THEOGNOSTI MONACHI radiantia, his qui pietate in studebant apparebant, similiter in mari jaculis salciata alternis fluctuum orbibus elata et in arenosam terram emissa, divinisque indicantibus prodigiis ab hominibus piis inventa, communibus impensis publicos honores receperunt, multi quoque remotioribus temporibus, corporis integram sepulturam cum recepissent, sub terram occultari perpetuo non sustinuerunt, sed revelante apparitionum visione seipso manifestantes, in catholicam adorationem processerunt, thaumaturgicam virtutem invocantibus præstantes; et hæc multiplici modo inventarum sanctarum reliquiarum pallia, ad quæ accurrentes, animarum et corporum sanationem invenimus. Nam debiles curant, ægrotos sanant, dæmoniacos liberant, leprosos mundant, in Gde Jesu Christi, veri Dei nostri, una cum coæterno ejus Patre, et vivifico Spiritu, cui gloria et potentia in sæcula sæculorum. Amen, Deum colligere φελλῶν πλευστικῶς ἐπιπολάζοντα, ὥσπερ ἀστέρες ἀκτινοβολοῦντα, τοῖς θεοσεβῶς τὸ συλλέγειν ἐνδει κνυμένοις κατεφαίνοντο· ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ ἐν θα λάσσῃ ἀκοντισθέντα τῇ ἀλλεπαλλήλῳ φορᾷ τῶν κυμάτων, πρὸς τὴν ψαμμόστρωτον γῆν ἐκπεμφθέντα, καὶ θείοις δεικτικοῖς σημείοις διὰ χρηστῶν ἀνδρῶν εὑρεθέντα, πρὸς τὴν κοινὴν εὐεργεσίαν, τὴν δημο σίαν ἔλαβον ἐμφάνειαν· πολλοὶ καὶ πρὸς τὰ βαθύτερα μέρη, ὁλόσωμον τὴν ταφὴν εἰληφότες, τὸ ὑπὸ γῆν καλύπτεσθαι διηνεκῶς οὐκ ἠνέσχοντο· ἀλλὰ τῇ ἀποκαλυπτικῇ τῶν ὁράσεων θεωρία ἑαυτοὺς φανερώσαν. τες, εἰς καθολικὴν προῆλθον προσκύνησιν, θαυματουργικάς δυνάμεις τοῖς ἐκζητοῦσιν ἀπονέμοντες. Καὶ ταῦτα τῶν πολυτρόπως εὑρεθέντων ἁγίων λειψάνων τὰ σχήματα· ἐν οἷς προστρέχοντες, ψυχῶν καὶ σωμάτων ἰατρείαν εὑρίσκομεν. Καὶ γὰρ ἀσθε νοῦντας θεραπεύουσι, νοσοῦντας ῥωννύουσι, δαιμο νιῶντας ἐλευθεροῦσι, λεπρούς καθαίρουσι, πίστει Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ἅμα τῷ συνανάρχῳ αὐτοῦ Πατρί, καὶ τῷ ζωοποιῷ Πνεύματι ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. THEOGNOSTI LIBELLUS AD NICOLAUM I PAPAM IN CAUSA IGNATII CP. (Apud MANSI, Concil. tom. XVI, col. 293, inter Acta concilii CP. 1v.). Libellus de tota magni Ignatii causa missus ad Ni- Λίβελλος περιέχων πάντα τὰ κατὰ τὸν μέγαν colaum papam Romanum, Ignatii patriarchæ nomine a Theognosto monacho et archimandrita veteris Romæ, et exarcho Constantinopolitano. scriplus. Ignatius tyrannide oppressus, mul:isque ærumnis conflictatus, et qui precum infelicia tempora experti sunt, metropolitani decem et quindecim episcopi, coenobiarcharum insuper ac presbyterorum, monachorumque infinita multitudo, sanctissimo domino nostro et beatissimo præsidi, cunetarum sedium patriarchæ, sancti Petri principis apostolorum successori, acumenico papa Nicolao, episcopisque illius sanctissimis, et sapientissime Ecclesiæ Romanæ universæ in Domino salutem. Quis dabit capiti meo, ut est in sacris Litteris, aquam, et oculis meis fontem lacrymarum; et deplorabo mala quæ acciderunt mihi, et eorum qui mc persequuntur, barbaricam inmanitatem? Frigore cuim et nuditate, fameque et extremis malis omnibus infesti me hostes et alastores exagitarunt. Quidecim ipsos dies acerrimo frigore, locoque gelidissimo, ergastulo me occulto tenebricosoque rebus destitutum omnibus incluserunt, vinculisque constrinxerunt, ita ut ad me adire nemini visendi causa liceret, morbo jam alias gravi laborantem: crudelem insuper in modum ceciderunt, omnesque artus mneos verberibus affixerunt. Causam porro, ex qua Versabar in palestra et lucta cum imperatoris avunculo tyrannidem exercente Barda, quem ego Ιγνάτιον, πεμφθεὶς πρὸς Νικόλαον πάπαν Ῥώ μης, προσωποποιηθεὶς ὑπὸ Θεογνώστου μοναχοῦ καὶ ἀρχιμανδρίτου τῆς πρεσβυτέρας Ρώ μης, καὶ ἐξάρχου Κωνσταντινουπόλεως, εἰς ὄνομα Ιγνατίου τοῦ πατριάρχου. Ἰγνάτιος ὁ τυραννηθείς, καὶ πολλοῖς πειρασμοῖς προσωμιληκώς, καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ τούτων τῶν καιρῶν πεῖραν λαβόντες, δέκα μητροπολῖται, δέκα πρὸς τοῖς εʹ ἐπίσκοποι, ἡγουμένων τε καὶ πρεσβυτέρων καὶ ἑτέρων μοναχῶν πλῆθος ἄπειρον, τῷ δεσπότῃ ἡμῶν τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ μακαριωτάτῳ προέδρῳ καὶ πατριἀρχῇ πάντων τῶν θρόνων, καὶ τοῦ κορυφαίου διαδήαὐτὸν ἁγιωτάτοις ἐπισκόποις, καὶ πάσῃ τῇ σοφωτάτη χῳ, καὶ οἰκουμενικῷ Νικολάῳ πάπῃ, καὶ τοῖς ὑπ᾽ τῶν Ῥωμαίων Ἐκκλησίᾳ ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ, κατὰ τὸ Λόγιον, καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων; καὶ κλαύ κόντων με βαρβάρων ἀπήνειαν. Ἐν ψύχει γάρ με σομαι τὰ συμβεβηκότα μοι κακά, καὶ τὴν τῶν διωἐξήτασαν οἱ ἀλάστορες. Δεκαπέντε ἡμέρα; ἐν κατακαὶ γυμνότητι καὶ λιμῷ καὶ παντοίοις ἄλλοις κακοῖς ψύχῳ καὶ τόπῳ καὶ χρόνῳ, ἔν τινι παρ' αὐτοῖς ἀποῤ ῥήτῳ ἐγκατακλείσαντες δωματίῳ ἀδάπανόν τε καὶ ἀνεπισκόπητον, κατεδέσμευσαν, καὶ ταῦτα νόσῳ βαρεία προκατειλημμένον, αἰκίζοντές τε δεινῶς, καὶ πᾶν μέλος συνθλῶντες ῥάβδοις. Οθεν δὲ ταῦτά μοι συνεκύρησεν, ἰδοὺ γράφω læc in me mala redundarur, erce jain totam erpol.0. Προϋπῆρχον ἐν τάξῃ καὶ μάχῃ πρὸς τὸν τοῦ βασιλέως θεῖον Βάρδαν τὸν τυραννήσαντα, καὶ παίων

LIBELLUS AD NICOLAUM I PAPAM. τοῖς τοῦ Πνεύματος λόγοις οὐκ ἐπαυόμην· ἀντετυ- gladlio spiritus, seu verbo Dei everberare non lesiπτόμην δὲ ταῖς ἀπειλαῖς καὶ ἐπιβουλαῖς. Ἡ δὲ αἰτία, ὅτι ἤλεγχον τοῦτον διὰ τὴν Πρωδιακὴν χαμαιτυπίαν· καὶ μὴ πειθόμενον ἔξω ἐθέμην τῆς Ἐκκλησίας. Ἐπὶ τούτοις ὁ κρατῶν ποτὲ μὲν ἐδυσώπει με, ποτὲ δ' ἠπείλει τὰ δεινά, εἰ μὴ πεισθείην δέξασθαι τὸν θεῖον αὐτοῦ. Ὡς δὲ τούτῳ πεισθεὶς ὁ κρατῶν ἠβουλήθη τήν τε μητέρα καὶ τὰς ἀδελφάς ἐξοστρακίσαι τῶν βασιλείων, ἐγκελεύεται μοι χεῖραι αὐτάς. Ἐγὼ δ' οὐκ ἐπειθόμην, διὰ τὸ τῶν γυναικών περὶ τὴν κουρὰν ἀκούσιον. Διὰ ταῦτα γοῦν καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀπηλάθην, εἶτα καὶ ἐτυπτήθην, και ἐξωρίσθην, καὶ δέδεμαι, καὶ κέκλεισμαι πρὸ τῆς τῶν καθ᾽ ὑμᾶς κριτῶν ἐνδημίας. Καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ δὲ ταυτὰ πεπόνθασιν. Αἱ δὲ παρ᾽ ἡμῶν δοθεῖσαι τοῖς ἐπισκό ποις ἔγγραφοι πίστεις, ήγουν ἐπιστολαί, διὰ τοῦ πρεσβυτέρου Λαυρεντίου καὶ τῶν δύο Στεφάνων, τοῦ σε ὑποδιακόνου καὶ τοῦ λαϊκοῦ, οὓς καὶ ἐνωρκώσαμεν, ταῖς χερσὶ τῆς σῆς ἁγιότητος αὐτὰς ἀποδοθῆναι, άπρακτοι μεμενήκασιν. ὡς δὲ παραστῆναι ἐκελευόμεθα εἰς τὸ Καϊαφαϊκὸν ἐκεῖνο κριτήριον, ἐκράξαμεν ἐπὶ τῆς ὑμῶν ἁγιότητος προκαλούμενοι κριθῆναι. Αλλ' οὐδεὶς ἦν ὁ ἀκούων. Μετὰ τοῦτο μετάκλητοι πάλιν γενόμενοι ἠρωτήσαμεν Πῶς κελεύετε ἡμᾶς, ω Πατέρες, πρὸς ὑμᾶς παραγε νέσθαι; ὡς μοναχοὺς καὶ καταδίκους, ἢ ὡς κριθησομένους; Καὶ ἀντέπεμψαν ἡμῖν, ὅτι ὡς ἐστὲ ἄξιοι. Ἐφορέσαμεν οὖν τὰς ἱερατικάς στολάς, καὶ οὕτως ἐχωροῦμεν πρὸς τὸ συνέδριον, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν λῃ στήριον. Καὶ ὡς πλησίον γεγόναμεν, πέμψας ὁ τύ ραννος ἐπὶ τῆς λεωφόρου, τὴν ἱερὰν ἀποδύει στολήν. Εἶτα ὡς ἔνδον τοῦ νεὼ συνωθέσθημεν, ἀποστέλλονται πρὸς ἡμᾶς οἱ προῤῥηθέντες τρεῖς τῶν κριτῶν ὑπηρέται, ὅ τε Λαυρέντιος καὶ οἱ δύο Στέφανοι, καὶ εἶπον πρός με· Τί ὅτι κατεγνωσμένος ἐπὶ τοσαύταις α!- τίαις καὶ καθῃρημένος, τὴν ἱερὰν ἐτόλμησας περι βαλέσθαι στολήν; Αποσπάσαντες οὖν με τῶν σὺν ἐμοὶ βίᾳ, μόνον τῷ κρατοῦντι παρέστησαν· καὶ ὁ κρατῶν εὐθὺς ὕβρεσι πλύνει με. Ἐμοῦ δὲ φιλανθρωποτέρας τὰς ὕβρεις τῶν βασάνων εἰπόντος, μικρὸν κατέπαυσε τὸν θυμὸν, καὶ εἰς ξυλόσκαμνον καθεσθή ναί με ἐκέλευσε· καὶ διαλόγου μεταξύ γεγονότος, Ραδίουλδων [Ραδούαλδον] καὶ Ζαχαρίαν ἐζήτουν προσαγορεῦσαι τοὺς τοποτηρητά;. Καὶ ἐνδοθέντος nebam; qui contra me minis insidiisque appetebat. Argumentum et causa reprehensionis erat Herodianum in Barda exemplum et incestus. Eum contumacem, neque resipiscentem ab ecclesia rejeci. Deinde imperator ipse modo pro illo deprecabatur, modo atrociter minabatur, nisi avunculum in gratiam reciperem. Postquam vero impulsus a Barda statuit matrem cum sororibus a palatio submovere, præcepit mihi ut illas attonderem, quas ego invitas tondendas non existimavi. Has ergo ob causas a throno deturbatus snin, et pulsatus atque elimina· tus, et in custodia vinculisque, cum iis qui n'ecum fuere senseruntque, eadem passis, detentus ante judicum vestrorum adventum. Cum autem ad vos litteras, quibus episcopos statum rerum omnium docebamus, per Laurentium presbyterum et duos Stephanos dedissemus (quorum alter subuliaconus, alter laicus), illos etiam sacramento adegimus, uti eas ipsi manu sua tuæ sanctitati porrigerent, nihil egere. “ tres Nos vero ut jussi sumus ad tribunal Caiphano non absimile comparere, ad sanctitatis vestræ judicium magno clamore provocavimus. Sed non erat qui nos audiret. Deinde rursum citati rogavimus: Quomodo nos, o Patres, jubetis comparere? ut monachos et damnatos, an ut judicandos? Qui renuntiarunt: Perinde ut digni estis. Sacro igitur ornatu induti ad concilium, imo latrocinium, perreximus: cumque jam prope abessemus, submisit tyrannuş in publicam viam, qui sacris nos vestibus exuerent. Cumque jam ad templum protrusi essemus, prædicti judicum viatores, Laurentius et duo Sthephani ad nos mittuntur, qui ad me: Quid tu, inquiunt, tot ob crimina damnatus exauctoratusque, sacram tamen stolam ausus es induere? Ergo me per vim a meis avulsum solum ad imperatorem sistunt, qui me contumeliis extemplo onerat, Respondente porro me, convicia paulo mitiora esse tormentis, paululum repressit furorem, jussitque in ligneo scamno me sedere. Interim cum verba ultro citroque flerent, rogavi ut Rhodoaldum et Zaclariam legatos tuos liceret mihi salutare, factaque potestate eos consalutavi, atque interrogavi, qui adessent. Legati, inquiunt, sumus Nicolai pape μοι, προσηγόρευσα· οὓς καὶ ἠρόμην τὴν ἐπιδημίας η Romani, causa tue cognoscenda gratia missi.. τῆς σφῶν αἰτίαν. Οἱ δὲ εἶπον· Τοποτηρηταί ἐσμεν Νικολάου πάπα Ρώμης, καὶ ἀπεστάλη μεν κρἶναι τὰ κατὰ σέ. Πάλιν ἠρόμην, εἰ γράμμα μοι κεκομίκασι τῆς ἁγιωσύνης σου. Οἱ δὲ εἶπον, μὴ ἔχειν, διὰ τὸ μηδὲ πρὸς πατριάρχην ἔρχεσθαι, ἀλλὰ πρὸς τὸν ὑπὸ τῆς οἰκείας συνόδου καθαιρεθέντα, καὶ, Ετοιμο! ἐσμεν τὰ κατὰ κανόνας πράττειν. — Οὐκοῦν, ἔφην ἐγώ, πρότερον ἐκ μέσου τὸν μοιχὸν ποιήσατε· εἰ δὲ μὴ τοῦτο δύνασθε, οὐδὲ κριταί ἐστε. Ἐκεῖνοι δὲ ἀντέςησαν πάλιν, δείξαντες τῇ χειρὶ τὸν κρατοῦνται Οὕτω θέλει ἐκεῖνος. Ἐπὶ τούτοις πρὸς παράκλησιν μετέπεσον οι περὶ τὸν βασιλέα, καὶ τὴν ἀπόταξιν ἐξήτουν, ποτὲ μὲν παραινοῦντες, ποτὲ δὲ καὶ ἀπει λοῦντες· ἀλλ᾽ οὐκ ἔπειθόν με. Διὸ καὶ πρὸς τοὺς μηQuarenti rursum, an a sanctitate tua litteras ad me haberent, responderunt, nullas se la!ere; co quod, aiebant, non ad patriarcham, sed ad eum. qui in provinciali concilio suo damnatus esset, veairemus, parati omnia ex canonum decretis ileſinire. Ergo, inquan, prius adulterum removete: quod si facere non potestis, ne judices quidem estis. Qui manu imperatorem indicantes: Ita imperat, inquiunt, ille. Deinde palatini ad me conversi hortantur, exiguntque nunc consulendo, nunc mis mitando, abdicationem: sed frustra. Ergo adl metropolitanos versi, alios aliis calumniis et criminationibus insectantur, cur scilicet, qui jam depositioni meæ non repugnassent, nunc denuo me patriarcham

THEOGNOSTI MONACHI peterent? Quibus metropolitae: Duobus, inquiunt, τροπολίτας ετράπησαν, ἄλλους ἄλλως διαβάλλοντες malis propositis, ira nempe imperatoris, ac populi seditione, minus scilicet elegimus. At vos, palatini proceres, reddite nunc patriarcha nostro dignitatem suan, et de nolis nihil laborate. Hic rursum regia factio me impellit, uti mea sponte me palam patriarchatu abdicem, atque ita securus adulter Ecclesiam teneat. Recusante me, cum dies abiisset, conventus est dimissus. Idem postea cum sæpius frustra tentassent, ad alias artes se convertunt, supraque nominatos judicum ministros ad me ablegant, atque ad conciliabulum citant. Ego vero, inquam, non compareo, neque video vos judices quidquam ex præscripto Ecclesiæ agentes, Photio tyranno non ejecto, ad cujus etiam mensam accum. bitis, et cujus munera procul etiam stantes accepistis. Ad Rhædestum enim urbem vobis missæ vestes, planetæ, ornamenta ad sinum pendentia. Hujuscemodi ego judices non agnosco: ad papam provoco; lubens judicium illius subibo. καὶ αἰτιώμενοι, ὅτι τὴν ἀπόταξιν τὴν ἐμὴν τάχα αὐ τοὶ ἔφερον, καὶ πῶς πάλιν ζητοῦσί με πατριάρχην; Πρὸς οὓς οἱ μητροπολῖται ἀντεῖπον, ὅτι Δύο κακῶν προκειμένων, τοῦ τε βασιλικοῦ θυμοῦ, καὶ τῆς τοῦ πλήθους ἐπαναστάσεως, τὸ κουφότερον ἐξελεξάμεθα τότε· ἀλλ' ὑμεῖς, οἱ περὶ τὸν βασιλέα, ἀπόδοτε τὸν θρόνον τῷ πατριάρχῃ, καὶ περὶ ἡμῶν μὴ φροντί σητε. 'Αλλ' ἐν τούτοις πάλιν πρὸς παράκλησιν ἐχώ ρουν οι βασιλικοί, αὐτοῦντες ἐμὲ καθαρῶς ἀποτάξα σθαι, καὶ οὕτω τὸν μοιχὸν τὴν Ἐκκλησίαν ἀδεῶς κατέχειν. Ὡς δ' οὐκ ἐπειθόμην, παρῆλθεν ἡ ἡμέρα ἐκείνη. Ἐπὶ τούτοις διελύθη τὸ σύστημα· τὸ αὐτὸ δὲ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας ἐποίουν. ὡς δὲ τοῦ σπουδα ζομένου ἀπέτυχον, ἐπὶ ἕτερον μηχανῆς εἶδος τρέπονται, καὶ τοὺς προῤῥηθέντας τῶν κριτῶν λειτουρ γούς πέμψαντες, εἰς τὸ συνέδριον προκαλούνται με. Ἐγὼ δὲ ἔφην, ὅτι Κἀκεῖ οὐκ ἔρχομαι· οὐδὲ γὰρ οἷδα ὑμᾶς τοὺς κριτές κατά βαθμὸν ἐκκλησιαστικόν τι πράττοντας, ἐπεὶ οὐδὲ τὸν ἐπιβήτορα ἐκ μέσου περ ποιήκατε, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ συνεσθίετε τούτῳ, καὶ τὰ δῶρα αὐτοῦ μακρίθεν ἐδέξασθε. Κατὰ γὰρ τὴν Ραιδεστὸν ὑμῖν αὐτὰ ἀπηντήκασιν, ἱμάτιά τε καὶ φελώνια, καὶ ἐγκόλπια. Ὑμᾶς ἐγὼ κριτάς τοιούτους οὐ δέχομαι, ἀλλὰ πρὸς τὸν πάπαν με ἀπαγάγετε, κἀκεῖθεν τὴν κρίσιν ἀσμένως δέχομαι. Hoc idem qui mecum erant magna voce clamitarunt. Deinde, ut dicte epistola legerentur, postlavimus, quæ canonicas Innocentii pap:e pro sancta Chrysostomo sanctiones continebant, Joauni concilium judicum non prius esse subeundum, quam is loco suo thronoque esset restitutus. Et in Sardicensi concilio canon quartus: Si quis episcopus fuerit depositus, dicatque se habere defensionem; non prius sufficiatur in ejus locum alius, quam de eo Romanæ Ecclesiæ pontifex decernat. Hæc et alia id genus multa illis epistolis continebantur, quæ uti quæras legasque, le, Patrum et antistitum reverendissime, fratrumque amantissime, rogamus. Cum vero nihilominus adhuc nos urgerent, uti ad se veniremus, ita testati sumus: Ut apparel, Patres mei, neque canones legistis, neque decretum ecclesiasticum nostis. Lex enim est hæc, ut citatus a synodo episcopus, per duos episcopos vocetur, et hoc iterum ac tertio. Vos autem per duos me accersitis, diaconum alterum, alterum laicum. Et nos quidem hæc excusabamus. Illi vero testes produxere, qui dicerent se paratos esse jurejurando confirmare me non rite et lege creatum consecratumque esse. Ilic ego: Qui sunt, inquam, illi? quis illis credat? Quis vero canon decernit, ut imperator testes producat? Ergo, si ego archiepiscopus non sum, ne tu quidem imperator es, neque isti episcopi, sed neque machus, omnes enim vos iu-. dignis manibus meis precibusque estis consecrati. Si adulter membrum esset Ecclesiæ, vel mea sponte annucrem: nunc vero alienum quomodo pastorem ovium Christi constituam? Multa huic adversantur. Primum,lex iis quod sit, qui ab Ecclesia damnati, et anathemate præcisi: qui quidem id non a nolis duntaxat passi sunt, et aliis quoque patriarchis, sed et ab ipsa vestra potestate, cum illis per Τοῦτο καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πάντες ἐξεβόησαν. Εἶτα τις προδηλωθείσας ἐπιστολὰς ἀναγνῶναι ἐζητήσαμεν αὐτούς. Κανονικαὶ γὰρ ἀποδείξεις ἐν αὐταῖς ἐνεφέροντο τοῦ Ἰννοκεντίου πάπα ὑπὲρ τοῦ ἐν ἁγίοις Χρυσοστόμου, ὅτι οὐ δεῖ Ἰωάννην εἰς τὸ δικαστήριον εἰσελθεῖν, πρὶν αὐτὸν εἰς τὸν οἰκεῖον ἀποκαταστῆναι θρόνον. Καὶ τῆς ἐν Σαρδικῇ κανὼν δ', ὡς Ἐάν τις ἐπίσκοπος καθαιρεθῇ, καὶ λέγῃ πάλιν ἔχειν ἀπολογίαν, μή πρότερον εἰς τὴν καθέδραν αὐτοῦ ἕτερον ἀντικαταστῆναι, πρὶν ἂν τὸν τῆς Ῥωμαίων Ἐκκλη σίας ἐπίσκοπον ὅρον περὶ τούτου ἐξενεγκεῖν. Καὶ Ετερα δὲ πολλὰ τοιαῦτα ταῖς ἐπιστολαῖς ἐνεγέγρα πτο, ὰ καὶ ζητῆσαί σε δυσωποῦμεν, Πατέρων και προέδρων αἰδεσιμώτατε καὶ φιλαδελφότατα, καὶ ἀναγνῶναι. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἔτι ἐνέκειντο ζητοῦντες ἐλθεῖν ἡμᾶς πρὸς αὐτοὺς, καὶ ταύτην πεποιήκαμεν τὴν ἀπολογίαν· ὡς ἔοικε, Πατέρες μου, οὔτε κανόνας ἀνέγνωτε, οὔτε ὅρον ἐκκλησιαστικὸν οἴδατε. Όρος γάρ ἐστι τοιοῦτος· Ἵνα ὁ καλούμενος ἐπίσκοπος ἀπὸ συνόδου, διὰ δύο ἐπισκόπων καλῆται, καὶ τοῦτο για νηται δὶς καὶ τρίς. Ὑμεῖς δὲ ἀπὸ δύο, διακόνου καὶ η λαϊκοῦ, ἡμᾶς προσκαλεῖσθε. Καὶ ἡμεῖς μὲν τοιαῦτα ἀπολογούμεθα. Ἐκεῖνοι δὲ παρήγαγον μάρτυρας τοὺς λέγοντας, ἑτοίμους εἶναι ὁμήσαι, ὡς ἀψήφιστος προεβλήθην καὶ ἐχειροτονήθην. Πρὸς ὅπερ ἐγὼ πάλιν ἀντεῖπον· Τίνες οὗτος; καὶ τίς πιστεύσει αὐτοῖς, ποῖος δὲ κανὼν παρακελεύεται, μάρτυρας τὸν κρατ τοῦντα παράγειν; Οὐκοῦν εἰ ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ἀρχιερεὺς, οὐδὲ σὺ βασιλεὺς, οὐδ᾽ οὗτοι ἐπίσκοποι, ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ μοιχός. Πάντες γὰρ ὑμεῖς τῶν ἀναξίων μου χειρῶν καὶ εὐχῶν ἐστε ἀποτέλεσμα. Ε! ἐκ τῆς Ἐκκλησίας ἦν ὁ μοιχὸς, συνένευσα ἂν καὶ ἑκὼν αὐτῷ· νῦν δὲ ἀλλότριον πῶς καταστήσω ποιμένα τῶν τοῦ Χριστοῦ προβάτων; Πολλὰ τούτῳ τὰ ἐναντία πρόσεστιν· ἕν μὲν, ὅτι ἐκ τῶν ἀκοινωνήτων καὶ ἀναθεματισμένων ἐστίν. Οὐ μόνον δὲ παρ᾽ ἡμῶν τοῦτο πεπόνθασι καὶ

LIBELLUS AD NICOLAUM I PAPAM. τῶν λοιπῶν θρόνων, ἀλλὰ καὶ παρὰ τῆς ὑμῶν ἐξ- nefarium Zachariam interdichm esset, ne sacris ουσίας ἐπιτιμηθέντες διὰ τοῦ φαύλου Ζαχαρίου, μὴ ἔχειν αὐτοὺς ἐξουσίαν λειτουργῆσαι, ἢ κοινωνῆσαι, ἢ χειροτονῆσαι, τοὐναντίον ἅπαν πεποιήκασι πριν λυθῆναι αὐτούς. Ἕτερον δὲ, ταξεώτης ἦν καὶ ἐκ λαϊκοῦ τάγματος, καὶ πρὶν γενέσθαι πρόβατον, ποιο μὴν ἐχρημάτισεν. "Ετι γε μήν, ὅτι καὶ παρὰ ἀναθε ματισθέντος καὶ καθαιρεθέντος ἐχειροτονήθη. ᾿Αλλὰ καὶ ὅτε τοὺς μητροπολίτας έπεισε συνελθεῖν αὐτῷ, ἀπητήθη παρ' αὐτῶν ἰδιόχειρον περὶ ἐμοῦ, καὶ ἔγραψεν ἑνωμάτως, μηδὲν πράττειν παρὰ τὸν ἐμὸν λόγον, ὡς οἰκείου πατρός. Καὶ οὔπω τεσσαράκοντα ἡμέραι μετὰ τὴν χειροτονίαν παρῆλθον, καὶ καθ ᾑρησέ με δημοσίως, καὶ ἀνεθεμάτισε μὴ παρόντα κατέθλασαν δὲ καὶ τοὺς δακτύλους τοῦ ἀρχιεπισκότου Κυζίκου κατ' ἐπιτροπὴν αὐτοῦ, καὶ ἥρπασαν, ὡς ἐνόμισε, τὸ ἴσον τοῦ ἰδιοχείρου αὐτοῦ, καὶ αὐτὸν δὲ ἐκεῖνον καθῄρησε· καὶ οὓς μὲν κακῶς διέθετο, ἐφ᾽ ᾧ πατῆσαι τὸ πρός με χειρόγραφον· οὓς δὲ δώροις ἐδεξιώσατο. 'Αλλ' ὁ τύραννος πρὸς ταῦτα μὴ ἀποκριθεὶς, ἀντεπέφερε τοὺς προθυμουμένους ομόσαι, ὅτι ἀψήφιστος προεβλήθην καὶ ἐχειροτονήθην. Εγώ δὲ πρὸς τοὺς παρόντας ἐπισκόπους ἀνέκραξα· Δέξα σθε, Πατέρες, μίαν τοῦ ταπεινοῦ γέροντος δέησιν, καὶ δεῦτε πρὸς ἡμᾶς. Λαβόντες οὖν με μόνον οἵ τε κριταὶ καὶ οἱ τύραννοι, καὶ τῶν λοιπῶν ἀποδιαστή σαντες, πάλιν ἐξελιπάρουν με περὶ τῶν προτέρων. Ὡς δ᾽ οὐδὲν ἤνυον, πρὸς ἀπειλὲς ἐχώρουν, εἶτα κατο έλειψαν τοὺς ἐπισκόπους οι δήμιοι σὺν ἐμοὶ, καὶ ὑπεχώρησαν· καὶ οἱ ἐπίσκοποι τοῖς αὐτοῖς ἐνεχεί ρουν. Ἐγὼ δὲ ἔλεγον, ὅτι χρὴ αὐτοὺς μαθεῖν τὰ κατ᾽ ἐμὲ, καὶ τότε ἀπαιτεῖν με ὁ ἀπαιτοῦσι. Πόθεν δὲ μαθεῖν ἔχουσιν, ἢ ἀπ' ἐμοῦ μόνον; "Αλλος γὰρ οὐ τολμᾷ ἀπὸ τοσούτου πλήθους τῶν ἡγουμένων, τῶν ἱερέων, τῶν μοναχῶν τε καὶ λαϊκῶν πεπαῤῥησιασμένως λαλῆσαι. Εἶδον γὰρ ἐκεῖνοι τον μητροπολίτην Αγκύρας ἀνακράξαντα τὴν ἀλήθειαν ἐν τῷ συνεδρίῳ, ὅπως αὐτόχειρ ο βάρβαρος τῷ κολεῷ τοῦ ξίφους κατὰ κεφαλῆς ἔπληξε, καὶ αἵματος τὴν ἐκε!- νου στολὴν ἔπλησε, καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς ὅτα ἔπραξε τὰ δεινά. Ταῦτα εἶπον ἐγώ, και συνθεμένων ἐκείνων τῇ ὑστεραίᾳ ἐλθεῖν, διέστημεν ἀπ᾿ ἀλλήλων οἴκαδε. Καὶ μετὰ δεκάτην ἡμέραν τῷ Καταφαίκῷ συνεδρίῳ ἀναρπαστόν με παρέστησαν, καὶ τοὺς καταμαρτυροῦντας, ὅτι ἀψήφιστος προεβλήθην, παρέστησαν. Καὶ ὅσας μοι τότε πληγὰς ἐπέθεντο, τί χρή λέγειν; Ἐν ἑπτὰ γὰρ οὕτω κολασθέντα ἡμέραις ἄσιτον, αϋπνον, ἀκάθιστον διαμεῖναι ἐβίασαν. Ταῦτα ἐν ὀλίγῳ ἐδήλωσα. Σὺ δὲ, ἁγιώτατε δέσποτά μου, δείξον ἐν ἐμοὶ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, καὶ κατὰ τὸν μέγαν Παῦλον εἰπὲ καὶ αὐτός· Τίς ἀσθενεῖ καὶ οὐκ ἀσθενῶ; Ενθυμήθητι τοὺς πρὸ σοῦ πατριάρχας, λέγω δὴ Φαβιανὸν, Ἰούλιον, Ἰννοκέντιον, Λέοντα, καὶ ἁπλῶς τοὺς ὑπὲρ τῆς ἀληθείας κατὰ τῆς ἀδικίας ἀνδρισαμένους· καὶ ζήλωσον τούτους, καὶ εἰς τὴν ἡμῶν τῶν ἀδικηθέντων τοσαῦτα ἐκδίκησιν διανάστηθι. * 11 Cor. x1, 20. operarentur, neve communicarent, aut sacris quemquan initiarent: qui tamen his contraria omnia, priusquam censura solverentur, factitarunt. Alterum est, Photium forensem seu militarem et laicum prius creatum Jesse pastorem, quam fuisset ovis. Præterea, eumdem ab excommunicato et exauctorato consecratum. Quin etiam quando metropolitanis persuasit vt suas partes sequerentur, dedit postulantibus chirographum de me, et juratus scripsit nihil se prater mea dicta veluti germani patris esse facturum. Nec omnino dies quadraginta ab ejus inauguratione Buxerant, cum ille me publice quamvis absentem deposuit, et anathemate damnavit. Archiepiscopo quoque Cyziceno, nandlato Photii, digiti fracti, excmplumque, ut is putavit (sibi stis esse) chirographi surreptum; et ipse de throno dejectus est. Alios vero vexando, alios donis placande adduxit, ut chirographium quod de me scripserant, pessumdarent. Ad quæ tyrannus respondit nihit, sed subornatos ad jusju - randum edendum contra nie, perinde quasi non rite sancteque promotus et consecratus essein, Leo stes produxit. Hic ego præsentes episcopos magna voce appellavi: Admittite, Patres, abjectissimi senis unicam hanc petitionem, atque hue ad nos venite. Ergo sevocatum nie a reliquis, tum judices, tum tyranni rogarunt denuo, ut juri meo renuntiarem, atque cederem. Recusanti minitari cœperunt. Tunc carnifices illi episcopos mecum reliquerunt, et se subduxerunt. Episcopi vero rursum agere inecum instituerunt (de libello nempe renuntiationis), quibus ego respondebam oportere illos statum cause meæ cognoscere, ac tum demum a me exigere quod postularent nec illos aliunde, nisi a me uno res meas posse discere; quod aliorum nemo de tanta multitudine legumenorum, sacerdotum, monachorum et laicorum auderet libere loqui. Viderant enim Ancyranum metropolitanum, quod in concilio liberius pro veritate locutus esset, a nefario ipso parricida vagina gladii secundum caput ita valneratum, ut ejus vestem sanguine perfunderet. Viderant quæ item in alios immaniter idem ausus esset. Hæc ego cum commemorassem, illi conventum in sequentem diem indixerunt. Et separati domum petivimus. Post decimum vero diem me ad Caiphanum tribunal raptatum abduxerunt, testesque qui me non legitime creatum dicerent, apposuere. Quid bie dicam me tot plagis afflictum? septemdiali inedia, vigilia, stationeque perpetua cruciarunt. Il:re summa causæ compendio exposita. Tu, sanctissime domine, ostende in me viscera miserationum, et cum magno Apostolo et ipse dicas: Quis infirmatur, et ego non infirmor³? Intuere majores tuos patriarchas, Fabianum, inquam, Julium, Innocentium, Lronem, et omnes denique qui pro lide et veritate viriliter decertarunt: illosque æmularo, et vindex pro nobis tam indigna passis exsurge.