PG 106Nicephorus the Philosopher
Nicephorus the Philosopher
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

Preliminary CommentaryCommentarius praevius

Life of Saint Anthony, surnamed Cauleas, Patriarch of ConstantinopleVita S. Antonii Cognomento Cauleae, Patriarchae CP.

col. 179–180page 1 of 10
Commentarius præviusNotitiaVita S. Antonii Cognomento Cauleæ, Patriarchæ CP.
PG 106:179θρόνῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπιζήσαντος ἔτη.... καὶ μεταθεμένου τὴν ζωήν, ὁ Μυστικός Νικόλαος πατριάρχης εκεχειροτόνητο.:. 'Αντώνιος ο Καυλέας, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ λεῖται δὲ ἡ αὐτοῦ σύνταξις ἐν τῇ αὐτοῦ μονῇ. • Αρί

Oration Nicephori in S. Antonium Cauleam

col. 181–182page 2 of 10

tate, in qua habitabant, urbanos tumultus, et Iconomachorum, quæ tunc vigebat,, rabiem decli nantes, in lucem editus, magis pietate alebatur, quam lacte. Cum autem jam incepisset balbutire, parentibus jucundam exhibuit admirationem. Bal butienti euim linguæ nihil fere aliud præbebat lo quendum, nisi quæcunque erant mystici nostri cultus, quantum a molli et tenera pueri natura potest exprimi et e labris progredi: et hoc paulatim crescens cum augmento corporis, simul etiam crescentem habebat admirationem: et quicunque id videbat, erat propheta futuri. pertinent, cœlesti illi et carnis propemodum experti, dam possessione, quæ non multum aberat a civi et qui solam noverat patriam supernam civitatem, in quam cives adsciscuntur, qui sunt virtutis ope ratores, scimus fuisse proprium. Sed quoniam eum, qui propter´ nos massæ nostræ assumptione factus est sicut nos, universi opificem videmus et Dominum, admisisse patriam et majores, et humilis Bethlehem magnitudinem omni lingua prædicari; nec in sancto quoque Pontifice fas esse statui præ termittere: sed in' eo potius jucunde immorari, reddendo quodammodo gratiam alimentorum. Sed in aliis quidem fortasse patria et genus proposita, laudem ex arte afferunt; in eo autem, de quo in præsentia agimus, partus potius iis, ex quibus ortus est, donat gloriam immortalem, inferne re 5. Cum ad quintum autem annum pervenisset, Litterarum figuras doctus a sancto Spiritu (neque mittens splendorem, similiter solarium radiorum enim venire ad, ludi magistrum, puerorum irrisio reverberationibus. Patria ergo, quæ sit una, non potest inveniri. Nam Asia quidem et Europa glo riam inter se partitur: hæc quidem propter Thra ciam, illa vero propter Phrygiam, ejus ortum sibi vindicantes. Cum res autem sit inter eos contro versa, apparet alia tertia patria, nempe regina urbium, quæ etiam eum aluit, ulnis suis ample ctens, ex quo fere a puerilibus fasciis eum evolvi contigit, ut qui ei postea futurus esset decus et ornamentum. Et hæc quidem, utpote caput, ei fa cile et prompto animo cedit, sperans fore ut frua tur gloria. Asia vero ægre fert quidem, sed non usque ad immoderatam fertur contentionem: se reginæ autem submittens, et majorum ejus contenta gloria, a quibus sunt huic fontes generationis quos genus ducentes ex Phrygia, propter munera imperatoria, quæ obierunt in exercitu imperatoris, habuit regina urbium habitatores, animo quidem fortes, fortes autem corpore, et ejus, qui ex ipsis erat gignendus, prius in se describentes fortitudi nem contra vitia et constantiam. 4. quibus ortus hujus pater ab ipsis parentibus ab ineunte ætate, tanquam Samuel, et habitu Dei sorti dedicatur et re ipsa: et ad generis successio nem lege matrimonii conjungitur mulieri, honesta quidem animo, honestæ vero omnibus moribus, et corporis specie non afferente dedecus nobilitati animæ: et quæ, ut semel dicam, animi et corpo ris dotibus, marito, qui erat in utrisque insignis, nulla in re erat inferior: sed erat biga insignis, biga veneranda, biga quæ' beata censebatur: con jugium, quod multorum oculos convertebat ad admirationem; parum quidem carni, plurimum autem Deo vivens, et iis quæ vere ad Deum ferunt, factis et rectis actionibus: pro quibus et per quæ, tanquam aliquod præmium virtutis, dignati sunt sacrum fructum producere. Qui in materna qua Iconomachorum rabies primum a Leone Isau rico imp. an. Chr. 726, imperii sui 9, suscitata; an. 784, sub Constantino et Irene, adnitente S. Ta rasio patriarcha, repressa: demum an. 813, impe rante Leone Armeno recruduit, sæviitque sub Michaele Balbo, et hujus filio Theophilo; penitus restincta Michaele 111, et S. Theodora maire im nes et alias pueriles ineptias declinans, in animum induxit) omnes sacras orationes, maxime quæ non mysticæ ac secreto prolatæ, sacrifici voce perve niunt ad aures eorum, qui initiantur, ingeniose memoriter pronuntians; de cætero etiam res ipsas imitabatur ac repræsentabat, panem proponens, et manu tenens thuribulum: perinde ac si non susti neret sacra anima, quo minus etiam in imperfecta ætate operaretur res divinas, el ante tempus per fectionis ea quæ ad perfectionem pertinent inchoa ret: et sacrosancto puero pro quovis ludo erat opus et studium, parum quidem matrem comitanti, magna autem ex parte in his seorsum occupato. Postquam vero illa ad beatam, et quæ numquam senescit, migravit hæreditatem, cum patre versa batur tunc, se exercens in sacris discendis psalmis. Ingenii autem felicitate, intelligentiam quidem quam pro ætate majorem, maturiorem autem quam pro tempore ætatis dabat spectandam staturam corporis, mentem vero ejus, quod est bonum et honestum, capaciorem quam quantum consenta neum esset utrumque admittere dimensionem temporis. 6. Hinc cum ad annum pervenisset duodecimum, ad res diligentius considerandas se applicans, (o mentem stabilem! o bonum propositum!) genus vitæ discrevit et elegit: aliisque rejectis, ad mo nasticam intuens, flagrabat cupiditate. Rerum enim principia a fine dijudicata præbent tutam electio nem ejus quod est melius. Non enim quod propor tione ætati responderet, procedens habuit judicium sed in juvenili corpore canam ostendebat intelli gentiam, per ea quæ operabatur, suam cum eo, quod est bonum et honestum, indicans conjunctionem et iis, ad quæ se extendebat, significabat incor ruptæ mentis stabilitatem: et gloriam quidem despiciens, respuens autem quidquid non fert ad perantibus, qui Remp, an. 841, capessiverunt, uti 11 Febr. ad S. Theodora Vitain diximus. Cum autem factus fit patriarcha Antouius an. 888, senili jam (ut Menæa habent) ætate, sexagenarius fortassis, sequitur circa initia Theophili imp. na tum fuisse anno 828, aut sequenti.

Chapter ICaput Primum

col. 183–184page 3 of 10

VITA S. ANTONII CAULEÆ PATRIARCHE CP. Deum, elegit eam, quæ fert ad ipsum, asperam dedit aditum, ut qui tanquam freno aliquo eam quidem, sed quæstuosam viam, et quæ sola potęst bonos mercatores transmittere ad illam vere pre tiosam margeritam. Sciebat enim divino amore prius capta anima, ad id solum, quod desideratur, omnino contendere, et omnia nihil ducere, quæ nihil faciunt ad id quod quæritur. Quod enim toto anime electum est ad acquisitionem, est firmum ac stabile: quod autem est firmiter acquisitum, prom plum est ad conservandum. Qui enim semel fuerat incitatus ad id quod est honestum, tanquam ab ali quo carcere a virtute parentum, perpetuo ferebatur impetu, Deum quærens, et ad ipsum contendens. repelleret, et pulchre veheretur et ferretur ad vir tutem. Neque omnino aliquid indulsit cupiditati, a proximi et rei creatæ charitate traducens ad effe ctorem, quod quidem est ultimum expetendorum, et primum desiderandorum. Per hanc minime adulteratam conservabat liberalitatem, ab ineunte ætate repellens contrariam ejus affectionem: et cum ab ea conciliatam secum habitantem acqui siisset commiserationem, Dei omnino factus est. Sic ergo se recte gerens ab ineunte ætate, erat in ore omnium, et convertebat ad se omnium oculos. 9. Jam autem in genis forente lanugine et coro nante vultum plenum gratia, quæ in agendo ver satur, philosophiæ pratum in eo simul pulchre florebat, et in corde disponens ascensiones, perfe ctiore consilio perfectiora aggrediebatur opera. Consultabat vero, non divina musa, non Demo sthenis utens vehementia; sed divina quadam prudentia et hominem superabat, et ubique inve niebat magnam possessionem, rem, inquam, divi nam, nempe quæ deos facit charitatem, vel potius quam habebat proferens, ad scopum ferebatur, negotiali Hermogenis arte nihil indigens. Per banc ei aderat morum lenitas et moderatio, gravi tas, mansuetudo, simplicitas, suavitas, serpentis prudentia contemperata columbæ sinceritate. Hinc etiam fiebat, ut sciret mensuram sermonis et silen tii, et motum manus, et gressum pedis, et gustus camum, et terminum visus, et amussim odoratus, et cautionem auditus: ut in pura et secundum naturai specula maneret anima, et non mors, nempe is qui suo utitur arbitrio, per fenestras a l ipsain latenter ascenderet, ut est in proverbio. Et de cætero unum erat ei studium, ut carnem effice ret servire spiritui, et venari feras cogitationum, et antra repurgare investigantibus mentis notioni bus, sobriis et vigilantibus, veluti canibus, mentis celeribus ad meliora motionibus. 7. Dehinc deducitur ad virum sanctum, qui præ erat sacro monasterio, et erat insignis virtute: cui magnam acquirebat gloriam actio et contemplatio, quæ corporis et animæ motus dispertiebant. Qui cum eum statim sibi coujunxisset, et, ut quæ esse potest in juvene, virtutem prævideret, eum tra duxit ad suum habitum et amictum: tanquam quadam tabula ei suis propositis virtutibus, eumque suo exemplo informans, facto potius quam sermone ſuit ei doctor bonarum disciplinarum. quo exer citatus in orbe disciplinarum, attraxit dulce fluen tum divinarum Scripturarum, externæ ebrietatis crapulam repellens illo institutore: et de cætero nunquam conversus, admovet manum aratro exer citationis, profundos proscindens sulcos virtutis, et ad fructus ferendos recte præparans. Et nocles quidem habebant linguam precibus et hymnis va cantem, et divinarum rerum meditationi; dies autem manus vehementer inservientes iis qui si mul cum eo exercebantur. Aperte enim sciebat, quod alii labores magnum quidem, (quidni enim?) sed non tantum lucrum præbent; qui autem con feruntur ad proximo deserviendum, multiplicem fructum ferentes, quod a Deo datum est quicuique talentum, multiplicant, cujus summa est charitas, quæ est fons bonorum: a quo qui sordes abstergit rivus profluens, splendidos splendide Deo sistit, id quod est ad ejus imaginem, divina imitatione per commiserationem describens indelebile. Optime enim apud se et sapientissime dividens, banc cha ritatem per totam vitam adhibuit sociam, per quam anima a sensibilibus evolans, revertitur ad cognitionem, quam re ipsa conciliare solum scit primam dignitatem. 8. Hanc firmam posuit basim. Super eam domus virtutis stabile et firmum jecit fundamentum. Per cam neque vanæ gloriæ admisit vestigium. Sui enim ipsius amorem solet hoc vitium consequi. Nam quod tenetur sui ipsius amore, omnino ctiam tenetur gloriæ cupiditate: sui autem amore non tenetur, qui fratres diligit. Est ergo vitio superius, quod servit per charitatem, et in servitutem redigit feras, quæ intus sunt, bestias, animi, inquam, perturbationum furiosos impetus: neque ulli iræ Hermogenes Tarsensis clari nominis rhetor fuit, cujus variæ exstant Oratoriæ institutiones, de 10. Quamobrem nihil magnum existimabat eorum, quæ annuunt ad interitum, et quibus innatum est, ut tempore difluant, non gloriam, non divitias, non ipsam, quæ est in dicendo, sapientiam; sed unicas habebat divitias, nempe virtutem et veranı philosophia. Sciebat enim, quod etiamsi philosophia sit eorum quæ sunt cognitio, actio tamen est ascensus veræ contemplationis. Ex contemplatione autem eorum quæ sunt, exquisita consideratio. Actione ergo › videtur veram acquirere philosophiam. Talis erat quidem novus Joseph regula temperan tiæ qui adversus vitia et dæmones clara erexit tropea et fuit quidem ipse præclarus, multos autem præclariores reddidit suo exemplo. Quid mibi Socraticæ ad hæc admonitiones, aut leges Platonicæ, aut universa virtus gentilium, qua: ficta petitione, de inventione, formis dicendi, gravi tale, etc.

col. 185–186page 4 of 10

specie exercetur? Quis Solon legum decretis, ut ▲ non pateret aditus propter asperitatem: adeo ut hiuc monitis activæ philosophiæ, quæ re ipsa et factis loquuntur, deduxit homines ad meliora stu dia? Quis Epimenides in rebus divinis adeo sapiens, vitæ divinæ multis fuit occasio? Per quem fuerunt quidem morte affecta vitia, purgata autem fuit anima et corpus, resplenduitque vita quieta et remota a negotiis: in quo et iræ fabricabatur camus, et frenum linguæ, et partium animæ exer cebatur concentus. Ex quibus, et per quæ, pulchre efficiebatur unum genus; quod antiquæ pulchritu dinis divinos emittebat splendores. esset quidam per omnia bonorum concentus admi rabilis. Licebatque videre (iffic enim mea versatur cogitatio) tempore divini mysterii stantem sacerdo tem ante ordinem monasticum, non secus atque Samuelem illum scribit oratio, totumque Deo al fixum et tribunali, et cum Deo versantem immacu latis mentis applicationibus, et divinis contempla tionibus effectum totum divinum, et pulchra mutatum alteratione. Mihi vero videntur divinæ quoque virtutes eum circumsistere, et ei mini strare. O divinum sacrificium!o perfectum efficiens mysterium! o vita, quæ ab eo degebatur, qui in corpore erat tanquam incorporeus. 43. Hæc videns ejus pater secundum carnem, Sancti Antonii sacerdotium: præfectura monasterii vræclaræ in hoc munere virtutes: patris mona- desideravit mutare vitæ habitum, et indumentum chismus. 11. Cụm autem procedente tempore ad virilem pervenisset ætatem, et virilius activam exerceret philosophiam, lætus ejus præceptor propter incor poream vitam in viri corpore, et tanquam propria glorians eum ducit ad illum, qui tunc tenebat cla vum pontificalem civitatis regiæ, ut initiaretur chrismate presbyterii. Qui non solum per gradus intermedios eum deduxit ad indumentum sacerdo tii, sed illius testimonio eum etiam ordinavit, ut præesset monasterio: et de cætero novo Mosi tra ditur populi rectio, ut qui parva philosophia col legerit multam pulchre pascendi peritiam. Virtutis enim statuebat perfectionem non solum in eo esse sitam, ut ipse se recte gereret; sed ut etiam ex quadam redundantia esset omnibus regula. Non sunt enim tam sonoræ tubæ eo tempore quo stat instructa acies, ad milites ad pugnam excitandos, ut virtutis sudores eos qui sunt subjecti excitant ad acie decernendum adversus inimicos, qui perei piuntur Intelligentia. Et quomodo dux exercitus adversus hostes omnem movet aciem, quando ipse pugnam inceperit, factis suos excitans ad virta tem; ita etiam qui sunt exercitus duces adversus vitia, cum fuerint redimiti præclaris coronis victo riæ, efficiuntur omnibus efficax admonitio. 12. Hinc erat ei perpetua propemodum inedia, et vigilia, et quæ nunquam intermittebatur preca tio: ex quibus et per quæ erat corporis macera tio, et in carne vita caruis expers, et tranquillitas cogitationum. Hinc eorum, quæ oportebat, erat sincera disceptatio et judicium, et omalum simul vəluptatum contemptio, et hyemis ac æstatis tem pore corpus suum una amicire tunica, humique cubatio, et mensa nullo apparatu instructa, ut quæ pane et oleribus exciperet oxercitatorem: non, ut multis, ad aliquot annos, sed a teneris unguiculis, a prima ineunte ætate perducta usque ad ultimam et senilem. Hinc erat austeritas temperata suavi tate, et lenitate asperitas; ut neque reprehensio csset inutilis propter austeritatem, neque disciplinæ Is videtur S. Ignatius fuisse, aut ejus fortas sis dccessor S. Methodius, si senior quam conjeci induere monasticum, Nam quod ad virtutis ratio nem attinet, ei fere nihil deerat, ut cujus a me liori institutione tota vita penderet. Idque non per aliam manum, sed per illam sacram manum, cujus ipse fuerat agricola, hanc quoque gratiam cupiebat accipere. Pro omnibus alimentis postulabat, at filii manu initiaretur, et suam vivendi formam mutaret. Regenerat ergo eum, qui genuerat: et ei, qui ortus corporis fontem præbuerat, animæ filius puram efficit regenerationem. Et cum aliquot annos forti ter jugum traxisset monasticum, plenum dièrum, plenum virtutum, plenum gratiarum, tanquanı ma turum aliquem fructum, in cœlestia horrea, cum advenisset tempus, cum bona spe transmittit, labo rum dignas coronas accepturum. Atque sic quidem admirabiliter res ejus se habebant. Neque enim fieri potest, ut omnia deseribat oratio. 14. Oblatum autem tempus tanquam lucrum ac cipiens, misericordis animi, quod jam diu ante con ceperat, fontes aperuit, et rivos emisit misericor diæ, solventes squalorem pauperum, expromens quidem, sì quid redundabat, ad illorum usum, ex promens autem multa quoque ex necessariis. Non enim in iis, quæ redundant, impertiendis, sed in ¡is etiam quæ desunt, ille veram statuebat miseri cordiam. Et communis simul proposita erat utilitas divitibus et pauperibus: his síquidem solvens ino piam, illos autem eripiens ab invidia, quæ est re posita iis, qui nulla moventur misericordia: com munis benefactor, communis curator, magistratibus et privatis, omnium mentes suo exemplo transfor mans et componens ad meliora, parum quidem ver bis, factis vero plurimum provocans ad virtutem. Unde etiam erat reverendus magistratibus, reve rendus iis qui erant in dignitatibus, atque ipsis adeo Imperatoribus: recteque el procedebat univer sum opus administrationis, nemine repugnante. Ex his autem non erat incredibile, quod Deus ad com munem utilitatem multa quoque per ipsum fecit admirabilia, etiamsi quantum per virtutem erat potens facere miracula, tantum ut ea celaret et te mus fuit Antonius. Tradunt autem Menæa invitum fuisse saccrdotio initiatum.

Chapter IICaput II

col. 187–188page 5 of 10
Exordium ac proprositioOration Nicephori in S. Antonium CauleamCaput Primum
PG 106:187Καὶ τοῖς ἀπορία συνεχού μένοις τῶν κληρικῶν, καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεῶς ἔχουσιν, ἀφθόνῳ τῶν χριμάτων χορηγία, την παροῦσαν ἀπορίαν διέλυε

Chapter IIICaput III

col. 189–190page 6 of 10

abřit, deßlens quod jus suum non posset assequj? mentem!) sedatam immutarunt, et lacrymas omniunı Quænam autem vidua, quis orphanus, si venissent in ipsius conspectum, aut ipsam postea deflevit orbitatem, aut non levatus fuit calamitate? Omni bus aderat sua providentia, malum, quod unicui que afferebat molestiam, suis auferens beneficiis, verbis consolans, auro opem ferens, tegens vesti bus. Videbant etiam quædam supra rationem in ipso convenire, quæ secundum naturam non con veniunt; austeritatem et suavitatem, humilitatem et gravitatem, severitatem et lenitatem. Quvrum alia quidem applicabat iis, quibus vis afferebatur; alia autem iis, qui vim afferebant: et alia quidem erant medicamenta, quæ superbiam et fastum de trabebant eorum, qui adversus proximum auolle bant supercilium; alia autem recreabant id, quod erat afflictum. 18. His Ecclesiæ cœtus traducebatur ad meliora, Deusque propitius, et magnus imperator gaudens delectabatur. Incorrupti vero animi videns in suf fragio judicium, quod in rebus ipsis falli non pos set, cum per ipsum statuisset vetus Ecclesiæ ulcus, seu schisma, ad cicatricem deducere, in unum cogit orientalia et occidentalia: et cum philo sophiæ florem arte dicendi temperasset, linguam profert salutarem, et justa persuasione, læto vultu et ridentibus oculis solvit offensiones, et re ipsa ostendit, quantum intersit inter regem in doctrina educatum, et potestatem quæ ejus non est parti ceps; tunc maxime temperans viventem Ecclesiæ craterem in pontifice, qui mensam proposuit activæ philosophiæ bonis lautam et refertanı, decebatque et imperatoris philosophi, et pontificis in agendo industrii illud magnum et admirabile opus esse et studium, per quæ est incorruptum judicium, et tribunal muneribus impollutum, et continuorum judiciorum sapiens excogitatio: per quæ et libere loquitur et sic gerit justitia, et locum non invenit adversaria: per quæ et reprimi poterant orphano rum lacrymæ, gemitusque viduarum, omnisque malignæ et dolosæ machinationis nodi dissolvi, et dux exercitus imperium accipere præmium virtu tis, et e turpi lucro manum præbere mundam communia et publica; et dives non sustinere bono rum publicationem, et pauper nulla affici contu melia; et agricola sulcos jucunde proscindere, non timens vectigalium exsolutionem agri, cujus fructus non percepit. Horum manus in cœlum extensæ, cl rivi lacrymarum emissi ex oculis, Deum jam olim placaverunt, et quam, qui eis erant subjecti, justam iram in se -suis peccatis provocaverant, eam la crymarum fluentis (0 benignam et clementem Schi-ma a Photio invectum intelligit. Nil mirum desiderari hujus conc. Acta, a Græcis, re crudescente post longum tempus schismate, penitus erasa. Minime dubium est, in hoc concil. damnata, vel emendata, quæ in Constantinopol. pseudo concil. post mortem S. Ignatii habito, gesta ac statuta erant. Non arbitror Latinos episc. eo evocatos, nisi represserunt, fusis misericordiæ lacrymis, et sua in eos, qui erant ejusdem generis, misericordia, e superis divinam attraxerunt misericordiam, et terræ faciem, quæ squalore et siccitate interibat, divinas miserationes coegerunt renovare. 19. Hæc sunt philosophicæ mentis facta præclarɔ, quæ sunt germana factis Mosis et Aaronis, confe renda cum factis Eliæ et Elisæi, similia factis Davidis et Samuelis. Magnum illius virtutis indi cium, quod tunc curam sustineret pontificalem, quando imperator a pueris laute nutritos justitiæ, non se dans voluptatibus, non recusans labores, quorum fructus sinceram afferunt voluptatem; sed se doctrinæ dedicans et eloquentiæ, philosophiam magis, quam alia bona, ut quæ propter ipsam con ferantur, eligendam esse ducens, concionantem movebat linguam, quæ profundebat verba melle suaviora, similia verbis Salonionis, conferenda cum Davidis. Quo tempore magis apponebat men sam verborum quam ciborum, et dogmatum tan quam ex fonte aliquo fluentum copiose emittebat, et Scripturæ profunditatis citra offensionem latens sensus ab eo investigabatur, et universus bonorum chorus poterat loqui libere. 20. Cum in his esset bomo Dei, et florentem doctrinam videret cum virtutibus in imperatoris anima, quæ juvenili utebatur corpore, et vestigia antiquæ felicitatis, et universum alium consequen tem statum tam civilem, quam œconomicum, et quæcunque de judicio rerum babita oratio, moruni tribuit disciplinæ, gaudio totus diffundebatur, et Deum laudabat, rem eam ducens occasionem gra tiarum actionis, et dicens se ab imperatore luben ter superari; qui etsi mundanis obruatur sollicitu dinibus, accuratius tamen res assequitur, quam ii qui in spiritualibus rebus consenuerunt, tum inge nii felicitate, tum dicendi facultate: et cum aliis ea quoque apprime sciat quæ pertinent ad animam, tanquam qui non solum corporibus, sed etiam animis imperet solertia ingenii et mentis acumine. 21. Unde etiam tanquam sui pudore affectus vir îlle admirabilis, omnem sui curam despiciebat in ætate illa senili, corpus omnino negligens, et ea quibus sciebat id recreari, et quæ ad opem feren dam animæ in certaminibus virtutis, corpus minime læderent. Quamobrem in longa inedia, et vincendo dolores corporis, suscipiebat labores, qui vires corporis superabant; quod quidem est naturæ ini micum, et quod aversatur ars medicinæ. Etsi esset ejus corpus calidius temperatione, et significaret, non esse ei aptum quod deficit, ne videretur tamen si qui Constantinopol. imperat, subjecti erant. Ad fuerunt tamen fortassis aliqui a pontifice legati, quandoquidem antea ab eo petiisset Leo, ut qui a Photio pseudo-patriarcha sacris initiati ordinibus erant, interque eos Stephanus frater suus, munere fungi suo possent. Qui hic occidentales dicuntur, sunt qui Europam incolebant.

col. 191–192page 7 of 10

VITA S. ANTONJI CAULEÆ PATRIARCHÆ CP. esse remotus a natura hominum, quid fit? Anima dam et sacram manum, quæ tuam a nobis expellat nonnunquam veluti in se contracta, et ad Deum excedens, vi naturæ, veluti consulto procurans corpori relaxationem, parum remittebat laborum tenorem perpetuum. Hoc autem iis quidem, qui recte nolebant intueri, esse visum est ostentatio; jis vero, qui erant recti corde, et non tardi ad adspiciendum vetera Patrum exempla, virtus et summum virtutum, et re vera ad Deum excessus et emigratio. Talis cursus, talis vita, talia ejus recte facta. In necessitatibus tolerantia, in fortunæ casi bus magnus et excelsus animus, in laboribus per petua constantia, in ærumnis fortitudo, in labori bus pro virtute, animi alacritas, in imbecillitatibus deformem feritatem! Secure deinceps invade, in sulta jacentibus: cum corporis confractione spes quoque est confracta vitæ, periit pauperum viati cum. O quænam Erinnys meas pedum plantas mu tilavit, ut nec funus quidem, quod effertur, possiꞌn consequi ejus, qui multos extraxit a sepulcro mo lestiarum? Cum hæc et plura alia, ut est verisimile, deflendo diceret muliercula, et acerbis perfundere tur lacrymis, molestiaque et doloribus ei vires de fecissent, somno opprimitur, et dulci somnio videt accedentem patriarcham, manu signum crucis in ejus fractura effingentem, et dicentem: Jam es curata, et citra impedimentum tibi licet ingredi; et evanuisse protinus ab oculis. Somnium autem robur, in morbis, minime omnino cedere et con- fuit res ipsa, et quæ fuit in somnis visio, est ve sumi. Sancti Antonii obitus, sepultura, miracula. 29. Sed venit morbus ultimus, et aderat excessus, et quæ ad excessum pertinent: et humana argue batur imbecillitas, intima penetrante febre, et de pascente humorem naturalem, et dissolvente vires illas adamantinas. Ille autem benigno aspectu, om nes prosequens benedictionibus, ultimam dedit salutem: et cum lingua esset impotens, sacra manus obsignavit eas, quæ dici non poterant, be nedictiones, Deusque eum vocabat ad supernum tabernaculum, et chorus Angelorum eum quærebat, qui ipsum in terra recte est imitatus: a veneran doque et sacro corpore divina separata anima respere, cum accenduntur lucernæ, cum lampade virginitatis plena oleo sublatus fuit ad magnam lucem. 23. Nox deinde est consecuta, et fit miraculum, quod potest conferri cum iis, quæ unquam fuc runt, miraculis, quod publicabat illius germanam ad Deum fiduciam, et aperte describens magnitu dinem virtutis. Nam cum consuetum signum ex alto patriarchæ decessum, circa magnum tentplam civitati significasset, mulier paupercula, quæ per manum beneficio afficientem sibi quotidianum pa rabat alimentum, cum ex vehementi lapsu crus haberet fractum, in tugurio facto ex fœno et palea jacens immobilis, audita causa ejus, quod signifi cabatur, tristi nuntio repente voce privata, ad apo plexiam tendebat et paralysim. Cum autem parum respirasset, et ad se rediisset, Devit et ejulavit mi serabiliter, et lamentari incipiens, tragice deplo rabat calamitatem, appellans benefactorem, serva torem, nutrimentum esurientium, nudorum te gumentum, opes indigentium, dicens: 0 duram et immanem hanc noctem, in qua exstincta fuit be signa lux pauperum! 0 tristem noctem, quæ obscura effudit tenebras oculis pauperum! 0 Eva prima pa reas, et inobedientia, et invidia, et serpens, et mors, humanæ naturæ pœnæ inevitabiles! O simul mecum nutrita paupertas, quæ perpetuo assides, el acerbe invadis, non habes ergo amplius veneran ritas. Nam cum a somno esset experrecta, etsi do lores ei amplius nullam afferrent molestiam, rei tam admirabili, et tam præter opinionem non po terat credere mulier, sed putabat se adhuc ali somnio. Sed cum perfectius excitata sustulit dubi tationem, læta exsiluit, gratias agentibus vocibus narrans miraculum, et salutem sibi datam publice celebrans. 24. Alia quoque mulier, quæ laborabat diuturna plaga occulti morbi, non secus atque illa quæ la borabat profluvio sanguinis, tactu loculi suffuratur salutem, et liberationem a longo tormento invenit brevi momento temporis. Quis Esculapius, quis Chiron tale temperavit medicamentum? Quanam medendi disciplina potest inveniri hujusmodi genus curationis? 25. Sed venerandum quidem et sacrum corpus, cum multorum manus vix tandem effugisset; alios aliunde partem aliquam festinantes accipere; con fluebat enim undique multitudo, omne genus, omnis ætas, utpotè quod cum appropinquarent cxsequiæ, imbecilli plurimi violento impetu slit derent rapere aliquam partem et salutis animæ sibi aliquod auferre viaticum, robore tamen et studio eorum, quibus sapienti consilio impositum fuerat, ut hæc reprimerent, postquam mandatum est se pulcro, et natura terra solvit debitum, et lutum datum est pulveri; ne sic quidem sivit figulus lu tum inhonoratum, sed etiain conditum sepulcro, honorat miraculo. 26. Quidam enim ex iis, qui præerant texendæ lanæ sericæ imperatoris, correptus morbo lateris, cum vidisset præcisam sibi omnem spem salutis, et medicum dies numerantem, et horas observan tem, et tempus curiose inquirentem, et his tempus terentem; uxorem antem et liberos eum ultimis aspergentes lacrymis, et dolorem graviorem effì cientes ejulatibus; cum ergo hæc vidisset, et omni humana ope morbum potentiorem, confugit ad di vinum ejus servum Antonium: et cum se unxisset oleo, quod lumen alebat in loculo, (nam cum esset fidelis, habebat modicum, quod acceperat) morbum statim fugat, et fruitur curatione, et præter omnem

Chapter IVCaput IV

col. 193–194page 8 of 10

spem accedit ad loculum, confitens, et beneficium ▲ in ejus dormitionem. Quæ autem in oratione a me clara voce prædicans. 27. Cum vero capsa pontificis octavo die post justa facta, quoniam non recte se habere videbatur, mutaretur in meliorem, novus quidam et insignis odor unguenti sacratissimi, implevit sensum eorum, qui aderant, tacite honorans eum qui jacebat, et describens eam, quæ intercedebat cum Deo, con junctionem et familiaritatem. Nam qui hanc carun cula, in quam cadit interitus, Christum magnifica verat, el mysticus quidam bonus odor ei fuerat ostensus, ut prius describitur apostolicis eloquiis; merito etiam dignatur gratia, quæ spirat unguen tum, virtutem immortalem prædicante operatio nem. 28, Nonus autem magnificentius præbuit mira culum, ad beneficium pauperum, qui ab ipso de more alebantur, vel potius a Deo per ipsum, qui etiam per Mosem in deserto alimentum pluit admi rabile: et viduæ Sarephtanæ, adventu prophetæ, parvum multiplicavit viaticum: quinque vero pa nibus, quinque millia; et rursus septem, aluit quatuor millia, et certos testes, quæ satietati reli quiarum super fuerunt sportas, præbuit. Miracalum autem erat hic quoque additamentum ciborum, qui distribuuntur pauperibus. Id vero erat panis et fru mentum coctum, non numero quidem indefinito, sed quantum definita mensura distributionis so lebat sufficere mille animabus. Quin etiam erant omnes eædein meusuræ, quæ solebant, idem co phini qui acceperunt, eædem manus eorum qui ministrabant. Et numerus quidem fuit consumptus eorum, qui tesseras ferebant manibus, (iis enim prius distributis, numerabatur mille hominum mul titudo) remanserunt autem tres cophini, qui suffe cerunt pauperibus, qui venerunt absque lesseris. 29. Cujusmodi autem fuit id miraculum, quod factum est in Leonem patricium, qui præerat mili taribus numeris, dicatur a nobis. Vir ille laborabat difficultate anbelitus, quod causis, quæ affluxerunt, obstructa essent instrumenta, et anbelitus liberum non haberet meatum. Qui cum adeo graviter absi deretur, tenuemque et imbecillam vocem ederet, ade rant quidem qui ad eum genere attinebant, maxime ejulantes (eos enim, qui sunt gloria insignes, mors magis exagitat); ei autem nusquam erat morbi so lutio, nisi a solo divino Pastore. Accedit enim ad cum dormientem, et cum eum e lecto excitasset, rogavit, quemadmodum morbus se baberet. Qui tangeus caput et membrum, quod dolebat, non Pæanicum remedium, neque medicamenta Chironis suis applicabat manibus, (nam ueque aliis est ex his rebus curatio) sed cum adhibuisset preces norbo convenientes, et incomparabilem malorum nostrorum curatorem Christum invocasset, ille quidem liberatur a gravi morbo; verus autem fuit precum eventus: protinus enim convaluit, absque impedimento miraculum aperiens, et in tota domo suam salutem celebrans. Hæc sunt facta pontificis sunt prætermissa, in juvenili ejus ætate facta mi racula, ea narrabo repetens. 30. Cum olim esset ætate juvenis, et Davidicam pulsaret citharam in templo Divi Theodori Martyris, quod erat situm super quoddam cœmeterium, in quod projiciebantur cadavera condemnatorum, viait quosdam duos aspectu deformes, (solent enim plurimum tales, quales sunt, apparere) apud se iracunde dicentes: Abeamus hinc. Præsente enim adolescente, non sustinebimus hic manere. Qui quidem repente aufugientes, simul cum hoc verbo evanuerunt. Hoc ostendit potestatem, quæ prius sancto in eos data fuerat. 31. Hoc quoqne secundum conscribatur, quod præcedenti fuit æquale tempore. Mulier illustris, in equo transiens per monasterium cum mundo mu liebri, prope fracta delapsa est in terram. Nam cum divinus Antonius tunc esset inter adolescentes, et improviso esset e porta egressus, contigit currum repente conturbari, quod ex alto deorsum detur basset, nisi eam conservassent, qui cum ipsa am hulabant. Illa autem conturbata eo quod acciderat, venerandum ludificabatur habitum, ut in rebus hujusmodi solent, qui sunt pusilli et abjecti animi. Cui dixit is qui erat perfectus in juventute: Mulier, noli eum incessere maledictis; meis enim manibus venies ad hunc habitum. Hæc dixit sanctus; el cum multi anni præteriissent, ad effectum pervenit prædictio, cum ipse quidem beatus horum esset oblitus, mulier vero ei revocasset in memoriam, et aperuisset eum esse, qui hæc tunc ei denuntiasset. Sanctus Antonius cum veteribus SS. comparalus invocatus ab Auctore. 32. Hæc sanctorum Deus, qui omnia facit et transformat, qui dat alimentuin omni carni, qui aperit manum, et implet omne animal benedictione; qui glorificat eos, qui ipsum glorificant, et est mi rabilis in sanctis suis. Sed quoniam brevi calice orationis tanquam magno mari, admirabilis Anto nii, et magni inter patriarchas, parvam vitam bausimus, age ex ductorum comparatione discamus discipulum. Adam habetur in admiratione, ut principium et radix generis. Sed hic quoque fuit princeps et auctor multorum, qui non sunt nati ex conjunctione corporum, sed sunt multiplicati spi ritali conjunctione: quibus non obtigerunt pœnæ paternæ damnationis; sed donoruin potius heredi galem, nempe vitam æternam, non mortem, sibi conciliarum: per quam exprimitur vera el germana paterna cognatio. Et illi quidem cessit feraruin natura; sed non eorum, qui intus erant, et coka bitabant. Hinc serpens et invidia et dolus mortem sunt fabricati. Hic autem imperio rationis cum quidquid.est furum et agreste reddidisset obediens, nullam inimico ad fraudem aptum reliquit instrn mentum. Abel ſuit primus operator Deo acceptorum

col. 195–196page 9 of 10

VITA S. ANTONII CAULEÆ PATRIARCHÆ CP. sacrificiorum; sed cruentorum, et partis quæ carel ratione. Hic autem sacrificus incruenti sacrificii, cujus illa erant typus et umbra ratione sacrificans et spiritu, et quotidie seipsum immolans, a ratione alienarum animi perturbationum mortificatione, erat invidia superior et ejus fœtibus, dolo et cæde, et universa denique simili catena. Magnus fuit Seth; seit habuit nepotes ex conjunctione cogna tionis, quæ fratrem occiderat, qui magnitudine corporum describebant delicti magnitudinem. Hic vero illius quidem virtutem superavit; iis autem, qui ex ipso nati erant spiritaliter, nullum fere dedit aditum per bona sua præcepta et monita, ut essent vitii participes. Enoch et Noe ille quidem beatus ducitur propter translationem; hic autem, quod omne genus animantium conservarit in diluvio. Noster vero bic quoque exemplis non inferior, est moribus superior: et translatio non habet lætitiam, quæ spe mortis interrumpatur, sed vitæ æternæ successio puram percipit voluptatem: et servat arcam, non plenam animantibus rationis experti tibus; sed Ecclesiam, cujus illa sunt imagines, omni genere et ætate rationis participum refertam. 33. Cum Abraham vocationi ejus, qui ipsum vo cavite paterna domo, emigrando peregrinus effectus paruit usque ad mortem. Sed ille quidem fugiens errorem cultus dæmonum, quem fugere vel ipsa docet natura et mens, quæ dominatu deterioris non omnino perdidit vim judicandi, tenebras et mortem lace commutavit, et pietate impietatem, quæ sunt res per se expetendæ universæ naturæ, quæ est particeps rationis. Hic autem a pueris lacte pietatis enutritus, et vivens in iis, quæ erant expetenda, (nullius enim rei fugiendæ ne vestigium quidem ullum unquam admiserat) perfectiori judicio quæ rebat magis pium statum et magis eligendum; vita vitam, et luce lucem, et eligendis, ut semel dicam, permutans magis eligenda. Quantum vero interest inter eligenda, et ea quæ sunt magis eligenda; tan tum etiam omnino interest inter eos qui eligunt. Sed Abraham quidem eos bospitio accipiens, qui transibant per Mambre, somel imprudens hospitio accepit angelos. Hic vero totius orbis terræ pau peres perpetuo excipiens, Christum hospitio per totam vitam excipiebat, qui ineffabili benignitate ea, quæ sunt illorum, sibi attribuit: per quæ non in specie angelorum, sed in rei veritate, omnium effectricem Trinitatem in animam admittens, non habuit promissionem unius filii qui carnali præter spem erat nasciturus conjunctione; sed ut multo rum potius filiorum active philosophiæ conjugio, in spiritu vocaretur pater, habuit promissionem, et præter spem vidit multiplicationem dignam pro missione, ut qui non trecentorum vernarum irru ptione, multorum regum represserit impetum; sed virili impetu tripartita animæ, universam everterit aciem eorum, qui invadebant, et tyran nice id, quod est cognatum, per voluptatem redi gebeat in captivitatem, sub ficta regni specie. p 34. Cum Isaac ascondit, cœlestem patrem se quems jubentem, non in tumulum aliquem, sed in montem virtutum, onustus lignis continentiæ. Per quæ in ara cordis desiderii ad Deum ignem accen dens, se hostiam præbuit acceptam. Invenio autem eum valde esse Jacob imitatum, non solum in eo quod non fictis moribus varie vitam suam insti tuerit, sed etiam in eo, quod recessit a patria, et in aliena regione degere statuerit: sed non propter cohabitationem mulierum, sororum, sed propter vir tutum sororum desiderium, contemplationis, in quam, et actionis; ut actione particeps esset con templationis, et quæ quidem ad unum fontem, nempe ad primum bonum, referuntur et erigunt; per quas multiplicatione insignium, non a ratione alienarum pecudum, sed ratione præditarum, eva sit insignis inter patriarchas. 35. Aaron fuit primus pontifex, sed typici et umbratilis tabernaculi. Hic autem veri, et cujus illud erat figura. Cum Mose fuit Dux novi Israelis. Cum Samuele fuit sacer ab infantia, et ad sene etutem usque Deo serviens. Imitatus est Davidis mansuetudinem, et, si vis, etiam fortitudinem: ut qui nou adversus Goliath, hominem quemdam ma gnitudine corporis gloriantem, se recte gesserit; sed adversus Goliath qui percipitur intelligentia, malignum, inquam, et carnis, expertem dæmonem, cum virga continentiæ egressus est virga fidei, et præclarum erexit tropæum. Elias effugit insidias Jezabelis. Hic autem insidias impudentis peccati. Habuit cum Eliseo duplicem Spiritus gratiam, ut qui mouasticis et sacerdotalibus donis esset orna tus. Et ut eos, qui intercedunt, omittamus propter multitudinem, Joannis, vitam non agens solitariam, in media eivitate imitatus est philosophiam. Hie quoque quod ad se attinebat, habebat mensam absque ullo apparatu, et hic ex pilis contexta vesle corpus legebat, et veluti quadam pellicea zona, nempe perturbationum animi mortificatione, lum hos suos constringebat, et ad eum confluebat non una civitas, neque una gens, sed turbæ plurimæ populo frequentis civitatis, collectæ ex omne genus gentibus et civitatibus, tam orientales, quam occi dentales; non aqua tingendæ, sed spirituali puri ficandæ mysterio, quod peragebatur divinis instru mentis illius manus et linguæ, et initiabat eos, qui dignabantnr communione deificæ participationis. 36. Apostolorum autem sequens doctrinas et traditiones, et eis suam, vitam semper componens, factis germanum confirmavit martyrium, in quod martyrum zelum haberet pro pietate, et quotidie sua moreretur conscientia; monasticorum laborum diuturna et acerba perpessione: quod martyrica virtute nulla in re est abjectius. Omnium ergo sanctorum et justarum, illorum quidem mores, horum vero cursum, aliorum autem actionem, mul vero omnium ad priínum bonum, vehementis simum et constantissimum imitatus est desiderium. Quo nunc aperte fruens, protegas et defendas, o

Chapter VCaput V

col. 197–198page 10 of 10
Caput IIICaput IV
PG 106:197Ανδρέου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας ἐπιστολή. Κυρίῳ μου ἀδελφῷ καὶ συλλειτουργῷ. Πολλάκις αἰτηθεὶς παρὰ πολλῶν ἐξ ἀγάπης, μείζονα τῆς ἐμῆς δυνάμεως ὡς ἐσχηκότων ὑπόληψιν, Αποκάλυψις μὲν ἔστιν ἡ τῶν κρυπτῶν μυστηρίων δήλωσις, καταυγαζομένου τοῦ ἡγεμονικοῦ εἴτε διὰ θείων ὀνειράτων, εἴτε, Εἰς τὴν τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου ἀποκάλυψιν ἐξήγησις Ωριγένους, θαυμαστῶς τὴν ἀσάφειαν ταύτης εἰς φῶς παράγουσα. οἶσθα καὶ αὐτὸς, πᾶσα θεόπνευστος Γραφή,
Page scan enlarged

Notebook

Full View