ANNO DOMINI DCCCXC ANONYMI VITA S. NICOLAI STUDITÆ (COMBEFIS. Anclar. nov. II, 889.) MONITUM. Quanquam ininime propositum habui, ut singularium sanctorum Vitas hoc libro perscriberem, in quo alii sedulo navant operam, ac laudem habent: haud tamen mihi potui imperare, ut ne hane Nicolai Studitæ obscuram hactenus, in lucem darem, qua multum lucis viderem accessurum ecclesiasticæ historiæ, rebusque in Oriente sub multis nequam imperatoribus, magna confessorum Christi gloria gestis: qua item notum deinceps esset, quisnam ac quanti meriti foret Nicolaus ille. Studita: quem Nicolans papa mitti peteret ex parte Ignatii, ac ejus Romæ cum aliis itidem expressis, adversus invasorem Photium acturum causam. Refert Baronius cum aliis eam Nicolai epistolam, apud quem potest videri. Propensiot eram ut solumn deflorarem historica illa, sed amici deterruerunt, atque ad integri operis editionem, reluctantem quodammodo coegerunt. Codex regius ex quo exscripsi, antiquus est, simpliciori manu quam erudita, ut nonnumquam solocos ac apertam, abs scribentis seu antiquarii mann, barbariem, necesse habuerim emendare; auctore alioqui crudito nec ineleganti; qui ipse monachus Studita fuit, sed remotior a Nicolai ætate. Vita Patris nostri ac confessoris Nicolai, præ- Βίος τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν καὶ ὁμολογητοῦ positi monasterii sanctissimi Studii. Quibus Olympiaca certamina laudis thema proposita sunt, exque iis, divinis proximos honores clientibus addere cupiunt, verbis ex rhetorica arte compositis, laudationem efferentes, sermonum efficacitati, ac suavi elocutioni rei summam concedunt; quo plane, disciplinæ potius, quam vera rerum lex, accurate laudetur. Ita caim natura comparatum est, ut quidquid desiderio habetur, aliis superius ferri ambiat. Qui autem summorum virorum res præclare gestas demirantes, eos ex illis exornare volunt, haudquaquam rhetoricis suasionibus, autve philosophicis argumentationibus, summam fortitudinis eorum victoriam comprobaut: quin 13 magis, sola veritatis explicatione, eaque res gestas defunctorie exhibentes, virtutem egregie describunt, palanque certaminum magnitudinem testatam faciunt. Age igitur, nos quoque, ex quo instituta nobis oratio, magnum illud pietatis lumen, ac communem Patrem nostrum Nicolaum, vi sermonis in medium producit, exigua quædam ejus rerum, prout per facultatem licucrit, describamus, memoriæ fomentum quoddam futura, quo lectorum utilitati consultum sit; jamque diuturno tempore silentio tecta, ac oblivionis profundo obscura, pro debiti ratione extrabentes, quanquam rudius, veritati tamen studentes, posteris declaremus. Nihil enim justo Νικολάου, ἡγουμένου τῆς εὐαγεστάτης μονῆς τῶν Στουδίου. Οἱ τοὺς Ὀλυμπίους ἀγῶνας κρατοῦντες, και τού τοις ἐκθειάζειν ἐθέλοντες, ῥητορικοῖς ἔπεσι προς ὕψος αίρειν φιλονεικοῦσι τὸν ἔπαινον, τῇ δεινότητα τῶν λόγων, καὶ τῇ εὐεπείᾳ τῆς φράσεως τὸ πᾶν χαρι ζόμενοι· ὡς ἂν ὁ τῆς παιδείας ἤπερ ὁ ἀληθῆς μᾶλ λον τῶν πραγμάτων νόμος δι' ἀκριβείας εγκωμιάζηται. Πέφικε γὰρ ἰδίως ἔχειν πᾶν τὸ ποθούμενον φέρεσθαι τῶν ἄλλων ὑπεραλλόμενον. Οἱ δὲ τὰς τῶν μεγίστων ἀνδρῶν ἀριστείας ἀποθαυμάζοντες, καὶ τούτοις καταγεραίρειν βουλόμενοι, οὗ ταῖς ῥητορικαῖς πιθανότησι, ἢ τοῖς τῆς φιλοσοφίας τεχνολογήμασι, τὸ τῆς ἀνδραγαθίας αὐτῶν συνιστῶσι παγκράτιον • μόνην δὲ τὴν ἀλήθειαν ὑφαπλώσαντες, καὶ ταύτῃ τὴν πρᾶξιν οὕτω πως σχεδιάσαντες, ἀνιστορούσι τὴν ἀρετὴν, τῶν ἀγώνων ἔνθεν ἀπογυμνοῦντες τὸ μέσ γεθος. Φέρε οὖν καὶ ἡμεῖς, ἐπείπερ ὑπόθεσιν ὁ λόγος, τὸν μέγαν τῆς εὐσεβείας λαμπτῆρα, καὶ κοινὸν ἡμῶν Πατέρα Νικόλαον διὰ τοῦ λόγου μέσον προτίθεται, μικρά τινα τῶν αὐτοῦ καθόσον οἷόν τε διαζωγραφήσωμεν, μνήμης ἐμπόρευμα πρὸς τὴν τῶν ἐντυγχανόντων ὠφέλειαν, τὰ μακρῷ τῷ χρόνῳ τῇ σιωπῇ καλυπτόμενα, καὶ λήθης βυθοῖς ἀμαυρούμενα, χρεωστικῶς ἀνιμώμενοι, καὶ φανεροποιοῦντες, εἰ καὶ ἀτέχνως, πλὴν φιλαλήθως, τοῖς μετέπειτα. Οὐ γὰρ ἐνίνησι τῷ δικαίῳ τι, εἰ καὶ τὰ μάλιστα διηγη

ANONYMI VITA S. NICOLAI STUDIT.E. ματικῶς ὁ παρὰ τῶν πολλῶν ἐξηγούμενος καθέστηκεν inde commodi accedet, quanquam narratione pro ἔπαινος· εὐφραίνονται δὲ οἱ λαοὶ, τὸ ἐκ τῆς ἀκοῆς τῇ ψυχῇ παραπέμποντες όφελος. Μνήμη γὰρ δικαίου εὐφρανθήσονται λαοί πολλοί καὶ μάλιστα ἡμεῖς ὁ Χριστοῦ λαός· ἡ ἁγία ποίμνη· οἱ φιλοπάτορες ὁμοῦ, καὶ φιλόθεοι χρηματίζοντες, καὶ καθ' ἑκάστην ταύτης τῆς πανδαισίας τὴν εὐφροσύνην, τῇ τε παρεδρεύσει τῶν τάφων, καὶ τῇ ἐπαφῇ τῶν ἱερῶν καὶ πνευματικῶν ἐνδαλμάτων ἐπαπολαύοντες, οἷς ἀπόχρη καὶ μόνον πρὸς ἀρετῆς εἰκόνα, τούτοις τῶν ἄλλων ἡμᾶς ἐναβρύνεσθαι. Αλλ' ηγείσθω Χριστὸς ὁ Θεὸς δ' τοῦ Πατρὸς Λόγος, καὶ Θεοῦ σοφία καὶ δύναμις, τῆς ἐμπαθούς ἡμῶν διανοίας τὸ ἀναπεπτωκός τε καὶ ῥᾴθυμον διορθούμενος, καὶ λόγον ἐν ἀνοίξει προτεινέτω τοῦ στό ματος, καὶ τὴν χεῖρα πρὸς τὴν γραφίδα κινείτω τῶν τοῦ Πατρὸς διηγήσεων, τὴν εἰρεσίαν τοῦ λόγου πανταχόθεν ὡς λόγος προσλαμβανόμενος. Οὗτος, ἵνα μικρὸν τῇ ἐκθρεψαμένῃ τοῦτον πατρίδι προσδιατρίψωμεν, ἔφυ μὲν οὖν ἐκ τῆς τῶν Κρητῶν εὐκλεεστάτης νήσου, τότε τῇ Χριστοῦ πυκαζομένης ἐλευθερία - ῥώμῃ τε λοιπὸν, καὶ μεγέθει κτισμάτων αὐχούσης, εἰ καὶ τὰ νῦν ἐπ' αὐτῇ τὰ πάλαι μυ σαρὰ τῆς ᾿Αγαρ ἀμβλώματα, καὶ ὁ τῆς παιδίσκης τοῦ Ἰσραὴλ πονηρότατος γόνος, τὴν ἐκ τοῦ Ἰσαὰκ εἰς Χριστοῦ τύπον προελθοῦσαν ποίμνην νεόλεκτον, ὁ τῆς μαστιγίας [[σ. μαστιγίου] οἰκέτης κατεδουλώσατο, τοῖς ὅπλοις τῶν ἡμετέρων κακῶν, καθ᾿ ἡμῶν στρατευσάμενος. Τῇ γὰρ ἀθετήσει τῶν ἐντολῶν, τὴν ἄνωθεν {οπὴν ἀπωσάμενοι, καὶ τῇ ἐπιμι- c ξία τῶν ἡδονῶν τὸ εὐγενὲς τῆς ψυχῆς ἀλλοιώσαντες, παρεδόθημεν, Γραφικῶς εἰπεῖν, ἐπ᾿ ἔθνει ἀσυνέτῳ, τῇ ἀλλήλων αἱματοχυσίᾳ καταδουλούμενο.. Ινα δὲ καθ' εἱρμὸν ὁ λόγος προβαίνων ἔχει τὸ χρήσιμον, ἀγέσθω τοίνυν εἰς μέσον ὁ πρῶτος τῆς εὐσεβείας ταύτης διειλημμένος τοὺς οἵακας, Τίτος ὁ μέγας ἀπόστολος, καὶ δεικνυέτω τί πρὸς αὐτὸν, τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς περὶ τῶν αὐτῆς οἰκητόρων διέξεισι, τυπῶν τῷ λόγῳ τὸν νόμον τοῦ Πνεύματος. Ἐπειδὴ γὰρ ἑώρα δι᾿ ἀκρασίας ἐπιμόνως τούτους clare composita, laudatio ejus apud plures resonet: verum populi letitiam habebunt, ab aure ad animum derivantes quod utile est: Memoria enim justi l@labuntur populi multi 1: nosque in primis Christi populus; sanctus grex: qui et Patris Deique pariter amiantes sumus, quique quotidie convivii hujus dulcedinem percipimus, ad sepulcra assidui, sacrorumque ac spiritalium simulacrorum contrectatione, quibus vel id solum ad virtutis imaginem, prae aliis, lisce gloriari, sufficit. Verum nobis auspex sit Christus Deus, ac Patris Verbum, Deique sapientia et virtus, affectae mentis nostre pigritiam ac segnitiem corrigens; sermonemque prætendat in oris apertione ac manumi movens, ad gestorum Patris scribendam narrationem, sermonis undequaque moderandi, tanquam sermo ipse, curam suscipiat. Vir iste, ut parum quid moremur in patria, quæ educavit, fuit quidem oriundus Creta elarissima insula, Christi tunc libertate fulta, viribusque deinceps ac adificiorum magnitudine gloriante: quanquam in ea nunc, exscerandæ olim Agaris abortio, Ismaelisque aucille filii genus pessimum in Christi figuram ex Isaac ortum novæ electionis gregem: servus, inquam, fagriouis proles, nostrorum scelerum in nos armis utens, in captivitatein redegit. Dei siquidem mandatorum violatione, coeleste a nobis auxilium repellentes, voluptatumque mistione, animi ingenuitatem immutantes, traditi sumus, ut verbis Scripturæ utar, in gentem insipientem 3, matua sanguinum effusione, fracti ac subacti. Ut autem oratio serie quadam procedens commodum habeat, in medium producatur, qui primus ejus insulæ pietatis gubernacula suscepit, magnus scilicet Titus apostolus, ac quid ad ipsum vas electionis de ejus incolis edisserat, designans sermone spiritus legem, ostendat. Nam quia per iutemperantiam in omni pervicaciter vitio insanien¹ Prov. xi, 10. ' Eph. vi, 19. Deut. xxxm, 21; Rom. x, 19. Etiam Andreas Cretens. in Tilo eam senten- constat, cum a prima illa occupatione sub Mitiain citat ex Salomone, quam et in Nicolao Myrenzi repetit: Εγκωμιαζομένου δικαίου εὐφρανθήσονται οἱ λαοί· Laudibus justi lælabuntur populi. in loco libri Prov. quem ascripsi marg. paulo aliter est, ἐν ἀγαθοῖς δικαίων κατώρθωσε ἡ πόλις, in bonis justorum, praclare habuit civitas; ubi Theod., εὐφρανθήσονται πόλεις, lalabuntur civitates: Sym. ἀγαλλιάσονται, exsultabunt; quod parum alasi. Indicat auctor, suo adhuc tempore fuisse Cretam ditionis Saracenorum, quanquam significat scripsisse diu a Nicolai obitu, cujus fere media ætate Turci insulam ceperunt; nempe sub Michaele Theophili patre. Proinde scripserit ante tempora Nicephori Phocæ, a quo ac germano ejus Leone recuperata fuit, uti liquet ex actis S. Niconis monachi Armeni, cujus prædicatione fides in ea insula instaurata fuit. Quod autem Baron. ann. 961 ex Curopal, refert fuisse ab iis recuperatam, postquam annis ferme quadraginta fuerat occupola, meudosum chacle ad Nicephorum Phocam fluxerint anni circiter centum quadraginta. Non est ad manum præfatus Curopalates, ut ita scripsisse sciam, aut certe scriptum repræsentari apud eum, quod non aliter acciderit, quam mutato seu sublato majori numero, ut passim in istis solet. Ut ne typographicum errorem in Baronio, ac nostræ Coloniensis editionis putem, facit, quod idipsum lego in ejusdem utroque breviatore Spondano, nostroque Bzovio mirorque sic omnes ista devorare, nec quid scrupuli ea Curopalatæ auctoritas ingerat, aperire. Consentiunt acta S. Niconis 27 Novembr. quibus habetur fuisse tunc fidem pene exstinctam in ea insula, a diuturna Saracenorum occupatione, cum cos Romani inde expulerunt. Quadraginta autem annorum occupatio, haud tanta videri potest, quæ ne ad ultimos quidem Nicolai aunos, primosque Basilii imperatoris pervenerit, multo minus ad tempora præfati Nicephori.

ANONYMI Les videbat, hoc ita ad eum ait: Cretenses semper / ἐν πάσῃ κακίᾳ βακχεύοντας, τόδε πρὸς αὐτὸν οὐτασί mendaces, malæ bestiæ, ventres pigri *: nou ea omnino, pium genus omne Cretensium, dictionis vi innuens; quin e converso cos, qui vivendi licentia, ac qualis fere brutarum animantium habeat, animi puritatem contraria ventris turpitudine, affectionibus ad terrena depressis, dedecore afficerent, ejusmodi sermo subnotat. Quippe moris est Scripturæ, ut propter occultam ac invisibilem animi maturam, quandoque ventrem, quandoque ute- 'rum per figuram appellet, tanquam qui sermonis escas capere, ac rursus digerere habeat: quanquam aliter hic, pigritia faccitas assumitur. Vere elenim, talium animi ventres pigri, ac male bestia ab Apostolo vocantur, qui magis luxuriam erumpant, quam Spiritus sancti dona capiant. Minime gentiam ergo ex designatis exstitit magnus Nicolaus: quin longe ab eis moribus distans, patriæ magis gloriatio, honoris partes supra omnes obtinuit. Ut enim luci tenebræ, vitæque mors: ita et virtutes profanis animis adversæ sunt, ac econverso. Liquet autem proverbium hoc, non Apostoli esse, sed Epimenidis Cretensis, vatisque. His porro obiter tantum enarratis, ad ipsum jam vertamus stylum, dante Deo sermonem in apertione oris. Fuit itaque, ut jam diximus, viro patria, Gretensium solum: propria civitas, nuncupata Cydonia, cujus appellationis gloriæ, super fluens quidam – bonorum fons, cones est. Puris enim limpidisque fluentis undique irrigua, frumentum ac vinum, aliosque fructus, cæteris exuberantius profert. Quin et præclara gloria inclytus martyr Basilides ex martyrum illa venerabili decade, urbe ista oriundus erat: in qua etiam athletæ nostri parentes domiciEum habentes nedum generis claritudine, sed el pietatis causa, omnium ore magnificabantur. Qua enim ratione ferrum magnetem trahit: sic et laus universorum virtute præditos sequi consuevit. Sua porro in Deum pietate, faustæ prolis munus præclare demessi, magnuin hunc genuerunt; πώς φησι· Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γε στέρες ἀργαί. Οὐ πάντως τῇ σημασίᾳ τῆς λέξεως, ἔνθεν ταύτῃ τὸ τῶν Κρητῶν εὐσεβές ἅπαν ἔθνος υποφαινόμενος· τοὺς τῇ αὐτονομίᾳ δὲ, καὶ μόνον δίκην ἀλόγων ζώων, τὸ τῆς ψυχῆς καθαρὸν τῇ ἀντιθέτῳ τῆς γαστρός αἰσχρότητι καθυβρίζοντας διὰ τῆς τῶν παθῶν πρὸς γῆν κατανεύσεως, οὕτω πως ἀντιστρόφως ὁ λόγος αινίσσεται. Οἶδε γὰρ ἡ Γραφὴ τροπικῶς διὰ τὸ ἀπόκρυφον, καὶ ἀόρατον τῆς ψυχῆς, ποτὲ μὲν γαστέρα, ποτὲ δὲ καὶ κοιλίαν ἀποκαλεῖν, ὡς χωρητικὴν καὶ αὖθις ἀναδοτικὴν τῶν τοῦ λόγου γεγενημένων τροφῶν· εἰ καὶ ἄλλως ὧδε, τὸ τῆς αργίας σαθρὸν προσλαμβάνεται. Καὶ γὰρ ἀληθῶς αἱ τῶν τοιούτων ψυχαί, γαστέρες ἀργαὶ τῷ ᾿Απο στόλῳ, καὶ κακὰ θηρία προσαγορεύονται, ὡς ἀναῖο τικαὶ ἀσελγείας μᾶλλον, ἢ χωρητικαὶ τῶν τοῦ Πνεύ ματος χαρισμάτων ὑπάρχουσαι. Ούκουν τῶν σημανθέντων ὁ μέγας Νικόλαος πόρρω δὲ τούτων, φιλοτιμία μᾶλλον τῆς ἐνεγκαμέν νης γενόμενος, κατὰ πάντων τὸ κλέος ηνέγκατο. ὡς γὰρ ἀπεναντίας τῷ φωτὶ τὸ σκότος, καὶ ὁ θάνα τος τῇ ζωῇ· οὕτως αἱ ἀρεταὶ ψυχαῖς βεβήλοις έναντίαι, καὶ τὸ ἔμπαλιν. Δῆλον δὲ ὡς οὐ τοῦ ᾿Αποστόλου Επιμενίδου δὲ τοῦ Κρητός τε καὶ μάντεως ἡ παραμία καθέστηκεν. Πλὴν ὡς ἐν παράδῳ περὶ τούτων διεξελθόντες, ἐπ' αὐτὸν ἤδη τὸν κάλαμον τρέψωμεν· Θεοῦ διδόντος λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος. Πατρὶς μὲν οὖν, ὡς ἤδη φθάσαντες είπομεν, τὸ τῶν Κρητῶν αὐτῷ κεχρημάτικεν ἔδαφος· χωρίον δὲ, Κυδωνία οὕτω καλούμενον· τῇ εὐδοξία τῆς κλήσεως εφεπομένην ἔχον τῶν ἀγαθῶν τὴν πηγὴν ὑπερβλύζουσαν. Ρείθροις γὰρ καθαροῖς πανταχό θεν τοῖς νάμασι ἀρδευόμενον, σίτῳ καὶ οἶνῳ, καὶ διαφόροις καρποῖς τῶν ἄλλων ὑπεραντλούμενον. Ενθεν γὰρ καὶ τῆς τιμία; τῶν μαρτύρων δεκάδος ὁ ἐνδοξότατος μάρτυς Βασιλίδης ἐξώρμητο· ἐν ᾧ καὶ οἱ τούτου γεννήτορες τὴν κατοίκησιν ἔχοντες, οὐ δι' εὐκληρίαν τοῦ γένους, ἢ δι᾽ εὐσέβειαν ἐν τοῖς ἀπάνω των ἐμεγαλύνοντο στόμασιν. Ὡς γὰρ ὁ σίδηρος μας γνίτην, οὕτως ὁ παρὰ τῶν πολλῶν ἐπακολουθεῖν τοῖς ἐναρέτοις εἴωθεν ἔπαινος. Τῇ εὐσεβείς δὲ καλῶς τῆς εὐτεχνίας τὸ δῶρον δρεψάμενοι, τὸν μέγαν τοῦτον ἀποτετόκασι· καὶ ὡς ac tanquam parvulum in Christo, una cum reliquis ἐν Χριστῷ νηπιάζοντα σὺν τοῖς λοιποῖς αὐτοῦ εὐ- ♦ Tit. Mutatum est nomen a Saracenis, ut pluribus urbibus llispaniae. Vocatur munc Chania, ut Sophianus, vel Canea, ut Bellonius habet: quod noinen cum significet perditam, habere videatur nescio quid mali ominis, ut ab ea nuper Crete secunda invasio Saracenica, ac Osmanica prima inchoare debuerit, uti forte ab eadem inchoaverat prima. Sic Aconis seu Ptolemaidis expugnatio a Saracenis, a turri cœpit quam Maledictam vocabant, haud longe a turri S. Nicolai; qua de re Continuator Historiæ saure Wilelmi Tyrii l. v, c. 6: Barbari statim cuniculos agebant, cæcisque fossis fundamenta turris, quæ Maledicta appellabatur (infausto quodam omine nomen sortita) convellunt, quæ magno cum fragore corruens, late stragem fecit. Celebrant Græci sorum festum diem 23 De cembr., qua etiam ascripti leguntur in Ecclesiæ Latinæ tabulis. Exstat horum martyrum præclara memoria in epist. Martyrii Gortina in Creta episcopi ad Leone Magnum imperatorem, Andreas quoque Cretens. meminit in Titi Eucomio: Στήσε ται δὲ καὶ ἡ παρ' ὑμῖν ἀοίδιμος των μαρτύρων δεκάς, καὶ τοῖς ἑαυτῶν πάθεσιν εξιλάσεται, τὸν σώζειν ἐκ θανάτου δυνάμενον Κύριον • Supplex vero etiam stabil inclyta illa vestra decas martyrum, suisque dassionibus, Dominum qui a morte salvare potest, propilium faciet.

VITA S. NICOLAI STUDITÆ. κλεεστάτοις ὁμαίμοσι, πρὸς τὴν ἐν πνεύματι λειτ- ejus clarissimis fratribus, corporalem aetatem adl ουργείαν τὴν τοῦ σώματος] ἡλικίαν ἀνάγοντες ἐξε επαίδευον. Τὸ γὰρ ἐκ βρέφους τῆς φύσεως ἀπαλόν τε καὶ ἔκλυτον, ἥκιστα τῷ καθοδηγοῦντι ἐκτραχυνθείη πρὸς ὅπερ καὶ βούλεται. Διὰ τοῦτο πολλῆς τῆς νήψεως πρὸς τὰ κρείττω· πλειοτέρας δὲ καὶ τῆς προσοχῆς, τοῦ μὴ ἑτεροίως, ἢ ὡς ἐχρῆν ἀνάγειν τὸν παιδευόμενον. Πλὴν ὡς τῆς Ἐκκλησίας τρόφιμοι, δι' αὐτῆς καὶ τοῦτον ἀνέτρεφον γράμμασιν αὐτὸν, καὶ τοῖς τῆς εὐσεβείας θεσμοῖς ἐκδιδάσκοντες. Όθεν τὴν ἀρχὴν ἀρίστως οὕτως ὑπὸ τῶν φυσάντων αὐτῷ (leg. αὐτόν] διαπλάττεται πλάσιν τὴν ἀρίστην τε καὶ καθαρωτάτην ἣν ἡμερινὴν ὁ θεῖος Δαβὶδ καλῶς ὀνομάζει, καὶ τῆς νυκτερινῆς ἀντίθετον Ὡς δὲ λοιπὸν ἡ τῆς ἡλικίας ἀκμὴ τὴν πρώτην δεκάδα τῶν χρόνων ἠρίθμησε, καὶ ἡ τῶν στοιχείων κατάληψις ἀρκοῦσαν τῷ νέῳ τὴν προπαιδείαν τῶν μαθημάτων ἐγνώρισεν, ἔδει δὲ αὐτὸν ἄνωθεν, ὑπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων καλούμενον, τὴν πρώτην αὖθις βαθμίδα τῶν μακαρισμῶν ἐπιβήσεσθαι, καὶ πτωχεῦσαι τῷ πνεύματι, καὶ συνταπεινῶσαι τῷ σώ ματι· ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἔνθεν τῇ πασῶν προκαθεξομένῃ τῶν πόλεων εἴσεισι, καὶ πρὸς τὸ περιφανές, καὶ περίδοξον τῆς ἀρετῆς παιδευτήριον· τὸ μέγα φημὶ κοινώδιον τῶν τοῦ Στουδίου· πρὸς τὸν ἐκ πατρὸς αὐτοῦ θεῖον τούνομα Θεοφάνην, ὡς αὐτὸν κατα αψόμενος, ὑπὸ τῶν γεννητόρων ἐξαποστέλλεται. Ην γὰρ οὗτος ἐκεῖσε τῆς ἀσκητικῆς παλαίστρας καὶ γυμνάσιον μετερχόμενος· ἄρτι τοῦ παμφαοῦς φωστῆρος, καὶ μεγάλου τῆς ἀληθείας προμάχου καὶ κήρυκος Θεοδώρου, τὴν πνευματικὴν ἐκείνην ὁλκάδα δόγμασι τὴν οἰκουμένην ἅπασαν καταστράπτοντος. Ο οὖν τῆς θεοφανείας ἐπώνυμος, φιλοφρόνως τὸν ἀδελφιδοῦν προσλαβόμενος, κατησπάσατο, καὶ πρὸς τὸ φερώνυμον τοῦ τῆς Ἐκκλησίας δῶρον εὐλο γηθῆναι τὸν παῖδα προσήνεγκεν. Ὁ δὲ πυρσολαμπῆς τῆς εὐσεβείας ἐκεῖνος σπινθήρ, τὸ ἀστεῖον τοῦ νέου, καὶ τὸ πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς ἐπανάληψιν χρήσιμον τῷ προορατικῷ ὄμματι θεασάμενος, εὐλογή σας τοῦτον, ἐκέλευσε διὰ τὸ νέον τῆς ἡλικίας, πρὸς τὸ ἔναγχος τῆς μονῆς καταγώγιον τῶν παίδων, τοῖς ἐμίληξι συναυλίζεσθαι, τὴν τῶν γραμμάτων ἐκπαιδενόμενον μάθησιν. Ηρτηντο γὰρ ἰδίως οὐ πόρρω που τῆς μονῆς ὑπὸ τοῦ μεγάλου ἐν ἑνὶ δωματίῳ οἱ ταῖδες ἀεὶ διατρίβοντες, τὴν ἐκ τούτων ἐγγινομένην τοῖς ἀσκηταῖς ὄχλησιν, κἀντεῦθεν ὡς ἄριστος τῶν ▪ Psal. cxxxvııı, 17. cultum in spiritu subvehentes, docebant. Pueri enim tenera ac facilis natura, haudquaquam durior obnitatur ad quodcunque ductori placuerit. Idcirco, operæ pretium multæ sobrietatis, ut ad meliora; amplioris vero etiam diligentiæ ac sollicitudinis, ut ne secus atque oportet discipulum provehat ac instituat. Cæterum illi ceu alumni Ecclesiæ, per eam quoque educandum curarunt, litteris edocentes ac pietatis scitis. Sic ergo optime, optimam ac purissimam a parentibus suis forniationem a principio formatur, quam bene admirabilis David, matutiuan, ac nocturna oppositam, dicit *. Ubi jam autem ætatis flos primam annorum decaulem numerasset, perceptaque elementa, quol satis erat, juvenis animum ad capessendas disciplinas formassent; cum primum rursus beatitudinum gradum, a Patre luminum de coelo vocatus conscendere deberet, ac pauperem spiritu fieri, pariterque corpore humiliari, Byzantium urbium omnium princi - pem ingreditur, atque ad illustre ac clarissimum virtutis gymnasium, magnum, inquam, Studitarum cœnobium, ad patruum nomine Theophanem velut invisendi causa, a parentibus mittitur. Is enim illic asceticæ palæstræ exercitator agebat, cum nuper lucidissimum luminare, ac magnus veritatis defensor ac præco Theodorus, spiritalem illam fratrum navim dirigendam suscepisset, piorumque dogmatum splendore orbem totum illustraret. τῶν ἀδελφῶν διιθύνοντος, καὶ τοῖς τῆς εὐσεβείας divina ergo apparitione sortitus nomen: Theophanes, susceptum amanter nepotem osculatus est, puerumque Ecclesiæ dono illi pro nominis ratione, Theodoro scilicet, ejus benedictione douandum, obtulit. Is autem, igneos, inquam, fulgores micans scintilla pietatis, urbanos pueri mores, aptumque virtutis perceptioni animum provido oculo conspicatus, eum benedixit, jussitque, quod esset immaturiori ætate, ut in puerorum diversorio, haud longe a monasterio, litteras edocendus, una cum pueris coalaneis lactenus agerel. Agelant enim seorsim sub magno illo, in domo quadam monasterio vicina, jugi contubernio pueri, ita co ravente, ceu animorum præclaro moderatore, Legit auctor, ut et reliqui accusandi casu, ἡμέρας· ut intelligatur propositio κατά, siique, per dies formabuntur 1799 O'D', non ut male repræsentat Corderius in paraphrasi Anonymi, ἡμέρας πλασθήσονται· qui ipse Anonymus, uti alii, ἡμέρας legit exponitque. Locus quem citat Agelius ex Gregorio Theologo orat. ini Pentecosten, pulcherrimus est, nec male istis quadrat. Distinguit enim etiam Gregorius diurnam formationem et in lumine, a nocturna et in tenebris. Sunt ipsa prima μαθήματα ac artes liberales προπαιδεία, ac institutio pravia ad philosophiam et theologiam, ut recte Budamus: hic autem προπαιδεία alia adhuc anterior indicatur, ac rudis quædam elementorum notitia, qualem decennis ætas ferre poterat fuitque plane Theodori prudentiæ, ut ne statim monachorum choro adlegeret, sed cum pueris, ac puerorum schola extra monasterium educandum curaret, ac disciplinis inbuendum. Habuerunt nedum Studitæ ejusmodi scholas, sed et Benedictini, in quorum olim fere cœnobiis fuerunt superstites, ut et ipsius theologiæ: sic ubique Nazaræi mei gnavi fuerunt in Domini vinea operarii.

ANONYMI ut ne qua inde monachis molestia fieret. Proficie- ψυχῶν κηδεμών προμηθούμενος. Προέκοπτε τοίνυν bat ergo sapientia, ætate, ac gratia 6. æqualium ludos omnino aversans: quippe qui a puero admodum ingenio dexter atque sobrius esset. Superna namque providentia, cui mortales diversis donis coronari placuit, propriam cuique indolem cognatam fere indidit, ut videntes possint discernere, siquidem, ut ait quidam Sapiens: Amictus, gressusque, ac risus viri, de illo annuntiant. Quia vero pro ætatis ratione provehens, ingenue admodum ac studiose disciplinas præevias, ac quibus ad majora aditus perstruatur, didicerat, jamque deinceps pingendi scientiam qua recte scribatur, comparare oportebat: hanc nihilominus abunde adjecit, utilissimus effectus scriba velox naturæ celeritate, qua maxime plures comparatum labent, rem ejusmodi cum laudle præstare. Quamobrem suæ in Christo conversationis non paucis brevi experimentum præbens, omnibus admirationi habebatur; communique præposito, animi sulcum mandatorum aratro quotidie scindente ac excolente, virtutis multiplicis fructus proferebat. Primus, cœtus omnis æqualium, divinum Dei templum, in quo stationem habebant, ingrediebatur; omniumque novissimus illo exibat: ac sacris Patrum narrationibus attente aurem inclinans, corumque vitas per dies singulos versans, ad melioris scientiam provehens, deinceps illuminabatur. Uli enim irrigatio arborem abundlansque materia ignem consistere facit, sic sane, qua tandem id ratione acceperis, gubernantium cura, scquentium est auctrix. Jam autem ab imberbi in virum auctus, exque imperfecta ætate perfectam assecutus, carnis sensum militantem adversus spiritus legem festinans destruere, vestimentum salutis illic detonsus induit, ornante manibus suis sancto Patre nostro ac confessore Theodoro, angelico monachorum habitu. σοφίᾳ, καὶ ἡλικίᾳ, καὶ χάριτι, πάντι τὰς ἐκ τῶν ἐμοειδῶν παιδειάς ἐναποστρεφόμενος. "Ην γὰρ ἐκ παιδὸς λίαν ἐντρεχής, και νηφάλιος. Ἡ γὰρ ἄνωθεν τῇ διαφορᾷ τῶν χαρισμάτων στεφηφορεῖσθαι τοὺς βροτοὺς εὐδοκήσασα πρόνοια, οἰκεῖον ἦθος ὡς τὰ πολλὰ συγγενὲς ἡμῖν πρὸς τὴν τῶν ὁρώντων διάγνω σιν ἐδωρήσατο· εἴπερ ὅς τις ἔφη σοφός· Στολὴ καὶ βῆμα, καὶ γέλως ἀνδρὸς, τὰ περὶ αὐτοῦ ἀναγ γέλλουσιν. Ἐπεὶ δὲ καθ᾽ ἡλικίαν προβαίνων, τὰς εἰσαγωγι κας μαθήσεις εὐφυῶς ἄγαν καὶ φιλοπόνως ἐξήσκησεν, ἐχρῆν δὲ λοιπὸν, καὶ γραμματικῆς ὅσον πρὸς τὸ γράφειν ὀρθῶς τὴν ἐπιστήμην πορίσασθαι· καὶ μέντοι, καὶ ταύτην προσείληφε, ταχογράφος ἀπο φανθείς χρησιμώτατος ὠκύτητι φύσεως, δι' ἧς μάσ λιστα τοῖς πολλοῖς τὰ τοιαῦτα κατορθούσθαι πεφύκασιν. "Οθεν ἐν ὀλίγῳ πεῖραν τοῖς πολλοῖς τῆς αὐτοῦ, ἐν Χριστῷ ἀναστροφής παρεχόμενος, ἐθαυμάζετο μὲν ὑπὸ πάντων· παρὰ δὲ τῷ κοινῷ καθηγητῇ τῷ ἀρότρῳ τῶν ἐντολῶν ὡσημέραι τὴν τῆς ψυχῆς αύλακα γεωργούμενος, ἐκαρποφόρει τὴν ἀρετὴν, πολυειδεῖς τοὺς καρποὺς προβαλλόμενος. Πρὸ πάντων τῶν ὁμηλίκων, ἐν ᾧπερ ηὐλίζοντο τῷ θείῳ ναῷ τοῦ Θεοῦ εἰσερχόμενος, καὶ ὕστατος πάντων ἐκπερουόμενος· τήν τε ἀκοὴν προσεχῶς ὑποκλίνων ταῖς τῶν Πατέρων ἱεραῖς διηγήσεσι, καὶ τούτων τοὺς βίους ἀνελίττων ἑκάστοτε, ἐφωτίζετο λοιπὸν πρὸς τὴν τοῦ κρείττονος ἀναγόμενος εἴδησιν. Ὡς γὰρ αἴτιον τῷ φυτῷ ἡ ἀρδεία, καὶ τῷ πυρὶ πρὸς ὑπόστασιν ἡ ἀφθονία τῆς ὕλης, οὕτως ἀποτέρως ἂν λάβοις αἰτία τῶν ἑπομένων, ἡ τῶν κυβερνώντων καθέστηκεν ἐπι μέλεια. Ηδη δὲ πρὸς ἄνδρας ἐξ ἀγενείων τελῶν, καὶ τῆς ἀτελοῦς ἡλικίας τὸ τέλειον προσλαβόμενος, καὶ τὸ φρόνημα τῆς σαρκὸς τὸ ἀντιστρατευόμενον τὸν να μον τοῦ πνεύματος καταβαλεῖν ἐπειγόμενος, τὸ τῆς σωτηρίας ἱμάτιον ἔνθεν ἀποκαρθεὶς ἐνδιδύσκεται, ὑπ' αὐτῶν τῶν χειρῶν τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν. καὶ ὁμολογητοῦ Θεοδώρου τῷ ἀγγελικῷ τῶν μοναχῶν κατακοσμηθεὶς ἀμφιάσματι. Εδει γὰρ τοὺς ἄμφω, πολλὰ τελεῖν μέλλοντας ὑπὲρ τῆς ἐμφερούς παναχράντου Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ὁμοιώσεως, ὡς ἄλλον τινὰ κατὰ Παῦλον ἀναPlane enim par erat, ut cum ambo multa essent acturi pro æmula vivaque intemerati Christi Dei nostri similitudine, velut alius quidam Timotheus in morem Pauli, admirando Imic pugili regenera-D γεννηθῆναι τούτῳ τῷ θαυμασίῳ πύκτῃ Τιμόθεον, retur, quo sic per eos, uti per præfalos, curreret Evangelium nostrum. Se enim totum beatus hic cjus tradens voluntati, velut homo erat, quod speclabat ad ipsum, voluntate carens, procul ac loutgissime a propria factus voluntate. Nec vero ad eum tantum, quin et ad alios deinceps parvos pariter ac magnos, eamdem obedientiam leni animo, ejusque sensu contracto, praeclare ostendebat; ceu quædam ad omnes inanimis statua, divino timore fixus; incrsque ad id omne quod insolentia ac zeius, furorque, ac ira et odium videatur: ita ut sodales monachos stupore afficeret, qui suis ipse • Louie. * Eccle. xix, 27. ΐν' οὕτω δι' ἀμφοτέρων κατ' ἐκείνους, καὶ ὧδε τρέχη τὰ καθ' ἡμᾶς Εὐαγγέλιον. Ολον γὰρ ἑαυτὸν ἐκδεδωκώς ούτωσὶ ὁ πανόλβιος τῷ ἐκείνου θελήματι, και θάπερ τις ἀθέλητος ἄνθρωπος ἦν τό γε εἰς αὐτὸν ἧκον, πόῤῥω καὶ μακρὰν τῶν οἰκείων θελημάτων γινόμενος. Οὐ πρὸς αὐτὸν δὲ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἐφεξῆς μικρούς τε καὶ μεγάλους, τὴν αὐτὴν εὐπεί θειαν καὶ ὑπακοὴν πράως μετὰ τῆς τοῦ φρονήματος συστολῆς ἐπεδείκνυεν· οἷόν τις άψυχος ἀπὸ μιὰς ἑστη λωμένος τῷ θείῳ φόβῳ πρὸς ἅπαντας· ἄπρακτος δὲ διαμένων πρὸς πᾶν ὃ περπερεία καὶ ζῆλος, θυμός τε καὶ ὀργὴ, καὶ ἀπέχθεια· ὡς καὶ τοὺς συνασκου

VITA S. NICOLAI STUDITÆ. cimen exhiberet. μένους καταπλήττειν, δι᾿ ὧν ἕδρα προδήλως, με- η palam operibus, magnum eis occulti honninis speγάλην αὐτοῖς τοῦ ἀφανοῦς ἀνθρώπου προτιθῶν τὴν ἀπόδειξιν. Pietatis siquidem amor nullam desiderii satietatem, ut ne captus animus in eum feratur, permittit quin ignem igni, desideriumque adjungena desiderio, amantem incendit, atque ad rem quanlibet insuperabilem reddit. Quis enim præ illo virtutem amplexatus est, humilitatis divitias in eminenti possidente sensu, sensunque abjectum in sublimi humilitate? Quis sic bene sensus instituit, ex sensitibus, ea quæ superant sensum, faciens philosophari? Quis prudentiam cum fortitudine. ceu amicas vires optime adeo conjugans, Lydio sibi curru, ut verbis poetæ loquar, cursum fecit? Plane uti prudens dispensator, seu etiam fidelis servus, quod utrique conducibile erat, qua carni, qua spiritui, justa lance divisit. Ο γὰρ τῆς εὐσεβείας ἔρως οὐ δίδωσι κόρον ὅλως τὴν ἁλοῦσαν ἐφ᾽ ἑαυτὸν ψυχὴν [leg. τῇ ἀκούσῃ ψυχῇ ] τῆς ἐφέσεως· πῦρ δὲ πυρί, καὶ πόθῳ πόθον προστιθεὶς, ἐγκαίει τὸν ἐραστὴν, καὶ αήττητον πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ἀπεργάζεται. Τίς γὰρ ἐκείνου μᾶλλον τὴν ἀρετὴν κατησπάσατο, πλουτοποιὸν ταπείνωσιν ἐν ὑπερέχοντι τῷ φρονήματι, καὶ φρόνημα εὐτελὲς ἐν ὑψηλῇ τῇ ταπεινώσει κτησάμενος; Τίς τὰς αἰ. σθήσεις οὕτω καλῶς ἐξεπαίδευσε, τῶν αἰσθητῶν εἰς τὰ ὑπὲρ αἴσθησιν ταύτας φιλοσοφείν παρασκευα σάμενος; Τίς τὴν φρόνησιν μετὰ τῆς ἀνδρείας, ὡς φίλας δυνάμεις αρίστως [ leg. ὡς οὗτος, εκ οὕτω | οἶμαι συζεύξας, διὰ Λύδιον ἅρμα θέειν, ποιητικῶς εἰπεῖν, ἑαυτῷ κατειργάσατο; Ως φρόνιμος οικονό μος, ἢ καὶ πιστὸς δοῦλος ἑκατέρας τὸ πρόσφορον ἐν δικαιοσύνῃ, τῇ μὲν τῇ σαρκί, τῇ δὲ τῷ πνεύματι διεμέρισεν. Ἐγκρατείας δὲ τὴν ποιότητα, καὶ ἀγρυπνίας τὴν νῆψιν, καὶ προσευχῆς τὸ ἀκρότατον, καὶ δακρύων τὸν φωτισμὸν, τίς ἂν τῶν πολλῶν μίαν, ὡς οὗτος μόνος ἀπάσας διήμειψεν; ὧν τῆς μὲν τὴν σωφροσύνην, τῆς δὲ τὴν θεωρίαν, τῆς δὲ τὴν κατάνυξιν, τῶν δὲ τῆς ἁγνείας τὸν ἁγιασμὸν ἐπορίσατο. Ενθεν κατὰ τὸν Σολομῶντα, τῷ γέλωτι μὲν παραφορὰν τὴν δὲ λοιπήν τοῦ σώματος εὐφροσύνην, πένθος ὠνόμασεν· ἐπ' αὐ δενὸς τῶν δοκούντων ἡδέων τοῦ παρόντος αἰῶνος ἐπιτερπόμενος. Κλείδας γὰρ ὥσπερ τὸ τριμερὲς τῆς ψυχῆς τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον διὰ τῆς ἀπαθείας περιστοιχήσας καλῶς, οὐκ εἴασε διὰ τῶν αἰσθήσεων τάς ἐμπαθεῖς ἐρέξεις ἀποσυλῆσαι τὸν πλοῦτον τοῦ πνεύματος. Οθεν ἀπερίτρεπτος ὑπῆρξε λοιπόν, πρὸς τὸ ὄντως ἐφετὸν ἐναποκρεμάμενος· καὶ οὐκ ἔστιν, ἵνα συντόμως εἴπω, τῶν ἁπάντων οὐδὲν, ὥς τις Εφη σοφός, ἐφ' ὅτῳ οὐχὶ τῶν ἁπάντων εκράτησεν. Continentiae porro qualitatem, vigiliarum sedulitatem, altissimam precum rationem, lacrymarum illuminationem, quis vel unam e multis, oli mous ipse universas alleravit? Quibus, continentia quidem, mentis sobrietatem compararit; vigiliis, contemplationem; precibus, compunctionem; lacrymis, castitatis sanctilicationem. Quamobrem juxta Salomnonem, risui quidem dixit errorem: reliquam vero corporis voluptatem, luctum nominavit; nulla eorum delectatus, quæ ævo hoc dułcia videantur. Ceu enim claustris, Dei metu, per passionum vacuitatem, triplicem probe animam cingens, new sivit ut cupiditates perturbationi conjunctæ, divitias spiritus, sensuum rapina prædarentur. Quamobrem impermotus exstitit, a vero deinceps apprtibili pendens. Atque ut verbo dicam, nibil prorsus est universorum, ut quis sapiens ait, in quo ille nom omnes superarit. Quamobrem par erat, ut qui talis esset, atque iu natura, quæ supra naturam erant peregisset, quique ævo nostro perfectus home audiret, ad perſocliorem gradum proveheretur, laborumque præmium, magnum illud virtutum fastigium, sacerdotium recipiens, super candelabrum poneretur. Sane Ω, τί περ ἔδει τοιοῦτον ὄντα, καὶ ἐν τῇ φύσει, τὰ ὑπὲρ ταύτην διαπραξάμενον· καὶ ἄρτιον τῇ καθ' ἡμᾶς γενεᾷ χρηματίζοντα ἄνθρωπον, ἐπὶ τὸ τελιών τερον ἀναχθῆναι, καὶ ἐπὶ τὴν λυχνίαν τεθῆναι, γέρας τῶν πόνων τὰ τῶν ἀρετῶν ὕψος μέγα δὴ τὴν ἱερωσύνην ἀποληψόμενον. Καὶ δὴ προήχθη μὲν κατ' ἀξίαν, καὶ οὐ καθώς τινες ἐπιδραμών, ἢ ἐμπορεύ- vero proseclus est pro meriti ratione, non ut quiσάμενος τῷ δωρήματι· κελεύσει δὲ μόνον τῆς παν τρικῆς ἐντολῆς, καὶ παρακλήσει τῆς κοινῆς ἀδελφή τητος. Ήρκεσε γὰρ αὐτῷ πρὸς τὴν τοιαύτην εὐπεί θειαν, ἡ τῶν πολλῶν θεραπεία, καὶ τῶν ὑπὲρ δύναμιν ἐπιβήσεσθαι. Οὐδὲ γὰρ ὁ τῆς ὑπακοῆς ἐραστής • Eccl. 11, dam, a se ipso procurrens, autve mercatus munere: sed Patris sola jussione, ac fratrum communis cœtus obsecratione. Quippe satis ei erat ad talem suasionem, multorum cura, et ut viribus majora adiret. Nec enim obedientiæ amens periculum FRANC. COMBEFISH NUTÆ. Sic Hieron., ubi Hebræa SST LXX παραφο påvuti hic auctor citat, ac bene respondet Ilebraicæ illi voci, quam Arias insane reddit: pre qua videri potest Pagninus. Sixtina habent περιφοράν, redditque interpres circumlatiomem: quod non placet, nec putem aliunde quam ex scribentium PATROL. GR. CV. errore aliud pro alio irrepsisse. Gregor. quoque Thaumaturgas citatus in scholiis, non vocem περιφοράν, scd παραφοράν exponit; que motum illum εἰκὴ somal, ac nietum temere; unde translatione ad animum dicitur agitatio illa, quæ est præter rationem, ac insauia.

ANONYMI subveretur unquam, suo ipse judicio ad omnia κίνδυνον ὑφυρᾶται ποτε· τῷ κρίματι ἑαυτοῦ εἰς ἅπαν præsidenti devotus. τῷ καθοδηγοῦντι ἀνατιθέμενος. Quis vero exhibere possit quantos ab inito sacerdotio agones desudarit? Magnus Paulus olim descripsit, quibus Pontificem magnum, qui coelos penetravit, sermone depinxit ac designavit; quem is utique, quantum per humanam fragilitatem conceditur, imitatione expressit. Nec id mirum, siquidem factus erat deus adoptione, ac per gratiam, Altissimi filius. Moralis porro conversationis ac vitæ studiosæ cumulo, nec operum illi communio cum fratribus deerat: quin manibus laborabat, optimeque ut quis alius ductis litteris, libros conscribebat, nihil puίο puto minori præditus manuum celeritate, quain Asael ille pedum erat 10. Cujus rei argumento sunt, cum libri exarali, tum ejus reliqua opera. Denique cum sic bene Spiritus gratiis dives ageret, venit ad eum Titus germanus ejus secundum carnem, homo vagus, captam patriam, ac parentum in ea detentionem circumducens; plenamque luctu, factæ cædis, ab agrestibus porcis, impiis scilicet Ismaelitis, hominùm ad Dei imaginem conditorum, tragœdiam multis lacrymis narrans. Quapropter finem tunc deinceps accepit, quod diu antea Sophonia propheta super eam futuri præsciis oculis fuerat celebratum: Va enim, inquit, qui habitalis funiculum maris, advenæ Cretensium: verbum Domini super vos: et perdam vos de habitatione 11 - Ει erit Creta pascua gregum, et ovile pecudum “. Sane quidem vibrátur gladius nimbis tentationum, multisque modis arcus nobis correctionis tenditur, ác quibus conversio a peccato proponatur. Si autem nihinde meliores effecti pejores evadimus, tum demum clementer missa, gravein nobis prò bene-. ficio mortem operantur: siquidem calix Domini vīni meri ‘plenus est misto ". Cæterum vir hic màgnus fratrem recipiens, proboque consilio in monachum detonderi suadens, eumdem secun cursam • flebr. iv, 14. 16 [] Reg. 11, 18. Καὶ τίς ἂν τούτου τὴν μετὰ τὴν ἱερωσύνην τῶν ἀγώνων παραστήσῃ ἀκρίβειαν; Παῦλος 8 μέγας προλαβὼν ἀνεγράψατο, ἐν οἷς τὸν ἀρχιερέα τὸν μέγαν τὸν διεληλυθότα τοὺς οὐρανοὺς διαζωγραφῶν τῷ λόγῳ ὑπεσημήνατο· ὃν καθ' ὅσον οἷόν τε τῇ ἀνα θρωπίνη φύσει ἀπεμιμήσατο. Καὶ οὐ θαυμαστόν, είπερ θέσει θεὸς, καὶ κατὰ χάριν υἱὸς Υψίστου γε γένηται. Καὶ γοῦν πρὸς τῇ ἐμπράκτῳ πολιτείς τε καὶ διαγωγῇ, οὐδὲ τῆς ἐκ τῶν ἔργων κοινωνίας τοῖς ἀδελφοῖς ἐπίσης ἀπελιμπάνετο· ἀλλ᾽ ἦν ταῖς χερσὶ κοπιῶν, καὶ δέλτους ἄριστα συρμεογραφων εἰ και τις ἄλλος, οἶμαι, τῇ ὠκύτητι χειρῶν, τὸν Ἀσαὴλ ἐκεῖνον ἐπὶ τῇ τῶν ποδῶν ἐξισούμενος. Καὶ μαρτυ ροῦσιν αἵ τε βίβλοι, καὶ τὰ ἐκείνου πονήματα. Αμέλει καλῶς αὐτὸν ταῖς τοῦ Πνεύματος διευθη νούμενον χάρισι, κατέλαβε Τίτος ὁ κατὰ σάρκα γνήσιος ἀδελφὸς αὐτοῦ, πλανήτης περιαγόμενος τὴν τῆς πατρίδος ἅλωσιν, καὶ τὴν τῶν γεννητόρων ἐκεῖσε κατάσχεσιν· καὶ τῆς κατ' εἰκόνα Θεοῦ πολυπαθούς τραγῳδίας | leg. τὴν πολυπαθῆ τραγῳδίαν] ὑπὸ τῶν ἀγρίων συῶν γενομένης σφαγῆς τῶν ἀθέων Ισμαηλιτών, μετὰ πολλῶν τῶν δακρύων ἐκδιηγού μενος Καὶ πέρας ἔνθεν ειλήφει λοιπόν, τὸ ὑπὸ τοῦ προφήτου Σοφονίου πόρρωθεν ἐπ' αὐτῇ προβλεπτικοῖς τοῖς ὄμμασι κλειόμενον. Οὐαὶ γὰρ, φησίν, οἱ κατοικοῦντες τὸ σχοίνισμα τῆς θαλάσσης, πάροικοι Κρητῶν· λόγος Κυρίου ἐφ' ὑμᾶς· καὶ ἀπολῶ ὑμᾶς ἐκ κατοικίας. Καὶ ἔσται Κρήτη νομή ποιμνίων, καὶ μάνδρα προβάτων. Στιλβονται μὲν γὰρ ἡ μάχαιρα ταῖς νι άσι τῶν πειρασμῶν, καὶ τὸ τόξον τῆς παιδείας ἡμῖν πολυτρόπως εντείνεται, τὴν ἐκ τῆς ἁμαρτίας ἐπιστροφὴν προβαλλόμενα. Όταν δὲ μὴ βελτιωθέντες ἐκ τούτων χείρους γινώμεθα, τότε φιλανθρώπως στελλόμενα, δεινὸν τὸν πρὸς εὐεργεσίαν ἡμῖν κατεργάζονται θάνατον. Ἐπείπερ τὸ ποτήριον Κυρίου, οἴνου ακράτου πλήρες 1ª Psal. vii, 13. 13 Psal. LXXIV, Sophon. 11, 5. Velut longo litterarum ductu pro ratione scri- tum martyria sub illis in Hispania celebrata, ac bendi illius temporis, qua passim libros uncialibus litteris exarabant, quorum aliqui etiamnum bibliothecas ornant. Vix alioqui capi potuit tanta insula a Saracenis, in quam ex Hispania coloniam deducerent, quin plurimi necarentur ex indigenis: fidemque ex istis meretur quod Cedrenus narrat de Cyrillo Gortynæ episcopo sub ea invasione affecto martyrio: quanquam Baronius elevat, quod Menologium aliique scriptores longe ante ea tempora, ac sub elimicis imperatoribus affectum martyrio Cyrillum Gortinæ episcopum habeant. Nam quid vetat alterum Cyrillum în ea metropoli postmodum sedisse, atque in eum peculiarius ceu ecclesiastici ordinis principem, Christi hostes Mahumetanos sævisse? Num enim unus Romæ sedit Gregorius, Idque sanctus? unus Hierosolymis Johnnės? unus Antiochiæ Anastasins? Sævitiæ Mahunietandrum Hispanorum in Christianos religionis causa argumento sunt, Ecclesiæ tabulis diversis diebus consignata, tum quod legitur in actis S. Niconis, novi Čretensium apostoli, fuisse pene exstinctam fidem Christianam in ea insula, per longum illud tempus, quo eam præfati Saraceni tenuerant. Quanquam enim longum reipsa videatur, nimirum 100 circiter 40 allnorum, haud tamen adeo longum est, ut id solum satis putandum sit ad tantam Christianorum imminutionem, ac nisi vis adhiberetur ad fidem abnegandam cum Græcia ab eodem saltem annorum namero Turcarum ditionis facta, Christianos perplures hactenus habeat: tametsi nec Turcæ æquis satis conditionibus habeant Christianos, variisque et ipsi artibus 'Christanuir genus aboleant, subditosque populos in suain sectain pertrabant, cujus etiam dilatandæ causa pleraque sua bella pugnant: dum nos interiin domesticis nosmet perdimus ac fidem catholicam.

VITA S. NICOLAI STUDITE. ostendit. STS υπάρχει κεράσματος. Πλὴν τὸν ἀδελφὸν ὁ μέγας inire fecit; ac ipsis quoque moribus fratrem suum ούτοσι προσηκάμενος, καὶ ἀποκαρθῆναι καλῶς βου· λευσάμενος, σύνδρομα θέειν αὐτῷ παρεσκεύασεν· ἀλλὰ καὶ τοῖς τρόποις αὐτοῖς ἀναδείξας αὐτάδελφον. Εἶχε μὲν οὖν ὁ κοινὸς ἡμῶν Πατὴρ καὶ τοῦ Χρι Habebat sane cominunis Pater noster ac Dei faστοῦ θεράπων Νικόλαος, καὶ τὸν οἰκεῖον βίον σιωπώmulus Nicolaus, ipsam vitam suami, tacentem quam σαν παραίνεσιν· εἶχε δὲ καὶ τὸν ἀδελφὸν ὥσπερ τι dam exhortationem: habebat et fratremn, ceu acἀπηκριβωμένον τῶν αὐτοῦ· κατορθωμάτων είχή curatam quamdam virtutum ejus imaginem: quin νισμα· εἶχον δὲ πάντες ὡς ἄλλον τινὰ μέσον αὐτοῖς omnes tandem, ceu alium quempiam medium soταῖς τῶν ἀρετῶν ἐπιστολαῖς καταστράπτοντα ήλιον, lem, virtutum radiis collucentem, a Deo datum illud τὸ θεοδώρητον χρῆμα καὶ ψυχωφελή εστιάτορα τὸν munus, animis utilem ac præclarum convivam, μέγαν Θεόδωρον· καὶ ἦν ὡς ἀληθῶς τὸ τῆς ἀρετῆς maguum Theodorum habebant: eratque revera παιδευτήριον, ἄλλος τις παράδεισος πολυειδέσι τοῖς virtutis schola, novus quidam paradisus multiplici ἄνθεσ: πυκαζόμενος. Καὶ γοῦν πρὸς τούτοις, καὶ florum genere vernans. Etenim ad istos accedebant, Ἰωσὴφ ὁ τοῦ πανσόφου Πατρὸς ἡμῶν ὁμαίμων, Joseph quoque sapientissini Patris nostri fruler, ac ὕστερον τῆς μεγαλωνύμου Θεσσαλονίκης χρημα- 13 postmodum celebris Thessalonicensium civitatis τίσας ἀρχιεπίσκοπος, ἀλλὰ μὴν καὶ Τιμόθεος, factus archiepiscopus: quin et Timotheus, AthaΑθανάσιος τε καὶ Ναυκράτιος, καὶ ἄλλοι πολλοί, nasius quoque, et Naucratius, ac alii plures, quos οὓς διὰ τὸ πλῆθος παρίημι, ἐν τῷ ἐπιγείῳ τούτῳ brevitatis causa omitto, in terrestri illa coelo age διέτριβον οὐρανῷ. Οὓς γὰρ συνάπτει τρόπος, καὶ bant. Quos enim mores conjungunt, locus quoque τόπος συνίστησιν· καὶ οὓς ὁ τρόπος διίστησι, καὶ in unum cogit: quos autem mores dividunt τύπος ἅπας ἀφίσταται. Δοξάζεται γὰρ τόπος ἐν omnis quoque locus separat. Locus enim in moriτρόπῳ, καὶ ἀντιδοξάζεται τρόπος ἐν τόπῳ στεργόbus laudatur; vicissimque mores in loco amati, μενος. Οἶδε δὲ πολλάκις καὶ τόπων συνήθων ἀπό laudem habent. Solet enim non raro, cum frustrari τευξις, ὡς καὶ προσώπων συντρόφων διάζευξις, loco consueto, tum sejungi a coaluminis, multom πολλὴν τὴν κατ' ἀρετὴν μαστώνην ἐργάζεσθαι. gerenda virtute, lasitatem praestare. Enimvero cum sic pulchre hic vinea Domin Sabaoth palmitibus luxuriaret, ac fructu onusta essel 1, montesque mundana affectionis, mensis, inquam, motuum vitiositatem ac sublimitatem, sub umbra sua tegeret, ac velut quibusdam stolo nibus, diversa ac varia virtutum ornamenta in mundi fines mitteret: jamque Christi Ecclesia, in omni decore gradu ordineque adaucta, ac fide ir rectorum dogmatum sereno tuta esset, repente ceu nubes quædam ab Orientis partibus, improvise ac inexspectato ohorta, tetra nocte omnia replevit. Nimirum Leo quidaın Armeniorum oriundus stirpe, vir revera nocens pessimusque, fabula, non veritate pietatis sacramentum tenens, quem multi recens instructuin Satanam perspicue nossent, essetque, ac nominaretur: Michaele imperii Romani sceptra pie tum moderante, ac cum jam Huni ad Liba regiones vastarent; hunc ille miserum, primum creat exercitus ducem, multisque stipatum, adversus præfatam gentem suppetias imperio mit· tit. Is porro perinde ac nomen, sic et voluntatem ferinam inferens, intusque animo latens consilium premens, ac patris Constantini Copronymi, qui et ipse Leo fuit, ejusque filii leunculii hæresim tenens, miser hoino, adversus benefitum Deum aniversorum Regen, ejusque regnum insurgit. ᾿Αλλὰ γὰρ οὕτω καλῶς ὧδε τοῦ ἀμπελῶνος Κυρίου Σαβαώθ εὐκληματοῦντος, καὶ τῷ καρπῷ βρίθοντος, Έρη τε κοσμικής προσπαθείας, τῶν τοῦ νοῦ, φημε, κινημάτων τὸ ἐμπαθές, καὶ μετέωρον ὑπὸ τὴν αὐτοῦ σκιάν κατακρύπτοντος, καὶ ὥς τισι παραφυάσι, τὸ διάφορον καὶ ποικίλον τῶν ἀρετῶν πρὸς τὰ τοῦ κάτ σμου τέρματα διαπέμποντος· καὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ Εκκλησίας εὐπρεπῶς ἤδη μεγεθυνομένης ἐν παντὶ βαθμῷ καὶ τάγματι, καὶ ἐν αἰθρίᾳ τῶν ὀρθοτόμων δογμάτων πυκαζομένης τῆς πίστεως, ἀθρόον ὥσπερ τι νέφος ἐκ τῶν ἑῴων μερῶν ἀπροόπτως, καὶ παρ' ἐλπίδας ἀναφανὲν, πάντα σκοτοδεινίας επλήρωσεν. Λέων [γάρ] τις, ἐκ τῆς τῶν ᾿Αρμενίων βλάστης αναφανείς· ἀνὴρ τῷ ὄντι ἀλιτήμων καὶ πονηρότατος· μύθῳ, οὐκ ἀληθείᾳ, τὸ τῆς εὐσεβείας κατέχων μυ στήριον πρωτοπαγής Σαταν δῆλος τοῖς πολλοῖς, καὶ ῶν, καὶ ὀνομαζόμενος· ἄρτι Μιχαὴλ εὐσεβῶς τὰ τῆς βασιλείας σκήπτρα διέποντος, καὶ τῶν Ούνων ἤδη κατὰ τὸν Λίβα ληϊζομένων τὰς χώρας χειροτονεῖ στρατηγὸν τοῦτον πρῶτον τὸν ἀλιτήριον, καὶ πρὸς τὸ εἰρημένον ἔθνος σὺν πολλοῖς ἄλλοις εἰς συμμαχίαν τοῦ κράτους ἐκπέμπεται. "Οστις θηρώνυμον ἐπίσης τῇ κλήσει καὶ τὴν προαίρεσιν επαγόμενος, χρυσιογνω μῶν τε τὸ τῆς καρδίας ἐνδόμυχον, καὶ τὴν τοῦ πα τρὸς Κωνσταντίνου τοῦ Κοπρωνύμου, Λέοντος καὶ αὐτοῦ, καὶ Λεοντίδου τοῦ τούτου υἱοῦ τὴν αἵρεσιν Psal. LXIX. FRANC. COMBEFISIL NOTÆ. Cedren., Zonar. et alii, cum Bulgaris aiunt gessisse bellum, quos forte auctor Unos, seu Hunos aut Hummos intelligit. Sunt perinde positi ad Danubinm. Unos quidam Turcos intelligunt, gentem Scythicam. Quid illud Liba, haud satis imtelligo: nisi est lacus circa Nicomediam quem ait Ortelius ponere Cedrenum. Ponunt auctorès captain ab eis Mesembriam, quæ est Mysiæ urbs ad Pontum Euxinum.

ANONYMI κατέχων, ὁ δείλαιος, κατὰ τοῦ εὐερνέτου Θεοῦ τοῦ παντάνακτος, καὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας κατεξανίστα ται. Sane vero cum merentes sub ipso turmas, donorum multa largitione, stultus homo, decepisset, veniens ad partes Thraciæ extra urbem, impie scelestus adversus pios Christianos imperator renuntiatur; regiamque, Iconoclasta palam audiens, ingreditur. Cum autem modicum aliquantum siluisset, idque subdole, quo tuto sibi imperium niuniret, mox contra cœlum aperuit os suum, blasphèmiain eructans adversus Christum universorum Deum negans sacras imaginum figuras esse erig' ndlas, ut quæ idolorum simulacra essent. Oamentiam! Non enim intellexit, turpitudinis statua, quoruin exemplaria contrariam liquido rationem habent, palam quoque habere ab iis deluetas similitudines. Quæ enim inter se contrarie habent, omnino etiam contrariam mutuo inferunt communionem. Alterius enim ad alterum, idolum inquam, ac imaginis, contraria ratio, uti Christi et Beliar, ex utrisque liquet. Idolum enim tanquam quod aliquid, ipsamque adeo mentiatur exemplaris similitudinem; imago autem tanquam similis, sie præ illo proprie nominatur. Verum nihil ejusmodi intelligere voluit miser homo, atque a bestia nomen habens: quißimo more Corybantum, ut ita dicam, insaniens, atque adversus Christum, ejusque intemeratissimam figuram furore bacchans, cum viros quosdam animo reipsa corruptos, ejasque per omnia pravis consiliis astipulantes invemisset, fore putavit, ut per cos Christianæ pietatis sacramentum fabulam faceret. Haud tamen valuit præstare, ac quanquam instar sagittæ valide admocum percutiens, validius in Ecclesiae pugiles impingens, retusus est. Καὶ δὴ τὰς ὑπ' αὐτὸν τελούσας στρατιωτικές φάλαγγας δώροις πολλοῖς φαινακίσας ὁ μάταιος, καὶ πρὸς τὰ Θρᾳκώα μέρη γεγονώς τοῦ ἄστεως θύ ραθεν, ἀναγορεύεται κατά Χριστιανῶν εὐσεβῶν ἀσεβῶς ἄναξ ὁ μιαρός· καὶ εἴσεισιν εἰς τὰ βασίλεια διαρρήδην Εἰκονοκλάστης βασιλεὺς φημιζόμενος. Βραχὺ δέ τι κατασιγήσας, καὶ τοῦτο ὑπούλως, ὡς ἂν ἐπ' ἀσφαλείᾳ πρὸς ἑαυτὸν τὰ τῶν ἀνακτόρων διάθηται· ὅσον οὔπω, καὶ πρὸς οὐρανὸν τὸ στόμα ἀνέῳξε, βλασφημίαν κατὰ Χριστοῦ τοῦ τῶν ὅλων Θεοῦ ἐρευ γόμενος), μὴ δεῖν λέγων τὰς ἱεροτύπους ἀναστηλοῦσθαι μορφές, ὡς τῶν τοιούτων εἰκόνων εἰδωλικῶν Ινδαλμάτων ὑπαρχουσῶν. Ὢ τῆς παραπληξίας! Οὐ γὰρ συνῆκε τὸ τῆς αἰ σχύνης ἄγαλμα, ὡς ὧν τὰ πρωτότυπα προδήλως τὴν αντικειμένην ὑπόληψιν ἔχουσι, τούτων δῆλον καὶ τὰ παράγωγα. Τὰ γὰρ ἐναντίως ἀλλήλων, ἐναντίαν πάντως καὶ τὴν κοινωνίαν εἰσφέρει πρὸς ἄλληλα. Η γὰρ ἑτερότης θατέρου προς θάτερον, εἰδώλου τε, φημὶ, καὶ εἰκόνος, ὥσπερ ἡ τοῦ Χριστοῦ καὶ Βε ίαρ, δι' ἑκατέρων γνωρίζεται· εἴδωλον μὲν γὰρ ὡς 80 λιοῦν [τα] καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ ἀρχετύπου ἐμφέρειαν - εἰκὼν δὲ, ὡς ἐοικυία ταύτῃ μᾶλλον ἐκείνου κυρίως προσονομάζεται. Οὐδὲν δὲ τούτων συνιδείν ἠβουλήθη ὁ τάλας οὗτος καὶ θηριώνυμος· ἀλλὰ κορυβαντιών, ἵν' οὕτως εἴπω, καὶ κατὰ Χριστοῦ καὶ τῆς τούτου παναχράντου μορφής βακχευόμενος, εὑρών τινας ἄνδρας τῷ ὄντι διεφθαρμένους τὸν νοῦν, καὶ κατά πάντα συνίστορας τῶν αὐτοῦ πονηρῶν βουλευμάτων ὑπάρχοντας, δι' αὐτῶν κατακερτομεῖν δῆθεν ως ο ἡμῶν τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον. Αλλ' οὐκ ἴσχυσιν, εἰ καὶ τὰ μάλιστα προσβαλών ὡς βέλος· στερ μοτέρως προσκρούων τοῖς τῆς Ἐκκλησίας προμάχοις, ἐναποκρούετο. * Επειδὴ γὰρ τῶν ἀνακτορικῶν ἔν τινι τῶν θείων, τῶν ἱερέων καὶ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς Πατέρων συναγεί γερκεν όμιλον, τῶν στρατευμάτων αὐτῷ κυκλόθεν παρισταμένων· αὐτὸς ἐν μέσῳ προὐκάθητο, σε βαρι καὶ βρέμοντι τῷ φρονήματι, καταδημηγορῶν τῶν ἀμφὶ τὸν μέγαν ιεράρχην, ὡς ἐσφαλμένως προςη καμένων, τῶν σεπτῶν ἐνδαλμάτων τὴν ἀναστήλωσιν. Εἶτ᾽ ἐνορῶν εἰσαῦθις τούτους τῇ τοῦ Πνεύματος μαχαίρα ποικίλως τὴν λέσχην κατ᾿ ἄμφω τῶν φάη Cum enim in sacra quadam palatii ede, sacerdotum ac Patrum nostrorum, circumquaque ipsum stipante milite, turbam congregasset, medius ipse præsidens, arroganti ac fremebundo sensu, adversuis magnum pontificem sociosque, quod per errorem in venerabilium imaginum, restitutionem consensissent, velut pro concione orabat. Tumque deinde videns, ut ii Spiritus gladio nugarum ejus garrulitatem varie mediam secarent, quanquam nullius perinde atque herois ac magni Patris nostri p νάφων αὐτοῦ διακόπτοντας, οὐμενοῦν πρὸς τοῖς Consentit Cedrenus, sic mala arte invasisse Imperium, ac Michaeli abrogasse provocatis in eum populi ac militum odiis, eorumque sibi conciliatis studiis suntque hæc longe vero similiora, quam quæ narrantur a Theophane de imperii illa adeptione, cedente sponte Michaele, ac ultro Leonem ad imperium adeundum provocante. Non levis suspicio est fuisse illa adjecta Theophanis operi, a quodam Leonis studioso, cum Cedrenus dicat initio suæ Historie, Theophanem ad obitum usque Nicephori duntaxat suam Historiam deduxisse, quem deinde Joannes protovestiarius exceperit, suam exorsus Historiam, ἀπὸ τοῦ τέλους, τοῦ ἀπὸ γενικῶν Νικηpopov, a præfati Nicephori, qui ex generali logotheta factus est imperator, obitu. Anastasius tamen in sua ad Paulum Diaconum præfatione, usque ad Leonem, qui post Michaelem imperavit, sui illias operis stylum produxisse, ait. Atque ut bona illa de Leonis initiis scripserit, deceptus fuit, bonum prinċipein ac pium arbitratus, cum ille ut sibi imperium stabiliret, hactenus pietatis larvam prætenderet, quod passim scriptores alii significant, ipseque adeo auctor vitæ Nicolai. Vide Baron. aun. 812 et sequent.

VITA S. NICOLAI STUDITE. actus, omnes ad unum, multa ira exæstuans, regia expellit, ac quam primum singulis locum exsilii sancit. ἄλλοι; ὅσον τοῦ ἦρωος, καὶ μεγάλου Πατρός Θεοδώ- Theodori audaciam stuperet, ea re miser in furorem που καταπλήξας τὸν εὐτολμον, μανεὶς ἔνθεν κατὰ φρένα ὁ ἀλιτήριος, ἄρδην πάντας μετὰ πολλοῦ τοῦ θυμοῦ τῶν βασιλείων ἀπεώσας, ἢ τάχος τὴν ὑπερ όμιον ἑκάστῳ περιγραφὴν καθυπέγραψεν Ενθεν ἐξόριστος μὲν ὁ ἀρχιερεὺς, καὶ τῆς νίκης ἐπώνυμος· ἐξόριστοι δὲ καὶ πάντες οἱ Χριστοῦ τὴν εἰκόνα σχετικῶς σεβαζόμενοι. Εξόριστοι δὲ πρὸ πάντων, ἵνα τὰ πολλὰ παραθετῶ, καὶ τὸ κοινὸν τοῦτο, καὶ πυρσολαμπές, τὸ θεοδώρητόν φημι τῆς Ἐκκλησίας ἐντρύφημα, σὺν τῷ μαθητῇ, καὶ γενναίῳ προμάχῳ, καὶ ὁμολογητῇ Πατρὶ Νικολάῳ γεγένην ται. Μόλις γὰρ πρὸς ἑαυτὸν δι' ἀσθενείας ὧδε και κεῖσε τὸν λόγον οὗτος πλαζόμενον, χεῖρα προτείνας συμπαθῶς, ἀνεκτήσατο· εἰ καὶ μὴ περιεκτικώς ίδια κήν τινα τὴν ὑπόθεσιν· κοινοὺς δὲ κατ᾽ ἄμφω τώ διδασκάλω τοὺς ἀγῶνας, τούτου τῇ ἱστορία παρο έστησιν. Ἀλλὰ μηδεὶς ἡμᾶς ἐν τούτῳ νεμεσάτω. Οὐ γὰρ τεχνικαῖς πιθανότησι, τῇ ἀληθείᾳ δὲ καὶ μόνον τὰ περὶ τούτου σεμνῦναι προεθυμήθημεν. Μείζω δὲ λοιπὸν ἐκ τοῦ πατρὸς αὐξήσομεν αὐτῷ τὸ ἐγκώ μιον, εἴπερ μὴ παρέργως τὴν δοκιμὴν τῶν ἔργων κατευτελίζων ὁ λόγος, ἐξ ἰδιωτείας ἀδόκιμον ἀποδεί ξειε. Πρὸς γὰρ τῇ ξενιτείᾳ, καὶ τὸν παρὰ τῶν ἀσε βῶν κατὰ χώραν τοῦ γεννάδος ἀκήρυκτον πόλεμον, καὶ συμπαρέμενε τῷ Πατρὶ θεραπεύων, ταῖς σωμα τικαῖς ἐνδείαις εγκαρτερῶν ὅτι μάλιστα, καὶ κατὰ πάντα σύμβουλος ἀγαθὸς, καὶ δεξιὸς παραστάτης αὐτῷ γνωριζόμενος. ᾿Αλλὰ περὶ τούτων, τῷ πανευφήμῳ Πατρὶ Θεοδώρα καταλειπτέον, ποικίλως αὐτῷ δι' ἐπιστολῶν τῆς ἀνδραγαθίας τὸν στέφανον πλέξαντι. Ἡμεῖς δὲ τὰ νῦν τῶν προκειμένων τέως ἐχώμεθα. Ἐπειδὴ γὰρ ἀκρατῶ;, καὶ κατὰ τῶν ἀκρίτων τούτων καὶ μακαρίων ὁ κατακεκριμένος ἄναξ τὴν ψῆφον ἐξήνεγκε, καὶ ὑπερόριοι εἰς τι φρούριον Quamobrem deportatur pontifex cui a victoria nomen: sed et omnes relegantur, quotquot Christi imaginem quadam ad exemplar habitudine venorarentur. Ante omnes autem relegantur, ut pleraque omillan, commune illud lucentissimumque nomen; Dei, inquam, munere datum, oblectanientuin; una cum discipulo strenuoque fidei propugnatore ac confessore Patre Nicolao. Vix enim ille, hic illic errantem sermonem ab imbecillitate, commiseratione manum prætendens, sibi adjunxit: quanquam is, haud peculiare aliquod argumentumn complectens; communes potius ambobus magistris agones hujus historia texenda exsequitur. Ne quis vero ea nos parte vituperet. Non enim ex arte compositis suasionibus, quin potius veritate, eaque una, ejus res exornare providimus. Majus autem deinceps ex paterno ei accedet enconium, modo ne solum defunctoria oratio, probatam operum laudem ex inscitia deprimens, reprobam faciat. Præter enim exsilii pœnam, quodque ab impiis implaca· bile bellum strenuus pugil indidem pertulit, etiamı Patri famulaus continue adhæsit; necessariorum corporis indigentiam, maxima constantia ferens, seque ei per omnia bonum consiliarium, officiosumque parastatam ac adjutorem exhibens. Verum celeberrimi Patris Theodori partium sit ista edisserere, qui ei fortitudinis coronam varie per epistolas plexuerit. Nos autem interim prosequamur quæ sunt nostri propositi. Quia igitur impotenti ira, ac contra indemnatos beatosque viros, prædamnatus imperator sententiam tulerat, extorresque in castro quodam Apol FRANC. COMBEFISI Multa interim gesta post eam collationem, ante confessorun ejectionem, narrat Baronius ex Theodori Studitæ epistolis, ejusque gestis a Michaele Studita conscriptis, quibus ista illustrantur, ut et illa vicissim istis. Una certe vel maxime vita hæc defuisse videtur Baronio, apud quem sæpe Theodorus concaptivum suum ac coexsulem, commilitonemque Nicolaum, velut tamen obiter nominat atque celebrat; nec satis omnino ejus res declarat. Commeminit sepe Theodorus sui Nicolai in suis epistolis apud Baronium. Epistola ad Eudocinam virginem, cujus sollicitudine vir sanctus cum Nicolao in carcere alebatur: In carcere illic detinebamur ego fraterque Nicolaus, cum ante custodia foramen positi custodes, neminem ex impiorum interdicto, propius contingere siuebant. Tum tu, Dei fiducia (rela mittebas; quodammodo lactabas, alebas, potum dabas, etc. Anno 816, n. 14. Epist. ad Josephum fratrem archiepiscopum Thessal.: Qui merum est (Nicolaus videlicet), ut famulus supplex veneratur; 11. 45. Epist. ad dispersas ubique fraternitates: Salutat vos qui mecum est frater Nicolaus. Anno. 818, n. 12 ad fratres Studianos: Vos vero rependite mihi cum Nicolao, qui mecum est, fratre nostro, qui vos salutat, sacras preces vestras NOTÆ. quo salvi simus. N. 21. Ad Naucratium, Te cum omnibus qui mecum est (Nicolaus) salutat. Anno 820, n. 3. Iterumque ad easdem n. 20: Salutat vos Nicolaus concaptivus meus, et laboris socius, et commilito meus, vesler aulem frater verissimus. Scribit hæc Theodorus post multam ejus confessionis probationem agonesque plures cum ipso desudatos. De illa porro necessariorum indigentia, legendus Michael Suudita relatus auro illo 816, n. 12, ubi mirabile illud ex fama narrat, ut cum vix frustulum panis Theodorus ac Nicolaus alternis acciperent, totam ille annonam ve! cesserit, vel voluerit cedere Nicolao, solam sibi Eucharistiam, reservans, cujus particulas ad communionem repositas semper haberet, quo saltem discipulus utcunque vitam sustentare posset, ac superstes Theodoro, ejus ad fratres mortis nuntius foret. Sed huic tante penuria succurrit Deus per virginem illam Eudocinam. Pulchre etiam auctor in sequentibus secundæ illius custodiæ in castro Bonita explicat sævitiam: etsi non meminit ejus, quod Michael sic velut ex fama narrat de Eucharistia, quam solam Theodorus proposuerit aunonan suam suniere, quod nec firmum salis arbitror.

ANONYMI louiailis lacui vicina cognomento Metopa, annum πρὸς τὴν ᾿Απολλωνιάδα λίμνην τὰ ἐπονομαζό integrum carcere detenti egerant, eorum ubique pervagante fama, discipulisque ac multis aliis clanculum ad eos ingredientibus, cum omnes fere resumptis animis ad integrandum orthodoxum fidei certamen animarentur: re, nescio qua ratione, comperta, mittit statim novus Amalecites indignusque purpura imperator, eosque ad castrum aliud in orientali themate nomine Bonita transfert, juhens ut ne quem omuina viderent, ullumve sermonem de fide miscerent, Γ. Ut ne autem extra propositum ferri videamur plus justo sermonem protrahentes, age, fluctus plurimos a puppi pulsantes, immanis cellæ violentiam edicamus. Cum enim magnus Theodorus nedum vicinos, verum etiam multe locorum intervallo dissitos, qui post impiam hæresim abduci consensissent, ad pietatis iter per epistulas postlimino traberet: una quadam ex illis, lucerto casu ac improvise in feri ac leunine pectore kominis manus incidente, quam is, ad Christi confessores, sanctarum imaginum adorationem a principio describens, ejusque dogmatis plenam contentionis ac novitatis insaniam traducens scripsisset; furore accensus, ac pro nominis ratione Jeanis instar, soeles'us rugiens, quam celerrime satellitem verbera illaturum mittit. Veniens ille frenens ac minabundus, sanctos e custodia educit, ɔc inique, iniquo ac scelerato imperatore iniquior, ¡usana furore actus, taureis centum in oculis Theodori magnum Nicolaum cædit. Illumque rur- »us totidem verberat, tumque pene voce defectos pari certamine beatos viros, in custodia ponit, ac ostium obstruens, jubensque fame enecari, relinquit. μενον. Μέτωπα, ὅλον ἐνιαυτὸν ἄμφω καθειρχθέντες ἐτύγχανον, τῆς φήμης πανταχόσε τούτων διαθεούσης, καὶ τῶν μαθητῶν ὡς αὐτὸς [leg. αὐτούς] ἄλλων τε πολλῶν κρυφοποιούντων τὴν εἴσοδον, καὶ πάντων σχεδόν μεταπλαττομένων πρὸς τὴν ὀρθόδο ξον τῆς πίστεως ἅμιλλαν· οὐκ οἶδ' ὅπως διαγνοὺς ὁ νέος Αμαληκίτης, καὶ τῆς ἀλουργίδος ἀνάξιος βασι λεὺς, στέλλει παραυτὰ καὶ μετατίθησι τούτους ἐν τῷ τῶν ἀνατολικῶν θέματι πρὸς ἕτερον φρούριον καλού μενον Βόνιτα παρεγγυήσας μηδένα μηδαμῶς καθορᾶν αὐτοὺς, μήτε μὴν εἰσηγεῖσθαι τὰ περὶ πίστεως. Ἵνα δὲ μὴ δόξωμεν ἔξω τοῦ δέοντος φέρεσθαι τὴν λόγον μηκύνοντες, δεῦρο τὰ πολλὰ τῶν κυμάτων πρύμνα κρουσάμενοι, τῆς πονηρᾶς καταιγίδος τὴν βίαν ἐξείπωμεν. Ὡς γὰρ οὐ τοὺς ἔναγχος, ἀλλὰ μὴν καὶ τοὺς πόρξω που ὀπίσω τῆς δυσσεβοῦς ἀπαχθέντα: αἱρέσεως, πρὸς τὴν τῆς εὐσεβείας τρ!- 6ον βαίνειν ταῖς ἐπιστολαῖς μεθείλκεν ὁ μέγας Θεό δωρος, μιᾶς τούτων ἁπροόπτως οὐκ οἶδ' ὅπως εἰς χεῖρας παρεμπεσούσης τοῦ θυμολέοντος, ἰδικῶς πρὸς τοὺς Χριστοῦ ὁμολογητὰς τὴν τῶν ἁγίων εἰκή. νων ἄνωθεν διαζωγραφούσης προσκύνησιν, καὶ τὴν δύσερον αὐτοῦ καὶ καινοποιὸν τοῦ δόγματος στηλογραφούσης παράνοιαν· ἐξαφθεὶς τῷ θυμῷ, καὶ φε ρωνύμως βρύξας ὡς λέων 5 αλιτήριος, ἐκπέμπει σὺν τάχει πολλῷ τὸν τὰ τῆς κακώσεως ἐνεργήσοντα. Ο; ἐπιστὰς βρενθυνόμενος, ἐξάγει τοὺς ὁσίους ἐξ οὗπερ καθείργνυντο· καὶ παρανόμως, τοῦ παρανόμου βασιλέως ὑπάρχων παρανομώτερος, σφαδάζοντι θυμῷ, ἐν ἑκατὸν βουνεύροις ἔμπροσθεν τοῦ Πατρὸς Θεοδώ ρου τὸν μέγαν καταξάνας Νικόλαον, ἐκείνόν τε αὖθις τοῖς αὐτοῖς αἰκισάμενος, τίθησιν ἐν εἰρκτῇ σχεδόν ἀφώνους τοὺς συμμακαρίους υπάρχοντας, καὶ τὴν θύραν ἀναφράξας, κατέλιπε· τὸν διὰ τοῦ λιμού τούτους ὁποῖσαι θάνατον παρακελευσάμενος. Καὶ τὶς ἂν συνεπαρθῇ τῶν ἀγώνων τῷ ὕψει. τὴν βίαν ἔνθεν τῶν ἁγίων ἐκδιηγούμενος; Τίς τὰς ἐκ τῶν πονηρῶν φυλάκων ενέδρας, καὶ τὴν θηριώδη μανίαν, καὶ τὴν ἐκ τῆς ἐνδείας ἀνάγκην καθυπο γράψειεν; Οὐ γὰρ είμιον τοῖς ἀσεβέσι τὸ γῆρας πρὸς ἔλεον· ὡς οὐδὲ τὸ τῆς νεότητος σώφρον ὑπελαμβάνετο· μίσει δὲ τῷ πρὸς αὐτοὺς ὥσπερ κύνες νύκτωρ, Quis vero tantos illos agones, illatam ea re sanctis vim enarrans, satis assequi queat? Quis insidias, quas sunt passi a custodibus, feralemque furorem, ac penuriæ necessitatem delineaverit? Nec enim impiis hominibus veneranda erat ad miserationem senectus; uti neque juventutis sobrielas animi reputabatur: quin potius odio in eos dliu noctuque instar canum miseri latrantes, neces. καὶ μεθ' ἡμέραν καθυλακτούντες οἱ τάλανες, καὶ In Vita Theodori ex Michaele apud Baron. Αn. 814, n. 42: Quem mos vicinus Apollonia lacus in castro quod e paludis regione, Mesupa nuncupatur, custodia traditum excepit. Ubi difficilior videtur illa nominis Mesopa deductio, a paludis regione, cum paludis nomen sit Apollonias, seu Apollonia, inter quod et Mesopa nomen nihil videtur referre. Pulem ergo interpretis esse, qui sua reddiderit, non Michaelis. Ortelius: Apollonius lacus in Asia, prope Pergamam, Suidas: Απολλω νιάτις est Straboni. Codex Reg. Nelopa habet, non Mesopa. Fuit forte sic dictum castrum, quod quasi frons ad eam paludem videretur. In Vita S. Eu« thymii 23 Januar. est Melopa vicus circa forte Ara diam alicubi, inquit Ortelius. Sit penes eum fides. Nobis quoque in Aquitania fuit munitissima arx Fronsiacum, quasi frons Saracenorum, ad eorum cohibendas incursiones exstructa olim, meliorique rerum statu sub Ludov. XIII solo æquata. Consentit Michael in loci nomine: nobis ille obscurior est. Colligitur ex utroque scriptore fuisse remotiorem ab urbe Constantinopol. ad orientem: inque eo dira custodia per triennium maceratos viros sanctos. Alia sanctorum confessorum flagella his priora ponit Michael in Vita Theodori, qui nee ista omisit plane serissima. Recitat Baron, ad ann. 819. Videtur hic auctor nonnibil diverse a Michaele narrare, cum quo conferendus, ad illustrationem historia.

VITA S. NICOLAI STUDITE. τῆς ἀναγκαίας αὐτῆς ἀπεστέρουν τροφῆς βδελυπτό saria quoque esca, exsecrandi homines, privabant, μενοι, διὰ δύο ἢ καὶ τεττάρων ἡμερῶν ἔσθ' ὅτε καὶ διάλης τῆς ἑβδομάδος, μόλις ἄρτου βραχύ τι λείψανον ἐπιρρίπτοντες, καὶ αὐτὸ τὸ ὕδωρ τούτους ἀφυστεροῦντες οἱ δείλαιοι. Καὶ οὐκ ἔστιν ὡς ἀληθῶς λόγῳ καθυποβαλεῖν τὸ τῆς βίας ἀπόῤῥητον. "Αρ' οὖν ἡλάτ τωνται μὲν ἥκιστα τῶν δογμάτων διὰ ταῦτα τὴν ἔνστασιν, ἢ τοῖς ἀγῶσι δὲ μειοῦν τὴν παῤῥησίαν ὑφέντες ἐφάνησαν; Οὐμενοῦν. Σκόπει δὲ τὴν ἀν δρίαν ἐντεῦθεν, καὶ τὸν φθόγγον τοῦ κηρύγματος μείζονα. οὕτω γὰρ τὴν ὑγια τῶν τραυμάτων οὐλὴν καλῶς εδραμένων τούτων τῶν σωμάτων, ἕτερος πονηρός alternis, quaternisve diebus, quandoque per heb domadam totam, vis modici panis frustum aliquod projicientes; quin et ipsam aquam scelesti bomines eis denegabant. Ac sane major est, quam ut sermone exprimi possit, immensa illa illata vis. Num ergo ob eam vexationem haud quidem pugnacem dogmatum constantiam amiserunt; visi tamen sunt certaminibus impares, minuere aliquid dicendi libertatis? Haudquaquam. Vide enim am pliorem hinc fortitudinem, ac sonum prædicationis majorem. Cum enim necdum eorum corpora bene sanaş a prioribus plagis cicatrices haberent, en tibi malus alius impii imperatoris impius magis nuntius, τοῦ δυσσεβοῦς βασιλέως δυσσεβέστερος άγγελος φο- des spirans, ac furoris uestro quodam agitatus νῶν, καὶ σεσοβημένος ἐφίσταται, βιβλίον μετ' αὐτοῦ συνεπιφερόμενος· καὶ τῆς εἰρκτῆς καθελὼν τὸ περίφραγμα, μετὰ βοῆς ἀτάκτου τοὺς θεοφόρους ἐξἔπησι· καὶ τὴν παρ' αὐτῶν δῆθεν κατὰ τοῦ ἄνακτος κρατηθεῖσαν [leg. γραφεῖσαν] ἐπιστολὴν ταῖν χεροίν κρατῶν, ὑπεδείκνυεν· πηνίκα δὲ ταύτην, καὶ ὅπως, [.λείπ. πρὸς τίνας] καὶ ὑπ' αὐτῶν σταλῆναι τούτους ἐξειπεῖν ἐβιάζετο. Αθρει τοιγαροῦν τῶν γεννάδων πάλην ἑτέραν καὶ κάματον. ὡς γὰρ καὶ σχεδιασθῆναι, καὶ πρὸς αὐτῶν ἀποστολῆναι ταύτην, καὶ ὅτου χάριν διωμο λέγηγτο· ἀλλοιωθεὶς ὁ παμμίαρος, κελεύει παρευ θὺς τὸν καρτερὸν τῆς Ἐκκλησίας ἀδάμαντα, τὸν μέγαν ἐν πρώτοις ἀφιματῶσαι Νικόλαον. "Ανδρες δὲ τούτου [σ. τοῦτον] κατ' ἄμφω τώ χεῖος ἀπεωρήσαντες, ἀνηλεῶς τοῖς βουνεύροις κατήκιζον ἕτεροι. Εβδει δὲ πρὸς γῆν τὸ αἷμα τοῦ μάρτυρος, καὶ ἐφ' ἱκανὰς τὰς ὥρας τυπτόμενον ἄναυδον καταθρήσας ὁ μιαρός, ἐχθηριωθεὶς τὴν ψυχὴν ὁ ταλαίπωρος, προσο τάσσει γυμνόν οὕτω καὶ πεφυρμένον τῷ αἵματι, αἴθριον πρὸς τῷ κρύει παρεαθέντα τεθνήξεσθαι. Ην γὰρ χειμέριος ὁ καιρὸς· κατὰ τρίτην τοῦ ἐνεστῶ τος μηνός, ὅτε τοῖς ἁγίας τοῦτο συνέβαινε. Καὶ εὐθέως σφαδάζων τῷ θυμῷ, πρὸς τὸν τῆς εὐσεβείας στύλον Θεόδωρον μέτεισι· κἀκεῖνον διαρ κῶς καταξάνα; ταῖς μάστιξι, ἀνθυποστρέψας εἰς αὖθις πρὸς τὸν μέγαν Νικόλαον, ἔπια δ᾽ ἐπίσης νιφάδεσσι χειμερίοις ταῖς τῶν λόγων ἀκτῖσι βάλλων, τῆς πατρικῆς στοργής ἀποστρακίσαι πειρώμενος. Ο δὲ ἔφεπε κλονέων τὸν ἀλιτήριον ἀπωθούμενος. 'Αλλ᾿ ὁ μὲν ὡς ἀσπὶς τοῦ θυμοῦ τὸν ἰὸν τεθηγ μένον φέρων τοῖς χείλεσι, κελεύει τούτου καὶ τά τε τῶν βραχιόνων, καὶ τῶν ὠλενῶν ταῖς λεγομέναι; ῥέκαις αὖθις μαστίζεσθαι. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ κά advenit, una secum librum inferens, apertoque carceris ostio divinos viros incondito clamore inde educit, ac monstrans epistolam, quam manibus teneret, ab eis adversus imperatorem scriptami, cogebat edicere, quando, ac quomodo, et ad quos misissent. Vide ergo fortium pugilum pugnam aliam ac certa men. Ut enim abs se compositam, missamque, ac cujus causa factum sit, confessi fuissent, in furorem conversus exsecrandus homo, fortem illum Ecclesiæ adamantem, magnum in primis Nicolaum confesti» nudari jubet. Viris autem sublimem ah utraque manu tenentibus, alii dire taureis cadebant. Porro defluebat in terram sanguis martyris: vidensque scelestus ad longum satis tempus vapulautem sine voce, animo exasperatus miserabilis, jubet sic nudum ac sanguine commaculatum sub dio frigore necandum relinqui. Erat siquidem tupe hybernum tempus, tertia nimirum praesentis Februarii mensis, cum hoc accidit sanctis. Mox vero, ira furens, Ecclesiæ columnam Theodorum adit, eumque rursum multis verberibus cœdens, redit vicissim ad magnum Nicolaum, mulțaque, instar hiemalium nimborum, sermonum jaculis mitteus carmina, conabatur abstrahere a pietate in Patrem. Is antem eum observans fovensque, pessimum hominem ab officio vetantem, in se provocabat. Enimvero, ille quidem, instar aspidis, in prac sens venenum labiis repositum ferens, jubet ejus. cum brachia tuin ulnas iterum flagellis quæ rhecas dicunt, cædi, sed et ab utraque manu carnivorus Subnotat illos praepositos eo laudem abductos a Leone, ut fidem ipsi retinerent, sed non prædicarent, aut ejus pravum dogma coarguerent, de quibus multis Baron, ex Michaele et aliis ann. 814, quibus magno semper animo restitis Theodorus, omnes modis omnibus provocans ad liberam fidei confessionem, ac hæresim palam arguendam. Antea βουνεύροις, seu mexis bubulis ac taureis semel et iterum cæsos dixit: hic autem novum genus flagelli indicat. Velit forte virgas ex ramis arhorum, accommodas satis cædendis illis partibus; siquidem ῥακίδες sunt rami, fruices, ὁρόδαμνοι. Οι autem allinem velimus eam vorem, voci pixo, quam Hesychius exponit cingulum, possit flagellum ex loris jutelligi: de quibus Galon. c. 4: Erunt lora apud veteres, corrigia ex coriu

ANONYMI canis funes alligans, atque per horas plures ten- λους προσδήσας, ὁ σαρκοβόρος κύων τούτου τῶν dens, virum sanctum torquebat. Tum vero blandi- χειρῶν ἑκατέρωθεν, ἐπὶ πολλαῖς ταῖς ὥραις τείνων, tiis quoque minas nequissimus temperans, persuadere nitebatur, ut et fidem negaret. Ut autem conatum omnem, velut si marini fluctus petræ allidantur, in spumam dissolvi vidit, omnino jam animum tyrannus despondens, eum miser una cuin Patre intra carcerem claudens, ac ostium obstruens, tandem et ipse confusus abscessit. Sane vero videre erat, ex verberum illa carnificina, martyris Nicolai brachia, nihil minus torribus exporrecta. Verbe. run siquidem excoriatione, ac funium tensione distentis nervis, vique tanta a naturali interius motu prohibitis defectisque, jacebat ceu grave aliquod onus portatu difficile, spectaculum miserabile uspectantibus in crucis modum rigentibus lacertis, palam omnibus factus. Plane vero mansurus eral ea corporis dispositione, nisi tandem custodes parum aliquid feritatem animi mitigantes, cum naturæ vim superantem violentiam perspicerent, cum aqua tepida, adipem quoque petenti sæpius Patri Theodoro ob inopiam, præbuissent. Is, adjunctis precibus, spongia leniter demulcens, ac quotidie plagas oblinens, paucis diebus, insanabilem illum manuum dolorem dissolvit, ac perfecta discipulum sanitate donavit. Sed et ipse nihilominus magnus Nicolaus idipsum pie curationis officii Patri exhibebat, emortuas tormentorum vi carnes, ac instar mandilis pendentes a corpore, perite abscindens, ac omni parte Patris curam gerens. Quas vero ac quantas necessitates toto illo triennii spatio pertulerint, angusto illo ac tenebricoso detenti carceris angulo, ne dici quidenı facile queat. Nam quis, rogo, etiam paulo plenius, eam corporis inflationem describat, quæ ex tormentis, vere gravis illa ae incuriosa, sanctis accidit? Nedum enim contra solum iniquum imperatorem impiosque præfectos decertabant, verum etiam ipsi quoque legi naturæ vim inferebant, depugnantes adversus famem et sition, frigusque ac nuditatem. Ο αὐτὸν ἐβασάνιζεν. Εἶτα καὶ θωπείαις τὰς ἀπειλάς προσμιγνύων ὁ ἔχθιστος, μεταπείθειν ἐπείρα, καὶ τὴν πίστιν ἐξόμνυσθαι. ὡς δὲ πρὸς πέτραν κρούων θαλαττίων δίκην κυμάτων εἰς ἀφρὸν διελύετο, ἀπε:- ρηκὼς εἰς ἅπαν ὁ τύραννος, κλείει σὺν τῷ Πατρὶ τῆς εἰρατῆς ἔνδον τὴν θύραν ἀναφράξας ὁ δείλαιος, καὶ κατησχυμμένος λοιπὸν, καὶ αὐτὸς ἀπελήλυθεν. Ἐκ δὴ τοῦ τοιούτου δαρμοῦ, ἦν ἰδεῖν τοὺς τοῦ μάρ τυρος Νικολάου βραχίονας κεκαυμένων δαλῶν οὐδὲν ἐλάττονας. Τῇ τῶν μαστίγων γὰρ ἐκδάρσει, καὶ τῇ τάσει τῶν κάλων τανυσθέντων τῶν νεύρων, βίᾳ τῆς φυσικῆς πρὸς τὰ ἔνδον ἀπαρνηθέντων κινήσεως, ἔκειτο φόρτος ὥσπερ δυσβάστακτος, θέαμα ἐλεεινὸν τοῖς ὁρῶσι σταυροτύπως θριαμβευόμενος. Καὶ ἔμει νεν ἂν τῇ τοιάδε θέσει σχηματιζόμενος, εἰ μὴ τὸ θηριώδες μικρὸν οἱ φύλακες ὑπαλλάξαντες, ὑπὲρ τὴν φύσιν καθορῶντες την βίαν οὖσαν τῆς φύσεως, σὺν ὕδατι χλιαρῷ, καὶ στέαρ δι᾿ ἀπορίαν συχνοτέ ρως αἰτοῦντι τῷ Πατρὶ Θεοδώρῳ, προςένεμον· δς τῇ εὐχῇ σὺν τῇ σπογγίᾳ μετρίως καταψήχων, καὶ καθ᾿ ἑκάστην ἐπαλείφων τοῖς τραύμασιν, ἐν ὀλίγαις ἡμέραις τὴν ἀνίατον ἐκείνην τῶν χειρῶν ἀχθηδόνα διέλυσε, καὶ τὴν ὑγείαν τελείως τῷ μαθητῇ ἐδωρή σατο. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ αὐτὸς ὁ μέγας Νικόλαος ταυτό τῷ Πατρὶ θεραπεύων ἐφαίνετο, τὰς νεκρωθείσας ἐκ τῶν βασάνων σάρκας, δίκην μανδήλων ἐκκρεμαμένας τούτου τῷ σώματι, εὐφυῶς κατατέμνων, καὶ πανταχόθεν τῷ Πατρὶ προμηθούμενος. Οἷας δὲ καὶ ὅσας ἀνάγκας ἐν ὅλοις τρισὶν ἔτεσιν ἐν τῷ στενωπῷ τούτῳ, καὶ ζοφώδει τῆς εἰρητῆς χωρίῳ ὑπήνεγκαν, οὐδέ ἐστι ῥᾴδιον διηγήσασθαι. Τίς γὰρ ἂν καὶ διεξοδικῶς ἀναγράψοιτο τὴν ἐκ τῶν βασάνων ἐγγινομένην δεινήν ὄντως αὐτοῖς καὶ ἀν επιμέλητον τοῦ σώματος οἴδησιν; Οὐ γὰρ πρὸς βασιλέα μόνον παράνομον, καὶ πρὸς δυσσεβεῖς ἡγεμόνας ἀντηγωνίζοντο· ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν τῆς φύσεως νόμον ἐξεβιάζοντο, λιμῷ τε καὶ δέψει, ψύξει τε καὶ γυμνότητι προσπαλαίοντες. Καὶ γοῦν οὐκ ὀλίγου χρόνου παριππεύσαντος δια στήματος, πάλιν ὁ μιαιφόνος ἄναξ πρὸς τὴν τῆς Σμύρνης ἐκεῖθεν μητρόπολιν μετατίθησιν· εἱρκτὴ δὲ τούτους καὶ μάστιγες διεδέχοντο, καὶ ξύλῳ κατ' ἄμφω Ac sane, cum non modicum pereffuxisset temporis spatium, iterum, crudelis imperator ab eo loco ad Smyrnæ metropolim traducit: quos exceperunt custodia atque verbera, amiboque utrisque pedibus ligno revincti erant. Cum autem viginti Ο τώ πόδε καθείργνυντο. Εἴκοσι δὲ μησὶ κάν τῇδε factæ, quibus servi verberari solebant. Ut autem corrigiæ in flagella cedebant, ita etiam in cingula; vixque communior alia materia cingulorum. Michael de Nicolai Nagellis istis ita scribit: Transil inde rursus ad Nicolaum, ratus illum propter verbera molliorem factum: verbisque asperrimis ad sacrarum imaginum magistriqué ejurationem instigat. Ut vero fortiorem illum quam antea esse sensit, cum loris intextis, viminibusque recens excisis, manus ac pedes, reliquumque corpus dilanians, iteratin plagis exulcerans, sub dio sic affectum relinquit. Sic interpres; atque ut satis auctorem reddat, clarum videatur quodnam flagelli genus appellatum sit géxa· quod nimirum intexta lora cum viminibus Saberet; quanquam adhuc obscurun maneat, quamodo lora illa haberent ad vimina, nec enim ita utrisque videtur concinnatum, ut perinde cum vimina tum lora cæderent, sed potius ut alterum colligando alteri, ac velut componendo manubrio serviret, nisi etiam Michael, seu ejus interpres, duo dicit flagellorum genera, ut et loris, el virgis seu viminibus seorsim Nicolaus cæsus sit. Græca forte Michaelis lucem afferre possent, ut modo suppeterent. Michael relatus a Baronio ann. 820. n. 8, nonnihil brevius spatium Smyrnæi illius carceris videtur assignare, cum ita ait: Christi vero ſamulus, annum integrum ac dimidium Smyrnæ degens in carcere, alacriter omnia cum gratiarum actione perſerebat, generosum animum nullis molestiis (rangi

VITA S. NICOLAI STUDIT.E. τῇ φρουρᾷ διατρίψαντες, καὶ τῶν τοῦ σώματος πα- denuo menses in eo carcere morati essent, carpθῶν ὑπεράνω γενόμενοι, τήν τε ἀρετὴν ὡς ἐν πυρί τῶν βασάνων, οὕτω καὶ αὐτοῦ τοῦ θανάτου κατα τολμῶν ἐπιδείξαντες αὐτὸς τόξον ἐνδίκως τῆς ὀργῆς ἐπιτείνων, καὶ τοὺς ὑπεναντίους ἐξαίρων, ᾗ φησιν ὁ Προφήτης· ὁ μὴ τὴν ῥάβδον τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπαρεὶς τῷ κλήρῳ τῶν δικαίων εγκαταπαίζεσθαι· ἐμνήσθη [ leg. μνησθεὶς ] τοῦ στεναγμοῦ τῶν πεπεδημένων, καὶ τὸν καταφαγόντα τουτονί λεοντώνυμον θῆρα, τὸν Ἰακώβ. Οθεν εὐδόκησεν ἐν τόποις ἐν οἷς αὐτὸς τὴν θείαν τοῦ Ἐμμανουὴλ ἐφαύλισεν ἐνανθρώπησιν, ἐν τούτοις αὐτὸν στραττόμενον ἐλεεινῶς ἀποῤῥῆξαι τὴν ψυχήν, ὡς οὐκ ᾤετο· καὶ τέλος εἶχε σαφῶς τὸ τοῦ Σολομῶν. της ἐπ' αὐτὸν ῥηθησόμενον· "Αφρων γάρ, φησί, περιέλαβε τὰς χεῖρας αὐτοῦ, καὶ ἔφαγε τὰς σάρκας αὐτοῦ. Προσφόρως δὲ τούτῳ, καὶ ἱερὰ τοῦ Ησαίου σάλπιγξ υποφωνήσειεν· Ον τρόπον, λέγουσα, ἐν αἵματι πεφυρμένον, καθαρὸν οὐκ ἔσται Ιμάτιον οὕτως οὐδὲ σὺ καθαρὸς ἔσῃ, διότι τὴν γῆν μου ἀπόλεσας, καὶ τὸν λαόν μου ἀπέκτεινας. οὕτω οὖν, τῷ ἐξαισίῳ τούτῳ θανάτῳ, ἐν τῷ τοῦ Θεοῦ νεῷ, ἐλεεινῶς καταπεπτωκότος τοῦ ἄνακτος, ἀντανίσχει, οὐκ ἐξ ἐπιτολῆς αὖγος πρωϊνὸν εἰς φαύσιν τῆς ἡμέρας ὁ ἥλιος· ἀλλ' ὡς εἴ τις εἴποι, ἐξ ἀφεγγοῦς τῆς νυκτὸς ἀστὴρ ἑωθινός, ἡμέραν καὶ οὐχ ἡμέραν τοῖς πιστοῖς παρεχόμενος. Μιχαὴλ γὰρ ὁ ἐκσκούβιτος τὰ τῶν Ῥωμαίων σκῆπτρα δραξάμενος, εἰ καὶ τὰ μάλιστα τῇ τῆς αἱρέσεως ζύμῃ σιτευθείς ἐγνωρίζετο· ἀλλ᾽ οὖν ἀνῆκε τοῖς Χριστοῦ ὁμολογη ταῖς τῆς τοῦ προβεβασιλευκότος ἀνυποίστου κολά σεως, ἐσθλὸν κατὰ πάντα τούτοις ἑαυτὸν χαριζόμεν νος. Καὶ ἦν ἰδεῖν ὁμαδὲν τοὺς ἐκτακέντας διαφόροις ταῖς θλίψεσι, καὶ τῇ χρονία καθείρξει ταλαιπωρήσαντας, ἐπὶ τὸ αὐτὸ σκιρτώντας πρὸς ἀλλήλους πνευματ τικῶς, τοῖς ἄθλοις ἀθρύνεσθαι, ὥσπερ ἐκ δεσμῶν ἀνειμένα μοσχάρια. risque affectionibus superiores facti, virtutem, uti probante tormentorum igne insuperabilem, ita et adversus mortem audere ostendissent: ipse qui juste arcum irae tendit ", adversariosque tollit ", juxta Prophetæ oraculum: qui non reliquit virgan peccatorum illudere hereditati justorum ', recordatus gemitus compeditorum, atque comedentem Jacob Leonis nomine bestiam 17. Quamobrem placuit, ut quibus locis, divinam is Emmanuelis irrisioni habuerat incarnationem, in iislem jugulatus ipse, miserabilem abrumperet animam, qua minime putabat ratione: habuitque perspicue finem Salomonis illud in cum oraculum. Ait enim Stultus complexus est manus suas, et comedit carnes suas ". Ilvic autem congrue sacra quoque occinuit Isaie tuba, cum ait: Quemadmodum vestimentum in sanguine conspersum, non erit mundum: ita neque tu eris mundus: quoniam terram meam perdidisti, et populum meum interfecisti”. Cum sic ergo stupenda illa morte in sacro Dei templo imperator miserabiliter cecidisset, oritur ejus loco, non sol aliquis ortu suo matutinum lumen ad dieí illustrationem præstans, sed velut quis dicat, stella matutina, ab illuni atraque nocte, diem et non diem fidelibus ministrans. Quidamı enim Michael ab excubitis, arreptis Romani imperii sceptris, quanquam maxime hæreticorum fermento saginatumi liquebat, eam tamen immensam cruciationem, quam decessor adhibuisset, Christi confessoribus remisit, bonum se eis ac humanum per omnia præbens. Summaque, videre erat diversis cruciatibus exhaustos ac longo carcere maceratos, velut ad se invicem conserta spiritali chorea, certaminibus gloriari, tanquam si vitulos dicas a vinculis solutos. Τότε δὴ καὶ οἱ μεγάλοι τῆς εὐσεβείας στύλοι ΘεόTunc sane, magnæ quoque illæ pietatis columnæe δωρός τε καὶ Νικόλαος, της Σμύρνης ἀπάραντες, τῇ Theodorus ac Nicolaus Smyrna discedentes, solo μακτηρίᾳ καὶ μόνον δηλαδὴ σκηριπτόμενοι, πεζοβα- utique mixi baculo, locum ex loco pedibus iler carεἶται τόπον ἐκ τόπου ἀμείβοντες, πρὸς τὰ τῆς Πρού- pendo mutantes, ad Prusa partes devenerunt; alτης μέρη κατέστησαν· κἀκεῖθεν ἐν Χαλκηδόνι γενόque hinc tandem petentes Chalcedonem, deincepsμένοι, καὶ τὸν τροπαιώνυμον πατριάρχην λοιπὸν κατα que a trophæo appellati patriarchæ aspectu reαθρήσαντες, ἐφ᾽ ἱκανόν τε χρόνον μετὰ πολλῆς τῆς creati, justo satis tempore, lati admodum cum co εὐφροσύνης τούτῳ συναυλιζόμενοι. Ορῶν ὁ κοινὸς [ commorantur. Tunc videns communis ille pastor, 1. Psil. vi, 12. 15 Eccl. XXXVI, 9. 16 Psal. cxxi, 5. 17 Psal. XVIII, 7. 18 Eccl. IV, 5. 1 Isa. sinens. Potuit ille annum ac dimidium velut ceinpendio dicere, breviusque duorum mensium spa. Fum ab auctore notatum negligere. Quæ sequintur Scripturæ verbis, ac ceu ex Scriptura, accepit auctor a Patre Theodoro epist. ad Naucratium, relata a Baron. ann. 821, ubi et ille sic habet: Qui aufert adversarios Deus, sicut ait Script. Sed male ibi annotatur marg. Isai. LXII. cum petita sit Seulentia ex Eccl. xxxvi, v. 9. juxta Vulg., et xxxi!!, juxta Sistinam, ἔξαρον ἀντίδικον, tolle adversarium. Edita Parisiis, περιέβαλε quo putem crfure factum typogr. Vulg. complicat manus suas. Velint Græca, comprehendere manus, atque ad earum comedendas carnes, ori admovere; uti etiamnum furiosos homines factitare videmus. Mortem Leonis ejusque modum describit multis Celrenus. Quod ait auctor, illic occisum, ubi έφαύλισε τοῦ Ἐμμανουὴλ τὴν ἐνανθρώπησιν, ita intel ligo, quia sacras imagines inde eraserit, atque in primis Dominicam, qua semper Græci ea loca ornant. Quod palam vergit in contemptum, ac velut inficiationem assumptæ ab eo naturæ hominis, ac Manichaismum, ut liquet ex S. Nicephori Antirrheticis.

ANONYMI toto corpore eos stigmata Jesu circumferentes, ho- ἐκεῖνος ποιμὴν ἐν ὅλῳ τῷ σώματι τούτους τοῦ Ἰηmore prosequebatur, habebatque venerationi, ac in omnium conspectu, cum tempus tulisset, sermonum consertis symbolis exornabat, Facessat mota adversus istos invidia, manumque ori dementes impunaut, qui sua ipsi nequitia, orbis illa luminaria invicem adversa effreni hactenus ore calumniantur. " Cæterum pontifex, hos bene consulentes assumens, una cum præcipuis metropolitis, operæ pretium duxerant ut coram imperatorem adirent, sperantes fore ut subingressa in Ecclesiam scandala, ac nequam hæreticos, dejicerent. Ac vero virum quemdam in dignitate constitutum sequestrum albibentes, ingressi sunt ad imperatorem, eique pro amnibus, ut quisque valebat, gratias agentes, cum jam Theodorus sermonem de Ecclesiæ sanis dogmatis proposuisset: jusserat enim a victoria appellatus Nicephorus patriarcha, ut is fidem exponeret: perculsus imperator ejus verbis, nolensque, ut rem dicam, dare solutionem Ecclesiæ, quippe qui velut antesignanus lconomachorum, ejusdemque ac illi sententiæ esset, Tu, inquit ad divinum Theodorum, in more positum habes sceptris resistere: velut improperans plenam illam libertatis reprehensionem, quam commuuis illa Ecclesiæ fax, ceu Phinees æmulator, sub duobus imperatoribus Constantino ac Nicephoro fecisset. Sane enim ob animi oculos versantem habebat, quam is quoque miserabilem mortem Nicephoro imperatori.ob aliene a G ratione contențiosiusque defensas adulterinas nuptias, spiritu prophetico prædixisset: metuque percussus, siquidem, inquit, etiam hostes viri virtutem reverentur; hisce eum verbis modeste repelleσοῦ τὰ στίγματα περιφέροντας, ἐτιμᾶτο καὶ ἐσέβετο, καὶ ἐπὶ πᾶσι καθ᾿ ὥραν τοῖς ἐκ τῶν λόγων ἐράνοις ἐγέραιρεν. Εῤῥέτω φθόνος ὁ κατὰ τούτων κινού μενος καὶ χεῖρα ἐπὶ στόμα τὸ ἑαυτῶν τιθέτωσαν οἱ ἐμβρόντητοι, οἱ τῇ σφῶν κακία, τοὺς τῆς οίκουμένης φωστῆρας, κατ' ἀλλήλων μέχρι τοῦ νῦν ἀθυ ροττομοῦντες ἐνδιαβάλλουσι. Πλήν καλοῖς συμβούλοις (leg. καλούς συμβού λους τούτους] ὁ ἀρχιερεὺς σὺν τοῖς λαγάσι τούτοις τῶν μητροπολιτῶν προσλαβόμενος, εἰς θέαν τοῦ κρα τοῦντος ἐλθεῖν ὑπειλήφασι, τὰ παρεισελθόντα κώλα τῇ Ἐκκλησίᾳ καθελεῖν προσδοκήσαντες. Καὶ δὴ τῶν ἐν τέλει τινὶ μεσίτῃ χρησάμενοι, πρὸς τὸν βασιλέα εἰσεληλύθεσαν, καὶ περὶ πάντων τὴν εὐχαριστίαν, ὡς εἶχε δυνάμεως ἕκαστος αὐτῶν τῷ βασιλεῖ ἀφοσιω σάμενος, τοῦ μεγάλου Θεοδώρου τὸν λόγον ἤδη περὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων προτείναντος· τοῦτον γὰρ εἰσηγεῖσθαι τὰ περὶ πίστεως ὁ τῆς νίκης φερώ νυμος προετρέψατο· καταβροντηθεὶς ὁ ἄναξ τούτου τοῖς ῥήμασι, καὶ, ἵν᾽ εἴπω, λύσιν τῇ Ἐκκλησίᾳ παρ ρασχεῖν μὴ βουλόμενος· ἐπείπερ ὡς ἀρχηγὸς καὶ ὁ άδοξος τῶν Εἰκονομάχων ἐτύγχανε· Σύ, φησί, πρὸς τὸν θεοφόρον Θεόδωρον, ἐξ ἔθους ἔχεις τοῖς σκή πτροις ἀνθίστασθαι, ὡς ὀνειδισάμενός πως τῆς παρῥησίας τὸν ἔλεγχον, ὃν ἐπὶ Κωνσταντίνου καὶ Νικηφόρου τοῖν δυοῖν βασιλέοιν, κατὰ τὸν ζηλωτὴν Φινεές, ὁ κοινὸς οὗτος τῆς Ἐκκλησίας πυρσός κατειργάσατο. Ναὶ γὰρ ἀπ' ἐναντίας εἶχε, καὶ τὸν τῷ ἄνακτι Νι κηφόρῳ διὰ τὴν τῆς μοιχοζευξίας ἀλόγιστον ἔνστασιν ἐν Βουλγαρία προφητευθέντα οἴκτιστον θάνατον καὶ φόβῳ βαλλόμενος, ἐπείπερ ἀνδρὸς ἀρετὴν αἰ δοῦνται, φησὶ, καὶ πολέμιοι· τούτοις μετρίως ηφίει τοῖς ῥήμασι. Αμέλει μετὰ πλείστης ὅτι τῆς εὐφρο Minus quandoque convenerat inter SS. Nicephoram et Theodorum, occasione recepti a Nicephoro Josephi presbyteri et œconomi, quem S. Tarasius ejus decessor amovisset, ob benedictas incestuosas Constantini nuptias, qua de re multis Baron. ann. 806 ac deinceps. Verum erant jam illa omnia sopita a primo Michaelis imperio, quando Theodorus ac reliqui confessores præfato Nicephoro communicarunt," adnitente eodem imperatore, ubi patriarcha emendasset, si quid antea in eo negotio peccatum fuerat: deincepsque juncta ac præcipue cohortante Theodoro, ipse quoque Nicephorus cum iisdem confessor fuit, quos spreta ejus communio confessores prius fecerat. S. Nicephori purgatio fuit, facta fuisse imperatoris violentia quæcunque accidissent, ut ait Theodorus in Vita S. Platonis. Excusat Baron. quia e laicis repente evectus in sedem, minus sciret quæ essent juris ecclesiastici: sed major ejus ipsius fides, ipsumque referentis magni Theodori, quam ita divinantis Baronii. Fuit ergo in S. Nicephoro sinente se abduci, ut ita indigno communicaret, mundani aliquid timoris, ut neque in illo defuerit, vespere et mane dies unus. Quam postmodun arcto societatis vinculo juncti fuerint, ac se mutuo observarint, liquet ex iis quæ scribit Michael istis consentanea, recitatque Baron. anno 823. Cadem recitat Michael in Vita Theodori, a Baronio relatus ann. 821, n. 59, hane tantum circumstantiam silens, cum primis Theodoro gloriosam, ut ei patriarcha partes commiserit explicandæ fidei nomine totius sacri senatus, coram imperatore cujus etiam explicandæ ac defendendæ partes præcipuæ eluxerant coram Leone Michaelis decessore, uti auctor superius cum ipso Michaele. Dei Narral Michael pluribus, eam viri sancti prophetiam, tunc editam: cum Nicephorus adversus Bulgaros movens, modis omnibus satagebat adjungere sibi Theodorum, ac comprobatorem habere male ab eo gestorum in negotio nuptiarum. Refert Baron. an. 811, quo etiam Nicephorus vivis exemptus est, peremptus a Bulgaris, ad cujus maxime cædem spectare videatur, quam auctor historiam mox enarrandam assumit de Cypriano tune milite, postea vero monacho, cum se clementia a miseranda illa strage ac cæde Romani exercitus a Bulgaris, ob servatam castitatem, liberatum intellexisset. Num is ipse Cyprianus sit, qui in Vita S. Ignatii, ejus socius ponitur, cum ille mutato habitu aufugit custodes latens, etsi omnino affirmare non possim, longe tamen vero simile arbitror. Haud quippe alius viro sancto ac monacho socius fuerit quam monachus: isque grandior natu, qualis erat ille Cyprianus a morte Nicephori sanctius vitæ genus professus, ae discipulus Nicotai, quem nulla vis persecutionis ad defectionem ab Ignatio impellere potuit.

VITA S. NICOLAI STUDITÆ. σύνης τῷ ἱερῷ τῶν Πατέρων θιάσῳ ὁ ἄναξ ὁμηρευ- bat. Denique, ubi imperator lubentissime sacrum σάμενος, τῶν ὀρθοτόμων δεγμάτων κενούς, τῶν ἀνακτόρων ἐξέπεμψε, Αλλ' ἐφαρμοζόντως ὧδε τῷ λόγῳ γενόμενος, ψυχ ωφελές τι προσθεῖναι δὴ ἔκρινα τῷ συντάγματι, ὅπερ ἐν Βουλγαρία, ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ἔφθην, ἐπὶ τοῦ ἄνακτος Νικηφόρου τότε πραχθὲν, τὰ γῆν δια γράψαι κεκέλευσμαι, παρ' αὐτοῦ τοῦ τὸν ἀνάξιον ἐμὲ ἀποκείραντος, καὶ χρόνοις πολλοῖς τὴν καθ᾿ ἡμᾶς μονὴν διιθύνοντος, καὶ κοινοῦ τῆς ἀρετῆς εἰσηγήτο ρος, καὶ ἐν μοναχικοῖς ἀριστεύμασιν αὔξοντος ἡμῖν τὸ ἐγκώμιον. Ανατόλιον οἶδ' ὅτι τὸν ἡμέτερον ποιμένα πάντες ἐπίστασθε, δς τὴν ψυχοτρόφον παρατιθέμενος τράπεζαν, ούτωσί πως ποιεῖσθαι τῆς πνευ ματικῆς πανδαισίας τὴν εὐφροσύνην ἀπήρξατο. Μαθητής, φησί, τοῦδε τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου Κυπριανὸ; τοὔνομα, ἐξ ἔθους εἶχε κατ' ἔτος τοῦ παραβάλλειν πρός τινα γέροντα κατὰ τὴν τῆς ἀτρών, ὑπουργίαν ποιούμενον τὴν οἴκησιν· ἀξίαν τε του γήρως την πολιτείαν ἰσάγγελον φέροντα, ὡς προβαίνων ὁ λόγος διδάξει τὸ χρήσιμον ἐς τὴν ἐξ αὐτῆς νηπιότητας χρονίαν σχέσιν τοῦ Κυπριανοῦ πρὸς ἑαυτὸν ὁ γέρων ἀγάμενος, ὥσπερ τινὰ κλήρον τὸ ἐξ οἰκείου βίου ἀγώνισμα τοῦτο τῷ νέῳ καταλέλοιπε τὸ διήγημα· κοινοποιήσας πᾶσι δι' αὐτοῦ τὴν ὠφέλειαν. Ελεγε γάρ' ὡς ὅτι ο Νέος ὑπάρχων, ἐν τῇ τῶν σχολαρίων στρατεία κατεληλεγμένος ἐτύγχανον· καὶ τοῦ ἄνακτος Νικηφόρου πανστρατὶ κατὰ τῶν Σκυθών ἐξορμήσαντο;, ἔτυχεν ἐμὲ διά τινα βιωτικὴν περιπέτειαν οἷα δὴ συμβαίνει καταλειφθῆναι μονώτατον, καὶ ὄπισθεν τοῦ στρατοῦ κατακολουθοῦντα πορεύεσθαι. Καὶ ἔν τινι χωρίῳ πρὸς τὰ Θρᾳκῷα μέρη τῆς ἑσπέρας καταλαβούσης τὴν μονὴν ποιῆσαι βουλόμενος, ὑπεδέχθην παρά τινι γυναικὶ λίαν εὐπόμῳ οὔσῃ, καὶ ειωθυία, ὡς εἶμαι, φιλοξενεῖσθαι τοὺς παραβάλλοντας. Η καὶ δαψιλήν μοι προσθεῖσα τὴν τράπεζαν, καὶ σὺν θυμηθείᾳ πολλῇ τὸ δεῖπνον ἐκτείνουσα, ἐδείκνυ τὴν πρός με φιλοφροσύνην ἀκόρεστον. "Οθεν καὶ μετὰ τὴν ἑστίαν, ἐφ' ὑψηλῆς στρωμνῆς καθευδῆσαί με παρασκευάσασα, πολλήν μοι τὴν ἀνάπαυλαν ἐχαρίσατο, τέλεον τὸν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας διαλύσιτα κάματον. 4 Αλλ' ὁ ἀεὶ τοῖς ἀγαθοῖς βασκαίνων διάβολος, οὐκ εἴασε κὰν τῷδε τῷ ἀγαθῷ προβῆναι ἀνεύθυνον πονηρὰν δὲ τῇ γυναικὶ τὴν ἡδονὴν ὑπενσπείρας ὁ μάταιος, προς μυσαράν μίξιν τῆς πρός με συνουσίας κατήπειγε. Καὶ ἀναστᾶσα τῆς κλίνης ἧσπερ εκάθευ δεν, ἐπέρχεται λοιπὸν κοιμωμένῳ μοι, τοῖς τῆς αἰσχύνης λόγοις, πρὸς τὸ ἀθέμιτον ἐφελκομένη τῆς μίξεως. Ἐγὼ δὲ ταύτην ὡς οἷόν τε ἦν ἀπωθούμενος, Patrum senatum securitatis sacramento firmasset, quod spectat ad recta dogmata, omni satisfactione vaeuos, e palatio jussit abire. Congrue autem, ex quo huc sermone devenimus, aliquid animorum saluti conducibile, presenti operi adjiciendum putavi, gestum illud id temporis in Bulgaria sub Nicephoro imperatore, uti jam in superioribus dixi: quodque is modo jussit describere, qui indignum me in monachum attondit, atque a multis annis monasterium nostrum, virtutis communis doctor, gubernat ae regit; quique in monasticis facinoribus eneomium nobis aueturus venit. Scio nasse vos ommes pastorem nostrum Anatolium. Is alendæ animæ mensam apponens, in hunc fere modum spiritalis convivii lætitiam incepit. Quidam, inquit, sancti hujus Patris nestri Nicolai discipulus, Cyprianus nomine, in more positum habebat, ut quotannis senem quemdam pro exsilii ratione domicilium habentem, dignamque senectute vitam angelicæ similem præferentem, uti sermo processu commode docturus est, adiret. Videns ille miransque antiquam a puero Cypriani ad ipsum affectionem, ceu quamdam hæereditario jure possessionem, hancce gesti ab eo certaminis narrationem, adolescenti reliquit, universis per illum, quod illud utile label, communicans. Dicebat enim: c Juvenili adhuc aetate, scholarjorum agmini ascriptus eram. Cumque Nicephorus imperator universo exercitu comitante adversus Scythas movisset, contigit, ut casu quodam, quales humanis rebus solent accidere, solus omnino relinquerer, postque exercitum sequens abirem. Quodam autem loco, eirca partes Thraciæ, cum vespera oc. cupasset, pernoctare volens, susceptus eum apnd feminam valde apulentam, atque ut existimo cui πoris esset bospitio adeuntes excipere. Illa, lautam mensam appojjens, multaque animi jucunditate coenam porrigens, insatiabilem quamdam benignitatem in me exhibebat. Unde etiam post cœnam ac epulas, sublimi strato dorinire curans, multam mili requiem, viæ omnem fatigationem dissolvens, ndulsit. ‹ Verum, qui semper invidet diabolus, nec in hoc bono sine crimine procedere sivit: quin potius malam feminæ voluptatem stultus subingerens, ut mecum turpi cousuetudine misceretur, urgebat. Surgensque lecto, quo dormiebat, meum deinceps dormientis petit, verborumque turpitudine ad illi citum concubitum trahere satagit. Ego autem quam poteram a me repellens: Jure merito, aiebam, muFRANC. COMBEFISII fl tantum obtinuerunt Patres, ut deinceps, il quod vellent, sentirent, ac imagines, modo ne intra urbem, erigerent: uti etiam refert Michael, et auctor ipse, post parratam obiter visionem illam ostensæ ipytuæ cladis Romanorum et Bulgarorum, NOTÆ. sic velut Deo utrisque propinante, aliisque alios ulciscente, ac Nicephoro prædictam mortem a Theodoro inferente; ipsumque spectatorem, in sua peculiarius castra, ac monachi statum angelicum, compellente.

ANONYMI lier tametsi bellum haudquaquam in barbarorum Δίκαιον, ἔλεγον, ὦ γύναι, εἰ καὶ μὴ ἐπὶ ξυροῦ τῶν novacula positum esset, castitatem legibus divinis præceptam oportebat inviolatam servare. Sin autem belli armatura justitia est; siquidem ita voluptatis gladio saucius meam ipse miser jugulavero animam, qui ad pugnam cum hoste conserendam proficisci possim, qui jam ipse ante prælium mortuus exsistam? illa porro sermones hujuscemoli audiens, cum paululum recessisset, ad me rursus venit, iisdem verbis ad amorem pelliciens. Ipse nihilominus secundo quoque repulsam illam verbis ad castitatem provocantibus irrigabam. Οι autem tertio etiam iustantem vidi, atque ad inferni profundum detrahere me cupientem, tum vehementius infremens, ipsaque hora meo ipsius gladio consciscendam illi comminatus mortem, inde exsure gens, ac conscendens equum, concito cursu propositum iter peragebam. • Tum illa, fore suspicans ut fabula per me vulgaretur, ad necem quærens, post me servos suoß emisit, jubens omnino occidi. Dei tamen immensa clementia ab horum quæsita nece, nti ab illius animæ exitiosa injuria, clientem liberavit, miraque quadam ratione, recta per aliam viam incedere fecit. ‹ Cum autem haud ita pridem Bulgariæ fines atligissem, intraque eos, nullo alio itineris comite singularissimus iter haberem, atque ad montem quemdam cogitationibus distentus animum, pro pius accessissem: ita vero sub ipsan hanc horam, eram revera divinam inspectionem, atque eam, quæ mihi supervenisset, calamitatem, totus lacrymis perfusus, mecum animo reputans: vocem quamdam desuper a montis cacumine me vocantem audivi. Porro metu perculsus, eo quod singularissimus essem, ægreque anhelitum ducens ac tremens, ad eum qui vocabat faciem converti; ägensque oculos, novum supra naturam spectacuJum perspexi: nimirum, gigantea statura albis indutum senem virum, cujus vestimenta solis instar refulgerent. Is manum protendens, jubet cito ad eum ascendam. At ego depulso statim timiditatis pendere, gaudioque commixtus, ad eum ascendo, inventumque sedentem in terra, pronus adoravi. Tum ille gratiose imprecatus, jussit ut surgens, rectus ab ejus dextris starem. Porro habebat pedes se quodammodo in solo explicatos: manu autem campum monti subjectum plenum corporibus videndum ostendit, stantesque in eo exercituum turmas una cum imperatore: ac num alienigenarum, nostraque castra seorsimn cognoscerem, percontabatur. ‹ Cum autem hæc ego palam confessus essem, Viale, inquit, ad me, nihil metuens. Porro autem dum illi, ad vindicandam quisque suam aciem, arma vibrantes instruerentur, dextrum hic pedum alterum elevans sinistro superimponit. Tum video nostram aciem multa vi adversariorum aciem inβαρβάρων ὑπῆρχεν ὁ πόλεμος, τήν γε σωφροσύνην ἔδει κατὰ τοὺς τοῦ Θεοῦ νόμους διαφυλάξασθαι ἄτρω· τον. Εἰ δὲ καὶ ὅπλα πολέμου δικαιοσύνη, εἴπερ ἔνθεν καταβληθεὶς τῷ ξίφει τῆς ἡδονῆς τὴν ἐμαυτοῦ ψυχὴν κατασφάξω ὁ δείλαιος, πῶς πρὸς τὴν τῶν ἐναντίων πάλην πορεύσομαι, αὐτὸς νεκρὸς ἤδη καὶ πρὸ τοῦ πολέμου γενόμενος; Ἡ δὲ τούτων ᾐσθεῖσα τῶν λόγων, καὶ μικρὸν ἀναχωρήσασα, αὖθις πάλιν ἐφίσταται μοι τοῖς προτέροις λόγοις τὸν ἔρωτα ὑποκνίζουσα. Αλλ' ὁμοίως ταύτην, καὶ πάλιν ἀποσεισάμενος, τοῖς τῆς ἁγνείας κατήρδευον ρήμασιν. ὡς δὲ καὶ τρίτον ἐπιστᾶσαν, καὶ πρὸς πέταυρον ᾅδου κατασῦραί με βουλομένην ἑώρακα, τότε σφοδρῶς ἐπεμβριμησάμενος, καὶ τῇ μαχαίρᾳ μου κατ' αὐτὴν τὴν ὥραν γενέσθαι τὸν θάνατον ἐπαπειλησάμενος, διαναστὰς ἐκεῖθεν καὶ ἐπιβάς μου τῷ ἵππῳ, τάχος τὴν προκειμένην τρίβου διήνυον. • Τότε δὲ ἐκείνη θριαμβευθῆναι παρ' ἐμοῦ τὸ δράμα ὑποτοπάσασα, ὀπισθόπους πρός με φωνοῦσα, τοὺς δούλους αὐτῆς ἐξαπέστειλε, παρακαλεσαμένη πάντως τοῦ θανατώσαί με. Θεὸς δὲ φιλανθρωπευθεὶς, τῆς θνητοφόρου τούτων, ὡς καὶ τῆς ἐκείνης με ψυχοφθόρου βλάβης ἀπήλλαξε· καὶ δι' άλλης παραδόξως εὐθυπορῆσαι πεποίηκεν. • Ως δὲ τῶν τῆς Βουλγαρίας ὁρίων οὐ μετ' οὐ πολὺ καθαψάμενος, καὶ ἔνδον τούτων ἐκτὸς οἰασοῦν συνοδίας μονώτατος ὤδευον, ἐπ᾿ ὅρους [μέ] τινος ἐνα ασχολουμένῳ ταῖς λογισμοῖς πλησιάσαντι [leg. ενασχολούμενος πλησιάσας]· ναὶ γὰρ δὴ κατ' αὐτὴν τὴν ὥραν ἤμην ἀληθῶς ὁ τάλας τὴν τοῦ Θεοῦ ἐπισκοπὴν, καὶ τὴν ἐπελθοῦσαν μοι συμφορὰν ἀναλογιζόμενος, ὅλος συγκεχυμένος τοῖς δάκρυσιν· ᾐσθόμην ἀθρόως φωνῆς τινος ἄνωθεν ἀπὸ τῆς ἀκρωρείας καλούσης με. Φόβῳ δὲ βληθείς, ἐπεί περ ὑπῆρχον μονώτατος ἀσθμαίνων τε καὶ ὑπότρομος πρὸς τὸν καλοῦντα τὸ πρόσωπον ἀνθυπέστρεφον· καὶ προσερείσας τοῖς όμμασι, ξένον κατενόουν ὑπὲρ τὴν φύσιν εἶναι τὸ θέαμα· ἄνδρα λευκοφόρον γιγανταῖον τὴν ἡλικίαν καὶ γηραιόν· ου τὰ ἱμάτια ἀπέστιλβον ὡς ὁ ἥλιος • τὴν χεῖρά τε προτείνοντα, καὶ διὰ τάχους ὡς αὐτὸν ἀνελθεῖν παρακελευόμενον. Ἐγὼ δὲ παρευθὺς τῆς δειλίας τὸ ἄχθος ἐπαπωσάμενος, χαρᾶς τε σύμμικτος γενόμενος, ἄνειμι· καὶ πρὸς γῆν εὑρὼν ἐφεζόμενον, πρηνής γεγονώς, προσεκύνησα. "Ος χαριέντως ἐπευ ξάμενος, ἐκέλευσεν ἀναστάντα στῆναί με πρὸς τοῖς δεξιοῖς αὐτοῦ μέρεσιν. Εἶχε δὲ τοὺς πόδας οὕτω πως ἐφηπλωμένους πρὸς τοῦδαφος· τῇ τε χειρὶ τὸ ὑποκάτω με τοῦ ὄρους πεδίον πλῆρες σωμάτων ὑπάρχον καταθρεῖν ὑπεδείκνυς, καὶ τὴν ἐν αὐτῷ τῶν στρατεύ μάτων καθεστηκυῖαν πληθὺν σὺν τῷ ἄνακτι· τάς τε τῶν ἀλλοφύλων, καὶ τὰς ἡμετέρας παρεμβολές ἰδίᾳ γινώσκειν με ήρετο. • Ἐμοῦ δὲ ταῦτα σαφῶς καθομολογήσαντος· Ορα, φησὶ πρός με, μὴ δεδιττόμενος. Καὶ ὡς πρὸς ἄμυ ναν ἐκεῖνοι τῆς ἀλλήλων μάχης τοῖς ὅπλοις [σ. τὰ ὅπλα] κραδαίνοντες παρετάσσοντο, τὸν δεξιὸν οὗτος τοῖν ποδοῖν τὸν ἕτερον κουφίσας, ἐπάνω τοῦ ἀριστε τοῦ ἐπιτίθησι. Τότε θεωρῶ τὴν ἡμετέραν παρεμ

VITA'S. NICOLAI STUDITE βολὴν μετ' Ισχύος πολλῆς πρὸς τὴν τῶν ἐναντίων vadentem, eamque totam perrumpentem. Cumque ἐφαλλομένην, καὶ πᾶσαν αὐτὴν διακόπτουσαν. Καὶ Scythæ penitus interirent, essentque necantibus δὴ φροῦδον τῶν Σκυθῶν διαφθειρομένων, καὶ νῶτα versuri terga: en rursus ille pedem sinistrum eleμελλόντων διδόναι τοῖς αὐτῶν [σ. αὐτοὺς] κατα- vans, supra dextrum deinceps ponit; tumque σφάττουσιν. Αὖθις οὗτος τῶν ποδῶν τὸν ἀριστερὸν exsurgentes barbari, miserabiliter nostros intertiκουφίσας, ἐπάνω τοῦ δεξιοῦ λοιπὸν ἐπιτίθεται· καὶ ciendo urgebant. Ego autem novo hoc ac mirabili ἐξαναστάντες ἔνθεν οἱ βάρβαροι, ἐλεεινῶς τοῖς ἡμε- spectaculo velut stupefactus ac attonitus, stabam τέροι; ἐπέκειντο κταίνοντες. Ἐγὼ δὲ ὥσπερ ἐξεστη aspectans quæ gerebantur: nimirum, tum illam κώς, καὶ ἀχανῆς γεγονὸς τῷ παραδόξῳ τούτῳ θεά- hnjus commutationem pedum, alternamque viματι, ἱστάμην ἀποσκοπῶν τὰ τελούμενα· καὶ τούτου cissim inequitationem, tum acerbam ac amari-siμὲν τῶν ποδῶν τὴν ὑπαλλαγὴν καὶ ἐπίβασιν, κἀκεί- mam illorum cædente gladio necem. Cumque sic νων δὲ τὸν ὀδυνηρὸν ἐν μαχαίρᾳ πικρότατον θάνατον. ad usque solis occasum hujusmodi corporis habitu, Καὶ οὕτω μέχρι δυσμὰς ἡλίου τοιούτῳ τρόπῳ καὶ pedumque commutatione cuique parti victoriam σχήματι, κατ' ἄμφω τοῖν ποδοῖν τὴν νίκην ἑκάστῳ sanciret; ut eos aplans, perinde atque reliquum μέρει βραβεύοντος· ὡς ἐφαρμόσας τούτους, ἐπίσης corpus æquali situ composuit, ii quoque pugnæ κεῖσθαι τῷ λοιπῷ παρεσκεύασε σώματι, τῆς ἀλλή- mulum βnem imponentes, terribile illud bellum λων μάχης καὶ οὗτοι παυσάμενοι, τὸν φοβερὸν ἐκεῖ τον διέλυσαν πόλεμον. • Τότε διαναστάς οὗτος καὶ γενόμενος όρθιος, ήρετο πρός με, τῶν πεπτωκότων τὸ πλῆθος εἰ δυν ναίμην ἀπαριθμήσασθαι, καὶ εἰ κενός που τόπος ἐγκαταλέλειπται νεκροῦ ὑπάρχων άμοιρος σώματος. Ἐμοῦ δὲ τὴν ἀδυναμίαν προτείνοντος, καὶ τόπον οὐδ' ὅλως με καθορᾷν σαφῶς διομολογήσαντος, μικρόν δέ τι πεδίον, ὅσον εἰκάσαι τοῦτο κοίτην βοός, τῶν Εσφαγμένων μέσον ὑπονοοῦντος, καὶ πρὸς αὐτὸν δακτυλοδεικτοῦντος, αὐτὸς ἀπεκρίνατο· Θρᾷς τοῦτο, φησί, τὸ πραεθὲν θνητοῦ ὑπάρχον άμοιρον σώματος; σὸν, καὶ οὐκ ἄλλου καθέστηκεν. Ἐν αὐτῷ γὰρ σὺν τοῖς λοιποῖς τεθνήξεσθαι ἔμελλες, βοράν τοῖς ὀρνέοις παραδιδόμενος· ἀλλ᾽ ἐπειδή σου τὸ σῶμα διεφύλαξας ἄφθορον, καὶ πάθει αἰσχύνης τὴν ψυχὴν οὐκ ἐμόλυνας· τοῦ χάριν τῆς φοβερᾶς καὶ φρικώδους ἀνάγκης μετὰ καὶ τοῦ πικροῦ σε θανάτου ὁ Θεὸς ἠλευθέ ρωσε. Καὶ ταῦτα λέξας, ἀφανὴς ἐκ τῶν ἐμῶν ἐγέ νετο ὀφθαλμῶν. ' • Τότε μετὰ φρίκης πολλῆς ἐγὼ καὶ ἐκστάσεως ὑποκλίνας τὴν κεφαλὴν τῷ φόβῳ κλονούμενος, καὶ προσκυνήσας τὸ ἅγιον ἔδαφος, ἐν ᾧπερ οἱ πόδες τούτου προσήγγιζον· τοῦ ὄρους ἀπάρας, καὶ δι᾽ ὅλης τῆς νυκτὸς τὴν πορείαν πρὸς τούπίσω ποιούμενος, δι᾽ ὀλίγων ἡμερῶν τὰ ἐνταῦθα κατέλαβον, Θεῷ τῷ σεσωκότι διὰ τοῦδε τοῦ σχήματος, εἰ καὶ ἀνάξιος ὁ ταπεινός, δουλεῦσαι προθέμενος. • Καὶ σὺ οὖν, τέκνον Κυπριανέ, πειρασμῶν ἐπερτ dissolverunt. «Tunc ille surgens, stausque reclus ex me quit rebat, num eorum qui cecidissent summam inire possem, ac num locus aliquis relictus esset vacuns, mortui corporis expers exsistens? Me autem impotentiam prætendente, ac palam confitente, nulium me ejusmodi locum conspicere, putare tamen soli quid exiguum exstare, quantum strato bovis corpori satis videatur, jugulatorum medium, intentoque in illud digito, monstrante, respondit ille: Vides spatium illud expers corporis mortui reliclum? luum utique, nulliusque præterea fuit. Quippe in illo moriturus cum aliis eras, in cscam tradendus coli volucribus. Quia tamen tuum corpus servasti incorruptum, nec turpi passione animum polluisti, idcirco te Deus a terribili horvendaque necessitate ac amara morte, clementer liberavit. lis vero dictis, ab oculis meis evanuit. Tum ego, horrore multo ac stupore paululum inclinans caput, metu agitatus, adoransque sanctum solum, in quo pedes ejus stetissent, descen. dens e monte, totamque noctem iter retro faciens, paucis Imuc diebus adveni, anino constitutum habens, ut humilis ipse, quanquam indignus, Deo qui salvun effecisset, hocce habitu suscepto, ser virem. ‹ Țu ergo quoque, fili Cypriane, cum tibi tentaχομένων σοι, μὴ σκυθρώπαζε· ἀλλ' ἀνδρείως έγκαρ- liones supervenerint, noli tristari: quin potius τερῶν, καὶ τὸ τῆς σωφροσύνης ἀεὶ καλὸν μνηστευό μενος, ἕξεις τὸν Θεὸν σύμμαχον, ὃς οὐ παρορᾷ τους εἰς αὐτὸν ἐλπίζοντας. • Ημᾶς δὲ λοιπὸν, εἰ καὶ παρεκβατικώτερόν πως, ὠφέλιμον οὖσαν τὴν διο ήγησιν, ὧδε περάναντες, πρὸς τοὺς κοινοὺς ἡμῶν Πατέρας τὸν κάλαμον τρέπωμεν. Τοῦ γὰρ Καίσαρος Μιχαήλ, ὡς ἐν τοῖς ἀνώπιν, εἰ καὶ μικρὸν ὑπεξελθόντες εἰρήκαμεν, μὴ ἑλομένου σύμμαχον ἔχειν τὸ κράτος τῆς πίστεως· τούνεκα δὲ δι' ἀγροικίαν πολλὴν ὡσάνπερ βούλοιτο ἕκαστος δου ξάζειν θεσπέσαντος μὴ ἐξεῖναι δὲ ὅλως τους viriliter sustinens, ac castitatis honum semper ambiens appetensque, Deum adjutorem habiturus es, qui non despicit sperantes in ipsum. Nos autem hic deinceps narrationem ejusmo li, etsi digressione fusiorem, utilem tamen finientes, calamum vertauus ad communium Patrum nostrorum historiam. Cum itaque Cæsar Michael, uti jam supra di· ctum est, quanquam nonnihil a proposito divertimus, fidei robur in auxilium habere respuisset, ac propterea per summam agrestis animi stoliditatem, quemque pro libito suo sentire sanxisset: omnino Vidcatur Michael mitius quid dicere; nimirum prohibitus tantum sacras imagines in urbe

ANONYMI autem venerandarum imaginum cultores intra ur- τὴν σεπτήν τῶν εἰκόνων ἀντεχομένους προσκύνησιν bem sedere vetuisset, sancti Patres nostri Theo- ἔνδον καθεῖσθαι τοῦ ἄστεος· οἱ καθ' ἡμᾶς ὅσιο: 12dorus ac Nicolaus vale dicentes sanctissime pa- τέρες Θεόδωρος τε καὶ Νικόλαος, τοῖς ἀμφὶ τὸν triarchæ, ac cum illo exsistentibus omnibus, ad ἁγιώτατον πατριάρχην ἅπασι συνταξάμενοι, εἰς τὴν supra designatum junctum sinui Prusæ locum προσημανθέντα παρακόλπιον τόπον τῆς Προύσης abeuntes, illic demorabantur. ἐξελθόντες ηυλίζοντο. ᾿Αλλὰ τοῦ λαοπλάνου Θωμᾶ κατὰ τῆς οἰκουμένης λυττήσαντος, κελεύσει τοῦ κρατοῦντος αὖθις, καὶ μὴ βουλόμενοι, τὴν βασιλίδα κατέλαβον· καὶ ταύτης μετ' ὀλίγον ἀπάραντες, τὴν προσπελάζουσαν το Ακρίτα χερρόνησον, τὴν ἐπώνυμον τοῦ μεγάλου μάρτυρος κατειλήφασι Τρύφωνος· κἀκεῖσε λοιπὸν τῷ πολυάθλει Πατρὶ καὶ παμμάκαρι Θεοδώρῳ τὸ κοινὸν τοῦ βίου τέλο; ἐφέστηκεν, ἐνδεκάτῃ τοῦ Νοεμβρίου μηνός, εὐκλεῶς πρὸς Κύριον ἐκδημήσανEnimvero, cum populi seductor Thomas in Romanum orbem rabiem exerceret, jubente imperatore, iterum, vel inviti, in regiam urbem revertuntur: postque brevi inde abeuntes, vicinam Acrita promontorio peninsulam magni martyris Tryphonis nomine appellatam petierunt: ubi tandem multis certaminibus gloriosum Patrem ac beatissimum Theodorum, communis vitæ finis excepit; migravit autem maxima nominis celebritate, die undecima mensis Novembris. Ejus vero beatum tabernaculum τος. Οὗ τὸ μακάριον σκήνος μετακομισθὲν πρὸς τῇ inde translatum ad insulam nomine Principem, gloriosæ ac sanctæ sepulturæ mandatur. Verum de hoc scripserunt sacri quidam Ecclesiæ doctores, Ceu donum quoddam ad Christianæ reipublicæ communem utilitatem, ejus res præclare gestas depingentes ad perpetuam memoriam. Lucens vero illa columna Ecclesiæ Nicolaus, Patre suo spiritali orbatus, assidue sepulcro hærebat, certaminibus adjungens certamina, ac sudoribus, monastica exercitationis sudores, Patrisque jacturam pro hujus sæculi usu quotidie lugens: quo loco Byzantini plures, ac maxime ordinis ser matorii, plures quoque ex vicinis regionibus ad eum confluebant, quem miserationis speculum, vario virtutum splendore ornatumi, scirent. Eos ille qua erat cordis rectitudine, suscipiens, ac paternis visceribus amplexans, cuique membro conl gruain medelam adhibebat, apud omnes, ceu morborum animi probus curator, admirationem habens, atque ut Christi confessor, venerationem. Cæterum e vivis sublato Michaele, ac filio ejus Theophilo imperii sceptra adepto, bellam iterum adversus pios instauratur, diraque verbera in eos proferuntur: quo etiam tempore duo illa lumina e Moabitide regione nobis exorta, Christique Eccleγείτονι νήσῳ τῇ καλουμένῃ Πριγκίπῳ, τῇ εὐκλεεῖ καὶ ὁσία ταφῇ παραδίδοται. ᾿Αλλὰ περὶ τούτου ἔνιοι τῶν τῆς Ἐκκλησίας ἱερομυστῶν ἀνεγράψαντο, δῶρον ὥσπερ τι φερωνύμως τὰς αὐτοῦ ἀριστείας κοινωφελές διαζωγραφήσαντες. Ὁ δὲ πυρσολαμπής τῆς Ἐκκλησίας στύλος Νική λαος ἀπορφανισθεὶς τοῦ κατὰ πνεῦμα γεννήτορος, προσεκαρτέρει τῷ τάφῳ, ταῖς ἀγῶσι ἀγῶνας, καὶ τοῖς ἱδρῶσιν ἱδρῶτας προστιθεὶς τῆς ἀσκήσεως, καὶ τὴν κοσμικήν ζημίαν τοῦ Πατρὸς καθ' ἑκάστην ολοφυρόμενο;· ἔνθα δὴ πολλοὶ μὲν τῆς Βυζαντίδος, καὶ μάλιστα τῶν ἐκ τῆς συγκλήτου· πολλοὶ δὲ καὶ τῶν πέριξ χωρῶν ὡς αὐτὸν ἐκεῖσε συνέῤῥεον, κάτο οπερὸν συμπαθές αὐτὸν ἐπιστάμενοι, τῇ διαφόρῳ τῶν ἀρετῶν στιλπνότητι πυκαζόμενον. Οΰς ευθύτητε καρδίας προσλαμβανόμενος, καὶ σπλάγχνοις πατρι τοῖς ἐναγκαλιζόμενος, τὴν ἰατρείαν ἑκάστῳ μέλει προσέφερεν, ὑπὸ πάντων ὡς δόκιμος τῶν ψυχικῶν παθημάτων ἀκέστωρ στεργόμενος, καὶ ὡς ὁμολογη τῆς Χριστοῦ σεβαζόμενος. ᾿Αλλὰ τοῦ ἄνακτος Μιχαήλ τῶν τῇδε μεταναστεύ σαντος, καὶ Θεοφίλου τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τῆς βασιλείας τὰ σκῆπτρα κρατήσαντος, πάλιν ὁ κατὰ τῶν εὐσεβῶν ἀνεκαινίζετο πόλεμος, καὶ μάστιγες βαρεῖαι κατ' αὐτῶν προετείνοντο· ὅτε καὶ τοὺς ἐκ Μωαδίτιδος FRANC. COMBEFISHI NOT E. cotendas_crigere; sic enim scribit dictum à Mi- S. Theodori, erant orti ipsa urbe Hierosolyma, chaele: Et me, equum est manere, qui fui, et του pristinum statum retinere, opinionesque vestras sequi. Per me enim licebit, nec cuiquam obsistam, nisi quod imagines in regia urbe a robis erigi nolo, sed extra eam procul, et ubicunque volueritis: auctor vero nec ipsos quoque docei passos esse in urbe consistere. Consentiunt vero egressum urbe Theodorum, ad locum Prusæ secessisse, vel ut Michael, ad Crescentis loca: quo utroque unus idemque designatur locus Theodoro familiaris, et ut auctor indicat, ad sinum aliquem, παρακόλπιον· in quo Smyrna rediens primum consedisse ait, ac priusquam veniret Chalcedonem. Reliqua ad Theodori obitum, ejusque corporis translationem, partim ex Michaele, partim ex Naucratio, eadem fere habeas, alque hic ab auctore perstricta. Putem errore antiquarii mutatur nomen, ac legendum Ισραηλίτιδος. Nam ut habetur in Vita quæ multan distat à terra Moab; sic enim scribit Metaphrastes, sive quisquis est auctor illius Vitæ: Τοῦτον ἤνεγκε μὲν ἡ Παλαιστίνη, ἣν ὁ Θεὸς τῷ Αδρααμ κλῆρον διδοὺς, γῆν ἐπαγγελίας καλώς προσ ηγόρευσε πόλις δὲ Ἱερουσαλήμ· ἦταν πάντως ἀρκέσει πρὸς ἔπαινον, εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο τῶν ἐπαί νων εἶχεν, ὅτι καὶ Χριστὸς ἐκεῖθεν τὸ κατὰ σάρκα, καὶ δὴ καὶ προφητῶν ἐξ αὐτῆς καὶ πατριαρχών που λὺς προῆλθε χορός· καὶ αὐτὴ δὲ τῶν ἀποστόλων ή χαριεστάτη λογὰς ἐκεῖθεν ἔσχε την γένεσιν. Επι patria Palæstina tulit, quam Deus Abrahæ hæreditatem tradens, merito promissioms terram appellaril: civitas autem, Hierusalem: cui plane abunde ud baudem sit, tametsi reliqua decssont laukum ornamenta, quod Christus ipse secundum carnem inde prodierit; exque en prodierit chorus plurimus prophetarum ac patriarcharum; ipsaque adeo lecta apostolorum gratiosissima cohors, inde ortum habue

VITA S. NICOLAI STUDITÆ. nostri a Deo allos ac divinos Patres vocitant, Theodorum, inquam, ac Theophanem, natura fratres, siquidem etiam fide germani erant, ille Doum amare operibus negans, quanquam nuda hinc denominatione Theophilus appellabatur; quod Christum in imaginibus colerent, eumque venerarentur, tenens, post multa tormenta, eorum impie insculpens faciem, novum insolensque commune hominibus spectaculum traduxit. κατ' ἐκείνῳ τῷ καιρῷ δύο φωστῆρας ὡς ἡμᾶς ἀνα- siem sane doctrinæ fulgoribus illustrantia, qnos τείλαντας, καὶ τὴν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν ταῖς τῶν δογμάτων ἀκτῖσι καταπυρσεύσαντας, τοὺς θεοφόρους Πατέρας καθ᾿ ἡμᾶς χρηματίζοντας, Θεόδωρον τέ φημι καὶ Θεοφάνην τοὺς αὐταδέλφους τὴν φύσιν, εἴπερ δὴ καὶ τὴν πίστιν ὁμαίμονας, οὑτοσὶ ὁ τοῖς ἔργοις Θεὸν φιλεῖν ἐξαρνούμενος, καὶ παρωνύμως Θεόφιλος προσαγορευόμενος, διὰ τὸ προσκυνεῖν ἐν εἰκότι Χριστόν, καὶ τοῦτον σεβάζεσθαι, κρατήσας αὐτοὺς, μετὰ πολλὰς τὰς βασάνους, τούτων τὰς ὄψεις δυσσεβῶς ἐνεκόλαψε, καὶ ξένον τῷ κόσμῳ κοι νὰν ἀνθρώποις προἐτέθεικε θέατρον. Τότε δὴ καὶ τὸν ἡμέτερον Πατέρα Νικόλαον, διὰ τὴν ἐπικρατοῦσαν σκοτόμαιναν τῆς αἱρέσεως, τόπον ἐκ τόπου κατατρυχόμενον, γυνή τις εὐσεβής καταθρήσασα, καὶ ὡς ἄλλη Σουναμίτης κατὰ τὸν μέγαν Ελισσαίον ξεναγωγῆσαι τοῦτον θελήσασα, οὐ πόρρω τοῦ ἄστεος πρὸς τὰ Θρακῷα μέρη ήσυχον πάνυ κε κτημένη προάστειον, προσάγει τοῦτο τοῦ Χριστοῦ τῷ θεράποντι, φερωνύμως εφαρμοσαμένη τῇ κλήσει τῷ πράγματι [Ισ. τὸ πρᾶγμα], καὶ μεστὴν ἐλέους αὐτῷ, δῶρον ὡς μέγα, τὴν εἰρήνην, ὥσπερ δὴ καὶ Εἰρήνη, μετὰ καὶ τοῦ κτήματος ἐμπαράξασα. Κάτ κεῖσε τοίνυν διέτριβε, τὰς τῶν αἱρετικῶν λαβὰς ὑφε ορώμενος. Εἶθ᾽ ὕστερον τοῦτο τῇ ἑαυτοῦ μονῇ προσα εκύρωσε, τὴν ἐπωνυμίαν φέρον τῆς Φίρμου πόλεως. Tunc quoque cum pia quædam mulier Patrem nostrum Nicolaum, propter obtinentem obscuranı pravæ hæresis noctem, crebra locorum mutatione mate atteri videret, velletque tanquam alia Suna mitis in magni Elisæi modum, hospitio recipere, haud procul ab urbe, ad Thraciæ partes, suburbium plane a turbis semotum habens, illud offert Christi famulo, rem rite pro nominis ratione appellationi accommodans, plenum misericordia munus quam magnum, pacem nimirum, úti a pace Irene dicta, una cum possessione præbens. Illic itaque demoratus est, hæreticorum insidias timens. Postmodum vero suo illud monasterio firmata donatione adjecit, Phirmipolis appellationem habens. Θεοφίλου δὲ τελευτήσαντος, καὶ δυστυχῶς τῷ τύμβῳ καταξίαν, ὡς οἶμαι, συμπεριγραφὲν αὐτῷ, καὶ τὸ τῆς αἱρέσεως, καὶ Θεοδώρας τῆς αὐτοῦ φιλοχρίστου συνεύνου σὺν τῷ υἱῷ Μιχαήλ κομιδῇ νέῳ τὰ @ τῶν Ῥωμαίων κατασχούσης βασίλεια, καὶ Ἱαννοῦ τοῦ δυσσεβοῦς, προοίμιον τῆς αἰωνίου δίκης τὴν ἐνταῦθα τῶν θείων κληρωσαμένου ἀπόπτωσιν, καὶ Μεθοδίου τοῦ μεγάλου τῆς ἀρχιερωσύνης άμπεχομένου τοὺς οἵακας, συνδρομῇ τῶν θεοφόρων Πατέρων γέγονεν ἡ τῆς ὀρθοδοξίας πανήγυρις, αιθρίας καταλαβούσης ἤδη τὰ πέρατα, καὶ ἀστέρων δίκην, τῶν Χριστοῦ ὁμολογητῶν, ἅπαν τὸ τῆς Ἐκκλησίας κατα κοσμούντων. Ubi porro Theophilus jamdiem obiisset, unoque misere tumulo, haresis pariter merito, quod existimo, circumscripta esset, ac Christi amaus uxor ejus Theodora cum filio Michaele admodumn juvene Romaņi imperii arcem suscepisset; impiusque Jannes, ceu præludio quodam æternæ uitionis, hic quoque abdicationem a divinis sortitus esset; magnusque Methodius Ecclesiæ gubernacuta pontifex obtineret, a Deo affatis Patribus in unam coruntibus, initiam habuit orthodoxiæ celebritas, cum orbis jam fines serenitas haberet, Christique confessores velut stellæ quædam universum Ecclesiæ firmamentum illustrius ornarent. Tunc plane etiam communis Pater noster ac Christi famulus Naucratius ab exilio rediens, venit Byzantium, proque certaminum merito, multo cum honore ab imperatrice ipsoque patriarcha susceptus vir inclytus, corum rogatu, sacræ fratrum Τότε δὴ καὶ ὁ κοινὸς ἡμῶν Πατὴρ καὶ τοῦ Χριστοῦ θεράπων Ναυκράτιος, τῆς ἐξορίας ἀπάρας, κατο έλαβε τὸ Βυζάντιον, καὶ πρὸς τῆς βασιλίδος κατ' ἀξίαν τῶν ἄθλων, καὶ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ ἀρχιερέως, μετὰ πολλῆς τῆς τιμῆς εἰσδεχθεὶς ὁ ἀοίδιμος, παρακλή σει τούτων, τῆς κατ' αὐτὸν ἱερᾶς ἀδελφότητος εἰς sodalitatis in unum tunc congregatæ, in venerabiταὐτὸ συνελθούσης τότε ἐν τῇ εὐαγεστάτῃ τῶν Στου δίου μονῇ, τὴν ἀρχὴν προσλαμβάνεται· ήνπερ ὁ μέγας Θεόδωρος, πόνοις πολλοῖς πρώην ἐκθρέψας ἐπλήθυνε, καὶ τὸν χιλιοστὸν ἀριθμὸν ἐξισωθῆναι μια κροῦ δεῖν τὴν πληθὺν κατεσκεύασε. Καὶ ἦν αὖθις τὸ τοῦ Χριστοῦ ποίμνιον νεοθαλές, ὥσπερ τις παρά Eissimo Studii monasterio, præfecturam suscepit: quam quidem magnus Theodorus multis nuper laboribus enutriens adaugensque, ad millenarium fere numerum provexerat. Eratque rursus novo vigore vegetum Christi illud ovile, velut cuidam paradiso simile, multas virtutum rosas, ac FRANC. COMBEFISI) NOTÆ. rit. Fuerunt ergo sancti Grapti, ac vultus insculpti confessores, von Moabitæ, sed Hierosolymitæ, undecunque tandem eorum Hierosolymis genus salum esset. Ali Joannem scribunt. Possit auctor ila nomen immutasse, allusione ad celebrem illum magum Pharaonis, quem Paulus Moysi contrarium commemorat ll Timoth. ui, cujus hic pseudopatriarcha, magnis ipse ac facinorosus homo, stud a sectaretur. In illum plura auctor historiæ institutionis diei festi Orthodoxiæ Dominica prima Jejuniorum, quem damus. De ejus abdicatione et suffecto S. Methodio, Baron. ex Theophane presbytero ann. 842.

ANONYMI Spiritus suaveolentiam aspectare volentibus præ- δεισος, πολλὴν τοῖς ὁρᾷν βουλομένοις τὴν ροδωνίαν τῶν ἀρετῶν, καὶ τὴν ὀσμὴν τοῦ Πνεύματος παρ εχόμενον. stanis. At vero Nicolaus Pater, quam amicam haberet longam ex certaminibus in carcere quieten unde quaque venans, eaque quotidie compunctus, quanquam maxime pro amicitiæ jure, pariter cum fratribus commorari volebat; haud tamen sinebatur melioris studio, amica solitudine, jugiter laborare desiderans. Quamobrem plurimum tempus in præfato diversorio agens, rarius huc in Patrum se consortium dabat. Ὁ δὲ Πατὴρ ἡμῶν Νικόλαος, τὴν ἐκ τῶν ἄθλων χρονίαν ἐν τῇ εἱρκτῇ φίλην ἡσυχίαν ἑαυτοῦ πανταχόθεν προμνηστευόμενος, καὶ ταύτη καθ' ἑκάστην νυττόμενος, εἰ καὶ τὰ μάλιστα νόμῳ φιλίας επίσης τοῖς ἀδελφοῖς συνδιατρίβειν ἐβούλετο· ἀλλ᾽ οὖν οὐ παρεᾶτο τῷ κρείττονι, συγκακουχεῖσθαι τῇ ἡσυχία διὰ παντὸς ἐφιέμενος. Οθεν τὰ πλείω τὴν διαγωγήν πρὸς τῷ προῤῥηθέντι καταγωγίῳ ποιούμενος, σπανίως ὧδε τοῖς Πατράσι παρέβαλλε. Κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον, καὶ ἡ τοῦ ὁμολογητοῦ καὶ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου πανευκλεής και Per id tempus, illustris quoque ac lætitiæ plena translatio contigit confessoris ac sancti Patris nostri Theodori ab insula Principe, ad nostrum hor εὐφρόσυνος, ἐκ Πριγκίπου πρὸς τὸ καθ᾿ ἡμᾶς μου monasterium, providente piissima Augusta, ac magno pontifice, universoque Ecclesiæ coetu concurrente: fuitque gloriose depositus vigesima sexta Januarii, juxta inclytum ac afflatum a Deo ejus ex matre avum Platonem, una cum fratre ac ae episcopo Joseph, a dextris ad orientalem partem delubri sancti Præcursoris; quo utique loco, sacræ etiam victoriosorum martyrum reliquiæ conditæ sunt. Methodio autem pietatis defensore ac præcone ad beatam illam sortem commigrante, cum Ignatius pontificalis apicis gubernacula suscepisset, admirabilis ille multisque certaminum coronis revera inclytus Naucratius, decina octava Aprilis mensis, Γ. in idipsum soporatus est obdormivitque, successorem suum relinquens beatum confessorem ac multa passum Patrem nostrum Nicolaum. Is vero, animo reputans dignitatis magnitudinem ac ejus onus, semperque secum sibi contubernatem ac domesticam virtutum arcem humilitatem ferens, eam rem lugens moleste habebat. Cedens nihilominus multis Patrum obsecrationibus, eam admittit ordinationem, qui id proprie humilitatem sciret, ut ea quis potiora habeat quae multis videntur, quau: quæ propria ipse voluntate approbat. ναστήριον μετάθεσις γέγονε, προνοίᾳ τῆς εὐσεβε στάτης Αὐγούστης, τοῦ τε μεγάλου ἀρχιερέως, καὶ συνδρομῇ παντὸς τοῦ τῆς Ἐκκλησίας πληρώματος· κατατεθεὶς ἐνδόξως τῇ ἕκτῃ καὶ εἰκάδι τοῦ 12νουαρίου μηνός, πρὸς τῷ ἐκ μητρὸς αὐτοῦ θείῳ ἀο:- δίμῳ καὶ θεοφόρῳ Πλάτων, ἅμα τῷ συγγόνῳ καὶ ἀρχιερεῖ Ιωσήφ, ἐκ δεξιῶν κατ᾿ ἀνατολὰς τοῦ προσ δρομικοῦ τεμένους· ὅπου δὴ καὶ τὰ τῶν καλλινίκων μαρτύρων ἱερὰ κατάκεινται λείψανα. Μεθοδίου δὲ, τοῦ τῆς εὐσεβείας προμάχου, και κήρυκος πρὸς τὴν ἐκεῖθεν λῆξιν μεταναστεύσαντος, καὶ Ἰγνατίου τῆς ἀρχιερωσύνης ὑπειλημμένου τους οἴακας, ὁ θαυμάσιος καὶ πολύαθλος ὄντως Ναυκράτ τιος, τῇ ὀκτωκαιδεκάτῃ τοῦ Ἀπριλλίου μηνός, ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐκοιμήθη καὶ ὕπνωσε· διάδοχον ἑαυτοῦ τὸν ὁμολογητήν, καὶ πολύτλαν Πατέρα καταλείπων Νικόλαον. ὺς τῆς ἀξίας τὸ μέγεθος, καὶ τὸ ταύτης φορτικὴν ἀναλογιζόμενος, σύνοικόν τε αὐτῷ τὴν τῶν ἀρετῶν ἀκρόπολιν τὴν ταπείνωσιν ἀεὶ συνεπιφερό μενος, ἐδυσφόρει τῷ πράγματι κατολοφυρόμενος. Όμως ὑπείξας ταῖς τῶν Πατέρων πολλαῖς παρακλή σεσι, δέχεται ταυτηνὶ τὴν καθίδρυσιν, εἰδὼς τοῦτο κυρίως ὑπάρχειν ταπείνωσιν, τὸ ὑπὸ τῶν πολλῶν πρὸς τὸ κρεῖττον τοῦ πρὸς δ ἔξω τοῦ θελήματος ψηφιζόμενον. Ἐπὶ τριετῆ δὲ χρόνον εὐπρεπῶς ἄγαν τὴν τιμίαν τῶν ἀδελφῶν ὁλκάδα μᾶλλον πρὸς τὴν τῶν ἀρετῶν Cum autem triennii spatio nobilem illam fratrum onerariam, ad virtutum crementa, divini Spiritus aspirantibus auris, honeste admodum di- επανάληψιν ταῖς τοῦ Πνεύματος αὔραις οἰακίζεσθαι rexisset,quod plane, uti jam sermo liquido ostendit, quietis amans, ut quis alius, esset, eoque desiderio vehementius incensus, haud ultra quatientia cogitationum jacula ferre posset; ubi pauca quædam ea de re Patribus coram habita oratione exposuisset; demum proponit qui ejus loco præfecturan gesturus esset, Sophronium quidem nomine, ac presbyterii dignitate præfulgentem virum, quique nihilominus appellationis gratiam temperantiæ augmentis reipsa obsignaret. Quippe ferunt, uti non raro loqui accidit quadam simplicitate ac candore, ipsum de se ipso beatum virum ad auditorum utilitatem quandoque dixisse, nunquam se, ab eo tempore quo monachi habitum induisset, παρασκευασάμενος, ἐπείπερ, ὡς προλαβὼν ὁ λόγος ἐδήλωσε, φιλήσυχος εἰ καί τις ἄλλος γενόμενος, καὶ τῷ πόθῳ τούτῳ ἰέμενος, οὐκέτι οἷός τε ἦν τῶν λογισμῶν τοῖς τόξοις κραδαίνεσθαι, τοῖς Πατράσι μικρά τινα περὶ ταύτης διεξελθὼν τῆς ὑποθέσεως ἕνεκα, προβάλλεται λοιπὸν ἀντ᾿ αὐτοῦ τὴν τούτοις καθηγη σύμενον, Σωφρόνιον μὲν ἐπονομαζόμενον, καὶ τῷ τοῦ πρεσβυτερίου κατακοσμούμενον ἀξιώματι τῆς κλήσεως δὲ τὸ χαρίεν τῇ σωφροσύνῃ τοῖς ἔργοις ἐπισφραγίζοντα. Καὶ γὰρ ὡς λόγος ἔχει περὶ αὐτοῦ, οἷα δὴ συμβαίνει πολλάκις ἁπλότητι γνώμης φερά μενον, αὐτὸν δι' ἑαυτοῦ πρὸς τὴν τῶν ἀκουόντων ἀφέλειαν ὑποφθέγγεσθαι τὸν μακάριον, ὡς Ἐξ ἔτε τοῦ μοναχοῦ τὸ σχῆμα ἡμφίεσμαι, ἄρτου ή οίνου, η Diglized by Google

VITA S. NICOLAI STUDITÆ. τῆς οἱασοῦν λιπαινούσης τροφῆς ἐν πλησμονῇ γα- panis, aut vini, aut cujusvis alterius cibi qui στρὸς γεγένημαι. Τοῦτον [leg. τούτῳ] τοίνυν πρὸς τοῦ ἀρχιερέως καταλείψας τὸ ποίμνιον, ὁ πανόσιος αὐτὸς ἐξελθών, ἐν τῷ προῤῥηθέντι καταγωγίῳ τῆς Φέρμου πόλεως ἐκαθέζετο. Ηδετο γὰρ τῷ τόπῳ, τὸν τρόπον μᾶλλον δι' οὗπερ ὁ τόπος κατασχεῖν ἐπειγόμενος. Ἀλλὰ τοῦ ἀοιδίμου Σωφρονίου καλῶς τὴν μονὴν ἐπὶ τέσο σαρας χρόνους αὐξήσαντος, καὶ γέρας τῆς ἁγχινοίας τὴν ἀγαθοεργίαν καταπλουτήσαντος, καὶ τρίτη τοῦ Νοεμβρίου πρὸς Κύριον ἐκδημήσαντος, οἱ τῶν μοναχῶν φιλοπάτορες οὐκέτι στέγειν δυνάμενοι την τοῦ ὁσίου διάζευξιν, πρὸς τὸ οἰκεῖον αὐτῷ τῆς ἡσυχίας ἀπάραντες ἐνδιαίτημα, ἐπὶ τὴν πειθὼ τῆς ἀρχῆς ὡς φιλότεχνον καὶ αὖθις τοῦτον ἑλκύσαντες, ἐν τῷ μοναστηρίῳ εἰσήνεγκαν· καὶ ἦν ὁ Πατὴρ τοῖς τέκνοις καθ' ἑκάστην ἐπευφραινόμενος. Τοιγαροῦν τῆς φερωνύμως ὡς δῶρον τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία παρασχεθείσης, τῆς φιλοχρίστου, φημὶ, καὶ πανευσεβοῦς βασιλίδος, ὑπὸ Μιχαὴλ τοῦ ἑαυτῆς υἱοῦ ἤδη λοιπὸν τὰ τῆς νηπιότητος ἐπαποθε μένου ψελλίσματα, τῶν ἀνακτόρων ἐκεῖθεν κατενεχθείσης, κακῷ συμβούλῳ δηλαδή Βάρδᾳ τῷ ἑαυτῆς ἀδελφῷ ὁ νέος ἄναξ χρησάμενος, καὶ κατ' ἄμφω τῶν δύο, τὴν αὐτοκρατορίαν ὁ ἕτερος, ὁ δὲ τὴν Καίπρος τιμὴν πρὸς ἑαυτοὺς ἀμφεπόμενοι, οὐ μικρόν, ὡς οὐκ ᾤοντο, τὴν κατ' ἀλλήλων τῶν γνωμῶν ἐντεῦ θεν τῷ ὑπηκόῳ σύγχυσιν κατειργάσαντο· τοὺς τοῦ Θεοῦ νόμους ἐφ' ἑαυτοὺς καθυβρίσαντες. Ὁ μὲν γὰρ αίρει τὴν ὀφρῦν κατὰ τῆς μητρός· ὁ δὲ, πρὸς τούτῳ, καὶ εἰς αὐτὴν τὴν φύσιν ἐξήμαρ τεν, ὑπὲρ τὴν φύσιν τὴν πρᾶξιν σχεδιάσας τῆς φύσ σεως. Ορα γὰρ τὸ ἐσόμενον. Κατὰ γὰρ τῆς τοῦ υἱοῦ κοίτης ὁ Καίσαρ Βάρδας παρανόμως ἐπιμανεὶς ὁ ταλαίπωρος, ξένος σύνευνος πρὸς τῇ ἰδίᾳ νύμφῃ, καὶ ἑτερόμοιον ζεῦγος ἐκβακχευθεὶς ἐγνωρίζετο. impinguare possit, eam quantitatem sumpsisse, quæ ventri explendo esset. Huic ergo in præsentia pontificis relicto grege, exiens vir sanctissimus, in præfato resedit Firmopolis hospitio. Quippe luci eum delectatio tenebat, cum ille, mores potius quorum causa locus studio esset, adipisci contenderet. Cæterum ubi inclytus Sophronius annis quatuor præclare monasterium auxisset, ac solertiæ praemium, bonorum operum divitias consecutus esset, dieque tertia mensis Novembris ad Dominum migrasset, Patris amantes monachi, cum ultra Sancti absentiam ferre non possent, proprium ejus quietis hospitium petentes, eumque rursus tanquam filiorum amantem ad suscipiendam præfecturam cogentes, ad monasterium duxerunt: isque interim paterna pietate in filiis quotidie lætabatur. Cum itaque juxta nominis rationem Christi munus illud Ecclesi concessum, Christi, inquam, amanis, ac religiosissima imperatrix, a Michaele filio, ubi jam ille infantiæ balbutiem abjecisset, ab aula dejecta esset; cum nimirum novus imperator malumn consiliarium Bardam Theodoræ fratrem sibi adhibuisset, amboque ita remp. inter se partiti essent, ut alter imperium, alter Cæsaris sibi honorein vendicaret; non exiguam inde subjecto populo voluntatum in invicem confusionem, qua non putabant ratione, in se ipsi divinas leges violantes, fecerunt. Ille siquidem supercilium tollit in matrem, bic præterea in ipsam quoque naturam peccavit, naturæ actionem temere usurpans contra naturam. Vide enim quid gereretur. Nimirum, miserabilis Cæsar Bardas, adversus filii thorum sceleste insaniens, novus conjux cum propria sponsa, jugumque alterius similis ac filii perturbans noscebatur. Dei ergo pontifex, atque a Deifero, magno, inquam, Ignatio, nomen habens id facinoris quan fieri posset, corrigere studens, constans, ex divinæ legis prescripto jugiter admonebat, obsecrabat, increpabat, sperans fore ut ea ratione scelus omniuo exscinderetur. Haud enim vero iniquæ copule amor quidquam miserum ad fragem meliorem reΟ οὖν τοῦ Θεοῦ ἀρχιερεὺς, καὶ τοῦ θεοφόρου ἐπώνυμος, ὡς οἷόν τε τουτὶ τὸ δράμα διορθώσασθαι προμηθούμενος, οὐ διελίμπανεν, ὥσπερ δὴ τοῦ Θεοῦ νόμος, ὑπο[μι]μνήσκων, παρακαλῶν, νουθετῶν· ἐκ τούτων ἐλπίζων τὴν ἐκκοπὴν τοῦ μύσους πάντως γενήσεσθαι. Αλλ' ὁ τῆς παρανόμου μίξεως έρως οὐκ εἴα τὸν ἐλεεινὸν ἀνανῆναι τὸ σύνολον. Πλὴν ὡς εἶδε ἐκκεκυφότα τὸν ἄθλιον, καὶ δοῦλον τῆς dire sinebat. Caterum ubi sacer pontifex hominem ** || Tim. ¡v, 2. FRANC. COMBEFISII NOΤΑ. Vox rarior, sed qua maxima filii ad patrem necessitudo bene exprimatur, qui sit alter prorsus similis, ac velut alter ipse, quam incestuosus Bardas necessitudinem pessimo exemplo violans, justo zelo ab Ignatio correptus est, ac tandem proscriptus a fidelium cœtu, negata publice publico peccatori sacra eucharistia, quanquam sciret vir sanctus, quanta inde creanda illi forent mala. Erat utique, qui non animam suam, se pretiosiorem faceret; nec forte eorum, qui gravi aliquo metu, publicum peccatorem publice petentem sacramentis impertire, haud illicitum secluso scandalo arbitrantur. lia Aristoph. in Vespis, κάτω κύπτειν, in PATROL. GR. CV. pertinacia notavit. Forte quia senes toto jam corpore incurvi, eo soleant esse genio, ut propositi tenaciores sint. Mustrant ista ea quæ scripsit Nicetas in Vita Ignatii, uti et ista illis illustrantur. Annotat ille diem, quo Bardas eam ab Ignatio repulsam passus est, nempe Epiphaniorum, cujus antiquissima religio est, ut vix Christianus haberetur, qui sacris Christianorum sub iis solemniis non interesset: cui rei argumento est, quod in Valente, inque Juliano Augusto, altero Casarea, altero in Galliis, Epiphanioruin sacro die actum est. Quod ita S. Ignatius Martyr, ac tertius a Petro Antiochenus episcopus, κατ' εξοχήν, ac peculiari

ANONYMI κλησίας οὐδῶν, ἐντεῦθεν τὴν διόρθωσιν αὐτῷ προβαλλόμενος. Ὁ δὲ τῷ θυμῷ παραλόγως τῇ ἐπισ θυμίᾳ συμπεριπείρεται, καὶ τὴν δυναστείαν εἰς το ραννίδα σοβαρῶς μετατίθησι· καὶ πανδημεὶ βρέμων τὸν νεὼν κατειληφὼς ἐν ὑπερέχοντι τῷ φρονήματι, τῶν τε ἀδύτων ἔνδον γενόμενος, τὴν τῶν φρικτών μυστηρίων πρὸς τοῦ ἀρχιερέως ἐξῄτει μετάληψιν. obstinatum vidisset, ac extrema linea peccati ser- ἁμαρτίας εἰς τέλος γινόμενον, είργει τῶν τῆς ἐκvum, arcet deinceps ab ecclesiæ sacris limiuibus, lanc ei praestans emendationis materiam. At ille, ira pariter ac cupiditate aliene a ratione confixus, potentiam in tyrannidem arrogantia vertit: universoque populo comitante, fremens, sensuque excelso templum ingrediens, ac intra sacra adyta penetrans, horrendis mysteriis impertiri a pontifice flagitabat. At ille æmulator, sermonum siromaste sceleris illi reprehensionem publice prætendens, meliis præcordiis graviter confixit, vacuumque atque confusum ab ecclesia ejecit. Is vero furore tulis præcordiis actus, tandem imperatori persuadet, ut magnum Ignatium a sua deturbet sede; quod etiam haud diu post accidit. Tum vero, quid? Ignatio per tyrannidem expulso, Photium quemdam nomine, tunc proto a secretis munere fungentem, multa virum religiouis ac scientiæ fama, eligunt: quem statim detonderi jubentes, pontificali dignitate sublimant, Quid autem zizania singula ea occasione exorta dicere attinet, cum illa universi Ecclesiæ alumni perspicua habeant? Cæterum aptandum argumentum pastori nostro Nicolao. Ilic itaque, qui se prorsus Christo ac Deo devovisset, ac omni parte ad ejus se mandatorum normam composuisset: qui fore primo juventutis patria relicta peregrinus factus esset ", quique more apostolico fratrum infirmitatibus socius, una undique alligi cuperet, uti accuratam imaginem ac simitudinem, ita et communionem inviolatam servans, ab iniqua se incompositorum conscientia abrumpens, ac una cum fratre e monasterio discedens, in ejusdem hospitio degebat, quod Præneti situm est. Hujus rei sparsa fama, ac cum percrebrescente toto populo rumore, fidem omnino haberet, sciens jam olim Cesar sublimem viri virtutem, utque is omnium ore decantaretur, stupensque, quam ejus dementiae, viri sancti illa discessio, redargutionem auctura esset, imperii vires delegendo adlibens, ubi ejus hospitii locum didicisset, statim morosus homo, persuasibilibus sermonum suorum verbis, 211 Cor. 11, 29. Ὁ δὲ ζηλωτὴς ἐκεῖνος τῷ σειρομάστῃ τῶν λόγων δημοσίᾳ τῆς παρανομίας αὐτῷ προτείνας τὸν ἔλεγ χον, κατα φρένα δεινῶς ἐξεκέντησε, καὶ κενὸν καὶ κατῃσχυμμένον τῆς ἐκκλησίας ἀπήλασεν. Ὁ δὲ μανείς καταφρένα, τέλος πείθει τὸν ἄνακτα κατελευσθῆναι [leg. καθαιρεθῆναι] τοῦ θρόνου τὸν μέγαν Ιγνάτιον, ὅπερ οὐ μετ᾿ οὐ πολὺ καὶ συνέβαινεν. Εἶτα τί; Εκείνου τυραννικῶς ἐξωσθέντος, οὗτοι προβάλο λονταί τινα, Φώτιον μὲν προσαγορευόμενον πρωτοσηκρήτης τότε ὑπάρχοντα, ἐπ᾿ εὐλαβείᾳ δὲ καὶ γνώσει πολλῇ φημιζόμενον· ὅνπερ εὐθὺς ἀποχαρ θῆναι κελεύσαντες, τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης πρεσβεία μεταχειρίζονται. Καὶ τί ἂν λέγοιμι τὰ καθ' ἔκαστον ἐντεῦθεν ἀναφυέντα ζιζάνια, δῆλα πᾶσι τοῖς τῆς Εκκλησίας τροφίμοις υπάρχοντα; Μεθαρμοστέον δὲ τὴν ὑπόθεσιν πρὸς τὸν ἡμέτερον ποιμένα Νικόλαον. Οὗτος τοίνυν ὁ τῷ Χριστῷ καὶ Θεῷ ἑαυτὸν ὁλικῶς ἀναθέμενος, καὶ πανταχόθεν ταῖς αὐτοῦ ἐντη λαῖς ῥυθμιζόμενος· ὁ ἐν ἀκμῇ τῆς νεότητος πάροι κος ὑπάρξας καὶ παρεπίδημος, καὶ ταῖς ἀποστολι καῖς ἀσθενείαις συγκακουχεῖσθαι πανταχόθεν αἱρούμενος, ὥσπερ τὸ κατ' εἰκόνα τε καὶ ὁμοίωσιν, οὕτω κὰν τῷ κοινῷ ἀπαράτρωτον διαφυλαττόμενος την ἀκρίβειαν, ἀποῤῥήγνυσιν ἑαυτὸν τῆς ἀθέσμου τῶν ἀσυνθέτων συνέσεως, καὶ σὺν τῷ οἰκείῳ ὁμαίμονι τῆς μονῆς ἀπάρας, πρὸς τῷ ἐν Πραινέτῳ ταύτης καταγωγίῳ διέτριβεν. ὡς δὲ διεβοήθη τοῦτο, καὶ πανδημί πλατυνθὲν πάνπιστον ἐπετύγχανεν, ὁ Καίσαρ πάλαι τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς τὸ ὑψηλὸν ἐπιστάμενος, καὶ ὡς ἐν τοῖς ἁπάντων ᾄδεται στόμα::, καταβροντηθεὶς ἔνθεν εἰς ὅτον αὐτῷ τῆς παροινίας ἐπαύξει τὸν ἔλεγχον, τὴν τοῦ κράτους. ἰσχὺν πρὸς εὕρεσιν χειρισάμενος, καὶ καταμαθὼν ἐφ᾽ ᾧπερ ηύλίζετο, τῇ τῶν λόγων ἑαυτοῦ πειθανότητι πρὸς ἔλκυ· tamen ut oratio, ac quam juniores vocant formam ordinationis, deberet accedere: qua adhibita per apostolos, tunc demum factus sit pontifex ac sacerdos, quod prius erat quadam tantum velut designatione. Sic visum charissimo συμμύστῃ καὶ συνομίλῳ arbitrorque ipse longe pium ac probabile. ratione dictus sit oppos, qualem hic auctor sitione manuum presbyterii conferri poterat, sic nominat, eam rationem red:it Anast. ex Græcorum traditione in notis ad vi synod., quod ipse fuerit parvulus, quem Dominus statuit in medio, dicens: 4 Nisi conversi fueritis, et efficiamini, sicut hic parvulus, a etc. De quo difficile quod subdit: Unde ncc apostoli ausi fuerint ei, cum ad Ecclesiæ præsulatum promoveretur, amplius manus imponere; nimirum quem ore Dei laudatum, et ipsius tactu sanctificaium cognoverint. Quid enim Dominicus ille contactus ac sanctificatio, ad ejus in episcopum ordinationem, et ut jam tunc esset Ignatius, quod apostoli non nisi in Coena, ac subinde accepto Spiritu sancto a Dominica resurrectione, facti sunt? Nisi forte hoc volumus, existimasse apostolos sic Dominica manuum impositione sanctificatum Ignatium, ut ea accepisse censeretur, quidquid impoBithyniæ emporium est, Socrati 1. vt, c. 4, e regione Nicomediæ. Illa καταγώγια, quæ mult indicantur monasterii Studitarum, ipsa videntar quæ in Actis νι synodi dicuntur μέτατα· parumque abesse putem a villis Carthusianorum, vel, ut malis, ab antiquis Benedictinorum prioratibus, in quibus pauci fratres extra commune cœnobium agerent, ac tum quieti vacarent, tum fratrum reitquorum ac communis cœnobii negotia illic agerent.

VITA S. NICOLAI STUDITE. σιν τοῦ Πατρὸς ὁ σικός [γρ. σικχὸς] ὀνειροπολούμε- in sententiam Patrem pellicere molitur; unaque soνος, ἐν τοῖς τῶν Πυθίων θερμοῖς δῆθεν τὸν ἄνακτα Μιχαὴλ προσλαβόμενος· οἱ τάχος ποντοπο ροῦντες, ἐν Πραινέστῳ τὸν ὅσιον κατειλήφασι λόγους τε κολακείας ὡς τόξα προτείνοντες (δεινὴ γὰρ τούτων ἡ τυραννίς, καὶ ψυχὰς ἀνδρείας εὐχερῶς μεταθεῖναι δυναμένη), ᾤοντο τούτοις μεταπείθειν τὸν ἅγιον. Τότε κοινοτέρως πως τὸν λόγον τούτοις ὁ μέγας ποιούμενος, Ἐχρῆν μὲν ὑμᾶς, φησίν, εἰς θεὸν καὶ τοὺς αὐτοῦ θείους νόμους ἐξαμαρτήσαντας, δράξασθαι τῆς τεύτου παιδείας, καὶ μὴ ἐν θυμῷ τὴν ὀργὴν ἐφ' ἑαυτοὺς ἐπισπάσασθαι· ὅτι κρίσις ἀπότομος ἐν τοῖς ὑπερέχουσι γίνεται. Επεὶ δὲ τῶν τραυμάτων τὴν σηπεδόνα τοὺς τῆς μετανοίας φαρμακεῖς ἐπιῤῥῶσαι οὐ βούλεσθε, τάδε λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς Κακὸν κατάμφω τὸ τέλος ὑμῖν ἀποβήσεται. Τοίνυν τραχυνθέντες τούτοις τοῖς βήμασι, κενοὶ τῶν ἐκεῖσε ἀπώχοντο, εἰς ἑτέραν ῥοπὴν τὰς ἑαυτῶν ἐλπίδας ταμιευσάμενοι. Στέλλουσι γὰρ εἰς τοὺπίσω τινὰ πρὸς τὸν ὅσιον, τοῦ μὴ δεῖν σε, φησίν, δηλοποιοῦντε; ἔν τινι τῶν τῆς μονῆς σου καταγωγίων αὐλίζεσθαι. Καὶ ὡς πρὸς ἄμυναν δῆθεν εὐθὺς χειροτονοῦσιν ἀντ᾿ αὐτοῦ καθηγούμενον, Αχιλλῶν μὲν οὖν ὀνομαζό μενον, χρηστὴν δὲ τοῖς τρόποις πανταχόθεν ὑπάρχοντα. Αὐτοὶ δὲ, τὸ δὴ λεγόμενον, πάντα κάλων ἐκβ. νουν τοῦ ζωγρῆσαι τὸν ὅσιον. Ὁ δὲ τοῦ Χριστοῦ θεράπων Νικόλαος, τῶν οἰκείων ἀπελασθείς, καὶ τούτοις πλησιάζειν εἰργόμενος, δι· ετέλει τόπον ἐκ τόπου τῇ ἐνδείᾳ τῷ γήρᾳ συμπιεζό μενο;· ὑφ' ὧν τις ἀνὴρ κατατρυχόμενον θεασάμενος, Σαμουὴλ μὲν ἐπίσης τῷ προφήτῃ καλλωπιζόμενος τῷ ὀνόματι· ἐπιποθῶν δὲ τὴν κλῆσιν ούπερ συγκοινω νεῖν καὶ τῷ πράγματι, καὶ λύτρον ψυχῆς τὸν πλοῦτον δαψιλῶς τοῖς χρήσουσι παρεχόμενο;, ἔνδον τῆς πό λεως πρὸς τὰ τοῦ Λίσα μέρη τόπον ἀπῳκισμέ νον, καὶ ἤσυχον ἐκπριάμενος, προσφέρει τῷ ἁγίῳ μετὰ πολλῆς τῆς εὐθύτητος, ἁρμόδιον ἔνθεν τὴν ἡσυ χίαν στέργοντι χαριζόμενον· ἐν καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι περιφανὲς ἀσκητήριον ἐναπεκατέστησεν, ἀρί στην ἐξ ὑπαρχῆς τὴν βάσιν ἐν τούτῳ πηξάμενος. ** Psal. 11, 12.” Sap. vi, 6. cium Michaelem imperatorem in Pythiorum balneis assumens, cito conscensa nave, virum sanctum Prænesti invenerunt, verbaque blanditiae jacu loruin instar prætendentes (quippe gravis erat eorum tyrannis, ac quæ facile virili quoque virtute animos demutare posset), iis sanctum a sententia revocaturos putabant. Tunc vero, communiori, magnus ille ad cos, sermone: Par quidem erat, ut qui in Deum ejusque divinas leges peccaveritis, ejus apprehenderetis dis. ciplinam, nec iram in furore in vos ipsi traheretis s judicium quippe durum fet in iis, qui præsunt. Quia vero pœnitentiæ medicos putrescentia ulcera consolidare renuitis, hæc dicit Spiritus sanctus: In malum tandem vobis res cedet. lis ítaque illi sermonibus exasperati, înde vacui abscedunt, in commodum aliud tempus spes suas reservantes. Quemdam siquidem pone se ad Sanctum destinantes, significant, non debere in ulio sui monasterii hospitiolo degere. Ac velut ulciscentes, statim ejus loco, Achillam nomine, virum utique probis undique moribus, præpositum ordinant: ipsi autem, quod in proverbio est, nullum nou mo vebant funem, quo Sanctum caperent. Dei autem famulus Nicolaus sic a propriis pulsus, atque iis propius accedere vetitus, locum ex loco, cum eges'ale, tum senio confectus, mutabat. Tum vir quidam ita divexari videns, cui idem atque Samueli prophetæ clarum obtigisset nomen; ejus uti appellationis, ita et operum ae veritatis consortium ambiens, ac pretium redemptionis anime, divitias egonis large im pertiens, in urbe ad partes Liba semotum locum ac quieti aptum coemens, proposito animi rectissimo, viro sancto offert, commodam ea largitione amanti quietem præstans: quem is locum, Dei gratiaill -:- stre tandem monasterium, optimam in eo a principio basim Algens, efficit. FRANC. COMREFISII NΟΤΑ. Est locus Bithyniæ unde aquæ calidæ sca- [ turiunt. Nicetas et Procop. v° Ædificior. Urbis nomen absolute prolatum palam inlicat urbem regiam; utque eam, non aliam intelligam, adhuc suadet, quod lego in Cantacuz. I. 1, c. 40, ubi de Irene conjuge Andronici minoris est sermo: Τὸν μὲν οὖν νεκρὸν αὐτῆς κομίσαντες εἰς Βυζάντιον, ἐν τῇ τοῦ Λιβὸς ἔθαψαν μονῇ μεγαλο πρεπῶς καὶ βασιλικώς. Corpus Byzantium deportatum, in Libis monasterio, magnifice ac regia pompa funeratum est. Nihil siquidem aliud videatur illud Libis monasterium, quam monasterium ad Liba, sive partes Liba; sive intelligat illud ipsum, quod auctor illic a Nicolao exstructum narrat, occasione illata a Photianis vexationis, ac expulsionis a suo Studitarum monasterio, ac locis subjectis, sive aliud quodpiam: atque adeo videatur pœna illa Nicolai, similis expulsioni a religione, quam fere statuta ordinum certis quibusdam casibus, ac rarius praescribunt, uti Regula S. P. N. Augustini, ac illi consentanee, quas vocant, Constitutiones FF. Prædicatorum. Poterat ergo sie a propriis pulsus, vel in ipsa urbe, ac extra suos, hospitiolum habere, in illoque fratres sibi aliquos adjungere, nisi potius tunc solum adjunxit, cum jam Ignatius restitutus esset, ipseque Studii præfecturam tandem resumpsisset: haud certe modicum videatur vel solum foveri in urbe, Barda inimico tyrannidem exercente. Quod ait Ortel, in voce Liba: Locus circa Nicomediam, Cedreno, possit verum habere. Cum enim ea vox nihil aliud sonet quam gyllam, stillationem, fontem, nihil vetat, ut ne multa Greciæ loca fontibus ac aquis irrigua, id ipsum nominis sortita sint. Locus apud Cedrenum non est in manu, nec velim quærendo totum evolvere.

ANONYMI Postmodum enim cum unum quemdam e suis discipulis Evarestum nomine accersisset; nedum solus ille asceticæ palæstræ certaminibus, Evarestum se, id est, placentein ac gratum ostendit, verum etiam Jocum ipsum per eos, qui in eo placerent Deo ac religiose mererentur, beneplacitum fecit, qui ejus hactenus placitis intercessionibus, præclaris meritis egregie abundet, totique fere or bi venerationi habeatur, cum olim Cocorobii locus appellatus esset. Denique dum interim vir sanctus venerabili illo loco bene quietus ageret, eum Photius pontifex cum Augustis, modis omnibus ad se trahere moliebatur, utque ad eum accederet, inducere tentabat. Ejus quippe supra omnes alios gloriam caplabat. Id ubi vir admirabilis intellexit, eorum volens cavere insidias, fuga se in Priconnesum proripit, indeque Mitylenem abit: quo loco, ubi diu satis demoratus esset, tandem in Cherronesun una cum proprio fratre, apud Xamelium habitaturus, est. reductus Porro præfatus Achillas ubi annis quinque in Sancti monasterio gregem gubernasset, archiepiscopus Nicoliæ in partibus Orientis creatus est: a quo præfecturam iniens Theodosius, cum annamn unum et ipse præfuisset, vivis exemptus successorem Eugenium habet. Sed et ipse cum menses quatuor præfecturam tenuisset, Theodorus Santabaris oriundus, ac idcirco a nonnullis Santabarinus appellatus, successor suffectus est: cui demum, cum annum unum præpositi personam gessisset, Sabas Ένα γὰρ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν Εὐάρεστον τούνομα εἰς ὕστερον τοῦτον μεταπεμψάμενος, οὐ τοῖς ἀγῶσι μόνος ἐκεῖνος τῆς ἀσκητικῆς παλαίστρας ἐδείχθη Εὐάρεστος· ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτὸ τὸ χωρίον διὰ τῶν ἐν αὐτῷ τῷ θείῳ εὐαρεστούντων, εὐάρεστον κατειργάσατο, μέχρι τῆς σήμερον ταῖς αὐτοῦ εὐαρέστοις πρεσβεί αις, βρίθου τοῖς ἀγαθοῖς κατορθώμασι, καὶ σχεδόν ὑπὸ πάσης τῆς γῆς σεβαζόμενον· ἄνωθεν τῇ προσωνυ μίᾳ τῶν Κοκοριβίου ἐπιφερόμενον. Αμέλει καλῶς ἐν τῷδε τῷ εὐαγεῖ τόπῳ τῷ ὁσίῳ ἐφησυχάζοντι, δ ἀρχιερεὺς Φώτιος παντοίως πρὸς ἑαυτὸν σὺν τοῖς κρακῦσιν ἐλκῦσαι τοῦτον πραγματευόμενος, καὶ ὡς αὐτὸν ἀφικέσθαι πειρώμενος. Εθήρα γὰρ αὐτοῦ τὴν δόξαν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους γε· καταμαθὼν ὁ θαυμάσιος, καὶ τὰς τούτων ἐνέδρας διαδράσαι βουλόμενος, φυγάς ἀπαίρει πρὸς τὴν Προκόνησον [γρ. Προικόννησον], ἐκεῖθεν δὲ πρὸς Μιτυλήνην ἀπῴχετο· ἐφ᾽ ἱκανὸν δὲ ταύτῃ προσδιατρίψας, ἀνῆκται πρὸς τὴν Χερρόνησον, σὺν τῷ οἰκείῳ ἀδελφῷ ἐν τῷ Ξαμηλίῳ οἰκισθησό μενος. Ο δὲ προῤῥηθεὶς ᾿Αχιλλᾶς ἐν τῇ μονῇ τοῦ ὁσίου ἐπὶ πέντε χρόνους ιθύνας τὸ ποίμνιον, ἀρχιεπίσκο πως εἰς Νακόλιαν ἐν τοῖς τῆς ἀνατολῆς προχει ρίζεται μέρεσιν· δν τῆς ἀρχῆς διαδεξάμενος Θεοδόσιος, καὶ ἐνιαύσιον χρόνον κρατήσας τὸ μοναστήριον· τοῦτον Εὐγένιος τελευτήσαντα διαδέχεται. Ἀλλὰ καὶ τοῦτον ἐπὶ τέσσαρας μῆνας ποιησάμενον τὴν κατάσχεσιν, Θεόδωρος ὁ ἐκ χωρίου τοῦ Σανταβαρέως ἐξορμώμενος, καὶ διὰ τοῦτο Σανταβαρινος παρωνύμως ὑπό τίνων ἐπονομαζόμενος, διεδέξατο. υνπερ ἐνιαυτὸν a Callistrato, ejus discipulus, qui tunc pontificem όλον ἀντιπροσωποῦντα τὸ μοναστήριον, ὁ ἐκ Καλληagebat, ordinatus succedit. Cum autem magnus Pater Nicolaus annos septem in præfato loco, cum naturæ necessitatibus, tum ipsa senectute attritus egisset, inde vinctus ad suum στράτου Σάβας χειροτονηθείς, αὐτὸν διαδέχεται, μαθητής ὑπάρχων τοῦ τὴν ἀρχιερωσύνην τότε κρατ τοῦντος. Επταετίαν δὲ τοῦ μεγάλου Πατρὸς Νικολάου ἐν τῷ προῤῥηθέντι τόπῳ διαμείβοντος, καὶ ταῖς ἀνάγκαις τῆς φύσεως, καὶ αὐτῷ τῷ γήρα συγκακουχούμενος, Προικόννησον scribit Ptolomaus, voluitque puto Noster scribere. Est Propontidis insula ante Cyzicum. Mitylene Lesbi oppidum, a quo tota insula sic dicta fuit. Quam denique ponit Cherronesum seu peninsulam, in quam tandem vir Dei reductus sit, ipsam puto vicinam Acra promontorio, in qua Theodorus diem obiit. Plura loca sic appellantur. Potuit sic reduci a Photio ac imperatore, ut urbi vicinum diligentius observarent, ac aliquid pro Ignatio moliri prohiberent: forte vero quod Romam accessurum, eoque Ignatii, ac ei comniunicantium, virum tantæ auctoritatis, querelas delaturum timerent. Sic conati sunt Theoctistum revocare, ceu reum majestatis, cum ille pro Ignatio Romæ ageret, ut est in epistolis ad Nicolaum. Fuit iste procul dubio episcopus a Photio, id temporis tyrannidem exercente; unde non placet, quod eum auctor paulo superius, cum ait creatum præpositum Studii ejecto Nicolao χρηστὸν τοῖς τρόποις πανταχόθεν, asserit, virum omni parte moribus probatum. Ut ita probatus esset, non sic facile a viro grassatore iteratis honoribus auctus esset. Vel sic voluit augere, virum alioqui magnæ existimationis, ac a Nicolao secunduin, nt suæ factioni præsidium quæreret. Quid in utroque gradu, pro aut contra Ignatium egerit, utque habuerit ad Patrem Nicolaum, ac fratres Studianos, incompertum est. Putem omnes hic nominatos præter prostremum Sabam Photii discipulum, devotos Patri fuisse, ac si quid communionis labe cum Photio infecti fuerunt, timore potius humano, quam odio in Ignatium vel Nicolaum id commisisse. Forte vero præposituram inierunt sic velut vicarii, ac ne quid gravius fratrum sodalitas per Nicolai absentiam pateretur, vel ipso annuente Nicolao: idque videatur auctor innuere in Theodoro Santabarino, cum ἀντιπροσωποῦντα τὴ μοναστήριο, per annum integrum, successorem habuisse memoFat Sabam Photii discipulum: ut alii, Nicolai discipuli fuerint; Sabas Photii. Nacolia urbs est Ptolomaco ac Straboni magne Phrygiæ. In VII Synodo subscriptus habetur, Photius episcopus Natoliæ ac videri possit scribendum Nacolia, cum vix ulla possit assignari urbs Natolia. Quia tamen constat ex Anastasio solus veteres episcopos, ac sub aliis patriarchis ordinatos, admissos esse ut subscriberent synodo, nec Achillas subscribere potuit, nec si quem Photius, eo forte defuncto, illi substituit. Sit ergo Natolia peculiaris civitas, forte in Asia Minori, quam Turcæ ac moderni Natoliam vocant: velut thema orientale, ac quod orientalior sit Constantinopoli.

VITA S. NICOLAI STUDITE. δέσμιος ἔνθεν ὑπὸ τοῦ Καίσαρος πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ipsius reducitur monasterium, præfatoque Sabæ traμονὴν ἐπανάγεται, καὶ τῷ προῤῥηθέντι Σαβα παραδοθεῖς, ἐμφρούριο; ἐναποκαθίσταται ἐπὶ δύο έτη ἀπρονόητος, ἐν τηρήσει πολλῇ διαφυλαττόμενος. Αλλ' ἐπειδὴ αἱ τῶν ἁμαρτωλῶν ὁδοὶ σκοτειναὶ, καὶ οὐκ οἶδασι πῶς προσκόπτουσιν· ἵνα κατ' ἄμφω τοῖν δυοῖν Καισάρκιν ὑπὸ τοῦ ὁσίου προφητευθὲν τέλος προκαταλάβηται, ἐπὶ Κρήτην ὁ ἄναξ Μιχαὴλ σὶν τῷ Καίσαρι κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ ἐκστρατεύουσιν· ἐκεῖτέ τε κατὰ τὴν ὁδὸν ἐπιμανέντες ἀλλήλοις ὁ Και σαρ ἐπιβουλευθεὶς ἐλεεινῶς ἐν μαχαίρα διαμερι σθεὶς κατασφάττεται. Ο δὲ ὑποστρέψας, οὐ μετὰ πολὺ καὶ αὐτὸς ἐπίσης ἐκείνῳ τῆς ὀργῆς τὸ ποτήριον πέπωκεν, ἐν καὶ τὸ αὐτὸ τέλος κατὰ τὴν τοῦ δικαίου πρότασιν ἐφευράμενος. ditus, in carcere ad biennium, maximo corporis neglectu, diligentique admodum custolia, tenetur. Quia nihilominus peccatorum viæ tenebrosa sunt, nec sciunt quomodo offendunt ***; quo tinis a Sancto in duos Cæsares prænuntiatustunc primum occuparet, junctis copiis imperator Michael ac Caesar, in Cretam adversus Ismaelem exercitum educunt: tumque in via mutuo in se furore concitatis, Cæsar insidiis appetitus, misere gladio dissectus jugulatur. Reversus autem ille, brevi et ipse perinde calicem iræ bibit, unum eumdemque, juxta quod vir justus pronuntia - rat, inveniens finem. Καὶ εὐθέως ὁ Καίσαρ Βασίλειος τὰ τῶν Ῥωμαίων σκήπτρα μεταχειρίζεται· ὅ; ἱερὰν γενέσθαι σύνοδον παρακελευσάμενος, μετὰ τὸ ἀποδοῦναι τὸν οἰκεῖον τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον τὸν θεοφόρον Ἰγνάτιον [γρ. τῷ θεοφόρῳ Ἰγνατίῳ], ἐπιζητήσας τὸν κοινὸν ἡμῶν Πατέρα, καὶ τῆς Ἐκκλησίας φωστῆρα Νικόλαον, κατασχεῖν παρεκάλει καὶ αὐτὸν τὸ οἰκεῖον αὐτοῦ μοναστήριον - συμπρεσβευτήν ἐν τούτῳ πρὸς τὴν παράκλησιν καὶ τὸν ἀρχιερέα ἐπιφερόμενος. Ο δὲ ἀπωθεῖτο τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν [leg. ἐγχείρισιν ], τήν τε τοῦ γήρως ἀδυναμίαν, καὶ τὴν ἐκ τῶν προηγησαμένων ἐν αὐτῷ συντριβὴν προβαλλόμενος. Εχεις με, φησίν, ὦ βασιλεῦ, σὺν πολλῇ προθυ μίᾳ, ὡς ἂν κελεύοις, κατὰ πάντα τῷ σῷ ὑπηρετοῦντα θελήματι· ἀλλὰ καὶ τὴν παρρησίαν τε καὶ ἀποστολὴν ἀκώλυτον εἶναι παρακελεύομαι· μέγα κέρδος ἡγούμενος, τὸ ὑπὸ τῆς σῆς ὁσιότητος δηλοποεῖσθαί τε καὶ ἐπισκέπτεσθαι. Ἐν τούτοις ὁ ἄναξ φιλοφρονησάμενος τὸν μακάριον, καὶ πείσας τὴν ἰδίαν ἀρχὴν ἀναδέξασθαι, σὺν θυμηδία πολλῇ τῶν βασιλείων ἐξαπέστειλεν, εἰ καὶ μάλιστα συχνοτέρως πρὸς ἑαυτὸν μετεστέλλετο, ἡδόμενος αὐτοῦ τῇ ἁπλότης.. Mox vero Basilius Caesar Romani imperii sceptra moderanda suscipit; jubensque sacram fieri synodum, post redditam Ignatio pontificalem sedem, quærens communem nostrum Patren ac Ecclesiae lumen Nicolaum, obsecrabat, ut et ipse monasterii sui curam reciperet, una secuin obsecrationis intercessorem episcopum adhibens. At ille, commissum a se munus rejiciens, cum affectæ senectutis impotentiam causabatur, tum ab iis, qui illic præfecturain gessissent, exantlatos labores atque molestias. Habes, inquit, imperator, ad omnia quæ jusseris mulla alacritate tuæ devotum voluntati: verum a te unum hoc rogo, μι ne libertatem ac dimissionem meam impedias; cui magni lucri compendio accedat, ut a tua sanctitate manifester ac prolegar. Demum imperator benevole virum beatum excipiens, ac persuadens pristinæ præfecturæ inunus etiamnum obire, multa animi voluptate ab aula remisit: quanquam etiain al se crebrius accersebat, ejus impendio simplicitate affectus. ᾿Αλλ' ἐνταῦθα δίκαιον ᾠήθην διά βραχέων, τοῖς τόνοις τούτου τὴν ἐπικαρπίαν προσενεῖραι τῷ διηγή. ματι, καὶ μικρά τινα τῶν αὐτοῦ θαυμάτων ὑπομνῆσαι τοῖς ἐντυγχάνουσι· ὡς ἂν ἄρτιον εἴη τῆς ὑφηγήσεως τὸ ὠφέλιμον. Εἰ γὰρ καὶ σημεῖα τοῖς ἀπίστοις, ὡς γέγραπται· ἀλλ᾽ οὖν εἰς μείζονα δόξαν τῶν αὐτοῦ θεραπόντων ὁ Κύριος, ἐν τοῖς πιστοῖς τὰ πρὸς εὐεργεσίαν τῆς φύσεως διανέμει τούτων χαρί σματα· οὐκοῦν μετ' εὐφροσύνης τὰ τοῦ Πνεύματος ἐξείπωμεν θαύματα. Εὐδοκία γὰρ ἡ τοῦ φιλοχρίστου μέδοντος σύνευ νας, κατ' αὐτὰς τὰς ἡμέρας πάθει δεινῷ περιπέ πτωκε· καὶ τῆς ἐκ τῶν ἰατρῶν ἑπομένης βοηθείας ἑστέρητο,ἐπεὶ καὶ τὰ τοῦ πάθους πρὸς θάνατον ἔβλεπε. Τοῦ δὲ βασιλέως ἀθυμοῦντος, καὶ περὶ τούτου δεινῶς ποτνιωμένου καὶ στένοντος, ὀπτασία τις παρεμπε23. Prov. iv, 19. 28 1 Cor. XIV, Hic enimvero operæ pretium duxi, beati viri laboribus etiam consequentes fructus brevi narrɛtione subnectere, ac pauca quædam ejus miracula Lectoribus insinuare, quo absoluta consistal narrationis utilitas. Quanquam enim signa in fidelibus τ juxta quod Scriptura habet: Dominus tamen, ad majorem famulorum suorum gloriam, eorum dona,. quibus natura beneficio afficitur, in fidelibus distribuit. Læti ergo divina Spiritus miracula ediea. mus. Quippe Eudocia Christi amantis imperatoris uxor per hos dies in morbum gravem incidit, jamque omni medicorum auxilio, morbo in mortem inclinante, destituta erat. Cum autem imperator ea re mœstus, dire quiritaretur, ac animo angustiaretur, incidens interim visio læto animo effecit. Putabat enim Videndus Nicelas in Vita Ignatii, ubi plurim bus explicat qui ista habuerint, ac qua primum occasione, ulciscente Numine, rixæ illæ ac tandem utriusque Casaris mors contigerint, Basiliusque pius princeps regnum capessiverit.

ANONYMI illa, cum modicum degustaret somnum, senem σοῦσα μέσον, εὐθυμεῖν παρεσκεύαζεν. Εδόκει γὰρ quemdam videre, monachum quidem habitu, ἐκείνη μικρὸν καθευδήσασα, καθορᾷν τινα γηραιόν, quemque multa gloria honestaret, in hæc verba alfantem: Confde, inquit, fore, ut modo minime moriaris: quin amodo optatæ sanitatis commoda persensura es. Tum illa somno soluta rem statim cum viro communicans, imperiali decreto, omnes in urbe sanctimoniæ laude præcellentes viros, ceu invisendi ergo ad se ascendere jubet. Quamo15 brem etiam Pater noster una cum Patrum choro in palatium veniens, vultu Mosis instar glorifcato, liquido is ipse Augustæ innotuit, qui in visione verba oppignerasset. Magna itaque voce, in gratiarum actionem effusa, palam traducens, gloriosa Dei in ipsam per eum magnalia prædicavit. Imperator autem, adstansque omnis caterva, virum admirantes, congruis honoribus prosecuti sunt. Symbolice puto, Christi famulus, illi simile miraculum porrento quodam operatus est, quod nominis patronus Nicolaus olim edidisset, cum nimirum imperatori in visu apparens, ab injusta nece viros liberavit. Enimvero, miraculo subnectentes miracula, Patris virtutem ediscamus. Helena quippe Manuelis patricii quondam uxor, cum perinde atque Augusta, portis inferni, vi morbi, propior accessisset, jamque sui ad suprema, pro morientium ratione, officia parati essent; accedens magnus ille, ac manu aegrotantis caput attingens crucisque signo desuper in aere expresso corpus consignans, mortis recessum vegetavit. Confestim enim sanitate recepta, a diro dolore, quo tenelatur, liberata est. μοναχὸν μὲν ὑπάρχοντα, καὶ δόξῃ πολλῇ σεμνυν μενον· οὕτω δέ πως αὐτῇ προσδιαλεγόμενον· θάρ σει, φησίν, ὡς οὐ τεθναίεις τὰ νῦν· ἔξεις δὲ λοιπών ἐκ τῆς δεῦρο τῆς σοι φίλης ὑγείας τὸ χρήσιμον. Η καὶ μετὰ τὸν ὄνειρον τοῦτο παρευθύς τἀνδρὶ δια νείματα, σθένει τοῦ κράτους πρὸς ἑαυτὴν τοὺς ἀνὰ τὴν πόλιν ἐπ᾿ εὐλαβείᾳ προύχοντας, ἐπισκέψεως χάριν ἀνελθεῖν παρεσκεύασεν. Ενθεν ὁ μέγας συν ανιών τοῖς Πατράσι, δεδοξασμένον φέρων κατὰ Μωσέα τὸ πρόσωπον, γνώριμος τῇ βασιλίδι γεγένηται, ὡς αὐτὸς εἴη ὁ ἐν τῇ ὀπτασίᾳ αὐτῇ ὁμηρευσάμενος φής ματα. "Οθεν μεγάλη τῇ φωνῇ διὰ τῆς εὐχαριστίας τοῦτον ἀναφανδὸν ἐθριάμβευσε, τὰ εἰς αὐτὴν δι' αὐτ τοῦ ἔνδοξα τοῦ Θεοῦ μεγαλεῖα ἀνακηρύττουσα. Ον ὁ βασιλεὺς, καὶ πάντες οἱ συμπαρόντες θαυμάζοντες ταῖς πρεπούσαις τιμαῖς ἀπεσέμνυνον. Συμβολι κῶς οἶμαι τῷ ἐπωνύμονι Νικολάῳ ἐφάμιλλον, ὁ τοῦ Χριστοῦ θεράπων κατ' ἐκεῖνον τὸ θαῦμα τερατευσάμενος, ἐν ὀνείρῳ πάλαι δειματώσας τῷ ἄνακτι, τῆς ἀδίκου δίκης τοὺς ἄνδρας ἐξείλατο. Αλλά θαύματι συνάπτοντες θαύματα, τὴν τοῦ Πατρὸς ἀρεσ τὴν καταμάθωμεν. Ελένη γὰρ ἡ τοῦ πατρικίου Μανουὴλ ὑπάρξασα σύμβιος, ἐπίσης τῇ βασιλίσσῃ ταῖς τοῦ ᾅδου πυλῶσι δι' ἀῤῥωστίας ἐγγίζουσα, καὶ πρὸς τὴν ἐξόδιον τῶν αὐτῆς εὐτρεπιζομένων συνήθειαν· ἐπιστὰς ὁ μέγας τῇ χειρὶ τῇ τῆς καμνούσης κορυφῇ ἐφαψάμενος, τῷ σταυρικῷ συμβόλῳ ἀερίως ύπερθεν ταύτης ἐπισφραγίσας τῷ σώματι, τὸν τοῦ θανάτου μυχὸν ἀνεζώχρησεν. Εῤῥωτο γὰρ εὐθέως, καὶ τῆς κατεχούσης ὀδύνης ἀπήλλακτα. Ταυτὸ δὲ συμβεβηκέναι καὶ τῷ προβληθέντι ταύτῆς ἀνδρὶ διηγόρευται· 8; ἐπὶ τοῦ σκίμποδος ἀνακείμενος, καὶ πρὸς τῶν ἰατρῶν τὴν τελευταίαν τοῦ θανάτου ἀπόφασιν προσλαβόμενος, ἐπιστάντα παρ εκάλει τὸν ἅγιον, τῷ ἀγγελικῷ τῶν μοναχῶν κατακοσμῆσαι τοῦτον ἐπιβοώμενος σχήματι. Ού, φησί, προς αὐτὸν ὁ ὅσιος ἀπεφθέγγετο. Οὐ γὰρ λυσιτελή σοι, τέκνον, συμβήσεται, μέλλοντι συντόμως τῆς ἀῤῥωστίας τῆσδε διαδράντι τὰ σύμβολα, τῶνδε τῶν ἀξιωμάτων τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι τὰς ἀρχὰς διοικήσασθαι ᾗ δ᾿ ἂν τοίνυν τοῦτο γενήσεται, τότε σοι [ γρ. τότε σε ] λοιπὸν Sed et hoc præfato ejus virɔ memoratur accidisse. Nimirum, cum humili lecto jacens decumberet, jamque a niedicis supremam mortis sententiam accepisset, rogabat adesse virum sanctum, clamore ſlagitans, ut angelico monachorum habitu perornaret. Ad quem Sauctus: laudquaquam: nec enim, fili, conducibile foret, qui brevi, infirmitatis hujus symbola relinquens, magistratuum præfecturas Del munere administraturus sis. Ubi itaque hoc øveneri:, te deinceps coma deposita ad beatam illam sortem bonis operibus refertum assumpturus sum. Porro Gnem habuit praedictio, eventusque prophe- αποκαρθέντα πρὸς τὴν ἐκεῖσε λῆξιν κομῶντα ταῖς tiam secutus est. Etenim relicta ille cum lecto ægritudine, diversisque illis magistratibus defunctus, cum tandein modicum ægrotasset, juxta viri justi sententiam, conam deponens, migravit ad Dominam. Theophilus autein, qui perinde atque Melisseni, J.ydiates appellabatur: quippe vir eorum gener crat, impositamque illis a genere appellationem ipse etiam merito abusiane ferebat. Nam et proto-- spatharii dignitate ornatus erat. Nati porro ex eo infantes, vitam statim cum morte commutabant, amboque parentes jucundissimo eorum gaudio ac 25 Exod. xxxiv, 29, ἀγαθοεργίαις προσλάβοιμι. Εἶχε δὲ τέλος ἡ πρόῤῥησις, καὶ τὴν προφητείαν ἐπηκολούθει τὰ πράγματα. Τῇ γὰρ εὐνῇ ὁ ἀνὴρ τὴν νόσον ἐπαποθέμενος, καὶ τοῖς διαφόροις ἐκείνοις ὑπεισελθὼν ἀξιώματι, τέλος μια χρόν νοσήσας, κατὰ τὴν τοῦ δικαίου ἀπόφασιν, ἀπο καρθείς, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησε. Θεόφιλος δὲ ὁ κατὰ τοὺς Μελισηνούς Λυδιάτης και λούμενος (γαμβρὸς γὰρ αὐτῶν ὁ ἀνὴρ ἐχρημάτισε, καὶ τὸ ἐκ γένους ἐκείνοις παρωνύμως ἐπιτεθέν, εἰκότως καὶ οὗτος καταχρηστικῶς ἐπεφέρετο· καὶ γὰρ καὶ τῷ τοῦ πρωτοσπαθαρίου ἐτετίμητο ἀξιώ ματι), τὰ παρ' αὐτοῦ νήπια, τοῦ ζῆν αὐθωρὸν ἀπηλ λάττοντο, καὶ τῆς ἡδίστης τούτων χαρμοσύνης τε !

VITA S. NICOLAI STUDITÆ. καὶ διαβιώσεως ἄμφω τὼ συμβίω ἐστέρηντο. Θέλγει vita carebant. Plane cnim mulcent, que maxime γὰρ ὄντως τὰ τῶν νηπίων ψελλίσματα, ἐκ τῆς ἀτέχνου γλώσσης μάλιστα προϊέμενα. Καὶ δὴ βουλὴν καλὴν βουλευσάμενος σὺν τῇ γαμετῇ, τῷ μετ γάλῳ τούτῳ φωστῆρι καταλαβόντες προσπίπτουσι, καὶ τὴν τῆς ἀπαιδείας ὀδύνην μετὰ πολλῶν δακρύων διαγορεύουσι· καὶ ὥσπερ θυρεῷ τινι ἑαυτοὺς πρὸς τὴν ἀπρόοπτον τοῦ θανάτου τῶν ἐμβρύων φορὰν κατασφαλιζόμενοι, αὐτὸν τὸν μέγαν τὴν ἐκ τῆς ἀναγεννήσεως τοῦ θείου βαπτίσματος παρεκάλουν ἀναδοχὴν τούτοις δωρήσασθαι. Ὁ δὲ πρὸς τοῦτο μὲν οὐκ ἐπένευσε· τὴν κάραν δὲ τούτου βρέφους, ούπερ ἐκέκτηντο, τῇ λαιᾷ χειρὶ καθαψάμενος, τήν τε ἑτέραν ἀπεωρίσας ἄνω, καὶ ἱκανῶς προσευξάμενος, "Απιτε, φησίν, οἴκαδε· τάδε γὰρ λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὅτι Ζήσεται τὸ θυγάτριον (θῆλυ γὰρ ἐπείπερ ἐτύγχανε), καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς ὑμῶν υἱοὺς τῶν αὐτῆς υἱῶν καταθρήσετε, καὶ οὕτω μετ᾿ εὐφροσύνης καὶ ὑμεῖς τῶν ἐνθένδε μεταναστεύσητε. Επηκο λούθει δὲ καὶ ὧδε τοῖς τοῦ Πατρὸς λόγοις τῶν πράγ μάτων ἡ ἔκβασις, καὶ πολύπαιδες τῇ ἀτεκνίᾳ τοῦ παιδὸς Καὶ τί ἂν λέγοιμι τὰ καθέκαστον; Δέδεικται δήπου τῷ προφητικῷ χαρακτῆρι [1σ. add. ἅμα τῇ τῶν θαυμάτων διόπτρα πανταχόθεν τὸν μέγαν κατακο· σμούμενον, εἰ καὶ τοῦ χρόνου τῷ μήκει τὰ πλεῖστα τούτων ὁ τῆς λήθης βυθὸς ἐθησαύρισεν. Αλλ' ἐπεὶ δι' ἀσθενείας ὁ λόγος ἀμυδρῶς πως τὰς αὐτοῦ ἀριστείας ὑπεσημάνατο, φέρε καθόσον οἷόν τε, τοῖς παλαιοῖς τὰ ἐκείνου συνάψαντες, κάντεῦθεν τὸν ἄνδρα γνωρίσωμεν. Οὐ γὰρ μερικά τοῦ Πνεύματος τὰ χαρίσματα, εἰ καὶ διάφορος ἡ τούτων ενέργεια. Μόνοι γὰρ εἰς ἀλλήλους διαμερίζομεν, τὸ προσπαθὲς ἡμεῖς ἑκάστῳ τὰ ἀμερῆ ἐν μέρει μερικῶς συνιστώντες της σχέσεως. Ούτωσὶ δὲ σκοπήσωμεν. infantes rudi lingua balbutinenta pronuntiant. Bono itaque consilio, una cum conjuge, magnum hoc lumen adeuntes, ejus se objiciunt pedibus, multisque lacrymis, exponunt, quem ex orbitate prolis dolorem persentirent. Ac vero, ceu quo:lam clypeo, adversum improvisam illam mortis infantum violentiam sese munientes, hunc ipsum magnum virum, ut susceptoris divini baptismatis regene. ratione munus obire dignaretur, obsecrant. Haud tamen ille postulatis 'annuit: caput nihilominus infantis superstitis manu sinistra tenens, dexteramque desuper elevans, ac abunde precatus: Domum, inquit, abile: hæc enim dicit Spiritus sanctus: Vivel puella: quippe femina erat: vestrisque ipsi oculis filios fliorum ejus visuri estis; sicque vos eliam ab humanis cum lætitia migrabitis. Porro hic quoque rerum eventus Patris sermones consecutus est, filiique orbitate multorum filiorum parentes exstiterunt, qui filiis orbi erant. οἱ ἄπαιδες ἐχρημάτιζον. Quid vero singula prosequar? Sane probatum fuit magnum hunc virum prophetico schemate miraculorum dioptra omnino ornatum esse, quanquam longo temporis lapsu pleraque illorum oblivionis profundum absorbuit. Quia enimvero obscure quodammodo præ sua imbecillitate instituta oratio, ejus res præclare gestas designavit: age jam, res ejus antiquorum rebus gestis conferentes, line quoque declaremus viri præstantiam. Nec enim Spiritus doua particularia sunt, locisque ac personis addicta, tametsi eorum virtus est diversa. Soliquippe nos, quæ individua sunt, in parte particulatim in invicem partimur ac dividimus, qua sumus in aliquos, affectionem prodentes. Sic autem collsideremus. Miraris Abelis cor rectum, novaque munerum primitiva, quando etiam a Deo laudem meruerunt e spem quoque Enos, ac Enochi translationem: verum hujus quoque, si lubet, mirare ab infantia ipsa novam sensus animi in Deum demutationem, universasque ætatum primitias; rationalis, inquam, hostiæ exspiritu contrito, pretiosiorem inuuerumn ollationem, quæ. que inde spes, ac mentis quotidiana, ad ea quæ sensum exsuperant, translatio accedit: quanto illic, ex circunistarti externaque substantia, huic autem, ex ipsismet propriis oblatio consummatur. Sin autem protoplasti in manu Dei formationem, moramque in paradiso, ac primo latam legem, Patri nostro ex adverso produxeris; majus, quam minus enco‐ mium virtutis inveneris; integram inde mandati abrogationem assumens, paradisique vix non cum justisaccepturus voluptatem: siquidem, juxta magni Pauli sententiam, impossibile est quemquam consummari 16. Θαυμάζεις "Αβελ τὴν τῆς καρδίας εὐθύτητα καὶ τὰ ἀρτιγενῆ τῶν δώρων πρωτότοκα, ἐπεὶ καὶ πρὸς Θεοῦ τὸν ἔπαινον ἀπειλήφασι· τήν τε τοῦ Ἐγὼς ἐλα πίδα, καὶ Ἐνώχ τὴν μετάθεσιν· θαύμασον, εἰ βούλει, τὴν ἐξ αὐτῆς νηπιότητος καὶ τούτου τὴν ἀρτιγενή τῶν φρενῶν πρὸς τὸ θεῖον ἀλλοίωσιν· τήν τε γενι κὴν τῶν ἡλικιῶν ἀπαρχὴν, τῆς λογικῆς, φημί, θυσία; ἐκ πνεύματος συντετριμμένου, τιμιωτέραν τῶν δώρων ἀνάθεσιν, καὶ τὴν ἐντεῦθεν ἐλπίδα, καὶ τὴν τοῦ νοὸς πρὸς τὰ ὑπὲρ' αἴσθησιν καθεκάστην ἐγγινομένην μετάθεσιν· ὅσον ἐκεῖ μὲν, ἐκ τῶν περὶ αὐτῶν, ἐκ τῶν κατ' αὐτὸν δὲ τούτῳ τῆς προσφορά; ἡ τελείωσις. Εἰ δὲ τὴν τοῦ πρωτοπάτορος ἐν χειρὶ Θεοῦ γενομένην διάπλασιν, καὶ τὴν ἐν παραδείσῳ διατριβὴν, καὶ τὴν πρώτην νομοθεσίαν ἀντεπεξάγοις τῷ ἡμετέρῳ Πατρί, μεῖζον, ἢ ἔλαττον εὑρήσεις τῆς ἀρετῆς τὸ ἐγκώμιον, τὴν τῆς ἐντολῆς ὑφαίρεσιν ἄρτιον ἐντεῦθεν προσλαμβανόμενος, τήν τε ἐν παρ ραδείσῳ τρυφὴν ὅσον οὔπω μετὰ δικαίων ἀποληψόμενος· ἐπεὶ μὴ οἷόν τέ τινα τελειωθῆναι κατὰ τὸν μέγαν ᾿Απόστολον. ** Hebr. 11, 40. Quanquam videtur auctor obscurius loqui, satis tamen indicat errorem, utriusque Ecclesi

ANONYMI Laudas Noemum, quod diluvii aquas in justitia evaserit ", quodque bruta animantia arca lignez ambitu continuerit 38. Abrahæ item hospitalitatein, novamque Deo offerentem unigeniti bostiam; susceptum inquam ex repromissione immolantem; sed et hujus landa hæretica illuvione ad Deum perfuginm, quodque genera multa rationalium salvarit: animi item purgationem, quamque sacerdotii jure Christo ipsi ac Deo hospitalem paravit mensam. Quippe qui etiam totum se, mensam sacram ac spiritale holocaustum effecerit. Flane mirabilis Isaaci ante etiam nativitatem promissio”; hic enim vero ipse statim ultro promisit, post etiam nativitatem. Mira quoque est Jacobi scala 3º ceu novi cujusdam ac admirandi sacramenti designatio": viri item circa pecudes solertia; nec non tanta illa, duodenæ prolis ex lumbis ejus propagatione, felicitas: sed et hujus mirabilis virtutum, morali conversatione Freela scala, nec non pascendi ratione præditos peritia, ac demum copiosa ex lumbis, spiritali partn fliorum editio. Beatissimus Job in stercore positus ", tantaque il: in malis tolerantia, omnium ore celebratur: hic artem, fortitudinem illam ex desudatis certaminibus vulnerumque cicatrices indutus, longamque aliis aliisque locis careerum coercitionen stercoris instar inferens, nihil minus illo tolerantiam coluit. Magnus Moses, tanquam qui deus Pharaonis 38 mic rabilisque populi ductor, ac mitis legislator, ut quis alius, fuerit. Sed et hic nihilominus perinde atque ille, deus adoptione, ac legislator mitissimus, omnes admouens hortansque abstinere a malis artibus, virgaque depurgati animi ac vacui ab affectionibus, varia miracula patrans, imitatus est Davidis illud in bellis inexpugnabile robur, hæreticorum phalanges invicta fortituline fugans ". Milto dicere zelum Phinces, ac Eliæ Carmelum ", Elisæique in melote, duplici dono concessam Spiritus vim ": in quibus magnus bic, excellentia virtutis, quam fieri potest, atrisque eos partibus expressit. Ἐπαινεῖς Νῶς τὴν ἐν δικαιοσύνῃ τοῦ κατακλυ σμοῦ φυγαδείαν, καὶ τὴν ἐν λάρνακι ξυλίνῃ τῶν ἀλόγων ζώων κατάσχεσιν· τοῦ τε Ἀβραὰμ τὴν φι λοξενίαν, καὶ τὴν τοῦ μονογενούς καινὴν θυσίαν, Θεῷ τὸν ἐκ τῆς ἐπαγγελίας θύμα προσάγοντα· ἐπαίνει καὶ τούτου τὴν ἐκ τῆς αἱρετικῆς κατακλύ σεως πρὸς αὐτὸν [ἴσ. πρὸς αὐτὸν πίστιν, ἢ, και ταφυγήν], καὶ γένη πολλὰ τῶν λογικῶν διασώσαντα, τήν τε τοῦ νοὸς κάθαρσιν, καὶ τὴν ἐκ τῆς ἱερωσύ νης ἑτοιμασθεῖσαν αὐτῷ τῷ Χριστῷ τῷ Θεῷ φι λόξενον τράπεζαν· ἐπεὶ καὶ ὅλον ἑαυτὸν, ἱερὰν τρά πεζαν, καὶ πνευματικὸν ὁλοκάρπωμα κατειργάσατο. θαυμαστὴ ἀληθῶς ἡ τοῦ Ἰσαὰκ ἐπαγγελία, καὶ πρὸ γεννήσεως· ὁ δὲ αὐτεπάγγελτος εὐθὺς ὑπῆρξε καὶ μετὰ γέννησιν. Θαυμαστὴ καὶ τοῦ Ἰακώβ κλίμαξ, ὡς παραδόξου μυστηρίου προτύπωσις· καὶ ἡ περὶ τὰ θρέμματα τοῦ ἀνδρὸς εὐμηχανία· καὶ ἡ ἐκ τῆς ὀσφύος δωδε καστέλεχος τῶν τέκνων εὐημερία· θαυμαστὴ δὲ καὶ τούτῳ [ἴσ. τούτου] τῶν ἀρετῶν ἡ κλίμαξ πρακτικῶς ἐξεγένετο, καὶ ἡ ποιμαντικὴ τῶν λογικῶν ἐμπει ρία, καὶ ἡ ἐκ τῆς ὀσφύος πλήθουσα πνευματική τῶν τέκνων ἀπότεξις. Ἰὼβ ἐπὶ κοπρίᾳ, καὶ τῇ περὶ τὰ δεινὰ καρτερία, ἐν τοῖς ἁπάντων καταγεραίρεται στόμασιν· ὁ δὲ τὴν ἐκ τῶν ἄθλων ἀνδρείαν, καὶ τῶν τραυμάτων τὰ ἕλκη καταβαλλόμενος· τήν τε ἐκ τόπου εἰς τόπον χρονίαν κάθειρξιν ὡς κοπρίαν ἐπιφερόμενος, ἐπίσης τὴν καρτερίαν ἐξήσκησε. Μέγας Μωσῆς ὡς θεὸς Φαραώ, και ξένος δημο αγωγός, καὶ νομοθέτης πράος, εἰ καί τις ἄλλος, γενόμενος· ὁ δὲ, θέσει μὲν θεὸς κατ' ἐκεῖνον, καὶ νομο θέτης πραότατος, παρεγγυῶν ἅπασι τῶν φαύλων ἀπέχεσθαι πράξεων· καὶ ῥάβδῳ τῆς ἀπαθείας θαυ ματουργοῦν διαφόροις τοῖς θαύμασιν. ἐμιμήσατο Δαβὶδ τὸ ἐν πολέμοις ἀκαταμάχητον, τὰς τῶν αἱρε τικῶν ἀνδρείως κατατροπούμενος φάλαγγας. Επ λέγειν Φινεὲς τὸν ζῆλον, καὶ Ἠλιοῦ τὸν Κάρμηλον, καὶ Ελισσαίου τὴν ἐν μηλωτῇ διπλῷ τῷ χαρίσματι τοῦ Πνεύματος δύναμιν· ὧν ὁ μέγας τῷ περιόντι τῆς ἀρετῆς, ὡς οἷόν τε, κατ' ἀμφότερα τούτοις ἀπεμι μήσατο. * Gen, vii, 1. 18 Genl. xvIII, 2: xx|1, 2. *⁹ Gen. xviu, 40. Job. 1, etc. 83 Exol, vult, 1. Numn. sı, 3. Η Gen. xxx. 37. 30 Gen. xxvi'ı, 12. • Num. xxν, 7. 35 Reg. xvii, 19. ** IV Reg. 11, 9. consensu in Florent. damnatum, in quo versata est exponi apostolum; sed neque prima illa, ac velut magna pars sequioris Græcie, quemque in ea multis arguit Leo Allatius opuse, nuper edito Parisiis; at nimirum justi, non omnino beatas sedes ante ultimam consummationem aceipiant, ac paradisi amena; sed ὅσον ούπω, tantum non, ac fere recipiant, necdum Dei visione beati, sed focis quibnsdam lucidis in gaudio agentes, cum impii ac mali interim mœsti agant in locis obscuris ac tenebrosis: ut etiamnum eo modo justi habeant, ac post Christum ejusque morte devictam mortem, quo sentit Ecclesia babuisse ante eumdem, ac necdum soluto pretio universali, quando revera nemo consummabatur, uti apostolus ab auctore citatus habet: medui eo sensu, quo nec modo consummatur aliquis, ultima omnino consummatione ac glorificatique totius hominis, de qua etiam nihil vetal substantiali, quæ in Dei visione consistit. Exstant in biblioth. Regia Hilarionis cujusdam apocalypses ac somnia, eum aperte errorem habentia, alioqui doctrine morum non inutilia. Illud ἄρτιον ἐντολῆς ὑφαίρεσιν, ut Adamum respiciat, id velit, omnimodam mandati velut subs!ractionem: id est, summam ejus prævaricationem, "beato illo statu, et cum nihil esset in eau impellens, excepta ingrata voluntate: ut autem Nicolaum, contrario sensu exponendum sit, quasi nihil ab eo, precepto detractum sit, obsequentissimusque Dei legibus fuerit. Promissa copiosa prole ex nata püeila, cui parentes timebant, ne et ipsa, uti reliquæ proles, præmature exstingueretur: quæ viri sancti prophetia paulo ante narrata est.

VITA S. NICOLAI STUDIT.E. Εἰ δὲ καὶ τὴν ἐν Αἰγύπτῳ τοῦ Ἰωσὴφ σιτοδείαν ἐπιζητοίης ἐκβήσεσθαι, πρόβηθι λοιπὸν, καὶ ὄψει μείζω τῶν σοι ἐξητασμένων τὴν ὑπαρξιν. Ἐπεὶ γὰρ ἔδε: τοῦτον, κατὰ τὸν μέγαν Απόστολον, τῆς ἀθλητικῆς παλαίστρας καλῶς τὸν ἀγῶνα ἀγωνισάμενον, τὸ κοι νὸν ἀποτῖται χρέος τῆς φύσεως (ἦν δι᾿ ἀῤῥωσίας ἐπὶ τοῦ σκίμποδος ἀνακείμενος, τῶν τέκνων στοιχηδόν ήδη παρισταμένων αὐτῷ, καὶ τὰ τοῦ πάθους σχετλια ζόντων ἐξόδια), εἰπεῖν λέγεται τὸν μακάριον, μή τι τῶν καθηκόντων ἐφυστεροῖντο, ἐντεῦθεν τὴν ἀθυμοῦσαν αὐτῶν, ὡς οἶμαι, ψυχὴν κατεγγυιζόμενος. Οἱ δὲ, θρυλληθέντες τῷ παραδόξῳ τοῦ Πατρὸς ἐρωτήματι, ἀνεδίδαξαν τὴν προσφάτως αὐτοῖς χρειώδη τοῦ σί του ένδειαν παραστήσαντες. Οuod si etiam Jisephi in Agypto frumentationem quæris 17, procede modo, majora præ iis visurus quæ interrogasti. Nam quia, juxta quod ait magnus Apostolus, postquam athletica palaestrae bene certamen certasset, commune tandem naturæ debitum persoluturus, morbo detentus, humili jacebat lecto, filiis jam circum,turmatim adstantibus, mortisque exodia tristi luctu plangentibus: quæesiisse ferunt virum beatum, num aliquo necessariorum carerent, mæstam puto ea ratione eorum oppignerans animam. Illi autem nova ac insolita Patris percontatione turbati, eam, quæ nuper acciderat, exposuerunt necessariæ annonæ penuriam. Tunc vir magnus altum pectore suspirium ducens, ac velut allatus Numine: Equidem, inqui', abeo, atque ad meos patres commigro. Hoc enim in præsentiarum mihi repositum scio: vobis autem, is qui olim manna Israeli in deserto, ac aquam de petra abunde suppeditavit, ipse vobis, triduo a mea disjunctione, largum annonae prabebit commeatum. Ubi autem dari signum fratribus ligni pulsatione, humili vocis insinuatione jussisset, sacrum jam monachorum cœtum in unum congregatum videns, communi eorum consilio eum eligit, qui in monasterii præfectura successurus esset. Is porro admirabitis ille Clemens fuit; vir plane pro nominis ratione instar fructiferi palmitis, virentes semper virtutum botros ferens; ac tum œconomi officio Τότε στενάξας ὁ μέγας, καὶ ἔνθους ὥσπερ γενό μενος, Εγὼ μὲν ἄπειμι, φησὶ, καὶ μεταναστεύω πρὸς τοὺς πατέρας μου. Οἶδα γὰρ ὅτι τοῦτό μοι τὰ νῦν ἀποκείσεται· ὑμῖν δὲ, ὁ τῷ Ἰσραὴλ πά και τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ τὸ ὕδωρ ἐκ πέτρας δαψιλευσάμενος, μετὰ τρίτην ἡμέραν τῆς ἐμῆς ἀπ' ὑμῶν διαζεύξεως, αὐτὸς ὑμῖν τὸν σῖτον εἰς κόρον παράσχηται. Κα!... τῷ λόγῳ ὑποσημᾶναι τοῖς ἀδελφοῖς τὰ τοῦ ξύλου κρούσματα παρακελευσάμενος, ὡς τῷ ἱερῷ τῷ μοναχῶν συν στήματι [γρ. τὸ ἱερὸν σύστημα], ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναθροισθὲν ἐθεάσατο, ὡς οἷόν τε, τούτῳ τὰ ἐξέδια προσφθεγξάμενος ῥήματα, προχειρίζεται μετὰ τῆς τούτων βουλῆς τὸν καθηγησόμενον. Κλήμης δὲ ἦν ὁ θαυμάσιος, ὁ φερωνύμως ὡς κλῆμα κατάκαρπον, ἀειθαλεῖς τοὺς τῶν ἀρετῶν ἐπιφερόμενος βότρυας, ο defungens. τὸν τοῦ οἰκονόμου τότε βαθμόν μετερχόμενος. Αὐτὸς δὲ μικρὸν κατατρυχωθεὶς τῷ νοσήματι, Εκδημος όλος καὶ πρὸ τῆς ἐκδημίας τῇ τοῦ νοὸς με ταθέσει τῶν ἔνθεν γενόμενος, ἐξάρας τοὺς πόδας, καὶ σταυρικῷ τὰς χεῖρας τυπώσας τῷ σχήματι, τοῖς ἀπάγουσιν αὐτὴν ἁγίοις ἀγγέλοις μετὰ πολλῆς τῆς παρρησίας τὴν ψυχὴν ἐναπέθετο, τῷ ἑβδομηκοστῷ καὶ πέμπτῳ τῆς ζωῆς αὐτοῦ χρόνῳ, ἐξακισχιλιοστῷ δὲ τριακοσιοστῷ ἑβδομηκοστῷ ἔκτῳ τῆς τοῦ κό σμου συστάσεως, τετάρτῃ τοῦ Περιτίου μηνός, τῆς πρώτης ινδικτιῶνος, ὅς ἐστι Φεβρουάριος. Τὸ δὲ πολύστικτον αὐτοῦ καὶ πολύαθλον σκῆνος, μετὰ Ναυκρατίου τοῦ μάκαρος κατετέθη, πρὸς τῷ δεξιῷ μέρει, ἐν τῷ κατ᾿ ἀνατολὰς τοῦ Προδρομικοῦ τεμένους πανενδόξῳ καὶ ἱερῷ τῶν μαρτύρων σηκῷ· ἔνθα δὴ καὶ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου ή πανευκλεής καὶ πανσέβαστος τιμία θήκη καθίδρυται. ᾿Αλλὰ τί τὸ ἐντεῦθεν Αρα οὖν μεταβὰς τῶν προφητευθέντων ἐλάττω [ῖσ. ἐλάθετο] ἢ οὐχ ὡς ἐχρῆν τὰς ἐκβάσεις, ἢ τῶν Επαγγελιῶν πόρρω τῷ χρονικῷ πεποίηκε διαστή ματι; Οὐδαμῶς. Μετὰ γὰρ τρίτην ἡμέραν τῆς αὐτοῦ ἐνδόξου μεταναστεύσεως, πλήρες σίτου τῶν βασιλικῶν πλοίων ἐκ Βασιλείου τοῦ φιλοχρίστου μέδοντος πέπομφε, καὶ τοὺς τῆς μονῆς σιτῶνας ἐπλήρωσεν ὡ; μετὰ πολλῆς τῆς ἐκστάσεως τῷ θάμβει κατα37 Gen. ILI, 53. Ille autem plusculum morbo attritus, tolus, ante etiam migrationem, mentis ab humanis translatione excedens ac extra factus, extendens pedes, atque in crucis modum manus componens, multa fiducia abducentibus sanctis angelis, deposito animam tradidit, anno vite ipsius 75, a mundi autem creatione 6376, die 4, mensis imparis, 1 indict., qui est Februarius. Porro ejus multis compunctum, plurimaque certaminum gloria inclytum tabernaculum, una cum heato Naucratio depositum est, ad dexteram partem in gloriosissimo ac sacro martyrun sacello, quod a dextris delubri Præcursoris situm est: quo item loco, sancti Patris nostri Theodori praeclarissimus ac venerabilissimus honorabilis loculus constitutus est. Quid vero inde? Ergone ubi migrasset oblitus est, quæ prophetans prædixisset? aut secus atque oportebat, aull termino dilatiori, quam haberet promissio, curavit evenire? Haudquaquam. Post triduum enim gloriosæ ejus migrationis, navim unam e maximis Christi amantis Basilii imperatoris, frumento plenam misit, monasteriique horrea implevit: ut multo stupore perculsus beatus Clemens in hæc verba pronun-

ANONYMI VITA S. NICOLAI STUDITÆ. Liaverit: Ecce, inquit, Patres, communis Paler βληθέντα Κλήμεντα τὸν μακάριον ἀποφθέγξασαι· noster, post triduum, juxta quod promiserat, sua in nos affectionis debitum implevit, novum nobis suæ apud Deum fiduciæ argumentum præbens. Ιδού γάρ, φησί, Πατέρες, ὁ κοινὸς ἡμῶν Πατήρ μετὰ τὴν τρίτην ἡμέραν, ὡς ἐπηγγείλατο, τῆς πρὸς ἡμᾶς διαθέσεως τὸ ὀφείλημα εκπεπλήρωκε, κοινὸν τῆς πρὸς Θεὸν αὐτοῦ παρρησίας ἡμῖν τὸ θαῦμα ταμιευσάμενος. Εχεις τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν, τὴν ἐν Αἰγύπτῳ τοῦ Ἰωσὴφ σιτοδείαν εὐμαρῶς διασώζουσαν, εἰ καὶ δεῦρο πλεονεκτεῖ τὸ θαῦμα τοῦ θαύματος. Επ' άλλο δὲ τέρας τῷ λόγῳ τετράψομαι. Κλήμεντος γὰρ τοῦ ἀοιδίμου ἐφ' ἱκανοὺς τοὺς χρόνους τὴν μονὴν κυβερ νήσαντος, καὶ πρὸς Κύριον τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ τοῦ Ιουλίου μηνὸς ἐκδημήσαντος, καὶ Ἰλαρίωνος τοῦ κατὰ πάντα τῇ τῶν ἠθῶν ἱλαρότητι οἰκείως ἔχοντος τῷ ὀνόματι, τὴν ἡγεμονίαν ἄρτι κρατύνοντος· ὁ τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Νικολάου μαθητής Αντώνιος τούνομα, ὁ τῷ συμβεβηκότι παρωνύμως τῇ προσηγο ρία Μαῦρος παρά τισιν ἐπονομαζόμενος, ἐν πολλοῖς ἔτεσι τῇ τῆς αἱμορροίας νόσῳ ἐκπιεζόμενος, τῇ φορά τοῦ νοσήματος τὴν παρὰ τῶν ἰατρῶν ἀπόγνωσιν κου μισάμενος, επετράπη λοιπὸν ὑπὸ τοῦ προῤῥηθέντος Πατρὸς Ιλαρίωνος, πρὸς τῇ κέλλῃ ἐν ᾗ πρώην δ τοῦ Χριστοῦ θεράπων καθείρκτο Νικόλαος, ἐπανακλιθέντα τὴν τοῦ σώματος ὑποῖσαι διάζευξιν· ἐν ᾗ μετὰ πολλῆς τῆς χαρᾶς τὴν οἰκησιν ποιησαμένου, φαίνεται καθ' ὕπνους ὁ ἅγιος ούτωσί πως αὐτῷ προσφθεγγόμενος· Ταπεινέ Αντώνιε, τί τὸ παρεν - οχλοῦν σοι ἀρρώστημα;— Ὡς δὲ τὸ πάθος ἀπήγ γειλα, φησί, καὶ τούτου τὸ ἀνίατον οὐκ ἀπέκρυψα· Μηκέτι φοβοῦ, φησὶν ὁ μέγας· ἔσῃ γὰρ ὑγιὴς ἀπὸ τῆς δεῦρο, τῷ τοιούτῳ νοσήματι μὴ παρενοχλούμενος. Καὶ εἰς ἑαυτὸν γεγονώς, οὐκ ότι καθ' ύπνους, ὀφθαλμοφανῶς δὲ τούτου το θέαμαι τὰ ὀπίσθια τῆς κέλλης υπεξερχομένου. Οθεν ἡ μὲν ῥύσις εὐθὺς τοῦ αἵματος ἀνεστέλλετο· εὐωδία δὲ πολλὴ τὴν κέλλαν περιστοιχή Habes quasiti solutionem, Josephi in Agypto observatam liquido annonæ provisionem: quanquam hic miraculum longe miraculo præstet. Cæterum ad prodigium aliud orationem converto. Cum enim vir inclytus Clemens diu satis monasterii præfectum egisset, atque ad Dominum quintadecima die mensis Julii migrasset, jamque Hilarion, congrue omnino nomini morum hilaritate habens, præfecturam gereret; sancti Patris nostri Nicolai discipulus Antonius nomine, a nonnullis ab accidente nigredline Maurus appellatus, a multis annis, fuxus sanguinis morbo exsugebatur, vi tanta ægritudinis, ut restistuendæ sanitatis medicos spes omnis defecisset. Huic tandem præfatus Pater Hilarion, ut in cella, in qua olim Christi famulus Nicolaus inclusus fuisset, decumbens, corporis disjunctionen sustineret, fermnisit. Dum ergo impensius gaudens in ea deinoratur, apparens illi vir sanctus in somnis, in haec verba compellat: Humilis Antoni, quis le morbus moleste habet? Ut autem, inquit, morbum explicavi, ejusque vim remediis majorem detexi: Ne, inquit vir magnus, ultra timueris: quippe amodo, nihil morbo hoc molestiæ creante, sanus eris. Tumque ad me ipse rediens, non jam in somnis, sed ipsis c coram oculis, ejus e cella ereuntis posteriora aspexi. Quapropter, sanguis quidem fluxio actutum compressa est: multaque odoris fragantia circumquaque cellam pervagata, humile cor meum immenso gaudio replevit. Jam tum anni quadraginta fluxerant, isque nihil molestiæ ab eo patiens morbo, Dei gratia vivebat. σασα, τὴν ταπεινήν μου καρδίαν χαρᾶς ἀγάτου ἐπλήρωσεν. Ἔκτοτε οὖν τεσσαρακοστὴν ἔτος ἦν καὶ προσδιαμείβων ἀπαρενόχλητος ἐγεγόνει χάριτι Θεοῦ τοῦ τοιούτου νοσήματος. Et hæc hactenus dicta sint: plurima enim silentio omittenda sunt, quo brevitatis regulam servemus; cum et alioqui oratio debilior sit, quam ut miraculorum vim valeat enarrare; hac parte auris ad tidem durioris utilitati prospiciens. Nos quidem, beate vir, ad ea quae longi temporis lapsa, silentii profundo obruta remanserant, pro eo desiderio, quo humilis noster animus in te habet, vitiosum atque contritum calamum extendentes, tanquam ex rerum abs te præclare gestarum Καὶ ταῦτα μὲν εἰς τοσοῦτον. Παραλειπτέον γὰρ τὰ πολλὰ τῷ τῆς βραχυλογίας νόμῳ ὑπείκοντα;· ἐπεὶ καὶ ὁ λόγος, δι᾿ ἀσθενείας, τῶν θαυμάτων τὸ σθένος άδρανεῖ διηγήσασθαι, τῆς ἀπιστουμένης ἀκοῆς ἐν ταυτῷ τὸ χρήσιμον κατεγγυιζόμενος. Ἡμεῖς μὲν οὖν, ὦ μακάριε, τὰ ἐν μακρῷ τῷ χρόνῳ, τῆς σιωπῆς τῷ χρόνῳ, τῆς σιωπῆς τῷ βυθῷ καλυπτόμενα, πόθῳ πολλῷ τῆς ταπεινῆς ἡμῶν διανοίας τὸν ἐμπαθῆ καὶ συντετριμμένον κάλαμον παρεκτείναντες, ὡς ἐκ πελάγους τῶν σῶν κατορθωμάτων, μικρόν Indicat auctor se fere supparem Nicolao, sub cujus exsuccessore miraculum. istud contigerit, a quo deinceps ad hanc scriptionem fluxissent anni 40. Consentiunt reliqua, tum quæ de Crela necdum imperio Rom. restituta in superioribus dixit, tum quæ tandem in calce perorat, tristem id temporis Ecclesiæ statum, ab hostium infesta» tione perstringens, quando ædes sacræ ab illis cremabantur, terra Christianorum sanguine madebat, qua Saracenis, qua Bulgaris imperium Orientis populantibus: qua de re nonnulla Baronius sub Constantantino VIII ex Curopal. auctorque Vitæ S. Lucæ junioris quiescentis in Hellade, qui et ipse θαυματουργός appellatus, ac notissime sanctitatis, eo claruit tempore. Sunt certe ea Acta valde illustria, nec ecclesiasticæ historiæ eorum temporum inutilia; tametsi Baronius ipsum quoque nomen viri tanti, ac Luce junioris ignoret. Sunt illa prolixiora, quam ut commodum videatur integra exscribere et dare. (Excerpta dedit Combefisius quæ locum suum apud nos oblinebunt.)

S. JOSEPHUS HYMNOGRAPHUS. ΝΟΤΙΤΙΑ. etiam vile obsonium, sermonem hunc inclytæ ac sanctæ memoriæ tuæ offerentes, dedicavimus. Tu vero nos propitius e cœlis intuere, quodque jugiter comes adest carnis bellum, quotidie alleves, miseræque vitæ nostræ exiguitatem prospere dirigas, quam multi casus inexspectato excipiunt, ac procul a sæva perturbationum procella, animi navim gubernes ac regas, pacemque Ecclesiæ cotui a Deo obtineas. Vides enim quautam quamque immobiliter diem obtegentem, iram exhibeat: destruasque gentium indomitarum audacem impetum, ac animi insolentis superbiam. Vide enim qualia nunc præsumantur. Ecclesiæ incenduntur, ac terra Christianorum madet sanguine: suadeasque tuis intercessionibus, ut vel fide recta ad antiquam revertantur gloriæ ingenuitatem, vel penitus collidantur, tanquam gentes quæ bella volunt. Ita, quæso, præstesque, ut bona in Deum spe moribus rite compositis gloriemur, gloriam submittentes Patri, Filio, ac Spiritui sancto, individue uni substantiæ ac deitati, nunc et semper, et in secula sæculorum. Amen. τι μνήμης ἐμπύρευμα. ἢ καὶ ὀψώνιον εὐτελές, τοῦ- pelago, exiguum hoc memorie fomentum, seu τόν σου τῇ πανευκλεεῖ καὶ ἁγίᾳ μνήμῃ ἀναγαγόντες τὸν λόγον, ἀνεθέμεθα. Αὐτὸς δὲ ἄνωθεν ἡμᾶς ἐποπτεύοις ίλεως, καὶ τὴν παρεπόμενον τῆς σαρκὸς ἡμῶν πόλεμον κατευμαρίζοις ἑκάστοτε, καὶ διεξα ἄγοις αἰσίως τῆς ταλαιπώρου ζωῆς ἡμῶν τὴν οὐθέ νειαν, ὅτι πολλὰ τὰ παρ' ἐλπίδα ταύτης συμπτώ ματα, καὶ κυβερνήσεις πόρξω τῆς πονηρᾶς τῶν παθῶν καταιγίδος, τὴν τοῦ νοὸς εἰρεσίαν διεξαγόμενος, καὶ βραβεύσαις εἰρήνην τῆς Ἐκκλησίας τῷ συστήματ:· ὁρᾷς γὰρ ὅσην, καὶ ὡς καλύπτουσαν ἀμεταστρεπτὶ τῆς ἡμέρας τὴν ὀργὴν ἐπιδείκνυται· καὶ καταβάλοις ἐθνῶν ἀτιθάσσων θρασείαν ὁρμὴν καὶ ἀλλόκοτον φρόνημα. Ιδε γὰρ οἷα νῦν τὰ τολ μώμενα. Ἐκκλησίαι κατεμπιπρῶνται, καὶ γῆ Χριστιανῶν τοῖς αίμασι σπένδεται· καὶ πείσαις ταῖς πρεσβείαις, ἢ πρὸς τὴν ἀρχαίαν διὰ τῆς πίστεως ἐπανελθεῖν τῆς δόξης εὐγένειαν, ἢ παμπληθεί κροτα ί[ζεσθαι, ὡς ἔθνη πόλεμον θέλοντα. Καὶ μὴν καὶ παράσχοις ἀγαθαῖς ἐλπίσι ταῖς πρὸς τὸ θεῖον ἡμᾶς πρακτικῶς ἐναβρύνεσθαι, δοξάζοντας Πατέρα, Υιν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὴν ἀμερῆ οὐσίαν τε καὶ θεότητα, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. G S. ANNO DOMINI DCCCXCIII JOSEPHUS HYMNOGRAPHUS ΝΟΤΙΤΙΑ (Ex Ant. MONGITORIS Bibliotheca Sicula, Panormi 1708, tom. 1, p. 381.) Josephus hymnographus, ita ab hymnorum multitudine, quos decantavit, appellatus, lucis usuram Syracusis accepit, natus ex Plotino et Agatha parentibus virtute claris. Ab infantia morum maturitate, virtute ac pietate, futuræ sanctimoniæ specimen dedit. Sacris addictus litteris mirum in modum profecit, et non obscura cœlestis sapientiæ ac divinæ eloquentiæ splendores edidit, quos præclariores virtutum incrementis effecit, sed florente adhuc ætate cum Agareni Syracusas occupassent, ut Barbarorum furorem declinaret, in Peloponesum decessit, ubi, relictis genitoribus, ut Dao liberius vacaret, Thessalonicam petiit, ibique monasticum D. Basilii institutum amplexus est in cœnobio Latœni dicto. Eo animi fervoro regularem disciplinam aggressus est, ut breviter perfectionis exemplum sese omnibus exhibuerit; humilitatis enim, obedientie, solitudinis ac silentii studio incubuit: austeritate, contemplatione, charitate, aliisque virtutibus ornatus ita refulsit, ut omnibus admirationi esset. Ex assidua sacrarum litterarum sanctorumque Patrum lectione, virtutum fomenta eliciebat, cœlitesque primarios nedum imitari conaLatur, verum etiam et hymnis aliisque ingenii monumentis extollere curabat. Hinc in sui amorem ac venerationem omnes trahebat; dulcius autem cum sacrarum litterarum arcana magna suavitate expenderet. Sepius cœlesti sapientia imbutus concionabatur, et ad virtutes amplectendas auditorum animos excitabat profluebat enim ex ore egregii viri mellite eloquentiae flumen, quo omnium corda dulciter alliciebat. Ob egregiam vitæ sanctimoniam dignus existimatus qui sacerdotio initiaretur, licet humilitatis vires obsisterent, precibus et obedientiæ cessit; ideoque hac dignitate insignitus ferventius virtutum studio incubuit. Duriores poenitentiæ leges amplexus est, orationem protrahere diutius curavit, et ad sanetimoniæ fastigium omnibus animi nervis properare contendit. Cum autem Thessalonicam pervenisset, S. Gregorius Decapolita, qui sanctitatis ac miraculorum gloria florebat, Josephi sanctimoniam numeris omnibus absolutam, demiratus, cum illo arctissimam familiaritatem contraxit; adeo ut ab eo distrahi