. i, tit. ζήτει τὸν ὅλον κζ' τίτο τοῦ ξ' βιβλ. 'Ανάγνωθι καὶ
1, cap. 22, 50, 90, et lib. Lx, tit. 39, cap. ult. βιβλ. α' τίτ. β΄ κεφ. κβ' καὶ ν' καὶ 4”, βιβλ. ξ' τίτ. λθ'
Complectuntur enim, quod perinde atque hære- κεφ. τελευταῖον. Διαλαμβάνουσι γὰρ ὅτι ἐπίσης τοῖς
tici et incantatores, ii qui illos recipiunt et oc- αἱρετικοῖς καὶ τοῖς γόησι κολάζονται οἱ αὐτοὺς ὑποcultant, puniantur.
δεχόμενοι καὶ συγκαλύπτοντες.
CAP. XXXIV. - Quod qui clerici fidejussiones dant, deponantur.
Apostolorum canon 20.
Textus. Constit. 25 et 32 tit. 3 lib. i God.:
Clericos, etc., usque ad facere dicit, ut pag.794
Scholium. Constit. 25 et 32 tit. 3 lib. 1 Cod.,
non sunt positæ in Basil. Constit. autem 2 tit. 1
Novellarum,est novella Justiniani 123 posita quæ
est] in lib. mit Basil., tit. 1, cujus 44 et 43 cap.
circa finem dicunt quæcunque a Photio in compendio proposita sunt. Caeterum quæ scripta sunt
in expositione 20 canonis sanctorum apostolorum, ad solutionem ambiguitatis quæ de Adejussionibus episcoporum et clericorum inducitur,
sufficiunt: quæ legas.
CAP. XXXV. - De clericis, qui in caupona,
vel publico diversorio cibum capiunt.
Apostolorum canon 54; concilii Laodiceni canon 24; concilii Carthaginensis canon 40; con-
´cilii sexti canon 9.
Textus. Constit. 14 tit. 1 Novellarum ait, quod
monachum, etc., usque ad curare [debere], ut
pag. 795.
Scholium. Const. 14 tit. 1 Novellarum,est novella Justiniani 133, posita [quæ est in lib. v Basil., tit. 1, cap. 16, quod sic liabet, quemadmodum
in compendio propositum est. Quæras [vero] etiam
sanctorum apostolorum canonem 42 et 43.
CAP. XXXVI. - De clericis imperatorem,
episcopum, magistratum aut presbyterum contumelia afficientibus.
Apostolorum canon 55, 56, 84.
Textus.De clericis contumelia afficientibus,etc.,
"
ΚΕΦΑΛ. ΛΔ'. - Περὶ τοῦ καθαιρεῖσθαι τοὺς κλη
ρικοὺς διδόντας ἐγγύας.
᾿Αποστόλων κανών κ'.
Κείμενον. Η κε' καὶ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α'
βιβλ. τοῦ κώδ., κ. τ. λ., usque ad μήτε ποιεῖν
ὁμολογίαν.
Σχόλιον. Η κε' καὶ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. του α' βιβλ. τοῦ κώδ, οὐκ ἐτέθησαν εἰς Βασιλικά. Ἡ δὲ β' διάτα
τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος
ρκγ' κειμένη ἐν βιβλ. γ' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α' καὶ
φησι τὸ μδ' κεφ. καὶ με᾿ αὐτοῦ περὶ τὰ τέλη ότι
συνοψίσθησαν παρὰ τοῦ πατριάρχου. Τὰ μέντοι
γραφέντα εἰς ἑρμηνείαν τοῦ κ' κανόνος τῶν ἁγίων
ἀποστόλων ἀρκοῦσιν εἰς διευλύτωσιν τῆς εἰσαγομέν
νης ἀμφιβολίας χάριν τῶν ἐγγυῶν τῶν ἐπισκόπων,
καὶ τῶν κληρικῶν· καὶ ἀνάγνωθι ταῦτα.
ΚΕΦΑΛ. ΑΒ΄.
Περί κληρικῶν ἐσθιέντων ἐν
καπηλείψ, ἡ πανδοχείῳ.
᾿Αποστόλων κανών νδ συνόδου Λαοδικείας και
νών κδ'· συνόδου Καρθαγέννης κανών μα· συνόδου 5,
κανών θ'.
Κείμενον. Η ιδ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών
φησιν ὅτι τὸν μοναχὸν, κ. τ. λ., usque ad υπαρχοι
καὶ οἱ ἄρχοντες.
Σχόλιον. Η ιδ' διάτ. τοῦ κ' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι
νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρλγ'. Κειμένη ἐν βιβ, δ' τῶν
Βασιλικῶν τίτ, α' κεφ. ις', οὕτως ἔχοντι ὡς συνωψίσθη. Καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο. Ζήτει καὶ κανόνα τῶν
ἁγίων ἀποστόλων μβ', μγ'.
ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ κληρικῶν ὑβριζόντων
βασιλέα, ἢ ἐπίσκοπον, ἢ ἄρχοντα, η πρεσβύ
τερον.
᾿Αποστόλων κανών νε', νς”, πι'.
Κείμενον, ἰδικῶς μὲν περὶ κληρικῶν ὑβριζόντων
col. 1137–1138page 353 of 399
PG 104:1137Ο πολιτικός νόμος, κ. τ. λ., λεγόντων τι σὶν, ὡς βιβλ. θ' τιτ. 15 Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ., ἔστι βιβλ. ξ' τίτ. λ κεφ. ιγ' οὕτως ἔχον ὡς 36, 13, συνωψίσθη. Τὸ α' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ μη βιβλ., ἔστι θέμα β' τοῦ η' κεφ. τοῦ λϚ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. 2 8 36 διαλαμβάνον ῥητῶς ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Σημείωσαι οὖν καὶ ἀμφότερα ξένα ὄντα, και χρήσιμα κατὰ πολύ. Ο ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλ. τῶν διατάξεων 10 ἐτέθη εἰς τίτ. κα' τοῦ ξ' βιβ. τῶν Βασιλικῶν ἐξ αὐ- 21 τῆς ἀρχῆς, καὶ ζήτει κεφ. διάφορα τούτου περὶ ὕδρεων, καὶ φαμούσων διαλεγόμενα. Τὸ α' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. λέγει ταῦτα ῥητῶς. Γενικῶς μὲν ὕβρις λέγεται τὸ παράνομον, ἰδικῶς δὲ ἡ περιφρόνησις καὶ ἡ ζημία ὡς ἐπὶ τοῦ ᾿Ακουιλίου, καὶ ἡ ἀδικία ὡς ἐπὶ τοῦ ἀδίκως καὶ παρανόμως ψηφισαμένου. Ο λε' τίτ. η τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ. ἐτέθη εἰς κεφ. μγ' τοῦ κα' τίτ. τοῦ ξ' βιβ. λέγον· Ο κατὰ συκοφαντίαν κινήσας τὴν 43 21 περὶ ὕβρεως ἀγωγὴν, ἢ ἐξορίζεται, ἢ τοῦ ἀξιώματος ἀποκινεῖται. Καὶ ὁ λς” τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. κεῖται 36 εἰς τίτ. ξγ' τοῦ ξ' βιβλ., καὶ φησι τὸ α' κεφ. ταῦτα 63, 1 Πᾶς ὁ εὑρίσκων φλυαρίαν ἐσφραγισμένην, ἡ ἀσφράς γιστον, καὶ μὴ παραχρῆμα καίων, ἀλλὰ καὶ ἀναγινώσκων, ὑποκείσθω τιμωρία ή τινι ὑπέκειτο καὶ ὁ συντεθεικὼς τὴν φλυαρίαν. Καὶ κεφ. β' Ο εὑρών φλυαρίαν μηδενὶ ἑτέρῳ λεγέτω τὴν δύναμιν αὐτῆς, 2. ἀλλὰ διαῤῥήξει αὐτὴν ἡ καύσει· ἡ δὲ μὴ ταῦτα ποιήσας κεφαλικῇ τιμωρίᾳ ὑποβληθήσεται. Πᾶς γὰρ θαῤῥῶν ἄπερ ἐντάττει ἐν τῇ φλυαρία κατηγορείτω γινώσκων ὅτι ἐὰν ἀποδείξῃ, τιμῆς ἀξιοῦται, μὴ ἀποδείξας δὲ τιμωρεῖται. Ὁ δὲ τοιοῦτος χάρτης τὴν – καθ' οὗ ἐτέθη ὑπόληψιν μὴ βλάψῃ. Ο δὲ δ' τίτ. τῆς δ' Ινστιτουτιῶνος οὐκ ἐτέθη μὲν εἰς τὰ Βασιλικά, φησὶ δὲ τὴν περὶ ὕβρεως ἀγωγὴν καὶ χρηματικῶς 7 καὶ ἐγκληματικῶς κινεῖσθαι. Τὸ β' καὶ ς' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ γ' βιβλ. τῶν διατάξεων ἐτέθη ἀπ᾿ ἀρχῆς 2 6, 2 τοῦ α' κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ καὶ βιβλ. τῶν Βασιλικῶν. 2 Καὶ ζήτει διάφορα κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. καὶ τίτ., ἀνάγνωθι καὶ γ' θέμα τοῦ α' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ 3 1 βιβλ. καταστρωθὲν εἰς τὸ κζ' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. 27 περὶ τὰ μέσα. ΚΕΦΑΛ. ΑΖ'. Περὶ τῶν ποιούντων συνωμοσίας ἡ φρατρίας. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιη· συνόδου Καρθα γέννης κανών νγ'· συνόδου 5 κανὼν λδ'. Κείμενον. Καὶ ὁ πολιτικός νόμος τιμωρεῖται τὰς φατρίας, καὶ τὰς συνωμοσίας, ὡς βιβλ. μη', τίτ. δ', καὶ τίτ. ιθ', διάτ, ια' καὶ ις'. Σχόλιον. Ο δ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τῶν διατ. ἐτέθη εἰς τὸν λϚ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν. Καὶ ζή τει κεφ. δ'. Λέγει γὰρ τοῦτο μετὰ τὸ εἰπεῖν τὰ πρὸ αὐτοῦ κεφ. τίνες ἐνέχονται τὸ περὶ καθοσιώσεως ἐγκλήματι, ταῦτα ῥητῶς, καὶ ὁ συνωμοσίαν κατὰ τῆς πολιτείας παρασκευάσας γενέσθαι, καὶ ὁ ἐπι βουλεύσας ἐν στρατοπέδῳ, ἢ τοῖς πολεμίοις αὐτὰ προδούς, καὶ ὁ κατὰ δόλον ἐμποδίσας ὑπὸ Ῥωμαίους γενέσθαι τοὺς πολεμίους, η παρασκευάσας αὐτοὺς βοηθῆναι, πλήθει, ἢ ὅπλοις, ἡ ἵπποις, ἢ χρήμασιν ἢ ἑτέρῳ οἰῳδήποτε τρόπῳ, ἢ τοὺς φίλους τῆς πολιτείας
NOMOCANON. - TIT. IX, CAP. XXXIV-XXXVII.
Ο πολιτικός νόμος, κ. τ. λ., usque ad λεγόντων τι- usque ad lib. xx, tit. 36 [docet, ut supra pag.
σὶν, ὡς βιβλ. θ' τιτ. 15
Σχόλιον. Η α' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ Scholium. Constit. 1 tit. 7 lib. ix Cod, est lib.
κώδ., ἔστι βιβλ. ξ' τίτ. λ5 κεφ. ιγ' οὕτως ἔχον ὡς Lx tit. 36, cap. 13, quod habet, quomodo in
συνωψίσθη. Τὸ α' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ μη βιβλ., compendio propositum est. Digest. 1 tit. 4 lib.
ἔστι θέμα β' τοῦ η' κεφ. τοῦ λϚ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. xLvu est thema 2 cap. 8 tit 36 lib. Lx, quod
διαλαμβάνον ῥητῶς ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. expi esse complectitur, quæcunque in textu scripta
Σημείωσαι οὖν καὶ ἀμφότερα ξένα ὄντα, και χρήσιμα sunt. Nota itaque utrumque, ut admirandum, et
κατὰ πολύ. Ο ι' τίτ. τοῦ μζ' βιβλ. τῶν διατάξεων sane quam utile. Tit. 10 lib. xLvu Dig. positus
ἐτέθη εἰς τίτ. κα' τοῦ ξ' βιβ. τῶν Βασιλικῶν ἐξ αὐ- est in tit. 21 lib. Lx Basil. ab initio, cujus diτῆς ἀρχῆς, καὶ ζήτει κεφ. διάφορα τούτου περὶ versa capita quæras de injuriis et famosis libelὕδρεων, καὶ φαμούσων διαλεγόμενα. Τὸ α' κεφ. τοῦ lis] disserentia. Primum autem ejusdem tit. cap.
αὐτοῦ τίτ. λέγει ταῦτα ῥητῶς. Γενικῶς μὲν ὕβρις hæc ad verbum dicit: Generaliter injuria diciλέγεται τὸ παράνομον, ἰδικῶς δὲ ἡ περιφρόνησις καὶ tur, quidquid non jure ft: specialiter contumeἡ ζημία ὡς ἐπὶ τοῦ ᾿Ακουιλίου, καὶ ἡ ἀδικία ὡς ἐπὶ lia, et damnum [culpa datum, ut in [lege] Aqui
τοῦ ἀδίκως καὶ παρανόμως ψηφισαμένου. Ο λε' τίτ. η lia: et iniquitas, ut in eo qui inique et injuste
τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ. ἐτέθη εἰς κεφ. μγ' τοῦ κα' τίτ. sententiam dixit. Tit. 35 lib. ix Cod. positus est
τοῦ ξ' βιβ. λέγον· Ο κατὰ συκοφαντίαν κινήσας τὴν in cap. 43 tit. 21 lib. Lx, quod dicit: Qui injuπερὶ ὕβρεως ἀγωγὴν, ἢ ἐξορίζεται, ἢ τοῦ ἀξιώματος riarum actionem per calumniam instituit, aut
ἀποκινεῖται. Καὶ ὁ λς” τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. κεῖται relegatur, aut a dignitate amovetur. Tit. 36 ejusεἰς τίτ. ξγ' τοῦ ξ' βιβλ., καὶ φησι τὸ α' κεφ. ταῦτα dem lib. positus est in lib. Lx, tit. 63, cujus 1
Πᾶς ὁ εὑρίσκων φλυαρίαν ἐσφραγισμένην, ἡ ἀσφράς cap. hac dicit: Quicunque libellum famosum
γιστον, καὶ μὴ παραχρῆμα καίων, ἀλλὰ καὶ ἀναγι- obsignatum aut non signatum reperiens, non staνώσκων, ὑποκείσθω τιμωρία ή τινι ὑπέκειτο καὶ ὁ tim combusserit, sed legerit: subjaceto penæ,
συντεθεικὼς τὴν φλυαρίαν. Καὶ κεφ. β' Ο εὑρών quam auctor ejus [deprehensus] subiret. Et cap.
φλυαρίαν μηδενὶ ἑτέρῳ λεγέτω τὴν δύναμιν αὐτῆς, 2. Qui libellum famosum repererit, nulli alteri
ἀλλὰ διαῤῥήξει αὐτὴν ἡ καύσει· ἡ δὲ μὴ ταῦτα vim ejus dicito: sed disrumpito, aut comburito.
ποιήσας κεφαλικῇ τιμωρίᾳ ὑποβληθήσεται. Πᾶς γὰρ Qui hoc non fecerit, capitali ponæ subjugabitur.
θαῤῥῶν ἄπερ ἐντάττει ἐν τῇ φλυαρία κατηγορείτω Sane vero quisque, quæ in famoso libello ponere
γινώσκων ὅτι ἐὰν ἀποδείξῃ, τιμῆς ἀξιοῦται, μὴ velit, cum fiducia deferto: sciens quod si [illa]
ἀποδείξας δὲ τιμωρεῖται. Ὁ δὲ τοιοῦτος χάρτης τὴν – probaverit, honore dignandus: si non probaverit,
καθ' οὗ ἐτέθη ὑπόληψιν μὴ βλάψῃ. Ο δὲ δ' τίτ. τῆς puniendus erit. Istiusmodi autem libellus, ejus in
δ' Ινστιτουτιῶνος οὐκ ἐτέθη μὲν εἰς τὰ Βασιλικά, quem editus est existimationem non lædit. Tit.
φησὶ δὲ τὴν περὶ ὕβρεως ἀγωγὴν καὶ χρηματικῶς 7 [lib.] tv Instit. non est positus in Basil. Dicit
καὶ ἐγκληματικῶς κινεῖσθαι. Τὸ β' καὶ ς' διάτ, τοῦ autem injuriarum actionem et pecuniarie et criβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλ. τῶν διατάξεων ἐτέθη ἀπ᾿ ἀρχῆς minaliter moveri Digest. 2 et 6, tit. 2 lib. III
τοῦ α' κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ καὶ βιβλ. τῶν Βασιλικῶν. Dig. posita sunt in initio cap. tit. 2 lib. xxι BaΚαὶ ζήτει διάφορα κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. καὶ τίτ., sil, cujus ejudem tit. diversa cap. quæras, ac
ἀνάγνωθι καὶ γ' θέμα τοῦ α' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ [simul legas thema 3 cap. 1 ejusdem tit. et lib.,
βιβλ. καταστρωθὲν εἰς τὸ κζ' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. quod insertum est 27 cap. præsentis tit. circa
περὶ τὰ μέσα.
medium.
í
ΚΕΦΑΛ. ΑΖ'. Περὶ τῶν ποιούντων συνωμο
σίας ἡ φρατρίας.
Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιη· συνόδου Καρθα
γέννης κανών νγ'· συνόδου 5 κανὼν λδ'.
Κείμενον. Καὶ ὁ πολιτικός νόμος τιμωρεῖται τὰς
φατρίας, καὶ τὰς συνωμοσίας, ὡς βιβλ. μη', τίτ. δ',
καὶ τίτ. ιθ', διάτ, ια' καὶ ις'.
Σχόλιον. Ο δ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τῶν διατ. ἐτέθη
εἰς τὸν λϚ' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν. Καὶ ζήτει κεφ. δ'. Λέγει γὰρ τοῦτο μετὰ τὸ εἰπεῖν τὰ πρὸ
αὐτοῦ κεφ. τίνες ἐνέχονται τὸ περὶ καθοσιώσεως
ἐγκλήματι, ταῦτα ῥητῶς, καὶ ὁ συνωμοσίαν κατὰ
τῆς πολιτείας παρασκευάσας γενέσθαι, καὶ ὁ ἐπιβουλεύσας ἐν στρατοπέδῳ, ἢ τοῖς πολεμίοις αὐτὰ
προδούς, καὶ ὁ κατὰ δόλον ἐμποδίσας ὑπὸ Ῥωμαίους
γενέσθαι τοὺς πολεμίους, η παρασκευάσας αὐτοὺς
βοηθῆναι, πλήθει, ἢ ὅπλοις, ἡ ἵπποις, ἢ χρήμασιν ἢ
ἑτέρῳ οἰῳδήποτε τρόπῳ, ἢ τοὺς φίλους τῆς πολιτείας
CAP. XXXVII. — De iis qui conjurationes aut
factiones faciunt.
Concilii Chalcedonensis canon 18; concilii
Carthaginensis canon 53; concilii vi canon 34.
Textus. Civilis etiam lex factiones atque con-
"jurationes punit; quemadmodum lib. 48 tit. 4 et
tit. 19, digestum 11, et lib. xvi [docent.]
Scholium. Tit. 4 lib. XLVIII Dig. positus est in
tit. 36 lib. Lx Basil., cujus 4 cap.quære. Ait autem
illud, posteaquam ipsum præcedentia cap. quinam
læsæ majestalis crimine teneantur, dixerunt hæc
in hæc verba: et qui effecit, ut adversus rempublicam conjuraretur: et qui in exercitu insidias
struxit,eumve hostibus prodidit: et qui dolo [malo]
impediit, quominus hostes in potestatem Romanorum devenirent: aut cujus opera hostes commeatus) copia, armis, equis, pecunia, aliove modo
adjuti fuerint: aut ex reipublicæ amicis hostes
col. 1139–1140page 354 of 399
PG 104:1139ἐχθροὺς ποιήσας, ἢ κωλύσας ἕτερον ἔθνος πειθαρχῆσαι τῇ πολιτεία, ἢ παρασκευάσας τοῖς ἐχθροῖς δεχθῆναι ἡμήρους ἢ χρήματα, ἢ ὑποζύγια. Τὸ ιπ' 11 16 19 3 καὶ ις' διάτ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τοῦ διάτ. 11 51 16 εἰσὶ θέμα γ' τοῦ ια' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ, καὶ κεφ. ις' τοῦ αὐτου τίτ. καὶ βιβλ. Καὶ ἄμφω γὰρ κολάζουσι τοὺς ποιοῦντας τὰς συνωμοσίας ἢ φρατρίας. ΚΕΦΑΛ. ΔΗ. – Ποια ἁμαρτήματα λύει ἡ χειροθεσίᾳ. Συνόδου Νικαίας κανὼν θ', καὶ τῆς ἐν ᾿Αγκύρα συνόδου κανών ιβ' καὶ τὰ ἐν αὐτῷ παρ' ἡμῶν γρά φέντα. ΚΕΦΑΛ. ΑΘ. Περί μετανοίας, καὶ τίνες ἄδειαν ἔχουσι διδόναι μετανοοῦσι καταλλαγήν, καὶ ὅτι ἔξεστι τῷ ἱερεῖ μειοῦν καὶ αὔξειν τὰ ἐπισ τίμια. ᾿Αποστόλων κανὼν ναι, νβ'· συνόδου Νικαίας και νών τα', ιβ'· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών α', β', γ', δ', ε', 5', ζ' η', θ'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν β', ια', ιβ· συνόδου Καρθαγέννης κανών 5, 5', μγ', μη'· συνόδου Λαοδικείας κανὼν β' συνόδου κανών ρβο· Βασιλείου κανών ε', λδ', οδ', οε', πβ', πδ'· Γρηγορίου Νύσσης κανών γ', δ', ζ', η'. Κείμενον. Η γ' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ., Ανεϊλε, κ. τ. λ., καὶ βιβλ. θ' τίτ. μζ' διάτ. ιε'. Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ Σ' βιβλ. τοῦ κώδ, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικὰ κἂν ὁ τοιοῦτος τίτ. 37, κεῖται ἐν βιβλ. ξ' τίτ. νδ'· ἡ δὲ περὶ τῶν Ἐκκλησιών Αφρικῆς διαλεγομένη λζ' νεαρὰ τοῦ Ἰουστινιανού οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Δέδωκε δὲ τούτοις και 34 ρὸν μετανοίας. Η λδ' διάτ. τοῦ δ' τίτο π' βιβλ. τοῦ 1 κώδ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι κεφ. κβ' του α' τίτ. τοῦ γ' βι 123, 15 βλ. τῶν Βασιλικῶν, οὕτως ἔχον ὡς συνωμίσθη ἀπὸ 12 13 19 της ραγ' νεαρᾶς τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἐκκοπὲν, καὶ 14: κεφ. ὅν αὐτῆς ιε'. τὸ ιβ' διάτ. καὶ τὸ ιγ' τοῦ ιθ᾽ τίτ. τοῦ μη βιβλ. τῶν διατάξεων, ἔστι κεφ. ια' τοῦ ναο τίτ. τοῦ ξ' βιβλ, οὕτως ἔχον· πρὸς τὴν ποιότητα τοῦ ἁμαρτήματος δεῖ τὴν τιμωρίαν ἐκφέρεσθαι, καὶ μήτε σκληρόν, μήτε μὲν ἐλαφρόν φαίνεσθαι τὴν 14: δικαστήν, πλὴν ἐν τοῖς ἐλαφροῖς ἐλαφρὸν εἶναι αὐτὸν δεῖ, καὶ ἐν τοῖς βαρυτέροις σφοδρὸν μετὰ καλοθελούς συμμετρίας. Καὶ κεφ. ιδ' Ο έξτραορδίναμ δικάζων 1 16 10 εγκλήματι αὔξειν, καὶ μειοῦν τὴν ποινὴν δύναται, 1 ὥστε μέντοι ἐπὶ ἑκατέρου μὴ παρεξιέναι τὴν συμ μετρίαν. Τὸ α' διάτ. τοῦ ι τίτ, τοῦ μη' βιβλ. τῶν 4, διάτ. ἔστι κεφ. ι' τοῦ α' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. λέγον περὶ 1, 1; 15 τὸ τέλος ὡς ἡ μὲν τῆς ὑποθέσεως ζήτησις ἐπιτέτρα 1 50 πται τῷ δικαστῇ οὐ μὲν ἡ τοῦ νόμου ἐπεξέλευσις. 86 1: Ο δὲ α' τίτ. τοῦ ν' βιβλ, τῶν διατ. ἐτέθη εἰς βιβλ. νε τῶν Βασιλικῶν τίτ, α' κεφ. α' τὸ ιε' διάτ. παρείθη. Η α' διάτ. τοῦ ν' τίτ. τοῦ ζ' βιβλ. τοῦ κώδ., κεφ. πς' τοῦ α' τίτ, τοῦ θ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν οὖ 45 47 τως ἔχον· Οὔτε τὴν τοῦ προηγησαμένου ἀπόφασιν, 85 51 οὔτε τὴν ἰδίαν δύνασθαί τινα ἀνακαλεῖσθαι εἰς ἀμφιβολίαν οὐ φέρεται. Μηδὲ ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀποφάσ 50 1, σεως προτιθέναι ἔκκλητον φανεροῦ νομίμου ἔστιν, ἔστι
fecit: aut qui impedivit, quominus alia natio rei- ἐχθροὺς ποιήσας, ἢ κωλύσας ἕτερον ἔθνος πειθαρ
publicæ obtemperet: aut qui effecit, ut obsides, χῆσαι τῇ πολιτεία, ἢ παρασκευάσας τοῖς ἐχθροῖς
pecunia, aut jumenta hostibus darentur. Digest. δεχθῆναι ἡμήρους ἢ χρήματα, ἢ ὑποζύγια. Τὸ ιπ'
11 et 16 tit. 19 lib. xLvu Digest. est thema 3 καὶ ις' διάτ. τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τοῦ διάτ.
cap. 11 tit. 51 lib. Lx, est cap. 16 ejusdem tit. et εἰσὶ θέμα γ' τοῦ ια' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ,
libri. Utrumque enim eos qui conjurationes aut καὶ κεφ. ις' τοῦ αὐτου τίτ. καὶ βιβλ. Καὶ ἄμφω
factiones faciunt, punit.
γὰρ κολάζουσι τοὺς ποιοῦντας τὰς συνωμοσίας ἢ
φρατρίας.
CAP. XXXVIII.
tio diluat.
Concilii Nicæni canon 9; concilii Ancyrani canon 12; et quæ in eo a nobis scripta sunt.
Cujusmodi delicta ordina-
ΚΕΦΑΛ. ΔΗ. – Ποια ἁμαρτήματα λύει ἡ χειρο
θεσία.
Συνόδου Νικαίας κανὼν θ', καὶ τῆς ἐν ᾿Αγκύρα
συνόδου κανών ιβ' καὶ τὰ ἐν αὐτῷ παρ' ἡμῶν γρά
φέντα.
CAP. XXIX. - De penitentia, et quinam faΠερί μετανοίας, καὶ τίνες
cultatem habeant dandi penitentibus absoluti- ἄδειαν ἔχουσι διδόναι μετανοοῦσι καταλλαγήν,
nem, et quod sacerdoti liceat minuere et augere καὶ ὅτι ἔξεστι τῷ ἱερεῖ μειοῦν καὶ αὔξειν τὰ ἐπισ
panas.
τίμια.
Apostolorum canon 51, 52; concilii Nicæni canon 11, 12; concilii Ancyrani canon 1, 2, 3, 4, 5,
6, 7, 8, 9; concilii Neocæsariensis canon 1, 2, 11,
12; concilii Carthaginensis canon 6, 7, 27, 47, 48;
concilii Laodiceni canon 2; concilii sexti canon
102; Basilii canon 5, 34, 74, 75, 76, 82, 84;
Gregorii Nysseni canon 3, 4, 7, 8.
Textus. Constit. 3 tit. 7 lib. r Cod.: Sustulit,
etc., usque ad revocare non liceat, ut pag. 814.
᾿Αποστόλων κανὼν ναι, νβ'· συνόδου Νικαίας και
νών τα', ιβ'· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών α', β', γ', δ',
ε', 5', ζ' η', θ'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν
β', ια', ιβ· συνόδου Καρθαγέννης κανών 5, 5',
μγ', μη'· συνόδου Λαοδικείας κανὼν β' συνόδου
κανών ρβο· Βασιλείου κανών ε', λδ', οδ', οε',
πβ', πδ'· Γρηγορίου Νύσσης κανών γ', δ', ζ', η'.
Κείμενον. Η γ' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ
κώδ., Ανεϊλε, κ. τ. λ., usque ad καὶ βιβλ. θ' τίτ. μζ'
διάτ. ιε'.
Scholium.Constit.3 tit. 7 lib. I God.non est posi- Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ ζ' τίτ. τοῦ Σ' βιβλ. τοῦ
ta in Basil., quanquam istiusmodi tit.in lib Lx posi- κώδ, οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικὰ κἂν ὁ τοιοῦτος τίτ.
tus tit.54, cap.43.Novella Justiniani 37, quæ de Ec- κεῖται ἐν βιβλ. ξ' τίτ. νδ'· ἡ δὲ περὶ τῶν Ἐκκλησιών
clesiis Africanis disserit, non est posita in Basil.; c Αφρικῆς διαλεγομένη λζ' νεαρὰ τοῦ Ἰουστινιανού
dat [interim tamen his penitentiæ tempus. Cons- οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Δέδωκε δὲ τούτοις και
tit. 34 tit.4 lib. r Cod. non est posita in Basil. Con- ρὸν μετανοίας. Η λδ' διάτ. τοῦ δ' τίτο π' βιβλ. τοῦ
stit. tit. 1 Novellarum, est cap.22 tit. lib. ut Ba- κώδ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ α'
sil., quod habet, ut in compendio propositum est, τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι κεφ. κβ' του α' τίτ. τοῦ γ' βι
[quod idem] e novella Justiniani 123, cujus 15 cap. βλ. τῶν Βασιλικῶν, οὕτως ἔχον ὡς συνωμίσθη ἀπὸ
est exemptum [est.] Digest. 12 et 13 tit. 19 lib. της ραγ' νεαρᾶς τοῦ Ἰουστινιανοῦ ἐκκοπὲν, καὶ
XLVIII Dig.est cap. 14 tit.54 lib.Lx, quod sic habet: κεφ. ὅν αὐτῆς ιε'. τὸ ιβ' διάτ. καὶ τὸ ιγ' τοῦ ιθ᾽ τίτ.
pro qualitate delicti oportet poenam pronuntiari: τοῦ μη βιβλ. τῶν διατάξεων, ἔστι κεφ. ια' τοῦ ναο
et vero judicem neque severum,neque mitem ap- τίτ. τοῦ ξ' βιβλ, οὕτως ἔχον· πρὸς τὴν ποιότητα τοῦ
parere: sed in levioribus lenem esse ipsum opor- ἁμαρτήματος δεῖ τὴν τιμωρίαν ἐκφέρεσθαι, καὶ
tet, ac in gravioribus cum benigno temperamento μήτε σκληρόν, μήτε μὲν ἐλαφρόν φαίνεσθαι τὴν
severum. Et cap. 14: Qui extra ordinem de crimi- δικαστήν, πλὴν ἐν τοῖς ἐλαφροῖς ἐλαφρὸν εἶναι αὐτὸν
nibus cognoscit,augere et minuere poenam potest: δεῖ, καὶ ἐν τοῖς βαρυτέροις σφοδρὸν μετὰ καλοθελούς
ita tamen, ut in utroque [modo] rationem non ex- συμμετρίας. Καὶ κεφ. ιδ' Ο έξτραορδίναμ δικάζων
cedat. Digest. 1 tit. 16 lib. xLvi Dig. est cap. 10 εγκλήματι αὔξειν, καὶ μειοῦν τὴν ποινὴν δύναται,
tit. 1 lib. Lx, quod circa finem dicit, quod facti ὥστε μέντοι ἐπὶ ἑκατέρου μὴ παρεξιέναι τὴν συμ
quidem quæstio judici commissa sil; legis autem μετρίαν. Τὸ α' διάτ. τοῦ ι5 τίτ, τοῦ μη' βιβλ. τῶν
persecutio non item. Tit. 4, lib. L. Dig. positus διάτ. ἔστι κεφ. ι' τοῦ α' τίτ, τοῦ ξ' βιβλ. λέγον περὶ
est in lib. Liv Basil., tit. 1, cap. 1; dig autem 15 τὸ τέλος ὡς ἡ μὲν τῆς ὑποθέσεως ζήτησις ἐπιτέτραomissum est. Constit. 1 tit. 50 lib, vii Cod. est πται τῷ δικαστῇ οὐ μὲν ἡ τοῦ νόμου ἐπεξέλευσις.
cap. 86 tit. 1 lib. ix Basil., quod sic habet: Ne- Ο δὲ α' τίτ. τοῦ ν' βιβλ, τῶν διατ. ἐτέθη εἰς βιβλ. νε
que decessoris neque suam sententiam quem- τῶν Βασιλικῶν τίτ, α' κεφ. α' τὸ ιε' διάτ. παρείθη.
quam revocare posse, in dubium non venit: nec Η α' διάτ. τοῦ ν' τίτ. τοῦ ζ' βιβλ. τοῦ κώδ.,
ab hujusmodi decreto provocationem proponi, κεφ. πς' τοῦ α' τίτ, τοῦ θ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν οὖexplorati juris est. Constit. 45 tit. 47 lib. ix τως ἔχον· Οὔτε τὴν τοῦ προηγησαμένου ἀπόφασιν,
Cod. est cap. 85 tit. 51 lib. Lx Basil., quod sic οὔτε τὴν ἰδίαν δύνασθαί τινα ἀνακαλεῖσθαι εἰς ἀμφιdicit: Panam revocare praesidi non licet. Quæ- βολίαν οὐ φέρεται. Μηδὲ ἀπὸ τῆς τοιαύτης ἀποφάσ
ras etiam tit. 50 ejusdem Lx lib., cap. 1, thema σεως προτιθέναι ἔκκλητον φανεροῦ νομίμου ἔστιν,
ἔστι
col. 1141–1142page 355 of 399
PG 104:1141Η ιε' διάτ. τοῦ μζ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ., ἔστι 2, 20, 1, κεφ. νε' τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν 84 127, 8, 29. οὕτω λέγον· Τὴν τιμωρίαν οὐκ ἔξεστι τῷ ἄρχοντι ἀνακαλεῖσθαι. Ζήτει καὶ τίτ, ν' τοῦ αὐτοῦ ξ' βιβλ. κεφ. α' θέμα τελευταῖον καὶ βιβλ. ζ' τίτ. β΄ κεφ. κ' καὶ βιβλ. θ' τίτ. α' κεφ. πδ' καὶ ρκζ', καὶ βιβλ. 15', τίτ. η', κεφ. κθ'. Κείμενον. Ἐν δὲ τῷ με διατάγματι τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ. φησίν, κ. τ. λ., ἢ ἐλευθεροτ αὐτὸν, ἢ μειοῖ τὴν ποινήν. Σχόλιον. Τὸ με διάτ, τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ., ἔστι θέμα παρατέλευτον τοῦ μζ' κεφ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ 46 3 θ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. Ερωτήσει δέ τις καὶ μὲν τὸ καταστρωθὲν ὄπισθεν 13 51 ιγ' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. λέγει δύνασθαι τὴν δικαστὴν αὔξειν καὶ μειοῦν τὴν ποινήν. Πῶς οὖν ἐνταῦθα λέγει τὸ ἐναντίον, ὁ μὲν δικάζων ἐξτραορ διναρίου ἔγκλημα δύναται αὔξειν καὶ μειοῦν τὴν ποινὴν, ὁ δὲ διὰ τῶν ἐγκληματικῶς ἐνορδίνῳ ὑπο θέσει ἀπὸ νόμου ἐχούσῃ ὡρισμένην ποινὴν οὐ δύνα ται τοῦτο ποιεῖν. Η εἰπὲ ὅτι πρὸ μὲν ἀποφάσεως δύναται αὔξειν καὶ μειοῦν τὴν ποινήν, κἄν ὡρισμένη ἀπὸ τοῦ νόμου ἔστι. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόφασιν οὐ δύνα ται. Πέπαυται γὰρ τοῦ εἶναι δικαστής. Καὶ ζήτει 14 κεφ. ιδ', τοῦ αὐτοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτω λύσον, 51 καὶ τὸ η' θέμα τοῦ ιγ' κεφ. τοῦ κα' βιόλ, καὶ τὸ γ' 8 13 2 κεφ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ βιβλ. Τὸ α' διάτ. τοῦ ιη' τίτ. τοῦ μη' βιβλ., ἔστι θέμα ιθ' τοῦ α' 1 18 19 1 50 τοῦ ν' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα συνωψί σθησαν. Τὸ θ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλ. τῶν 9 19 διάτ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ κζ' κεφ. τοῦ ιθ' 27 τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τῶν διατάξεων, ἔστι θέμα β' του 2 27 51 αφ' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον, Ἐὰν οἱ πολιτευόμενοι, ἢ οἱ τῆς πόλεως πρωτεύοντες ἁμάρ τωσι τι κεφαλικὸν ὡς ἀξίους αὐτοὺς εἶναι ἐξορίας, ἣ περιορισμοῦ, ἡ κεφαλικῆς τιμωρίας, δεῖ τὸν ἄρχοντα δεδεμένους αὐτοὺς φυλάττειν, καὶ ἀναφέρειν τῷ σιλεῖ προσζευγνύντα τῇ ἀναφορᾷ καὶ τὴν ἐπ᾿ αὐτοῖς ψῆφον. Τὸ δὲ α' θέμα τοῦ αὐτοῦ κεφ. κζ' φησίν, οἱ ἄρχοντες τὰς ἰδίας ἀποφάσεις ἀνατρέπειν οὐ δύναται, καὶ ἐφ᾽ ἑξῆς ὅσα συνωψίσθησαν. κεφ. Κείμενον, Ταῦτα περὶ αὐτοτελῶν εἴρηται ψή φων, κ. τ. λ., δικαστής, ὡς βιβλ. μβ', διάτ. νε'. Π Σχόλιον. Τὸ ιδ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ. τῶν 14 1 διατάξεων, ἔστι κεφ. ιδ' τοῦ γ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. ὃ 14 3 φησιν, "Ο κελεύσει, ἢ κωλύσει ὁ πραίτωρ δύναται 19 8 20, 2 ἀνατρέπειν, οὐ μὴν ψῆφον οἰκείαν. Τὸ ιθ' διάτ. τοῦ 19, η' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλ. τῶν διατ. καὶ τὸ κ᾽ εἰσὶ τοῦ τίτ. β' τοῦ βιβλ. ζ' κεφ. ιθ' οὕτως ἔχον· Ο αἱρετός δικαστὴς τὸ δοκοῦν αὐτῷ ψηφίζεται, καὶ οὐ πολυπραγμόνει τὴν ψῆφον ὁ πραίτωρ. Εἰ δὲ δόξειε τοῖς τικοῖς δικαστηρίοις ὥστε τόδε ψηφίσασθαι, οὐκ" ἔῤῥωται οὐδὲ ἀναγκάζεται ψηφίσασθαι. Ψηφίζεται δὲ ὁ γνώμην ἐσχηκώς διὰ τοῦ διαλαλουμένου πᾶσαν τὴν δίκην τεμεῖν. Εἰ δὲ ἐπὶ πολλοῖς προσελήφθη κεφαλαίοις οὐ δοκεῖ ψηφίζεσθαι εἰ μὴ πάσας τὰς φιλονεικίας περατώσει. Καὶ εἰ μὲν ψηφίζεται δοῦνα! τι ἢ ἀπολυθῆναι τὸν ἐναγόμενον οὐ δύναται μετὰ ταῦτα ψηφίζεσθαι τἀναντία, Τὰ δὲ διαλαλούμενα ἐπὶ παρασκευῇ τῆς δίκης ἀμείβειν δύναται, οἷον διελά
NOMOCANON.
TIT. IX, CAP. XXXIX.
Η ιε' διάτ. τοῦ μζ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ., ἔστι ult., et lib. vir, tit. 2, cap. 20, et lib. ix, tit. 1,
κεφ. νε' τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν cap. 84 et 127, et lib. Lvi, tit. 8, cap. 29.
οὕτω λέγον· Τὴν τιμωρίαν οὐκ ἔξεστι τῷ ἄρχοντι ἀνακαλεῖσθαι. Ζήτει καὶ τίτ, ν' τοῦ αὐτοῦ ξ' βιβλ.
κεφ. α' θέμα τελευταῖον καὶ βιβλ. ζ' τίτ. β΄ κεφ. κ' καὶ βιβλ. θ' τίτ. α' κεφ. πδ' καὶ ρκζ', καὶ βιβλ. 15',
τίτ. η', κεφ. κθ'.
Κείμενον. Ἐν δὲ τῷ με διατάγματι τοῦ α' τίτ.
τοῦ μβ' βιβλ. φησίν, κ. τ. λ., usque ad ἢ ἐλευθεροτ
αὐτὸν, ἢ μειοῖ τὴν ποινήν.
Textus. In digest. 45 tit. 1 lib. XLII, pœnam
sententia, etc., usque ad aut pænam minuit, ut
pag. 814, 815.
Σχόλιον. Τὸ με διάτ, τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ., Scholium. Digest. 45 tit. 1 lib. XLII est thema
ἔστι θέμα παρατέλευτον τοῦ μζ' κεφ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ penult. cap. 46 tit. 3 lib. ix Basil., quod habet,
θ' βιβλ. τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς ἐγράφη. quomodo scriptum est. Interrogabit vero quisΕρωτήσει δέ τις καὶ μὲν τὸ καταστρωθὲν ὄπισθεν piam, cum cap. 13 tit. 51 lib. Lx, paulo ante inιγ' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. λέγει δύνασθαι τὴν sertum, judicem augere et minuere penam posse
δικαστὴν αὔξειν καὶ μειοῦν τὴν ποινήν. Πῶς οὖν dicat, qua ratione hic dicatur contrarium; sane
ἐνταῦθα λέγει τὸ ἐναντίον, ὁ μὲν δικάζων ἐξτραορ vero qui extraordinarie de crimine judicat, auδιναρίου ἔγκλημα δύναται αὔξειν καὶ μειοῦν τὴν gere et minuere pænam potest: qui autem de
ποινὴν, ὁ δὲ διὰ τῶν ἐγκληματικῶς ἐνορδίνῳ ὑπο- ordinaria causa, quæ ex lege definitam et certam
θέσει ἀπὸ νόμου ἐχούσῃ ὡρισμένην ποινὴν οὐ δύνα- ponam habet, criminaliter judicat, id facere non
ται τοῦτο ποιεῖν. Η εἰπὲ ὅτι πρὸ μὲν ἀποφάσεως potest. Aut dicas, quod ante sententiam quidem
δύναται αὔξειν καὶ μειοῦν τὴν ποινήν, κἄν ὡρισμένη augere et minuere ponam, etiam a lege definiἀπὸ τοῦ νόμου ἔστι. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόφασιν οὐ δύνα- lam, possit: post sententiam autem non possit:
ται. Πέπαυται γὰρ τοῦ εἶναι δικαστής. Καὶ ζήτει desiit enim esse judex. Quorsum quæras cap. 14
κεφ. ιδ', τοῦ αὐτοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτω λύσον, ejusdem 51 tituli lib. Lx. [Atque] in hunc [quiκαὶ τὸ η' θέμα τοῦ ιγ' κεφ. τοῦ κα' βιόλ, καὶ τὸ γ' dem] modum solvas et 8 thema cap. 13 tit. 2 lib.
xxi o' κεφ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ βιβλ. Τὸ α' διάτ. XXI et 3 atque 4 cap. tit. 3 ejusdem libri. Digest.
τοῦ ιη' τίτ. τοῦ μη' βιβλ., ἔστι θέμα ιθ' τοῦ α' 1 tit. 18 lib. XLVIII est thema 19 cap. 1 tit. 50 lib.
τοῦ ν' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα συνωψί- Lx, quod eadem dicit, quæ in compendio sunt
σθησαν. Τὸ θ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, καὶ βιβλ. τῶν proposita. Digest. 9 tit. 19 ejusdem lib. Dig. non
διάτ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ κζ' κεφ. τοῦ ιθ' est positum in Basil. Digest. 27 ejusdem tit. et
τίτ. τοῦ μη' βιβλ. τῶν διατάξεων, ἔστι θέμα β' του lib. Dig. est thema 2 cap. 27 tit. 51 lib. Lx,quod
αφ' κεφ. τοῦ να' τίτ. τοῦ ξ' βιβλ. οὕτως ἔχον, Ἐὰν οἱ sic habet: Sed decuriones vel principales civiπολιτευόμενοι, ἢ οἱ τῆς πόλεως πρωτεύοντες ἁμάρ- tatum capitale aliquid committant, uti exsilio,
τωσι τι κεφαλικὸν ὡς ἀξίους αὐτοὺς εἶναι ἐξορίας, ἣ relegatione, aut capitali pena digni sint, oportet
περιορισμοῦ, ἡ κεφαλικῆς τιμωρίας, δεῖ τὸν ἄρχοντα præsidem eos vinctos custodire, et ad principem
δεδεμένους αὐτοὺς φυλάττειν, καὶ ἀναφέρειν τῷ Βa-referre, relationi adjuncta in ipsos lata sententia.
σιλεῖ προσζευγνύντα τῇ ἀναφορᾷ καὶ τὴν ἐπ᾿ αὐτοῖς
ψῆφον. Τὸ δὲ α' θέμα τοῦ αὐτοῦ κεφ. κζ' φησίν, οἱ
ἄρχοντες τὰς ἰδίας ἀποφάσεις ἀνατρέπειν οὐ δύναται,
καὶ ἐφ᾽ ἑξῆς ὅσα συνωψίσθησαν.
κεφ.
Κείμενον, Ταῦτα περὶ αὐτοτελῶν εἴρηται ψή
φων, κ. τ. λ., usque ad δικαστής, ὡς βιβλ. μβ',
διάτ. νε'.
Π
“Thema autem 1 ejusdem tit. ait: Præsides sententias suas rescindere nequeunt: et quæ deinceps in compendio sunt proposita.
Textus. [Atque] hæc [quidem] de perfectis,
etc., usque ad [docetur, ut pag. 815.
Σχόλιον. Τὸ ιδ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ. τῶν Scholium. Digest. 14 tit. 1 lib. XLII Digest. est
διατάξεων, ἔστι κεφ. ιδ' τοῦ γ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ. ὃ cap. 14 tit. 3 lib. ix, quod paulo ante insertum
φησιν, "Ο κελεύσει, ἢ κωλύσει ὁ πραίτωρ δύναται est. Dig. 19 tit. 8 lib. Iv Dig., et 20, sunt tit. 2
ἀνατρέπειν, οὐ μὴν ψῆφον οἰκείαν. Τὸ ιθ' διάτ. τοῦ lib. vit, cap. 19, quod sic habet: Arbiter prout sibi
η' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλ. τῶν διατ. καὶ τὸ κ᾽ εἰσὶ τοῦ videtur judicat,neque in ejus] sententiam inquiτίτ. β' τοῦ βιβλ. ζ' κεφ. ιθ' οὕτως ἔχον· Ο αἱρετός δι- rit prælor. Quod si in arbitrum [ita] compronisκαστὴς τὸ δοκοῦν αὐτῷ ψηφίζεται, καὶ οὐ πολυπραγ- sum sit, ut certam sententiam dicat: non valet
μονεῖ τὴν ψῆφον ὁ πραίτωρ. Εἰ δὲ δόξειε τοῖς αἱρε-[arbitrium], nec sententiam dicere cogitur. Dicit
τικοῖς δικαστηρίοις ὥστε τόδε ψηφίσασθαι, οὐκ" autem sententiam, qui in animo habet pronuntiato
ἔῤῥωται οὐδὲ ἀναγκάζεται ψηφίσασθαι. Ψηφίζεται suo omnemn controversiam decidere. Sed si de mulδὲ ὁ γνώμην ἐσχηκώς διὰ τοῦ διαλαλουμένου πᾶσαν
τὴν δίκην τεμεῖν. Εἰ δὲ ἐπὶ πολλοῖς προσελήφθη κεφαλαίοις οὐ δοκεῖ ψηφίζεσθαι εἰ μὴ πάσας τὰς φιλονεικίας περατώσει. Καὶ εἰ μὲν ψηφίζεται δοῦνα! τι
ἢ ἀπολυθῆναι τὸν ἐναγόμενον οὐ δύναται μετὰ ταῦτα
ψηφίζεσθαι τἀναντία, Τὰ δὲ διαλαλούμενα ἐπὶ
παρασκευῇ τῆς δίκης ἀμείβειν δύναται, οἷον διελάtis rebus (arbiter] sumptus sit: sententiam dicera
non videtur, nisi omnes controversias finiat.Cæterum si judicaverit aliquid dari,aut reum absolvi:
non potest postmodum contrariam sententiam dicere. Quæ vero de præparatione causa interloculus
est, mutare potest: ut pula si jusserit Kalendis
[judiciumn] observare, et mox Idibus jubeat. Et
col. 1143–1144page 356 of 399
PG 104:114320: λησε Καλένδαις παραφυλάξαι, καὶ ὕστερον διελάλησε τοῖς Εἰδοῖς. Καὶ κεφ. κ' κἂν πλανηθῇ ἐν τῷ ψηφίζεσθαι οὐ διορθοῦται, Ψηφισάμενος γὰρ πέπαυται είναι δικαστής. Τὸ δὲ νε', διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ., ἔστι κεφ. νέ', τοῦ γ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ͵ οὕτως ἔχον Ὁ ψηφισάμενος πέπαυται εἶναι δικαστὴς καὶ οὐκέτι διορθοῦται τὴν ψῆφον, ΤΙΤΛΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ. ΠΕΡΙ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΓΩΝ ΙΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α' Περὶ τοῦ χρῆναι τὸν οἰκονόμον ἐκ τοῦ κλήρου τῆς ἐκκλησίας εἶναι. 26; Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ας· συνόδου Νικαίας 11; τὸ β' κανών ια'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικού και νων θ'. Κείμενον. Ἡ λθ' διάτ, τοῦ γ' τίτ. τοῦ σ' βιβλίου τοῦ κώδικος, λέγει κ. τ. λ., περιερχεται μετὰ τὴν αὐτῶν τελευτήν, Σχόλιον. Ἡ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. α' βιβλίου τοῦ κώδ. οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ κα', οὐθὲ μπ᾽ οὐδὲ ἡ μβ. 'Ανάγνωθι δὲ τὴν γ΄ Ἰουστινιανοῦ νεαράν ζήτει κεφ. τελευταῖον τοῦ β' τίτ, τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον· Ωσπερ δὲ τὴν περὶ τοῦτο δαπάνην ὠρίσαμεν, οὕτως προσήκει τὸν κατὰ και ροὺς ἁγιώτατον πατριάρχην, καὶ τοὺς εὐλαβεστάτους οἰκονόμους περισκοπεῖν τοῦτο, καὶ τὰς ἄλλας δαπάνας τὰς γινομένας ἐκ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πόρων περὶ εὐσεβεῖς δαπανᾶσθαι πράξεις, καὶ Θεῷ άρεσκούσας, καὶ εἰς ἐκείνους ταύτας χωρηγεῖν, τοὺς ταῖς ἀληθείαις δεομένους, καὶ οὐκ ἔχοντας ἑτέρωθι τροφῆς ἀφορμήν. Ταῦτα γὰρ τὸν Δεσπότην Θεὸν θεραπεύει, ἀλλὰ μὴ προστασίαις, καὶ σπουδαῖς ἀν θρώπων τὰς ἐκκλησιαστικὰς δαπάνας εἰς ἀνθρώπους εὐποροῦντας ἐπιδιδόναι, καὶ ἐντεῦθεν τοὺς ἀπαρα μένους μὴ τυγχάνειν τῶν ἀναγκαίων. Ἵπτωσαν γάρ οἱ θεοφιλέστατοι οἰκονόμοι οἴτε νῦν, οἴτε κατὰ και ροὺς ἐσόμενοι ὡς εἴ τι παρὰ ταῦτα πράξειεν, ταῖς τε ἐκ Θεοῦ ποιναῖς ὑποκείσονται, καὶ ἐκ τῆς αὐτῶν οὐσίας τὸ ἀζήμιον τῇ ἁγιοτάτῃ περιποιήσουσιν Εκ κλησία. Η β' διάτ, τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκ'. ἤτοι θέμα β' τοῦ ζ' κερ. τοῦ β' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς συνωψίσθη. Σημείωσαι τὴν παροῦσαν Ἰουστινιάνειον νεαρὰν διὰ τὰ γινόμενα τυπώματα παρὰ τῶν πατριαρχῶν χάριν ἀδελφάτων, καὶ λοιπών σιτηρεσίων πρὸς πρόσωπα πλουτοῦντα καὶ παραδυνά
cap. 20: Et si erravit in sententia dicenda, non λησε Καλένδαις παραφυλάξαι, καὶ ὕστερον διελάλησε
corrigit, quandoquidem qui judicavit, judex esse τοῖς Εἰδοῖς. Καὶ κεφ. κ' κἂν πλανηθῇ ἐν τῷ ψηφίζε
desiit.
σθαι οὐ διορθοῦται, Ψηφισάμενος γὰρ πέπαυται είναι
δικαστής. Τὸ δὲ νε', διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ μβ' βιβλ., ἔστι κεφ. νέ', τοῦ γ' τίτ. τοῦ θ' βιβλ͵ οὕτως ἔχον Ὁ
ψηφισάμενος πέπαυται εἶναι δικαστὴς καὶ οὐκέτι διορθοῦται τὴν ψῆφον,
ΤΙΤΛΟΣ ΔΕΚΑΤΟΣ.
ΠΕΡΙ ΔΙΟΙΚΗΣΕΩΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΓΩΝ ΙΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ.
TITULUS DECIMUS.
DE ADMINISTRATIONE RERUM ECCLESIASTICARUM, ET DE [REBUS] EPISCOPORUM
PROPRIIS.
CAPUT PRIMUM.
Quod economum ex clero
Περὶ τοῦ χρῆναι τὸν οἰκονόecclesia, [cujus economus est esse oporteat. μον ἐκ τοῦ κλήρου τῆς ἐκκλησίας εἶναι.
Concilii Chalcedonensis canon 26; concilii Ni- Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ας· συνόδου Νικαίας
cani secundi canon 11; Theophili ex Commo- τὸ β' κανών ια'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικού και
nitorio canon 9.
νων θ'.
Textus. Const. 39 tit. 3 lib. 1, Cod. ŒEconomum, etc., usque ad perveniet, ut pag. 818.
Scholium. Const. 22 tit. 3 lib. 1 Cod. non est
posita in Basil., neque 21,neque 41, neque 42. Legas autem et 3Justiniani novellam, sive cap.ult. tit.
2 lib. Basil.,quod sic habet: Quemadmodum autem ad eam ecclesiam] pertinentes sumptus certa
fine descripsimus,ita convenit, ut sanctissimus pro
temporibus patriarcha et reverendissimi clerici circumspiciant, ne reliqui sumptus, qui ex eccle- G
siasticis redilibus fiunt,aliter quam in pias et Deo
placitas causas insumantur: et ut in illos conferantur,qui et revera egent, nec aliunde babent unde
vivant. (Hæc enim Dominum Deum conciliare 80lent); non vero per patrocinia et hominum studia
in locupletes distribuant ea quæ ad ecclesiasticos
sumptus suppetunt,ut exinde egentes vilæ necessariis defraudentur. Noverint enim Dei amantissimi
@conomi, tam qui nunc, quam qui olim pro temporibus futuri sunt, quod si quid in his deliquerint,
non tantum penis calestibus erunt obnoxii, sed
etiam de substantia sua sacrosanctæ ecclesiæ indemnitatem præstabunt. Notes ergo præsentem
Justiniani novellam propter formas, quæ a patriarchis fraternitatem reliquarumque frumentariarum
pensionum nomine ad divites atque potentes personas emittuntur: atque duas has secundum ejus præscriptum esse invalidas: quæ vero ad egenos mittuntur, esae ratas. Const. 2 lit. 2 Novellarum est
novella Justiniani 120, sive thema 2 cap. 7 tit. 2
Κείμενον. Ἡ λθ' διάτ, τοῦ γ' τίτ. τοῦ σ' βιβλίου
τοῦ κώδικος, λέγει κ. τ. λ., usque ad περιερχεται
μετὰ τὴν αὐτῶν τελευτήν,
Σχόλιον. Ἡ λβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. α' βιβλίου τοῦ κώδ.
οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ κα', οὐθὲ μπ᾽ οὐδὲ
ἡ μβ. 'Ανάγνωθι δὲ τὴν γ΄ Ἰουστινιανοῦ νεαράν
ζήτει κεφ. τελευταῖον τοῦ β' τίτ, τοῦ γ' βιβλίου τῶν
Βασιλικῶν οὕτως ἔχον· Ωσπερ δὲ τὴν περὶ τοῦτο
δαπάνην ὠρίσαμεν, οὕτως προσήκει τὸν κατὰ και
ροὺς ἁγιώτατον πατριάρχην, καὶ τοὺς εὐλαβεστά
τους οἰκονόμους περισκοπεῖν τοῦτο, καὶ τὰς ἄλλας
δαπάνας τὰς γινομένας ἐκ τῶν ἐκκλησιαστικῶν
πόρων περὶ εὐσεβεῖς δαπανᾶσθαι πράξεις, καὶ Θεῷ
άρεσκούσας, καὶ εἰς ἐκείνους ταύτας χωρηγεῖν, τοὺς
ταῖς ἀληθείαις δεομένους, καὶ οὐκ ἔχοντας ἑτέρωθι
τροφῆς ἀφορμήν. Ταῦτα γὰρ τὸν Δεσπότην Θεὸν
θεραπεύει, ἀλλὰ μὴ προστασίαις, καὶ σπουδαῖς ἀν
θρώπων τὰς ἐκκλησιαστικὰς δαπάνας εἰς ἀνθρώπους
εὐποροῦντας ἐπιδιδόναι, καὶ ἐντεῦθεν τοὺς ἀπαρα
μένους μὴ τυγχάνειν τῶν ἀναγκαίων. Ἵπτωσαν γάρ
οἱ θεοφιλέστατοι οἰκονόμοι οἴτε νῦν, οἴτε κατὰ και
ροὺς ἐσόμενοι ὡς εἴ τι παρὰ ταῦτα πράξειεν, ταῖς
τε ἐκ Θεοῦ ποιναῖς ὑποκείσονται, καὶ ἐκ τῆς αὐτῶν
οὐσίας τὸ ἀζήμιον τῇ ἁγιοτάτῃ περιποιήσουσιν Εκ
κλησία. Η β' διάτ, τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι
νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκ'. ἤτοι θέμα β' τοῦ ζ' κερ.
τοῦ β' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον
ὡς συνωψίσθη. Σημείωσαι τὴν παροῦσαν Ἰουστινιάνειον νεαρὰν διὰ τὰ γινόμενα τυπώματα παρὰ τῶν
πατριαρχῶν χάριν ἀδελφάτων, καὶ λοιπών σιτηρε
σίων πρὸς πρόσωπα πλουτοῦντα καὶ παραδυνά-
col. 1145–1146page 357 of 399
PG 104:1145Ι Υ. στεύοντα. Καὶ λέγε ταῦτα μὲν εἶναι ἀνίσχυρα κατὰ τὴν ταύτης περίληψιν, τὰ δὲ πρὸς ἐνδεείς γινόμενα εἶναι βέβαια. ΚΕΦΑΛ. Β'. σιαστικῶν πραγμάτων. Περὶ διοικήσεως τῶν ἐκκλησ ᾿Αποστόλων κανών λη, με, μας συνόδου Ἀντιοχείας κανὼν κδ', κε'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον Επιστολῆς κεφ. β'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικού κεφ. 15'. Κείμενον. Πολλὰ μὲν εἴρηται περὶ τῆς διοικήσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν, κ. τ. λ., διοικήσεων καὶ προνομίων. Σχόλιον. Ο β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς βιβλίον ε' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α᾽ ἀπὸ τοῦ κεφ. μέχρι τοῦ ια'. Ἡ δὲ β' και γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν, εἰσὶ νεαραὶ Ἰουστινιάνειοι ρκ, και ρλα • ὧν ἡ μὲν κεῖται ἐν βιβλίῳ ε' τῶν Βασιλικών τίτ. β', ἡ δὲ ἐν βιβλίῳ τῷ αὐτῷ τίτ. γ'· καὶ ἀνάγνωθι τοὺς τοιούτους τίτλους. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ πραγμάτων, καὶ προσόδων τῶν ἀνεπισκόπων Ἐκκλησιῶν. Συνόδου Αγκύρας κανών ιε· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κε'· συνόδου 5 κανών λε'. ΚΕΦΑΛ. Δ'. κῶν. Περὶ ἐκποιήσεως ἐκκλησιαστι ᾿Αποστόλων κανών λη', ογ'. Συνόδου Αγκύρας κανών ιε· συνόδου Καρθαγέννης κανών κβ', κγ'. συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιβ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. β'· ἀνάγνωθι τὰ παρα γεγραμμένα ἐν τῷ β' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. ΚΕΦΑΛ. Ε'. — Περὶ τῶν μετὰ τὴν χειροτονίαν κτωμένων ἐπισκόπῳ, ἢ κληρικῷ. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν λβ'· συνόδου α' καὶ β' ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών ζ'. Κείμενον. Η λγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., έκκλησίᾳ ἐν ᾗ κεχειροτόνηται. Σχόλιον. Ἡ λγ' διάτ. τοῦ Γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. η' τοῦ γ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον· Καὶ ὁ πρεσβύτερος, καὶ ὁ διάκονος ὅσα κτήσεται καὶ ἐν ὑπεξουσιότητι ἐκποιείτω, καὶ διατιθέσθω ἐπ' αὐτοῖς ὡς βούλεται, καὶ μὴ ἔχω δικείσθωσαν παρὰ τῶν ἐχόντων αὐτὸν ὑπεξούσιον, ἣ συνεισφερέσθω τοῖς ἀδελφοῖς, ἢ τοῖς τέκνοις αὐτῶν, ἀλλ᾽ οἱ παῖδες αὐτῶν λαμβανέτωσαν αὐτὰ κἂν μὴ διαθέμενοι τελευτήσωσι. Η μα' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβ. τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ωσαύτως οὐδὲ ἡ μθ' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τιτ. καὶ βιβ, ἡ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεκρὰ Ἰουστινιάνειος ρλα κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ, τίτ. γ', ἧς δὲ νεαρᾶς τὸ ι' κεφ. αὐτὰ ταυτα διδάσκει ὅσα καὶ συν ωψίσθησαν προστιθέμενον μόνη σημασίαν τῶν ἀκινήτων. Λέγει γάρ μήτε κινητά, ἢ ἀκίνητα, ἢ αὐτο κίνητα, παρὰ τῶν ἐπισκόπων μετὰ τὴν ἐπισκοπήν κτηθέντα ἐκποιεῖσθαι. Ο δὲ ι' τίτ, τῶν Νεαρῶν ὡς παρίσταται ἀπὸ τοῦ κειμένου μόνων κινητῶν καὶ μέμνηται ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, ἔστι
NOMOCANON.
TIT. X, CAP. Ι - Υ.
στεύοντα. Καὶ λέγε ταῦτα μὲν εἶναι ἀνίσχυρα κατὰ lib. v Basil., quod habet, ut in compendio proτὴν ταύτης περίληψιν, τὰ δὲ πρὸς ἐνδεείς γινόμενα
εἶναι βέβαια.
σιαστικῶν πραγμάτων.
Περὶ διοικήσεως τῶν ἐκκλησ
᾿Αποστόλων κανών λη, με, μας συνόδου Αντιοχείας κανὼν κδ', κε'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον
Επιστολῆς κεφ. β'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικού
κεφ. 15'.
Κείμενον. Πολλὰ μὲν εἴρηται περὶ τῆς διοικήσεως
τῶν ἐκκλησιαστικῶν, κ. τ. λ., usque ad διοικήσεων
καὶ προνομίων.
Σχόλιον. Ο β' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος
ἐτέθη εἰς βιβλίον ε' τῶν Βασιλικῶν τίτ, α᾽ ἀπὸ τοῦ
κεφ. μέχρι τοῦ ια'. Ἡ δὲ β' και γ' διάτ. τοῦ β' τίτ.
τῶν Νεαρῶν, εἰσὶ νεαραὶ Ἰουστινιάνειοι ρκ, και
ρλα • ὧν ἡ μὲν κεῖται ἐν βιβλίῳ ε' τῶν Βασιλικών
τίτ. β', ἡ δὲ ἐν βιβλίῳ τῷ αὐτῷ τίτ. γ'· καὶ ἀνάγνωθι
τοὺς τοιούτους τίτλους.
Περὶ πραγμάτων, καὶ προσόδων
τῶν ἀνεπισκόπων Ἐκκλησιῶν.
Συνόδου Αγκύρας κανών ιε· συνόδου Χαλκηδόνος
κανών κε'· συνόδου 5 κανών λε'.
κῶν.
Περὶ ἐκποιήσεως ἐκκλησιαστι
᾿Αποστόλων κανών λη', ογ'. Συνόδου Αγκύρας
κανών ιε· συνόδου Καρθαγέννης κανών κβ', κγ'.
συνόδου Νικαίας τὸ β', κανών ιβ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς
πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. β'· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ β' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ.
ΚΕΦΑΛ. Ε'. — Περὶ τῶν μετὰ τὴν χειροτονίαν
κτωμένων ἐπισκόπῳ, ἢ κληρικῷ.
Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν λβ'· συνόδου α' καὶ
β' ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών ζ'.
Κείμενον. Η λγ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., usque ad έκκλησίᾳ ἐν ᾗ κεχειροτόνηται.
Σχόλιον. Ἡ λγ' διάτ. τοῦ Γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. η' τοῦ γ' τίτ. τοῦ γ' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον· Καὶ ὁ πρεσβύτερος, καὶ ὁ
διάκονος ὅσα κτήσεται καὶ ἐν ὑπεξουσιότητι ἐκποιείτω,
καὶ διατιθέσθω ἐπ' αὐτοῖς ὡς βούλεται, καὶ μὴ ἔχω
δικείσθωσαν παρὰ τῶν ἐχόντων αὐτὸν ὑπεξούσιον, ἣ
συνεισφερέσθω τοῖς ἀδελφοῖς, ἢ τοῖς τέκνοις αὐτῶν,
ἀλλ᾽ οἱ παῖδες αὐτῶν λαμβανέτωσαν αὐτὰ κἂν μὴ
διαθέμενοι τελευτήσωσι. Η μα' διάτ. τοῦ γ' τίτ.
τοῦ α' βιβ. τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά.
Ωσαύτως οὐδὲ ἡ μθ' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τιτ. καὶ βιβ,
ἡ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεκρὰ Ιουστινιάνειος ρλα κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ, τίτ. γ', ἧς δὲ
νεαρᾶς τὸ ι' κεφ. αὐτὰ ταυτα διδάσκει ὅσα καὶ συνωψίσθησαν προστιθέμενον μόνη σημασίαν τῶν ἀκινήτων. Λέγει γάρ μήτε κινητά, ἢ ἀκίνητα, ἢ αὐτοκίνητα, παρὰ τῶν ἐπισκόπων μετὰ τὴν ἐπισκοπήν
κτηθέντα ἐκποιεῖσθαι. Ο δὲ ι' τίτ, τῶν Νεαρῶν ὡς
παρίσταται ἀπὸ τοῦ κειμένου μόνων κινητῶν καὶ
μέμνηται ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, ἔστι
positum est.
CAP. II. De rerum ecclesiasticarum administratione.
Apostolorum canon 38, 40, 41; concilii Antiocheni canon 24, 25; Cyrilli ex epistola ad
Bomnum caput 2; Theophili ex Commonitorio
caput 16.
Textus. Multa de rerum, etc., usque âd pertinent, ut pag. 892.
Scholium. Tit. 2 lib. i Cod. positus est in lib.
v Basil., tit. 1, a cap. 1 usque ad 11. Const. 2 et
3 tit. 2 Novellarum est novella Justiniani 120 et
131, quarum altera posita est in lib. Basil. v,
2, altera in eodem lib. tit. 3, quos tit. legas.
Lit.
CAP. III. — De rebus et reditibus ecclesiarum, quæ sine episcopo sunt.
Concilii Ancyrani canon 15; concilii Chalcedonensis canon 25; concilii sexti canon 35.
CAH. IV. De alienatione [rerum] ecclesiasticarum.
Apostolorum canon 38, 73; concilii Ancyrani
canon 15; concilii Carthaginensis canon 22, 23;
concilii Nicæni secundi canon 12; Cyrilli ex epistola ad Domnum cap. 2. Lege quæ adnotata sunt
in cap. 2 praesentis tit.
CAP. V. — De bonis episcoporum et clericorum post ordinationem acquisitis.
Concilii Carthaginensis canon 32; concilii primi et secundi in æde sanctorum Apostolorum
[habiti] canon 7.
Textus. Const. 33 tit. 3 lib. 1 Cod. ait: Quæcunque, etc., usque ad fuerunt, applicatur, ut
pag. 826, 827.
Scholium. Constit. 33 tit. 6 lib. 1 Cod. est cap.8
tit. 3 lib. it Basil., quod sic habet: Quæcunque
presbyter et diaconus sub patria potestate acquisierit, quolibet modo alienato, ac de iis testator:
neque illa ab iis qui ipsum in potestate habent,
vindicantor, aut cum fratribus eorumve filiis conferuntor: sed ipsius liberi, tametsi intestatus decesserit, capiunto. Const. 41 lit. 3 lib. r Cod.non
est posita in Basil.; similiter neque const. 49 ejusdem tit. et lib. Const. 3 tit. 1 Novellarum est
novella Justiniani 131 [ac] posita [est] in lib. v,
til. 3. Cujus sane novella cap. 10 hæc eadem docet, quæ in compendio sunt proposita, voce, immobiles tantummodo adjecta. Dicit enim, neque
mobilia, neque immobilia, neque se moventia, ab
episcopis post episcopatum acquisita, alienari. At
tit. 10 Novellarum,ut ex textu constat, mobilium
et se moventium duntaxat meminit.Const. 2 tit. 4
Novellarum, est novella Justiniani 123, posita[que
est in lib.ni Basil., tit. 1, atque 42 ejus cap. dicit,
col. 1147–1148page 358 of 399
PG 104:11473 νεκρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιολίῳ γ' τῶν Βασιλικών τίτ. α', καί φησι τὸ μβ αὐτῆς κερ. ὅσα 3, 10 εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. των Νεκρών, ἔστι νεκρά Ιουστινιάνειος ολα κειμένη ἐν βιβλίῳ δὲ τῶν Βασιλικῶν τίτ. γ', καὶ λέγουσα περί τὸ ι' κεφ. κατὰ τὸ τέλος ὅσα συνοψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν ἰδικῶν τοῦ ἱπισκόπου πραγμάτων, καὶ ὅτι οὐκ ὤφειλεν ἀδιάθετος τε λευτήν. ᾿Αποστόλων κανών μ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών κδ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κβ'· συνόδου Σαρδι χῆς κανὼν ιβ'· συνόδου Καρθαγέννης κανὼν κβ', ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ε' κεφ. παρόντος τίτ. πα ΚΕΦΑΛ. Ζ'. - Περὶ τοὺς τὰς ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς ἔθνεσιν οὖσας τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας μετὰ τὴν κρατήσασαν διοικεῖσθαι συνήθειαν. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β'· Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κη' • συνόδου 5 κανών λ', λη', λθ'. ΚΕΦΑΛ. Η' Περὶ τοῦ μήτε ἐπίσκοπον, μή τε κληρικὸν διδόναι διὰ δωρεᾶς ἡ διαθέσεως αἱρετικῷ κἂν εἴη συγγενὴς αὐτῷ. Συνόδου Καρθαγένης κανών κβ', πα'. Κείμενον. Οὐ μόνον ἀπὸ ἐπισκόπων και κληρικῶν κωλύονται λαμβάνειν, κ. τ. λ., ἢ ληγάτον λαμβάνει. Σχόλιον. Η ι' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεκρὰ Ιουστινιάνειος Gρχε κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν Βασιλικῶν τίτ. γ', καί φησι τὸ γ' θέμα τοῦ ια' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅσε εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η την διάτ. τοῦ σ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ θ', οὐδὲ κβ'. Κείμενον. Ἡ δὲ τὰς αἰτίας ἐξερεδιτατιώνων τάκτους ρεʹ, νεαρά, κ. τ. λ., καὶ τῆς κτή σεως ἀπελαύνεται, καὶ δημεύεται. 115 Σχόλιον. Η ρις νεαρὰ τοῦ βασιλέως Ιουστινια 38 8 νοῦ ἐτέθη εἰς κεφ. λη', τοῦ η' τίτ. τοῦ λε βιβλία τῶν 14: Βασιλικών, λέγει δὲ τὸ ιδ' κεφ. αὐτῆς ταῦτα ῥητῶς, Εἴ τις ἐκ τῶν μνημονευθέντων γονέων ὀρθόδοξος ὑπο άρχων αἴσθηται τὸν ἴδιον παῖδα ἡ παῖδες μὴ εἶναι τῆς καθολικῆς ᾿Εκκλησίας, καὶ τὰ ἑξῆς, ὡς εἰς κείς μενον συνωψίσθησαν. Η περὶ τῶν Σαμαρειτών α', διάτ. β', οὖσα τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ 3, Ἰουστινιάνειος ρκθ᾽ οὐκ ἐτέθη δὲ εἰς τὰ βασιλικά, 144. 51 1 1, οὐδὲ ἡ γ' νεαρὰ οὖσα Ιουστινιάνειος ρμδ' ζήτει δὲ τὸ να κεφ. τοῦ α' τίτο τοῦ α' βιβλίου, καὶ ἀνάγναθι τοῦτο, καὶ τὰ ἐφ' ἑξῆς κεφ. μέχρι τοῦ τέλους του τίτ. διαλαμβάνοντα ὅσα συνωψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον, καὶ ἕτερα πολλὰ χρειώδη καὶ ἀναγκαῖα περί αἱρετικῶν. ᾿Απὸ γὰρ τούτων, ὡς, ἔοικεν ἀκέραια κάστρα τε καὶ χωρία βωγομιλικά παραχωρούμεν πλανάσθαι, καὶ μετὰ τῆς ἰδίας ἀποθνήσκειν αἱρέσεως. "Ένα δὲ καὶ τυχόντα τοιοῦτον αἱρετικὸν εὑρίσκοντες ἐν τῇ βασιλευούσῃ διατρίβοντα μεγάλως αὐτὸν και 11 λάζομεν. Η γ' διάτ. τοῦ α' τίς, τῶν Νεκρῶν, ἔστι
quacunque in textu scripta sunt. Constit. 3 lit. νεκρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιολίῳ γ' τῶν
2 Novellarum est novella Justiniani 131, posita Βασιλικών τίτ. α', καί φησι τὸ μβ αὐτῆς κερ. ὅσα
[que est] in lib. v Basil., tit. 3, ac circa 10 cap. εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η γ' διάτ. τοῦ β' τίτ.
in fine dicit, quacunque in textu compendiose των Νεκρών, ἔστι νεκρά Ιουστινιάνειος ολα κειμένη
proposita sunt.
ἐν βιβλίῳ δὲ τῶν Βασιλικῶν τίτ. γ', καὶ λέγουσα περί
τὸ ι' κεφ. κατὰ τὸ τέλος ὅσα συνοψίσθησαν εἰς τὸ
κείμενον.
CAP. VI.
De propriis episcopi rebus, et
quod intestatus decedere non debeat.
Apostolorum canon 40; concilii Antiochen;
canon 24; concilii Chalcedonensis canon 22
concilii Sardicensis canon 12; concilii Carthaginensis canon 22, 81. Lcge quæ in 5 cap. præsentis tit. adnotata sunt.
CAP. VII. Ut quae in barbaris gentibus suni
quæ
Dei Ecclesia, secundum obtinentem consuetudinem administrentur.
Concilii Constantinopolitani canon 2; concilii
Chalcedonensis canon 28; concilii sexli canon
CAP. VIII. — Ne episcopus, neque clericus per
donationem aut testamentum [quidquam] heretico det, tametsi ipsius cognatus sit.
Concilii Carthaginensis canon 22, 61.
Terius. Nedum ab episcopis et clericis, etc.,
usque ad legatum capit, ut pag. 831.
Scholium. Constit. 10 tit. 5 libri 1 Cod. non est
posita in Basil. Const. 3, tit. 2 Novellarum est
novella Justiniani 135 positaque est] in lib. v
Basil. tit. 3, atque 3 thema cap. 11 ejusdem tit.
dicit, quæcunque in textu scripta sunt. Constit.
18 tit. 5 lib. 1 Cod. non est posita in Basil., neque 19, neque 22.
Textus. Quæ exhæreditationis causas ordinat,
etc., usque ad publicantur, ut pag. 831, 834.
Περὶ τῶν ἰδικῶν τοῦ ἱπισκόπου
πραγμάτων, καὶ ὅτι οὐκ ὤφειλεν ἀδιάθετος τε
λευτήν.
᾿Αποστόλων κανών μ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών
κδ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κβ'· συνόδου Σαρδι
χῆς κανὼν ιβ'· συνόδου Καρθαγέννης κανὼν κβ',
ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ε' κεφ. παρόντος
τίτ.
πα
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. - Περὶ τοὺς τὰς ἐν τοῖς βαρβαρι
κοῖς ἔθνεσιν οὖσας τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας μετὰ τὴν
κρατήσασαν διοικεῖσθαι συνήθειαν.
Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β'· Συνόδου
Χαλκηδόνος κανών κη' • συνόδου 5 κανών λ',
λη', λθ'.
ΚΕΦΑΛ. Η' Περὶ τοῦ μήτε ἐπίσκοπον, μή
τε κληρικὸν διδόναι διὰ δωρεᾶς ἡ διαθέσεως
αἱρετικῷ κἂν εἴη συγγενὴς αὐτῷ.
Συνόδου Καρθαγένης κανών κβ', πα'.
Κείμενον. Οὐ μόνον ἀπὸ ἐπισκόπων και κληρικῶν
κωλύονται λαμβάνειν, κ. τ. λ., usque ad ἢ ληγάτον
λαμβάνει.
*
Σχόλιον. Η ι' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η γ' διάτ.
τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεκρὰ Ιουστινιάνειος
Gρχε κειμένη ἐν βιβλίῳ εἰ τῶν Βασιλικῶν τίτ. γ',
καί φησι τὸ γ' θέμα τοῦ ια' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅσε
εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η την διάτ. τοῦ σ' τίτ.
τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά,
οὐδὲ ἡ θ', οὐδὲ κβ'.
Κείμενον. Ἡ δὲ τὰς αἰτίας ἐξερεδιτατιώνων
τάκτους ρεʹ, νεαρά, κ. τ. λ., usque ad καὶ τῆς κτήσεως ἀπελαύνεται, καὶ δημεύεται.
Scholium. Novella 115 imperatoris Justiniani Σχόλιον. Η ρις νεαρὰ τοῦ βασιλέως Ιουστινια
posita est in cap. 38 til. 8 lib. xxxν Basil. Dicit νοῦ ἐτέθη εἰς κεφ. λη', τοῦ η' τίτ. τοῦ λε βιβλία τῶν
autem ejus 14 cap. hæc ad verbum: Si quis ex Βασιλικών, λέγει δὲ τὸ ιδ' κεφ. αὐτῆς ταῦτα ῥητῶς,
memoratis parentibus, cum ipse orthodoxus sit, Εἴ τις ἐκ τῶν μνημονευθέντων γονέων ὀρθόδοξος ὑπο
sentiat alium suumn aut alios non esse catholica άρχων αἴσθηται τὸν ἴδιον παῖδα ἡ παῖδες μὴ εἶναι
Ecclesiæ, etc., quomodo sub compendio in textu τῆς καθολικῆς ᾿Εκκλησίας, καὶ τὰ ἑξῆς, ὡς εἰς κείς
sunt proposita. De Samaritanis constit. 1, quæ est μενον συνωψίσθησαν. Η περὶ τῶν Σαμαρειτών α',
2 tit. 3 Novellarum, est novella Justiniani 129,sed διάτ. β', οὖσα τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ
non est posita in Basil, neque novella 3, quæ est Ἰουστινιάνειος ρκθ᾽ οὐκ ἐτέθη δὲ εἰς τὰ βασιλικά,
Justiniani 144. Quaeras autem cap. 51 tit. 1 lib. 1, οὐδὲ ἡ γ' νεαρὰ οὖσα Ιουστινιάνειος ρμδ' ζήτει δὲ
ac legas illud curn reliquis cap. usque ad finem tit., τὸ να κεφ. τοῦ α' τίτο τοῦ α' βιβλίου, καὶ ἀνάγναθι
quæ complectuntur quæcunque in textu compen- τοῦτο, καὶ τὰ ἐφ' ἑξῆς κεφ. μέχρι τοῦ τέλους του
diose sunt proposita, et [insuper de hæreticis alia τίτ. διαλαμβάνοντα ὅσα συνωψίσθησαν εἰς τὸ κείμε
multa atque necessaria. Ex his enim integra castra νον, καὶ ἕτερα πολλὰ χρειώδη καὶ ἀναγκαῖα περί
(uti constat) et regiones Bogomilicas errare,atque αἱρετικῶν. ᾿Απὸ γὰρ τούτων, ὡς, ἔοικεν ἀκέραια
in hæresi sua mori siuimus: unum vero et vilis κάστρα τε καὶ χωρία βωγομιλικά παραχωρούμεν
conditionis talem hæreticum in regia urbe commo- πλανάσθαι, καὶ μετὰ τῆς ἰδίας ἀποθνήσκειν αἱρέσεως.
rantem invenientes,vehementer punimus.Constit.3 "Ένα δὲ καὶ τυχόντα τοιοῦτον αἱρετικὸν εὑρίσκοντες
tit. Novellarum, est novella Justiniani 134,posita- ἐν τῇ βασιλευούσῃ διατρίβοντα μεγάλως αὐτὸν και
[que est in lib. Basil. ii, cujus 11 cap. dicit quæ- λάζομεν. Η γ' διάτ. τοῦ α' τίς, τῶν Νεκρῶν, ἔστι
col. 1149–1150page 359 of 399
PG 104:1149νεαρά Ιουστινιάνειος ολα κειμένη ἐν βιβλίῳ ε τῶν Βασιλικῶν τίτ. γ', τὸ δὲ ια' κεφ. τοῦ τοιούτου τίτ. λέγει ὅσε συνωψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον, καὶ ἀνά γνωθι τοῦτο μέχρι τοῦ ιβ' κεφ. τὰ γὰρ ὅλα θέματα τοῦ αὐτοῦ ια' κεφ. περὶ τούτων διδάσκουσι. ΤΙΤΛΟΣ ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ ΠΕΡΙ ΜΟΝΑΣΤΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'. Περὶ ποιήσεως μοναστηρίων, καὶ τοῦ μὴ γενέσθαι αὐτὰ ἰδιωτικά, καὶ πραγμάτων τῶν μοναζόντων, Συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ', κδ'· συνόδου 5, και νών μθ' • συνόδου Νικαίας τὸ α', κανών ιγ'. συνόδου α' καὶ β'· ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ἀποστόλων κανών α' καὶ ς'. Κείμενον. Η ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεα ρῶν, κ. τ. λ., ὡς ἡ νδ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. Σχόλιον. Η ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' καὶ ἐτέθη τὸ νβ΄ κεφ. αὐτῆς εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν δ᾽ τίτ., 3' κεφ. α' ἐκεῖνα διδάσκον ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η γ' διατ. του β' τίτ, τῶν Νεκρών, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ολα κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε', τίτ. γ'· λέγει δὲ τὸ δ' κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ τίτλου ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Η α' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι κεφ. ι' τῆς Ἰουστινιανείου ζ' νεαρᾶς, οὐκ ἐτέθη δὲ εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκ' κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε' τίτ. β', φησὶν δὲ τὸ ιε' τοῦ αὐτοῦ τίτ. κεφ. ὅσα εἰς τὸ κείμενων ἐγράφησαν. Η λη' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν οὖσα Ιουστινιάνειος ε', οὐδὲ ἡ νβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, Κείμενον. Καὶ ἡ περὶ ῥεπουδίων διαλαμβάνουσα ριζο νεαρά, κ. τ. λ., ὥσπερ καὶ ὅτε μὴ παῖ δας μήτε γονεῖς ἡ γυνὴ ἔχῃ. Σχόλιον. Η ριζ᾽ νεαρὰ τοῦ βασιλέως Ἰουστινια τοῦ ἐτέθη εἰς ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ θ' κεφ. εἰς τὸν ζ' τίτ. του κη βιβλιου τῶν Βασιλικῶν. Τοῦτο δὲ τὸ κεφ. παρελείφθη, καὶ οὐ κατεστρώθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ετέθησαν ἀντὶ τούτου ἐν τῷ αὑτῷ ζ' τίτ, χάριν τῶν εὐλόγως λυομένων συνοικεσίων, καὶ τῶν ἐπαγομένων ποινῶν κατὰ τῶν ἀνευλόγως λυόντων αὐτὰ διάφορα κεφ. ἔκ τε τῆς μια νεαρᾶς τῆς κβ' καὶ ἑτέρων καὶ ζήτει τὸν ὅλον τοῦτον ζ' τίτ. περὶ λύσεως γάμων διαλαμβάνονται οὐδὲ ἡ νδ'. Ει
NOMOCANON. - ΤIT. XII, GAP. 1.
νεαρά Ιουστινιάνειος ολα κειμένη ἐν βιβλίῳ ε τῶν
Βασιλικῶν τίτ. γ', τὸ δὲ ια' κεφ. τοῦ τοιούτου τίτ.
λέγει ὅσε συνωψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον, καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο μέχρι τοῦ ιβ' κεφ. τὰ γὰρ ὅλα θέματα τοῦ
cunque in textu compendiose proposita sunt.Legas autem illud usque ad cap. 12; nam omnia
ejusdem 11 cap. themata istiusmodi docent.
αὐτοῦ ια' κεφ. περὶ τούτων διδάσκουσι.
ΤΙΤΛΟΣ ΕΝΔΕΚΑΤΟΣ
ΠΕΡΙ ΜΟΝΑΣΤΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΝΑΧΩΝ.
TITULUS UNDECIMUS.
DE MONASTERIIS ET MONACHIS.
Περὶ ποιήσεως μοναστηρίων, καὶ τοῦ μὴ γενέσθαι αὐτὰ ἰδιωτικά, καὶ
πραγμάτων τῶν μοναζόντων,
Συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ', κδ'· συνόδου 5, και
νών μθ' • συνόδου Νικαίας τὸ α', κανών ιγ'. συνόδου
α' καὶ β'· ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων ἀποστόλων κανών α'
καὶ ς'.
Κείμενον. Η ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν, κ. τ. λ., usque ad ὡς ἡ νδ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ.
Σχόλιον. Η ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν,
ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' καὶ ἐτέθη τὸ νβ΄ κεφ.
αὐτῆς εἰς βιβλίον τῶν Βασιλικῶν δ᾽ τίτ., 3' κεφ. α'
ἐκεῖνα διδάσκον ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η
γ' διατ. του β' τίτ, τῶν Νεκρών, ἔστι νεαρὰ Ιουστινιάνειος ολα κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε',
τίτ. γ'· λέγει δὲ τὸ δ' κεφάλαιον τοῦ αὐτοῦ τίτλου
ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Η α' διάτ. τοῦ
β' τίτ. τῶν Νεαρῶν, ἔστι κεφ. ι' τῆς Ἰουστινιανείου
ζ' νεαρᾶς, οὐκ ἐτέθη δὲ εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ.
τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος
ρκ' κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν ε' τίτ. β', φησὶν
δὲ τὸ ιε' τοῦ αὐτοῦ τίτ. κεφ. ὅσα εἰς τὸ κείμενων
ἐγράφησαν. Η λη' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ ιγ'
διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν οὖσα Ιουστινιάνειος ε',
οὐδὲ ἡ νβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος,
Κείμενον. Καὶ ἡ περὶ ῥεπουδίων διαλαμβάνουσα
ριζο νεαρά, κ. τ. λ., usque ad ὥσπερ καὶ ὅτε μὴ παῖδας μήτε γονεῖς ἡ γυνὴ ἔχῃ.
Σχόλιον. Η ριζ᾽ νεαρὰ τοῦ βασιλέως Ἰουστινια
τοῦ ἐτέθη εἰς ἀπ᾿ ἀρχῆς τοῦ θ' κεφ. εἰς τὸν ζ' τίτ.
του κη βιβλιου τῶν Βασιλικῶν. Τοῦτο δὲ τὸ κεφ.
παρελείφθη, καὶ οὐ κατεστρώθη εἰς τὰ Βασιλικά.
Ετέθησαν ἀντὶ τούτου ἐν τῷ αὑτῷ ζ' τίτ, χάριν τῶν
εὐλόγως λυομένων συνοικεσίων, καὶ τῶν ἐπαγομένων
ποινῶν κατὰ τῶν ἀνευλόγως λυόντων αὐτὰ διάφορα
κεφ. ἔκ τε τῆς μια νεαρᾶς τῆς κβ' καὶ ἑτέρων
καὶ ζήτει τὸν ὅλον τοῦτον ζ' τίτ. περὶ λύσεως γάμων
διαλαμβάνονται
De exstructione monasCAPUT PRIMUM.
teriorum, et ne illa privati juris) fiant, et de rebus monachorum.
Concilii Chalcedonensis canon 4, 24, concilii
sexti canon 49; concilii Nicæni primi canon 13;
concilii primi et secundi in æde Sanctorum Apostolorum [habiti canon 1 et 6.
Textus. Const. 13 tit. 1 Novellarum ait: Qui
monasterium, etc., usque ad const. 54, ut pag.
Scholium. Constit. 13 tit. 1 Novellarum est
novella Justiniani 123, pusitaque est 52 ejus cap.
in lib. Basil. IV, tit. 1, cap. 1,atque illa docet quæ
in textu scripta sunt. Constit. 3 tit. 2 Novellarum
est novella Justiniani 131, posita que est in lib.
Basil. v, tit. 3. Dicit autem 4 ejusdem tit. cap.
quacunque in textu compendiose sunt proposita.
Const. 1 tit. 2 Novellarum est cap. 10 Justinianew 7 novella. Non est autem positum in Basilic.
Constil.2 tit. 2 Novellarum est novella 120, posita-
[que est] in lib. Basil. v, tit. 2. Dicit autem 15,
ejusdem tit. cap.quæcunque in textu scripta sunt.
Const. 38 tit. 3 lib. 1 Cod. non est posita in Basil., neque const. 13 tit. 1 Novellarum, quæ est
novella Justiniani B; neque const. 52 tit. 3 lib. 1
God., neque 54.
οὐδὲ ἡ νδ'.
neæ
Textus. Ει quæ de repudio, etc., usque ad
mulier habet, ut pag. 839.
Scholium. Novella imperatoris Justiniani 117
posita est ab initio cap. 9 in 7 til. lib. xxvi
Basil. Hoc autem cap.omissum est, et non insertum Basil. Sed pro hoc in eodem 7 Lit. de matri..
moniis justa de causa dissolvendis, ac de penis
quæ citra rationem illa dirimentibus infiguntur,
multa ex 111 novella et 22, et aliis posita sunt
cap. Quæras autem 7 tit. totum de solutione matrimoniorum tractantem.
col. 1151–1152page 360 of 399
PG 104:1151Κείμενον. Καὶ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, φη σίν, κ. τ. λ., εἰ μὴ ἑκών τις τῷ ἑτέρῳ δωρήσηται. Σχόλιον. Η β' διάτ, του α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' καὶ ἐτέθη ἀπ' ἀρχῆς τοῦ νβ', κεφ. αὐτῆς εἰς τίτ. α' τοῦ δ᾽ βιβλίου τῶν βασιλικῶν. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ γ' κεφ. τοῦ τοιούτου τίτ, ἤτοι κεφ. ιδ' τῆς νεαρᾶς καταστρωθεν εἰς τὸ σχόλιον τοῦ λβ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Περὶ δὲ τοῦ μὴ οἰκεῖν ἅμα τοὺς μοναχοὺς καὶ τὰς μοναστρίας, φησὶ τὸ β' θέμα τοῦ δ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ δ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν θέμα β' ὃν τοῦ νε' κεφ. τῆς ρχγ' Ιουστινιανείου νεαρᾶς ὅσα εἰς τὸ κείμενον συν ωψίσθησαν. Περὶ δὲ τῶν βεβαρημένων ληγάτων, ἡ ἀποκαταστάσει ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ἢ ἀπαιδίας, συν ωψίσεν ὁ πατριάρχης περὶ τὰ τέλη τοῦ α' κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος τὴν ραγ᾽ Ἰουστινιάνειον νεκρὰν, ἤτοι τὸ εἴ κεφ. τοῦ α' τίτ, τοῦ δ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο. Πρὸς δὲ καὶ τὰ ἐνταῦθα συνοψισθέντα μέρος ὄντα τοῦ αὐ τοῦ κεφο δ Κείμενον. Ἡ δὲ περὶ τοποτηρητῶν διαλεγομένη ρλδ' νεαρά, φησίν, κ. τ. λ., καὶ τῶν κατὰ τόπον ἀρχόντων. Σχόλιον. Η περὶ τοποτηρητῶν λδ' νεαρὰ τοῦ 2 1 7 ΧΧVΙΙ Ιουστινιανοῦ ἐτέθη εἰς θέμα β' τοῦ α' κεφ. τοῦ ζ' είδο τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἀνάγνωθι ταύ 4 13 την· ἐνταῦθα γὰρ οὐ κατεστρώθη, ότι συνωψίσθη δέ τε καὶ εἰς τὸ δ' κεφ. τοῦ ιγ' τίτ, τοῦ παρόντος 117: συντάγματος. Ωσαύτως συνωψίσθη καὶ ἡ ριζο νεαρά ἦν καὶ ἀνάγνωθι. Τὰ δὲ περὶ τοῦ κατηγορηθέντος ἐπὶ μοιχείᾳ καὶ κατὰ προδοσίαν τοῦ δικαστοῦ ἀπο 32 φυγόντος τὰς ποινάς, οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ βασιλικά. 'Ανάγνωθι καὶ τὴν λβ' νεκρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου αναγκαιοτάτην οὖσαν. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τῶν ἐξ ἑτέρων μοναστηρίων γινομένων ἡγουμένων ἢ κληρικών. Συνόδου Καρθαγέννης κανών π’· συνόδου Νικαίας τὸ β' κανών κα'. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ δούλων μοναζόντων, ἡ προφάσει εὐλαβείας καταφρονούντων, καὶ μὴ δουλευόντων τοῖς δεσπόταις. Συνόδου Γαγγρῶν κανών γ'· συνόδου Γ' κανών περ συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ'. Κείμενον. Ἡ λς' διάτ. τοῦ γ' τίτο τοῦ 2' βιβλίον τοῦ κώδικος φησίν, κ. τ. λ., καὶ δύο μονα στηρίων οὐ γίνεται αὐτὸς ἡγούμενος. Σχόλιον. ΕλϚ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ λ᾽ οὐδὲ ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, νεαρὰ οὖσα Ἰουστινιάνειος ε'· περὶ δούλων κληρουμένων μοναζόν των, ἢ καὶ εἰς ἐπισκοπικὸν ἀξίωμα προβιβαζομένων, ἀνάγνωθι τὸ λς' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συν τάγματος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ. Πρὸς δὲ τὴν θ', ι' καὶ ιπ' του βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου νεχρὰν καὶ τούτων γὰρ μνείαν εποιησάμεθα εἰς τὸ ῥηθὲν λς'. κεφ. Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι
Textus. Et const. 2 tit. 1 Novellarum ait. Cum
servus, etc., usque ad [aliquid] donet, ut pag.
Scholium. Constit. 2 tit. 1 Novellarum est novella Justiniani 123 positaque est ab initio 52 sui
cap. in tit. 1 lib. 4 Basil. Legas autem cap.3 hujus tit. sive novella cap. 54, quod insertum est
scholio 32 cap. tit. 9 prasentis operis. Proinde
ne monachi et monastriæ simul habitent, dicit
thema 2 cap. 4 tit. 1 lib. iv Basil., quod est thema 2 cap. 55 novella Justinianæ 123, quæcunque in textu compendiose proposita sunt. De iis
qui sub conditione matrimonii aut non suscipiendorum liberorum legato vel restitutione gravali sunt, compendiose proposuit patriarcha,
circa finem cap. 1 tit. 2 prasentis operis, novellam Justiniani 123, sive S cap. tit. 1 lib. v Basil., quod legas, atque insuper quæ hic compendiose proposita sunt, quæ ejusdem cap. pars
sunt.
Textus. Quæ de vicariis disserit, etc., usque
ad dividuntur, ut pag. 842.
Κείμενον. Καὶ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, φησίν, κ. τ. λ., usque ad εἰ μὴ ἑκών τις τῷ ἑτέρῳ δω
ρήσηται.
Σχόλιον. Η β' διάτ, του α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι
νεαρά Ἰουστινιάνειος ρκγ' καὶ ἐτέθη ἀπ' ἀρχῆς τοῦ
νβ', κεφ. αὐτῆς εἰς τίτ. α' τοῦ δ᾽ βιβλίου τῶν βασιλι
κῶν. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ γ' κεφ. τοῦ τοιούτου τίτ, ἤτοι
κεφ. ιδ' τῆς νεαρᾶς καταστρωθεν εἰς τὸ σχόλιον τοῦ
λβ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Περὶ
δὲ τοῦ μὴ οἰκεῖν ἅμα τοὺς μοναχοὺς καὶ τὰς μονα
στρίας, φησὶ τὸ β' θέμα τοῦ δ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ
δ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν θέμα β' ὃν τοῦ νε' κεφ. τῆς
ρχγ' Ιουστινιανείου νεαρᾶς ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Περὶ δὲ τῶν βεβαρημένων ληγάτων, ἡ
ἀποκαταστάσει ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ἢ ἀπαιδίας, συν
ωψίσεν ὁ πατριάρχης περὶ τὰ τέλη τοῦ α' κεφ. τοῦ
β' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος τὴν ραγ᾽ Ἰουστι
νιάνειον νεκρὰν, ἤτοι τὸ εἴ κεφ. τοῦ α' τίτ, τοῦ δ᾽
βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο. Πρὸς
δὲ καὶ τὰ ἐνταῦθα συνοψισθέντα μέρος ὄντα τοῦ αὐ
τοῦ κεφο
δ
Κείμενον. Ἡ δὲ περὶ τοποτηρητῶν διαλεγομένη
ρλδ' νεαρά, φησίν, κ. τ. λ., usque ad καὶ τῶν κατὰ
τόπον ἀρχόντων.
Scholium. De vicariis Justinianea 134. const. Σχόλιον. Η περὶ τοποτηρητῶν λδ' νεαρὰ τοῦ
posita est in themate 2 cap. 1 tit. 7 lib. ΧΧVΙΙ Ιουστινιανοῦ ἐτέθη εἰς θέμα β' τοῦ α' κεφ. τοῦ ζ' είδο
Basil., quod legas. Hic enim inserta non sunt, τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἀνάγνωθι ταύ
quoniam tum hic, tum in 4 cap. tit. 13 præsentis την· ἐνταῦθα γὰρ οὐ κατεστρώθη, ότι συνωψίσθη
operis, in compendio sunt proposita. Ac similiter δέ τε καὶ εἰς τὸ δ' κεφ. τοῦ ιγ' τίτ, τοῦ παρόντος
novella 117 in compendio est proposita: quam συντάγματος. Ωσαύτως συνωψίσθη καὶ ἡ ριζο νεαρά
etiam legas. Illa vero de adulterii accusato, qui c ἦν καὶ ἀνάγνωθι. Τὰ δὲ περὶ τοῦ κατηγορηθέντος
per proditionem judicis ponas efugerit, non sunt ἐπὶ μοιχείᾳ καὶ κατὰ προδοσίαν τοῦ δικαστοῦ ἀποposila in Basil. Legas [vero etiam novellam 32 φυγόντος τὰς ποινάς, οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ βασιλικά.
Imperatoris domni Leonis philosophi [cognitu 'Ανάγνωθι καὶ τὴν λβ' νεκρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου
sane] maxime necessariam.
Λέοντος τοῦ φιλοσόφου αναγκαιοτάτην οὖσαν.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τῶν ἐξ ἑτέρων μοναστη
ρίων γινομένων ἡγουμένων ἢ κληρικών.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών π’· συνόδου Νικαίας
τὸ β' κανών κα'.
CAP. II. De iis qui ex aliis monasteriís
præsules aut clerici fiunt.
Concilii Carthaginensis canon 80; concilii Ni
cæni secundi canon 21.
CAP. III. — De servis qui monachi fiunt, et
pietatis praetextu dominos contemnunt, neque
[illis] serviunt.
Concilii Gangrensis canon 3; concilii sexti canon 85; concilii Chalcedonensis canon 4.
Textus. Const. 36 tit. 3 lib. 1 Cod. ait: Quod
qui, etc., usque ad dominus capit, ut pag. 843,
Scholinm. Constit. 36 tit. 3 lib. i Cod. non est
posita in Basil., neque 37, neque [item] const.
13, tit. 1 Novellarum, quæ est novella Justiniani
B. De servis autem, qui clerici vel monachi fiunt,
aut ad episcopalem dignitatem procedunt, lege
36 cap. tit. 1 presentis operis, quæque in ipso
[comprehenduntur], et novellas imperatoris domni Leonis philosophi 9, 10, 11. Etenim horum
eliam in dicto 6 cap. mentionem fecimus.
Scholium. Const. 2 tit. 1 Novellarum est no-
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ δούλων μοναζόντων, ἡ
προφάσει εὐλαβείας καταφρονούντων, καὶ μὴ
δουλευόντων τοῖς δεσπόταις.
Συνόδου Γαγγρῶν κανών γ'· συνόδου Γ' κανών περ
συνόδου Χαλκηδόνος κανών δ'.
Κείμενον. Ἡ λς' διάτ. τοῦ γ' τίτο τοῦ 2' βιβλίον
τοῦ κώδικος φησίν, κ. τ. λ., usque ad καὶ δύο μοναστηρίων οὐ γίνεται αὐτὸς ἡγούμενος.
Σχόλιον. ΕλϚ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ λ᾽ οὐδὲ
ἡ ιγ' διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών, νεαρὰ οὖσα Ιου
στινιάνειος ε'· περὶ δούλων κληρουμένων μοναζόντων, ἢ καὶ εἰς ἐπισκοπικὸν ἀξίωμα προβιβαζομένων,
ἀνάγνωθι τὸ λς' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συν
τάγματος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ. Πρὸς δὲ τὴν θ', ι' καὶ ιπ'
του βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου νεχρὰν
καὶ τούτων γὰρ μνείαν εποιησάμεθα εἰς τὸ ῥηθὲν
λς'. κεφ.
Σχόλιον. Η β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι
col. 1153–1154page 361 of 399
PG 104:1153νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκγ' κείμενη ἐν βιβλίῳ δὲ τῶν 123, Κασιλικῶν τίτ, α' κεφ. γ' καὶ ἔχουσι τὰ τοῦ τοιούτου 1, 3, κεφ. ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν • καταστρώθη δὲ παρ᾽ ἡμῶν τὸ τοιοῦτον κεφ. ἔξωθεν τοῦ λβ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Καὶ ζήτει τὰ 32 9 περὶ τούτου ἐκεῖσε. Η αὐτὴ δὲ ρκγ' νεαρὰ διὰ τοῦ β' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν φη- 123 2 1 σιν ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Περὶ δὲ τὸ τέλος λέγει, ὅτι ταῦτα δὲ πάντα τὰ παρ' ἡμῶν δια τυπωθέντα διὰ τὴν προβολὴν τῶν ἡγουμένων κρα τεῖν παρακελευόμεθα καὶ ἐπὶ τῶν γυναικείων μονα στηρίων· πρὸς δὲ καὶ τοῦτο, τοῦ ὁσιωτάτου ἐπισκόπου ὑφ᾽ ἂν τὸ μοναστήριον τέτακται τὸν οὕτως ἐπιλεγόμενον πᾶσι τρόποις ἡγούμενον προβαλλομένου. Η ιγ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ 13 Ἰουστινιάνειος ε'· οὐκ ἐτέθη δὲ εἰς τὰ Βασιλικά, αλλ' 5. οὐδὲ ἡ μς' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ 46 3 κώδικος, οὐδὲ ἡ λθ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ 39 τίτ. ΚΕΦΑΛ. Δ'. — Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχε μοναχὸν ἐξιέναι τοῦ μοναστηρίου, καὶ πράγματα πράττειν, καὶ ὅτι ὑπὸ τὸν Ἐπίσκοπόν εἰσι. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών γ', δ' η', κγ'· συνόδου Γ' κανών μας, μβ', μι· συνόδου α' και β', ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων κανών β', δ'. Κείμενον. Η αθ᾽ διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίον τοῦ κώδικος, φησίν, κ. τ. λ., θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Σχόλιον. Η κθ' διάτ, τοῦ γ' τίτ. α' βιβλίου του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ λη' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ.· ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, ο ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ δ' τῶν Βασιλικῶν τίτ. α'· καὶ φησι τὸ ξγ' κεφ. τοῦ αὐ. τοῦ νεαρᾶς, ἤτοι τὸ ια' κεφ. τοῦ ῥηθέντος τίτ, τοῦ 'δ βιβλίου ὅσα συνωψίσθησαν παρὰ τοῦ πατριάρχου. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ τοῦ μὴ γαμεῖν μοναχούς, ἢ τισιν ὡς ἀδελφαῖς συνεῖναι, μήτε τὰς ἐπαγγελλομένας παρθενίαν ἑτέροις συνοικεῖνο Συνόδου Αγκύρας κανών ιθ'. συνόδου Χαλκηδόνος κανών ις· συνόδου Γ', κανών μ', μδ', μζ'· Βασι λείου κανών ιθ', κ', ξ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν ιδ' κεφ. τοῦ η' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ ἐν τῷ κθ᾿ κεφ. τοῦ θ' τίτ. ΚΕΦΑΛ. Γ'. τρίας, καὶ συνωμοσίας. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών της συνόδου 5, και νών λδ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λζ' κεφ., τοῦ θ' τίτ. τούτου συντάγματος. Περὶ μοναχῶν ποιούντων αρχα ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τοῦ μὴ συλλούεσθαι ἀσκητὴν γυναικί. Συνόδου Λαοδικείας κανών λ'· συνόδου και νών οζ'. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ φυλακῆς ἱερῶν παρθένων. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μδ'· συνόδου κανών μς' μζ', μη· συνόδου Νικαίας τὸ β', και νών ιη', κ', κβ'.
NOMOCANON.
TIT. XI, CAP. II-VIII.
νεαρὰ Ιουστινιάνειος ρκγ' κείμενη ἐν βιβλίῳ δὲ τῶν vella Justiniani 123, posita que est] in lib. iv
Κασιλικῶν τίτ, α' κεφ. γ' καὶ ἔχουσι τὰ τοῦ τοιούτου Basil., tit. 1, cap. 3, et habent quæ in hoc cap.
κεφ. ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν • καταστρώθη [continentur], quemadmodum in textu compenδὲ παρ᾽ ἡμῶν τὸ τοιοῦτον κεφ. ἔξωθεν τοῦ λβ' κεφ. diose proposita sunt. Insertum est autem a noτοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Καὶ ζήτει τὰ bis hoc cap. in scholio cap. 32 tit. 9 præsentis
περὶ τούτου ἐκεῖσε. Η αὐτὴ δὲ ρκγ' νεαρὰ διὰ τοῦ operis: cujus illic explicationem quæras. Eadem
β' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν φη- 123 novella, per 2 cap. tit. 1 lib. v Basil. ait,
σιν ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Περὶ δὲ τὸ quæcunque in textu compendiose proposita sunt.
τέλος λέγει, ὅτι ταῦτα δὲ πάντα τὰ παρ' ἡμῶν δια- Circa finem autem dicit: Atque omnia hæc quæ
τυπωθέντα διὰ τὴν προβολὴν τῶν ἡγουμένων κρα- de præsulun promotione a nobis disposita sunt,
τεῖν παρακελευόμεθα καὶ ἐπὶ τῶν γυναικείων μονα- præcipimus item valere in muliebribus monaste
στηρίων· πρὸς δὲ καὶ τοῦτο, τοῦ ὁσιωτάτου ἐπισκόπου riis. Insuper hoc etiam religiosissimo episcopo,
ὑφ᾽ ἂν τὸ μοναστήριον τέτακται τὸν οὕτως ἐπιλεγό- sub quo monasterium constitutum est, omnibus
μενον πᾶσι τρόποις ἡγούμενον προβαλλομένου. Η modis prasulem, qui eo modo electus est, proιγ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ moturo. Const. 13 ejusdemn tit. Novellarum est
Ἰουστινιάνειος ε'· οὐκ ἐτέθη δὲ εἰς τὰ Βασιλικά, αλλ' novella Justiniani 5. Non est autem posita in Beοὐδὲ ἡ μς' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ sil., neque const. 46 tit. 3 lib.: Cod., neque
κώδικος, οὐδὲ ἡ λθ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ const. 39 ejusdem lib. et tit.
τίτ.
ΚΕΦΑΛ. Δ'. — Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχε μοναχὸν
ἐξιέναι τοῦ μοναστηρίου, καὶ πράγματα πράττειν,
καὶ ὅτι ὑπὸ τὸν Ἐπίσκοπόν εἰσι.
Συνόδου Χαλκηδόνος κανών γ', δ' η', κγ'· συνόδου
Γ' κανών μας, μβ', μι· συνόδου α' και β', ἐν τῷ ναῷ
τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων κανών β', δ'.
Κείμενον. Η αθ᾽ διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλίον
τοῦ κώδικος, φησίν, κ. τ. λ., usque ad θ' τίτ. τοῦ
παρόντος συντάγματος.
Σχόλιον. Η κθ' διάτ, τοῦ γ' τίτ. α' βιβλίου του
κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, οὐδὲ ἡ λη' διάτ.
τοῦ αὐτοῦ τίτ.· ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρών, ο
ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρκγ' κειμένη ἐν βιβλίῳ δ'
τῶν Βασιλικῶν τίτ. α'· καὶ φησι τὸ ξγ' κεφ. τοῦ αὐ.
τοῦ νεαρᾶς, ἤτοι τὸ ια' κεφ. τοῦ ῥηθέντος τίτ, τοῦ 'δ
βιβλίου ὅσα συνωψίσθησαν παρὰ τοῦ πατριάρχου.
ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ τοῦ μὴ γαμεῖν μοναχούς, ἢ
τισιν ὡς ἀδελφαῖς συνεῖναι, μήτε τὰς ἐπαγγελλομένας παρθενίαν ἑτέροις συνοικεῖνο
Συνόδου Αγκύρας κανών ιθ'. συνόδου Χαλκηδόνος
κανών ις· συνόδου Γ', κανών μ', μδ', μζ'· Βασιλείου κανών ιθ', κ', ξ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα
ἐν ιδ' κεφ. τοῦ η' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος,
καὶ ἐν τῷ κθ᾿ κεφ. τοῦ θ' τίτ.
τρίας, καὶ συνωμοσίας.
Συνόδου Χαλκηδόνος κανών της συνόδου 5, και
νών λδ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λζ' κεφ.,
τοῦ θ' τίτ. τούτου συντάγματος.
Περὶ μοναχῶν ποιούντων αρχα
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τοῦ μὴ συλλούεσθαι ἀσκητὴν
γυναικί.
Συνόδου Λαοδικείας κανών λ'· συνόδου και
νών οζ'.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ φυλακῆς ἱερῶν παρθένων.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών μδ'· συνόδου
κανών μς' μζ', μη· συνόδου Νικαίας τὸ β', και
νών ιη', κ', κβ'.
CAP. IV. Ne temere monachus monasterium ereat, et negotia agat, et quod monachi
episcopo subsint.
Concilii Chalcedonis canon 3, 4, 8, 23; concilii
sexti canon 41, 42, 16; concilii primi et secundi in
æde Sanctorum Apostolorum [habiti] canon 2, 4.
Textus. Const. 29 tit. 3 lib. 1 Cod. ait: Soli
apocrisiarii, etc., usque ad perscripta sunt, ut
pag. 851, 854.
Scholium. Constit. 29 tit. 3 lib. I Cod. non est
posita in Basil., neque ejusdem tit. const. 38.
Const. 2 tit. 1 Novellarum est novella Justinianea 123, posita [que est in lib. Basil. 4, tit. 1,
ac dicit 63 cap. ejusdem novells, sive 11 cap.
dicti tit. lib. iv, quæcunque per patriarcham
compendiose proposita sunt.
CAP. V. Ne monachi matrimonium contrahant, aut cum aliquibus mulieribus tanquam
sororibus conversentur, et ne virginitatem professo viris cohabitent.
Concilii Ancyrani canon 19; concilii Chalcedonensis canon 16; concilii sexti canon 40, 44,
Basilii canon 19, 20, 60. Legas quæ adnotata
sunt in cap. 14 tit. 8, et cap. 29 tit. 9 presentis
operis.
CAP. VI. De monachis qui factiones aut
conjurationes faciunt.
Concilii Chalcedonensis canon 18; concilii
sexti canon 34. Lege quæ adnotata sunt in cap.
37 tit. 9 hujus operis,
CAP. VII. Ne monuchi laventur cum mulieribus.
Concilii Laodiceni canon 30; concilii vt eanon 77.
CAP. VIII. De custodia sacratarum virginum.
Concilii Carthaginensis canon 44; concilii sexti canon 46, 47, 48; concilii Nicæni secundi canon 18, 20, 22.
col. 1155–1156page 362 of 399
PG 104:1155ΚΕΦΑΛ. Θ'. — Περὶ φθορᾶς ἱερῶν παρθένων. Συνόδου 5', κανών δ', Βασιλείου κανών ιη', γ', Ε', ανάγνωθι τὰς παραγραφὲς τοῦ λ' κερ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. 1. - Περί χρόνου τῆς ἡλικίας τῶν λαμβανόντων τὸ σχῆμα, καὶ ποία λέγεται παρθένος. Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκβ', ρας • συνέδου 5' κανών μ', μα', μγ', με'· Βασιλείου κανών ιη'. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ' Περὶ μοναχών, γινομένων κλη ριχών, ἢ λαϊκῶν ἀξιωματικών, η στρατευμέν νων. Συνόδου Νικαίας κανών ιβ'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών ζ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ἐν Λιβύῃ, καὶ Πενταπόλει ἐπισκόπους ἐπιστολῆς, κανών β'. 'Ανά γνωθι τὰς παραγραφὰς τοῦ λβ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. – Περὶ τῶν χρωμένων σχηματι μοναχικῷ, καὶ καταψηφιζομένων τῶν κοινή χρον μένων ἐσθῆτι. Συνόδου Γάγγρας κανὼν ιβ'. δι Κείμενον. Εἴρηται βιβλίω α', τίτ. δ', διάτ. δ', ότι οἱ μίμοι, κ. τ. λ., τιμωρεῖται, καὶ ἐξορίζει ται. Σχόλιον. Η δ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ τ' βιβλίον τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. του α' τίτο τῶν Νεκρών, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ραγ κειμένη ἐν βιβλίῳ δ' τῶν Βασιλικῶν. Τὸ δὲ ξῆ κεφ. τῆς αὐτῆς νεκρᾶ; ἤτοι τὸ ιγ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. φησὶν εἰς πλάτος τὰ συνοψισθέντα εἰς τὸ παρόν ιβ΄ κεφ. προστιθέμενον διὰ τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν ἀρχόντων κολάζεσθαι τοὺς τὸ ἅγιον σχήμα έχε παίζοντας. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ΄. όρετα. Περὶ γυναικὸς φορούσης ένα Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναίκες Συνόδου Γάγγρας κανὼν δέκατος τρίτος. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. ἀποκείρεσθαι διὰ ἄσκησιν. Συνόδου Γάγγρας κανών ιζ'. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ τοῦ προφάσει ἀσκήσεως μὴ τεχνοτροφοῦντος, ἢ πατροτροφούντος. Συνόδου Γάγγρας κανών ιε', ι'. ΚΕΦΑΛ. 15. - Ποια πολιτικά πράγματα, ή την δεμονίας οἱ μοναχοὶ δύνανται μετιέναι. Συνόδου Χαλκηδόνος κεφ. γ'. 'Ανάγνωθι τὰ παρε γραφέντα ἐν τῷ γ' κεφ. τοῦ η' τίτ, τοῦ παρόντος συν τάγματος.
PHOTII PRATIARCHÆ CP.
CAP. IX. - De vitiatione virginum.
Concilii sexti canou 4; Basilii canon 18, 20,
60. Lege adnotationes 30 cap. tit. 9 praesentis
operis.
CAP. X. De ætate eorum qui habitum sumunt, et cujusmodi virgo dicatur..
Concilii Carthaginensis canon 122, 126; concilii sexti canon 40, 41, 43, 45; Basilii canon 18.
GAP. XI. - De monachis qui clerici funt, aut
profanos honores consequuntur, aut militant.
Concilii Nicæni canon 12; concilii Chalcedonensis canon 7; Cyrilli ex epistola ad Libya et
Pentapolis episcopos canon 2. Lege adnotationes
cap. 32 tit. 9 presentis operis.
CAP. XII. De iis qui monastico habitu
utuntur, ac damnant eos qui vestitu communi
utuntur.
Concilii Gangrensis canon 12.
Textus. Dicitur lib. I, tit. 4, const. 4: Mimi,
etc., usque ad exterminatur, ut pag. 863.
Scholium. Constit. 4 tit. 4 lib. 1 Cod. non est
posita in Basil. Const. 2 tit. 1 Novellarum est novella Justinianea 123, posita que est] in lib. v
Basil. Ejusdem vero novellæ cap. 64, sive 13
cap. ejusdem lib. et tit. dicit ad longum, quæ in
presenti 12 cap. compendiose proposita sunt:
addens eos qui in sanctum habitum illudunt, per
episcopos et magistratus puniri.
CAP. XIII. — De muliere virilia indumenta]
gestante.
Concilii Gangrensis canon 13.
GAP. XIV. - Ne mulieres religionis ergo detondeantur.
Concilii Gangrensis canon 17.
CAP. XV. — De eo qui prætextu religionis
liberos aut parentes non alit.
Concilii Gangrensis canon 15, 16.
CAP. XVI. Cujusmodi civilia negotia vel
procurationes monachi obire possint.
Concilii Chalcedonensis canon 3. Lege adnotationes cap. 3 tit. 8 praesentis operis.
ΚΕΦΑΛ. Θ'. — Περὶ φθορᾶς ἱερῶν παρθένων.
Συνόδου 5', κανών δ', Βασιλείου κανών ιη', γ', Ε',
ανάγνωθι τὰς παραγραφὲς τοῦ λ' κερ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ
παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. 1. - Περί χρόνου τῆς ἡλικίας τῶν
λαμβανόντων τὸ σχῆμα, καὶ ποία λέγεται παρθέ
νος.
Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκβ', ρας • συνέδου
5' κανών μ', μα', μγ', με'· Βασιλείου κανών ιη'.
Περὶ μοναχών, γινομένων κλη
ριχών, ἢ λαϊκῶν ἀξιωματικών, η στρατευμέν
νων.
Συνόδου Νικαίας κανών ιβ'· συνόδου Χαλκηδόνος
κανών ζ'· Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ἐν Λιβύῃ, καὶ
Πενταπόλει ἐπισκόπους ἐπιστολῆς, κανών β'. 'Ανάγνωθι τὰς παραγραφὰς τοῦ λβ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ
παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. – Περὶ τῶν χρωμένων σχηματι
μοναχικῷ, καὶ καταψηφιζομένων τῶν κοινή χρον
μένων ἐσθῆτι.
Συνόδου Γάγγρας κανὼν ιβ'.
δι
Κείμενον. Εἴρηται βιβλίω α', τίτ. δ', διάτ. δ', ότι
οἱ μίμοι, κ. τ. λ., usque ad τιμωρεῖται, καὶ ἐξορίζει
ται.
Σχόλιον. Η δ' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ τ' βιβλίον τοῦ
κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η β' διάτ. του
α' τίτο τῶν Νεκρών, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ραγ
κειμένη ἐν βιβλίῳ δ' τῶν Βασιλικῶν. Τὸ δὲ ξῆ κεφ.
τῆς αὐτῆς νεκρᾶ; ἤτοι τὸ ιγ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου
G καὶ τίτ. φησὶν εἰς πλάτος τὰ συνοψισθέντα εἰς τὸ
παρόν ιβ΄ κεφ. προστιθέμενον διὰ τῶν ἐπισκόπων καὶ
τῶν ἀρχόντων κολάζεσθαι τοὺς τὸ ἅγιον σχήμα έχε
παίζοντας.
όρετα.
Περὶ γυναικὸς φορούσης ένα
Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναίκες
Συνόδου Γάγγρας κανὼν δέκατος τρίτος.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'.
ἀποκείρεσθαι διὰ ἄσκησιν.
Συνόδου Γάγγρας κανών ιζ'.
Περὶ τοῦ προφάσει ἀσκήσεως
μὴ τεχνοτροφοῦντος, ἢ πατροτροφούντος.
Συνόδου Γάγγρας κανών ιε', ι5'.
ΚΕΦΑΛ. 15. - Ποια πολιτικά πράγματα, ή την
δεμονίας οἱ μοναχοὶ δύνανται μετιέναι.
Συνόδου Χαλκηδόνος κεφ. γ'. 'Ανάγνωθι τὰ παρεγραφέντα ἐν τῷ γ' κεφ. τοῦ η' τίτ, τοῦ παρόντος συν
τάγματος.
col. 1157–1158page 363 of 399
PG 104:1157ΤΙΤΛΟΣ ΔΩΔΕΚΑΤΟΣ. ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'. Τί ἐστιν αἵρεσις καὶ τί σχί σμα καὶ τί παρασυναγωγή. Βασιλείου κανών α'. ΚΕΦΑΛ. Β'. - Τί ἐστιν αἱρετικός. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών 5. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ π' βιβλίου τοῦ κώδικος, φησίν, κ. τ. λ., λέγει τοὺς μὴ ὄν τας κοινωνικούς. Σχόλιον. Ἡ α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ 1 1 1 1 κώδικος, ἔστι κεφ. α' τοῦ α' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τῶν 4 1 Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη. 2 5 Ἡ β' διάτ, τοῦ σ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ α' βιβλίου τοῦ κώ- 1 2 18 1 δικος, ἔστι θέμα β' τοῦ ιη' κεφ. τοῦ α' τίτ. του α' βι βλίου τῶν Βασιλικών τὰ αὐτὰ διαλαμβάνον. Ἡ β' 1 3 διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τοῦ κώδικος οὐκ 50 4 1 ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η α' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τῶν Νεαρῶν ἐτέθη εἰς κεφ. ν' τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν νεκρὰ οὖσα Ιουστινιάνειος ρθ'· διπλαμ βάνουσα ὡς ἐν συνόψει εἰπεῖν, μηδεμίαν στρατείαν, ἢ τὴν οἰανοῦν δημοσιακὴν φροντίδα μετιέναι τοὺς αἱ ρετικούς. Λέγει δὲ αἱρετικοὺς εἶναι πάντας τοὺς μὴ μεταλαμβάνοντας τῶν ἁγιασμάτων ἀπὸ τῶν ἱερέων μετὰ τὴν ἁγίαν Εκκλησίαν τοῦ Θεοῦ· καὶ ὅτι ταῖς αἱ ρετικαῖς γυναιξὶν οὐ δίδονται τὰ δοθέντα προνόμια ταῖς ὀρθοδόξοις χάριν τοῦ ἔχειν σιωπηρὰς ὑποθήκας κατὰ τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν πραγμάτων, νικᾶν δὲ καὶ τοὺς προγενεστέρους ενυποθήκους δανειστὰς εἰς ἱκανωσιν τῶν προικιμαίων πραγμάτων αὐτῶν, καὶ τῶν γαμικών κερδών. Κείμενον. Ἐν πλάτει δὲ τὰ περὶ τῶν αἱρετικῶν ἀνήνεκται ἐν τῷ σ' τίτ., κ. τ. λ., καὶ ὅτι οὐδὲν αὐτοῖς δεῖ τολμαν κατὰ Χριστιανών. Σχόλιον. Ο δ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς β' διάτ. εἰς τὸν α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καί φησι τὸ ιη' κεφ. αὐτοῦ μὴ διδάσκειν τοὺς αἱρετικοὺς, μηδὲ χειροτονίας ποιεῖν. Τὸ ιθ' μὴ λιτανεύειν αἱρετικοὺς, καὶ ἐκδι κεῖσθαι τοὺς παρὰ τούτων κατεχομένους τόπους παρὰ τῶν Ἐκκλησιῶν. Τὸ κ' μὴ ἔχειν τοὺς Μανι χαίους καὶ τοὺς Δονατιστὰς τὰ προνόμια τῶν ὀρθο δόξων, ἀλλὰ καὶ ἐσχάτως τιμωρεῖσθαι. Τὸ καὶ ἐκ βάλλεσθαι ἀπὸ τῶν πόλεων τοὺς αἱρετικοὺς καὶ ἐκδικεῖσθαι παρὰ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ καταλιμπανόμενα όπωσδήποτε ταῖς τολμηραῖς ὑπ' αὐτῶν λεγομέναις Εκκλησίαις. Ἡ περὶ τῶν βουλευτικών
NOMOCANON.
TIT. XI, CAP. I, II.
'
ΤΙΤΛΟΣ ΔΩΔΕΚΑΤΟΣ.
ΠΕΡΙ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΙΟΥΔΑΙΩΝ, ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΩΝ.
TITULUS DUODECIMUS.
DE HERETIGIS, JUDAIS ET PAGANIS.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α'. Τί ἐστιν αἵρεσις καὶ τί σχίσμα καὶ τί παρασυναγωγή.
Βασιλείου κανών α'.
ΚΕΦΑΛ. Β'. - Τί ἐστιν αἱρετικός.
Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών 5.
Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ π' βιβλίου τοῦ
κώδικος, φησίν, κ. τ. λ., usqus ad λέγει τοὺς μὴ ὄντας κοινωνικούς.
CAP. I. Quid sit hæresis, quid schisma,
quid adulteratum conventiculum.
Basilii canon 1.
CAP. II. — Quid sit hereticus.
Concilii Constantinopolitani canon 6.
Textus. Const. 1 tit. 1 lib. Cod. ait: Qui sanctam, etc., usque ad non possunt, ut pag. 870.
Σχόλιον. Ἡ α' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ Scholium. Constit. 1 tit. 1 lib. 1 Cod. est cap. 1
κώδικος, ἔστι κεφ. α' τοῦ α' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τῶν tit. 4 lib. 1 Basil., quod sic habet,ut in textu comΒασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη. pendiose propositum est. Constit. 2 tit. 5 ejusdem
Ἡ β' διάτ, τοῦ σ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ α' βιβλίου τοῦ κώ- lib. 1 Cod. est thema 2 cap. 18 tit. 1 lib. i Basil.,
δικος, ἔστι θέμα β' τοῦ ιη' κεφ. τοῦ α' τίτ. του α' βι- quod eadem complectitur. Const. 12 ejusdem lib.
βλίου τῶν Βασιλικών τὰ αὐτὰ διαλαμβάνον. Ἡ β' et tit. Cod. non est posita in Basil. Const. 1 tit. 3
διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. τοῦ κώδικος οὐκ Novellarum posita est in cap. 50 tit. 4 lib. 1 Basil.,
ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Η α' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τῶν [atquel est novella Justiniani 109, comprehendens
Νεαρῶν ἐτέθη εἰς κεφ. ν' τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου (ut in compendio dicam) nullam militiam aut quaτῶν Βασιλικῶν νεκρὰ οὖσα Ιουστινιάνειος ρθ'· διπλαμ- lemcunque publicam functionem hæreticos obire.
βάνουσα ὡς ἐν συνόψει εἰπεῖν, μηδεμίαν στρατείαν, Dicit autem hæreticos esse, quicunque in sancta
ἢ τὴν οἰανοῦν δημοσιακὴν φροντίδα μετιέναι τοὺς αἱ- Dei Ecclesia per sacerdotes participes non funt
ρετικούς. Λέγει δὲ αἱρετικοὺς εἶναι πάντας τοὺς μὴ sanctificationum. Item: Hæreticis mulieribus non
μεταλαμβάνοντας τῶν ἁγιασμάτων ἀπὸ τῶν ἱερέων dantur privilegia, quæ data sunt orthodoxis: ut
μετὰ τὴν ἁγίαν Εκκλησίαν τοῦ Θεοῦ· καὶ ὅτι ταῖς αἱ [videlicet vice sufficientis de dotalibus suis rebus
ρετικαῖς γυναιξὶν οὐ δίδονται τὰ δοθέντα προνόμια nuptialibusque lucris cautionis, lacitas contra maταῖς ὀρθοδόξοις χάριν τοῦ ἔχειν σιωπηρὰς ὑποθήκας ritorum suorum res habeant hypothecas, atque in
κατὰ τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν πραγμάτων, νικᾶν δὲ καὶ hypothecis etiam antiquiores vincant creditores.
τοὺς προγενεστέρους ενυποθήκους δανειστὰς εἰς ἱκανωσιν τῶν προικιμαίων πραγμάτων αὐτῶν, καὶ τῶν
γαμικών κερδών.
Κείμενον. Ἐν πλάτει δὲ τὰ περὶ τῶν αἱρετικῶν
ἀνήνεκται ἐν τῷ σ' τίτ., κ. τ. λ., usque ad καὶ ὅτι
οὐδὲν αὐτοῖς δεῖ τολμαν κατὰ Χριστιανών.
Σχόλιον. Ο δ' τίτ, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος
ἐτέθη ἀπ᾿ ἀρχῆς τῆς β' διάτ. εἰς τὸν α' τίτ. τοῦ α'
βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καί φησι τὸ ιη' κεφ. αὐτοῦ
μὴ διδάσκειν τοὺς αἱρετικοὺς, μηδὲ χειροτονίας
ποιεῖν. Τὸ ιθ' μὴ λιτανεύειν αἱρετικοὺς, καὶ ἐκδικεῖσθαι τοὺς παρὰ τούτων κατεχομένους τόπους
παρὰ τῶν Ἐκκλησιῶν. Τὸ κ' μὴ ἔχειν τοὺς Μανιχαίους καὶ τοὺς Δονατιστὰς τὰ προνόμια τῶν ὀρθοδόξων, ἀλλὰ καὶ ἐσχάτως τιμωρεῖσθαι. Τὸ καὶ ἐκβάλλεσθαι ἀπὸ τῶν πόλεων τοὺς αἱρετικοὺς καὶ ἐκδικεῖσθαι παρὰ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ καταλιμπανόμενα όπωσδήποτε ταῖς τολμηραῖς ὑπ' αὐτῶν
λεγομέναις Εκκλησίαις. Ἡ περὶ τῶν βουλευτικών
Textus. Porro quæ de hæreticis, etc., usque
ad audere oporteat, ut pag. 870, 871.
Scholium. Tit. 5 lib. 1 Cod. positus est ab initio const. 2 in tit. 1 lib. r Basil., cujus 18 cap.
ait: Hæretici ne doceant, neque ordinationes faciant. 19: Hæretici supplicationes ne faciant: et
quæ ab ipsis loca delinentur, ab Ecclesiis vindicentur. 20: Manichæi et Donatista orthodoxorum
privilegia ne habeant, at vero supremo afficiantur
supplicio. 21: Hæretici de civitatibus pellantur,et
quæ quocunque modo Ecclesiis, quæ quidem ab
illis audacter (ita) vocantur, relicta sunt,a calholica Ecclesia vindicentur. Quæ de curalium officiis
disserit constit. 7 tit. 5 lib. 1 Cod. non est posita
in Basil., neque const. 8 ejusdem tit, et lib.,quæ
col. 1159–1160page 364 of 399
PG 104:1159λειτουργιών ζ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ π' βιβλίου του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ η' διάτ. 23 1: τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβ. ἡ διοριζομένη μὴ γίνεσθαι παρὰ τῶν αἱρετικῶν μοναστήρια, μηδὲ στρατεύεσθαι. Τὸ κγ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν φησιν, οἱ ᾿Απολιναρισταὶ μὴ ταῖς ἁγίαις τέσσαρσι συν όδοις πειθόμενοι, καὶ ὅσοι κατὰ τῆς ἁγίας ἐν Χαλκησ 24: δόνι συνόδου ἢ λέγειν τι, ἢ διδάσκειν, ἢ συγγράμματα 2: κεκτῆσθαι τολμῶσι, ταῖς εἰρημέναις τῇ παρούσῃ διάτ. τιμωρίαις ὑποβαλλέσθωσαν. Τὸ κδ' κεφ. φησίν, ταῖς νενομισμέναις αἱρετικοί παραδιδόσθωσαν ταφεῖς. Τὸ β' θέμα τοῦ αὐτοῦ κεφ. λέγει, Μανιχαῖος ἐν Ῥω 23: μαϊκῷ τόπῳ διάγων ὀφθεὶς ἀποτεμνέσθω, καὶ ὅτι οἱ αἱρετικοὶ οὐ γίνονται ἀξιωματικοί, καὶ ἐφ' ἑξῆς ὅτα συνωψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον. Τὸ κε' κεφ. διορίζεται ταῦτα Γονέων δὲ διαφόρου πίστεως ὄντων καὶ θρησ σκείας, ἐκείνου μᾶλλον ἡ γνώμη κρατείτω τοῦ τὴν ὀρθόδοξον ἐπ' αὐτοῖς ἀναιρουμένου πίστιν, κἂν εἴη πατὴρ ὁ ἀντιλέγων, μὴ ἐντεῦθεν δὲ ἀγανακτῶν τῆς αναγκαίας αὐτοὺς στερείτω τροφῆς, ἡ τῶν ἄλλων ἀναγκαίων δαπανημάτων· ἀλλὰ καὶ προῖκα διδοὺς, ἡ προγάμου δωρεάν ὀρθοδόξοις αὐτοῖς συνοικιζέτω προσώποις, μηδεμίαν ἑτέραν ὀργῆς κατ' αὐτῶν προ βαλλόμενος πρόφασιν. Τὸ δὲ τιμωρεῖσθαι τοὺς ὀρθο δόξους πάτδας πλημμελοῦντας κατὰ αἱρετικῶν γονέων 18 1: οὐκ ἐξελήφθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ χάρις τῷ ταῦτα συνθεμένῳ, καὶ ὑπὲρ τούτου. Τὸ κη' κεφ. τοῦ α' βια βλίου τῶν Βασιλικών φησι, πάντες γενικῶς οἱ αἱρετι καὶ μήτε παρασυνάξεις, ἢ παραβαπτίσματα ποιείτωσαν, μήτε τῆς προσκυνητῆς ὅλως κοινωνίας τολμάτωσαν ἅπτεσθαι, ἢ τοῖς μῶν ὅρων προνομίοις, ἐφ᾽ οἷς ἔχουσιν ἐργαστηρίοις κεχρήσθωσαν, τὰς τῶν ἐναντιο ουμένων τοῖς νόμοις ποινὰς ὑφορώμενος τοῦ χορη γοῦντος τὸν οἶκον ταῖς προειρημέναις τιμωρίαις ὑπου κειμένου • Μοντανισταὶ ἐξαιρέτως μηδένα των καλουμένων παρ' αὐτοῖς πατριαρχῶν, ἢ κοινωνῶν ἢ ἐπισ σκόπων, ἢ πρεσβυτέρων, ἢ διακόνων ἐντὸς ἐχέτωσαν Κωνσταντινουπόλεως, κωλυέσθωσαν δὲ ἐντὸς πραγματ τεύεσθαι τῶν ὅρων αὐτῆς, καὶ τὰ ἀσελγῆ συσσίτια, 29 ἢ τὰ ἀσεβῆ συμπόσια ποιεῖν, ἢ ἀνδράποδα ἐμπορεύο 1 9, εσθαι διὰ τοὺς ὑποκειμένους ἐφ᾽ ἑκάστῳ λογισμούς. Τὸ κθ᾽ κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. κατεστρώθη 2 8 εἰς τὸ τέλος τοῦ α' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος 42. συντάγματος· καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο διοριζόμενον μὴ 9 μαρτυρεῖν κατὰ ὀρθοδόξου αἱρετικούς. "Η β' διάτ. τοῦ 32 4 ρη' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος με τοῦτο δὲ τὸ κεφ. αὐτῆς οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ο 32, 33, 34, 35, θ' τίτ. τοῦ π' βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς κεφ. λβ τοῦ α' τίτ. α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ εἰσὶ τὰ συν οψισθέντα παρὰ τοῦ πατριάρχου τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου κεφ. λβ', λγ', λδ', λε', λς', λς', λη' λθ', μ', μα, μβ', μγ'. ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Περὶ βιβλίων αἱρετικῶν. ᾿Αποστόλων κανὼν ζ', ξ'· συνόδου 5 κανών ζη συνόδου Νικαίας τὸ β' κανὼν θ'. Κείμενοι. "Η γ' διάτ, τοῦ α' τίς, τοῦ π᾽ βιβλίου τοῦ κωδικός φησιν, κ. τ. λ., δημεύεται και ἐξορίζεται. Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν
statuit, ne ab hæreticis monasteria construantur, λειτουργιών ζ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ π' βιβλίου του
neque ad militiam aspiretur. [Interim tamen cap. κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Οὐδὲ ἡ η' διάτ.
23 tit. 1 lib. i Basil. ait: Apollinaristæ, qui san- τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβ. ἡ διοριζομένη μὴ γίνεσθαι
ctis quatuor conciliis non obediunt, et quicunque παρὰ τῶν αἱρετικῶν μοναστήρια, μηδὲ στρατεύεσθαι.
contra sanctum Chalcedonense concilium aut di- Τὸ κγ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν
cere quidpiam vel docere, aut scripta retinere au- φησιν, οἱ ᾿Απολιναρισταὶ μὴ ταῖς ἁγίαις τέσσαρσι συνdent, a præsenti constitutione dictis subjiciuntur όδοις πειθόμενοι, καὶ ὅσοι κατὰ τῆς ἁγίας ἐν Χαλκησ
penis. Cap. 24 ait: Legitimis hæretici traduntor δόνι συνόδου ἢ λέγειν τι, ἢ διδάσκειν, ἢ συγγράμματα
sepulturis. Ejusdem [vero] cap. thema 2 dicit: κεκτῆσθαι τολμῶσι, ταῖς εἰρημέναις τῇ παρούσῃ
Manichæus in loco Romano degere deprehensus, διάτ. τιμωρίαις ὑποβαλλέσθωσαν. Τὸ κδ' κεφ. φησίν,
decollator. Et: Hæretici honores non consequun- ταῖς νενομισμέναις αἱρετικοί παραδιδόσθωσαν ταφεῖς.
tur, et deinceps [cætera] quæ in textu compendiose Τὸ β' θέμα τοῦ αὐτοῦ κεφ. λέγει, Μανιχαῖος ἐν Ῥωsunt proposita. Cap. 23 hæc statuit: Si parentes μαϊκῷ τόπῳ διάγων ὀφθεὶς ἀποτεμνέσθω, καὶ ὅτι οἱ
diversa fidei atque religionis sint, ejus voluntas αἱρετικοὶ οὐ γίνονται ἀξιωματικοί, καὶ ἐφ' ἑξῆς ὅτα
(atque desiderium in successione] prævaleto, qui συνωψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον. Τὸ κε' κεφ. διορίζεται
inter Glios orthodoxam Gdem suscipit: tametsi pa- ταῦτα • Γονέων δὲ διαφόρου πίστεως ὄντων καὶ θρησ
ter sit qui contradicat. Neque vero in filiis] id- σκείας, ἐκείνου μᾶλλον ἡ γνώμη κρατείτω τοῦ τὴν
circo succensens, necessaria ipsos alimonia aliis- ὀρθόδοξον ἐπ' αὐτοῖς ἀναιρουμένου πίστιν, κἂν εἴη
ve necessariis sumptibus privato: sed neque ullam πατὴρ ὁ ἀντιλέγων, μὴ ἐντεῦθεν δὲ ἀγανακτῶν τῆς
aliam [sum] in illos iræ causam præterens, dala αναγκαίας αὐτοὺς στερείτω τροφῆς, ἡ τῶν ἄλλων
dote propterve nuptias donatione,orthodoxis ipsos ἀναγκαίων δαπανημάτων· ἀλλὰ καὶ προῖκα διδοὺς, ἡ
personis in matrimonium. conjungito. Ut autem προγάμου δωρεάν ὀρθοδόξοις αὐτοῖς συνοικιζέτω
liberi orthodoxi si quid in parentes hæreticos pec- προσώποις, μηδεμίαν ἑτέραν ὀργῆς κατ' αὐτῶν προcent, puniantur, non est transumptum in Basil., βαλλόμενος πρόφασιν. Τὸ δὲ τιμωρεῖσθαι τοὺς ὀρθο
cujus (profecto etiam rei causa illorum architecto δόξους πάτδας πλημμελοῦντας κατὰ αἱρετικῶν γονέων
gratiæ debentur. Cap. 18 tit. 1 lib. i Basil. ait: οὐκ ἐξελήφθη εἰς τὰ Βασιλικά, καὶ χάρις τῷ ταῦτα
Nulli omnino hæretici neque interdicta conventi- συνθεμένῳ, καὶ ὑπὲρ τούτου. Τὸ κη' κεφ. τοῦ α' βια
cula, neque adulterata baptismata celebranto: nec βλίου τῶν Βασιλικών φησι, πάντες γενικῶς οἱ αἱρετι
ullo modo adorandam communionem attingere au· καὶ μήτε παρασυνάξεις, ἢ παραβαπτίσματα ποιείτω
dento: nec in quibus locis officinas habent, eorum σαν, μήτε τῆς προσκυνητῆς ὅλως κοινωνίας τολμάτω
privilegiis utuntor: [alioqui] eorum qui legibus σαν ἅπτεσθαι, ἢ τοῖς μῶν ὅρων προνομίοις, ἐφ᾽ οἷς
adversantur, poenas meluunto: qui [vero illis] ἔχουσιν ἐργαστηρίοις κεχρήσθωσαν, τὰς τῶν ἐναντιο
ædes suas præbet, prædictis penis obnoxius est. ουμένων τοῖς νόμοις ποινὰς ὑφορώμενος τοῦ χορη
Omnium minime Montanistæ querquam eorum γοῦντος τὸν οἶκον ταῖς προειρημέναις τιμωρίαις ὑπου
qui ab ipsis aut patriarchæ aut communicatores, κειμένου • Μοντανισταὶ ἐξαιρέτως μηδένα των καλού
aut episcopi, aut presbyteri, aut diaconi nuncu- μένων παρ' αὐτοῖς πατριαρχῶν, ἢ κοινωνῶν ἢ ἐπισ
pantur,Constantinopoli habento: atque intra fines σκόπων, ἢ πρεσβυτέρων, ἢ διακόνων ἐντὸς ἐχέτωσαν
ejus propter subjectas cuique (rei] rationes nego- Κωνσταντινουπόλεως, κωλυέσθωσαν δὲ ἐντὸς πραγματ
tiari, lascivos catus impiave convivia celebrare, τεύεσθαι τῶν ὅρων αὐτῆς, καὶ τὰ ἀσελγῆ συσσίτια,
et mancipia mercari prohibentor. 29 cap. ejusdem ἢ τὰ ἀσεβῆ συμπόσια ποιεῖν, ἢ ἀνδράποδα ἐμπορεύο
lib.et tit. insertum est ad finem cap. 1 tit. 9, quod εσθαι διὰ τοὺς ὑποκειμένους ἐφ᾽ ἑκάστῳ λογισμούς.
legas. Statuit autem] ne hæretici contra ortho- Τὸ κθ᾽ κεφ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. κατεστρώθη
doxos testimonium dicant. Constit. 2 tit. 8 No- εἰς τὸ τέλος τοῦ α' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος
vellarum est novella Justiniani 42. Hoc autem συντάγματος· καὶ ἀνάγνωθι τοῦτο διοριζόμενον μὴ
ejus cap. non est positum in Basil. Tit. 9 lib. r μαρτυρεῖν κατὰ ὀρθοδόξου αἱρετικούς. "Η β' διάτ. τοῦ
Cod. positus est in cap. 32 tit. 4 lib. i Basil. Εt ρη' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος με
quæ in compendio a patriarcha sunt proposita, τοῦτο δὲ τὸ κεφ. αὐτῆς οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ο
sunt ejusdem tit. et lib., cap. 32, 33, 34, 35, θ' τίτ. τοῦ π' βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς κεφ. λβ
τοῦ α' τίτ. α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ εἰσὶ τὰ συν
οψισθέντα παρὰ τοῦ πατριάρχου τοῦ αὐτοῦ τίτ. καὶ βιβλίου κεφ. λβ', λγ', λδ', λε', λς', λς', λη' λθ', μ', μα,
μβ', μγ'.
GAP. III. — De libris hæreticorum.
Apostolorum canon 7, 60; concilii sexti canon
68; concilii Nicæni secundi canon 9.
Textus. Const. 3 tit. 1 lib. Cod. ait: Porphyrii, etc., usque ad exterminatur, ut pag. 871.
Scholium. Const. 3 tit. 1 lib. 1 Cod. est cap. 3
tituli 4 lib. r Basil., ac docet quæcunque in textu
ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Περὶ βιβλίων αἱρετικῶν.
᾿Αποστόλων κανὼν ζ', ξ'· συνόδου 5 κανών ζη
συνόδου Νικαίας τὸ β' κανὼν θ'.
Κείμενοι. "Η γ' διάτ, τοῦ α' τίς, τοῦ π᾽ βιβλίου τοῦ
κωδικός φησιν, κ. τ. λ., usque ad δημεύεται και
ἐξορίζεται.
Σχόλιον. Η γ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ
κώδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν
col. 1161–1162page 365 of 399
PG 104:1161Βασιλικῶν, καὶ διδάσκει ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψί- 10, σθησαν. Ἡ ι' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίον τοῦ κώ- 17, 1, δικος, ἔστι κεφ. κβ', τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν 6, 5, Βασιλικῶν, καὶ ἔχει οὕτως ὡς ἐγράφη. Η 5' διάτ. 22, 1, τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κωδίκος, ἔστι κεφ. κβ' τοῦ 8. 23 α' τίτ. τοῦ α' βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ἔχον ὁμοίως. Η η' διάτ, ἔστι κεφ. κγ' τοῦ αὐτοῦ καὶ τίτ τῶν Βασιλικῶν καὶ κατετρώθη εἰς τὸ β' κεφ. Ανάγνωθι οὖν τοῦτο, καὶ τὰ ἐπέκεινα αὐτοῦ γεγραμμένα παράτρεχε 16, ὡς μὴ ἐνεργοῦντα, ἀλλὰ σχολάσαντα ἐκ τοῦ μὴ τεθῆ- 27 ναι εἰς τὰ Βασιλικά. Η ι' διάτ. ἔστι θέμα τελευταῖον τοῦ κζ' κερ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτο, καί φησι πρὸς τούτοις πάντα τὰ Μανιχαίων καιέσθωσαν βιβλία, καὶ μηδεὶς αὐτὰ τὴν οιανδήποτε προβαλλόμενος πρόφασιν 5, 1 ἐχέτω ἁρμοδίαν καὶ οὗτος ποινὴν εὐλαβούμενος. Η 2, 3, εἴ διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν οὐ-κεῖται εἰς τὰ βασιλικὰ. Ο β' τίτ. τοῦ ι' βιβλίου τῶν διάτ. κεῖται εἰς τίτ. γ' τοῦ μβ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Πλὴν τὸ πρὸ της ανακαθάρσεως κείμενον διάτ. τοῦ τοιούτου τίτ.: 2, 24, φησὶν ὅτι οὐ διαιρούνται τὰ μαγικὰ βιβλία καθὼς καὶ 25, 9 συνοψίσθη. Τὸ β' θέμα τοῦ δ' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ 5, 3 μβ' βιβλίου κατεστρώθη εἰς τὸ κε' κερ. τοῦ θ' τίτ. 146. 55, τοῦ παρόντος συντάγματος ὃ καὶ ἀνάγνωθε. 'Η ε' διάτ. 1, 1 τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρμζ' κειμένη ἐν κεφ. νε', τοῦ α' τίτο τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, ὃ καὶ ἀνάγνωθι, δ ΚΕΦΑΛ. Δ' Περὶ καθαιρέσεως ξοάνων. Συνόδου Καρθαγένης κανών νη', πδ'. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ ια' τίτ. τοῦ κ' βιβλίου τοῦ κώδικος κελεύει τὰ ἱερὰ κλείεσθαι, ἥτις οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Περὶ Νεστορίου, Μουσαίου, Εὐα τυχιάνου, Πορφυρίου, Μαξίμου, καὶ Κελεστίνου, καὶ τῶν ὑπ᾽ αὐτῶν καταστάντων αἱρετικῶν, ἢ ὀρθοδόξων ἐκβληθέντων, Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν δ'· συνόδου Ἐφέσου κανών α', β', γ', δ', ε'· συνόδου Σαρδικής κανών κ'. ΚΕΦΑΛ. 5. – Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν ἀναφορὰν γίνεσθαι παρόντος αἱρετικού, Τιμοθέου κανών θ'. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. - Περί κληρικῶν αἱρετικῶν τῇ όρο θοδόξῳ προσιόντων Εκκλησία. Συνόδου Καρθαγένης, κανών νζ, ξη'. Βασιλείου κανών α'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικού κανών α'. ΚΕΦΑΛ. Η. – Περὶ ἐπισκόπων συγκοινωνούν συγκοινωνούν των, ἢ συνευχομένων αἱρετικοῖς ἢ ἐπιτρεπόντων αὐτοῖς ἐνεργεῖν, ἢ δεχομένων βάπτισμα αὐτῶν, ἢ θυσίαν. ᾿Αποστόλων κανών ι', με', μι· συνόδου Αντιοχείας κανών β'· συνόδου Λαοδικείας κανὼν λγ'· Ανάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιε' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρ. όντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. Θ΄. Περὶ ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν λαμβανόντων εὐλογίας ἐξ αἱρετικῶν· ἡ Ἰουδαίων, ἢ εὐχομένων Ἐκκλησίαις, ἢ ἐν μοναστηρίοις αἱ ρετικῶν, ἢ ἐθνικῶν, ἡ σαββατιζόντων, ἢ συνεορταζόντων τοῖς Ἰουδαίοις, ἢ προσφερόντων συν αγωγαῖς, ἢ ἱεροῖς ἐθνῶν, καὶ περὶ ἀγγελιτῶν. ᾿Αποστόλων κανών ξε', ο'· συνόδου Λαοδικείας και αὖ Ο
NOMOCANON. TIT'. XII, CAP. IV, 18.
Βασιλικῶν, καὶ διδάσκει ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψί- compendiose sunt proposita. Constit. 10, tit.
σθησαν. Ἡ ι' διάτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλίον τοῦ κώ- lib. Icol. est cap. 17, uit. 1, lib. i Basil. et haδικος, ἔστι κεφ. κβ', τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τῶν bel quemadmodum scriptum est. Const. 6, tit. 5,
Βασιλικῶν, καὶ ἔχει οὕτως ὡς ἐγράφη. Η 5' διάτ. lib. cod est cap. 22, tit. 1, lib. i Basil. quod
τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κωδίκος, ἔστι κεφ. κβ' τοῦ ad eumdem modum habet. Constit. 8. est cap. 23
α' τίτ. τοῦ α' βιβλίον τῶν Βασιλικῶν ἔχον ὁμοίως. ejusdem libri et tituli Basil. insertumque est cap.
Η η' διάτ, ἔστι κεφ. κγ' τοῦ αὐτοῦ καὶ τίτ τῶν 2. Hoc igitur legas, quæque ultra illud scripla sunt
Βασιλικῶν καὶ κατετρώθη εἰς τὸ β' κεφ. Ανάγνωθι οὖν transcurras, ut quæ nihil operentur: sed eo quod
τοῦτο, καὶ τὰ ἐπέκεινα αὐτοῦ γεγραμμένα παράτρεχε in Basil. non sint posita, vacent. Const. 16, est
ὡς μὴ ἐνεργοῦντα, ἀλλὰ σχολάσαντα ἐκ τοῦ μὴ τεθῆ- thema ult. cap. 27 ejusdem lib. et tit. quod ait:
ναι εἰς τὰ Βασιλικά. Η ι5' διάτ. ἔστι θέμα τελευταῖον ad hæc omnes Manichæorum libri concremnantor.
τοῦ κζ' κερ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτο, καί φησι πρὸς Nullus illos ulla omnino causa pratexta habeto.
τούτοις πάντα τὰ Μανιχαίων καιέσθωσαν βιβλία, καὶ [Alioqui] et ipse competentem ponam metuito.
μηδεὶς αὐτὰ τὴν οιανδήποτε προβαλλόμενος πρόφασιν Constit. 5, tie 1 Novellarum, non est posita in
ἐχέτω ἁρμοδίαν καὶ οὗτος ποινὴν εὐλαβούμενος. Η Basil. Tit 2, lib. x Dig. situs est in tit. 3, lib. xLI
εἴ διάτ. τοῦ α' τίτ, τῶν Νεκρῶν οὐ-κεῖται εἰς τὰ Βα- Basil. Sed quod illius tit. dig. 4, ante repurgatioσιλικά. Ο β' τίτ. τοῦ ι' βιβλίου τῶν διάτ. κεῖται εἰς nem positum fuit, ait: quod magici libri non diτίτ. γ' τοῦ μβ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν. Πλὴν τὸ πρὸ vidantur,quemadmodum compendiose propositum
της ανακαθάρσεως κείμενον διάτ. τοῦ τοιούτου τίτ. fuit: thema vero] 2, cap. 24, it. 3,lib. xLir, inφησὶν ὅτι οὐ διαιρούνται τὰ μαγικὰ βιβλία καθὼς καὶ sertum est cap. 25, tit. 9 presentis operis, quod
συνοψίσθη. Τὸ β' θέμα τοῦ δ' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ eliam legas. Const. 5, tit. 3 Novellarum, est noμβ' βιβλίου κατεστρώθη εἰς τὸ κε' κερ. τοῦ θ' τίτ. vella Justiniani 146 posita quæ est] in. cap. 55,
τοῦ παρόντος συντάγματος ὃ καὶ ἀνάγνωθε. 'Η ε' διάτ. tit. 1, lib. 1 Basil., quod itidem legas.
τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἔστι νεαρὰ Ἰουστινιάνειος ρμζ' κειμένη ἐν κεφ. νε', τοῦ α' τίτο τοῦ α' βιβλίου τῶν
Βασιλικῶν, ὃ καὶ ἀνάγνωθι,
δ
Περὶ καθαιρέσεως ξοάνων.
Συνόδου Καρθαγένης κανών νη', πδ'.
Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ ια' τίτ. τοῦ κ' βιβλίου
τοῦ κώδικος κελεύει τὰ ἱερὰ κλείεσθαι, ἥτις οὐκ ἐτέθη
εἰς τὰ Βασιλικά,
Περὶ Νεστορίου, Μουσαίου, Εὐα
τυχιάνου, Πορφυρίου, Μαξίμου, καὶ Κελεστίνου,
καὶ τῶν ὑπ᾽ αὐτῶν καταστάντων αἱρετικῶν, ἢ
ὀρθοδόξων ἐκβληθέντων,
Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν δ'· συνόδου
Ἐφέσου κανών α', β', γ', δ', ε'· συνόδου Σαρδικής
κανών κ'.
ΚΕΦΑΛ. 5. – Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν ἀναφορὰν
γίνεσθαι παρόντος αἱρετικού,
Τιμοθέου κανών θ'.
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. - Περί κληρικῶν αἱρετικῶν τῇ όρο
θοδόξῳ προσιόντων Εκκλησία.
Συνόδου Καρθαγένης, κανών νζ, ξη'. Βασιλείου
κανών α'· Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικού κανών α'.
ΚΕΦΑΛ. Η. – Περὶ ἐπισκόπων συγκοινωνούν
συγκοινωνούντων, ἢ συνευχομένων αἱρετικοῖς ἢ ἐπιτρεπόντων
αὐτοῖς ἐνεργεῖν, ἢ δεχομένων βάπτισμα αὐτῶν,
ἢ θυσίαν.
᾿Αποστόλων κανών ι', με', μι· συνόδου Αντιοχείας
κανών β'· συνόδου Λαοδικείας κανὼν λγ'· Ανάγνωθι τὰ
παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιε' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρ.
όντος συντάγματος.
Περὶ ἐπισκόπων, ἢ κληρικῶν
λαμβανόντων εὐλογίας ἐξ αἱρετικῶν· ἡ Ἰουδαίων,
ἢ εὐχομένων Ἐκκλησίαις, ἢ ἐν μοναστηρίοις αἱ
ρετικῶν, ἢ ἐθνικῶν, ἡ σαββατιζόντων, ἢ συνεορταζόντων τοῖς Ἰουδαίοις, ἢ προσφερόντων συναγωγαῖς, ἢ ἱεροῖς ἐθνῶν, καὶ περὶ ἀγγελιτῶν.
᾿Αποστόλων κανών ξε', ο'· συνόδου Λαοδικείας και
PATROL. GR. CIV.
CAP. IV. - De tollendis simulacris.
Concilii Carthaginensis canon 58, 84.
Textus. Const. 1, tit. 2, lib. 1 cod. jubet, ut
templa claudantur: quæ non est posita in Basil.
CAP. V. - De Nestorio, Musco, Bulychiano,
Porphyrio, Marimo, Celestio, et hæreticis qui
αὖ ip: is in Ecclesii] constituti sunt, atque orthodoxis qui ejecti sunt.
Concilii Constantinopolitani canon 4; concilii
Ephesini canon 1, 2, 3, 4, 5; concilii Sardicensis canon 20.
CAP. VI. Oblationem non esse faciendam
præsente hæretico.
Timothei canon 9.
CAP. VII. — De clericis hæreticis, qui orthodoxœ Ecclesiæ accedunt.
Concilii Carthaginensis canon 57, 68; Basilii
canon 1; Theophili ex Commonitorio camon 4.
Ο CAP. VIII.
CAP. VIII. — De episcopis et clericis qui communicant vel preces conjungunt cum hæreticis,aut
ipsis [sacris] operari concedunt, aut ipsorum
baptismum vel sacrificium suscipiunt.
Apostolorum canon 10, 45, 46; concilii Antiocheni canon 2; concilii Laodiceni canon 33.
Lege quæ annotata sunt in cap. 15, tit. 3 praesentis operis.
CAP. IX. - De episcopis et clericis qui ab hcreticis vel Judais benedictionem accipiunt: aut
in Ecclesiis vel monasteriis hereticorum, ethnicorumve orant: aut cum Judæis Sabbata eorumve festu observant: aut synagogis templisve
gentium offerunt, el de angelitis.
Apostolorum canon 65, 70; concilii Laodiceni
col. 1163–1164page 366 of 399
PG 104:11639, 29, 32, 35, 37, 38, 39, 42; νών θ', κθ', λβ', λε', λζ', λη', λθ', μβ'· συνόδου 5', χχχιν κανών ια'. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α βιβλίο του κώδικος, φησίν, κ. τ. λ., ὁμοιότητα των πολιτικῶν προσόδων. Σχόλιον. Η α' διάτ, τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ η διάτ. του ε' τίτ. τοῦ λδ' βιβλίου τῶν διὰτ. ἔστι κεφ. α' τοῦ τπ' είτ. τοῦ μδ' βιβλίου λέγον ὅσα εἰς τὸ κείμενον συν ωψίσθησαν. Ο μη' τίτ. τοῦ 5 βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς κεφ. λ', τοῦ αὐτοῦ ιη' τίτ. τοῦ μδ' βιβλίου καὶ ζήτει τοῦτο, καὶ τὰ μετ᾿ αὐτὸ κεφ. Η θ' διάτι τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. ιδ τοῦ α' τίτο τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ πε ρακελευόμενον. ΚΕΦΑΛ. 11. — Περὶ ἐπισκόπου ἐν εἰδήσει λέγοντος κοινωνικὸν τὸν αἱρετικόν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μκδ'. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. - Περὶ τοῦ μὴ ἐπιέναι πρὸς τοὺς τῶν αἱρετικῶν ψευδομάρτυρας. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λδ'. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι τοὺς αἱρε τικοὺς εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Συνόδου Λαοδικείας κανών 5. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. — Περὶ γάμων πἱρετικῶν πρὸς ὁρο θοδόξους. Συνόδου Λαοδικείας κανών ι', λα' συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν ιδ'· συνόδου Καρθαγένης κανών κι' συνόδου Γ', κανών, οβ'. Κείμενον. Ὁ πολιτικὸς νόμος, εἰ καὶ τὰ μάλιστα τὸν γάμον ὁριζόμενος, κ. τ. λ. ἐπὶ μοιχεία κατηγορεῖται. 2, Σχόλιον. Ο β' τίτ. τοῦ κγ' βιβλίου τῶν διάτ. ἐτέθη 4, 1, εἰς τίτ. δ' τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καί φησι 12, 5, τὸ α' διάτ. περὶ γάμου ὁμοίως. Ἡ ιβ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. 25, 1, τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἤτοι τὸ κε' κεφ. τοῦ α' τις. 2 τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν κατεστρώθη εἰς τὰ μέσα τοῦ σχολίου τοῦ β' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. 'Απ άγνωθι και οβ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, και μάθῃς ὅτι πιστὸς μετὰ ἀπίστου γυναικὸς οὐ συνο άπτεται νόμῳ γάμου, κἄν τινες πλανηθέντες ἐκ τοῦ τέλους τοῦ αὐτοῦ κανόνος περὶ ἀπίστων πιστευσάν των μετὰ τὸν γάμον διδάσκοντα ἕτερόν τι τολμηρῶς εἶπον. Ἐγὼ δὲ εἰδὼς τοῦ βηρας ὀρθοδόξους, καὶ τὰ ἡμέτερα πάντα δεξαμένους, καὶ ὁρῶν αὐτοὺς τοῖς 'Αγαρηνοῖς ἐκγαμίζοντας τὰς οἰκείας θυγατέρας θαυμάζω καὶ ἀπορῶ πῶς παρὰ τῶν ἀρχιερέων αὐτῶν εἰδότων καὶ ἀναγινωσκόντων τὰ τῶν θείων κανόνων θεσπίσματα τὰ τοιαῦτα οὐ κωλύονται. Εὔχομαι σύν καὶ τοῦτο διορθωθῆναι δι᾽ εὐχῆς καὶ ἀντιλήψεως του 18, 5, 1 κρατίστου καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος. Η τη διάτ. 8, 1, τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς 2, 2, τὰ Βασιλικά. Η ε' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου του κώδικος, ἔστι κεφ. β', τοῦ β' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου των 2 Βασιλικῶν· καὶ πρόσχες ὅτι τὸ ῥητὸν τὸ λέγον διὰ τὸ τῆς θρησκείας διάφορον οὐ προσετέθη εἰς τὰ βασιλικὰ· φησὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον β΄ κεφ. ταῦτα Βὰν γυνὴ
canon, 9, 29, 32, 35, 37, 38, 39, 42; concilii νών θ', κθ', λβ', λε', λζ', λη', λθ', μβ'· συνόδου 5',
sexti canon 11.
Textus. Const. 1, tit. 9, lib. i cod. ait: Quod
universitati, etc., usque ad proventuum insumijur, ut pag. 882.
Scholium. Constit. 1, tit. 9, lib. 1, cod. non est
posita in Basil. Digest. 8, tit. 5, lib. χχχιν Digest. est cap. 20, tit. 8, lib. xLiv, quod dicit
quæcunque in textu compendiose sunt proposita. Tit. 48, lib. vi cod. positus est in cap. 34
ejusdem 18 tituli, lib. xLiv, quod quæras, atque
[insuper sequentia cap. Const. 9, tit. 2, lib. 1
cod. est cap. 14, tit. 1, lib. i Basil. quod eadem
jubet.
CAP. X. De episcopo qui sciens hæreticum
ad communionem idoneum [esse] dicit.
Concilii Carthaginensis canon 124.
CAP. XI. Non eundum esse ad hæreticorum
falsos martyres.
Concilii Laodiceni canon 34.
CAP. XII. - Ne hæretici ecclesiam ingrediantur.
Concilii Laodiceni canon 6.
CAP. XIII. De matrimonio hæreticorum
cum orthodoxis.
Concilii Laodiceni canon 10, 31 concilii
Chalcedonensis canon 14; concilii Carthaginensis canon 21, 24; concilii sexti canon 72.
Quæras vero hac de [re] sane quam pulchrum
nonem 9, circa finem.
Textus. Civilis lex tametsi, etc., usque ad
adulterii accusatur, ut pag. 886.
ex
κανών ια'.
Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α βιβλίο του
κώδικος, φησίν, κ. τ. λ., usque ad ὁμοιότητα των
πολιτικῶν προσόδων.
Σχόλιον. Η α' διάτ, τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του
κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ η διάτ. του
ε' τίτ. τοῦ λδ' βιβλίου τῶν διὰτ. ἔστι κεφ. α' τοῦ τπ'
είτ. τοῦ μδ' βιβλίου λέγον ὅσα εἰς τὸ κείμενον συν
ωψίσθησαν. Ο μη' τίτ. τοῦ 5 βιβλίου τοῦ κώδικος
ἐτέθη εἰς κεφ. λ', τοῦ αὐτοῦ ιη' τίτ. τοῦ μδ' βιβλίου
καὶ ζήτει τοῦτο, καὶ τὰ μετ᾿ αὐτὸ κεφ. Η θ' διάτι
τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. ιδ
τοῦ α' τίτο τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ πε
ρακελευόμενον.
ΚΕΦΑΛ. 11. — Περὶ ἐπισκόπου ἐν εἰδήσει λέγον
τος κοινωνικὸν τὸν αἱρετικόν.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών μκδ'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. - Περὶ τοῦ μὴ ἐπιέναι πρὸς τοὺς
τῶν αἱρετικῶν ψευδομάρτυρας.
Συνόδου Λαοδικείας κανὼν λδ'.
Περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι τοὺς αἱρε
τικοὺς εἰς τὴν ἐκκλησίαν.
Συνόδου Λαοδικείας κανών 5.
ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. — Περὶ γάμων πἱρετικῶν πρὸς ὁρο
θοδόξους.
Συνόδου Λαοδικείας κανών ι', λα' συνόδου Χαλκη
δόνος κανὼν ιδ'· συνόδου Καρθαγένης κανών κι'
συνόδου Γ', κανών, οβ'.
canonibus Basilii Magni ad Ampbilochium, caΚείμενον. Ὁ πολιτικὸς νόμος, εἰ καὶ τὰ μάλιστα
τὸν γάμον ὁριζόμενος, κ. τ. λ. usque ad ἐπὶ μοιχεία
κατηγορεῖται.
Scholium. Tit. 2, lib. xx Dig. positus est in Σχόλιον. Ο β' τίτ. τοῦ κγ' βιβλίου τῶν διάτ. ἐτέθη
tit. 4, lib. xxv! Basil. atque digest. 1, dicit de εἰς τίτ. δ' τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καί φησι
nuptiis ad eumdem inodum. Const. 12, til. 5, lib. τὸ α' διάτ. περὶ γάμου ὁμοίως. Ἡ ιβ' διάτ. τοῦ ε' τίτ.
cod. sive cap. 25, tit. 1, lib. f Basil. insertum est τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος ἤτοι τὸ κε' κεφ. τοῦ α' τις.
medio scholio cap. 2 presentis tit. Legas [vero] τοῦ α' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν κατεστρώθη εἰς τὰ
etiain 72,canonem concilii sexti in Trullo (habiti]: μέσα τοῦ σχολίου τοῦ β' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. 'Απex quo discas fidelem cum muliere inâdeli matri- άγνωθι και οβ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου,
monii lege non conjungi: tametsi nonnulli ex fine και μάθῃς ὅτι πιστὸς μετὰ ἀπίστου γυναικὸς οὐ συνο
ejusdem canonis, de infidelibus qui post [initum] άπτεται νόμῳ γάμου, κἄν τινες πλανηθέντες ἐκ τοῦ
matrimonium crediderunt, docente,in errorem de- τέλους τοῦ αὐτοῦ κανόνος περὶ ἀπίστων πιστευσάν
lapsi, diversum quiddam audacter dixerunt. Verum των μετὰ τὸν γάμον διδάσκοντα ἕτερόν τι τολμηρῶς
enimvero cum Hispanos [esse] orthodoxos, nostra- εἶπον. Ἐγὼ δὲ εἰδὼς τοῦ 1βηρας ὀρθοδόξους, καὶ τὰ
que omnia amplecti sciam, atque illos filias suas ἡμέτερα πάντα δεξαμένους, καὶ ὁρῶν αὐτοὺς τοῖς
Sarracenis nuptum elocare videam: miror el ad- 'Αγαρηνοῖς ἐκγαμίζοντας τὰς οἰκείας θυγατέρας
dubito, quamobrem ab ipsis antistitibus qui divi- θαυμάζω καὶ ἀπορῶ πῶς παρὰ τῶν ἀρχιερέων αὐτῶν
norum canonum oracula [et] sciunt et legunt, istud εἰδότων καὶ ἀναγινωσκόντων τὰ τῶν θείων κανόνων
non prohibeatur. Quocirca hoc etiam opto, ut con- θεσπίσματα τὰ τοιαῦτα οὐ κωλύονται. Εὔχομαι σύν
silio et auctoritate optimi alque sancti imperatoris καὶ τοῦτο διορθωθῆναι δι᾽ εὐχῆς καὶ ἀντιλήψεως του
nostri corrigatur. Const. 18, tit. 5, lib. 1 cod. non κρατίστου καὶ ἁγίου ἡμῶν αὐτοκράτορος. Η τη διάτ.
est in Basil. Const. vero 8, tit. 1, lib. v cod. est τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς
cap. 2, tit. 2, lib. xxvu Basil. Animadvertas au- τὰ Βασιλικά. Η ε' διάτ. τοῦ α' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου του
tem illud. Propter religionis diversitatem, non κώδικος, ἔστι κεφ. β', τοῦ β' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου των
esse additum in Basil. Dicit enim 2 istud cap. haec: Βασιλικῶν· καὶ πρόσχες ὅτι τὸ ῥητὸν τὸ λέγον διὰ τὸ
Si mulier quæ sui juris perfectaque ætalis est, τῆς θρησκείας διάφορον οὐ προσετέθη εἰς τὰ Βασιλιubi arrhas acceperit,conjugiam recuset: in duplum κά· φησὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον β΄ κεφ. ταῦτα· Βὰν γυνὴ
col. 1165–1166page 367 of 399
PG 104:1165αὐτεξουσία τελείαν άγουσα τὴν ἡλικίαν αρραβώνας δεξαμένη παραιτήσῃ τὸν γάμον, διπλοὺς ἀντιδιδότω τοὺς ἀῤῥαβῶνας· εἰ δὲ καὶ ἐλάττων οὖσα συγγνώμην ἡλικίας ᾔτησε, καὶ ἀῤῥαβῶνας ἔλαβε πάλιν, τὸ διπλά στον αναδιδότω. Ἐὰν δὲ καὶ ἀφήλιξ ἐστὶ καὶ αὐτὴ συγγνώμην ἡλικίας οὐκ ᾔτησε τὸ ἁπλοῦν αὐτῷ ὅπερ ἔλαβεν ἀποκαταστήσει. Εἰ δὲ καὶ πατὴρ κόρης, ἢ μήτηρ ἀῤῥαβώνας ἔλαβον ὑπὲρ θυγατρός, ἢ πάππος ὑπὲρ ἐγγόνης τελείας όντες ἡλικίας καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ διπλασιον κατεχέσθωσαν, εἴπερ δυνάμενον προβῆναι τὸν γάμον παραιτούνται ποιῆσαι. Εἰ δὲ καὶ ἀνυπόστατος μέλλει ο γάμος εἶναι, αὐτοὶ οἱ ἀῤῥαβώνες ἀναδιδόσθωσαν ἁπλοῖ. Εἰ δὲ μὴ ἦν ἀνυπόστατος ή γά μος δι' εὔλογον δὲ αἰτίαν παραιτεῖται, εἰ μὲν ἡδεισαν κἂν πρὸ τῆς μνηστείας τὴν αἰτίαν ἑαυτοῖς ἐγκαλείτωσαν διά τι τὸν τοιοῦτον ἐμνηστεύσαντο. Εἰ δὲ ἡγνόουν ἢ πολλάκις μετὰ τὴν μνηστείαν ἡ αἰτία συν έβη τὸ ἁπλοῦν ἀποδιδόσθω. Τὰ δὲ αὐτὰ καὶ ἐπὶ τοῦ μνηστῆρος λέγομεν τὴν μνηστείαν παραιτησαμένου, Τὸ δὲ τετραπλασιάζεσθαι τοὺς ἀρραβώνας ὅτε ἡ μνηστή παραιτείται γάμον νῦν οὐ κρατεῖ, εἰ μὴ ἄρα ἰδικῶς αὐτὸ τοῦτο συμφωνηθῇ. Πᾶσα δὲ ἀσφάλεια παρα 6, 9, 33, 1, τὴν διάτ, ταύτην γινομένη ἀνυπόστατος ἔστω. Η δὲ 1 5' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. λγ' τοῦ α' τίτ. τοῦ κ' βιβλίου τῶν βασιλικῶν, καὶ φησι τὰ αὐτά. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ' Περὶ τῶν ἐξ αἱρετικῶν εἰς ὀρθο δοξίαν ἐπιστραφέντων, καὶ εἰ δυνατὸν τούτους κληροῦσθαι, καὶ τίνες αὐτῶν βαπτίζονται, και τίνες μόνον χρίονται, καὶ ὅτι πράως δεν τοῖς αξ ρετικοῖς μὴ κεχρῆσθαι διὰ τὸ ἐπιστρέφεσθαι αὐ. τούς. Συνόδου Νικαίας κανὼν η', ιθ'· συνόδου Λαοδικείας κανών ξης· συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν ζ' συνόδου Καρθαγέννης κανών μζ', ιζ', 55· συνόδου 5', κανών με Βασιλείου κανών α', μζ'· Θεοφίλου ἐκ τῆς πρὸς ᾿Αφύγγιον ἐπίσκοπον ἐπιστολῆς. Ἡ κατὰ Κυπριανὸν σύνοδος πάντα αἱρετικὸν ἐρχόμενον εἰς ὀρθοδοξίαν ὁρίζει βαπτίζεσθαι, λέγουσα τὸ τῶν αἱρετικῶν μὴ εἶναι βάπτισμα. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ τοῦ μήτε ἐπισκόπους, μήτε κληρικούς δωρεῖσθαι, ἢ ἐν διαθέσει διδόναι τι αἱρετικοῖς, κἂν ὦσιν αὐτῶν συγγενεῖς. Συνόδου Καρθαγέννης κανών κγ', πα'. 'Ανάγνωθι τὰ προγεγραμμένα ἐν τῷ η κεφ. τοῦ ι' τίτ. τοῦ παρ όντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. 15" Περὶ αἱρετικῶν μετανοούντων. Βασιλείου κανὼν ε'. Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λθ' κεφ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. 12'. Πῶς ἐκδικοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τοὺς ἁρμόζοντας αὐτοῖς τόπους, παρὰ αἱρετικῶν κατεχομένους. Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκα'. Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ ι' κεφ. τοῦ η' τίτ. νοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. Περὶ τῶν πειρωμένων ἀθετεῖν τὰ ἐν Ἐφέσῳ πραχθέντα.
!
!
NOMOCANON.
TIT. XII, CAP. X-XVIII.
αὐτεξουσία τελείαν άγουσα τὴν ἡλικίαν αρραβώνας arrhas reddito. Si vero cum minor sit, veniam ætaδεξαμένη παραιτήσῃ τὸν γάμον, διπλοὺς ἀντιδιδότω tis petierit, atque arrhas ceperit: rursum duplum
τοὺς ἀῤῥαβῶνας· εἰ δὲ καὶ ἐλάττων οὖσα συγγνώμην reddito. Sin minor sit, nec ætatis veniam petiit:
ἡλικίας ᾔτησε, καὶ ἀῤῥαβῶνας ἔλαβε πάλιν, τὸ διπλά- ipsa quod cepit, simplum restituito. Quod si puelστον αναδιδότω. Ἐὰν δὲ καὶ ἀφήλιξ ἐστὶ καὶ αὐτὴ læ pater, aut etiam mater arrhas pro illa ceperit,
συγγνώμην ἡλικίας οὐκ ᾔτησε τὸ ἁπλοῦν αὐτῷ ὅπερ vel avus pro nepte: [si quidem] perfectæ ætatis
ἔλαβεν ἀποκαταστήσει. Εἰ δὲ καὶ πατὴρ κόρης, ἢ fuerint, ipsi quoque in duplum tenentor: si modo
μήτηρ ἀῤῥαβώνας ἔλαβον ὑπὲρ θυγατρός, ἢ πάππος cum matrimonium procedere possit, [illud] recuὑπὲρ ἐγγόνης τελείας όντες ἡλικίας καὶ αὐτοὶ εἰς τὸ sent. At si matrimonium consistere nequeat, ipsa
διπλασιον κατεχέσθωσαν, εἴπερ δυνάμενον προβῆναι arrhasimplæ redduntor. Verum si cum matrimoτὸν γάμον παραιτούνται ποιῆσαι. Εἰ δὲ καὶ ἀνυπό- nium consistere queat, ob justam [id] causam reστατος μέλλει ο γάμος εἶναι, αὐτοὶ οἱ ἀῤῥαβώνες cusetur, si quidem [eam] causam ante sponsalia
ἀναδιδόσθωσαν ἁπλοῖ. Εἰ δὲ μὴ ἦν ἀνυπόστατος ή γά- sciverint, sibi imputanto,quod istiusmodi sponsum
μος δι' εὔλογον δὲ αἰτίαν παραιτεῖται, εἰ μὲν ἡδεισαν delegerint: sin ignoraverint, aut post sponsalia
κἂν πρὸ τῆς μνηστείας τὴν αἰτίαν ἑαυτοῖς ἐγκαλεί- [hujusmodi] causa smpe inciderit, tunc simplum
τωσαν διά τι τὸν τοιοῦτον ἐμνηστεύσαντο. Εἰ δὲ redditor. Eadem etiam de sponso, si sponsalia reἡγνόουν ἢ πολλάκις μετὰ τὴν μνηστείαν ἡ αἰτία συν- cusaverit, dicimus. Plane oti arrhæ, quando sponsa
έβη τὸ ἁπλοῦν ἀποδιδόσθω. Τὰ δὲ αὐτὰ καὶ ἐπὶ τοῦ connubium recusat,quadruplentur, nunc non obμνηστῆρος λέγομεν τὴν μνηστείαν παραιτησαμένου, tinet: extra quam si specialiter hoc ipsum pacto
Τὸ δὲ τετραπλασιάζεσθαι τοὺς ἀρραβώνας ὅτε ἡ convenerit. Porro nulla extra hujus constitutioμνηστή παραιτείται γάμον νῦν οὐ κρατεῖ, εἰ μὴ ἄρα nis definitionem cautio facta, subsistere quito.
ἰδικῶς αὐτὸ τοῦτο συμφωνηθῇ. Πᾶσα δὲ ἀσφάλεια παρα Const 6, tit. 9, lib. I cod. est cap. 33, tit. 1,
τὴν διάτ, ταύτην γινομένη ἀνυπόστατος ἔστω. Η δὲ lib. 1 Basil. quod eadem dicit.
5' διάτ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. λγ' τοῦ α' τίτ. τοῦ κ' βιβλίου τῶν βασιλικῶν, καὶ
φησι τὰ αὐτά.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ' Περὶ τῶν ἐξ αἱρετικῶν εἰς ὀρθοδοξίαν ἐπιστραφέντων, καὶ εἰ δυνατὸν τούτους
κληροῦσθαι, καὶ τίνες αὐτῶν βαπτίζονται, και
τίνες μόνον χρίονται, καὶ ὅτι πράως δεν τοῖς αξ
ρετικοῖς μὴ κεχρῆσθαι διὰ τὸ ἐπιστρέφεσθαι αὐ.
τούς.
Συνόδου Νικαίας κανὼν η', ιθ'· συνόδου Λαοδικείας
κανών ξης· συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν ζ'·
συνόδου Καρθαγέννης κανών μζ', ιζ', 55· συνόδου
5', κανών με Βασιλείου κανών α', μζ'· Θεοφίλου ἐκ
τῆς πρὸς ᾿Αφύγγιον ἐπίσκοπον ἐπιστολῆς. Ἡ κατὰ
Κυπριανὸν σύνοδος πάντα αἱρετικὸν ἐρχόμενον εἰς
ὀρθοδοξίαν ὁρίζει βαπτίζεσθαι, λέγουσα τὸ τῶν αἱρετικῶν μὴ εἶναι βάπτισμα.
ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ τοῦ μήτε ἐπισκόπους, μήτε
κληρικούς δωρεῖσθαι, ἢ ἐν διαθέσει διδόναι τι
αἱρετικοῖς, κἂν ὦσιν αὐτῶν συγγενεῖς.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών κγ', πα'. 'Ανάγνωθι
τὰ προγεγραμμένα ἐν τῷ η κεφ. τοῦ ι' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. 15" Περὶ αἱρετικῶν μετανοούντων.
Βασιλείου κανὼν ε'. Ανάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν
τῷ λθ' κεφ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. 12'. Πῶς ἐκδικοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι
τοὺς ἁρμόζοντας αὐτοῖς τόπους, παρὰ αἱρετικῶν
κατεχομένους.
Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκα'. Ανάγνωθι τὰ
παραγραφέντα ἐν τῷ ι' κεφ. τοῦ η' τίτ. νοῦ παρόντος
συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. Περὶ τῶν πειρωμένων ἀθετεῖν
τὰ ἐν Ἐφέσῳ πραχθέντα.
CAP. XIV. — De hæreticis ad rectum fidem
conversis, et, an hi in clerum allegi possint, et
quinam illorum baptizentur, quinam vero duntaxat ungantur et, quod benigne cum hæreticis
agi oporteat, ut convertantur.
Concilii Nicæni canon 8, 19; concilii Laodiceni canon 68; concilii Constantinopolitani canon
7; concilii Carthaginensis canon 47, 57, 66; concilii sexti canon 95; Basilii canon 1, 47; Theophili ex epistola ad Aphyngium episcopum. Concilium Cypriani [temporibus habitum] statuit ut
quicunque hæreticus ad rectam fidem devenit
baruizetur: hæreticorum lotionem non esse
baptismum dicens.
CAP. XV. — Ne episcopi aut clerici hareticis
[quidpiam] donent, aut in testamentis dent, tametsi ipsorum cognati sint.
Concilii Carthaginensis canon 23, 81. Lego
quæ annotata sunt in cap. 8, tit. 10 praesentis
operis.
CAP. XVI. De hæreticis penitentiam agentibus.
Basilii canon 5. Lege quæ in præsentis operis
cap. 39, tit. 9, annotata sunt.
CAP. XVII. Quomodo episcopi quæ ipsis
competunt, sed ab hæreticis detinentur, loca
vindicent.
Concilii Carthaginensis canon 121. Lege quæ
annotata sunt in 10 cap. tit. 8 prasentis operis.
CAP. XVIII. — De iis qui reprobare conantur, qua Ephesi acta sunt.
col. 1167–1168page 368 of 399
PG 104:1167Συνόδου Εφέσου κανών 5'. Ανάγνωθι τα παρεγε γραμμένα ἐν τῷ γ' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ. ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄. ΠΕΡΙ ΛΑΙΚΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α΄. Περὶ τοῦ ἀποκινεῖσθαι τὸν λαϊκὸν τῆς ἁγίας κοινωνίας ἐπὶ τρεῖς χωριακές ἐν πόλει διάγοντα, καὶ μὴ συνελθόντα τῇ ἐχε κλησία. Συνόδου Σαρδικής κανὼν ια' συνόδου 5', κανών π'. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ λαϊκῶν δευτερογαμούντων, ή πολυγαμούντων, καὶ κεκωλυμένων γάμων, καὶ μίξεως. ᾿Αποστόλων κανών ιθ', μη· συνόδου Αγκύρας κανών ι', ιζ'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν β', γ', δ', ζ'· συνόδου Λαοδικείας κανών α', ι', λπ. συνόδου Χαλκηδόνος κανών ις· συνόδου 5', κανὼν νγ', ε', οβ', η· Βασιλείου κανών δ', ιη', κγ', κδ', μα', ν', π έζ, στ', τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς Διόδωρον ἐπιστολῆς, Θεοφίλου ἀρχιεπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας ἐκ τῆς πρὸς ᾿Αγάθιον ἐπίσκοπον ἐπι στολῆς. Κείμενον. Ο πολιτικός νόμος οὐ κολάζει τὴν δεν τερογαμίαν, ἢ πολυγαμίαν, κ. τ. λ., καὶ βι βλίον κγ', τίτ. β', διάτ. λη', να', νε', ξζ'. 9, Σχόλιον. Ο θ' τίτ, τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ὁ δὲ περὶ γάμων νεαρά Ο ἐστι τοῦ Βασιλέως Ιουστινιανοῦ νεαρά κβ', κειμένη ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν κη', τίτ. ιδ', κεφ. α', π 14 ρακελευομένη ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Καὶ ἀνάγνωθι τὸν ὅλον τοιοῦτον ιδ᾽ τίτ. τοῦ κή βιο βλίου ἀναγκαιότατον ὄντα, καὶ πολλὰ διδάσκοντα 10 11, 2, χρησιμώτατα χάριν δευτερογαμούντων ἀνδρῶν, καὶ 2,: γυναικῶν. Τὸ ι', καὶ ια' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ γ' βιο βλίου τῶν διατάξεων, ἔστι τοῦ κα' βιβλίου τῶν Βαπο λικῶν τίτ. β', κεφ. ι', οὕτω λέγον, Κατὰ κέλευσιν βασιλέως δύναται ἡ γυνὴ ἐν τῷ πενθίμω χρόνο γι 5, μεῖν· καὶ κεφ. ια', θέμα β', περὶ τὸ τέλος οὕτως 28, 5, ἔχον, Ἡ δὲ τεκοῦσα ἐν τῷ πενθίμῳ παραυτίκα δύο νεται γαμεῖν. Ο ε' τίτ. τοῦ ε' βιβ. τοῦ κώδικος, ἔστι βιβλίον κη' τῶν Βασιλικών τίτ. ιε', κεφ. κγ', οὕτως ἔχον, Οὐδένα ὅστις ὑπὸ τὴν πολιτείαν ἐστὶ τοῦ 6 Ρωμαϊκοῦ ὀνόματος δύο γαμετάς δύνασθαι ἔχειν 5, φανερόν ἐστιν ὁπότε καὶ ἐν τῷ διάτ, τοῦ πραίτωρος 41, 44, 6. οἱ τοιουτοι ἄνθρωποι ἢ τιμῶνται, ὅπερ πράγμα δ Αρμόδιος δικαστὴς ἀτιμώρητον εἶναι οὐκ ἀνέξεται, ο ς' τίτ. τοῦ αὐτοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι
Concilii Ephesini canon 6. Lege quæ in cap. 3 a
præsentis tituli sunt annotata.
Συνόδου Εφέσου κανών 5'. Ανάγνωθι τα παρεγε
γραμμένα ἐν τῷ γ' κεφ. τοῦ παρόντος τίτ.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΓ΄.
ΠΕΡΙ ΛΑΙΚΩΝ.
TITULUS XIII.
DE LAICIS.
CAP. PRIMUM.. - Ut qui laicus, tribus Dominicis diebus in civitate degens, in ecclesium non
convenerit, a sancta communione removeatur.
Concilii Sardicensis can. 11: concilii sexti canon 80.
CAP. II. — De laicis iterum sæpiusve matrimonium contrahentibus, et vetilis nuptiis, ac
commistione.
Apostolorum canon 19, 48; concilii Ancyrani
canon 16, 17; concilii Neocasariensis canon 2,
3, 4, 7; concilii Laodiceni canon 1, 10, 31; concilii Chalcedonensis canon 16; concilii sexti canon 53, 54, 72, 98; Basilii canon 4, 18, 23, 24,
41, 50, 53, 66, 67, 75, 76, 78, 79, 80; ejusdem
ex epistola ad Diodorum; Theophili ex epistola
ad Agathium episcopum.
Textus. Civilis lex iterum saepiusve, etc., u18que ad digest. 38, 51, 55, 67, ut pag. 902.
ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α΄. Περὶ τοῦ ἀποκινεῖσθαι τὸν
λαϊκὸν τῆς ἁγίας κοινωνίας ἐπὶ τρεῖς χωριακές
ἐν πόλει διάγοντα, καὶ μὴ συνελθόντα τῇ ἐχε
κλησία.
Συνόδου Σαρδικής κανὼν ια' συνόδου 5', κανών π'.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ λαϊκῶν δευτερογαμούντων,
ή πολυγαμούντων, καὶ κεκωλυμένων γάμων, καὶ
μίξεως.
᾿Αποστόλων κανών ιθ', μη· συνόδου Αγκύρας
κανών ι5', ιζ'· συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν β', γ',
δ', ζ'· συνόδου Λαοδικείας κανών α', ι', λπ. συνόδου
Χαλκηδόνος κανών ις· συνόδου 5', κανὼν νγ', ε',
οβ', 5η· Βασιλείου κανών δ', ιη', κγ', κδ', μα', ν', π
E5, EX', En', OR², 05', on', og', m² tou autoū ix tije
έζ, στ', τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς
c πρὸς Διόδωρον ἐπιστολῆς, Θεοφίλου ἀρχιεπισκόπου
᾿Αλεξανδρείας ἐκ τῆς πρὸς ᾿Αγάθιον ἐπίσκοπον ἐπι·
στολῆς.
Κείμενον. Ο πολιτικός νόμος οὐ κολάζει τὴν δεν
τερογαμίαν, ἢ πολυγαμίαν, κ. τ. λ., usque ad καὶ βιβλίον κγ', τίτ. β', διάτ. λη', να', νε', ξζ'.
Scholium. Tit. 9, lib. v cod., non est positos Σχόλιον. Ο θ' τίτ, τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος
in Basil.Novella de nuptiis, est novella imperatoris οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Ὁ δὲ περὶ γάμων νεαρά
Ο
Justiniani 22,posita que est in lib.Basil. xxviii,tit. ἐστι τοῦ Βασιλέως Ιουστινιανοῦ νεαρά κβ', κειμένη
14. cap. 1, [ac] jubet quæcunque compendiose sunt ἐν βιβλίῳ τῶν Βασιλικῶν κη', τίτ. ιδ', κεφ. α', π
proposita. Legasautem lotum illum 14 til.28lib.[ut ρακελευομένη ὅσα εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθησαν.
qui et maxime necessarius sit,et de viris mulieri Καὶ ἀνάγνωθι τὸν ὅλον τοιοῦτον ιδ᾽ τίτ. τοῦ κή βιο
busque nuptias iterantibus multa summæ utilitatis βλίου ἀναγκαιότατον ὄντα, καὶ πολλὰ διδάσκοντα
doceat. Digest. 10 et 11, tit. 2, lib. II, dig., est χρησιμώτατα χάριν δευτερογαμούντων ἀνδρῶν, καὶ
lib. Basil. xxi, tit. 2, cap. 10,quod ita dicit: Ex γυναικῶν. Τὸ ι', καὶ ια' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ γ' βιο
principis jussu mulier intra luctus tempus nuptias – βλίου τῶν διατάξεων, ἔστι τοῦ κα' βιβλίου τῶν Βαπο
ilerare potest; et cap. 11, thema 2,quod circa Ginem λικῶν τίτ. β', κεφ. ι', οὕτω λέγον, Κατὰ κέλευσιν
sic habet: Quæ vero in lugubri [anno] peperit, βασιλέως δύναται ἡ γυνὴ ἐν τῷ πενθίμω χρόνο γι
slatim nubere potest. Τit. 5, lib. v, cod., est lib. μεῖν· καὶ κεφ. ια', θέμα β', περὶ τὸ τέλος οὕτως
Basil. 28, tit. 5, cap. 23,quod sic habet: Neminem ἔχον, Ἡ δὲ τεκοῦσα ἐν τῷ πενθίμῳ παραυτίκα δύο
qui sub ditione sit Romani nominis duas uxores νεται γαμεῖν. Ο ε' τίτ. τοῦ ε' βιβ. τοῦ κώδικος,
habere posse, patet: cum et in edicto prætoris ἔστι βιβλίον κη' τῶν Βασιλικών τίτ. ιε', κεφ. κγ',
hujusmodi homines infamia notati sint, quain rem οὕτως ἔχον, Οὐδένα ὅστις ὑπὸ τὴν πολιτείαν ἐστὶ τοῦ
competens judex inullam esse non patietur.Tit. 6 Ρωμαϊκοῦ ὀνόματος δύο γαμετάς δύνασθαι ἔχειν
ejusdem lib. 5, cod. est lib. Basil. xxvii,tit. 4,cap. φανερόν ἐστιν ὁπότε καὶ ἐν τῷ διάτ, τοῦ πραίτωρος
41, et ejusdem tit. cap. 44, quod est Const. 6. οἱ τοιουτοι ἄνθρωποι ἢ τιμῶνται, ὅπερ πράγμα δ
hæc ait: Si cui puella a tutore vel curatore tutela Αρμόδιος δικαστὴς ἀτιμώρητον εἶναι οὐκ ἀνέξεται,
vel cura ratio reddita sit, eaque vigesimum quin- ο ς' τίτ. τοῦ αὐτοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι
col. 1169–1170page 369 of 399
PG 104:1169τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τίτ. δ', κεφ. μα', καί φησι τὸ μδ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. διάτ. ὃν Γ'. Ταῦτα, ἐὰν ἡ ἐπιτροπευθείσα παρά τινος, καὶ λόγους λάβῃ τῆς διοικήσεως, καὶ ὑπερβῇ τὸν κε᾿ ἐνιαυτὸν, καὶ παραδράμῃ ὁ ὡρισμένος ἐνιαυτὸς δύναται αὐτὴν ὁ τοῦ ἐπιτροπεύσαντος υἱὸς ἀγαγέσθαι. Εἰ δὲ καὶ ὁ πατήρ τῆς κόρης τελευτῶν τοῦτο ᾔτησεν ὥστε συνο 27, αφθῆναι τὴν κόρην τῷ τοῦ ἐπιτρόπου παιδί, καὶ οὕτως ὁ γάμο; ἔῤῥωται. Ὁ ζ' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώλι κος κεῖται εἰς βιβλίον κη' τῶν Βασιλικῶν τίτ. ε' κεφ. και καί φησι τὸ τοιοῦτον κεφ. ταῦτα· Εάν τις οἷαν δήποτε πράττων αρχήν παραθείη γῆμαι ἄκουσιν κύρην, ἢ ἀκόντων τῶν γονέων τὴν οἰανδήποτε δέκα λιτρων χρυσοῦ πρόστιμον ὑπὲρ αὐτῆς ἐγχειρίσεως διξάτω. Καὶ ὁτεδήποτε παυόμενος τῆς ἀρχῆς μὴ ἐπι χειρείτο τοῖς τῆς ἀρχῆς προνομίοις εἰ δὲ ἐπιχειρήσει χρήσασθαι, ἐπὶ διετίαν ἐκβαλλέσθω τῆς πόλεως ἐκείνης, ἐν ᾗ τοῖς προνομίοις χρήσασθαι ἐβουλήθη ἔξεστι δὲ καὶ τῇ κόρῃ, καὶ τῷ ταύτης πατρὶ δια μαρτύρασθαι περί τούτου, ὅτι ἐβουλήθη ποιήσασθαι τὸν γάμον ὁ ἄρχων καὶ τῆς διαμαρτυρίας ενομένης ἔξωθεν ἔσονται τῆς τοῦ ἄρχοντος δικαιοδοσίας ἐπί τε ἐγκλήμασι καὶ χρήμασι· καὶ εἰ μὲν ἄρχων ἐπαρ- 38, 31, 55 67, 2, γίας ἢ ἄρχων στρατιωτικός ἐστι, γινέσθωσαν ὑπὸ τὸν ἄρχοντα· οἱ ἑκάτεροι ἔστωσαν ὑπὸ τὸν ἔπαρχον 2, τῶν πραιτωρίων. Τὸ λη' διάτ. τὸ να' καὶ νε' καὶ τὸ 19, 4, 22, ξζ' τοῦ β' τίτ. τοῦ κγ' βιβλίου τῶν διατ. εἰσι διάφορα κεφ τοῦ δ', καὶ ε', τίτ, τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν βασιλικῶν· ἐτέθη γὰρ ἡ β' τίτ. τοῦ κγ' βιβλίου τῶν διατάξεων εἰς κεφ ιθ' τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ κη' βιβλίου τῶν σιλικῶν, καί φησι τὸ κβ' κεφ. διάτ. ὃν λη' ὁ ἐπα χία χειρίζων ἐφρίκια, οὐ δύναται γαμεῖν τὴν ἐν αὐτῇ γεννηθεῖσαν, ἢ τὴν οἴκησιν ἔχουσαν ἐκεῖ. μνηστεύεσθαι δὲ οὐ κωλύεται, καὶ ἐὰν ἡ γυνὴ μετὰ τὴν ἀπό 25, θεσιν τοῦ ὀφρικίου μή θελήσῃ γαμῆσαι, μόνους ἀ βαδωνας ἀποδίδωσι, τὴν δὲ προμνηστευθεῖσαν δύναται λαβεῖν, καὶ οὐ γίνεται ἡ προϊξ ἱσπομένη, ἤτοι ἐξῃτο νημένῃ, ἀλλ᾿ ἰσχυρά. Το κε', κεφ. ταῦτα, ἐπὶ τοῦ ἀθεμίτων γαμων οὔτε προἓξ εἶναι τὰ ἐπιδοθέντα δου κεῖ· καὶ διὰ τοῦτο πᾶν ὅπερ ἐκ τῶν ἐπιδοθέντων λόγῳ προικός ἔλαβεν ὁ δῆθεν ἀνὴρ, ἀφαιρεῖται παρ' αὐτοῦ κἂν τὰ μάλιστα καρποὺς ἔτυχεν εἰληφώς. Τὸ γ' θέμα τοῦ αὐτοῦ κα' κεφ. ταῦτα, ἐὰν ὁ ἐπίτροπος, ἢ ὁ γενόμενος κουράτωρ υἱοθετήσηται τὸν ἄνδρα τῆς 42, 2, 6, ἐπιτροπευθείσης, ἢ κουρατωρευομένης, ἢ τὸν πατέρα αὐτῆς, ἡ θέσις ἄγυρός ἐστιν, οὐ μὲν ὁ γάμος λύεται, ὥσπερ λύεται ἡνίκα τις τὸν ἴδιον γαμβρόν υἱοθετή σηται. Καὶ τὸ μβ' κεφ. διάτ. δν β' του ου τίτ. τοῦ ε του Γ' τίτ. τοῦ ἐ' τοῦ κώδικος ταῦτα· ἔχων τις αὐτεξούσιον παῖδα, καὶ νύμφην αὐτῷ ἀγώμενος μετὰ τὴν τοῦ γάμου σύσ στασιν ἤδη παίδων τεχθέντων ἀπὸ τῆς νύμφης ώνο μάσθη κουράτωρ τῇ ἰδίᾳ νύμφη· ὁ δὲ τούτου ταῖς ὁ τῆς νύμφης ἀνὴρ εὐλαβηθεὶς μήποτε ἀσύστατος γάμος γένηται προφάσει τῆς τοῦ πατρὸς κουράτω- 2 ρείας ἐδεήθη βασιλέως, καὶ ἀντιγάφει τὸν μὲν γαμον ἐῤῥῶσθαι πλὴν παύσασθαι τὸν πατέρα τῆς κουρατωρείας, καὶ ἄλλων κατασταθέντα λογοθετη θῆναι ὑπ' αὐτοῦ τὸν πατέρα. Επεὶ δὲ διαφορα κεφ. καταστρώσαμεν ἐν τῷ τέλει τοῦ παρόντος β' κεφ.
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. I, II.
τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τίτ. δ', κεφ. μα', tum annum excesserit,atque [insuper constitutus
καί φησι τὸ μδ' κεφ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. διάτ. ὃν Γ'. [annus utilis] decurrerit: potest ipsam tutoris vel
Ταῦτα, ἐὰν ἡ ἐπιτροπευθείσα παρά τινος, καὶ λόγους curatoris filius uxorem ducere. Sane si pater
λάβῃ τῆς διοικήσεως, καὶ ὑπερβῇ τὸν κε᾿ ἐνιαυτὸν, puella cum decederet, ut illa in matrimonium]
καὶ παραδράμῃ ὁ ὡρισμένος ἐνιαυτὸς δύναται αὐτὴν tutoris vel curatoris filio jungeretur, postulavit:
ὁ τοῦ ἐπιτροπεύσαντος υἱὸς ἀγαγέσθαι. Εἰ δὲ καὶ ὁ valet sic quoque matrimonium. Til.7, lib. v cod.
πατήρ τῆς κόρης τελευτῶν τοῦτο ᾔτησεν ὥστε συνο situs est in lib. Basil. xxviii, tit.5, cap. 27, quod caαφθῆναι τὴν κόρην τῷ τοῦ ἐπιτρόπου παιδί, καὶ οὕτως put hæc dicit: Si quis qualemcunque gerens maὁ γάμο; ἔῤῥωται. Ὁ ζ' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώλι- gistratum,puellam invitamn, aut invitis parentibus
κος κεῖται εἰς βιβλίον κη' τῶν Βασιλικῶν τίτ. ε' κεφ. qualemcunque uxorem ducere conatus fuerit: pro
και καί φησι τὸ τοιοῦτον κεφ. ταῦτα· Εάν τις οἷαν- isto conamine decem librarum auri multam penδήποτε πράττων αρχήν παραθείη γῆμαι ἄκουσιν dito. Quando vero magistratu abierit,ne magistraκύρην, ἢ ἀκόντων τῶν γονέων τὴν οἰανδήποτε δέκα tuis privilegiis (uli] tentato. Quod si faciat, illa ciλιτρων χρυσοῦ πρόστιμον ὑπὲρ αὐτῆς ἐγχειρίσεως vitate in qua privilegiis uti voluit, ad biennium
διξάτω. Καὶ ὁτεδήποτε παυόμενος τῆς ἀρχῆς μὴ ἐπι- ejicitor. Licet autem puella, ejusque patri, quod
χειρείτο τοῖς τῆς ἀρχῆς προνομίοις· εἰ δὲ ἐπιχειρή- magistratus matrimonium perficere voluerit,de hoc
σει χρήσασθαι, ἐπὶ διετίαν ἐκβαλλέσθω τῆς πόλεως contestari. Alque (ea] contestatione facta, tum in
ἐκείνης, ἐν ᾗ τοῖς προνομίοις χρήσασθαι ἐβουλήθη· criminalibus tum in pecuniariis [negotiis] extra ipἔξεστι δὲ καὶ τῇ κόρῃ, καὶ τῷ ταύτης πατρὶ δια- cius jurisdictionem erunt. Et si quidem [qui hoc
μαρτύρασθαι περί τούτου, ὅτι ἐβουλήθη ποιήσασθαι tental] præses provinciæ aut magistratus militaris
τὸν γάμον ὁ ἄρχων καὶ τῆς διαμαρτυρίας ενομένης sit, vicarii: sin uterque, [et magistratus ordinarius
ἔξωθεν ἔσονται τῆς τοῦ ἄρχοντος δικαιοδοσίας ἐπί τε et vicarius], præfecti prætorio [jurisdictioni] subἐγκλήμασι καὶ χρήμασι· καὶ εἰ μὲν ἄρχων ἐπαρ- sunto. Digest. 38, 31, 55 et 67, tituli 2, libri xxult
γίας ἢ ἄρχων στρατιωτικός ἐστι, γινέσθωσαν ὑπὸ Digest, sunt divorsa capila 4 et 5 tituli, libri Basil.
τὸν ἄρχοντα· οἱ ἑκάτεροι ἔστωσαν ὑπὸ τὸν ἔπαρχον XXVIII. Positus est enim tit. 2, lib. xxi Digest. in
τῶν πραιτωρίων. Τὸ λη' διάτ. τὸ να' καὶ νε' καὶ τὸ cap. 19, tit. 4, lib. xxv Basil. atque cap. 22,
ξζ' τοῦ β' τίτ. τοῦ κγ' βιβλίου τῶν διατ. εἰσι διάφορα quod est digest.38, dicit: Qui in provincia officium
κεφ τοῦ δ', καὶ ε', τίτ, τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλι- administrat: inde oriundam, vel ibi domicilium
κῶν· ἐτέθη γὰρ ἡ β' τίτ. τοῦ κγ' βιβλίου τῶν διατά- habentem uxorem ducere non potest, non tamen
ξεων εἰς κεφ ιθ' τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ κη' βιβλίου τῶν Βa- sponsare prolibetur. Αt si unulier post officii dispoσιλικῶν, καί φησι τὸ κβ' κεφ. διάτ. ὃν λη' ὁ ἐπα - sitionem nuptias contrahere nolit,arrhas tantumχία χειρίζων ἐφρίκια, οὐ δύναται γαμεῖν τὴν ἐν αὐτῇ modo reddit. Verum antea desponsam, (in matri
γεννηθεῖσαν, ἢ τὴν οἴκησιν ἔχουσαν ἐκεῖ. Μνηστεύ- monium] assumere potest; neque dos caduca fit,
εσθαι δὲ οὐ κωλύεται, καὶ ἐὰν ἡ γυνὴ μετὰ τὴν ἀπό sed rata [manel.] Cap. 25, hæc: Quæ in illicitis
θεσιν τοῦ ὀφρικίου μή θελήσῃ γαμῆσαι, μόνους ἀ- nuptiis data sunt, dos esse non videntur, atque
βαδωνας ἀποδίδωσι, τὴν δὲ προμνηστευθεῖσαν δύναται idcirco quæcunque ex iis quæ ratione dotis dala
λαβεῖν, καὶ οὐ γίνεται ἡ προϊξ ἱσπομένη, ἤτοι ἐξῃτο- sunt, maritus ceperit: tametsi præcipue fructus
νημένῃ, ἀλλ᾿ ἰσχυρά. Το κε', κεφ. ταῦτα, ἐπὶ τοῦ ceperit, ab illo auferuntur. Ejusdem 25 cap.theἀθεμίτων γαμων οὔτε προἓξ εἶναι τὰ ἐπιδοθέντα δου
ma 3, hæc: Si tulor aut curator, dum curam
κεῖ· καὶ διὰ τοῦτο πᾶν ὅπερ ἐκ τῶν ἐπιδοθέντων gerit, adoptaverit maritum quondam pupillæ. aut
λόγῳ προικός ἔλαβεν ὁ δῆθεν ἀνὴρ, ἀφαιρεῖται παρ' cujus curator est,vel [etiam] mariti patrem: adoptio
αὐτοῦ κἂν τὰ μάλιστα καρποὺς ἔτυχεν εἰληφώς. Τὸ irrita est,non autem perimuntur nuptiæ; quemadγ' θέμα τοῦ αὐτοῦ κα' κεφ. ταῦτα, ἐὰν ὁ ἐπίτροπος, modum fit, quando quis generum suum adoptaveἢ ὁ γενόμενος κουράτωρ υἱοθετήσηται τὸν ἄνδρα τῆς rit. Et cap. 42, quod est constit. 2, tituli 6, lib. v.
ἐπιτροπευθείσης, ἢ κουρατωρευομένης, ἢ τὸν πατέρα cod. hæc: Emancipatum quidam flium habens,
αὐτῆς, ἡ θέσις ἄγυρός ἐστιν, οὐ μὲν ὁ γάμος λύεται, postquam ipsi uxorem duxerat, matrimonio jam
ὥσπερ λύεται ἡνίκα τις τὸν ἴδιον γαμβρόν υἱοθετή- inito, atque susceptis liberis, designatus est nurui
σηται. Καὶ τὸ μβ' κεφ. διάτ. δν β' του 5ου τίτ. τοῦ ε
του Γ' τίτ. τοῦ ἐ' sua curator. Ergo hujus flius, nurus maritus, ne
3.6. τοῦ κώδικος ταῦτα· ἔχων τις αὐτεξούσιον παῖδα, idcirco matrimonium perimatur metuens, suppliκαὶ νύμφην αὐτῷ ἀγώμενος μετὰ τὴν τοῦ γάμου σύσ cavit imperatori. Is rescripsit matrimonium quiστασιν ἤδη παίδων τεχθέντων ἀπὸ τῆς νύμφης ώνο- dem ratuin esse,sed patrem a cura desistere [deμάσθη κουράτωρ τῇ ἰδίᾳ νύμφη· ὁ δὲ τούτου ταῖς ὁ bere]: ac substituto alio,ab illo rationes repetere.
τῆς νύμφης ἀνὴρ εὐλαβηθεὶς μήποτε ἀσύστατος: Enim vero quoniam de illegitimis nefariisque nup
γάμος γένηται προφάσει τῆς τοῦ πατρὸς κουράτω- tiis multa [jam] cap. in fine præsentis 2 cap. poρείας ἐδεήθη βασιλέως, καὶ ἀντιγάφει τὸν μὲν suimus, quorum alia legitime constitutum matriγαμον ἐῤῥῶσθαι πλὴν παύσασθαι τὸν πατέρα τῆς monium ex postmodum superveniente malo non
κουρατωρείας, καὶ ἄλλων κατασταθέντα λογοθετη dissolvi aiunt, alia vero illud dissolvunt: quæro,
θῆναι ὑπ' αὐτοῦ τὸν πατέρα. Επεὶ δὲ διαφορα κεφ. de quo empe in conciliis quæstio mola est,si quis
καταστρώσαμεν ἐν τῷ τέλει τοῦ παρόντος β' κεφ. postquam recte matrimonium contraxerit,cum 80o
col. 1171–1172page 370 of 399
PG 104:11714 χάριν παρανόμων, καὶ ἀθεμίτων γάμων, καὶ τινά μὲν ἐκ τούτων φασὶν μὴ λύεσθαι τὸν ἤδη νομίμως συστάντα γάμον ἐκ τοῦ γενομένου κακοῦ μετὰ 3, 85, 2. ταῦτα, τινὰ δὲ λύουσι τὸν γάμον. Ερωτῷ περὶ τοῦ πολλάκις ἐρωτηθέντος συνοδικῶς, ἐὰν μετὰ τὸν και λῶς συστάντα γάμον συμφθαρή τις μετὰ τῆς οἰκείας πενθερᾶς, ἥτινος προσώπου συγγενικοῦ τῇ γαμετῇ αὐτοῦ λυθήσεται ὁ γάμος, ἢ οὐ οὐδαμῶς, ἀλλ' ἐπιτιμηθήσονται οἱ τὴν αἱμομιξίαν ποιησάμενοι. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος ἐν βιβλίῳ β' τίτ. γ' κεφ. πε' θέματι ι' Τὰ ἐξ ἀρχῆς βέβαια ἐκ τῶν ἐπισυμβαινόντων οὐκ ἀχυροῦνται. Εἰ δὲ οὐκ ἔφθασε γενέσθαι τελεία ἱεροτελεστία, ἀλλὰ μόνη μνηστεία παρηκολούθησε, καὶ μετά ταύτην συνεφθάρη ὁ γαμβρὸς τῇ πενθερᾷ, ἢ ἑτέρῳ συγγενικῷ προσώπῳ τῆς μνηστῆς αὐτοῦ, ἐμποδισθήσεται ὁ γάμος διὰ τὸν κανόνα τὸν λέγοντα θέμα περιϊστἦν εἰς τάξιν ἑξῆς τὴν ἀρχὴν οὐκ ἐδύ νατο συστῆναι, ἄχυρόν ἐστι, καὶ διὰ τὸ μὴ παραχωρηθῆναι ἐν εἰδήσει αἱμομιξίαν. Καὶ ταῦτα μὲν ἐγρά φησαν εἰς ἑρμηνείαν τῶν συνοψισθέντων παρὰ τοῦ πατριάρχου. Γίνωσκε δὲ ὅτι τὸ παρὸν β' κεφ. πολλής ἐξηγήσεως δέεται· πολλὰ γὰρ καὶ διάφορα νόμιμα ἐξηνέχθησαν χάριν γάμων κεκωλυμένων. Καὶ ἐπεὶ τὰ περὶ τῶν δευτερογαμούντων ἐδηλώσαμεν ἄνωθεν, μάθε καὶ τὰ περὶ τῶν πολυγαμούντων καὶ κεκωλυμέν νων γάμων. ᾿Απὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου τρεις γάμοι ἐπεγινώσκοντο, ἐπὶ δὲ τῶν ἡμερῶν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου γέγονε σχίσμα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μέσον τῶν ἀρχιερέων· οἱ πλείους γὰρ οὐ παρεχώρουν τὴν τριγαμίαν, καὶ ἔφθασεν ἡ διαίρεσις μέχρι καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ βασιλέως κυρίου Κων ; 4 "σταντίνου Πορφυρογενήτου. Εξηνέχθη τηνικαύτα τόμος ὁ λεγόμενος τῆς ἑνώσεως διαλαμβάνων πότε ὁ τρίτος γάμος παραχωρεῖται, καὶ πότε οὔ. Καὶ ἀνά. πολυγαμία γνωθι τὴν τοιοῦτον τόμον καταστρωθέντα εἰς τὴν 1 2 ἑρμηνείαν τοῦ δ᾽ κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Επ έχεινα δὲ τοῦ γ' γάμου μὴ εἴπῃ γίνεσθαί ποτε ἕτερον γάμον, ὅτι καὶ ὁ γ' γάμος παρὰ τοῖς παλαιοῖς νόμοις πολυγαμία ἐλέγετο· περὶ δὲ κεκωλυμένων γάμων ἀνάγνωθι τὸ π' καὶ β' κεφάλαιον τοῦ ε' τίτλου τοῦ κα' βιβλίου. Διαιρούσι γὰρ τὴν συγγένειαν εἰς τρία, εἰς ανιόντας, κατιόντας, καὶ τοὺς ἐκ πλαγίου. Καὶ ἀνιόντες μέν εἰσιν οἱ γονεῖς, οἱ πάπποι, καὶ τὰ ἑξῆς κατιόντες οἱ παῖδες, οἱ ἔγγονοι, οἱ διέγγονοι, καὶ ἐφ' συμπενθερίας ἑξῆς. Ἐκ πλαγίου δὲ οἱ ἀδελφοὶ, οἱ ἀνεψιοί, οἱ θεῖοι, οἱ πρῶτοι ἐξάδελφοι, καὶ ἐφεξῆς. Εἶτα λέγουσι καὶ ἑτέραν καταχρηστικῶς συγγένειαν τὴν ἐξ ἀγχιστείας, ἤτοι συμπενθερίας. Καὶ μετὰ τὸ ποιῆσαι τὸν περί τούτου λόγον καὶ διδάξαι τοὺς βαθμοὺς τῆς ἑκάστης συγγενείας διορίζονται τῶν μὲν ἀνιόντων, καὶ κατ ιόντων τους γάμους εἰς ἀπέραντον κωλύεσθαι, κἂν μὴ ἐξ εὐνόμων ώσι γάμων· τῶν δὲ ἐκ πλαγίου συγ γενῶν ἀπολύουσι τὴν συνάφειαν ἀπὸ τοῦ η' βαθμού, καὶ τῶν ἐξ ἀγχιστείας τοὺς γάμους ἐμπόδιζουσι μέσ χρις βαθμού καὶ αὐτοῦ. Ἐπεὶ δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυρίου Αλεξίου γέγονεν ἀμφιβολία χάριν τοῦ ζ' βαθμοῦ τοῦ ἐξ αἵμι τος. (Τινὲς μὲν γὰρ ἔλεγον μὴ δύνασθαι τὸν δεύτερον εξάδελφον λαμβάνειν τὴν θυγατέρα τοῦ δισεξαδέλφου
cru sua [alia] vo qua uxorem suam contingente 4 χάριν παρανόμων, καὶ ἀθεμίτων γάμων, καὶ τινά
persona se incestet,solvetur [ne] matrimonium,an μὲν ἐκ τούτων φασὶν μὴ λύεσθαι τὸν ἤδη νομίμως
non? Nequaquam; sed incesti punientur. Dicit συστάντα γάμον ἐκ τοῦ γενομένου κακοῦ μετὰ
namque les in lib. u tit. 3, cap. 85, themate 2. ταῦτα, τινὰ δὲ λύουσι τὸν γάμον. Ερωτῷ περὶ τοῦ
quæ ab initio rata [fuerunt,] ex post facto non in- πολλάκις ἐρωτηθέντος συνοδικῶς, ἐὰν μετὰ τὸν και
Armantur. Verum si cum nondum solemne sacri- λῶς συστάντα γάμον συμφθαρή τις μετὰ τῆς οἰκείας
fcium celebratum fuerit, sed sponsalia duntaxat πενθερᾶς, ἥτινος προσώπου συγγενικοῦ τῇ γαμετῇ
intervenerint, [futurus] maritus cum socru aliave αὐτοῦ λυθήσεται ὁ γάμος, ἢ οὐ οὐδαμῶς, ἀλλ' ἐπιτιsponsam suam sanguine contingente persona se μηθήσονται οἱ τὴν αἱμομιξίαν ποιησάμενοι. Φησὶ
polluerit, mortificabitur matrimonium: idque] γὰρ ὁ νόμος ἐν βιβλίῳ β' τίτ. γ' κεφ. πε' θέματι ι'·
propter regulam quæ dicit, si res quæpiam] in Τὰ ἐξ ἀρχῆς βέβαια ἐκ τῶν ἐπισυμβαινόντων οὐκ
[eum] statum deveniat, quo in (statu] initio con- ἀχυροῦνται. Εἰ δὲ οὐκ ἔφθασε γενέσθαι τελεία Ιεροsistere nequisset,irrita est: [tum ideo] etiam quod τελεστία, ἀλλὰ μόνη μνηστεία παρηκολούθησε, καὶ
incestus scienter non permittatur. Atque bæc qui- μετά ταύτην συνεφθάρη ὁ γαμβρὸς τῇ πενθερᾷ, ἢ
dem eorum quæ a patriarcha compendiose propo. ἑτέρῳ συγγενικῷ προσώπῳ τῆς μνηστῆς αὐτοῦ, ἐμsita sunt, interpretandorum causa scripla sint. g ποδισθήσεται ὁ γάμος διὰ τὸν κανόνα τὸν λέγοντα
Scias vero quod hoc præsens secundum caput θέμα περιϊστἦν εἰς τάξιν ἑξῆς τὴν ἀρχὴν οὐκ ἐδύ
multa expositione indigeat. Multæ siquidem et νατο συστῆναι, ἄχυρόν ἐστι, καὶ διὰ τὸ μὴ παραχω
diversa leges de prohibitis nuptiis lata sunt Cæ- ρηθῆναι ἐν εἰδήσει αἱμομιξίαν. Καὶ ταῦτα μὲν ἐγρά
Lerum quoniam tractatum de nuptias ilerantibus φησαν εἰς ἑρμηνείαν τῶν συνοψισθέντων παρὰ τοῦ
jam explanavimus: discas etiam quæ æpius ma- πατριάρχου. Γίνωσκε δὲ ὅτι τὸ παρὸν β' κεφ. πολλής
trimonium contrahentes, velitasque nuptias con- ἐξηγήσεως δέεται· πολλὰ γὰρ καὶ διάφορα νόμιμα
cernunt. veteri itaque legeterna agnoscebantur ἐξηνέχθησαν χάριν γάμων κεκωλυμένων. Καὶ ἐπεὶ
nupliæ. Posteaquam autem temporibus imperatoris τὰ περὶ τῶν δευτερογαμούντων ἐδηλώσαμεν ἄνωθεν,
domni Leonis Sapientis in Ecclesia inter principes μάθε καὶ τὰ περὶ τῶν πολυγαμούντων καὶ κεκωλυμέν
sacerdotum schisma factum esset (major enim pars νων γάμων. ᾿Απὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου τρεις γάμοι
tertias nuptias non concedebat, eaque divisio usque ἐπεγινώσκοντο, ἐπὶ δὲ τῶν ἡμερῶν τοῦ βασιλέως
ad tempora filii ejus imperatoris domni Constan- κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου γέγονε σχίσμα εἰς τὴν
tini Porphyrogennelæ durasset: evulgala tunc Ἐκκλησίαν μέσον τῶν ἀρχιερέων· οἱ πλείους γὰρ οὐ
decisio est, quæ reconciliationis dicitur, quæ tra- παρεχώρουν τὴν τριγαμίαν, καὶ ἔφθασεν ἡ διαίρεσις
ctat,quando tertia nuptiæ permittantur, et quando μέχρι καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ βασιλέως κυρίου Κωνnon; quam decisionem interpretationi 4 canonis "σταντίνου Πορφυρογενήτου. Εξηνέχθη τηνικαύτα
sancti Basilii insertam lege. Supra tertias autem τόμος ὁ λεγόμενος τῆς ἑνώσεως διαλαμβάνων πότε ὁ
nuptias haud unquam alias Geri dixeris. Nam tertiæ τρίτος γάμος παραχωρεῖται, καὶ πότε οὔ. Καὶ ἀνά.
eliam nuptiæ a veteribus legibus πολυγαμία dice- γνωθι τὴν τοιοῦτον τόμον καταστρωθέντα εἰς τὴν
bantur. Porro de velitis nuptiis lege 1 et 2 cap., ἑρμηνείαν τοῦ δ᾽ κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Επtituli B, libri xxv. Dividunt enim cognationem έχεινα δὲ τοῦ γ' γάμου μὴ εἴπῃ γίνεσθαί ποτε ἕτερον
trifariam, in ascendentes, descendentes, et qui γάμον, ὅτι καὶ ὁ γ' γάμος παρὰ τοῖς παλαιοῖς νόμοις
[contingunt ex transverso. Ex quibus ascendentes, πολυγαμία ἐλέγετο· περὶ δὲ κεκωλυμένων γάμων
quidem sint, parentes, avi, et deinceps: descen- ἀνάγνωθι τὸ π' καὶ β' κεφάλαιον τοῦ ε' τίτλου τοῦ κα'
dentes vero,filii, nepotes,pronepotes, et deinceps: βιβλίου. Διαιρούσι γὰρ τὴν συγγένειαν εἰς τρία, εἰς
ex transverso autem fratres, fratris sororisve filii, ανιόντας, κατιόντας, καὶ τοὺς ἐκ πλαγίου. Καὶ ἀνιόνpatrui vel avunculi, patrueles, et deinceps. [Ac] τες μέν εἰσιν οἱ γονεῖς, οἱ πάπποι, καὶ τὰ ἑξῆς·
deinde alteram etiam abusive cognationem dicunt, κατιόντες οἱ παῖδες, οἱ ἔγγονοι, οἱ διέγγονοι, καὶ ἐφ'
quæ ex affinitate sive συμπενθερίας est. Ubi autein ἑξῆς. Ἐκ πλαγίου δὲ οἱ ἀδελφοὶ, οἱ ἀνεψιοί, οἱ θεῖοι,
hac de re] sermonem habuerunt, atque cujusque οἱ πρῶτοι ἐξάδελφοι, καὶ ἐφεξῆς. Εἶτα λέγουσι καὶ
cognationis gradus docuerunt: ascendentium atque ἑτέραν καταχρηστικῶς συγγένειαν τὴν ἐξ ἀγχιστείας,
descendentium nuptias, etiamsi ex legitimis nuptiis ἤτοι συμπενθερίας. Καὶ μετὰ τὸ ποιῆσαι τὸν περί
[nati non sint,in infinitum prohiberi asserunt: ex τούτου λόγον καὶ διδάξαι τοὺς βαθμοὺς τῆς ἑκάστης
transverso autem cognatorum conjunctionem ab συγγενείας διορίζονται τῶν μὲν ἀνιόντων, καὶ κατ
octavo gradu liberam faciunt, ac similiter affinium ιόντων τους γάμους εἰς ἀπέραντον κωλύεσθαι, κἂν
nuptias usque ad sextum gradum connumerandum μὴ ἐξ εὐνόμων ώσι γάμων· τῶν δὲ ἐκ πλαγίου συγimpediunt. Verum postquam temporibus sanctis- γενῶν ἀπολύουσι τὴν συνάφειαν ἀπὸ τοῦ η' βαθμού,
simus illius patriarchæ domni Alexii, de septimo καὶ τῶν ἐξ ἀγχιστείας τοὺς γάμους ἐμπόδιζουσι μέσ
gradu consanguineorum dubitatio incidit negabant χρις 5' βαθμού καὶ αὐτοῦ. Ἐπεὶ δὲ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν
enim quidam posse quempiam patrui magni nepo· τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυρίου Αλεξίου
tis filiam ducere uxorem, propterea quod a legibus γέγονεν ἀμφιβολία χάριν τοῦ ζ' βαθμοῦ τοῦ ἐξ αἵμιconsanguineorum nuptiæ ab initio oclavi gradus τος. (Τινὲς μὲν γὰρ ἔλεγον μὴ δύνασθαι τὸν δεύτερον
permittantur: alii vero opponebant cognationis εξάδελφον λαμβάνειν τὴν θυγατέρα τοῦ δισεξαδέλφου
col. 1173–1174page 371 of 399
PG 104:1173ΙΙ. αὐτοῦ εἰς γυναῖκα διὰ τὸ ἐπιτραπῆναι ὑπὸ τῶν νόμων τοὺς γάμους τῶν ἐξ αἵματος συγγενῶν ἀπ᾿ ἀρχῆς του η' βαθμού. Ετεροι δὲ ἀντετίθεντο τὸν ἐκ συγγενείας 5' βαθμὸν κωλυθῆναι μόνον, καὶ ὀφείλειν τὸν ζ' εἶναι ἀκώλυτον, ὡς μηδὲ κωλυθέντα) διέγνω ὁ ῥηθείς πατριάρχης μετὰ τῆς τηνικαῦτα παρευρεθείσης συν όδου ταῦτα ῥητῶς. Ἐπεὶ οὖν ὁ μὲν Βασίλειος ζ' βα θμοῦ τῇ θεοκτίστῃ καθέστηκεν, ὁ δὲ νόμος ἐπιτρέπει τους η' βαθμού πρὸς ἀλλήλους οὔσι τὸν γάμον ἀπαγορεύει δὲ τοῖς τοῖς γε μὲν τ' οὐδαμοῦ ᾠκονόμηται τὸν τοιοῦτον γάμον πρὸ μὲν τοῦ προδῆναι, μὴ ἐπιτρέπεσθαι, μετὰ δὲ τὸ προβῆναι μὴ διασπᾶσθαι μὲν, ἐπιτιμίοις δὲ καθυποβάλλεσθαι. Εκρατει οὖν τὸ τοιοῦτον συνοδικών θέσπισμα μέχρι τῆς ἐφημερίας τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυρίου Λουκά, 14, Τηνικαῦτα δὲ ἤτοι κατὰ τὸν ᾿Απρίλλιον μήνα τῆς ιδ' 6676, ινδικτιώνος τοῦ χος έτους ανενεγκόντος συνο δικῶς τοῦ ἀποιχομένου ἱερωτάτου μητροπολίτου ᾿Αθηνῶν, καὶ ὑπερτίμου κυρίου Νικολάου του Αγιου Θεοδωρήτου μεγάλην ἐντεῦθεν ψυχικήν βλάβην γίνει σθαι εἰς τινὰς τῶν ὑπὸ τὴν ἐνορίαν αὐτοῦ κρυφογά μους ζ' βαθμού πεποιηκότας διὰ τὸν φόβον τῶν; ἐπιτιμίων, διάγνωσις γέγονε συνοδική ταῦτα διπλαμ βάνουσα. Διὰ γοῦν ταῦτα ἡ μετριότης ἡμῶν μετὰ τῆς ἱερᾶς ἀδελφότητος τὴν γεγονοταν παρὰ τοῦ ἁγιων τάτου εκείνου πατριάρχου κυρίου Αλεξίου συνοδικήν οἰκονομίαν ἐπὶ τῷ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ πολιτικού νόμου μὴ κωλυθέντι ἐπὶ τῶν ἐξ αἵματος ζ' βαθμού γάμων, μήτε καθαρῶς ἐπιτραπέντι κρατύνουσα, καὶ στηρίζουσα, καὶ οἷον ἐφερμηνεύουσα, και σαφηνίζουσα, ἅμα δὲ καὶ τὸ τῶν πολλῶν κακουργόν τε καὶ πε ρίεργον περικόπτουσα, καὶ οἷον ἐξ ῥίζης αὐτῆς σπῶσι, ἵνα μὴ καὶ ἔτι παρανομίας ἐξανατείλῃ βλα στήματα, καὶ τέκνα μωμητά πληθυνθῇ, καὶ υἱοὶ τῶν θείων νόμων αυξηθώσιν ἀλλότριον τὸν ἐκ τοῦ τοι ούτου βαθμοῦ γάμου οὐ μόνον ἐρωτώμενον προβαίνειν κωλύει, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐρωτήσεως γεγενημένον διασπάσθαι διακελεύεται παντελῇ τοῦ τοιούτου για μου ἀργίαν καταψηφιζομένη ἀπὸ τῆς σήμερον τῶν φθασάντων γενέσθαι τοιούτων γάμων μένει πάντων ὀφειλόντων ἀδιασπάστων. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦδε οἱ τοι οὗτον γάμον συστήσαι τολμήσοντες, οὐ μόνον τοῦ οἰκείου σκοποῦ οὐδαμῶς ἀπολαύσουσι, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς τοῦ τοιούτου συναλλάγματος διασπάσεως, καὶ ἀφορισμῷ καθυποβληθήσονται, ὡς τοῦ παρόντος συνο οδικοῦ ὁρισμοῦ καταφρονηταί, καὶ ὡς συγγενικά συγχέοντες αἵματα, οἴτε τοῖς οὕτω συναλλαττουσι συναινέσοντες αὐστηρίας κανονικῆς πειραθήσονται, καὶ οἱ ἱερολογῆσαι τολμήσοντες καθαιρέσει ὑποβληθήσονται. Γέγονε δὲ ἐπὶ τούτοις καὶ πρόσταγμα τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως ἀπολυθὲν κατὰ τὸν Μαϊον μῆνα τῆς αὐτῆς ἰνδικτιώνος διοριζόμενων ἐν μέρει ταῦτα, τοιγαρτοι καὶ ἡ βασιλεία ἡμῶν τὴν συνοδικὴν ταύτην ἐπὶ τῷ ζητηθένει ἀπόκρισιν ὅτ' ἀληθὲς εἰπεῖν ὁροθέτησιν, ὡς ἐπομένως τοῖς θείοις κανόσι, καὶ τοῖς πολιτικοῖς ἐκτεθεῖσαν νόμοις ἐπ έκρινε καὶ κρατεῖν εἰς τὸ ἑξῆς, καὶ ἀμετατρέπτως ἔχειν εἰς τὸ διηνεκές διορίζεται, τῆς αὐτῆς κοινωνοῦσα γνώμης ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ προκειμένου ζητής
NOMOCANON. - TIT. XIII, CAP. ΙΙ.
αὐτοῦ εἰς γυναῖκα διὰ τὸ ἐπιτραπῆναι ὑπὸ τῶν νόμων sextum gradum prohiberi duntaxat, ac proinde]
τοὺς γάμους τῶν ἐξ αἵματος συγγενῶν ἀπ᾿ ἀρχῆς septimum gradum impedimento vacare debere,utτου η' βαθμού. Ετεροι δὲ ἀντετίθεντο τὸν ἐκ συγγε- pote qui prohibitus non sit) statuit dictus sanctisνείας 5' βαθμὸν κωλυθῆναι μόνον, καὶ ὀφείλειν τὸν ζ' simus patriarcha cum synodo tunc coacta hæc ad
εἶναι ἀκώλυτον, ὡς μηδὲ κωλυθέντα) διέγνω ὁ ῥηθείς verbum: Quandoquidem igitur Basilius Theoctisten
πατριάρχης μετὰ τῆς τηνικαῦτα παρευρεθείσης συν- septiino gradu contingit, et lex octavo gradu se inόδου ταῦτα ῥητῶς. Ἐπεὶ οὖν ὁ μὲν Βασίλειος ζ' βα- vicem contingentibus matrimonium permittit, ac
θμοῦ τῇ θεοκτίστῃ καθέστηκεν, ὁ δὲ νόμος ἐπιτρέ- vero sexto contingentibus intercidit, septimo autem
πει τους η' βαθμού πρὸς ἀλλήλους οὔσι τὸν γάμον nequaquam,ordinatum est ut istiusmodi inatrimoἀπαγορεύει δὲ τοῖς 5' τοῖς γε μὲν τ' οὐδαμοῦ ὠκονό- nium, priusquam procedat,non permittatur: postμηται τὸν τοιοῦτον γάμον πρὸ μὲν τοῦ προδῆναι, μὴ quam autem processerit, non divellatur: sed qui
ἐπιτρέπεσθαι, μετὰ δὲ τὸ προβῆναι μὴ διασπᾶσθαι ita conjuncti fuerint, penis subjiciantur. Obtinuit
μὲν, ἐπιτιμίοις δὲ καθυποβάλλεσθαι. Εκρατει οὖν τὸ itaque synodicum hoc oraculum usque ad tempora
τοιοῦτον συνοδικών θέσπισμα μέχρι τῆς ἐφημερίας sanctissimi illius patriarchæ domni Lucæ. Tunc
τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου κυρίου Λουκά, autem, sive mense Aprili, indictione 14, anno (ab
Τηνικαῦτα δὲ ἤτοι κατὰ τὸν ᾿Απρίλλιον μήνα τῆς ιδ' orbe condito 6676, ubi quondam sacratissimus
ινδικτιώνος τοῦ 5χος έτους ανενεγκόντος συνο- metropolitanos Alheniensis et venerabilis domnus
δικῶς τοῦ ἀποιχομένου ἱερωτάτου μητροπολίτου Nicollaus Hagiotheodoritus, magnam inde anima-
᾿Αθηνῶν, καὶ ὑπερτίμου κυρίου Νικολάου του Αγιου rum jacturam aliquibus, qui in jurisdictione sua
Θεοδωρήτου μεγάλην ἐντεῦθεν ψυχικήν βλάβην γίνει ponarum metu clam in septimo gradu matrimoσθαι εἰς τινὰς τῶν ὑπὸ τὴν ἐνορίαν αὐτοῦ κρυφογά- nium contraxissent, obvenire in concilio retulisμους ζ' βαθμού πεποιηκότας διὰ τὸν φόβον τῶν sent; factum est synodicum statutum, quod hæc
ἐπιτιμίων, διάγνωσις γέγονε συνοδική ταῦτα διπλαμ- complectitur. Propter hæc igitur (moderatio nostra
βάνουσα. Διὰ γοῦν ταῦτα ἡ μετριότης ἡμῶν μετὰ cum sanctorum) fratrum coetu, factam a sanctissi
τῆς ἱερᾶς ἀδελφότητος τὴν γεγονοταν παρὰ τοῦ ἁγιων mo illo patriarcha domno Alexio de consanguiτάτου εκείνου πατριάρχου κυρίου Αλεξίου συνοδικήν neorum in septimo gradu matrimonio,a civili lege
οἰκονομίαν ἐπὶ τῷ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ πολιτικού νόμου nequeexpres-eprohibito, neque evidenter permisμὴ κωλυθέντι ἐπὶ τῶν ἐξ αἵματος ζ' βαθμού γάμων, so,synodicamordinationem corroborans et confrμήτε καθαρῶς ἐπιτραπέντι κρατύνουσα, καὶ στηρί‐ mans, ac veluti interpretans et explanans, simul
ζουσα, καὶ οἷον ἐφερμηνεύουσα, και σαφηνίζουσα, vero quod multis noxium est et supervacaneum
ἅμα δὲ καὶ τὸ τῶν πολλῶν κακουργόν τε καὶ πε- c resecans, quasique ab ipsa radice revellens: ut ne
ρίεργον περικόπτουσα, καὶ οἷον ἐξ ῥίζης αὐτῆς ἀva- amplius illegitima suppullulent germina,neque viσπῶσι, ἵνα μὴ καὶ ἔτι παρανομίας ἐξανατείλῃ βλα- tuperabiles multiplicentur liberi,neque fliorum a
στήματα, καὶ τέκνα μωμητά πληθυνθῇ, καὶ υἱοὶ τῶν divinis legibus alienorum inaugescat numerus]:
θείων νόμων αυξηθώσιν ἀλλότριον τὸν ἐκ τοῦ τοι istius gradus matrimonium non modo cum ejus
ούτου βαθμοῦ γάμου οὐ μόνον ἐρωτώμενον προβαί- [contrahendi] facultas petitur, prohibet: verumνειν κωλύει, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐρωτήσεως γεγενημένον etiam ante petitionem contractum distrabijubet: ut
διασπάσθαι διακελεύεται παντελῇ τοῦ τοιούτου για ab hodierno die hujusmodi matrimonium prorsus
μου ἀργίαν καταψηφιζομένη ἀπὸ τῆς σήμερον τῶν cesset, censens: tamen ut jam contracta istiusmodi
φθασάντων γενέσθαι τοιούτων γάμων μένει πάντων matrimonia modis omnibus indivulsa manere deὀφειλόντων ἀδιασπάστων. Τὸ γοῦν ἀπὸ τοῦδε οἱ τοι beant. Qui itaque hujusmodi matrimonium de cæοὗτον γάμον συστήσαι τολμήσοντες, οὐ μόνον τοῦ tero contrahere audebunt, non solum proposito
οἰκείου σκοποῦ οὐδαμῶς ἀπολαύσουσι, ἀλλὰ καὶ μετὰ sibi (fne] omnino non fruentur; verum post ejus
τῆς τοῦ τοιούτου συναλλάγματος διασπάσεως, καὶ contractus distractionem, tanquam præsentis syἀφορισμῷ καθυποβληθήσονται, ὡς τοῦ παρόντος συνο nodalis statuti contemptores, quique cognatum sanοδικοῦ ὁρισμοῦ καταφρονηταί, καὶ ὡς συγγενικά guinem confundunt, excommunicationi eliam subσυγχέοντες αἵματα, οἴτε τοῖς οὕτω συναλλαττουσι jicientur. Qui vero ita [matrimonium] contrahentiσυναινέσοντες αὐστηρίας κανονικῆς πειραθήσονται, bus assensum præbuerint,austeritate canonica tenκαὶ οἱ ἱερολογῆσαι τολμήσοντες καθαιρέσει ὑποβλη- tabuntur. Et qui tale matrimonium] consecrareauθήσονται. Γέγονε δὲ ἐπὶ τούτοις καὶ πρόσταγμα τοῦ si fuerint, dejectioni [de sacerdotio] subjicientur.
κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως ἀπολυθὲν κατὰ Edita est etiam præterea mense Maio ejusdem inτὸν Μαϊον μῆνα τῆς αὐτῆς ἰνδικτιώνος διοριζόμενων dictionis potentis atque sancti nostri imperatoris
ἐν μέρει ταῦτα, τοιγαρτοι καὶ ἡ βασιλεία ἡμῶν τὴν jussio, quæ partim hæc statuit: Quocirca etiam
συνοδικὴν ταύτην ἐπὶ τῷ ζητηθένει ἀπόκρισιν ὅτ' imperatoria nostra majestas,eamdem de solutione
ἀληθὲς εἰπεῖν ὁροθέτησιν, ὡς ἐπομένως τοῖς θείοις propositæ quæstionis sententiam cum sanctissimo
κανόσι, καὶ τοῖς πολιτικοῖς ἐκτεθεῖσαν νόμοις ἐπ- domino meo acumenico patriarcha et sancta diviέκρινε καὶ κρατεῖν εἰς τὸ ἑξῆς, καὶ ἀμετατρέπτως naque synodo sustinens, synodale hoc ad eamdem
ἔχειν εἰς τὸ διηνεκές διορίζεται, τῆς αὐτῆς κοινω- quæstionem responsum,aut ut quod res est dicam,
νούσα γνώμης ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ προκειμένου ζητής slalulum, uti quod secundum divinos canones ci-
col. 1175–1176page 372 of 399
PG 104:1175ματος τῷ τε ἁγιωτάτῳ μου δεσπότῃ καὶ οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ, καὶ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ συνόδῳ. Καὶ τὰ μὲν περὶ τοῦ ζ' γάμου οὕτω διευλυτητώθησαν. Επεὶ δὲ τοῦ γάμου ἀπὸ ἀγχιστείας ἔκτου βαθμού συνημμένων κωλυομένου ὡς εἴπομεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ άγιωτάτου ἐκείνου κυρίου Σισινίου, ἐλάμβανον, ὡς ἔοικε, δύο πρῶτοι ἐξάδελφοι δύο ἀδελφές, ἐξετέθε τόμος παρὰ τοῦ αὐτοῦ πατριάρχου διαλαμβάνων περί τὸ τέλος ταῦτα, ἡ μετριότης ἡμῶν διωρίσατο μηκέτι τοὺς τοιούτους γάμους χώραν ἐν τοῖς Χριστιανούς του λοιποῦ ἔχειν, μηδὲ παρὰ τινος μηδέποτε καταπραχθῆναι. Εἰσηγεῖται δὲ πᾶσι κοινῶς καὶ τῇ ἀπὸ τοῦ πνεύματος ἐξουσίᾳ πατρικῶς καὶ δεσποτικῶς διορία ζεται ὥστε μηδένα τῶν ἁπάντων ἀπό γε τοῦ νῦν κἂν τῶν ἐν δυναστείαις ᾖ τις καὶ ἐξουσίαις, κἂν πλούτῳ κομᾷ, κἂν τῶν πολλῶν καὶ τοῦ δήμου πρὸς τοιοῦτον γάμον ἐλθεῖν. Εἰ δέ τι ἀπὸ τοῦ παρόντος τὰ διορισ σάμενα ταύτα θέμενος παρ᾽ οὐδὲν πρὸς τοιοῦτον ἑαυτὸν ἐπιῤῥίψει γάμον, ἢ ἐπιδῷ τέκνα τῆς ἐκκλησ σίας οὗτος ἐκκήρυκτος ἔσται πάσας ἡμέρας του βίου αὐτοῦ, καὶ οὐ πρότερον δεχθήσεται εἰς μετάνοιεν πρὶν ἂν διαπάσῃ τὸν γάμον, κἂν φθάσῃ παῖδας ἀκατεκεῖν. Η δὲ τοιούτῳ γάμω εὐχὴν ἐπιδοὺς ἱερεὺς καθει ρέσει τελείᾳ ὑποπεσείται. Τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων, καὶ ἀμφιβολίας γινομένης περὶ τοιούτου συναλλάγματος παρὰ τῷ βασιλική θείῳ βήματι ἀπελύθη θέσπισμα νεαρὸν τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασι λέως κατὰ μῆνα Ἰούνιον ἐνδικτιώνος γι΄. Ταῦτα περὶ τὸ τέλος δεξιὸν ὡς ῎Αν οὖν καὶ ἀμφότερα καλῶς περ οι ριφυλαχθῶσι καὶ σεβασθῶσιν, ἦτε μεγαλειότης τῶν Βασιλικῶν καὶ ἀρχιερατικῶν διαταγμάτων, καὶ ἡ τῶν νόμων καὶ τῶν κανόνων ἀκρίβεια μήτε παντελῶς δοτέον τῷ τύμῳ τούτῳ τὴν λύσιν, μήτε πάντως ἐπιτρεπτέον αὐτῷ καὶ αὖθις τὸ ἐνεργὸν, ἀλλὰ τὴν μέσην βαδιστέον ὃ φασι καὶ βασιλικὴν καὶ ἄμφω συντηρητέον. Τότε περὶ τὸν τομογράφον ἐκεῖνον ἀρχιερέα σέβας καὶ τοὺς ἐπιμνησθέντας του τόμου αὐτοῦ βασιλεῖς καὶ τὸ μηδένα τοῖς νόμοις ἀπαξον καὶ τοῖς κανόσι προτρέψασθαι ὅπερ ὁ τοιοῦτος τόμος εἰσήνεγκε. Χρή, γὰρ τὸ ἀπὸ τοῦ τοιούτου τόμου εἰσε ηνεγμένον συνάλλαγμα ἤδη μὲν συντελεσθὲν καὶ πρὸ έρωτήσεως μὴ διασπάσθαι, ἐπιτιμίοις δὲ τοὺς οὕτως είς γάμον ἀρμοσθέντας βαρύνεσθαι κατὰ τὴν κρίσιν καὶ δοκιμασίαν τοῦ κατὰ τόπον ἀρχιερέως ὡς συν τηρεῖσθαι τούτοις τὸ συνοικέσιον, φθάσαν δὲ πεσεῖν εἰς ἐρώτησιν μὴ ἐνδιδοσθαι χωρὶς τῶν ἀνηκόντων ἐπιτιμίων καὶ ἐντολῶν. Διὸ σέβας ἄνωθεν εἴρηται μηδὲ ἰδεῶς καὶ ἀνυπούλως καὶ ἐναντίως τοῖς ἐρωτής σασιν ἐπιτρέπεσθαι ἀλλὰ μετὰ ἐντολῆς μᾶλλον δὲ καὶ ἀνάμνησιν τοῦ ῥηθέντος τόμου παρὰ τῆς ἐκκλησίες λαμβάνειν αὐτοὺς καὶ τῶν ἐν αὐτῷ διαπτομένων καὶ εἰ μὲν τὸ θέσπισμα τιμᾶν προκερούμενοι καὶ τὰ ἐν αὐτῷ διειλημμένα φυλάττειν ἀπαρασάλευτα βού λοιντο ἐπαινετέοι πάντως εἰσίν. Εἰ δὲ τὸ παρ' αύτου κεκωλυμένον διαπραττεσθαι προαιροῖντο ἐκχωρη θήσονται μὲν τοῦτο ποιεῖν. Πλὴν ὅμως τοῖς προστ ήκουσιν ἐπιτιμίοις καθυπαγόμενοι ταῦτα του τόμου τοῦ πατριάρχου κυρίου Τισινίου· πρὸς δὲ καὶ τοῦ Βασιλικού προστάγματος διοριζομένων μή εἴπης
vilesque leges editum sit, in posterum obtinere ματος τῷ τε ἁγιωτάτῳ μου δεσπότῃ καὶ οἰκουμενικῷ
[oportere judicavit, et ut nullo unquam tempore πατριάρχῃ, καὶ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ συνόδῳ. Καὶ τὰ
subvertatur statuit. Atque hoc quidem modo hæc μὲν περὶ τοῦ ζ' γάμου οὕτω διευλυτητώθησαν. Επεὶ
acta sunt,atque obtinent. Scias tamen quod, licet δὲ τοῦ γάμου ἀπὸ ἀγχιστείας ἔκτου βαθμού συνημ
synodalis hæc decisio, et ipsam confirmans impe- μένων κωλυομένου ὡς εἴπομεν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ
ratoria jussio, consanguineorum in septimo gradu άγιωτάτου ἐκείνου κυρίου Σισινίου, ἐλάμβανον, ὡς
matrimonium minanter prohibeat, indictione ta- ἔοικε, δύο πρῶτοι ἐξάδελφοι δύο ἀδελφές, ἐξετέθε
men 4,anno ab orbe condito 6694,cum domnus Ba- τόμος παρὰ τοῦ αὐτοῦ πατριάρχου διαλαμβάνων περί
silius Camalerus patriarcha esset,ab imperatoreno- τὸ τέλος ταῦτα, ἡ μετριότης ἡμῶν διωρίσατο μηκέτι
stro sancto domino Isaacio Angelo jussio facta sil, τοὺς τοιούτους γάμους χώραν ἐν τοῖς Χριστιανούς του
quæ statuit, ne ex dictis actis matriinonio post illa λοιποῦ ἔχειν, μηδὲ παρὰ τινος μηδέποτε καταπραinter longe felicissimos Caesares, domnum Joannem χθῆναι. Εἰσηγεῖται δὲ πᾶσι κοινῶς καὶ τῇ ἀπὸ τοῦ
Cantacuzenum videlicet, atque germanamimpera- πνεύματος ἐξουσίᾳ πατρικῶς καὶ δεσποτικῶς διορία
toris sororem dominam Irenen contracto, quan- ζεται ὥστε μηδένα τῶν ἁπάντων ἀπό γε τοῦ νῦν κἂν
quam in septimum consanguinitatis gradum refera- τῶν ἐν δυναστείαις ᾖ τις καὶ ἐξουσίαις, κἂν πλούτῳ
tur. præjudicetur: sed quantum ad illos, et quidem] κομᾷ, κἂν τῶν πολλῶν καὶ τοῦ δήμου πρὸς τοιοῦτον
solos, quæ a synodo atque imperatore donno Ma- γάμον ἐλθεῖν. Εἰ δέ τι ἀπὸ τοῦ παρόντος τὰ διορισ
nuele de istiusmodi nuptiis determinata sunt inefil- σάμενα ταύτα θέμενος παρ᾽ οὐδὲν πρὸς τοιοῦτον
cacia sint. Quod etiam asynodo approbatum est. Al- ἑαυτὸν ἐπιῤῥίψει γάμον, ἢ ἐπιδῷ τέκνα τῆς ἐκκλησ
que de septimi quidem gradus nuptiis controversia σίας οὗτος ἐκκήρυκτος ἔσται πάσας ἡμέρας του βίου
hunc in modum concilietur. Çæterum quoniam ma- αὐτοῦ, καὶ οὐ πρότερον δεχθήσεται εἰς μετάνοιεν πρὶν
trimonio affinium in sexto gradu conjunctorum (ut ἂν διαπάσῃ τὸν γάμον, κἂν φθάσῃ παῖδας ἀκατεκεῖν.
diximus) prohibito, temporibus sanctissimi illius Η δὲ τοιούτῳ γάμω εὐχὴν ἐπιδοὺς ἱερεὺς καθει
patriarchs downi Sisinii duo patrueles (uti videtur) ρέσει τελείᾳ ὑποπεσείται. Τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων,
duas sorores uxores ducebant: proposita a patriar- καὶ ἀμφιβολίας γινομένης περὶ τοιούτου συναλλάγ
cha decisio est,quæ circa finem hæc complectitur: ματος παρὰ τῷ βασιλική θείῳ βήματι ἀπελύθη
moderatio nostra decrevit,ne istiusmodi matrimo- θέσπισμα νεαρὸν τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιnia inter Christianos de reliquo amplius locum ha- λέως κατὰ μῆνα Ἰούνιον ἐνδικτιώνος γι΄. Ταῦτα περὶ
beant, neque ullo unquam tempore contrabantur. τὸ τέλος δεξιὸν ὡς ῎Αν οὖν καὶ ἀμφότερα καλῶς περ
Ac suadet ipse illam] in universum omnibus, οι ριφυλαχθῶσι καὶ σεβασθῶσιν, ἦτε μεγαλειότης τῶν
polestate sacrosancti spiritus in patris dominique Βασιλικῶν καὶ ἀρχιερατικῶν διαταγμάτων, καὶ ἡ
morem statuit, ne de cætero quisquam omnium, τῶν νόμων καὶ τῶν κανόνων ἀκρίβεια μήτε παντεquanquam ex potestatibus aliquis sit, quanquam λώς δοτέον τῷ τύμῳ τούτῳ τὴν λύσιν, μήτε πάντως
facultatibus ac divitiis superliat quanquam ex mul- ἐπιτρεπτέον αὐτῷ καὶ αὖθις τὸ ἐνεργὸν, ἀλλὰ τὴν
tis [unus et ex plebe sit,ad istiusmodi matrimoni- μέσην βαδιστέον ὃ φασι καὶ βασιλικὴν καὶ ἄμφω
um deveniat.Quod si quis deinceps [inquit] hoc sta- συντηρητέον. Τότε περὶ τὸν τομογράφον ἐκεῖνον
tctum floccifaciens,in tale matrimonium se praecipi- ἀρχιερέα σέβας καὶ τοὺς ἐπιμνησθέντας του τόμου
tet,liberosve collocet:hic omnibus diebus vitæ suæ αὐτοῦ βασιλεῖς καὶ τὸ μηδένα τοῖς νόμοις ἀπαξον
ab Ecclesia pelletur: neque prius ad penitentiam καὶ τοῖς κανόσι προτρέψασθαι ὅπερ ὁ τοιοῦτος τόμος
recipietur, quam distraxerit matrimonium,tametsi εἰσήνεγκε. Χρή, γὰρ τὸ ἀπὸ τοῦ τοιούτου τόμου εἰσε
ex illa liberos susceperit. Quicunque vero sacerdos ηνεγμένον συνάλλαγμα ἤδη μὲν συντελεσθὲν καὶ πρὸ
tali matrimonio preces adhibuerit, plenæ e sacer- έρωτήσεως μὴ διασπάσθαι, ἐπιτιμίοις δὲ τοὺς οὕτως
dotiol ejectioni succumbet. Cum itaque hoc modo είς γάμον ἀρμοσθέντας βαρύνεσθαι κατὰ τὴν κρίσιν
hæc se haberent,atque de istiusmodi contractuapud καὶ δοκιμασίαν τοῦ κατὰ τόπον ἀρχιερέως ὡς συνimperatorium divinum tribunal [quædam] nibigui- τηρεῖσθαι τούτοις τὸ συνοικέσιον, φθάσαν δὲ πεσεῖν
tas incidisset,emissa est mense Julio indictione 8,ab εἰς ἐρώτησιν μὴ ἐνδιδοσθαι χωρὶς τῶν ἀνηκόντων
optimo et sancto nostro imperatore Dovella saneuo, ἐπιτιμίων καὶ ἐντολῶν. Διὸ σέβας ἄνωθεν εἴρηται
que circa finem hæc narrat: ut taque utrumque, et μηδὲ ἰδεῶς καὶ ἀνυπούλως καὶ ἐναντίως τοῖς ἐρωτής
imperatoriam pontificaliumque ordinationum ma- σασιν ἐπιτρέπεσθαι ἀλλὰ μετὰ ἐντολῆς μᾶλλον δὲ καὶ
jestas,et legum canonumque cautio rete conserve- ἀνάμνησιν τοῦ ῥηθέντος τόμου παρὰ τῆς ἐκκλησίες
tur,atque veneratione faciatur: neque omnino hæc λαμβάνειν αὐτοὺς καὶ τῶν ἐν αὐτῷ διαπτομένων καὶ
decisio dissolvenda,neque rursus omnino illi efica- εἰ μὲν τὸ θέσπισμα τιμᾶν προκερούμενοι καὶ τὰ ἐν
cia concedenda est.Sed [via] media (quod aiunt) at- αὐτῷ διειλημμένα φυλάττειν ἀπαρασάλευτα βού
que regia eundum est, et utrumque conservandum, λοιντο ἐπαινετέοι πάντως εἰσίν. Εἰ δὲ τὸ παρ' αύτου
erga decisionis scriptorem illum patriarcham, ac κεκωλυμένον διαπραττεσθαι προαιροῖντο ἐκχωρη
imperatores qui istius decisionis mentionem fece- θήσονται μὲν τοῦτο ποιεῖν. Πλὴν ὅμως τοῖς προστ
runt,reverentia nempe,et ne quis legibus canoni- ήκουσιν ἐπιτιμίοις καθυπαγόμενοι ταῦτα του τόμου
busque dissona præcipiat, quale [quiddam] hæc τοῦ πατριάρχου κυρίου Τισινίου· πρὸς δὲ καὶ τοῦ
decisio (in medium] adduxit. Oportet autem ab hac Βασιλικού προστάγματος διοριζομένων μή εἴπης
col. 1177–1178page 373 of 399
PG 104:1177πάντα τὰ ἀγχιστείας Έκτου βαθμοῦ γαμικά συναλλάγματα ὑπὸ τούτων ἀλίσκεσθαι· πρόσταγμα γὰρ ἐστι τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ ἐξενεχθὲν ἐπὶ ὑπομνήσει τοῦ προέδρου ἐκεί του Βάδρα καὶ ἑταιριάρχου τοῦ ξηροῦ κατὰ μῆνα Μάρτιον ἐνδικτιώνος ιε'. Καταπεμφθὲν εἰς τὸν τότε ἁγιώτατον πατριάρχην κύριον Νικόλπον καὶ τὴν ἰσ ρὰν καὶ θείαν συνόδον διοριζόμενον ἀκωλύτως συν άπτεσθαι θεῖον καὶ ἀνεψιόν, θεῖα καὶ ἀνεψιά κἂν ἔκτου βαθμοῦ συγγένειαν ἐξ ἀγχιστείας ἔχωσι. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ τοιοῦτον πρόσταγμα καταστρωθὲν εἰς σημείωμα συνοδικὸν εὐρισκόμενον εἰς τὰ κωδίκια τοῦ διαληφθέντες πατριάρχου κυρίου Νικολάου. Ότι δὲ λόγος γέγονε ποτε παρὰ τῷ Βασιλικῷ βήματι περὶ τοῦ εἰ δύναται ὁ αὐτὸς καὶ εἰς δύο δευτέρας ἐξαδέλφας λαμβάνειν κατὰ λόγον γάμου, ὡς δῆθεν εἰς ζ'. Εξ ἀγχιστείας βαθμον ἀγαγομένου τοῦ συν αλλάγματος ἀπελύθη πρόσταγμα τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως μὴ γίνεσθαί ποτε τοῦτο διοριζόμενον διὰ τὸ ἑνὸς βαθμοῦ λογίζεσθαι τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς γυναικὸς καὶ καταντᾶν τὸ συναλλάγμα εἰς ἕκτον βαθμὸν ἐξ ἀγχιστείας. Ἐπεὶ δὲ τὸ τοιοῦτον πρόσταγμα οὐκ ἔφθασε κατεστρωθῆ και εἰς τὰ πρόσω φορα σέκρητα· ἐγὼ μὲν οὐκ ἔχω τι γράψαι πλέον. Ἡ δὲ ᾽Εκκλησία κωλύει τὸν τοιοῦτον γάμον. Ανά γνωθι καὶ τὸν ξζ' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου, καὶ τὰ εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ γραφέντα. Ἐπὶ τούτοις γίνωσκε ὅτι πρὸ μὲν τῆς βασιλείας τοῦ ἀοιδίμου βα σιλέως κυρίου ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ ἄλλως ἐγίνοντο αἱ μνηστεται κατὰ δὲ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς γίνω δικτιόνος τους φίβ᾽ ἔτους ἀπελύθη νεαρά νομοθεσία τοῦ αὐτοῦ βασιλέως οὕτως ἔχουσα. Ἡ μὲν παλαιὰ καὶ πρεσβυτέρα νομοθεσία πόρρω τὰ μνηστείας καὶ γά μου δρίσματα ἔθετο. Καὶ μᾶλλον τούτων τὸ μέρος ἤπερ τὰ Φρυγῶν καὶ Μυσῶν ἡ παροιμία ἐγνώρισε. Ἡ δὲ ἐφὶ τοῦ μακαρίτου πατριάρχου κυρίου Ιωαν νου τοῦ Ξιφιλίνου συνοδικῇ διασκέψει συντελεσθείσα σημείωσις, ᾗ καὶ ὁ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος κύριος Νικηφόρος ὁ Βοτανειάτης διὰ χρυσοβούλλου γραφής τὸ κῦρος εὑρίσκεται χαρισάμενος τὰ διεστῶτα χωρίς ἀλλήλων εἰς ἓν συνάπτουσα φαίνεται κἀντεῦθεν ὅπερ ἐπὶ τῶν γάμων ὁ συνοδικὸς ἐθέσπισε τόμος τοῦτο ἐπὶ τῆς μνηστείας διαβρήδην αὐτὴ ἀποφαίνεται, δύο ἀδελφοῖς ἐξαδέλφας δύο μὴ ἐφιετσε μνηστεύεσθαι, καὶ ὁ μὲν πολὺς ἄνθρωπος ἀνεξετάστως τῷ πράγ ματι ἐπιβάλλων καὶ βάπτειν ὅλως μὴ ἐξικνούμενος εἰς τὸν νοῦν τῆς συνοδικῆς διαγνώσεως ἀσυλλογίστως ἐπελάζετο, ὅτι πότε μνηστεία ἐστὶ καὶ ὅπως ἔχει τὸ ἀσφαλὲς μᾶλλον ἀκριβοῦν μὴ δυνάμενος, και που τάχα τὸ τῆς ἰδίας ἀνεπίσκεπτον διανοίας κατὰ τῆς Εκκλησιαστικῆς ἐπεγράφετο ἀκριβείας. Ἡ δὲ τῆς ἡμετέρας βασιλείας εὐσέβεια ἐπιστατικώτερον ἐπι βαλοῦσα τῇ διασκέψει καὶ τῇ ἐναντιοφανεία καλώς διαιτήσασα ἀρίστην τὴν συμφωνίαν διὰ τῆς παρούσης νομοθεσίας ἐξεύρηκεν. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ παλαιός νόμος τὴν μνηστείαν ἐν μόνῃ τῇ τῶν συναλλαττόντων ὁρίζει βουλήσει, καὶ πλέον οὐδὲν συναινέσεως, καὶ συμβολαίου, καὶ μνήστρων παρεργάζεται. Ἡμῖν δὲ 6392 χάριτι Θεοῦ πρὸς κοσμιωτέραν πολλῷ καὶ ἱερωτέραν
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. II.
πάντα τὰ ἀγχιστείας Έκτου βαθμοῦ γαμικά συναλ- decisione introductum [matrimonii] contractum,
λάγματα ὑπὸ τούτων ἀλίσκεσθαι· πρόσταγμα γὰρ si jam consummatus sit, etiamsi ejus faciendi faculἐστι τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου ᾿Αλεξίου τοῦ Κο- tas pelita non fuerit, non distrahi: sed judicio atque
μνηνού ἐξενεχθὲν ἐπὶ ὑπομνήσει τοῦ προέδρου ἐκεί- approbatione loci antistitis ita in matrimonium
του Βάδρα καὶ ἑταιριάρχου τοῦ ξηροῦ κατὰ μῆνα conjunctis penis gravari iisdemque conjugium
Μάρτιον ἐνδικτιώνος ιε'. Καταπεμφθὲν εἰς τὸν τότε conservari. Quod vero istiusmodi matrimonium]
ἁγιώτατον πατριάρχην κύριον Νικόλπον καὶ τὴν ἰσ- petitur,non sine convenientibus penis et præcepρὰν καὶ θείαν συνόδον διοριζόμενον ἀκωλύτως συν- tis, cujus causa superius reverentia dicta est,
άπτεσθαι θεῖον καὶ ἀνεψιόν, θεῖα καὶ ἀνεψιά κἂν concedi: neque [id] petentibus pro ipsorum] arἔκτου βαθμοῦ συγγένειαν ἐξ ἀγχιστείας ἔχωσι. Καὶ bitrio, aut prompte, aut citra criminationem, sed
ἀνάγνωθι τὸ τοιοῦτον πρόσταγμα καταστρωθὲν εἰς adhibita commonefactione per nitti,quinimo dict
σημείωμα συνοδικὸν εὐρισκόμενον εἰς τὰ κωδίκια decisionis, quæque in ea ordinantur ab Ecclesia
τοῦ διαληφθέντες πατριάρχου κυρίου Νικολάου. Ότι ipsos suggestionem accipere: et si quidem oracuδὲ λόγος γέγονε ποτε παρὰ τῷ Βασιλικῷ βήματι lum [illud venerari constituentes, quæ in illo
περὶ τοῦ εἰ δύναται ὁ αὐτὸς καὶ εἰς δύο δευτέρας comprehenduntur, inconcussa custodire velint
ἐξαδέλφας λαμβάνειν κατὰ λόγον γάμου, ὡς δῆθεν omnibus modis laudandi sunt: sin quod ab illo
εἰς ζ'. Εξ ἀγχιστείας βαθμον ἀγαγομένου τοῦ συν- vetitum est, peragere malint, permittetur quidem
αλλάγματος ἀπελύθη πρόσταγμα τοῦ κραταιοῦ καὶ id illis facere, sed nonnisi competentibus penis
ἁγίου ἡμῶν βασιλέως μὴ γίνεσθαί ποτε τοῦτο διορι- subactis. Nota, quod quæ in præsenti imperatoria
ζόμενον διὰ τὸ ἑνὸς βαθμοῦ λογίζεσθαι τὸν ἄνδρα jussione ad abrogandam Sisinnii decisionem contiμετὰ τῆς γυναικὸς καὶ καταντᾶν τὸ συναλλάγμα εἰς nentur, interea nostris temporibus nullam habueἕκτον βαθμὸν ἐξ ἀγχιστείας. Ἐπεὶ δὲ τὸ τοιοῦτον rint efficaciam. Atque precor equidem,ne unquam
πρόσταγμα οὐκ ἔφθασε κατεστρωθῆ και εἰς τὰ πρόσω ullam habeant: cum causam ob quam statuta sunt,
φορα σέκρητα· ἐγὼ μὲν οὐκ ἔχω τι γράψαι πλέον. in nuda voluntate sitam esse, ac propterea nihil
Ἡ δὲ ᾽Εκκλησία κωλύει τὸν τοιοῦτον γάμον. Ανά- boni afferrescian. Hæc auten quanquam sanctisγνωθι καὶ τὸν ξζ' κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου, καὶ simi patriarchæ Sisinnii decisio, insuperqueimpe
τὰ εἰς τὴν ἑρμηνείαν αὐτοῦ γραφέντα. Ἐπὶ τούτοις ratoria jussio constituant: ne tamen] omnes conγίνωσκε ὅτι πρὸ μὲν τῆς βασιλείας τοῦ ἀοιδίμου βα- sanguineorum sexti gradus nuptiales contractus ab
σιλέως κυρίου ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ ἄλλως ἐγίνοντο his perimi dixeris. Exstat enim jussio semper ceαἱ μνηστεται κατὰ δὲ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς γίνω lebrandi imperatoris domni Alexii Comneni, ad
δικτιόνος τους φίβ᾽ ἔτους ἀπελύθη νεαρά νομοθεσία suggestionem proedri illius et helæriarchi Barda
τοῦ αὐτοῦ βασιλέως οὕτως ἔχουσα. Ἡ μὲν παλαιὰ καὶ Zeri,mense Martio indictione decima quinta edita,
πρεσβυτέρα νομοθεσία πόρρω τὰ μνηστείας καὶ γά- et ad illius temporis sanctissimum patriarcham
μου δρίσματα ἔθετο. Καὶ μᾶλλον τούτων τὸ μέρος domnum Nicolaum ac sanctam divinamque synoἤπερ τὰ Φρυγῶν καὶ Μυσῶν ἡ παροιμία ἐγνώρισε. dum missa, quæ amitam et ex fratre neptem cum
Ἡ δὲ ἐφὶ τοῦ μακαρίτου πατριάρχου κυρίου Ιωαν- patruo et ex fratre nepote, tametsi sexti gradus
νου τοῦ Ξιφιλίνου συνοδικῇ διασκέψει συντελεσθείσα cognationem ex alinitate obtineant, citra impediσημείωσις, ᾗ καὶ ὁ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος κύριος mentum jungi statuit Quan jussionem synodali
Νικηφόρος ὁ Βοτανειάτης διὰ χρυσοβούλλου γραφής commentario,qui in memorati patriarcha domini
τὸ κῦρος εὑρίσκεται χαρισάμενος τὰ διεστῶτα χωρίς Nicolai codice reperitur, insertam legas. Proinde
ἀλλήλων εἰς ἓν συνάπτουσα φαίνεται κἀντεῦθεν ὅπερ quoniam apud imperatorium tribunal sermo aliἐπὶ τῶν γάμων ὁ συνοδικὸς ἐθέσπισε τόμος τοῦτο quando incidit, an unus atque idem duorum fraἐπὶ τῆς μνηστείας διαβρήδην αὐτὴ ἀποφαίνεται, δύο trum, neptes in matrimonium sumere possit, quod
ἀδελφοῖς ἐξαδέλφας δύο μὴ ἐφιετσε μνηστεύεσθαι, videlicet in septimum affinitatis gradum contractus
καὶ ὁ μὲν πολὺς ἄνθρωπος ἀνεξετάστως τῷ πράγ- referatur, emissa est jussio potentis atque sancti
ματι ἐπιβάλλων καὶ βάπτειν ὅλως μὴ ἐξικνούμενος nostri imperatoris, quæ ne id unquam fial statuit:
εἰς τὸν νοῦν τῆς συνοδικῆς διαγνώσεως ἀσυλλογίστως propterea quod marius et uxor unius (esse] gradus
ἐπελάζετο, ὅτι πότε μνηστεία ἐστὶ καὶ ὅπως ἔχει τὸ existimentur,et [matrimonii contractus in sextum
ἀσφαλὲς μᾶλλον ἀκριβοῦν μὴ δυνάμενος, και που affinitatis gradum incurrat. Verum quia hæc jussio
τάχα τὸ τῆς ἰδίας ἀνεπίσκεπτον διανοίας κατὰ τῆς in competentem librum relata non est, non habeo
Εκκλησιαστικῆς ἐπεγράφετο ἀκριβείας. Ἡ δὲ τῆς equidem quod amplius scribam. Ecclesia interim
ἡμετέρας βασιλείας εὐσέβεια ἐπιστατικώτερον ἐπι- istiusmodi matrimonium prohibet. Legas vero eliβαλοῦσα τῇ διασκέψει καὶ τῇ ἐναντιοφανεία καλώς am sexagesimum septimum canonem sancti Basilii,
διαιτήσασα ἀρίστην τὴν συμφωνίαν διὰ τῆς παρού‐ quæque in illius interpretatione scripta sunt. Ad
σης νομοθεσίας ἐξεύρηκεν. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ παλαιός hæc scias quod cum ante imperium semper celeνόμος τὴν μνηστείαν ἐν μόνῃ τῇ τῶν συναλλαττόντων brandi imperatoris domni Alesii Comneni aliter
ὁρίζει βουλήσει, καὶ πλέον οὐδὲν συναινέσεως, καὶ fieri sponsalia solerent: mense Julio indictionis
συμβολαίου, καὶ μνήστρων παρεργάζεται. Ἡμῖν δὲ septimæ anni [ab orbe condito] 6392 emissa sit
χάριτι Θεοῦ πρὸς κοσμιωτέραν πολλῷ καὶ ἱερωτέραν ejusdem imperatoris novella lex quæ hunc in mo
col. 1179–1180page 374 of 399
PG 104:1179ἐπίδοσιν τὰ τῆς βίου παρεληλύθησι πράγματα, κάτω τεῦθεν εὐχ ὁ γάμος μόνον ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ μνηστεία ἱερὴν εὐλογίαν ἐπιτελουμένην έχει παρ' ἑαυτῇ καὶ ὁ καιρός ορισμένος διὰ νεαρωτέρου θεσπίσματος τοῦ φιλοσοφωτάτου βασιλέως κυρίου Δέοντος ἐπὶ τῇ πρώτη τών ξυμβάντων συναρμογή ἐξετέθη ἤγουνἐπι μὲν ἀῤῥένων, ὁ πέντε καὶ δέκατος τῆς ἡλικίας ἐνιαυτὸς, ἐπὶ δὲ θηλειών ὁ τρισκαιδέκατος ἐν δήπου χρόνον καὶ πρὸς γαμικήν συντλίαν τελείαν ἀπο χρώντως ἔχειν ὁ παλαιὸς νόμος επίσκεψε δεῖν, ἔγνω διὰ τοῦ παρόντος θεσπίσματος τὸ ἡμέτερον κράτος ἀσφαλῶς ἀποφήνασθαι ἐκείνας είναι κυρίως μνη στείας καὶ ἰσοδυναμούσας τῷ γάμῳ κατὰ τὴν συνοδικῆς ἀκριβείας διάσκεψιν ὅσει καὶ τὸν χρόνον δν ἡ βασιλέως κυρίου Λέοντος θεσμοθεσία ωρίσατο ἀκές ραιον ἔσχον κατ᾿ ἑαυτὰς, καὶ τὴν ἱερὰν εὐλογίαν ἐπακολουθούσαν ἐγνώρισαν, καὶ ἐπ' ἐκείνων τὴν τοῦ συνοδικοῦ τόμου κρατεῖν οφείλειν παρατήρησιν. Εἰ γὰρ καὶ θάτερον ἴσως τῶν συμβαλλόντων μερών θανάτῳ ἢ περιστάσει τύχης ἑτέρᾳ ἡ γνώμης μετα βολῇ ἀποδιαστῆναι συμβαίη, καὶ πρὸς ἑτέρου βίου συγκλήρωσιν μεταταξασθαι οὐκ ὀλίγον ἐνταῦθα το ἄτοπον ἐπισύρεται τὰς προσεισοδίους τῶν γάμων εὐτ χὰς ἐπὶ μνηστεία συντελεσθείσας ὥς τι τῶν εἰκείων καὶ συμφερομένων λογίτασθαι καὶ διαφόρως ἐκλαβέσθαι τόδε τὸ πρᾶγμα, ὥσπερ ἂν εἰ μὴ Θεὸς μέσος τῶν συναπτομένων προσώπων διὰ τῆς μνηστείας εἰσήγετο. Τούτῳ γὰρ καὶ ὁ προμνημονευθεὶς ἀοίδιμος βασιλεὺς εὐεπηβόλως ανακολουθήσας τὸν τῆς ἁγίας καὶ καθολικῆς συνόδου κανόνα ὅς τὴν μνη στευσαμένην ἔτι τοῦ μνηστῆρος ἐν ἀνθρώποις ὄντος πρὸς γαμικὴν ὁμιλίαν ἑτέρῳ συνέρχεσθαι ἀπεκώλυσε μοιχείαν τὸ πρᾶγμα διορισαμένης σαφῶς πρὸς τὴν ἐμφαινομένην τοῦ παλαιγενοῦς ἐναντίωσιν νόμου καλῶς συνεβίβασεν ὅτι καὶ ἡ μετὰ τὴν τοῖς μνησ στήρσι γινομένην εὐλογίαν διάστασις τοῦτό ἐστι κατὰ τὴν ἐκείνου φωνὴν μνηστείας ἀληθοῦς λύσις. Εἰ δὲ μνηστεῖαί τινες κατὰ τὴν τῶν πολλῶν συνή θειαν ἀκολούθως ἤδη γεγόνασι καὶ συμβόλαια μὲν ἐξετέθησαν, οὔπω δὲ ὁ τακτὸς ἐπέστη καιρός καθ᾿ ὄν ἡ τοῖς Χριστιανοῖς ὀφειλομένη εὐλογία εἴωθε γίνε σθαι, καὶ οὐδὲ αἱ συνήθεις ἐπὶ τοῖς μνηστευταμένοις οὐχαὶ διὰ τοῦ ἱερέως ἐξεφωνήθησαν ταύτας μνη στείας μὲν ἀληθεῖς ὅσον κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ακριβολογίαν, μηδὲ εἶναι, μηδὲ ὀνομάζεσθαι, μήτε μὲν τὴν συνοδικήν σημείωσιν κατὰ τούτων ἔχειν τὸ ἐνεργόν, ὡς ἁπλῶς δὲ ἀρεσκείας ἀνθρώπων δι' ἐπα ερωτήσεως κατησφαλισμένας τὸ ἐνεργὸν ἀποφέρεσθαι καὶ τὴν παλαιὰν ἔχειν νομοθεσίαν ἐπὶ τούτων τὸ πάγιον. Τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ καὶ ὁ πρεσβυγένης φυλαχθήσεται νόμος ἀκέραιος ὡς ἐπὶ τῶν νηστειών το πρώην ἐξεφωνήθη. Καὶ ἡ τῆς συνόδου διάγνωσις ἀθιγής καθόλου καὶ ἀνεπιχείρητος συντηρηθήσεται νοουμένη καὶ ἑρμηνευομένη κατὰ τὴν ἐνταῦθα πιο ρατήρησιν. Ἐπεὶ δὲ οὕτω ταύτα καὶ μνηστείαι μὲν άληθεῖς ἐτυπώθησαν ὅσαι μετὰ τῆς ἱερᾶς εὐλογίας κατὰ τὸν ὡρισμένον καιρὸν συντελεθεῖσαι γνωρίζονται· αἱ δὲ κατὰ τὴν πρεσβυτέραν νομοθεσίαν για νόμεναι, ὡς ἀνθρώπων ἀρέσκει κατησφαλισμένα δ
dum habet: Spessalium nuptiarumque terminos ἐπίδοσιν τὰ τῆς βίου παρεληλύθησι πράγματα, κάτω
vetusta superiorisque ntalis legislatio susque de- τεῦθεν εὐχ ὁ γάμος μόνον ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ μνηστεία
que habuit. Eorum autem efficientes causas magis ἱερὴν εὐλογίαν ἐπιτελουμένην έχει παρ' ἑαυτῇ καὶ ὁ
quam Mysorum et Phrygum terminos at prover- καιρός ορισμένος διὰ νεαρωτέρου θεσπίσματος τοῦ
bium (habet indicavit. Verum quisub felicis memo- φιλοσοφωτάτου βασιλέως κυρίου Δέοντος ἐπὶ τῇ
rio patriarcha dommoJoanne Xiphilino synodi ope- πρώτη τών ξυμβάντων συναρμογή ἐξετέθη ἤγουν
To confectus est commentarius,cui etiam perpetuo ἐπὶ μὲν ἀῤῥένων, ὁ πέντε καὶ δέκατος τῆς ἡλικίας
inter imperatores celebrandum domnum Nicepho- ἐνιαυτὸς, ἐπὶ δὲ θηλειών ὁ τρισκαιδέκατος ἐν δήπου
rum Bolasiatam per aurez bull» scripturam auc- χρόνον καὶ πρὸς γαμικήν συντλίαν τελείαν ἀποtoritatem largitum esse compertum est,quæ multum χρώντως ἔχειν ὁ παλαιὸς νόμος επίσκεψε δεῖν, ἔγνω
inter se distabant,in unum contraxisse cernitur. διὰ τοῦ παρόντος θεσπίσματος τὸ ἡμέτερον κράτος
Qua ratione quod synodica decisio de nuptiis pro- ἀσφαλῶς ἀποφήνασθαι ἐκείνας είναι κυρίως μνη
mulgaverat,hoc ille disertis verbis de sponsalibus στείας καὶ ἰσοδυναμούσας τῷ γάμῳ κατὰ τὴν συνcenset, duobus fratribus duas patrueles sponsare οδικῆς ἀκριβείας διάσκεψιν ὅσει καὶ τὸν χρόνον δν ἡ
non permittens. Alque promiscua quidem plebs βασιλέως κυρίου Λέοντος θεσμοθεσία ωρίσατο ἀκές
indiscriminatim rem aggrediens,et [se] in syno- ραιον ἔσχον κατ᾿ ἑαυτὰς, καὶ τὴν ἱερὰν εὐλογίαν
dalis statuti sensum mergere prorsus nequiens, ἐπακολουθούσαν ἐγνώρισαν, καὶ ἐπ' ἐκείνων τὴν τοῦ
sine ratione quidnam sponsalia essent fugebat, συνοδικοῦ τόμου κρατεῖν οφείλειν παρατήρησιν. Εἰ
neque quo pacto cautius firmarentur exacle con- γὰρ καὶ θάτερον ἴσως τῶν συμβαλλόντων μερών
stituere valebat [Quin interdum etiam mentis suæ θανάτῳ ἢ περιστάσει τύχης ἑτέρᾳ ἡ γνώμης μεταinconsiderantiam adversus absolutam ecclesiæ βολῇ ἀποδιαστῆναι συμβαίη, καὶ πρὸς ἑτέρου βίου
normain venditabat. Verum imperatoriæ nostræ συγκλήρωσιν μεταταξασθαι οὐκ ὀλίγον ἐνταῦθα το
majestatis pietas scientius consillerationen [illam] ἄτοπον ἐπισύρεται τὰς προσεισοδίους τῶν γάμων εὐτ
suspicata, ubi apparentem contrarietatem recte χὰς ἐπὶ μνηστεία συντελεσθείσας ὥς τι τῶν εἰκείων
dijudicasset,per præsentem legislationem optimam καὶ συμφερομένων λογίτασθαι καὶ διαφόρως ἐκλαβέ
adinvenit consonantiam. Posteaquam enim vetus σθαι τόδε τὸ πρᾶγμα, ὥσπερ ἂν εἰ μὴ Θεὸς μέσος
lex sponsalia in sola contrahentium voluntate τῶν συναπτομένων προσώπων διὰ τῆς μνηστείας
constituit, nihilque smplius quam de] consensu, εἰσήγετο. Τούτῳ γὰρ καὶ ὁ προμνημονευθεὶς ἀοίδιinstrumentis, atque sponsalitiis arrhis elaborat: μος βασιλεὺς εὐεπηβόλως ανακολουθήσας τὸν τῆς
nostris autem temporibus communis vilæ negotia ἁγίας καὶ καθολικῆς 5' συνόδου κανόνα ὅς τὴν μνη
add longe ornatius magisque sacrum divina graliac στευσαμένην ἔτι τοῦ μνηστῆρος ἐν ἀνθρώποις ὄντος
devenerunt incrementum, atque hinc non nuptiæ πρὸς γαμικὴν ὁμιλίαν ἑτέρῳ συνέρχεσθαι ἀπεκώλυσε
solum, verum etiam sponsalia peragendam sa- μοιχείαν τὸ πρᾶγμα διορισαμένης σαφῶς πρὸς τὴν
cram benedictionem sibi conjunctam habent: ac ἐμφαινομένην τοῦ παλαιγενοῦς ἐναντίωσιν νόμου
[vero] certum tempus prima conjugum conjun- καλῶς συνεβίβασεν ὅτι καὶ ἡ μετὰ τὴν τοῖς μνησ
ctioni per recentiorem sapientissimi imperatoris στήρσι γινομένην εὐλογίαν διάστασις τοῦτό ἐστι
domni Leonis saanctionem est promulgatum (in κατὰ τὴν ἐκείνου φωνὴν μνηστείας ἀληθοῦς λύσις.
maribus nempe,annus ætatis decimus quintus: in Εἰ δὲ μνηστεῖαί τινες κατὰ τὴν τῶν πολλῶν συνή
feminis, decimus tertius: quod profecto tempus θειαν ἀκολούθως ἤδη γεγόνασι καὶ συμβόλαια μὲν
ad perfectam conjugum cohabitationem vetus lex ἐξετέθησαν, οὔπω δὲ ὁ τακτὸς ἐπέστη καιρός καθ᾿ ὄν
sufficiens esse jussit) necesarium esse potentia ἡ τοῖς Χριστιανοῖς ὀφειλομένη εὐλογία εἴωθε γίνε
nostra judicavit, ut per præsens oraculum firmiter σθαι, καὶ οὐδὲ αἱ συνήθεις ἐπὶ τοῖς μνηστευταμένοις
defniat, proprie illa esse sponsalia, el revera se- οὐχαὶ διὰ τοῦ ἱερέως ἐξεφωνήθησαν ταύτας μνηcundum exactm synodalis normæ considerationem στείας μὲν ἀληθεῖς ὅσον κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν
cum nuptiis sequipollere,qumcunque tempus quod ακριβολογίαν, μηδὲ εἶναι, μηδὲ ὀνομάζεσθαι, μήτε
imperatoris domni Leonis sanctio determinavit, μὲν τὴν συνοδικήν σημείωσιν κατὰ τούτων ἔχειν τὸ
integrum sibi [conjunctum habuerunt, et [quæ] ἐνεργόν, ὡς ἁπλῶς δὲ ἀρεσκείας ἀνθρώπων δι' ἐπα
sacra (insuper benedictio confecula est: atque in ερωτήσεως κατησφαλισμένας τὸ ἐνεργὸν ἀποφέρεσθαι
illis synodalis decisionis observationem valere de- καὶ τὴν παλαιὰν ἔχειν νομοθεσίαν ἐπὶ τούτων τὸ
bere. Si namque sponsalia] contrahentium alteram πάγιον. Τούτῳ γὰρ τῷ τρόπῳ καὶ ὁ πρεσβυγένης
partein (aut) morte forte aliove fortuna casu, aut φυλαχθήσεται νόμος ἀκέραιος ὡς ἐπὶ τῶν νηστειών
sententia mulatione recedere, ad aliudque vitæ το πρώην ἐξεφωνήθη. Καὶ ἡ τῆς συνόδου διάγνωσις
consortium transferri contingat: non exiguus ἀθιγής καθόλου καὶ ἀνεπιχείρητος συντηρηθήσεται
[profecto hic absurditatis tractus exsistel, [si] νοουμένη καὶ ἑρμηνευομένη κατὰ τὴν ἐνταῦθα πιο
preambula nuptiarum preces in sponsalibus per- ρατήρησιν. Ἐπεὶ δὲ οὕτω ταύτα καὶ μνηστείαι μὲν
acim, tanquam veaum aliquid tenere que ac- άληθεῖς ἐτυπώθησαν ὅσαι μετὰ τῆς ἱερᾶς εὐλογίας
cumulatum, eputentur, et indiscriminatim ea res κατὰ τὸν ὡρισμένον καιρὸν συντελεθεῖσαι γνωρί
intelligatur,quasi si Deus per sponsalia inter con- ζονται· αἱ δὲ κατὰ τὴν πρεσβυτέραν νομοθεσίαν για
jungendas personas introductus non esset. Hoc νόμεναι, ὡς ἀνθρώπων ἀρέσκει κατησφαλισμένα δ
col. 1181–1182page 375 of 399
PG 104:1181ΤΙΤ. Ι. ἐπερωτήσεων τὸ ἐνεργὸν ἔχειν ἀφείθησαν. Καὶ μόνος ὁ παλαιγενὴς ἐπὶ τούτων ἀφείθη νόμος κρατεῖν ὡς ὡρισμένα τὰ κεκωλυμένα ἐπὶ τὴν ἀποζυγεῖσαν μνη στὴν εἰσέρχεσθαι πρόσωπα διετάξατο δεῖ τι προθεῖναι καὶ νῦν τῷ παρόντι θέματι τῆς Χριστιανούς προ πούσης ευκοσμίας ἐχόμενον· ἐπεὶ γὰρ οὖν κατὰ τὸν ἀκριβῆ καὶ προσήκοντα λόγον τὰ τῆς παλαιᾶς τε καὶ νέας νομοθεσίας ἐπράττετο. ᾿Αλλ' ὁ μὲν πολὺς ὄχλος τῆς πρεσβυτέρας τῶν νόμων αὐθεντείας εχόμενος μετὰ τὸν ἑπταετῆ χρόνον τελεσιουργῶν τὰς μνηστείας ἀν υποστόλως ἐτύγχανε καὶ ἀδεῶς ἐπὶ τὰς μνηστευομένας εἰσήρχοντο ἕκαστος τῇ συνεχεῖ συνηθείᾳ καὶ τῷ ἐλευ θερίῳ τῆς εἰς ὁμιλίαν συνόδου τὸ τοῦ ἔρωτος φλεγμαῖνον προσανακαίοντες. Η δὲ ἱερωτέρα μερὶς τῆς νεαρᾶς τοῦ βασιλέως ἀκολουθοῦσα διαταγῇ δια στολὴν μὲν μνηστείας καὶ γάμου ἐτίθετο, τὰς ἐπὶ τοῖς μνήστροις εὐχὰς πρῶτον, καὶ οὕτω τὰς ἐπὶ τῷ γάμῳ τοῖς συναπτομένοις ἐπάδουσα, ταῦτα δὲ ἑνω μένως ἅμα καὶ κατὰ ταυτὸν ἐτελεῖτο, καὶ μνηστεία καὶ γάμος ἑνὶ διαστήματι κατεπράττετο ἀκαριαίου τινὸς ἐν τῷ μεταξύ συνεμπίπτοντος διορθουμένη τοῦτο ὡς ἀβασανίστως γινόμενον. Ἡ ἡμετέρα εὐσε Γεια θεσπίζει διὰ τοῦ παρόντος γενικού διατάγματος, τὰ μὲν κατὰ τὸν ἑπταετῆ τῶν συμβαλλόντων χρόνον, καὶ εἰς τὸν ἑξῆς ἄχρι τοῦ ιδ᾽ ἢ ιβ' τῆς ἡλικίας ενιαυ τοῦ γινομένα ὡς ἐν τύπῳ μνηστείας συμβόλαια μή τάξιν ὅλως μνηστείας ἐννόμου καὶ ἀσφαλούς ἀποφέ. ρεσθαι ἀλλ᾽ ὡς ἐπερωτήσεις μόνον ἐσφαλισμένας κρίνεσθαι τε καὶ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν φύσιν τῶν ἄλ λων συναλλαγμάτων, καὶ οὕτως αὐτὰ παρὰ πᾶσι τοῖς ὑφ᾽ ἡμᾶς πολιτεύεσθαι του παλαιοῦ νόμον ὡς ἐπὶ τῶν μνηστειῶν ἐξεφωνήθη τὸ ἐνεργὸν εἰς τὰ κεκωλυμένα “ ἐπὶ τὴν ἀποζευχθεῖσαν μνηστὴν εἰσέρχεσθαι πρόσ ωπα ἔχειν ὀφείλοντες τέλεον διὰ τὸ περιούσιον τῆς παρὰ Χριστιανοῖς πρεπούσης ἐμπολιτεύεσθαι καταστάσεως· εἰ γὰρ καὶ μὴ μνηστεια ἐστὶ κατὰ τὸ ἀκριβὲς ἐντελὴς τὸ γινόμενον ἀλλ' ὅτι σκου πὸν ἔχειν μνηστείας δοκεῖ τὸ πραττόμενον, καὶ θε μέλιον γάμου προκαταβάλλεσθαι ἄρχεται πολὺ ἂν εἴη εύλογον τὰ κεκωλυμένα τῷ νόμῳ πρόσωπα, καὶ αὖθις ἔχειν τὸ κώλυμα, καὶ μηδένα θαῤῥετα νει νιεύεσθαι ἀναιδῶς ὡς εἰς γυναῖκα λαμβάνειν ἀπο τολμῶν ἦν ὁ παλαιός νόμος μνηστήν τινος γινομένην οὐκ ἀφῆκεν ἑτέρῳ λυομένων των μνηστείων κατὰ γάμον συνέρχεσθαι. Ικνουμένου μέντοι του χρόνου ὃν εἰς μνηστείαν ἅμα καὶ γάμον ἁρμόδιον εἶναι γνω ρίζομεν, ἤγουν τῆς μὲν θηλείας δωδεκαετή χρόνον διατρεχούσης, τοῦ ἄῤῥενος δὲ τὸν τεσσαρεσκαιδέκα τον ὑπερβαίνοντος, τηνικαῦτα τὴν μνηστείαν πρώ τως μετὰ τῆς ἱερᾶς τῶν εὐχῶν ἐπῳδῆς ἐκτελεῖσθαι καὶ τῶν συνήθων ταύτῃ παρατηρήσεων ἤγουν τοῦ ἀῤῥαβώνος καὶ τοῦ φιλίου τοῖς μνηστήρσι φιλήματος, καὶ οὕτω βραχέως ἢ πλείονος καιροῦ διαλείποντος καθώς ἂν δόξῃ τοῖς συναλλάττουσιν ἀπαραιρήτως καὶ τὸν ἔννομον γάμον προβαίνειν, καὶ μὴ κατὰ ταυ τὸν συμβαίνειν ἐν ἡμέρᾳ μια πολλάκις καὶ ὥρᾳ πραγμάτων διηρημένων ἐκ πλείονος ἀποτέλεσμα. Οὕτω γὰρ τῆς ἀκολουθίας προβαινούσης ἐν γάμοις ὅτι ὁ παλαιὸς νόμος φυλαχθήσεται ὡς κεκωλυμένων
NOMOCANON. ΤΙΤ. XIII, CAP. Ι.
ἐπερωτήσεων τὸ ἐνεργὸν ἔχειν ἀφείθησαν. Καὶ μόνος autem commemoratus celebris imperator recle
ὁ παλαιγενὴς ἐπὶ τούτων ἀφείθη νόμος κρατεῖν ὡς secutus,sancti universalisque sexti concilii [eum
ὡρισμένα τὰ κεκωλυμένα ἐπὶ τὴν ἀποζυγεῖσαν μνη canonem, qui sponsam, dum sponsus adhuc in
στὴν εἰσέρχεσθαι πρόσωπα διετάξατο δεῖ τι προθεῖναι vivis est, cum alio in matrimonii consuetudinem
καὶ νῦν τῷ παρόντι θέματι τῆς Χριστιανούς προ- coire vetuit,adulterium [ram] rem [esse] manifeste
πούσης ευκοσμίας ἐχόμενον· ἐπεὶ γὰρ οὖν κατὰ τὸν statuens: cum aperta veteris legis contrarietate
ἀκριβῆ καὶ προσήκοντα λόγον τὰ τῆς παλαιᾶς τε καὶ pulchre conciliavit. Quoniam [quæ] post benediνέας νομοθεσίας ἐπράττετο. ᾿Αλλ' ὁ μὲν πολὺς ὄχλος ctionem sponsis factam [intervenit separatio,ea
τῆς πρεσβυτέρας τῶν νόμων αὐθεντείας εχόμενος μετὰ [demum] secundum ejus vocem justorum sponsaτὸν ἑπταετῆ χρόνον τελεσιουργῶν τὰς μνηστείας ἀν- liorum est solutio. Quod si sponsalia quædam
υποστόλως ἐτύγχανε καὶ ἀδεῶς ἐπὶ τὰς μνηστευομένας secundum multorum consuetudinem congruenter
εἰσήρχοντο ἕκαστος τῇ συνεχεῖ συνηθείᾳ καὶ τῷ ἐλευ- jam contracta fuerint, et instrumenta confecta
θερίῳ τῆς εἰς ὁμιλίαν συνόδου τὸ τοῦ ἔρωτος φλε- sint: nondum autem statutum tempus, pro Chrisγμαῖνον προσανακαίοντες. Η δὲ ἱερωτέρα μερὶς tianis debita benedictio fieri consuevit, advenerit,
τῆς νεαρᾶς τοῦ βασιλέως ἀκολουθοῦσα διαταγῇ δια- neque solemnes super desponsatos preces per saστολὴν μὲν μνηστείας καὶ γάμου ἐτίθετο, τὰς ἐπὶ cerdotem pronuntiatæ fuerint: hæc sponsalia quanτοῖς μνήστροις εὐχὰς πρῶτον, καὶ οὕτω τὰς ἐπὶ τῷ tum ad exactam ecclesiæ dissertationem [attinet],
γάμῳ τοῖς συναπτομένοις ἐπάδουσα, ταῦτα δὲ ἑνω- neque esse, neque dici justa [possunt neque vero
μένως ἅμα καὶ κατὰ ταυτὸν ἐτελεῖτο, καὶ μνηστεία adversus har synodalis commentarius efficaciam
καὶ γάμος ἑνὶ διαστήματι κατεπράττετο ἀκαριαίου habet: sed tanquam hominum placita simpliciter
τινὸς ἐν τῷ μεταξύ συνεμπίπτοντος διορθουμένη per stipulationes confirmata,auctoritatem ferunt,
τοῦτο ὡς ἀβασανίστως γινόμενον. Ἡ ἡμετέρα εὐσε - vetusque legislatio in illis firmitatem obtinet.Hoc
Γεια θεσπίζει διὰ τοῦ παρόντος γενικού διατάγματος, enim pacto cum vetusta lex, quæ antea de sponτὰ μὲν κατὰ τὸν ἑπταετῆ τῶν συμβαλλόντων χρόνον, salibus promulgata est, integra conservabitur:
καὶ εἰς τὸν ἑξῆς ἄχρι τοῦ ιδ᾽ ἢ ιβ' τῆς ἡλικίας ενιαυ- tum synodi judicium secundum hic (positam [obτοῦ γινομένα ὡς ἐν τύπῳ μνηστείας συμβόλαια μή servationem et intellectum et in'erpretatum,initaτάξιν ὅλως μνηστείας ἐννόμου καὶ ἀσφαλούς ἀποφέ. ctum atque intentatum custodietur. Quandoquidem
ρεσθαι ἀλλ᾽ ὡς ἐπερωτήσεις μόνον ἐσφαλισμένας vero hæc ad hunc molum constituta. et hæc
κρίνεσθαι τε καὶ ἐνεργεῖν κατὰ τὴν φύσιν τῶν ἄλ vera [esse) sponsalia designata sunt, quæ cum
λων συναλλαγμάτων, καὶ οὕτως αὐτὰ παρὰ πᾶσι τοῖς sacra benedictione, statuloque tempore peracta
ὑφ᾽ ἡμᾶς πολιτεύεσθαι του παλαιοῦ νόμον ὡς ἐπὶ τῶν esse noscuntur: quæ vero secundum antiquiorem
μνηστειῶν ἐξεφωνήθη τὸ ἐνεργὸν εἰς τὰ κεκωλυμένα “legislationem funt, [iis] velut hominum placita
ἐπὶ τὴν ἀποζευχθεῖσαν μνηστὴν εἰσέρχεσθαι πρόσ- stipulationibus constabilita vim habere,atque [inωπα ἔχειν ὀφείλοντες τέλεον διὰ τὸ περιούσιον super soli priscæ legi, quæ certas personas ad
τῆς παρὰ Χριστιανοῖς πρεπούσης ἐμπολιτεύεσθαι sejunctam sponsam ingredi prohibitas recensuit,
καταστάσεως· εἰ γὰρ καὶ μὴ μνηστεια ἐστὶ κατὰ in his valere concessum est: quiddam cum conτὸ ἀκριβὲς ἐντελὴς τὸ γινόμενον ἀλλ' ὅτι σκου
venienti Christianis, honestate conjunctum,preπὸν ἔχειν μνηστείας δοκεῖ τὸ πραττόμενον, καὶ θε- senti oraculo nunc etiam addi oportet. Quia enim
μέλιον γάμου προκαταβάλλεσθαι ἄρχεται πολὺ ἂν non secundum exactam convenientemque ratioεἴη εύλογον τὰ κεκωλυμένα τῷ νόμῳ πρόσωπα, καὶ nem veteris novæque legislationis [decreta] peraαὖθις ἔχειν τὸ κώλυμα, καὶ μηδένα θαῤῥετα νει- gebantur,sed promiscuum vulgus antiquiori legum
νιεύεσθαι ἀναιδῶς ὡς εἰς γυναῖκα λαμβάνειν ἀπο- auctoritatialhærescens post septennale tempusciτολμῶν ἦν ὁ παλαιός νόμος μνηστήν τινος γινομέ- Ira dilationem sponsalia celebrabat. ac pro arbitrio
νην οὐκ ἀφῆκεν ἑτέρῳ λυομένων των μνηστείων κατὰ quisque ad desponsatas ingrebiebatur, continua
γάμον συνέρχεσθαι. Ικνουμένου μέντοι του χρόνου consuetudine atque libertate ad colloquia congresὃν εἰς μνηστείαν ἅμα καὶ γάμον ἁρμόδιον εἶναι γνω- sus amoris flammam accendens: sacratior autem
ρίζομεν, ἤγουν τῆς μὲν θηλείας δωδεκαετή χρόνον pars novellam imperatoris jussionem secula,inter
διατρεχούσης, τοῦ ἄῤῥενος δὲ τὸν τεσσαρεσκαιδέκα- sponsalia et nuptias distinctionem ponebat, priτον ὑπερβαίνοντος, τηνικαῦτα τὴν μνηστείαν πρώ- mum preces sponsalitias, ac deinde matrimoniaτως μετὰ τῆς ἱερᾶς τῶν εὐχῶν ἐπῳδῆς ἐκτελεῖσθαι les conjungendas accinens: atque inde etiam]
καὶ τῶν συνήθων ταύτῃ παρατηρήσεων ἤγουν τοῦ conjunctim simul et eudem tempore] quandoiuἀῤῥαβώνος καὶ τοῦ φιλίου τοῖς μνηστήρσι φιλήματος, terea[vel] minimum quiddam incideret, isthæc
καὶ οὕτω βραχέως ἢ πλείονος καιροῦ διαλείποντος perficiebantur, et sponsalia nuptiæque uno leoκαθώς ἂν δόξῃ τοῖς συναλλάττουσιν ἀπαραιρήτως demque temporis spatio peragebantur: hoc lanκαὶ τὸν ἔννομον γάμον προβαίνειν, καὶ μὴ κατὰ ταυ- quam sine disquisitione fiat, nostra pietas corriτὸν συμβαίνειν ἐν ἡμέρᾳ μια πολλάκις καὶ ὥρᾳ gens, per præsentem generalem jussionem sancit,
πραγμάτων διηρημένων ἐκ πλείονος ἀποτέλεσμα. [u] qui ad annum contrahentium septimum,etdeΟὕτω γὰρ τῆς ἀκολουθίας προβαινούσης ἐν γάμοις inceps usque ad decimum quartum aut duodecimum
ὅτι ὁ παλαιὸς νόμος φυλαχθήσεται ὡς κεκωλυμένων velut inaginarii sponsaliorum contractus funt,
col. 1183–1184page 376 of 399
PG 104:1183προσώπων ἀπαρίθμησιν ἐποιήσατο μὴ ἐφιεὶς ταύτα εἰς τὴν ἀποζευχθεῖσαν μνηστὴν τοῦ ἐγγίζοντος προσ ώπου εἰσέρχεσθαι, καὶ τὸ νεκρὸν τοῦ φιλοσοφωτάτου διάτ. κοσμίως ἐν ἅπασι δόξει κρατοῦν καὶ πολιτευόμενον, καὶ τὰ συμβάλλοντα πρόσωπα τῶν ἀώρων ἀπρεπῶν κωλυόμενα συνελεύσεων ἀγνεύουσαν ποιή σονται τὴν ἀναστροφὴν ἐν εὐθέτῷ καιρῷ μεθ᾽ ἱερᾶς ἐπικλήσεως εἰς ἄλληλα συνερχόμενα. Οπηνίκα δὲ ἡ μνηστείαν καὶ γάμον αὐτοῖς καταρτίζεσθαι, καὶ εἴ τις παρὰ τὰ διηγορευμένα τῇ παρούσῃ τοῦ κράτους ἡμῶν διάτ. μνηστείας τολμήσει διαπράξασθαι καὶ μή ταύταις γενικῶς κατὰ πάντων ἐκφωνηθείσεις καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ὀφειλούσαις κρατεῖν φανείη ἑπόμενος ἀπ' αὐτῆς τῆς α' ἡμέρας τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος Ιουλίου μηνὸς τῆς ἐνεστώσης ζ' ἐπινεμήσεως τοῦ 5+β ἔτους καὶ ἀῤῥαβώνας πρὸ τοῦ νενομισμένω καὶ τῆς ἱερᾶς εὐλογίας τολμήσει διαπράξασθαι ἢ καὶ εἰς θέαν ἀλλήλοις ἐφήσει τὰ συναλλάσσοντε συν έχεσθαι πρόσωπα καὶ ἀδιαφορίαν ἔχειν ἐν αὐτοῖς, ὁ μὲν συμβολαιογράφος ὁ τὸ ἀῤῥαβωνικὸν συμβόλαιον ἐκτιθέμενος τῆς ἰδίας στατιῶνος μετακινηθήσεται, δὲ τὴν μνηστείαν πρὸ ὥρας κατεργαζόμενο έτο θρωπίνῳ καὶ θείῳ ἵστωσαν ἑαυτοὺς ἐνοχοποιοῦντας μηνύματι. Ὁ μὲν δημόσιον διὰ τοῦ σεκρέτου των οίκειανῶν τὸ τοῖς συμβολαίοις ἐγκείμενον ἐξ ἑπερα τήσεως πρόστιμον ἐφ' ἑκάστῳ αὐτῶν εἰσπράξεται καθ᾽ ὁλόκληρον διὰ τὴν τοῦ παρόντος διατ. περιφρόνησιν πιστεύομεν δὲ καὶ αὐτὸν τὸν Θεὸν κατὰ τούτων διαναστήσεσθαι ὅτι πονηρίαν κατὰ προαίρεσιν ἄν τικρυς ἐπὶ μέσον τῶν νέων εἰσαγαγεῖν οὐκ ἐνάρκης σαν. Εἰ μὲν γὰρ ὁ παλαιός νόμος οὐ κατήργηται, καὶ μνηστείας τελείας οὐ δύναται καταπράξεσθαι. Τὰ δὲ τῆς νεωτέρας νομοθεσίας εἰς ἔργον ἐξαγαγεῖν οἱ συναλλάσσοντες ἀπαναίνυντί τι ἄλλο ποιοῦσιν ἢ ἀνθρώπους οὐδὲν ἀλλήλοις κατὰ νόμους προσήκοντες εαυτοίς συγχωροῦσι παρὰ τὸν νόμον συμφθείρεσθαι ἔρωτας ἀσελγεῖς ταῖς τῶν νέων ψυχαῖς διὰ τῆς ἀνα ρου κατεργαζόμενοι συναναστροφής. Ωσαύτως ἀπο ελύθη καὶ ἑτέρα πρόσταξις τοῦ αὐτοῦ βασιλέως χάριν τῆς αὐτῆς νομοθεσίας οὕτω δυνάμεως ἔχουσα, ἴσμεν κατὰ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς εἰ ἰνδικτιώνος του ο ἔτους νομοθετήσαντες περὶ γάμου τε καὶ μνηστείας ὅσα τῇ τε τοιαύτῃ νομοθεσίᾳ καὶ τῇ ἀναφορά πιο ριείληπται, καὶ τούτων οὐδὲν παρακινηθῆναι ἀνεχόμεθα, ἀλλὰ μένειν ἀπαρεγχείρητα βουλόμεθα καὶ αναλλοίωτα μέχρι παντὸς, καὶ τήν τε σύστασιν τῆς μνηστείας καὶ τοῦ γάμου ὥσπερ εἴρηται γίνεσθαι, τόν τε χρόνον τηρεῖσθαι ἀκαινοτόμητον, καὶ τῶν συναρμοζομένων τῶν μὲν τῶν ιδ᾽ ἐτῶν εἶναι μείν ζονα, τὴν δὲ τῶν ιβ᾽ ἐπεὶ δὲ οὐδὲν τότε διατετύπωται, εἴτε λυόμεναι προστίμων ἔσονται καταβολαῖς οἱ τοιουτοτρόπως συνιστάμεναι μνηστείαι, εἴτε καὶ ἀδιάλυτοι μενοῦσι τὸ παράπαν. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ περὶ τούτου αὐτὸς ἐρωτήσας θεσπίζομεν τὰς τοιχύς τας μνηστείας αἳ κυρίως μνηστείαι τυγχάνουσι άμεσ τακινήτους μένειν καὶ ἀμεταπτώτους καὶ τὸ ὅλον ἀλύτους ἄς τε Θεοῦ μέσον τῶν συναπτομένων εἰσαγομένου καὶ τὴν τοιαύτην συναρμογὴν διὰ τῶν εὐχῶν ιεροτελεστίας κρατύνοντος, καὶ μηδέποτε ταύτας
PHOTII PRATIARCHE CP.
legitimorum Armorumque sponsaliorum vicem non προσώπων ἀπαρίθμησιν ἐποιήσατο μὴ ἐφιεὶς ταύτα
obtineant: sed saltem tanquam confirmata stipula· εἰς τὴν ἀποζευχθεῖσαν μνηστὴν τοῦ ἐγγίζοντος προσ
liones habeantur,atque secundum aliorum contra- ώπου εἰσέρχεσθαι, καὶ τὸ νεκρὸν τοῦ φιλοσοφωτάτου
ctuum naturam operentur. Et ad hunc quidem] διάτ. κοσμίως ἐν ἅπασι δόξει κρατοῦν καὶ πολιτευό
modum apud omnes subditos nostros illa obtineant: μενον, καὶ τὰ συμβάλλοντα πρόσωπα τῶν ἀώρων
(ut tamen interim vetus lex, quæ desponsalibus ἀπρεπῶν κωλυόμενα συνελεύσεων ἀγνεύουσαν ποιή
promulgata est, in personas ad sejunctam spon- σονται τὴν ἀναστροφὴν ἐν εὐθέτῷ καιρῷ μεθ᾽ ἱερᾶς
fam ingredi prohibitas, plenam efficaciam habere ἐπικλήσεως εἰς ἄλληλα συνερχόμενα. Οπηνίκα δὲ ἡ
debeat: idque quo [is] status quem in Christianorum μνηστείαν καὶ γάμον αὐτοῖς καταρτίζεσθαι, καὶ εἴ
republica vigere convenit, augmentum accipiat. τις παρὰ τὰ διηγορευμένα τῇ παρούσῃ τοῦ κράτους
Nam tametsi ea res secundum exactam rationem, ἡμῶν διάτ. μνηστείας τολμήσει διαπράξασθαι καὶ
perfecta sponsalia non sint: attamen quia quod μή ταύταις γενικῶς κατὰ πάντων ἐκφωνηθείσεις
agitur, sponsaliorum propositum habere videtur, καὶ εἰς τὸ ἑξῆς ὀφειλούσαις κρατεῖν φανείη επόμε
atque inde nuptiarum fundamentum jaci iņcipit: νος ἀπ' αὐτῆς τῆς α' ἡμέρας τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος
magna profecto ratio est,quamobrem a lege pro- Ιουλίου μηνὸς τῆς ἐνεστώσης ζ' ἐπινεμήσεως τοῦ
hibits persons iterum impediantur, [adeo] que 5+β ἔτους καὶ ἀῤῥαβώνας πρὸ τοῦ νενομισμένω
nemo impudenter procari præsumat, ut in uxorem καὶ τῆς ἱερᾶς εὐλογίας τολμήσει διαπράξασθαι ἢ καὶ
assumere audeat, quam vetus lex sponsam alicujus εἰς θέαν ἀλλήλοις ἐφήσει τὰ συναλλάσσοντε συν
factam, diremptis sponsalibus in alterius manum έχεσθαι πρόσωπα καὶ ἀδιαφορίαν ἔχειν ἐν αὐτοῖς, ὁ
convenire non sinebat. Verumtamen ubi [id] μὲν συμβολαιογράφος ὁ τὸ ἀῤῥαβωνικὸν συμβόλαιον
tempus advenerit, quod sponsalibus simul et nu- ἐκτιθέμενος τῆς ἰδίας στατιῶνος μετακινηθήσεται,
ptiis convenire judicavimus [ubi nempe femina oἱ δὲ τὴν μνηστείαν πρὸ ὥρας κατεργαζόμενο έτο
duodecimum annum, masculus vero decimum θρωπίνῳ καὶ θείῳ ἵστωσαν ἑαυτοὺς ἐνοχοποιοῦντας
quartum excesserit), tuac in primus sponsalia μηνύματι. Ὁ μὲν δημόσιον διὰ τοῦ σεκρέτου των
decantandis sacris precibus,illorumque solemni- οίκειανῶν τὸ τοῖς συμβολαίοις ἐγκείμενον ἐξ ἑπερα
bus (arrha videlicet, gratoque desponsatis oscu- τήσεως πρόστιμον ἐφ' ἑκάστῳ αὐτῶν εἰσπράξεται
lo) observandis perfciantur: atque deinde exiguo καθ᾽ ὁλόκληρον διὰ τὴν τοῦ παρόντος διατ. περιφρό
longioreve tempore, quomodo contrahentibus νησιν πιστεύομεν δὲ καὶ αὐτὸν τὸν Θεὸν κατὰ τούτων
visum fuerit, intermisso,citra recusationem legi- διαναστήσεσθαι ὅτι πονηρίαν κατὰ προαίρεσιν ἄν
timæ etiam, nuptiæ procedant: non autem multumn τικρυς ἐπὶ μέσον τῶν νέων εἰσαγαγεῖν οὐκ ἐνάρκης
[inter se] disjuncta res simul uno die, et [ut], σαν. Εἰ μὲν γὰρ ὁ παλαιός νόμος οὐ κατήργηται,
sape [fieri solet, una hora effectum sortiantur. καὶ μνηστείας τελείας οὐ δύναται καταπράξεσθαι.
Taliter enim ordine in nuptiis procedente,cumlex Τὰ δὲ τῆς νεωτέρας νομοθεσίας εἰς ἔργον ἐξαγαγεῖν
vetus, quæ prohibitarum personarum catalogum
fecit, illis non permittens ad sejunctam cognatæ
personas sponsam ingredi,observabitur: tum sapientissimi imperatoris novella jussio decore in
omnibus et valere et in republica obtinere conspicietur: [quin] et contraheutes persona ab
intempestivis et indecoris congressibus coercita,
castam vitam ducent, opportuno tempore. quando
sponsalia nuptiasque ipsis perfici conveniet, cum
sacra invocatione invicem congressura. Quod si
quis contra atque praesenti polentia nostra constitutione prohibitum est, sponsalia conficere præsum.
pserit, neque hac generaliter et adversus omnes
promulgata,quæ in posterum obtinere debent,ab
ipsis Kalendis ineuntis mensis Julii, instantis 7
indictionis,anni (ab orbe condito] 6592,sequi visus
fuerit, et ante legitimum tempus sacramque benedictionem arrhas pacisci fuerit ausus, aut etiam in
mutuuin conspectum contrahentibus personis convenire,atque inter se omnia] promiscua habere
permiserit: labellio qui arrhabonicum contractum
conscripserit,a sua statione removebitur, qui vero
ante tempus sponsalia confecerint, humanæ divinæque ira se obnoxios reddiderunt. Fiscus namque propter praesentis jussionis contemplum per
rerum domesticarum secretarium positam ex
οἱ συναλλάσσοντες ἀπαναίνυντί τι ἄλλο ποιοῦσιν ἢ
ἀνθρώπους οὐδὲν ἀλλήλοις κατὰ νόμους προσήκοντες
εαυτοίς συγχωροῦσι παρὰ τὸν νόμον συμφθείρεσθαι
ἔρωτας ἀσελγεῖς ταῖς τῶν νέων ψυχαῖς διὰ τῆς ἀναρου κατεργαζόμενοι συναναστροφής. Ωσαύτως ἀπο
ελύθη καὶ ἑτέρα πρόσταξις τοῦ αὐτοῦ βασιλέως χάριν
τῆς αὐτῆς νομοθεσίας οὕτω δυνάμεως ἔχουσα, ἴσμεν
κατὰ τὸν Ἰούλιον μῆνα τῆς εἰ ἰνδικτιώνος του 5ο
ἔτους νομοθετήσαντες περὶ γάμου τε καὶ μνηστείας
ὅσα τῇ τε τοιαύτῃ νομοθεσίᾳ καὶ τῇ ἀναφορά πιο
ριείληπται, καὶ τούτων οὐδὲν παρακινηθῆναι ἀνεχό
μεθα, ἀλλὰ μένειν ἀπαρεγχείρητα βουλόμεθα καὶ
αναλλοίωτα μέχρι παντὸς, καὶ τήν τε σύστασιν τῆς
μνηστείας καὶ τοῦ γάμου ὥσπερ εἴρηται γίνεσθαι,
τόν τε χρόνον τηρεῖσθαι ἀκαινοτόμητον, καὶ τῶν
συναρμοζομένων τῶν μὲν τῶν ιδ᾽ ἐτῶν εἶναι μείν
ζονα, τὴν δὲ τῶν ιβ᾽ ἐπεὶ δὲ οὐδὲν τότε διατετύπωται,
εἴτε λυόμεναι προστίμων ἔσονται καταβολαῖς οἱ
τοιουτοτρόπως συνιστάμεναι μνηστείαι,
εἴτε καὶ
ἀδιάλυτοι μενοῦσι τὸ παράπαν. Καὶ διὰ τοῦτο καὶ
περὶ τούτου αὐτὸς ἐρωτήσας θεσπίζομεν τὰς τοιχύς
τας μνηστείας αἳ κυρίως μνηστείαι τυγχάνουσι άμεσ
τακινήτους μένειν καὶ ἀμεταπτώτους καὶ τὸ ὅλον
ἀλύτους ἄς τε Θεοῦ μέσον τῶν συναπτομένων εισαγο
μένου καὶ τὴν τοιαύτην συναρμογὴν διὰ τῶν εὐχῶν
ιεροτελεστίας κρατύνοντος, καὶ μηδέποτε ταύτας
col. 1185–1186page 377 of 399
PG 104:1185προστίμῳ ἀναλύεσθαι δόσεσιν, ὅτε οὐδὲ τοῖς συμβολαίοις τὸ λοιπὸν ἐγγραφήσονται, ὅτι μηδὲ παρ᾽ αὐ τῶν αἱ μνηστείαι κρατύνονται, ἀλλὰ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπικλήσεως, αἴπερ καὶ ἄμιτοι τὸ παράπαν με νοῦσι μόναις λυόμεναι ταῖς αἰτίαις αἷς καὶ οἱ γάμοι οἷς ἰσοδυνάμου; εἶναι ταύτας νενομοθέτηται. Καὶ τὰ κεκωλυμένα δὲ γενικά πρόσωπα πρὸς γάμον ή μνη στείαν κατὰ τὸ δόξαν ἕξει τὴν κώλυσιν καὶ παρὰ τῇ διηγορευμένῃ τῇ δὲ τῇ διάτ, ὑπ᾽ οὐδενός τι διαπραχθήσεται εἰ μήπω βασιλεὺς οἰκονομικῷ τινι λόγω τήν τε μνηστείαν καὶ τὴν ἐξ ἱερολογίας συναρμογήν ἐντὸς τῶν ὁρισθέντων ἐτῶν ἐπιτρέψειε. Βασιλεῦσι γὰρ ἔξεστιν ὑπερτέρως ἢ κατὰ νόμους οἰκονομεῖν, ὥσπερ ὁ σοφός τε εἴρηκε βασιλεὺς, καὶ τῶν νομοθεσιῶν αἱ πρεσβύτεραι. Καὶ αὐτοὶ δὲ τὸν χρόνον συντέμνοντες οὐχὶ καὶ τὴν φυσικὴν ἐφήσουσι σύνοδον ἕως τῶν ἀρ. " μοζομένων. Ὁ μὲν τὸν ιδ᾽ ἐνιαυτὸν, ἡ δὲ τὸν ιβ' ὑπερδῇ τῶν γονέων ἐπιμελῆ τίθεσθαι φυλακήν ὀρει λόντων τοῦ μήτι πρὸ τοῦ ῥηθέντος πραχθῆναι χρό νου ὡς τοῦ τε διαπραξαμένου τὴν ἄωρον μίξιν, καὶ τῶν γενητόρων αὐτοῦ τοῖς κατὰ τῶν φθορέων νόμοις ὑποκεισομένου. Καὶ ὅτε δὲ βασιλεὺς μνηστείας ἢ γάμου καινοτομείη καιρὸν ἀθανάτῳ διαστα εν οἱ ἁρμοζόμενοι πρὸ τοῦ ὁρισθέντος τῷ πράγματι χρόνου ἕξει καὶ οὕτω τὴν κώλυσιν τὰ κωλυόμενα πρόσωπα καὶ οὐκ ἔσται τούτοις ἐνάφορμον πρὸς τὸ τολμᾷν τὰ ἀτόλμητα τὸ πρὸ τοῦ δοκοῦντος ταῖς ἡμετέραις διατάξεσι χρόνου τὴν μνηστείαν ἢ τὸν γάμον τὴν λύσιν θανάτου δέξασθαι. Τὸ γὰρ ἐλλείπον τοῦ τελείου χρόνου τῆς μνηστείας ἢ τοῦ γάμου ἡ τοῦ βασιλέως ἀναπληροῦσα οικονομία ἀπαράβατον τηρήσει τοῖς κεκωλυμένοις τὴν κώλυσιν καὶ οὐδαμῶς θήσουσι συν ἀλλαγμα κωλυόμενον ἀλλ᾽ ἴσα ἐξ ἀκριβούς μνηστείας ἢ τελείου γάμου κωλύονται συναλλάγματι ταῦτα καὶ ὑπὸ τῶν ἐντὸς τοῦ νενομισμένου χρόνου τὴν σύστασιν οἰκονομικῶς καὶ τὴν λύσιν φυσικῶς δεξαμένων είρ χθήσεται. Σημείωσαι τὴν παροῦσαν ἑρμηνείαν τοῦ β' κεφ. τοῦ ιγ' διδάσκουσαν πολλὰ χρήσιμα χάριν γάς μων κεκωλυμένων καὶ ἐκκεχωρημένων. Έτι ση μείωσαι τὴν δύναμιν τοῦ γραφέντος συνοδικοῦ ριο τόμου ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου ᾿Αλεξίου καὶ τεθέντος ἐν τῇ παρούσῃ ἑρμη- 15. νείᾳ. Γίνωσκε ὅτι κἂν ὁ τοιοῦτος τόμος, καὶ ἡ τοῦτον ἐπινυροῦσι βασιλική πρόσταξις, μετ' ἐμβριθείας κωλύῃ τὸν ἐξ αἵματος ζ' βαθμού γάμον. Αλλά κατά τὴν δ᾽ ἐνδικτιόνα τοῦ σχέδ᾽ ἔτους πρόσταξις γέγονε τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως κυρίου Ισαχ κίου τοῦ ἀγγέλου πατριαρχεύοντος τοῦ καματηρού κυρίου Βασιλείου διοριζομένη μὴ προκριματίζεσθαι ἐκ τῶν ῥηθεισῶν πράξεων τὸν μετὰ τὴν ποίησιν αὐτῶν συστάντα γάμον μέσον τῶν πανευτυχεστάτων καισάρων ήγουν τοῦ Κατακουζηνοῦ κυρίου Ιωάννου καὶ τῆς αὐταδέλφης τοῦ βασιλέως τῆς κυρίας Εἰρή νης καὶ εἰς ζ' βαθμὸν ἐξ αἵματος ἀναγόμενον, ἀλλ' ὅσον τὸ εἰς αὐτοὺς καὶ μόνους ἀπρακτῆσαι τὰ παρὰ τῆς συνόδου καὶ τοῦ βασιλέως κυρίου Μανουήλ διο ρισθέντα χάριν τοῦ τοιούτου καὶ ἐδείχθη καὶ παρὰ τῆς συνόδου. Ετι σημείωσαι ὅτι τὰ ἐν τῷ Βασιλικῷ προστάγματι περιεχόμενα εἰς ἀναίρεσιν δῆθεν τοῦ
NOMOCANON. TIT. XIII, CAP. I.
προστίμῳ ἀναλύεσθαι δόσεσιν, ὅτε οὐδὲ τοῖς συμβο- stipulatione in instrumentis panam ab ipsorum
λαίοις τὸ λοιπὸν ἐγγραφήσονται, ὅτι μηδὲ παρ᾽ αὐ- singulis integram exiget. Credimnus vero etiam
τῶν αἱ μνηστείαι κρατύνονται, ἀλλὰ διὰ τῆς τοῦ ipsum Deum adversus hos insurrecturum, quod
Θεοῦ ἐπικλήσεως, αἴπερ καὶ ἄμιτοι τὸ παράπαν με inter juvenes nequitiam palam [atque] destinato
νοῦσι μόναις λυόμεναι ταῖς αἰτίαις αἷς καὶ οἱ γάμοι introducere non erubuerint. Etenim si vetus lex
οἷς ἰσοδυνάμου; εἶναι ταύτας νενομοθέτηται. Καὶ τὰ irrita facta est, et perfecta sponsalia confici neκεκωλυμένα δὲ γενικά πρόσωπα πρὸς γάμον ή μνη- queunt: [ac] vero recentioris legislationis praeστείαν κατὰ τὸ δόξαν ἕξει τὴν κώλυσιν καὶ παρὰ τῇ scriptum ad effectum deducere contrahentes recuδιηγορευμένῃ τῇ δὲ τῇ διάτ, ὑπ᾽ οὐδενός τι διαπρα- sant: quid aliud faciunt, quam homines sibi muχθήσεται εἰ μήπω βασιλεὺς οἰκονομικῷ τινι λόγω tuo secundum legem non obstrictos, contra legem
τήν τε μνηστείαν καὶ τὴν ἐξ ἱερολογίας συναρμογήν inter se corrumpi sinunt,Juvenum [que] animis laἐντὸς τῶν ὁρισθέντων ἐτῶν ἐπιτρέψειε. Βασιλεῦσι γὰρ scivos amores per pollutam conversationem ingeἔξεστιν ὑπερτέρως ἢ κατὰ νόμους οἰκονομεῖν, ὥσπερ nerant? Nota vero ex praesenti novella, quod male
ὁ σοφός τε εἴρηκε βασιλεὺς, καὶ τῶν νομοθεσιῶν αἱ permissum fuit bellicoso domno Michaeli [matriπρεσβύτεραι. Καὶ αὐτοὶ δὲ τὸν χρόνον συντέμνοντες mouio] conjungi cum rarissimæ formædominaAnοὐχὶ καὶ τὴν φυσικὴν ἐφήσουσι σύνοδον ἕως τῶν ἀρ. " na,quæ patruelis era: Mariæ Serblii (filiæ] antea illi
μοζομένων. Ὁ μὲν τὸν ιδ᾽ ἐνιαυτὸν, ἡ δὲ τὸν ιβ' desponsæ. Nam tametsi lege mortis ante nuptias
ὑπερδῇ τῶν γονέων ἐπιμελῆ τίθεσθαι φυλακήν ὀρει- ab ea sponsa separatus est, neque cum illa se comλόντων τοῦ μήτι πρὸ τοῦ ῥηθέντος πραχθῆναι χρό- miscuit, attamen ipsius patruelem uxorem ducere
νου ὡς τοῦ τε διαπραξαμένου τὴν ἄωρον μίξιν, καὶ non debuit. Neque enim conjunctio, sed precatioτῶν γενητόρων αὐτοῦ τοῖς κατὰ τῶν φθορέων νόμοις num cæremoniæ, ut sponsalia tanquam nuptive reὑποκεισομένου. Καὶ ὅτε δὲ βασιλεὺς μνηστείας ἢ putentur. faciunt. Si igilur laicus tale quidpiam faγάμου καινοτομείη καιρὸν ἀθανάτῳ διαστα εν οἱ ἀρ- cere prohibetur, [profecto] consecratus multo maμοζόμενοι πρὸ τοῦ ὁρισθέντος τῷ πράγματι χρόνου gis. Tali namque temporibus sanctissimi illius paἕξει καὶ οὕτω τὴν κώλυσιν τὰ κωλυόμενα πρόσωπα triarchæ domni Michaelis Anchiali per synodalem
καὶ οὐκ ἔσται τούτοις ἐνάφορμον πρὸς τὸ τολμᾷν commentarium velitum est legitime conjungi cum
τὰ ἀτόλμητα τὸ πρὸ τοῦ δοκοῦντος ταῖς ἡμετέραις [ea] muliere, quæ cognala ejus fuerit, quæ obligaδιατάξεσι χρόνου τὴν μνηστείαν ἢ τὸν γάμον τὴν toriis scriptis duntaxat illi obstricta fuisset, neque
λύσιν θανάτου δέξασθαι. Τὸ γὰρ ἐλλείπον τοῦ τελείου spousaliorum preces cum ipso excepisset, quod
χρόνου τῆς μνηστείας ἢ τοῦ γάμου ἡ τοῦ βασιλέως aut mortua, aut plenitudine ducta alteri viro conἀναπληροῦσα οικονομία ἀπαράβατον τηρήσει τοῖς κε- juncta esset: extra quam si eam necdum sexennem
κωλυμένοις τὴν κώλυσιν καὶ οὐδαμῶς θήσουσι συν- mors arrhabonis instar abstulerit. Visum est enim
ἀλλαγμα κωλυόμενον ἀλλ᾽ ἴσα ἐξ ἀκριβούς μνηστείας concilio in sexennem mulierem copula concupisἢ τελείου γάμου κωλύονται συναλλάγματι ταῦτα καὶ centiam non concipi. Verum hoc in laicis non obtiὑπὸ τῶν ἐντὸς τοῦ νενομισμένου χρόνου τὴν σύστασιν nebit. Nam qui allari deserviunt soli unius uxoris,
οἰκονομικῶς καὶ τὴν λύσιν φυσικῶς δεξαμένων είρ- ejusdemque virginis viri nominari, ipsique ejusχθήσεται. Σημείωσαι τὴν παροῦσαν ἑρμηνείαν τοῦ β' dem status esse debent. Porro quæ hac novella
κεφ. τοῦ ιγ' διδάσκουσαν πολλὰ χρήσιμα χάριν γάς de sponsalibus comprehenduntur, ex ipsa maniμων κεκωλυμένων καὶ ἐκκεχωρημένων. Έτι ση- festa sunt. Scias vero quod in chartophylacii seμείωσαι τὴν δύναμιν τοῦ γραφέντος συνοδικοῦ ριo sanctissimi illius patriarchæ domoi Nicolai
τόμου ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου (quidamn] commentarius asservatur qui hæc ad verκυρίου ᾿Αλεξίου καὶ τεθέντος ἐν τῇ παρούσῃ ἑρμη- bum complectitur: mensis Julii die4,indictione 15.
νείᾳ. Γίνωσκε ὅτι κἂν ὁ τοιοῦτος τόμος, καὶ ἡ τοῦτον Cum sanctissimus noster dominus et mconomicus
ἐπινυροῦσι βασιλική πρόσταξις, μετ' ἐμβριθείας patriarcha Nicolaus in Thomaita praesideret, ac
κωλύῃ τὸν ἐξ αἵματος ζ' βαθμού γάμον. Αλλά κατά cum ipso Dei amantissimi metropolitani ille et ille,
τὴν δ᾽ ἐνδικτιόνα τοῦ σχέδ᾽ ἔτους πρόσταξις γέγονε Dei amantissimus metropolitanns Cyzici Simeon
τοῦ κραταιοῦ καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως κυρίου Ισαχ- cum nostra moderatione considens,dixit, quomodo
κίου τοῦ ἀγγέλου πατριαρχεύοντος τοῦ καματηρού [quidam] matricis suæ urbis clericus nomine Joanκυρίου Βασιλείου διοριζομένη μὴ προκριματίζεσθαι res Diabalenus sponsalia inierat cum quadam Maἐκ τῶν ῥηθεισῶν πράξεων τὸν μετὰ τὴν ποίησιν ria Theophili dicta, quæ esset ætale septennis:
αὐτῶν συστάντα γάμον μέσον τῶν πανευτυχεστάτων alque intellecto, propter sponsæ impubertatem
καισάρων ήγουν τοῦ Κατακουζηνοῦ κυρίου Ιωάννου præter jus sponsalia esse [inital, tunc ab illa reκαὶ τῆς αὐταδέλφης τοῦ βασιλέως τῆς κυρίας Εἰρή- cesserat, ac post annos octo legitime ipsam in
νης καὶ εἰς ζ' βαθμὸν ἐξ αἵματος ἀναγόμενον, ἀλλ' matrimonium assumpserat. Atque hæc cum diὅσον τὸ εἰς αὐτοὺς καὶ μόνους ἀπρακτῆσαι τὰ παρὰ xisset, quid de clerico [illo faciendum esset, disceτῆς συνόδου καὶ τοῦ βασιλέως κυρίου Μανουήλ διο- re voluit. Audivit igitur a nostra moderatione,
ρισθέντα χάριν τοῦ τοιούτου καὶ ἐδείχθη καὶ παρὰ considentiumque fratrum cætu, quod non solum
τῆς συνόδου. Ετι σημείωσαι ὅτι τὰ ἐν τῷ Βασιλικῷ in nuptiali contractu arrhas dari receptum sit:
προστάγματι περιεχόμενα εἰς ἀναίρεσιν δῆθεν τοῦ verum etiam in [cæteris] contractibus omni-
col. 1187–1188page 378 of 399
PG 104:1187τόμου τοῦ Σισινίου οὐκ ἐνηργήθησαν τέως ἐπὶ τῶν ἡμετέρων ἡμερῶν. Εὔχομαι οὖν μηδὲ ἐνεργηθῆναί ποτε ὡς εἰδὼς τὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν διωρίσθησαν θελη ματικὴν οὖσαν καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ τελεσφορήσεσιν ἀγαθόν τι. Ετι σημείωσαι ἀπὸ τῆς νεκρᾶς τοῦ βα σιλέως κυρίου Αλεξίου του Κομνηνοῦ ὅτι κακῶς Εξεχωρήθη ὁ πλευρῆς Κυρίου Μιχαήλ συζυγήναι τη σπανσπουλίνα κυρία "Αννη πρωτη ούσῃ ἐξαδέλφη της προμνηστευθείσης αὐτῷ Μαρίας τῆς τοῦ Σερ κλίο, κἂν γὰρ νόμω θανάτου πρὸς του γάμου διο εζύγη τῆς τοιαύτης μνηστῆς καὶ οὐδὲ συνεμίγη ταύ τῇ ἀλλ᾽ οὐκ ὤφειλεν ἐξαδέλφην αὐτῆς πρώτην λε βεῖν. Οὐδὲ γὰρ ἡ συνάφεια, ἀλλὰ ἡ τῆς εὐχῆς τε λετὴ ποιεῖ τὴν μνηστείαν ὡς γάμον λογίζεσθαι. Εἰ γοῦν λαϊκὸς τοιοῦτον τι ποιεῖν κεκώλυται, πολλῷ μᾶλλον ἱερωμένος. Ὁ τοιοῦτος γὰρ ἐκωλύθη διὰ σημειώματος συνοδικοῦ ἐπὶ τῆς ἐφημερίας ἁγιωτά του εκείνου πατριάρχου κυρίου Μιχαὴλ τοῦ ᾿Αγχιά λου συνάπτεσθαι νομίμως γυναικὶ συγγενεῖ οὖσῃ τῇ 6592, διὰ δεσμοτικών μόνον ἐγγράφων κατηγγυηθείση τούτῳ καὶ μὴ φθασάσῃ λαβεῖν μνηστείας εὐχὴν μετ' αὐτοῦ, ἢ ὡς θανούση, ὡς ἑτέρῳ συναφθείσῃ ἐκ μεταμέλου ἀνδρὶ εἰ μήπω ταύτην ἐξαετῆ οὖσαν ὁ θάνατος ἠῤῥαβωνίσατο. Ἔδοξε γὰρ τῇ συνόδῳ μετὰ Εξαετούς γυναικὸς ἐπιθυμίαν φθορᾶς μὴ μεσολαβείν, τοῦτο δὲ ἐπὶ λαϊκων οὐ κρατήσει. Μόνοι γὰρ οἱ τοῦ βήματος μιᾶς γυναικὸς καὶ τῆς αὐτῆς παρθένου αν δρες ὀφείλουσι όνομάζεσθαι, καὶ αὐτοὶ τῆς αὐτῆς εἶναι καταστάσεως. Ἔτι σημείωσαι ὅτι τὰ μὲν τῇ νεαρᾷ παρεχόμενα χάριν τῆς μνηστείας δηλά εἰσιν ἐκ τῆς τοῦ αὐτοῦ ᾿Αλεξίου κυρίου βασιλέως δευτέρας προστάξεως. Γίνωσκε δὲ ὅτι τῷ σεκρέτῳ τοῦ Χαρτοφυλακίου σημείμα κατέστρωται τοῦ ἁγιωτά του ἐκείνου κυρίου Νικολάου πατριάρχου. Τὰ δὲ καὶ τὰ ῥῆμα διαλαμβάνων μηνί Ἰουλίῳ κα', ἡμέρᾳ δο Ινδικτιώνος ιε', προκαθημένου τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δεσπότου καὶ οἰκουμενικού πατριάρχου Νικολάου ἐν τῷ.... συνεδριαζόντων αὐτῷ μητροπολιτῶν τοῦ δεῖ νος καὶ δεῖνος, ὁ θεοφιλέστατος μητροπολίτης του Κυζίκου Συμεών συνεδριάζων τῇ ἡμῶν μετριότητε εἶπεν, ὡς κληρικὸς τῆς κατ᾿ αὐτὸν μετροπόλεως Ιωάννης Διαβαατηνὸς ὀνομαζόμενος ἐμνηστεύσατο γυναικά τινα Μαρίαν τοῦ Θεοφίλου καλουμένην ήλι κίας οὖσαν επταετούς, μαθὼν δὲ τὴν μνηστίαν εἶναι παράνομον διὰ τὴν τῆς μνηστής ἀνεβότητα, τότε μὲν ἀπέστη ταύτης, μετὰ δὲ χρόνους ὀκτὼ να μίμως ταύτην πρόσγαμον ἡγάγετο, καὶ ταῦτα λέω γων ἤθελε τὸ ποιητέον ἐπὶ τὸ κληρωθῆναι μαθεῖν, ἤκουσεν οὖν ἀπὸ τῆς ἡμῶν μετριότητος, καὶ τῆς συνεδριαζούσης ἀδελφότητος ὡς οὐκ ἐπὶ μόνον τοῦ γαμικού συναλλάγματος ἀῤῥαβώνας νενόμισται δια δοσθαι, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάντων τῶν συναλλαγμάτων, πλὴν οὐκ ἠναγκασμένως ἀλλ᾽ αὐθαιρέτως, ὥσπερ τοίνυν ἐπὶ τῶν ἄλλων συναλλαγμάτων οὐ λέγομεν ἄχυρον εἶναι τὸ γεγονὸς μὴ δοθέντων ἀῤῥαβώνων, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ γαμικοῦ συναλλάγματος κἂν ἀρ ῥάτων ἤτοι μνηστεία οὐ προβῇ, βέβαιον ἔσται καὶ ἀδιάσπαστον· τῆς γοῦν προβάσης μνηστείας ὡς εἴ ρηται μέσον τοῦ κληρικοῦ καὶ τῆς μανίας οὔσης ἄν
bus: atque id quidem non coacte, sed sponte. τόμου τοῦ Σισινίου οὐκ ἐνηργήθησαν τέως ἐπὶ τῶν
Quemadmodum igitur in aliis contractibus non ἡμετέρων ἡμερῶν. Εὔχομαι οὖν μηδὲ ἐνεργηθῆναί
dicimus quod actum est,si arrhæ datæ non fuerint, ποτε ὡς εἰδὼς τὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν διωρίσθησαν θελη
esse irritum: ita quoque in contractu nuptiali, ta- ματικὴν οὖσαν καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ τελεσφορήσεσιν
metsi arrha sive sponsalia (non] processerint[quod ἀγαθόν τι. Ετι σημείωσαι ἀπὸ τῆς νεκρᾶς τοῦ βαactum fuerit, firmum atquein livulsum erit. Itaque σιλέως κυρίου Αλεξίου του Κομνηνοῦ ὅτι κακῶς
[quanquam, quæ inter clericum et Mariam (ut di- Εξεχωρήθη ὁ πλευρῆς Κυρίου Μιχαήλ συζυγήναι τη
ctum est) sponsalia processerunt, subsistere ne- σπανσπουλίνα κυρία "Αννη πρωτη ούσῃ ἐξαδέλφη
queant: habebit (tamen] irdissolubiliter clericus της προμνηστευθείσης αὐτῷ Μαρίας τῆς τοῦ Σερ
uxorem ipsi per solam nuptialem consecrationem κλίο,· κἂν γὰρ νόμω θανάτου πρὸς του γάμου διο
(ut explicatum est) conjunctam. De donatione ta- εζύγη τῆς τοιαύτης μνηστῆς καὶ οὐδὲ συνεμίγη ταύmen propter nuptias,propter quam sponsalia etiam τῇ ἀλλ᾽ οὐκ ὤφειλεν ἐξαδέλφην αὐτῆς πρώτην λεferi consuevere inter conjuges ipsorumve partes, βεῖν. Οὐδὲ γὰρ ἡ συνάφεια, ἀλλὰ ἡ τῆς εὐχῆς τε
non tractabitur: sed perinde atque si sponsalia non λετὴ ποιεῖ τὴν μνηστείαν ὡς γάμον λογίζεσθαι. Εἰ
processissent, neque ante nuptias donatio subse- γοῦν λαϊκὸς τοιοῦτον τι ποιεῖν κεκώλυται, πολλῷ
cuta esset, firmuun erit matrimonium atque indis- μᾶλλον ἱερωμένος. Ὁ τοιοῦτος γὰρ ἐκωλύθη διὰ
ruptum. Similiter alia etiam ejusdem imperatoris σημειώματος συνοδικοῦ ἐπὶ τῆς ἐφημερίας ἁγιωτά
de eadem legislatione edita jussio est, quæ hanc του εκείνου πατριάρχου κυρίου Μιχαὴλ τοῦ ᾿Αγχιά
vim habet: De nuptiis atque sponsalibus mense Ju- λου συνάπτεσθαι νομίμως γυναικὶ συγγενεῖ οὖσῃ τῇ
lio indictionis 5,anni ab orbe condito 6592, sta- διὰ δεσμοτικών μόνον ἐγγράφων κατηγγυηθείση
tuisse (nos] scimus, quæ in illa legislatione atque τούτῳ καὶ μὴ φθασάσῃ λαβεῖν μνηστείας εὐχὴν μετ'
relatione comprehensa sunt. Atque eorum{quidem] αὐτοῦ, ἢ ὡς θανούση, ὡς ἑτέρῳ συναφθείσῃ ἐκ
nihil labefactari sustinemus,sed in ælernum inten- μεταμέλου ἀνδρὶ εἰ μήπω ταύτην ἐξαετῆ οὖσαν ὁ
tala et immulabilia manere volumus. Ut videlicet] θάνατος ἠῤῥαβωνίσατο. Ἔδοξε γὰρ τῇ συνόδῳ μετὰ
sponsalia [et] nuptiz [quemadmodum dictum est) Εξαετούς γυναικὸς ἐπιθυμίαν φθορᾶς μὴ μεσολαβείν,
coagmententur: ut in [statuto] tempore nihil in- τοῦτο δὲ ἐπὶ λαϊκων οὐ κρατήσει. Μόνοι γὰρ οἱ τοῦ
novetur, et ex consociandis mas quatuordeciman- βήματος μιᾶς γυναικὸς καὶ τῆς αὐτῆς παρθένου αν
nis major sit,femina vero duodecim.Quoniam vero δρες ὀφείλουσι όνομάζεσθαι, καὶ αὐτοὶ τῆς αὐτῆς
nihil tum statutum est,an eo modo inita sponsalia, εἶναι καταστάσεως. Ἔτι σημείωσαι ὅτι τὰ μὲν τῇ
si [forte] dirimantur,solvendæ penæ obnoxia]fu- νεαρᾷ παρεχόμενα χάριν τῆς μνηστείας δηλά εἰσιν
tura, an vero omnino indissolubilia mansura sint @ ἐκ τῆς τοῦ αὐτοῦ ᾿Αλεξίου κυρίου βασιλέως δευτέ
atque ideo etiamn ea de re nus] ipse interrogasti: ρας προστάξεως. Γίνωσκε δὲ ὅτι τῷ σεκρέτῳ τοῦ
sancimus ut istius modi sponsalia,quæ proprie [ac Χαρτοφυλακίου σημείμα κατέστρωται τοῦ ἁγιωτά
vere] sponsalia sunt,immota, immutabilia,et om- του ἐκείνου κυρίου Νικολάου πατριάρχου. Τὰ δὲ καὶ
nino insolubilia maneant (quippe [quia] Deus inter τὰ ῥῆμα διαλαμβάνων μηνί Ἰουλίῳ κα', ἡμέρᾳ δο
consociandos inducatur, eamque conjunctionem Ινδικτιώνος ιε', προκαθημένου τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν
per precum caremonias communiati et nunquain δεσπότου καὶ οἰκουμενικού πατριάρχου Νικολάου ἐν
illa penis dandis solvantur, quæ [pœnæ] neque τῷ.... συνεδριαζόντων αὐτῷ μητροπολιτῶν τοῦ δεῖ
contractibus deinceps inscribentur: quia non ab νος καὶ δεῖνος, ὁ θεοφιλέστατος μητροπολίτης του
illis, sed per Dei invocationem sponsalia corro- Κυζίκου Συμεών συνεδριάζων τῇ ἡμῶν μετριότητε
borantur, cujuscemodi sponsalia] omnino etiam εἶπεν, ὡς κληρικὸς τῆς κατ᾿ αὐτὸν μετροπόλεως
insolubilia manebunt [ilsque] duntaxat de cau- Ιωάννης Διαβαατηνὸς ὀνομαζόμενος ἐμνηστεύσατο
sis solventur, quibus matrimonia, quibus illa ut γυναικά τινα Μαρίαν τοῦ Θεοφίλου καλουμένην ήλιviribus æqualia sunt, statutum est. Cognatæ κίας οὖσαν επταετούς, μαθὼν δὲ τὴν μνηστίαν
vero personæ in [contrahendis nuptiis vel spon- εἶναι παράνομον διὰ τὴν τῆς μνηστής ἀνεβότητα,
salibus prout {jam] placitum est, impedientur, τότε μὲν ἀπέστη ταύτης, μετὰ δὲ χρόνους ὀκτὼ να
neque contra quam hac constitutione vetitum μίμως ταύτην πρόσγαμον ἡγάγετο, καὶ ταῦτα λέω
est, quidquam e quoquam confet, nisi si quan- γων ἤθελε τὸ ποιητέον ἐπὶ τὸ κληρωθῆναι μαθεῖν,
do imperator quodam dispensationis modo et ἤκουσεν οὖν ἀπὸ τῆς ἡμῶν μετριότητος, καὶ τῆς
sponsalia et consecratione peragendam conjun- συνεδριαζούσης ἀδελφότητος ὡς οὐκ ἐπὶ μόνον τοῦ
clionem intra præstitulos annos permiserit. γαμικού συναλλάγματος ἀῤῥαβώνας νενόμισται δια
Licitum est enim imperatoribus uti aliter quam δοσθαι, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάντων τῶν συναλλαγμάτων,
secundum leges dispensent: quemadmodum et πλὴν οὐκ ἠναγκασμένως ἀλλ᾽ αὐθαιρέτως, ὥσπερ
sapiens imperator et vetustiores legislationes τοίνυν ἐπὶ τῶν ἄλλων συναλλαγμάτων οὐ λέγομεν
dixere. Neque vero ipsi cuin tempus abbre- ἄχυρον εἶναι τὸ γεγονὸς μὴ δοθέντων ἀῤῥαβώνων,
viabunt, priusquam qui conjungentur, eorum οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ γαμικοῦ συναλλάγματος κἂν ἀρ
masculus quartum decimum, femina vero ῥάτων ἤτοι μνηστεία οὐ προβῇ, βέβαιον ἔσται καὶ
duodecimum annum excesserit, naturalem con- ἀδιάσπαστον· τῆς γοῦν προβάσης μνηστείας ὡς εἴ
gressum permittent. [Quin et] parentes, nequid ρηται μέσον τοῦ κληρικοῦ καὶ τῆς μανίας οὔσης ἄν
col. 1189–1190page 379 of 399
PG 104:1189υποστάτου ἐσεῖται ὁ κληρικὸς ἔχων ἀδιασείστως τὴν διὰ μόνης γαμικῆς ἱερολογίας ἁρμοσθεῖσαν αὐτῷ σύζυγον ὡς διείληπται· προγάμου δὴ δωρεᾶς δι᾿ ἣν καὶ τὴν μνηστείαν νενομοθέτηται γίνεσθαι μέσον τῶν ὁμοζύγων, ἢ τῶν μερῶν αὐτῶν οὐ τρακταισθή. σεται, ἀλλ᾿ ὥσπερ εἰ μηδὲ προέβη μνηστεία μηδὲ προγάμου παρακολούθησε δωρεά, βέβαιος ὁ γάμος ἔσται καὶ ἀδιάῤῥηκτος. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τῶν ὑπονοουτῶν ἀποθανεῖν τοὺς ἄνδρας αὐτῶν, καὶ γαμουσῶν, Συνόδου 5', κανὼν 4 γ'· Βασιλείου κανών λα', λς', μϚ'. Κείμενον. Η περί ρεπουδίου διαλεγομένη ριζ νεαρά, κ. τ. λ., εἰ δὲ φοιδεράτες παρὰ τοῦ οπτίοντος αὐτοῦ. Σχόλιον. Η περὶ διαζυγίου ριζ' νεαρὰ τοῦ βασι λέως Ιουστινιανού, ἔστι κεφ. γ' τοῦ ζ τίτ. τοῦ χη' βιβλίου, καί φησι τῶν γυναικῶν των υπονοουσών τελευτῆσαι τοὺς ἀποδημούντας άνδρας στρατιώτας αὐτῶν, ὅσα συνοψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν διαζευγνυμένων. ᾿Αποστόλων κανών ε' συνόδου Γάγγρας κανὼν δ' συνόδου Καρθαγέννης κανών ρβ'· συνόδου 5', κανών τζ'· Βασιλείου κανών θ', λε', μη', οζ'. Κείμενον. Περὶ διαζεύξεως γάμου ἐν πολλοῖς τόποις, κ. τ. λ., γυναικὸς ὁρισθεῖσι. Σχόλιον. Ο β' τίτ. τοῦ κε' βιβλίου τῶν διατ. κεῖ ται εἰς τὸν ια', τίτ. τοῦ κη' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἡ ιζ' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς κεφ. ι' τοῦ ζ' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἡ ριζ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρὰ ἐτέθη ὡς πολλάκις εἴπομεν εἰς βιβλίον κη' τίτ,ς" κεφ.α' οὕτως ἔχουσα ἐν μέρει ὡς συνωψίσθη εἰς τὸ κείμενον. Η δὲ περὶ γάμον και νεαρὰ ἐτέθη εἰς βιβλίον κη' τίτ. ιδὴ καὶ τίτ. δ' τὸ τῆς ραζ' νεαρᾶς κεφ. τὸ περὶ ῥεπουδίου διαλεγόμενον οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ἀλλ᾽ ἐδέχθη μᾶλλον τὸ ιγ' κεφ. τῆς ρλδ' νεαρᾶς καὶ ἔστι κεφ. δ' τοῦ ζ' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου, καὶ λέγει ἴσας εἶναι τὰς ποινὰς τῶν ἀλόγων ῥεπουδίων, καὶ ἐπ᾽ ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσι. Κείμενον. ᾿Αζημίως δὲ λύεται, κ. τ. λ., πενταετία μείνη, εἰ ζῇ. Σχόλιον. Τὸ δ' κεφ. τῆς κβ' Ἰουστινιανείου νεα ρᾶς ἐν τῷ ζ' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου κείμενόν φησι Ταῖς δὲ εἰρημέναις αἰτίαις συνείδομεν καὶ ταῦτα ὀνομαστὶ προσθεῖναι ἐξ ὧν τοὺς γάμους ἔξεστι δίχα ποινῆς διαλύειν. Καὶ αὐτίκα ἐπιφέρει καὶ τὰς αἰτίας τὴν τῆς ἀσκήσεως δηλαδή, τὴν ἐπὶ τριετίᾳ ἀσύναπ τον ὁμοζωίαν, καὶ τὴν τῆς αἰχμαλωσίας. Πλὴν ἀπὸ μὲν τῶν δύο αἰτιῶν χωρίς ποινῆς καὶ δόσεως οἱασδήτινος φησι λύεσθαι τὸ συνοικέσιον. ᾿Απὸ δὲ τοῦ μονά σαι θάτερον τῶν ὁμοζύγων φησὶ ταύτα, τηνικαῦτα χχ!!!
NOMOCANON. TIT. XIII, CAP. III, IV.
υποστάτου ἐσεῖται ὁ κληρικὸς ἔχων ἀδιασείστως τὴν ante dictum tempus fial, diligentem curam adhiδιὰ μόνης γαμικῆς ἱερολογίας ἁρμοσθεῖσαν αὐτῷ bere debebunt. Alioqui et qui intempestivum
σύζυγον ὡς διείληπται· προγάμου δὴ δωρεᾶς δι᾿ ἣν coitum peregerit, et parentes ipsius legibus, adκαὶ τὴν μνηστείαν νενομοθέτηται γίνεσθαι μέσον versus stupratores (latis] obnoxii erunt. Porro si
τῶν ὁμοζύγων, ἢ τῶν μερῶν αὐτῶν οὐ τρακταισθή. quando imperator sponsaliorum nuptiarumvetemσεται, ἀλλ᾿ ὥσπερ εἰ μηδὲ προέβη μνηστεία μηδὲ pus innovavit, conjungendi ante præfinitum [ei]
προγάμου παρακολούθησε δωρεά, βέβαιος ὁ γάμος rei tempus morte disjuncti fuerint: impedientur
ἔσται καὶ ἀδιάῤῥηκτος.
tunc etiam prohibitæ personæ, neque illis ad
audendum non audenda bonam occasionem snppeditabit, quod sponsalia nuptiæve ante tempus quod
nostris constitutionibus placuit, inorte dissoluta sint. Quod enim perfecto sponsaliorum nuptiarumve
tempori deest, [id] supplens imperatoris dispensatio perpetuum servabit prohibitis impedimentum
ut illi nullo modo vetitum contractuin inire [possint]. Quare quicunque contractus ex justis sponsalibus perfectisve nuptiis impediuntur, hi etiam ab illis quæ intra legitimum tempus per dispensationem constituta et naturaliter dissoluta sunt, arcebuntur.
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τῶν ὑπονοουτῶν ἀποθανεῖν
τοὺς ἄνδρας αὐτῶν, καὶ γαμουσῶν,
Συνόδου 5', κανὼν 4 γ'· Βασιλείου κανών λα', λς',
μϚ'.
Κείμενον. Η περί ρεπουδίου διαλεγομένη ριζ
νεαρά, κ. τ. λ., usque ad εἰ δὲ φοιδεράτες παρὰ τοῦ
οπτίοντος αὐτοῦ.
Σχόλιον. Η περὶ διαζυγίου ριζ' νεαρὰ τοῦ βασι
λέως Ιουστινιανού, ἔστι κεφ. γ' τοῦ ζ τίτ. τοῦ χη'
βιβλίου, καί φησι τῶν γυναικῶν των υπονοουσών
τελευτῆσαι τοὺς ἀποδημούντας άνδρας στρατιώτας
αὐτῶν, ὅσα συνοψίσθησαν εἰς τὸ κείμενον.
ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν διαζευγνυμένων.
᾿Αποστόλων κανών ε' συνόδου Γάγγρας κανὼν δ'·
συνόδου Καρθαγέννης κανών ρβ'· συνόδου 5', κανών
τζ'· Βασιλείου κανών θ', λε', μη', οζ'.
Κείμενον. Περὶ διαζεύξεως γάμου ἐν πολλοῖς
τόποις, κ. τ. λ., usque ad γυναικὸς ὁρισθεῖσι.
Σχόλιον. Ο β' τίτ. τοῦ κε' βιβλίου τῶν διατ. κεῖται εἰς τὸν ια', τίτ. τοῦ κη' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν,
καὶ ἡ ιζ' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη εἰς
κεφ. ι' τοῦ ζ' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν,
καὶ ἡ ριζ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρὰ ἐτέθη ὡς πολλάκις εἴπομεν εἰς βιβλίον κη' τίτ,ς" κεφ.α' οὕτως ἔχουσα
ἐν μέρει ὡς συνωψίσθη εἰς τὸ κείμενον. Η δὲ περὶ
γάμον και νεαρὰ ἐτέθη εἰς βιβλίον κη' τίτ. ιδὴ καὶ
τίτ. δ' τὸ τῆς ραζ' νεαρᾶς κεφ. τὸ περὶ ῥεπουδίου
διαλεγόμενον οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, ἀλλ᾽ ἐδέχθη
μᾶλλον τὸ ιγ' κεφ. τῆς ρλδ' νεαρᾶς καὶ ἔστι κεφ. δ'
τοῦ ζ' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου, καὶ λέγει ἴσας εἶναι τὰς
ποινὰς τῶν ἀλόγων ῥεπουδίων, καὶ ἐπ᾽ ἀμφοτέροις τοῖς
μέρεσι.
Κείμενον. ᾿Αζημίως δὲ λύεται, κ. τ. λ., usque ad
πενταετία μείνη, εἰ ζῇ.
Σχόλιον. Τὸ δ' κεφ. τῆς κβ' Ἰουστινιανείου νεα
ρᾶς ἐν τῷ ζ' τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου κείμενόν φησι·
Ταῖς δὲ εἰρημέναις αἰτίαις συνείδομεν καὶ ταῦτα
ὀνομαστὶ προσθεῖναι ἐξ ὧν τοὺς γάμους ἔξεστι δίχα
ποινῆς διαλύειν. Καὶ αὐτίκα ἐπιφέρει καὶ τὰς αἰτίας
τὴν τῆς ἀσκήσεως δηλαδή, τὴν ἐπὶ τριετίᾳ ἀσύναπτον ὁμοζωίαν, καὶ τὴν τῆς αἰχμαλωσίας. Πλὴν ἀπὸ
μὲν τῶν δύο αἰτιῶν χωρίς ποινῆς καὶ δόσεως οιασδήτινός φησι λύεσθαι τὸ συνοικέσιον. ᾿Απὸ δὲ τοῦ μονάσαι θάτερον τῶν ὁμοζύγων φησὶ ταύτα, τηνικαῦτα
CAP. III. – De mulieribus, qua absentes
marilos suos obiisse suspicantes nubunt.
Concilii sexti canon 93; Basilii canon 31, 36,
Textus. Quæ de repudiis disserit novella 117,
etc., usque ad ab ipsius oplione, ut pag. 903.
Scholium. De repudiis 117 imperatoris Justiniani novella, est cap. 3, tit. 7, lib. χχ!!! Basil.
et dicit de mulieribus maritos suos milites absentes obiisse suspicantibus, quæcunque in textu
compendiose proposita sunt.
CAP. IV. - De iis qui divortium faciunt.
Apostolorum canon 5; concilii Gangrensis canon 14; concilii Carthaginensis canon 106; concilii sexti canon 87; Basılii canon 9, 35, 48, 77.
Textus. De disjunctione matrimoniorum, etc.,
usque ad ignoretur, ut pag. 907.
Scholium. Tit. 2, lib. xxv Dig. est in lit. 11.
lib. Basil. xxvi. Tit vero 17, lib. v, cod. positus est in cap. 10, tit. 7, lib. xxvΙΙ. Basil. Justiniani autem novella 117, posita est ut saepius
diximus) in lib. xxvi, tit. 7, cap. 1, quæ sic pro
parte habet, ut in textu compendiose propositum
est. De nuptiis novella 23, posita est in lib.
XXVIII, tit. 4 et 14. Quod vero novella 427, caput de repudiis disserit, non est positum in Basil., sed magis approbatum est cap. 13 novella
134: quod cap. 4, tit. 7, lib. xxvil est, ac temerariorum repudiorum in utraque parte æquales esse poenas dicit.
Textus. Impune autem solvitur, etc., usque
ad, quinque annos maneat, si vivat, ut pag. 910.
Scholium. Novella Justiniani 22, 4 cap.in tit.7,
lib.xxvi, positum, ait: Prædictis causis visum nobis est nominatim et hasce apponere, ex quibus matrimonia dissolvere vel citra pœnam licet: atque
continuo causas eliam adducit, vitæ monastica
nempe, eisi qui intra triennium conjugem nonattingat, et captivitatis causam denique]. Verumtamen ex duabus causis citra penam atque qualemcunque dalionem conjugium solvi, ait: Quando
vero alter conjugum vitam monasticam suscipit,
col. 1191–1192page 380 of 399
PG 104:1191γὰρ κελεύομεν παρρησίαν εἶναι καὶ ἀνδρὶ καὶ γυν ναικὶ πρὸς τὰ καλλίω μεθισταμένοις διαλύειν τὸ συνοικέσιον, καὶ ἀναχωρεῖν μετά τινος βραχείας ὑπολελειμμένης τῷ καταλελειμμένων παραμυθίας "Οπερ γὰρ ἂν συμφωνήσειεν οἱ συμβάλλοντες ἀπὸ τελευτῆς γίνεσθαι κέρδος, τοῦτο ἔχειν δεῖ τὸν καταλελειμμένον παρὰ θατέρου εἴτε ἀνήρ, εἴτε γυνὴ κάθε στήκει. Διότι καὶ οὗτος τό γε ἐπὶ τῷ συνοικήσαντι δοκεῖ τελευτᾷν, ἑτέραν ἀνθ' ἑτέρας βίου πορείαν ἑλόμενος. 123, 8 1 ᾿Αλλὰ καὶ ρκγ' Ἰουστινιάνειος νεαρὰ ἤτοι τὸ η' κερ. τοῦ α' τίτ. τοῦ δ' βιβλίου τῶν Βασιλικών παρακελεύεται τὸν ἐν τῷ κόσμῳ περιλειφθέντα ἐκ τῶν ἡμυζύγων λαμβάνειν ἀπὸ τοῦ μέρους τοῦ ἀποκαρέντος, εἴ τι ἐκ 22, της προτελευτῆς τούτου ἀπὸ συμφώνου ἔμελλε προσ αρμόσα: αὐτῷ· ὅπερ καὶ βραχείαν παραμυθίαν εκάσ λεσεν. Η «β' νεαρά πάντως πρὸς τὴν ἐκ τῶν ἑτέρων αἰτιῶν διδομένην ποινὴν ἀποβλέψασα. Τὸ γὰρ ἀπὸ συμφώνου οὐδὲ ποινὴ λέγεται. Καὶ ταῦτα μὲν ἔχουσιν οὕτω. Ερωτῶ δὲ τῆς ιζ' νεκρᾶς τοῦ βασιλέως κυρίου 117, Λέοντος τοῦ φιλοσόφου λεγούσης ἐξ ἀποκάρσεως τοῦ ἀνδρὸς μὴ δίδοσθαι ὑπόβολον τῇ γυναικί. Καὶ τῆς 22, ρβ νεαρᾶς τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανού δεοριζομένης τὰ γραφέντα ἀνωθεν, ἀπαιτηθησεταί τι παρὰ τῆς γυναικός χάριν ὑποβόλου ἐκ τοῦ ἀποκαρέντος ἀν δρὸς, ἢ οὔ· τὸ παλαιὸν οὐκ ἀπὸ συμφώνου ἐδίδοτο τὸ ὑπόβολον ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ νόμου. Εἴ τι γὰρ ἡ γυνή ἐδίδου χάριν προικός, τοσοῦτον καὶ ὁ ἀνὴρ ὑποβάλο ὑπόβολον λει, ποσὶν εἰς τὴν κοινὴν περιουσίαν ὀναγκάζετο, ὅθεν καὶ ὑπόβολον ὠνοματίσθη. Τοῦτο δὲ ἀνηρέθη, ] Καὶ σήμερον τοιοῦτον ὑπόβολον ὁ ἀνὴρ οὐ δίδωσιν, ἀλλὰ ἀπὸ συμφώνου δίδωσί τι μέρος ὅσον συμφωνήσῃ ἐκ προτελευτῆς τῇ γυναικί. Εἰ δὲ μὴ συμφωνήσῃ δοῦναι τι ὑπὲρ ὑποβόλου οὐκ ἀναγκασθήσεται δοῦναί τι. Νομίζω οὖν ὅτι ἡ μὲν νεκρὰ τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου περὶ τοῦ ὑποβόλου φησὶ τοῦ ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου ἐπιγινωσκομένου, καὶ ἐξ ἀνάγκης διδομένου. Η δὲ τοῦ βασιλέως Ιουστια νιανοῦ περὶ τοῦ κέρδους τοῦ ἐκ προτελευτῆς κατά τὸ σύμφωνον διδομένου. Τὸ γοῦν ἐκ προτελευτῆς ἑνὸς τῶν ὁμοζύγων συμφωνηθὲν δίδοσθαι ποσὸν πρὸς τὸν ἐναπομείναντα απατήσει μετὰ τὴν ἐκ τοῦ ἑτέρου από καρσιν, ὁ εἰς τὸν βίον περιληφθεὶς οἷον ἂν καὶ ἔστι, καὶ ὅπως ἂν καλεῖται, καὶ συμβαίνει τοιούτῳτρόπῳ ἐὰν ἀποκαρῇ ἡ γυνὴ ἀπαιτεῖν τὸν ἄνδρα τὸ ἐκ προτελευτῆς ἐκείνῳ συμφωνηθὲν δοθῆναι τῷ περιόντι ποσὸν κἂν ὑπόβολον καλεῖται καταχρηστικώς. ὑπόβολον αὐτὴ ριζ᾽ παρά. η Κείμενον. Τὸ δὲ κατὰ συναίνεσιν πρὸς τὸ συμ φωνούμενον, κ. τ. λ., ἀναχωροῦσε, ὡς ἡ Σχόλιον. Η θ' διάτ, τοῦ ιξ' τίτ, τοῦ σ' βιβλίου του κωδικος διορίζεται κατὰ συναίνεσιν λύεσθαι τὸν γάμον, ἥτις οὐ κεῖται εἰς τὰ Βασιλικά, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ τῆς ριζ' νεαρᾶς κεφ. τὸ ἀναιροῦν τὰς κατὰ συναίν σιν λύσεις του γάμου, ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. 'Αλλ' ἀντὶ τούτων ἐτέθη ιγ' κεφ. τῆς ολη νεκράς. Οπερ ἔστι κεφ. δ' τοῦ ζ' τίτ, τοῦ κη᾿ βιβλίου ἰσοδυναμούν τῇ ριζ' νεαρᾷ. Η νομοθεσία τοῦ βασιλέως Ιουστίνου
hæc dicit: Nam hoc casu jubemus, ut tam viro γὰρ κελεύομεν παρρησίαν εἶναι καὶ ἀνδρὶ καὶ γυν
quam mulieri,ad meliora migranti,solvendi matri- ναικὶ πρὸς τὰ καλλίω μεθισταμένοις διαλύειν τὸ
monii simul et divertendi potestas sit: {prius ta- συνοικέσιον, καὶ ἀναχωρεῖν μετά τινος βραχείας
men brevi aliquo desertæ parti solatio derelicto. ὑπολελειμμένης τῷ καταλελειμμένων παραμυθίας
Quidquid enim contrahentes pacti sunt, ut post "Οπερ γὰρ ἂν συμφωνήσειεν οἱ συμβάλλοντες ἀπὸ
mortem alterius lucro cederet, id ab altera obtinere τελευτῆς γίνεσθαι κέρδος, τοῦτο ἔχειν δεῖ τὸν καταλε
debet pars «leserta, sive vir sive mulier exsistat: λειμμένον παρὰ θατέρου εἴτε ἀνήρ, εἴτε γυνὴ κάθε
propterea quod etiste (quantum ad conjugem mori στήκει. Διότι καὶ οὗτος τό γε ἐπὶ τῷ συνοικήσαντι δοκεῖ
videatur,cum alterum vitæ iter pro allero capessit. τελευτᾷν, ἑτέραν ἀνθ' ἑτέρας βίου πορείαν ἑλόμενος.
Sed et novella Justiniani 123, sive 8 cap., 1 tit. ᾿Αλλὰ καὶ ρκγ' Ἰουστινιάνειος νεαρὰ ἤτοι τὸ η' κερ.
lib. Basil. rv jubet, ut uter conjugum in mundo τοῦ α' τίτ. τοῦ δ' βιβλίου τῶν Βασιλικών παρακελεύε
relictus est,a parte quæ tonsa est capiat, quidquid ται τὸν ἐν τῷ κόσμῳ περιλειφθέντα ἐκ τῶν ἡμυζύγων
ex morte ejus ratione pacli [conventi] ipsi compe- λαμβάνειν ἀπὸ τοῦ μέρους τοῦ ἀποκαρέντος, εἴ τι ἐκ
titurum fuisset.Quod quidem novella 22, omnino της προτελευτῆς τούτου ἀπὸ συμφώνου ἔμελλε προσad dandam ex aliis causis poenam respiciens, par- αρμόσα: αὐτῷ· ὅπερ καὶ βραχείαν παραμυθίαν εκάσ
vum etiam solatium nominavit. Siquidem quod ex λεσεν. Η «β' νεαρά πάντως πρὸς τὴν ἐκ τῶν ἑτέρων
pacto [datur] pena non reputatur. Atque hæc qui- αἰτιῶν διδομένην ποινὴν ἀποβλέψασα. Τὸ γὰρ ἀπὸ
dem ad hunc [se] modum habent. Quæro autem, συμφώνου οὐδὲ ποινὴ λέγεται. Καὶ ταῦτα μὲν ἔχουσιν
cum novella imperatoris domni Leonis Philosophi οὕτω. Ερωτῶ δὲ τῆς ιζ' νεκρᾶς τοῦ βασιλέως κυρίου
117, ob tonsuram mariti uxori donationem propter Λέοντος τοῦ φιλοσόφου λεγούσης ἐξ ἀποκάρσεως τοῦ
nuptias non dari dicat: ac vero] novella impera- ἀνδρὸς μὴ δίδοσθαι ὑπόβολον τῇ γυναικί. Καὶ τῆς
toris Justiniani 22, quæ superius scripta sunt sta- ρβ νεαρᾶς τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανού δεοριζομένης
tuat, repeteturne a muliere quidpiam nomine do- τὰ γραφέντα ἀνωθεν, ἀπαιτηθησεταί τι παρὰ τῆς
nationis propter nuptias a marito tonso [datæ,] an γυναικός χάριν ὑποβόλου ἐκ τοῦ ἀποκαρέντος ἀνnon? Quondam non ex pacto,sed ex lege donatio δρὸς, ἢ οὔ· τὸ παλαιὸν οὐκ ἀπὸ συμφώνου ἐδίδοτο
propter nuptias dabatur Si quid enim mulier dolis τὸ ὑπόβολον ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ νόμου. Εἴ τι γὰρ ἡ γυνή
nomine dabat,tantumdem in communes facultates ἐδίδου χάριν προικός, τοσοῦτον καὶ ὁ ἀνὴρ ὑποβάλο
maritus objicere cogebatur: unde etiam ὑπόβολον λει, ποσὶν εἰς τὴν κοινὴν περιουσίαν ὀναγκάζετο,
[ (id est,objectio, oppositio, suppositio,et tanquam ὅθεν καὶ ὑπόβολον ὠνοματίσθη. Τοῦτο δὲ ἀνηρέθη,
contraria obligatio) ] est nominatum. Verum hoc Καὶ σήμερον τοιοῦτον ὑπόβολον ὁ ἀνὴρ οὐ δίδωσιν,
abrogatum est,atque istiusmodi donationem prop - ἀλλὰ ἀπὸ συμφώνου δίδωσί τι μέρος ὅσον συμφω
ter nuptias maritus hodie non dat: sed ex paclo par- νήσῃ ἐκ προτελευτῆς τῇ γυναικί. Εἰ δὲ μὴ συμφω
tem aliquam dat, quantam [videlicet si ipse prae- νήσῃ δοῦναι τι ὑπὲρ ὑποβόλου οὐκ ἀναγκασθήσεται
moriatur, uxori pacto promiserit. Quod si nihil se δοῦναί τι. Νομίζω οὖν ὅτι ἡ μὲν νεκρὰ τοῦ βασιλέως
donationis propter nuptias nomine daturum pro- κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου περὶ τοῦ ὑποβόλου
miserit,neque dare quidquam compelletur. Novel- φησὶ τοῦ ἐκ τοῦ παλαιοῦ νόμου ἐπιγινωσκομένου, καὶ
lam igitur imperatoris domni Leonis Philosopbide ἐξ ἀνάγκης διδομένου. Η δὲ τοῦ βασιλέως Ιουστια
donatione propter nuptias, quæ ex veteri lege co- νιανοῦ περὶ τοῦ κέρδους τοῦ ἐκ προτελευτῆς κατά
gnita est,atque necessario datur: imperatoris au- τὸ σύμφωνον διδομένου. Τὸ γοῦν ἐκ προτελευτῆς
lem Justiniani de lucro quod ex morte secundum ἑνὸς τῶν ὁμοζύγων συμφωνηθὲν δίδοσθαι ποσὸν πρὸς
pactum datur, loqui arbitror. Quod ergo ex morte τὸν ἐναπομείναντα απατήσει μετὰ τὴν ἐκ τοῦ ἑτέρου
alterius conjugum superstiti dari convenit,exigel από καρσιν, ὁ εἰς τὸν βίον περιληφθεὶς οἷον ἂν καὶ
post alterius tonsionem qui in (communi] vila re- ἔστι, καὶ ὅπως ἂν καλεῖται, καὶ συμβαίνει τοιούτῳ
lictus est,qualecunque [iandem sit,ac quomodo- τρόπῳ ἐὰν ἀποκαρῇ ἡ γυνὴ ἀπαιτεῖν τὸν ἄνδρα τὸ ἐκ
cunque nuncupetur. Atque id contingit [quidem] προτελευτῆς ἐκείνῳ συμφωνηθὲν δοθῆναι τῷ περιόντι
hoc modo, ut si mulier tondeatur,maritus ex morte ποσὸν κἂν ὑπόβολον καλεῖται καταχρηστικώς.
ejus [sibi] superstiti dari promissam quantitatem
tametsi ὑπόβολον abusive vocetur, exigat.
Textus. Quod porro consensu, etc., usque ad αὐτὴ ριζ᾽ παρά.
non est obnoxia, ut pag. 910.
Scholium. Const. 9, tit. 17, lib.v.cod.consensu
matrimonium solvi statuit, quæ in Basil. non est.
Sed neque illud 117 novella cap. quod consensu
faciendas] matrimonii dissolutiones abrogat, in
Basil. positum est, sed pro eo positum est novella
134,cap.13,quod est cap. 4, tit. 7, lib. Basil.xxvin;
quod cum imperatoris Justiniani 117,legislatione
idem valet. Est autem novella Justiniani 140,
η
Κείμενον. Τὸ δὲ κατὰ συναίνεσιν πρὸς τὸ συμ
φωνούμενον, κ. τ. λ., usque ad ἀναχωροῦσε, ὡς ἡ
Σχόλιον. Η θ' διάτ, τοῦ ιξ' τίτ, τοῦ σ' βιβλίου
του κωδικος διορίζεται κατὰ συναίνεσιν λύεσθαι τὸν
γάμον, ἥτις οὐ κεῖται εἰς τὰ Βασιλικά, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ
τῆς ριζ' νεαρᾶς κεφ. τὸ ἀναιροῦν τὰς κατὰ συναίν
σιν λύσεις του γάμου, ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. 'Αλλ'
ἀντὶ τούτων ἐτέθη ιγ' κεφ. τῆς ολη νεκράς. Οπερ
ἔστι κεφ. δ' τοῦ ζ' τίτ, τοῦ κη᾿ βιβλίου ἰσοδυναμούν
τῇ ριζ' νεαρᾷ. Η νομοθεσία τοῦ βασιλέως Ιουστίνου
col. 1193–1194page 381 of 399
PG 104:1193ἐστὶ νεκρὰ Ιουστινιάνειος εμ᾽, ἥτις οὐδὲ ὅλως ἐτέθη εἰς Βασιλικά. Καὶ τὸ τὴν ἄπροικον γαμετὴν λαμβάνειν τὸ τῆς ἀνδρώας περιουσίας ἐκ τοῦ ἀλόγως ῥε που διατεῦσαι αὐτὸ, μέρος ἐστὶ τῆς ριζ' νεαρᾶς τοῦ βασιλέως Ιουστινιανού. Πλὴν οὐδὲ τοῦτο ἐτέθη εἰς τὰ βασιλικά. Κείμενον. Τοσοῦτον δὲ ἀκώλυτόν ἐστιν ἡ τῶν ποινή. ΚΕΦΑΛ. Β΄. – Περί πορνείας, μοιχείας, καὶ φθορᾶς, καὶ ἀῤῥενοκοιτίας. ᾿Αποστόλων κανὼν ἔπ· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών η· συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν η'· συνόδου 5, κανών πς, πρ· Βασιλείου κανών ζ', η', κα', κβ', λδ', νη', νθ', ξβ', Γρηγορίου Νύσσης κανών γ'. Κείμενον. Περὶ φθορᾶς, μοιχείας, καὶ ἀῤῥενοκοι τίας κ. τ. λ. καὶ μνηστείας, καὶ παλλα κισμοῦ,
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. V.
ἐστὶ νεκρὰ Ιουστινιάνειος εμ᾽, ἥτις οὐδὲ ὅλως ἐτέθη
εἰς Βασιλικά. Καὶ τὸ τὴν ἄπροικον γαμετὴν λαμβάKal
νειν τὸ τῆς ἀνδρώας περιουσίας ἐκ τοῦ ἀλόγως ῥεpeπου διατεῦσαι αὐτὸ, μέρος ἐστὶ τῆς ριζ' νεαρᾶς τοῦ
βασιλέως Ιουστινιανού. Πλὴν οὐδὲ τοῦτο ἐτέθη εἰς
τὰ βασιλικά.
Κείμενον. Τοσοῦτον δὲ ἀκώλυτόν ἐστιν ἡ τῶν
yáµwv dráhvorç. x. x. A. usque ad inspo
ποινή.
quæ nullo modo in Basil. posita est. Quod autem
indotata uxor ex maritalibus bonis, cum ille
ipsam citra rationem repudiat, quadrantem capit, est pars novella imperatoris Justiniani 117,
sed neque hac in Basil. posita est.
Textus. Usque adeo autem matrimoniorum,
etc., usque ad irrita est, ut pag. 910.
Scholtum.Dig.18, tit. 1, lib. Dig. XLV, est cap. 18, tit. 1, lib. xLm Basil. quod sic habet: Irrita est
stipulatione constituta pœna, si culpa alterius conjugum divortium factum fuerit, ut ne privatorum
hominum pactis poena publica perimatur. Quæras lib. xxix, tit. 5, cap. 5, et tit. 6. lib. XLII, cap. 2,et
thema 3, cap. 97, tit. 1, lib. xLm, et thema 4, cap. 134 ejusdem lib. et tit., et thema 2,cap. 121, et
lib. 11, tit. 2,cap. 243, et lib. xxvIII, tit. 7, cap. 7, 8, 9.Digest. 134, tit. 1, lib. xLv. Digest. est cap. 134,
tit. 1, lib. XLIII. Basil.quod habet quemadmodum in textu scriptum est. Chumnus in margine scholium ascripsit, quod paucis [illud] cap. interpretatur: et docet, quando de futuro matrimonio conscriptæ obligationes efficaciam habere debeant, et quando non.Verum tu illi scholio ne auscultaveris;
sed notes ex hoc cap.quod matrimoniorum obligatoria instrumenta, si quidem a solis futuris conjugibus confecta fuerint, quantum ad pœnam ob illorum transgressionem exigendam, invalida sunt:
si vero ab illis quibuspiam efficaciam habeant, et si culpa utriuscunque futurorum conjugum matrimonium perfectum non fuerit, abeo qui se effecturum, ut ille matrimonium ineat, promiserit, pœna
exigatur.Quæras etiam Palæum [in] cap. 1, tit. 1, lib. XXVIII, et cap. 14 et 15 ejusdem lib. et tit. Const.
2, tit. 38, lib. vIII cod.est cap.2,tit.6,lib.XLIII,quod habet ut in textu scriptum est. Atque in his [quidem] civilis lex [vertitur.] Scias vero quod sæpenumero quæsitum sit, an qui istiusmodi obligatoria de nuptiis instrumenta, aut etiam in infirmis sponsalibus, nuptiales pactiones cum muliere aliqua interposuit, postquam obligatoria instrumenta, vel præter jus [inita] sponsalia reprobarit,aliam
uxorem ducere, aut in presbyteri statum evehi possit. Tu igitur dic, quod si persona, quæ ei qui
sacerdos fieri vult, desponsa est, tempore reprobationis instrumentorum sextum annum excesserit,
non permittetur ei qui instrumenta vel a lege non confirmata sponsalia interposuit,ut alteri mulieri
conjungatur, aut sic sacerdos fiat, tanquam bis matrimonium contraxisse reputetur: [idque
propter concupiscentiam, et quod mulier amoris capax sit.Si vero cüm pacta reprobarentur, persona
illa sex annis minor fuerit: firmiter talis alteri mulieri conjungatur, aut ex eo tempore sacerdos
fiat.Astruas vero hæc etiam ex novella legislatione imperatoris domni Alexii Comneni, quæ legitima
sponsalia insolubilia esse statuit: et jubet, ut si sponsalia, tanquam legitimis temporibus non facta,
solvi contingat, facultatem non habeant cognatæ eorum, qui adversantibus legibus in conjugii societatem conjuncti fuerant, prohibitæ personæ, ut [cum illis] conjungantur. Quam [quidem] novellam
cap. 2 præsentis tituli insertam etiam legas.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. – Περί πορνείας, μοιχείας, καὶ
φθορᾶς, καὶ ἀῤῥενοκοιτίας.
᾿Αποστόλων κανὼν ἔπ· συνόδου ᾿Αγκύρας κανών
η· συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν η'· συνόδου 5,
κανών πς, πρ· Βασιλείου κανών ζ', η', κα', κβ',
xe', x5', 1', 28', 24', ', v², v², B², ot'. Ipnyoplou
λδ', νη', νθ', ξβ', Γρηγορίου
Νύσσης κανών γ'.
Κείμενον. Περὶ φθορᾶς, μοιχείας, καὶ ἀῤῥενοκοι
τίας κ. τ. λ. usque ad, καὶ μνηστείας, καὶ παλλαnal
κισμοῦ,
CAP. V. De fornicatione, adulterio, stupro
et prædicatione.
Apostolorum canon 61; concilii Ancyrani canon 8; concilii Neocæsariensis canon 8; concilii
sexti canon 86, 87; Basilii canon 7, 18, 21, 22,
25, 26, 30, 34, 37, 39, 41, 58, 59, 62, 77. Gregorii Nysseni canon 3.
Textus. De stupro, adulterio etc., usque ad
instituatur, ut pag. 918.
Scholium. Tit. 9, lib. 1x Cod. positus est in cap. 47 tit. 37 lib. Basil. Lx, et tit. 5 lib. Digest.
XLVIII positus est in cap. 3 tit. 37 ejusdem Lx libri. Cujus tit. diversa cap. legas, quæ multa
istiusmodi docent, cujusmodi compendiose sunt proposita. Verum quod adulteri, pædicones, aut
stupratores capitali supplicio afficiantur, non est positum in Basil., sed 73 cap. dicti 37 tit. ait:
Adulteri verberati et tonsi naribus mutilantor: qui vero internuntii atque administri in impio
illo scelere fuerint, verberati et tonsi in perpetuum exsilium mittuntor. Novella autem imperatoris Justiniani 184, sive ejus 12 cap. quod in tit. 7 lib. xxvIII positum est, circa initium hæc
dicit: Si de adulterio maritus putet suam convinci posse uxorem, convenit,ut maritus prius contra
uxorem, aut etiam adulterum in crimen subscribat. Et si quidem adulterü crimen manifeste probatum fuerit, tunc transmisso libello repudii, jubemus, ut illæ pœnæ delinquentibus irrogentur
quas præscribunt leges: illis quoque legitimas sustinentibus poenas, qui quidem vel internuntii
vel ministri tam impio crimini exstiterunt. [Præterea) de substantis adulteri, si uxorem habeat,dos
PATROL. GR. CIV.
col. 1195–1196page 382 of 399
PG 104:1195χχιν, ΧΧΧΙΧ, ἐν τῷ βασιλικῷ κεῖται. Ο γὰρ ἁρπάζων δούλην μὴ οὖσαν τοῦ ξ' βιβλίου. ΧΧΧΙΙ, Κείμενον. Η μέντοι πορνεία οὐκ ἐπαινεῖται μὲν παρὰ τῷ πολιτικῷ νόμῳ, κ. τ. λ., ἐνέχεται ὡς κλέπτης. Σχόλιον. Τὸ δ' διάτ. τοῦ ε' τίτ, τοῦ ιβ' βιβλίου ἔστι θέμα β' τοῦ εἴ κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ κδ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ λέγον. Τὸ 5 διάτ. τοῦ ε' είτ τοῦ λθ᾽ βιβλίου ἔστι κεφ. ε' τοῦ α' τίτ, τοῦ μφ' βιο βλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη τὸ λθ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ μς' βιβλίον ἔστι κεφ. λθ' τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασι λικῶν οὕτως ἔχον ὡς ἐδηλώθη· καλῶς δὲ εἶπεν ὅτι έχεται ὡς ἀνδραποδιστής, ἤγουν οὐ μεταλλίζεται ὡς πόρνην, μεταλλίζεται, καὶ ζητεῖ τὸν μὴ ὅλον είτ. Κείμενον. Λέγει δὲ καὶ βιβλίον λη' τίτ, η' ὅτι ε πορνογενείς, κ. τ. λ. λαβεῖν τῶν τοῦ πιο τέρος πραγμάτων.
ei donatioque ante nuptias conservetur: aut si dotalia instrumenta [non] intervenerunt, portio
quæ nostra defertur lege. Reliquam ejus substantiam descendentes aut ascendentes (si qui
sunt) usque ad tertium gradum, capiant secundum ordines et gradus suos.Si nulli bujusmodi supersint, fisco hæc addici jubemus. Mulier vero quæ adulterium commisit, competentibus subdita pœnis, in monasterium conjiciatur: et [sic] deinceps, quæ patriarcha in compendium contraxit. Legas
[vero] etiam novellam imperatoris domni Leonis philosophi 32, quæ quid adultero et adulteræ fieri
debeat, statuit. Proinde de incestu cap. 76 tit. 37 lib. Lx, hæc dicit: Incesti, sive parentes cum liberis, sive liberi cum parentibus,sive fratres cum sororibus [se commisceant],gladio puniuntor.Qui
vero in alia cognatione se invicem incestarint, puta pater et filii uxor, aut filius et patris uxor sive
noverca, aut vitricus et privigna, aut frater et fratris uxor, aut patruus et ex fratre neptis, aul ex
fratre nepos et amita, aut [extraneus] et duæ sorores, aut (extraneus] et mater una cum filia; hi
et mares et feminæ (si [quidem] scientes [sese] commiscuerint) verberati naribus mutilaator. Similiter etiam 77 cap. dicit: Si patrueles horumve liberi, nec ultra [inter sese], vel pater et filius
cum matre et filia, vel duo fratres cum duabus sororibus, vel duo fratres cum matre et filia, vel
ex fratre nepos cum patrui sui quondam uxore, matrimonio conjungantur,alioquive carnaliter commercium habeant, supra separationem verborantor. [Et] cap. 78 ait: Qui cum monachis, diaconissis, aut ascetriis libidinem exercent, tanquam qui Ecclesiam sponsam Christi coinquinent,
et ipsi et quæ cum ipsis se contaminant, naribus mutilantor. Cap. autem 79: Qui, inquit, cum corcubina filii sui aut matrimonii prætextu [se] commiscet, aut alioqui clam commercium habet, una
cum ipsa naribus mutilator: ut tamen prius a se invicem separentur. Verum si cum filii concubina
maritata id perpetret, pœna eodem modo procedito, atque [illi) insuper verberantor. Legas etiam
6 thema cap. 10 tit. 5 lib. Basil. xXVIII quod ait: Qui virginem aut viduam rapuit, hanc neque
consentiente ipsius patre ac delictum condonante, ducere uxorem potest. Cæterum qui de sancto
baptismate aliquam suscepit, non potest ipsam postmodum in matrimonium assumere: quippe
quæ tanquam ipsius filia facta sit: neque [item] ejus matrem aut filiam: quin neque ipsius filios.
Quandoquidem nihil aliud perinde paternum affectum justumque matrimonii impedimentum introducere potest, atque hoc vinculum, quo animæ ipsorum mediante Deo coalescunt. Lege ejusdem
lib. et tit. cap. 3, thema 2 et 3, et cap. 11, et lib. vII, tit. 8, cap. 4, et lib. xLv, tit. 2, cap. 6,
thema 3, cap. 10, thema 2 et 3, et lib. n, tit. 3, cap. 8 et cap. 197.
Textus. Proinde fornicatio non laudatur, etc.,
usque ad tanquam fur, ut pag. 915.
cap.
Scholium.Digest. 4, tit. 5, lib. xii,est thema 2,
5 tit. 2 lib. Basil. χχιν, quod eadem dicit.
Digest. 6, tit. 5, lib. ΧΧΧΙΧ, est cap. 5 tit. 1 lib.
Basil. xLvii, quod habet, quemadmodum declaratum est. Recte autem dixit, quod qui alienam
ancillam meretricem rapit, non teneatur tanquam
plagiarius, sive in metallum non condemnetur,ut
est in Basil. Nam qui ancillam quæ meretrix non
est, rapit, in metallum condemnatur, [cujus rei
causa] lib. Lx, totum 38 tit. quæras.
ἐν τῷ βασιλικῷ κεῖται. Ο γὰρ ἁρπάζων δούλην μὴ οὖσαν
τοῦ ξ' βιβλίου.
Textus. Dicit vero etiam lib. ΧΧΧΙΙ, tit. 8,
etc., usque ad percipere possint, ut pag. 915.
Κείμενον. Η μέντοι πορνεία οὐκ ἐπαινεῖται μὲν
παρὰ τῷ πολιτικῷ νόμῳ, κ. τ. λ., usque ad ou
ἐνέχεται ὡς κλέπτης.
Σχόλιον. Τὸ δ' διάτ. τοῦ ε' τίτ, τοῦ ιβ' βιβλίου
ἔστι θέμα β' τοῦ εἴ κεφ. τοῦ β' τίτ. τοῦ κδ' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν τὰ αὐτὰ λέγον. Τὸ 5 διάτ. τοῦ ε' είτ
τοῦ λθ᾽ βιβλίου ἔστι κεφ. ε' τοῦ α' τίτ, τοῦ μφ' βιο
βλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον
συνωψίσθη τὸ λθ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ μς' βιβλίον
ἔστι κεφ. λθ' τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασι
λικῶν οὕτως ἔχον ὡς ἐδηλώθη· καλῶς δὲ εἶπεν ὅτι
ó ápráĽwv äλlotplav doúdny nópvnv oðsav oúx tvέχεται ὡς ἀνδραποδιστής, ἤγουν οὐ μεταλλίζεται ὡς
πόρνην, μεταλλίζεται, καὶ ζητεῖ τὸν μὴ ὅλον είτ.
Κείμενον. Λέγει δὲ καὶ βιβλίον λη' τίτ, η' ὅτι ε
n'
πορνογενείς, κ. τ. λ. usque ad λαβεῖν τῶν τοῦ πιο
τέρος πραγμάτων.
Scholium. Tit. 8 lib. XXVIII Digest. positus est in cap. 6 tit. 2 lib. XLV Basil., atque ait ejusdem til.
cap. 7: Hæc bonorum possessio omnes vocat cognatos, licet [jure] civili non vocentur. Unde et vulgo
quæsiti fratres inter se, et in [bonis] matris,cognationis subsidium habent,et mater in illorum {bonis]. Eadem quoque de ancilla prægnante manumissa dicimus.Et cap.9,spurii hæreditas ad cognatos
paternæ stirpis non pertinet; nam patrem non habet. Ejus autem matri, eademque matre natis fratribus proximitatis subsidium datur. Atque hæc quidem aiunt leges,eorum differentiam qui per fornicationem conjunguntur docentes, ac spuriis succedi a maternæ stirpis cognatis: patrem autem,|
aut paternæ stirpis cognatos, ipsos non agnoscere: sed ex sua duntaxat unica illegitimum
filium patri hæredem fieri dicentes. Verum [quae] de nuptiis [tractant] leges atque canones, el
agnoscunt, ex fornicatione cognationem, et qui ex fornicatione [invicem se] contingunt, cognatos, si incestum committant, tanquam legitimos cognatos puniunt. Quorsum legas in 5
cap. positos canones, et novellam imperatoris Justiniani 118, quæ est in fine tit. 5 lib. Basil. XLV.
col. 1197–1198page 383 of 399
PG 104:1197Κείμενον. Καὶ δούλας δὲ ἰδίας δυνάμεθα πολλα κεύεσθαι, κ. τ. λ. λέγεται, ὡς βιβλίον ν', τίτ. ι, διάτ. ρμδ'. Σχόλιον. Τὸ δ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ 5' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι θέμα τοῦ κη' κεφ. του π' τίτ, τοῦ μθ', βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη. Η γ' διάταξις τοῦ ιε' τίτλου τοῦ ζ' βιβλίου του κώδικες, ἔστι κεφ. γ' τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλίον λέ γον οὕτως, Εάν τι; δούλην ἔχῃ ἐν τῇ ἰδίᾳ συναφείᾳ μὴ ἔχων γαμετήν, καὶ μείνῃ μετ᾿ αὐτῆς μέχρι τε λευτῆς, εἴτε ἔχων παῖδας ἐξ αὐτῆς, εἴτε μή, καὶ μηδὲν εἴπῃ περὶ αὐτῆς ἐν τῇ ἰδίᾳ διαθήκῃ, γίνεται κακείνη Ελευθέρα. Ακούων δὲ ἀπὸ τοῦ παρόντος κακόνος, ὅτι γίνεται ἐκείνη ἐλευθέρα, μὴ νομίσῃς ὅτι οἱ παῖδες αὐτῆς δουλείᾳ ὑπόκεινται· ἐλευθεροῦνται γὰρ αὐτοί, ὡς τὸ ἀνώτερον κεφ. τοῦ μθυ βιβλίου φησὶν, καὶ οἱ τοῦ παρόντος κεφ. παράτιτλοι. Τὸ ιβ' καὶ ιγ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ μη' βιβλίου οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ ρμδ' διάτ. τοῦ ις' τίτ. τοῦ ν' βιβλίου τῶν διατάξεων ἔστι κεφ. ρμδ' τοῦ β' τίτ, τοῦ β' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, Παλλακή ἐστιν ἡ συζῶσά τινι ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ νομίμου χωρίς γάμου· ἡ δὲ ἧττον τιμιωτέρα φίλη λέγεται. ΚΕΦΑΛ. Γ'. - Ἐὰν γυνὴ λαϊκοῦ μοιχευθῇ. Συνόδου Αγκύρας κανὼν κα συνόδου Νεοκαισαρείας κανών η'· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λβ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ φθορᾶς, καὶ γάμου χήρας, καὶ τίς λέγεται χήρα. Βασιλείου κανὼν ιη', κδ'. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμῳ γυναῖκας ἁρπαζόντων, ἢ βιαζομένων ή φθειρόντων παρ-G θένους, καὶ περὶ συνιστόρων αὐτῶν. ᾿Αποστόλων κανὼν ἐς· συνόδου ᾿Αγκύρας κανὼν ια', κε'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κζ'· συνόδου ς κανών 4'β' • Βασιλείου κανών κβ', δ', λγ', λη' νγ'
1⑆
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. VI-VIII.
Const. 5 tit. 57, lib. vi Cod. est cap. 49 tit. 1 lib. Basil. xLv, quod dicit: Si qua illustris mulier
filium ex justis nuptiis procreaverit, et alterum spurium habuerit, cui pater incertus sit: quemadmodum res maternæ ad eos perveniant, sive tantummodo ad liberos justos, sive etiam ad spurios,
dubitatur.Sancimus itaque, ut neque ex testamento, neque ab intestato,neque ex liberalitate inter vivos
habita, justis liberis exsistentibus, aliquid penitus ab illustribus matribus ad spurios perveniat: cum
in mulieribus ingenuis et illustribus, quibus castitatis observatio præcipuum debitum est, nominari
spurios, satis injuriosum, satisque acerbum, et nostris temporibus indignum judicemus: et hanc
legem ipsi pudicitiæ, quam semper colendam censemus, merito dedicamus. Sin autem concubina
liberæ conditionis constituta, filium aut filiam ex licita consuetudine cum homine libero habita procreaverit, eos etiam cum legitimis liberis ad materna venire bona, quæ illa jure legitimo et in patrimonio
suo possidet, nulla invidia est. Digest. 23 tit. 5 lib. I Dig. est cap. 19 tit. 1 lib. xLvi, quod ait:
Qui ex legitimo matrimonio natus est, patrem sequitur; vulgo quæsitus autem, matrem. Et 24 cap.
ejusdem lib.et tit.: Qui non ex legitimo matrimonio nascitur, matrem sequitur: nisi lex specialis aliud
quidpiam statuat. Tit. 7 lib. xxv Dig. non est positus in Basil.Tit.5 lib. XLVIII Digest.est in lib. Basil.
Lx tit. 37 Digest. autem 11 non est transcriptum. Verum ait thema 2 cap.1 tit. 37 lib. Lx: Qui mulierem honestam et ingenuam in concubinatu habet, neque per contestationem hoc manifestum facit,
vel uxorem eam habet: vel si hoc recusat, stuprüm, atque adeo adulterium cum ea committit: dum
videlicet corpore suo quæstum [illa] non fecerit. Const. 5 tit. 57 lib. v1 Cod. non est integra posita, cujus initium est cap. 42 tit. 1 lib. xLv Basil. Cap. 2 novella Justiniani 12, et cap. 13 [novellæ]
18, et novella 19, et cap. 3. 78, et cap. 3, 89 novellarum imperatoris Justiniani, et alia cap. quæ
de iis docent, qui ex legitimis [postmodum uxoribus, aut] etiam ex concubinis (nati], et ex nothis
legitimi filii [fiunt:) posita sunt in tit. 1 et 2 lib. xxx11 Basil. quos legas.
Κείμενον. Καὶ δούλας δὲ ἰδίας δυνάμεθα πολλακεύεσθαι, κ. τ. λ. usque ad λέγεται, ὡς βιβλίον ν',
τίτ. ι5, διάτ. ρμδ'.
Σχόλιον. Τὸ δ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ 5' βιβλίου τοῦ
κώδικος, ἔστι θέμα τοῦ κη' κεφ. του π' τίτ, τοῦ μθ',
βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη.
Η γ' διάταξις τοῦ ιε' τίτλου τοῦ ζ' βιβλίου του
κώδικες, ἔστι κεφ. γ' τοῦ ιθ' τίτ. τοῦ μη' βιβλίον λέγον οὕτως, Εάν τι; δούλην ἔχῃ ἐν τῇ ἰδίᾳ συναφείᾳ
μὴ ἔχων γαμετήν, καὶ μείνῃ μετ᾿ αὐτῆς μέχρι τε
λευτῆς, εἴτε ἔχων παῖδας ἐξ αὐτῆς, εἴτε μή, καὶ
μηδὲν εἴπῃ περὶ αὐτῆς ἐν τῇ ἰδίᾳ διαθήκῃ, γίνεται
κακείνη Ελευθέρα. Ακούων δὲ ἀπὸ τοῦ παρόντος
κακόνος, ὅτι γίνεται ἐκείνη ἐλευθέρα, μὴ νομίσῃς ὅτι
οἱ παῖδες αὐτῆς δουλείᾳ ὑπόκεινται· ἐλευθεροῦνται
γὰρ αὐτοί, ὡς τὸ ἀνώτερον κεφ. τοῦ μθυ βιβλίου
φησὶν, καὶ οἱ τοῦ παρόντος κεφ. παράτιτλοι. Τὸ ιβ'
καὶ ιγ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ μη' βιβλίου οὐκ ἐτέθη
εἰς τὰ Βασιλικά. Τὸ ρμδ' διάτ. τοῦ ις' τίτ. τοῦ ν'
βιβλίου τῶν διατάξεων ἔστι κεφ. ρμδ' τοῦ β' τίτ, τοῦ
β' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, Παλλακή ἐστιν
ἡ συζῶσά τινι ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ νομίμου χωρίς
γάμου· ἡ δὲ ἧττον τιμιωτέρα φίλη λέγεται.
ΚΕΦΑΛ. Γ'. - Ἐὰν γυνὴ λαϊκοῦ μοιχευθῇ.
Συνόδου Αγκύρας κανὼν κα συνόδου Νεοκαισα
ρείας κανών η'· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν
τῷ λβ' κεφ. τοῦ α' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ φθορᾶς, καὶ γάμου χήρας,
καὶ τίς λέγεται χήρα.
Βασιλείου κανὼν ιη', κδ'.
ΚΕΦΑΛ. Β΄. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμῳ γυναῖκας
ἁρπαζόντων, ἢ βιαζομένων ή φθειρόντων παρ-G
θένους, καὶ περὶ συνιστόρων αὐτῶν.
᾿Αποστόλων κανὼν ἐς· συνόδου ᾿Αγκύρας κανὼν
ια', κε'· συνόδου Χαλκηδόνος κανών κζ'· συνόδου ς
κανών 4'β' • Βασιλείου κανών κβ', δ', λγ', λη' νγ'
Textus. Proinde et ancillas nostras in concubinatu, etc., usque ad digest. 144 [traditur], wt
pag. 918.
Scholium. Const. 4 tit. 4 lib. vi Cod.est thema
4 cap. 28 tit. 1 lib. xLi, quod habet, ut in compendio propositum est. Const. 3, tit. 14. lib. vir
Cod. est cap. 3 tit. 19, lib. xLvm, quod sic dicit: Si quis uxorem non habens, cum ancilla
[sua] consuetudinem habeat,ac cum illa ad mortem usque permaneat, neque quidquam de illa
in testamento suo dicat, sive liberos ex ea habeat, sive non, illa libera evadit. Cum autem liberam illam feri ex prasenti capito audis: liberos ejus servituti obnoxios esse ne existimes.
Nan et ipsi liberi funt, quomodo superius cap.
lib. xLi, et præsentis cap. veteres (leges] aiunt.
Digest. 12 et 13 tit. & lib. xLvur non sunt posita
in Basil. Digest. 144 tit. 16 lib. L. Digest.est cap.
1444 tit. 2 lib. 11 Basil., quod sic habet: Concubina est, quæ cum aliquo in domo ejus extra legitimas nuptias vivil. Minus autem honesta, amica appellatur.
CAP. VI. Si laici uxor adulterium passa sit.
Concilii Ancyrani canon 20; concilii Neocasariensis canon 8. Lege quæ adnotata sunt in
cap. 32, tit. 1 præsentis operis.
CAP. VII. -- De stupro et nuptiis vidua, et
quc vidua dicatur.
Basilii canon 10, 24.
CAP. VIII. De iis qui matrimonii causa
mulieres rapiunt, aut violant, aut virgines constuprant, et de iis qui illis conscii sunt.
Apostolorum canon 67; concilii Ancyrani canon
11, 25; concilii Chalcedononsis canon 27; concilii
sexti canon 92; Basilii canon 22, 30, 33, 38, 53.
col. 1199–1200page 384 of 399
PG 104:1199είτ. τούτου συντάγματος. Περὶ τῶν παρὰ γνώμην τῶν οἰκείων γονέων ἢ δεσποτών γαμουσών. Βασιλείου κανὼν λη, με', μβ'. Κείμενον. Υπεξουσία, ἡ ὁ ὑπεξούσιος εν δύναται νομίμως γαμεῖν μὴ συναινοῦντος τοῦ ἔχοντος αὐτοὺς υπεξουσίως, ὡς βιβλίον σ' τοῦ κώδικος τίτ. δ'· καὶ κει ἐνιαυτῶν ὑπερέθετο ζεύξαι· τότε γὰρ ἑαυτὴν ελευθέρως ζεύξαι δύναται ὡς ἡ περὶ τῶν ἐν κλήρῳ Περὶ τῶν πορνεύουσιν, καὶ ἀναι ρουσῶν τὰ τικτόμενα, ἢ ποιουσῶν φθόρια. Συνόδου Αγκύρας κανών και· συνόδου των κανών Και· Βασιλείου κανών β', η', νβ'. Κείμενον. Εἴρηται βιβλίῳ μζ', τίτ. ια', διάτ, δ', ὅτι ἡ ἐπιτηδὲς, κ. τ. λ. και χωρίς δόλου τὸ πόμα δέδωκεν. ΚΕΦΑΛ, ΙΔ', γάμον, καὶ κρέα, καὶ οἶνον. ᾿Αποστόλων κανών ναι· συνόδου Γάγγρας κενών α', β', δ', θ'· Βασιλείου κανών κη', πε'. Περὶ τῶν βδελυσσομένων τὸν
PHOTII PRATIARCHÆ CP.
Legas quæ adnotata sunt in cap. 30, tit.9 præ- a váy và mapays spaµµáva kv xip à' nep, soʊ t'
sentis operis.
είτ. τούτου συντάγματος.
CAP. IX.
КЕФАЛ, Ө.
De his quæ præter voluntatem
Περὶ τῶν παρὰ γνώμην τῶν
parentum aut dominorum nubunt.
οἰκείων γονέων ἢ δεσποτών γαμουσών.
Basilii canon 38, 41, 42.
Βασιλείου κανὼν λη, με', μβ'.
Textus.Qui quæve in alterius potestate sunt, non
possunt legitime matrimonium contrahere, non
Consentiente eo qui illos in potestate habet: ut lib.
▼ Cod., tit. 4, et lib. xxv, tit. 2 [traditur]: extra
quam si quis] aliam viginti quinque annos natam
in matrimonium] elocare diferat. Tunc enim
filla] liberæ conditionis homini seipsam (matrimonio] jungere potest: quemadmodum quæ de ingratitudine hæredum [tractat] novella 115 [docet].
Κείμενον. Υπεξουσία, ἡ ὁ ὑπεξούσιος εν δύναται
νομίμως γαμεῖν μὴ συναινοῦντος τοῦ ἔχοντος αὐτοὺς
υπεξουσίως, ὡς βιβλίον σ' τοῦ κώδικος τίτ. δ'· καὶ
ẞishlov xy', T/T. B', al μn yeyovulay say Bayazips
κει ἐνιαυτῶν ὑπερέθετο ζεύξαι· τότε γὰρ ἑαυτὴν
ελευθέρως ζεύξαι δύναται ὡς ἡ περὶ τῶν ἐν κλήρῳ
soxapiosiŵv pie” vɛapà.
Scholium. Tit. 4 lib. v Cod. positus est in cap. 27 tit. 4 lib. Basil. xxvut. Quale tamen cap. in textu
scriptum est, nullum in toto [illo] tit. est. Quod autem qui quave in potestate sunt, circa consensum ejus qui eos in potestate habet, legitime matrimonium contrahere non possint: [id vero)ex multis cap. manifestum est. Tit. 2 lib. xxm Dig. est in cap. 1 tit. 4 lib. xxvIII; atque ejusdem tit. cap.
.2 ait: Non consistant nuptiæ, nisi qui conjungantur, quique eos in potestate habent, consec
tiant. Novella 115 est in cap. 38 tit. 8 lib. xxv, Basil., atque 12 ejus cap. hæc dicit: Si cui ex prædictis parentibus filiæ neptive suæ maritum dare, et secundum vires patrimonii sui pro ea dotem
offerre volenti, illa non consenserit, sed turpem vitam delegerit: sed si filia ad annum ætatis vicesimum quintum pervenerit, et parentes differant marito eam conjungere, et ex hoc contingat ut in
corpus forte suum peccet, hoc ad ingratitudinem imputari filiæ nolumus: quandoquidem non sua,
sed parentum culpa hoc deliquisse dignoscitur: Atque hæc quidem [habet] Basil. inserta novella.
Tu vero animadvertas, quod filia post vicesimum quintum annum se præter voluntatem patris sai
libera conditionis homini connubii jure jungere possit, [id] in Basil. non esse assumptum, ideoque
efficaciam non habere. Aliud Scholium. Nota quæ in præsenti 9 cap. de filiabus in potestate constitutis scripta sunt. Quoniam vero nonnulli dixerunt, filiam quæ post vicesimum quintum annum
fornicatur, secundum 12 cap. tit. 8 lib. xxxv Basil., quod hic etiam insertum est, non posse
exhæredari; quæ vero nubit, posse: quod filiam post vicesimum quintum annum præter voluntatem
patris sui se connubii jure viro jungere posse, non sit insertum Basil., dico, quod cum eadem, qua
causas ob quas parentes liberos exhæredare possunt enumerat, Justinianea novella statuat, ut qui filies
præter [consensum] patris cum mimis aut arenariis venatoribus conversatur, exhæredetur,
mus dicere, fornicationem atque nuptias alias venia dignandas, alias non, Siquidem si filia, sive ante
perfectam ætate sive post, matrimonii lege cum viro [non omnino] vituperabili conjuncta fuerit, al
non gravem pater ex nuptiis injuriam accipiat, matrimonium quidem tanquam quod consistere nequeat, ex aditione patris [ad judicem] dissolvetur, sed filia non exhæredabitur.Quod ipsum sane futu
rum etiam est,si simili modo fornicata fuerit. At sive per nuptias, sive per fornicationem [ompino]
gravem patri injuriam intulerit, exhæredabitur. Idem vero in filio fiet. De fornicatione autem adhibíto discrimine quæretur. Alia enim diuturna, alia temporaria est.
CAP. X. - De mulieribus fornicantibus, fetum perimentibus, vel ad necandos fetus medicamenta conficientibus.
Concilii Ancyrani canon 21; concilii sexti canon 91; Basilii canon 2, 8, 52.
Textus. Dicitur lib. xLvu, tit. 11, Dig. 4, etc.,
usque ad datum sit, ut pag. 923.
KEDAA, I'.
debesΠερὶ τῶν πορνεύουσιν, καὶ ἀναι
ρουσῶν τὰ τικτόμενα, ἢ ποιουσῶν φθόρια.
Συνόδου Αγκύρας κανών και· συνόδου των κανών
5”
Και· Βασιλείου κανών β', η', νβ'.
†
Κείμενον. Εἴρηται βιβλίῳ μζ', τίτ. ια', διάτ, δ',
ὅτι ἡ ἐπιτηδὲς, κ. τ. λ. usque ad, και χωρίς δόλου
τὸ πόμα δέδωκεν.
Scholium. Digest. 4 tit. 14 lib. XLVII Dig. est cap. 24 tit. 22 lib. Lx Basil., quod dicit, ut scriptum est. Dig. 8 tit. 8 lib. XLVIII non positum est in Basil. Dig. 39 tit. 19. lib. xLvin Dig. est cap.
29 tit. 51 lib. Lx Basil., ac dicit quæcunque scripta sunt. Dig. 38 ejusdem lib. et tit. est thema 6
cap. 38 tit. 31 lib. Lx Basil., quod, que compendiose proposita sunt, narrat.
CAP. XI. De iis qui abominantur matrimonium, carnem et vinum.
Apostolorum canon 51; concilii Gangrensis
canon 1, 2, 4, 9; Basil. canon 28, 85.
ΚΕΦΑΛ, ΙΔ',
γάμον, καὶ κρέα, καὶ οἶνον.
᾿Αποστόλων κανών ναι· συνόδου Γάγγρας κενών
α', β', δ', θ'· Βασιλείου κανών κη', πε'.
Περὶ τῶν βδελυσσομένων τὸν
col. 1201–1202page 385 of 399
PG 104:1201ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ λαϊκῶν ἑαυτοὺς ἀκρωτη βιαζόντων, ᾿Αποστόλων κανών κβ', κδ'· συνόδου Νικαίας και νών α'· ἀνάγνωθι τα παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδ' κεφ. τοῦ α' τίς, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Περὶ λαϊκῶν ἐσθιόντων εἰδω λόθυτα, ἢ κρέα ἐν αἵματι, ἢ πνιχτά, ἢ θηριάλωτα, Η θνησιμαία. ᾿Αποστόλων κανών ές· συνόδου 'Αγκύρας κανών το συνόδου Γαγγρας κανών β'· συνόδου 5 κανών Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τῆς περὶ τῶν τὰ εἰδωλόθυτα φαγόντων, Βασι λείου κανὼν πα'. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ λαοῦ ὑβρίζοντος. βασιλέα. ᾿Αποστόλων κανών πό· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λ κεφ. του θα του παρόντος συν τάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ ὀρθοδόξων λαμβανόντων εὐλογίας ἀπὸ αἱρετικῶν, ἡ Ἰουδαίων, ή συνεορταζόντων, ἢ συννηστευόντων Ιουδαίοις, ὅτι οὐ δεῖ τῷ σαββάτῳ σχολάζειν, ἀλλὰ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν Κυριακὴν, καὶ περὶ εὐχομένων ἐν μοναστηρίῳ, ἢ ἐκκλησίαις αἱρετικῶν. ᾿Αποστόλων κανών ξε', ο· συνόδου Λαοδικείας κανών θ', κθ', λβ', λδ', λγ', λης, λθ' συνόδου Καρθαγένης κανών ξ', λη', λθ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγρα ρένια ἐν τῷ νε' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συνο τάγματος, καὶ δ' κεφ. τοῦ ζ' τίτ. ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ λαϊκῶν πειρωμένων μὴ εἶναι τοὺς κληρικούς τῶν μοναστηρίων, καὶ πτω χείων, και μαρτυρίων ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐπισκόπων. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών η'. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περί λαϊκῶν προστιθεμένων τοῖς ἀφοριζομένοις, ἢ ἀποσχίζουσι πρεσβυτέροις, καὶ χωρὶς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν θυσιαστήρια πηγνυόντων. ᾿Αποστόλων κανών λα· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδʹ κεφ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. 18. Περὶ ἐπιόρκων, καὶ ἐν ποίοις δεν τοὺς ὀμνύοντας μὴ εὐορκεῖν. Βασιλείου κανών ι', ιζ', κθ', Εδ', πβ'. Κείμενον. Περὶ ἐπιόρκων εἴρηται βιβλίῳ ιβ', τίτ. β', καὶ βιβλίῳ, κ. τ. λ., οὐκ ἀναψηλαφᾶται ἡ ὑπόθεσις. αμt
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. IX-XVIII.
ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ λαϊκῶν ἑαυτοὺς ἀκρωτη -
βιαζόντων,
᾿Αποστόλων κανών κβ', κδ'· συνόδου Νικαίας και
νών α'· ἀνάγνωθι τα παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδ'
κεφ. τοῦ α' τίς, τοῦ παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Περὶ λαϊκῶν ἐσθιόντων εἰδω
λόθυτα, ἢ κρέα ἐν αἵματι, ἢ πνιχτά, ἢ θηριάλωτα,
Η θνησιμαία.
᾿Αποστόλων κανών ές· συνόδου 'Αγκύρας κανών
το συνόδου Γαγγρας κανών β'· συνόδου 5 κανών
· Γρηγορίου τοῦ θαυματουργοῦ ἐκ τῆς ἐπιστο
λῆς τῆς περὶ τῶν τὰ εἰδωλόθυτα φαγόντων, Βασιλείου κανὼν πα'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'.
Περὶ λαοῦ ὑβρίζοντος. βασιλέα.
᾿Αποστόλων κανών πό· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ λ5 κεφ. του θα του παρόντος συν
τάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. Περὶ ὀρθοδόξων λαμβανόντων
εὐλογίας ἀπὸ αἱρετικῶν, ἡ Ἰουδαίων, ή συνεορταζόντων, ἢ συννηστευόντων Ιουδαίοις, xxi
ὅτι οὐ δεῖ τῷ σαββάτῳ σχολάζειν, ἀλλὰ κατὰ τὸ
δυνατὸν τὴν Κυριακὴν, καὶ περὶ εὐχομένων ἐν
μοναστηρίῳ, ἢ ἐκκλησίαις αἱρετικῶν.
᾿Αποστόλων κανών ξε', ο· συνόδου Λαοδικείας
κανών θ', κθ', λβ', λδ', λγ', λης, λθ' συνόδου Καρ
θαγένης κανών ξ', λη', λθ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραρένια ἐν τῷ νε' κεφ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συνο
τάγματος, καὶ δ' κεφ. τοῦ ζ' τίτ.
-O
ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ λαϊκῶν πειρωμένων μὴ
εἶναι τοὺς κληρικούς τῶν μοναστηρίων, καὶ πτω
χείων, και μαρτυρίων ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν
ἐπισκόπων.
Συνόδου Χαλκηδόνος κανών η'.
ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περί λαϊκῶν προστιθεμένων
τοῖς ἀφοριζομένοις, ἢ ἀποσχίζουσι πρεσβυτέροις,
καὶ χωρὶς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν θυσιαστήρια
πηγνυόντων.
᾿Αποστόλων κανών λα· ἀνάγνωθι τὰ παραγε
γραμμένα ἐν τῷ ιδʹ κεφ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
Περὶ ἐπιόρκων, καὶ ἐν ποίοις
δεν τοὺς ὀμνύοντας μὴ εὐορκεῖν.
Βασιλείου κανών ι', ιζ', κθ', Εδ', πβ'.
Κείμενον. Περὶ ἐπιόρκων εἴρηται βιβλίῳ ιβ', τίτ.
β', καὶ βιβλίῳ, κ. τ. λ., asque ad, οὐκ ἀναψηλαφᾶται
ἡ ὑπόθεσις.
CAP. XII. — De laicis sibi virilia amputantibus.
Apostolorum canon 22, 24; concilii Nicæni
canon 1. Lege quæ adnotata sunt in cap. 14 tit.4
præsentis operis.
CAP. XIII. De laicis qui comedunt idolis
immolata, vel carnes in sanguine, vel suffocata,
vel a bestiis capta, vel morticina.
Apostolorum canon 66; concilii Ancyrani canon 3; concilii Gangrensis canon 2; concilii
sexti canon 67; Gregorii miraculis clari ex epistola de comedentibus idolis immolata; Basilii
canon 81,
CAP. XIV. - De laico imperatorem contumelia afficiente.
Apostolorum canon 84. Lege quæ adnotata
sunt in cap. 36 tit. 9 præsentis operis.
CAP, XV. - De orthodoris, qui ab hareticis
αμt Judais benedictiones accipiunt, vel cum illis
festos dies agunt, vel cum Judæis jejunant, es,
quod Sabbati die ferlandum non sit, sed quoad
ejus fieri potest, Dominica, et, de iis qui in monasteriis aut ecclesiis hæreticorum orant.
Apostolorum canon 65, 70; concilii Laodiceni
canon 9, 29, 32, 34, 37, 38, 39; concilii Carthaginensis canon 60, 38, 39. Lege quæ adnotata
sunt in cap. 15, tit. 3 praesentis operis.
CAP. XVI. — De laicis, qui clericos monasteriorum, plochiorum, aut martyriorum sollicitant, ne sub potestate episcoporum maneant.
Concilii Chalcedonensis canon 8.
CAP. XVII. — De laicis, qui excommunicatis
vel schisma facientibus presbyteris adherent, et
sine [consensu] episcoporum suorum altaria eri
gunt.
sunt in cap. 14 tit. 9 presentis operis.
Apostolorum canon 31. Lege quæ adnotata
CAP.XVIII. De perjuris,et in cujusmodi [casibus] eos qui jurant, non recte jurare oporteat.
Basilii canon 10, 17, 29, 64, 82.
Textus.De perjuris dicitur, etc. usque ad controversia, ut pag. 931.
Scholium. Tit. 2 lib. xrr Dig., qui de jurejurando, sive voluntario, hoc est delato, sive necessario, sive judiciali docet, est in principio tit. 5 lib. xxl Basil., et ait 4 thema cap. 3: Mulier jurans se prægnantem esse, mittitur in possessionem: neque post [præstitum] jusjurandum convenitur, quasi calumniæ causa in possessionem missa sit: neque in possessione vim patitur. Sed
si adversarius ipsam non prægnantem esse juraverit, non mittitur. Verum ex hujusmodi jurejurando non prædicatur quæstioni de partu. Alterius namque jusjurandam alteri neque prodest
neque obest. Et tit. 1 lib. IV Cod. est cap. 43 ejusdem 5 tit. lib. xxII Basil., et ait: Causa jurejurando ex consensu utriusque partis, vel adversario inferente, præstito, vel remisso, decisa: nec
perjurii prætextu retractari potest, uisi specialiter hoc lege excipiatur. Digest. 31 tit. 2 lib. xu Dig.
est cap. 31 ejusdem 5 tit. lib. xxj Basil., ac dicit, quæcunque compendiose proposita sunt.
col. 1203–1204page 386 of 399
PG 104:1203Κείμενον. Εστι εὑρεῖν βιβλίον δ' τοῦ κώδικος τίτ. α', διάτο, κ. τ. λ., διὰ τὸν φαλκίδειον, ἀναδίδωσι. ΧΙΙΙ, Σχόλιον. Η ιγ' διάταξις τοῦ α' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ κωδικος. ἔστι τελευταῖον κεφ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ κβ' τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἐδηλώθησαν τὰ περὶ τούτου εἰς τὸ προλαβὸν σχόλιον. Κείμενον. Η δὲ περὶ τῆς καθαρότητος τῶν ὅρο κων τῶν δικῶν,κ. τ. λ., εἰ μὴ καὶ ἐπ' αὐτῷ γέγονε διάλυσις. 124 Σχόλιον. Ἡ ραδ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρὰ κεῖται ἐν 7, 4, 6, βιβλίῳ ζ', τίς, δ', κεφ. 5', καταστρωθέντι εἰς τὴν 15 ερμηνείαν τοῦ ιε' κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένη συνα όδου, καὶ ἀνάγνωθι καὶ τοῦτο περὶ ἰουδικαλίου όρκου 13 2 διαλαμβάνον κἀντεῦθεν ἀναψηλαφωμένου. Τὸ γ 41 4 " διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ β' βιβλίου τῶν διατάξεων, ἔστι 58 2 θέμα τελευταῖον τοῦ ιγ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ κβ' βιβλίω οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη, μα', διάτ, τοῦ α', τίτ. τοῦ β' βιβλίου του κώδικος, ἔστι κεφ. νη' τοῦ β' τίτ. τοῦ ιπ' βιβλίου λέγον όσα 42 εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Πλὴν καὶ τὸν τοιοῦτον 59 9 όρκον ἰουδικάλιον εἰπέ· διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐξ ἀθετήσεως αὐτοῦ σὺν τῇ ζημίᾳ καὶ ἀτιμίᾳ ἐπακολουθεῖ. νθ' τοῦ β' τίτ. τοῦ ια' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς Η μβ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. ἐστι κεφ. Εγράφη. Κείμενον. Καὶ βιβλίον δ' τοῦ κώδικος τίτ. α', διάτ. δ᾽, ὅτι εἰ καὶ κατὰ, κ. τ. λ., δεῖ τὸν ὅρκον φυλάττειν. Σχόλιον. Ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τοῦ δ' βιβλίου τοῦ
Textus. Est tamen lib. Iv, etc. usque ad red- Kelμevov. "Bot de súpety Bishlov o' tou xúồixoç
Κείμενον. Εστι εὑρεῖν βιβλίον δ' τοῦ κώδικος
dit, ut pag. 931.
τίτ. α', διάτο, κ. τ. λ., usque ad, διὰ τὸν φαλκίδειον,
ἀναδίδωσι.
Scholíum. Meminimus superius legis jusjurandum præstitum non retractari docentis. Item et
alteriùs legis meminimus, nempe cap. 31 tit. 5 lib. xxu [similiter] præstitum jusjurandum noa
retractari, docentis. At sancti Basilii permulti canones perjuros valde puniri statuunt. Quærendum
est igitur, quando præstitum jusjurandum retractetur, ut adversus pejerantes canonicæ pœnæ locum habeant et quando non. Dicimus itaque proprie quadruplex esse jusjurandum voluntarium
[nempe],quod videlicet de voluntate partium extra judicium præstatur: necessarium, quod deferente
actore, et ex interlocutione judicis datur: judiciale, quod ex sententia judicis vel invitis litigatoribus controversiam decidit; et [jusjurandum] in litem, quod litigiosæ rei pretium, quando illa
dolo contumaciave rei non datur, in certam quantitatem redigit. Est [tamen] etiam jusjurandum,
[quod] propter calumniam [datur.] Ac voluntarium quidem nunquam retractatur. Necessarium
vero in uno eoque solo casu retractatur, nempe ultimi cap. tii. 8 lib. xx11 Basil. Nam tametsi Gobidas et Stephanus, cum interpretantur cap. 31 tit. 5 lib. xx11, solum voluntarium non retractari
dicant tu tamen illi Dig. ascriptæ interpretationi ne auscultes. Etenim 44 cap. tit. 5 lib. ΧΙΙΙ,
quod est const. 1 tit. 1 lib. Iv God., ad hunc modum ait: Causa jurejurando ex consensu atriusque
partis vel adversario inferente, delato et præstito, vel remisso decisa, nec perjarli prætextu retractari potest, nisi specialiter hac lege excipiatur: sustulit Gobidæ et Stephani ad Dig. conscriptam
interpretationem. Reliquæ autem jurisjurandi [species], queinadmodum id memoratum 31 cap.
ait, novis instrumentis repertis retractantur. Hæc igitur cum ita [sese] habeant, quodcunque jusjurandum retractari, quo si qui forte perjuri inveniantur, canonicis pœnis plectantur, ne dixeris.
Sed illos secundum legum tenorem, tanquam perjuros [canonicis] pœnis feriri dicas, qui ex jurisjurandi retractatione condemnantur. Atque ad hunc [quidem] modum canones [cum legibus] concilia. Nam neque sanctus Basilius in jurejurando quod ex consensu datur, de perjurio tractat: sed
eos qui jurarint, Deum vindicem habere asserit, atque in reliquis [casibus] quæstionem de perjurio instituit, et pœnas proponit. [Cæterum hinc] mihi excipias, quod a nonnullis per pusillanimitatem, non [autem] ad delationem adversarii, neque ex judiciaria necessitate præstatur jusjurandum:
puta, quando quis (se aut) non esurum carnes, aut Hierosolyma profecturum, aut aliud boni quidpiam facturum jurat, nec id facit: similiter etiam quando quis hoc aut illud malum (se) facturum
cum jurejurando negat, et facit nihilominus. Tunc enim tanquam perjurus non puniendus, sed
quomodocunque a loci episcopo (velut adhibita medicina) curandus erit.
Const. 13 tit. 1 lib. iv Cod. est cap. ult. tit.
5 lib. xx11 Basil., atque explicata est superius.
Textus. Item quæ de judicialis, etc. usque ad
facta fuerit. ut pag. 931.
Σχόλιον. Η ιγ' διάταξις τοῦ α' τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου
τοῦ κωδικος. ἔστι τελευταῖον κεφ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ
κβ' τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἐδηλώθησαν τὰ περὶ τούτου
εἰς τὸ προλαβὸν σχόλιον.
Κείμενον. Η δὲ περὶ τῆς καθαρότητος τῶν ὅρο
κων τῶν δικῶν,κ. τ. λ., usque ad, εἰ μὴ καὶ ἐπ' αὐτῷ
γέγονε διάλυσις.
Scholium. Novella Justinianea 124 est in lib. Σχόλιον. Ἡ ραδ᾽ Ἰουστινιάνειος νεαρὰ κεῖται ἐν
Basil. 7, tit. 4, cap. 6, quod insertum est inter- βιβλίῳ ζ', τίς, δ', κεφ. 5', καταστρωθέντι εἰς τὴν
pretationi can. 15 conc. Carthaginens. quod de ερμηνείαν τοῦ ιε' κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένη συνα
judiciali jusjurando hinc retractando agens, legas. όδου, καὶ ἀνάγνωθι καὶ τοῦτο περὶ ἰουδικαλίου όρκου
Digest. 13 tit. 2 lib. xi habet perinde atque διαλαμβάνον κἀντεῦθεν ἀναψηλαφωμένου. Τὸ γ
scriptum est. Const. 41 tit. 4 lib. " Cod. est διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ β' βιβλίου τῶν διατάξεων, ἔστι
cap. 58 tit. 2 lib. u quod dicit, quæcunque com- θέμα τελευταῖον τοῦ ιγ' διάτ. τοῦ ε' τίτ. τοῦ κβ'
pendiore proposita sunt. Cæterum illud etiam βιβλίω οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφη,
jusjurandum judiciale [esse] dixit. Propterea enim μα', διάτ, τοῦ α', τίτ. τοῦ β' βιβλίου του κώδικος,
ex reprobatione ejus [una] cum damno infamia ἔστι κεφ. νη' τοῦ β' τίτ. τοῦ ιπ' βιβλίου λέγον όσα
eliam consequitur. Const. 42 ejusdem lib. et tit. εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Πλὴν καὶ τὸν τοιοῦτον
est cap. 59 tit. 9 lib. ut, quod perinde habet at- όρκον ἰουδικάλιον εἰπέ· διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ἐξ ἀθετή
que scriptum est.
σεως αὐτοῦ σὺν τῇ ζημίᾳ καὶ ἀτιμίᾳ ἐπακολουθεῖ.
νθ' τοῦ β' τίτ. τοῦ ια' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς
Η μβ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου καὶ τίτ. ἐστι κεφ.
Εγράφη.
Textus. Et lib. IV Cod., tit. 1, const. 2. Tametsi etc. usque ad oportere, ut pag. 931.
Scholium. Const. 2 tit. 1 lib. IV Cod. est cap.
Κείμενον. Καὶ βιβλίον δ' τοῦ κώδικος τίτ. α', διάτ.
δ᾽, ὅτι εἰ καὶ κατὰ, κ. τ. λ., usque ad cὐ δεῖ τὸν
ὅρκον φυλάττειν.
Σχόλιον. Ἡ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τοῦ δ' βιβλίου τοῦ
col. 1205–1206page 387 of 399
PG 104:1205ΧΙΧ, ΧΧ. κώδικος, ἔστι κεφ. μδ', τοῦ ε' τίτ. τοῦ κβ' βιβλίου 44 5 τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, Οὐδεὶς κατὰ Θεοῦ ὁμό σας, κινδυνεύει· ἱκανὸς γὰρ ὁ ὅρκος ἔχει τιμωρὸν τὸ θεῖον, εἰ γέγονε κατὰ Θεοῦ. Εἰ δὲ κατὰ βασιλέωςκατὰ τινα θερμότητα ὤμοσέ τις, συγχωρεῖται ἄρα οὖν ὅτι κἂν τὸ κεφ. διελάμβανε πρότερον τὸν κατὰ θερμότητα ὁμόσαντα κατὰ βασιλέως ἤτοι εἰς ὄνομα βασιλέως μὴ ὑπόκεισθαι καθοσιώσει, μηδὲ βασιλικά ἐκθέμενος τελείως συγχωρείσθαι τοῦτον εἶπε, τὸν δὲ μὴ διὰ θερμότητα ἐπιορκήσαντα λέγει παλίζεσθαι κατὰ τὸ τελευταῖον θέμα του ιγ' κεφ. τοῦ αὐτου τίτ. καὶ βιβλίου οὕτως ἔχον· Ὁ ἐπὶ χρήμασι κατὰ βασιλέως 13 ὁμότας καὶ ἐπιορκήσας ὅτι οὐ χρεωστεί ἢ χρεωστετ ται, ἢ ὅτι κίδωσι εἴσω προθεσμίας, ῥοπαλίζεται. Τὰ δὲ περὶ τοῦ ἔχειν τὸ θεῖον τιμωρὸν τὸν ἐπίορκον γρα-:] φέντα εἰς τὸ ῥηθὲν μδ' κεφ. ἑρμήνευσον κατὰ τὸ ὄπισθεν γραφθὲν παρ' ἡμῶν μέγα σχόλιον, καὶ εἰπὲ 44 ὅτι τοιοῦτος ὅρκος βουμλυπτάριος ἦν, ἢ νεκεσσάριος ὁ γὰρ μὴ τοιούτοι ὅρκου ἐπιορκήσας μεγάλως κολά ζεται. Καὶ ζήτει τὸν πα᾿ κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου καὶ τὸ τελευταῖον κεφ. τοῦ λη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου, καὶ τὸ δ' κεφ. τοῦ λ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, καὶ έρ- 81 μήνευτον καθὼς εἴπομεν καὶ εἰς τὸ ῥηθὲν σχόλιον 38; 4 30 ἄλλως καὶ ἄλλως κολάζεσθαι τοὺς διὰ θερμότητα ἐπιορκήσαντας καὶ τοὺς μὴ τοιούτους. Η β' διάτ. τοῦ η' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου του κώδικος, ἔστι κεφ. τοῦ λϚ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς κείμε- 2 8 15 36 νον ἐγράφῃ. Εἰπὲ δὲ καὶ περὶ τούτου ὅτι εἰ μὲν κατὰ θερμότητα ὤμοσεν οὐχ ὑπόκειται, εἰ δὲ μὴ ὑπόκειται ὡς ἄνωθεν εἴρηται. Τὸ ζ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ β' βι βλίου τῶν διάτ, ἔστι θέμα ιγ' τοῦ α' τίτ, τοῦ ια' τῶν 7 14 Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐδηλώθη. 15 1 Εἰπὶ τοίνυν ἀπὸ τοιούτου ὅρκον μηδένα κολάζεσθαι ὡς ἐπίορκον, διὰ τὸ προφανῶς εἶναι τοῦτον παρά νομον καὶ ἀνυπόστατον, καὶ ὡς μηδὲ γενόμενον λο γίζεσθαι. Η να' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Ιουστινιανού Ετέθη εἰς τίτ. λη' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν κω λύουσα πᾶσαν πορνοβοσκίαν. Ἐν δὲ τῷ τέλει τοῦ τίτ. 51, ἔστι κεφ. οὕτως ἔχον, Πἐπὶ σκηνῆς οὔσα γυνή κάν 38 ὁμόσῃ καὶ ἐγγύας δώσῃ μὴ ἀναχωρεῖν τῆς πορνείας, ἀκινδύνως ἀφίσταται, καὶ εἰ ἀπαιτήσει τις τὰς τοιαύτας ἐγγύας, ὑπόκειται τῷ τῆς ἐπιορκείας ἐγκλήματι. Σημείωσαι οὖν τὸ κεφ. διδάσκον τὴν μὲν ἐπιορ κήσασαν μὴ τιμωρεῖσθαι, τὸν δὲ τιμωρούντα αὐτὴν διὰ τὴν ἐπιορκίαν ὡς ἐπίορκον τιμωρεῖσθαι· ὅπερ ἔστι καινόν. Έτι σημείωσαι ὅτι ἔγκλημά ἐστιν ἡ ἐπιορκία, καὶ οἴομαι τόδε πεκουλάτον. ΚΕΦΑΛ. 19΄. Ελληνικούς. Περὶ τῶν ὀμνυόντων όρκους Συνόδου ἕκτης κανὼν ήδ'· Βασιλείου κανών πα'. Κείμενον. Ἐν τῷ ε' διατάγματι τοῦ β' τίτ τοῦ ιβ' βιβλίον φησίν, κ. τ. λ., ὁμοθεὶς ὅρκος οὐ φυλάττεται. 441, 442. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Περί ἀποστατῶν, καὶ θυτῶν,
NOMOCANON.
ΤIT. XIII, CAP. ΧΙΧ, ΧΧ.
κώδικος, ἔστι κεφ. μδ', τοῦ ε' τίτ. τοῦ κβ' βιβλίου 44 tit. 5 lib. xxit Basil., quod sic habet: Nemo
τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, Οὐδεὶς κατὰ Θεοῦ ὁμό- qui per Deum jurat, periclitatur. Satis enim jusσας, κινδυνεύει· ἱκανὸς γὰρ ὁ ὅρκος ἔχει τιμωρὸν jurandum Deum ultorem habet, si per illum præτὸ θεῖον, εἰ γέγονε κατὰ Θεοῦ. Εἰ δὲ κατὰ βασιλέως slitum sit. Quod si [quis] per principem quodam
κατά τινα θερμότητα ὤμοσέ τις, συγχωρεῖται ἄρα calore juraverit, connivetur. Animadverte igitur,
οὖν ὅτι κἂν τὸ κεφ. διελάμβανε πρότερον τὸν κατὰ quod tametsi cap. [illud prius haberet, eum qui
θερμότητα ὁμόσαντα κατὰ βασιλέως ἤτοι εἰς ὄνομα calore quodam per principem, sive per principis
βασιλέως μὴ ὑπόκεισθαι καθοσιώσει, μηδὲ βασιλικά nomen jurasset, non teneri majestatis crimine,
ἐκθέμενος τελείως συγχωρείσθαι τοῦτον εἶπε, τὸν δὲ neque puniri: Basil.architectus omnino conniveri
μὴ διὰ θερμότητα ἐπιορκήσαντα λέγει παλίζεσθαι dixerit. Qui vero non calore [quodam] pejerarit,
κατὰ τὸ τελευταῖον θέμα του ιγ' κεφ. τοῦ αὐτου τίτ. καὶ [hunc] fustigari dicas: [idque] secundum thema
βιβλίου οὕτως ἔχον· Ὁ ἐπὶ χρήμασι κατὰ βασιλέως ult. 13 cap. ejusdem tit. et lib., quod sic habet:
ὁμότας καὶ ἐπιορκήσας ὅτι οὐ χρεωστεί ἢ χρεωστετ- Qui in re pecuniaria [se] non debere, aut [sibi
ται, ἢ ὅτι κίδωσι εἴσω προθεσμίας, ῥοπαλίζεται. Τὰ δὲ deberi per principem juraverit, et pejeraverit: vel
περὶ τοῦ ἔχειν τὸ θεῖον τιμωρὸν τὸν ἐπίορκον γρα- intra certum tempus [se] dalarum, nec fecerit:]
φέντα εἰς τὸ ῥηθὲν μδ' κεφ. ἑρμήνευσον κατὰ τὸ fustigatur. Porro quæ de eo quod perjurus Deum
ὄπισθεν γραφθὲν παρ' ἡμῶν μέγα σχόλιον, καὶ εἰπὲ ultorem habeat, in dicto 44 cap.scripta sunt, inὅτι τοιοῦτος ὅρκος βουμλυπτάριος ἦν, ἢ νεκεσσάριος terpretabere secundum superius a nobis scriptum
ὁ γὰρ μὴ τοιούτοι ὅρκου ἐπιορκήσας μεγάλως κολά- magnum scholium, ac dices, quod istiusmodi jusζεται. Καὶ ζήτει τὸν πα᾿ κανόνα τοῦ ἁγίου Βασιλείου jurandum sit [aut} voluntarium, aut necessarium.
καὶ τὸ τελευταῖον κεφ. τοῦ λη' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου, Nam qui in jusjurando non tali pejeral, graviter
καὶ τὸ δ' κεφ. τοῦ λ' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, καὶ έρ- punitur. Quorsum quæras 81 canonem Basilii
μήνευτον καθὼς εἴπομεν καὶ εἰς τὸ ῥηθὲν σχόλιον Magni, et cap. ult. tit. 38 lib. Lx; et cap. 4 tit. 30
ἄλλως καὶ ἄλλως κολάζεσθαι τοὺς διὰ θερμότητα ejusdem Hb., ac interpreteris, quemadmodum in
ἐπιορκήσαντας καὶ τοὺς μὴ τοιούτους. Η β' διάτ. dicto scholio diximus, eos qui calore [quodam),
τοῦ η' τίτ. τοῦ θ' βιβλίου του κώδικος, ἔστι κεφ. เธ’ et qui nullo pejerant, alio atque alio puniri modo.
τοῦ λϚ' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου οὕτως ἔχον ὡς εἰς κείμε- Const. 2 tit. 8 lib. ix Cod. est cap. 15 tit. 36 lib.
νον ἐγράφῃ. Εἰπὲ δὲ καὶ περὶ τούτου ὅτι εἰ μὲν κατὰ Lx, quod habet, ut in textu scriptum est. Dicas
θερμότητα ὤμοσεν οὐχ ὑπόκειται, εἰ δὲ μὴ ὑπόκειται itaque de hoc,quod si calore [quodam juraverit,
ὡς ἄνωθεν εἴρηται. Τὸ ζ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ β' βι- non teneatur: si nullo teneatur, ut superius di
βλίου τῶν διάτ, ἔστι θέμα ιγ' τοῦ α' τίτ, τοῦ ια' τῶν c ctum est. Digest. 7 lit. 14 lib. ut Dig. est thema
Βασιλικῶν οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐδηλώθη. 15 tit. 1 lib. xr Basil., quod sic habet,ut in textu
Εἰπὶ τοίνυν ἀπὸ τοιούτου ὅρκον μηδένα κολάζεσθαι scriptum est. Dicas igitur ob istiusmodi jusjuranὡς ἐπίορκον, διὰ τὸ προφανῶς εἶναι τοῦτον παρά- dum neminem puniri, ut perjurum: propterea
νομον καὶ ἀνυπόστατον, καὶ ὡς μηδὲ γενόμενον λο- quod id adversus leges præstitum esse, nec subsiγίζεσθαι. Η να' νεαρὰ τοῦ βασιλέως Ιουστινιανού stere, manifestum sit: atque tanquam præstitum
Ετέθη εἰς τίτ. λη' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν κω- non esset, reputetur. Novella imperatoris Justiλύουσα πᾶσαν πορνοβοσκίαν. Ἐν δὲ τῷ τέλει τοῦ τίτ. niani 51, quæ omne lenocinium prehibet, posita
ἔστι κεφ. οὕτως ἔχον, Πἐπὶ σκηνῆς οὔσα γυνή κάν est in tit. 38 lib. Basil. Lx. Est autem in ine tit.
ὁμόσῃ καὶ ἐγγύας δώσῃ μὴ ἀναχωρεῖν τῆς πορνείας, cap. quod sic sonat: In tabernis prostituta mulier
ἀκινδύνως ἀφίσταται, καὶ εἰ ἀπαιτήσει τις τὰς tametsi [se] a fornicatione non recessuram jurarit,
τοιαύτας ἐγγύας, ὑπόκειται τῷ τῆς ἐπιορκείας ἐγκλή- datisque fidejussoribus [caveril]: citra periculum
ματι. Σημείωσαι οὖν τὸ κεφ. διδάσκον τὴν μὲν ἐπιορ- desistit. Qui vero istiusmodi fdejussiones exege
κήσασαν μὴ τιμωρεῖσθαι, τὸν δὲ τιμωρούντα αὐτὴν rit, perjurii crimine tenetur, et denis pondo auri
διὰ τὴν ἐπιορκίαν ὡς ἐπίορκον τιμωρεῖσθαι· ὅπερ multatur. Nota igitur cap. (illud] quod pejerantem
ἔστι καινόν. Έτι σημείωσαι ὅτι ἔγκλημά ἐστιν ἡ mulierem non poniri, sed eum qui illam propter
ἐπιορκία, καὶ οἴομαι τόδε πεκουλάτον.
perjarium afflictat, tanquair perjurum puniri doΚΕΦΑΛ. 19΄.
cet quod novum est. Item nota, quod perjurium
Ελληνικούς.
crimen sit, et [quidem, ut] arbitror, peculatus.
CAP. XIX. De iis qui profance superstitionis jusjurandum jurant.
Περὶ τῶν ὀμνυόντων όρκους
Συνόδου ἕκτης κανὼν ήδ'· Βασιλείου κανών πα'.
Κείμενον. Ἐν τῷ ε' διατάγματι τοῦ β' τίτ τοῦ
ιβ' βιβλίον φησίν, κ. τ. λ., usque ad ὁμοθεὶς ὅρκος
οὐ φυλάττεται. Supra pag. 441, 442.
Scholium. Digest. 5 tit. 2 lib. xit Dig. est cap.
dicit.
ΚΕΦΑΛ. Κ'. Περί ἀποστατῶν, καὶ θυτῶν,
Concilii vi canon 94; Basil. canon 81.
Textus. In digest. 5 tit. 2 lib. XII, etc., usque
ad non servatur, ut pag. 441, 442.
5, 11 et 3 tit. 5 lib. XXII Basil., quod eadem
CAP.XX. De apostatis, immolatoribus,magis,
col. 1207–1208page 388 of 399
PG 104:1207καὶ μάγων, καὶ ἐπαοιδῶν, καὶ ἀστρολόγων, και μαθηματικών, μάντεων, καὶ περιάπτων. ᾿Αποστόλων κανὼν ξβ'· συνόδου Νικαίας κανών ι', ιβ' συνόδου Αγκύρας κανών γ', δ', ε', 5, 1',, ιβ', κδ'· συνόδου Λαοδικείας κανών 25 - συνόλου Καρθαγέννης κανών με'· συνόδου 5' κανών ξα', δ' Πέτρου Αλεξανδρείας κανών α', β', γ', δ', 6, 5, η', θ', ι', ια', ιβ', γ', ιδ'. Βασιλείου κανών ζ', η', με, σής κανών α', β'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ κι' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. — Περὶ σκηνικών, καὶ μίμων, καὶ τῶν ὁμοίων μετανοούντων. Συνόδου Καρθαγέννης κανών με, έγ' συνόδους κανών να'. Κείμενον. Ἡ λγ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ σ' βιβλίον τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., ὡς βιβλίον θ' τοῦ κώδικος τίτ. θ' διάτ. β'. 4 1 4 Σχόλιον. Ο δ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του καλο ΧΧVΙΙΙ, 4. κος, καὶ ὁ δ᾽ τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος έξι 44 λήφθησαν ἐν βιβλίων τῶν Βασιλικῶν κη', τίτ, σ. 37 1 Αἱ δὲ διατάξεις αὗται οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά, Ο μα' τίτ. τοῦ ια' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι εἰς, του με' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἔχει τὸ α' αὐτοῦ 2 3 κεφ. οὕτως, ᾿Επιτελείσθωσαν μὲν οἱ ἀγῶνες ἀκωλύτως 4 vπι; 2 τοῦ λοιποῦ· μηδεὶς δὲ ἀγωνιζέσθω ἄκων· ἑκόντα; 2 9 γὰρ βουλόμεθα δαπαναν. Ανάγνωθι καὶ κεφ. β', Σπι 5. και γ'. Ὁ α' είτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν διατάξεων, ἔστ βιβλίον η' τῶν Βασιλικών... τίτ. β'. Ο β' τίτ, τοῦ 2 2 xΙΙ,: κγ' βιβλίου ετέθη εἰς βιβ. κη' τῶν Βασιλικῶν τίτ, ε'. τὸ δὲ μη' διάτ. τοῦ αὐτοῦ οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά, Φησὶ δὲ τὸ τελευταῖον θέμα τοῦ β' είτ, τοῦ κα' βιβλίου, 8, 40 Σκηνή ἐστιν ἔνθα τις ἵσταται, καὶ ἐφ' ἑξῆς ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν χάριν τῶν σκηνικῶν. Τὸ π', θ' καὶ τ᾿ θέμα τοῦ α' κεφ. τοῦ α' είτ. τοῦ π' βιβλίου 4 τῶν Βασιλικῶν φησι χάριν τῶν θηριομάχων ὅσα εἰς 2 3 τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Τὸ μὴ εἶναι ἀτιμοποιὸν τὴν τέχνην τῶν ἀθλητῶν, ἔστι κεφ. δ' τοῦ β' τίτ, του και βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ τὸ προαγωγός ἐστιν ὁ πόρον τοιοῦτον, καὶ τὰ ἑξῆς εἰσι θέματα β' κα γ' τοῦ αὐτοῦ κεφ. οὕτω ῥητῶς ἔχοντα ὡς κατεστρα θησαν εἰς τὸ κείμενον. Ερωτήσει δέ τις διὰ τί ὁ μὲν ? μισθώσεις ἑαυτὸν εἰς παιγνικὴν τέχνην καὶ μὴ ἐπιο δειξάμενος οὐκ ἀτιμοῦται, ὁ δὲ μισθώσεις ἑαυτὸν εἰς τὸ θηριομαχῆσαι κἂν μὴ θηριομαχήσῃ ἀτιμούται. p᾿Επὶ μὲν τῆς παιγνικῆς τέχνης τὸ ἔργον ἐπάγει την ἀτιμίαν, οὐ μὲν ὁ σκοπός· καὶ τοῦτο δηλοῦται ἀπὸ τοῦ ἀτιμοῦσθαι καὶ τὸν μὴ ἐπὶ μισθῷ, ἀλλὰ κατά φιλοτιμίαν ἐπιδειξάμενον παιγνικὴν τέχνην. Ἐπὶ δὲ τοῦ θηριομαχοῦντος οὐ τὸ ἔργον μισεῖται, σκοπός. Θηριομαχούσι γὰρ καὶ βασιλεῖς στρατιῶται τὴν οἰκείαν γενναιότητα ἐπιδεικνύμενοι. Καὶ δε τοῦτο ὁ μὲν διὰ μισθὸν καὶ αἰσχροκέρδειαν προϊού; τὴν οἰκείαν ζωὴν καν μή θηριομαχήσῃ ἀτιμούται, 9 Ὁ δὲ λαβὼν χρήματα χάριν τοῦ ἐπιδείξασθαι πειρή 33, 48; κὴν τέχνην, εἰ μὴ ἐπιδείξηται αὐτήν, οὐκ ἀτιμοῦται, 2 ο θ' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη ἐν βιβλίω τ 7, τῶν Βασιλικῶν τίτ. λς' κεφ. μη'· ἡ δὲ β' διάτο παρελεία 2, 14,: η. Κεῖται δὲ ὅμοιον ἐν βιβλίῳ δ' τοῦ κώδικος τίτλος ἀλλ'
incantatoribus, mathematicis, divinatoribus, et καὶ μάγων, καὶ ἐπαοιδῶν, καὶ ἀστρολόγων, και
amulem appondentibus.
μαθηματικών, μάντεων, καὶ περιάπτων.
Apostolorum canon 62; concilii Nicæni canon
11, 12, concilii Ancyrani canon 3, 4, 5, 6, 8, 9,
12, 24; concilii Laodiceni canon 36; concilii Carthaginensis canon 45; concilii sexti canon 61, 65;
Petri Alexandrini canon 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,
10, 11, 12, 13, 14; Basilii canon 7, 8, 44, 48,
49, 65, 66, 72, 73, 81, 83; Gregorii Nysseni canon, 1, 2. Lege quæ adnotata sunt in cap. 25 tit.
9 præsentis operis.
CAP. XXI. De histrionibus, mimis et similibus pœnitentiam agentibus.
Concilii Carthaginensis canon 45, 63; concilii
sexti canon 50, 51.
Textus. Constit. 33 tit. 4 lib. 1 Cod., etc., usque ad tit. 9, const. 2, ut pag. 934, 955.
᾿Αποστόλων κανὼν ξβ'· συνόδου Νικαίας κανών
ι', ιβ' συνόδου Αγκύρας κανών γ', δ', ε', 5, 1',,
ιβ', κδ'· συνόδου Λαοδικείας κανών 25 - συνόλου
Καρθαγέννης κανών με'· συνόδου 5' κανών ξα', δ'
Πέτρου Αλεξανδρείας κανών α', β', γ', δ', 6, 5,
η', θ', ι', ια', ιβ', γ', ιδ'. Βασιλείου κανών ζ', η', με,
μn', ve', {s', {5', oß', oy', na', ny' i̇pnyoplos Núm.
σής κανών α', β'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ
κι' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. — Περὶ σκηνικών, καὶ μίμων, καὶ
τῶν ὁμοίων μετανοούντων.
Συνόδου Καρθαγέννης κανών με, έγ' συνόδους
κανών να'.
Κείμενον. Ἡ λγ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ σ' βιβλίον
τοῦ κώδικος, κ. τ. λ., usque ad, ὡς βιβλίον θ' τοῦ
κώδικος τίτ. θ' διάτ. β'.
Scholium. Tit. 4 lib. 1 Cod., et tit. 4 lib. v Σχόλιον. Ο δ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του καλο
Cod. transsumpti sunt in lib. Basil. ΧΧVΙΙΙ, tit. 4. κος, καὶ ὁ δ᾽ τίτ. τοῦ δ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος έξιHo autem const. non sunt posits in Basil. Til 44 λήφθησαν ἐν βιβλίων τῶν Βασιλικῶν κη', τίτ, σ.
lib. a Cod. est tit. 37 lib. Liv Basil., cujus 1 cap. Αἱ δὲ διατάξεις αὗται οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὰ Βασιλικά,
fta habet: De reliquo certamina libere peragantur. Ο μα' τίτ. τοῦ ια' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι εἰς, 25
Nemo invitus certamina edito, voluntarios enim του με' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἔχει τὸ α' αὐτοῦ
sumptus facere volo. Legas etiam cap. 2 et 3 κεφ. οὕτως, ᾿Επιτελείσθωσαν μὲν οἱ ἀγῶνες ἀκωλύτως
Tit. 4 lib. I. Digest, est lib. Basil. vπι; tit. 2 τοῦ λοιποῦ· μηδεὶς δὲ ἀγωνιζέσθω ἄκων· ἑκόντα;
lib. n Digest. est lib. Basil. xxi, tit. 2 tit. 9 lib. γὰρ βουλόμεθα δαπαναν. Ανάγνωθι καὶ κεφ. β',
Σπι Digest. positus est in lib xxv! Basil., uit. 5. και γ'. Ὁ α' είτ. τοῦ γ' βιβλίου τῶν διατάξεων, ἔστ
Digest, autem ejus 48 non est positum in Basil. βιβλίον η' τῶν Βασιλικών... τίτ. β'. Ο β' τίτ, τοῦ
Sane thema ult. cap. 2 tit. 2 lib. xΙΙ, ait: Porro κγ' βιβλίου ετέθη εἰς βιβ. κη' τῶν Βασιλικῶν τίτ, ε'.
scona est,ubi quis consistit: et deinceps quæcun - τὸ δὲ μη' διάτ. τοῦ αὐτοῦ οὐκ ἐτέθη εἰς τὰ Βασιλικά,
que de histrionibus in textu scripta sunt. De iis qui Φησὶ δὲ τὸ τελευταῖον θέμα τοῦ β' είτ, τοῦ κα' βιβλίου,
cum bestiis pugnant, loquitur 8,9 et 40 thema cap. Σκηνή ἐστιν ἔνθα τις ἵσταται, καὶ ἐφ' ἑξῆς ὅσα εἰς
4,tit.1,lib.Basil.vit, quæ in textu compendiose pro- τὸ κείμενον ἐγράφησαν χάριν τῶν σκηνικῶν. Τὸ π',
posita sunt. Quod athletarum ars famosos non fa- θ' καὶ τ᾿ θέμα τοῦ α' κεφ. τοῦ α' είτ. τοῦ π' βιβλίου
ciat, est in cap. 4 tit. lib.xxx Basil. Et, quod leno τῶν Βασιλικῶν φησι χάριν τῶν θηριομάχων ὅσα εἰς
sit, qui istiusmodi quæstum, etc., est thema 2 et 3 τὸ κείμενον συνωψίσθησαν. Τὸ μὴ εἶναι ἀτιμοποιὸν
ejusdem cap., quæ ita espresse habent, quemad- τὴν τέχνην τῶν ἀθλητῶν, ἔστι κεφ. δ' τοῦ β' τίτ, του
modum [id] textui insertum est. Quæret fortasse και βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ τὸ προαγωγός ἐστιν
quispiam, quapropter qui operam suam in artem ὁ πόρον τοιοῦτον, καὶ τὰ ἑξῆς εἰσι θέματα β' κα
Indicram locavit, neque [eam] exhibuit, non no- γ' τοῦ αὐτοῦ κεφ. οὕτω ῥητῶς ἔχοντα ὡς κατεστρα
tetur: qui vero ut cum bestiis depugnaret, se le- θησαν εἰς τὸ κείμενον. Ερωτήσει δέ τις διὰ τί ὁ μὲν
cavit, tametsi non pugnarit, famosus fat? In arte μισθώσεις ἑαυτὸν εἰς παιγνικὴν τέχνην καὶ μὴ ἐπιο
ladicra ipsum factum, non autem propositum, in- δειξάμενος οὐκ ἀτιμοῦται, ὁ δὲ μισθώσεις ἑαυτὸν εἰς
Amiam irrogat. Quod manifestum at ex eo, quod τὸ θηριομαχῆσαι κἂν μὴ θηριομαχήσῃ ἀτιμούται.
non [modo qui pro mercede, sed etiam] gloriæ p᾿Επὶ μὲν τῆς παιγνικῆς τέχνης τὸ ἔργον ἐπάγει την
causa artem ludicram fecerunt,infamesreddantur. ἀτιμίαν, οὐ μὲν ὁ σκοπός· καὶ τοῦτο δηλοῦται ἀπὸ
In eo vero qui cum bestiis pugnat,non factum, sed τοῦ ἀτιμοῦσθαι καὶ τὸν μὴ ἐπὶ μισθῷ, ἀλλὰ κατά
propositum, odiosum est. Nam reges etiam atque φιλοτιμίαν ἐπιδειξάμενον παιγνικὴν τέχνην. Ἐπὶ
milites, generositatem suam ostentantes, cum be- δὲ τοῦ θηριομαχοῦντος οὐ τὸ ἔργον μισεῖται,
stiis depugnant. Ac propterea quidem, qui turpis σκοπός. Θηριομαχούσι γὰρ καὶ βασιλεῖς στρατιῶται
lucri causa vitam suam prodidit, tametsi cum be- τὴν οἰκείαν γενναιότητα ἐπιδεικνύμενοι. Καὶ δε
stiis non pugnarit, famosus ft; qui vero rei ludi- τοῦτο ὁ μὲν διὰ μισθὸν καὶ αἰσχροκέρδειαν προϊού;
cra facienda causa pecuniam cepit, si eam non τὴν οἰκείαν ζωὴν καν μή θηριομαχήσῃ ἀτιμούται,
fecerit, non notatur. Til. 9 lib. rx Cod. positus Ὁ δὲ λαβὼν χρήματα χάριν τοῦ ἐπιδείξασθαι πειρή
est in lib. Basil. Lx, tit. 33, cap. 48; constit. κὴν τέχνην, εἰ μὴ ἐπιδείξηται αὐτήν, οὐκ ἀτιμοῦται,
autem 2 omissa est.Est interim simile quiddam] ο θ' τίτ. τοῦ θ᾽ βιβλίου τοῦ κώδικος ἐτέθη ἐν βιβλίω τ
1n lib. v God., til. 7, const. S; Basil. vero lib. xxiv, τῶν Βασιλικῶν τίτ. λς' κεφ. μη'· ἡ δὲ β' διάτο παρελεία
tit. 2, cap. 14, quod sie habet in initio: Qui 9η. Κεῖται δὲ ὅμοιον ἐν βιβλίῳ δ' τοῦ κώδικος τίτλος
ἀλλ'
col. 1209–1210page 389 of 399
PG 104:1209ζ', διάτ. β' τῶν δὲ Βασιλικῶν βιβλίον κδ' τίτ. β', κεφ. ιδ', οὕτως ἔχοντι κατὰ τὰς ἀρχὰς, Ο εἰδὼς πορνεύεσθαι τὴν αὐτοῦ γυναίκα, καὶ σιωπῶν πορνοβοσκίαν ποιεῖ. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'.· Περὶ θεωριῶν καὶ παιγνίων. Συνόδου Καρθαγένης κανών ιε', Ε', ξα'· συνόδου Γ' κανών να', νβ', ξβ', ξε', τα', 45', Κείμενον. Πῶς τὰ θεώρια τελοῦνται, καὶ πῶς γίνεται ἡ δαπάνη αὐτῶν, κ. τ. λ., τὴν θέαν τῶν μονομάχων. Σχόλιον. Ο μα' τίτλος τοῦ ια' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι τίτλος λζ' τοῦ νδ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, καὶ ἐδηλώθη τὰ περὶ τούτου ὄπισθεν. Ὁ μὲν τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλίου κεῖται εἰς τίτ. λη' τοῦ ῥηθέντος νδ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν· πλὴν τὰ τούτου κεφ. εἰς τὰ βασιλικὰ οὐκ ἐτέθησαν. Οὐδὲ ὁ μδ' είτ. οὐδὲ ὁ με τοῦ δὲ μα', τὰ μὲν σ' κεφ. τὰ πρῶτα ἐτέθησαν ὡς εἴρηται εἰς τὸν λζ' τίτ. τοῦ νδ' βιβλίου. Τὰ δὲ λοιπὰ ἐτέθησαν εἰς τὸν λη' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν περὶ πορνοβοσκών διδάσκοντα καὶ παρακελευόμενα ἐλευθεροῦσθαι διὰ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου τους ἀναγκαζομένους δούλους ποιῆσαί τι αἰσχρόν. Και ἀνάγνωθι τὸν ὅλον τίτλον, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς κολάζουσαν μεγάλως τὸ τῆς πορνείας ἐπιτήδευμα, καὶ πάντα πορνοβοσκόν. ΚΕΦΑΛ. ΚΓ΄. Περί «λεπτών, και συμβωρύ χων, καὶ λῃστῶν καὶ ἱεροσύλων. Βασιλείου κανὼν ξα', ξ'· Γρηγορίου Νύσσης και ναν ζ', η', θ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ κζ' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Κείμενον. Περὶ δὲ λῃστῶν εἴρηται βιβλίῳ μη', τίτ. ιθ', διάτ. κη', κ. τ. λ., δούλοις ἀναιρεῖται ἡ ἐλευθερία. Σχόλιον. Τὸ κη' διάτ, τοῦ ιθ' τίτ, τοῦ μη βιβλίου τῶν διάτ. ἔστι θέμα ι', τοῦ κη' κεφ. τοῦ να' τίτ, τοῦ ξ' βιβλίου, τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγρά φησαν. Η β' διάτ, τοῦ τη' τίτ. τοῦ ζ' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ θ' τίτ. τοῦ μη' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, ὡς εἰς τὸ κείμενον συν ωψίσθη. Περὶ δὲ τῶν ψηλαφώντων θήκας τελευτης σάντων χάριν τοῦ ἐναποσύλησαι τὰ ἐν τούτοις, ἀνά γνωθι τὴν 45' νεαρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος αὐτοῦ σοφοῦ διοριζομένου τοὺς ἅπαξ μὲν εἰς τοῦτο αλόντας συγγνώμης τυγχάνειν, τοὺς δὲ τολμώντας καὶ αὖθις τὸ κακὸν σωφρονίζεσθαι διά μαγκλαβίων καὶ κουρᾶς. Οἴομαι δὲ τὰ τῆς τοιαύτης νεαρᾶς μὴ ἔχειν χώραν εἰς τοὺς τυμβωρύχους· ἄλλο γάρ ἐστι τὸ μεταθεῖναι λείψανα τεθνεώτων, καὶ ἕτερον τὸ κλεπτικῇ διαθέσει ὑφελέσθαι τι ἐκ τῶν ἐν αὐτοῖς ὄνο των, κἂν καταχρηστικῶς καὶ τοῦτο τυμβωρυχία λέ γεται. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ κζ' κεφ. τοῦ θ' τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος περὶ τὸ τέλος διδάσκον περὶ τῆς κυρίως τυμβωρυχίας. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ΄. Περὶ τοῦ μὴ βαλλίζειν ἢ όρο γεῖσθαι ἐν γάμοις. Συνόδου Λαοδικείας κανών νγ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τοῦ μὴ συλλούεσθαι γυα ναιξὶν ἄνδρας. Συνόδου Λαοδικείας κανών λ’· συνόδου 5 κανών οξ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λα' κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Ο
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. XXII-XXV.
facil.
ζ', διάτ. β' τῶν δὲ Βασιλικῶν βιβλίον κδ' τίτ. β', κεφ. uxorem suam fornicari sciens tacet, lenocinium
ιδ', οὕτως ἔχοντι κατὰ τὰς ἀρχὰς, Ο εἰδὼς πορνεύεσθαι
τὴν αὐτοῦ γυναίκα, καὶ σιωπῶν πορνοβοσκίαν ποιεῖ.
ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'.· Περὶ θεωριῶν καὶ παιγνίων.
Συνόδου Καρθαγένης κανών ιε', Ε', ξα'· συνόδου
Γ' κανών να', νβ', ξβ', ξε', τα', 45', p'.
Κείμενον. Πῶς τὰ θεώρια τελοῦνται, καὶ πῶς
γίνεται ἡ δαπάνη αὐτῶν, κ. τ. λ., usque ad τὴν θέαν
τῶν μονομάχων.
CAP. XXII. — De spectaculis,et rebus ludicris.
Concilii Carthaginensis canon 15, 60, 61; concilii vi canon 51, 52, 62, 65, 71, 96, 105.
Textus. Quomodo spectacula, etc. usque ad
gladiatorum, ut pag. 958.
Σχόλιον. Ο μα' τίτλος τοῦ ια' βιβλίου τοῦ κώδι
κος, ἔστι τίτλος λζ' τοῦ νδ᾽ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν,
καὶ ἐδηλώθη τὰ περὶ τούτου ὄπισθεν. Ὁ μὲν τίτ.
τοῦ αὐτοῦ βιβλίου κεῖται εἰς τίτ. λη' τοῦ ῥηθέντος
νδ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν· πλὴν τὰ τούτου κεφ. εἰς
τὰ βασιλικὰ οὐκ ἐτέθησαν. Οὐδὲ ὁ μδ' είτ. οὐδὲ ὁ με
τοῦ δὲ μα', τὰ μὲν σ' κεφ. τὰ πρῶτα ἐτέθησαν ὡς
εἴρηται εἰς τὸν λζ' τίτ. τοῦ νδ' βιβλίου. Τὰ δὲ λοιπὰ
ἐτέθησαν εἰς τὸν λη' τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν
περὶ πορνοβοσκών διδάσκοντα καὶ παρακελευόμενα
ἐλευθεροῦσθαι διὰ τοῦ κατὰ χώραν ἐπισκόπου τους
ἀναγκαζομένους δούλους ποιῆσαί τι αἰσχρόν. Και
ἀνάγνωθι τὸν ὅλον τίτλον, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς κολάζουσαν μεγάλως τὸ τῆς πορνείας
ἐπιτήδευμα, καὶ πάντα πορνοβοσκόν.
Scholium. Tit. 41 lib. 11 Cod. est tit. 37 lib. Liv
Basil. ac declaratus est superius.Tit. 42, ejusdem
lib. est in tit. 38, dicti B4, lib. Basil.; verum ejus
cap. non sunt posita in Basil. neque vero tit. 44,
neque 45, neque 46, Tit. autem 41 5 priora cap.
posita sunt (ut dictum est) in tit. 37 lib. Liv; reliqua in tit. 38 lib. Lx Basil. quæ de lenonibus docent, ac jubent, ut qui servi turpe aliquid facere
coguntur, a regionis episcopo liberentur. Quem
tit. totum lege, et insuper quæ in eo est Justi
Dianea novella, quæ lenocinii exercitium et quemcunque lenonem graviter punit.
ΚΕΦΑΛ. ΚΓ΄. Περί «λεπτών, και συμβωρύ
χων, καὶ λῃστῶν καὶ ἱεροσύλων.
Βασιλείου κανὼν ξα', ξ5'· Γρηγορίου Νύσσης και
ναν ζ', η', θ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ κζ'
κεφ. τοῦ θ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
Κείμενον. Περὶ δὲ λῃστῶν εἴρηται βιβλίῳ μη', τίτ.
ιθ', διάτ. κη', κ. τ. λ., usque ad, δούλοις ἀναιρεῖται
ἡ ἐλευθερία.
Σχόλιον. Τὸ κη' διάτ, τοῦ ιθ' τίτ, τοῦ μη βιβλίου
τῶν διάτ. ἔστι θέμα ι', τοῦ κη' κεφ. τοῦ να' τίτ, τοῦ
ξ' βιβλίου, τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν. Η β' διάτ, τοῦ τη' τίτ. τοῦ ζ' βιβλίου τοῦ
κώδικος, ἔστι κεφ. γ' τοῦ θ' τίτ. τοῦ μη' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν οὕτως ἔχον, ὡς εἰς τὸ κείμενον συνωψίσθη. Περὶ δὲ τῶν ψηλαφώντων θήκας τελευτης
σάντων χάριν τοῦ ἐναποσύλησαι τὰ ἐν τούτοις, ἀνάγνωθι τὴν 45' νεαρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος
αὐτοῦ σοφοῦ διοριζομένου τοὺς ἅπαξ μὲν εἰς τοῦτο
αλόντας συγγνώμης τυγχάνειν, τοὺς δὲ τολμώντας
καὶ αὖθις τὸ κακὸν σωφρονίζεσθαι διά μαγκλαβίων
καὶ κουρᾶς. Οἴομαι δὲ τὰ τῆς τοιαύτης νεαρᾶς μὴ
ἔχειν χώραν εἰς τοὺς τυμβωρύχους· ἄλλο γάρ ἐστι
τὸ μεταθεῖναι λείψανα τεθνεώτων, καὶ ἕτερον τὸ o
κλεπτικῇ διαθέσει ὑφελέσθαι τι ἐκ τῶν ἐν αὐτοῖς ὄνο
των, κἂν καταχρηστικῶς καὶ τοῦτο τυμβωρυχία λέγεται. Καὶ ἀνάγνωθι τὸ κζ' κεφ. τοῦ θ' τίτλου τοῦ
παρόντος συντάγματος περὶ τὸ τέλος διδάσκον περὶ
τῆς κυρίως τυμβωρυχίας.
ΚΕΦΑΛ. ΚΑ΄. Περὶ τοῦ μὴ βαλλίζειν ἢ όρο
γεῖσθαι ἐν γάμοις.
Συνόδου Λαοδικείας κανών νγ'.
ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τοῦ μὴ συλλούεσθαι γυα
ναιξὶν ἄνδρας.
Συνόδου Λαοδικείας κανών λ’· συνόδου 5 κανών
οξ'· ἀνάγνωθι τὰ παραγραφέντα ἐν τῷ λα' κεφ. τοῦ θ'
τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
Ο
CAP. XXIII. - De furibus, sepulcrorum violatoribus, latronibus et sacrilegis.
Basilii canon 61, 66; Gregorii Nysseni canon
7, 8, 9. Lege quæ adnotata sunt in cap. 27, tit.
9 præsentis operis.
Textus. De latronibus dicitur, etc. usque ad
libertatem, ut pag. 959.
Scholium. Digest. 28 tit. 19 lib. xLvil Digest.
est thema 10 cap. 28, tit. 51 lib. Lx, quod eadem dicit, quæ in textu scripta sunt. Const. 2
tit. 18 lib. vu Cod. est cap. 3 tit. 9 lib. xLvur
Basil. quod sic habet, ut in textu compendiose
est propositum. De iis vero qui mortuorum capSas investigant, ut quæ in illis sunt prædentur:
lege novellam imperatoris domni Leonis Sapientis 96, quæ statuit, ut qui semel in hoc deprehensi fuerint, veniam consequantur: qui iterum
id mali ausi sint, dorsi verberatione tonsioneque
castigeatur. Existimo autem hanc novellam in
sepulcrorum violatoribus non habere logum.
Aliud enim est reliquias mortuorum transferre,
et aliud furandi animo aliquid eorum quæ inter
ipsas sunt subripere: tametsi illud quoque sepulcrorum violatio abusive dicatur. Legas etiamn
27 cap. tit. 9 praesentis operis, quod circa finem
de sepulcrorum violatione proprie docet.
CAP. XXIV. — Ne in nuptiis ad instrumenta
musica saltetur, aut tripudietur.
Concilii Laodiceni canon 53.
GAP. XXV. — Ne viri cum mulieribus se lavent.
Concilii Laodiceni canon 30, concilii sexti canon 73. Lege quæ adnotata sunt in cap. 31, tit.
9 prasentis operis,
col. 1211–1212page 390 of 399
PG 104:1211ΚΕΦΑΛ. ΚϚ'. ἀσθενεῖς. Περὶ τοῦ χλευάζοντος τοὺς μονόβολον κοντομονό βολον, κυντανὸς κόνταξ περιχυτή, ἱππική, ᾿Αποστόλων κανών νζ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι γυναίκα εἰς θυσιαστήριον, καὶ ὅτι μόνοις τοῖς ἱερατικός ἔξεστι κοινωνεῖν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιθ', μια· συνόδου Γ' κανὼν ξθ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. βολῆς συμπόσια. Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν ἀπὸ συμ Περί κυβευόντων ή μεθυσκο Συνόδου Λαοδικείας κανών νε'. ΚΕΦΑΛ. ΚΘ'. μένων. ᾿Αποστόλων κανών μγ'· συνόδου 5' κανών ν'. Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ μγ' τίτ. τοῦ γ' βιβ τοῦ κώδικος, φησίν, κ. τ. λ. καὶ προσ κυροῦνται τοῖς ἔργοις τῶν πόλεων. Σχόλιον. Η α' διάτ, τοῦ μγ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου του κώδικος, ἔστι κεφ. ε' τοῦ η' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέγον, Η διάτ, κωλύει τὰ παί γνια, καὶ εἰ ὑπεξαιρουμένων ὁρίζει καί τινα ἐπιτίμια κατὰ τῶν κυβευόντων, ἐπιτρέπουσα τῷ ἐπάρχῳ τῆς πόλεως καὶ τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ τοῖς ἐπισκόποις ζητεῖν καὶ κωλύειν καὶ πάντα τὰ ἐν εὐ τοῖς γινόμενα συναλλάγματα ἀποτρέπειν. Δίδωσι δὲ ἀγωγὰς ἐκ τῶν ἐπιτετραμμένων παιγνίων, καὶ ἐπαί τησιν τῶν ἐντεῦθεν χρεωστηθεισῶν δέκα λιτρών ἐπιτίμιον ὁρίζουσα κατὰ τῶν συγχωρούντων παρε βῆναι τὴν διάτ. Η δὲ διάτ. β' τοῦ μγ' τίτ, τοῦ γ' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. ᾽ τοῦ η' τίτ. του ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν λέγον οὕτω ῥητῶς· Η διάτ. κωλύει τὰ λεγόμενα ξυλικὰ ἱππικά, ἀπαιτοῦσα κίνδυνον ἀπὸ τῶν παιζόντων, καὶ δήμευσιν κατὰ τῶν οἴκων ἐν οἷς τὰ τοιαῦτα γένηται παίγνια. Δίδοται δὲ καὶ ἀνάδοσις τῷ ἡττηθέντι καὶ καταβάλλοντι· ἢ ἐὰν μή βούληται ἀναλαβεῖν, κελεύει ταῦτα εἰς ἔργα δημόσ σια τῆς πόλεως δαπανᾶσθαι, Ὥστε σημείωσαι ὅτι ἐν τῷ Βασιλικῷ οὐκ ἐτέθη τὸ ὑπερβαίνειν τὴν τριακονο ταετίαν τὴν ἀπαίτησιν τῶν χάριν παιγνίου κωλου μένου δοθέντων. Ωσαύτως οὐδὲ τὸ συνθηκίζειν τους πλουσίους μέχρις ἑνὸς νομίσματος καὶ ἄλλα πολλά. Καὶ ἐπεὶ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν ὀφείλεις εἰπεῖν ὅτι καὶ αἱ περὶ τοιούτων παιγνίων ἀγωγαὶ τῇ τριακονταετίᾳ κλείονται, καθὼς καὶ πᾶσα προσωπικὴ ἀγωγή, καὶ ἐπὶ τῷ εἰ δὲ παιγνίῳ τῶν ἐπιτετραμμένων, Εξεστι συνθηκίζειν καθὼς τοῖς μέρεσι δόξει, καὶ οὐ μέχρι νομίσματος ἑνὸς κατὰ τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν. Γίνωσκε δὲ ὅτι μονόβολον λέγεται ὁ δρόμος • κοντο μόβολον, πήδημα· κυντανὸς κόντας χωρὶς τῆς πόρπης, θὰ ἀκοντισμὸς ἄνευ περόνης ἤτοι σιδήρου ἀπὸ κυίντου τινὸς οὕτω κληθείς, περιχυτὴ ἢ πάλη. Καὶ ἱππικὸν τὸ ἱπποδρόμιον. Περὶ δὲ τοῦ ξυλίνου ἱππιο κού ποτε γέγονεν ἀμφιβολία παρὰ τῷ βασιλικῷ βή ματι. Καὶ τινὲς μὲν εἶπον εἶναι τοῦτο τὸ συνήθως παρὰ τῶν παίδων γινόμενον παίγνιον ἔξωθεν τοῦ Ιππικοῦ, ἀντὶ ἵππων χρωμένων ἀνθρώποις εἰς διφρηλασίαν. Τινὲς δὲ εἶπον εἶναι τοῦτο ξύλινόν τι κατασκεύασμα διὰ κλιμάκων ξυλοειδῶν ἀνυψούμενον έχουσῶν διὰ μέσου ὀπὰς διαφόρους. Οἱ γὰρ συνθηκες δ
CAP. XXVI.
De imbecillos subsannante.
ἀσθενεῖς.
Περὶ τοῦ χλευάζοντος τοὺς
Apostolorum canon 57.
CAP. XXVII. — Ne mulieres ad altare introcant, et quod solis sacri ordinis hominibus
in altari communicare liceat.
Concilii Laodiceni canon 19, 44; concilii sexti
canon 69.
CAP. XXVIII.. Ne ex contributione convivia instituantur.
Concilii Laodiceni canon 55.
CAP. XXIX. - De iis qui alea ludunt, aut
inebriantur.
Apostolorum canon 43; concilii sexti canon 50.
Textus. Const. 4 tit. 43 lib. m Cod ait: Qui
in cotto, etc., usque ad applicantur, ut pag. 962,
Scholium. Const. 1 tit. 43 lib. m Cod. est cap. 5
tit. 8 lib. Basil. Lx, quod sic loquitur: Constitutio
lusus prohibet: ac quinque exceptis, quasdam etiam
penas adversus eos qui alea ludunt, constituit:
præfecto urbis, provinciarum præsidibus et episcopis [uti hæc] inquirant et quicunque de iis contractus initi sint, evertant, injungens. Ex permissis
autem lusibus actionem, eorumque quæ inde debentur,eractionem dat [Ac denique] adversus eos
qui constitutionem temerari permittunt, decem
fibrarum multam constituit. Constit. 2 tit. 43 lib.
ut Cod. est cap. 6 tit. 8 lib. Basil. Lx, quod ita
ad verbum ait: Constitutio ligneorum equestrium
(quæ vocantur) (lusionem] interdicit: periculum
adversus lusores, atque publicationem adversus
domos, in quibus hujusmodi lusus peracti sunt,
deposcens. Victo auten qui solvit id quod dedit],
restituitur. Alioqui si recuperare nolit, id in ejus
civitatis publica opera expendi jubet. Unde nota,
in Basil. non esse positum, quod eorum quæ ex
prohibito lusu data sunt, exactio triennium excedat. Similiter neque quod divites ad unum usque
solidum in ludum constituant, multaque alia. Quæ
ubi ita sese habent, dicere debes quod quæ ex hujusmodi lusibus actiones [exsistunt], quemadmodum omnis personalis actio, triennio terminentur, atque in quinque concessis lusibus deponere
in certamen liceat, quemadmodum partibus videatur, non autern secundum veterem legislationem usque ad unum duntaxat solidum. Scias "
porro quod μονόβολον dicatur cursus: κοντομονόβολον, saltus: κυντανὸς κόνταξ sine fibula, jaculatio sine fibula, sive ferro,a quodam Quinto ita nominata, περιχυτή, lucta: et ἱππική, circenses ludi.
Caterum de equestri ligneo aliquando coram imperatorio tribunali quædam] incidit ambiguitas.
Nonnulli enim id esse dicebant lusum illum, qui
frequenter a pueris extra circum peragitur,cum in
aurigatione equorum vice hominibus utuntur. Alii
autem id ligneam quamdam esse fabricam, quæ
per ligneos gradulos multa per medium foramina
habentes, protendatur in altum. Qui enim in hoc
᾿Αποστόλων κανών νζ'.
Περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι γυναίκα
εἰς θυσιαστήριον, καὶ ὅτι μόνοις τοῖς ἱερατικός
ἔξεστι κοινωνεῖν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ.
Συνόδου Λαοδικείας κανών ιθ', μια· συνόδου Γ'
κανὼν ξθ'.
βολῆς συμπόσια.
Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν ἀπὸ συμΠερί κυβευόντων ή μεθυσκο
Συνόδου Λαοδικείας κανών νε'.
μένων.
᾿Αποστόλων κανών μγ'· συνόδου 5' κανών ν'.
Κείμενον. Η α' διάτ. τοῦ μγ' τίτ. τοῦ γ' βιβ
τοῦ κώδικος, φησίν, κ. τ. λ. usque ad καὶ προσκυροῦνται τοῖς ἔργοις τῶν πόλεων.
Σχόλιον. Η α' διάτ, τοῦ μγ' τίτ. τοῦ α' βιβλίου
του κώδικος, ἔστι κεφ. ε' τοῦ η' τίτ. τοῦ ξ' βιβλίου
τῶν Βασιλικῶν οὕτω λέγον, Η διάτ, κωλύει τὰ παίγνια, καὶ εἰ ὑπεξαιρουμένων ὁρίζει καί τινα ἐπιτί
μια κατὰ τῶν κυβευόντων, ἐπιτρέπουσα τῷ ἐπάρχῳ
τῆς πόλεως καὶ τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ τοῖς
ἐπισκόποις ζητεῖν καὶ κωλύειν καὶ πάντα τὰ ἐν εὐτοῖς γινόμενα συναλλάγματα ἀποτρέπειν. Δίδωσι δὲ
ἀγωγὰς ἐκ τῶν ἐπιτετραμμένων παιγνίων, καὶ ἐπαίτησιν τῶν ἐντεῦθεν χρεωστηθεισῶν δέκα λιτρών
ἐπιτίμιον ὁρίζουσα κατὰ τῶν συγχωρούντων παρεβῆναι τὴν διάτ. Η δὲ διάτ. β' τοῦ μγ' τίτ, τοῦ
γ' βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. 5᾽ τοῦ η' τίτ.
του ξ' βιβλίου τῶν Βασιλικῶν λέγον οὕτω ῥητῶς· Η
διάτ. κωλύει τὰ λεγόμενα ξυλικὰ ἱππικά, ἀπαιτοῦσα
κίνδυνον ἀπὸ τῶν παιζόντων, καὶ δήμευσιν κατὰ τῶν
οἴκων ἐν οἷς τὰ τοιαῦτα γένηται παίγνια. Δίδοται δὲ
καὶ ἀνάδοσις τῷ ἡττηθέντι καὶ καταβάλλοντι· ἢ ἐὰν
μή βούληται ἀναλαβεῖν, κελεύει ταῦτα εἰς ἔργα δημόσ
σια τῆς πόλεως δαπανᾶσθαι, Ὥστε σημείωσαι ὅτι ἐν
τῷ Βασιλικῷ οὐκ ἐτέθη τὸ ὑπερβαίνειν τὴν τριακονο
ταετίαν τὴν ἀπαίτησιν τῶν χάριν παιγνίου κωλου
μένου δοθέντων. Ωσαύτως οὐδὲ τὸ συνθηκίζειν τους
πλουσίους μέχρις ἑνὸς νομίσματος καὶ ἄλλα πολλά.
Καὶ ἐπεὶ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν ὀφείλεις εἰπεῖν ὅτι
καὶ αἱ περὶ τοιούτων παιγνίων ἀγωγαὶ τῇ τριακονταετία κλείονται, καθὼς καὶ πᾶσα προσωπικὴ ἀγωγή,
καὶ ἐπὶ τῷ εἰ δὲ παιγνίῳ τῶν ἐπιτετραμμένων,
Εξεστι συνθηκίζειν καθὼς τοῖς μέρεσι δόξει, καὶ οὐ
μέχρι νομίσματος ἑνὸς κατὰ τὴν παλαιὰν νομοθεσίαν.
Γίνωσκε δὲ ὅτι μονόβολον λέγεται ὁ δρόμος • κοντο
μόβολον, πήδημα· κυντανὸς κόντας χωρὶς τῆς
πόρπης, θὰ ἀκοντισμὸς ἄνευ περόνης ἤτοι σιδήρου ἀπὸ
κυίντου τινὸς οὕτω κληθείς, περιχυτὴ ἢ πάλη. Καὶ
ἱππικὸν τὸ ἱπποδρόμιον. Περὶ δὲ τοῦ ξυλίνου ἱππιο
κού ποτε γέγονεν ἀμφιβολία παρὰ τῷ βασιλικῷ βήματι. Καὶ τινὲς μὲν εἶπον εἶναι τοῦτο τὸ συνήθως
παρὰ τῶν παίδων γινόμενον παίγνιον ἔξωθεν τοῦ
Ιππικοῦ, ἀντὶ ἵππων χρωμένων ἀνθρώποις εἰς διφρηλασίαν. Τινὲς δὲ εἶπον εἶναι τοῦτο ξύλινόν τι
κατασκεύασμα διὰ κλιμάκων ξυλοειδῶν ἀνυψούμενον
έχουσῶν διὰ μέσου ὀπὰς διαφόρους. Οἱ γὰρ συνθηκες
δ
col. 1213–1214page 391 of 399
PG 104:1213ζοντες ἐπὶ τῷ τοιούτῳ παιγνίω βώλους τέσσαρας ἑτεροβαφεῖς ἄνωθέν τῶν κλιμάκων τιθέμενοι πρὸς τὸ κάταντες ἀπομύουσι. Καὶ ὁ πρώτως ἀπὸ τῶν βώλων Εξερχόμενος διὰ τῶν ὑπῶν ἐκ τῆς τελευταίας ὁπῆς τὴν νικῶσαν δίδωσι τῷ ἔχοντι αὐτόν. Εοικεν οὖν καμοὶ τοῦτο τὸ δεύτερον παίγνιον παρὰ τοῦ νόμου ἀποτρέπεσθαι ὡς ἔχον αἰτίαν κόττον· Περὶ δὲ κυ βευόντων κληρικῶν ἀνάγνωθι καὶ τὴν πζ νεαρὰν 87 τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος φιλοσόφου, ΚΕΦΑΛ. Λ'. Περὶ δαιμονιζομένων. Αποστόλων κανών οθ· συνόδου 5' κανών ξ', ξζ'· Τιμοθέου κανών β', γ', ιδ', ιε'. Κείμενον. Εἴρηται βιβλίῳ ε' τοῦ κώδικος τίτ, ο', διάτ. δ', κ. τ. λ., καὶ ἄλλοις ἐπιτιμίοις. Σχόλιον. Διέσιόν ἐστι φθόγγος μουσικὸς οὕτω λε γόμενος παρὰ φιλοσόφοις καὶ χωρίζων τὴν διὰ πασῶν ἁρμονίαν ἐξ οὗ καὶ διέχει ἢ εἴρηται, τῶν ἐμωζύγων μιᾶς ἁρμονίας τόπον ἐπεχόντων· ἔσονται γάρ, φησίν, εἰς σάρκα μίαν ἐὰν ἐξ εὐλόγου αἰτίας οπωσδήποτε διάστασις καὶ χωρισμός γένηται μέσον αὐτῶν λέγο μεν γίνεσθαι διέσιον ὅπερ ἐπὶ τῶν μνηστήρων χώ ρεν οὐκ ἔχει κυρίως, ἀλλὰ διαζύγιον, μήπω γὰρ γε νομένου γάμου καὶ συναφείας, κἂν δοκῶσι συναφθής και οἱ μνηστήρες, ἀλλὰ τοῖς σώμασι κεχωρισμένοι εἰσὶν ὡς τὰ ὑπὸ τὸν ζυγὸν ὄντα ζῶα· πλὴν ἤρεσε τοῖς νομοθέταις ἀδιαφόρως καὶ ἐπὶ τῶν ὁμοζύγων τὸ διαζύγιον λέγεσθαι όπερ ὠνόμασται παρὰ Λατίνοις ῥεπούδιον. Καὶ ἀνάγνωθι βιβλίου β' τίτ. β', κεφ. ρβ'. Η δ' διάτ. τοῦ ο' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος, ἔστι κεφ. καὶ τοῦ ι' τίτ. τοῦ λη βιβλίου τὰ αὐτὰ λέγον ὅσα εἰς κείμενον ἐγράφησαν. Τὸ κβ' διάτ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ κδ' βιβλίου τῶν διάτ. ἔστι θέμα θ', κβ' κεφ. τοῦ η', τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτως ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν, Πλὴν γίνωσκε ὅτι τὸ τοιοῦτον κεφ. ἀνῃρέθη ὑπὸ τῆς ριζ” Ἰουστινιανείου νεαρᾶς τῆς κειμένης ἐν βιβλίῳ κη' τῶν Βα σιλικών τίτ. ζ', καὶ λεγούσης τὰς αἰτίας δι᾽ ἂς δε πούδιον πέμπεται, τῆς δὲ μανίας ὅλως μὴ ἐπιμνησθεί σης. Η μέντοι ρ' καὶ ρα' νεαρὰ τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ σοφοῦ διορίζονται τὸν μὲν ἄνδρα καρτερεῖν ἐπὶ τριετία καὶ ἐντὸς ταύτης μη διαλύειν την μετὰ γυναικὸς αὐτοῦ μανείσης συζυγίαν, τὴν δὲ γυναῖκα μὴ διαζεύγνυσθαι τοῦ μανέντος ἀνδρὸς αὐτῆς εἰ μὴ παρέλθῃ πενταετία. Ανάγνωθι καὶ τὴν νεαρὰν τοῦ βασιλέως κυρίου Νικηφόρου Βοτανειάτου. ΚΕΦΑΛ. ΛΑ'. Περὶ λαϊκοῦ ἀφορισθέντος, καὶ δεχθέντος ἐξ ἑτέρου παρά γνώμην τοῦ ἀφορίσαντος. ᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ'. συνόδου Αντιοχείας κανών 5'. ΚΕΦΑΛ. ΛΒ'. βάτῳ νηστευόντων, Περὶ τῶν ἐν Κυριακή ή Σαβ Διέσιον διέχεια διέσιον διαζύγιον, ΙΣΧΥ χχιν
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. XXVI-XXXII.
ζοντες ἐπὶ τῷ τοιούτῳ παιγνίω βώλους τέσσαρας lusu deposito pignore certant, quatuor diversicoἑτεροβαφεῖς ἄνωθέν τῶν κλιμάκων τιθέμενοι πρὸς τὸ lores globulos supra gradulos ponentes, [eos] per
κάταντες ἀπομύουσι. Καὶ ὁ πρώτως ἀπὸ τῶν βώλων declive demittunt: et qui globulorum primus per
Εξερχόμενος διὰ τῶν ὑπῶν ἐκ τῆς τελευταίας ὁπῆς foramina ex ultimo foramine egreditur, ei qui ilτὴν νικῶσαν δίδωσι τῷ ἔχοντι αὐτόν. Εοικεν οὖν lum habet, victoriam defert. Videtur igitur mihi
καμοὶ τοῦτο τὸ δεύτερον παίγνιον παρὰ τοῦ νόμου quoque, alterum hunc ludum a lege aversabunde
ἀποτρέπεσθαι ὡς ἔχον αἰτίαν κόττον· Περὶ δὲ κυ- vitari et puniri: utpote qui cottum confirmet.
βευόντων κληρικῶν ἀνάγνωθι καὶ τὴν πζ νεαρὰν Porro de clericis qui alea ludunt, lege 87 novelτοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος φιλοσόφου,
lam imperatoris domni Leonis philosophi.
Περὶ δαιμονιζομένων.
- Αποστόλων κανών οθ· συνόδου 5' κανών ξ5',
ξζ'· Τιμοθέου κανών β', γ', ιδ', ιε'.
Κείμενον. Εἴρηται βιβλίῳ ε' τοῦ κώδικος τίτ, ο',
διάτ. δ', κ. τ. λ., usque ad καὶ ἄλλοις ἐπιτιμίοις.
Σχόλιον. Διέσιόν ἐστι φθόγγος μουσικὸς οὕτω λεγόμενος παρὰ φιλοσόφοις καὶ χωρίζων τὴν διὰ πασῶν
ἁρμονίαν ἐξ οὗ καὶ διέχει ἢ εἴρηται, τῶν ἐμωζύγων
μιᾶς ἁρμονίας τόπον ἐπεχόντων· ἔσονται γάρ, φησίν,
εἰς σάρκα μίαν ἐὰν ἐξ εὐλόγου αἰτίας οπωσδήποτε
διάστασις καὶ χωρισμός γένηται μέσον αὐτῶν λέγομεν γίνεσθαι διέσιον ὅπερ ἐπὶ τῶν μνηστήρων χώρεν οὐκ ἔχει κυρίως, ἀλλὰ διαζύγιον, μήπω γὰρ γενομένου γάμου καὶ συναφείας, κἂν δοκῶσι συναφθής
και οἱ μνηστήρες, ἀλλὰ τοῖς σώμασι κεχωρισμένοι
εἰσὶν ὡς τὰ ὑπὸ τὸν ζυγὸν ὄντα ζῶα· πλὴν ἤρεσε
τοῖς νομοθέταις ἀδιαφόρως καὶ ἐπὶ τῶν ὁμοζύγων τὸ
διαζύγιον λέγεσθαι όπερ ὠνόμασται παρὰ Λατίνοις
ῥεπούδιον. Καὶ ἀνάγνωθι βιβλίου β' τίτ. β', κεφ. ρβ'. c.
Η δ' διάτ. τοῦ ο' τίτ. τοῦ εἰ βιβλίου τοῦ κώδικος,
ἔστι κεφ. καὶ τοῦ ι' τίτ. τοῦ λη βιβλίου τὰ αὐτὰ
λέγον ὅσα εἰς κείμενον ἐγράφησαν. Τὸ κβ' διάτ. τοῦ
γ' τίτ. τοῦ κδ' βιβλίου τῶν διάτ. ἔστι θέμα θ', κβ'
κεφ. τοῦ η', τίτ. τοῦ κη᾿ βιβλίου τῶν Βασιλικῶν, οὕτως
ἔχον ὡς εἰς τὸ κείμενον ἐγράφησαν, Πλὴν γίνωσκε
ὅτι τὸ τοιοῦτον κεφ. ἀνῃρέθη ὑπὸ τῆς ριζ” ἱουστινιανείου νεαρᾶς τῆς κειμένης ἐν βιβλίῳ κη' τῶν Βασιλικών τίτ. ζ', καὶ λεγούσης τὰς αἰτίας δι᾽ ἂς δε
πούδιον πέμπεται, τῆς δὲ μανίας ὅλως μὴ ἐπιμνησθείσης. Η μέντοι ρ' καὶ ρα' νεαρὰ τοῦ βασιλέως κυρίου
Λέοντος τοῦ σοφοῦ διορίζονται τὸν μὲν ἄνδρα καρτερεῖν ἐπὶ τριετία καὶ ἐντὸς ταύτης μη διαλύειν την
μετὰ γυναικὸς αὐτοῦ μανείσης συζυγίαν, τὴν δὲ
γυναῖκα μὴ διαζεύγνυσθαι τοῦ μανέντος ἀνδρὸς αὐτῆς
εἰ μὴ παρέλθῃ πενταετία. Ανάγνωθι καὶ τὴν νεαρὰν
τοῦ βασιλέως κυρίου Νικηφόρου Βοτανειάτου.
ΚΕΦΑΛ. ΛΑ'. Περὶ λαϊκοῦ ἀφορισθέντος, καὶ
δεχθέντος ἐξ ἑτέρου παρά γνώμην τοῦ ἀφορίσαντος.
᾿Αποστόλων κανών ιβ', ιγ'. συνόδου Αντιοχείας
κανών 5'.
βάτῳ νηστευόντων,
COMO
Περὶ τῶν ἐν Κυριακή ή ΣαβCAP. XXX.
De obsessis a dæmone.
Apostolorum canon 79; concilii sexti canones
66, 67; Timothei canones 2, 3, 14, 15.
Textus. Dicitur lib. 5 Cod., tit. 70, const. 4,
etc. usque ad subjiciat, ut pag. 966.
Διέσιον autem est sonus musicus ita a philosophis nuncupatus,qui omnium [tonorum] concentum separat: unde et διέχεια [id est distantia}
dicitur.Cum itaque conjuges unius concentus vicem obtineant (erunt enim, inquit [sacra Scriptura], in carne una), si ex juxta causa divisio et
separatio inter illos quomodocunque interveniat,
διέσιον Geri dicimus, quod in sponsis proprie locum non habet, sed [pro eo] repudium. Nam tametsi [inter se] despousi, matrimonio conjunctioneque nondum initis,conjuncti esse videantur:
attamen corporibus sunt separati,quemadmodum
quæ sub jugo [sunt animantia. Interim tamen de
coujugibus etiam dici διαζύγιον, quod apud Latinos
repudium nominatur, legislatoribus placuit [Qua
de re] legas lib. ii, cap. 102.
Scholium. Constit. 4 tit. 70 lib. v Cod. est
cap. 21, tit. 10, lib. ΙΣΧΥ quod eadem dicit
quæ in textu scripta sunt. Digest. 22 tit. 3 lib.
χχιν Digest. est thema 9, cap. 22, tit. 8, lib. Basil. xxviii, quod habet, quomodo in textu scriptum est. Verumtamen scias, quod illud caput
abrogatum sit a novella Justiniani 117, quæ in
lib. Basil. xxvii, tit. 7, posita est, et [cum] causas ob quas repudia mittuntur recenseat, nullam
[tamen] omnino furoris mentionem facit. At vero
100 et 101 imperatoris domni Leonis philosophi
Novellæ statuunt, ut vir triennium duret, neque
intra illud, postquam uxor furere coeperit conDjugium dirimat; mulier auten, nisi quinquennium præterierit, a furente inarito non separetur. Legas quoque novellam imperatoris domni
Nicephori Botaniatæ, quæ de furentibus conjugibus eadem disserit.
CAP. XXXI. — De laico excommunicato, et
ab altero prater voluntatem ejus qui excommunicavit, recepto.
Apostolorum canon 12, 13; concilii Antiocheni canon 6.
CAP. XXXII. - De iis qui Dominico Sabbative die jejunant.
col. 1215–1216page 392 of 399
PG 104:1215᾿Αποστόλων κανών ές· συνόδου Γαγγρῶν κανών τη συνόδου 5', κανών να, να, ΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τῶν διδασκόντων τον οἷο κον του τοῦ Θεοῦ καὶ τὰς συνάξεις εὐκαταφρονήτους. Συνόδου Γαγγρών κανών σ', κ'. ΚΕΦΑΛ. ΑΔ΄. - Περί λαϊκῶν πειρωμένων κλι τεῖν τὰ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συνόδου. Συνόδου Εφέσου κανών 5· ἀνάγνωθι τα παρα γραφέντα ἐν τῷ 5 κεφ. τοῦ ια' τίτ, τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΔΕ. Περὶ τῶν ἀκροωμένων τῶν Γραφών, και μέχρι τέλους μὴ προσκαρτερώντων, ἢ μὴ κοινωνούντων, ᾿Αποστόλων κανών θ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας και νών β'. ΚΕΦΑΛ. 15 ζόντων. Περὶ τῶν ἰδία Εκκλησιά Συνόδου Γάγγρας κανών 5 συνόδου 5 κανών λε', ν'· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδ' και. τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. Περὶ τοῦ ἐπιθυμήσαντος συγκ καθευδῆσαι γυναικὶ καὶ μὴ πράξαντος. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν δ'. ΚΕΦΑΛ. ΛΗ΄. - Περὶ μὴ νηστευόντων τὴν τεσσαρακοστὴν καὶ τετράδα παρασκευήν. ᾿Αποστόλων κενών Εθ' ΚΕΦΑΛ. ΑΘ'. Περί των αφαιρουμένων τῆς Εκκλησίας κηρὸν ἢ ἔλαιον, ᾿Αποστόλων κανών ιβ'. ΚΕΦΑΛ. Η'. Περί λαϊκῶν ἀκοινωνήτων για Θεοφίλου ἐκ τῆς πρὸς Μηνᾶν ἐπίσκοπον ἐπιο νομένων. στολής. ΚΕΦΑΛ. ΜΑ'. Περὶ τοῦ μὴ διδάσκειν λαί κούς. Συνόδου 5' κανών ξδ'. ΤΙΤΛΟΣ ΙΔ΄. ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ, ΚΕΦΑΛ. Α'. - Περὶ πλεονεξίας. Γρηγορίου Νύσσης κανών 5. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ ἀλογευομένων. Συνόδου 'Αγκύρας κανών ι, ιζ'· Βασιλείου και νών έγ'· Γρηγορίου Νύσσης κανών γι ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περί φονέων καὶ λῃστῶν. ᾿Αποστόλων κανών έξω • συνόδου Αγκύρας κανον
Apostolorum canon 66; concilii Gangrensis
canon 18; concilii vi canon 55, 56.
CAP. XXXII. — De iis qui docent, domum
Dei atque conventus esse despiciendos.
Concilii Gangrensis canon 5, 20.
CAP. XXXIV. - De laicis, qui deta concilii
Ephesini reprobare conantur.
Concilii Ephesini canon 6.
Lege quæ adnotata sunt in cap. 6 tit. 11 præsentis operis.
CAP. XXXV. - De iis qui Scripturas audiunt,
et ad finem usque non manent, aut non communicant.
Apostolorum canon 9; concilii sexti canon 2.
CAP. XXXVI. - De iis qui privatim cœtus
cogunt.
Concilii Ephesini canon 6; concilii sexti canon
31, 59. Lege quæ adnotata sunt in cap. 14, tit.3
praesentis operis.
CAP. XXXVII. - De eo qui cum muliere concumbere concupivit, non tamen fecit.
Concilii Neocæsariensis canon 4.
CAP. XXXVIII. — De iis qui Quadragesimam,
quartam feriam et Parasceven non jejunant.
Apostolorum canon 69.
᾿Αποστόλων κανών ές· συνόδου Γαγγρῶν κανών τη
συνόδου 5', κανών να, να,
Περὶ τῶν διδασκόντων τον οἷο
κον του
τοῦ Θεοῦ καὶ τὰς συνάξεις ευκαταφρονήτους.
Συνόδου Γαγγρών κανών σ', κ'.
ΚΕΦΑΛ. ΑΔ΄. - Περί λαϊκῶν πειρωμένων κλι
τεῖν τὰ τῆς ἐν Ἐφέσῳ συνόδου.
Συνόδου Εφέσου κανών 5· ἀνάγνωθι τα παρα
γραφέντα ἐν τῷ 5 κεφ. τοῦ ια' τίτ, τοῦ παρόντος
συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΔΕ. Περὶ τῶν ἀκροωμένων τῶν
Γραφών, και μέχρι τέλους μὴ προσκαρτερώντων,
ἢ μὴ κοινωνούντων,
᾿Αποστόλων κανών θ'· συνόδου ᾿Αντιοχείας και
νών β'.
ζόντων.
Περὶ τῶν ἰδία ΕκκλησιάΣυνόδου Γάγγρας κανών 5 συνόδου 5 κανών λε',
ν'· ἀνάγνωθι τὰ παραγεγραμμένα ἐν τῷ ιδ' και.
τοῦ γ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. Περὶ τοῦ ἐπιθυμήσαντος συγκ
καθευδῆσαι γυναικὶ καὶ μὴ πράξαντος.
Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν δ'.
ΚΕΦΑΛ. ΛΗ΄. - Περὶ μὴ νηστευόντων τὴν
τεσσαρακοστὴν καὶ τετράδα παρασκευήν.
᾿Αποστόλων κενών Εθ'·
CAP. XXXIX.
De his qui ex sacra æde ceram aut oleum auferunt.
Apostolorum canon 72.
Περί των αφαιρουμένων τῆς
Εκκλησίας κηρὸν ἢ ἔλαιον,
᾿Αποστόλων κανών ιβ'.
Περί λαϊκῶν ἀκοινωνήτων για
Θεοφίλου ἐκ τῆς πρὸς Μηνᾶν ἐπίσκοπον ἐπιο
CAP. XL. De laicis incommunicabilibus
factis.
νομένων.
Theophili ex epistola ad Menam episcopum.
CAP. XLI. — Ne laici doceant.
Concilii sexti canon 64.
στολής.
Περὶ τοῦ μὴ διδάσκειν λαίκούς.
Συνόδου 5' κανών ξδ'.
ΤΙΤΛΟΣ ΙΔ΄.
ΠΕΡΙ ΚΟΙΝΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ,
TITULUS QUARTUS.
DE OMNIBUS HOMINIBUS PROMISCUE.
CAP. 1.
De avaritia.
Gregorii Nicæni canon 6.
CAP. II. — De iis qui cum brutis animanti
bus commercium habent.
Concilii Ancyrani canon 16, 17; Basilii canon
63; Gregorii Nysseni canon 3.
CAP. III. De homicidis et latronibus.
Apostolorum canon 65; concilii Ancyrani caΚΕΦΑΛ. Α'. - Περὶ πλεονεξίας.
Γρηγορίου Νύσσης κανών 5.
Περὶ ἀλογευομένων.
Συνόδου 'Αγκύρας κανών ι5, ιζ'· Βασιλείου και
νών έγ'· Γρηγορίου Νύσσης κανών γι
ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περί φονέων καὶ λῃστῶν.
᾿Αποστόλων κανών έξω • συνόδου Αγκύρας κανον
col. 1217–1218page 393 of 399
PG 104:1217Ι. και, κβ', κγ', κε'· Βασιλείου κανών ζ', η', ι', Αγ, μγ', β', δ', να, να, να Γρηγορίου Νύσσης νών δ'. γ', και ΚΕΦΑΛ. Δ'. — Περὶ τοῦ τοὺς ἐπιτίμιον ἀκοινωνησίας έχοντας οφείλειν κοινωνείν μέλλοντας τελευτῶν, καὶ τί γίνεται, ἐὰν διὰ τοῦτο μεταλαβόντες μὴ ἀποθάνωσι, Συνόδου Νικαίας κανών ιγ. Γρηγορίου Νύσσης αχνών ε'. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ τοῦ ὀνειρασθέντος ἢ ἀπὸ κοίτης τῆς ἰδίας γαμετῆς ὄντος καὶ θέλοντος κοινωνῆσαι, καὶ ποίας ἡμέρας δεῖ τῆς πρὸς ἀλλή λους μίξεως διὰ τοῦτο ἀπέχεσθαι. Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κατ νών γ', δ' - Τιμοθέου κανών ε', εβ', ιγ'. ΚΕΦΑΛ. 5. – Πώς γίνεται προσφορὰ ὑπὲρ τοῦ ἑαυτὸν ἀνελόντος. Τιμοθέου κανών ιδ'. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τοῦ ἔχοντος γαμετήν δαιμονιζομένην καὶ διὰ τοῦτο θέλοντος ἄλλην λα βείν. Τιμοθέου κανών ιε'. Σχόλιον. Περὶ τοῦ παρόντος κεφ. ἐγράψαμεν ἀρκούντως ἐν τῷ δ' κεφ. τοῦ ιγ' τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος, καὶ ἀνάγνωθι τὰς εἰς τὸ σχόλιον τοῦτο συνωψισθείσας νεαρὰς τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ φιλοσόφου, καὶ κατ' ἐκείνας λέγε τὰ τῶν δαιμονώντων γίνεσθαι διαζύγια.
NOMOCANON.
TIT. XIII, CAP. 1- Ι.
και, κβ', κγ', κε'· Βασιλείου κανών ζ', η', ι',
Αγ, μγ', β', δ', να, να, να Γρηγορίου Νύσσης
νών δ'.
γ', non 21, 22, 23, 25: Basilii canon 7, 8, 11, 13,
και 33, 43, 52, 54, 55, 56, 57; Gregorii Nyssseni
canon 4.
ΚΕΦΑΛ. Δ'. — Περὶ τοῦ τοὺς ἐπιτίμιον ἀκοινωνησίας έχοντας οφείλειν κοινωνείν μέλλοντας
τελευτῶν, καὶ τί γίνεται, ἐὰν διὰ τοῦτο μεταλαβόντες μὴ ἀποθάνωσι,
Συνόδου Νικαίας κανών ιγ. Γρηγορίου Νύσσης
αχνών ε'.
ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ τοῦ ὀνειρασθέντος ἢ ἀπὸ
κοίτης τῆς ἰδίας γαμετῆς ὄντος καὶ θέλοντος
κοινωνῆσαι, καὶ ποίας ἡμέρας δεῖ τῆς πρὸς ἀλλήλους μίξεως διὰ τοῦτο ἀπέχεσθαι.
Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κατ
νών γ', δ' - Τιμοθέου κανών ε', εβ', ιγ'.
ΚΕΦΑΛ. 5. – Πώς γίνεται προσφορὰ ὑπὲρ
τοῦ ἑαυτὸν ἀνελόντος.
Τιμοθέου κανών ιδ'.
ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τοῦ ἔχοντος γαμετήν δαι
μονιζομένην καὶ διὰ τοῦτο θέλοντος ἄλλην λαβείν.
Τιμοθέου κανών ιε'.
Σχόλιον. Περὶ τοῦ παρόντος κεφ. ἐγράψαμεν
ἀρκούντως ἐν τῷ δ' κεφ. τοῦ ιγ' τίτ. τοῦ παρόντος
συντάγματος, καὶ ἀνάγνωθι τὰς εἰς τὸ σχόλιον τοῦτο
συνωψισθείσας νεαρὰς τοῦ βασιλέως κυρίου Λέοντος
τοῦ φιλοσόφου, καὶ κατ' ἐκείνας λέγε τὰ τῶν δαιμονώντων γίνεσθαι διαζύγια.
GAP. IV. — Ut qui in panam incommunicabilitatis inciderunt, morituri communicare debeant, et quid fiat, si postquam ideo communicarunt, non muriantur.
Concilii Nicæni canon 13; Gregorii Nysseni
canon 3.
CAP. V. De eo cui in somnis semen fluxerit, et de eo qui ab uxore sua secubat, volens
communicare, et quo die propter hoc a mutua
mistione (conjuges] debeant abstinere.
Dionysii ex epistola ad Basilidem canon 3, 4;
Timothei canon 5, 12, 13.
CAP. VI. - Quomodo oblatio fat pro eo qui
seipsum interemit.
Timothei canon 14.
CAP. VII. De eo qui uxorem dæmone obsessam habet, ac propterea aliam ducere vult.
Timothei canon 15.
Scholium. De præsente cap. sufficienter scripsimus in cap. 30 tit. 13 præsentis operis. ln cujus scholio compendiose propositas imperatoris
domni Leonis philosophi Novellas legas, et secundum eas demoniis obsessorum divortia feri
dicas.
Ten Questions with Ten ResponsesInterrogationes Decem cum Totidem responsionibus
col. 1219–1220page 394 of 399
Interrogatio I
PG 104:1219ΦΩΤΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΔΕΚΑ ΣΥΝ ΙΣΑΙΣ ΤΑΙΣ ΑΠΟΚΡΙΣΕΣΙ. ΦΩΤΙΟΥ Τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου συναγωγαί, καὶ ἀποδείξεις ἀκριβεῖς συνηλεγμέναι ἐκ τῶν συνοδικών καὶ ἱστορικῶν γραφῶν περὶ ἐπισκόπων, καὶ μητροπολιτών, καὶ λοιπῶν ἑτέρων ἀναγκαίων ζητημάτων. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Α. Εν ποίῳ φαίνονται πεπραχότες οι Ρωμαίοι παραλόγως; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. δ Ἐπὶ Κωνσταντίου Διβέριος ὁ Ῥώμης μετὰ τὴν ἐκ τῆς ὑπερορίας ἐπάνοδον, τῇ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἐκτεθείσῃ πίστει ἐγγράφως συνήνεσεν. Εμέρει δὲ καὶ ὁμολογίαν παρ' αὐτοῦ ἐκομίσατο Βασιλετός τε ὁ ᾿Αγκύρας, καὶ Εὐστάθιος ὁ Σεβαστείας, ἔτι γε μὴν καὶ Ελεύ σιος, ἀποκηρύττουσαν τοὺς μὴ κατὰ πάντα ὅμοιον τῷ Πάτρι τὸν Υἱὸν λέγοντας, καὶ τῆς κοινωνίας δὲ αὐτῶν οὐ διίστατο. ᾿Αλλὰ καὶ Φήλιξ ὁ ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονηθείς, ὕστερον μετὰ τὸ ἐκ τῆς ὑπερορίας αὐτὸν ἐπανελθεῖν τὸν θρόνον αὐτῷ συνδιέπων, ὑπὸ αἱρετικῶν ἐχειροτονήθη, καὶ τούτοις ἀδεῶς ἐκοινώς νει. Πρὸς οἷς καὶ τὰ ἐν Καρθαγένῃ κατ' αὐτῶν παρὰ τῶν ἐκεῖ συνεληλυθότων πραχθέντα, ἱκανῶς τὸ ἀσθε νὲς αὐτῶν, καὶ κακότροπον ἅμα καὶ φίλαρχον απο ελέγχει. Πράττονται γὰρ αὐτοῖς καὶ κανόνες, ὥσπερ καὶ ὕστερον τῷ ἑτέρῳ Φήλικι τῷ Ῥώμης, ὃς ἂν ἐπὶ Ζήνωνος, καθώς δηλούται διὰ τῶν πρὸς Βιτάλιον, καὶ Εμέσιον τοὺς ἐπισκόπους γραφέντων αὐτοῦ γραμ μάτων, οἳ καὶ παρ᾽ αὐτοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει πρὸς ᾿Ακάκιον ἀπεστάλησαν· ἀναιδῶς γὰρ ἐκεῖ τὸν κανόνα τὸν λέγοντα τὸν Ῥώμης ἐπίσκοπον ἐν ἑκά στη συνόδω τὸ κῦρος ἔχειν, τῆς ἐν Νικαία συνόδου εἶναι ἀποφαίνεται, ᾿Αλλὰ καὶ Ονώριος ὁ Ρώμης
ΦΩΤΙΟΥ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΔΕΚΑ
ΣΥΝ ΙΣΑΙΣ ΤΑΙΣ ΑΠΟΚΡΙΣΕΣΙ.
PHOTI PATRIARCHE
INTERROGATIONES DECEM
CUM TOTIDEM RESPONSIONIBUS.
ΦΩΤΙΟΥ
Τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου συναγωγαί, καὶ ἀποδείξεις ἀκριβεῖς συνηλεγμέναι ἐκ τῶν συνοδικών
καὶ ἱστορικῶν γραφῶν περὶ ἐπισκόπων, καὶ μητροπολιτών, καὶ λοιπῶν ἑτέρων ἀναγκαίων
ζητημάτων.
PHOTII
Sanctissimi patriarchæ collectiones, accurataque demonstrationes de episcopis et metropolitis, et reliquis aliis necessariis quæstionibus ex synodicis, et historicis monumentis
excerpta.
INTERROGATIO I
Quanam in re secus quam rationi consentaneum
est, Romani egisse apparent 9
RESPONSIO.
Εν ποίῳ φαίνονται πεπραχότες οι Ρωμαίοι
παραλόγως;
δ
Sub Constantio Liberius Romæ episcopus post Ἐπὶ Κωνσταντίου Διβέριος ὁ Ῥώμης μετὰ τὴν ἐκ
reditum ab exsilio, fidei in Antiochia exposita scri- τῆς ὑπερορίας ἐπάνοδον, τῇ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἐκτεθείσῃ
pto consensit. Seorsimn vero fidei professionem ab πίστει ἐγγράφως συνήνεσεν. Εμέρει δὲ καὶ ὁμολο
eodem receperunt Basilius Aucyra, st Eustathius γίαν παρ' αὐτοῦ ἐκομίσατο Βασιλετός τε ὁ ᾿Αγκύρας,
Sebastiæ episcopi, æque ac Eleusius, qua secundum καὶ Εὐστάθιος ὁ Σεβαστείας, ἔτι γε μὴν καὶ Ελεύ
omnia similem Patri Filium non esse asseverantes
σιος, ἀποκηρύττουσαν τοὺς μὴ κατὰ πάντα ὅμοιον
damnabat, et nihilominus ab eorum communione τῷ Πάτρι τὸν Υἱὸν λέγοντας, καὶ τῆς κοινωνίας δὲ
non secessit. Sed et Felix in ejus locum suffectus, αὐτῶν οὐ διίστατο. ᾿Αλλὰ καὶ Φήλιξ ὁ ἀντ᾽ αὐτοῦ
sedemque una cum Liberio regens postquam hic ab χειροτονηθείς, ὕστερον μετὰ τὸ ἐκ τῆς ὑπερορίας
exsilio rediit, ordinationem ab hæreticis accepit, et αὐτὸν ἐπανελθεῖν τὸν θρόνον αὐτῷ συνδιέπων, ὑπὸ
cum eis libere communionem servavit. Præterea αἱρετικῶν ἐχειροτονήθη, καὶ τούτοις ἀδεῶς ἐκοινώς
quæ apud Carthaginem ab episcopis qui illic con- νει. Πρὸς οἷς καὶ τὰ ἐν Καρθαγένῃ κατ' αὐτῶν παρὰ
venerant adversus utrumque gesta fuere, eorum τῶν ἐκεῖ συνεληλυθότων πραχθέντα, ἱκανῶς τὸ ἀσθε
animi infrmitatem, malusque simul mores et do- νὲς αὐτῶν, καὶ κακότροπον ἅμα καὶ φίλαρχον απο
minandilibidinem apte redarguunt Canonum enim ελέγχει. Πράττονται γὰρ αὐτοῖς καὶ κανόνες, ὥσπερ
sanctiones ipsis astipulantur, ut et sequentibus καὶ ὕστερον τῷ ἑτέρῳ Φήλικι τῷ Ῥώμης, ὃς ἂν ἐπὶ
temporibus alleri felici Romano episcopo, qui Ze- Ζήνωνος, καθώς δηλούται διὰ τῶν πρὸς Βιτάλιον, καὶ
none imperante vivebat, ut aperte colligitur ex lil- Εμέσιον τοὺς ἐπισκόπους γραφέντων αὐτοῦ γραμ
teris ab ipso ad Vitalium et Emesium episcopos μάτων, οἳ καὶ παρ᾽ αὐτοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει
scriptis, qui etiam ab ipso Constantinopolimadver- πρὸς ᾿Ακάκιον ἀπεστάλησαν· ἀναιδῶς γὰρ ἐκεῖ τὸν
sus Acacium missi fuerant. In ea enim epistola κανόνα τὸν λέγοντα τὸν Ῥώμης ἐπίσκοπον ἐν ἑκάcanonem dicentem Romanæ urbis episcopum in στη συνόδω τὸ κῦρος ἔχειν, τῆς ἐν Νικαία συνόδου
anaquaque synodosupremam confirmandi potesta- εἶναι ἀποφαίνεται, ᾿Αλλὰ καὶ Ονώριος ὁ Ρώμης
Honoris nomen et dignitatis, et pietatis putes hoc penes Græcos, a quibus ad nos derivavit,
eoque etiam nunc compellamus Romanæ urbis
pontificem.
Question II-IIIInterrogatio II - III
col. 1221–1222page 395 of 399
PG 104:1221τὴν τῶν Μονοθελητῶν ἀσπασάμενος αἵρεσιν, τῆς τῶν ἀρχιερέων τιμῆς, καὶ τῆς τῶν πιστῶν ἀποβέβληται, ᾿Αλλὰ καὶ ἡ ἐν Σαρδικῇ σύνοδος "Οπιον ἔχουσα τὸν τόπον ἐπέχοντα 'Ρώμης, τὸν αἱρετικὸν ἐδικαίωσε Μάρκελλον. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Β'. Πότους καὶ ποίους οὖν ἐδέξαντο οἱ Ρωμαῖοι ὀρθῶς πατριάρχας· οὐδὲν δὲ ἡ ἀπερίσκεπτος αὐτῶν ἔβλα ψεν αὐτοὺς ἀποστροφή; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. Φλαβιανὸν τὸν ᾿Αντιοχείας τρεῖς ἐφ' ἑξῆς τῆς Ῥώμης οὐκ ἐδέξαντο, ἀλλ' οὐδὲ ᾿Αλέξανδρος Θεό φιλος κατ᾿ ἀρχάς· ὕστερον δὲ αὐτῶν ὁ τρίτος μόλις ἐδέξατο, καὶ ὁ ᾿Αλέξανδρος. Οὗτος δέ ἐστιν ἡ χειροτονήσας τὸν ἐν ἁγίοις καὶ ἀρχιερεῦσιν ἀσύγκριτον θεῖον Χρυσόστομον, πρεσβύτερον. Οὐκ ἐλέξατο δὲ Φραυίταν, οὐδέ τὸν ἐν ἁγίοις Εὐφήμιον, οὐδὲ Μακε δόνιον, διότι τὸν ᾿Ακάκιον οὗτοι τῶν διπτύχων οὐκ ἐξέβαλλον. ᾿Αλλ' οὐδὲ τὸν τῇ ἁγίᾳ Τριάδι ἀγαπητόν πανίερον Χρυσόστομον, κατ᾿ ἀρχὰς ἐδέξαντο, ότι, φασὶν, ἀπὸ ᾿Αντιοχείας αὐτὸν οὐκ ἔδει εἰς Κωνσταντινούπολιν χειροτονηθῆναι· ὕστερον δὲ καὶ ὑπερήσπισαν. Οὐκ οἶδα δὲ εἰ καὶ Μελέτιον ἐδέξαντο τὸν Αντιοχείας - μήποτε γὰρ ἐκεῖνον ἀποστρέφωνται διὰ Παυλίνον τὸν ὑπὸ τῶν δυτικῶν χειροτονηθέντα καὶ γὰρ καὶ ἐπιστολὴν οἶδα τοῦ μεγάλου Βασιλείου πρὸς Τερέντιον κόμητα, ἐν ᾗ διαβάλλει τους δυτικοὺς διὰ τὴν κατὰ Μελετίου ἀποστροφὴν, ὡς οὐχ ὑγιῶς κρίνοντες τὰ πράγματα. Ἴσως δὲ αὐτὸν διὰ τὸ ἐν τῇ δευτέρα καθεσθῆναι συνόδῳ αὐκ ἀποστρέ. φονται. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Γ'. Ποίων ἐκβληθέντων πατριαρχῶν, τῇ τῶν κρατούντων πρὸς αὐτοὺς ἀπεχθείς βασιλέων, οἱ μετ᾿ αὐτοὺς ὀρθόδοξοι ὄντες ἀποδέχονται; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. ᾿Αναστασίου ἐκβληθέντος τοῦ θαυμαστοῦ, ὁ Θαυ ματουργός Γρηγόριος ἐκράτησεν τὴν ᾿Αντιοχείας 24 Ἐκκλησίαν ἔτη κδ'. Καὶ ἀπεδέχθη, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ πρὸς Κύριον μετάστασιν αὖθις εἰσῆλθεν ᾿Ανg στάσιος. 'Αντὶ τοῦ σωτῆρος τοῦ κόσμου τιμίου Χρυσοστόμου ὁ ᾿Αρσάκιος, ὁ ᾿Αττικός, και τοι ἄμφω εἰς τὴν αὐτοῦ καθαίρεσιν εὐδόκησαν, καὶ τῶν αὐτῷ ἐπιβουλευσάντων, ἦσαν ἑκάτεροι. Αντί Εὐτυχίου Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης ἀπεδέχθη, καὶ μετὰ θάνατον, Εὐτύχιος πάλιν. Αντί Ηλία Ἱεροσολύμων Ιωάννης, καίτοι δι᾽ εὐσέβειαν Ηλία διωχθέντος. Οὐκ οἶδα εἰ δεῖ καταριθμεῖν ἐν τούτοις καὶ τὸν μετὰ Καλλίνικον τὸν παρὰ Ἰουστινιανοῦ τοῦ κακοῦ τυφλωθέντα, ὅτε καὶ τὸ δεύτερον τῆς βασι λείας εκράτησεν, προβληθέντα Κυρον τὸν ἐξ ᾿Αμά στριδος, ὃς καὶ ἔγκλειστος ὢν ἐκεῖ, προεῖπεν αὐτῷ, ὡς πάλιν εἰς τὴν οἰκείαν ἀρχὴν ἐπανελεύσηται. Εκβέβληται δὲ καὶ παρὰ Βελλισαρίου ὡς ἐπιβου
INTERROGATIONES 1-111.
τὴν τῶν Μονοθελητῶν ἀσπασάμενος αἵρεσιν, τῆς τῶν tem habere, Nicænæ synodi esse impudenter declaἀρχιερέων τιμῆς, καὶ τῆς τῶν πιστῶν ἀποβέβληται, ratur. Sed et Honorius papa Monothelitarum am-
᾿Αλλὰ καὶ ἡ ἐν Σαρδικῇ σύνοδος "Οπιον ἔχουσα τὸν plexus hæresin a pontificia dignitate et fidelium
τόπον ἐπέχοντα 'Ρώμης, τὸν αἱρετικὸν ἐδικαίωσε communione dejectus fuit.Sardicensis quoque syΜάρκελλον.
nodus Hosium locum Romani episcopi obtinentem
habens, hæreticum absolvit Marcellum Ancyranum.
INTERROGATIO II.
Πότους καὶ ποίους οὖν ἐδέξαντο οἱ Ρωμαῖοι ὀρθῶς
πατριάρχας· οὐδὲν δὲ ἡ ἀπερίσκεπτος αὐτῶν ἔβλαψεν αὐτοὺς ἀποστροφή;
Φλαβιανὸν τὸν ᾿Αντιοχείας τρεῖς ἐφ' ἑξῆς τῆς
Ῥώμης οὐκ ἐδέξαντο, ἀλλ' οὐδὲ ᾿Αλέξανδρος Θεόφιλος κατ᾿ ἀρχάς· ὕστερον δὲ αὐτῶν ὁ τρίτος μόλις
ἐδέξατο, καὶ ὁ ᾿Αλέξανδρος. Οὗτος δέ ἐστιν ἡ χειροτονήσας τὸν ἐν ἁγίοις καὶ ἀρχιερεῦσιν ἀσύγκριτον
θεῖον Χρυσόστομον, πρεσβύτερον. Οὐκ ἐλέξατο δὲ
Φραυίταν, οὐδέ τὸν ἐν ἁγίοις Εὐφήμιον, οὐδὲ Μακεδόνιον, διότι τὸν ᾿Ακάκιον οὗτοι τῶν διπτύχων οὐκ
ἐξέβαλλον. ᾿Αλλ' οὐδὲ τὸν τῇ ἁγίᾳ Τριάδι ἀγαπητόν
πανίερον Χρυσόστομον, κατ᾿ ἀρχὰς ἐδέξαντο, ότι,
φασὶν, ἀπὸ ᾿Αντιοχείας αὐτὸν οὐκ ἔδει εἰς Κωνσταντινούπολιν χειροτονηθῆναι· ὕστερον δὲ καὶ ὑπερήσπισαν. Οὐκ οἶδα δὲ εἰ καὶ Μελέτιον ἐδέξαντο τὸν
Αντιοχείας - μήποτε γὰρ ἐκεῖνον ἀποστρέφωνται
διὰ Παυλίνον τὸν ὑπὸ τῶν δυτικῶν χειροτονηθέντα
καὶ γὰρ καὶ ἐπιστολὴν οἶδα τοῦ μεγάλου Βασιλείου
πρὸς Τερέντιον κόμητα, ἐν ᾗ διαβάλλει τους δυτικοὺς διὰ τὴν κατὰ Μελετίου ἀποστροφὴν, ὡς οὐχ
ὑγιῶς κρίνοντες τὰ πράγματα. Ἴσως δὲ αὐτὸν διὰ τὸ
ἐν τῇ δευτέρα καθεσθῆναι συνόδῳ αὐκ ἀποστρέ.
φονται.
Ποίων ἐκβληθέντων πατριαρχῶν, τῇ τῶν κρατούντων
πρὸς αὐτοὺς ἀπεχθείς βασιλέων, οἱ μετ᾿ αὐτοὺς
ὀρθόδοξοι ὄντες ἀποδέχονται;
Quot quosve legitimos patriarchas Romani non
receperint, nihilque ipsis nocuerit eorum inconsiderata rejectio.
RESPONSIO.
dentes Romanæ sedis episcopi in communionem
Flavianum Antiochenum tres sibi ordine succedentes Romanæ sedis episcopi in communionem
non receperunt,æque ac initio Alexandrinus Theovix susceperunt. Hic ille Flavianus est qui sanctum
philus; deinde vero illorum tertius, et Theophilus
archiepiscopum incomparabilem et divinum Chrysostomum ordinavit presbyterum.PrætereaRomani
pontifices nec Fravitam recepere,nec sanctum Euphernium, nec Macedonium eo quia Acacium ediplychis non ejecerint. Sed nec sancta Trinitati chaFurn, omnique sacerdotali virtute præditum Chrysostomum initio quidem susceperunt, dicentes illum Antiochena relicta, non debuisse ad Constantinopolitanam sedem promoveri; deinde vero ejus
quoque
tutelam gessere.
Nescio vero an et Melelium Antiochenum aversati sint: fieri enim potuit
ut illum non receperint Paulini ergo, quem Occidentales ordinarunt. Nam et epistolam magni Basilii esse novi ad Terentium comitem,in qua ob aversum a Meletio animum Occidentales exagitant, vel
ac de rebus minus recte judicarent. Verum forte
Meletium,quod in secunda consederit synodo, sua
ipsorum communione non censuerunt indignum.
INTERROGATIO III.
Quinam patriarch imperatorum odio a sua
ipsorum sede deturbati, deinde ab Orthodoxis
principibus recepti sunt?
RESPONSIO.
᾿Αναστασίου ἐκβληθέντος τοῦ θαυμαστοῦ, ὁ ΘαυAdmirabili Anastasio ejecto Thaumaturgus Greματουργός Γρηγόριος ἐκράτησεν τὴν ᾿Αντιοχείας gorius Antiochenam Ecclesiam 24 annis obtinuit
Ἐκκλησίαν ἔτη κδ'. Καὶ ἀπεδέχθη, καὶ μετὰ τὴν omnibus acceptus, verum post ejus ad Dominum
αὐτοῦ πρὸς Κύριον μετάστασιν αὖθις εἰσῆλθεν ᾿Ανg- migrationem,iterum Antiochiam reversus est Anaστάσιος. 'Αντὶ τοῦ σωτῆρος τοῦ κόσμου τιμίου slasius. Loco venerandi,ac mundi salutem operanΧρυσοστόμου ὁ ᾿Αρσάκιος, ὁ ᾿Αττικός, και τοι ἄμφω tis Chrysostomi, Arsacius et Atticus suscepti fuere,
εἰς τὴν αὐτοῦ καθαίρεσιν εὐδόκησαν, καὶ τῶν αὐτῷ quamvis ambo ejus depositionem probaverint, et
ἐπιβουλευσάντων, ἦσαν ἑκάτεροι. Αντί Εὐτυχίου ex ipsius inimicorum numero essent.Pro Eutychio
Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννης ἀπεδέχθη, καὶ μετὰ Constantinopolitano pari modo Joannes susceptus
θάνατον, Εὐτύχιος πάλιν. Αντί Ηλία Ιεροσο- est, et post ejus obitum rursus Eutychius. Pro Helia
λύμων Ιωάννης, καίτοι δι᾽ εὐσέβειαν Ηλία διωχ- Hierosolymilano Joannes, quamvis pietatis ergo
θέντος. Οὐκ οἶδα εἰ δεῖ καταριθμεῖν ἐν τούτοις Elias persecutionem toleraret. Nescio an oporteat et
καὶ τὸν μετὰ Καλλίνικον τὸν παρὰ Ἰουστινιανοῦ τοῦ his accenseri Cyrum ab Amastride, qui post Calliniκακοῦ τυφλωθέντα, ὅτε καὶ τὸ δεύτερον τῆς βασι- cum a Justiuiano malo, cum secundo imperium
λείας εκράτησεν, προβληθέντα Κυρον τὸν ἐξ ᾿Αμά- recepit,excæcatus,in patriarcham Constantinopoστριδος, ὃς καὶ ἔγκλειστος ὢν ἐκεῖ, προεῖπεν αὐτῷ, litanum est electus, eo quod,dum illa urbe panitenὡς πάλιν εἰς τὴν οἰκείαν ἀρχὴν ἐπανελεύσηται. tiae causa inclusus degeret, Justiniano sui ipsius
Εκβέβληται δὲ καὶ παρὰ Βελλισαρίου ὡς ἐπιβου- imperii recuperationem prædixisset. Expulsus est
Question IV-VInterrogatio IV - V
col. 1223–1224page 396 of 399
PG 104:1223λεύων τοῖς Ῥωμαϊκούς πράγματι, Σιλβέριος, οἶμα καὶ ἀντεισῆκται ἀντ᾽ αὐτοῦ ἕτερος. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Δ'. Τίνων κατακριθέντων οἱ ὑπ' αὐτῶν χειροτονηθέντες οὐδὲν ἐβλάβησαν; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. Παύλου τοῦ ἐκ Σαμοσατέων κατακριθέντος, οὐδεὶς τῶν ὑπ' αὐτοῦ καθῄρηται, καίτοι συμπεπραχότων αὐτῷ ἐκεῖνα, δι' ἃ ἐκεῖνος καθηρέθη. Τοῦ Νεστορίου καθαιρεθέντος, οὐδεὶς τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ χειροτονηθέν των καθήρηται. Πέτρου του Μόγγου ἔτι πρεσβυτέρου ὄντος, καὶ καθαιρεθέντος ὑπὸ τοῦ ἁγίου Προτερίου, εἶτα εἰς τὸν αὐτὸν αὐτοῦ θάνατον Τιμοθέῳ τῷ φονεῖ συνδεδραμηκότος, καὶ μετὰ ταῦτα τὸν θρόνον τῆς Αλεξανδρείας μετά θάνατον ἐκείνου αρπάσαντος, καὶ τὴν ἐν Καλκηδόνι σύνοδον καθ᾿ ἑκάστην τῷ ἀνα θέματι ὑποβάλλοντος, οἱ ὑπ' αὐτοῦ χειροτονηθέντες, καίπερ καθηρημένου καὶ φονέως καὶ αἱρετικού, αί ρετικοὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ ἔτι, μετανοοῦντες ἐδέχθησαν. Καὶ Φῆλιξ ὁ Ρώμης γράφων πρὸς Ζήνωνα τὸν βα σιλέα, τὴν διάταξιν αὐτοῦ, ἥτις Πέτρον μὲν τῆς Ἐκε κλησίας ἐξέβαλλεν, ἐκείνους δὲ μετανοοῦντας ἐδέ ξατο, θεῖον ἀποκαλεῖ τύπον. Εγκαλεῖ δὲ αὐτῷ δ' ών γέγραφε, τίνος χάριν τὸν Πέτρον ἐκβαλὼν τῆς Εκκλησίας, αὖθις αὐτὸν εἰσήγαγε, καὶ τὸν Ἰωάννην ἐδίωξε. Μελέτιος ὁ ᾿Αντιοχεὺς ὑπὸ αἱρετικών χειροτονηθεὶς ἀντὶ Ευσταθείου Σεβαστείας επισκόπου, κακεῖθεν μετενεχθεὶς εἰς Βέῤῥοιαν, εἶτα πάλιν ὑπ' αὐτῶν καταστὰς ᾿Αντιοχείας ἐπίσκοπος, ἐκείνων ὡς αἱρετικῶν δυσφημουμένων, οὗτος παρὰ τῆς ᾿Εκκλησ σίας ἀπεδέχθη. Οἱ ὑπὸ Σεργίου καὶ Πύρρου χειροτονηθέντες καὶ Μακαρίου, τούτων ὡς αἱρετικῶν τῆς Εκκλησίας ἐδιωχθέντων μετανοήσαντες προσεδέχθησαν. Καὶ οἱ ὑπὸ Μακεδονίου τοῦ πνευματομάχου χειροτονηθέντες ὡσαύτως. Τὸν ᾿Ακάκιον οἱ Ρωμαῖοι ἔτι μὲν περιόντα καθαιρέσει ὑπέβαλλον καὶ ἀναθέματι· μετὰ τελευτὴν δὲ, Ιουστίνου μετὰ τὸν ᾿Ανα στάσιον βασιλεύσαντος, πρεσβευσάμενοι πρὸς αὐτὸν, καὶ τῶν διπτύχων ἐκβαλόντες, Ἰωάννου τηνικαῦτα τὸν θρόνον διέποντος Κωνσταντινουπόλεως, τοὺς ὑπ' αὐτοῦ χειροτονηθέντας συλλειτουργούς εἶχον, καὶ ἐκοινώνουν αὐτοῖς. Οἱ ὑπὸ ᾿Αναστασίου καὶ Νικήτα τῶν αἱρετικῶν χειροτονηθέντες παρὰ τῆς ἑβδόμης ἐδέχθησαν συνόδου. Καὶ Μελέτιος δὲ μυρίων ἔνοχος γέγονεν, επεπήδησε θρόνοις αλλοτρίοις, ελύπησε μάρτυρας, ἐπανέστη τῷ οἰκείῳ πατριάρχῃ, καὶ τὸν αὐτοῦ θρόνον ἤρπασε, συναπήχθη Αρείῳ ὡς δὲ λέ γει Σωκράτης καὶ εἰς τὸν διωγμὸν ἐπέθυσε. Καὶ διὰ ταῦτα ὑπὸ τοῦ Πέτρου καθηρέθη ἀλλ᾽ ὅμως οἱ καὶ καθηρέθη πολλάκις, ὕστερον εἰ καὶ μὴ τὴν ἱερωσύνην, ἀλλὰ τὸ ὄνομα τοῦ ἐπισκόπου ἀπείληφεν. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Β΄. Πότε κινηθέντες εἰς ἔχθραν κατ' ἀλλήλων, τινὲς ἀπεφήναντο, καὶ οὐδέτερος αὐτῶν ἐκ τούτου τι παρεβλάβη, οὔθ' ὁ ποιήσας, οὔθ᾽ ὁ καθ᾽ οὗ πεποίηκεν; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. Ο θετός Ιωάννης κατὰ Κύριλλον πλὴν ἡσύχως
etiam a Belisario Silverius, quasi, ut mihi vide- λεύων τοῖς Ῥωμαϊκούς πράγματι, Σιλβέριος, οἶμα:·
tur, adversus Romanorum res machinaretur, at- καὶ ἀντεισῆκται ἀντ᾽ αὐτοῦ ἕτερος.
que alter in ejus locum suffectus est.
INTERROGATIO IV
Quibusnam damnatis episcopis, ordinati ab ipsis Τίνων κατακριθέντων οἱ ὑπ' αὐτῶν χειροτονηθέντες
nihil detrimenti passi sunt?
RESPONSIO.
"
οὐδὲν ἐβλάβησαν;
Damnato Paulo Samosateno, nemo eorum qui Παύλου τοῦ ἐκ Σαμοσατέων κατακριθέντος, οὐδεὶς
sub ipso erant, dignitatis sum jacturam fecit, licet τῶν ὑπ' αὐτοῦ καθῄρηται, καίτοι συμπεπραχότων
eorum criminum participes essent, quibus Paulus αὐτῷ ἐκεῖνα, δι' ἃ ἐκεῖνος καθηρέθη. Τοῦ Νεστορίου
deponi meruit. Nestorio deposito nemo ex illis, qui καθαιρεθέντος, οὐδεὶς τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ χειροτονηθέν
ab ipso ordinati fuere, ab ordinatione descivit. Pe- των καθήρηται. Πέτρου του Μόγγου ἔτι πρεσβυτέρου
trus Mongus adhuc presbyter a sancto Proterio de- ὄντος, καὶ καθαιρεθέντος ὑπὸ τοῦ ἁγίου Προτερίου,
positus, mox in ejusdem necem cum Timotheo con- εἶτα εἰς τὸν αὐτὸν αὐτοῦ θάνατον Τιμοθέῳ τῷ φονεῖ
spiravit occisore, deinde Alexandrinam sedem in- συνδεδραμηκότος, καὶ μετὰ ταῦτα τὸν θρόνον τῆς
vasit, et Chalcedonensem synodum in omnibusana- Αλεξανδρείας μετά θάνατον ἐκείνου αρπάσαντος,
themati subjecit, et nihilominus ordinati ab ipso καὶ τὴν ἐν Καλκηδόνι σύνοδον καθ᾿ ἑκάστην τῷ ἀναlicet deposito,occisore, et hæretico, præterea et ip- θέματι ὑποβάλλοντος, οἱ ὑπ' αὐτοῦ χειροτονηθέντες,
ei hæresim proftentes,cum poenitentiam egissent, καίπερ καθηρημένου καὶ φονέως καὶ αἱρετικού, αίin communionem recepti fuere. Felix quoque Ro- ρετικοὶ ὄντες καὶ αὐτοὶ ἔτι, μετανοοῦντες ἐδέχθησαν.
anae episcopus ad Zenonem imperatorem scribens, Καὶ Φῆλιξ ὁ Ρώμης γράφων πρὸς Ζήνωνα τὸν βα
constitutionem ejus, qua Petrum quidem Ecclesia σιλέα, τὴν διάταξιν αὐτοῦ, ἥτις Πέτρον μὲν τῆς Ἐκε
ejecit,ordinatos vero ab eo poenitentia acta,susce- κλησίας ἐξέβαλλεν, ἐκείνους δὲ μετανοοῦντας ἐδέpit,divinum typum vocat: cum ipso autem in suis ξατο, θεῖον ἀποκαλεῖ τύπον. Εγκαλεῖ δὲ αὐτῷ δ'
litteris expostulat cujus rei gratia Petrum in Eccle- ών γέγραφε, τίνος χάριν τὸν Πέτρον ἐκβαλὼν τῆς
siam induxerit, a qua eumdem ante pepulerat, et Εκκλησίας, αὖθις αὐτὸν εἰσήγαγε, καὶ τὸν Ἰωάννην
Joannem persequeretur. Meletius Antiochenus in ἐδίωξε. Μελέτιος ὁ ᾿Αντιοχεὺς ὑπὸ αἱρετικών χειροEustathii Sebasteni episcopi locum ab hæreticis τονηθεὶς ἀντὶ Ευσταθείου Σεβαστείας επισκόπου,
ordinatus, indeque Berrbcam translatus, deinde κακεῖθεν μετενεχθεὶς εἰς Βέῤῥοιαν, εἶτα πάλιν ὑπ'
iterum ab ipsis Antiochim episcopus est constitutus, αὐτῶν καταστὰς ᾿Αντιοχείας ἐπίσκοπος, ἐκείνων ὡς
illisque hæresi notatis hunc Ecclesia suscepit. Qui αἱρετικῶν δυσφημουμένων, οὗτος παρὰ τῆς ᾿Εκκλησ
a Sergio, Pyrrho et Macario ob hæresim ab Eccle- σίας ἀπεδέχθη. Οἱ ὑπὸ Σεργίου καὶ Πύρρου χειρο
sia pulsis ordinationem consecuti fuerant, pæni- τονηθέντες καὶ Μακαρίου, τούτων ὡς αἱρετικῶν τῆς
tentia peracta,in Ecclesia manserunt. Idem sane et Εκκλησίας ἐδιωχθέντων μετανοήσαντες προσεδέ
observatum fuit erga eos quibus Macedonius Pneu- χθησαν. Καὶ οἱ ὑπὸ Μακεδονίου τοῦ πνευματομάχου
matomachus manus imposuit. Αcacium inter vivos χειροτονηθέντες ὡσαύτως. Τὸν ᾿Ακάκιον οἱ Ρωμαῖοι
adhuc Romani depositione atque anathemate per- ἔτι μὲν περιόντα καθαιρέσει ὑπέβαλλον καὶ ἀναθέ
calerunt, post obitum vero, imperante Justino ματι· μετὰ τελευτὴν δὲ, Ιουστίνου μετὰ τὸν ᾿Ανα
Anastasii successore, et Joanne Constantinopolita- στάσιον βασιλεύσαντος, πρεσβευσάμενοι πρὸς αὐτὸν,
nam sedem obtinente,eumdem Acacium,legatione καὶ τῶν διπτύχων ἐκβαλόντες, Ἰωάννου τηνικαῦτα
ad imperatorem missa, e diptychis tolli mandarunt, τὸν θρόνον διέποντος Κωνσταντινουπόλεως, τοὺς ὑπ'
sed ordinatos ab illo confratrum loco habuerunt, et αὐτοῦ χειροτονηθέντας συλλειτουργούς εἶχον, καὶ
cum iis communicarunt. Eos præterea quibus Anas- ἐκοινώνουν αὐτοῖς. Οἱ ὑπὸ ᾿Αναστασίου καὶ Νικήτα
tasius et Niceta hæretici sacramentum ordinis mini- τῶν αἱρετικῶν χειροτονηθέντες παρὰ τῆς ἑβδόμης
straverant, septima synodus ecclesiastica commu- ἐδέχθησαν συνόδου. Καὶ Μελέτιος δὲ μυρίων ἔνοχος
nione nequaquam censuit indignos. Denique Mele- γέγονεν, επεπήδησε θρόνοις αλλοτρίοις, ελύπησε
tius innumerorum reus exstitit criminum, alienos μάρτυρας, ἐπανέστη τῷ οἰκείῳ πατριάρχῃ, καὶ τὸν
thronos invasit, martyres mærore affecit, contra αὐτοῦ θρόνον ἤρπασε, συναπήχθη Αρείῳ· ὡς δὲ λέsuum patriarcham rebellavit, eique thronum rapuit, γει Σωκράτης καὶ εἰς τὸν διωγμὸν ἐπέθυσε. Καὶ διὰ
cum Ario societatem iniit, imo et persecutionis ταῦτα ὑπὸ τοῦ Πέτρου καθηρέθη· ἀλλ᾽ ὅμως οἱ καὶ
tempore, ut inquit Socrates, idolis immolavit, καθηρέθη πολλάκις, ὕστερον εἰ καὶ μὴ τὴν ἱερωσύ
casque ob res a Petro depositus fuit; nihilo tamen νην, ἀλλὰ τὸ ὄνομα τοῦ ἐπισκόπου ἀπείληφεν.
minus, quamvis ejus depositio multoties confirmata fuerit, si non ordinandi facultatem, attamen
episcopi nomen recuperavit.
INTERROGATIO V.
Quando nonnulli simultate adacti, aller in alterum sententiam tulit, neuter vero ipsorum
quíd damni passus est, nec lacessens, nec lacessitus?
RESPONSIO.
Divinus Joannes contra Cyrillum egit, placido
Πότε κινηθέντες εἰς ἔχθραν κατ' ἀλλήλων, τινὲς
ἀπεφήναντο, καὶ οὐδέτερος αὐτῶν ἐκ τούτου τι
παρεβλάβη, οὔθ' ὁ ποιήσας, οὔθ᾽ ὁ καθ᾽ οὗ
πεποίηκεν;
Ο θετός Ιωάννης κατὰ Κύριλλον πλὴν ἡσύχως
col. 1225–1226page 397 of 399
PG 104:1225καὶ ἀπροσώπως καὶ μετὰ τοῦ προσήκοντος ἐκείνῳ καὶ φρονήματος καὶ λόγου, καὶ σχήματος, καὶ Κύ ριλλος κατὰ τούτου, καὶ Κύριλλος και Θεοδώριτος κατ᾿ ἀλλήλων. Φασὶ δὲ ὅτι ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀπεχθείας διαρρήδην ἐβόα Κύριλλος Ιωάννης ἐν πα τριάρχαις, καὶ Ἰούδας ἐν ἀποστόλοις. ΕΡΩΤΗΣΙΣ 5'. Πόσοι οἰκουμενικαῖς συνόδοις ὑπακούειν ἀπέστησαν, ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτὰς ἔβλαψαν; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. Ναυάτος ὁ Ρώμης ὑπὸ ἐπισκόπων καθήρηται, Παῦλος ὁ Σαμωσατεὺς ὑπὸ ιβ' ἐπισκόπων, ὡς ψιλόν 12 τὸν Χριστὸν λέγων ἄνθρωπον κατεκρίθη. Τὰ κατὰ Σύμμαχον καὶ Λαυρέντιον ἐπὶ ᾿Αναστασίου του βα σιλέως ἐν Ῥώμῃ ἐπίσκοποι τὸν ἀριθμὸν ρ' διῄτησαν καὶ τὸν μὲν Σύμμαχον, ὡς ἕνα τῶν ἑπτὰ διακόνων ὄντα, καὶ κατὰ θεσμὸν ἐκκλησιαστικὸν τὸν θρόνον διέποντα, ἐδικαίωσαν αὐτὸν κατέχειν • Λαυρέντιον δὲ, Νοτκερίας ἐπίσκοπον, καίπερ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη τὴν Ῥώμην ταράξαντα, εἶναι ὥρισαν. Ύστερον δὲ στάσεις κινῶν αὖθις καὶ ταραχὰς, ὑπὸ Συμμάχου ἐννόμως καθῄρηται. Τὸν πνευματομάχον Μακεδόνιον ἐπίσκοποι καθεῖλον ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὧν ἐξῆρχεν ᾿Ακάκιος ὁ Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης, καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν. Τὸν καὶ τῶν ἀγγέλων ὑπέρτερον πανάγιον Χρυσόστομον κρατεῖν τὸν θρόνον, ἐπίσκοποι μετὰ τὴν παράλογον καθαίρεσιν. τὴν ὑπὸ Θεο φίλου γενομένην, ἐδικαίωσαν, τὴν τούτου παρ᾽ οὐδὲν θέμενοι κατὰ τοῦ καὶ τῶν ἀγγέλων κρείττονος ἁγίου ψῆφον. ᾿Αλλὰ καὶ ὅτε αὖθις ἐξεβλήθη παρὰ τῆς βα σιλίσσης, Δεοντίου τοῦ ᾿Αγκύρας ἐπισκοπου τῶν τοτε ἀνεληλυθότων ἐξάρχοντος, οιμώζων καὶ στενάζων ότι γε δίκης τυχεῖν οὐκ ἠξίωται, ἧς καὶ τυμβωρύχους καὶ λῃστὰς ἀξιοῦσθαι προσήκεν, ὅπως τῶν κατ᾿ αὐτῶν λεγομένων διδῶσι λογον, ἐκβέβληται. Οὐκ ἂν δὲ οὗτος ᾐτεῖτο, καίτοι γε τίς ἐν τοῖς τοιού τοις αὐτοῦ ἐπιστημονικώτερος Εἰ ἦν τοῦτο παρά λογον, τὸ ὑπὸ ἐπισκόπων κρίνεσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ ᾿Αθανάσιος ὁ μέγας μετὰ τὴν ἐν Σαρδικῇ ἀθώωσιν, καὶ τὴν ἐν Ἱεροσολύμοις ὑπὸ Μαξίμου γενομένην τοῦ ὁμολογητοῦ, ἡνίκα σύνοδον συγκροτήσας σύμψηφος καὶ αὐτὸς τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ δεδογμένοις ἐγένετο, εἰ δώς ὡς μέγα εκάστη ἐνορία ἰσχύει εἰς τὰ κατ᾽ αὐτὴν ὡς εἰκὸς συμβαίνοντα, σύνοδον τῶν κατ' Αἴγυπτον συγκροτήσας ἐπισκόπων, παρεσκεύασε καὶ αὐτοὺς ὁμοίως τοῖς ἐν Σαρδικῇ καὶ Παλαιστίνῃ περὶ αὐτοῦ ψηφίσασθαι, καὶ χωρὶς ὢν πατριάρχου. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Ζ'. Ποιοι βασιλεῖς ἡγωνίσαντο περί εἰρήνης τῶν Εκκλησιῶν; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. Κωνσταντίνος ὁ μέγας ἐδήλωσεν ᾿Αρείῷ τὴν κατ' Αλεξανδρον καταλῦσαι ἔχθραν, καὶ διαιτητὴν αὐτῷ
INTERROGATIONES VI, VII·
καὶ ἀπροσώπως καὶ μετὰ τοῦ προσήκοντος ἐκείνῳ tamen, nec directe ad ejus personam, imo ea quae
καὶ φρονήματος καὶ λόγου, καὶ σχήματος, καὶ Κύ- illum deceret prudeotia,aplaquetum loquenditum
ριλλος κατὰ τούτου, καὶ Κύριλλος και Θεοδώριτος agendi ratione. Cyrillus etiam cum ipso simultates
κατ᾿ ἀλλήλων. Φασὶ δὲ ὅτι ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἀπ- exercuit et cum Theodoreto. Quin et dissidii temεχθείας διαρρήδην ἐβόα Κύριλλος • Ιωάννης ἐν πα- pore aiunt Cyrillum clara voce inclamasse: Joanτριάρχαις, καὶ Ἰούδας ἐν ἀποστόλοις.
nes inter patriarchas, et Judas inter apostolos.
INTERROGATIO VI.
Πόσοι οἰκουμενικαῖς συνόδοις ὑπακούειν ἀπέστησαν,
ἀλλ᾽ οὐδὲν αὐτὰς ἔβλαψαν;
Quot acumenicis parere synodis recusarunt, sed
earum auctoritatem nihil læserunt?
RESPONSIO.
ro
Ναυάτος ὁ Ρώμης ὑπὸ ἐπισκόπων καθήρηται, Novatus Romanus ab episcopis exauctoratus
Παῦλος ὁ Σαμωσατεὺς ὑπὸ ιβ' ἐπισκόπων, ὡς ψιλόν fuit. Paulus Samosatenus a 12 episcopis, quod nuτὸν Χριστὸν λέγων ἄνθρωπον κατεκρίθη. Τὰ κατὰ dum hominem esse Christum diceret,depositionis
Σύμμαχον καὶ Λαυρέντιον ἐπὶ ᾿Αναστασίου του βα- sententia multatus est. Symmachi et Laurentii cauσιλέως ἐν Ῥώμῃ ἐπίσκοποι τὸν ἀριθμὸν ρ' διῄτησαν· sam sub Anastasio imperatore centum in urbe epiκαὶ τὸν μὲν Σύμμαχον, ὡς ἕνα τῶν ἑπτὰ διακόνων scopi expenderunt, et Symmachum quidem,utpote
ὄντα, καὶ κατὰ θεσμὸν ἐκκλησιαστικὸν τὸν θρόνον unum ex septem diaconis, et juxta ecclesiasticas
διέποντα, ἐδικαίωσαν αὐτὸν κατέχειν • Λαυρέντιον sanctiones sedem obtinentem,in ejusdem possesδὲ, Νοτκερίας ἐπίσκοπον, καίπερ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη sioneretinendum esse censuerunt; Laurentium vo
τὴν Ῥώμην ταράξαντα, εἶναι ὥρισαν. Ύστερον δὲ τo qui quatuor annis Romam turbaret, Nuceriæ epiστάσεις κινῶν αὖθις καὶ ταραχὰς, ὑπὸ Συμμάχου scopum esse decreverunt; cumque deinceps sediἐννόμως καθῄρηται. Τὸν πνευματομάχον Μακεδό- tiones rursus ac turbas moveret, a Symmacho juste
νιον ἐπίσκοποι καθεῖλον ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὧν depositus fuit. Macedonium Spiritus sancti hostem
ἐξῆρχεν ᾿Ακάκιος ὁ Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης, episcopi Constantinopoli congregati dignitate abdiκαὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν. Τὸν καὶ τῶν ἀγγέλων ὑπέρτερον carunt, inter quos Acacius Caesarea Palastinm epiπανάγιον Χρυσόστομον κρατεῖν τὸν θρόνον, ἐπίσκο- scopus, ejusque fautores emicuere. Angelis ipsis
ποι μετὰ τὴν παράλογον καθαίρεσιν. τὴν ὑπὸ Θεο- praestantiorem sanctissimumque Chrysostomum in
φίλου γενομένην, ἐδικαίωσαν, τὴν τούτου παρ᾽ οὐδὲν pristina sedem restitui debere post ejus iniquam
θέμενοι κατὰ τοῦ καὶ τῶν ἀγγέλων κρείττονος ἁγίου depositionem a Theophilo factam episcopi judicaψῆφον. ᾿Αλλὰ καὶ ὅτε αὖθις ἐξεβλήθη παρὰ τῆς βα- runt,sententiam ab illo adversus angelis ipsis meσιλίσσης, Δεοντίου τοῦ ᾿Αγκύρας ἐπισκοπου τῶν liorem sanctum latam pro nihilo putantes. Sed et
τοτε ἀνεληλυθότων ἐξάρχοντος, οιμώζων καὶ στενά- cum iterum ab imperatoris conjuge de episcopali
ζων ότι γε δίκης τυχεῖν οὐκ ἠξίωται, ἧς καὶ τυμ- sede deturbaretur, Leontio Ancyrano, primas inter
βωρύχους καὶ λῃστὰς ἀξιοῦσθαι προσήκεν, ὅπως τῶν episcopos qui tunc convenerant agente,ipse ejulans
κατ᾿ αὐτῶν λεγομένων διδῶσι λογον, ἐκβέβληται. atque ingemiscens, quod justitiam consequi sibi
Οὐκ ἂν δὲ οὗτος ᾐτεῖτο, καίτοι γε τίς ἐν τοῖς τοιού- non liceret,qua et sepulcrorum effossores, latroτοις αὐτοῦ ἐπιστημονικώτερος; Εἰ ἦν τοῦτο παρά- nesque non fraudari par erat (ut scilicet eorum de
λογον, τὸ ὑπὸ ἐπισκόπων κρίνεσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ ᾿Αθα- quibus accusarentur rationem redderent) in exsiνάσιος ὁ μέγας μετὰ τὴν ἐν Σαρδικῇ ἀθώωσιν, καὶ lium missus fuit. Porro non ita conquestus fuisset;
τὴν ἐν Ἱεροσολύμοις ὑπὸ Μαξίμου γενομένην τοῦ nam quis ejusmodi rerum ipso doctior? Si ab episὁμολογητοῦ, ἡνίκα σύνοδον συγκροτήσας σύμψηφος copis judicari absurdum contrarium.que ecclesiasκαὶ αὐτὸς τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ δεδογμένοις ἐγένετο, εἰ ticis legibus esset. Sed et magnus Athanasius post
δώς ὡς μέγα εκάστη ἐνορία ἰσχύει εἰς τὰ κατ᾽ αὐτὴν ejus absolutionem in Sardicensi concilio,aliamque
ὡς εἰκὸς συμβαίνοντα, σύνοδον τῶν κατ' Αἴγυπτον Hierosolymisa Maximo confessore factam (quando
συγκροτήσας ἐπισκόπων, παρεσκεύασε καὶ αὐτοὺς pet ipse sententia de Athanasio apud Sardicam lala,
ὁμοίως τοῖς ἐν Σαρδικῇ καὶ Παλαιστίνῃ περὶ αὐτοῦ synodo coacta, consensit) probe sciens quanta, ut
ψηφίσασθαι, καὶ χωρὶς ὢν πατριάρχου.
par est, auctoritate comprovinciales episcopi polleant in causis uniuscujusque provinciæ dijudicandis, synodum Ægypti episcoporum congregans,
curavit ut et ipsi haud diversa a Sardicensis et Hierosolymitani concillii sententiis de se decernerent, quamvis nulli patriarchæ subesset.
INTERROGATIO VII.
Ποιοι βασιλεῖς ἡγωνίσαντο περί εἰρήνης τῶν Quinam imperatores pro tuenda Ecclesiarum
Εκκλησιῶν;
Κωνσταντίνος ὁ μέγας ἐδήλωσεν ᾿Αρείῷ τὴν κατ'
Αλεξανδρον καταλῦσαι ἔχθραν, καὶ διαιτητὴν αὐτῷ
PATROL GR. CIV.
pace dimicarunt?
RESPONSIO.
Constantinus magnus Ario declaravit se velle,ut
quas gerebat cumflexandro inimicitias exstingueret,
Question VIIIInterrogatio VIII
col. 1227–1228page 398 of 399
Interrogatio VI - VII
PG 104:1227Οσιον τὸν ὁμολογητὴν ἔστειλεν, ὅτε καὶ ἔγραψεν, ὡς βουλόμενος προσκυνητὴς τῶν ἁγίων τόπων τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις γενέσθαι, κἀκεῖ τὸ Πάσχα ἐκτελέσει, διὰ τοὺς πρὸς ἀλλήλους στασιάζοντας ἐκωλύθη. Εἶπε μὴ πείσας, την μεγάλην ἐκρότησε σύνοδον. Θεοδόσιος ἐμήνυσε Δημοφιλῳ τῷ ᾿Αρειανῷ εἰ βούλοιτο κρατεῖν τῶν ᾿Εκκλησιῶν εἰρηνεῦσαι πρὸς τὴν α κλησίαν· εἰ δὲ μὴ εἰρηνεύοι, ἀναχωρήσαι καὶ ἐγέ καὶ ἐχειροτονήθη Νεκτάριος. Ὁ αὐτὸς οὗτος, κατ᾿ ἀλλήλων γενομένων Ἰννοκεντίου καὶ Φλαυία νοῦ, τὴν ἀναμεταξύ αὐτῶν ἔχθραν ἐκ ποδῶν ἐκποίησε καὶ ἠφάνισε. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Β', συν "Εν ποίαις συνόδοις, καίπερ ἐκ διαφόρων άρχε ιερατικών θρόνων συνειλεγμένων τῶν ελθόντων, οὐκ ἔσχεν ἰσχὺν τὰ δεδογμένα, διὰ τὸ μὴ ἐνδίκως καὶ κατὰ θεσμὸν ἐκκλησιαστικὸν γενέσθαι. ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. ᾿Επὶ τῶν ἐν ᾿Αντιοχείς συνελθόντων ἐπὶ Κων σταντίου, προφάσει τῶν ἐγκαινίων τῆς ἐκεῖ κτισθεί. σης ὑπ' αὐτοῦ ἁγίας Εκκλησίας· οὗτοι γὰρ Αθα νάσιον μὲν αὖθις καθεῖλον, ἤδη καὶ πρότερον ὑπὸ τῶν ἐν Τύρῳ καθαιρεθέντα· Γρηγόριον δὲ ἀντ᾽ αὐ τοῦ εἰς τὸν αὐτοῦ θρόνον ἐχειροτόνησαν, ὧν οὐδέτερον ἔμεινε βέβαιον. Ησαν δὲ ἐν αὐτῇ Εὐσέβιος ὁ τότε Κωνσταντινουπόλεως, καὶ Πλάκιτος ὁ ᾿Αντιοχείας, μεθ' ὧν ἐπίσκοποι ἐνενήκοντα καὶ ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν ἐτέλουν. Ωσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν ἐν Ἐφέσῳ κατὰ τοῦ μεγάλου συνεληλυθότων Φλαυϊανοῦ· παρ ήσαν γὰρ ἐν αὐτῇ Διόσκορος ᾿Αλεξανδρείας, καὶ 'Ιουβενάλιος Ιεροσολύμων, καὶ ὁ ᾿Αντιοχείας σύν ικανοῖς ὀρθοδόξοις ἐπισκόποις, οἳ Εὐτυχῆ μὲν τὸν αἱρετικὸν ἀθῶον ἀπέφηναν, καὶ τὴν ἱερωσύνην αὐτῷ ἀπέδωκαν· Φλαυϊανὸν δὲ τὸν ἅγιον κατεδίκασαν. ᾿Αλλὰ καὶ Θεοδώριτον, Κυρίλλῳ μετὰ τελευτήν χε ριζόμενοι, κατέκριναν, ὧν οὐδὲν ἀσάλευτον ἔμεινε πάντα γὰρ μετ' ὀλίγον ἡ τετάρτη σύνοδος ἡ εἰς τὸ Βυζάντιον μετέστρεψε, τὴν παράλογον τῶν ἐκεῖσε συνεληλυθότων συμφωνίαν ἐν οὐδένι θέμενοι λόγῳ. 'Ομοίως ἐπὶ τῶν κατὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Χρυσοστόμου συνεληλυθότων· παρήν γὰρ ἐν αὐτῇ Θεόφιλος ὁ Αλεξανδρείας σὺν καὶ τισι τῶν αὐτοῦ ἐπισκόπων, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντινουπόλεως το νες τῇ καθαιρέσει συνήργησαν ταύτῃ. ᾿Αλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν ἐν Φιλιππουπόλεως τῆς Θράκης ἐκ τῆς ἕω συν ελθόντων ος” ἐπισκόπων, ὅτι ἡ ἐν Σαρδικῇ σύνοδος έμελλε συγκροτεῖσθαι· οἱ λογιώτεροι γὰρ ἀπὸ τῆς ἀνατολῆς ἐκεῖσε συναθροισθέντες ἐκ πάσης ἐπισκοπῆς, Ἰούλιον μὲν τῆς Ἀνατολῆς ἐκεῖσε σὺν τῷ Ρώ μης καθεῖλον, καὶ σιον τὸν ὁμολογητὴν, καὶ ἂλ λους. Επεκύρωσαν δὲ, ὡς ἐδόκουν. τὴν τῶν μεγά λων Αθανασίου και Παύλου τοῦ ὁμοληγητοῦ καθ αίρεσιν, ὧν οὐδὲν ἔτρεπτον ἢ ἀμετάβλητον ἔμεινε καὶ Μάρκελλον δὲ τὸν ᾿Αγκύρας ἡ τούτων τῶν ἐν Σαρδική συνελθόντων συμφωνία ἐπὶ τῇ αὐτοῦ ἔδω ώσει, καίπερ αὐτοῦ τοῦ Ῥώμης δι' Οσίου τοῦ ὁμου λογητοῦ παραγεγονότος, ὃς τὸν αὐτοῦ τόπον ἐνεπλήρου, καὶ τῆς συνόδου δεκτίας ούσης, οὐδὲν ώνησε,
'
et quastionis arbitram Osium confessorem ad ip- Οσιον τὸν ὁμολογητὴν ἔστειλεν, ὅτε καὶ ἔγραψεν, ὡς
sum misit, quo tempore etiam scripsit se, cum vel- βουλόμενος προσκυνητὴς τῶν ἁγίων τόπων τῶν ἐν
let sancta Hierosolymitanæ urbis loca venerabun- Ἱεροσολύμοις γενέσθαι, κἀκεῖ τὸ Πάσχα ἐκτελέσει,
dus petere, et ibi Pascha efficere ob mutuas illas διὰ τοὺς πρὸς ἀλλήλους στασιάζοντας ἐκωλύθη. Εἶπε
dissensiones vetitum fuisse. Ario autem dictis non μὴ πείσας, την μεγάλην ἐκρότησε σύνοδον. Θεοδό
parente, magnam synodum indixit. Theodosius De- σιος ἐμήνυσε Δημοφιλῳ τῷ ᾿Αρειανῷ εἰ βούλοιτο
mophilo Ariano signifcavit, si Ecclesias obtinere κρατεῖν τῶν ᾿Εκκλησιῶν εἰρηνεῦσαι πρὸς τὴν α
vellet, pacifce erga Ecclesiam se gereret,sin mi- κλησίαν· εἰ δὲ μὴ εἰρηνεύοι, ἀναχωρήσαι· 8 καὶ ἐγέ
nus Ecclesia excederet: id quod factum fuit, ordi- vero, καὶ ἐχειροτονήθη Νεκτάριος. Ὁ αὐτὸς οὗτος,
natusque est Nectarius. Idem hic imperator, Inno- κατ᾿ ἀλλήλων γενομένων Ἰννοκεντίου καὶ Φλαυία
centio ac Flaviano invicem dissidentibus, per se νοῦ, τὴν ἀναμεταξύ αὐτῶν ἔχθραν ἐκ ποδῶν ἐκποίησε
inimicitiam sustulit e medio, ac profligavit.
καὶ ἠφάνισε.
INTERROGATIO VIII.
Quibusnam in synodis, ex diversis licet archiepiscopalibus thronis collecti fuerint episcopi,
Illorum sanctiones suo robore caruerunt, eo
quia nec juste, nec secundum ecclesiasticas regulas condita fuerint.
RESPONSIO.
συν
"Εν ποίαις συνόδοις, καίπερ ἐκ διαφόρων άρχε
ιερατικών θρόνων συνειλεγμένων τῶν
ελθόντων, οὐκ ἔσχεν ἰσχὺν τὰ δεδογμένα, διὰ
τὸ μὴ ἐνδίκως καὶ κατὰ θεσμὸν ἐκκλησιαστικὸν
γενέσθαι.
Accidit hoc episcopis apud Antiochiam Constan- ᾿Επὶ τῶν ἐν ᾿Αντιοχείς συνελθόντων ἐπὶ Κων
tio imperante in speciem dedicanda Ecclesia ibi σταντίου, προφάσει τῶν ἐγκαινίων τῆς ἐκεῖ κτισθεί.
ab ipso ædificata congregatis.Hienim Athanasium σης ὑπ' αὐτοῦ ἁγίας Εκκλησίας· οὗτοι γὰρ Αθα
quidem jam antea a synodo Tyrio episcopatu spo- νάσιον μὲν αὖθις καθεῖλον, ἤδη καὶ πρότερον ὑπὸ
liatum, rursus deposuere; Gregorium vero in ejus τῶν ἐν Τύρῳ καθαιρεθέντα· Γρηγόριον δὲ ἀντ᾽ αὐ
locum ordinarunt episcopum,quorum neutrum fr- τοῦ εἰς τὸν αὐτοῦ θρόνον ἐχειροτόνησαν, ὧν οὐδέτε
mum aut stabile permansit.Interfuerunt autem huic ρον ἔμεινε βέβαιον. Ησαν δὲ ἐν αὐτῇ Εὐσέβιος ὁ
synodo Eusebius tunc Constantinopolis, et Flac- τότε Κωνσταντινουπόλεως, καὶ Πλάκιτος ὁ ᾿Αντιο
cillus Antiochiæ episcopi, cumque iis alii numero χείας, μεθ' ὧν ἐπίσκοποι ἐνενήκοντα καὶ ἑπτὰ τὸν
nonaginta septem. Idem pariter accidit his qui in ἀριθμὸν ἐτέλουν. Ωσαύτως καὶ ἐπὶ τῶν ἐν Ἐφέσῳ
Ephesina urbe adversus magnum Flavianum conve- κατὰ τοῦ μεγάλου συνεληλυθότων Φλαυϊανοῦ· παρ
nerant; aderant enim in illa synodo Dioscorus Ale- ήσαν γὰρ ἐν αὐτῇ Διόσκορος ᾿Αλεξανδρείας, καὶ
xandrinus, Juvenalis Hierosolymitanus, et Antio- 'Ιουβενάλιος Ιεροσολύμων, καὶ ὁ ᾿Αντιοχείας σύν
chia episcopus cum aliis doctis orthodorisque,qui ικανοῖς ὀρθοδόξοις ἐπισκόποις, οἳ Εὐτυχῆ μὲν τὸν
Eutychem quidem hæreticum innocentem pronun- αἱρετικὸν ἀθῶον ἀπέφηναν, καὶ τὴν ἱερωσύνην αὐτῷ
diarunt, ac sacerdotaleipsi munus reddiderunt, san- ἀπέδωκαν· Φλαυϊανὸν δὲ τὸν ἅγιον κατεδίκασαν.
ctum vero Flavianum condemnaverunt. Sed et ad- ᾿Αλλὰ καὶ Θεοδώριτον, Κυρίλλῳ μετὰ τελευτήν χε
versus Theodoretum, Cyrillo Alexandrino post obi- ριζόμενοι, κατέκριναν, ὧν οὐδὲν ἀσάλευτον ἔμεινε·
tum gratificantes, sententiam tulere, quorum nihil πάντα γὰρ μετ' ὀλίγον ἡ τετάρτη σύνοδος ἡ εἰς τὸ
inconcussum exstitit,omnia enim paulo postquar- Βυζάντιον μετέστρεψε, τὴν παράλογον τῶν ἐκεῖσε
ta synodus,aliaque apud Byzantium coacta subver συνεληλυθότων συμφωνίαν ἐν οὐδένι θέμενοι λόγῳ.
tit,nulla habita absurdi illic convenientium episco- 'Ομοίως ἐπὶ τῶν κατὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Χρυσοστόμου
porum consensus ratione. Idem dicendim de iis qui συνεληλυθότων· παρήν γὰρ ἐν αὐτῇ Θεόφιλος ὁ
contra divum Chrysostomum concilium egere, cui Αλεξανδρείας σὺν καὶ τισι τῶν αὐτοῦ ἐπισκόπων,
adfuit Theophilus Alexandrinus cum aliis quibus καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντινουπόλεως το
dam episcopis, nonnullisque etiam ex ipsa Chry- νες τῇ καθαιρέσει συνήργησαν ταύτῃ. ᾿Αλλὰ καὶ ἐπὶ
sostomi diccesi depositionem ejus urgentibus at- τῶν ἐν Φιλιππουπόλεως τῆς Θράκης ἐκ τῆς ἕω συν
que adjuvantibus.Quinimo non secus actum est de ελθόντων ος” ἐπισκόπων, ὅτι ἡ ἐν Σαρδικῇ σύνοδος
episcopis 76 orientalibus apud Philippopolim Thra- έμελλε συγκροτεῖσθαι· οἱ λογιώτεροι γὰρ ἀπὸ τῆς
cim convenientibus, cum Sardica synodus celebran- ἀνατολῆς ἐκεῖσε συναθροισθέντες ἐκ πάσης ἐπισκο
ciæ
da erat. Celebriores enim et doctiores episcopi ex πῆς, Ἰούλιον μὲν τῆς Ἀνατολῆς ἐκεῖσε σὺν τῷ Ρώ
universis propemodum Orientis sedibus illic con- μης καθεῖλον, καὶ σιον τὸν ὁμολογητὴν, καὶ ἂλ
gregati Julium quidem Romanum polifcem, et Osi. λους. Επεκύρωσαν δὲ, ὡς ἐδόκουν. τὴν τῶν μεγά
um confessorem, aliosque nonnullos damnarunt; λων Αθανασίου και Παύλου τοῦ ὁμοληγητοῦ καθ
Athanasii vero et Pauli magnorum virorum depo- αίρεσιν, ὧν οὐδὲν ἔτρεπτον ἢ ἀμετάβλητον ἔμεινε
sitionem,ut sibi videbatur, confirmarunt,quæ om- καὶ Μάρκελλον δὲ τὸν ᾿Αγκύρας ἡ τούτων τῶν ἐν
nia deinceps mutata et infirmata fuere. Marcello Σαρδική συνελθόντων συμφωνία ἐπὶ τῇ αὐτοῦ ἔδω
quoque Ancyrano episcopo nihil profuit, unanimis ώσει, καίπερ αὐτοῦ τοῦ Ῥώμης δι' Οσίου τοῦ ὁμου
episcoporum synodum apud Sardicam agentium,in λογητοῦ παραγεγονότος, ὃς τὸν αὐτοῦ τόπον ενεπλή
eo ab illatis criminibus absolvendo, consensus, ρου, καὶ τῆς συνόδου δεκτίας ούσης, οὐδὲν ώνησε,
col. 1229–1230page 399 of 399
PG 104:1229διὰ τὸ παραλόγως αὐτὴν γενέσθαι· φανερῶς γὰρ αὐτὸν Η δευτέρα σύνοδος ἀποκηρύττει. ΕΡΩΤΗΣΙΣ Θ΄. Πότε καθηρέθησαν ἐπίσκοποι, καί πάλιν εδέχθης σαν κανονικῇ εὐθύτητι, ἢ τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ παρακλήσει; ΑΠΟΚΡΙΣΙΣ. Ἐν διαφόροις μὲν συνόδοις καὶ ὑπὸ διαφόρων τοῦτο πολλάκις ἐγένετο, ὥσπερ καὶ ἐπί τοῦ ἁγίου Αθανασίου γέγονε, καὶ ἐπί Μαρκέλλου ἐπισκόπου Αγκύρας, καί Μακαρίου, καί ἑτέρων πολλῶν, ὡς εἴρηται. Παρακλήσει δὲ λαοῦ ζητοῦντος τὸν ἴδιον ποιμένα ἐγένετο ἐπὶ Ἡρακλᾶ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Αλεξανδρείας, οὗ διάδοχος Διονύσιος, εἶτα Μάξιμος, ἔπειτα Θεωνᾶς, καὶ μετ' αὐτὸν ὁ ἅγιος Ιερομάρτυρ Πέτρος. Εγένετο δὲ τοιῶσδα· Εν ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ αὐτοῦ ἁγιωτάτου Ηρακλά Ωριγένης ὁ καλούμενος "Αδαμάντιος, τὴν ἰδίαν φανερῶς ἐξηγούν μενος αἵρεσιν, τετράδι καὶ παρασκευῇ. Τοῦτον τοί νυν ὡς παραποιοῦντα τὴν ὑγιαίνουσαν διδασκαλίαν, 5 καὶ παραχαράσσοντα τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ἐχώρης σεν ὁ αὐτὸς ἅγιος ἐπίσκοπος Ηρακλᾶς καὶ ἰδίωξε τῆς ᾿Αλεξανδρείας. Ὁ δὲ αὐτὸς ἐκκήρυκτος 'Ὠριγένης, ἀπερχόμενος εἰς τὰς τῆς Συρίας πόλεις, κατ ήντησεν εἰς πόλιν ὀνομαζομένην θμούην, ἐπίσκοπον ἔχουσαν ὀρθόδοξον ὀνόματι Αμμώνιον, ὃς καὶ ἐπ έτρεψε τῷ αὐτῷ ᾿Ωριγένει ὁμιλῆσαι λόγον διδακτικόν ἐν τῇ αὐτοῦ ἐκκλησία. Τοῦτο δὲ ἀκούσας ο πάπας Ηρακλᾶς ὁ εἰρημένος, ἐξῆλθεν εἰς Θμούην, καὶ δι' αὐτὸ τοῦτο καθήρεσε τὸν ᾿Αμμώνιον, καὶ παρέδωκεν ἀμφοτέροις, τῷ ᾿Αμμονίῳ, φημί, καὶ τῷ Φιλίππῳ, τὴν ἐπισκοπὴν θμούης. Μετὰ δὲ τὸ ἀποστῆναι τὸν ἅγιον Ηρακλᾶν ἐκεῖθεν, ὁ μὲν θαυμαστὸς Φίλιππος οὐδ᾽ ὅλως εκάθισεν ἐπὶ τοῦ συνθρόνου· ἀλλ᾽ ἐξημα; του τοῦ ᾿Αμμωνίου, ήγουν λειτουργοῦντος, ἵστατο ὀπίσω αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς τοῦ ᾿Αμμωνίου ζωῆς. Ὅτε δὲ ἐκοιμήθη δ' Αμμώνιος, τότε ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ θρόνου ὁ Φίλιππος, καὶ ἐγένετο τῶν ἐπισήμων ἐν ἀρετῇ, καὶ θαυμαζομένων Επισκόπων. Ὅτι τὸν Αρείον διάκονον ὄντα καθήρεσεν δ ἐν ἁγίοις ἐσιομάρτυρ Πέτρος, καὶ ἐξωστράκισε τῆς ἐκκλησίας τελείως. ᾿Αχιλλᾶς δὲ ὁ ἐν ἁγίοις διάδοχος α' τοῦ τοῦ Ἱερομάρτυρος Πέτρου Αλεξανδρείας τοῦτον οὐ μόνον ἐδέξατο, ἀλλὰ καὶ πρεσβύτερον ἐχειροτόνησε, καὶ φροντίζειν τοῦ ἐν ᾿Αλεξανδρεία διδασκαλείου ἔταξεν. Οτι τὸν Εὐτυχῆ καθαιρεθέντα ὑπὸ τοῦ & ἐν ἁγίοις Φλαυϊανοῦ, ὁ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ ὁ ᾿Αντιοχείας, καὶ Ἱεροσολύμων ἐδέξαντο μετά θάνατον ἐκείνου. Ὅτι τὸν ἥλιον καὶ φωστῆρα τῶν ἀνθρωπία νῶν ψυχῶν τῶν ἁγιώτατον Χρυσόστομον, καθαιρε- & θέντα (πῶς ἔφερε δίκη ὑπὸ Θεοφίλου ομοδόξου Επισκόπου χωρὶς τῶν ἄλλων πατριαρχῶν, ἐδέξαντο καὶ συναπεδέξαντο. Οτι Πετρον τὸν Μηλίτου, καθ πιρεθέντα ὑπὸ τοῦ ἁγίου Μεθοδίου οὐ μόνον ίδι καιώσαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ τὸν Σάρδεων μητροπολί την πεποιήκαμεν. Ότι καὶ ἑτερους πλείστους κάθε
INTERROGATIONES VIII, IX.
διὰ τὸ παραλόγως αὐτὴν γενέσθαι· φανερῶς γὰρ αὐτὸν quamvis Romanus ipse episcopus per Ostum conΗ δευτέρα σύνοδος ἀποκηρύττει.
fessorem ejus vices gerentem præsens exstitisset,
ac præterea synodus illa suscepta fuerit, quia nimirum nec rite nec juste Marcellum absolvit; aperte
enim ipsi secunda synodus excommunicationem inflixit.
Πότε καθηρέθησαν ἐπίσκοποι, καί πάλιν εδέχθης
σαν κανονικῇ εὐθύτητι, ἢ τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ
παρακλήσει;
INTERROGATIO IX.
Quando abdicati episcopi, iterum juxta canones,
vel populo sibi commisso postulante, pristinam dignitatem receperunt?
RESPONSIO.
Ἐν διαφόροις μὲν συνόδοις καὶ ὑπὸ διαφόρων In diversis quidem synodis,et a diversis episcopis
τοῦτο πολλάκις ἐγένετο, ὥσπερ καὶ ἐπί τοῦ ἁγίου id sæpenumero factum fuit,quemadmodum etsanΑθανασίου γέγονε, καὶ ἐπί Μαρκέλλου ἐπισκόπου cto Anastasio et Macello episcopo Ancyra,et Ma
Αγκύρας, καί Μακαρίου, καί ἑτέρων πολλῶν, ὡς cario, aliisque multis, ut ante diximus, accidit.
εἴρηται. Παρακλήσει δὲ λαοῦ ζητοῦντος τὸν ἴδιον Favore autem populi proprium pastorem petentis
ποιμένα ἐγένετο ἐπὶ Ἡρακλᾶ τοῦ ἁγιωτάτου πατρι- idem evenit Heraclm sanctissimi Alexandriæ paάρχου Αλεξανδρείας, οὗ διάδοχος Διονύσιος, εἶτα triarchs, cui successit Dionysius, deinde Maximus,
Μάξιμος, ἔπειτα Θεωνᾶς, καὶ μετ' αὐτὸν ὁ ἅγιος mox Theonas,et post hunc sanctus martyr Petrus.
Ιερομάρτυρ Πέτρος. Εγένετο δὲ τοιῶσδα· Εν ἐν ταῖς Res autem ita se habuit: agebat in humanis ejusἡμέραις τοῦ αὐτοῦ ἁγιωτάτου Ηρακλά Ωριγένης ὁ dem sanctissimi Heraclæ temporibus Origenes com
καλούμενος "Αδαμάντιος, τὴν ἰδίαν φανερῶς ἐξηγούν gnomine Adamantius, et quarta et sexta feria
μενος αἵρεσιν, τετράδι καὶ παρασκευῇ. Τοῦτον τοί- in suis ad populum sermonibus excogitatam s
νυν ὡς παραποιοῦντα τὴν ὑγιαίνουσαν διδασκαλίαν, 5 hæresim manifesto declarabat. Hunc utpote
καὶ παραχαράσσοντα τὴν ὀρθόδοξον πίστιν, ἐχώρης subvertentem sanam doctrinam, et adulteranσεν ὁ αὐτὸς ἅγιος ἐπίσκοπος Ηρακλᾶς καὶ ἰδίωξε tem orthodoxam fdem e fdelium catu segregavit
τῆς ᾿Αλεξανδρείας. Ὁ δὲ αὐτὸς ἐκκήρυκτος 'Ωριγέ idem sanctus episcopus Heraclas, et Alexandris
νης, ἀπερχόμενος εἰς τὰς τῆς Συρίας πόλεις, κατ- pepulit.Ejectus autem eo pacto Origenes in Syriam
ήντησεν εἰς πόλιν ὀνομαζομένην θμούην, ἐπίσκοπον abiit,pervenitque ad urbem nomine Thmuim, cui
ἔχουσαν ὀρθόδοξον ὀνόματι Αμμώνιον, ὃς καὶ ἐπ- orthodorus episcopus præerat nomine Ammonius.
έτρεψε τῷ αὐτῷ ᾿Ωριγένει ὁμιλῆσαι λόγον διδακτικόν Hicsermonem præceptorium in Ecclesia Origenem
ἐν τῇ αὐτοῦ ἐκκλησία. Τοῦτο δὲ ἀκούσας ο πάπας habere permisit. Quod cum ante dictus papa HeraΗρακλᾶς ὁ εἰρημένος, ἐξῆλθεν εἰς Θμούην, καὶ δι' clasintellexisset, Thmuim accessit, et eam ob cau
αὐτὸ τοῦτο καθήρεσε τὸν ᾿Αμμώνιον, καὶ παρέδωκεν sam deposuit Ammonium, tradiditque ambobus,
ἀμφοτέροις, τῷ ᾿Αμμονίῳ, φημί, καὶ τῷ Φιλίππῳ, Ammonio inquam et Philippo,illius urbis episcoτὴν ἐπισκοπὴν θμούης. Μετὰ δὲ τὸ ἀποστῆναι τὸν patum. Postquam autem sanctus Heraclas inde
ἅγιον Ηρακλᾶν ἐκεῖθεν, ὁ μὲν θαυμαστὸς Φίλιππος discessit, eximius quidem Philippus nullo pacto
οὐδ᾽ ὅλως εκάθισεν ἐπὶ τοῦ συνθρόνου· ἀλλ᾽ ἐξημα adduci potuit ut in communi throno consideret;
του τοῦ ᾿Αμμωνίου, ήγουν λειτουργοῦντος, ἵστατο sed Ammonio sedente, hoc est sacra mysteria celeὀπίσω αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς τοῦ ᾿Αμμωνίου brante, stetit retro ipsum cunctis diebus, quibus
ζωῆς. Ὅτε δὲ ἐκοιμήθη δ' Αμμώνιος, τότε ἐκάθισεν in humanis degit Ammonius; verum eo obeunte,
ἐπὶ τοῦ θρόνου ὁ Φίλιππος, καὶ ἐγένετο τῶν ἐπισή- tune in throno sedit Philippus,anusque ex episcoμων ἐν ἀρετῇ, καὶ θαυμαζομένων Επισκόπων. Ὅτι pis virtute insignibus,et a cunctis admirationi haτὸν Αρείον διάκονον ὄντα καθήρεσεν δ ἐν ἁγίοις bilis evasit. Arium, cum adhuc diaconus esset,
ἐσιομάρτυρ Πέτρος, καὶ ἐξωστράκισε τῆς Ἐκκλη- sanctus martyr Petrus deposuit, et extra Ecclesiam
σίας τελείως. ᾿Αχιλλᾶς δὲ ὁ ἐν ἁγίοις διάδοχος α'- penitus eliminavit.Sanctus vero Achillas ejusdem
τοῦ τοῦ Ἱερομάρτυρος Πέτρου Αλεξανδρείας τοῦτον martyris Petri Alexandrini successor, hunc non
οὐ μόνον ἐδέξατο, ἀλλὰ καὶ πρεσβύτερον ἐχειροτό- modo in communionem recepit, sed et presbyterum
νησε, καὶ φροντίζειν τοῦ ἐν ᾿Αλεξανδρεία διδασκα- fecit, eumque Alexandrini gymnasii curam gerere
λείου ἔταξεν. Οτι τὸν Εὐτυχῆ καθαιρεθέντα ὑπὸ τοῦ voluit. Butychem & sancto Flaviano depositum,
ἐν ἁγίοις Φλαυϊανοῦ, ὁ ᾿Αλεξανδρείας, καὶ ὁ ᾿Αντιο- Alexandrinus, Antiochenus, et Hierosolymitanus
χείας, καὶ Ἱεροσολύμων ἐδέξαντο μετά θάνατον episcopi post ejus obitum in suam ipsorum comἐκείνου. Ὅτι τὸν ἥλιον καὶ φωστῆρα τῶν ἀνθρωπία munionem recepere. Sanctissimum Chrysostomum
νῶν ψυχῶν τῶν ἁγιώτατον Χρυσόστομον, καθαιρε- humanarum animarum solem et luminare & Theoθέντα (πῶς ἔφερε δίκη;) ὑπὸ Θεοφίλου ομοδόξου philo ejusdem cum ipso fdei episcopo,cateris paΕπισκόπου χωρὶς τῶν ἄλλων πατριαρχῶν, ἐδέξαντο triarchis insciis atque inconsultis (quomodo passa
καὶ συναπεδέξαντο. Οτι Πετρον τὸν Μηλίτου, καθ est justitia?), depositum, universa Ecclesia pro
πιρεθέντα ὑπὸ τοῦ ἁγίου Μεθοδίου οὐ μόνον ίδι- episcopo habuit,et unanimi consensu in sua comκαιώσαμεν ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ τὸν Σάρδεων μητροπολί- munioneretinuit.Petrum Meliti episcopum a sancτην πεποιήκαμεν. Ότι καὶ ἑτερους πλείστους κάθε to Methodio damnatum non modo nos absolvimus,
Continue reading PG 104: Petrus Siculus, et Petrus, Argorum Episcopus →≣ entire volume