esse e quorum monumentis occasione accepta, nos ad hoc consilium venimus: sicuti multas quoque sententias ez corumdem scriptis mucuavimas, hisque nostris Commentartis inseruimus. Et cap. 1: Atque hæc hactenus, quelenus consial nostram Expositionem, sanctorum Patrum vocibus atque sententiis neutiquam adversari. Cap. 17: Qui vero receptiorem doctorum Ecclesia sententiam secuti, hæc tanquam futurorum prædictionem accipere matunt, etc. Cap. 23: Cæterum per montem magnum diabolum designatum arbitramur, id quod quibusdam quoque doctoribus visum est. Capite 30: Per hos testes, plerique doctorem acceperunt Enock et Eliam, qui sub sæculi finem accepturi sunt a Deo, etc. Qui ergo sic loquitur, non sæculi v sed ix ut plurimam omnibus einanctæ naris videbitur. Præterea perpetuus est in citatione et appellatione vete ram. Cap. citat Epiphanium, et eodem capite Gregorium Theologum semel et iterum. Capitibus item 2 et 3 et 9 eamdem, quasi in Apocalypsim Commentarium scripserit. Capite 3 Epiphanium et Irenæum; cap. 13 Methodium; cap. 16 Eusebium Cæsariensem lib. 1x Historiæ Ecclesiasticæ cap. 8; cap. 18 Ire næum; eap. 33 Methodium; cap. 34 S. Antonium in Vitis Patrum; cap. 36 Methodium et Hippolytum, cap. 38 Hippolytum; cap. 44 in fine Dionysium Areopagitam; cap. 47 Vitas Patrum, quoad angelos custodes. Cap. 49 ambigere videtur an pœna dæmonum ac damnatorum æterna futura sit, Heet nihil definiat. Cap. 53 Hippolytum et Irenæum citat; cap. 63 Irenæum et magnum Methodium; capite 66 Epi phanium. Qui igitur hos omnes Patres ut fidei suæ regulam profert, ab illorum temporibus se multis annorum centuriis esse remotum indicat, se proinde bominem esse Græciæ mediæ vel inferioris. 2. At tribuit hie auctor Commentørium in Apocalypsim S. Gregorio Nazianzeno, idque non uno in loco, capiti bus nimirum 1, 2, 3 et 9. Cum ergo hujus Commentarii nullus veterum meminerit, non Hieronymus, ipsius Gregorii Nazianzeni discipulus, qui ejus Opera exacte recenset in libro de scriptoribus ecclesiasticis, cap. 127; non Suidas, qui ea exactissime prosecutus est in Lexico, verbo pηyópio;; non Photius in Bibliotheca: inde conjicimus auctorem hunc esse recentioris Græciæ, scribentem post Commentarium in Apocalypsim S. Gregorio Nazianzeno suppositum: qui mos Græcorum recentiorum fuit. 3. Allegat hic idem auctor cap. 44 Dionysium Areopagitam his verbis: Quod angeli phialus ira divina plenas, ex quatuor animalibus, quorum apud prophetam Ezechielem quoque fit mentio, accipiant: hoc secundum magnum Dionysium significat agibilium notitiam a primis, ordine quodam ad alios et aiios dimanare, etc. Ubi supponit opera divi Dionysii Areopagitæ, quem magnum Dionysium vocat, omnibus esse nota. Atqui nibil unquam auditum de operibus istis, ante collationem quamdam Constantinopolitanam anno 533 inter Catholicos et Severianos, allegantíbus hæreticis, Catholicis rejicientibus. Auctor ergo qui bo seribit, nec floruisse sæculo v, nec ad illud spectare potest, quo ignota omnino erant opera S. Dionysii Areopagitæ, quæ tunc a Severianis conficta fuisse Catholici credebant. 4. Hæc scribendi ratio ex laciniis veterum Patrum simul junctis sæculo 1x primum incepit, in eo invaluit, et usque ad sæculi hujus finem continuàvit. Justa enim Trithemium, Walafridus Strabos anno 830, Glossam ordinariam in Scripturam sacram ex fragmentis sanctorum Patrum, totam collectam scripsit, a seipso nihil proferens, qui, abbas Fuldensis anno 842 factus, anno 849 mortuus scribitur. Jonas quoque, episcopus Aurelianensis anno 821 factus, circa annum 830 libros tres De institutione laicorum composuit, ex sententiis veterum Pa trum integre collectos, quos ex mss. codicibus Lucas Acherius Parisiis anno 1665 in 4 tomo 1 Spicilegii edendos sategit. Post annum 850 Photius ille magnus, adhuc laicus exsistens et officiis imperii publicis ab imperatore occupatus, Mupió6:62ov sen Bibliothecam ex scriptis ccLxxx veterum opusculis collegit, in qua omnia fere verbotenus ex aliis accepta, si censuras paucas præmissas operibus, quæ simul com portavit, excipias. Circa annum 870 Anastasius, Romanæ Ecclesiæ bibliothecarius, scripsit Historiam Ecclesiasticam seu Chronographiam Tripartitam, ex Georgii Syncelli, Theophanis confessoris et Nice phori patriarchæ Constantinopolitani Chronicis, ab ipso e Græca lingua in Latinam translatis, maximam partem desumptain: quod ipse in Præfatione ingenue fateri non erubescit. Jure igitur merito cum Andreas Cæsarea Cappadocum archiepiscopus, eadem methodo Commentarium suum in Apocalypsim scripserit, anno 840 vet circiter assigirandus videtor. Hæc ad confutationem Guilielmi Cavei diffusius a nobis scripta sunt. Alia quoque Commentaria Andreæ attribuuntur a Caveo ad annum 500, quo eum assignat, tomo II seu parte 11 Historie litterariæ præter Commentarium in Apocalypsim præfatum; nempe Therapeuticam spi‐ ritualem scripsisse asserit, ex cujus libro secundo fragmenta quædam habentur in Eclogis asceticis Joannis patriarchæ Antiocheni, folio 38, pag. 2, ab his verbis: Пoŭ al fuɣal µεtà thy Exôŋµlay toū cúsfato, árépyovtat, de quibus vide Lambecium libro ♥ Commentariorum, codice ms. theologico Græco 251, num. 1, pag. 105. Atque eædem illæ habentur in Nova Bibliotheca mss. codicum Græcorum Latinorum atque Gallicorum, seu Specimine antiquarum lectionum Græcarum, Latinarum et Gallicarum, ex mss. codicibus Regiæ Galliarum Bibliothecæ potissimum collecta, et edita a Philippo Labbeo Soc. Jesu, Parisiis anno 1653, in 4, apud Joannem Henault. Illic parte 11, pag. 82, Andreæ archiepiscopi Cæsarea quæstiones ex libro Therapeuticon, quo abeant animæ post mortem corporis, in Regio codice ms. Græco 930, quem oscitanter Andreæ Cretensium archiepiscopo assignasse me recordor. At Petrus Lambecius libro 111 Commentariorum bibliothecæ Cæsareæ Vindobonensis pag. 40 Com mentaria duo alia ipsi attribuit codice ms. theologico Græco 26 his verbis: Vicesimus sextus codex manuscriptus Theologicus Græcus est chartaceus, antiquus, in folto, constatque foliis 329 et ab Augerio Busbechio, ut ipse solita propriæ manus subscriptione testatur, Constantinopoli olim comparatus fuit.

quæ in evangelistas et Actus apostolorum, quæ supersunt, describerentur, conferrentur. Cæterum cum animadverterem, Chrysostomi ad Joannis Theologi Apocalypsin nibil exstare, commodumque in serenis simi principis nostri bibliotheca Andreæ Cæsariensis episcopi ad illam ipsam commentarius Græcus, qui bactenus in bibliothecis conclusus delituerat, sese obtulisset, ab instituto nostro minime alienum sum arbitratus, si illum Chrysostumo comitem adjungerem, in eo Giberti Veronensis episcopi exem plum secutus, qui OEcumenio olim, Aretæ (qui nostro Andrea ætate inferior est) collectanea in Apoca lypsin appendenda curavit. Nactus itaque alterum Andreæ Cæsariensis exemplum ms., id negotii Friderico Sylburgio, doctrinæ et diligentiæ eximiæ viro, dedi, ut archetypum utrumque compararet, verborum discrepantiam observaret, notisque et indicibus illustraret. Ad postremum sacri hujus operis ubi pervenit, a Deo O. M. appellatus, vi morbi manum statim de tabula, mihique cursu, quod aiunt, lampada tradi dit. Postremo itaque viri hujus mihi amicissimi posthumo fetui, opera nostra in auras producto, tutores quærendi cum essent, vos nominare visum fuit, quos si vixisset ipse parens L. M. Q. nominaturus fuisset: quippe quem vestrum alil ovµµaðŋthy habuerunt modestissimum, alii præceptore fideli usi sunt reliqui vero, qui ipsum prius minus noverant, ubi eum cognoverunt, propter raram eruditionem et in defessum erga remp. litterariam studium amarunt, et jam ipsius memoriam laudibus prosequuntur. Quod superest, viri nobilissimi, ao patroni, vos vebementer etiam atque etiam rogo, ut hoc meum consilium, et for whow; officium in bonam partem accipiatis, laboribusque nostris, quod facitis, favere perga tis. Valete. De Apocalypsi Joannis Hieronymi testimonium in epistola ad Paulinum. Apocalypsis Joannis tot habet sacramenta, quot verba. Parum dixi pro merito voluminis; laus omnis inferior est in verbis singulis multiplices latent intelligentiæ. De horum commentariorum auctore Theodorus Peltanus interpres in epistola dedicatoria. Cum bic Apocalypseos liber tot abditis mysteriis sit gravidus, totque implicatus tenebris et difficulta tibus, utiliter meo judicio operam collocant, qui, veterum theologorum vestigiis insistentes, explicationì illius viriliter incumbunt; tantisque illis obscuritatibus et tenebris lucem aliquam afferre contendunt, et quæ vel ipsi apud se non absque labore meditati sunt, vel apud alios orthodoxos et eruditos interpretes studiose observarunt, liberaliter in medium conferunt. Inter hos autem vel primum, vel primo certe pro ximum locum promeretur Andreas Cæsare Cappadociæ archiepiscopus. Nam etsi ante ipsum Justinus martyr et philosophus, et Irenæus Lugdunensis episcopus, et alii præterea nonnulli Apocalypsin expo suerint, nullus tamen uno hoc Patre aut copiosius, aut eruditius, aut luculentius hoc præstitit. Quamobrem haud indignus nobis visus est, qui in linguam Latinam converteretur, et ad communem Ecclesiæ usum in lucem ederetur. Quamvis enim homo Græcus et Cappadox, et quod ad hæc loca attinet, hospes quoque et peregrinus sit, nihil tamen aut erroneum, aut barbarum, aut circulatorium sonat: quin miram potius pietatem ubique spirat, magnamque in singulis propemodum pagellis eruditionem, et singularem insuper ab omnibus hæresibus et hæreticis animi alienationem ostendit, maxime vero ab Origenistis et Chiliastis, qui Ecclesiam Catholicam per id tempus præ cæteris infestabant. Fuit itaque commentarii hujus auctor non modo insignis episcopus pastorque apprime vigilans et fidus, ut testantur quotquot vitam illius vel obiter attingunt, verum egregie quoque pius magnaque divinarum humanarumque litterarum eruditione ɔrnatus, et acer denique hæresum et sectarum omnium hostis. Idem Peltanus in epistola ad Lectorem. Quis commentarii hujus auctor exstiterit, candide Lector, satis, opinor, ex titulo toti operi præfixo aperte constat. Quo tempore autem is vixerit, aut Cæsariensi Ecclesiæ prefuerit, id certo nondum com peri. Basilio Magno ejusdem sedis antistite posteriorem fuisse extra controversiam est, ut qui non semel in hoc commentario nominetur. Cæterum ad libri hujus interpretationem, præter utilitatem quam inde ad Ecclesiam redire posse sperabam, duo præcipue me impulerunt: operis brevitas, seu verius cjusdem mediocritas, et codicum præterea Græcorum non vulgaris commoditas. Nam præter præsidia, quæ ad eam rem subministravit amplissima illa principis Bavariæ bibliotheca, singulari favore et benevolentia nobilis et senatorii ordinis viri, domini Quirini Rellingeri, aliud pervetustum exemplar ex reipub. Au gustanæ bibliotheca impetravi: quod sane plurimum mihi contulit. Quamvis enim quæ ducalis bibliotheca suppeditaverat, ad id, quod institueram, sat esse potuerint, attamen Augustanus codex multis locis per quam opportunus mihi fuit. Habebat autem is non Andreæ Cæsariensis, sed Methodii titulum: veruni id minus recte, si quidem commentarii hujus architectus, cum in ipsa præfatione, tum alihi persæpe Methodium nominat: nihilominus tamen qui Græcorum librorum indicem confecit, culpa omnino caret.