errorem ducantur, si fieri potest, ctiam electi, sunt variæ ac multiformes ejus terhnæ ad seducendos et pelliciendos Del servos. Cumque se ac suam sectam Christianismo cæterisque legibus omnibus præponat, an non se extollit supra omnem qui dicitur Deus aut numen? sedens sive imperans in templo Dei, vel ubi prius erant Ecclesiæ Dei, aut viva Dei ten:pla. Qui etiam fecit ut dicitur Apoc. xit, ignem iræ Dei descendere in terram, juxta illud psal. xvii: «Ascendit fumus in ira ejus et ignis a facie ejus exarsi, car bones succensi sunt ab eo.» Aut in conspectu hominum dicitur hoc fecisse, id est quod ait Apostolus, ◄ In prodigiis mendacibus, › quia volens occultare morbum suum caducum, dicebat se cadere ex illustra tione angeli de cœlo ad se descendentis sibique loquentis: de quibus angelis psal. cu et Heb. 1 dicitur Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos flammam ignis. › Dedit etiam spiritum imagini bestiæ, faciens ut loqueretur, quando legem suæ sectæ omnibus magno cum herrore promulgavit: hoc etiam modo faciens omnes adorare imaginem besti.e, et ut qui non haberent characterem bestiæ non possent emere aut vendere: quando dixit se missum a Deo in gladio, jubens omnes trucidari qui suam non sus ciperent sectam. Rursum non obstat quod vulgo dicuntur Enoch et Elias venturi ut sese illi opponant ac eum convincant, propter id quod dicitur Apoc. x1: «Et dabo duobus testibus meis, et prophetabunt;» quod ideo de Elia interpretatur Aug. xx. De civit. Dei, cum aliis pluribus, quia Malach. Iv dicitur: ‹ Mil tam vobis Eliam prophetam antequam veniat dies Domini. Alterum vero faciunt Enoch, quia Gen. v et Eccli. XLIV dicitur Enoch translatus et non mortuus, sicut Elias curru igneo in cœlum vectus, IV Reg. 11. Primum autem non dicitur hic nec alibi in sacris Litteris quod illi sint futuri testes: quod si etiam ad mitteretur, non oporteret quod adversus ipsius personam pugnarent, sed satis esset quod adversus ejus sectam sive priorem bestiam, aut etiam adversus gentilismum: maxime quod si bæc Joannis revelatio ordine procedit, de horum prophetia et morte illata a bestia quæ ascendit de abysso, ac eorum resur rectione narratur capite xt, tempore videlicet sextæ tubæ: porro bestia quæ Antichristum designare di citur, habens duo cornua similia agni, cap. xii ac tempore septimæ tubæ dicitur ascendere de terra, eo quod si purus homo quanquam adventus ipsius fuerit secundum operationem Satanæ. Porro Hieronymus super quartum caput Malachiæ, Judæi, inquit, ac Judaizantes hæretici dicunt Eliam venturum ante suum eldŋµµévov,» quod ex eo ostendit quia discipuli Matth. xvn interrogarunt Dominum: «Quid ergo Scribæ dicunt quod Eliam oporteat primum venire: > sed illorum falsam esse opinionem ostendit Christus eum respondet: ‹ Elias jam venit, et non cognoverunt eum, sed fecerunt in eo quæcunque voluerunt: › statimque sequitur: «Tunc intellexerunt discipuli quod de Joanne Baptista dixisset ipsis. › Hieronymus autem eo loco per Eliam intelligit prophetiam, sicut paulo ante legem per Mosen. Siquidem per legem ac prophetiam convertenda erant corda patrum Abraham, Isaac et Jacob, id est sequentium eos et ab illis descendentium, ad Filium, ad Christum qui ab eis carnem sumpserat. Rursum Matth. x1, loquens de Joanne, ‹ Hic est, inquit, de quo scriptum est, Evee ego mitto angelum meum qui præparabit viam tuam ante te,» quod erat officium Eliæ et de eo intelligebatur: ideoque quod Malach. ¡v de Elia dicitur, quod convertet cor patrum ad filios, Gabriel, Luc. 1, annuntians Joannis conceptionem, dicit in eo complendum. ‹ Ipse, inquit, præcedet ante illum in spiritu et virtute Eliæ, ut convertal corda patrum in filios. › Hic est Antichristus de quo dixit Christus Judæis, Joan. v: ‹ Ego veni nomine Patris mei et non recipi is me; si alius venerit nomine suo, illum recipietis.» Siquidem huic Judæi tributa ultro dederunt, et binc est quod illi nationi nunquam fuit infestus. Et sicut Christus in persona quidem apparuit in sola Palæstina, sed postea per suos discipulos percurrit mundum universum; ita ethic in sola Sabæa Arabia provincia in persona apparuit, sed per principes sectæ suæ sequaces plurimas provincias ac regua occupavit. Cujus extrema persecutio, id est, postremum eorum cum Gog et Magog prælium simul cum præcedenti ad id apparatu, fieri potest ut duret per tres annos et dimidium, quanto tempore communiter dicitur duraturum ejus imperium, propter id quod dicitur Dan. vii, sanctos tradendos in manu hujus bestiæ usque ad tempus et tempora et dimidium temporis; et quia Apoc. x1 dicuntur gentes calcaturæ civitatem sanctam mensi bus quadraginta duobus; et cap. x11 dicitur mulier quæ fugit serpentem alenda a Deo in deserto diebus mille ducentis sexaginta, et paulo post dicitur eadem ibi ali per tempus et teinpora et dimidium temporis; et etiam quia tanto tempore dicitur in hac vita prædicasse Christus. Alii tamen aliter interpretantur tem pus et tempora et dimidium temporis. Neque enim possibile esset ipsum tam parvo tempore obtinere tam multa regna ac provincias. Post hanc autem extremam persecutionem plenitudo gentium intrabit, et tunc omnis Israel salvus erit, ut habet Paulus, Rom. xi. Quanquam enim etiam antea, cessantibus hæresibus ac persccutionibus, in diuturna pace et cultu Dei vixerint, quæ etiam dicitur resurrectio prima: multo tamen magis, postquam extremo illo prælio redegerit Dominus ad internecionem omnes suos inimicos. Quanto autem tempore duratura sit hæc pax et securitas ante mundi consummationem, hominibus in certum est, sed, sicut ait Christus, Matth. xxiv: ‹ De die illo et hora uemo scit, ne angeli quidem cœlo rum. › Id solum constat quod longa illa pace ac securitate, plurimi rursum Dei cultum relinquent: et tune, ut ait Apostolus, I Thess. v: ‹ Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet. ‹ Cum enim dixerint,» Pas et tuta omnia, tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut dolor partus mulieri prægnanti, nec effu gient; quod et Christus pluribus in locis dixit, ac frequentibus parabolis adumbravit. Quod autem vulgo dicunt illum de tribu Dan oriendum, propter id quod dicitur Gen. xlix: «Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita, mordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro;» quod tamen alii probabilius

DE SS. MARTYRIBUS SAMONA, GURIA ET ABIBO. (Surius, Acta SS. 15 Nov., tom. IV, ed. Colon., p. 345.) I. Quomodo vester vobis se animus habet, sacer horum virorum certamina, tanquam in tabellis qui grex? qui diem festum hunc splendidius Christi confessoribus agitis, quando externa etiam multa vos uti video lautitia, summaque cum hilaritate sacrum hunc locum occupare. Numquid fortasse, quæ in vobis imperium obtinet mens, sensim a rebus deflexa suis, per sensus effunditur, et in ea etiam, quæ oculorum subjecta sunt sensibus, dissi patur? An vero cum paululum hæc, blandientis cu jusdam catelli more, sensui adulari permiserit, ipsa in sua gaudens altitudine, pulcherrimis sibique pro priis spectandis rebus movetur afficiturque, et re jiciendis voluptatibus corporis, proprium Christi martyribus vere natalem celebrat diem? Si bæc ita se habent, et victoribus his honorem istum haben dum censuistis, atque ita diem festu:n celebrare contenditis, ‹ Venite, exsultemus Domino, jubilemus Deo salutari nostro,» qui pridem etiam servos suos velut passerculum quemdam de laqueo venantium eripuerit, et nunc in ipsa anni conversione, optato gaudio nobis allato, sacris eorum certaminibus quo dam hilari veluti convivio, studiosius nos exci pure voluerit. II. Et quid hoc est? Id nempe, quodcunque animi vires confirmat, et spreta laudabiliter mul titudine imperita, ad illas alterius vitæ mansiones erigiturque, alis veluti quibusdam omnium pru dentissime in altum evectum. Talis est enim mar tyrum festus dies, tale victorum nostrorum thea trum, talia sunt ea, quæ abs se allata nobis, illi convivis suis apponere statuerunt: quando non hoc modo epulari, lætitiæque indulgere, sed uni ventri turpiter deservire, qui, quidquid in eum quis studii contulerit, in secessum emittit: et ve stium mutatione alios vicissim alios superare con tendere, non solum res generosa non est, ejus modique, quæ moribus disciplinæque nostræ con veniat, sed ab ipso etiam est convivatorum sensu menteque alienissima. Hæc igitur cum ita sint, cumque nos quo pacto diem festum oporteat ce lebrari antea jam denuntiarimus, nec sine spe fore, ut, jactis in terram bonam, animarum videlicet ve strarum cogitationes, orationis seminibus, multipli ces simus spicas messuri: agedum, age, inquam, præclaro facto jam hoc orationis initio, ea vobis deinceps proponamus, quæ diei festo celebrando con veniant. At enim desideratis, video, ut fortissimorum busdam a nobis depicta, omnibus spectanda pro ponantur, quod ad diei festi celebrationem his ac commodatius esse nibil videatur. Hoc igitur et fa ciamus. Tametsi ad pingendum nobile adeo học argumentum idonea sine dubio pigmenta nobis non suppetunt, ut ex invicta martyrum constantia di vinus in animos nostros fructus perveniat: quo eorum videlicet æmulatione excitati, oppugnato pro viribus impotenti animi vitiorum dominatu, pe rennem vobis ex maxime divina ista certatione gloriam pariatis. Sed agedum apponamus jam vo bis, quæ habemus, idque quatenus facultates no stræ patiuntur. Cæterum qualiacunque sint ea, col lata cum studio, prorsus placitura non dubito, præ sertim qui sciani non solere a legitimis et æquis rerum æstimatoribus filiis repudiari parentum fa cultates, sed propterea iis charas esse, quod sint paternæ. Simili modo etiam pauperi non sit qui vi tio vertat, si qui comessandi causa ad illum acces serint, do ea, qui sibi præsto fuerit, copia ipsis largiatur. III. Sane quidem Gurias, Samonas et Abibus, el nati sunt Edessæ, et educati. Porro Edessæ hujus (quæ quidem urbs est in Mesopotamia) nomen cum pacis admodum ante his martyres cognitum esset, ab iis ita celebre factum, illustratumque est, ut una cum eorum fama per universum se orbem terra rum diffuderit: neque vero iis intra urbem domi ciliam fuit, sed in agro extra, ubi videlicet tran quilliorem vitæ hujus negotiis vitam essent ac tori, procul a civilibus turbis remoti, quæ certum animi in religione propositum perturbare solent, atque pervertere, neque spatium dare, ut pulchritu dinem suam velut in speculo valeat contemplari ac si quid sit, qnod ei officiat, et ignoretur, id per videre possit atque corrigere. Idcirco igitur grala his valde vita fuit agrestis: in qua etiam assidui, una cum Propheta illud, solitarii, donec transea mus, oninium pulchrrime renuerunt. IV. Sed enim Guriæ præcipuum in vita studium, meditatio et continentia fuit, quæ'diuturna consue tudine familiares illi ac peculiares facte, fecere, ut cognomento Continens appellaretur: neque enim tu eam aliter indicasses, nisi dum eum nominares, no mini etiam Continentem addidisses. At Samonas vi gentibus maxime et animi et corporis viribus, iisque

ORATIO DE SS. SAMONA, GURIA ET ABIBO. scerent: in forum non admittebantur: omni com merciorum jure excludebantur, quæcunque ante il lud tempus omnibus promiscue patuerant, tam pu blice, quam privatim: contrahere eis cum nemine licebat: magna in urbibus Cbristianorum erat so litudo in earum locum remetiores ab iis recessus succedebant, quos multitudo eorum, qui exagita bantur, complebat. Nulla in persecutoribus adver sus natu majores reverentia: nulla parvorum,» propterea malorum sensus expertium misericordia, ne iis quidem, quibus tribuit ipsa natura, ut pro. pter virium imbecillitatem, hujusmodi affectu plu rimum moverentur. Feræ immites omnes adversus Christianos, unaque in re tantum humani, quod quorum in animis piam de religione fidem concus, serant, iis, simul ut eos ad simulacrorum aras ad duxerant, liberam male vivendi potestatem permit tebant. Quo quidem nihil piis poterat esse perni ciosius. Gravis oppressam creaturam tenebat tem pestas, quæ nullam prorsus secuturæ tranquilli tatis significationem daret, nullar ve meliori* status miseris affulgere spem sineret ex his, quæ præditus, quæ qui habent, eos libenter Spiritus communibus se, quam 'sacris conventibus: immi sanctus suis solitus est choris aggregare, quippe cum juvenes hortetur ut se senioribus adjungant, ut victoriæ una carmen concelebrent: his, inquam, ille præstans animi et corporis viribus, ad Guriam se contulit, ejus vitæ studia propius imitaturus, ac si posset, etiam superaturus. Cæterum qui ab solutam illis choream conficiebat Spiritus sanelus, tertium etiam præterea quærebat, qui cum numeri paritate eam similitudinem, quæ sibi cum Patre et Filio est, perfecte in choro ipsorum exprimeret, lum etiam numero firmitatem concordiæ stabiliret. Ita que (o felicitatom!) etiam invenit Abibum: qui, ta metsi·utroque natu minor erat, tamen quod ætati deerat, supplebat non eo solum, quod pervestigatis utriusque ipsorum vitæ institutis, in animum in duxit, ut in eodem se una cum iis curriculo exer caret, sed eo etiam, quod sacro diaconatus ordine insignitus, magnum iis, quibus se socium adjungere festinaret, ornamentum afferret. Medium enim his se cum inservisset; unaque cum iis apud domi num, cui ministrabat, fidenter egisset, piis quietem a persecutoribus conciliavit. Siquidem post illud tempus nostra sanguine martyrum rubescere desiit terra, pulso nimirum regno Licinio, Constanti noque in ejus locum substituto. Quo quidem iın peratore Romana res florere amplificarique cœpit, quique primus e regibus omnibus impietatem aversatus, pietatem palam est libereque professus. sunt consecuta. VII. Nec ipsa Edessa communium temporis illius calamitatum immunis fuit. Gliscebant in pios quo tidie ærumnæ: et impietatis procella, quæ civila tem invaserat, effecerat, ut omnes jam de vita pe nitus desperarent. Domus singulæ suos scrutatores habebant, tam quæ in illustri positæ civitatis loco, quam quæ quod in obscuro esse viderentur, tutum antea latere volentibus perfugium præstare solitæ erant. Neque ipsi etiam agri hujus erant tempe statis expertes: siquidem nihilo tolerabilior in his, quam in oppidis, miseriarum erat fluctuatio, simi libusque, bic atque illic, periculis pictas veluti tempestate quodam jactabatur. V. Hujusmodi præditi virtutis insignibus Gurias et Samonas, non jam Edessæ tantum, atque ejus Kuibus cogniti erant, sed in exteras etiam terras longe lateque se eorum fama propagabat: erant que hine Christianis lætitia ac decus, illinc Græcis tristitia et dolor vehemens, ac quidquid denique mali creare solet invidia. Quamobrem non ferunt illi illustrium gloriam virorum per universam Syriam diffusam. Diocletianus erat eo tempore Ro manorum imperator: qui cum non satis magnain se adeptum ex subactis imperio cunctis gentibus gloriam existimaret, illud longe sibi præclarius fu turum putavit, si Christianos eorum voluntate ad sententiam suam traduxisset, aut recusantes fundi tus delevisset: ut sublatis qui Deum intelligerent, sublatis etiam, qui incruento sacrificio bonitatem e custodia educebantur, quippe cum nihil adversus facerent, liberum dæmonibus suis sacrificium pos set offerri. Hinc ex regiis litteris, quæ quoquo versum per universam Romanorum ditionem mittebantur. et piis pernicies parabatur, et ignominia contraque impiis, qui muta et ma nufacta simulacra venerarentur, honor et salus spondebatur. VI. Ad bæc judicum, injustorum, et cædem spi rantium aliæ post alias procellæ: quibus illud unum erat propositum, quemadmodum omnibus in rebus ¡is morem gererent, qui se misissent. Parati erant præcones, aperta subsellia, editiora exstruebantur tribunalia, omni circumquaque tormentoruun ge nero vallata. Interdictum erat Christianis, ne tam VIII. Eo tempore ipsi quoque Gurias et Samonas, hic fortitudinis, ille continentiæ laude insignis, com prehensi sunt, unaque cum iis ingens Christianorum multitudo carceri addicta, cum non esset qui redi meret, neque qui salvum faceret. Ac cæteri qui dem quibus aut nominis obscuritas, aut fidei ne gligentia causa erat ut contemnerentur, sine mora se impugnantes præ se ferrent, quod esset ad expu gnandum difficillimum. Verum Guriæ et Samonæ in gens, quæ eos comitabatur, solidæ pietatis gloria, causa fuit, ut diutius in custodia asservarentur. Ex quo quidem videntur mihi merito confessorum etiam cognomentum adepti: quod præmii loco iis deferri solitum est, qui Christi causa hoc modo citra necem male habiti sunt. Siquidem in ea tam diu feruntur permansisse, quoad vita functo priore principe, alter in ejus locum successit. IX. Verumenim afflictatio hic oblectamenti loco erat, et incommodorum perpessio philosophiam in eorum animis augebat, quæ quidem graviorum, quæ mox pro Christo essent excepturi, tormentorum

viam ad id, quod sibi proposuerat, occulte mu niret. Quin et nugamenta adversus illos verborum quædam contexit, sic propemodum astute ipsos aggrediens. XI. Nolite, inquit, putare vos, me animo esse præduro, ejusmodique, qui crudelitate et humano sanguine delectetur. Naturam revereor: miseret me cognationis, quæ mihi est vobiscum: et quam vis contrariam nobis religionis viam sitis ingressi, idque fortasse veritatis inscitia ducti, ac propterea in animum vobis induxistis, ut extrema omnia ferre libenti animo supplicia sitis parati: nihilomi nus ego quidem de hoc vobis ignosco, idque consi lii vestri imbecillitati tribuo: siquidem scio mor talium adhuc neminem exstitisse, qui quidem in consilio sibi capiendo nusquam errarit, quique cum in aliis optime senserit, in iis, quæ præcipua ipsi erant, non aliquando offenderit, atque iti maxime, ubi maxime se præstare confideret. Quc» circa, licet innumerabilia urgeant me regum jusea, nihilominus tamen malim, quoad fieri possit, cumm manifeste periculosa res sit, quidvis supplicii ipse subire potius, quam asperum in vos quidquam eff cere, usque dum fortasse duritia vestra mea tientia devicta, lenioribus vos verbis ab obstina tione ista deductos, in meam sententiam adduxero, cui ferociter nunc repugnatis. quoddam erat velut præludium: quin alios etiam exemplo suo excitabant, quippe cum docerent cam, quam quis vere profiteretur, fidem, neque rebus asperis, quæ Christi causa maxime intentarentur, frangi, neque malorum perpessione ulla debilitari neque enim permissurum justum certaminum ar bitrum ac moderatorem, ut ea aut semper durarent aut majora essent, quam ut iis ferendis quis esse par posset: præsertim si Paulo habenda sit fides, qui ipse rerum arcanarum et inspector fuit, et præ dicator. Et si labor est multus, at nondum tamen est tantus, imo longissimo intervallo minor, quam ut cum eo, qui in nos postea revelandus est splen dor, ulla ex parte merito queat comparari. Atque hæc quidem illis hoc modo. Verumenimvero quo niam oportebat, ut perfectioribus multo laboribus se darent, et ad nobilitandam etiamnum magis ip sorum gloriam, re ipsa superioris suæ exercitatio nis perspicuum omnibus ederent documentum ſurebat rabie incitatus adversum Christianos is, qui paulo ante missus provinciæ regendæ fuerat præ ses. Porro rabies illa id unum spectabat, quemad modum ei, a quo missus fuerat, omnibus in rebus gratificaretur. Itaque nihil prorsus omittebat eorum, quæ eos præstare par est, qui furoris sui sociis omnibus in rebus inserviunt. Ad tri bunal rapti altæ indolis viri sistuntur, pietatis suæ pœnas daturi. Cæterum quæ magna evin animorum elatione, magnoque cum spiritu, adver sus bunc dicta tune fortiter a martyribus sunt, ex quibus et præsentis fortunæ inconstantia deridere- quæ vobis extrema reliqua est, vitæ parte eam ja tur, et eorum, quæ in posterum parata sunt, bono rum gloria magnifice prædicaretur (tametsi mar garitarum nobilitas ante suilli generis homines pro jiciebatur), aut quemadmodum ipse etiam Judex, dum eos tentat, qui tentationibus vinci non possunt, invictam eorum animi constantiam astute subver tere conabatur, longum utique esset persequi ora tione: nihilominus tamen, ut quantum ad intelli gendum sit satis, quales illi fuerint, doceamus, ne egregiæ martyrum palæstræ prorsus simus expertes, neve ejus rei, quam ex omnibus pulcherrimam speravimus, jacturam faciamus, tales erant, aut his similitudine quam proximi. X. Blande agebat cum viris sanctis is, cui judi candi potestas obtigerat, seseque modo, ut qui nocere eis nollet, ad lenitatem dahat: modo sup plicia differebat, ne animi sævitia ea iis accelerare videretur, qui ad quævis perpetienda ipsi erant paratissimi, nullaque re magis quam supplicil mora offendebantur: verum apparebat facta di ctis esse contraria, quippe cum non humanitatis ea essent, quæ ab eo flerent, sed immanitatis animi non benefici, sed malefici: siquidem ex moræ hujusmodi interpositione apparebat, eum eorum animi firmitatem roburque sensim velle labefactare, et ardorem restinguere, quo videlicet postquam ex hujusmodi ampliationibus recens ala ritas illa veluti deferbuisset, consopitaque esset, XII. Quem enim sacra vestra non moveat cani ties, Guria, quæ in vobis undique apparet, quam que continentia conspicuam facit, cum in ista, ctari animadvertat? Quis porro non Samonæ inte gras animi et corporis vires summe admiretur, perpetuoque laborum sibi eum habere omnium socium desideret? Valeant judiciaria subsellia, di vitiæ, honores: quamvis enim hæc illecebris suis blande ad se animos omnium alliciant, perma gnumque ad bene beateque vivendum habere mo mentum videantur, nihilominus tamen, quando vos ista morum probitate, modestiaque viri ita facien dum censetis, placeat mihi quoque omnia ex for tunæ temeritate pendere, qua commutata, ea quo que commutari necesse sit. Videte, qualem me adversus vos geram: donate hoc mihi, ut meliora de vobis possim sperare. Tu, Guria, adhibita tibi in consilium ea, qua pollere solitus es, prudentia, summaque eademque spectata omnibus ista animi tui magnitudine gravitateque. Tu vero, Samona, solido a te isto ac vivido corporis robore tuo ad regis culturam translato (id quod etiam futurum, hesterna die divinæ mihi Sibyllæ confirmarunt); nolite, quæso, ita crudeliter duriterque vestris, quibus vos natura largiter auxit, bonis abuti. Nam a me quidem misericordiam adversum vos aufertis vos vero in turpissimam necem compingitis, ac maleficos homines imitamini, qui misere volentes ipsi sibi mortem consciscunt. Atque hujusmodi quidem astuti judicis et ratio et oratio fuit. XIII. Quid vero viri fortissimi imperterritique?

ORATIO DE SS. SAMONA, GURIA ET ABIBO. clorum præceps ruit. Mirabili igitur incensus ira cundia, iis celeriter ad se accersitis, quorum ma nus est istiusmodi carnificinas exercere, mandat, ut fune altera manu religatos martyres, diu ita sublimes teneant: quibus præterquam quod totius corporis pondere gravati divellebantur, ad majoris etiam præterea sensum doloris, intolerandum pe dibus aptari pondus jubet. XV. Norunt plerique, sed omnium maxime me dicinæ artis periti, qui naturæ arcana ipsi subti lius indagarunt, quam intolerabilis illius sit cru ciatus dolor in quovis animante, si extrema aliqua sui parte suspensum teneatur, atque in eam unanı universum corporis totius pondus recumbat quippe cum ossium compages in eo sint, ut jamjam discludendæ sint, nervique ipsi sint præter modum distenti, et musculi distracti, et totus ipse corporis truncus suopte atque alieno etiam pondere diductus constringatur: deinde `cum naturalis humor una cum animali spiritu, qua quidem in exteriores partes coarctetur, qua vero propter meatuum con Easdom ¡i nimirum ad eum capiendum artes adhi- abjecta persona, aperta impudentia in necem san buere, quibus fretus ille, eos se dolo capturum sperabat. Nam quid est, inquiunt, quod tantopere a,sententia nostra nos valeat dimovere? Numquid vehemens fortasse instabilis vitæ hujus cupiditas? Sed quidnam est, quæso, ex omnibus, quæ in ea habentur jucunda, quo animus noster queat per moveri? Annon animadvertis nos optimos vos testes habere, cujusmodi hoc sit, quo sum circum amictus, corpusculum, quam paucissimis ad se in vita tuendum contentum, et expedito Christi militi perquam simile, qui ad omnia tribuni jussa exsequenda sit quam paralissimus, quique velut super tenuissima rate, vitæ hujus pelagus trans mittat, ne qua re gravante impedita illa, neces sario cursum tardius conficiat? Unde igitur a sententia me mea poteris revocare? quibusve ca pere blandimentis, ut me res vitæ hujus permo veant, qui maximæ illius jam parti mortuus sum? quippe qui voluptatibus contemnendis ipse in volED tariam me mortem tradiderim, atque hoc ipsum, quod nunc vivo, eo vivam, quod ejus injussu, qui me in vitam induxit, nolim exire de vita. Siquidem cum jubemur exspectare, dum vinculum solvat, a quo nimirum in eam fuimus illigati. Et quid, ob secro, nonne boc summæ esset dementiæ, quibus juvenis nuntium remisissem, his denuo cupidita um velle irritare, alque ea, quæ jampridem omni bus, qui ea vellent, libens dimisissem, gratiæ loco nunc cupidius appetere? præsertim cum illud esset incertum, an diu simul ac ea essem adeptus, eis mihi secure per otium frui liceret. Sed ut adempta prorsus sit omnis de hac re dubitatio, haud dubie is degeneri illiberalique se esse animo ostendat, qui rebus æternis caducas anteponat, stabilibus que, ac permanentibus ea, quæ citius diffluunt, quam consistere potuerint. Et quod quidem ad me attinet, hoc modo: Quo pacto vero etiam Sa monam hunc (pro eo enim loquor, quod is et animi sensuum, et præclaræ hujus peregrinationis mihi socius est) a sano suo animi proposito poteris avocare? XIV. Dices fortasse, non convenire adolescentem ætate integra, et viribus corporis valentissimis, stipationem egredi prohibeatur, gravior in animante excitatur doloris vis, inter cætera omnia hoc etiam ipso, quod exitus in elisione præcluditur, eoque magis, si distensio quæ fit, ex diametro exsistit, qui quidem longior excogitatus sit, quam sit quævis rectarum partium media linea. Tali igitur tantoque Satanæ ministrorum solertia comparato tormento, cum in co per dimidiatæ diei spatium, eoque am plius illi constanter perseverassent, ubi se nihil proficere impius judex animadvertit, a supplicio tandem relaxari, atque in obscurissimum carcerem trudi martyres jubet, ibique diuturna cos inedia macerari. Tum quæstio rursus, et tormenta longe omnibus iis, quæ præcesserant, graviora imma nioraque. XVI. Cæterum Guriam ille, utpote et senectute jam et inedia, et iis, quos paulo ante pertulerat, cruciatibus pene confectum, statuit tormentis am plius non divexare, ne, si id fieret, animam ille inter tormenta, priusquam voluisset ipse, et lentis eum pœnis affecisset, exspiraret, atque hoc modo vivendi finem facere, et ante præstitutam sibi vitæ spe ipsum maxima deturbaret. Siquidem existi diem, de vita velle decedere. Fateor, viget ille quidem ætate, sed Deo viget, unde et vigorem illum accepit: viget item viribus, sed hoc quoque inter res maxime laudabiles est, quæ ætate sunt integra, et viribus firmis, ea illi offerre, cui vetus etiam lex gratam victimam offert, vitulum novellum, et ætate florentem, cornibus nunc primulum se feras tru dentibus, et ungulis decorum. Talis etiam Samonas, tali etiam similiter immoletur, florenti etiamnum æætate, et nitenti facie: non autem in senectutem jam vergente, ne fortasse rugis etiam iusidiantium nobis aunorum corruptus, victimæ vitiet integri tatem. His auditis, astutus ille ac veterator, confe stim spem, quam conceperat, amisit. Quamobrem mabat se illum omnino aliquando tentatum, in potestatem suam redacturum, quippe aut blanditiis emollitum aut tormentis fractum iri animos ejus, aut denique fore ut, cum videret, quibus alii cru ciatibus afficerentur, alieno periculo disceret, quem admodum eos ipse, mutanda sententia sua, de clinaret. Verum Samonam, quod eum et javenem videret, et robustum, tormento denuo aggreditur atrociore longe, et supra quam dici cogitarique possit, majore, quam antea. Nam ex altero pedo capiteque eum sublimem statutum, pondere alteruni ferri incredibili in diversum distrahi jussit, quippe cui certum esset, illum prorsus hoc modo quain primum velle discerpere. Ex quo quidem factum

est, ut laxata coxendicis junctura, claudus ille glus munerarius, suosque athletas in æternis taber postea non sine causa remanserit. XVII. Sed cum hæc quoque viri fortissimi pro nihilo habuissent, omnemque ei penitus spem præ cidissent, fore ut ab eo unquam vinci superarique possent, denuo eos ille in custodiam compingit ubi cum aliquandiu permansissent, postea nocte intempesta iis caput amputari, ut hoc modo vitam relinquerent, jubet, Proh! quantæ sententia hæc lætitiæ martyribus fuit, non quidem ob eam cau sam, quod viderent hoc modo allatum iri finem acerbitatibus, atque ærumnis suis omnibys, seque tanquam ex jactatione et fluctuatione quadam pe renni in portus tranquillos' pacatosque perventu ros: sed quod iter illud inirent, uude mox essent cum Christo futuri, quicum etiam certissime se regnaturos sperabant, quemadmodum illius etiam in adversis ferendis vestigia fuerant imitati. Ac Guriæ quidem et Samonæ certamen victoriaque, talia ac tam insignia fuere. naculis collocat. XX. Sed quæ sunt hæc? nempe ubi quod suum est cnique præmium, pro merito tribuitur, et cu jusmodi hoc, scire fortasse desideras. Ejusmodi nimirum, cui simile nullum tam ante legem quam in lege quis possit ostendere. Qui hoc? nempe quod his eorum nemo par ruit, quod ex iis quilibet longo ab his intervallo superaretur. Siquidem in stitutis vivendi veteris legis præstabiliora sunt ea, quæ sunt secundum Christum: ex iis autem, qui post Christum fuere, nulli videri possint secundi, quippe qui inter martyres, martyres sunt, inter monachos monachi, inter sacerdotali dignitate præ ditos sacerdotalis dignitatis participes. Nam et certarunt, et ante susceptum certamen strenge se in pietatis cultura gessere, et sacri ordinis, pro pterea quod Abibus diaconus esset, omnes fuere consortes. Siquidem in societate quæ eorum quis que habet, ea communicat alteri, et mutuis offi ciis singuli ejus rei participes funt, in qua alter excollit. Quinimo (sed fortasse alicui nimius vi debor) si cum iis, quæ secundum Christum sunt, conferantur animadvertere facile poterimus, qui busdam in rebus eos superiores exsistere: marty ribus quidem, via ante martyrium monachəli monachis vero, martyrio: martyribus rursum, qui in militaribus aut civilibus se muneribus occupa rent, eo, qui ex sacerdotali dignitate splendor effulget. Talis beatis viris cursus fuit, tantus labor: hujusmodi in terris periculum, hujusmodi præmia celeberrimorum horum laborum. XVIII. Quale vero etiam Abibus stadium cucur rerit, tempus est, ut nunc exponamus. Hic cum inter ministros Christi mysteriorum unas habere tur, et pari cum iis rusticitate, qui ante ipsum con summati fuerant, ferretur, insimulari apud perse cutores cœptus est, quod multis, qui salvi fierent, ea ministraret, quæ ad ipsorum salutem pertinerent. Quando Diocletiano merito ex fatali necessitate vita jam functo, is, qui adversum nos exercebatur, furor ad Licinium delapsus, veluti diris devota quædam hæreditas, ab illo ad hunc miserabili imperii specie impegisset. Cæterum quoniam ho minibus sensu carentibus tolerabile videri non poterat, si in eodem cum pietatis cultoribus grege numerarentur, ab iis denuo persecutio excitatur sed in unum Abibum tota periculi moles incum bebat, cujus expugnatio perinde futura impiis erat, ac si cunctos pariter funditus Christianos de levissent. XIX. Ubique vestigabatur Abibus per loca habi səbilia inhabitabiliaque, nec tamen usquam repe rire illum poterant homines vafri. Itaque cum perquirendo fessi, spem jam prædæ omnem abje cissent, ipse, quem insectabantur, ultro se quæ rentibus exhibet, atque ad judicem introducitur, a quo, quoniam difficile videbatur, eum dicto aliquo factove.ab corta sua de sana religione sententia dimoveri, per ignem ad eum, cujus desiderio æstuabat, ignitus amator dimittitur: atque ita iis, qui eum antecesserant, martyribus datur, con sorsque sepulcri eorum efficitur, quemadmodum etiam laborum et gloriæ ante in mercatura socius fuerat. Quoniam etiam simili modo vicerunt princi patus pestiferi dæmonis, superarunt potestates mundi hujus, conjuncti sunt cum angelis, transie runt ad certaminis arbitrum Christum, sudore ad huc sanguineque ob exhaustos (in stadio labores certaminaque madentes, porrigit eis dexteram agre XXI. Inter quæ illud quoque nullo medo silentio prætereundum, de puella, quod propter rei admi rabilitatem omnem propemodum fidem exsuperat. Vivens namque hæc, cum ab sceleratis hominibus in sepulcrum recens cadaveribus plenum, esset dejecta, in regione barbara, atque a patria ipsius longe remotissima: ubi sanctorum martyrum fidem precibus imploravit, quorum etiam ope freta, longam adeo peregrinationem susceperat, certissime quod exspectarat, consecuta est. Vespere¨ enim cum in summa posita esset desperatione el fletu, bene mane patriæ, matri, tumulo sanctorum cum lætitia restituta est, mirabiliter educta de se pulcro, utpote quæ a circumsedentibus illad custo dibus videri nequiverit, admiranda quadam cele ritate ab iis inde asportata. Siquidem albis illi vecti equis (o miram sanctorum in ferenda ope promptitudinem atque celeritatem!) cum puellam appellassent, atque in equos sustulissent, eam intra delubrum suum intulere, unde etiam scelestam paulo ante virum assectabantur, vadibus iis ab eo acceptis: qui dati, sanctissime religiosissimeque datam fidem servarunt, et huic salutem, et illi qui fidem violaverat, merituin paulo post exitium attu lerunt. O servatores celeres expeditique! O fidein vestram implorantium adjutores strenui invicti que! O ad ea, quæ spopondistis, persolvenda sine

mora promptissimi, et in tribuendo quod cuique à præterea etiam sanctitatem: quam aliunde nusquanı convenit, minime lenti. XXII. Prorsus jam, o sacer conventus, ac Deo dicata concio, mihi quidem persoluta sunt, quæ vobis eram pollicitus, et orationis cœna parata est, et quæ ad repræsentanda martyrum certamina per tinebant, veluti in albo aurium vestrarum pro vi ribus delineata a nobis sunt. Vos vero quid? qui ad diem festum convenistis, qui conviv:e estis, qui auditores, qui oves ratione præditæ: quid, inquam, confessoribus hisce martyribus, quid item contra nobis reponetis? Nimirum illos quidem bymnis, laudibusque prosequemini, et quæ bona sunt, summa ope magis ac magis in dies sectari stude bitis: siquidem gratum martyribus est, si hoc modo festi eorum dies celebrentur. Hoc modo strenuos Christi pugiles honorare laudabile est, tali studio, talibus fructibus: nobis vero obedientiam præsta bitis, mansuetudinem, pacem atque concordiam, et adipisci quis queat, quam membris, quæ sunt super terram, mortificandis. Quo quidem nomine arbi tror ego vitam eam appellari, quæ turbulentis animi motibus obnoxia est. Illi vero sanctificare vos dedicareque summo studio debetis, qui iis, qui cor a materialibus sordibus expurgarunt, præmium illud largitur, ut se clare pervideant, et cœlesti illa gloria indidem impleantur, ut Moyses. Sic quidem ego pater vester, vos vero filii, cha rissimum et amabilissimum nomen inveniemus for tasse, cum ad hæreditatem illam æternam translati erimus, ut vivere una possimus, simulque lætari quando videlicet etiam corona gloriationis de vobis honestatus, ad communem Dominum excla mabo, Ecce ego, et pueri, quos dedisti mihi, Do mine ipsi gloria et imperium in sæcula sæculo rum. Amen. DE TRANSLATIONE S. EUTHYMI ARCHIEPISCOPI CP. Ad sepulcrum illius habita. (Apud Lipomanum De vilis sanctorum, Venetiis 1534, 4º, tom. III, ‹ interprete viro ducto.») Quid hoc est, sacer conventus, bæreditas sancti- Ċ siquidem memoria justi cum laudationibus, atqui ficata, popule Deo aflate? quis novus vester ille concursus et inusitatum solemne? utpote ubi nulla lætitiæ signa, nulla amplioris dignitatis appareant; contraque potius ubi nihil non triste ac mœstum, nihil non lamentabile ac flebile, nihil non eorum quæ in maximis calamitatibus acerbitati ac mœrori esse homnibus consueverunt, sese copiosum effundit, ut a cunctis propemodum, velut ab uno funebris kaberi oratio videatur? Quæ ista igitur adeo vehe mens est plaga? quisve iste, qui præter morem no strum omnium animos occupavit dolor? ut ne oculos quidem a lacrymarum tristitia vacuos tollendi liberam vobis facultatem permittat? Nimirum Eu thymius, magnus ille Dei pontifex, lamentationis vobis istius causa fuit, innocens injuriose tracta tus, a sede sua procul exturbatus, ab impia scele ratorum manu damnatus, morte nunc denique multatus, atque in id postremo, quod hic ante oculos positum est, sepulcrum iltatus. Et quid horum, quæso, magnum adeo vobis exoitare fletum debuit? imo vero quid est, in quo non summa esse lætitia summaque jucunditas de brat? quidve ejusmodi, quo non quivis, qui a sæculo Deo sit consecratus, velut honestatus glorietur? laudatio hilari gratiarum et laudum actione, non tristi lamentatione et luctu quibus vos turbati nunc estis, contineri solita est. Non sunt, mihi credite, ista hominum qui esse moderati velint, aliena sunt a grege nostro quæ a vobis nunc fiunt.. Surrexit ad eum, cujus desiderio tenebatur, egre gius amator; peregre ad munerarium profectus. est cursor, ad eum unde legitime ipsi dandum, præmium erat, abiit illustris pancratiasta, sudore etiamnum ex vehementi a se adhibita in certando contentione madens, atque ex labore cursuræ graviter anhelans, seseque vix præ lassitudine ae virium animi imbecillitate, sustentans, ad paratam sibi in altera vita requiem pervenit, cujus a mo. lestiis omnibus vacuæ jam factus est particeps. In ea pulchritudines ipsas, quarum causa in certa mina illa descenderat, jam contemplatur, laborum suorum præmia de rerum omnium potente accepit dextera, æternaque potitur beatitudine. Quocirca gaudio exsilire, lætitiaque efferri oportet, quod coelestibus ille potitur præmiis, quod lacrymarum suarum sementis, quam flens sparsit in terram, pune gaudens manipulos colligit ac beatus trium phat.

gesta sunt postea. Tu vero quibus ex rebus summam capere læti- ▲ eaque ipse persecuturus tantummodo quæ ab eɔ tiam debes, ob eas dolendum tibi et lamentandum putas? Atqui neque Deo grata sunt ista, neque Euthymio conveniunt. Tametsi enim visus est oculis insipientium mori (ut est in sacris Litteris) et existimata est afflictio exitus ejus, et discessus a nobis contritio; nihilominus tamen nunc est in pace, quoniam Deus illum suscepit, tentavit il lum et inveuit dignum se; tanquam aurum in for nace probavit illum, et quasi holocaustum hostiæ accepit illum; atque ob eam causam in tempore etiam visitationis splendebit, quando videlicet omnes justi fulgebunt ut sol, clarissime luci illi conjunctus, tenebrisque ac caligine pars ad sinistram posita circumfundetur; stabitque justus adversus eos qui se angustiaverunt, si quid divino creden dum est prophetæ, qui supplicia quibus postea plectendi pro meritis injuriosi homines fuerint, describit. Verum enim quid est horum hujusmodi, quod lamentis prosequamur? Quæ istius quæ nos oc cupavit tristitiæ causa, undeve tantus iste qui nostros animos affligit mœror? potiusque, quid quod non sanctissimæ hujus viri animæ conve niat? Quodque non laudabili totius ejus vitæ cur riculo usque ab incunabulis respondeat? Quippe enim Seleuciam ille habuit matrem, quæ generis necessitudine Gregorium divinum virum illum attingeret, quem alterum Thaumaturgum magno suo bono ætas ea tulit, quæ banc paulo ante nostram præcessit, ortum ipsum quoque ex De capoli Isauriæ; verumque esse dictum illud docuit et confirmavit: Generatio rectorum benedicetur. Exceptus vero mox est ab Olympo, præclarissimo Christianæ disciplinæ domicilio. Unde post in mo nasterium est traditus, quod est ad sinum Asia cenum, ubi similiter quoque egregie certando præ clara ejus virtus enituit. Habebat ex eo tempore penes se celeberrima et regia hæc civitas illustrem nostrum hunc pugilemı, qui cum benigne a privatis hospitio reciperetur, mercedem eam collati in se ab ipsis officii omnibus rependebat, quam assequi illos decebat, qui virum virtutibus adeo excellentem, comiter humaniterque tractarent. Quando mulier etiam illa Sareptana meriti quod in Eliam illum Thesbitem contulerat, debita mercode fraudata non fuit; siquidem pro pterea quod amice illum hospitio susceperat, am pliora ei divinitus ad vitam degendam vicissim tributa fuere præsidia. Celebris jam quoquover sum nominis ejus fama pervagabatur. Neque enim, ut Dominus ait, abscondi supra moutem posita civitas potest. Hinc in regis notitiam pervenit, mi ratur virtutis ejus egregiam indolem, amicum sibi illum adjungit, ac patriarchæ qui erat eo tempore contubernalem facit. Haud ita multo post vehemens Ecclesiam tem pestas invasit, quam ejus, in cujus tum manu erant gubernacula, arrogantia excitarat: in quo quidem tumultu cum auctor ejus ille qui fuerat animum despondisset, sacrique sui honoris repudii libellum Ecclesiæ dedisset, malus male abiit. Aderat unus is tum idoneus, qui desertum id ab eo munus susciperet. Quis enim eo, qui apud omnes erat in gratia, magis qui ei muneri præficeretur aptus, magisque dignus poterat judicari? Ex quo sane factum est ut quod aliis multis usu non venit, suffragio universæ, quæ sub coelo est, Ecclesiæ delectus sit, qui Constantinopolitanam hanc re gendam susciperet. Animadvertis qualis sit iste et quantus vir, et cujusmodi præmiis ob virtutis ejus præstantiam afficitur? Sed qui ea persequi potero, quæ sunt deinceps secuta? Nefariorum hominum invidiam, cædem ab impiis factam, crudele ac violentum judicium, judicibus iis (o justitiam di vinam, o incorruptum Dei tribunal!) quibus uutla cura fuit sacrorum, sed toti in unum tantum erant quæstum intenti. Cujus causa ipsi ab universa et sana Ecclesiæ parte abscissi, ad sanitatem redire non potuerunt, et arrepta, quam summe optarant, Cæterum quæ sibi ille tropæa singillatim ad versus communem omnium nostrum adversarium erexerit, quæque ex iis in quibus excellenter admo. dum se gessit certaminibus præclara victoriæ insi guia reportarit, eorum omnium commemoratio. nem illis sum relicturus, qui ipsi invicti viri hujus certaminibus interfuere. Siquidem ii eorum quæ occasione, a nullo se (modo possent) quantumvis oculis ipsi viderint suis, testes esse poterunt locu pletissimi, veluti summæ famis ac sitis tolerantiæ, summæque nuditatis; quippe cum unica tantum veste intolerabilem vim illam frigoris sustineret, uncinorum præterea hamorumve e sublimi pen dentium, quibus veluti necessitate quadam som num ille ab oculis arcebat suis, quod exemplo Da vid habitaculum invenire, locumque ubi quiesceret, vehementer optaret, ubi nimirum nulla ex curis vitæ hujus fluctuatio, nulla est animorum tem pestas, nulla gravior a scelestis spiritibus invecia procella. Horum, inquam, omnium commemora tionem, ac de commemoratione gloriam integram illis qui ea ipsi præsentes videre, sum relicturus, nefario flagitiorum ac facinorum genere tempera runt, ne si parietes quidem perfodi, aut crumenas desecari opus fuisset, quippe cum domos iniquita tum replere festinarent tenebrosi terræ. Hinc in credibilis eorum rabies exarsit, quoniam nulla jam ¡is juris species restabat, quam facinorum suorum audaciam prætexerent; et totius sacri ordinis se cuta venditio est quæ palam, jam projecta omnis verecundia, ficbat. Hinc præter cæteros in hunc quoque virum sanctitate plenissimum superbæ contumeliosæque silentio prætereundæ illæ nunc a nobis injuriæ; nefas namque mihi arbitror esse, si recensenda denuo earum turpitudine linguam inquinem meam,

cum eas etiam Barbarorum oculi merito aversari et nutritorem illum suum egeni appellabant, mu abhorrereque debuissent; qnandoquidem aderant etiam legationis causa Saraceni, et totius illius majoris quam scenicæ aut tragicæ ullius fœditatis participes fuere, actorum similes spectatores, quando nefas erat alioqui ut hæc impiorum theatro spectarentur, quæ tam scelerate ab impiis ageban tur. Hujusmodi porro præclara initio munera illa mox etiam sequebantur, multa exsilii, notorum ab eo hominum propter imminentes formidines in rebus asperis fuga, coactis malevolis eum videre quem odio prosequebantur; his vero etiam longe disjunctis, sive quod assidens eos militaris duritas custodiaque summoveret, sive quod ex innata in animis multorum levitate, in ipsa eorum usas in digentia perverse inutiles exsisterent, et cujus ante illud tempus mirifice fuerant studiosi, ei nunc, mutatis in contrarium voluntatibus, impense obtrectarent; quando natura ita comparatum est, ut rebus secundis adversæ semper insidiari solitæ sint: quo nihil sit quidquam in rebus humanis, quod a rei sibi contrariæ labe purum intactumque sit, cuique, licet præclarissimum sit, quasdam quasi sordes hominum nequam invidiæ liver non allinat. lierculæ suum, cum a Deo discessissent, defenso rem primarium, pueri disciplinæ suæ moderato rem vociferabantur; omnes denique, per se quisque. eum in quo opportunum sibi sublevandis indigentiis suis positum esset perfugium. Itaque dum bu jusmodi cum laudatione funus celebratur, in hoc religiosissimum templum ab omnibus convenitur, ubi peractis reliquis, quæ ad persolvenda funeri justa deerant, cum jam periculum esset, ne quod su perfuerat sanctissimi viri tabernaculum, propter eorum qui eo confluxerant &idem discerperetur, violenter de raptorum manibus extortum excus sumque est, atque hoc modo in sacrosancto hoc quem videmus, loculo sacrosanctum vere Dei ho minem collocavimus. An mediocris hæc tibi videntur momenti ad de clarandam viri hujus virtutem, Deique erga servos suos, dum adhuc etiam in hac vita sunt, curam rebus secundis similiter atque adversis indicandamı? Nemo sit, opinor, qui adversétur, ui si si quis ejusmodi sit qui virtutis præmium in eo tantummodo positum putet, si continenti re rum bonarum cursu perpetuo in hac vita quis nulla cum offensione utatur, contraque dificiliorem in ejus via progressum pœnas quasdamı esse arbi tretur, quibus assidue pro meritis divinitus homi num malefacta puniantur, opinione cum ipsi per niciosa, tum a Dei æqui rerum omnium moderatoris sapientia admodum aliena. Verum enim quoniam dicendo ad hane orationię partem pervenimus, conferamus, si placet, ea quæ sancto huic viro evenere, vicissimque quæ Alexan dro antea accidera, videamusque quemadinoduau Dei justitia præmiis unicuique ex merito tribuen dis rectissime omnia moderetur. Ille enim cum et rex esset et regio genere ortus, miseramque in ipsa imporii dignitate animulam infeliciter exha lasset, quibus vita functus laudibus est affectus? Cum, repetita paulo altius ratione, ea quæ in utroque fuere, diligenter consideremus, hic, quem in hoc loco sepultum habemus, eo modo quo diximus altus educatusque post tot adversa, qui bus fuerat conflictatus, totque præclara, quæ Ad hæc etiam positum hic in conspectu se pulcrum, in quo hic asservatur, superantitrus hu manitate sua piis regibus immanitatem ferita temque superstitis adhuc tyranni, cujus opera potissimum in eas ille fuerat calamitates conjectus, atque is etiam, qui nefarie fuerat damnatus, suis saltem post obitum restitutus, ut baberet etiam denuo sacra promissionis terra dilecti ossa Joseph, quibus per lectissimos quosque ex sacro ordine viros justa solverentur. Commodum enim edictum reges promulgarant, atque undique extemplo, ve lut ex composito ("quamobrem enim hæc magna adeo cum celebritate non fierent?) ingensque confluxit multitudo, maxima quadam pompa victo rem illum ab exsilio redeuntem cœpit comitari, innumerabilibus facibus quarum bonam partem regia pietas suppeditabat, mare totum collustrans, suavissimisque incensis odoribus molestam iHam ma ris nauseam discutiens, et perpetua hymnorum modu latione pontificem mire concelebrans. Cæterum si- virtutis suæ ediderat documenta, talem qualem mul ut ad Virgam (littoralis tractus id est nomen ) appulerunt, sublatum est de regio lembo sacro sanctum illud tabernaculum, atque in divi Æmi liani ædem illatum, ibique similiter appositis hym mis decantatus est Dei servus, et laudatione cu jusdam de pontificum numero honestatus. His ita peractis, cum sublatum inde sacrum gestaretur pheretrum, atque in honestissimum lo cum huncce inferretur, sustolli undique ab omni bus captus est clamor, magistratibus, privatis, locupletibus, tenuibus, viris, feminis, parvis, pu beribus, impubibus, quorum partim eum secun dum Deum patrem vocabant, partim pastorem re quirebant, alii propugnatorem desiderabant. Nam supra memoravimus vitæ exitum habuit, eamque nactus est sepulturam quain vos nimirum videtis, magnificam nempe et gloriosam, ejusmodique quam viros Deo dicatos consequi par est; id quod magis etiamnum mirum debet videri, quod dra conis caput a quo insanabili ille morsu fuerat ic tus, reliqua adhuc sui corporis parte palpitabat, magnaque cum audacia ruens ferebatur, metuens scilicet, ne quid se propterea melius ostenderet, tametsi incassum omnes ipsi conatus illi erant casuri, cum id egisset terrena potestas, ut soluti in spumam ejus fluctus abirent, atque hic quidem hoc modo. Contra vero Alexander. Is enim quidquid in

ARETHÆ CÆSARIENSIS DE TRANSLAT. S. EUTHYMII. declaraturum. Mos est regibus Christianorum, qui idem illis communis est cum omnibus Christianis, ut, quo tiescunque Dei basilicas ingrediuntur, aperto capite eas ingrediantur. Quem quidem Paulus ipse aposto lus primus inducit atque omnibus in Christiana re publica observandum mandavit. Hunc morem cum sapientissimi videlicet illi atque optimi viri sustulis sent, persuaserunt homini crassæ entis ac de suillo genere, et tantum non grunnienti (cui enim, quæso, æquius comparari ille poterat quam sui Bœoticæ?) ut cooperto capite in loca sacrosancta ingrederetur. Quɔm quidem ille disciplinam cum a‹tmisisset, atque ad majora etiamnum multo perdiscenda facinora se paratum præberet, nimirum pulchre ille quoque consecutus est casus. Etenim ubi hominem sie persuasum illi introdusere, ac violacei coloris ami culo tectum sacræ mensæ admovere, magno cum suo, tum illius futuro dedecore (quando, opinor, pœna hæc illatæ viro sancto necis erat futura), con festim ille post facinus illud tam audax menta captus est, neque ex eo die in potestate sua am plius fuit. Nam et audacissimum, non tamen omni ex parte reprehendendum, facinus majore mox ac perniciosiore alio cumolavit. Cum enim statuis iis, quæ in hippodromo sunt, solitum Baccho sacrifi ciun feri fecisset, sane meritam ejus rei mercedem illico reportavit: siquidem iis nondum peractis, miserabiliter sublimis intra cubiculum suum est importatus. Casu nihilo meliore quam fuit ille He rodis, qui cum Jacobum Zebedæi filium in gratiam eorum qui Christum occiderant, interemisset, ac Petrunı ipsum apostolorum principem simili mode fuisset adortus, meritum ipse quoque facinoris sui præmium est consecutus; quippe qui in maxima, quæ ad diem solemnem convenerant, mortalium frequentia, regio satellitum comitatu subnixus, summo cruciatu, scatentibus undique ex ejus cor pore vermibus, de vita discesserit. terris haberi voluptatis no deliciárum polöst; id universam existimo me morum ejus perversitatem omne ab ipsis incunabulis large semper habuerat, atque a fratre fuerat educatus viro commodo, summaque et sanctitate prædite et innocentia, majoreque apud eum digno certe appellatione, quam fratris. Is eninı, tametsi quod multa adversus ipsum nova erat molitus, proptereaque ab ipso esset comprehensus, nullas tamen concepti in fra trem sceleris pœnas graviores dedit (cujusmodi multi multis ante id tempus fuerint affecti) quam ut în custodiam tanium daretur, prohibereturque ne quæ impie in fratrem facere cogitarat, ea ad exitum perduceret, a quo tametsi eo modo insi diis petito, regno incolumis (quod utinam nun quam fecisset) servabatur, quod æquum putabat, ut quem sibi sors regni socium dedisset, ei paca tum incolumeque illud traderet. Verum cum hu manissimus, idemque suavissimus rex Leo ex hae vita in pace esset dimissus, summaque rerum orn nium potestas ab eo ad hunc devenisset, confestim hic ipso initio cujusmodi esset declaravit, quamque nihil sibi profuisset vitæ consuetudo, quæ cum fratre ipsi fuisset, quodque ab eo clementer habitus essel; verumque esse Proverbium docuit: Virum potestatem habentem in pejus proficere. Repente namque ut scelestissimum, ac maxime nefarius flagitiisque ac facinoribus opertissimus quisque ad eum se contulisset, ejusque assecla esse cœpisset, ita summa apud illum erat in gratia, in consilia riorumque numerum admittebat, ac pars ei aliqua administrationis imperil committebatur. Ex quo quidem, si quid antea eorum quæ occulte in fratrem moliebantur, vulgo usque in id tempus fuerat ignotum, id tune palam jam aperteque delo gebatur, impudenterque jactabatur. Nam et cle mentissimi in ipsum fratris testamentum rescindi cœptum, veteres ejus amici superbe contumeliosæ– que tractari rejicique; innocens præterea torus ipse regius injuria affici atque e regia submoveri; et nist terris Dominus Regiæ stirpis semen reli quisset, ipsum hunc etiam, quem nunc feliciter Imperium obtinentem videmus, Constantinum ejectum submiovisset, et adolescentulo sclaveno facie turpi moribus etiam turpiori, traditum esset gubernandum imperium Romanum. Ab hac iniquissima novitate injuriæ etiam illæ prodiere, quibus affectus fuit sanctus hic vir. Namque consiliariis usus iis, quos Leo sæpe vitæ suæ insidias fuisse molitos manifeste convicerat, ac propterea ctiam ab ecclesiis repulerat, vel ipsi potius, metu ne deprehenderentur, sua se sponte removerant, ut quos ejusdem secum sententiæ esse putabat, viris inımanibus ac feris, quique uni tan tum quæstui inbiabant, ea sævitiæ exempla in il lum edidit, que in eum edi par est, qui in hujus modi sceleratorum manus traditus sit. Ac cætera quidem videor mihi missa factorus, quæcunque contumeliosius ille in sanctos viros effecit, eaquo commemorabo tantummodo, unde pulcherrime Quomodo autem hic noster? Nostis profecto, quemadmodum miserrime fuit ille elatus, quanta que in ejus funere faciendo adhibita festinatio, sella regia, qua ejus corpus portabatur, contracta, per inde ac si ægre tulisset sceleratissima se illa sar cina pressam fuisse. Meminisse potestis præterea quam graviter fædeque infelix illud corpus feterel, quantusque ac quam teler esset odor ille, quem occurrentium sibi naribus aflaret, ejusmodi vide licet qui aromatum quæ incenderentur omnium odorem confunderet. Intuniuerat præterea mirum in modum. Atque hæc quidem divinæ providentiæ nunc in rebus humanis vitæ hujus indicia fuere; nam et colliquescente jam in putrorem corpore, ejus adhuc spirantis tabidas carnes ex inferioribus afunt partibus eduxisse; quo quidem factum es ut vix ad destinatum sepulcrum delatum turpiter fuerit, ignominioseque projectum. Conferantur nunc nostris, si placet, ea quæ huic

duritas implacabilitasque. Sed hæc missa facia mus, eaque, quæ initio nobis proposita erant, pro sequamur, orationemque hoc modo terminemus. evenerunt, ostendaturque quid religiosus et pius hujusmodi exitum exspectat morum asperitas, vir, quid item contra Dei contemptor et impius, quomodoque viri pii exitum houos solitus sit co mitari, contraque scelesti derisio contemptioque. Nam ad ea, quæ diximus, illud etiam accessit, quod ne solita quidem viris piis post mortem adhi beri exsequiarum justa ei persoluta ſuere, neque regia adhibita a magistratibus pompa, preter paucissimos quosdam eosdemque contemptissimos, qui cuilibet etiam de vulgo solitum officium præ staturi fuissent. Atqui multos tamen ille sui sta diosos habebat, neque impedita erat cuique ad eum confluendi potestas; nisi sicubi aliqui etiam præsto fuere, quos utpote auctoratos sine mora imperatoribus apparere oporteret. Sed nimirum oportebat ut hujusmodi sepulturam nancisceretur vir omnium importunissimus, quæ debita rebus ab eo scelerate gestis alterius ei vitæ supplicia repræ sentaret. Cæterum hic quidem hoc modo meritas scelerum suorum pœnas pependit. Quid vero ejas consilii primarii auctores, maxi meque illa circum nefarium caput palpitans cauda? Aliorum nimirum jam exitum vidimus, quorum memoria cum sonitu periit, aliis etiam ex propin quo jam imminere videmus; neque enim gemitus pauperum peribit in finem, canetque chorus ju vencularum, nostri, inquam, sæculi Ecclesiarum, victoriæ carmen, novo et importuno Pharaone una cum curribus et equitibus demerso. Siquidem O potestatem pontificum Dei! quæ una cum iis, qui virtutis causa perpessi injurias sunt, lætitia exsultas; una cum Abel invidiæ obnoxia es, una cum antiquo illo Jacob ab æmulis assidue vexaris, una cum Zacharia jugularis, una cum Jacobo in gratiam Judæorum mactaris, una cum divo Atha nasio e sedibus tuis exturbaris, una cum Paulo exsilii pedicis, quemadmodum hic, confessionis honestaris, una cum Nicephoro et Photio viris clarissimis fugis ac mortibus decoraris. Te sepul crum non operuit, sed omnibus quæ sub cœlo sunt terris aperuit. Te non terra contexit, sed omnibus quæ ubique sont partibus ejus ostendit, dignum pontificem eo quite creaverat Deo, idoneum præco nem rebus illius magnifice gestis, similem etiam eorum quos ipse tulerat laborum exitum consecutanı, Veruntamen qui laborum jam tuorum præmia per cepisti, unaque es cum duce magistroque Christo, eum isthinc nobis concilia, ut sistat procellam, tem pestatem cohibeat, maris tumultum sedet, iis, qui itidem ut nos injuriis affecti fuere, merita præmia persolvat, sive ut judicium convertatur in justi tiam, sive ut injuriarum auctores agnoscant se deliquisse, et idoneam, contra quam hactenus ab his factum est, cantilenam auspicentur. (Ex præfatione R. P. Ant. Ballerini, S. J., in præclara Sylloge Monumentorum ad mysterium Conceptionis ¡m maculatæ Virginis Deſparæ illustráudum komæ 1856 edita.) De certa ætate qua Geometra vixerit, nondum constat, licet nonnulli temporis fines, lati ii quidem, aliqui tamen assignari jam possint, quibus nec antiquior nec recentior dicendus sit. Alterum nobis li mitem hæc ipsa, nisi fallor, oratio præbet, quam edimus. Nam ubi ad explanandum Dominicæ inearna tionis mysterium Joannes accedit, non Eutychianam modo, verum etiam Monotheliticam hæreticam confusionem sat diserte perstringit et impugnat (§ XXI). Post exortam igitur Monothelitarum hære sim scriptus est sermo. Alterum vero limitem certum defigit Catena Patrum in Lucam ab eminentissimo Angelo Maio Græce edita in Script. vet. t. IX, et Nicetam Constantinopolitanum diaconum babens au ctorem. Cum enim multa e Joannis Geometræ scriptis Niceta decerpserit, et suæ collectioni inseruerit, id¡ue post medium sæculum xi præstiterit, palam est Geometram ante id temporis floruisse. Quod au tem quidam, nulla alia, ut videtur, de causa, nisi ut ne prorsus de eo laceant, certam əliquam epocham designare maluerint, uti v. gr. Casimirus Oudinus, qui (a) anno 1050 et Combefisius qui medio sæ culo x aut xi Geometram vixisse afirmarunt, pro nihilo habendum est. Nunquid enim no» pari jure ad (a) De script. eccl. II, 615. (b) Bibl. Conc. vol. I, pag. 23.