SYNTAGMA CANONUM. - A. MAI PRÆFATIO, eodem opere conclusisse: et primo quidem expt Lambecius, Bibl. Vindob. ed. Kollar. lib. VIII, τῆς πέμπτης συνόδου κανόνας εἰς ἓν συναγαγειν θέμε- ρ. 909; Fabricius, Bibl. Gr. ed. nov. t. XI, p.21, voç czonów, scopo sibi proposito, nt canones usque et t. XII, p. 185; Assemanus, Jur Orient. t. I, ad synodum quintam in unum corpus colligeret. p. 37, qui in codice Vat. 1185, et Palat. 408, exSed mox, ut ibidem subdit,ampliato consilio, lon- stare ait Photii Syntagma, in quibus reapse nil gius processit, ita ut synodos quoque se patriarcha præter Nomocanonem ac Synagogen cum Balsababitas æque excerpserit, opusque suum anno de- monis Scholiis habetur. Denique et Jacobus Momum DCCCLXXXII,paucis ante obitum annis absol- rellius in Bibl. S. Marci,p. 97, Photii Syntagma verit. Prima igitur cæterisque amplior Photii cano- appellat nobisque exponit, id quod manifeste nihil nica lucubratio hæc fuit,quam titulo Euvaywyns, id est aliud quam Photii prima Synagoge,nondum in est Collectionis, distinguere ab aliis interest. Hæc titulos distributa, neque ad Syntagmatis rationem autem synagoge ipsa, ut reor, est, quam cum Zona- redacta. Tenemus jam igitur Photii Syntagma ex ræ et Balsamonis scholiis tum in Parisiensi editio- propria Synagoge ab eodem sumptum, et in titune, tum in Beveregii præclaris Pandectis legimus. los XIV distributum, in quorum singulis continua Quanquam eadem in manu scriptis codicibus non integraque dictione eos canones scripsit, qui ad sine plurima varietate, ac modo longior modo a rem propositam confirmandam prosunt. Quam rem contractior jacet, ut mihi legenti compertum est. ita se habere, codex Columnensis, nunc Vaticanus, Mox secundæ lucubrationis naturam sic Photius de quo supra in Germano dixi,demonstrat: codex, describit: vt de Twy outsideyμ inquam, insignis, membraneus, antiquus, sæculi nempe saltem xit, calligrapha diligentique manu scriptus, tantæque raritatis, ut hic solus Photii verum Syntagma continere videatur: nisi forte aliud exemplar est in codice Dubliniensi mss.Angl. et Hibern. L. II, part., p. 40, qui sic describitur: Pholii leges (canones?) per capitula digestœ plenius quam in Nomocanone. Certe si canones pro leges scribendum fuit, accurata mihi hæc videretur Photiani Syntagmatis definitio. εἰς τίτλους δέκα πρὸς τέτρασι συνελών, καὶ τούτων ἔκαστον εἰς διάφορα κεφάλαια διελών· εἶτα τοὺς πρὸς ἑκάστην ζήτησιν ἀρμόζοντας δρους ὑποθείς, τάς τε προσηγορίας τῶν αὐτοὺς εὑρόντων δηλώσας, καὶ τὸν ἀριθμὸν διὰ τῶν ἀριθμητικών στοιχείων, εὐσύνοπτον, ὡς οἶμαι,κατὰ δύναµiv tò Lúvtaypa nexolŋµzi· Horum autem omnium ita collectorum viin titulos quatuordecim contracta, ac unoquoque horum titulorum in varia capita distributo; deinde unicuique quæstioni convenientibus definitionibus subjectis, auctorumque ipsorum nomine declarato, necnon etiam numero per arithmetica elementu apposito, cognitu facile, c ul opinor,pro viribus Syntagma elaboravi. En secunda, ut dixi, canonica Photii lucubratio, Syntayma scilicet, id est ordinata compositio canonum, atque ad peculiarem finem directa, id est ad demonstrandos confirmandosque canonici juris delectos titulos. Aliud est igitur, ut jam dixi, canonum sive ex synodis sive etiam ex singulis Patribus coacervatio, atque in uno volumine scriptio, quæ nihil est nisi quædam Guvzywyh; aliud vero ingeniosa ipsorum dispositio,atque ad certos scopos collineatio, quod cúvayua proprie appellatur; quo vocabulo Photius hoc opus suum semper indigitat, ut cuipiam librum nostrum legenti constabit. Itaque et Joannes Scholasticus, qui Photium in Byzantino patriarchatu ducentis annis præcessit, paris omnino structuræ librum ex canonibus usque ad synodum quartam conficiens, Sic in titulo habet: Euvréttst tous louç xavovac się v′ ríthove: Omnes canones sub titulis quinquaginta simul componit, seu ad Syntagma redigit; quo nomine Joannis labor constanter designatur.Sic erge exposita Photiani Syntagmatis vera notione,spero falsam iMam, ut reor, bibliographorun, opinionem, exstinctum iri, quod nempe Photii Syntagma idem sit atque Synagoge (repugnantibus ipsis inter se vocabulis); quanquam summi quoque viri, ignoratione codicis nostri et re parum considerata, isto modo locuti sunt, veluti Nunc jam sequitur ut de tertiis Photii ad jus canonicum curis dicamus. Homines ita natura comparati sunt, ut actus suos partim exemplo duce, partim proprio ratiocinio motuque depromant. Utramque hanc regulam secutus Photius videtur:namque at non solum Syntagma sed Nomocanonem etiam conderet (id enim tertio operi est nomen), ducem habuit antedictum Joannem, qui Syntagmati suo Nomocanonem illum subtexuit,quem primus Justellus edidit.Sed enim illud multo vehementius, ut opinor, Photium impulit, quia Syntagma suum repetitionibus plurimis laborare videbat; propterea quod eosdem canones, et quidem sæpe longiores, necnon copiosa Patrum segmenta, bis, quater, ac fortasse decies aliquando recurrere necesse erat, quia diversis titulis et capitulis æque quadrabant. Ergo etiamsi Syntagma utiliter confectum erat, in quo omnia suis locis perscripta exstabant, molestæ tamen valde exscribentibus, graves item ementibus accidebant canonum repetitiones tot,quæ volumen propemodum duplicabant. Quid igitur? Brevissimum delineavit Photius compendium, in quo titulorum et capitulorum thematibus nil substerneret aliud, quam arithmeticas notas illorum canonum,quos lata oratione scripserat in Syntagmale.Est itaque Nomocanon breviato mera Syntagmatis.Sic enim etiam in calce Nomocanonis legitur: Télog twvôéxa πρὸς τοῖς τέσσαρσι τίτλων τῶν παρὰ Φωτίου συνοψισθένtwv' expliciunt quatuordecim tituli (quæ est ipsa natura et constitutio Syntagmatis) a Photio in compendium redacti (id est Nomocanon). Dicet

aliquis: Si Nomocanon per arithmeticas notas ca ubi item vrátovtat canones; verum in priore nonem indicat, isque canon in Photii Synagoge pntwe verbis ipsis, in posteriore per indicem sine occurrit,cur jam Syntagmate opus sit? Ergo, in- re.Quare æquius est ut Govtzyμz vocabulum, dequam,Joannis quoque Syntagma post ejus Nomo- signando secundo operi a nobis reservetur. Prætecanonem, el post adunatos toties Ecclesiæ universæ rea reputandum est, Photii dietam præfationem, canones, usu carchit? quod nemo cordatus dicet. quæ apud Justellum est, non ouvaywyn collectioni Cresconii Africani Breviarium canonum habemus universali, neque Syntagmati, sed Nomocanoni quod (demptis civilibus legibus) Joannis Photiique fuisse præpositam, ut Oxoniensis codex demonstrat Nomocanonem prorsus exæquat. Num hoc idcirco Putiou się tov Nouocavova apódoyos ideoque PhoΦωτίου πρόλογος • et alia Syntagmata,quæ tot exstant, præsertim in tius de Nomocanonis tantum structura tunc sollijure novo,puta Anselmi Lucensis, cardinalis Deus, citus, in hoc uno scilicet commendando verba condedit, Gratiani, pontificum Gregorii et Bonifacii, sumpsit. Vel potius dicendum est, Præfationem ilutilitate carent? Nemo id sanus arbitrabitur. Quin lam a Photio tribus æque suis operibus fuisse præadeo si rem hanc ad veritatis lancem libremus, fixam, mutatis tantum prout res ferebat partibus Syntagmatis usus occupatis certe hominibus vel propriis. Certe Lambecius sic judicavit,loc. cit. p. librorum copia non abundantibus longe pronior 909,ubi ait: Memorata præfatio ad Nomocanonem erit et fructuosior. Licet enim in Nomocanone nu- tanquam opus secundarium sed præcipue ud ipmeralis nota mihi canonem indicet, attamen hunc sum Syntagma canonum, tanquam opus primarinonnisi moleste et morose in Synagoges farragine um pertinet. Etsi Lambecius, ut initio dixi,Syntagquæram. (Qui certe ex Cujacii libris jus discere ma id putat quod est Synagoge. Verum enimvero avet, ipsum potius auctoris textum, quam Alba- quod Syntagma nunc editur, opus Photianum sit, nensis promptuariam leget.) Contra si in singulis ipse in primis Nomocanon evidenter comprobat: titulis,intra unumquodque capitulum, prout fit in etenim tituli, et capitula, et canonum numeri, Syntagmate,congruentes canones ipsis verbis reci- quotquot in Nomocanone adumbrantur,ii ad Syntatos nanciscor,res tota mihi incurrit in oculos,ne- tagma nostrum adamussim cuncti referuntur et que longius quidquam requiro.At injucundæ repe- provocant,qoin ne hilum quidem aberrent.Neque titiones sunt. Sane; hæque ob delicatos lectores hanc veritatem illud infirmat, quod in editione ansam Nemocanoni, quasi indici ac repertorio, nostra Syntagmatis, p.11, 278, 406,non autem in struendo dederunt. Ego quoque hanc eamdem mo- Nomocanone, laudatur synodus Constantinopolilestiam inter librum imprimendum expertus, cœpi tana nepi évwoɛws,quam anno 920,id est tricesimo locos repetitos omittere; ita tamen, ut eorum ini- c circiter post Photii obitum, sub Constantino et tiis scriptis, lectores meos per maрañoμлás, remis- Romano basileopatore celebratain scimus. Nam siones (ut fit in Damasceni Parallelis) ad jam ex- primum quidem synodi ejus fragmentum recenti stantemin libro meo canonem, intento veluti digito manu in margine codicis fuisse adjectum, dixi amandarem: neque enim quisquam adeo segnis p.480.Tum scimus nullam ferme esse in codicierit,quem pauca revolvere in eodem volumine fo- bus canonicam collectionem, cui subinde aliquid lia pigeat, ut pagellam inspiciat quam numerali per temporis lapsum non fuerit additum sive in signo demonstro. Sic ergo et recitatos a Photio Græcis sive in Latinis sive etiam in Orientalibus, canones,cunctos conservavi, et tamen libri nolem ut certe de Armeniacis me dicere oliÎn memini dimidia ferme parte diminui. Denique aio: Si quis Script. vet. t. X, part. 11, p. 346: ipsique adeo canonum veterum a Photio collectorum scientiæ Photii Nomocanoni additamenta nescio quæ acstudet, eum vel universalem Synagogen sus de- cessisse, critici homines suspicati sunt. que pervolutare necesse est, vel hoc Syntagma multo brevius atque ordinatius et rei quæsitæ inveniendæ aptius perlegere. Etenim Nomocanonis, ubi nihil præter numerorum congeriem est, nulla per se jucunditas, neque utilitas esse videtur, nisi quatenus indiculi vice defungitur. Sed contra hanc Photiani operis trinam partitionem, tenebras quasdam, fateor, offundit præfatio illa,qua Photius Nomocanonem suum comitatus est. Nam post recitata superius verba, prosequitur narrans quod canones idcirco arithmeticis tantum numeris indicaverit, ne frequentes repetitiones fierent, quæ legentibus fastidium crearent. Hunc,inquam,locum qui leget, Nomocanonem atque Syntagma, unum quid non duo, esse putabit. Neque sane nego, nomen Syntagmatis, de Nomocanone quoque potuisse a Photio pronuntiari, Hactenus de Syntagmate canonum diximus;deinceps vero de adjectis a Photio civilium legum excerptis haud omnino silendum esse videtur, quæ prorsus eadem sunt in utroque opere tum Syntagmatis tum Nomocanonis; quia etsi in Nomocanone Photius breviare Syntagma potuit,quatenus id fuit canonicum; quatenus tamen civile, compendio non erat locus, quia sententia legum proponi arctius non poterat, quam in Syntagmate factum fuerat.Sed superest indagandum, utrum hanc legum deflorationem, quam Syntagmati attexuit, ex universojure sumpserit auctor, an vero sibi antea Synagogem legum confecerii, instar ejus quam ex synodorum Patrumque tomis ab eo coacervatam retro diximus. Mihi enim valde persuasi, Synagogem illam regiarum legum, res ecclesiasticas plerumque spectantium,quæ in codice Vaticano post Syntagmu legitur, a Photio fuisse collectam, qui postea hinç

sibi excerpta sumpserit Syntagmali et mox Nomocanoni substernenda. Utique hæc legum collectio, non sine magna tamen varietate,apud Justellum quoque in secundo volumine est. Sed utcunque ea res se habet, titulos hujus Vaticana Synagoges recitare placet. A. MAI PRÆFATIO. associaverit, causam narrat ipsemet Photius in fine prioris prologi: El nou de xpsiúồn mpdę tàs toixútas κανονικὰς συγγραφὰς τὴν πολιτικὴν νομοθεσίαν ὑπείλη φα, ταύτης βραχέα τε καὶ συντετμημένα τοῖς συγγενέσι κεφαλαίοις προσήρμοσα ἐν ἰδιάζοντι μέρει τῆσδε τῆς βια βλου τῶν εἰς ἐκκλησιαστικὴν ἀνηκόντων ευταξίαν, ἔν τε τοῖς βασιλικοῖς θεσπίσμασιν, ἔν τε ταῖς τῶν σοφῶν ἀρε μονίαις, σύντομον ἐν συναγωγῇ ποιησάμενος ἔκθεσιν· ἄμα μὲν εἰς ἀνάμνησιν, ἅμα δὲ πρὸς τελείαν αὐτῶν τοὺς ἐνα τυγχάνοντας ἔρευνα» (ὁδηγήσας)· Sicubi vero utiles ad hujusmodi canonica scripta civiles leges arbi tratus sum, pauca quædam eaque brevia ex iis desumpta congruentibus capitulis adjunxi in propria libri hujus parte; eorum scilicet quæ ad Ecclesiæ rectum ordinem pertinent cum in regiis decretis, Ἐκ τῶν μετὰ Κώδικα θείων Νεκρών διατάξεων τοῦ τῆς θείας λήξεως Ιουστινιανοῦ διάφοροι διατάξεις, συνάδουσαι ἐξαιρέτως τοῖς θείοις καὶ ἱεροῖς κανόσι,καὶ ἐκ περιουσίας τὴν οἰκείαν ἰσχὺν νέμουσαι· αἷς τάξιν τινὰ καὶ ἀριθμὸν ἐπεθήκαμεν πρὸς σύντομον εὕρεσιν τοῦ ἐπιζητουμένου κεφαλαίου· διὰ τὸ, ὡς εἴρηται, ἐκ διαφόρων διατάξεων εἶναι τὰ συνταχθέντα, ὡς ὑποτέτακται· Er divalibus post Codicem Noveltis constitutionibus Justiniani divinæ sortitionis, diversæ leges quæ præcipue consonant cum sacris canonibus, eisque proprium lum in prudentium interpretationibus, breviata ex abundantia vim tribuunt; quibus nos ordinem quemdam numerosque apposuimus, ut expeditius reperiatur quæsitum quodque capitulum; propterea quod ex diversis constitutionibus sint coacervata, ut infra subjicitur. Cod. p. 663-697. Διατάξεις νόμων πολιτικῶν ἐκ τῶν Νεκρῶν Ἰουστι• νιανοῦ διατάξεων καὶ ἑτέρων βασιλέων, συνηγοροῦσαι καὶ ἐπιχυροῦσαι τοὺς τῶν ἁγίων Πατέρων ἐκκλησιαστιxodę xxvóvac: Statuta legum civilium ex novellis Justiniani et aliorum imperatorum constitutionibus,quæ favent el confirmationem adjiciunt ecclesiasticis sanctorum Patrum canonibus Hæc habent notas temporis, et subscriptiones Latinas, litteris singularis in jure formæ scriptas. Cod. p. 697-765. Συναγωγὴ τῶν εἰρημένων ἐν τῷ Κώδικι καὶ τοῖς Διγέστοις καὶ ταῖς Νεαραῖς διατάξεσι, περὶ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν, καὶ μοναχῶν, καὶ πραγμάτων εὐαγῶν, ἔτι δὲ καὶ Ἰουδαίων καὶ αἱρετικῶν, ἐκ τοῦ πpútov Biɓhlov toù Kúdixos· Collectio eorum quæ dicuntur in Codice, Digestis, et novellis Constitutionibus, de epis:opis, clericis,monachis, rebus sacris, item de Judæis et hæreticis, ex primo Codicis libro. Cod. p. 765-840. Συναγωγή των σποράδην ἐν τοῖς Διγέστοις καὶ Ινστιτούτοις κειμένων, περὶ ἱερῶν τόπων τε καὶ πραγμάτων καὶ τῶν ἐν αὐτοῖς γινομένων τε καὶ πλημμελουμένων, καὶ περὶ ἱερέων, ἔτι δὲ καὶ Ἰου~ δαίων καὶ θυσιῶν, καὶ τῶν ἀπαγόντων τινὰς πρὸς ἀπηγορευμένας θρησκείας, καὶ περὶ ἀποτροφῆς παίδων, η yepóvtwv, xai ásůzvŵv° Collectio sparsim exstantium in Digestis et Institutionibus, de sacris locis ac negotiis, et de iis quæ in his fiunt vel peccantur; et de sacerdotibus; insuper de Judæis ac sacrificiis; et de ris qui aliquos abducunt ad vetitas religiones; et de alendis pueris, senibus, et @grotantibus. quadam collectione omnino complectens; tum memoriæ causa, tum ut ad plenam ipsarum rerum indagationem lectores deducerem. Sed non placet hoc Leoni Allatio institutum, qui in opere De consensu,lib.1,cap.15, p.221,rationem hanc Nomocanonum, id est imperalium legum cum episcopalibus regulis copulam, prava erga principes assentatione progenitam judicat. Nimis id fortasse dictum severe: etenim civilis juris cum canonico comparatio, sive in Syntagmate nostro sive in Nomocanone, et multas habet utilitates, et nullum per se vitium redolere videtur. In corpore juris antejustinianei antiqua exstat Mosaicarum et Romanarum legum collatio. Insuper in Francorum regum Capitularibus, et in Barbarorum legibus apud Cancianum, quot quantaque bujusmodi habemus! Non quod sæcularis potestas rem religiosam gubernare queat,vel quidquam contra canones imperare; sed quia disciplinam judiciis episcopalibus jam constitutam boni principes regia vi roborandam ejusque praxim imperandam curabant.Cæterum etiam Beveregius, vir Anglicanus, sub rege scribens qui religiosum primatum et auctoritatem asurpaverat, fortiter admodum pro Ecclesiæ libertate et omnimoda in sacris potestate decertat ad Pandeclus canonum Prolegom.cap.2, Occidentalium episcoporum, præcipueque Rom.pontificum pro tuenda spiritalis rei libertate notissimus vigor est: remissiores interdum visi sunt Graci, quanquam eos luculenter prædicto loco defendit Allatius, adductis multis in medium testimoniis, quæ Græcam etiam Ecclesiam libertatem suam pro viribus conservasse demonstrant (a). Placet autem mihi disputationem Allatii hac de re cumulare, prolato alio,quod apud eum non est testimonio, libro nempe synodico Ecclesiæ Constantinopolitanæ sive Actorum ejus Ecclesiæ, quem in pretioso et raro codice Vaticano deprehendi (b). NOTE. Cur autem civilium legum excerpta canonibus (a) Sic etiam Armeniorum Ecclesia jam inde a suis primordiis.Confer. Script, vet t, X, part. Лi, jí, P. 310. (b) In calce voluminis affirmat Andreas Darmarius, se descripsisse hunc codicem in Escurialensi bibliotheca impensis summi viri Antonii Augustini, qui reapse in editione Lucensi operum suorum, t. VII, p. 54 seq., hunc memorat inter domesticos suos codices, ejusque rubricas, seu rerum contentarum titulos, Latine recitat,

Neque alienum me id facere puto in hoc prævio lominus ad illustrandos si placel canones, ea quæ sermone ad Photii opus,ubi tanta legum civilium de suffragiis sive electione dicuntur, consideraad canones accessio fit. Sic ergo liber synodicus re non est intempestivum. Sic ergo de electione f. 109 seqq.: Εκ δὲ τῶν πολιτικών νόμων, εἰ καὶ lex: «Quod si ii, qui suffragia conferre dibent, μὴ τῷ ἐκείνων ζυγῷ τὰ ἐκκλησιαστικά ταλαντεύε- εntra semestre tempus id minime fecerint, tunc ται, ὅμως πρὸς σαφήνειαν τῶν ἱερῶν, εἰ δοκεῖ, κανό- anima suæ periculo, is ad quem pertinet, epis νων τὰ περὶ τῆς ψήφου θεωρῆσαι οὐκ ἀκαιρον· ἔχει copum ordinet.» Perspicua sententia est: ele δὲ ὁ περὶ ταύτης νόμος οὕτως· «Εἰ δὲ οἱ ὀφείλοντες nim alii sunt qui suffragia conferunt, alius qui «τὰ ψηφίσματα ποιεῖν, ἐντὸς μηνῶν ἐξ μὴ ποιή- ordinat. Verum hæc de laicis dicta videntur; «σουσι, τηνικαῦτα τῷ κινδύνῳ τῆς ἰδίας ψυχῆς namque his lex, contra canonum auctoritatem, • ἐκεῖνος ᾧ ἁρμόζει τὸν ἐπίσκοπον χειροτονείτω (c). suffragia permittit: quæ res tamen frmitatem Σαφὴς ὁ λόγος· ἄλλοι γάρ εἰσιν οἱ ψηφιζόμενοι, καὶ nullam obtinuit, sed in scriptis otiosa jacet: fruἕτερος ὁ χειροτονῶν ᾿Αλλὰ τοῦτο διὰ λαϊκοὺς εἰρῆ- stra enim clamitant leges,propterea quod Patres σθαι δοκεῖ· ἐκείνοις γὰρ ὁ νόμος τὰς ψήφους ἀπ- mandata hujusmodi, tanquam aliena et obtrusa, εναντίας τῶν κανόνων ἐπιτρέπει· ὅπερ οὐδέποτε κρα- ex Ecclesia repulerunt. Non enim quidquam τῆσαν φαίνεται, ἀλλ᾽ ἐν γράμμασι μόνον κεῖται, η commune habent spiritus et gladius. Quod si ἄπρακτα κεκραγότων αὐτῶν, διὰ τὸ παρὰ τῶν Πα- forte de episcopis loquitur lex, nullum hinc pra τέρων ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀεὶ, ὡς ἄλλο ἀυλόν τι judicium contra Ecclesiam conflatur,quandoquiἐξελαύνεσθαι τὸ τοιοῦτον ἐπίταγμα· οὐδὲν γὰρ κοι dem sine episcopali suffragio ordinatio nulla νὸν πνεύματι καὶ μαχαίρᾳ. Εἰ δὲ καὶ περὶ τῶν ἐπι- peragitur. Sed hactenus de civilibus legibus. Nam σκόπων λέγει, ἀλλ᾽ οὐδὲν διὰ τοῦτο τῇ Ἐκκλησίᾳ si vel unius episcopi, aut presbyteri aut diaconi πρόκριμα· ἀδύνατον γὰρ δίχα ψηφίσματος ἐπισκο- electionem non patiuntur Patres a laicis proceπικοῦ χειροτονίαν προβῆναι· τέως δὲ τοῦτο περὶ τῶν dere, quomodo hi legem vel doctrinam a laicis πολιτικῶν νόμων. Εἰ γὰρ ἑνὸς ἐπισκόπου ἢ πρεσβυ- proponi tolerarent, quæ electionem atque ordi τέρου ἢ διακόνου ψῆφον οὐκ ἀνέχονται οι θείοι Παω Μationum normam præscriberet? Si enim hoc τέρες παρὰ λαϊκῶν προβῆναι, πῶς ὑποστήσονται αὐ- eveniret, jam now spiritaliter, sed humanitus τὴν ἐκείνην τὴν τὰς ψήφους και χειροτονίας όπως res divince administrarentur: siquidem exinde ὀφείλουσιν γίνεσθαι νομοθεσίαν καὶ διδασκαλίαν παρὰ tum electiones omnes tum ordinationes humanis λαϊκῶν ἐκτιθεμένων παραδέξασθαι; Εἰ γὰρ τοῦτο non divinis jussibus fierent. Ex quo alia quoque δειχθείη, οὐ πνευματικῶς πάντως, ἀλλ᾽ ἀνθρωπίνω: consectanea deducerentur: fortasse enim poster τὰ θεῖα πραχθήσονται, τῶν χηφιζομένων καὶ χειρο- ri nostri agre ferentes ea quæ in jure ecclesiasτονουμένων ἐκ τότε πάντων ἀνθρωπίνοις καὶ οὐ " tico scripta sunt, sive ambitione infati, sive θείοιν ἐντάλμασι τελουμένων· ἐξ οὗ καὶ ἄλλο τι etiam ob mentis aliquam pravitatem, perturbare συμβήσεται. Τῶν γὰρ μεταγενεστέρων ἴσως δυσ- et confundere divinos fidei nostra articulos 00αρεστουμένων ἐπὶ τοῖς περὶ ἐκκλησιαστικών γεγραμ- leni; captantesque ansam ex iis qui ante ipsos μένοις, εἴτε διὰ φιλοτιμίαν, τυχὸν δὲ καὶ διὰ γνώ- scripserunt, leges et ipsi statuent, quomodo bape μην οὐκ εὐαγῆ, θελόντων φύρα καὶ συγχέαι τὰ περὶ lisma administrari debeat, ceu si minime ipsis τῆς πίστεως ἡμῶν θεία διδάγματα, λαμβανόντων placeret quod hactenus est factitatum: item quo ἀφορμὴν ἐκ τοῦ γράψει τινὰς τῶν πρὸ αὐτῶν περὶ ritu sacra missa liturgiam perfici oporteat; sicτούτων, νομοθετήσουσι καὶ αὐτοὶ πῶς μὲν ὀφείλει τὸ que alius alia prascriberet,cunctique de omnibus βάπτισμα γίνεσθαι, ὡς οὐκ ἀρετῶς αὐτοῖς ἄρτι του statuere vellent. Neque enim ullus esset mali fiλουμένου· πῶς δὲ ἡ τῆς θείας μυσταγωγίας ἱερουρ- nis,si hoc absurdum initium feret, donec ipsum γία ἐπιτελεσθήσεται· καὶ ἄλλος περὶ ἄλλου, και audacter suffoderent Trinitatis mysterium atque πάντες περὶ πάντων· οὐ γὰρ στήσεται τὸ κακὸν, universam delerent religionem. Quamobrem ne ἀρχῆς δοθείσης ἀτόπου, μέχρις ἂν ὑπορύττειν αὐτὸ ταlia eveniant, nullam uspiam ullo tempore civiτὸ τῆς Τριάδος καὶ παραχαράττειν τολμήσουσι τῆς lem legem dominari spiritui concessum fuit; sed εὐσεβείας μυστήριον· ἀλλ᾽ ὧν ἵνα μὴ ταῦτα γένη-Dveluti emortui conceptui in ipsis exstinguuntur ται, οὐδείς που νόμος πολιτικὸς οὐδαμῶς οὐδέποτε τοῦ Πνεύματος περιεγένετο· ἀλλ᾿ ὥσπερ τὰ νεκρὰ κυοφορούμενα βρέφη, αὐταῖς ἐναποθνήσκει ταῖς μήτραις, οὕτως καὶ τῶν πολιτικῶν νόμων ὅσοι τοῖς τοῦ Πνεύματος ἀντιφθέγγονται, νεκροὶ καὶ ἀνεβιατοι αὐτόθεν ἐξ αὐτῆς ἀρχῆς ἐκφέρονται. In civilibus autem legibus, quanquam non ad harum lancem ecclesiastica res librantur, nihiuleris, sic quæcunque civiles leges spiritui contradicunt; cassæ viribus jam usque ab origins mortuaque puriuntur. Postremum monitum ad lectorem sit, nihil in Photii Syntagmate esse schismaticum,nihil studio partium dictum; prisci enim tantummodo Ecclesiæ canones recitantur; ne quis forte imperitus, audito nomine Photii, repente pallescat. NOTÆ. (c) Apud nos in Syntagmate, p. 49 ex Novellis.

SYNTAGMA CANONUM. ΤΙΤ. Ι, CAP. Ι. PHOTII PATRIARCHÆ CONSTANTINOPOLITANI ΤΙΤΛΟΣ Α΄. ΠΕΡΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ, ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΠΙΣΤΕΩΣ, ΣΑΙ ΚΑΝΟΝΩΝ, ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΩΝ. TITULUS I. DE THEOLOGIA, ET FIDE ORTHODOXA, ET CANONIBUS ATQUE ORDINATIONIBUS. ὀρθοδόξου πίστεως. Περὶ θεολογίας καὶ Λ ᾿Αποστόλων κανών μθ', v'. μθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου διάταξιν, μὴ βαπτίσει εἰς Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἀλλ᾽ εἰς τρεῖς ἀνάρχους, ἡ εἰς τρεῖς υἱοὺς, ἢ εἰς τρεῖς παρακλήτους, καθαιρείσθω. ν'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, μὴ τρία βαπτίσματα μιας μυήσεως ἐπιτελέσει, ἀλλ᾽ ἂν βάπτισμα τὸ εἰς τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου διδόμενον, καθαιρείσθω· οὐ γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος, Εἰς τὸν θάνατόν μου βαπτίσατε· ἀλλὰ, Πορευθέντες μαθητεύω σπτε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών α', ε'. α. Μὴ ἀθετεῖσθαι τὴν πίστιν τῶν Πατέρων, τῶν τιη, τῶν ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας συνελθόντων, ἀλλὰ μένειν ἐκείνην κυρίαν, καὶ ἀναθεματισθῆναι πᾶσαν αἵρεσιν· καὶ ἰδικῶς, τὴν τῶν Εὐνομιανῶν, εἴτουν ᾿Ανομοίων· καὶ τὴν τῶν ᾿Αρειανών, εἴτουν Εὐδοξιανῶν· καὶ τὴν τῶν Ημιχρείων, εἴτουν Πνευματομάχων καὶ τὴν τῶν Σαβελλιανῶν, καὶ τὴν τῶν Μαρκελλιανών, καὶ τὴν τῶν Φωτεινιανῶν, καὶ τὴν τῶν ᾿Απολιναριανών. ε'. Περὶ τοῦ τόμου τῶν Δυτικῶν καὶ τῆς ἐν ᾿Αντιο χεία, απεδεξάμεθα τοὺς μίαν ὁμολογοῦντας Πατρός, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύματος θεότητα. Συνόδου Εφέσου κανών ζ'. ζ'. Τούτων τοίνυν ἀναγνωσθέντων, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος ἑτέραν πίστιν μηδενὶ ἐξεῖναι προσφέρειν, 1 Matth. xxviii, 19. 1 CAPUT PRIMUM. thodoxa. De theologia et fide orApostolorum canones 49, 50. 49. [48] Si quis episcopus vel presbyter ex Domini ordinatione non baptizaverit in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti,sed in trium principii expertium, vel trium Gliorum, vel trium paracletorum, deponatur. 50. [49] Si quis episcopus vel presbyter, non tria unius mysterii baptismata perfecerit, sed unum baptismum, qui datur in mortem Domini, deponatur. Non enim dixit Dominus: In mortem meam baptizate: sed, Ambulantes docete omnes gentes, baptizantes ipsos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti 1. Concilii Constantinopolitani canones 1, 5. 1. Trecentorum decem et octo Patrum qui Ni- €8mm convenerunt Gdem non abrogari, sed firmam ac stabilem manere oportere, et omnem hæresim anathenatizari, et specialiter Eunomianorum, sive Anommorum, et Arianorum, 4 sive Eudoxianorum, et Semiarianorum, sive Spiritus sancti adversariorum,et Marcellianorum, et l'hotinianorum, et Apollinarislarum. 5. De libello Occidentalium, etiam eos suscepimus, qui Antiochia unam Patris, et Filii, et Spiritus sancti deitatem confitentur. Concilii Ephesini canon 7. 7. His igitur perlectis, statuit sancta synodus,alteram fidem nemini licere proferre, aut conscribere, ΝΟΤΕ. Definitionem intellige fidei Nicænæ ab episcopis Occid. Sardicæ firmatam, teste Balsamone.

aut componere, præter definitam a sanctis Patri- ήγουν συγγράφειν ἢ συντιθέναι, παρὰ τὴν ὁρισθεῖσα, bus qui in Nicaea cum Spiritu sancto congregati παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν τῇ Νικαίων fuerunt, συναχθέντων σὺν ἁγίῳ Πνεύματι. Concilii Carthaginensis canon 2. 2. De Trinitate prædicanda, universum concilium dixit: Deo propitia, pari professione fides ecclesiastica, quæ per nos traditur in hoc cctu glorioso, primitus confitenda est; tunc demum ordo ecclesiasticus singulorum ex consensu omnium est asservandus. Ad corroborandas autem fratrum et coepiscoporum nostrorum naper promotorum mentes, ea proponenda sunt, quae a Patribus certa dispositione accepimus, ut Trinitatis, quam nostris in sensibus consecratam retinemus, Patris, et Filii, et Spiritus sancti unilatem, quæ nullam noscitur habere differentiam, sicuti didicimus,ita Dei populos instruamus.Item ab universis episcopis nuper promolis dictum est: Plane sic accepimus, sic tenemus sic docemus, fidem evangelicam cum vestra doctrina sequen- 'tes. Συνόδου Καρθαγένης κανών β'. β'. Περὶ κηρυκτές τῆς ἁγίας Τριάδος, σύμπασα ἡ σύνοδος εἶπεν· θέλοντος τοῦ Θεοῦ, ἴσῃ ὁμολογία ἡ Εκκλησιαστικὴ πίστις ἡ δι᾿ ἡμῶν παραδιδομένη ἐν ταύτῳ τῇ ἐνδόξῳ συνελεύσει πρωτοτύπως ὁμολογητέα ἐστί. Βεβαιωτέας δὲ τὰς τῶν ἀδελφῶν καὶ συνεπισκόπων ἡμῶν, τῶν ἔναγχος χειροτονηθέντων δια νοίας· ταῦτα δεῖ προσθεῖναι ἃ παρὰ τῶν Πατέρων βεβαία διατυπώσει παρελάβομεν, ὥστε τῆς Τριάδος, τουτέστι του Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν ἑνότητα, τὴν μηδεμίαν ἔχειν διαφορὰν γινωσκομένην· ἦν ταῖς ἡμετέραις διανοίαις ἐγκαθε ιερωθεῖσαν κατέχομεν· καὶ καθὼς ἐμάθομεν, οὕτω τοὺς λαοὺς τοῦ Θεοῦ διδάξωμεν. Ομοίως ἀπὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων τῶν ἔναγχος προαχθέντων, ἐλέχθη φανερῶς· Οὕτως δεχόμεθα, οὕτως κατέχομεν, οὕτως διδάσκομεν, τῇ πίστει τῇ εὐαγγελικῇ ἅμα τῇ ὑμετέρᾳ διδασκαλία ἑπόμενοι. Concilii acumenici vi canones 1, 73, 81. Συνόδου οἰκουμενικῆς 5', κανών α', ογ', πα'. 1.Ordo est optimus ei, qui omnem orationem et 3. α'. Τάξις ἀρίστη παντὸς ἀρχομένου καὶ λόγου καὶ rem incipit,et a Deo incipere, et in Deum desinere, πράγματος, ἐκ Θεοῦ τε ἄρχεσθαι καὶ εἰς Θεὸν ἀναut dicit Theologus. Quocirca cum et pietas a nobis παύεσθαι, κατὰ τὴν θεολόγον φωνήν· ὅθεν καὶ τῆς clare prædicetur, et Ecclesia, in qua Christus est εὐσεβείας ὑφ᾽ ἡμῶν ἤδη διαπρυσίως κηρυττομένης, fundarentum, assidue augeatur,ac promoveatur, καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐφ᾽ ᾗ Χριστὸς τεθεμελίωται, ut ea supra cedros Libani extollatur: et nunc sa- διηνεκώς αυξανούσης καὶ προκοπτούσης, ὡς τῶν τοῦ croscanones ordientes,statuimus fidem a Verbimi- Λιβάνου κέδρων ταύτην ὑπερεκτείνεσθαι· καὶ νῦν nistris, quique ipsum suis oculis viderunt, et a ἀρχὴν τῶν ἱερῶν ποιούμενοι λόγων, χάριτι θείᾳ Deo electi sunt, apostolis traditam, citra ullam in- ὁρίζομεν ἀκαινοτόμητά τε καὶ ἀπαράτρωτα φυλάττειν novationem immutabiliterque ac inviolabiliter esse τὴν παραδοθεῖσαν πίστιν ἡμῖν ὑπό τε τῶν αὐτοπτῶν servandam. Praeterea autem et trecentorum decem καὶ ὑπηρετῶν τοῦ Λόγου, τῶν θεοκρίτων ἀποστόλων, et octo sanctorum Patrum qui Nicææ convenerunt ἔτι δὲ καὶ τῶν τιη᾽ ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων τῶν sub Constantino, qui fuit noster imperator, adver- ἐν Νικαία συνελθόντων, ἐπὶ Κωνσταντίνου του γενοsu impium Arium,et gentilem ab eo dogmatizantem μένου ἡμῶν βασιλέως, κατὰ ᾿Αρείου τοῦ δυσσεβοῦς, deitatis diversitatem, vel deorum potius, ut aptius καὶ τῆς παρ' αὐτοῦ δογματισθείσης ἐθνικῆς ἑτεροdicam,multitudinem: qui nobis unanimi dei agni- θείας, ἢ πολυθείας εἰπεῖν οἰκειότερον, οἵ τῇ ὁμογνω tione consubstantialitatem,in tribus divinæ naturæ μοσύνῃ τῆς πίστεως, τὸ ὁμοούσιον ἡμῖν ἐπὶ τῶν consistentibus personis, et revelaverunt, et decla- τριῶν τῆς θεαρχικῆς φύσεως ὑποστάσεων, ἀπεκά rarunt, hanc sub ignorantiæ modio absconditam λυψάν τε καὶ διετράνωσαν· μὴ ἐπικεκρύφθαι τῷ esse non sinentes; sed Patrem, et Filium, et Spiri- μοδίῳ τῆς ἀγνωσίας τοῦτο παραχωρήσαντες, ἀλλὰ τὸν tum sanctum una adoratione fideles adorare aperte Πατέρα, καὶ τὸν Υἱόν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, προσε docentes; et ab hæreticis ex arena construcla ad- κυνεῖν μια προσκυνήσει, τοὺς πιστοὺς ἀναφανδόν versus rectam opinionem puerilia ludibria dejicien- ἐκκιδάξαντες, καὶ τήν τε τῶν ἀνίσων βαθμών τῆς tes et subvertentes. Similiter et eam, quæ sub η θεότητος δόξαν, καθελόντες καὶ διασπάσαντες· τά τε Theodosic majore, qui fuit noster imperator,a cen- ὑπὸ τῶν αἱρετικῶν συστάντα ἐκ ψάμμου κατὰ τῆς tum quinquaginta sanctis Patribus, qui in hac urbe ὀρθοδοξίας μειρακιώδη ἀθύρματα, καταβαλόντες καὶ imperante convenerunt, prædicata est, fidem con- ἀνατρέψαντες Ὡσαύτως δὲ καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ μεγάλου firmamus,de Spiritu sancto voces quæ eum Deum Θεοδοσίου τοῦ γενομένου ἤμῶν βασιλέως, ὑπὸ τῶν esse statuant,amplectentes, et profanum Macedo- ἐν ταύτῃ βασιλίδι πόλοι συναχθέντων εν ἁγίων Πατ nium una cum prioribus veritatis inimicis expellen- τέρων κηρυχθεῖσαν πίστιν, κρατύνομεν· τὰς θερ tes; ut qui eum qui dominatur, servum esse decer- λόγους περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος φωνὰς ἀσπαζόnereausus sit; et insectilem unitatem secare 4 pre- μενοι, καὶ τὸν βέβηλον Μακεδόνιον τοῖς προτέροις donis more voluerit, ut non esset perfectum fidei έχθροῖς τῆς ἀληθείας συνεξελαύνοντες, ὡς δοῦλον τὸ [G. spei] nostræ mysterium: una etiam cum isto δεσπόζον αὐθανῶς δοξάσαι τολμήσαντα, καὶ σχίσαι odioso ac detestabili, quique adversus veritatem τὴν ἄτμητον Τριάδα ληστρικῶς προελόμενον· ὡς ἂν fuit rabie percitus, eliam Apollinarem ejusdem μὴ ἐντελὲς ἡμῖν τὸ τῆς ἐλπίδος εἴη μυστήριον· τῷ iniquitatis mys!en una condemnantes: qui Domi- βδελυρῷ τούτῳ καὶ κατὰ τῆς ἀληθείας λυττήσαντι,

SYNTAGMA CANONUM. ΤΙΤ. I, CAP. Ι. καὶ ᾿Απολινάριον τὸν τῆς κακίας μύστην συγκατα- num corpus mente et anima non præditum sumpκρίνοντες, ὃς ἄνουν τὸν Κύριον ἀνειληφέναι σῶμα, sisse impie eructavit, hinc quoque et iste imperδυσσεβῶς ἐξηρεύξατο. Εντεῦθεν καὶ οὗτος ἡμῖν fectam nobis factam salutem ratiocinans. Jam vero ἀτελῆ τὴν σωτηρίαν γενέσθαι συλλογιζόμενος· ἀλλὰ et quæ in Ephesiorum civitate a ducentis divinis μὴν καὶ τὰ παρὰ τῶν ἐν τῇ Εφεσίων πόλει τὸ πρό- Palribus sub Theodosio Arcadii filio imperatore τερον συναχθέντων, ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ υἱοῦ ᾿Αρχα- nostro exposita sunt, doctrinas tanquam infractum δίου, γενομένου ἡμῶν βασιλέως, διακοσίων θεοφόρων pietatis robur obsignamus, unum Christum Pilium Πατέρων ἐκτεθέντα διδάγματα, ὡς κράτος ἀῤῥαγές Dei et incarnatum prædicantes; et quæ ipsum sine τῆς εὐσεβείας ἐπισφραγίζομεν, ἕνα Χριστὸν τὸν Υἱὸν semine peperit,impollutam semper Virginem,proτοῦ Θεοῦ καὶ σαρκωθέντα κηρύττοντες· καὶ τὴν prie et vere Deiparam decernentes, et ineptam Ne αὐτὸν ἀσπόρως τεκοῦσαν ἄχραντον ἀεὶ Παρθένον, storii divisionem,tanquam a divina sorte semotam κυρίως καὶ κατὰ ἀλήθειαν, Θεοτόκον δοξάζοντες· καὶ persequentes, hominem separatim et Deum sepaτὴν ληρώδη τοῦ Νεστορίου διαίρεσιν, ὡς ἀπῳκισμένην ratim unum Christum decernentis, et impietatem θείας μοίρας ἀποδιώκοντες, ἄνθρωπον ἰδικῶς, καὶ Judaicam renovantis. Quin etiam eam,quæ in Chalθεὸν ἰδικῶς, τὸν ἕνα Χριστὸν δογματίζοντος, καὶ τὴν cedonensium metropoli sub Marciano, qui fuit et Ἰουδαϊκὴν ἀνανεοῦντος δυσσέβειαν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ β ipse imperator noster,a sexcentis triginta descripτὴν ἐν Χαλκηδονέων μητροπόλει ἐπὶ Μαρκιανοῦ, καὶ ta est Patribus, fidem orthodoxe confirmamus: αὐτοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, τῶν χλ' θεοκρίτων quæ unum Christum Filium Dei, ex duabus naturis Πατέρων στηλογραφηθεῖσαν πίστιν, ὀρθοδόξως ἐπικυ- compositum, et in duabus eisdem naturis crediροῦμεν· ἥτις τὸν ἕνα Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, tum,magna ac sublimi voce terrarum finibus (raἐκ δύο συντεθέντα τῶν φύσεων, καὶ ἐν δύο ταῖς didit; et stulte ac inepte sentientem Eutychem,qui αὐταῖς δοξαζόμενον φύσεσι, μεγαλοφώνως τοῖς πέρασι magnum æconomiæ mysterium apparentia perfecπαραδέδωκε· καὶ Εὐτυχέα τὸν ματαιόφρονα, τὸν tum esse dicebat, tanquam avertendum aliquod δοκήσει τὸ μέγα τῆς οἰκονομίας μυστήριον τε portentum tetramque pestem, ex sacris Ecclesias λεσθῆναι ἀποφηνάμενον, ὡς ἀποτρόπαιόν τι καὶ ambitibus exturbavit. Una autem cum eo etiam Ne μίασμα, τῶν ἱερῶν τῆς ᾿Εκκλησίας περιβόλων ἀπ- storium et Dioscorum, quorum ille quidem divisioἤλασε· σὺν αὐτῷ δὲ καὶ Νεστόριον καὶ Διόσκορον, τὸν nis, hic vero confusionis defensor erat et pugnator: μὲν τῆς διαιρέσεως, τὸν δὲ τῆς συγχύσεως, ὑπ- qui quidem ex impietatis diametro ad unum perdiερασπιστήν τε καὶ πρύμαχον, τοὺς ἐκ διαμέτρου τῆς tionis et abnegationis Dei barathrum deciderant. ἀσεβείας προς ἓν ἐκπεπτωκότας ἀπωλείας καὶ Sed et centum sexaginta quinque divinorum Paἀθεότητος βάραθρον· ἀλλὰ γε καὶ τὰς εὐσεβεῖς trum in hac civitate imperatrice congregatorum φωνὰς τῶν ρξε θεοφόρων μακαρίων Πατέρων τῶν sub Justiniano piæ memoria, qui fuit imperator noκατὰ ταύτην τὴν βασιλίδα πάλιν συνεγηγερμένων ster, pias voces ut a Spiritu editas cognoscimus, et ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ τῆς εὐσεβοῦς λήξεως γενομένου posteros nostros docemus, qui Theodorum Mopἡμῶν βασιλέως, ὡς ὑπὸ τοῦ Πνεύματος ἐξενεχθείσας suesliæ Nestorii magistrum, et Origenem,et Didy. γινώσκομεν, καὶ τοὺς ὑφ᾽ ἡμᾶς ἐκδιδάσκομεν· of mum,et Evagrium,qui gentiles fabulas rursus fictas Θεόδωρον τὸν Μοψουεστίας τὸν Νεστορίου διδάσκα- retulerunt, et corporum quorumdam et animarum λον, Ωριγένην τε, καὶ Δίδυμον, καὶ Εὐάγριον, τοὺς circuitiones et in mutationes seu transmigrationes τὰς Ελληνικὰς ἀναπλασαμένους μύθοποιίας, καὶ de integro ruininaverunt, suis quibusdam mentis σωμάτων τινῶν καί ψυχῶν ἡμῖν περιόδους καὶ deliriis ac somniis: et in mortuorum resurrectioἀλλοιώσεις ἀναπεμπάσαντας ταῖς τοῦ νοῦ παραφοραῖς nem impie ac contumeliose insultarunt: et quæ a τε καὶ ὀνειρώξεσι, καὶ εἰς τὴν τῶν νεκρῶν δυσσεβῶς Theodoreto scripla sunt adversus rectamn fidem et ἐμπαροινήσαντας ἀναβίωσιν, τά τε γραφέντα παρὰ duodecim beati Cyrilli capila, et eam quæ dicitur Θεοδωρήτου κατὰ τῆς ὀρθῆς πίστεως καί τῶν ιβ' Ibæ epistolam,synodice anathematizarunt et exseκεφαλαίων τοῦ μακαρίου Κυρίλλου, καὶ τὴν λεγο- crali sunt. Porro sexta quoque sancta synodi, quæ μένην 162 ἐπιστολὴν, συνοδικῶς ἀνεθεμάτισαν τε in hac civitate imperiali sub divæ memoriæimpeκαὶ ἑβδελύξαντο· καὶ τὴν ὑπὸ τῆς ἔναχός γε συν ratore nostro Constantino pridem congregata fueαθροισθείσης κατά ταύτην τὴν βασιλίδα πόλιν, ἐπὶ rat, fidem,quæ majorem ex eo firmitatein accepit, τοῦ ἐν θείᾳ τῇ λήξει γενομένου ἡμῶν βασιλέως Κων- quod pius imperator eam scriplam suo siguacuσταντίνου ἐκ τῆς ἁγίας συνόδου πίστιν, ἢ μειζόνως 1o muniit ad futuram in omnia sæcula securitaτὸ κῦρος ἐδέξατο, δι᾿ ὧν ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς σφρα- tem, non movendam nec agitandam nos servare γίσι τοὺς ταύτης τόμους κατησφαλίσατο, πρὸς τὴν rursus profitemur; quæ duas naturales volunἐν τῷ παντὶ αἰῶνι ἀσφάλειαν, καὶ αὖθις ομολογοῦμεν tales seu volitiones, duasque naturales operatioφυλάττειν ἀπαρεγχείρητον· ἡ δύο φυσικάς θελήσεις, nes in incarnata unius Domini nostri Jesu Christi ἤτοι θελήματα, καὶ δύο φυσικὰς ἐνεργείας, ἐπὶ τῆς veri Dei cconomia nos pie opinari debere aperte ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ ἑνὸς Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ docuit; iis qui rectumn veritatis decretum adlultaΧριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, δοξάζειν ἡμᾶς θεοφιλῶς verant, et unam voluntatem ac operationem διεσάφησε· τοὺς τὸ εὐθὲς τῆς ἀληθείας δόγμα παρα- unam in uno Domino nostro Jesu Christo populos χαράξαντας, καὶ ἓν θέλημα καὶ μίαν ἐνέργειαν, ἐπὶ docuerant, pia sententia condemnatis, Theodoro,

sacerdotalis ordinis, qui transgressus est eum, τοῦ ἑνὸς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χρίστος inquimus, Pharan, Cyro Alexandria, Honorio Roma, Sergio, e Pyrrho, Paulo, Petro, qui in hac a Deo, servata civitate præsederunt; Macario, qui fuit Antiochensium episcopus, Stephano ejus discipulo, et insipiente Polychronio; hac ratione intacto et illibato communi corpore Domini nostri Jesu Christi ab eis servato. Atque, nt semel dicamus, omnium qui in Dei Ecclesia decora ornamentaque fuerunt, et luminaria in mundo, vitæ rationem obtinentia, Armam fidem valere, et usque ad sæculi consummationem inconcussam ac illabefactam permanere sancimus, eorumque scripta ac decreta divinitus tradita: rejicientes omnes et anathematizantes, quos rejecerunt et anathemalizarunt, ut veritatis inimicos, et qui adversus Deum inaniter fremuerunt, et iniquitatem in altum meditati sunt. Si quis autem ex omnibus prædicta pietatis decreta non tenet et amplectitur, sicque opinatur et prædicat, sed iis contra adversari conatur, sit anathema, secundum prius expositam declaratorum sanctorum et beatorum Patrum decretum, a Christiano quoque catalogo ut alienus extrudatur et excidat. Nos enim juxta prius definita neque aliquid adjicere, neque quidquam adimere omnino statuimus, vel ullo modo potuimus. 73. Cum crux nobis vivifica salutare ostenderit, nos 7 omnem diligentiam adhibere oportet,ut ei, per quam ab antiquo lapsu salvati sumus, eum c quem par est honorem habeamus.Quamobrem et mente, et sermone, et sensu adorationem ei tribuentes, crucis figuras, quæ a nonnullis in solo ac pavimento funt, omnino deleri jubemus, ne incedentium conculca'ione victoria nobis tropeum injuria afficiatur. Eos itaque, qui deinceps crucis signum in solo construunt, segregari decernimus. τοὺς λαοὺς ἐκδιδάξαντας· τῇ τῆς εὐσεβείας ψήφο καταδικάσασα· φαμὲν Θεόδωρον τὸν τῆς Φαράν, Κύ ρον τὸν ᾿Αλεξανδρείας, Ονώριον τὸν Ρώμης Σέργιον, Πύρρον, Παῦλον, Πέτρον, τοὺς ἐν ταύτῃ τῇ Θεοφυλάκτῳ προεδρεύσαντας πόλει, Μακάριον, τὸν γενόμενον τῆς ᾿Αντιοχέων ἐπίσκοπον, Στέφανον τὸν αὐτοῦ μαθητὴν, καὶ τὸν ἄφρονα Πολυχρόνιον ο ἐντεῦθεν ἀνέπαφον τηροῦσα τὸ κοινὸν σῶμα Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν· καὶ συνελόντι φάναι πάντων τῶν ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία διαπρεψάντων ἀνδρῶν, οἵ γεγόνασιν ἐν κόσμῳ φωστῆρες, λόγον ζωῆς ἐπέχοντες τὴν πίστιν κρατεῖν βεβαίαν· καὶ μέχρι συντελείας του αἰῶνος ἀσάλευτον διαμένειν θεσπίζομεν, καὶ τὰ αὐτῶν θεοπαράδοτα συγγράμματά τε καὶ δόγματα πάντας ἀποβαλλόμενοί τε καὶ ἀναθεματίζοντες ὡς τῆς ἀληθείας ἐχθροὺς, καὶ κατὰ Θεοῦ φρυαξαμένους κενά, καὶ ἀδικίαν εἰς ὕψος ἐκμελετήσαντας. Εἰ δέ τις τῶν ἁπάντων· καὶ τὰ προειρημένα τῆς εὐσεβείας δόσ γματα κρατεῖν ἀσπάζεται, καὶ οὕτως δοξάζει τε καὶ κηρύττει, ἀλλ' ἐξ ἐναντίας ἰέναι τούτων ἐπιχειρεῖ, ἔστω ἀνάθεμα, κατὰ τὸν ἤδη προεκτεθέντα ὅριν ὑπὸ τῶν προδηλωθέντων ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων, καὶ τοῦ Χριστιανών καταλόγου ὡς ἀλλότριος ἐξω ωθείσθω καὶ ἐκριπτέσθω. Ημεῖς γὰρ οὔτε προσ τιθέναι τι, οὔτε μὴν ὑφαιρεῖν κατὰ τὰ προορισθέντα, παντελῶς διεγνώκαμεν, ἢ καθ᾽ ὀντιναοῦν δεδυνήμεθα λόγον. ογ'. Τοῦ ζωοποιοῦ σταυροῦ δείξαντος ἡμῖν τὸ σου τήριον, πᾶσαν σπουδήν ἡμᾶς τιθέναι χρὴ τοῦ τιμὴν τὴν ἀξίαν ἀποδιδόντι τῷ δι᾽ οὗ σεσωσμεθα τοῦ παλαιοῦ παραπτώματος· ὅθεν καὶ νῷ καὶ λόγῳ καὶ αἰσθήσει, τὴν προσκύνησιν αὐτῷ ἀπονέμοντες, τοὺς ἐν τῷ ἐδάφει τοῦ σταυροῦ τύπους ὑπό τινων κατασκευάζου μένους, ἐξαφανίζεσθαι παντοίως προστάσσομεν· ὡς ἂν μὴ τῇ τῶν βαδιζόντων καταπατήσει, τὸ τῆς νίκης ἡμῖν τρόπαιον ἐξυβρίζοιτο· τοὺς οὖν ἀπὸ τοῦ νῦν σταυροῦ τύπου ἐπὶ ἐδάφους κατασκευάζοντας, ὁρίζομεν ἀφορίζεσθαι. 81. Quoniam in nonnullis locis didicimus in πα'. Επειδήπερ ἔν τισι χώραις μεμαθήκαμεν, ἐν hymno, quo ter sanctus canitur, additamenti loco τῷ Τρισαγίῳ ὕμνῳ, ἐν προσθήκης μέρει εκφωνετα dici post illud, Sanctus immortalis, hoc, Qui σθαι μετὰ τὸ, Αγιος ἀθάνατος, ὁ σταυρωθεὶς δι᾿ ἡμᾶς, crucifixus es pro nobis, miserere nostri. Id au- ἐλέησον ἡμᾶς. Τοῦτό τε ὑπὸ τῶν πάλαι ἁγίων Πα tem ab antiquis sanctis Patribus,ut a pietate alie- τέρων, ὡς τῆς εὐσεβείας ἀλλότριον ἐκ τοῦ τοιούτου num, ex hoc hymno ejectum est cum scelerato ἀπηλάθη ὕμνου, σὺν τῷ τὴν τοιαύτην φωνὴν καινο hs: etico qui hanc vocem innovavit: nos quo- η ουργήσαντι παρανόμῳ αἱρετικῷ· καὶ ἡμεῖς κυροῦν que confirmantes ea, quæ a sanctis nostris Patri- τες τὰ περὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν πρὶν εὐσεβῶς bus prius pie constituta sunt, anathematizamus θεσμοθετηθέντα, ἀναθεματίζομεν τοὺς ἔτι μετὰ τὸν eos, qui post præsens decretum ejusmodi vocem παρόντα δρον παραδεχομένους τὴν τοιαύτην οὕτω admittunt in ecclesiis, vel aliquo alio modo sanc- φωνὴν ἐπ᾿ ἐκκλησίαις, ἢ ἄλλως πως τῷ Τρισαγίῳ clissimo hymno adjudgunt Et si est quidemn sacer- ὕμνῳ συνάπτοντας. Καὶ εἰ μὲν ἱερατικός ἐστιν ὁ ΝΟΤΑ. De qualicunque Honorii in sexia synodo damnatione, diutius non est dispulandum post Baronium consecutosque polemicos plurimos.Ego hoc unum adnotabo, quod nempe in libello synodico apud Justellum jur. can. gr. Τ. ΙΙ, p. 1205-1209. in tot aliis synodicis damnationibus monotbelitarum Sergii, Pyrrhi, οι Cyri, Honorii nomen prorsus relicetur; quæ res sine veritatis impulsu flori tam concorditer a Græcis, Italis Afrisque non potuit.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. I, CAP. 11. παραβάτης τῶν ὁρισθέντων, ἀπογυμνοῦσθαι τοῦτον dotali dignitate privari jubemus: sin autem laiτῆς ἱερατικῆς ἀξίας προστάσσομεν· εἰ δὲ λαϊκὸς ἢ cus vel monachus, segregari. μοναχός, ἀφορίζεσθαι. Βιβλίον Α', τίτ. α', διάταξις α', ε', Γ', 5, η. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Ποίους δεῖ κανόνας κρατεῖν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών α'. α'. Τοὺς παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων καθ᾿ ἑκάστην σύνοδον ἄχρι τοῦ νῦν ἐκτεθέντας κανόνας, κρατεῖν ἐδικαιώσαμεν, Συνόδου Καρθαγένης κανών α'. α΄. Ταῦτα οὕτως παρ' ἡμῖν ἔχοντα τὰ ἴσα τῶν ὁρισθέντων, ἅπερ τότε οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐκ τῆς ἐν Νικαία συνόδου μεθ᾿ ἑαυτῶν κατήγαγον ἧς τὸν τύ που φυλάττοντα τὰ επόμενα καὶ ἐρισθέντα παρ' ἡμῶν, βεβαιωθέντα φυλαχθώσιν. Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ', κανών β'. Liber. I, tit. II, constitutio 1, 5, 6, 7, 8. CAP. II. — Quales canones oporteat auctori tatem retinere. Chalcedonensis concilii canon 1. 1. Qui a sanctis Patribus in unaquaque synodo hucusque expositi sunt, observari canones quum censuimus. Concilii Carthaginensis canon 1. 1. Aurelius episcopus dixit (3*): 8 Hæc ita apud nos habentur exemplaria statutorum,quæ tunc Pa tres nostri de concilio Nicano secum detulerunt: cujus formam servantes,hæc quæ sequuntur constituta, firmata a nobis custodientur. Concilii @cumenici vi, canon 2. β'. "Εδοξε δὲ καὶ τοῦτο τῇ ἁγίᾳ ταύτῃ συνόδῳ κάλε 2.Hoc quoque buic sanctæ synodo pulcherrime et καὶ σπουδαιότατα, ὥστε μένειν καὶ ἀπὸ honestissime placuit, ut ab hoc nunc temporedeinτοῦ νῦν βεβαίους καὶ ἀσφαλεῖς, πρὸς ψυχῶν θερα- ceps ad animarum medelam et perturbationum cuπείαν καὶ ἱατρείεν παθῶν, τοὺς ὑπὸ τῶν πρὸ ἡμῶν rationem firmi stabilesque maneant, qui a sanctis ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων λεχθέντας καὶ κυρω- Patribus qui nos præcesserunt, suscepti ac confrθέντας, ἀλλὰ μὴν καὶ παραδοθέντας ἡμῖν, ὀνόματι mati sunt,atque adeo nobis etiam traditi sunt, sancτῶν ἁγίων καὶ ἐνδόξων ἀποστόλων, περ κανόνας. torum et gloriosorum apostolorum nomine octoginΕπειδὴ δὲ ἐν τούτοις τοῖς κανόσιν ἐντέταλται, δέχε- taquinque canones. Quoniam autem in his nobis caσθαι ἡμᾶς τὰς τῶν αὐτῶν ἁγίων ἀποστόλων διὰ Κλή- nonibus præceptum est, ut eorumdem sanctorum μεντος διατάξεις, αἷστισι πάλαι ὑπὸ τῶν ἑτεροδόξων, apostolorum per Clementem contitutiones suscipe ἐπὶ λύμῃ τῆς Ἐκκλησίας, νόθα τινὰ ξένα τῆς εὐσε- remus quibus jam olim ab iis qui fide aliena seaβείας παρενετέθησαν, τὸ εὐπρεπὲς κάλλος τῶν θείων liunt ad labem Ecclesia aspergendam, adulterina δογμάτων ἡμῖν ἀμαυρώσαντα, τὴν τῶν τοιούτων δια- quædam et a pietate aliena introducta sunt,quæ diτάξεων προσφόρως ἀποβολὴν πεποιήμεθα πρὸς τὴν vinorum nobis decretorum elegantem ac decoram τοῦ χριστιανικωτάτου ποιμνίου οικοδομὴν καὶ speciem obscurarunt, has constitutiones ad chrisἀσφάλειαν, οὐδαμῶς ἐγκρίνοντες τὰ τῆς αἱρε- lianissimi gregisædificationem ac securitatem conτικῆς ψευδολογίας κυήματα, καὶ τῇ γνησίᾳ τῶν ducibiliter rejecimus, hæreticæ falsitatis fetus neἀποστόλων καὶ ὁλοκλήρῳ διδαχῇ παρενείροντες. Επι- quaquam admittentes, et germanæ ac integra apoσφραγίζομεν δὲ καὶ τοὺς λοιποὺς πάντας ἱερούς stolorum doctrinæ inserentes. Obsignamus etiam κανόνας, ὑπὸ τῶν ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων reliquos omnes canones, qui a sanctis et beatis noἡμῶν ἐκτεθέντας, τουτέστι τῶν τε ἐν Νικαία συν- stris Patribus expositi sunt, id est,a trecentis deceru αθροισθέντων τιη ἁγίων Πατέρων, καὶ τῶν ἐν ᾿Αγκύρᾳ, et octo sanctis ac deiferis Patribus, qui Nicææconἔτι μὴν καὶ τῶν ἐν Νεοκαισαρεία, ὡσαύτως καὶ τῶν ἐν venerunt; iisque qui Ancyra; et iis etiam qui NeoΓάγγραις, πρὸς δὲ καὶ τῶν ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τῆς Συρίας, casarem; similiter et qui Gangris; præterea et iis ἀλλὰ μὴν καὶ τῶν ἐν Λαοδικείᾳ τῆς Φρυγίας, ὡσαύτως qui in Antiochia Syriæ; atque iis etiam qui in Laoκαὶ τῶν ἐν Σαρδικῇ, ἔτι μὴν καὶ τῶν ἐν Καρθαγένη, dicea Phrygia: præterea autem et centum quinπροσέτι καὶ τῶν ρν᾿ τῶν ἐν ταύτῃ τῇ θεοφυλάκτῳ quaginta Patribus, qui in hac a Deo conservauda καὶ βασιλίδι συνελθόντων πόλει, ἐπὶ Νεκταρίου τοῦ et imperiali civitate convenerunt; et ducentis,qui τῆς βασιλίδος ταύτης πόλεως προέδρου, και Τιμοθέου in Ephesiorum metropoli prius coacti sunt: et sexτοῦ γενομένου ᾿Αλεξανδρείας αρχιεπισκόπου· ἀλλὰ centis triginta sanctis et beatis Patribus,qui Chalμὴν καὶ τοὺς Διονυσίου ἀρχιεπισκόπου γενομένου «edone: similiter et iis qui Sardica: et qui Carτῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως, καὶ Πέτρου άρχι- thagine,et qui rursus in hac Dei cultrice et imperaεπισκόπου τῆς αὐτῆς ᾿Αλεξανδρέων καὶ μάρτυρος, trice urbe convenerunt sub Nectario,qui imperanti Γρηγορίου ἐπισκόπου "ενομένου Νεοκαισαρείας τοῦ huic civitati præsidebat; et Theophilo qui fuit θαυματουργού, ᾿Αθανασίου ἀρχιεπισκόπου Αλεξαν- Alexandris archiepiscopus. Quin etiam canones δρείας, Βασιλείου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππα- Dionysii, qui fuit archiepiscopus magna Alexanδοκίας, Γρηγορίου ἐπισκόπου Νύσσης, Γρηγορίου τοῦ drinorum civitatis: et Petri,qui fuit Alexandris Θεολόγου, Αμφιλοχίου του Ικονίου, Τιμοθέου άρ- archiepiscopus et martyr: Gregorii Neocasarem χιεπισκόπου γενομένου ᾿Αλεξανδρείας τοῦ προτέρου, episcopi Thaumaturgi: Athanasi Alexandrini are NOTÆ. In ms Aurelius.

chiepiscopi, Basilii archiepiscopi Caesarea Cappa- Θεοφίλου, ἀρχιεπισκόπου τῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοdociæ:Gregorii episcopi Nyssæ, Gregorii Theologi, πόλεως, καὶ Κυρίλλου, καὶ Γενναδίου πατριάρχου Amphilochii Iconii,Timothei prioris,archiepisco. γενομένου τῆς θεοφυλάκτου ταύτης καὶ βασιλίδος pi Alexandrico; Theophili archiepiscopi ejusdem πόλεως, ὅτι μὴν καὶ τὸν ὑπὸ Κυπριανοῦ τοῦ γενοAlexandrite: Cyrilli ejusdem Alexandriæarchiepi- μένου ἀρχιεπισκόπου τῆς ᾿Αφροών χώρας καὶ μάρ scopi,et Gennadii, qui fuit patriarcha hujus a Deo τυρος, καὶ τῆς κατ' αὐτὸν συνόδου ἐκτεθέντα κανόνα· servanda et imperantis civitatis. Præterea vero eἰ ὃς ἐν τοῖς τῶν προειρημένων προέδρων τόποις καὶ a Cypriano,qui Afrorum regionis fuit archiepisco- μόνον, κατὰ τὸ παραδοθὲν αὐτοῖς ἔτος ἐκράτησε, καὶ pus et martyr, et synodo quæ sub ipso fuit, emis- μηδενὶ ἐξεῖναι τοὺς προδηλωθέντας παραχαράττειν sum canonem,qui in prædictorum præsulum locis κανόνας ἢ ἀθετεῖν, ἢ ἑτέρους παρὰ τοὺς προκειμέν solus,secundum traditam eis consuetudinem,ser- νους παραδέχεσθαι κανόνας, ψευδεπιγράφως ὑπό vatus est. Et nulli licere prius declaratos canones τίνων συντεθέντας, τῶν τὴν ἀλήθειαν καπηλεύειν adulterare, vel non admittere,vel alius præter hic επιχειρησάντων. Εἰ δέ τις ἀλῷ κανόνα τινὰ τῶν εἰρη propositos recipere canones, a quibusdam falsa μένων καινοτομῶν, ἢ ἀνατρέπειν ἐπιχειρῶν, ὑπεύ adjecta inscriptione compositos, qui veritatem cau- θυνος ἔσται κατὰ τὸν τοιοῦτον κανόνα· ὡς αὐτὸς ponari conati sunt. Si quis autem, quod prædiclo- Η διαγορεύει, τὴν ἐπιτιμίαν δεχόμενος, καὶ δι᾿ αὐτοῦ rum canonum aliquem innovare vel subvertere ἐν ᾧπερ πταίει θεραπευόμενος. conetur, convictus fuerit, reus erit secundum eum canonem, ut ipse pronuntiat canon, pœnam luens, et per ipsum in eo, in quo offendit, medelam suscipiens. Concilii Nicœni u canones 1, 2. 4.lis qui sacerdotalem dignitatem sortiti sunt, testimonia et ad recte se gerendum instituta sunt canonicarum constitutionum descriptiones. 10 Quas cum diviniloquo David lubenter recipientes, ad Dominum cantamus, dicentes: In via mandalorum tuorum lætatus sum,tanquam in omnibus diviliis 2: el, Mandasti justitiam testimonia tua in seculum 5:- Intellectum (lamihi,et vitam 4. Et si in saculum nos jubet vox prophetica testimonia Dei servare, et in eis vivere, liquet ea nequaquam concutienda, nullaque ratione labefactanda permanere: nam et venerandus Moyses sic ait: Εἰς non licet addere, nec eis licet detrahere 5. Et divinus apostolus Petrus in iis glorians exclamat: Ad quæ angeli declinare desiderant. Atque etiam dicit Paulus: Etiamsi nos vel angelus annuntiel vobis aliud, quam vobis annuntiavimus, sit anathema 7. Cum hæc ergo ita se habeant, et sint nobis testata,iis exsultantes,ut si quis multa spolia invenerit, divinos canones libenter amplectimur, eorumque constitutionen integram et illabefactabilem conβrmamus,quæ edita fuerunt a sancti Spiritus tubis, omni ex parte celebrandis apostolis, el sex sanctis universalibus synodis, iisque quæ ad ejusmodi decretorum traditionem provinciatim coacta fuerunt, et nostris sanctis Patribus. Ex uno enim omnes eodemque Spiritu illuminati, quæ erant utilia decreverunt: et quos anathemali quidem transrnittunt,nos quoque anathematiramus: quos vero depositioni,nos quoque deponimus: quos autem segregationi, nos itidem se- " gregamus: quos autem ponæ tradunt, nos quoque similiter subjicimus.db avaritia enim alieni mores sint,prasentibus contenti 8, is qui tertium cœlum conscendit, et arcana verba audivit, Paulus divinus apostolus aperte vociferatur. Ο Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών α', β'. α΄. Τοῖς τὴν ἱερατικὴν λαχούσιν ἀξίαν, μαρτύριά τε καὶ κατορθώματα, αἱ τῶν κανονικών διατάξεων υπου τυπώσεις εἰσίν· ας δεχόμενοι ἀσμένως, μετὰ τοῦ Θεοφάντορος Δαβίδ βομεν πρὸς τὸν Δεσπότην Θεὸν λέγοντες· Ἐν τῇ ὁδῷ τῶν μαρτυρίων σου ἐτέρφθην ὡς ἐπὶ παντὶ πλούτῳ· καὶ, Ἐνετείλω καὶ δικαιοσύνην τὰ μαρτύριά σου εἰς τὸν αἰῶνα. Συνέτισόν με καὶ ζῆσόν με· καὶ εἰς τὸν αἰῶνα ἡ προφητικὴ φωνὴ ἐντέλλε ται ἡμῖν φυλάττειν τὰ μαρτύρια τοῦ Θεοῦ, καὶ ζῇν ἐν αὐτοῖς, δῆλον ἀκράδαντα καὶ ἀσάλευτα διαμένουσιν ὅτι καὶ ὁ θεόπτης Μωυσῆς οὕτω φησίν· 'Εν αὐτοῖς οὐκ ἔστι προσθεῖναι, καὶ ἀπ᾿ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφαιρεῖν· καὶ ὁ θεῖος ἀπόστολος Πέτρος ἐν αὐτοῖς έγκαυχώμενος βοᾷ· Εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι· καὶ ὁ Παῦλος φησι· Κἂν ἡμεῖς ἡ ἄγγελος εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω. Τούτων οὖν οὕτως ὄντων καὶ διαμαρ τυρομένων ἡμῖν, ἀγαλλιώμενοι ἐπ' αὐτοῖς, ὡς εἴ τις εὕροι σκύλα πολλά, ασπασίως τοὺς θείους κανόνας ενστερνιζόμεθα, καὶ ὁλόκληρον τὴν αὐτῶν διαταγὴν καὶ ἀσάλευτον κρατύνομεν, τῶν τε ἐκτεθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων σαλπίγγων τοῦ Πνεύματος πανευφήμων ἀποστόλων, τῶν τε ἐξ ἁγίων οἰκουμενικῶν συνόδων, καὶ τῶν τοπικῶς τοπικώς συναθροισθεισῶν ἐπὶ Εκδόσει τοιούτων διαταγμάτων, καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν· ἐξ ἑνὸς γὰρ ἅπαντες καὶ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος αγασθέντες, ὥρισαν τὰ συμφέροντα. Καὶ οὓς μὲν τῷ ἀναθέματι παραπέμπουσι, καὶ ἡμεῖς ἀναθεματί ζομεν· οὓς δὲ τῇ καθαιρέσει, καὶ ἡμεῖς καθαιρούς μεν· οὓς δὲ τῷ ἀφορισμῷ, καὶ ἡμεῖς ἀφορίζομεν, οὓς δὲ ἐπιτιμίῳ παραδιδόασι, καὶ ἡμεῖς ὡσαύτως υποβάλλομεν, Αφιλάργυρος γὰρ ὁ τρόπος, ἀρκούς μενοι τοῖς παροῦσιν, ὁ βεβηκώς εἰς τρίτον ουρανόν, καὶ ἀκούσας ἄῤῥητα ῥήματα, Παῦλος ὁ θεῖος ἀπό στολος, διαρρήδην βου 3 Psal. CXVIII, 14. 3 ibid. 138. 4 ibid. 144, 5 Deut. IV, 2. 61 Petr. 1, 12. 7 Galat. 1, 8. 8 Hebr. xi, 1 seq.

Οτι δεῖ τὸν χειροτονούμενον ἐπίσκοπον ἀσφα- 11 λῶς συντάσσεσθαι, τοὺς κανόνας φυλάττειν· εἰ δὲ μή γε, μὴ χειροτονεῖσθαι. TIT. I. CAP. ft. Quod ordinandus episcopus certo debeat promittere se canones servaturum, sin minus non promoveatur. 2.Quoniam psallentes Deo spondemus: In justi flcationibus tuis meditabor,non obliviscur sermones tuos 10: omnes quidem Christianos salutare est hoc servare,eos autem præcipue qui sacerdotalem dignitatem obtinent. Quamobrem decernimus quemlibet, qui ad episcopalem gradum est provehendus, psalterium omnino nosse, ut ex eo omnem quoque suum clericum ita institui moneat. metropolitano autem bene examinari,an ad sacros canones diligenter, ac curn perscrutatione, non autem obiter cursimque legendos, prompto paraloque sit animo, el sacrum etiam β'. Επειδήπερ ψάλλοντες συντασσόμεθα τῷ Θεῷ, Εν τοῖς δικαιώματί σου μελετήσω, οὐκ ἐπιλήσομαι τῶν λόγων σου· πάντας μὲν Χριστιανοὺς τοῦτο φυσ λάττειν σωτήριον, κατ᾽ ἐξαίρετον δὲ τοὺς τὴν ἱερατικήν ἀμπεχυμένους ἀξίαν. "Οθεν ὁρίζομεν πάντα τὸν προάγεσθαι μέλλοντα εἰς τὸν τῆς ἐπισκοπῆς θρόνον, πάντως ψαλτήρα γινώσκειν· ἵνα ὡς ἐκ τούτου, καὶ πάντα τὸν κατ' αὐτὸν κλῆρον, οὕτω νουθετῇ μυεῖσθαι· ἀνακρίνεσθαι δὲ ἀσφαλῶς ὑπὸ τοῦ μητροπολίτου, εἰ προθύμως ἔχει ἀναγινώσκειν, ἐρευνητικῶς καὶ οὐ παροδευτικῶς, τούς τε Ἱεροὺς κανόνας, τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον, τήν τε τοῦ θείου ᾿Αποστόλου βίβλον, καὶ πᾶσαν τὴν θείαν Γραφήν· καὶ κατὰ τὰ η Evangelium,et librum divini Apostoli,omnemque θεῖα ἐντάλματα ἀναστρέφεσθαι, καὶ διδάσκειν τὸν divinam Scripturam, et in divinis præceptis verκατ' αὐτὸν λαόν. Οὐσία γὰρ τῆς καθ᾿ ἡμᾶς ἱεραρχίας sari, et populum suum docere Nostræ enim hieἐστὶ τὰ θεοπαράδοτα λόγια, ήγουν ἡ τῶν θείων rarchiæ substantia sunt eloquia divinitus tradita, Γραφῶν ἀληθινὴ ἐπιστήμη, καθὼς ὁ μέγας ἀπεφή- divinarum scilicet Scripturarum vera scientia, νατο Διονύσιος. Εἰ δὲ ἀμφισβητοίη καὶ μὴ ἀσμενίζοι sicut magnus ait Dionysius 41. Si quis autem duοὕτω ποιεῖν τε καὶ διδάσκειν, μὴ χειροτονεῖσθαι· bius animi fuerit, et non lubenter hæc facere et ἔφη γὰρ προφητικῶς ὁ Θεός· Σὺ ἐπίγνωσιν ἀπώσω, docere voluerit, non ordinetur. Prophetice enim κἀγὼ ἀπώσομαι σε τοῦ μὴ ἱερατεύειν μοι. dicit Deus: Tu repulisti scientiam, et ego te repellam, ne sis mihi sacerdos 13, " Canones hi duo in margine adjecti erant a recentiore manu, etsi ob altonsam membranam aliquantum mutili. Hos nunc restituimus ex Leunclavio Jur. Gr. Rom. 108-109. ubi jacent in corpore decreti synodalis περὶ ἑνώσεις. Συνόδου τῆς ἑνώσεως κανών δ', Γ'. δ'. Απαντα τὰ παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικήν παραδωσιν καὶ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑποτύπωσιν τῶν ἁγίων καὶ μακαρίων Πατέρων καινοτομηθέντα καὶ πραχθέντα ἢ μετὰ τοῦτο πραχθησόμενα, ανά &váθεμα. 7. Τοῖς ἐν καταφρονήσει τιθεμένοις τοὺς ἱεροὺς καὶ θείους κανόνας τῶν μακαρίων Πατέρων ἡμῶν οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν ὑπερείδουσι, καὶ ὅλην τὴν Χριστιανικὴν πολιτείαν κοσμοῦντες πρὸς θείαν ὁδηγοῦσιν εὐλάβειαν, ἀνάθεμα. Concilii unionis canones 4, 7. 4. Quæcunque contra traditionem Ecclesia, doctrinam et formulas sanctorum ac beatorum Patrum innovabantur vel reapse per sive est citum habebant anathema sit. 7. Quicunque sacros ac divinos canones a beatis Patribus transmissos spernat, negantes illos esse fulcra sancta Ecclesia et duces Christianorum ad Dei timorem, anathema sit. Ita concluditur fragmentum a Leunclávio loc. dict. recitatum. In codice autem Vat. sequitur synodi clausula inedita quæ ita se habet. Τούτων οὕτως διωρισμένων πρὸς ἀσφάλειαν τῆς ἁγίας Εκκλησίας, τοῦ ἀμέτοχον εἶναι τὸ εὐσεβὲς τῶν Χριστιανῶν πλήρωμα τῶν ἐξ ἀθεμίτων γάμων ρύπων, δεόμεθα τῆς σῆς ἀγαθότητος, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἔτι καὶ διαπαντὸς πᾶν σκάνδαλον, πᾶσαν διαμερισμοῦ αἰτίαν, τῆς σῆς ἐξελαύνειν Ἐκκλησίας, καὶ συντηρεῖν αὐτῇ τὴν εἰρηναίαν κατάστασιν, πρεσβείαις τῆς Δεσποίνης ἡμῶν καὶ ἀχράντου Μητρός, τῶν πανιέρων σου μαθητῶν καὶ ἀποστόλων, δι' ὧν ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ τὴν σὴν κατεφύτευσας εἰρήνην, καὶ πάντων οἷς ἐξ αἰῶνος εὐαρεστούμενος ὤφθης ἁγίοις. ᾿Αμήν. Η τρίτη διάταξις τοῦ β' τίτλου τῶν Νεκρῶν, τοὺς τῶν τεσσάρων συνόδων κανόνας θέλει κρατεῖν, καὶ τὰ δόγματα αὐτῶν, ὡς τὰς θείας Γραφάς. Ἐν δὲ τῷ β. o Quibus ita definitis ad securitatem sanctæ Ecclesiæ, et ut pietatis perfectione arceatur nequitia nuptialium sordium; precamur bonitatem tuam, Christe Deus noster, ut deinceps omne prorsus scandalum, omnemque dissidii causam ab Ecclesia tua tollas, et conserves illi pacificam constitutionem, intercedente gloriosissima Domina nostra et sublimi Matre tua, ac sacratissi mis discipulis tuis et apostolis, per quos in omni terra pacem tuam implantasti,cum omnibus sanctis illis, in quibus a sæculis visus es tibi complacuisse. Amen. Textus. Constitutio 3, tit. 2, Novellarum, septem conciliorum canones,eorumque placita, tanquam sacras Scripturas vult valere. Verum in 10 Psal. 11 De eccles. Hier. cap. 1. 19 Osee iv, 6.

PHOTII PATRIARCHÆ. 2 lib. Codicis, tit. 3, constit. 14, et in i et 4 βιβλίῳ τοῦ Κώδικος, τίτ. γ΄, διατάξει ιδ' καὶ ἡ α' καὶ constitutione, tit. 1, Novellarum, partim canones ἡ δ᾽ διάταξις τοῦ α' τίτλου τῶν Νεκρών· πῆ μάν, ὅτι ut leges valere, partim leges sequi canones traditur.] Εt lib. 1, tit. 2, const. 12, pragmaticas Et formas, quæ canonibus adversantur, irritas esse [habet]. 19 GAP. III. Quod ecclesiastica consuetudo, etiamsi non scripla, instar legis servanda sit; et quod minime necesse sit Mosaicam legem relinere. οἱ κανόνες ὡς νόμοι κρατοῦσι, πῆ δὲ, ὅτι τοῖς κανόσιν οι νόμοι ἀκολουθοῦσι· καὶ βιβλίῳ α', τίτλῳ β', διατάξει ιβ' ὅτι οἱ τοῖς κανόσιν ἐναντιούμενοι πραγματικοί, ἄκυροι εἰσιν. ΚΕΦΑΛ. Γ΄. Περὶ τοῦ φυλάττεσθαι τὸ ἄγραφον ἐκκλησιαστικὸν ἔθος, ὡς νόμον· καὶ ὅτι οὐκ ἔχομεν ἀνάγκην φυλάττειν τὰ τοῦ νόμου. Μωσαϊκού Concilii acumenici vt canon 82. Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ' κανών πβ'. 82. In nonnullis venerabilium imaginum pic- πβ'. Εν τισι τῶν σεπτῶν εἰκόνων γραφαῖς, ἀμνὸς turis, agnus qui digito Præcursoris monstratur, δακτύλῳ τοῦ Προδρόμου δεικνύμενος ἐγχαράττεται, depingitur, qui ad gratia figuram assumptus est, δς εἰς τύπον παρελήφθη τῆς χάριτος, τὸν ἀληθινὸν verum nobis agnum per legem Christum Deum ἡμῖν δια νόμου προϋποφαίνων ἀμνὸν, Χριστὸν τὸν nostrum præmonstrans. Antiquas ergo figuras et Θεὸν ἡμῶν. Τοὺς οὖν παλαιοὺς τύπους καὶ τὰς ambras, ut veritatis signa et characteres Eccle- σκιάς, ὡς τῆς ἀληθείας συμβολά τε καὶ προχε sim traditos, amplectentes, gratiam et veritatem ράγματα τῇ ᾿Εκκλησία παραδεδομένους κατασπαζόpræponimus, eam ut legis implementum susci- μενοι, τὴν χάριν προτιμώμεν καὶ τὴν ἀλήθειαν, ὡς pientes. Ut ergo quod perfectum est, vel colorum πλήρωμα νόμου ταύτην ὑποδεξαμένοι. Ὡς ἂν οὖν expressionibus omnium oculis subjiciatur, ejus τέλειον κἂν ταῖς χρωματουργίαις ἐν ταῖς ἁπάντων qui tollit peccata mundi, Christi Dei nostri hu- ὄψεσιν ὑπογράφηται, τὸν τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρτίαν mana forma characterem eliam in imaginibus τοῦ κόσμου ἀμνοῦ Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν κατὰ τὸν ἀνdeinceps pro veteri agno erigi ac depingi jube- θρώπινον χαρακτῆρα, καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τοῦ mus: ut per ipsum Dei Verbi humiliationis cel- νῦν ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ, ἀναστηλούσθαι ὁρίζι. situdinem mente comprehendentes, ad memo- μεν· δι᾿ αὐτοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ riam quoque ejus in carne conversationis, ejus- Λόγου κατανοοῦντες, καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐνσάρκου que passionis et salutaris mortis deducamur, πολιτείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ τοῦ καὶ σωτηρίου ejusque quæ ex eo facla est mundo redemptio- θανάτου χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γενομένης τῷ κόσμῳ ἀπολυτρώσεως. nis. Τοῦ ἁγίου Βασιλείου προς Διόδωρον τὸν Ταρσοῦ κατὰ τῶν δύο ἀδελφὰς γαμούντων, ἢ ἀδελφοῖς δυσὶ γαμουμένων. Sancti Basilii ad Diodorum Tarsensem de his qui duas sorores ducunt, vel de illis quæ duobus fratribus matrimonio junguntur. Venerunt nobis litteræ nomine Diodori inscriptæ, ᾿Αφίκετο ἡμῖν γράμματα τὴν ἐπιγραφὴν ἔχοντα at in reliquis quemvis alium potius decentes quam Διοδώρου, τὰ δ᾽ ἐφεξῆς ἄλλου τινὸς πρέποντα εἶναι Diodorum. Videtur enim astutus aliquis personam μάλλον, ή Διοδώρου. Δοκεῖ γάρ μοί τις τῶν τεχνι luam 18 induens, sic sibi voluisse auctoritatem κῶν, τὸ σὸν πρόσωπον ὑποδὺς, οὕτως ἑαυτὸν ἀξιός apud auditores comparare. Qui quidem ab aliquo πιστὸν ἐθελῆσαι ποιῆσαι τοῖς ἀκροωμένοις· ὅς γε interrogatus,an sibi liceret mortuæ uxoris sororem ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος, εἰ θεμιτόν αὐτὸν πρὸς γάμον in matrimonium ducere,interrogationem non per ἀγαγέσθαι τῆς γυναικὸς τελευτησάσης τὴν ἀδελφήν, horruit, sed placide etiam audivit,ac lascivam libi οὐκ ἔφριξε τὴν ἐρώτησιν, ἀλλὰ καὶ πράως ἤνεγκε dinem fortiter prorsus et pugnaciter adjuvit. Quod τὴν ἀκοὴν, καὶ τὸ ἀσελγὲς ἐπιθύμημα πάνω γενο si adessent litleræ, eas ad te misissem, salisque ναίως αὐτῷ καὶ ἀγωνιστικώς συγκατέπραξεν. Εἰ haberes facultatis et ad tuam et ad veritatis defen- μὲν οὖν παρῆν μοι τὸ γράμμα, αὐτὸ ἂν ἀπέστειλα, sionem. Sed quia qui illas ostenderat, rursus abs- καὶ ἐξήρκεις ἂν σαυτῷ τε ἀμύναι καὶ τῇ ἀληθείᾳ. tulit, et contra nos,qui id ab initio prohibuimus, Επεὶ δὲ ὁ δείξας πάλιν ἀφείλετο, καὶ ὥσπερ τι vel tropæum quoddam circumtulit, licentiam se τρόπαιον καθ᾿ ἡμῶν περιέφερε κεκωλυκότων τὸ ἐξ habere dictitans scripto mandalam; nunc ad te ἀρχῆς, ἔγγραφον ἔχειν λέγων τὴν ἐξουσίαν, ἐπέστειλα scripsi, ut duplici manu spuriam illam epistolam· νῦν σοι. Ωστε διπλῇ τῇ χειρὶ ἡμᾶς ἐλθεῖν ἐπὶ τὸν oppugnemus; nec quidquam ei roboris relinqua- νόθον ἐκεῖνον λόγον, καὶ μηδεμίαν αὐτῷ ἰσχὺν κατα mus, ne facile possit legentibus nocere. Primum λιπεῖν· ἵνα μὴ ἔχῃ βλάπτειν ῥᾳδίως τοὺς ἐντυγχά itaque, quod in ejusmodi rebus maximumn est, νοντας· πρῶτον μὲν οὖν ὃ μέγιστον ἐπί των τοιούτων morem nostrum objicere possumus, ut vim legis ἐστὶ, τὸ παρ' ἡμῖν ἔθος ὃ ἔχομεν προβάλλειν, νόμου habentem, eo quod nobis a viris sanctis tradita δύναμιν ἔχον, διὰ τὸ ὑφ᾽ ἁγίων ἀνδρῶν τοὺς θεσμούς sint regula. Mos autem ille est ejusmodi,ut si quis ἡμῖν παραδοθῆναι. Τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν, ἐάν τις impuritatis vitio aliquando victus in illicitam dua- πάθει ἀκαθαρσίας ποτὲ κρατηθεὶς ἐκπέσῃ πρὸς δυοῖν rum sororum conjunctionem inciderit.neque id ma- ἀδελφῶν ἄθεσμον κοινωνίαν, μήτε γάμον ἡγεῖσθαι trimonium existimetur, neque omnino in Ecclesis τοῦτο, μήθ᾽ ὅλως εἰς ᾿Εκκλησίας πλήρωμα παραδέ

SYNTAGMA CANONUM. TIT. I, CAP. III. χέσθαι πρότερον· ἢ διαλύσαι αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων. cætum admittantur, priusquam a se invicem diriὥστε εἰ καὶ μηδὲν ἕτερον εἰπεῖν ἦν, ἐξήρκει τὸ ἔθος mantur. Quare etiamsi nihil aliud dici posset, satis πρὸς τὴν τοῦ κακοῦ φυλακήν. Ἐπεὶ δὲ ὁ τὴν ἐπι- esset ipsa consuetudo ad boni custodiam. Sed quia στολὴν γράψας, επιχειρήματι κιβδήλῳ κακὸν τοσοῦτον qui hanc scripsit epistolam, adulterino argumento ἐπειράθη τῷ βίῳ ἐπαγαγεῖν, ἀνάγκη μηδὲ ἡμᾶς τῆς malum tantum conatus est in mores hominum inἐκ τῶν λογισμῶν βοηθείας ὑφέσθαι. Καί τοί γε ἐπὶ ducere, necesse est, ut nec ratiocinationum subsi τῶν σφόδρα ἐναργών, μείζων ἐστὶ τοῦ λόγου ἡ παρ' dium omittamus, quanquam,in rebus valde conspiἑκάστην πρόληψις. Γέγραπται, φησίν, ἐν To cuis,argumentatione potior est uniuscujusque præ. Λευϊτικῷ· Γυναίκα ἐπ᾽ ἀδελφῇ αὐτῆς οὐ λήψῃ· notio. Scriptum est,inquit,in Levitico: Uxorem suἀντίζηλον ἀποκαλύψει τὴν ἀσχημοσύνην αὐτῆς per sorore ejus,non accipies @mulam ad revelanἐπ' αὐτῇ, ἔτι ζώσης αὐτῆς. Δῆλον δὲ ἐκ τούτου dam turpitudinem ejus super eam, adhuc vivente εἶναι φησίν, ὅτι συγχωρείται λαμβάνειν τελευτη· eats. Inde igitur manifestum esse dicit mortuæ soπέσης. Πρὸς δὲ τοῦτο πρῶτον μὲν ἐκεῖνα ἐρῶ, ὅτι rorem accipere licere. 14 Ad hoc primum quidem ὅσα ὁ νόμος λέγει, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λέγει· ἐπεὶ οὕτω dicam, quacunque les dicit, iis qui in lege sunt με καὶ περιτομὴ καὶ σαββάτῳ καί ἀποχῃ βρωμάτων dicere; alioqui sic et circumcisioni et Sabbato et ὑποκεισόμεθα. Οὐ γὰρ δὴ ἐάν μέν τι εὕρωμεν συν-B abstinentiæ ciborum subjiciemur. Neque enim si τρέχον ἡμῶν ταῖς ἡδοναίς, τῷ ζυγῷ τῆς δουλείας τοῦ quid inveniamnus appositum nostris voluptatibus, νόμου ἑαυτοὺς ὑποθήσομεν. Ἐὰν δέ τι φανῇ βαρύ jugo servitutis legis nos ipsi subjiciemus: si quit τῶν νομίμων, τότε πρὸς τὴν ἐν Χριστῷ ἐλευθερίαν autem visum fuerit grave in legalibus, tunc ad liὁ ποδραμούμεθα. Πρωτήθημεν εἰ γέγραπται λαμ- bertatem,quæ in Christo est, confugiemus. Interβάνειν γυναῖκα ἐπ' ἀδελφῇ· εἴπομεν ὅπερ ἀσφαλὲς rogati sumus an scriptum sit, ut accipiatur uxor ἡμῖν καὶ ἀληθὲς, ὅτι οὐ γέγραπται. Τὸ δὲ ἐκ τῆς τοῦ post ipsius surorem. Dicin us, quod tutum nobis ἀκολούθου ἐπιφορᾶς τὸ σιωπηθέν συλλογίζεσθαι, est et verum, hoc scriptum non esse. Quod autem νομοθετοῦντος ἐστὶν, οὐ τὰ τοῦ νόμου λέγοντος • silentio prætermissum est, id per consecutionis ἐπεὶ οὕτως γε ἐξέσται τῷ βουλομένῳ κατατελμῆσαι, illationem colligere. legislatoris est, non legem καὶ ἔτι ζώσης τῆς γυναικός, λαμβάνειν τὴν ἀδελφήν, recitantis; siquidem hoc pacto licebit volenti faciΤὸ γὰρ αὐτὸ τοῦτο σόφισμα, καὶ ἐπ' ἐκείνου ἀρμόζει. nus aggredi,etiam adhuc viventis uxoris accipere Γέγραπται γάρ, φησίν, οὐ λήψῃ ἀντίζηλον· ὡς sororem. Nam ipsum illud sophisma etiam ad eam τήν γε ἔξω τοῦ ζήλου, λαβεῖν οὐκ ἐκώλυεν· ὁ δὴ rem appositum est.Scriptum est,inquit,Non acciσυνηγορῶν τῷ πάθει, αζηλότυπον εἶναι διοριεῖται τὸ pies @mulam: proinde accipi eam extra mulaἦθος τῶν ἀδελφῶν. ᾿Ανῃρημένης οὖν τῆς αἰτίας, δι' α tionem non prohibuit.Qui autem libidini patroci ἦν ἀπηγόρευσε τὴν ἀμφοτέρων συνοίκησιν, τί τὸ nabitur, æmulationis expertem esse affirmabit inχωλύον ἔσται λαμβάνειν τὰς ἀδελφάς; 'Αλλ' οὐ γέ- dolem sororum. Quare sublata causa, ob quam γραπται ταῦτα, φήσομεν· ἀλλ' οὐδὲ ἐκεῖνα ώρισται· ambarum connubium prohibuit,quid impediet quoἡ δὲ ἔννοια τοῦ ἀκολούθου ὁμοίως αμφοτέροις τὴν minus sorores accipiantur? Sed hæc scripta non ἄδειαν δίδωσιν. Έδει δὲ μικρὸν ἐπὶ τὰ κατόπιν τῆς sunt, dicemus. Sed neque illa statuta sunt. Conseνομοθεσίας ἐπαναδραμόντα, ἀπηλλάχθαι πραγμάτων cutionis autem intelligentia pariter ambabus licenἔοικε γὰρ οὐ πᾶν εἶδος ἁμαρτημάτων περιλαμβάνειν tiam tribuit. Verumn oportebat paulisper ad ea quæ ὁ νομοθέτης, ἀλλ᾿ ἰδίως ἀπαγορεύειν τὰ τῶν Αἰγυ- legero præcedunt recurrendo,difficultate liberari. πτίων, ὅθεν ἀπῆρεν & Ισραήλ, καὶ τὰ τῶν Χαναναίων, Videtur enim non omne peccatorum genus comπρὸς οὓς μεθίσταται· ἔχει γὰρ οὕτως ἡ λέξις - Κατά prehendere legislator, sed peculiariter Ægyptiorum τὰ ἐπιτηδεύματα τῆς Αἰγύπτου, ἐν ᾗ παρῳκήσατε unde Israel exierat, et Chananæorum ad quos transἐπ' αὐτῆς, οὐ ποιήσετε· καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα γῆς ferebatur, mores interdicere. Sic enim habet ad verΧαναάν εἰς ἣν ἐγὼ εἰσάξω ὑμᾶς ἐκεῖ, οὐ ποιήσετε, bum: Secundum instituta terra Ægypti, in qua καὶ τοῖς νομίμοις αὐτῶν οὐ πορεύεσθε· ὥστε habitatis in ea, non facietis: et secundum instiluta τοῦτο εἰκός που τὸ εἶδος τῆς ἁμαρτίας, μὴ ἐμπο - terra Chanaan,in quam ego inducam vos illuc,non λιτεύεσθαι τότε παρὰ τοῖς ἔθνεσι. Διὸ μηδὲ τῆς ἐπ' facielis,neque in legitimis eorum ambulabilis 16. αὐτῷ φυλακῆς προσδεηθῆναι τὸν νομοθέτην, ἀλλ᾽ Verisimile est boc 15 peccati genus tunc inter ἀρκεσθῆναι τῷ ἀδιδάκτῳ ἔθει, πρὸς τὴν τοῦ μύσους gentes non viguisse. Quapropter opus non fuit leδιαβολή. Πῶς οὖν τὸ μεῖζον ἀπαγορεύσας, τὸ ἔλατ- gislatori,ut illud cavendum curaret: sed satis ei τον ἐσιώπησεν; Ὅτι ἐδόκει πολλοὺς τῶν φιλοσάρκων fuit mos non doctus ad sceleris reprehensionem. πρὸς τὸ ζώσαις ἀδελφοῖς συνοικεῖν, τὸ ὑπόδειγμα Quomodo igitur majore velito, minus prætermisit? βλάπτειν τοῦ πατριάρχου. Ημᾶς δὲ τί χρή ποιεῖν; Quia videbatur multis carni indulgentibus, ut cum τὰ γεγραμμένα λέγειν, ἢ τὰ σιωπηθέντα προσεργά- sororibusadhuc viventibus habitarent,noxium esse ζεσθαι; Αὐτίκα τὸ μὴ δεῖν μιᾷ ἑταίρα κεχρήσθαι exemplum patriarcha. Nos autem quid facere πατέρα καὶ υἱὸν, ἐν μὲν τοῖς νόμοις τούτοις οὐ γέ- oportet? Quæ scripla sunt dicere, an prætermissa γραπται· παρὰ δὲ τῷ προφήτῃ μεγίστης κατηγορίας accuratius scrutari? Protinus, non oportere uti ἠξίωται· Υἱὸς γάρ, φησί, καὶ πατήρ πρὸς τὴν una pellice patrem et flium,in his legibus scri13 Levit. XVIII, 18. 14 ibid. 3. PATROL. GR. CIV.

δὲ εἴδη ptam non est,sed apud prophetam crimiui maximo αὐτὴν παιδίσκην εἰσεπορεύοντο. Πόσα datur. Filius enim, inquit, et pater ad eamdem τῶν ἀκαθάρτων παθῶν ἄλλα, τὸ μὲν τῶν δαιμόνων puellam ingrediebantur15. Quotautem alia cupidi- διδασκαλεῖον ἐξεύρεν, ἡ δὲ θεία Γραφή απεσιώπησε, tatum impurarum genera dæmonum quidem doc- τὸ σεμνὸν ἑαυτῆς ταῖς τῶν αἰσχρῶν ὀνομασίαις και trina excogitavit, tacuit vero divina Scriptura, ho- ταῤῥυπαίνειν οὐχ αἱρουμένη, ἀλλὰ γενικοῖς ὀνόμασι nestatem suam rerum turpium appellationibus τὰς ἀκαθαρσίας διέβαλεν· ὡς καὶ ὁ ἀπόστολος Παύfcdare nolens,sed generatim impuritates vitupera- λος φησί, Πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα μηδὲ vit! Sicut et apostolus Paulus ait: Fornicatio autem ὀνομαζέσθω ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις, τῷ τῆς et omnis immunditia ne nominetur quidem in vo- ἀκαθαρσίας ονόματι τάς τε τῶν ἀῤῥένων ἀῤῥητου bis,sicut decet sanctos 16: immunditiæ nominetum ποιΐας καὶ τὰς τῶν θηλειών παραλαμβάνων. ώστε οὐ virorum tum mulierum obscœna facinora com- πάντως ἡ σιωπὴ ἄδειαν φέρει τοῖς φιληδόνοις. Εγώ prehendens. Quare non omnino silentium licen- δὲ οὐδὲ σεσιωπῆσθαι τὸ μέρος τοῦτο φημί, ἀλλὰ καὶ tiam dat voluptariis. Ego autem neque tacitam il- πάνω σφοδρῶς ἀπηγορευκένα: τὸν νομοθέτην· τὸ γὰρ, lam partem fuisse dico: imo etiam a legislatore Οὐκ εἰσελεύσῃ πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρκός σου vehementer admodum fuisse prohibitam. lllud ἀποκαλύψει ασχημοσύνην αὐτῶν, ἐμπεριεκτικόν enim, Non ingredieris ad omnem carnis tua af- έστι καὶ τούτου τοῦ εἴδους τῆς οἰκειότητος. Τί γὰρ ἂν finem ad revelandam eorum turpitudinem17, hanc γένοιτο οἰκειότερον ἀνδρὶ τῆς ἑαυτοῦ γυναικός; μᾶλλον etiam affinitatis speciem complectitur. Etenim δὲ τῆς ἑαυτοῦ σαρκός; Οὐ γὰρ ἔτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ quid viro affine magis est quam sua ipsius uxor, μία· ὥστε διὰ τῆς γυναικὸς ἡ ἀδελφὴ πρὸς τὴν τοῦ imo quam sua ipsius caro? Non enim amplius duæ ἀνδρὸς οἰκειότητα μεταβαίνει. Ως γαρ μητέρα sunt, sed una caro. Itaque per uxorem soror ad γυναικὸς οὐ λήψεται, οὐδὲ θυγατέρα τῆς γυναικός, viri affiuitatem transit. Quemadmodum enim ma- διότι μηδὲ τὴν ἑαυτοῦ μητέρα, μηδὲ τὴν ἑαυτοῦ trem uxoris non assumet,neque filiam 16 uxoris, θυγατέρα, οὕτως οὐδὲ ἀδελφὴν γυναικός, διότι μηpropterea quod neque suam ipsius matrem, ne- δὲ ἀδελφὴν ἑαυτοῦ· καὶ τοῦτο ἀνάπαλιν, οὐδὲ τῇ que suam ipsius filiam; ita nec uxoris sororem, γυναικὶ ἐξέσται τοῖς οἰκείοις τοῦ ἀνδρὸς συνοικεῖν, propterea quod neque suam ipsius sororem. Εί κοινὰ γὰρ ἐπ' ἀμφοτέροις τῆς συγγενείας τὰ δίκαια· vice versa, neque uxori licebit sese viri affinibus ἐγὼ δὲ παντὶ τῷ περὶ γάμου βουλομένῳ διαμαρτύ conjungere. Sunt enim utrinque communia affi- ρομαι, ὅτι παράγει τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου, nitatis jura. Ego porro cuilibet de nuptiis consu- καὶ ὁ καιρὸς συνεσταλμένος ἐστίν· Ἴνα καὶ οἱ lenti testificor, præterire figuram hujus mundi,et έχοντες γυναῖκας, ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν. Ἐὰν δέ μοι tempus breve esse, Ut qui habent uxores tanquam παραγινώσκῃ τὸ, Αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε, non habentes sint 18. Quod si mihi perperam legat καταγελῶ τοῦ τῶν νομοθεσιῶν τοὺς καιροὺς μὴ δια illul: Crescite et multiplicamini 19: rideo legum κρίνοντος. Πορνείας παραμυθία ὁ δεύτερος γάμος, tempora non discernentem. Fornicationis reme- οὐχὶ ἐφόδιον εἰς ἀπέλγειαν. Εἰ οὐκ ἐγκρατεύονται, dium nuptiæ secundæ, non occasio lascivia. Si se γαμησάτωσαν, φησίν, οὐχὶ δὲ γαμούντες παρανοnon continent, nabant, inquit 3, non vero et nu- μείτωσαν. Οἱ δὲ οὐδὲ πρὸς τὴν φύσιν ἀποβλέπουσιν, bentes legem violent. Isti autem, quorum animus εἱ τὴν ψυχὴν λημῶντες τῷ πάθει τῆς ἀτιμίας, πάλαι vitio turpitudinis lippus est, ne ad naturam qui- διακρίνασαν τὰς τοῦ γένους προσηγορίας. Εκ ποίας dem respiciunt, quæ jam olim generis nomina συγγενείας τους γεννηθέντας προσαγορεύσουσιν, discrevit. Ex qua enim cognatione natos appella- ἀδελφοὺς αὐτοὺς ἀλλήλων, ἢ ἀνεψιούς προσεροῦσιν; bunt? Fratresne, an consobrinos vocabunt? si- ἀμφότερα γὰρ αὐτοῖς προσαρμόσει διὰ τὴν συγ quidem nomen utrumque eis ob confusionem χυσιν. Μὴ ποιήσῃς, ὦ ἄνθρωπε! τὴν θείαν μητρυὰν congruit. Ne facias, o homo, emitam novercam τῶν νηπίων, μήτε δὲ τὴν μητρὸς τάξει περιθάλπειν infantium; nec quæ in matris loco fovere debet, ὀφείλουσαν, ταύτην ἐφυπλίσῃς ταῖς ἀμειλίκτοις ζηλο eam æmulatione implacabili armaveris. Nam so- τυπίαις. Μόνον γὰρ τὸ μίσος τῶν μητρικών, καὶ lum novercarum genus etiam post mortem odium μετὰ θάνατον ἐλαύνει τὴν ἔχθραν, μᾶλλον δὲ οἱ μὲν ac inimicitiam extendit. Imo alii inimici mortuis ἄλλως πολέμιοι, τοῖς τεθνηκόσι σπένδονται· αἱ δὲ reconciliantur; noverca odia post mortem inci- μητρυιαὶ τοῦ μίσους μετά θάνατον ἄρχονται. Κεφά piunt.Summa dictorum hæc est: Si quis legitime λαιον δὲ τῶν εἰρημένων, εἰ μὲν νόμῳ ὁρμᾶται πρὸς nuptias appetit, totus orbis terrarum patet: sin τὸν γάμον, ἤνοικται πᾶσα ἡ οἰκουμένη. Εἰ δὲ ἐμπαlibidine impellitur, ob id magis etiam excludatur, σθὴς αὐτῷ ἡ σπουδή, διὰ τοῦτο καὶ πλέον ἀποκλει Ul discat vas suum possidere in sanctificatione σθήτω· "Ινα μάθῃ τὸ ἑαυτοῦ σκεῦος κτᾶσθαι ἐν et honore, non in passione desideri 31. Me plura ἁγιασμῷ, μὴ ἐν πάθει ἐπιθυμίας. Πλειονά με dicere parantem modus epistola cohibet. Precor λέγειν ὠρμημένον, τὸ μέτρον ἐπέχει τῆς ἐπιστολῆς. autem, ut 17 vel nostra admonitio vitium supe- Εὔχομαι δὲ, ἢ τὴν παραίνεσιν ἡμῶν ἰσχυροτέραν ret, vel non serpat in nostram regionem hoc pia- του πάθους ἀποδειχθῆναι· ἢ μὴ ἐπιδημῆσαι τῇ culum; sed in quibus admissum est locis, in his ἡμετέρα τὸ ἄγος τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐν οἷς ἂν ἐτολμήθη τόποις permaneat. ἐναπομεῖναι. P 15 Amos 11, 7. 16 Ephes. v, 3. 17 Levit. xvui, 6. 18 I Cor. VII, 29. 19 Gen. 1, 28; ix, 1. 20 I Cor. VII, 9. 31 I Thess. IV, 4.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. I, CAP. III Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ κι' κεφαλαίου τῶν περὶ τοῦ & Ejusdem ex capite 27 eorum quæ de Spiritu ἁγίου Πνεύματος πρὸς τὸν μακάριον ᾿Αμφιλό χιον γεγραμμένων. Τῶν ἐν τῇ ᾿Εκκλησία πεφυλαγμένων δογμάτων, τὰ μὲν ἐκ τῆς ἐγγράφου διδασκαλίας ἔχομεν· τὰ δὲ ἐκ τῶν ἀποστόλων παραδόσεως διαδοθέντα ἐν μυστηρίῳ παρεδεξάμεθα· ἅπερ ἀμφότερα τὴν αὐτὴν ἰσχὺν ἔχει πρὸς τὴν εὐσέβειαν. Καὶ τούτοις οὐδεὶς ἀντερεῖ, ὅς τίς γε, καν κατὰ μικρὸν γοῦν θεσμών ἐκκλησιαστικῶν πεπείρεται. Εἰ γὰρ ἐπιχειρήσαιμεν τὰ ἄγραφα τῶν ἐθῶν, ὡς μὴ μεγάλην ἔχοντα τήν δύναμιν παραιτεῖσθαι, λάθοιμεν ἂν εἰς αὐτὰ τὰ καίρια ζημιοῦντες τὸ Εὐαγγέλιον, μᾶλλον δὲ εἰς ὄνομα ψιλόν περιστῶντες τὸ κήρυγμα· οἷον, ἵνα τοῦ πρώτου καὶ κοινοτάτου πρῶτον μνησθώ, τῷ τύπῳ τοῦ σταυροῦ τοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἠλπικότας κατασημαίνεσθαι, τίς ὁ διὰ γράμματος διδάξας; Τὸ πρὸς ἀνατολὰς τετράφθαι κατὰ τὴν προσευχήν, ποῖον ἡμᾶς ἐδίδαξε γράμμα; Τὰ τῆς ἐπικλήσεως ῥήματα ἐπὶ τῇ ἀναδείξει τοῦ άρτου τῆς εὐχαριστίας καὶ τοῦ ποτηρίου τῆς εὐλογίας, τίς τῶν ἁγίων ἐγγράφως ἡμῖν καταλέλοιπεν; Οὐ γὰρ δὴ τούτοις ἀρκούμεθα, ὧν ὁ ᾿Απόστολος ή τὸ Εὐαγγέλιον ἐπεμνήσθη, αλλὰ καὶ προλέγομεν καὶ ἐπιλέγομεν ἕτερα, ὡς μεγάλην ἔχοντα πρὸς τὸ μυστήριον τὴν ἰσχύν, ἐκ τῆς ἀγράφου διδασκαλίας παραλαβόντες. Εὐλογοῦμεν δὲ τὸ ὕδωρ τοῦ βαπτίσματος, καὶ τὸ ἔλαιον τῆς χρίσεως, καὶ προσέτι αὐτὸν τὸν βαπτιζόμενον· ἀπὸ ποίων ἐγγράφων; οὐκ ἀπὸ τῆς σιωπωμένης καὶ μυστικῆς παραδόσεως; τί δέ; αὐτὴν τοῦ ἐλαίου τὴν χρίσιν τίς λόγος γεγραμμένος ἐδίδαξε; τὸ δὲ τρὶς βαπτίζεσθαι τὸν ἄνθρωπον “ πόθεν; ἄλλα δὲ ὅσα περὶ τὸ βάπτισμα, ἀποτάσσεσθαι τῷ Σατανᾷ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ, ἐκ ποίας ἐστὶ γραφῆς; οὐκ ἐκ τῆς ἀδημοσιεύτου ταύτης καὶ ἀποῤῥήτου διδασκαλίας, ἣν ἐν ἀπολυπραγμονήτῳ καὶ ἀπεριεργάστῳ σιγῇ οἱ πατέρες ἡμῶν ἐφύλαξαν; και λῶς ἐκεῖνο δεδιδαγμένοι, τῶν μυστηρίων τὰ σεμνὰ σιωπῇ διασώζεσθαι· 2 γὰρ οὐδὲ ἐποπτεύειν ἔξεστι τοῖς ἀμυήτοις, τούτων πῶς ἂν ἦν εἰκὸς τὴν διδασκαλίαν θριαμβεύειν ἐν γράμμασιν; Καὶ μεθ᾽ ἕτερα. Οὗτος ὁ λόγος τῆς τῶν ἀγράφων παραδόσεως, ὡς μὴ καταμεληθεῖσαν τῶν δογμάτων τὴν γνῶσιν εὖκαταφρόνητον τοῖς πολλοῖς γενέσθαι διὰ συνήθειαν, Αλλο γὰρ δόγμα καὶ ἄλλο κήρυγμα· τὰ μὲν γὰρ δόγματα σιωπάται, τὰ δὲ κηρύγματα δημοσιεύεται. Σιωπῆς δὲ εἶδος καὶ ἡ ἀσάφεια, ᾗ χρῆται ἡ Γραφή, δυσθεώρητον κατασκευάζουσα τῶν δογμάτων τὸν νούν, πρὸς τὸ τῶν ἐντυγχανόντων λυσιτελές. Τούτου χάριν πάντες μὲν ὁρῶμεν κατ᾿ ἀνατολὰς ἐπὶ τῶν προσευχῶν· ὀλίγοι δὲ ἴσμεν, ὅτι τὴν ἀρχαίαν ἐπιζητούμεν πατρίδα τὸν παράδεισον, ὃν ἐφύτευσεν ὁ Θεὸς ἐν Ἐδὲμ κατὰ ἀνατολάς. Καὶ ὀρθοὶ μὲν πληροῦμεν τὰς εὐχὰς ἐν τῇ μιᾷ τοῦ σαββάτου, τὸν δὲ λόγον οὐ πάντες οἴδαμεν. Οὐ γὰρ μόνον ὡς συνε αναστάντες Χριστῷ, καὶ τὰ ἄνευ ζητεῖν ὀφείλοντες ἐν τῇ ἀναστασίμῳ ἡμέρᾳ τῆς δεδομένης ἡμῖν χάριτος, διὰ τῆς κατὰ τὴν προσευχὴν στάσεως, ἑαυτοὺς ὑπομι28 Gen. II, X. sancto ad beatum Amphilochium scripsit. Ex asservatis in Ecclesia dogmatibus et prædicalionibus,alia quidem habemus e doctrina scriρto prodita; alia vero nobis in mysterio tradita recepimus ex traditione apostolorum: quorum utraque vim eamdem habent ad pietatem; nec iis quisquam contradicet: nullus certe, qui vel tenui experientia noverit quæ sint Ecclesia instituta. Nam si consuetudines quæ scripto prodile non sunt,lanquam haud multum habentes momenti aggrediamur rejicere, imprudentes Evangelium in ipsis rebus præcipuis lædemus, imo potius prædicalionem ad nudum nomen contrabemus. Verbi gratia,ut ejus quod primum est et vulgatissimum primo loco commemorem: ut signo crucis eo qui spem collocant in Christo signemus, quis scripto docuit? Ut ad orientem verti precemur, quæ nos docuit Scriptura?lnvocationis verba cum conficitur panis Eucharistiæ et poculum benedictionis, quis sanctorum in scripto nobis reliquit? Nec enim his contenti sumus, quæ commemorat Apostolus aut Evangelium,verum alia quoque et ante et post dicimus,tanquam multum habentia momenti ad mysterium,quæ ex traditione non scripta accepimus. Benelicimus autem et aquam baptismalis, et oleum unctionis, imo ipsum etiam qui baptismum accipit. Ex quibus scriptis? Nonne a tacita secretaque 18 traditione? Ipsam vero olei unctionem, quis sermo scripto proditus docuit? Jam ter immergi hominem, unde haustum? Reliqua autem quæ funt in baptismo, veluti renuntiare Salanæ et angelis ejus, ex qua scriptura habemus? Nonne ex minime publicata et arcana hac doctrina, quam patres nosiri silentio quieto minimeque curioso servarunt? Quippe illud probe didicerant, mysteriorum reve rentiam silentio conservari. Nam quæ nec intueri fas est non initiatis, qui conveniebat horum doctrinam scriptis vulgari? Et post alia. Hæc est ratio,cur quædam citra scriptum tradita sint, ne dogmatum notitia neglecta, propter assuetudinem vulgo veniret in contemptum. Aliud utique est dogma,aliud prædicatio. Nam dogmata silentur, prædicationes vero publicantur. Est autem silentii species etiam obscuritas qua utitur Scriptura, intellectu difficilem reddens dogmatum sententiam, idque ad legentium utilitatem. Hanc ob causam omnes speclamus ad orientem, cum precamur, pauci tamen novimus, quod id facientes antiquam requirimus patriam, videlicet paradisum,quem plantavit Deus in Eden ad orientem 33. Erecti itidem perfcimus deprecationes in una Sabbati, sed rationem non omnes nǝvimus. Non enim solum quod veluti simul cum Christo resuscitati, quæ sursum sunt quærere debeamus, in die resurrectionis data nobis gratia stando

precantes nosmetipsos commonefacinus,sed quod μνήσκομεν, ἀλλ' ὅτι δοκεῖ πως του προσδοκωμένου is dies videatur aliquo modo imago venturi sæculi. αἰῶνος εἶναι εἰκών. Διὸ καὶ ἀρχὴ οῦσα ἡμερῶν, οὐχὶ Loque cum sit principium dierum, non primus a πρώτη παρὰ Μωϋσέως, ἀλλὰ μία ονόμασται. Εγένετο Moyse,sed unus appellatus est. Facta est enim,in- γάρ, φησίν, ἑσπέρα, καὶ ἐγένετο πρωί, ἡμέρα quit,vespera,et factum est 19 mune,dies unus 23.98: μία, ὡς τῆς αὐτῆς ἀνακυκλουμένης πολλάκις. καὶ Lnquam qui sape recurrat. Igitur unus est idem μία τοίνυν ἡ αὐτὴ καὶ ὀγδόη, την μίαν ὄντως ἐκείνην et octavus, unum illum singularem ac verum oc- καὶ ἀληθινὴν ὀγδόην, ἧς καὶ ὁ ψαλμὸς ἔν τισιν ἐπι lavum, cujus et psalmista in quibusdam psalmo- γραφαῖς τῶν ψαλμῶν ἐπεμνήσθη· δι' ἑαυτῆς ἐμφα rum inscriptionibus meminit so, per se significans, νίζουσα τὴν μετὰ τὸν χρόνον τοῦτον κατάστασιν, τὴν statum videlicet hoc tempus secuturum, diem άπαυστον ἡμέραν, τὴν ἀνέσπερον, τὴν ἀδιάδοχον, τὸν non desiturum,vespera nescium, successoris ex- ἄληκτον ἐκεῖνον καὶ ἀγήρω αἰώνα· ἀναγκαίως οὖν pertem,avum illud nunquam finiendum nec un- τὰς ἐν αὐτῇ προσευχὰς ἑστῶτας ἀποπληροῦν τοὺς quam senescens. Necessario igitur in hoc die Ec- ἑαυτῆς τροφίμους ή Εκκλησία παιδεύει, ἵνα τῇ clesia suos alumnos docet preces suas stando συνεχεῖ ὑπομνήσει τῆς ἀτελευτήτου ζωής, τῶν πρὸς absolvere, ut, assidua commonitione vilæ illius τὴν μετάστασιν ἐκείνην ἐφοδίων μὴ ἀμελῶμεν· καὶ punquam desituræ, non negligamus ad cam demi- πᾶσα δὲ ἡ πεντηκοστὴ τῆς ἐν τῷ αἰῶνι προσδοκωμέν grationem parare viaticum. Quin et totum illud της Αναστάσεως, ἀληθῶς ἐστιν ὑπόμνημα. Η γὰρ quinquaginta dierum tempus admonilio est resur- μία ἐκείνη καὶ πρώτη ἡμέρα ἐπτάκις επταπλασίαrectionis, quam in altero seculo exspectamnus. σθεῖσα, τὰς ἑπτὰ τῆς ἱερᾶς πεντηκοστῆς ἑβδομάδας Jam unus ille et primus dies septies multiplicatus, ἀποτελεῖ. Εκ πρώτης γὰρ ἀρχομένη, εἰς τὴν αὐτὴν septem sacra pentecostes hebdomadas absolvit, καταλήγει, δι᾿ ὁμοίων τῶν ἐν τῷ μέσῳ ἐξελιττοprimo enim incipiens, in eumdem desinit, per μένη πεντηκοντάκις· διὸ καὶ αἰῶνα μιμεῖται τῇ similes, qui in medio intercedunt, dies quinqua- ὁμοιότητι, ὥσπερ ἐν κυκλινῇ κινήσει ἀπὸ τῶν αὐτῶν gies evolutus. Unde et sternitatem similitudine αρχομένη σημείων, καὶ εἰς τὰ αὐτὰ καταλήγουσα. refert,dum velut in motu circulari, ab iisdem orἘν ᾗ τὸ ὄρθιον σχῆμα τῆς προσευχής προτιμάν sus signis in eadem desinit. Quo in die, corporis of θεσμοὶ τῆς ᾿Εκκλησίας ἡμᾶς ἐξεπαίδευσαν, ἐκ τῆς erecto habitu precari potius nos Ecclesiae ritus εναργούς ὑπομνήσεως οἱονεὶ μετοικίζοντες ἡμῶν τὸν docuerunt, nimirum per evidentem commonitio. νοῦν ἀπὸ τῶν παρόντων ἐπὶ τά μέλλοντα· καὶ καθ' nem quasi transferentes mentem nostram apræsen- ἑκάστην δὲ γονυκλισίαν καὶ διανάστασιν ἔργῳ δεί tibus ad futura.Insuper et quoties genua declimus, ανυμεν, ὅτι καὶ διὰ τῆς ἁμαρτίας εἰς γῆν κατεβούν et rursus erigimur, ipso facto ostendimus, quod c μεν, καὶ διὰ τῆς ἀναμαρτίας τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς, ob peccatum in terram delapsi sumus, et per ha- εἰς οὐρανὸν ἀνεκλήθημεν. Επιλείψει με ἡ ἡμέρα, manitatem ejus qui creavit nos in coelum revocati τὰ ἀγραφα τῆς Ἐκκλησίας μυστήρια διηγούμενον sumus. Defciet me dies, si Ecclesiæ mysteria ci- ἐνῶ τάλλα· αὐτὴν δὲ τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως, πιο tra scriptum tradita pergam recensere. Omilto στεύειν εἰς Πατέρα, καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐκ catera: ipsam fidei professionem in patrem,et Fi- ποίων γραμμάτων ἔχομεν; Εἰ μὲν γὰρ ἐκ τῆς τοῦ lium, et Spiritum sanctum,e quibus habemus scri- βαπτίσματος παραδόσεως, κατὰ τὸ τῆς εὐσεβείας ἀκόptis? Etenim si quoniam ex baptismi traditione λουθον, ὡς βαπτιζόμεθα, οὕτω καὶ πιστεύειν ὀφείλον juxta pietatis 20 consecutionen,ut baptizamur, τες, ὁμοίαν τῷ βαπτίσματι τὴν ὁμολογίαν κατατιita et credere debemus,similem baptismo profes- θέμεθα, συγχωρησάτωσαν ἡμῖν ἐκ τῆς αὐτῆς ἀκοsionem exhibemus: concedant etiam nobis, ut λουθίας, ὁμοίαν τῇ πίστει τὴν δόξαν ἀποδιδόναι. Εἰ juxta eamdem consequentiam glorificationem fidei δὲ τὸν τρόπον τῆς δοξολογίας ὡς ἄγραφον παραιconsimilem persolvamus. Quod si glorificandi mo- τοῦνται, δότωσαν ἡμῖν τῆς τε κατὰ τὴν πίστιν ἐμο dum veluti scripti non traditum rejiciunt, profe- λογίας, καὶ τῶν λοιπῶν ὧν ἀπηριθμησάμεθα, ἐγγρά rant nobis et professionis lilei et cæterorum quæ φους τὰς ἀποδείξεις. Εἶτα τοσούτων ὄντων ἀγράφων, commemoravimus probationem e Scripturis. Ad καὶ τοσαύτην ἐχόντων ἰσχὺν εἰς τὸ τῆς εὐσεβείας hæc cum tam multa sint quæ scripto prodita non μυστήριον, μίαν λέξιν ἡμῖν ἐκ Πατέρων εἰς ἡμᾶς sunt, et tantum habent momenti ad pietatis mystem ἐλθοῦσαν οι συγχωρήσουσιν, ἣν ἡμεῖς ἐκ τῆς ἀντ rium, unicam dicliunculam quæ a majoribus ad nos επιτηδεύτου συνηθείας ταῖς ἀδιαστρόφοις τῶν Ἐκκλη devenit, non concedent, quam nos ex inaffectata σιῶν ἐναπομείνασαν εὔρομεν, οὐ μικρὸν τὸν λόγον consuetudine in Ecclesiis, quæ perversa et cor- ἔχουσαν οὐδὲ βραχεῖαν συντέλειαν, εἰς τὴν τοῦ μύστ ruples non sunt, permanentem invenimus, haud τηρίου δύναμιν εἰσφερομένην; mediocrem rationem habentem, neque mediocre adjumentum ad mysterii vim afferentem? Ejusdem ex capite 29 de codem argumento. Sane contra id quod dieunt, glorificationem cum 23.28 Gen. 1, 5. * Psal. vi et XII. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τοῦ κθ' τῆς αὐτῆς πραγματείας κεφαλαίου. Πρός γε μὴν τὸ ἀμάρτυρον καὶ ἄγραφον εἶναι τὴν

SYNTAGMA CANONUM. ΤΙΤ. 1, CAP. 17. ἡ σὺν τῷ Πνεύματι δοξολογίας, ἐκεῖνο λέγομεν· ὅτι εἰ μὲν μηδὲν ἕτερον ἄγραφον, μηδὲ τοῦτο παραδεχθήτω· εἰ δὲ τὰ πλεῖστα των μυστικῶν ἀγράφω: ἡμῖν ἐμπολιτεύεται, μετὰ πολλὼν ἑτέρων καὶ τοῦτο καταδεξώμεθα. ᾿Αποστολικὸν δὲ οἶμαι καὶ τὸ ταῖς ἀγράφεις παραδόσεις παραμένειν. Επαινῶ γὰρ, φησίν, ὑμᾶς, ὅτι πάντα μου μέμνησθε, καὶ καθὼς παρέδωκα ὑμῖν τὰς παραδόσεις κατέχετε· καὶ τὸ, Κρατεῖτε τὰς παραδόσεις ἂς παρελάβετε, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε δι᾽ ἐπιστολῆς· ὧν μάλιστα μία ἐστὶ καὶ ἡ παροῦσα αὕτη, ἣν οἱ ἐξ ἀρχῆς διαταξάμενοι που ραδιδόντες τοῖς ἐφεξῆς, συμπροϊούτης ἀεὶ τῷ χρόνῳ τῆς χρήσεως, διὰ μικρὰς τῆς συνηθείας ταῖς Exκλησίαις ἐγκατεῤῥίζωσε»· ἄρ᾽ οὖν, εἰ ὡς ἐν δικαστηρίω τῆς διὰ τῶν ἐγγράφων ἀποδείξεως ἀποροῦντες, μαρτύρων ὑμῖν πλῆθος παραστησάμεθα, οὐκ ἂν ᾖ τῆς ἀτιείσης παρ' ὑμῶν ψήφου τύχοιμεν; Ἐγὼ μὲν οὕτως οἶμαι· ἐπὶ στόματος γάρ δύο καὶ τριών μαρτύρων σταθήσεται πάν ῥῆμα. Εἰ δὲ καὶ τὸν πολὺν χρόνον πρὸς ἡμῶν ὄντα ἐνεργῶς ὑμῖν ἐπεδείκνυμεν, οὐκ ἂν ἐδόξαμεν ὑμῖν εἰκότα λέγειν, μὴ εἶναι καθ' ἡμῶν τὴν δίκην εἰσαγώγιμον ταύτην; δυσωπητικά γάρ πῶς τὰ παλαιὰ τῶν δογμάτων, οἱονεὶ πολιᾷ τιν τῇ ἀρχαιότητι τὸ αἰδέσιμον ἔχοντα. Καὶ ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ νόμου τὸ ἔθος, ὡς ἄγρα φος νόμος ἰσχύει, ὅτε ἐν δικαστηρίῳ ἡ συνήθεια βε: βαιωθῇ, καὶ ὅτε μὴ ἐγγράφῳ νόμῳ ἐναντιοῦται. Εἰ δὲ ἔν τισι τόποις, μήτε συνήθειαν του ζητουμένου ἔστιν εὑρεῖν, τότε τῷ ἔθει Ῥώμης ἔπεσθαι δε, ὡς τῶν Διγέστων βιβλ. α' τίτ. γ΄ Διγέστ. λβ' λγ' λδ' λε', λα' λζ' λη', καὶ βιβλ. η' τοῦ κώδι, τιτ. β' δικτ. α' β' γ'· εἴρηται δὲ καὶ βιβλ. ν', τίτ. ιζ' διγέστ. ρπβο ὅτι δυσχερῶς μὲν, ὅμως δὲ τοῦ δικαίου, ἀπαιτοῦντος, παραβαίνομεν τὴν συνήθειαν. ΚΕΦΑΛ Δ'. — "Οτι οὐχ ὑφ᾽ ἑνὸς ἐπισκόπου, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς κοινότητος οἱ κανόνες ἐκτίθενται. Βασιλείου κανών μζ'. Εγκρατῖται καὶ Σακκοφόροι καὶ ᾿Αποτακεῖται, τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ ᾧ καὶ Ναυπτιο· ὅτι περὶ μὲν ἐκείνων, κανὼν ἐξεφωνήθη, εἰ καὶ διάφορος, τὰ δὲ κατὰ τούτους ἀποσεσιώπηται. Ἡμεῖς μέντοι, ἑνὶ λόγῳ ἀναβαπτίζομεν τους τοιούτους. Εἰ δὲ παρ᾽ ὑμῖν ἀπηγόρευται τὸ τοῦ ἀναβαπτισμοῦ, ὥσπερ οὖν καὶ παρὰ Ρωμαίοις οἰκονομίας τινὸς ἕνεκα ἀθετετ ται τὸ βάπτισμα αὐτῶν, ἀλλ' ὁ ἡμέτερος λογος ἰσχὺν ἐχέτω· ὅτι ἐπειδὴ ὥσπερ Μαρκιωνιστῶν ἐστὶν ἀποβλάστημα ἡ κατ' αὐτοὺς αἵρεσις, βδελυσσομένων τὸν γάμον καὶ ἀποστρεφομένων τὸν οἶνον, καὶ τὴν κτίσιν τοῦ Θεοῦ μεμιασμένην είναι λεγόντων, οὐ δεχόμεθα αὐτοὺς εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, ἐὰν μὴ βαπτισθῶσιν εἰς τὸ ἡμέτερον βάπτισμα· μὴ γὰρ λεγέτωσαν ὅτι εἰς Πατέρα, και Υιόν, απὶ ἅγιον Πνεῦμα ἐβαπτίσθημεν, οἴ γε κακῶν ποιητὴν ὑποτιθέμενοι τὸν Θεὸν, ἐφαμίλλως τῷ Μαρκίωνι καὶ ταῖς λοιποῖς αἱρέσεσιν· ὥστε ἐὰν ἀρέσῃ τούτο, δεῖ πλείονας ἐπισκόπους ἐν Spiritu carere testimonio, nec in Scripturis exstare, illud dicimus: si nihil aliud est receptum absque Scripturis, ne hoc quidem recipiatur; sin plurima arcana citra scriptum recepta sunt nobis,cum aliis pluribus et hoc recipiemus. Arbitror autem apostolicum esse,etiam non scriptis traditionibus inhærere. Laudo enim, inquit,vos, quod omnia mea meministis,et quemadmodum traditi vobis,traditiones lenelis 30. Et illud, Tenete traditiones quas accepistis, sive per sermonem, sive per epistolam 31: quarum una est et hæc de qua nunc agimus, quam qui ab initio præscripserunt, tradideruntque posteris,usu semper simul cum tempore progrediente, ipsam longa consuetudine in Ecclesiis irradicarunt. Ergo si velut in tribunali, probationibus e scripto destituti, mullos vobis testes prolucamus, nonne 21 sententiam absolventem a vobis consequemur? Ego quidem arbitror: in ore siquidem duorum ac trium testium stabit omne verbum. Quod si etiain temporis diuturnitatem pro nobis facientem vobis evidenter ostendamus, annon videbimur vobis probabilia dicere, non posse litem istam jure nobis intendi? Veneranda enim sunt quodammodo vetusta dogmata, quæ ob antiquitatem, ceu canitiem quamdam, habent quiddam reverendum. Textus. Et in jure civili consuetudo quando in judicio confirmata est,nec scripta legi repugnat, ut lex non scripta valet. Ac vero sicubi (proposits) quæstionis consuetudo non invenitur,tunc consustudinem urbis Romæ sequi oportet, quemadmodum lib.: Digest. tit.3, Digest. 4, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38. et lib. vult cod. tit. 52, const. 1, 2, 3, [proditum est. Dictum est etiam lib. L, tit. 17, Digest. 102. quod aegre æquitate tamen postulante, consuetudinem transgredimur. CAP. 1V. - Quod non ab uno episcopo, sed communi antistitum concilio canones eduntur. Basilii canon 47. Encratitæ, et Saccophori ét Apótactitæ subjiciuntur eidem rationi, cui et Novatiani, quia de illis editus canon, etsi varius; quæ autem ad istos pertinent,silentio sunt prætermissa. Nos autem una retione tales rebaptizamus. Quod si apud vos prohi bita est rebaptizatio, sicut et apud Romanos, cecononize alicujus gratia, nostra tatnen ratio vim obtineat Quonia n euim veluti germen Marcionitarum est eorum 99 haeresis, ut qui nuptias abhorreant, et vinum aversentur, ac dicant Dei creaturam inquinatam esse, idcirco ipsos in Ecclesiam non admittimus; nisi in nostram baptisma fuerint bapLizati. Etenim ne dicant: In Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum baptizali sumus, qui videlicet Deum esse malorum effectorem existimant, exemplo Marcionis et reliquarum brevestm. Quainobrem, si hoc placuerit, oportet episcopos plu res in unum convenire, et ita demum canonem 301 Cor. XI, 2. 31 II Thess. 11, 14. 39 Deut. xix, 15.

edere, ut et is qui agit, periculo careat, et qui ταυτῷ γενέσθαι· καὶ οὕτως ἐκθέσθαι τὸν κανόνα, ἵνα respondet, in tanto ejusmodi quæstionibus res- καὶ τῷ ποιήσαντι τὸ ἀκίνδυνον ᾗ· καὶ ὁ ἀποκρινό ponso auctoritatem habeat. μενος, τὸ ἀξιόπιστον ἔχῃ ἐν τῇ περὶ τοιούτων ἀποκρίσει. CAP. V. - De patriarchis, et metropolitanis, et de iis qui dicuntur primates in Africa. Apostolorum canon 34. 34 [33]. Episcopos uniuscujusque gentis nosse oportet eum qui in eis est primus, et existimare ut caput: et nihil facere, quod sit arduum aut magni momenti, præter illius sententiam: illa autem facere unumquemque,quæ ad suam parochiam pertinent, et pagos qui ei subsunt. Sed nec ille absque omnium sententia aliquid agat. Sic enim erit concordia, et glorifcabitur Deus per Dominum Jesum Christum. Concilii Nicani canones 4, 6, 7. 4.Episcopum 33 oportet maxime quidem ab omnibus qui sunt in provincia, constitui. Si autem sit hoc difficile, vel propter urgentem necessitatem, vel vim longitudinem,tres omnino eumdem in locum congregatos,absentibus quoque suffragium ferentibus,scriptisque assentientibus, tunc 95 electionem feri,eorum autem quæ funt, confirmationem in unaquaque provincia a metropolitano fieri. 6.Antiqui mores serventur34,qui sunt in Ægypto, et Libya, et Pentapoli, ut Alexandrinus episcopus horum omnium habeat potestatem,quandoquidem et episcopo Romano hoc est consuetum. Similiter et in Antiochia,et in aliis provinciis sua privilegia ac suæ dignitates et auctoritates Ecclesiis serventur. Illud autem est omnino manifestum, quod si quis absque metropolitani sententia factus sit episcopus, eum magna synodus definivil non esse episcopum. Quod 35 si quidem communi omnium electioni, quæ et rationi consentanea, et ex regula ecclesiastica facta est, duo vel tres propter suam, qua delectantur, contentionem contradicant, vincant plurium suffragia. 7.Quoniam obtinuit consuetudo et antiqua traditio, ut qui est in Ælia episcopus, honoretur: habeat honoris consequentiam, metropoli propria dignitate servata. Concilii Antiocheni canon 9. ΚΕΦΑΛ. Ε'. - Περὶ πατριαρχῶν καὶ μητροπολι τῶν, καὶ τῶν ἐν ᾿Αφρικῇ λεγομένων πριμάτων. ᾿Αποστόλων κανών λδ'. δ'. Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου ἔθνους, εἰδέναι χρὴ τὸν ἐν αὐτοῖς πρῶτον, καὶ ἡγεῖσθαι αὐτὸν ὡς κεφαλὴν, και μηδέν τι πράττειν περιστὸν ἄνευ τῆς ἐκείνου γνώμης, έκεῖνα δὲ μόνα πράττειν ἕκαστον, ὅσα τῇ αὐτοῦ παροικίᾳ ἐπιβάλλει καὶ ταῖς ὑπ᾽ αὐτὴν χώραις. ᾿Αλλὰ μηδὲ ἐκεῖνος ἄνευ τῆς πάντων γνώμης ποιείτω τι· οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται, καὶ δοξασθήσεται ὁ Πατήρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Συνόδου Νικαίας κανών δ' 5' ς'. δ'. Ἐπίσκοπον προσήκει μάλιστα μὲν ὑπὸ πάντων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχία καθίστασθαι. Εἰ δὲ δυσχερές εἴη τὸ τοιοῦτον, ἢ διὰ καταπείγουσαν ἀνάγκην, ἢ διὰ μῆκος ὁδοῦ ἐξάπαντος τρεῖς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναγομένους, συμψήφων γινομένων καὶ τῶν ἀπόντων, καὶ συντιθεμένων διὰ γραμμάτων, τότε τὴν χειροτονίαν ποιεῖσθαι· τὸ δὲ νῦρος δίδοσθαι τῶν γινομένων καθ' ἑκάστην ἐπαρχίαν τῷ μητροπολίτῃ. 5. Τὰ ἀρχαῖα ἔθη κρατείτω, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύη καὶ Πενταπόλει, ὥστε τὸν ἐν ᾿Αλεξανδρεία τούτων ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, ἐπίσκοπον, πάντων ἐπειδὴ καὶ τῷ ἐν τῇ Ρώμῃ ἐπισκόπῳ τοῦτο σύνο ηθές ἐστιν· ὁμοίως δὲ καὶ τῷ κατὰ τὴν ᾿Αντιό cχειαν, καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις, τὰ πρεσβεία σώζεσθαι ταῖς Εκκλησίαις· καθόλου δὲ πρόδηλον Εκεῖνο, ὅτι εἴ τις χωρίς γνώμης τοῦ μητροπολίτου γένοιτο ἐπίσκοπος, τὸν τοιοῦτον ἡ μεγάλη σύνοδος ὥρισε μὴ δεῖν εἶναι ἐπίσκοπον. Ἐὰν μέν τοι τῇ κοινῇ πάντων ψήφῳ εὐλόγῳ οὔσῃ καὶ κατὰ κανόνα ἐκκλησ σιαστικὸν, δύο ἢ τρεῖς δι' οἰκείαν φιλονεικίαν ἀντιλέ γωσι, κρατείτω ἡ τῶν πλειόνων ψῆφος. ζ'. Ἐπειδὴ συνήθεια κεκράτηκε καὶ παράδοσις ἀρε χαία, ὥστε τὸν ἐν Αἰλίᾳ ἐπίσκοπον τιμᾶσθαι, εχέτω τὴν ἀκολουθίαν τῆς τιμῆς, τῇ μητροπόλει σωζομένου τοῦ οἰκείου ἀξιώματος. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών θ'. θ'. Τοὺς καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἐπισκόπους εἰδέναι χρὴ τὸν ἐν τῇ μητροπόλει προεστῶτα ἐπίσκοπον, καὶ τὴν φροντίδα ἀναδέχεσθαι πάσης τῆς ἐπαρχίας, διὰ τὸ ἐν τῇ μητροπόλει πανταχόθεν θυντρέχειν πάντας τοὺς τὰ πράγματα ἔχοντας· ὅθεν ἔδοξε καὶ τῇ τιμῇ προηγεῖσθαι αὐτὸν, μηδέν τε πράττειν περ ριττόν τοὺς λοιποὺς ἐπισκόπους ἄνευ αὐτοῦ, κατὰ τὸν ἀρχεῖον κρατήσαντα ἐκ τῶν Πατέρων ἡμῶν κανόνα ἢ ταῦτα μόνα, ὅσα τῇ ἑκάστου ἐπιβάλλει παροινία, καὶ ταῖς ὑπ᾽ αὐτὴν χώραις. "Εκαστον γὰρ ἐπίσκοπον ἐξουσίαν ἔχειν τῆς ἑαυτοῦ παροικίας, διοικεῖν τε κατὰ τὴν ἑκάστῳ ἐπιβάλλουσαν εὐλάβειαν, καὶ πρόνοιαν ποιεῖσθαι πάσης τῆς χώρας τῆς ὑπὸ τὴν αὐτοῦ πόλιν 9. Episcopos qui sunt in unaquaque provincia, scire oportet episcopum, qui praest metropoli, etiam curam suscipere totius provincia, eo quod in metropolim undequaque concurrunt omnes qui habent negotia.Unde visum est eum quoque honore præcedere: reliquos autem episcopos nihil magni momenti aggredi sine ipse,ut vult, qui ab initio, obtinuit, Patrum canon: vel sola, quæ ad uniuscujusque parochiam conferunt, et regiones quæ ei. subsunt. Unumquemque enim episcopum habere sus parochia potestatem,et administrare pro uni. cuique conveniente religione, et totius regionis curam gerere, quæ suæ urbi subest. Ut etiam or33 Apost. 4; Laod. 12; Antioch. 19; Afric. 16; Tolet. 19. 34 Apost. 35; Artioch. 9; Const. 2. & Antioch. 18; Innoc. 8; Bonif. 4; Leonis 18.

ὡς καὶ χειροτονεῖν πρεσβυτέρους καὶ διακόνους, καὶ μετά κρίσεως ἕκαστα διαλαμβάνειν· περαιτέρω δὲ μηδὲν πράττειν ἐπιψειρεῖν δίχα τοῦ τῆς μητροπόλεως ἐπισκόπου, μηδὲ αὐτὸν ἄνευ τῆς τῶν λοιπῶν γνώμης. ἡ TIT. I, CAP. V. dinent 24 presbyteros et diaconos, et unaquaque cum judicio tractent, et nihil ultra facere aggrediantur sine metropolis episcopo: neque ipse sine reliquorum sententia. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β' γ'. Concilii Constantinopolitani canones 2, 3. β'. Τοὺς ὑπὲρ διοίκησιν ἐπισκόπους ταῖς ὑπερο 2 Episcopi ad Ecclesias quæ sunt ultra suam ρίοις ᾿Εκκλησίαις μὴ ἐπιέναι μηδὲ συγχέειν τὰς Εκ- diæcesim suosque limites ne accedant: sed seκλησίας· ἀλλὰ κατὰ τοὺς κανόνας, τὸν μὲν ᾿Αλεξ- cundum canones, Alexandriæ quidem episcopus ανδρεία; ἐπίσκοπον, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ μόνον οἶκο- Agyptum solum regal, Orientis autem episcopi νομεῖν· τοὺς δὲ τῆς ᾿Ανατολῆς ἐπισκόπους, την Ανα- Orienteın solum administrent, servatis privilegiis τολὴν μόνον διοικεῖν· φυλαττομένων τῶν ἐν τοῖς ac præeminentiis, quæ sunt in Nicani concilii caκανόσι τοῖς κατὰ Νίκαιαν πρεσβείων τῇ ᾿Αντιοχέων nonibus 36, Antiochena Ecclesis, sula Asiana Εκκλησίᾳ· καὶ τοὺς τῆς ᾿Ασιανῆς διοικήσεω; ἐπι- administrata: et Thracis episcopi Thraciam tanσκόπους, τὰ κατὰ τὴν ᾿Ασίαν μόνον οἰκονομεῖν· καὶ tum regant el Pontana Pontanam. Non vocati τοὺς τῆς Ποντικῆς, τὰ τῆς Ποντικῆς μόνον· καὶ τοὺς autem episcopi ultra dimcesim ne transeant ad τῆς Θρακικῆς, τὰ τῆς Θρακικῆς μόνον οἰκονομεῖν· ordinationem vel aliquam aliam administratioἀκλήτους δὲ ἐπισκόπους ὑπὲρ διοίκησιν μὴ ἐπιβαί- nem ecclesiasticam. Servalo autem præscripto de νειν ἐπὶ χειροτονία ἤ τισιν ἄλλαις οἰκονομίαις ἐκκλη- diceresibus canone, clarum est quod unamquamσιαστικαῖς. Φυλαττομένου δὲ τοῦ προγεγραμμένου que provinciam provinciæ synodus administravit περὶ τῶν διοικήσεων κανόνος, εὔδηλον ὡς τὰ secundum ea quæ fuerunt Nicææ 37 definita.Quæ καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν, ἡ τῆς ἐπαρχίας σύνοδος autem in barbaris sunt gentibus, Dei Ecclesias διοικήσει κατὰ τὰ ἐν Νικαία ὡρισμένα· τὰς δὲ ἐν administrare oportet secundum Patrum, quæ,serτοῖς βαρβαρικοῖς ἔθνεσι τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησίας οἶ- vata est, consuetudinem. κονομεῖσθαι χρὴ κατὰ τὴν κρατήσασαν συνήθειαν τῶν Πατέρων. γ΄. Τὸν μέν τοι Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον, ἔχειν τὰ πρεσβεῖα τῆς τιμῆς, μετὰ τὸν τῆς Ῥώμη; ἐπίσκοπον, διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν νέαν Ῥώμην. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών κη'. Ψήφος τῆς αὐτῆς ἁγίας συνόδου, ἐκφωνηθεῖσα χάριν τῶν πρεσβείων τοῦ θρόνου τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως. 3. Constantinopolitanus episcopus habeat priores 38 honoris partes, post Romanum episcopum, eo quod sit ipsa nova Roma. Concilii Chalcedonensis canon 28. Decretum ejusdem sanctæ synodi promulgatum in gratiam sacerdotum throni “sanctissimo. Ecclesiæ Constantinopolitano. κη. Πανταχοῦ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων όροις ἐπό- 28.Sanctorum Patrum decreta ubique sequentes, μενοι, καὶ τὸν ἀτρίως ἀναγνωσθέντα κανόνα τῶν ρν 25 et canonem qui nuper lectus est, centum et θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων, τῶν συναχθέντων ἐπὶ quinquaginta Dei amantissimorum episcoporum τοῦ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης μεγάλου Θεοδοσίου, του agnoscentes, eadem quoque et nos decernimus ac γενομένου βασιλέως, ἐν τῇ βασιλίδι Κωνσταντινουπό- statuiinus deprivilegiis (primatu et sic inf.] sanctisλει νέα Ρώμη, γνωρίζοντες, τὰ αὐτὰ καὶ ἡμεῖς ὁρία sima Ecclesia Constantinopolis nova Romæ. Eteζομέν τε καὶ ψηφιζόμεθα, περὶ τῶν πρεσβείων τῆς nim antiquæ Romnæ throno quod urbs illa imperaἀγιωτάτης Εκκλησίας τῆς αὐτῆς Κωνσταντινουπό- ret, jure Patres privilegia tribuerunt. Et eadem conλεως νέας Ρώμης. Καὶ γὰρ τῷ θρόνῳ τῆς πρεσβυ- sideratione moti centum quinquaginta Dei amantisτέρας Ρώμης, διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην, οἱ simi episcopi, sanctissimo nova Romæ throno Πατέρας εἰκότως ἀποδιδοασι τὰ πρεσβετα καὶ æqualia privilegia tribuerunt,recte judicantes, ur. τῷ αὐτῷ σκοπῳ κινούμενοι οἱ ργ' θεοφιλέστατοι ἐπί- bem quæ et imperio et senatu honorata sit, et σκοποι, τὰ ἴσα πρεσβεια απένειμαν τῷ τῆς νέας æqualibus cum antiquissima regina Roma privile Ρώμης ἀγιωτάτῳ θρόνῳ· εὐλογως κρίναντες τὴν giis fruatur, etiam in rebus ecclesiasticis, secunβασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν πολιν, καὶ τῶν dam post illam exsistentem: ut et 96 Pontiἴτων ἀπολαύουσαν πρεσβείων τῇ πρεσβυτέρα βασι- cæ et Asianæ et Thracica diocesis metropolitani 36 Can. 6 Nic. 37 Can. 5 Nic. 38 Vide S. Leonis epist. 51, 52, 53. ΝΟΤΑ. Contra hoc Gelasius in Roman synodo septuaginta episcoporum jure meritoque, ait: Sancta Romana el apostolica Ecclesia nullis synodicis constitutis cæteris Ecclesiis prælata est. sed evangelica voce Domini et Salvatoris nostri primatum obtinuit: Tu es Petrus, inquientis,et super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam, etc. Item Nicolaus 1, in epistola ad Michaelem imp. scribit: Animadvertendum est, non Nicæna, non denique ulla synodus, quidquam Romana contulit Eclesia privilegii, qua in beato Petro noverat eam totius jura potestątis pleniter meruisse, et cunctarum Christi ovium regimen accepisse, etc. Ambitione prava Byzantini cleri, et patriarchæ Anatolli, canonem hunc 28 Chalcedonensem fuisse editum, absentibus a conSessu Romanis legatis et mox reclamantibus, Leone Magno PP.negante postea consensum, notissimum est.Legantur doctissimorum hominum Lupi et Catalani Scholia ad hunc canonem, qui in Romanam certe Dionysii Exigui Collectionem non fuit receplus.

oli,præterea episcopi prædiclarum diæcesum quæ λίδι Ρώμῃ, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς, ὡς ἐκείνην sunt inter Barbaros, a prædicto throno sanctissima μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δευτέραν μετ' ἐκείνην ὑπάρ Constantinopolitana Ecclesia ordinentur: uno- χουσαν· καὶ ὥστε τοὺς τῆς Ποντικῆς καὶ τῆς ᾿Ασιανής quoque scil cet prædictarum dimcesum metropoli- καὶ τῆς Θρακικής διοικήσεως μητροπολίτας μόνους, tano cum provincia episcopis provincia episcopos ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς ἐπισκόπους τῶν ordinante, quemadmodum divinis canonibus est προειρημένων διοικήσεων χειροτονεῖσθαι ὑπὸ τοῦ traditum. Ordinari autem, sicut dictum est,pras- προειρημένου ἀγιωτάτου θρόνου τῆς κατὰ Κωνσταν dictarum diccesum metropolitanos a Constanti- τινούπολιν ἁγιωτάτης Εκκλησίας • δηλαδὴ ἑκάστου nopolitano archiepiscopo, convenientibus de more μητροπολίτου των προειρημένων διοικήσεων μετά factis electionibus, et ad ipsum relatis. τῶν τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπων χειροτονοῦντος τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους, καθὼς τοῖς θείοις κανόσι διηγόρευται χειροτονεῖσθαι δὲ καθὼς εἴρηται τοὺς μητροπολίτας τῶν προειρημένων διοικήσεων, παρὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἀρχιεπισκόπου, ψηφισμάτων συμ φώνων κατὰ τὸ ἔθος γινομένων, καὶ ἐπ' αὐτὸν ἀναφερομένων. Concilii Sardicensis canones 3, 4, 5. 3 Osius episcopus dixit: Hoc quoque necessario est adjiciendam, ut nullus episcoporum ex sua provincia in aliam provinciam,in qua sunt episcopi, transeat; nisi alique a suis fratribus vocetur; ne videamur dilectionis fores claudere. Hoc autem etiam similiter providendum es!, ut si in aliqua provincia episcoporum quispiam adversus fratrem suum et coepiscopum negotium habeat, neuter eorum [ne unus e duobus ex alia provincia episcopos cognitores evocet. Si quis autem epis. coporum in aliquo negotio condemnandus visus fuerit, et existimet se non malam,sed bonam causam habere, ut etiam rursus judicium renovetur: si vestra dilectioni videtur, Petri apostoli memoriam honoremus,ut ab iis qui judicaverunt, scribatur Julio Romanorum episcopo; et per propinquos provincia episcopos,si opus sit,judicium removetur; et cognitores ipse præbeat. Si autem probari non potest causam ejus esse talem ut eam 27 rursus judicari opus sit, quæ semel sunt judicata non infrmentur, sed rata sit lata sentoplia. 4. Gaudentius episcopus dixit: Si videtur necesse esse adjici huic sententia, quam sincera dilectione plenam protulisti, ut si quis episcopus fuerit depositus judicio episcoporum qui sunt in vicinia, et dicat rursus sibi defensionis negotium competere; non prius in cathedram alius substituatur, quam Romanus episcopus causa cognita sententiam tulerit. K. Osius episcopus dixit: placuit, ut si quis episcopus delatus fuerit, et congregati ejusdem regionis episcopi eum gradu moverint; et veluti appellans confugerit ad beatissimum Romanæ Ecclesia episcopum, et velit ipsum audire,eljustum esse existimaverit ejus rei examinationem renovari; coepiscopis scribere dignetur, qui sunt propinqui provincia, ut ipsi diligenter et accurate singula perscrulentur, et ex veritatis fde de re ententiam ferant.Si quis autem postulet suum negotium rursus audiri, et ad suam supplicationem Romanorum episcopum judicare (movere visum fuerit, ut a proprio latere presbyteros mittat: et sit in potestate ipsius quodcunque recte habere Συνόδου Σαρδικής κανών γ' δ' ε. γ'. Οπιος ἐπίσκοπος εἶπεν· ἀναγκαῖον καὶ τοῦτο προστεθῆναι, ἵνα μηδεὶς ἐπισκόπων ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ επαρχίας εἰς ἑτέραν ἐπαρχίαν, ἐν ᾗ τυγχάνουσιν ὄντες ἐπίσκοποι, διαβαίνοι· εἰ μή τοι παρὰ τῶν ἀδελφῶν τῶν ἑαυτοῦ κληθείη, διὰ τὸ μὴ δοκεῖν ἡμᾶς τὰς τῆς ἀγάπ πης ἀποκλείειν πύλας· καὶ τοῦτο δὲ ὡσαύτως προνοη τέον, ὥστε ἐάν τινι ἐπαρχίᾳ ἐπισκόπων τις ἄντι τους ἀδελφοῦ ἑαυτοῦ συνεπισκόπου πρᾶγμα σχοίη, μηδένα ἕτερον ἐκ τούτων ἀπὸ ἑτέρας επαρχίας ἐπισκόπους ἐπιγνώμονας ἐπικαλεῖσθαι. Εἰ δὲ ἄρα τις επισκόπων ἔν τινι πράγματι δόξει κατακρίνεσθαι, καὶ ὑπολαμβάνει ἑαυτόν μὴ σαθρὸν ἀλλὰ καλὸν ἔχειν τὸ πρᾶγμα, ἵνα καὶ αὖθις ἡ κρίσις ἀνανεωθῇ, εἰ δοκεῖ ὑμῶν τῇ ἀγάπῃ, Πέτρου τοῦ ἀποστόλου την μνήμην τιμήσωμεν· καὶ γραφῆναι παρὰ G τούτων τῶν κρινάντων Ιουλίῳ τῷ ἐπισκόπῳ Ρώμης· ὥστε διὰ τῶν γειτνιώντων τῇ ἐπαρχίᾳ ἐπισκό των, εἰ δέοι ἀνανεωθῆναι, τὸ δικαστήριον καὶ ἐπισ γνώμονας αὐτὸς παράσχοι· εἰ δὲ μὴ συστῆναι δύναται, τοιοῦτον αὐτοῦ εἶναι τὸ πρᾶγμα ὡς παλινδικίας χρήζειν, τὰ ἅπαξ κεκριμένα μὴ ἀναλύεσθαι, τὰ δὲ ὄντα βέβαια τυγχάνειν. δ΄. Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπεν· «Εἰ δοκεῖ ἀναγε και ον προστεθῆναι ταύτῃ τῇ ἀποφάσει, ἢν τινα ἀγάπης εἰλικρινούς πλήρη ἐξενήνοχας, ὥστε ἐάν τις ἐπίσκοπος καθαιρεθῇ τῇ κρίσει τούτων τῶν ἐπισκό πων τῶν ἐν γειτνία τυγχανόντων, καὶ φάσκῃ πάλιν ἑαυτῷ ἀπολογίας πρᾶγμα ἐπιβάλλειν, μὲ πρότερον εἰς τὴν καθέδραν αὐτοῦ ἕτερον ὑποκαταστῆναι, ἐὰν μὴ ὁ τῆς Ῥωμαίων ἐπίσκοπος ἐπιγνούς, περί τούς του ὅρον ἐξενέγκη. Ο ε. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπεν «Ἥρεσεν, ἵν' εἴ τις ἐπίσκοπος καταγγελθείη, και συναθροισθέντες οἱ ἐπίσκοποι τῆς ἐνορίας τῆς αὐτῆς, τοῦ βαθμοῦ αὐτὸν ἀποκινήσωσι, καὶ ὅς περ ἐκκαλεσάμενος καταφύγῃ ἐπὶ τὸν μακαριώτατον τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας ἐπίσκοπον, καὶ βουληθείη αὐτοῦ διακοῦσαι, δίκαιον τε εἶναι νομίσῃ ἀνανεώσασθαι αὐτοῦ τὴν ἐξέτασιν τοῦ πράγματος, γράφειν τούτοις τοῖς ἐπισκόποις καταξιώσῃ τοῖς ἀρχιστεύουσι τῇ ἐπαρχία, ἵνα αὐτοὶ Επιμελῶς καὶ μετὰ ἀκριβείας, ἕκαστα διερευνήσωσι ο καὶ κατὰ τὴν τῆς ἀληθείας πίστιν, ψῆφον περὶ τοῦ πράγματος ἐξενέγκωσιν. Εἰ δέ εἰς ἀξιῶν καὶ πάλιν αὐτοῦ τὸ πρᾶγμα ἀκουσθῆναι, καὶ τῇ δεήσει τῇ ἑαυτοῦ τὸν Ρωμαίων ἐπίσκοπον κρίνειν δόξει, ἀπὸ

ΤΙΤ. 1, CAP. V. τοῦ ἰδίου πλευροῦ πρεσβυτέρους ἀποστείλοι, ἵνα ἐν probaverit; et si decreverit oportere eos mitti, τῇ ἐξουσίᾳ αὐτοῦ τοῦ ἐπισκόπου, ὅπερ ἂν καλῶς qui cum episcopis sint judicaturi, habentes aucἔχειν δοκιμάσῃ καὶ ὁρίσῃ, δεῖν ἀποστολῆναι τοὺς toritatem ejus a quo missi sunt; et hoc ponenμετὰ τῶν ἐπισκόπων κρινοῦντας, ἔχοντάς τε τὴν dum est. Si autem sufficere putaverit ad rei coαὐθεντίαν τούτου παρ᾽ οὗ ἀπεστάλησαν· καὶ τοῦτο gnitionem, et episcopi sententiam, faciet quod θετέον, εἰ δὲ ἐξαρκεῖν νομίζοι πρὸς τὴν τοῦ πρά- prudentissimo ejus consilio recte habere videbiγματος ἐπίγνωσιν και ἀπόφασιν τοῦ ἐπισκόπου, ποι- tur. Responderunt episcopi: Quæ dicta sunt plaήσει ὅπερ ἂν τῇ ἐμφρονεστάτῃ αὐτοῦ βουλῇ καλῶς cuerunt. ἔχειν δόξῃ. Συνόδου Καρθαγένης κανών ιζ', λθ'. Ωστε ἑκάστην ἐπαρχίαν διὰ τὸ μακροδαπές, πρωτεύοντα ἔχειν ἴδιον. 28 Concilii Carthaginensis canon 17, 39. Utunaquaque provincia propter longinquitatem, primatem habeat proprium. ιζ. Κρεσεν ἵνα ἡ Μαυριτανία Σιτιφένσης, ὡς ᾔτησε 47. Placuit (4*) ut Mauritania Sitifensis, ut τὸν πρωτεύοντα τῆς Νουμιδικῆς χώρας, ής τινος ἐκ postulavit, primatem provincia Numidiæ, ex cujus τῆς συνόδου κεχώρισται, ἴδιο ἔχην πρωτεύοντα, coetu separatur suum habeat primalem: Συναινέσε; οὖν πάντων τῶν πρωτευόντων τῶν ᾿Αφρι- quem consentientibus omnibus primalibus provinκανῶν ἐπαρχιῶν, καὶ πάντων τῶν ἐπισκόπων, διὰ ciarum Africanarum vel omnibus episcopis, τὸ μακροδιπὲς ἔχειν ἐπετράπη. propter longinquitatem habere permissa est. Ut princeps sacerdotum non appelletur episcopus Περὶ τοῦ τὸν πρῶτον ἐπίσκοπον μὴ προσαγορεύεσθαι ἔξαρχον τῶν ἱερέων. λθ'. Ὥστε τὸν τῆς πρώτης καθέδρας ἐπίσκοπον, μὴ λέγεσθαι ἔξαρχον τῶν ἱερέων, ἡ ἄκρον ἱερέα, ἢ τοιουτότροπον τί ποτε, ἀλλὰ μόνον ἐπίσκοπον τῆς πρώτης καθέδρας. Συνόδου οἰκουμενικῆς Γ' κανών 25, λθ'. λς'. 'Ανανεούμενοι τὰ παρὰ τῶν ργ᾽ ἁγίων Πατέ ρων, τῶν ἐν τῇ θεοφυλάκτῳ ταύτῃ καὶ βασιλίδι πόλει συνελθόντων, καὶ τῶν χλ᾽ τῶν ἐν Χαλκηδόνι συναθροισθέντων νομοθετηθέντα, ορίζομεν· ὥστε τὸν Κωνσταντινουπόλεως θρόνον τῶν ἴσων ἀπολαύειν πρεσβείων, τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης θρόνου καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκεῖνον μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δεύτερον μετ' ἐκεῖνον ὑπάρχοντα· μεθ' ἂν ὁ τῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως ἀριθμείσθω θρόνος· εἶτα ὁ τῆς ᾿Αντιοχέων μεγαλοπόλεως· καὶ μετὰ τοῦτον, ὁ τῆς Ἱεροσολυμιτῶν πόλεως, 39. Ut prima 80 sedis episcopus non appelletur princeps sacerdotum, aut summus sacerdos, aut aliquid hujusmodi, sed tantum primæ sedis epis copus. Concilii @cumenici vi canones 36, 39. 36. Renovantes quæ a sanctis centum quinquaginta Patribus qui in hac a Deo conservanda et regia urbe convenerunt, e sexcentorum triginta qui Chalcedone convenere, constituta sunt; decernimus, ut thronus Constantinopolitanus æquaClia privilegia cum antiquæ Romæ throno obtineat, et in ecclesiasticis, ut ille, rebus magnifiat, ut qui sit secundus post illum. Post quem magna Alexandrinorum civitatis numeretur thronus: deinde Antiochia, et post cum Hierosolymitara civitatis. λθ'. Τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συλλειτουργοῦ ἡμῶν Ἰυάν- 39 Cum frater et comminister noster Joannes inνου τοῦ Κυπρίων νήσου προέδρου, ἅμα τῷ οἰκε!ῳ sulæ Cypri præsul, una cum suo populo in Hellesλεῷ ἐπὶ τὴν Ἑλλεσπόντιον ἐπαρχίαν διά τε τὰς ponticam provinciam et propter barbaricas incurβαρβαρικὰς ἐφόδους, διά τε τὸ τῆς ἐθνικῆς ἐλευθε- sicnes, et ula gentilium servitute liberarentur, et ut ρωθῆναι δουλίας, καὶ καθαρῶς τοῖς σκήπτροις τοῦ Chrisianissimæ potentis sceptris pure subjicerenχριστιανικωτάτου κράτους ὑποταγήνει τῆς εἰρημέ- tur, 29 a prædicta insula emigraverit, clementis νης μεταναστάντος νήσου, προνοίᾳ τοῦ φιλανθρώπου Del providentia et pii Deique amantis imperatoris Θεοῦ, καὶ μόχθῳ τοῦ φιλοχρίστου καὶ εὐσεβοῦς ἡμῶν nostri labore,constituimus, ut citra ullam innovaβασιλέως, συνορῶμεν ὥστε ἀκαινοτόμητα διαφυλα- tionem serventur, quæ a divinis Patribus, qui χθῆναι τὰ περὶ τῶν ἐν Ἐφέσῳ τὸ πρότερον συνελθόν- Ephesi 40 primum convenerunt,prædicti viri throno των θεοφόρων Πατέρων, τῷ θρόνῳ τοῦ προγεγραμ- priuilegia concessa sunt, ut nova Justinianopolis μένου ἀνδρὸς παρασχεθέντα προνόμια· ὥστε την Constantinopoleos jus habeat et qui in eo conνέαν Ιουστινιανούπολιν τὸ δίκαιον ἔχειν τῆς Κων- stituitur pius ac religiosissimus episcopus, præsit 39 Cone. Afric. c. 6. 40 Conc. Ephes. can. 8. ΝΟΤΑ. (4*) Ferrand. cap. 82, ex Conc. Carthag. lit.6, Vide etiam infra can. 86, ubi hujus canonis Carthag. fit mentio. Delenda vocula ut; abundat enim. Yel pro et, unde Grace est κal. Carthag. ii, can. 26. Ferrandus cap. 81,ex conc. Carthag. tit. 34. In Ms. Amerbachii, τῆς Κωνσταντινένω πότ λεως. Lego Κωνσταντιέων. Ut sit sensus, nova Justinianopoli concessa jura Constantiæ Cypri, que et Salamis est. HARDUINUS.

omnibus Hellespontiorum provinciæ episcopis, σταντινουπόλεως, καὶ τὸν ἐπ' αὐτῇ καθιστάμενον θεοet a suis episcopis eligatur ex antiqua consuetu- φιλέστατον ἐπίσκοπον, πάντων προεδρεύειν τῶν τῆς dine. Mores enim, qui sunt in unaquaque Eccle- Ἑλλεσποντίων ἐπαρχίας· καὶ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐπισκό sia, divini etiam nostri Patres servandos consue- των χειροτονεῖσθαι κατὰ τὴν ἀρχαίαν συνήθειαν. Τὰ runt, Cyzicenorum civitatis episcopo præsuli γὰρ ἐν ἑνάστῃ Εκκλησίᾳ ἔθη καὶ οἱ θεοφόροι ἡμῶν dicts Justinianopoleos subjecto exsistente, ad Πατέρες παραφυλάττεσθαι διεγνώκασι • του τῆς imitationem reliquorum omnium episcoporum, Κυζικηνών πόλεως ἐπισκόπου, υποκειμένου τῷ qui subsunt prædicto Dei amantissimo præsuli προέδρῳ τῆς εἰρημένης Ιουστινιανουπόλεως, μιμήσει Joanni; a quo, cum usus postulaverit, etiamn τῶν λοιπῶν ἀπάντων ἐπισκόπων τῶν ὑπὸ τὸν λε ipsius Cyzicenorum civitatis episcopus ordinabi- χθέντα θεοφιλέστατον πρόεδρον Ιωάννη», ὑφ' οὗ χρείας καλούσης, καὶ ὁ τῆς αὐτῆς Κυζικηνών πό λεως ἐπίσκοπος χειροτονηθήσεται. tur. Textus. De ordine patriarcharum, et quæ ab illis reliquisque episcopis pro ordinatione dentur: denique quod omnium Ecclesiarum caput sit Constantinopolis, lege lib. i cod., tit. 1,const. 7, et tit. 2, const. 6, 20, 24; et tit. 1 Novellarum, constit. 2, et tit. 2, const. 3. Const. vero 16, tit. 2, 1. 1. dicit, quod Constantinopolitanus [supra alios habeat præeminentiam. Εt const. 8, tit. 1 Novellarum, et 3, tit. 2, faciunt primæ Justiniana archiepiscopum, ac habent, quod major sit metropolitano, et quod a sua synodo creetur: denique, quas provincias sub se] habeat. 50 CAP. VI. - Quinam quosnam et ubi et quomodo episcopos aut clericos ordinent. Quid vero st electus recuset oblato libello episcopatum? Apostolorum canones 1, 2, 33. 1. Episcopus a duobus vel tribus episcopis or-c dinetur. 2. Presbyter ab uno episcopo ordinetur, et diaconus, et reliqui clerici. 35 [34]. Episcopus 41 ne audeat extra suos fines facere ordinationes in urbibus et pagis non ei subjectis. Sin autem hoc fecisse convictus fuerit prater eorum sententiam qui tenent pagos illes vel civitates, deponatur et ipse et ii quos ordinavit. Concilii Antiocheni canones 13, 19, 22. 43. Nullus episcopus audeat ab una provincia in aliam transire, et aliquos in Ecclesiis ordinare ad sacrorum celebrationem,ne si alios una secum inducat, nisi venerit litteris accersitus metropolitani, et episcoporum qui sunt cum ipso, in quorum regionem accedit. Si aulem nullo vocante, ad aliquo- " rum ordinationem et ecclesiasticarum rerum ad se non pertinentium constitutionem inordinate insolenterque processerit, sint quidem irrita quæ ab ipso geruntur,ipse autem suæ insolentiæ et præter rationem facta aggressionis del panas, a sancta scilicet synodo exinde depositus. 19.Episcopus ne ordinetur absque synodo et præsentia metropolitani provincia. Eo autem 51 præsente,omnino melius est omnes una cum eo adesse, qui sunt in provincia ejusdem muneris officiique 41 Antioch, can. 9, Περὶ δὲ τῆς τάξεως τῶν πατριαρχῶν, καὶ τῶν παρ' αὐτῶν, καὶ τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων, ὑπὲρ τῆς αὐτῶν χειροτονίας διδομένων, καὶ ὅτι πασῶν ᾿Εκ κλησιών κεφαλή ἐστιν ἡ Κωνσταντινουπόλεως, ἀνάγνωθι βιβλίον π᾽ τοῦ κώδικος, τίτ. α', διάταξ. ζ' καὶ τίτ. β', διάτ. 5' κλ, καὶ τίτ. α' τῶν νεκρῶν, διάτ. β', καὶ τίτ. β'. διάτ, γ'· ἡ δὲ ις διά, του β' τίτ. τοῦ α' βιδ. φησίν, ὅτι ὁ Κωνσταντινουπόλεως έχει τῶν ἄλλων προεδρίαν, καὶ ἡ η διάτ. τοῦ π' είτ. τῶν νεκρῶν, καὶ ἡ γ' τοῦ β' τίτ., ποιοῦσι τὸν πρί μας Ιουστινιανῆς ἀρχιεπίσκοπον· καὶ ὅτι μείζων ἐστὶ τοῦ μητροπολίτου, καὶ ὅτι ὑπὸ τῆς συνόδου αὐτοῦ χειροτονεῖται, καὶ ποίας ἐπαρχίας ἔχει. ΚΕΦΑΛ. 5' - Τίνες τίνας καὶ ποῦ καὶ πῶς χειροτονοῦσιν ἐπισκόπους ή κληρικούς, καὶ ἐὰν ὁ χειροτονηθείς διὰ λιβέλλου, παραιτῆται τὴν ἐπισκοπήν. ᾿Αποστόλων κανών α', β', λε'. α΄. Επίσκοπος χειροτονείσθω ὑπὸ ἐπισκόπων δύο ἢ τριῶν. β'. Πρεσβύτερος ὑπὸ ἑνὸς ἐπισκόπου χειροτο νείσθω, καὶ διάκονος, καὶ οἱ λοιποὶ κληρικοί. λε'. Επίσκοπον μὴ τολμᾷν ἔξω τῶν ἑαυτοῦ ὅρων, χειροτονίας ποιεῖσθαι εἰς τὰς μὴ ὑποκειμένας αὐτῷ πόλεις καὶ χώρας· εἰ δὲ ἐλεγχθείη τοῦτο πεποιηκὼς παρὰ τὴν τῶν κατεχόντων τὰς πόλεις ἐκείνας ἢ τὰς χώρας γνώμην, καθαιρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ οὓς ἐχειροτόνησεν. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ιγ', ιθ', κβ'. ιγ'. Μηδένα ἐπίσκοπον τολμῶν ἀφ' ἑτέρας ἐπαρ χίας εἰς ἑτέραν μεταβαίνειν καὶ χειροτονεῖν ἐν Ἐκε κλησίᾳ τινὰς εἰς προαγωγήν λειτουργίας, μηδὲ εἰ συνεπάγοιτο εαυτῷ ἑτέρους, εἰ μὴ παρακληθεὶς ἀφίκοιτο διὰ γραμμάτων τοῦ τε μητροπολίτου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ ἐπισκόπων ὧν εἰς τὴν χώραν παρέρ χοιτο. Εἰ δὲ μηδενὸς καλοῦντος ἀπέλθοι ἀτάκτως ἐπὶ χειροθεσία τινῶν, καὶ καστάσει τῶν ἐκκλησια στικῶν πραγμάτων μὴ προσηκόντων αὐτῷ, ἄκυρα μὲν τὰ ὑπ᾽ αὐτοῦ πραττόμενα τυγχάνει, καὶ αὐτὸν δὲ ὑπέχειν τῆς ἀταξίας αὐτοῦ, καὶ τῆς παραλόγου ἐπιχειρήσεως, τὴν προσήκουσαν δίκην, καθῃρημένον ἐντεῦθεν ἤδη ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου. ιθ' Ἐπίσκοπον μὴ χειροτονεῖσθαι δίχα συνόδου καὶ παρουσίας τοῦ ἐν τῇ μητροπόλει τῆς ἐπαρχίας τούτου δὲ παρόντος ἐξάπαντος, βέλτιον μὲν συνεῖναι αὐτῷ πάντας τοὺς ἐν τῇ ἐπαρχία συλλειτουργούς,

TIT. I, CAP. VI. οὖς καὶ προσήκει δι᾽ ἐπιστολῆς, τὸν ἐν τῇ μητρος 1 socii (συλλειτουργούς), et oportet per epistolam meπόλει συγκαλεῖν· καὶ εἰ μὲν ἀπαντοῖεν οἱ πάντες, tropolitanum eos convocare,et si omnes quidem βέλτιον. Εἰ δὲ δυσχερές εἴη τοῦτο, τούς γε πλείως accesserint,bene est; sin autem hoc fuerit difficile, ἐξάπαντος παρεῖναι δεῖ· ἢ διὰ γραμμάτων όμοψή- plures omnino adesse oportet, vel litteras una cum φους γενέσθαι· καὶ οὕτω μετὰ τῆς τῶν πλειόνων illis suffragium ferre, et sic cum plurium præsenἤτοι παρουσίας ἢ ψήφου, γίνεσθαι τὴν κατάστασιν. tia vel electione feri constitutionem. Sin autem Εἰ δὲ ἄλλως παρὰ τὰ ὡρισμένα γίγνοιτο, μηδὲν aliter præter hæc quæ decreta sunt, fat, non valeat Ισχύειν τὴν χειροτονίαν· εἰ δὲ κατὰ τὸν ὡρισμένον ordinatio. Sin autem ex præfinito canone facta κανόνα γίγνοιτο ἡ κατάστασις, ἀντιλέγοιεν δέ τινες fuerit constitutio,aliqui autem propter suum conδι' οἰκείαν φιλονεικίαν, κρανεῖν τῶν πλειόνων τὴν tentionis studium contradicant, vincat plurium ψῆφον. suffragium. κβ'. Επίσκοπον μὴ ἐπιβαίνειν ἀλλοτρίᾳ πόλει τῇ 22. Episcopus in alienam civitatem,quæ ei subμὴ ὑποκειμένῃ αὐτῷ, μηδὲ χώρᾳ τῇ αὐτῷ μὴ δια- jecla non est non ascendat, nec in regionem quæ φερούσῃ, ἐπὶ χειροτονία τινός, μηδὲ καθιστῶν πρεσ- ad eum non pertinet,ad alicujus ordinationem, βυτέρους ἢ διακόνους εἰς τόπους ἐτέρω ἐπισκόπῳ nec presbyterum vel diaconum constituat in locis ὑποκειμένους, εἰ μὴ ἄρα μετὰ γνώμης τοῦ οἰκείου alit episcopo subjectis, nisi cum voluntate proprii τῆς χώρας ἐπισκόπου. Εἰ δὲ τολμήσειέ τις τοιοῦτον, illius regionis episcopi. Si quis autem tale quid ἄχυρον εἶναι τὴν χειροθεσίαν, καὶ αὐτὸν ἐπιτιμίας ὑπὸ ausus fuerit,infirma sit ordinatio, et ipse a synodo τῆς συνόδου τυγχάνειν. puniatur. Συνόδου Λαοδικείας κανών ε' ιβ'. ε'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰς χειροτονίας ἐπὶ παρουσίᾳ ἀκροωμένων γίνεσθαι. ιβ'. Περὶ τοῦ τοὺς ἐπισκόπους κρίσει τοῦ μητροπολίτου καὶ τῶν πέριξ ἐπισκόπων, καθίστασθαι εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἀρχήν, ὄντας ἐκ πολλοῦ δεδοκιμασμένους· ἔν τε τῷ λόγῳ τῆς πίστεως, καὶ τῇ τοῦ εὐθέως λόγου πολιτεία. Concilii Laodiceni canones 5, 12. 5. Non oportere ordinationes fieri in præsentia eorum qui audiunt. 12. Ut episcopi metropolitanorum et eorum,qui sunt circumcirca, episcoporum judicio, in ecclesiastico magistratu constituantur, diu examinati, et in ratione fidei,et in rectæ rationis dispensatione. Συνόδου Εφέσου κανὼν η', καὶ ἐπιστολὴ πρὸς τὴν ἐν Concilii Ephesini canon 8, et epistola ad syno Παμφυλία σύνοδον, η. Τοὺς δὲ τολμῶντας ἢ συντιθέναι πίστιν έτεραν, ἤγουν προκομίζειν ἢ προφέρειν τοῖς θέλουσιν ἐπιστρέφειν εἰς ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, ἢ ἐξ ἑλληνισμοῦ ἡ ἐξ Ιουδαϊσμοῦ, ἤγουν ἐξ αἱρέσεως οἱπεδηποτοῦν, τούτους, εἰ μὲν εἶεν ἐπίσκοποι ή κληρικοί ἀλλοτρίους εἶναι τοὺς ἐπισκόπους τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ τοὺς κληρικοὺς τοῦ κλήρου· εἰ δὲ λαϊκοὶ εἶεν, ἀvzθεματίζεσθαι, κατὰ τὸν ἴσον δέ τρόπον εἰ φωραθεῖεν τινες, εἴτε ἐπίσκοποι, εἴτε κληρικοί, εἴτε λαϊκοί, ἡ φρονοῦντες ἤ διδάσκοντες τὰ ἐν τῇ προκομισθείσῃ ἐκθέσει παρὰ Χαρισίου τοῦ πρεσβυτέρου, περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ μονογενούς τοῦ Θεοῦ Γού, ήγουν τὰ μικρὰ καὶ διεστραμμένα Νεστορίου δόγματα, ἃ καὶ ὑποτέτακται, ὑποκείσθωσαν τη ἀποφάσει τῆς ἁγίας ταύτης καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου· ὥστε δηλονότι, τὸν μὲν ἐπίσκοπον ἀπαλλοτριοῦσθαι τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ εἶναι καθῃρημένον τὸν δὲ κληρικόν, ὁμοίως ἐκπίπτειν τοῦ κλήρου. Εἰ δὲ λαϊκὸς εἴη, καὶ οὗτος ἀναθεματιζέσθω, καθά προείρηται. Ἐπιστολὴ τῆς αὐτῆς ἐν Ἐφέσῳ ἁγίας συνόδου, πρὸς τὴν ἐν Παμφυλίᾳ εὐαγή σύνοδον, περί Ευσταθίου του γενομένου αὐτῶν μητροπολί του. Μετὰ βουλῆς πάντα ποίει τῆς θεοπνεύστου λε γεύσης Γραφῆς, χρή δή μάλιστα τοὺς ἱερᾶσθαι λαχόντας μετὰ πάσης ἀκριβείας τὴν ἐφ᾽ ἅπασι τοῖς Η Lecli. ΧΧΧΙΙ, 28. dum in Pamphylia. 8. Qui vero ausi fuerint aut componere fidem alteram, aut proferre, vel offerre converti volentibus 32 ad agnitionem veritatis, sive ex gentilitale, [paganitate] sive ex judaismo, sive ex qualicunque hæresi; hos quidem, si sunt episcopi aut clerici, alienos esse episcopos ab episcopatu, et clericos a clericalu decrevit: si vero laici fuerint, anathemati subjici. Simili etiam modo si qui inventi fuerint, vel episcopi, vel clerici, vel laici, sive sentire, sive docere ea quæ continentur in oblata expositione a Charisio presbytero de unigeniti Filii Dei incarnatione, sive scelerata et perversa Nestorii dogmata, quæ et subnexa sunt, subjaceant sententia sanctæ hujus et universalis synodi: ut videlicet episcopus quidem removeatur ab episcopatu, et sit depositus; clericus vero similiter excidat a clericatu: si vero laicus quis sit, et ipse anathematizetur, sicut superius dictum est. Ejusdem sancta Ephesina synodi epistola ad eacran synodum in Pamphylia, de Eustathio, qui ipsorum metropolita fuerat. Cum divinitus inspirata Scriptura dicat: Sine consilio nihil facias 42: eos in primis, qui sacro aliquo in munere versari volunt,magna diligentia,

omnique studio in id incumbere oportet, ut in πρακτέοις ποιεῖσθαι διάσκεψιν· διαβιούν γάρ οὕτως omnibus rebus administrandis agendisque summa ἐθέλουσιν, ἐν καλῷ τῆς ἐλπίδος κεῖσθαι τε τά κατ' adhibeatur consideratio. Nam iis qui sic vivere αὐτούς· καὶ οἷον ἐξ οὐρίας, ἐν τοῖς κατ᾿ εὐχὴν volunt, in optima spe res eorum silas esse, et ve- ἀποφέρεσθαι συμβαίνει· καὶ πολὺ τό γε εἰκὸς, ὁ luti secundo cursu,quæ optant, succedere contin- λόγος ἔχει· ἀλλ᾽ οἶδεν ἔσθ' ὅτε δριμεῖα καὶ ἀφός git. Et sane hac non parum rationi consentanea est ρητος λύπη κατασκήψασα νοῦν, καταθολώσαι τε oratio. Verum interim solet incidere aliquando as- δεινῶς αὐτὸν, καὶ τῆς τῶν δεόντων θήρας ἀπολοper ac intolerandus dolor, qui mentem humanam μέσαι, ἀναπεῖσαι τε τὸ πεφυκὸς ἀδικεῖν, ὥς τι τῶν subito aliquo percellat impetu, itaque eam pertur- ὀνησιφόρων ἰδεῖν· τοιοῦτον τι τεθεάμεθα πεπονθότα batam perversamque reddat,ut et ab utilium hone- τὸν εὐλαβέστατον καὶ θεοσεβέστατον Ευστάθιον, storumque indagatione abducatur, et ad ea, quæ κεχειροτόνηται μὲν γὰρ ὡς μεμαρτύρηται κανονι natura ad lsdendum sunt comparata,specie boni- χώς, τεθορυβημέναις δέ, ὥς φησι, παρά τινών καὶ tatis persequenda impellatur. Tale quiddam san- ἀδοκήτοις περιστάσεσιν ἐμβεβηκώς· εἶτα ἐκ πολλῆς clissimo viro Eustathio contigisse cognovimus. ἄγαν ἀπραγμοσύνης, ἀπειρηκὼς τὴν ἀντίστασιν τῶν 55 Rite enim ac secundum canones, ut omnium ἐπενηνεγμένων αὐτῷ φροντίδων, καὶ διακρούεσθαι testimonio probatur, ordinatus est. Postea vero, τάς παρά τῶν ἐπιφυομένων αὐτῷ δυσφημίες μὴ cum in tumultum a nonnullis,ut dicit, periracius δυνάμενος, παραιτήσεως οὐκ ἴσμεν ὅπως προσεκό esset, subitisque ac insperatis undique malis cir- μισε βιβλίον. "Εδει γάρ, ὡς ἅπαξ ἐγκεχειρισμένον cumseptus (cum usum in rebus gerendis admodum ἱερατικὴν φροντίδα, ταύτης ἔχεσθαι μετ' ευρωστίας, exiguum haberet) sustinere tam multas, lamque πνευματικῆς, καὶ οἷον ἀνταποδύεσθαι τοῖς πόνοις, graves,quæ ei incumbebant,curas non vellet, nec καὶ ἱδρῶτα τὸν ἔμμισθον ἐθελοντήν ὑπομεῖναι. refutare eorum, qui ipsum adorirentur,maledicta Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ ὀλιγώρως ἔχοντα παρέδειξεν ἐπυ cum posset; recusationis et abdicationis obtulit τὸν, τοῦτο παθὼν ἐξ ἀπραγμοσύνης μᾶλλον ἢ ὄχνου nescio quo pacto libellum: cum contra oportebat, καὶ ῥαθυμίας, ρεχειροτόνηκεν ἀναγκαίως ἡ ὑμετέρα eam, quam semel fidei suæ sacerdotalem curam θεοσέβεια τὸν εὐλαβέστατον καὶ θεοσεβέστατον commissam habuerat, fortitudine spiritali tenere, ἀδελφὸν ἡμῶν καὶ συνεπισκοπου Θεόδωρον φρον labores subire, ac animo volenti sudorem, cui τιοῦντα τῆς Ἐκκλησίας. Οὐ γὰρ ἦν ἀκόλουθον merces proposita est, sustinere. Quæ diligentia χηρεύειν αὐτὴν, καὶ ἐπιστάτου δίχα διατελείν τοῦ quoniam in hoc aperte desiderata fuit, id (tamen Σωτῆρος τα ποίμνια. Επειδὴ δὲ προσῆλθε κλαίων, ex exiguo rerum usu potius, quam ex ignaviæ οὐ περὶ τῆς πόλεως, οὐδὲ τῆς Ἐκκλησίας φιλονει dlesidiæque vitio) necessitate adacta vestra pietas, κῶν τῷ μνημονευθέντι θεοσεβεστάτῳ ἐπισκόπ est, memoratum Dei amantissimum fratrem no- Θεοδώρῳ, ἐξαιτῶν δὲ τέως τὴν τοῦ ἐπισκόπου τιμὴν strum, ac in episcopali dignitate collegam, The»- καὶ κλήσιν, συνηλγήσαμεν ἅπαντες τῷ πρεσβύτῃ dorum elegit, qui curam Ecclesia subiret. Indi- καὶ κοινὸν εἶναι λογισάμενοι τὸ αὐτοῦ δάκρυον, gnum quippe fuisset, viduam manere Ecclesiam; ἐσπεύδομεν μαθεῖν εἰ καθαίρεσιν ἔννομον ὑπομεμές indignum, pastore carere Salvatoris nostri ovilia. νηκεν ὁ μνημονευθείς, ἤγουν εἰ ἐπὶ τισι τῶν ἀτός Quoniam ergo flens rogatum venit Eustathius, πων ἐλήλεγεται παρά τινων, καταφλυπρησάντων cum sanctissimo Theodoro episcopo, non de civi- αὐτοῦ τῆς ὑπολήψεως. Καὶ δὴ ἐμάθομεν πεπράχθαι tate recipienda, non de Ecclesia decertans, sed μὲν τοιοῦτον οὐδὲν, γενέσθαι δὲ μᾶλλον τῷ μνημο solum episcopalis nominis honorem ac vocationem νευθέντι ἀντὶ ἐγκλήματος τὴν παραίτησιν· ὅθεν expetens: hominis nos senectus sane commovil οὐδὲ τῇ ὑμετέρᾳ θεοσεβείᾳ ἐμεμψάμεθα, χειροτο universos,nec ut privatas ejus lacrymas, sed tan- νησάσῃ δεόντως εἰς τὸν αὐτοῦ τύπον τὸν μνημονεύ quam communes reputantes,inquirere studuimus, θέντα εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Θεόδωρον. Επειδὴ legitimamne passus esset memoratus vir depositio- δὲ τῇ απραγμοσύνῃ τοῦ ἀνδρὸς οὐ σφόδρα φιλονει nem, an scilicet de absurdlis factis dictisve convi- κεῖν ἀκόλουθον, ἔδει δὲ μᾶλλον ἐλεῆσαι πρεσβύτην ctus esset obtrectantibus nonnullis adversus ipsius ἔξω καὶ πόλεως τῆς ἐνεγκούσης αὐτὸν καὶ πατρῴων existimationem. Itaque reperimus, hominem nihil ενδιαιτημάτων ἐν μακροῖς οὕτω γεγονότα χρόνοις, ejusmodi perpetrasse, sed potius illi pro crimine δικαιώσαμεν καὶ ὠρίσαμεν δίχα πάσης ἀντιλογίας recusationem officii vitio datam fuisse. Unde neque έχειν αὐτὸν, τὸ τε τῆς ἐπισκοπῆς ὄνομα, και την pio vestro studio succensuimus,quo in illius locum τιμὴν, καὶ τὴν κοινωνίαν. Οὕτω μέν τοι, ὥστε μὴ convenienter praedictus reverendissimus episcopus χειροτονεῖν αὐτὸν, μήτε μὴν ᾿Εκκλησίαν καταλα Theodorus suffectus est: sed quia adversus ejus βόντα ἱεροργεῖν, ἐξ ιδίας αὐθεντίας, ἀλλ' ἡ ἄρα animum a negotiis gerendis remotum non admo- συμπαραλαμβανόμενον εἴτουν ἐπιτρεπόμενον dum decertare oportuit, 54 sed misereri potius τύχοι παρά ἀδελφοῦ καὶ συνεπισκόπου, κατά διάsenem, qui procul ab urbe in qua natus fuerat, et θεσιν καὶ ἀγάπην τὴν ἐν Χριστῷ· ἂν δέ τι βουλεύ a patriis adibus landiu abfuisset; justum rectum. σησθε χρηστότερον ἐπ᾿ αὐτῷ ἡ νῦν ἢ εἰς τὸ μετά que esse definivimus, ut absque omni contradi- ταῦτα, ἀρέσει καὶ τοῦτο τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ. ctione et nomen retineat episcopi, et honorem, et communionem: ea tamen lege,ut neque ordinandi ipse auctoritatem habeat, neque in ulla Ecclesia ex propria sacrificet auctoritate; nisi id sibi vel adεἰ

TIT. Ỉ, CAP. VÍ. juvandi causa, vel concessionis ratione, affectu amoreque Christiano a fratre et coepiscopo, si ita contigerit, liberaliter deferatur. Quod si vos de eo melius quidpiam cogitabitis, aut nunc, aut in posterum, gratum id etiam acceptumque sanctæ synodo futurum est. Συνόδου Σαρδικής κανών Γ'. Concilii Sardicensis canon 6. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐὰν Συμβῇ ἐν μιᾷ ἔπαρ Osius episcopus dixit: Si contigerit in una proχίᾳ, ἐν ᾗ πλεῖστοι ἐπίσκοποι τυγχάνουσιν, ἕνα ἐπί- vincia, in qua sunt plurimi episcopi, unum episcoσκοπον ἀπομεῖναι, κἀκεῖνος κατά τινα ἀμέλειαν μὴ pum conventui non interesse,et ille per quamdam βουληθής συνελθεῖν καὶ συναινέσαι τῇ καταστάσει negligentiam nolit convenire, et episcoporum instiτῶν ἐπισκόπων, τὰ δὲ πλήθη συναθροισθέντα παρα- tutioni et electioni assentire, congregata autem poκαλοῖεν γίγνεσθαι τὴν κατάστασιν τοῦ παρ' αὐτῶν puli multitudo instet, ut fat institutio episcopi,qui ἐπιζητουμένου ἐπισκόπου, χρή πρότερον ἐκεῖνον τὸν ab eis postulatur, oportet illum prius,qui non adἐναπομείναντα ἐπίσκοπον ὑπεμιμνήσκεσθαι διά γραμ- fuerit, episcopum admoneri per litteras primatis μάτων τοῦ ἐξάρχου τῆς ἐπαρχίας, λέγω δὲ τοῦ ἐπι- provincia, nempe episcopi metropolitani, quod σκόπου τῆς μητροπόλεως ὅτι ἀξιοῖ τὰ πλήθη ποιμένα rogat populus sibi pastorem dari: et existimo recte αὐτοῖς δοθῆναι, ἡγοῦμαι καλῶς ἔχειν καὶ τοῦτον ἐκ- habere hunc quoque exspectari, ut adsit. Si autem δέχεσθαι ἵνα παραγένηται· εἰ δὲ μὴ διὰ γραμμάτων litteris rogatus non adfuerit, ac ne rescripserit αξιωθεὶς παραγένηται, μήτε μὴν ἀντιγράφοι, τὸ quidem, populi voluntati satisfat. Oportet autem ἱκανῶν τῇ βουλῇ τοῦ πλήθους χρὴ γενέσθαι. Χρὴ ex vicina quoque provincia accersiri episcopos ad δὲ καὶ μετακαλεῖσθαι καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς πλησιοχώ- metropolitani episcopi institutionem. Non licere ρου επαρχίας ἐπισκοπους πρὸς τὴν κατάστασιν autem simpliciter episcopum constituere 335 in τοῦ τῆς μητροπόλεως ἐπισκόπου· μὴ ἐξεῖναι δὲ aliquo pago vel parva urbe,cui vel unus presbyter ἁπλῶς καθιστῶν ἐπίσκοπον κώμῃ τινί ή βραχείᾳ sufficit: non necesse est enim illic episcopum πόλει, ᾗ τινι καὶ εἰς μόνος πρεσβύτερος επαρκεί. constitui,ne episcopi nomen et auctoritas vilipenΟὐκ ἀναγκαῖον γὰρ ἐπισκόπους ἐκεῖσε καθίστασθαι, datur. Sed provincia (ut prius dixi) episcopi deἵνα μὴ κατευτελίζηται τὸ τοῦ ἐπισκόπου ὄνομα και bent in iis urbibus episcopos constituere,ubi etiam ἡ αὐθεντία· ἀλλ᾽ οἱ τῆς ἐπαρχίας, ὡς προείπον, prius episcopi fuerunt. Si autem inveniatur urbs ἐπίσκοποι, ἐν ταύταις ταῖς πόλεσι καθιστᾶν ἐπι- aliqua, quæ adeo populosa evadal, ut ipsa episcoσκοπους οφείλουσιν, ἔνθα καὶ πρότερον ἐτύγχανον patu digna judicetur, accipiat. An hoc omnibus γεγονότες ἐπίσκοποι· εἰ δὲ εὑρίσκοιτο οὕτως πλη- placet? Responderunt omnes: Placet. θύνουσά τις ἐν πολλῷ ἀριθμῷ λαού πόλις, ὡς ἀξίαν αὐτὴν ἐπισκοπῆς νομίζεσθαι, λαμβανέτω, εἰ πᾶσιν ἀρέσκει τοῦτο. Συνόδου Καρθαγένης κανών ιγ' ιη' μθ' νε' νη". Περὶ τοῦ μὴ ἐξεῖναι ἐπίσκοπον, εἰ μὴ ὑπὸ πολλῶν, χειροτονεῖσθαι· εἰ δὲ ἀνάγκη γένης ται, κἂν ὑπὸ τοιῶν ἐπισκόπων, ὁ ἐπίσκοπος χειροτονηθείη. ιγ'. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τί πρὸς ταῦτα λέγει ἡ ὑμετέρα αγιωσύνη; ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκότων ἐλέχθη· Οφείλει καὶ παρ᾽ ἡμῶν τὰ ὁρισθέντα ἐκ τῶν πρὸ ἡμῶν φυλαχθῆναι, ὧν τινων ὡς ἔτυχεν ἀβούλως οἱ προτεύοντες τῆς οἰασδήποτε επαρχίας, ἀμελεῖν κατετολμῶσι· πολλοὶ οὖν ἐπίσκοποι συναχθέντες, ἐπίσκοπον χειροτονήσουσιν· εἰ δὲ ἀνάγκη γένηται, τρεῖς ἐπίσκοποι ἐν αἰῳδήποτε ἂν τόπῳ ὤσι, τῷ τοῦ πρωτεύοντος παραγγέλματι, χειροτονήσουσι τὸν ἐπίσ σκόπου καὶ ἐάν τις ἔν τινι ἐναντιωθῇ τῇ ἰδίᾳ ὁμολογία 8 τῇ ὑπογραφῇ, αὐτὸν ἀποστερήσει τῆς τιμῆς. Εάν τις κληρικός χειροτονῆται, ὀφείλει ὑπος μιμνήσκεσθαι τοὺς ὅρους φυλάττειν, καὶ ἵνα τοῖς σώμασι τῶν ἀποθανόντων εὐχαριστίαν μή δίδως ται, μηδὲ βάπτισμα· καὶ ἵνα καθ᾿ ἕκαστον ἐνιαυτὸν εἰς πέσας τὰς επαρχίας πρὸς σύνοδον οἱ μητροπολίται ἔργωνται. 48 Carthag. 11. cap. 11. (8′) Ms. metropolitanum. Concilii Carthaginensis canones 13, 18,49,55,58. Ut non liceat episcopum nisi a plurimis ordinari: sed si necessitas fuerit, vel a tribus ordinetur episcopis. 13. Aurelius episcopus dixit 45: Quid ad haec dicit sanctitas vestra? Ab universis episcopis dictum est: nobis veterum statuta debere servari, sicuti et inconsulto primate cujuslibet provincia, tam facile non præsumant multi congregati episcopi episcopum ordinare: nisi si si vero, ita et Luc.] necessitas fuerit, tres episcopi, in quocumque loco sint, ejus præcepto ordinare debebunt episcopum: et si quis contra suam professionem vel subscriptionem venerit in aliquo, ipse se honore privabit. [Mss. ipse honore privabitur.] 36 Si quis clericus ordinatus, moneri debet constitute servare: et ut corporibus defunctorum eucharistia non detur, nec baptisma: et ut per singulos annos per omnes provincias ad concilium metropolitani conventatur conveniani]. ΝΟΤΑ.

18. Item placuit 44, ut ordinatis episcopis, vel a clericis prius ab ordinatoribus suis placita conciliorum auribus eorum inculcentur: ne se aliquid contra statuta concilii fecisse peniteat. Item placuit 43, ut corporibus defunctoruin Eucharistia non detur: scriptum est enim: Accipite et edite: cadavera autem nec accipere possunt, nec edere: et ne jam mortuos homines baptizari faciat presbyterorum ignavia: pro qua re confirmandum est in hac sancta synodo, ut secundum Nicana statuta 46, propter causas ecclesiasticas, quæ ad perniciem plebium sape veterascunt, singulis quibusque annis concilium convocetur, ad quod omnes provincia, quæ primas sedes habent, de conciliis suis binos, aut quantos delegerint, episcopos legatos mittant: ut congregato conventu plena possit esse auctoritas. Quot episcopi ordinare episcopum debeant. 49. Honoratus et Erbanus episcopi dixerunt 47: Et illud nobis mandatum est, ut quia, prosimi fratres nostri Numidiæ duo episcopi ordinare præsumpserunt pontificem, nonnisi a XII censeatis celebrari episcoporum ordinationes ιη'. Ομοίως ἤρεσεν, ὥστε χειροτονουμένου ἐπισκό που ἤ κληρικού, πρότερον ἀπὸ τῶν χειροτονούντων αὐτοὺς τὰ δεδογμένα ταῖς συνόδοις εἰς τὰς ἀκοὰς αὐτῶν ἐντίθεσθαι, ἵνα μὴ ποιοῦντες κατά τῶν ὅρων τῆς συνόδου τι, μεταμεληθῶσιν. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα τοῖς σώμασι τῶν τελευτώντων εὐχαριστία μὴ δοθῇ· γέγραπται γάρ· Λάβετε, φάγετε. Τὰ δὲ τῶν νεκρών σώματα, οὐδὲ λαβεῖν δύνανται οὐδὲ φαγεῖν· καὶ ἵνα μὴ τοὺς ἤδη τελευτώντας βαπτισθῆναι ποιήσῃ ἡ τῶν πρεσβυτέρων ἄγνοια· καὶ τοῦτο δὲ βεβαιωτέον ἐν ταύτη τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ὥστε κατὰ τοὺς ἐν Νικείᾳ δρους, διὰ τὰς ἐκκλησιαστικὰς αἰτίας, αἴ τινες πολε λάκις πρὸς ὄλεθρον τοῦ λαοῦ παλαιοῦνται, καθ᾿ ἕκαστον ἐνιαυτὸν σύνοδον συγκαλείσθαι, πρὸς ἦν πάντες οἱ τῶν ἐπαρχιῶν τὰς πρώτας καθέδρας ἐπέχοντες, ἐκ τῶν οἰκείων συνόδων, δύο ἢ καὶ ὅσους ἐπιλέξονται ἐπισκόπους, τηρητὰς ἀποστείλωσιν· ἵνα ἐν τῇ συναχθείσῃ συνελεύσει πλήρης είναι δυνηθῇ ἡ αὐθεντία. Πόσοι ἐπίσκοποι ἐπίσκοπον ὀφείλουσι χειροτονεῖν. μο΄. Ονορᾶτος καὶ Εβρόνος ἐπίσκοποι εἶπον· κἀκεῖνο ἡμῖν ἐνετάλη· ἐπειδὴ ἐκ του πλησίον ἀδελφοὶ ἡμῶν δύο ἐπίσκοποι τῆς Νουμηδίας χειροτονῆσαι ἐτόλμη σαν ἱερέα, κρίνατε μὴ γενέσθαι χειροτονίας ἐπισκόπων, εἰ μὴ ἀπὸ δώδεκα. Aurelius episcopus dixit: Forma antiqua serva- Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ὁ ἀρχαῖος τύπος bitur, ut non minus quam tres sufficiant, qui fue- φυλαχθήσεται, ἵνα μὴ ἥττονες τριῶν τῶν ὁρισθέντων rint destinati ad episcopum ordinandum,propterea εἰς χειροτονίαν ἐπισκόπου ἀρκέσωσι· διότι ἐν Τρι quia in Tripoli forte, et in Arzuge interjacere vi- πόλει τυχόν καὶ ἐν ᾿Αρζούῃ δῆλον ὡς παρέγχεινται deantur Barbara gentes. Nam in Tripoli, ut asse- Βάρβαρα ἔθνη· ἐν Τριπόλει δὲ, πέντε καὶ μόνοι ritur, episcopi sunt quinque tantummodo et pos- c εἰσὶν, ὡς γινώσκετε, ἐπίσκοποι, καὶ δυνατὸν ἐξ αὐτοῦ sunt forte de ipso numero vel duo necessitate aliqua πολλάκις τοῦ ἀριθμοῦ τοὺς δύο ἀνάγκῃ τινὶ κατέχει occupari: difficile est enim ut 37 de quolibet nu- σθαι· δυσχερές γάρ ἐστιν ἐξ οιουδήποτε ἀριθμοῦ mero omnes possint occurrere: namquid debet hoc πάντας δύνασθαι ἀπαντῆσαι· μὴ ὀφείλει τοῦτο αὐτὸ ipsum impedimento esse ecclesiasticæ utilitati? παρεμποδὼν εἶναι τῷ χρησίμῳ τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ Nam et in hac Ecclesia,ad quam dignala est vestra γὰρ καὶ εἰς ταύτην τὴν ᾿Εκκλησίαν, πρὸς ἦν κατα sanctitas convenire,crebro ac pene per diem Do- ηξίωσεν ἡ ὑμετέρα συνελθεῖν ἁγιωσύνη, συχνῶς καὶ minicam ordinandos habemus: num quidnam fre- σχεδόν κατὰ Κυριακὴν χειροτονουμένους ἔχομεν. Μὴ quenter duodecim potero, vel derem,vel non multo ἄρα δύναμαι συνεχῶς δώδεκα ἢ δέκα, ἢ οὐχὶ πολὺ minus advocare episcopos? Sed facile est mihi ἐλάττους συγκαλεῖν ἐπισκόπους; δύο δὲ γείτονας duos adjungere meæ parvitati vicinos. Quapropter προσζεύξαι ευχερές ἐστι τῇ ἐμῇ βραχύτητι· διὸ ὁρᾷ cernit mecum charitas vestra hoc ipsum observari σὺν ἐμοὶ ἡ ὑμετέρα ἀγάπη, τοῦτο αὐτὸ μὴ δύνασθαι non posse. παραφυλαχθῆναι. Ui Carthaginensi episcopo, unde voluerit, clericum liceat ordinare 55.Aurelius episcopus dixit 48: Sermonem meum ad millite, fratres. Contingit nonnunquam utpostulemur ab Ecclesiis, quæ præpositis egent, vel presbyteris, vel episcopis: et tamen memor statutorum, Περὶ τοῦ ἐξεῖναι τῷ ἐπισκόπῳ Καρχηδόνος, ὅθεν θέλει κληρικόν χειροτονεῖν. νε΄. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τὸν λόγον μου προσδέξασθε, ἀδελφοί. Συνέβη πολλάκις αἰτηθῆναι με ἀπὸ ἐκκλησιαστικῶν ἐνδεομένων διακόνων, ἢ πρεσ βυτέρων, ἢ ἐπισκόπων· καὶ ὅπως μεμνημένος τῶν 44 Carthag. III, cap. 3. 45 Carthag. 111, cap. 6. 45 Carthag. III, cap. 6. 46 Carthag. II, cap. 2. 47 Conc. Afric., cap. 16. 48 Conc. Afric., cap. 22. NOTÆ Vide et Possidium in Vita Augustini cap. 8. Ms. pæniteantur. Et Ferrandus cap. 227, ex Conc. Carthag. tit. 12. Ms. veteriscunt. Ms. ut in congregatu plena. (14 Conc. Carthag. III, cap. 39. Et Ferrandus, cap. 4. Εx concilio universali Carthag., tit. 49. Conc. Carthag. ut, cap. 45, et Ferrandus, cap. 14 et 230. Ex conc. Carthag., tit. 54.

TIT. I, CAP. VÍ. ὁρισθέντων τούτοις ἔπομαι, ὥστε συνελθεῖν με τῷ Aid sequor, ut conveniam episcopum ejus, atque el ἐπισκόπῳ αὐτοῦ τοῦ ζητουμένου κληρικοῦ, καὶ ταῦτα inculcam, quod ejus clericus a qualibet Ecclesia αὐτὰ ἐμφανίσαι ὅτι κληρικὸν αὐτοῦ αἰτοῦνται οἱ regenda postuletur: sed forte in hodierno non reτῆς οἰασδήποτε Ἐκκλησίας. Ἰδοὺ οὖν ἐπὶ τοῦ παρ- luctati sunt, et ne quando contingat utreluctentur, όντος οὐκ ἀντιλέγουσι, διὰ δὲ τὸ μήτε μετὰ ταῦτα cum fuerint a me in hac causa postulati, quem συμβῆναι, τουτέστιν ἐναντιωθῆναί μοι τοὺς ἐν τούτῳ scitis multarum,Ecclesiarum et ordinandorum cuτῷ πράγματι παρ' ἐμοῦ αἰτουμένους, ἐπειδὴ οἴδατε ram sustinere Justum est ergo, ut quemlibet conπολλῶν ἐκκλησιῶν καὶ χειροτονιῶν φροντίδα με sacerdotum conveniam cum duobus e consortio βαστάζειν, ᾧ τινι δήποτε τῶν ἱερέων συνέλθω μετά nostro, vel tribus tes:ibus Sin vero indevotus exstiδύο ή τριών μαρτύρων της ἡμετέρας συγκληρώσεως, terit, quid censet charitas vestra faciendum? Ego ἐὰν ἀκαθασίωτος ευρεθείη, δικαιόν ἐστι κρῖναι τὴν enim cunctarum Ecclesiarum, dignatione Dei, ut ὑμετέραν ἀγάπην, τί δεῖ ποιῆσαι. Ἐγὼ γὰρ, ὥς ἴστε, scitis, fratres, sollicitudinem sustineo. — Numidius ἀδελφοί, κατὰ συγχώρησιν Θεοῦ, πολλῶν ᾿Εκκλησιών episcopus dixit: Fuit semper hæc licentia huic sedi, φροντίδος ἀντέχομαι. — Νουμήδιος ἐπίσκοπος εἶπεν· ut unde 38 vellet,et de cujus nomine fuisset con- ᾿Αεὶ ὑπῆρξεν ἡ αὐθεντία τῷ θρόνῳ τούτῳ, ἵνα ὅθεν ventus, pro desiderio cujusque Ecclesia ordinaret ἤθελε καὶ περὶ οιουδήποτε προετράπη ὀνόματος, κατὰ η episcopum, Epigonius episcopus dixit: Bonitas τὴν ἐπιθυμίαν ἑκάστης Εκκλησίας ἐχειροτόνει ἐπί- sequestrat possibilitatem: minus enim præsumis, σκοπον. - Επιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἡ ἀγαθθέλεια frater,cum te bonum et clementem omnibus redμετάζει τὴν ἐξουσίαν· ἧττον γὰρ τολμᾷς ἤπερ δύνῃ, dis: habes enim hoc in arbitrio, satis est ut ἀδελφὲ, ἐν τῷ πᾶσιν ἑαυτὸν ἀποδεικνύειν ἀγαθὸν καὶ satisfiat personæ uniuscujusque episcopi in prima φιλάνθρωπον. Ἔχεις γὰρ τοῦτο ἐν τῇ κρίσει σου, tantummodo conventione. Si autem quodlibet τὸ ἀποθεραπεῦσαι ἑνὸς ἑκάστου ἐπισκόπου τὸ πρόσω huic sedi vindicandum sibi fuerit arbitratus, neωπου ἐν πρώτῃ δὲ καὶ μόνῃ συνελεύσει, εἰ συν cesse habes tu omnes Ecclesias suffulcire: nnde ίδοις, τὸ ἐπ᾿ ἐξουσίας ταύτῃ τῇ καθέδρα εἶναι ἐκδι- tibi non potestatem damus, sed tua assignamus, ut κητέον, ἐπειδὴ ἀνάγκην ἔχεις αὐτὸς πάσας τὰς liceat voluntati tuæ et semper tenere quem voles, Εκκλησίας ὑποστηρίζειν. θεν ἐξουσίαν σοι ἡμεῖς ut præpositos plebibus vel Ecclesiis constituas,qui οὐ διδοῦμεν, ἀλλ᾽ ἐπισφραγίζομεν ταύτην τῇ σῇ postulati fuerint, et unde velis - Postumianus (Posπροαιρέσει, ὥστε ἐξεῖναι κρατεῖν ὃν ἂν θέλῃς, καὶ tumelianus] episcopus dixit: Deinde, qui, unum προχειρίζεσθαι προεστῶτας ταῖς Ἐκκλησίαις, καὶ ταῖς habuerit, nunquid debet illi unus presbyter auferλοιπαῖς τοὺς ζητουμένους, καὶ ὅθεν συνίδοις. - Пo- ri?-Aurelius episcopus dixit: Sed episcopus unus στο μητιανὸς ἐπίσκοπος εἶπεν· Εἶτα ἐάν τις ἕνα καὶ esse potest, per quem dignatione divina presbyteri μόνον σχῇ πρεσβύτερον, μὴ ὀφείλει καὶ αὐτὸς ὁ εἷς ἐξ multi constitui possint; unus autem episcopus difαὐτοῦ ἀφαιρεθῆναι; — Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Κατὰ ficile invenitur constituendus. Quapropter si necesσυγχώρησιν Θεοῦ, δύναται ὁ εἷς ἐπίσκοπος πολλοὺς sarium episcopatui quis habuerit presbyterum, et χειροτονεῖν πρεσβυτέρους ο πρεσβύτερος δὲ πρὸς ἐπι- unum,ut dixisti, frater, habuerit, etiam ipsum ad σκοπὴν ἐπιτήδειος, δυσχερῶς εὑρίσκεται. Διὸ ἐάν τις promotionem dare debebit. — Postumianus epis εὑρεθῇ ἔχων ένα μόνον πρεσβύτερον, καὶ αὐτὸν ἐπι- copus dixit: Ergo si habet alius abundantes cleriτήδειον τῇ ἐπισκοπῇ, καὶ αὐτὸν τὸν ἕνα ὀφείλει cos, debet mihi alia plebs subvenire. - Aurelius δοῦναι πρὸς χειροτονία». — Ποστουμητιανὸς ἐπίσκο- episcopus dixit: Sane quando tu Ecclesiæ alteri πος εἶπεν· Οὐκοῦν ἐὰν ἄλλος ἔχῃ πλῆθος κληρικῶν, subveneris, persuadebitur illi qui plures habet ὀφείλοι μοι τὸ ἕτερον πλῆθος συνελθεῖν Αυρήλιος clericos, ut unum tibi ordinandum largiatur. ἐπίσκοπος εἶπεν· Δηλαδή ὃν τρόπον σὺ τῇ ἑτέρᾳ Ἐκκλησία συνήλθες, συνωθησθήσεται καὶ ὁ τοὺς πλείονας ἔχων κληρικούς, ἕνα ἐς αὐτῶν εἰς χειροτονίαν σοι δαψιλεύσασθαι. Περὶ τῶν λαῶν τῶν μηδέποτε ἐπισκόπους ἐσχη- κότων. νη'. Πρεσε κἀκεῖνο ἵνα οἱ ὄχλοι, οἱ μηδέποτε ιδίους ἐσχηκότες ἐπισκόπους, εἰ μὴ ἐκ πάσης τῆς συνόδου ἑκάστης επαρχίας, καὶ τοῦ πρωτεύοντος, ψήφισμα γένηται, καὶ κατὰ συναίνεσιν ἐκείνου, οὗ τινος ὑπὸ τὴν διοίκησιν καθίστατο ἡ αὐτὴ Ἐκκλησία, μηδαμώς δέξωνται. Συνόδου οἰκουμενικής Ϛ' κανών λγ', λέ. λγ΄. Επειδήπερ ἔγνωμεν ἐν τῇ ᾿Αρμενίων χώρα μόνους ἐν κλήρῳ τοὺς ἐκ γένους ἱερατικοῦ κατατάτ τεσθαι, ἰουδαϊκοῖς ἔθεσιν ἑπομένων τῶν τοῦτο πράττειν ἐπιχειρούντων, τινὰς δὲ αὐτῶν καὶ μὴ ἀποκειρομένους ιεροψάλτας καὶ ἀναγνώστης τοῦ θείου νόμου 48 Conc. Afric. cap. 65. 39 De plebibus quæ nunquam episcopos habuerunt 48° 58. Placuit et illud, ut plebes quæ nunquam habuerunt proprios episcopos nisi ex concilio plenario uniuscujusque provincia, et primatis atque consensu ejus, ad cujus diccesim eadem Ecclesia pertinebat, decretum fuerit, minime accipiant. Concilii acumenici vi canones 33, 37. 33. Quoniam cognovimus in Armeniorum regione eos solum in cleri ordinem referri qui sunt ex genere sacerdotali, iis qui hoc facere aggrediuntur, mores judaicos sequentibus; nonnullos aulem eorum, etiam non longos, sacros cantores et diving

legis lectores constitui: decernimus, ut deinceps καθίστασθαι, συνείδομεν ὥστε ἀπὸ τοῦ νῦν μὴ ἐξετ non liceat iis qui volunt aliquos ad clerum adducere,ad ejus cui manus imponitur,genus respicere: sed examinantes an digni sint juxta exposita in sacris canonibus decreta,in cleri catalogum referri, ut eos ecclesiastice promoveant, sive sint ex majo - ribus suis sacerdotibus, sive non. Sed etiam, ut nulli ex omnibus permittant, juxta ordinem eorum qui sunt in clericorum ordinem relati, populo in suggestu divinas Scripturas recitare, nisi is sacerdotali tonsura usus fuerit, et benedictionem a suo pastore canonice susceperit. Si quis autem præter hæc facere deprehensus fuerit, segregetur. καὶ τοῖς εἰς κλῆρον βουλομένοις προάγειν τινάς, εἰς τὸ γένος ἀποβλέποντας του προχειριζομένου, ἀλλὰ δοκιμάζοντας εἰ ἄξιοι εἶεν κατὰ τοὺς τεθέντας ἐν τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ὅρους ἐν κλήρῳ καταλεγῆναι, τούτους Εκκλησιαστικῶς προχειρίζεσθαι, εἴτε καὶ ἐκ προγό νων γεγόνασιν ἱερέων, εἴτε καὶ μή· ἀλλὰ μηδέ τινα τῶν ἁπάντων συγχωρεῖν ἐπ' ἄμβωνος κατὰ τὴν τῶν ἐν κλήρῳ καταλεγομένων τάξιν τοὺς θείους τῷ λαῷ λόγους ὑποφωνεῖν, εἰ μή τι ἂν ἱερατικῇ κρουρᾷ χρήσ σηται ὁ τοιοῦτος, καὶ τὴν εὐλογίαν ὑπὸ τοῦ οἰκείου ποιμένος κανονικῶς ὑποδέξηται· εἰ δέ τις φωραθείη παρὰ τὰ προστεταγμένα ποιῶν, ἀφοριζέσθω. 37. Quoniam diversis temporibus barbaricæ in- λζ'. Ἐπειδὴ κατὰ διαφόρους καιρούς βαρβαρικαί cursiones fuere, et ex eo plurimæ civitates infi- γεγόνασιν ἔφοδοι, καὶ πλεῖσται πόλεις ἐντεῦθεν ὑποdelibus subjugate fuere, ut ideo non possit ejus χείριοι τοῖς ἀνόμοις κατέστησαν, ὡς ἐντεῦθεν μή civitatis praesul postquam ordinatus fuerit, suum δυνηθῆναι τὸν τῆς τοιαύτης πόλεως πρόεδρον μετὰ thronum apprehendere, et in eo in sacerdotali τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ χειροτονίαν, τὸν οἰκεῖον θρόνον καταconstitutione collocari, et sic pro ea quæ inva- λαβεῖν, καὶ ἐν αὐτῷ ἱερατικῇ καταστάσει ἐνιδρυνα luit consuetudine 40 ordinationes et omnia, quæ θῆναι, καὶ οὕτω κατὰ τὸ κρατῆσαν ἔθος τὰς χειροad episcopum pertinent, agere et tractare: nos, τονίας, καὶ πάντα ἃ τῷ ἐπισκόπῳ ἀνήκει πράττειν honorem ac venerationem sacerdotio servantes, τε καὶ μεταχειρίζεσθαι, ἡμεῖς τὸ τίμιον καὶ σεβά el gentilem injuriam nequaquam ad ecclesiasti- σμιον τῇ ἱερωσύνῃ φυλάττοντες, καὶ μηδαμῶς πρὸς corum jurium perniciem exerceri volentes, eos λύμην τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαίων, τὴν ἐθνικὴν qui sic ordinati sunt, et propter prædictam cau- ἐπήρειαν ἐνεργεῖσθαι βουλόμενοι, τοῖς οὕτω χειρο sam in suis non sunt constituti, ut absque ullo τονηθεῖσι, καὶ διὰ τὴν προκειμένην αἰτίαν ἐν τοῖς ex ea re præjudicio conserventur, decrevimus; ἑαυτῶν μὴ ἐγκαταστᾶσι θρόνοις, τὸ ἀπόκριτον της ut et diversorum clericorum ordinationes cano- ρεῖσθαι συνεωράκαμεν· ὥστε καὶ χειροτονίας κλη nice faciant,et præsidentiæ auctoritate secundum ρικῶν διαφόρων κανονικῶς ποιεῖν, καὶ τῇ τῆς προσ proprium statum utantur, et sil firma ac legitima εδρίας αὐθεντίᾳ κατὰ τὸν ἴδιον δρον κεχρῆσθαι, καὶ quæcunque ab eis procedit administratio. Non c βεβαίαν καὶ νενομισμένη, είναι πᾶσαν ὑπ' αὐτῶν enim a tempore necessitatis exacta juris obser- προϊούσαν διοίκησιν. Οὐ γὰρ ὑπὸ τοῦ τῆς ἀνάγκης vatione circumscripta, dispensationis terminus χαιροῦ περιγραφείσης τῆς ἀκριβείας, ὁ τῆς οἰκονο circumscribetur. μίας όρος περιορισθήσεται. Synodi Constantinopolitana quæ dicitur prima et secunda in templo Sanctorum Apostolorum congregata, canon 16. Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταν τινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν ᾿Αγίων Αποστόλων κανών ιζʹ. 16.Propter contentiones et tumultus,qui in Dei 15΄. Διὰ τὰς φιλονεικίας τε καὶ ταραχάς, τὰς ἐν τῇ Ecclesia contingunt,hoc quoque est definire neces- τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησία συμβαινούσας, καὶ τοῦτο ὁρίσει sarium, ut episcopus nullo modo constituatur in ἀναγκαῖον ἐστι· τοῦ μηδενὶ τρόπῳ ἐπίσκοπον καταEcclesia, cui qui præest adhuc vivit, et est adhuc στῆναι ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἧς ἔτι ὁ προεστὼς ζῇ, καὶ in proprio honore constitutus, nisi episcopatui sua ἐν τῇ ἰδίᾳ συνίσταται τιμῇ, μὴ αὐτὸς ἑκὼν τὴν ἐπισ sponte renuntiaverit. Oportet enim causam ejus, σκοπὴν παραιτήσεται· χρὴ γὰρ πρότερον τὴν αἰτίαν qui est episcopatu expellendus,canonice examina- τοῦ μέλλοντος τῆς ἐπισκοπῆς ἐκδιώκεσθαι, κανονι tam ad finem prius deduci: deinde post ejus depo- κῶς ἐξεταζομένην εἰς πέρας άγεσθαι· εἶθ᾽ οὕτως sitionem,alterum in ejus episcopatum provehi Si p μετὰ τὴν αὐτοῦ καθαίρεσιν, ἕτερον ἀντ᾿ αὐτοῦ εἰς quis autem episcopus in proprio honore constitutus, τὴν ἐπισκοπὴν προβιβάζεσθαι. Εἰ δέ τις τῶν ἐπισ nec vult renuntiare, nec populum proprium pas- σκόπων ἐν τῇ ἰδίᾳ συνιστάμενος τιμῇ, μήτε παραι cere,sed a suo episcopatu recedens, plusquam sex τεῖσθαι βούλοιτο, μήτε τὸν οἰκεῖον ἐθέλοι ποιμαί mensibus in alio loco degat, nec regio jussu deten- νειν λαόν, ἀλλὰ τῆς οἰκείας ἀποστὰς ἐπισκοπῆς, tus,nec sui patriarcha ministerio deserviens,neque ὑπὲρ τὸ ἐξάμηνον ἐν ἑτέρῳ διατρίβοι τόπῳ, μήτε a gravi morbo, et qui ut omnino moveri non possit ταῖς τοῦ οἰκείου πατριάρχου λειτουργίαις ὑπηρε eficiat,retentus, is nulla ex supra 41 dictis causa τούμενος, μήτε μὴν ὑπὸ νόσου χαλεπῶς τε καὶ ἀκιprohibitus,et a suo episcopatu absens, et ultra se- νησίαν ἐμποιούσης παντελή συνεχόμενος, ὁ τοιοῦτος mestre tempus in alio loco degens,ab episcopi di- οὖν ὁ κατὰ μηδεμίαν τῶν εἰρημένων προτάσεων και gnitate et honore omnino alienabitur. Eum enim λυόμενος, τῆς οἰκείας ἀφιστάμενος ἐπισκοπῆς, καὶ qui sum fidei commissum gregem negligit et in alio ὑπὲρ τὸν ἐξαμηνιαῖον χρόνον ἐν ετέρῳ διατρίβων loco supra semestre tempus degit, statuit sancta τύπω, τῆς του επισκόπου τιμῆς τε καὶ ἀξίας ἀλλό.

$89 SYNTAGMA CANONUM. - TÍT. I, CAP. VI. τριωθήσεται παντελῶς· τὸν γὰρ τῆς ἐμπιστευθεί. synodus,ut a sacerdotio, per quod pascere ordinaσης αὐτῷ καταμελοῦντα ποίμνης, καὶ ἐν ἑτέρῳ ὑπὲρ tus est, alienus omnino constituatur, et in ejus τὸ ἐξάμενον χρονοτριβοῦντα τόπῳ, ὥρισεν ἡ ἁγία episcopatus locum, alius pro ipso promovetur. σύνοδος καὶ τῆς ἀρχιερωσύνης δι' ἧς ποιμαίνειν ἐτάχθη, παντελῶς ἀλλότριον καθεστάναι, καὶ εἰς τὸν αὐτοῦ τῆς Επισκοπῆς τόπον, ἔτερον ἀντ᾽ αὐτοῦ προχειρίζεσθαι. Βασιλείου ἐπιστολὴ πρὸς τοὺς χωρεπισκόπους. Ωστε μὴ γίνεσθαι χωρὶς αὐτοῦ, ὑπηρέτας παρὰ τοὺς κανόνας. Basilii epistola ad chorepiscopos. Quod feri non oportet sine ipso, ministros contra canones. Πάνυ με λυπεῖ ὅτι ἐπιλελοίπασι λοιπὸν οἱ τῶν Πα Permolestum mihi est, quod jam canonos Pa τέρων κανόνες, καὶ πᾶσα ἀκρίβεια τῶν Ἐκκλησιῶν trum defecerint, ac disciplina omnis ex Ecclesiis ἀπελήλαται, καὶ φοβοῦμαι μὴ κατὰ μικρὸν τῆς abacta sit; et timeo ne paulatim, hac indiderenἀδιαφορίας ταύτης ὁδῷ προϊούσης, εἰς παντελή συγ- tia progrediente, res ecclesiastica in summam χυσιν ἔλθῃ τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγματα. Τοὺς ὑπὸ confusionem delabautur. Observata olim in Dei ηρετοῦντας τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἡ πάλαι ταῖς τοῦ Θεοῦ ᾿Εκ- Ecclesiis consuetudo, Ecclesia ministros omi κλησίαις ἐμπολιτευομένη συνήθεια μετά πάσης diligentia probatos admittebat: ac in omnem 80ἀκριβείας δοκιμάζουσα παρεδέχετο, καὶ ἐπολυπρα- rum vitam sedulo inquirebatur: annon essent γμονεῖτο πᾶσα αὐτῶν ἡ ἀναστροφὴ εἰ μὴ λοιδοροί εἰσιν, maledici, annon ebriosi, annon prompti ad pu εἰ μὴ μέθυσοι, εἰ μὴ πρόχειροι πρὸς τὰς μάχας, εἰ gnas, an juventutem suam frenarent, ita ut sanπαιδαγωγοῦσιν ἑαυτῶν τὴν νεότητα, ὥστε κατορθούν ctimoniam,sine qua Deum nemo videbit 49, exerδύνασθαι τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν cere possent. Atque hoc examinabant quidem Κύριον· καὶ τοῦτο ἐξήταζον μὲν πρεσβύτεροι και presbyteri et diaconi, qui una cum ipsis habitaδιάκονοι, οἱ συνοικοῦντες αὐτοῖς, ἐπανέφερον δὲ τοῖς bant: referebant autem ad chorepiscopos, qui χωρεπισκόποις, οἳ τὰς παρὰ τῶν ἀληθινῶς μαρτυ- cum suffragia testium veracium accepissent, ac ρούντων δεξάμενοι ψήφους, καὶ ὑπομνήσαντες τὸν episcopum admonuissent, sic sacrétorum numeἐπίσκοπον, οὕτως ἐνηρίθμουν τὸν ὑπηρέτην τῷ τά- ro ministrum ascribebant. Nunc autem primum γματι τῷ ἱερατικῷ· νῦν δὲ πρῶτον μὲν ἡμᾶς παρ- quidem nos excluentes, ac na referre quidem ad ωσάμενοι, καὶ μηδὲ ἐπαναφέρειν ἡμῖν καταδεχόμενοι, nos dignati omnem in vosmetipsos 49 auctoritaεἰς ἑαυτοὺς τὴν ὅλην περιεστήσατε αὐθεντίαν· ἔπειτα lem transtulistis: deinde rem negligentes, presκαταῤῥαθυμούντες τοῦ πράγματος, πρεσβυτέροις καὶ ς: byteris et diaconis permisistis, ut quos vellent, διακόνοις ἐπετρέψατε οὓς ἂν ἐθέλωσιν ἀπὸ ἀνεξετάσω vita non examinata,secundum animi affectionem, του βίου κατὰ προσπάθειαν, ἢ τὴν ἀπὸ συγγενείας, ἢ aut ex consanguinitate ortam, aut ex alia aliqua τὴν ἐξ ἄλλης τινὸς φιλίας, ἐπεισάγειν τῇ Ἐκκλησίᾳ amicitia, in Ecclesiam indignos introducerent. τως ἀναξίους· διὸ πολλοὶ μὲν ὑπηρέται καταρι- Quapropter multi quidem ministri in unoquoque θμούνται καθ᾿ ἑκάστην κώμην, ἄξιος δὲ λειτουργίας pago numerantur: sed dignus ministerio alterium θυσιαστηρίου οὐδεὶς, ὡς ὑμεῖς αὐτοὶ μαρτυρεῖτε, ne unus quidem, ut vos ipsi testificamini, hoἀποροῦντες ἀνδρῶν ἐν ταῖς ψηφηφορίαις. Ἐπεὶ οὖν minum penuria laborantes in electionibus. Quoδρῶ τὸ πρᾶγμα λοιπὸν εἰς ἀνήκεστον προϊόν, μάλιστα niam igitur video rem in malum jam insanabile νῦν τῶν πλείστων φόβῳ τῆς στρατολογίας εἱοποιούν progredi, nunc præsertim, cum plurimi militis των ἑαυτοὺς τῇ ὑπηρεσία, αναγκαίως ἦλθον εἰς metu, seipsos in ministerium conjiciant, neces τὸ ἀνανεώσασθαι τοὺς τῶν Πατέρων κανόνας, καὶ sario accessi ad Patrum canones renovandos; ac Επιστέλλω ὑμῖν ἀποστείλαι μοι τὴν ἀναγραφὴν ἑκά- vobis scribo, ut mittatis mihi catalogum minisστης κώμης τῶν ὑπηρετούντων, καὶ ὑπό τινος εἰσῆ- trorum cujusque pagi, et a quo quisque introducκται ἕκαστος καὶ ἐν ποίῳ βίῳ ἐστίν. Ἔχετε δὲ καὶ tus sit, et quæ ejus sit vivendi ratio. Habete auαὐτοὶ παρ' ἑαυτοῖς τὴν ἀναγραφήν, ὥστε συγκρί- ptem et ipsi apud vos catalogum, ut cum scriptis νεσθαι τοῖς παρ' ἡμῖν ἀποκειμένοις γράμμασι τὰ apud nos repositis vestra conferantur, nec cuiὑμέτερα, καὶ μηδενὶ ἐξεῖναι ἑαυτὸν ὅτε βούλεται παρ- quam liceat seipsum, cum voluerit, inscribere. εγγράφειν· οὕτω μέν τοι μετὰ τὴν πρώτην ἐπινέ- Ita sane, si qui post primam indictionem a presμησιν, εἴ τινες ὑπὸ πρεσβυτέρων εἰσήχθησαν, ἐπὶ byteris introducti fuerint, inter laicos rejicianτοὺς λαϊκοὺς ἀποῤῥιφῶσιν· ἄνωθεν δὲ γένηται αὐτῶν tur. Eorum autem examen de integro repetite, παρ' ὑμῶν ἐξέτασις· κἂν μὲν ἄξιοι ὦσι, τῇ ὑμετέρα et si digni fuerint, suffragio vestro suscipiantur. ψήφου παρεδεχθήτωσαν· ἐπεὶ καθαρίσατε τὴν Ἐκ- Εxpurgate Ecclesiam, indignos ex ed ejicientes. κλησίαν, τοὺς ἀναξίους αὐτῆς ἀπελαύνοντες· καὶ τοῦ Atque in posterum examinate quidem, qui digni λοιποῦ, ἐξετάζετε μὲν τοὺς ἀξίους καὶ παραδέχεσθε. sint, et eos admittite: sed prius non ascribite, Μὴ ἐπαριθμεῖτε δὲ πρὶν εἰς ἡμᾶς ἐπανενεγκεῖν ἢ quam ad nos retuleritis; aut scitote laicum futuγινώσκετε, ὅτι λαϊκὸς ἔσται ὁ ἄνευ ἡμετέρας γνώμης rum esse, qui sine nostre judicio in ministerium εἰς ὑπηρεσίαν παραδεχθείς. fuerit admissus. 40 Hebr. xm, 14. PATROL. GR. CIV.

νών α' γ. Cyrilli ex epistola ad Domnum canones 1, 3. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς και 1.Unaquæque res nostra, quande ordine canonico recta procedit,nullum quidem in nobis tumul- α'. "Εκαστα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς πραγμάτων, ὅταν εὐθὺ tum ingenerat, et a nonnullorum maledicentia li- φέρονται κανονικῆς εὐταξίας, οὐδένα μὲν ἡμῖν ἐντίberat, vel potius 43 eorum qui sapiunt laudem κτει θόρυβον, ἀπαλλάττει δὲ καὶ τῆς παρά τινων δυσα nobis conciliat. Quis enim non obviis, ut aiunt, φημίας, μᾶλλον δὲ καὶ τὰς παρὰ τῶν εὖ φρονούντων ulnis excipiat de aliquibus prolatam sententiam, εὐφημίας ἡμῖν προξενεῖ. Τίς γὰρ οὐκ ἂν ἀποδέξαιτο quæ nec huc nec illuc inclinetur? Vel quomodo ψῆφον ἀπροσκλινῆ, ἤπερ ἄν γένοιτο περί τινων; ἢ πῶς non sit ab omni reprehensione alienum, vel po- τὸ κρίνειν ὀρθῶς καὶ ἑννόμως οὐκ ἀνεπίπληκτον ἔσται, tius magnopere laudandum, si recte et juste ju- μᾶλλον δὲ παντος ἐπαίνου μεστόν. Καὶ ταῦτα γράφω dicetur? Et hæc quidem nunc scribo ad pietatem νυνί· τῆς σῆς θεοσεβείας ἐν τοῖς ἑαυτοῦ γράμμασι tuam quæ in litteris ad me et religiosissimum τοῖς σταλεῖσι πρὸς ἐμέ τε καὶ τὸν ὁσιώτατον τε καὶ fratrem nostrum et coepiscopum Proclum missis, θεοφιλέστατον ἀδελφὸν ἡμῶν καὶ συνεπίσκοπον Πρό episcopum quidem nominet, imprimis pium ac κλον, επίσκοπον μὲν ὀνομαζούσης, τὸν εὐλαβέστατον religiosum Petrum: cum ipse lamentetur, seque καὶ θεοσεβέστατον Πέτρον· αὐτοῦ δὲ κλαίοντος, καὶ ab Ecclesia sibi attributa præter rationem ejectum τῆς ἐκνεμηθείσης Ἐκκλησίας αὐτῷ παραλόγως κεκι - esse dicat. Erat autem consentaneum ut vel sa- νῆσθαι λέγοντος. Ην δ' ἀκόλουθον, ἢ τὸ τῆς ἱερωσύ cerdotii nomen cum re haberet, vel, si non erat της ὄνομα μετὰ τοῦ πράγματος ἔχειν αὐτὸν, ἢ γοῦν dignus ut allari præesset, nec ipsa quidem epis- εἴπερ ἦν ἄξιος τοῦ μὴ προεστάναι θείου θυσιαστη copus vocatione dignus haberetur. Sed id fortasse ρίου, μηδ' αὐτῇ τιμᾶσθαι τῇ κλήσει τῆς ἐπισκοπῆς· quod dico, durum esse et charitatis expers vide- ἀλλ᾽ ἴσως δόξειεν ἂν τῇ σῇ θεοσεβεία, σκληρὸς εἶναι bitur. Res autem revera non ita se habet. Nos τις καὶ ἀφιλάλληλος ὁ παρ᾿ ἐμοῦ λόγος. Εχει δὲ οὐχ enim senis utique misereri putamus, si solum ei οὕτω κατὰ τὸ ἀληθές. Ἐλεῆσαι γὰρ τάχα που νομί nomen reliquerimus; sed multo melius erat aliud ζομεν τὸν πρεσβύτην, μόνην αὐτῷ τὴν κλῆσιν ἀφέν quoque considerare. Dicit enim se suam quidem τες· μακρῷ δὲ ἦν ἄμεινον ἐννοῆσαι καὶ τὸ ἕτερον posse causam probare,at defensionis tempus sibi φάσκει γὰρ, δύνασθαι μὲν συστῆναι τῇ οἰκείᾳ υπο non esse datum, nec auditionem canonicam sibi λήψει, οὐ λαβεῖν δὲ καιρὸν ἀπολογίας· οὔτε μὴν ἀκfuisse concessam.Sin autem tale quid factum es- κρόασιν αὐτῷ προτεθείναι κανονικήν. Εἰ δὲ ἐγεγόνει set,ipsa actorum productio eum convicisset reum τι τοιοῦτον, αὐτὴ τῶν ὑπομνημάτων ἡ σύστασις δι impositorum ipsi criminum, nec esset quod se ήλεγξεν ἂν αὐτὸν, ἢ ἀλόντα τοῖς αἰτιάμασιν ἔνοχον injuria affectum quereretur; vel certe absolutum ἀποπεφασμένον, καὶ οὐδὲν ἔχοντα λοιπὸν εἰπεῖν ὡς eum declarans, rursus concederet ut præesset ήδικημένον· ἢ γοῦν ἐλεύθερον ἀποφήνασα, ὡς πάλιν Ecclesiæ quæ illi subjecta fuit. Cum autem nihil ἐδίδου τὸ προεστάναι τῆς Ἐκκλησίας, ἢ καὶ ὑπὸ factum sit ejusmodi,de re quidem alta voce que- χεῖρα γέγονε τὴν αὐτοῦ· οὐδενὸς δὲ πεπραγμέritur, et intolerabilem injuriam se dicit accepis- νου τοιούτου, καταβοᾷ τοῦ πράγματος, ἀδικίαν se, et inique ejectum esse, adjiciens rem omnem ἀφόρητον ὑποστῆναι φησι, καὶ ἀθέσμως ἐκβεβληfamiliarem suam ademptam sibi fuisse. Tua ita- σθαι προσεπάγων ὅτι καὶ ἠρπάσθη πάντα que sanctitas, considerans et quod 44 divinis αὐτῷ προσήκοντα χρήματα. Ἡ σὴ τοιγαροῦν ὁσιόcanonibus sancitum est, et quod Ecclesiæ conve- της ἐννοοῦσα καὶ τὸ τοῖς θείοις κανόσι δοκοῦν, καὶ nit, iisque qui sunt in sacro ministerio initiati, et τὸ πρέπον Εκκλησίᾳ καὶ τοῖς τεταγμένοις εἰς ἱερὰν nostrarum præterea lillerarum rationem ducens, λειτουργίαν, ὅτι τε πρὸς τούτοις καὶ τὰ παρ᾽ ἡμῶν sistat senis lacrymas; et si velit quidem cum iis δυσωπηθείσα γράμματα, στησάτω τοῦ πρεσβύτο judicio contendere qui crimina in eum intendunt, τὸ δάκρυον. Καὶ εἰ μὲν ἔλειτο δικάσασθαι πρὸς τοὺς apud sanctitatem tuam pro more litiget, una sci- Επάγοντας αὐτῷ τὰς αἰτίας, δικαζέσθω κατὰ τὸ εἰω licet assistentibus qui tibi subsunt episcopis nisi θὸς ἐπὶ τῆς σῆς θεοσεβείας, συμπαρόντων δηλονότι forte aliquos recusat ut suspectos. Nollum enim p τῶν ὑπὸ τὴν αὐτῆς χεῖρα θεοσεβεστάτων ἐπισκόπων· religiosissimorum episcoporum in fratrem ini-ἐκτὸς, εἰ μὴ παραιτοῖτο τινας ὡς ὑπόπτους· οὐδένα mico esse animo credimus. Ne autem hic præ- μὲν γὰρ τῶν θεοσεβεστάτων ἐπισκόπων ἐχθρὰ φροtextus futurum de eo judicium dissolvat, ut νεῖν ἀδελφῷ πιστεύομεν. Ἵνα δὲ μὴ πρόφασις αὕτη non jure factum esse videatur, non grave est γένηται τὴν ἐσομένην ἐπ᾿ αὐτῷ κρίσιν παραλύουσα, a concessu abesse eorum qui suspecti sunt ali- πρὸς τὸ μὲ ἐν δίκῃ πεποιῆσθαι δοκεῖν, οὐδέν ἐστι quos. τὸ λυποῦν ἀπεῖναι τοῦ συνεδρίου τῶν ἐν ὑποψίᾳ τινάς. γ΄. Τούς δὲ τῆς παραιτήσεως λιβέλλους, οὐ κατὰ προαίρεσιν οἰκείαν, ἀλλ' ὡς ἐξ ἀνάγκης καὶ φόβου καὶ τῆς τινων ἀπειλῆς, ἐπιδοῦναι φησι καὶ ἑτέρως δὲ, πρᾶγμά ἐστιν οὔτε τοῖς τῆς Ἐκκλησίας ἀρέσκον θεσμοῖς, τὸ λιβέλλους παραιτήσεως προσάγειν τινὰς τῶν ἱερουργῶν. Εἰ γὰρ εἰσιν ἄξιοι τοῦ λειτουργείν, ἔστωσαν ἐν τούτῳ· εἰ δὲ ἀνάξιοι μὴ ἀπὸ παραιτή 3.Renuntiationis autem libellos non sua voluntate sed veluti vi ac metu, et aliquorum minis se tradidisse dicit.Jam vero alia quoque res est,quæ ecclesiastica consuetudini non placet, offerre sacerdotes aliquos renuntiationis libellos. Nam si sunt digni qui sacra mysteria obeant, in iis maneant; sin autem indigni,nec per renuntiationem quidem

σεως ἐξίτωσαν, κατεγνωσμένοι δὲ μᾶλλον ἐπὶ πράγμασιν· ὧν ἄν τις πολλὴν ποιήσαιτο τὴν καταβοὴν ὡς ἔξω τρεχόντων πάσης ἀκολουθίας. Πρόσειπε την παρὰ σοὶ ἀδελφότητα· σὲ ἡ σὺν ἡμῖν ἐν Κυρίῳ προσαγορεύει. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς πρὸς ἐν Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει ἐπισκόπους ἐπιστολῆς, κανών α' γ'. α'. Νεωστί γεγαμηκότες τινές, καὶ οἷον ἐξ αὐτῶν καταβάντες τῶν νυμφώνων, συναρπάζουσι τινας τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων, καὶ οὐδενὸς τάχα που τὰ κατ᾿ αὐτοὺς ἀπαγγέλλοντος, χειροτονούνται κληρικαὶ ἤγουν πρεσβύτεροι. γ΄. Επειδή τοίνυν πρὸς οἰκοδομήν, ὡς ἔφην, τῶν λαών πάντα χρή πράττεσθαι παρ' ἡμῶν, ἐπιτηρείτω ταῦτα ἡ θεοσέβεια ὑμῶν, καὶ εἰ μέλλοι τις χειροτονεῖσθαι κληρικός, περιεργαζέσθω τὸν βίον αὐτοῦ, καὶ πότερον ποτε γαμετὴν ἔχει ἤ οὕ, καὶ πῶς ἤ πότε ἠγάγετο, καὶ εἰ ἀπέσχετο, καὶ εἰ μή τις ἐστὶ τῶν ἐκβεβλημένων, ἡ παρ' ἑτέρου θεοσεβεστάτου ἐπισκόπου, ἢ ἐκ μοναστηρίων· καὶ τότε χειροτονείτω, ἀδιάβλητον εὑρεθέντα. Τηρήσαμεν γὰρ οὕτω καθαρὸν καὶ τὸ ἑαυτῶν συνειδὸς, καὶ ἀδιάβλητον τὴν ἱερὰν καὶ σεπτήν λειτουργίαν. Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικοῦ κανὼν 5'. 5. Περὶ τῶν ὀφειλόντων χειροτονεῖσθαι, οὗτος ἔστω τύπος· ὥς τε πᾶν τὸ ἱερατεῖον συμφωνεῖν καὶ αἱρεῖσθαι, καὶ τότε τὸν ἐπίσκοπον δοκιμάζειν· καὶ συναινοῦντο; αὐτῷ τοῦ ἱερατείου, χειροτονεῖν ἐν μέσῃ τῇ ἐκκλησία, παροντος τοῦ λαοῦ καὶ προσφωνοῦντος τοῦ ἐπισκόπου, εἰ καί ὁ λαὸς δύναται αὐτῷ μαρτυρεῖν χειροτονία δὲ λαθραίως μή γινέσθω· τῆς γὰρ Εκκλησίας εἰρήνην ἐχούσης, πρέπει πάντων τῶν ἁγίων τὰς χειροτονίας ἐπὶ τῆς Ἐκκλησίας γίνεσθαι. Ἐν δὲ τῇ ἐνορίᾳ, εἰ μὲν κοινωνήσαντες εἰσι τινες ταῖς τῶν κοινωνησάντων γνώμαις, μὴ ἄλλοι χειροτονείσθωσαν, ἀλλὰ τῶν ἀληθῶς ὀρθοδόξων κληρικών δογματιζόντων, παρόντος πάλιν τοῦ ἐπισκόπου, καὶ προσφωνοῦντος παρόντος τοῦ λαοῦ μόνον, ἵνα μὴ περιδρομή τις γίνηται. καὶ Βιβλίον α'. είτ. γ'. διάτ. ιβ', γ', μβ', μζ', νβ', τίτ. α' τῶν νεκρῶν, διάτ. α', β', ιζ'. νιαρά 5', ρλς'. Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι τοῖς ὄχλοις ἐπιτρέπειν τῶν ἱερέων ἐπιλογήν. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιγ΄. ιγ. Περὶ τοῦ μὴ τοῖς ὄχλοις ἐπιτρέπειν τὰς ἐκλογὲς ποιεῖσθαι μελλόντων καθίστασθαι εἰς ἱερατείαν. τῶν Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον κανών γ'. γ'. Πᾶσαν ψῆφον γινομένην παρὰ ἀρχόντων, ἐπισ σκόπου, ἢ πρεσβυτέρου, ἣ διακόνου, ἄκυρον μένειν κατὰ τὸν κανόνα τὸν λέγοντα· Εἴ τις ἐπίσκοπος κοι σμικοῖς ἄρχουσι χρησάμενος, δι' αὐτῶν ἐκκλησίας γένηται, καθαιρείσθω· καὶ ἀφοριζέσθωσαν καὶ οἱ κοινωνούντες αὐτῷ πάντες. Δεῖ γὰρ τὸν μέλλοντα προβιβάζεσθαι εἰς ἐπισκοπὴν, ὑπὸ ἐπισκόπων ψηφίζεσθαι, καθώς παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαίᾳ ὥρισται ἐν τῷ κανόνι τῷ λέγοντι, Ἐπίσκος που προσήκει, κ. τ. λ. 50 Can. 31 apostol. 54 Can. 4. TIT. I, CAP. VI, VII. exeant, sed potius propter gesta condemnati, de quibus quisquam conquestus fuerit uli a recto ordine aberrantibus. Saluta fraternitatem quæ apud te est; quæ est apud nos, te in Domino salutat. Ejusdem epistola ad episcopos qui sunt in Libya el Pentapoli, canones 1, 3. 1. Quidam qui uxores recenter duxerunt, et ex ipsis veluti thalamis egressi, aliquos ex sanctissimis episcopis arripiunt, et nullo de eis utique renuntiante, ordinantur clerici seu presbyteri. 1. Quoniam ergo ad ædificationem, ut dixi,populorum, omnia 4 a nobis facienda sunt, hac vestra observet pietas, et si est quidem ordinandus clericus, de vita ejus inquirat, et an uxorem habeat, annon, et quonam modo duxit, et abstinuit, et si non est aliquis ex iis qui ejecti sunt a sanctissimo episcopo vel ex monasterio: tunc si inculpatus inventus fuerit, ordinet. Ita enim et nostram conscientiam puram conservabimus, et inculpatum sacrum ac venerabile mysterium. Theophili commonitorii canon 6. 6. De iis qui ordinandi sunt hæc erit forma: ut quidquid est sacerdotalis ordinis consentiat et eligat; et tunc episcopus examinet, vel ei etiam assentiente sacerdotali ordine in media ecclesia ordinet, præsente populo, et episcopo alloquente, an etiam possit ei populus ferre testimonium. Ordinatio autem non fat clanculum. Ecclesia Genim pacem habente decet praesentibus sanctis ordinationes fieri in ecclesiis. In regione autem si qui sint, qui communicantium animis communicaverint; non aliter ordinentur, quam iis, qui sunt vere orthodoxi clerici, examinantibus, præsente rursus episcopo, et praesentem populum alloquente, ne intercedat aliqua circumventio. Textus. Lib. cod. 1, tit. 3, constit. 12, 30, 42, 47, 52, et tit. 1 Novellarum constit. 1, 2 et 17. Electionem sacerdotum promiscuæ plebi permittendam non esse. 46 CAP. VII. — Concilii Laodicent canon 13. 13. Turbis non esse permittendum, eorum qui sunt in sacerdotio constituendi electionem facere. Concilii Nicæni 11, canon 3. 3. Omnem electionem quæ fit a magistratibus, episcopi, vel presbyteri, vel diaconi, irritam manere, ex canone dicente: Si quis episcopus 50 sæcularibus magistratibus usus, pereos ecclesiam obtinuerit, deponatur et segregetur, et omnes qui cum eo communicant. Oportet enim eum qui est promovendus ad episcopatum ab episcopis eligi, quemadmodum a sanctis Patribus Nicass decretum est in canone, qui dicit 3'; Episcopum oportet, etc., ut pag. 467.

CAP. VIII. Quid si exsistat contradictio in episcopi ordinatione? Concilii Antiocheni, canon 19. 19. Episcopus ne ordinetur, etc., ut pag. 475. Concilii Carthaginensis, canon 50. Quot addi debeaut episcopi numero ordinatorum, si de ordinando episcopo fuerit contradictum. 50.Sed et illud est statuendnm 52(16), ut quando ad eligendum episcopum convenerimus, si qua contradictio fuerit oborta, quia talia tractata sunt apud nos, non presumant 47 ad purgandum eum qui ordinandus est, tres episcopi sufficere: sed postuletur ad numerum supradictorum unus vel duo, et in eadem plebe cui ordinandus est, discutiantur primo personæ contradicentium. Postremo etiam illa quæ objiciuntur, pertractentur: et cum purgatus fuerit in conspectu publico, ita demum ordinetur. Si hoc cum vestra sanctitatis animo concordat, roboretur vestra dignationis responsione. Ab universis episcopis dictum est: Satis placet. Textus. Tit. 1. Novellarum const. 12 et 17, in quibus etiam de objectione adversus ordinationem clericorum et praesulum tractatur.] Prima namque const. tit. 1 Novellarum,jubet episcoporum ordinationes coram omui populo ecclesiæ fieri, insuper et quemcunque contradicendi facultatem habere. Et si quidem ante ordinationem contradictio fat, ne prius ordinatio procedat, quam examinatione habita omnino illum innocentem esse constet. Si vero ante examinationem ordinatus (quisquam] sit, is una cum eo qui ordinavit, sacerdotio excidat. At si qui ante ordinationem contradixit, calumniandi animo eum id fecisse appareat, aut [reum] non damnet ac convincat, ab eo qui ordinationi præest,in perpetuum a sancta communione segregetur,atque ordinatio peragatur.Secunda [aulem] const. ejusdem tit. ait: Si contradictio fat ob [talem] causam, quæ secundum leges aut canones ordinationem impedire possit; et: Quod utraque parte prasente, aut ubi accusator ad tres menses accusationem adimplere distulerit,examinatio fieri [debeat]; et: Quod si accusator aut non probet, aut aufugiat, ejiciatur extra provinciam,in qua habitat. Αt si ordinatio ante examinationem fiat, or dinatus [sacerdotio 48 expellatur: ordinator autem in annum a sacro ministerio arceatur, universaque ipsius substantia ejus Ecclesia applicetur. Atque eadem [hæc constitutio,etiam in ordinatione clericorum eadem vult obtinere. Constit. autem 17 ejusdem tit. dicit: Si quis quacunque de causa ordinandum accuset, primum accusator, sἰ criminationem persequetur, examinator: sin desiBS Concilium Afric. cap. 17. ΚΕΦΑΛ. Η. Περὶ τῆς γινομένης ἀντιλογίας ἐπὶ τῇ χειροτονίᾳ τοῦ ἐπισκόπου. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανὼν ιθ'. ιθ'. Ἐπίσκοπον μὴ χειροτονεῖσθαι, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγένης κανών ν. Πόσοι ἐπίσκοποι προστεθῆναι ὀφείλουσι τῷ ἀριθμῷ τῶν χειροτονούντων, ἐὰν περὶ τοῦ μέλλοντος χειροτονεῖσθαι ἐπισκόπου ἀντιλογία γένηται. ν'. Ἐκεῖνο δὲ ὁρίσαι δεῖ· ὥστε ἐάν ποτε πρὸς ἐπιλογὴν ἐπισκόπου συνέλθωμεν, καὶ ἀναφυῇ τις ἀντιλογία, ἐπειδὴ τὰ τοιαῦτα παρ' ἡμῖν ἐτρακταΐσθησαν, τολμηρὸν εἶναι λοιπὸν τρεῖς μόνους πρὸς τὸ καθάρει τὸν χειροτονηθησάμενον εὑρηθῆναι· ἀλλὰ τῷ προλεχο θέντι ἀριθμῷ προστεθῇ εἰς καὶ δύο· καὶ ἐπὶ αὐτοῦ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ οὗ μέλλει χειροτονεῖσθαι, ἐξετασθῶσι πρῶτον τὰ πρόσωπα τῶν ἀντιλεγόντων· ἐς ὕστερον γάρ, καὶ τὰ προτεθειμένα συζευχθῶσι· καὶ ὅτε και θαρὸς φανείη ἐπὶ δημοσίας προσόψεως, εἴθ' οὕτως χειροτονηθείη· ἐὰν τοῦτο ἀποδέχηται ἡ ὑμετέρα άγιωσύνη, τῇ ὁμονοητικῇ ἀποκρίσει τοῦ ὑμετέρου ἀξιώματος βεβαιωθείη. ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη, Πάνυ ἀρέσ σχει. Τίτλος α' τῶν νεαρών, διάτ. α', β', ιζ', ἐν οἷς καὶ περὶ ἀντιλογίας χειροτονίας κληρικῶν καὶ ἡγουμέν νων· ἡ μὲν γὰρ α' διάταξις, τοῦ α' τίτ· τῶν νεκρῶν παρακελεύεται τὰς τῶν ἐπισκόπων χειροτονίας, ἐπὶ παντὸς τοῦ λαοῦ τῆς ἐκκλησίας γίνεσθαι, πρὸς τὸ ἄδειαν ἔχειν πάντα τὸν βουλόμενον ἀντιλέγειν· καὶ εἴ γε πρὸ τῆς χειροτονίας γένοιτο ἡ ἀντίῤῥησις, μὴ πρότερον χειποτονείσθω, πρὶν ἂν ἡ ἐξέτασις γένηται, καὶ φανῇ πανταχόθεν ἀνεύθυνος· εἰ δὲ πρὸ τῆς ἐξετά σεως χειροτονηθείη, καὶ τῆς ἱερατείας ἐκπεσεῖται σὺν αὐτῷ τῷ χειροτονήσαντι. Εἰ μέν τοι ὁ πρὸς τὴν χειροτονίαν ἀντειπών, συκοφάντης φανείη, ἢ μὴ ἐπε εξέλθοι, χωριζέσθω διηνεκῶς τῆς ἁγίας κοινωνίας, παρὰ τοῦ τὴν χειροτονίαν ποιοῦντος· ἡ δὲ χειροτο νία γινέσθω· ἡ δὲ β' διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὅτι ἐάν ἡ ἀντίῤῥησις ἐπὶ αἰτία γένηται, ἐμποδίσαι τῇ χειροτονία δυναμένῃ κατὰ τοὺς νόμους ἢ τοὺς κανόνας· καὶ ὅτι παρόντος ἑκατέρου μέρους, ἡ ἐξω έτασις γίνεται ἡ τοῦ κατηγόρου, ἐπὶ τρεῖς μῆνας ὑπερτιθεμένου πληρῶσαι τὴν κατηγορίαν· καὶ ὅτι μὴ δεικνὺς ὁ κατήγορος ἢ ἀποφεύγων, εκβάλλεται τῆς ἐπαρχίας ἐν ᾗ οἰκεῖ. Γινομένης δὲ τῆς χειροτο νίας πρὸ τῆς ἑξετάσεως, ὁ μὲν χειροτονηθεὶς ἐξωθεῖ Dται· ὁ δὲ χειροτονήσας, ἐπὶ ἐνιαυτὸν κωλύεται τῆς θείας λειτουργίας, καὶ πᾶσα ἡ οὐσία αὐτοῦ προσκυ ρονται τῇ κατ' αὐτὸν Ἐκκλησίᾳ. Η αὐτὴ δὲ διάταξις θέλει τὰ αὐτὰ κρατεῖν καὶ ἐπὶ ταῖς χειροτο νίαις τῶν κληρικῶν· ἡ δὲ ιζ' διάταξις τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὅτι τινὸς κατηγοροῦντος, ἐφ' οἰαδήποτε αἰτία, τοῦ μέλλοντος χειροτονεῖσθαι, γινέσθω πρότερον ἡ ἐξέτασις, τοῦ κατηγόρου ἐπεξιόντος. Εἰ δὲ ἀπολει φθῇ, ἡ ἀναβάλλεται, ποιείτω τὴν ζήτησιν ὁ μέλλων NOTÆ. Conç. Carthag. 111, cap. 40. Et Ferrandus cap. 5, ex Conc. Carthag., tit. 1.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. I, CAP. VIII, XI. præsente aut absente accusatore appareat, ipsum] ordinato. Accusator autem si clericus sit, gradu ejicitor: si laicus, castigator. Si ordinatio ante examinationem fiat,sacerdotio et ordinator et ordinatus ejiciuntor. Atque dicit eadem obtinere in ordinatione clericorum, episcoporum, et prasulum [monasteriorum]. χειροτονεῖν, εἴσω τριῶν μηνῶν· καὶ ἐὰν ἀνεύθυνος slat, aut differat, ordinaturus intra tres menses φανῇ, παρόντος ἢ ἀπολειφθέντος τοῦ κατηγόρου, χειροτονείσθω· καὶ ὁ κατήγορος, εἰ μὲν κληρικός ἐστιν ἐκβάλλεται τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ· εἰ δὲ λαϊκός, σωφρονίζεται. Τῆς δὲ χειροτονίας γινομένης πρὸ ἐξετάσεως, τῆς ἱερωσύνης ὁ χειροτονηθεὶς καὶ ὁ χειροτονήσας ἐκβάλλονται. λέγει δὲ τὰ αὐτὰ κρατεῖν καὶ ἐπὶ χειροτονίᾳ ἐπισκόπων, καὶ κληρικῶν, καὶ ἡγουμένων. ΚΕΦΑΛ. Θ. - Περὶ τοῦ χρόνου οὗ ἐντὸς δεῖ τοὺς ἐπισκόπους χειροτονεῖσθαι. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν κε'. GAP. IX. - Intra quod tempus episcopi ordinandi sint. Concilii Chalcedonensis canon 25. 25. Quoniam nonnulli metropolitani, ut sape a nobis auditum est, et greges sibi commissos negligunt, et episcoporum ordinationes differunt, sanctæ synodo placuit ut intra tres menses epis coporum ordinationes fiant, nisi inexorabilis “utique necessitas effecerit ut dilationis tempus prorogetur. Si autem hoc non fecerint, eos ecclesiasticæ ponæ subjici. Vidum vero ecclesia reditum, apud ecclesiæ æconomam salvum custodiri. κε'. Επειδήπερ τινὲς τῶν μητροπολιτῶν ὡς περ ριηχήθημεν, ἀμελοῦσι τῶν ἐγκεχειρισμένων αὐτοῖς ποιμνίων, καὶ ἀναβάλλονται τὰς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ἐντὸς τριῶν μηνῶν γίνεσθαι τὰς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων· εἰ μή ποτε η ἄρα ἀπαραίτητος ἀνάγκη, παρασκευάσοι ἐπιταθῆναι τὸν τῆς ἀναβολῆς χρόνον. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο ποιήσοι, ὑποκεῖσθαι αὐτὸν ἐκκλησιαστικῷ ἐπιτιμίῳ, τὴν μέν τοι πρόσοδον τῆς χηρευούσης Εκκλησίας σώαν παρὰ τῷ οἰκονόμῳ τῆς αὐτῆς ἐκκλησίας φυλάττεσθαι. Συνόδου ἔκτης κανὼν ιδ'. ιδ'. Ὁ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων κρατείτω κανὼν καὶ ἐν τούτῳ, ὥστε πρεσβύτερον πρὸ δ' ἐτῶν, μὴ χειροτονεῖσθαι, κἂν πάνυ ᾖ ἄξιος ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἀποτηρεῖσθαι. Ὁ γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν τῷ τριακοστῷ ἔτει ἐβαπτίσθη, καὶ ἤρξατο διδάσκειν· ὁμοίως μήτε διάκονον πρὸ τῶν κε' ἐτῶν, ἢ διακόνισσαν πρὸ τῶν μ' χρόνων χειροτονεῖσθαι. Ἡ β' διάταξις τοῦ α' τιτ. τῶν νεκρῶν φησιν, ὅτι ἐὰν ὑπέρθωνται οἱ τῆς πόλεως ἐπὶ ἓξ μῆνας ψηφί. σασθαι τὸν ἐπίσκοπον, ποιείτω τὴν χειροτονίαν ᾧ τινι ἀρμόζει, κινδύνῳ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, τῶν ἄλλων πάντων παραφυλαττομένων. ΚΕΦΑΛ. 1. — Περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖσθαί τινα ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον ἢ διάκονον, πρὶν ἢ πάντας τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, Χριστιανοὺς ὀρθοδόξους ποιήσει. Συνόδου Καρθαγένης κανὼν 25'. λς'. Ωστε ἐπισκόπους, καὶ πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους μὴ χειροτονεῖσθαι, πρὶν ἢ πάντας τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτῶν, Χριστιανοὺς ὀρθοδόξους ποιήσουσιν. Καὶ ἡ η διάταξις τοῦ ε' τίτ. τοῦ α' βιβλίου, καὶ ἡ τοῦ ια' τίτο, τιμωρούνται τοὺς Σαμαρείτας καὶ Έλληνας βαπτιζομένους καὶ μὴ προσάγοντας τὰς γαμετὰς αὐτῶν καὶ παῖδας καὶ τοὺς ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν, τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Περὶ τῶν ἀπὸ λαϊκῶν γινομένων ἐπισκόπων. Συνόδου Σαρδικῆς κανών ι'. ι. Απαντες οἱ ἐπίσκοποι ἀπεκρίναντο ἀρέσκειν αὐτ τοῖς, καὶ πρεπωδεστάτην εἶναι τὴν συμβουλὴν ταύτην. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπε, Καὶ τοῦτο ἀναγκαῖον εἶναι νομίζω· εἰ μετὰ πάσης ἀκριβείας καὶ ἐπιμελείας ἐξετάζοιτο, ὥστε ἐάν τις πλούσιος ἢ σχολαστι49 Concilii acumenici vi canon 14. 14. Sanctorum divinorumque Patrum nostrorum canon in his quoque valeat, ut presbyter ante triginta annos non ordinetur, etiamsi sit homo valde dignus, sed reservetur 33. Dominus enim Jesus Christus tricesimo anno baptizatus est, et cepit docere. Similiter nec diaconus ante quadraginta annos ordinetur 54. Textus. Const. 2, tit. 1 Novellarum ait: Si ci- “vitatis [clerici et primores ultra sex menses episcopum decernere differant, is qui ordinandi jus habet, periculo animæ suæ episcopum] ordinato [atque] alia omnia servantur. CAP. X. - Quod nemo sit episcopus vel presbyter vel diaconus ordinandus antequam domesticos omnes fecerit orthodoxos. Concilii Carthaginensis canon 36. 36. Ut episcopi 35, et presbyteri, et diaconi non ordinentur priusquam omnes qui sunt in domo eorum, Christianos catholicos fecerint. Textus. Etiam const. 18, tit. 3, lib. 1, et const. 10, tit. 2, puniunt Samaritanos et paganos baptizatus, si uxores suas et liberos et quos domi habent, ad sacrosanctum baptisma non adducant. 80 GAP. XI. - De iis qui de laica conditione funt episcopi. Concilii Sardicensis canon 10. 10.Omnes episcopi dixerunt eis placere, et esse convenientissimum hoc consilium. Hosius episcopusdixit: Hoc quoque necessarium existimo,ulcum omni cura et diligentia examinetur; ut si quis ex foro sive dives, sive scholasticus, episcopus fieri 53 Neocæs. can. 41, 54 Chalced. can. 15, 35 Conc. Carthag. III, cap. 18; concilium Afric. cap. 3.

dignus habeatur, non prius constituatur, quam κός, ἀπὸ τῆς ἀγορᾶς ἀξιοῖτο ἐπίσκοπος γίνεσθαι, μὴ leatoris et diaconi et presbyteri ministerium pe- πρότερον καθίστασθαι, ἐὰν μὴ καὶ ἀναγνώστου καὶ regerit: ut in unoquoque gradu, si dignus exis- διακόνου καὶ πρεσβυτέρου, υπηρεσίαν ἐκτελέσοι timatus fuerit, ad episcopatus fastigiumn per pro- ἵνα καθ᾽ ἕκαστον βαθμὸν, ἐάν περ ἄξιος νομισθείη, gressionem possit ascendere. Habebit autem εἰς τὴν ἀψίδα τῆς ἐπισκοπῆς κατὰ προκοπὴν διαβή uniuscujusque ordinis gradus non minimi scilicet και δυνηθείη. "Εξει δὲ ἑκάστου τάγματος ὁ βαθμὸς temporis longitudinem, per quod et fides, et mo- οὐκ ἐλαχίστου δηλονότι χρόνου μήκος· δι᾿ οὗ ἡ πίστις rum probitas, et constantia, et moderatio possit αὐτοῦ, καὶ ἡ τῶν πραγμάτων καλοκαγαθία, καὶ ἡ cognosci: et ipse divino sacerdotio dignus exis- στεῤῥότης, καὶ ἡ ἐπιείκεια, γνώριμος γενέσθαι δυνήtimatus, maximum honorem assequetur. Neque σεται, καὶ αὐτὸς ἄξιος τῆς θείας ἱερωσύνης νομι enim convenit, neque scientia et bona conversa- σθεὶς, τῆς μεγίστης ἀπολαύσει τιμής. Οὔτε γὰρ προς tio hoc recipit, ut temere et leviter ad id acceda- σῆκον ἐστιν, οὔτε ἡ ἐπιστήμη, οὔτε ἡ ἀγαθὴ ἀναtur, ut episcopus, vel presbyter, vel diaconus στροφή, ἐπιδέχεται τολμηρῶς καὶ κούφως ἐπὶ τοῦτο prompte ac facile constituatur. Sic enim merito ἰέναι, ὥστε ἢ ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον ἢ διάκονον neophytus existimetur, quandoquidem et beatis- προχείρως καθίστασθαι. Οὕτω γὰρ ἂν εἰκότως νεότ simus Apostolus, qui fuit etiam doctor gentium, φύτος νομισθείη, ἐπειδὴ μάλιστα καὶ ὁ μακαριώτατος prohibuisse plane videtur, ne celeres fiant ordi- Απόστολος, ὃς καὶ τῶν ἐθνῶν γεγένηται διδάσκαλος, nationes so. Longissimi enim temporis probatio φαίνεται κωλύσας ταχείας γίνεσθαι τὰς καταστάσεις· et conversationem, et uniuscujusque mores non Τοῦ γὰρ μηκίστου χρόνου ή δοκιμασία, τὴν ἀναστρος improbabiliter exprimere poterit. φὴν καὶ τὸν ἑκάστου τρόπον, οὐκ ἀπεικότως ἐκτυ ποῦν δυνήσεται. B1 Synodi Constantinopolitance prima et secundæ in templo sanctorum apostolorum congregata, canon 17. 17. In omnibus boni ecclesiastici ordinis curam gerentes, hoc quoque definire necessarium duximus, ut nullus deinceps laicus, vel monachus repente ad episcopalem altitudinem eveheretur, sed in ecclesiasticis gradibus primum examinatus, sic episcopalis dignitatis ordinationem susciperet. Etsi enim huc usque quidam ex monachis et laicis, exigente necessitate, episco-" pali honore statim digni facti sunt, qui et virtute excellenti fuere, et suam ecclesiam in altum extulere, id tamen quod raro evenit, ecclesiæ legem nequaquam statuentes, decernimus, ut id deinceps minime fiat nisi is qui rite ordinatur, per gradus sacerdotales processerit, in unoquoque ordine tempus præstitutum adimplens. Textus. Const.2, tit.I Novellarum,non permittit ex laicorum [statu] confestim [aliquem episcopum creari: sed requirit ut prius clericus fiat, et ad tres menses Scripturas et canones discat. Const.autern ejusdem lib. et tit. vult, ut non minus sex mensibus clericus prius aut monachus fuerit. CAP. XII. Quomodo is qui ex paganitate venerit, vel in morho vel recenter baptizatus fuerit, vel pravam vitam duxerit, ordinetur episcopus aut clericus. Apostolorum canon 80. 80 [79]. Eum qui ex vita gentili accesserit et baptizatus fuerit,vel ex improba vivendi ratione, non est æquum 39 protinus episcopum fieri. Iniquum est enim, ut qui sui nondum experientiam ostenderit, sit aliorum magister, nisi forte hoc divina gratia flat. Concilii Nicæni canon 2. 2. Quoniam multa, vel necessitate, vel urgenti16 | Tim. III, 1 seqq.; v, 9 seqq. Συνόδου α' β' συγκροτηθείσης ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν ιζ'. ιζ. Εν πᾶσι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐταξίας φρον τίζοντες, καὶ τοῦτο ὁρίσαι ἀναγκαῖον ἐθέμεθα· ὥστε τοῦ λοιποῦ, μηδένα τῶν λαϊκῶν ἤ μοναχῶν, ἀθρόως εἰς τὸ τῆς ἐπισκοπῆς ὕψος ἀνάγεσθαι, ἀλλὰ τοῖς Εκκλησιαστικοῖς βαθμοῖς ἐξεταζόμενον πρότερον, οὕτω τῆς ἐπισκοπῆς τὴν χειροτονίαν ὑποδέχεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ μέχρι τοῦ νῦν, ἀπὸ τῶν λαϊκῶν ἢ μοναχῶν τινες, ἀπαιτούσης χρείας, παραυτίκα τιμῆς ἄξιοι γεγόνασιν ἐπισκοπῆς, ἀρετῇ τε διαπρέψαντες, καὶ τὴν κατ᾿ αὐτοὺς ἐκκλησίαν ὑψώσαντες, ἀλλὰ τί γε σπάνιον οὐδαμοῦ νόμον τῆς Ἐκκλησίας τιθέμενοι, ὁρίζομεν τοῦ λοιποῦ μηκέτι τοῦτο γίνεσθαι· εἰ μὴ κατὰ λόγον ὁ χειροτονούμενος, τὸν ἱερατικὸν προέλα θοι βαθμὸν, ἐν ἑκάστῳ τάγματι τὸν νενομισμένον χρόνον ἀποπληρῶν, Ἡ β' διάταξις τοῦ α' τιτ, τῶν νεκρῶν, οὐ συγχωρεϊ ἀπὸ λοϊκῶν εὐθέως ἐπίσκοπον χειροτονεῖσθαι, ἀλλὰ πρότερον κληρικὸν, καὶ μένειν ἐπὶ τρεῖς μῆνας, τὰς Γραφὰς διδασκόμενον καὶ τοὺς κανόνας· ἡ δὲ α' διά ταξις τοῦ αὐτοῦ τιτ. βούλεται αὐτὸν οὐχ ἧττον ἐξ μηνῶν προκληρωθῆναι ἡ προμονάσαι. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Πῶς ὁ ἔθνικὸς, ἢ ὁ ἔν νόσῳ, ἡ ὁ νεωστὶ βαπτισθείς, καὶ ὁ ἐκ φαύλης διαγωγής, χειροτονεῖται ἐπίσκοπος ή κληρικός. ᾿Αποστόλων κανών π'. π΄. Τὸν ἐξ ἐθνικοῦ βίου προσελθόντα καὶ βαπτι σθέντα, ἡ ἐκ φαύλης διαγωγής, οὐ δικαιόν έστι παραυτά προχειρίζεσθαι ἐπισκοπον· ἄδικον γὰρ, τὸν μηδέπω πεῖραν ἐπιδειξάμενον, ἑτέρων εἶναι διδάσκαλον· εἰ μή που κατὰ θείαν χάριν τοῦτο γένηται. Συνόδου Νικαίας κανών β'. β'. Επειδὴ πολλὰ ἤτοι ὑπὸ ἀνάγκης, ἤ ἄλλως έπει-

SYNTAGMA CANONUM. TIT. I, CAP. ΧΙ-ΧΙΙΙ. γομένων τῶν ἀνθρώπων, ἐγένετο παρὰ τὸν κανόνα τὸν ἐκκλησιαστικόν, ὥστε ἀνθρώπους ἀπὸ ἐθνικοῦ βίου ἄρτι προσελθόντας τῇ πίστει, καὶ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ κατηχηθέντας, εὐθὺς καὶ τὸ πνευματικὸν λουτρόν ἄγειν, καὶ ἅμα τῷ βαπτισθῆναι προάγειν εἰς ἐπισκοπὴν, ἢ εἰς πρεσβυτέριον, καλῶς ἔδοξεν ἔχειν, τοῦ λοιποῦ μηδὲν τοιοῦτον γίνεσθαι. Καὶ γὰρ καὶ χρόνου δεῖ τῷ κατηχουμένῳ· καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα, δοκιμασίας πλείονος. Σαφὲς γὰρ τὸ ἀποστολικὸν γράμμα τὸ λέγον· Μὴ νεόφυτον· ἵνα μὴ τυφωθείς, εἰς κρίμα ἐμπέσῃ καὶ παγίδα τοῦ διαβόλου. Εἰ δὲ προϊόντος τοῦ χρόνου ψυχικόν τι ἀμάρτημα ευρεθείη περὶ τὸ πρόσωπον, καὶ ἐλέγχοιτο ὑπὸ δύο ἥ τριῶν μαρτύρων, πεπαύσθω ὁ τοιοῦτος του κλήρου. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν, ὡς ὑπεναντία τῇ μεγάλῃ συνόδῳ θρασυνόμενος, αὐτὸς κινδυνεύσει περὶ τὸν ἴδιον κλῆρον. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιβ'. ιβ. ᾿Εὰν νοσῶν τις φωτισθῇ, εἰς πρεσβυτέριον ἄγεσθαι οὐ δύναται. Οὐκ ἐκ προαιρέσεως γὰρ ἡ πίστις αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐξ ἀνάγκης· εἰ μὴ τάχα διὰ τὴν μετὰ ταῦτα αὐτοῦ σπουδὴν καὶ πίστιν καὶ διὰ σπάνιν ἀνθρώπων. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν γ'. γ'. Περῃ τοῦ μὴ δεῖν προσφάτως φωτισθέντα, προσω άγεσθαι ἐν τάγματι ἱερατικῷ. ΚΕΦΑΛ ΙΓ'. — Πῶς σχολάζων ἐπίσκοπος γίνεται εἰς σχολάζουσαν ἐπισκοπήν. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ις'. 15. Εἴ τις ἐπίσκοπος σχολάζων, ἐπὶ σχολάζουσαν ἐκκλησίαν ἑαυτὸν ἐπιρρίψας, ὑφαρπάζει τὸν θρόνον δίχα συνόδου τελείας, τοῦτον ἀπόβλητον εἶναι, κἂν εἰ πᾶς ὁ λαὸς ὃν ὑφήρπασεν ἔλοιτο αὐτόν· τελείαν δὲ ἐκείνην εἶναι σύνοδον, η συμπάρεστι καὶ ὁ τῆς μητροπόλεως ἐπίσκοπος. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Πότε δύναται γενέσθαι ἐπίσκοπος ή κληρικὸς εὐνοῦχος, ἡ ἄλλως ἐμπαθὴς τὸ σῶμα. ᾿Αποστόλων κανών και κβ' οζ' ο'. κα'. Εὐνοῦχος εἰ μὲν ἐξ ἐπηρείας ἀνθρώπων ἐγές νετο τις, ἢ ἐν διωγμῷ ἀφηρέθη τὰ τῶν ἀνδρῶν, ἢ οὕτως ἔφυ, καὶ ἔστιν ἄξιος ἐπισκοπῆς, γινέσθω. κβ'. Ὁ ἀκρωτηριάσας ἑαυτὸν, μή γινέσθω κληρι κός· αὐτοφονευτής γάρ ἐστιν ἑαυτοῦ, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δημιουργίας ἐχθρὸς. οξ'. Εἴ τις ἀνάπηρος ᾗ τὸν ὀφθαλμὸν, ἢ τὸ σκέλος πεπληγμένος, ἄξιος δέ ἐστιν ἐπισκοπῆς, γιγνέσθω· οὐ γὰρ λώβη σώματος αὐτον μιαίνει, ἀλλὰ ψυχῆς μολυσμός. οη'. Κωφὸς δὲ ὢν τυφλός, μή γινέσθω ἐπίσ σκοπος· οὐχ ὡς μεμιαμμένος, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ τὰ ἐκκλησιαστικά παρεμποδίζοιτο. bus alioqui hominibus, præter canonem ecclesiasticum facta sunt, ut homines, qui e vila gentili ad fdem nuper accesserunt,et exiguo tempore catechumeni,id est, initiati fuere,statim ad lavacrum spiritale deducant. Et simul ac baptizati fuerint, ad episcopatum vel presbyteratum provehant,recte habere visum est,ut deinceps nihil tale fat. Nam et catechumeno tempore opus est,et post baptismum probatione majore. Apertum enim est scriptum apostolicum, quod dicit: Non Neophytum 58, id est, recens planlatum: Ne inflatus in judicium incidat et diaboli loqueum. Si autem procedente tempore, animale aliquod peccatum circa personam inventum fuerit, et a duobus vel tribus personis convincatur: cesset, quia talis est, a clero. Qui autem præter hæc facit, ut qui magnæ synodo adversus esse audeat, ipse de clericatu in periculum veniet. Concilii Neocasariensis canon 12 12. Si quis aegrotans 59 fuerit illuminatus, non potest in presbyterum evehi Fides enim ejus non est ex instituto, sed ex necessitate nisi forte propter consequens ejus studium et fide, hominumque raritatem. Concilii Laodiceni canon 3. 3. Non oportere eos qui sunt recens illuminati, in ordinem sacerdotalem promoveri. 15 CAP. XIII. - Quomodo vacans episcopus vacantem episcopatum occupet. Concilii Antiocheni canon 16. 16. Si quis vacans episcopus in vacantem ecclesiam irrumpens, seulem arripuerit absque perfecta synodo,is sit ejectus, etiamsi omnis populus, quem invasit, eum elegerit.Sit autem illa perfecta synodus, cui una quoque adest metropolitanus. CAP. XIV. - Quomodo eunuchus vel aliter in corpore vitiatus, feri episcopus aut clericus possit. Apostolorum canones 21, 22, 77, 78. 21 [20]. Eunuchus eo si ex hominum quidem injuria factus sit, vel in persecutione virilibus privatus sit, vel sic natus est, et dignus est, fiat. 22 [21]. Qui seipsum mutilavit, ne sit clericus: est sui homicida, et Dei opificii hostis. 77 [76].Si quis 61 vel oculo orbatus,vel femore oblæsus, episcopatu autem dignus sit, fat. Non enim corporis damnum eum polluit, sed anima inquinatio. 78 [77]. Qui autem est surdus et cæcus, ne sit episcopus: non ut pollutus, sed ne ecclesiastica impediantur. 53 II Tim. 111, 6. 59 Distinct. 77 Si quis in agritudine. 60 Distinct. 3. 61 Antioch. c. 23. NOTÆ. Hic et sequens canon citantur act. 11 concilii Chalcedonensis, dicunturque 93 et 46 codicis ecclesiastici, de quo plura Justellus qui edidit, aliique,

Concilii Nicæni canɔn 1. 54 1. Si quis a medicis in morbo excisus, vel a Barbaris exsectus est, is in clero maneat. Si quis autem cum esset sanus, seipsum exsecuit, eum etiam in clero examinatum cessare convenit, et deinceps nullum talem oportet promoveri. Quemadmodum autem hoc manifestum est, quod de iis, qui de industria hoc agant, et se ipsos audent excidere, dictum est: item si aliqui a Barbaris vel dominis castrati sint inveniantur autem et alioqui digni, tales in clerum admittit canon. Συνόδου Νικαίας κανών α'. α΄. Εἴ τις ἐν νόσῳ ὑπὸ ἱατρῶν ἐχειρουργήθη, ἢ ὑπὸ βαρβάρων ἐξετμήθη, οὗτος μενέτω ἐν τῷ κλήρῳ· εἰ δέ τις ὑγιαίνων ἑαυτὸν ἐξέτεμε, τοῦτον καὶ ἐν τῷ κλήρω ἐξεταζόμενον, πεπαῦσθαι προσήκει· καὶ ἐκ τοῦ δεῦρο, μηδένα τῶν τοιούτων χρῆναι προάγεσθαι· Ωσπερ δὲ τοῦτο πρόδηλον, ὅτι περὶ τῶν ἐπιτηδευόντων τὸ πρᾶγμα, καὶ τολμώντων ἑαυτοὺς ἐκτέμνειν εἴρηται· οὕτως εἴ τινες ὑπὸ βαρβάρων ή δεσποτών εύνουχίσθησαν, εὑρίσκοιντο δὲ ἄλλως ἄξιοι, τοὺς τοιούτους εἰς κλῆρον προσίεται ὁ κανών. Textus. Civilis lex eos qui seipsos aut alios cas- Ο πολιτικός νόμος τοὺς ἑαυτοὺς ἢ ἑτέρους εύνου trant diversimode punit: alias capite, alias (bono- χίζοντας διαφόρως τιμωρεῖται, ποτὲ μὲν κεφαλικώς, ram] publicatione et exsilio,alias talione. Omnino ποτὲ δὲ δημεύσει καὶ ἐξορία, ποτὲ δὲ ταυτοπαθείς· enim in nostra republica neminem eunuchum fieri καθόλου γὰρ ἐν τῇ πολιτείᾳ ἡμῶν, οὐδένα συγχωρεί permittit: sed apud Barbaros solum Barbaros. Si εὐνουχίζεσθαι· ἀλλὰ παρὰ βαρβάροις μόνοις βαρβά quis tamen apud nos castratus sit,liber fit, si ser- ρους. Εἰ δέ τις παρ' ἡμῖν εὐνουχισθῇ, ἐλευθεροῦται, vus fuerit, etiam si propter morbum castralus sit: εἴπερ ἦν δοῦλος, κἂν διὰ νόσον εὐνουχισθῇ· ὡς βιβ. ut lib. iv cod. tit. 42, const. 1, 2, et lib. XLVIII, δ' τοῦ κωδ. τίτ. μβ' διάτ, α' και β', καὶ βιβ. μη', tit, 8, digestum 4, 5, 6, 11, et in novella sauctio- τιτ. η', διάτ, γ' δ' ε' 5' ια· καὶ ἐν τῇ περὶ τῶν εὐ ne 142, de his qui eunuchos faciunt. νουχιζόντων ρμβ΄ νεαρά, CAP. XV. — Damoniacus in clerum non re cipiatur. Apostolorum canon 78. 79 [78]. Si quis dæmonem habeat, ne fiat clericus, sed neque cum fidelibus precetur. Purgatus autem recipiatur; et si sit dignus, fiat. 88 GAP. XVI. - De eo qui non obtemperat episcopo volenti ipsum ad majorem gradum ordinare. Concilii Carthaginensis canon 31. 31. Si qui clerici ab episcopis suis promoti contempserint, nec illic maneant, unde recedere noluerunt, Item placuit 69, ut quicunque clerici, vel diaconi pro necessitatibus Ecclesiarum non oblemperaverint episcopis suis, volentibus eos ad honorem ampliorem mss. meliorem] in sua ecclesia promovere, nec illic ministrent in gradu suo, unde recedere noluerunt. Basilii canon 10. D' ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. — Περὶ τοῦ δαιμονιζόμενον μὴ κληροῦσθαι. ᾿Αποστόλων κανών οθ'. οθ'. Εάν τις δαίμονα ἔχῃ, κληρικὸς μὴ γινέσθω, ἀλλὰ μὴ δὲ τοῖς πιστοῖς συνευχέσθω· καθαρισθεὶς δὲ, προσδεχέσθω· καὶ ἐὰν ᾖ ἄξιος, γινέσθω, ΚΕΦΑΛ 15'. Περὶ τοῦ μὴ πειθαρχοῦντος τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ, βουλομένῳ χειροτονεῖν αὐτὸν εἰς μείζονα βαθμόν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών λα'. λα'. Εάν τις κληρικὸς ἐκ τῶν ἰδίων ἐπισκόπων προβιβαζόμενος καταφρονῇ, μηδὲ ἔχει μείνῃ ὅθεν ἀναχωρῆσαι οὐκ ἠθέλησεν. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα οιοιδήποτε κληρικοὶ καὶ διάκονοι, ἐὰν μὴ πειθαρχῶσι τοῖς ἐπισκόποις αὐτῶν, βουλομένοις διὰ τινας ἀναγκαστικὰς αἰτίας τῶν ᾿Εκε κλησιῶν αὐτῶν τούτους προς μείζονας ἀναβιβάσαι τιμὰς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ αὐτῶν, μηδὲ ἐν ἐκείνῳ τῷ βαθμῷ διακονήσωσιν, ἐξ οὗ ἀναχωρῆσαι οὐκ ἠθέ λησαν, Βασιλείου κανὼν ι'. 10. Qui jurant se ordinationem non accepturos, ι'. Οἱ ὀμνύοντες μὴ καταδέχεσθαι τὴν χειροτονίαν, ejurantes, ne cogantur pejerare.Etsi enim videtur ἐξομνύμενοι μὴ ἀναγκαζέσθωσαν ἐπιορκεῖν. Εἰ γὰρ aliquis esse canon,qui ejusmodi hominibus conce- καὶ δοκεῖ τις εἶναι κανὼν ὁ συγχωρῶν τοῖς τοιού dat; experientia tamen cognovimus eos qui peje- ο τοις, ἀλλὰ πείρᾳ ἐγνώκαμεν, ὅτι οὐκ εὐοδοῦνται οἱ rarunt, felices exitus non habere. Consideranda παρορκήσαντες. Σκοπεῖν δὲ δεῖ καὶ τὸ εἶδος τοῦ autem sunt et species jurisjurandi, et verba, et όρκου, καὶ τὰ ῥήματα, καὶ τὴν διάθεσιν ἀφ᾽ ἧς όμως animus quo juraverunt, et sigillatim quæ verbis μόκασι, καὶ τὰς κατὰ λεπτὸν ἐν τοῖς ῥήματι προςaddita fuerant, adeo ut si nulla prorsus sit rei le- θήκες· ὡς ἐὰν μηδεμία ᾗ μηδαμόθεν παραμυθία, χρὴ niends ratio, tales omnino dimittendi sint. Quod παντελῶς ἐᾷν τοὺς τοιούτους. Τὸ μέν τοι κατά Σεβήρον autem allinet ad Severi negotium,videlicet ad pre- πράγμα, ἤτοι τὸν ὑπὸ τούτου χειροτονηθέντα πρεσούsbyterum ab ipso ordinatum, videtur nihi res tem- τερον, τοιαύτην τινά μοι δοκεῖ παραμυθίαν ἔχειν, εἰ peramentum ejusmodi habere, si idem et tibi vi- καὶ σοὶ συνδοκεῖ· τὸν ἀγρὸν ἐκεῖνον τὸν ἐπικείμενον deatur.Agrum illum Misthiæ subjectum,cui ille vir τῇ Μισθίᾳ, ᾧ ἐπεκηρύχθη ὁ ἄνθρωπος, κέλευσιν addictus fuit, jube Vasodis subesse. Sic enim nec Οὐασόδοις ὑποτελεῖν. Οὕτω γὰρ κἀκεῖνος οὐ παρορ pejerabit ille a loco non recedens, nec Longinus, κήτει, μὴ ἀναχωρῶν τοῦ τόπου· καὶ ὁ Λογγίνος ἔχων secum habens Cyriacum,in causa erit cur deserta τὸν Κυριακὸν μεθ᾿ ἑαυτοῦ, οὐκ ἐρημώσει τὴν Ἐκκλη 63 Carthag. ¡, cap. 49 et 12, quæst. 3, cap. 1; Carthag. 11, cap. 49 et 12, quæst. 3, cap. 4.

σίαν, οὐδὲ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν διὰ τῆς ἀργίας καταδικάσει· καὶ ἡμεῖς δόξομεν μὴ παρὰ κανονας ποιεῖν τί συμπεριφερόμενοι τῷ Κυριακῷ, ομόσαντι μὲν συμπαραμένειν Μινδάνοις, καταδεξαμένῳ δὲ τὴν μετάθεσιν. Η γὰρ ἐπάνοδος φυλακὴ ἔσται τοῦ ὅρκου· τὸ δὲ εἶξαι αὐτὸν τῇ οἰκονομίᾳ, εἰς ἐπορείαν αὐτῷ οὐ λογισθήσεται, διὰ τὸ μὴ προκεῖσθαι τῷ ὅρκῳ, μηδὲ πρὸς βραχὺ ἀναχωρήσαι Μινδάνων, ἀλλὰ παραμένειν εἰς τὸ ἐφεξῆς. Σεβήρῳ δὲ προφασιζομένῳ τὴν λήθην, ἡμεῖς συγχωρήσομεν εἰπόντες, ὅτι ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης, οὐ περιόψεται τὴν ἑαυτοῦ ᾿Εκκλησίαν ὑπὸ τοιούτου λυμαινομένην, ποιοῦντος μὲν ἀκανονίσνως τὸ ἐξ ἀρχῆς, ὅρκῳ δὲ καταδεσμοῦντος παρὰ τὰ Εὐαγγέλία, παρορκεῖν δὲ διδάσκοντος δι᾽ ὧν μετετέθη, ψευδεμένου δὲ νῦν δι᾽ ὧν τὴν λήθην σχηματίζεται. Επειδὴ δὲ οὐκ ἐσμὲν καρδιῶν κριταί, ἀλλ' ἐξ ὧν ἀκούομεν κρίνομεν, δῶμεν τῷ Κυρίῳ τὴν ἐκδίκησιν, αὐτοὶ δὲ ἀδιακρίτως αὐτὸν δεξώμεθα, συγγνώμην δόντες ἀνθρωπίνῳ πάθει τῇ λήθῃ. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ ἐπισκόπου ή κληρικού χει ροτονηθέντος καὶ μὴ δεχθέντος ὑπὸ τῆς παροικίας, ἢ μὴ καταδεξαμένου, ἢ μὴ δυνηθέντος ἀπελθεῖν. ᾿Αποστόλων κανών λς'. - TIT. I, CAP. XV, XVI. 4.86 sit ecclesia, neque animam suam per otium damnabit. Neque nos aliquid præter canones eff. cere videbimur,accommodatione utentes in Cyriacum,qui cum se Mindanis permansurum jurasset, tamen translationem suscepit. Reditus enim erit jurisjurandi observatio. Economiæ autem a dispensatione si cesserit, id ei perjurii loco non impulabitur, quippe quia jurijurando adjectum non est ne paululum quidem Mindanis recessurum, sed deinceps permansurum. Nos autem Severo oblivionem causanti sic ignoscemus, ut eum moneamus, occultorum cognitorem suam ipsius Ecclesiam non passurum ab ejusmodi homine labefactari: qui præter canones ab initio fecit,ne jurejurando contra Evangelia astringit, et perjurium transfe rendo edocet,ac postremo,dum oblivionem simulat, mentitur. Sed quoniam cordium judices non sumus, sed ex iis quæ audimus, judicamus, demus Domino vindictam, eumque citra examen suspiciamus, huinano vitio, oblivioni scilicet, ignoscentes. λς. Εἴ τις χειροτονηθεὶς ἐπίσκοπος, μή καταδέ χοιτο τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν φροντιδα τοῦ λαοῦ τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτῷ, τοῦτον ἀφορισμένον τυγχάνειν, ἕως ἂν καταδέξηται· ὡσαύτως καὶ πρεσβύτερος και διάκονος. Εἰ δὲ ἀπελθὼν μή δεχθείη οὐ παρὰ τὴν c ἑαυτοῦ γνώμην, ἀλλὰ παρὰ τὴν τοῦ λαοῦ μοχθηρίαν, αὐτὸς μὲν ἔστω ἐπίσκοπος, ὁ δὲ κλῆρος τῆς πόλεως ἀφοριζέσθω, ὅτι τοιούτου λαοῦ ἀνυποτάκτου παιδευταὶ οὐκ ἐγένοντο. Συνόδου Αγκύρας κανών ιη'. ιη'. Οἱ τινες ἐπίσκοποι κατασταθέντες καὶ μὴ δε χθέντες ὑπὸ τῆς παροικίας ἐκείνης εἰς ἦν ὠνομάσθησαν, ἑτέραις βούλοιντο παροικίαις ἐπιέναι, καὶ βιάζεσθαι τοὺς καθεστῶτας, καὶ στάσεις κινεῖν κατ' αὐτῶν, τούτους ἀφορίζεσθαι· ἐὰν μέν τοι βούλοιντο εἰς τὸ πρεσβυτέριον καθέζεσθαι, ἔνθα ἦσαν πρότερον πρεσβύτεροι, μὴ ἀποβάλλεσθαι αὐτοὺς τῆς τις μῆς. ᾿Εὰν δὲ διαστασιάζωσι πρὸς τοὺς καθεστῶτας ἐκεῖ ἐπισκόπους, ἀφαιρεῖσθαι αὐτοὺς καὶ τὴν τιμὴν τοῦ πρεσβυτερίου, καὶ γίνεσθαι αὐτοὺς ἐακηρύκτους. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών ζ' της. ιζ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος χειροθεσίαν ἐπισκόπου λα βὼν, καὶ ὁρισθεὶς προεστάναι λαοῦ, μή καταδέξοιτο τὴν λειτουργίαν, μηδὲ ἀπιέναι πείθοιτο εἰς τὴν ἐγχειρισθεῖσαν αὐτῷ ᾿Εκκλησίαν, τοῦτον εἶναι ἀκοινώνης τον· ἕως τ' ἂν ἀναγκασθεὶς καταδέξοιτο, ἡ ὁρίσῃ τι περὶ αὐτοῦ ἡ τελεία σύνοδος τῶν κατὰ τὴν ἐπαρχίαν ἐπισκόπων. τη'. Εἴ τις ἐπίσκοπος χειροτονηθεὶς εἰς παροικίαν, μὴ ἀπέλθοι εἰς ἦν ἐχειροτονήθη, οὐ παρὰ τὴν ἑαυτοῦ αἰτίαν, ἀλλ᾽ ἤτοι διὰ τὴν τοῦ λαοῦ παραίτησιν ἢ δι᾽ ἑτέραν αἰτίαν οὐκ ἐξ αὐτοῦ γενομένην, 69 Conc. Ephesinum, CAP. XVI. De episcopo aut clerico ordinato quidem, sed qui a suo diccesi vel parccia non recipitur, vel ministerium recipere recusat, vel in stutionem suam nequit abire. Apostolorum canon 36. 36 [37]. Si quis ordinatus episcopus non suscipiat ministerium 62*, et curam sibi commissam,sit segregatus, donec eam susceperit: similiter et presbyter, et diaconus. Sin autem recesserit, nec susceptus fuerit, non sua quidem voluntate, sed propter 37 populi improbitatem, ipse quidem nanent episcopus, clericus autem civitatis segregetur, quod ejusmodi rebellis et insolentis populi institutores non fuerint. Concilii Ancyrani canon 18. 18. Si qui constituti episcopi, et ab illa parochia, in quam nominati fuerunt, non suscepti, alias velint parochias invadere, et iis qui constituti sunt, vim afferre, et seditiones adversus illos excitare, eos segregari. Sin autem velint in presbyterio residere, in quo prius erant presbyteri, ipsos honore non moveri. Quod si adversus eos, qui illic constituti sunt, episcopos seditiones excitaverint, honorem quoque presbyterii ab eis auferri, et illos abdicatos effici. Concilii Antiocheni canones 17, 18. 17. Si quis episcopus accepta ordinatione et manuum impositione episcopi, et populo praesse jussus, munus non susceperit, nec ut ad sibi concreditam ecclesian proficiscatur permoveri possit, is sit excommunicatus, donec coactus suscipiat, vel perfecta synodus episcoporum provincialium de ipso aliquid decernat. 18. Si quis ordinatus non ierit in parochiam, ad quam est ordinatus, non sua quidem culpa,sed propter populi recusationen, vel aliquam aliam causam, quæ a se non oritur is sit et honoris et

muneris particeps, dummodo nullam rebus Ecclesis, in qua convenit, molestiam afferat. Is autem id suscipiat, quod perfecta provincia synodus, eo quod ad se allatum est judicato, statuerit. 88 CAP. XVIII. — Quod morienti episcopo non licet alıum pro se ordinare. Apostolorum canon 76. 76 [78]. Quod non oportet episcopum fratri, vel flio, vel alii cognato gratificantem, humana affectione ad episcopatus dignitatem, quem vult, eligere. Episcopatus enim hæredes facere justum non est, ea qua Dei sunt largientem. Si quis autem hoc fecerit, irrita quidem electio maneat, ipse autem segregatione multetur. Concilii Antiocheni canon 23. 23. Nec liceat episcopo alium pro se successorem constituere, etiamsi sit in fine vitæ. Si quid autem fat ejusmodi, irrita sit constitutio. Servetur autem ritus ecclesiasticus, qui continet, non aliter debere feri, quam cum synodo et judicio episcoporum, qui post defuncti dormitionem potestatem habent dignum provehendi. CAP. XIX. - Parvæ urbi vel pago prorsus non detur episcopus. Concilii Antiocheni canon 57. 57. Quod non oportet in vicis et pagis episcopos constitui, sed periodeutas, hoc est, circumcursatores: eos autem qui 89 prius constituti fuerunt, nihil agere sine mente episcopi qui est io civitate. Similiter aulem et presbyteros nibil agere sine mente episcopi. Concilii Sardicensis canon 6. Hosius episcopus dixit: Si contigerit in una provincia, etc., ut pay. 481. Additur hic: Responderunt omnes: Placet. CAP. XX. — Neque in una provincia metropolitan duo,neque in una urbe duo episcopi sint, neque duabus urbibus unus clericus deputetur. Concilii Nicæni canon 8. τοῦτον μετέχειν τῆς τιμῆς καὶ λειτουργίας μόνον, μηδὲν παρενοχλούντα τοῖς πράγμασι τῆς ᾿Εκκλησίας ἔνθα ἂν συνάγοιτο· ἐκδέχεσθαι δὲ τοῦτον ὁ ἂν ἡ τῆς ἐπαρχίας τελεία σύνοδος κρίνασα τὸ παριστάμενον ὁρίσῃ. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. Περὶ τοῦ μὴ δύνασθαι τὸν τελευ τῶντα ἐπίσκοπον, ἕτερον ἀντ᾽ αὐτοῦ χειροτονεῖν. ᾿Αποστόλων κανών ο'. ος. Ὅτι μὲ χρὴ τὸν ἐπίσκοπον τῷ ἀδελφῷ ἡ τῷ υἱῷ ἡ ἑτέρῳ συγγενεῖ χαριζόμενον τὸ ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς, χειροτονεῖν ὂν βούλεται. Κληρονόμους γὰρ τῆς ἐπισκοπῆς ποιείσθαι, οὐ δίκαιον, τὰ τοῦ Θεοῦ χαριζόμενον πάθει ἀνθρωπίνῳ· οὐ γὰρ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν ὑπὸ κληρονομίαν ὀφείλει τιθέναι. Εἰ δέ τις τοῦτο ποιήσει, άκυρος μὲν ἔστω ἡ χειροτο νία, αὐτὸς δὲ ἐπιτιμάσθω ἀφορισμῷ. Συνόδου Αντιοχείας κανών κγ'. κγ'. Ἐπίσκοπον μὴ ἐξεῖναι, ἀντ᾽ αὐτοῦ καθιστάν ἕτερον ἑαυτοῦ διάδοχον· κἂν πρὸς τῇ τελευτῇ τοῦ βίον τυγχάνῃ· εἰ δέ τι τοιοῦτο γίγνοιτο, άκυρον εἶναι τὴν κατάστασιν· φυλάττεσθαι δὲ τὸν θεσμὸν τὸν ἐκε κλησιαστικόν, περιέχοντα μὴ δεῖν ἄλλως γίνεσθαι, ἡ μετὰ συνόδου καὶ ἐπικρίσεως ἐπισκόπων τῶν μετὰ τὴν κοίμησιν τοῦ ἀναπαυσαμένου τὴν ἐξουσίαν ἐχόν των τοῦ προάγεσθαι τὸν ἄξιον. ΚΕΦΑΛ. 10'. Περὶ τοῦ μὴ ἁπλῶς ἐν πόλει βραχείᾳ ἡ κώμῃ γίνεσθαι ἐπίσκοπον. Συνόδου Λαοδικείας κανών νζ'. νζ'. "Οτι οὐ δεῖ ἐν ταῖς κώμαις καὶ ἐν ταῖς χώραις καθίστασθαι ἐπισκόπους ἀλλὰ περιοδευτάς, τους μέν τοι ἤδη προκατασταθέντας, μηδὲν πράττειν ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τοῦ ἐν τῇ πόλει· ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς πρεσβυτέρους, μηδὲν πράττειν ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου. Συνόδου Σαρδικής κανών 5. Όσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐὰν συμβῇ ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ, κ. τ. λ. ᾿Απεκρίναντο πάντες, ᾿Αρέσκει. ΚΕΦΑΛ. Κ'. — Περὶ τοῦ μὴ εἶναι ἐν μιᾷ ἐπαρ χίᾳ δύο μητροπολίτας, ἡ ἐν μιᾷ πόλει δύο ἐπισκόπους, ἢ ἐν δύο πόλεσιν ἕνα κληρικόν. Συνόδου Νικαίας κανών η'. 8. De his 65 qui se catharos, id est puros quan- η'. Περὶ τῶν ὀνομαζόντων μὲν ἑαυτοὺς καθαρούς, doque nominantad catholicam autem et apostom προσερχομένων δὲ τῇ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ ᾿Εκ licam Ecclesiam accedunt,sanctæ magnæ synodo κλησίᾳ, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη συνόδῳ, ώστε visum est, ut impositis eis manibus sic in clero χειροθετουμένους αὐτοὺς, μένειν οὕτως ἐν τῷ κλήρω, maneant. Ante omnia autem hoc in scriptis ipsos πρὸ πάντων δὲ τοῦτο ὁμολογῆσαι αὐτοὺς ἐγγράφως profiteri convenit, quod adbærebunt et sequentur προσήκει, ὅτι συνθήσονται καὶ ἀκολουθήσουσι τοῖς catholica ecclesiæ decreta, id est quæ et cum di- τῆς καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ᾿Εκκλησίας δόγματι· gamis communicabunt, et cum iis qui in persecu- τουτέστι καὶ διγάμοις κοινωνεῖν, καὶ τοῖς ἐν τῷ tione lapsi sunt, in quibus et tempus constitutum διωγμῷ παραπεπτωκόσιν, ἐφ᾽ ὧν καὶ χρονος τέτακται est,et opportunitas præfinita, ut ipsi sequantur in καιρὸς ὥρισται· ὥστε αὐτοὺς ἀκολουθεῖν ἐν πᾶσι omnibus Ecclesia decreta. Ubi ergo omnes sive in τοῖς δόγμασι τῆς καθολικῆς ᾿Εκκλησίας· ἔνθε μὲν vicis sive in urbibus,ipsi soli inveniuntur ordinati, οὖν πάντες, εἴτε ἐν κώμαις, εἴτε ἐν πόλεσιν, αὐτοὶ qui inveniuntur in clero, erunt in eodem ordine.Si μόνοι εὑρίσκοιντο χειροτονηθέντες, οἱ εὐρισκόμενοι ἐν autem catholica ecclesiæ episcopo vel presbytero τῷ κλήρῳ, ἔσονται ἐν τῷ αὐτῷ σχήματι. Εἰ δὲ τοῦ exsistente accedunt aliqui, clarum est, quod eccle- τῆς καθολικῆς ᾿Εκκλησίας ἐπισκόπου η πρεσβυτέρων sim quidem episcopi dignitatem habebit: qui au- ὄντος, προσέρχονται τινες, πρόδηλον ὡς ὁ μὲν ἐπίσ 63 Leon, 14.

σκοπος τῆς ἐκκλησίας ἔξει τὸ ἀξίωμα τοῦ ἐπισκόπου· ὁ δὲ ὀνομαζόμενος παρὰ τοῖς λεγομένοις καθαροῖς ἐπίσκοπος, τὴν τοῦ πρεσβυτέρου τιμὴν ἔξει· πλὴν εἰ μὴ ἄρα δοκοίη τῷ ἐπισκόπῳ τῆς τιμῆς τοῦ ὀνόματος αὐτὸν μετέχειν. Εἰ δὲ τοῦτο αὐτῷ μὴ ἀρέσκοι, ἐπινοήσει τόπον ἤ χωρεπισκόπου ή πρεσβυτέρου, ὑπὲρ τοῦ ἐν τῷ κλήρῳ ὅλως δοκεῖν εἶναι, ἵνα μὴ ἐν τῇ πόλει δύο ἐπίσκοποι ὦσιν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιβ'. TIT. I, CAP. XVI-XXI. tem apud eos, qui cathari dicūntur, nominatur episcopus 60, presbytert honorem habebit: nisi utique episcopo placeat ipsum nominis honorem impertire. Si autem 64 hoc illi non placeat, vel chorepiscopi, vel presbyteri locum excogitabit, ut esse omnino in clero videatur, ne in civitate duo sint episcopi. Concilii Chalcedonensis canon 12. ιβ'. Ἦλθεν εἰς ἡμᾶς, ὡς τινες παρὰ τὰς ἐκκλη12. Pervenit ad nos es, quod quidam, cum σιαστικὰς θεσμούς προσδραμόντες δυναστείαις, διὰ præterritus ecclesiasticos ad potentatus accesπραγματικῶν τὴν μίαν ἐπαρχίαν εἰς δύο κατέτεμον sissent, per pragmaticas unam provinciam in duas ὡς ἐκ τούτου δύο μητροπολίτας εἶναι ἐν τῇ αὐτῇ diviserunt: ut ex eo duo essent metropolitani in επαρχία· ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία σύνοδος τοῦ λοιποῦ, eadem provincia. Statuit ergo sacra synodus, ne μηδὲν τοιοῦτο τολμᾶσθαι παρὰ τοῦ ἐπισκόπου· ἐπεὶ episcopus deinceps tale quid audeat: quoniam is τὸν τοῦτο ἐπιχειροῦντα, ἐκπίπτειν τοῦ ἰδίου βαθμοῦ· qui hoc aggreditur, a suo gradu excidit. Quaeὅσαι δὲ ἤδη πόλεις διὰ γραμμάτων βασιλικῶν τῷ cunque autem civitates per litteras imperatorias τῆς μητροπόλεως ἐτιμήθησαν ονόματι, μόνης ἀπο- metropolis nomine honorata sunt, solo honore λαυέτωσαν τῆς τιμῆς, καὶ ὁ τὴν Ἐκκλησίαν αὐτῆς fruantur, et qui ejus Ecclesiam administrat διοικῶν ἐπίσκοπος· δηλονότι σωζομένων τῇ κατὰ episcopus, servato scilicet vera metropolis suo ἀλήθειαν μητροπόλει τῶν οἰκείων δικαίων. jure. Concilii Nicant secundi canon 15. Clericus in duabus ecclesiis non collocari debet. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών ιε'. Οτι οὐ δεῖ κληρικὸν ἐν δυσὶν ἐκκλησίαις κατατάττεσθαι. ιες Κληρικὸς ἀπὸ τοῦ παρόντος, μὴ καταταττέσθω ἐν δυσὶν ἐκκλησίαις· ἐμπορίας γὰρ καὶ αἰσχροκερδείας ἴδιον τοῦτο, καὶ ἀλλότριον ἐκκλησιαστικῆς συνα ηθείας. Ηκούσαμεν γὰρ ἐξ αὐτῆς τῆς Κυριακῆς φωνῆς, ὅτι οὐ δύναται τις δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. "Η γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, τοῦ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει· ἔκα στος οὖν, κατὰ τὴν ἀποστολικὴν φωνὴν, ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἐν τούτῳ ὀφείλει μένειν καὶ προσεδρεύειν ἐν μιᾷ ἐκκλησίᾳ. Τὰ γὰρ δι᾿ αἰσχροκέρδειαν γινόμενα ἐπὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ καθεστήκασι· πρὸς δὲ τὴν τοῦ βίου τούτου χρείαν, ἐπιτηδεύματα εἰσὶ διάφορα· ἐξ αὐτῶν εἴ τις βού λοιτο, τὰ χρειώδη τοῦ σώματος ποριζέσθω. Εφη γὰρ ὁ ᾿Απόστολος, Ταῖς χρείαις μου καὶ τοῖς ούσι μετ᾿ ἐμοῦ, ὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται· καὶ ταῦτα μὲν ἐν ταύτῃ τῇ θεοφυλάκτῷ πόλει· ἐν δὲ τοῖς ἔξω χωρίοις διὰ τὴν ἔλλειψιν τῶν ἀνθρώπων, παραχωρείσθω. " 15. Clericus ab hoc deinceps tempore in duabus ecclesiis non collocetur. Hoc enim et negotiationis et turpis lucri proprium, et ab ecclesiastica consuetudine alienum. Ab ipsa enim Domini voce audivimus non posse quempiam duobus dominis servire: Vel enim unum odio habebit, et alterum diliget: aut unum sustinebit,et alterum contemnet 63. Unusquisque ergo, ut vox est apostolica, in eo, in quo vocatus est, debet manere, et in una ecclesia assidere 67. Quæ enim propter turpe lucrum snnt in ecclesiasticis negotiis, ea a Deo sunt aliena. Ad hujus autem vitæ 61 usum sunt diversa studia: ex iis ergo, si quis velit, ea quæ sunt corporis ad usum necessaria comparet. Dixit enim Apostolus: Usui meo et iis qui mecum sunt subministraverunt manus mea 68. Et hoc quidem in hac a Deo custodita civitate.In iis autem quæ extra sunt locis, propter hominum inopiam, permittatur. Η Ελενόποντος δύο μετροπολίτας ἔχει ὡς ἡ κη' Textus.Helenopontus duos metropolitanos habet, νεαρά· ἡ Παφλαγονία διαφόρους, ὡς ἡ κθ' νεαρά • ut 28 Novella tradit: Paphlagonia multos, ut 29 καὶ ἡ Φρυγία Καπατιανή, καὶ ἡ δευτέρα Καππαδος Novella: [sic] etiam Phrygia Capaliana,et Cappaκία· οὔτε δὲ δύο πολεών τις εἶναι δύναται ἐπίσκο- docia secunda. Neque in duabus civitatibus polest πος· ἐξῄρηται ὁ Τομέως, αὐτὸς γὰρ καὶ τῶν λοιπῶν quis esse episcopus. Excipitur episcopus Tomensis. ἐκκλησιῶν Σκυθίας προνοεῖ· καὶ ἡ Λεοντόπολις Ισαυ- Ille enim reliquarum ecclesiarum Scythiæ curam ρίας ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον ἐστιν Ἰσαυροπόλεως, ὡς gerit. [Tum] et Leontopolis Isauriæ sub episcopo βιβλ. α' τοῦ κώδ., τις, α' διάτ, λε· οὔτε δὲ ἡγούμενος Isauropolis est, ut lib. f cod. tit. 3. const. 35 [haγίνεται δύο μοναστηρίων, ὡς διάτ. λθ' τοῦ αὐτοῦ bet]. Neque præsul [quisquam] duorum monasteτίτλου, riorum fit, ut const. 39 ejusdem tit. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τῶν χειροτονούντων ἐν ταῖς μὴ οὖσαις ὑπ᾽ αὐτοὺς πόλεσιν ἡ ἐπαρχίαις. ᾿Αποστόλων κανὼν λέ. λε'. Ἐπισκοπον μὴ τολμῶν ἔξω τῶν ἑαυτοῦ ὅρων, κ. τ. λ. CAP. XXI. De iis qui ordinationes faciunt in urbibus provinciisve nor suis. Apostolorum canon 35. 35. Episcopus ne audeat extra suos fines, etc., ut pag. 475. 64 Ancyr. 12, Neocas. Antioch, 10. 65 Distinct. 41, 66 Matth, νι, 24. 67 I Gor. τι, 20, 68 Act. xx, 34

Conduri Antiocheni canones 13, 22. 13. Nu¼:us episcopus audeat ab una provincia, etc., ut pag. 475. Episcopus în aliam civitatem, etc.,si pag.475. Concilii Ephesini canon 8. 22. Qui vero ausi fuerint aut componere fidem alteram, etc., ul pag. 478. • CAP. XXII. -- De iis qui magistratuum patrocinio eerlesias obtinent. Apostolorum cenon 30. 30 [29].Si quis episcopus sæcularibus principibus usus per eos ecclesiam adeptus sit, deponatur et segregetur, et omnes qui illi communicant. Concilii Nicæni secundi canon 3. 3. Omnem electionem quæ fit a magistratibus, etc., ut pag. 494. CAP. XXIII. - De tis qui ob matrimonium vel concubinatum non funt episcopi aut clerici, Apostolorum canones 17, 18, 19. 17 [16]. Qui post sanctum & baptismum duobus conjugiis fuerit implicitas, vel habuerit concubinam, non potest esse episcopus 0,vel presbylor, vel disconus, vel omnino ex numero sacerdotali. 18 [17]. Qui viduam accepit 71, vel ejectam,vel meretricem 7, vel servam, vel mimam seu seenciam,non potest esse presbyter,vel episcopus,vel diseonus, vel ompino ex numero sacerdotali. 19 [18]. Qui duas sorores duxit, vel consobrinam, non potest esse clericus. Συνδων Αναπηγείας τών τ', 5. tự. Man izsman dipp m' tipa izanik, 'Iziszers Συνέχι Επέσω επί τ Πώς δε να μώντες ή συνθεια είναι ἑτέραν, KK'. Z. z. i. ΚΕΦΑ, ΓΕ'. - Περὶ τῶν τε προστασία; όρο μὲ γίνεσαι, γενομένων έγκλετον, ἐκλητων. '12352247 23vin àª. 2'. Εἴ τις ἐπίσκοπος κόσμος έχουσι χρησάμε rs, μ' εντόν ἐγκρατη; Επελησίες γένηται, καθαιρεί Ane zzi apophisho, zzi d xx movisra; zo závac, Σεκάνω διαείας το δεύτερον κενών γ'. γ'. Πάσαν μέρος γινομένην παρά έρχόντων, κ. τ. λ. ΣΕΦΑΑ. ΚΓ'. Περὶ τῶν ἐν γάμον ή πελλάκισμένο, με χειροτονημένων ἐπισκόπων ή κληρ ρικών. ᾿Αποστόλων κενών ιζ' τη' ιθ'. ι. Ὁ ἀπὶ γάμοις συμπλακείς μετὰ τὸ βάπτισμα ή παλλακήν κτησάμενος, οὐ δύναται εἶναι ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος ἢ διάκονος ὅλως τοῦ καταλόγου του ἱερατικώ. τη'. Ὁ χήραν λαβών, ἡ ἐκβεβλημένην, ἡ ἑταίραν ἢ οἰκέτιν, ἢ τῶν ἐπὶ σκηνῆς, οὐ δύναται εἶναι ἐπίσ σκοπος ἢ πρεσβύτερος ἢ διάκονος, ἡ ὅλως τοῦ καταλό γου τοῦ ἱερατικοῦ. ιδ'. Ὁ δύο ἀδελφὲς ἀγόμενος ἢ ἀδελφιδῆν, οὐ δύναται εἶναι κληρικὸς. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών γ', ιβ'. Περὶ ἱερέων καὶ κληρικῶν. Concilii acumenict sexti canones 3, 12. De presbyteris et clericis. 3.Quoniam vero pius Christique amator impe- γ'. Ἐπειδὴ δὲ ὁ εὐσεβὴς καὶ φιλόχριστος ἡμῶν βασ rator noster, hanc sanctam et universalem synodum σιλεὺς τῇ ἁγίᾳ ταύτῃ καὶ οἰκουμενικῇ προσεφώνησε allocutus est,ut eos 65 qui in clerum relati sunt, συνόδῳ, ὥστε τοὺς ἐν κλήρῳ καταλεγομένους, καὶ aliis divina transmittunt, puros et a culpa ac re- ἄλλοις τὰ θεῖα διαπορθμεύοντας, καθαρούς ἀποprehensione alienos ministros efficiant; et quod τῆναι καὶ λειτουργοὺς ἀμώμους, καὶ τῆς νοερᾶς τοῦ intelligentia percipitur,magni Dei,qui est et sacri- μεγάλου Θεοῦ καὶ θύματος καὶ ἀρχιερέως θυσίας feium et pontifex, sacrifcio dignos; et quæ ex ἀξίους, ἀνακαθᾶραι τε τὰ ἐξ ἀθέσμων γάμων τούτοις nerariis nuptiis iis inusta sunt probra ac dedecora, επιτριβέντα μύση· μρὸς τούτῳ τε τῶν μὲν τῆς Ρωrepurgent: et præterea qui sunt sanctissima Ro- μαίων αγιωτάτης Εκκλησίας, τὸν τῆς ἀκριβείας manorum ecclesis exacta perfectionis canonem τηρηθῆναι κανόνα προτιθεμένων, τῶν δὲ ὑπὸ τὸν servandum proponant; qui vero sub hoc a Deo con- τῆς θεοφυλάκτου ταύτης καὶ βασιλίδος πόλεως θρό servanda imperantis urbis thono, quod est huma- νον, τὸν τῆς φιλανθρωπίας καὶ συμπαθείας, εἰς ἕν nitatis et misericordia; utriusque paterne et simul ἀμφότερα μίξαντες πατρικῶς ὁμοῦ καὶ θεοφιλῶς, religiose mietis, ut neque quod est mite ac mansue-- ὡς μήτε τὸ πρᾶον ἔκλυτον, μήτε στύφον τὸ αὐστη tum,dissolutum: neque quod est austerum, astri- " ρὸν καταλείψοιμεν, καὶ μάλιστα τοῦ ἐξ ἀγνοίας πτώctivum relinquamus; et maxime cum ex ignorantia πατος εἰς οὐκ ὀλίγων ἀνδρῶν πλῆθος διήκοντος συν lapsus in non exiguam hominum multitudinem per- ορώμεν, ὥστε τοὺς μὲν δυσὶ γάμοις περιπαρέντας, vadat, decernimus, ut qui duobus quidem matri- καί μέχρι τῆς πεντεκαιδεκάτου του διελθόντος Ιανmoniis implicati fuere, et usque ad decimum quin- νουαρίου μηνός, τῆς παρελθούσης δ᾽ ἐνδικτιώνος, tum preteriti mensis Januarii præterite quarts ἔτους 5ργθ' δουλωθέντας τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ μὴ 60 Dist. 33 St quis post. 70 S. Basil. can. 12, ad Amph. 71 Dist. 4 Si quis viduam. 7 Vide leg. 3, de summa ‍Trin. ΝΟΤΑ. Anni Christi 706. Εt sic conditi hi canones mense Septembri vel Octobri ejusdem anni. Vide Theophanem anno 27. Constantini Pogonati, et Alexium Aristinum. Harduinus. Perperam apud Beveregium 5 ρθ'. Scilicet tam apud Beveregii Pandectas, quam apud Nomocanonem cum Balsamonis scholiis, numerorum menda non desunt. Reapse autem Trullana synodus non

SYNTAGMA CANONUM. - TI. 1, CAP. ΧΧΙΙ, ΧΧΙΙΙ. ἐκνῆψαι ταύτης προελομένους, καθαιρέσει κανονικῇ indictionis anni [al. 6197] sexies milesimi ὑπολαβεῖν· τοὺς δὲ τῷ τοιούτῳ μὲν τῆς διγαμίας πάθει περιπεσόντας, πρὸ δὲ τῆς ἡμῶν ἐπιγνώσεως τὸ συμφέρον ἐπεγνωκότας, καὶ τὸ κακὸν ἐξ ἑαυτῶν περ ρικόψαντας, καὶ πόῤῥω τὴν ξένην τούτην καὶ νόθεν συμπλοκὴν ἐκδιώξαντας· ἢ καὶ ὧν αἱ κατὰ δεύτερον γάμον γυναίκες ἤδη τετελευτήκασιν, ἢ καὶ αὐτοὶ ἐπιστροφὴν εἶδον, μεταμαθόντες τὴν σωφροσύνην, καὶ των πρώην αὐτοῖς παρανομηθέντων ταχέως ἐπιλαθό - μενοι, εἴτε πρεσβύτεροι εἴτε διάκονοι ὄντες τυγχάνοιεν, τούτους ἔδοξε πεπαῦσθαι μὲν πάσης ἱερατικῆς λειτουργίας, ήτοι ἐνεργείας, ἤδη ἐπὶ ῥητὸν τινα χρόνον ἐπιτιμηθέντας· τῆς δὲ τιμῆς τῆς κατὰ τὴν και θέδραν καὶ στάσιν μετέχειν, ἀρκουμένους τῇ προς εδρίᾳ καὶ προσκλαίοντας τῷ Κυρίῳ συγχωρηθήναι αὐτοῖς τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας ἀνόμημα. Εὐλογεῖν γὰρ ἕτερον, τὸν τὰ οἰκεῖα τημελεῖν οφείλοντα τραύματα, ἀνακολουθον· τοὺς μέν τοι γαμετῇ μὲν μια συναφθένα της, χήρα δὲ ἡ προσληφθεῖσα ἐτύγχανεν ἢ ἐκβεβλημένη, ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς μετὰ τὴν χειροτονίαν γάμῳ ἐνὶ παρανόμῳ προσομιλήσαντας, τουτέστι πρεσβυτέρους, καὶ διακόνους, καὶ ὑποδιακόνους, ἤδη ἐπὶ βραχύν τινα χρόνον εἰρχθέντας τῆς ἱερᾶς λειτουργίας, καὶ ἐπιτιμηθέντας, αὖθις αὐτοὺς ἐν τοῖς οἰκείοις ἀποκαταστῆναι βαθμούς, μηδαμῶς ἐν ἑτέρῳ μείζονι προκο πτοντας βαθμῷ· προδήλως διαλυθέντος αὐτοῖς τοῦ ἀθέσμου συνοικεσίου. Ταῦτα δὲ τοῖς καταληφθεῖσι μέχρι τῆς πεντεκαιδεκάτου ὡς εἴρηται τοῦ Ἰανουαρίου μηνός, δ᾽ ἐνδικτιῶνος, ἐν τοῖς προδηλωθείσι πταίσμασι καὶ μόνον, ἱερατικῶς ετυπώσαμεν, ὁρίζοντες ἀπὸ τοῦ παρόντος καὶ ἀνανεούμενοι τὸν κανόνα τὸν διαγορεύοντα, τὸν δυσὶ γάμοιν συμπλακέντα μετὰ τὸ βαπτισμα, ἢ παλλακὴν κτησάμενον, μη δύνασθαι εἶναι ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον ἢ διόκονον, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, Ὡσαύτως δὲ καὶ τὸν χήραν λαβόντα, ἢ ἐκβεβλημένην, ἢ ἑταίραν, ἢ οἱ κέτιν, ἢ τῶν ἐπὶ σκηνῆς, μὴ δύνασθαι εἶναι ἐπίσκο. πον ἢ πρεσβύτερον ἢ διάκονον, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ. 16. Καὶ τοῦτο δὲ εἰς γνῶσιν ἡμετέραν ἦλθεν, ὡς ἐν τῇ ᾿Αφρικῇ καὶ Λιβύῃ καὶ ἐδέροις τόποις, οἱ τῶν ἐκεῖσε θεοφιλέστατοι πρόεδροι, συνοικεῖν τοῖς ἰδίαις γαμεταῖς καὶ μετὰ τὴν ἐπ᾿ αὐτοῖς προελθοῦσαν χειροτονίαν οὐ παραιτούνται, πρόσκομμα τοῖς ἄλλοις τιθέντες ἐνταῦθα καὶ σκάνδαλον. Πολλῆς οὖν ἡμῖν σπουδῆς οὔσης, τοῦ πάντα πρὸς ὠφέλειαν τῶν ὑπὸ χειρα ποιμνίων διαπράττεσθαι, ἔδοξεν ὥστε μηδαμῶς τι τοιοῦτον ἀπὸ τοῦ νῦν γίγνεσθαι. Τοῦτο δέ φαμεν, οὐκ ἐπ᾽ ἀθετήσει ἢ ἀνατροφῷ τῶν ἀποστολικῶς νενομοθετημένων, ἀλλὰ τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἐπὶ τὸ κρείττον προκοπῆς τῶν λαῶν προμηθούμενοι, και τοῦ μὴ δοῦναι μῶμον τινὰ κατὰ τῆς ἱερατικῆς και ταστάσεως. Φησὶ γὰρ ὁ θεῖος ᾿Απόστολος· Πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε, ἀπρόσκοποι γίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις καὶ Ελλησι καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ centesimi noni, peccato servierunt, et non ab eo resipiscere voluerunt, depositioni canonics subjicere; eos autem, qui talis quidem bigamiæ probro ac dedecori implicati fuere, ante nostrum autem decretum id quod utile est agnoverunt,et malum a se absciderunt, et hanc adulterinam et alienam congressionem procul abegerunt; vel eos etiam, quorum uxores in secundis nuptiis jam mortua sunt; vel ipsi etiam ad conversionem respexerunt, et continentiam didicerunt, et priorum suarum iniquitatum obliti sunt, sive sint presbyteri, sive diaconi, eos ab omni quidem sacerdotali ministerio 64 sive exercitio jam cessare, prælinito aliquo tempore punitos, honorum autem in cathedra et & statione participare, prima sede contentos; et cum fetu a domino postulantes, ut eis condonetur peccatum ignorantia.Neque enim convenit, ut is alleri benedical, qui debet propria curare vulnera. Eos vero, qui uni quidem uxori copulati sunt, si vidua erat, quæ accepta est: similiter et eos, qui post ordinationem uni matrimonio se applicarunt, hoc est, presbyteros,diaconos, et hypodiaconos, brevi aliquo tempore a sacro ministerio prohibitos, et punitos, rursus propriis gradibus restitui, ad alium gradum nequaquam promovendos,eis nefario videlicet dissoluto conjugio. Hæc autem in his qui deprehensi sunt usque ad decimum quintum,ut dictum est, mensis Januarii quartæ indictionis, in prius declaratis delictis, solum valere statuimus; abhinc definientes et renovantes canonem 73, qui dicit eum qui duobus matrimoniis post baptismum implicatus fuerit, vel concubinam habuerit, non posse esse episcopum, vel presbyterum, vel dia - conum, vel omnino ex sacerdotali catalogo.Similiter et qui viduam accepit, vel dimissam,vel meretricem, vel servam, vel scenicam, non posse esse episcopum, vel presbyterum, vel diaconum, vel omnino ex sacerdotali catalogo. 12. Porro hoc 74 quoque ad nostram cognitionem pervenit, quod in Africa et Libya et aliis locis quidam ex iis, qui illic sunt, religiosissimni præsules cum propriis uxoribus,etiam postquam 65 ad eos processit ordinatio,una habitare non recusant, ex Deo populis offendiculum et scandalum afferentes. Cum itaque studium nostrum in eo magnopere laboret, ut omnia ad gregis in manus nostras traditi nobisque commissi utilitatem fiant, nobis visum est,ut nihil ejusmodi deinceps ullo modo fat. Hoc autem dicimus, son ad ea abolenda et evertenda quæ apostolice antea constituta sunt 75,sed populorum salutis et ad meliora progressionis curam gerentes, et ne status ecclesiasticus illo probro aflciatur.Dicit enim divinus Apostolus: Omnia ad Det gloriam facite: sine offendiculo estote, et Judais, 75 Can. apost. 17 18. 74 Confer. can. apost. 9. 73 Can. apost. 5. ΝΟΤΑ. anno 5pðº 6109 æræ Constantinop., sed 5p40' 6199, id est Christi 691, celebrata fuit. Mai.

et Gracis, et Dei Ecclesia, quemadmodum et ego καθώς κάγω πάντα πᾶσιν ἀρέσκω, μὴ ζητῶν omnibus in omnibus placeo, non quærens meum τὸ ἐμαυτοῦ συμφέρον, ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα stilitatem,sed multorum,ut serventur.Imitatores σωθῶσι: μιμηται μου γίνεσθε, καθώς κἀγὼ Χρισ mei estote,sicut et ego Christi 76. Si quis autem στού. Εἰ δέ τις φωραθείη τὸ τοιοῦτον πράττων, tale quid agere deprehensus fuerit, deponatur. καθαιρείσθω. Basilii canon 12. 12. Canon omnino digamos a ministerio exclusit. Textus. Lege tit. 1 Novellarum,const, 1, 2, 17, in quibus dicitur, eum qui episcopus, presbyter, diaconus, aut hypodiaconus creandus est, debere esse virginem, aut ex virginitate unam [duntaxat] uxorem virginem duxisse. CAP. XXIV. — De iis qui pecunia ordinationem vel officium impetrant. Apostolorum canon 29. 29 [28]. Si quis episcopus per pecunias hanc sit dignitatem assecutus,vel presbyter, vel diaconus, deponatur 66 et ipse, et qui eum ordinavit, et a communione omnino exscindatur, ut Simon Magus a me Petro 77. Concilii Chalcedonensis canon 2. Βασιλείου κανών 16'. 16. Τοὺς διγάμους παντελῶς ὁ κανών, τῆς ὑπηρε σίας ἀπέκλεισεν. Τιτ, α τῶν νεκρῶν, διάτ. α' β' ιζ', ἐν οἷς εἴρη ται ὅτι ὁ χειροτονούμενος ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύ τερος ἢ διάκονος ἢ ὑποδιάκονος, ὀφείλει εἶναι παρθέ νος ἢ ἔκ παρθένου μονογαμήσας παρθένον. ΚΕΦΑΛ, ΚΔ', Περὶ τῶν ἐπὶ χρήμασι χειροτονουμένων ἢ λαμβανόντων ὀφφίκιον, Απόστολων κανών κθ'. κθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος διὰ χρημάτων, τῆς ἀξίας ταύτης ἐγκρατής γένηται, ή πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, καθαιρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας, καὶ ἐκε κοπτέσθω παντάπασι τῆς κοινωνίας, ὡς Σίμων ὁ Μάγος ὑπ' ἐμοῦ Πέτρου. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών β'. 2. Si quis episcopus, propter pecunias ordina- β'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιήtionem fecerit, et non venalem gratiam in vendi- σαιτο, καὶ εἰς πράσιν καταγάγοι τὴν ἄπρατον χάLionem deduxerit,el propter pecunias ordinaverit ριν, και χειροτονήσοι ἐπὶ χρήμασιν ἐπισκοπον, ἢ episcopum, vel chorepiscopum, vel presbyterum χωρεπίσκοπον, ἢ πρεσβυτέρους, ἢ διακόνους, ἢ ἕτερον vel diaconum, vel aliquem eorum qui in clero τινα τῶν ἐν τῷ κλήρῳ καταριθμουμένων, ἢ προβά annumerantur, vel propter pecunias promoveri λοιτο ἐπὶ χρήμασιν οἰκονομον, ἢ ἔκδικον, ἢ πορτ- @conomum, vel defensorem, vel paramonarium μονάριον, ἢ ὅλως τινὰ τοῦ κανονος δι' οἰσχροκέρδειαν vel omnino aliquem ex canone, turpis quaestus οἰκείαν. Ὁ τοῦτο ἐπιχειρήσας ἐλεγχθείς, κινδυνευέτω gratia: qui hoc tentasse convictus fuerit, de pro- περὶ τὸν οἰκεῖον βαθμὸν, καὶ ὁ χειροτονούμενος μηpriu gradu in periculum veniat: et qui est ordi- δὲν ἐκ τῆς κατ' ἐμπορίαν ὠφελείσθω χειροτονίας ἢ natus, ex ordinatione vel promotione quæ instar προβολῆς· ἀλλ' ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας ἢ τοῦ φροντ mercatorum venundatur, nihil juvetur: sed sit a τίσματος, οὗπερ ἐπὶ χρήμασιν ἔτυχεν. Εἰ δέ τις καὶ dignitate vel curatione alienus quam pecuniis ade- μεσιτεύων φανείη τοῖς οὕτως αἰσχροῖς καὶ ἀθεμίτοις ptus est. Si quis aulem sequester et intercessor λήμμασι, καὶ οὗτος εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, τοῦ οἰκείου adeo turpibus et nefariis lucris apparuit, hic quo- ἐκπιπτέτω βαθμού· εἰ δὲ λαϊκὸς ἢ μονάζων, ἀναθε que si sit quidem clericus proprio gradu excidat:si ματιζέσθω. sit autem laicus, vel monachus, anathematizelur. Concilii acumcnici vi canones 22, 23. 22. Eos qui pecuniis ordinantur,sive episcopos, sive qualescunque clericos, et non per examinaLionem ac vitæ electionem, deponi jubemus, sed et etiam qui ordinaverunt 78. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανὼν κδ', κγ'. κβ'. Τοὺς ἐπὶ χρήμασι χειροτονουμένους, εἴτε ἐπισ σκόπους, ἢ οἱουσδήποτε κληρικούς, καὶ οὐ κατὰ δοκι μασίαν καὶ τοῦ βίου αἵρεσιν, καθαιρείσθαι προστάσε σομεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς χειροτονήσαντας. 23. Ut nullus episcopus,sive presbyter sive dia- κγ'. Περὶ τοῦ μηδένα τῶν εἴτε ἐπισκόπων, ἢ πρεσ conus, immaculatam prabens communionem, ab σβυτέρων, ἢ διακόνων, τῆς ἀχράντου μεταδιδόντα κολ eo qui communicat, ejus participationis gratia obo- νωνίας, παρὰ τοῦ μετέχοντος εἰσπράττειν, τῆς τοι los, vel quamvis aliam speciem exigat. Non est αύτης μεταλήψεως χάριν, ὀβολοὺς ἢ εἶδος τὸ οἱονοῦν. enim venalis gratia,nec pro pecuniis Spiritus san- Οὐδὲ γὰρ πεπραμένη ἡ χάρις, οὐδὲ χρήμασι τὸν clifcationem impartimur: sed ea iis quidigni sunt, ἁγιασμὸν τοῦ Πνεύματος μεταδιδόαμεν, ἀλλὰ τοῖς absque ulla est calliditate communicanda. Si quis ἀξίοις τοῦ δώρου ἀπανουργεύτως μεταδοτέον. Εἰ δὲ autem eorum,qui sunt in cleri catalogo, 67 ab eo φανείη τις τῶν ἐν κλήρῳ καταλεγομένων, ἀπαιτῶν cui immaculalam impertit communionem, ullam τὸν ᾧ μεταδίδωσι τῆς ἀχράντου κοινωνίας το οπο speciem exigere visus fuerit, deponatur, ut simo- νοῦν εἶδος, καθαιρείσθω, ὡς τῆς Σίμωνος ζηλωτής niaci errores et maleficii æmulator 79. πλάνης καὶ κακουργίας. Concilii Nicæni secundi canones 4, 5, 19. Quod episcopi ab omni simonia cavere debeant. 4.Præco veritatis Paulus divinus apostolusquemΣυνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον κανών δ', ι', ιθ'. Περὶ τοῦ ἀπέχεσθαι τοὺς ἐπισκόπους πάσης δωροληψίας. δ'. Ὁ κῆρυξ τῆς ἀληθείας Παῦλος ὁ θεῖος ἀπό 76 I Cor. x, 31, 33. 77 Act. VIII, 18 seqq. 78 Chalced. can. 2. 79 Conc. Laodicensis can. 54.

TIT. I, CAP. XXIV. στολος, οἱονεὶ κανόνα τιθεὶς τοῖς Ἐφεσίων πρεσ- dam veluti canonem Ephesiorum presbyteris imβυτέροις, μᾶλλον δὲ καὶ παντὶ ἱερατικῶ πληρώ- ponens, vel universa potius sacerdotali multitu ματι, οὕτως ἐπαῤῥησιάσθη εἰπών· Αργυρίου ή dini sic libere dixit: Argentum vel aurum vel χρυσίου ἢ ἱματισμοῦ οὐδενὸς ἐπεθύμησα • πάντα vestem nullius concupivi, omnia vobis ostendi, ὑπέδειξα ὑμῖν, ὅτι οὕτως κοπιῶντας, ἀντιλαμβά- quod oportet sic laborantes infirmos suscipere, νεσθαι δεῖ τῶν ἀσθενούντων, μακάριον ἡγούμε - dure beatum existimans 80. Quocirca ab eo νοι τὸ διδόναι. Διὸ καὶ ἡμεῖς μαθητευθέντες παρ' edocti statuimus, ne turpis lucri gratia episcopo αὐτοῦ, ορίζομεν μηδόλως αἰσχροκερδῶς ἐπινοεί- in mentem veniat, quærenti excusationes in pecσθαι ἐπίσκοπον, προφασιζόμενον προτάσεις ἐν catis, aurum vel argentum, vel ullam aliam speἁμαρτίαις, ἀπαιτεῖν χρυσὸν ἢ ἄργυρος ἢ ἕτερον ciem ab iis qui sibi subsunt episcopis, vel cleriεἶδος, τοὺς ὑπ᾽ αὐτὸν τελοῦντας ἐπισκόπους, ή cis, vel monachis exigere. Dicit enim Apostolus: κληρικούς, ἡ μοναχούς. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος Injusti regnum Dei non possidebunt 81: nec deΑδικοι βασιλείαν Θεού ου κληρονομήσουσι· καὶ bent liberi parentibus thesaurum parare, sed paοὐκ ὀφείλει τὰ τέκνα τοῖς γονεύσι θησαυρίζειν, rentes liberis. Si quis ergo per auri exactionem ἀλλ᾽ οἱ γονεῖς τοῖς τέκνοις. Εἴ τις οὖν δι᾿ ἀπαί- vel alicujus alterius speciei, vel propter aliquam τησιν χρυσοῦ ἢ ἑτέρου τινὸς εἴδους, εἴτε διά τινα propriam affectionem a ministerio arcere invenἰδιοπάθειαν, εὑρεθείη ἀπείργων τῆς λειτουργίας, καὶ tus fuerit, vel segregare suorum clericorum aliἀφορίζων τινὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν κληρικῶν, ἣ σεπτὸν quem, vel venerandum templum claudere, ne in ναὸν κλείων, ὡς μὴ γίνεσθαι ἐν αὐτῷ τὰς τοῦ Θεοῦ eo divina fiant ministeria, ad id quod non est sensu λειτουργίας, εἰς ἀναίσθητα τὴν ἑαυτοῦ μανίαν ἐπι- præditum suam insaniam immittens,est revera siπέμπων, ἀναίσθητως ὄντως ἐστὶ, καὶ τῇ ταυτοπα ne sensu, et lalionis erit legi obnoxius, et labor ipθεία ὑποκείσεται, καὶ ἐπιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ sius in caput ejus redibit, ut qui sit mandati Dei ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, ὡς παραβάτου τῆς ἐντολῆς et apostolicarum traditionum transgressor. PræΘεοῦ καὶ τῶν ἀποστολικῶν διατάξεων. Παραγγέλλει cepit enim et Petrus suprema apostolorum sumγὰρ καὶ Πέτρος ἡ κορυφαία τῶν ἀποστόλων ἀκρότης, mitas: Pascite gregem Domini, episcopatum geΠοιμαίνετε τὸ ἐν ὑμῖν ποίμνιον τοῦ Θεοῦ, ἐπι- rentes, non per vim,sed sponte ac voluntarie,seσκοποῦντες μὴ ἀναγκαστῶς, ἀλλ᾿ ἑκουσίως κατὰ cundum Deum: neque turpis lucri gratia, sed Θεόν· μὴ αἰσχροκερδῶς, ἀλλὰ προθύμως· μὴ prompte et alacriter: nec ut 68 dominatum in ὡς κατακυριεύοντες τῶν κλήρων, ἀλλ' ὡς τύποι clerum obtinentes, sed gregis exemplaria exsisγινόμενοι τοῦ ποιμνίου· καὶ φανερωθέντος τοῦ tentes; el cum summus pastor apparuerit, qua ἀρχιποίμενος, κομιεῖσθε τὸν ἀμαράντινον τῆς δόξης nec corrumpi nec marcescere potest,gloriæ coroστέφανον. nam referetis 83. Οτι οἱ ὀνειδίζοντες τοὺς κληρικούς, διὰ τὸ τετάχθαι ἐν ᾿Εκκλησία χωρίς δύσεων, ἐπιτιμίῳ ὑπόκεινται. Ut ii qui clericos injuria afficiunt quod sine auri datione fuerunt in Ecclesia constituti pænæ subjaceant. ε΄. Αμαρτία πρὸς θάνατον ἐστὶν, ὅταν τινὲς ἀμαρτάνοντες, ἀδιόρθωτοι μείνωσι. Τὸ δὲ τούτου χεῖρον, ἐᾶν καὶ τραχηλιῶντες κατεξανίστανται τῆς εὐσεβείας καὶ τῆς ἀληθείας, προτιμώμενοι τὸν μαμωνᾶν τῆς τοῦ Θεοῦ ὑπακοῆς, καὶ τῶν κανονικῶν αὐτοῦ διατάξεων μὴ ἀντεχόμενοι. Εν τούτοις οὐκ ἔστι Κύριος ὁ Θεός, εἰ μήπω ταπεινωθέντες, τοῦ ἰδίου σφάλματος ἀνανήψουσι. Χρὴ γὰρ μᾶλλον αὐτοὺς προσέρχεσθαι τῷ Θεῷ, καὶ μετὰ συντετριμμένης καρδίας, τὴν ἄφεσιν τούτου τοῦ ἁμαρτήματος καὶ τὴν συγχώρησιν αἰτεῖσθαι, οὐχὶ ἀναβρύνεσθαι τῇ ἀθέσμῳ δόσει. Ἐγγὸς γὰρ Κύριος τοῖς συντετριμμένοις τὴν καρδίαν. Τοὺς οὖν ἐγκαυχωμένους διὰ δόσεως χρυσίου τετάχθαι ἐν Ἐκκλησίᾳ, καὶ ταύτῃ τῇ που νηρᾷ συνηθείᾳ ἐπελπίζοντας τῇ ἀλλοτριούσῃ ἀπὸ Θεοῦ καὶ πάσης ἱερωσύνης, καὶ ἐκ τούτου ἀναιδεῖ προσώπῳ καὶ ἀπερικαλύπτω στόματι, ὀνειδιστικούς λόγοις τοὺς δι᾿ ἀρετῆς βίου ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκλεγέντας, καὶ καταταγέντας ἐκτὸς δόσεως χρυσίου ἀτιμάζοντας, πρῶτα μὲν τοῦτο ποιοῦντας, τὸν ἔσχατον βαθμὸν λαμβάνειν τοῦ οἰκείου τάγματος· οἱ δὲ ἐπιμένοιεν, δι' ἐπιτιμιου διορθοῦσθαι. Εἰ δέ τις ἐπὶ χειροτονία φανῇ τοῦτό ποτε πεποιηκώς, για 73* Act. xx, 33 seqq. 74 1 Cor. VI, 9. 75 I Petr. v, 2-4. 76 Psal. XXIII, 49, B. Est peccatum ad mortem, quando peccantes aliqui manent incorrigibiles. Hoc autem est deterius,quando et erecta cervice adversus pietatem et veritatem insurgunt, mammona Dei obedienties præferentes, et ejus canonicas constitutiones non ferentes. In iis ergo non est Dominus Deus, nisi forte humiliati a suo deligto resipuerint. Oportet enim eo magis Deo supplicare, et cum corde contrito hujus peccati remissionem et condonationem pe tere, et non de illicita donatione se jactare: Deus enim prope est iis qui sunt contrito corde 83. Eos ergo, qui per auri dalionem se fuisse in EcclePsia constitutos gloriantur, et in ea improba consuetudine spem habent, quæ a Deo et ab omni sacerdotio alienat; et ideo impudente vultu, et ore aperto, probrosis et contumeliosis verbis eos, qui propter aclam ex virtute vitam a sancto Spiritu selecti ordinatique sunt præter auri dationem, vilipendunt ac negligunt; primum quidem eos qui hoc faciunt ultimum proprii ordinis gradum sumere: sin autem perseveraverint, inficta quoque pena corrigi decernimus. Si quis autem in ordinatione hoc quandoque fecisse visus fuerit, fat ut vult ΧΧΙΙΙ,

PHOTH PATRIARCHÆ CP. canon apostolicus, qui dicit: Si quis 84 episco- νέσθω κατὰ τὸν ἀποστολικὸν κανόνα τὸν λέγοντα· pus per pecunias hanc sit dignitatem assecutus, Εἴ τις ἐπίσκοπος διὰ χρημάτων τῆς ἀξίας ταύ vel presbyter, vel diaconus, deponatur et ipse της εγκρατής γένηται, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, et qui ordinavit, et exscindatur omnino a con- καθαιρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας, καὶ munione, ut 69 Simon Magus a me Petro. Εἰ ἐκκοπτέσθωσαν παντάπασι καὶ κοινωνίας ὡς secundus canon sanctorum Patrum, qui Chalce- Σίμων ὁ μάγος ὑπ᾿ ἐμοῦ Πέτρου. Ωσαύτως καὶ κατὰ done convenerunt, qui dicit: Si quis 78 episco- τὸν δεύτερον κανόνα τῶν ἐν Χαλκηδόνι ὁσίων Πεpus pecuniis ordinationem fecerit, et non vena- τέρων ἡμῶν τὸν λέγοντα· Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ lem gratiam in emptionem deduxerit, et pecu- χρήμασι χειροτονίαν ποιήσοιτο, καὶ εἰς πράσιν niis ordinaverit episcopum, vel chorepiscopum, καταγάγοι τὴν ἄπρατον χάριν, καὶ χειροτονήσοι vel presbyterum, vel diaconum, vel aliquem eo- ἐπὶ χρήμασιν ἐπίσκοπον ἢ χωρεπίσκοπον ἢ rum qui in clero enumerantur, vel pecuniis pro- πρεσβύτερον, ἢ διάκονον ἢ τίνα τῶν ἐν τῷ Inoverit economum, vel defensorem, vel paramo- κλήρῳ καταριθμουμένων, ή προβάλοιτο ἐπὶ χρήσ narium, vel omnino aliquem ex canone turpis μασιν οἰκονόμον ἤ ἔκδικον ἢ παραμονάριον, lucri gratia: qui hoc aggressus esse convictus όλως τινὰ τοῦ κανόνος, δι' αἰσχροκέρδειαν οἱ fuerit, proprii gradus id facial periculo: et qui κείαν. Ὁ τοῦτο ἐπιχειρήσεις ἐλεγχθείς, κινδυ ordinatur, ex ea ordinatione vel promotione, quæ νευέτω εἰς τὸν ἴδιον βαθμὸν, καὶ ὁ χειροτονού prelo dato instar mercatura facta est, nihil μενος μηδὲν ἐκ τῆς κατ' ἐμπορίαν ὠφελείσθω juvetur: sed sit alienus a dignitate, vel munere, χειροτονίας ή προβολῆς, ἀλλ᾽ ἔστω ἀλλότριος seu curatione, quam pecuniis assecutus est. Si τῆς ἀξίας ἢ τοῦ φροντίσματος, οὔπερ ἐπὶ χρήσ quis autem rebus adeo turpibus et lucris illici- μασιν ἔτυχεν. Εἰ δέ τις καὶ μεσιτεύων φανείη tis intercessor seu sequester apparuerit, hic τοῖς οὕτως αἰσχροῖς καὶ ἀθεμίτοις λήμμασι, καὶ quoque, si sit quidem clericus, a proprio gradu οὗτος εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, ἐκ τοῦ οἰκείου ἐκπιexcidat; sin autem laicus, vel monachus, segre- πτέτω βαθμοῦ· εἰ δὲ λαϊκὸς ἦ μοναχός, ἀφος getur. ριζέσθω. Ut sine muneribus fant monachorum ac monia. lium nominationes. . 19. Tanta exsecrabilis avaritiæ labes Ecclesiarun prefectos invasit, ut nonnulli eorum virorum ac mulierum, qui pii ac religiosi dicuntur, Domini mandati obliti fallantur, et eos qui ad sacerdotalem ordinem et vitam monasticam accedunt, pecuniis admittant: et quorum reprobum est principium, universum quoque rejiciendum efficitur, ut ait magnus Basilius: nec enim Deo licet et mammonæ servire 85. Si quis ergo inventus fuerit hoc facere, qui hoc facit, si sit quidem episcopus, vel monasterii praefectus, vel ex sacerdotali ordine, vel cesset, vel deponatur ut vult canon Chalcedonensis synodi. Sin autem monasterii præfectus, 70 a monasterio extrudatur, et alii monasterio tradatur ad subjectionem. Similiter et monasterii præfectus, qui presbyteri ordinationem habet. De iis autem quæ dantur liberis a parentibus instar dotis: vel rebus suis propriis oblatis, profitentibus iis qui ea offerunt, esse Deo consecrata, statuimus ut sive exeant, ea in monasterio maneant, ut fuit ipsorum professio; nisi is qui præest in culpa fuerit. Basilii ex Epistola ad chorepiscopos. Quod non oporteat pretio munus imponere. Rei turpitudo,de qua scribo,hoc ipso quod in suspicionem omnino venit ac sermonern, dolore animum meum implevit: hactenus sane visa est mihi incredibilis.Quod ergo de illa scribo, qui sibi ipse conscius est, accipiat ut medelam; qui autem 83 Can. 30. 83 Can. 2. " Περὶ τοῦ ἐκτὸς δόσεων τὰς καταταγὰς τῶν ἱερατικῶν μοναχῶν τε καὶ μοναστριῶν γίνεσθαι. ιθ΄. Τοσούτον κατενεμήθη τῆς φιλαργυρίας τὸ μύσος εἰς τοὺς ἡγήτορας τῶν Ἐκκλησιῶν, ὥστε καί τιν νας τῶν λεγομένων εὐλαβῶν ἀνδρῶν τε καὶ γυα ναικῶν, ἐπιλαθομένους τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου εξαπατηθῆναι, καὶ διὰ χρυσίου τὰς εἰσδοχὰς τῶν προσερχομένων τῷ τε ἱερατικῷ τάγματι καὶ τῷ μου νήρει βίῳ ποιεῖσθαι· καὶ γίνεται ὧν ἡ ἀρχὴ ἀδόκιμος καὶ τὸ πᾶν ἀπόβλητον, ὥς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος. Οὐδὲ γὰρ Θεῷ διὰ μαμωνα δουλεύειν έξεστιν. Εἴ τις οὖν εὐρεθῇ τοῦτο ποιῶν, εἰ μὲν ἐπίσ σκοπος ἢ ἡγούμενος ἥ τις τοῦ ἱερατικού τυγχάνει, δ παυσάσθω ή καθαιρείσθα· κατὰ τὸν δεύτερον κανόνα τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἁγίας συνόδου. Εἰ δὲ ἡγούμενος, ἐκδιωχθήτω ἐκ τοῦ μοναστηρίου, καὶ παραδοθήτω ἐν ἑτέρῳ μοναστηρίῳ πρὸς ὑποταγήν. Ὡσαύτως καὶ ἡγούμενος μὴ ἔχων χειροτονίαν πρεσβυτέρου, ἐπὶ δὲ τῶν παρὰ γονέων διδομένων δίκην προικώων τοῖς τέκνοις, ἢ ἰδιοκτήτων αὐτῶν πραγμάτων προσαγομέ νων, ὁμολογούντων τῶν προσαγόντων ταῦτα εἶναι αφιερωμένα τῷ Θεῷ, ὁρίζομεν κἄν τε μείναι, κἄν τε ἐξέλθοι, μένειν αὐτὰ ἐν τῷ μοναστηρίῳ κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν αὐτοῦ· εἰ μὴ ᾗ ἡ αἰτία τοῦ προεστώτος, τοῦ ἐξελθεῖν αὐτὸν δηλονότι. Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ἐπισκόπους ἐπιστολῆς ὥστε μὴ χειροτονεῖν ἐπὶ χρήμασιν. Τὸ τοῦ πράγματος ἄτοπον περὶ οὗ γράφῳ, διὰ τί μὲν ὅλως υπωπτεύθη καὶ ἐλαλήθη, οδύνης ἐπλή ρωσέ μου την ψυχήν, τέως δὲ ἐφάνη μοι ἄπιστον. Τὸ οὖν περὶ αὐτοῦ γράμμα, ὁ μὲν συνεγνωκώς ἑαυτῷ δεξάσθω ὡς ἴαμα, ὁ δὲ μὴ συνεγνωκώς ὡς προφυ

ΤΙΤ. Ι, CAP. XXIV. λακτήριον, ὁ δὲ ἀδιάφορος ὅπερ ἀπεύχομαι ἐφ' ὑμῖν non conscius, ut præmunitionem; indifferens vero, εὑρεθῆναι ὡς διὰ μαρτυρίαν. Τι δέ ἐστιν ὁ λέγω; quod quidem deprecor ne in vobis reperiatur, utper φασι τινές τινας ὑμῶν παρὰ τῶν χειροτονουμένων obtestationem.Quid autem est,quod dico? Dicun λαμβάνειν χρήματα, ἐπισκιάζειν δὲ ὀνόματι εὐ- tur nonnulli ex vobis ab iis qui ordinantur,pecuσεβειας. Τοῦτο δὲ χεῖρόν ἐστιν. Ἐὰν γάρ τις τὸ καο nias accipere, idque pietatis nomine inumbrare. κὸν ἐν προσχήματι τοῦ ἀγαθοῦ ποιῇ, διπλασίονος τι Hocautem pejus est Etenim si quis malum sub speμωρίας ἐστὶν ἄξιος· διότι αὐτό τε τὸ οὐκ ἀγαθὸν cie boni perficit, pæna duplici dignus est: quandoἐργάζεται, καὶ κέχρηται εἰς τὸ τελέσαι τὴν ἁμαρ- quidem et quod non bonum est, facit, et utitur ad τίαν, ὡς ἂν εἴποι τις, τῷ καλῷ συνεργῷ. Ταῦτα εἰ peccatum committendum bono, ut ita dicam, adjuοὕτως ἔχει, τοῦ λοιποῦ μὴ γινέσθω, ἀλλὰ διορθω- tore.Hæc si ita se habent, deinceps non fiant, sed θήτω· ἐπεὶ ἀνάγκη λέγειν πρὸς τὸν δεχόμενον τὸ emendentur: siquidem necesse est dicere argenἀργύριον, ὅπερ ἐῤῥέθη παρὰ τῶν ἀποστόλων πρὸς tum accipienti,quod ab apostolis dictum est ei,qui τὸν θέλοντα δοῦναι, ἵνα Πνεύματος ἀγίου μετουσίαν dare volebat,utSpiritus sancti participationem emeὠνήσηται· Τὸ ἀργύριον σου σὺν σοι εἰς ἀπώλειαν. ret: Pecunia tua tecum sit in perditionem 86.80, Κουφότερος γὰρ ὁ δι᾽ ἀπειρίαν ὠνήσασθαι θέλων, ἢ ὁ Nam levius delinquit qui præ inscitia emere vult, πιπράσκων τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεάν πράσις γὰρ ἐγέ- 8 quam qui Dei donum vendit. Venditio enim facta νετο· καὶ ὃ σὺ δωρεὰν ἔλαβες ἐὰν πωλῆς, ὡσανεί πε- est; et quod tu gratis accepisti, id si vendideris, πραμένος τῷ Σατανα, ἀφαιρεθήσῃ τοῦ χαρίσματος· tanquam 71 Satanæ venditus gratia privabere. καπηλείαν γὰρ ἐπεισάγεις τοῖς πνευματικοῖς καὶ τῇ Nam cauponariam introducis in res spirituales, et Εκκλησίᾳ, ἔνθα πεπιστεύμεθα σῶμα καὶ αἷμα in ipsam Ecclesiam, ubi corpus et sanguis Christi Χριστοῦ· ταῦτα οὕτως γίνεσθαι οὐ χρή. Ο δέ ἐστι concredita nobis sunt. Hæc ita feri non oportet. τὸ τέχνασμα λέγω· νομίζουσι μὴ ἁμαρτάνειν· Quale autem sit artificium, dicam. Putant se ideo τῷ μὴ ἄμα προσλαμβάνειν, ἀλλὰ μετὰ τὴν χειροτο non peccare, quod non ante accipiant, sed post νίαν λαμβάνειν· λαβεῖν δέ ἐστιν δτεδήποτε τὸ λα- ordinationem accipiant. Accipere autem est quanδεῖν. Παρακαλώ οὖν ταύτην τὴν πρόσοδον, μᾶλλον docunque accipere. Rogo itaque, reditum illum, δὲ τὴν προσαγωγὴν τὴν ἐπὶ γέενναν ἀποθέσθαι· καὶ imo potius viam in gehennam ducentem relinquiμὴ τὰς χεῖρας μολύναντες τοιούτοις λήμμασιν, te, nec manus ejusmodi muneribus contaminantes, ἑαυτοὺς ἀναξίους ποιήσητε τοῦ ἐπιτελεῖν για indignos vos efficiatis, qui mysteria sancta cele μυστήρια. Σύγγνωτε δέ μοι· πρῶτον μὲν ὡς ἀπι- bretis.Ignoscite autem mihi. Primum quidem tanστήσας, εἶτα δὲ ὡς πεισθεὶς ἀπειλώ, εἴ τις μετὰ quam non credens, deinde tanquam fdem adbiταύτην μου τὴν ἐπιστολὴν πράξειέ τι τοιοῦτον, τῶν – bens,interminor. Si quis post hanc meam episto μὲν ἐνταῦθα θυσιαστηρίων ἀναχωρήσει, ζητήσει δὲ lam tale aliquid admiserit, ab his quidem quæ hic ἔνθα τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεάν ἀγοράζων, μεταπωλεῖν sunt allaribus secedet: quæret autem ubi Dei doδύναται. Ἡμεῖς γὰρ καὶ αἱ Ἐκκλησίαι τοῦ Θεοῦ num emens denuo divendere queat. Nos enim ac τοιαύτην συνήθειαν οὐκ ἔχομεν. Ἐν δὲ προσθεὶς Dei Ecclesia consuetudinem talem non habemus. παύσομαι· διὰ φιλαργυρίαν γίνεται ταῦτα· ἡ δὲ Caterum uno addito desinam. Propter avaritiam isφιλαργυρία καὶ ῥίζα πάντων τῶν κακῶν ἐστι, καὶ ta funt. Avaritia autem et radix malorum omnium ὀνομάζεται εἰδωλολατρία. Μὴ οὖν τοῦ Χριστοῦ προ- est, et vocatur idololatria. Nolite igitur Christo preτιμήσητε τὰ εἴδωλα, διὰ μικρὸν ἀργύριον· μηδὲ ferre simulacra ob modicum argentum; nec rursus πάλιν τὸν Ἰούδαν μιμήσησθε, λήμματι προδιδόντες Judam imitari, quæstus causa iterum tradentes δεύτερον, τὸν ἅπαξ ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθέντα· ἐπεὶ eum qui semel pro nobis crucifixus est. Alioquin καὶ τὰ χωρία καὶ αἱ χεῖρες τῶν τοὺς καρποὺς τούτους et agri et manus eorum, qui hos fructus perciδεχομένων, Ακελδαμὰ κληθήσονται. piunt, Aceldama vocabuntur. Gennadii patriarcha et synodi cum ipso epistola encyclica ad omnes sanctissimos metropolitas, quod non oporteat pretio manus imponere. Religiosissimo et sanlissimo in sacris commis nistro N. Gennadius, et quæ in Christi amante regia civitale Constantinopoli nova Roma, coacta est sancta synodus. Γενναδίου καὶ τῆς σὺν αὐτῷ συνόδου, ἐκ τῆς εγκυκλίου πρὸς τοὺς ὁσιωτάτους μητροπολίτας ἐπιστολῆς, ὥστε μὴ χειροτονεῖν ἐπὶ χρήμασιν. Τῷ θεοφιλεστάτῳ καὶ ὁσιωτάτῳ συλλειτουργῷ τῷδε Γεννάδιος, καὶ ἡ ἐνδημοῦσα τῇ φιλοχριστο και βασιλίδι Κωνσταντινουπόλει νέα Ρώμῃ ἀγία σύνοδος, Ο Δεσπότης ἡμῶν καὶ Θεὸς καὶ Σωτὴρ Ἰησοῦς, Εγχειρίσας τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς τοῦ Εὐαγγελίου τὸ κήρυγμα, διδασκάλους τούτοις τοῖς ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἀνθρώποις ἐξαποστείλας, παρεκελεύσατο διαῤῥήδην ἣν εἰλήφασι παρ' αὐτοῦ δωρεάν, ταύτης καὶ αὐτοὺς τοῖς ἀνθρώποις μεταδιδόναι δωρεάν, μὴ κτωμένους ὑπὲρ αὐτῆς ἢ χαλκὸν ἢ ἄργυρον, ἢ χρυσὸν, ἡ τινα περιουσίαν ἄλλην ὅλως ὑλικὴν ἢ γεώδη. Μή 86-80 Act. VIII, 20. PATROL. GR. CIV. Cum Dominus et Deus Salvator noster Jesus Christus 72 suis discipulis Evangelii prædicationem credidisset, eosque per universum terraruin orbem inter homines ad docendum misisset, aperte jussit, ut quod gratis accepissent, eis quoque gratis darent, non aurum, vel argentum, aut alias omnino materiales et terrenas facultates pro eis acquirentes. Calestibus enim et spiritualibus donis nulla est

! PHOTU PATRIARCHE CP. cum terrenis et temporalibus mutuationis ratio. γὰρ εἶναι τῶν ἐπουρανίων καὶ πνευματικών χαρι Hoc autem praeceptum non solum illis, sed etiam σμάτων ἀκαδὴν τὰ γερὰ καὶ ἐπίσημα. Ταύτην τὴν nobis per illos dedit,quos in illorum gradum et lo- ἐντολὴν οὐ μόνον ἐκείνοις, ἀλλὰ καὶ ἡμῖν δ' ἐκείνων cum substituere dignatus est: et oportet, sicut illi εντέταλται, οἷς εἰς τὸν ἐκείνων βαθμόν τε καὶ τόπον func, nos quoque nunc accurate et diligenter serva- ὑπεισαγαγεῖν κατηξίωσε. Καὶ δεν καθάπερ ἐκεῖνοι re,nec in iis ratiocinari sophistica calliditate, nec τότε, καὶ ἡμᾶς τῶν ἀκριβῶς φυλάττειν τε καὶ aleam periculosam jacere: Gralis, inquit,accepis- παρατηρεῖν, καὶ μὴ σοφίζεσθαι τὰ ἀσύριστα, μηδὲ κύ tis,gralis date, non possidentes as, neque aurum, 6ον ἀναῤῥιπτεῖν ἐπικίνδυνον, Δωρεάν ἐλάβετε, neque argentum in zonis vestris 81, Simplex est et φησί, Σωρεάν δότε· μὴ κτήσησθε χαλκόν μήτε aperta hujus mandati ratio, quæ nihil habet va- άργυρον, μήτε χρυσόν εἰς τὰς ζώνας ὑμῶν· rium,nihil quod non sit facile et explicatum, nihil ἁπλοῦς καὶ σαφῆς ὁ τῆς ἐντολῆς ταύτης λόγος ἐστὶν, quod sophistica expositione egeat. me,inquit,ac- οὐδὲν ποικίλον ἔχων οὐδὲ δυσέφικτον, οὐδὲ σοφιστι cepistis dignitatem sacerdotii. Si mihi pro ipso pa- κῆς δεόμενον ἐξηγήσεως. Παρ᾿ ἐμοῦ, φησίν, ἐδέξασθε rum quid vel magnum solvistis,et hcc a me vendi- τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ἀξίωμα. Εἰ μὲν ὑπὲρ αὐτοῦ tum est, vos quoque ipsum aliis vendite: si autem μικρὸν ἢ μέγα τι κατεβάλεσθε, καὶ τοῦτο ὑμῖν πέο gratis accepistis, vos quoque gratis dale. Quid hoc η πραται παρ' ἐμοῦ, πωλεῖτε καὶ ὑμεῖς ἑτέροις αὐτό. est mandato apertius? Quid autem iis qui parent, " Εἰ δὲ δωρεάν εἰλήφατε, ούτε καὶ ὑμεῖς δωρεάν. Τί utilius? Væ illis revera qui Dei donum acquirere,vel τῆς ἐντολῆς ταύτης σαφέστερον; τί δὲ τοῖς πειθαρ illud pro pecunia dare in animum inducunt. In fel χούσι λυσιτελέστερον; Οὐαὶ τῷ ὄντι τοῖς κτήσασθαι enim amaritudinis et vinculum iniquitatis ii. juxta τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεάν, ἢ διδόναι ταύτην διὰ χρημά sancti Petri sententiam 83, a sua malitia compre- των ὑπειληφόσιν! εἰς γὰρ χολὴν πικρίας καὶ σύν hensi sunt. Unde et sanctorum et beatorum Patrum δεσμον ἀδικίας οἱ τοιοῦτοι κατὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ sanclæ magna synodi acumenicæ Chalcedone ἁγίου Πέτρου ὑπάρχουσι, συλληφθέντες ὑπὸ τῆς congregata huic legi Dominica 7 convenit canon, ἑαυτῶν φιλαργυρίας. Οθεν καὶ τῶν ὁσίων καὶ μα qui sic a nobis aperte iisdem verbis editus est. χαρίων Πατέρων τῶν τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης καὶ οἱ κουμενικῆς συνόδου τῆς ἐν Χαλκηδόνι συναχθείσης, κῷ Δεσποτικῳ τούτῳ νόμῳ συνάδων ὁ περὶ τούτου κανών, ἡμῖν σαφῶς οὐτωσὶ λέξεσιν αὐταῖς ἐκπεφώνηται. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι, κ. τ. λ. Si quis episcopus pecuniis, etc.,ut supra,pag.515. Pulcherrima et valde piasunt hujus canonis sanΚάλλιστα καὶ λίαν εὐσεβῆ τοῦ κανόνος τῶν ἁγίων clorum Patrum præcepta, qui oinnem invasionem Πατέρων υπάρχει τὰ παραγγέλματα, πᾶσαν έφοδον satanicam diabolicumque conatum, qui in donum σατανικὴν καὶ πᾶν ἐγχείρημα διαβολικὸν κατὰ τῆς spirituale intenditur, repellit et rescindit. Nullo " πνευματικῆς φερόμενον δωρεᾶς, ἀπωθούμενά τε καὶ enim modo vult ordinationis promotionem pecu- ἀνακόπτοντα. Οὐ βούλεται γὰρ οὐδαμῶς διὰ χρησ niis aut fieri,aul suscipi, nec ab eo qui illam exer- μάτων γίνεσθαι, την προβολὴν τῆς χειροτονίας cet,nec ab eo qui ordinationis promotionem acci- ή υποδέχεσθαι, οὔτε παρὰ τοῦ ταύτην ἐνεργοῦντος, pit: sed nec ante tempus ordinationis, nec post, dari οὔτε παρὰ τοῦ τῆς χειροτονίας τὴν προβολὴν ὑπου pecunias concedit: omnium enim in hac quoquere δεχομένου· ἀλλ᾽ οὐδὲ πρὸ τοῦ καιροῦ τῆς χειροτοesse sordes,munerumquo corruptionem pronuntiat νίας, οὐδὲ μετὰ τὸν καιρὸν τῆς χειροτονίας, οὔτε Quoniam tamen iis ita aperte prohibitis, quidam κατὰ τὸν καιρὸν αὐτὸν τῆς χειροτονίας ὑπὲρ τῆς χειsunt in Galatarum Ecclesia deprehensi propter turpe ροτονίας χρήματα δίδοσθαι συγχωρεῖ· καθόλου γὰρ lucrum et avaritiam hæc salutaria et humana præ- τὴν ἐπὶ τῷ πράγματι τούτῳ δωροδοκίαν ἀπέφησεν cepta negligere et transgredi: ea quoque ipsa nobis ὅμως· ἐπειδὴ νῦν καίτοι προδήλως τούτων οὕτως κε renovare visum est cum hac sancta synodo,quæ in κωλυμένων, ἐφωράθησαν τινες κατὰ τὴν Γαλατῶν hac regnante nova Roma nunc agit: ut sine omni όλιγωροῦντες καὶ παραβαίνοντες δι' αἰσχροκέρδειαν penitus inventiore, et omni præleatu, callidoque καὶ φιλαργυρίαν τὰ σωτήρια ταῦτα καὶ φιλάνθρωπα commento, impiam banc et odiosam, quæ nescio παραγγέλματα, εὖ ἔχειν ἔδοξε καὶ ἡμῖν, αὐτὰ quomodo in sanctissimas Ecclesias subiit, consue. Ο ταῦτα πάλιν ἀνανεώσασθαι μετὰ τῆς ἐνδημούσης tudinem omnino exscindamus; ut cum pura et ἀγίας συνέδου ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούσῃ νέα Ρώμη absque ulla cauponatione eorum qui ordinantur, Κωνσταντινουπόλει, ὥστε δίχα πάσης προφάσεως, renuntiatio ab antistitibus facta fuerit, gratia Spi- καὶ παντὸς σοφισμοῦ, τὴν ἀσεβῆ καὶ βδελυρὰν ritus sancti superne veniat. Quibus nescio an per ταύτην οὐκ οἶδ' ὅπως ἐπεισελθοῦσαν ταῖς ἁγιω pecuniam promotionem facientibus, et manu non τάταις Εκκλησίαις παντελῶς ἐκτεμεῖν· ἵνα ἀλη pure operante, ad eum qui promovetur accedit, θῶς ἀκαπηλεύτου καὶ καθαρᾶς παρὰ τῶν ἀρχιερέων secundum 74 vocem Evangelii, et non potius re- τῆς ἐπὶ τῶν χειροτονουμένων ἀναῤῥήσεως γινο trabitur gratia sancti Spiritus.Scias ergo, o vir μένης, ἄνωθεν ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις ἐπιreligiosissime et omni ex parte sanctissime, quod φοιτά. Ο νῦν με οὐκ οἶδα, εἰ διὰ χρημάτων τὴν quicunque hujus convictus fuerit episcopus, vel προβολὴν ποιουμένων, καὶ οὐ τῆς χειρὸς καθαρώς chorepiscopus, vel viator, vel presbyter, vel dia- ενεργούσης, ἐπιφοιτα τῷ προχειριζομένῳ κατὰ τὴν 81 Matth. xix, 8, 9. 82 Act. VIII, 20.

TIT. I, CAP. XXIV. φωνὴν τοῦ κηρύγματος, και οὐχὶ συστέλλεται μᾶλ- conus, vel quivis alius ex canone vel ex luicis, comλον ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις. Ισθι τοίνυν τὰ muni antistitum decreto, communique sententia πάντα, θεοσεβέστατε· πάντα τὸν ὀντινοῦν ἀλισκόμε- condemnatus est, sicut de hoc quoque sanctorum νον ἐπὶ τοιούτῳ τινὶ ἐπίσκοπον, ἢ περιοδευτήν, ἡ Patrum præcedens canon loquitur. Oportet enim πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, ἢ ἄλλον τινὰ δήποτε τοῦ gratiam semper esse gratiam, et argentum apud κανόνος ἢ λαϊκὸν, κοινῷ δόγματι τῶν ἀρχιερέων eam nequaquam intercedere. Sit ergo et ab omni κατακεκρίσθαι καὶ κοινῇ ψήφῳ· καθὼς περὶ τούτου sacerdotali dignitate et ministerio alienus, et anaκαὶ ὁ τῶν ἁγίων Πατέρων κανών φθάσας διαλαλεῖ. thematis loco subjectus, qui et se per pecunias acΔεῖ γὰρ εἶναι χάριν τὴν χάριν, καὶ μηδαμοῦ παρ' quirere existimat, et qui eam pecuniis habere polliαὐτῇ μεσιτεύειν ἀργύριον. Ἔστω τοίνυν καὶ ἔστιν cetur, sive sit clericus, sive laicus, sive hoc facere ἀποκήρυκτος, καὶ πάσης ἱερατικῆς ἄξιας τε καὶ λει- convincatur, sive non: quia fieri non potest, ut conτουργίας ἀλλότριος, καὶ τῇ κατάρα τοῦ ἀναθέματος veniant quæ convenire nequeunt,nec ut mammona ὑποκειμενος, 6 τε κτᾶσθαι ταύτην διὰ χρημάτων Deo consentiat; vel ut qui ei serviunt, Deo serviant. οἷόμενος, καὶ ὁ ταύτην παρέχειν ἐπὶ χρήμασιν ἐπ- Domini est sententia, cui contradici non potest: ισχνούμενος, εἴτε κληρικός εἴτε λαϊκός εἴη, κἂν Non potestis Deo servire et mammond 85. Nos in ἐλέγχοιτο, κἂν μὴ ἐλέγχοιτο τοῦτο ποιεῖν. Οὐ γὰρ his pro viribus confidentes, et eis credentes, cum οἷόν τε συμβιβασθῆναι ποτε τὰ ἀσύμβατα, οὐδὲ Θεῷ eo qui hæc dixit, adversus eos qui in iis peccant, συμφωνῆσαι τὸν μαμωνάν, ἢ τοὺς τούτῳ δουλεύον- sententiam protulimus. Tua sanctitas curam gerat, τας δουλεῦσαι Θεῷ. Δεσποτικὴ καὶ αὕτη ἐστὶν ἀπό- omni adhibita diligentia, ut hæc per transcripta φασις ἀναμφιλέκτος· Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν exemplaria innotescant et sanctissimis episcopis καὶ μαμωνά. Τούτοις ἐπιθαῤῥοῦντες ἡμεῖς κατὰ qui tibi subsunt, et περιοδευταῖς, et aliis omnibus: ut δύναμιν, καὶ τούτοις ὑπείκοντες μετὰ τοῦ ταῦτα in uno spiritu et una anima omnes sinul constipati φήσαντος κατὰ τῶν ταῦτα παρανομούντων, την Christiani adversus communem inimicum, Dei auἀπόφασιν πεποιήμεθα. Φροντισάτω δὲ καὶ ἡ σὴ ὁσιό- xilio,possimus avaritiæ radicem,quæ ab illo in noτης ταῦτα διὰ πάσης παραφυλακῆς ποιουμένη, δῆλα bis insita est, cum omnibus eorum malorum gerκαταστῆσαι δι᾿ ἀντιγράφων, καὶ τοῖς ὑπὸ σὲ θεοφιλε- minibus exscindere. Omnem quæ tecum est in στάτοις ἐπισκόποις καὶ περιοδευταῖς, καὶ τοῖς ἄλλοις Christo fraternitatem salutamus. Fortis exsistens ἅπασιν· ἵνα ἐν ἐνὶ πνεύματι και μια ψυχῇ πάντες in Christo, ora pro nobis, sanctissime frater. ὁμοῦ Χριστιανοί συμφραξάμενοι κατὰ τοῦ κοινοῦ δυσμενούς, ἰσχύσωμεν σὺν Θεῷ τὴν ὑπ᾽ ἐκείνου φυ τευθεῖσαν ἐν ἡμῖν τῆς φιλαργυρίας βίζαν, ἅμα πᾶσιν αὐτῆς τῶν κακῶν τοῖς βλάστημασιν ἐκτεμεῖν. Πᾶσαν τὴν σὺν σοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφότητα προσαγορεύομεν. Εῤῥωμένος ἐν Κυρίῳ ὑπερεύχου ἡμῶν, θεοφιλέστατε ἀδελφέ. Γεννάδιος ἐπισκοπος Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης ὑπέγραψα. ὁπ. υπο ᾿Αναστάσιος ἐπισκοπος μητροπολιτης Αγκύρας Ευνόμιος μητροπολίτης Νικομηδειας ὑπο Πέτρος μητροπολίτης Νικαιας ύπο Περγάμιος μητροπολίτης Αντιοχειας τῆς Πισιδίας Παύλος μητροπολιτης Μαρκιανουπόλεως ἐπ. Νουνέχιος μητροπολίτης Λαοδικείας υπο Πέτρος μητροπολιτης Γαγγρῶν ὑπ. Καρτέριος μητροπολίτης Κλαυδιουπόλεως όπο Αγαπητός μητροπολίτης Ρόδου υπ. Ελευθέριος μητροπολίτης Χαλκηδόνος υπ. Στέφανος μητροπολίτης Ιεραπόλεως τῆς Εὐφρα τησίας ἐπ. Γρηγόριος μητροπολίτης Ανδριανουπόλεως υπ. Λουκιανός μητροπολίτης Βύζης υπο 88 Malth. vi, 24. 76 Gennadius episcopus Constantinopoleos novæ Romæ subscripsi. Joannes episcopus metropoleos Heracleæ subscripsi. Anastasius episcopus metropoleos Ancyræ subscripsi. Eunomius episcopus metropoleos Nicomediæ subscripsi. Petrus episcopus metropoleos Nicææ subscripsi. Pergamius episcopus metropoleos Antiochiæ Pisidiæ subscripsi. Paulus episcopus metropoleos Marcianopolis subscripsi. Nunechius episcopus metropoleos Laodicea subscripsi. Petrus episcopus metropoleos Gangrorum subscripsi. Carterius episcopus metropoleos Claudiopolitanorum subscripsi. Agapetus episcopus metropoleos Rhodi subscripsi. Eleutherius episcopus metropoleos Chalcedsnis subscripsi. Stephanus episcopus metropoleos Hierapolis Euphratesiæ subscripsi. Gregorius episcopus metropoleos Adrianopolis subscripsi. Lucianus episcopūs metropoleos Byzæ subscripsi.

Eunoius episcopus metropoleos Mytilenes sub-A scripsi. Thalassius episcopus metropoleos Parii subscripsi. Maximus episcopus metropoleos Laodiceæ Syriæ subscripsi. Gerontius episcopus metropoleos Seleucise subscripsi. Eustathius episcopus Parnassi subscripsi. Netiras episcopus Gaza subscripsi. Theodosius episcopus Canothæ subscripsi. Anatolius episcopus Atheniensis subscripsi. Stephanus episcopus Prusenus subscripsi. Cyriacus episcopus Apolloniadis subscripsi. Acacius episcopus Antandri subscripsi. Plutarchus episcopus Platensis subscripsi. Cyriacus episcopus Carphiensis [in Leunclavio est Attalus] subscripsi. Aphobius episcopus Coroniæ subscripsi. 77 Macedon episcopus Magidi subscripsi. Rufinus episcopus Ægææ subscripsi. Palladius episcopus Andri subscripsi. Photinus episcopus Otri subscripsi. Eutropius episcopus Aureliopoleos subscripsi. Joannes episcopus Celisinæ subscripsi. Photinus episcopus Thermarum subscripsi. Hypatius episcopus Germanorum subscripsi. Sabbatius episcopus subscripsi. Eudoxius episcopus Rospori subscripsi. Basilius episcopus Naucleorum subscripsi. Poemen episcopus Clysmatis subscripsi. Apollo episcopus Pithaniæ subscripsi. Esaias episcopus Naucratitarum subscripsi. Isaac episcopus Thyneos subscripsi. Helpidius episcopus Tamiantheos subscripsi. Marion episcopus Cyn rum subscripsi. Theotecnus episcopus Asenæ subscripsi. [Leuncl. Lunianus.] Atticus episcopus Malenorum subscripsi. Theotimus episcopus Acmonæ subscripsi. Chariton episcopus Appiæ subscripsi. Serenus episcopus metropoleos Maximianopoleos subscripsi. Maximus episcopus Zagylensis subscripsi. Athanasius episcopus Zoitorum subscripsi. Plusammon episcopus Niciotarum subscripsi. Papas episcopus Eleitarum subscripsi. 78 Theonas episcopus Bulitorum subscripsi. Apollo episcopus Antiphorum subscripsi. Agathus episcopus Periocidensis subscripsi. Petrus episcopus Ephæsti subscripsi. Apollonius episcopus Athribeos subscripsi. Petrus episcopus Thystheos subscripsi. Harpocras episcopus Taneos subscripsi. Paulus episcopus Sebennyti subscripsi. Aristoteles episcopus Echinet subscripsi. Εὐνοϊος μητροπολίτης Μιτυλήνης ὑπ. Θαλάσσιος μητροπολίτης Παρίου υπ. Μάξιμος μητροπολίτης Λαοδικείας Συρίας ὑπ. Γερόντιος μητροπολίτης Σελευκείας ὑπο Εὐστάθιος Επίσκοπος Παρνασοῦ ὑπ. Νετίρας ἐπίσκοπος Γάζης ὑπο Θεοδόσιος ἐπίσκοπος Κανώθας ὑπ. ᾿Ανατόλιος ἐπίσκοπος ᾿Αθηνῶν ὑπο Στέφανος ἐπίσκοπος Προυσαέων ὑπο Κυριακὸς ἐπίσκοπος ᾿Απολλωνιστῶν ὑπο ᾿Ακάκιος ἐπίσκοπος Αντανδρῶν ὑπ, Πλούταρχος ἐπίσκοπος Πλαταιῶν ὑπο Κυριακὸς ἐπίσκοπος Καρφίων ὑπ. Αφόδιος ἐπίσκοπος Κορωνείας ύπ. Μακεδὼν ἐπίσκοπος Μαγίδων ὑπ. Ρουφίνος ἐπίσκοπος Αἰγαίων ὑπο Παλλάδιος ἐπίσκοπος Ανδρου ὑπο Φωτεινὸς ἐπίσκοπος ῞Οτρου ὑπ. Εὐτρόπιος ἐπίσκοπος Αὐρηλιουπόλεως ὑπο Ιωάννης ἐπίσκοπος Κελιτζίνης ὑπο Φωτεινὸς ἐπίσκοπος τῶν θέρμων ὑπο Υπάτιος ἐπίσκοπος Γερμηνῶν ὑπ. Σαμβάτιος ἐπίσκοπος (20-38) ύπ. Εὐδόξιος ἐπίσκοπος Βοσπόρου ὑπ. Βασίλειος ἐπίσκοπος Ναυκλαίων ὑπο Ποιμὴν ἐπίσκοπος Κλύσματος ὑπο ᾿Απόλλων ἐπίσκοπος Πιθανίας ὑπ. Ησαΐας ἐπίσκοπος Ναυκρατιτῶν ὑπο Ἰσαὰκ ἐπίσκοπος συνέως ὑπο Ελπίδιος ἐπίσκοπος Ταμιάνθεως ὑπο Μαρίων ἐπίσκοπος Κυνέων ὑπ. Θεότεχνος ἐπίσκοπος 'Ασηνῆς ὑπο Ατταλος ἐπίσκοπος Μαληνῶν ὑπο Θεότιμος ἐπίσκοπος ᾿Ακμονίας ὑπ. Χαρίτων ἐπίσκοπος ᾿Αππίας ὑπ. Σερτνός ἐπίσκοπος τῆς μητροπόλεως Μαξιμιανούπόλεως ὑπ. Μάξιμος ἐπίσκοπος Ζαγύλεως ὑπ. ᾿Αθανάσιος ἐπίσκοπος τῆς Ζουτῶν ὑπ. Πλουσάμμων ἐπίσκοπος τῆς Νικιωτῶν ὑπο Πάπας ἐπίσκοπος τῆς Ἐλεϊτων ὑπο Θεωνᾶς ἐπίσκοπος Βουτιτῶν ὑπο ᾿Απόλλων ἐπίσκοπος ᾿Αντιφρῶν ἐπ. ᾿Αγαθὸς ἐπίσκοπος Περιοικίδος δε. Πέτρος ἐπίσκοπος Ηφαίστου ὑπ. ᾿Απολλώνιος ἐπίσκοπος ᾿Αθρίβεως ὑπο Πέτρος ἐπίσκοπος Θυσθέως ὑπ. Αρποκρᾶς ἐπίσκοπος Τάνεως ὑπο Παῦλος ἐπίσκοπος Σεβεννύτου ὑπο Αριστοτέλης ἐπίσκοπος Εχινεατῶν ὑπο NOTÆ (20-38) Sic etiam in Conc. ed. Ven. Zotta t, VII, p. 918, huic Sambalio seu Sabbatio non ascribitur propriæ diœceseos nomen.

Φωτεινὸς ἐπίσκοπος Βαβυλῶνος ὑπ. Αὐγουστίνος ἐπίσκοπος νέας Μαρκιανῆς ὑπο Ἰωάννης ἐπίσκοπος Νικοπόλεως ᾿Αρμενίας υπο Ἰουλιανὸς ἐπίσκοπος Κώου υπ. Σαββάτιος ἐπίσκοπος ᾿Αγχιάλεως υπο Στρατοκλῆς ἐπίσκοπος Προκοννήσου υπο Ἰωάννης ἐπίσκοπος Τρανουπόλεως υπο Μάξιμος ἐπίσκοπος Λιβύης υπ. Θεόδουλος ἐπίσκοπος Τραϊανουπόλεως υπο Μαρίνος ἐπίσκοπος Επιφανείας υπο Βασίλειος ἐπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐπ. Ἰωάννης ἐπίσκοπος Γερμανικείας υπο ινδιμος ἐπίσκοπος Εἰρηνουπόλεως υπ. Τιμόθεος ἐπίσκοπος Δολιχῆς ὑπο Ποντιανὸς ἐπίσκοπος ᾿Αγαλασσοῦ ὑπ. Δοκιμάσιος ἐπίσκοπος Μαρωνείας ὑπ. Νοβίνος ἐπίσκοπος Διβελτοῦ ὐπ. Τῷ τὰ πάντα ἁγιωτάτῳ καὶ μακαριωτάτῳ ἀδελφῷ καὶ συλλειτουργῷ κυρῷ ᾿Αδριανῷ πάπα τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης Ταράσιος ἀνάξιος ἐπίσκου πος Κωνσταντινουπόλεως νέας Ρώμης, ἐν Κυ ράψ χαίρειν. TIT. I, CAP. XXIV. Photius episcopus Babylonis subscripsi. Augustinus episcopus novæ Marcianæ subscripsi. Joannes episcopus Nicopoleos Armeniæ subscripsi. [Forte Scarphiensis et Græce Σκαρφίων HARD.] Julianus episcopus Coensis subscripsi. Sabbatius episcopus Anchiali subscripsi. Stratocles episcopus Proconnesi subscripsi. Joannes episcopus [Leun. Trajanopoleos] Tranipoleos subscripsi. Maximus episcopus Libvæ subscripsi. Theodosius episcopus [Leun. Theodolus Tranopoleos] Trajanopoleos subscripsi. Marinus episcopus Epiphaniæ subscripsi. Basilius episcopus Alexandriæ subscripsi. Joannes episcopus Germaniciæ subscripsi. Indimus episcopus Irenopoleos subscripsi. Timotheus episcopus [Leun. Dolischia] Doliches subscripsi. [Photinus Agalassi.] Fonteianus episcopus Sagalassi subscripsi. Docimasius episcopus Maroniæ subscripsi. 78 Jovinus episcopus Debelti subscripsi. Per omnia sanctissimo et beatissimo fratri et comministro Adriano papæ senioris Romæ Tarasius indignus episcopus Constantinopoleos, novæ Romæ in Domino salutem. Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, εὐαγγελικῶς, ἀπο- Multifarie multisque modis, evangelice simul et στολικῶς, καὶ πατριακώς διδασκόμεθα, ἀφιλάργυ- apostolice atque paterne docemur,sine avaritia lam μον τὸν τρόπον ἔχειν ἐν τῇ τῆς ἱερωσύνης αγιστεία, & bere mores in sacerdotii sanctificatione, et non καὶ μὴ χρυσίζεσθαι ἡ ἀργυρίζεσθαι ἤ τι σφετερι- aurum, non argentum, aut aliquid aliud usurpare ζεσθαι ἐπὶ χειροτονία παντὸς ἱερατικοῦ ἀνδρὸς, ὥς super manus impositione omnis sacrati viri,quemὑποδείξομεν ἐν ταῖς καθυποτεταγμέναις χρήσεσιν, admodum estendemus in ordinatis inferius testiαπό τα γραφικών θεηγοριῶν, καὶ πατρικῶν διδασκα- moniis, tam ex Scripturæ divinæ assertionibus, λιών. Οἱ γὰρ ἐπιτιθέντες χεῖρας, ὑπηρέται τοῦ quam ex paternis magisteriis assumptis.Qui enim Πνεύματος εἰσιν, οὐχὶ πράτει τοῦ Πνεύματος, Δω- manus imponunt, ministri sunt Spiritus,non venρεὰν γάρ λαμβάνοντες τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, ditores Spiritus; gratis quippe accipientes gratiam δωρεάν δίδοσθαι τοῖς παρ' αὐτῶν μεταλαμβάνουσιν Spiritus, gratis his qui a se percipiunt, dare præἀπεφήναντο, ἐκ τῆς Κυριακῆς φωνῆς ταύτην τὴν cipiuntur, ex Dominica voce hanc libertatem [Gr. ἐλευθεριότητα ειληφότες. Εἰ δέ τις ἐλεγχθείη χρυσίῳ liberalitatem] adepti. Si quis autem convictus fuerit ταύτην ὠνησάμενος, ἀποκήρυκτον διαγορεύουσι τὸν pecunia hanc obtinuisse, abjectum fore ab ordine τοιοῦτον τῆς ἱερατικῆς τάξεως· καὶ εἰ καὶ ὀνόματι sancto promulgant hujusmodi: et licet nomine τὴν ἱερωσύνην κεκλήρωται, ἀλλ᾽ οὖν διαψεύδεται ὁ sacerdotium sortiatur,sed fallitur sermo in causa λόγος ἐπὶ τῷ πράγματι. Οὐδεὶς γὰρ Θεῷ δουλεύειν [in re ] Nemo enim servire potest Deo et mamδύναται καὶ μαμωνα, ὡς εὐαγγελίκως ἐμάθομεν. mana, sicut ex Evangelio didicimus 84. Quia vero Καὶ ἐπειδὴ ἠκούσαμεν προφητικῶς τοῦ Θεοῦ βοῶν- prophetice audivimus Deo clamante: Sacerdotes, τος Ιερείς, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν Ιερου- loquimini ad cor Jerusalem 85; rursusque comσαλήμ· αὖθις τε ἐπανειλοῦντος καὶ λέγοντος, o minante alque dicente: Speculator si viderit gla σκοπὸς ἐὰν ἴδῃ τὴν ῥομφαίαν ερχομένην, καὶ dium venientem, et non insonuerit tuba,et populus μὴ σημάνῃ τῇ σάλπιγγι, καὶ ὁ λαὸς μὴ φυλά- se non custodierit; et veniens gladius acceperitex ξηται, καὶ ἐλθοῦσα ἡ ῥομφαια λάβῃ ἐξ αὐτῶν εἰs animam,sanguinem de manu speculatoris reψυχήν, τὸ αἷμα ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ σκοποῦ ἐκζη- quiram 86; timorem ex silentio damnationis deτήσω· φόβῳ τοῦ τῆς σιωπῆς κατακρίματος, ἀναγ- nuntiamnus præsulibus omnibus Ecclesiarum quæ γέλλομεν τοῖς προέδροις πᾶσι τῶν καθ᾿ ἡμᾶς Ἐκκλη- apud nos sunt, ut cum fiducia secundum divinum σιῶν, ἵνα μετὰ παῤῥησιας κατὰ τὸν θεῖον Απόστο- Apostolum 87 dicamus: Mundi sumus 79a sanguine λον εἴπωμεν • Καθαροι ἐσμεν ἀπὸ τοῦ αἵματος τῶν prævaricantium canonicas dispositiones,et roullo 84 Matth. vi, 24. 85 Isa. XL, 2. 86 Ezech. XXXIM, 6. 87 Act. xx, 26, 27.

magis eorum qui per pecunias manus imposuerunt παραβαινόντων τὰς κανονικὰς διατάξεις, καὶ πάνω vel imponunt (Gr. vel manus impositionem acce- γε μᾶλλον τῶν ἐπὶ χρήμασι χειροτονησάντων ή χει perunt]; Petro divino apostolo, cujus cathedram ροτονηθέντων, Πέτρου τοῦ θείου ἀποστόλου, οὗ καὶ sortita est fraterna sanctitas vestra, hos tanquam τὴν καθέδραν ἐκληρώσατο ἡ ἀδελφικὴ ὑμῶν ἁγιότης, Simonem Magum deponente. Hujus rei gratia ὡς Σίμωνα τὸν Μάγου τούτου καθελόντος. Τούτου non subterfugimus,quo minus annuntiemus veri- ἕνεκεν οὐχ ὑποστελλόμεθα τοῦ ἀναγγέλλειν τὴν ἀλή tatem, custodientes et tenentes quæ a sanctis et θειαν, φυλάττοντες καὶ κρατοῦντες τὰ παρὰ τῶν laudatissimis apostolis et memorabilibus Patribus ἁγίων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων, καὶ τῶν ἀοιδίnostris canonice sunt prolata: et hos qui quid ho- μων Πατέρων ἡμῶν κανονικῶς ἐκδοθέντα. Καὶ εἴ τι rum contempserint, abominamur. Igitur fraterna τούτων παρεβίθη ὑπό τινων, βδελυττόμεθα. Η οὖν et summo sacerdotio decorata sanctitas vestra jure ἀδελφικὴ ὑμῶν ἀρχιεροπρεπής ἀγιωσύνη, ἐνθέσμως ac secundum Dei voluntatem pontifcalem ordinans καὶ κατὰ Θεοῦ βούλησιν, πρυτανεύουσα τὴν ἱεραρ pietatem (Gr.sacrum hierarchicum gubernans or- χικὴν ἀγιστείαν, διαβόητον ἔχει τὴν δόξαν. Εἴρηκε dinem, opinatissimam habet gloriam. Dixit enim γὰρ διὰ τοῦ προφήτου ὁ πρῶτος καὶ μέγας ἀρχιερεὺς per prophetam primus et magnus summus sacerdos Χριστὸς ὁ Θεὸς, καὶ νῦν φησι, Ζῶ ἐγώ, ἀλλ᾽ ἢ τοὺς Christus Deus noster: Vivo ego, sed glorifcantes – δοξάζοντάς με δοξάσω. Οίδας γάρ, ἄνερ ἔπιθυμιών me glorifcabo 88. Nosti enim, vir desideriorum τῶν τοῦ Πνεύματος, ὅτι φορητοτέρα μᾶλλον ἐστι Spiritus, quia tolerabilior est Macedonii et eorum Μακεδονίου καὶ τῶν ἀμφὶ αὐτὸν πνευματομάχων ἡ qui circa ipsum sunt, Spiritus impugnatorum impia δυσσεβής αἵρεσις· ἐκείνων γὰρ κτίσμα, καὶ δοῦλον hæresis. Illis enim creaturam et servum Dei ac τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, τὸ ἅγιον Πνεῦμα ληρῳδούνα Patris Spiritum delire fatentibus, isti sui ipsius των, οὗτοι ἑαυτῶν ὡς δοκοῦσι δοῦλον αὐτὸ ποιοῦσι eum, ut autumant, servum efficiunt. Omnis enim πᾶς γὰρ δεσπότης, ὅ τι ἂν ἔχοι εἰ βούλοιτο πιπράσκει, dominus quod habuerit,si voluerit, venumdat,sive εἴτε οἰκέτην εἴτε ἕτερον ὅ κέκτηται· ὡσαύτως καὶ servum, sive aliud quid eorum quæ possidet Si- ὁ ἀγοράζων, δεσπότης βουλόμενος εἶναι τοῦ ἡγοραmiliter et qui emit,dominus volens esse ejus quod σμένου, διὰ τιμῆς ἀργυρίου τοῦτο κτᾶται. Οὕτως οἱ emerit, per pretium pecuniæ illud acquirit. Ita et ταύτην τὴν ἄθεσμον πράξιν ἐργαζόμενοι καταβιβά qui hanc, iniquam, actionem operantur, detra- ζουσι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὅσα ἀμαρτάνοντες τοῖς hunt Spiritui sancto, æqualiter peccantes his qui βλασφημοῦσιν ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια blasphemant, dicentes in Beelzebub ejicere da- τὸν Χριστόν· ἥ τό γε ἀληθέστερον εἰπεῖν, παρεοίκαmonia Christum 80. Atque ut verius dicamus, σιν Ἰούδᾳ τῷ προδότῃ, ὃς τοῖς θεοκτόνοις Ιουδαίοις Judæ comparantur traditori, qui Dei occisoribus c τιμῆς ἀργυρίου τὸν Χριστὸν ἀπεμπολήσατο. Ὡς οὖν Judais pretio argenti Christum venumdedit. Cum τὸ ἅγιον Πνεύμα ὁμοούσιον ἐστι Χριστῷ τῷ Θεῷ ergo sanctus Spiritus consubstantialis sit Christo ἡμῶν, τῆς αὐτῆς παντί που δῆλον ἔσονται μερίδος, Deo nostro, ejusdem omnino et ipsi portionis ὡς ἀποδέδεικται. Εἰ δὲ οὐ πιπράσκεται (πρόδηλον erunt, 80 ut ostensum est. Si vero non venditur γὰρ οὐδαμῶς ἀναμφιλέκτως οὐκ ἔστιν ἐν αὐτοῖς ἡ (perspicuum enim est, quod nullo modo, non est χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἤτοι ἡ τῆς ἀγιστείας procul dubio in eis gratia Spiritus sancti id est, ἱερωσύνη, καὶ ὁ οὐκ ἔλαβον οὐδὲ ἔχουσι· μνησθώσι sacerdotii sanctitas. Nam quod non acceperunt, τοῦ ἁγίου Πέτρου πρὸς τὴν τοῦτο ἐπιτηδεύσαντα non babent. Memores ergo sint sancti Petri, ad οὕτω λέγοντος· Οὐκ ἔστι σοι μερὶς οὐδὲ κλῆρος ἐν eum qui hoc studebat ita dicentibus: Non est tibi τῷ λόγῳ τούτῳ. Εἰ γὰρ ἀπεμπολεῖται ἡ τῆς ἱερωpars,neque sors in sermone hoc 90. Si enim venum- σύνης ἀξία, ἄρα περιττή παρ᾽ αὐτοῖς ἡ κατὰ τὸν datur sacerdotii dignitas, ergo superdua est apud βίον σεμνή πολιτεία, καὶ ἡ ἐν ἁγνείᾳ καὶ ἀρετῇ ἀντο ipsos vitæ probabilis actio,et in castitate aliisque στροφή· περιττός κατ᾿ αὐτοὺς καὶ Παῦλος ὁ θεῖος virtutibus conversatio. Superfluus est secundum ἀπόστολος διδάσκων Δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἀνεπίληipsos etiam Paulus divinus apostolus dicens,opor- πτον εἶναι, σώφρονα, κόσμιον, διδακτικόν, ἐγω tere episcopum irreprehensibilem esse, pruden- κρατή, νηφαλέον, ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν δι tem, ornatum, doctorem, continentem, sobrium, δαχήν πιστοῦ λόγου, ἵνα δυνατός ᾗ καὶ παραamplectentem eum qui secundum doctrinam est καλεῖν ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλία, καὶ τοὺς fidelem sermonem, ut polens sit cahortari in do- ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν. Οἴχεται τοίνυν ταῦτα πάντα ctrina sana, et eos qui contradicunt arguere 91. ἐκ τοῦ πράτου καὶ ἀγοραστοῦ τῆς ἱερωσύνης. Αἱ Proferentur evanescunt] igitur hæc omnia de οὖν ὑποκείμεναι ἀγιόλεκτοι χρήσεις, ἀλλότριον πάντη venditore ac emptore beneficii [sacerdotii]. Porro τῆς ἱερωσύνης ἀποφαίνονται τὸν ποτε δόντα ἡ λαsubjecta sanctorum testimonia alienum omnino βόντα ἐν οἰῳδήποτε χρόνῳ. ᾿Αλλὰ καὶ πάσας τὰς a sacerdotio pronuntiant eum qui dederit ali- προβολὰς τὰς ἐκκλησιαστικὰς ἀφαιροῦσιν ἐπὶ τῇ τῶν quando vel acceperit in aliquo tempore, sive scili- χρημάτων δόσει. cet ante manus impositionem, sive in manus impositione, sive post manus impositionem. Accipere est enim accipere quandocunque. Sed et omnes promotiones ecclesiasticas auferunt in datione pecuniarumin. 88 Reg. 11, 30. 89 Luc. II, 13. 90 Act. VIII, 21. 9¹ I Tim. ш, 2; Tit. 1.

Κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων, κθ'. κ5'. Εἴ τισ ἐπίσκοπος διὰ χρημάτων, κ. τ. λ. Ἐκ τῶν Πράξεων τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Ἰδὼν δὲ ὁ Σίμων ὅτι διὰ τῆς ἐπιθέσεως τῶν χει ρῶν τῶν ἀποστόλων δίδοται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, προσήνεγκεν αὐτοῖς χρήματα λέγων, Δότε καμοὶ τὴν ἐξουσίαν ταύτην· ἵνα ᾧ ἂν ἐπιθῶ τὰς χεῖρας λαμβάνῃ Πνεῦμα ἅγιον. Πέτρος δὲ εἶπε πρὸς αὐτὸν, Τὸ ἀργύριόν σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν ὅτι τὴν δωρεάν τοῦ Θεοῦ ἐνόμισας διὰ χρημάτων κτάσθαι, οὐκ ἔστι σοι μερὶς οὐδὲ κλῆρος ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ· ἡ γὰρ καρδία σου οὐκ ἔστιν εὐθεῖα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Μετανόησον οὖν ἀπὸ τῆς κακίας ταύτης, καὶ δεήθητι τοῦ Θεοῦ, εἰ ἄρα ἀφεθήσεταί σοι ἡ ἐπίνοια τῆς καρδίας σου, εἰς γὰρ χολὴν πικρίας καί σύνδεσμον ἀδικίας ὁρῶ σε ὄντα. Ἐκ τῆς τρίτης τῶν βασιλειῶν. Καὶ οὐκ ἐμέστρεψεν Ιεροβοάμ ἀπὸ τῆς κακίας αὐτοῦ· καὶ ἐπέστρεψε καὶ ἐποίησεν ἐκ μέρους τοῦ λαοῦ ἱερεῖς ὑψηλῶν· ὁ βουλόμενος ἐπλήρου τὴν χεῖρα αὐτοῦ, καὶ ἐγένετο ἱερεὺς εἰς τὰ ὑψηλὰ, καὶ ἐγένετο ῥῆμα τοῦτο εἰς ἁμαρτίαν τῷ οἴκῳ Ιεροβοάμ, καὶ εἰς ὄλεθρον, καὶ εἰς ἀφανισμὸν ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς. Ἐκ τῆς τετάρτης τῶν Βασιλειῶν. TIT. I, CAP. XXIV. Canon sanctorum apostolorum 29. 29.Si quis episcopus pecuniis, etc., ut pag. 515. De Actibus sanctorum apostolorum. Cum vidisset autem Simon, quia per impositionem manus apostolorum daretur Spiritus sanctus, obtulit eis pecuniam, dicens: Date et mihi hane potestatem, ut cuicunque imposuero manus, accipiat Spiritum sanctum. Petrus autem dixit ad eum: Pecunia tua tecun sit in perditionem: quia donum Dei existimasti pecunia possideri, non est tibi pars, neque sors in sermone isto: cor enim tuum non est rectumn coram Deo. Penitentiam itaque age ab hac nequitia tua, et roga Deum, si forte remittatur tibi hac cogitatio cordis tui. In felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse 93. Ex libro tertio Regnorum. Non est reversus Jeroboam de via sua pessima, sed e contrario fecit de novissimis populi sacerdoles excelsorum. Quicunque volebat, implebat manum suam et fiebat sacerdos excelsorum, et propter hauc causam peccavit domus Jeroboam, et eversa est, et delela desuper facie terra 93. Ex libro quarto Regnorum. Καὶ ἐπέστρεψε Νεεμάν πρὸς Ελισσαιέ, αὐτὸς καὶ Reversusque Naanian ad virum Dei cum uniπᾶσα ἡ παρεμβολὴ αὐτοῦ, καὶ ἦλθε καὶ ἕστηκε ἑνώ- verso comitatu suo, venit et stetit coram eo, et πιον αὐτοῦ, καὶ εἶπεν· Ἰδοὺ δὴ ἔγκυκα ὅτι οὐκ ἔστι ait: Vere scio quod non sit Deus alius in universa Θεὸς ἐν πάσῃ τῇ γῇ, ἀλλ᾽ ἢ ἐν τῷ Ἰσραήλ, Καὶ νῦν terra, nisi tantum in Israel Obsecro itaque ut acλάβε τὴν εὐλογίαν παρὰ τοῦ δούλου σου. Καὶ εἶπεν cipias benedictionem a servo tuo. At ille responΕλισσαις· Ζῇ Κύριος ᾧ παρέστην ἐνώπιον αὐτοῦ, εἰ dit: Vivit Dominus, aute quem sto, quia non acciλήψομαι· καὶ παρεβιάσατο αὐτὸν λαβεῖν, καὶ ἡπεί- piam. Cumque vim faceret, penitus non acquieθησε, Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· Καὶ εἶπε Γιεζὶ τὸ παιδάριον vil 94. Et post pauca: Dixitque Gieri puer viri Ελισσαιέ· Ἰδοὺ ἐφείσατο ὁ κύριός μου τοῦ Νεεμάν Dei: Pepercit donuinus meus Naaman Syro isti, τοῦ Σύρου τοῦ λαβεῖν ἐκ χειρὸς αὐτοῦ ἐν ἐνήνοχε. Ζῇ ut non acciperet ab eo quæ attulit. Vivit Domi Κυρίος, εἰ μὴ δραμοῦμαι ὀπίσω αὐτοῦ, καὶ λήψομαι nus, quia curram post eum, et accipiam ab eo aliπαρ' αὐτοῦ τι· καὶ ἐδίωξε Γιεζὶ, ὁπίσω Νεεμάν. Καὶ quid. Et secutus est Giezi post tergum Naaman 93. μετὰ βραχέα. Καὶ εἶπε Νεεμάν, Λάβε δὴ τάλαντον Εt post pauca: Et dixit Naamau: Accipe talenἀργυρίου, καὶ ἔλαβε δύο τάλαντα ἀργυρίου ἐν δυσὶ tum argenti; et corgit eum, ligavilue duo taΘυλάκοις, καὶ δύο ἀλλασομένας στολάς. Καὶ μετ' lenta argenti in duobus saccis, et duplicia vestiἕτερα· Καὶ εἶπε πρὸς αὐτὸν Ελισσαιέ· Πυθέν, Γιεζί; menta 98. Et post alia: Et dixit Elisæus: Unde καὶ εἶπε Γιεζί, Οὐ πεπόρευται ὁ δοῦλός σου ἔνθα καὶ venit Giezi? Qui respondit: Non ivit servus tuus ἔνθα· καὶ εἶπε πρὸς αὐτὸν Ελισσαιέ· Οὐχὶ ἡ καρδία quoquam. At ille ait: Nonne cor meum in præμου ἐπορεύθη μετὰ σοῦ; καὶ οἶδα ὅτε ἐπέστρεψεν ὁ senti erat, quando reversus est hono de curru ἀνὴρ ἀπὸ τοῦ ἅρματος εἰς συνάντησίν σου, καὶ νῦν suo in occursum tui? Nunc igitur accepisti 88 arἔλαβες τὸ ἀργύριον, καὶ νῦν ἔλαβες τὰ ἱμάτια, καὶ gentum, et accepisti vestes: ut emas oliveta, et λήψη ἐν αὐτοῖς κήπους, καὶ ἐλαιῶνα, καὶ ἀμπελῶνα, vincas, et oves, et boves, et servos, et ancillas: καὶ πρόβατα, καὶ βόας, καὶ παῖδας, καὶ παιδίσκας, καὶ sed lepra Naaman adhærebit tibi et semini tuo ἡ λέπρα Νεεμὰν κολληθήσεται ἐν σοι καὶ ἐν τῷ σπέρ- in sempiternum. Et egressus est ab eo leprosus ματί σου εἰς τὸν αἰῶηα. Καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ προσώ- quasi nix 97. που αὐτοῦ λελεπρωμενος ὡσεὶ χιών. Τοῦ ἁγίου Βασιλείον ἐκ τῆς εἰς τὸν Ἡσαταν ἑρμηνείας. Νόμον ἔδωκε εἰς βοήθειαν, ἵνα εἴπωσιν· Οὐχ ὡς τὸ ῥῆμα τοῦτο, περὶ οὗ οὐκ ἔστι δῶρα δοῦναι περὶ αὐτοῦ· οὗτος δὲ ὁ νόμος οὐκ ἔστιν ὡς τὸ ῥῆμα τοῦτο τὸ ἐγγαστρίμυθον· οὐ γὰρ πρὸς ἀπάτην επινενόηται, 98 Act. VIII, 18-23. 93 III Reg. XIII, 34, 34. 97 ibid. 25-27. 98 Exod. xx, 12. Sancti Basilii ex commentario in Isaiam. Legem igitur dedit in auxilium, ut dicant: Non sicut verbum hoc, de quo non est munera dare de eo 98. Hæc autem lex non se habet sicut hoc ventriloqui verbum. Non enim ad fucum faciendum 94 IV Reg. v, 15, 16. 95 ibid. 20. 96 ibid. 23.

excogitata est, uti illa ejus verba: sed veritatis est ὥσπερ ἐκεῖνα, ἀλλ᾽ ἀληθείας ἐστὶ διδάσκαλος. Κά magistra. Atque illi quidem vaticinantur ob argentum. Hoc namque ridiculum est, quod qui decipiuntur, pecuniam etiam pro mendacii mercede eis solvant. Hoc autem verbum, legis scilicet, tale non est,ut munera dentur pro eo. Nam qui Dei gratiam vendat, nemo est. Gratis accepistis, inquit, gratis dates. Vides quomodo Petrus Simoni pro comparando Spiritus sancti dono pecuniam offerenti succensuerit? Pecunia enim tua, inquit, tecum sit in perditionem,quoniam existimasti donum Dei pe. cuniis parari 1. Itaque Evangelii sermo non est κεῖνοι μὲ ἐπ' ἀργυρίῳ μαντεύονται· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ καταγέλαστον ὅτι καὶ ἀργύριον αὐτοῖς τελοῦσι μισθόν του ψεύδους οἱ ἀπατώμενοι. Τοῦτο δὲ τὸ ρῆμα, τοιοῦτόν ἐστι τοῦ νομοθέτου, οὐκ ἔστι τοιοῦτον ὥστε δώρα δοῦναι περὶ αὐτοῦ· οὐδεὶς γὰρ τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ἀποδίδοται· Δωρεάν, φησίν, ἐλάβετε, δω ρεὰν δότε. Ορᾶς πῶς Αγανάκτησε Πέτρος ἐπὶ τῷ Σίμωνι, ἀργύριον ὑπὲρ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος προσκομίσαντι; Τὸ γὰρ ἀργύριόν σου, φησι, συν τοῦ Θεοῦ διὰ χρημάτων κτᾶσθαι. Οὐκ ἔστιν οὖν σοὶ εἴη εἰς ἀπώλειαν, ὅτι ἐνόμισας τὴν δωρεάν ὁ τοῦ Εὐαγγελίου λόγος ὡς τὰ πωλούμενα βήματα ἀνταπέδωκέ μοι; λακὴν ἀξίαν τοῦ δεδομένου. sicut verba a ventriloquis vendita. Quam enim pos- τών εγγαστριμύθων. Τί γὰρ ἂν τις δῴη ἄξιον αὐτῶν sit quis rependere remunerationem Evangelii ver- ἀντάλλαγμα; ἄκουε τοῦ Δαβὶδ ἀποροῦντος καὶ λέbis dignam? Davidem audi animo pendentem, ac dicentem: Quid retribuam Domino pro omnibus γοντος: Τι ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ ποντων ὧν Οὐκ ἐστιν οὖν δῶρα δοῦναι περὶ quæ retribuit mihi s? Non est igitur munera dare τούτου, ἀντάξια τῆς ἀπ' αὐτοῦ χάριτος. Εν δώρον de eo, quæ ejus dono possint conferri. Unum manus dignum fuerit,si id quod dat custodiatur. Qui ἄξιον ἡ φυλακὴ τοῦ δωρηθέντος· ὁ δρος σοι τὸν θης tibi hunc thesaurum concessit, dari pretium haud σαυρόν, οὐχὶ τιμὴν ἀπαιτεῖ τοῦ δοθέντος, ἀλλὰ φυexigit, sed custodiam re data dignam. 83 Ejusdem ex epistola ad chorepiscopos, quod non oporteat pretio manus imponere. Putant se ideo non peccare, quod non ante accipiant, sed post ordinationem accipiant. Accipere autem est quandocunque accipere. Rogo itaque, reditum illum, sive potius viam in gehennam ducentem relinquite,nec manus ejusmodi muneribus contaminantes, indignos vos efficiatis qui mysteria sancta celebretis. Sic etiam pag. 522. Ex vita sancti Joannis Chrysostomi. Τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τῆς πρὸς τοὺς δρ ἑαυτὸν ἐπισκόπους, ὥστε μή χειροτονεῖν ἐπ χρῆμα. Νομίζουσι μὴ ἁμαρτάνειν τῷ μὴ ἅμα προσλαμβά νειν, ἀλλὰ μετὰ τὴν χειροτονίαν λαμβάνειν. Λαβεῖν δὲ ἐστι τὸ λαβεῖν δτεδήποτε. Παρακαλῶ οὖν ταύτην τήν πρόσοδον, μᾶλλον δὲ τὴν προσαγωγήν τὴν ἐπὶ γέενναν ἀποθέσθαι· καὶ μὴ τὰς χεῖρας μολύναντας τοιούτοις λήμκασιν, ἑαυτοὺς ἀναξίους ποιήσητε του ἐπιτελεῖν ἅγια μυστήρια. Ἐκ τοῦ βίου τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσο στόμου. Accessit ad nos episcopos,prolixi sermonis causa, Προσῆλθεν ὁ τῆς μακρηγορίας ἡμῖν αἴτιος τοῖς Eusebius accusator sex reliquorum episcoporum, ἐπισκόποις πᾶσιν Εὐσέβιος ὁ κατήγορος τῶν ἕξ λοι rogans ut ad communionem admitteretur. Contra- πῶν ἐπισκόπων, ἀξιῶν δεχθῆναι εἰς κοινωνίαν. dicunt quidam episcopi, aduntque, calumniator Προσαντιλέγουσι τινες τῶν ἐπισκόπων, μὴ δεῖν αὐτ cum esset, non oportere ipsum admitti. Post hac τὸν δεχθῆναι ὡς συκοφάντην. Ἐπὶ τούτοις ἱκέτευε supplicavit dicens: Quoniam causa isla biennio λέγων. Επειδὴ ἡ δίκη τὸ πλεῖστον μέρος ἐπὶ ἔτη δύο maxima ex parte examinata est, et ad testium ad- βασανίσθη, εἰς μάρτυρας δὲ γεγένηται ἡ ὑπέρθεσις, ventum facta est dilatio, rogo pietatem vestram, δέομαι τῆς ὑμετέρας θεοφιλίας σήμερον παραυτὰ ut hodie jamjam testes producam.Etsi enim Anto- δοῦναι με τους μάρτυρας. Εἰ γὰρ καὶ ᾿Αντωνίνος ninus mortuus est, qui nummos accepit et ordi- τετελεύτηκεν ἐπίσκοπος, ὁ λαβὼν τὸ χρυσίον καὶ χει navit, attainen supersunt et qui dederunt, et qui or- ροτονήσας, ἀλλ᾽ οὖν γε μένουσιν οἱ δεδωκότες καὶ dinati sunt.Justum visum est praesenti synodo rem χειροτονηθέντες. Εδικαίωσε τοίνυν ἡ παροῦσα σύνε perquiri. Incipit causa a lectione actorum, quæ οδος ζητηθῆναι τὸ πρᾶγμα· ἄρχεται ἡ ὑπόθεσις ἐξ prius facta fuerant. Ingressi sunt testes, ingressi et ἀναγνωσμάτων των πρώην πραχθέντων ὑπομνημά sex illi qui pecuniam dederant,et ordinati fuerant. των. Εἰσῆλθον οἱ μάρτυρες, καὶ εἰσῆλθον οἱ ἓξ τῶν Et initio quidem negabant. Instantibus autem te- δεδωκότων καὶ χειροτονηθέντων. Εν ἀρχῇ ἀρνοῦντο, stibus partim laicis, partim presbyteris, quibus έπιμενόντων δὲ τῶν μαρτύρων, τῶν μὲν λαϊκῶν, confidere videbantur, necnon mulieribus quibus- τῶν δὲ πρεσβυτέρων, οἷς ἔδοξε τεθαῤῥηκέναι, τινῶν dam, qui etiam pignorum seu munerum species δὲ καὶ γυναικῶν, καὶ τὰ εἴδη τῶν ἐνεχύρων λεγόντων, dicebant, et loca, et tempore, et quantitatem cum καὶ τοὺς τόπους, καὶ τοὺς καιρούς, καὶ τὴν ποσότητα, eorum conscientia recla non esset, ultro conf- οὐ πάνυ καλῶς αὐτῶν διακειμένης τῆς συνειδήσεως, tentur,levi adhibita necessitate: Dedimus,confes- αυθαίρετοι ὁμολογοῦσι δίχα πολλῆς ἀνάγκης. ὅτι Δεsum est, et ordinati sumus: talem putantes 84 esse δώκαμεν καὶ γεγόναμεν. τοιαύτην νομίσαντες ἀκου consuetudinem, ut videremur a curia liberati. Εt λουθίαν εἶναι, ἵνα δόξωμεν τῆς βουλῆς τῆς δημοσίας nunc oramus, si fas est, simus in ministerio Ec- ἐλευθεροῦσθαι· καὶ νῦν δεόμεθα, εἰ μέν ἐστιν ὅσιον, .99 Matth. x, 8. 1 Act. VIII, 28. 2 Psal. cxv. 42.

ἡμᾶς εἶναι ἐν τῇ λειτουργία τῆς Ἐκκλησίας, ἐπεὶ κἂν τὸ χρυσίον ὁ δεδώκαμεν ίνα λάβωμεν· τῶν γάρ γυ ναικῶν ἡμῶν δεδώκαμέν τινες σκεύη. Ὁ δὲ Ἰωάντης πρὸς ταῦτα ὑπέσχετο τῇ συνόδῳ, ὅτι τοῦ μὲν βουλευτηρίου ἐγὼ αὐτοὺς σὺν Θεῷ ἀπαλλάσσω ἀξιώσας τὸν βασιλέα, ὑμεῖς δὲ προστάξατε αὐτοὺς λαβεῖν Η δεδώκασι, παρὰ τῶν ᾿Αντωνίνου κληρονόμων. Προσἔταξεν ἡ σύνοδος, τὸ μὲν χρυσίον αὐτοὺς λαβεῖν παρὰ τῶν ᾿Αντωνίνου κληρονόμων, κοινωνεῖν δὲ ἔνδον τοῦ θυσιαστηρίου· εἶναι δὲ ἀπὸ ἱερέων, ἵνα μὴ τούτων συγχωρηθέντων, ἔθος γένηται Ἰουδαϊκὸν ἢ Αἰγύπτιον τοῦ πωλεῖν καὶ ἀγοράζειν τὴν ἱερωσύνην. Φασὶ γὰρ τὸν λυμεῶνα καὶ ψευδώνυμον πατριάρχην τῶν Ἰουδαίων, κατ᾽ ἔτος ἀμείβειν ἢ παρ᾽ ἔτος τοὺς ἀρχισυναγώγους, ἐπὶ συλλογῇ τοῦ ἀργυρίου. Ομοίως καὶ τὸν ζηλωτὴν τούτων τὸν Αἰγυπτίων πατριάρχην ἵνα πληρωθῇ τὸ προφητικόν· Οἱ ἱερεῖς αὐτῆς μετὰ δώρων ἀπεκρίναντο, καὶ οἱ προφῆται αὐτῆς μετὰ ἀργυρίου ἐμαντεύοντο. Ἐκ τῶν κανόνων τῶν χλ᾽ ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντων, κανὼν β'. β'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήματι χειροτονίαν ποιή σαιτο, κ. τ. λ. Εκ τῆς ἐγκυκλίου ἐπιστολῆς Γενναδίου Κωνσταντινουπόλεως. Ἔστι τοίνυν ἀποκήρυκτος, κ. τ. λ. usque ad uaμωνά. Εκ των κανόνων κανόνων τῆς ἁγίας έκτης συνόδου, κανών κβ'. & TIT. I, CAP. XXIV. clesia: sin minus,aurum, quod dedimus,recipiamus quidam enim e nobis uxorum supellectilem dedimus. Ad hac Joannes synodo pollicitus est: Quod ad curiam quidem attinet, ego eos, Deo juvante, liberabo, exorato imperatore: vos autem mandate, ut ab hæredibus Antonini ipsi accipiant, quæ dederunt. Præcepit synodus,ut aurum acciperent ab hæredibus Antonini,et communicarent intra altare: essent autem jam non sacerdotes, sex ex sacerdotibus, ne, si ista concederentur, mos feret Judaicus aut Egyptius, vendendi atque emendi sacerdotium. Dicunt enim pestilentem, et falsum Judæorum patriarcham, singulis annis,aut anno interjecto, synagogæ principes mutare ad corradendam pecuniam, similiter et hujus muBlum, Ægyptiorum patriarcham,ut impleatur illud prophets: Sacerdotes ejus cum muneribus respondebant, et propheta ejus cum pecunia valicinabantur 3. Εæ canonibus sexcentorum Patrum Chalcedone congregatorum canon 2. 2. Si quis episcopus propter pecunias ordinaLionem fecerit, etc. ut pag. 515. Ex epistola encyclica Gennadii Constantinopolitani. Sit ergo, etc., usque ad Mammona, ut pag. Ex canonibus sanctæ synodi acumenicæ vi, canon 22. κβ'. Τοὺς ἐπί χρήμασι χειροτονουμένους, κ. τ. λ. 22. Eos qui datis pecuniis ordinantur,etc., ut p.515. Ακούσωμεν ταῦτα πάντα καὶ ἐνωτισώμεθα, οι Adegum, auribus mentibusque hæc verba reμόνον ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς, καὶ οἱ τῷ κλήρῳ κατ- colamus, sed non solum archipresbyteri ac saηριθμημένοι, ἀλλὰ καὶ πάντες οι κατοικοῦντες τὴν cerdotes, clericorumque in numero accensiti, οἰκουμένην. Δεῖ γὰρ περισσοτέρως ἡμᾶς προσέχειν sed omnes terrarum incola; idque eo magis τοῖς ἀκουσθεῖσι, μή ποτε παραῤῥνώμεν· ὅτι οὐ quo minus plane confundamur. Non enim vili φθαρτοῖς ἀργυρίῳ ἡ χρυσίῳ ἠγοράσθημεν ἐκ τῆς denariorum pretio post vanam traditoris peniματαίας παραδότου ἀναστροφῆς, ἀλλὰ τιμίω αἵματι tentiam, sed pretioso sanguine Jesu Christi, agni ὁ ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσφίλου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Οὔ- innocentissimi et immaculati, redempti sumus. τως ἡμᾶς δίδαξον, ἄνερ ἱερώτατε, ἕπεσθαι τοῖς γρα- Dignare, vir sanctissime, nobis monstrare viam, φικοῖς καὶ εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς κανονικούς qua Scripturarum, evangeliorum, apostolicorum τε καὶ πατρικοῖς παραγγέλμασι. Πειθόμεθα γὰρ τοῖς canonum et sanctorum Patrum præceptis insisρήμασι τοῦ στόματος ὑμῶν. Ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν ἀνά- tentes progrediamur. Vestra namque doctrina βηθι, ὕψωσον ἐν ἰσχύϊ τὴν φωνήν σου· πορεύθητι ἐν docilem aurem præbere nobis cordi est. Ascenπλατυσμῷ, κήρυξον μετὰ παῤῥησίας· ὅπως ἐξαρθῇ do versus cœlum, alla voce clama; viam insiste καὶ εἰς ἀφανισμόν· οἰχήσεται ἡ διὰ χρημάτων χειρο- & populis tritam; cum omni libertate evangeliθεσία, καὶ πᾶν εἴ τι ταύτῃ διὰ φιλαργυρίαν ἀδικίαν zato. Sic enim auri fames cum omnibus quæ inde τε καὶ ἐμπορίαν αἰσχροκερδῶς παρέπεται· ταύτης fuunt cupiditatum undis pessum ibil. Fac ut γὰρ μετὰ τῶν συστοιχούντων αὐτῇ ἐξαιρουμένης ἐκ gentes quæ a Christo nomen ducunt et quæ reτοῦ περιουσίου λαοῦ, τοῦ τῷ ὀνόματι Χριστοῦ κε- demptionis benefcio salva evaserunt, ab omniκλημένου, καὶ δωρεάν τυχόντος τῆς ἀπολυτρώσεως, bus peccati sordibus abluantur. Sic enim sacerπάντα τὰ τῇ κακίᾳ συνεπόμενα μιάσματα πρόῤῥιζον dotes sicut palma furebunt, Christique bonum συνεκτμηθήσονται· καὶ οἱ ἱερεῖς ὡς φοίνιξ ἀνθήσουσι, odorem fidelibus insuffantes Ecclesiam cantu Χριστοῦ. εὐωδίαν τοῖς σωζομένοις ἐμπνέοντες, καὶ suo replebunt clamantes: Dominus te u peccatis τῇ ᾿Εκκλησίᾳ ἐπινικίως προσάδοντες· Περιείλε Κύ- tuis mundavit. Sic electi gaudebunt quia senecριος ἐκ σοῦ τὰ ἀδικήματά σου· ἔτι δὲ καὶ τοὺς tus eorum felicitatis oleo uncta est, et jam vita δρεπομένους γλυκάζοντες, πληθύνοντές τε αὐτοὺς allernæ beatitudinem prælibat. ἐν γήρει πίονι, τῆς μακαρίας λέγω καὶ ἀκηράτου ζωῆς κληρονόμους ἀναδεικνύοντες, 5 Mich. II, 11,

Textus. Lege lib. 1, tit. 3, const.30, 41; et tit.1 Novellarum,const. 1, 2, 11, in quibus etiam dicitur de insinualivis, quæ ab episcopis et clericis dantur, et,quod Byzantii solum] Magpæ ecclesiæ, non vero etiam aliarum ecclesiarum clerici lac collegis suis dant. Qui vero illa dant, non dare amplius, quam unius anni diaria. [Quod etian] neque curam qualemcunque,neque administrationem ecclesiasticam per quarumpiam rerum] dalionem sumere, vel pauperum domibus,xenodochiis,domuive (cuipiam] sacræ præfici quisquam potest. Quæ vero propter hæc dantur aut promittuntur, ea omnia ecclesiam sacramve domum vindicare. Episcopos autem facultatem habere, ut aut ante aut post ordinationem ecclesiis [quidlibet] offerant. CAP. XXV. - Ne ordinationes iterentur. Apostolorum canon 68. 68. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus secundam ordinationem ab alio susceperit, deponatur et ipse, et qui ordinavit, nisi utique constiterit, quod ab hæreticis ordinationem habeat. Qui enim ab eis baptizati et ordinati sunt, ut fideles vel clerici sint, fieri non potest (39-21). Concilii Carthaginensis canon 48. De rebaplizationibus et reordinationibus vel translationibus episcoporum. Βιβλ. Α', τιτ. α', διάτ. λ', μα· καὶ τις. α' των νεα ρών διάτ. α', β', ια', ἐν οἷς εἴρηται καὶ περὶ τῶν διδομένων ἐμφανιστικῶν παρὰ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν· καὶ ὅτι ἐν Βυζαντίῳ μόνοι οἱ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας, οὐ μὴν οἱ τῶν ἄλλων κληρικοί, τοῖς αὐτῶν συγκλη ρικοῖς ταῦτα διδόασιν οἱ δὲ παρέχοντες, οὐ διδόασι πλέον ἑνὸς ἐνιαυτοῦ διάρια· οὔτε δὲ φρόντισμα οἷον δήποτε, ἢ διοίκησιν ἐκκλησιαστικὴν ἐπὶ δόσει τις δύο ναται λαβεῖν, ἢ ἐπὶ τῶν πτωχῶν γίνεσθαι, ἢ ξενώνος, ἢ εὐαγοὺς οἴκου προστῆναι· πάντα δὲ τὰ ἐπὶ τούτῳ διδόμενα ή υπισχνούμενα, ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὁ εὐαγής οἶκος, ἐκδικεῖ. Ἐξουσίαν δὲ ἔχουσιν οἱ ἐπίσκοποι, καὶ πρὸ τῆς χειροτονίας, καὶ μετὰ ταῦτα, ταῖς ᾽Εκε κλησίαις αὐτῶν προσφέρειν. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τοῦ μὴ γίνεσθαι αναχειρο τονήσεις. ᾿Αποστόλων κανών ξη. ξη'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, δευτέραν χειροτονίαν δέξεται παρά τινος, καθαιρεία σθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας, εἰ μή γε ἄρα συσταίη, ὅτι παρὰ αἱρετικῶν ἔχει τὴν χειροτονίαν· τοὺς γὰρ περὶ τοιούτων χειροτονηθέντας ἢ βα πτισθέντας, οὔτε πιστοὺς οὔτε κληρικοὺς εἶναι δυ νατόν, Συνόδου Καρθαγένης κανών μη'. Περὶ ἀναβαπτισμάτων καὶ ἀναχειροτονιῶν ἢ μεταβάσεων Επισκόπων. μη'. ᾿Εκεῖνο δὲ ἀναφέρομεν ἐνταλθὲν ἡμῖν, τὸ καὶ ἐν τῇ συνόδῳ τῇ ἐν Καπύῃ ὁρισθὲν, ὥστε μὴ ἐξεῖναι γίνεσθαι ἀναβαπτίσεις, ἢ ἀναχειροτονήσεις ἢ μετα κινήσεις ἐπισκόπων. Κρεσκώνιος οὖν τοῦ Ῥεκένσης ἀγροῦ ἐπίσκοπος καταφρονήσας τοῦ ἰδίου λαοῦ, τῇ τοῦ Βικένη ἐπέβη Εκκλησίᾳ· καὶ ἕως τῆς σήμερον πολλάκις ὑπομνησθεὶς κατὰ τὸ ὁρισθὲν καταλιπεῖν τὴν αὐτὴν Ἐκκλησίαν ἦν τινι ἐπῆλθεν, οὐχ εἴλετο. Περὶ τούτου δὲ τὰ προαγγελθέντα βέβαια ἠκούσαμεν, καὶ αἰτοῦμεν κατὰ τὸ ἐνταλὲν ἡμῖν, ἵνα καταξιώση τε δούναι παῤῥησίαν ἐπ᾽ ἀδείας ἡμῖν γενέσθαι· ὅτι αὕτη ἡ ἀνάγκη παρασκευάζει τῷ ἄρχοντι τῆς χώρας κατ' ἐκείνου προσελθεῖν, κατὰ τὰς διαστίξεις τῶν ἐνδοξο τάτων βασιλέων· ἵνα ὁ τῇ πράῳ ὑπομνήσει τῆς ὑμε τέρας ἁγιωσύνης πειθαρχῆσαι μὴ θελήσας, καὶ διορ θώσασθαι τὸ ἀσυγχώρητον, αὐθεντίᾳ ἀρχοντική παραχρῆμα κωλυθῇ. 48. Illud autem suggerimus 4 mandatum nobis, quod etiam in Capuensi plenaria synodo videtur statutum,ut non liceat Geri rebaptizationes, reordinationes, vel translationes episcoporum. Nam Cresconius villa Rhegiensis episcopus, plebe sua derelicta, Tubiensem invasit Ecclesiam,et usque hodie commonitus, secundum quod statulum fuerat, relinquere eamdem quam invaserat plebem, contempsit. Adversus istum quæ pronuntiata fue - rant, confirmata quidem audivimus: sed petimus, secundum quod nobis mandatum est, ut dignemini dare fiduciam,quo jam necessitate ipsa cogente liberum nobis sit rectorem provinciæ secundum 87 statuta gloriosissimorum principum adversus illum adire: ut qui miti admonitione sanctitalis vestra acquiescere noluit, et emendare illicitum, auctoritate judiciaria protinus excludatur. Aurelius episcopus dixit: Servata forma disci- Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Φυλαχθέντος τοῦ τύπου plinæ non aestimabitur appetitus si a vestra " τῆς καταστάσεως, μὴ κριθῇ τῆς συνόδου ὑπάρχων, charitate modeste conventus recedere delrecla- ἐὰν ἐπιεικώς αἰτηθεὶς παρὰ τῆς ὑμετέρας αγάπης verit, cum fuerit, suo contemptu et contumacia ἀποστῆναι παρητήσατο, ἐπειδὴ ἐκ τῆς οἰκείας καταfaciente, etiam auctoritate judiciaria conventus φρονήσεως καὶ μονοτονίας περιῆλθεν εἰς ἀρχοντικὴν [al. convictus). ἐξουσίαν. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Hoc ergo omnibus place? Ab universis episcopis dictum est: Placet, et justum est. 4 Concilium Afric. can. 15. Ονωράτος καὶ οὐρανὸς οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Τοῦτο πᾶσι ἀρέσκει· ἀπὸ πάντων ἐπισκόπων ἐλέχθη· Δίσ καιόν ἐστιν, ἀρέσκει. NOTÆ. (39-21) Intelligitur de Cataphrygibus, ut cap. 19 concil. Nic, et 95 sexta synodi. Conc. Carthag. ut, can. 38; rapuense concil. anni 389. ra. MS. «Tubuniensem... et usque in hodie.» Hoc est, «non astimabitur ei facta inju

ΚΕΦΑΛ. ΚϚ'. – Περὶ τοῦ μὴ μετιέναι ἐπίσκου που ἡ κληρικὸν ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν. Συνόδου Νικαίας κανών ιε', ις'. ιεʹ. Διὰ τὸν πολὺν τάραχον καὶ τὰς στάσεις τὰς γινομένας, ἔδοξε παντάπασι περιαιρεθῆναι τὴν συνήθειαν τὴν παρὰ τὸν κανόνα ευρεθεῖσαν ἔν τισι μέρεσιν, ὥστε ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν μὴ μεταβαίνειν, μήτε ἐπίσκοπον, μήτε πρεσβύτερον, μήτε διάκονον. Εἰ δέ τις, μετὰ τὸν τῆς ἁγίας καί μεγάλης συνόδου δρον, τοιούτῳ τινὶ ἐπιχειρήσειεν, ἢ ἐπιδοίη ἑαυτὸν πράγματι τοιούτῳ, ἀκυρωθήσεται ἐξάπαντος τὸ κατασκεύασμα, καὶ ἀποκατασταθήσεται τῇ Ἐκ κλησίᾳ ᾗ ὁ ἐπίσκοπος ἢ ὁ πρεσβύτερος ἐχειροτονήθη. ις'. "Οσοι ριψοκινδύνως, μήτε τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, μήτε τὸν ἐκκλησιαστικόν κανόνα εἰδότες, ἀναχωρήσουσι τῆς Ἐκκλησίας πρεσούτεροι ἢ διάκονοι, ἢ ὅλως ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζόμενοι, οὗτοι οὐδαμῶς δεκτοὶ ὀφείλουσιν εἶναι ἐν ἑτέρα ἐκκλησίᾳ· ἀλλὰ πᾶσαν αὐτοῖς ἀνάγκην ἔπεσθαι χρή ἀναστρέφειν εἰς τὰς ἑαυτῶν παροικίας, ἢ ἐπιμένον τας ἀκοινωνήτους εἶναι προσήκει. Εἰ δὲ καὶ τολμήσειέ τις ὑφαρπάσα τὸν τῷ ἑτέρῳ διαφέροντα καὶ χειροτονῆσαι ἐν τῇ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ, μὴ συγκατατιθεμένου τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου οὗ ἀνεχώρησεν ὁ ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζόμενος, ἄκυρος ἔστω ἡ χειροτονία. Κυνόδου Αντιοχείας κανὼν και. καὶ Ἐπίσκοπον ἀπὸ παροικίας ετέρας εἰς ἑτέραν μὴ μεθίστασθαι, μήτε αὐθαιρέτως ἐπιῤῥίπτοντα ἑαυτὸν, μήτε ὑπὸ λαῶν ἐκβιαζόμενον, μήτε ὑπὸ ἐπισκόπων ἀναγκαζόμενον· μένειν δὲ εἰς ἣν ἐκληρώθη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἐξ ἀρχῆς ἐκκλησίᾳ, καὶ μὴ μεθίστασθαι αὐτῆς, κατὰ τὸν ἤδη πρότερον περὶ τούτου ἐξενεχθέντα ὄρον. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ε, ι, κ'. ε΄. Περὶ ῶν μεταβαινόντων ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν Επισκόπων ἢ κληρικῶν, ἔδοξε τοὺς περὶ τούτων τε θέντας κανόνας παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἔχειν τὴν ἰδίαν ἰσχύν. ΤΙΤ. Ι, CAP. XXVI. CAP. XXVI. — Ne episcopus vel clericus de una in aliam civitatem transferantur. Synodi Nicana canones 15, 16. 15. Propter 5 multum tumultum et seditiones quæ funt, omnino visum est ut consuetudo, quæ præter canonem in nonnullis partibus invenitur, tollatur: ut a civitate in civitatem nec episcopus, nec presbyter, nec diaconus transeat. Si quis autem post sancta et magnæ synodi definitionem tale quidpiam aggressus fuerit,vel se rei ejusmodi dederit, quod factum erit, omnino infirmabitur, et Ecclesiæ restituetur, cui episcopus vel presbyter ordinatus fuerit. 16. Quicunque 6 temere et inconsiderate, nec Dei timorem præ oculis habentes, nec ecclesiasticum canonem scientes presbyteri vel diaconi, vel 88 quicunque omnino in canone recensentur, ab ecclesiis secesserint, ii in aliena ecclesia nullo modo recipi debent, sed omnino cogendi sunt in suas ipsorum parochias redire: vel si perseverent, eos a communione separatos esse oportet. Sin autem eliam ausus 7 fuerit quispiam eum,qui ad alium pertinet subripere, et ordinare in ecclesia non consentiente proprio episcopo, a quo recessit qui in canone censetur, irrita sit ordinatio. G Concilii Antiocheni canon 21. 21. Episcopus ab alia parochia in aliam ne transeat, nec se sua sponte ingerens, nec a populis vi adactus, nec ab episcopis coactus: maneat autem in ea quam a Deo sortitus est ecclesia, et ab ea non recedat, secundum decretum prius de ea re editum. Concilii Chalcedonensis canones 5, 10, 20. 5. De episcopis, vel clericis, qui a civitate in civitatem transeunt, placuit eos qui editi sunt a sanctis Patribus canones, vires obtinere. ι. Μὴ ἐξεῖναι κληρικὸν ἐν δύο πόλεων κατὰ ταυ 10. Non licere clerico in duarum civitatum τὸν καταλέγεσθαι ἐκκλησίαις, ἐν ᾗ τε τὴν ἀρχὴν ecclesiis eodem tempore in catalogum referri,et in ἐχειροτονήθη, καὶ ἐν ᾗ προσέφυγεν ὡς μείζονι δῆθεν, ea in qua a principio ordinatus est,et in ea,in quam διὰ δόξης κενῆς ἐπιθυμίαν. Τοὺς δέ γε τοῦτο ποιοῦν- tanquam ad majorem,confugit, propter inanis gloτας, ἀποκαθίστασθαι τῇ ἰδίᾳ ἐκκλησίᾳ ἐν ᾗ ἐξ riæ cupiditatem: eos autem qui hoc faciunt, proἀρχῆς ἐχειροτονήθησαν, καὶ ἐκεῖ μόνον λειτουργεῖν. priæ ecclesiæ restitui, in qua ab initio ordinati Εἰ μέν τοι ἤδη, τις μετετέθη ἐξ ἄλλης εἰς ἄλλην sunt, ut illic sulum ministrent: sed si jam quispiam ἐκκλησίαν, μηδὲν τοῖς τῆς προτέρας εκκλησίας, ex alia in aliam ecclesiam translatus est,nihil prioἤτοι τῶν ὑπ' αὐτὴν μαρτυρείων ἢ πτωχείων ἢ ris ecclesia vel eorum quæ sub ea sunt martyrioξενοδοχείων ἐπικοινωνεῖν πράγμασι τοὺς δὲ γε τολ- rum vel plochotrophiorum, vel xenodochiorum reμῶντας, μετὰ τὸν ὅρον τῆς μεγάλης καὶ οίκους bus communicare. Eos autem qui ausi fuerint post μενικῆς ταύτης συνόδου, πράττειν τι τῶν νῦν ἀγ- magnæ hujus et universalis synodi definitionem, ηγορευμένων, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος ἐκπίπτειν του aliquid eorum 89 quæ sunt prohibita, facere, staοἰκείου βαθμοῦ. tuit sancta synodus eos proprio gradu excidere. κ'. Κληρικούς εἰς ἐκκλησίαν τελοῦντας, καθὼς ἤδη ὡρίσαμεν, μὴ ἐξεῖναι εἰς ἄλλης πόλεως τάττεσθαι ἐκκλησίαν, ἀλλὰ στέργειν ἐκείνην ἐν ᾗ λειτουρ– 20. Clericos in ecclesiis ministerio fungentes, quemadmodum jam statuimus, non licere in alius civilalis ecclesia ordinari: sed illa esse contentos, 5 Apost. 15; Sardic. 1; Leonis 38. 6 Apost. 15 et 33; Antioch. 3; Chalc. 5 et 20. 7 Apost. 16; Afric. 21; Innoc. 14; Gelas. 23.

in qua ab initio ut ministrarent, digni habiti sunt: γεῖν ἐξ ἀρχῆς ἠξιώθησαν· ἐκτὸς ἐκείνων, οι τινες præter illos qui amissa sua patria, in aliam eccle- απολέσαντες τὰς ἰδίας πατρίδας, ἀπὸ ἀνάγκης εἰς siam necessario transierunt. Si qui autem epi- ἄλλην ἐκκλησίαν μετήλθον. Εἰ δέ τις ἐπίσκοπος μετὰ scopi post hoc decretum, clericum qui ad alium τὸν ὅρον τοῦτον, ἄλλῳ ἐπισκόπῳ προσήκοντα δέξοιτο episcopum pertinet, susceperint, placuit esse ex- κληρικὸν, ἔδοξεν ἀκοινώνητον εἶναι καὶ τὸν δεχθέντα communicatos, eumque qui susceptus est, et eum, καὶ τὸν δεξαμενον· ἕως ἂν ὁ μεταστάς κληρικὸς qui suscepit, donec clericus qui migravit, in suam εἰς τὴν ἰδίαν ἐπανέλθῃ ἐκκλησίαν. ecclesiam redeat. Concilii Sardicensis canones 1, 2, 15. Sancta synodus Sardica congregata ex diversis provinciis, definivit qua sequuntur. Συνόδου Σαρδικής κανών α', β', ιε'. Ἡ ἁγία σύνοδος ἡ ἐν Σαρδική συγκροτηθεῖσα ἐκ διαφορων ἐπαρχιών ὥρισε τὰ ὑποτεταγμένα. α'. Ὅσιος ἐπισκοπος πόλεως Κορδούβης εἶπεν· οὐ τοσοῦτον ἡ φαύλη συνήθεια, ὅσον ή βλαβερωτάτη τῶν πραγμάτων διαφθορά, ἐξ αὐτῶν τῶν θεμελίων ἐστὶν ἐκριζωτέα· ἵνα μηδενὶ τῶν ἐπισκόπων ἐξῇ ἀπὸ 1. Osius urbis Corduba episcopus dixit: Non tam mala consuetudo, quam perniciosissima rerum corruptela, est ex ipsis fundamentis penitus exstirpanda: ne cui episcopo liceat a parva civilate in aliam migrare. Ejus enim causæ præ- πόλεως μικρᾶς εἰς ἑτέραν πόλιν μεθίστασθαι. Η textus est manifestus, propter quem talia lentantur. Nullus enim episcopus adhuc inveniri potuit, qui a majori civitate in minorem transire studuerit. Unde constat eos ardenti plura habendi capiditate succendi, et magis arrogantia servire, ut videantur majorem habere potestatem. Placetne hoc omnibus, ut ejusmodi improbitas acerbius vindicetur? Existimo enim eos ne laicorum quidem debere habere communionem. Omnes episcopi dixerunt: Placet omnibus. 2. Osius episcopus dixit: Si quis autem adeo 90 insanus, vel audax inveniatur, ut de iis videatur aliquam afferre excusationem, asserens sibi a populo allatas esse litteras; clarum est potuisse paucos aliquos mercede et pretio corruptos in Ecclesia seditionem movere, ut eumdem utique postulent habere episcopum. Omnino ergo has fraudes et artes punierdas esse existimo; ut nemo possit, qui est ejusmodi, ne in fine quidem laica communione dignus haberi. An ergo hæc placeat sententia, respondete. Responderunt Placent quae dicta sunt. 15. Osius episcopus dixit: Hoc quoque omnes definiamus, ut si quis episcopus ex alia parochia velit alienum ministrum sine consensu proprii episcopi in aliquo gradu constituere, irrita et inArma ejusmodi constitutio existimetur. Si qui sulem hoc sibi ipsis permiserint, a fratribus et coepiscopis et admoneri et corrigi debent. Omnes dixerunt: Hoc quoque decretum stet firmum et immobile. Concilii Carthaginensis canones 54, 90. Ut alienus clericus minime suscipiatur ab alio γὰρ τῆς αἰτίας ταύτης πρόφασις φανερὰ δι᾽ ἦν τὰ τοιαῦτα ἐπιχειρεῖται, οὐδεὶς γὰρ πώποτε εὑρεθῆναι Επίσκοπος δεδύνηται, ὃς ἀπὸ μείζονος πόλεως εἰς ἐλαχιστοτέραν πόλιν ἐσπούδασε μεταστῆναι· ὅθεν συνέστηκε διαπύρῳ πλεονεξίας τρόπῳ ὑπεκκαίεσθαι τοὺς τοιούτους, καὶ μᾶλλον τῇ ἀλαζονεία δουλεύειν, ὅπως ἐξουσίαν δοκοῖεν μείζονα κεκτησθαι. Εἰ πᾶσι τοίνυν τοῦτο ἀρέσκει, ὥστε τὴν τοιαύτην σκαιότητα αυστηρότερον ἐκδικηθῆναι, ἡγοῦμαι γάρ μηδὲ λατο κῶν ἔχειν τοὺς τοιούτους χρῆναι κοινωνίαν. Απαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Τοῦτο ἀρέσκει πᾶσιν. β'. Οσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Εἰ δέ τις τοιοῦτος εὑρίσκειτο μανιώδης ή τολμηρός, ὡς περὶ τῶν τοιού των δόξαι τινὰ φέρειν παραίτησιν, διαβεβαιούμενον ἀπὸ τοῦ πλήθους ἑαυτὸν κεκομίσθαι γράμματα, δῆς λόν ἐστιν ὀλίγους τινὰς δεξυνῆσθαι, μισθῷ καὶ τιμής ματι διαφθαρέντας, ἐν τῇ ἐκκλησία στασιάζειν, ὡς δήθεν τὸν αὐτὸν ἔχειν ἐπίσκοπον ἀξιοῦντας. Καθε άπας οὖν τὰς τοιαύτας ῥᾳδιουργίας καὶ τέχνας οὐ δεκτέας, ἀλλὰ μᾶλλον κολαστέας εἶναι νομίζω, ὥστε μηδένα τοιοῦτον μηδὲ ἐν τῷ τέλει λαϊκῆς γοῦν ἀξιοῦ σθαι κοινωνίας. Εἰ τοίνυν ἀρέσκει αὕτη ἡ γνώμη, ἀποκρίνασθε. ᾿Απε φίναντο· Τὰ λεχθέντα ἤρεσεν, ιε'. ῞Οσιος ἐπίσκοπος εἶπε. Καὶ τοῦτο δὲ πάντες ὁρίσωμεν, ἵνα εἴ τις ἐπίσκοπος ἐξ ἑτέρας παροικίας βουληθῇ ἀλλότριον ὑπηρέτην, χωρίς της συγκε ταθέσεως τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, εἴς τινα βαθμόν καταστῆσαι, ἄκυρος καὶ ἀβέβαιος ἡ κατάστασις ἡ τοιαύτη νομίζοιτο· εἴ τινες δὲ τοῦτο ἐπιτρέψειαν, παρὰ τῶν ἀδελφῶν καὶ συνεπισκόπων ἡμῶν καὶ ὑπομιμνήσκεσθαι καὶ διορθοῦσθαι ὀφείλουσιν. " Απαντες εἰρήκατι· Καὶ οὗτος ὁ ὅρος στήτω ἀσάλευτος. NOTÆ. Canones istos, non secus atque Africanos Latine fuisse primum editos docet Dionysius Exiguus in Præfatione ad Stephanum episc. Salonitanum. Συνόδου Καρθαγέννης κανών νδ', 4. Περὶ τοῦ ἀλλοτρίους κληρικούς μηδαμώς παρ' ἑτέρων ὑποδέχεσθαι ἐπισκόπων. Concil. Carthag. tur, cap. 44, et Perrendus cap. 27, ex concil. Carthag, tit. 53.

CANONUM. TIT. I, CAP. XXVI. νδ'. Επιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐν πολλαῖς συν- 54. Epigonius episcopus dixit: In mullis conciόδοις τοῦτο ὁρισθέν, καὶ νῦν ἔτι μὴν ἐκ τῆς ὑμετέ- liis hoc statutum est 8, etiam nunc hoc confirmanμας βεβαιωθῇ συνέσεως, μακαριώτατοι ἀδελφοί, dum est a vestra prudentia, beatissimi fratres, ut ὥστε μηδένα ἐπίσκοπον ἰδιποιεῖσθαι ἀλλότριον κλη- clericum alienum nullus sibi præripiat episcopus ρικὸν παρὰ τὴν κρίσιν τοῦ προτέρου αὐτοῦ ἐπισκό- præter ejus arbitrium, cujus fuerit clericus. Dico που. ᾿Αναφέρω δὲ Ἰουλιανὸν ἀχαρίστως ἀνεχθέντα autem Julianum qui ingratus est Dei benefi περὶ τὰς διὰ τῆς ἐμῆς βραχύτητος εἰς αὐτὸν σωρευ- ciis per meam parvitatem in se collatis, ita temeθείσας τοσαύτας τοῦ Θεοῦ οὐεργεσίας, καὶ οὕτως rarium et audacem exstitisse, ut vt eum qui a προπετῶς καὶ τολμηρῶς διαγενόμενον, ὥστε τὸν ἀπὸ me baptizatus est, cum esset puer egentissimus, νηπίας ἡλικίας ὑπ᾿ ἐμοῦ βαπτισθέντα, τὸν καὶ διὰ mihi ab eodem commendatus: cumque multis anπολλὴν ἔνδειαν ἐξ αὐτοῦ παρατεθέντα μοι, καὶ ἐπὶ nis a me aleretur atque incresceret; hunc, ut dixi, πολλὰ ἔτη ἐξ ἐμοῦ τραφέντα καὶ αὐξηθέντα, τὸν ὡς baptizatum esse in ecclesia mea per manum parviεἶπον ἐν τῇ ἐμῇ ἐκκλησίᾳ τῇ χειρὶ τῆς ἐμῆς μετριό- tatis meæ constat. Idem in diocesi Mappaliensi τητος βαπτισθέντα, καὶ δεικνύμενον ἐν τῇ τῶν Ma- lector esse cceperat,imo annis ferme duobus legeπαλιτών παροικία ἀναγνώστην γενόμενον, καὶ ἐπὶ rat. Nescio que contemptu humilitatis meæ idem δύο ἔτη ἐκεῖσε ἀναγινώσκοντα, τοῦτον οὐκ οἶδα ποίᾳ Julianus eum abripuit, quem dicit quasi proprium καταφρονήσει τῆς ἐμῆς μετριότητος, ἀφαρπάσαι civem sui loci Vazaritani, me inconsulto nsurτὸν αὐτὸν Ἰουλιανὸν, καὶ λέγειν πολίτην τοῦ διαφέ- pare: nam et diaconum illum ordinavit. Hoc si ροντος αὐτῷ Βαζαριτανοῦ τόπου, καὶ παρὰ τὴν ἐμὴν licet; pateat hæc licentia a vobis, beatissimi fraγνώμην τούτῳ κατακεχρῆσθαι· καὶ γὰρ καὶ διάκονον tres; sin minus, tam impudens cohibeatur, ne ταῦτον ἐχειροτόνησε. Τοῦτο εἰ ἔξεστι, γνωσθῇ, ὑμῖν se misceat communioni cujusquam. ἡ τοιαύτη ἄδεια, μακαριώτατοι ἀδελφοί· εἰ δὲ μή γε, τὸ οὕτως ἀναιδὲς κωλυθείη, ἵνα μὴ ὁ λεχθεὶς Ἰουλιανὸς ἐπικοινωνῇ ἀλλοτρίοις. Νομήδιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐὰν, μὴ ἐρωτηθείσης μηδὲ αἰτηθείσης τῆς σῆς ἀξίας φανείη τούτο πράξας Ιουλιανός, κρίνομεν πάντες ἀδίκως γενόμενον καὶ μὴ ἀξίως Διὸ εἰ μὴ ὁ αὐτὸς Ιουλινός διορθώσηται τὴν οἰκεία, πλάνην, καὶ μετὴ ἀποθεραπεύσεως τῷ ὑμετέρῳ λαῷ τὸν αὐτὴν ἀποκαταστήσει κληρικόν, ὃν ἐτόλμησε χειροτονῆσαι, κατὰ τῶν ἐρισθέντων τῇ συνόδῳ πράττων, καὶ χωρισθεὶς ἀφ᾿ ἡμῶν, τῆς οἱ-G κείας μονοτονίας ἀπενέγκῃ τὴν κρίσιν. Επιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ὁ κατὰ τὴν κήραν Πατήρ, καὶ αὐτῇ τῇ προκοπῇ ἀρχαιότατος ἐπαινετὸς ἀνὴρ, ὁ ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς ἡμῶν Βίκτωρ τὴν αἴτησιν ταύτην γενικήν βούλεται ἐπὶ πᾶσιν ἐκτελε σθῆναι, 4'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα ἐστισδήποτε ἐν ἐκκλησίᾳ, κἂν ἀπαξ ἀνέγνω, ὑπ᾽ ἄλλης ἐκκλησίας πρὸς κλήρωσιν μὴ κατέχηται. Καὶ ὑπέγραψαν. Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχηδόνι Εκκλησίᾳ τῷ παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, καὶ ἀναγνωθέντι ὑπέγραψαν ὁμοίως και οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών ι5'. ιη', κ'. Numidius episcopus dixit: Si non postulata, neque consulta tua dignatione id videtur fecisse Julianus, judicamus omnes inique factum atque indigne. Quopropter nisi idem Julianus correΧΕ rit errorem suum, et cum satisfactione eumdem clericum, quem fuerat ausus ordinare, revocaverit tum plebi, contra statuta concilii faciens, contumaciæ sum, separatus a nobis, excipiet judicium. Epigonius episcopus dixit: Etate Pater, et ipsa promotione antiquissimus, vir laudabilis, frater et collega noster Victor vult hanc petitionem generalem omnibus effici. 90. Item placuit 9, ut quicunque in ecclesia vel semel legerit, ab alia ecclesia ad clericatum non teneatur. El subscripserunt: 99 Arelius episcepus Ecclesis Carthaginensis huic decreto consensi, et prælecto subscripsi. Similiter et cateri episcopi subscripserunt Concilii acumenici sexti canones 17, 18, 20. ιζ. Επειδήπερ διαφόρων ἐκκλησιῶν κληρικοί, τὰς ἰδίας ἐν οἷς ἐχειροτονήθησαν ἐκκλησίας κατα-D λιπόντες, πρὸς ἑτέρους συνέδραμον ἐπισκόπους, καὶ γνώμης δίχα τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου, ἐν ταῖς ἀλλος τρίαις κατετάγησαν ἐκκλησίαις, ἐκ τούτου τι συνέβη ἀνυποτάκτους αὐτοὺς καταστῆναι, ὁρίζομεν ὥστε ἀπὸ τοῦ νῦν, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μηνὸς τῆς παρελθούσης τετάρτης ἐπινεμήσεως, μηδένα τῶν ἁπάντων κληρικῶν, κἂν ἐν οἰῳδήποτε τυγχάνῃ βαθμῷ, ἄδειαν ἔχειν ἐκτός τῆς τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου ἐγγράφου ἀπολυτικῆς, ἐν ἑτέρᾳ κατατάττεσθαι ἐκκλησίᾳ· ἐπεὶ ὁ μὴ τοῦτο ἀπὸ τοῦ νῦν παραφυλαττόμενος, ἀλλὰ 8 Concilium Afric. cap. 21. 9 Concilium Afric. cap. 57. 10 Chalced. Can. 6, 10, 20. 77. Quoniam diversarum ecclesiarum 10 clerici propriis in quibus ordinati sunt, relictis ecclesiis, ad alios episcopos se contulerunt, et sine proprii episcopi sententia in alienis ecclesiis constituti sunt, et ex eo ipsos reddit insolentes ac inobedientes evenit: statuimus, ut a mense Januario præterilæ quarta indictionis, nullus omnino clericus, in quocunque sit gradu, potestatem habeat sine proprii episcopi scripta dimissoria, in aliene ecclesia catalogum referri. Qui hoc enim a præsenti nunc tempore non servaverit, sed quod in se est, eum qui illi manus imposuit, dedecere adfecerit, depoEpiscopum Vasarilanum. NOTÆ. Vide August. epist. 240 et 235.

natur et ipse, et qui eum præter rationem sus- καταισχύνων, τό γε ἐπ᾿ αὐτῷ, τὸν τὴν χειροτονίαν cepit. 18. Eos qui barbariræ incursionis pralextu,sel aliquo alio modo propter aliquam circumstantiam emigrarunt, clericos, postquam modus ille ac circumstantia cessarit, vel barbaricæ incursiones, propter quas recesserant, rursus in suas jubemus ecclesias reverti, nec eas diu absque justa causa relinquere. Si quis autem non, ut praesens vult canon, adierit, segregetur, donec ad suam ecclesiam redeal. Hoc ipsum autem etiam in eo fiat episcopo, qui illum detinet. 20. Ne liceat episcopo in alia 11, quæ ad se non pertinet, civitate publice docere. Si qui autem hoc facere deprehensus fuerit, ab episcopatu desistal, presbyteri autem munere fungatur. 95 Textus. Const. 9 et 10, tit. 4 Novellarum aiunt, quod in Magnan ecclesium Constantinopolilanam aliorum ejus ecclesiarum clerici transferantur. CAP. XXVII. — De eo qui peccati reus, nihi lominus ordinalus fuit. Concilii Nicani canones 9, 10. 9.Si qui citra examinationem 12 promoti sunt presbyteri, vel examinati sua peccata confessi sunt, eisque confessis, præter canonem moli homines manus imposuerunt, eos canon non admittit. Quod est enim a reprehensione alienum, defendit Ecclesia. 10. Quicunque ex iis qui lapsi sunt, vel per ignorantian, vel scientibus iis qui promoverunt, ordinati sunt, hoc ecclesiastico canoni non praejudicat. Ii enim cogniti deponuntur. Concilii Nicæni Neocœsariensis canon 9. Si presbyter, qui corpore prius peccaverat, promotus fuerit, et si ante ordinationem peccasse confessus fuerit, ne offerat, manens in aliis, propter aliud ejus bonæ vitæ studium. Reliqua enim peccata dicunt multi manuum impositione tolli. Quod si ipsa non confiteatur, aperte autem convinci non potuerit, illius quoque ei fiat potestas, Basilii canon 27. 27. De presbytero, qui insciens illicitis nuptiis implicatus est,statui quæ oportebat, cathedra quidem participem esse, sed a reliquis muniis abstinere. Nam satis est ejusmodi homini venia. Ut autem alium benedicat, qui propria curare debet vulnera,minime consentaneum.Benedictio enim sanctificationis 94 communicatio est. Quam qui non habet, propterea quod insciens lapsus est, quomodo aliis imperdiet? Itaque nec publice noc privatim benedicat,nec corpus Christi distribuat allis, nec quodvis aliud sacrum munus obeat, sed, honorifica sede contentus, rogel cum lacrymis Dominum, ut sibi ignorantiæ peccatum remittatur. αὐτῷ ἐπιθεικότα, καθαιρείσθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ παραλόγως αὐτὸν προσδεξάμενος. ιη'. Τοὺς προφάσει βαρβαρικῆς ἐπιδρομῆς, ἢ ἄλλως πως ἐκ περιστάσεως, μετανάστας γενομένους κληρικοὺς, ἡνίκα δ᾽ ἂν ὁ τροπος αὐτοῖς ἀποπαύσηται, ἢ αἱ τῶν βαρβάρων ἐπιδρομαί, δι᾿ ἂ τὴν ἀναχώρησιν ἐποιήσαντο, αὖθις ἐν ταῖς οἰκείαις ἐκκλησ σίαις προστάσσομεν ἐπανέρχεσθαι, καὶ μὴ ἐπὶ πολὺ ταύτας ἀπροφασίστως καταλιμπάνειν. Εἰ δέ τις μὴ κατὰ τὸν παρόντα διαγένηται κανόνα, ἀφοριζέσθω μέχρις ἂν πρὸς τὴν οἰκείαν ἐκκλησίαν επαναδράμοι. Τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῷ κατέχοντι αὐτὸν ἐπισ σκόπῳ γινέσθω. κ'. Μὴ ἐξέστω ἐπισκόπω εἰς ἑτέραν τὴν μὴ αὐτῷ προσήκουσαν πόλιν δημοσίᾳ διδάσκειν· εἰ δέ τις φωτ ραθείη τοῦτο ποιῶν, τῆς ἐπισκοπῆς παυέσθω, τὰ δὲ τοῦ πρεσβυτέρου ἐνεργείτω. Ἡ δὲ θ᾽ καὶ ι' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν νεκρῶν λέγει, πῶς εἰς τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν Κωνσταντινουπόλεως οἱ τῶν ἄλλων αὐτῇς ἐκκλησιῶν κληρικοί μετατίθεντα, ΚΕΦΑΛ. ΣΖ'. — Περὶ τοῦ ὑποκειμένου ἁμαρτή ματι, καὶ χειροτονηθέντος, Συνόδου Νικαίας κανών θ', ι. θ'. Εἴτινες ἀνεξετάστως προήχθησαν πρεσβύτεροι, ἢ ἀνακρινόμενοι ὡμολόγησαν τὰ ἡμαρτημένα αὐτοῖς καὶ ὁμολογησάντων αὐτῶν, παρὰ κανόνα κινούμενοι οἱ ἄνθρωποι, τοῖς τοιούτοις χεῖρα ἐπιτεθείκασι, τούς τους ἡ κανὼν οὐ προσίεται· τὸ γὰρ ἀνεπίληπτον ἐκδικεῖ ἡ καθολική Εκκλησία. ι. Όσοι προεχειρίσθησαν τῶν παραπεπτωκότων, κατὰ ἄγνοιαν, ἢ καὶ προειδότων τῶν προχειρισαμέν νων, τοῦτο οὐ προκρίνει τῷ κανόνι τῷ ἐκκλησια στικῷ· γνωσθέντες γὰρ καθαιροῦνται. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών. Πρεσβύτερος ἐὰν προημαρτηκώς σώματι προσ αχθῇ, καὶ ὁμολογήσῃ ὅτι ἤμαρτε πρὺ τῆς χειροτο νίας, μὴ προσφερέτω, μένων ἐν τοῖς λοιποῖς, διὰ τὴν ἄλλην σπουδήν. Τὰ γὰρ λοιπὰ ἁμαρτήματα ἔφασαν οἱ πολλοὶ καὶ τὴν χειροθεσία, ἀφιέναι. Ἐὰν δὲ αὐτὸς μὴ ὁμολογῇ, ἐλεγχθῆναι δὲ φανερῶς μὴ δυνηθῇ, ἐπ᾿ αὐτῷ ἐκείνῳ ποιεῖσθαι τὴν ἐξουσίαν. Βασιλείου κανὼν κζ'. κζ'. Περὶ τοῦ πρεσβυτέρου τοῦ κατὰ ἄγνοιαν ἀθέσμῳ γάμω περιπαρέντος, ὥρισα ἃ ἐχρῆν, καθέδρας μὲν μετέχειν, τῶν δὲ λοιπῶν ἐνεργειῶν ἀπέχεσθαι· ἀρκετὸν γὰρ τῷ τοιούτῳ ή συγγνώμη εύλογα τη δὲ ἕτερον τὸν τὰ οἰκεῖα τημελεῖν ὀφείλοντα τραύ ματα ἀνακόλουθον. Εὐλογία γὰρ ἁγιασμού μετά δοσίς ἐστιν. Ὁ δὲ τοῦτο μὴ ἔχων διὰ τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας παράπτωμα, πῶς ἑτέρῳ μεταδώσει; Μήτε τοίνυν δημοσίᾳ, μήτε ἰδίᾳ εὐλογείτω, μήτε τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ κατανεμέτω ἑτέροις, μήτε τι ἄλλο λει τουργείτω· ἀλλ' ἀρκούμενος τῇ προεδρία, προσω κλαιέτω τῷ Κυρίῳ συγχωρηθῆναι αὐτῷ τὸ ἐκ τῆς ἀγνοίας ἀνόμημα, 11 Apost. can. 14; Antioch. gan. 16. 19 Neocas. 9.

Θεοφίλου ἐκ τοῦ ὑπομνηστικοῦ κατὼν δ', ε' η'. δ. Περὶ δὲ Πανούφ τοῦ καταστάντος διακόνου ἐν τῇ Λυκῷ ζητῆσαι· καὶ εἰ μὲν εὑρεθείη οὗτος ἔτι κατηχούμενος τυγχάνων, τὴν ἀδελφιδὴν ἑαυτοῦ πρὸς γάμου κοινωνίαν δεξάμενος, μετὰ δὲ τὸ βάπτισμα εἰς κλῆρον ἀχθεὶς, μενέτω ἐν τῷ κλήρῳ, εἴ γε κεκοί μηται ἐκείνη, καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα οὐ κεκοινώνηκεν αὐτῇ. Εἰ δὲ πιστὸς τυγχάνων τὴν αὐτὴν ἀδελφιδὴν ἑαυτοῦ πρὸς γάμου κοινωνίαν ἐδέξατο, ἔστω του κλήρου ἀλλότριος. Οὐ γὰρ πρόκριμα τῷ ἐπισκόπῳ φέρει Απόλλωνι, εἰ ἐξ ἀγνοίας κατέστησεν αὐτόν. TIT. I, CAP. XXVIII. Theophili commonitorii canon 4, 5, 8. 4. De Panuph, qui in Lyco diaconus constitutus est, quærere oportet; et si is quidem inventus fuerit, cum esset catechumenus, fratris sui filiam in matrimonii societatem accepisse, post baptismum in clerum promotus, in clero maneat, si illa ex vita migrarit, et post baptismum cum ea rem non habuerit. Sin autem cun esset fidelis eamdem fratris sui filiam in matrimonii socie talem duxit, sit a clero alienus. Non est enim episcopo Apollini præjudicium si eum per ignorantiam constituit. ε'. Περὶ Ἰακώβ ζητῆσαι· εἰ ἀναγνώστης ὤν, 5. De Jacob quærere oportet. Si enim lector erat, ἐγκλήματι πορνείας ὑπεύθυνος ἐδείχθη, καὶ παρὰ et crimini fornicationis fuisse eum obnoxium osτῶν πρεσβυτέρων ἐξεβλήθη, εἶτα κεχειροτόνηται, tensum sit, et a presbyteris sit ejectus, deinde is οὗτος ἐκβαλλέσθω, ἀκριβοῦς ἐξετάσεως γινομένης, est ordinatus, ejiciatur, accurata examinatione καὶ μὴ μόνον ἐκ ψιθυρισμῶν ἢ κακολογιῶν ὑποψίας facta; non autem ex susurris vel maledictis orta εἰς αὐτὸν γενομένης. Εἰ δὲ μὴ εὑρεθείη ὑπεύθυνος, in eum suspicione. Sin autem non fuerit inventus μενέτω ἐν τῷ κλήρῳ· οὐ γὰρ δεῖ ταῖς ματαίαις δια- crimini obnoxius, maneat in clero: neque enim βολαῖς προσέχειν. vanis calumniis animum adhibere oportet.. η'. Επειδή Ιέραξ τόνδε ὡσανεὶ ἐπὶ πορνείᾳ δια βαλλόμενον, οὐκ ὀφείλειν ἐν τῷ κλήρῳ εἶναι, ὁ δὲ ἐπίσκοπος Απόλλων διαχωρίσατο, τὸ τηνικαῦτα μηδένα κατήγορον ἐν μέσῳ ἐληλυθέναι κατ' αὐτοῦ, ἐξεταζέσθω καὶ οὗτος. Καὶ εἰ μὲν κατήγορός τις ἀναφύεται πίστεως ἄξιος, καὶ τὸ ἔγκλημα ἀποδείκνυνται, φερομένων μαρτύρων ἀξιοπίστων, τῆς ἐκκλησίας ἐκβαλλέσθω· εἰ δὲ τοῦ κλήρου ἄξιός ἐστι, καὶ ἐπὶ σωφροσύνῃ μαρτυρείται, μενέτω ἐν τούτῳ. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ΄. Περὶ τῆς ἡλικίας τῶν χειρο τονουμένων ἀῤῥένων καὶ θηλειών. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν ια'. ια΄. Πρεσβύτερος πρὸ τῶν λ᾽ ἐτῶν μὴ χειροτονείσθω, ἐὰν καὶ πάνυ εἴη ὁ ἄνθρωπος ἄξιος, ἀλλ᾽ ἀποτηρείσθω. Ὁ γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν τῷ τριακοστῷ ἔτει ἐφωτίσθη καὶ ἤρξατο διδάσκειν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιε'. ιε'. Διακόνισσαν μὴ χειροτονεῖσθαι γυναῖκα πρὸ ἐτῶν τεσσαράκοντα, καὶ ταύτην μετὰ ἀκριβούς δοκιμασίας. Εἰ δέ γε δεξαμένη την χειροθεσίαν, καὶ χρόνον τινά παραμείνασα τῇ λειτουργία, ἑαυτὴν ἐπιδῷ γάμῳ, ὑβίσασα τὴν τοῦ Θεοῦ χάριν, ἡ τοιαύτη ἀνάθεματιζέσθω μετὰ τοῦ αὐτῇ συναφθέντος. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν 15. ώστε μηδένα ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον ἢ διάκονον ἔκληψία τι να λαμβάνειν· καὶ ὥστε τοὺς ἀναγνώστης γαμετάς λαμβάνειν· καὶ ἵνα οι κληρικοί γυναικῶν καὶ τόκων ἀπέχωνται· καὶ ποίῳ δεῖ καιρῶ ἢ αὐτοὺς ἢ τὰς παρθένους δῆμον. 8. Quoniam Hierax dicit quemdam non debere esse in clero, ut qui sit fornicationis accusatus; Apollo autem episcopus tunc affirmavit nullum accusatorem adversus eum in medium processisse, hic quoque examinetur; et si aliquis quidem accusator fide dignus exoritur, et crimen probatur productis fide dignis testibus, ecclesia 93 ejiciatur; sin autem dignus est clero, et de ejus continentia testimonium feratur, in eo maneat. CAP. XXVIII. De ordinandorum utriusque sextus celate. Concilii Neocosariensis canon 11. 11. Presbyter 13 ante triginta annos non ordinetur, etiamsi fuerit homo valde dignus, sed reser vetur. Dominus enim Jesus Christus in tricesimo anno baptizatus est 14, et capit docere. Concilii Chalcedonensis canon 15. 15. Diaconissam non esse mulierem ordinandam ante annum quadragesimum,et eam cum accurata examinatione. Si autem postquam ordinatione suscepta ministerio aliquo tempore permansit, seipsam matrimonio tradiderit, Dei gratis injuriam faciens, ea una cum illo qui ei conjunctus est, anathemalizetur. Concili Chalcedonensis canon 16. Ut nullus episcopus, presbyter, et diaconus condu ctor existat, et ut lectores uxores accipiant, et clerici abstineant ab usuris: et quo tempore vel ipsi,vel virgines consecrentur, et de non salutando populo. καθιεροῦσθαι· καὶ περὶ τοῦ μὴ προσκυνεῖν τὸν ις'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι 16. Item 45 placuit, ut episcopi, presbyteri, et καὶ διάκονοι, ἐκλήπτορες μὴ γίνωνται ἢ προκουρά- diaconi non sint conductores aut procuratores, 43 Distinct. 78. 14 Luc. III, 23 15 Carthag. ΙΙ, cap. 15. NOTÆ. Ferrandus cap. 70, ex concil. Carthag. tit. 24.

neque ullo turpi negotio et inhonesto victum quæ- τορες, μηδὲ ἔκ τινος αἰσχροῦ ἤ ἀτίμου πράγματος rant,quia respicere debent scriptum esse: Nullus τροφὴν πορίζωνται. Οφείλουσι γὰρ ἀποβλέψαι εἰς τὸ militans Deo implicat se negotiis sacularibus 16, γεγραμμένον· Οὐδεὶς στρατευόμενος τῷ θεῷ, Item 19 (47-30) placuit ut lectores cum ad annos εμπλέκει ἑαυτὸν πράγμασι κοσμικοῖς· ήρεσεν pubertatis 86 pervenerint, cogantur aut uxores ὥστε τοὺς ἀναγνώστης, εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἤδης ducere,aut continentiam profteri. Item placuit, ut ἐρχομένους ἀναγκάζεσθαι ή συμβίους ἀγαγέσθαι, clericus, si commodaverit pecuniam accipiat ἢ ἐγκράτειαν ὁμολογεῖν. Ομοίως ήρεσεν ἵνα κλη si speciem quantam dederit accipiat: et ut ante ρικὸς, ἐὰν χρήματα δῷ ἐν χρήσει, τὰ χρήματα λάθη. 25 annos aetatis 18 nec diaconi ordinentur ἐὰν δὲ εἶδος, ὅσον δέδωκε λάβῃ, καὶ ἵνα πρὸ τῶν κε nec virgines consecrentur: et ut lectores ἐνιαυτῶν, μήτε διάκονοι χειροτονῶνται· ἀλλὰ καὶ οἱ populum non salutent. ἀναγνῶσται τὸν δῆμον μὴ προσκυνῶσιν. Concilii acumenici vi canones, 14, 15. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ιδ', ιε'. 14. Sanctorum divinorumque Patrum nostro- ἰδ'. Ὁ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων rum canon in his quoque valeat, at presbyter ante κρατείτω κανὼν καὶ ἐν τούτῳ, ὥστε πρεσβύτερον triginta annos non ordinetur, eliam si sit homo πρὸ δ' ἐτῶν μὴ χειροτονεῖσθαι, κἂν πάνυ ᾖ ἄξιος δ valde dignus, sed reservetur. Dominus enim Jesus άνθρωπος, ἀλλ᾽ ἀποτηρεῖσθαι. Ο γάρ Κύριος Christus tricesimo anno baptizatus est, et capit 'Ιησοῦς Χριστὸς ἐν τῷ τριακοστῷ ἔτει ἐβαπτίσθη, docere. Similiter nec diaconus ante viginti quin- καὶ ἤρξατο διδάσκειν· ὁμοίως μήτε διάκονον πρὸ que annos, nec diaconissa ante quadraginta an- τῶν κε᾿ ἐτῶν, ἡ διακόνισσαν πρὸ τῶν μ' χρόνων nos ordinetur. χειροτονείσθω. 15. Subdiaconus ne minor viginti annis ordinetur. Si qui autem in quovis sacerdoti gradu prater prefinita tempora ordinatus fuerit, deponator. Textus. Const. 9, tit. 1, lib. 1, cod, non concedit diaconissam feri, qum sexagesimum annum non superavit. Constit. vero 1, tit. 1, Novellarum dicit, [satis esse, si quinquaginta annorum sit. Et si propter necessariam aliquam causam hac selate (aliqua minor ordinata fuerit, (illam] in monasterium detrudi vult, in quo viri commercium non habent, nec libera vivendi ratio est. Verum const. 2 ejusdem tit. ecclesia diaconissam fieri non vult, quæ quadraginta annis minor sit. Eadem porro const. ait: Ordinandum presbyterum non debere esse minorem annis triginta, diaconum 25, lectorem octodecim, episcopum [denique] triginta quinque. Sed const. 17 ejusdem tit. vult ut episcopus trigesimum annum excesserit. 97 CAP.XXIX.- De chorepiscoporum creatione, et quando ac quomodo offerant vel tradant res sacras, et quosnam ex eis ordinare liceat nec ne. Concilii Ancyrani canon 13. 18. Chorepiscopos non licere presbyteros vel diaconos ordinare, sed neque urbis presbyteros, nist cun litteris ab episcopo permissum fuerit, in aliena parochia. Concilii Neocasariensis canon 13. 18. Vicarii autem presbyteri non possunt in dominico offerre prasente episcopo, vel urbis presbyteris: neque panem dare precationis, neque calicem. Sin autem absint, et solus ad precationem vocatus fuerit, dat. η ιε'. Υποδιάκονος μὴ ἥττων τῶν κε' χειροτονείσθω ἐνιαυτῶν. Εἰ δέ τις τῶν ἐν οἷφοῦν ἱερατικῇ καταστάσει παρὰ τοὺς ὁρισθέντας χειροτονηθείη χρόνους, καθαιρείσθω. Η θ' διάταξις τοῦ α' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. οὐ συγχορεῖ γίνεσθαι διακόνισσαν, τὴν μὴ ὑπερβᾶσαν τὸν ξ' ἐνιαυτόν· ἡ δὲ α' διάτ. τοῦ α' ττ' τῶν νεκρῶν, ἐτῶν αὐτὴν εἶναι θέλει ν', ὡς εἴ γε, διά τινα αἰτίαν ἀναγκαίαν, ἐλάττον οὖσα ταύτης τῆς ἡλικίας έχει ροτονήθη, βούλεται μοναστηρίῳ ἐμβληθῆναι, ἐν ᾧ ἀνδρῶν ἐπιμιξία οὐκ ἔστιν, οὔτε αὐτεξούσιος δίαιτα· ἡ μὲν τοι β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. οὐ θέλει διακόνισσὰν ἐκκλησίας γίνεσθαι, τῶν μὲ ἐτῶν ἧττονα. Ἡ αὐτὴ δὲ διάτ. φησί, τὸν χειροτονούμενον πρεσβύ τερον μὴ ὀφείλειν εἶναι ἥττονα τῶν λ᾽ ἐτῶν καὶ κε τὸν διάκονον, τὸν δὲ ἀναγνώστην τηʹ, καὶ τὸν ἐπίσ σκοπον λε· ἡ δὲ ιζ διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. θέλει αὐτὸν ὑπερβεβηκέναι τὰ λ᾽ ἔτη. Περὶ ποιήσεως χωρεπισκόπων, καὶ πότε, καὶ πῶς προσφέρουσιν ἢ μεταδιδόασι, καὶ τίνας χειροτονοῦσιν ἢ οὔ Συνόδου Αγκύρας κανών ιγ'. ιγ'. Χωρεπισκόποις μὴ ἐξεῖναι πρεσβυτέρους ἢ διακόνους χειροτονεῖν· ἀλλὰ μὴν μηδὲ ἐπισκόποις πόλεως, χωρὶς τοῦ ἐπιτραπῆναι ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου μετὰ γραμμάτων, ἐν ἑτέρᾳ παροικία. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιγ'. ιγ'. Επιχώριοι πρεσβύτεροι ἐν τῷ κυριακῳ τῆς πόσ λεως προσφέρειν οὐ δύνανται, παρόντος ἐπισκόπου ἢ πρεσβυτέρων πόλεως, οὔτε μὴν ἄρτον διδόναι ἐν εὐχῇ οὐδὲ ποτήριον· ἐὰν δὲ ἀπῶσι, καὶ εἰς εὐχὴν κληθῇ, μόνος δίδωσιν, 47 II Tim. 11, 4. 17 Carthag. III, cap. 19. 18 Carthag. 111, cap. 16. ΝΟΤΑ. (47-30) Et Ferrandus cap. 129, et conc. Carthag. tit. 27, Ms. Si commodaverit pecuniam, et pecuniam accipiat. Concil. Carthag. ui, cap. 4, et Ferrandus. cap. 121, ex concil. Carthag. tit. 9. Egbertus Eborac. tit. 91, addit: «Nisi rationabili necessitate cogente.»

Συνόδου Αντιοχείας κανὼν ι'. ι. Τοὺς ἐν ταῖς κώμαις ἢ χώραις, ἢ τοὺς καλουμένους χωρεπισκόπους, εἰ καὶ χειροθεσίαν είεν Επισκόπων εἰληφότες, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ εἰδέναι τὰ ἑαυτῶν μέτρα, καὶ διοικεῖν τὰς ὑποκειμένας αὐτοῖς ἐκκλησίας, καὶ τῇ τούτων ἀρκεῖσθαι φροντίδι καὶ κηδεμονία, καθιστῶν τε ἀναγκώστας καὶ ὑποδιακόνους καὶ ἐξορκιστὰς, καὶ τῇ τούτων ἀρκεῖσθαι προαγωγῇ, μήτε δὲ πρεσβύτερον μήτε διάκονον χειροτονεῖν τολμᾷν δίχα τοῦ ἐν τῇ πόλει ἐπισκόπου, ῇ ὑποκεῖται αὐτός τε καὶ ἡ χώρα. Εἰ τολμήσειέ τις παραβῆναι τὰ ὁρισθέντα, καθαιρεῖσθαι αὐτὸν καὶ ἧς μετέχει τιμῆς· χωρεπίσκοπον δὲ γίνεσθαι ὑπὸ τοῦ τῆς πόλεως ᾗ ὑπόκειται ἐπισκόπου. Βασιλείου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς χωρεπισκόπους ἐπιστολῆς ὥστε μή γίνεσθαι χωρίς αὐτοῦ ὑπηρέτας παρὰ τοὺς κανόνας. Πάνυ με λυπεῖ ὅτι ἐπιλελοίπασι λοιπόν, κ. τ.). ΚΕΦΑΛ. Δ΄. Περὶ τοῦ ἑπτὰ καὶ μόνους εἶναι διακόνους ὀφείλειν, κήν ἡ πόλις μεγάλη τ. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιδ', ιε'. ιδ΄. Οἱ δὲ χωρεπίσκοποι εἰσὶ μὲν εἰς τύπον τῶν οʹ, ὡς δὲ συλλειτουργοί, διὰ τὴν σπουδὴν τὴν εἰς τοὺς πτωχούς, προσφέρουσι τιμωμένοι. ιε'. Διάκονοι ἑπτὰ ὀφείλουσιν εἶναι κατὰ τὸν και νόνα, κἂν πάνω μεγάλη ἤ ἡ πόλις· πεισθήσῃ δὲ ἀπὸ τῆς βίβλου τῶν Πράξεων. TIT. I, CAP. XXIX-XXX. Concilii Antiocheni canon 10. 10. li qui sunt vicis vel pagis, qui dicuntur chorepiscopi, etiamsi episcopi ordinationem manuumve impositionem acceperint, visum est, ut suum modum sciant, et sibi subjectas ecclesias administrent, earumque cura et sollicitudine gerenda contenti sint: constituant autem lectores, hypodiaconos et exorcistas,et eorum promotionem suflicere existiment, nec presbyterum, nec diaconum ordinare audeant absque urbis episcopo, cui subjicitur ipse et regio. Si quis autem ea quæ definila sunt transgredi audeat, ipse quoque deponatur ab eo honore quem habet. Fiat autem chorepiscopus ab episcopo civitatis, cui subjicitur. 98 Basilii ex epistola ad chorepiscopos, Quod non oporteat feri ministros contra canones. Permolestum mihi, etc. Ut pag. 490. CAP. XXX. — Ut in unaquaque urbe, etiamsi magna sit, non sint diaconi plus quam septem. Concilii Neocasarensis canones 14, 15. 14. Chorepiscopi autem sunt quidem in ſigura septuaginta: ut aulemn comministri, propter studium in pauperes, offerunt honorati. 15. Diaconi septem esse debent ex canone, eliamsi sit magna civitas. Ejus autem rei fdem faciet liber Actorum. Concilii acumenici vi canon 16. 16. Quoniam Actuum liber septem diaconos ab apostolis constitutos esse tradit, Neocasarensis autem synodus 19 sic in a se editis cauonibus aperte disseruit; quod septem debent esse diaconi ex canone, etiamsi sit valde magna civitas, ex libro autem Actuum persuadeberis: nos cum dicto apostolico Patrum mentem adaptassemus, invenimus eos esse loculos non de viris, qui ministrant mysteriis, sed de ministerio quod in usu mensarum adhibebatur, cum liber Acluum sic habeat: In diebus illis cum discipulorum multitudo cresceret, fuit Græcorum murmur adversus Hebræus, quod despiciebantur eorum vidua in ministerio quotidiano. 99 Duodecim ergo, accersila discipulorum multitudine dixerunt: Non placet, ut verbo Dei reicto mensis serviamus; providete ergo, fratres, viros ex vobis, de quibus bonum sit testimonium, septem, Spiritu sancto et sapientia plenos, quos in hoc usu constituemus: nos autem in oratione et verbi minielerio fortiter perseverabimus. Et placuit sermo coram omni multitudine, et elegerunt Stephanum υία rum plenum fide et Spiritu sancto, Philippum, et Prochorum. et Nicanorem, et Timnonem, et Parmenam, et Nicolaum proselytum Antiochenum, quos statuerunt coram apostolis s. Hæc interpretans Ecclesiæ doctor Joannes Chrysostomus 21, sic prosequitur:Est operæ pretium admirari, quomodo non est scissa multitudo in virorum electione, quomodo non sunt ab ipsis rejecti ac reprobati apostoli. Quamnam autem habebant hi auctoritatem, Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών 15. ις'. Ἐπειδὴ αἱ τῶν Πράξεων βίβλοι, ἑπτὰ διακόνους ὑπὸ τῶν ἀποστόλων καταστῆναι παραδιδόασιν, οἱ δὲ τῆς κατὰ Νεοκαισάρειαν συνόδου οὕτως ἐν τοῖς @ ἐκτεθεῖσι παρ' αὐτῶν κανήσι σαφῶς διεξῆλθον, ὅτι διακονοι ἑπτὰ ὀφείλουσιν εἶναί κατὰ τὸν κανόνα, κἂν πάνυ μεγάλη ἡ πόλις εἴη, πεισθήσῃ δὲ ἐκ τῆς βίβλου τῶν Πράξεων· ἡμεῖς τῷ ἀποστολικῷ ῥητῷ τὸν νοῦν ἐφαρμόσαντες τῶν Πατέρων, εὕρομεν ὡς ὁ λόγος αὐτοῖς οὐ περὶ τῶν τοῖς μυστηρίοις διακονουμένων ἀνδρῶν ἦν, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν ταῖς χρείαις τῶν τραπεζῶν ὑπουργίας τῆς τῶν Πράξεων βίβλου οὕτως ἐχούσης· Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις πληθυνόντων τῶν μαθητῶν, ἐγένετο γογγυσμὸς τῶν Ελληνιστῶν πρὸς τοὺς Εβραίους, ὅτι παρεθεωροῦντο ἐν τῇ διακονία τῇ καθημερινῇ αἱ χήρας αὐτῶν· προσκαλεσάμενοι δὲ οἱ δώδεκα τὸ πλῆ θος τῶν μαθητῶν, εἶπον. Οὐκ ἀρεστόν ἐστιν ἡμᾶς καταλείψαντας τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, διακονεῖν τρα πέξαις" ἐπισκέψασθε οὖν, ἀδελφοί, ἄνδρας ἐξ ὑμῶν μαρτυρουμένους ἑπτὰ, πλήρεις Πνεύματος ἁγίου καὶ σοφίας, οὓς καταστήσομεν ἐπὶ τῆς χρείας ταύτης· ἡμεῖς δὲ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ διακονία τοῦ λόγου προσκαρτερήσομεν. Καὶ ἤρεσεν ὁ λόγος ἐπὶ παντὸς του πλήθους· καὶ ἐξελέξαντο Στέφανον ἄνδρα πλήρη πίστεως καὶ Πνεύματος ἁγίου, καὶ Φίλιππον, καὶ Πρόχορον, καὶ Νικάνορα, καὶ Τίμωνα, καὶ Παρμενᾶν, καὶ Νικόλαον προσήλυτον Αντιοχέα, οὓς ἔστησαν ἐνώπιον τῶν ἀποστόλων. Ταῦτα διερμηνεύων & τῆς ᾿Εκκλησίας διδάσκαλος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, 19 Can. 15. 20 Act. VI, 1-7. 31 Homil. 13 in Acta. PATROL. GR. CIV.

et quam acceperunt ordinationem, scire est neces- οὕτως διέξεισι. Θαυμάσαι ἄζιον πῶς οὐκ ἔσχίσθη τὸ sarium. Numquid diaconorum? Atqui hoc non est πλῆθος ἐπὶ τῇ αἱρέσε: τῶν ἀνδρῶν, πῶς οὐκ ἀπεδοin ecclesiis. Sed est presbyterorum dispensatio 9 χιμάσθησαν ὑπ᾽ αὐτῶν οἱ ἀπόστολοι· ὁποῖον δὲ ἄρα Atqui nullus adhuc erat episcopus, sed soli apo- ἀξίωμα εἶχον οὗτοι, καὶ ποίαν ἐδέξαντο χειροτονίαν, stoli. Unde nec diaconorum, nec presbyterorum ἀναγκαῖον μαθεῖν. ἄρα τὴν τῶν διακόνων; καὶ μὴν nomen existimamus apertum esse ac manifestum. τοῦτο ἐν ταῖς ἐκκλησίαις οὐκ ἔστιν· ἀλλὰ τῶν προPropter hoc ergo nos quoque prædicamus, ut σβυτέρων ἐστὶν ἡ οἰκονομία; Καὶ τοι οὐδέπω οὐδεὶς prædicti septem diaconi non de iis accipiantur, ἐπίσκοπος ἦν, ἀλλ᾽ οἱ ἀπόστολοι μόνον· ὅθεν οὔτε qui mysteriis serviunt, ut est prius exposita doc- διακόνων, οὔτε πρεσβυτέρων εἶναι τὸ ὄνομα δῆλο trina, sed eos esse quibus fuit concredita ac tra- φανερόν. Ἐπὶ τούτοις οὖν κηρύσσομεν καὶ ἡμεῖς, dita dispensatio communi eorum usu, qui tunc ὥστε τοὺς προειρημένους ἑπτὰ διακόνους, μὴ ἐπὶ τῶν collecti fuerant qui nobis in hoc quoque for- τοῖς μυστηρίοις διακονουμένων λαμβάνεσθαι, κατὰ ma fuere humanitatis et studii in eos qui indigent. τήν προερμηνευθείσαν διδασκαλίαν, ἀλλὰ τοὺς τὴν οἰκονομίαν τῆς κοινῆς χρείας τῶν τότε συνηθροισμένων ἐγχειρισθέντας, τούτους ὑπάρχειν, οἳ τύπος ἡμῖν κἂν τούτῳ γεγόνασι τῆς περὶ τοὺς δεομένους φιλανθρωπίας τε καὶ σπουδῆς. τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐκκλησία λειτουργούντων, ή ποσότης τῆς προσόδου καὶ ἡ κρατήσασα ορίζει συνήθεια. Ἡ δὲ θ' τοῦ αὐτοῦ τίτλου, τάττει, ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως πρεσβυτέ ρως ξ', διακόνους ρ', διρκονίσσας μ', ὑποδιακόνους 4', αναγνώστας ρι', ψάλτας κε', θυρωρούς ρ' ἡ δὲ ι' τοῦ αὐτοῦ τίτ. διάτ. βούλεται ἐν ταῖς ἄλλαις ἐκκλησίαις φυλάττεσθαι τὸ ἐξ ἀρχῆς ὁρισθὲν στατοῦτον. ᾿Απὸ δὲ τύπου του δεσπότου Ηρακλείου ωρίσθησαν ἐν τῇ αὐτῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ πρεσβύτεροι π', διάκονοι ρν, διακόνισσαι μ', ὑποδιάκονοι ο', ἀναγνῶσται ρξ', ψάλο ται κε', θυρωροί σε. Textus. Const. 1, tit. 1 Novellarum dicit, quod 'Η δὲ α' διάταξις τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών φησί, ὅτι eorum numerum, qui in unaquaque ecclesia ministrant, redituum 100 quantitas et inveterata consuetudo definiat. Const. vero 9 ejusdem tit. jubet, ut in Magna ecclesia Constantinopolitana sint presbyteri sexaginta, diaconi centum, diaconisse viginti, subdiaconi nonaginta, lectores centum et decem, cantores viginti quinque, ostiarii centum. Ejusdem autem tit. const. 10, vult, ut in aliis ecclesiis servetur ab initio definitum statutum. Caeterum per formam domini Heraclii constituti sunt in eadem Magna ecclesia presbyteri octoginta, diaconi quinquaginta, diaconissæ quadraginta, subdiaconi septuaginta, lectores centum tuaginta quinque. CAP. XXXI. Quinam sint clerici, sive qui-c nám ad ecclesiasticum ordinem pertinentes? Concilii Laodiceni canon 24. 24. Quod non oportet sacratos, a presbyteris usque ad diaconos, et deinceps quemlibet ecclesiastici ordinis usque ad ministros, vel lectores, vel cantores, vel exercitatorum ordines, in cauponam ingredi. Textus. Const. u, tit. 1 Novellarum, presbyteros, diaconos, lectores, cantores, clericos [esse] dicit. Quin exorcistarum etiam et ostiariorum const. 6, tit. 3, lib. 1. cod. meminit. sexaginta, cantores viginti quinque, ostiarii sepΤίνες εἰσὶ κληρικοί, ἢ τῆς ἐκκλησιαστικῆς τάξεως; Συνόδου Λαοδικείας κανὼν κδ'. κδ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικῶς ἀπὸ πρεσβυτέρων έως διακόνων, καὶ ἐξῆς τῆς ἐκκλησιαστικῆς τάξεως, ἕως ύπηρετῶν, ἡ ἀναγνωστών, ἢ ψαλτῶν, ἢ ἐπιερχι στῶν, ἢ θυρωρών, ἡ τοῦ τάγματος τῶν ἀσκητῶν, εἰς καπηλεῖον εἰσιέναι, Ἡ β' διάταξις τοῦ α' τίν. τῶν Νεαρών κληρικούς ἔχει, πρεσβυτέρους, διακόνους, υποδιακόνους, ἀναγνώστας, ψάλτας Η μέντοι 5' διάτ. τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. καὶ ἐξορκιστῶν καὶ πυλωρών μέσ μνηται. CAP. XXXII. Ne is ordinetur cujus uxor Περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖσθαι ο fuerit adultera. Quid autem si clerici uxor adul- τινος ή γυνή ἐμοιχεύθη· καὶ ἐὰν γυνή κληρικού terium committat? μοιχευθῇ. Concilii Neocœsariensis canon 8. 8. Si alicujus uxor, cum esset laicus, adulterata fuisse convicta fuerit, is non potest ad ministerium accedere. 104 Sin autem etiam post ordinationem adulterata fuerit, debet eam dimittere. Quod si cohabitet, non potest sibi commissum ministerium exsequi. Textus. Etiam civilis lex, quoscunque uxores suas adulteras non repudiaet, punit. Const. autem 2, tit. 9, lib. Ix cod. lenonem esse dicit eum, qui uxorem suam in adulterio deprehensam, in matriη Συνόδου Νεοκαισάρειας κανών η'. δ η'. Γυνή τινος μοιχευθεῖσα λαϊκου ὄντος, ἐὰν έλεγ χθῇ φανερῶς, ὁ τοιουτος εἰς ὑπηρεσίαν ἐλθεῖν οὐ δύ ναται· ἐὰν δὲ μετὰ τὴν χειροτονίαν μοιχευθῇ, ὀφείλει ἀπολῦσαι αὐτήν· ἐὰν δὲ συζῇ, οὐ δύναται ἔχεσθαι τῆς ἐγχειρισθείσης αὐτῷ ὑπηρεσίας. Καὶ ὁ πολιτικός νόμος πάντας τοὺς τὰς γυναῖκας ἑαυτῶν μοιχευομένας, μὴ ἀπολύοντας τιμωρεῖται ἡ δὲ β' διάτ. τοῦ θ' τίτ, τοῦ θ' βιβλ. τοῦ κώδ. λέγει, ότι προαγωγός ἐστιν ὁ τὴν αὐτοῦ γαμετὴν μοιχευ «Qui cum apostolis congregati erant, et crediderant,» inquit Zonaras. Hard.

θεῖσαν μὴ ἀπολύσας· οὐ μὴν ὁ ψιλῶς ὑποπτεύσας. Σήμερον δὲ καὶ μετὰ δίκην δύναται ὁ ἀνὴρ ἀναλαβεῖν ἐκ τοῦ μοναστηρίου τὴν μοιχευθεῖσαν αὐτοῦ γυναῖκα, κατὰ τὴν παρατήρησιν τῆς περὶ repudium ρμ' νεχρᾶς. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τοῦ μὴ χειροτονεῖσθαι κληρικοὺς ἀπολελυμένως, ἀλλὰ πάντος εἰς ἐκκλησίαν ἢ εἰς μοναστήριον. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών 5'. Γ΄. Μηδένα ἀπολελυμένως χειροτονεῖσθαι, μήτε πρεσούτερον, μήτε διάκονον, μήτε ὅλως τινὰ τῶν ἐν τῷ ἐκκλησιαστικῷ τάγματι, εἰ μὴ ἰδικῶς ἐν ἐκκλησίᾳ πόλεως ἢ κώμης, ἢ μαρτυρείῳ ἢ μοναστηρίῳ, δ χειροτονούμενος ἐπικηρύττοιτο· τοὺς δὲ ἀπολύτως χειροτονουμένους, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος ἄκυρον ἔχειν τὴν τοιαύτην χειροθεσίαν, καὶ μηδαμοῦ δύνασθαι ἐνεργεῖν, ἐφ᾽ ὕβρει τοῦ χοιροτονήσαντος. Περὶ περιοδευτῶν καὶ τῶν ἐν ταῖς κώμαις ἐκκλησιῶν. Συνόδου Λαοδικείας κανών νζ'. νζ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἐν ταῖς κώμαις καὶ ἐν ταῖς χώραις, καθίστασθαι ἐπισκόπους, ἀλλὰ περιοδευτάς· τοὺς μέντοι ἤδη προκατασταθέντας, μηδὲν πράττειν ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τοῦ ἐν τῇ πόλει· ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς πρεσβυτέρους, μηδὲν πράττειν ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου. Η δι ια' διάταξις τοῦ γ' τίτ, τοῦ π. βιβλ. λέγει, ἐκ τῶν χωρίων καὶ τῶν κωμῶν, καὶ οὐκ ἔξωθεν εἰς τὰς ἐκκλησίας αὐτῶν χειροτονεῖσθαι, ὥστε συντελεῖν τὴν ἰδίαν καπιτατιόνα καὶ τὸ δημόσιον. Ἡ δὲ ις' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτλου, καὶ ἡ β' τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν, φασὶ τοὺς ἐναπογράφους, καὶ ἀκόντων τῶν δεσποτῶν, ἐν ταῖς κατ᾿ αὐτοὺς κτήσεσι χειροτονεῖσθαι· ἐφ᾽ ᾧ διὰ τῶν δεσποτῶν τὴν καπιτατιώνα συντελεῖν, καὶ δι' ὑποκαταστάτου λειτουργεῖν. -bo ΚΕΦΑΛ. ΛΕ. Περὶ τοῦ ὑπὸ τὸν ἐπίσκοπον τῆς πόλεως εἶναι τοὺς κληρικοὺς τῶν πτωχείων καὶ μοναστηρίων καὶ μαρτυρείων. Συνόδου Χαλκηδόνος κανὼν η'. η'. Οἱ κληρικοὶ τῶν πτωχείων καὶ μοναστηρίων καὶ μαρτυρείων, ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐν ἑκάστῃ πόλει ἐπισκόπων κατὰ τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων παράδοσιν διαμενέτωσαν, καὶ μὴ κατὰ αὐθάδειαν ἀφηνιάτωσαν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου. Οἱ δὲ τολμῶντες ἀνατρέπειν τὴν τοιαύτην διατύπωσιν καθ' οιονδήποτε τρόπον, καὶ μὴ ὑποταττόμενοι τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ, εἰ μὲν εἶεν κληρικοί, τοῖς τῶν κανόνων ὑποκείσθωσαν ἐπιτιμίοις· εἰ δὲ μονάζοντες ἢ λαϊκοί, ἔστωσαν ἀκοινώνητοι. Περὶ δούλων κληρουμένων. ᾿Αποστόλων κανών πρ. πβ'. Οἰκέτας εἰς κλῆρον προχειρίζεσθαι ἄνευ τῆς τῶν δεσποτῶν γνώμης, οὐκ ἐπιτρέπομεν ἐπὶ λύπη τῶν κεκτημένων· οἴκων γαρ ἀνατροπὴν τὸ τοιοῦτο ἐργάζεται. Εἰ δέ ποτε καὶ ἄξιος φανείη οἰκέτης πρὸς χειροτονίαν βαθμοῦ, οἷος καὶ ὁ ἡμέτερος Ονήσιμος TIT. I, CAP. XXXI-XXXVI. monio detinuerit: non autem,etiam qui adulteram solummodo suspectam habuerit. Hodie vero etiam post condemnationem potest maritus uxorem suam adulteram e monasterio recipere: idquel secun dum observationem Novellæ 134, de repudiis. CAP. XXXIII. -- Ne clerici libere ordinentur, sed omnino vel certu ecclesia vel monasterio deputentur. Concilii Chalcedonensis canon 6. 6. Nullum absolute ordinari, nec presbyterum, nec diaconum, nec omnino aliquem eorum qui sunt in ordine ecclesiastico, nisi specialiter in ecclesia civitatis, vel pagi,vel martyrio,vel monaste rio is qui ordinatur, designetur. Eos autem qui absolute ordinantur, decrevit sancta synodus irritam ac invalidam habere ejusmodi manuumimpositionem, et nusquam exercere ac operari posse ad ejus qui ordinavit injuriam. CAP. XXXIV. - De periodeutis et de ecclesiis rusticanis. Concilii Laodiceni canon 57. 57. Quod non in vicis et pagis episcopos constitui, sed 102 periodeutas, hoc est, circumcursalores; eos autem qui prius constituti fuerunt, nihil agere sine mente episcopi qui est in civitale. Similiter autem et presbyteros nihil agere sine mente episcopi. Textus. Const. 11, tit. 3, lib. 1, dicit, ex [ipsis] Pussessionibus et vicis, non autem aliunde, in ecclesias ipsorum ordinari [debere], ut propriam capitationem ac vectigal contribuant. Constit. vero 16 ejusdem tit. et 2, tit. Novellarum aiunt, censibus annotatos, eliam invitis [agri] dominis, in iis vicis in quibus mansitant,ordinari: [ita tamen,] ut capitationem contribuere, et per substitutos ruralia obsequia exsequi, per dominos compellantur. CAP. XXXV.-Ut episcopo urbis subsint clerici tam in hospitibus pauperum, quam in monasteriis, vel locis quæ dicuntur marlyria versantes. Concilii Chalcedonensis canon 8. 8 Clerici ptochotrophiorum, monasteriorum et templorum martyrum, sub polestate episcoporum, qui sunt in unaquaque civitate,ex sanctorum Patrum traditione, permaneant, et non per arroganliam se a proprio episcopo,imperium ejus detrectantes, subducant. Qui hanc autem constitutionem avertere ausi fuerint, si autem monachi, vel laici, sint excommunicati. CAP. XXXVI.--De servis qui in clerum recipiuntur. Apostolorum canon 82. 82 [31].Servos in clerum provehi sine voluntate 103 dominorum, non permittimus,ad eorum qui possident molestiam.Domorum enim eversionem talia efficiunt. Si quando autem etiam dignus serναus visus sit, qui ad gradum eligatur, qualis noster

PHOTII PATRIARCHA GP. quoque Onesimus visus est, et domini concesse- ἐφάνη, καὶ συγχωρήσουσιν οἱ δεσπόται καὶ ἐλευ rint ac liberaverint, et ædibus emiserint, fiat. θερώσουσι, καὶ τοῦ οἴκου ἑαυτῶν ἐξαποστείλωσι, γινέσθω. Const. 36, tit. 39 lib. 1, ced.ait servun ne vo- Ἡ δὲ λς' διάταξις τοῦ γ' τίτ. τοῦ π' βιβλ. τοῦ κώδ., lente quidem domino clericum Geri, nisi prius φησίν, ὅτι δοῦλος, οὔτε κατὰ γνώμην του δεσπότου manumittatur. Const. 2, tit. 1 Novellarum ait: Si κληροῦται, εἰ μὴ πρότερον ἐλευθερωθῇ. Ἡ δὲ β' διάτ. sciente neque contradicente dlomino clericus fa- τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν, φησὶν ὅτι ἐὰν γινώσκοντος ctus fuerit, [eum] liberum esse,ac Geri ingenuum. καὶ μὴ ἀντιλέγοντος τοῦ δεσπότου κληρωθῇ, ἐλευθε Si vero [dominus] cum ignorassel, intra annum ροῦται καὶ εὐγενής γίνεται. Εἰ δὲ ἠγνόησεν εἴσω [illi suam] fortunam ostendat, [eum illum posse] ἐνιαυτοῦ δεικνὺς τὴν τύχην, λαμβάνει αὐτόν. Ὁ δὲ recipere. [Denique] liberum factum, si mundanus Ελευθερούμενος, ἐὰν κοσμικός γένηται, παραδίδοται flat, domino suo in servitutem tradi. Eadem const. εἰς δουλείαν τῷ δεσπότῃ αὐτοῦ. Ἡ δὲ αὐτὴ διάταξις dicit episcopatum a servili atque ascriptiorum λέγει, ὅτι ἡ ἐπισκοπὴ, καὶ δουλικῆς καὶ ἐνυπογράφου conditione, et a patria potestate liberare. Quod ip- τύχης ἐλευθεροῖ καὶ ὑπεξουσιότητος· τὸ αὐτὸ δὲ καὶ sum sane etiam Novella 81, quæ tradit, per quas ή σε νεαρὰ ἡ διαλαμβάνουσα διὰ ποίων ἀξιωμάτων dignitates curia [nexu] patriaque potestate quis g βουλευτηρίου τις ἐλευθεροῦται καὶ ὑπεξουσιότητος· ἡ liberetur. γὰρ οὐ νεαρὰ ἐπισκόπων οὐ μέμνηται.. CAP. XXXVI. - De diaconissis, et quod m2lier presbyteralem dignitatem non obtineat. Concilii Niccni canon 19. 19. De Paulianistis, qui deinde ad ecclesiam confugerunt, statutum est, ut ii omnino rebaptizentur. Si qui vero tempore præterito in clericorum numero erant, si quidem a culpa et reprehensione aliqui visi fuerint, rebaptizali ordinentur a catholics 104 Ecclesia episcopo. Si vero examinatio eos non esse aptos deprehendit, deponi eos oportet. Similiter autem et de diaconissis, et omnino de omnibus qui inter clericos annumerantur, eadem forma servabitur. Diaconissarum autem meminimus quæ in habitu quidem censentur, quoniam nec ullam habent manuum impositionem, ut omnino inter laicos ipsa conDumerentur. Concilii Laodiceni canon 11. 11. Non oportere eas quæ dicuntur presbyteræ et præsidentes, in ecclesiis constitui. Concilii Chalcedonensis cunon 15. 15. Diaconissam non esse mulierem, etc., ut pag. 550. Concilii acumenici sexti canon 14. 14. Sanctorum divinorumque Patrum, etc., ut pag. 551. CAP. XXXVIII. — Quatenus per ordinationem peccata solvantur. Concilii Neocœæsariensis canon 9. 9. Si presbyter, qui corpore prius peccaverat, etc., ut pag. 147. ΚΕΦΑΛ ΛΖ'. - Περί διακονισσῶν, καὶ ὅτι γυνὴ εὐ γίνεται πρεσβυτέρα. Συνόδου Νικαίας κανών ιθ'. ιθ'. Περὶ τῶν Παυλιανισάντων, εἶτα προσφυγόντων τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ὅρος ἐκτέθειται ἀναβαπτί ζεσθαι αὐτοὺς ἐξάπαντος. Εἰ δέ τινες τῷ παρεληλυθότι χρόνῳ ἐν τῷ κλήρῳ ἐξητάσθησαν, εἰ μὲν ἄμεμπτοι καὶ ἀνεπίληπτοι φανεῖεν, ἀναβαπτισθέντες χειροτονείσθωσαν ὑπὸ τοῦ τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἐπισκόπου. Εἰ δὲ ἡ ἀνάκρισις ἀνεπιτηδείους αὐτοὺς εὑρίσκει, καθαιρεῖσθαι αὐτοὺς προσήκει. Ωσαύτως δὲ καὶ περὶ τῶν διακονισσῶν, καὶ ὅλως περὶ τῶν ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζομένων, ὁ αὐτὸς τύπος περιφυλα χθήσεται, εμνήσθημεν δὲ τῶν διακονισσῶν τῶν ἐν σχήματι ἐξετασθεισῶν, ἐπεὶ μηδὲ χειροθεσίαν τινὰ ἔχουσιν· ὥστε ἐξάπαντος ἐν τοῖς λαϊκοῖς αὐτὰς ἐξετάζεσθαι. Συνόδου Λαοδικείας κανών ια'. ια΄. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰς λεγομένας πρεσβύτιδας, ἤτοι προκαθημένας, ἐν ἐκκλησίᾳ καθίστασθαι. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιε'. ιε'. Διακόνισσαν μὴ χειροτονεῖσθαι γυναίκα, κ.τ.λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών ιδ'. ιδ. Ὁ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων, κ. τ. λ. Περὶ τῶν διὰ τῆς χειροτονίας λυομένων αμαρτημάτων. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών θ'. θ'. Πρεσβύτερος ἐὰν προημαρτηκὼς σώματι, κ. τ.λ.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. II, CAP. Ι. ΤΙΤΟΣ Β'. ΠΕΡΙ ΠΟΙΗΣΕΩΣ ΕΚΚΛΗΖΙΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΙΕΡΩΝ ΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΘΗΜΑΤΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑ ΓΝΩΜΗΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΙΣΤΩΝΤΩΝ ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΑ 108 TITULUS II. DE EXSTRUCTIONE ECCLESIARUM, ET DE SACRIS VASIS ATQUE DONARIIS, ET DE CLERICIS PRÆTER SENTENTIAM EPISCOPI ALTARIA ERIGENTIBUS. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ καθιερώσεως έχκλησιῶν καὶ μαρτυρείων μὴ ἐχόντων λείψανα ἁγίων. Συνόδου Καρθαγέννης κανών 5', πγ. Ὥστε χρίσμα ἀπὸ πρεσβυτέρων μὴ γίνεσθαι. 5. Φουρτουνάτος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐν ταῖς προς Λαβούσαις συνόδοις μεμνήμεθα τὰ ὁρισθέντα, ὥστε χρίσμα, ἢ καταλλαγὴν μετανοούντων, ή κορῶν, καὶ τόπων, καὶ ναῶν καθιέρωσιν ἀπὸ πρεσβυτέρων μὴ γίνεσθαι· ἐὰν δέ τις ἀναφυῇ τοῦτο πράττων, τί δεῖ περὶ τούτου δρίσαι; Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τὸ ὑμέτερον ἀξίωμα ἤκουσε τὸ ἀνενεχθὲν παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συλλειτουργοῦ ἡμῶν Φουρτουνάτου, τί πρὸς ταῦτα λέγετε; ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Χρίσματος ποίησις, καὶ κορῶν καθιέρωσις, ἀπὸ πρεσβυτέρων μὴ γένηται, μήτε δὲ καταλλάξαι τινὰ εἰς δημοσίαν λειτουργίαν πρεσβυτέρῳ ἐξεῖναι· τοῦτο πᾶσιν ἀρέσκει. Περὶ τῶν πλαστῶν μνημείων τῶν μαρτύρων. πγ'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα τὰ πανταχοῦ ἀνὰ τοὺς ἀγροὺς καὶ τοὺς ἀμπελῶνας θυσιαστήρια, ώσανεί εἰς μνήμην μαρτύρων καθιστάμενα, ἐν οἷς οὐδὲ ἔν σώμα ή λείψανα μαρτύρων ἀποκείμενα δείκνυται, ἀπὸ τῶν ἐντοπίων ἐπισκόπων εἰ ἔστι δυνατόν και ταστρέφωνται. Εἰ δὲ τοῦτο θορύβοις δημοτικοῖς οὐ συγχωρεῖται, ὅμως τὰ πλήθη νουθετηθῶσι μὴ ὀχλαγωγεῖν τοὺς τόπους ἐκείνους· καὶ ἵνα οἱ τὰ ὀρθὰ φρονοῦντες μηδεμιά δεισιδαιμονίᾳ τῶν τοιούτων τύπων καταδεσμώνται· καὶ παντελῶς μηδὲ μνήμη μαρτύρων επιτελεσθῇ, εἰ μή που ἢ σῶμα ἤ τινα λείψανα ὦσιν, ἢ ἀρχαιογονία τινὸς οἰκήσεως, ἢ κτί- ο σεως, ἢ πάθους πιστῇ ἀρχαιότητι παραδίδοται· ὅσα γὰρ δι᾽ ἐνυπνίων καὶ ματαίων ἀποκαλύψεων ἀνθρώπων τινῶν ὁπουδήποτε καθίστανται θυσιαστήρια, παντί τρόπῳ τὰ τοιαῦτα ἀποδοκιμασθώσιν. Συνόδου Νικαίας τὸ β', κανὼν ζ', ιζ'. Οτι τοὺς ἐγκαινισθέντας ναοὺς ἐκτὸς καταἁγίων λειψάνων, δέον ἀναπληρωθέσεως θῆναι. ζ'. Εφη Παῦλος ὁ θεῖος ἀπόστολος· Ιινῶν ἀνθρώαἱ ἁμαρτίαι πρόδηλοι εἰσι, τισὶ δὲ καὶ πων CAPUT PRIMUM. De consecratione ecclesiarum et martyriorum quæ sanctorum reliquiis carent. Concilii Carthaginensis canon 6, 83. Ut chrisma a presbyteris non fiat *. 6. Fortunatus episcopus dixit: In præteritis conciliis statutum [mss. constituta] meminimus esse, ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, necnon et puellarum consecratio, a presbyteris non fant: si quis autem emerserit hoc faciens, quid de eo mss. de hoc statuendum sit? Aurelius episcopus dixit: Audivit dignatio vestra sugRestionem fratris et coepiscopi nostri Fortunati quid ad hæc dicitis? Ab universis episcopis dictum est: Chrisinalis ms. chrismæ] confectio, et puellarum consecratio a presbyteris non fat: vel reconciliare quemquam in publica missa presbytero non licere, hoc omnibus placet. De monumentis martyrum factitiis. 83. Item 25, ut altaria quæ passim per agros et per vias tanquam memoria martyrum constituuntur, in quibus nullum corpus aut reliquia martyrum conditæ probantur, ab episcopis qui locis eisdem præsunt 106, si fieri potest, evertantur. Si autem hoc per tumultus populares non sinitur, plebes tainen admoneantur, ne illa loca frequenlent, ut qui recte sapiunt, nulla ibi superstitione devincti teneantur. Εt omnino nulla memoria martyrum probabiliter acceptetur, nisi ubi corpus aut aliquæ reliquiæ sunt, origo alicujus habitationis vel passionis fidelissima origine traditur. Nam quæ per somnia et per inanes quasi revelationes quorumlibet hominum ubicunque constituuntur altaria, omni modo improbentur. Concilii Nicani ut canones 7 et 17. Templis absque depositione sacrarum reliquiarum fuerunt dedicata, feri debet deposi tio. 7. Ait Paulus divinus apostolus: Quorumdam hominum peccata sunt manifesta, nonnullos autcm 2ª Carthag. 11, can. 3. 3 Concilium Carthag. v, c. 44; concilium Afric. c. 50.

consequuntur 37. Præcedentibus autem peccatis, ἡ ἐπακολουθοῦσιν, alia quoque ea sequuntur. Impiam ergo hæresim eorum,qui Christianos accusant, alia quoque impia consecuta sunt.Quemadmodum enim venerabilium imaginum aspectum ex ecclesia sustulerunt, alios quoque mores reliquerunt, quos quidem oportet renovari,et tam ex jure scripto quam non scripto sic observari. Quæcumque ergo templa consecrata sunt absque sacris reliquiis martyrum, in iis fieri statuimus reliquiarum depositionem cum consuetis precibus. Episcopus autem posthac templum consecrans sine sanctis reliquiis, deponatur, ut qui ecclesiasticas traditiones transgressus sit. Ne quis cum non habeat quæ ad perfectionem pertinent oratoria (edificare aggrediatur. 17. Quidam monachi suis 107 monasteriis reliclis, ut qui imperare desiderent, et parere recusant, oratoria difcare aggrediuntur, cum ea non habeant quæ ad perfectionem pertinent. Si quis ergo hoc facere aggressus fuerit, probibeatur ab ejus loci episcopo Si quis autem ea habet quæ ad perfectionem sufficiunt,quæ ab ipso deliberata sunt, ad finem deducantur.Idem autem servetur in laicis et clericis. Αμαρτιῶν οὖν προκαταλαμβανουσῶν, καὶ ἕτεραι ἀμαρτίαι παρέπονται ταύταις· τῇ οὖν ἀσεβεῖ αἱρέσει τῶν Χριστιανοκατηγόρων, καὶ ἄλλα ἀσεβήματα συνηκολούθει. Ωσπερ γὰρ τὴν τῶν σεπτῶν εἰκόνων ὄψιν ἀπείλοντο ἐκ τῆς ἐκκλησίας, καὶ ἕτερά τινα ἔθη ἀντὶ τοῦ ἀπεδοκίμασαν παραλελοίπασιν, ἃ χρὴ ἀνανεωθῆναι, καὶ κατὰ τὴν ἔγγραφον καὶ ἄγραφον θεσμοθεσίαν οὕτως κρατεῖν· ὅσοι οὖν σεπτοί ναοί καθιερώθησαν, ἐκτὸς ἁγίων λειψάνων μαρτύρων, ὁρίζομεν ἐν αὐτοῖς κατάθεσιν γενέσθαι λειψάνων, μετὰ τῆς συνήθους εὐχῆς. Ὁ δὲ ἄνευ ἀγίων λειψάνων καθιερῶν ναόν, καθαιρείσθω, ὡς παραβεβηκὼς τὰς ἐκκλησιαστικὰς παραδόσεις. Οτι μὴ ἔχων τις τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν, μὴ ἐπισ χειροίη κτίζειν εὐκτήριον οἶκον. ιζ. Οτι τινὲς τῶν μοναχῶν καταλιπόντες τὰ ἑαυτῶν μοναστήρια, ὡς ἐφιέμενοι ἄρχειν καὶ τὸ ὑπο ακούειν ἀπαναινόμενοι, ἐγχειροῦσι κτίζειν εὐκτη ρίους οἴκους, τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν μὴ ἔχοντες. Εἴ τις οὖν τοῦτο ἐπιχειρήσοι ποιεῖν, κωλυέσθω ὑπὸ τοῦ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπου· εἰ δὲ τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν ἔχει, τὰ βεβουλευμένα αὐτῷ εἰς πέρας ἀγέσθωσαν. Τὸ αὐτὸ δὲ φυλαττέσθω καὶ ἐπὶ λαϊκῶν καὶ κλησ ρικών. Textus. In cap.14,tit. 3 praesentis operis tran- Ἐν τῷ ιδ᾽ κεφαλαίῳ τοῦ γ' τίτ, τοῦ παρόντος συνscripsi, quomodo fat ecclesia. Dicit vero etiam τάγματος, παρέγραψα πως γίνεται ἐκκλησία. Λέγει const. 15, tit. 2, lib. i cod. quod si quis rem mo- δὲ καὶ διάτ. ιε' τοῦ β' τίτ. τοῦ κ' βιβλ. τοῦ κώδ. ὡς bilem, immobilem, aut seipsam moventem, per- άν τις δωρήσεται πρᾶγμα κινητὸν ἡ ἀκίνητον ἢ αὐτο. sonæ cujuspiam] martyris, aut propheta, aut κίνητον ἢ δίκαιον εἰς πρόσωπον μάρτυρος, ἢ προφήτου, angeli, tanquam ipsi oratorium exstructurus do- c ἢ ἀγγέλου, ὡς αὐτοῦ μέλλων εὐκτήριον οἰκοδομῆσαι, naverit, donationemque ubi oportet, in acta re- καὶ τὴν δωρεὰν ἐμφανίσῃ ἐφ᾽ ὧν ἀναγκαῖον ἐστιν, tulerit: cogatur opus, quanquam cceptum non sit, ἀναγκάζεται τὸ ἔργον κἂν μὴ ἤρχθη πληροῦν μετὰ cum hæredibus adimplere, [eo] que adimpleto κληρονόμων, καὶ πληρωθέντι δοῦναι τὰ τῆς δωρεάς. donationem conferre.Idemque de xenodochio, no- Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ξενοδοχείων καὶ νοσοκομείων socomio,atque ptochio (dicit. Tum etiam episcopis καὶ πτωχείων· ἀδείας οὔσης τοῖς ἐπισκόποις καὶ οἶet ceconomis, ut hos urgeret, facultatem esse. Pos- κονόμοις ἐνάγειν αὐτούς. Τούτων δὲ πληρουμένων, ἡ tremo læc completa,prout donatoribus visum est, διοίκησις κατὰ τὰ δόξαντα τοῖς φιλοτιμησαμένοις ac secundum injunctas præceptiones administra- καὶ τοὺς ἐπιτεθέντας ὅρους γίνεται, καὶ ἡ με' διάδο ri. Ac const. 45, tit. 3,ejusdem: lib. dicit: Quod si τοῦ γ' τίτ, τοῦ αὐτοῦ α' βιβλ. φησίν, ὅτι ἐάν τις δύο quis aut per institutionem, aut legatum, Adeicom- σεβῆ ποιήσοιτο διατύπωσιν, ἐν ἐνστάσει ἡ ληγάτῳ, missumve,aut mortis causa donationem,piam dis- ἢ fidei commisso mortis causa δωρεα, ἀνάγκην ἔχει positionen fecerit, cogatur per episcopum manda- δ κελευσθεὶς διὰ τοῦ ἐπισκόπου, κἂν ἐκωλύθη ὑπὸ tarius,etiam si episcopo a testatore prohibitum sit, τοῦ διαθεμένου προνοῆσαι, εἰ μὲν ἐκκλησίαν ἐπε ne curet, ut si ecclesiam facere ipsi injunctum ετράπη ποιῆσαι, πληροῦν αὐτὴν εἴσω τριετίας· εἰ δὲ fuerit,intra triennium illam absolvat: si vero xe- p ξενώνα, εἴσω ἐνιαυτοῦ· δυνατὸν γὰρ καὶ οἶκον εἰς nonem,iutra annum.Etenim dum opus consume- ανάκλισιν τῶν ἀῤῥώστων μισθοῦσθαι, ἕως οὗ τὸ ἔργον tur, recipiendis ægrotis [aliam] donum conduci πληρωθῇ. Τοῦ δὲ τοιούτου χρόνου παρερχομένου, posse. Deinde eo tempore elapso, episcopum re- ἀπαιτεῖ τὸ καταλειφθὲν ὁ ἐπίσκοπος μετὰ καρπῶν licta pariter cum fructibus atque accessionibus καὶ αὐξήσεων ἀπὸ τοῦ καιροῦ τῆς τοῦ διαθεμένου a tempore mortis testatoris exigere: ac ecclesias, τελευτῆς, καὶ ποιεῖται τὰς οἰκοδομὰς τῶν ἐκκλησιῶν 108 xenones, gerontocomia, orphanotrophia, no- καὶ τῶν ξενώνων, ἢ τῶν γεροκομείων, ἡ ὀρφανοτρο socomia, aut plochia ædificare: [ιum etiam ad- φείων, ἢ νοσοκομείων, ἢ πτωχείων, καὶ προχειρίζει ministratores ipsis prædicere, nisi testator, quis ται τοὺς διοικητὰς αὐτῶν· εἴ γε μὴ ῥητῶς ὁ τελευτήadministrare debeat, expresse dixerit: et lametsi σας εἶπε τὸν ὀφείλοντα διοικεῖν· εἰ καὶ ὠνόμασεν, [administratorem testator] nominarit, potestatem ἄδειαν ὁ ἐπίσκοπος ἔχει κακῶς αὐτὸν διαγινόμενον, [tamen habere episcopum, ut si male ille admi- ἀποκινεῖν, καὶ ποιεῖν ἄλλον. Εἰ δὲ ὁ κελευσθεὶς καὶ nistret, ipsum] removeat, et alium faciat: si παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ὀχληθείς, ἀρχικὴν ὑπόμνησιν vero qui jussus est, ab episcopo interpellatus αναμείνῃ, δίδωσι διπλοῦν τὸ καταλειφθέν· ῥαθυμούν magistratuum [etiam] admonitionem exspectet, τος δὲ τοῦ ἐπισκόπου, ἀναγκάζει πληρωθῆναι τὸ διὰ

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. II, CAP. I. τυπωθὲν ὁ μητροπολίτης, ἢ ὁ τῆς διοικήσεως ἐκείνης [ipsum] quod relictum est, duplicatum dare: si ἀρχιεπίσκοπος, καὶ πᾶς βουλόμενος τῶν πολιτῶν episcopus negligentius agal, metropolitanum, aut κινεῖ. Εἰ δὲ μετὰ τὴν ἰδίαν τελευτὴν, οἱ κληρονόμοι tractus istius archiepiscopum, ut quod præceptum ἐκελεύσθησαν δοῦναι ἢ ποιῆσαι, ὁ προδηλούμενος est adimpleatur, cogere, et quemcunque civium χρόνος μετὰ τὴν ἀποβίωσιν αὐτῶν ἀριθμεῖται, οἱ δὲ [posse quaestionem] movere: si post mortem suam ἄρχοντες ἀναγκάζουσι ταῦτα πληροῦσθαι. hæredes aliquid dare aut facere jussi fuerint, prædictum tempus post illorum decessum computari: denique], ut hæc impleantur, [ipsos] magistratus cogere [debere.] Ἡ γ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν φησὶ διὰ δη Textus. Const. 3, tit. 1 Novellarum ait [aliquid μοσίων προσώπων δὶς ὀχλούμενον τὸν κελευσθέντα facere aut dare jussum,si ab episcopo et econom παρὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ οἰκονόμου, καὶ ὑπερθέ- mo per publicas personas bis admonitus adhuc μενον, ἐκπίπτειν παντὸς κέρδους· καὶ τὴν οὐσίαν differt,ab omni lucro excidere,et episcopum omπᾶσαν μετὰ τῶν ἐν μέσῳ ἐπαυξήσεων ὁ ἐπίσκοπος nem substantiam cum medii temporis accessioδαπανᾳ εἰς τὰ διατυπωθέντα, μὴ παρακρατουμένου nibus, non retenta [ab illo falcidia, in quæ conφαλκιδίου. Τὸ αὐτό ἐστι, κἂν προσάπαξ τι ληγα- stitutum est insumere: et si universaliter quipτευθῇ. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρών φησίν, piam legetur, idem esse. Eadem const. 3, tit. 2 εἴσω ἓξ μηνῶν μετὰ τὴν ἐμφάνειαν τῆς διαθήκης ἐξ Νovellarum ait, intra sex menses post aperturam ὑπερθέσεως, καρπούς καὶ τόκους καὶ ἐπαυξήσεις ἀπὸ lestamenti relictis non dalis], propter dilatioτελευτῆς τοῦ καταλιπόντος ἀπαιτεῖσθαι. Ἡ δὲ γ' nem fructus, usuras atque accessiones a morte διάτ. τοῦ β' τίτ. τοῦ αὐτοῦ τῶν Νεκρών συντά- ejus qui reliquit, exigi. Eadem const. 3, tit. 2 γματος φησίν, εἴσω πενταετίας τὴν ἐκκλησίαν ὀφεί- Novellarum ait, intra quinquennium ecclesiam λειν πληρούσθαι· τοὺς δὲ ἄλλους εὐαγεῖς οἴκους, debere perfici: alias venerabiles domus intra εἴσω ἐνιαυτοῦ. Εἰ δὲ μὴ ἐντὸς τοῦ ἐνιαυτοῦ ποιή- annum. Si vero intra annum hæredes [eas] non σουσιν οἱ κληρονόμοι, ἀναγκαζέσθωσαν οἶκον ἀγο- fecerint [ipsos] cogi domum [aliquam aut emere ράζειν ἢ μισθοῦσθαι, ἔνθα δύναται τὰ κελευσθέντα aut conducere, ubi jussa queant exsequi. Procuπληροῦσθαι. Τὰ δὲ περὶ τῆς διοικήσεως ὁμοίως τῇ rationem aulem perinde atque præmissa const. προλαβούσῃ διατυποῖ. instituit. Λέγει δὲ βιβλία τῶν διγέστων τίτ. ν' βιβλ. ι καὶ α', 109 Textus.Lib, vero 1,digest.tit.50),lib.n,dicit, ὅτι τὰ ἱερὰ θείου δικαίου εἰσὶ, καὶ ὑπ᾽ οὐδενὸς δεσπόζον- res sacras divini juris,ac in nullius bonis esse. Res ται· ἱερὸν δὲ πραγμά ἐστι, τὸ ἀνιερωθὲν δημοσίᾳ. Τὰ autem sacra est,quæ publice consecrata est. Nam γὰρ ἰδιωτικὰ οὐκ εἰσὶν ἱερὰ, ἀλλὰ βέβηλα· εἰ δὲ κατα- quæ hominum privatorum sunt, non sacra sunt, πέσῃ τὸ οἰκοδόμημα, μένει ὁ τόπος ἱερός, ὡς βιβλ. sed profana. Si vero ædifcium sacrum] collapsumn δίγ. 5· καθιερούνται δὲ καὶ ἐν πόλεσι καὶ ἐν χωρίοις. fuerit, locus sacer manet,ut digesto 6.ConsecranΔημόσιος δὲ τόπος παρὰ κέλευσιν βασιλέως, οὐ γίνεται tur vero [loca] et civitatibus et in agris. Locus ἱερὸς, ὡς δίγεστον η' καὶ θ᾽· ἀδιατίμητον δέ ἐστι τὸ publicus citra jussum principis non fit sacer,ut diἱερὸν, ὡς δίγεστον ι· καὶ Ἰνστιτουτιώνων βιβλ, τίτ. α' gesto 8,et 9. Res sacra non recipit æstimationem, φησίν, ὅτι ἱερόν ἐστι, τὸ ὀρθῶς καὶ διὰ τοῦ ἱερέως ut digesto 10. Et [lib. ] Instit. 1,tit. 1: Sacra (inτῷ Θεῷ ἀνιερωμένον· ὡς οἱ ναοὶ καὶ τὰ σκεύη· καὶ quit) res sunt, quæ rite per pontifces Deo conseτοῦ ναοῦ καταπεσόντος, μένει ὁ τόπος ἱερός. Οὐκ cratæ sunt: veluti ædes sacræ, et vasa.Et ædibus ἔστι δὲ ἱερὸν, ὅπερ τις κατ' οἰκείαν αὐθεντίαν ὡς sacris dirutis,manet locus sacer. Non est autem saἱερὸν ποιήσει· καὶ τίτ. 5· ὅτι οὐ κτᾶται τις τὰ ἱερὰ crum,quod quispiam sua auctoritate quasi sacrum διὰ τῆς χρονίας νομῆς· οὔτε ἰσχυρῶς τις επερωτα constituerit. Εt tit. 9, neminem possessionis surλαβεῖν ἱερὸν, Ινστιτουτιώνων ιγ' τίτ. ιε' καὶ τίτ. κγ'. fragio res sacras usucapere.Nemo utiliter res saὅτι οὐδεὶς ἐν εἰδήσει ἀγοράζει ἱερόν· εἰ δὲ ἀπατηθεὶς cras stipulatur,ut Instit. 3, tit. 19 Et tit. 23: New ἠγόρασεν ὡς ἰδιωτικὸν, κινεῖ ἐπὶ τῷ διαφέροντι· καὶ mo sciens [recte] emit rem sacram.Si vero deceΙνστιτουτιώνων ιδ' τίτ. ιε', ὅτι ἐπιβλέπουσι τὰ ἱερὰ plus emit quasi privatam, agit ad id quod interest. καὶ παρασκευάζουσιν αὐτὰ φιλοκαλεῖσθαι. Βιβλ. β', Ει Inst.v, tit. 15, in loco] sacro ædificare prohiτίτ. ιδ', βιβλ. 15', ξ'· οὐ καλῶς τις πακτεύει μὴ καθ- p bemur. Lib. [dig.] 1, tit. 16, dig. 7: Magistratus ιεροῦν τὸν ἴδιον τόπον· βιβλ. 5', τίτ. α', δίγεστον κγ'. ædes sacras inspiciunt,ac ornandas curant. Lib. τὰ ἱερὰ ὡς ἡμέτερα ἐκδικεῖν οὐ δυνάμεθα· βιβλ. η', tit. 14, digest. 60. Non recte quis paciscitur, ne τίτ. 3', βιβλ. ι5, ιδ· ἱεροῦ τόπου παρεντιθεμένου, και locum suum dedicet. Lib. vi, tit. 23: [Loca] sacra, ἡ δι᾽ αὐτοῦ πάροδος εἰς ἰδιωτικὸν ἐμποδίζεται· δου- quasi nostra,in rem actione petere non possumus. λεία γὰρ οὐ συνίσταται διὰ τοῦ τοιούτου τόπου - βιβλ. Lib. vir, tit. 1,dig. 14: Sacro loco interveniente, iter τα', τίτ.ζ', βιβλ. ις',λς τὰ ἱερὰ γινόμενα ὑπὸ τοὺς που per ipsum in privatum [locum] impeditur.Servitus λεμίους, παύονται εἶναι ἱερά· ὥσπερ ὁ ἐλεύθερος δου- enim per istiusmodi locum non consistit. Lib.xrtit. λωθείς· ἀπολυθέντα δὲ τῆς συμφορᾶς, ἀναλαμβάνουσι 7,lib xvi, digest. 36: Loca sacra ab hostibus capta τὴν προτέραν κατάστασιν· καὶ βιβλ. ιζ', τιτ. β', βιβλ. desinunt esse sacra, sicut homo liber in servitutem ις, ἔγ' ὅτι ἐὰν ἀνιερωθῇ τὸ κοινὸν πρᾶγμα, λύεται ἡ pertractus. Ab hac calamitate liberata pristinum ἐπ' αὐτῷ κοινωνία, Βιβλ. ιη', τίτ. α', βιβλ. ις', ε', Γ'. statum recipiunt. Lib. xνι, tit. 2, lib. xvi, digest. ΙΙ,

63. Si res communis consecrata fuerit, in illa so- ξβ'· τοῦ ἱεροῦ πράγματος αγορασία συνίσταται, ἐνν cietas solvitur. Lib. xvum, tit. 1, digest.5, 6, 110 ἀγνος, ὁ ἀγοραστής ἱερὸν αὐτὸ εἶναι, καὶ ἔχει κατὰ 62: Sacra rei emptio consistit, si illam sacram τοῦ κράτου, εἰς ὅπερ αὐτῷ δέφερε μὴ ἐπατηθῆναι esse emplor ignoret: habetque adversus vendito- εἰ δὲ γινώσκες ὁ ἀγοραστής, ο συνίσταται ἡ κράτις. rem actionem quanti ejus interfait, ne [ea res Βιβλ. ζ', γ', τοῦ αὐτοῦ τίτ. τοῦ ἱεροῦ πεσόντος ὁ vindicaretur. Si vero sciat emptor, non consistit τόπος οὐ γίνηται βέβηλος· ὅθεν οὐδὲ πωλεῖται. Βιβλ. venditio. Et digest. 73, ejusdem tit: de sacra κ., τίς. α' δίγεστον 15', ε'· καλῶς δωρούμαι τῇ γαdirula, locus non fi sacer: unde neque vænire μετῇ, μου τόπον ἐφ᾽ ᾧ ποιῆσαι ναὸν ἐν αὐτῷ, καὶ για potest. νεται ὁ τόπος ἱερός. Texlus.Et lib. 24, tit. 1, dist. 16, 5. Recte dono Βλ. κα', τίτ. ι', δ.γ. ιβ'· ὁ τοῦ μαινομένου uxuri meæ locum, ut in ipso ædem sacram faciat, κεράτωρ οὐ δύναται πράγμα αὐτοῦ καθιεροῦν· βιόλ. atque locus ft sacer. Lib. xxvus, tit. 10, digest. 12: λ', είγ. λθ'· ὁ ἱερὸν ληγατεύων, μαίνεσθαι δοκεῖ, Furiosi curator rem ejus dedicare non potest. καὶ οὔτε τὸ τίμημα δίδοται, ἐπειδὴ οὐδὲ ὅλως Lib. 30, digest. 39: Qui rem sacram lega!, furere πωλείται. Βιβλ. λθ'. τίτ. α', δίγ. α'· ἡ περὶ τῆς videtur: neque aestimato{ejus] præstatur; quoniam καιτονομίας παραγγελία, χώραν ἔχει, ἵνα μὴ γέnullo prorsus modo distrahitur. Lib. xxix, tit. 1; νηται παρὰ τὸν νόμον ἔργον ἐν ἱερῷ τόπῳ· τίτο digest. 1: Novi operis nuntiatio locum habet, ne γ', βιβλ. ι5, ιζ'· ἱεροῦ τόπου παρεντιθεμένου, δουλεία contra leges in sacro loco opus fiat. Tit. 3, digest. οὐ συνίσταται. Βιβλ. με', τίτ. β', βιβλ. 15', λα' 17: Sacro loco interveniente servitus [non] consi- παυόμεθα νέμεσθαι τόπον, γινομένου αὐτοῦ ἱεροῦ, stit. Lib. xci, tit. 2,digest. 31: Desiniinus possim κἂν μὴ ὡς τοιοῦτον ἀλλ' ὡς ἰδιωτικὸν αὐτὸν ἔχωμεν· dere locum,ubi ille sacer factus est: tametsi non τίτ. γ', βιβλ. 15', θ'· τὰ ἱερὰ οὐ κτώμεθα διὰ τῆς ut talem, sed ut privatum eum habemus. Til. 3, χρονίας νομής. Βιβλ. μγ', τίτ. α', βιβλ. ι5', α', β' οὐ δεν digest. 9: Res sacras non acquirimus per longi γίνεσθαι τι κατὰ ἱεροῦ τόπου, καὶ γενόμενον ἀποκαθα temporis possessionem. Lib. xLili, tit. 1 et 2: Non ίσταται· τίτ. Γ' τοῦ αὐτοῦ βιβλίου, βιόλ. 15', α'· οὐκ debet aliquid fieri in sacro loco, et quod factum est, έξεστι τι ποιεῖν ἢ ἐμβάλλειν ἱερῷ τόπῳ, ὅπερ ἀμορrestituitur.Tit.6ejusdem lib. Digest. Non licetali- φίαν καὶ οὐ κόσμον αὐτῳ φέρει· τουτο δὲ πρὸς τὰ quid facere in loco sacro, in eum vel immittere, ἱερὰ οὐκ ἀνήκει τὰ ἰδιωτικά· ἡ δὲ φυλακὴ τῶν ἱερῶν quod deformitatem illi,et non ornamentumaferat. τοῖς προεστῶσιν αὐτῶν ἐπιτέτραπται· τίτο η', βιβλ. Hoc autem ad privata sacra non pertinet Plane cura 5', β'· οὐκ ἔξεστι κατὰ τόπου ἱεροῦ κτίζειν, ἀλλὰ sacrorum locorum mandata est his qui illis præsunt. καὶ τὸ κτισθὲν καταλύεται. Βιβλ. με, τίτ. Γ', βιβλ. Tit. 8, digest.2: Non licet in loco sacro ædificare: 5', γ' οὐκ ἔξεστι τὸ ἐπίδικον τῷ θεῷ καθιεροῦν· καὶ sed et quod edificatum est, diruitur. Lib. xLiv, “ὁ τοῦτο ποιήσας, δίδωσι τὸ διπλοῦν τῷ ἀντιδίκῳ αὐτ tit. 6, digest. 3: Non licet rem litigiosam Deo de- τοῦ, ὑπὲρ ὧν δυνατοτέρῷ αὐτοῦ ἀντιδίκῳ παρεδόθη. dicare: et qui hoc fecerit, præstat duplum adversario,eo quod adversario traditus sit illo potentiori. Textus.Lib.xLv, tit. I digest.38: Recte 111 abs Βιβλ. με', τίτ. α', βιβλ. ι5', λη· καλώς επερωte stipulor, ut ædem sacram ædifices. Et in istius τῶ σε κτίσαι ἱερόν· καὶ ἡ ἐπὶ τῷ τοιούτῳ γὰρ modi [rel locatio valet. Digestum 83: Rem sacram μίσθωσις ἔῤῥωται. Βιβλ. ι5', πγ'· οὐ δυνατὸν ἱερὸν stipulari non possumus, quamvis profana fieri pos- Επερωτᾷν, κἂν εἰ δύναται γενέσθαι ιδιωτικόν· εἰ γὰρ sit. Non tametsi locum profanum promisero,illum καὶ ἰδιωτικὲν ἐπερωτηθῶ τόπον, καὶ συμβῇ αὐτὸν que citra dolum meum consecrari contingat, libe- χωρίς δόλου μου καθιερωθῆναι ἐλευθεροῦμαι· καὶ εἰ ror: nec si locus rursus lege aliqua sacer esse co- συμβῇ ἔκ τινος νόμου γενέσθαι ἰδιωτικὸν τὸν τόπον, perit,in obligationem revocor. Neque rem sacram οὐκ ἐνέχομαι. Οὐ δύναμαι δὲ ἱερὸν ἐπερωτὴν ὑπὸ stipulari possum sub conditione, quando profana αἵρεσιν τὴν ὅταν ιδιωτικὸν γένηται· ἐκεῖνα γὰρ ἐπι esse coeperit. Illa enim (oluntaxat stipulari possu- ερωτᾷν δυνάμεθα, ὅσα κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἐπερωτή mus, quæ tempore stipulationis subjici usibus do- σεως, τῆς χρήσεως καὶ τῆς δεσποτείας ἡμῶν εἶναι minioque nostro possunt. Digest. 91: Si res in sti- δύναται. Βιβλ. ι5', επ'· ἐὰν τὸ ἐπερωτηθὲν πρᾶγμα pulationem deducta in rebus humanis sit, sed dari ἔστι μὲν ἐν φύσει, οὐ δύναται δὲ δοθῆναι διὰ τὸ τυχὸν non possit, quod forte sacra facta sit: et vero tem αὐτὸ γενέσθαι ἱερὸν, εἰ μὲν ἐν καιρῷ τῆς ἐπερω pore stipulationis vel postea promissoriis illa] fue- τήσεως, ἢ μετὰ ταῦτα, τοῦ ἐπερωτηθέντος ἦν, καὶ rit,et deinde sacra facta sit, tenetur [promissor]: οὕτως γέγονεν ἱερὸν, ἐνέχεται· ὥσπερ καὶ ὅτε δι' quemadmodum etiam,quando res ab ipso aliena- ἑτέρου πωλήσαντος, αὐτὸ γέγονεν ἱερόν. Εἰ δὲ τοῦ ta per alium sacra facta est. Si vero res aliena fue- πράγματος ὄντος ἀλλοτρίου, συμβῇ δι' ἑτέρου αὐτὸ rit,et ab alio eam sacram feri contigerit,non tene- ἱερόν γενέσθαι, οὐκ ἐνέχεται ἡ ἐπερωτηθείς, εἰ μὴ tur promissor: nisi posteaquam moram fecit, res μετὰ τὸ ποιῆσαι αὐτὸν ὑπέρθεσιν, γέγονε τὸ πρᾶγμα sacra facta fuerit. Dig. 137: Inutiliter stipulor sub ἱερὸν. Βιβλ. ι5', ρλς· ἀνισχυρῶς ἐπερωτῶ ὑπὸ αἶconditione,quæ a lege prohibita est: ut: Dabis, si ρεσιν ὑπὸ τοῦ νόμου κεκωλυμένην· οἷον δίδως κάν quis rem sacram vendiderit.Tametsi fieri possit, τις πωλήσῃ τὸ ἱερὸν, εἰ καὶ μὴ δυνατόν ἐστιν ὕστερον ut postmodum ejus jus mutetur. ἐναλλαγῆναι τὸ δίκαιον αὐτοῦ.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. II, CAP. 1. Βιβλ. μζ', τίτ. κβ', βιβλ. ι5', β'· οἱ σὺν ὅπλοις κατέχοντες τόπον ἱερὸν, ὑπόκεινται ποινῇ· κινεῖται γὰρ κατ' αὐτῶν ὁ περὶ καθοσιώσεως, ὡς βιβλ. μή, τίτ. ιδ', βιβλ. 15', α', βιβλ.ν, τίτ. ι5', ιζ'. τὰ ἱερὰ οὐκ εἰσὶ δημόσια. Βιβλ. λγ', τίτ. α', δίγ. καὶ κ', ἐὰν ληγατεύσω τοῖς Ιεροφύλαξι δέκα νομίσματα δίδοσθαι τῷ καιρῷ τῆς ἑορτῆς, αὐτῷ τῷ ἱερῷ δοκῶ διηνεκώς τὰ ι' καταλιπεῖν ἑτήσιπ. Βιβλ. λδ' τίτ, α' δίγ. ιζ'· Ἐὰν ἀφορίσας δούλους μου εἰς παραφυλακὴν τοῦ παρ᾿ ἐμοῦ κτιζωμένου ἱεροῦ, ληγατεύσω αὐτοῖς ἐτήσια πρὸς ἀποτροφὴν, καὶ βεστιάριον λαμβάνουσιν ἀπὸ τελευτῆς μου μέχρις οὐ πληρωθῇ ὁ ναός, διῦλοι δὲ μένουσι τοῦ κληρονόμου, οἷς ὁ διαθέμενος εἰς περιφυλακὴν τοῦ αὐτοῦ κτισθέντος ἱεροῦ ἀφώρισεν, εἰ μὴ αὐτοὺς ἠλευθέρωσεν, ὡς βιβλ. μ', τίτ. ιβ', δίγ. λε', βιβλ. κδ', τίτ. α', διγ. ε' καλῶς δωροῦμαι τῇ γαμετῇ μου πράγμα, ἐφ᾽ ᾧ τῷ Θεῷ προσαγαγεῖν αὐτό. Βιβλ. λδ', τίτ. β'. δίγο λη'. ᾿Εὰν εἴπω γενέσθαι σταυροὺς ἀπὸ ἑκατόν λιτρῶν, και ἀνατεθῆναι ἐν τῷδε τῷ ἱερῷ, πάντες δὲ οἱ ἐν τῷ αὐτῷ ἱερῷ ὄντες, ἀργυροι καὶ χαλκοῖ εἰσιν, ἀργυρούς ὁ κληρονόμος ἀναγκάζεται ποιεῖν. Textus. Lib. XLVII, tit. 32, et lib. xLvIII, tit. 4, digest. 1: Qui cum armis locum sacrum occupant, obnoxii penæ sunt. Movetur enim adversus ipsos lex [Julia] majestatis. Lib. L, tit. 16, digest. 17: Sacra non sunt publica. Textus. Lib. XXXIII, tit. 1, digest. 20: Si legavero sacrarum rerum custodibus denaria decem, [ila] ut dentur die festo: videor decem denaria annua relinquere. Lib. xxxiv, tit. 1, digest. 17: Si servis meis ad custodiam templi a me æditcandi destinatis, legavero annua cibaria et 119 vestiaria: capiunt [illi ista] a morte mea, tantisper dum templum consummatum sit.Servi tamen, quod testator ad templi a se difcandi custodiam destinavit, nisi ipsos manumisit, hæredis manent: ut lib. xL, tit. 12, dig. 35. Lib. xxιν, tit. I, dig. 5: Recte dono uxori meæ rem, quam Deo offerat. Lib. xxxιν, tit, 2, digest. 37: Si dixerim, ut Gant cruces ex centum libris, et in illa sacra de statuantur: ac vero quæ in ea cruces] sunt omnes argentem et ærem sint: argenteas facere hæres cogetur. Βιβλ. λε', τίτ. 6', δίγ. α', καὶ ἐπὶ τοῖς τῷ Θεῷ ληγατευο- Textus. Lib. xxxv, tit. 2, digest. 1: In iis quæ μένοις χώρα τῷ φαλκιδίῳ. βιβλ. ν', τίτ. ιβ', δίγ. β'. Ἐάν Deo legata sunt, locutus [est] Falcidiæ. Lib. L, tit. τις πρᾶγμα καρποφορήσῃ, γίνεται αὐτὸς ἔνοχος, οὐ μὴν 12, digest. 2: Si quis rem [aliquam] voverit, ipse τὸ πρᾶγμα· ὅτε δὲ τὸ πρᾶγμα καταβληθῇ, αὐτὸ μὲν obiigatur,non autem res. Quando vero res solvitur, ἱερὸν οὐ γίνεται, ἐλευθεροῦται δὲ ὁ ἐπαγγειλάμενος· ipsa sacra non efficitur, sed promissori liberatur. ἐκ δὲ τῆς τοιαύτης ἐπαγγελίας ἐνέχονται αὐτεξούσιοι Ex tali autem promissione sui juris puberes obliἔρηβοι, οὐ μὴν ὑπεξούσιοι παρὰ γνώμην τῶν πατέ- gantur, non autem alienæ potestati obnoxii sine ρων ἢ τῶν δεσποτών. Εἰ δέ τις τὸ δέκατον μέρος patris dominive auctoritate. Si decimam quis boκαρποφορήσει τῶν αὐτοῦ πραγμάτων, ἕως ἂν αὐτὸ norum voveat, non prius illa in ejus bonis esse χωρίσῃ, οὐ παύεται εἶναι τῆς οὐσίας αὐτοῦ· εἰ δὲ “desinit, quam ipsam separet: si vero ea nondum τελευτήσει μὴ χωρίσας, ἐνέχονται οἱ κληρονομοι· separata decesserit, obstringuntur hæredes ejus. διαβαίνει γὰρ εἰς κληρονόμους ἡ τῆς καρποφορίας Voti enimobligatio ad hæredes transit. Lib. i, cod. ἐνοχή. Βιβλ. κ' τοῦ κώδ., τίτ. β', διάτ. α' ἔξεστι τῷ tit. 2, const. 1: Licet unicuique in suprema voβουλομένῳ καταλιμπάνειν ἐν τελευταία βουλήσει luntate sanctis ecclesiis relinquere. Firmas enim τῆς ἁγίας Εκκλησίας γὰρ εἶναι δεῖ τὰς τῶν τελευ- morientium voluntates esse oportet. Const. 13: τώντων βουλήσεις· διάτ. ιγ'. ἐῤῥωμένῃ διαθήκῃ ἢ Licet viduis, diaconissis, virginibus Deo dicatis, κωδικέλλῳ ἢ ἀγράφῳ βουλήσει, ἔξεστι ταῖς χήραις sanctimonialibus, et aliis religiosis feminis], ut διακονίσσαις, καὶ ταῖς ἄλλαις ἱεραῖς κατα- vel justo testamento, vel codicillo, vel voluntate λιμπάνειν ἐκκλησίαις· καὶ κληρικῷ καὶ μοναχῷ καὶ non scripta, sive institutione, sive substitutione, πτωχῷ ἐν ἐνστάσει καὶ ὑποκαταστάσει, καὶ ληγάτοις sive legato, vel fdeicommisso, seu speciali seu καὶ φειδικομμίσσοις ἰδικοῖς καὶ καθ᾽ ὁμάδα. universali, [aliquid] relinquant ecclesiis, clericis, monachis, aut pauperibus. καὶ τας Διάτ. ιθ'. αἱ γινόμεναι μέχρι φ' σολίδων ἀνεμφάνιστοι δωρεαὶ εἰς ἐκκλησίαν, ή ξενοδοχεῖον, ἢ νοσοκομεῖον, ἢ ὀρφανοτροφεῖον, ἢ πτωχεῖον, ἔῤῥωνται. Αἱ δὲ λοιπαὶ, κἂν εἰς εὐσεβεῖς αἰτίας γένωνται, χρήζουσιν ἐμφανείας· καὶ αἱ λεχθεῖσαι ὑπὲρ τοὺς φ' φόλεις οὖσαι ἐξῃρημένων τῶν βασιλικῶν δωρεῶν· διάτ. κβ'. Τὰ εἰς εὐαγεῖς οἴκους ἀπὸ βουλευτικῆς φιλοτιμίας ερχόμενα, οὐχ ὑπόκεινται τῇ τῶν ἐπικερδών δια γραφῇς διάτ. κγ'. Εάν τι δωρηθῇ, ἢ κληρονομία, ή ληγάτον εὐαγεῖ τόπῳ καταλειφθῇ, εἰς ἀνάββυσιν αἰχμαλώτων, κινητὸν ἢ ἀκίνητον, ἁρμύζουσιν personalia καὶ in rem καὶ ὑποθηκαρίαι, καὶ μόνῃ τῇ τῶν ἑκατὸν ἐνιαυτῶν ἐκβάλλοννοι παραγραφῇ· οὗτος γὰρ ὁ χρόνος ἐστὶ τοῦ μακροβίου ἀνθρώπου· διάτ, κε'. Textus.Const. 19. Quæ donationes 113 citra acto. rum confectionem usque ad quingentos solidos in Decclesiam,xenodochium,nosocomium,orphanotrophium, vel plochium funt, valent. Reliqua vero, tametsi in pias causas fiant, quæque amplioris quingentis solidis quantitatis esse dicuntur, exceptis imperialibus donatione opus habent. Const. 22. Quæ ex liberalitate curialis ad venerabiles domus perveniunt, a lucratitiorum inscriptionibus immunia sunt. Const. 23. Si quid donatum, aut hæreditas legatumve rerum mobilium vel immobilium in redemptionem captivorum venerabili [cuipiam luco relictum sit, jactio] personalis, in rem,et hypothecaria competit, et sola centum anmorum præscriptione [qui horum quippiam vindi-

cant rejiciuntur. Hoc enim tempus diuturnæ vitæ A' Εάν τις γράψῃ κληρονόμον τὸν Δεσπότην Χριστόν, hominis est.Const. 25. Si quis Christum Dominum μὴ προσθεὶς εὐκτηρίου προσηγορίαν, ἡ ἐκκλησία hæredem scripserit, neque oratorii appellationem τοῦ τόπου, καθ᾽ ἂν ἦν καὶ ὁ τελευτήσας, δοκεῖ για addiderit: ecclesia loci,in quo defunctus habitabat, γράφθαι· τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ ληγάτου· καὶ προχωρεῖ scripta videtur. Idem etiam in legato. Procedit au- εἰς ἀποτροφὴν πτωχῶν. Εἰ δέ τιδι τῶν ἁγίων ἀγγέ tem [quod relinquitur in alimoniam pauperum. Si λων ἢ μαρτύρων καταλίποι, μὴ μνημονεύσατ οἴκου, vero cuipiam sanctorum angelorum aut martyrum εἰ μὲν ἔστιν ἐν ἐκείνῃ τῇ πόλει, ἢ τῇ ἐνορίᾳ αὐτῇς reliquerit, neque mentionem fecerit domuum: τοιοῦτος οἶκος, αὐτὸς λαμβάνει· εἰ δὲ μὴ ἔστιν, ὁ ἐν [tum] si quidem in illa civitate ejusve territorio τῇ μητροπόλε: λαμβάνει· εἰ δὲ μήτε ἔκεῖ τοιοῦτός istiusmodi domus sit, illa capit: sin minus, (edes ἐστιν οἶκος, αἱ κατὰ τὸν τόπον ἐκκλησίαι λαμβάνου sacra] quæ in metropoli est, accipit. At si neque σιν αὐτὸ, τῶν ἄλλων οίκων παραχωρούντων αὐταῖς, illic istiusmodi aedes sit,loci ecclesia,illis aliis sa- εἴ γε μὴ δειχθῇ ὁ τελευτήσας, ἕτερον ἐνθυμηθείς, cris aedibus cedentibus,ista capiunt:si modo defun- καί ἕτερον εἰπών τότε γάρ τὸ ἀληθὲς καὶ οὐ τὸ γε ctum non aliud cogitasse, ac aliud locutum esse γραμμένον κρατεῖ. Εἰ δὲ τόπων εἴποι ῥητὸν, εὕρε ostendatur. Tunc enim quod verum, non autem θῶσι δὲ πολλοὶ τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος ἐν τῇ πόλει ἢ quod scriptum est, obtinet. Caeterum si certum lo- τῇ περιοικίδι, εἰ μὲν πρὸς τινα τούτων εἶχε μείζονα cum dixerit, inveniantur autem in civitate, sive προσπάθειαν, ἢ συνεχώς έκεῖσε ἐφοίτα, αὐτῷ δωκεῖ 114 vicinis locis multa ejusdem nominis: tum si καταλελείφθαι. Γοιούτου δέ τινος μὴ εὑρισκομένου, erga horum quempiam majorem affectionem ha- ὁ μᾶλλον ἐκ τῶν τοιούτων οἴκων ἐνδεὴς λαμβάνει τὸ buerit, saepiusve accesserit, illi reliquisse videtur. καταλειφθέν, Verum si tale nihil inveniatur; quæ ex istiusmodi ædibus magis indiget, accipit relictum. Textus. Et tit. 3 ejusdem lib. corst. 24,ait, ratum Grmumque esse, quod pauperibus relinquitur. Const.28 ejusdem tit. Valet, quod in redemptionen captivorum relinquitur. Et si quidem testator dixerit, quis [isti] rei operam navare debeat: is exigit, et pro sua conscientia statutum adimplet. Sin autem personam non dixerit, illius] civitatis, in qua testator natus est, episcopus relictum percipit: dono apud præsidem in acla referendo datarum sibi pecuniarum quantitatem, ac post annum & redemptorum numerum et data pro his pretia] manifesta facturus. Quod si testator barbara nationis fuerit, et de ejus patria aliqua ambiguitas emerserit, episcopus loci in quo defunctus est, pecunias accipit, et quod præscriptum est adimplet. Qui vero [aliquid relictum esse scil, recte facil, si [id] rectori provincia et episcopo dicat, neque [idcirco delator eficitur. Const. 3, tit. 2, Novellarum dicit, illius] civitatis, in quo testator dounicilium habuit,episcopum pecunias capere, et quæ constituta sunt facere. Const. 45. Si annum [idque] perpetuum legatum aut munus vel venerabilibus locis, vel clero,vel monachis, vel sanctimonialibus, vel pauperibus, vel breviter venerabilibus et non prohibitis collegiis. relictum aut donatum fuerit, non licet de illis transigere: nisi si uber, nullisque publicis [præstationibus] oneratus reditus detur. [Delur) item nunquam alienanda accessio, quæ non minus quadrante puri [integrique] reditus contineat. Oportet autem de his 118 pacta et transactiones scriptas fieri, easque in [actorum] wonumenta referri. Si contra hæc factum sit, dato auro qui transactionem fecit, excidit, atque rem venerabilis domus vindicat, hypotheca nomine res ejus qui reliquit, in fructibus, reditibus, omnique legitima accessione sibi obstrictas habens. Neque [vero ejus actioni longi temporis præscriptio adΚαὶ τίτ. γ' τοῦ αὐτοῦ βιβλ., διάτ. κδ', γησὶν ἐῤῥῶσθαι τὸ τοῖς πτωχοίς καταλιμπανόμενον· διατ'. κη' τοῦ αὐτοῦ τίτλου. Ἔῤῥωται τὸ καταλιμπανόμενον εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων· καὶ εἰ μὲν εἶπεν ὁ διπο θέμενος τὸν ὀφείλοντα ὑπουργῆσαι τῷ πράγματι, αὐτὸς ἀπαιτεῖ, καὶ κατὰ τὴν οἰκείαν συνείδησιν πληροί των διατύπωσιν. Εἰ δὲ μὴ εἶπε τὸ πρόσωπον, ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος, ἐν ἡ ὁ διαθέμενος ἐτέχθη, λαμβάνει τὸ καταλειφθὲν φανερὸν ἐπὶ πράξεως δῶρον παρὰ τῷ ἄρχοντι συνισταμένης τὸ ποσὸν τῶν δοθέντ των αὐτῷ χρημάτων, καὶ μετ᾿ ἐνιαυτὸν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀναῤῥυσθέντων, καὶ τῶν ὑπὲρ αὐτῶν δεθέντων. Εἰ δὲ βάρβαρος ἦν ὁ διαθέμενος, καὶ περὶ τῆς αὐτοῦ πόλεως ἀμφιβάλλεται, ὁ ἐπίσκοπος τοῦ τόπου, καθ᾿ ὃν ἐτελεύτησε. λαμβάνει τὰ χρήματα καὶ πληροί τὸ διατυπωθέν· ὁ δὲ γινώσκων τὸ καταλειφθέν, καλῶς ποιεῖ λέγων τῷ ἄρχοντι καὶ τῷ ἐπισκόπω, καὶ οὐκ ἔστι δηλάτωρ. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν εἶπε τὸν ἐπίσκοπον τῆς πόλεως, ἐν ᾗ τὴν οἴκησιν εἶχεν ὁ διαθέμενος, λαμβάνειν τὰ χρήματα, καὶ ποιεῖν τὰ διατυπωθέντα διάτο με'. Ἐὰν ἑτήσιον διηνεκές ληγατευθῇ, ή δωρηθῇ τόποις εὐαγέσιν, ἢ κλήρῳ, ἢ μοναχοῖς, ἢ μοναστρίαις, ἢ πτωχοῖς, καὶ ἁπλῶς εὐαγέσιν, ἢ οὐκ ἀπηγορευμένοις συστήμασιν, οὐκ ἔξεστιν ἐπ' αὐτῷ διαλύεσθαι, εἰ μὴ δοθή πρόσω οδος ευθαλής μηδὲ βεβαρημένη δημοσίοις, καὶ προσθήκην οὐχ ἧττον τοῦ τετάρτου τῆς καθαρᾶς προστ όδου μέρους ἔχουσα, μηδέποτε ἐκποιηθησομένη δεῖ δὲ καὶ συνθήκας καὶ διαλύσεις ἐγγράφους ἐπὶ τούτῳ γίνεσθαι, καὶ ἐν ὑπομνήμασιν ἐμφανίζεσθαι, Εἰ δὲ παρὰ ταῦτα ἐκπίπτει τοῦ δοθέντος χρυσίου ὁ διαλυ σάμενος, καί ἐκδικεῖ τό πρᾶγμα ὁ εὐαγὴς οἶκος, ἔχων εἰς ὑποθήκην τὰ πράγματα τοῦ καταλιπόντος, καὶ ἐπὶ καρποῖς καὶ προσόδοις καὶ πάσῃ νομίμῳ ἐπαι ξήσει, καὶ οὐκ ἀντίκειται τῇ ἀγωγή χρονια παραγραφής κατ' ἐνιαυτὸν γὰρ τίκτεται. Τῷ μέντοι δεν δωκότι, τὸ χρυσίον, ὑπόκειται ὁ συλλαβὼν αὐτὸ μετά

TIT. II, GAP. Ι. κληρονόμον, καὶ οἴκοθεν αὐτὸ δίδωσιν, ὡς ἡ νε' διάτ. versatur. Singulis enim annis nascitur. Sane vero τοῦ αὐτοῦ τίτ. Ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεκρῶν, ἐπὶ τοῦ τοιούτου λεγάτου φησίν, ὅτι εἰ μὲν οἱ λαμβάνειν καὶ οἱ διδόναι κελευσθέντες, ἢ ὁ τόπος ἐκ οὐ ἑτυπώθη δίδοσθαι, ἐν τῇ αὐτῇ ἡ τῇ γείτονι ἐπαρχίᾳ εἴησαν, μηδενὶ τρόπῳ τὸ ληγάτον ἐκποιεῖσθαι. Εἰ δὲ ποῤῥωτέρω ὦσιν, ἔξεστιν ἑκατέρου μέρους συναινοῦντος, πλησίον ὑπὲρ αὐτοῦ λαμβάνειν πρόσοδον εὔπορον, καὶ μετὰ προσθήκης τοῦ τετάρτου τῆς καταλειφθείσης ποσότητος μὴ βεβαρημένης πολλοῖς τελέσμασιν. Εἰ δὲ πωλῆσαι τὸ ληγάτον βούλοιντο, μὴ λαμβανέτωσαν ἤττονα τιμὴν τοῦ συναγομένου ἐπὶ λε᾿ ἐνιαυτοὺς, ἀπὸ τοῦ ληγάτου· ὥστε μέντοι τὸ τίμημα εἰς τὸ συμφέρον τοῦ σεβασμίου οἴκου ᾧ κατελείφθη προχωρήσαι. Ἡ δὲ μη' διάτ. του γ' τίτ. του α' βιβλ. φησίν, ὅτι ἐῤῥωμένως τις γράφει τοὺς αἰχμαλώτους κληρονόμους, καὶ λαμβάνει τὴν κληρονομίαν ὁ ἐπίσκοπος, καὶ ὁ τῆς πόλεως οἰκονόμος ἐν ᾗ τὴν οἴκησιν εἶχε. καὶ δαπανώσιν εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμαλώτων, ἢ τὰς τιμὰς τῶν πραγμάτων, ἢ τὰς προσόδους τῶν ἀκινήτων, μὴ παρακρατοῦντες φαλκίδιον· καὶ ἐνάγονται ἐπὶ τοῖς χρέεσι· καὶ τοὺς πτωχούς τις καλῶς γράφει κληρονόμους, καὶ ἐὰν μὴ προσδιορίσῃ ποίους, ὁ ξενοδόχος της αὐτῆς πόλεως λαμβάνει τὰ πράγματα, καὶ ἐκ τῆς διαπράσεως αὐτῶν ἀγοράζει πρόσοδον. Εἰ δὲ πολλοὶ ξενῶνές εἰσιν ἐν τῇ πόλει, ὁ ἀπορώτερος αὐτὰ λαμβάνει, τὰ περὶ τούτου δοκιμάζοντος τοῦ ἐπισκόπου καὶ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν κληρικῶν· εἰ δὲ μὴ ἔχει ξενώνα ἡ πόλις, διανέμονται τὰ πράγματα ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου ἢ του οἰκονόμου εἰς τοὺς πτωχοὺς ἢ ἄλλως ἐνδεεῖς, μὴ παρακρατουμένου φακιδίου. Εἰ δὲ πρόδηλον ἢ ἄδηλον ὄνομα ἐκκλησίας ἢ εὐαγοὺς οἴκου ἀπιδὼν κατέλιπεν, αὐτὸς μόνος λαμβάνει, μὴ ὑφιστάμενος φαλκίδιον· ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρών λέγει, ὅτι τοῖς πένησι διὰ τοῦ ἐπισκόπου διανέμονται. Καὶ ἡ νβ' διάτ, τοῦ β' τίτ. τοῦ α βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι ἐάν τις βαρηθῇ ἀποκαταστάσει ἢ ὑποκαταστάσει ἐξ ἀπαιδίας, καὶ μὴ βουληθῇ γαμῆσαι δ' ἄσκησιν, μένει ἔχων τὰ πράγματα, καὶ δαπανᾷ ταῦτα περιών, ἢ κατολιμπάνει ὡς θέλει, εὐσεβῶς μέντοι. Εἰ δὲ καὶ ὑπὸ αἵρεσιν παιδοποιίας καταλειφθῇ αὐτοῖς, ἔχουσιν αὐτὸ καὶ μὴ παιδοποιοῦντες. Τὸ αὐτὸ καὶ ἐπὶ παρθενευούσαις καὶ ἐπὶ τοῖς γαμεῖν κωλυομένοις κληρικοῖς· ἡ δὲ β' διάτ, τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρῶν λέγει, ὅτι ὁ βεβαρημένος ληγάτῳ ἢ ἀποκαταστάσει, ὑπὸ αἵρεσιν γάμου ἢ ἀπαιδίας, ἢ ἐὰν οὕτω δωρηθῇ ἢ ἐχθῇ τινι, καὶ γένηται κληρικός, ἢ μοναχός, ἢ διακόνισσα, ἢ ἀσκήτρια, σβέννυται ἡ ἀποκατάστασις· ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν τῶν κληρικῶν καὶ διακονισσῶν τῶν ἐκκλησιῶν, ὅτε μέχρι τῆς ἰδίας ζωῆς τοῖς τοιούτοῖς ἐπιμένοιεν, καὶ τὰ ὑπὸ τοιαύτην αἵρεσιν δωρηθέντα ἢ καταλειφθέντα, εὐσεβῶς δαπανήσουσιν ή καταλίπουσιν. Οἱ γὰρ μοναχοὶ καὶ ἀσκήτριαι, κἂν τῶν μοναστηρίων αὐτῶν ἐξέλθωσιν, ὅμως τὰ τοιαῦτα qui aurum dedit, sibi obnoxium habet eum qui cum ipso contraxit, ejusque hæredes, ut ejusdem tit. const. 55. [tradit.] Textus. Const. vero 3, tit. 2 Novellarum de hujusmodi legalo dicit: Si qui [id] capere et dare jussi sunt, aut locus ex quo constitutum est dari, in eadem aut vicina provincia sint, ne quo modo illud alienetur; sin in remotioribus sint partibus, licet utroque consentiente vicinum [aliquem redilum uberem neque multis præslationibus prægravatum, cum accessione quadrantis relicta quantitatis,pro illo capi. Si vero vendere legatum velint, ne minus pretii nomine capiant, quam ex legato per triginta quinque annos colligatur: ita tamen, ut pretium ad utilitatem venerabilis domus, cui relietum est, procedat. Textus. Const. 48, tit. 3, lib. 1, ait: Quod quis recte captivos hæredes scribat, hæreditatemque episcopus et economus civitatis, in qua testator] larem fovii, suscipiant, qui aut rerum pretia, aut immobilium reditus in redemptionem captivorum consumant: et [non] relenta Falcidia conveniantur propter debila. Et, [quod] pauperes recte quis hæredes scribat, ac lum] si non definiat, quos hæredes esse velit xenodochus 146 ejusdem urbis facultates capiat, et ex venditione illarum reditus comparet. Si vero multi xenones in civitate sint, pauperrimus illas capiat: eam [autem] rem episcopus et sub ipso constituti clerici discutiant. At si civilas xenonem non habeat, res per episcopum aut economum in pauperes alioquive egenos non retenta Falcidia distribuan tur. Sin autem in certam personam, venerabilemve certam domum respiciens reliquerit: illa sola capit, non subiens Falcidiam. Constit. vero. 3. tit. 2. Novellarum id pauperes per episcopum distribui ait. Et const. 52, tit. 2, lib. 1, cod. ait, quod si quis gravetur substitutione aut restitutione, si liberi non exsistant, ac nolens matrimonium contrahere suscipiat vitam monasticar, res relictas in perpetuum retineat: ac dum superest, insumat, aut relinquat quomodo vult, dummodo in pios usus. [Quod etiamsi sub conditione suscipiendorum liberorum illis relictum sit [aliquid id habeant, tametsi liberos non suscipiant. [Et quod hoc ipsum [obtineat] et in virginitati servandæ obstrictis mulieribus, et in matrimonium contrahere prohibitis clericis. Constit. 2, lib. 1. Novellarum dicit, quod, si legato, aut restitutione gravatus sub conditione nuptiarum, vel si liberi non existant, clericus, monachus, diaconissa, vel ascetria fial, restitutio exstinguatur. Et quod] clerici ac diaconissa ecclesiarum,quando usque ad finem vitæ suæ in iis permanserint, sub hac conditione donata vel relicta, in pios usus insumere aut relinquere pote-

runt. Si autem monachi aut ascetris monasteria – πράγματα μετὰ τῶν ἄλλων πραγμάτων τοῖς μονα deserant, istiusmodi res cum aliis ipsorum bonis στηρίοις διαφέρει· εἰ δὲ ἐπὶ ἀναῤῥύσει αἰχμαλώτων, ad monasteris pertinere. Si tamen ad redemptio- ἢ πτωχῶν ἀποτροφῇ ὑπὸ τὰς εἰρημένας αἱρέσεις ἡ nem captivorum aut 417 exhibitionem pauperum ὑποκατάστασις γένηται, ἐξ οὐδενὸς τῶν εἰρημένων predictis conditionibus substitutio fiat, nullo ἀποκλείεται τρόπων. prædictorum modorum [hanc] excludi. Dicit porro 1, eaque unica const. tit. 48,lib. νι, Λέγει δὲ καὶ ἡ α' καὶ μόνη διάτ. τοῦ μη' τίτ, τοῦ cod. valere quod relinquitur licito [cuipiam] colle- 5' βιβλ. τοῦ κώδ. ὅτι ἔῤῥωται τὸ καταλιμπανόμενον gio aut corpori, clericis collegis puta,aut curia, aut θεμιτῷ συστήματι, ἢ σωματεία, οἷον συγκλητικῆς, ἢ cohorti praesulis, aut medicis, aut doctoribus, aut βουλῇ ἡ τάξει ἄρχοντος, ἢ ἰατροῖς ἢ διδασκάλοις, advocatis, aut militibus, aut ejusdem artis opifici ή συνηγόροις, ἢ στρατιώταις, ἢ ὁμοτέχνοις, ἡ ἱερεῦ - bus,aut sacerdotibus, aut cuipiam alii: et dividi vi- σιν, ἢ ἑτέρῳ τινί· καὶ μερίζονται κατὰ πρόσωπον ἐξ ritim ex aequo (iis qui tempore mortis in albo repe- ἴσου οἱ ἐν τῷ καιρῷ τῆς τελευτῆς ἐν τῷ καταλόγῳ riantur: praeterquam si certam quantitatem testator ευρισκόμενοι, εἰ μὴ ῥητὸν πεσὸν ὁ διαθέμενος ἑκάστῳ unicuique attribuerit, et in fine ejusdem const. [di- ὁρίσει· καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς αὐτῆς διατ. ὅτι ἐὰς προσcitur,quod, si semel aut annum in pios usus reli- άπαξ ἢ ἐτήσιον καταλειφθῇ εὐσεβῶς, ἡ ἐκκλη ctum sit [aliquid] aut ecclesiis,aut xenonibus, aut σίαις, ἢ ξενῶσιν, ἢ πτωχείοις, ἢ εὐαγέσιν οἴκοις, ἢ ptochiis, aut venerabilibus domibus,aut communi κοινῷ κληρῳ, ἢ εἰς αἰχμαλωτων λύσιν, ἢ αὐτοῖς clerico,aut ad captivorum redemptionem,[aullipsis τοῖς πτωχοῖς ἢ τότε αἰχμαλωτοις κρατεῖ ἡ τοῦ τε pauperibus, vel captivis, valeat defunctis voluntas. λευτήσαντος βούλησις. [Lib.] Instit. 3, tit. 27. [habetur:] Interdum quod per errorem non debitum, solutum est, non repetitur, ut in iis, quæ venerabilibus domibus vel religionis vel pietatis intuitu legata sunt. Lib.] Instit. Ix, tit. 16. Quod venerabilibus locis legatum est, ex Indicialione duplicatur. Dicit etiam const. 2, tit. 2, Novellarum,quod si qui cuicunque venerabili domui ubilibet constitute infructuosam possessionem donaverint, vendiderint aliore modo suppeditarint, aut [etiam reliquerint:illa publicorum tributorum nomine non oblædatur.neque quacunque alia de causa c prægravetur: sed omne istiusmodi gravamen in eos qui dederunt, earumque hæredes redundet; [quippe qui et dalas possessiones recipere,et omne damnum quod venerabili domui obvenerit, præstare cogantur. Quod [item] si forte dolo malo aliquo pro istiusmodi infructuosis nonnihil a venerabilium domunm [dispensatoribus] 118 datum fuerit: id quod datum est, venerabilis domus lucretur, et res infructuosa ei qui dedit, ejusque hæredibus restituantur. Const. autem 1, ejusdem tit. ait. quod, qui economus religiosarum doanuum], præfactus, xenodochus, nosocomus, ptochotrophus, orphanotrophus, aut gerontcomus tale quippiam fecerit de suo ei qui dedit quod illi CAP. II. De sacris vasis et donariis. Apostolorum canon 73. 73 [72] Vas aureum, vel argenteum, vel velum sanctificatum nemo amplius in suum usum convertal; hoc ft enim præter jus et contra leges. Si quis autem deprehensus fuerit, multetur. Synodus in templo SS. apostolorum habita,prima et secunda nuncupata, canones 1, 10. 4. Res adeo veneranda, et honorabilis, el a beatis, et sanctis Patribus nostris jam olim pulchre excogitata, monasteriorum ædificatio, hodie male Ινστιτουτιώνων γ' τίτ. κς', ἔστιν ὅτε τὸ κατὰ πλάνην ἰνδέβιτον διδόμενον, οὐ ῥεπετιτεύεται, ὡς ἐπὶ τῶν ληγατευομένων εὐαγέσιν οἴκοις σκοπῷ θρησκείας ἢ εὐσεβείας· Ινστιτουτιώνων δ' τίτ. ι5 τὸ ληγατευόμενον εὐαγέοι τόποις ἐξ ἀρνήσεως διπλασιάζεται. Φησὶ δὲ καὶ ἡ β' διάτ. τοῦ β' τίτ. τῶν Νεαρών ὡς ἐάν τινες οἱῳδήποτε καθεστῶτι ἄπορον κτῆσιν δωρήσωνται, ἢ πωλήσωσιν, ἢ ἑτέρῳ τρόπῳ παράσχωσιν, ἢ καταλίπωσι, μὴ βλάπτεσθαι τὸν σε βάσμιον οἶκον, ἢ δημοσίῳ ονόματι, ἡ ἄλλης οἱασούν χάριν αἰτίας βαρύνεσθαι· ἀλλὰ ἅπαν τοιοῦτον βάρος, εἰς τοὺς δεδωκότας καὶ τοὺς αὐτῶν κληρονόμους επανιέναι, ἀναγκαζομένους καὶ τὰς δοθείσας κτήσεις αναλαβεῖν, καὶ πᾶσαν ζημίαν προσγινομένην τῷ εὐαγεῖ οἴκῳ ἀποκαθιστᾷν. Εἰ δὲ ὡς εἰκὸς κατὰ τινα δόλον, καί τινα ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἀπόρων ἐδόθη νοῖς εὐαγέτιν οἴκοις, τὰ μὲν δοθέντα τὸν σεβάσμιον οἶκον ἀποκερδαίνειν· τὰ δὲ ἄπορα πράγματα τῷ δε δωκότι καὶ τοῖς αὐτοῦ κληρονόμοις ἀποκαθίστασθαι· ἡ δὲ α' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὅτι ὁ τοιοῦτόν τι πράξας οἰκονόμος, ἢ ἡγούμενος, ἢ ξενοδόχος, ἤ νοσοκόμος, ἢ πτωχοτρόφος, ἡ ὀρφανοτρόφος, η γερον τοκόμος, οἴκοθεν τῷ δεδωκότι θεραπεύσει τὴν ἐντεῦθεν αὐτῷ συμβᾶσαν ζημίαν. unde damnum obvenerit, resarciet. ΚΕΦΑΛ. Β'. — Περὶ ἱερῶν σκευῶν καὶ ἀναθη μάτων. ᾿Αποστόλων κανών ογ'. ογ'. Σκεῦος χρυσουν ἢ ἀργυροῦν ἁγιασθὲν, ἢ οθόνην, μηδεὶς ἔτι εἰς οἰκείαν χρήσιν σφετεριζέσθω· παράσ μονον γάρ· εἰ δέ τις φωραθείη, επιτιμάσθω ἀφ ορισμῷ. Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταν τινουπόλει ἐν τῷ ναῷ Αγίων Αποστόλων, κανών α' καὶ ι'. α'. Πρᾶγμα σεμνὸν οὕτω καὶ τίμιον, καὶ τοῖς μας καρίοις καὶ ὁσίοις Πατράσιν ἡμῶν πάλαι καλώς ἐπινοηθέν, ἡ τῶν μοναστηρίων ἀνοικοδομή, κακῶς

SYNTAGMA CANONUM. — TIT. II, CAP. II. ὁρᾶται πραττόμενον σήμερον. Τινὲς γὰρ ὄνομα geritur. Nonnulli enim suis copiis, et facultatibus μοναστηρίου ταῖς οἰκείαις περιουσίαις καὶ ὑπάρξεσι nomen monasterii imponentes, et eas Deo sancπεριθέμενοι, καὶ Θεῷ καθαγιάζειν ταύτας ἐπαγγελ- tificare profitentes,se eorum quæ sunt consecrata λόμενοι, κυρίους τε τῶν ἀφιερωθέντων ἑαυτοὺς dominos esse inscribunt, et sola appellatione Deo ἀναγράφουσι, καὶ μόνῃ τῇ προσηγορία τὸ θεῖον dedicare machinari decreverunt. Eamdem enim ἀφοσιοῦν ἐκμηχανάσθαι διεγνώκαοι· τὴν γὰρ αὐτὴν potestatem etiam post consecrationem sibi usurἐξουσίαν, καὶ μετὰ τὴν ἀφιέρωσιν οὐκ ἐρυθριῶσι pare non erubescunt, quam prius babere non σφετερίζεσθαι, ἤνπερ ἔχειν οὐκ ἐκωλύοντο πρότε- velabantur: et lanta rei cauponatio adhibita est, ρον. Καὶ τοσαύτη καπηλεία προσετρίβη τῷ πρά- ut multa eorum quæ sunt consecrata, ab his ipγματι, ὥστε πολλὰ τῶν ἀφιερωθέννων, παρ' αὐτῶν sis qui consecrarunt vendita cernantur, et admiγε τῶν ἀφιερωσάντων καθορᾶται πιπρασκόμενα, rationem, et odium iis qui ea vident afferentia: θάμβος ὁμοῦ καὶ μέσος τοῖς ὁρῶσιν παρεχόμενα· καὶ et tantum abest at ullam agant pœnitentiam ob οὐ μόνον οὐκ ἔστιν αὐτοῖς μεταμέλεια, ἐφ᾽ οἷς τῶν id, quod eorum quæ Deo 119 dedicata sunt, sibi ἅπαξ ἀνατεθειμένων θεῷ τὴν ἐξουσίαν ἑαυτοῖς potestatem attribuant, ut etiam eam ad alios sine ἐπιτρέπουσιν, ἀλλὰ καὶ ἑτέροις ταύτην ἀδεῶς παρα- metu transmittant. Propterea ergo sancta defπέμπουσιν. Ώρισεν οὖν διὰ ταῦτα ἡ ἁγία σύνοδος, p niit synodus, ut nemini liceat monasterium ædiμηδενὶ ἐξεῖναι μοναστήριον οἰκοδομεῖν, ἄνευ τῆς τοῦ Gcare absque episcopi sententia, et consilio. Illo ἐπισκόπου γνώμης καὶ βουλῆς· ἐκείνου δὲ συνειδότος autem sciente, et permittente, et eam quam deκαὶ ἐπιτρέποντος, καὶ τὴν ὀφειλομένην ἐπιτελοῦντος bet orationem peragente, ut ab antiquis pie ac εὐχὴν ὡς τοῖς πάλαι θεοφιλῶς νενομοθέτηται, οἶκο- religiose cautum est, monasterium quidem ædiδομεῖσθαι μὲν τὸ μοναστήριον· μετὰ πάντων δὲ τῶν fcetur: omnia autem quæ ad ipsum pertinent, αὐτῷ προσηκόντων σὺν αὐτῷ ἐκείνῳ βρεβίῳ ἔγκα- cum illo ipso in brevi inscribantur, et in episcoταγράφεσθαι, καὶ τοῖς ἐπισκοποῖς ἀρχειοις ἐναπο- palibus archivis reponantur, nullo modo potesτιθεσθαι· μηδαμῶς ἄδειαν ἔχοντος τοῦ ἀφιεροῦντος, tatem habente eo qui consecrat, se ipsum præπαρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ἑαυτὸν ἡγούμενὸν ἥ ἀνθ' fectum, vel pro se alium constituere. Si enim ἑαυτοῦ ἕτερον καθιστᾶν. Εἰ γὰρ ἅπερ τις ἀνθρώπῳ eorum quæ quis homini largitur dominus amχαρίζεται, τούτων οὐκέτι κύριος εἶναι δύναται, πῶς plius esse non potest, quomodo eorum quæ quis ἅπερ τις Θεῷ καθαγιάζει καὶ ἀνατίθησι, τούτων Deo sanctificat, et dedicat, sibi dominium arri υφαρπάζειν τὴν κυριότητα παραχωρηθήσεται; pere sinetur? ι. Οἱ τοῖς πάθεσιν ἑαυτοὺς ἐκδότους παραστήσ 10. Qui seipsos tradunt animi perturbationibus, σαντες, οὐ μόνον τὴν ἀπὸ τῶν ἱερῶν κανόνων τιο non solum quod a sacris canonibus intentatur supμωρίαν οὐ φρίττουσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν ἐκείνων κατ- "plicium non horrent, sed eis etiam insultare ausi ορχείσθαι τετολμήκασι. Στρεβλούσι γὰρ αὐτοὺς, sunt. Ipsos enim torquent: et ad suam animi per καὶ πρὸς τὸ ἐμπαθὲς αὐτῶν ἀποκιβδηλεύουσι τοῦ turbationeni eorum quoque voluntatem adulterant: θελήματος, ἵνα τῇ φιλοτιμίᾳ τῆς ἐμπάθειας, κατὰ ut propter animi sui motus contentationem, ut inτὸν Θεολόγον Γρηγόριον, μὴ μόνον ἀνεύθυνον αὐτοῖς quit Gregorius Theologus 24, non solum sit eorum ᾖ τὸ κακὸν, ἀλλὰ καὶ θεῖον νομίζοιτο. Τὸν γὰρ ἀπο- malum correctioni non obnoxium, sed divinum στολικὴν κανόνα τον λέγοντα, Σκεύος χρυσοῦν ἡ ἀρ- quoque existimetur. Apostolicum enim canonem, γυροῦν ἁγιασθὲν, ἡ ὀθόνην, μηδεὶς ἔτι εἰς οἰκείαν qui dicit: Vas aureum, vel argenteum, sanctificaχρείαν σφετεριζέσθω· παράνομον γάρ· εἰ δέ τις φω- tum,vel velum lineum, nemo in suum usum acciραθείη, ἐπιτιμάσθω ἀφορισμῷ· τοῦτον οὖν εἰς συν- piat: est enim præter leges. Si quis autem depreηγορίαν τῶν οἰκείων παρανομημάτων ἐκλαμβάνον- hensus fuerit, segregatione multetur. Eum ad suoτες, οὐ φασὶ δεῖν καθαιρέσεως ἀξίους κρίνεσθαι τοὺς rum delictorum patrocinium assumentes, dicunt τὴν σεβασμίαν τῆς ἁγίας τραπέζης ἐνδυτήν, εἰς eos non oportere judicari depositione dignos, qui οἰκεῖον χιτώνα ἡ εἰς ἕτερόν τι τῶν ἀμφίων με- venerandum sanctæ mensa indumentum in propriam τασχηματίζοντας. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ τοὺς τὸ ἅγιον tunicam, vel in aliquod aliud vestimentum transποτήριον, ὦ τῆς ἀσεβείας! ἡ τὸν σεπτὸν δίσκον, ἥ formant. Sed neque eos qui sanctum calicem, (ο τὰ τούτοις παραπλήσια, εἰς ἰδίαν ἐκδαπανώντας impietatem), vel 120 venerabilem discum, vel ea χρείαν, ή καταχραίνοντας· ὁ γὰρ κανών φησι τοὺς quæ sunt iis similia, in proprium usum insumunt, εἰς τοῦτο περιπίπτοντας, ἀφορισμῷ καθυποβάλλειν, vel pollunt. Canon enim,inquiunt, eos qui in hoc inἀλλ᾽ οὐ καθαιρέσει ἐδικαίωσεν. ᾿Αλλὰ τίς ἂν ἀνά- cidunt, esse segregationi non depositionisubjicienσχοιτο τῆς τοσαύτης περιποιήσεως καὶ δυσσεβείας τὸ dos æquum censuit.Sed quis tantæ perversitatis,et μέγεθος; τοῦ γὰρ κανόνος τοῖς τὸ μόνον ἁγιασθὲν, impietatis magnitudinem ferat? Cum enim canon, εἰς χρῆσιν ἀλλ' οὐκ εἰς τελείαν ἀρπαγὴν σφετεριζο- eos qui quod ad usum solum est sanctificatum, et μένοις, τὸν ἀφορισμὸν ἐπιπέμποντος, αὐτοὶ καὶ id non ad perfectam rapinam sibi vindicant, seτοὺς καθαρπάζοντας καὶ ἱεροσυλοῦντας τὰ τὰ τῶν gregationi subjiciat, ipsi eos qui sancta sanctoἁγίων. "Αγία ἐλευθεροῦσι τῆς καθαιρέσεως· καὶ τοὺς rum rapiunt, et sacrilegis manibus auferunt, deΕἰς βρωμάτων ὑπηρεσίαν, ὅσον γε τῇ ἐφ' ἑαυτοῖς positione liberant: et eos qui ad ciborum minis24 Greg. Naz. orat. 34, n. 540.

terium,suo quidem certe judicio, venerabiles dis- κρίσει, τοὺς σεβασμίους δίσκους ἢ τὰ ἱερὰ ποτήρια cos et sacros calices inquinant, deponendos judi- καταμολύνοντας ἢ καταλύοντας, ἀκαθαιρέτους εἰσ cant, non, quamvis sit apertumn piaculum, et cla- άγουσι, καίτοι φανερού καθεστηκότος τοῦ μιάσματος" rum est,quod qui hæc faciunt, non solum in depo- καὶ δῆλον ὡς οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες, οὐ μόνον sitionem, sed in extremæ etiam impietatis crimen καθαιρέσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς ἐσχάτης δυσσεβείας τῷ incidunt. Et idem statuit sancta synodus, eos qui ἐγκλήματι περιπίπτουσι. Διόπερ ὥρισεν ἡ ἁγία calicem, aut discum, aut fuscinulam, aut velum, σύνοδος, τοὺς τὸ ἅγιον ποτήριον, ἢ τὸν δίσκον, ἢ τὴν aut unum aliquod in altari sacrorum et sanctorum λαβίδα, ἢ τὴν σεβασμίαν ἐνδυτήν, ἢ τὸν λεγόμενον vasorum, vel vestimentorum, ad proprium usum αέρα, ἁπλῶς τοὺς ἔν τι τῶν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ capiunt, vel ad profanum usum convertunt, abso- ἱερῶν καὶ ἁγίων σκευῶν ἢ ἀμφιασμάτων, εἰς ἴδιον latæ depositioni subjici. Hoc enim est profanare: κέρδος ὑφαρπάζοντας, ἢ εἰς χρῆσιν ἀποχρωμένους illud vero surripere. Eos quidem certe, qui extra ανίερον, παντελεῖ καθαιρέσει καθυποβάλλεσθαι· τὸ altare,vasa quædam segregata, vel vestes,sibi vel μέν γάρ ἐστι βεβηλῶσαι, τὸ δὲ συλῆσαι τὰ ἅγια, aliis praebent,eos canon quoque segregat: et nos Τοὺς μέντοι τὰ ἔξωθεν τοῦ θυσιαστηρίου ἄμφια una quoque segregamus. Eos autem qui plane sur- άφωρισμένα, ἢ σκεύη τινά, εἰς χρῆσιν ἀνίερον ripiunt, sacrilegorum condemnationi subjicimus. ἑαυτοῖς ἢ ἑτέροις παρέχοντας, τούτους καὶ ὁ κανὼν ἀφορίζει, καὶ ἡμεῖς συναφορίζομεν· τοὺς δὲ παντελῶς ἀφαρπάζοντας, τῇ τῶν ἱεροσύλων καταδίκη καθυποβάλλομεν. Cyrilli ex epistola ad Domnum cap. 2. Pecuniam autem quæ per injuriam ipsi erepta est, duplici nomine ei reddi æquum est. Primum quidem quod nec tale 421 quid omnino fieri oportebat: et quod valde male habet magnaque tristitia afficit sanctissimos episcopos qui sunt ubique terrarum, quod sumptuum qui illis eveniunt dispensationis ratio ab eis exigatur,sive ex ecclesiasticis redditibus, sive ex fructu aliunde percepto. Unusquisque enim nostrum dabit suorum malorum rationem omnium judici. Vasa enim pretiosa et possessiones immobiles oportet servari Ecclesiis; episcopis autem qui tunc temporis divinum - sacerdotium administrant, incidentium sumptuum dispensationem secure credi. Const. 17, tit. 2, lib. cod. ait, quod dum extra sacra vasa (aliæ] res mobiles sunt, rerum necessariarum immobilium et sacrorum vasorum alienatio atque hypotheca cessat. Et const. 21, ejusdem tit. ait, quod qui non per causam redimendorum captivorum sacra vasa vel donaria emit, aut in hypothecam pignusve capit, etiam pretio excidat: eaque per episcopos, ceconomos, et vasorum custodes vindicantur, etiamsi confata sint: Aut illorum exigantur prelia, si non compareant. Dicit lib. xvult, tit. 1, dig. 62, quod qui nesciens rem sacram pro privata comparat, licet venditio non teneat, tamen [aclionem] adversus venditorem habeat, in quantum ejus interfuit, ne decim peretur. Et (lib.] Inst. r, tit. 1,dicit, quod sacra vasa neque alienentur, neque obligentur, nisi propter redemptionem captivorum. Const. aulem 1, tit. 9 Novellarum penis subjicit eos, qui sacra vasa contra legem propter redemptionem captivorum. Textus.Const.2,ejusdem tit. dicit, ut ne sacra vasa 129 Ecclesiae Constantinopolitana,aut ubicunque constitutorum oratoriorum aliter vendantur, opponanturque pignori, quam pro captivorum redemptione. Sane si plura vasa sint, quæ necessarium de se usum non præbeant, et usuveniat, ut aliqua g Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. β'. Τὰ δὲ ἀδίκως ληφθέντα παρ' αὐτοῦ χρήματα, ἀναδοθῆναι δίκαιον κατὰ δύο τρόπους πρῶτον μὲν ὅτι οὐδὲ ἔχρην ὅλως γενέσθαι τι τοιοῦτον, καθότι λυπεῖ σφόδρα, καὶ εἰς ἐσχάτην ἀκηδίαν καταφέρει τοὺς ἀπανταχόσε γῆς ὄντας θεοσεβεστάτους Επισκόπους, τὸ ἀπαιτεῖσθαι λόγους τῆς οἰκονομίας τῶν παραπιπτόντων αὐτοῖς ἀναλωμάτων, εἴτε ἐκ προσόδων Εκκλησιαστικών, εἴτ᾿ οὖν καὶ ἀπὸ τῆς τινων καρποφορίας· ἕκαστος γὰρ ἡμῶν τῶν ἰδίων καιρῷ δώσει λόγον τῷ πάντων κριτῇ. Κειμήλια μὲν γὰρ καὶ κτήσεις ἀκινήτους, ἀνεκποιήτως ταῖς ἐκκλησίαις σώζεσθαι χρή· θαρσεῖσθαι δὲ τοὺς κατὰ καιρόν τὴν θείαν διέποντας ἱερωσύνην, τῶν παραπιπτόντων ἀναλωμάτων τὴν οἰκονομίαν. Ἡ ζ' διαταξις τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι κινητῶν ὑπόντων ἔξωθεν τῶν ἱερῶν σκευῶν, ἀργεί τῶν ἀναγκαίων ἀκινήτων καὶ τῶν ἄρτων ἡ ἐκποίησις καὶ ἡ ὑποθήκη· καὶ ἡ κα' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, φησίν, ὅτι ὁ μὴ δι' ἀνάῤῥυσιν αἰχμ αλώτων ἀγοράζων ἱερὰ σκεύη, ἢ ἀπλώματα, ή λαμβάνων εἰς ὑποθήκην ἢ ἐνέχυρον, καὶ τῶν τιμῶν καὶ τοῦ χρέους ἐκπίπτει, καὶ ἐκδικοῦνται διὰ τῶν ἐπισ σκόπων καὶ οἰκονόμων καὶ σκευοφυλάκων, εἰ καὶ ἐχωνεύθησαν· ἢ καὶ αἱ τιμαὶ αὐτῶν ἀπαιτοῦνται, εἰ μὴ φαίνονται. Φησὶν βιβλ. ιη' τίτ, α' διάτ. ξβ', ὅτι ὁ ἐν ἀγνοίᾳ τὸ ἱερὸν ὡς ἰδιωτικὸν ἀγοράζων, εἰ καὶ μὴ συνίσταται ἡ πράσις, ὅμως ἔχει κατὰ τοῦ πράτου εἰς ὅπερ αὐτῷ διέφερε μὴ ἀπατηθῆναι· καὶ Ἰνστιτουτο ιβ', τίτ. α' φησίν, ὅτι τὰ ἱερὰ σκεύη, οὔτε πιπράσκεται οὔτε ὑποτίθεται, εἰ μὴ διὰ λύσιν αἰχμαλώτων· ἡ δὲ α' διάτ, του β' τίτ, τῶν Νεκρῶν, ἐπιτιμίοις ὑποβάλλει τοὺς τὰ ἱερὰ σκεύη παρὰ τὸν νόμον ἐνεχυράζοντας, ή πωλοῦντας, ἢ χωνεύοντας, ἢ ἐκποιούντας, εἰ μὴ διὰ λύσιν αἰχμαλώτων. Η δὲ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὥστε τὰ ἱερὰ σκεύη τῆς ᾿Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, καὶ τῶν οπουδήποτε κειμένων εὐκτηρίων, μὴ ἄλλως πιπρά σκεσθαι ἡ ὑποτίθεσθαι, εἰ μὴ εἰς ἀνάῤῥυσιν αἰχμ αλώτων· εἰ δὲ πλείονα εἶεν σκεύη, μηδεμίαν ἀναγ καίαν ποιοῦντα χρῆσιν, συμβῇ δέ τινα τῶν εὐαγῶν

SYNTAGMA CANONUM. TIT. II, CAP. ΙΙ. οἴκων βαρύνεσθαι χρέεσιν, εἰ μὴ ὅπεστιν ἕτερα κινητά πράγματα, ἐξ ὧν ὀφείλει δοθῆναι τὰ χρέα, ἄδεια ἔσται συνισταμένης πράξεως ἀξημίως, ἐπισκόπου μὲν ἐνποιοῦντος παρὰ τῷ μητροπολίτῃ, μητροπολίτου δὲ παρὰ τῷ ἰδίῳ πατριάρχῃ, τὰ ἱερὰ σκεύη τὰ περιττὰ ἄλλοις εὐαγέσιν οἴκοις χρείαν ἔχουσι πωλεῖν ἢ χωνεύειν καὶ πεπράσκειν, καὶ τὴν αὐτῶν τιμὴν εἰς τὸ χρέος παρέχειν, ὥστε μὴ τὰ ἀκίνητα ἐκποιεῖσθαι. venerabilium domuum ære alieno gravetur,neque suppetant aliæ res mobiles, ex quibus as alienum solvi debeat: facultas erit,ut actorum monumentis episcopo alienante, apud metropolitam: metropolita vero,apud ipsius patriarcham citra damnum confectis,superflua aliis venerabilibus domibus, quæ [his] opus habent, vendantur, aut condentur, ac deinde vendantur, pretiumque eorum ad dissolvendum æs alienum conferatur, ne illarum res immobiles alienentur. Λέγει δὲ βιβλ. α', ειτ. ιη', διάτ. ιγ', ὅτι οἱ ἄρχον Dicit porro lib. 1, tit. 18, digest. 13,quod præτες ἀναζητοῦσι τοὺς ἱεροσύλους· καὶ βιβλ. ι', τιτ. β', sides conquirere debeant sacrilegos. Εt lib. x,tit.2 δίγ. δ᾽, ὅτι τὰ ἐξ ἱεροσυλίας κτηθέντα, οὐ διαιροῦν- digest. 4, quod quæ sacrilegio quasita sunt, haται οἱ κληρονόμοι· καὶ βιβλ. ι', τίτ. α', δίγ.κς', ὅτι redes inter se non dividant. Et lib. xLv, tit. 1, ἀνισχύρως τις ὁμολογεῖ ἱεροσυλεῖν, καὶ οὐχ ἀρμόζει digest. 26,quod invalide quispiam se sacrilegium ἐκ τούτου ἀγωγή· καὶ βιβλ. μη', τίτ. δ', διάτ. α', ότι 5 factorum promittat, atque inde actio non compeὅμοιόν ἐστι τὸ ἔγκλημα τῆς καθοσιώσεως, τῷ περὶ tat. Textus. Εt lib. xLvi, tit. 4, digest. 1, quod τῆς ἱεροσυλίας· καὶ τίτ. ιγ' τοῦ αὐτοῦ βιβλ., διάτ. α', crimen lasæ majestatis sacrilegio simile sit. Et ὁ περὶ τῆς ἱεροσυλίας νόμος κινείται, κατὰ τοῦ til. 13 ejusdem lib.digest. 1, [quod] sacrilegii acὑφελομένου ἐκ τῶν ἱερῶν χρημάτων, ἡ στρέψαντος tio moveatur adversus eum, qui ex sacris pecuniis εἰς ἰδίας χρείας, ἢ παρασκευάσαντος κατὰ δόλον γε- [quippiam abstulit, vel in rem suam vertit, dolo νέσθαι τούτων τι· διάτ. δ', οἱ ἱερόσυλοι πρὸς τὸ fecit,quo herum quid feret. Digest. 1, tit. 4, saποιὸν τοῦ ἁμαρτήματος τιμωρούνται· διάτ. Γ' τὸ ἐξ crilegi pro qualitate dilecti puniuntur. Jus positi ἱεροῦ ἰδιωτικά χρήματα ὑφελέσθαι, οὐκ ἔστι ἱεροσυ- νum. Digest. 6. Ex sacra æde privatas pecunias λία ἀλλὰ κλοπή· ἐν δὲ τῷ ις διατάγματι τοῦ ιθ' subripere, non sacrilegium, sed furtum est. In τίτ. τοῦ μη' βιβλίου, λέγει τὸν τόπον διακρίνειν τὸν digest. 16,tit 49, lib. Lxviii,dicitur locum furem κλέπτην ἀπὸ τοῦ ἱεροσύλου· καὶ βιβλ. Γ' του κώδ., a sacrilego discernere. Et lib. vi, cod. tit.2,const. τίτ. β', διάτ. γ', ὅτι ὁ κλέπτων τὸ μήπω τῷ Θεῷ 3, eum qui furatur quod nondum Deo dedicatum καθιέρωθεν, ὡς κλέπτης ἐνάγεται. est, ut furem [in judicio] conveniri. Βιβλ. μη', τίτ. ιγ', διάτ. ζ', ἡ τοῦ ἱεροσύλου ποινή 123 Textus.Lib.XLVIII, tit.13,const.7.Sacrilegii ἀπὸ τῆς ποιότητος τῶν προσώπων, καὶ τοῦ ἁμαρτή- pena pro qualitate personarum, delicti,temporis, ματος, καὶ τοῦ καιροῦ, καὶ τῆς ἡλικίας, καὶ τῆς φύ- ætalis, et sexus, gravior aut levior infigitur. Nonσεως, ή βαρυτέρα ἡ ἐλαφροτέρα ἐπιφέρεται. Τινὲς nulli enim bestiis traduntur, nonnulli exuruntur, γὰρ θηρίοις παραδίδονται, τινὲς καίονται, τινές φουρ- aliqui in furcas suspenduntur.Moderata vero pena κίζονται· μεμετρημένη δὲ ποινῆ ἐστι, τὸ παραδοθή- est, si nocturnus sacrilegus bestiis tradatur: diurκαι θηρίοις τὸν νυχτερινὸν ἱερόσυλον· τὸν ἡμερινόν nus vero, qui modicum aliquid ex templo tulit, δὲ μέτριο, τι ἱεροσυλοῦντα μεταλλίζεσθαι· τὸν δὲ metalli pana coerceatur: aut si honestiore loco τίμιον δεπορτατεύεσθαι· δίγ. ια', οἱ ἱερόσυλοι κεφα- natus sit, deportetur. Digest. 11. Sacrilegi capite λικῶς κολάζονται, Ιερόσυλοι δέ εἰσιν, οἱ τοὺς δη- puniuntur. Sunt autein sacrilegi, qui publica sacra μοσίους ναούς κλέπτοντες· οἱ δὲ τὰ ἰδιωτικὰ ἱερὰ, compilant: at qui privata sacra diculasque incuκαὶ τοὺς μικροὺς ναοὺς ἀφυλάκτους ὄντας κλέπτον- stoditas spoliant, minus quam sacrilegi, amplius τες, ἧττον μὲν τῶν ἱεροσύλων, πλέον δὲ τῶν κλε- quam fures puniuntur.Item qui peregrina sacra πτών τιμωρούνται· ὁ δὲ ἐξωτικὸς ὑποκλέπτων τὰ suffuratur, sacrilegii crimini obnoxius est. Gateἱερὰ, ὑπόκειται τῷ τῆς ἱεροσυλίας ἐγκλήματι. Ὁ rum si is cui sacrorum custodia concredita est, γὰρ τὴν αὐτῶν φυλακὴν πεπιστευμένος, κἂν ὑφέλη- ex illis aliquid subripuerit, legi obnoxius non ταί τι ἐξ αὐτῶν, οὐχ ὑπόκειται τούτῳ τῷ νόμῳ· δίγ. est. Digest, 12. Deportatur qui hominem in arιβʹ, δεπορτατεύεται ὁ ἐμβαλὼν ἄνθρωπον ἐν κιβωτίῳ, culam includit, camque in templo deponit, si ille καὶ παρενθέμενος αὐτὸν ἐν ναῷ, ἐὰν ἐκεῖνος ἐξιών de illa exiens nonnulla de templo suffuretur. τῆς κιβωτού, κλέψῃ τινὰ τοῦ ἱεροῦ· δίγ. ι5', τὸ τῆς Digest. 16. Sacrilegii judicium eliam adversus ἱεροσυλίας καὶ κατὰ κληρονόμων ἀρμόζει· περὶ γὰρ heredem competit; nam de sublatis pecuniis in χρημάτων ὑφαιρεθέντων ἔστιν αὐτῷ ἡ ζήτησις. eo est quæstio. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν ξη'. ξη'. Περὶ τοῦ μὴ ἐξεῖναι τινι τῶν πάντων, βιβλίον τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης τῶν τε ἁγίων καὶ ἐκκρίτων ἡμῶν κηρύκων καὶ διδασκάλων διαφθείρειν ή κατατέμνειν, ἤ τοῖς βιβλιοκαπήλοις, ή τοῖς λεγομένοις μυρεψούς, ἤ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἀπάντων πρὸς ὅ ἀφανισμὸν ἐκδιδόναι, εἰ μή τι ἄρα τέλεον, εἴτε ἀπὸ σητῶν, ἡ ὕδατος, ᾗ ἑτέρῳ τρόπῳ ἀχρειωθῇ, Ὁ δέ τι Concilii acumenici sexti canon 68. 68.Nulli ex omnibus licere Veteris et Novi Testamenti librum,nec sanctorum nostrorum præconum ac doctorum corrumpere vel conscindere, vel librorum cauponatoribus, vel iis qui dicuntur unguentarii, alicui alii ex omnibus ad eum delendum tradere: nisi utique vel a tineis, vel ab aqua, vel ab aliquo modo redditus fuerit inutilis. Qui

autem tale quid facere deinceps deprehensus fuerit, anno uno segregetur. Similiter et qui libros 194 si eos quidem ipse non ad suam utilitatem retineat, nec altera ad ejus benefcium et nt ii permaneant dat, segregetur. CAP. III. — De clericis qui schisma faciunt, et prater sententiam episcopi allaria statuunt. Apostolorum canon 31. 31 [30]. Si quis presbyter, contempto proprio episcopo, seorsum congregationem fecerit, et al. terum altare Axerit,episcopo suo in religione ac justitia nulla in re a se condemnato, deponatur, ut imperium obtinendi cupidus: est enim tyrannus. Similiter et reliqui clerici, et quotquot ei accesserunt. Laici autem segregentur, eaque post unam alteramque ac tertiam admonitionem fiant. Concilii Antiocheni canon 5. 5. Si quis presbyter vel diaconus proprio contemplo episcopo, ab Ecclesia seipsum segregaverit, et privatim congregationem effecerit, et altare erexerit, et episcopo accersente non obedierit, nec velit ei parere, nec morem gerere primo et secundo vocanti, is omnino deponatur, et non amplius curationem assequi, nec suum possit honorem capere. Sin autem perseveral perturbare et Ecclesiam evertere, is per externam potentiam ut seditiosus castigetur. Concilii Carthaginensis canon 10. De presbyteris, qui a propriis corripientur episcopis. τοιοῦτο ποιεῖν ἀπὸ τοῦ νῦν ἀλισκόμενος, ἐπὶ ἐνιαυτὸν ἀφοριζέσθω· ὁμοίως καὶ ὁ τὰς τοιαύτας βίβλους ὠνούμενος, εἰ μήτε αὐτὸς ταύτας κατέχει πρὸς οἰκείαν ἀσφάλειαν, μήτε ἑτέρῳ πρὸς εὐεργεσίαν καὶ τὸ διαμεῖναι ἀποδῶται, ἀλλὰ ταῦτα διαφθείρειν ἐπιχειρήσοι, ἀφοριζέσθω. ΚΕΦΑΛ. Γ'. - Περὶ κληρικῶν ἀποσχιζόντων καὶ παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου ἱστώντων θυσιαστή- ᾿Αποστόλων κανὼν λά. ρια. λα΄. Εἴ τις πρεσβύτερος καταφρονήσας τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, χωρίς συναγάγῃ, καὶ θυσιαστήριον ἕτερον πήξει, μηδὲν κατεγνωκώς τοῦ ἐπισκόπου ἐν εὐσεβεία καὶ δικαιοσύνῃ, καθαιρείσθω ὡς φίλαρχος· τύραννος γάρ ἐστι· ὡσαύτως δὲ λαϊκοὶ ἀφοριζέσθωσαν· ταῦτα δὲ μετὰ μίαν καὶ δευτέραν καὶ τρίτην παράκλησιν τοῦ ἐπισκόπου γινέσθω. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών δ'. ε. Εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος, καταφρονήσας τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἀφώρισεν ἑαυτὸν τῆς Ἐκκλησ σίας, καὶ ἰδίᾳ συνήγαγε, καὶ θυσιαστήριον ἔστησε, καὶ τοῦ ἐπισκόπου προσκαλεσαμένου, ἀπειθοίη, καὶ μὴ βούλοιτο αὐτῷ πείθεσθαι, μηδὲ ὑπε ακούειν, καὶ πρῶτον καλοῦντι καὶ δεύτερον, τοῦτον καθαιρείσθαι παντελῶς, καὶ μηκέτι θεραπείας τυγχάνειν, μηδὲ δύνασθαι λαμβάνειν τὴν ἑαυτοῦ τιμήν. Εἰ δὲ παραμένοι θορυβῶν καὶ ἀναστατῶν τὴν ᾿Εκκλη σίαν διὰ τῆς ἔξωθεν ἐξουσίας, ὡς στασιώδη αὐτὸν ἀποστρέφεσθαι. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ι'. Περὶ πρεσβυτέρων τῶν ἀπὸ τῶν οἰκείων κατα γινωσκομένων ἐπισκόπων. ι. Αλύπιος ἐπίσκοπος τοποτηρητὴς τῆς Νουμηδικῆς χώρας εἶπεν· Οὐ δ᾽ ἐκεῖνοι δεῖ παρεᾶσαι, ἵνα ἐάν τις τυχὸν πρεσβύτερος ἀπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου καταγνωσθείς, φυσιότητι τινι καὶ ὑπερήφανίᾳ ἐπαρθείς, ἡγήσηται ὀφείλειν κεχωρισμένως ἅγια τῷ Θεῷ προσε φέρειν, ἢ ἄλλο ἀνορθοῦν θυσιαστήριον οἰηθείη κατὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς πίστεως καὶ καταστάσεως, δ τοιοῦτος ἀτιμώρητος μὴ ἐξέλθῃ. 10. Alypius episcopus s, legatis provincia Numidia, dixit: Nec illud prætermittendum est, ut si quis forte 125 presbyter ab episcopo suo correptus, tumore vel superbia inflatus putaverit separatim sacrificia Deo offerenda, vel aliud erigendum altare contra ecclesiasticam fidem disciplinamque crediderit, non exeat impunitus. Valentinus prima sedis provincia Numidiæ, dixit: Necessario disciplinæ ecclesiasticæ et fidei congrua sunt, quæ frater noster Alypius [Mss. frater Alypsius] dilectioni, edicite [Mss. dicite]. Concilii ecumenici sexti canon 31. 31. Clericos, qui in oratoriis 28,quæ sunt intra domos, sacra faciunt, vel baptizant, hoc illius loci episcopi sententia facere debere decernimus. Quare si quis clericus hoc non sic servaverit, deponatur. Synodi Constantinopoli in templo SS. Apostolorum habita, qua prima et secundo nuncupatur, canones 12, 13, 14, 15. 12. Cum sancta, et universalis sancta synodus, 25 Carthag. II, cap. 8. 98 Laodic. can. 58. prosecutus est, proinde quid videatur vestræ Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών λα'. λα'. Τοὺς ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις ἔνδον οἰκίας τυγχάνουσι λειτουργούντας κληρικοὺς ὑπὸ γνώμην τοῦτο πράττειν τοῦ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπου ορίζο μεν· ὥστε εἴ τις κληρικὸς μὴ τοῦτο οὕτως φυλάξει, καθαιρείσθω. Συνόδου σ' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταν τινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών ιβ', ιγ', ιδ', ιε'. NOTÆ. Vide actionem mox citatam Concilii Chalcedonensis ubi ex numerorum serie dicitur 84, et Vigilii epist. ad Rusticum et Sebastianum diaιβ'. Τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου, τοὺς conos. Ferrandus cap. 401, ex conc. Carth. tit. 7.

TIT. II, CAP. III. ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις ἔνδον οἰκίας λειτουργοῦντας clericos, qui in oratoriis, quæ sunt intra domum, ἢ βαπτίζοντας κληρικούς, παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκό- celebrant, vel baptizant, præter episcopi voluntaπου, καθαιρέσει καθυποβαλλούσης, καὶ ἡμεῖς τουτο tem,depositioni subjiciat, nos quoque idem decerσυμψηφιζόμεθα· τῆς γὰρ ἁγίας Εκκλησίας ορθοτο- nimus. Cum enim sancta Ecclesia recte dispertiat, μούσης, καὶ τὸν ἀληθῆ πρεσβευούσης λόγον, καὶ τὸ veramque rationem defendat, et venerabilem ac σεμνὸν τῆς πολιτείας συντηρούσης τε καὶ ἐκδιδα- honestam bonæ institutionis formam doceat, et σκούσης, ἀπηχες καὶ ἀνόσιον παραχωρεῖν τοὺς ἀπαι- conservet, inconcinnum est, et ineptum, ut qui in δευσίᾳ καὶ ἀναρχία συζῶντας, εἰς τὰς οἰκίας ὑπο- petulantia, et insolentia ac in inobedientia vitam δυομένους, τὴν ταύτης εὐταξίαν διασπᾶν, καὶ πολλῆς agunt,domos subeuntes,bonum ejus ordinem conταραχῆς καὶ σκανδάλων ἀποπληροῦν. Διόπερ ἡ νῦν vellant, et multa perturbatione, et offensionibus ἱερὰ καὶ θεοσυνέργητος σύνοδος, τῇ οἰκουμενικῇ καὶ impleant. Et ideo sacra nunc, et divinitus coacta ἁγίᾳ ἕκτῃ συνόδῳ συμφωνοῦσα ἀποκεκληρωμένους synodus, universali sextæ synodo consentiens,008 εἶναι τοὺς ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις ἔνδον οἰκίας οὖσι qui in oratoriis, quæ sunt intra domos, celebrant, λειτουργοῦντας διωρίσατο, τῆς ἀποκληρώσεως δηλον- clero amolos esse statuit, a clero videlicet amoότι, παρὰ τοῦ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκόπου αὐτοῖς ἀπενε- tione eis ab ejus loci episcopo edita. Si qui auμηθείσης. Εἰ δέ τινες παρὰ τούτους, τοῦ ἐπισκό- Btem præter eos, non consentiente episcopo, in που μὴ εὐδοκοῦντος, εἰς τὰς οἰκίας εἰσπίπτοντες, domos irruentes, celebrationis ministerium atἄπτεσθαι τῆς λειτουργίας ἀποτολμῶσι, τούτους μὲν tingere audeant, ii quidem deponantur: qui καθαιρεῖσθαι· τοὺς δὲ τῆς αὐτῶν κοινωνίας μετα- vero 126 eorum communionis sunt participes, σχόντας τῷ ἀφορισμῷ καθυποβάλλεσθαι. segregationi subjiciantur. ιγ. Τὰς τῶν αἱρετικῶν ζιζανίων ἐπισπορὰς ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ ὁ παμπόνηρος καταβαλών, δ καὶ ταύτας ὁρῶν τῇ μαχαίρᾳ τοῦ Πνεύματος τεμνομένας ποῤῥίζους, ἐφ' ἑτέραν ἦλθε μεθοδείας οδόν, τῇ τῶν σχισματικῶν μανία τὸ τοῦ Χριστοῦ σῶμα μερίζειν ἐπιχειρῶν· ἀλλὰ καὶ ταύτην αὐτοῦ τὴν ἐπιβουλὴν ἡ ἁγία σύνοδος ἀναστέλλουσα παντελῶς ὥρισε τοῦ λοιποῦ, ἵνα εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος, ὡς δῆθεν ἐπ' ἐγκλήμασί τισι τοῦ οἰκείου κατεγνωκώς ἐπισκόπου, πρὸ συνοδικῆς ἐξετάσεώς τε καὶ διαγνώσεως, καὶ τῆς ἐπ᾿ αὐτῷ τελείας κατακρίσεως, ἀποστῆναι τολμήσοι τῆς αὐτοῦ κοινωνίας, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν ταῖς ἱεραῖς τῶν λειτουργιῶν εὐχαῖς, κατὰ τὸ παραδεδομένον τῇ Ἐκκλησίᾳ, μη ἀναφέροι, τοῦτον ὑποκεῖσθαι καθαιρέσει, καὶ πάσης ἱερατικής αποστερεῖσθαι τιμῆς. Ὁ γὰρ ἐν πρεσβυτέρου τάξει τετα γμένος. καὶ τῶν μητροπολιτῶν ἀρπάξων τὴν κρίσιν, καὶ πρὸ κρίσεως αὐτὸς κατακρίνων, ὅσον τὸ ἐπ' αὐτῷ, τὸν οἰκεῖον πατέρα καὶ ἐπίσκοπον, οὗτος οὐδὲ τῆς τοῦ πρεσβυτέρου ἐστὶν ἄξιος τιμῆς ἢ ὀνομασίας. Οι δὲ τούτοις συνεπόμενοι, εἰ μὲν τῶν ἱερωμένων εἶέν τινες, καὶ αὐτοὶ τῆς οἰκείας τιμῆς ἐκπιπτέτωσαν· εἰ δὲ μοναχοὶ ἡ λαϊκοί, ἀφοριζέσθωσαν παντελῶς τῆς Εκκλησίας, μέχρις ἂν τὴν πρὸς τοὺς σχισματικούς συνάφειαν διαπτύσαντες, πρὸς τὸν οἰκεῖον ἐπίσκοπον ἐπιστραφεῖεν. ιδ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐγκλήματος πρόφασιν ποιού μενος, κατὰ τοῦ οἰκείου μητροπολίτου πρὸ συνοδικῆς διαγνώσεως ἀποστήσει ἑαυτὸν τῆς πρὸς αὐτὸν κοι νωνίας, καὶ μὴ ἀναφέροι τὸ ὄνομα αὐτοῦ κατὰ τὸ εἰθισμένον ἐν τῇ θείᾳ μυσταγωγία, τοῦτον ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος καθηρημένον εἶναι, εἰ μόνον ἐλεγχθεί, ἀποστὰς τοῦ οἰκείου μητροπολίτου, καὶ σχίσμα ποιήσας. Δεῖ γὰρ ἕκαστον τὰ οἰκεῖα μέτρα γινώσκειν, καὶ μήτε τὸν πρεσβύτερον καταφρονεῖν τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου, μήτε τὸν ἐπίσκοπον τοῦ οἰκείου μητροπολίτου, μήτε τὸν μητροπολίτην τοῦ οἰκείου πατριάρχου. ιε'. Τὰ ὀρισθέντα ἐπὶ πρεσβυτέρων καὶ ἐπισκόπων PATROL. GR. GIV. 13. Hæreticorum zizaniorum semina in Dei Ecclesia malignus dejiciens, et ea videns gladio spiritus exscindi radicitus,ad aliam venit insidiarum viam, schismaticorum insania Christi corpus dividere aggrediens. Sed et has ejus insidias sancta synodus reprimens, omnino definiit deinceps ut, si quis presbyter, vel diaconus, ut qui utique ob aliqua crimina proprium episcopum condemnarit,ante synodalem cognitionem, et examinationem, et perfectam ejus condemnationen, ab illius communione discedere ausus fuerit, et ejus nomen in sacris celebrationum precibus, ut Ecclesia traditum est, non referat, is depositioni subjiciatur, et omni sacerdotali honore privetur. Qui enim est in sacerdotali ordine collocatus. et metropolitanorum judicium præripit, et ante judicium, ipse quantum in se est, proprium patrem et episcopum condemnat, is nec presbyteri honore, nec nomine dignus est. Qui autem eos consequuntur, si sint quidem ex iis qui sunt saeris initiati, ipsi quoque a proprio honore excidant: sin autem sint laϊci vel monachi, ex Ecclesia omnino segregentur, donec cum schismaticis conjunctionem respuentes, ad proprium episcopum reversi fuerint. 14. Si quis episcopus metropolitani crimen prætexens, ante synodalem cognitionem, seipsum ab ejus communione subduxerit, et nomen ejus, non, prout divini mysterii 127 celebrationi est consuetum, referat, sancta synodus eum deposi tum esse statuit, si tantum convictus fuerit a proprio metropolitano recessisse, et schisma fecisse. Oportet enim unumquemque proprias partes cognoscere, et nec presbyterum proprium episcopum contemnere, nec episcopum proprium metropolitanum. 15. Quæ de presbyteris, et episcopis, et metro19

politanis constituta sunt, multo magis eliam in και μητροπολιτῶν, πολλῷ μᾶλλον καὶ ἐπὶ πατριαρ patriarchis conveniunt. Quamobrem si quis pres-· χῶν ἀρμόζει· ὥστε εἴ τις πρεσβύτερος, ἢ ἐπίσκοπος, byter, vel episcopus, vel metropolitanus a sui pa- ἡ μητροπολίτης, τολμήσειεν ἀποστῆναι τῆς πρὸς triarcha communione recedere ausus fuerit, et τὸν οἰκεῖον πατριάρχην κοινωνίας, καὶ μὴ ἀναφέροι nomen ejus non, ut in divini mysterii celebratione τὸ ὄνομα αὐτοῦ, κατὰ τὸ ὡρισμένον καὶ τεταγμένον constitutum est,et ordinatum, referat,sed anle sy· ἐν τῇ θείᾳ μυσταγωγία, ἀλλὰ πρὸ ἐμφανείας συνnodale decretum, et perfectam ejus condemna- οδικῆς, καὶ τελείας αὐτοῦ κατακρίσεως, σχίσμα ποιή tionem,schisma fecerit, statuit sancta synodus eum σει, τούτον ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, πάσης ἱερατείας esse ab omni sacerdotio alienum, si in hoc solum παντελῶς ἀλλότριον εἶναι, εἰ μόνον ἐλεγχθείη τοῦτο deliquisse convictus fuerit. Et hæc quidem cons- παρανομήσας· καὶ ταῦτα μὲν ὥρισται καὶ ἐσφράγι tituta, et obsignata sunt, de iis qui aliquorum cri- σται περὶ τῶν, προφάσει τινῶν ἐγκλημάτων, τῶν minum praetextu a propriis praesulibus recedunt, οἰκείων ἀφισταμένων προέδρον, καὶ σχίσμα ποιούν et schisma faciunt, et Ecclesia unionem convel- των, καὶ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἐκκλησίας διασπώντων. Οι lunt. Qui enim propter hæresim aliquam a sanctis γὰρ δι' αρεσίν τινα παρὰ τῶν ἁγίων συνόδων ἢ Patribus vel synodis condemnatam, se a præsulis Πατέρων κατεγνωσμένην, τῆς πρὸς τὸν πρόεδρον communione separant, illo hæresim scilicet pu- κοινωνίας ἑαυτοὺς διαστέλλοντες, ἐκείνου τὴν αἵρεσιν blice prædicante, et nudo capite in ecclesia do- δηλονότι δημοσίᾳ κηρύττοντος, καὶ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ cente, ii non solum canonicæ ponæ non subji- ἐπ' ἐκκλησίας διδάσκοντος, οἱ τοιοῦτοι οὐ μόνον τῇ cientur, ante synodalem cognitionem, seipsos a κανονικῇ ἐπιτιμήσει οὐχ ὑποκείσονται πρὸ συνοδικῆς communione ejus, qui episcopus dicitur, sejun- διαγνώσεως ἑαυτοὺς τῆς πρὸς τὸν καλούμενον ἐπίστ gentes: sed et honore qui orthodoxis convenit, κοπον κοινωνίας αποτειχίζοντες, ἀλλὰ καὶ τῆς πρεdigni habebuntur. Non enim episcopos, sed pseu- πούσης τιμῆς ὀρθοδόξοις ἀξιωθήσονται· οὐ γὰρ ἐπισ depiscopos et pseudodoctores condemnarunt: et σκόπων, ἀλλὰ ψευδεπισκόπων και ψευδοδιδασκάλων non schisinate Ecclesiæ unionem consciderunt, κατέγνωσαν· καὶ οὐ σχίσματι τὴν ἔνωσιν τῆς Ἐκκλησ sed a schismatibus, et divisionibus Ecclesiam σίας κατέτεμον, ἀλλὰ σχισμάτων και μερισμῶν, liberare studuerunt. τὴν ᾿Εκκλησίαν ἐσπούδασαν ῥύσασθαι. ΤΙΤΟΣ Γ'. ΠΕΡΙ ΕΥΧΩΝ, ΚΑΙ ΨΑΛΜΩΔΙΩΝ, ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΕΩΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΦΟΡΑΣ, ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΚΑΙ ΦΟΡΕΣΙΑΣ, ΚΑΙ ΥΠΟΥΡΓΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ, ΨΑΛΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΤΩΝ. 128 TITULUS III. DE PRECIBUS, ET PSALMODIIS, LECTIONE, OBLATIONE, ET COMMUNIONE, ET DE VESTITU, ATQUE OFFICIO LECTORUM, CANTORUM, ET MINISTRORUM. CAPUT PRIMUM. Quales preles populus ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. — Ποίων εὐχῶν ὁ λαὸς audiat, et quapropter in orientem prospicientes ἀκροᾶται καὶ διὰ τί πρὸς ἀνατολὰς ὁρῶντες εὐτ precemur. Concilii Daodiceni canones 5, 19. 5. Non oportere ordinationes fieri in præsentia eorum qui audiunt. 19. Oportere seorsum primem, post episcopum sermones, catechumenorum orationem peragi; et postquam exierint catechumeni,eorum qui ponitentiam agunt, fieri orationem:et cum ii sub manum accesserint, et secesserint, fidelium preces sic ter feri: unam quidem, scilicet primam, silentio; secundam autem et tertiam per pronuntiationem impleri, deinde sic pacem dari. Et postquam presbyteri pacem episcopo dederint, tunc Jaicos eliam pacem dare: et sic sanctam oblatioχόμεθα. Συνόδου Λαοδικείας κανών ε', ιθ'. ε'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰς χειροτονίας ἐπὶ παρουσια ἀκροωμένων γίνεσθαι. ιθ'. Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον, μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων, τῶν κατηχουμένων εὐχὴν ἐπιτελεῖ σθαι καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς κατηχουμένους, τῶν ἐν μετανοίᾳ τὴν εὐχὴν γίνεσθαι· καὶ τούτων προσελθόντων ὑπὸ χεῖρα καὶ ὑποχωρησάντων, οὕτως τῶν πιστῶν τὰς εὐχὰς γίνεσθαι τρεῖς· μίαν μὲν τὴν πρώτην διὰ σιώπης, τὴν δὲ δευτέραν καὶ τρίτην διὰ προσφωνήσεως πληροῦσθαι· εἴθ' οὕτως τὴν εἰρήνην δίδοσθαι, καὶ μετὰ τὸ πρεσβυτέρους δοῦναι τῷ ἐπισ σκόπῳ τὴν εἰρήνην, τότε τοὺς λαϊκοὺς τὴν εἰρήνην

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. III, CAP. I, II. διδόναι· καὶ οὕτω τὴν ἁγίαν προσφορὰν ἐπιτελεῖσθαι, & nem perfci, et solis licere sacralis ad altare acκαὶ μόνοις ἐξὸν εἶναι τοῖς ἱερατικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸ cedere et communicare. θυσιαστήριον καὶ κοινωνεῖν, Βασιλείου ἐκ τοῦ κι' κεφ. τῶν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πρὸς τὸν μακάριον ᾿Αμφιλόχιον γεγραμμένων. Τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ πεφυλαγμένων δογμάτων,etc., usque ad δύναμιν εἰσφερομένην, κ. τ. λ. Η ιζ' διάταξις τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών λέγει τὴν εὐγὴν τῆς ἁγίας κοινωνίας καὶ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, ὀφείλειν ἐξακούεσθαι τῷ λαῷ. ΚΕΦΑΛ. Β'. — Περὶ τοῦ τίνας, καὶ πῶς, καὶ ποῖα δεῖ ψάλλειν, ἢ εὔχεσθαι, ἢ ἀναγινώσκειν. ᾿Αποστόλων κανὼν ξ', πε'. ξ'. Εἴ τις τὰ ψευδεπίγραφα τῶν ἀσεβῶν βιβλία ὡς ἅγια ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας δημοσιεύοι ἐπὶ λύμῃ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ κλήρου, καθαιρείσθω. 129 Basilii cap. 27 eorum qua de Spiritu sancto ad beatum Amphilochium scripsit. Ex asservatis in Ecclesia dogmatibus, usque ad vim afferentem, etc., ut pag. 462. Textus. Const. 17, tit. 1 Novellarum dicit preces sacrosancta communionis et sacrosancti baptismatis a populo exaudiri debere. CAP. II. — Quinam et quomodo et quanam psallere debeant, aut precari, aut legere. Apostolorum canones 60, 85. 60 [59]. Si quis falso inscriptos impiorum libros, tanquam sanctos, in ecclesia publicat ad populi et cleri perniciem, deponatur. πε'. Εστω δὲ ὑμῖν πᾶσι κληρικοῖς καὶ λαϊκοῖς βιβλία σεβάσμια καὶ ἅγια· τῆς μὲν Παλαιᾶς Διαθής κης, Μωσέως πέντε, Γένεσις, Εδοξος, Λευϊτικόν, Αριθμοί, Δευτερονόμιον· Ἰησοῦ υἱοῦ Ναυῆ ἓν, Κριτων ἔν, Ρούθ α', Βασιλειῶν δ', Παραλειπομένων της βίβλου τῶν ἡμερῶν β', "Εσδρα β', Εσθήρ ἓν, Μακκαβαίων γ', Ἰὼβ ἐν, Ψαλτήριον, Σολομῶντος γ΄, Παροιμίαι, Εκκλησιαστής, Ασμα ασμάτων, Προφητῶν δεκαδύο, ἓν Ησαίου, ἓν Ἰεζεκιήλ, ἐν Δανιήλ, Εξωθεν δὲ ὑμῖν προσιστορείσθω μανθάνειν τους νέους ὑμῶν τοῦ πολυμαθούς Σιράχ τὴν σοφίαν· ἡμέτερα δὲ, τουτέστι τῆς Καινῆς Διαθήκης, Εὐαγγέλια τέτο σαρα, Ματθαίου, Μάρκου, Λουκᾶ, Ιωάννου, Παύλου ἐπιστολαί ιδ᾽, Πέτρου ἐπιστολαί δύο, Ἰωάννου γ',c Ἰακώβου α', Ἰούδα α', Κλήμεντος ἐπιστολαὶ δύο, καὶ αἱ διαταγαὶ ὑμῖν τοῖ ἔπισκόποις δι᾿ ἐμοῦ Κλήμεντος ἐν ὀκτὼ βιβλίοις προσπεφωνημέναι, ὃς οὐ χρὴ δημοσιεύειν ἐπὶ πάντων, διὰ τὰ ἐν αὐταῖς μυστικά· καὶ αἱ Πράξεις ἡμῶν τῶν ἀποστόλων· ταῦτα καὶ περὶ κανόνων διατετάχθω ὑμῖν παρ' ἡμῶν, ὦ ἐπίσκοποι. Ὑμεῖς δὲ ἐμμένοντες αὐτοῖς, σωθήσεσθε καὶ εἰρήνην ἕξετε· ἀπειθοῦντες δὲ, κολασθήσεσθε, καὶ πόλεμον μετ' ἀλλήλων ἀΐδιον ἕξετε, δίκην τῆς ἀνηκοίας τὴν προσήκουσαν τιννύντες. Ὁ Θεὸς δὲ ὁ μόνος ἀίδιος καὶ τῶν ὅλων ποιητὴς, ἅπαντας ὑμᾶς διὰ τῆς εἰρήνης ἐν Πνεύματι ἁγίῳ ἑνώσαι καὶ κατα αρτίσαι εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν, ἀτρέπτους, ἀμέμπτους, ἀνεγκλήτους, καὶ καταξιώσαι τῆς αἰωνίου ζωῆς σὺν ἡμῖν, διὰ τῆς μεσιτείας τοῦ ἠγαπημένου παιδὸς αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν, μεθ᾽ οὗ ἡ δόξα αὐτῷ τῷ ἐπὶ πάντων Θεῷ καὶ Πατρὶ σὺν ἀγίῳ Πνεύματι τῷ παρακλήτῳ, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 85 [84]. Sint vobis omnibus clericis et laicis libri venerandi etsancti, Veteris quidem Testamenti, Mo sis quinque, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium; Jesu Nave unus; Judicum unus; Ruth unus; Regnorum quatuor; Paralipomenon,id est derelictorum libri dierum,duo; Esdræ duo. Esther unus; Machabæorum tres: Job unus; Psalterium unus Salomonis tres, Proverbia, Ecclesiastes. Cantica canticorum; Prophetarum duodecim unus; Isaia unus, Jeremiæ unus, Ezechiel unus, Daniel unus. Extrinsecus autem a vobis intelligatur, debere vestros adolescentes discere sapientiam eruditissimi Sirach. Nostra autem, id est, Novi Testamenti, Evangelia quatuor, Matthæi, Marci, Luca, Joannis; Pauli epistola quatuordecim, Petri Epistolæ duæ,Joannis tres, Jacobi una (Judæ una].Ciementis epistolæ duæ, et ordinationes vobis episcopis per me Clementem in octo libris editæ, quæ non sunt omnibus divulganda, propter ea quæ sunt in eis mystica: et Actus nostri apostolorum. Hæc vero de regulis constituta vobis sint 150 per nos, o episcopi. Vos autem obtemperantes, salvabimini, et pacem habebitis.At si non parueritis, puniemini,et bellum mutuo perpetuum habebitis, panam inobedientia congruam daturi. Deus porro,qui solus est æternus ac universorum creator, vos omnes pace in Spiritu sancto conforlabit, et aptos reddet ad omne opus bonum, Dimmutabiles, irreprehensibiles, sine crimine,dignosque faciet aterna vita nobiscum, per intercessionem dilecti Filii sui Jesu Christi, Dei et Salvaloris nostri; cum quo gloria sit ipsi supra omnia Deo Patri cum sancto Spiritu consolatore, Συνόδου Λαοδικείας κανών ιε', ιζ', ιη', ιθ', κγ', νθ'. nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. ιε'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν πλὴν τῶν κανονικῶν ψαλ τῶν, τῶν ἐπὶ τὸν ἄμβωνα ἀναβαινόντων, καὶ ἀπὸ διφθέρας ψαλλόντων, ἑτέρους τινὰς ψάλλειν ἐν ἐx κλησία. Concilii Laodiceni canones 15, 17, 18, 19, 23, 59. 15. Non oportere præter canonicos cantores, qui suggestum ascendunt, et ex membrana legunt, aliquos alios canere in ecclesia. NOTE. Ex editione Crabbi in alias deinceps permeavit ista appendix sive coronis, ut vocat.

17. Non oportere psalmos in conventibus contexere, sed in unoquoque psalmo interjecto spa tio, lectionem fieri. 18. Idem procum ministerium omɓino debere fieri in Nonis et Vesperis. 19. Oportere seorsum primum, post episcoporum sermones, etc., ut pag. 587. 23. Quod non oportet lectores vel cantores ferre horarium, et sic legere vel canere. 59. Quod non oportet privatos et vulgares aliquos palmos dici in ecclesia, 131 nec libros non canonicus, sed solos canonicos Veteris et Novi Testamenti. Hæc sunt quæ legi oportet ex Veteri Testamento: 1.Genesis; 2.Exodus, id est, exitus ex gypto; 3.Leviticus; 4.Numeri, B.Deuteronomium; 6, Jesus Nave; 7.Judices. Ruth; 8. Esther; 9. Regnorum I et II: 10. Regnorum Ifi et IV; 11. Paralipomenon I et II; 12. Esdras I et II; 13. Libri Psalmorum CL; 14.Proverbia Salomonis; 15. Ecclesiastes; 16. Cantica canticorum; 17. Job; 18. Duodecim propheta; 19.Isaias; 20.Jeremias et Baruch,lamentationes et epistola; 21. Exechiel; 22. Daniel. Novi autem Testamenti hæc: Evangelia quatuor, secundum Matthæum,secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem. Actus apostolorum.Epistols catholica septem, videlicet Jacobi una, Petri duæ, Joannis tres, Jude una. Epistola Pauli quatuordecim: ad Romanos una,ad Corinthios dua, ad Galatas una, ad Ephesios una, ad Philippenses una, ad Colpssenses una, ad Thessalonicenses dum,ad " Hebræos una,ad Timotheum duæ, ad Titum una, ad Philemonem una. Concilii Carthaginensis canones 24, 42, 103. Ut przler Scripturas canonicas mss. catholi cast nihil in ecclesiis legatur 24.Item placuit 21-31 ut præter Scripturas canonicas nihil in ecclesia legatur sub nomine divinarum Scripturarum. Sunt autem canonica Scriptara,id est, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Denteronomium,Jesus Nave Judices, Ruth, Regum libri quatuor.Paralipomenon libri duo.Job, Psalterium, Salomonis libri quinque. Libri duodecim prophetaram, Isaias, Jeremias, Ezechiel, Daniel, Tobias Judith, Esther, Esdræ libri duo.Machabæorum libri duo. Novi Testamenti, Evangeliorum libri quatuor. Actuum 188 apostolorum liber unus Episto - lm Pauli quatuordecim.Petri apostoli epistolædum. Joannis apostoli tres. Jacobi apostoli una. Judæ apostoli una. Apocalypsis Joannis apostoli liber unus. Hoc etiam fratri et consacerdoti nostro Bonifacio, vel aliis earum partium episcopis, pro conGrmando isto canone innotescat, quia & Patribas ista accepimus in ecclesia legenda. 17-51 Carthag. 111, cap. 47. ιζ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐπισυνάπτειν ἐν ταῖς συν άξεσι τους ψαλμούς, ἀλλὰ διὰ μέσου καθ᾿ ἕκαστον ψαλμὸν γίνεσθαι ἀνάγνωσιν. τηʹ. Περὶ τοῦ τὴν αὐτὴν λειτουργίαν τῶν εὐχῶν πάντοτε, καὶ ἐν ταῖς Ενίταις καὶ ἐν ταῖς ᾽Εσπέραις, ὀφείλειν γίνεσθαι. 10. Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρώτον μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων, κ. τ. λ. κγ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἀναγνώστης ἢ ψάλτας ωράριον φορεῖν, καὶ οὕτως αναγινώσκειν ή ψάλλειν. να'. Ὅτι οὐ δεῖ ἰδιωτικούς ψαλμοὺς λέγεσθαι ἐν τῇ έκκλησία, οὐδὲ ἀκανόνιστα βιβλία, ἀλλὰ μόνα τὰ κατ τα νoνικὰ τῆς Καινῆς καὶ Παλαιᾶς Διαθήκης, άτινά ἐστι ταῦτα· α΄. Γένεσις κόσμου, β'. 'Εξοδος. γ'. Λευϊτικόν, δ'. Αριθμοί, ε'. Δευτερονόμιον. Γ'. Ἰησοῦ Ναυῆ. ζ'. Κριταί. Ρούθ, η'. Εσθήρ. θ'. Βασιλειών Α΄ καὶ Β'. ι'. Βασιλειών Γ', Δ', ια'. Παραλειπομένων Α', Β', β'. Εσδρας Α' Β'. ιγ'. Βίβλοι Ψαλμών ΡΝ'. ιδ'. Παροι μιῶν Σολομώντος. ιε'. Εκκλησιαστής. ις'. Άσμα ᾀσμάτων, ιζ'. Ιώβ, ιη'. Δωδεκαπρόφητον, ιθ'. Ἡσείας. x'. Ἱερεμίας. Βαρούχ. θρήνοι καὶ Ἐπιστολαί, κι'. Ιεζεκιήλ. κβ'. Δανιήλ. Καινῆς διαθήκης, Εὐαγγέλια δ, κατὰ Ματθαῖον, κατά Μάρκον, κατὰ Λουκᾶν, κατά Ιωάννην. Πράξεις ἀποστόλων, Επιστολαί καθά ολικαί ζ' οὕτως· Ἰακώβου α', Πέτρου β', Ἰωάννου γ', Ιούδα α'. Επιστολαί Παύλου ιδ', πρὸς Ῥως μαίους α', πρὸς Κορινθίους β', προς Γαλάτας α', προς Εφεσίους α', πρὸς Φιλιππησίους α', πρὸς Κου λεσσεῖς αʹ, πρὸς Θεσσαλονικεῖς β', πρὸς Εβραίους α', πρὸς Τιμόθεον β', πρὸς Τίτον α', πρὸς Φιλή μονα α. Συνόδου Καρθαγένης κανών κδ', μβ', ργ'. Ωστε ἐκτὸς τῶν καθολικῶν Γραφών, μηδὲν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἀναγινώσκεσθαι. κδ'. Ὁμοίως ἤρεσεν ἵνα ἐκτὸς τῶν κανονικῶν Γραφῶν, μηδὲν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἀναγινώσκηται ἐπ' ὀνό ματι θείων Γραφών. Εἰσὶ δὲ αἱ κανονικαὶ Γραφεί αὗται· Γένεσις, ῎Εξοδος, Λευϊτικόν, ᾿Αριθμοί, Δευ τερονόμιον, Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ. Κριταί, Ρούθ, τῶν Βασιλειῶν τέσσαρες, τῶν Παραλειπομένων βίβλοι δύο, Ιώβ, Ψαλτήριον, Σολομώντος βίβλοι πέντε, τῶν Προφητῶν βίβλοι δώδεκα, Ησαΐας, Ἱερεμίας, "Ιεζεκιήλ, Δανιήλ, Τωβίας, Ιουδίθ, Εσθήρ, Εσδρα βίβλοι δύο. Τῆς Νέας Διαθήκης, Εὐαγγέλια τέσσαρα, Πράξεων τῶν ἀποστόλων βίβλος μία, Επιστολαί Παύ λου ιδ', Πέτρου ἀποστόλου δύο, Ιωάννου ἀπαντόλου τρεῖς, Ἰούδα ἀποστόλου μία, ᾿Αποκαλύψεως Ιωάννου βίβλος μία. Τοῦτο δὲ τῷ ἀδελφῷ ἡμῶν καὶ συλλειτουργῷ Βονιφατίῳ, καὶ τοῖς ἄλλοις τῶν αὐτῶν με ρῶν ἐπισκόποις πρὸς βεβαίωσιν τοῦ προκειμένου κανόνος γνωρισθῇ· ἐπειδὴ παρὰ τῶν Πατέρων ταῦτα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἀναγινώσκεσθαι παρελάβομεν. NOTE. Et Ferrandus cap. 228 ex concif. Carthag. tit. 45.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. III, CAP. II. Περὶ τοῦ μὴ συμπόσια ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἐπιτε- Ut in ecclesiis convivia minime celebrentur λεῖσθαι, μβ'. Ωστε ἐπισκόπους ή κληρικούς ἐν ταῖς ἐκκλη σίαις μὴ συμποσιάζεσθαι· εἰ μή γ᾽ ἂν τυχὸν ἀνάγκῃ ξενίας διαβάντες, έχει καταλύσωσι· καὶ οἱ λαοὶ δὲ ἀπὸ τῶν τοιουτοτρόπων συμποσίων, ὅσον δυνατόν ἐστι, κωλυθῶσιν, Περὶ τῶν πρὸς τὸ θυσιαστήριον ὀφειλουσῶν λέγεσθαι Σχετιών, ργ'. Πρεσε καὶ τοῦτο, ὥστε τὰς κεκυρωμένας ἐν τῇ συνόδῳ ἱκεσίας, εἴτε προοίμια, εἴτε παραθέσεις, εἴτε τὰς τῆς χειρὸς ἐπιθέσεις, ἀπὸ πάντων ἐπιτελεῖ σθαι· καὶ παντελῶς ἄλλας κατὰ τῆς πίστεως μηδέποτε προσενεχθῆναι· ἀλλ' αἵτινες δήποτε ἀπὸ τῶν συνετωτέρων συνήχθησαν, λεχθήσονται. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών λγ', γ', οσ', πα'. λγ'. Επειδήπερ ἔγνωμεν ἐν τῇ ᾿Αρμενίων χώρα, κ. τ. λ. Εγ. Τὰ ψευδῶς ὑπὸ τῶν τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν ἀναπλασθέντα μαρτυρολόγια, ὡς ἂν τοὺς τοῦ Χριστοῦ μάρτυρας ατιμάζοιεν, καὶ πρὸς ἀπιστίαν ἐνάγοιεν τοὺς ἀκούοντας, μὴ ἐπ᾿ ἐκκλησίαις δημοσιεύεσθαι προστάσσομεν, ἀλλὰ ταῦτα πυρί παραδίδοσθαι· τοὺς δὲ ταῦτα παραδεχομένους, ἢ ὡς ἀληθέσι τούτοις προσανέχοντας, ἀναθεματίζομεν. σε. Τοὺς ἐπὶ τὸ ψάλλειν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παραγινομένους βουλόμεθα μήτε βοαῖς ἀτάκτοις κεχρήσθαι, καὶ τὴν φύσιν πρὸς κραυγήν ἐκβιάζεσθαι, μήτε τι ἐπιλέγειν τῶν μὴ ἐκκλησίᾳ ἁρμοδίων τε καὶ οἰκείων· ἀλλὰ μετὰ πολλῆς προσοχῆς τε καὶ κατανύξεως τὰ τοιαύτας ψαλμῳδίας προσάγειν τῷ τῶν c κρυπτῶν ἐφόρῳ θεῷ· εὐλαβεῖς γὰρ ἔσεσθαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ τὸ ἱερὸν ἐδίδαξε λόγιον. πα'. Επειδήπερ ἐν τισι χώραις μεμαθήκαμεν, ἐν τῷ Τρισαγίῳ ὕμνῳ, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών ιδ'. Οτι οὐ χρὴ ἐκτὸς χειροθοσίας ἀναγινώσκειν ἐν τῇ συνάξει ἐπὶ ἄμβωνος. ιδ'. Οτι τάξις ἐμπολιτεύεται ἐν ἱερωσύνῃ, πᾶσιν ἀρίδηλόν ἐστι, καὶ σὺν ἀκριβεία διατηρεῖν τῆς ἱερωσύνης ἐγχειρήσεις, Θεῷ εὐάρεστόν ἐστι, καὶ ἐπειδὴ ὁρῶμεν, ἐκτὸς χειροθεσίας νηπιοθεν τὴν κουρὰν τοῦ κλήρου λαμβάνοντάς τινας, μήπω δέ παρ' ἐπισκό‐ που χειροθεσίαν λαβόντας, καὶ ἀναγινώσκοντας ἐν τῇ συνάξει ἐπ' ἄμβωνος, ἀκανονίστως τοῦτο ποιοῦντας, ἐπιτρέπομεν ἀπὸ τοῦ παρόντος τοῦτο μή γίνεσθαι· τὸ αὐτὸ δὲ φυλάττεσθαι καὶ ἐπὶ μοναχῶν. Αναγνώστου δὲ χειροθεσίαν, «δεία ἐστιν ἐν ἰδίῳ μου ναστηρίῳ καὶ μόνῳ ἑκάστῳ ἡγουμένην ποιεῖν, εἰ αὐτῷ τῷ ἡγουμένῳ ἐπετέθη χειροθεσία παρ' ἐπισκόπου, πρὸς προεδρίαν ἡγουμένου, δηλονότι ὄντος αύ42. Ut nulli 39 episcopi vel clerici in ecclesia conviventur, nisi forte transeuntes hospitiorum necessitate illic reficiant: populi etiain ab hujusmodi conviviis, quantum feri potest, prohibeantur. De precibus ad allare dicendis. 103. Placuit 33 etiam hoc ut preces quæ probatæ fuerint in concilio, sive præfationes, sive commendationes, seu manus impositiones ab omnibus celebrentur, nec aliæ omnino contra fidem praeferantur: sed quæcunque a prudentioribus fuerint collectæ, dicantur. Concilii acumenici sexti canones 33, 69, 75, 84. 33. Quoniam cognovimus in Armenoruni regione, etc., ut pag. 486. 63. Quæ a veritatis hostibus falso confictæ sunt martyrum historis, ut Dei martyres ignominia affcerent; et qui eas audituri essent, ad infidelitatem deducerent; in ecclesia non publicari jubemus, sed eas igni tradi. Qui eas autem admittunt, vel tanquam veris is mentem adhibent, anathemalizamus. 133 75. Eos qui in ecclesiis ad psallendum accedunt, volumus nec inordinatis vociferationibus uu, et naturam ad clamorem urgere; nec aliquid eorum, quæ ecclesia non conveniunt, et apta non sunt, asciscere; sed cum magna attentione et compunctione psalmodias Deo, qui est occultorum inspector, offerre. Pios enim et sanctos fore Alios Israel, sacrum docuit oraculum. 81. Quoniam in nonnullis locis didicimus in hymno quo ter sanctus canitur, etc., ut pag. 447. Concilii Nicani secundi, canon 14. Non oportet absque manuum impositione legere in congregatione super ambonem. 14.Quod ordo in sacerdotio versatur, est omnibus manifestum: et sacerdotii ununere exacte servare Deo gratum est. Quoniam ergo videmus nonnullos a pueris cleri tonsuram accipiantes nondum vero accepta episcopi manuum impositione,in congregatione in suggestu legentes, et id non canonice facientes,hoc a presenti canere feri non permittimus:hoc ipsum autem etiam in monacho servari, Lectoris autem manuum impositionem licet in proprio monasterio totum unicuique monasterii profecto facere, et ipsi profecto scilicet ab episcopo manus est imposita ad prefecturam hegumen dum sit et ipse presbyter.Similiter et ex antique 83 Conc. Afric. cap. 10. 5 Concilium Afric. c. 70. NOTE Et Ferrandus cap. 71. ex conc. Caribag. tit. 38; conc. Carth. 111, can. 30. Vide August. lib. vin. De civit. cap. 27, et alibi passim. Citatur ab Innocentio III, loco antea adnotato: item ab auctore Micrologi cap. 5, ubi hunc cenan m appellat capitulum duodecimum, quia in Milevitano 11, ut nunc sunt canones, duodecimus est. Ms. «cum prudentioribus fuerint collatæ.»

consuetudine chorepiscopos episcopi permissu τοῦ πρεσβυτέρου· ὡσαύτος καὶ κατὰ τὸ ἀρχαῖον oportet lectores ordinare. ἔθος τοὺς χωρεπισκόπους κατ' ἐπιτροπὴν τοῦ ἐπί σκόπου δεν προχειρίζεσθαι ἀναγκώστας. 134 CAP. III. — Quod in Sabbato legi debeat Evangelium cum aliis Scripturis. Concilii Laodiceni canon 16. 16. Ut in Sabbato Evangelium cum aliis Scripturis legatur. CAP. IV. De sacra oblatione et communione. Apostolorum canones 3, 4, 31. ΚΕΦΑΛΛ. Α'. Περὶ τοῦ χρῆναι κατὰ Σάββατον Εὐαγγέλιον ἀναγινώσκεσθαι μετὰ ἑτέρων Γραφῶν. Συνόδου Λαοδικείας κανών ι5. ις. Περὶ τοῦ ἐν Σαββάτῳ Εὐαγγέλια μετὰ ἑτέρων Γραφῶν ἀναγινώσκεσθαι. κοινωνίας. Περὶ τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς καὶ ᾿Αποστόλων κανών γ', δ', λα'. 3.Si quis episcopus, vel presbyter præter Domini γ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, παρὰ τὴν de sacrificio ordinationem, alia quædam ad allare τοῦ Κυρίου διάταξιν τὴν ἐπὶ τῇ θυσία, προσενέγκη altulerit, mel vel lac, vel pro vino siceram, vel ἕτερά τινά ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, ἢ μελι, ἡ γάλα, ἡ confecta, vel aves, vel aliqua animalia, vel legu- ἀντὶ οἴνου σίκερα ἐπιτηδευτά, ἡ ὄρνεις, ἢ ζωά τινα, mina præter ordinationem, deponatur, præter- ή όσπρια παρὰ τὴν διάταξιν, καθαιρείσθω πλὴν quam nova legumina, tempore opportuno νέων χίδρῶν ἢ σταφυλῶν, τῷ καιρῷ τῷ δέοντι. Μὴ Ne liceat autem aliquid aliud ad altare offerre, ἐξὸν δὲ ἔσω προσάγεσθαί τι ἕτερον πρὸς τὸ θυσια quam oleum ad luminare, et incensum tempore στήριον, ἀλλ᾽ ἡ ἔλαιον εἰς τὴν λυχνίαν, καὶ θυμίαμα sancts oblationis. τῷ καιρῷ τῆς ἁγίας προσφορᾶς. 4. Omnis autem alius fructus domum mittatur, primitia episcopo et presbyteris. Clarum autem est, quod episcopus et presbyteri diaconis et reliquis distribuunt. 31. Si quis presbyter contemplo, etc., ut pag. Concilii Niceni canon 18. 18. Pervenit ad sanctam synodum, quod in nonnullis locis et civitatibus diaconi dant presbyteris Eucharistiam, quod nec canon neque consuetudo tradidit, ut qui offerendi potestatem non habent, iis, qui 185 offerunt, dent corpus Christi. Jam vero illud eliam cognitum est, quod jam quidam ex diaconis etiam ante episcopos Eucharistiam attingunt. Hæc ergo omnia auferantur, et diaconi intra suas mensuras permaneant: scientes quod sunt quidem episcopi ministri, presbyteris vero minores. Accipiant autem suo ordine Eucharistiam post presbyteros, eis præbente episcopo vel presbytero 33. Sed nec in medio quidem presbyterorum liceat diaconis sedere. Id Gt enim præter canonem et ordinem. Si quis autem non vult obedire post has constitutiones, a diaconatu desistat. Concilii Ancyrani canon 1. 4. Presbyteros, qui sacrificarunt, deinde contra reluctati sunt, non fraudulenter et insidiose, sed vere, nec hoc prius machinati sunt, nec consulto ac de industria id fecerunt, et persuaserunt, ut tormentis subjici viderentur,cum ea specie et opinione tantum inferrentur: visum est eos cathedra quidam honoris esse participes, non licere autem 33 Laod. 20; Valent. 58; Gelas. 7. δ'. Ἡ ἄλλη πᾶσα οπώρα εἰς οἶκον ἀποστελλέσθω ἀπαρχή τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρεσβυτέροις, αλλά μὴ πρὸς τὸ θυσιαστήριον. Δῆλον δὲ ὡς ὁ ἐπίσκοπος καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἐπιμεριούσι τοῖς διακόνοις καὶ τοῖς λοιποῖς κληρικούς. λα'. Εἴ τις πρεσβύτερος καταφρονήσας, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας κανών της. ιη'. Ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην σύνοδον, ὅτι ἔν τισι τόποις καὶ πόλεσι τοῖς πρεσβυτέροις τὴν Εὐα χαριστίαν οἱ διάκονοι διδόασιν, ὅπερ οὔτε ὁ κανὼν ούτε ἡ συνήθεια παρέδωκε, τοὺς ἐξουσίαν μὴ ἔχον τας προσφέρειν, τοῖς προσφέρουσι διδόναι τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ· κἀκεῖνο δὲ ἐγνωρίσθη, οι ἤδη τινὲς τῶν διακόνων καὶ πρὸ τῶν ἐπισκόπων τῆς εὐχαρι στίας ἅπτονται. Ταῦτα οὖν πάντα περιῃρήσθω. καὶ εμμενέτωσαν οἱ διάκονοι τοῖς ἰδίοις μέτροις, εἰδότες ὅτι τοῦ μὲν ἐπισκόπου ὑπηρέται εἰσὶ, τῶν δὲ πρεσβυ τέρων ἐλάττους τυγχάνουσι λαμβανέτωσαν δὲ κατὰ τὴν τάξιν τὴν Εὐχαριστίαν μετὰ κοὺς πρεσβυτέρους. ᾿Αλλὰ μηδὲ καθῆσθαι ἐν μέσῳ τῶν πρεσβυτέρων ἐξέστω τοῖς διακόνοις· παρὰ κανόνα γὰρ καὶ παρὰ τάξιν ἐστὶ τὸ γινόμενον. Εἰ δέ τις μὴ θέλει πειθαρχεῖν καὶ μετὰ τούτους τοὺς ὅρους, πεπαύσθω τῆς διακονίας. Συνόδου 'Αγκύρας κανών α'. α'. Πρεσβυτέρους τοὺς ἐπιθύσαντας, εἶτα ἀναπαpλαίσαντας, μήτε ἐκ μεθόδου τινὸς ἀλλ᾽ ἐξ ἀληθείας, μήτε προκατασκευάσαντας καὶ ἐπιτηδεύσαντας καὶ πείσαντας, ἵνα δόξωσι μὲν βασάνοις ὑποβάλλεσθαι, ταύτας δὲ τῷ δοκεῖν καὶ τῷ σχήματι προσαχθῆναι, τούτους ἔδοξε τῆς μὲν τιμῆς τῆς κατὰ τὴν καθεδραν μετέχειν προσφέρειν δὲ αὐτοὺς ἢ ὁμιλεῖν ἢ ὅλως NOTÆ. Gentiani exemplar non habuit ἤ σταφυλῆς, id est, uvam.

TIT. III, CAP. III, IV. λειτουργεῖν τι τῶν ἱερατικῶν λειτουργιῶν, μὴ ἐξ-Λ ipsis offerre, seu sermonem conferre,vel omnino εἶναι. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιγ'. ιγ'. Επιχώριοι πρεσβύτεροι, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιθ', μθ'. ιθ'. Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον μετὰ τὰς ὁμιλίας, κ. τ. λ. μθ'. Οτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ ἄρτον προσω φέρειν, εἰ μὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ μόνον. Συνόδου Καρθαγένης κανών λγ', μα', μζ'. Περὶ τοῦ μὴ ἐξεῖναι παραιτέρω ἄρτου καὶ οἴνου ὕδατι μεμιγμένον, τί ποτε ἐν τοῖς ἁγίοις προσφέρειν. λζ'. Ἴνα ἐν τοῖς ἁγίοις μηδὲν πλέον τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου, ξένον προσενεχθείη, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος παρέδωκε· ἀπαρχὴ δὲ εἴτε μέλι εἴτε γάλα, ὡς εἴωθε, προσφερέσθω ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ ἐθίμῳ εἰς τὸ τῶν νηπίων μυστήριον Εἰ καὶ τὰ μάλιστα γὰρ ἐν θυσιαστηρίῳ προσφέρεται, ὅμως ἐχέτω ἰδίαν κυρίως εὐλογίαν, ὡς ἐκ τοῦ ἁγιάσματος τοῦ Κυριακού σώματος καὶ αἵματος διίστασθαι· μηδὲν δὲ πλέον ἐν ταῖς ἀπαρχαῖς προσφερέσθω, ἢ ἀπὸ στα φυλῶν καὶ σίτου. Περὶ τοῦ ἀπὸ νηστικῶν τῷ Θεῷ προσάγεσθαι θυσίας. μα'. Ώστε ἅγια θυσιαστηρίου, εἰ μὴ ἀπὸ νηστικῶν ἀνθρώπων, μὴ ἐπιτελεῖσθαι, ἐξῃρημένης μιᾶς ἑτησίας ἡμέρας ἐν ᾗ τὸ Κυριακὸν δεῖπνον ἐπιτελεῖται· ἐὰν δέ τίνων κατὰ τὸν δειλινὸν καιρὸν τελευτησάντων, εἴτε ἐπισκόπων εἴτε τῶν λοιπῶν, παράθεσις γένηται, μόναις εὐχαῖς ἐκτελεσθῃ, ἐὰν οἱ ταύτην ποιοῦντες, ἀριστήσαντες εὑρεθῶσιν. Περὶ Δονατιστῶν παιδίων τῶν παρὰ τοῖς Δονατισταῖς βαπτιζομένων. μζ'. Ἥρεσεν ἵνα ἐρωτήσωμεν τοὺς ἀδελφοὺς καὶ συνερεῖς ἡμῶν Σιρίκιον καὶ Σιμπλικιανόν, περὶ μύνων τῶν παιδίων τῶν παρὰ τοῖς Δονατισταῖς βαπτιζομένων, μὴ πως τοῦτο ὅπερ οἰκείᾳ προθέσει οὐκ ἐποίη σαν, τῇ δὲ τῶν γονέων πλάνῃ ἐμποδίσῃ αὐτοῖς, προς τὸ μὴ προκόπτειν εἰς ὑπουργίαν τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου, όταν πρὸς τὴν τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησίαν σωτηριώδει προθέσει ἐπιστρέψωσιν. Συνοδου οἰκουμενικῆς ἔκτης, κανών κγ', κη', λβ', vr³, vn', px². κγ'. Περὶ τοῦ μηδένα τῶν εἴτε ἐπισκόπων, ἢ πρεσβυτέρων, κ. τ. λ. κη'. Επειδὴ ἐν διαφόροις ἐκκλησίαις μεμαθήκα μεν, σταφυλῆς ἐν τῷ θυσιαστηρίῷ προσφερομένης, κατά τι κρατῆσαν ἔθος, τοὺς λειτουργούς ταύτην, τῇ ἀναιμάκτῳ τῆς προσφορᾶς θυσίᾳ συνάπτοντας, οὕτως ἅμα τῷ λαῷ διανέμειν ἀμφότερα συνείδομεν, ὥστε μηκετι τοῦτο τινὰ τῶν ἱερωμένων ποιεῖν, ἀλλ' εἰς ζωοποίησιν καὶ ἁμαρτιῶν ἄφεσιν τῷ λαῷ τῆς 33-37 Conc. Afric. c. 4. 38 Lac. efferatur. Conc. Afric. can. 14. sacerdotale aliquod munus obire. Concilii Neocosariensis canon 13. 13. Vicani autem presbyteri, etc.,ut pag. 551. Concilii Laodiceni canones 19, 49. 19. Oportere seorsum primum post episcoporum sermones, etc., ut pag. 587. 49. Quod non oportet in Quadragesima panem offerre, nisi Sabbato et solis Dominicis. 136 Concilii Carthaginensis canones 37, 41, 47. Quod præter panem et merum mistum aqua nihil in sacramentis oferri debeat. 37.Ut in sacramentis 35-37 corporis et sanguinis Domini nihil amplius offeratur, quam quod ipse Dominus tradidit,hoc st panis et vinum aqua mistum.Primitiæ vero,seu mel et lac, et quod uno die solemnissimo in infantum mysterio mss. ministerio] solet oferri,quamvis in altari [altario] offerantur 38 al.non offerantur),suam tamen habeant propriam benedictionem, ut a sacramento Dominici corporis et sanguinis distinguantur; nec amplius in primitiis offeratur,quam de uvis et frumentis. Ut a jejunio Deo sacrificia celebrentur. 41. Ut sacramenta 39 altaris nonnisi a jejunis hominibus celebrentur, excepto uno die anniversario,quo cæna Dominica [mss.cena Domini] celebratur. Nam si aliquorum pomeridiano mss. promeridiano tempore defunctorum, sive episcopoCrum, sive cælerorum commendatio facienda est, solis orationibus fiat, si illi qui faciunt,jam pransi inveniuntur [al. invenientur]. De parvulis, qui apud Donatistas baptizati sunt 47. De Donatistis placuit 40-41, ut consulamus fratres et consacerdotes nostros Siricium et Simplicianum de solis infantibus, qui baptizantur penes eosdem: ne quod suo non fecerunt judicio, cum ad Ecclesiam Dei salubri proposito fuerint conversi, parentum illos error impediat, ne promoveantur sacri altaris ministri. 137 Concilii acumenici sexti canones 23, 28, 23 Ut nullus sive episcopus, sive presbyter, etc., ut pag. 515. 28. Quoniam in diversis ecclesiis intelleximus, uva ad altare allata,ex quadam quæ invaluit confuetudine,ministros hanc incruento oblationis sacrificio conjungentes,utraque simul populo distri buere: decernimus, ut nullus sacerdos lioc amplius faciat: sed ad vivificationem et peccatorum remissionem solam oblationem populo impertiat: tan39 Conc. Afric. c. 8; Carthag. 111, can. 29. 40 41 ΝΟΤΑ. - Conc. Carthag. III, cap. 48. Hujus canonis tituConc.Carthag.III, cap.48.Hujus lus sic legitur in Epitome canonum Adriani papa: «Ut ab apostolica sede inquiratur, si possint ordinari,qui apud hæreticos in infantia sunt baptizati.»

quam primitias autem uva allationem existi- προσφορᾶς μόνης μεταδιδόναι· ὡς ἀπαρχὴν δὲ τὴν mantes, sacerdotes eam seorsum benedicentes, τῆς σταφυλῆς λογιζομένους προσένεξιν, ἰδικῶς τοὺς petentibus impertire ad fructuum datoris gra- ἱερεῖς εὐλογοῦντας, τοῖς αἰτοῦσι ταύτης μεταδιδόναι tiarum actionem, per quos corpora nostra divina πρὸς τὴν τοῦ δοτῆρος τῶν καρπῶν εὐχαριστίαν, δι' dispositione augentor et aluntur. Si quis au- ὧν τὰ σώματα ἡμῶν κατὰ τὸν θεῖον ὅρον, αὔξει τε tem clericus præter hæc decreta fecerit, depona- καὶ ἐκτρέφεται. Εἴ τις οὖν κληρικὸς παρὰ τὰ διπτεταγμένα ποιῇ, καθαιρείσθω. tur. 32. Quoniam ad nostram cognitionem pervenit λβ'. Ἐπειδὴ εἰς γνῶσιν ἡμετέραν ἦλθεν, ὡς ἐν τῇ quod in Armeniorum regione vinum tantum in sa- ᾿Αρμενίων χώρᾳ οίνον μόνον ἐν τῇ ἱερᾷ τραπέζι. cra mensa offerunt, aquam illi non misrentes qui προσάγουσιν, ὕδωρ αὐτῷ μὴ μιγνύντες, οἱ τὴν ἀναί incruentum sacrificium peragunt,adducentes Ec- μακτον θυσίαν ἐπιτελοῦντες, προτιθέμενοι τὸν τῆς clesia doctorem Joannem Chrysostomum, hæc di- Εκκλησίας διδάσκαλον Ιωάννην τὸν Χρυσόστομον, centem in interpretatione Evangelii secundum Mat- φάσκοντα διὰ τῆς εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον thaeum: «Quamobrem non aquam bibit 138 cum ἑρμηνείας ταῦτα· «Τίνος ἕνεκεν οὐχ ὕδωρ ἔπιεν surrexit,sed vinum?» improbam sane hæresin ra- ἀναστὰς, ἀλλ᾽ οἶνον; ἄλλην αἵρεσιν πονηρὰν πρόβε dicitus exstirpans. Quoniam enim nonnulli aqua in ῥίζον ἀνασπῶν· ἐπειδὴ γάρ τινές εἰσιν ἐν τοῖς μυσ mysteriis usi sunt, ostendens quod et quando mys- στηρίοις ὕδατι κεχρημένοι, δεικνὺς ὅτι καὶ ἡνίκα τὰ teria tradidit, et quando postquam resurrexisset, μυστήρια παρέδωκεν οἶνον παρέδωκε· καὶ ἡνίκα absque mysteriis solam ac nudam mensam appo- ἀναστὰς χωρίς μυστηρίων καὶ ψιλὴν τράπεζαν παρsuit, usus est vino, ex genimine, inquit, vilis; vitis ετίθετο, οἴνῳ ἐχρῆτο, ἐκ τοῦ γεννήματος, φησί, τῆς autem vinum,non aquam general El ex eo aquæ in ἀμπέλου· ἄμπελος δὲ οἶνον, οὐχ ὕδωρ, γεννά.» Εκ sacro sacrificio adjunctionem doctorem subverte- τούτου δὲ τὸν διδάσκαλον οἴονται ἀνατρέπειν τὴν re existimant: ut non ab hoc tempore in posterum τοῦ ὕδατος ἐν τῇ ἱερᾷ θυσίᾳ προσαγωγήν, ὡς ἂν μὴ ignorantia teneantur, Patris sententiam orthodoxe καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν κατέχοιντο τῇ ἀγνοίᾳ, τὴν τοῦ Πα aperimus. Cum enim improba. Hydroparastarum, τρὸς διάνοιαν ὀρθοδόξως ἀποκαλύπτομεν. Τῆς γὰρ hoc est,eorum qui aquam offerebant,antiqua esset πονηρᾶς τῶν ὑδροπαραστατών αἱρέσεως παλαιᾶς hæresis, qui loco vini sola aqua in proprio sacrif- ὑπαρχούσης, οἱ ἀντὶ οἴνου μόνῳ τῷ ὕδατι ἐν τῇ οἰκ cio usi sunt; refellens hic vir divinus detestabilem κείᾳ θυσίᾳ κέχρηνται, ἀνασκευάζων ὁ θεοφόρος ούτ ejusmodi hæresis doctrinam, et ostendens quod di- τος ἀνὴρ τὴν παράνομον τῆς τοιαύτης αἱρέσεως δια recte apostolica traditioni adversatur,id quod jam δαχὴν, καὶ δεικνὺς ὡς ἐναντίας τῆς ἀποστολικῆς dictum est affirmavit. Nam et suæ Ecclesiæ, ubi est c ἴενται παραδόσεως, τὸν εἰρημένοι κατεσκεύασε λόilli pastoralis administratio tradita, aquam vino γον· ἐπεὶ καὶ τῇ κατ' αὐτὸν Ἐκκλησίᾳ, ἔνθα τὴν ποιmiscendam tradidit, quando incruentum peragi sa- μαντικὴν ἐνεχειρίσθη ἡγεμονίαν, ὕδωρ οἴν μιγνύναι crifcium oportet, ex pretioso Christi nostri Redem- παρέδωκεν, ἡνίκα τὴν ἀναίμακτον θυσίαν ἐπιτελεῖ ptoris latere ex sanguine et aqua contemperatio- σθαι δεήσειε, τὴν ἐκ τῆς τιμίας πλευρᾶς τοῦ Λυτρω nem ostendens,quæ in tolius mundi vivificationem τοῦ ἡμῶν καὶ Σωτῆρος Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἐξ αἵματος effusa est, et peccatorum redemptionem,etinomni καὶ ὕδατος κρᾶσιν παραδεικνὺς, ἥτις εἰς ζωοποίη etiam Ecclesia, ubi spiritalia lumina refulserunt, σιν παντὸς τοῦ κόσμου ἐξεχέθη, καὶ ἁμαρτιῶν ἀποhic orde divinitus traditus servatur. Nam et Jacobus λύτρωσιν· καὶ κατὰ πάσης δὲ Εκκλησίας, ἔνθα οἱ Christi Domini nostri secundum carnem frater,cui πνευματικοί φωστῆρες ἐξέλαμψαν, ἡ θεόσδοτος αὕτη Hierosolymitanæ ecclesia thronus primum est τάξις κρατεῖ. Καὶ γὰρ καὶ Ἰάκωβος, ὁ κατὰ σάρκα creditus et Basilius Caesariensium Ecclesiæ archie- Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀδελφὸς, ὃς τῆς Ἱεροσολυμιτῶν piscopus, cujus gloria omnem terrarum orbem Εκκλησίας πρώτος τον θρόνον ἐνεπιστεύθη, καὶ pervasit, mystico nobis in scriptis tradito sacrifi- Βασίλειος ὁ τῆς Καισαρέων ἀρχιεπίσκοπος· οὗ τὸ cio,ita consecrandum in divina Missa ex aqua et κλέος κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην διέδραμεν, ἐγγρά vino sacrum 139 calicem ediderunt. Et qui Car- φως τὴν μυστικὴν ἡμῖν ἱερουργίαν παραδεδωκότες, thagine convenerunt sancti Patres his verbis aper- " οὕτω τελειοῦν ἐν τῇ θείᾳ ἱερουργία, ἐξ ὕδατος καὶ te et præcise mentionem fecere 43: «Ut in sanctis οἴνου τὸ ἱερὸν ποτήριον ἐκδεδώκασι· καὶ οἱ ἐν Καρ nihil plus quam corpus et sanguis Domini ofera- θα γέννη συναχθέντες ὅσιοι Πατέρες οὕτω ῥητὸς tur,ut ipse Dominus tradidit, hoc est, panis et vinum ἐπεμνήσθησαν, ἵνα ἐν τοῖς ἁγίοις μηδὲν πλέον τοῦ aqua mistum. Si quis ergo episcopus vel presbyter σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Κυρίου ξένον προσενε non secundum traditum ab apostolis ordinen fa- χθείη, ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος παραδέδωκε, τουτέστιν cit, et aquam vino miscens, sic immaculatum of- ἄρτου καὶ οἴνου ὕδατι μεμιγμένου. Εἴ τις οὖν ἐπίσ fert sacrificium,deponatur, ut imperfecte myste- σκοπος ή πρεσβύτερος, μὴ κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν rium enuntians,et quæ tradita sunt innovans.» ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τάξιν ποιεῖ, καὶ ὕδωρ οίνω μια γνύς, οὕτω τὴν ἄχραντον προσάγε θυσίαν, καθαιρείσθω· ὡς ἀτελῶς τὸ μυστηρίον ἐξαγγέλλων, καὶ καινίζω, τὰ παραδεδομένα. 49 Concil. Carth. III, cap. 24.

νζ'. Ὅτι οὐ χρὴ ἐν τοῖς θυσιαστηρίοις μέλι καὶ γάλα προσφέρεσθαι, νη'. Μηδεὶς τῶν ἐν λαϊκοῖς τεταγμένων ἑαυτῷ τῶν θείων μυστηρίων μεταδιδότω, παρόντος ἐπισκόπου, ἢ πρεσβυτέρου, ἢ διακόνου. Ὁ δέ τι τοιοῦτο τολμῶν, ὡς παρὰ τὸ διατεταγμένον ποιῶν, ἐπὶ ἑβδομάδα μίαν ἀφοριζέσθω, ἐντεῦθεν παιδαγωγούμενος, μή φρονεῖν παρ' δ δεῖ φρονεῖν. ρα'. Σῶμα Χριστοῦ καὶ ναὸν τὸν κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ κτισθεντα ἄνθρωπον, ὁ θεῖος ᾿Απόστολος μεγαλοφώ νως ἀποκαλεῖ. Πάσης οὖν αἰσθητῆς κτίσεως υπερκείμενος, ὁ τῷ σωτηρίῳ πάθει τοῦ οὐρανίου τυχών ἀξιώματος, ἐσθίων καὶ πίνων Χριστόν, πρὸς ζωή, διὰ παντὸς μεθαρμόζεται τὴν ἀΐδιον, ψυχὴν καὶ σώμα τῇ μετοχῇ τῆς θείας ἁγιαζόμενος χάριτος. ὥστε εἴ τις τοῦ ἀχράντου σώματος μετασχεῖν ἐν τῷ ρ τῆς συνάξεως βουληθείη καιρῷ, καὶ ἓν πρὸς αὑτὸ " τῇ μετουσίᾳ γενέσθαι, τὰς χεῖρας σχηματίζων εἰς τύπον σταυροῦ, οὕτω προσίτω καὶ δεχέσθω τὴν κοι νωνίαν τῆς χάριτος, Τοὺς γὰρ ἐκ χρυσοῦ ἢ ἄλλης ὕλης, ἀντὶ χειρός, τινὰ δόχεια κατασκευάζοντας πρὸς τὴν τοῦ θείου δώρου ὑποδοχὴν, καὶ δι' αὐτῶν τῆς ἀχράντου κοινωνίας ἀξιουμένους, οὐδαμῶς προσιέμεθα· ὡς προτιμώντας τῆς τοῦ Θεοῦ εἰκόνος, την ἄψυχον ὕλην καὶ ὑποχείριον. Εἰ δέ τις ἀλῷ τῆς ἀχράντου κοινωνίας μεταδιδοὺς τοῖς κοιαῦτα δοχεια προσφέρουσιν, ἀφοριζέσθω καὶ αὐτὸς καὶ ὁ ταῦτα ἐπιφερόμενος. ΚΕΦΑΛ. Ε΄. Πῶς διδόασι εἰρήνην οἱ κληρικοί. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιθ'. ιθ'. Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον, μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων, κ. Το λ. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν διακρινομένων κοιννεῖν ἀπὸ πρεσβυτέρου γεγαμηκότος. Συνόδου Γαγγρῶν κανῶν δ'. δ', Εἴ τις διακρίνοιτο παρὰ πρεσβυτέρου γεγαμηκότος, μὴ χρῆναι λειτουργήσαντος αὐτοῦ προσφορᾶς μεταλαμβάνειν, ἀναθεμα ἔστω. Περὶ τοῦ μόνοις τοῖς ἱερατικοῖς ἐξεῖναι κοινωνεῖν ἐν τῷ θυσιαστηρίω, καὶ περὶ τοῦ μὴ εἰσιέναι γυναῖκα εἰς τὸ θυσιαστήριον. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιθ', μδ'. ιθ'. Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον, μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων. κ. τ. λ. μδ'. Οτι οὐ δεῖ γυναῖκας ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ εἰσε έρχεσθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν ξθ', ο'. ξθ'. Μὴ ἐξεστω τινὶ τῶν ἀπάτων ἐν λαϊκοῖς τε λοῦντι, ἔνδον ἱεροῦ εἰσιέναι θυσιαστηρίου· μηδαμώς ἐπὶ τοῦτο τῆς βασιλικῆς εἰργομένης ἐξουσίας καὶ αὐθεντίας, ἥνινα δ' ἂν βουληθείη δῶρα προσάξαι τῳ πλάσαντι, κατά τινα ἀρχαιοτάτην παράδοσιν. ο'. Μὴ ἐξέστω ταῖς γυναιξὶν ἐν καιρῷ τῆς θείας λει τουργίας λαλεῖν, ἀλλὰ κατὰ τὴν φωνὴν Παύλου τοῦ ἀποστόλου Σιγάτωσαν. Οὐ γὰρ ἐπιτέτραπται αὐταῖς λαλεῖν, ἀλλ' ὑποτάττεσθαι, καθὼς καὶ ὁ νόμος λέγει· Πρὸς τὸν ἄνδρα σου γάρ, φησίν, ἡ ἀποστροφής σου, καὶ αὐτός σου κυριεύσει. Εἴ τι δὲ μαθεῖν θέλουσιν, 43 Gen. III, 16. 44 1 Cor. XIV, 34, 35, TIT. II, CAP. V, VII. 57. Quod ad altare mel et lac offerre non oportet. 58. Nemo eorum, qui sunt in ordine laicorum, divina sibi mysteria impertiat presente episcopo vel presbytero vel diacono. Qui autem tale quid ausus fuerit, ut præter ea quæ sunt constituta faciens, una septimana segregetur; et ex eo docea tur non amplius sapere, quam sapere oportet. el 101. Corpus Christi et templum, hominem ad imaginem Dei creatum, divinus magna voce appellat Apostolus. Οmnem ergo sensibilem creaturam superans, is qui salutari passione coelestem dignitatem est assecutus, Christus bibens vel com medens æternæ vitæ adaptatam animam et corpus divinæ gratiæ participatione sanctificans. Quare si quis immaculati corporis in synaxis tempore esse particeps voluerit, i40 et afferre se ad communionem, manus in crucis formam figurans sic accedat, et gratiæ communionem accipiat.Eos enia qui ex auro, vel ex alia materia quæ loco manus receptacula efficiunt ad divini muneris susceptionem, et per ipsa immaculatam communionem recipiunt, minime admittimus, et qui inanimatam subjectamque materiam Dei imagini præferant. Si quis aulem deprehensus fuerit immaculatam communionem iis impertiens,qui ejusmodi receptacula aferunt, et ipse segregetur, et is qui affert. CAP. V.—Quomodo clerici et laici pacem dent. Concilii Laodiceni canon 19. 19. Oportere seorsum primum, post episcopoCrum sermones, etc., ut pag. 587. CAP. VI. - De iis quæ indiferenter a presbytero conjugato communionem non accipiunt. Concilii Gangrensis canon 4. 4. Si quis de presbytero qui uxorem duxit,contendat, non oportere so sacra celebrante oblationi communicare, sit anathens. CAP. VII. Quod ordinis tantum sacerdotalis viris communicare liceat in allari, et quod illuc mulieri ingredi non liceat. Concilii Laodiceni canones 19, 44. 19. oportere seorsum primum, post episcoporum sermones, etc., ut pag. 587. 44. Quod non oportet mulierem ad altare ingredi. Concilii acumenici sexti canones 69, 70. 69. Nulli omnium liceat, qui quidem sit in laicorum numero, 144 intra septa sacri altaris ingredi, nequaquam tamen ab eo prohibita potestate et auctoritate imperiali, quandoquidem voluerit Creatori dona offerre, ex antiquissima traditione. 70. Ne liceat mulieribus in divini sacrificii tempore loqui, sed ut vox est apostoli Pauli, Sileant; nom enim eis loqui permissum est, sed subjici, sicut dixit lex 45. Si quid autem volunt discere,domi proprios maritos interrogent 44. ἐν οἴκῳ τοὺς ἰδίου; ἄνδρας ἐπερωτάτωταν,

CAP. VIII. — Quandonam oferant denique communionem chorepiscopi. Concilii Neocasariensis canon 13. 13. Vicani autem presbyteri, etc., ut pag. 551. CAP. IX. - Diaconus neque offerat, neque presbytero det communionem. Concilii Nicæni canon 18. 18. Pervenit ad sanctam synod., etc.,ut pag.595. 142 CAP. X. - De vestitu et officio lectorum, el psallarum et ministrorum; et quod minister nec pani nec calici benedicere queat. Concilii Daodiceni canones 21, 22, 23, 25, 43. 21. Quod non oportet ministros locum habere in diaconis et sacra vasa tangere. 22. Quod non oportet ministrum ferre horarium, neque fores relinquere. 23. Quod non sportet lectores vel cantores ferre horarium et sic legere vel canere. 25. Quod non oportet ministros panem dare, vel calicem benedicere. 43. Quod non oportet ministros vel brevi tempore fores relinquere et orationi vacare. Concilii acumenici vi canon 27. 27. Nullus eorum, qui in cleri catalogum relati sunt, vestem sibi non convenientem induat, neque in civitate degens, neque iter ingrediens; sed ulatur vestibus, quæ iis, qui in clerum relati sunt, attributa fuere. Si quis autem tale quid fecerit, una septimana segregetur. Η Concilii Nicæni 11 canon 16. Quod vir ecclesiasticus vestes pretiosas non c debet induere. ΚΕΦΑΛ. Π'. - Πότε προσφέρουσι καὶ διδόασι κοι γωνίαν οἱ χωρεπίσκοποι. Συνόδου Νεοκαισαρεύες κανών ιγ'. ιγ'. Ἐπιχώριοι πρεσβύτεροι, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τοῦ μὴ προσφέρειν διάκονον, μήτε διδόναι πρεσβυτέρω κοινωνίαν. Συνόδου Νικαίας γενών ιη'. ιη'. Ἦλθεν τὴν ἁγίαν καὶ μεγκάλην σύνοδον, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Ι. – Περὶ φορεσίας καὶ ὑπουργίας αναγνωστών, ψαλτῶν, καὶ ὑπηρετῶν, καὶ ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτην ἄρτον διδόναι ἢ ποτήριον εὐλογεῖν. Συνόδου Λαοδικείας κανών κα', β', κγ' κε', μγ'. κα'. Ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτας ἔχειν ἐν τῷ διακονικῷ, καὶ ἅπτεσθαι Δεσποτικών σκευών. κβ'. Ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτη, ωράριον γυρεῖν, οὐδὲ τὰς θύρας ἐγκαταλιμπάνειν. κγ'. "Οτι οὐ δεῖ ἀναγνώστης ἢ ψάλτας ωράριον φου ρεῖν, καὶ οὕτως ἀναγινώσκειν ἢ ψάλλειν. κε'. Οτι οὐ δεῖ ὑπηρέτας ἄρτον διδόναι, οὐδὲ που τήριον εὐλογεῖν. μγ'. Οτι οὐ δεῖ ὑπηρέτας, κἂν βραχύ, τὰς θύρας ἐγκαταλείπειν, καὶ τῇ εὐχῇ σχολάζειν. Συνόδου οἰκουμενιῆς ἕκτης κανών κ. κι'. Μηδεὶς τῶν ἐν κλήρω καταλεγομένων, ἀνοίκειον ἐσθῆτα ἀμφιεννύσθω, μήτε ἐν πόλει διάγων, μήτε ἐν ἐνῷ βαδίζων· άλλα στολαῖς κεχρήσθω ταῖς ἤδη τοῖς ἐν κλήρῳ καταλεγομένοις ἀπονεμηθείσαις· εἰ δέ τις διαπράξοιτό τι τοιοῦτον, ἐπὶ ἐβδομάδα μίαν ἀφοριζέσθω. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών 15'. Ότι οὐ δεῖ ἱερατικὸν ἀνδρα ἱμάτια πολυτελή ἀμφιέννυσθαι. 16. Omnis luxus et ornatus corporeus est a sa- 5. Πάσα βλακεία καὶ κόσμησις σωματικὴ ἀλλό cerdotali statu alienus. Episcopos ergo vel cleri- τρια εἰσι τῆς ἱερατικῆς καταστάσεώς τε καὶ τάξεως. cos, qui se splendidis et insignibus vestibus exor- Τοὺς οὖν ἑαυτοὺς κοσμούντας ἐπισκόπους ἢ κληρι nant, se corrigere oportet: similter et eos qui κοὺς, δι᾿ ἐσθήτων λαμπρῶν καὶ περιφανών, τούτους sunt unguentis 148 delibuti. Quoniam autem radix διορθούσθαι χρή· εἰ δὲ ἐπιμένοιεν, ἐπιτιμίῳ παραacerbitalis sursum pullulans, fuit nostra Eccle- δίδοσθαι· ὡσαύτως καὶ τοὺς τὰ μύρα χρομένους. siæ inquinamentum, Christianos scilicet accusan- Επειδὴ δὲ ῥίζα πικρίας ἄνω φύουσα, μίασμα για tium hæresis, et qui eam susceperunt non solum γονε τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἡ τῶν Χριστιανοκατα imaginum picturas aversati sunt, sed omnem etiam ηγόρων αἴρεσσις, καὶ οἱ ταύτην δεξάμενοι οὐ μόνον pietatem ac religionem exlruserunt, in eos qui pie τὰς εἰκονικὰς ἀναζωγραφήσεις ἐβδελύλαντο, ἀλλὰ et honeste vivunt invehentes; et in eis impletum καὶ πᾶσαν εὐλάβειαν ἀπώσαντο, τοῖς σεμνῶς καὶ fuit quod scriptum est: Exsecratio peccatori Dei εὐσεβῶς βιοῦσι προσοχθίζοντες· καὶ πεπλήρωται cultura 45. Si inventi itaque fuerint nonnulli eos ἐπ᾿ αὐτοῖς τὸ γεγραμμένον, Βδέλυγμα ἁμαρτωλῷ irridentes, qui vilem et modestum amictum induti θεοσέβεια· εἰ ερεθῶσι τοίνυν ἐγγελῶντες τοῖς τὴν sunt, pcna corrigantur. superioribus enim εὐτελῆ καὶ τεμὴν ἀμφίασιν περικειμένοις, δι' ἐπισ usque temporibus omnis vir sacordotalis cum τιμίου διορθούσθωσαν. Ἐκ γὰρ τῶν ἀνωθεν χρόνων moderato et honesto indumento versabatur. Quid- μᾶς ἱερατικὸς ἀνήρ, μετὰ σεμνῆς καὶ μετρίας ἀμε quid enim non propter usum, sed ostentatorium φιάσεως ἐπολιτεύετο. Πᾶν γὰρ ὁ μὴ διὰ χρείαν ἀλλὰ ornatam assumitur, in nequitia reprehensionem διὰ καλλωπισμὸν παραλαμβάνεται, περπερείας ἔχει incurrit. ut ait magnus Basilius. Sed nec ex seri- κατηγορίαν, ὡς ὁ μέγας ἔφη, Βασίλειος· ἀλλ᾽ οὐδὲ ceis texturis variatum qui vestimentum habebat, ἐκ σηρικῶν ὑφασμάτων πεποικιλμένην ἐσθῆτα ένα neque in extremis vestimentis adjecta erant alie- δεαυτό τις, οὐδὲ προσετίθεσαν ἑτερόχροα ἐπιβλήματα ni coloris additamenta. Ex divina enim lingua ἐν τοῖς ἄκροις τῶν ἱματίων. "Ηκουσαν γὰρ ἐκ τῆς audierunt, quod qui mollia ferunt sunt in adi- Θεοφθόγγου γλώττης, ὅτι οἱ τὰ μαλακὰ φοροῦντες, ἐν τοῖς οἴκοις τῶν βασιλέων εἰσίν. bus regum 45 Eccli. 1, 32. 46 Matth. x, 7.

ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Περὶ τῶν διαγόντων ἐν πόλει, καὶ ἐπὶ τρεῖς ἑβδομάδας μὴ κοινωνούντων. Συνόδου Σαρδικής κανὼν 12'. TIT. III, CAP. VIII, XII. GAP. XI. De iis,qui cum in urbe versentur, tamen per tres hebdomadas non communicant. Concili Sardicensis canon 14. 11.Hosius episcopus dixit: Hoc quoque definire debemus; ut quando episcopus ex alia civitate in aliam civitatem,vel ex alia provincia in aliam provinciam accesserit,jactationis gratia propriis laudibus serviens aut religionis causa, et velit longiori tempore illic agere; illius autem civitatis episcopus doctrinæ non fuerit peritus: ne illum despiciat,et frequentius concionetur, studens dedecore alicere et vilipendere personam episcopi 144 (hic enim praetextus solet turbas excitare),nec ejusmodi calliditate alienam sedem sibi conciliare et attrahere studeat, non dubitans sibi traditam ecclesiam relinquere,et in aliam transire. Ad hoc ergo tempus deliniendum est. Nam episcopum non recipi,inbumanum et incivile existimatum est. Recordemiui autem, patres nostros in tempore præterito judica visse, ut si quis laicus in aliqua urbe agens, tribus diebus dominicis in tribus hebdomadibus non conveniat, is coinmunione moveatur. Si hoc ergo de laicis statutum est,non oportet, nec convenit, sed neque est utile episcopum,si nullam habet graviorem necessitatem, vel negotium difficilius, a sua ecclesia diutius abesse, et sibi commissum populum contristare. Omnes episcopi dixerunt, hanc quoque sententiam esse convenientissimam. ια΄. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπε· Καὶ τοῦτο δὲ ὁρίσαι ὀφείλομεν, ἵνα ἡ ἐπίσκοπος ὅταν ἐξ ἑτέρας πόλεως παραγένηται εἰς ἑτέραν πόλιν, ἢ ἀπὸ ἑτέρας ἐπαρχίας εἰς ἑτέραν ἐπαρχίαν κόμπου χάριν, ἐγκωμίοις οἱκείοις ὑπηρετούμενος, ἢ θρησκείας καθοσιώσει, καὶ πλείονα χρόνον βούλοιτο διάγειν, καὶ μὴ ὁ τῆς πός λεως ἐκείνης ἐπίσκοπος ἔμπειρος ᾗ διδασκαλίας, μὴ καταφρονῇ ἐκείνου, καὶ συνεχέστερον ὁμιλῇ, καταισχύνειν καὶ κατευτελίζειν τὸ πρόσωπον τοῦ αὐτόθι Επισκόπου σπουδάζων. Αὕτη γὰρ ἡ πρόφασις εἴωθε ταράχους παρέχειν· καὶ ἐκ τῆς τοιαύτης πανουργίας τὴν ἀλλοτρίαν καθέδραν ἑαυτῷ προμνηστεύεσθαι καὶ παρασπαν σπουδάζει, μὴ διστάζων τὴν αὐτῷ παρα- η δοθεῖσαν ἐκκλησίαν καταλιμπάνειν, καὶ εἰς ἑτέραν μεθίστασθαι. Οριστέον τοίνυν ἐπὶ τούτῳ χρόνῳ, ἐπειδὴ καὶ τὸ μὴ ὑποδέχεσθαι ἐπίσκοπον, τῶν ἁπανθρώπων καὶ σκαιῶν εἶναι νενόμισται. Μέμνησθε δὲ ἐν τῷ προάγοντι χρόνῳ τοὺς Πατέρας ἡμῶν κεκρικέναι, ἵνα εἴ τις λαϊκὸς ἐν πόλει διάγων τρεῖς Κυριακὰς ἡμέρας, ἐν τρισὶν ἑβδομάσι, μὴ συνέρχοιτο, ἀποκινοῖτο τῆς κοινωνίας. Εἰ τοίνυν περὶ τῶν λαϊκῶν τοῦτο τεθέσπισται, οὐ χρὴ οὐδὲ πρέπει ἀλλ᾽ οὐδὲ συμφέρει ἐπίσκοπον, εἰ μηδεμίαν βαρυτέραν ἀνάγκην ἔχοι, ἢ πρᾶγμα δυσχερές, ἐπὶ πλεῖστον ἀπολείπεσθαι τῆς ἑαυτοῦ ἐκκλησίας, καὶ λυπεῖν τὸν ἐμπεπιστευμένον αὐτῷ λαόν. Απαντες οἱ ἐπίσκοποι εἴρηκαν· Καὶ ταύτην τὴν γνώμην σφόδρα είναι πρεπωδεστάτην οριζόμεθα. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν π'. π΄. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἡ τῶν ἐν κλήρῳ καταλεγομένων, ἢ λαϊκός, εἰ μηδεμίαν ἀνάγκην βαρυτέραν ἔχει, ἢ πρᾶγμα δυσχερές, ὥστε ἐπὶ πλεῖστον ἀπολείπεσθαι τῆς αὐτοῦ ᾿Εκκλησίας, ἀλλ᾽ ἐν πόλει διάγων τρεῖς Κυριακὰς ἡμέρας, ἐν τρισὶν ἑβδομάσι, μὴ συνέρχοιτο, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀποκινείσθω τῆς κοινωνίας. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ΄. Περὶ τῶν ἀκουόντων τῶν Γραφῶν, καὶ προσκαρτερούντων τῇ τελευταίᾳ εὐχῇ, καὶ μεταλαμβανόντων. ᾿Αποστόλων κανών η', θ'. η΄. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ἐκ τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, προσφοράς γενομένης μὴ μεταλάβοι, τὴν αἰτίαν εἰπάτω· καὶ ἐὰν Τι εὔλογος, συγγνώμης τυγχανέτω· εἰ δὲ μὴ λέγει, ἀφοριζέσθω, ὡς αἴτιος βλάβης γενόμενος τῷ λαῷ, καὶ ὑπόνοιαν ἐμποιήσας κατὰ τοῦ προσενεγκόντος, ὡς μὴ ὑγιῶς ἀνενέγκαντος. θ΄. Πάντας τοὺς εἰσιόντας πιστοὺς καὶ τῶν Γραφών ἀκούοντας, μὴ παραμένοντας δὲ τῇ προσευχή καὶ τῇ ἁγίᾳ μεταλήψει, ὡς ἀταξίαν ἐμποιοῦντας τῇ Exκλησίᾳ, ἀφορίζεσθαι χρή. Συνόδου Αντιοχείας κανὼν β'. β΄. Πάντας τοὺς εἰσιόντας εἰς τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τῶν ἱερῶν Γραφῶν ἀκούοντας, μὴ κοι 48 De consec. dist. 1, cap. Omnes fideles. Concilii æœcumenici vi canon 80. 80. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, vel eorum qui in clero enumerantur, vel laicus nullam graviorem habet necessitatem, vel negotium difficile, ut a sua ecclesia absit diutissime: sed in civitate agens, tribus diebus Dominicis in tribus septimanis una non conveniat, si sit quidem clericus, deponatur: si vero laicus, segrege:ur. CAP. XII. De iis qui audita Scripturarum lectione, usque ad extremas preces non permanent, ncque communicanl. Apostolorum canones 8, 9. 8.Si quis episcopus, presbyter, vel diaconus,vel ex sacerdotali catalogo, 145 facta oblatione non communicaverit, causam dicat: et si probabilis fuerit,veniam consequatur: sin vero minus, segregetur, ut qui populo offensionis causa sit, et suspicionem dederit adversus eum qui obtulit, tanquam non digne obtulerit. 9.Quicunque fideles ingrediuntur 47, et Scripturas audiunt, in precatione autem et sacra communione non permanent, ut Ecclesiæ confusionem afferentes, segregari oportet. Concilii Antiocheni canon 2. 2.Omnes qui in ecclesiam ingrediuntur, et sacras Scripturas audiunt, orationi autem cum po-

pulo non communicant, vel sanctam Eucharis- νωνοῦντας δὲ εὐχῆς ἅμα τῷ λαῷ, ἢ ἀποστρεφομέ tiæ participationem propter aliquam insolentiam aversantur, eos ab ecclesia expelli, donec postquam confessi fuerint, fructusque penitentis ostenderint, et imploraverint, veniam assequi possint. Non licere autem communicare cum excommunicatis, neque in domibus convenientes orare pro iis qui in ecclesia non communicant: neque in alia ecclesia non conveniunt. Si quem autem ex episcopis vel presbyteris, vel diaconis, vel quemvis ex canone excommunicatis, communicare apparuerit, eum quoque esse excommanicatum, ut qui canonem Ecclesia confundat. CAP. XIII. - Utrum dæmoniaci communicent, necne. Apostolorum canon 79 [78]. 79 [78].Si quis demonem habeat, etc.,utpag.503. 146 Timothei Alexandrini canon 3. Interrogatio. 3. Si quis, cum sit fidelis, a damone corripiatur, debetne esse sanctorum mysteriorum particeps, an non? Responsio.Si mysterium non enuntiet, nec ullo alio modo blasphemet,sit particeps: sed non singulis diebus. Sufficit enim, si statis solum temporibus. CAP. XIV. - De iis qui extra ecclesiam offe runt vel congregantur. Apostolorum canon 31. [ 31. Si quis presbyter contempto,etc.,ut pag.583. Concilii Gangrensis canon 6. 6. Si quis præter ecclesiam habere, et contemnens ecclesiam, vult ea quæ sunt Ecclesis agere, non conveniente presbytero de episcopi sententia, sit anathema. Concilii Antiocheni canones 2, 5. 2. Omnes qui in ecclesiam ingrediuntur, etc., ut supra pag. 616. 5. 147 Si quis presbyter vel diaconus proprie contemplo episcopo, ab Ecclesia, etc., ut supra pag. 583. Concilii Laodiceni canon 58. 58. Quod non oportet in domibus fieri oblationes ab episcopis vel presbyteris. Concilii ecumenici vi canones 31, 59. 31. Clericos qui in oratoriis, etc.,ut supra p.583. 59.In ede oratoria,quæ est intra domum, baptismus nequaquam peragatur: sed qui illuminatione ab omnibus sordibus aliena digni hibendi sunt,ad catholicas ecclesias accedant, οι hoc illie munere perfruantur. Si quis auten quæ a nobis constituta sunt, non servare convictus fuerit, si sit quidem clericus, deponatur: si autem laicus, segregetur. Textus. Const. 7, tit. 2. Novellarum et 3, tit. 2, aiunt, quod eum qui oratorium aut ecclesiam adificare velit, ea de re cum civitatis episcopo verba facere oporteat, et sufficientes sumptus] ad incendenda luminaria, ad sacrum ministerium, ad sarνους τὴν ἁγίαν μετάληψιν τῆς εὐχαριστίας κατά τινα ἀταξίαν, τούτους αποβλήτους γίνεσθαι τῆς ἐκε κλησίας, ἕως ἂν ἐξομολογησάμενοι, καὶ δείξαντες καρπούς μετανοίας, καὶ παρακαλέσαντες, τυχεῖν δυνηθῶσι συγγνώμης· μὴ ἐξεῖναι δὲ κοινωνεῖν τοῖς ἀκοινωνήτοις, μηδὲ κατ' οἴκους συνελθόντας συν εύχεσθαι τοῖς μὴ τῇ ἐκκλησίᾳ συνευχομένοις· μηδὲ ἐν ἑτέρᾳ ἐκκλησία ὑποδέχεσθαι τοὺς ἐν ἑτέρᾳ ἐκκλησίᾳ μὴ συναγομένους. Εἰ δὲ φανείη τις τῶν ἐπισκό πων ἢ πρεσβυτέρων ἢ διακόνων, ἤ τις τοῦ κανόνος τοῖς ἀκοινωνήτοις κοινωνῶν, καὶ τοῦτον ἐκοινώνη τον εἶναι, ὡς ἂν συγχέοντα τὸν κανόνα τῆς ᾿Εκκλησίας. νωνούσιν ἢ οὔ. Περὶ δαιμονιζομένων, πώς και ᾿Αποστόλων κανών οθ᾽. οθ'. Εάν τις δαίμονα ἔχῃ, κ. τ. λ. Τιμοθέου ᾿Αλεξανδρείας κανών γ'. Ερώτησις. γ'. Εάν τις πιστὸς ἢν δαιμονίζηται, εἰ ὀφείλει μεταλαμβάνειν τῶν ἁγίων μυστηρίων ἢ οὐ; ᾿Απόκρισις. Ἐὰν μὴ ἐξαγορεύῃ τὸ μυστήριον, μήτε ἄλλως πῶς βλασφημῇ, μεταλαμβανέτω· μὴ μέντοι καθεκάστην· ἀρκεῖ γὰρ αὐτῷ κατὰ Κυρια τὴν μόνον. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. — Περὶ τῶν ἔξωθεν ἐκκλησίας προσφερόντων, ἢ ἐκκλησιαζόντων. ᾿Αποστόλων κανών λα'. λα'. Εἴ τις πρεσβύτερος καταφρονήσας, κ. τ. λ. Συνόδου Γαγγρῶν κανών 5. 5'. Εἴ τις παρὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἰδίᾳ ἐκκλησιάζει, καὶ καταφρονῶν τῆς ἐκκλησίας, τῶν τῆς ᾿Εκκλησίας ἐθέλοι τι πράττειν, μὴ συνόντος πρεσβυτέρου κατὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ἀνάθεμα ἔστω. Συνόδου Αντιοχείας κανών β', ε'. β'. Πάντας τοὺς εἰσιόντας εἰς τὴν ἐκκλησίαν, κ. τ. λ. ε. Εἴ τις πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, καταφρονήσας, τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἀφώρισεν ἑαυτὸν τῆς ᾿Εκκλησίας, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών νη'. να'. Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τοῖς οἴκοις προσφοράς γίνεσθαι παρὰ ἐπισκόπου ἢ πρεσβυτέρου. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών λα', ν'. λα'. Τοὺς ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις, κ. τ. Α. νθ᾽. Μηδεὶς ἐν εὐκτηρίῳ οἴκῳ ἔνδον οἰκίας τυγχα νοντι βάπτισμα ἐπιτελείσθω, ἀλλ᾽ εἰ μέλλοντες ἀξιοῦς σθαι τοῦ ἀχράντου βαπτίσματος, ταῖς καθολικαῖς προσερχέσθωσαν ἐκκλησίαις, κάκεισε τῆς δωρεάς ταύτης ἀπολαυέτωσαν· εἰ δέ τις ἀλῷ τὰ παρ' ἡμῶν ὁριο σθέντα μὴ φυλάττων, εἰ μὲν κληρικός εἴη, καθαι ρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθιο. Ἡ ζ' διάταξις τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν, καὶ ἡ γ' τοῦ β' τίτ. φασί, ὅτι δεῖ τὸν θέλοντα εὐκτήριον ἡ ἐκκλησίαν κτίσαι, διαλέγεσθαι περὶ τούτου τῷ τῆς πόλεως ἐπισκόπῳ, καὶ δωρεῖσθαι τὰ ἀρκοῦντα πρὸς τὴν λυχνοκαίαν, καὶ τὴν ἱερὰν λειτουργίαν, καὶ τὴν

SYNTAGMA CANONUM. - ΧVΙ. TIT. III, CAP. XIII, ἀδιάφθορον τοῦ τόπου τήρησιν, καὶ τὴν ἀνατροφὴν tam teclam loci conservationem, et ad sustenlatioτῶν προσεδρευόντων· καὶ τότε τὸν ἐπίσκοπον τὸ nem eorum qui [illic] assideant, donare. Deinde veπράγμα πάτι φανεροῦντα δημοσίᾳ ἐκεῖσε προσιέναι, ro episcopum rem omnibus manifestam reddere, καὶ σὺν εὐχῆ πηγνύναι σταυρὸν, καὶ τότε τὸ ἔργον publice illuc procedere, et adhibitis precibus craἄρχεσθαι· καὶ ὅτι ὁ ἀρξάμενος νέον κτίζειν ἢ παλαιὸν cem âgere,actum [demum] opus inchoart (debere). ἀνανεοῦν, ἀναγκάζεται μετά κληρονόμων αὐτοῦ El,quod qui novum oratorium] exstruere, vel vetus παρὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ οἰκονόμου καὶ τοῦ ἄρε revocare coeperit, cmplum perficere ab economis, χοντος, τὸ ἀρχθὲν πληρῶσαι. episcopo,et magistratu cum hæredibus cogatur. Εἰ δέ τις ἐν ἰδιωτικῷ οἴκῳ, προαστείῳ, ἢ χωρίω,ἰερὰν ἐκτελέσει λειτουργίαν, ἤ τισιν ἐκτελέσαι συγχωρήσει, δίχα κληρικῶν ἀφοριζομένων παρὰ τοῦ τῶν τόπων ἐπισκόπου, ὁ τόπος ἐν ᾧ τοῦτο γέγονεν, ἐν εἰδήσει τοῦ δεσπότου, προσκυροῦται τῇ ἐκκλησία, διὰ τοῦ ἐπισκόπου καὶ τοῦ οἰκονόμου καὶ τοῦ ἄρχοντος, κατὰ τὴν γ' διάτ. τοῦ β' τίτ, τῶν Νεαρῶν. Ἡ γὰρ δ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν αὐτῶν Νεκρῶν, εἶπεν αὐτὸν φισκοῦσθαι· καὶ ἡ ιε' διάτ, τοῦ γ' τίτ, του α' βιβλ. τοῦ κώδ. Εἰ δὲ ἠγνόησε τὸ γινόμενον ὁ δεσπότης, οὐ ζημιούται· ἀλλ᾽ οἱ γινώσκοντες φροντισται καὶ μισθωταὶ καὶ Εμφυτεύταὶ ἐξορίζονται τῆς ἐπαρχίας, τῶν πραγμάτων αὐτῶν προσκυρουμένων τῇ ἐκκλησίᾳ· οἱ δὲ υπαρχει ταῦτα παρορῶντες ἐν εἰδήσει, ν' λίτρας ζημιοῦνται· καὶ ἡ τάξις ν'· ἔξεστι μέντοι τοῖς ἔχουσιν ἐν τοῖς οἴκοις αὐτῶν εὐκτήρια εὔχεσθαι, οὐ μὴν καὶ λειτουργίαν παρὰ τὰ εἰρημένα ποιεῖν. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Περὶ ἐπισκόπων ή κληρικών, συγκοινωνούντων ή συνευχομένων αἱρετικοῖς, ή Ἰουδαίοις, ἤ ἐπιτρεπόντων αὐτοῖς ἐνεργεῖν, ἢ δεχομένων αὐτῶν θυσίαν. ᾿Αποστόλων κανών ι', με', μς'. Terius. Quod si quis 148 in privato suburbano aut prædio sine clericis a locorum episcopo deputatis, sacrum ministerium peragat, vel aliquibus peragere concedat: locus, in quo id sciente domino factum est, per episcopum, economum et magistratum addicitur Ecclesia, secundum constil. 3, tit. 2 Νovellarum. Constit. autem 6, tit. 1 Novellarum,illum confscari dicit. Et constit. 15, tit. 3, lib. 6, eod. Si vero rem illam ignoravit dominus, non multatur: sed scientes procuratores, et conductores, emphyteutæ rebus ipsorum ecclesiæ addictis, extra provinciam mittuntur in exsilium. Præfecti vero qui scientes hæc permittunt, quinquaginta libris mullantur, et cohors tantidem. Licet interim, ut qui in edibus oratoria habent, [inibi precentur: non vero etiam [divina] ministeria contra [jam dicta exsequantur]. CAP. XV. — De episcopis vel clericis qui communicant vel orant cum hæreticis aut Judais, vel eis concedunt rem sacram administrare, vel eorum sacrificium admittunt. Apostolorum canones 10, 45, 46. ι. Εἴ τις ἀκοινωνήτῷ κἂν ἐν οἴκῳ συνεύξεται, ού- 10. Si quis cum excommunicato, vel in domo, τος ἀφοριζέσθω. una precatus fuerit, is segregetur. με'. Ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος ἢ διάκονος αἱρετικοῖς συνευξάμενος, μόνον ἀφοριζέσθω· εἰ δὲ καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς ὡς κληρικοῖς ἐνεργῆσαί τι, καθαι ρείσθω. μς Ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον αἱρετικῶν δεξαμέν νους βαπτισμα ή θυσίαν, καθαιρεῖσθαι προστάσσομεν. Τίς γὰρ συμφώνησις Χριστῷ πρὸς Βελίαρ; ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπιστοῦ; Συνόδου Αντιοχείας κανών β'. β'. Πάντας τοὺς εἰσιόντας εἰς τὴν ἐκκλησίαν κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών λγ'. λγ'. "Οτι οὐ δεῖ αἱρετικοῖς ἤ σχισματικούς συνεύ χεσθαι. Η δ' διάταξις τοῦ γ' τίτ, τῶν Νεαρών, φησὶν ὅτι συνάγοντες οἱ αἱρετικοὶ καὶ οἱ πρὸς αὐτοὺς συναγέμενοι, τὰς ἀπὸ τῶν διατάξεων ποινὰς ὑπομένουσι· καὶ οἱ οἴκοι, ἐν οἷς ἀμαρτάνεται τοῦτο, τῇ ἁγίᾳ 'Eaκλησία προσκυροῦνται. ΚΕΦΑΛ. 15. - Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰ ἅγια, λόγῳ εὐλογιῶν, εἰς τὰς παροικίας πέμπεσθαι. Συνόδου Λαοδικείας κανών ιδ'. ιδ. Περὶ τοῦ μὴ τὰ ἅγια εἰς λόγιον εὐλογιῶν κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα, εἰς ἑτέρας παροικίας διαπέμπεσθαι. 48 II Cor. vi, 14. 45. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus,qui cum hæreticis vel solum comprecatus est, segreBetur. Sin autem eis tanquam clericis aliquid operari permiserit, deponatur. 46. Episcopum, vel presbyterum,qui hæreticorum baptismum vel sacrificium admiserit, deponi jubemus: Quæ est enim conventio Christi cum Belial? vel quae pars est fideli cum infideli 48. 149 Concilii Antiocheni canon 2. 2. Omnes qui in Ecclesiam ingrediuntur, etc., ut supra, pag. 616. Concilii Laodiceni canon 33. 33. Quod non oportet una cum hæreticis vel schismaticis orare. Textus, Const, 4, tit. 6, Novellarum ait: Quod qui hæretici calus cogunt, quique apud illos congregantur, in digestis descriptas poenas sustineant: et domus, in quibus hoc delinquitur, sancta Ecclesiæ addicantur. CAP. XVI. — Quod non oporteat oblationem consecratam, eulogiæ instar ad parœcias mittere. Concilii Laodiceni canon 14. 14. Ne sancta instar benedictionum in festo Paschw, in alias parochias transmittantur,

CAP. XVII. Ne defunctorum corporibus communio detur, Concilii Carthaginensis canon 18. 18. Si quis clericus ordinatus, etc., ut supra p. 482. 150 Concilii @cumenici vi canon 83. 83. Nemo 49 mortuorum corporibus Eucharistiam communicet: scriptum est enim: Accipite et comedile 50. Mortuorum autem corpora non possunt accipere, nec comedere. CAP. XVIII. — Ne mulier per purgationis dies communicet. Dionysii epistola ad Basilidem cap. 2. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ τοῦ μὴ διδόναι τοῖς σώμασι τῶν τελευτώντων κοινωνίαν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ιη'. ιη'. Εάν τις κληρικὸς χειροτονῆται, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανὼν πγ'. πγ'. Μηδεὶς τοῖς σώμασι τῶν τελευτώντων τῆς Εὐα χαριστίας μεταδιδότω· γέγραπται γάρ - Λάβετε, φά γετε τὰ δὲ τῶν νεκρῶν σώματα, οὐδὲ λαβεῖν δύναν ται οὐδὲ φαγεῖν. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι γυναίκα ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς καθάρσεως αὐτῆς κοινωνεῖν, Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς, κεφ. β'. 2.De mulieribus aulem quæ sunt in abcessu, an β'. Περὶ τῶν ἐν ἀφέδρῳ γυναικῶν, εἰ προσῆκεν eas sic affectas oporteat domum Dei ingredi, super- αὐτὰς οὕτω διακειμένας, εἰς τὸν οἶκον εἰσιέναι τοῦ vacaneum vel interrogare existimo. Neque enim eas Θεοῦ, περιττὸν καὶ τὸ πυνθάνεσθαι νομίζω. Οὐδὲ γὰρ existimo,si sint piæ et fideles, sic affectas, ausuras αὐτὰς πιστὰς οὔσας οἶμαι καὶ εὐλαβεῖς τολμήσειν vel ad sanctam mensam accedere, vel corpus et οὕτω διακειμένας, ἥ τῇ τραπέζῃ τῇ ἁγίᾳ προσελθεῖν, sanguinem Domini attingere. Neque enim,quæ dno- ἢ τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ προσdecim annorum fluxum habebat st, ipsum ad medi- άψασθαι. Οὐδὲ γὰρ ἡ τὴν δωδεκαετῆ ῥύσιν ἔχουσα, cinam tetigit, sed solam ejus fimbriam.Orare enim πρὸς τὴν ἴασιν ἔθιγεν αὐτοῦ, ἀλλὰ μόνου τοῦ κράτο quomodocunque se habeat aliquis, et ulcunque πέδου. Προσεύχεσθαι μὲν γὰρ ὅπως ἂν ἔχῃ τις, καὶ 151 sit affectus Domini meminisse, et auxilium ὡς ἂν διάκειται μεμνῆσθαι τοῦ Δεσπότου, καὶ δεῖ implorare, non est reprehendendum. Ad sancta au- σθαι βοηθείας τυχεῖν, ἀνεπίφθονον· εἰς δὲ τὰ ἅγια tem sanctorum, qui non omnino anima pariter et καὶ τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, ὁ μὴ πάντη καθαρὸς καὶ copore purus est, accedere probibebitur. ψυχῇ καὶ σώματι προσιέναι, κωλυθήσεται. Timothei Alexandrini canon 7. Interrogatio 7. Si mulier consueta sibi muliebria accidisse viderit, debelne ad sancta mysteria accedere an non? Responsio, Non debet usque dum purgetur. CAP. XIX. - Ne fiat sacra oblatio presente hæretico. Timothei Alexandrini canon 9. Interrogatio 9. An debet clericus, præsentibus Arianis, vel aliis hæreticis, orare; et an eum nihil lædit quando ille facit orationem, seu oblationem? Responsio. In divina oblatione diaconus ante salutationem edicit; qui non communicatis, ambulate. Non debent ergo interesse, nisi profteantur se penitentiam acturos,et hæresim vitaturos. CAP. XX. — Utrum post illusionem nocturnam qui communicet. Dionysii ex epistolu ad Basilidem cap. 4. 4.Quis autem in non voluntario nocturno fluxu fue. rint,ii quoque propriam conscientiam sequantur, et seipsos an de eo dubitent an non, considerent.Quemadmodum in cibis, qui discernit 159, inquit, si comederit,condemnatus est 53; in his quoque bona sit conscientia, et libere loquatur secundum propriam cogitationem, omnis qui ad Deum accedit. Timothei canon 12. Interrogatio 12. Si laicus, qui somniavit, clericum interrogaverit an debet et permittere communicare, an non? Π Τιμοθέου ᾿Αλεξανδρείας κανὼν ζ'. Ερώτησις. ζ'. ᾿Εὰν γυνὴ ἴδῃ τὰ καθ᾽ ἔθος τῶν γυναικείων αὐτῆς, εἰ ὀφείλει προσέρχεσθαι τοῖς μυστη ρίοις, αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἣ οὔ; Απόκρισις. Οὐκ ὀφείλει, ἕως ἂν καθαρισθῇ. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'.· Περὶ τοῦ μὴ γίνεσθαι ἀναφορὰν, παρόντος αἱρετικού. Τιμοθέου ᾿Αλεξανδρείας κανών θ'. Ερώτησις θ'. Εἰ ὀφείλει κληρικὸς εὔχεσθαι παρόντων 'Αρειανῶν ἢ ἄλλων αἱρετικῶν; ἢ εἰ οὐδὲν αὐτὸν βλάπτει ὁπόταν αὐτὸς ποιῇ τὴν εὐχὴν, ἤγων τὴν προσφοράν; *Απόκρισις. Εν τῇ θείᾳ ἀναφορὰ ὁ διάκονος προσφωνεῖ πρὸ τοῦ ἀσπασμοῦ· Οἱ ἀκοινώνητοί, περιπατήσατε. Οὐκ ὀφείλουσιν οὖν παρεῖναι, εἰ μὴ ἂν ἐπαγγέλλωνται μετανοεῖν, καὶ ἐκφεύγειν τὴν αἵρεσιν. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Πῶς ὁ ὀνειρασθεὶς κοινωνεί. Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ. δ'. δ᾽ Οἱ δὲ ἐν ἀπροαιρέτῳ νυκτερινῇ φύσει γενόμες νoι, καὶ οὗτοι τῷ ἰδίῳ συνειδότι κατακολουθείτωσαν καὶ ἑαυτοῦς, εἴτε διακρίνονται περὶ τοῦτο, εἴτε μὴ, σκοπείτωσαν. ὡς γὰρ ἐπὶ τῶν βρωμάτων ὁ διακρι νμενος φησὶν· Ἐὰν φάγη, κατακέκριται· οὕτω καὶ ἐν τούτοις εὐσυνείδητος ἔστω καὶ εὐπαῤῥήσιαστος κατὰ τὸ ἴδιον ἐνθύμιον πᾶς ὁ προσιὼν τῷ Θεῷ. Τιμοθέου κανών ιβ'. Ερώτησις. ιβ'. Ἐὰν ὀνειρασθεὶς λαϊκὸς ἐρωτήσῃ κληρικὸν, τι όφειλει ἐπιτρέψει αὐτῷ κοινωνῆσαι, * ου; 49 Carthag. 18. 50 Matth. xxvi, 26. 51 Marc. v, 24. 52 Rom. xv, 23.

᾿Απόκρισις. Εἰ μὲν ὑπόκειται ἐπιθυμία γυναικός, οὐκ ὀφείλει· εἰ δὲ ὁ Σατανᾶς περιάς διαὐτὸν ἵνα διὰ τῆς προφάσεως ταύτης ἀλλοτριῶται τῆς κοινωνίας τῶν θείων μυστηρίων, οφείλει κοινωνῆσαι· ἐπεὶ οὐ παύεται ὁ πειράζων κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν, ὅτε ὀφείλει κοινωνεῖν, ἐπιτιθέμενος αὐτῷ, κοινωνίαν ἀπέχεσθαι. Διονυσίου ἐν τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κεφ. γ'. Πότε δεῖ τῆς γαμετῆς διὰ τὴν γδ αὐτάρκεις δὲ καὶ οἱ γεγαμηκότες ἑαυτῶν ὀφεί λουσιν εἶναι κριταί. Ὅτι γὰρ ἀπέχεσθαι προσῆκον ἀλλήλων ἐκ συμφώνου πρὸς καιρὸν, ἵνα σχολάσωσι τῇ προσευχῇ, καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὦσιν, ἀκηκόασι Παύλου γράφοντος. Τιμοθέου κανὼν ε', ιγ'. Ερώτησις. ε'. Εάν γυνή συγγένηται μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς τὴν νύκτα, ἤγουν ἀνὴρ μετὰ τῆς γυναικὸς, καὶ γένηταί σύναξις, εἰ ὀφείλουσι μεταλαδεῖν, ἢ οὔ; Απόκρισις. Οὐκ ὀφείλουσι παραυτά· τοῦ ᾿Αποστόλου βοῶντος· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου πρὸς καιρὸν, ἵνα σχολάσητε τῇ προσευχῇ, καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνέρχεσθε, ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν ὑμῶν. Ερώτησις, ιγ'. Τοῖς ζευγνυμένοις εἰς γάμου και - νωνίαν, περὶ ποίων ἡμερῶν τῆς ἑβδομάδος παρατίθεσθαι χρή, ἀπέχεσθαι τῆς πρὸς ἀλλήλους κοινωνίας, καὶ ποίας ἔχειν ἐπ᾿ ἐξουσίας; TIT. III, CAP. XVII, XXII. Responsio. Si subest quidem mulieris desiderium,non debet: sin autem tentat eum Satanas, ut per hanc occasionem a divinorum mysteriorum communione alienetur, debet communicare. Neque enim cessabit tentator eo tempore, quando debet communicare, illum invadere. CAP. XXI. — Quandonam vel quandiu communionis causa, abstinendum sit ab uxore. Dionysii ex epistola ad Basilidem, cap. 3. 3. Porro qui satis ad id instructi sunt et consenuerunt, debent esse sui judices. Qucd enim a se invicem ex consensu abstinere conveniat, ut ad tempus vacent orationi, et rursus conveniant, Paulum dicentem audiverant. Timothei canon 5, 13. Interrogatio 5. Si usor cum suo marito noctu cohabitavit, vel maritus cum uxore, et fiat coitio, debentne communicare, an non? Responsio. Non debent,cum clamet Apostolus: Ne fraudate vos invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et rursus, ad idem conveniatis ne tentet vos Satanus propter incontinentiam vestram 52*. 135 Interrogatio 13. Iis, qui matrimonio junguntur, in quibusnam septimanæ diebus proponere oportet, ut a muluo congressu abstineant, et quibusnam potestatem habeant? Responsio. Quod ante dixi, nunc quoque dico. Dicit Apostolus: Ne fraudale vos invicem, nisi forte ex consensu ad tempus; ut vacetis orationi; et rursus ad idem conveniatis,ne vos tentet Satanas propter incontinentiam vestram. Necessa τίo autem Sabbato et die Dominico abstinere oportet, quod spirituale sacrificium in eis Domino offeratur. Απόκρισις. "Ο προείρηκα καὶ νῦν λέγω· ὁ ᾿Από στολος λέγει· Μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μήτι ἂν ἐκ συμφώνου πρὸς καιρὸν, ἵνα σχολάσητε τῇ προσευχή, και πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἦτε, ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν ὑμῶν. Εξ ἀνάγκης τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ἀπέχεσθαι δεῖ, διὰ τὸ ἐν αὐταῖς τὴν πνευματικὴν θυσίαν ἀναφέρεσθαι τῷ θεῷ, ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Πώς γίνεται προσφορὰ ὑπὲρ τοῦ semel interemit. ἑαυτὸν ἀνελόντος. Τιμοθέου κανὼν ιδ'. Ερώτησις. ιδ'. Εάν τις μὴ ἔχων, ἑαυτὸν χειρώσηται ή κρημνίσῃ, εἰ γίνεται προσφορὰ ὑπὲρ αὐτοῦ, ἢ οὐ; CAP. XXII. - Utrum oblatio fiat pro eo qui Timothei canon 14. Interrogatio 14. Si quis, cum sui compos non est, sibi manum attulerit, vel etiam se præcipitaverit, sitne oblatio, an non? Responsio.Hoc debet clericus discernere, an cum Απόκρισις. Διακρίναι ὀφείλει ὁ κληρικὸς εἰ τὸ revera mentis compos non esset, hoc fecerit. Sape ἀληθὲς, ἐκφρένης ὢν πεποίηκε τοῦτο. Πολλάκις γὰρ enim ii, qui ad eum cui hoc accidit pertinent, voοἱ διαφέροντες τῷ πεπονθότι, θέλοντες ἐπιτυχεῖν τῆς lentes assequi oblationem et orationem pro ipso, προσφορᾶς τῆς ὑπὲρ αὐτοῦ, ψεύδονται καὶ λέγουσιν mentiuntur, et dicunt eum non fuisse apud se: ὅτι οὐκ εἶχεν ἑαυτόν. Ενίοτε δὲ απὸ ἐπηρείας ἀνθρώ- nonnunquam autem propter insultationem hoπων, ἢ ἄλλως πως ἀπὸ ὀλιγωρίας πεποίηκε τοῦτο, minum,vel aliquo alio modo per negligentiam hoc καὶ οὐ χρὴ προσφορὰν ἐπάνω αὐτοῦ γενέσθαι· αὐτο- fecisse. Pro hujusmodi oblatio non est facienda: φονευτής γὰρ ἑαυτοῦ ἐστι. Δεῖ οὖν πάντως τὸν κλη- est enim sui homicida. Oportet ergo clericum acρικὸν μετὰ ἀκριβείας ἀνερευνῆσαι, ἵνα μὴ ὑπὸ κρίματι curate sciscitari, ne in judicium incidat. πέσῃ. Ο πολιτικός νόμος τὸν ἑαυτὸν ἀνελόντα, ἡ ἀνελεῖν ἐπιχειρήσαντα διὰ φόβον ἐγκλήματος, οὐ μὴν διὰ νόσον ἢ μίσος τῆς ζωῆς, τιμωρεῖται ὡς τὸν ἕτερον ἀνελόντα, καὶ δημεύει τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ὡς βιβλ. μη' τίτ, κα', καὶ βιβλ. θ' τοῦ κώδ, τίτ, ν'. 58* I 53" 1 Cor. vi, 5. Tertus. Lex civilis eum.qui sibi mortem conscivit, aut consciscere conatus est idque] metu criminis,non autem propter morbum aut tædium 154 vitæ, punit, ut qui alium interfecit, ejusque bona confiscat quemadmodum lib. XLVIII,tit.21, lib, Ix, cod. tit. 50.

ΠΕΡΙ ΚΑΤΗΧΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ. TITULUS IV. DE CATECHUMENIS ET DE SANCTO BAPTISMATE. CAPUT PRIMUM. - Non oportere post duas Quadragesima hebdomadas quemquam ad baptismum admittere. Concilii Laodiceni canon 45. 45. Quod non oporteat ad baptisma quemquam post duas Quadragesima hebdomadas admitti. CAP. II. — De adjuvantibus. Concilii Laodiceni canon 26. 26. Quod hi qui non sunt ab episcopis ordinali,tam in ecclesiis quam in domibus exorcizare non possint. CAP. III. — Quomodo oporteat baptizare. Apostolorum canones 49, 50. 49 [48]. Si quis episcopus, vel presbyter etc., ut supra pag. 442. 151 50 [49]. Si quis episcopus vel presbyter non tria unius mysterii baptismata, etc., ut supra, pag. 442, Concilii cuinenici vi canon 59. 59. In æde oratoria, etc., ut pag. 617. CAP. IV. - Quod oportet baptizatos fidei formulam profiteri. Concilii Laodiceni canones 46, 47. 46.Quod oporteat eos qui ad baptisma veniunt, fdem discere, et quinta feria septimans majoris episcopo aut presbyteris reddere. 47. Quod oporteat eos qui in agritudine percipiunt baptisma, postquam convaluerint, fidem perdiscere, et scire cujus muneris participes facti sint. Concilii acumenici vi canon 78. 78. Quod oportet eos 33 qui illuminantur fidem discere, et quinta septimanæ feria episcopo seu presbyteris renuntiare. Textus. Constit. 10, tit. 8, lib. 1, cod. jubet, ut pagani, qui parvi (adhuc et pueri sunt, citra dilationem baptizentur: qui vero adoleverint, prius Scripturas et sacrosanctos canones doceantur. Sciendum est autem nos non invenire canonem, qui tale quidpiam doceat. Verum const.4, tit.3156 Novellarum, quæ secunda est de Samaritanis, ac in textu librorum in Patriarchico exsistentium 133, sancit, ne confestim Samaritani ad sacrosanctum baptisma recipiantur: sed qui bonam doctrinam [jam per statem] percipere possunt, per biennium 33 Laodic, can. 46. ἑβδομάδας φώτισμα. Α'. — Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν μετὰ δύο τῆς Τεσσαρακοστῆς δέχεσθαι πρὸς τὸ Συνόδου Λαοδικείας κανών με'. με'. Ὅτι οὐ δεῖ μετὰ δύο εβδομάδας δέχεσθαι, εἰς τὸ φώτισμα, τῆς Τεσσαρακοστῆς. Περὶ τῶν ἐφερκιζόντων. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν κς'. κς. Ὅτι οὐ δεῖ ἐκφορκίζειν τοὺς μὴ προαχθέντας ὑπὸ ἐπισκόπων, μήτε ἐν ταῖς ἐκκλησίαις, μήτε ἐν ταῖς οἰκίαις. ΚΕΦΑΛ. Γ'. – Πῶς δεῖ βαπτίζειν. ᾿Αποστόλων κανών μθ', ν'. μθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, κ. τ. λ. ν'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἤ πρεσβύτερος, μὴ τρία βαπτίσματα, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης, κανὼν νθ'. νθ'. Μηδεὶς ἐν εὐκτηρίῳ οἴκῳ, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Δ'. - Περὶ τοῦ χρῆναι τοὺς φωτιζομέν νους ἀπαγγέλλειν τὴν πίστιν. Συνόδου Λαοδικείας κανών μϚ', μζ'. μζ'. Ὅτι δεῖ τοὺς φωτιζομένους, τὴν πίστιν έχει μανθάνειν· καὶ τῇ πέμπτῃ τῆς ἑβδομάδος, ἀπαγγέλ λειν τῷ ἐπισκόπῳ ἤ τοῖς πρεσβυτέροις. μζ'. Ὅτι δεῖ τοὺς ἐν νότῳ παραλαμβάνοντας τὸ φώτισμα, καὶ εἶτα ἀναστάντας, ἐκμανθάνειν τὴν πίστιν, καὶ γινώσκειν ὅτι θείας δωρεάς κατηξιώθη σαν Συνόδου οἰκουμενικῆς ἵκτης κανών ση'. οη'. Ὅτι δεῖ τοὺς φωτιζομένους τὴν πίστιν ἐκμαν θάνειν, καὶ τῇ πέμπτῃ τῆς ἑβδομάδος ἀπαγγέλλειν τῷ ἐπισκόπω ἤ τοῖς πρεσβυτέροις. Η ι' διάταξις τοῦ η' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. παρακελεύεται τοὺς Ελληνας, μικροὺς μὲν ὄντας, χωρίς αναβολῆς βαπτίζεσθαι· τοὺς δὲ τελείους, πρός τερον τὰς Γραφὰς κατὰ τοὺς ἁγίους κανόνας διδα σκομένους. Καὶ ἰστέον ὅτι οὐχ εὑρίσκομεν κανόνας τοιοῦτόν τι διαγορεύοντας· ἡ δὲ β' διάτ, τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεαρῶν, β' οὖσα περὶ Σαμαρειτών, κειμένη δὲ ἐν τῷ ῥητῷ τῶν ἐν τῷ πατριαρχείῳ βιβλίων ρλγ', θεσπίζει μὴ προχείρως τοὺς Σαμαρείτας ἐπὶ τὸ ἅγιον δέχεσθαι βάπτισμα, ἀλλὰ τοὺς μὴν χρηστῆς διδασκα λίας αἰσθανομένους, ἐπὶ διετίαν κατηχεῖσθαι, καὶ

οὕτως βαπτίζεσθαι· τοὺς δὲ νέους πάνυ, καὶ τῆς διδασκαλίας οὐ συνιέντας, καὶ χωρὶς τῆς παρατηρήσεως ταύτης, ἀξιοῦσθαι τοῦ ἁγίου βαπτίσματος. Περὶ τοῦ βαπτίζεσθαι τοὺς ἀγνοοῦντας εἰ ἐβαπτίσθησαν. Συνόδου Καρθαγένης κανών οβ'. Περί νηπίων ὀφειλόντων βαπτίζεσθαι οσάκις ἀμφιβάλλεται περὶ αὐτῶν εἰ ἄρα ἐβαπτίσθησαν. TIT. IV, CAP. V, VI. in fide instituantur, atque tum baptizentur: omnino autem pueri, qui doctrinam intelligere nequeunt, etiam absque hac observatione sacro baptismate digni habeantur. CAP. V. - Quod ii baptizandi sint qui se baptizatos ignorant. Concilii Carthaginensis canon 72. De infantibus baptizandis, quoties dubitatur utrum fuerint baptizati. οβ'. Ομοίως ἤρεσε περὶ τῶν νηπίων, οσάκις μὴ 72. Item placuit 54 de infantibus, quoties non ευρίσκονται βέβαιοι μάρτυρες οἱ ταῦτα ἀναμφιβόλως inveniantur certissimi testes, qui eos baptizatos βαπτισθέντα εἶναι λέγοντες, καὶ οὐδὲ αὐτὰ διὰ τὴν esse sine dubitatione testentur, neque ipsi sunt κεῖραν περὶ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς μυσταγωγίας per ætatem de traditis sibi sacramentis idonei ἀποκρίνεσθαι ἐπιτηδείως ἔχουσι, χωρίς τινος προσ- respondere, absque ullo scrupulo esse baptizanκόμματος ὀφείλειν ταῦτα βαπτίζεσθαι, μή ποτε ὁ dos, ne ista haesitatio eos faciat sacramentorum τοιοῦτος δισταγμὸς ἀποστερήσῃ αὐτὰ τῆς τοιαύτης purgatione privari. Hinc enim legati Maurorum, τοῦ ἁγιασμοῦ καθάρσεως. Εκ τούτου γὰρ οἱ τοπο- fratres nostri, consuluerunt, quia multos tales & τηρηταὶ τῶν Μαύρων ἀδελφοὶ ἡμῶν τοῦτο ἐβουλεύ- barbaris redimunt [mss. redimere solent]. σαντο, ὅτι πολλοὺς τοιούτους ἀπὸ τῶν βαρβάρων ἐξαγοράζονται. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών πο πο. Τοῖς κανονικοῖς τῶν Πατέρων θεσμοῖς κατακολουθοῦντες, ὁρίζομεν καὶ περὶ τῶν νηπίων· ὁσάκις μὴ εὑρίσκονται βέκαιοι μάρτυρες οἱ ταῦτα ἀναμφιβόλως βαπτισθέντα εἶναι λέγοντες, καὶ οὐδὲ ταῦτα διὰ τὴν χεῖραν περὶ τῆς παραδοθείσης αὐτοῖς μυστο αγωγίας ἀποκρίνασθαι ἐπιτηδείως ἔχουσι, χωρίς τινος πορτκόμματος οφείλειν ταῦτα βαπτίζεσθαι, μή ποτε ὁ τοιουτος δισταγμὸς ἀποστερήσῃ αὐτὰ τῆς τοιαύτης τοῦ ἁγιασμοῦ καθάρσεως. τελευτήσαντας. Περὶ τοῦ μὴ βαπτίζεσθαι τοὺς Συνόδου Καρθαγένης κανών της. της. Εάν τις κληρικὸς χειροτονῆται, κ. τ. λ. Ομοίως ἤρεσεν ὥστε χειροτονουμένου ἐπισκόπου ἢ κληρικού, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. — Περὶ τῶν πρὸ τοῦ βαπτίσματος ἁμαρτανόντων, καὶ περὶ κατηχουμένων παραπιπτόντων. Συνόδου Νικαίας κανών ιδ', ιδ. Περὶ τῶν κατηχουμένων καὶ παραπεσόντων, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ συνόδῳ, ὥστε τριῶν ἐτῶν αὐτοὺς ἀκροωμένους μόνον, μετὰ ταῦτα εὔχε σθαι μετὰ τῶν κατηχουμένων. Συνόδου Αγκύρας κανών ιβ'. ιβ. Τοὺς πρὸ τοῦ βαπτίσματος τεθυκότας, καὶ μετὰ ταῦτα βαπτισθέντας, ἔδοξεν εἰς τάξιν προάγεσθαι ὡς ἀπολουσαμένους. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών ε'. ε'. Κατηχούμενος ἐὰν εἰσερχόμενος εἰς Κυριακὸν, ἐν τῇ τῶν κατηχουμένων τάξει στήκῇ, οὗτος δὲ φανῇ ἁμαρτάνων, ἐὰν μὲν γόνυ κλίνων, ἀκροάσθω, μηκέτι ἁμαρτάνων· ἐὰν δὲ καὶ ἀκροώμενος ἔτι ἁμαρτάνῇ, εξωθείσθω (4-4). " a Concilii acumenici sexti canon 84. 84. Canonicos Patrum ritus sequentes, de infantibus quoque decernimus, quoties non inve niuntur firmi testes, qui eos absque nlla dubitatione baptizatos esse dicant, nec ipsi, propter ætatem de sibi tradito mysterio apte respondere possint, debere absque 187 ulla offensione baplizari, ne forte ejusmodi dubitatio eos ejusmodi purifcationis sanctificatione privet. CAP. VI. — Ne mortui baptizentur. Concilii Carthaginensis canon 18. 18.Si quis clericus ordinatur,etc.,ut suprapag.482. Item placuit ut ordinatis episcopis, vel clericis, etc., ut supra pag. 483. CAP. VII. De iis qui ante baptismum peccaverunt et de catechumenis lapsis. Concilii Nicani canon 14. 14. De catechumenis 55, et qui lapsi, visum est sancta et magna synodo, ut ii tribus tantum annis audientes postea orent cum catechumenis. Concilii Ancyrani canon 12. 12. Eos qui ante baptismum sacrificarunt, et postea baptizati sunt, visum est ad ordinem promoveri, ut qui abluti sunt. Concilii Neocæsariensis canon 5. 5. Catechumenus si in Dominicum ingrediens, catechumenorum ordine steterit, is autem peccat: si genu quidem flectens, auliat, non amplius peccans. Sin autem etiam audiens adhuc peccet, extrudatur. 54 Conc. Carthag. cap. 6; Couc. Afric. 39. 26. 53 Neocas. 5; Siric. 3. NOTA. In marg. paulo recentiore manu additur. Η τοῖς ἀκροωμένοις συνταττέσθω ἐπιτιμίου χάριν. PATROL. GR. CIV.

188 Basilii canon 20. 20. Quæcunque mulieres,cum essent in hæresi, virginitatem professæ sunt, sed postea matrimonium prætulerunt, non arbitror eas condemnari oportere. Quæcunque enim dicit lex, iis qui in lege sunt dicit 56.Quæ auten jugum Christi non. dum subierunt, ea nec Domini leges agnoscunt. Quare sunt in Ecclesiam recipienda cum omnibus, etiam horum remissionem habentes ex fide in Christum. Ac omnino quæ in catechumnenica vita facta sunt, in judicium non vocantur. Tales autem videlicet sine baptismate Ecclesia non recipit. Quare generationis jura sunt in ipsis maxime necessaria. Theophili ex commonitorio canon 4. 4. De Panuph., etc., ut pag. 530. Cyrilli ex epistola ad episcopos qui sunt in Libya et Pentapoli canon. 44. Sin autem segregationem aliqui sustinuerint propter lapsus puniti, deinde sint morituri exsistentes catechumeni, baptizentur, et ne ab humanis excedant gratia non participes, scilicet communione carentes. Videtur enim hoc quoque Ecclesiæ consuetudini adhærere. Salutate eam quæ est apud vos fraternitatem; quæ nobiscum est vos in Domino salutat. Textus. Const. 1, tit. 12, lib. I, cod. ait: Quod [si] Judmus, ut crimen aut debitum evitel, Christianus fieri velit, ipsum suscipi non oporteat, donec innocens appareat, vel debitum persolvat. Const. vero 10, tit. u, vult, ut pagani baptizentur, ac eorum quidem] liberi, si parvuli sint, citra dilationem: si vero adoleverint, prius canones et Scripturas doceantur. Verum const.3, 159 tit. 3, Novellarum, per biennium adullos Sama· ritanos in fide institui vult. CAP. VIII. — De episcopis aut clericis baptismum hæreticorum admittentibus. Apostolorum canon 46. 46. [45] Episcopum, vel presbyterum qui hæreticorum baptismum etc., ut supra pag. 610. CAP. IX. De baptizatis in morbo. Concilii Neocaesariensis canon 12. 502. Si quis aegrotans fuerit illuminatus, etc., ut pag. 52. Concilii Laodiceni canon 47. 47. Quod oporteat eos qui in agritudine etc., ut pag. 615. Concilii Carthaginensis canon 45. De ægrotantibus qui pro se respondere non possunt. 45. Ut ægrotantes, si pro se respondere non possunt, cum voluntatis eorum testimonium sui periculo proprio dixerint, baptizentur. Ut scenim cis, atque histrionibus cæterisque hujusmodi personis 87 reconciliatio non negetur.' Βασιλείου κανών α'. Δεσπότου κ'. Οσαι γυναίκες ἐν αἱρέσει οὖσαι παρθενίαν ὠμολόγησαν, εἶτα μετὰ ταῦτα γάμου ἀνθείλοντο, οὐχ ἡγοῦμαι χρῆναι καταδικάζεσθαι ταύτας. Όσα γὰρ ὁ νόμος λαλεῖ, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λαλεῖ· αἱ δὲ μήπω ὑπελθοῦσαι τον ζυγὸν τοῦ Χριστοῦ, οὐδὲ τὴν νομοθεσίαν ἐπιγινώσκουσι τοῦ ὥστε δεκταί εἰσι τῇ ᾿Εκκλησίᾳ μετὰ πάντων, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοι; ἄφεσιν ἔχουσαι ἐκ τῆς πίστεως Χριστόν· καὶ καθόλου τὰ ἐν τῷ κατηχουμένῳ βίῳ γενόμενα, εἰς εὐθύνας οὐκ ἄγεται. Τούτους δὲ δηλονότι ἄνευ βαπτίσματος, ἡ Ἐκκλησία οὐ παραδέχεται· ὥστε αναγκαιότατα ἐπὶ τούτοις τὰ πρεσβεῖα τῆς γενέα σεως. Θεοφίλου ἐκ τοῦ Ὑπομνηστικού, κανὼν δ'. δ'. Περὶ δὲ Πανούφ, κ. τ. λ. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς ἐν Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει ἐπισκόπους ἐπιστολῆς, κανὼν δ'. δ'. Ἐὰν δὲ χωρισμὸν ὑπομείνωσι τινες ἐπιτιμη θέντες πταισμάτων ἕνεκα, εἶτα μέλλωσι τελευτήν κατηχούμενοι ὄντες, βαπτιζέσθωσαν, καὶ μὴ ἀποδημείτωσαν τῶν ἀνθρωπίνων ἀμέτοχοι τῆς χάριτος, ἤγουν ἀκοινώνητοι· δοκεῖ γὰρ προσέχειν καὶ τοῦτο τοῖς τῆς Ἐκκλησίας θεσμοῖς· προσείπατε τὴν παρ' ὑμῖν ἀδελφότητα· ὑμᾶς ἡ σὺν ἡμῖν ἐν Κυρίῳ προσ αγορεύει. Ἡ α' διάταξις τοῦ ιβ' τίτο τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι ἐὰν Ιουδαίος διὰ τὸ φυγεῖν ἔγκλημα ἢ χρέος, θελήσῃ χριστιανίσαι, οὐ δεῖ αὐτὸν προσδεχθῆναι, ἕως ἂν ἀνεύθυνος φανῇ, καὶ τὸ χρέος καταβάλῃ· ἡ δὲ ι' διάτ. τοῦ ια' τίτ. τοῦ α' βιβλ. θέλει τοὺς Ἕλλη νας βαπτίζεσθαι καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν, χωρὶς ἀναβολῆς, μικρὰ ὄντα· τὰ δὲ τέλεια προδιδάσκεσθαι κατὰ τοὺς κανόνας τὰς Γραφάς· ἡ δὲ γ' διάτ, τοῦ γ' τίς. τῶν νεαρῶν, ἐπὶ διετίαν θέλει τοὺς τελείους Σαμαρεία τας κατηχεῖσθαι. ΚΕΦΑΛ. Η'. Περὶ ἐπισκόπων ἢ κληρικών δεν χομένων βάπτισμα αἱρετικῶν. ᾿Αποστόλων κανών μϚ΄. μϚ'. Ἐπίσκοπον ή πρεσβύτερον αἱρετικῶν δεξα μένους βάπτισμα, κ. τ. λο νων. Περὶ τῶν ἐν νόσῳ βαπτιζομέΣυνόδου Νεοκαισαρείας κανών ιβ'. ιβ'. Ἐὰν νοσῶν τις φωτισθῇ, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών μζ'. μζ'. "Οτι δεῖ τοὺς ἐν νόσῳ, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανών με. Περὶ τῶν ἀσθενούντων, καὶ ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀποσ κρίνεσθαι μὴ δυναμένων. με'. Ωστε τοὺς ἀσθενοῦντας, οἵτινες ὑπὲρ ἑαυτῶν ἀποκρίνεσθαι οὐ δύνανται, τότε βαπτίζεσθαι, ὅτι τῇ αὐτῶν προαιρέσει τὴν περὶ αὐτῶν μαρτυρίαν κινδύνῷ ἰδίῳ εἴπωσιν. 56 Rom, III, 19. 57 Aut apostatis poenitentibus et ad Deum conversis.

Τιμοθέου κανὼν δ'. Ερώτησις. Εάν τις κατηχούμενος ἀσθενῶν γένηται ἐκφρενὴς, καὶ μὴ δύνηται ἑαυτῷ ομολογῆσαι τὴν πίστιν, καὶ παρακαλοῦσιν οἱ ἴδιοι αὐτοῦ ἵνα λά6ῃ τὸ ἅγιον βάπτισμα ἕως ζῇ, εἰ ὀφείλει λαβεῖν, ἢ οὔ; Απόκρισις. Οφείλει λαβεῖν, ἔὰν μὴ ὑπὸ πνεύμα. τος ἀκαθάρτου πειράζηται. ΚΕΦΑΛ. 1'. - Περὶ τῆς ἐγκύου βαπτιζομένης. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανών 5'. 5'. Περὶ κυοφορούσης ὅτι δεῖ φωτίζεσθαι ὁπότε βούλεται· οὐδὲν γὰρ ἐν τούτῳ κοινωνεῖ ἡ τίκτουσα τῷ τικτομένῳ, διὰ τὸ ἑκάστου ἰδίαν τὴν προαίρεσιν τὴν ἐπὶ τῇ ὁμολογία δείκνυσθαι. Καίτοι ἐν τῷ α' διγ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ κε' βιβλ. τῶν διγ. φησί, τὸν κυοφορούμενον μέρος εἶναι τῆς ἐγκύου· ἐν δὲ ι' διγ. τοῦ γ' τίτ. τοῦ μα' βιβλ. ν' τίτ. ι5' δίγ. κ5', ὅτι τὸ κυοφορούμενον οὐκ ὅτι μέν ρος της μητρός· καὶ ἀλλὰ δὲ διάφορα νόμιμα περὶ τούτου συνήγαγον ἐν τῷ φανέντι μοι περὶ ἐναντιοφινῶν μονοβίβλῳ. βάπτισμα χρίεσθαι. Περὶ τοῦ ὀφείλειν μετὰ τὸ ἅγιον Συνόδου Λαοδικείας κανών μη'. μη'. Οτι δεῖ τοὺς φωτιζομένους, μετὰ τὸ βάπτιχρίεσθαι χρίσματι ἐπουρανίῳ, καὶ μετόχους εἶναι τῆς βασιλείας του Χριστοῦ. σμα χρίσματος. Περὶ τῆς ποιήσεως τοῦ ἁγίου Συνόδου Καρθαγέννης κανών 5. Γ'. Πστε χρίσμα ἀπὸ πρεσβυτέρων μὴ γίνε σθαι. 5. Φορτουνάτος ἐπίσκοπος εἶπεν, κ. τ. λ. usque ad πᾶσιν ἀρέσκει. Περὶ τῶν δὲς ἢ μὴ δεόντως βαπτιζομένων, καὶ τῶν τοὺς ἀσεβεῖς μὴ βαπτιζόντων. ᾿Αποστόλων κανών μζ', μη', ν'. μζ'. ᾿Επίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, τὸν κατὰ ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτισμα, ἐὰν ἄνωθεν βαπτίσῃ, ἢ τόν μεμολυσμένον παρὰ τῶν ἀσεβῶν, ἐὰν μὲ ἀναβαπτίσῃ, καθαιρείσθω, ὡς γελῶν τὸν σταυρὸν καὶ τὸν τοῦ Κυρίου θάνατον, καὶ μὴ διακρίνων ἱερέας ψευδιερέων. (Τὸ τοιοῦτον ὡς μὴ τῷ κεφ. συνάδον, οὐκ ὀφείλει ἀναγινώσκεσθαι. Est minutiore littera in cod.) μη'. Εἴ τις λαϊκὸς τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐκβαλών, ἑτέραν λάβοι, ἢ παρὰ ἄλλου ἀπολελυμένην, ἀφοριζέ σθω. ν'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου διάταξιν, μὴ βαπτίσει εἰς Πατέρα, κ. τ. λ. usque ad τοῦ ἁγίου Πνεύματος, κ. τ. λ. Περὶ τῶν ἀναβαπτιζόντων καὶ ἀναβαπτιζομένων διαλαμβάνει ἡ α' καὶ ἡ β' διάτ. τοῦ Γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. Ἡ μὲν γὰρ τῷ ἐπισκόπῳ καθαίρεσιν ἐπάγει, ἡ δὲ ἐσχάτην τιμωρίαν τῷ βαπτίσαντι καὶ τῷ βαπτισθέντι, εἴ γε ἡλικίας ἐστὶ δεκατικῆς, ἐγκλήματος· γίνωσκε δὲ ὅτι ὁ τῇ ἤδῃ πλησιάζων, ἐπ᾿ οὐδεμιᾷ αἰτία βοηθείται, ὡς βιβλ. κθ' τίτ, ε' ει TIT. 1V, CAP. XIII. Timothei canon 4 set infirmus, emotæ mentis factus sit, nec possit Interrogatio. Si quis catechumenus, cum esipse Gdem confteri, suique suadeant, ut donec vivit sanctum baptismum accipiat, debetne accipere, annon? 160 Responsio, Debet accipere, si non ab immundo spiritu tentetur. CAP. X. De baptizata dum uterum gerit. Concilii Neocæsarensis canon 6. 6. De ea quæ uterum gerit, quod eam oporteat illuminari quando velit: neque enim ea quæ parit, cum fetu qui pariter, ea in re habet aliquid commune, quod proprium uniuscujusque institutum ac propositum in confessione ostendatur. xxv, dig. dicatur partum esse portionem præTextus. Quanquam in Digesto 1, tit. 4, lib. gnantis: in Digesto tamen 10 tit. 3, lib. xxxxΙ et lib. L, tit. 16, digest. 26, quod partus pars matris non sit. Verum alia etiam hac de re diversa jura in libro meo, de in speciem contrariis, singulari collegi. CAP. XI. Quod post baptismum fieri unctio debeat. Concilii Laodiceni canon 48. ma inungi super coelesti chrismale et esse regni 48. Oportet eos qui illuminantur, post baptisChristi participes. CAP. XII. -- De sancti chrismalis confectione. Concilii Carthaginensis canon 6. Ut chrisma a presbyteris non fiat. 6. Fortunatus episcopus dixit, etc., usque ad omnibus placet, ut pag. 562. 181 CAP. XIII. — De iis qui bis, vel non rite fuerunt baplizati, et de iis qui impietate contaminatos non baptizant. Apostolorum canones 47, 48, 50. re habet baptismum, si de integro baptizaverit, 47. [46] Episcopus, vel presbyter eum qui vevel si eum qui ab impiis pollutus est, non baptizaverit, deponatur, ut qui irrideat mortem et crucem Domini, et non discernat veros sacerdotes a falsis sacerdotibus. acceperit, vel ab alio solutam, segregetur. 48 [47] Si quis laicus sua ejecta uxore aliam ritus sancti, ut supra pag. 442. 50 [49]. Si quis episcopus etc., usque ad SpiTextus. De iis qui rebaptizant et rebaptizantur, tractant 1, et 2, const. [lit. 6.] lib. i, cod. quarum illa episcopo dejectionem [a sacerdotio): haec vero [utrique] et qui baptizavit, et qui baptizatus est, si tamen criminis per ætatem capax sit, ultimum supplicium inducit.Scias vero, quod qui pubertati appropinquat, ei in nulla causa subveniatur: ut

lib. xxix, tit. 5, digest. 14. [traditur.] Est autem διγ. ι5· ἔστι δὲ ἤδη, ἐπὶ μὲν τοῦ ἄῤῥενος, ὁ δ᾽ pubertas in masculo decimus quartus annus com. ἐνιαυτὸς πεπληρωμένος· ἐπὶ δὲ τῆς θηλείας, ἡ συμ pletus, in femina vero 169 duo decimus: ut πλήρωσις τοῦ ιβ' ἐνιαυτοῦ, ὡς βιβλ. κη' τίτ. α' δίγ. lib. xxvΙ, lit. 1, digest. 5, et lib. cod. 5, tit. 60, ε', καὶ βιβλ. τοῦ κώδ. ε' τίτ, ξ' διάτ. γ'. καὶ ινστιτου const. 3, [et lib.] instit. 1, tit. 22, [docent.] Quod τίων. α' τίτ. κβ'· εἰ δέ τισι ληγατευθῆ ἀποτροφή si aliquibus, donec puberes fiant, alimenta legata ἕως οὗ εἰσιν ἄνηβοι, ὁ μὲν ἄῤῥην λαμβάνει, ἕως ω sint: masculus, donec decimum octavum annum πληρώσῃ τὸν τη' ἐνιαυτὸν, ἡ δὲ θήλεια τὸν ιδ', ὡς βιο compleverit: femina, donec decimum quartum, βλ. λδ' τίσ. α'· ἄνηβος δὲ τὸ πλαστὸν οὐ πλημμελεί, percipit: ut lib. xxxιν,tit. 1. [digest. 14. habet.] Im- ὡς βιβλ. μη' τίτ. ι' δίγο κβ'· καὶ ἤ μοιχεία μετὰ τὴν pubes falsum non committit: ut lib. xLvu, tit. 10, ἤδην πλημμελεῖται, ὡς διγ. λζ' τοῦ ι' τίτ. τοῦ αὐτοῦ digest. 22. Adulterum post pubertatem committi- μη' βιβλ. δὲ διαλαμβάνουσα περὶ τῶν ᾿Εκκλησιων tur: ut digest. 36, tit. 5, ejusdem xLvit, lib. No- Αφρικής λε' νεκρά, φησίν, ὅτι οἱ ἀναβαπτισθέντες, vella XXXVII, quæ de Ecclesiis Africanis tractat, στρατεύεσθαι μὲν οὐ δύνανται, μεταμέλου δὲ χώραν ait rebaptizatos militare quidem non posse, sed έχουσιν. tamen pœnitentiæ locum habere. CAP. XIV. - Quinam ex hæreticis ad ortho- ΚΕΦΑΛ. ΙΔ. Τίνες ἐξ αἱρετικῶν εἰς τὴν ὄρο doriam transeuntes baptizentur,quinam tantum θοδοξίαν μετιόντες, βαπτίζονται· καὶ τίνες μόνον ungantur. Concilii Niceni canon 19. 19. De Paulianistis, etc., ut pag. 559. Concilii Laodiceni canones 7, 8. 7. Eos qui ex hæresibus, hoc est, Novatianis sive Photinianis, vel Tessaresdecatitis convertun. tur, sive catechumenos, sive qui apud illos fideles dicuntur, non admitti priusquam omnem hæresim anathematizaverint, et præcipue eam in qua detinebantur; et tunc deinceps eos, qui apud illos fideles dicebantur, fidei symbola dicentes, et sancto chrismate inunctos, sic sancto mysterio communicare. 8. Eos qui ab eorum hæresi qui Phryges dicun-c tur, convertuntur, sive sint in clero qui apud illos existimantur sive maximi dicantur, omnes eos cum omni studio catechizari seu initiari et baptizarii ab Ecclesiæ episcopis et presbyteris. χρίονται. Συνόδου Νικαίας κανών ιθ'. ιθ'. Περὶ τῶν Παυλιανισάντων, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν ζ' η'. ζ. Περὶ τοῦ τοὺς ἐκ τῶν αἱρέσεων, τουτέστιν Ναυατιανῶν, ἤτοι Φωτεινιανῶν, Τεσσαρεσκαιδεκατι τῶν ἐπιστρεφομένους, εἴτουν κατηχουμένους, εἴτε πιστούς, τοὺς παρ' ἐκείνοις μὴ προσδέχεσθαι πρὶν ἂν ἀναθεματίσωσι πᾶσαν αἴρεσιν, ἐξαιρέτως δὲ ἐν ᾗ κατείχοντο καὶ τότε λοιπὸν τοὺς λεγομένους παρ' αὐτοῖς πιστοὺς ἐκμανθάνοντας τὰ τῆς πίστεως σύμ βολα χρισθέντας τε τῷ ἁγίῳ χρίσματι, οὕτω κοινώς νεῖν τῶν μυστηρίων τῶν ἁγίων. η'. Περὶ τοὺς ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν λεγομένων Φρυγῶν ἐπιστρέφοντας, εἰ καὶ ἐν κλήρῳ νομιζομένῳ παρ' αὐτοῖς τυγχάνοιεν, εἰ καὶ μέγιστοι λέγοιντο, τοὺς τοιούτους μετὰ πάσης ἐπιμελείας κατηχεῖσθεί τε καὶ βαπτίζεσθαι ὑπὸ τῶν τῆς ἐκκλησίας ἐπισκό πων τε καὶ πρεσβύτερων. Concilii Constantinopolitani canon 7 Συνόδου Σωνσταντινουπόλεως κανών ζ'. 7. Eos qui rectæ fidei adjiciuntur, et parti eo- ζ'. Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ καὶ τῇ με rum qui ex hæreticis servantur, recipimus, secun- ρίδι τῶν σωζομένων ἀπὸ αἱρετικῶν δεχόμεθα, κατά dum 165 subjectam hic consequentiam et con- τὴν ὑποτεταγμένην ἀκολουθίαν καὶ συνήθειαν. suetudinem Arianos quidem et Macedonianos, ᾿Αρειανοὺς μὲν καί Μακεδονιανούς, καὶ Σαΐβιτια el Sabbatianos et Novatianos, qui dicunt se νοὺς, καὶ Ναυατιανούς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς Καθα ipsos Catharos et Aristeros, hoc est, mundos, vel ροὺς καὶ ᾿Αριστεροὺς καὶ τοὺς Τεσσαρεσκαιδεκατι sinistros), et Tessaresdeclilas, sive Tetraditas, et τας ήγουν Τευραδίτας, καὶ ᾿Απολιναριστάς, δεχόμε Apollinaristis recipimus,dantes quidem libellos,et θα διδόντας λιβέλλους καὶ ἀναθεματίζοντας πᾶσαν omnem hæresim anathematizantes, quæ non sentit αἵρεσιν μὴ φρονοῦσαν ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ ut sancta Dei catholica et apostolica Ecclesia; et καθολικὴ καὶ ἀποστολική Εκκλησία, σφραγίζομένους signalos,sive unctos primum sancto chrismate, οι ἤτοι χρισμένους πρῶτον τῷ ἁγίῳ μύρῳ τό τε μέτω frontem, et oculos, et nares, et os, et aures. Εt ωπον, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς, καὶ τὰς ῥίνας, καὶ τὸ στό eos signantes dicimus, Signaculum doni Spiritus μα, καὶ τὰ ὦτα· καὶ σφραγίζοντες αὐτοὺς λέγομεν sancti. Atqui Eunomianos, qui in unam demersio- Σφραγίς δωρεᾶ; Πνεύματος ἁγίου Εὐνομιανοῦς μένο nem baptizantur; et Montanistas,qui hic dicuntur τοι τοὺς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους καὶ Phryges, et Sabellianos qui eumdem esse Patrem Μοντανιστὰς τοὺς ἐνταῦθα λεγομένους Φρύγας, καὶ Non est hic canon in Arabica paraphrasi, nec in Collectione canonum Joannis Antioch. qui et Scholasticus dictus est, patriarcha CP., nec in Epitome canonum Symeonis magistri, uterque enim sex tantum priores canones appellat hujus concilii. Est totidem verbis canon 14 synodi Trullanm. Vide etiam epistolam ad Martyrium Antioch, apud Leunclavium in Jure Græco Rom. pag. 290, unde hic canon descriptus videri potest. Non videtur apud Socratem Sabbatianorum nomen usurpatum ante an. circiter 392.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. IV, CAP. XIV. Σαβελλιανοὺς τοὺς υἱοπατορίαν διδάσκοντας, καὶ ἔτερά τινα χαλεπά ποιοῦντας, καὶ τὰς ἄλλας πάσας αἱρέσεις· ἐπειδὴ πολλοί εἰσιν ἐνταῦθα μάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς Γαλατῶν χώρας ἐρχόμενοι, πάντας τοὺς ἀπ' αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ ὀρθοδοξία, ὡς Ελληνας δεχόμεθα καὶ τὴν πρώτην μὲν ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς Χριστιανούς, τὴν δὲ δευτέραν κατα ηχουμένους· εἶτα τῇ τρίτῃ ἐξορκίζομεν αὐτοὺς, μετὰ τοῦ ἐμφυσαν τρίτον εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ εἰς τὰ ὦτα, καὶ οὕτως κατηχούμεν αὐτοὺς, καὶ ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ ἀκροᾶσθαι τῶν Γραφῶν, καὶ τότε αὐτοὺς βαπτίζομεν. et Filium opinantur, utrumque simul confundentes, et alia gravia et indigna faciunt: et alias omnes hæreses: quoniam hic multi sunt hæretici, et maxime qui ex Galatarum regione veniunt; quicunque ex his recte Gdei ascribi volunt, ut Græcos admittimus: et primo quidem dieipsos Christianos facimus; secundo catechumenos; deinde tertio exorcizamus sive adjuramus ipsos, ter simul in faciem eorum et hores insuflando. Et sic eos catechizamus sive initiamus, et curamus ut longo tempore versentur in ecclesia,et audiant Scriptu ras; et tunc eos baptizamus. Concilii acumenici vi canon 95. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανὼν (ε. ζε. Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ καὶ τῇ μετ 95. Eos qui ex hæreticis ad rectam fidem acceρίδι τῶν σωζομένων ἀπὸ αἱρετικῶν δεχόμεθα, κατὰ dunt, et parti eorum qui salvantur,subjecta conτὴν ὑποτεταγμένην ἀκολουθίαν τε καὶ συνήθειαν· sequentia et consuetudine recipientes, Arianos ᾿Αρειανοὺς μὲν καὶ Μακεδονιανοὺς, καὶ Ναυατιανούς, quidem et Macedonianos, et Novatianos, qui se καὶ Σαββατιανούς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς Καθαρούς Puros appellant, et Aristeros, et 184 Tessaresκαὶ ᾿Αριστερούς, καὶ τοὺς Τεσσαρεσκαιδεκατίτας kaidecatilas seu Tetraditas; et Apollinaristas reciἤγουν Τετραδίτας, καὶ ᾿Απολιναριστάς δεχόμεθα, pimus dantes libellos, et omnem hæresim anatheδιδόντας λιβέλλους καὶ ἀναθεματίζοντας πᾶσαν αίρε- malizantes, quæ non sunt ut sentit sancta Dei σιν, μὴ φρονοῦσαν ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολι- universalis et apostolica Ecclesia; sancto primum κὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία, σφραγιζομένους ἤτοι chrismate inungentes et frontem, et oculos,et naχρισμένους πρῶτον τῷ ἁγίῳ μύρῳ τὸ μέτωπον, καὶ res, et os, et aures; consignantes autem dicimus: τοὺς ὀφθαλμοὺς, καὶ τὰς ῥῖνας, καὶ τὸ στόμα, καὶ τὰ Signaculum doni Spiritus sancti. De Paulianistis ὦτα, καὶ σφραγίζοντες αὐτοὺς λέγομεν· Σφραγίς δω- autem a catholica Ecclesia statutum est, ut ii omniρεᾶς Πνεύματος ἁγίου. Περὶ δὲ τῶν Παυλιανισάντων, no rebaptizentur. Eunomianos quoque, qui in unam εἶτα προσελθόντων τῇ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ὅρος demersionem baptizant,el Montanistas, qui hic diἐκτέθειται ἀναβαπτίζεσθαι αὐτοὺς ἐξάπαντος· Εὐ- cuntur Phryges, et Sabellianos, qui Filium eumνομιανοὺς μὲντοι τοὺς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζο- dem esse cum Patre existimant, et alia quædam μένους καὶ Μοντανιστὸς τοὺς ἐνταῦθα λεγομένους gravia faciunt, et omnes alias hæreses, quoniam Φρύγας, καὶ Σαβελλιανοὺς τοὺς υἱοπατορίαν δοξάζον- " multi sunt, et maxime qui ex Galatarum regione τας, καὶ ἕτερά τινα χαλεπά ποιοῦντας, καὶ πάσας profecti sunt, omnes ex iis qui ad reclam de fide τὰς ἄλλας αἱρέσεις· ἐπειδὴ πολλοί εἰσιν ἐνταῦθα sententiam volunt accedere, ut gentiles recipiμάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς Γαλατῶν χώρας ἐρχόμενοι, mus: et primo quidem die eos Christianos faci πάντας τοὺς ἀπ' αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ mus; secundo autem catechumenos: deinde tertio ὀρθοδοξίᾳ ὡς Ελληνας δεχόμεθα· καὶ τὴν μὲν πρώ- adjuramus, simul etiam ter in faciem et aures inτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς Χριστιανούς, τὴν δὲ spirantes; et sic initiamus,et diu in ecclesia verδευτέραν κατηχουμένους, εἶτα τὴν τρίτην ἐξορκίζου sari et Scripturas audire facimus; et tunc ipsos μὲν αὐτοὺς μετὰ τοῦ ἐμφυσᾷν τρίτον εἰς τὸ πρόσω baptizamus. Quin etiam Manichæos, et Valentiωπον καὶ εἰς τὰ ὦτα, καὶ οὕτω κατηχούμεν αὐτοὺς nianos,et Marcionistas, et similes hæreticos oporκαὶ ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τὴν ᾿Εκκλησίαν, καὶ tet libellos facere,et hæresim suam anathematiἀκροᾶσθαι τῶν Γραφῶν, καὶ τότε αὐτοὺς βαπτίζο- zare, et Nestorium, et Eutychem, et Dioscorum, μεν· καὶ τοὺς Μανιχαίους δὲ καὶ τοὺς Οὐαλεν et Severum, et reliquos talium hæreseon princiτίνους, καὶ Μαρκιωνιστάς, καὶ τοὺς ἐκ τῶν τῶν pes, et qui eadem quæ illi sentiunt, et omnes 168 ὁμοίων αἱρέσεων προσερχομένους, ὡς Έλληνας prædictas hæreses: et sic fieri sanctæ commuδεχόμενοι ἀναβαπτίζομεν· Νεστοριανούς δὲ καὶ nionis participes. Ευτυχιανιστὰς καὶ Σεβηριανούς, καὶ τοὺς ἐκ τῶν ὁμοίων αἱρέσεων χρὴ ποιεῖν λιβέλλους, καὶ ἀναθεματίζειν τὴν αἵρεσιν, καὶ Νεστόριον, καὶ Εὐτυχέα, καὶ Διόσκορον, καὶ Σεβήρον, καὶ τοὺς λοιποὺς ἐξαρχους τῶν τοιούτως αἱρέσεων, καὶ τοὺς φρονοῦντας τὰ αὐτῶν, καὶ πάσας τὰς προαναφερομένας αἱρέσεις, καὶ οὕτω μεταλαμβάνειν τῆς ἁγίας κοινωνίας. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών η'. Οτι τοὺς Εβραίους οὐ χρὴ δέχεσθαι, εἰ μή ποτε ἐξ εἰλικρινούς καρδίας επιστρέψουσιν. η'. Επειδή πλανώμενοι οἱ ἐκ τῆς τῶν ῾Εβραίων θρησκείας, μυκτηρίζειν ἔδοξαν Χριστὸν τὸν Θεόν, προσποιούμενοι μὲν χριστιανίζειν, αὐτὸν δὲ ἀρνοῦν τες, κρύβδην και λαθραίως σαββατίζοντες, καὶ ἕτερα Ἰουδαϊκὰ ποιοῦντες, ὁρίζομεν τούτους μήτε εἰς Concilii Nicœui ut canon 8. Quod Hebreos non oportet recipere nisi ex pura et sincera mente convertantur. 8. Quoniam Hebræorum religionis quidam errantes Christumn Deum nostrum subsannare visi sunt, sese Christianos esse fingentes,ipsum autem clanculum et occulte negant, Sabbata observantes, et alia Judaica facientes, statuimus,ut neque

ad communionem, neque ad ecclesiam admit- κοινωνίαν, μήτε εἰς εὐχὴν, μήτε εἰς ἐκκλησίαν δέtantür, sed aperte sint secundum suam religionem Hebræi; et neque flios eorum baptizari, neque servum ab eis emi vel possideri. Sin autem ex pura et sincera Gde quis eorum conversus, et ex toto corde confessus fuerit, eorum moribus et rebus insullans, veluti triumphum agens, ut et alii refellantur et corrigantur; eum recipi et bap Lizari et ejus liberos, et cautos reddi, ut se ab Hebræorum studiis et institutis abstineant. Si autem non ita se gerant, eos nullo modo admitti. Basilii canon 47. 47. Encratita et Saccophori, etc. ut supra pag.446. CAP. XV. Utrum dæmoniacus vel in morbo delirans baptizetur. Timothei canones 2, 4. Interrogatio. Si catechumenus a damone corripiatur et voluerit ipse vel sui,ut sanctum baptismum accipiat, debe.ne accipere annon, et maxime si morti propinquus fuerit? 166 Responsio. Si is, qui a damone corripitur, non fuerit ab immundo spiritu mundatus, non potest sanctum baptismum accipere; sed in exitu e vita baptizatur. Interrogatio.Si quis catechumenus, cum esset infirmus,emote mentis factus sit, etc.,ut pag. 622. CAP. XVI. — Ne mulier purgationis sua tempore baptizetur. Timothei canon 6. Interrogatio. Si mulier catechumena dederit nomen suum, ut baptizetur, et die baptismnatis illi sit secundum consuetudinem mulierum, debetne hac die baptizari, an diferre, et quantum differre? Responsio. Non debet donec purgata fuerit. CAP. XVII. Quid si catechumenus ante baptismum communicaverit. Timothei canon 1. Interrogatio. Si puellus catechumenus, utpote annorum septem, vel homo etiam perfectus dum fieret oblatio opportune adfuerit, ejusque nescius particeps factus sit, quid de eo fieri debet? Responsio. Debet illuminari: a Deo enim vocatus est. χεσθαι, ἀλλὰ φανερῶς ἔστωσαν κατὰ τὴν ἑαυτῶν θρησκείαν Εβραίοι, μήτε τοὺς παῖδας αὐτῶν βαπτίζειν, μήτε δοῦλον ὠνήσασθαι ἢ κτᾶσθαι. Εἰ δὲ καὶ ἐπιστρέψει τις αὐτῶν ἐξ εἰλικρινούς πίστεως, καὶ ὁμολογήσει ἐξ όλης καρδίας, θριαμβεύων τὰ κατ᾿ αὐτῶν ἔθη καὶ πράγματα, πρὸς τὸ καὶ ἄλλους έλεγχθῆναι καὶ διορθώσασθαι, τοῦτον προσδέχεσθαι αὶ βαπτίζειν, καὶ τοὺς παῖδας αὐτοῦ, καὶ ἀσφαλί ζεσθαι αὐτοὺς ἀποστῆναι τῶν ᾿Εβραϊκῶν ἐπιτηδευ μάτων· εἰ δὲ μὴ οὕτως ἔχοιεν, μηδαμῶς αὐτοὺς προσδέχεσθαι. Βασιλείου κανὼν μζ'. μζ'. Εγκρατῖται καὶ Σακκοφόροι, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Πῶς ὁ δαιμονιζόμενος, ἢ ὁ ἐν νόσῳ παραφρονῶν βαπτίζεται. Τιμοθέου κανών β', δ'. Ερώτησις. β'. ᾿Εὰν δαιμονιζόμενός τις κατηχού μενος ᾖ, καὶ θέλοι αὐτὸς ἢ οἱ ἴδιοι αρτοῦ ἵνα λάβῃ τὸ ἅγιον βάπτισμα, εἰ ὀφείλει λαβεῖν ἢ οὔ, καὶ μέ λιστα εάν περὶ τὸν θάνατόν ἐστιν; ᾿Απόκρισις. ᾿Εὰν ὁ δαιμονιζόμενος μὴ καθαρισθῇ ἀπὸ τοῦ ἀκαθάρτου πνεύματος, οὐ δύναται λαβεῖν τὸ ἅγιον βάπτισμα· περὶ δὲ τὴν ἔξοδον, βαπτίζεται. Ερώτησις δ'. Εάν τις κατηχούμενος ἀσθενῶν γένηται ἐκφρενής, κ. τ. λ., usque ad πειράζηται, ΚΕΦΑΛ. 15'. Περί τοῦ μὴ χρῆναι γυναῖκα ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς καθάρσεως αὐτῆς βαπτισθῆναι. Τιμοθέου κανών 5'. Ερώτησις Ϛ'. Ἐὰν γυνὴ κατηχουμένη δέδωκε τὸ ὄνομα αὐτῆς ἵνα φωτισθῇ, καὶ περὶ τὴν ἡμέραν τοῦ βαπτίσματος γέγονεν αὐτῇ τὸ κατ᾽ ἔθος τῶν για ναικῶν, εἰ ὀφείλει φωτισθῆναι αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ, ἢ ὑπερθέσθαι, καὶ πόσον ὑπερθέσθαι; Απόκρισις. Υπερθέσθαι ὀφείλει, ἕως ἂν και θαρισθῇ. ΚΕΦΑΓ. 17'. — Ἐὰν ὁ κατηχούμενος πρὸ τοῦ βαπτίσματος κοινωνήσῃ. Τιμοθέου κανών α'. Ερώτησις α'. Ἐὰν παιδίον κατηχούμενον ὡς ἑπτὰ ἐτῶν, ἤγουν ἄνθρωπος τέλειος, εὐκαιρήσῃ που προσφορᾶς γινομένης, καὶ ἀγνοῶν μεταλάβοι, τί ὀφείλει γίνεσθαι περὶ αὐτοῦ; Απόκρισις. Φωτισθῆναι ὀφείλει· παρὰ Θεοῦ γὰρ Ο κέκληται. ΤΙΤΛΟΣ Ε'. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΦΡΟΝΥΝΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ, ΚΑΙ ΣΥΝΑΞΕΩΝ, ΚΑΙ ΜΝΗΜΩΝ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΘΙΖΟΝΤΩΝ ΕΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΩΝ. 167 TITULUS V. DE IIS QUI CONTEMNUNT ECCLESIAS, ET SYNAXES ATQUE MEMORIAS, ET DE MANDUCANTIBUS IN ECCLESIIS. ET DE AGAPIS. CAPUT PRIMUM. — De iis qui docent, Dei domum et synaxes et memorias ludibrio esse labendas. Concilii Gangrests canones 5, 20. 5.Si quis docet domum Dei esse contemnendam, Περὶ τῶν διδασκόν των, τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰς συνάξεις καὶ τὰς μνήμας, εὐκαταφρονήτους εἶναι. Συνόδου Γαγγρῶν κανών ε', κ' ε'. Εἴ τις διδάσκει τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ εὐκαταφρό

SYNTAGMA CANONUM. TIT. V, CAP. Ι, ΙΙ. νητον εἶναι, καὶ τὰς ἐν αὐτῷ συνάξεις, ἀνάθεμα et quæ funt in ea congregationes, sit anathe ἔστω. νος, κ'. Εἴ τις αἰτιῷτο ὑπερηφάνῳ διαθέσει κεχρημέν καὶ βδελυσσόμενος τὰς συνάξεις τῶν μαρτύρων, ἢ τὰς ἐν αὐταῖς γινομένας λειτουργίας, καὶ τὰς μνήμας αὐτῶν, ἀνάθεμα ἔστω. ma. 20. Si quis arrogantia utens,et martyrum congregationes abhorrens, et sacra quæ in eis cele brantur, el eorum memorias accuset sit anatheΠΑ. Concilii acumenici sexti canones, 76, 88, 97. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ος', πη', 45. οϚ΄. Ὅτι οὐ χρὴ ἔνδον τῶν ἱερῶν περιβόλων και 76. Quod non oportet intra sanctos ambitus πηλεῖον ἢ τὰ διὰ βρωμάτων εἴδη προτιθέναι, ἢ ἑτέ- cauponariam officinam, vel ciborum species proρας πράσεις ποιεῖσθαι, τὸ σεβάσμιον ταῖς ἐκκλησίαις ponere, vel alias venditiones facere,suam veneraφυλάσσοντας. Ὁ γὰρ Σωτὴρ ἡμῶν καὶ Θεὸς, διὰ τῆς tionem ecclesiis servantes. Salvator enim noster, ἐν σαρκὶ πολιτείας παιδαγωγῶν ἡμᾶς, μὴ ποιεῖν τὸν et Deus, per suam in carne vivendi rationem nos οἶκον τοῦ Πατρός αὐτοῦ, ἐμπορίου οἶκον, παρεχε- instituens, non facere domum Patris sui domum λεύετο· ὃς καὶ τῶν κολλυβιστῶν τὸ κέρμα ἐξέχεε, negotiationis jussit 58; qui etiam nummulariorum καὶ τοὺς τὸ ἱερὸν καινοποιοῦντας ἀπήλασεν. Εἴ τις mensas effudit, et eos qui forum commune faοὖν ἐπὶ τῷ προκειμένῳ ἀλῷ πλημμελήματι, ἀφορι- ciunt, ejecit.Si quis ergo in prædicto delicto deζέσθω. prehensus fuerit, segregetur. πη'. Μηδεὶς ἔνδον ἱεροῦ ναοῦ, κτῆνος τὸ οἱονοῦν εἰσαγέτω· ἐκτὸς εἰ μή τις ὁδοιπορῶν, μεγίστης καταλαβούσης ανάγκης, οἰκίσκου καὶ καταγωγής ἀπορῶν, ἐν τῷ τοιούτῳ καταλύσει ναῷ. Διὰ γὰρ τοῦ μὴ τὸ κτῆνος ἔνδον εἰσενεχθῆναι, αὐτὸ μὲν ἔστιν ὅτε διαφθαρήσεται, ὁ δὲ τῇ τοῦ ὑποζυγίου ἀποβολῇ καὶ τῷ ἐντεῦθεν ἀπόρῳ τῆς ἐπὶ τὴν ὁδοιπορίαν ὁρμῆς, θανάτου κινδύνῳ παραδοθήσεται. Τὸ γὰρ Σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον γενέσθαι ἐκδιδασκόμεθα· ὥστε διὰ πάντων προτιμητέον ἡγεῖσθαι τήν τοῦ ἀνθρώπου σωτηρίαν τε καὶ ἀπάθειαν. Εἰ δέ τις φωραθείη χωρίς ἀνάγκης, κτῆνος εἰσάγων ἔν τῷ ἱερῷ, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. 45. Τοὺς ἢ γαμετῇ συνοικοῦντας ἢ ἄλλως ἀδιακρίτως τοὺς ἱερούς τόπους κοινοποιοῦντας, καὶ καταφρονητικῶς περὶ αὐτοὺς ἔχονται, καὶ οὕτως ἔν αὐτοῖς καταμένοντας, καὶ ἐκ τῶν ἐν τοῖς σεβασμίοις ναοῖς κατηχουμένων ἐξωθεῖσθαι προστάσσομεν. Εἰ δέ τις μὴ τοῦτο παραφυλάξει, εἰ μὲν κληρικός εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. ἀγάπης. Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν ἐν ἐκκλησίαις Συνόδου Λαοδικείας κανών κη'. κη'. Οτι οὐ δεῖ ἐν τοῖς Κυριακοῖς, ἢ ἐν ταῖς ἔχω κλησίαις τὰς λεγομένας ἀγάπης ποιεῖν, καὶ ἔνδον ἐν τῷ οἴκῳ ἐσθίειν καὶ ἀκούβιτα στρωννύειν. Συνόδου Καρθαγέννης κανών μβ'. μβ'. Περὶ τοῦ μὴ συμπόσια ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἐπιτελεῖσθαι. ὥστε ἐπισκόπους ἢ κληρικούς, ἐν ταῖς ἐκκλησίαις μὴ συμποσιάζεσθαι, εἰ μή γ᾽ ἂν τυχόν ἀνάγκῃ ξενίας διαβάντες ἐκεῖ καταλύσωσι· καὶ οἱ λαοὶ δὲ ἀπὸ τῶν τοιουτοτρόπων συμποσίων, ὅσον δυνατόν ἐστι, κα λυθώσιν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν οδ', 65', 45'. οδ. Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τοῖς Κυριακοῖς ἢ ἐν ταῖς ἐκκλη 18 MARC. XI, 17. 168 88. Nemo intra mdem sacram quodvis jumentum introducat; nisi forte viator quispiam, maxima urgente necessitate, domuncula vel diversorii indigens in id templum diverterit. Nisi enim jumentum introductum fuerit,ipsum quidem nonnunquam peribit,hic vero propter jumenti amissionen, et facultatis ad iter peragendum ex eo profectam inopiam, mortis periculo tradetur. Sabbatum enim propter hominem factum esse docemur: quamobrem et per omnia præferendam esse existimare hominis salutem et incolumilalem. Quocirca si quis deprehensus fuerit sine necessitate jumentum in templum introducens, si sit quidem clericus, deponatur; si vero laicus, segregetur. 97. Eos qui vel cum uxore cohabitant, vel alioqui indiscriminatim sacra loca communia faciunt: et contemptim in eis afficiuntur, et sic in eis permanent; etiam ex iis, quæ sunt in venerabilibus templis, catechumenorum mansionibus extrudi jubemus. Si quis autem hæc non servavit, si sit quidem clericus, deponatur; si vero laicus, segregetur. GAP. II. — Ne in ecclesiis fant agapa. Concilii Laodiceni canon 28. 28.Quod non oportet in locis Dominicis,vel in ecclesiis, eas quæ dicuntur agapas fecere, et in domo Dei comedere, et accubitus sternere. Concilii Carthaginensis canon 42. 42. Ut in ecclesiis convivia minime celebrentur. Ut nulli episcopi vel clerici in ecclesia conviventur, nisi forte transeuntes hospitiorum necessitate illic 169 reficiant: populi etiam ab hujusmodi conviviis, quantum fieri potest probibeantur. Concilii acumenici sexti canones 74, 76, 97. 74. Quod non oportet in Dominicis locis vel ec-

clesiis eas quæ dicuntur agapas, id est, charitates σίαις, τὰς λεγομένας ἀγάπας ποιεῖν, καὶ ἔνδον ἐν facere, et intus in æde comedere, et accubilus τῷ οἴκῳ ἐσθίειν, καὶ ἀκούβιτα στρωννύειν. Οἱ δὲ sternere.Qui autem hoc ausi fuerint,vel cessent, τοῦτο ποιεῖν τολμῶντες, ἢ παυσάσθωσαν, ἢ ἀφορι ζέσθωσαν. vel segregentur. 76. Quod non oportet intra sanctos ambitus,etc ut supra pag. 630. 97. Eos qui vel cum uxore cohabitant, etc., ut pag. 630. Et const. 3, tit. 12, lib. 1, cod. vetat, ne qui ad templa confugiunt, in iis edant aut dormiant: sed secure in vestibulis, atriis, porticibus, balneis, et hortis degant. CAP. III. - De spernentibus agapas, et quod inde partes auferre non oporteat. Concilii Grangresis canon 11. 11. Si quis contemnat eos qui agapas ex fide faciunt, et propter Dei honorem fratres convocant, et nolit vocationibus communicare, quod fit vilipendat, sit anathema. Concilii Laodiceni canon 27. 27. Quod non oportet eos qui sacrali sunt ordinis, vel clericos vel laicos, ad agapas vocatos, partes tollere, eo quod ignominia inuratur ordini sacerdotali. ος. Ὅτι οὐ χρὴ ἔνδον τῶν ἱερῶν περιβόλων, κ.τ.λ. 45'. Τοὺς ἢ γαμετῇ συνοικοῦντας, κ. τ. λ. Καὶ ἡ γ' διάταξις τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ., κωλύει τους προσφεύγοντας, ἐσθίειν ἢ καθεύ δειν ἐντὸς τοῦ ναοῦ, ἀλλὰ διάγειν ἀσφαλῶς ἐντὸς τῶν πρώτων θυρῶν, ἐν αὐλαῖς, καὶ στοχῖς, καὶ λου τροῖς, καὶ κήποις. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν εὐτελιζόντων τὰς για νομένας ἀγάπας, καὶ ὅτι οὐ δεῖ μέρη λαμβάνειν εἰς ἀγάπην. Συνόδου Γαγγρῶν κανών ια'. ια'. Εἴ τις καταφρονοίη τῶν ἐκ πίστεως ἀγάπης ποιούντων καὶ διὰ τιμὴν τοῦ Κυρίου συγκαλούντων τοὺς ἀδελφοὺς, καὶ μὴ ἐθέλοι κοινωνεῖν ταῖς κλήσεσι διὰ τὸ ἐξευτελίζειν τὸ γινόμενον, ἀνάθεμα ἔστω. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν κζ'. κζ'. Οτι οὐ δεῖ ἱερατικούς, ἢ κληρικούς, ἢ λαϊ κούς, καλουμένους εἰς ἀγάπην μέρη αἵρειν, διὰ τὸ μὴ ὕβριν τῇ τάξει προστρίβεσθαι τῇ ἐκκλησια στικῇ. ΥΙΤΛΟΣ 5'. ΠΕΡΙ ΚΑΡΠΟΦΟΡΙΩΝ. 170 TITULUS VI. DE FRUCTUUM OBLATIONIBUS. Apostolorum canones 3, γ', δ', κα'. ᾿Αποστόλων κανών CAPUT PRIMUM. 34. Si quis episcopus vel presbyter præter Domini ordinationem, etc., ut supra pag. 442. 74 [70]. Si quis Christianus oleum deferat in templum gentium, vel in synagogam Judaorum in eorum festis,ut lucernam accendat,segregetur. Concilii cecumenici vi canones 28, 57, 19, 99. 28. Quoniam in diversis ecclesiis intelleximus, una, etc., ut pag. 598. tet. 57.Quod ad altare mel et lac offerre non opor79. Absqua ullis secundinis ex virgine partum esse confitentes ut qui sine semine constitutus sit, idque toti gregi annuntiantes, eos qui propter, ignorantiam aliquid faciunt quod non decet, cor- " rectioni subjicimus. Quare quoniam aliqui post sancta Christi Dei nostri nativitatis dien similam coquere ostenduntur, et eam sibi invicem impertiri, honoris scilicet prætextu secundinarum imγ', δ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος παρὰ τὴν τοῦ Κυρίου διάταξιν, usque ad κληρικοῖς. οπ'. Εἰ τις Χριστιανός, ἔλαιον ἀπενέγκοι εἰς ἱερον ἐθνῶν ἢ εἰς συναγωγὴν Ἰουδαίων ἐν ταῖς ἑορταῖς αὐτῶν, ἢ λύχνους ἀνάψοι, ἀφοριζέσθω. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν κη', νζ, οθ', 4'θ'. κη'. Ἐπειδὴ ἐν διαφόροις ἐκκλησίαις μεμαθήκαμεν, σταφυλῆς, κ. τ. λ. να'. Ὅτι οὐ χρὴ ἐν τοῖς θυσιαστηρίοις μέλι καὶ γάλα προσφέρεσθαι, οθ'. ᾿Αλόχευτον τὸν ἐκ τῆς Παρθένου θεῖον Τόκον ὁμολογοῦντες, ὡς καὶ ἀσπόρως συστάντα, καὶ παντὶ τῷ ποιμνίῳ κηρύσσοντες, τοὺς ἐξ ἀγνοίας πράττον τάς τι τῶν οὐ δεόντων, διορθώσει καθυποβάλλομεν, Οθεν ἐπειδή τινες μετὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας Χρι στοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν γεννήσεως δείκνυνται σεμίδαλιν ἔψοντες, καὶ ταύτης ἀλλήλοις μεταδιδόντες προφάσει τιμῆς δῆθεν λοχείων τῆς ἀχράντου Παρθενομήτορος,

ὁρίζομεν μηδὲν τοιοῦτον ὑπὸ τῶν πιστῶν τελεῖσθαι· οὐ γὰρ τιμή γε τοῦτο τῇ Παρθένῳ, τῇ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον τὸν ἀχώρητον τεκούσῃ Λόγον σαρκὶ, ἐκ τῶν κοινῶν τε καὶ καθ᾽ ἡμᾶς, τὰ κατὰ τὸν ἄφραστον αὐτῆς τόκον ὁρίζειν ὑπογράφειν. Εἴ τις οὖν ἀπὸ τοῦ νῦν πράττων τοιοῦτον φωραθείη, εἰ μὴν κληρικὸς εἴη καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. 40΄. Καὶ τοῦτο δὲ ἐν τῇ ᾿Αρμενίων χώρα γίνεσθαι μεμαθήκαμεν, ὥς τινες ἔνδον ἐν τοῖς ἱεροῖς θυσιαστηρίοις μέλη κρεῶν ἕψοντες, προσάγουσιν ἀφαιρέματα τοῖς ἱερεῦσιν Ἰουδαϊκῶς ἀπονέμοντες. Ὅθεν ἡμεῖς τὸ τῆς ἐκκλησίας φυλάττοντες ἀκηλίδωτον, ὀρίζομεν, μὴ ἐξεῖναι τινι τῶν ἱερέων ἀφωρισμένα κρεῶν μέλη παρὰ τῶν προσαγόντων λαμβάνειν, ἀλλ', οἷς ἀρεσθῇ ὁ προσάγων, τούτοις ἀρκείσθωσαν, ἔξω τῆς ἐκκλησίας τῆς τοιαύτης γινομένης προσαγωγής εἰ δέ τις μὴ τοῦτο οὕτω ποιῇ, ἀφοριζέσθω. Κυρίλλου ἐκ τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. β'. Τὰ δὲ ἀδίκως ληφθέντα, κ. τ. λ. TIT. VI, CAP. I-II. pollutæ virginis matris, statuimus, ut deinceps nim hil tale Gal a fidelibus. Neque enim hoc honor est virginis, quæ supra mentem et sermonem, quod comprehendi non potest verbum peperit carne, ex communibus et iis quæ in 471 nobis fiunt, inenarrabilem ejus partum definire, metiri, ac describere. Si quis ergo deinceps hoc facere aggressus fuerit, si sit quidem clericus, deponatur: si vero laicus, segregelur. 99. Porro hoc quoque in Armeniorum regione fieri didicimus,quod quidam intus in sacris altaribus carnium membra coquentes frustra offerent sacerdotibus Judaice distribuentes. Quocirca Ecclesiam immaculatam servantes, statuimus qulli licere sacerdoti separata carnium membra ab offerentibus accipere; iis sint contenti, quæ of ferenti visa fuerint, ejusmodi oblatione facta extra ecclesiam. Si quis aulem hoc non fecerit, segregetur. Cyrilli ex epistola ad Domnum cap. 2. Pecuniam autem quæ per injuriam ipsi erepta est, etc., ut pag. 579. Ἡ λη' διάταξις τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλ. φησίν, ὅτι Const. 38, tit. 3, lib. 4, cod. ait, quod non conοὐ δεῖ τοὺς ἐπισκόπους ἢ τοὺς κληρικούς, ἀναγκά- veniat episcopos aut clericos cogere aliquos, ut ζειν τινὰς καρποφορεῖν, ἢ ἀγγαρείας διδόναι, ἢ διὰ fructus offerant, aut angarias præstent, vel proταῦτα ἀφορίζειν, ἢ ἀναθεματίζειν, ἢ μὴ διδόναι κοι- plerea excommunicare, vel anathemate ferire,vel νωνίαν, ἢ μὴ βαπτίζειν, καὶ ἔθος ἐκράτησε το:οῦ. Eucharistiæ sacramentum non porrigere, vel non τον. Ο δὲ παραβαίνων, ἐκπίπτει τῆς Ἐκκλησίας καὶ baptizare, tametsi consuetudine id invaluerit. τῆς διοικήσεως αὐτῆς, καὶ δίδωσι δέκα λίτρας. Transgressorem autem ab Ecclesia, ejusque admiΤαῦτα δὲ κρατεῖ ἐν μόνῃ τῇ βασιλευούσῃ καὶ τῇ ἐν- nistratione excidere ac decem libras dare. Atque ορίᾳ αὐτῆς, καὶ τοῖς ἀνήκουσι τόποις τοῖς ὑπὸ τοῦ ς hæc quidem in sola regia (urbe] ejusque territorio, πατριάρχου χειροτονουμένοις μητροπολίταις, ἢ τοῖς et locis aut ad metropolitanos qui a patriarcha ἐξ ἐκείνων γινομένοις ἐπισκόποις· ἀνάγνωθι τὰ ordinantur,aut all episcopus qui ab hisce [metroπαραγεγραμμέναι ἐν τῷ α' κεφ. του β' τίτ. τούτου politanis] creantur, pertinentibus obtinere. Lege τοῦ συντάγματος περὶ προσφορῶν, καὶ τῶν δωρου- quæ annotata sunt in cap. 1, tit. 2, hujus operis, μένων ἢ καταλιμπανένων εὐαγέσιν οἴκοις. de oblationibus, et iis quæ donantur aut relinquuntur venerabilibus domibus. ΚΕΦΑΛ. Β'. Τίνας δεν λαμβάνειν ἢ διδόναι καρποφορίαν, καὶ περὶ τῶν λαμβανόντων ἀπὸ ἐκκλησίας κηρὸν ἢ ἔλαιον. ᾿Αποστόλων κανὼν οβ΄. οβ'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς, ἀπὸ τῆς ἁγίας ἐκε κλησίας ἀφέληται κηρὸν ἢ ἔλαιον, ἀφοριζέσθω, καὶ τὸ ἐπίπεμπτον προστιθέτω μεθ᾽ οὗ ἔλαβεν. Συνόδου Γαγγρῶν κανὼν ζ', η'. ζ. Εἴ τις καρποφορίας εκκλησιαστικὰς ἐθέλοι λαμβάνειν, ἢ διδόναι ἔξω τῆς ἐκκλησίας παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ἢ τοῦ ἐγκεχειρισμένου τὰ τοιαῦτα, καὶ μὴ μετὰ γνώμης αὐτοῦ ἐθέλοι πράττειν, ἀνάθεμα ἔστω. η'. Εἴ τις διδοῖ ἢ λαμβάνει καρποφορίαν παρεκτὸς τοῦ ἐπισκόπου, ἢ τοῦ ἐπιτεταγμένου εἰς οἰκονομίαν εὐποιίας, καὶ ὁ διδοὺς καὶ ὁ λαμβάνων ἀνάθεμα ἔστω, Θεοφίλου ἐκ τοῦ Υπομνηστικοῦ κανών ζ'. ζ'. Τὰ προσφερόμενα εἰς λόγον θυσίας, μετὰ τὰ ἀναλισκόμενα εἰς τὴν τῶν μυστηρίων χρείαν, οἱ κληρικοὶ διανεμέσθωσαν· καὶ μήτε κατηχούμενος ἐκ 172 CAP. II. - Quosnum oporteat accipere vel dare fructuum oblationes, et de sumentibus ex ecclesia ceram unt oleum.. Apostolorum canon 72. 72 [71]. Si quis clericus, vel laicus a sancta ecclesia ceram aut oleum auferat, segregetur, et ejus quod diripuit quintuplum reddat. Concilii Gangrensis canones 1, 8. 7. Si quis vult fructus ecclesiæ oblatos accipere, vel dare extra Ecclesiam, præter episcopi sententiam, vel ejus cui cura eorum tradita est et non cum ejus sententia ea velit agere, sit anathema. 8. Si quis dat, vel accipit fructus oblatos præter episcopum, vel eum qui est constitutus ad beneficentia dispensationem, et qui dal, et qui accipit, sit anathema. Theophili ex commonitorio canon 7. 7. Quæ in sacrificii rationem offeruntur, post ea quæ in mysteriorum usum consumuntur, clerici dividant, et nec catechumenus ex iis comedat vel

bibat, vel solum clerici, et qui cum eis sunt fi- τούτων ἐσθιέτω ἢ πινέτω, ἀλλὰ μᾶλλον οἱ κληρικοί deles fratres. CAP. III. De offentibus aliquid synagogis Judaicis aut fanis ethnicorum. Apostolorum canon 71. 71. [ 70.] Si quis christianus, etc., ut pag. 170. Const. 1, tit. 9, lib. 1, cod. 173 ait, quod tegatur universitati Judzorum, non peti. Et const. 5, tit. 11, ejusdem lib. quod si quid donetur aut relinquatur ad constituendum paganismum, id civitas capiat. καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς πιστοὶ ἀδελφοί. Περὶ τῶν προσφερόντων συνΚΕΦΑΛ. Γ'. αγωγαῖς ἢ ἱεροῖς ἐθνῶν. ᾿Αποστόλων κανών θα'. οα', Εἴ τις Χριστιανὸς ἔλαιον, κ. τ. λ. Ἡ α' διάταξις τοῦ θ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι τὸ τῇ ὁμάδι τῶν Ἰουδαίων ληγατευόμε νoν, οὐκ ἀπαιτεῖται· καὶ ἡ θ᾽ διάτ, του ια' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ., ὅτι ἐαν τι δωρηθῇ ἡ καταλειφθῇ ἐπὶ συστάσει Ελληνισμοῦ, ἡ πόλις αὐτὸ λαμβάνει. ΤΙΤΛΟΣ Ζ΄. ΠΕΡΙ ΝΗΣΤΕΙΑΣ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ, ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗΣ, ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, ΚΑΙ ΣΑΒΒΑΤΟΥ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΓΟΝΥΚΛΙΣΙΑΣ, TITULUS VII. DE JEJUNIO, ET QUADRAGESIMA, ET PASCHATE, ET PENTECOSTE, ET DE DIE DOMINICA, ET SABBATO, ET GENUUM FLEXIONE. CAPUT PRIMUM. - De jejunio, et de iis quae velantur aut permittuntur in jejunio quadragesimali. Apostolorum canones 64, 69. 64 [65]. Si quis clericus inventus fuerit die Dominico jejunare, vel Sabbato, præterquam uno solo, deponatur: sin autem laicus, segregetur. 69 [68]. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, vel subdiaconus vel lector vel cantor sanctam Paschæ quadragesimam non jejunat, vel quartum diem, vel Parasceven, præterquam si propter imbecillitatem corporalem impediatur, deponatur: si sit autem laicus, segregetur. Concilii Gangrensis canones 18, 19. 18.Si quis propter eam, quæ existimatur, exercitationem in Dominico jejunet, sit anathema. 174 49. Si quis eorum qui exercentur absque corporali necessitate se insolenter gerat, et tradita jejunia, quæ communiter servantur ab Ecclesia, dissolvat, perfecta in eo residente ratione, sit anathema. Concilii Laodiceni canones 49, 80, 61, 52. 49. Quod non oportet in quadragesima panem offerre, nisi Sabbato et solis Dominicis. 50. Quod non oportet in quadragesima postrema septimana quinta feria]jejunium solvere,et totam quadragesimam injuria afficere: sed oportet tolam quadragesimam jejunare aridis vescentes. 51. Quod non oportet in qualragesima marlyrum natales peragere, sed sanctorum martyrum facere commemorationes in Sabbatis et Dominicis. Vel hypodiaconus, vel lector Περὶ νηστείας καὶ τῶν κεκωλυμένων ἢ ἐπιτετραμμένων γίνεσθαι ἐν τῇ τεσ σαρακοστῇ τῶν νηστειών, ᾿Αποστόλων κανών ξδ', ξθ'. ξδ'. Εἴ τις κληρικὸς εὐρέθῃ τὴν Κυριακὴν ἡμέραν νηστεύων, ἢ τὸ Σάββατον πλὴν τοῦ ἑνὸς μόνου, καθ αιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκὸς, ἀφοριζέσθω. ξθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἡ διάκονος, ἡ ὑποδιάκονος, ἡ ἀναγνώστης, ἢ ψάλτης, τὴν ἁγίαν τεσσαρακοστὴν τοῦ Πάσχα οὐ νηστεύοι, ή τετράδα, ἢ Παρασκευὴν, καθαιρείσθω· ἐκτὸς εἰ μὴ δι' ἀσθένειαν σωματικὴν ἐμποδίζοιτο· ἐὰν δὲ λαϊκός ᾖ, ἀφορισ ζέσθω. Συνόδου Γαγγρῶν κανὼν τη', ιθ'. ιη'. Εἴ τις διὰ νομιζομένην ἄσκησιν ἐν τῇ Κυριακῇ νηστεύοι, ἀναθεμα ἔστω. ιθ'. Εἴ τις τῶν ἀσκουμένων, χωρίς σωματικῆς ἀνάγκης ὑπερηφανεύοιτο, καὶ τὰς παραδεδομένας νηστείας εἰς τὸ κοινόν, καὶ φυλαττομένας ὑπὸ τῆς Εκκλησίας παραλύει, ὑποικουροῦντος ἐν αὐτῷ τελείου λογισμοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Συνόδου Λαοδικείας κανών μθ', ν', να', νβ'. κθ'. Οτι οὐ δεῖ ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ ἄρτον προσφέ ρειν, εἰ μὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ μόνον. ν'. Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ, τῇ ὑστέρα εβδοκάδι τὴν εἰ λύειν, καὶ ὅλην τὴν τεσσαρακοστὴν ἀτιμάζειν· ἀλλὰ δεῖ πᾶσαν τὴν τεσσαρακοστὴν νησ τεύειν, ξηροφαγοῦντας. να'. " Ότι οὐ δεῖ ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ, μαρτύρων γενέθλιον ἐπιτελεῖν, ἀλλὰ τῶν ἁγίων μαρτύρων μνείαν ποιεῖν ἐν τοῖς Σαββάτοις καὶ ταῖς Κυρια καῖς.

TIT. VI, CAP. I. νβ΄. Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ τεσσαρακοστῇ γάμους καὶ γενέθλια ἐπιτελεῖν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν κθ', νβ', νε', νς”, πθ'. 52. Quod non oportet in quadragesima nuptias vel natalitia celebrare. Concilii mcumenici vi, canones 29, 32, 55, κθ'. Ὁ τῶν ἐν Καρθαγέννῃ διαγορεύει κανών, 29. Carthaginensis synodi canon dicit 59, ut ὥστε ἄγια θυσιαστηρίους, εἰ μὴ ὑπὸ νηστικῶν ἀνθρώ- sancta allaris nonnisi a sobriis hominibus peraπων μή ἐπιτελεῖσθαι, ἐξῃρημένης μιᾶς ἐτησίας gantur, excepto uno die in anno, in quo coena ἡμέρας, ἐν ᾗ τὸ Κυριακὸν δεῖπνον ἐπιτελεῖται· ἴσως Domini peragitur; tunc fortasse propter aliquas τηνικαύτα διά τινας κατὰ τοὺς τόπους προφάσεις τῇ in iis locis occasiones Ecclesia utiles, sanctis ᾿Εκκλησίᾳ λυσιτελεῖς, τῶν θείων ἐκείνων Πατέρων τῆ illis Patribus hac dispensatione usis. Cum nihil αὐτῇ χρησαμένων οἰκονομία· μηδενός οὖν ἡμᾶς ergo nos inducat, ut accuratam observationem ἐνάγοντος καταλιπεῖν τὴν ἀκρίβειαν ὁρίζομεν, ἀπο- relinquamus, statuimus apostolicas ac paternas στολικαῖς καὶ Πατρικαῖς ἐπόμενοι παραδόσεσι, μὴ δεῖν traditiones sequentes, non oportere in quadraἐν τῇ τεσσαρακοστῇ τῇ ὑστέρα ἑβδομάδι τὴν gesimæ postrema septimana quinta feria jejuπέμπτην λύειν, καὶ ὅλην τὴν τεσσαρακοστὴν ἀτι- nium solvere, et totam quadragesimam injuria μάζειν. afficere. νβ'. Ἐν πάσαις ταῖς τῆς ἁγίας τεσσαρακοστῆς τῶν νηστειῶν ἡμέραις, παρεκτός Σαββάτου, καὶ Κυριακῆς, καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἡμέρας, γενέσθω ἡ τῶν προηγιασμένων ἱερὰ λειτουργία. νε'. Ἐπειδὴ μεμαθήκαμεν τοὺς ἐν τῇ Ῥωμαίων πόλει, ἐν ταῖς ἁγίαις τῆς τεσσαρακοστῆς ἡμέραις, τοῖς ταύτης Σάββασι νηστεύειν, παρὰ τὴν παραδοθεῖσαν ἐκκλησιαστικὴν ἀκολουθίαν, ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ὥστε κρατεῖν καὶ ἐπὶ τῇ Ῥωμαίων ᾿Εκκλησία, ἀπαρασαλεύτως τὸν κανόνα τὸν λέγοντα· Εἴ τις κληρικὸς εὑρεθῇ, τῇ ἁγίᾳ Κυριακῇ νηστεύων, ἢ τὸ Σάββατον, πλὴν τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. νς'. Ωσαύτως μεμαθήκαμεν ἐν τῇ ᾿Αρμενίων χώρᾳ καὶ ἐν ἑτέροις τόποις, ἐν τοῖς Σάββασι καὶ ἐν ταῖς Κυριακαῖς τῆς ἁγίας τεσσαρακοστῆς τῶν νησ στειῶν ἡμέραις, ὡς καὶ τυρὸν ἐσθίειν τινάς. Ἔδιξε τοίνων καὶ τοῦτο, ὥστε τὴν κατὰ πᾶσαν τὴν οἶκουμένην τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν μιᾷ κατακολουθούσαν τάξει, τὴν νηστείαν ἐπιτελεῖν, καὶ ἀπέχεσθαι ὥσπερ θυτοῦ παντοίου, οὕτω δὴ καὶ ὠοῦ καὶ τυροῦ, & καρπός εἰσι καὶ γεννήματα ὧν ἀπεχόμεθα. Εἰ δὲ μὴ τοῦτο παραφυλάττοιεν, εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, καθαιρείσθωσαν· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀφοριζέσθωσαν. πθ'. Τὰς τοῦ σωτηρίου πάθους ἡμέρας, ἐν νηστεία καὶ προσευχῇ καὶ κατανύξει καρδίας ἐπιτελοῦντας, χρὴ τοὺς πιστοὺς περὶ μέσης τῆς μετὰ τὸ μέγα Σάββατον νυκτὸς ὥρας, ἀπονηστίζεσθαι· τῶν θείων εὐαγγελιστῶν Ματθαίου καὶ Λουκᾶ, τοῦ μὲν διὰ τοῦ ὀψὲ Σαββάτων, προσρήματος, τοῦ δὲ διὰ τοῦ, ὄρθρου βαθέος, την βραδυτῆτα τῆς νυκτὸς ἡμῖν ὑπογράφοντος. Πέτρου ἐκ τοῦ λόγου τοῦ εἰς τὸ πάσχα κανών ιε'. ιε΄. Οὐκ ἐγκαλέσει τις ἡμῖν παρατηρουμένοις τε τράδα καὶ παρασκευήν· ἐν αἷς καὶ νηστεύειν ἡμῖν κατὰ παράδοσιν, εὐλόγως προστέτακται· τὴν μὲν τετράδα, διὰ τὸ γενόμενον συμβούλιον ὑπὸ Ἰουδαίων ἐπὶ τῇ προδοσία τοῦ Κυρίου· τὴν δὲ παρασκευὴν διὰ τὸ πεπονθέναι αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν· τὴν γὰρ Κυσ 52. In omnibus 60 sanctæ quadragesimæ jejunii diebus, præterquam Sabbato, et Dominica et sancto 178 Annuntiationis die, fiat sacrum præsanctifcatorum ministerium. 55. Quoniam intelleximus in Romanorum civitate in sanctis quadragesimæ jejuniis, in ejus Sabbalis jejunare prater ecclesiasticam traditam observationem,sancta synodo visum est,ut in Rom manorum quoque Ecclesia inconcusse vires habeat canon 61 qui dicit: Si quis clericus inventus fuerit in sancto die Dominico vel Sabbato jejunare, præter unum et solum, deponatur: sin autem laicus, segregetur. 56. Similiter accepimus et in Armeniorum regione, et in aliis locis, in Sabbatis et Dominicis sanctæ quadragesimæ quosdam ova et caseum comedere. Visum est ergo et hoc, ut omnis Dei Ecclesia, quæ est in universo terrarum orbe, urum ordinem sequens, jejunium perficiat,et abstineat sicut ab omni mactabili,sic ab ovis et caseo, quæ quidem sunt fructus et fetus eorum a quibus abstinemus. Si autem hoc non servaverint, si sint quidem clerici, deponantur: sin autem laici, segregentur. 89. Dies salutifera passionis in jejunio et oratione et cordis compunctione peragentes fideles usque ad mediam magni Sabbati noctem jejunare oportet; cum divini evangelista Matthaus et Lucas, ille quidem vespere Sabbati, hic vero per Vid, valde diluculo, noctis nobis tarditatem describant 63. Petri ex sermone in Puscha canon 15. 45. Non reprehendet nos quispiam,quartam et sextam feriam 476 observantes, in quibus nobis jejunare secundum traditionem cum ratione praeceptum est. Quartam quidem propter initum a Judais consilium de proditione Domini sextam autem, quod ipse pro nobis passus sit. Diem enim 50 Carthag. ut, cap. 29. Vide can. 50, synod, Laodicensis. 60 Laodic. 49. 61 Can. apost. 67. 6 Dion. Alex. canon 1,

Dominicum latitiæ diem agimus, quod in eo re- Αριακήν χαρμοσύνης ἡμέραν ἄγομεν διὰ τὸν surrexerit: in quo nec genua quidem fectere ἀναστάντα ἐν αὐτῇ, ἐν ᾗ οὐδὲ γόνατα κλίνειν παρειaccepimus. λήφαμεν. Const. 5, tit. 12, lib. 5,cod. ait, quod quadraginta diebus Pascha anticipantibus omnis cognitio criminalium quaestionum cessel. El const. 6, quod feriali [dies] aint; qui septeno numero Pascha vel præcedunt vel sequuntur: [dies] eliam Natalis Christi, atque Theophania, (dies] passionis Apostolorum et [dies] Dominicus: neque istis diebus spectacula exhibeantur, neque judicium dictetur: et quindecim paschalibus diebus ne debitum quidem sive privatum sive publicum exigatur. Const. vero 7, in quindecim [istis] diebus manumissiones ac emancipationes Geri et super illis acta confici permittit. Ac const. 8, η dicit, quod in quadragesima et Paschali die de latronibus, et maxime Isauris, quæstio habeatur, quo conscios prodant. Const. porro 3, tit. 4, lib. 1, cod. ait, quod diebus paschalibus nemo includatur aut vinciatur, præterquam adulter, maleficus, virginum raptor, sepulcrorum violalator, veneficus, monetæ adulterator, homicida, patricida, et reus majestatis. Atque hos quidem semper comprehendi, reliquis vero semel duntaxat ignosci. 177 CAP. II. - Quod neque puerpera, neque morbo prorsus invalidus in Paschate jejunare cogatur. Timothei canones 8, 10. Ἡ ε' διάταξις τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλο τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι ἐν ταῖς προλαμβανούσαις τὸ Πάσχα με ἡμέραις, πᾶσα ζήτησις τῶν ἐγκληματικών βασάνων σχολάζει. καὶ ἡ 5' διάτ. ὅτι ἄπρακτοί εἰσιν αἱ πρὸ του Πάσχα ζ᾽ ἡμέραι, καὶ ζ' μετὰ τὸ πάσχα, καὶ ἡ Χριστου Γεννα, καὶ τὰ Θεοφάνια, καὶ ἡ τοῦ πάθους τῶν ἀποστόλων, καὶ ἡ Κυριακή· ἐν ταῖς τοιαύταις ἡμέραις, οὔτε θέα τελεῖται, οὔτε δίκη λέγεται· ἐν δὲ ταῖς τε' ἡμέραις τοῦ Πάσχα, οὔτε χρέος ἰδιωτικὸν, οὔτε δημόσιον ἀπαιτεῖται· ἡ δὲ ζ' διάτ. ἐπιτρέπει ἐν ταῖς ιε' ταύταις τοῦ Πάσχα ἡμέραις, ἐλευθερίας καὶ μαγκιπατίνες πράττεσθαι, καὶ τὰ ἐπ' αὐταῖς υπομνήματα συνίστασθαι. Ἡ δὲ η' διάτ. φησίν, καὶ ὅτι ἐν τῇ μ', καὶ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Πάσχα, βασανί ζονται οἱ λῃσταί· ἐφ᾽ ᾧ καὶ τοὺς συνίστορας ἐξειπεῖν, καὶ διαφερόντως οἱ Ισαυροι· ἡ δὲ γ' διάτ. τοῦ δ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ, φησίν, ὅτι ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς πασχαλίας, οὐδεὶς ἐγκλείεται ἢ δεσμεῖται, πλὴν μοιχοῦ, καὶ αἰσχρουργοῦ, καὶ ἄρπαγος, παρθένων, καὶ τυμβωρύχου, καὶ γόητος, καὶ παραχαράκτου, καὶ φονέως, καὶ πατροκτόνου, καὶ τυράννου. Πάντες γὰρ οὗτοι πάντοτε ἀπολαμβάνουσιν ἅπαξ δὲ μόνον οἱ λοιποὶ συγγινώσκονται. ΚΕΦΑΛ. Β'. — Περὶ τοῦ μήτε τὴν λεχώ, μήτε τὸν ἐκ νύσου δυνάμενον οὐδ᾽ ὅλως, ἀναγκάζεσθαι τὸ Πάσχα νηστεύειν, Τιμοθέου κανών η', ι. Interrogatio. Mulier si pepererit, debetne je-c. Ερώτησις η'. Γυνὴ ἐὰν γεννήσῃ τῷ ἁγίῳ Πάσχα, junare Pascha, et vinum non bibere, an a jeju- " εἰ ὀφείλει νηστεύσαι καὶ μὴ πιεῖν οἶνον, ἢ ἀποσ nio absolvitur, et vinum bibere permittitur, eo λύεται τῆς νηστείας καὶ τοῦ πίνειν οἶνον διὰ τὸ quod peperit? γεννῆσαι; Responsio. Excogitatum est jejunium, ut corpus humile reddatur. Si ergo corpus in humilitate et imbecillitate versatur, debet cibi et potus quantum vult et potest esse particeps. Interrogatio. Si quis sit ægrotus, et ex multa imbecillitate valde attenuatus, et ad sanctum Pascha venerit, debelne omniuo jejunare, an eum absolvit clericus, ut accipiat quod potest, vel eliam oleum et vinum, propter multam ejus imbecillitatem? Responsio. Absolvi debet ægrotus, ut cibum et, potum capiat, quantum ferre potest. Eum enim, qui semel attenuatus est, esse olei participem æquum est. CAP. III. — De die et hora paschali et theophaniorum. Apostolorum canon 1. 7. Si quis episcopus, vel presbyter, vel diaconus, sacri 178 Paschæ diem ante vernum mquinoctium cum Judæis celebraverit, deponatur. Concilii Antiocheni canon 1. Omnes qui audent dissolvere decretum sanciæ et magna synodi, quæ Nicææ coacta est in præsen- ᾿Απόκρισις. Η νηστεία ἐπενοήθη διὰ τὸ σῶμα ταπεινῶσαι εἰ οὖν τὸ σῶμα ἐν κακώσει καὶ ταπει νώσει ἐστὶ, καὶ ἐν ἀσθενείᾳ τυγχάνει, ὀφείλει μεταλαβεῖν, καθὸ δύναται βαστάσαι, καὶ τροφῆς καὶ ποτοῦ. Ερώτησις ι'. Εάν τις ᾗ ἀσθενῶν, καὶ ἐκτακεὶς πάνω ἀπὸ τῆς πολλῆς ἀσθενείας, καὶ ἔλθοι τὸ ἅγιον Πάσχα, εἰ πάντως οφείλει νηστεύσαι, ἢ ἀπολύει αὐτὸν ὁ κληρικὸς λαμβάνειν ὃ δύναται, ἢ καὶ ἔλαιον καὶ οἶνον διὰ τὴν πολλὴν αὐτοῦ ἀσθέ νειαν; Απόκρισις. ᾿Απολύεσθαι ὀφείλει μεταλαμβάνειν καὶ τῶν τροφῶν καὶ τοῦ ποτοῦ ὁ ἀσθενῶν ὁ δύναται βαστάσαι· τὸ γὰρ τεταλαμβάνειν ἐλαίου τὸν ἅπαξ ἐκτακέντα, δικαιόν ἐστιν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. — Περὶ τῆς ἡμέρας καὶ τῆς ὥρας τῆς πασχαλίας καὶ τῶν Θεοφανίων. ᾿Αποστόλων κανών ζ'. ζ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, τὴν ἁγίαν τοῦ Πάσχα ἡμέραν, πρὸ τῆς ἐαρινῆς καθαι ισημερίας μετὰ Ἰουδαίων ἐπιτελέσει, ρείσθω. Συνόδου ᾿Αντιοχείας κανών α', α'. Πάντας τοὺς τολμώντας παραλύειν τὸν ὅρον τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης συνόδου, τῆς ἐν Νικαία συγκ

κροτηθείσης, ἐπὶ παρουσίᾳ τῆς εὐσεβείας τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου, περὶ τῆς ἁγίας ἑορτῆς τοῦ σωτηριώδους Πάσχα, ἀκοινωνήτους και ἀποβλήτους εἶναι τῆς ᾿Εκκλησίας, εἰ ἐπιμένοιεν φιλονεικότερον ἐνιστάμενοι πρὸς τὰ καλῶς δεδογμένα. Καὶ ταῦτα εἰρήσθω περὶ τῶν λαϊκῶν. Εἰ δέ τις τῶν προεστώτων τῆς Ἐκκλησίας ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, μετὰ τὸν ὅρον τοῦτον, τολμήσειεν ἐπὶ διαστροφῇ τῶν λαῶν καὶ ταραχῇ τῶν Ἐκκλησιῶν ἰδιάζειν, καὶ μετὰ τῶν Ἰουδαίων ἐπιτελεῖν τὸ Πάσχα, τοῦτον ἡ ἁγία σύνοδος ἐντεῦθεν ἤδη ἀλλότριον κέκρικε τῆς Ἐκκλησίας, ὡς οὐ μόνον ἑαυτῷ ἁμαρτίας ἐπισωρεύοντα, ἀλλὰ καὶ πολλοῖς διαφθορᾶς καὶ διαστροφῆς αἴτιον γινόμενον. Καὶ οὐ μόνον τοὺς τοιούτους καθαιρεῖ τῆς λειτουργίας, ἀλλὰ καὶ τοὺς τολμώντας τούτοις κοινωνεῖν μετὰ τὴν καθαίρεσιν· τοὺς δὲ καθαιρεθέντας, ἀποστερεῖσθαι καὶ τῆς ἔξωθεν τιμῆς, ἧς ὁ ἅγιος κανὼν καὶ τὸ τοῦ Θεοῦ ἱερατείον μετείληφεν. Συνόδου Καρθαγένης κανών να', ογ'. Ωστε ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας Καρχηδόνος ἀγγέλλεσθαι τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα. να'. Ονωράτος καὶ Οὐρανὸς οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Ἐπειδὴ τὰ ἐν τῷ κομμονιτορίῳ ἡμῶν πάντα δεῖ συζεύξαι, προστίθεμεν ἔτι μὴν ἐνταλὲν ἡμῖν περὶ τῆς ἡμέρας τοῦ Πάσχα, ἵνα κατὰ τὸ εἰωθὸς, ἀπὸ τῆς Εκκλησίας Καρχηδόνος ἀεὶ παρασκευαζώμεθα, καὶ μὴ ἐν στενῷ τοῦ χρόνου διαστήματι. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐὰν δοκῇ τῇ ἁγιωσύνῃ ὑμῶν, ἐπειδὴ μεμνήμεθα ἤδη ἐκ πολλοῦ ἡμᾶς ἐπαγγειλαμένους, ὥστε ἐν ἑκάστοις ἐνιαυτοῖς συνέρ- - χεσθαι πρὸς τὸ συζητεῖν, ὅταν εἰς ἓν συνέλθωμεν, τότε διαδοθήσεται τοῦ ἁγίου Πάσχα ἡ ἡμέρα, διὰ τῶν εὑρεθησομένων ἐν τῇ συνόδῳ τοποτηρητῶν. Ονωράτος καὶ Οὐρβανὸς οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Νῦν διὰ τῆς παρούσης συνελεύσεως αἰτοῦμεν, ἵνα γράμμασι τυπώσαι τὰς ἡμετέρας επαρχίας κατα ξιώσητε. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· ᾿Αναγκαῖόν ἐστιν οὕτως γενέσθαι. Περὶ τοῦ τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς συνόδου ἀγγέλλεσθαι. ογ'. Ομοίως ἤρεσεν, ὥστε τὴν ἡμέραν τοῦ προσκυ νητοῦ Πάσχα, διὰ τῆς τῶν τετυπωμένων ὑπογραφής πᾶσιν ἐμφανίζεσθαι· ἡ δὲ τῆς συνόδου ἡμέρα ἡ αὐτὴ φυλαχθῇ, ἥτις ωρίσθη ἐν τῇ ἐν Ἱππῶν. συνόδῳ, τουτέστιν ἡ πρὸ δέκα Καλανδῶν Σεπτεμβρίων· ὀφείλει γὰρ καὶ γραφῆναι πρὸς τοὺς πρωτεύοντας πασῶν τῶν ἐπαρχιών, ἵνα ὅτε παρ' ἑαυτοῖς σύνοδον προσκαλοῦνται, ταύτην τὴν ἡμέραν φυλάττωσιν. ἡ TIT. VI, CAP. III. tia pietatis religiosissimi imperatoris Constantini de sancto festo salutiferi Pascliatis, esse excommunicatos, et Ecclesia ejectos statuimus, si adversus ea quæ recte decreta sunt contenliosius insistere perrexerint. Et hæc quidem de laicis dicta sint. Si quis autem eorum, qui præsunt Ecclesiæ, episcopus, vel presbyter, vel diaconus, audebit post hoc decretum ad populorum subversionem et Ecclesiarum perturbationem seorsum agere, et Pascha cum Judais peragere, sancla synodus eum abhinc alienum esse ab Ecclesia judicavit, ut qui non sibi solum peccati, sed et multis exitii et subversionis causa fuerit: et non solum eos a ministerio deponit, sed et eos qui audent iis communicare post depositionem. Depositos autem etiam externo honore privari, cujus sanctus canon et Dei sacerdotium fuit particeps. Concilii Carthaginensis canones 31, 73. Ut de ecclesia Carthaginis dies Paschi nuntielur. 51. Honoratus 63 et Urbanus episcopi dixerunt: Quoniam de commonitorio nostro omnia tractata noscuntur,aldimus etiam de die Pascha nobis esse mandatum, ut de Ecclesia semper Garthaginensi, sicuti assolet, instruamur, et non sub angusto temporis spatio. 179 Aurelius episcopus dixit: Si sanctitati vestra videtur, quoniam nos spopondisse jamdudun meminimus, ut singulis quibusque annis ad tractandum conveniamus, et cum convenerimus in unum, tum evulgabitur sanctus Pascha dies per legatos qui adfuerint concilio. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Nunc de præsenti coetu petimus, ut litteris provinciam nostram de hac die informare dignemini Aurelius episcopus dixit: Ita fiat necesse est. Diem Pascha, die concilii nuntiandum. 73. Item placuit of ut dies venerabilis Pascha formalarum subscriptione omnibus intimetur; dies vero concilii idem servetur, qui in Hipponensi concilio constitutus est, id est, x Kalendas Septembris. Εt scribendum ad singularum quarumque provinciarum primates, ut quando apud se concilium congregant, istum diem non impediant 83 Conc. Afric. c. 48. 64 Conc. Carthag. v, cap. 7; Afric. can. 40. Conc. Carthag.!!!, cap. 41. In epitome Canonum Adriani papæ, hæc canonis istius et subsequentis sub uno lemmate breviatio est: «Ut de Ecclesia Carthaginensi dies Pascha Africanis ecclesiis nuntietur episcopis, et discutiatur.Interlocutio Honorati et Urbani episcoporum Sit.. Mauritaniæ le....» Hoc est. «Sitifensis Mauritaniæ legatorum.» Desunt ha voces in Græco. Hoc est, «istum diem observent.»

Concilii acumenici vi canon 89. 89. Dies salutifera passionis, etc., ut supra pag. 638. Petri canon 15. 15. Non reprehendet nos quispiam, etc., ut supra pag. 638. 180 Dionysii ex epitola ad Basilidem canon 1. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών πθ'. Τὰς τοῦ σωτηρίου πάθους ἡμέρας, κ. τ. λ. Πέτρου κανὼν ιε'. ιε΄. Οὐκ ἐγκαλέσει τις ἡμῖν, κ. τ. λ. Διονυσίου ἐκ τῆς πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολῆς κανών α'. 1. Hæc autem cum ita se habeant, hoc iis qui α΄. Τούτων οὕτως ἐχόντων, τοῦτο τοῖς ἀκριβολογουaccuratius subtiliusque considerant, enuntiamus μένοις ἀποφαινόμεθα, κατὰ ποίαν ὥραν ἢ καὶ ποῖον quota hora, vel etiam semihorula vel quarta ho- ἡμιώριον ἢ ὥρας τέταρτον ἄρχεσθαι προσῆκε τῆς ra, oportet incipere laetitiam ob Domini nostri a ἐπὶ τῇ τοῦ Κυρίου ἡμῶν ἐκ νεκρῶν ἀναστάσει χαρᾶς mortuis resurrectionem. Eos quidem qui nimium τοὺς μὲν λίαν ἐπιταχύνοντας, καὶ πρὸ νυκτὸς ταχὺ festinant, et ante mediam noctem surgunt, ut ἐγγὺς ἤδη μεσούσης ἀνιέντας, ὡς ὁλιγώρους καὶ contemptores et intemperantes reprehendimus, uι ἀκρατεῖς μεμφόμεθα, παρ' ὀλίγον προκαταλύοντας qui propemodum antequam par sit,cursum abru-. τὸν δρόμον· λέγοντος ἀνδρὸς σοφοῦ· Οὐ μικρὸν ἐν perint, dicente viro sapiente: «Non parum est in " βίῳ τὸ παρὰ μικρόν· τοὺς δὲ ἐφυστερίζοντας καὶ vita quod parum abest.» Eos autem qui diffe- διαρκοῦντας ἐπὶ πλεῖστον, καὶ μέχρι τετάρτης φυrunt, et plurimum perferunt, et ad quartam us- λακῆς ἐγκαρτεροῦντας, καθ᾽ ἦν καὶ τοῖς πλέουσιν ὁ que vigiliam fortiter abstinent, in qua etiam na- Σωτὴρ ἡμῶν περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἐπεφάνη, vigantibus Servator noster in mari ambulans ap. ὡς γενναίως καὶ φιλοπόνους ἀποδεξόμεθα· τοὺς δὲ paruit, ut generosos et laborum tolerantes susci- μεταξύ, ὡς ἐκινήθησαν, ἢ ὡς ἠδυνήθησαν, ἀναπτυpimus. lis autem qui interea ut moti sunt, vel ut σαμένους, μὴ πάνυ διοχλῶμεν· ἐπεὶ μηδὲ τὰς ἓξ potuerant, quiescunt, non valde molesti simus: τῶν νηστειῶν ἡμέρας ἴσως μηδὲ ὁμοίως πάντες διαquandoquidem nec sex jejuniorum dies æquali- μένουσιν· ἀλλ᾽ οἱ μὲν καὶ πάσας ὑπερτιθέασιν, ter, nec similiter omnes exspectant; sed alii qui- ἄσιτοι διατελοῦντες· οἱ δὲ β', οἱ δὲ γ', οἱ δὲ δ', οἱ δὲ dem,vel omnes transmittunt,jejuni permanentes, οὐδὲ μίαν· καὶ τοῖς μὲν πάνυ διαπονηθεῖσαν ἐν ταῖς alii duos,alii tres,alii quatuor, alii nullum. Et iis ὑπερθέσεσιν, εἶτα ἀποκαμοῦσι, καὶ μόνον οὐκ ἐκλεί - quidem qui in illis transmittendis valde labora- πουσι, συγγνώμη της ταχυτέρας γεύσεως· εἰ δέ verunt, deinde defessi et propemodum deficiunt, τινές οὐχ όπως οὐχ ὑπερθέμενοι, ἀλλὰ μηδὲ νηστεύ ignoscendum est quod celerius gustent. Si qui σαντες, ἀλλὰ καὶ τρυφήσαντες τὰς προηγούσας τέσ autem non modo non transmissis sed ne jejuna- σαρας, εἶτα ἐλθόντες ἐπὶ τὰς τελευταίας δύο, καὶ tis quidem, vel etiam in delicatis opiparisque μόνας αὐτὰς ὑπερτιθέντες, τὴν τε παρασκευὴν καὶ conviviis, consumptis præcedentibus quatuor το Σάββατον, μέγα τι καὶ λαμπρὸν ποιεῖν νομί diebus, ad duos eosque solos extremos dies cum ζουσιν, ἂν μέχρι τῆς ἕω διαμείνωσιν, οὐκ οἶμαι τὴν venerint, illis a se cibo non gustare transmissis, ἄθλησιν αὐτοὺς πεποιῆσθαι ἴσην τοῖς τὰς πλείονας Parasceve et Sabbato,magnum quid et egregium ἡμέρας προεσκηκόσι. Ταῦτα μὲν ὡς φρονῶ καὶ συμse facere existimant, si ad auroram usque per- βουλεύω, περὶ τούτων ἔγραψα. manserint; non existimo eos ex æquo certamen subiisse cum iis qui se pluribus diebus prius exercuerunt. Hæc quidem, ut sentio, consulens de ipsis Theophili de sancta Theophania cap. 4. De Panuph. etc., ut supra pag. 547. 184 CAP. IV. - Quod non oportet spectacula die Dominica fieri, vel ea die genu flectere itemque diebus Pentecostes; et quod pro viribus vacandum, sit ab opere die Dominica, non autem in Sabbato; et quod sacra Scripturæ in Sabbato legenda sint. Concilii Niconi canon 20. 20. Quoniam sunt quidam, qui in die Dominico genu fectant, et ipsis diebus Pentecostes, ut omnia similiter in omni parochia serventur, visum est sancta synodo, ut elantes Deo orationes effundant. Concilii Laodiceni canon 20. 29.Quod non oportet Christianos judaizare,et in Sabbato oliari,sed ipsos eo die operari: diem autem Dominicum præferentes otiari, si modo pos- scripsi. Θεοφίλου ἐκ τῆς περὶ τῶν Θεοφανίων προσφωνῆς κεφ. δ'. Περὶ δὲ Πανούφ, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Δ'. - Περὶ τοῦ μὴ χρῆναι ἐν Κυριακῇ θεώρια γίνεσθαι, ή γόνυ κλίνειν ἐν Κυριακή, ή ταῖς ἡμέραις τῆς Πεντηκοστῆς· καὶ ὅτι κατὰ τὸ ἐγχωρούν, δεῖ σχολάζειν τὴν Κυριακήν· οὐ μὴν τὸ σάββατον· καὶ ὅτι δεῖ Γραφὰς ἀναγινώσκειν τὸ σάββατον. Συνόδου Νικαίας κανών κ'. κ'. Επειδή τινές εἰσιν ἐν τῇ Κυριακῇ γονυκλι τοῦντες, καὶ ἐν ταῖς τῆς Πεντηκοστῆς ἡμέραις, ὑπὲρ τοῦ πάντα ἐν πάσῃ παροικία φυλάττεσθαι, ἑστῶτας ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τὰς εὐχὰς ἀποδιδόναι τῷ Θεῷ. Συνόδου Λαοδικείας κανών κθ'. κθ'. Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανούς Ιουδαίζειν καὶ ἐν τῷ Σαββάτῳ σχολάζειν, ἀλλ' ἐργάζεσθαι αὐτοὺς ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ· τὴν δὲ Κυριακὴν προτιμῶντας, εἴ γε

SYNTAGMA CANONUM. TIT. VII, CAP. IV. δύναιντο, σχολάζειν ὡς Χριστιανοί· εἰ δὲ εὑρεθεῖεν sint, ut Christianos. Quod si inventi fuerint juἸουδαϊσταὶ, ἔντωσαν ἀνάθεμα παρὰ Χριστῷ. daizantes, sint anathema apud Christum. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ξα'. Περὶ θεωρίων, ἵνα ἐν τῇ Κυριακῇ καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς τῶν ἁγίων ἑορταῖς μηδαμῶς ἐπιτελῶνται. ξα'. Κἀκεῖνο ἔτι μὴν δεῖ αἰτῆσαι, ἵνα τὰ θεώρια τῶν θεατρικών παιγνίων ἐν τῷ Κυριακῇ, καὶ ἐν ταῖς λοιπαῖς φαιδραῖς τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως ἡμέραις, κωλύωνται μάλιστα· ὅτι ἐν τῇ ὀγδοάδι τοῦ ἁγίου Πάσχα, οἱ ὄχλοι μᾶλλον εἰς τὸ ἱπποδρόμιον, ἤπερ εἰς τὴν ᾿Εκκλησίαν συνέρχονται, ὀφείλειν μετενεχθήναι τὰς ὡρισμένας αὐτῶν ἡμέρας, ὅτε ἀπαντήσει, καὶ μὴ ὀφείλειν τινὰ τῶν Χριστιανῶν πρὸς τὰ θεώρια ταῦτα ἀναγκάζεσθαι. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν ιθ', 55, 4. ιθ'. Ὅτι δεῖ τοὺς τῶν Ἐκκλησιῶν προεστῶτας, ἐν πάσῃ μὲν ἡμέρᾳ, ἐξαιρέτως δὲ ταῖς Κυριακαίς, πάντα τὸν κλῆρον καὶ τὸν λαὸν ἐκδιδάσκειν τοὺς τῆς εὐσεβείας λόγους, ἐκ τῆς θείας Γραφῆς ἀναλεγομένους τὰ τῆς ἀληθείας νοήματά τε καὶ κρίματα, καὶ μὴ παρεκβαίνοντας τοὺς ἤδη τεθέντας ὅρους, ἢ τὴν ἐκ τῶν θεοφόρων Πατέρων παράδοσιν· ἀλλὰ καὶ εἰ Γραφικὸς ἀνακινηθείη λόγος, μὴ ἄλλως τοῦτον έρμηνευέτωσαν, ἢ ὡς ἂν οἱ τῆς ᾿Εκκλησίας φωστῆρες καὶ διδάσκαλοι διὰ τῶν οἰκείων συγγραμμάτων παρἔθεντο· καὶ μᾶλλον ἐν τούτοις εὐδοκιμείτωσαν, ή λόγως οἰκείους συντάττοντες, ἔστιν ὅτε ἀπόρως ἔχοντες πρὸς τοῦτο, ἀποπίπτοιεν τοῦ προσήκοντος. Διὰ γὰρ τῆς τῶν προειρημένων Πατέρων διδασκαλίας οἱ λαοὶ ἐν γνώσει γινόμενοι τῶν τε σπουδαίων καὶ αἱρετῶν, καὶ τῶν ἀσυμφόρων καὶ ἀποβλήτων, τὸν " βίον τεταῤῥυθμίζουσι πρὸς τὸ βέλτιον, καὶ τῷ τῆς ἀγνοίας οὐχ αλίσκονται πάθει, ἀλλὰ προσέχοντες τῇ διδασκαλία, ἑαυτοὺς πρὸς τὸ μὴ κακώς παθεῖν παραθήγουσι, καὶ φόβῳ τῶν ἐπηρτημένων τιμωριών, τήν σωτηρίαν αὐτοῖς ἐξεργάζονται. ξς'. ᾿Απὸ τῆς ἁγίας Αναστασίμου Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἡμέρας, μέχρι τῆς καινῆς Κυριακῆς, τήν ὅλην ἑβδομάδα ἐν ταῖς ἀγίαις ἐκκλησίαις σχολάζειν δεῖ ἀπαραλείπτως τοὺς πιστοὺς ἐν ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικοῖς εὐφραινομένους ἐν Χριστῷ καὶ ἑορτάζοντας, καὶ τῇ τῶν θείων Γραφῶν ἀναγνώσει προσέχοντας, καὶ τῶν ἁγίων μυστηρίων κατατρυφῶντας. Ἐσόμεθα γὰρ οὕτω Χριστῷ συνανιστάμενοί τε καὶ συνυψούμενοι· μηδαμῶς οὖν ἐν ταῖς προκειμέναις ἡμέραις ἱπποδρόμια ἢ ἑτέρα δημώδης θέα ἐπιτελείσθω. 4. Ταῖς Κυριακαίς μή γόνυ κλίνειν, ἐκ τῶν θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων κανονικῶς παρελάβομεν, τήν τοῦ Χριστοῦ τιμῶντες ἀνάστασιν. ὡς ἂν οὖν μή ἀγνοῶμεν τὸ σαφὲς τῆς τούτου παρατηρήσεως, δῆλον τοῖς πιστοῖς καθιστῶμεν, ὥστε μετὰ τὴν ἐν τῷ Σαββάτω ἑσπερινήν τῶν ἱερωμένων πρὸς τὸ θυσιαστήριον εἴσοδον, κατὰ τὸ κρατοῦν ἔθος μηδένα γόνυ κλίνειν ᾗ Concilii Carthaginensis canon 81. De spectaculis, ut die Dominico, vel cateris sanctorum festivitatibus minime celebrentur. 71. Necnon 63 et illud petendum,ut spectacula theatrorum caterorumque ludorum die Dominica, vel cateris religionis Christianæ diebus cele berrimis amoveantur; maxime quia sancti (ms. sancta Pascha octavarum die pepuli ad circum magis quam ad ecclesiam conveniunt, debere transferri devotionis eorum dies si quando occurrerint, nec oportere eliam quemquam Christianorum cogi ad hæc spectacula. 189 Concilii acumenici vi, canones 19, 66, 90. 19. Quol 66 oportet eos, qui præsunt Ecclesiis, in omnibus quidem diebus, sed præcipue Dominicis, oinnem clerum et populum docere pietatis et recta religionis eloquia, ex divina Scriptura colligentes intelligentias et judicia veritatis: et non transgredientes jam positos termninos, vel divinorum Pairum traditionem. Sed et si ad Scripturam pertinens controversia aliqua excitata fuerit, ne eam aliter interpretentur, quam commodo Ecclesiæ luminaria et doctores suis scriptis exposuerunt: et majorem ex iis laudem assequantur, quam si quæ a se dicuntur componant, nec dum quandoque ad id haesitant, ab eo quod convenit, excidant. Per prædictorum enim Patrum doctrinam, populi ad eorum quæ sunt bona et expetenda, et inutilia ac rejicienda, cognitionem venientes, vitam in melius componunt, nec ignorantiæ vitium delebuntur: sed doctrinæ mentem adhibentes, se ipsos ad id, ne mali quid eis accidal, excitant; et imminentium suppliciorum metu sibi salutem operantur. 66. sancta Chisti Dei nostri resurrectionis die usque ad novam Dominicam, tola septimana in ecclesiis vacare fideles jugiter oportet psalmis, et hymnis, et spiritalibus canticis, in Christo gaudentes, festumque celebrantes, et divinarum Scripturarum lectioni mentem adhibentes, et sanctis mysteriis jucunde et laute fruentes. Sic enim cum Christo exaltabimur, et una resurgemus. Nequaquam ergo prædictis diebus equorum cursus, vel aliquod publicum fat spectaculum. 185 90. Dominicis genui non flectere a divinis nostris Patribus, Christi resurrectionem honorantibus, canonice accepimus 67. Ne ergo hujus observationis evidentiam ignoremus, fidelibus manifestum facimus quod post vespertinum sacerdotum ad altare Sabbato ingressum, ex consuetudine quæ servatur, nemo genu feclat, usque ad sequentem 65 Conc. Afric. c. 28. 66 Can. apost. 58. 67 Nicæn, canon 20; Petri Alex. can. 15. Græce, «transferri præfinitos eorum dies. • Devotio quid esset non intellit, nec devotionem esse credidit in gentilium spectaculis.

vesperam in die Dominico; in qua post ingres- μέχρι τῆς ἐφεξῆς κατὰ τὴν Κυριακὴν ἐσπέρας, καθ᾿ sum in completorio, genua rursus flectentes, Do- ἢν μετὰ τὴν ἐν τῷ λυχνικῷ εἴσοδον, αὖθις τὰ γόνοτα mino preces sic offerimus. Salvatoris enim nos- κάμπτοντες, οὕτω τὰς εὐχὰς τῷ Κυρίῳ προσάγομεν. tri resurrectionis præcursorem noctem, quæ fuit τῆς γὰρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐγέρσεως πρόδρομον τὴν post Sabbatum accipientes,bymnos ab ea spirita- μετὰ τὸ Σάββατον νύκτα παραλαμβάνοντες, τῶν liter incipimus, festum ex tenebris in lucem - ὕμνων ἐντεῦθεν πνευματικῶς ἀπαρχόμεθα, εἰς φῶς nientes, ut in perfecto et integro die ac nocte ἐκ σκότους τὴν ἑορτὴν καταλήγοντες· ὡς ἐν ὀλοκλήρῳ nos resurrectionem celebremus. ἐντεῦθεν νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ πανηγυρίζειν ἡμᾶς τὴν ἀνάστασιν. Πέτρου κανών ιε'. Petri canon 18. 15. Nec reprehendet nos quisquam etc., ut supra pag. 638. Theophili ex edicto de Theophania. ιε'. Οὐκ ἐγκαλέσει τις ἡμῖν, κ. τ. λ. Θεοφίλου ἐκ τῆς περὶ τῶν Θεοφανίων προσφωνῆς. Et mos et honestas a nobis exigit, ut omnem Καὶ τὸ ἔθος τὸ πρέπον ἡμᾶς ἀπαιτεῖ, πᾶσαν Κυρια diem Dominicum honoremus, eumque celebre- χήν τιμῶν, καὶ ἐν ταύτῃ πανηγυρίζειν, ἐπειδήπερ mus, quoniam Dominus noster Jesus Christus ἐν ταύτῃ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὴν ἐκ præclarum in ea suæ resurrectionis munus obiit. νεκρῶν ἀνάστασιν ἡμῖν ἐπρυτάνευσε. Διὸ ἐν ταῖς Et ideo in sacris Scripturis ipse, et primus ap- ἱεραῖς Γραφαῖς καὶ πρώτη κέκληται, ὡς ἀρχὴ ἡμῖν pellatus est, ut qui sit nobis vitæ principium, et ζωῆς ὑπάρχουσα, καὶ ὀγδόη, ἅτε δὴ ὑπεραναβεβηκυτα octavus, ut qui Judæorum Sabbatismum exsuper τὸν τῶν Ἰουδαίων Σαββατισμόν. Επεὶ οὖν συνέβη ravit. Quia ergo accidit, ut sanctorum Theopha- τὴν τῶν ἁγίων Θεοφανίων νήστιμον ἡμέραν ταύτην niorum hic esset dies jejunio peragendus, dis- εἶναι, οἰκονομήσωμεν καὶ καὶ πρὸς ἑκάτερον ἐπιστημό pensemus, et ad utrumque scientes procedamus, νως χωρήσωμεν ἵνα μεταλαμβάνοντες ὀλίγων φοινίκων, ut paucos dactylos sumentes, simul et hæreses ἐκκλίνωμεν ἅμα καὶ τὰς αἱρέσεις τὰς μὴ τιμώσας vitemus, quæ Domini nostri Jesu Christi resur- τὴν ἀναστάσιμον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ rectionis diem non honorant, et diei jejunii quod ἡμέραν, καὶ τὸ ὀφειλόμενον τῇ νηστίμῳ ἡμέρᾳ debetur reddamus, 184 Deo dante, peragitur. ἀποδῶμεν, περιμένοντες τὴν ἐσπερινῆν σύναξιν, Congregamor ergo hic ab hora nona. ἥτις ἐνταῦθα Θεοῦ θέλοντος ἐπιτελεῖται· συναχθῶμεν τοίνυν ἀπὸ ὥρας ἐννητάς ἐνταῦθα. α Ἡ 5' διάτ. τοῦ ιβ' τίτ. τοῦ γ' βιβλ. τοῦ κώδ. λέγει τὴν Κυριακὴν ἄπρακτον εἶναι· ἡ δὲ θ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. ὅτι ἐν αὐτῇ οὐχ ὑπομιμνήσκεται τις, ἢ ἐγγύας ἀπαιτεῖται, ἢ δημόσιον, ἢ ἰδιωτικὸν χρέος, οὔτε δια χάζεται, οὔτε σκηνικὴ θέα, ἢ κυνηγίου, ἢ Ιπποδρο μίου τελεῖται· ἀλλ᾽ εἰ καὶ φθάσει κατάλιον βασιλέως ἐν Κυριακῇ, ὑπερτίθεται τὸ θεώριον· ὁ δὲ θεωρῶν ἐν Κυριακῇ, ἀποστρατεύεται καὶ δημεύεται, καὶ δ ἐκβιβαστὴς παραβὰς τὸν νόμον· ἔξεστι δὲ πακτεύειν καὶ διαλύεσθαι ἐν Κυριακῇ· εἴρηται βιβλ. α' τίτ. θ' διάτ. β' καὶ ιγ' ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι ἐν τῷ Σαββάτῳ καὶ ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἑορταῖς, οὔτε σωματικῶς λειτουρ γοῦσιν, οὔτε τι ποιοῦσιν, οὔτε διὰ δημοσίαν ἢ ἰδιωτι τὴν αἰτίαν ἐνάγονται, ἢ Χριστιανοῖς ἐνάγουσιν. faciunt, neque propter publicam privatam vel cauTextus. Const.6, tit. 12 lib.3, cod. Dominicum diem feriatum esse,dicit. Εt const. 9, ejusdem til. eadem [die] neminem [debiti] admoneri,aut a quoquam] Gidejussiones, debitum vel publicum vel privatum exigi:neque in judicio agi: neque scenicum spectaculum aut arenariam venationem, aut circense certamen celebrari. Quin et si natalis imperatoris in Dominicum diem incidat,spectacula differri. Qui spectaculis Dominico. [die] interfuerit, et qui apparitor legem transgressus sit, eum militia privari, ejusque patrimonium proscribi. Liccre tamen eo die] pacisci et transigere. Dictum est autem lib. 1, tit. 9, const. 2, [et] 13, quod Judai die Sabbato, aliisque ipsorum festis diebus neque corporale munus obeunt, neque quidquam sam in jus vocantur, aut [ipsi] Christianos in jus vocant. CAP. V. Cur genu flectamus; cur non item die Dominica vel tempore Pentecostalt: et cur verso ad orientem vultu oremus. Basilii ex quo de Spiritu sancto ad Amphilolochium scripsit. Ex asservatis in Ecclesia dogmatibus, etc., ut pag. 462. Et post alia. Et haec est ratio, etc., ut supra 462. Erecti itidem perficimus deprecationem etc., ut pag. 462. ΚΕΦΑΛ. Ε'. - Τίς ἡ αἰτία τῆς γονυκλισίας, καὶ τοῦ μὴ τοῦτο γίνεσθαι ἐν Κυριακῇ καὶ ταῖς ἡμές ραις τῆς Πεντηκοστῆς, καὶ διὰ τί τρὸς ἀνατολὰς ὁρῶντες εὐχόμεθα. Βασιλείου ἐκ τοῦ κζ' κεφ. τῶν πρὸς ᾿Αμφιλόχιον περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησία πεφυλαγμένων δογμάτων, κα τ. λ. Καὶ μεθ' ἕτερα. Οὗτος ὁ λόγος τῆς τῶν ἀγράφων παραδόσεως, κ.τ.λ. Καὶ ὀρθοὶ μὲν πληροῦμεν τὰς εὐχὰς, κ. τ. λ.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. VIII, CAΡ. Ι. TITVOE H'. ΠΕΡΙ ΠΑΡΟΙΚΙΩΝ, ΚΑΙ ΠΩΣ ΔΙΑΓΩΥΣΙΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΙ ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ, ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΑΠΟΔΗΜΙΑΣ ΑΥΤΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΤ' ΕΤΟΣ ΣΥΝΟΔΩΝ, ΚΑΙ ΞΕΝΟΔΟΧΙΑΣ, ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ, ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΖ, ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΠΡΑΤΤΟΥΣΙΝ ΙΔΙΩΤΙΚΑ Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΚΑΙ ΠΩΣ ΟΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΤΙΜΩΣΙ. TITULUS VIII. 183 DE PARÆCIIS, ET QUOMODO SE GERANT EPISCOPI ET CLERICI, ET DE EORUM PEREGRINATIONE, ET DE ANNUIS SYNODIS, ET DE RECIPIENDIS HOSPITIBUS, ET DE DOCTRINA, NEC NON DE COMMENDATITIIS AC PACIFICIS EPISTOLIS, ET QUID AGANT PRIVATE VEL PUBLICE, ET QUOMODO CLERICI INVICEM SE HONORENT. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Περὶ παροικιῶν, καὶ τῶν ἀπὸ βασιλικῶν τύπων, γινομένων καινισμῶν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιζ'. ιζ'. Τὰς καθ᾿ ἑκάστην Εκκλησίαν ἀγροικικὰς παροικίας ἢ ἐγχωρίους, μένειν ἀπαρασαλεύτους παρά τοῖς κατέχουσιν αὐτὰς ἐπισκόποις, καὶ μάλιστα εἰ τριακονταετή χρόνον ταύτας ἀβιάστως διακατέχοντες ᾠκονόμησαν. Εἰ δὲ ἐντὸς τῶν λ᾽ ἐτῶν γεγένηταί τις ἡ γένοιτο περὶ αὐτῶν ἀμφισβήτησις, ἐξεῖναί τοῖς λέγουσιν ἠδικῆσθαι περὶ τούτων, κινεῖν παρὰ τῇ συν ἐδῳ τῆς ἐπαρχίας· εἰ δέ τις ἀδικοῖτο παρὰ τοῦ οἰ κείου μητροπολίτου, παρὰ τῷ ἐξάρχῳ τῆς διοικήσεως ἢ τῷ Κωνσταντινουπόλεως θρόνῳ δικαζέσθω, καθά προείρηται. Εἰ δὲ καί τις ἐκ βασιλικῆς ἐξουσίας έκαινίσθη πόλις, ἢ αὖθις καινισθείη, τοῖς πολιτικοῖς καὶ δημοσίας τύποις καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν παροικιών ἡ τάξις ἀκολουθείτω. Συνόδου Καρθαγέννης κανών νγ', 15', ξδ', οα', os, πβ'. Οστε τὰς διοικήσεις, εἰ μὴ κατὰ συναίνεσιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἐπίσκοπον ἕτερον μὴ δέχεσθαι. νγ'. ᾿Επιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· ἐν πολλαῖς συν όλοις ώρισται συνεδρίῳ ἱερατικῷ, ἵνα τὰ πλήθη τὰ ἐν ταῖς παροικίαις ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων κατεχόμενα, τὰ ἴδιον ἐπίσκοπον μηδέποτε ἐσχηκότα, εἰ μὴ κατὰ συναίνεσιν τοῦ ἐπισκόπου, παρ᾽ οὐ ἐξ ἀρχῆς κατα έχονται, μὴ λαμβάνοιεν ἰθυντὰς ἰδίους, τουτέστιν ἐπισκόπους· ἐπειδὴ τινες τυραννίδος τινὸς ἐπιτετυχηκότες, τὴν τῶν ἀδελφῶν κοινωνίαν ἀποστρέφονται, καὶ ὅταν δὲ ἀποφαυλισθῶσιν, ὡσανεί τινι παλαιᾷ τυραννίδι δεσποτείας ἑαυτοὺς ἐκδικοῦσι· πολλοὶ δὲ καὶ ἐκ τῶν πρεσβυτέρων φυσιούμενοι καὶ μωροί, τοὺς αὐχένας ἐπανιστῶσι κατὰ τῶν οἰκείων ἐπισκόπων, τὸ πλῆθος συμποσίοις καὶ κακοθελέσι συμβουλίαις διεγείροντες, ὡς ἀτάκτῳ εὐνοίᾳ τούτους ἑαυτοῖς ἔθυντὰς καθιστάνειν. Τοῦτο δὲ ἐπισήμως εὐκταῖον παρὰ τῆς ὑμετέρας κατέχομεν διανοίας πιστότατε ἀδελφέ 68 Conc. Afric. c. 20. Ferrandus cap. 13, ex conc. Carthag. t. 52; concil. Carthag. ut, cap. 42. PATROL GR. CIV. CAPUT I. — De paraciis et de invectis principum decreto novitatibus. Concilii Chalcedonensis canon 17. 17. Quæ sunt in quaque provincia, rurales vicinasque parochias, firmas et inconcussas manere apud eos qui illas tenent episcopos: et maxime si triginta annorum tempore eas sine vi detinentes administraverint. Si autem intra triginta annos fuit aliqua vei fuerit de iis controversia, licere iis qui injuriam sibi fieri dicunt, de iis litem movere apud synodum provinciæ. Si qui autem injuria afficiatur a proprio metropolitano, apud exarchum diæcesis, vel Constantinopolitanam sedem liliget, sicut prius dictum est. Sin autem etiam civitas aliquis ab imperatoria auctoritate innovata est, vel deinceps 186 innovata fuerit, civiles et publicas formas ecclesiasticarum quoque parochiarum ordo consequatur. Concilii Carthaginensis canones 53, 56, 64, 71, Ut diæceses, nisi ex consensu episcopi proprii, alium episcopum non accipiant. 53. Epigonius 68 episcopus dixit: Multis conciliis hoc statutum a calu sacerdotali est, ut plebes quæ in diccesibus ab episcopis retinentur, quæ episcopos nunquam habuerunt, nonnisi cum voluntate ejus episcopi a quo tenentur, proprios accipiant rectores, id est episcopos. At vero quia nonnulli dominatu quodam adepto communionem fratrum abhorrent, vel certe, cum depravati fuerint quasi in quadam arce tyrannica sibi dominatum vindicant: quod plerique tumidi atque stolidi adversus episcopum suas cervices erigunt presbyteri,vel conviviis sibi concinnantes plebem, vel certe persuasu maligno; ut illicito favore eosdem velint sibi collocare rectores. Quod quidem insigne mentis tuæ tenemus votum,frater religiose Aureli, qui hæc sæpe oppressisti, non curando Al. ms. al. «cum elevati fuerint.»

tales petitores. Sed propter eorum malos cogitatus, et prave continuata consilia, hoc dico, non debere rectorem accipere eam plebem, quæ in diccesi semper subjacuit, nec unquam proprium episcopum habuit. Quapropter si universo sanctissimo cotui placet hoc, quod prosecutus sum, confirmetur. Αυρήλιο, ὅτι πολλάκις τας τοιαύτας ὁρμᾶς μὴ προσδεχόμενος ἐκώλυσας. Ειὰ δὲ τὰς τῶν τοιούτων και καθελεῖς ἐννοίας, καὶ τὰ φαύλως συμφωνούμενα βουλεύματα τούτο λέγω, μὴ ἐφείλειν ἴδιον καθηγη τὴν δέξασθαι τὸ πλῆθος τὸ ἐν τῇ λεγομένη παροικία ὑποκείμενον ἀρχαίῳ ἐπισκόπῳ, καὶ μηδέποτε ἴδιον ἐπίσκοπον ἐσχηκός. Διὸ ἐὰν συμπάσῃ τῇ ἁγιωτάτη συνόδῳ ἀρέσκῃ τὸ παρ' ἐμοῦ, βεβαιωθήτω. Aurelius episcopus dixit: Fratris et consacerdo- Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν. Τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συν tis nostri prosecutioni 187 non obsisto: sed hoc επισκόπου ἡμῶν τῇ ἐξακολοθήσει, οὐκ ἀνθίσταμαι· me et fecisse et facturum esse profteor circa eos ἀλλὰ τοῦτο ἐμὲ καὶ πεποιηκότα καὶ ποιήσοντα ὁμε sane, qui fuerint concordes, non solum circa Ec- λογῶ, δηλαδὴ περὶ τοὺς ὁμονοῦντας, οὐ μόνον τῇ clesiam Carthaginensem,sed circa omnes sacerdo- ἐν Καρχηδόνι Εκκλησίᾳ, ἄλλα καὶ πάσῃ τῇ ἱερατική tale consortium. Sunt enim plerique conspirantes συγκληρώσει. Εἰσὶ γὰρ πλεῖστοι συμπνέοντες τοῖς cum plebibus propriis, quas decipiunt, ut dictum οἰκείοις πλήθεσιν, ἅτινα, ὡς λέλεκται ἀπατῶσι ανής est, earum scalpentes aures, blandi ad seducen- θοντες τὰς ἀκοὰς αὐτῶν, καὶ κολακεύοντες πρὸς ἐπυdum, vitiosa vitæ homines, vel certe infali, et ab τους, ἀθρώπους κατεγνωσμένου βίου μῆλλον δὲ hoc corsortio separati, qui putant propria plebi φυσιούμενοι, καὶ ἐκ τῆς συγκληρώσεως ταύτης ἑαυ incubandum; et nonnunquam convocati ab conci- τοὺς χωρίζοντες, οἵτινες τῷ ἰδίῳ πλήθει ἐπερειδό lium venire detrectant, sua forte ne prodantur μενοι, πολλάκις συγκληθέντες ἐλθεῖν εἰς σύνοδον, fagitia, metuentes. Dico, si placet, circa hos,non παραιτούνται, ὡς φοβούμενοι μή πως τὰ τούτων ἀποtantum dicceses non esse servandas, verum et de πήματα φανερωθώσι. Λέγομεν οὖν, ἐὰν δοκῇ ὀφεί propria Leclesia,quæ illis male faverit, omnimodo λομεν παντί τρόπῳ ἀγωνίσασθαι, τούτεις μὴ μόνον adnitendum ut etiam auctoritate publica rejician- τάς τοιαύτας διοικήσεις μή φυλάττεσθαι, ἀλλὰ μηδὲ tur, atque ab ipsis principalibus cathedris remo- τὰς ἰδίας Εκκλησίας τάς κακῶς εἰς ἑαυτοὺς περ veantur. Οportet enim, ut qui universis fratribus ριελθούσας. Καὶ ἵνα αὐθεντικῶς δημοσίᾳ ἐκβάλλωνac toto concílio inhæserit, non solum suam ται, καὶ αὐτῆς τῆς τῶν πρωτευόντων καθέδρας ἀποjure integro, sed et diæceses possideal. At vero, κινῶνται, χρὴ γὰρ τοὺς σύμπασι τοῖς ἀδελφοῖς καὶ qui sibimet putant plebes suas sufficere, fraterna ὅλῃ τῇ συνόδῳ προσκολλωμένους, μή μόνον τὴν οἱ dilectione contempla, non tantum diccses amil- κείαν κατέχειν δικαίως καθέδραν, ἀλλ᾽ ἔνι μὴν τὰς tant, sed, ut dixit, etiam in propriis publica ca- τοιαύτας διοικήσεις κεκτήσθαι· τοὺς δὲ δοκοῦντας reant auctoritate, ut rebelles. τοῖς ἰδίοις ὄχλοις ἀρκεῖσθαι, καὶ τῆς ἀδελφικῆς ἀγαπης καταφρονούντας, μὴ μόνον τὰς διοικήσεις, ἀπολλύειν, ἀλλ᾽ ἔτι μήν, ὡς εἶπον, καὶ τῶν ἰδίων τόπων ἀρχοντικῇ στερεῖσθαι, ὡς ἀντάρτας, δυναστεία. Honoratus et Urbanis episcopi dixerunt: Summa provisio sanctilatis tum cohæsit mentibus singulorum, et, puto, omnium responsione ea quæ prosaqui dignatus es, roboranda. 188 Universi episcopi dixerunt: Placel, placet. Ut episcopi qui in diœcesibus fuerint ordinati, diœcesim sibi nullam vindicent. 56. Honeratus et Urbanus 69 episcopi dixerunt: Audivimnus constitutum, ut dimceses non mereantur episcopos accipere, nisi consensu ejus sub quo fuerint constitute: sed in provincia nostra cum aliqui forte in diceresi, concedente eo episcopo in cujus potestate fuerant constituta, ordinati sunt episcopi, etiam dimceses sibi vindicant: hoc et corrigi charitatis vestra judicio, et inhiberi de catero debet. Epigonius episcopus dixit: Singulis episcopis servatum et quod decebat, ut ex massa diccesium nulla carperetur, ut proprium episcopum 69 Conc. Afric. c. 23; Carthag. III, can. 46. Hoc est, «toti provinciæ.» G Ονωράτος καὶ Οὐρανὸς ἐπίσκοποι εἶον Η μεσ γίστη πρόνοια τῆς ὑμετέρας ἁγιωσύνης, τοὺς πάντων διανοίαις ἐνεκαθέσθη, καὶ λογιζόμεθα οφείλειν τῇ πάνω των ἀποκρίσει βεβαιωθῆναι τὴν ὑμετέραν ἐξακολού θησιν. Σύμπαντες ἐπίσκοποι εἶπον· Αδέσκει, ἀρέσκει. Περὶ τοῦ τοὺς ἐν ταῖς παροικίαις χειροτονουμέ νους ἐπισκόπους, μή τινα ἐαυτοῖς ἐκδικεῖν διαβ κησιν. νς'. Ονωράτος καὶ Οὐρανὸς οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Ἠκούσαμεν ὁρισθεν, ἵνα αἱ παροικίαι μὴ ἀξιῶνται λαμβάνειν ἐμισκόπους, εἰ μὴ κατὰ συναίνεσιν τούτου ὑφ᾽ ἂν καθίσταντο. Ἐν δὲ τῇ χώρᾳ ἡμῶν κατὰ συγκ χώρησιν τοῦ ἐξ ἀρχῆς κατέχοντος τὰς διοικήσεις ἐπισκόπου, τινὲς εἰς τὰς αὐτὰς παροικίας χειροτο νηθέντες ἐπίσκοποι, ἑαυτοῖς ἔτι μὴ ἑτέρας διεκδι - κούσι. Τοῦτο καὶ κωλυθῆναι τῇ ἀπὸ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης κρίσει, καὶ ἀναρτηθῆναι τοῦ λοιποῦ ὀφείλει. Επιγόνιος ἐπίσκοπος είπεν Εκάστῳ ἐπισκόπῳ τὸ πρέπον ἐφυλάχθη, ἵνα ἐκ τῆς συγκτησίας τῶν παροικιῶν μηδὲν ἀποδρεφθείη πρὸς τὸ ἴδιον κτήσα.

σθαι ἐπίσκοπον, εἰ μὴ κατὰ συναίνεσιν τοῦ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντος. Ἐὰν δὲ αὐτὸς παραχωρήσῃ, ὥστε την αὐτὴν διοίκησιν ἐπιτραπεῖσαν ἴδιον κτήσασθαι ἐπίσκοπον, εἰς τὰς λοιπὰς τὸν προχειρισθέντα μὴ ἐπιβαλέσθαι διοικήσεις· διότι μία ἐκ τοῦ σώματος τῶν πολλῶν ἀφαιρεθεῖσα, αὐτὴ καὶ μόνη ἥξιώθη τιμὴν ἰδίας ἐπισκοπῆς ἀναδέξασθαι, Αυρήλιος Επίσκοπος εἶπεν· Οὐκ ἀμφιβάλλω τῇ πάντων ὑμῶν ἀγάπῃ ἀρέσκειν, ὥστε τὸν κατὰ συγχώρησιν τοῦ προτέρου ἐπισκόπου ἐν τῇ διοικήσει προχειρισθέντα ἐπίσκοπον, μόνον αὐτὸν κατέχειν τὸν λαὸν εἰς ὃν ἐχειροτονήθη. Ἐπειδὴ οὖν πάντα νομίζω εἶναι τετρακταϊσμένα, ἐὰν πάντα στοιχῇ τῷ λογισμῷ ὑμῶν, πάντα βεβαιώσατε τῇ ὑμετέρᾳ ἐκφωνήσει. Πάντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Πᾶσιν ἡμῖν ταῦτα ἤρεσαν, καὶ τῇ ἡμετέρᾳ ὑπογραφῇ ταῦτα βεβαιοῦμεν. Καὶ ὑπέγραψαν. Αυρήλιος Επίσκοπος τῆς Ἐκκλησ σίας Καρχηδόνος, Τῷ παρόντι δεκρέτῳ συνήνεσα, καὶ ἀναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ομοίως καὶ οἱ λοιποί Επίσκοποι ὑπέγραψαν. Εν ταύτῃ τῇ συνόδῷ ωρίσθη, ἵνα ἐπίσκοπος χωρίς ἀπολυτικῆς μὴ πλεύσῃ. Ἐπὶ Καισαρίου καὶ ᾿Αττικοῦ τῶν λαμπροτάτων ὀπάτων, τῇ πρὸ ἓξ Καλανδῶν Ιουλίων ἐν Καρχηδόνι, ἤρεσε μηδένα τῶν ἐπισκόπων πλέειν χωρὶς ἀπολυτικῆς τοῦ πρωτεύοντος. σει. Τα πεπραγμένα ὁ ζητῶν ἐν τοῖς αὐθεντικοῖς εὐρήἘκ τῆς συνόδου ταύτης τοποτηρηταί πρός βασιλέας, οἱ υπογεγραμμένοι ἐπίσκοποι ἀπεστ τέλλοντο Περὶ ἐλευθεριῶν τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γινομένων, αἰιητέον ἀπὸ τοῦ βασιλέως. ξδ'. Περὶ ἐλευθηριῶν δηλαδὴ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ κη ρυκτέων, ἐὰν τοῦτο οι ἡμέτεροι συνιερεῖς φαίνωνται ποιοῦντες ἀνὰ τὴν Ιταλίαν, καὶ ἡ ἡμετέρα δῆλον πεποίθησις τη τούτων τάξει ἕπεται, δοθείσης φανερῶς ἀδείας, πεμπομένου τοποτηρητοῦ, ἵνα οἰαδήποτε ἀξία πίστεως, ὑπὲρ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, καὶ τῆς τῶν ψυχῶν σωτηρίας ἐκτελέσαι δυνηθείη· καὶ ἡμεῖς ἐπαινετῶς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου ὑποδεξώμεθα ταῦτα πάντα· ἐὰν τῇ ὑμετέρᾳ ἀγιωσύνῃ ἀρέσκῃ, ἐξείπατε· ἵνα καὶ τὴν ἐμὴν ἀναφορὰν βεβπίαν οὖσαν ὑμῖν ἐπιδείξω, καὶ τὰ παρὰ τῆς πάντων ἡμῶν συναινέσεως ἡ αὐτῶν εἰλικρινότης ἡδέως προσδέξηται. ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Πᾶσιν ἀρέσκει τὰ προτεθέντα, καὶ συνετῶς Ἀπὸ τῆς σῆς ἀγιωσύνης ἐξηγηθέντα, ὀφείλει ἐκτελεσθῆναι, - ΤΙΤ. VIII, CAP. Ι. habuisset, nisi ipse consensum adhibuisset concedendi. Sufficiat enim si concesserit, ut eadem diæcesis permissa proprium tantum episcopum habeat, caeteras sibi non vindicet dioceses; quia exempta de fasce multarum sola meruit honorem episcopatus suscipere. Aurelius episcopus dixit: Non dubito charitati vestra omnium placere, eum qui in diccesi concedente episcopo, qui matricem tenuit, solam eamdem retinere plebem in qua fuerat ordinatus. Quoniam igitur universa arbitror fuisse tractata, si omnia cum animo vestro convenerunt, sermone vestro cuncta roborate. Universi episcopi dixerunt: Omnia nobis hæc placuerunt, et hæc nostra subscriptione frmabimus. 189 Et subscripserunt. Aurelius episcopus Ecclesia Carthaginensis, huic decreto consensi, et prælecto subscripsi. Similiter et cæteri episcopi subscripserunt In hoc concilio statutum est, ut episcopi sine formata non navigent. Caesario 70 et Attico viris clarissimis consulibus, sexto Kalendas Julias, Carthagine, placuit, ut nullus episcoporum naviget sine formata primatis. Gesta in authenticis, qui quæret, inveniet. De concilio isto legali ad imperatores infrascripti diriguntur episcopi. De manumissionibus in Ecclesia celebrandis, ab imperatore poscendum. 64. De manumissionibus 71 sane in Ecclesia dicendis (Grac. proclamandis, si id nostri consacerdotes per Italiam facere reperiuntur, nostra eliam erit fiduciæ istorum ordinem sequi: data plane licentia misso legato, ut quæcunque digna fide pro statu Ecclesiæ et salute animarum agere potuerit, cos laudabiliter in conspectu Domini accepturos. Quæ omnia, si sanctitati vestræ placent, edicite; ut et meam suggestionem ratam esse vobis advertam, et nostram omnium consensionem sinceritas eorum libenter accipiat. Ab universis episcopis dictum est: Omnibus placent hæc quæ injuncta sunt peragenda (B7),et prudenter a tua sanctitate enarrata. 70 Hæc in concilio Africano ut vocant, canoni hujus codicis 34, præponuntur. 71 Conc. Afric, c. 32. Desunt in codice legatorum episcoporum nomina. Conc. Carthag. sub Aurelio III, nti appellatur a Bonifacio Carthag. in conc. anni 525. Anno 397, conc. Carthag. In, cap. 38. Concilium Carthag. Iv sub Aurelio anni 399, canon unicus. Hanc vocem loco suo movit Græcus interpres.

190 De his qui plebes proprias derelinquunt. Α. Περὶ τῶν τοὺς ἰδίους λαοὺς ἐγκαταλιμπανον71. Rursus placuit 73 ut nemini sit facultas, relicta principali cathedra, ad aliquam Ecclesiam in diocesi constitutam se conferre, vel in re propria diutius quam oportet constitutum, curam vel frequentationem propria cathedra negligere. De defensoribus Ecclesiarum ab imperatore poscendis. 75. Ab imperatoribus, universis visum est 79, postulandum propter affictionem pauperum,quorum molestiis sine intermissione fatigatur Ecclesia, ut defensores eis adversus potentias divitum com episcoporum provisione delegentur. De manumissionibus. 82. Item placuit 73, ut de manumissionibus in Ecclesia celebrandis ab imperatore petatur. Concilii acumenici vi canones 23, 36, 37, 38, 39. 25. Præterea renovamus etiam canonem, qui dicit agrestes, et quæ sunt in provincia parochias inconcussas manere apud episcopus, qui eas possident: maxime, si triginta annorum spatio eas sine vi possidentes administraverint. Si autem intra triginta annos fuit vel fuerit aliqua de iis controversia, licere iis, qui se injuria affectos dicunt, de eo actionem apud synodum provinciæ. 36. Renovantes quæ a sanctis centum quin-c quaginta Patribus, etc., ut supra pag. 474. 37. Quoniam diversis temporibus, etc., ut supra pag. 487. 191 38. Canonem qui a Patribus factus est, nos quoque observamus, qui sic edicit: Si qua, civitas ab imperiali potestate innovata est, vel rorsus innovata fuerit, civiles ac publicos typos ecclesiasticarum qucque rerum ordo consequatur. 39. Cum frater et comminister noster Joannes insula Cypri præsul, etc., ut supra pag. 474. Textus.Const.6,tit.2,lib.1. Cod.ait quod, Quæ canonica dubietates per universum Illyricum emergunt,eas non absque scientia antistitis urbis Cons - tantinopolitanæ quæ veteris Romæ prærogativas habet ejusque sacerdotales conventus oporteat decidi. Const. vero 16, tit. 2. Lib. Cod.abrogatquæcunque tempore tyrannidis adversus Zenonem [instituta], in 192 præjudicium sacerdotum ecclesiasticive status, contra anteriorum principum sanctiones facta sunt, et quæ antea obtinuissent renovat, ac Constantinopolitanum ante alios resim dendi jus habere dicit. Const. 35, tit. 3, lib. ur των. ολ'. Πάλιν ἤρεσεν, ὥστε μηδενὶ ἐξεῖναι ἐπισκόπῳ, καταλειφθείσης τῆς αὐθεντικής αὑτοῦ καθέδρας, πρός τινα Εκκλησίαν ἐν διοικήσει καθεστῶσαν ἑαυτὸν ἀποφέρειν, ἢ ἐν οἰκείῳ πράγματι, ὑπὲρ δ χρὴ ἐπὶ πολὺ ἀπασχολουμένῳ, ἀμελεῖν τῆς φροντίδος καὶ τῆς συνεχείας τοῦ ἰδίου θρόνου. Περὶ ἐκδίκων τῶν Ἐκκλησιῶν τῶν ὀφειλόντων ἀπὸ τοῦ βασιλέως αἰτηθῆναι. σε. Σύμπασιν ἔδοξεν αἰτῆσαι ἀπὸ τῶν βασιλέων διὰ τὴν τῶν πενήτων κάκωσιν, ὧν ταῖς ἐπαχθείαις ἀπαύστως ἡ ᾿Εκκλησία παρενοχλείται, ὥστε ἐνδίκους τούτοις μετὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων προνοίας ἐπιλεγῆναι, κατὰ τῆς τῶν πλουσίων τυραννίδος. Περὶ ἐλευθεριῶν. πβ'. Ομοίως ἥρεσεν, ἵνα περὶ τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ γινομένων ἐλευθεριών, ἀπὸ τοῦ βασίλεως αἴτησις γένηται. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν «ε', 25', λς', λη', λθ'. κε'. Προς τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἀνανεούμεν καὶ τὸν κανόνα τὸν διαγορεύοντα, τάς καθ᾿ ἑκάστην Εκκλησίαν ἀγροικικές παροικίας ή εγχωρίους, μένειν ἀπαρασαλεύτους παρὰ τοῖς κατέχουσιν αὐτὰς ἐπισ σκόποις, καὶ μάλιστα εἰ τριακονταετή χρόνον ταύτας ἀδιάστως διακατέχοντες ᾠκονόμησαν. Εἰ δὲ ἐντὸς τῶν λ' ἐτῶν γεγένηταί τις, ἢ γίνοιτο περὶ αὐτῶν ἀμφισβήτησις, ἐξεῖναι τοῖς λέγουσιν ἠδικῆσθαι, περὶ τούτων κινεῖν παρὰ τῇ συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας. λς'. 'Ανανεούμενοι τὰ παρὰ τῶν ργ᾽ ἁγίων Πατέ ρων, κ. τ. λ. λζ'. Επειδὴ κατὰ διαφόρους καιροὺς, κ. τ. λ. λη'. Τὸν ἐκ τῶν Πατέρων ἡμῶν τεθέντα κανόνα καὶ ἡμεῖς παραφυλάττομεν, τὸν οὕτω διαγορεύοντα· Εἰ τις ἐκ βασιλικῆς ἐξουσίας ἐκαινίσθη πόλις, ἢ αὖθις καινισθείη τοῖς πολιτικοῖς καὶ δημοσίοις τύποις, καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἡ τάξις ἀκολου θείτω. 20. Τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συλλειτουργοῦ ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ τῆς Κυπρίων νήσου, κ. τ. λ. Ἡ Γ΄ διάταξις τοῦ β' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. φησίν, ὅτι τὰς ἀναφυομένας κανονικὰς ἀμφισβητή σεις ἐν ὅλῳ τῷ Ἰλλυρικῷ, οὐ δεν τέμνεσθαι παρὰ γνώμην τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς αὐτοῦ συνόδου, ἥτις ἔχει τὰ προνόμια τῆς ἀρχαίας Ρώμης. Ἡ δὲ ιζ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίς, ἀκυpoῖ τὰ γενόμενα ἐν τῇ κατὰ Ζήνωνος, τυραννίδι παρὰ τὰ πρώην βασιλικά θεσπίσματα περὶ ἱερέων ή καταστάσεως ἐκκλησιαστικής, καὶ τὰ πρώην ανα νεοῦται, καί φησι, τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἔχειν τῶν ἄλλων τὴν προεδρίαν. Ἡ δὲ λε᾽ διάτ, τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. λέγει, ὅτι Εκάστη πόλις ἴδιον ἐπίσκοπον 72 Conc. Carthag. v can. 5; Afric. c. 38. 79 Conc. Carthag. v, c. 93. Afric. can. 42. 75 Conc. Afric. c. 49. Bonifacius in conc. Carthag. anni 525, ex concil. vi, sub Aurelio. In villa suburbana.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. VIII, CAP. II. ἐχέτω. Καὶ κἂν διὰ θείας ἀντιγραφῆς τολμήσοι τις ἀφελέσθαι πόλιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἢ τῆς περιοιγίδων αὐτῆς, ἡ τινος ἄλλου δικαίου; γυμνούται τῶν ὄντων καὶ ἀτιμούται. Εξῄρηται δὲ ἡ Τομέων Σχυθίας πόλις· ὁ γὰρ ἐπίσκοπος αὐτῆς, καὶ τῶν λοιπῶν προνοεῖ· καὶ ἡ Λεοντόπολις Ισαυρίας ὑπὸ τὸν Ἐπίσκοπόν ἐστιν Ισχυροπόλεως. Ότι δὲ καὶ ἡ Κωνσταντινουπόλεως ἔχει τὰ προνόμια τῆς ἀρχαίας Ρώμης, εἴρηται καὶ βιβλ. ια' τοῦ κώδ.,τίτ. κα', διατ. α' καὶ μόνη. Η δὲ α' διάτ. τοῦ ιζ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. του κώδ., Ῥώμην αὐτὴν ὀνομάζεσθαι λέγει. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ τοῦ μὴ ὡ; ἔτυχεν ἀποδη μεῖν ἐπίσκοπον ἢ κληρικὸν ἐν ἑτέρα διάγειν παροικία. ᾿Αποστόλων κανών ιδ', ιε'. ιδ'. Ἐπίσκοπον μὴ ἐξεῖναι καταλείψαντα τὴν ἑαυτοῦ παροικίαν, ἑτέρᾳ ἐπιπηδᾷν, κἂν ὑπὸ πλειόνων ἀναγκάζηται· εἰ μή τις εὔλογος αἰτία ᾖ, ἡ τοῦτο βιαζομένη αὐτὸν ποιεῖν, ὡς πλέον τι κέρδος δυναμένου αὐτοῦ τοῖς ἐκεῖσε λόγῳ εὐσεβείας συμβαλέσθαι· καὶ τοῦτο δὲ οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλὰ κρίσει πολλῶν ἐπισκόπων καὶ παρακλήσει μεγίστῃ. ιε΄. Εἴ τις πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ καταλόγου τῶν κληρικῶν, ἀπολείψας τὴν ἑαυτοῦ παροικίαν, εἰς ἑτέραν ἀπέλθοι, καὶ παντελῶς μεταστὰς διατρίβοι ἐν ἄλλῃ παροικίᾳ παρὰ γνώμην τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τοῦτον κελεύομεν μηκέτι λειτουργεῖν· εἰ μάλιστα προσκαλουμένου αὐτὸν τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ ἐπανελθεῖν, οὐχ ὑπήκουσεν, ἐπιμέ. νων τῇ ἀταξία, ὡς λαϊκὸς μέντοι ἐκεῖσε κοινωνείτω. Συνόδου Αγκύρας κανών της. Εἴ τινες ἐπίσκοποι κατασταθέντες, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανών γ', ιγ', κβ'. γ'. Εἴ τις πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τῶν τοῦ ἱερατείου, καταλιπὼν τὴν ἑαυτοῦ παροικίαν εἰς ἑτέραν ἀπέλθοι, ἔπειτα παντελῶς μεταστὰς, εἰς ἑτέ ραν παροικίαν διατρίβειν πειρᾶται ἐπὶ πολλῷ χρόνῳ μηνέτι λειτουργεῖν, εἰ μάλιστα καλοντι τῷ ἐπισκόπῳ τῷ ἰδίῳ, καὶ ἐπανελθεῖν εἰς τὴν παροικίαν τὴν ἑαυτοῦ παραινοῦντι, μὴ ὑπακούοι· εἰ δὲ καὶ ἐπιμένοι τῇ ἀταξία, παντελῶς αὐτὸν καθαιρεῖσθαι τῆς λειτουργίας, ὡς μηκέτι χώραν ἔχειν ἀποκαταστάσεως. εἰ δὲ καθαιρεθέντα διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν δέχοιτο ἕτερος ἐπίσκοπος, κἀκεῖνον ἐπιτιμίας τυγχάνειν ὑπὸ κοινῆς συνόδου, ὡς παραλύοντα τους θεσμοὺς τοὺς ἐκκλησιαστικούς. ιγ. Μηδένα ἐπίσκοπον τολμάν, κ. τ. λ. κβ'. Ἐπίσκοπον μὴ ἐπιβαίνειν ἀλλοτρία πόλει, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών μα', μβ'. μα'. "Οτι οὐ δεῖ ἱερατικὸν ἢ κληρικὸν, ἄνει, κανονικῶν γραμμάτων ὁδεύειν. Unaquæque, inquit, civitas proprium episcopum habeto. Εt si quis vel per divinum rescriptum civiEt tatem aliquamn] aut suo episcopo, aut territorio, aut alio quopiam jure privare audeat: exuitur bnis, et infamis redditur, Excipitur autem Tomensium Scythiæ civitas. Illius enim episcopus reliquarum etiam civitatum] curam gerit. [Tum] etiam LeontopolisIsauri subest episcopo Isauropolitano. Quod porro Constantinopolis privilegia veteris Romæ habeat, dicitur lib. ut cod. tit. 21, const. unica. Const. vero 1 tit. 17, lib. I, cod. ipsam Ι, [etiamn] Romam nominari dicit. CAP. II. — Ne temere episcopus peregrinetur, neque clericus in aliena degat parecia. Apostolorum canones 14, 18. 14. Episcopo non licet,sua relicta parochia, ad aliam transilire, etiamsi a pluribus cogatur: nisi sit aliqua causa rationi consentanea,quæ eum cogat hoc facere, utpote ad majus lucrum, cum possit ipse lis, qui illic habitant, pietatis verbo conferre: idque non ex se, sed mullorum epis coporum judicio et maxima exhortatione. 15. Si quis 74 presbyter, vel diaconus, vel omnino ex clericorum catalogo, relicta sua parochia, in aliam abscesserit, et cura penitus transierit, præter sui episcopi sententiam in alia parochia maneat, eum non amplius, 195 celebrare jubemus, maxime si, eum adhortante episcopo ut rediret, non paruerit, in contumacia et insolentia perseverans: is tamen ut laicus communicet. Concilii Ancyrani canon 18. Si qui constituti sunt episcopi, etc., ut supra, pag. 506. Concilii Antiochensis canones 3, 13, 22. 3. Si quis presbyter, vel diaconus, vel quis omnino ex sacerdotali ordine relicta sua parochia in aliam abierit, deinde omnino commi grans, in alia parochia longo tempore versari conetur, ne amplius celebret, maxime si proprio vocanti episcopo ut in suam parochiam redeat, exhortantique non pareat. Si autem in insolentia (ἀταξία), perseverat, is omnino a sacro ministerio deponatur. Si autem eum, qui propter hanc causam depositus est, alius episcopus receperit, ille quoque a communi synodo puniatur, ut qui ritus ecclesiasticos dissolvat. 13. Nullus episcopus audeat, etc., ut pag. 475. 22. Episcopus in alienam civitatem, etc., ut pag. 478. 194 Concilii Laodiceni canones 41, 42. 41. Quod non oportet eum qui est sacralus vel clericus sine canonicis litteris iter ingredi. 74 Nic. can. 16, Antioch. cap. 3. - Vide lib. 3. De vita Constantini, cap. 61, edit. Valesianæ. Citantur Constantini epist. 2, ad Euseb. et Antioch. episcopos scriptæ. Exstant apud Euseb. De vita Constant. lib. iii, cap. 57.

PHOTII PATRIARCHS CP. 42. Quod non oportet eos qui sunt sacrali vel μβ' "Οτι οὐ δεν ἱερατικὸν ἡ κληρικόν, ἄνευ κελεύ clerici, sine jussu episcopi iter ingredi. Concilii Constantinopolitani canon 2. 2. Episcopi ad Ecclesias quæ sunt ultra suam diœcesim, etc., ut supra pag. 470. Concilii Chalcedonensis canones 13, 23. 13. Externos clericos 73 et ignotos in alia civitate sine proprii episcopi commendatitiis litteris nusquam ullo modo ministrare. 23. Pervenit ad aures nostras, quod in provinciis, canonibus constituta episcopum synodi non fiant, et ex eo multa ecclesiastica negligantur quæ correctione indigent. Statuit ergo sancta synodus secundum sanctorum Patrum canones, ut bis in anno eumdem in locum conveniant uriuscujusque provincia episcopi,ut metropolitanus melius esse perspexerit, et singula emergentia corrigant: episcopi autem, qui non conveniunt, si in eadem metropoli versentur, atque adeo sani sint et ab omni inexcusabili et necessario negotio liberi, fraterne reprehendantur. σεως ἐπισκόπου οδεύειν, Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανών β'. β΄. Τοὺς ὑπὲρ διοίκησιν ἐπισκόπους, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιγ', κγ'. ιγ. Ξένους κληρικούς καὶ ἀναγνώστης, ἐν ἑτέρα πόλει είχα συστατικών γραμμάτων τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, μηδὲ ὅλου μηδαμοῦ λειτουργείν. κγ'. Ἦλθεν εἰς ἀκοὰς τῆς ἁγίας συνόδου, ὡς κληρικοί τινες καὶ μονάζοντες, μηδὲν ἐγκεχειρισμέ νοι ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἔστι δὲ ὅτε καὶ ἀκοινώνητοι γενόμενοι παρ' αὐτοῦ, καταλαμβάνοντες τὴν βασιλεύουσαν Κωνσταντινούπολιν, ἐπὶ πολὺν ἐν αὐτῇ διατρίβουσι, ταραχὰς ἐμποιοῦντες καὶ θορυ βοῦντες τὴν ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν, ἀνατρέ πουσί τε οἴκους τινῶν· ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία σύνοδος, τοὺς τοιούτους υπομιμνήσκεσθαι μὲν πρότερον διὰ τοῦ ἐκδίκου τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν ἀγιωτά της Εκκλησίας, ἐπὶ τῷ ἐξελθεῖν τῆς βασιλευούσης πόλεως. Εἰ δὲ τοῖς αὐτοῖς πράγμασιν ἐπιμένοιεν ἐκδίκου ἐκβάλλεσθαι, καὶ τοὺς ἰδίους καταλαμβάνειν ἀναισχυντοῦντες, καὶ ἄκοντας αὐτοὺς διὰ τοῦ αὐτοῦ τόπους. Concilii Sardicensi canones 3, 11, 12, 16. 3. Osius episcopus dixit: Hoc quoque necessario est adjiciendum, etc., ut supra pag. 471. 11. Hosias episcopus dixit: Hoc quoque definire debemus, etc., ut supra pag. 606. 12. Hosius episcopus dixit: Quia nihil est prætermittendum, 198 hoc quoque definiatur. Quidam fratres et coepiscopi in civitatibus, in quibus episcopi constituuntur, videntur valde panca, quæ sibi sint propria, possidere; in aliis autem locis magnas possessiones, ex quibus etiam possunt opem ferre pauperibus: iis igitur ita esse concedendum judico, ut si in suas pos sessiones venturi sunt, et fructus suos collecturi, tribus diebus Dominicis, id est, tribus septimanis in suis possessionibus degant; et in Ecclesia quæ prope est, in qua presbyter populum congregat, ne congregationis expers esse videatur, conveniat, et officia divina obeat; et ne frequen· tius in civitate, in qua est episcopus, absit. Eo enim modo et res ejus propter ipsius absentiam nihil detrimenti patientur, et arrogantiæ ac superbiæ crimen effugere videbitur. Omnes episcopi dixerunt: Placet hæc quoque constitutio. 16. Aelius episcopus dixit: Non ignoratis qualis quantaque sit Thessalonicensium metropolis. Sape itaque ad eam ex provinciis presbyteri et diaconi accedunt, et brevis temporis mora non contenti, permanent, et omne tempus illic agentes transigunt; vel vix tandem post plurimum tempus in suas Ecclesias reverti coguntur. De iis ergo definiendum est. 75 Dist. 71. Ο Συνόδου Σαρδικής κανών γ', ια', ιβ', 15'. γ΄. Οσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· ᾿Αναγκαῖον καὶ τοῦτο προστεθῆναι, κ. τ. λ. Καὶ τοῦτο δὲ ὁρίσαι ια΄. Όσιος ἐπίσκοπος εἶπε ὀφείλομεν, ἵνα ὁ ἐπίσκοπος, κ. τ. λ. ιβ'. ῞Οσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐπειδὴ οὐδὲν ἐστι παραλειπτέον· καὶ τοῦτο ὁρισθήτω. Τινὲς τῶν ἀδελ φῶν καὶ συνεπισκόπων, ἐν ταῖς πόλεσιν ἐν αἷς ἐπίσ σκοποι καθίστανται, δοκοῦσι κεκτῆσθαι σφόδρα ὀλίγα ὑπάρχοντα ἴδια, ἐν ἑτέροις δὲ τόποις κτήσεις μεγάλας, ἐξ ὧν καὶ ἐπικουρεῖν δυνατοί εἰσι τοῖς πένη σιν· οὕτως αὐτοῖς συγχωρητέον εἶναι, ἵνα εἰ μέλλοιεν εἰς τὰς ἑαυτῶν παραγίνεσθαι κτήσεις, καὶ τὴν συγκ κομιδὴν τῶν καρπῶν ποιεῖσθαι, τρεῖς Κυριακές ἡμέρας, τουτέστι τρεῖς ἑβδομάδας, ἐν τοῖς ἑαυτῶν κτήμασιν αὐτούς διάγειν, καὶ ἐν τῇ ἀγχιστεούσῃ Εκκλησίᾳ, ἐν ᾗ πρεσβύτερος συνάγοι, ὑπὲρ τοῦ μὴ χωρὶς συνελεύσεως αὐτὸν δοκεῖν εἶναι, συνέρχεσθαι καὶ λειτουργεῖν· καὶ μὴ συνεχέστερον εἰς τὴν πόλιν ἐν ᾗ ἐστιν ἐπίσκοπος παραγίγνοιτο. Τοῦτον γάρ τον τρόπον καὶ τὰ οἰκεῖα αὐτοῦ πράγματα παρὰ τὴν αὐτ τοῦ ἀπουσίαν, οὐδὲ μίαν ὑπομενεί ζημίαν, καὶ τὸ τῆς ἀλαζονείας καὶ τοῦ τύφου ἐκκλίνειν δόξειεν ἔγκλημα. *Απαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· ᾿Αρέσκει καὶ αὕτη ἡ διατύπωσις. 15. ᾿Αέτιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐκ ἀγνοεῖτε ὁποία καὶ πηλίκη τυγχάνει ἡ τῶν Θεσσαλονικέων μητρό πολις. Πολλάκις τοιγαροῦν εἰς ταύτην ἀπὸ ἑτέρων επαρχιῶν πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι παραγίνονται· καὶ οὐκ ἀρκούμενοι βραχεία διαγωγή χρόνου, ενα απομένουσι, καὶ ἅπαντα τὸν χρόνον αὐτόθι ποιοῦντες διατελοῦσιν, ἢ μολις μετὰ πλεῖστον χρόνον εἰς τὰ ἑαυτῶν ἐπανιέναι Εκκλησίας ἀναγκάζονται, Περί τούτων οὖν ὁριστέον,

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. VIII, CAP. II. ⋅ Απαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον Αρέσκει. Όσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὗτοι οἱ ὅροι, οἱ καὶ ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων ὡρισμένοι, φυλαττέσθωσαν καὶ ἐπὶ τούτων τῶν προσώπων. Συνόδου Καρθαγένης κανών κγ', οπ', οδ'. Ωστε τοὺς ἐπισκόπους πέραν θαλάσσης μὴ ἀποδημεῖν. κγ'. Ὁμοίως ἐπίσκοποι πέραν θαλάσσης μὴ ἀποδημείτωσαν, εἰ μὴ μετὰ ψηφίσματος τῆς πρώτης καθε έδρας τοῦ ἰδίου ἑκάστης χώρας ἐπισκόπου, τουτέστιν εἰ μὴ ἀπ᾿ αὐτοῦ πρωτεύοντος κατ᾿ ἐξαίρετον λάβη τὴν ἤτις λέγεται ἀπολυτική τετυπωμένην, ἤτοι παράθεσιν, Περὶ τῶν τοὺς ἰδίους λαοὺς ἐγκαταλιμπανόντων, οπ'. Παλιν ήρεσεν ὥστε μηδενὶ ἐξεῖναι ἐπισκόπῳ, Χ. Τ. Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν ἐπίσκοπον ἐπιξενούμενον, καθέζεσθαι ἐν ἡ καθέδρα ἐπιξενοῦται. οδ'. Ομοίως ωρίσθη, ὥστε μηδενὶ ἐξεῖναι μεσίτῃ τὴν καθέδραν κατέχειν, ᾗτινι μεσίτης δίδοται διὰ οἰασδήποτε τῶν λαῶν σπουδῆς ἢ διχοστασίας, ἀλλὰ σπουδάζειν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ, τοῖς αὐτοῖς προνοεῖσθαι Επίσκοπον· εἰ δὲ περὶ τοῦτο ἀμελήσοι μετὰ τὴν περαίωσιν τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἕτερος ψηφισθῇ μεσίτης. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ιζ', ιη', κ'. ιζ'. Επειδήπερ διαφόρων Εκκλησιῶν κληρικοί, κ. τ. λ. ιη'. Τὰς προφάσει βαρβαρικῆς ἐπιδρομῆς, κ. τ. λ. κ'. Μὴ ἐξέστω ἐπισκόπῳ εἰς ἑτέραν, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον κανών ι'. Ότι οὐ δεῖ κληρικούς απολιπεῖν τὴν ἑαυτῶν παροικίαν, καὶ ἐν ἑτέρᾳ ἀφικέσθαι χωρὶς εἰδήσεως τοῦ ἐπισκόπου, ι. Επειδή τινες τῶν κληρικῶν παραλογιζόμενοι τὴν κανονικὴν διάταξιν, ἀπολιπόντες τὴν ἑαυτῶν παροικίαν, εἰς ἑτέραν παροικίαν ἐκτρέχουσι, κατὰ πλεῖστον δὲ ἐν ταύτῃ τῇ θεοφυλάκτῳ καὶ βασιλίδι πόλει, καὶ εἰς ἄρχοντας προσεδρεύουσιν, ἐν τοῖς αὐτῶν εὐκτηρίοις τὰς λειτουργίας ποιοῦντες, τούτους οὖν χωρὶς τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου καὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, οὐκ ἔξεστι δεχθῆναι ἐν οἰῳδήποτε οἴκῳ ἢ ἐκκλησία. Εἰ δέ τις τούτο ποιήσει, επιμένων καθαιρείσθω, ὅσοι δὲ μετ᾿ εἰδήσεως τῶν προλεχθέντων ἱερέων τοῦτο ποιοῦσιν, οὐκ ἔξεστι αὐτοῖς κοσμικές καὶ βιωτικὰς φροντίδας ἀναλαμβάνεσθαι, ὡς κεκωλυμένοις τοῦτο ποιεῖν παρὰ τῶν θείων κανόνων. Εἰ δέ τις φωραθείη τῶν λεγομένων μειζοτέρων τὴν φροντίδα ἐπέχων, ἢ παυσάσθω ή καθαιρείσθω· μᾶλλον μὲν οὖν ἔτω πρὸς διδασκαλίαν τῶν τε παίδων καὶ τῶν οἰκετῶν, ἐπαναγινώσκων αὐτοῖς τὰς θείας Γραφάς· εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τὴν ἱερωσύνην ἐκληρώσατο. 76 Conc. Carthag. v, can. 8. Afric. c. 41. Grace peregrinus hic dicitur, male. p Omnes episcopi dixerunt: Placet. Hosius episcopus dixit: Hæc decreta, quæ de episcopis constituta sunt, serventur etiam in ejusmodi personis. 196 Concilii Can thaginensis canones 23, 71, 74. Ut episcopi trans mare non proficiscantur. Item ut episcopi trans mare non proficiscantur, nisi consullo prima sedis episcopo suæ cujusque provinciæ ut ab eo præcipue possint [ms. a quo possint sumere formatam vel condemnationem. De his, qui plebes proprias derelinquunt. 71. Rursus placuit, etc., ut pag. 655. Ne interventor episcopus cathedram, ubi interventor est, teneal. 74.Item constitutum est 76 ut nulli intercessori licitum sit cathedram, cui intercessor datus est, quibuslibet populorum studiis vel seditionibus retinere,sed dare operam,ut intra annum eisdem episcopum provideant. Quod si neglexerit, anno exempto interventor alius tribuatur. Concilii acumenici vi canones 17, 18, 20. 17. Quoniam diversarum Ecclesiarum, etc., ut sup. pag. 546. 18. Eos qui barbaricæ incursionis pretextu, etc., ut pag. 547. 20. Ne liceat episcopo, etc., ut ibid. Concilii Nicæni 11 canon 10. Quod non oportet clericos, sua relicta parœcia, in alium excurrere, nescio episcopo. 10. Quoniam nonnulli clerici, 197 canonicam constitutionem circumscribentes, sua relicta parocia, in alias parcerias excurrunt, ut plurimum autern in hanc a Deo custoditam et imperatoriam urbem, et apud principes assident, et in eorum oratoriis divina mysteria faciunt: eos sine proprio episcopo et Constantinopolitano non licet in quavis æde vel ecclesia recipi. Si quis autem hoc fecerit, si perseveret, deponatur Quicunque autem cum prædictorum sacerdotum consensu hoc faciunt, non licet eis curas saculares et mundanas suscipere, ut qui sint a canonibus prohibiti hoc facere. Si quis autem eorum qui majores, id est curatores, appellantur, curationem obtinere deprehensus fuerit, vel cesset, vel deponatur, potius autem offerat se ad docendos filios et servos, legens eis divinas Scripturas: ad hoc enim etiam sacerdotium sor titus est. Bonifacius Carthag. an. 525, ex concil. vi, sub Aurelio.

Synodi qua prima et secunda nuncupatur Con- Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταν stantinopoli in templo Sanctorum Apostolo- τινουπόλει, ἐν τῷ ναῷ τῶν ῾Αγίων ᾿Αποστόλων, rum congregatæ canon 16. κανών ις'. Propter contentiones atque tumultus, etc., ut pag. 486. Διὰ τὰς φιλονεικίας τε καὶ ταραχάς, κ. Το λ. Const. 42, tit. 3, lib. r cod. ait: Ob multus Ἡ μβ' διάταξις τοῦ γ' τίτ. τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. omnino negotiumn citra jussum-principis Constan- φησίν, ὅτι Επίσκοπος ἐφ' οἰῳδήποτε πράγματι παρὰ tinopoli episcopus esto, sed apocrisiarios mittito. κέλευσιν βασιλέως, ἐν Κωνσταντινουπόλει μὴ για Qui transgreditur, [a sacerdotio] removetur,ac in νέσθω, ἀλλ᾽ ἀποκρισιαρίους στελλέτω· ὁ δὲ παραindignationem incurrit. Const. autem 1, tit. 1, βαίνων ἀγανακτεῖται καὶ ἀφορίζεται. Η δὲ α' διάτ. Novellarum ait: Nullus episcopus a sua Ecclesia τοῦ α' τίτ, τῶν Νεαρών φησί· Μηδεὶς ἐπίσκοπος ἔξω amplius annum, nisi ex principis jussu, abesto. τῆς αὐτοῦ Ἐκκλησίας, πλέον ἐνιαυτοῦ ἀπολιμπανέσθω, Patriarchæ illos in Ecclesiis suis perdurare co- εἰ μὴ κατὰ βασιλικήν κέλευσιν, τῶν πατριαρχῶν gunto. Si [quis] vero citra imperatoriam jussio- ἀναγκαζόντων αὐτοὺς, ταῖς αὐτῶν Ἐκκλησίαις προσ nem ultra annum absit, ejus tractus patriarcha καρτερεῖν. Εἰ δὲ παρὰ βασιλικὴν κέλευσιν, πέρα τοῦ sacrorum canonum 188 præscriptiones obser- ἐνιαυτοῦ ἀπολειφθείη, ὁ τοῦ κλίματος πατριάρχης vans, solemnibus ipsum vocato edictis: et si om- αὐτὸν καλείτω τοῖς νενομισμένοις κηρύγμασι, φυλάτω nino immorigerus maneat, ipsum ab episcopatu των τὴν τῶν ἱερῶν κανόνων παρατήρησιν. Εἰ δὲ depellito, atque alium facito. Si vero non metro- μείνοι μέχρι παντὸς ἀπειθῶν, ἐξωθείτω αὐτὸν τῆς politanus, sed alius episcopus sit, qui emanel, ἐπισκοπῆς, καὶ ἕτερον ποιείτω· εἰ δὲ μὴ μητροπο metropolitanus prædicta super illo facito. Verum λίτης, ἀλλ᾽ ἕτερος ἐπίσκοπός ἐστιν ὁ ἀπολιμπανόsi causentur ob propriam ecclesiasticamve litem μενος, ὁ μητροπολίτης ἐπ᾿ αὐτῷ τὰ εἰρημένα [se Ecclesiam deserere debere: libellos supplices ποιείτω. Εἰ δὲ προφασίζοιτο δίκης ἕνεκεν ἰδικῆς ἢ ad imperatoriam majestatem per economos, cleri- ἐκκλησιαστικῆς, ὀφείλειν ἀπολιμπάνεσθαι, δεήσεις cos,aut apocrisiarios mittunto, quæ in [rebus] ec- τῇ βασιλεία διὰ τῶν οἰκονόμων, ἡ κληρικῶν, ἡ ἀποclesiasticis desiderant, impetraturi. Proinde ante- κρισιαρίων πεμπέτωσαν, τευξόμενοι περὶ τῶν ἐκκληquam secundum canones litteras commendatitias σιαστικῶν, τῶν ζητουμένων. Μὴ ἀνιέτω δὲ ἐπίσκος (ut vocantur) quæ testimonium de necessitate pe- πος ἐν Βυζαντίῳ, πρὶν ἂν κατὰ τοὺς κανόνας, τοῦ regrinationis suæ perhibeant,a metropolitano suo οἰκείου μητροπολίτου λάβοι γράμματα τὰ καλούμενα ad imperatoriam majestatem acceperit: episcopus συστατικά, πρὸς τὴν βασιλείαν, μαρτυροῦντα τῷ Byzantium ne venito. Metropolitanus peregrinatu- c αναγκαίῳ τῆς ἀποδημίας. Ὁ δὲ μητροπολίτης ἀποrus patriarchales litteras accipito Ne ipsi per se δημῶν, πατριαρχικά λαμβανέτω γράμματα, καὶ μὴ [de rebus suis] ad imperatoriam majestatem refe- δ᾽ ἑαυτῶν μηνυέτωσαν πρὸς τὴν βασιλείαν, ἀλλὰ τῷ runto: sed cum patriarcha,aut suæ ditionis apo- πατριάρχῃ ἢ τοῖς ἀποκρισιαρίοις τῆς αὐτῶν διοι crisiariis communicanto,ac cum illis [ad impera- κήσεως κοινούσθωσαν, καὶ συνεισίτωσαν. torem ingrediuntor. Licet autem ipsis etiam per Εξεστι δὲ αὐτοῖς, καὶ διὰ τῶν ῥαιφερενδαρίων τῆς referendarios magna Ecclesiæ vel patriarcharum μεγάλης Εκκλησίας, ἢ διὰ τῶν ἀποκρισιαρίων τῶν horum ad imperatorem referre. Constit. porro 7, πατριαρχῶν αὐτῶν, ἀναφέρειν τῷ βασιλεῖ. Ἡ δὲ ζ' ejusdem tit.1 Novellarum: Quod si episcopus, in- διάτ. τοῦ αὐτοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρῶν φησίν, ὅτι Ἐὰν quit,multo tempore Ecclesiam suam reliquerit, ne ἐπίσκοπος χρόνον πολὺν τῆς ἰδίας ᾿Εκκλησίας ἀποipse ceconomus sumptus suppeditato: sed istius- λειφθῇ, μὴ χορηγείτω αὐτῷ δαπάνας ὁ οἰκονομος, modi sumptus in occasiones ecclesiasticas et pias ἀλλ' ἡ τοιαύτη δαπάνη παρεχέσθω εἰς προφάσεις ἐκε præbeto.Et ejusdem tit.constit.3: Quod si episco- κλησιαστικὰς καὶ εὐσεβεῖς. Καὶ ἡ γ' τοῦ αὐτοῦ τίτ. pus sine litteris sui patriarcha Constantinopolim διάτ. φησίν, ὅτι Ὁ ἐπίσκοπος χωρίς γραμμάτων τοῦ ierit,se ab habitu alienum facit.Const. vero 2, ejus- πατριάρχου αὐτοῦ, ἀνιὼν ἐν Κωνσταντινουπόλει, αλ dem tit. 1 Novellarum ait: Episcopi necessaria de λότριον ἑαυτὸν ποιεῖ τοῦ σχήματος. Ἡ δὲ β' διάτ. causa peregrinaturi, patriarcharum aut metropo- " τοῦ αὐτοῦ α' τῶν Νεκρῶν φησίν, ὅτι κατά χρείας litanorum suorum litteras accipiunto, vel impera. ἀναγκαίας ἐκδημοῦντες οἱ ἐπίσκοποι, γράμματα toris majestatis jussu peregrinantor; et qui pa- λαμβανέτωσαν τῶν πατριαρχῶν αὐτῶν ἡ μητροπολι triarcha Constantinopolitano subsunt, sine 199 τῶν, ἢ κατὰ βασιλικὴν κέλευσιν ἀποδημείτασαν ο ipsius permissu ipsum ne accedunto. Qui hoc pa- καὶ οἱ ὑπὸ τὸν Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχην, cto peregrinatur,ne amplius anno Ecclesiam suam χωρὶς ἐπιτροπῆς αὐτοῦ εἰς αὐτὴν μὴ ἀνίτωσαν· καὶ relinquito. Qui episcopus Constantinopolim vene- ὁ οὕτως ἀποδημῶν, μὴ πλέον ἐνιαυτοῦ τὴν ἰδιαν Εκε rit, qualiscunque sit, ad patriarcham ingreditor, κλησίαν κάτω. Ο δὲ παραγινόμενος ἐν Κωνσταντιet per ipsum ad imperatorem. Contra hac, aut νουπόλει οιοσδήποτε ἐπίσκοπος, εἰσίτω πρὸς τὸν supra (statutum tempus peregrinantibus æconomi πατριάρχην, καὶ δι' αὐτοῦ πρὸς τὸν βασιλέα. Τοῖς sumptus ne subministranto: el sacerdotes sub παρὰ ταῦτα, ἢ ὑπὲρ τὸν χρόνον ἀποδημούσιν, οἱ quibus censentur,ut reveriantur,per litteras hor- οἰκονόμοι δαπάνας μὴ χορηγείτωσαν, καὶ προτρε tantor: si different, ad judicli] certamina evo- - πέτωσαν αὐτοὺς οἱ ἱερεῖς ὑφ᾽ οὓς τελοῦσι διὰ γραμ-

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. VIII, CAP. III, 1V. μάτων ὑποστρέψαι· καὶ ὑπερτιθεμένους, πρὸς τοὺς κανόνας καλείτωσαν· καὶ μὴ ὑποστρέφοντας είσω τοῦ ὁριζομένου χρόνου, ἐκβαλλέτωσαν, καὶ ἄλλους χειροτονείτωσαν. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ κληρικῶν οίου δήποτε βαθμοῦ κρατεῖ. Ἡ δὲ ιβ΄ διάτ, τοῦ αὐτοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν παρακελεύεται, ἵνα Εάν τινος Exκλησίας ἀποστῶσι κληρικοί, ἕτεροι ἀντικαθιστάμενοι τὰς αὐτῶν σιτήσεις λαμβάνωσι, καὶ μὴ ὑποστρέφοντας αὐτοὺς λαμβάνειν αὐτὰς, καὶ μηδὲ κερδαίνειν αὐτὰς τοὺς χορηγούντας· εἰ δὲ στερήσουσι, κτῆσις αὐτῶν ῥητὴ τοῖς πριβάτοις ἀφορίζεται, ὥστε την χορηγίαν τῆς σιτήσεως ἐκεῖθεν γίνεσθαι. Περὶ τοῦ χρῆναι τοὺς ἐπισκό πους τὰς αἰτίας τῆς ὁδοιπορίας τῶν δι᾿ αὐτῶν παριόντων ἐπισκόπων πολυπραγμονεῖν. Συνόδου Σαρδικής κανών κα'. σως Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπε· Ταῦτα τὰ τηριωδῶς καὶ ἀκολούθως ορισθέντα καὶ πρεπόντως τῇ ἐπιτιμίᾳ ὑμῶν τῶν ἱερέων, καὶ Θεῷ ἀρέσαντα καὶ ἀνθρώποις, τὴν δύναμιν καὶ τὴν ἰσχὺν ἑαυτῶν κατασχεῖν οὐ δυνήσονται, ἐὰν μὴ καὶ φόβος ταῖς ἐξενεχθείσαις ἀποφάσεσιν ἀκολουθήσῃ. Ισμεν γὰρ καὶ αὐτοὶ πλεονάκις, διὰ τὴν ὀλίγων ἀναισχυντίαν, τὸ θεῖον καὶ σεβασμιώτατον ὄνομα τῆς ἱερωσύνης εἰς κατάγνωσιν ἐληλυθέναι. Εἰ τοίνυν τις παρὰ τὰ πᾶσι δόξαντα, τολμήσοι σπουδάζων, τύφῳ μᾶλλον καὶ ἀλαζονεία, ἢ τῷ Θεῷ ἀρέσαι, ἕτερόν τι διαπράξασθαι, ἤδη γινωσκέτω ἐγκλήματι ἀπολογίας ἑαυτὸν ὑπεύθυνον καθίστασθαι, καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς ἐπισκοπῆς ἀποβάλλειν. Απαντες ἀπεκρίνατο· Πρέπει καὶ ἀρέσκει ἡμῖν ἡ τοιαύτη γνώμη. Καὶ τοῦτο δὲ ἐκεῖθεν μάλιστα γνώριμον γενήσεται, καὶ πληρωθήσεται, ἐὰν ἕκαστος ἡμῶν τῶν ἐν ταῖς παρόδοις ἤτοι καναλίῳ καθεστώτων ἐπισκόπων, ἐπιζητοίη τὴν αἰτίαν τῆς παρόδου, καὶ ποῦ τὴν πορείαν ποιεῖται. Καὶ ἐὰν μὲν εὕρῃ αὐτὸν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον ἀπιόντα, ἐπιζητήσει τὰς αἱρέσεις τὰς ἐπάνω προκειμένας· κἂν κεκλημένος ἀφικνῆται, ἀπιόντι αὐτῷ μηδὲν ἐμπόδιον γίγνοιτο, Εἰ δὲ ἐπιδείξεως χέριν, καθώς προείρηται τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ, ἢ διά τινας ἀξιώσεις σπουδάζοι ἐπὶ τὸ στρατόπεδον, μήτε τοῖς γράμμασιν αὐτοῦ ὑπογράφειν, μήτε κοινωνεῖν τῷ τοιούτῳ. Συνόδου Αντιοχείας κανών ια', ιβ'. canto: et nisi intra præstitulum tempus revertantur, ejiciunto,atque alios ordinanto. Eadem etiam in clericis cujuscunque gradus obtinento. Const. denique 12 ejusdem tit. 1 Novellarum jubet, ut Si ab aliqua Ecclesia recedant clerici,alii qui subrogantur, annonarias pensiones percipiant: neque illi, si revertantur, illas capiant: neque qui id genus erogationis sustinent, illas lucrentur. Si vero [erogatores ex annonariis pensionibus [quippiam] interverterint, certa [ex] illorum possessionibus [portio principis privatis assignetur, ut inde illarum fiat erogatio. CAP. III. Quod debeant episcopi causas serutari, ob quas episcopi apud se transeuntes peregrinantur. Concilii Sardicensis canon 21 [20] Gaudentias episcopus dixit: Hæc salutariter et congruenter definita, et nostra sacerdotum dignitati convenienter, et quæ Deo et hominibus placuerunt, potentiam et vires suas obtinere non poterunt, nisi etiam metus editas sententias consecutus fuerit. Ipsi enim scimus,sæpe propter paucorum impudentiam, divinum et in primis venerandum sacerdotii nomen in damnationem vituperationem, vel contemptum] 200 incurrisse. Si quis ergo præter ea quæ omnibus visa sunt, ausus fuerit, studens fastui magis et arrogantiæ servire, quam Deo placere, aliquid aliud agere: scial jam se criminis reum, ac defensioni obnoxium constituere, et episcopatus honorem ac dignitatem amittere.. Omnes responderunt: Decet, et placet nobis hæc sententia. Porro autem hoc quoque illinc erit maxime notum et reipsa observatum, si unusquisque nostrum, qui sumus prope vias publicas seu canale constituti episcopi, cum viderit episcopum, quaral causam transitus, et quo pergat: et si eum quidem in castra proficiscentem invenerit, quærat conditiones, quæ superius proposita sunt: et si evocatus veniat,ei abeunti nihil impedimenti fiat. Sin autem ostentationis gratia,quemadmodum vestræ dilectioni superius dictum est, vel propter aliquorum postulata in castra festinat; nec litteris ejus subscribat, nec cum eo communicet. Omnes dixerunt: Hoc quoque decernatur. Απαντες εἶπον· Οριζέσθω καὶ τοῦτο. CAP. IV. Περὶ ἐπίσκοπον ἢ κληρικῶν De episcopis vel clericis ad imἀπιόντων πρὸς βασιλέα ἢ τοὺς περὶ αὐτόν. peratorem vel ejus aulam pergentibus. Concilii Antiocheni canones 11, 12. 11. Si quis episcopus, vel presbyter, vel omnino ex canone citra sententiam et litteras epis coporum provincia, et maxime metropolitanorum ad imperatorem proficisci aggressus fuerit, is abdicetur et ejiciatur non solum a communione, sed etiam a dignitate cujus est particeps, ut qui 201 religiosissimi imperatoris nostri auribus molestiam afferre audeat præter ritum Ecclesia. Si autem necessarius usus exigal ut ad ια΄. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ ὅλως τοῦ κανόνος, ἄνευ γνώμης καὶ γραμμάτων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐπισκόπων, καὶ μάλιστα τοῦ κατὰ τὴν μητρόπολιν, ὁρμήσεις πρὸς βασιλέα ἀπελθεῖν, τοῦτον ἀποκηρύττεσθαι καὶ ἀπόβλητον γίνεσθαι, οὐ μόνον τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ τῆς ἀξίας ἧς μετέχων τυγχάνει, ὡς παρενοχλεῖν τολμῶντα τὰς τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως ἡμῶν ἀκοὰς, παρὰ τὸν θεσμὸν τῆς Εκκλησίας· εἰ δὲ ἀναγκαῖα καλοίη χρεία πρὸς βασι-

imperatorem se conferat, id agat cum delibera- λέα ὁρμᾶν, τοῦτο πράττειν μετὰ σκέψεως καὶ γνώ tione et sententia metropolitani provincia, et μης τοῦ κατὰ τὴν μητρόπολιν τῆς ἐπαρχίας ἐπισ eorum qui sunt in ea, eorumque litteris munitus σκόπου καὶ τῶν ἐν αὐτῇ, τοῖς τε τούτων γράμμασιν iter invadat. ἐφοδιάζεσθαι. 42. Si quis a proprio episcopo depositus presbyter, vel diaconus, vel episcopus a synodo,ausus fuerit imperatoris auribus molestiam exhibere, cum oporteat ad majorem synodum converti, et jus, quod se habere putat, ad plures episcopos referre, eorumque examinationem et judicium suscipere: qui itaque, his contemptis,imperatori molestus fuerit, is, nulla venia dignus, neque sui defendendi locum habeat, nec restitutionis futuræ spem exspectet. Concilii Sardicensis canon 7, 8, 9, 20. 7. Hosius episcopus dixit: Importunitas nostra, et multa assiduitas, et injustæ preces effecerunt, ut nos non habeamus tantam gratiam et libertatem dicendi, quantam debeamus habere. Mulli enim episcopi non intermittunt ad castra accedere, et maxime Afri, qui, quemadmodum cognovimus & dilecto fratre nostro et coepiscopo Grato, salutaria consilia non admittunt, sed ita contemnunt, ut unus homo in castra plurimas, et diversas, et quæ non possunt juvare Ecclesias, preces afferat, et non (ut debet feri, et convenit pauperibus et lai cis,vel viduis opem et auxilium ferat,sed sæculares dignitates et functiones aliquibus acquiral. Hæc ergo perversitas detrimentum non sine offendiculo et condemnatione 909 nobis conciliat. Convenientius autem esse existimavi, ut episcopus illi suum g auxilium præbeat,cui ab aliquo vis affertur,vel si quæ vidua injuria afficiatur, vel si quis pupillus privetur iis, quæ ad ipsum pertinent; si quidem hæc nomina justam habeant causam et supplicationem. Si itaque dilecti fratres, hoc omnibus videtur iis quæ ad ipsum pertinent; si quidem hæc nomina justam habeant causam et supplicationem. Si itaque, dilecti fratres, hoc omnibus videlur, statuite nullum oportere episcopum ad castra accedere, præter eos quos pius imperator noster suis litteris accersit. Sed quia sepe contingit, aliquos qui egent misericordia, ad Ecclesiam confugere, qui propter sua peccata vel relegatione, vel in insulam deportatione damnati, vel quavis alia sententia addicti sunt; iis non esse negandum auxilium, sed sine cunctatione et dubitatione iis veniam esse petendam. Si itaque hoc quoque placel, omnes una vestrum suffragium ferte. Responderunt omnes: Decernatur et hoc. 8. Hosius episcopus dixit: Hoc quoque vestra solertia judicet,ut quia visum est, ne aliquis episcopus in condemnationem incidat ad castra veniens, si qui eorum ejusmodi, quarum superius meminimus, habeant preces, per proprium diaconum mittant. Ministri enim persona non est invidiosa, et quæ concessa fuerint, cilius perferri poterunt. Responderunt omnes: Sanciatur et hoc. β'. Εἴ τις ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου καθαιρεθείς πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ καὶ ἐπίσκοπος ὑπὸ συν όδου, ἐνοχλῆσαι τολμήσεις τὰς βασιλέως ἀκοὰς, δέον ἐπὶ μείζονα ἐπισκόπων σύνοδον τρέπεσθαι, καὶ δ νομίζει δίκαια ἔχειν, προσαναφέρειν πλείοσιν ἐπισκό ποις, καὶ τὴν παρ' αὐτῶν ἐξέτασιν τε καὶ ἐπίκρισιν έκδέχεσθαι· εἰ καὶ τούτων ὀλιγωρήσας ενοχλήσειε τῷ βασιλεῖ, τοῦτον μηδεμιᾶς συγγνώμης ἀξιοῦσθαι, μηδὲ χώραν ἀπολογίας ἔχειν, μηδὲ ἐλπίδα μελλούσης ἀποκαταστάσεως προσδοκάν, Συνόδου Σαρδικής κανών ζ', η', θ' κ. ζ'. "Οσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἡ ἀκαιρία ἡμῶν, καὶ ή πολλὴ συνέχεια, καὶ αἱ ἄδικοι ἀξιώσεις πεποιήκασιν ἡμᾶς μὴ τοσαύτην ἔχειν χάριν καὶ παῤῥησίαν ὅσην ὀφείλομεν κεκτῆσθαι. Πολλοὶ γὰρ τῶν ἐπισκό πων οὐ διαλείπουσιν εἰς τὸ στρατόπεδον παραγινό μενοι, καὶ μάλιστα οἱ ᾿Αφροί· οἵτινες, καθὼς ἔγνω. μεν παρὰ τοῦ ἀγαπητοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν καὶ συνεπισκόπου Γράτου, τὰς σωτηριώδεις συμβουλὰς οὐ παραδέχονται, ἀλλὰ καταφρονοῦσιν οὕτως, ὡς ἕνα ἄνθρωπον εἰς τὸ στρατόπεδον πλείστας καὶ διαφόρους καὶ μὴ δυναμένας ὠφελῆσαι τὰς Εκκλησίας δεήσεις διακομίζειν· καὶ μὴ ὡς ὀφείλει γίνεσθαι, καὶ ὡς προσω ἧκόν ἐστι τοῖς πένησι καὶ τοῖς λαϊκόῖς ἢ ταῖς χήραις συναίρεσθαι καὶ ἐπικουρεῖν, ἀλλὰ κοσμικὰ ἀξιώματα καὶ πράξεις περινοείν τισιν. Αὕτη τοίνῖν ἡ σκαιός της, τὸν θραυσμὸν οὐκ ἄνευ σκανδάλου τινὸς ἡμῖν καὶ καταγνώσεως προξενεῖ· πρεπωδέστερον δὲ εἶναι ἐνόμισα, ἐπίσκοπον τὴν ἑαυτοῦ βοήθειαν παρέχειν ἐκείνῳ, ὅστις ἂν ὑπό τινος βιάζοιτο, ἢ εἴ τις τῶν χηρῶν ἀδικοῖτο, ἢ αὖ πάλιν ὀρφανός τις ἀποστεροίτο τῶν αὐτῷ προσηκόντων, αἴπερ ἄρα καὶ ταῦτα τὰ ὀνόματα δικαίαν ἔχει τὴν ἀξίωσιν. Εἰ τοίνυν, ἀγαπη τοὶ ἀδελφοὶ, πᾶσι τοῦτο δοκεῖ, ἐπικρίνατε μηδένα ἐπίσκοπον χρῆναι εἰς τὸ στρατόπεδον παραγίνεσθαι, παρεκτὸς τούτων οὓς ἂν ὁ εὐσεβέστατος βασιλεὺς ἡμῶν τοῖς ἑαυτοῦ γράμμασι μετακαλοῦτο· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ πολλάκις συμβαίνει τινὰς οἴκτου δεομένους, καταφυγεῖν ἐπὶ τὴν Ἐκκλησίαν, διὰ τὰ ἑαυτῶν ἀμαρ τήματα εἰς περιορισμὸν ἢ νῆσον καταδικασθέντας, ἢ αὖ πάλιν οἰαδηποτοῦν ἀποφάσει ἐκδεδομένους, τοῖς τοιούτοις μὴ ἀρνητέαν εἶναι τὴν βοήθειαν, ἀλλὰ χωρὶς μελησμοῦ, καὶ ἄνευ τοῦ διστάσαι, τοῖς τοιούτοις αἰτεῖσθαι συγχώρησιν. Εἰ τοίνυν καὶ τοῦτο ἀρέ σκει, σύμψηφοι γίνεσθε ἅπαντες. Απαντες ἀπεκρί ναντο • Οριζέσθω καὶ τοῦτο. η'. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπε. Καὶ τοῦτο ἡ ἀγχίνοια ὑμῶν κρινάτω, ἵν᾿ ἐπειδὴ ἔδοξε διὰ τὸ μὴ πίπτειν ὑπὸ κατάγνωσίν τινα τῶν ἐπισκόπων ἀφικνούμενον εἰς τὸ στρατόπεδον, εἴ τινες αὐτῶν τὰς τοιαύτας ἔχοιεν δεήσεις, οἴων ἐπάνω ἐπεμνήσθημεν, διὰ ἰδίου διακόνου ἀποστέλλοιεν. Τοῦ γὰρ ὑπηρέτου τὸ πρόσω ωπον οὐκ ἐπίφθονον τυγχάνει, καὶ τὰ παρασχεθησό μενα, θᾶττον κομισθῆναι δυνήσεται, ᾿Απεκρίναντο πάντες· Καὶ τοῦτο ὀριζέσθω.

TIT. VIII, CAP. IV. θ'. Όσιος ἐπίσκοπος εἶπε Καὶ τοῦτο ἀκόλουθον 9. Hosius episcopus dixit: Hoc quoque conseεἶναι νομίζω, ἵνα εἰ ἐν οἰᾳδηποτοῦν ἐπαρχία ἐπί- quens esse existimo, ut in quacumque provincia σκοποι πρὸς ἀδελφὸν καὶ συνεπίσκοπον ἑαυτῶν ἀπο- episcopi ad fratrem et coepiscopum suum mittant στέλλοιεν δεήσεις, ὁ ἐν τῇ μείζονι τυγχάνων πόλει, preces, is qui est in majori civitate, hoc est in τουτέστι τῇ μητροπόλει, αὐτὸς καὶ τὸν διάκονον αὐ- metropoli, ipse ministrum suum et preces mittat, τοῦ καὶ τὰς δεήσεις ἀποστέλλοι, παρέχων αὐτῷ καὶ præbens ei 203 commendatitias quoque litteras, συστατικὰς ἐπιστολάς, γράφων δηλονότι κατὰ ἀκο- scribens videlicet per consequentiam etiam ad λουθίαν καὶ πρὸς τοὺς συναδελφοὺς καὶ συνεπισκό- fratres et coepiscopos nostros,qui scilicet illo tem. πους ἡμῶν, οἵτινες ἐν ἐκείνῳ τῷ καιρῷ ἐν τοῖς τό- pore in locis vel civitatibus agant,in quibus piissiποις ἢ ἐν ταῖς πόλεσι διάγοιεν, ἐν οἷς ὁ εὐσεβέστατος mus imperator rempublicam gubernat.Si quis auβασιλεὺς τὰ δημόσια πράγματα διακυβερνᾷ. Εἰ δὲ tem episcopus habet amicos in aula palatii, et velit ἔχοι τις τῶν ἐπισκόπων φίλους ἐν τῇ αὐλῇ τοῦ πα- aliquid,quod sit honestum et justum, impetrare, λατίου, καὶ βούλοιτο περί τινος, ὅπερ πρεπωδέστατον ne prohibeatur per suum ministrum et rogare, et εἴη ἀξιῶσαι, μὴ κωλύοιτο διὰ τοῦ ἑαυτοῦ διακόνου, iis mandare, ut bonum suum auxilium ei velint καὶ ἀξιῶσαι καὶ ἐντείλασθαι τούτοις, οὓς τε τὴν αὐ- præbere. Qui autem Romam accedunt (quemadτῶν ἀγαθὴν βοήθειαν ἀξιοῦντι αὐτῷ παρέχειν ἡγοῖτο. Η modum superius dictum est) dilecto fratri nostro Οἱ δὲ εἰς Ῥώμην παραγινόμενοι, καθώς προείρηκα, et coepiscopo Julio preces,quas habent dandas, τῷ ἀγαπητῷ ἀδελφῷ ἡμῶν καὶ συνεπισκόπῳ Ἰουλίῳ, præbere debent,ut ipse prius examinet,si aliquæ τὰς δεήσεις ἂς ἔχοιεν διδόναι, οφείλουσι παρέχειν, earum non sunt impudentes; et sic suam opem et ἵνα πρότερος αὐτὸς δοκιμάζοι, εἰ μή τινες ἐξ αὐτ curam præbens, eos ad castra mittat. Omnes episτῶν ἀναισχυντοῖεν, καὶ οὕτως τὴν ἑαυτοῦ προστασίαν copi dixerunt sibi placere et esse convenientissiκαὶ φροντίδα παρέχων, εἰς τὸ στρατόπεδον αὐτοὺς mum boc consilium. ἀποστέλλοιεν. “Απαντες οἱ ἐπίσκοποι ἀπεκρίναντό ἀρέσκειν αὐτοῖς καὶ πρεπωδεστάτην εἶναι τὴν συμβουλὴν ταύτην. κ'. Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπε· Ταῦτα τὰ σωτηριω δῶς, κ. τ. λ. Καὶ τοῦτο δὲ ἐκεῖθεν μάλιστα γνώριμον, κ. τ. λ. *Απαντες εἶπον • Οριζέσθω καὶ τοῦτο. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρδ', οι'. Περὶ τῶν τὴν διάγνωσιν τῶν δημοσίων δικαστηρίων ἀπὸ τοῦ βασιλέως αἰτούντων. ρδ'. Ερεσεν ἵνα ὀστισδήποτε ἀπὸ τοῦ βασιλέως διάγνωσιν δημοσίων δικαστηρίων αἰτήσοι, τῆς ἰδίας τιμῆς στερηθείη· ἐὰν δὲ κρίσιν ἐπισκοπικὴν ἀπὸ τοῦ βασιλέως αἰτήσοι, μηδὲν αὐτῷ ἐμποδίσοι, Ἵνα οἱ ἐπὶ τὸ κομιτάτον πορευόμενοι, τὴν αἰτίαν ἑαυτῶν καὶ τῷ ἐν Καρχηδόνι καὶ τῷ Ρωμαϊκῳ ἱερεῖ, σπουδάσωσιν ἐμφανίσαι. 20). Gaudentius episcopus dixit: Hæc salutariter, etc., ut pag. 666. Porro autem quoque illinc erit maxime notum, etc., ut pag. 666. Omnes dixerunt: Hoc quoque decernatur. Concilii Carthaginensis canones 104, 106. De his qui publicorum judiciorum cognitionem ab imperatore poposcerint. 104. Placuit 77, ut quicumque ab imperatore cognitionem judiciorum publicorum petierit, honore proprio privetur; si autem episcopale judicium ab imperatore postularit, nihil ei obsit. 204 Ut pergentes ad comitatum, causam suam vel Carthaginensi vel Romano pontifci insinuare procurent. 5. Ερεσεν ἵνα δοτιδήποτε πρὸς τὸ κομιτάτον 106. Placuit 78, ut quicunque ad comitatum ire πορευθῆναι θελήσειε, τῇ ἀπολυτικῇ τῇ ἐπὶ τὴν Ex- voluerit,in formata quæ ad urbis Roma Ecclesiam κλησίαν Ῥώμης πεμπομένῃ κατάδηλος γένηται, καὶ mittitur,intimetur,utinde etiam ad comitatum forἵνα ἐκεῖθεν ἔτι μὴν ἀπολυτικὴν λάβῃ ἐπὶ τὸ κομιτά- malam accipiat. Quod si accipiens ad Romam tanτον. Διὸ ἐὰν ὁ λαβὼν ἀπολυτικὴν πρὸς τὴν Ῥώμην tummodo formatam, et tacens necessitatem quaad μόνον, σιωπήσας τὴν ἀνάγκην, δι᾿ ἣν εἰς τὸ κομιτά- comitatum illi pergendum est, voluerit statim ad τον αὐτὸν χρὴ πορευθῆναι, θελήσῃ εὐθέως ἐπὶ τὸ κο- comitatum pergere, a communione renoveatur. μιτάτον βαδίσαι, ἀποκινηθῇ τῆς κοινωνίας. Ἐὰν δὲ Quod si ibi Roma ei repentina necessitas orta fueἔκεῖσε ἐν τῇ Ῥώμη αἰφνιδία ἀνάγκη ἀποφυῇ τοῦ rit ad comitatum pergendi,alleget apud episcopum ἀπελθεῖν εἰς τὸ κομιτάτον, ἐμφανίσει αὐτὴν τὴν urbis Romæ ipsam necessitatem,et de hoc rescriἀνάγκην τῷ ἐπισκόπῳ Ρώμης, και παρακομίσει pta ejusdem Romani episcopi perferat. Format ἀντίγραφα τοῦ αὐτῆς Ῥώμης ἐπισκόπου· αἱ ἀπολυ- autem,quæ a primatibus vel a quibuscumque episτικαὶ δὲ αἱ ἀπὸ τῶν πρωτευόντων, ἢ τῶν οίωνδής copis clericis propriis dantur, habeant diem Paποτε ἐπισκόπων, τοῖς ἰδίοις κληρικούς διδόμεναι, scha: quod si adhuc ejusdem anni Paschæ dies σχῶσι τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα. Ἐὰν δὲ ἀκμὴν ἡ incertus est, ille præcedens adjungatur,quomodo ἡμέρα τοῦ Πάσχα τοῦ αὐτοῦ ἐνιαυτοῦ κατάδηλος οὐκ solet post consulatum in publicis gestis ascribi. ἔστιν, ἡ τοῦ προηγησαμένου προσζευχθείη, ὃν τρό- Placuit et illud, ut adversus Donatistas et paganos, 77 Conc. Afric. Can. 71. 78 Ibid. 73.

vel eorum superstitiones, legati missi de hoc glo- που εἴωθε μετὰ τὴν ὑπατείαν γράφεσθαι ἐν τοῖς δη rioso concilio quidquid utile porviderint, de glo- μοσίοις πεπραγμένοις. riosissimis principibus impetrent. Placuit etiam petitum omnium episcoporam,ut epistolis omnibus de concilio dandis sanctitas tua sola subscribat. Et subscripserunt. Aurelius episcopus Carthaginensis huic decreto consensi, et pralectu subscripsi. Similiter et cæteri episcopi subscripserunt. Ηρεσε δὲ κἀκεῖνο, ώστε κατὰ τῶν Δονατισ στῶν, καὶ τῶν Ἑλλήνων, καὶ τῶν θρησκειῶν αὐτ των, τοὺς πεμφθέντας τοποτηρητὰς ἐκ τῆς 31μίας ταύτης συνόδου, τἂν ὁτιοῦν χρήσιμον συνἴδωσιν, ἐκ τῶν ἐνδοξοτάτων αἰτήσασθαι βασιλέων. Ερεσεν ἔτι μὴν τῇ αἰτήσει πάντων τῶν ἐπισκό πων, ἵνα πάσαις ταῖς ὀφειλούσαις δοθῆναι ταῖς τῆς συνόδου ἐπιστολαῖς, ἡ σὴ ἁγιωσύνη μόνη ὑπογράψῃ· Καὶ ὑπέγραψαν· Αυρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐν Καρχηδόνι Εκκλησίας, τῷ παρόντι ψηφίσματι συνήνεσα, καὶ παραναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ομοίως καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν. 203 CAP. V. - De hospitum susceptione, et de pacificis et commendatitiis epistolis. Apostolorum canones 12, 33. 12. Si quis clericus vel laicus segregatus, sive non recipiendus, discedens, in allera urbe receptus fuerit absque litteris commendatitiis, segregetur, et qui excepit, et qui exceptas est. 33. Nullus externorum episcoporum, vel presbyterorum, vel diaconorum sine commendatitiis recipiatur, iisque ferentibus examinentur. Sin minus, iis quæ sunt necessaria, aliis exhibitis,ad communionem ne admillantur; multa enim per surreptionem fiunt. Concilii Antiocheni canones 7, 8, 11. 7. Nullus externus sine pacificis suscipiatur. 8. Nec presbyteri qui sunt in pagis,dent canonicas epistolas, vel ad solos vicinos episcopos epistolas emittant. Chorepiscopi autem nulli reprehensioni affines dent pacificas. 11. Si quis episcopus, vel presbyter, vel omnino ex canone, etc., ut supra pag. 666 Concilii Laodiceni canones 41, 42. 41. Quod non oportet eum qui est sacralus vel clericus sine canonicis litteris iter ingredi. 42. Quod non oportet eos qui sunt sacrati vel clerici, sine jussu episcopi iter ingredi. Concilii Chalcedonensis canon 13. 13. Externos clericos et ignotos in alia civitate, etc., ut pag. 659. 206 Concilii Surdicensis canon 9. Hosius episcopus dixit: Hoc quoque consequens esse existimo, etc., ut pag. 667. Concilii Carthaginensis canon 23. Ut episcopi trans mare non proficiscantur. Item, ut episcopi trans mare, etc., ut supra pag. 662. Concilii acumenici vi, canon 17. Quoniam diversarum Ecclesiarum clerici, etc., ut pag. 545. CAP. VI. In quo differant pacificæ epistolæ a commendatitiis epistolis. Concilii Chalcedonensis canon 11. Omnes pauperes, et qui auxilio indigent, Ο ΚΕΦΑΛ. Ε'. — Περὶ ὑποδοχῆς ξενων, καὶ περὶ εἰ ρηνικῶν καὶ συστατικῶν ἐπιστολῶν. ᾿Αποστόλων κανών ιβ', λγ'. ιβ'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκός, ἀφωρισμένο; ἤτοι ἄδεκτος, ἀπελθὼν ἐν ἑτέρᾳ πόλει δεχθῇ ἀνευ γραμ μάτων συστατικών, ἀφοριζέσθω καὶ ὁ δεξάμενος καὶ δ δεχθείς. λγ'. Μηδένα των ξένων ἐπισκόπων, ἢ πρεσβυτέρων, ἢ διακόνων, ἄνευ συστατικών προσδέχεσθαι· καὶ ἐπι φερομένων δὲ αὐτῶν ἀνακρινέσθωσαν, καὶ ἐὰν μὲν ὦσι κήρυκες τῆς εὐσεβείας, προσδεχέσθωσαν. Εἰ δὲ μή γε τὰ πρὸς τὰς χρείας αὐτοῖς ἐπιχορηγήσαντες, εἰς κοινωνίαν αὐτοὺς μὴ προσδέξησθε· πολλὰ γὰρ κατὰ συναρπαγὴν γίνεται. Συνόδου Αντιοχείας κανών ζ', η', ια'. ζι. Μηδένα ἄνει, εἰρηνικῶν γραμμάτων δέχεσθαι τῶν ξένων. η'. Μηδὲ πρεσβυτέρους τοὺς ἐν ταῖς χώραις και νονικὰς ἐπιστολὲς διδόναι, ἢ πρὸς μόνους τους γείτο νας ἐπισκόπων ἐπιστολὰς ἐκπέμπειν· τοὺς δὲ ἀνεπιλήπτους χωρεπισκόπων, διδόναι εἰρηνικάς. ια΄. Εἴ τις ἐπίσκοπος ή πρεσβύτερος, ἢ ὅλως τοῦ κανόνος, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών μα', μβ'. μα'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικὸν ἢ κληρικὸν ἄνευ κανονι κῶν γραμμάτων ὁδεύειν. μβ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικὸν ἢ κληρικὸν ἄνευ κελεύσεως ἐπισκόπων ὁδεύειν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιγ'. ιγ'. Ξένους κληρικοὺς καὶ ἀναγνώστας ἐν ἑτέρα πόσ λει, κ. τ. λ. Συνόδου Σαρδικής κανὼν θ'. Ὄπιος ἐπίσκοπος εἶπε· Καὶ τοῦτο ἀκόλουθον εἶναι νομίζω, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγένης κανών κγ'. Ωστε τοὺς ἐπισκόπους πέραν θαλάσσης μὴ ἀποδημεῖν. Ομοίως ἐπίσκοποι πέραν θαλάσσης, κ. τ. λ. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανών ιζ'. Επειδήπερ διαφόρων Ἐκκλησιῶν κληρικοί, κα λ. συστατικῶν ἐπιστολῶν. Περί διαφορᾶς εἰρηνικῶν καὶ Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ια'. Πάντας τοὺς πένητας καὶ δεομένους ἐπικουρίας,

μετὰ δοκιμασίας ἐπιστολίοις εἴτουν εἰρηνικοῖς ἐκκλησιαστικούς μόνοις ὁδεύειν ὡρίσαμεν, καὶ μὴ συστατι κοῖς, διὰ τὸ τὰς συστατικὰς ἐπιστολὰς προσήκειν τοῖς οὖσιν ἐν ὑπολήψει μόνοις παρέχεσθαι προσώποις. Συνόδου Καρθαγένης κανών 15. "Ινα οἱ ἐπὶ τὸ κομιτάτον πορευόμενοι τὴν αἰτίαν ἑαυτῶν, καὶ τῷ ἐν Καρχηδόνι, καὶ τῷ Ρωμαϊκῷ ἱερεῖ σπουδάσωσιν ἐμφανίσαι. ρι. Ἥρεσεν ἵνα ὀστισδήποτε πρὸς τὸ κομιτάτον, κ. τ. λ. Τίσι δεῖ τοὺς ἐπισκόπους βοη θεῖν· καὶ περὶ ἐπισκόπων, καὶ πρεσβυτέρων, καὶ διακόνων, μὴ χορηγούντων τοῖς ἐνδεέσιν ἐκκλησιαστικοῖς. ᾿Αποστόλων κανών νθ'. νθ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, τινὸς τῶν κληρικῶν ἐνδεοὺς ὄντος, μὴ ἐπιχορηγεῖ τὰ δέοντα, ἀφοριζέσθω· ἐπιμένων δὲ, καθαιρείσθω ὡς φονεύσας τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, Συνόδου Σαρδικής κανὼν ζ'. ζ'. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἡ ἀκαιρία ἡμῶν,κ.τ.λ. Οἱ πενόμενοι αἱρετικοί, οι χορηγούνται τὰ λεγό μενα ἀξιωματικὰ ἀπὸ τῶν δικαστηρίων ἢ τῶν Exκλησιῶν, ὡς βιβλ. α' τίτ. ε', διατ. κ'. ΚΕΦΑΛ. Β'. Περὶ συνόδων καὶ τῶν εἰς αὐτὰς μὴ ἀπιόντων, ᾿Αποστόλων κανών λη' λη'. Δεύτερον τοῦ ἔτους σύνοδος γινέσθω τῶν ἐπισκόπων, καὶ ἀνακρινέτωσαν ἀλλήλους τὰ δόγματα τῆς εὐσεβείας, καὶ τὰς ἐμπιπτούσας ἐκκλησιαστικὰς ἀντιλογίας διαλυέτωσαν, ἅπαξ μὲν τῇ τετάρτῃ ἑβδομάδι τῆς Πεντηκοστῆς, δεύτερον δὲ Υπερβερεταίου δωδεκάτῃ, κατὰ Ῥωμαίους ὀκτωβρίου. Συνόδου Νικαίας κανών ε'. TIT. VIII, CAP. V-VIII. cum examinatione,cum epistolis seu pacifcis ecclesiasticis solis viam ingredi statuimus, et non cum commendatitiis: quoniam litteras commendatitias iis solis personis quæ sunt suspectæ, præberi oportet. Concilii Carthaginensis canon 106. Ut pergentes ad comitatum causam suam vel Carthaginensi vel Romano pontifci insinuare procurent. 106. Placuit,ut quicunque ad comitatum, etc., ut pag. 680. 207 CAP. VII. Quibusnam debeant opem ferre episcopi. Εt de episcopis, presbyteris, diaconis qui non largiuntur egentibus ecclesiasti cis. Apostolorum canon 59. 59. Si quis episcopus vel presbyter, cum sit aliquis ex clericis egenus, ea quæ sunt necessaria ei non suppeditat,segregetur: sin autem perseveret, deponatur, ut qui fratrem suum interfecerit. Concilii Sardicensis canon 7. 7. Hosius episcopus dixit: Importunitas nostra, etc., ut pag. 667. Indigentes hæretici non accipiunt e judiciis aut Ecclesiis ea quæ honoraria dicuntur, ut lib. I, tit. 5, const. 8. CAP. VIII. De synodis, et de non concurrentibus ad ipsas. Apostolorum canon 37. 37. Bis in anno fiat episcoporum synodus, et Ginter 79 se examinent decreta religionis, et incidentes ecclesiasticas controversias componant: semel quidem quarta hebdomada Pentecostes, iterum autem hyperberetæi duodecimo secundum Romanos octobris. Concilii Nicani canon 5. σ΄. Περὶ τῶν ἀκοινωνήτων γενομένων, εἴτε τῶν ἐν 5.De iis qui a 80 communione segregati sunt,sive κλήρῳ, εἴτε τῶν ἐν λαϊκῷ ταγματι, ὑπὸ τῶν καθ' clericorum sive laicorum sint ordinis,ab episcopis, ἑκάστην ἐπαρχίαν ἐπισκόπων, κρατείτω ή γνώμη, qui sunt in unaquaque provincia, valeat sententia κατὰ τὸν κανόνα τὸν διαγορεύοντα τοὺς ὑφ᾽ ἑτέρων secundum canonem, qui pronuntiat eos, qui ab aliis ἀποβληθέντας, ὑφ᾽ ἑτέρων μὴ προσίεσθαι. Εξεταζέ- ejecti sunt, non esse ab aliis admittendos: examiσθω δὲ μὴ μικροψυχία πάντως, εἰ φιλονεικία, ἤ τινι netur autem, nunquid vel pusillanimitate vel 208 τοιαύτῃ ἀηδίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, ἀποσυνάγωγοι γε- contentione,vel aliqua ejusmodi episcopi acerbitaγένηνται. Ἵνα οὖν τοῦτο τὴν πρέπουσαν ἐξέτασιν te,congregatione pulsi sint Ut hoc ergo convenianλαμβάνοι, καλῶς ἔχειν ἔδοξεν ἑκάστου ἐνιαυτοῦ καθ' tem examinationem accipiat, recte habere visum ἑκάστην επαρχίαν δὲς τοῦ ἔτους, συνόδους γίνεσθαι est, ut singulis annis in unaquaque provincia bis 81 ἵνα κοινῇ πάντων τῶν ἐπισκόπων τῆς ἐπαρχίας ἐπὶ in anno synodi Giant: ut cum omnes provinciæ epiτὸ αὐτὸ συναγομένων τὰ τοιοῦτα ζητήματα Εξετά- Bcopi in eumdem locum communiter conveniont, ζοιτο, καὶ οὕτως οἱ ὁμολογουμένως προσκεκρουκότες ejusmodi quæstiones examinentur et sic quos epiτῷ ἐπισκόπῳ, κατὰ λόγον ἀκοινώνητοι παρὰ πᾶσιν scopum offendisse constiterit, juste esse congregaεἶναι δόξωσι, μέχρις ἂν τῷ κοινῷ τῶν ἐπισκόπων lione separati apud omnes videantur, donec episδόξῃ τὴν φιλανθρωποτέραν ὑπὲρ αὐτῶν ἐκθέσθαι coporum congregationi videatur pro iis humanioψῆφον. Αἱ δὲ σύνοδοι γινέσθωσαν, μία μὲν πρὸ τῆς rem proferre sententiam. Synodi autem fiant, una Τεσσαρακοστης, ἵνα πάσης μικροψυχίας αναιρουμέ- quidem ante quadragesimam, ut, omnibus animi της, τὸ δῶρον καθαρὸν προσφέρηται τῷ Θεῷ· δευ- sordibus sublatis, purum munus Deo offeratur: τέρα δὲ περὶ τὸν τοῦ μετοπώρου καιρόν. secunda autem autumni tempore. 79 Nic. can. 5. 80 Apost. 13 et 33, Antioch. 6, 73, 11, q. 3. 81 Apost. 28; Antioch. 15; Innoc. 10.

Concilii Antiocheni canon 20. 20. Propter usus ecclesiasticos, et pro componendis controversiis, recte habere visum est, ul synodi episcoporum in unaquaque provincia fant bis in anno: semel quidem post tertiam hebdomadem festi Paschæ, ut quarta hebdomade Pentecostes perficiatur synodus, metropolitano provinciales episcopos admonente secundam synodum idibus octobris futuram, qui est decimus hyperberetai: ut in his ipsis synodis accedant presbyteri et diaconi, et omnes qui se injuria affectos putant, et a synodo judicium assequantur, nec ullis liceat synodos per se facere, sine iis quibus sunt creditæ metropoles. Concilii Laodiceni canon 40. 40. Quod non oportet episcopos qui vocantur ad synodum, negligere, sed abire, et docere vel doceri, ad 209 correctionem Ecclesia et reliquorum. Si quis autem neglexerit, is seipsum accusabit; praeterquam si propter intemperiem et ægritudinem non veniat. Συνόδου Αντιοχείας κανών κα κ'. Διὰ τὰς ἐκκλησιαστικὰς χρείας, καὶ τὰς τῶν ἀμφισβητουμένων διαλύσεις, καλῶς ἔχειν ἔδοξε συνόδους καθ' ἑκάστην ἐπαρχίαν τῶν ἐπισκόπων γίνεσθαι δείξα τερον τοῦ ἔτους, ἅπαξ μὲν μετὰ τὴν τρίτην εβδομάδα τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, ὥστε τῇ τετάρτῃ ἑβδομάδι τῆς Πεντηκοστῆς ἐπιτελεῖσθαι τὴν σύνοδον, ὑπομιμνήσκοντος τοὺς ἐπαρχιώτας τοῦ ἐν τῇ μητροπόλει τὴν δὲ δευτέραν σύνοδον γίνεσθαι εἰδοῖς ὀκτωβρίαις ἥτις ἐστὶ δεκάτη Υπερβερεταίου· ὥστε ἐν αὐταῖς ταύ ταις ταῖς συνόδοις προϊέναι πρεσβυτέρους καὶ διακό νους, καὶ πάντας τοὺς ἡδικῆσθαι νομίζοντας, καὶ παρὰ τῆς συνόδου ἐπικρίσεως τυγχάνειν· μὴ ἐξεῖναι δέ τινας καθ' έαυτου συνόδους ποιεῖσθαι, ἄνευ τῶν πεπιστευ μένων τὰς μητροπόλεις. Συνόδου Λαοδικείας κανὼν μ'. μ'. Ὅτι οὐ δεῖ ἐπισκόπους καλουμένους εἰς σύν οδον καταφρονεῖν, ἀλλ᾽ ἀπιέναι καὶ διδάσκειν ἢ διδάσκεσθαι, εἰς κατόρθωσιν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν λοιπῶν· εἰ δὲ καταφρονήσειεν ὁ τοιοῦτος, ἑαυτὸν αἰ τιάσεσαι· παρεκτός, εἰ μὴ δι᾿ ἀνωμαλίαν ἀπολιμπά νοιτο. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών ιθ'. Concilii Chalcedonensis canon 19. 19. Pervenit ad aures nostras, quod in proιθ'. Ἦλθεν εἰς τὰς ἡμετέρας ἀκοὰς, ὡς ἐν ταῖς ἐπαρvinciis, canonibus constituta episcoporum sy- χίαις αἱ κεκανονισμέναι σύνοδοι τῶν ἐπισκόπων οὐ nodi non fiant, et ex eo multa ecclesiastica ne- γίνονται, καὶ ἐκ τούτου πολλὰ παραμελείται τῶν gligantur quæ correctione indigent. Statuit ergo διορθώσεως δεομένων ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων sancta synodus secundum sanctorum Patrum ca- ὥρισε τοίνυν ἡ ἁγία σύνοδος, κατὰ τοὺς τῶν ἁγίων nones, ut bis in anno eumdem in locum conve- Πατέρων κανόνας, δῖς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνε niant uniuscujusque provincia episcopi, ut me- τρέχειν καθ' ἑκάστην ἐπαρχίαν τοὺς ἐπισκόπους, tropolitanus melius esse perspexerit, et singula ἔνθα ἂν ὁ τῆς μητροπόλεως ἐπίσκοπος δοκιμάσῃ, emergentia [corrigant: episcopi autem], qui και διορθοῦν ἕκαστα τὰ ἀνακύπτοντα· τοὺς δὲ μὴ non conveniunt, si in eadem metropoli versen- συνιόντας ἐπισκόπους, ἐνδημοῦντας ταῖς ἑαυτῶν πόσ tur, atque adeo sani sint et ab omni inexcusabili λεσι, καὶ ταῦτα ἐν ὑγεία διάγοντος, καὶ πάσης ἀπαρet necessario negotio liberi, fraterne reprehen- αιτήτου καὶ ἀναγκαίας ἀσχολίας ὄντας ἐλευθέρους, dantur. ἀδελφικῶς ἐπιπλήττεσθαι. Concilii Carthaginensi canones 18, 73, 76, 95. 18.Si quis clericus ordinatus,etc.,ut pag. 482. Diem Pascha die concilii nuntiandum. 73.Item placuit ut dies venerabilis Paschæ, etc., ut pag. 642. De episcopis qui ud concilia non occurrunt. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ιη', ογ', Γ', 46'. της. Εάν τις κληρικὸς χειροτονῆται, κ. τ. λ. Περὶ τοῦ τὴν ἡμέραν τοῦ Πάσχα ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς συνόδου ἀγγέλλεσθαι. ογ΄. Ομοίως ἤρεσεν, ὥστε τὴν ἡμέραν τοῦ προστ κυνητοῦ Πάσχα, κ. τ. λ. Περὶ τῶν μὴ ἀπαντώντων ἐν ταῖς συνόδοις ἐπισκόπων. οϚ΄. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ὁσακισδήποτε σύνοδον δεῖ συναχθῆναι, οἱ ἐπίσκοποι οἵτινες οὔτε κείρᾳ οὔτε ἀσθενείᾳ οὔτε τινί βαρυτέρᾳ ἀνάγκῃ ἐμποδίζονται, αρμοδίως ἀπαντῶσι, καὶ τοῖς πρωτεύουσιν ἑκάστης ιδίας αὐτῶν ἐπαρχίας ἐμφανισθείη περὶ πάντων τῶν Επισκόπων, εἴτε δύο, εἴτε τρεῖς συναθροίσεις γνων ται· καὶ ἀπὸ ἑκάστου δὲ ἀθροισμοῦ εἰς ἀμοιβὴν οσοιδήποτε επιλεγῶσι, πρὸς τὴν ἡμέραν τῆς συνόδου ἐνστατικῶς ἀπαντήσωσιν· ἐὰν δὲ μὴ δυνηθῶσιν ἀπάν τῆσαι, ἀθρόον τινῶν ἀναγκῶν, ὡς εἰκός, ἀναφυομέν νων, εἰ μὴ τὸν λόγον τοῦ οἰκείου ἐμποδισμοῦ παρὰ τῷ οἰκείῳ πρωτεύοντι ἀποδώσωσιν, ὀφείλειν τοὺς 76.Item placuit 83, ut quotiescunque concilium congregandum est, episcopi qui neque state, neque agritudine, neque alia graviori necessitate impediuntur,competenter occurrant et primalibus η suarum quarumque provinciarum intimetur, ut de universis episcopis vel duæ, vel tres turmæ fant,ac de singulis turmis vicissim quotquot electi fuerint, ad diem concilii 10 instantissime occurrant. Quod si non potuerint occurrere, excusationes suas in tractoria conscribant; vel si post adventum tractoris aliqua necessitates repente forsitan orta fuerint, nisi rationem impedimenti sui apud suum 83 Conc. Carthag. v. can. 10. Afric. c. 43. Hanc sententiam Græcus interpres omisit, quoniam tractoria quid esset non intellexit.

TIT. VIII, CAP. VIII. τοιούτους τῇ κοινωνίᾳ τῆς ἰδίας αὐτῶν ἀρκεῖσθαι primatem reddiderint, Ecclesis suæ communioΕκκλησίας. ne debere esse contentos. Σύνοδου με, γίνεσθαι κοινήν τε καὶ ὀλοτελῆ, εἰ μὴ ἐξ ἀνάγκης. ξε'. Πρεσεν ὥστε μὴ εἶναι παραιτέρω ενιαυσιαίαν ἀνάγκην του συντρίβεσθαι τοὺς ἀδελφούς, ἀλλ᾽ ὁσάκις ἂν κοινὴ χρεία καλέση, πάσης τουτέστι τῆς Αφρικῆς, γραμμάτων διδομένων οθενδήποτε, προς ταύτην τὴν καθέδραν σύνοδον ὀφείλειν συνάγεσθαι ἐν ταύτῃ τῇ ἐπαρχίᾳ ἔνθα ἂν ἡ χρεία καὶ ἡ ἐπιτηδειότης συνιωθήσῃ αἱ δὲ αἰτίαι αἱ μὴ οὖσαι κοιναὶ, ἐν ταῖς ἰδίαις ἐπαρχίαις κριθῶσιν. Concilium unversale nonnisi ex necessitate faciendum. 95. Placuit 83 ut non sit ultra fatigandis fratribus anniversaria necessitas,sed quoties exegerit causa communis, id est totius Africa, undecunque ad hanc sedem de hac re datæ lit fera fuerint, congregandam esse synodum in ea provincia, ubi opportunitas persuaserit: causa autem quæ communes non sunt, in suis provinclis judicentur. Concilii œcumenici vi canon 8. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἕκτης κανὼν η'. η'. Εν πᾶσι τὰ ὑπὸ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων θεσ 8. In omnibus ea 84 quæ a nostris sanctis Paπισθέντα, καὶ ἡμεῖς κρατεῖν βουλόμενοι, ἀνανεούμεν tribus decreta sunt nos quoque rata ac Arma esse καὶ τὸν κανόνα τὸν διαγορεύοντα, καθ᾽ ἕκαστον ἔτος volentes, canonem quoque renovamus, qui jubet συνόδους τῶν ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχία γίνεσθαι ἐπισκό- uniuscujusque provinciæ episcoporum quotannis πων, ἔνθα ἂν ὁ τῆς μητροπόλεως δοκιμάσῃ, ἐπίσκο- fieri synodos, ubi metropolitanus episcopus saπος, ἐπειδὴ δὲ διά τε τὰς Βαρβάρων ἐπιδρομάς, διά tius esse duxerit. Quoniam autem propter Barτε τὰς προσπιπτούσας ἑτέρας αἰτίας, ἀδυνάτως οἱ τῶν barorum incursiones, et quasdam aliam incidenΕκκλησιῶν πρόεδροι ἔχουσι, δὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ τὰς συν- tes causas, non possunt qui Ecclesiis præsident όδους ποιεῖσθαι, ἔδοξεν ὥστε τρόπῳ παντὶ ἅπαξ τοῦ synodos bis in anno facere, visum est ut omnino ἔτους, τὴν τῶν προγεγραμμένων ἐπισκόπων, διὰ τὰ, semel in anno propter ecclesiasticas quaestiones, ὡς εἰκὸς, ἀναφυόμενα ἐκκλησιαστικά κεφάλαια, ἐν ut consentaneum est, emergentes, fat prædictoἑκάστη επαρχία γίνεσθαι σύνοδον, ἀπὸ τῆς ἁγίας τοῦ rum episcoporum synodus a sancto Pascha festo, Πάσχα ἑορτῆς, καὶ μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ὀκτω- et usque ad octobris mensis complementum, sinβρίου μηνὸς ἑκάστου ἔτους, κατὰ τὸν τόπον ὃν ὁ τῆς gulis annis, in loco quem, ut prædictum est, μητροπόλεως, καθά προείρηται, δοκιμάσει ἐπίσκοπος - metropolitanus episcopus aptiorem judicaverit. τοὺς δὲ μὴ συνιόντας ἐπισκόπους, ἐνδημοῦντας ταῖς li autem qui non conveniunt episcopi, cum 911 ἑαυτῶν πόλεσι, καὶ ταῦτα ἐν ὑγείᾳ διάγοντας, καὶ in suis civitatibus agant, et sani sint, et ab omni πάσης ἀπαραιτήτου καὶ ἀναγκαίας ασχολίας ὄντας inevitabili et necessario negotio liberi, fraterne ἐλευθέρους, ἀδελφικῶς ἐπιπλήττεσθαι. corripiantur. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον κανών 5'. Concilii Nicæni II canon 6. Περὶ τοῦ γίνεσθαι τοπικὴν σύνοδον κατὰ χρόνον, De synodo provinciali interdum constituendo. Γ'. Επειδήπερ κανών ἐστιν ὁ λέγων, δις τοῦ ἔτους 6. Quoniam canon est qui dicit bis in anno in καθ᾿ ἑκάστην ἐπαρχίαν χρὴ γίνεσθαι διὰ συναθροίσεως unaquaque provincia per congregationes episcopoἐπισκόπων τὰς κανονικὰς ζητήσεις, διὰ οὖν τὴν συν rum fieri oportere quæstiones canonicas; propter τριβὴν καὶ τὸ ἐνδεῶς ἔχειν πρὸς ὁδοιπορίαν τοὺς vexationem, et quod itineri perfciundo minis συναθροιζομένους, ὥρισαν οἱ τῆς Γ' συνόδου Πατέρες sufficerent qui cogebantur, statuerunt sanctæ sextas ἐξ ἅπαντος τρόπου και προφάσεως, ἅπαξ τοῦ ἐνιαυ- synodi Patres 85, ea omnino et quacunque postpo τοῦ γίνεσθαι, καὶ τὰ ἐσφαλμένα διορθοῦσθαι· τοῦτον sila causa, semel in anno feri, et delicta corrigi. οὖν τὸν κανόνα καὶ ἡμεῖς ἀνανεούμεν· καὶ εἴ τις Hunc ergo canonem 86 nos quoque renovamus: εὑρεθῇ ἄρχων τοῦτο κωλύων, ἀφοριζέσθω· εἰ δέ τις et si quis magistratus hoc prohibere inventus fueἐκ τῶν μητροπολιτῶν ἀμελήσοι τοῦτο γίνεσθαι, ἐκ rit, segregetur. Si quis autem metropolitanus hoc τὸς ἀνάγκης καὶ βίας, καί τινος εὐλόγου προφάσεως, feri non curaverit præterquam vi vel necessitate τοῖς κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποκείσθω· τῆς δὲ συν- p et justa aliqua de causa, canonicis penis subjiόδου γινομένης περὶ κανονικῶν καὶ εὐαγγελικών πρα- ciatur. Cum autem de canonicis et evangelicis γμάτων, δεῖ τοῖς συναθροισθεῖσιν ἐπισκόποις, ἐν μεν rebus fat synodus, opus est ut congregati episcopi λέτῃ καὶ φροντίδι γίνεσθαι τοῦ φυλάττειν τὰς θείας magnam curam et diligentiam gerant,ut divina et καὶ ζωοποιοὺς ἐνταλὰς τοῦ Θεοῦ· ἐν γὰρ τῷ φυλάσω vivifca mandata serventur. In eis enim servandis σεσθαι αὐτὰς, ἀνταπόδοσις πολλή· ὅτι καὶ λύχνος ένα est retributio multa 87: quoniamn lucerna est τολή, νόμος δὲ φῶς, καὶ ὁδὸς ζωῆς ἔλεγχος καὶ παι mandatum 88, lex vero lux, et via vitæ probatio δεία· καὶ ἡ ἐντολὴ Κυρίου τηλαυγής, φωτίζουσα et disciplina, et præceptum Domini lucidum illuὀφθαλμούς· μὴ ἔχειν δὲ ἄδειαν τὸν μητροπολίτην ἐξ minans oculos. Ne liceat autem metropolitano ex 83 Conc. Milevit. can. 9; Afric. c. 62. 84 Nicæn. 9; 85 Conc. Nicæn. c. 5. 86 Can. 81. 87 Psal. XVIII, 12. Chalced. 19; Can. Apost. 37; Antioch. 20 88 Prov. VI, 25. Scilicet Carthaginensem. Ferrandus in Breviar canonum, tit. 144, perperam hunc canonem oncilio Antiochen o tribuit, pro Africano.

ἢ ἕτερον εἶδος ἀπαιτεῖν· εἰ δὲ τοῦτο πεποιηκὼς ἐλεγχθῇ, ἀποτίσει τετραπλάσιον. iis quæ secum affert episcopus, vel jumentum, ὧν ἐπιφέρεται ὁ ἐπίσκοπος μετ' αὐτοῦ, ἡ κτήνος, vel aliquam rem aliam petere. Si enim hoc fecisse deprehensus fuerit, reddet quadruplum. Textus.Const. 2 et 17, tit.1 Novellarum volunt, ut semel aut bis quotannis (in mensel Junio aut Septembri, metropolitanorum apud patriarchas, et episcoporum apud metropolitanos celebrentur synodi,212 in quibus causæ, quas episcopi, clerici el monachi adversus se invicem habent, exami. nentur: et de fde, canonibus, ac ecclesiasticis aliisque rebus [tractetur]: denique quæ adversum canones commissa sunt, corrigantur. [Item ul] præsules eorumque cohortes, nisi metropolitanos et episcopos synodos celebrare procrastinantes urgeant, aut imperatori [eam rem significent,supremo afficiantur supplicio. CAP. IX. Ne temere episcopus aut clericus filios suos emancipent. Concilii Carthaginensis canon 35. Ut episcopi, vel clerici non facile filios suos emancipent. 35. Ut episcopi 89 vel clerici filios suos sua potestate per emancipationem exire non sinant, nisi de moribus eorum fuerint et de ætale securi, ut possint ad eos jam propria pertinere peccata. CAP. X. Quomodo episcopi repetant sibi loca ab hæreticis occupata. Concilii Carthaginensis canon 121. De his qui plebes ad se pertinentes negligunt. Ἡ ζ' καὶ ἡ ιζ' διάταξις του α' τίτ, τῶν Νεαρών βούλονται ἅπαξ ἢ δὶς τοῦ ἔτους, τῷ Ἰουνίῳ ἢ τῷ Σεπτεμβρίω, γίνεσθαι συνόδους τῶν μητροπολιτῶν παρὰ τοῖς πατριάρχαις, καὶ τῶν ἐπισκόπων παρὰ τοῖς μητροπολίταις· καὶ ἐξετάζεσθαι τὰς αἰτίας ἃς οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ μοναχοί, πρὸς ἀλλήλους ἔχουσι· περί τε πίστεως καὶ κανόνων καὶ πραγμάτων ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἄλλων καὶ τὰ παρὰ τους κανόνας ἁμαρτανόμενα διορθούσθαι· οἱ δὲ ἄρα χοντες καὶ αἱ τάξεις αὐτῶν μὴ ἐπιτιθέμενοι τοῖς μητροπολίταις καὶ ἐπισκόποις ὑπερτιθεμένοις ποιεῖν τὰς συνόδους, ἢ μὴ μηνύοντες τῇ βασιλείᾳ, ἐσχάτως Η τιμωρούνται. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τοῦ μὴ ὡς ἔτυχεν ἐπίσκοπον ἢ κληρικὸν ἐμμαγκιπεύειν τὰ ἴδια τέκνα. Συνόδου Καρθαγέννης κανών λε'. Περὶ τοῦ τοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς κληρικοὺς μὴ εὐχερῶς τὰ τέκνα αὐτῶν ποιεῖν ἐμμαγκίπατα. λεί. Ωστε τοὺς ἐπισκόπους καὶ τοὺς κληρικούς, καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν, μὴ ἐᾶν αὐτεξουσίως ἀπιέναι διὰ ἐμμαγκιπατίονος· εἰ μή γ᾽ ἂν εἰς τοὺς τρόπους καὶ εἰς τὴν ἡλικίαν αὐτῶν πληροφορηθῶσιν, ὡς λοιπὸν τὰ ἁμαρτήματα αὐτῶν εἰς αὐτοὺς συντείνειν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Πῶς ἐκδικοῦσιν οἱ ἐπίσκοποι τοὺς ἁρμόζοντας αὐτοῖς τόπους παρά αἱρετικῶν κατεχομένους. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρκα'. Περὶ τῶν ἀμελούντων τῶν αὐτοῖς ἀνηκόντων λαῶν. 121.Item placuit 90,ut quicunque negligunt loca ρκα'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα οιτινεσδήποτε ἀμελοῦσι ad suam cathedram pertinentia, in catholicam τῶν τόπων τῶν ἀνηκόντων τῇ αὐτῶν καθέδρα πρὸς unitatem lucrari, conveniantur a diligentibus vici- τὸ τούτους κερδᾶναι εἰς τὴν καθολικὴν ἐνότητα, ἔγω nis episcopis, ut id agere non morentur. Quod si κληθῶσιν ἀπὸ τῶν γειτνιώντων αὐτοῖς ἐπιμελῶν intra sex menses 215 a die conventionis non ἐπισκόπων, περὶ τοῦ μὴ ἀναβάλλεσθαι τοῦτο πράξει· effecerint,qui potuerit ea lucrari,ad ipsum perti- διὸ ἐὰν ἐντὸς προθεσμίας μηνῶν ἕξ, ἀπὸ τῆς ἡμέρας neant. Ita sane, ut si ille ad quem pertinuisse τῆς περὶ τοῦτον συνελεύσεως, μηδὲν ἀνύσωσι, τῷ videbantur, probare potuerit magis illius electam δυναμένῳ λοιπὸν τούτους κερδᾶναι προσκυρωθῶσιν negligentiam ab hæreticis, ut impune ibi sint, et οὕτως μέντοι, ἵνα ἐὰν ἐκεῖνος πρὸς ὃν ἐνδείκνυνται suam diligentiam fuisse præventam, ut eo miodo ἀνήκειν οἱ τοιοῦτοι, ἐξεπίτηδες διά τινα οἰκονομίαν ejus cura sollicitior vitaretur; cum hoc judices ἔδοξεν ἀμελεῖν, τοῦτο τῶν αἱρετικῶν ἐπιλεξαμένων episcopi cognoverint, suæ cathedræ loca resti- ὥστε ἀθορύβως αὐτοὺς παραδέξασθαι, καὶ ἐν τοσούτῳ tuant. Sane si episcopi inter quos causa versa- ἡ αὐτοῦ ἐπιμέλεια ὑπὸ ἑτέρου προελήφθη, ᾗτινι κατά tur, diversarum provinciarum sunt, ille primas εχρήσατο, τοὺς αὐτοὺς αἱρετικοὺς πλέον ἐκάκιζε det judices, in cujus provincia est locus de quo τούτου μεταξὺ ἐπισκόπων κρινόντων διαγινωσκομέν contenditur. Si autem ex communi placito vici- νου, οἱ τόποι τῇ αὐτοῦ καθέδρᾳ ἀποκατασταθῶσι - nos judices elegerint, aut unus eligatur, aut trea: τῶν δὲ κρινόντων ἐπισκόπων, ἐκ διαφόρων ὄντων ut si tres elegerint, omnium sententiam sequan- ἐπαρχιῶν, ἐκεῖνος ὁ πρωτεύων τοὺς δικαστὰς δώσει, tur, aut duorum. οὔτινος ἐν τῇ χώρᾳ ὁ αὐτὸς ὑπάρχει τόπος, περὶ οὗ φιλονεικεῖται ἐὰν δὲ κατὰ κοινὴν συναίνεσιν, γείτονας ἐπιλέξωνται κριτάς, ἢ εἰς ἐπιλεγῇ ή τρείς. καὶ ἐὰν τρεῖς ἐπιλέξωνται, ἢ τῇ τῶν ὅλων ψήφῳ ἐπακολουθήσουσιν, ἢ τῇ τῶν δύο. Novella 37 ait, Ecclesias Africæ firmiter obtinere Ἡ ριβ Νεαρά φησί, Τὰς Εκκλησίας Αφρικής, possessiones suas: et si pagani aut hæreticiipsarum ἀσφαλῶς ἔχειν τὰς κτήσεις αὐτῶν· καὶ ἐὰν Ελληνες ἢ 39 Conc. Carthag. I, can. 14; Afric. c. 3. 90 Conc. Milevit. 11, c. 24; Afric. c. 88. Græcus interpres existimavit conrogatum de cmtu dici pro convocatum: cum sit conrogare, porrigere et ad breviarium hic referatur.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. VIII, CAP. IX-XIII. αἱρετικοὶ ἔχωσι τινας αὐτῶν, ἢ οἴκους, ἢ σκεύη aliquas aut domos aut vasa habeant, illis non obἀφαιρεῖσθαι αὐτά, μὴ ἀντικειμένης αὐταῖς χρονίας slante longi temporis prescriptione, auferre. παραγραφής. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν τοὺς ἀνα γνώστας τὸν δῆμον προσκυνεῖν, των Συνόδου Καρθαγένης κανών ι5. Ωστε μηδένα ἐπίσκοπον, κ. τ. λ. 15'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα ἐπίσκοποι, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Περὶ ἐπισκόπων μὴ ἐπιστρεφόν τοὺς αἱρετικούς· καὶ περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν μὴ διδασκόντων τὸν λαόν· καὶ ὅτι ὁ ἐπίσκοπος ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἀπολογεῖται τῷ Θεῷ· καὶ πότε τοῦ λαοῦ ἁμαρτήσαντος, ὁ κλῆρος ἀφορίζεται. ᾿Αποστόλων κανών λς', λθ', νη". λς'. Εἴ τις χειροτονηθεὶς ἐπίσκοπος, κ. τ. λ. λθ'. Οι πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι, ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου, μηδὲν ἐπιτελείτωσαν· αὐτός γάρ ἐστιν ὁ πεπιστευμένος τὸν λαὸν Κυρίου, καὶ τὸν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν αὐτῶν λόγον ἀπαιτηθησόμενος. νη'. ᾿Επίσκοπος ἢ πρεσβύτερος αμελῶν τοῦ κλήρου, ἢ τοῦ λαοῦ, καὶ μὴ παιδεύων αὐτοὺς τὴν εὐσέβειαν, ἀφοριζέσθω., ἐπιμένων δὲ τῇ ῥᾳθυμίᾳ, καθαιρείσθω. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ρκγ', ρκδ. μστε τὸν καταφρονοῦντα τῆς ἰδίας διοική σεως ἐπίσκοπον στερεῖσθαι τῆς κοινωνίας. ρκγ'. Ἐὰν ἐν τοῖς ματρικίοις, ήγουν ἐν ταῖς καθώ έδραις, ἐπίσκοπος ἀμελής γένηται κατὰ τῶν αἱρετικῶν, ὑπομνησθείη ἀπὸ τῶν γειτνιώντων ἐπιμελῶν ἐπισκόπων, καὶ ὑποδειχθείη αὐτῷ ἡ ἰδία περιφρόνησις, πρὸς τὸ μὴ ἔχειν ἀπολογίαν· ἐὰν δὲ ἀφ᾿ ἧς ἡμέρας ὑπομνησθῇ, ἐντὸς μηνῶν ἓξ ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ διάγων, μὴ τῶν ὀφειλόντων πρὸς τὴν καθολικήν ἑνότητα ἐπιστραφῆναι τὴν φροντίδα ποιήσηται, τῷ τοιούτῳ μὴ συγκοινωνηθῇ, ἕως οὗ τοῦτο πληρώσῃ· εἰ δὲ ὁ ἐπεξεργαστής εἰς τοὺς αὐτοὺς τόπους μὴ παραγένηται, τῷ ἐπισκόπω μὴ ἐπιγραφῇ. Περὶ τῶν τοὺς Δονατιστὰς κοινωνῆσαι ψευδομένων ἐπισκόπων. ρκδ'. Ἐὰν δὲ ἀποδειχθῇ τὸν τοιοῦτον ψευσάμενον περὶ τῆς ἐκείνων κοινωνίας, ἐν τῷ λέγειν αὐτοὺς κεκοινωνηκέναι, οὓς δείκνυται συνειδήσει αὐτοῦ μὴν κοινωνήσαι, καὶ τὴν ἐπισκοπὴν ἔτι μὴν ἀπολέσει. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών ιθ'. ιθ'. Ὅτι δεῖ τοὺς τῶν ἐκκλησιῶν προεστῶτας, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ΄. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν κοσμικόν τι πραττόντων δημόσιον, ἢ ἰδιωτικόν, ἢ μίσθωσιν, ἡ ἐπιτροπήν. ᾿Αποστόλων κανών 5, παρ. CAP. XI. — Lectores populum non salutent. Concilii Carthaginensis canon 16. Ut nullus episcopus, etc., ut pag. 550. 16. Item placuit ut episcopi, etc., ut pag. 550. 214 CAP. XII. De episcopis qui hæreticos ad orthodoxiam non convertunt. Item de episcopis et clericis populum non erudientibus. Εt quod episcopus intercessor sit pro populo apud Deum. Et quandonam populo peccante, clerus extra communionem fiat. Apostolorum canones 36, 39, 58. 36 [35]. Si quis ordinatus episcopus, etc., ut pag. 506. 39. Presbyteri et diaconi sine sententia episcopi nihil perficiant: ipse enim est, cujus Gdei populus est creditus, et a quo pro animabus ratio exigetur. 58 [57]. Episcopus vel presbyter, qui cleri vel populi curam non gerit, et eos pietatem non docet, segregetur: et in socordia perseveret, deponatur. Concilii Carthaginensis canones 123, 124. Ut si episcopus negligat suam diœcesim, communione privetur. 123. Si in matricibus 91 cathedris 918 episcoμus negligens fuerit adversus hæreticos, conveniatur a vicinis episcopis diligentibus, et ei sua negligentia demonstretur, ut se excusare non possit. Quod si ex die quo convenitur, intra sex menses, si in ejus provincia exsecutio fuerit, et non eos ad unitatem catholicam convertendos curaverit; non ei communicetur, donec adimpleat. Si autem exsecutor ad loca non venerit, non ascribatur episcopo. De episcopis qui Donatistas communicasse mentiti fuerint. 124. Si autem 93 probatum fuerit, eum de communione illorum fuisse mentitum, dicendo eos communicasse, quos eo sciente non commu nicasse constiterit, etiam episcopatum amittat. Concilii æcumenici vi canon 19. 19.Quod oportet eos qui præsunt ecclesiis, etc., ut supra pag. 646. 916 CAP. XIII. — De episcopis el clericis qui et negotium aliquod publicum aut privatum exercent, aut operam vel locutiones conducunt, aut tutelam curumve gerunt. Apostolorum canon 6, 81. Ϛ'. Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, κόστ μικὰς φροντίδας μὴ ἀναλαμβανέτω· εἰ δὲ μὴ καθαιρείσθω. 91 Conc. Milevit. 11, cap. 25; Afric. c. 99. 99 Conc. Milevit. 11, cap. 25; Afric. c. 91. PATROL GR. CIV. 6. Episcopus, vel presbyter, vel diaconus saculares curas non suscipiat: alioqui deponatur.

81 [80]. Diximus non oportere episcopum vel πα'. Εἴπομεν ὅτι μὴ χρὴ ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτε presbyterum seipsum ad publicas administratio- ρον καθιέναι ἑαυτὸν εἰς δημοσίας διοικήσεις, ἀλλὰ nes demittere, sed in ecclesiasticis negotiis ver- προσευχαιρεῖν ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς χρείαις· ἢ πειsari. Vel ergo ita non facere persuadeatur, vel θέσθω οὖν τοῦτο μὴ ποιεῖν, ἢ καθαιρείσθω· οὐδεὶς deponatur; nemo enim potest duobus dominis γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, κατὰ τὴν δυο servire secundum Domini adhortationem. ριακὴν παρακέλευσιν, Concilii Chalcedonensis canon. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών γ΄. 3. Pervenit ad sanctam synedum, quod eorum γ'. Ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν σύνοδον, ὅτι τῶν ἐν κλήρῳ qui, clero cooptati sunt,quidam propter turpe lu- κατειλεγμένων τινὲς δι' αἰσχροκέρδειαν, ἀλλοτρίων crum alienas possessiones conducunt, et sæcu- κτημάτων γίνονται μισθωτοί, καὶ πράγματα κοστ laria negotia exercent,divinum ministerium negli- μικὰ ἐργολαβοῦσι, τῆς μὲν τοῦ Θεοῦ λειτουργίας gentes,sæcularium vero domos subeuntes, et eo- καταρᾳθυμοῦντες, τοὺς δὲ τῶν κοσμικῶν ὑποτρέχον rum facultatem tractationem ac curationem pro- τες οἴκους, καὶ οὐσιῶν χειρισμοὺς ἀναδεχόμενοι διὰ pter avaritiam suscipientes. Defniit ergo sancta φιλαργυρίαν. Ώρισε τοίνυν ἡ ἁγία καὶ μεγάλη σύνε synodus, neminem deinceps, nec episcopum, nec οδος, μηδένα τοῦ λοιποῦ, μὴ ἐπίσκοπον, μὴ κληρικόν, clericum,nec monachum, vel possessiones condu- μή μονάζοντα, ἢ μισθοῦσθαι κτήματα, ἢ πραγμάτ cere,vel sæcularibus possessionum administratio- των ἐπεισάγειν ἑαυτὸν κοσμικαῖς διοικήσεσι, πλὴν εἰ nibus seipsum ingerere, nisi utique ex lege ad μή που ἐκ νόμων καλόττο εἰς ἀφηλίκων ἀπαραίτητον inexcusabilem impuberam tutelam vocetur, vel ci- Επιτροπὴν, ἢ ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος, ἐκκλησιαστι vitatis episcopus eum rerum ecclesiasticarum cu- κῶν ἐπιτρέψοι φροντίζειν πραγμάτων, ἢ ὀρφανών, ram gerere permittat, 217 vel orphanorum, vel και χηρῶν ἀπρονοήτων, καὶ τῶν προσώπων τῶν μάτ viduarum, quibus provideri non potest, et perso- λιστα τῆς ἐκκλησιαστικῆς δεομένων βοηθείας, διὰ narum quæ ecclesiastico auxilio maxime indigent, τον φόβον τοῦ κυρίου· εἰ δέ τις παραβαίνειν τὰ propter timorem domini. Si quis autem quæ statu- ὡρισμένα τοῦ λοιποῦ ἐπιχειρήσοι, ὁ τοιοῦτος ἐκκληta sunt, deinceps transgredi aggressus fuerit, is σιαστικοῖς ὑποκείσθω ἐπιτιμίοις. pœnis ecclesiasticis subjiciatur. Concilii Carthaginensis canon 16. 16. Ut nullus episcopus, etc., ut pag. 550. Concilii Nicani ut canon 10. Quod non oporteat clericos, sua relicta paracia, in aliam incurrere, inscio episcopo. 10. Quoniam nonnulli clerici,etc., ut pag.662. Synodi qua prima et secunda nuncupatur Constantinopoli in templo Sanctorum Apostolorum congregatos canon 11. 11. Presbyteros vel diaconos, sæculares magistratus vel curas suscipientes, vel eas quæ in magis. tratuum aedibus dicuntur, curationes, divini el sacri canones depositioni subjiciunt. Hoc ergo nos quoque confirmantes, de reliquis quoque qui sunt in clericorum catalogo decernimus: quod si quis eorum saecularia officia assumat, vel eas quæ in magistratuum edibus vel in suburbanis dicuntur, curationes suscipiat, is ex clero expellatur.Nemo enim potest, ut est Christi veri Dei nostri vox ab ipso prolata 83, eaque longe verissima, duobus dominis servire. Textus. Const. 17, tit. 3, lib. 1, cod. vetat ne clerici accessum habeant ad publicas vel ad curiam pertinentes actiones. Et 40 ejusdem tit. const. interdicit defensoribus ecclesiarum, ne extremas 918 voluntates insinuent, atque in temeratores panam quinquaginta librarum [auri] statuit. Et ejusdem tit. ait: Quod episcopi, presbyteri, dia93 Matth. VI, 24. Συνόδου Καρθαγένης κανών ι5. ις. Ωστε μηδένα ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον, κ. τ. λ. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανὼν ι'. Ότι οὐ δεῖ κληρικοὺς ἀπολιπεῖν τὴν ἑαυτῶν παροικίαν, καὶ ἐν ἑτέρᾳ ἀφικέσθαι, χωρὶς εἰδή σεως τοῦ ἐπισκόπου. ι'. Επειδή τινες τῶν κληρικῶν παραλογιζόμενοι, κ. τ. λ. Συνόδου α' και β' συγκροτηθείσης ἐν Κωνσταν τινουπόλει ἐν τῷ ναῷ τῶν Ἁγίων Αποστόλων, κανών ια'. ια. Τοὺς πρεσβυτέρους ἢ διακόνους, κοσμικὰς ἄρο χάς ἢ φροντίδας ἀναδεχομένους, ἢ τὰς ἐν τοῖς οἶκοις τῶν ἀρχόντων λεγομένας κουρατωρείας, οἱ θεῖοι καὶ ξεροί κανόνες καθαιρέσει καθυποβάλλουσι· τοῦτο οὖν καὶ ἡμεῖς ἐπικουροῦντες, καὶ περὶ τῶν λοιπῶν τῶν ἐν κλήρῳ κατειλεγμένων διοριζόμεθα, ὡς εἴ τις αὐτῶν κοσμικὰς ἀρχὰς μεταχειρίζοιτο, ἥ τὰς ἐν τοῖς τῶν ἀρχόντων οἴκοις ἡ προαστείοις λεγομένας κουράτων ρείας ἀναδέχοιτο, τοῦτον τοῦ οἰκείου κλήρου ἐκδιώ κεσθαι· οὐδεὶς γὰρ δύναται, κατὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ τοῦ D' ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν αὐτόλεκτον καὶ ἀψευδεστάτην φωνὴν, δυσὶ κυρίως δουλεύειν. b Ἡ ιζ' διάταξις τοῦ α' βιβλ. τοῦ κώδ. κωλύει τοὺς κληρικοὺς πάροδον ἔχειν εἰς τὰς δημοσίας πράξεις, ή τὰς ἁρμοζούσας ταῖς βουλαῖς· καὶ ἡ μ' τοῦ αὐτ τοῦ τίτ, διάτ. ἀπαγορεύει τοῖς ἐκκλησιεκδίκοις, έμφασ νίζειν τελευταίας βουλήσεις, ποινὴν ἐκ παραβασίας ὁρίζουσα ν' λιτρῶν· καὶ ἡ να' τοῦ αὐτοῦ τίτ, φησίν, ὅτι οἱ ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι καὶ ὑποδιάκος

νοι καὶ μοναχοί, κἂν μὴ ἔχωσι χειροτονίαν, ἀλειτουργησίαν ἔχουσι πάσης ἐπιτροπῆς καὶ κουρατωρείας, σχολάζοντες μέντοι ταῖς ἐκκλησίαις καὶ τοῖς μοναστηρίοις αὐτῶν, καὶ μὴ ἀμελοῦντες τῆς θείας λειτουργίας. TIT. VIII, CAP. XIV. coni,subdiaconi et monachi, licet non sunt clerici, omnino immunitatem tutelæ atque curæ habeant: si tamen ecclesiis et monasteriis suis operam navent, neque divinum ministerium negligant. Η δέ β' διάτ, τοῦ α' τίτ. τῶν Νεαρών φησιν, Textus. Const. 2, tit. 1 Novellarum ait, quod ὅτι ἐπίσκοπος ἢ μοναχός. οὐ γίνεται κηδεμών· οἱ episcopus aut monachus tutor non fat: alii auδὲ ἄλλοι κληρικοὶ τῶν ἰδίων συγγενῶν κηδεμονεύουσιν, tem clerici cognatorum suorum tutores sint, si ἐὰν εἴσω δ' μηνῶν παρὰ τῷ ἁρμοδίῳ δικαστῇ οἰκείᾳ intra quatuor menses apud competentem judicem προαιρέσει καταδέξωνται· καὶ οὐ προκριματίζονται [lutelam propria voluntate susceperint: quo facto, [tutelam]propria περὶ ἄλλην κηδεμονίαν· οὔτε δὲ δημοσίων ἐκλήπτωρ, nullum prejudicium circa alian tutelam sustiἢ τελῶν, ἢ κτήσεων ἀλλοτρίων, ἢ κουράτωρ, οἴκου, neant.[Quod item]neque publicarum [contributioἢ ἐντολεὺς δίκης, ἢ ἐγγυητής· ὑπὲρ τῶν τοιούτων num] susceptores,neque vectigalium alienarumve αἰτιῶν ἐπίσκοπος, ἡ οἰκονόμος, ἢ ἄλλος κληρικός possessionum [conductores neque familiæ curaγίνεται ὀνόματι ἰδίῳ, ἢ τῆς Ἐκκλησίας, ἢ τοῦ μου tores,neque procuratores litis, neque super istiusναστηρίου αὐτοῦ· τὰς δὲ παρακειμένας κτήσεις τοῖς modi causis fidejussores suo,aut ecclesia monasteαὐτῶν εὐαγέσιν οἴκοις, δύνανται μισθοῦσθαι καὶ ἐμ- riive sui nomine,vel episcopi vel economi, velalii φυτεύεσθαι, πάντων τῶν μοναχῶν καὶ κληρικῶν ἐν clerici Gant. Possint autem adjacentes ipsis veneσυμβολαίῳ, ἢ ἐπὶ πράξεως, συναινούντων καὶ φανε- rabilibus domibus possessionem in conductionem ρούντων συμφέρειν τὸ γινόμενον· καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ et emphyteusin accipere: [ut tamen] omnes clerici σεπτοὶ οἴκοι τοῖς κληρικοῖς αὐτῶν μισθοῦσι καὶ ἐμ- et monachi in instrumento aut actis consentiant,et φυτεύουσι, χωρὶς τῶν δι' ἑτέρου νόμου κωλυθέντων declarent eam tum fore conducibilem. Ipsas auπροσώπων· ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν, εἰ μὲν ἐπίσκος tem venerabiles domus clericis suis elocare, et πός ἐστι, τὰ πράγματα αὐτοῦ πάντα τῇ ἐκκλησίᾳ in emphyteusin dare, exceptis personis per aliam αὐτοῦ προσκυροῦνται· εἰ δὲ οἰκονόμος ἢ ἄλλος κλη- legem prohibitis, ac easdem a clericis accipere. ρικός, ποινὴν δίδωσι χρηματικὴν τὴν νομιζομένην [Quod etiam] qui contra hac fecerit, si quidem τῷ ἐπισκόπῷ αὐτοῦ, οἱ δὲ ἐμπιστεύσαντες αὐτοῖς episcopus sit, omnes ipsius facultates ipsius ecτὰς διοικήσεις, ἢ λαβόντες αὐτοὺς ἐγγυητάς, οὐκ clesia addicantur: si vero @conomus, aut alius ἔχουσιν ἀγωγὴν κατ' αὐτῶν, ἡ πραγμάτων, ἢ ἐγγυη- clericus, ponam pecuniariam subeat,quam episτῶν, ἢ ἐκκλησιῶν, ἡ μοναστηρίων αὐτῶν· ἀλλὰ καὶ copus ipsius probaverit. Quod postremo] qui ipτὴν συμβαίνουσαν τῶν δημοσίων βλάβην οἴκοθεν sis administrationes crediderint, aut fidejussores ἀποθεραπεύουσιν. Cipsos acceperint, adversus ipsos, aut res, aut fidejussores, aut ecclesias, aut monasteria actionem non habeant: sed etiam si quod damnum publicum obvenerit, [id] de suo resarciant. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν συνόντων γυναιξὶν ἐπεισάκτοις. Συνόδου Νικαίας κανὼν γ'. γ'. 'Απηγόρευσε καθόλου ἡ μεγάλη σύνοδος, μήτε ἐπισκόπῳ, μήτε πρεσβυτέρω, μήτε διακόνῳ, μήτε ὅλως τινὶ τῶν ἐν τῷ κλήρῳ, ἐξεῖναι συνείσακτον ἔχειν· πλὴν εἰ μὴ ἄρα μητέρα ἢ ἀδελφὴν ἢ θείαν, ἢ δ μόνα πρόσωπα πᾶσαν ὑποψίαν διαπέφευγεν. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών ε'. ε'. Μηδεὶς τῶν ἐν ἱερατικῷ καταλεγόμενων τάγματι, τῶν ἐν τῷ κανόνι ἐμφερομένων ἀνυπόπτων προσώπων ἐκτὸς διάγων, γύναια κεκτήσθω ή θεραπαινίδας, τὸ ἀνεπίληπτον ἑαυτῷ ἐντεῦθεν τηρῶν· εἰ δὲ παραβαίνοι τις τὰ παρ' ἡμῶν ὁρισθέντα, καθαιρείσθω τὸ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ οἱ εὐνοῦχοι παραφυλαττέσθωσαν, τὸ ἄμεμπτον ἑαυτοῖς προνοούμενοι· παραβείνοντες δὲ, εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, καθαιρείσθωσαν· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀφοριζέσθωσαν. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών της. Οτι οὐ δεῖ γυναῖκα ἐνδιαιτάσθαι ἐν ἐπισκοπείοις, ἢ ἐν ἀνδρείοις μοναστηρίοις. τη. Απρόσκοποι γίνεσθε, φησὶν ὁ θεῖος Απόστολος, 919 CAP. XIV. - De episcopis et clericis qui cum subinductis mulieribus habitant. Concilii Nicæni canon 3. 3. Vetuit omnino magna synodus, ne liceat episcopo, nec presbytero, nec diacono, nec ulli penilus eorum qui sunt in clero, introductam habere mulierem 94, præterquam utique matrem vel sororem, vel amitam, vel eas personas, quæ omnem suspicionem effugiunt. Concilii ecumenici vI canon 5. 5. Nullus eorum,qui in sacerdotali catalogo degunt 95, extra eas, quæ in canone recensentur, a suspicione alienas personas, mulierem possideat vel ancillam,se nulli reprehensioni affinem ex hoc servans. Si quis autem quæ a nobis definita sunt transilierit,deponatur.Hoc ipsum autem etiam eunuchi servant: ut a vituperatione alieni sint, providentes. Qui autem transgrediuntur, si sint quidem clerici, deponantur: si vero laici, segregentur. Concilii Nicani u canon 18. Quod mulieres non debeant in episcopiis vel virorum monasteriis versari. 94 Siricius XXI; et Carthag., I, 17. 95 Nicæn. 3. 18. Sine offensione esse etiam iis qui extra sunt

τος αἴτιον εἴ τις οὖν δούλην ἢ ἐλευθέραν ἐν τῷ έπισκοπείῳ κτώμενος φωραθείη, ἢ ἐν μοναστηρίῳ, πρὸς ἐγχείρησιν διακονίας τινός, ἐπιτιμάσθω· ἐπιμένων δὲ, καθαιρείσθω· εἰ δὲ καὶ τύχοι ἐν προστείοις γυναίκας εἶναι, καὶ θελήσοι ἐπίσκοπος ἢ ἡγούμενος πορείαν ἐν τοῖς ἐκεῖσε ποιήσασθαι, παρόντος ἐπισ σκόπου ἢ ἡγουμένου, μηδόλως εγχείρησιν διακονίας ποιεῖσθαι κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν γυναικί· ἀλλ' ίδια ζέτω ἐν ἑτέρῳ τόπῳ, ἕως ἂν τὴν ἐπαναχώρησιν ποιήσηται ὁ ἐπίσκοπος, διὰ τὸ ἀνεπίληπτον. inquit divinus Apostolus 96. Mulieres autem in epi- καὶ τοῖς ἔξωθεν· τὸ δὲ γυναῖκας ἐνδιαιτᾶσθαι ἐν ἐπισ scopiis vel monasteriis versari, est omnis offensio- σκοπείοις, ἢ καὶ μοναστηρίοις, παντὸς προσκόμματ nis causa. Si quis ergo ancillam vel liberam in episcopio possidere deprehensus fuerit, vel in monasterio ad ministerium aliquod obeundum, puniatur: sin autem perseveret, deponatur. Si vero etiam in suburbanis mulieres esse contigerit, et voluerit episcopus vel monasterii præfectus illuc iter facere, præsente episcopo vel monasterii præfecto 990 mulier eo tempore nullo aiodo ministerium obeat, sed alio in loco seorsum versetur, donec recesserit episcopus,aut hegumenus, ut omnis reprehensionis occasio vitetur. Basilii ex epistola ad Gregorium [ed. ParegoΒασιλείου ἐκ τῆς πρὸς Γρηγόριον ἐπιστολῆς, ὥστε rium] ut a muliercula separetur. χωρισθῆναι αὐτὸν τοῦ συνοίκου γυναίου. Legi tuas litteras cum omni patientia, sumque Ενέτυχον σου τοῖς γράμμασι μετά πάσης μακροadmiratus cur, cum possis apud nos breviter et θυμίας, καὶ ἐθαύμασα, πῶς δυνάμενος ἡμῖν συντό facile factis tuis causam agere, in rebus repre- μως καὶ εὐκόλως ἀπολογήσασθαι διὰ τῶν πραγμάτ bensis persistere velis, ac longis sermonibus cu- των, τοῖς μὲν κατηγορυμένοις ἐπιμένειν καταδέχῃ, rare tentes insanabilia. Nec primi, nec soli, Pa- λόγοις δὲ μακροῖς θεραπεύειν ἐπιχειρεῖς τὰ ἀνίατα· regori, sancivimus, ut ne una cum viris habita- οὔτε πρῶτοι οὔτε μόνοι, ὦ Γρηγόριε, ἐνομοθετήσαrent mulieres. Sed lege canonem a sanctis nos- μεν γυναῖκας ἀνδράσι μὴ συνοικεῖν. ᾿Αλλ' ἀνάγνωθι tris Patribus editum in synodo Nicæna, qui ma- τὸν κανόνα τὸν ἐξενεχθέντα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέ nifeste sancivit extraneas mulieres non esse. Vita ρων ἡμῶν ἐν τῇ συνόδῷ Νικαίας, ὃς φανερῶς ἀπὸ autem cælebs in eo honestatem habet, ut a con- ηγόρευσε συνεισάκτους μὴ εἶναι· ἀγαμία δὲ ἐν τούτῳ victu mulieris separetur. Quare si quis verbo ἔχει τὸ σεμνὸν, ἐν τῷ κεχωρίσθαι τῆς μετὰ γυναιprofessus, reipsa quæ conjugatorum sunt facit, τῶν διαγωγής· ὡς ἂν ἐπαγγελλόμενός τις τῷ ὀνό palam est eum virginitatis quidem honestatem ματι, ἔργῳ τὸ τῶν ταῖς γυναιξὶ συνοικούντων ποιῆ in nomine persequi, sed nequaquam ab indeco- ται, δῆλός ἐστι τὸ μὲν τῆς παρθενίας σεμνὸν ἐν τῇ ra voluptate abstinere. Tanto ergo magis oporte- προσηγορία διώκων, τοῦ δὲ καθ᾿ ἡδονὴν ἀπρε τους bat te postulaticni nostra facile cedere, quanto μὴ ἀφιστάμενος· τοσούτῳ οὖν σε μᾶλλον ἐχρῆν εὐte ais esse liberiorem ab omni corporea libidine. Ο χόλως ἡμῶν εἶναι τῇ ἀξιώσει, ὅσῳπερ λέγεις Ελεύ Neque enim virum septuaginta annos natum θερος εἶναι παντὸς σωματικού πάθους· οὔτε γὰρ τὸν existimo libidinose habitare cum muliere: nec έβδομηκονταετή γεγονότα πείθομαι ἐμπαθώς γυναικί quod turpe aliquod facinus fuisset admissum, id συνοικεῖν, οὔτε ὡς ἐπὶ γενομένη τινὶ ἀτόπῳ πράξει, circo constitui quæ constitui; sed quod ab Apo ὡρίσαμεν ἢ καὶ ὡρίσαμεν· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐδιδάχθημεν stolo didicimus offendiculum fratri non ponere παρὰ τοῦ ᾿Αποστόλου, μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ad scandalum 97. Scimus autem quod a nonnul- ἀδελφῷ σκάνδαλον· οἴδαμεν δὲ ὅτι τὸ παρά τινων lis recte geritur, aliis occasionem esse peccandi. ύγιῶς γινόμενον, ἄλλοις ἀφορμὴ πρὸς ἁμαρτίαν Quare præcipimus sanctorum Patrum decretum υπάρξει· τούτου ἕνεκεν προσετάξαμεν, ἑπόμενοι τῇ sequentes, ut a muliercula separeris. Quid igitur διαταγῇ τῶν ἁγίων Πατέρων, χωρισθῆναι σε τοῦ γυα chorepiscopum incusas, et veteris inimicitiæ fa- ναίου. Τί οὖν ἐγκαλεῖς τῷ χωρεπισκόπῳ, καὶ πα cis mentionem? Quid de nobis quereris 991 quod λαιᾶς ἔχθρας μέμνησαι; τί δὲ ἡμᾶς καταμέμφῃ ὡς faciles calumniis aures præbeamus, ac non po- εὐκόλους ἀκοὰς ἔχοντας εἰς τὸ τὰς διαβολὰς προσ tius de te ipse, qui adduci non poles, ut a mu- ίεσθαι, ἀλλ' οὐχὶ ἑαυτῷ μὴ ἀνεχομένῳ ἀποστῆναι lieris consuetudine recedas? Ejice igilur illam τῆς πρὸς τὴν γυναῖκα συνηθείας; ἔκβαλε τοίνυν αὐτ ex tuis sedibus, et in monasterio constitue. Sit τὴν ἀπὸ τοῦ οἴκου σου, καὶ κατάστησον αὐτὴν ἐν illa cum virginibus, et apud te serviant viri, ut μοναστηρίῳ· ἔστω ἐκείνη μετὰ παρθένων, καὶ σὺ ne Dei nomen propter vos blasphemetur. Hæc ὑπηρετοῦ ὑπὸ ἀνδρῶν, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ δι' donec feceris, innumerabilia quæ per epistolas ἡμᾶς βλασφημῆται· ἕως ἂν ταῦτα ποιῇς, αἱ μυριά. scribis nihil te juvabunt, sed morieris otiosus, ac δες ἄσπερ συγγράφεις διὰ τῶν ἐπιστολῶν, οὐδὲν ὠφε reddes Domino rationem otii tui. Quod si ausus λήσουσί σε, ἀλλὰ τελευτήσεις ἀργῶν, καὶ δώσεις τῷ fueris citra emendationem sacerdotium tibi vin- Κυρίῳ λόγον τῆς σεαυτοῦ ἀργίας. Ἐὰν δὲ τολμήσῃς dicare, anathema eris omni populo; et qui le μὴ διορθωσάμενος σεπητόν, ἀντέχεσθαι τῆς ἱερωσύ receperint, excommunicati per omnem Ecclesiam νης, ἀνάθεμα ἔσῃ παντὶ τῷ λαῷ· καὶ οἱ δεχόμενο σε, ἐκκήρυκτοι κατὰ πᾶσαν Εκκλησία, γενήσονται. erunt. Const. 19, tit. 3, lib. 1, cod. ait: Sacerdotes 96 I Cor. x, 32. 97 Rom. XIV, 13. Η ιθ' διάταξις τοῦ γ' τίτ, τοῦ α' βιβλ. του κώδι

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. VIII, CAP. XV. φησίν, ὅτι οἱ ἱερεῖς καὶ οἱ κληρικοί, μόναις συνοι- et clerici matribus suis solummodo, et filiabus et κείτωσαν μητράσιν αὐτῶν, καὶ θυγατράσι, καὶ ἀδελφαῖς, καὶ ταῖς πρὸ τούτου γαμηθείσαις αὐτοῖς· καὶ ἡ επ' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν λέγει· Μὴ ἐχέτω σαν αἱ διάκονοι συνόντας αὐταῖς τινας ἐν τάξει δήθεν ἀδελφῶν, ἢ συγγενῶν, ἢ τῶν καλουμένων αγαπητῶν· ἀλλ᾽ ἢ καθ᾿ ἑαυτὰς οἰκείτωσαν, ἡ τοῖς ἀληθέσιν αὐτῶν ἀδελφοῖς, ἢ θείοις, ἢ γονεῦσιν, ἢ παισίν. Εἰ δέ τις λέγοιτο συνεῖναι ἐν ἐσχηματισμένῃ ἀγαθῇ προσηγορία, πονηρᾷ δὲ ὑποψία, μὴ χειροτονείσθω, καὶ χειροτονηθεῖσα δὲ τοῦ σχήματος ἐκπιπτέτω, ὑπεύθυνος οὖσα σὺν αὐτῷ καὶ τούτῳ νόμῳ καὶ τοῖς λοιποῖς τοῖς τοὺς φθορέας καλάζουσιν· ἡ δὲ β΄ διάτ. τοῦ αὐτοῦ π᾽ τίτ. τῶν Νεαρών λέγει· Μηδείς κληρικὸς γυναίκα μὴ ἔχων, επείσακτον ἐχέτω ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, πλὴν μητρὸς, καὶ θυγατρὸς, καὶ g ἀδελφῆς, καὶ τῶν ἄλλως ἀνυπόπτων. Εἰ δὲ μὴ ταῦτα παραφυλάξει, καὶ δὶς ὑπομνησθεὶς ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου ἢ τῶν συγκληρικῶν, μὴ ἐκβάλῃ αὐτὴν, καὶ κατ ηγορηθεὶς ἀποδειχθῆ συναναστρεφόμενος ἀσέμνως αὐτῇ, καθαιρείσθω καὶ διδόσθω τῇ βουλῇ τῆς πόλεως ῆς ἦν κληρικός· ἐπίσκοπος δὲ καθόλου γυναικὶ συνών, καθαιρείται· οὔτε δὲ διακόνισσα συνοικεῖν δυκαταί τινι δυναμένῳ σχεῖν ὑποψίαν ἄσεμνον· ὑπομιμνησκομένη δὲ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου, ἐὰν αὐτὸν ἐκβαλεῖν ὑπέρθηται, στερείται τῆς ὑπηρεσίας και τῶν διαρίων, καὶ ἐμβάλλεται μοναστηρίῳ, ὅλην τὴν ζωὴν αὐτῆς· καὶ τὰ πράγματα αὐτῆς, εἰ μὲν ἔχει παιδας, ἀναλόγως εἰς αὐτὴν καὶ αὐτοὺς μερίζονται, καὶ τὸ ἁρμόζον αὐτῇ μέρος τὸ μοναστήριον ὑπὲρ ἀποτροφῆς αὐτῆς λαμβάνει· εἰ δὲ μὴ ἔχει παῖδας, ἡ ἐκκλησία ἐν ᾗ ἦν, καὶ τὸ μοναστήριον ἐξίσης αὐτὰ μερίζονται. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ΄. – Πῶς δεῖ ἐπισκόπους, η κληρι κούς, ἢ ἐγκρατευομένους, εἰσιέναι πρὸς γυναῖκας. Συνόδου Καθαγέννης και των λη'. Ωστε κληρικοὺς ἢ ἐγκρατευομένους πρὸς παρθένους ἢ χήρας μὴ εἰσιέναι. λη. Κληρικοὶ ἢ ἐγκρατευόμενοι πρὸς χήρας ἢ παρθένους, εἰ μὴ κατ' ἐπιτροπὴν καὶ συναίνεσιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἢ τῶν πρεσβυτέρων, μὴ εἰσίτωσαν· καὶ τοῦτο δὲ μὴ μόνοι ποιείτωσαν· ἀλλὰ μετὰ συγκληρικών, ἢ μετὰ τούτων μεθ᾽ ὧν ὁ ἐπίσκοπος ἢ οἱ πρεσβύτεροι, μόνοι ἔχουσι τὴν εἴσοδον πρὸς τὰς τοιουτοτρόπους γυναίκας, ἢ ὅπου πάρεισι κληρικοί, ή ἔντιμοί τινες Χριστιανοί. Συνόδου Νικαίας τὸ δεύτερον, κανών κβ'. Ὅτι δεῖ μετ᾿ εὐχαριστίας καὶ πάσης φειδούς καὶ εὐλαβείας μοναχοὺς εἰ συμβῆ μετά γυναικών ἐσθίειν. κβ'. Θεῷ μὲν τὸ πᾶν ανατίθεσθαι, καὶ οὐ τοῖς ἰδίοις θελήμασι δουλούσθαι, μέγα χρήμα τυγχάνει Εἴτε γὰρ ἐσθίετε, εἴτε πίνετε, ὁ θεῖος Απόστολος, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ ποιεῖτε, φησί. Χριστὸς οὐν ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις αὐτοῦ τὰς ἀρχὰς τῶν ἁμαρτημάτων ἐκκόπτειν προστέταχεν. Οὐ γὰρ 98 Conc. Afric., c. 5. 99 1 Cor. x, 31. sororibus, et quæ ipsis antea nupserint, cohabitent. Et const. 1. tit. 1 Novellarum: Diaconissa (inquit) nullos secum loco fratrum, cognatorum, aut qui dilecti vocantur, habitantes habento: sed aut solæ, aut cum germanis suis fratribus, patruis etiam vel avunculis,aut parentibus vel filiis habitanto. Quod si quæ sub specie honesti nominis, sed non absque mala suspicione [cuipiam] cohabitare dicatur, ne ordinator: ac vero jam ordinata, ab habitu excidito: et cum cohabitatore huic legi reliquisque quæ in stupratores animadvertunt, obnoxia esto. Constit. autem 2, ejusdem tit.1 Novellarum dicit: Nullus clericus, qui uxorem non habet, præter matrem, filiam, sororem, et in quas alioqui suspicio non cadit, in domo sua ascititiam mulierem habeto. Quod si hæc non observaverit, et bis ab episcopo aut 999 collegis admonitus mulierem non ejecerit, vel accusatus probetur inhoneste cun illa conversari: deponitor, et curis civitatis in qua clericus fuit, traditor. Episcopus autem, qui mulieri cohabitat, omnino deponitur. Neque vero diaconissa cuipiam, in quem sinistra suspicio cadat, cohabitare potest. Quæ ab episcopo commonefacta, si illum ejicere differat, spoliatur ministerio et diariis, atque per omnem vitam suam in monasterium injicitur. Res autem ejus, si liberos habeat, inter ipsam et illos pro rata dividuntur: et quæ ipsi portio competit,eam pro ejus alimonia monasterium capit: sin liberos non ha- “bet, ecclesia in qua erat, et monasterium ex æquo illas partiuntur. CAP. XV. Quomodo episcopos vel clericos vel continentes accedere deceat ad mulieres. Concilii Carthaginensis canon 30. Ut clerici, vel continentes, ad virgines vel viduas non accedant.. 38. Ut clerici 98, vel continentes, ad viduas vel virgines, nisi ex jussu vel permissu episcoporum aut presbyterorum, non accedant: et hoc non soli faciant, sed cumn conclericis, vel cum his quibus episcopus aut presbyter jusserit: nec ipsi episcopi et presbyteri soli habeant accessum ad hujusmodi feminas, sed ubi aut clerici praesentes sunt, aut graves aliqui Christiani. 223 Concilii Nicæni 11 canon 22. Quod oporteat cum gratiarum actione et omni verecundia ac religione monachos cum mulieris bus, si accidat, manducare. 22.Deo quidem universum dedicare,et non propriis voluntatibus servire,res magna est. Sive enim comedilis,sive bibitis,inquit divinus Apostolus,omnia in Dei gloriam facite 99. Christus autem Deus noster in suis Evangeliis jussit peccatorum principla resecare. Non enim adulterium solum apud ip-

sum punitur, sed etiam cogitationis motus ad ή μοιχεία μόνον παρ αὐτοῦ κολάζεται, ἀλλὰ καὶ ἡ aggrediendum adulterium condemnatur, ipso di- κίνησις τοῦ λογισμοῦ πρὸς τὴν τῆς μοιχείας εγχεί cente: Qui aspexerit mulierem ad concupiscen- ρησιν, κατακέκριται· λέγοντος αὐτοῦ, Ὁ ἐμβλέψας dam ipsam, eam jam in corde suo adultavit. γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευ Unde nos quoque edocli, debemus cogitationes σεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτού. Ενθεν οὖν μάθη purgare. Eisi enim omnia licent, non tamen om- τευθέντες, λογισμοὺς ὀφείλομεν καθαίρειν· Εἰ γὰρ nia expediunt s, ut a voce apostolica docemur. καὶ πάντα ἔξεστιν, ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει, ὡς Cuivis ergo homini necesse est comedere, ut vi- ἐξ ἀποστολικῆς φωνῆς διδασκόμεθα. Επάναγκες οὖν vat: et quibus est vita quidem matrimonii, et ἔστι παντὶ ἀνδρὶ διὰ τὸ ζῆν ἐσθίειν· καὶ οἷς μὲν ὁ liberorum, et laicæ constitutionis, permistim co- βίος ἐστὶ, γάμου καὶ τέκνων καὶ λαϊκής διαθέσεως, medere viros et mulieres, est ab omni reprehen- αναμίξ ἐσθίειν ἄνδρας καὶ γυναῖκας, τῶν ἀδιαβλής sione alienum, si modo ei qui dat nutrimentum των ἐστί· μόνον τῷ διδόντι τὴν τροφὴν, τὴν εὐχαρι gratias agant, non cum scenicis quibusdam stu- στίαν προσάγοντας, καὶ μὴ διά τινων θυμελικών diis, sive satanicis canticis et citharæcidis ac ἐπιτηδευμάτων, εἴτουν Σατανικών ᾀσμάτων, κιθα meretriciis inflexionibus; quos prophetica exse- ρῶν τε καὶ πορνικών λυγισμάτων· οἷς ἐπέρχεται cratio persequitur, sic dicens: Va qui cum ci- προφητικὴ ἀρὰ οὐτωσὶ λέγουσα· Οὐαὶ οἱ μετὰ κι thara et psalterio vinum bibunt, Domini autem θάρας καὶ ψαλτηρίου τὸν οἶνον πίνοντες, τὰ δὲ opera non respiciunt, et opera manuum ejus non Έργα Κυρίου οὐκ ἐμβλέπουσι, καὶ τὰ ἔργα τῶν considerant 3. Et sicubi tales fuerint inter Chris- χειρῶν αὐτοῦ οὐ κατανοοῦσι καὶ εἰ πώποτε εἶεν tianos, corrigantur: sin minus, adversus eos ro- τοιοῦτοι ἐν τοῖς Χριστιανούς, διορθούσθωσαν· εἰ δὲ bur suum obtineant quæ ab iis, qui nos præces- μή γε, κρατείτωσαν ἐπ᾿ αὐτοῖς τὰ παρὰ τῶν πρὸ serunt, canonice tradita sunt. Cui autem quieta ἡμῶν κανονικῶν ἐκδοθέντα. Οἷς δὲ ὁ βίος ἐστὶν ἡσύ est vita et solitaria, ut qui Domino Deo jugum χιος καὶ μονότροπος, ὡς συνταξαμένοις Κυρίῳ τῷ monasticum tollere statuerit, in solitudine et sim Θεῷ ἡμῶν ζυγὸν μονήρη ἆραι, καθίσαι τε κατὰ μόν lentio sedebit. Atqui 994 nec iis etiam,qui vitam νας καὶ σιωπῆσαι, ἀλλὰ μὴν καὶ τοῖς ἱερατικὸν sacerdotalem elegerint, licet omnino seorsum έκλεξαμένοις βίον, οὐδόλως ἔξεστι κατιδίαν γυναιξί cum mulieribus comedere, nisi ulique cum divi- συνεσθίειν, εἰ μήπω μετά τινων θεοφόβων καὶ εὐλα nis et religiosis viris ac mulieribus: ut ipsum 6ῶν ἀνδρῶν ἢ καὶ γυναικῶν· ἵνα καὶ αὐτὴ ἡ συνetiam convivium ad spiritalem correctionem ad- εστίασις, πρὸς κατόρθωσιν πνευματικὴν ἀπάγῃ· ducat. Porro idipsum etiam in cognatis faciant. καὶ ἐπὶ συγγενῶν δὲ τὸ αὐτὸ ποιείτωσαν. Εἰ δὲ καὶ Si autem rursus contingat, ut quæ sunt ad usum αὖθις ἐν ὁδοιπορία συμβῇ τὰ τῆς ἀναγκαίας χρείας necessaria non afferat monachus vel sacerdos, et μὴ ἐπιφέρεσθαι μοναχὸν ἢ καὶ ἱερατικὸν ἄνδρα, καὶ propter necessitatem velit sive in publico diver- διὰ τὸ ἀναγκαῖον καταλῦσαι, βούλεται εἴτε ἐν πανδοsorio, sive in alicujus domo divertere, ei liceat χείῳ ἢ καὶ ἐν οἴκῳ τινὸς ἄδειαν ἔχειν αὐτὸν τοῦτο hoc facere, utpote urgente necessitate. ποιεῖν, ὡς τῆς χρείας καταπειγούσης. ΚΕΦΑΛ. 15'. Περὶ τοῦ μὴ ὀφείλειν κληρικὸν συνεστιᾶσθαι τῷ δευτερογαμοῦντι ή παρανόμως γαμοῦντι. CAP. XVI. Clerico non licet interesse convivio eorum qui vel iterum, vel haud recte nubunt. Concilii Neocæsariensis canon 7. 7. Presbyter in nuptiis ejus qui duas uxores ducit, seu digamus efficitur, ne convivetur. Cum enim requirat penitentiam digamus, quis erit presbyter, qui eo quod sit convivio acceptus [accipiendus], nuptiis assentiatur? Timothei canon 11. Interrogatio 11. Si quis clericum vocaverit, ut matrimonio conjungat, audiat autem esse illicitum matrimonium, utpote vel amitæ conjugium, vel defunctae uxoris esse sororem eam, quae est matrimonio conjungenda, debetne sequi clericus, vel facere oblationem? Responsio. Uno verbo dixi: Si audiverit clericus illicitum matrimonium, non debet alienis peccatis communicare, ut dicit Apostolus. Συνόδου Νεοκαισαρείας κανὼν ζʹ ζ'. Πρεσβύτερον εἰς γάμον διγαμοῦντος μὴ ἑστιάσθαι· ἐπεὶ μετάνοιαν αἰτοῦντος τοῦ διγάμου, τις ἔσται ὁ πρεσβύτερος ὁ διὰ τῆς ἑστιάσειας τοῖς γάτ μοις συγκατατιθέμενος; Τιμοθθέου κανών ια'. Ερώτησις, ια΄. Εάν τις καλέσῃ κληρικὸν εἰς τὸ ζεύξαι γάμον, ἀκούσῃ δὲ τὸν γάμον παράνομον, κ θειογαμίαν, ἡ γοῦν ἀδελφὴν τελευτησάσης γυναικὸς τὴν μέλλουσαν ζεύγνυσθαι, εἰ ὀφείλει ἀκολουθῆσαι ὁ κληρικὸς ἥ προσφορὰν ποιῆσαι; Απόκρισις. Απαξ εἶπον· Ἐὰν ἀκούσῃ ὁ κληρικός τὸν γάμον παράνομον, οὐκ ὀφείλει κοινωνεῖν ἀλλο τρίαις αμαρτίαις, καθώς φησιν δ 'Απόστολος. 1 Matth. v, 98. 1 Cor. v, 1, 2. s Amos. VI, 5. !

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. VIII, CAP. XVI-XIX. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ΄. – Περὶ τοῦ μηδὲν τοὺς κληρικούς ποιεῖν ἄνευ τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν. ᾿Αποστόλων κανών λθ'. λθ'. Οι πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι, κ. τ. λ. Ὅτι οὐ δεῖ ἐν ταῖς χώραις, κ. τ. λ. Συνόδου Χαλκηδόνος ἐκ τῆς τετάρτης πράξεως, ἔνθα σκοπεῖται τὸ κεφάλαιον τὸ κατὰ τοὺς ἐπισκόπους τοὺς ἀπ᾿ Αἰγύπτου, α'. Οι μεγαλοπρεπέστατοι καὶ ἐνδοξόταται ἄρχοντες, καὶ ἡ ὑπερφυής σύγκλητος εἶπεν· 225 CAP. XVII. - Ne clerici quidquam agant sine suis episcopis. Apostolorum canon 39. 39. Presbyteri et diaconi, etc., ut pag. 682. Quod non oportet in vicis, etc., ut pag. 507. Concilii Chalcedonensis ex actione quarta ex capile de episcopis Egypti, 1. Magnificentissimi et gloriosissimi judices et amplissimus senatus dixerunt: α'. Ἐπειδὴ οἱ εὐλαβέστατοι ἐπίσκοποι τῶν Αἰγυ 1.Quoniam reverendissimi episcopi Ægyptiorum, πτίων, οὐχ ὡς μαχόμενοι τῇ καθολικῇ πίστει, ὑπο non ut repugnantes catholicæ fidei, subscribere in γράψαι τῇ ἐπιστολῇ τοῦ ὁσιωτάτου, ἀρχιεπισκόπου præsenti distulerunt epistola sanctissimi archiepiΛέοντος, ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀνεβάλοντο, ἀλλὰ φάσκον- scopi Leonis,sed dicentes consuetudinem esse in τες ἔθος εἶναι ἐν τῇ Αἰγυπτιακῇ διοικήσει, παρὰ Ægyptiaca regione,extra sententiam et jussionem γνώμην καὶ διατύπωσιν τοῦ ἀρχιεπισκόπου μηδὲν - archiepiscopi nihil tale se posse possunt auτοιοῦτον ποιεῖν, καὶ ἀξιοῦσιν ἐνδοθῆναι αὐτοῖς ἄχρι tem sustineri se, donec consecretur episcopus, qui τῆς χειροτονίας τοῦ ἐσομένου τῆς ᾿Αλεξανδρέων με ordinandus est magna civitatis Alexandria: raγαλοπόλεως ἐπισκόπου, εὔλογον ἡμῖν ἐφάνη καὶ φι- tionabile nobis et clemens esse apparuit (67),ut in λάνθρωπον, ὥστε αὐτοῖς μένουσιν ἐπὶ τοῦ ὁμοίου eodem habitu exspectent in regia civitate, et dilaσχήματος ἐν τῇ βασιλευούσῃ πόλει, ἔνδοσιν παρα- tionem habeant [Divion et Paris. habere usque σχεθῆναι ἄχρις ἂν χειροτονηθῇ ἀρχιεπίσκοπος τῆς ad ordinationem [Paris. ordinem] archiepiscopi ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως. magnæ civitatis Alexandriæ. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. — Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν κληρικοὺς ἐκ συμβολῆς συμπόσια, Συνόδου Λαοδικείας κανών νε'. νε'. Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικοὺς ἐκ συμβολῆς συμπόσια ἐπιτελεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λαϊκούς. ΚΕΦΑΛ. 19. Περὶ τῆς ἐκ χρόνου τάξεως τῶν ἐπισκόπων, καὶ πῶς οἱ κληρικοί καθέζονται καὶ τιμῶσιν ἀλλήλους. Συνόδου Νικαίας κανών της. ιη'. Ἦλθεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην σύνοδον, ὅτι ἔν τισι τόποις καὶ πόλεσι τοῖς πρεσβυτέροις, την εὐχαριστίαν οἱ διάκονοι διδόασιν, κ. τ. λ. Συνόδου Λαοδικείας κανών κ', νς'. κ'. Οτι οὐ δεῖ διάκονον ἔμπροσθεν πρεσβυτέρου καθέζεσθαι, ἀλλὰ μετὰ κελεύσεως τοῦ πρεσβυτέρου καθέζεσθαι· ὁμοίως δὲ ἔχειν τιμὴν καὶ τοὺς διακόνους, ὑπὸ τῶν ὑπηρετῶν καὶ πάντων τῶν κληρικῶν. νς. Οτι οὐ δεῖ πρεσβυτέρους, πρὸ τῆς εἰσόδου τοῦ ἐπισκόπου εἰσιέναι καὶ καθέζεσθαι ἐν τῷ βήματι, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἐπισκόπου εἰσιέναι, πλὴν εἰ μὴ ἀνωμαλοίη ἢ ἀποδημεῖ ὁ ἐπίσκοπος. Συνόδου Καρθαγένης κανών πζ, πθ'. Περὶ τάξεως ἐπισκόπων, ὥστε τοὺς μεταγενε στέρως χειροτονηθέντας μὴ τολμῶν ἑαυτοὺς προτιμήν τῶν προτέρων. τζ'. Βαλεντίνος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τὸ ἀγαθὸν τῆς ὑμετέρας ἀνεξικακίας ἐὰν ἐπιτρέπῃ, ἀκολούθως ἐξηγήσομαι τὰ ἐν τῷ προλαβόντι χρόνῳ εἰς τὴν Καρχη4 Conc. Afric. 13. Hac desunt in codicibus Divion.et Corbeiensi. Parisiensis mutilus est in hoc loco. Divion. et Paris. «Aptum nobis et congruum apparuit in eodem habitu.» Ferrandus cap. 78. ex conc. Milevit. tit.23 nam præfationem suprapositam habet is pro tit. 1, 226 CAP. XVIII. Ne clerici data symbola compolationes faciant. Concilii Laodiconi canon 55. 35. Quod non oportet sacratos et clericos ex collatione convivia peragere, sed neque laicos. CAP. XX. — De episcoporum inter se ordine ad decursi temporis rationem exigendo, et quomodo clerici sedeant seque invicem honoreni. Concilii Nicani canon 18. 18. Pervenit ad sanctam synodum, quod in nonnullis lucis et civitatibus diaconi dant presbyteris Eucharistiam, etc., ut pag. 595. Concilii Laodiconi canones 20, 56. Quod non oportet diaconum ante presbyterum sedere, sed sedere cum jussu presbyteri. Similiter autem etiam haberi honorem diaconis a mi nistris et omnibus clericis oportet. 56. Quod non oportet presbyteros ante episcopi introitum sacrum tribunal ingredi, et sedere in tribunali: sed cum episcopo ingredi, præterquam si episcopus sit mala valetudine, vel profectus sit peregre. Concilii Carthaginensis canones 86, 89. De episcoporum dixit ordine, ut qui posterius ordinali sunt, prioribus se non audeant anteferre. 86. Valentinus episcopus dixit 4: Si permittitur bonum patientis vestra, 997 prosequor ea quæ præterito, tempore in Ecclesia Carthagi Cum autem et titulum 4 inferius appellet, qui est canon 89, apparet eum concilio Milevitano 1 recte tribuisse hos canones quinque usque ad concil. Carthag. quod sequitur. Laudatur hie canon a Bonifacio Carthag. loco cit.

nensi gesta sunt, et subscriptionibus fratrum fr- Αδονίων Εκκλησίαν πραχθέντα, καὶ ταῖς τῶν ἀδελφῶν mata claruerunt, etiam nos hoc servaturos esse profteor. Sed illud scimus, inviolatam seraper mansisse ecclesiasticam disciplinam, ita ut nulhus fratrum prioribus suis se aliquando auderet anteponere, sed officiis charitatis id semper exbibitum est prioribus, quod ab insequentibus gratanter semper acciperetur. Hunc ordinem jubeat sanctitas vestra melius vestris interlocutionibus roborari. υπογραφαίς φανερώς κυρωθέντα, καὶ ἡμᾶς ὅτι μὲν φυλάξοντας ὁμολογήσω. Εκεῖνο τοίνυν ἐπιστάμεθα, ἁμίαντον ἀεὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν φυλάττεσθαι και τάστασιν οὕτως, ὡς μηδένα τῶν ἀδελφῶν τολμάν ἑαυτὸν προτιμᾷν προπετῶς τῶν πρὸ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ & ταῖς τῆς ἀγάπης τάξεσιν ἀεὶ παρεσχέθη τοῖς προς τέροις, ἅπερ οἱ ἐπακολουθοῦντες χαριέντως κατεδέξαντο· ταύτην οὖν τὴν τάξιν κελεύσει ἡ ὑμετέρα ἀγιωσύνη κρειττόνως ταῖς ὑμετέραις διαλαλιας βε βαιῶσαι. 89. Aurelius episcopus dixit: Non decuerat πθ'. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐκ ἐχρῆν μὲν quidem ut hac repeteremus, nisi forte exsiste. ἡμᾶς ταῦτα ἐπαναλαμβάνειν, εἰ μὴ ἐὰν τυχὸν ἀκαrent inconsideratæ mentes quorumdam, quæ ad τανόητοι διάνοιαί τινων ἀνεφύησαν, αἱ πρὸς τοὺς hæc statuenda nostros acuerent sensus: sed όρους τούτους τὰς ἡμετέρας αἰσθήσεις οξύνουσαι communis hæc causa est, quam insinuavit frater ἀλλ᾽ ἐπειδὴ αὕτη καινή ἐστιν αἰτία, ἢν νῦν ἐνεφάνι et consacerdos noster, et unusquisque nostrum σεν ὁ ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς ἡμῶν, ὥστε έκαordinem sibi decretum a Deo cognoscat, et pos στον ἡμῶν ἐπιγινώσκειν τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ ψηφι teriores anterioribus deferant, nec eis inconsul- σθεῖσαν αὐτῷ τάξιν· καὶ ἵνα οἱ μεταγενέστεροι τοῖς tis aliquid agere præsumant. Qua de re dico, προτέροις ἀναφέρωσι, καὶ μὴ τολμήσωσι παρά γνώ prout captus animi mei retinet, eos qui pulave- μην τούτων τί ποτε πράττειν, διὰ τοῦτο λέγω καθὼς rint spretis majoribus aliquid præsumendum, τὸν ἐμὲν ὑποτρέχει λογισμόν, τοὺς καταφρονούντες competenter ab omni concilio coercendos. τῶν πρὸ αὐτῶν, καί τινα ἀποτολμώντας, κωλυτέου; ἁρμοδίως εἶναι ἀπὸ πάσης τῆς συνόδου. Xantippus episcopus prime sedis Nimidiæ dixit: Audivit omnium fratrum præsentia prosecutionem fratris et sacerdotis nostri Aurelii, quid ad hæc respondit? 998 Dalimus episcopus dixit: Quæ majorum decrevit sententia, nostri assensui mancipabuntur, ut quæ præteritorum conciliorum gestis tenentur Carthaginensis Ecclesia nostra assensione plene apud omnes firinata teneantur. Universi episcopi dixerunt: Hic ordo el a Patribus, et a majoribus servatus est, et a nobis, Deo propitio, servabitur, salvo etiam jure primatus Numidia et Mauritania, de archivo et matricula Numidia. Deinde placuit omnibus episcopis qui in hoc concilio subscripserunt, ut matricula et archivus Numidiæ, et apud primam sedem sit, et in metropoli, id est, Constantina. Ut episcopi qui ordinantur, ab ordinatoribus suis epistolas accipiant, qua diem et consulem praferant. Deinde placuit S ut quicunque deinceps ab episcopis ordinantur pur provincias Africanas, litteras accipiant ab ordinatoribus suis manu eorum conscriptas,continentes consulem et diem: utnulla altercatio de posterioribus vel anterioribus oriatur. ϋ Conc. Afric. cap. 56. Vide August. epist. 238, ad Castoriam, Apud Beveregium Ξάγκτιππος, Σάγκτιππος ἐπίσκοπος τῆς πρώτης καθέδρας της Νουμηδίας εἶπεν· Ἤκουσεν ἡ πάντων τῶν ἀδελ φῶν παρουσία τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ ἀδελφοῦ καὶ συνιερέως ἡμῶν Αὐρηλίου, τί πρὸς ταῦτα ἀποκρίσ νεται; Δατίμος ἐπίσκοπος εἶπεν· Τὰ παρὰ τῆς ψήφου τῶν ἀρχαίων ὁρισθέντα, τῇ ἡμετέρα συναινέσει ἐκε δοθήσονται· ἵνα τὰ περιεχόμενα τοῖς πεπραγμένοις τῶν προτέρων συνόδων ἐν τῇ ἐν Καρχηδόνι Εκκλησία, κατὰ τὴν ἡμετέραν συναίνεσιν πεπληρωμένως βέβαια παρὰ πᾶσι φυλαχθωσιν. Σύμπαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Η ταξις αὕτη καὶ ἀπὸ τῶν Πατέρων, καὶ ἀπὸ τῶν ἀρχαίων ἐφυλάχθη, καὶ ἀφ᾽ ἡμῶν κατὰ συγχώρησιν Θεοῦ φυλαχθήσεται σωζομένου ἔτι μὴν τοῦ δικαίου τῶν πρωτευόντων τῆς Νουμηδίας καὶ Μαυριτανίας, ἐκ τοῦ χαρτοθε στου καὶ ματρικίου τῆς Νουμηδίας - ἤρεσε πᾶσι τοῖς ἐπισκόποις τοῖς ἐν ταύτῃ τῇ συνόδῳ ὑπογράψασιν, ἵνα τὸ ματρίκιον καὶ ἀρχέτυπον τῆς Νουμηδίας, καὶ εἰς τὴν πρώτην καθέδραν ᾖ, καὶ εἰς τὴν μητρόπου λιν Κωνσταντίναν. Περὶ ἀπολυτικῶν ὥστε τοὺς χειροτονουμένους ἐπισκόπους, ἀπὸ τῶν χειροτονούντων αὐτοὺς ἐπιστολὰς λαμβάνειν, ἐν αἷς ἥ τε ἡμέρα καὶ ὁ Όπατος προφέρεται, Ἔπειτα ἤρεσεν, ἵνα οἵτινες δήποτε μετὰ ταῦτα χειροτονῶνται, ἀνὰ τὰς τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίας, γράμματα λάβωσι παρὰ τῶν χειροτονούντων αὐτοὺς, τῇ χειρὶ αὐτῶν ὑπογεγραμμένα, περιέχοντα τὸν ὕπατον καὶ τὴν ἡμέραν· ὥστε μηδεμίαν ἀμφισβήτη σιν περὶ ὑστέρων ἢ προτέρων ἀναφθῆναι, Apid Beveregium Διατίμιος.

SYNTAGMA CANONUM. - TIT. IX, CAP. I. Συνόδου οἰκουμενικῆς ἔκτης κανών ζ'. Concilii accumenici vi canon 7. ζ'. 'Επειδή μεμαθήκαμεν ἔν τισι τῶν Ἐκκλη 7.Quoniam 6in nonnullis ecclesiis diaconos officia σιῶν, διακόνους τυγχάνειν ὀφρίκια ἐκκλησιαστικά ecclesiastica habere didicimus,et ex hoc nonnulἔχοντας, ἐντεῦθεν τέ τινας αὐτῶν αὐθαδείᾳ καὶ αὐτο- los eoram arrogantia, et licentia frelos ante 999 νομία, κεχρημένους, πρὸ τῶν πρεσβυτέρων καθέζε presbyteros sedere, statuimus ut diaconus, etiamsi σθαι, ὁρίζομεν ὥστε τὸν διάκονον, κἂν ἐν ἀξιώματι, in dignitate, id est, in quovis sit oficio ecclesiaτουτέστιν ἐν ὀφρικίῳ τῷ οἰῳδήποτε ἐκκλησιαστικῷ slice,ante presbyterum re sedeat, præterquam si τυγχάνοι, τὸν τοιοῦτον μὴ πρὸ τοῦ πρεσβυτέρου καθ- proprii patriarchæ vel metropolitani vicem gerens ἔζεσθαι, ἐκτὸς εἰ μὴ τὸ πρόσωπον ἐπέχων τοῦ οἱ- adsit in alia civitate super aliquo capite: tunc enim κείου πατριάρχου ἡ μητροπολίτου, ἐν ἑτέρᾳ πόλει ut locum illius implens honorabitur. Si quis autem παραγένηται, ἐπί τινι κεφαλαίῳ· τότε γὰρ ὡς τὸν tyrannica adductus audacia, tale quid efficere auἐκείνου τόπον ἀναπληρῶν, τιμηθήσεται· εἰ δέ τις sus fuerit,is ex proprio gradu dejectus sit omnium τοιοῦτο τολμήσει τυραννικῷ χρώμενος θράσει δια- ultimus ejus ordinis, in cujus est catalogo in sua πράξασθαι, ὁ τοιοῦτες ἐκ τοῦ οἰκείου καταβιβασθεὶς Ecclesia, Domino nostro admonente, ne in primis βαθμοῦ, ἔσχατος πάντων γενέσθω τοῦ ἐν ᾧπερ και sedibus delectemur, secundum eam, quæ in sancto ταλέγεται τάγματος ἐν τῇ κατ' αὐτὸν ἐκκλησίᾳ· τοῦ evangelista Luca, ut ex domino nostro et Deo proΚυρίου ἡμῖν παραινοῦντος, μὴ χαίρειν ταῖς πρωτο- fecta, posita est doctrinam.lis enim qui vocati κλισίπις, κατὰ τὴν ἐν τῷ ἁγίῳ εὐαγγελιστή Λουκά erant,dicebat hanc parabolam: Quando ab aliquo ὡς ἐξ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν καὶ Θεοῦ κειμένην διδασκα- ad nuptias invitatus fueris, ne in primo loco acλίαν. Ελεγε γὰρ πρὸς τοὺς κεκλημένους παραβολήν cubueris,ne forte quispiam te honoratior ab eo inἐπέχων πῶς τὰς πρωτοκλισίας ἐξελέγοντο· λέγων vitatus fuerit, isque qui te et ipsum invitavit, veπρὸς αὐτούς· Οταν κληθῇς ὑπό τινος εἰς γάμους, πiat et dicat: Da ei locum: et tunc incipies cum μὴ κατακλιθῇς εἰς τὴν πρωτοκλισίαν, μή ποτε pudore ultimum locum tenere. Sed quando inviΕντιμότερός σου ή κεκλημένος ἀπ' αὐτοῦ, καὶ ἐλω ἰαtus fueris,in ultimo loco accumbe ut,quando veθὼν ὁ σὲ καὶ αὐτὸν καλέσας, ἐρεῖ σοι, Δὸς τούτῳ nerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende τόπον, καὶ τότε ἄρξη μετ' αἰσχύνης τὸν ἔσχατον altius: tunc erit tibi glor ia coram iis qui tecum τόπον κατέχειν. ᾿Αλλ' ὅταν κληθῆς, ἀνάπεσε εἰς accun:bunt. Nam quisquis se extollit humiliabitur, τὸν ἔσχατον τόπον· ἵνα ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς et qui se humiliat,exaltabitur 7. Hoc ipsum autem εἴπῃ σοι, Φιλε προσανάβηθι ανώτερον· καὶ τότε etiam servabitur in reliquis sacris ordinibus, ἔσται σου δόξα ἐνώπιον τῶν συνανακειμένων quandoquidem sæcularibus dignitatibus spiritales σοι· ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ praestantiores esse scimus. δ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται. Τὸ δὲ αὐτὸ φυλαχθήσεται καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἱερατικῶν ταγμάτων· ἐπειδὴ τῶν κατὰ κόσμον ἀξιωμάτων κρείττονα τὰ πνόυματικὰ ἐπιστάμεθα, ΠΕΡΙ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ, ΚΑΙ ΚΛΗΡΙΚΩΝ, ΚΑΙ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ, ΚΑΙ ΚΑΘΑΙ ΡΕΣΕΩΣ, ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ Η ΧΕΙΡΩΘΕΣΙΑ ΑΥΕΙ.. TITULUS IX. 950 DE PECCATIS ET JUDICIIS EPISCOPORUM, ET DE EXCOMMUNICATIONE AC DEPOSITIONE, ET DE PŒNITENTIA, ET QUÆNAM PECCATA SOLVANTUR MANUUM IMPOSITIONE. ΚΕΦΑΛ. Α'. — Τίνες καὶ παρὰ τίσι κατηγοροῦσιν ἐπισκόπων η κληρικῶν; ᾿Αποστόλων κανών οδ΄. οδ'. ᾿Επίσκοπον κατηγορηθέντα ἐπί τινι παρὰ ἐξιοπίστων ἀνθρώπων, καλεῖσθαι αὐτὸν ἀναγκαῖον ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων, κἂν μὲν ἀπαντήσοι καὶ ὁμολογήσοι, ἐλεγχθέντος αὐτοῦ, ὁριζέσθω τὸ ἐπιτίμιον. Ἐὰν δὲ καλούμενος μὴ ὑπακούσοι, καλείσθω καὶ δεύτερον, ἀποστελλομένων ἐπ' αὐτὸν δύο ἐπισκόπων· ἐὰν δὲ Nicæn. 48. 7 Luc. xiv, 8-11. CAPUT PRIMUM. Ouinam et apud quosnam accusare queunt episcopos aut clericos? Apostolorum canon 14. 74 [73]. Episcopum a viris file dignis ob aliquid accusatum, ipsum ab episcopis vocari necesse est: et si se quidem stiterit, et confessus vel convictus sit, statuatur pæna.si autem vocatus non paruerit, secundo etiam vocetur, missis ad ipsum episcopis duobus.Si etiam sic non obe1

dierit, vocetur et tertio, duobus ad eum rursus καὶ οὕτως μὴ ἐπακούσοι, καλείσθω καὶ τρίτον, δύο missis episcopis. Si autem vel sic aspernans et πάλιν ἐπισκόπων ἀποστελλομένων πρὸς αὐτόν· ἱὰν contumax se non stiterit, synodus ea quæ viden- δὲ καὶ οὕτως καταφρονήσας μὴ ἀπαντήσοι, ἡ σύνο tur, adversus eum pronuntiet, ne lucrifacere vi- οδος ἀποφαινέσθω κατ᾽ αὐτοῦ τὰ δοκοῦντα, ὅπως μὴ deatur, dum judicium subterfugit. δόξῃ κερδαίνειν φυγοδικών. Concilii Constantinopolitani canon 6. Συνόδου Κωνσταντινουπόλεως κανὼν 5'. 6.Quoniam multi ecclesiasticum ordinem confun5'. Ἐπειδὴ πολλοὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν dere et subvertere volentes,inimice etsycophantice συγχεῖν καὶ ἀνατρέπειν βουλόμενοι, φιλέχθρως καὶ 954 adversus orthodoxos episcopos, qui Ecclesias συκοφαντικῶς αἰτίας τινὰς κατὰ τῶν οἰκονομούντων administrant,accusationes quasdam confngunt,ni- τὰς Ἐκκλησίας ὀρθοδοξων ἐπισκόπων συμπλάσσουhil aliud quam sacerdotum bonam existimationem σιν, οὐδὲν ἕτερον ή χραίνειν τὰς τῶν ἱερέων ὑπολής contaminare, et in pace degentium populorum tu- ψεις, καὶ ταραχὰς τῶν εἰρηνευόντων λαῶν κατασκευά mullus concitare conantes,ea de causa placuit san- ζειν ἐπιχειροῦντες, τούτου ἕνεκεν ἤρεσε τῇ ἁγία clæ synodo episcoporum qui Constantinopoli con- συνόδῳ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει συνδραμόντων venerunt, nec sine discussione admittere accusato- ἐπισκόπων, μὴ ἀνεξετάστως προσίεσθαι τοὺς κατα res, nec omnibus, eorum qui Ecclesias adminis- ηγόρους, μηδὲ πᾶσιν ἐπιτρέπεσθαι τὰς κατηγορίας trant accusationes permittere, nec omnes exclude- ποιεῖσθαι κατὰ τῶν οἰκονομούντων τὰς Εκκλησίας, re: sed si quis propriam quidem querelam, id est μήτε μὴν πάντας ἀποκλείειν· ἀλλ᾽ εἰ μέν τις οἰκείαν privatam, intendat episcopo,ut detrimento aliquo, τινὰ μέμψιν, τουτέστιν ἰδιωτικήν, ἐπαγάγοι τῷ ἐπισ vel injuria aliqua ab ipso affectus; in ejusmodi ac- σκόπῳ, ὡς πλεονεκτηθείς, ἡ ἄλλο τι παρὰ τὸ δίκαιον cusationibus nec accusatoris personam,nec religio- παρ' αὐτοῦ πεπονθώς, ἐπὶ τῶν τοιούτων κατηγοριών, nem examinari. Oportet enim episcopi conscien- μὴ ἐξετάζεσθαι, μήτε πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, tiam esse omnibus modis liberam, et eum qui sibi μήτε τὴν θρησκείαν· χρὴ γὰρ παντί τρόπῳ, τότε συν injuriam factam esse dicit, cujuscunque sit religio- ειδὸς τοῦ ἐπισκόπου ἐλεύθερον εἶναι, καὶ τὸν ἀδι nis,jus suum consequi. Si autem sit crimen eccle- κεῖσθαι λέγοντα οἴας ἂν ᾖ θρησκείας, τῶν δικαίων siasticum,quod episcopo intenditur, tunc examina- τυγχάνειν. Εἰ δὲ ἐκκλησιαστικὸν εἴη τὸ ἐπιφερόμενον ri personas accusatorum: ut primum quidem ha- ἔγκλημα τῷ ἐπισκόπῳ, τότε δοκιμάζεσθαι χρὴ τῶν reticis non liceat orthodoxos episcopos pro rebus κατηγορούντων τὰ πρόσωπα, ἵνα πρῶτον μὲν αἱρετι ecclesiasticis accusare. Hæreticos autem dicimus κοῖς μὴ ἐξῇ κατηγορίας κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐπισκό et qui olim ab Ecclesia abdicati sunt, et qui sunt po- πων ὑπὲρ ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ποιεῖσθαι ο stea a nobis anathematizati: adhæc autem et eos, c αἱρετικοὺς δὲ λέγομεν τούς τε πάλαι τῆς ᾿Εκκλησίας qui se sanam quidem fidem confteri præ se ferunt, ἀποκηρυχθέντας, καὶ τοὺς μετὰ ταῦτα ὑφ᾽ ἡμῶν avulsi autem sunt et abscissi, et adversus canonicos ἀναθεματισθέντας· πρὸς δὲ τούτοις, καὶ τοὺς τὴν nostros episcopos congregationem faciunt.Præter πίστιν μὲν τὴν ὑγιῆ προσποιουμένους ὁμολογεῖν, rea autem et si aliqui eorum ab Ecclesia ob aliquas ἀποσχίσαντας δὲ καὶ ἀντισυνάγοντας τοῖς κανονικοῖς causas prius condemnati,et ejecti vel excommuni· ἡμῶν ἐπισκόποις· ἔπειτα δὲ καὶ εἴ τινες τῶν ἀπὸ τῆς cati fuerint,sive ex clero,sive ex laicorum ordine, Εκκλησίας ἐπὶ αἰτίαις τισὶ προκατεγνωσμένοι είεν nec eis licere episcopum accusare,priusquam pro- καὶ ἀποβεβλημένοι, ἡ ἀκοινώνητοι, εἴτε ἀπὸ κλή prium crimen absterserint. Similiter aulem et eos, ρου, εἴτε ἀπὸ λαϊκοῦ τάγματος, μηδὲ τούτοις ἐξεῖναι qui prius 252 rei facti accusatique sunt, non prius κατηγορεῖν ἐπισκόπου, πρὶν ἂν τὸ οἰκεῖον ἔγκλημα ad episcopi vel aliorum clericorum accusationem πρότερον ἀποδύσωνται· ὁμοίως δὲ καὶ τοὺς ὑπὸ κατα admitti, quam se objectorum sibi criminum in- ηγορίαν προλαβοῦσαν ὄντας, μὴ πρότερον εἶναι δε sontes ostenderint. Sed si nonnulli nec hæretici, κτοὺς εἰς ἐπισκόπου κατηγορίαν ἡ ἑτέρων κληρικῶν, nec excommunicati fuerint, nec prius damnati, vel πρὶν ἂν ἀθώους ἑαυτοὺς τῶν ἐπαχθέντων αὐτοῖς aliquorum criminum accusati, dicant autem se ha- ἀποδείξωσιν ἐγκλημάτων. Εἰ μέντοι τινές, μήτε bere aliquas adversus episcopum criminationes, η αἱρετικοί, μήτε ἀκοινώνητοι είεν, μήτε κατεγνωσμέ eos jubet sancta synodus primum quidem apud voι, ή προκατηγορημένοι ἐπί τισι πλημμελήμασι, provincia episcopos accusationem persequi, et λέγοιεν δὲ ἔχειν τινα ἐκκλησιαστικὴν κατὰ τοῦ ἐπιapud eos probare crimina episcopi, qui aliquarum σκόπου κατηγορίαν, τούτοις κελεύει ἡ ἁγία σύνοδος rerum accusatur. Quod si evenerit, ut provinciales πρῶτον μὲν ἐπὶ τῶν τῆς ἐπαρχίας πάντων ἐπισκόepiscopi crimina,qui episcopo intentata sunt, cor- πων ἐνίστασθαι τὰς κατηγορίας, καὶ ἐπ' αὐτῶν rigere non possint, tunc ipsos accedere ad majorem ἐλέγχειν τὰ ἐγκλήματα τοῦ ἐν αἰτίαις τισὶν ἐπισκόsynodum dioecesis illius episcoporum, pro causa που. Εἰ δὲ συμβαίη ἀδυνατῆσαι τοὺς ἐπαρχιώτας convocatorum; et accusationem non prius inten- πρὸς διόρθωσιν τῶν ἐπιφερομένων ἐγκλημάτων τῷ dere,quam in scriptis æquale periculum sibi sta- Επισκόπῳ, τότε αὐτοὺς προσιέναι μείζονι συνόδῳ τῶν tuant, si quidem in rebus examinandis accusatum τῆς διοικήσεως ἐκείνης ἐπισκόπων ὑπὲρ τῆς αἰτίας episcopum calumniari convicti fuerint.Si quis au- ταύτης συγκαλουμένων· καὶ μὴ πρῶτον ἐνίστασθαι tem iis quæ, ut prius declaratum est, decreta τὴν κατηγορίαν, πρὶν ἢ ἐγγράφως αὐτοὺς τὸν ἴσον fuerunt, contemptis, ausus fuerit vel imperatoris αὐτοῖς ὑποτινύσασθαι κίνδυνον, εἴπερ ἐν τῇ τῶν

TIT. IX, CAP. I. πραγμάτων ἐξετάσει συκοφαντοῦντες τὸν κατηγορού- aures molestia afficere, vel secularium principum μενον ἐπίσκοπον ἐλεγθετεν· εἰ δέ τις καταφρονήσας judicia vel universalem synodum perturbare, neτῶν κατὰ τὰ προδηλωθέντα δεδογμένων, τολμήσειεν glectis diccesis episcopis,eum nullo modo esse ad ἢ βασιλικὰς ἐνοχλεῖν ἀκοὰς, ἢ κοσμικῶν ἀρχόντων accusationem admittendum, ut qui canonibus injuδικαστήρια, ἡ οἰκουμενικὴν σύνοδον ταράσσειν, πάν- riam fecerit, et ecclesiasticum ordinem everterit. τας ἀτιμάσας τοῖς τῆς διοικήσεως ἐπισκόπους, τὸν τοιοῦτον εἰς κατηγορίαν τὸ παράπαν μὴ εἶναι δεκτόν, ὡς καθυβρίσαντα τοὺς κανόνας, καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν λυμηνάμενον ευταξίαν. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών θ'. και. θ'. Εἴ τις κληρικὸς πρὸς κληρικὸν πρᾶγμα ἔχει, μὴ ἐγκαταλιμπανέτω τὸν οἰκεῖον ἐπίσκοπον, καὶ ἐπὶ κοσμικά δικαστήρια κατατρεχέτω, ἀλλὰ πρότερον τὴν ὑπόθεσιν γυμναζέτω παρὰ τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ· ἡ τουν γνώμη αὐτοῦ τοῦ ἐπισκόπου, παρ᾽ οἷς ἂν τὸ ἀμφότερα μέρη βούλωνται, τὰ τῆς δίκης συγκροτείσθαι. Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιήσει, κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποκείσθω· εἰ δὲ καὶ κληρικός πρᾶγμα ἔχει πρὸς τὸν ἴδιον ἢ καὶ πρὸς ἕτερον ἐπίσκοπον, παρὰ τῇ συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας δικαζέσθω. Εἰ δὲ πρὸς τὸν βg τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας μετροπολίτην ἐπίσκοπος ἢ κληρικὸς ἀμφισβητοίη, καταλαμβανέτω ἢ τὸν ἔξαρχον τῆς διοικήσεως, ἢ τὸν τῆς βασιλευούσης Κωνσταντινουπόλεως θρόνον, καὶ ἐπ᾿ αὐτῷ δικαζέσθω. και. Κληρικοὺς ἢ λαϊκούς, κατηγοροῦντας ἐπισκό πων ἡ κληρικῶν, ἁπλῶς καὶ ἀδοκιμάστως μὴ προσδέχεσθαι εἰς κατηγορίαν, εἰ μὴ πρότερον ἐξετασθείη αὐτῶν ἡ ὑπόληψις. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν η', ια', ιβ', ιδ', ίε, ιθ'. κ', λ', ρκη', ρκθ', ολ'. ρλί. Περὶ τῶν τοὺς Πατέρας αἰτιωμένων, καὶ ὥστε μηδενί διαβεβλημένῳ ἐξεῖναι, ἐπισκόπου κατηγορεῖν. η'. Νομήδιος ἐπίσκοπος Μαξουλιτᾶνος εἶπεν· Εἰσὶ πολλοὶ οὐκ ἀγαθῆς ἀναστρεφής, οἵτινες ἡγοῦνται τοὺς Πατέρας καὶ ἐπισκόπους, ὡς ἔτυχεν, ὀφείλειν ἐνάγεσθαι· τοὺς τοιούτους δεν προσδέχεσθαι, ή μή; Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Αρέσκει τοίνυν τῇ ἀγάπῃ ὑμων, τοὺς εἴς τινα μύση ἐμπεπλεγμένους, κατὰ Πατέρων φωνὴν κατηγορίας ἀποτίθεσθαι; Ἐκ πάντων τῶν ἐπισκόπον ἐλέχθη, ᾿Εὰν διαβέβληται ὁ τοιοῦτος, μὴ προσδεχθῇ. ᾿Εὰν τις πρεσβύτερος κατὰ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου φυσιωθεὶς σχίσμα ποιξ, ἀνάθεμα ἔστω, εα'. ᾿Απὸ πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη. Ἐὰν τις πρεσβύτερος, ἐν τῇ διαγωγῇ αὐτοῦ καταγνωσθῇ, ὀφείλει ὁ τοιοῦτος τοῖς γειτνιῶσιν ἐπισκόποις προσαγγείλαι, ἵνα αὐτοὶ τοῦ πράγματος ἀκροάσων. ται, καὶ δι' αὐτῶν τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ καταλλαγῇ. Τοῦτο δὲ ἐὰν μὴ ποιήσῃ, ἀλλ' ὅπερ ἀπείη ὑπερ οψία φυσιούμενος, ἐκ τῆς τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου κοινωνίας ἑαυτὸν χωρίσῃ, καὶ παρὰ μίαν μετά τινων σχίσμα ποιῶν, ἁγίασμα τῷ Θεῷ προσενέγκη, ὁ τοῦ8 Carthag. 11, cap. 6. 9 Carthag. II, cap. 8. «episcopος. – Concilii Chalcedonensis canones 9, 21. 9. Si quis clericus habet cum clerico litem aut negotium, proprium episcopum ne relinquat, et ad secularia judicia ne excurrat, sed causam prius apud proprium episcopum agat: vel de episcopi sententia, apud eos quos utraque pars elegerit, judicium agitetur. Si quis autem præter hæc fecerit, 955 canonicis penis subjiciatur. Si clericus autem cum proprio vel etiam alio epis copo negotium aut litem habeat, a provincia synodo judicetur. Si autem cum ipsius provincia metropolitano episcopus vel clericus controversiam habeat, diæcesis exarchum adeat, vel impe rialis urbis Constantinopolis thronum, et apud eum litiget. 21. Clericos vel laicos, episcopos aut clericos accusantes, non indiscriminatim, nec citra inquisitionem, admittere accusationem nisi eorum existimatio prius examinata fuerit. Concilii Carthaginensis canones 8, 11, 12, 14, 15, De hie qui in accusationem majoris natu veniunt; et ul episcopum nulli criminoso liceal accusars. 8. Numidius 8 episcopus Maxulitanus [rns. Massalitanus] dixit: Præterea sunt quamplurimi non bonæ conversationis, qui existimant majores natu vel episcopos passim vageque in accusatione pulsandos; debentne tam facile admitti necne ms. aut necne]? Aurelius episcopus dixit: Placet igitur charitali vestra, ut is qui aliquibus sceleribus irretitus est, vocem adversus majorem natu non habeat accusandi? Ab universis episcopis dictum est: Si criminosus est non admittatur, placet. Si quis presbyter contra episcopum suum inflatus, schisma fecerit, anathema sit. 11. Ab universis episcopis 9 dictum est: Si quis presbyter a præposito suo correptus fuerit, debat utique apud vicinos episcopos conqueri, ut ab ipsis ejus causa possit audiri, ac per ipsos suo episcopo reconciliari. Quod nisi fecerit, 234 sed superbia (quod absil!) inflatus secernendum se ab episcopi sui communione duxerit, ac separatim cum aliquibus schisma faciens, sacrificium Deo obtulerit, anathema habeatur, et locum amittat: ac si queGreece, & patres, et episcs dixit, univer- nam expungi debet. sum concilium interrogans: Placet igitur.» Ms. et Grac. carent ea vocula non: recte Ms. a Si criminosa est persons.»

rimoniam justam adversus episcopum non ha- τος ἀνάθεμα λογισθήτω, καὶ τὸν ἴδιον τόπον άπολε buerit, inquirendum erit σάτω· σκοπουμένου μή ποτε κατὰ τοῦ ἐπισκόπου μέμψιν ἔχοι δικαίαν. Si quis episcopus absque tempore synodi in crimine delenius fuerit, a duodecim episcopio audiatur. 12. Felix episcopus dixit 10: Suggere secundum statula veterum conciliorum, ut si quis episcopus (quod non optamus) in reatum aliquem incurrerit et fuerit ei nimia necessitas non posse plurimos congregare,ne in crimine remaneat, a duodecim episcopis, et presbyter a sex episcopis cum proprio suo episcopo audiatur, et diaconus a tribus. Ut de Tripoli unus episcopus in legationem veniat: et ut presbyter ibidem a quinque episcopis audiatur. 14. Item placuit de Tripoli 11, propter inopiam provincia, ut unus episcopus in legationem veniat, et ut ibi presbyter a quinque audiatur episcopis, et diaconus a tribus, ut superius memoratum est, proprio episcopo residente [ms. præsente]. De diversis ordinibus ecclesiæ servientibus: ut si quis in causam criminis incurrerit et abnserit judicium ecclesiasticum, debeat periclitari: et ut Alii sacerdotum spectacula sæcularia non adeant. 15.llem placuit 12 [Mes. Placuit quisque),ut quisquis episcoporum, 233 presbyterorum, et diaconorum, seu clericorum, cum in Ecclesia ei fuerit crimen institutum, vel similis causa fuerit G commota, si relicto ecclesiastico judicio publicis judiciis purgari voluerit, etiam si pro ipso fuerit prolata sententia, locum suum amittat; et hoc in criminali actione: in civili vero perdat quod ericit, si locum suum obtinere maluerit. Hoc etiam placuit 13 ut a quibuscunque judicibus ecclesiasticis ad alios judices ecclesiasticos, ubi est major auctoritas, fuerit provocatum, non eis obsit, quorum fuerit soluta sententia, si convinci non potuerint, vel inimico animo judicasse, vel aliqua cupiditate aut gratia depravati Sane si ex consensu partium electi fuerint judices 14 (81),etiam a pauciore numero quain constitutum est, non liceat provocari [wss. provocare]: et ut filii sacerdotum spectacula sacularia non exhibeant, sed nec spectent, licet hoc semper Christianis omnibus interdictum sit, et ubi blasphemiæ sunt, non accedant. η Εάν τις ἐπίσκοπος χωρίς καιροῦ συνόδου εγκλήματι περιβληθῇ, ὁ τοιοῦτος ἀκουσθῇ ἀπὸ ιβ' ἐπισκόπων ιβ'. Φήλιξ ἐπίσκοπος εἶπεν· ᾿Αναφέρω κατὰ τὰ ὀρισθέντα ἐκ τῶν παλαιῶν συνόδων, ἵνα ἐὰν τὶς ἐπίσ σκοπος, ὅπερ ἀπείη, ἔν τινι ἐγκλήματι περιπέσῃ, καὶ γίνηται πολλὴ ἀνάγκη τοῦ μὴ δύνασθαι πολλοὺς συνἐλθεῖν, διὰ τὸ μὴ ἀπομεῖναι αὐτὸν ἐν τῷ ἐγκλήματι, υπό ιβ' ἐπισκόπων ἀκουσθῇ, καὶ ὁ πρεσβύτερος ὑπὸ ἓξ ἐπισκόπων καὶ τοῦ ἰδίου, καὶ ὁ διάκονος ὑπὸ τριῶν. Ὥστε ἀπὸ Τριπόλεως ἕνα ἐπίσκοπον εἰς τοπο τηρησίαν ἐλθεῖν, καὶ ὥστε τὸν πρεσβύτερον ἐκεῖσε ἀπὸ πέντε ἀκοεσθαι ἐπισκόπων, ιδ'. Ὁμοίως ἤρεσεν, ἀπὸ Τριπόλεως διὰ τὴν τῆς χώρας ἔνδειαν ἕνα ἐπίσκοπον εἰς τοποτηρησίαν ἐλθεῖν· καὶ ἵνα ὁ πρεσβύτερος ἐκεῖσε, ἀπὸ πέντε ἀκούηται ἐπισκόπων· καὶ ὁ διάκονος, ἀπὸ τριῶν, ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, τοῦ ἰδίου αὐτοῦ δηλονότι ἐπισκόπου προκα θημένου. Περὶ διαφέρων τάξεων τῇ ἐκκλησία δουλευου σῶν· ὥστε ἐάν τις εἰς ἐγκληματικὸν πρᾶγμα περι πέσῃ, καὶ παραιτήσηται τὸ ἐκκλησιαστικὸν δικα στήριον, ὀφείλειν τὸν τοιοῦτον κινδυνεύειν· καὶ ὥστε τὰ τέκνα τῶν ἱερέων κοσμικοῖς θεωρίοις μὴ προσιέναι. ιε΄. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ὀστισδήποτε τῶν ἐπισκόπων, ή πρεσβυτέρων, ἢ διακόνων, ἢ κληρικῶν, πράγμα τος αὐτῷ ἐγκληματικοῦ ἢ πολιτικοῦ ἐν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ κινουμένου, ἐὰν παραιτούμενος τὸ ἐκκλησιαστικὸν δικαστήριον, δημοσίεις θελήσῃ καθαρθῆναι δικαστη ρίοις, κἂν ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ ψήφος ἐκφωνηθῇ, ὅμως τὸν ἴδιον τόπον ἀπολέσει· καὶ τοῦτο μὲν ἐπὶ τοῦ ἐγκλημα τικοῦ· ἐπὶ δὲ τοῦ πολιτικοῦ, ἀπολέσει τὸ εἰς ὃ ἐνίσ κησεν, ἐὰν τὸν ἴδιον τόπον θελήσῃ κατέχειν· καὶ τούτό γε μὴν ἤρεσεν, ὥστε ἐὰν ἀπὸ οἰωνδήποτε δια καστῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐπὶ ἄλλους δικαστὰς ἐκκλησ σιαστικοὺς ἔχοντας μείζονα τὴν αὐθεντίαν, ἔκκλητος γένηται, μηδὲν τούτους βλάπτειν ὧν ἡ ψῆφος λύεται ἐὰν δὲ ἐλεγχθῆναι μη δυνηθώσιν, ἢ κατὰ ἔχθραν, ἢ κατὰ προσπάθειαν δεδικακέναι, ἤ τινι χάριτι ὑποφθα ρῆναι· ἐὰν δὲ κατὰ συναίνεσιν τῶν μερῶν ἐπιλεγέντες ὦσι δικασταί, εἰ καὶ ὀλιγώτεροι ἔσονται τῶν ὁρισ σθέντων, μὴ ἐξεῖναι ἐκκαλεῖσθαι· καὶ ὥστε τὰ τέκνα τῶν ἱερέων, θεώρια κοσμικὰ μὴ ἐκτελεῖν, μηδὲ θεω ρεῖν· τοῦτο δὲ καὶ πᾶσι τοῖς Χριστιανοῖς ἀεὶ κεκήρυκται, ὥστε τούτων ἀπέχεσθαι, καὶ ὅπου βλασφη μίαι εἰσὶ, μὴ προσιέναι. 10 Carthag. ll, cap. 20 11 Carthag. ΙΙΙ, cap. 2, 8. 12 Carthag. III, cap. 9. 19 ibid. 44 Ibid. Gratianus, «adversus episcopum labuerit; Burchardus et ivo, «non habuerit,» parvo discrimine. Ms. < In realum adincurrerit.» Et Ferrandus c. 63 ex cone. Carth. tit. 48. Et Ferrandus cap.58,ex conc. Carth.tit.15. Ferrandus cap. 64, ex concil. Carthag., tit. 15. Ferrandus cap. 40, ex concil. Carthag. tit. 20. Apud Beveregiuin ἀναφερέτω,

Ώστε SYNTAGMA CANONUM. TIT. IX, CAP. 1. ἐπισκόπου κατηγορουμένου, πρὸς τὸν πρωτεύοντα τῆς αὐτοῦ ἐπαρχίας τὸ πρᾶγμα ἀνενεχθῆναι. Ut si quis episcopus accusatur, ad primatem ipsius provincia causa deferatur. εθ'. Αυρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Εάν τις τῶν ἐπι 19. Aurelius episcopus 15 dixit: Quisquis episcoσκόπων κατηγορῆται, παρὰ τοῖς τῆς αὐτῆς χώρας porum accusatur ad primatem provincia ipsius πρωτεύουσιν ὁ κατήγορος ἀναγάγῃ τὸ πρᾶγμα· καὶ causam deferat accusator, nec a communione μηδὲ ἀπὸ τῆς κοινωνίας κωλυθῇ ὁ κατηγορούμενος, suspendatur, cui crimen intenditur,nisi ad causam εἰ μή γ᾽ ἂν πρὸς ἀπολογίαν ἐν τῷ δικαστηρίῳ τῶν suam dicendam electorum judiciorum die statuta ἐπιλεγέντων δικάζειν γράμμασι προσκληθείς, τῇ litteris evocatus minime occurrerit, hoc est ὡρισμένῃ ἡμέρᾳ οὐδαμῶς ἀπαντήσοι, τουτέστιν infra spatium mensis, ex ea die, qua eum litteras ἐντὸς προθεσμίας μηνός, ἐφ᾿ ἧς ἡμέρας φανείη τὰ accepisse constiterit. Quod si aliquas veras necesγράμματα δεξάμενος· ἐὰν δὲ ἀληθεῖς τινας καὶ ἀναγ- sitatis causas probaverit, 956 quibus eum καστικὰς αἰτίας ἀποδείξῃ, τὸν αὐτὸν κωλυτάσας occurrere non potuisse manifestum sit, causa ἀπαντῆσαι πρὸς ἀπολογίαν τῶν κατ' αὐτοῦ προτεθέν-. dicenda intra alterum mensem integram habeat των, ἐντὸς ἑτέρου μηνὸς ἀκεραίαν ἐχέτω· εὐχέριαν facultatem; verum tam diu post mensem secundum μετὰ δὲ τὸν δεύτερον μήνα, μὴ κοινωνήσῃ ἕως οὗ non communicet, donec purgetur. Si autem ad conκαθαρὸς ἀποδειχθείη. Εἰ δὲ πρὸς σύμπασαν τὴν ἔτης cilium universale anniversarium occurrere nolueσίαν σύνοδον ἀπαντῆσαι μὴ βουληθείη, ἵνα κἂν ἐκεῖ Fit, quamvis vel ibi causa ejus terminetur, ipse in τὸ πρᾶγμα αὐτοῦ περαιωθῇ, αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτοῦ τῆς se damnationis sententiam dixisse judicetur, temκαταδίκης τὴν ψῆφον ἐκπεφωνηκέναι κριθήσεται· ἐν pore sane, quo non communicat,nec in sua eccleδὲ τῷ καιρῷ ᾧ οὐ κοινώνει, μηδὲ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐκκλη- sia vel parcia communicet. Accusator autem ejus, σία, μηδὲ ἐν παροικία κοινωνήσῃ. Ὁ δὲ τούτου κατα si nunquam diebus causæ dicendæ defuerit,a comήγορος, ἐὰν μηδαμοῦ ἀπολειφθείη, ἐν αἷς ἡμέραις munione non removeatur: si vero aliquando deγυμνάζεται τὰ τοῦ πράγματος, μηδαμώς κωλυθῇ fuerit subtrahens se restituto in communione epiἀπὸ τῆς κοινωνίας· ἐὰν δέ ποτε ἐλλείψῃ ἑαυτὸν ὑπο- scopo, ipse removeatur a communione accusator: σύρας, ἀποκαθισταμένου σε κοινωνίᾳ τοῦ ἐπισκόπου, ita tamen ut nec ipsi adimatur facultas causs αὐτὸς ἀπὸ τῆς κοινωνίας ἐκβληθῇ ἡ κατήγορος· οὗ peragenda, si se ad diem occurrere non noluisse, τοις μέντοι ὡς μὴ καὶ τὴν εὐχέρειαν αὐτῷ ἀφαιρεῖ- sed non potuisse probaverit. Placuit illud vero,ut σθαι τῆς κατηγορίας τοῦ πράγματος, ἐὰν δυνηθείη cum agere coeperit in episcoporum judicio, si fue ἀποδείξαι κατὰ τὴν προθεσμίαν, οὐχὶ μὴ τεθεληκέ- rit accusatoris persona culpabilis, ad arguendum ναι, ἀλλὰ μὴ δεδυνῆσθαι ἀπαντῆσαι. Εκείνου δήλου non admittat, nisi proprias causas, non tamen ὄντος, ὡς ἐν τῷ κινεῖσθαι τὰ τοῦ πράγματος ἐν τῷ ecclesiasticas, asserere voluerit τῶν ἐπισκόπων δικαστηρίῳ, ἐὰν διαβέβληται τὸ πρόσωπον τοῦ κατηγόρου, μὴ προσδεχθῇ εἰς κατηγορίαν, εἰ μή γ᾽ ἂν ὑπὲρ ἰδίου πράγματος, μὴ μέντοι περὶ ἐκκλησιαστικοῦ θελήσῃ ἐπιβαλέσθαι. Περὶ πρεσβυτέρων επί κληρικῶν κατηγορουμέ νων. κ'. Ἐὰν δὲ πρεσβύτεροι ἢ διάκονοι κατηγορηθῶσι, προσζευγνυμένου τοῦ νομίμου ἀριθμοῦ τῶν ἐκ τῆς πλησιαζούσης τοποθεσίας αἱρετῶν ἐπισκόπων, οὓς οἱ κατηγορούμενοι αἰτήσονται, τουτέστιν ἐπ' ὀνόματι τοῦ πρεσβυτέρου ἓξ, καὶ τοῦ διακόνου τριῶν, σὺν τούς των αὐτὸς ὁ ἴδιος τῶν κατηγορουμένων ἐπίσκοπος, τὰς αἰτίας αὐτῶν ἐξετάσει· τοῦ αὐτοῦ τῶν ἡμερῶν καὶ ὑπαρθέσεων καὶ ἐξετάσεων καὶ προσώπων, μεταξὺ τῶν κατηγορούντων, καὶ κατηγορουμένων τύπου φυλαττομένου· τῶν δὲ λοιπῶν κληρικῶν τὰς αἰτίας, καὶ μόνος ὁ ἐντόπιος ἐπίσκοπος διαγνῷ καὶ περατώσει. Περὶ κατηγοροῦντος καὶ κατηγορουμένου. λ'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ὁ κατηγορούμενος ἢ ὁ κατε ηγορῶν, ἐν τῷ τόπῳ ὅθεν ἐστὶν ὁ κατηγορούμενος, 13 Carthag. 111, cap. 7. 14 Carthag. 11, cap. 8. Ms. intra: et ita Græc, Ms. «quibus tum non potuisse. Ms. «causæ suæ discendæ. > Hæ dum voces non sunt in ms. Ms. agendum. G De presbyteris et clericis accusalis. 20. Si aulem 16 presbyteri vel diaconi fuerint accusati, adjuncto sibi ex vicinis locis cum proprio episcopo legitimo numero collegarum, quos ab eodem accusati petierint, id est una secum in presbyteri nomine sex, in diaconi tres, ipsorum causam discutiant, eadem dierum et dilationum, et a communione remotionum, et discussione personarum 237 inter accusatores et eos qui accusantur, forma servata. Reliquorum autem clericorum causas etiam soplus episcopus loci agnoscat, et finial. De accusato et accusatore. 30. Item placuit ut accusatus vel accusator in eo loco, unde est ille qui accusatur, si metuit Ms. melius, «ex vicinis locis proprius episcopus. Hunc quoque Canonem Hipponensi Concilio eadem ms. collectio Canonum tribuit, et Godex Petri Pithoi, et Ferrandus cap. 198, ex Ferrandus cap. 51, ex concil. Carth. tit. Concil, Hipponensi tit. 5.

aliquam vim temeraris multitudinis, locum sibi ἐὰν φοβήται τινα βίαν προπετοῦς πολυπληθείας, eligat proximum quo non sit difficile testes producere, et ubi causa finiatur. Quod excommunicati ad accusationem admitti non debeant. 128. Placuitque 17 omnibus, quoniam superioribus conciliorum decretis de personis quæ admittendæ non sunt ad accusationem clericorum, jam constitutum est, et quæ personæ non admitterentur, non expressum est: idcirco definimus eum rite ad accusationem non admitti, qui posteaquam excommunicatus fuerit, in ipsa adhuc excommunicatione constitutus, sive sit clericus, sive laicus accusare voluerit. Quod servi et liberti, omnesque infames persone non debeant accusare. 129. Item placuit 18 ut omnes servi, vel proprii liberti ad accusationem non admittantur; vel omnes, quos ad accusanda publica crimina leges publica non admittunt: omnes eliam infamiæ maculis aspersi, id est histriones, ac turpitudinibus subjecta persona, hæretici etiam, sive pagani, seu Judæi, sed tamen omnibus, quibus accusatio denegatur, in causis propriis accusandi licentia non neganda. 238 Ut qui unum crimen non probaverit ad alterum admitti non debeat. 130. Item placuit, ut quotiescunque clericis 19 ab accusatoribus mulla crimina objiciuntur, et unum ex ipsis, de quo prius egerint, probare non valuerint, ad cætera jam non admittantur. Cyrilli ex epistola ad Domnum cap. 1. Unaquaque res nostra, etc., ut pag. 491. Generaliter de iis qui de publico crimine quamcunque personam accusare prohibentur, tractat lib. ix,cod. tit. 1,et lib. xLvn, dig.tit. II, de criminalibus vero, et pecuniariis, et canonicis quaestionibus dicitur in codice et Novellis. Ait autem lib. 1, tit. 2,const. 6, quod si quid in universo Illyrico canonica dubietatis emerserit, id non absque scientia antistitis urbis Constantinopolitanæ, quæ Roma veteris prærogativa lælatur, ejusque [sacerdotalis) conventus oporteat decidi. Et tit. 3, " const. 22,quod si quis per calumniam episcopum accusando, [ipsum se] exhibere apud competentem judicem [cogat], triginta pondo [auri] det. Et const.25, ejusdem tit.quod clerici Constantinopolitani, si actores nolint ipsos apud patriarcham convenire, apud solos præfectos liligent: [idque sive] conveniant, sive conveniantur: [lum etiam sive pecuniaria, sive criminalis item sive], de τόπον ἑαυτῷ ἐπιλέξηται ἔγιστον, ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν αὐτῷ δυσχέρεια μάρτυρας προκομίσαι, ἔνθα τὸ πρᾶγμα αὐτοῦ περατοῦται. Ὅτι οἱ ἀπὸ κοινωνίας ὄντες, εἰς κατηγορίαν οὐκ ὀφείλουσι προσδεχθῆναι. ρκη'. Ἤρεσε τοίνυν πᾶσιν, ἐπειδὴ τοῖς ἀνωτέροις τῶν συνόδων ψηφίσμασι περὶ προσώπων κληρικῶν τῶν μὴ ὀφειλόντων εἰς κατηγορίαν προσδεχθῆναι ωρίσθη, καὶ οὐκ ἐπεξειργάσθη, ποῖα πρόσωπα μὴ προσδεχθῶσι, διὰ τοῦτο ὁρίζομεν, τοῦτον ὀρθῶς πρὸς κατηγορίαν μὴ εἰσδέχεσθαι, ὅστις μετὰ τὸ ἀπὸ κοινωνίας γενέσθαι ἐν αὐτῷ ἔτι τῷ ἀφορισμῷ ὑπάρ χει, εἴτε κληρικὸς εἴη, εἴτε λαϊκὸς ὁ κατηγορῆσαι βουλόμενος. "Οτι δοῦλοι καὶ ἀπελεύθεροι καὶ πάντα τὰ ἦτι μωμένα πρόσωπα, κατηγορεῖν οὐκ ὀφείλουσιν. ρκθ'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα πάντες οἱ δοῦλοι καὶ οἱ ἴδιοι ἀπελεύθεροι, εἰς κατηγορίαν μὴ προσδεχθῶσι· καὶ πάντες οῖς προκατηγορητές ἐγκλήματα, & καὶ οἱ δημόσιοι νόμοι οὐ προσδέχονται· καὶ πάντες ἔτι μὴν οἱ τῆς ἀτιμίας τοῖς σπίλοις ἐῤῥαντισμένοι, τουτέστι μίμοι καὶ ὅσα ταῖς αἰσχρότησιν ὑποβέβλην ται πρόσωπα, αἱρετικοὶ ἔτι μήν, εἴτε Ελληνες, εἴτε Ἰουδαῖοι, ὅμως πᾶσιν οἷς ἡ τοιαύτη κατηγορία ἀρνεῖται ἐν ταῖς ἰδίαις αἰτίαις, τὴν τοῦ κατηγορεῖν ἄδειαν μὴ ὀφείλειν ἀρνεῖσθαι. Ἴνα ὁ περὶ ἑνὸς ἐγκλήματος ἀποδείξαι μὴ δυ νάμενος, πρὸς ἕτερον μὴ εἰσδεχθῇ. ρλ'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ὁσακισδήποτε κληρικοῖς ἀπὸ κατηγόρων πολλὰ ἐγκλήματα ὑποβάλλονται, καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν περὶ οὗ πρῶτον ἐπράχθη, ἀποδει χθῆναι οὐκ ἡδυνήθη, πρὸς τὰ λοιπὰ μετὰ ταῦτα μὴ προσδεχθωσιν. Κυρίλλου τῆς πρὸς Δόμνον ἐπιστολῆς κεφ. α. Εκαστα τῶν καθ᾿ ἡμᾶς πραγμάτων, κ. τ. λ. Γενικῶς περὶ τῶν κωλυομένων κατηγορείν οιουδή ποτε προσώπου ἐπὶ δημοσίῳ ἐγκλήματι, διαλαμβάνει βιβλίον θ' τοῦ κώδ, τίτ. α', καὶ βιβλ. μη τῶν Αίγ.τίτ. β'· περὶ δέ ἐγκληματικῶν καὶ κανονικῶν καὶ χρηματικ κῶν ζητήσεων εἴρηται ἐν τῷ κώδ. καὶ ταῖς Νεαραῖς· φησὶ γὰρ βιβλια' τίτ. β', διάτ. Γ' ὅτι τὰς ἀναφυομένας κανονικὰς ἀμφισβητήσεις ἐν ὅλῳ τῷ ᾿Ιλλυρικῷ, οὐ δεῖ τέμνεσθαι παρά γνώμην τοῦ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς αὐτοῦ συνόδου, ἥτις έχει τὰ προνόμια τῆς ἀρχαίας Ρώμης· καὶ τίτ. γ' διάτ. κβ', ὅτι ὁ κατὰ συκοφάντου ἐπὶ παραστάσει παρά δικαστῇ προσφόρῳ αἰτιώμενος ἐπίσκοπον, λ' δίδωσι λίτρας· διάτ. κε' τοῦ αὐτοῦ τίτ., ὅτι οἱ κλη ρικοὶ Κωνσταντινουπόλεως τῶν ἐναγόντων μή βου λομένων αὐτοῖς ἐνάγειν παρὰ τῷ πατριάρχῃ, παρά μόνοις τοῖς ἐπάρχοις δικάζονται, ενάγοντες καὶ ἐνα γόμενοι χρηματικῶς καὶ ἐγκληματικῶς ὑπὲρ ἰδικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν· καὶ οἱ μὲν κληρικοί, τὸν οἶκος 17 Conc. Carth. VII, cap. 1; Afric. c. 95; Carth. II, cap. 6; Carth. II, cap. 7 et 8. 18 Conc. Carth. vi, cap. 2; Afric. c. 96. Vide August. epist. 212. 19 Conc. Carth. VII, cap. 3; Afric. c. 7. Ms. «Proximum foro, ut non sit.

νόμον ἢ τὸν ἐκκλησιέκδικον διδόασιν ἐγγυητήν, καὶ οὐχ ἕτερον ἕως ν' λιτρῶν· καὶ ἐὰν ὑπερβαίνῃ τὸ πρᾶγμα ὁμολογίαν ἀνώματον ἐπὶ τῷ ὑπερβαίνοντι ποσῷ ποιοῦσι. TIT. IX, CAP. I. [rebus ipsorum] propriis sive ecclesiasticis lis instituatur. Similiter quod clerici usque ad quinquaginta libras [auri] @conomum aut ecclesia defensorem,non autem alium, fidejussorem dent: et si res [eam quantitatem] excedat, pro residuo citra jusjurandum caveant. Καὶ οἱ νόμοι γὰρ καὶ οἱ κανόνες κωλύουσι κληρικὸν ὀμνύναι· ὁ δὲ οἰκονόμος εναγόμενος οὐ δίδωσιν ἐγγυητήν, καὶ αὐτὸς δὲ καὶ οἱ κληρικοί, δύο νομίσματα ὑπὲρ ὑπομνήσεως καὶ προβολῆς ἐντολέως διδόασι, καὶ τὰ λοιπὰ δαπανήματα φειδωλότερον ποιοῦσι· καὶ ἡ λβ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὅτι οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ κληρικοὶ καὶ οἱ μοναχοὶ οὐ γίνονται διάξιμοι, ἀλλὰ παρὰ τοῖς ἄρχουσι τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἐνάγονται· ἐν Κωνσταντινουπόλει δὲ εὑρισκόμενοι, παρὰ νόμοις τοῖς ἐπάρχοις ἐνάγονται, ἔνθα καὶ ἡ τιμὴ αὐτοῖς φυλάττεται, καὶ συνηγόρος λαμβάνουσιν· ἐν δὲ ταῖς ἐπαρχίαις ὑπὲρ ἰδίων πραγμάτων εναγόμενοι, μόνους τοὺς οἰκονόμους ἢ τοὺς ἐκκλησιεκδίκους διδόασιν ἐγγυητάς· παρὰ δὲ τοῖς ὑπάρχοις χρηματικῶς ἐναγόμενοι, ἢ ἀλλήλους ἐγγυώνται, ἢ ἐνυποθήκους ποιοῦσιν ὁμολογίας· ὑπὲρ δὲ τῶν ἐκκλησιαστικῶν, μόνος ὁ οἰκονόμος ἐνάγεται, ὃν χρὴ παρὰ τοῦ ἐπισκόπου γίνεσθαι, καὶ δίδωσι τὸν ἐκκλησιέκδικον ἐγγυητήν· καὶ ἐν μὲν τοῖς ἥττοσι δικαστηρίοις, ὑπὲρ ὑπομνήσεως διδόασιν οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ κληρικοὶ τοῖς ἐκβιβασταῖς οὐ πλέον τοῦ νομίσματος· εἰ δὲ δι᾽ ἐκβιβαστοῦ τῶν ὑπάρχων ἀπὸ ψήφου αὐτῶν ὑπομνησθῶσιν ἐν ἐπαρχίαις οὐ πλέον β' νομίσματα διδόασιν ὑπὲρ σπορτούλων. Εν Βυζαντίῳ δὲ νομίσματα δίδωσιν ὁ ἐξωτικὸς κληρικὸς ὑπὲρ σπορτού- c λων ἐφ᾽ ὁσῃδήποτε ποσότητι εναγόμενος ὁ ἐκβιβαστής οιονδήποτε κληρικὸν ὑβρίζων ἢ σκύλλων, ἀποζώννυται καὶ ἐσχάτως τιμωρεῖται. Εἰ δέ τινες φανῶσιν ἀδίκως αὐτοῖς ἐνάγοντες, διδόασιν αὐτοῖς πάσας τὰς κατὰ πρόφασιν αὐτῶν ἐκ προοιμίου τῆς δίκης προσγενομένας αὐτοῖς δαπάνας. Textus. Etenim leges atque canones clericum jurare prohibent. [Postremo vero,quod in jus vocatus economus fidejussorem non det,et tum ipse tum clerici 250 pro monitione ac procuratoris institutione duos solidos,exsecutori dent,reliquosquo sumptus parcius faciant. Et const. 32, ejusdem tit. ait: Quod episcopi, clerici, et monachi [ad extranea judicia] non traducantur,sed apud rectores provinciarum conveniantur: et Constantinopoli reperti, apud præfectos duntaxat judicio pulsentur,ubi et honor ipsis servetur, et advocatos accipiant. Si vero in provinciis ob proprias res in jus vocentur, æconomos duntaxat aut ecclesia defensores fdejussores dent: apud præfectos autem de rebus pecuniariis conventi,aut vicarias fdejussiones præstent, aut sub facultatum suarum obligatione cautiones faciant. [Quod] de ecclesiasticis rebus] solus economus conveniatur, quem ab epis copo ordinari oportet,atque [ille] Ecclesia defenforem dejussorem præbeat. Quod in minoribus judiciis episcopi et clerici pro monitione exsecutoribus non amplius solido sportularum nomine dent. Si vero ab præfectorum ex sententia ipsorum admoneanturin provincia,non amplius duobus solidis præbeant. Byzantii autem peregrinus clericus sportularum gratia tres aureos det, ob quantumcunque [summæ] quantitatem conventus fuerit. Quod exsecutor, qui cujusmodicunque clericum contumeliis affecerit, aut vexaverit, cingulo privetur,et supremo supplicio feriatur. Quod denique] si qui sine justa causa ipsos lacessiisse videantur, [illi] ipsis omnes expensas, quas occasione illorum ab exordio litis subierint, reddant. Ο Ἡ δὲ ν' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησὶν, ὅτι καὶ οἱ κληρικοὶ καλῶς ἐν συμβολαίοις ἀπολέγουσι τῇ τοῦ φόρου ἀπογραφή γενικῶς γὰρ ἔξεστιν ἑκάστῳ τῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ καταφρονεῖν· καὶ διάτ. β' τοῦ δ᾽ τίτ, τοῦ αὐτοῦ βιβλ. ὅτι ἐὰν πρὸ τελείας ψήφου κληρικός ἐκκαλέσηται, τὴν ὡρισμένην ἐκ τοῦ νόμου ποινὴν κατὰ τῶν ἄλλων τῶν ν' ἀργυρίου λιτρῶν, ὁ φίσκος – οὐ λαμβάνει παρ' αὐτοῦ, ἀλλὰ τοῖς πένησι διανέμε ται· ἡ δὲ ζ' διάτ, τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησίν, ὅτι ἐπὶ μόνων χρηματικών μεταξὺ συναινούντων, οὐ μὴν καὶ ἀκόντων, ἰσχυρῶς ὁ ἐπίσκοπος δικάζει· καὶ διάτ, η᾿ ὅτι ἡ τῶν ἐπισκόπων ψῆφος ἔῤῥωται μεταξὺ τῶν ἐπιλέξαμένων αὐτοὺς, καὶ ἔοικε ταῖς ψήφοις τῶν ὑπάρχων, ἀφ᾽ ὧν ἐκκαλεῖσθαι οὐκ ἔξεστι· καὶ διάτ. ιγ', ὅτι βουλόμενος ὁ ἀνάγων, οὐ μὴν καὶ ἄκων, ἐνάγει παρὰ τῷ ἀρχιεπισκόπῳ Κωνσταντινουπόλεως τῷ οἰκονόμῳ, καὶ τοῖς ἄλλοις αὐτοῦ κληρικοῖς, εἴτε πρὸς αὐτοὺς εἴτε πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἔχει· καὶ ἡ κθ' διάτ., ὅτι μηδεὶς ἐκ πρώτης αιτιάσθω κληρικὸν παρὰ τῷ πατριάρχῃ, ἀλλὰ παρὰ τῷ ἐπισκόπῳ αὐτοῦ· εἰ δὲ Textus.Const.30, ejusdem tit. dicit, quod clerici recte in instrumentis fori præscriptioni renuntient. Generaliter enim cuique licet contemnere, quæ pro se [indulla sunt]. Εt const.2, tit. 4, ejusdem lib.quod si ante Gnem sententiæ clericus provocaverit,multam 240 quinquaginta librarum argenti in hoc adversus alios constitutam,ab ipso fiscus non accipiat, sed pauperibus eroget. Const. autem 7, ejusdem tit. quod in pecuniariis duntaxat [causis] inter consentientes, non autem etiam invitos eficaciter episcopus judicet. Et const. 8, quod episcoporum judicium ratum sit inter eos qui ipsos elem gerint,ac simile sit præfectorum sententiis,a quibus provocare non licet. Εt const. 13, quod actor volens,at non etiam invitus,apud episcopum Constantinopolis lite pulset economum,aut alios ejus clericos, sive adversus ipsos,sive adversus Ecclesiam [actionem] habeat. Et 29, constit. Nemo prima vice apud patriarcham,sed episcopum suum, clericum accusato; si vero suspectum illum habent,

apud metropolitanum. Qui si quoque suspectus sit, πρὸς αὐτὸν ὑπόπτως ἔχει, παρὰ τῷ μητροπολίτῃ. Εἰ δὲ oportet cum illo judicare loco totius synodi tres κἀκεῖνος ὕποπτός ἐστι, δεῖ συνδικάζειν αὐτῷ ἐκ secundum ordinationis ordinem primores: et si προσώπου τῆς ὅλης συνόδου τρεῖς τοὺς κατὰ τὴν judicatis non acquiescatur, illius] tractus patriar- τάξιν τῆς χειροτονίας πρωτεύοντας· καὶ εἰ μὴ στερcham advocari, atque tanquam ipse ab initio cau- χθῇ τὰ κεκριμένα, τὸν τῆς διοικήσεως πατριάρχην sam cognovisset, ejus judicatis obtemperari. Non ἐπικαλεῖσθαι, καὶ τοῖς παρ᾽ αὐτοῦ κεκριμένοις ἐμμέν enim patriarcharum sententiæ provocationem re- νειν, ὡς ἂν εἰ ἐξ ἀρχῆς αὐτὸς ἐδίκασεν· οὐδὲ γὰρ cipiunt. Idem etiam de iis qui episcopos in jus exκαλοῦνται αἱ τῶν πατριαρχῶν ψῆφοι· τὸ αὐτὸ καὶ vocant [dicendum est]. περὶ τῶν τοῖς ἐπισκόποις εναγόντων. Licet autem a patriarcha petere, ut per litteras *Εξεστι δὲ παρὰ τῷ πατριάρχη, αἰτιᾶσθαι, ἐφ᾽ ᾧ suas controversiam episcopis transmittat, et [ille] διά γραμμάτων αὐτοῦ τὴν ὑπόθεσιν ἐπισκόπῳ παpro sportulis non plus quam quatuor siliquas: cle- ραπεμφθῆναι· καὶ οὐ πλέον τεσσάρων κερατίων ὑπὲρ ricus (vero qui a patriarcha aut ad metropolitanum, σπορτούλων λαμβάνει 5 παρὰ πατριάρχου ή μητρο aut ubi episcopus delegatus fuerit, mittitur, non πολίτου πεμπόμενος κληρικός ἢ ἔνθα ὁ ἐπίσκοπος plus quam sex solidos accipit: idque in cujusmo- ὁ πεμφθείς εἴη, οὐ πλέον τῶν ἓξ λιτ. ἐφ' οιαδήποτε dicunque causa et summa quantitate. Audit etiam αἰτία ἢ ποσότητι. Ο δὲ πατριάρχης ἀκροᾶται τῆς patriarcha provocationes [ab] episcopis aut metro- ἐκκλησίας τούτων ἐξ ἐπιτροπῆς αὐτοῦ δικασάντων politanis,qui ex ipsius mandato judicarunt, factas]. ἐπισκόπων ἢ μητροπολιτῶν· ὁ παρὰ ταῦτα ποιῶν, Qui vero contra hæc fecerit, quod amplius exactum διπλοῦν δίδωσι τὸ ὑπερπραχθέν, καὶ γίνεται παρὰ est,[ejus] duplum dat,241 hæcque (illi] a patriar- τοῦ πατριάρχου ἢ τοῦ μητροπολίτου ὑπὸ ἐκκλησια cha aut metropolitano ecclesiastica pena infigitur, στικὸν ἐπιτίμιον, ἐκβαλλόμενος τῶν ἐκκλησιαστικῶν ut extra ecclesiasticos catalogos ejiciatur. [Atque] καταλόγων· ταῦτα μὲν ἔνθα πρὸς ἐκκλησιαστικὴν hæc quidem, quando controversia ecclesiasticum ὁρᾷ τὸ πρᾶγμα κατάστασιν· εἰ δὲ πολιτικὴ εἴη ἡ statuin concernit. At si civilis sit,non cogitur ac- αμφισβήτησις, οὐκ ἀναγκάζεται ὁ ἐνάγων ἢ ὁ κατο tor aut accusator hac custodire: sed apud præsides ηγορῶν ταῦτα φυλάττειν, ἀλλ᾽ ἄδειαν ἔχει παρὰ movenda actionis facultatem habet. Const.autem τοῖς ἄρχουσι κινεῖν· ἡ δὲ διάτ. δ' τοῦ αὐτοῦ τίτ, τῶν 4, ejusdem tit. Novellarum ait: Si quis adversus Νεκρῶν φησιν, ὅτι ἐάν τις ἔχῃ δίκην χρηματικὴν clericum actionem pecuniariam habeat,episcopum πρὸς κληρικόν, ἐντυγχανέτω τῷ ἐπισκόπῳ ὑφ᾿ ὃν sub quo ille censetur, interpellato.ls non interve- τελεῖ ὁ ἐναγόμενος, καὶ ἀγράφως κρινέτω ἀζημίως· niente scriptura citra [ullos] sumptus judicato. Εt καὶ εἰ βούλονται τὰ μέρη, γίνεται ψῆφος ἔγγραφος. si partes velint, sententia in litteras refertur. Ve• G Εἰ δὲ κατά τινα πρόφασιν οὐ δύναται τεμεῖν τὴν ὑπόσ rum si propter aliquam causam episcopus contro θεσιν ὁ ἐπίσκοπος, τότε παρὰ τοῖς ἄρχουσιν ἡ δίκη versiam decidere non possit, tunc servatis clericis λέγεται, φυλαττομένων τοῖς κληρικοῖς τῶν προνο [suis privilegiis apud civiles] magistratus lis in- μίων. Εἰ δὲ περὶ ἐγκλημάτων ζητεῖται, εἰ μὲν πολι stituitur. Αt si de criminibus quæratur, et illis τικῶν, οἱ ἄρχοντες δικάζουσιν ἐν τῷ Βυζαντίῳ καὶ quidem civilibus, [civiles] magistratus et Byzantii ταῖς ἐπαρχίαις, τῆς δίκης μετὰ προκάταρξιν μὴ et in provinciis judicant: [ut lamen] lis post con- υπερβαινούσης δύο μῆνας· καὶ ἐὰν φανῇ ποινῆς testationem duos menses non transcendat. Et si ἄξιος ὁ κληρικός, πρότερον γυμνούσθω διὰ τοῦ ἐπισ clericus poena dignus [esse videatur, prius per σκόπου τῆς ἱερατικῆς ἀξίας, καὶ οὕτως ὑπὸ τὰς episcopum. sacra dignitate nudatur,ac deinde legis χεῖρας γινέσθω τοῦ νόμου· εἰ δὲ τὸ ἁμάρτημα έχει manibus subjicitur. Sane si delictum ecclesiasti- κλησιαστικόν ἐστιν, ὁ ἐπίσκοπος κρινέτω κατὰ τοὺς cum sit,secundum canones, quos leges eliam se- κανόνας, οἷστισι καὶ οἱ νόμοι ἔπονται. Καὶ μὴ ἐπισ quantur,episcopus judicato, nec cognitioni civiles] κοινωνείτωσαν αἱ ἄρχοντες νῇ ζητήσει· καὶ ἡ ιε' διάτ. magistratus [se] immiscento. Εt const. 15, ejusdem τοῦ αὐτοῦ τίτ. φησὶν, ὅτι ὁ ἔχων πρός τινα τῶν tit. Qui (inquit) adversus monachum aliquem, aut ἀσκητῶν, ἢ παρθένων ἱερωμένων, ἥ γυναικῶν οὐσῶν consecratam virginem, aut mulierem monasterio ἐν μοναστηρίοις, τῷ ἐπισκόπῳ αὐτῶν προσίτω. Ὁ δὲ mancipatam, [actionem habet: ipsorum episco- μετά σεμνότητος αὐτὸν ἢ αὐτὴν ἀγαγέτω διὰ τῶν pum accedito. Is vero illum aut illam per præsules, ἡγουμένων, ἡ τῶν ἀποκρισιαρίων, ἢ ἑτέρων ἐπιει apocrisiarios, aliosve [homines] probos honeste χῶς, καὶ σκοπείτω· ἄρχων δὲ πειρώμενος παρεμβα perducito, [causam] que considerato. Qui [civilis] λεῖν ἑαυτὸν, διαδέχεται και ζημιούται τῷ φίσκῳ ι' magistratus [huic rei] se immiscere tentaverit,non λίτρας, ἅμα τῇ αὐτοῦ τάξει· οἱ δὲ ἐκβιβασθαὶ ἐγκλείον admittitur, et una cum cohorte sua decem libris ται εἰς τὸ κάγκελλον, καὶ προσηκόντως σωφρονίο [auri] fisco [inferendis mullatur. Exsecutores ζονται, καὶ διὰ τῶν ἐπισκόπων κωλύονται τοῦ λοιποῦ vero in cancellos includuntur, et pro merito 249 ἐκβιβάζειν. castigantur, atque per episcopos de reliquo exsecutorum officio fungi prohibentur. Scias vero,quod const. 2, ejusdem tit. 1, quæ harum omnium validissima est, utpote quæ posterius nata sit, dicat: Si quis episcopum aut cleriΓίνωσκε δὲ, ὅτι ἡ β' διάτ. τοῦ αὐτοῦ α' τίτ. τούτων πασῶν ἰσχυροτέρα οὖσα, ὡς καὶ μεταγενεστέρα, φησίν, ὅτι Εάν τις τοῦ μέλλοντος χειροτονεῖσθαι ἐπισ

TIT. IX, CAP. I. σκόπου ἢ κληρικού κατηγορήσῃ ἐπὶ αίτ'η δυναμένῃ cum qui ordinandus est, de causa [quapiam], quæ κατὰ τοὺς νόμους ἢ τοὺς κανόνας ἐμποδίσαι τῇ χει- secundumn leges aut canones ordinationem impeροτονίᾳ, ἐπεχέσθω αὕτη, καὶ ὁ μέλλων χειροτονεῖν dire possit, accuse, ipsa suspenditor: et qui orἐξεταζέτω τὴ αἰτίαν, παρόντος καὶ ἐπεξιόντος τοῦ dinaturus erat presente accusatore ac judicium κατηγόρου, ἢ ἀναβαλλομένου ἐπὶ τρεῖς μήνας πλη- urgente, aut ad tres menses accusationem adimρύσαι τὴν κατηγορίαν· καὶ εἰ μὲν ἀνεύθυνος φανῇ, plere differente, causam examinato, [et] si quidem χειροτονείσθω· εἰ δὲ ὑπεύθυνος, ἐμποδιζέσθω· ὁ δὲ [ille] insons apparuerit, ordinator: si vero sons, κατήγορος μὴ ἀποδείξας ἢ ἀποφυγών, ἐκβάλλεται impeditor. Accusator autem qui (criminationem] τῆς ἐπαρχίας ἐν ᾗ οἰκεῖ' τῆς δὲ χειροτονίας πρὸ ἐξ- non probaverit aut deseruerit, ejicitur provincia στάσεως γινομένης, ὁ μὲν χειροτονηθεὶς ἐξωθεῖται in qua habitat. Quod si ordinatio ante examinatioὁ δὲ χειροτονήσας, ἐπὶ ἐνιαυτὸν τῆς λειτουργίας χω- nem fiat,ordinatus sacerdotio] ex; ellitur: qui vero ρίζεται, καὶ πᾶσα ἡ οὐσία αὐτοῦ τῇ κατ' αὐτὸν ordinavit,ad annum a ministerio arcetur,omnisΕκκλησία προσκυρούται· τὰ αὐτά φησι καὶ ἡ ιζ' que ejus subs antia ipsius ecclesiæ applicatur. διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, οὐ μόνον ἐπὶ χειροτονίας ἐπι- Eadem quoque dicit const. 17 ejusdem tit. [et σκόπων καὶ κληρικῶν, ἀλλὰ καὶ ἡγουμένων· διαλλάτ- quidem] non solum de ordinatione episcopi et cleτει δὲ λέγουσα, ὅτι,· κατήγορος μὴ ἀποδείξας ἀλλ᾽ rici, verum etiam præsulis monasterii. Variat auἀποστὰς, εἰ μὲν κληρικὸς ἐστιν, ἐξωθεῖται τοῦ βαθμοῦ tem dicens,quod accusator qui [crimen non proαὐτοῦ· εἰ δὲ λαϊκός, σωφρονίζεται· καὶ ὅτι γινομένης baverit, sed destiterit, si clericus sit, suo gradu τῆς χειροτονίας πρὸ ζητήσεως, ὁ χειροτονήσας καὶ ὁ depellatur: si laicus, castigetur.El quod si ordiχειροτονηθεὶς τῆς ἱερωσύνης ἐξωθοῦνται. Ἡ δὲ αὐτὴ natio ante inquisitionem fiat, tam qui ordinavit, διάτ. τοῦ π' τίτ τῶν Νεαρών φησιν, ὅτι, Ὁ ἔχων δίκην quam qui ordinatus est, sacerdotio depellatur. πρὸς κληρικὸν, ἢ διακόνισσαν, ἢ μοναχόν, ἢ μονά- Eadem coust. 2, lit. 1 Novellarum dicit: Qui contra στριαν, ἢ ἀσκήτριαν, τῷ ἐπισκόπῳ αὐτοῦ προσίτω, clericum, vel diaconissam,vel monachum,vel moκἀκεῖνος κρινέτω· καὶ ἐὰν ἐφησυχάσῃ μέρος ἑκάτε- na-triam, vel ascetriam, actionem habet, illorum ρον, ὁ ἐκβιβασμὸς διὰ τοῦ ἄρχοντος γενέσθω. Εἰ δέ episcopum adito: atque isjudicato: et si utraque τις τῶν δικαζομένων εἴσω δέκα ἡμερῶν ἀντείποι, ὁ pars acquieverit, exsecutio per magistratum peraτῶν τόπων ἄρχων ἐξεταζέτω τὸ πρᾶγμα, καὶ ἢ βε- gitor. Quod si quis litigatorum intra decem dies βαιούτω τὴν ψῆφον καὶ ἐκβιβαζέτω, μη δυναμένου [judicatis] contradicat, locorum magistratus neτοῦ δεύτερον ἐπὶ τούτῳ ἡττηθέντος, ἐκκαλεῖσθαι· gotium examinato: et si recte judicatum esse viἐναντίως δὲ τῷ ἐπισκόπῳ τοῦ ἄρχοντος ψηφιζομένου, deat], sententiam confirmato et exsequilor: 943 ἡ τοῦ ἄρχοντος ψῆφος ὑπόκειται ἐκκλήτῳ, καὶ κατὰ neque qui iterum in hoc victus fuerit, [amplius] τὸν νόμον ἀναφέρεται καὶ ἐξετάζεται· ἐὰν δὲ ἀπὸ provocandi potes!atem habeto. Si vero magistratus κελεύσεως ἢ προστάξεως δικάσῃ ὁ ἐπίσκοπος, ἡ contrario modo, atque episcopus, judicet, maἔκκλητος τὴν ψῆφον αὐτοῦ ἐπὶ τὸν παραπέμψαντα gistratus sententia provocationi obnoxia esto: τὴν ὑπόθεσιν ἀναφέρει. atque secundum legem refertor, et examinator. Plane si ex jussione ant mandato episcopus judicet, provocatio sententiam ejus ad eum qui controversiam delegavit, referto. ᾿Εὰν ἔγκλημα κινῆται κατά τινος τῶν εἰρημένων, [At] si crimen contra dictorum quempiam moεἰ μὲν παρὰ ἐπισκόπῳ καὶ εὔροι τὴν ἀλήθειαν, ἐx. veatur, si quidem apud episcopum, [is]que veriβαλλέτω αὐτὸν τοῦ βαθμοῦ· καὶ τηνικαῦτα ὁ πρόσφο- tatem deprehendat,gradu ipsum dejicito: ac tunc ρος δικαστὴς αὐτὸν συνεχέτω, καὶ τὴν δίκην νομίμως competens judex eum comprehendito, et legitime ἐξετάζων, ἐπιτιθέτω αὐτῇ πέρας· εἰ δὲ πρῶτον παρὰ causam examinans illi finem imponito. Si vero τῷ ἄρχοντι κινηθῇ καὶ ἀποδειχθῇ, φανερούσθω τὰ primum apud civilem] magistratum (crimen moὑπομνήματα τῷ ἐπισκόπῳ· καὶ εἰ ἐξ αὐτῶν εὔροι τὸ tum atque comprobatum fuerit, episcopo actorum πλημμέλημα, χωριζέτω αὐτὸν τοῦ βαθμοῦ, καὶ ὁ monumenta exhibentor: qui si ex illis delictum δικαστὴς ἐπιφερέτω αὐτῷ νόμιμον ἐκδίκησιν· εἰ δέ deprehendat,reum a gradu separato,ac illi judex γε μὴ νομίσοι ὁ ἐπίσκοπος, μὴ δικαίως συστῆναι τὰ legitimam vindictam inferto. Verum si episcopus πεπραγμένα, γινέσθω ἡ κατηγορηθείς υπό νόμιμον putaverit acta non juste constitisse, accusatus, ἀσφάλειαν, μὴ ἐξωθούμενος τοῦ ἰδίου βαθμοῦ, ἕως ἂν donec imperatoria majestas ab episcopo et judice ἡ βασιλεία τῆς ὑποθέσεως ἐν εἰδήσει διὰ τοῦ ἐπισκό- de causa certior facta, quod justum ipsi videbitur, που καὶ τοῦ ἄρχοντος γινομένη, κελεύσῃ τὸ φαινό- jubeat: a suo gradu non depulsus, sub legitima μενον αὐτῇ· ἐὰν ὁ ἐπίσκοπος υπερτίθηται ἐπὶ τοῖς Gdejussione constituitor. Proinde si ia pecuniariis χρηματικούς δικάσαι, ἄδειαν ἔχει ὁ ἐνάγων προσιέναι judiciis [judicare episcopus differat,actor [civilem] τῷ ἄρχοντι· ὁ δὲ αἰτιαθεὶς οὐ δίδωσιν ἐγγυητήν, ἀλλ᾽ magistratum adeundi facultatem habeto; reus auὁμολογίαν ποιεῖ ἐνυπόθηκον ἄνευ ὅρκου· ἐπὶ μὲν τοῖς tem fidejussorem nondalo,sed absque jurejurando ἐγκληματικοῖς, ἀπὸ τὴν νόμιμον ἀσφάλειαν τὸ κατ- pignoratitiam cautionem facito. In criminalibus veηγορούμενον πρόσωπον γίνεται· ἐπὶ δὲ τοῖς ἐκκλη- ro sub legitimna cautione persona quæ accusatur, σιαστικοῖς, ὁ ἐπίσκοπος κατὰ τοὺς κανόνας σκοπεῖ, constituitor.In ecclesiasticis autem episcopus civiτοῦ ἄρχοντος μηδεμίαν ἔχοντος μετουσίαν. li] magistratu nullam communionem habente, sePATROL GR. CIV.

cundum canones dijudicato.Episcopi ejusdemsyn-A odi inter se actionem] habantes,apud metropolitanum suum et alios ejusdem synodi episcopos liliganto: et nisi utraque pars [judicalis] 244 insistat, ipsorum patriarcha [causam cognoscite: ac nulli contradicendi illis quæ ab illo staluuntur,potestas esto. Si clericus adversus episcopum suum actionem movere velit,idem esto. Cum autem contra metropolitanum interpellatio instituitur, patriarcha ipsius similiter cognoscito. Episcopus litigans neque fidejussiones dato,neque confessionem facito.Economi, ptochotrophi, nosocomi, et similes suo episcopo subsunto: et quod ipsos debere patuerit, exiguntor: neque ante exactionem ad aliud judicium recedendi potestatem habento. Al si post ezactionem injuria se affectos esse exi stimaverint, si quidem episcopus judicavit, metropolitanus [rem] examinato: si vero metropolitanus, patriarcha cognoscito. Quod si quis prædictorum ante rationum confectionem et exactionem mortuus fuerit, hæredes ejus obnoxii sunto. Textus. Similiter lib. 1, const. 41, quæ ait: Quod unoquoque anno ceconomus rationem administrationis suæ reddal episcopo. Constit. vero 24, tit. 2, ejusdem libri dicit, quod economos urbis Constantinopolitanæ singulis, aut summum alternis mensibus apud arcarios rationes conficere oporteat, alioquive periclitentur. Επίσκοποι τῆς αὐτῆς συνόδου πρὸς ἀλλήλους ἔχον τες, παρὰ τῷ μητροπολίτῃ αὐτῶν, καὶ ἑτέροις ἐπισκόποις τῆς αὐτῆς συνόδου δικάζονται· καὶ εἰ μὴ μέρος ἑκάτερον ἐμμένοι, ὁ πατριάρχης αὐτῶν σκου πεῖ, οὐδενὸς τοῖς παρ' αὐτοῦ τυπουμένοις δυναμένου ἀντιλέγειν· τὸ αὐτὸ ἔστι κἂν κληρικὸς κατὰ τοῦ ἐπισ σκόπου αὐτοῦ προσέλθοι· προσελεύσεως δὲ κατὰ μητροπολίτου γινομένης, ὁ πατριάρχης αὐτοῦ ὁμοίως σκοπεῖ· ἐπίσκοπος δικαζόμενος, οὔτε ἐγγύας δίδωσιν οὔτε ὁμολογίαν ποιεῖ· οἱ οἰκονόμοι καὶ πτωχοτρόφοι καὶ νοσοκόμοι καὶ οἱ τοιοῦτοι τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ ὑπό κεινται· καὶ τὸ φαινόμενον ἐποφείλειν αὐτοὺς, ἀπαι τοῦνται, μὴ δυνάμενοι πρὸ τῆς ἀπαιτήσεως, εἰς ἄλλο δικαστήριον ἀναχωρεῖν, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἁπαί τησιν ἐὰν νομίσωσ: βεβλάφθαι· εἰ μὲν ἐπίσκοπός ἐστιν ὁ κρίνας, ὁ μητροπολίτης ἐξετάζει· εἰ δὲ μη τροπολίτης ἔκρινεν, ὁ πατριάρχης σκοπεῖ· εἰ δὲ πρὸ τῆς τῶν λογισμῶν ποιήσεως καὶ τῆς ἀπαιτήσεως τελευτήσει τις τῶν εἰρημένων, οἱ κληρονόμοι αὐτοῦ υπόκεινται. Ομοίως βιβλ. α' τίτ. α' διάτ. μα', ἥτις φησίν, ὅτι, Κατ᾽ ἐνιαυτὸν ὁ οἰκονόμος τὸν λόγον τῆς αὐτοῦ διοικήσεως παρατίθεται τῷ ἐπισκόπῳ· ἡ δὲ κβ' διάτ. του β' τίτ. τοῦ αὐτοῦ βιβλ. λέγει, ὅτι Δεῖ τοὺς οἶκο νόμους Κωνσταντινουπόλεως, κατὰ μῆνα ἢ τὸ μή χιστον υπέρ δύο, λογοποιεῖν πρὸς τοὺς ἀρχαρίους, ἐπεὶ κινδυνεύουσιν ἐξ ἐπαρχίας. Qui episcopus aut clericus ex provincia Con- Εν Κωνσταντινουπόλει εὑρισκόμενος ἐπίσκοπος ἢ stantinopoli ab adversariis invenitur,apud præ- κληρικὸς τοῖς ἐνάγουσι, παρὰ μόνῳ τῷ ἐπάρχῳ τῶν Loriorum praefectos solummodo, aut euin qui ab e πραιτωρίων, ἢ τῷ παρὰ τῆς βασιλείας ἀφοριζομένῳ, imperatoria majestale [ad hoc designatur, [se] ἀπολογεῖται· εἰ μὴ ἐπὶ χώρας ἤρχθη ἡ ὑπόθεσις tuebitur: extra quam si in provincia lis capta τότε γὰρ ἐκεῖ πληρούται· οἱ τῶν Ἐκκλησιῶν εὐλαβεῖς fuerit, tunc enim illic impletur. Religiosi eccle- ἀποκρισιάριοι, οὐκ ἐνάγονται ἢ ἀπαιτοῦνται ὑπὲρ siarum apocrisiarii pro episcopis aut clericis pro- τῶν ἐπισκόπων ἢ τῶν ᾿Εκκλησιῶν, χάριν δημοσίου pter publicum privatumve debitum non conve- ἢ ἰδιωτικοῦ χρέους, εἰ μὴ ἐξ ἐντολῶν τῶν ἐπισκό niuntur aut exiguntur: nisi si ex mandatis epis- πων ἢ τῶν οἰκονόμων ενάγουσι τι· τότε γὰρ μόνων coporum aut œconomorum aliquos [ipsi] conve- πὐτῶν τὰς ἐναγωγὰς ὑποδέχονται· εἰ δὲ καὶ ἑνόχους niant. Tunc enim ab iisdem [et iis solis actiones ἑαυτοὺς καταστήσουσιν ἐν τῷ ποιεῖν τὰς ἀποκρίσεις suscipiunt. [Sed] etsi dum in judicio respon- δέχονται τὰς περὶ τούτων ἐναγωγάς· οἱ ἐπίσκοποι dent, se obnoxios reddiderint, [etiam] 243 inde καὶ οἱ κληρικοὶ διὰ πρεσβείαν ή χειροτονίαν ἀπο exsistentes actiones excipiunt. Episcopi el clerici δημοῦντες, οὐκ ἐνάγονται μέχρις ἂν ὑποστρέψωσι, per causam legationis aut ordinationis peregre μή βλαπτομένων τῶν ἐχόντων αὐτοὺς ὑπευθύνους, agentes,non conveniuntur donec reversi fuerint: ἐκ τῆς αὐτῶν ἀπολείψεως περὶ χρονίαν παραγραφήν. ut tamen] qui ipsos obnoxios habent, ex absentia ipsorum circa longi temporis præscriptionem non leedantur. Citationes atque exsecutiones clericis, monachis, ascetriis et ascetis, in pecuniariis [causis sive] publicis (sive) privatis reverenter inferuntor. Nulla monastria vel ascetria e monasterio abstrahitor: sed per procuratorem causam dicito. Monachus proprias aut monasterii [causas] sive per se, sive per procuratorem agit. Si vero contra hæc fat, judex ciugulo denudatur, et quinque libras [auri re. bus principis privatis dat: exsecutor autem tormentis subditur, et in exsilium mittitur: idque] cura episcopi,qui etiam magistratu ultionem (irro. garel differente, id ad principem] refert. Pro citatione pecuniaria vel criminali hujusmodi personæ Αἱ ὑπομνήσεις καὶ οἱ ἐκβιβασμοὶ μετὰ τιμῆς προσαγέσθωσαν τοῖς κληρικοῖς καὶ μοναχοῖς καὶ ἀσχης τρίαις καὶ ἀσκητηρίοις, ἐπὶ τοῖς χρηματικοῖς ἰδιω τικοῖς καὶ δημοσίοις· καὶ μονάστρια μὲν ἢ ἀσκή τρια τοῦ μοναστηρίου μὴ ἀφελκέσθω, ἀλλὰ δι᾽ ἐντολέως κρινέσθαι· ὁ δὲ μοναχὸς τὰς ἰδίας ἢ τὰς τοῦ μοναστηρίου, εἴτε δι᾽ ἑαυτοῦ εἴτε δι᾽ ἐντολέως θέλει εἰ δὲ παρὰ ταῦτα γένηται, ὁ δικαστὴς ἀποζώννυται, καὶ εἴ λίτρας τοῖς προβάτοις δίδωσι· καὶ ὁ ἐκβιβα στης βασανίζεται καὶ ἐξορίζεται προνοίᾳ τοῦ ἐπισ σκόπου, ὅστις καὶ ἀναφέρει, τοῦ ἄρχοντος ὑπερτιθεμένου τὴν ἐκδίκησιν· ὑπὲρ δὲ ὑπομνήσεως, τὰ τοιαῦτα πρόσωπα χρηματικής ή έκκλησιαστικῆ

TIT. IX, CAP. II. αἰτίας, ἔν τι Κωνσταντινουπόλει καὶ ὁπουδήποτε, ο Constantinopoli,atque alibicunque, non ultra quaοὐ πλέον δ' κερατίων διδόασιν· εἰ δὲ κατὰ βασιλικὴν tuor siliquas dant. Quod si quis imperiali jussione κέλευσιν, ἢ παρὰ ἄρχοντος ἢ πατριάρχου, σταλῇ τίς auta magistratu,aut a patriarcha ad citandos illos εἰς ὑπόμνησιν αὐτῶν, οὐ πλέον λήψεται ἑνὸς νομί- missus fuerit, non ultra unum solidum capiet. σματος· εἰ δὲ πολλὰ τοιαῦτα πρόσωπα ἐπὶ μιᾷ καὶ Quin si multa istiusmodi persona in una eademτῇ αὐτῇ αἰτία ὑπομνησθῶσιν, ἑνὸς μόνου προσώπου que causa citentur, unius tantum persona sporδιδόπτιν· ἐπίσκοπος ὑπὲρ τῶν ἰδίων πραγμάτων tulas] dant. Episcopus rerum suarum nomine in ἐναγόμενος δίδωσι σπόρτουλα, ὑπὲρ δὲ τῆς Ἐκκλη- jus vocatus, dat sportulas: sed pro rebus Eccleσίας αὐτοῦ μὴ ὀχλείσθω, ἀλλ' ὁ οἰκονόμος ἢ ὁ ἐπὶ siæ suæ ne inquietatur [quidem], sed economus, τούτῳ προβαλλόμενος· ὁ δὲ παρὰ ταῦτα σπόρτουλα quire ad id designatus est. Qui vero contra hac λαβὼν, τὸ διπλοῦς ἀναδίδωσι, καὶ ὑπὸ στρατείαν μὲν sportulas ceperit, duplum reddit: et si in militia ὢν ἀποζώννυται, κληρικὸς δὲ καθαιρεῖται· ἐπίσκο [quapiam]sit,cingulo privatur: si clericus,deponiπος οὔτε ἐπὶ χρηματικῇ οὔτε ἐγκληματική δίκη, tur. Episcopus neque propter pecuniariam neque χωρὶς κελεύσεως βασιλικής, διάγεται ή παρίσταται· propter criminalem causam, citra imperatoriam ὁ δὲ παρὰ ταῦτο προστάξας ἐγγράφως ἢ ἀγράφως, jussionem, lucitur aut sistitur. Qui vero contra hoc ἀποζώννυται, καὶ κ' λίτρας ζημιοῦται τῇ Ἐκκλησίᾳ aut per scripturam aut citra scripturam jusseτοῦ ἐπισκόπου, καὶ ὁ ἐκβιβαστὴς ἀποζώννυται, καὶ rit, 246 et cingulo spoliatur.et viginti libris Ecβασανιζόμενος ἐξορίζεται· καὶ ἡ ιζ' διάτ. τοῦ α' clesiæ episcopi [applicandis] mullatur: exsecutor τίτ. τῶν Νεκρών τησιν, ὅτι, Επισκόπου κατηγο- autem cingulo denudatur, et tormentis subditus ρουμένου, ὁ μητροπολίτης κρίνει· εἰ δὲ μητροπολ!- exsulare jubetur. Εt const. 17, tit. 1 Novellarum: της κατηγορείται, ὁ πατριάρχης αὐτοῦ σκοπετ' εἰ δὲ Cum episcopus (inquit) accusatur, netropolitanus κληρικὸς ἢ μοναχὸς, ὁ ἐπίσκοπος αὐτοῦ· καὶ ὁ πταί- judicat. Si vero metropolitanus accusetur, ipsius σας, κανονικῶς σωφρονίζεται τῷ κρίματι τοῦ ἐξω patriarcha cognoscit. Sed si clericus aut monaετάζοντος· ἡ δὲ περὶ τοποτηρητῶν λ' νεαρά λέγει, chus, ejus episcopus. Qui autem deliquit, judicio ὅτι μονάστρια, διὰ οὐδεμίαν ἀγωγὴν, ἐκ τοῦ ἰδίου ejus qui causam] examinat, secundum canones μοναστηρίου ἕλκεται. castigatur. Porro novella 134, de vicariis dicit, quod monastria per nullam actionem e suo mopasterio trahatur. ΚΕΦΑΛ. Β΄. Πόσοι καὶ τίνες καταμαρτυροῦσιν ἐπισκόπων ἢ κληρικῶν; Αποστόλων κανών σε. ος'. Εἰς μαρτυρίαν τὴν κατὰ ἐπισκόπου, αἱρετικὸν μὴ προσδέχεσθαι, ἀλλὰ μὴ δὲ πιστὸν ἕνα· ἐπὶ στόματος γὰρ δύο ή τριών μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα. Συνόδου Καρθαγέννης κανών κ' νθ' ρλα'. Περί πρεσβυτέρων και κληρικῶν κατηγορουμέν γων.. κ'. Ἐὰν δὲ πρεσβύτεροι ἢ διάκονοι κατηγορηθῶσι, κ. τ. λ. Περὶ τοῦ κληρικούς, χάριν διαγνώσεως τῆς οἰκείας αὐτῶν κρίσεως, μὴ ἀναγκάζεσθαι δημοσίως μαρτυρεῖν. νθ'. Δε! αἰτῆσαι ἔτι μὴν ἵνα ὁρίσαι καταξιώσωσιν, ὥστε ἐὰν τινες ἐν Ἐκκλησίᾳ οιανδήποτε αἰτίαν ἀποστολικῷ δικαίῳ τῷ ταῖς Ἐκκλησίαις ἐπικειμένῳ γυμνάσαι θελήσωσι, καὶ ἴσως ἡ τομὴ τῶν κληρικῶν τῷ ἐνὶ μέρει ἀπαρέσοι, μὴ ἐξεῖναι πρὸς δικαστήριον εἰς μαρτυρίαν προκαλεῖσθαι τὸν κληρικὸν ἐκεῖνον, τὸν πρότερον τὸ αὐτὸ πρᾶγμα σκοπήσαντα ἢ καὶ σκοπουμένῳ παρατυχόντα· καὶ ἵνα μηδὲ προσώπῳ τις προσήκων Εκκλησιαστικῷ, ἐναχθείη περὶ τοῦ ὀφείλειν μαρτυρεῖν. Τίνας δεν προσδέχεσθαι εἰς μαρτυρίαν. ρλα'. Μάρτυρας δὲ πρὸς μαρτυρίαν μὴ προσδέχεσθαι 20 Conc. Carthag. v, cap. 13. Afric. c. 6. CAP. II. — Quot vel quinam dicere teslimonium queant adversus episcopos aut clericos. Apostolorum canon 75. 75 [74]. In testimonium adversus episcopum hæreticus ne admittatur; sed nec unus solus fdelis: In ore enim duorum vel trium testium stubit omne verbum. Concilii Certhaginensis canones 20, 39, 451. De presbyteris el clericis accusatis. 20. Si presbyteri et diaconi, etc., ut pag. 706. Ut clerici de judicii sui cagnitione non cogantur in publico dicere testimonium 59. Petendum 20 eliam, ut statuere dignentar, ut si qui forte in ecclesia quamlibet causam jure apostolico ecclesiis imposito agere voluerint, et fortassis decisum [ms. decisio] clericorum uni parti displicuerit; non liceat clericum in judicium ad testimonium devocari 247 eum, qui com gnitor vel præsens fuerit: et ms. ut nulla ad testimonium dicendum ecclesiastici cujuslibet persona pulsetur. Al. De clericis ad testimonium non pulsandis. Qui ad testimonium admittendi. 131. Testes autem ad testimonium non admit-

tendos 24, qui nec ad accusationem admitti præ- τοὺς μηδὲ πρὸς κατηγορίαν εἰσδεχθῆναι παραγγελ cepti sunt, vel etiam quos ipse accusator de sua θέντας, ἢ ἔτι μὲν οὖς αὐτὸς ὁ κατήγορος οἶκος ἐκ domo produxerit. Ad testimonium autem intra τοῦ ἰδίου οἴκου προκομίσει· μαρτυρία δὲ ἐντὸς κε annos 14 ætatis suæ non admittantur. ρας ἐνιαυτῶν ιδ' μὴ προσδεχθείη. Textus. Quales esse oporteat qui in judicio testimonium dicunt, docet tit. 5, lib. xxi, et tit. 20, lib. iv, Cod.et novella 90 do testibus. Const.autem 9 ejusdem 20 tit. ait, quod unus solus non audiatur, etiamsi honore præfulgeat. Hæreticus autem omnino contra orthodoxum non dicit telimonium, nisi propter curialem statum orthodoxus in jus vocetur: ut tradit lib. I, Cod. tit. 5, const. 25, et novella, de decurionibus et colortalibus hæreticis, 45, quæ relata est inter paratilla tit. 3 Novellarum, CAP. III. Quid vero si quis de oriminibus multis clericum accusans, primum ex his demonstrare nequeat? Concilii Carthaginensis canon 130. Ut qui unum crimen non probaverit ad alterum admitti non debeat. Item placuit ut quotiescunque, etc., ut pag. 248 CAP. IV. - De iis qui propriis non obediunt episcopis. Et de episcopis, qui hominem a proprio episcopo pulsum vel excommunicatum recipiunt. Concilii Antiocheni canon 6. Si quis a proprio episcopo fuit excommunicatus, ne prius ab aliis suscipiatur, quam fuerit a proprio episcoph susceptus, vel facta synodo accedens se defenderit, et persuasa synodo aliam sententiam retulerit. Idem autem decretum adversus laicos, et presbyteros, et diaconos, et eos qui sunt in leri catalogo observetur. Concilii Carthaginensis canones 9, 29, 79, 132. De his qui merito facinorum suorum ob ecclesiæ congregatione pelluntur. Οποίους δεῖ εἶναι τοὺς ἐν δίκῃ μαρτυρούντας, δια δάσκει ὁ ε' τίτ, τοῦ κβ' βιβλ. καὶ ὁ κ' τίτ. τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ κώδ. καὶ ἡ περὶ μαρτύρων νεαρά· ἡ δὲ θ' δίατ. τοῦ αὐτοῦ κ' τίτ. φησίν, ὅτι εἴι μόνος οὐκ ἀκούεται, κἂν μέγας εἴη ἀξιωματικός· αἱρετικὸς δὲ καθόλου οὐ καταμαρτυρεῖ ὀρθοδόξου, εἰ μὴ περὶ βουλευτικής καταστάσεως ὁ ὀρθόδοξος ἐνάγηται, ὡς βιβλ. α' τοῦ κώδ. τίτ, ε' διάτ, κα' καὶ ἐν τῇ περὶ βουλευτῶν καὶ ταξεωτῶν αἱρετικῶν με νεαρᾷ, ἥτις ἀνήνεκται ἐν τοῖς παρατίτλοις τοῦ γ' τίτ. τῶν Νεαρῶν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Εάν τις ἐπὶ πολλοῖς ἐγκλήμασι κληρικού κατηγορήσας, μὴ ἀποδείξῃ τὸ προτεθὲν πρῶτον κεφάλαιον, 9. Augustinus episcopus 22, legatus provinciæ Numidia, dixit: Hoc statuere dignamini, ut si qui forne merito facinorum suorum ab Ecclesia pulsi [ms. expulsi] sunt, et sive ab aliquo episcopo vel presbytero fuerint in communionem suscepti,etiam ipse pari cum eis crimine teneatur obnoxius refugientes sui episcopi regulare judicium. Ab universis episcopis dictum est: Omnibus placet. Si quis excommunicatus ante audientiam communicare presumpserit, ipse in damnationem protulii. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν ρλ'. Ἵνα ὁ περὶ ἑνὸς ἐγκλήματος ἀποδειξαι με δυ νάμενος, πρὸς ἕτερον μὴ εἰσδεχθῇ. Ομοίως ἤρεσε, ἵνα ὁσακισδήποτε, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν μὴ πειθαρχούντων τοῖς οἰκείοις ἐπισκόποις· καὶ περὶ ἐπισκόπου δεχομένου τὸν ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἐκβληθέντα ἢ ἀπὸ κοινωνίας γενόμενον. Συνόδου 'Αντιοχείας κανών 5'. Εἴ τις ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ακοινώνητος γέγονε, μὴ πρότερον αὐτὸν παρ᾽ ἑτέρων δεχθῆναι, εἰ μὴ ὑπ' αὐτοῦ παραδεχθείη τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἡ συνόδου γενομένης ἀπαντήσας ἀπολογήσεται· πείσας τε τὴν σύνοδον, καταδέξοιτο ἑτέραν ἀπόφασιν· ὁ αὐτὸς δὲ ὄρος ἐπὶ λαϊκῶν καὶ πρεσβυτέρων καὶ δια κόνων, καὶ πάντων τῶν ἐν τῷ κλήρῳ καταλεγομέ νων κρατείτω. Συνόδου Καρθαγέννης κανὼν θ' κθ' ξβ' οθ' ρκβ'. Περὶ τῶν κατ᾿ ἀξίαν τῶν οἰκείων ἀτοπημάτων ἐκ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ συλλόγου ἐκβαλλομέ νων. θ'. Αὐγουστῖνος ἐπισκοπος τοποτηρητής της Νουμης δικῆς χώρας εἶμεν· Τοῦτο ὁρίσαι καταξιώσατε, ὥστε τοὺς ἀξίως τῶν οἰκείων ἐγκλημάτων ἀπὸ τῆς ᾿Εκκλησίας διωχθέντας, ἐὰν τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτε ρος δέξηται εἰς κοινωνίαν, καὶ αὐτὸς ἔτι μὴν τῷ ἴσῳ ἐγκλήματι ὑπεύθυνος γένηται, ἅμα τοῖς τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου τὴν κανονικὴν ψῆφον ἀποφυγού σιν, Εἴ τις ἀπὸ κοινωνίας ὤν, πρὸ τοῦ ἀκουσθή ναι, κοινωνῆσαι τολμήσοι, αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτοῦ τὴν καταδίκην προήγαγεν. κθ', ὁμοίως ἤρεσε σὺν πάσῃ τῇ συνόδῳ, ἵνα ὁ διὰ 29. Item placuit universo concilio, ut qui 21 Conc, Carth. VII, cap. 4; Afric. c. 98. 22 Cartlı. 11, cap. 7. Ms. «ipsi pari.... teneantur obnoxii.» Burcbapdus et Ivo, refugientibus, Gralianus, refugiens. Il,quaest. 3, cap. 9,ubi citatur sub nomine concilii Africant: sed non reperitur nisi in codice canonum, et refertur in v synodo sessione 7, in epist. Vigilii papa. Est e concilio Hipponi re- giensi tit. 3 (pro quarto) adud Ferrandum cap. 54. In codice P. Pithai,et in Collectione canonum ms. collegii Paris. sic legitur: «Pierio, et Ardabore coss. Octavo Cal. Octobris in Basilica Leontina: Placuit universo concilio,» etc.,ubi Hipponensis basilica designatur: sed et consules anni 427, ut quidem Fasti notant.

SYNTAGMA CANONUM. TIT. ΙΧ, CAP. III-V. ῥαθυμίαν αὑτοῦ ἀπὸ κοινωνίας γενόμενος, εἴτε excommunicatus fuerit pro suo neglectu, sive Επίσκοπος, εἴτε οἰοσδήποτε κληρικός, ἐὰν ἐν τῷ episcopus, sive quilibet clericus, et tempore exκαιρῷ τῆς ἀκοινωνησίας αὐτοῦ, πρὸ τοῦ ἀκουσθῆς communicationis 249 suæ ante audientiam comναι, εἰς κοινωνίαν τολμήσοι, αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτοῦ τὴν munionem præsumpserit, ipse in se damnationis ψῆφον τῆς καταδίκης ἐξενηνοχέναι κριθῇ. judicetur protulisse sententiam. Περὶ τῶν καταδικαζομένων κληρικῶν. ξβ'. Κἀκεῖνο δεῖ αὐτῆσαι ἵνα ὁρίσαι καταξιώσωσιν, ὥστε κληρικὸν οἰασδήποτε τιμῆς τυγχάνοντα, ἐπὶ οἱῳδήποτε ἐγκλήματι τῇ τῶν ἐπισκόπων κρίσει και ταδικασθέντα, μὴ ἐξεῖναι τὸν αὐτὸν, εἴτε παρὰ τῆς Εκκλησίας τῆς ὑπῆρχεν, εἴτε παρὰ οιουδήποτε ἀνθρώπου, διεκδικεῖσθαι· ποινής ἐπὶ τούτῳ παρατεθείσης, ζημίας χρημάτων τε καὶ τιμῆς· ὅπως μηδὲ χεῖραν μηδὲ φύσιν ἀπολογητέαν εἶναι κελεύωσιν. οθ'. Περὶ τῶν μὴ φροντιζόντων κληρικῶν ἐντὸς ἐνιαυτοῦ πρᾶξαι τὸ ἴδιον πράγμα. Πάλιν ὡρίσθη ἵνα οσάκις κληρικῶν ἐλεγχθέντων, καὶ καταθεμένων τινα ἐγκλήματα, εἴτε διὰ τὸ τῆς Εκκλησίας ὄνειδος, εἴτε διὰ τὴν αἰδεσιμότητα, ὧν χάριν τούτοις φειδὼ γίνεται, εἴτε διὰ τὴν ἀλαζόνα τῶν αἱρετικῶν καὶ ἐθνικῶν ἐπιγαυρίασιν, ἐὰν ὡς εἰκὸς ἐπαγωνίσασθαι τῷ ἰδίῳ πράγματι, καὶ τῆς ἰδίας ἀβλαβείας φροντίσαι θελήσωσιν, ἐντὸς ἀκοινωνησίας ἐνιαυτοῦ τοῦτο ποιήσωσιν· ἐὰν δὲ ἐντὸς ἐνιαυτοῦ τὸ πρᾶγμα αὐτῶν καθάραι καταφρονήσωσι, μηδεμία τούτων τοῦ λοιποῦ φωνὴ παντελῶς προσδεχθείη. Οτι οὐκ ὀφείλει τῶν ἐπιλεγομένων δικαστῶν ἡ γνώμη ἐξουθενεῖσθαι. ραβ΄. Κατὰ δὲ τῶν δικαστῶν τῶν κατὰ κοινὴν συναί νεσιν ἐπιλεγέντων, μὴ ἐξεῖναι ἐκκαλεῖσθαι, ὅστις δὲ δήποτε ἀποδειχθείη διὰ μονοτονίαν μὴ θέλειν τοῖς δικασταῖς πειθαρχῆσαι· τοῦτο γινώσκων ὁ τῆς πρώτης καθέδρας ἐπίσκοπος, δώσει γράμματα, ὥστε μηδένα τῶν ἐπισκόπων αὐτῷ κοινωνήσαι, ἕως οὗ πειθαρχῇ. ρικῶν. Περί δικῶν ἐπισκόπων καὶ κλη- ᾿Αποστόλων κανών οδ΄. οδ'. Επίσκοπον κατηγορηθέντα, κ. τ. λ. Συνόδου Αντιοχείας κανὼν ιδ', ιεʹ. ιδ'. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπί τισιν ἐγκλήμασι κρίνοι, ἔπειτα συμβαίη περὶ αὐτοῦ διαφωνεῖν τοὺς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐπισκόπους, τῶν μὲν ἀθῶον αὐτὸν κρινός μενον ἀποφαινόντων, τῶν δὲ ἔνοχον, ὑπὲρ ἀπαλλα-, γῆς πάσης ἀμφισβητήσεως ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τὴν τῆς μητροπόλεως ἐπίσκοπον, ἀπὸ τῆς πλησιοχώρου ἐπαρχίας μετακαλεῖσθαι ἑτέρους τινὰς τοὺς ἐπικρινοῦντας καὶ τὴν ἀμφισβήτησιν διαλύσοντας, τοῦ βεβαιῶσαι σὺν τοῖς ἐκ τῆς ἐπαρχίας τὸ παριστάμενον. De clericis damnatis. 62. Et illud 25 petendum, ut statuere dignentur, ut si quis cujuslibet honoris clericus judicio episcoporum quocunque crimine fuerit damnatus, non liceat eum sive ab Ecclesiis quibus præfuit, sive a quolibet homine defensari, interposita poena damni, pecunia, atque honoris, quo nec ætalem, nec sexum excusandumn esse præcipiant. De clericis qui intra annum causam suam agere non procururint. 79. Rursus constitutum est 24 ut quoties clericis convictis et confessis in aliquo crimine, vel propter eorum, quorum verecundiæ parcitur, vel propter Ecclesiæ opprobrium, aut insolentem insultationem hæreticorum atque gentilium, si forte causa sum adesse voluerint, et innocentiam suam asserere, intra annum excommunicationis hoc faciant: si vero intra annum causam suam purgare contempserint, nulla eorum vox postea penitus auliatur. Quod electorum judicum sententia sperni non dbeat, 122. judicibus autem 23, quos communis cons nsus elegerit, non liceat provocare. Et quisquis provocatus repertus fuerit per contumaciam nolle obtemperare judicibus, cum hoc primæ sedis episcopo fuerit probatum, det lilleras, ut nullus ei communicet episcoporum, donec obtemperet. 250 CAP. V. De episcoporum et clericorum judiciis. Apostolorum canon 14. 74 [73]. Episcopum a viris fide, etc., ut pag. Concilii Antiocheni canones 44, 15. 14. Si quis episcopus ob aliqua crimina judicetur, deinde contingat episcopos, qui sunt in provincia, de eo dissentire, illis quidem eum,de quo fertur sententia, innocentem pronuntiantibus, his vero reum: pro tota componenda controversia visum est sancta synodo, ut metropolitanus episcopus ex propinqua provincia alios evocet judicaturos, et controverslam decisuros, et cum provincialibus quod probatum fuerit, confirmet. 15.Si quis episcopus aliquorum criminum accusatus,fuerit ab omnibus provinciæ episcopis con24 Conc. Carthag. v, c. 12; Afric. c. 46. 25 Conc. ιε'. Εἴ τίς ἐπίσκοπος ἐπί τισιν ἐγκλήμασι κατηγορηθείς, κριθείη ὑπὸ πάντων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐπι23 Conc. Carthag. cap. 2; Afric. c. 29. Milevit. 11, cap. 24.; Afric. c. 89. Consule Hincmarum in epist. 54, tom. II, pag. 821. Capitulare Benedicti lib. v, cap. 37, et lib, vul, cap. 43: • Manifestum est confteri eum de crimine, qui indulto et delegato judicio purgandi se occasione non utitur.» Item Gratianus, 10, III, quæst. 9, Decernimus, etc.

demnatus, et omnes unam consentientem adver- σκόπων, πάντες τε σύμφωνοι μίαν κατ᾿ αὐτοῦ ἐξω sus eum sententiam tulerint, is ne amplius ab ενέγκοιεν ψῆφον, τοῦτον μηκέτι παρ' ἑτέροις δικάζε aliis judicetur, sed provinciæ episcoporum firma σθαι, ἀλλὰ μένειν βεβαίαν τὴν σύμφωνον τῶν ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπων ἀπόφασιν. maneat sententia. Concilii Chalcedonensis canon 9, 17. 9.Si quis clericus habet cum clerico litem, etc., ut pag. 702. 17. Quæ sunt in unaquaque provincia rurales parochias, etc., ut pag. 650. Concilii Surdicensi canones 3, 5, 14. 3. Osius episcopus dixit: Hoc quoque necessario est adjiciendum, etc., ut pag. 471. 5. Osius episcopus dixit: Placuit, ut si quis episcopus delatus fuerit, etc., ut pag. 471. 251 Responderunt episcopi: Quæ dicta sunt placuerunt. 14. Osius episcopus dixit: Quod autem me undequaque movet, reticere non debeo. Si inveniatur quis episcopus ad iram propensus (quod quidem ab ejusmodi homine abesse debet et adversus presbyterum vel diaconum cito commotus, eum Ecclesia ejicere voluerit; providendum est ne is repente condemnetur, et communione privetur. Omnes episcopi dixerunt: Qui ejicitur, potes talem habet confugiendi ad episcopum metropolis ejusdem provincia: si autem metropolitanus abest, ad finitimum concurrendi, et rogandi ut suum negotium accurate examinetur. Neque enim non sunt aures præbendæ iis qui rogant. Ille quoque episcopus, qui jure vel injuria eum expulit, æquo animo ferre debet ut rei fal exa- c minatio, et vel ejus confirmetur sententia, vel corrigatur. Priusquam autem diligenter et ex fide singula examinata fuerint, qui communionem non habet, non debet ante rei cognitionem sibi communionem arrogare. Si aulem clerici aliqui convenerint, et ejus superbiam et arrogantiam viderint; quia non convenit contumeliam vel injustam expostulationem pali, acerbioribus et gravioribus verbis eum debent corrigere, ut ei qui jubet quæ decent, inserviant et obediant. Sicut enim debet episcopus ministris sinceram dilectionem et affectum præbere; eodem modo et subjecti debent episcopis non fraudulenter ministerium et obsequium exhibere. 289 Concilii Carthaginensis canones 15, 28, De diversis ordinibus Ecclesiæ servientibus, etc., ut pag. 703. 15. Item placuit ut quisquis episcoporum, etc., ut pag. 703. Presbyteri, diaconi, vel clerici, qui in causa sua ad transmarina putaverint appellandum, in communionem minime suscipiantur. 28. Item placuit 96 üt presbyteri,diaconi, 26 Conc. Milevit. II, sub Innoc. c. 22. Συνόδου Χαλκηδόνος κανών θ', ιζ'. Θ΄. Εἴ τις κληρικὸς πρὸς κληρικόν πρᾶγμα ἔχει, κ. τ. λ. ιγ΄. Τὰς καθ' ἑκάστην Εκκλησίαν ἀγροικικὰς παρ ροικίας, κ. τ. λ. Συνόδου Σαρδικής κανών γ' ε' ιδ'. γ΄. Οσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· ᾿Αναγκαῖον καὶ τοῦτο προστεθῆναι, κ. τ. λ. ε. Οσιος ἐπίσκοπος εἶπεν. Ηρεσεν, ἵνα εἴ τις ἐπίσκοπος καταγγελθείη, κ. τ. λ. ᾿Απεκρίναντο οἱ ἐπίσκοποι· Τὰ λεχθέντα ἤρεσεν. ιδ'. Οσιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τὸ δὲ πάντοτε με κινοῦν, αποσιωπήσαι οὐκ ὀφείλω· εἴ τις ἐπίσκοπος οξύχολος εὑρίσκοιτα, ὅπερ οὐχ ὀφείλει ἐν τοιούτῳ ἀνδρι πολιτεύεσθαι, καὶ τραχέως ἀντικρὺ πρεσβυτέρου ή δια κόνου ἐκβληθείς, ἐκβαλεῖν Εκκλησία: αὐτὸν θελήσοι, προνοητέον ἐστὶ, μὴ ἀθρόον τὸν τοιοῦτον κατακρίνε σθαι, καὶ τῆς κοινωνίας ἀποστερεῖσθαι. Πάντες εἰρήκασιν· Ὁ ἐκβαλλόμενος ἐχέτω ἐξου σίαν ἐπὶ τὸν ἐπίσκοπον τῆς μητροπόλεως, ἤτοι τὸν μητροπολίτην, καταφυγεῖν· εἰ δὲ ὁ τῆς μητροπο λεως ἄπεστιν, ἐπὶ τὸν πλησιόχωρον κατατρέχειν, καὶ ἀξιοῦν ἵνα μετὰ ἀκριβείας, αὐτοῦ ἐξετάζηται τὸ πρᾶγμα· οὐ χρὴ γὰρ μὴ ὑπέχειν τὰς ἀκοὰς τοῖς ἀξιοῦσιν· ἐκεῖνος δὲ ὁ ἐπίσκοπος, ὁ δικαίως ἢ ἀδ χως ἐκβαλὼν τὸν τοιοῦτον, γενναίως φέρειν ὀφείλει, ἵνα ἢ ἐξέτασις τοῦ πράγματος γένηται, καὶ ἡ και ρωθῇ αὐτοῦ ἡ ἀπόφασις, ἢ διορθώσεως τύχῃ· πρὶν δὲ ἐπιμελῶς ἕκαστα ἐξετασθῇ, ὁ μὴ ἔχων τὴν κοινω νίαν, πρὸ τῆς διαγνώσεως τοῦ πράγματος, ἑαυτῷ οὐκ ὀφείλει ἐκδικεῖν τὴν κοινωνίαν· ἐὰν δὲ συνελη λυθότες τῶν κληρικῶν τίνες κατίδωσι τὴν ὑπεροψίαν καὶ τὴν ἀλαζονείαν αὐτοῦ, ἐπειδὴ οὐ προσηκόν ἐστιν ὕβριν ἢ μέμψιν ἄδικον ὑπομένειν, πικροτέροις καὶ βαρυτέροις ρήμασιν ἐπιστρέφειν τοῦτον ὀφεί λουσιν· ἵνα τῷ τὰ πρέποντα κελεύοντι ὑπηρετώνται καὶ ὑπακούωσιν· ὥσπερ γὰρ ὁ ἐπίσκοπος τοῖς ὑπηρέταις εἰλικρινῆ ὀφείλει τὴν ἀγάπην καὶ τὴν διάθεσιν παρέχειν, τὸν αὐτὸν τρόπον οἱ ὑποτεταγμέν νοι, ἀδόλως τοῖς ἐπισκόποις τὰ τῆς ὑπηρεσίας έκτελεῖν ὀφείλουσιν. Συνέδου Καρθαγένης κανών ιε' κη' κ' ρκα'. Περὶ διαφόρων τάξεων τῇ Ἐκκλησία δουλεύου σῶν, κ. τ. λ. ιε'. Ομοίως ἤρεσεν· ἵνα ἐστισδήποτε τῶν ἐπισκό πων, κ. τ. λ. Πρεσβύτεροι καὶ διάκονοι καὶ κληρικοί, οἱ ἐν τῷ ἰδίῳ πράγματι ἔκκλητον παρέχοντες, ἐπὶ τὰ πέτ ραν τῆς θαλάσσης εἰς κοινωνίαν μηδαμώς δεχθώ σιν. κη'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ Innuit Hincmarus in opusc. De divortio Loth. Thetb. pag. 786, hunc canonem primo fuisse in concilio Hipponensi sancitum,

διάκονοι, καὶ οἱ λοιποὶ κατώτεροι κληρικοί, ἐν οἷς ἔχουσιν αἰτίαις, ἐὰν τὰ δικαστήρια μέμψωνται τῶν ἰδίων ἐπισκόπων οἱ γείτονες ἐπίσκοποι ἀκροάσωνται αὐτῶν, καὶ μετὰ συναινέσεως τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τὰ μεταξὺ αὐτῶν διαθῶσιν οἱ προσκαλούμενοι παρ' αὐτῶν ἐπίσκοποι· εἰ δὲ καὶ περὶ αὐτῶν ἔκκλητον παρέχειν νομίσουσι, μὴ ἐκκαλέσωνται εἰς τὰ πέραν τῆς θαλάσσης δικαστήρια, ἀλλὰ πρὸς τοὺς πρωτευόντας τῶν ἰδίων ἐπαρχῶν, ὡς καὶ περὶ τῶν ἐπισκόπων πολλάκις ὥρισται· οἱ δὲ πρὸς περαματικά δικαστήρια διεκκαλούμενοι, παρ᾽ οὐδενὸς ἐν τῇ *Αφρικῇ δεχθώσιν εἰς κοινωνίαν, Περὶ τῶν τοῖς λαοῖς οὓς νομίζουσιν αὐτοῖς ἀνήκειν ἐπιβαλλόντων παρὰ γνώμην τῶν αὐτοὺς κατεχόντων. TIT. IX, CAΡ. VI. vel cæleri inferiores clerici, in causis quas habuerint, si de judiciis episcoporum suorum questi fuerint, vicini episcopi eos cum consensu sui episcopi audiant et inter eos definiant asciti ab eis episcopi: quod si et ab eis provocandum putaverint, non provocent ad transmarina judicia, sed ad primates suarum provinciarum, aut ad universale concilium, sicut et de episcopis sape constitutum est. Ad transmarina autem qui putaverit appellandum, a nullo intra Africam ad communionem suscipiatur. De his qui in plebes, quas ad se pertinere putant, inconventis his a quibus tenentur, irruerint. ρκ΄. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα οιοιδήποτε ἐπίσκοποι τὰ 120. Item placuit 27 ut quicunque episπλήθη ἃ νομίζουσι τῷ θρόνῳ αὐτῶν ἀνήκειν, μή copi plebes, quas ad suam cathedram existiment οὕτως ἀναζητῶσιν ὥστε ἄλλων ἐπισκόπων κρινόντων pertinere, non ita repetunt, ut causas suas episτοῦτο πράττειν, ἀλλ' ὑπὸ ἑτέρου κατεχομένοις ἐπέλ- cop's judicantibus agant, sed alio retinente irθωσι τοῖς λαοῖς, εἴτε θελήσουσιν, εἴτε μὴ θελήσουσι, ruerint, sive volentibus, 235 sive nolenlibus τοῦ ἰδίου πράγματος τὴν ζημίαν ὑπομείνωσι· καὶ plebibus, causa suæ detrimentum patiantur, et οἱ τινεσδήποτε τοῦτο ἐποίησαν, εἰ μὴ ἡ μεταξὺ τῶν quicunque jam hoc fecerunt, si nondum est inΕπισκόπων συνέλευσις ἐπερατώθη, ἀλλ' ἀκμὴν περὶ ter episcopos finita contentio, sed adhuc contenτοῦ αὐτοῦ φιλονεικοῦσιν, ἐκεῖνος ἀποστῇ ἐκεῖθεν dunt: ille inde discedat, quem constiterit præπερὶ οὐ δεχθείη, ὅτι παρεάσας τοὺς ἐκκλησιαστικούς termissis judiciis ecclesiasticis irruisse. Nec sibi δικαστὰς ἔφοδον ἐποίησε· καὶ μὲ ἑαυτὸν εἰς κολα- quisquam blandiatur, si a primate, ut retineat, κεύτῃ, εἰ ἐκ τοῦ πρωτεύοντος γράμματα περὶ τοῦ litteras impetrarit; sed sive habeat litteras, sive κατέχειν ἔλαβεν, ἀλλὰ, εἴτε γράμματα ἔχει εἴτε οὐκ non habeat, conveniat eum qui tenet, et ejus ἔχει, συνέλθοι τῷ κατέχοντι, καὶ παρ' αὐτοῦ γράμ- litteras accipiat, ut eum appareat pacifice teματα λάβοι, ὥστε φανῆναι τοῦτον εἰρηνικῶς τὴν nuisse Ecclesiam ad se pertinentem. Si autem αὐτῷ ἀνήκουσαν κατασχεῖν Εκκλησίαν· ἐὰν δὲ κα- c ille aliquam quæstionem retulerit, per episcopos κείνος τινα ζήτησιν ἀντεπαγάγῃ, καὶ αὕτη περα- judices causa finiatur, sive quos eis primates deτωθῇ μεταξὺ ἐπισκόπων κρινόντων, εἴτε οὓς ὁ πρω- derint, sive quos ipsi vicinus ex consensu deleτεύων αὐτῆς δῷ, εἴτε οὓς γειτνιώντας κατὰ συναίνε- gerint. σιν ἐπιλέξονται, Περὶ τῶν ἀμελούντων τῶν αὐτοῖς ἀνηκόντων λαών. ρκα'. Ομοίως ἤρεσεν ἵνα οἰτινεσδήποτε ἀμελοῦσι, κ. τ. λ. Τὰ ὀφείλοντα ἐν τούτῳ τῷ κεφ. παραγραφῆναι, συνήψε ταῖς παραγραφαῖς τοῦ προλαβόντος κηφ. ζητῶν οὖν περὶ χρηματικῶν ἢ ἐγκληματικών δικών, ἐκεῖνα ἀνάγνωθι. ἐπισκόπων. Περὶ ἀναψηλαφήσεως ψήφων Συνόδου Αντιοχείας κανών 5. Εἴ τις ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου ἀκοινώνητος γέγονε, x. T. λο Συνόδου Σαρδικής κανών γ' δ' ε' ιδ'. γ΄. Όσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· 'Αναγκαῖον καὶ τοῦτο, λ. Χ. Τ. δ'. Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπεν, κ. τ. λ. ε'. Ὅσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἥρεσεν ἵνα εἴ τις ἐπίσ σκοπος καταγγελθείη, κ. τ. λ. 27 Conc. Milevitanum 11, c. 22; Afric. c. 87. Non sunt hæc verba sicut et de episcopis,etc., in can. 125, qui ad verbum huic simillimus est; nec apud Cresconium tit. 285, sed ab Aurelio Carthag. adjecta videri possunt, cum hunc cano De his qui plebes ad se pertinentes negligunt. 121. Item placuit ut quicunque negligunt, etc., ut supra pag. 679. 234 Quæ in hoc capite annotari debeant conjunxi annotationibus præcedentis. Illic igitur de pecuniariis aut criminalibus causis quærens, lege. CAP. VI. - De examine sententiarum episcopalium. Concilii Antiocheni canon 6. Si quis a proprio episcopo excommunicatus, etc., ut pag. 719. Concilii Sardicensi canones 3, 4, 5, 14. 3. ()sius episcopus dixit: Hoc quoque necessario, etc., ut pag. 471. 4.Gaudentius episcopus dixit, etc.,ut pag. 471. 5. Osius episcopus dixit: Placuit, ut si quis episcopus delatus fuerit, etc., ut pag. 471. nem a synodo confirmandum recitaret. Ferrandus cap. 25, ex conc. Carthag. tit. 12 unde canones 118 et 119, in unum conflasse intelligitur: quod et inferius patebit.

Responderunt episcopi: Quæ dicta sunt pla-A cuerunt. 14. Osius episcopus dixit: Quod autem me undequaque movet, etc., ut pag. 723. Concilii Carthaginensis canones 14, 15, 23, 79, Ut de Tripoli unus episcopus in legationem, etc., ut pag. 703. 14. Item placuit de Tripoli, etc., ut pag. 234. 255 De diversis ordinibus Ecclesiæ servientibus, etc., ut pag. 703. 15.Item placuit, ut quisquis episcoporum,etc., ut pag. 703. Presbyteri et diaconi vel clerici, etc., ut pag. 28. Item placuit ut presbyteri,etc., ut pag. 723. De clericis qui intra annum causam suam agere non procurarunt. 79. Rursus constitutum, etc., ut pag. 722. Ut ab electis judicibus provocare non liceat. 96. Si autem fuerit provocatum 28, eligat, qui provocaverit, judices, ut cum eo et ille, contra quem provocaverit, ut ab ipsis deinceps nulli liceat provocare. Quod electorum judicum santentia sperni non debeat. 121 [122]. judicibus autem, etc., ut pag. 722. 286 De presbyteris et clericis, ut non appellent nisi ad Africana concilia. 125. Item placuit, ut presbyteri, diaconi, etc., ut pag. 723. Textus. Const. 8, tit. 4, lib. 1, ait, quod sententia episcoporum similes sint sententiis præfectorum,a quibus provocare non licet. Εt constit.29 ejusdem tit.: Sive solus metropolitanus, sive cum synodo sua episcopi aut clerici [causam judicet, et sententiæ non acquiescatur, ejus ditionis patriarcha cognoscit: ipsiusque judicatis, perinde atque ab initio judicasset, insistitur. patriarcharum namque sententiis non provocatur.Idem eliam const. 2, tit. 1 Novellarum tradit quæ dicit: Quod si quis eorum qui apud episcopos litigant, intra decem dlies [judicatis contradicat,locorum magistratus negotium examinato: et [si rectejudicatum esse videat sententiam confirmato et exsequitor: neque qui iterum in hoc victus fue· rit, amplius) provocandi potestatem habeto.Si vero magistratus contrario inodo atque episcopusjudicet, magistratus sententia provocationi obnoxia esto: atque secundum legem refertor et examinator. Caeterum ei ex jussione aut mandato episcopus judicet, provocatio sententiam ejus ad eum qui controversiam delegavit, referto. CAP. VII. — Quid si episcopus cum coepiscopa controversiam habens, non judicio contendat, sed manu agat? Concilii Carthaginensis canon 120, 38 Conc. Afric. c. 63. σεν. 'Απεκρίναντο οἱ ἐπίσκοποι· Τὰ λεχθέντα ἤρες με κι ιδ'. Ὅσιος ἐπίσκοπας εἶπε· Τὸ δὲ πάντοτέ νοῦν, κ. τ. λ. Συνόδου Καρθαγέννης κανών ιδ' ιε' τη' εθ' 4'5' ρκα' ρχει. Ωστε ἀπὸ Τριπόλεως ἕνα ἐπίσκοπον εἰς τοπο τηρησίαν, κ. τ. λ. ιδ'. Ομοίως ἤρεσεν ἀπὸ Τριπόλεως, κ. τ. λ. Περὶ διαφόρων τάξεων τὴ Ἐκκλησίᾳ δουλευουσών, λ. κ. τ. ιε΄. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα ὀστισδήποτε, κ. τ. λ. Πρεσβύτεροι xxi διάκονοι xxi κληρικοί, κ. τ. λ. κη'. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα οἱ πρεσβύτεροι, κ. τ. λ. Περὶ τῶν μὴ φροντιζόντων κληρικῶν, ἐντὸς ἐνιαυτοῦ πρᾶξαι το ἴδιον πράγμα. οθ΄. Πάλιν ὡρίσθη, κ. τ. λ. Ἵνα αἱρετοὺς δικαστὰς μὴ ἐξὸν εἴη ἐκκαλεῖα σθαι. 45. Ἐὰν δὲ γένηται ἔκκλητος, καὶ ἐπιλέξηται ὁ ἐκκαλεσάμενος δικαστάς, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ κἀκεῖνος καθ᾽ οὗ ἐξεκαλέσατο, τοῦ λοιποῦ κατὰ τούτων μηδενὶ ἐξέστω ἐκκαλέσασθαι. Ὅτι οὐκ ὀφείλει τῶν ἐπιλεγομένων δικαστῶν ἡ γνώμη ἐξουθενεῖσθαι. ρκα'. Κατὰ δὲ τῶν δικαστῶν, κ. τ. λ. Περὶ πρεσβυτέρων καὶ κληρικῶν, ἵνα μὴ έχε καλώνται, εἰ μὴ πρὸς τὰς τῆς ᾿Αφρικής συνε Ο όδους. ρκε΄. Ομοίως ἤρεσεν, ἵνα πρεσβύτεροι, κ. τ. λ. Η η' διάταξις τοῦ δ᾽ τίτ. τοῦ α' βιβλ. φησίν, ὅτι Αἱ τῶν ἐπισκόπων ψῆφοι, ταῖς τῶν ἐπάρχων ἐοίκασιν, ἀφ᾽ ὧν ἐκκαλεῖσθαι οὐκ ἔξεστι· καὶ ἡ κθ' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ., ὅτι εἴτε μόνος μητροπολίτης, εἴτε μετὰ τῆς συνόδου αὐτοῦ, δικάσει ἐπισκόπῳ ἢ κληρικῷ· καὶ ἡ μὴ στερχθῇ τὰ τετυπωμένα, ὁ τῆς διοικήσεως πατριάρχης σκοπεῖ, καὶ τοῖς ἐξ αὐτοῦ κρινομένοις ἐμμένουσιν, ὡς ἂν εἰ αὐτὸς ἐξ ἀρχῆς ἐδίκασεν· οὐ γὰρ ἐκκαλοῦνται αἱ τῶν πατριαρχών ψήφοι· τὸ αὐτὸ καὶ ἡ β' διάτ. τοῦ α' τίτ. τῶν Νεκρῶν ἥτις φησίν, ὡς εἴ τις τῶν παρὰ ἐπισκόπῳ δικαζου μένων, εἴσω δέκα, ἡμερῶν ἀντείποι, ὁ τῶν τόπων ἄρχων ἐξεταζέτω, τὸ πρᾶγμα, καὶ ἢ βεβαιούτω τὴν ψήφον καὶ ἐκβιβαζέτω, μὴ δυναμένου τοῦ δεύτερον ἐπὶ τούτῳ ἡττηθέντος ἐκκαλεῖσθαι· ἐναντίως δὲ τῷ ἐπισκόπω τοῦ ἄρχοντος ψηφιζομένου, ἡ τοῦ ἄρχοντος ψῆφος ὑπόκειται ἐκκλήτῳ, καὶ κατὰ τὸν νόμον ἀναφέρε ται καὶ ἐξετάζεται· ἐὰν δὲ ἀπὸ κελεύσεως ἢ προστάξεως δικάσῃ ἐπίσκοπος, ἡ ἔκκλητος τὴν ψῆφον αὐτοῦ ἐπὶ τὸν παραπέμψαντα τὴν ὑπόθεσιν ἀναπέμπει, ΚΕΦΑΛ Ζ'. Ἐὰν ἐπίσκοπος ἔχων πρὸς συνεπίσκοπον, μὴ δικάσηται, ἀλλὰ χειρὶ πράξῃ. Συνόδου Καρθαγένης κανών ρκ,

Περὶ τῶν τοῖς λαούς τάς νομίζουσιν αὐτοῖς ἀνήκειν, ἐπιβαλλόντων παρὰ γνώμην τῶν αὐτοὺς κατεχόντων, ϋμοίως ἤρεσεν, ἵνα οιοιδήποτε ἐπίσκοποι, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Η'. Πότε δύναται ἐπίσκοπος κινεῖν Επισκόπῳ παρὰ ἄρχοντι πολιτικῷ. Συνόδου Καρθαγένης κανών μη'. Περὶ ἀναβαπτισμάτων καὶ ἀναχειροτονιῶν ἡ μεταβάσεως ἐπισκόπων, μη'. Εκεῖνο δὲ ἀναφέρομεν ἐνταλθὲν ἡμῖν, κ. τ. λ. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τῶν ἀδίκως ἐκβαλλομένων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν. Συνόδου Σαρδικής κανών ιδ' ιπ' ιθ'. ιδ'. Οσίος ἐπίσκοπος εἶπε· Τὸ δὲ πάντοτέ με κι τοῦν, κ. ν. λ. της. Όσιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Υποβάλλοντος καὶ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Ολυμπίου, καὶ τοῦτο ἤρεσεν· ἵνα εἴ τις ἐπίσκοπος, βίαν ὑπομείνας ἀδίκως ἐκβληθείη, ἢ διὰ τὴν ἐπιστήμην, ἢ διὰ τὴν ὁμολογίαν τῆς καθολικῆς ᾿Εκκλησίας, ἢ διὰ τὴν τῆς ἀληθείας ἐκδικίαν, καὶ φεύγων τὸν κίνδυνον, ἀθῶος καὶ καθωσιωμένος ὢν, εἰς ἑτέραν ἔλθοι πόλιν, μή κωλυέσθω ἐκεῖ ἐπὶ τοσοῦτον διάγειν, ἕως ἂν ἐπανέλθῃ, ἡ τῆς ὕδρεως τῆς γεγενημένης αὐτῷ ἀπαλλαγὴν εὑρέσθαι δυνηθῇ· σκληρὸν γὰρ καὶ βαρύτατον, ἐλασίαν ἄδικον ὑπομεμενηκότα μὴ ὑποδέχεσθαι ὑφ᾿ ἡμῶν· πλείστη γάρ καλοκαγαθίᾳ καὶ φιλοφρονήσει ὀφείλει παραδέχεσθαι ὁ τοιοῦτος. Απαντες εἰρήκασιν· Πρεσε καὶ τοῦτο. ιθ΄. Γαυδέντιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οἶδας, αδελφέ Αέτιε, ὡς τὸ τηνικαῦτά ποτε κατασταθέντος σου Επισκόπου, ἡ εἰρήνη λοιπὸν ἐβράβευσεν • ἵνα μή τινα λείψανα διχονοίας περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐναπομείνῃ, ἔδοξε καὶ τοὺς παρὰ Μουσαίου κατασταθέντας, καὶ τοὺς παρὰ Εὐτυχιανοῦ, ἐπειδὴ αὐτῶν οὐδεμία αἰτία ευρίσκοιτο, πάντας ὑποδεχθῆναι. TIT. IX, CAP. VII-IX. De his qui in plebes, quas ad se pulunt pertinere, incontents his a quibus tenentur irruerint. Itcm placuit, ut quicunque episcopi, etc., ut pag. 726. 237 CAP. VIII. Quandonam liceat episcopo actionem intendere contra episcopum apud civilem judicem. Concilii Carthaginensis canon 48. De rebaptizationibus et reordinationibus, vel translationibus episcoporum. Illud autem suggerimus mandatum, etc., ut pag. 539. CAP. IX. - De episcopis et clericis inique expulsis. Concilia Sardicensis canones 14, 18, 19. 14, Osius episcopus dixit: Quod autem undequaque me movet, etc., ut pag. 723. ↑ 18 [17] Osius episcopus dixit: Suggerente fratre nostro Olympio, hoc quoque placuit; ut si quis episcopus vim passus, injuste ejectus sit, vel propter scientiam, vel ropter catholicæ Ecclesiæ confessionem, vel propter veritatis defensionem,et fugiens periculum, innocens exsecrationi subjectus in aliam urbem venerit; ne prohibeatur 238 illic tandiu agere, donec revertatur, vel a facta sibi injuria possit liberationem invenire.Durum enim est, atque adeo gravissimum, eum qui injustam ejectionen passus est,a nobis non suscipi.Is enim debet a nobis plurima humanitate et benignitate excipi. Omnes dixerunt: Hoc etiam placuit. 19 [18]. Gaudentius episeopus dixit: Scis, frater Aetie, quod tunc cum episcopus constitu· tus es, pax deinceps viguit; ne aliquæ dissidii reliqui remaneant, visum est, ut qui a Musso et Eutychiano constituti sunt, quia nulla eorum culpa inveniebatur, omnes suscipiantur. Ἡ κγ' διάταξης τοῦ γ' τίτ, τοῦ κ' βιβλ. τοῦ κώδι Tertus. Const. 23, tit. 3, lib.1, Cod. facit mentioδέχεται τὴν μνήμην Φλαβιανοῦ, καὶ ἐκβάλλει Εὐτυ- nem Flaviani, et ejicit Eutychelem Constit. vero 38 χέα· ἡ δὲ λη' διάτ. τοῦ αὐτοῦ τίτ, φησίν, ὅτι, Οὐ δει ejusdem tit. ait, Quod non oporteat episcopos aut τοὺς ἐπισκόπους καὶ κληρικούς, ἀναγκάζειν τινὰς clericos cogere aliquos, ut fructus offerant aut anκαρποφορεῖν, ἢ ἀγγαρείας διδόναι, ἤ ἐπηρεάζειν, ἤ garias præstent: vel propterea vexare, vel excomἀφορίζειν, ἤ ἀναθεματίζειν, ἢ μὴ βαπτίζειν, ή μή municare, vel anathmate ferire, vel Eucharistiæ διδόναι κοινωνίαν διὰ ταῦτα, κἂν ἔθο; τοιοῦτον ἐκρά- sacramentum non porrigere: tametfi consuetudiτησεν· ὁ δὲ παραβαίνων, ἐπίπτει τῆς ᾿Εκκλησίας καὶ ne id invaluerit. Transgressorem autem ab Eccleτῆς διοικήσεως αὐτῆς, καὶ δίδωσι τ' λίτρας· ταῦτα sia ejusque «dministratione excidere, ac decem δὲ κρατεῖ ἐν μόνῃ τῇ βασιλευούσῃ καὶ τῇ ἐνορίᾳ libras dare. Atque hæc quidem in sola re gia urbe, αὐτῆς, καὶ τοῖς ἀνήκουσι τόποις μητροπολίτου, ὑπὸ ejusque territorio, et locis aut ad metropol lanos τοῦ πάτριαρχου χειροτονουμένοις, ἤ τοῖς ἐξ ἐκείνων qui a patriarcha ordinantur,aut ad episcopos qui γινομένοις ἐπισκόποις· καὶ ἡ ιζ' διάς, του α' τίτ. ab hisce [metropolitanis] creantur, pertinentibus, τῶν Νεκρῶν φησιν, ὅτι ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος, obtinere. Et const. 2, tit. 1 Novellarum ait: Quod χωρίς κανονικῆς αἰτίας, ἀφορίζων τινὰ τῆς κοινων episcopus aut presbyter,qui citra causam in canoνίας, λυομένου του χωρισμού ὑπό τοῦ μείζονος te- nibus comprehensam a communione quempiam ρέως, αὐτὸς ἀκοινώνητος γίνεται, ἐφ' ὅσον χρόνον segregat, resoluta separatione per majorem saἱερεὺς ὑφ᾿ ὃν τελεῖ συνίδοι, cerdotem, ipse quantocunque tempore sacerdoti cui subest visum fuerit,acommunione excludatur. δε

289 CAP. X. - De separalis aut pulsis Ec-A clesia vel communione. Apostolorum canones 12, 13, 32, 51. 12. Si quis 28 clericus vel laicus segregatus, sive non recipiendus, discedens, in altera urbe receptus fuerit absque litteris commendatitiis, segregetur, et qui excipit, et qui exceptus est. 13. Sin autem est segregatus, ejus intendatur segregatio. 32. Si buis presbyter vel diaconus ab episcopo sit segregatus, non liceat alii eum suscipere, quam qui ipsum segregavit: nisi forte sit mortuus episcopus qui ipsum segregavit. 51. Si quis episcopus, presbyter, vel diaconus, vel omnino ex sacerdotali numero,a nuptiis, caruibus et vino,non propter exercitationem, sed propler abominationem abstinet, oblitus quod omnia valde bona, et quia masculinum et femininum fecit Deus homitem: sed blasphemans calumniatur opifcium; vel corrigatur, vel deponatur, et ex Ecclesia ejiciatur. Similiter et laicus. Concilii Nicæni canones 5, 12, 13, 16. 5. De iis qui a communione segregati sunt, etc., ut pag. 674. 12.Qui autem a gratia 29 quidem evocati,et primuin suum ardorem ostenderunt, et cingula deposuerunt,postea autem ut canes ad suumn vomitum reversi sunt, ut nonnulli etiam pecuniam profunderent, et beneficiis malitiam assequerentur, hic decem annis prosternantur supplices, etiam post triennii auditionis tempus. In his autem omnibus examinare convenit consilium et speciem 260 penitentiæ.Quicunque enim et metu, et lacrymis, et tolerantia, et bonis operibus conversionem et opere et habitu ostendunt, hi impleto auditionis tempore quod præfinitum est, merito orationum communionem habebunt,cum eo quod liceat etiam episcopo humanius aliquid de eis statuere 30. Quicunque autem non adeo graviter tulerunt, nec multum sua referre existimarunt, salisque esse putarunt in ecclesias ingredi ad conversionem tempus omnino impleant. 13. De iis qui excedunt 31,antiqua et canonica lex nunc quoque servabitur, ut si quis vita excedat, ultimo et maxime necessario viatico ne privetur. Si autem deploratus et communionem assecutus rursus in vivos relatus sit cum iis qui orationum sunt tantum communionis participes. In summa autem, de quolibet excedente et Eucharistim participationem petente, cum examinatione oblationem impertiat. 16. Quicunque temere, etc., ut pag. 542. ΚΕΦΑΛ. 1. - Περὶ τῶν ἀφοριζομένων ἢ ἐκβαλ λομένων τῆς ᾿Εκκλησίας ἢ τῆς κοινωνίας. ᾿Αποστόλων κανών ιβ' ιγ' λβ' να'. ιβ'. Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκός, ἀφωρισμένος ἤτοι ἄδεκτος, ἀπελθὼν ἐν ἑτέρᾳ πόλει δεχθῇ, ἄνευ γραμ μάτων συστατικῶν, ἀφοριζέσθω καὶ ὁ δεξάμενος καὶ ὁ δεχθείς. ιγ'. Εἰ δὲ ἀφωρισμένος εἴη, ἐπιτεινέσθω αὐτῷ ὁ ἀφορισμός. β΄. Εἴ τις πρεσβύτερος ἢ διάκονος ὑπὸ ἐπισκόπου γένηται ἐν ἀφορισμῷ, τοῦτον μὴ ἐξεῖναι παρ' ἑτέρου δεχθῆναι ἀλλ᾽ ἢ παρὰ τοῦ ἀφορίσαντος αὐτόν· εἰ μὴ ἂν κατὰ συγκυρία, τελευτήσῃ ὁ ἀφορίσας αὐτὸν ἐπίσ σκοπος. ἢ να'. Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ο διάκονος, ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, γάμου καὶ κρεῶν καὶ οἶνου οὐ δι' ἄσκησιν, ἀλλὰ διὰ βδελυρίαν ἀπέχεται, ὅτι πάντα καλὰ λίαν καὶ ὅτι ἄρσεν καὶ θῆς λυ ἐποιήσεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ βλασφημών διαβάλλει τὴν δημιουργίαν, ἢ διορθούσθω ἡ καθαιρεία σθω καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας ἀποβαλλέσθω· ὡσαύτως καὶ λαϊκός. Συνόδου Νικαίας κανών ε' ιβ' ιγ' ι5. ε'. Περὶ τῶν ἀκοινωνήτων γενομένων, κ. τ. λ. ιβ'. Οἱ δὲ προσκληθέντες μὲν ὑπὸ τῆς χάριτος, καὶ τήν πρώτην ὁρμὴν ἐνδειξάμενοι, καὶ ἀποθέμενοι τὰς ζώνας, μετὰ δὲ ταῦτα ἐπὶ τὸν οἰκεῖον ἔμετον ἀναδρασ μόντες ὡς κύνες, ὥς τινας καὶ ἀργύρια προέσθαι, και βενετικίοις κατορθῶσαι τὸ ἀναστρατεύσασθαι, οὗτοι δέκα ἔτη ἀποπιπτέτωσαν, μετὰ τὸν τῆς τρις ετοῦς ἀκροάσεως χρόνον· ἐφ᾿ ἅπασι δὲ τούτοις προσε ήκει ἐξετάζειν την προαίρεσιν καὶ τὸ εἶδος τῆς μετανοίας· ὅσοι μὲν γὰρ φόβῳ καὶ δάκρυσι καὶ ὑπομονῇ καὶ ἀγαθοεργίαις τὴν ἐπιστροφὴν, ἔργῳ καὶ οὐ σχήματι ἐπιδείκνυνται, οὗτοι πληρώσαντες τὸν χρόνον τὸν ὡρισμένον τῆς ἀκροάσεως, εἰκότως τῶν εὐχῶν κοινωνήνουσι, μετὰ τοῦ ἐξεῖναι τῷ ἐπισκόπῳ, καὶ φιλανθρωπότερον τι περὶ αὐτῶν βουλεύσασθαι ὅσοι δὲ ἀδιοφόρως ἤνεγκαν, καὶ τὸ σχῆμα τοῦ εἰσιέναι εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἀρκεῖν αὐτοῖς ἡγήσαντο πρὸς τὴν επιστροφὴν, οὗτοι ἐξάπαντος πληρούτωσαν τὸν χρόν νον, ιγ. Περὶ δὲ τῶν ἐξοδευόντων, ὁ παλαιὸς καὶ και νονικός νόμος φυλαχθήσεται καὶ νῦν, ὥστε εἴ τις ἐξοδεύοι, τοῦ τελευταίου καὶ ἀναγκαιότατου ἐφοδίου τοῦτον μὴ ἀποστερεῖσθαι· εἰ δὲ ἀπογνωσθεὶς καὶ κοινωνίας τυχών, μετὰ τῶν κοινωνούντων τῆς εὐχῆς μόνης ἔστω, ἄχρις ἂν πληρωθῇ ὁ ὁρισθεὶς ὑπὸ τῆς μεγάλης συνόδου χρόνος· καθόλου δὲ καὶ περὶ παντὸς οὔτινοτοῦν ἐξοδεύοντας, αἰτοῦντος τοῦ μετασχεῖν εὐχαριστίας, ὁ ἐπίσκοπος μετὰ δοκιμασίας μεταδι δότω τῆς προσφοράς. 15'. Ὅσοι ῥιψοκινδύνως, κ. τ. λ. 28. Can. Nican. 99 Nec. 3; Afric. 10: Siric.; Innoc. 10: Leonis 24, 50 Valent. 19. 31 Arel. 6, Carth. 7; Valent, 21; Innoc. 22; Cœlest. 15; Leonis 24,