PG 106Anonymous
Greek Minor Works of Uncertain Date
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Page 1 of 2next ›last »

Division of the Octateuch into chaptersOctateuchi divisio in capita

Scriptural Minor WorksOpuscula Scripturistica

col. 1025–1026page 1 of 200
Octateuchi divisio in capita
PG 106:1025α'. Περὶ τῶν δύο φωστήρων. β'. Περὶ τῶν ἑρπετῶν καὶ πετεινῶν. γ. Περὶ τῆς τοῦ ἀνθρώπου ποιήσεως. δ. Περὶ τῆς τοῦ Σαββάτου καταπαύσεως. ε'. Περὶ τῆς γῆς, καὶ τοῦ ᾿Αδάμ, καὶ τοῦ παραδείσου τοῦ ποταμοῦ. 5. Περὶ τῶν ποταμῶν. ζ'. Περὶ τοῦ Ἀδὰμ καὶ τῆς Εὔας. η΄. Περὶ τῆς τοῦ ὄψεως ἀπάτης. θ'. Περὶ τῆς κατάρας τοῦ ὄψεως. ι'. Περὶ τῆς κατάρας τῆς γυναικὸς καὶ τοῦ 'Αδάμ. ια΄. Περὶ τῶν δερματίνων χιτώνων. ιβ'. Περὶ τῆς ἐκβλήσεως τοῦ ᾿Αδὰμ ἐκ τοῦ παρα δείσου. ιγ. Τὰ κατὰ ᾿Αδάμ, καὶ Κάϊν, καὶ "Αβελ. ιδ. Περὶ τῆς κατάρας τοῦ Κάϊν. ι'. Περὶ τῆς γενεαλογίας τοῦ Κάϊν. ις'. Τὰ κατὰ Λάμεχ. ιζ'. Περὶ τοῦ Σήθ, καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ενώς ιη'. Περὶ τῆς γενεαλογίας τῆς ἀπὸ 'Αδάμ έως Νῶς. ιθ'. Τὰ κατὰ Ενώχ κ'. Περὶ τῶν λαβόντων ἑαυτοῖς γυναῖκας ἀπὸ πα σῶν ὧν ἐξελέξαντο, καὶ περὶ τῶν γιγάντων. κα'. Πρῶτος χρηματισμὸς πρὸς Νῶς περὶ τῆς κι βωτού. κβ'. Περὶ τοῦ κατακλυσμού. κγ'. Περὶ τῆς τοῦ κόρακος ἀποστολῆς. κα. Δεύτερος χρηματισμός προς Νῶς. κε'. Περὶ τοῦ θυσιαστηρίου Νῶς, καὶ τῆς ὁλοκαυτώσεως. κς'. Περὶ τοῦ ἐσθίειν πᾶν κρέα; μὴ ἐν αἵματι, καὶ περὶ τοῦ ἐκχέοντος αἷμα ἀνθρώπου.
κζ'. Τρίτος χρηματισμὸς περὶ διαθήκης προς Νώε. κη'. Τὰ κατὰ τοὺς υἱοὺς Νῶς, καὶ περὶ τῆς μέθης αὐτοῦ. χθ'. Περὶ τῆς κατάρας τοῦ Χαναάν. λ'. Περὶ τῆς τελευτῆς Νώε. λα'. Περὶ τῆς γενεαλογίας τῶν υἱῶν Νῶς. λβ'. Περὶ τῆς οἰκοδομηθείσης πόλεως, καὶ τοῦ πύργου. λγ΄. Περὶ τῆς συγχύσεως τῶν γλωσσών. 28. Περὶ τῆς γενεαλογίας τῆς ἀπὸ τοῦ Σὴμ έως τοῦ ᾿Αβραάμ. λε'. Τὰ κατὰ θάῤῥαν, καὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ, οἷς ἐξ ήγαγεν ἐκ τῆς χώρας τῶν Χαλδαίων. λς'. Πρώτος χρηματισμὸς πρὸς 'Αβραάμ. λζ'. Δεύτερος χρηματισμὸς πρὸς ᾽Αβραὰμ, ἐν τῇ Χαναάν. ληʹ. Περὶ τῆς ἐν Αἰγύπτῳ καταβάσεως τοῦ ᾿Αβραάμ, καὶ τὰ κατὰ τὴν Σάραν καὶ Φαραώ. λθ'. Περὶ τῆς ἐξ Αἰγύπτου ἀναβάσεως τοῦ ᾿Αβραμ, καὶ τὰ κατὰ τὸν Λώτ. μ. Λείπ. μα'. Τρίτος χρηματισμὸς πρὸς 'Αβραάμ. μβ'. Λείπ. μγ'. Περὶ τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ Λώτ. μδ. Τὰ κατὰ Μελχισεδέκ, καὶ τὸν ᾿Αβραάμ με'. Χρηματισμὸς ἐν δράματι πρὸς 'Αβραάμ. μς'. Τὰ κατὰ Σάρραν, καὶ τὴν ᾿Αγαρ. μζ'. Περὶ τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου τη Ο 'Αγαρ. η μηʹ. Λείπ. με. Διαθήκη πρὸς 'Αβραάμ περιτομής. ν'. Περὶ τοῦ ὀνόματος Σάββας, καὶ ἐπαγγελία περί τοῦ Ἰσαάκ. να'. Περὶ τῆς περιτομῆς τοῦ ᾿Αβραάμ, καὶ πάν των τῶν οἰκείων αὐτοῦ. νβ'. Περὶ τῆς ὀπτασίας τῆς γενομένης τῷ ᾿Αβραάμ, ἐν τῇ δρυΐ τῇ Μαμβρῃ, καὶ περὶ τῆς ξενοδοχία; αὐτοῦ. νγ'. Εκτος χρηματισμὸς περὶ τοῦ Ἔξει υἱὸν Σάββα νδ'. Περὶ τοῦ Κυρίου, καὶ τῶν β' ἀγγέλων τῶν προ πεμπομένων ὑπὸ τοῦ Κυρίου. νε'. Περὶ τῆς διὰ τοὺς δικαίους αιτήσεως τοῦ Αβραάμ. νς'. Περὶ τῶν ἀγγέλων ἐλθόντων εἰς Σόδομα, καὶ περὶ τῆς ξενοδοχίας τοῦ Λώτ. νζ'. Περὶ τῆς παρανομίας των Σοδομιτῶν, οἱ ἐπαν τάχθησαν ἀκρασία. νη'. Περὶ τῆς καταστροφῆς Σοδόμων τῆς δια ἐμπρησμῶν. νθ'. Τὰ κατὰ τὸν Λωτ, καὶ τὰς θυγατέρας αὐτοῦ, ξ'. Περὶ Σάρρας καὶ τοῦ ᾿Αβιμέλεχ. ξα'. Περὶ Σάββας τεκούσης τὸν Ἰσαάκ. Εβ'. Τὰ κατὰ τὴν Σάρβαν, καὶ τὴν ᾿Αγαρ, καὶ τὸν Ἀβραὰμ διὰ τὸν Ἰσαάκ, καὶ τὸν Ισμαήλ. ξγ'. Περὶ τῶν λεχθέντων τῇ ᾿Αγαρ ὑπὸ τοῦ ἀγω γέλου. ξδ'. Διαθήκη τοῦ ᾽Αβραὰμ πρὸς τὸν ᾿Αβιμέλεχ
col. 1027–1028page 2 of 200
PG 106:1027ξε. Εβδομος χρησμὸς περὶ τοῦ πειρασμοῦ τοῦ διὰ τὸν Ἰσαάκ. ξς'. Περὶ ὧν τέτοκε Μελχὰ τῷ Ναχώρ. ξζ'. Περὶ τῆς τελευτῆς Σάρρας. ξη'. Περὶ τοῦ μνημείου οὗ ἐκτήσατο 'Αβράμ παρά τῶν υἱῶν Χέτ. Εθ. Περὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ παιδὸς τοῦ 'Αβραὰμ τῆς εἰς τὴν Μεσοποταμίαν. ο. Τὰ κατὰ τὸν παῖδα καὶ τὴν Ῥεβέκκαν ἐπὶ τοῦ φρέατος. κα'. Τὰ κατὰ τὸν παῖδα εἰσελθόντα εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ Λάβαν, καὶ τὴν ἐπάνοδον αὐτοῦ. οβ'. Περὶ 'Αβραὰμ καὶ Κεττούρας. σγ'. Περὶ Ἰσαάκ, καὶ Ρεβέκκας τεκούσης τὸν Ησαῦ καὶ τὸν Ἰακώβ. ο. Περὶ τῶν πρωτοτοκίων τοῦ Ἡσαν. οε'. Πρώτος χρηματισμὸς ἐν ὀπτασία πρὸς Ἰσαὰκ ἐν Γεράροις. ος'. Τὰ κατὰ Ἰσαάκ, καὶ Ρεβέκκαν, καὶ τὸν Ἀβι μέλεχ. οζ. Περὶ ἧς ἐσπειρε κριθῆς Ἰσαὰκ ἐν Γεράροις. ση'. Περὶ τῶν Φυλιστιεὶμ ζηλωσάντων τὸν Ἰσαάκ, καὶ περὶ τῶν φρεάτων ὧν ώρυξεν, οι. Δεύτερος χρηματισμὸς πρὸς Ισαάκ, περὶ τοῦ φρέατος. π. Διαθήκη τοῦ ᾿Αβιμέλεχ πρὸς τὸν Ἰσαὰκ περι τοῦ φρέατος τοῦ ἄρχον. πα'. Περὶ τῶν γυναικῶν Ησαύ, αἱ ἦσαν ερίζουσαι τῷ Ἰσαάκ, καὶ τῇ Ρεβέκκα. πβ'. Περὶ τῆς θήρας τοῦ Ἡσαῦ τῆς διὰ τὴν εὐ λογίαν. πγ'. Περὶ τοῦ πτερνισμοῦ Ἰακὼβ διὰ τὴν εὐλογίαν. πι. Πρώτη εὐλογία Ἰακὼς ἀντὶ Ἡσαῦ. πε'. Περὶ τῶν ἐδεσμάτων ὧν ἐποίησεν Ησαῦ. πς'. Περὶ τῆς ὀργῆς Ἡσαῦ τῆς πρὸς Ἰακώβ. πω. Δευτέρα εὐλογία τοῦ Ἰακώβ. πη'. Περὶ τῆς γυναικὸς τοῦ Ἡσαῦ. πθ'. Περὶ τῆς καταβάσεως Ἡσαῦ κωδ] τῆς εἰς Χαρράν. Γ΄. Πρώτος χρηματισμὸς πρὸς Ἰακὼβ ἐν ὕπνῳ ἀπὸ τῆς κλίμακος. κα'. Περὶ ἧς ηύξατο εὐχῆς Ἰακώβ, ἐν ᾧ ἐκοιμήθη τόπῳ. Εβ'. Τὰ κατὰ Ἰακώβ πορευθέντα πρὸς Λάβαν, καὶ 92. περὶ τοῦ ἀποκυλισθέντος λίθου. γ. Τὰ κατὰ Λάβαν, καὶ Ραχήλ, καὶ Λείαν, καὶ Ιακώβ. 48. Περὶ Λείας συλλαβούσης τον Ρουδίμ με. Περὶ Λείας, καὶ Ζελφᾶς, καὶ τοῦ Ἰακώβ. 45. Περὶ τῶν μανδραγορών ὧν εὗρε Ρουβίμ. 45. Περὶ τῆς Ῥαχὴλ τεκούσης τὸν Ἰωσήφ. ζη'. Περὶ τοῦ Ἰακώβ θελήσαντες ἐπανελθεῖν. Αθ. Δεύτερος χρηματισμὸς πρὸς Ιακώβ, περὶ τῆς επανελεύσεως αὐτοῦ. ρ'. Περὶ ὧν εἶπεν Ἰακώβ τῇ Ραχήλ, καὶ λείᾳ, καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὀφθέντος αὐτῷ. ρα'. Περὶ τῆς ἐπανόδου τοῦ Ἰακὼς περὶ ὧν ἔκλεψεν εἰδώλων Ραχήλ τοῦ πατρὸς αὐτῆς.
col. 1029–1030page 3 of 200
PG 106:1029102. ρβ΄. Περὶ τοῦ χρηματισμοῦ τοῦ πρὸς Λάβαν περὶ τοῦ Ἰακώβ, καὶ περὶ τῶν εἰδώλων. βγ'. Διαθήκη τοῦ Ἰακώβ καὶ τοῦ Λάδαν. ρδ. Περὶ τῆς στήλης, καὶ τοῦ βουνοῦ τοῦ μάρτυρες. ρε'. Περὶ τῆς συναντήσεως τῶν ἀγγέλων τῆς πρὸς Ἰακώβ. ρς'. Περὶ τοῦ Ἡσαῦ ἐρχομένου εἰς συνάντησιν τῷ Ἰακώβ. ρζ'. Περὶ τοῦ παλαίσαντος μετὰ Ἰακώβ. ση'. Περὶ τῆς συναντήσεως Ησαῦ καὶ Ἰαχώδ. ρθ'. Τὰ κατὰ τὴν Δείνα τὴν θυγατέρα Ἰακώβ, καὶ Λείας. ρι'. Τρίτος χρηματισμὸς πρὸς Ἰακὼς ἐν Σικήμας περὶ τῆς Βαιθήλ, καὶ τοῦ ὀφθέντος αὐτῷ Θεοῦ, ὅτι κατέκρυψε τοὺς ἀλλοτρίους θεοὺς ὑπὸ τὴν τερέβινθον, ρια. Τέταρτος χρηματισμὸς ἐν ὀπτασία πρὸς Ἰακώβ. ρ.β'. Λείπ. ριγ'. Τὰ κατὰ Ῥουδὶμ καὶ τὴν Βέλλαν. ριδ'. Περὶ τῆς γενεαλογίας Ἰακώβ, καὶ τῆς τελευ τῆς Ἰσαάκ. ριε'. Περὶ τῆς γενεαλογίας Ἡσαν, ὡς ἐπορεύθη ἐκ γῆς Χαναὰν ἀπὸ προσώπου Ιακώβ. ρις'. Περὶ τῶν βασιλευσάντων ἐν Εδώμ. ριζ. Τὰ κατὰ Ἰωσήφ, καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ. ριη'. Περὶ τῶν ἐνυπνίων Ἰωσήφ. ριθ'. Περὶ τοῦ Ἰωσὴφ ἀποστελλομένου πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ. ρκ'. Τὰ κατὰ τὸν Ἰούδαν, καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ Σαυάν. ρκα'. Τὰ κατὰ τὴν Θάμαρ, καὶ τοὺς υἱοὺς Ἰούδα. ρκβ'. Τὰ κατὰ τὸν Φαρές, καὶ τὸν Ζαρά. ρκγ'. Τὰ κατὰ τὸν Ἰωσὴφ πραθέντα εἰς Αίγυπτον. εκδ. Περὶ τοῦ Ἰωσὴφ καὶ τῆς Αἰγυπτίας. ρκε'. Περὶ τοῦ ἀρχιοινοχόου, καὶ τοῦ σιτοποιοῦ. ρκς'. Περὶ τῶν γενεθλίων, καὶ τῶν ἐνυπνίων ὧν εἶδε Φαραώ· καὶ περὶ ὧν ἔλαβεν αὐτοῦ ὁ ἀρχια να χάος. ρκζ'. Τὰ κατὰ Φαραώ, καὶ τὸν Ἰωσὴφ διὰ τὰ Ενύπνια τὰ Φαραώ. ρκη'. Περὶ τῶν δραγμάτων τῶν ζ' ἐτῶν τῆς εἰ θηνίας. ρκθ'. Περὶ Μανασσῆ καὶ Ἐφραΐμ, οἱ ἐγένοντο τῷ Ο Ἰωσὴφ πρὸ τοῦ λιμοῦ. βλ'. Περὶ τῶν ἀρξαμένων δ' ἐτῶν τοῦ λιμού. βλαʹ. Τὰ κατὰ τοὺς ἀδελφοὺς Ἰωσὴφ καταβάντης εἰς Αἴγυπτον ρλβ'. Περὶ τῆς ἐπανόδου τῶν ἀδελφῶν Ἰωσὴφ διὰ τὸν Βενιαμίν. ρλγ'. Τὰ κατὰ τοὺς ἀδελφοὺς Ἰωσὴφ καταβάντα; εἰς Αἴγυπτον μετὰ τοῦ Βενιαμίν. βλδ'. Τὰ κατὰ τὸ κόνδυ τὸ ἀργυροῦν, καὶ τὸν ἀναγνωρισμὸν τοῦ Ἰωσήφ. βλεʹ. Περὶ τῆς ἐπανίδου τῶν ἀδελφῶν τοῦ Ἰωτή, τῆς διὰ τὸν πατέρα αὐτῶν. ρλς'. Περὶ τῆς εἰς Αἴγυπτον καταβάσεως τοῦ Ἰα κὰς ἐν ᾗ πέμπτος χρηματισμὸς ἐγένετο πρὸς αὐτὸν ἐν δράματι τῆς νυκτὸς ἐν τῷ φρέατι τοῦ Ορκον.
col. 1031–1032page 4 of 200
PG 106:1031ρλζ'. Γενεαλογία τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ τῶν εἰσελθόν των εἰς Αἴγυπτον ἅμα Ἰακώβ τῷ πατρὶ αὐτῶν. ολη'. Περὶ τῆς συναντήσεως Ιωσήφ πρὸς τὸν πα τέρα αὐτοῦ. ρλθ'. Περὶ τοῦ Ἰακώβ, ὅτε ἔστη ἐναντίον Φαραώ. ρμ'. Περὶ τῶν ἄρτων τῶν ἀντὶ τῶν κτηνῶν τῶν Αιγυπτίων. ρμα. Περὶ τῆς κτήσεως τῆς γῆς τῶν Αἰγυπτίων, καὶ τῆς ἀποπεμπτώσεως τῶν γεννημάτων. ρμβ΄. Περὶ ὧν ἔζησε ε' ἐτῶν Ἰακὼς ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ περὶ ὧν εἶπε τῷ Ἰωσήφ, ἵνα μὴ θάψῃ αὐτὸν ἐν αὐτῇ. ρμγ'. Περὶ τῆς εὐλογίας τοῦ Ἐφραὶμ καὶ τοῦ Μα νασσή. ρμδ. Περὶ τῆς εὐλογίας τῶν δύο υἱῶν Ἰωσήφ. ρμες. Περὶ τῆς εὐλογίας τῶν ἐβ' πατριαρχῶν. ρμς'. Περὶ τῆς τελευτῆς Ἰακώβ. ρμζ'. Περὶ τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ ἐνταφιασμού του Ιακώβ. ρμη'. Περὶ τῶν ἐκγόνων τοῦ Ἰωσήφ, καὶ περὶ τῶν ὀστῶν αὐτοῦ καὶ τῆς τελευτῆς. α΄. Περὶ τῆς γεννήσεως Μωϋσέως. β'. Πρώτη οπτασία πρὸς Μωϋσῆν ἐν τῷ βάτῳ. γ. Περὶ τῆς συναντήσεως Μωϋσέως, καὶ 'Ααρών. δ'. α' λόγος Μωϋσέως καὶ Δαρὼν πρὸς Φαραώ. ε'. Περὶ τῶν μαστιγωθέντων γραμματέων. ς'. Περὶ τῆς ῥάβδου τῆς στραφείσης εἰς ὄφιν. ζ'. Πρώτη πληγή, μεταβολὴ τοῦ ὕδατος εἰς αἷμα. η'. Δευτέρα πληγή βατράχων. θ'. Τρίτη πληγὴ τῶν σκνιπῶν. ι'. Τετάρτη πληγή κινομύης. ια΄. Πέμπτη πληγή, θάνατος κτηνῶν. ιβ'. Εκτη πληγή, φλυκτίδες αναζέουσαι. ιγ. Εβδόμη πληγὴ τῆς χαλάζης. ιδ. Ογδόη πληγή, ἀκρίς. ιε'. 'Εννάτη πληγή, σκότος ψηλαφητόν. Δεκάτη πληγή, ἡ τῶν πρωτοτόκων. ις'. Περὶ τοῦ Πάσχα νόμος. ιζ'. Περὶ τῶν ἐπιταχθέντων πρωτοτόκων. τη'. Περὶ τῆς ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. ιθ'. Νόμος τοῦ Πάσχα. κ'. Περὶ τῶν ἀζύμων. κα'. Περὶ τῶν ἁγιαζομένων πρωτοτόκων. κβ'. Περὶ τῶν ὀστῶν Ἰωσήφ. κγ'. Περὶ τοῦ γογγυσμοῦ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ διὰ τὸ ύδωρ. κδ'. Περὶ τοῦ μάννα καὶ τῆς ὀρτυγομήτρας. κε'. Περὶ τοῦ ἀγνοεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ, τί ἐστι μάννα. κς'. Περὶ τοῦ καταλιπεῖν μάννα εἰς τὸ πρωί. κζ'. Περὶ Σαββάτου. κη'. Περὶ τῆς χρυσῆς στάμνου κθ'. Περὶ τῆς καταχθείσης πέτρας ἐν Χωρήβ. λ'. Τὰ κατὰ ᾿Αμαλήκ ἐν Ραφιδείν. λα'. Περὶ Ἰοθόρο
col. 1033–1034page 5 of 200
PG 106:1033λβ'. Διαλαλιὰ τοῦ Θεοῦ πρὸς Μωυσῆν περὶ τῶν υἱῶν Ισραήλ. λγ'. Περὶ τῆς τῶν ὁμοφύλων δουλείας πρόσταγμα. 28. Περὶ τῶν ἐλευθέρων εἰς δουλείαν ἐκδεδομένων. λε'. Πρόσταγμα περὶ ἀρχῶν. λς'. Νόμος περὶ Σαββάτου. λζ'. Διατύπωσις τοῦ λαβεῖν ἀπαρχὰς εἰς τὴν τῆς σκηνῆς κατασκευήν. λη'. Περὶ τοῦ κιβωτόν ποιῆσαι τοῦ μαρτυρίου. 20. Περὶ τοῦ ἱλαστηρίου καὶ τῶν χερουβίμ. γ. Περὶ τῆς τραπέζης, μα'. Περὶ τῆς λυχνίας. μβ'. Περὶ τῶν λύχνων. μγ'. Περὶ τῆς σκηνῆς. μδ. Περὶ τῶν πέντε αὐλῶν. με'. Περὶ τοῦ κατακαλύμματος. μς'. Περὶ τοῦ κατακαλύμματος. μζ'. Περὶ τῶν μοχλών. μη'. Περὶ τοῦ καταπετάσματος. μθ'. Περὶ τοῦ ἐπισπάστρου. ν. Περὶ τοῦ θυσιαστηρίου. να'. Περὶ τῆς ἐσχάρας. νβ'. Περὶ τοῦ ἐλαίου τῆς φωτίσεως. νγ'. Λείπει. νδ'. Περὶ τῆς γλυφῆς τῶν β' σμαράγδων. να'. Περὶ τοῦ λογίου. νς'. Περὶ τοῦ ὑποδύτου καὶ τῶν ῥοίσκων, καὶ τῶν κωδώνων. νζ'. Περὶ τοῦ χρυσοῦ πετάλου. νη'. Περὶ τῆς κιδάρεως καὶ τῆς ζώνης. να'. Περὶ τῆς ἱερατείας Ααρών καὶ τῶν υἱῶν αὐτοῦ. ξ'. Περὶ τῆς τελειώσεως τοῦ θυσιαστηρίου. ξα'. Περί θυσιαστηρίου. ξβ'. Λείπει. Εγ. Περὶ τοῦ λουτῆρος ξδ. Περὶ τοῦ μύρου. ξε'. Περὶ τῆς συνθέσεως τοῦ θυμιάματος. ξς'. Περὶ τῆς ἀναδείξεως Βεσελεήλ. ξζ'. Περὶ τῆς τῶν Σαββάτων παραφυλακής. ξη'. Περὶ τῶν πλακών διαθήκης, καὶ τῆς μοσχοποιίας. ξθ'. Περὶ τῆς δευτέρας κατασκευῆς τῶν πλακών. ο. Περὶ ἀρχῶν τῶν εἰς τὴν σκηνὴν ἐπ... Θα'. Περὶ τῶν στολῶν τῶν ἱερέων. οβ'. Περὶ τῆς κατασκευής. ογ. Περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν ἀσπιδισκών. οδ'. Περὶ τοῦ ὑποδύτου. σε'. Περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν κωδώνων τῶν χρυ σῶν, καὶ χιτώνων, καὶ μίτρας, καὶ περισκελῶν, καὶ ζωνών. ος'. Περὶ τοῦ πετάλου. οξ. Περὶ τῆς σκηνής. οη'. Περὶ τοῦ καταπετάσματος. οθ'. Περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς αὐτοῦ. π΄. Περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ ἱλαστηρίου καὶ τῆς τραπέζης.

On the Four Rivers of ParadiseDe quatuor fluminibus paradisi

col. 1035–1036page 6 of 200
PG 106:1035πα'. Περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν σκευῶν τῆς τρα-Α πέζης, καὶ τῆς λυχνίας. πρ. Περὶ Βεσελεήλ. πγ. Λείπει. πδ'. Περὶ τῆς στάσεως τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου. α΄. Περὶ προβάτων καὶ ἀρνῶν. β'. Περὶ πετεινών. γ΄. Περὶ σεμιδάλεως. δ. Περὶ πεμμάτων. ε'. Περὶ ἀζύμων. ς'. Περὶ θυσίας ἀπὸ ἐσχάρας. ζ'. Περὶ θυσίας πρωτογεννημάτων. η'. Περὶ θυσίας σωτηρίου. θ'. Περὶ θυσιῶν. ι. Περὶ ἁμαρτίας ἱερέως καὶ τοῦ λαοῦ. ια΄. Περὶ θυσιῶν συναγωγῆς, ἐὰν ἁμάρτῃ. ιβ'. Περὶ θυσιῶν ἁμαρτίας ἄρχοντος. ιγ'. Περὶ ψυχῆς μιᾶς ἐὰν ἁμάρτη ιδ'. Περὶ ὁρκισμοῦ. ιε'. Περὶ ὄρκομ παραθήκης, καὶ τῶν λοιπῶν. ις'. Περὶ ὅρκου παραθήκης, καὶ τῶν λοιπῶν. ιζ. Νόμος περὶ ὁλοκαυτώσεως. ιη. Νόμος περὶ τῆς θυσίας τῶν ἱερέων. ιθ'. Νόμος περὶ θυσίας ἁμαρτίας. κ'. Περὶ τοῦ μὴ ἐσθίειν στέαρ ἢ αἷμα, κα'. Περὶ ἀφαιρέματος τῶν θυσιῶν. κβ'. Περὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ χρίσματος. κγ'. Περὶ τῆς κρίσεως 'Ααρών. κδ'. 'Ααρών λούεται, χρίεται, ἐνδύεται ὑπὸ Μωυ σίως μετὰ τῶν υἱῶν αὐτοῦ. κε'. "Αρχεται Κύριος τῷ 'Ααρών μόνῳ. κς'. Περὶ κτηνῶν καθαρῶν, καὶ μὴ καθαρῶν. κζ'. Περὶ καθαρισμού τικτουσῶν. κη'. Νόμος περὶ λέπρας. κι. Περὶ τοῦ μὴ καθαριζομένου λεπρού. 2. Περὶ καθαρισμοῦ τοῦ λεπρού, λα'. Περὶ λέπρας οἰκίας, καὶ καθαρισμού. λβ'. Περὶ φύσεως γόνου. λγ'. Περὶ τῆς ῥεούσης αἷμα γυναικός. λδ'. Περὶ τοῦ μὴ διαφέρειν ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. λε'. Λείπει. λς'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν θύειν ἔξω τῆς σκηνῆς. λζ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐσθίειν αἷμα. λη'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐσθίειν θνησιμαίον. λθ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἀτάκτους ποιεῖσθαι τὰς συζυγίας. μ΄. Ὅτι ἐν τῷ τηρεῖν τὰς ἐντολὰς ἅγιοι γίνονται. μα'. Περὶ τεθνηκότων ἐφ᾽ οἷς μιαίνονται οἱ ἱερεῖς. μβ'. Περὶ τῆς ἐκπορνευούσης θυγατρὸς τοῦ ἱερέως. μγ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν μώμον ἔχειν τὸν ἱερέα. με. Δείπει. με'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν μεμιμημένον προσφέρειν. μς'. Περὶ τῶν προσφ..... προσφερομένων ζώων.)
col. 1037–1038page 7 of 200
PG 106:1037μζ. Περὶ τῶν Σαββάτων. μη'. Περὶ τοῦ Πάσχα. μθ'. Περὶ ἀζύμων. ν. Περὶ ἀρχόντων. να'. Περί Πεντηκοστῆς. νβ'. Περὶ μνημοσύνου σαλπίγγων. νγ'. Περὶ ἡμέρας εξιλασμού. νδ'. Περὶ νηστείας. νε'. Περὶ ἑορτῆς Σκηνών. νς'. Περὶ τοῦ ἐλαίου τοῦ φωτός. νζ'. Περὶ ἄρτων τῆς προθέσεως. νη'. Περὶ λιθοβολίας τοῦ κατηρα[σα]μένου. νθ'. Περὶ ἑβδοματικοῦ τοῦ σαββατισμοῦ τῆς γῆς. ξ'. Περὶ ιωβηλαίου τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς ἀφέσεως. ξα'. Εὐλογία τοῖς ποιοῦσι τὸν νόμον, καὶ κατάρα τοῖς μὴ ποιοῦσι. ξβ'. Περὶ τῶν κατ᾽ εὐχὴν συντιμωμένων. σ'. Περὶ τῆς τῶν Λευῒτῶν ἐκλογῆς. β'. Περὶ τῶν ἀφορισθέντων ἐκ τῆς παρεμβολής. γ. Περὶ τῆς ἐξαγορεύσεως. δ'. Περὶ τοῦ ὕδατος τοῦ ἐλεγμού. ε'. Περὶ τοῦ κατ' εὐχὴν ἀγνιζομένου. ς'. Περὶ τῆς εὐλογίας ἧς ευλόγησαν οἱ ἱερεῖς. ζ'. Περὶ τῆς τῶν ἀρχόντων προσφοράς. η'. Περὶ τῆς λυχνίας καὶ τῶν λύχνων. θ'. Περὶ τοῦ ἀγνισμοῦ τῶν Λευϊτῶν. ι'. Περὶ τοῦ χρόνου τῆς λειτουργίας τῶν Λευϊτῶν. ια΄. Περὶ τοῦ Πάσχα νόμος. ιβ'. Περὶ τῶν σαλπίγγων τῆς σημασίας. ιγ'. Περὶ τοῦ γαμβρού Μωυσέως. ιδ. Περὶ ἐμπυρισμού. ιε'. Περὶ τῶν ἐπιθυμησάντων τὰ ἐν Αἰγύπτῳ βρώ ματα. ις'. Περὶ τῶν μνημάτων τῆς ἐπιθυμίας. ιζ. Περὶ τοῦ γογγυσμοῦ Μαριὰμ καὶ Ααρών. ιη'. Περὶ τῶν κατασκεψαμένων τὴν γῆν. ιθ'. Περὶ τῶν γογγυσμῶν ὧν τὰ κώλα ἔπεσε. κ'. Περὶ ὧν ἐλάλησε Μωϋσῆς τῷ λαῷ, καὶ ἐπει σθησαν. κα'. Περὶ θυσιῶν. κβ'. Περὶ τοῦ ἁμαρτάνοντας ἀκουσίως. κγ'. Περὶ τοῦ συλλέγοντος ξύλα τῇ ἡμέρᾳ τοῦ Ο Σαββάτου. κδ'. Περὶ τῶν κρασπέδων. κε'. Περὶ Κορέ, καὶ Δαθαν, καὶ ᾿Αβειρών. κς'. Περὶ τῶν ἁγιασθέντων Κυρίῳ κζ'. Περὶ τοῦ ἐξιλασμοῦ 'Λαρὼν ἐν τῇ θραύσει. κη'. Περὶ τῆς βλαστησάσης ῥάβδου τοῦ ᾿Ααρών. κθ'. Περὶ τῶν διδομένων ἀπαρχῶν τῷ ἱερεῖ. 2. Περὶ τῆς δεκάτης ἧς δεκατ..... οἱ ἱερεῖς. λα'. Περὶ τῆς..... διαστολῆς) τῆς δαμάλεως. λβ'. Περὶ ῥαντισμοῦ νόμος. λγ'. Περὶ τῆς τελευτῆς Μαριάμ. λδ'. Περὶ τοῦ ὕδατος τῆς ἀντιλογίας. λε'. Περὶ ὧν ἀπέστειλε Μωϋσῆς ἀγγέλων προς βασιλέα Εδώμ. λς'. Περὶ τῆς τελευτῆς ᾿Ααρών.
col. 1039–1040page 8 of 200
PG 106:1039λζ'. Περὶ τῆς καταστάσεως Ελεάζαρ. λη'. Περὶ τῆς ἀποστολῆς τῶν ὄψεων. λθ'. Τὰ περὶ Ὢγ βασιλέα Βασάν. μ'. Περὶ Βαλάκ βασιλέως Μωάβ. μα'. Τὰ περὶ Βαλαὰμ τὸν μάντιν.. μβ'. Περὶ τῶν πορνευσάντων Μωάβ, καὶ τελεσθέν των τῷ Βεελφεγώρ. μγ'. Τὰ περὶ Φινεές καὶ Μαδιανίτιν. μδ. Περὶ τῶν θυγατέρων Σαλπαάδ. με'. Περὶ τῆς καταστάσεως Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ. μς'. Περὶ θυσιῶν ἐνδελεχείας. μζ'. Περὶ θυσιῶν κατὰ Σάββατον. μη'. Περὶ κατὰ νουμηνίαν θυσιῶν. μθ'. Περὶ θυσιῶν τοῦ Πάσχα. ν. Περὶ θυσιῶν τῆς ἑβδομάδος. να'. Περὶ θυσιῶν ἑορτῆς σημασίας. νβ'. Περὶ ὁρισμοῦ εὐχῆς. νγ'. Περὶ τοῦ πολέμου τῶν Μαδιανιτών. νδ. Περὶ τοῦ ὁρισμοῦ τῶν σκύλων Μαδιάμ. να'. Περὶ τῆς κληρονομίας τῶν δύο φυλῶν καὶ ἥμισυ. νς'. Περὶ τῶν ὑπάρξεων τῶν υἱῶν Ισραήλ. νζ'. Περὶ τῶν ὀφειλόντων εξολοθρευθῆναι. νη'. Περὶ τῆς διαμετρήσεως τῆς γῆς. νθ'. Περὶ τῶν κληρονομούντων τὴν γῆν. ξ'. Περὶ τῆς μερίδος τῶν Λευϊτῶν. ξα'. Περὶ τῶν φυγαδευτηρίων. σ'. Περὶ Σηὼν βασιλέως Εσεβών. β'. Περὶ ἂγ βασιλέως Βασάν. γ΄. Περὶ τῶν πόλεων τῶν φυγαδευτηρίων. δ. Επανάληψις τῆς Δεκαλόγου. ε'. Περὶ τοῦ μὴ ποιεῖν γλυπτόν, μήτε παντὸς ὁμοίωμα. 5. Περὶ δικαιωμάτων καὶ κριμάτων. ζ. Περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου φόβου καὶ ἀγάπης. η. Περὶ τοῦ ἀπαιτουμένου προστάγματος καὶ τῶν κρίσεων. θ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐν παντὶ τόπῳ θύειν. ε'. Περὶ τοῦ μὴ ἐγκαταλιπεῖν τὸν Λευίτην. ια΄. Περὶ τοῦ μὴ ἐσθίειν αἷμα. ιβ. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐπακολουθεῖν τοῖς ἔθνεσι. ιγ. Περὶ τοῦ ἐνυπνιαζομένου προφήτου. ιδ. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν φείδεσθαι τοῦ ἀποστάτου. ιε'. Περὶ τῶν παρανόμων ἀνδρῶν. ις'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν φαλάκρωμα ποιείν ιζ. Νόμος περὶ βρωμάτων. ιη'. Περὶ δεκατώσεως. ιθ'. Περὶ ἀφέσεως. κ'. Περὶ ἐνδεοῦς ἀδελφων. κα'. Περὶ τῶν προσφερομένων πρωτοτόκων. κβ'. Περὶ τῶν ἑορτῶν τῶν νέων κγ'. Περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν ἑβδομάδων, κι'. Περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν σκηνών. κε'. Λείπει. κς'. Περὶ τῶν μαρτυρούντων. κζ'. Περὶ τοῦ καθισταμένου κριτού. κη'. Περὶ τοῦ καθισταμένου ἄρχοντος.
col. 1041–1042page 9 of 200
PG 106:1041κθ'. Περὶ τῆς μερίδος τῶν Λευϊτῶν. 2. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν καθαίρεσθαι, καὶ τὰ λοιπά. λα'. Περὶ τοῦ ἀνισταμένου προφήτου. λβ'. Περὶ τῶν φυγαδευτηρίων. λγ'. Περὶ τοῦ φονευτοῦ πρόσταγμα. 28. Περὶ τοῦ μὴ μετακινεῖν ὅρια πατέρων. λε΄. Περὶ τοῦ ψευδομαρτυροῦντος. λς'. Περὶ τῶν ἐξερχομένων εἰς πόλεμον. λη. Περὶ τῆς νευροκοπουμένης δαμάλεως. λη'. Περὶ τῆς αἰχμαλωτίδος ἐξευρημένης. λθ'. Περὶ τῶν δύο γυναικών... μ'. Λείπει. μα'. Περὶ τοῦ κρεμωμένου ἐπὶ ξύλου. μβ'. Περὶ τοῦ πλανωμένου, Η πίπτοντας κτήνους. μγ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν κοσμείσθαι ανοικείως. με. Περὶ τοῦ προφασιστικούς λόγους προσφερομέν νου γυναικί. με'. Λείπει. μς'. Λείπει. μζ'. Περὶ τῆς ἐν πεδίῳ ταπεινουμένης. μη'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐπιμίγνυσθαι μητρυς μθ'. Περὶ τῶν μὴ εἰσερχομένων εἰς τὸν οἶκον Κυ ρίου. ν'. Περὶ τοῦ μὴ εἰσερχομένου εἰς τὸν ἀμητόν. να'. Περὶ τοῦ διδομένου βιβλίου ἀποστασίου. να'. Περὶ τοῦ ἐκβαίνοντος εἰς πόλεμον. νγ'. Περὶ τοῦ κλέπτοντος ψυχήν. νδ'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἁρπάζειν ἐνέχυρα. νε'. Περὶ τοῦ μὴ ἀποθανεῖν πατέρα ὑπὲρ τέχνων. νς'. Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐπανατρυγάν. νζ'. Περὶ τοῦ μαστιγουμένου ἀσεβοῦς. νη'. Περὶ τῆς χειροκοπουμένης. νθ'. Περὶ μέτρων καὶ σταθμῶν. ξ'. Περὶ τῆς ἀναλείψεως τοῦ ᾿Αμαλήκ. Επ'. Περὶ τῶν ἐν τῷ Καρμήλῳ προσφερομένων. ξ. Περὶ τοῦ δευτέρου ἐπιδεκάτου. ξγ'. Περὶ τῶν εὐλογιῶν, καὶ τῶν καταρῶν. ξδ'. Περὶ τῆς ἐν Μωαβ διαθήκης. ξε'. Εντολή Μωϋσέως πρὸς Ααρών Ἰησοῦ). ξς'. Εντολή Μωυσέως πρὸς τοὺς Λευΐτας. Εξ. Περὶ τῆς ᾠδῆς. ξη'. Περὶ τῆς τελευτῆς Μωϋσέως. ξθ'. Περὶ τῆς εὐλογίας τῶν φυλών. Ιστέον, ὅτι ὁ Μωϋσῆς τὴν πεντάβιβλον ἔγραψε· ταύτην δὲ Ἰησοῦ; α'. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων κατασκόπων. β'. Τὰ κατὰ τὴν 'Ραάδ. γ. Λείπει. δ'. Περὶ τῶν λεχθέντων πρὸς Ἰησοῦν. ε΄. Περὶ τῶν δώδεκα λίθων τῶν ἐκ τοῦ Ἰορδάνου, Γ΄. Περὶ ὧν ἔστησεν Ἰησοῦς ιβ' λίθων. ζ'. Περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ Ἰησοῦ. η. Περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ Ἰορδάνου. θ'. Περὶ τῶν κατατακέντων βασιλέων. ι'. Περὶ τῶν μαχαιρῶν τῶν πετρίνων.
col. 1043–1044page 10 of 200
PG 106:1043ια΄. Περὶ τοῦ πρώτου ἀχθέντος Πάσχα. ιβ'. Περὶ τοῦ ὀφθέντος τῷ Ἰησοῦ ἀρχιστρατήγου. ιγ'. Περὶ τῶν σαλπίγγων τῶν ἱερέων. ιδ'. Περὶ τῆς καταστροφῆς τῆς Ἱεριχώ. ιε'. Περὶ τῆς κλοπῆς τοῦ ᾿Αχαρ. ις'. Περὶ τῶν παταχθέντων διὰ τὸν ᾿Αχαρ. ιζ. Περὶ τῆς ἀναιρέσεως τοῦ ᾿Αχαρ. ιη'. Περὶ οὗ ᾠκοδόμησε θυσιαστηρίου Ἰησοῦς. εθ'. Περὶ τῆς Γραφῆς τοῦ Δευτερονομίου. κ'. Περὶ τῆς πανουργίας τῶν Γαβαωνιτών. κα'. Περὶ 'Αδωνιβεζεκ βασιλέως Ἱερουσαλήμ. κβ'. Περὶ τῆς στάσεως ἡλίου καὶ σελήνης. κγ'. Περὶ τῆς φυγῆς τῶν ε'. βασιλέων. κδ'. Περὶ τῆς κληρονομίας Χάλεβ τοῦ Ιεφονή. κε'. Λείπει. κς'. Περὶ τῶν πόλεων τῶν φυγαδευτηρίων. κα'. Περὶ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου..... κη'. Περὶ ὧν εἶπεν Ἰησοῦς πρὸς τὸν λαόν. α. Λείπει. γ΄. Περὶ τοῦ λαλήσαντος ἀγγέλου τοῖς υἱοῖς Ισραήλ. β'. Περὶ τῶν υἱῶν Ἰσθόρ δ. Περὶ τῶν καταλειφθέντων Ισραήλ. ε'. Πρώτος Γοθονιήλ κριτής. πειρᾶσαι τον 5. β' κριτής 'Αώδ, ᾧ παρεδόθη Εγλών. 5. Τρίτος Σαμεγὰρ, ᾧ παρεδόθησαν οἱ ἀλλόφυλοι. η'. Βαράκ, Δεββῶρα, οἷς παρεδόθη Σισάρα. θ'. Οδὴ Δεββώρας καὶ Βαράκι ε. Περὶ τοῦ λαλήσαντος ἀγγέλου. ια΄. Πέμπτος κριτής Γεδεών, ᾧ παρεδόθη Μαδιάμ. ιβ'. Περὶ τοῦ πόκου καὶ τῆς δρόσου. ιγ. Περὶ τῶν λαψάντων τῇ γλώσσῃ. ιδ. Περὶ τοῦ ἐνυπνίου τῶν Μαδιάμ. ιε'. Περὶ Ὠρήσ, καὶ Ζὴς, καὶ Ζεβελ, καὶ Σαλμανά. ις. Περὶ τῶν οζ' ἀρχόντων ἐν Σοκχώθ. εξ΄. Περὶ οὗ ἐποίησεν Εφουδ Γεδεών. ιη'. Περὶ τῶν ὁ υἱῶν Γεδεών, καὶ ᾿Αβιμέλεχ. ιθ. Περὶ τῶν ξύλων παραβολή. κ'. Εβδομος κριτής Θαλά, όγδοος Παϊρ Γαλααδίτης. κα'. Περὶ Ἰεφθάς. κβ'. Περὶ τῆς θυγατέρος Ιεφθάε. κγ'. ι' 'Αβαισσάν· ια' Αιλώμ· ιβ' ᾿Αβδών. κδ. Τὰ κατὰ Σαμψών. κε'. Περὶ τοῦ προβλήματος. κς'. Εμπυρισμὸς ἀγροῦ γενόμενος ἀλλοφύλων παρὰ τοῦ Σαμψών. κζ'. ᾿Αναίρεσις άλλοφύλων χιλίων γενομένη παρὰ Σαμψὼν ὑπὸ σιαγόνος όνου. κη'. Λείπει. κι. Περὶ Μιχά, και τοῦ ἀργυρίου, καὶ τῆς μητρός αὐτοῦ.
col. 1045–1046page 11 of 200
PG 106:1045λ'. Περὶ τῶν υἱῶν Δάν. λα'. Περὶ τοῦ Λευΐτου, καὶ τῆς παλλακῆς αὐτοῦ. λβ'. Περὶ τοῦ ὑποδεξαμένου πρεσβύτου. λγ'. Βουλὴ τῶν πρεσβυτέρων περὶ τῆς φυλῆς Βενιαμίν. ΓΕΝΕΣΙΣ. Περὶ τοῦ ὄφεως. Περὶ τῆς ἀδελφοκτονίας. Στη Αδάμ. Περὶ τῆς κιβωτού. Περὶ τῆς πυργοποιίας. Γ' χρηματισμὸς ᾿Αβραάμ. Περὶ τοῦ πολέμου τῶν θα βασιλέων. Περὶ τῆς αἰχμαλωσίας τοῦ Λώτ. Περὶ Μελχισεδέκ. Δ' χρηματισμὸς 'Αβραάμ. Διαθήκη πρὸς ᾿Αβραάμ. Τὰ κατὰ τὴν Σάββαν καὶ τὴν ᾿Αγαρ. Τὰ ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου λεχθέντα τῇ ᾿Αγαρ. Διαθήκη προς Αβραὰμ περὶ περιτομῆς καὶ περὶ τοῦ ὀνόματος. Επαγγελία Ἰσαάκ. Περὶ τοῦ Ἰσραήλ. Περὶ τῶν πιο ριτμηθέντων ὑπὸ ᾿Αβραάμ. Περὶ τῆς ὀπτασίας τῆς γενομένης ἐν τῇ δρυΐ τῇ Μαμβρῇ πρὸς 'Αβραάμ, καὶ περὶ τῆς ξενοδοχίας αὐτοῦ. Περὶ τῆς καταστροφής Σοδόμων. Περὶ τῆς ξενοδοχίας τοῦ Λώτ. Περὶ τοῦ έμπυρισμοῦ Σοδόμων. Περὶ τῶν θυγατέρων τοῦ Λώτ. Ένθεν Μωαβίται καὶ ᾿Αμμωνίται. Περὶ τῆς Σάββας Ο καὶ τοῦ ᾿Αβιμέλεχ βασιλέως Γεράρων. Οτι προφήτ της ὁ ᾿Αβραάμ. Περὶ τῆς ἐκβολῆς ᾿Αγαρ μετὰ τοῦ υἱοῦ αὐτῆς Ἰσμαήλ. Οτε τὸν ᾿Αβραὰμ ἐπείραζεν ὁ Θεὸς περὶ Ἰσαὰκ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. Ἔτη της Σάββας βζ' Ετη τοῦ ᾽Αβραὰμ ροε'. Περὶ τῆς κλίματος. Περὶ τοῦ Ἰωσήφ. Ετη Ἰακώβ. ΕΞΟΔΟΣ. Περὶ τῆς βάτου. Ονομα Θεοῦ. Περὶ τῆς ῥάβδου. Περὶ τοῦ ἀγγέλου τοῦ ζητήσαντος ἀποκτεῖναι Μωϋ σῆν ἐν τῇ ὁδῷ. Δ'. Περὶ τῆς ῥάβδου τῆς μεταβληθείσης εἰς δράκοντα. Β'. Τὸ ὕδωρ εἰς αἷμα, πρώτη δὲ πληγή. Γ. Περὶ τῶν βατράχων. Δ'. Περὶ τῶν σχνι φῶν. Ε'. Περὶ τῆς κινομύης. Γ'. Περὶ θνήσεως κτην νῶν. Ζ'. Περὶ τῆς αιθάλης. Η'. Περὶ τῆς χαλάζης. Θ. Περὶ τῆς ἀκρίδος. Γ'. Περὶ τοῦ ψηλαφητοῦ σκό τους. ΙΑ'. Περὶ τελευτῆς τῶν πρωτοτόκων. Περὶ τοῦ Πάσχα. Στη παροικίας υἱῶν Ἰσραὴλ υλ'. Περὶ τοῦ ποντισμοῦ Φαραώ. Περὶ τῆς ὀρτυγομήτρας, καὶ τοῦ μάν. Περὶ ᾿Αμαλήκ. Περὶ Ιοθόρ. Περὶ τῆς διατάξεως τῆς σκηνῆς, ἧς έπηξε Μωϋσῆς. Περὶ τοῦ λογείου. Περὶ τοῦ μύρου. Περὶ τῆς 'μοσχοποιίας. Περὶ τῶν πλακών. Περὶ τῶν πλακῶν τῶν δευτέρων. Περὶ τοῦ καλύμματος. Περὶ Βεσελεήλ. Περὶ τοῦ ἄλατος. Ολοκάρπωσις. Περὶ Ναδάβ και ᾿Αβιούδ. Περὶ νόμου κτηνῶν καθαρῶν καὶ ἀκαθάρ των. Περὶ λέπρας. Περὶ γονοβρυους. ΑΡΙΘΜΟΙ. Αριθμὸς τῶν Λευϊτῶν. ᾿Αριθμὸς τῶν πρωτοτόκων τῶν ἀρσενικῶν. Περὶ ζηλοτυπίας. Νόμος εύξαμένων. Περὶ τοῦ ἐγκαινισμοῦ τῆς σκηνῆς. Αφανισμός τῶν
col. 1047–1048page 12 of 200
PG 106:1047Λευϊτῶν. Περὶ τοῦ γογγυσμοῦ τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Περὶ τῆς ἐπιθυμίας τῶν χρεῶν. Περὶ τῆς ὀρτυγομής τρας. Περὶ Μαρίας καὶ Ααρών γογγυζόντων κατὰ Μωϋσή. Ότι Αὐτῆς ἤκουον πρώην Ἰησοῦς ὁ Ναυή. Περὶ τοῦ εὑρεθέντος συλλέγοντος ξύλα. Περὶ τῶν κρασπέδων. Περὶ Δαθὰν καὶ ᾿Αβηρών. Περὶ ἀπτο μένων νεκροῦ. Τελευτή Μαριάμ. Περὶ τῆς πέτρας. Τελευτή Ααρών. Περὶ τοῦ χαλκοῦ ὄφεως. Ασμα Ισραήλ. Περὶ τοῦ μάντεως Βαλαάμ. Περὶ τῆς ὄνου τῆς λαλησάσης. Περὶ τοῦ ζήλου Φινεές. Παράταξις Ἰσραὴλ πρὸς Μαδιάμ καὶ ἐκλογή. Περὶ τῆς 'Ααρών τελευτῆς ἐν μιᾷ τοῦ Αὐγούστου. ΔΕΥΤΕΡΟΝΟΜΙΟΝ. Τὰ θεμιτά κτήνη. Τὰ ἀθέμιτα. Περὶ ἰχθύων. Περὶ πετεινῶν. Διὰ τί ἄζυμα ὤρισται. Εὐλογία. Κατάρα. Οδὴ β' Μωϋσέως. Εὐλογία Μωϋσέως. Ετη Μωϋσέως ΙΗΣΟΥΣ Ο ΝΑΥΗ. Περὶ Ῥακό τῆς πόρνης. Περὶ τῆς διαβάσεως τῆς κιβωτοῦ ἐν τῷ Ἰορδάνη ποταμῷ. Περὶ τῶν πετρίνων μαχαιρῶν. Περὶ τοῦ ὀφθέντος τῷ Ἰησοῦ ἐν Ιεριχώ ἀρχαγγέλου. Περὶ τῶν τειχῶν Ἱεριχώ, καὶ περὶ Ραὰς τῆς πόρνης. Περὶ τοῦ νοσφισμοῦ ᾿Αχαρ. Περὶ τῆς Γαί. Περὶ τῆς πανουργίας τῶν Γαβαωνιτῶν. Περὶ τῶν πέντε βασιλέων τῶν Ιεβουσαίων. Οτε ἔστη ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη ἐπὶ Ἰησοῦ. Περὶ Ἰαβίν. Οτι τὸν Βαλαὰμ ἀπέκτεινεν Ισραήλ. Περὶ τοῦ βωμοῦ οὗ ἐποίησαν οἱ υἱοὶ Γάδ, καὶ οἱ υἱοὶ Του δίν. ΚΡΙΤΑΙ. Περὶ τοῦ κλαυθμώνος. Περὶ δουλείας Ἰσραὴλ τῷ Χουσαρσαθών. Περὶ δουλείας Ἰσραὴλ τῷ Διγλων. Περὶ ᾿Αώδ. Περὶ Δεββώρας. Περὶ τοῦ πασσάλου, ἐν ᾧ πεφόνευται Σισάρα. ᾠδὴ εὐχαριστήριος Δεββώ ρας καὶ Βαράκ. Περὶ Μαδιάμ. Περὶ Γεδεών. Περί τοῦ πόκου Γεδεών. Οτι καὶ Ἱεροβάαλ ήκουσεν ὁ Γεδεών. Οραμα, Λύσις. Περὶ Ζεβεὶ καὶ Σαλμανά. Τελευτή Γεδεών. Περὶ 'Αβιμέλεχ. Παραβολή. Όπως πεφόνευσε γυνὴ κόμματι μύλου τὸν ᾿Αβιμέλεχ. Περί Θωλά. Περὶ Ἰατρ. Περὶ Ιεφθάε. Περὶ Εσεβών. Περὶ Εδώμ. Περὶ Λαβδών. Περὶ Μανωέ. Περὶ Σαμψών. Περὶ τοῦ λέοντος. Περὶ τῶν ἀλωπέκων, ἐν οἷς ἐνα έπρησε τὰ δράγματα τῶν ἀλλοφύλων Σαμψών. Περὶ τῆς σιαγόνος ἐν ᾗ ἐπάταξεν ο άνδρας. Τελευτή Σαμψών. Περὶ Σεμέγαρ. Περὶ Μιχά ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Α'. ΡΟΥΘ. Προσευχή "Αννης. Οδὴ "Αννης. Περὶ τῶν υἱῶν Ηλί. Περὶ τῆς νουθεσίας Ηλί. Περὶ τῆς γενομένης πρὸς Σαμουήλ φωνῆς. Περὶ τῆς κιβωτοῦ, καὶ τοῦ θανάτου τῶν β' υἱῶν Ηλί. Περὶ τοῦ τέλους Ἠλί. Περὶ τῆς ήττης τῶν ἀλλοφύλων. Περὶ τῶν υἱῶν Σα μουήλ. Περὶ τοῦ Ἰσραήλ αιτούντων βασιλέα. Περί ὧν διεμαρτύρατο Σαμουὴλ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, ζητοῦσι παρ' αὐτοῦ βασιλέα. Περὶ Σαούλ α' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ τῆς ἀρᾶς ἧς ἡράσατο Σαούλ τῷ λαῷ. Οτε
col. 1049–1050page 13 of 200
PG 106:1049παρετάξατο Σαούλ πρὸς Αμαλήκ. Περὶ Δαβίδ υἱοῦ Ιεσσαί. Περὶ Γολιάθ τοῦ ἀλλοφύλου. Περὶ Νάβαλ, Περὶ ᾿Αβιγαίας. Περὶ Σαούλ καὶ τῆς ἐγγαστριμύθου. Περὶ τῶν ᾿Αμαληκιτῶν. Περὶ Σαούλ καὶ τοῦ δοτος Γελβουέ. ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Β'. Θρήνος Δαβὶδ ἐπὶ Σαούλ και Ιωνάθαν. Τα περί Ἰωάβ καὶ ᾿Αβεννήρ. Θρήνος Δαβὶδ ἐπὶ ᾿Αβεννήρ. Περὶ τῶν ἀποκτεινάντων Ἱεβοσθὲ ἐπὶ κλίνης αὐτοῦ. Περὶ τῆς κιβωτοῦ Κυρίου, καὶ περὶ Ὀζάθ. Περί Μελχόλ. Περὶ τοῦ ῥήματος Κυρίου τοῦ πρὸς Ναθάν. Προσευχή Δαβίδ. Περὶ 'Αδραζάρ. Περὶ Μεμφιβοσθέ Περὶ 'Αννών. Τὰ περὶ Βερσαβεε καὶ Οὐρίαν. Περὶ Ναθαν ἐλέγχοντος τὸν Δαβίδ, καὶ περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀπειλῆς παραβολή. Τὰ περὶ 'Αμνὼν καὶ Θάμαρ. Τα περὶ ᾿Αβεσαλώμ καὶ ᾿Αμνών. Τὰ περὶ τῆς γυναικός τῆς Θεκωίτιδος. Περὶ τοῦ κάλλους Αβεσαλώμ. Περί τῆς μερίδος ἧς ἐνέπρησεν ᾿Αβεσαλώμ. Περὶ Δαδι ἀποδιδράσκοντος ἀπὸ προσώπου ᾿Αβεσαλώμ. Περί Σεμεί. 'Αρά. Περὶ τῶν βουλῶν ᾿Αχιτόφελ τῷ ᾿Αβε σαλώμ. Συμβουλία Κουσί. Τέλος τοῦ ᾿Αχιτόφελο Περὶ τοῦ πολέμου 'Αβεσαλώμ, καὶ τοῦ θανάτου αύ τοῦ, καὶ περὶ τῆς στήλης αὐτοῦ ἦς έστησεν. Θρήνος Δαβιδ περὶ Σεμεῖ τὸ δεύτερον. Περὶ Μεμφιβοσθέ. Περὶ τῶν ι' παλλακῶν. Περὶ ᾿Αμεσσαί. Περὶ τῆς γυναικὸς τῆς σοφῆς, καὶ περὶ Σαβεέ. Περὶ τοῦ λιμού. Περὶ τοῦ αἰτήματος τῶν Γαβαωνιτών. Περὶ Ιεσδί. ᾠδὴ τοῦ Δαβίδ. Τέλος τῆς ᾠδῆς. Περὶ τῆς τοῦ ὑδι τος τῷ Δαβίδ ἐπιθυμίας. Περὶ τῆς ἀνδρείας Βαντίς. Περὶ τῆς ἀριθμήσεως τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ καὶ Ἰούδα. Ἰσραὴλ μ'. Ιούδα φ'. Περὶ ὧν εἶπεν Γάδ τῷ Δαβίδ. Απόκρισις Δαβίδ. Περὶ τοῦ θανάτου τῶν ο. Περὶ Ἱερουσαλήμ. Περὶ τοῦ θυσιαστηρίου, οὗ ᾠκοδόμησε Δαβίδ. ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Γ. Περὶ 'Αδωνίου. Συμβουλία Ναθαν τῇ Βηρσαβεέ. Περὶ Σολομώντος δ' βασιλέω; Ισραήλ. Εντολή Δε τῷ Σολομῶντι. Περὶ τοῦ τέλους Δαβίδ. Ετη τῆς βασιλείας Δαβίδ. Περὶ τοῦ αἰτήματος οὗ ᾐτήσατε Αδωνίας τῇ Βηρσαβεέ. Περὶ τοῦ θανάτου Αδωνίου, καὶ περὶ ᾿Αβιάθαρ, καὶ περὶ τῆς φυγῆς Ἰωάβ, καὶ περὶ τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Περὶ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ οίκου, οὗ ᾠκοδόμησε Κυρίῳ Σολομών. Περὶ Σημεί Περὶ τῆς βασιλίσσης Σαβά. Περὶ τῆς παρανομίας Σολομῶντος. Περὶ ᾿Αχία τοῦ Σηλωνίτου. Στη βασι λείας Σολομῶντος. Περὶ Ροβοάμ, ε βασιλέως Ισραήλ. Περὶ τῆς βασιλείας Ιεροβοάμ δούλου Σολο μῶντος, δ' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ τῆς χρυσής δα μάλεως. Τὰ περὶ τῶν β' προφητῶν. Περὶ τοῦ παιδὸς Ιεροβοάμ. Έτη βασιλείας Ιεροβοάμ. Περὶ Σουσακὶμ. Περὶ τῆς βασιλείας Ασά. Περὶ Ναβάτ η' βασι λέως Ισραήλ. Περὶ Βαασὰ θ' βασιλέως Ισραήλ. Περί Ηλὰ ι' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Ζαμβρί, και βασι λέως Ισραήλ. Περὶ 'Αχαάβ, ιβ' βασιλέως Ισραήλ Περὶ Ηλιοῦ τοῦ προφήτου. Περὶ τῆς χήρας. Περί τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας. Περὶ τῶν προφητῶν τῆς αἰσχύνης. Περὶ Ιεζάβελ. Περὶ Ελισσαιέ. Περὶ Ναβουθαί καὶ ᾿Αχαάβ. Τὰ περὶ τοῦ υἱοῦ ᾿Αδερ καὶ τοῦ ᾿Αχαάβ. Περὶ τῶν σιδηρῶν κεράτων. Περὶ τοῦ τέλους 'Αχαία Ιωράμ ιγ' βασιλεὺς Ἰσραήλ. ΒΑΣΙΛΕΙΩΝ Δ'. Περὶ Ἰωρὰμ ιδ' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ τῆς ἀνα
col. 1051–1052page 14 of 200
PG 106:1051λήψεως Ηλιού. Περὶ τῶν ἁλμυρῶν ὑδάτων. Περὶ τῆς γυναικὸς, καὶ περὶ τῆς εὐλογίας τῶν σκευῶν τοῦ Ελαίου. Περὶ τῆς γυναικὸς τῆς Σουναμίτιδος. Περὶ τῆς τολύπης, καὶ περὶ τῶν προφητών. Περὶ τῶν ἄρτων καὶ τῶν καλαθῶν. Περὶ Νεεμὰν τοῦ Σύρου. Τὰ περὶ Γιεζί. Περὶ τοῦ σιδηρίου. Περὶ τοῦ πολέμου τοῦ βασιλέως Συρίας, καὶ περὶ τῆς ἀορασίας. Περὶ τῆς λιμοῦ Σαμαρείας, καὶ περὶ τῶν γυναικῶν τῶν τὰ ἴδια νήπια βεβρωκνιῶν, καὶ περὶ τῶν τεσσάρων λεπρών. Περὶ τοῦ συμπατηθέντος καὶ ἀποθανόντος. Περὶ τῶν ἑπτὰ ἐτῶν τοῦ λιμοῦ, καὶ περὶ τῆς Σουναμίτιδος. Περὶ τοῦ υἱοῦ "Αδερ. Περὶ Ἰωράμ. Περὶ τῆς βασιλείας Ἰηοῦ, ιε' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ τοῦ τέ λους Ιεζάβελ. Περὶ τῆς σφαγῆς τῶν ο' υἱῶν ᾿Αχαάδ. Περὶ τῆς σφαγῆς πάντων τῶν θεραπόντων του Βάαλ, Περὶ Ἰωάς. Περὶ Ἰωάχαζ, ις' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Ἰωάς β', ιζ' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Ελισσαις καὶ Ἰωάς. Σημεῖον περὶ τοῦ τέλους Ελισσαιέ. Περὶ Ιεροβοάμ υἱοῦ Ἰωάς, την βασιλέως Ισραήλ. Περί Αζαρίου, υἱοῦ Ἱεροβοάμ. ιθ' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Σελλούμ, κ' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Μαναήμ, και βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Φακεσίου, κβ' βασιλέως Ἰσραήλ. Περὶ Φακελ, κγ' βασιλέως Ισραήλ. Περὶ Ιωαθάμ. Περὶ ᾿Αχάζ. Περὶ Ἰσης, κδ' βασιλέως Ἰσραήλ. Δ' αἰχμαλωσία. Περὶ τῶν λεόντων. Ποιηταί πόλεων. Περὶ Έζεχίου, ὅτι ἕως Εζεχίου ὑπῆρχεν ὁ χαλκοῦς ὄφις. Περὶ Σενναχηρίμ. Περὶ τῆς μαλα κίας Εξεγίου βασιλέως Ιούδα. Περὶ τῶν ἀποσταλέντων παρὰ Μαρωδείχ πρὸς Ἐζεχίαν. Περὶ Μα νασσή. Περὶ 'Αμώς. Περὶ Ἰωσίου. Περὶ τοῦ βιβλίου τοῦ νόμου, οὗ εὗρε Χελκίας ἐν οἴκῳ Κυρίου. Περὶ Ιωαχάς. Περὶ Ἐλιακὶμ τοῦ καὶ Ἰωακίμ. Περὶ Ναβουχοδονόσορ. Περὶ Ἰωακίμ υἱοῦ Ἐλιακίμ. Β' αἰχμα αλωσία. Περὶ Σεδεκίου υἱοῦ, Ιωακίμ. Γ' αἰχμαλωσία. Περὶ Ναβουζαρδάν. Δ' αιχμαλωσία. ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Δ'. Βασιλεῖς. Ηγεμόνες. Σαούλ. Περὶ Σολομώντος. ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Β'. Αμασίας. Οζίας. "Αχαζ. Έζεχίας. Μανασσῆς. ᾿Αμώς. Ἰωσίας. Ἰωαχάς. Ελιακίμ. Ἰεχονίας. Σεδεκίας. ΕΣΔΡΑ Α'. Περὶ τῆς τελευτῆς Ἰωσίου. Περὶ ᾿Αχάζ. [Περί Σεδεκίου. Περὶ τοῦ προστάγματος Κύρου. Περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σκευῶν τῶν ἐν τῇ αἰχμαλωσίᾳ. Περί τῶν καταγραψάντων Ἰουδαίων. Περὶ Δαρείου, καὶ περὶ τῶν γ' νεανίσκων τῶν τὰ προβλήματα γραψαν των. Περὶ τοῦ αἰτήματος Ζοροβάβελ, καὶ ὅπως Έγραψε Δαρείος τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Ἱερουσαλήμ τοῖς Ἰουδαίοις. Περὶ τῶν ἀναβάντων ἀπὸ τῆς αἰχμ. αλωσίας. Αντίγραφον ἐπιστολῆς ἦς έγραψε Δαρείω, καὶ ἀπέστειλεν. Σισίννης, κ. τ. λ. Ὅτι ἓξ καὶ δέκατος ἀπὸ Μαρὼν ὁ Εσδρας. δει ρθ' στίχων, ΕΣΔΡΑ Β'. πα' στίχων, 81.)
col. 1053–1054page 15 of 200
PG 106:1053ΠΕΡΙ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ ΠΟΤΑΜΩΝ. Ὅτι ὁ Ἴστρος ὁ ποταμός, λεγόμενος Φισών περι τῇ θείᾳ Γραφῇ, καὶ τοῦ Παραδείσου ἐξιών, ὥσπερ καὶ οἱ λοιποὶ Τίγρις, Ευφράτης, και Γηών, καὶ ὑποδὺς τοὺς μυχούς τῆς γῆς, καὶ εἰς δύσιν ἀπεργί μενος, ἐκδιδοῖ τοῦ ᾿Απεννίνου δρους τοῦ διήκοντας ἀπὸ τῆς Σικελικῆς θαλάσσης ἕως τῶν Γερμανών τῶν πρὸς τῷ βομβείῳ ὠκεανῷ· κἀκεῖθεν σύρεται πρὸς ἀνατολὴν, καὶ χέει εἰς τὸν Εύξεινον Πόντον διε ε' στομάτων. Οὗτος ἐν τῇ ᾿Ανατολῇ ὀνομάζεται Γάλ λης· ἀλλάσσει δὲ τὸ ὄνομα ἐν τῇ Δύσει, Ἴστρες προσαγορευθείς, καὶ ὑπὸ Θρᾳκῶν Δανούδιος πάλιν καλούμενος. Καὶ οὗτος μὲν μέγιστός ἐστι ποταμών, ἀλλὰ καθ᾿ αὐτὸν μὲν ἥττων τοῦ Νείλου, ὑποδεχόμενος δὲ τοὺς εἰσρέοντας ἐν αὐτῷ, καὶ τοῦ Νείλου μείζων γίνεται. 15' γὰρ ποταμοὶ εἰσβάλλουσιν ἐν αὐτῷ. Εἰσὶ δὲ οὗτοι· ἐκ μὲν Σκυθίας ε', Παράτα ὁ καὶ Πυρετός, Τιάραντος, "Αραρος, Νάπαρις, Ορ δησσός· ἐκ δὲ ᾿Αγαθύρσων Μάρις..... τρείς, "Ατλας, Αύρας, Τίμισις· ἐκ δὲ τῶν Θρᾳκῶν τῶν Κρωβύζων τρεῖς, "Αταξ, Νόης, καὶ 'Αρτάνης· ἐκ δὲ Παιόνων καὶ ὅρους Ροδόπης Κίος ποταμός μέσος σχίζεται τὸν Δἶμον· ἐκ δὲ Ἰλλυριῶν ὁρῶν τὸν πρὸς βορράν ἄνεμον βάλλων εἰς τὸ Τριβαλλικὸν πεδίον, Αγγρος ἐκχέων εἰς τὸν Βρόγγον, ὁ δὲ Βράγγος εἰς τὸν Ίστρον ἐκ δὲ τῆς χώρας τῶν Ομβρικῶν Κάλπις καὶ 'λλο πις. Εἰσβάλλουσι δὲ καὶ ἕτεροι εἰς αὐτὸν, ἐξ ὧν γίνεται πάντων ποταμών μέγιστος. Ἴσος δὲ ῥεῖ αὐτ τὸς ἑαυτῷ ἐν θέρει καὶ χειμῶνι, ὅτι ὀλίγον βρέχεται αὕτη ἡ γῆ· νιφετῷ δὲ πάντα χρᾶται. Ἐν θέρει δε ἡ ἐν τῷ χειμῶνι πεσοῦσα χιὼν πολλὴ τηκομένη πάν τοθεν, εἰσβάλλει τῷ Ἴστρῳ. Οσον δὲ ὕδωρ ο ήλιος ἐφέλκεται ἐν τῷ θέρει, ἢ ἐν τῷ χειμώνι, τοσοῦτον τε συμμιγόμενα τῷ Ἴστρῳ πολλαπλάσιά ἐστι τοῦ θέα ρους ἢ τοῦ χειμῶνος· ἀντιτιθέμενα δὲ ταῦτα, ἐ τισήκωσις γίνεται, ὡς ἀεὶ ἴσον αὐτὸν εἶναι ἑαυτῷ Οὗτος ὁ Ἴστρος τὴν ἰδίαν προσηγορίαν φυλάσσει έως Σιρμίου τῆς πάλαι Ῥωμαίων εὐδαίμονος πόλεως, ἔσχατον δὲ ὑπὸ Γηπέδων οἰκουμένης, ἀποβάλλει μέντοι παρὰ τοῖς ἐπιχωρίοις τὸ ἔμπροσθεν ὄνομα, Δανούβιος μετακληθείς. Οὕτω δὲ αὐτὸν οἱ θρίπες ἐκάλεσαν, διότι εἰς τὰ πρὸς Αρκτον καὶ Θραχίον ὄρη συννεφὴς ὁ ἀὴρ ἐκ τῆς ὑποκειμένης τῶν ὑγρῶν ἀμετρίας, αἴτιος αὐτοῖς συνεχούς επομβρίας νομίζει ται. Δανούδιον δὲ τὸν νεφελοφόρον ἐκεῖνοι καλούσι πατρίως. Εντεῦθεν μεταβέβληκεν ὁ Ἱστρος τη
col. 1055–1056page 16 of 200
PG 106:1055ἑαυτοῦ ὀνομασίαν, Δανούδιος μετακληθείς. Οὐδὲν δὲ & θαυμαστὸν ὁ Ἴστρος ἐξορμώμενος τοῦ παραδείσου, καὶ παρὰ τῇ Γραφῇ λεγόμενος Φισών, ἐκ τοῦ τῆς δύσεως δρους, λέγω δὴ τοῦ ᾿Απεννίνου φαίνεται ἀναρρέων. Καὶ γὰρ καὶ ὁ Νεῖλος ὁ λεγόμενος Γών ἐκ τοῦ αὐτοῦ παραδείσου προϊών, μίαν μὲν πηγήν ἔχει εἰς Λιβύην, ἑτέρας δὲ δύο εἰς τὴν ἄνω Αἰθιοπίαν κατὰ Νότον, ὧν μισγομένων πλημμυρεῖ τὸ ὕδωρ αὐτοῦ, καὶ ποτίζει τὴν Αἴγυπτον Αὐγούστου μηνός. Καὶ τοῖς μὲν πολλοῖς δοκεῖ ἀπορίας πολλὰς τίκτειν, πῶς ἐν καιρῷ αὐχμώδες πλημμυρεί, ἡνίκα λιψυδρία υπάρχει τῷ παντί. Τοῖς δὲ τὰ τῆς Γραφῆς ἀσκοῦσιν οὐδεμίαν τίκτει ἀμφιβολίαν. Οθεν καὶ παρὰ τοῖς ἱεροτελεσταῖς τῶν Αἰγυπτίων, ὡς έρευ νῶσι τὰ κρύφια, Αστάσπους ὀνομάζεται, δ έρμη νεύεται κατ' Αἰγυπτίους ἐκ σκότους ὕδωρ, διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἀναδόσεως αὐτοῦ ἀπὸ τῆς γῆς. Οἱ γὰρ μὴ ταῦτα περὶ αὐτοῦ δοξάζοντες εἰς μυρίας ἐκπίπτοντες ἀπορίας, μένουσιν έως τέλους τῆς ἀληθείας ἀποπλανώμενοι. Καὶ μέντοι καὶ περὶ Τίγριδος και Εὐφράτου τὸ αὐτὸ δοξάζεται. Ἐκ τοῦ παραδείσου γὰρ εκάτεροι τὴν γένεσιν ἔχοντες, ὑποδύντες τὴν γῆν ἀναφαίνονται κατὰ τὸν Ταῦρον τὸ ὄρος, καὶ ὁ μὲν Ευφράτης δήλην ἔχει τὴν ἀνάλυσιν· κατιὼν δὲ ἐκ τῶν βορείων μερῶν πρὸς τὰ νότια πλησιάζων τῷ Περσικῷ κόλπῳ ὅλη ἐμποιεῖ καὶ καλαμώδη τέλο ματα, καὶ περὶ αὐτὰ μὲν εἰλούμενος, αδήλως ἀφα νίζεται. Ο μέντοι Τίγρις από τινος λίμνης λεγομένης Θωνίτιδος ἀδήλως ἐξιών, καὶ αὐτὸς οίχεται πρὸς τὰ νότια μέρη, καὶ διακόπτων τὸν Ταῦρον τὸ ὄρος περὶ Μασαβάτας ἐνοῦται τῷ Εὐφράτῃ, καὶ διασχίζων τὴν Βαβυλῶνα, καὶ κατιών πλησίον Τερηδόνος, εισβάλλει εἰς τὸν Περσικόν κόλπον. Πρὸ δὲ τοῦ ἑνωθῆναι τῷ Εὐφράτῃ, ἀμφότεροι ἀλλήλων διηρημένοι ρέοντες ποιοῦσι τὴν λεγομένην Μεσοποταμίαν ἔχουσαν πλά τος ἀπὸ Εὐφράτου μέχρι Τίγριδος μίλια υπη', καὶ στάδια β κατὰ τὴν ἀναμέτρησιν Ἐραστοθένους τοῦ πολυμαθοῦς. Ἐπεὶ δὲ τὴν ἀρχὴν ἐκ τοῦ Ἴστρου ποιησάμενοι ὠλισθήσαμεν καὶ περὶ τοῦ Νείλου εἰπεῖν, οὐκ ἄκαιρον ἡγούμεθα καὶ ἑτέρου μνησθῆναι κεφα λαίου καταλλήλου υπάρχοντος τοῦ περὶ τῆς ἐκροίας αὐτοῦ. Καὶ γὰρ τὸν καιρὸν τῆς ἀνάδου τοῦ Νείλου ἀνεῴγνυσαν οι Ρωμαίοι τὰ μεγάλα τῶν δημοσίων λουτρῶν, καὶ διότι ἡ ἀνάχυσις αὐτοῦ γίνεται ἡλίου ὄντος ἐν Λέοντι, τοὺς κρουνοὺς τῶν ὑδάτων λεοντοειδεῖς ἐποίουν· ὅθεν ἐξ ἐκείνου ἐπεκράτησε, καὶ τῶν ὑποληνίων τοὺς κρουνούς λεοντοπροσώπους κατασκευάζουσι, ὅτι ἡ τοῦ οἴνου ἀπόῤῥοια μιμεῖται τὴν τοῦ Νείλου χύσιν, ὅτι ἐν τῷ τρύγῃ ὁ ἥλιος τὴν πάροδον αὐτοῦ ἐν τῷ Λέοντι ποιείται κατὰ τοὺς εὐκράτους τόπους.
col. 1057–1058page 17 of 200
PG 106:1057ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΕΞΗΓΗΣΕΩΝ ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΩΝ ΗΣΑΙΑΝ. Εκ διαφόρων ἁγίων Πατέρων καὶ διδασκάλων συλλεχθεῖσα παρὰ τοῦ ἀχιεπισκόπου Κύπρου, κυροῦ Νικολάου τοῦ Μουζάν, τοῦ μεγάλου βασιλέως προθεώριν ΠΡΟΛΟΓΟΣ. Αρχομένους ἡμᾶς τῆς διασαφήσεως τῶν τοῦ προ φήτου Ἠσαΐου ῥημάτων, εὔχεσθαι χρή, λαβεῖν τὸ τῆς σοφίας καὶ τὸ τῆς γνώσεως καὶ τὸ τῆς διδασκαλίας χάρισμα, ὥστε πάντα ὁμοῦ συνδραμόντα τῷ ήτα μόνι Κυρίῳ ἡμῶν ἐντυπώσαι τὴν πάσης τῆς προςτ τευομένης ἀληθείας μόρφωσιν. Εστι δὲ τοῦ μὲν ἐν γου τῆς γνώσεως χρεία πρὸς τὸ θεωρεῖν τοῦ Πνεύ ματος τὰ ἀπόρρητα· τοῦ δὲ λόγου τῆς σοφίας πρὸς τὰ κατασκευάσαι καὶ ἐξεργάσασθαι τὰ συνεστραμμένος ἐν βραχυλογίαις ἐκδεδομένα. Ιδιον γὰρ τῆς συρίας τὸ ἐκτείνειν λόγον. Εξέτεινα γαρ, φησί, λόγους, καὶ τὰ προσείχετε. Επειτα τοὶ τῆς διδασκαλίας χαρίσματος εἰς οἰκοδομὴν τῶν ἀκουόντων. Ιστέον γὰρ πρὸ πάντων, ὡς χρὴ ἀπὸ τῶν κοινῶν ἐννοιῶν ὡρμημένους ἐπὶ θετί τὰ ἐναντιούμενα ὅσον ἐπὶ τῇ λέξει ὁμολογεῖν, με κα εἶν· οἷον κατὰ τὰς κοινὰς προλήψεις ἐστὶ τὴν θείαν φύσιν ἀγαθὴν καὶ ἀόργητον καὶ δικαίαν ὁμολογεῖν. Ἐὰν γὰρ ὀργιζόμενον ἢ λυπούμενον ή μεταμελή νον ἢ μὴ κατ' ἀξίαν τινὶ χρώμενον ἡ Γραφή λέχτη ζητεῖν προσήκει τὸ τῆς λέξεως βούλημα και μερ μνήν, τίνα τρόπον ἀποκαταστῆσαι δυνηθώμεν, οὐχὶ δὲ ἀνατρέπειν τὰς ἀξιολόγους περὶ Θεοῦ ὑπολήψεις, καὶ οὕτως ἀπροσκόπτως ἐντευξόμεθα ταῖς Γραφείς, ἀπὸ μὲν τῶν εὐλήπτων ὠφελούμενοι, ἐκ δὲ τῶν ἐπ φεστέρων μὴ βλαπτόμενοι. Ἐὰν δέ τις ἐγκελή ή θείᾳ Γραφῇ, ὡς οὐ διδασκαλικής, οὐδὲ εὐεργετική τῶν ὠφελεῖσθαι δυναμένων, καταμανθανέτω πάπι τὴν τῶν ἀνθρωπίνων διακόσμησιν, οὐκ ἐν τοῖς πνεύ ματικοῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ὑποδεεστέροις καὶ τοῖς κατὰ τὸν βίον πράγμασιν· ὅτι τοῖς μὲν ἀλόγους εὔκολον τὴν πρὸς τὸ ζῆν ἀφορμὴν τροφάς αὐτομάτους, καὶ σκέπην αὐτοφυᾶ καὶ τὰ ἐκ τριχῶν καὶ πτερῶν ἐνδύματα, ἡ τὰ σύμπαντα οἰκονομούσε θέ ναμις ἐχαρίσατο. Τὸν δὲ ἄνθρωπον γυμνόν παράγε γοῦσα λόγον ἔδωκεν ἀντὶ πάντων, δι' οὗ αἱ τε περί στικαὶ συνέστησαν τέχναι, οικοδομική, υφαντικό, γεωργική, χαλκευτική, τὸ τοῖς σώμασιν ἐνδέον ενδ πληρούσης τῆς ψυχῆς τῇ παρουσίᾳ τοῦ λόγου. Ὥστε γὰρ ἐν τούτοις οὐχὶ βασκαίνων ἡμῖν τῶν πρὸ; Η ζῆν ἀφορμῶν παραπλησίως τοῖς ἀλόγοις συναπ γεννηθῆναι πάντα ὁ Δημιουργὸς ἡμῶν οὐ συνεχώς. σεν, ἀλλὰ τὴν ἔνδειαν τῶν ἀναγκαίων γυμνάσι ἡμῖν τῆς διανοίας ἐμηχανήσατο, οὕτω καὶ τὴν ἐν

Collection of Interpretations on the Prophet Isaiah - PrefaceCollectio interpretationum in Isaiam prophetam - Praefatio

col. 1059–1060page 18 of 200
Collectio interpretationum in Isaiam prophetam - Præfatio
PG 106:1059ταῖς Γραφαῖς ἀσάφειαν ἐπ᾽ ὠφελείᾳ τοῦ νοῦ διεγείρων αὐτοῦ τὴν ἐνεργείαν ἐπετήδευσε· πρῶτον μὲν, ἕνα τούτοις ενασχολούμενος τῶν χειρόνων ἀφέλκηται· ἔπειτα, ὅτι τὰ πόνῳ κτηθέντα μᾶλλον πως ἀγαπᾶται καὶ τὰ διὰ μακροῦ προσγενόμενα μονίμως τε παραμένει· ὧν δὲ ῥᾳδία ἡ κτῆσις, οὐ περισπούν δαστος ἡ ἀπόλαυσις· εὐκαταφρόνητος γὰρ ἡ τῶν προς χείρων παρουσία καὶ οὐδεμιᾶς φυλακῆς ἀξιουμένη τοῖς ἔχουσι. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ τῶν ὀνείρων φύσις άσα φῆς καὶ πλαγία, καὶ οὐδὲ μικρᾶς δεομένη τῆς ἐκ τοῦ νοῦ ἐντρεχείας, καὶ πολλὴ συγγένεια πρὸς τὰ ἐκ τῶν ὀνείρων αἰνιγμάτων τοῖς κατ' ἐπίκρυψιν ἐν τῇ Γραφῇ δηλουμένοις· ὅθεν καὶ Ἰωσήφ καὶ Δανιὴλ τῷ προ φητικῷ χαρίσματι τὰ ὀνείρατα διεγίνωσκον, ἐπειδὴ οὐκ αὐτάρκη τὰ τῶν ἐννοιῶν πρὸς τὴν θήραν τῆς ἀληθείας. Πρὸς δὲ τούτοις χρεία τῆς ἐν τῷ βίῳ και θαρότητος, ὥστε καὶ πρὸς τὴν τῆς ἠθικῆς ἀρετῆς ἐπιτήδευσιν τὸ ἐν ταῖς Γραφαῖς κεκαλυμμένον δια γνωσθῆναι· χρεία δὲ πρὸς τῇ καθαρότητι τοῦ βίου καὶ τῆς ἐν ταῖς Γραφαῖς διατριβής, ἵνα τὸ σεμνοπρεπές καὶ μυστι κἐν τῶν θείων λογίων ἐκ τῆς συν εχούς μελέτης εντυπωθὲν τῇ ψυχῇ. Ὅτι δὲ βίου ὅλου δεῖται ἡ τῶν θείων λογίων μελέτη, συνίστησιν ὁ Μω σέως βίος, ὃς ἐν μὲν τῇ πρώτῃ τεσσαρακονταετηρίδι επαιδεύθη τὰ Αἰγυπτίων. Ἐπὶ δὲ τῇ δευτέρᾳ τεσσαρακονταετηρίδι ἐπὶ προφάσει τοῦ ποιμαίνειν εἰς τὰς ἐρημίας ἀναχωρήσας τῇ θεωρίᾳ τῶν ὄντων ἐπεσχό λα, καὶ οὕτω λοιπὸν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπιφανείας ἀξιωθεὶς μετὰ τὴν τεσσαρακονταετηρίδα ἄκων ὑπὸ τῆς φιλ ανθρωπίας τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τὴν τῶν ἀνθρώπων ἐπιμέλειαν κατηνέχθη, καὶ οὐδὲ τότε διηνεκώς τῷ πρα κτικῷ παρέμενε βίῳ, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸν ἐποπτικὸν μπανίει πολλάκις, ὅθεν καὶ εἰς τὴν Αἰγυπτικήν εἰδωλομανίαν όλως ὑπηνέχθη τὰ πλήθη, τῷ Θεῷ συνόντος τοῦ ἀνδρὸς ἐν τῷ ὄρει· τοιοῦτο δέ τι καὶ ὁ Ἠλίας, τὸν τῶν ἀνθρώπων όχλον διαδιδράσκων, καὶ ἐπὶ τὰς ἐρημίας φιλοχωρῶν. Εἰ τοίνυν τοῖς ἁγίοις μετά πάσης εὐσταθείας τοῦ ἡγεμονικοῦ ἐπου νεῖτο τῆς ἀληθείας ἡ ζήτησις, πῶς οὐκ ἀλόγω; τοὺς καρποὺς τῶν μυρίων καμάτων ἄνευ τινὸς πραγματείας ἐπιζητεῖν; Τήρει γάρ, καὶ Ηλίας μεθ' ὅσον ἀναχωρήσας καὶ ἀτυχίας, καὶ καμάτους, ἰδεῖν Θεὸν ἠξιώθη. Η έκδοσις, ἡ μὲν ἐπὶ Καρακάλλου, τοῦ 'Ρωμαίων ἡγεμονεύσαντος· ἡ δὲ ἐπὶ ᾿Αλεξάνδρου, τοῦ τῆς Μαμαίας· ἀπάτορες μὲν ἀμφότεροι, καὶ ἀνώνυμοι, πλὴν οὐδετέρα ἀσφαλῆς· ἐπὶ δὲ Διοκλητιανοῦ καὶ Μαξιμιανοῦ τῶν τυράννων, ὁ ἱερομάρτυς Λουκιανός, ἀνὴρ οὐχ ἧττον τὰ τῶν Ἰουδαίων ἀκριβωσάμενος ἢ τὰ Ἑλλήνων, τὰς ἐκείνων βίβλους εἰς τὴν ἡμετέραν διάλεκτον μετατίθησιν ἄριστά τε καὶ ἀσφαλέστατα, Ἡμεῖς δὲ καὶ τὴν τοιαύτην ἔκδοσιν σεβαζόμενοι, τῇ
col. 1061–1062page 19 of 200
PG 106:1061τῶν Ἑβδομήκοντα δύο προσκείμεθα, μάλιστα ἐπεὶ διηρημένως τὴν τῆς διαλέκτου μεταβολὴν ποιητά μενοι, μηδὲ ἐν ἑκάστοις ἔννοιαν καὶ λέξιν ἀποδεδώκασιν. Οὗτοι καὶ τοὺς ψαλμούς μεταθέμενος τὸν πρῶτον καὶ τὸν δεύτερον ἀνεπιγράφους ἐξέθεντο τῷ Εσδρα πάντως ἀκολουθήσαντες. "Εσδρας γὰρ Ιουδαίος φιλομαθὴς καὶ σπουδαῖος ἀνὴρ, πρὸ έχει τὸν καὶ πεντήκοντα ἐνιαυτῶν τῆς τῶν ἑβδομήκοντα δύο ἐκδόσεω; πολλά τε ἄλλα τῶν προφητικών βιβλίων διαρρυέντα τὸ μὲν διὰ ῥαθυμίαν τῶν του δαίων, τὸ δὲ καὶ διὰ τὰς συχνὰς αἰχμαλωσίας πάλιν συνήγαγε, καὶ μέντοι καὶ ψαλμούς τρισχιλίους· οἷς καὶ ἐπιγράμματα τέθεικεν ἃ νῦν ἔχουσιν. Αλλ ὕστερον Εζεκίας ὁ θεοσεβής βασιλεύς, τοὺς ἑκατὸν μόνους καὶ πεντήκοντα ψαλμοὺς ἐκλεξάμενος, τοὺς ἄλλους ἠθέτησε· τὸ δ' αὐτὸ καὶ περὶ τὰ τοῦ Σου λομῶντος συγγράμματα πεποίηκε, τρία μόνα ἐγ κρίνας· τὰς Παροιμίας, τὸν Ἐκκλησιαστὴν, καὶ τὸ Ασμα. Τὰ δ' ἄλλα πάντα ἀποδοκιμάσας, όσα περιττός τὴν σοφίαν γενόμενος ὁ Σολομῶν περὶ οὐρανοῦ, καὶ στοιχείων, καὶ φυτῶν, καὶ τῆς ἑκάστου δυνάμεως συνεγράψατο. Τοῦτο δὲ κατὰ γνώμην εὐσεβῆ Εξε κίας ἐποίησε, βουλόμενος πάντας ἀνθρώπους εἰς Θεὸν μόνον καταφεύγειν, καὶ παρ' αὐτοῦ ζητεῖν παντὸς πάθους καὶ νοσήματος θεραπείαν· ἀλλὰ μὴ ξύλοις καὶ λίθοις ἑαυτοὺς ἀνατιθέναι, καντεῦθεν καταφρονεῖν τῆς τοῦ Θεοῦ τιμῆς· καὶ περὶ μὲν τούτων τοσαῦτα. Δύο δὲ αἰτίας τῆς τῶν Γραφῶν ἀσαφεί; εἰπεῖν ἔχομεν· μίαν μὲν, ὅτι ἀπὸ τῆς Ἑβραϊδος διαλέ του εἰς τὴν Ἑλληνίδα μετεβλήθησαν. Ὅταν δὲ γλυπτα εἰς ἑτέραν ἑρμηνευθῇ, πολλήν έχει δυσκολίαν, καὶ ἴσα σιν, ὅσοι πολλῶν γλωσσῶν ἔμπειροι. Δευτέραν δὲ, ὅτι πολλὰ προλέγουσιν τοῖς Ἰουδαίοις αἱ προφητείαι κακή, καὶ ὡς αὐτοὶ μὲν ἐκβληθήσονται, ἡμεῖς δὲ εἰσδε χθησόμεθα. ἵν᾿ οὖν μὴ σαφῶς ἀκούσαντες παρὰ τὴν ἀρχὴν διαχειρίσωνται τοὺς λέγοντας ταῦτα προφήτας, καὶ τὰ βιβλία ἀφανίσωσι, διὰ τοῦτο τῇ δυσκολία τῆς ἑρμηνείας τὰς προββήσεις απέκρυψαν. Τρίτον προέκειτο ζητῆσαι, τί τὸ ψαλτήριον, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔστι τοίνυν τὸ ψαλτήριον ὄργανον μουσικὸν δεκά χορδον, ἐκ τῶν ἄνωθεν μερῶν τῆς κατασκευῆς ἀπο τελοῦν τὸν ἦχον, εναρμονίους τους φθόγγους πρὸς τὴν ἐκ τῆς φωνῆς μελωδίαν ἀποδιδοῦν. Παρὰ μὲν Εβραίοις ναύλα λεγόμενον, παρ' Έλλησι δὲ κιθάρα όνομαζόμενον. Κατεσκευάσατο γὰρ αὐτοῖς ὀρθὸν ξύλον καὶ ἀπαρέγκλιτον, χορδαὶ δὲ ἐν τούτῳ δέκα ετει νοντο. Εκάστη δὲ τῶν χορδῶν εἰς τὸ ἀκροτελεύτιον τοῦ ψαλτηρίου διῃρημένως έναπεσφίγγετο· αἱ δὲ ἀρχαὶ τῶν χορδῶν καθίεντο ἄνωθεν. Δέκα γὰρ πό λαβοι, εἶτ᾽ οὖν πασσαλίσκοι περὶ τὸν πήχυν τοῦ ψαλτηρίου στρεφόμενοι ετείνοντο την χορδήν καὶ ἐχάλων, πρὸς δὲ τὸν ῥυθμὸν τῆς ἁρμονίας, καὶ πρὸς τὸ τοῦ ψαλτῳδοῦ βούλημα. Καὶ τοῦτό ἐστιν, ὁ φησιν ὁ μέγας Βασίλειος, ὅτι τὸ ψαλτήριον ἄνωθεν ἔχει τῶν φθόγγων τὰς ἀφορμάς. Οὐ γὰρ, ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὀργάνων,ἅπαξ ὁ μουσικὸς ἐναρμοσάμενος τὰς χορδές ἀπραγμόνως χρῆται τῷ κρούματι, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἁρμονίαν ἡ μὲν δεξιὰ τὸ πλῆκτρον μεταχειρίζε και ἡ δὲ λαιὰ ἄνωθεν ἐπιτευξαμένη τῶν χώρω δ

Preface to the Catena on the PsalmsPraefatio ad catenam in Psalmos

col. 1063–1064page 20 of 200
Præfatio ad catenam in Psalmos
PG 106:1063δῶν κατὰ διαστάσεις, καὶ πυκνὰ τοὺς δακτύλους μετατιθεῖσα, βαρὺν ἢ ἐξὺν τὸν φθόγγον ἐρω γάζεται. Πολλῶν δὲ ὄντων ὀργάνων μουσικών, τὴν βίβλον τῶν Ταλμῶν πρὸς τὸ λεγόμενον ψαλτήριον ήρμοσεν ὁ προφήτης, ἐμοὶ δοκεῖν, τὴν ἄνωθεν αὐτῷ ἐνηχοῦσαν χάριν παρὰ τοῦ Πνεύματος ἐνδεικνύμενος· διότι τοῦτο μόνον τῶν μουσικῶν ὀργάνων τὴν αἰτίαν τῶν φθόγγων ἐκ τῶν ἄνωθεν ἔχει, ὡς εἴρηται. Τῇ κιθάρῃ μὲν γὰρ, καὶ τῇ λύρᾳ κάτωθεν ὁ χαλκὸς ὑπηχεῖ πρὸς τὸ πλῆκτρον· τὸ ψαλτήριον δὲ τοῦτο τῶν ἁρμονικῶν ῥυθμῶν ἄνωθεν ἔχει τὰς ἀφορμάς, ἵνα καὶ ἡμεῖς τὰ ἄνω ζητεῖν μελετῶμεν, καὶ μὴ τῇ ἡδονῇ τοῦ μέλους ἐπὶ τὰ τῆς σαρκὸς πάθη καταφερώμεθα. Κἀκεῖνο δὲ οἶμαι τὸν προφητικὸν λόγον βα θέως ἡμῖν καὶ σοφῶς διὰ τῆς τοῦ ὀργάνου κατα σκευῆς ἐνδεδεῖχθαι, ὅτι οἱ ἐμμελεῖς καὶ ἐνάρμοστοι τὰς ψυχὰς ῥᾳδίαν ἔχουσι τὴν εἰς τὰ ἄνω πορείαν. Τὸ δὲ ψαλτήριον δεκάχορδον ἐν αἰνιγματωδῶ; παρ εδήλου τὸ σῶμα, ἅτε πέντε αἰσθήσεις ἔχον, καὶ πέντε τῆς ψυχῆς ἐνεργείας, δι᾿ ἑκάστης αισθήσεως γινομένης ενεργείας ἑκάστης. "Οταν γὰρ ἕκαστον αἰσθητήριον ἑκάστῃ δυνάμει τῆς ψυχῆς προσαρμόσωμεν, καὶ πρὸς τὸ ἱερὸν μέλος αὐτοὺς διοργανώ σωμεν, δεκάχορδον γινόμεθα ψαλτήριον τῷ Θεῷ, ἡμῖν μὲν μουσουργούμενον, καλῷ δὲ τεχνίτῃ, τῷ Πνεύ ματι ἀνακρουόμενον. ᾿Αλλὰ τοιοῦτον μὲν τὸ ψαλτήριον· ψαλμὸς δέ ἐστι λόγος μουσικὸς, καὶ ὕμνος τῷ Θεῷ προσαγόμενος, ἀπὸ τοῦ ψαλτηρίου ὀργάνου κλη θείς. Διὸ αἱ ἄλλαι Γραφαι, ἐπεὶ μὴ πρὸς αὐλὸν ἐψάλλοντο, τῆς τοῦ ψαλμοῦ ἑστέρηνται κλήσεως. Χρὴ δὲ μηδὲ διάψαλμα παραδραμεῖν ἀθεώρητον. Τισὶ μὲν μεταβολὴν τοῦ νοήματος, ἢ πράγματος, ή προσώπου σημαίνειν ἐνομίσθη τὸ διάψαλμα· τισὶ δὲ μέλους ἐναλλαγὴν, πότε μὲν βαρύτερον ἀπηχουμένου, πότε δὲ ὀξύτερον. Ετεροι δέ φασιν, ὅτι συντιθεὶς ὁ Δα διὰ ἕκαστον τῶν ψαλμῶν παρεδίδου ἑνὶ χορῷ, καὶ ἔψαλλεν ἐκεῖνον ἐν ἐκείνῳ τῷ χορῷ. Εἰ δέ που ἔδο ξεν αὐτῷ κατὰ μέσον τοῦ ψαλμοῦ, καὶ ἄλλῳ χορῷ παραδοῦναι τὸ λοιπὸν τοῦ ψαλμοῦ, τότε καὶ ἡ δια δοχὴ τοῦ ρυθμοῦ ἐκαλεῖτο διάψαλμα. Ἡμεῖς δὲ τὰς τε τῶν προτέρων υπολήψεις οὐκ ἀποβάλλομεν· ἐνα νοῆσαι δέ τι, καὶ παρ' ἑαυτῶν πρὸς τὴν τοῦ ῥητοῦ σημασίαν οὐκ ἀποκνήσομεν. Τοιαύτην οὖν τινα τοῦ διαψάλματος κατελάβομεν τὴν διάνοιαν, ὅτι προϊούσης κατὰ τὸ ἀκόλουθον τῆς ψαλμῳδίας, ἐάν τις ἐγέ νετο μεταξὺ προφητεύοντος τοῦ Δαβιδ ἑτέρα τοῦ ἁγίου Πνεύματος θεία έλλαμψις, καὶ προσθήκη τοῦ κατὰ τὴν γνῶσιν χαρίσματος, ἐπ' ὠφελείᾳ τῶν δεχο μένων τὴν προφητείαν, ἐπέχων τὴν φωνήν, καιρὸν ἐδίδου τῇ διανοίᾳ, δέξασθαι τῶν νοημάτων την γνώ σιν τῶν γινομένων ἐν αὐτῷ παρὰ τῆς θείας ἐλ λάμψεως. Καὶ ὥσπερ πολλάκις τινὲς μετ' ἀλλήλων διαλεγόμενοι, εἴ ποθεν αθρόα ἤχησις ταῖς ἀκοαῖς προσβάλοι, παυσάμενοι τοῦ λόγου, πρὸς τὸν ἦχον τῇ διανοία συντείνονται, σχολήν παρέχοντες δι' ήσυ χίας τῇ ἀκοῇ, τοῦ γνῶναι τοῦ ἤχου τὴν δύναμιν, εἶτα παυσαμένης της προσηχούσης φωνῆς πάλιν άλ λήλοις διαλέγονται οὕτω καὶ ὁ μέγας Δαβὶδ ύπου φητεύων τῷ Πνεύματι, ἅπερ τε φθάσας ἔμαθε, δι
col. 1065–1066page 21 of 200
PG 106:1065ἦν, σχετο, ὑπέχων τὴν τῆς ψυχῆς ἀκοὴν τῷ πνεύματι, καλῶς ἐνηχοῦντι, καὶ κατασιγάζων τὸ μέλος, ὧν εὖ πλήρης ἐγίνετο, ταῦτα πάλιν διεξήει. "Εστιν οὖν π διάψαλμα μεταξύ της ψαλμωδίας γινομένη κατὰ τὸ ἀθρόον ὑπηρέτησις, πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ θεόθεν ἐπειο κρινομένου νοήματος. Η διάψαλμα ἐστιν διδασκαλία τοῦ Πνεύματος, τῇ ψυχῇ κατὰ τὸ ἀποῤῥητον ἔγ γινομένη, τῆς περὶ τὸ νόημα τοῦτο προσοχῆς, τὸ συνεχὲς τῆς μελωδίας περικοπτούσης. Ἵνα δὲ μὴ νομίσωσιν οἱ πολλοὶ, ὅτι ἡ σιωπὴ σημεῖον ἐστι το ἐπιλελοιπέναι τὸν προφητεύοντα τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος δύναμιν, τούτου χάριν τινὲς τῶν ἑρμηνέων, ἀντὶ τοῦ διαψάλματος τὸ ἀεὶ τοῖς διαλείμμασι τού τοῖς ἐγγράφουσιν· ὡς ἂν διὰ τούτου μάθωμεν, ὅτι ἡ μὲν τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάρις πάντοτε ἦν· ὁ δὲ Ερμηνεύων τὰ ἐγγινόμενα θεόθεν τῇ ψυχῇ νοήματα λόγος, οὐ πάντοτε ἦν· ἀλλὰ τὸ μὲν ἐξεφώνει τῆς δια νοίας, τὸ δὲ ὑπεδέχετο. Ἐν ᾧ μὲν γὰρ ἐξηγόρευε τὰ ἐντυπωθέντα τῇ διανοίᾳ νοήματα, προῄει δι' ἀκου λούθου ἡ ψαλμῳδία· εἰ δέ τι τῶν θειοτέρων τὴν τῆς ψυχῆς ἀκοὴν περιήχησεν, ὅλος τῆς ἀκροάσεως ἦ κατασιγάζων τὸ μέλος. 'Αεὶ τοίνυν τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, καὶ παρὰ τὸν τῆς σιωπῆς καιρὸν, ἐν αὐτῷ λαλοῦντο; ὁ λόγος ἐν διαλείμμασιν ἦν· τὸ δὲ διά λειμμα παρὰ τῶν ἑρμηνέων ὠνομάσθη διάψαλμα. Οτι δὲ θειοτέρας επιπνοίας επίτασίς ἐστι τὸ διά ψαλμα, ἐντεῦθεν ἄν τις κατίδοι. Ἐν γὰρ τῇ ἀρχῇ τοῦ τρίτου ψαλμοῦ τὰς οἰκείας συμφορά; ὁ Δαβιδ ολοφύρεται, καὶ διαπορούμενος λέγει, «Κύριε, τί ἐπληθύνθησαν οἱ θλίβοντές με; ν περὶ τὰ μέσα δὲ που τοῦ ψαλμοῦ, ἔνθα καὶ τὸ διάψαλμα κείται, θάρρους αναπλησθεὶς πέποιθε καὶ παρρησιάζει ται, τὴν ἑαυτοῦ σωτηρίαν ὥσπερ ὁρῶν, καὶ βαλ Ἐγὼ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα, ἐξηγέρθην, ὅτι δύο ριος ἀντιλήψεταί μου.» Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως. Τὸ δὲ ἀλληλούϊα αἶνος Θεοῦ ἑρμηνεύεται· ἔστι γὰρ τὸ μὲν, ἀλληλού, αἶνος· τὸ δὲ ἴπ, Θεός. Διὸ καὶ ἀντὶ τοῦ, Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ὅτι ἀγαθὸν ψαλμός, οι Αλλη λούτα ὅτι ἀγαθὸν ψαλμός,» ο Σύμμαχος τέθεικε. Τελ. μὸς δὲ καὶ ᾠδὴ διαφέρει· ὅτι ὁ μὲν ψαλμὸς λόγο; ἐστὶ μουσικός, ὅταν εὐρύθμως κατὰ τοὺς ἁρμον κοὺς λόγους πρὸς τὸ ὄργανον κρούηται· ἡ δὲ φθη φωνή ἐστιν ἐμμελής, ἀποδιδομένη έναρμονίας χωρίς εξῄει τῇ μελωδίᾳ· καὶ εἴ τι μεταξὺ λέγων ἐπεδιδά τῆς συνηχήσεως τοῦ ὀργάνου· ὥστε ἐπειδὴ ψαλτήριον τροπικῶς, καὶ ὄργανον ἡρμοσμένον μουσικώς εἰς ὕμνους Θεοῦ ἢ τοῦ σώματος ἡμῶν ἐστι κατασκευή" νοηθεῖεν ἂν καὶ ψαλμὸς αἱ διὰ τοῦ σώματος πράξεις, αἱ εἰς δόξαν Θεοῦ ἀποδιδόμεναι - ὅταν ὑπὸ τοῦ λόγου ; ηρμοσμένοι, μηδὲν ἐκμελὲς ἀποτελῶμεν ἐν τοῖς κινήμασιν. δὴ δὲ ὅσα θεωρίας ἔχεται ψιλῆς καὶ θεολογίας. Καὶ οὕτω μὲν ὁ μέγας Βασίλειος. Ο δ ἀδελφὸς αὐτοῦ Γρηγόριος ψαλμὸν μὲν νοεῖ τὸν ἡμέτερον βίον, μὴ τοῖς γηίνοις φθόγγοις, τουτέστι νήσ μασι περιηχούμενον· ἀλλὰ καθαρὸν καὶ ἐξάκουστον ἐκ τῶν ἄνωθεν καὶ οὐρανίων τὸν ἦχον ἀπεργαζί μενον· ᾠδὴν δὲ, τὴν περὶ τὸ φαινόμενον εὐσχημοσί νην. Καί φησιν, ὅτι ὥσπερ ἐκ τῶν μουσικῶν ὀργάνων μόνος ο ἦχος τῆς μελωδίας προσπίπτει ταῖς ἀκοπές,
col. 1067–1068page 22 of 200
PG 106:1067αὐτὰ δὲ τὰ μελωδούμενα βήματα οὐ διαρθρούνται τοῖς φθόγγοις· ἐν δὲ τῇ ᾠδῇ τὸ συναμφότερον γίνε ται, καὶ ὁ τοῦ μέλους ῥυθμὸς καὶ τῶν ῥημάτων ή δύναμις συνδιεξαγομένη μετὰ τοῦ μέλους, ἣν ἀγνοεῖσθαι πᾶσα ἀνάγκη, ὅταν διὰ μόνων τῶν μουσικών ὀργάνων ἡ μελωδία γίνηται· οὕτως καὶ ἐπὶ τῶν τὴν ἀρετὴν μετιόντων συμβαίνει. Οἱ μὲν γὰρ τῇ θεωρητικὴ καὶ ἐποπτικῇ τῶν ὄντων φιλοσοφίᾳ τὸν νοῦν προσανέχοντες, τῇ ἀπεικαζομένῃ πρὸς τὸν ψαλμόν, ἄδηλον τοῖς πολλοῖς τὴν ἀρετὴν κατορθοῦσιν, ἐν τῷ ἰδίῳ συνειδότι τὸ ἀγαθὸν κατακλείοντες. Οἷς δὲ καὶ τὸ ἦθος τοῦ βίου συγκατορθοῦται, οὗτοι τῇ περὶ τὸ φαινόμενον εύσχημοσύνῃ, καθάπερ τινὶ λόγῳ καὶ ᾠδῇ ἐμμελεῖ, τὴν τῆς ζωῆς ἑαυτῶν εὐρυθμίαν δη μοσιεύσουσι. Σημαίνεται οὖν διὰ μὲν τοῦ ψαλμοῦ τὸ κατὰ διάνοιαν ἀγαθόν· διὰ δὲ τῆς ᾠδῆς τὸ ἦθος καὶ ἡ περὶ τὸ φαινόμενον ευσχημοσύνη ερμηνεύεται. Ἐπεὶ δὲ μεμαθήκαμεν τί ἐστι ψαλμός, ὅτι ἡ δι' οργάνου μουσικοῦ μελῳδία· καὶ τί ᾠδή, ὅτι ἡ διὰ τοῦ στόματος γινομένη του μέλους μετὰ τῶν ῥημάτων ἐκφώνησις, ῥητέον λοιπόν τί ἐστι ὕμνος ὅτι ἡ ἐπὶ τοῖς ὑπάρχουσιν ἡμῖν ἀγαθοῖς ἀνατιθεμένη τῷ Θεῷ εὐφημία. Δίνος δε, ήτοι αἴνεσις, τῶν θείων θαυμάτων ἔπαινος· προσευχὴ δὲ ἱκετηρία περί τινος τῶν συμφερόντων προσαγομένη Θεῷ. 'Αλλὰ περὶ τούτων καὶ αὖθις εἰρήσεται. Το μέντοι τέταρτον κεφάλαιον ἐξετάζοντες, εἰ πάντες εἰσὶ τοῦ Δαβὶδ οἱ ψαλμοί, φαμέν, ὅτι τρισχίλιοι ψαλτῳδοὶ ἀπὸ τοῦ Λευϊτικοῦ καὶ ἱερατικοῦ γένους εἰς τρεῖς διῃρημένοι χοροὺς τὸν τοῦ Δαβὶδ ψαλμὸν ἔψαλλον. Εξῆρχε δὲ τοῦ μὲν πρώτου χορού Ιδιθούν ὁ χοροδιδάσκαλος τοῦ δὲ δευτέρου Αιθαν, καὶ του τρίτου Ασαφάτ. Κεκμηκότας δὲ τούτους οἱ υἱοὶ Κορέ διεδέχοντο. Οθεν καὶ πολλοὺς ὁ Δαβὶδ ψαλμοὺς ἐπὶ τούτων ὀνό ματι ἔψαλλε· καί τινες ἐντεῦθεν κακῶς ὑπέλαβον, ὅτι αὐτῶν εἰσιν οἱ ψαλμοί. Διὰ τοῦτο καὶ τὰ ὀνό ματα αὐτῶν ἐν τισιν ἐπιγραφαῖς τῶν Ψαλμῶν εὑρίσκεσθαι. Εἰσὶ δὲ πάντες οἱ ψαλμοί, ὡς τοῖς ἀκριβοῦσι δοκεῖ, καὶ τῇ ἀληθείᾳ τοῦ Δαβίδ. Μετ' ᾠδῆς δὲ αὕτη ἡ προφητεία λέγεται, ἵνα ἕκαστος τέρπῃ τὴν ψυχὴν ἄδων, καὶ ὑποκλέπτῃ τὸν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως πόνον. Ἐπειδὴ γὰρ εἶδεν ὁ Θεὸς πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων ῥαθυμοτέρους όντας, καὶ πρὸς τὴν τῶν πνευματικῶν ἀνάγνωσιν δυσχερῶς ἔχοντας, καὶ τὸν ἐκεῖθεν οὐχ ἡδέως ὑπομένοντας κάματον· που θεινότερον τὸν πόνον ποιῆσαι βουλόμενος, καὶ τοῦ καμάτου υποτεμέσθαι τὴν αἴσθησιν, τὴν τοῦ μακα ρίου Δαβίδ εκίνησε γλῶσσαν, μελωδίαν ἀναμίξαι τῇ προφητείᾳ, ἵνα τῷ ῥυθμῷ τοῦ μέλους ψυχαγωγούμενοι, μετά πολλῆς τῆς προθυμίας τοὺς Ἱεροὺς αὐτῷ ἀναπέμπωμεν ὕμνους· οὕτω γὰρ ἡ φύσις ἡμῶν πρὸς τὰ ᾄσματα καὶ τὰ μέλη οἰκείως ἔχει, ὡς καὶ τὰ ὑπομάζια παιδία κλαυθμυριζόμενα οὕτω κατακοιμίζεσθαι· καὶ γυναῖκες ἱστουργοῦσαι, καὶ γηπόνοι, καὶ ὁδοιπόροι, καὶ ναῦται τὸν ἐκ τῶν ἔργων πόνον παραμυθοῦνται· ὡς τῆς ψυχῆς, εἰ μέλους ἀκούσεις καὶ ᾠδῆς, ῥᾷον ἅπαντα ἐνεγκεῖν δυναμένης τὰ ὀχληρά καὶ ἐπίπονα. Ἐπεὶ οὖν ἡ ψυχὴ ἡμῶν οἰκείως ἔχει πρὸς τοῦτο τὸ εἶδος τῆς τέρψεως· ἵνα μὴ πορνικά
col. 1069–1070page 23 of 200
PG 106:1069ᾄσματα οἱ δαίμονες εἰσάγοντες ἅπαντα ἀνατρέπων, τοὺς ψαλμούς αὐτοῖς ἐπετείχισεν ὁ Θεός· ὥστε ὁμοῦ τὸ πρᾶγμα καὶ ἡδονὴν καὶ ὠφέλειαν εἶναι τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τῇ τοιαῦτα ψαλλούσῃ ψυχῇ ταχέως ἐφιπταμένου. Ως γὰρ εἴρηται, ἐπειδὰν εἶδε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δυσάγωγον πρὸς τὴν ἀρετὴν τὸ γένος ἀν θρώπων, καὶ διὰ τὸ πρὸς ἡδονὴν ἐπιῤῥεπές, του ὀρθοῦ βίου καταμελοῦντας ἡμᾶς, τὸ ἐκ τῆς μελωδίας τερπνὸν τοῖς δόγμασιν ἐγκατέμιξεν· ἵνα τῷ προς ηνεῖ καὶ λείῳ τῆς ἀκοῆς τὸ ἐκ τῶν λόγων ὠφέλιμον λανθανόντως διαδεξώμεθα. Καὶ καθάπερ οἱ σοφοί τῶν ἰατρῶν τὰ αυστηρότερα καὶ πικρὰ τῶν ἀλεξητηρίων φαρμάκων πίνειν διαδόντες τοῖς ἀῤῥωστοῦ καὶ κακοσίτοις, εύληπτα ταῦτα ποιοῦσι, τῇ τοῦ μέσ λιτος ἡδονῇ παραπτύοντες, οὕτω καὶ τὴν κατ' ἀρετὴν πολιτείαν, σκληρὰν οὖσαν, γλυκεῖαν ἡ μελωδία ἐποίησε. Διὰ τοῦτο τὰ ἐναρμόνια ταῦτα μέλη τῶν ψαλμῶν ἐπινενόηται· ἵνα οἱ παῖδες τὴν ἡλικίαν, ἢ καὶ ὅλως οἱ νεαροὶ τὸ ἦθος, τῷ μὲν δοκεῖν, μελῳδῶσι, τῇ ἀληθείᾳ δὲ τὰς ψυχὰς παιδεύωνται. Ο τῆς σοφής ἐπινοίας τοῦ διδασκάλου, ὁμοῦ τε ᾄδειν ἡμᾶς, καὶ τὰ λυσιτελή μανθάνειν μηχανωμένου [ Οθεν καὶ μᾶλλον ἐντυποῦται ταῖς ψυχαῖς τὰ διδάγματα· βίαιον γὰρ μάθημα οὐ πέφυκε παραμένειν· τὸ δὲ μετὰ τέρψεως καὶ χάριτος εἰσδυόμενον μονιμώτερόν πως ταῖς ψυ χαῖς ἡμῶν ἐνιζάνει· ἡ μὲν οὖν πρόχειρος αἰτία, καθ᾿ ἣν ἐν ἡδονῇ τὴν ἐν τοῖς ψαλμοῖς μελέτην και ούμεθα, αὕτη ἐστὶ, τὸ μελῳδεῖν, φημί, τὰ βήματα. Εοικε δὲ ἡ διὰ τῆς μελωδίας φιλοσοφία και μεῖζόν τι, ἢ κατὰ τὴν τῶν πολλῶν διάνοιαν υποσημαίνειν. Τί οὖν ἐστιν ὅ φημι; Ηκουσά τινος τῶν σοφῶν, τὸν περὶ τῆς φύσεως ἡμῶν διεξιόντος λόγον, ὅτι μικρός τίς ἐστι κόσμος ὁ ἄνθρωπος, πάντα ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὰ τοῦ μεγάλου κόσμου· ἡ δὲ τοῦ παντὸς διακόσμησις ἁρμονία τίς ἐστι μουσική, πολυειδῶς καὶ ποικίλως κατά τινα τάξιν καὶ ῥυθμὸν πρὸς ἑαυτὴν ἡρμα σμένη. Ταύτης δὲ τῆς θεσπεσίας ὑμνῳδίας δοκεῖ μα καὶ ὁ μέγας Δαβιδ ἐν ἀκροάσει γενόμενος εἰπεῖν ἐν τινι τῶν ψαλμῶν, ὅτι «Αἰνοῦσι τὸν Θεὸν αἵ τε ἄλλαι δυνάμεις, αἱ κατ' οὐρανὸν πᾶσαι, καὶ τὸ ἀστρῷον φῶς, ὅ τε ἥλιος καὶ ἡ σελήνη, καὶ οἱ τῶν οὐρανῶν οὐρανοὶ, καὶ τὸ ὑπερουράνιον ύδωρ. Εἰ οὖν ὁ διάκοσμος όλος μουσική τις ἁρμονία ἐστί, μικρὸς δὲ κά σμος ὁ ἄνθρωπος, ἡ ἐν τῷ παντί θεωρουμένη μου σικὴ καὶ ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ φύσει φανήσεται. Δείχνυτι δὲ τοῦτο καὶ ἡ ὀργανικὴ τοῦ σώματος ἡμῶν κατα σκευή, πρὸς ἐργασίαν μουσικῶς φιλοτεχνηθεῖσα παρά τῆς φύσεως. Ορᾶς τὸν τῆς ἀρτηρίας αὐλόν; τὴν εξί ὑπερῴας μονάδα; τὴν διὰ γλώττης καὶ παρειῶν καὶ στόματος, ὡς διὰ χορδῶν καὶ πλήκτρου κιθαρῳδίαν, Ἐπεὶ οὖν πᾶν τὸ κατὰ φύσιν φίλον τῇ φύσει ἐστί ἀπεδείχθη δὲ κατὰ φύσιν ἡμῖν οὖσα ἡ μουσική, τού του χάριν ὁ μέγας Δαβὶδ τῇ περὶ τῶν ἀρετῶν φιλ σοφίᾳ τὴν μελωδίαν κατέμιξεν· οἷόν τινα μέλιτος ἡδονὴν τῶν ὑψηλῶν καταχέας δογμάτων. Καί μα δοκεῖ συμβουλεύειν δι' αἰνιγμάτων, ὅτι οὐ δεῖ ἄμουσον τε καὶ ἔκτροπον καὶ παρηχημένον τῶν ἐν ἀρετή ζώντων εἶναι τὸ ἦθος, ἀλλ' ἐμμελὲς καὶ εὐρυθμον, μήτε πέρα τοῦ μέτρον υπερτεινόμενον· ῥήγνυται γάρ
col. 1071–1072page 24 of 200
PG 106:1071πάντως τῇ ὑπερτάσει τῆς χορδῆς τὸ εὐάρμοστον μήτε πρὸς τὸ ἐναντίον, ἐν ἀμετρία τῆς ἡδονῆς ὑπου χαλώμενον· κωφὴ γὰρ καὶ ἄναυδος γίνεται ἡ ψυχή τοῖς τῆς ἡδονῆς ἐγχαυνωθεῖσα πάθεσι, Δῆλον οὖν ἐκ τούτων ἐστὶ, πρὸς ὅ τι βλέπει τῆς μελωδίας τὸ αἴνι γμα· ὅτι τὴν τῶν παθημάτων συστολήν συμβουλεύει ποιεῖσθαι· τῶν διαφόρως ἡμῖν ἐγγινομένων ἐκ τῶν βιωτικών περιστάσεων. Οθεν καὶ τὰ κατορθώματα τῆς θείας ταύτης μουσικής προσμαρτυρεῖ τῷ Δαβιδ ἡ Ιστορία, ὅτι παράφορόν ποτε καταλαβὼν τὸν Σαούλ, καὶ ἐξεστηκότα τῆς διανοίας, οὕτως ἐξιάσατο, κατ επάδων του πάθους, ὥστε αὐτῷ πάλιν πρὸς τὸ κατὰ φύσιν ἐπανελθεῖν τὴν διάνοιαν. Τὴν δὲ τῶν ψαλμῶν βίβλον (τοῦτο γὰρ ἐξετάσαι λείπεται) εἰς πέντε βι βλία Εβραίοι διαιροῦσιν, ὥστε γενέσθαι αὐτὴν ἄλλην πεντάτευχον. ᾿Απὸ γὰρ τοῦ πρώτου ψαλμοῦ μέχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ μίαν ελογίσαντο βίβλον· ἀπὸ δὲ τοῦ τεσσαρακοστοῦ πρώτου ἕως τοῦ ἑβδομηκοστοῦ πρώτου, δευτέραν· ἀπὸ δὲ τοῦ ἑβδομηκοστοῦ δευτέρου ἕως τοῦ ὀγδοηκοστοῦ ὀγδόου, τρίτην· ἀπὸ δὲ ὀγδοηκοστοῦ ἐννάτου, ἕως τοῦ ἑκατοστοῦ πέμπτου τετάρτην· ἐντεῦθεν ἕως τέλους πέμπτην. Εκαστον γὰρ ψαλμὸν ἐν τῷ τέλει ἔχοντα τὸν Εὐλογητός Κύριος γένοιτο,ο τέλος εἶναι βιβλίου εδικαίωσαν· τῆς πέμ πτης μόνης μερίδος, ἀντὶ τοῦ Εὐλογητός Κύριος, γένοιτο, γένοιτο, οἐχούσης τὸν Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον.» Τίς δὲ ἡ ἐν τούτοις τεχνικὴ τάξις; Τὸ μὲν πρῶτον τμῆμα τῆς κακίας ἀφίστησι τὸν ἄνθρωπον τὸ δὲ δεύτερον ὑπερδιψῶντα εἰσάγει τοῦτον τοῦ βελ τίονος, κατὰ τὴν διψωδεστάτην ἔλαφον· τὸ τρίτον ὑποπτικὸν αὐτὸν παρίστησι τῆς τῶν ὄντων φύσεως ὡς ἀγαθὸς γὰρ, φησὶν, ὁ Θεὸς τῷ Ἰσραήλ· ἐγὼ δὲ, φησί, κτηνώδης μὲν ἡμην, ὅτε ἐν τοῖς ἐπικαίροις τὸ ἀγαθὸν ὡριζόμην· νῦν δὲ μετὰ σοῦ εἰμι, ὅτε πρὸς τὰ δεξιὰ ὥρμησα. Το τέταρτον οὐκέτι κοινὸν ἀφίησε τὸν ἀνθρώπον εἶναι, ἀλλ᾽ ἤδη τῷ Θεῷ συνάπτει. Ο γὰρ ὀγδοηκοστὸς ἔννατος ψαλμὸς ἐπιγραφὴν ἔχει Προσευχή Μωϋσῆ ἀνθρώπῳ τοῦ Θεοῦ· τὸ δὲ πέμπτον ἐπὶ τὴν ἀκρώρειαν ἄγει τῆς ἀναβάσεως· Ἐμὴ πᾶσα συμπλήρωσις τῆς ἀνθρωπίνης σωτηρίας ἐστί· πᾶσα γάρ, φησί, πνοὴ αἰνετάτω τὸν Κύριον. Τοιοῦτον μὲν δὴ τὸ προσόψημα· καιρὸς δ' ἂν εἴη, καὶ αὐτὴν πα βαθεῖναι τὴν πανδαισίαν, ἣν ὁ θεῖος Δαβὶδ καλοῖς δαιτυμάσιν ήτοιμάσατο. ΗΣΑΙΑΣ. Η τῶν προφητῶν ἀκρότης Ησαΐας, Τὸν νοῦν καθαρθείς ἄνθρακι φλογός ξένης, Καὶ δὴ τὸ μέλλον ὡς ἐνεστώς προβλέπων, Χριστοῦ διετράνωσε την παρουσίαν, Πτῶσιν προηγόρευσε τῶν Χριστοκτόνων, Πίστιν προείπε τῶν πρὶν ἔξωθεν νόμου, Καὶ παντὶ κόσμῳ τὴν παλίῤῥοιαν βίου. Ποισθεὶς φθόνῳ δὲ, καὶ πόλον λαχών μένειν,
col. 1073–1074page 25 of 200
PG 106:1073Ρήσεις λέλοιπεν εἰς δέησιν ἐν βίῳ, Ασπερ Νικήτας, εν στέφους κοιτών ἔχει, Ἐν ωραϊσμῷ συντέθεικεν ἐνθάδε Εἰς πίστειος ἔνδειγμα, καὶ ψυχῆς λύτρον. ΙΕΡΕΜΙΑΣ θρηνών, προφήτα, καὶ μετακλαίων πόλιν, Πέπαυσο λοιπὸν τὴν φόνων πεπλησμένην, Ο μητρὸς ἔνδον γαστρός ἡγιασμένος, Καὶ μὴ πτοηθῆς εἰς ἔθνη τεθειμένος, ὡς εἰς ἀπειθεῖς πρὶν κελευσθεὶς ἐντρέχειν, 'Αλλ' ἐξαναστὰς, ἄρον ὀφθαλμὸν κύκλῳ, Θρήνων ἑταῖρον δακρύων την πλημμύρων, Επείπερ οὐ τέθνηκας, ἀλλὰ ζῆς ἄνω. Καὶ βλέψον ἔθνη, τὰ πρὶν ἐκτὸς, ἐν νόμῳ, Υιούς Σιών τε, τοὺς ὑπερτίμους, κόνιν, Καὶ χαῖρε τῶν σῶν εἰς τελείωσιν λόγων, Οὓς τῇδε συντίθησιν εὐσεβὴς νέο ΙΕΖΕΚΙΗΛ. Ψυχῆς τὸ λαμπρὸν καὶ τὸ φαιδρὸν καρδία, Ἰεζεκιήλ τῶν ὑπὲρ λόγον λόγων Κατηξίωσε, καὶ θεαμάτων ξένων. Θεὸν γὰρ εἶδεν, ὡς ἐφικτόν προσβλέπειν, Καὶ τῶν χερουβὶμ ἐκπεπαίδευται θέαν, Στάσιν, φόβον, κίνησιν, έλλαμψιν, λόγους, Σαφῶς ἔβλεψε τῆς ἄνω λειτουργίας. Οθεν καθαρθεὶς καὶ διδαχθεὶς προβλέπειν, Οὕτω σαφῶς ἔδειξεν εἰδέναι τέλος Τῶν πραγμάτων πᾶν, ὡς γράφειν καὶ τὰ μέτρα Τῶν εἰς ἔπειτα κτισμάτων ἐν τοῖς λόγους, Οὓς ὧδε κοσμεί κοσμία ψυχή πόθερα ΔΑΝΙΗΛ. Άφραστος ή πρόνοια τοῦ Θεοῦ λόγους, Όπως ἐπ' αὐτὸν τοὺς πεποιθότας στέφειν Πᾶσιν καλοῖς εἴωθεν ἐν γε τῷ τάφῳ. ὡς καὶ Δανιὴλ, ἡ προφητῶν τερπνότης, Σίφος πεφευγώς περσικών στρατευμάτων, Ως αἰχμάλωτος ἐγμένος τε πρὸς ξένην Ημειψε μὲν γῆν, τὸν Θεὸν δ᾽ εὗρεν πάλιν, Καὶ πρῶτον ἦν μὲν τῶν ἀνασσόντων φίλος, Τὸ μέλλον αὖθις τῶν χρόνων ᾔδει τέλος, Θήρας χαλινών, προβλέπων κἂν τοῖς θηνούς, Καλῶς δ' ἀμείψας τῶν ἄνω τὰ τῶν κάτω, Ρήσεις λέλοιπεν, ὧν πάρεισιν ἐκβάσεις.
col. 1075–1076page 26 of 200
PG 106:1075ΣΧΟΛΙΑ ΠΑΛΑΙΑ ΕΙΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ.. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Εὐαγγέλιον καλεῖται ἡ βίβλος, ὅτι κολάσεως δει κνύει ἀναίρεσιν, καὶ οὐρανῶν βασιλείαν ἐπαγγέλλεται βίβλον γενέσεως ταύτην καλεῖ καὶ παρέχουσαν ἄλλα πολλὰ καὶ οὐ τὴν Χριστοῦ μόνον γένεσιν· διότι τὸ κεφάλαιον τῆς οἰκονομίας τοῦτό ἐστιν. Τὸ Ἰησοῦς, Σωτήρ ἑρμηνεύεται τῇ Ἑβραίωνφωνὴ. Πόθεν δηλονότι ἀπὸ τῆς τοῦ Δαβὶδ ἦν γενεάς; Ἐκ τοῦ εἰπεῖν τὸν Θεὸν πρὸς τὸν Γαβριὴλ ἀπελθεῖν πρὸς τὴν παρθένον μεμνηστευμένην ἀνδρὶ ᾧ ὄνομα Ιωσήφ ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαβίδ· ἐκέλευε δὲ ὁ νόμος μὴ ἐξ ἄλλης φυλής λαμβάνειν, ἀλλ' ἐκ τῆς οἰ κίας· ὅθεν ἦν ὁ Ἰωσὴφ ἐκ Δαβίδ, καὶ ἡ Μαρία ἐκ Δαβίδ. Διὰ τί μέμνηται τῆς παρανόμου μίξεως τοῦ Ἰούδα καὶ τῆς θάμαρ; θαυμάζων ὁ εὐαγγελιστὴς καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ δεικνὺς φιλανθρωπίαν, ὅτι οὐκ ἀπηξίωσε τοιούτους ἔχειν συγγενείς. Τίνος χάριν τοῦ Φαρές μνημονεύσας ἀφ' οὗ τὸν Κύριον γενεαλογεῖ, καὶ τοῦ Ζαρὰ μνημονεύει; Οτι τοῦ Ζαρᾶ ἐν τῷ τίκτειν τὴν Θάμαρ τὴν χεῖρα προεξενέγκαντος, συνέστειλε τὸ παιδίον τὴν χεῖρα, καὶ προῆλθεν ὁ Φαρές, καὶ τότε ὁ Ζαρὰ· ὅπερ τῶν δύο λαῶν τύπος ἦν· τῆς γὰρ που λιτείας τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐν τοῖς κατὰ τὸν ᾿Αβραὰμ χρόνοις φανείσης, εἶτα ἐν τῷ μέσῳ συσταλείσης, ἦλθεν ὁ Ἰουδαϊκὸς λαὸς καὶ ἡ νομική πολιτεία· καὶ τότε ὁ νέος ἐφάνη λαὸς μετὰ τῶν αὐτῶν νόμων. Καὶ τῆς Ρούθ δὲ τῆς ἀλλοφύλου μέμνηται, ὅτι καθάπερ ἐκείνης καὶ πτωχῆς καὶ ἀλλοφύλου οὔσης ὁ Βοὸς οὐ κατεφρόνησεν, οὔτε τὴν δυσμένειαν ἐβδελύξατο, καὶ ὁ Χριστὸς τὴν Ἐκκλησίαν δεξάμενος οὐκ ἐβδελύξατο. Τοὺς τρεῖς παρέδραμε βασιλεῖς ὡς κακούς· ἔστι δὲ Οχοζίας, καὶ Ἰωάς, καὶ Ἀμεσίας· ἔθος γὰρ τῇ Γραφῇ τοὺς οὐκ ἀξίους μνήμης καταλιμπάνειν, ὡς καὶ Μωσῆς ἐν ταῖς εὐλογίαις τοῦ Συμεών. Διὰ τί εἶπεν Ἰωσὴφ τὸν ἄνδρα Μαρίας; Ίνα δείξῃ ὅτι δι' αὐτὸν καὶ ταύτην ἐγενεαλόγησεν· κατὰ γὰρ φυλὰς καὶ συγγενείας ἐλάμβανον.
col. 1077–1078page 27 of 200
PG 106:1077Διὰ τοῦτο ἐμνημόνευσεν Αβραὰμ καὶ Δαβίδ, διότι πρὸς αὐτοὺς ἦσαν αἱ ἐπαγγελίαι περὶ Χριστοῦ. Δώδεκα θεὶς γενεάς,δεκατέσσαρας εἶπεν, διότι καὶ τὸν χρόνον τῆς αἰχμαλωσίας εἰς γενεὰν ἔταξεν· ἔτι δὲ καὶ αὐτὸν τὸν Χριστὸν εἰς γενεάν συνάπτων ἡμῖν αὐτόν. Οὐκ εἶπεν, πρὶν ἢ ἀχθῆναι αὐτὴν εἰς τὴν οἰκίαν, ἀλλὰ, πρὶν ἢ συνελθεῖν αὐτοὺς, διὰ τὸ μὴ ἔξω εἶναι τῶν ἀνδρῶν τὰς μεμνηστευμένας ἀνηλίκους· τοῦτο δὲ εἶπεν διὰ τὸ μὴ δοῦναι ὑποψίαν. Τίνος χάριν οὐ πρὸ τῆς μνηστείας συνέλαβεν; Ἵνα μὴ δόξῃ ὑποψία τὸ γεγονὸς, οὐκ ὄντος τοῦ ζηλοτυποῦντος καὶ διὰ τοῦτο φυλάσσοντος. Κατὰ τὸν νόμον οὐ κολάσαι οὐδὲ παραδειγματίσαι αὐτὴν βουλόμενος ἐβουλήθη ἀπολῦσαι αὐτήν· και λύεται δὲ ὑπ' ἀγγέλου· τοσοῦτον ἦν ἡμερος καὶ φι λόσοφος ὁ Ἰωσήφ. Το θεραπεύειν αὐτὴν μετὰ τὸν τόκον, εὔδηλον ὡς ἐπείσθη τῷ θαύματι ὁ Ἰωσήφ. Διὰ τί οὐ φανερῶς ὤφθη ὁ ἄγγελος τῷ Ἰωσήφ, ἀλλὰ κατ' ὄναρ; Ὅτι οὐκ ἦν ἀπιστῶν ὡς οἱ ποιμέν νες καὶ ὁ Ζαχαρίας. Διὰ τί εἶπεν αὐτὸν ὁ ἄγγελος υἱὸν Δαβίδ; Ανα μνῆσαι αὐτὸν βουλόμενος, ὅθεν ἔμελλεν ὁ Χριστός τίκτεσθαι. Διὰ τί εἶπεν, Τὴν γυναῖκά σου; Ὣς μὴ διεφθαρμένης· γυναῖκα δὲ αὐτὴν καλεῖ ἀπὸ τῆς μνηστείας, ὥσπερ καὶ ἡμεῖς γαμβρους λέγομεν καὶ πρὸ τοῦ γά μου τοὺς μνηστευθέντας τῇ θυγατρί. Οὐκ εἶπεν, Τέξεταί σοι· οὐ γὰρ ἦν αὐτοῦ σπέρμα ἀλλὰ, Τέξεται, τῷ κόσμῳ παντὶ δηλονότι· ἔχει γάρ' Αὐτὸς σώσει τὸν λαὸν αὐτοῦ. Διὰ τί εἶπεν, Καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ ᾿Ιησοῦν; Οὐκ ἀλλότριον ποιῶν αὐτὸν τῆς διακονίας. Εἰ γὰρ καὶ μὴ σᾶς ὁ τόπος, φησὶν, ἀλλὰ τὰ πατρὸς πράξεις, διὰ τὸ μὴ ἀπὸ μοιχείας εἶναι. Ο ἄγγελος λέγει τό, Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ Ἡσαΐου· ἀλλ' οὐχὶ ὁ εὐαγγελιστής. Εάν τις λέγῃ ὅτι οὐκ εἶπεν Ησαΐας παρθένον, ἀλλὰ νεάνιδα, πρῶτον μὲν οἱ Εβδομήκοντα τῶν πέντε πλείονες καὶ ἀνυποπτότεροι· πρὸ γὰρ τῆς διαμάχης τοῦ μυστηρίου· ἔπειτα τὸ νεανίσκοι, καὶ παρθένοι λέξομεν· καὶ τὸν Ἐὰν βοήσῃ ἡ νεάνις, περὶ παρθένου λέγων ὁ Μωσῆς· ὥστε οἶδεν τὸ τῆς νεάνιδος ὄνομα ἐπὶ τῆς παρθένου λέγεσθαι. Εἰ ἐκ νομίμου ἔμελλεν γεννᾶσθαι τὸ προφητευόμενον, ποῖον σημεῖον ἦν τὸ λεχθέν; Οὐδὲ ποῖον· λοιπόν, οὐκ ἐπὶ τῷ Εζεκίᾳ, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ Χριστῷ πεπλήρωται. Απορήσει Ἰουδαῖος διὰ τί οὐκ ἐκλήθη Εμμα νουήλ, ὡς ὁ προφήτης εἶπεν, ἀλλὰ Ἰησοῦς Χριστός; ᾿Ακουσάτωσαν ὅτι οὐκ εἶπεν, Καλέσεις, ἀλλὰ, Καλέ σουσιν οἱ ὄχλοι· τουτέστιν ἡ τῶν πραγμάτων έχε βασις· ὅτι ἔψονται Θεὸν μετὰ ἀνθρώπων· ἔθος δὲ τοῦτο τῇ Γραφῇ ἀντὶ ὀνομάτων τιθέναι· οἷον, κα λεσον τὸ ὄνομα αὐτοῦ, Ταχέως σκύλευσιν οξέως προνόμευσαν γεννηθέντος αὐτοῦ προνομὴ

Ancient Scholia on MatthewScholia vetera in Matthaeum

col. 1079–1080page 28 of 200
Scholia vetera in Matthæum
PG 106:1079σκύλων ἐγένετο· καὶ ὡς τὸ, Ἡ πόλις κληθήσεται η πόλις δικαιοσύνης, μητρόπολις πιστή· καίτοι μείνασα καλεῖσθαι Ἱεροσόλυμα. Τὸ, Οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτὴν ἕως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὲν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, οὐ δείκνυσιν ὅτι ἐσχά τως ἔγνω αὐτήν· τὸ γάρ, ἕως, οὐ πάντοτε χρόνον ἄλλον ζητεῖ, ἀλλὰ πολλάκις εἰς τὸ διηνεκές εὑρίσκεται ὡς τὸ, καὶ οὐχ ὑπέστρεψεν ὁ κόραξ εἰς τὴν κιβωτὸν ἕως οὗ ἐξηράνθη ἡ γῆ· καίτοι γε οὐδὲ μετὰ ταῦτα ὑπέστρεψε· καὶ πάλιν, ᾿Ανατελεῖ ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ δικαιοσύνη, καὶ πλῆθος ειρή νης, ἕως οὗ ἀνταναιρεθῇ ἡ σελήνη· τοῦτο δὲ εἶπεν οὐ πέρα, διδοὺς τῷ καλῷ τούτῳ φωτί· τέθεικε δὲ τὸν ἕως, ἵνα μόνον μάθωμεν τὸ πρὸ τῶν ὠδίνων ἀνέπαφον· τὰ δὲ μετὰ ταῦτα ἡμῖν κατέλιπε συλλογίζεσθαι, ὅτι τὴν οὕτως γεννήσασαν οὐκ ἂν ὑπέμεινε γνῶναι δίκαιος ὢν ὁ Ἰωσήφ. Πῶς ἀδελφοὶ τοῦ Χρι στοῦ λέγονται οἱ περὶ Ἰάκωβον; Ως καὶ Ἰωσὴφ τῆς Μαρίας ἀνήρ· ἐκείνου γὰρ ἦσαν παῖδας ἐκ προτέρας γυναικός· διὰ τὸν καλούμενον οὖν πατέρα, καὶ οἱ τοῦ πατρὸς υἱοῖ, ἀδελφοί. ΚΕΦΑΛ. Β. Τὸν χρόνον Ἡρώδου λέγει· διότι καὶ ἕτερος Ηρώ δης λέγεται, ὃς ἀνεῖλεν τον Πρόδρομον. Τοὺς μάγους εἰς ἔλεγχον τῶν Ἰουδαίων ήνεγκε προσκυνῆσαι, ἵνα παρὰ βαρβάρων μάθωσιν ἃ οὐκ ἤθελον μαθεῖν ἀπὸ προφητῶν οἱ Ἰουδαίοι, Οὐ δι' ἀγγέλου τους μάγους ἤνεγκεν, ἀλλὰ διὰ τῶν συνήθων ἀστέρων· κἂν γὰρ ἄγγελος ἦν, ὡς ἀστὴρ ἐδείκνυτο. ῾Ο ἀστὴρ ὁ φανεὶς, δύναμίς τις ἦν ἀόρατος εἰς ταύτην φαινόμενος τὴν ὄψιν· καὶ γὰρ ἀπὸ ἄρκτου εἰς μεσημβρίαν ἐφαίνετο· οὕτω γὰρ ἡ Παλαιστίνη πρὸς τὴν Περσίδα κείται· δεύτερον καὶ ὅτι ἐν μεσημβρία εφαίνετο, οὐκ ἦν ἀστήρ τρί τον ἀπὸ τοῦ φαίνεσθαι καὶ κρύπτεσθαι· τέταρτον ἀπὸ τοῦ κάτω εἶναι· εἰ γὰρ ἄνω ἦν, οὐκ ἠρκεῖτο ύψος μικρὸν τόπον χαρακτηρίσαι. Τι, Οὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ιούδα οὐδὲ ἡγού μενος ἐκ τῶν μηρών αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ ἀπό κειται, καὶ αὐτὸς προσδοκία ἐθνῶν, οὕτως λύε ται· Ηρώδης ἀλλόφυλος ῶν, καὶ τοῦτο λέγει Εξέλιπον γὰρ οἱ Ἰουδαῖοι ἔχειν ἄρχοντας. Διὰ τί ἐρωτηθέντες παρὰ τοῦ βασιλέως εἶπον τὴν προφητείαν ἕως τὸν Ποιμανεὶ τὸν λαόν μου τόν Ισραήλ, οὐ προσέθηκαν δὲ, Καὶ ἔξοδοι αὐτοῦ ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος; Ἐπεὶ πρὸς χάριν καὶ κολακεύοντες ἐλάλουν. Διὰ τί τοὺς μάγους καλεῖ Ηρώδης λάθρα; "Οτι ἐνόμιζε τοὺς Ἰουδαίους κήδεσθαι τοῦ παιδίου· ἔτι δὲ καὶ ἀνελεῖν ἐπιχειρεῖ τὸ τεχθέν. Οὐ τὸν χρόνον τοῦ παιδίου, ἀλλὰ τοῦ ἀστέρος ζητεί, ἐκ πολλῆς περιουσίας τὸ πρᾶγμα ἐρευνῶν. Πῶς τοῦ Λουκᾶ ἐν φάτνῃ λέγοντος κεῖσθαι, ὁ Ματ θαῖος ἐπὶ τῶν γονάτων τῆς μητρὸς λέγει; Χρὴ δὲ νοεῖν, ὅτι γεννήσασα διὰ τὸ μὴ εἶναι τόπον διὰ τὴν ἀπὸ τῆς ἀπογραφῆς πληθύν, ἀνέκλινεν ἐν τῇ φάτνῃ, εἶτα καὶ ἐπὶ τῶν γονάτων ἀνεῖλεν.
col. 1081–1082page 29 of 200
PG 106:1081Τι τὸ πεῖσαν τους μάγους προσκυνῆσαι αὐτόν; Η παρὰ τοῦ Θεοῦ ἔλλαμψις καὶ τὸ τοῦ ἀστέρι; ἐξαίσιον. Η σμύρνα και ο λιβανωτός δώρα Θεοῦ είπα ἔτι δὲ καὶ τῆς Ἰουδαϊκής παχύτητος πόβλω· οὐ γὰρ πρόβατα καὶ βόας έθυσαν. Διὰ τί ἀρτίως ὁ ἄγγελος λέγει. Παράλαβε τί παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ, καὶ οὐκ εἶπεν, Τὴν γυναῖκά σου, ὡς πρότερον; Ἐπειδὴ ἐλύθη ή ὑποψία, καὶ ἐπιστώθη 5 Ιωσήφ. Εξ Αιγύπτου εκάλεσα τὸν υἱὸν μου εἰς Χρ στὸν ἐστιν· εἰ δὲ ἐπὶ τῆς ἐξόδου τοῦτο λέγουσιν, εἴποιμεν ὅτι καὶ τοῦτο προφητείας νόμος ἐστὶ τὸ πολλάκις ἐπ' ἄλλων λεγόμενον πληρούσθαι ἐφ' ἐπ. ρων· οἷον τὸ ἐπὶ τοῦ Σιμεών λεχθέν, ότι Διαμερώ αὐτοὺς, γέγονεν ἐπὶ τῶν ἐκγόνων· καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ Χαναάν παρὰ τοῦ Νῶς λεχθέν, εἰς τοὺς Γαβαωνίες τοὺς ἐκγόνους αὐτοῦ ἐξέβη· καὶ το, Γίνου κύρας τοῦ ἀδελφοῦ του, ἐπὶ τοὺς ἀπογόνους τούτου ἐξέδη. Τό, Ναζωραίος κληθήσεται, παρὰ τοῦ ἀγγέλου εἰρημένον, προφητικόν ἐστι· κἂν οὐχ εὕρηται από λέλεκται· πολλὰ γὰρ τῶν προφητικῶν ἠφανίσθη ἐν τῇ αἰχμαλωσία. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Τὸ λέγειν τὸν εὐαγγελιστήν, 'Εν ταίς ημέραις ἐκείναις παραγίνεται ο Ιωάννης, ούχ ότε πες ἦν ὁ Χριστὸς τοῦτα λέγει· μετὰ γὰρ ἔτη τριάχοντα ἐλθεῖν τὸν Ἰωάννην ο Λουκᾶς μαρτυρεῖ· ἀλλ' ἔθες Γραφικὸν τοιοῦτόν ἐστι τοῦτο, ὁ καὶ ὁ Χριστὸς εἰς τὸ ὄρος τοῖς μαθηταῖς λέγει περὶ τῆς κατασκαφής τῆς πόλεως· καὶ μέλλων περὶ τῆς συντελείας λέγειν, ἐπήγαγε, Τίτε τὰ καὶ τὰ ἔσται. Τριακονταέτης κα τοῦτο βαπτίζεται, ἵνα τέλειος ὤν, παραδοὺς τὰ είν λεια πιστευθή. Τό, Ήγγικεν η βασιλεία τῶν οὐρανῶν, περί τῆς τότε παρουσίας αὐτοῦ λέγει· βασιλεὺς γὰρ ούτ ράνιος ἦν. Τοῦ εὐαγγελιστοῦ λέγοντος περὶ τῶν Φαριστών καὶ τῶν Σαδδουκαίων ἔτι "Ηλθον εἰς τὸ βαπτισθῆναι ὑπ' αὐτοῦ, πῶς ὁ Χριστὸς λέγει ὅτι οὐκ ἐπίστευσαν Ἰωάννῃ; Ὅτι οὐκ ἦν τοῦτο πιστεῦσαι, τὸ τὸν τῆς ρυττόμενον ὑπ' αὐτοῦ μὴ δέξασθαι· εἶπεν γὰρ Ο ἐκεῖνος· δὲ ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρ τίαν τοῦ κόσμου. Οὗτὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, τὸ κριτὴν αὐτὴν εἶναι σημαίνει, διαχωρίζοντα τους δικαίους καὶ τοὺς ἁμαρτωλούς· πῦρ δὲ ἄσβεστον, τὴν ἀθάνατον τιμω μίαν λέγει. Ιωάννης πρότερον διακωλύων τὸν Χριστόν με πτισθῆναι ὑπ' αὐτοῦ, ὕστερον εβάπτισεν· οὐκ ξε ἀμέτρως φιλόνεικος, ἀλλὰ καὶ τὸ ἀνάξιον ἔδειξε, καὶ τὴν ὑπακοὴν ἐτέλεσεν. Τό, Αφες ἄρτι, δηλοῖ, ὅτι οὐ διηνεκῶς ἐν τοί τους με δίψει, άλλ' δψει με ἐν οἷς ἐπιθυμεῖς, ὅτι τοὺ του καιρός. Διὰ τί τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστεράς φαίνεται; Οτι ἥμερον τὸ ζῶον καὶ καθαρόν· ἐπεὶ οὖν τὸ ἄνει
col. 1083–1084page 30 of 200
PG 106:1083Πνεῦμα πραότητός ἐστι πνεῦμα, διὰ τοῦτο οὕτω φαίνεται· καὶ διὰ τὸ εὐαγγελίσασθαι τὴν περιστερὰν τὴν λύσιν τοῦ κατακλυσμοῦ· καὶ γὰρ τὸ πνεῦμα λύσιν τῶν κακῶν ἡμῖν ἤγαγε· γινώσκειν δὲ δεῖ ὅτι οὐ, Φύσει, εἶπεν, ἀλλ', 'Εν είδει περιστερᾶς, διὰ τὸ ραγδαίως καὶ φωτεινῶς κατεληλυθέναι· ἐν εἴδει οὖν περιστερᾶς ἡ κατάβασις, ἀλλ' οὐχὶ μορφή ζώου Διὰ τοῦτο ἔμεινε τὸ Πνεῦμα ἐπὶ τὸν Χριστὸν, ἵνα ἡ ἄνωθεν φωνὴ περὶ τούτου νομισθῇ, ἀλλὰ μὴ περὶ Ιωάννου. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Τότε ἀνήχθη, φησίν, ὑπὸ τοῦ Πνεύματος πει βασθῆναι· ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λέγει· πάλιν τὸ, τότε, οὐκ εὐθὺς λαμβάνεται, ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ, τοῖς καιροῖς ἐκείνοις. Πειράζεται καὶ εἰς ἔρημον ἀνάγεται καὶ νηστεύει, διδοὺς τύπον ἡμῖν νηστείας καὶ ὑπομονῆς πειρασμῶν. Πόθεν λέγει ἀκούσας ὁ διάβολος τὸ, Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ; καὶ τῆς ἄνωθεν φωνῆς ἤκουσε τοῦ Ἰωάννου τοῦτο λέγοντος· εἰ δὲ ἀμφέβαλλε πότερον εξ ἔστιν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἢ οὐκ ἔστιν, διὰ τὸ πεινῆσαι καὶ τὰ τῆς σωματικῆς ἐνδημίας πράττειν. Τοῦ Λουκᾶ λέγοντος ὅτι πάντα πειρασμὸν ἐκίνησεν, νοήσωμεν ὡς τὰ κεφάλαια τῶν πειρασμῶν κι νήσαντος, οὕτως εἶπεν· τὰ γὰρ χείρονα τῶν ἁμαρ τημάτων γαστριμαργία ἐστὶ καὶ κενοδοξία καὶ ἀπλη στα χρημάτων. Διὰ τοῦτο ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς ὅτι Ιωάννης παρ εδόθη, ἀνεχώρησεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἡμᾶς παιδεύων φεύγειν τοὺς πειρασμούς· οὐ γὰρ ἔγκλημα τὸ μὴ ρίπτειν ἑαυτὸν εἰς πειρασμούς, ἀλλὰ τὸ ἐμπεσόντα μὴ στῆναι γενναίως· ἔτι δὲ καὶ τοὺς διδασκάλους τῆς οἰκουμένης ζωγρῆσαι σπεύδων, οἱ ἐκεῖσε δ έτριβον· ἔτι δὲ καὶ προφητείαν πληρῶν· Ἡ Γαλιλαία, φησί, τῶν ἐθνῶν, ὁ λαὸς ὁ καθήμενος ἐν σκότει, ιδέτω φῶς μέγα. Πέτρου καὶ ᾿Ανδρέου κλήσις δευτέρα ἦν ἣν ὁ Ματ θαῖος λέγει· ὁ μὲν γὰρ Ιωάννης φησίν, ὅτι Ούπω βληθέντος ἐν τῇ φυλακῇ τοῦ Ἰωάννου προσῆλθον ἐνταῦθα δὲ μετὰ τὸ ἐμβληθῆναι αὐτόν· κακεῖ μὲν ὁ Ανδρέας καλεῖ τὸν Πέτρον, ἐνταῦθα δὲ ἀμφοτέρους δ Χριστός· ὥστε δεύτερον ἦλθον πρὸς Χριστόν. Διὰ τί μετὰ τὴν πρώτην κλήσιν, εἰς τὴν οἰκείαν τέχνην ἐπανῆλθον πάλιν; Διὰ τὸ τὸν Ἰωάννην εἰς δεσμωτήριον εἰσελθεῖν· τέως συγχυθέντες εἴρχθησαν τοῦ σκοπού. Ἐν ταῖς πρώταις θεραπείαις τῶν ὄχλων διὰ τὸ μὴ πεῖραν δεδωκέναι τῆς αὐτοῦ δυνάμεως· ἄλλως τε δὲ καὶ τὸ πόρρω αὐτοὺς ἔρχεσθαι ἐδείκνυε τὴν πίστιν. ΚΕΦΑΛ. Ε. Τοὺς ὄχλους ἰδὼν ἀνέβη εἰς τὰ ὄρη. Διὰ τί; Διὰ τὸ ἀφιλότιμον καὶ ἀκόμπαστον παιδεύων ἡμᾶς μηδὲν πρὸς ἐπίδειξιν ποιεῖν. Διά τί πρόσκειται, ὅτι 'Ανοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ ἐδίδασκεν αὐτούς; Ἵνα μάθωμεν ὅτι καὶ σιγῶν ἐπαίδευεν αὐτοὺς, ἀλλ' οὐ λαλῶν μόνον. Οὐκ ἐν τάξει παραινέσεως ή συμβουλῆς εἰσάγε η
col. 1085–1086page 31 of 200
PG 106:1085τὴν διδαχὴν, ἀλλ' ἐν τάξει μακαρισμοῦ ἀνεπαχθέντε νός, ρον ποιῶν τὸν λόγον. Πτωχοὺς τῷ πνεύματι τους ταπεινούς λέγει, πνεῦμα ἐνταῦθα τὴν ψυχὴν λέγων· τοὺς τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ κατεπτηχότας· ὅσα γὰρ κακὰ εἰς τὸν βίον ἐξ ἀπονοίας ἔρχονται. Εναντίοι εἰσὶν οἱ πενθοῦντες τῶν ἐξ ἀπονος; ἐρχομένων τοῦ πρώτου μακαρισμοῦ Οι πραείς κληρονομήσουσιν τὴν γῆν· ἐπειδὴ κα μίζονται διὰ τὴν πραότητα πάντα ἀπολέσαι, κίτρι νομῆσαι αὐτὸς ὑπισχνείται· γῆν δὲ οὐ τὴν ἄνει, ἀλλὰ ταύτην, τὸ ἐν εἰρήνῃ διάγειν καὶ λαβεῖν τὰ δέοντα, φημί. Διδάσκων καὶ τὰ οὐράνια ὑπισχνείται καὶ τὰ κάτω, διὰ τοῦ λέγειν· Ζητεῖτε πρώτον την βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν· καὶ πάλιν, Οστις ἀφῆκεν ότι τ ἕνεκεν ἐμοῦ, ἑκατονταπλασίονα λήγεται, καὶ ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσει. Πρὸ τῶν ἐλεημόνων μακαρίζει τοὺς πεινώντες καὶ διψῶντας τὴν δικαιοσύνην. Διά τί; Ὅτι οὐκ ἐξ ἄρτι γῆς δεῖ ἐλεεῖν. Καθαροὺς τῇ καρδίᾳ λέγει, ἢ τοὺς ἐν σωρεύνη διάγοντας, ἢ τοὺς παντελῆ ἀρετὴν κεκτημένους. Αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται· ὄψιν ἐνταῦθα καλῶν τὴν ὡς ἔστιν ἀνθρώπῳ δυνατὸν ἰδεῖν τὴν ἀόρατον ἀπέν των ἀρχήν. Εἰρηνοποιούς λέγει, οὐ μόνον τοὺς διαμαχομένους, ἀλλὰ καὶ τοὺς στασιάζοντας ἀλλήλοις εἰρηνοποιοί τας· ἔτι δὲ καὶ τοὺς τὸ ἑαυτῶν σῶμα μὴ κατεξανίστασθαι τῆς ψυχῆς ποιοῦντας, ἀλλὰ δουλοῦνται τὸ σῶμα δι' ἀρετῆς τῇ ψυχῇ. Δεικνύων ὅτι οὐ πανταχοῦ ἡ εἰρήνη καλήν, ἐπι ήγαγε· Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἔνεκεν δικαιοσύνης. Μακαρίζων τοὺς κακῶς ἀκούοντας, δύο τέλεια διορισμούς, ὅτ' ἂν διὰ Θεὸν, καὶ ὅτ᾽ ἂν ψευδῆ ὡπ τὰ λεγόμενα· εἰ γὰρ μὴ ταῦτα προσῇ, οὐ μόνον ο μακάριος, ἀλλὰ καὶ ἄθλιός ἐστιν ὁ κωμῳδούμενος, Ἐπὶ τῶν ἄλλων μακαρισμῶν ἀδιορίστως τέθεικε το μακάριον· ἐπὶ δὲ τοῦ ἐσχάτου, ἔδειξεν ὅτι αὐτῶν μάλιστα τοῦτό ἐστιν ἴδιον καὶ ἐξαίρετον· τὸ δὲ Ενεκεν ἐμοῦ, εἴρηται, τὸ αὐτοῦ ἀξίωμα ἐνταῦθι αινιττόμενος. Εἰς τοῦ ἑνὸς ἔχεται μακαρισμός οτι 6 πτωχὸς τῷ πνεύματι, καὶ πενθήσει ἁμαρτήματα ὁ πενθῶν, καὶ προς ἔσται· ὁ πρᾶος, δίκαιος· ὁ δ καιος, ἐλεήμων· ὁ ἐλεήμων καὶ καθαρὸς τὴν καρδίαν ὁ δὲ τοιοῦτος ἤδη καὶ εἰρηνοποιός· ὁ δὲ ταῦτα καὶ ορθώσας, καὶ πρὸς κινδύνους ἔτοιμος· ὁ δὲ τοιοῦτος, οὐ ταραχθήσεται ἀκούσας κακῶς. Διὰ τί εἶπεν, Τοὺς προφήτας τοὺς πρὸ ὑμῶν, Δεικνύς ὅτι καὶ αὐτοὶ προφῆταί εἰσι οἱ ἀπόστολοι, Ἐν τῷ εἰπεῖν, Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας τῆς γῆς, ἔδειξε κατασαπεῖσαν τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων δη λοῖ δὲ καὶ τὸ στυφὸν αὐτῶν, ἀλλ' οὐ κολακευτικὸν, ὁ καὶ διδασκαλικόν ἐστι καὶ ἀποστολικόν. Τί λέγει, Ἐὰν τὸ ἅλας μωρανθῇ; Αντί του, Ἐὰν πάθῃ καὶ ἀνενέργητον γένηται· ήγουν, δεν
col. 1087–1088page 32 of 200
PG 106:1087ὑμεῖς κόλακες, ἀλλ᾽ οὐκ ἄξιοι διδάσκαλοι γένησθε, ἐν τίνι τὸ κατασαπὲν τῶν ἀνθρώπων ἁλισθήσεται; Φῶς καλεῖ αὐτοὺς, ὡς τῆς εὐσεβείας καταλαμψαν τας τὸ φῶς ἐπὶ τῆς γῆς. Τὸ, Οὐ δύναται πόλις κρυβῆναι ἐπάνω όρους κειμένη· καὶ τὸ, Οὐ καίουσι λύχνον καὶ τιθέασιν ὑπὸ τὸν μόδιον, ἀλλ' ἐπὶ τὴν λυχνίαν, τὸ κατα φανὲς αὐτῶν δηλοῖ· καὶ ὅτι ἀδύνατον τὸ κηρύγμασι γεγηθέναι. Αἱ ἐντολαὶ τοῦ Χριστοῦ οὐ τοῦ νόμου εἰσὶν ἀναί ρεσις, ἀλλὰ πλήρωσις τελειοτέρα καὶ ἀσφάλεια· τοῦ γὰρ μὴ φονεύειν οὐκ ἀναίρεσις τὸ μηδὲ ὀργίζεσθαι, ἀλλ' ἀσφάλεια· οὕτω δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων. Ἐν τῷ εἰπεῖν, "Οστις λύσει μίαν τῶν ἐντολῶν τούτων, οὐ περὶ τῶν παλαιῶν νομίμων τοῦτο εἶπεν, ἀλλὰ περὶ τῆς χάριτος. Διὰ τί καλεῖ ἐλαχίστας τὰς ἐντολὰς ταύτας, καίτοι μεγάλας οὖσας; Παιδεύων ἡμᾶς ἵνα ὅτε διδάσκομεν, μὴ ὑψῶμεν τὴν ἡμετέραν διδαχήν. Εἰπὼν, ὅτι Ελάχιστος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐ ρανῶν κληθήσεται, εσήμανεν ὅτι εἰς γέενναν καὶ κόλασιν αἰώνιον ἀπελεύσεται, ἀνεπαχθῶς τοῦτο εἰρηκώς. Τί λέγει τὸν Ἐὰν μὴ περισσεύσῃ δικαιοσύνη ὑμῶν πλέον τῶν Γραμματέων καὶ Φαρισαίων; Τοῦτό ἐστιν, Ἐὰν μὴ ὑπὲρ τὰς δεκάτας παρέχητε τοῖς δεομένοις. Ποιόν ἐστιν 8 λέγει περισσὸν, ὃ ἔδει τοὺς ἀποστόλους τῶν Φαρισαίων περισσεύειν; Εκείνων τὸν νόμον φυλαττόντων τοῦ μὴ μοιχεῦσαι, οὗτοι ίνα μηδὲ ἐμ βλέψωσι πρὸς ἐπιθυμίαν· ἐκείνων μὴ φονευόντων, οὗτοι ἵνα μὴ ὀργισθῶσι, καὶ τἄλλα ὅμοια. πρὴ εἰδέναι ὅτι βασιλείαν οὐρανῶν οὐ τὴν ἀπό λαυσιν λέγει μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν καιρὸν τῆς ἀναστάσεως, καὶ τὴν παρουσίαν ἐκείνην τὴν φοβεράν· ἔστινὅτε καὶ ἐπιδημίαν αὐτοῦ· πρὸς οὖν τοῦ χωρίου τὸν νοῦν, νόει τὸ ὄνομα. Ο λέγων τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ῥακά. Οὐ μεγάλης ἐστὶν ὕβρεως τὸ ῥῆμα, ἀλλὰ καταφρονήσεως· ση μαίνει δὲ σᾶς, τῇ Σύρων γλώττῃ· ἄλλοι δὲ τὸ, διαρερηγμένος, ὅ ἐστι ῥακοστόλος, λέγουσιν. *Ένοχος ἔσται τῷ συνεδρίῳ· τὸ τῶν Ἰουδαίων δικαστήριον λέγει· τέθεικε δὲ αὐτὸ, ἵνα μὴ δόξῃ πανταχού ξενίζειν καὶ καινοτομεῖν. Ὁ λέγων τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μωρόν. Τινές ενό μισαν ότι μικρόν ἐστι, καὶ ὅτι περὶ μικροῦ ῥήματος μεγάλη ἐστὶν ἡ τιμωρία· οὐκ οἴδασι δὲ οἱ τοῦτο λέ γοντες, ὅτι τὰ μεγάλα τῶν κακῶν ἀπὸ μικρῶν ῥη μάτων ἔχουσι τὴν ἀρχὴν· μέγα δέ ἐστι καὶ τοῦτο ᾧ γὰρ τῶν ἀλόγων διεστήκαμεν ήγουν τῷ νῷ, τοῦτο ἑστέρησε τὸν ἀδελφὸν ἐν τῷ εἰπεῖν· Μωρέ. Τό, Ισθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου, περὶ τῶν ἐνταῦθα δικαστῶν καὶ τῆς ἐπὶ τὸ δικαστήριον ὁδοῦ λέγει. Καταλλάγηθι, φησί, πρὸ τῆς εἰς δικαστήριον ὁδοῦ, καὶ καταδέχου μᾶλλον ἀδικεῖσθαι· τοῦτό ἐστι τὸ εὐνοῶν. "Ος ἂν ἐμβλέψῃ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι. Οὐκ εἶπε τὴν ἁπλῶς ἐπιθυμίαν· τοῦτο γὰρ καὶ οἱ ἐν ὄρεσι
col. 1089–1090page 33 of 200
PG 106:1089; πάσχουσι· ἀλλὰ τὸ ἑαυτῷ τὴν ἐπιθυμίαν συλλέγειν η ἐκ τῶν ὡραίων μορφών επιτηδείως. Ἐὰν σκανδαλίζη σε 6 ὀφθαλμός σου καὶ ἡ χείρ σου. Οὐ περὶ μελῶν λέγει, ἀλλὰ περὶ φίλων ἐν τάξει καὶ οἰκειότητι μελῶν ὄντων πρὸς ἡμᾶς δ' οἰκειότητα - σκανδαλίζειν δὲ λέγει, τὸ πρὸς ἁμαρτίαν ἐρεθίζειν. Τί ἐστι τὸ, Δότω αὐτῇ βιβλίον ἀποστασίου; καὶ διὰ τί τοῦτο ἐδίδοτο; Ινα μὴ πάλιν ἐπανακάμπτειν δύναται πρὸς τὸν ἄνδρα· ἐκείνου γὰρ για ναίκα, καὶ ἐκείνης ἄνδρα λαμβανούσης, εἰ πάλιν ὑπέστρεφε, πολλὴ ἂν ἡ ἔχθρα καὶ σύγχυσις ἦν συνεχωρεῖτο δὲ τοῦτο, ήγουν τὸ λύεσθαι τὸν γάμεν, ἵνα μὴ ὁ μισῶν ἀποκτείνῃ τὴν μισουμένην ή φερ μάχῳ ἢ ἄλλῳ δόλῳ. Διὰ τοῦ εἰπεῖν, ὓς ἐὰν ἀπολελυμένην γαμήσι μοιχᾶται, ποιεῖ τὴν γυναῖκα καὶ ἄκουσαν σωφρονεῖν· διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν, ὓς ἂν ἀπολύσει την τι ναῖκα αὐτοῦ παρεκτὸς λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐ τὴν μοιχᾶσθαι, ἔμφοδον ἀπεργάζεται τὸν ἄνδρα ἵνα μὴ ἀπολύσῃ αὐτήν. Οὐ μόνον τὸ ἐπιορκεῖν κωλύει, ἀλλὰ καὶ τὸ ἐπ' ἀληθέσιν ὀμνύειν· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ' οὐδὲ εἰς οι τῶν κτισμάτων ομνύειν δεῖ· οὐδὲ γὰρ κρείτονα ἡμῶν· ὁ δὲ ὀμνύων, κατὰ τοῦ κρείττονος ομνύει. Τὸ μὴ ἀντιστῆναι τῷ πονηρῷ, οὐ τὸν διάβολον λέγει πονηρὸν ἐνταῦθα, ἀλλὰ τὸν πονηρὸν ἀδελφόν δ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Μὴ ἀντιδιδόναι κακὸν ἀντὶ κακοῦ, ἀλλὰ παρέχειν αὐτοὺς μάλλον πάσχειν κακῶς ἡ ποιεῖν. Τῷ θέλοντι κριθῆναι μετὰ σοῦ, δὸς καὶ τὸ ἱμά τιόν σου· τουτέστιν, Ἐὰν εἰς δικαστήριον έλκη σε μή μόνον ἃ ζητεῖ δίδου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἱμάτιόν σου, Οὐχ ἁπλῶς δοῦναι ἔστιν ἐλεημοσύνης, ἀλλὰ τὸ ὡς χρή δοῦναι· ὅ ἐστι τὸ ζητούμενον παρὰ τοῦ τη ταῦντος. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Τό, Μὴ βαττολογεῖτε, τοῦτό ἐστι, τὰ μὴ προς ήκοντα μὴ αἰτεῖν παρὰ θεῷ. Τὸ τῆς χήρας παράδειγμα τῆς τὸν ὡμὸν καμψάσης ἄρχοντα της συνεχεία της ἐντεύξεως· καὶ τὸ κατὰ τὸν φίλον τὸν ἀωρὶ τῶν νυκτῶν ἐλθόντα, καὶ τὸν καθεύδοντα καὶ ἀπὸ τῆς κλίνης ἀναστάντα, μιμνήσκεται ἵνα προσεδρεύωμεν προσκαρτεροῦντες μὲν ἐν ταῖς εὐχαῖς, μὴ βατταία γοῦντες δέ. Τό, Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου, δηλοῖ τὸ, Δοξα σθήτω διὰ τῆς ἡμετέρας ζωής, ἵνα πάντες ὁρῶντες ἡμᾶς, δοξάσωσί σε, φησίν, ὅτι οὕτως πεπολιτεύμεθα, Τὸ, Ελθέτω ἡ βασιλεία σου, σημαίνει τὸ μὴ προσηλώσθαι τῇ γῇ τὸν εὐχόμενον, ἀλλὰ ζητεῖν τὰ ἐκεῖθεν ἀγαθά. Το Γενηθήτω τὸ θέλημά σου, εὐχομένου ἐστίν. ὡς ὑπείκουσιν οἱ ἄγγελοι, ὑπακούειν καὶ ἡμᾶς, ψησί, παρασκεύασαν. Επιούσιον άρτον, τὸν ἐφήμερον λέγει ἢ τὸν ἐπὶ
col. 1091–1092page 34 of 200
PG 106:1091τῇ αύριον διδόμενον· οἱ δὲ τὸ σῶμα Χριστοῦ λέγουσιν, ὡς τῇ οὐσίᾳ ἡμῶν συμβάλλονται Το, Μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, είχε σθαι διδάσκει, μὴ ἐπιπηδᾷν, ἀλλὰ παραιτεῖσθαι τοὺς ἀγῶνας· ἐλθόντας δὲ ἀναδέχεσθαι· ἵνα καὶ τὸ ἀκε νέδοξον και τὸ γενναῖον ἐπιδειξώμεθα. Τό, "Αλειψαί σου τὸ πρόσωπον, οὐ κελεύοντός ἐστιν ἀλείφειν, ἀλλὰ νομοθετοῦντος τοσοῦτον κρύβειν ἑαυτὸν, ὥστε παντελῶς λανθάνειν, ὥσπερ τοὺς ἐν εὐφροσύνῃ ἀλειφομένους. Ο λύχνος, τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμὸς, καὶ τὰ ἑξῆς. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν, ὅτι ὅπερ ἐστὶν ὁ ὀφθαλμὸς τῷ σώματι, τοῦτο ἡ ναῦς τῇ ψυχῇ· ὥσπερ οὖν οὐδὲν ὄφελος τῷ σώματι τῷ μὴ βλέποντι, οὕτως τῷ ἐσκοτισμένῳ τὴν διάνοιαν ἐπιτεθόλωται ἡ ἐντεῦ. ή δεν πᾶσα ζωή. Πῶς νοητέον το, Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν; Δύο τοὺς ἐναντία επιτάττοντας λέγει ἂν γὰρ μὴ τοῦτο εἴη, οὐδὲ δύο ἂν εἶεν, ἀλλ᾽ εἶ;· ὡς τὸ, Καὶ γὰρ τοῦ πλήθους τῶν πιστευσάντων ἦν Η ψυχή μία. Μαμωνᾶ τὸν πλοῦτον λέγει, ἀλλ' οὐ τὸν διάβολον, ὡς οἱ πολλοὶ λέγουσιν. Μὴ μεριμνήσητε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε κατὰ τὴν κοινὴν συνήθειαν λέγει καὶ τὰ πολλὰ βρώ ματα· ταῦτα γὰρ μετὰ μερίμνης ἢ κατὰ ψυχὴν λέγει μὴ τοιαῦτα φροντίζειν· ὥστε κατὰ διάστασιν ἀναγνωστέον, εἰ οὕτως νοεῖν θέλοιμεν· καὶ στίζομεν εἰς τὴν ψυχὴν, εἶτα ἀρξόμεθα. Εμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι αὐ σπείρουσι· τοῦτο δὲ λέγει οὐχ ἵνα μὴ σπείρωμεν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ μικροψυχώμεν. Ἵνα εἴπῃ ὅτι ἡ ἐπ' αὐτῆς ἐργασία, μυρίων κόπων καὶ πόνων ὑπάρχει πρόξενος. Καὶ ἄλλως· Τὰ ἀρκετὰν τῷ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς, οὐ πανη μίαν ἡμέρας λέγει, ἀλλὰ τὸν πόνον καὶ τὴν φροντίδα ἡμῶν. ΚΕΦΑΛ. Ζ. Πώς νοητέον τὸν Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε; Τοῦτο λέγει, ἵνα μὴ ὁ μυρίων γέμων κακῶν, ὑπὲρ μικρῶν τινων ἁμαρτιῶν ἄλλον ὀνειδίζῃ· διὸ καὶ ἐπ ήγαγε περὶ τοῦ κάρφους. Τι βλέπεις τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ του ἀδελφοῦ σου; καὶ τὰ ἑξῆς. Πολλοὶ δὲ τοῦτο ποιοῦσι καὶ ἐὰν ἴδωσι μικρὸν πταίσμα, εὐθέως ἐλέγχουσι, τὰ μέγιστα αὐτοὶ ἔχοντες πταίσματα. Διορθούσθαι οὖν χρὴ, ἀλλὰ μὴ ὡς πολεμίους ἐλέγχειν, καὶ ἐν τοῖς ἑτέρων ἁμαρτήμασιν ὑπάρχειν πικρὸν καὶ ὑποκριτήν. Μὴ δῶτε τὸ ἄγον τοῖς κυσί, καὶ τὰ ἑξῆς. Κύνας τοὺς ἐν ἀσεβείᾳ ζῶντάς φησι· μὴ μεταδιδόναι λόγου εὐσεβείας λέγει. Χαῖροι οἱ ἐν τῷ τῆς ἁμαρτίας βορβόρω εγκυλιά μένοι. Τὸ δὲ, Ινα μὴ στραφέντες ῥήξωσιν ὑμᾶς, ἀντὶ
col. 1093–1094page 35 of 200
PG 106:1093τοῦ, ἵνα μὴ πρότερον ὑποκριθέντες, ὕστερον καὶ ὑμᾶς καὶ τὴν διδαχήν κωμωδήσωσιν. Διὰ τί αἰτοῦντε; οὐ λαμβάνομεν, καὶ μάλιστα όταν πνευματικά αἰτῶμεν; Ὅτι οὐ μετά σπουδής τους ἔκρουσας· ἢ πάντως ἀνάξιος ὢν ᾔτησας, ἢ ὅτι ταχέως ἀπέστης αἰτούμενος. Πῶς στενὴν τὴν πύλην καὶ τεθλιμμένην καλῶν, ἐν ἄλλῳ λέγει τὸν ζυγὸν αὐτοῦ χρηστὸν καὶ τὸ φορτίον ελαφρόν; Ὁ μὲν Γρηγόριος τὸ μὲν διὰ τὸν πόνον, τὰ δὲ διὰ τὴν ἐλπίδα εἶπεν. Ἰωάννης δὲ, νήφειν ἡμᾶς παρασκευάζων καὶ ἐγρηγορέναι, καὶ διεγείρων ἡμῶν τὰ φρονήματα, ἵνα μὴ ὡς εὐκόλου καταφρονήσωμεν, ἀλλ' ὡς στενῆς, ἀντεχώμεθα. Τὸ, Οὐ πᾶς ὁ λέγων μοι, Κύριε, Κύριε, είσα ελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ὁ ποιῶν τὸ θέλημά μου, ἀντὶ τοῦ, Οὐ δεῖ μέσ Τι νον πίστιν ἔχειν, ἀλλὰ καὶ ἔργα εὐσεβῆ προβάλλεσθαι. Κἂν γὰρ σημεία, φησί, πολλὰ ποιῶσιν, Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· γίνεται δὲ τοῦτο ἀπὸ χάριτος μόνης τῆς τοῦ δεδωκότος δωρεᾶς· ὅθεν καὶ τοῦ κολάζεσθαί εἰσιν ἄξιοι· περιττὸν οὕτως τιμηθέντες ἵνα βίον ὀρθὸν ἐπιδείξωνται, ἀγνώμονες γεγόνασιν καὶ ἀναίσθητα ἢ διὰ τὴν τῶν προσερχομένων πίστιν· οὐ γάρ, ὡς Στεροι ὑπέλαβον, ἔστιν, ὅτι πρότερον μὲν δι' ὀρθὸν βίον ἐθαυματούργησαν, ὕστερον δὲ ἁμαρτήσαντες κατακριθήσονται. ΚΕΦΑΛ. Η. Τίνος χάριν καθαίρων τὸν λεπρὸν λόγῳ ἐπέθηκε τὴν χεῖρα; Ἵνα δείξῃ ὅτι οὐχ ὑπόκειται νόμῳ, ἀλλ' ἐπίκειται, καὶ ὅτι τῷ καθαρῷ οὐδὲν ἀκάθαρτον διά τοῦτο Ελισσαίος οὐδὲ ἑώρα τὸν Νεεμάν, τηρών τοῦ νόμου τὴν ἀκρίβειαν, ὅτι δοῦλος ἦν, ἀλλ' οὐ δεσπότης. Πῶς ὧδε κελεύων μηδενὶ εἰπεῖν τὸ θαῦμα, αλλα χοῦ κελεύει εἰπεῖν; δε μὲν διὰ τὸ ἀκόμπαστο καὶ ἀκενόδοξον, ἐκεῖ δὲ διὰ τὸ εὐγνώμονας ἡμῖ εἶναι τοὺς ὁρῶντας καὶ ἰαθέντας. Διὰ τί ποτὲ μὲν ἐκύρου τὸν νόμον, ὡς τὸ, Δεῖξον ἑαυτὸν τῷ ἱερεῖ· ποτὲ δὲ ἀναιρεῖ, ὡς "Αρον τὸν κράββατον σου καὶ περιπάτει, ἐν σαββάτῳ τούτο ποιῶν; Τοῦτο μὲν ὁδοποιῶν τὰ τῆς χάριτος, τοῦτο δὲ τὴν κατ' αὐτοῦ τῶν Ἰουδαίων τόλμαν καὶ μανίαν τέως κοιμίζων. Ὁ ἑκατόνταρχος ὁ παρὰ Ματθαίῳ μνημονευόμενος, ὁ αὐτός ἐστιν ὁ μνημονευόμενος παρὰ τῷ Λουκῇ· ὁ δὲ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ ἑκατόνταρχος ἑτερό ἐστιν. Τὰ πλείονα τῶν νοσημάτων ἀπὸ ἁμαρτημάτων για νεται. Διὰ τί τῷ εἰπόντι αὐτῷ, 'Ακολουθήσω σοι όπου ἐὰν ἀπέργη, οὐκ ἐδέξατο; Ὅτι ἐνόμιζεν ἐκ τῶν Τάσεων χρηματίζεσθαι· ταῦτα δὲ τὰ ῥήματα οὐχ ξν ἀποτρεπομένου, ἀλλ' ἐλέγχοντος. Ο εἰπών, Επίτρεψόν μοι, Κύριε, πρώτον άπει θεῖν καὶ θάψαι τον πατέρα μου, ἀπεδέχθη μεν, οὐκ ἐπετράπη δέ· ἀλλ᾽ ἤκουσεν "Αρες τους
col. 1095–1096page 36 of 200
PG 106:1095νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς· ἔδειξε δὲ διὰ τούτου ὅτι ὁ εἰπὼν ἦν πιστὸς, ὁ δὲ αὐτοῦ πατὴρ ἦν ἐκ τῶν ἀπίστων· διὰ τοῦτο εἶπεν νεκρούς ἐκώλυσε δὲ αὐτὸν οὐ τὴν εἰς τοὺς γεγεννηκότας τιμὴν κωλύων, ἀλλὰ μὴ προτιμᾷν ταῦτα τῶν οὐρα νίων. Ἐκάθευδεν ὁ Κύριος οἰκονομικῶς ἐν τῷ πλείψι οὐκ ἀγνοῶν τὸ μέλλον γίνεσθαι, οὐκ ἀδυνατῶν τὴν εἰρήνην βραβεῦσαι· εἰδὼς δὲ μέλλουσαν ταράσσεσθαι τὴν θάλασσαν, κατὰ δύο αἰτίας εκάθευδε, ἵνα καὶ τὴ σαθμὸν τῆς ὀλιγοπιστίας τῶν μαθητῶν ἐν τῷ χειμῶνι διελέγξῃ, καὶ τὸ δυνατὸν τῆς θεότητος αύτ τοῦ ἐναργῶς ἐπιδείξηται. Τὸν φόβον οὐ τὸ τῶν πειρασμῶν μέγα εργάζεται, ἀλλὰ τὸ τῆς διανοίας σαθρών· διὰ τοῦτο συγχωρεί η κλυδωνίζεσθαι, ἵνα ποιήσῃ καὶ αὐτοὺς πιστοτέρους διὰ τὸ θαύματος· οὐ γὰρ οὕτως τὰ τῶν ἄλλων θαύ ματα, ὅσον τὰ ἐπ' ἐκείνοις διήγειρεν αὐτούς. Τί ἐστι τὸ λεγόμενον ὑπὸ τῶν δαιμόνων, άλλες προ καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς; Αοράτως ἀπὸ τῆς αὐτοῦ παρουσίας ἐπάσχοντο οἱ δαίμονες· πρὸ και ροῦ δὲ λέγουσιν, ὡς εἰδότες ὅτι μέλλουσι καί ποτε κολασθῆναι. Αἱ ψυχαὶ τῶν δικαίων ἐν χειρὶ Θεοῦ αἱ δὲ τῶν ἀσεβῶν οὐκ ἐν μνήμασιν, ὡς οἱ πολλοὶ λέγουσιν, ἀλλ' ἐντεῦθεν εὐθέως ἀπάγονται· καὶ δῆ λον ἀπὸ τοῦ Λαζάρου καὶ τοῦ πλουσίου· καὶ ἀλλα χου, Σήμερον την ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ. Οὐχ οἷόν τε οὖν ψυχὴν ἐξελθοῦσαν ἐνταῦθα πλανᾶσθαι, ἢ ἐν ἀέρι, ὡς λέγουσιν, εἶναι, ἀλλ' ἐν ὡρισμένοις τόποις Υπήκουσε τοὺς δαίμονας ὁ Κύριος καὶ εἰς χοίρους ἀπεπέμψατο αὐτοὺς, πρῶτον μὲν ἵνα δείξῃ ὅτι οὐδὲ κατὰ χοίρων ἔχουσιν ἐξουσίαν, μή τι γε κατὰ ἀνθρώπων· ἔπειτα ἵνα οἱ τοὺς τόπους οἰκοῦντες μάθωσιν αὐτὸν ὅστις ἦν· ἄπιστοι γὰρ ἦσαν· καὶ δείκνυτα τοῦτο ἐκ τοῦ λέγειν αὐτοὺς, ὅτι ᾿Απελθε ἀπὸ τῶν ορίων ημών. Διὰ τοῦτο δὲ τοὺς χοίρους ἀνεῖλον τ δαίμονες, ἵνα τοὺς ἀνθρώπους εἰς ἀθυμίαν ἐμβάλωσι πανταχοῦ γὰρ χαίρουσιν ἐπὶ ταῖς συμφοραῖς ἡμῶν. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Η μὲν Βηθλεὲμ ἤνεγκεν αὐτὸν παροδευόντων τῶν γονέων· ἡ δὲ Ναζαρέθ ἔθρεψεν· ἐκεῖθεν γὰρ οἱ γονεῖς· ἡ δὲ Καπερναούμ εἶχεν οἰκοῦντα διηνεκώς. Ο μὲν Ματθαῖος περὶ τοῦ παραλυτικοῦ λέγει ότι προσέφερον αὐτόν· οἱ δὲ ἄλλοι ὅτι καὶ τὴν στέγην διατεμόντες καθῆκαν αὐτόν. Αληθῆ οὖν τὰ δύο πρῶτον μὲν ἀπεστέγασαν, εἶτα πλήθους ὄντος περὶ αὐτὸν, προσήνεγκαν. Εἰπόντων, Τίς δύναται ἀφιέναι αμαρτίας εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός; αὐτὸς δεικνὺς κατὰ τὸν λόγον αὐτῶν ὅτι Θεός ἐστι, λέγει· Τί ἐστιν εὐκολώτερον, εἰπεῖν, Αφέωνταί σου, ἢ εἰπεῖν, 'Αρον τὸν κράβαττόν του καὶ περιπάτει; Θ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστι· Τί δοκεῖ εὐκολον ὑμῖν εἶναι, τὸ σφίγξαι παραλελυμένον, ἢ ψυχῆς ἁμαρτήματα λύσαι; Εύδηλον ὅτι ἁμαρτήματα λύσαι. Αλλ᾽ ἐπειδὴ τὸ μὲν ἀφανές, τὸ δὲ φανε
col. 1097–1098page 37 of 200
PG 106:1097ρόν, προστίθημι τὸ καταδεέστερον, ἵνα τὸ μεῖζον καὶ ἀφανὲς πιστευθή. Ἐκκλίνων τοὺς ἐπιβουλεύοντας, οὐκ ἐπιμένει τας τόποις, ἀλλὰ συχνά μετανίσταται, διδοὺς ὑποχωρεῖν τὸν φθόνον. Ο Ματθαίος τελώνης, ὃς καὶ εὐαγγελιστὴς καὶ λωπιζόμενος τῇ εἰσόδῳ Χριστοῦ, πάντας τοὺς τελώνες συνεκάλεσεν. Διὰ τοῦτο λέγουσιν οι Φαρισαίοι τοῖς μαθηταίς, ὅτι Ο διδάσκαλος ὑμῶν φίλος τελωνῶν καὶ άμας τωλῶν ἐστι, βουλόμενοι ἀποχωρῆσαι αὐτοὺς ἀπ' τὰ του. Τίνος ένεκεν τοὺς Ιωάννου μαθητὰς ἐγκαλούνται; ὅτι μαθηταὶ αὐτοῦ οὐ νηστεύουσιν, οὐκ ἐπιτιμῇ ὡς κενοδόξους, ἀλλὰ νυμφίου μέμνηται; Οὐκ ἐπιτιμή ν β ἐπιείκειαν· νυμφίου δὲ μέμνηται ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς τῶν Ἰωάννου βημάτων, δι' ὧν ἔλεγον· Ο ἔχων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστίν· δ δὲ λέγε:, οὐτόν ἐστιν· Ο καιρὸς ὁ ἐμὸς καὶ τῆς ἐμῆς διαγωγῆς, χαρᾶς ἐστιν αὐτοῖς ὑπόθεσις· ἐλεύσονται δ ἡμέραι ὅταν ἀπ' αὐτῶν ἀρθῇ ὁ νυμφίος. Κ Τί ἐστιν ὁ λέγει, ὅτι οὐδεὶς ἐπιβάλλει ἐπίβλημα ράκους ἀγγάρου ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ; Δηλῶν ὅτι οὔπω γεγόνασιν ἰσχυροί οἱ μαθηταί· οὕτω δὲ ἄρτ διακειμένους, οὐ χρὴ ἐπιτιθέναι επιτάγματα βα ροῦντα. Ασκῶν μέμνηται καὶ οίνου, ἐπειδὴ περὶ γαστρ μαργίας ἦν ὁ λόγος· διὰ τοῦτο ἀπὸ τῶν αὐτῶν ἱπ βάνει τὰ ὑποδείγματα· καὶ ὅτι οὐδὲν αὐστηρὸν ἐπι τάττειν χρὴ καὶ βάρος ἔχον τοῖς ἀρχομένοις. Διὰ τί μὴ φανερῶς ἡ αἱμορροούσα ἦλθεν; Τ ἀκάθαρτος εἶναι νομίζουσα διὰ τὴν φύσιν· ἔτι δὲ καὶ την προσήκουσαν περὶ αὐτοῦ μὴ ἔχουσα δόξαν, ἐπὶ οὐκ ἂν ἐνόμισε λανθάνειν· οὐκ ἀφῆκε δὲ αὐτὴν ἐν θεῖν, ἵνα πρῶτον μὲν λύσῃ αὐτῆς τὸν φόβον δεύτερη Ένα διορθώσηται ταύτην, ἐπειδὴ ἐνόμισε λανθάνειν' τρίτον ἵνα τὴν πίστιν αὐτῆς δημοσιεύσῃ· τέταρτ δὲ ἵνα καὶ τὸν ἀρχισυνάγωγον πιστὸν ποιήσῃ περί τὴν ἀνάστασιν τοῦ παιδός· τότε γὰρ αὐτὸν ἐζήτει. Ἵνα μὴ ἀγωνιᾷ κεκλοφυΐα, καὶ ἵνα δημοσιεύ τὴν πίστιν· καὶ τὸ στῆσαι δὲ τὴν νόσον, οὐκ εἰς τον τοῦ νοῆσαί ἐστιν. Εμνήσθη τῶν αὐλητῶν ἐν τῷ ἀρχισυναγώγῳ, ένα καὶ ἐν τούτῳ δημοσιεύσῃ τὴν τῶν ἀρχισυναγώ, με ἄνοιαν. Τοὺς θρηνοῦντας καὶ αὐλοῦντας ἔξω τῆς οὐσίας ἐξέβαλεν, ὡς ἀναξίους αὐτοὺς τοῦ θαύματος κρίση εἶναι. Ἐπὶ τοῦ ἀρχισυναγώγου πάντα ἐξέβαλεν ἔξο τοὺς δὲ μαθητὰς μόνους εἰσήνεγκεν ὁρᾶν τὸ θαῦμα διδάσκων ἡμᾶς τὴν παρὰ τῶν πολλῶν διακρούεσαι δόξαν, τοὺς μαθητὰς δὲ προθυμοτέρους ποιών. Τό, Οὐ τέθνηκεν, ἀλλὰ καθεύδει, λέγειν, όπ κνύει ὅτι οὐ φοβερὸς ὁ θάνατος ἀπὸ τοῦ νῦν. Διὰ τοῦτο κελεύει αὐτῇ δοθῆναι φαγείν, ἵνα μὴ δόξῃ φαντασία εἶναι τὸ γεγενημένον. Τοὺς τυφλούς παρέλκει κράζοντας, οὐ κενοδοξί
col. 1099–1100page 38 of 200
PG 106:1099ἀλλ' ἵνα δείξῃ τὸ πιστὸν αὐτῶν. Κατηγορία Ἰουδαίων καὶ τοῦτο ἦν, τὸ ἐξ ἀκοῆς μόνης ζητεῖν τὴν ἴασιν τοῖς τυφλοῖς· ἤκουον γὰρ περὶ τοῦ Χριστοῦ οὕτω ἐκεῖνοι δὲ καὶ ἔβλεπον καὶ οὐκ ἐπίστευον. Υἱὸν Δαβὶδ οἱ τυφλοί εκάλουν, διότι τιμῆς εἶναι τὸ όνομα ἐδόκει. Δευτέραν ἐρώτησιν προσάγει πρὸς αὐτοὺς, οὐ δου ξομενῶν, ἀλλὰ σπουδάζων ἱκετεύεσθαι πολλάκις ἵνα μὴ νομίσῃ τις τοῦτον ὡς φιλότιμον ὄντα ἐπιπη δὲν τοῖς θαύμασιν. Ὅτε τὸ μεῖζον αὐτὸν ἐκάλεσαν ὄνομα ᾐτοῦντο Κύ ριον, τότε ἰᾶται αὐτοὺς, εφελκόμενος εἰς τοῦτο πιο στεύειν τοὺς ἀκούοντας. Παραγγέλλει μηδενὶ εἰπεῖν διὰ τὸ ἄτυφον καὶ ἀκενόδοξον. Η κώφευσις οὐκ ἦν φυσικὴ ἀσθένεια, ἀλλὰ ἐκ δαίμονος ἐπιβουλής. ΚΕΦΑΛ. Γ. Διὰ τί Σίμωνα λέγει τὸν λεγόμενον Πέτρον; καὶ διὰ τί Ἰάκωβον τὸν ᾿Αλφέου; Οτι ἦν καὶ ἄλλος Σίμων καὶ ἄλλος Ιάκωβος. ἵνα μὴ ἐπαρθῶσιν ὑπὸ τῶν γινομένων ὑπ' αὐτ τῶν θαυμάτων, εἶπεν· Δωρεάν ἐλάβετε, δωρεάν δότε. Τί γὰρ ἡ ῥάβδος κωλύει πρὸς τὸ κήρυγμα; ἢ ποία ἁμαρτία ἦν ἡ τῆς ῥάβδου κράτησις; ᾿Αλλὰ τὸ τραχὺ τῆς παιδείας τῇ ράβδῳ παρεικάζων, απαγορεύει τέως τῷ σκληρῷ τῆς παιδείας μὴ χρᾶσθαι παρὰ τὴν ἀρχὴν τῆς διδασκαλίας· ὅτι δὲ ἐπὶ ῥάβδου λαμ βάνεται τὸ αὐστηρὸν τῆς παιδείας, μαρτυρησάτω μοι Παῦλος· ἀκούσας γὰρ ἐν Κορίνθῳ τινὰς ἁμαρτ τήσαντας, γράφει λέγων· Τί θέλετε; ἐν ῥάβδο ἔλθω πρὸς ὑμᾶς, ἢ ἐν ἀγάπῃ πνεύματί τε πραό τητος; Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος τους νεωστί προσελθόντας αὐτῷ ἀνθρώπους, οὐ πρότερον νηστεύειν ἐπιτρέπει, ἀλλὰ πρότερον πιστεύειν καὶ τότε νησ στεύειν· ὅθεν ἐγκαλούμενος ὑπὸ τῶν Φαρισσίων διὰ τί οἱ Ἰωάννου μαθηταὶ νηστεύουσι, προσφόρως καὶ ἁρμοζόντως ἀποκρίνεται λέγων· Οὐδεὶς ἐπιβάλλει ἐπίβλημα ράκους ἀγράφου ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μή γε, πλεῖον σχίσμα γίνεται. Ιμάτιον παλαιὸν, τὸν ἐν τῇ παλαιότητι παραβάσεως τοῦ ἀρχαίου Αδάμ γεννηθέντα ἄνθρωπον λέγει· καινὸν δὲ ῥάκος, το νεαρὸν κήρυγμα τῆς νηστείας· ἐὰν γὰρ θελήσῃς τῷ παλαιωθέντι ἐν τῇ ἁμαρτία Ελληνι πρῶτον ἐπιβάλλειν τὸ νεαρὸν κήρυγμα τῆς νηστείας, πλέον σχίζει ται ήπερ συνάπτεται, πλέον χωρίζεται τῆς ἐκκλησίας. Τό, Αξιος εργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ, διὰ τὸ ἐκ τῶν ἰδίων μαθητῶν τρέφεσθαι· λέγει γὰρ αὐτουςτοὺς ἀποστόλους δηλονότι. Γὲ μὴ οἰκίαν ἐξ οἰκίας ἀμείβειν, ἕνεκα τοῦ μὴ δοξομανεῖν εἴρηται, ἢ τοῦ μὴ λυπεῖσθαι τὸν καταλιμπανόμενον. Τὸ ἐκτινάσσειν τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν αὐτῶν ἐπετέτακτο καὶ ἐπράττετο αὐτοῖς, ἢ ὥστε δεῖξαι μηδὲν λαβεῖν αὐτοὺς παρ' αὐτῶν μηδὲ βούλεσθαι
col. 1101–1102page 39 of 200
PG 106:1101ὥστε εἰς μαρτύριον αὐτοῖς γενέσθαι τῆς μακρές ὁδοιπορίας ἣν ἐβάδισαν δι' αὐτούς. Τό, Εκτινάξατε τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν ὑμῶν, ἢ, ὅτι οὐδὲν ἐλάβετε, φησίν, δείξατε· ἢ, ὅτι Δείξατε αὐτοῖς ὅτι μακρὰς ὁδοιπορήσατε δι' αὐτοὺς, κἂν οὐδὲν ὠφελήθησαν. Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς. Τὸν Ἐγώ, ἀντὶ τοῦ, Ἐγὼ ὁ κραταιὸς καὶ δυνατός· ὅπερ ἀρκεῖ εἰς παρα μυθίαν. Τό, ὡς πρόβατα ἐν μέσῳ λύκων, τὴν ἡμερότητα αὐτῶν ἐμφαίνει, ἣν ἔχειν δεῖ διδασκόντων αὐτῶν. Καὶ τῆς περιστερᾶς τὴν ἁπλότητα λέγει αὐτοὺς φυλάττειν καὶ ἀκακίαν· καὶ κεράσαι βουλόμενο ταῦτα ἵνα γένηται ἀρετή, τὴν φρόνησιν τοῦ ὄρεις ἔχειν λέγει, εἰς τὸ τηρεῖν ὡς ἐκεῖνος τὴν κεφαλήν, ἤγουν τὴν πίστιν. Τὸ, Μὴ μεριμνήσητε τί λαλήσητε, τὸ θαῤῥεῖν εἰσάγει αὐτούς· ἀμαθεῖς γὰρ ἦσαν. Τὸ, Οὐ μὴ τελέσητε τὰς πόλεις τοῦ Ἰσραὴλ, ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, τουτέστιν, Ἕως οὗ ὑμᾶς καταλήψομαι· καὶ γὰρ ἤρχει εἰς παρα μυθίαν αὐτοῖς τὸ ἰδεῖν αὐτὸν καὶ μόνον. Τὸ, Οὐκ ἔστι μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον, ἀπ τοῦ πλείονος τὸν λόγον δέξαι· τοῦτο γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον· καὶ μάλιστα ἕως ἐστὶ δοῦλος ἢ μαθητής Πόσῳ μᾶλλον τοὺς οἰκειακούς αὐτοῦ, εἶπεν ήγουν, ὑμᾶς· οὐκ εἶπεν δούλους, ἀλλ' οἰκειακούς πολλὴν πρὸς αὐτοὺς οἰκειότητα ἐπιδεικνόμενος, καὶ θαῤῥεῖν αὐτοὺς ποιῶν. Τὸ, Οὐδέν ἐστιν ἀπόκρυφον ὃ οὐ φανερωθήτε ται, πρὸς τοὺς ἀποστόλους λεγόμενον, τοιαύτην έχει τὴν διάνοιαν, ἀπὸ τοῦ, Εἱ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώξουσι, λαβὸν τὴν ἀρχὴν τῆς ἐννοίας· ἀντὶ τοῦ, Κωμῳδήσαντες ὑμᾶς πρότερον, ὕστερον γνωρίσουσιν οἵτινές ἐστε. Σπότος καὶ οὓς λέγει, οὐχ ὅτι εἰς τὸ οὖς καὶ ἐν σκοτία διελέγετο, ἀλλ' ὅτι, φησί, τὰ κρυπτώς δεν δασκόμενα μετὰ παρρησίας ἔσονται· τὸ δὲ, ἐπὶ τῶν δωμάτων, ἀντὶ τοῦ, εἰς τὴν οἰκουμένην τάση», λέγει. Δύο στρουθία ασταρίου πωλείται. Την Πρίνεται εἰσάγει, ὡς οὐδὲ ἐκεῖνα κρατηθήσονται, ἀγνοοῦντα τοῦ Θεοῦ, οὐχ ὅτι ἐνεργοῦντος αὐτοῦ πίπτουσιν εἰς παγίδα. Το, Καὶ αἱ τρίχες ὑμῶν ἠριθμημέναι εἰσί, τοῦτο σημαίνει, ὡς φιλεῖσθαι παρὰ Θεῷ καὶ γινώσκεσίαι καὶ προνοείσθαι. Οὐκ εἶπεν, ὅτι Ὁμολογήσει ἐμὲ, ἀλλ', Ἐν ἐμεῖ δεικνὺς ὅτι οὐκ οἰκείᾳ δυνάμει, ἀλλὰ τῇ ἄνω βοηθούν μενος χάριτι ὁμολογεῖ ὁμολογῶν Χριστόν. Περὶ τοῦ ἀρνουμένου οὐκ εἶπεν, Εμοί, ἀλλ᾽ Εμέ· ἔρημος γὰρ γενόμενός τις Θεοῦ οὕτως ἀρκεῖται τὸν Χριστόν. Οὐκ ἦλθον βαλεῖν εἰρήνην, ἀλλὰ μάχαιραν
col. 1103–1104page 40 of 200
PG 106:1103νενοσηκὸς ἀπὸ τοῦ ὑγιαίνοντος, καὶ τὸ στασιάζον ἀπὸ τοῦ εἰρηνεύοντος λέγει. Τό, 'Ο φιλῶν πατέρα, καὶ τὰ ἑξῆς, τοῦτο λέγει ὅταν πλέον τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν αὐτοῦ ἐντολῶν. Λουκᾶς λέγει, ὅτι Εἴ τις έρχεται πρός με, καὶ οὐ μισεῖ τὸν πατέρα αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ ἀπιτ στοῦντος τοῦ πατρὸς αὐτοῦ· ἢ μὴ ἀπίστου ὄντος, ἀπαιτοῦντος δὲ πλέον φιλεῖν αὐτὸν ὑπὲρ Χριστόν, δεῖ, φησί, τοῦτον ἀποστρέφεσθαι. Τὸ, Οστις οὐ βαστάζει τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθεῖ μοι, τοῦτο δηλοῖ, τὸ πρὸς θάνατον εἶναι ἑτοίμους· ὡς ἐπὶ πολὺ γὰρ ὁ τῶν παλαιῶν θάνατος διὰ σταυροῦ ἦν, ὡς νῦν διὰ ξίφους. Τι, Ὁ εὐρὼν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ. Ὁ φιλῶν αὐτὴν ἐν ἡδοναῖς, λέγει. Τό, Απολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, ἀντὶ τοῦ, Διὰ θανάτου στερηθεὶς αὐτῆς, λέγει. Τὸ, Ὁ δεχόμενος προφήτην εἰς ὄνομα προφή του καὶ δικαίου, μισθὸν προφήτου λήψεται, τοῦτο λέγει, τὸ μὴ διὰ βιωτικήν προστασίαν δέξασθαι αὐτ τὸν, ἀλλὰ διότι προφήτης ἐστὶν, ἢ διότι δίκαιός ἐστι· τὸ δὲ, Μισθὸν προφήτου λήψεται, καὶ ἄλλως ἔστι νοῆσαι· ἤ, οἷον αὐτὸς ὁ προφήτης μέλλοι λαμ βάνειν μισθόν προφήτην δὲ νοήσεις καὶ τὸν ψευδοπροφήτην. Τὸ ποτήριον τοῦ ὕδατος τοῦ ψυχροῦ, τούτου χάριν δέχεται, ἵνα καὶ τῶν πενήτων τὴν ἀφορμὴν ἐκκόψη, ὡς δύναται παρέχειν, καὶ τὴν προαίρεσιν γυμνώση αὐτῶν. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Διὰ τοῦτο, μετὰ τὸ διδάξαι τοὺς μαθητάς, μετα ἐδη, φησίν, ἐκεῖθεν διδοὺς χώραν αὐτοῖς ἰᾶσθαι παρόντος γὰρ αὐτοῦ, οὐδεὶς ἂν ἐκείνοις ἠθέλησε προσελθεῖν πρὸς θεραπείαν. Διὰ ζηλοτυπίαν Ἰωάννου μαθητῶν πρὸς Χριστὸν ἐγένετο ἡ ἀποστολὴ παρὰ Ἰωάννου· καὶ τὸ ἐρωτῆσαι αὐτὸν τίς ἦν· εἶχον γὰρ τὸν μὲν Χριστὸν ψιλὸν ἄν θρωπον, τὸν δὲ Ἰωάννην κρείττονα ἢ κατὰ ἄνθρωπον· ἐπεὶ οὐκ ἐγίνωσκεν ἑαυτὸν παρεχόμενον, ἵνα ὠφελήσῃ αὐτούς· τούτου χάριν πέμπει δῆθεν αὐτὸς μαθεῖν, ἵν' ἐκεῖνοι μάθωσιν· οὔτε γὰρ τὸ σιγῆσαι Ἰωάννην περὶ τούτου καλὸν, οὔτε τὸ εἰπεῖν, Μεί ζων μου ἐστι, δυσαποστάτως ἔχοντες πρὸς Ἰωάν νην· διὰ τοῦτο καὶ ἐλθόντων αὐτῶν ἐνώπιον αὐτῶν ἐθεράπευσεν. Διὰ τοῦ εἰπεῖν, Μακάριος ὃς οὐ σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοὶ, ἔδειξε ὅτι καὶ τὰ ἀποῤῥητα οἶδε τῶν ἀπι στούντων. Διὰ τὸ μὴ ὑποπτεῦσαι τοὺς ὄχλους ὅτι πρότερον μαρτυρῶν ὁ Ἰωάννης περὶ τοῦ Χριστοῦ, ὕστερον ἐρωτᾷ, Εἰ σὺ εἴ· τούτου χάριν λέγει ἀκουόντων τῶν ὄχλων· Τί ἐξήλθετε ἰδεῖν εἰς τὴν ἔρημον; κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου; καὶ τὰ ἑξῆς· τοῦτο δὲ λέγει ὅτι ἑδραῖος ἐστι, καὶ οὐκ εὐρίπιστος ὡς κάλαμος. Περισσότερόν ἐστιν προφήτου, ὅτι ἐγγύς ἐστι τοῦ προφητευομένου καὶ πρόδρομος αὐτοῦ. Οἱ λέγοντας αὐτὸν μὴ μείζονα είναι προφητῶν ὡς ἀγνοοῦντα,
col. 1105–1106page 41 of 200
PG 106:1105οὐκ οἴδασι τί λέγουσιν· οὐ γὰρ ἡγνόει, άλλα δια τοὺς μαθητάς· ἔπειτα κείνων όπῳ καὶ τὸν προςτ τευόμενον εἶδεν. Εγίνωσκεν Ἰωάννης ὅτι δεῖ παθεῖν τὸν Χριστόν όταν γὰρ λέγῃ αὐτὸν Ἀμνὸν αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, τοῦτο αινιττόμενος λέγει· καὶ τὸ, Πνεύματι βαπτίσει ὑμᾶς, τὰ μετὰ τὴν ἀνάστασιν διὰ τὴν Πεντηκοστήν αινίττεται. Τό, Οὐκ ἐγήγερται μείζων Ιωάννου ἐν γεννη τοῖς γυναικῶν, παρεληλυθότος ἐστὶ χρόνου, οὐ μέλο λοντος· ἵνα μή τις ὑποπτεύσῃ καὶ τῶν μετὰ ταῦτα ἀποστόλων κρείττονας εἶναι τοὺς παρεληλυθότας, συγκρίνει μόνον πρὸς αὐτόν. Το μικρότερον λέγειν τινα Ιωάννου, ἑαυτὸν λέγει μικρότερον κατὰ τὸν χρόνον, μικρότερον κατὰ τὴν τῶν πολλῶν δόξαν· τοῦτο δὲ λέγει μετὰ τὸ ἐγκωμιά. σαι αὐτόν· ἵνα μὴ ἡ ὑπερβολὴ καὶ ἀσύγκριτος τῶν εγκωμίων παράθεσις ἐξαίρετον αὐτὸν δείξῃ, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπαινοῦντος Χριστοῦ. Τίνα λέγων βασιλείαν; Τὴν πίστιν τὴν εἰς αὐτόν οὗτος γὰρ ὁ οὐράνιος βασιλεύς. Τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν εἶναί τινες λέγουσ τὴν ἐν οὐρανοῖς τῶν ἀξίων διαγωγήν· ἕτεροι δὲ τὴν ὁμοίαν τοῖς ἀγγέλοις τῶν σωζομένων κατάστασιν ἄλλοι δὲ τὸ εἶδος αὐτὸ τῆς θεϊκῆς ὡραιότητας, τῶν φορεσάντων τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. Συνάγουσι δὲ τῇ ἀληθείᾳ, κατὰ τὸ ἐμοὶ δοκοῦν, καὶ αἱ τρεῖς περὶ τούτου δόξαι· ἑκάστῳ γὰρ κατὰ τὴν ἀναλογίαν τῆς ἐν αὐτοῖς κατὰ τὸ ποιόν τε καὶ ποιὸν δικαιοσύνης, ἡ μέλλουσα χάρις. Τό, Αὐτός ἐστιν Ηλίας ὁ μέλλων ἄρχεσθαι, οὐ μόνον νοοῖτο ὅτι ὁ λεχθεὶς ἐλεύσεσθαι, ἀλλ᾽ ὅτι, φησίν, ὥσπερ Ιωάννης πρόδρομος γέγους τῆς πρώτης αὐτοῦ παρουσίας, οὕτως Ἠλίας τῆς δεν τέρας ἔσται. Τό, 'Ο ἔχων ώτα ακουειν, ακουέτω, βουλομένων ἐστὶ διεγεῖραι τὴν γνώμην τῶν ἀκουόντων· καὶ διὰ τοῦτο αἰνιγματωδῶς λέγοντος. Τό, Πυλήσαμεν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε, μηδεὶς ὡς κακέμφατον ἐπιλάβηται· ὡς πρὸς ἰδιῶτα γὰρ λέγει νοῦν. Μήτε ἐσθίων, μήτε πίνων, δηλαδη κρέα καὶ οἶ ναν· ἄνευ γὰρ τῶν ἄλλων ζῆν οὐκ ἠδύνατο. Τό, Ἐδικαιώθη ἡ σοφία ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς, τοῦτο λέγει, ὅτι εἰ καὶ οὐκ ἐπίστευσαν Ἰουδαῖα, ἐγκαλεῖν οὐκ ἔχουσιν αὐτῷ· καὶ γὰρ τὰ αὐτοῦ πάντα ἐπλήρωσεν· ὥστε τοῖς ἀναισχυντείν βουλομένοις, οὐδὲ σκιὰν καταλιπεῖν ἀφορμῆς· καὶ γὰρ εἰ καὶ μὴ Ἰουδαῖοι ἐπίστευσαν εἰς τὸν Χριστὸν, μήτε δι τῆς Ἰωάννου νηστείας καὶ τοῦ ἐρημικοῦ βίου, μηδὲ διὰ τῆς συγκαταβατικής διαίτης καὶ οἰκονομικῆς πολιτείας αὐτοῦ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ· ἀλλ᾽ οὖν αὐτὸς ὁ πάντα σοφῶς ἐκτελῶν τῷ μηδὲν παραλιπεῖν τῶν συντελούντων εἰς ὄνησιν καὶ σωτηρίαν αὐτῶν, ἐδικαιώθη ἀπ' αὐτῶν· καὶ οὐκέτι λοιπόν έχουσιν αὐτῷ τι ἐγκαλεῖν· πάντα γὰρ ἐξεπλήρωσεν τὰ αὐτοῦ, μηδὲ σκιὰν αὐτοῖς ἀγνωμοσύνης ἢ ἀχα ριστίας καταλιπών,
col. 1107–1108page 42 of 200
PG 106:1107Το, Εξομολογοῦμαι σοι, Πάτερ, ἀντὶ τοῦ, Εὐχαριστῶ σοι, κεῖται· ὅτι Α, φησί, σοφοὶ οὐκ ἔγνωσαν, νήπιοι ταῦτα ἔγνωσαν, ήγουν οἱ ἀπόστολοι. Τό, Εγένετο εὐδοκία ἔμπροσθέν σου, ἀντὶ τοῦ, Πρεσέ σοι, κεῖται. Πάντα μοι παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός, λέγεται, ἵνα μὴ ἀντίθεος νομισθῇ. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Ουδαμού φαίνεται λύων τὸ Σάββατον χωρὶς αἰτίας, ἵνα καὶ τὸν νόμον ἀναπαύσῃ, καὶ τοὺς Ἰουδαίους μὴ πλήξῃ, καὶ τὰ θαύματα τελέσῃ. Οταν μὴ ἐγκαλῆται ὁ πεποιηκώς, νόμος γίνεται ἡ ἀπολογία του τολμήματος· τοῦτο δὲ πρὸς τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως νοείται οὓς ἔφαγε Δαβίδ. Ἐν γὰρ τοῖς Σάββασι παντὸς ἔργου χειροκμήτου κεκωλυμένου, αὐτοὶ ἐν τῷ ἱερῷ οἱ ἱερεῖς ἐξυλοκό πουν, καὶ πῦρ ἧττον καὶ ἐκρεανόμουν. Διὰ τούτου τὴν αὐτοῦ ἰσχὺν καὶ πραότητα, καὶ τῶν Ἰουδαίων τὸ ἀσθενὲς ὑπογράφει, ὅτι ὡς κάλα μᾶς ἐστι συντετριμμένος ἐνώπιον αὐτοῦ, εἴ γε βούς λοιτο αὐτοὺς ἀφανίσαι· ἀλλὰ τέως οὐ κατάγει αὐτ τούς· καὶ λίνος δὲ τυρόμενος ὁ θυμὸς αὐτῶν ὁ ἀκατο άσχετος δηλωθείη ἄν. Ο τυφλὸς καὶ κωφὸς ἐκ τοῦ δαίμονος τοῦτο ἔπα θον· ἀλλ' ὁ Χριστὸς εἰς τὸ αὐτὸν ἰδεῖν, καὶ τὰ ἑαυ τοῦ ἀκοῦσαι, ὀμμάτωσε καὶ ἀκοῦσαι παρεσκεύασεν ἢ εἰς τὸ δοξασθῆναι Χριστόν. Οἱ ἀπόστολοι δηλονότι. Ελέγχοντες ὑμῶν τὴν ἀπιστίαν καὶ θριαμβεύοντες. Οὐχ ἡ δευτέρα, ἀλλ' ἡ πρώτη, ἐφ' ᾗ χαίρειν δέον καὶ ἀνυμνεῖν, ὑμεῖς ὀργίζεσθε καὶ διαβάλλετε. Τό, Ἐὰν μὴ δήσῃ τὸν ἰσχυρὸν, τὸν ἰσχυρὸν λέγει τὸν διάβολον, οὐκ ἐκ τῆς αὐτοῦ φύσεως, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς ἡμετέρας ἀμελείας. 'Ο μὴ ὢν μετ' ἐμοῦ, κατ' ἐμοῦ ἐστιν, σκοπόν ἔχει τοιοῦτον, ὅτι Ἐγὼ μὲν ἀρετὴν διδάσκω, οἱ δὲ δαίμονες τὰ ἐναντία τούτοις. Πῶς οὖν ὁ μὴ μετ' ἐμοῦ ὤν, ἐμοὶ συμπράττειν ἔμελλεν; Απροφασίστως· τοῦτο δῆλον ἀμετανοήτων μενόν τῶν ἑκατέρων· εἰ δή γε ἀξίαν τῆς ἁμαρτίας μετά νοιαν ἐπιδείξαιντο, ἀφεθήσεται· ὁ μὲν τὴν ἐκείνην δίκην ἦν καὶ ὑπέτεινε μόνην· ὁ δὲ ὤφλεν, τήν τε ἐνταῦθα καὶ τὴν ἐκεῖθεν. Αφεθήσεται τοῖς ἀνθρώποις ἡ εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἁμαρτία ἐν τῷ νῦν αἰῶνι· καὶ οὐ τίσουσιν ὑπὲρ αὐτῆς ἐνταῦθα δίκην, ἐν μέντοι τῷ μέλ. λοντι ἀποτίσουσιν· ἡ δ' εἰς τὸ Πνεῦμα βλασφημία, οὔτε ἐν τῷ νῦν οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι ἀφεθήσεται καὶ γὰρ ὅλη ἐστὶν ἡ τοιαύτη ἁμαρτία. Τῷ βλασφημοῦντι εἰς τὸ Πνεῦμα οὐκ ἀφεθήσεται· τοῦτο δὲ λέγει περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος καὶ τῶν σημείων ὧν ἐποίει· τὸ δὲ, Οὐκ ἀφεθήσεται οὔτε ἐν τῷ νῦν οὔτε ἐν τῷ μέλλοντι, τοῖς μή μετανοοῦσι, λέγει. Το, Η ποιήσατε τὸ δένδρον σαπρὸν, καὶ τὸν
col. 1109–1110page 43 of 200
PG 106:1109καρπόν αὐτοῦ «πρόν· ἢ τὰ δένδρον καλόν, καὶ Αυς Ει τον καρπὸν αὐτοῦ καλόν, περὶ ἑαυτοῦ λέγει. Η διαβάλετε, φησί, τὰ σημεῖα καὶ τὸν ποιοῦντα ἰμί, ἢ ἀποδέξασθα· ἐπεὶ τοῦτο καὶ βαζ· καὶ μὴ λέγετε Ἐν τῷ Βεελζεβούλ ἐκβάλλεις τὰ δαιμόνια. Γεννήματα αυτούς καλος εχεινῶν, ἐπειδὴ ἐπὶ τοῖς προγόνοις μέγα ἐφρόνουν· κακοὶ δὲ ὄντες ἀνήρων τοὺς προγόνους, ὡς ἐκεῖναι. Τό, Γενεά άπιστος καὶ μοιχαλίς, καὶ διὰ τοὺς αὐτῶν πατέρα; λέγει καὶ διὰ τοὺς ἐκείνους· ἐπίπ σαν γὰρ καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ τοῖς θαύμασιν· ἡπίστησαν δὲ καὶ αὐτοὶ ἀρτίω; μαχα λίδα δὲ λέγει αὐτοὺς συναγωγήν, ὅτι ἀφέντες τὸν Θεὸν οἱ πατέρες αὐτῶν ἐξεπόρνευσαν ἐν τοῖς δαίμοσιν· οὗτοι δὲ αὐτὸν παραγενόμενον προσδέξεσθαι οὐκ ἠθέλησαν. Τὸ λέγειν αὐτοῖς, ὅτι θὰ διαθήσεται ὑμῖν την μεῖον, εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ιωνά, τὴν τριήμερον ταφὴν καὶ ἀνάστασιν λέγει. Καρδίαν τῆς γῆς τὸν τάφον λέγει. Τοὺς Νινευΐτας λέγει κατακρίνει τὴν γενεὰν οὖν τῶν, ὅτι ἐκεῖ μὲν δοῦλος ἐκ κήτους καταστροφήν βαρβάροις μηδὲν θαῦμα ποιήσας ἐκήρυττεν, καὶ ὑπηκούετο· ὧδε Δεσπότης ἐκ θανάτου βασιλείαν εὐαγγελιζόμενος ἐννόμοις ἀνθρώποις μετά θαυμάτων ἐδίδασκεν, καὶ οὐκ εισηκούετο. Ἰδοὺ πλεῖον Σολομῶνος ὧδε. Εκεῖνος μὲν γὰρ περὶ δένδρων καὶ ξύλων καὶ φύσεώς τινος διελέγετο, οὗτος δ' ὑπὲρ ἀποῤῥήτων καὶ οὐρανίων μυστηρίων. Πῶς νοεῖται καὶ ποίᾳ διάνοια λέγει, ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ πονηρὸν ὅταν ἐξέλθῃ ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τὰ ἑξῆς; Ο λέγει τοιού τόν ἐστιν, ὅτι Έλυτρωσάμην ὑμᾶς ἐξ εἰδώλων διὰ προφητῶν, τοῦ πνεύματος τοῦ ἀκαθάρτου διωχθέν τοῦ ἀφ' ὑμῶν, εἶτα τὸν οἶκον οὐκ ἐσαρώσατε· λοιπὸν πλειόνων κακών άξιοι γενήσεσθε. Διὰ τί ἐπιτιμᾷ πράως τῇ μητρὶ λέγων, Τίς ἐστιν ή μήτηρ μου; Καὶ τίνες εἰσὶν οἱ ἀδελφοί μου; Πρῶτον μὲν τὴν διδασκαλίαν προτιμῶν τῶν γε νεῶν· ἔπειτα δὲ τῆς κενοδοξίας ἀπαλλάξαι βουλόμε καὶ τὴν μητέρα· ἐβούλετο γὰρ ἐπιδείξασθαι τῷ λαῷ ὅτι κρατεῖ αὐτοῦ καὶ ὑπακούεται· εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἦν, ἔδες εἰσελθοῦσαν ἀκούειν μετὰ τοῦ ὄχλου, ἕως ἂν τὸν λόγον καταπαύσῃ· ἔπειτα δὲ χρὴ ὁρᾷν τίς ἐστιν καὶ ὁ ἐπιτιμῶν, ὅτι Θεὸς καὶ Θεοῦ Υἱ ὅμως οὐδὲν ἔχει, ὅτι οὐκ εἴ μου μήτηρ, ἀλλὰ πρὸς τὴν εἰπόντα ἀποτείνεται λέγων· ἔπειτα καὶ διδύ σκει μὴ θαῤῥοῦντας συγγενείᾳ ἀμελεῖν ἀρετῆς καὶ διδασκαλίας. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Τίνος χάριν ἐκάθισεν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ οὕτως ἐδίδασκεν; Βουλήμενος ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ καὶ μὴ κατα ἀπιν πάντας εἶναι, Περί τίνος λέγει, Καὶ ἐξῆλθεν ὁ σπείρων του σπείρειν; Περὶ αὐτοῦ λέγει· σπέρμα μὲν ὁ θεῖος λόγος νοεῖται· καὶ τὸ μὲν παρὰ τὴν ὁδὸν, οἱ βάναυσοι
col. 1111–1112page 44 of 200
PG 106:1111και βάθυμοι· εἰσὶ δὲ ἐν τῇ πέτρᾳ οἱ ἀσθενέστεροι, μόνον λαβόντες καὶ μὴ ἀναμοχλεύοντες εἰς τὸ δέξα σθαι· οἱ δ' ἐν ταῖς ἀκάνθαις, οἱ ἐν μερίμναις, Τίς ὁ καρποφορῶν τὰ ἑκατόν; τίς ὁ τὰ ἑξήκοντα; τίς ὁ τριάκοντα; Ἔστι δὲ ἑκατὸν, παρθενία· τὰ ἑξήκοντα, γάμος σεμνὸς καὶ σώφρων, μεριζόμενος μετὰ Χριστοῦ τὰ ὑπάρχοντα· τὰ δὲ τριάκοντα, ὁμοίως γάμος σεμνὸς καὶ σώφρων τὴν τρίτην διδούς μοίραν, προδήλως φυλαττομένων καὶ τῶν λοιπῶν ἀρετῶν. Δια τί νῦν μὲν ἐν παραβολαῖς διαλέγεται, ὅτε δὲ ἐπὶ τοῦ ὅρους ἐδίδασκεν οὐχ οὕτως; Ὅτι τότε μὲν ὄχλος ἄκακος ἦν, νῦν δὲ Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι. Τό, "Οστις ἔχει, δοθήσεται αὐτῷ καὶ περιστ 12. σευθήσεται, καὶ τὰ ἑξῆς, δηλοῖ· Όταν τις προθυμίαν ἔχῃ, δοθήσεται αὐτῷ καὶ τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ ἅπαντα, Αὕτη ἡ παραβολὴ περὶ τῶν αἱρέσεων διαλαμπ βάνει. Η περὶ τῶν ζιζανίων παραβολή ή λέγουσα, ὅτι Ἐν τῷ καθεύδειν τοὺς ἀνθρώπους ἦλθεν αὐτοῦ ὁ ἐχ θρὸς καὶ ἔσπειρε ζιζάνια ἀνὰ μέσον τοῦ σίτου καὶ ἀπῆλθε, ζιζάνια λέγει τοὺς αἱρετικούς· τοὺς δὲ ὑπνοῦντας, τοὺς ἱερεῖς· ὅτι δὲ ὥσπερ τὸ ζιζάνιον ἔοι κεν τῷ σίτῳ, οὕτως καὶ ἡ αἵρεσις τῇ ἀληθείᾳ· ὥστε διηνεκώς φυλακῆς δεῖ· ἄλλοι δὲ τὴν παραβολὴν ταύ τὴν εἰς τὰς ἐπιβουλὰς τῶν δαιμόνων ἐνενόησαν. *Οτε δὲ ἐβλάστησεν ό χόρτος, τότε ἐφάνη καὶ τὰ ζιζάνια. Παρὰ μὲν τῇ ἀρχῇ συσκιάζουσιν οι αἱρετικοὶ ἑαυτούς· ἐπ᾿ ἂν δὲ πολλὴν λάβωσι παρ ῥησίαν, τότε τὸν ἐὰν ἐκχέουσιν. Θερισμὸν νῦν τὴν συντέλειαν λέγει· ζιζάνια δὲ τοὺς αἱρετικοὺς, οὓς καὶ κωλύει ἀναιρεῖσθαι· οὐ μένα τοι γε μὴ περικόπτεσθαι αὐτῶν τὴν παῤῥησίαν καὶ τὰς συνόδους· καὶ ἀλλαχοῦ θερισμὸν τὴν ὑπακοὴν τῶν ἀκουσάντων, ὡς μὲν θερισμός πολύς, οἱ δὲ ἐρ γάται, ἤτοι οἱ διδάσκαλοι, ὀλίγοι· δώδεκα γὰρ ἦσαν οἱ μαθηταί. Οἱ θερισταὶ ἄγγελοί εἰσιν οἱ μισοῦντες τάς αἱρέ σεις, καὶ ἐκκόψαι αὐτὰς βουλόμενοι· τὸ δὲ, ἐκκό ψαι, δηλοῖ τὴν αὐτῶν σφαγήν· οὐκ ἐπιτρέπει δὲ ὁ Θεός, ἵνα μὴ πολέμων κινηθέντων, ἐν τῷ κατασφάττεσθαι αὐτοὺς ἀνάγκη πολλὴ καὶ τοὺς τοῦ σίτου, ἤχουν τοὺς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, τῇ σφαγῇ ὑπο πίπτειν. Ἵνα οὖν τοῦτο μὴ γένηται, ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ ἐπιστρέψαι τοὺς αἱρετικούς, ἔστιν ὅτε ἴσως γέν νηται σἶτος τὰ ζιζάνια, παντελῶς ἐκώλυσε τὴν ἀναί ρεσιν αὐτῶν. Τό, Αναβλέψατε ότι αἱ χῶραι λευκαί εἰσιν, τὴν τελείαν ὑπακοὴν τῶν πιστευσάντων λέγει. ἔστι δὲ ὅτε θερισμόν τὴν συντέλειαν· ἔστι δὲ ὅπου καὶ θερισμὸν καὶ σπόρον αὐτὸ καλεῖ, πρὸς ἄλλο καὶ ἄλλο λαμβανόμενον. Κόκκον σινάπεως τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν λέξ γει, τὴν διὰ τοῦ κηρύγματος φανερωθεῖσαν· ἐπειδὴ σπόρον ἔχει τὸ λάχανον, τοῦτο αὐξηθὲν δὲ μεῖζον γίνεται τῶν λαχάνων· οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ κηρύγμα» τος πάντων οἱ ἀπόστολοι ἀσθενέστεροι ὄντες, ἐξ ἡπλωσαν τὸ κήρυγμα πανταχού.
col. 1113–1114page 45 of 200
PG 106:1113Τό, Ομοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ζύμη, ἣν λαβοῦσα γυνὴ ἔκρυψεν εἰς ἀλεύρου σάτο τρία, ἕως οὗ ἐζυμώθη όλον. Ζύμη ὁ θεῖος λόγος ή ἐν τοῖς ἀποστόλοις, ο μεταστήσας πρὸς τὴν ἑαυτῶ δύναμιν τὸν πάντα κόσμον· ὥσπερ ἡ ζύμη προς τὴν ἑαυτῆς ἰσχὺν τὸ ἄλευρον· τρία δὲ σάτα, τί πολλὰ λέγει· ἐπὶ πλήθους γὰρ τὸν ἀριθμὸν είχε λαμβάνειν ἡ Γραφὴ πέφυκε· ἀλλὰ καὶ οἱ ἔξω, ὡς τό, ο Τρισμάκαρες Δαναοί. Ὅτι ἐν παραβολαῖς ἐλάλει αὐτοῖς, εἰς ἐρωτησιν αὐτοὺς προτρεπόμενος· ἐπειδὴ δὲ οὐδεὶς ἠρώτησεν, ἀφεὶς αὐτοὺς ἀπῆλθεν. Διὰ τί προσῆλθον αὐτῷ μετὰ παῤῥησίας ζητούντες τὴν λύσιν τῆς παραβολῆς τῶν ζιζανίων; Ὅτι έξη ἤκουσαν· ὑμῖν δέδοται ἀκούειν τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας· καὶ διὰ τί κατ' ἰδίαν ἐρωτῶσιν; Οὐ τῷ πλήθει βασκαίνοντες, ἀλλὰ τὸν νόμον Χριστοῦ φυ λάττοντες τὸν λέγοντα, ὅτι αὐτοῖς οὐ δέδοται. Ὡς δεινοτέρας οὔσης τῆς τῶν ζιζανίων παραβολής, ταύ την ἐρωτῶσι· τὴν δὲ τοῦ σινάπεως καὶ τῆς ζύμης παρῆκαν. Χρὴ εἰδέναι, ὅτι ὅτε μὲν σπείρει, δι' ἐπι τοῦ σπείρει· λέγει γάρ. Ο σπείρων τὸ καλίτ σπέρμα, ἔστιν ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου· ὅτε δὲ κα λάζει, διὰ τῶν ἀγγέλων τοῦτο ποιεῖ· οὕτω; δείκνυτ καὶ τὴν φιλανθρωπίαν ἐν τῷ σπείρειν, ήγουν το διδάσκειν, καὶ τὸ πρὸς τιμωρίαν ἡλλοτριωμένον. Διὰ τί, ἀναχωρησάντων τῶν ἔχλων, τοῖς μαθηταῖς ἐν παραβολαῖς διαλέγεται; Ἐπειδὴ σοφώτεροι ἐκ τῶν εἰρημένων ήδη παραβολῶν ἐγένοντο. Ἐν τῷ κολάζειν· μνήσθητι δὲ ὅτι καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀβραὰμ καὶ τῶν Σοδομιτῶν τοῦτο ποιεῖ. Τίνος χάριν ἀλλαχοῦ οἱ δίκαιοι ἁρπάζονται πρώτ τοι, νῦν δὲ ὅτι μετὰ τὸ ἐμβληθῆναι τοὺς ἁμαρτωλούς εἰς κόλασιν, τότε οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν; Αρπά ζονται μὲν πρῶτοι οἱ δίκαιοι ἐρχομένου Χριστοῦ εἰς ἀπάντησιν· παραγενομένου δὲ αὐτοῦ καὶ παραδοθέν των εἰς κόλασιν τῶν ἁμαρτωλῶν, τότε εἰς βασιλείαν οὐρανῶν ἀπέρχονται οἱ δίκαιοι. Ο μαργαρίτης ὁ τίμιος ἔστιν ἀπὸ θαλάσσης, καὶ πολλῆς τιμῆς ἀξιός ἐστιν διὰ τὸ δυσεύρετον. Οὐ παρέχει βρῶσιν, ἀλλὰ καύχημα· οὐ παρέχει ποτε ἀπόλαυσιν, ἀλλ᾽ εὐδοξίαν πολλῶν χρημάτων ποιοῦσαν ὄγκον· οὗτος δ' ἐπικουφίζει το βάρος. βραχίων μεγάλα δύναται· καὶ σύντομος εἰς τὸ βασταχθῆ. και, καὶ εὐμετάθετος εἰς ἀποκατάστασιν, ῥᾳδίως κρύπτεται, καὶ δυσκόλως εὑρίσκεται. Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· οὕτως ἐστὶν ὁ Θεὸς λό γος, ἐν βραχεῖ πολλὴν δύναμιν περιέχων σαφώς. Οὐ πρόκειται εἰς βρῶσιν· οὐ γάρ ἐστιν πρόσκαιρος οὐκ ἔστιν πενήτων χρῆσις, ἀλλὰ τῶν πλουτούντων ἐν γνώσει ἡ κατάληψις· οὐδεὶς αὐτὸν ἔχειν δύναται τῶν πτωχῶν ἐν ἀρετῇ· τελείων δὲ κτῆμα γίνεται Καὶ μετ' ὀλίγα· Ο μαργαρίτης λίθος ἐστὶν ἐκ σαρ κῶν γενόμενος, ὅτι ἐκ τῶν ὀστρέων προέρχεται. Τις οὖν μὴ πιστεύσειεν ὅτι καὶ Θεὸς ἐκ σώματος ἄν θρωπος γεγέννηται; ἐκεῖνον οὐχ ἡ συνουσία των κόγχων συνιστᾷ, ἀλλ᾽ ἡ τῆς ἀστραπῆς καὶ τοῦ ὕδα τος σύγκρασις· οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς συνελήφθη ἐν τῇ Παρθένῳ ἐκ τῆς ἡδονῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος,
col. 1115–1116page 46 of 200
PG 106:1115ἐκ τοῦ φυράματος αὐτῆς συστήσαντος τῷ Θεῷ τὴν πρόσληψιν. Ἐὰν μὴ πωλήσῃς, οὔτ᾽ ἂν πράξης πίστιν· ήγουν, Εἰ μὴ ἔχῃς ἐλεημοσύνην, οὐδὲ πίστις σε ὠφελήσει. Χρὴ γινώσκειν ὅτι διέστηκεν ή παραβολή της τα γήνης τῇ τῶν ζιζανίων· ἐκεῖ γὰρ διὰ αἵρεσιν ἀπόλο λυνται· καὶ οἱ πρὸ ταύτης τῆς παραβολῆς, λέγω δή, οἱ εἰς τὸν σπόρον, διὰ τὸ μὴ προσέχειν τοῖς λεγομές νοις· οὗτοι δὲ διὰ βίου πονηρίαν οἵτινες πάντων εἰσὶν ἀθλιώτεροι, τῆς μὲν γνώσεως ἐπιτυχόντες, οὐ δυνηθέντες δὲ δεόντως σωθῆναι. Δεῖ εἰδέναι ὅτι τοσαῦταί εἰσιν ὁδοὶ τῆς ἀπωλείας, ἢ διὰ τῆς πέτρης ἢ διὰ τῶν ἀκανθῶν, ἢ διὰ τῆς ὁδοῦ, ἡ διὰ τῶν ζιζανίων, ἢ διὰ τῆς σαγήνης· ἀλη θῶς ἄρα πλατεῖα ἐστιν ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν. Το Πᾶς Γραμματεύς, φησίν, μαθητευθείς τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οικοδεσπότῃ, ὅστις ἐκβάλλει ἐκ τοῦ θησαυρού αὐτοῦ καινὰ καὶ παλαιά. Γραμματέα λέγει τὸν εἰδότα τὸν νόμον, ὃν ἐπιγνόντα καὶ τὰ τῆς χάριτος εικάζει πλούσιον δυνάμενον ἔχειν πολλά· τὸ δὲ καινὰ καὶ παλαιὰ ἐκβάλλειν, ἀντὶ τοῦ, ἀπὸ τῆς Καινῆς καὶ Παλαιᾶς Γραφῆς διαλέγεσθαι, δύναται. Διὰ τί ἐν μὲν τῇ Καπερναούμ ἐποίησεν σημεία, ἐν δὲ τῇ πατρίδι, τὴν Ναζαρὲθ λέγω, οὐκ ἐποίησεν; Διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν, καὶ διὰ τὸ λέγειν αὐτούς Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτονος υἱός; Έξ ὧν καὶ ὁ Χριστός λέγει, ὅτι Πᾶς προφήτης ἐν τῇ οἰκείᾳ πατρίδι άτιμος. Οὐ δεῖ δὲ ἀπὸ τῶν εὐτελῶν γονέων κακίζειν τινάς· ἐπεὶ καὶ Δαβίδ, καὶ ᾿Αμώς, καὶ Μωϋσῆς, καὶ πάντες οἱ προφῆται ἐξουδενωθήσονται. Διὰ τί ἐποίησεν μὲν σημεία, ὀλίγα δὲ πάνυ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ; ἵνα μὴ δόξῃ ὑπεροράν αὐτοὺς ὡς πολέμιος καὶ ἐχθρός· πολλὰ δὲ οὐκ ἐποίησεν ὡς ἐν Καπερναούμ, ἵνα μὴ αὐτοὺς ἀπιστοῦντας κατακρίνῃ μειζόνως. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Αποθανόντος τοῦ Ἰωάννου ἢ καὶ παραδιδομένου, ὅτε ήκουσαν οἱ Ἰουδαῖοι ὅτι πλείονας έχει μαθητάς ὁ Χριστὸς, διὰ τί κατιδίαν ἀνεχώρησεν; Ὅτι καιρὸς τοῦ πάθους οὐκ ἦν, καὶ ὅτι ἀνθρωπικώτερον διοικεῖ, μὴ βουλόμενος γνωσθήναι ὅτι ὁ Χριστός ἐστι· διδ καὶ τοῖς μαθηταῖς ἔλεγεν μηδενὶ εἰπεῖν, ὅτι ἐστιν ὁ Χριστός· μετὰ γὰρ τὴν ἀνάστασιν ἐβούλετο τούτο γενέσθαι γνωριμώτερον. Διὰ τί ἀεὶ οὐκ ἐν πολιτείᾳ ἡ ἀεὶ οὐκ ἐν ἐρημία διῆγε; Καὶ ἀεὶ μὲν ἐν πολιτεία οὐ διῆγεν ἢ ἐδίδασκεν, ἵνα μὴ κατηγορηθῇ ὡς μαχόμενος την πολι τείαν, καὶ ἀποσχίζων ἐκεῖθεν τους πολλούς. Διὰ τί οὐκ ἀπαιτεῖ πίστιν τοῖς ὄχλοις; Ὅτι τὸ παρακολουθεῖν καὶ τὸ ἐν ἐρημίαις ἔρχεσθαι καὶ τὸ προσκαρτερεῖν καὶ δίψης ἀνέχεσθαι, τὴν πίστιν αὐτ τόθεν γνώριμον ἔχει. Διὰ τί οὐκ εἶπεν, Δίδωμι αὐτοῖς φαγεῖν, ἀλλὰ, Υμεῖς δότε αὐτοῖς; Εἰρωνικώτερόν πως λέγων
col. 1117–1118page 47 of 200
PG 106:1117πρὸς αὐτοὺς, ἐπειδὴ ὡς ἀνθρώπῳ προτεῖχον αὐτῷ ης ἔτι· διὸ καὶ λέγουσιν· Οὐκ ἔχομεν εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ιχθύας. Τὸ ἐπὶ στιβάδος αὐτοὺς ἀνακλίναι, καὶ τὸ εἰς ἄδειαν εἶναι, μηδὲν πλέον ἄρτων δοῦναι καὶ τὸ προ θεῖναι αὐτὰ κοινά, ταπεινοφροσύνην καὶ τὸ ὅμοιον καὶ ἴσον καὶ ἐγκράτειαν, τῷ κοινὰ εἶναι πάντα ἐπει δευεν, Τίνος χάριν ἀνέβλεψεν εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ εὐλό γησεν; Ἵνα δείξῃ ὅτι ἀπὸ τοῦ Πατρός ἐστιν· καὶ ὅτι ἁπτόμενος τραπέζης χρὴ προσεύχεσθαι, τῷ τὴν τρο φὴν παρέχοντι εὐχαριστοῦντες. Οὐ ποιεῖ ἐκ μὴ ὄντων ἀλλ' ἐξ ὄντων τοὺς ἄρτους, ἐμφράττων τὸ Μαρκίωνος καὶ Μανιχαίων στόμα τῶν τὴν κτίσιν ἀλλοτριούντων αὐτοῦ· ἅμα ὅτι καὶ τὰ δρώμενα έργα αὐτοῦ ἐστιν· καὶ αὐτὸς ὁ εἰπών Ἐξαγαγέτω τὰ ὕδατα ἑρπετά. Διὰ τί ἐκέλευσεν περισσεῦσαι άρτους καὶ ἄρτων κλάσματα; ἵνα μὴ νομισθῇ φαντασία το γεγονός, ἀλλ᾽ ἐλεγχθῇ ἐκ τῶν περιττῶν καὶ ὁρωμένων εἰς τὴν αύριον καὶ ἐσθιομένων, ὅτι κἀκεῖνα ἀληθῆ ἦταν. Ἐν ἐρήμῳ ποιεῖ τὸ τῶν ἄρτων θαῦμα, ἵνα μὴ δάξωσιν ἀπὸ κώμης λαβεῖν ἄρτους· καὶ ἡ ὥρα δὲ διὰ τοῦτο ἐδηλώθη. υψὲ γὰρ ἦν, φησίν. Μετὰ τὸ θαῦμα εὐθὺς ἐμβαίνει εἰς τὸ πλοῖον, δι δάσκων μὴ ἐκ κενοδοξίας ἐπισύρειν ὄχλους, ὀνόματος ἕνεκεν κενού, Τοσοῦτον ἐθαύμασεν ὁ ὄχλο;, ὅτι καὶ βασιλέα ἐθέ λησαν ποιῆσαι αὐτόν· καίτοι γε ἐπὶ τῶν ἄλλων θαυ μάτων οὐδαμοῦ τοῦτο ποιήσαντες. Τὸ πρῶτον κλυδωνιζομένοις βοηθεῖ ἐξ ἑτοίμοι, ἄρτι δὲ ἐξ κλυδωνίζεσθαι μέσον τῆς θαλάσσης, ὑπομένειν διδάσκων αὐτούς· οὐκ εὐθὺς δὲ παρίσταται, γυμνάζων αὐτοὺς εἰς ἐπιθυμίαν αὐτοῦ μείζονα, καὶ παιδεύων μὴ ταχέως λύσιν ἐπιζητεῖν τῶν δεινῶν. Διὰ τί οὐκ εἶπεν Πέτρος, Κέλευσόν μοι βαδίσαι ἐπὶ τὰ ὕδατα, ἀλλὰ, 'Ελθεῖν πρὸς σέ; Επειδὴ τὰ μὲν ἐπιδείξεως ἦν, τοῦτο δὲ ἀγάπης. Δια το ἐπιτρέψας ελθεῖν πρὸς αὐτὸν, ἀφῆκεν κα. ταποντίζεσθαι; Διὰ δὲ τῶν πραγμάτων πείθειν ἐπι χειρεῖ ὡς οὐ δυνατὸν οὕτως οὐδέν ἐστιν τὸ εἶναι ἐγ γὺς τοῦ Χριστοῦ ὅπου οὐκ ἔνι πίστις. Διὰ τί πρὶν τοὺς ἀνέμους παῦσαι, τῆς χειρὸς ἐλά δετο; Ἵνα δείξῃ ὅτι οὐχ ἡ γαλήνη ἔσωσεν, ἀλλ' αὐτός. Δείχνυσιν ὡς ὅτι εἰ μὴ ἠπίστησας διστάσας, οὐ περιετράπης ἄν· διὰ τοῦτο καὶ τοῦ ἀνέμου πνέοντος, ἐπελάβετο αὐτοῦ καὶ ἐποίησε περιπατεῖν. ΚΕΦΑΛ. (Ε' Τίνος ἕνεκεν διαλέγονται αὐτῷ οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων Γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι; Εἰς ὀργὴν αὐτὸν κινῆσαι βουλόμενοι, ἵνα εἴπερ ἐξουδενώσει τους πρε σβυτέρους, κατηγορήσωσιν αὐτοῦ Διὰ τί ἤσθιον ἀνίπτοις χερσὶν οἱ ἀπόστολοι; Οὐκ
col. 1119–1120page 48 of 200
PG 106:1119ἐπιτηδεύοντες καὶ ὡς νόμον ἔχοντες τοῦτο, ἀλλὰ παρορῶντες· οὔτε τὸ μὴ νίπτεσθαί τι ἔχοντες, ἀλλ' ὡς ἔτυχεν, ἑκάτερον ποιοῦντες Ὁ Χριστὸς οὐ λέγει ὅτι καλῶς ποιοῦσιν ἢ κακῶ; τοῦτο μὲν ἵνα μὴ τοὺς ἀποστόλους τὸ ἄνιπτον νομοθετήσῃ καὶ θρασείς ποιήσῃ· τοῦτο δὲ ἵνα μὴ τὸν τῶν πρεσβυτέρων νόμον βεβαιώσῃ, τοὺς βαπτισμούς λέγω καὶ τὰς νίψεις· οὐδὲ κατηγορεί τῶν πρεσβυτέρων ὡς παρανόμων, ἀλλ' ἐφ᾽ ἕτερον ερώτημα μετα βαίνει. Τί ἐστιν, ὓς ἂν εἴπῃ τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ, Δῶρον δ ἂν ἐξ ἐμοῦ ἀφεληθῇς, οὐ μὴ τιμήσῃ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἢ τὴν μητέρα αὐτοῦ; Τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπαίδευσαν τοὺς νέους εὐσεβείας σχήματι καταφρονεῖν τῶν γονέων· οἷον εἴ τις εἶπεν τῷ υἱῷ, Δός μοι τὸ πρόβατον τοῦτο ὅ ἔχεις, ἢ τὸν μόσχον, ἢ ἄλλο τι, ἔλεγεν πρὸς τὸν πατέρα ὁ υἱός· Δῶρόν ἐστιν τῷ Θεῷ τοῦτο δ θέλεις ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῆναι, καὶ οὐ δύναμαι δοῦναι σοι αὐτή· καὶ διπλοῦν ἐγίνετο κακόν οὔτε γὰρ τῷ Θεῷ προσῆγον, καὶ τοὺς γονέας τοῦ ζητουμένου ὀνόματι τῆς προσφορᾶς ἀπεστέρουν, ἄλ λον δι' ἄλλου ὑβρίζοντες, Θεὸν διὰ γονεῖς, καὶ γου νεῖς διὰ Θεόν· οὕτως ἐντρέψας αὐτούς, πρὸς τὸν ὄχλον ποιεῖται τὸν λίγον. Διὰ τί τῶν ἀποστόλων εἰπόντων ὅτι οἱ Φαρισαῖοι ἐσκανδαλίσθησαν, εἶπεν αὐτὸς, Αφετε αυτούς· ἀλ λαχοῦ δὲ φαίνεται εἰπών· "Ινα δὲ μὴ σκανδαλίσωμεν αὐτούς; "Οτι ἔστι καιρός· καὶ οἶδεν αὐτὸς πότε μὴ καταφρονεῖν· χρὴ μέντοι ὁρᾷν, καὶ ὅταν εὐλόγως σκανδαλίζωνται, ταχέως αὐτοὺς διορθοῦν ὅταν δὲ ἀλόγως, εἰς οὐδὲν τοῦτο λογίζεσθαι. Διὰ τί εἰς ὁδὸν ἐθνῶν τοὺς μαθητάς μὴ ἀπελθεῖν, αὐτὸς φαίνεται εἰς τὰ μέρη Τύρου καὶ Σιδῶνος ἐλθών; Διὰ τοὺς Ἰουδαίους διδαχθέντας καὶ μὴ πεο πιστευκότας, τοῖς ἔθνεσιν ἀνοίξαι θύραν ὁδῷ προβαίνων. Τίνος ένεκεν εἰπὼν, κραζούσης της Χαναναίας, πρῶτ τον μὲν οὐκ απεκρίθη αὐτῇ λόγον, ὅτε δὲ καὶ ἀπεκρίθη, ἄπαρόν τι ἀπεκρίθη αὐτῇ; Διὰ τῆς σιγῆς καὶ τῶν τοιούτων λόγων ἐκκαλεῖσθαι καὶ δεῖξαι τῷ λαῷ τὸ πρόθυμον αὐτῆς βουληθείς, ὡς προγινώσκων τὸν θερμὸν θυμὸν αὐτῆς. Διὰ τί, κραζούσης αὐτῆς, οἱ ἀπόστολοι εἰπόντες, Απόλυσον αὐτὴν, οὐχ ὑπηκούσθησαν, ἀλλ' ὅτε αὐτὴ πολλὰ ἐδεήθη; "Οτι βούλεται τοὺς ὑπευθύνους αὐτοὺς ὑπὲρ αὐτῶν, ἀλλ' οὐχ ἑτέρους μᾶλλον ὑπὲρ ἐκείνων δέεσθαι. Διὰ τί τῇ μὲν Χαναναία κραζούσῃ μόλις ὑπήκουσεν, τοῖς δὲ ἀνελθοῦσιν εἰς τὸ ὄρος εὐθέως μὴ δεη θεῖσιν; Οὐχ ὅτι κρείσσονα πίστιν εἶχον, ἀλλ᾽ ἵνα έχε κόψῃ τὴν πρόφασιν· ὅσῳ γὰρ ἄν τις μείζον εὐεργετῆται τοσοῦτον ὑπεύθυνος, μὴ θελήσας γενέσθαι βελτίων ἑαυτοῦ. Τί δήποτε ἀρτίως οὐκ εἶπον, Απόλυσον τοὺς ἔχλους, οἱ ἀπόστολοι, καὶ ταῦτα τριῶν παρελθουσών ἡμερῶν; Επειδὴ ἐκ τῶν προτέρων ἄρτων καὶ τοῦ ἐκεῖθεν θαύματος βελτίους ἐγένοντο, διὰ τοῦτο οὐδὲ
col. 1121–1122page 49 of 200
PG 106:1121λέγουσιν ὅπερ ἐπὶ τῶν πέντε ἄρτων, ὅτι καὶ εἰ ταῦτά ἐστιν εἰς τοσούτους; Τὸ ἐγκρατὲς τῶν ἀποστόλων καὶ ἐκ τούτου δεί. κνυται, ὅτι τοσούτων ὄντων ἀνδρῶν ἐπὶ ξένης καὶ ἐρημίας, πέντε άρτους μόνον εἶχον. Διὰ τί ἐπὶ μὲν τῶν πεντακισχιλίων ἀνδρῶν, χωρίς λέγω γυναικῶν καὶ παιδίων, δώδεκα κόφινος περιές σευσαν πέντε ἄρτων ὄντων, ἐνταῦθα δὲ τετρακισχιλίων ὄντων, καὶ ἑπτὰ ἄρτων ἑπτὰ σπυρίδες; Η τοίνυν ἔστιν εἰπεῖν ὅτι αἱ σπυρίδες τῶν κοφίνων μείζους ἦσαν, ἵνα μὴ ἡ ἰσότης τοῦ σημείου εἰς λήθην αὐτοὺς ἐμβάλῃ τοῦ ἑνὸς διάφορος γέγονεν ὁ ἀριθμὸς περισσευσάντων. Διὰ τοῦτο ἀφεὶς αὐτοὺς, εἰς πλοῖον εἰσῆλθεν, ἴπι μὴ ἀκολουθήσωσιν αὐτῷ· καὶ γὰρ ἤθελον αὐτὸν βα σιλέα ποιῆσαι. Φεύγων οὖν καὶ τῆς τυραννίδος την ὑποψίαν, ἀφῆκεν αὐτούς. ΚΕΦΑΛ. 19. Ποῖον σημεῖον ἐξ οὐρανοῦ ζητοῦσιν οἱ Φαρισαίο τὸν Χριστόν; Ἵνα στήσῃ τὸν ἥλιον, ἢ τὴν σελήνην χαλινώσῃ, ἢ κεραυνούς κατενέγκῃ, ἢ τὸν αέρα μεταβάλῃ, δ καὶ δέδοται· ἄλλος γὰρ ὁ νῦν καὶ δὶ, καὶ άλλος ὁ τῆς μελλούσης ἡμέρας, ὅτε ταῦτα γενήσετα ἐγὼ δέ φημι ὅτι κἂν μὴ εὐθὺς ὑπήκουσεν αὐτῶν ὥσπερ προστασσόντων, ὕστερον ἔδειξεν ότι δύνατα ποιεῖν· ἥλιος γὰρ καὶ σελήνη ἐσκοτίσθη, καὶ σεισμός γέγονε· καὶ τὸ ἐν τῷ ἱερῷ καταπέτασμα διεσχίσθη γέγονε δὲ τὸ τοῦ ἡλίου πάθος οὐ λόγῳ ἐκλείψεις φυσικῆς, ἀλλὰ λόγῳ δυνάμεως. Υποκριτὰς δὲ αὐτοὺς καλεῖ ὅτι ἕτερα μὲν διά λουν, ἕτερα δὲ ἐφρόνουν· διὰ τοῦτο οὐδὲ δέδωκε το μεῖον· οὐ γὰρ διὰ τὸ πιστεῦσαι ἐζήτουν, ἀλλ᾿ ὥστε ἐπιλαβέσθαι αὐτοῦ· ἐπεὶ πῶς ἂν οὐκ ἔδωκεν ὁ δυνά μενος, ὁ τῇ Χαναναίᾳ λέγων, Οὐκ ἔστι καλόν 14 δ βεῖν τῶν τέκνων τὸν ἄρτον καὶ δοῦναι τοῖς κι ναρίοις; καὶ ὅτι εἰπόντος αὐτοῦ, τὸ σημεῖον Ιωτό τοῦ προφήτου δοθήσεται ὑμῖν, οὐκ ἐρωτῶσι τ ποτε ἦν· διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς ἀφεὶς αὐτοὺς ἀπῆλθει. Τὸ, Προσέχετε ἀπὸ τῆς ζύμης των Φαρισαίων, ἀπὸ τῆς διδασκαλίας αὐτῶν λέγει. Τί οἰκονομεῖ ἐν τῷ λέγειν τοῖς ἀποστόλοις, Όλι γόπιστοι; Επιτιμᾷ αὐτούς· οὐ γὰρ πανταχού ξ πραότης καλόν. 13. Διὰ τί εἰς Καισάρειαν τὴν Φιλίππου ἐπαγερν αὐτοὺς ἐρωτᾷ, Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εί ναι; Ως μακρὰν αὐτῶν ὄντων τῶν Ἰουδαίων καὶ τῆς ἀγωνίας· ἔστι δὲ καὶ ἄλλη Καισάρεια ή Στρά τωνος· μετὰ πολλὰ δὲ θαύματα ἐρωτᾷ καὶ εἰς έρωτα, Τίνα με λέγουσιν οἱ Γραμματεῖς, ἀλλὰ τοῦ δέ κάστου πλήθους τὴν γνώμην· Υἱὸν δὲ ἀνθρώπου ἐπὶ τὴν πολλάκις λέγει, βουλόμενος τὴν οἰκονομίαν έχε λογεῖσθαι. Προσέχετε, παρακαλῶ, τῇ δυνάμει τῶν λέξεων ὅπου μὲν γὰρ τὰς ἑτέρων ἀπήντησεν δόξας, προσ ἔθηκε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου. Τίνα γάρ με, φησίν λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν γιν τοῦ ἀνθρά που; Ὅπου δὲ τὴν αὐτῶν κρίσιν ἐζήτει, προσέθηκεν τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου· ἀλλὰ τί; Υρες
col. 1123–1124page 50 of 200
PG 106:1123δὲ τίνα με λέγετε εἶναι Οἱ μὲν γὰρ ἄλλοι, φησὶν, η ἄνθρωποι υἱόν με νομίζουσιν εἶναι τοῦ Ἰωσήφ, υἱὸν ἀνθρώπου, καὶ πλέον οὐδέν· οὐ γὰρ ἔλαβόν μου πεῖραν τοσαύτην τῆς θεϊκῆς μου ἐξουσίας· ἀλλ' ὑμεῖς οἱ λαβόντες, τίνα με λέγετε εἶναι; οὐ λέγω τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα μὴ πρὸς τὴν ἐμὴν ἀπόφασιν δρά μητε· οὐ λέγω πάλιν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἵνα μὴ τὴν ὑμῶν ψῆφον ἁρπάσω· οὐδὲν ἐμαυτὸν νῦν γε καλῶς τὰ πράγματα μόνον ὑμῖν χειραγωγὰ τῆς ἀποκρίσεως δέδωκα. Οτι Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶν τος, λέγει Πέτρος· Υἱὸν Θεοῦ λέγων καθαρῶς καὶ ἐκ τῆς αὐτοῦ οὐσίας, ἀλλ' οὐχὶ ὡς οἱ ἐν τῷ πλοίῳ, οὐδὲ ὡς ὁ Ναθαναὴλ ἕνα τῶν πολλῶν, ἀλλὰ γνησίως διὰ τοῦτο καὶ τὸ, Βὰρ Ἰωνᾶ, λέγει, ἀντὶ τοῦ, υἱέ δηλῶν, ὅτι ὡς σὺ τοῦ Ἰωνᾶ φύσει, οὕτως ἐγὼ τοῦ Θεοῦ εἰμι Υιός. Απορούντων τῶν μαθητῶν καὶ πρὸς ἑαυτοὺς εἰκὸς ταῦτα λεγόντων· Υἱὸν αὐτὸν Θεοῦ Πέτρος είν πών, μακαρίζεται. Μάρθα πάλιν οὐχ Υἱὸν αὐτὸν εἶπεν Θεοῦ; Ναί γάρ, Κύριε, φησίν, ἐγὼ πεπί στευκα ὅτι σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμενος. Τί οὖν ἐκείνη μακαρισμῶν οὐκ ἠξιώθη τινῶν, ἀλλὰ Πέτρος ὡς τι καινόν εἰπὼν μακαρίζεται; ἡμεῖς πάλιν συμφώνως ὅτε τῇ θαλάσσῃ καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπετίμησεν, οὐχ ὡς Υἱὸν Θεοῦ αὐτὸν προσεκυνήσαμεν καὶ μετὰ φωνῆς ἐβοήσαμεν, ᾿Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ; διὰ τί μακαρίους ἡμᾶς οὐκ ἐκάλεσεν τότε; Ταῦτα τῶν μαθητῶν ἐνθυ μουμένων, ὁ Δεσπότης επάγει· Βὰρ Ἰωνᾶ, τους ἐστιν, Υἱὲ τοῦ Ἰωνᾶ. Ὡς ἐκήρυξας γάρ μου, φησί, τὸν Πατέρα, οὕτω κἀγὼ κηρύττω σου τὸν πατέρα μὴ χρήζων μὲν τοῦ σοῦ μνημονεῦσαι πατρὸς, δεῖξαι δὲ βουλόμενος τὸ ταυτοφυὲς ἐμοῦ καὶ Πατρός· εἰκόνα σὲ, καὶ τὸν σὸν πατέρα, ἐμοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς προστίθημι νῦν ἐκ τῶν καθ' ὑμᾶς μανθανέτωσαν ἅπαντες Υἱοῦ καὶ Πατρὸς τὴν ταυτότητα. Ὃν γὰρ τρόπον ὅμοιος σὺ τῷ Ἰωνᾷ κατὰ φύσιν, οὕτως ὅμοιος ἐγὼ τῷ Πατρὶ κατ' ουσίαν· ὡς οὐκ εἶ σὺ κτίσμα τοῦ οἱ νείου πατρός, ἀλλὰ γέννημα, οὕτω; οὐδὲ ἐγὼ κτίσμα τοῦ Πατρὸς, ἀλλὰ γέννημα· σὺ ἀνθρώπου, ἐγὼ θεὸς ἐκ Θεοῦ· σὺ γεγέννησαι ἐκ τοιούτου, ἐγὼ φῶς ἐκ φωτός· σὺ ὅμοιος ἐξ ὁμοίου, κἀγὼ ὅμοιος ἐξ ὁμοίου διὰ τοῦτο μακαρίζω τὸν Πέτρον, ὅτι περ οὐχ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων Υιόν με Θεοῦ προσηγόρευσαν κατὰ χάριν, οὕτω ὁ Πέτρος· ἀλλ' ὡς αὐτὸς ἀληθῶς υἱὸς τοῦ οἰκείου πατρὸς οὕτως Υἱόν με ἀληθῆ προσείπεν τοῦ Θεοῦ· ὡς αὐτὸς ἀρχὴν ἔχων ἐξ ἀρχὴν ἔχοντος ἐγεννήθη, οὕτως ἀναρχόν με Υἱὸν ἀνάρχου Πατρὸς ἀνεκήρυξεν ὡς αὐτὸς θνητὸς ἐκ θνητοῦ, οὕτως ἀθάνατόν με Υἱὸν ἐξ ἀθανάτου Πατρός ώμολόγησεν· διὰ τοῦτο γάρ με Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος προσηγόρευσεν ὁ γὰρ τοῦ ζῶντος Υἱὸς ζῶν καὶ αὐτὸς, ἀτρέπτου Πατρὸς ἄτρε πτος πάντως Υἱός· ἔοικεν ἀεὶ κατὰ πάντα τῷ γε γεννηκότι τὸ γέννημα· καὶ οὕτως ἀθάνατόν με Θεὸν ἀθανάτου καὶ ζῶντος Υἱὸν προσηγόρευσεν ὅτι περ μετὰ μικρὸν ἂν ἀκούσῃ θάνατον καὶ σταυρὸν, εὐθὺς ναρκήσας βοήσῃ λέγων· Ιλεώς σοι, Κύριε, οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο. Οὔπω γὰρ ἔγνω τῆς σαρκός μου
col. 1125–1126page 51 of 200
PG 106:1125τὸ πάθος· καὶ διὰ τοῦτο τὴν ἐπιτίμησίν μου δέξηται οὔπω τὴν οἰκονομίαν ἔγνω τὴν πατρικὴν, ἀλλ' οὕτως ἀθάνατόν με γινώσκει Θεόν ότιπερ και περὶ τῆς σαρκὸς τῆς ἐμῆς ἀμφίβολον ἔχει τὸ τέλος οὐ γὰρ νομίζει τὴν ὑπὸ ζωῆς φερομένην στον δύνασθαι θανάτῳ κρατεῖσθαι· διὰ τοῦτο πρὸς αὐτὸν εἶπον ἐγώ· Μακάριος εἶ, Σίμων βὰρ Ιωνά την ἔννοιαν ἐξηγούμενος Πέτρου, τὴν δύναμιν τῆς τα τρικῆς ἀποκαλύψεως φράζων· διὰ τοῦτο μακάριο; εξ ὅτιπερ ὡς σὺ υἱὸς τοῦ Ἰωνᾶ, οὕτως καμὲ γιν προσηγόρευσας τοῦ Πατρὸς, καὶ πρῶτος εὐηγγελίσα Ει τὴν κτίσιν· ὅτιπερ Υἱὸν ὁ Πατήρ ὅμοιον αὐτῷ καὶ οὐσίαν ἐγέννησε. Οὐκ εἶπεν ἁπλῶς· Ο Πατήρ εν τοῖς οὐρανοῖς, ἀλλ', ο Πατήρ μου, υπεξαίρων έμπν τὸν τῆς κτίσεως· καὶ ἰδιόν μου λέγων Πατέρα, την Πατέρα. Επειδὴ γὰρ καὶ ἀνθρώπων Πατὴρ ὁ θεὸς ὠνομάζετο (λέγει γὰρ ὁ προφήτης Οὐχὶ Ματίν πάντων ἡμῶν ὁ Θεός;), διὰ τοῦτο Ιδιόν μου Πα. τέρα προσείπον τὸν Θεὸν, ὡς ὄντα Πατέρα, οὐχ ὡς κατὰ χάριν Πατέρα, ἀλλ' ὡς κατὰ φύσιν. Νήψον, "Αρεις, καὶ μικρὸν τῆς μανίας ἀπόστη εἶδες Πατρὸς ἐξουσίαν· βλέπε καὶ Υἱοῦ αὐθεντίαν. Καγώ δέ σοι λέγω. Καγώ. Ως μετὰ αὐθεντίας ἀπεκάλυψεν ὁ Πατήρ, οὕτως κἀγὼ μετ' αὐθεντίας ἀποκαλύπτω τὸ μέ· Κἀγὼ δέ σοι λέγω, ἐκεῖνες εἶπεν, οὐ τοῦτο· κἀγὼ δέ σοι λέγω τοῦτο, ὅτι σὺ εἶ Πέτρο,· ὡς ἐκήρυξάς μου τὸ ἴδιον καὶ ἀσάλευτε τῆς θεότητος, οὕτως κἀγὼ κηρύττω σου τὸ τῆς ὁμολογίας ἀπάλευτον· ἐξ ὧν εἶπας, την προσηγορίαν κομίζου. Τὸ ᾿Επὶ ταύτῃ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Σε κλησίαν, ἐπὶ τῇ ὁμολογίᾳ λέγει· πέτραν δὲ λέγει εἰς τὸ στερὰν εἶναι τὴν τοιαύτην πίστιν· Ἐκκλησίαν δὲ εἶπεν ὅτι πολλοὶ μέλλουσιν πιστεύει Τί λέγεις, "Αρεις; τί λέγεις, Ευνόμιε; οἰκοδομήσω μου τὴν Ἐκκλησίαν, εἶπεν ὁ Χριστός· οὐκ εἶπεν· Οἰκοδομήσω τὴν τοῦ Πατρὸς Ἐκκλησίας, Εἶδες αὐθεντίαν Υἱοῦ, εἶδες ἐξουσίαν Δεσπότου ἰδοὺ ὁ Υἱὸς Ἐκκλησίαν κέκτηται μόνος· δός μα την τοῦ Πατρὸς Ἐκκλησίαν· ἄμοιρος ὁ Πατήρ Εκκλησίας ἀκτήμων ὁ Πατήρ Ἐκκλησίας· εἰ μὴ μία ουσία Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, οὐδὲ Εκκλησία μία Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, πῶς Υἱοῦ κοινωνήσει τῇ Ἐκκλησίᾳ Πατέρα Καίτοι εἰ ὑπεξούσιος ἦν ὁ Υἱὸς καὶ γυμνὸς αὐθεντία, οὐκ ὤφειλεν εἰπεῖν· Οἰκοδομήσω τὴν τοῦ Πατρός Εκκλησίαν; Ορᾶς ὡς εἴ τις δουλεύει ταῖς λέξεσιν, καὶ μὴ τοῖς ἐνθυμήμασιν ἔπεται, πρὸς κρημνού καθάπερ σύ, πίπτει καὶ βάραθρα. Τὸ, Πύλαι ᾄδον οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς, ὡς ἡγοῦμαι, τοὺς θανάτους λέγει τοὺς διὰ τῶν αἱρέπων καὶ εἰδωλολατρῶν ἐπιφερομένους ἐπὶ τῶν πιστευόν των τὰ σώματα, καὶ μὴ ἰσχυσάντων τι ποιῆσαι κατισχῦσαι αὐτῶν. Διὰ τί λέγει, Καὶ ἐγὼ δέ σοι τὰς κλεῖς τοῖ οὐρανοῦ; Ομοιον ἑαυτὸν δεικνὺς τῷ Πατρί. Τ ἐκεῖνος, φησὶν, ἔδωκε τὸ χάρισμα τῆς γνώσεως την της, οὕτως ἐγὼ τὸ λύειν καὶ δεσμεῖν· οὐκ εἶπεν γάρ' Παρακαλέσας δώσω. ᾿Απὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς δεικνύειν αὐτοῖς
col. 1127–1128page 52 of 200
PG 106:1127ὅτι δεῖ αὐτὸν πολλὰ παθεῖν. Από τότε, πότε; Ὅτε ἔπηξεν ἐν αὐτοῖς τὸ δόγμα τὸ ὀρθόν· ἐνόμιζον; γὰρ πολλῷ βέλτιον τὸ μὴ ἀποθανεῖν αὐτόν. Το, Απαρνησάσθω ἑαυτὸν, τοιοῦτόν ἐστιν Ὥσπερ, φησὶν, ἑτέρου τυπτομένου, ἢ τὴν ἐπὶ θα νάτῳ ἀγομένου ή μαστιζομένου, οὐκ ἀεὶ παριστάμεθα, οὐ βοηθούμεν, οὐ πάσχει τι πρὸς αὐτὸν τοσο οὗτον ὁ ὁρῶν, οὕτω οὐδὲ ἐφ' ἑαυτῶν, κἂν ἐλαυνώμεθα, κἂν θνήσκωμεν, δεῖ ἡμᾶς πολλοῦ λόγον ποιεῖσθαι τούτων, Τὸ, Αράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι, τὸν θάνατον λέγει, καὶ θάνατον τὸν ἐπονείδιστον. Τό, Ος ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτὴν, περὶ τῆς παρὰ τὸ δέον σωτηρίας λέγει, τὴν ἐκ τῶν κινδύνων διαφυγὴν ἀπώλειαν και λῶν· ὥσπερ καὶ τοὐναντίον σωτηρίαν, τὴν δοκοῦσαν ἀπώλειαν. Τ, Εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων οἳ οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ, βα σιλείαν αὐτοῦ λέγων τὴν μεταμόρφωσιν, οὐ τὴν ἀνάληψιν, ὡς ἡγοῦμαι· ὧδε γάρ τινὲς, ἐκεῖ δὲ πάντ τες. Καὶ ἄλλως· Εἰσίν τινες τῶν ὧδε ἑστηκό των, καὶ ἑξῆ;· διὰ τὸν Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ιωάννην φησίν· οὗτοι γὰρ ἐν τῇ μεταμορφώσει συμ παρελήφθησαν, ἣν καλεῖ βασιλείαν αὐτοῦ· ὡς ἐκφή νασαν τῆς ἐξουσίας τὸ ἄφατον, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα γνησιότητας τὸ σφοδρὸν καὶ ἀπαράλλακτον ἐν αὐτῇ γὰρ καὶ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας τὸ ἀξίωμα καὶ τὸ φρικτὸν ὑπεδήλωσε προοίμιον ταύ την ἐκείνης, καὶ οἷον βεβαίωσιν ἐνδειξάμενος. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Καὶ μεθ' ἡμέρας ἐξ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, καὶ τὰ ἑξῆς, ἐν τῷ μεταμορφοῦσθαι· ἄλλος δὲ εὐαγγελιστὴς μεθ' ἡμέρα; ὀκτὼ λέγει, οὐκ ἐναντιούμενος, ἀλλὰ τὴν ὅτε ἐφθέγξατο, καὶ τὴν ὅτε ἀνήγαγεν εἰ πών· ὁ δὲ τὰς διὰ μέσου μόνας είρηκεν. Διὰ τί τοὺς τρεῖς μόνους λαμβάνει εἰς τὸ ὄρος; ὡς ἀξιωτέρους και σφόδρα φιλοῦντας· καὶ γὰρ ὁ Πέτρος σφόδρα ἐφίλει αὐτόν· Ἰωάννης δὲ ἐκ τοῦ σφόδρα φιλεῖσθαι· Ιάκωβος δὲ ἀπὸ τῆς ἀποκρίσεως τῆς μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἧς ἀπεκρίθη, ότι Δυνάμεθα πιεῖν τὸ ποτήριον. Τὸ φαινόμενον φῶς ὑπὲρ ήλιον ἦν· εἶπεν δὲ ὁ εὐ αγγελιστής ὡς ὁ ἥλιος, ἐπειδὴ τὸ ἄστρον τοῦτο μόνον γνώριμον ἐστιν ἐν ὑπερβολῇ φωτός. Λευκὸς ἦν ὡς χιών· οὐκ ἔχω ἄλλην ύλην λευκοτέραν. Ὅτι γὰρ ὑπὲρ ἥλιον ἔλαμψεν, ἀπὸ τοῦ ἑξῆς δείκνυται, Καὶ ἔπεσον χαμαὶ οἱ μαθηταί· εἰ δὲ ὡς ὁ ἥλιος ἔλαμψεν, οὐκ Επιπτον οἱ μαθηταί· ἥλιον γὰρ ἔβλεπον καθ' ἡμέ ραν καὶ οὐκ ἔπιπτον· ἀλλ' ἐπειδὴ ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἔλαμψεν, καὶ ὑπὲρ τὴν χιόνα, διὰ τοῦτο μὴ φέροντες τὴν λαμπηδόνα κατέπεσον. Εἰπέ μοι οὖν, εὐαγγελιστὰ, ὑπὲρ τὸν ἥλιον ἔλαμψε, καὶ σὺ λέγεις ὡς ὁ Ήλιος; Ναίο γνώριμον σοι θέλω ποιῆσαι τὸ φῶς· οὐκ Έχω ἄλλο ἄστρον· οὐκ ἔχω ἄλλην εἰκόνα, τὴν ἐν τοῖς Ει
col. 1129–1130page 53 of 200
PG 106:1129τελείᾳ τῆς λέξεως εναπομείνῃς. άστροις βασιλεύουσαν· ταύτην εἶπον ἵνα μὴ τῇ εὐ Διὰ τί Ηλίας καὶ Μωσῆς εἰς μέσον άγεται; Πρώ τον μὲν ἵνα δείξῃ ὅτι οὔτε Ἠλίας ἐστὶν ὡς ἔλεγον, οὔτε Μωσῆς· δεύτερον, ἵνα μὴ περὶ ὧν ἐνεκάλουν αὐτῷ ὡς παρανόμων, δείξη ότι ψεῦδός ἐστιν· οὐ γὰρ ἂν συνωμίλουν· τρίτον ἵνα μάθωσιν ὅτι καὶ θανάτο καὶ ζωῆς ἐξουσίαν ἔχει, τὴν μὲν ἐνεγκών, τὸν δὲ ἐναι στήσας· τί δὲ συνελάλουν τὴν δόξαν ἦν ἔμελλε πλ ροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ; Τουτέστιν τὸ πάθος καὶ τὸν σταυρὸν, καὶ τὴν ἀνάστασιν, καὶ τὰ ὅμοια. Διὰ τί λέγει ὁ Πέτρος, Καλὸν ἡμᾶς ὧδε εἶναι εἰς ἐρημίαν; Διὰ τὸ ἀκοῦσαι ὅτι παραδοθήσεται εἰς θάνατον ὁ Χριστός· καὶ τοῦτο Λουκᾶς δηλῶν ἔλεγεν ὅτι, Εἰ καὶ μὴ ᾔδει τί ἐλάλει. Ἀπὸ νεφέλης δὲ ἡ φωνή, ὅτι οὕτως ἐκτάνετο ὁ Θεός· φωτεινὴ δὲ ὅτι οὐ φοβῆσαι ἐβούλετο· ὅπου γὰρ ἀπειλή, ἐκεῖ σκοτεινή, ὥσπερ ἐν Σινά ρει· διὰ τοῦτο μετὰ τὸ ἀφανεῖς γενέσθαι τόν τε Μωσέα καὶ Ηλίαν, τότε γίνεται ἡ φωνὴ, ἵνα μὴ ἐπ' αὐτῶν τινος, ἀλλ' ἐπὶ Χριστὸν λογισθῇ ἡ φωνὴ ἡ ἐρχομένη. Οὐ τὸν Χριστὸν μόνον ὑπέλαβεν ή νεφέλη, ἀλλὰ καὶ τοὺς μαθητάς, ἵνα μὴ νομισθῇ ὅτι Χριστός ἀφῆκεν τὴν φωνήν. Τό, Εν ᾧ εὐδόκησα, ἀντὶ τοῦ Ἐν ᾧ ἀναπείν μαι, δηλοῖ· προσέθετο δὲ τὸ, Αὐτοῦ ἀκούετε, ἵνα καν σταυρωθῇ, μὴ ῥᾳθυμήσωσιν. Διὰ τί ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος τῆς φωνῆς γενομένης οὐ κατέπεσον, ὧδε δὲ τοῦτο πάσχουσιν; Ἐπειδὴ ἐκεῖ μὲν ὄχλος, ὧδε δὲ ἔρημος καὶ ὕψος, καὶ μόνοι μεθ' ἡσυχίας, καὶ τὸ γινόμενον κατ᾽ ὀφθαλμούς τρι κτὸν φῶς ἄκρατον καὶ νεφέλη, ἅπερ τοῦτο παθεῖν εποίει. Τί ἐστιν τὸ, Βεβαρημένοι ἦσαν ὕπνῳ; Ότι πολλῷ κατείχοντο κάρῳ· τοῦτο δὲ ἀπὸ τῆς δομική ἐκείνης τῆς θαυμαστής ἦν γεγενημένον. δε Διὰ τί λέγει μηδενὶ εἰπεῖν ἕως ἂν ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ; Ἐπειδὴ ὅσῳ μείζονα ἐλέγετο, τοσοῦτον εἰς φθόνον καὶ ἀπιστίαν ὄντες, δυσπαράδεκτα εἶχον αὐτά μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν, ἐκ μέσου μὲν ὁ φθονούμενης καὶ οἱ μὲν ἀπόστολοι ἤδη πιστεύοντες, οἱ δὲ ὄχλο τὰ παρὰ τῶν ἀποστόλων θαύματα ὁρῶντες πιστεύσειαν ἄν. Επηρώτησαν αὐτὸν οἱ μαθηταί, ὅτι Οι γραμματεις λέγουσιν Ηλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρώτων· καὶ πόλιν τοῦτο ἔλεγον; Ἐκράτει μὲν ὁ λόγος καὶ περιεφέρετο κακῶς νοούμενος παρὰ τῶν Γραμματέων· ὥσπερ καὶ οἱ περὶ τοῦ Χριστοῦ· ἡ δὲ ἀλήθεια ἔχει οὕτω;· Αί μὲν Γραφαί, δύο λέγουσι παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, ταύτην καὶ τὴν μέλλουσαν· καὶ οἱ προφῆται ἑκατέρας πρόδρομον τὸν Ηλίαν ἔσεσθαι λέγουσιν· τῆς γὰρ ἄλλης ὁ Ἰωάννης ἐγίνετο, ἂν καὶ Ἠλίαν ὁ Χριστὸς καλεῖ, οὐκ ἐπειδὴ Ἠλίας ἦν, ἀλλ' ἐπειδὴ τὴν διαχρ νίαν ἐπλήρωσεν Ηλίου· οἱ Γραμματεῖς οὖν συγχέω τες ταῦτα, τῆς δευτέρα; ἐμνημόνευον μόνης· αὐτὸς δέ φησι πρὸς τοὺς μαθητάς Ηλίας μὲν ἔρχεται καὶ ἀποκαταστήσει πάντα. Ποια πάντα; Απερί προφήτης έλεγε μάλα· Αποστελώ, φησί, σύν άττα
col. 1131–1132page 54 of 200
PG 106:1131λόν μου, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τοῦτο γενήσεται ὅτ' ἂν τὰ ἐγκαταλελειμμένα τοῦ Ἰσραὴλ βούλεται σωθῆναι, ἵνα μὴ ἄρδην ἀπόλωνται εἰς τὴν δευτέραν αὐτοῦ παρουσίαν· ὅταν οὖν λέγῃ, ὅτι Ηλίας ἔρχεται καὶ ἀποκαταστήσει, περὶ τοῦ ἐν τῇ δευτέρα παρουσίᾳ λέγει· ὅτ' ἂν δὲ λέγῃ ὁ μέλλων ἔρχεσθαι Ηλίας, Οὗτός ἐστιν, κατὰ τὸν τρόπον τῆς διακονίας τὸν Ἰωάννην Ηλίαν καλεί. Τοῦ σεληνιαζομένου ὁ πατὴρ σφόδρα ἦν άπιστος" ἐδείκνυτο δὲ τοῦτο ἔκ τε τοῦ εἰπεῖν πρὸς τὸν Χριστόν Εἰ δύνασαι, βοήθησον. Διὰ τί μέμφεται τοῖς ἀποστόλοις, εἰ ἄπιστός ἐστιν ὅτι τὸν υἱὸν αὐτοῦ οὐ τεθεραπεύκασιν; Δεικνὺς ὅτι ἡ. μεγάλη πίστις καὶ τελεία ἀρετὴ τῶν θαυματουργούντων δύναται καὶ χωρὶς πίστεως τῶν θεραπευομένων ἐνεργεῖν. Ὥσπερ γὰρ ἡ πίστις τῶν προτερ χομένων καὶ παρ᾽ ἐλαττόνων λαμβάνει τὴν ἴασιν, ὡς ἐπὶ τοῦ Κορνηλίου· οὕτως τῶν ποιούντων τὰ ση μεία ήρκεσεν ἡ δύναμις και μη πιστευόντων τινῶν ὡς ἐπὶ τοῦ Ελισσαίου· ὅτι οὐδενὸς πιστεύσαντος, νεκρὸς ἀνέστη· χρὴ δὲ εἰδέναι ὅμως ὅτι οὐ πάντες οἱ μαθηταὶ ἠσθένησαν τῇ πίστει· οἱ γὰρ στύλοι οὐκ ἦσαν ἐκεῖ. Διὰ τί εἶπεν, Ο γενεά άπιστος καὶ διεστραμμένη! Επειδὴ ὁ ἄπιστος ἀνὴρ οὗτος ἐπὶ τοῦ ὄχλου ἐντυγχάνει κατὰ τῶν μαθητῶν· βουλόμενος οὖν ἀπαλλάξαι ἐκείνους μὲν ἐγκλήματος, ἐκεῖνον δὲ ὕβρεως, ἵνα μὴ ἐξαπορήσῃ, κοινοποιεῖται τὸν λόγον ἀληθεύων καὶ περὶ τῶν ἄλλων· εἰκὸς γὰρ ἦν πολλοὺς τῶν παρόντων σκανδαλισθῆναι. Τό, Ἕως πότε ἔσομαι μεθ' ὑμῶν; δείκνυσιν ὅτι ἐσπάζετο τὸν θάνατον, καὶ βάρος εἶναι τὸ μετ' αὐτ τῶν ἐλογίζετο. Ὣς κόκκον σινάπεως τὴν πίστιν λέγει, δεικνὺς ὅτι τὸ ἐλάχιστον τῆς γνησίας πίστεως καὶ ὄρη δύναται μεταθεῖναι· εἰ δὲ καὶ οὐδαμοῦ ὄρη μετετέθη, τὸ ἐγεῖραι νεκροὺς οὐκ ἔλαττον. Πόθεν τὰ δίδραχμα ἐτελεῖτο; Ὅτε τὰ πρωτότοκα τῶν Αἰγυπτίων ἀπέκτεινεν ὁ Θεὸς, τότε τὴν Λευτ φυλὴν ἀντ᾿ αὐτῶν ἔλαβεν. Εἶτα ἐπειδὴ τῶν παρ Α' γυπτίοις πρωτοτόκων ἐλάττων ἦν ὁ τῆς φυλῆς ἀριθμ μᾶς, ἀντὶ τῶν λειπόντων εἰς τὸν ἀριθμὸν, σίκλον ἐκέλευσεν εἰσενεχθῆναι· ἐξ ἐκείνου οὖν ἔθος ἐκρά τησεν τὰ πρωτότοκα τὸν φόρον τοῦτον εἰσφέρειν. Οἱ η τὰ δίδραχμα λαμβάνοντες τῷ Πέτρο προσέρχονται ἐπιεικῶς δὲ ἐπειδὴ ἀπένεμον αὐτῷ τινὰ αἰδὼ διὰ τὰ σημεία. Γῷ Χριστῷ καὶ Πέτρῳ ὡς πρωτοτόκοις οὖσιν ἀπαιτεῖται τὸ δίδραχμον. Τὸ λέγειν τὸν Χριστόν, Τί σοι δοκεῖ, Σίμων; οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνων λαμβάνουσιν τέλη ἢ κήνσον; τοιοῦτον ἔχει τὸν νοῦν Ελεύθερος, φη σὶν, εἰμὶ τοῦ δοῦναι τὴνσον· εἰ γὰρ βασιλεῖς τῆς γῆς οὐ παρὰ τῶν υἱῶν αὐτῶν λαμβάνουσιν, ἀλλὰ παρὰ τῶν ἀρχομένων· οὐ δώσω, φησίν, ἐγώ, οὐκ ἐπιγείου βασιλέως, ἀλλὰ τοῦ τῶν οὐρανῶν ὧν υἱὸς βασιλέως. Τὸ προειπεῖν, ὅτι Εὑρήσεις στατῆρα ἐν τῷ ἰχθύς, καὶ τὸ πρώτως τὸν ἰχθὺν ἐμπεσεῖν, καὶ ὥσπερ ἄγ
col. 1133–1134page 55 of 200
PG 106:1133κιστρον τὸν λόγον αὐτοῦ εἰς τὴν ἄβυσσον ἐλθεῖν, ίκας, μεγάλου θαύματος ἄξιον. ΚΕΦΑΛ. 17. Διὰ τί λέγεται, Ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ προσῆλθεν οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ λέγοντες, Τίς ἄρα μείζων ἐστίν; Ἐπειδὴ ἔπαθον ἀνθρώπινον, ἐπεὶ προεπι μήθη ο Πέτρος ὡς πρωτότοκος· καὶ γὰρ εἷς τῶν δύο, Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, λέγω, πρωτότοκος ἦν καὶ οὐδαμῶς τι τοιοῦτον ἐποίησεν ὑπὲρ αὐτῶν. Αἰσχυνόμενοι οὖν ὅπερ ἔπαθον ὁμολογῆσαι, οὐ λέ γουσι μέν, ὅτι διὰ τί τοῦτον προτιμάς; αορίστως θ ἐρωτῶσι· Τίς μείζων ἐστίν; Ὅτε μὲν γὰρ τοὺς τρεῖς εἶδον προτιμωμένους, οὐδὲν ἔπαθον· ὅτι δὲ τοῦτον μόνον, ήλγησαν· καὶ οὐ μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλ' ὅτι καὶ τὰς κλεῖς ἔλαβε, καὶ ἐμακαρίσθη· τὸ δὲ παι δίον ὑπέδειξεν, δεικνὺς ὅτι φθόνου καὶ κενοδοξίας καὶ τούτων πρωτείων ἐρᾷν, ἀναισθήτως ἔχει, καὶ τὰ ἐναντία καὶ τὰ τίμια ὁμοίως λογίζεται. Τό, Ος ἐὰν δέξηται παιδίον τοιοῦτο ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται, σημαίνει ὅτι οὐ μόνον ἀκάκους δεῖ εἶναι, ἀλλὰ καὶ τοιούτους τιμήν δέει, ἀμερίμνους, φησὶ, καὶ ἀμελεῖς καὶ εὐκαταφρονήτους. Τό, 'Ανάγκη ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα, λέγειν, οὗ τὸ αὐθαίρετον τῆς ἐλευθερίας ἑκάστου ἀνείλεν, ἀλλὰ τὸ πάντως ἐσόμενον ὑπὸ πονηρῶν ἀνθρώπων πο λέγει. Εἰπὼν, Ἐὰν ἡ χεὶρ σου ἢ ὁ ποὺς σου ἡ ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίσῃ σε, βάλε αὐτὸν ἀπὸ σου, φίλον λέγει τὸν ἐν τάξει μέλους διὰ φιλίαν ὄντα μὲν, εἰς δὲ ψυχικὴν ὠφέλειαν οὐχ ὑπάρχοντα, Τίνες εἰσὶν οἱ μικροί, οἷς μὴ καταφρονεῖν προστάτ σει; Οι πτωχοί, οἱ ἄγνωστοι, οἱ εὐτελεῖς. Εἰπών, Οἱ ἄγγελοι αὐτῶν, ἔδειξαν ότι πάντες αγγέλους ἔχουσιν· τὸ δὲ λέγειν, ὅτι Βλέπουσιν τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρός μου, διὰ τὴν πολλὴν παρότ σίαν καὶ τιμὴν ἣν ἔχουσιν λέγει. Διὰ τί λέγει, ὅτι Ἐὰν ἁμαρτήσῃ εἰς σὲ ὁ ἀδελ φός σου, καὶ τὰ ἑξῆς; Μεταξὺ δύο γενέσθαι τον ἔλεγχον, ἵνα μὴ αἰσχυνθῇ ὁ ἐλεγχόμενος, καὶ δυσδιόρθωτος γένηται. Οὐκ ἄγει τὸν λυπήσαντα πρὸς τὸν λυπηθέντα, ἀλλὰ τοῦτον πρὸς ἐκεῖνον, ἐπειδὴ ὁ ἠδικηκὼς οὐκ εὐκόλως ἂν ἔλθοι αἰσχυνόμενος· διὰ τοῦτο πρὸς ἐκεῖνον, τοῦ τον έλκει. Τί ἐστιν τὸ λεγόμενον, ὅτι Δύο ὑμῶν ἐὰν συμ φωνήσωσιν ἐπὶ τῆς γῆς, περὶ παντὸς πράγματος οὗ ἂν αιτήσωνται, γενήσεται αὐτοῖς; Περί ποίων λέγει δύο; Περὶ τῶν ἀγγελικὴν πολιτείαν ἐχόντων· ὅσα γὰρ ἂν οὗτοι μετὰ ὁμονοίας αἰτήσωνται περὶ τοῦ πλησίον, ἐπιτεύξονται. Το, Εβδομήκοντα καὶ ἑπτὰ, οὐκ ἀριθμὸν δηλοί, ἀλλὰ τὸ ἄπειρον· ὥσπερ τό, μυρία, καὶ ὥσπερ τὰ Στεῖρα ἔτεκεν ἑπτὰ, ἀντὶ τοῦ, πολλά. Τὰ μυρία τάλαντα & ὁ Θεὸς ἀφῆκεν, καὶ τὰ ἔχει τὴν & ὁ δοῦλος οὐκ ἀφῆκεν, τὴν ὑπερβάλλουσαν του
col. 1135–1136page 56 of 200
PG 106:1135Θεοῦ συγχώρησιν καὶ μακροθυμίαν πρὸς τὴν ἡμε τέραν μικροψυχίαν δείκνυσιν· ὅτι ἐκεῖνος μὲν ἄμε τρα συγχωρεί (τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ, μυρία)· ἡμεῖς δὲ οὐδὲ τὰ ἀριθμητὰ συγχωρούμεν· δείκνυσι δὲ διὰ τούτου πόσον Θεὸς ὑπὲρ ἄνθρωπον ἐστιν ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος. Σὺν τῷ ὀφείλοντι τὰ μυρία τάλαντα διὰ τί καὶ τὴν αὐτοῦ γυναῖκα καὶ τὰ παιδία διακελεύει πραθήναι; Οὐχ ὡς ὠμός, ἀλλ᾽ ἵνα αὐτὸν εἰς ἱκετηρίαν ἀγαγών συγχωρήσῃ, οὐχ ἵνα πραθῇ· εἰ γὰρ διὰ τὸ πραθῆναι τοῦτο ἐποίει, οὐκ ἂν συνεχώρει· οὐ συγχωρεῖ δὲ πρὸ τῆς ἀποφάσεως, ἵνα αὐτὸν ἐλευθεροῦ ὀφειλημάτων, ἵνα κἀκεῖνος τὸν ὁμόδουλον συγχωρήσῃ. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'. Ὁ Χριστὸς ἐρωτώμενος οὔτε ἀεὶ σιγᾷ, ἵνα μὴ νομίσωσιν λανθάνειν, οὔτε ἀεὶ ἐλέγχει ἵνα παιδεύσῃ ἐκ τοῦ ἡμέρως φέρειν αὐτὸν, κἀκείνους τὸ μακρόθυμον. Τί δηλοῖ τὸ, Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετὰ τῆς γυναικός; Τοῦτο λέγει, ὅτι Διὰ τοῦτο συνήφθη ἵνα ἐν ὦσιν· ἢ ἐκεῖνο, ὅτι Εἰ αἰτίαν λήψε ται καὶ παρανομεῖ ὁ ἀνὴρ ἐπὶ τούτοις ἐκβάλλων τὴν γυναῖκα, κουφότερόν ἐστιν μᾶλλον πρὸς ἐπιθυμίαν μάχεσθαι φύσεως, ἢ πρὸς γυναῖκα πονηράν. Καὶ ἄλλως· Εἰ οὕτως ἐστὶν ἡ αἰτία τοῦ ἀνθρώπου μετά τῆς γυναικός, τουτέστιν εἰ διὰ τοῦτο συνήφθη, ἵνα ἐν ὦσιν, καὶ ἀδιάσπαστοι μένωσιν παρ' ὅλον τὸν βίον, και μοχθηρὰ λίαν καὶ θηριώδης ἡ γυνή, οὐ συμφέρει, καὶ ἑξῆς. Η καὶ οὕτως· Εἰ αἰτίαν λήψεται καὶ παρανομεῖ ὁ ἀνὴρ ἐπὶ τούτοις ἐκβάλλων τὴν γυναῖκα, οὐ συμφέρει γαμῆσαι· κουφότερον γὰρ πρὸς ἐπιθυμίαν μάχεσθαι καὶ πρὸς ἑαυτὸν, ἢ πρὸς γυναῖκα πονηρὰν καὶ πολλῆς γέμουσαν ἀναισχυντίας. Τίνος ένεκεν οἱ μαθηταὶ ἀπεσόβουν τὰ παιδία ἅπερ προσηνέχθη αὐτῷ ἐπὶ τῷ εὔξασθαι αὐτοῖς; Τύ φου ἕνεκεν· αὐτὸς δὲ διδάσκων αὐτοὺς μετριάζειν καὶ τύφον καταπατεῖν, λαμβάνει καὶ ἐναγκαλίζεται καὶ προσεύχεται· καὶ διδάσκει, ἵνα & τῇ φύσει έχει τα παιδία, τῇ προαιρέσει έργαζώμεθα ἡμεῖς. Τον προσελθόντα νεανίσκον τῷ Χριστῷ καὶ εἰ πόντα· Διδάσκαλε αγαθέ, τινὲς μὲν ὡς ὕπουλον διαβάλλουσιν, ἐγὼ δὲ χρημάτων δοῦλον μόνον, οὐ παραιτησαίμην εἰπεῖν· ἐπειδὴ καὶ ὁ Χριστὸς τοιού τον αὐτὸν ὄντα ἤλεγξε· ἐπεὶ καὶ Μάρκος λέγει, Εμβλέψας αὐτῷ οἷον ἠγάπησεν αὐτόν· καὶ ὅτι εἰ τοῦτο ἦν, ἐδήλωσεν ἂν αὐτὸς ὁ εὐαγγελιστής, ὡς ἐπὶ τοῦ νομικοῦ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων· καὶ εἰ τοῦτο ἦν, οὐκ ἀπῆλθε λυπούμενος· καὶ ἐλεγχθῆναι δὲ εἶχεν πειράζων ὡς καὶ οἱ ἄλλοι. Πῶς νοητέον τὸ, Οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἰς ὁ Θεός; μή ποτε δὲ καὶ ἑαυτὸν ἐκβάλλει τοῦ εἶναι ἀγαθόν; Πρῶτον μὲν οὐχ ὅτι οὐκ ἔστι τις ἀνθρώπων ἀγαθὸς, τοῦτο λέγει, ἀλλὰ παραβάλλων τὴν τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητα πρὸς ἡμᾶς· ἔπειτα δὲ οὐκ εἶπεν, ὅτι οὐκ εἰμὶ ἀγαθός, ἀλλ᾽ Οὐδεὶς ἀνθρώπων, ἐπειδὴ ὡς ἀνθρώπῳ αὐτῷ ψιλῶς προσῆλθε· τοῦτο λέγει δήθεν καὶ περὶ
col. 1137–1138page 57 of 200
PG 106:1137ἑαυτοῦ· ταοῦτο δὲ καὶ, Εὲ ὑμεῖς πονηροί όντες οἴδατε: διδόναι, οὐ πάντων πονηρίαν κατηγορεί, ἀλλὰ τὴν ἐν ἀνθρώποις ἀγαθότητα τῇ τοῦ Θεοῦ ἀγα θότητι παραβάλλων. Διὰ τί πρὸς τοὺς μαθητάς, ἀπελθόντος τοῦ ἐρω τήσαντος, ὁ Χριστὸς λέγει πλουσίοις μὴ οὔσι, πώς δυσκόλως πλούσιος εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ; Παιδεύων αὐτοὺς μὴ αἰσχύνεσθαι τη πενίᾳ. Ἐπεὶ πένητες ἦσαν, πῶς λέγουσιν, Τίς ἄρα δύο καται σωθῆναι; Ὑπὲρ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων άλ γοῦντες ὡς ὑπὲρ αὐτῶν. Το, Καθήσεσθε ἐπὶ δώδεκα θρόνων, ἀντὶ του, Συνδοξασθήσεσθε· τὸ δὲ, κρίνοντες, ἀντὶ τοῦ, κατακρίνοντες· οὐ γὰρ δὴ δικασταὶ μέλλουσιν εἶναι εἰς γὰρ κατάκρισιν τῶν ὁμοφύλων οι πιστεύσαντες Έσονται. Τό, "Οστις ἀφῆκεν γυναῖκα, ἢ τῆς ἢ τόδε, οὐ διάζευξιν εἰσάγει τῶν γυναικῶν, ἀλλ' ὅμοιόν ἐστιν τῷ, ῾Ο ἀπολέσας τὴν ψυχὴν αὐτοῦ, εὑρήσει αὐτ τήν· ἵνα προτιμῶμεν ἐν τοῖς διωγμοῖς τὴν εἰστ βειαν, ὑπὲρ γυναῖκα καὶ οἰκίας καὶ φίλους· ἡ ὅταν γυνὴ ἄπιστός ἐστιν ἢ ἀνὴρ, τότε δι᾽ εὐσέβειαν διαζεύγνυται, εἰ μὴ δύναται διορθῶσαι καὶ αὐτήν· καθώς καὶ Παῦλος ἔλεγεν· εἰ δὲ ὁ ἄπιστος χωρίζεται, χωρι ζέσθω. Τό, Πολλοὶ ἔσονται ἔσχατοι, πρῶτοι· καὶ πρῶ τοι, ἔσχατοι, Ἰουδαίους καὶ ἐθνικούς λέγει. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Περὶ τῶν ἐργατῶν χρὴ νοεῖν, ἀμπελῶνα τὴν έργασίαν τῆς ἀρετῆς· χρόνον τῆς ἐργασίας, τὸν παρόντα βίον· ἐργάτας δὲ διαφόρους, τοὺς ἐν διαφέ ροις ἡλικίαις· τὸ δὲ εἰσάγειν γογγύζοντάς τινας, οὐ νομίσομεν ἁγίους φθονεῖν ἐκεῖθεν καθαρὰ γὰρ τὰ ἐκεῖθεν φθόνου· ἀλλὰ τὰ τῆς παραβολῆς οὐ καὶ πάντα ζητεῖν· παραβολὴ γὰρ ἐστιν· τὰ δὲ συντείνοντα πρὸς σκοπὸν μόνον δρέπεσθαι τὸν φθόνοι καὶ εἰς ὑπερβολὴν τοῦ εὐεργετηθέντος εἰσάγει ὁ λόγος. Αμπελῶνα τὰ ἐπιτάγματα τοῦ Θεοῦ λέγει και τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ· χρόνον δὲ τῆς ἐργασίας, τὸν παρόντα βίον· ἐργάτας δὲ διαφόρους καλουμένους ἐπὶ τὰ προστάγματα περὶ τρίτην καὶ ἔκτην καὶ ἐννά τὴν ὥραν καὶ ἐνδεκάτην, τοὺς ἐν διαφόροις ηλικίας προσελθόντας εὐδοκιμήσαντας. Τὸ προσκαλεῖσθαι τὸν μὲν τρίτην, τὸν δὲ ἐκτην, τὸν δὲ ἐννάτην, οὐ προκρίνοντός ἐστιν ἀδίκως, ἀλλὰ γινώσκοντος ὅτι ἔμελλον ὑπακοῦσαι αὐτῷ· οὕτως καὶ ὁ Παῦλος οὐκ ἐκ προοιμίων ἐκέκλητο, ἀλλ' ὅτι ἔμελλεν πεισθήσεσθαι· ὅτι δὲ πάντας ἤθελεν ἐξ ἀρχῆς μισθώσασθαι, λέγει καὶ ἡ παραβολή, ότι Εξῆλθεν τοῦ μισθώσασθαι, καὶ ὅτι ἐκεῖνος ἤθελεν μισθωθῆναι λέγει· Οὐδεὶς ἡμᾶς ἐμισθώσατο. Τὸ εὐθὺς μετὰ τὴν παραβολὴν λεγόμενον, ότι Οὕτως ἔσονται οἱ ἔσχατοι πρώτοι, οὐ δεῖ θαυμάζειν ὡς μὴ συναγόμενον ἐκ τῆς παραβολῆς, ἀλλὰ δεῖ νοεῖν
col. 1139–1140page 58 of 200
PG 106:1139ὅτι ὥσπερ τοῦτο συνέβη, φησὶν, οὕτως κἀκεῖνο γενή σεται. Χρὴ εἰδέναι ὅτι αἱ παραβολαί αὗται οἷον ἡ τῶν παρθένων, ἡ τῆς σαγήνης, ἡ τῶν ἀκανθῶν, ἡ τοῦ δένδρου τοῦ ἀκάρπου, τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων ἀρετὴν ἐπιζητοῦσιν. Διὰ τὰ μετὰ τοσαύτης περιουσίας νῦν ἐπιβαίνει τοῖς Ἱεροσολύμοις; Ἐπεὶ τότε μὲν προοίμια ἦν οἰκονομίας, νῦν δὲ ὅτε τῆς αὐτοῦ δυνάμεως πεῖραν ἔδωκε, μετὰ πλείονος περιφανείας ἔρχεται· ἐπεὶ καὶ ὁ σταυρὸς ἐν θύραις ἦν, τὰ μέλλοντα αὐτοῖς ἐκβαί. νειν ἐπιδεικνύμενος. Διὰ τί οἱ υἱοὶ Ζεβεδαίου προσῆλθον αὐτῷ περὶ προσ εδρίας διαλεγόμενοι; Επειδή, καθώς φησιν ἕτερος εὐαγγελιστής, διὰ τὸ ἐγγὺς εἶναι τὴν Ἱερουσαλήμ, δοκεῖ ὅτι καὶ ἡ βασιλεία αὐτοῦ ἐγγὺς ἐστιν· εἰ δὲ δ εὐαγγελιστὴς οὗτος περὶ τῆς μητρὸς αὐτῶν λέγει ὅτι αὐτὴ ᾐτήσατο, ὡς ἐξ ἀμφοτέρων γενόμενον τοῦτο εἶπεν, ἵνα πλέον δυσωπηθῇ· ᾐσχύνοντο γάρ μόνοι τοῦτο λέγειν. Τὸ εἰπεῖν αὐτὸν, Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε, ἀντὶ τοῦ, οὐδὲν πνευματικὸν, φησίν. Εἰ δὲ καὶ περὶ τῆς ἄνω δόξης ήτουν, οὐδὲ οὕτως καλῶς ήτουν. Τὴν δὲ προεδρίαν ἐζήτουν τῶν ἄλλων, ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι καθιεῖσθε ἐπὶ δώδεκα θρόνους, μὴ νομίσαντες τὸ, Δου ξασθήσεσθε, δι' ἀρετὴν, ἀλλὰ τὸ, Καθίσαι· καὶ κρί νοντες, μὴ νοήσαντες τὸ, Κατακρίνοντες, ἀλλὰ τὸ, Δικάζοντες. Τό, Δύνασθε τὸ ποτήριον, ὃ ἐγὼ πίνω πιεῖν, τὰς σφαγὰς καὶ τὰς βασάνους λέγει καὶ τὸ μαρτύριον· ποτήριον δὲ εἶπεν αὐτὸ, ἵνα προθυμοτέρους ποιήσῃ τῷ εὐκόλῳ τοῦ λόγου, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐφελκύσηται· καὶ βάπτισμα δὲ αὐτὸ καλεῖ, ὡς καθάρσιον τῆς οἰκουμένης. Καὶ πῶς λέγει, Οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι; Επείπερ οὐκ ἔστιν οὔτε ἐκεῖθεν τοιαύτη καθέδρα· ἡ δῆλον ὅτι πρὸς τὴν ὑπόνοιαν λέγει συγκαταβαίνων. Τὸ δὲ, Οἷς ήτοίμασται, ἐκ τῶν πόνων καὶ τῶν ἱδρώτων· τοῦτο δὲ οὐκ ἐκβάλλει ἔξω τὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ τὸ δίκαιον αὐτοῦ δείκνυσιν. Ὅτι δὲ ἐξουσίαν ἔχει, ἄκουσον Εγώ δέ σοι δώσω τὰς κλεῖς τῶν οὐρανῶν· καὶ ὁ Παῦλος δὲ οὕτω δηλῶν ἔλεγεν• Λοιπὸν ἀπόκειται μοι ὁ τῆς δικαιοσύνης στέφανος, ὃν ἀποδώσει μοι Κύριος, καὶ πᾶσιν τοῖς ἡγαπηκόσιν τὴν ἐπιφάνειαν αὐτοῦ. Εἰ οἱ δύο τῶν δέκα κατεξανίσταντο, καὶ οἱ δέκα ἐφθύνουν τοῖς δυσὶν, οὐ χρὴ δὲ τοῦτο σκοπεῖν, ἀλλὰ τα τελευταία αὐτῶν. Διὰ τί συνεχώρει Χριστὸς ἐπιστομίζεσθαι τοὺς τυφλοὺς ὑπὸ τοῦ ὄχλου; Ἵνα μειζόνως αὐτῶν ἡ προ θυμία φαίνηται· διὰ τοῦτο οὐδὲ έρωτα, Πι στεύετε; Διὰ τί ἐρωτᾷ, Τι θέλετε ποιήσω ὑμῖν; Ἵνα μή τις νομίσῃ, ὅτι Αλλα βουλομένοις λαλεῖς, ἄλλα δίδως καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους εἰς μείζονα ζῆλον ἀγάγῃ. "Ετερον δὲ ἵνα δείξῃ τῆς δωρεάς δικαίως ἀπολαύοντας· ὥσπερ ἐπὶ τῆς Χαναναίας καὶ τοῦ ἑκατοντάρχου καὶ τῆς Ει
col. 1141–1142page 59 of 200
PG 106:1141η αιμορροούσης· μᾶλλον δὲ αὐτὴν καὶ κλέπτουσαν τὴν Ιατρείαν Χριστὸς δήλην ἔσχατον ποιεί. Διὰ τί οὕτως ἐρωτα, Τί θέλετε; Οὐκ ἀγνοῶν, ἀλλ᾽ ἵνα ἀναγκάσῃ αὐτοὺς φανερῶσαι τὸ ἔλκος καὶ ἐπιθῇ τὸ φάρμακον. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Πολλὰ καὶ ἐπὶ τῆς πώλου θεωρεῖται· τὸ προειπεῖν ὅτι εὑρήσουσιν· τὸ ὅτι οὐ γογγύσει ὁ κύριος αὐτοῦ, κἂν πένης ἐστὶν, μέτρον φιλονεικίας παρέχων καὶ οὐ θρασύτητος. Εἰς ὄνον εκαθέσθη, καὶ προφητείαν ἐπλήρου, ὅτι οὐ μόνον διδάσκει τὰ θεῖα, ἀλλὰ καὶ τὸν τῶν ἀνθρώπων βίον διορθονται. Διὰ τῆς εὐτελείας, Ονον ὃς μόνον εἰς χρείαν, ἔστιν ὅτι τῶν ἀσθενούν των διδάσκει εὐπορεῖν· ἀλλ᾽ οὐχ ἵππους καὶ ἡμιόνους, ἐξ ὧν πόλεμοι. Καὶ πτωχὴν μητέρα ἔσχεν, καὶ ἐν σπηλαίῳ τίκτεται, καὶ ἐν φάτνη τίθεται, καὶ κριτ θίνους παρατίθησιν ἄρτους, καὶ ἐξ ἀγορᾶς ἐσθίει, καὶ ἀπὸ χόρτου στιβάδα ποιεῖ, καὶ ἱμάτια· εὐτελῆ ἀμφιέννυται, οἰκίαν δὲ οὐκ ἔσχεν, καὶ ἵππον μὴ ἔχων, ἐκ τῆς οδοιπορίας εκοπία· καὶ καθεύδων ἐπὶ γῆς ἔκειτο· καὶ λύπης μέτρα τιθεὶς οὐκ ἐθρήνει. Οὕτως τὸ πάντα κοινὰ εἶναι, κανόνας ἐτίθει· καὶ τοιοῦτον τρόπον διώκειν, οἷον αὐτὸς ἐπεδείκνυτο, διδασκαλίαν ἐποιεῖτο. Περὶ τοῦ ἐκβάλλειν τὸν Κύριον πάντας τοὺς πωλοῦντας ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ Ἰωάννης αὐτὸν τοῦτο λέγει πεποιηκέναι· κἀκεῖνος μὲν ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου οὗτος δὲ πρὸς τῷ τέλει. Ὅθεν εἰκὸς δεύτερον γενέ σθαι· καὶ δῆλον ἀπὸ τοῦ χρόνου, καὶ ἀπὸ τῆς ἀποκρίν σεως· ἐκεῖ μὲν γὰρ σπήλαιον λέγει λῃστῶν, ἐνταῦθα δὲ οἶκον ἐμπορίου. Διὰ τί λέγουσιν οἱ ἱερεῖς· Οὐκ ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσιν; Τῷ φθόνῳ πνιγόμενοι· διὸ καὶ ἐπιπλήτ των αὐτοὺς ἀποκρίνεται· Ναι· οὐδέποτε ἀνέγνωτε; καὶ τὰ ἑξῆς. Πῶς πρωΐας πεινά; Ότι συνεχώρησε τη σαρκί τοῦτο παθεῖν. Διὰ τί κατηράσατο καὶ ἔψυξεν τὴν συχῆν; θαῤῥεῖν ποιῶν τοὺς μαθητάς, καὶ ὅτι οὐ μόνον εὐεργετείν δύναμαι, ἀλλὰ καὶ τιμωρίαν ἐπενεγκεῖν. Διά τί τὴν συχὴν ἔψυξεν, καὶ οὐκ ἄλλο φυτόν; Επειδὴ ὑγρότα τον τῶν ἄλλων ἐστὶν, ἵνα θαυμαστωθῇ μᾶλλον το για νόμενον. Το, Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; τοιύτον ἔχει τὸν νοῦν· ἦτουν, Ἱερεὺς μὴ ὤν, ἢ διδάσκαλος με χειροτονηθείς, πῶς τοσαύτην ἐξουσίαν ἐπεδείξω; Τί ἔχει ἡ Χριστοῦ ἀπόκρισις; θαυμαστῶς πολὺ καὶ μέγα ποιῶν· ἐρωτᾷ γὰρ αὐτοὺς περὶ Ἰωάννου, επι Πόθεν αὐτοῦ τὸ βάπτισμα; Καὶ γὰρ εἰ μὲν εἶπον, Ἐκ Θεοῦ, εἶπεν ἄν· Καὶ διὰ τί οὐ πιστεύετε αὐτῷ εἰ δὲ εἶπον, Ἐξ ἀνθρώπων, ἐφοβοῦντο τοὺς ὄχλους μὴ λιθοβολήσωσιν αὐτούς· μέγαν γὰρ εἶχον τὸν Ἰωάννην. Τί σημαίνουσι τὰ τέκνα τὰ δύο περὶ ὧν φησινέ Χριστός; Τὸν λαὸν τῶν ἐθνῶν καὶ τῶν Ἰουδαίων, ὅτι οἱ μὲν ὑπήκουσαν τὸν νόμον καὶ οὐκ ἀπῆλθεν οἱ δὲ οὐκ ἤκουσαν καὶ ἀπῆλθον· ὅθεν τὸ συνετα α
col. 1143–1144page 60 of 200
PG 106:1143σμένον λύει λέγων, ὅτι οἱ τελῶναι καὶ αἱ πόρναι προάγουσιν ὑμᾶς εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρα γῶν. Ανθρωπον οικοδεσπότην τὸν Θεὸν λέγει, ἀμπελῶνα δὲ καὶ ληνὸν καὶ πύργον τὸν νόμον όν δέδωκεν, καὶ τὴν πόλιν ἣν ἀνέστησεν, καὶ τὸν ναὸν ἂν ἤγειρενο γεωργούς δὲ, τοὺς Ἰουδαίου;· ἔδωκε δὲ αὐτοῖς φυλάσσειν τὰ δοθέντα. Τὸ δὲ, ἀπεδήμησεν, τὴν πολλὴν μακροθυμίαν σημαίνει· ὅτιπερ οὐκ ἀεὶ παρὰ πόδας ἐπάγει τὰς τιμωρίας. Οἱ δὲ ἀποσταλέντες δοῦλοι, οἱ προφῆταί εἰσιν· καρπὸς δὲ ἡ ὑπακοὴ τοῦ νόμου ἐστίν· τὸ δὲ, Ἴσως εντραπήσονται τὸν υἱὸν, εἶπεν οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλὰ μέγα δεῖξαι τὸ ἁμάρτημα βουλόμενος· ἔξω δὲ εἶπεν ὅτι ἀπέκτειναν αὐτὸν τοῦ ἀμπελῶνος, ἐπειδὴ ἔξω τῆς πόλεως ἐσταύρωσαν τὸν Κύριον ἡμῶν. Λίθον ἑαυτὸν καλεῖ, οἰκοδόμους δὲ τοὺς διδασκάλους τῶν Ἰουδαίων· ἀπεδοκίμασαν δὲ, λέγει, ἐν τῷ λέγειν αὐτούς· Οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, οὗτος πλανᾷ τὸν κόσμον· και, Σαμαρείτης ἐστίν τὸ δὲ, Εγενήθη εἰς κεφαλήν γωνίας, ὅτι τὰ δι εστῶτα ἔθνη καὶ Ἰουδαίους τοὺς πιστεύσαντας εἰς ἐν συνήψεν· τὸ δὲ, Παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὅτι οὐδαμῶς ἐστιν αὕτη ἡ γωνία εναντία Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ θαυ μαστὴ ἡμῖν· τὸ δὲ εἰπεῖν, ὅτι Ο πεσὼν ἐπὶ τὸν λί θον τοῦτον, συνθλασθήσεται· ἐφ' δν δ' ἂν πέση λικμήσει αὐτὸν, δύο ηνίξατο ἀπωλείας, μίαν τοῦ σκανδαλισθῆναι, ὅ ἐστιν προσκόψαι· τοῦτο γὰρ δηλοί τὸ πεσεῖν ἐπὶ τὸν λίθον· ἑτέραν δὲ τὴν ἀπὸ τῆς ἁλώ σεως αὐτῶν καὶ συμφορᾶς· διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὴν ἀνάστασιν ηνίξατο τὴν ἑαυτοῦ. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Ἡ μὲν τοῦ ἀμπελῶνος παραβολή, τὰ πρὸ τοῦ σταυροῦ ηνίξατο· αὕτη δὲ τὰ μετὰ τὴν ἀνάστασιν λέγει. Γάμος ἡ ἐνανθρώπησις, διὰ τὸ χαρᾶς γέμειν πνευματικῆς· ἐπεὶ καὶ νυμφίον αὐτὸν ὁ Ἰωάννης καλεῖ· κεκλημένους δὲ λέγει, ἐπεὶ πρὸ πολλοῦ ἐκλή θησαν· ἐκλήθησαν δὲ διὰ τῶν προφητῶν. "Αριστος δὲ, τὴν πολλὴν εὐφροσύνην τῶν θαυμάτων λέγει ἀλλ' οὐδὲ οὕτως αὐτοὺς ἐνέτρεψεν, ἀλλ' ἀγροὺς καὶ τὰ παρόντα τῆς εὐφροσύνης ταύτης προετίμησαν. Ποίους δὲ δούλους ὕβρισαν; Τοὺς ἀποστόλους· αύ τοὶ γὰρ αὐτοὺς μετὰ τὴν ἀνάστασιν εὐηγγελίζοντο τὸ δὲ πέμψαι τὰ στρατόπεδα αὐτοῦ καὶ ἀπολέσαι τοὺς φονεῖς, καὶ τὴν πόλιν αὐτῶν ἐμπρῆσαι, τὰ γενόμενα ἐπὶ Ουεσπασιανοῦ λέγει. Τί ἐστιν τὸ, Οὐκ ἦσαν ἄξιοι οι κεκλημένοι; Εδει, φησὶν, αὐτοὺς μηδὲ κληθῆναι· ἀλλ᾽ ἵνα μὴ καταλίπῃ αὐτοῖς πρόφασιν, καίπερ εἰδὼς τὴν ἀπι στίαν αὐτῶν, ἔπεμψεν. Τί ἐστιν τὸ, Εξέλθετε εἰς τὰς πλατείας καὶ τὰς διεξόδους; Περὶ τῶν ἐθνῶν λέγει· καὶ γὰρ οὐκ ἐν ὁδῷ οἷον ἐν νόμῳ, ἀλλ᾽ ἔξωθεν τῆς ὀρθῆς ὑπῆρχαν ὁδοῦ· ἔνδυμα δὲ γάμου ἐστὶν βίος ὀρθός. Τ', Ο κλαυθμὸς καὶ βρυγμός τῶν ὀδόντων, ἐκεῖνο ἐστιν, τὸ εἰς ἀκαρτερή τους. ὀδύνας εἰσελθεῖν. Ἐπειδὴ ἐφοβοῦντο τοὺς ὄχλους, δημοσίων ἀδικη
col. 1145–1146page 61 of 200
PG 106:1145χημάτων παγίδας ἱστῶσιν εἰς γὰρ τὴν τῶν Ῥω μαίων ἀρχὴν τῶν πραγμάτων αὐτοῖς μετατεθέντων, ἐπειδὴ εἶδον ὅτι Θευδᾶς καὶ Ἰούδας διὰ τοῦτο ἀπὸ έθανον ἀποστασίαν ἐκ Ρωμαίων μελετήσαντες, εδού λοντο καὶ αὐτὸν εἰς τοιαύτην ὑποψίαν ἐνεγκεῖν διὰ τοῦτο μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτῶν καὶ τοὺς τοῦ Ηρώδου στρατιώτας ἔπεμψαν, διπλοῦν ὁρύττοντας τὸν βόθρον, ἵνα εἰ μὲν ὑπὲρ τῶν Ηρωδιανῶν ἀποκρίνηται, αὐτοὶ ἐγκαλέσωσιν· εἰ δὲ ὑπὲρ αὐτῶν, ἐκεί νος· καίτοι γε ἦν δεδωχὼς τὰ δίδραχμα· ἀλλ' οὐκ ᾔδεσαν ἐκεῖνοι· ἐρώτων δὲ μέσον όχλου, μείζονα ποιοῦντες τὴν μαρτυρίαν· Οίδαμεν ότι ἀληθὲς εἶ Πῶς οὖν ἐλέγετε ὅτι πλάνος ἐστίν; Τοῦτο οὖν καλα κεύοντες λέγουσιν, οὐ λέγουσι δ' ἔτι τὸ συμφέρον, ἀλλὰ, Τί σοι δοκεῖ; Τὸ δὲ εἰπεῖν, ὅτι οὐ βλέπεις εἰς πρόσωπον, περὶ Καίσαρος καὶ Ἡρώδου αἰν τονται. Ἐκ τῶν οἰκείων οὖν στομάτων αὐτοὺς και τακρίναι βουλόμενος λέγει· Τίνος ἡ εἰκών; Ἵνα ἐκείνων εἰπόντων, μὴ δόξῃ οὗτος εἰπεῖν τι. Ἵνα ούτ μὴ εἴπωσιν, ὅτι ᾿Ανθρώποις ἡμᾶς ὑποτάττεις, εἶ πεν καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ· διὸ καὶ ὁ Παῦλος, Απόδοτε πᾶσιν τὰς ὀφειλάς, λέγει. Δύο αἱρέσεις εἰσὶν, ἡ τῶν Φαρισαίων καὶ ἡ τῶν Σαδδουκαίων. Οἱ μὲν Σαδδουκαίοι οὔτε ἀνάστασιν οὔτε ἀγγέλους πιστεύουσιν· οἱ δὲ Φαρισαῖος ὁμολογοῦσιν ἀμφότερα. Διὰ τί ὁ μὲν Ματθαιός φησιν, ότι πειράζων πρώ τησεν οὗτος ὁ νομικός οὕτως· ὁ δὲ Μάρκος φησιν, ὅτι εἰδὼς ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη αὐτῷ, εἶπεν αὐτῷ Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ; Οὐκ ἐναντιούμενοι αὐτοῖς· ἠρώτησεν γὰρ ἐν ἀρχῇ πει ράζων· ἀπὸ δὲ τῆς Χριστοῦ ἀποκρίσεως ἐπηνέθη. ΚΕΦΑΛ. ΚΓ. Τό, Πάντα όσα αν λέγουσιν ὑμῖν οἱ ἱερεῖς ποιεῖν, ποιεῖτε, λέγει. Ἐπειδὴ τὰ τοῦ Θεοῦ λέγω σιν, οὐ τὰ ἑαυτῶν, ἐκείνων μὲν διὰ τούτου τὴν κατα ηγορίαν μείζονα ποιῶν, τούτων δὲ τὴν ἀφορμὴν ἐκκόπτων, ἵνα μὴ διὰ τὴν τῶν διδασκάλων φαυλότητε ἀναιρήσῃ τὴν διδαχήν. Τί σημαίνει τὸ, Δεσμεύουσι, καὶ τὰ ἑξῆς; Τὸ πολύ λὴν μὲν καὶ ἄκραν ἀπαιτεῖν παρὰ τῶν ἀρχομένων βίου ἀκρίβειαν, πολλὴν δὲ αὐτοῖς ἐπιτρέπειν τὴν ἄδειαν. Ο τοὐναντίον τὸν ἄρχοντα ἔχειν χρή· ἐ μὲν τοῖς καθ᾿ ἑαυτὸν ἀσύγγνωστον εἶναι καὶ πικρὸν δικαστήν, ἐν δὲ τοῖς τῶν ἀρχομένων συγγνωμονικών καὶ ἡμερον· οἱ λόγοις μόνοις φιλοσοφοῦντες, ἀσύγ γνωστοι καὶ βαρεῖς, ὡς ἄπειροι τῆς δι' ἔργων δυσ κολίας. Διὰ τί οὐκ εἶπεν ὅτι, Οὐ δύνανται, οὐδὲ θέλουσιν, οὐδὲ πάλιν ὅτι βαστάσαι, ἀλλὰ, δακτύλω κινῆσαι; ὅπερ μεῖζον αὐτοῖς ἔγκλημα γίνεται. Κα! περὶ μὲν τῆς ὠμότητος αὐτῶν ταῦτα. Τί ἐστιν Τὰ φυλακτήρια αὐτῶν πλατύνουσιν, καὶ μεγαλύνουσι τὰ κράσπεδα τῶν πτερυγίων αὐτῶν; Τὰ μὲν οὖν φυλακτήρια μικρά βιβλία εἰσίν. Ἐπειδὴ γὰρ συνεχῶς ἐπελανθάνοντο τῶν εὐεργεσιῶν τοῦ Θεοῦ, ἐκέλευσεν ἐγγραφῆναι μικροῖς βι βλίοις τὰ θαυμάσια αὐτοῦ, καὶ ἐξηρτῆσθαι αὐτὰ
col. 1147–1148page 62 of 200
PG 106:1147τῶν χειρῶν αὐτῶν. Διὰ καὶ ἔλεγεν Εσται ἀσά λευτα ἐν ὀφθαλμοῖς σου, ἅτινα εκάλουν φυλαχτής ρια· τὰ δὲ κράσπεδα σημαίνει κλωσμα δακίνθινον τοῦτο γὰρ ὥσπερ παιδίοις ἐκέλευσε ποιεῖν, καὶ ἐπὶ τῷ ἱματίῳ περὶ τὴν ὡαν περὶ τοὺς πόδας ἀποῤῥάπτεσθαι, ἵνα προσέχοντες ἀναμιμνήσκωνται τῶν ἐν τηλῶν. Δείκνυσιν οὖν αὐτοῖς, οὐκ ἐπὶ τοῖς μεγάλοις εὐτελέσιν. Ειπών, Πατέρα μὴ καλέσητε, οὐ τοῦτο λέγει, ἀλλ᾽ ἵνα γινώσκωσιν τὸν κυρίως Πατέρα, λέγω δὲ τὸν Θεόν· οὕτως χρή νοεῖν καὶ τὸ, Μὴ κληθῆτε Ραββί, καὶ ἀναγκαίοις κενοδοξούντας, ἀλλ' ἐπὶ τούτοις τοῖς Τό, Κλείετε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἔμε προσθεν τῶν ἀνθρώπων, τοῦτο λέγει, ὅτι Αλλους κωλύετε, αὐτοὶ μὴ εἰσερχόμενος. Τί δέ ἐστι, τοὺς εἰσερχομένους; Τοὺς ἐπιτηδείως ἔχοντας εἰσελθεῖν. Πῶς δὲ ἐκώλυον; Διὰ τὸ μηδὲν αὐτοὺς ἐργάζεσθαι ἀγαθόν· ἐκείνους γάρ βλέπων ὁ λαὸς ὡμοιοῦντο αὐτοῖς. Το, Περιάγετε την θάλασσαν καὶ τὴν ξηρὰν ποιῆσαι ένα προσήλυτον· καὶ ὅτ' ἂν γένηται, ποιεῖτε αὐτὸν υἱόν γεέννης διπλότερον ὑμῶν, τοῦτο λέγει, ὅτι οὐδὲ διὰ τὸ μόλις αὐτὸν σαγηνεῦ σκι, καὶ μετὰ μυρίων πόνων τοῦτο αὐτὸ, φείδεσθε αὐτοῦ, ἀλλὰ παρασκευάζετε αὐτὸν υἱὸν γεέννης διὰ τῆς ὑμῶν πράξεως γενέσθαι. Το, υἱὸν γεέννης, δηλοῖ αὐτογέενναν· ὥσπερ, τοὺς υἱοὺς ἀνθρώπων, τοὺς ἀνθρώπους. Τί ἐστιν τὸν ᾿Αποδεκατοῦσε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ ἄνηθον, καὶ τὰ ἐξῆς; Οτι τὰ μικρὰ ἀποδεκατοῦντες, τὰ δὲ μεγάλα οὐδαμῶς· ὥστε διὰ τὸ φανῆναι ότι τὸν νόμον φυλάττετε, οὐ διὰ τὸ ἀπὸ ψυχῆς δοῦναι ἐστι τοῦτο. Οδηγοὺς τυφλῶν καλεῖ αὐτοὺς, ὅτι οὔτε αὐτοὶ τὸ καλὸν ἐγίνωσκον, καὶ ἄλλους ὁδηγοῦντες ἐνέπαιζον. κώνωπα εκάλεσεν τους σωματικούς καθαρμούς μικρὰ γὰρ ἦν καὶ οὐδέν. Κάμηλον δὲ, τὴν κάθαρσιν τῆς ψυχῆς, ὅπερ ἐστὶν ἀρετή· μεγάλη γάρ ἐστιν καὶ ὑψηλὴ, ἧς ἡμέλουν καὶ ἀφανῆ ἐποίουν, ὥσπερ καταπεπωκότες τὰ ψυχικά. Μέλλων δεῖξαι ὡς τῇ ἔνδον καθαρότητι ἀκολουθεῖ καὶ ἡ ἔξω, ἡ δὲ ἔξω οὐκέτι τῇ ἔνδον, λέγει ἀπὸ πράγματος, ὅτι Καθαρίζετε τὸ ἔξω τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἔσωθεν δὲ γέμει ἁρπαγῆς καὶ ἀδικίας· καθάρισον πρῶτον τὸ ἔνδον, καὶ τὰ ἐξῆς. Καὶ τάφους κεκονιαμένους λέγων, ὅμοιον τοῦ που τηρίου νοηθήσεται, διὰ κενοδοξίαν λεγόμενον. Οικοδομεῖτε τοὺς τάφους τῶν προφητών. Οὐχ ὡς οἰκοδομούντων μνήματα, ἀλλ' ὡς ἀντιποιουμένων αὐτῶν καὶ λεγόντων, ὅτι Εἰ ἦμεν ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῶν, οὐκ ἂν ἦμεν κοινωνοὶ τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τοῖς αἵμασιν αὐτῶν. Ἐποίουν δὲ τοῦτο, κρείττονας καὶ ἀγαθοὶ μᾶλλον τῶν πατέρων αὐτῶν φαίνεσθαι βουλόμενοι. Τίνος ένεκεν καταγινώσκει αὐτῶν ὡς υἱῶν ὄντων τῶν φονευσάντων τους προφήτας; οὐδὲ γὰρ ἔγκλημα τοῦτο, ἐὰν μὴ κοινωνῇ τῇ γνώμῃ τοῦ πατρὸς ὁ υἱός
col. 1149–1150page 63 of 200
PG 106:1149ἐκοινώνουν δὲ φονεύοντες· διὰ τοῦτο μέμφεται αύτ τους. Τί ἐστιν τὸ,Πληρώσατε καὶ ὑμεῖς τὸ μέτρον των πατέρων ὑμῶν; Οὐκ ἐπιτάττων τοῦτό φησιν, ἀλλὰ προαναφωνῶν τὸ ἐσόμενον, τοῦτ' ἔστιν τὴν αὐτοῦ σφαγήν. Διὰ τί λέγει αὐτοὺς Γεννήματα εχιδνών; Την κατά κακίαν συγγένειαν αἰνιττόμενος· ὡς ἂν ἔλεγεν, ότι Ὥσπερ ἐκεῖνα ἔοικεν τοῖς γονεύσιν κατὰ τὴν τοῦ τοῦ λύμην, οὕτω καὶ ὑμεῖς τοῖς ὑμῶν πατράσι κατὰ τ φονικὸν ἐοίκατε. Περὶ ποίων λέγει· 'Ιδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω προφήτας καὶ σοφοὺς καὶ γραμματεῖς; Περὶ τῶν ἀποτεί λων καὶ τῶν μαθητῶν αὐτῶν· καὶ γὰρ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν προεφήτευσαν. Τίς δέ ἐστιν οὗτος ὁ Ζαχαρίας περὶ οὗ εἶπεν, Εως τοῦ αἵματος Ζαχαρίου υἱοῦ Βαραχίου; Ο μὲν τὸν Ἰωάννου πατέρα φασίν· οἱ δὲ τὸν προφήτην οἱ δὲ ἕτερόν τινα διώνυμον ἱερέα, ἂν καὶ Ἰωθεί φησιν ή Γραφή. Τό, Οὐ μὴ ἴδητε ἀπ᾽ ἄρτι, περὶ τοῦ καιροῦ λέγει τοῦ μέχρι τοῦ σταυροῦ· τὸ δὲ, Εως ἂν εἴπητε, Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, περὶ τῆς δευτέρας αὐτοῦ παρουσίας λέγει· τότε γὰρ πάντες αὐτὸν προσκυνήσουσιν. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Τί ἐστιν, Εἰς μαρτύριον πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν; Ότι ἐκηρύχθη μὲν πανταχοῦ, οὐκ ἐπιστεύθη δ πανταχοῦ. Τὸ τέλος· ἦτο ἡ τῆς Ἱερουσαλὴμ άλωσις, φησίν, ἀλλ' οὐχ ἡ τοῦ κόσμου συντέλεια. Τί ἐστιν τὸ, Βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως; Τὸν ἐν δριάντα λέγει Τίτου τοῦ ἑλόντος τὴν πόλιν, δ; μετά τὸ λαβεῖν τὴν Ἱερουσαλὴμ ἔστησεν τὸ εἴδωλον εν τοῦ. Βδέλυγμα δὲ ἐρημώσεως, τὸν ἀνδριάντα το τότε ἑλόντος τὴν πόλιν λέγει· ἐρημώσεως δὲ αὐτ λέγει, ὡς ἐρημώσαντα τὴν πόλιν καὶ τὸν ναόν. Τί ἔστιν τὸ, Εὔξασθε μὴ γένηται ἡ φυγὴ ἐ χειμῶνι καὶ ἐν Σαββάτῳ; Ἐν χειμώνι, διὰ τὸ δύσκολον τῆς φυγῆς· ἐν Σαββάτῳ, διὰ τὸν κωλύοντα νόμον οδεύειν τῇ ἡμέρᾳ ταύτῃ. Τί ἐστιν τὸ, Εἰ μὴ ἐκολοβώθησαν αἱ ἡμέρα ἐκεῖναι; Εἰ ἐπὶ πλέον, φησὶν, ἐκράτησεν ὁ πόλεμος τῶν Ῥωμαίων ὁ κατὰ τῆς πόλεως, ἅπαντες δ ἀπώλοντο Ἰουδαίοι. Διὰ δὲ τοὺς ἐκλεκτοὺς ἐκολιδά θησαν αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι· ἐκλεκτούς λέγει τοὺς τ χάριτι ἤδη πιστεύσαντας. Διὰ τί περὶ τῆς ἁλώσεις Ἱερουσαλὴμ οὐ λέγει Ἰωάννης; Ἵνα μὴ δόξῃ τισὶν ἀπὸ τῆς ἱστορίας γεγραφέναι ταῦτα ἢ ὡς ἀκούσες έζησε γὰρ μέχρι πολλοῦ. Ἀλλὰ οἱ πρὸ τῆς ἐνώ σεως τελευτήσαντες, αὐτοὶ ἃ ἤκουσαν ἐκ Χριστο γεγράφασιν. Ἐπειδὴ δύο ερωτήσεις προσήνεγκαν οι μαθητεί τῷ Χριστῷ, μίαν περὶ τῆς συντελείας τῶν Ἱεροσ λύμων, καὶ ἑτέραν περὶ τῆς συντελείας τοῦ κόσμου, εἰπὼν περὶ τῆς τῶν Ἱεροσολύμων τά τε προάγοντε σημεῖα, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ τῷ πάθει, καὶ τὴν ὑπερβα λὴν τοῦ πάθους, καὶ τὴν μετὰ τὸ πάθος ἐπὶ τῇ καλε
col. 1151–1152page 64 of 200
PG 106:1151δώσει τῶν ἡμερῶν ἐκείνων φιλανθρωπίαν τοῦ Θεοῦ, νῦν μεταβαίνει καὶ ἐπὶ τὴν τοῦ κόσμου συντέλειαν τὸ δὲ, τότε, οὐκ ἔστιν ἐμφαντικὸν τοῦ μετὰ τὸ, εὐ θέως, ἀλλὰ μόνον καιροῦ παραστατικόν ἐστιν ἐκεί νου, καθ᾽ ἂν τὰ ῥηθησόμενα μέλλει γίνεσθαι· καὶ τούτῳ κέχρηται πολλάκις τῷ ἰδιώματι ἡ τοῦ εὐαγγελίου Γραφή. Πληρώσας περὶ τῶν Ἱεροσολύμων, εἰς τὴν ἑαυ τοῦ διαβαίνει δευτέραν παρουσίαν, καὶ λέγει τοῖς μαθηταῖς τὰ σημεῖα· εἶτα, Τότε, φησίν, ἐάν τις εἴπῃ, δε ὁ Χριστὸς, μὴ πιστεύσητε. Τὸ δὲ, τότε, οὐ τῆς ἀκολουθίας ἐστὶ τοῦ καιροῦ, ἀλλὰ τὰ τοῦ τότε καιροῦ μόνα· ὅπου γὰρ ἀκολουθίαν ἐβούλετο εἰπεῖν τὸν εὐθέως, λέγει· ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ τὸ, τότε. Οὕτω καὶ ὅτ' ἂν λέγῃ· Εν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις παραγίνεται Ἰωάννης· καίτοι γε μεταξύ γέγονεν ἔτη ἀλλ᾽ ἔθος τῇ Γραφῇ τούτῳ κε χρῆσθαι τῆς ἱστορίας τῷ τρόπῳ. Οὕτω δὴ καὶ ἐνα ταῦθα, τὸν μέσον ἅπαντα χρόνον παρελθὼν ἀπὸ τῆς ἁλώσεως τῶν Ἱεροσολύμων ἕως τῶν προοιμίων τῆς συντελείας τοῦ σύμπαντος κόσμου λέγει, Τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, ότι δε ὁ Χριστός. Πῶς νοητέον τὸν Ὅπου τὸ πτῶμα, ἐκεῖ οἱ ἀετοὶ συναχθήσονται; Τοῦτό ἐστιν, τὸ πλῆθος τῶν ἀγγέ λῶν καὶ τῶν μαρτύρων καὶ τῶν ἁγίων πάντων μετὰ Χριστοῦ εὑρεθήσονται. Εὐθέως δὲ μετὰ τὴν θλίψιν τῶν ἡμερῶν ἐκεί νων, ο ήλιος μεταστραφήσεται εἰς αἷμα. Πότε λέ γει; Μετὰ τὴν τοῦ ᾿Αντιχρίστου ἔλευσιν. Καὶ ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται· οὐκ ἀφανιζόμενος, ἀλλὰ νι χώμενος τῷ φωτὶ τῆς παρουσίας αὐτοῦ. Τὰ δὲ ἄστρα πεσεῖται, ὅτι οὐκ ἔσται αὐτῶν χρεία νυκτὸς οὐκ οὔσης· ἢ μᾶλλον οὐ πεσεῖται, ἀλλὰ τῷ φωτὶ ἀμαυρωθήσεται, ὡς νομίζειν πεσεῖν, καθὼς καὶ ὁ ἥλιος. Περὶ ποίου σημείου λέγει, ὅτι φανήσεται ἐν τῷ οὐρανῷ; Περὶ τοῦ σταυροῦ· ὥστε τοῦ ἡλίου φαιδρότερος ἔσται· φανήσεται δὲ τὴν τῶν Ἰουδαίων ἐπιστομίζων ἄνοιαν. Αναστάντων συλλέξουσιν ἄγγελοι συλλέγοντας δὲ νεφέλαι ἁρπάξουσιν. Περὶ ποίας γενεάς εἶπεν, ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη, ἕως ἂν πάντα ταῦτα γένηται; Οὐ περὶ τῆς τότε γενεᾶς ταῦτα λέγει, ἀλλὰ περὶ τῆς τῶν πιστῶν. Οἶδεν γὰρ γενεάν οὐκ ἀπὸ τῆς τῶν χρόνων ἀκολουθίας, ἀλλ' ἀπὸ τῆς τῶν τρόπων θρη σκείας χαρακτηρίζειν. Ποία γενιά; Ἡ τῶν πιστῶν δηλονότι. "Ινα γὰρ μή τις εἴπῃ ὅτι σημείων καὶ τεράτων ἐπιδεικνυμένων, πάντες κατ' ἐκεῖνο καιροῦ απατηθήσονται, ἐπήγαγεν· Οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γε νεά· οἷον, Πολλοί, φησὶν, πιστοὶ καὶ ἀνεξαπάτητος διαμενοῦσιν καὶ ἐπ' αὐτῆς τῆς συντελείας· ἡ γενεὰ τὸ ἀνθρώπινον γένος, τοῦτ' ἔστιν, ὅτι Πάντα ἃ εἶπον ἐκβήσεται, καὶ ὄψεται αὐτὰ τὸ ἀνθρώπινον. Πῶς νοεῖται τὸ, Ο οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσονται, οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μή; Εὐκολώτερον γάρ, φησίν, ἀφανισθῆναι τὰ πεπηγότα καὶ ἀκίνητα, ἢ τῶν ἐμῶν τι διαπεσεῖν. Εστιν τὸ λέγειν, ὅτι οἶδεν περὶ τῆς ἡμέρας Νου
col. 1153–1154page 65 of 200
PG 106:1153Η ἐκείνης οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ Υιός εἰ μὴ μόνος ὁ Πατήρ διὰ μὲν τὸ λέγειν ἐγ γέλους, επιστομίζει τοῦ μὴ ζητεῖν· διὰ δὲ τοῦ εἰς πεῖν, οὐδὲ ὁ Υἱός, κωλύει μηδὲ ἐννοεῖν. Διὰ τοῦτ μετὰ τὴν ἀνάστασιν λέγει αὐτοῖς· Οὐχ ὑμῶν ἐστα γνώναι χρόνους ἢ καιροὺς, οὓς ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσία ἔθετο ὁ Πατήρ. Οὐκ ἀγνοεῖ οὖν· πῶς γὰρ κ' ε πάντα ἐγένετο, ὃς γινώσκει τὸν Πατέρα, καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ κρυπτά τῶν ἐξεταζομένων; ἀλλ' ἡγεῖται τοῦτο συμφέρον αὐτοῖς. Τότε, φησίν, δύο ἔσονται ἐν τῷ ἀγρῷ· δ εἰς παραλαμβάνεται, καὶ ὁ εἰς ἀφίεται. Αγρός, εί σμος· εἷς οὖν σώζεται, εἷς δ' εἰς πόλεσιν ἀφίετε περὶ τῆς ἁλώσεως τοῦτο καὶ τῆς αἰχμαλωσίας αὐτῶν. Δύο αλήθουσαι ἐν τῷ μύλῳ· μία παραλαμβάνεται, καὶ μία ἀφίεται. ᾿Αληθούσας εκάλεσεν της ἐν πτωχείᾳ διάγοντας. Μία παραλαμβάνεται, τα μία ἀφίεται· ὁμοίως νοεῖται τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ Κ Λουκᾶς, Καὶ δύο ἐπὶ τῆς κλίνης, λέγει, όπερ την μαίνει τοὺς ἐν πλούτῳ. Δείκνυται δὲ διὰ τούτου ότι καὶ πτωχοὶ καὶ πλούσιοι καὶ δοῦλοι καὶ δεσπάσει παραλαμβάνονται καὶ ἀφίενται, εἴτε νοητώς επι αἰσθητῶς διὰ τὴν ἅλωσιν νοηθείη. Διὰ τί οὖν λέγει, Τὴν ἡμέραν καὶ ὥραν; βουλ μενος πάντως έναγωνίους εἶναι. Τί δηλοῖ τὸ, Εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποία ήτα λακῇ ὁ κλέπτης έρχεται; Αντὶ τοῦ, Εἰ δεις, φησίν, οἱ πολλοὶ πότε ἀποθανοῦνται, πάντως ἂν καὶ ἐκείνην μόνην τὴν ὥραν ἐσπούδασαν μετανοήσαι. Εἰπὼν, Τίς ἄρα ὁ πιστὸς δοῦλος; Οὐκ ἀγνών τοῦτο εἶπε, ἀλλ᾽ ἵνα δείξῃ τὸ σπάνιον καὶ πολύτιμο Οὕτως οὖν καὶ τῷ Ἀδὰμ εἰπών· Ποῦ εἶ; οὐκ ἐγκών εἶπεν, ἀλλ᾽ ἵνα αὐτὸν ἐμβάλῃ εἰς ἀπολογίαν, Φρά νιμον καὶ πιστὸν λέγει τὸν δοῦλον ή παραβολή; π στὸν μὲν, ὡς σώζοντα τὸ κεφάλαιον· φρόνιμον ὡς κατεργαζόμενον τὸ τάλαντον. Καὶ ἐπὶ τῶν Σν δόμων διὰ τοῦτο εἶπεν· Καταβὰς ὄψομαι εἰ καὶ τὴν κραυγὴν αὐτῶν συντελοῦνται· εἰ δὲ μή, το γνῶ, ὅπως ἡμᾶς παιδεύσῃ μή ποτε ἀπόφασιν ἐν πράγματι διδόναι, πρὶν τελείως ανακρινόμενον τι πράγματα. Ἐπὶ δὲ τοῦ προφήτου διὰ τοῦτο εἶπεν, Ἐὰν ἄρα ἀκούσωσιν, καὶ, Ἐὰν ἄρα συνώσιν, μπ μὴ δόξῃ ἡ πρόῤῥησις παρὰ τοῖς ἀνοήτοις ἀνατες στιχή τις εἶναι πρὸς παρακοήν. Ἐν δὲ τῷ Εὐαγγείο διὰ τοῦτο εἶπεν· ἴσως εντραπήσονται τον Γιάν μου, ἵνα δείξῃ ὅτι ὤφειλον τοῦτο ποιῆσαι καὶ ἐντρα τῆναι τὸν Υἱόν. Τί δηλοῖ τὸν Ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσι τοῦ καταστήσει αὐτόν; Αντὶ τοῦ, Τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν παρέξει αὐτῷ. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Η παραβολὴ τῶν παρθένων περὶ ἐλεημοσύνης λέγει· ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ πιστοῦ δούλου καὶ τοῦ ἀγνώστε νος, καθολικώτερον περὶ πάσης ὠφελείας λέγει, με εἰς τὸν πλησίον ἐπιδείκνυσθαι χρήν ἐπὶ δὲ αὐτή; περὶ ἐλεημοσύνης. Τί ἐστιν ὁ λέγει ὁ Ἀπόστολος, Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν Κυρίου οὐκ ἔχε
col. 1155–1156page 66 of 200
PG 106:1155Επαινῶ μὲν γὰρ, φησίν, τὸν κατορθοῦντα, οὐκ ἀναγκάζω δὲ τὸν μὴ βουλόμενον, οὐδὲ ἐπίταγμα το πράγμα ποιῶ. Διὰ τί λέγει μωρὰς τὰς παρθένους τὰς πέντε; Διότι τὸν δριμύτερον καὶ πολεμικώτερον τῶν σω μάτων πόλεμον βαστάσαι δυνηθεῖσαι, τὸν κουφότερον τῆς μεταδόσεως τρόπον οὐκ ἐφυλάξαντο. "Οσω τις εἰς τὸ ἧττον ἥττηται, τοσοῦτο μᾶλλον ἀσύγγνωστος διὰ τοῦτο οὖν μωραί. Εἰ δὲ αὗται μωραί, οἱ μηδὲ παρθενίαν φυλάξαντες καὶ πλεονεξία κεκρατημένος, τί κληθήσονται καὶ πείσονται; Αἱ λαμπάδες οὖν σημαίνουσι, τῆς παρθενίας τὸ λαμπρόν· τὸν ἔλεον, τὴν ἐλεημοσύνην· τὸ δὲ χρονίζειν τὸν Νυμφίον, τὸν οὐκ ὀλίγον χρόνον εἰς τὸ φα νῆναι· τὸ δὲ καθεύδειν, τὸν θάνατον· τὸ δὲ περὶ μέσας νύκτας, ἢ ὅτι ἐν νυκτὶ ἡ ἀνάστασις, ἢ ὅτι ἀπροοράτως καὶ ἀγνώστως· τὸ δὲ αἰτῆσαι παρὰ τῶν φρονίμων καὶ μὴ λαβεῖν ἔλεον, ὅτι οὐδεὶς τῶν δι καίων ἐκεῖ τότε προστῆναι τινος δύναται ἢ βοη θῆσαι. Τί ἐστιν τὸ, Πορεύεσθε καὶ ἀγοράσατε; Τοῦτο εἶπεν τῇ παραβολῇ παραμένων, καὶ ὑφαίνων αὐτήν ἢ εἰρωνικῶς νοητέον, ότε, φησίν, οὐκ ἔστιν. Κατ' ἔλλειψιν περιοδικὴν εἴρηται· λείπει γὰρ οὕτως· Καὶ ὁ Κύριος ἐπιτελέσει· ἢ ἡ παραβολὴ οὐ πρὸς ἀνταπόδοσιν, ἀλλ' ὡς αὐτοτελὴς καὶ τοῦ προ ηγουμένου ῥητοῦ αἰτία εἴρηται οἷον Οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν ἐν ᾗ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται. Διὰ τί; Ωσπερ γὰρ ἄνθρωπος ἀποδημῶν, οὕτως ἔρχετα:· ἀπὸ κοινοῦ γὰρ τὸ ἔρχεται· τὸ αἰ φνίδιον δὲ διὰ τοῦτο παρίστησιν τῆς παρουσίας αὐτ τοῦ. Εἶτα ἐξυφαίνει τὸ παράδειγμα. Ος εκάλεσε, φησὶν, τοὺς ἰδίους δούλους, καὶ ἑξῆς· ἔστι δὲ καὶ χωρὶς τοῦ ἀπὸ κοινοῦ τὸ ῥητὸν ὡς ἔχει φράσεως ἐκλαβεῖν· οἷον, Γρηγορείτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε τὴν ἡμέραν οὐδὲ τὴν ὥραν ἐν ᾗ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχε ται. Διατί; Ωσπερ γὰρ ἄνθρωπος ἀποδημῶν ἐκάλεσεν τοὺς ἰδίους δούλους καὶ παρέδωκεν αὐτοῖς τὰ ὑπάρ χοντα αὐτοῦ· καὶ γὰρ ὑποστιγμῆς μὲν κατὰ τὴν Ανάγνωσιν παραλαμβανομένης ἐν τῷ, ἀποδημῶν, τε λείας δὲ ἐν τῷ αὐτοῦ, ἀβίαστος ὁ νοῦς καὶ ἡ τοῦ λόγου σύνταξις. Διὰ τί λέγει ὅτι παραδοὺς τὰ τάλαντα τοῖς δούλοις ἀπεδήμησε "Η τὴν μακροθυμίαν ἐνδεικνύμενος, ή τὸν παρατεταμένον καιρόν, μέχρι τῆς ἀναστάσεως. Τάλαντον οὖν ἡ ἑκάστου δύναμις ἦν ἔλαβε παρά Θεοῦ. Τὸ δὲ, Εδει σε καταβαλεῖν τὸ τάλαντόν μου, τοῦτο λέγει, τὸ εἰπεῖν καὶ παραινέσαι καὶ συμβουλεῦσαι η συμβουλευθῆναι ἡ παραινεθῆναι. ᾿Αργύριον δὲ καλεῖ τα λόγια τραπεζίτας δὲ, τοὺς ἀκούοντας· τόκον δὲ τὴν τῶν ἔργων ἐπίδειξιν καὶ ἐργασίαν ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἀρθῆναι δὲ χελεύει τὸ δοθὲν τάλαντον, τοῦτ᾽ ἔστιν τὸ χάρισμα, ἀπ' αὐτοῦ, καὶ προστεθῆναι τῷ ἔχοντι· λέ γει δὲ περὶ διδασκάλων ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. Διὰ τί ἐρίφους τοὺς ἁμαρτωλούς, πρόβατα δὲ τοὺς δικαίους λέγει; Ὅτι ἐξ ἐρίφων πρόσοδος οὐδεμία, ἐκ δὲ προβάτων πολλή, ἐξ ἐρίου, ἐκ τοκετῶν, ἐκ
col. 1157–1158page 67 of 200
PG 106:1157γάλακτος, ἐκ τυροῦ. Ἀλλὰ τὰ μὲν ἄλογα, ἀπὸ φύ σεως· ἡμεῖς δὲ ἐκ προαιρέσεως. Κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασι λείαν. Οὐκ εἶπεν, λάβετε, ἀλλ' ὡς πατρῶς καὶ ὑμῶν ἤδη ὄντα, Κληρονομήσατε. Τὴν ἐλεημοσύνην λέγει, Ότι οὐκ εδώκατέ με φαγεῖν· καὶ οὐ τοῦτο μόνον εἶχον, ἀλλ' αὐτό γυμνα περιέβαλον· καὶ ὁ κουφότερον ἦν, οὐδὲ ἄλλων του ἐπεσκέψαντο. ΚΕΦΑΛ. Κα'. Τί ἐστιν τὸ Συνήχθησαν οἱ ἀρχιερεῖς; Ελίξει ὅτι τὰ Ἰουδαϊκὰ ἀρχὴν ἐλάμβανεν διαλύεσθαι. Ὁ μὲν γὰρ Μωσῆς ἕνα εἶναι ἀρχιερέα ἐκέλευσεν· καὶ τελευτήσαντος, τότε ἕτερον γίνεσθαι. Τότε δὲ πολλὰ ἦταν ἀρχιερεῖς· ἐνιαύσιοι γὰρ ἐγίνοντα· καὶ τῶν σαφέστερον δηλοί Λουκάς, Ἐξ ἐφημερίας αὐτὰ εἶναι 'Αβια λέγων, περὶ τοῦ Ζαχαρίου διαλε μένος. Τί λέγουσιν, Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, ἵνα μὴ θόρυβος γένηται ἐν τῷ λαῷ; Εδεδοίκεισαν γὰρ τὸν ἱπὸν ὅτι πίστιν εἶχον εἰς Χριστόν· διὸ καὶ τὴν ἑορτὴν ἀνέμενον παρελθεῖν. Διά τί ἐν οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ τοῦτο μητ μονεύει γενέσθαι; Ἵνα δείξῃ πόθεν παροῦσε ἡ γυνή τῷ Χριστῷ προσῆλθεν, ἐκ τοῦ ἐκεῖνον ἐσθῆναι καὶ καὶ τὴν φήμην εἶναι. Η γυνή αὕτη δοκεῖ μὲν εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς ἅπασιν, οὐκ ἔστι δέ· ἀλλ' ἡ παρὰ μὲν τοῖς τρισί, μία τις εἶναί μοι δοκεῖ καὶ ἡ αὐτή· οὐκέτι δὲ καὶ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ ἐστὶν ἡ αὐτῇ, ἀλλ' ἑτέρα τις θαυμαστὴ ἡ τοῦ Λαζάρου ἀδελφή, Διὰ τί οὐ δημοσίᾳ, ἀλλ' ἐν οἰκίᾳ ἔρχεται ἡ πόρη Ἐπειδὴ αἰσχροτάτη ἦν καὶ ᾐσχύνετο ἐπὶ ὄχλου· ε γὰρ ὡς ἡ αἱμόρρους, ἢ ὡς ἡ χήρα, ἢ ὡς ἡ Μάρθα απαντῇ. Διὰ τί ταῖς θριξὶν ἀπέμασσεν; Ἐπι πλέον ἢ κατὰ ἄνθρωπον αὐτὸν ἐτίμα· δ τιμιώτερ είχε προσφέρουσα τὴν ἑαυτῆς κεφαλὴν ἀντὶ απ δόνος. Διὰ τί ἀγανακτοῦσιν οἱ μαθηταὶ λέγοντες· Εἰς εἰ ἡ ἀπώλεια αὕτη; Ἐπειδὴ περὶ ἐλεημοσύνης ήκουσε πολλά συνεχώρησε δὲ καὶ κατὰ τῆς κεφαλῆς αὐτό χεθῆναι τὸ μύρον, ἀπὸ πολλῆς συγκαταβάσεως. Διὰ τί λέγουσιν αὐτοῖς τό, Ἐδύνατο, επετίμησεν αὐτοῖς; ἵνα μὴ τῆς γυναικὸς τὴν σπουδὴν καὶ τὴν πίστιν εἰς τὸ ἐξαπορηθῆναι ἐμβάλωσιν. Διὰ τί οὐδένα ἆθλον πνευματικὸν τέθεικε, ἀλλὰ τὴν εἰς ἀεὶ μνήμην; Επειδή ήρκει τοῦτο καὶ περὶ ἐκείνων πεῖσαι θαῤῥεῖν αὐτήν. Εργον καλὸν εἰρ γάσατο, ὡς εἶπεν Χριστός· εὔθηλον ὅτι καὶ μισθ ἄξιον λήψεται. Τὸ δὲ εἰπεῖν, Εἰς τὸν ἐνταφιασμέν μου ἐποίησεν, τοῦτο εἶπεν προλέγων τὸ πάθος, ὡς πάντως εἰδὼς καὶ τοῦτο ἀναμιμνήσκων αὐτοῖς. Τίνος χάριν εἶπεν· Τότε πορευθεὶς Ἰούδας εἰς τῶν δώδεκα ὁ λεγόμενος Ισκαριώτης; Ίνα δείξη ὅτι οὐδὲ ἡ πίστις τῆς γυναικὸς ἔκαμψεν αὐτόν. Δύ δεκα, εἶπεν, ἵνα δείξῃ ὅτι ἐκ τῶν κορυφαίων δι' Ἰούδαν δὲ Ισκαριώτην εἶπεν, ἐπεὶ καὶ ἄλλο; ξε
col. 1159–1160page 68 of 200
PG 106:1159Ἰούδας. Διὰ οὖν τῆς ἐπωνυμίας χωρίζει αὐτὸν, ἵνα μὴ δόξῃ ἐκεῖνος εἶναι. Χρὴ δὲ εἰδέναι, καὶ αὐτομάτῳ κινήσει τοῦτο ποιεῖ καὶ χρυσίου ὀλίγου. Πρώτην τῶν Αζύμων τὴν πρὸ τῶν Ἀζύμων φησίν· ειώθασι γὰρ ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ἀεὶ ἀριθμεῖν τὴν ἡμέραν, καὶ ταύτης μνημονεύειν, καθ' ἣν ἐν τῇ Εσπέρᾳ τὸ Πάσχα ἔμελλεν θύεσθαι· τῇ γὰρ πέμπτῃ τῶν Σαββάτων προσῆλθον· καὶ ταύτηνὁ μὲν τὴν πρὸ τῶν Ἀζύμων καλεῖ, τὸν καιρὸν λέγων καθ' εν προσῆλθον· ὁ δὲ οὕτω λέγει· "Ηλθεν δὲ ἡ ἡμέρα τῶν Ἀζύμων, ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ Πάσχα· ὁ δὲ ἄλλος εὐαγγελιστής τὴν ἑσπέραν λέγει· ἀπὸ γὰρ τῆς ἑσπέρας ἤρχετο τὸ Πάσχα. Διὰ τί ἐρωτῶσι που ποιήσουσιν τὸ Πάσχα; Διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν κατ αγώγιον μήτε οἰκίαν. Διὰ τί ἐπιτελεῖ τὸ Πάσχα; Ινα δείξῃ ὅτι μὴ ὑπεναντίας τῷ νόμῳ ἐστίν. Διὰ τί πρὸς ἄγνωστον πέμπει ἄνθρωπον; Δεικνύς ὅτι πάντα ὑπακούει· καὶ εἰ ἤθελεν, οὐδὲ ἔπαθεν. *Ανω γὰρ τὴν διάνοιαν τοῦ μὴ γνωρίζοντος πείσα;, ὥσπερ καὶ τοῦ κυρίου τῆς ὄνου, πῶς οὐκ ἂν τοὺς σταυρωτὰς ἔπεισεν, εἰ ἐβούλετο; Ἐγὼ δὲ οὐ θαυ μάζω μόνον ὅτι ἄγνωστος ἂν ὑπεδέξατο, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ κίνδυνον ὑφορώμενος κατεφρόνησε σημεῖον δὲ αὐτοῖς δίδωσι τὸν τὸ κεράμιον βαστάζοντα, ἐπειδὴ τὸν τόπον ἡγνόουν. Τό, Ρίψον τὰ χρήματα, οὐ κελεύοντός ἐστιν, ἀλλὰ συμβούλου ὄντος. Ο πορνεύσας πρὸ νόμου καὶ ἐν νόμῳ καὶ μετὰ νόμον, πολλὴν ἔχει τὴν διαφορὰν καὶ τοῦ ἁμαρτήματος καὶ κατα κρίματος. Επόρνευσεν τις ἱερεὺς ὤν· ἐπόρνευσεν τινος ἱερέως θυγάτηρ· ἡ μὲν ἀνῄρητο, ἡ δὲ κατ επρήθετο· οὐ μόνον ὡς πλέον, οἶμαι, διδαχθεῖσα, ἀλλὰ καὶ τὸν ἱερέα δεικνῦσα ὅση ή κατάκρισις, μᾶλλον εἰ ἐκεῖνος πορνεύσειεν. Επορνεύθη τις βιαίως, επορνεύθη τις πλουσία, πενομένη· πολὺ τὸ διάφορον. Επόρνευσέν τις ἀβάπτιστος, βεβαπτισμένος πολὺ τὸ μέσον τούτων. Διὰ τί εἶπεν, Εἰς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με; Βου λόμενος αὐτὸν μὴ αἰσχυνθέντα καὶ ἀπογνόντα, ὡς ἤδη νοηθέντα, μετανοῆσαι καὶ διασῶσαι αὐτόν. Καὶ διὰ τί αὐτὸν ἐξεκάλυψεν; Επειδὴ ἔλεγον· Μήτι ἐγώ εἰμι, Κύριε; καὶ ἀπετεθνήκεσαν τῷ δέει· ἵνα μὴ τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ καταποθῶσιν. Τίνος ένεκεν μετ' αὐτοῦ ἔβαπτεν ὁ προδότης; Ἀπὸ πολλῆς ιταμότητος· οὐδὲ γὰρ λοιπὸν ἐτίμα τὸν Διδάσκαλον. Χριστὸς δὲ ἐκαρτέρει, λανθάνειν βουλόμενος, ἵνα διὰ τούτου ἐπιστρέψῃ αὐτόν· ἢ καὶ ἡμᾶς παιδεύων μακροθυμεῖν πρὸς ἀναισχυντοῦντας. Διὰ τί λέγει, Ὁ μὲν Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου υπάγει, καθώς γέγραπται περὶ αὐτοῦ; Προσέθηκεν τό, γέγραπται, ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀσθένειαν εἶναι τὸ πράγμα· ἔτι δὲ καὶ τὸν προδότην διορθούμενος ἵνα νομίσας ἀποκείμενον αὐτῷ τὸ παθεῖν, ὡς μὴ τὸ πᾶν πταίσας, αὐτὸς καμφθῇ πρὸς μετάνοιαν. Ποίῳ σκοπῷ λέγει Ἰούδας τὸ, Μήτι ἐγώ εἰμι; Αναισχύντῳ καὶ ὑπόπτῳ συνειδήσει τυπτόμενος. Διὰ τί οὕτως εἶπεν Χριστός, Σὺ εἶπας, ἀλλ' οὐχὶ, Ο μιαρὰ καὶ ἀχάριστε; 'Ανεξικακίας ὅρους ἡμῖν τιθεις. Διὰ τί ἐγκαλεῖται Ἰούδας, τὰ γεγραμμένα
col. 1161–1162page 69 of 200
PG 106:1161παρὰ προφητῶν ποιήσα;; Ἐπειδὴ οὐταύτῃ τῇ γνώμη τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλὰ πονηρά προαιρέσει χρὴ γὰρ τὸν σκοπὸν ἐξετάζειν πανταχοῦ. Διά τί εὐκ ἐρωτ ἐξ ἀρχῆς ὁ Ἰούδας, Μή τι ἐγώ εἰμε; ἀλλ' ὡς ἔσχα τος; Εδόκει τέως λανθάνειν· τὸ δὲ εἰπεῖν, ἃ δ δάσκαλε, διασύροντος τοῦτό ἐστι καὶ ἰταμοῦ. Πῶς ὁ Ματθαῖάς φησιν καὶ οἱ ἄλλοι τῶν εὐαγγελιστών, ὅτι ὅτε συνετάξατο περὶ τῆς προδοσίας ὁ.;, τότε αὐτὸν ὁ διάβολος εἷλεν, ὁ δὲ Ἰωάννης λέγε ἔτι, Μετὰ τὸ ψωμίον εἰσῆλθεν εἰς αὐτὸν ὁ Σατα νᾶς; Οτι διακωδωνίσας αὐτὸν ἐν τῇ ἀρχῇ καὶ ταῖ ραν ποιησάμενος, οὕτω τελείως εἰσῆλθεν· ὥστε τὸ ἀμφότερα ἀληθῆ ἐστιν. Τοσοῦτον ἦν ἀμεταμέλητη ὁ Ἰούδας, ὅτι καὶ τῆς κοινωνίας μεταλαχών έμεινεν ἀσυνείδητος. "Οθεν τοῦτο δηλῶν ὁ Ἰωάννης Ελεγει, ? ὅτι Μετὰ τὸ ψωμὸν εἰσῆλθεν εἰς αὐτὸν ὁ Σατανάς, Πο Διὰ τί εἰ τὸ Πάσχα ἤσθιον, παρανόμως ήσθιον; Ο γὰρ ἀνακειμένους ἔδει φαγεῖν· ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τῷ ἐσθίειν τὸ Πάσχα ἀνέκειντο, ἀλλὰ μετὰ τὸ φαγεῖν αὐτὸ, λαν τὸν ἑστιώμενοι. Διὰ τί ἐν τῷ Πάσχα κλᾷ τὸν ἄρτον; Ἵνα μάθωμεν καὶ τῆς Παλαιᾶς αὐτὸν ὄντα νομοθέτην, καὶ τὰ ἐν τῇ χάριτι διὰ νόμου σκιαγραφηθέντα. Μετὰ τὸ φαγεῖν τὸ ὀνομικὸν Πάσχα, είτουν την ἀμνὸν, οὕτω παραδίδωσι τὸ τῆς χάριτος Πάσχα επ τοῦ ἄρτου. Αἷμα δὲ Καινῆς Διαθήκης λέγει, ὡς της Παλαιάς αἷμα μὲν ἐχούσης, ἀλλ᾽ ἐξ ἀλόγων· λέγει δὲ καὶ τὴν αἰτίαν τῆς κενώσεως τοῦ αἵματος· Ὑπὲρ πολλών, φησίν, ἁμαρτωλῶν ἐκχυνόμενον. Διὰ τί λέγει, Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν; ἐκεῖνο, φησίν, εἰς τὴν τῆς Αἰγύπτου μνήμην καὶ ἔξοδον, οὕτω νῦν εἰς τὸν ἐμὸν θάνατον, καὶ τὴν ὑμῶν δι' ἐμοῦ ἐκ πλάνης έξοδον. Πῶς νοεῖται τὸ, Απάρτι οὐ μὴ πίω ἐκ τοῦ γεν νήματος τῆς ἀμπέλου ταύτης, ἕως αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρός μου· ἱηλά δὲ τὴν βασιλείαν τοῦ Πατρὸς τὴν ἑαυτοῦ ἀνάστασιν γέννημα δὲ τῆς ἀμπέλου, τὸν οἶνων· ἕως οὗ, τ σὶν, ἐκ νεκρῶν ἀναστῶ, οὐ μὴ πίω· ἔπιεν τ μετὰ τὴν ἀνάστασιν. ἵνα μὴ φάντασμα αὐτὸν νομό σωσιν. "Οθεν καὶ ἐν Πράξεσι γράφει· Οίτινες σιν εφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῷ. Βασιλείαν Πα τρὸς ἐνταῦθα τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ ὁ Δεσπότης καλεῖ· καινὸν δὲ πιεῖν τὸ ποτήριον, τοῦτ' ἔστι καινο καὶ παραδόξω;· οὐ γὰρ, ὡς πρότερον, τοῦ σώματο βρώσεως δεομένου κατὰ φύσιν καὶ πόσεως, ἀλλ᾽ ὑπερφυῶς ἀφθαρτισθέντος ἤδη καὶ μηδενὸς δεομέν.. τὸ σύνολον. Διὰ τί τὸ, Ὑμνήσαντες δὲ ἐξῆλθον, κεῖται; Αντί του, Μετ' εὐχαριστίας καὶ δοξολογίας ἔλαβαν την κοινωνίαν. Διὰ τί εἰς τὸ ὄρος ἐξῆλθεν; Ἵνα μὴ δόξη κρύπτεσθαι· ἔσπευδεν γὰρ ἐπὶ τὸν τόπον ἐλθεῖν τὸν καὶ Ἰούδα γνώριμον. Διὰ τί λέγει τὸ, Πάντες σκανδαλισθήσεσθε ἐκ ἐμοί; Ὁμοῦ μὲν καὶ τὴν πρόγνωσιν δηλῶν, ὑμῖ δὲ καὶ τοὺς σκανδαλισθησομένους ἐννοῶν. Διὰ τί λέγει, ὅτι "Οψομαι ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλ
col. 1163–1164page 70 of 200
PG 106:1163λαίαν Ἵνα τοῦ φόβου ἀπαλλάξῃ· μακρὰν γὰρ τῶν Ἰουδαίων ἦν ἡ Γαλιλαία. Διὰ τί ἀφίησιν τὸν Πέτρον πεσείν; "Ινα μὴ αὐθάδης εἴη, μηδὲ αὐτῷ θαῤῥῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν καὶ οἱ ἄλλοι ἰδόντες, παύσονται θαρ ρεῖν ἑαυτοῖς· καὶ ἵνα συγχωρηθεὶς ὡς ἀπόστολος τοῖς πταίσασι συγχωρήσῃ. Διὰ τοῦτο οὖν τῆς ἄνωθεν ροπῆς ἐγυμνώθη, τὴν φύσιν αὐτοῦ ἐλέγχοντος τοῦ Θεοῦ. Διὰ τί εὔχεται χωρίς των μαθητῶν; Κατ' ιδίαν εὔχεσθαι ἡμᾶς διδάσκων. Διὰ τί τοὺς τρεῖς μόνους παραλαμβάνει τότε; Ως τῆς δόξης αὐτοῦ θεωρούς· καὶ ἵνα οἱ ἄλλοι ὡς ἀτελέστεροι μὴ καταπέσωσιν. Ενεκεν τίνος εὔχεται; ἵνα μὴ ὑπόκρισις εἶναι δοκῇ τὸ πρᾶγμα· ἐπιρρέουσι δ' ιδρώτες δι' αὐτὴν ταύτην τὴν αἰτίαν. Διὰ τί λέγει, Προσεύχεσθε ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν; Παιδεύων μὴ ἀπαυθαδιάζεσθαι, ἀλλὰ συντετρίφθαι τὴν διάνοιαν. Τρίτη εὐχὴ τὸ, Γενηθήτω τὸ θέλημά σου· δει κνὺς ὅτι σφόδρα συνάδει τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅτι πανταχοῦ τούτῳ ἔπεσθαι δεῖ καὶ ἐπιζητεῖν. Προσηύξατο τρίτον, δεικνὺς ὅτι ἄνθρωπός ἐστιν· τὸ γὰρ δεύτερον καὶ τρίτον ἐν τῇ Γραφῇ βεβαιώσεώς ἐστι δεικτικών. Διὰ τί ἦλθεν ἐκ δευτέρου πρὸς αὐτούς; Καὶ ἀγω νιῶν ὡς ἄνθρωπος περὶ τοῦ θανάτου, καὶ ἐλέγξαι αὐτοὺς βουλόμενος· ὅτι οὕτως κατεβαπτίσθησαν, ὡς μηδὲ τῆς παρουσίας αὐτοῦ αἰσθέσθαι. Διὰ τί δὲ οὐ διυπνίζει αὐτούς; Ως μὴ πλῆξαι πεπληγότας. Διὰ τί λέγει, ὅτι Καθεύδετε λοιπὸν καὶ ἀνα παύεσθε; καὶ μὴν τότε γρηγορῆσαι ἔδει ἀλλὰ δεικνὺς ὅτι οὐκ οἴσουσιν οὐδὲ τὴν ὄψιν· καὶ ὅτι δεῖ πάντως ἤδη αὐτὸν παραδοθῆναι, τοῦτό φησιν. Διὰ τί λέγει, Εγείρεσθε, ἄγωμεν ἐντεῦθεν, ἰδοὺ ἤγγικεν ὁ παραδιδούς με; Ἵνα δείξῃ ὡς οὐκ ἔφευε γεν, ἀλλὰ μᾶλλον προσέτρεχεν αὐτῷ· ἵνα μάθωσιν ὡς οὐκ ἀσθένεια, ἀλλ' οἰκονομίας ἦν τὸ ὅλον ἢ ἀπὸ γῆς εἰς οὐρανὸν λέγων καὶ τοὺς τότε καὶ τοὺς νῦν ἐγείρεσθαι. Τὸ μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων εἶπεν ἐλθεῖν ἀπὸ τῶν ἱερέων, διδάσκων ὡς τοιαῦτα ἦν τὰ ἱερατικὰ αὐτῶν σκεύη καὶ κωμωδῶν αὐτούς. Διὰ τί σημεῖον δέδωκεν ὁ προδότης; Διότι πολλάκις κατασχεθείς, διῆλθεν διὰ μέσου αὐτῶν. Διὰ τί εἶπεν, Εταιρε ἐφ᾽ ᾧ πάρει; Τὸ μὲν, ἑταῖρε, εἶπεν, ὥστε ἐντρέψαι αὐτόν· τὸ δὲ, ἐφ᾽ ᾧ πάρει; ὅτι οὐχὶ ἀγάπης σκοπῷ τοῦτο δρᾷς, ἀλλὰ πονηρά γνώμῃ. Πόθεν εἶχεν μάχαιραν Πέτρος; Ἀπὸ τοῦ δείπνου τοῦ νομικοῦ· ἀρνίον γὰρ ἔφαγε. Τίνος χάριν εἶπεν, ὅτι Πάντες οἱ λαβόντες μά χαιραν, ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται; Τοὺς μαθητάς παραμυθούμενος τῇ τιμωρίᾳ τῶν ἐπιβουλευόντων ἐγὼ δὲ λέγω ὅτι καὶ πολλοὶ τοῦτο πάσχουσιν οἱ δρῶντες· εἰ δὲ τὸ, πάντες, πρόσκει ται, ἀντὶ τοῦ, οι
col. 1165–1166page 71 of 200
PG 106:1165πολλοί, χρή νοεῖν· καὶ οἱ ἔξω γάρ, οιωνοίσί τε πάσι, λέγοντες, ἀντὶ τοῦ, πολλοῖς, νοοῦσιν αὐτό. Πρὸς Καϊάφαν αὐτὸν ἀπήγαγον, ἐπειδὴ ἐκεῖνος ἐν ἱερεύς· οὕτω δὲ ἐνυκτέρευον καὶ ἡγρύπνουν ἐπὶ τούτῳ, ὡς μὴ φαγεῖν τότε τὸ Πάσχα, ἀλλ' ἐν ἑτέρα ἡμέρᾳ· διὸ καὶ ἐν τούτῳ τὸν νόμον ἔλυσαν δι' ἐπιθε μίαν σφαγῆς· εἶπεν γὰρ ὁ Ἰωάννης ὅτι πρωΐα ἦν, καὶ ἐπήγαγεν, Οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πραιτώριον, ἵνα μὴ μιανθῶσιν, ἀλλ᾽ ἵνα φάγωσιν τὸ Πάσχα οὐ γὰρ ἂν ὁ Χριστὸς παρέβη τὸν νόμον φαγὼν αὐτὸ τῇ ἑσπέρα πρὸ τοῦ δέοντος. Πῶς εἰσι ψευδομάρτυρες οἱ κατὰ Χριστοῦ; Απ τοῦ λέγειν αὐτούς· Δύναμαι καταλῦσαι τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ· Οὐ γὰρ εἶπεν οὕτως, ἀλλὰ, Λύσατε τίτ ναὸν τοῦτον· οὔτε δὲ πάλιν περὶ τοῦ ναοῦ εἶπεν, ἀλλὰ περὶ τοῦ σώματος αὐτοῦ· ὁ δὲ μαρτυρῶν, τὸν νοῦν τοῦ λεγομένου ῥητοῦ εἰδέναι θέλει. Διὰ τί ἐσιώπα ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως ερωτώμενος, Οτι ἀνόητα ἦν τὰ τῆς κρίσεως, οὐδενὸς ἀκούοντας ἄλλου κριτοῦ ἢ συγκριτοῦ· καὶ γὰρ τὸ μὲν σχέμι δικαστηρίου ἦν μόνον, ὁ δὲ τρόπος ληστών. Διέρρηξεν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, σφοδροτέραν την κατηγορίαν ποιῶν, καὶ μέγα κακὸν δεῖξαι βουλόμενος τὸ εἰρημένον. Γίνονται οὖν αὐτοὶ καταδικάζοντας, αὐτοὶ κρίνοντε;, αὐτοὶ ψηφιζόμενοι, πάντα αίτι γινόμενοι. Διὰ τί λάθρα οὐκ ἀνεῖλον αὐτόν; Ἐπειδὴ ἐβούλοντο καὶ τὴν δόξαν αὐτοῦ διαβαλεῖν· ὅτι δὲ ἐξουσίαν εἶ χον καὶ αὐτοὶ μόνοι αὐτὸν ἀνελεῖν, ἄκουσον τι Πιλά τος λέγει· Λάβετε αὐτὸν καὶ κατὰ τὸν νόμον ὑμῶν κρίνατε αὐτόν. Διὰ τί ἀναιρεῖν μέλλοντες αὐτὸν, ἐνέπτυον εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ; Διὰ τὴν ἀκόλαστον τρόπον αὐτῶν καὶ τὸν πολὺν φθόνον. Παίοντες ἔλεγον· Προφήτευσον ἡμῖν εἰς ἐστιν ὁ παίσας σε· τοῦτο δὲ ἐποίουν διὰ τὸ λέγεσθαι αὐτὸν προφήτην· ἕτερος δὲ τῶν εὐαγγελιστών φησιν ἐπι περιβάλλοντες τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τῷ ἱματίῳ, ταύτα ἐποίουν. Πῶς ὁ μὲν Ματθαιός φησιν, ὅτι εἶπεν ὁ Χριστὸς το Πέτρψ· Πρὶν ἀλέκτορα φωνήσαι τρὶς ἀπαρνήσι με; ὁ δὲ Μάρκος λέγει ὅτι ὅτε ἅπαξ ηρνήσατο, τότε πρῶτον ἐφώνησεν ὁ ἀλεκτρυών· ὅτε δὲ τρίτον, τὸ δεύτερον; πῶς οὖν εὑρεθήσονται ἀληθῆ ἀμφότερα, Επειδή καθ' ἑκάστην ἀγωγὴν καὶ τρίτον καὶ τέταρ τον φωνεῖν εἴωθεν ὁ ἀλεκτρυών, δηλῶν ὁ Μάρκες ὅτι οὐδὲ ἡ φωνὴ αὐτὸν ἐπέσχεν, καὶ εἰς μνήμην ἤγαγε, τοῦτό φησιν· τοσοῦτον δὲ ἦν ἀποτεθνηκὼς τὴν δέει, ὅτι οὐδὲ ἐμνήσθη τοῦ λεχθέντος· καὶ τοῦτο ὁ Λουκᾶς δηλῶν, ὅτι Ενέβλεψεν εἰς αὐτὸν ὁ Χρ στὸς, εἶπεν. Διά τί λέγει, ὅτι Εξελθὼν ἔξω ἔκλαυσεν αι κρῶς; Επειδὴ φανερῶς οὐκ ἐτόλμα κλαύσαι, ἵνα με κατηγορηθῇ ὡς μαθητής. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Διὰ τί ἀπέστρεψεν τὰ ἀργύρια; Ἐπειδὴ οὐκ ἔφε ρεν τὸ συνειδός μαστίζον αὐτόν. Τὸ εἰπεῖν τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς πρεσβυτέρου,
col. 1167–1168page 72 of 200
PG 106:1167Σὺ δψει, μέγιστον αὐτοῖς ἔγκλημα καὶ τοῦτο φαίνονται γὰρ μαρτυροῦντες τῇ τόλμῃ· καὶ κατα κρίνουσι μὲν τὸν Ἰούδαν, ὑπὸ δὲ τοῦ πάθους οὐκ ἀναχαιτίζονται· κατακρίνονται δὲ καὶ ἐκ τοῦ μὴ βαλεῖν αὐτὰ εἰς τὸν κορδωνᾶν, ἀλλ' ἀγοράσαι τόπον εἰς ταφὴν τῶν ξένων, ἀπὸ φόνου εὐποιίαν ποιοῦντες ὃς ἀγρὸς κηρύττει ἀεὶ τὸ πρᾶγμα ἐλέγχων αὐτούς. Διὰ τί οὖν ἀγξάμενος ὡς μὴ μετανοήσας νομίζεται; Οτι προεξήγαγεν αὐτὸν τῆς μετανοίας, ἵνα μηδὲν ἐντεῦθεν καρπώσηται. Διὰ τί οὐ λέγουσιν τῷ Πιλάτῳ ὅσα οἱ μάρτυρες εἴ πον, ἀλλ' εἰς δημόσια εγκλήματα τὴν κατηγορίαν ποιοῦσιν; Ἐπειδὴ ἐγίνωσκον ὡς ὁ Πιλάτος οὐδὲν ἔχει τὰ νόμιμα αὐτῶν. Ὁ Χριστὸς ἐρωτηθεὶς, Εἱ σὺ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἶπεν· Σὺ εἶπας; Διὰ τοῦ εἰπεῖν, Σὺ εἶπας, ὡμολόγησεν εἶναι βασιλεύς, ἀλλ' ἐπουράνιος· 8 καὶ ἀλλαχοῦ σαφέστερον ἔλεγεν πρὸς αὐτοὺς, ὅτι 'Ἡ ἐμὴ βασιλεία οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου. Βραχέα ἀποκρίνεται, καὶ πάλιν σιγᾷ ἀπὸ γὰρ τῆς παντελούς σιγῆς δόξαν αὐθαδείας δέξασθαι εἶχεν· ἐκ δὲ τοῦ πολλὰ λέγειν, οὐ πεῖσαι αὐτοὺς ἔμελλεν ἐτύφλωττον γὰρ ἐχόντες. Διὰ τί οὐκ εἶπεν, ὅτι Φόρους δέδωκα, καὶ ἑτέρους καταβαλέσθαι ἐκέλευσα, καὶ ἡνίκα ήθελόν με ποιῆσαι βασιλέα, ἔφυγον; "Οτι διεφθαρμένον ἦν αὐτῶν τὸ δικαστήριον. Ο Πιλάτος ἐθαύμασεν τὴν ἐπιείκειαν ἐκ τῆς σι γῆς· ἐπειδὴ δὲ ἐβούλετο αὐτὴν ἀπολογούμενον ἀπαλ λαγῆναι, διὰ τοῦτο εἶπεν· Οὐκ ἀκούεις πόσα σου καταμαρτυροῦσιν; Ἐπειδὴ δὲ πάλιν οὐδὲν ἀπὸ εκρίθη, ἕτερον μηχανᾶται, ἵνα ὡς κατάδικον χαρίσωνται αὐτὸν τῇ ἑορτῇ κατὰ τὸ ἔθος αὐτῶν· οὕτως τὸν κριτὴν μᾶλλον παρακαλοῦντα οὐχ ὑπήκουον οἱ ὑπὸ χεῖρα, ἀπὸ πολλῆς παρανομίας καὶ φθόνου. Διὰ τί λῃστὴν εἰπὼν, προσέθηκεν εἰπεῖν καὶ, ἐπίσημον; Ὥστε μηδὲ σκιᾶς ἀπολογίαν καταλιπεῖν, ὅτι τοιοῦτον ὑπὲρ τοιούτου αντηλλάξαντο. Διὰ τί οὐχ ὁ Πιλάτος ὁρᾷ τὸ ὄναρ, ἀλλ' ἡ γυνή; "Η ὅτι ἀξία ἦν μᾶλλον ἢ ὅτι αὐτὸς εἰ εἶδεν, οὐκ ἂν ἐπιστεύθη ὡς βουλόμενος ἀπολῦσαι αὐτόν· ἢ οὐδ᾽ ἂν ἐξεῖπεν· κριτὴς γὰρ ἦν· καὶ ἵνα ὁ ἀνὴρ πάθῃ τὴν ψυχὴν διὰ τὴν γυναῖκα· καὶ ἵνα, ὡς γυνή, κατάδηλον ποιήσῃ πᾶσι καὶ γνωσθῇ. Οὐ σταυρῶσαι μόνον θέλοντες, ἀλλὰ καὶ πονηρὰν αὐτῷ βουλόμενοι περιθεῖναι δόξαν· ἐνόμιζον γάρ κατασκευάζειν ἐκ τούτου ὅτι τοῦ λῃστοῦ χείρων ἦν καὶ οὕτω παράνομος, ώς μήτε ἑορτῆς ἀξιώμαν, σώ ζεσθαι· πάντα γὰρ τούτου ἕνεκεν ἐποίουν ὥστε αὐτοῦ τὴν ὑπόληψιν διαβάλλειν· διὰ τοῦτο καὶ τοὺς δύο λῃστὰς αὐτῶν συνεσταύρωσαν· ἀλλ' ἡ ἀλήθεια οὐ μόνον οὐ συνεσκιάζετο, ἀλλὰ καὶ μειζόνως διέλαμπεν. Καὶ διὰ τοῦ, Τί οὖν ποιήσω αὐτόν; ἐντρέπει αὐτοὺς, καὶ κυρίους ἐκείνους μᾶλλον ἢ αὐτὸν ποις ται τῆς ψήφου. Εἰ καὶ τὰς χεῖρας ένιψεν ο Πιλάτος ἀθῶον ἑαυτὸν ἀποκαλῶν, ἀλλ' ὅμως ὑπὸ μαλακίας καὶ ἀνανδρείας
col. 1169–1170page 73 of 200
PG 106:1169τοῦτο διεπράττετο· ἔδει γὰρ μὴ παραδοῦναι αὐτὸν, ἀλλ' ἐξαρπάσαι, καθὰ καὶ ὁ ἑκατονταρχῆς τὸν Παῦ λον ὕστερον· διὰ τοῦτο καὶ ἔγκλημα προσάπτει αυτ τῷ ὁ Χριστὸς λέγων, ότι Μείζονα ἁμαρτίαν ἔχει ὁ παραδιδούς με σοί· ὥστε οὐδὲ ἐκεῖνος ἔξω ἦν αμαρτίας. Τίνος ένεκεν ἐφραγέλλωσιν παραδιδούς ἵνα στην ρωθῇ; Σχήμα περιτιθέναι καταδίκου τῇ κρίσει βου λόμενος. Διὰ τί μέσον αὐτὸν τῶν λῃστῶν σταυροῦσιν; Ἵνα τῇ δόξῃ τῇ ἐκείνων κοινωνήσῃ, καὶ τῷ δοκεῖν ὕβρις αὐτῷ γένηται. Πῶς ὁ μὲν Λουκάς φησιν, ὅτι ὁ εἷς λῃστὴς ἐπιτίμα τῷ ἄλλῳ βλασφημοῦντι, ὁ δὲ Ματθαῖος ὅτι ἀμφότερα ὕβριζον αὐτὸν καὶ ὠνείδιζον; 'Αμφότερα γέγονεν πρότερον γὰρ ὠνείδιζον ἀμφότεροι, ὕστερον δὲ οὐχ ότι. Οὐκ ἦν ἐκλείψεως τρόπος δ ἐπὶ τὸν ἥλιον τότε γίν γονεν· οὐ γὰρ τοσαύτας ώρας Εκλειψις κρατεί. Θεέ μου, Διὰ τί λέγει τὸ, Ηλί, Ηλί, τοῦτ' ἔστιν, Θεέ μου, ἵνα τί με εγκατέλιπες; Ἵνα δείξῃ ότι μέχρι τέλους ἐτίμα τὸν Πατέρα, καὶ οὐκ ἦν ἀντίθεος. Τοῦ καταπετάσματος ἡ σχίσις ἐρημίαν τοῦ ναοῦ σημαίνει. Καὶ ἄλλως· Τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως κάτω· μονονουχί περιῤῥηξαμένων καὶ αὐτῶν τῶν πάλαι τὸ ἱερὸν ἐνοικούντων ἀγγέλων περιῤῥηξάντων τε τὸ σεμνὸν ὕφασμα, ὡς ἂν γυμνός καὶ ἔρημος ἀπολειφθεὶς τῆς αὐτῶν φρουρᾶ; ὁ τῶν ἀδάτων καὶ ἀδύτων τύπος, Έτοιμος ἐχθροῖς καὶ πολεμίοις κατασταίη. Ο κεντυρίων διὰ τοῦτο ἐπίστευσεν, ὅτι μετ' εξουσίας ἀπέθανεν· φασὶν δὲ ὅτι καὶ μαρτύριόν ἐστιν τοῦ κεντυρίωνος, τούτου ανδρισαμένου ἐν τῇ πίστει καὶ μαρτυρήσαντος. Η τοῦ Κυρίου Μήτηρ· ταύτην γὰρ Ἰακώβου 13 ρίαν καλεῖ. Ως βούλεσθε σφραγίσασθε, λέγει, ἀπαλλάττων πάντας ὑποψίας· ἐδύναντο γὰρ εἰπεῖν, εἰ οὐκ ἐσφράγισαν, ὅτι οἱ στρατιῶται παραδεδώκασιν τὸ σῶμα τοῖς μαθηταῖς. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ. Ο σεισμός γίνεται διὰ τοὺς στρατιώτας. Ὁ ἄγγε λος ἦλθεν τοῦ λίθου ἕνεκεν καὶ διὰ τὰς γυναῖκας. Μὴ φοβεῖσθε ὑμεῖς, λέγει, πολλὴν τὴν τιμήν ἐνδεικνύμενος εἰς αὐτάς· φοβεῖσθαι γάρ, φησίν, μέ νους δεῖ τοὺς Ἰουδαίους. Διὰ τί οὔτε βραδέως ἀνέστη οὔτε ταχέως; Ότι τ μὲν θάττον ἀναστῆναι αὐτὸν, οὐκ εἶχεν ἔγκλημα δὲ βραδέως, εἶχον ἀντιλέγειν. Εσχάτην όψιν εἶναι νομίζω τὴν ἐν τῇ Γαλιλαία, ὅτε αὐτοὺς ἐξέπεμπε βαπτίσοντας· εἶτα τῆς ἀνα λήψεως. Τό, Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, τὴν τῶν δογμάτων καὶ τὴν τῶν ἀρετῶν διδαχὴν λέγει.
col. 1171–1172page 74 of 200
PG 106:1171Τῶν ἀποστόλων μέχρι συντελείας τοῦ κόσμου μὴ ὄντων ἐν ζωῇ, πῶς λέγει Χριστός, Ἔσομαι μεθ' ὑμῶν μέχρι τούτου; Ὡς ἐνὶ σώματι διαλέγεται πᾶσι τοῖς πιστοῖς. ΕΙΣ ΜΑΡΚΟΝ. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Ερωτᾷ πόσον χρόνον ἔχει τοῦτο παθῶν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλ' εἰς χρηστὰς ἐλπίδας αὐτὸν ἄγων. Τό, Εἰ δύνασαι πιστεῦσαι, πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι, τοιοῦτόν ἐστιν· εἰς αὐτὸν περιτρέπει τὸ ἔγκλημα, δεικνὺς αὐτῷ, ὅτι Ἐὰν πιστεύσῃς, δύ νασαι καὶ αὐτὸς θεραπεύειν. Αφίησιν αὐτὸν σπαράττεσθαι, οὐ πρὸς ἐπίδειξιν, ἀλλὰ διὰ τὸν πατέρα, ἵνα πλέον θαυμάσας ἐπαναχθῇ εἰς πίστιν· ἰδὼν δὲ τοὺς ὄχλους συναγομένους, ἐπε ετίμησεν, φεύγων τὸ φιλότιμον. Σεληνιαζόμενον αὐτὸν καλεῖ ὁ εὐαγγελιστὴς ἀπὸ τῆς τῶν πολλῶν ψευδοῦς ὑπονοίας. Ἐρωτῶσιν διὰ τί οὐκ ἠδυνήθησαν τὸν δαίμονα ἐκε βαλεῖν, ἀγωνιώντες μήποτε τὴν χάριν ἀπώλεσαν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Ἐκεῖνος άνθρωπον αὐτὸν ἐνόμιζεν εἶναι καὶ οὐ Θεόν· καὶ τοῦτον ἔχει τὸν νοῦν ἡ ἀπόκρισις· Εἰ μὲν γάρ, φησίν, ἄνθρωπόν με νομίζεις καὶ οὐ Θεὸν εἶναι, μή με λέγῃς ἀγαθόν· οὐ γὰρ διαφέρει ἀνα θρωπίνη φύσει τὴ ἀγαθὸν, ἀλλὰ Θεῷ μόνῳ. Καὶ ἐπιφέρει· Τὰς ἐντολὰς οἶδας. Εἰρηκότος δὲ ἐκείνου Ποίας; ἔφη τλ, Ου μοιχεύσεις, οὐ φονεύσεις, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀπεκρίνατο λέγων· Ταῦτα πάντα ἐφύ λαξα ἐκ νεότητός μου· τί ἔτι ὑστερῶ; Εφη αὐτῷ Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ύπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ· καὶ λαβὼν τὸν σταυρόν σου ἀκολουθεῖ μοι. Διὰ τούτου οὖν ἔδειξεν ὅτι καὶ αὐτῷ διαφέρει τὸ ἀγαθόν· οὐ γὰρ τῷ μὴ ἀγαθῷ δύναταί τις ἀκολουθῶν, ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσαι. Πράγμα προμελετηθὲν οὐκ ἔχει τὴν ἀπὸ τοῦ αιφνιδίου ταραχήν· ὅπερ καὶ ὁ Δαβίδ ἔλεγεν· Ετοιμάσθην καὶ οὐκ ἐταράχθην· τοῦτο καὶ ἐν ταῖς βρονταῖς γίνεται· προλαβοῦσα γὰρ ἡ ἀστραπὴ διδά σκει τὸν νοῦν, ὅτι δεῖ δέξασθαι τὴν βροντήν, ἵνα τῇ προσδοκίᾳ λύσῃ τὸν μείζονα φόβον· οὕτω καὶ ὁ Σω τὴρ ἵνα μὴ ἀθρόον ὑπὸ τοῦ πάθους ταραχθῶσιν οἱ μαθητα, πολλάκις εἶπεν· Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ιεροσόλυμα καὶ οὐδὲν ἧττον εθορύβησαν ὑπὸ τοῦ πάθου;· ὡς τὸν Σωτῆρα ὀνειδίσαι τοὺς ἀποστόλους, καὶ εἰπεῖν μετὰ τὴν ἀνάστασιν· Οὗτοί εἰσιν οἱ λόο
col. 1173–1174page 75 of 200
PG 106:1173γοι μου οὓς ἔλεγον ὑμῖν, ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν. Ωνείδιζεν αὐτοὺς ὅτι τὸν σκοπὸν οὐκ ἐπλήρωσαν, δι᾽ ἂν ὁ Σωτὴρ προείπεν, Προείπον, φησίν, ἵνα μὴ ταραχθῆτε, καὶ ὁ θόρυ βος ὑμῶν ἐκράτησεν. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Πληγὴν ἀνθρώποις οὐκ ἐπήνεγκεν πώποτε, ἀλλ' ἐν εὐργεσίαις μόναις τὴν δύναμιν ἐπεδείξατο. Δεῖξαι οὖν βουλόμενος, ὅτι καὶ κολάζειν ἐστὶν δυνατός, οὐκ ἀνθρώπους ἀνεῖλεν, ἀλλὰ συχῆν κατεξήρανεν. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Οὐδὲ τῇ λέξει λυπεῖ· οὐ γὰρ εἶπεν, Φοβηθήσονται τὸν Υἱόν, ἀλλ᾽, Εντραπήσονται· ὡς περὶ καθό μων, οὐ πονηρῶν, διαλεχθείς· καὶ μὴν οὐκ ἐνετράπησαν, ἀλλ᾽ ἀπέκτειναν μᾶλλον. Αρ' οὖν τους μέλο λοντας ἡγνόησεν ὁ Πατήρ; Καὶ οὐκ ἀγνοεῖ μόνον, ἀλλὰ καὶ προλέγει· οἱ δὲ οὐκ ἐνετράπησαν· ἄπαγ τῆς μανίας! Οὐ γὰρ ψεύδεται Πατήρ, ἀλλὰ πρὸς τὸ χρήσιμον τὴν ἄγνοιαν πλάττει· διὰ τοῦτο καὶ ὁ Υιός μιμούμενος τὸν Πατέρα, καὶ κατὰ τοῦτο τὴν πρὸς αὐτὸν δεικνὺς ὁμοιότητα. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ. Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης, φησὶν, οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ ὁ Υἱός· οὐκ ἀγνοῶν τὴν ἡμέραν ἦς ἐστιν ποιητής, ἀλλὰ πρὸς τὸ χρήσιμον τῶν ἀνθρώ των πλαττόμενος ἄγνοιαν. Οὐ γὰρ συνέφερεν τας ἀνθρώποις τὴν ἡμέραν τῆς κρίσεως, ὥσπερ οὐδὲ ἑκάστῳ συμφέρει μαθεῖν τῆς τελευτῆς τὴν ἡμέραν. Εμελλεν γάρ τις τῇ προγνώσει θαῤῥῶν πάντα μὲν τὸν χρόνον κακίᾳ καὶ πονηρίᾳ συζήν, κατ' αὐτὴν δὲ τὴν ἡμέραν εὐλάβειαν πλάττεσθαι· νῦν δὲ τὸ ἄδηλον τῆς ἡμέρας σπουδαίους τους βουλομένους ποιεί, ἑκάστην ἡμέραν ἐσχάτην νομίζοντας. Πῶς εἶν φησιν, Εντραπήσονται τον Υιόν μου; Τὸ πρέπον γενέσθαι καὶ ὀφείλον εἰπὼν, οὐ τὸ ἐκβησόμενον πάντως· ἅμα καὶ κλέπτων αὐτῶν τὴν πρὸς τὸ χεῖρον ῥοπὴν, καὶ συλῶν κολακείαν πρὸς τὸ συμφέρον. Εἰ μὲν γὰρ εἶπεν, Πέμψωμεν τὸν Υἱόν, οἶδα δὲ ὅτι σταυρώσουσι τοῦτον· εὐθὺς κατὰ τῶν εὐαγγελίων ήρπαζεν τὴν φωνὴν ὁ Ἰουδαῖος· Αὐτὸς εἶπεν, ὅτι σταυρώσομεν αὐτόν· καὶ πῶς ἐμέλλομεν μὴ σταυροῦν; πῶς ἀπόφασιν ἀνελεῖν ἐδυνάμεθα θείαν; Διὰ τοῦτό φησιν· Ἐντραπήσονται τὸν Υἱόν μου. Τί γὰρ οὐκ ἔπραξεν ὁ Υἱὸς ἐντρέψαι τούτους δυνά μενον; Καὶ πρῶτον ὅτι Δεσπότης ὤν, μορφὴν δουλικὴν ἐπορίσατο, καὶ θνητὸν ἐνδὺς ἀθανασίαν διένειμεν, αὐτὴν τὴν παρουσίαν ποιησάμενος ήμερον, ὡς εἰς τῶν προλαβόντων δούλων, μᾶλλον δὲ καὶ μετριωτέραν οἱ μὲν γὰρ καὶ κτημάτων ευπόρουν, αὐτὸς δὲ οὐδὲ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι· καὶ οἱ μὲν δοῦλοι πολλάκις καὶ πληγὰς ἐπήνεγκαν τούτοις, αὐτὸς δὲ πληγὴν ἀν θρώποις οὐκ ἐπήνεγκεν πώποτε, ἀλλ' ἐν εὐεργεσία μόναις τὴν δύναμιν ἐπεδείξατο, Δεῦτε πρός με, βοῶν, οὐκ ἀναμένων ἐκείνους αὐτῷ προσελθεῖν. Αντὶ τοῦ, οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἂν ᾄδει, εἰ μὴ ὁ Πατήρ ἐπεὶδ' ὁ Πατὴρ οἶδε, καὶ ὁ Υἱός. ΚΕΦΑΛ. 13. Τὰ δύο τηρεῖ· καὶ τοὺς ἀποστόλους ἐφοδιάζει

Ancient Scholia on MarkScholia vetera in Marcum

col. 1175–1176page 76 of 200
PG 106:1175ἐρωτῆσαι τὸν οἰκοδεσπότην· καὶ ἵνα μὴ νομίσωσιν ἀγνοεῖν, τὸν τόπον λέγει· Αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνά γαιον μέγα έστρωμένον. Εἰ προλέγεις τὸν τόπον, διὰ τί λέγεις τοῖς μαθηταῖς ἐρωτῆσαι περὶ τοῦ τό που; Πρὶν ἐρωτήσομεν· τί οὖν ἐρωτῶμεν; Ναί, φησίν· κἀμοὶ πρέπει προλέγειν ὡς Θεῷ, καὶ ὑμᾶς ἐρωτᾷν ὡς ἀνθρώπους· οὐδαμοῦ δὲ Χριστός παρα δίδωσι τὸ μυστήριον ἐν ταπεινοῖς τόποις, ἀλλ' ἐν τῇ ὀρεινῇ ἢ ἐν ὑπερώῳ· οὐδὲν γὰρ κατάγαιον ἐπὶ Χρι στοῦ· διὰ τοῦτο καὶ ὅτε τὴν ἐπιφοίτησιν ἐδέχοντο τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἱ ἀπόστολοι, ἐν ὑπερῴῳ ἦσαν συνο ηγμένοι. Τότε, φησὶν, ἀπέστειλεν δύο ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἑτοιμάσαι τὸ Πάσχα, Πέτρον καὶ 'Ιωάννην. Πέτρος ἦν ὁ ὁμολογήσας, ὅτι Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος· Ἰωάν νης δὲ ἔμελλε κηρύττειν τὸν Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Αποστέλλει τὸν θεμέλιον τῆς Ἐκκλησίας, καὶ τὸν υἱὸν τῆς βροντῆς· ἵνα ἐν μὲν τῷ θεμελίῳ πήξῃ τὸ τῆς εὐσεβείας μυστήριον, ἐν δὲ τῷ υἱῷ τῆς βροντῆς, ἀστράψῃ τὰ τῆς εὐσεβείας εντάλματα. Πάν λιν διὰ τί Πέτρον καὶ Ἰωάννην ἀποστέλλει; Ἰωάν της παρθένος ἦν, Πέτρος ἀπὸ σεμνογαμίας, ἵνα δειχθῇ ὅτι καὶ τῇ σεμνογαμίᾳ καὶ τῇ παρθενία ἤπλωται τὸ δῶρον· καὶ γίνονται κοινωνοί τοῦ Πάσχα καὶ οἱ ἐν σεμνογαμίᾳ καὶ οἱ ἐν παρθενία καλῶς ζῶντες· ἀποστέλλει παρθενίαν καὶ σεμνογα μίαν ἑτοιμάσαι αὐτῷ τὸ πάσχα· ὥσπερ ἐν τῷ ὄρει Μωϋσῆν καὶ Ἠλίαν παρέστησεν· τὸν μὲν ἀπὸ σε μνογαμίας, τὸν δὲ ἀπὸ παρθενίας λάμποντα, ἵνα φανῇ σεμνογαμία καὶ παρθενία παρεστώσαι Χριστῷ. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ Ἀντὶ τοῦ, λαμπράν καὶ μηδὲν θανάτου φέρουσαν σημεῖον· διὸ καὶ τὸν κεντυρίωνα πλέον τοῦτο ἢ τὸ καταπέτασμα σχιζόμενον εἰς τὴν περὶ τοῦ Υἱοῦ θεογνωσίαν ἐπηγάγετο. Τί δ᾽ ἦν ὁ ἔκραξεν, ἢ τὸ, Πάτερ, εἰς χεῖρας σου παραθήσομαι τὸ πνεῦμάμου; ΣΧΟΛΙΑ ΠΑΛΑΙΑ ΕΙΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ανατάξασθαι διήγησιν ἀντὶ τοῦ, ὅτι χωρὶς χαρίσματος ἦλθον εἰς τὴν ἀνα γραφὴν τοῦ Εὐαγγελίου· τί οὖν ἐστιν ὁ λέγει; Το
col. 1177–1178page 77 of 200
PG 106:1177ἐπιγεγραμμένον κατὰ Αἰγυπτίους Εὐαγγέλιον, και τὸ ἐπιγεγραμμένον τῶν Δώδεκα Ευαγγέλιον ἀνατρί ψαντες ἐπεχείρησαν, ἀλλὰ ψευδῶς εἰς ἄλλων διομ. Οἱ δὲ εὐαγγελισταί οὐκ ἐπεχείρησαν καὶ ἀτέλεσ.1 κατέλιπον, διὰ τὸ μὴ καλῶς γράψαι· ἔγραψαν γὰρ ἀληθῶς, ὅτι ὁ λέγει ὁ Παῦλος. Οὗ ὁ ἔπαινος ἐκ |Ι. ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, τὸν Λουκᾶν λέγει τὸν ἀπόστολον, Τί λέγει ἐξ ἐφημερίας Αβιά; Ότι δύο ἦσαν κατά διαδοχὴν ἱερεῖς τὴν λειτουργίαν ποιοῦντες, ὁ ᾿Αβιά, καὶ ὁ Ζαχαρίας. Ἐπεὶ οὖν ἐκεῖνος ἐλειτούργησε μετ' ἐκεῖνον λειτουργεί, φησί, Ζαχαρίας. Πρῶτον μὲν τῷ σχήματι τὸν ἱερέα φοβεῖ, ἵν᾿ εὐλαβέστερος ἐκεῖνες τῷ φόβῳ γενόμενος, δέξηται περιχαρῶς τὸ μυστήριον. Τί τοῦτο γάρ; φησί· πολλάκις θυσίας προς αγαγών ἄγγελον οὐκ ἐθεασάμην· οὐκ ᾿Απρὼν ὁ τιμέ της ἀρχιερεὺς ἄγγελον εἶδεν εἰς τὸν ναὸν εἰσελθών, οὐκ Ἰωσεδέκ ὁ ἱερεὺς ὁ μέγας. Ἐν ἀπόροις τοίνυν ὑπάρχοντι τῷ Ζαχαρίᾳ, καὶ φόβῳ πολλῷ κατεχομέν τῷ (ἄδηλος γὰρ τέως ὁ σκοπός της όψεως ήν), της σει φωνὴν πρὸς αὐτὸν ὁ Γαβριὴλ χειραγωγῶν ἀφοβία εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὴν ἄγγελος Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία. Πρῶτον μὲν αὐτοῦ διαλύει τὸν φόβον, ἵν᾿ ἀπαρέχει τῇ ψυχῇ τὴν ἀγγελίαν εἰσδέξηται. Ωσπερ γὰρ ἐπὶ σαλευομένῳ ὕδατι οὐκ ἔνεστιν ἀκριβῶς τὴν δύν ἐνοπτρίζεσθαι, οὕτως φόβῳ σαλευομένη ψυχή, είχ μία τε δέξασθαι διδασκαλίαν τινὰ μὴ καθαρθείσα τῷ φόβῳ· διὰ τοῦτο εἶπε πρὸς αὐτήν· Μὴ φοβοῦ· οι έχω σοι φέρων λυπηρὰν ἀναγγελίαν, οὐκ ἀπειλὲν κατὰ τοῦ ἔθνους κομίζων, οὐχ ὥσπερ ὁ Σαμουήλ το Ο Ηλίᾳ ἀνατροπὴν ἱερωσύνης μηνύων. Διὰ τί ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου εἱστήκει ὁ ἄγγελος; Ότι δεξιὸν μήνυμα πομέζων παρήν. 1:1 τί εἶπεν, τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος; Ἐπειδὴ ἦν καὶ ἕτερον χαλκοῦν θυσιαστήριον τῶν καρπωμάτων. Ποία ἐστὶν ἀκολουθία, ὅτι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ παρακαλοῦντος Ζαχαρίου, εἰσακουσθήναί φησι τὴν δέησιν σου ὁ ἄγγελος; καὶ περὶ τίνος εἶπεν· Καὶ λήψη Υιόν; Ἐπειδὴ ὁ Ἰωάννης ἔμελλε δεικνύειν τῷ ἐπὶ τὸν Χριστὸν λέγων, Ιδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου· ὑπὲρ τοῦ λαοῦ ἄρα τοῦτό ἐστιν. 17.: Τί ἐστι τὸ, Ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ηλιού; Τὸ μὲν, Ἐν πνεύματι, ὅτι τὸ αὐτὸ ἅγιον Πνεύμα έξει καὶ ὁ Ἠλίας· τὸ δὲ, Εν δυνάμει, διὰ τὴ μέ γεθος τῆς διακονίας· ὁ μὲν γὰρ τῆς δευτέρας ὁ Ηλίας παρουσίας ἔσται κῆρυξ, ὁ Ἰωάννης δὲ τῆς πρώτης· ἢ τὸ ἐν προαιρέσει Ἠλιοῦ καὶ θαύματ νοήσομεν, ὡς ἡγοῦμαι. Πῶς νοητέον τό, Επιστρέ και καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα; Τέχνη τους ἀποστόλους λέγει, πατέρας δὲ τοὺς Ἰουδαίους. Επι στρέψει οὖν τοὺς Ἰουδαίους εἰς τὴν τῶν ἀποστόλων διδασκαλίαν. Ο γὰρ περὶ Χριστοῦ τοιαῦτα μαρτυρήσας, συνεισήγαγε τῇ αὐτῇ μαρτυρίᾳ καὶ τὸ Χριστοῦ μαθητὰς, καὶ τὸ ἀξιόπιστον αὐτοῖς ἐκ τοῦ του κατεσκεύασεν· οὕτως δὲ καὶ τὸν ᾿Απειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, νοηθήσεται. Τίνος ένεκεν Ζαχαρίας μὲν ἀμφιβάλλων κατεκρίν θη, παρθένος δὲ ἀμφιβάλλουσα πρὸς τὸν ἀγγείω

Ancient Scholia on LukeScholia vetera in Lucam

col. 1179–1180page 78 of 200
PG 106:1179οὐδαμῶς κατεκρίθη; Πῶς γὰρ ἔσται μοι, φησί, τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω; Τί ποτ' οὖν το παράδοξον τοῦτο; Μὴ ἀδικία παρὰ τῷ Θεῷ; Μη γένοιτο! Ζαχαρίας μὲν οὖν εἰκότως έδωκε δίκην ἔχων μὲν παραδείγματα πλεῖστα τοῦ στείρας καὶ γεγηρακυίας τεκεῖν, ὅμως εἰς οὐδὲν ἀποβλέψας τῶν προτέρων, καίτοι νομομαθής τις ὢν καὶ τὸν νόμον ἐξηγούμενος πᾶσιν· ἐχρῆν γὰρ αὐτὸν εἰς Ἀβραὰμ ἀπιδεῖν καὶ τὴν Σάββαν· ἐχρῆν αὐτὸν ἐνθυμηθῆναι Ρεβέκκαν· ἐχρῆν ἐνθυμηθῆναι τοῦ Σαμψὼν τὴν μητέρα· ἐχρῆν τὴν Ἑλκανὰ καὶ τὴν 'Ανναν καὶ τὴν Δαβίδ ψάλλονται Ο κατοικίζων στείραν ἐν οἴκῳ, μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην. Διὰ τοῦτο γοῦν ἐπὶ τῆς γλώττης δέχεται δίκην τῆς μηδὲν ἐκ τῆς ἀναγνώσεις ὠφεληθείσης τοῦ νόμου· ἡ δὲ Παρ θένος ἀμφιβάλλουσα, δίκην οὐκ ἔδωκε, πρῶτον μὲν ὅτι μήτηρ ήμελλε εἶναι τοῦ μέλλοντος κρίνειν τὸν κόσμον· οὐκ ἐτόλμα δὲ Γαβριήλ δίκην ἐπιθεῖναι τῇ μητρὶ τοῦ Κριτοῦ, προσεκύνει δὲ φρίττων, ὁρῶν ἐν αὐτῇ τὸν πλαστουργοῦντα Θεόν. Ἐχρὴν γὰρ ἐκεί τὴν ἀθάνατον τὴν γαστέρα φυλάξαι, ἐν ᾗ τὸν δεύτερον Ἀδὰμ ἐξωγράφει· χωρὶς δὲ τούτων οὐδὲ δίκαιον ἦν τὴν Παρθένον ὑποσχεῖν δίκην τῆς λέξεως τῆς ἀμφιβολίας· οὐ γὰρ εἶχε ἡ Παρθένος εἰκόνα τῶν ἐν αὐτῇ τελουμένων, οὐκ εἶχεν ἐνοπτρίσασθαι τὸ τηλε κοῦτον μυστήριον· διὰ τοῦτό φησι· Πῶς ἔσται μοι τοῦτο; οὐ γὰρ ἤκουσα Παρθένον δίχα μίξεως γε γεννηκυλάν ποτε· οἶδα τεκούσας πολλὰς, ἀλλὰ μει νάσας παρθένους μετὰ τὸν τόκον οὐκ οἶδα. Διὰ τί ἐκ τῆς στείρας ἡ Θεοτόκος γεννᾶται; Ἐπεὶ οὖν ἔμελλεν ἡ Θεοτόκος Παρθένος ἐκ τῆς ᾿Αννης τίκτεσθαι, οὐκ ἐτόλμα ἡ φύσις προλαβεῖν τὸ τῆς χάριτος βιάστημα, ἀλλ' ἔμενεν άκαρπος έως ἡ χάρις τὸν καρτὸν ἐβλάστησεν· ἔδει γὰρ πρωτότοκον τεχθῆναι τὴν τεξομένην πρωτότοκον πάσης κτίσεως, ἐν ᾧ τὰ πάντα συνέστηκε. Τό, Διελογίζετο ή παρθένος ποταπός εἴη ἀσπασμὸς οὗτος, ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἄρα τις ἄτοπος ὡς ἐξ ἀνδρὸς πρὸς κόρην, ἢ θεῖος· ἐπειδὴ καὶ Θεοῦ μνήμη ἐστὶν ἐν αὐτῷ, διὰ τὸ λέγειν αὐτόν· Ο Κύριος μετὰ σοῦ. Οτι τὸν Κληθήσεται τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦς, σωτὴρ σημαίνει ἡ σωτηρία Θεοῦ καὶ ἴασις. Διὰ τί οὐκ εἶπεν, Υἱὸς Υψίστου ὑπάρχει, ἀλλὰ κληθήσεται; Διὰ τὸ ἀνθρώπινον τοῦτο λέγεται· ἐκλήθη γὰρ καὶ ὁ Κυριακὸς ἄνθρωπος τῇ μετοχῇ τῆς θείας φύσεως Υἱὸς Θεοῦ. Τὸ, Δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαβὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, τῇ οἰκονομία ἁρμόττει· θρόνον δὲ οὐκ αἰσθητόν, ἀλλὰ τὸν μηδὲν θνητὸν ὡς ἐπίκηρον ἔχοντα, τὸν καθ' ὅλης τῆς οἰκουμένης Ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακώβ, νοήσομεν, τοὺς ἐγκεν τρισθέντας ἐπὶ τὸν τοῦ Ἰακὼβ οἶκον ἐθνικούς λέγει τὸ δὲ, Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος, τὴν ὡς θεοῦ αἰωνίαν βασιλείαν λέγει. Οὐκ ἀπιπεῖ πρὸς τὸν λόγον, ἀλλ' ἀπαιτεῖ τὸν τρόπον. Ο οὖν Ζαχαρίας ἐπίστηκεν· ἡ δὲ Παρθένος οὐκ ἀπιστεῖ. Ἐκεῖνος ἔλεγε· Κατὰ τί γνώσομαι; ἐζήτει σημείον λαβεῖν ἵνα πιστεύσῃ· ἡ δὲ Παρθένος
col. 1181–1182page 79 of 200
PG 106:1181λέγει· Πῶς ἔσται μοι τοῦτο; Ὁ μὲν λόγο; ἀξιο πιστος, ὁ δὲ τρόπος ἄπορος· οὐκ οἶδεν ἡ φύσις λέγεις. Ἐπεὶ οὖν καλῶς ἠρώτα, ὁ ἄγγελος προς αὐτήν· Συγγνώμη σοι ἀπορούσῃ. Τῷ μὲν γὰρ Ζαχα ρίᾳ οὐ συγγινώσκει, ἀλλ' ἐπεστόμισεν αὐτὸν κατές άπιστήσαντα, τῇ δὲ Παρθένῳ συγγινώσκει· οὐ γὰρ ἦν ὑπόδειγμα παρθένῳ· στείρας δὲ πολλὰ ἦν τὰ ὑποδείγματα· διὰ τοῦτο τῷ Ζαχαρίας σιωπὴν ἀντὶ τιμωρίας επιτίθησιν. Ινα τί επέρχεται ἅγιον; Επειδὴ ἁγία μὲν ὑπάρ χεις· δεῖ δέ σε γενέσθαι ἁγιωτέραν· ὅτ' ἂν γὰρ λάθη ὁ τέκτων ξύλον, ἢ ὁ χαλκεύς σίδηρον, ὅτι αὐτὸ πι θαίρει καὶ ἐπιτηδειότερον πρὸς τὴν τέχνην ἐργάζεται. Καὶ σὺ τοίνυν παρθένος μὲν εἶ, δεῖ δὲ σ ἁγιωτέραν γενέσθαι, ἵνα τὸν ἅγιον συλλάβης. Ο Γαβριὴλ ἐμφαίνων τὴν ἑρμηνείαν τῶν τριῶν ὑπὸ στάσεων οὕτωσὶ ἔλεγεν Υψιστος γὰρ ὁ Πατήρ. Δύναμις Υψίστου & Υιός· διὸ περὶ τοῦ Πατρὸς ἐπι Υψιστος. Σὺ μόνος Υψιστος ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν. Ολη, φησί, ἡ Τριάς σοι πάρεστιν, ὦ Παρθένε, την ἀνάκτησιν ποιουμένη τῆς κτίσεως, ἡ εἰποῦσα τεία Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Οὐ γὰρ ἔμελλεν ἐπὶ μὲν τοῦ ἀγνώ μονο; 'Αδάμ τοῦ πρώτου παρεῖναι, τῷ δὲ δευτέρω μὴ συνήφθαι λαμπρῶς. Πνεύμα ἅγιον· ἰδοὺ τὰ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ δύναμις, ἰδοὺ πάλιν ο Υιός Χριστὸς γὰρ Θεοῦ δύναμις καὶ Θεού σοφία. Τ στος· ἰδοὺ πάλιν ὁ Πατήρ τῇ φωνῇ ταύτῃ κηρύπε ται. Καὶ δύναμις Υψίστου ἐπισκιάσει τα. Την Υϊόν λέγει· Χριστὸς γὰρ Θεοῦ δύναμις καὶ θεοῦ σοφία. Τό, Ἐπισκιάσει σοι, ἀντὶ τοῦ, Περιβαλεῖ σε καὶ χαρακώσει σε καὶ κύκλῳ σου ἔσται. Ούτως αναγνωστέον· Διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἐκ σοῦ ἅγιον κληθήσεται Υιός Θεοῦ. Οὐχ ἁπλῶς ὁ ἄγγελος το γεννώμενον τὸ ἅγιον εὐθὺς ἐπιθεὶς, ἀλλ' εἰπὼν, Τὸ γεννώμενον, ἐπειδὴ κοινή τις ὑπῆρχε ἡ φωνὴ πρὸς τοὺς ἐκ γυναικὸς τικτομένους, ἵνα μὴ τὸ θαῦμα τη κοινωνίᾳ τῆς λέξεως σμικρυνθῇ, εἰπὼν, Διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἐκ σοῦ, εὐθὺς ὥσπερ τινὶ φόβῳ κα τηθεὶς πρὸς ἔκπληξιν καταστάσεως, και λογισάμεν νος τοῦ τικτομένου τὴν δύναμιν, καὶ ἔσων ἀγαθῶν πρόξενος ἔσται τῷ γένει, φοβερῶς ἐκε κραύγασεν, Αγιος, τὴν αὐτὴν τοῖς σεραφὶμ φωνὴν ἐπὶ τούτῳ βοῶν. Οὐ γὰρ ἔξω τῆς Τριάδας ὁρῶ, ού γυμν 1 αὐτὸν βλέπω τῆς ἀϊδίου θεότητος· διὰ τοῦτο καγω μνήμην τῆς Τριάδος πεποίημαι. Εμφαντικὸν τὸ, συγγενής σου, διανοίας τινός, Μηδείς σε, φησί, ὦ Παρθένε, διὰ τὸ τοῦ τάχου το ράδοξον, ἄλλης τινός φύσεως νομιζέτω· μηδεὶς ἀπ τὸ ὑπὲρ ἄνθρωπον θαῦμα, τῆς ἀνθρωπίνης φύπως ἔξω ποιείτω· μηδεὶς ἀρνείσθω τὴν ὑπὸ σοῦ λαμβανομένην μορφήν, συγγενῆ τῶν ἀνθρώπων ὑπάρχειν συγγενὴς τῆς Ἐλισάβετ ὑπάρχεις, κἂν δεσπόεις τῆς Ελισάβετ γενήσῃ, τῆς αὐτῆς ἐκείνης καθέστηκε φύσεως, τὸ αὐτὸ ταύτῃ σῶμα φοροῦσα, τὴν αὐτὴν ἔχουσα ψυχήν. Καὶ ἄλλως· Πῶς τῷ μὲν Ζαχαρὶς οὐ συγγινώσκει ὁ ἄγγελος, τῇ δὲ Παρθένῳ ἀπιστούση συγγινώσκει; Οτι ἐκεῖνος πολλὰ εἶχε τὰ παραδεί. γματα· πολλαὶ γὰρ στεῖραι ἔτεκον, παρθένο; δὲ αὐ
col. 1183–1184page 80 of 200
PG 106:1183δεμία· ὅθεν καὶ συγγνώμης ἔτυχε λέγουσα· Πῶς ἔσται μοι τοῦτο, ὅτι παρθένος οὖσα τέξομαι; Πῶς συγγενή λέγει τὴν Ἐλισάβετ τῆς Θεοτόκου; Η ὡς ἐξ ἑνὸς προπάτορος τοῦ Ἰακώβ, εἴτε διὰ τὸ πρὸ τῆς νομοθεσίας λαβεῖν τὸν ᾿αρὼν ἐκ τῆς τοῦ Λευῒου λῆς ὄντα γυναῖκα τὴν Ἐλισάβετ, θυγατέρα οὖσαν τοῦ Αμιναδάμ, τὴν ἀδελφὴν Ναασσὼν ἐκ τῆς τοῦ Ἰούδα φυλῆς ὑπάρχοντος. Οτι διὰ τὴν τοῦ ἀγγέλου φωνὴν ἀπῆλθεν ἡ Παρ θένος εἰς τὴν ὀρεινὴν· εἶπεν γάρ· Ἰδοὺ Ελισάβετ ἡ συγγενής σου καὶ αὐτὴ συνειληφυία. Οτι τότε επλήσθη Πνεύματος ἁγίου ὁ ἐν Γαστρίων Ἰωάννης, καὶ μετεδίδου τῆς χάριτος τῇ μητρὶ, καὶ ἐπροφήτευε λοιπὸν ἡ Ἐλισάβετ, Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξί, λέγουσα, καὶ εὐλογημένος ὁ καρ πὸς τῆς κοιλίας [σου]. Οτι καλῶς καρπὸν κοιλίας ὠνόμασε τὸ ἐν αὐτῇ, ὅτι χωρὶς ἀνδρὸς ἦν· οἱ γὰρ ἐκ πατέρων, ἐκείνων εἰσὶ καρποί, ἀλλ' οὐχὶ μητρός. Οτι τὸ, Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον, καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου· πνεῦμα καὶ ψυχὴν τὸ αὐτὸ λέγει. Εποίησε κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ. Βραχίονα Πατρὸς, τὸν Υἱὸν λέγει, ἀντὶ τοῦ, ἰσχύν. Πεινώντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν, καὶ ἑξῆς. Τους Ἰουδαίους καὶ τὰ ἔθνη λέγει, οὓς ἀπώσατο καὶ δ προσελάβετο. Εμνήσθη τοῦ ἐλέους αὐτοῦ, καθὼς ἐλάλησε πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν. Διὰ τὸν ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου πάντα τὰ ἔθνη, λέγει. Οτι τὸ, Εμεινεν Μαριάμ ὡσεὶ μῆνας τρεῖς παρὰ τῇ Ἐλισάβετ, ἀντὶ τοῦ, ἕως τῆς γεννήσεως Ἰωάννου· τῷ ἔκτῳ γὰρ ἦλθε μηνί. Οτι τό, Εμεινε δὲ, τοῦ παραδόξου θεωροῦσα τὴν ἔκβασιν καὶ ἐπὶ τοῖς καθ' ἑαυτὴν ἀποροῦσα, καὶ τί δεήσει γενέσθαι [μανθάνειν] βουλομένη. Οτι οὐχ ἁπλῶς εἶπεν ή Ελισάβετ, Ιωάννης κληθήτω, ἀλλὰ ὡς προφῆτις… οὐδὲ γὰρ ἐγίνωσκε τὰ χρηματισθέντα τῷ Ζαχαρίᾳ ἄλαλος γὰρ ἐκεῖνος ἦν. Οτι Ιωάννης, χάρις Θεοῦ, ἑρμηνεύεται, ἀπὸ τῆς Ἑβραΐδος γλώττης εἰς τὴν Ἑλληνίδα μεταβαλλόμενος. Διὰ τί προκατασκευάζεται ή σιωπή Ζαχαρίου, εἶτα τὴ λαλεῖν αὐτῷ δίδοται; "Ινα πάντες θαυμάσον τες ὡς ἀκούσαντες τὸ παράδοξον, δέξωνται τὸν Ἰωάν την κηρύττοντα, ἔχοντες τῇ μνήμῃ ἔναυλον τὸ θαῦμα. "Οτι τὸν Εὐλογητός Κύριος ο Θεός τοῦ Ἰσραὴλ, ὅτι ἐπεσκέψατο καὶ ἐποίησε λύτρωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ, καὶ ὅλη ἡ προφητεία εἰς Χριστὸν καὶ περὶ Χριστοῦ ἐστιν. Οτι τὸ ποιῆσαι ἔλεος μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν τοιοῦ τόν ἐστιν, ὅτι τὸ ἐφ᾿ ἡμᾶς γενόμενον ἔλεος, καὶ πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν ἀνατρέχει· κοινωνοί γάρ εἰσι τῆς εὐφροσύνης ἡμῶν, φησί, καὶ αὐτοὶ ὡς αἰσθανόμενοι. Πώς νοητέον το, Οι κον δν ὤμοσε, καὶ ἐξῆς; Ὅτι εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεός· Πληθύνων πληθυνῶ τὸ
col. 1185–1186page 81 of 200
PG 106:1185σπέρμα σου· ἐπληθύνθη γὰρ τὸ σπέρμα Αβραάμ Ει εἰς σπέρμα καὶ τῶν ἐθνῶν λογισθέντων αὐτῷ ἀπ Χριστοῦ εἰς ὃν ἐκεῖνοι ἐπίστευσαν. Ὅτι παράδοξον ώς γέννησιν ἔσχεν ὁ Ἰωάννης, οὕτω καὶ παράδοξον αἴσθησιν· ὅτ' ἂν γὰρ λέγη, και σύ, παιδίον, ὡς πρὸς ἀκούοντα λέγει καὶ ἐναν μενον. Προφητεύει δὲ ἐν τῷ λέγειν. Προπορεύση γὰρ πρὸ προσώπου Κυρίου ετοιμάσαι ὁδοὺς απ τοῦ· τοῦτο δὲ σημαίνει, ὅτι μετ' ἀλέγον οὐ μέρα ἔχειν αὐτὸν παρ' ἑαυτῷ τρεφόμενον. Γνώσιν σωτήριας τίνα λέγει ὁ Ζαχαρίας; Την εξ Χριστὸν σωτήριον πίστιν, καὶ ὅτι ἡ γνώσις τῆς τηρίας, ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν ἔσται. ΚΕΦΑΛ. Β'. Οτι ἡ ἀπογραφή χρήσιμος γίνεται, ἵνα πληρωθή ή Γραφή ή λέγουσα· Καὶ σὺ, Βηθλεέμ, οἶκος το Εφραθά. Η απογραφή γίνεται, τὴν Θεοτόκον ἐκεί θεν ἐκπέμπουσα, Διὰ τί εἶπεν ὁ εὐαγγελιστής, Τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον; Ως πρωτεύοντα ἐν πᾶσιν. Ὅτι ἐν τῇ φάτνῃ τίθεται, ἵνα ἡμᾶς τῆς ἀλογίας λυτρώσεται. Ποιά εἰσιν & συνετήρει πάντα η Μαριάμ; Όπ εἶπεν αὐτῇ ὁ ἄγγελος, ὅσα νῦν ὑμνοῦσιν ἀγγεία, ὅσα λέγουσι ποιμένες. Συνέκρινε δὲ ἐκ πάντων, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ τεχθεὶς ἐξ αὐτῆς. Ὅτι τὸ τῆς περιτομής κοπέν, οἱ μὲν εἰς τὰ τέσ σαρα στοιχεῖα ἀναλυθήναι λέγουσιν, οἱ δὲ ἐπὶ γῆς βιφῆναι, ἵνα ἁγιάσῃ τὴν γῆν, ὡς καὶ τὸ ἰχεθὲν αὐτοῦ αἷμα καὶ τὸ ὕδωρ· οἱ δὲ ὅτι ἐτήρησεν αὐτὸ ᾧ σ τρόπῳ, ἐν τῇ αὐτοῦ ἀναστάσει προσλαβόμενος αὐτ καὶ γὰρ καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ ἀναστάσει τὸ σῶμα το ἡμέτερον πλῆρες ἀποληψόμεθα. Οτι τὸ λέγειν τὸν εὐαγγελιστὴν τὸν Οτε ἐπλη σθησαν αἱ ἡμέρα τοῦ καθαρισμοῦ αὐτῶν κατά τὸν νόμον, καλῶς ἐπήγαγεν· μόνου γὰρ ἦν ἀκαθές του, καθαρὸν τεκεῖν. Ὅτι τὸ περὶ τοῦ Συμεὼν εἰρημένον. ότι "Ην προσ δεχόμενος παράκλησιν τοῦ ᾿Ισραήλ, τοῦτό ἐστι Πότε διὰ τοῦ Χριστοῦ παράκλησιν, ήταν παραμο θίαν εὕροι ὁ Ισραήλ. Τό, Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλον σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου, ἐν εἰρήνῃ· τὸ μὲν, Απολύεις, περὶ τῆς ἐν σαρκὶ ζωῆς εἶπεν· τὸ δὲ, Κατὰ τὸ ῥῆμα σου, ὅτι χρησμὸς ἦν αὐτῷ τοιοῦτος δοθείς. Τὸ κεῖσθαι τὸν Κύριον εἰς πτῶσιν πολλῶν καὶ ἀνάστασιν ἐν τῷ Ἰσραὴλ, ἐπαινετῶς μόνον νοούμε τ νον, εἰς πτῶσιν μὲν κεῖται τῶν ἐν ἑκάστῳ τῶν πιο στευόντων παθῶν τε καὶ πονηρῶν λογισμῶν, ἀν στασιν δὲ τῶν ἀρετῶν καὶ παντὸς θεοφιλούς λογ σμοῦ. Πῶς νοητέον, Καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενες; Σημεῖον, διὰ τὸν σταυρὸν καὶ τὸ ἐκεῖ πάθος· ἀν τιλεγόμενον δὲ, ὅτι οἱ μὲν παθητὸν αὐτοῦ τὸ πάθος εἶπον, οἱ δὲ οὗ καὶ οἱ μὲν χοϊκὸν, οἱ δὲ ἐπουράνιον λέ γουσιν· ὅτι δὲ σημεῖον ὁ σταυρός, ἄκουσον· καὶ ἔθηκε Μωυσῆς τὸν ὅριν ἐπὶ σημείου, τουτέστιν ἐπὶ ξύλου
col. 1187–1188page 82 of 200
PG 106:1187Ὅτι τλ, Σοῦ δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ῥομφαία, περὶ τοῦ πάθους λέγει τοῦ Χριστοῦ· τὸ δὲ, Οπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί, δηλοῖ ὅτι μετὰ τὸν σκανδαλισμὸν τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ γενόμενον τοῖς τε μαν θηταῖς καὶ αὐτῇ τῇ Θεοτόκῳ, τάχιστά τις ἴασις ἐπ ακολουθήσει εἰς τὴν πίστιν τοῦ Χριστοῦ. Ἡ ἑτέρως Οπως ἂν ἑκάστου ὁ λογισμὸς ἀποδειχθῇ ὅπως ὑπὲ ετόπαζε περὶ αὐτοῦ, καὶ τίς ὁ ἀγαπῶν αὐτὸν καὶ τίς ὁ μισῶν. Τι λέγει ὅτι ἡ προφῆτις 'Αννα ἀνθωμολογεῖτο τῷ Θεῷ; Ἀντὶ τοῦ, Εὐχαρίστει· ἐλάλει δὲ περὶ αὐτοῦ, ὅτι αὐτὸς εἴη ὁ Αυτρωτής, αὐτὸς ὁ Σωτὴρ, οὗτος εἰς χαρὰν περιτρέψει την κατήφειαν. Ηύξανε σοφία και χάριτι, οὐκ ἐν τῷ προσλαμβάνειν τι· ἀεὶ γὰρ εἶχε τὸ πλῆρες· ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου τῇ τοῦ σώματος ηλικίᾳ συνεκτείνοντος κατὰ βραχὺ τῆς σοφίας καὶ τῆς χάριτος τὴν ἔκφανσιν. Ὅτι πῶς λέγει ἡ παναγία Θεοτόκος, Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ ὁ πατήρ σου οδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε; Επισταμένη ὅτι ἐκ παρθενίας ἐστὶν ἀμολύντου, διὰ τοὺς ἀκούοντας διδασκάλους, ἐπειδὴ ἐνόμιζον αὐτὸν ἐκ πορνείας εἶναι. Πῶς ἐνόμιζον αὐτὸν ἀπο εληλυθέναι; ἆρα ὡς πλανώμενον ἢ ὅτι ἀπόλωλε; Οὐχί· ἀλλ' ὡς νομίζοντες ὅτι κατέλιπεν αὐτοὺς ἢ ἀπέστη ἀπ' αὐτῶν· διὸ καὶ αὐτὴ ὡς ἐκείνου πατέρα τὸν Ἰωσὴφ ὠνόμασε διὰ τοὺς Ἰουδαίους· αὐτὸς τὴν ὑπόνοιαν ἐκκόπτων ταύτην πάλιν ἔλεγεν· Οὐκ ᾔδειτε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναι με; πατέρα αὐτοῦ δηλῶν τὸν Θεὸν, ἀλλ᾽ οὐ τὸν Ἰωσήφ· ἐν τοῖς τοῦ Πατρὸς δὲ εἶπεν διὰ τὸν ναὸν ἐν ᾧ ἦν, ὅπου καὶ εὑρέθη ζητούμενος. Διὰ τί γράψει· Καὶ ἦν ὑποτασσόμενος τοῖς γονεῦσιν αὐτοῦ; Παράδειγμα τὸν αὐτοῦ βίον καὶ χωρὶς τῆς διδαχῆς ποιούμενος ἡμῖν. "Οτι τὸ, Αύξανε σοφίᾳ καὶ ἡλικία, σημαίνει ότι συμπαρῆγε τῷ χρόνῳ τῆς ἡλικίας, τὴν ἔλλαμψιν τῆς Θεότητος. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Διὰ τί μέμνηται τοῦ χρόνου τῶν ἀρχόντων λέγων Εν έτει πεντεκαιδεκάτῳ Τιβερίου Καίσαρος; Ἵνα γνῶμεν ὅτι ἐν τοῖς τῆς ἐνανθρωπήσεως χρόνοις καθόλου ἄρχων Ἰουδαῖος ἐξέλιπεν, Διὰ τί γέγονε τὸ ῥῆμα τῷ Ἰωάννῃ ἐν τῇ ἐρήμῳ; Ἐπειδὴ πολλὰ τὰ τέκνα δι' αὐτοῦ ἔμελλε γίνεσθαι τῆς ἐρήμου καὶ ἀνάνδρου ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδος, Οτι τὸ μὲν τῶν Ἰουδαίων βάπτισμα πάντη άτι λὲς ἦν· τὸ Ἰωάννου τελειότερον διὰ μετανοίας· το δὲ Χριστοῦ ἐξαλείφον χωρίς μετανοίας αμαρτίας. Πώς νοητέον τὸ πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται, καὶ πᾶς βουνὸς ταπεινωθήσεται; Επειδὴ γὰρ εἶπεν· Ετοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου· ἀποκρίνεται ὥσπερ ἐκ τοῦ διαποροῦντος πῶς τοῦτο ἐνδέχεται, λέγων ὅτι πᾶν τὸ πρὸς τὸν τῆς ἀρετῆς δρόμου ἐμποδίζον, διορθωθήσεται ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ· ὅπερ
col. 1189–1190page 83 of 200
PG 106:1189ἐστὶν ἄρος, καν βαθος κακίας ἔχῃ, πρὸς ἐξίσωσιν ἑτοιμασθήσεται. Τι λέγει, καὶ ὄνται πᾶσα σὰρξ τὸ Σωτήριο τοῦ Θεοῦ; Τουτέστιν, οὐκέτι Ἰουδαῖος, καὶ ὅ τις καὶ ἡ τις, ἀλλὰ πρὸς τὰ πέρατα τῆς γῆς κηρυχθήσεται. Ὅτι ἐρωτώμενος ὑπὸ τῶν ὄχλων ὁ Ἰωάννης, ἐκε στῳ οἰκεῖον βοήθημα τέθεικε· τοῖς μὲν ὄχλοις, φύ αλλήλῳ φρονήματι κεχρῆσθαι, τελώναις δὲ τὴν πλεονεξίαν κωλύειν, στρατιώταις δὲ μηδένα δια σείειν. Διὰ τί τριακονταέτης ἔρχεται ἐπὶ τὸ βάπτισμα; Επειδή μεμαρτυρημένη ἐστὶν ἡ ἡλικία ταύτη· ούτω καὶ Ἀδὰμ τέλειος επλάσθη, καὶ νόμον ἐδέχεται φυσικόν. Διαφωνία τις εἶναι δοκεῖ περὶ τὴν κατά Ματθαίον, ἀπὸ Σολομῶντος αὐτὸν γενεαλογεῖν, καὶ σάρκα γέννησιν τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ· τῷ τὸν μὲν φθάνειν εἰς τὸν Ματθᾶν, καὶ Ἰακώβ, καὶ Ἰωσήφι τὸν δὲ Λουκᾶν, ἀπὸ τοῦ Νάθαν, καὶ φθάνειν εἰς τὸν Ματθάν, καὶ Ηλι, καὶ Ἰωσὴφ, ἀναμφιβόλως έκαστον αὐτὸν ἕτερον καταλήγειν γένος. Καὶ δοκεῖ τῶν αἱ νάτων εἶναι τὸν Ἰωσὴφ τὸν νομισθέντα άνδρα της παναγίας Θεοτόκου τόν τε Ἰακὼς τὸν Ηλὶ ἐσχηκε και πατέρα. Αλλά κατανοήσωμεν τὴν δοκούσαν εἶναι διαφωνίαν· τρίτος ἀπὸ τέλους κατὰ τὴν Μα θαίου γενεαλογίαν ἐστὶν ὁ Ματθαν, πέμπτος δὲ ἐπὶ τέλους κατὰ τὸν Λουκᾶν ὁ Μελχί. Τούτων τῶν δύν κατά διαφόρους χρόνους γαμετή γέγονεν ἡ Ἐσθε τοῦ γὰρ Ματθὰν προειληφότος αὐτὴν καὶ παιδο ποιήσαντος ἐξ αὐτῆς τὸν Ἰακὼς καὶ τελευτήσαντος, χήραν αὐτὴν οὖσαν ἐκ τῆς αὐτῆς φυλῆς, ἄλλης ἂ συγγενείας, ηγάγετο ὁ Μελχί, καὶ ἐπαιδοποίησεν ἐξ αὐτῆς τὸν Ηλί. Ὁ Ἰακὼβ τοιγαροῦν καὶ ὁ Ἑλλ ὁμομήτριοι τυγχάνουσιν ἀδελφοὶ ἐκ τῆς Ἐσθέν ἀγαγομένου δὲ τοῦ Ἑλὶ γυναῖκα ὡς ἀτέκνου τελε τήσαντος, κατὰ τὸν νόμον εἰσῆλθεν ὁ Ἰακὼν προς αὐτὴν, ὡς ἀδελφὸς, παιδοποιήσων τῷ τελευτήσαντα ἀδελφῷ τῷ Ἡλί. Επαιδοποίησεν οὖν τὸν Ἰωσήφ, καὶ εὑρέθη ὁ Ἰωσήφ, υἱὸς μὲν ὢν φύσει τοῦ Ἰακώβ, νόμῳ δὲ τοῦ 'Ηλί· ὁ Ματθαῖος δὲ τὸν κατὰ φύσιν λέγων πρω τέρα τοῦ Ἰωσήφ, τὸν Ἰακὼβ εἶπεν, καὶ τὸ γένος ὅθεν ὁ Ἰωσὴφ κατάγεται· ὁ δέ γε Λουκᾶς τὸν κατά νόμον λέγων πατέρα τοῦ Ἰωσήφ, τὸν Ἡλὶ εἶπεν, καὶ τὸ γένος ὅθεν ὁ Ἠλι κατάγεται· ὅθεν τῶν δύο πατέρων εἰς τὸν Δαβὶδ ἀνατρεχόντων, πᾶσα περιῄρηται ἀμφισβήτησις. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Πῶς νοεῖται τὸ, Εδειξεν αὐτῷ πάσας τὰς βα σιλείας τοῦ κόσμου ἐν στιγμῇ χρόνου; ἀντὶ τοῦ, Διέγραψε τῷ λόγῳ τὴν οἰκουμένην, καὶ ὡς τρόποντινὰ ἐπεδείκνυεν, ὡς ᾤετο, ἐν τῇ διανοίᾳ αὐτοῦ πάντα. Πῶς νοεῖται τὸ, Υπέστρεψεν Ἰησοῦς ἐν τῇ δι νάμει τοῦ Πνεύματος εἰς Γαλιλαίαν; Διὰ τὰς θεοσημείας λέγει τοῦτο, ὥσπερ ἐπετέλει τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὡς οἰκείᾳ αὐτοῦ δυνάμει τούτῳ χρώμενος, ἀλλ' οὐχ, ὡς οἱ ἅγιοι, ἔξωθεν καὶ πεπορισμένην ταύτην λαβών. Ὅτι τὰ ἐν τῷ προφήτη Ησαΐα γεγραμμένα, ἐν αὐτῷ ἐπληρώθη· αὐτὸς γὰρ ὁ χρισθεὶς τῇ θεότητα, αὐτὸς ὁ τοὺς ἁλιεῖς εὐαγγελισάμενος, αὐτὸς ὁ τοὺς ὑπὸ τοῦ πονηροῦ αἰχμαλωτισθέντας φυσάμενος.
col. 1191–1192page 84 of 200
PG 106:1191Διὰ τί εὐφημεῖ αὐτὸν τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον λέγον, οίδά σε τίς εἶ, ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ; Ὑπονοών διὰ τῆς τοιαύτης εὐφημίας ὅτι κενῆς δόξης αὐτὸν ἐραστὴν ἀποτελεῖ. Διὰ τί συνεχώρησεν αὐτῷ ὁ Κύριος ρίψαι τὸν ἄν θρωπον ἐν ᾧ ἦν; Ἵνα δῆλον γένηται πᾶσιν ὅτι τὸ δαιμόνιον ἐλάλησε, καὶ οὐκ ἐκ τῆς καρδίας τοῦ ἀν θρώπου Κύριος. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Οτι διὰ τῶν ἁλιευτικῶν ἐπιτηδευμάτων αλιεύει τοὺς μαθητὰς καὶ ἁλιεῖς ὁ Χριστὸς εἰπών· Χαλά σατε τὸ δίκτυον. ΚΕΦΑΛ. Γ'. δ Τί ἐστιν ὁ λέγει ὁ εὐαγγελιστής, Ἐν Σαββάτῳ δευτεροπρώτῳ; Ὁ ἅγιος Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης οὕτως λέγει, ὅτι δευτερόπρωτον εἴρηται ἐπειδὴ δεύτερον μὲν ἦν τοῦ Πάσχα, πρῶτον δὲ τῶν ἀζύμων. Εἰ δὲ Σάββατον είρηται, μὴ θαυμάσῃ;· Σάβ βατον εἴρηται πᾶσα ἑορτή, δηλοῖ δὲ κατάπαυσιν καὶ ἀργίαν. Διὰ τί ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι, καὶ ἦν, φησί, διανυκτερεύων ἐν τῇ προσ ευχῇ τοῦ Θεοῦ; Εδειξε διὰ τούτου, ὡς Κύριλλος φησι, τύπον ἀσκητικὸν, ὑποδεικνύων διὰ πραγμάτ των αὐτοῖς ὡς καὶ διὰ λόγων, ὅτ' ἂν λέγῃ· Σὺ δὲ, δι' ἂν προσεύχῃ, κλεῖσον τὴν θύραν σου. ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Οτι ἡ ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Φαρισαίου ἐλθοῦσα γυνή, ἥτις ἦν ἁμαρτωλός, οὔτε ἡ παρὰ τῷ Μάρκῳ ἐστὶν, οὔτε ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, οὔτε ἡ παρὰ τῷ Ματθαίῳ. ἐκεῖναι μὲν γὰρ πρὸς αὐτὸ τὸ πάθος τοῦτο ἐποίησαν, αὕτη δὲ ἐν μέσοις τοῖς σημείοις. Διὰ τί λέγει τῇ γυναικὶ, Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε; Διὰ τὸ πιστεῦσαι αὐτὴν ὅτι δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Οτι τὸ λέγειν τοὺς μαθητὲς πρὸς Χριστόν, Διο δάσκαλε, εἰδομέν τινα ἐπὶ τῷ ὀνόματί σου δαι μόνια εκβάλλοντα, οὐκ ἔστι φθονούντων ὁ λόγος, ἀλλὰ μαθεῖν ἐθελόντων, εἰ καὶ ἄλλοις τοῦτο δο θήσεται. Ὅτι τὸν Ὅστις οὐ καθ' ἡμῶν, ὑπὲρ ἡμῶν ἐστι, τοῦτο λέγει, Τῶν ἀγαπώντων με, οίτινες εἰς δόξαν μου πληρούν θέλουσι, τῇ παρ' ἐμοὶ χάριτι στε φανοῦνται. Διὰ τί ἐν τῷ ἐπιστῆσαι τοὺς ἀποστόλους τινάς καὶ εἰπόντων τῶν μαθητῶν πρὸς Χριστόν, Κύριε, θέλεις είπωμεν πυρ καταβῆναι ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἀναλῶσαι αὐτούς; ἐπετίμησεν αὐτοῖς; Περι στέλλων τὴν ὀξυθυμίαν αὐτῶν καὶ ἀπήνειαν, ἀνεξικακεῖν ἀεὶ, οὐ μόνον νῦν· τοῦτο δὲ εἶπον πρὸ; Ἠλίαν ἀφορῶντες· οὕτως οὐ τελέως τῆς νέας χάριτος κεκρατήκεσαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς νόμον ἐσκόπουν τὸν παλαιόν. Ὅτι ὁ εἰπὼν, ᾿Ακολουθήσω σοι, Κύριε, ἀλλὰ πρῶτον ἐπίτρεψόν μοι ἀποτάξασθαι τοῖς ἐν τῷ εἴκῳ μου, ἀξιοζήλωτον μὲν ὑπόσχεσιν ἐνεδείξατο
col. 1193–1194page 85 of 200
PG 106:1193τὸ δὲ ζητεῖν ἀποτάξασθαι, μεμερισμένου ἐστὶν εξ Ο διανοία. Οτι οὐδεὶς ἐπιβαλὼν τὴν χεῖρα ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ωσπερ γάρ, φησὶν, ὁ γηπόνο; τοῦ ἀροτριῶν ἀρξάμενος, ὅτ' ἂν δυνήσῃ πρὸς τὸ λείπον, τὸ πᾶν ἀπώλεσεν· οὕτως καὶ ὁ κατὰ θεόν ἐργαζόμενος, εἰ πρὸς ἄλλο τι ἀσχολούμενος είν ρεθῇ. ΚΕΦΑΛ. Γ. Διὰ τί ἄλλους ἑβδομήκοντα μαθητὰς προσελάβετο Επειδὴ πολλὴ ἔμελλεν ἡ διδαχή γίνεσθαι, καὶ παν λαχοῦ καὶ πρὸς Ἰουδαίους καὶ πρὸς τὰ ἔθνη. Τί σημαίνει το, Εθεώρουν τὸν Σατανά, ὡς ἀστραπὴν πεσόντα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ; Τούτο δήμο, ὅτι Εἰ ὁ ἄρχων αὐτῶν κατέπεσεν, οἱ δοῦλοι τί προσ δοκῶσι παθεῖν δι' ὑμῶν;. Ὡς ἀστραπὴν δὲ εἶπι, έπειδὴ φωτεινὸς ἦν τὴν φύσιν, εἰ καὶ σκοτεινός για γονε τὴν προαίρεσιν. Ο γὰρ ἐποίησεν ὁ Θεός, τούτο καλόν· ὁ δὲ μετεποίησεν ὁ διάβολος, τοῦτο κακόν ἢ τὸ ἐξ ὕψους εἰς γῆν κατενηνεγμένον δηλοῖ ἐκ δέξη; εἰς ἀτιμίαν. Ὅτι τὸν Πατεῖν ἐπάνω όφεων καὶ σκορπίων. περὶ τῶν δαιμόνων λέγει. Τό, Μὴ χαίρετε ὅτι τὸ πνεύματα ὑμῖν ὑποτάσσεται, ἀντὶ τοῦ, Μὴ κενά ξεῖτε. Τη, Χαίρετε δὲ, ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράφη ἐν τοῖς οὐρανοῖς, οὐ διὰ μέλανος, ἀλλὰ διὰ μνήμες Θεοῦ, λέγει. Ὅτι ὁ νομικός ἑτέροις ἔλαβε τον πλησίον, την δοξῶν· ἐν γὰρ τῷ λέγειν, Τίς ἐστί μου πλησίον, τοῦτο ὑποτίθεται· Τίς, φησὶν, ἴσος μας; πλησίον νοῶν τὸν δίκαιον τῷ δικαίῳ· αὐτὸς δὲ τῇ συμπαθείς ἔλεγε, καὶ τῷ τρόπῳ τῆς θεραπείας. Ανθρωπος κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερουσαλής εἰς Ιεριχώ, ἀπὸ τῆς ἐν παραδείσῳ υψηλής και εἰρηνικῆς διαγωγής· τοῦτο γὰρ εἰρήνην σημαίνει Πρὸς τὴν Ἱεριχὼ τὴν κοίλην καὶ χθαμαλὴν καὶ καὶ ματώδη καὶ πνιγηρὰν κατωλέσθησαν, ήγουν το εμπαθή ζωήν. Δῃστὰς δὲ λέγει, τῶν δαιμόνων τ σύστημα, ἢ τὰ πάθη, ἅτινα τῶν ἀμφιασμάτων της ἀρετῆς ἐκδύσαντες αὐτὸν, τὰ τῆς ἁμαρτίας τραύματα ἐπέθηκαν. τὸν πταίσαντα θεραπεύσαντα. Λευΐτας δὲ καὶ ἱερεῖς, τὸν νόμον λέγει, ὡς μ Τὸ δὲ, 'Αντιπαρῆλθεν, ἀντὶ τοῦ, Ἰδὼν τὴν ἐναν τίαν ἔδωκε πάλιν ὅθεν ἦλθε, μηδὲν ὠφελήσεις. Ο δὲ Σαμαρείτης, ἢ ὁ δοκῶν εὐτελῆς εἶναι, ὡς αὐτὸς ἐνομίζετο καὶ ἐκαλεῖτο παρ' αὐτῶν· ἡ ἐκ πό του τὸν διὰ τοῦ αὐτοῦ φυράματος πάντα καὶ τ δαῖον καὶ ἐθνικὸν προσλαβόμενον λέγει. Ὑποζύγιον δὲ, τὸ αὐτοῦ σῶμα λέγει· έζευξε για τῇ ἀνθρωπότητι τὴν θεότητα· ἐπιστές, ἁμαρτίας εθεράπευσεν, ήγουν τὰ τραύματα. Οἶνον δὲ τὸν δὲν δασκαλικὸν τρόπον τὸν στύφοντα καλεῖ. Σὺν Ελεν δὲ, ὅτι φιλανθρωπίᾳ τοῦτον ἐκέρασε τὸν λόγον τοῦτ δὲ διὰ τὸ συνανακλίνεσθαι τελώναις. Τὸ δὲ, τὸ ἴδιον ὑποζύγιον ἀνεβίβασεν αὐτὸν, ἐν ἑαυτ γὰρ ἡμᾶς ἐφόρεσε· ἐσμὲν γὰρ μέλη τοῦ σώματ
col. 1195–1196page 86 of 200
PG 106:1195αὐτοῦ, Πανδοχείον δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καλεῖ τὴν πάν-; τας δεχομένην· ἀλλὰ μὴ κατὰ τὴν νόμον λέγουσαν Αμμανίτης καὶ Μωαβίτης εἰς ἐκκλησίας Κυρίου οὐκ εἰσελεύσεται. Τὸ δὲ δοῦναι τῷ πανδοχεί δύο δηνάρια εἰς ἐπιμέλειαν αὐτοῦ, σημαίνει τοῖς τῆς Ἐκκλησίας ἐπ όπταις ἀποστόλοις καὶ διδασκάλοις λέγειν· ὅτι Εν τῇ δευτέρᾳ ἐλεύσει μου τὸν μισθὸν τοῖς ἐπιμελησα, μένοις διδασκάλοις ἀποδώσω. Οτι κρεῖττον τῆς φιλοξενίας, ἡ πίστις· καὶ τοῦτο δηλοῖ Χριστὸς ἐν τῇ Μάρθᾳ καὶ τῇ Μαρίᾳ· ἐκείνης γὰρ περὶ τὴν διακονίαν ασχολουμένης, ταύτην προς ἔκρινε Χριστὸς ὡς τὸν λόγον ἀκούουσαν αὐτοῦ· ἀλλ' ὅμως τὴν μὲν οὐκ ἀπέστρεψεν ἀφ᾽ ὧν ἐποίπι, τὴν δὲ προσεδέξατο ἐφ᾽ οἷς προσεῖχεν, ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Τό, Ζητεῖτε καὶ κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν, καὶ τὸ, Πορεύεσθε ἐν νυκτὶ πρὸς τὸν φίλον εἰς τὸ λαβεῖν τι, τὴν ὄχλησιν καὶ τὸ μὴ ταχέως τῆς εὐχῆς ἀφίστασθαι λέγει· νύκτα δὲ εἶπεν, μᾶλλον δὲ μεσονύκτιον, τὰς ἐσχάτας καὶ πρὸς τῷ τέλει ἐλπί. τας ἡμῶν· οἰκοδεσπότην δὲ, τὸν Θεὸν αὐτόν· τρείς δὲ ἄρα ὠνόμασε, τὴν εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα πίστιν. Ὁ δὲ φίλος ὁ παραγενόμενος ἐξ ὁδοῦ ἐπιξενωθεὶς αὐτῷ, νοηθείη ἂν εἰκότως ὁ ἄγγελος, ήγουν οἱ ἄγγελοι οἱ πρὸς τὰ ἔσχατα παραγινόμενοι παραλαβεῖν ἡμᾶς· φιλοῦσι γὰρ ἡμᾶς καὶ αὐτοὶ ὡς φιλανθρώπου Θεού φιλάνθρωποι ὑπηρέται· τὰ δ παιδία τὰ ἐπὶ τῆς κλίνης αναπαυόμενα, τους τραφέντας ὡς τὰ παιδία καὶ ἐν ἁπλῇ καρδίᾳ πεπιστευκότας τῷ Εὐαγγελίῳ, καὶ ἠξιωμένους τῷ Κυρίῳσυν αναπαύεσθαι· ἀναίδειαν δὲ ἐνταῦθα λέγει τὴν μεθ' ἀπομονῆς ἐπιτεταμένην προσευχήν. Διὰ τί τῆς γυναικός ειπούσης, Μακαρία η κοιλία ἡ βαστάσασά σε, αὐτὸς εἶπεν· Μενούνγε μακά ριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ; Διὰ τὸν καιρὸν καὶ τοὺς παρισταμένους τοῦτο λέγει καὶ διὰ τὸ φιλότιμον, Τίνος ένεκεν πονηρῶν ὄντων τῶν Φαρισαίων, πρὸς αὐτὸν κληθεὶς παρ' ἑνὸς αὐτῶν ἀπῆλθε; Νουθετῆσαι τούτους βουλόμενος καὶ ἡμερῶσαι· ἐσκανδαλίσθη δὲ & Φαρισαῖος ὅτι οὐ πρὸ τοῦ ἀρίστου ἐβαπτίσθη, ἀσυν έτως· Μωσῆς γὰρ οὐδαμοῦ προσέταξε τοῦτο ποιεῖν ἡ γὰρ διὰ τῶν ὑδάτων ἀπόνιψις, χρειώδης ἐστὶν πρὸς ρύπον σωματικόν, ἀκαθαρσίαν δὲ ψυχῆς ἀπαλλάξας οὐ δύναται. Περὶ τοῦ Ζαχαρίου οὗ εἶπεν Κύριος, ὅτι μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου ἐσφάγη, ο Νύσης φησίν, ὅτι ὁ πατὴρ ἦν τοῦ Προδρόμου· καὶ ἐπειδὴ οὐκ ἀπο εχώρισε μετὰ τὸν ἄφθορον τόκον τὴν παναγίαν Θεο τόκον Μαρίαν τοῦ ταῖς παρθένοις ἀποκεκληρωμένου τόπου ἐν τῷ ναῷ (ἦν δὲ οὗτος ὁ τόπος μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου), κατέσφαξαν. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Διὰ τί πρὸς τὸν εἰπόντα αὐτῷ, Διδάσκαλε, εἰπε τῷ ἀδελφῷ μου μερίσασθαι μετ' ἐμοῦ τὴν κληρονομίαν, ἀποκριθείς είπεν "Ανθρωπε, τίς με κατ έστησε κριτὴν ἡ μεριστὴν ἐφ' ἡμᾶς; Εἶπεν δὲ ει
col. 1197–1198page 87 of 200
PG 106:1197τοῦτο καὶ διὰ τὸ προκρίνειν αὐτὸν τὰ γήινα των ο θείων, καὶ διὰ τὸ προειπεῖν· ἀπὸ δὲ τοῦ αέροντος τὰ σὰν μὴ ἀπαίτει. Οὐ γὰρ ἐστι, φησὶν, ἐν τῷ περιο σεύειν τινὶ ἡ ζωή, διὰ τὸ μὴ τῷ πλούτῳ συνεχτεί νεσθαι τὸ τῆς ζωῆς μέτρον Τὸ 8, Μὴ φοβοῦ τὸ μικρὸν ποίμνιον, τοῦτ ἀντὶ τοῦ, Μὴ ἀπιστήσῃς, εἴρηται· μικρὸν δὲ ὀνομάζειτοὺς ἁγίους, ἢ ἐπειδὴ παράκειται μικρότης τους ἁγίοις ἐν τῷ κόσμῳ, ὡς ἑκουσίως ἀκτήμοσιν· ἡ δὲ τὸ ἡττᾶσθαι τῇ τῶν ἀγγέλων πληθύν. Έστωσαν αἱ ὀσφθες ὑμῶν περιεζωσμέναι τῆς διανοίας έτοιμον εἰς φιλεργίαν τῶν χρηστών ἔργων· διόπερ ὁ διδασκαλικής λύχνος ψυχούσθω καὶ άρδευέσθω ὑπὸ τῆς πρακτικῆς ἀρετῆς. Γάμους ο όνομάζει, διὰ τὸ μὴ εἶναι ἐκεῖθέν τι κατηφές. Δωρ νυκτῶν, λέγει, διὰ τὸ ἄδηλον· τὸ δὲ, Ἐν τῇ δει τέρᾳ καὶ τρίτῃ φυλακῇ, λέγειν αὐτὸν, τοὺς ἀναμέν νοντας τὴν παρουσίαν αὐτοῦ. Μακάριοι, φησίν, οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι. Περιζώσεται γὰρ καὶ διακινήσει αὐτοῖς· τοῦτό ἐστιν, ὅτι τοῖς ἴσοις ἡμᾶς ἀνταμεί ται, καὶ οἷον κάμνοντας ἀνακτήσεται, τρυφές των παραθεὶς τὰς πνευματικάς. "Η πρώτην μεν φυλακής τὴν πρώτην ἡλικίαν· δευτέραν, τὴν δευτέραν ἡλικίαν τρίτην, τὴν ἐπὶ τὸ γῆρας. Διὰ τί ὁ δοῦλος ὁ μὴ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ ὑπεῖχε λόγον; Διότι μὴ ἠθέλησεν εἰδέναι, ἐν νάμενος μαθεῖν· ποῖος ἀπαλλάξει λόγος του χρήναι πολλὰς ὑπομεῖναι πληγέ; τὸν εἰδότα καὶ ῥαθυμοῦντε; Εἰπὼν, Παντὶ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολύ ζητηθήσεται παρ' αὐτοῦ, ἔδειξαν ὅτι φορτικώτερον τῶν διδασκόν των ἐστὶ τὸ κρῖμα. Γὴν ἡμῶν τὰ σκηνώματα λέγει, εἰς ἃ βούλετα ταχέως ἀναφθῆναι τὴν ὀξυκίνητον τῆς διδασκαλίας αὐτῶν καὶ διάπυρον πράξιν. Χριστὸς ἁμαρτωλούς, οὐ μὴν τῶν πεπονθότων τούς. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ. Περὶ δὲ τῶν Γαλιλαίων ὧν ἀπήγγειλαν τῷ Χριστῷ ὅτι τὸ αἷμα αὐτῶν ὁ Πιλάτος έμιξε μετὰ τῶν θυσιῶν, χρὴ γινώσκειν ὅτι οὗτοί εἰσιν οἱ τοῖς δόγμασιν ἐξ ακολουθήσαντες Ιούδα τοῦ Γαλιλαίου, οὗ καὶ αὐτό; Λουκᾶς ἐν ταῖς Πράξεσι τῶν ἀποστόλων μέμνηται ῶν δὲ τὸ δόγμα τοῦ Ἰούδα, ὡς Ιώσηπος λέγει ἐδίδασκε γὰρ μηδένα κύριον λέγειν μήτε κατά τιν λοφροσύνην· καὶ τὰς θυσίας δὲ τὰς ὑπὲρ τῶν Ῥω η μαίων βασιλέων προσφερομένας καὶ τῆς αὐτῶν τ τηρίας ὡς μὴ ἐκ τοῦ Μωσέως οὖσας, ἀπέκοπταν ἐπὶ τούτοις ἀγανακτήσας ο Πιλάτος παρ' αυτή ταῖς κατὰ τὸν νόμον προσφερομέναις θυσίαις ὑπ αὐτῶν, κατέσφαξεν αὐτούς. Λέγει οὖν αὐτός χείρονας, ἁμαρτωλοὺς δὲ διὰ τὸ στασιάσαι είν Ὅτι ὁ πύργος ἐφ᾽ οὔ; ἔπεσε, καὶ τοὺς δεκαετο κατέσχεν, ἐσήμαινε διὰ μὲν τοῦ πύργου, την πο λιν· διὰ τῶν καταχωσθέντων, τοὺς ἑαλωκότα; π Τίτου. Ἡ τῆς συχῆς παραβολή, τὴν ἀκαρπίαν ἐλέγχε τῆς Ἱερουσαλήμ, φύλλα μόνον πικρὰ ποιούσης και ἀνθηρὰ τῷ φαίνεσθαι, καρπὸν δὲ μὴ ἐχούσης την τον λέγει εληλυθέναι, διὰ Μωϋσέως, διὰ τῶν προφη
col. 1199–1200page 88 of 200
PG 106:1199τῶν, δι' ἑαυτοῦ. Ἡ εὐαγγελική συχῆ, ἡ ἀνθρωπό τῆς ἐστίν· ὁ οἰκοδεσπότης, ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· ὁ δὲ ἀμπελουργός, ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ὁ φιλοπονῆσαι καὶ ἐκκαθάραι τὸν ἀμπελῶνα ἐλθών. Ὁ δὲ Θεὸς καὶ Πατὴρ ὁ καὶ οἰκοδεσπότης, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ κελεύων τὴν συ κῆν ὡς ἄκαρπον ἐκκοπῆναι. Τὸ δὲ, Αφες αὐτήν καὶ τούτῳ τῷ ἔτει, λέγειν, διὰ νόμου και προφητῶν οὐκ ἐβελτιώθησαν, καὶ τοῖς ἐμοῖς ἀρδευθῆναι δόγμασιν· ὡς εἰ μὲν ποιήσωσι καρπόν, εὖ· εἰ δὲ μή, εἰς τὸ μέλλον εκκόψεις, εἰς τὸν ἔπειτα αἰῶνα καὶ εἰς τὴν κρίσιν. Εστι δὲ ἡ μὲν πρώτη αθέτησις, ἡ ἐν τῷ πα ραδείσῳ· ἡ δευτέρα, ἡ ἐν τῷ νόμῳ· ἡ τρίτη, ἡ ἐν τῇ χάριτι. Η συγκύπτουσα χαμαί, ἔπαθε τοῦτο ἐκ σατανικῆς ἀγριότητος, ὡς παρειραμένη παρὰ Θεοῦ δι' οἰκεία δηλονότι πταίσματα. Το, Εξελθε καὶ πορεύου ἐντεῦθεν, τῶν Φαρι σαίων λεγόντων, ἐκ φθόνου ἐπτί· οὐδὲ γὰρ ἤθελον ὠφελεῖσθαί τινας, οὐδὲ θεοσημείας γίνεσθαι ἀπὸ φθόνου. Ἐν δὲ τῷ λέγειν αὐτοὺς, Ηρώδης σε θέλει ἀποκτεῖναι, προφασιζόμενοι Ελεγον καὶ ἐκφοβοῦντες. Διὸ καὶ ὡς γινώσκων ότι ψεύδονται, λέγει Εἴπατε τῇ ἀλώπεκι ταύτῃ· καὶ τινὲς μὲν ἐνόμισαν, ἀλώπεκα τὸν Ηρώδην λέγειν· οὐχ οὕτως δὲ ἔχει ἀλλὰ ἀλώπεκα λέγει τὴν ἐκείνων δολιότητα καὶ σκαιότητα, εὐφυέστατα μέση χρώμενος φωνῇ· οὐ γὰρ εἶπεν, Εκείνῃ τῇ ἀλώπεκι, ἀλλά, Ταύτη. Επι πλήττων δὲ αὐτούς, λέγει· Ἰδοὺ δαιμόνια εκβάλλω καὶ ἰάσεις ἐπιτελῶ· διὰ τοῦ εἰπεῖν, τελειοῦμαι, τὸν θάνατον αὐτοῦ μηνύει, καὶ ὅτι ἐκών, καὶ οὔτε Ηρώδης, οὔτε αὐτοί, πρὸ καιροῦ τι ποιήσαιεν. Τὸ, Οὐκ ἐνδέχεται προφήτην, έξω Ἱερουσαλὴμ ἀποθανεῖν, λέγειν αὐτὸν, ὡς κατηγορίαν εἰσάγει τὸν λόγον. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Ο εἰπὼν, Μακάριος ὅστις φάγεται ἄριστον ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, οὐ τέλειος ἦν· ἐνόμιζε γὰρ σωματικὴν βρῶσιν εἶναι ἐν τῷ οὐρανῷ. Τό, Ανθρωπός τις εποίησε δεῖπνον, ἄνθρωπον, τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα λέγει· αἱ γὰρ εἰκόνες τῶν πα ραβολῶν, πλάττουσιν ἀλήθειαν· οὐκ αὐταὶ δὲ πάνω τως εἰσὶν ἀλήθειαι. Δεῖπνον, φησί, πεποίηκεν, οὐκ ἄριστον· ἐπὶ γὰρ συντελείᾳ τὸ Χριστοῦ πάθος τὴν οικουμενικὴν πανήγυριν. Εκάλεσε δὲ πολλούς, τὰ πλήθη τῶν Ἰουδαίων. Τίς δὲ ὁ ἀπεσταλμένος ν καὶ δοῦλόν φησιν; Αὐτὸς ὁ Χριστὸς διὰ τὴν σάρκα μορφὴν δούλου ἀνέλαβε. Τί δὲ ἡτοίμασε τοῖς κεκλημένοις; Αμαρτιῶν ἄφεσιν, υἱοθεσίας λαμπρότητα. Τὸ δὲ, Ἥρξαντο ἀπὸ μιᾶς παραιτεῖσθαι, τοῦτό ἐστι, τὸ ἐξ ἑνὸς συνθήματος μηδένα λόγον ποιησαμένους τῆς κλήσεως, γεωδεστέροις ἀσυνέτως προσνενευκότες· κέκληνται δὲ ἀντ' ἐκείνων οἱ εἰς τὰς πλα τείας καὶ τὰς ῥύμας, οἱ ἐκ τῆς Ἰουδαϊκῆς πληθύος ἀσθενῆ τε καὶ ἀγεννῆ τὴν διάνοιαν έως τινὸς ἔχοντες καὶ ἀφεγγῆ καὶ χωλεύουσαν· ὑγιεῖς δὲ καὶ εύρωστοι διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Τὸ δὲ, ἔτι τόπος ἐστὶ, λέγει τον δειπνοκλήτορα, διὰ τοὺς ἀγροικοτέρους λέγει πάντη καὶ κτηνοπρεπείς.
col. 1201–1202page 89 of 200
PG 106:1201ciνίκης κι ένα Τὸ ἐκ τῆς τοῦ πύργου οἰκοδομῆς ἡμῖν ὑποδηλούν μενον, τοῦτό ἐστιν, ἵνα οἱ τὴν εὐκλεά ζωήν κατη θοῦν ἐλόμενοι, τὴν ἀρκοῦσαν ἐν τούτῳ προθυμίαν, τῷ ἑαυτῶν ἐγκαταθέμενοι νοῖ διατελώσιν. Τὸ &, Ἡ εἰς βασιλεύς πορευόμενος ἐν ἑτέρα βασιλεῖ συμβαλεῖν εἰς πόλεμον; καὶ τὰ ἑξῆς τοῦτο σημαίνει, ὅτι Πρὸς τὰς ἐναντίας δυνάμεις ἐπαν ἡμῖν ὁ ἀγών, καθώς ο Απόστολός φησιν· ἔτι τ καὶ πρὸς τὸ φρόνημα τῆς σαρκός. Διὰ τὸν θεῖο έχοντες βοηθόν, μηδαμῶς περὶ εἰρήνης τοὺς ἐχθρούς ἡμῶν δαίμονας ἐρωτήσωμεν, ὅπερ ἐστὶ δουλωθῆναι τοῖς πάθεσιν· ἀλλὰ μᾶλλον ἀντιστῶμεν αὐτοῖς, τότ κραταιὸν Θεὸν ἡμῶν εἰς ἀντίληψιν ἐλοψύχως και ἀδιαλείπτως ἐπικαλούμενοι. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Περὶ τῆς δραχμής φησιν ὁ ἅγιος Γρηγόριος ούτως, ὅτι Λύχνον ἦψε Χριστός, δηλονότι τὴν ἑαυτοῦ σάρες, καὶ τὴν οἰκίαν ἐσάρωσε, τῆς ἁμαρτίας τὸν κόσμον ἀποκαθαίρων· καὶ τὴν δραχμὴν ἐζήτησε, τὴν βασι λικὴν εἰκόνα συγκεχωσμένην τοῖς πάθεσι· καὶ συγ καλεῖ τὰς φίλας δυνάμεις ἐπὶ τῇ τῆς δραχμής εὑρ σει· καὶ κοινωνούς ποιεῖται τῆς εὐφροσύνης, ὃς καὶ τῆς οἰκονομίας μύστιδας επεποίητο. η Εἰπὼν ὁ Δεσπότης Χριστός, ὅτι "Ανθρωπός τις εἶχε δύο υιούς, ἁμαρτωλοὺς λέγει καὶ δικαίους νεώτερον δὲ λέγει τὸν υἱὸν, οὐ διὰ τὸν χρόνον, ἀλλὰ διὰ τὸν τρόπον. Τὸ δὲ, Δός μοι τὸ ἐπιβάλλον με ρος τῆς οὐσίας, ἀντὶ τοῦ. Αὐτεξούσιος ἐθέλω είναι καὶ οὐχ ὑπείκειν σοι· ἔδωκε δὲ αὐτῷ ὁ πατὴρ το ἐπιβάλλον, τὴν αὐτεξουσιότητα, τὴν φυσικὸν νόμο. Τὸ δὲ, Απεδήμησεν, οὐ τοπικῶς νοήσεις, ἀλλὰ προαιρετικῶς· ἀπὸ Θεοῦ ἀπέστη, καὶ ὁ Θεὸς ἀπ' αὐτοῦ. Τὸ δὲ, 'Ανήλωσε τὴν οὐσίαν αὐτοῦ, το ἐστι, τὸν ἔμφυτον λογισμόν, τὴν σωφροσύνην, και τὰ ἑξῆς. Γέγονε δὲ αὐτῷ λίμὸς τοῦ ἀκοῦται λόγω Θεοῦ. 'Εκολλήθη δέ, φησὶ, ἐνὶ τῶν πολιτών, ήταν δαίμονι, Διδ. Επεμψεν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ βα σκειν χοίρους· χοιρώδη βίον ἔχειν. Οὕτως γάρ τι μῶσιν οἱ δαίμονες τοὺς τιμῶντας αὐτούς. Έδωσε δὲ χοίρους· χρονίσας γὰρ τῇ κακίᾳ, καὶ διδάσκαλος ἀσωτίας γίνεται. Τὸ δὲ, Επεθύμει ἐκ τῶν περὶ τίων ὧν ἤσθιον οἱ χοῖροι, καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ, τοῦτό ἐστιν ὅτι ἄλλους διδάσκων τὰ κακὰ, αὐτὸς τῶν κακῶν οὐκ ἐλάμβανε κόρον. Κεράτια δὲ τὴν ἡμερ τίαν εἰκάζει, ὅτι γλυκέα ἐστὶν ἐκεῖνα καὶ τραχέαι ὥσπερ καὶ ἡ ἁμαρτία. Εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν, αυτό ἐστι, λογισάμενο; τὰ πρότερον, εἶπεν· Πόσο μία σθιοι τοῦ Πατρός μου περισσεύουσιν ἄρτων των ἐστι κατηχούμενοι ἀπὸ Γραφών. Αναστὰς ἡμε πρὸς τὸν πατέρα. Αναστὰς ἐκ τῆς ἡδονῆς, ξύλα πρὸς τὸν Θεόν. Ετι δὲ αὐτοῦ μακρὰν ἔντος, ἀντὶ τοῦ, Προέλαβεν ἡ εὐεργεσία τὴν μετάνοιαν· καὶ τα ἑξῆς ἔχει τὴν ἀκολουθίαν. Ενέγκατε τὴν στολὴν τὴν πρώτην· τουτέστι, τὴν πίστιν. Καὶ δότε την δακτύλιον, την σφραγίδα, τουτέστι τὸ βάπτισμα Καὶ ὑποδήματα, τὴν εὐαγγελικὴν ὁδόν. Μόσχα δὲ σιτευτόν, τὸν ευθέντα Χριστὸν ὑπὲρ τῆς οἰκον μένης, την μετάληψιν. Καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεση. Χαρὰ γὰρ γίνεται ἐν οὐρανοῖς ἐφ' ἐπὶ άμαρ
col. 1203–1204page 90 of 200
PG 106:1203τωλῷ μετανοοῦντι. Τὸ δὲ ὅτι ἐγόγγυσε ὁ πρεσβύτερος, οὐ φθόνον εἰσάγει τῷ ἁγίῳ ἐν τῷ σώζεσθαι τοὺς ἁμαρτωλούς, ἀλλὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν φιλανθρωπίαν ἐμφάναι βουλόμενος τούτο λέγει. Οτι δὲ ἡ παραβολὴ οὕτως λέγει, οὐ χρὴ πάντα τὰ τῆς παρα βολῆς ἐρευνᾶν, όμως οὖν ὡς προασφαλίζεται τοὺς ἀγαθοὺς τοιαῦτα λέγων, μὴ δέξασθαι φθόνον ἐπὶ σωτηρία ἁμαρτωλῶν. "Αλλοι δὲ λέγουσι τὸν μὲν πρεσβύτερον, ἀγγέλους· τὴν δὲ νεώτερον, ἀνθρώπους· ἕτεροι τὸν μὲν πρεσβύτερον, τὸν κατὰ σάρκα Ἰσραὴλ δηλοῦσθαι· διὰ δὲ τοῦ νεωτέρου, τὰ ἔθνη· ὁ δὲ ἅγιος Κύριλλος ταῦτα οὐ δέχεται. ΚΕΦΑΛ. 14. *Ανθρωπός τις ἦν πλούσιος, ὃς εἶχεν οἰκονόμον, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔστιν οὖν ὁ σκοπός ὡς πρὸς παι ραβολὴν μὴ πάντα ἔχουσαν. Βούλεται γὰρ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ἵν᾿ ἀπερισπάστως ὑπηρετῶμεν αὐτῷ· δείκνυσι δὲ διὰ ταύτης ότιπερ εἰ μὲν βούλοιντό τινες πάσαν τὴν ἐπὶ γῆς αὐτῶν καταλιπεῖν περιουσίαν, κἂν οίκο νόμοι γενέσθωσαν τῶν πτωχευόντων, συμμεριστές τῶν ὑπαρχόντων τούτους ποιούμενοι, ὅπως φίλους καὶ μάρτυρας τῆς εὐσπλαγχνίας κτησάμενοι, ὅτ' ἂν αὐτοῖς ἡ ἐπίγειος ἐκλείποι ζωή, τύχωσι τόπου εν νός· εἰ δὲ μὴ βούλοιντο, αποτεθοῦνται πάντως τῆς οικονομίας· καὶ διὰ τὴν ἀπανθρωπότητα, τῷ αἰωνίῳ παραδοθήσονται κυρί. Τί ἐστι τὸ, 'Ο πιστὸς ἐν ἐλαχίστῳ; "Ηγουν ἐν τῷ γηΐνῳ καὶ εὐτελεῖ τούτῳ πλούτη, καλῶς δαπανών εἰς τοὺς δεομένους. Τοῦτον τὸν πλοῦτον, καὶ ἄδικον μαμωνά λέγει ἐν τοῖς πνευματικοῖς· ὁ δὲ τοὐναντίον καὶ ἐν ἐκείνῳ ἄπιστος. Οτι ἀλλότριον τὴν τῶν κτημάτων περιουσίαν ὠνόμασεν, ὡς οὐκ ἐκ φύσεως, ἀλλ᾽ ἐπίκτητα ἡμῖν ὄντα. «Ἐγὼ γὰρ καὶ τὰ ἐμὰ καὶ τὰ ἔξωθεν, ε ὡς οἱ Έξω λέγουσιν. "Ανθρωπός τις ἦν πλούσιος. Το όνομα οὐ λέγει τοῦ πλουσίου· λέγει γὰρ ὁ Θεὸς περὶ τῶν μὴ φοβουμένων αὐτόν· Οὐ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν δια χειλέων μου. Εχει δὲ ὁ λόγος, ὡς ἦν ἐν Ἱερο σολύμοις Λάζαρος τις ονόματι, κατ' ἐκεῖνο τοῦ και ροῦ ἐσχάτην νοσῶν πενίαν καὶ ἀρρωστίαν· οὗ μνη μυνεῦσαι λέγεται τὸν Κύριον ὡς εἰς παράδειγμα λαβόντα αὐτὸν γνωριζόμενον· μηδεὶς δὲ νομιζέτω ὅτι γέγονεν ἤδη ἀνταπόδοσις· ἔστι γὰρ παραβολὴ τὸ λεγόμενον. Διὰ τί ἐν τοῖς κόλποις αὐτὸν ᾿Αβραὰμ ὁρᾷ; Ἵνα λάβῃ συναίσθησιν τῆς μισοξενίας τον φιλόξενον Αβραάμ. Διὰ τί πρὸς τὸν Λάζαρον οὐ λέγει, ἀλλὰ πρὸς τὸν Αβραάμ; Επειδὴ ἐνόμιζε μνησικακεῖν αὐτῷ πάν τω, οὐκ ἔχει δὲ, ὅτι Ελαβες, ἀλλ' ὅτι ἀπέλαβες. ὡς ἀμοιβὴν τῆς αὐτοῦ προαιρέσεως. Τὸ δὲ, Χάσμα μέγα ἐστήρικται, τὴν τῶν δικαίων διαφορὰν αινίττε και πρὸς τοὺς ἁμαρτωλούς· αἰτεῖ δὲ τὸν Λάζαρον ἀναστῆναι, ἵν᾿ ἰδόντες αὐτόν, φησί, πιστεύσωσι τοῖς γὰρ προφήταις, οὐχ οὕτω πιστεύουσι· τοῦτο δὲ ὅτι ὡς μύθους τους προφήτας ἔχουσιν, ἐξ αὐτοῦ ἐγιο νωσκεν. Οτι δὲ ὁ μὴ Μωσέως ἀκούων, οὐδὲ νεκροῦ ἀνισταμένου ἀκούσει, ἔδειξαν οἱ Ἰουδαῖοι, μήτε Μω σές πιστεύσαντες, μήτε τοὺς ὑπὸ Χριστοῦ ἐγερ
col. 1205–1206page 91 of 200
PG 106:1205θέντας· κόλπους δὲ 'Αβραάμ, τὰς θειοτάτας λήξεις ὁ ἅγιος Διονύσιος λέγει. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Ὅτι περὶ τῶν ἀρχαιοτέρων ἁγίων φησὶν ὁ ᾿Από στολος· Διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας. Οἱ ἀπόστολοι οὖν τοῦτο εἰδότες, λέγουσι τῷ Χριστῷ Πρόσθες ἡμῖν πίστιν. Οὐκ αἰτοῦσι δὲ πίστιν ἁπλῶς οὐ γὰρ ἦσαν ἄπιστοι· ἀλλὰ προσθήκην πίστεως, τουτέστι τὴν εἰς τοῦτο βεβαίωσιν. Ὅτι τὸν Τίς ἐξ ὑμῶν δοῦλον ἔχων ποιμαίνοντα, καὶ τὰ ἑξῆς, διδάσκει ὅτι τῆς Δεσποτικής ἐξουσίας ἡ δύναμις ὡς όφλημα πανταχοῦ παρὰ τῶν οἰκετῶν ζητεῖ τὴν ὑποταγήν. Οὐ γὰρ χάριν, φησίν, όμολογήσει, κἂν εἰ γένοιτο παρ' αὐτοῦ πᾶν ὅπερ ἔδει γενέσθαι· ἀλλὰ μὴ πληροῦντος μὲν, κίνδυνος πάρο ροῦντος δὲ, οὐδεμία Εσται χάρις. Ἐν τῷ λέγειν, ὅτι 'Η βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς ὑμῶν ἐστι, τί λέγει; Ὅτι Ἐν ταῖς προαιρέσεων ὑμῶν, φησί, κεῖται τὸ ἐκλέξασθαι ταύτην. Τι λέγειν βούλεται Χριστὸς ὅτ' ἂν φῇ· Ἐλεύσαν ται ἡμέραι ὅτε ἐπιθυμήσετε μίαν τῶν ἡμερῶν τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἰδεῖν, καὶ οὐκ ὄψεσθε; Τους ἐστι, τῆς ἐπὶ γῆς συνδιαγωγῆς αὐτοῦ· καίτοι καὶ ἔσχατον συνόντες αὐτῷ· τοῦτο δὲ ἔλεγε διὰ τὰς θλία ψεις ἂς ἔμελλον ὑπομένειν ὑπὸ τῶν τυράννων. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ. Τί ἂν εἴη ὁ κριτὴς οὗτος; λεγέτω Δαβίδ· 'Ο θεός κριτὴς δίκαιος καὶ ἰσχυρὸς καὶ μακρόθυμος· ὡς ἔστιν αὐτοῦ ἀκοῦσαι καὶ πάλιν λέγοντος, ὅτι οὔτι ἐξ ἐξόδων, οὔτε ἀπὸ δυσμών, οὔτε ἀπὸ ἐρήμων ὀρέων, ὅτι ὁ Θεὸς κριτής ἐστιν· ἔχει δὲ ὡς πάλιν ἰδίαν ὁ Θεὸς, ποίαν ταύτην; Τὴν Ἐκκλησίαν. Δε δοξασμένα ἐλαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ θεοῦ. Αὕτη ἡ πόλις μίμημά ἐστι τῆς οὐρανοπόλεω; τε ρουσαλήμ. Μήτε Θεὸν φοβούμενος, μήτε άνθρωπο ἐντρεπόμενος· ὁ γὰρ Θεὸς οὔτε Θεὸν ἔχει ἐν φοβη θήσεται, οὐδὲ ἄνθρωπον ἐν ἐντραπήσεται· προσωποληψία γὰρ οὐκ ἔστι παρ' αὐτῷ. Πάσα ψυχὴ ἐκκλησιαστική ή τόν ποτε διάβολον ἄνδρα εάσασα καὶ ἀπορρίψασα, καὶ Χριστὸν ἐνστερνισαμένη, χήρα τυγχάνει, καὶ δέεται καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν καὶ νύκτα τοῦ κριτοῦ, λέγουσα· Ἐκδίκησίν ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου μου. Τίς δ' ἂν εἴη ὁ ἀντίδικο; καθ' οὗ εὐχόμεθα νυκτὸς καὶ ἡμέρας; Λεγέτω ἡ ἀπόστολος Πέτρος· Τεκνία, ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διὰ βολος, ὡς λέων ωρυόμενος διέρχεται ζητών της καταπιεῖν. με Ὅτι ὁ κριτὴς τῆς ἀδικίας, οὐκ ἔστιν ὁ Θεός, ὡς οἱ πολλοὶ φλυαρούντες λέγουσιν· ἀλλά τις ἦν κριτής ἄδικος κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, ὡς ὁ Χρυσόστομος λέγει, πρὸς ἐν ἐξ αὐτοῦ τὴν παραβολὴν ποιείται Χριστό; βούλεται δὲ διὰ τούτου δεῖξαι, μὴ ἐκκακεῖν ἐν τῷ προσεύχεσθαι. Ἐν δὲ τῷ λέγειν, Πόσω μάλλον ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος! ἄλλον εἶναι τὸν ἄδικον κριτὴν, καὶ ἄλλον τὸν Θεόν. Αλλ' ὅτε ἀκούσῃς τὴν Θεὸν κριτὴν ἀδικίας, μὴ φοβηθῇς εἰπεῖν αὐτὸν κρι τὴν ἀδικίας, καὶ οὐ δικαιοσύνης· Δικαίῳ γὰρ νόμος οὐ κεῖται.
col. 1207–1208page 92 of 200
PG 106:1207Τοῦ Φαρισαίου καὶ τοῦ τελώνου ἡ παραβολὴ ὑπο δείκνυσιν ὅτι ἐπιστημόνως δεῖ προσεύχεσθαι· πολλὰ γὰρ αὐτοῦ τὰ ἐγκλήματα. Εθαύμασε γὰρ αὐτὸς αὐτὸν, καὶ πολλοὺς ἑτέρους σὺν τῷ τελώνῃ κατέκρινεν. 'Αληθὲς οὖν τὸ γεγραμμένον ῥητὸν, ὅτι Εστι δίκαιος ἀπολλύμενος ἐν δικαίῳ αὐτοῦ. Οτι πῶς ὁ μὲν Φαρισαίος μεγαλορρημονήσας ἐπὶ τοῖς οἰκείοις δικαιώμασι κατακέκριται, ὁ δὲ Ἰὼβ ἐπὶ τούτῳ αὐτῷ μᾶλλον καὶ δεδικαίωται; Οτι οὗτος μὲν μηδενὸς ἀντιπίπτοντος καὶ παρακινοῦντος ἐρεθίζοντος, μεγαλοῤῥημονεῖ· ὁ δὲ ἐν μὲν τῷ εὐδο κιμεῖν, ἔκρυσεν ἑαυτόν· ἐν δὲ τῷ κατηγορεῖσθαι ὑπὸ τοῦ Ἐλιφὰς ἢ τοῦ διαβόλου, ἀποδύεται τὰ ἐπισ φερόμενα εγκλήματα. (Τοῦ Πηλουσιώτου.) Οτι λέγει ὁ εὐαγγελιστής, ὅτι οὐδὲν τούτων συν ἧκαν, ἀλλ᾽ ἦν τοῦτο τὸ ῥῆμα κεκρυμμένον ἀπ' αὐτῶν, ἤγουν περὶ τῆς ἀναστάσεως. Διὰ τί; Ἐπειδὴ οὐδέπω ᾔδεισαν ἀκριβῶς τὰ παρὰ τῶν προφητῶν ἐπ' αὐτῷ λεγόμενα, ὡς ἁλιεῖς. Ὅτι ὁ τυφλὸς ἀκούων τῶν Γραφῶν, καὶ ἀπὸ τοῦ Δαβὶδ καὶ Θεὸν εἶχεν αὐτὸν, καὶ ἐπιστομιζόμενος οὐκ ἔπαυεν· ὅθεν καὶ ἀκούει· Η πίστις σου σέ σωκέ σε· ἀφίησι δὲ αὐτὸν λαλεῖν καὶ βοᾷν, τὴν πίσ στιν αὐτοῦ δεικνύων τοῖς συνοῦσιν. Ὅτι φῶς γέγονεν ἡ φωνὴ τῷ τυφλῷ· ἐκ φωτός γὰρ ἦν ὁ λόγος ἀληθινοῦ· οὗτος καθεὶς ἠκολούθει αὐτῷ. ΚΕΦΑΛ. 10. Διὰ τί ὁ Ζακχαῖος ὁ τελώνης υποδεξάμενος Χρι στὴν, τοῖς ἡδικημένοις τετραπλοῦν ἀπέδωκε; Κατὰ τὸν νόμον τοῦτο πεποίηκε, τὸν κελεύοντα ἀντὶ ἑνὸς τέσσαρα πρόβατα ἀποτιννύειν. Ὁ μὲν Ζακχαίος ἀγνοῶν δ ἐποίει, θερμῷ ζήλῳ φερόμενος καὶ θείῳ έρωτι φλεγόμενος, ἐπὶ συκομορέαν ἀνέτρεχεν· ὁ δὲ γε Κύριος μυστικόν τι θεωρήσας, έλεγε· Κατάβηθι ἐντεῦθεν, κατάβηθι ἀπὸ τῆς συκομορέας μνήσθητι ὅτι ὁ 'Αδάμ γυμνωθεὶς, ὑπὸ τὴν συχῆν ἐκρύπτετο· σὺ θέλων σωθῆναι, ἐπὶ συχὴν μὴ ἀνάτρεχε· δεῖ με τοῦτο τὸ συκόμορον ξηράναι, καὶ ἄλλο φυτεῦσαι σταυρόχριστον δένδρον. Ο σκοπός τῆς παρούσης παραβολῆς, ὅλην παρ ιστα τῆς Χριστοῦ οἰκονομίας τὴν δύναμιν. "Ανθρωπος γὰρ ὢν ἀνέβη λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν· δηλονότι ἐνανθρωπήσαντι τῷ Υἱῷ ὁ Πατὴρ καὶ ἡ τοῦ Λόγου ὑπόστασις δέδωκε τῷ προσλήμματι τὴν βασιλείαν. Οἱ δὲ μισοῦντες αὐτὸν οἱ πολίτα:, αὐτοί εἰσιν οἱ Ἰου δαῖοι. Ποίους δὲ δούλους καλέσας τούτοις διένειμε τὰς δέκα μνάς; Τους τελείους τὴν ἕξιν, τους μυστ αγωγεῖν ἑτέρους εἰδότας· ὑποστρέψαντος μετὰ τὸ λαβεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ ἀνθρώπου τοῦ εὐγενοῦς, εὐγενοῦς διὰ τὴν θεότητα ὄντος, ἐντρυφήσουσι δεκαπλασιάσαντες καὶ πενταπλασιάσαντες. Επάνω οὖν δέκα πόλεων ἢ πέντε γενήσονται· τουτέστι, δοξασθήσονται πλειόνως ἢ πρότερον· ἀτιμία δὲ ἔσται τοῖς δεν νικηθείσι. Τῷ δὲ κρύψαντι τὸ τάλαντον, του το ἐστι τὴν χάριν ἦν ἕκαστος ἔλαβε, λέγει· Διὰ τί τοῖς τραπεζίταις; τουτέστι, Διὰ τί μὴ προὔθηκας εἰς ἀπόλαυσιν τοῖς εὖ εἰδόσι δοκιμάζειν τὰ παρὰ σοῦ; Ἐγὼ γὰρ ἐλθὼν, ἔπραξα ἂν, τοῦτό ἐστιν, απήτησα
col. 1209–1210page 93 of 200
PG 106:1209σὺν τόπῳ τὸ ἐμόν· καὶ οἱ μὲν ἀπέλαβον τὰ ἀγαθά οἱ δὲ μὴ θελήσαντες τὸν εὐγενῆ ἄνθρωπον βασιλεύσει ἐπ' αὐτούς, κατεσφάγησαν ἔμπροσθεν αὐτοῦ. Λέγει δὲ ἅπερ ἔπαθον ἔσχατον ἐν τῇ ἁλώσει· καὶ ἐν τῇ τρ βερᾷ αὐτοῦ ἐλεύσει, πάντες ώς σφαγῇ τῇ χαλάσει παραδοθήσονται. Ὅτι ἐδάκρυσεν ἐπὶ Ἱερουσαλὴμ ὁ φιλάνθρωπος Κύριος· ἵνα δείξῃ ὅτι λυπεῖται περὶ αὐτῆς, ὅθεν καὶ μετά τριακονταπέντε έτη τῆς ἀναλήψεως αὐτοῦ, ἡ ἅλωσις γέγονεν, ἀναβολὴν μετανοίας τοῦ Θεοῦ πα συμένου περὶ αὐτῆς. Τὸ 83, Εἰ ἔγνως καὶ σὺ τὸ πρὸς εἰρήνην, τοῦτό ἐστιν, ὅτι χρήσιμα και ένα γκαῖα πρὸς τὸ εἰρηνεῦσαι θεῷ διὰ τῆς πίστεως καὶ τῆς χάριτος, οὐκ ἂν τοιαῦται σε θλίψεις περιέμενη, ἀλλ' ἐκρύβη, φησιν, ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου· ἀντὶ τοῦ, Εκουσίως οὐκ ἠθέλησας εἰδέναι. Καιρὸν δὲ λέγει τῆς ἐπισκοπῆς σου, ἦν αὐτὸς ἐποιήσατο κατελθὼν ὡς ἐπισκεψόμενος αὐτους. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Οτι ἡ χήρα δύο οβολούς προσήγαγε· ταῦτα γέρ εἰσι τὰ λεπτά· προσεδέχθη δὲ ὑπερβαλλόντως· ότι ὥσπερ ἀποκτωμένη ὅλον αὐτῆς τὸν βίον, μεγαλογία χως πάντα προσήγαγεν. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Ὅτι εἰπών, Επεθύμησα τούτου τοῦ Πάσχα με γεῖν μεθ' ὑμῶν, δείκνυσιν ὅτι ἐκουσίως ἔπαθεν. Πῶς νοεῖται τὸ λέγειν αὐτὸν, 'Εγώ ἐν μέσῳ ὁμῶς εἰμι ὡς διακονῶν; Τοῦτο διὰ τὸ πρόσλημμα λέγει. Το, ἵνα ἐσθίητε καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης μου ἐν τῇ βασιλείς μου, διὰ τὴν τῶν ἁγίων ἐκεῖθεν λαμπρότητα λέγει, ἀπὸ μεταφοράς των συναριστών των τοῖς βασιλεῦσιν. Διὰ τί τοὺς ἄλλους ἀφεὶς, πρὸς τὸν Πέτρον της Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξητήσατο ὑμᾶς σινιώσαι ὡς τὸν σίτον; Ἵνα παιδεύσῃ αὐτὸν μὴ ἑαυτῷ θαῤῥεῖν. Τί δέ ἐστι συνιάσαι; Ταράξεις, βλά ψαι· ἔθος γὰρ τῷ Σατανᾷ τοὺς εὐδοκιμοῦντας ἐξαν τεῖσθαι, ὥσπερ καὶ ἐπὶ Ἰώδ. Τὸ δὲ λέγειν αὐτὸν, Εγὼ ἐδεήθην περί σας, έδειξεν ὅτι ὡς ἄνθρωπος προσεύχεται· τὸ δέ, Επι στρέψας στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου, ἵνα μὴ Ο εἰς ἀπόγνωσιν ἐμπέσωσιν, ἀντὶ τοῦ, Γενοῦ στήριγμα καὶ διδάσκαλος τῶν διὰ πίστεως ἰόντων. Πῶς πρὸ τούτου μὲν πήραν καὶ χαλκόν καὶ μάθει καὶ τὰ ἄλλα λέγει μὴ κεκτῆσθαι, νῦν λέγει, ὅτι ὅ ἔχων, φησί, βαλάντιον ἀράτω ὁμοίως καὶ πήραν καὶ ὁ μὴ ἔχων, πωλησάτω τὸ ἱμάτιον αὐτή καὶ ἀγορασάτω μάχαιραν; Κατ' ἀρχὰς μὲν καί ραν τῆς αὐτοῦ δυνάμεως διδούς, ἔδειξεν ὅτι ἐκεῖνον ἔχοντες, οὐδενὸς δέονται τούτων εἰς τὸ κήρυγμα, ὡς πρὸς τὰ ἔθνη ἀπερχόμενοι· πρὸς δὲ τῷ είναι τοῦ πάθους, τὴν ἐν Ἰουδαίᾳ νῦν ἐσομένην αὐτῶν πτωχείαν αινίττεται, ὅτι στερηθήσονται πολλών τέως καὶ πεινάσουσι καὶ γυμνοὶ ἔσονται, καὶ ἐν τ τοῖς τὴν οἰκείαν φιλοσοφίαν ἐνδείξονται. Ἔτι δ τοῦτο λέγει, ἵνα καὶ μετριάζειν μάθωσιν· ἔτι 65, 5
col. 1211–1212page 94 of 200
PG 106:1211το άκο καὶ παρ' ἑαυτῶν τι εἰσενέγκωσιν, ἀλλὰ μὴ τὸ πᾶν ὥσπερ ἐν ἀψύχοις τισὶ τῆς τοῦ Θεοῦ ῥοπῆς νομίζηται. Ἐν δὲ τῷ λέγειν ἀγοράσαι μαχαίρας, τὴν ἔφοδον τῶν Ἰουδαίων προλέγει την κατ' αὐτοῦ, ταῦτα λέο γων δι' αἰνίγματος· καθαρῶς δὲ οὐ βούλεται λέγειν τὴν προδοσίαν, ἵνα μὴ θορυβήσῃ αὐτούς. Εἰπόντων δὲ, Ιδού, Κύριε, ὧδε δύο μάχαιραι, καὶ τὸ λεχθέν μὴ συνιέντων, αὐτός φησιν· ἱκανόν. Εἰ μὲν οὖν ἀν θρωπίνης βοηθείας ἐδεῖτο, οὐδὲ εἰ ἑκατὸν ἦσαν μάχαιραι ἱκαναὶ ἦσαν· ἐπειδὴ δὲ μὴ τοῦτο, καὶ αἱ δύο περιτταί· ὥστε χάριν μηνύσεως τῆς προδοσίας ταῦτα λέγει· ἵνα γνώσιν ὅτι προεγίνωσκεν, οὐχ ἕνεκεν τοῦ χρῆσθαι τὰ εἰρημένα. Οτι, ίδρωσεν ὡσεὶ θρόμβους αίματος, τὴν ἀνθρωπότητα δηλῶν· τὸ δὲ, Ενίσχυσεν αὐτὸν ἄγω γελος, οὐχ ὡς δεόμενον, ἀλλ᾽ ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥητὸν τὸ λέγον· Καὶ ἐνισχυσάτωσαν αὐτῷ πάντες άγ γελοι Θεοῦ· τοῦτό ἐστι, Διὰ τὴν ὑπερβολὴν τῆς θαυμασιότητος δοξολογῶν αὐτὸν ὁ ἄγγελος ἐφαίνετο, οἷα λέγων, Σή ἐστιν ἡ ἰσχὺς, Δέσποτα· σὺ γὰρ ἴσχυβας κατὰ θανάτου, ἐλευθερώσας τὸ γένος τὸ τῶν ἀνθρώπων. ΚΕΦΑΛ. ΚΙ. Ὅτι ἄπιστος ἦν ή κατηγορία ἣν κατηγορείτο Χριστὸς ὑπὸ Ἰουδαίων· οὔτε γὰρ φόρον εκώλυσε Καίσαρι δοῦναι, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ αὐτὸς δέδωκε να οὔτε γὰρ βασιλεῦσαι ἡβούλετο, ἀλλὰ καὶ βουλομένων αὐτῶν τοῦτο ποιῆσαι, ἀνεχώρησεν ἐκεῖθεν. Αλαζον νικὸς οὐκ ἦν· παρὸς γὰρ ἔδενς· καὶ τοῦτο ἐνόησε μὲν ὁ Πιλάτος· ἐρωτᾷ δὴ χλευάζων αὐτούς· δὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, εἰ καὶ γι Κύριος το ὄντως εἶναι βασιλεὺς οὐκ ἀρνεῖται. Διὰ τί πρὸς Ηρώδην παρὰ Πιλάτου πεμφθείς, οὐδὲ ἀποκρίνεται; Ἐπειδὴ οὐκ ἔδει πρὸς ἄνθρωπον ἀποκρίνεσθαι οὐδὲν ἄξιον ἀποκρίσεως ἔχοντα· πάλιν δὲ οὐδὲ διδασκαλίας ἦν ὁ καιρὸς, οὐδὲ ἐπιδείκνυσθαι σημείων δύναμιν, τῷ πρὸς τεραστίων όψιν φιλοθεάμονι μᾶλλον, ἢ σημεία θείας δυνάμεως ἰδεῖν βου λομένη. "Οτι Ηρώδης χλευάζει τὸ σεμνὸν καὶ τίμιον· μαρ τυρεῖ δὲ δ' ὧν χλευάζει ότι μηδὲν ἄδικον ἔπραξε Χριστός· οὐ γὰρ ἐσθῆτος ἔδει λαμπρᾶς ἐπὶ τοῦ καπόν τι δεδρακότος ἢ εἰρηκότος· ὅθεν Ἰουδαῖοι καὶ οὕτω καταισχύνονται, ἐκ τοῦ δικαστηρίου καὶ τῆς κατηγορίας αὐτῶν, ἀπιόντος τοῦ κατηγορουμένου μετά λαμπρῶς ἐσθῆτος· εἰ καὶ διαπαίζων Ἡρώδης εποίει τοῦτο· οὐκ ἂν δὲ τοῦτο διεπράξατο είπερ έργῆς ἦν καιρός. Μαρτυρεῖ δὲ αὖθις καὶ ὁ Πιλάτος ότι ψήφος ἦν αὐτὴ τοῦ Ἡρώδου, μηδὲν ἠδικηκέναι τὸν Κύριον, ἐξ ὧν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας εἶπε], ὅτι προσηνέγκατέ μοι τον άνθρωπον τουτονί ἀποστρέφοντα τὸν λαὸν, καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας, οὐδὲν οὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ ὧν κατηγορεῖτε αὐτοῦ· ἀλλ' οὐδὲ Ηρώδης. Ὅτι πάτριον ἦν αὐτοῖς κατὰ ἑορτὴν ἀπολύειν ἕνα ὅπερ εἰδὼς ὁ Πιλάτος, συνεβούλευσε τοῦτον μᾶλλον ἀπολῦσαι, ἀλλ' ὁ φθόνος οὐκ εἴασεν. εκμί,
col. 1213–1214page 95 of 200
PG 106:1213Οι τροπαιούχος Διὰ τί ἐπιτιμὰ τὰς κλαιούσας γυναίκας ὅτι ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἤρχετο; Ως τροπαιούχος τοῦ θανάτου τῷ μὲν γὰρ ἄκοντι συμπάθεια παράκλησιν φέρει το δὲ ἐκόντι, ὕβριν· διὰ τοῦτο ἐπετίμησε ταύτας· καὶ τὰ μέλλοντα συμβήσεσθαι προεμήνυσεν, ἅπερί Ρωμαίων πόλεμος εἰργάσατο. Ξύλον ἀγρὸν ἑαυτὸν λέγει, διὰ τὴν ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ θείαν ζωὴν τὴν ἀμάραντον, καὶ τὸ ἔγκαρπον καὶ εὐθαλές· ὁ δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν· Βὶ ἐμέ, φησί, τοιαύταις δειναῖς ὑποβεβλήκασιν ἀτιμίαις οἱ Ρω μαίων στρατιῶται καὶ ὁ τούτων στρατηγός Πιλάτος, τί δράσουσιν ὑμῖν τῷ ξηρῷ ξύλῳ καὶ ἀκάρπῳ τῷ λαῷ τῶν Ἰουδαίων προσπολεμοῦντα τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδα, μηδὲν ἐπ' αὐτῷ τῷ λαῷ τῶν Ἰουδαίων δηλονότι τεθαυμασμένων καὶ καρπών δικαιοσύνης ἐχόντων βλέποντες, ἐφ' οἷς ἦν εἰκὸς τιμῆς καὶ ? φειδοῦς ἀξιωθῆναι τῆς παρ' αὐτῶν; μᾶλλον δὲ και τακαύσουσιν ὑμᾶς ώσπερ ξύλον ξηρόν, ήγουν πολύ κήσουσι τῆς εἰς τὸν Σωτῆρα δυσσεβείας ένεκεν. Πῶς Ματθαῖος μὲν καὶ Μάρκος τους δύο λέγουσι λῃστὲς ὀνειδίσαι τὸν Κύριον, Λουκᾶς δὲ τὸν ἔνα; Ὅτι ἐν ἀρχῇ μὲν οἱ δύο λησταί παραπλήσια τους Ἰουδαίοις ἐφθέγγοντο, χαριζόμενοι αὐτοῖς, εἴπως τινὰ βοήθειαν εὕροιεν παρ' αὐτῶν· ἐπειδὴ δὲ ἀπερ προσεδόκων ήργησαν, θάτερος των ληστών, αὐτός το ἀνένηψε καὶ τὸν ἄλλον εἰς τοῦτο προετρέπετο. Πόθεν δὲ ὁ εἷς ἀνένηψεν; οὕτω γὰρ ἦν τὰ κατὰ τὸν σταυρὸν θεασάμενος θαύματα. Ἐκ τῶν λόγων ἴσως ὧνπερ ο Κύριος παρρησίᾳ εἶπεν πρὸς τὸν Πατέρα- Πάτερ, άφες αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην· οὐ γὰρ οἴδατι τί ποιοῦσιν. με Ὅτι ὁ μὲν Ματθαῖος καὶ Μάρκος επειγόμενα πρὸς ἕτερα εἰπόντας ἕως οὗ ώνείδιζον αὐτὸν οἱ λῃ σταί, τὰ λοιπὰ τῆς ἱστορίας τῆς περὶ τὸν σταυρὸν παρέλιπον, Λουκᾶς δὲ ἀφέμενος τῶν προτέρων, ὡς παρὰ τοῖς ἄλλοις εἰρημένων, τὰ παραλειφθέντε ἐκείνοις, τουτέστι τὴν τοῦ ἑνὸς λῃστοῦ ἐπίγνωσιν ἱστορεῖ, ἀπὸ τῆς φωνῆς ἀρξάμενος ἦν ὁ Κύριος εἶπεν Πάτερ, άφες αὐτοῖς. Πῶς ἡ τοῦ Δεσπότου ὑπόσχεσις εἰς τὸν λῃστὴν πε πλήρωται; Ως Θεοῦ· εἰ γὰρ καὶ ἐν ᾅδῃ ὑπῆρχε, καὶ ἐν οὐρανῷ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ ὡς Θεός. Ὅτι καὶ τοῦ Ἀποστόλου λέγοντος· Ενα μὴ χωρίς ἡμῶν τελειωθῶσι, πῶς ἀπέλαβεν ὁ λῃστὴς παράδεισον; Ὅτι οὐκ αὐτή ἐστιν ἡ ἐπαγγελία ἣν Παῦλος λέγει, ἀλλὰ τὰ οὐράνια ἀγαθά· οὐ γὰρ εἰς παράδεισον ἡμῖν ἐπαγγέλλεται ὁ Θεὸς εἰσελθεῖν. Ποῦ πεπλήρωται τὸ λεγόμενον, ὅτι "Οτ' ἂν ὑψωθώ, τότε πάντας ελκύσω πρὸς ἐμαυτόν; Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ πεπλήρωται, καὶ ἐπὶ τῆς ἀναλήψεω;" ἐπὶ μὲν τοῦ σταυροῦ, ὅτι ἤρξατο σαγηνεύειν πολλούς, ὅθεν καὶ ὁ ἑκατόνταρχος ἰδὼν τὰ γινόμενα, ἐδόξας τὸν Θεόν· καὶ ὁ λῃστής, μὴ ἰδών. "Ετυπτον δὲ καὶ τὰ στήθη τῶν Ἰουδαίων τινές, κατανυττόμενοι πάν τως καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἐρχόμενοι. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Διὰ τί ἐπιφαίνεται τοῖς μαθηταῖς τοῖς πορευομένοι; εἰς Ἐμμαούς; Ἐπειδὴ ἀπιστίᾳ εἴχοντο τέως και
col. 1215–1216page 96 of 200
PG 106:1215πῶς, ἄκουσον. Λέγουσι γὰρ, ὅτι Ἡμεῖς ἐλπίζομεν ὅτι αὐτός ἐστι· καὶ τῶν γυναικῶν δὲ οἱ λόγοι ὡσεὶ λῆρος ἐφάνησαν, καὶ ἄλλα λέγουσιν τοιαῦταπολλά. Διὰ τί μετὰ τὴν ἀνάστασιν ὁμιλῶν αὐτοῖς ἄφαντος ἐγένετο ἀπ' αὐτῶν; Ἵνα εἰς πλείονα πόθον αὐτοὺς ἐφελκύσηται, ἄλλως τε δὲ καὶ οὐκ εἶχε, φησίν, ἔτι τὸ σῶμα τὸ θεῖον ἐκεῖνο οὕτως ὡς πρότερον συνδιάγειν μετ' αὐτῶν ἀεί· λεπτότερον γὰρ ἦν καὶ θεοειδέστερον. Οτι οὐκ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ εὗρον τους δώδεκα καὶ ἀπήγ γειλαν τὰ κατὰ τὸν Κύριον καὶ τὴν ὁδὸν, ἀλλὰ μετά τινας ὥρας ὅσας εἰκὸς ἦν αὐτοῖς ποιῆσαι τὸ διάστημα τῶν ἑξήκοντα σταδίων βαδίζοντας· ἐν αἷς διὰ μέσου καὶ ὁ Δεσπότης ὤφθη τῷ Σίμωνι. Κἀκεῖνοι μὲν ἔλεγον τοῖς δυσὶ ὅτι ὄντως ηγέρθη ὁ Κύριος καὶ ὤφθη τῷ Σίμωνι· αὐτοὶ δὲ ἐξηγοῦντο τὰ ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ ὡς ἐγνώσθη αὐτοῖς ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου. Ταῦτα δὲ, φησί, λαλούντων αὐτῶν, αὐτὸς ἔστη ἐν μέσῳ αὐτῶν, οὐκέτι κρατουμένων τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. Ὅτι τὸ, Εὐλογήσας αὐτοὺς ἀνεφέρετο εἰς τὸν οὐρανὸν, μετὰ τεσσαράκοντα ἡμέρας χρὴ νοείν γεγονέναι. ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ, ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ. Διά τί ἀπὸ θεολογίας ήρξατο; "Ινα μὴ τῇ τῶν ἄλλων εὐαγγελιστῶν κατὰ σάρκα γεννήσει ἀκολουθῶν, νομίσωσι τὸν Χριστὸν οἱ ἄνθρωποι ψιλόν ἄνθρωπον ἀλλ᾽ οὖν οὐδὲ οὗτος τῆς οἰκονομίας ἡμέλησεν· ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐκεῖνοι τὰ κατὰ σάρκα λέγοντες, τῆς θείας γεννήσεως ἡμέλησαν. Διὰ τί εἶπεν, Ἐν ἀρχῇ; Διὰ τὸ τοὺς ἀνθρώπους τὸ πρεσβύτερον τιμήν, καὶ τίθε σθαι Θεόν. Διὰ τί, ἀφεὶς τὸν Πατέρα, περὶ τοῦ Υἱοῦ διαλέγεται; Διότι ἐκεῖνος δῆλος ἦν, κἂν μὴ ὡς Παν τὴρ, ἀλλ᾽ οὖν ὡς Θεός· ὁ δὲ Υἱὸς ἡγνοεῖτο. Τὸ δὲ, *Ην, οὐδὲν ἕτερον δηλοί, εἰ μὴ τοῦ εἶναι δηλωτικὸν καὶ ἀπείρως εἶναι. Λόγον δὲ αὐτὸν καλεῖ, ἵνα μὴ παθητὴν τὴν γέννησιν υπολάβωμεν, καὶ διὰ τὸ ἀπαγγεῖλαι τὰ τοῦ Πατρός. Διὰ τί Λόγον εἶπεν μετὰ τῆς τοῦ ἄρθρου προσθήκης; Οπως τῶν λοιπῶν λόγων χωρίσῃ· οὐσίμ γὰρ ἀπαθὴς οὗτος καὶ Θεός. Οτι Θεὸν καὶ Θεὸν εἰπὼν (καὶ γὰρ, Θεός, φησίν, ἦν ὁ Λόγος), οὐκ ἐμφαίνει το μέσον τῆς θεότητος ἐπειδὴ οὐχ ἧττον Θεὸς ὁ Υἱός. Ὅτι διὰ τοῦ Ἐν ἀρχῇ ἦν, τὸ ἀΐδιον αὐτοῦ δείκνυσι διὰ δὲ τοῦ, Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν
col. 1217–1218page 97 of 200
PG 106:1217Θεόν, δηλοῖ, ὅτι Μη νομίσης πρεσβυτέραν είναι Ει κατά φησί, τὴν ὕπαρξιν τοῦ Πατρός· ὡς γὰρ ἐπι γασμα τοῦ ἡλίου ἐξ αὐτῆς ὂν τῆς τοῦ ἡλίου φύσεως, οὐχ ὕστερον εἶναί φαμεν τῆς ἡλιακής φύσεως ούτω καὶ ὁ Λόγος, καὶ ἐξ αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὕστερον αὐτοῖ Ὅτι τ), Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο· τουτέστι οὐ τὰ αἰσθητὰ καὶ ἀπτά, ἀλλὰ καὶ τὰ νοητά. Οὐ χρὴ δὲ τὴν τελείαν στιγμὴν οὐδὲ ἐν ἐπιθεῖναι, κατὰ τοὺς αἱρετικούς· ἐκεῖνοι γὰρ οὕτως λέγουσιν Ο γέγονεν, ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν· βουλόμενοι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, κτίσμα λέγειν. Εἶτα εἰπὼν περὶ τῆς ἐξ μιουργίας, επάγει καὶ περὶ τῆς προνοίας. Ἵνα γέρ μὴ ἀπιστῶσιν ὅτι πῶς ἔκτισε, λέγει· Εν αὐτῷ ζωή τουτέστιν ὅτι ἐν αὐτῷ ζῇ πάντα, καὶ ἐν αὐτῷ προνοεῖτας· δ καὶ περὶ τοῦ Πατρός· Ὅτι ἐν αὐτῷ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν. Τί ἐστι, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων; Νοητὸν φῶς λέγει τὴν ψυχὴν φωτίζον αὐτήν. Τί ἐστιν, ὅτι τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτία φαίτει; Σκοτίαν λέγει, ἢ τὸν θάνατον, ἢ τὴν πλάνην. Οπ μέγας Γρηγόριος, τὴν κατὰ σάρκα τοῦ Χριστοῦ γει· ἄλλοι δὲ τὴν διδαχὴν λέγουσι φῶς. Η σκοτία δὲ αὐτὸ οὐ κατέλαβεν. Επειδή θε ἡ πλάνη ἐνίκησεν αὐτὸν, οὔτε θάνατο;, οὔτε τὰ ἀν θρώπινα πάθη. Εγένετο, οὐ τὸ ἐγεννήθη ἢ τὸ εἶναι ἁπλῶς θηλα, ἀλλὰ τῆς ἀποστολῆς αὐτῆς τὸν τρόπον δηλοί. Τὸ φωτίζον πάντα ἄνθρωπον. Καὶ πῶς ἀφώτα στοι πολλοί; Τό γε ἧκον εἰς αὐτὸν, πάντα ἐφώτισεν, Καὶ ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω. Κόσμον ἐντεῦδε τὸ χυδαίον καὶ δημώδες λέγει, καὶ τὸ τῷ κόσμῳ προσηλωμένον. Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε. Περὶ τῶν Ἰουδαίων λέγει, ὡς ἐξαιρέτου λαοῦ καὶ περιουσίου. Ποῖον τόπον ἀφεὶς ὁ τὰ πάντα πληρῶν ἦλθε; Τόπον μὲν οὐδένα ημετέρει τῇ δὲ πρὸς ἡμᾶς συγκαταβάσει τοῦτο εἰργάσατο. Εδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκνα θεοῦ γενέσθαι. Οὐκ εἶπεν, ὅτι Εποίησεν αὐτοὺς, ἀλλ', Ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν. — Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο. Οὐ τῆς φύσεως αὐτοῦ μεταπεσούσης εἰς σάρκα, ἀλλὰ μενούσης αὐτῆς ὅπερ ἦν, τὴν τοῦ δούλου μορφήν ἀναλαβε ύσης. Τὸ δὲ, Εγένετο, πρόσκειται παχέως οὕτω πως διὰ τοὺς λέξοντας αὐτὸν ἐν φαντασία. Τί ἐστι τὸ, Εσκήνωσεν ἐν ἡμῖν; Τὸ, ἐσκήνωσεν, οὗ ταυτόν ἐστι τῷ σκηνοῦντι· ὥστε ἐκ τούτο ελύθη καὶ τὸ, ο λόγος σάρξ ἐγένετο. Ο με θεῖος ἀπόστολος Παῦλος τὴν τοῦ Λόγου γνώσιν ἐκ μέρους Εφη γινώσκειν· δ δε μέγας εὐαγγελιστής Ιωάννης, τεθεάσθαι λέγει πλήρη την δόξαν α τοῦ, δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρὸς, πλήρ της χάριτος καὶ ἀληθείας. Καὶ μήποτε ὁ μὲν ἄγμή Παῦλος τὴν ὡς Θεοῦ λόγου γνῶσιν ἐκ μέρους της γινώσκειν. Ἐκ γὰρ τῶν ἐνεργειῶν ποσώς μόνον νιώσκεται. Η γὰρ ἐπ' αὐτῷ κατ᾽ οὐσίαν τε καὶ ὑπ στασιν γνώσις, ὁμοίως πᾶσιν ἀγγέλοις τε καὶ ἀνθρώποις καθέστηκε ἄβατος, κατ' οὐδὲν οὐδενὶ γινωσκομένη. Ο ἅγιος Ἰωάννης τέλειον δεν ἀνθρώποις τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου μνηθείς λόγου

Ancient Scholia on JohnScholia vetera in Joannem

col. 1219–1220page 98 of 200
PG 106:1219τὴν ὡς σάρκα. Λίγου δόξαν ἔφη θεάσασθαι· τουτέστι ἡ τὸν λόγον, ήγουν τον σκοπόν καθ᾽ ἂν ὁ Θεὸς γέγονεν άνθρωπος, πλήρη χάριτος εθεάσατο καὶ ἀληθείας. Οὐ γὰρ καθὸ κατ᾽ οὐσίαν Θεὸς καὶ τῷ Θεῷ Πατρὶ ὁμοούσιος ὁ Μονογενής κεχαρίτωται· ἀλλὰ καθό φύ σει κατ' οικονομίαν γέγονεν ἄνθρωπο;, καὶ ἡμῖν ὁμοούσιος δι' ἡμᾶς κεχαρίτωται τους χρήζοντας χάριτος ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ, διὰ παντὸς κατὰ πᾶσαν ἡμῶν προκοπὴν τὴν ἀναλογούσαν χάριν δεχό μενος. Ὥστε ὁ τὸν λόγον τέλειον ἐν αὐτῷ φυλάξας, ἀβέβηλον τοῦ δι' ἡμᾶς σαρκωθέντος Θεοῦ Λόγου την πλήρη χάριτος καὶ ἀληθείας κομίσηται δόξαν τοῦ δι' ἡμᾶς ἑαυτὸν καθ' ἡμᾶς δοξάσαντος, καὶ ἁγιάσαντος κατὰ τὴν αὐτοῦ παρουσίαν. "Οτ' ἂν γάρ, φησίν, ἐκεῖνος φανερωθῇ, ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα. Δόξαν ὡς Μονογενούς παρὰ Πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας. Τὸ δὲ, ὡς, ἐνταῦθα ούχι παραβολῆς, ἀλλ' ὁμοιώσεως· ἀντὶ τοῦ, Οἵαν έπρεπεν ἔχειν μου νογενῆ καὶ γνήσιον Υιόν όντα. Ιωάννης μαρτυρεῖ περὶ αὐτοῦ, τίνος χάριν τοῦτο λέγει. "Οτι μεγάλη ἦν ή δόξα τότε τοῦ Ἰωάννου, καὶ τοσοῦτον μεγάλη, ὅτι καὶ Ἰώσηπος διὰ τὴν τού του τελευτήν λέγει τὴν πόλιν ἀφανισθῆναι. Τί ἐστι τό, κέκραγε; Την παρρησίαν αὐτοῦ διὰ τούτου δηλοί. Τό, Εμπροσθέν μου γέγονεν, ότι πρώτος μου ήν, ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος. Τὸ ὀπίσω, ἀντὶ τοῦ, Ο μετ' ἐμὲ κηρύττων. Τὸ δὲ, ἔμπροσθέν μου, ἀντὶ, τοῦ, λαμπρότερος, ἐντιμότερος. Τὸ δὲ, πρῶτός μου ἦν, Ὅτι οὐκ ἐκ τινος προκοπής, φησί, πρῶτον με ὄντα ὀπίσω πεποίηκεν εἶναι, ἀλλ' ἀεὶ πρῶτος ἦν· εἰ καὶ ὕστερον παραγίνεται. Τί ἐστι τὸ, Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν; Ὅτι οὐ μεθεκτὴν ἔχει τὴν δι ρεάν, ἀλλὰ αὐτοπηγὴν καὶ αὐτορίζαν, ὥστε ἀντὶ τοῦ ὑπερτελείου βούλεται λέγειν τὸ ὄνομα τοῦ πληρώματος. Καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος· ἀντὶ τῆς παλαιᾶς, τὴν καινήν. Ὅτι τὸ, ἂν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρός, τὸ ὁμοούσιον δηλοί. Ὅτι τὸν Ἐγὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, λέ γειν αὐτὸν πῶς νοήσομεν; Ἐπὶ τὸν προφήτην κατ έφυγεν, ἀξιόπιστον λόγον ποιῶν· καὶ γὰρ ὁ Ἡσαΐας τοῦτό φησιν. Ον ὑμεῖς οὐκ οἴδατε. 'Αντὶ τοῦ, Περὶ εὖ ὑμεῖς ἀληθῆ δόξαν οὐκ ἔχετε. Οὗ οὐκ εἰμὶ ἄξιος τὸ ὑπόδημα λύσαι. Την ἐσχάτην διακονίαν ἐν τούτῳ δηλοῖ. Διά τί μνημονεύει ὅτι ταῦτα ἐν Βηθαβαρᾷ ἐγένετο; Ἵνα μή τις εἴπῃ, ὅτι ἐν γωνίᾳ, καὶ οὐκ ἐν πλήθει ἐπαρρησιάσατο. Χρὴ δὲ γινώσκειν, ὅτι τὰ ἀκριβὴ τῶν ἀντιγράφων, ἐν Βηθαβαρᾷ ἡ γὰρ Βηθανία οὐχὶ πέ ραν τοῦ Ἰορδάνου, ἀλλ' ἐγγὺς τῶν Ἱεροσολύμων ἐστίν. "Ιδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ. Ἀμνὸν αὐτὸν καλεῖ, τῆς προφητείας ἀναμιμνήσκων αὐτοὺς τοῦ Ἡσαΐου, καὶ τῆς σκιάς του τύπου. "Εμπροσθέν μου γέγονεν. Αντί τοῦ, ἐντιμότερος· ἐντιμότερος δὲ διὰ τὸ βαπτίσαι ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, διὰ τὸ τὰς ἁμαρτίας λαβεῖν τοῦ κόσμου.
col. 1221–1222page 99 of 200
PG 106:1221Τι Κἀγὼ οὐκ ᾔδειν αὐτὸν, λέγει, διὰ τὸ εἶναι αὐτο, συγγενῆ κατὰ σάρκα. Καὶ γὰρ ὁ ἄγγελος πρὸς τὴν Μαρίαν· Ἰδοὺ Ελισάβετ ή συγγενής σου. Τη οὖν μὴ δόξῃ χαρίζεσθαι διὰ τὴν συγγένειαν τότε φησὶ καὶ, "Οτι τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ἐπ αὐτόν· καὶ, Ἐφ' ἂν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα και βαῖνον. Ταῦτα πάντα, ἀληθεύων μὲν λέγει, τὴν ὑπόνοιαν ἀναιρεί. Ὅτι ἐμβλέψας τῷ Ἰησοῦ περιπατοῦντι λέγει Ἴδε· ἵνα διττῶς καὶ διὰ τῶν ὀφθαλμῶν, καὶ διὰ τῆς φωνῆς τοὺς μὴ προσεσχηκότας ελκύσηται. Διὰ τί ἐρωτᾷ, Τί θέλετε; ὁ πάντα γινώσκων; Ἵπ ἐφελκύσηται αὐτοὺς διὰ τῆς ἐρωτήσεως. ὓς ἀλλαχοῦ λέγει, ὅτι οὐκ ἔχει ποῦ τὴν περι τὴν κλίνει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, πῶς ὧδε λέγει Ερχεσθε καὶ ἴδετε; Οὐ τὸ μὴ μένειν ἐν οἰκίᾳ δ γεν ἐκεῖ, ἀλλὰ τὸ μὴ εὐπορεῖν οἰκίαν καὶ σκέτη ἰδίαν. Διὰ τί ὅτε ἦλθον πρὸς αὐτὸν οἱ μαθηταὶ Ἰωάν νου, ὁ εὐαγγελιστὴς ἐπεσημήνατο λέγων· θραπτώς δεκάτῃ; Ἵνα τὴν σπουδὴν αὐτῶν ἐκ τῆς ὥρας ἐπι δείξηται. Διὰ τί τὸ τοῦ ἑτέρου οὐκ ἐγνώρισεν όνομα, αλλά τὸ τοῦ ᾿Ανδρέου μόνον; Διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι τὸν μέ γοντα. Διὰ τί λέγει· Σὺ κληθήση κηρᾶς, καὶ ὅτι ούχ, Εγώ σε καλέσω; Ὅτι τέως ἀρχὴ ἦν, καὶ οὐκ ἐδεν λετο τὴν αὐθεντίαν δείξαι. Τί σημαίνει τὸν Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον ρωτήσε ὄντα ὑπὸ τὴν συκήν εἶδόν σε; Τὸ κατ' αὐτὴν τὴν . ὥραν ὅτε ἐν τῇ συχῇ οὐδενὸς παρόντος, μόνος ὁ δὲ λιππος τῷ Ναθαναήλ κατ' ιδίαν περὶ Χριστοῦ κ ελέγετο. Πῶς εἶπεν αὐτῷ 'Ραββί, σὺ εἶ ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ; Υἱὸν Θεοῦ οὐχ &; ὁ Πέτρος ὕστερον φύσει, ἀλλ' ὡς ἐν ἀρετῇ ὄντα πλ ὕστερον προσδοκώμενον. Διὰ τί εἶπεν ὁ Χριστός· Ἀπάρτι ὄψεσθε τὸν οὐν ρανὸν ἀνεῳγότα, καὶ τὰ ἑξῆς; ᾿Απὸ τῆς γῆς αὐτὸν κατασμικρῶν, ὅτι Θεός ἐστι. Τὸ δὲ, ἀναβαίνοντες, δηλοῖ, ἐπὶ τοῦ σταυροῦ καὶ τῆς ἀναλήψεως καὶ το τάφου καὶ τοῦ ἱδρῶτος. ΚΕΦΑΛ. Β'. Τὸ δὲ, Τί ἐμοὶ καὶ σοὶ, γύναι; οὕτω έχει ή ώρα μου, τούτου ένεκα έλεγεν, ὥστε μὴ ὑποπτευθῆναι γινόμενον θαῦμα. Καὶ γὰρ οὐ παρὰ τῆς μητρός παρακληθῆναι ἐχρῆν, ἀλλ' ὑπὸ τῶν κλη' ἐντων. Τί ἐστι τὸ, Οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου; Οὐκ ἀνάγκῃ ὡρῶν υποκείμενος, οὐδὲ ὥρας παρατηρούμενος ὁ χρόνο Δημιουργός' ἀλλ' ὅτι πάντα μετὰ καιρού προσηκό τως ἐργάζεται· ἐπεὶ οἱ μαθηταὶ οὐδέπω εδεσαν οὐδέ τις τῶν φίλων παρεκάλει εἰς τοῦτο, οὐδὲ δήμος ἦν πρὸς θαύματα· διὰ τοῦτο λέγει· Οὔπω ἥκει ή ώρα μου. Ὅτι τοῖς διακόνοις εἶπεν ἡ μήτηρ αὐτοῦ· υ τι ἂν λέγῃ ὑμῖν, ποιήσατε. Εδει γὰρ ὅτι οὐκ ἔστι νείας ἦν ἡ παραίτησις, ἀλλὰ τοῦ μὴ δόξας επιβε πτειν αὐτὸν τοῖς θαύμασιν. Οὐχ ἁπλῶς δὲ εἶπεν, Κατὰ τὸν καθαρισμόν των
col. 1223–1224page 100 of 200
PG 106:1223Ἰουδαίων· ἀλλ᾽ ἵνα μή τινες τῶν ἀπίστων ὑποπτεύσωσιν ὅτι τρυγίας τις εναπομείνας, εἶτα τοῦ ὕδατος ἐπιβληθέντος καὶ κραθέντος, οἶνος λεπτότατος γέγονε, δείκνυσιν ὅτι οὐδέποτε ἐκεῖνα γέγονεν οίνου δοχεῖα· ἐπειδὴ γὰρ ἄνυδρός ἐστιν ἡ Παλαιστίνη, καὶ οὐκ ἦν πολλαχοῦ κρήνας εὑρίσκειν, ἐπλήρουν ἀεὶ τὰς ὑδρίας ὕδατος, ὥστε μὴ τρέχειν εἰς ποτα μούς, εἰ γένοιντο ἀκάθαρτοι. Ἐξ οὐκ ὄντων δὲ οὐ ποιεῖ οἶνον, περικόπτων ἑκὼν τὸ μέγεθος τῶν θαυ μάτων. Ὅτι πρῶτον τῷ ἀρχιτρικλίνῳ δοθῆναι κελεύει, ὡς νήφοντι. Καὶ γὰρ οἱ τὴν τοιαύτην διακονίαν πεπι στευμένοι μάλιστά εἰσι νήφοντες, ὥστε ἐν κόσμῳ καὶ τάξει πάντα διατίθεσθαι. Εἰ γὰρ τοῖς ἄλλοις ἐδέθη, εἶπον ἂν ὅτι μεθύουσι, καὶ ἀλόγοις καὶ μὴ διακρίνουσιν ἔδωκε πιεῖν. Διὰ τί τὸν νυμφίον ἐφώνησεν ὁ ἀρχιτρίκλινος, καὶ οὐ τοὺς διακόνους; Οὕτω γὰρ ἂν καὶ τὸ θαῦμα ἐξω εκαλύφθη κατ' οίκονομίαν γέγονε τοῦτο, ἵνα μὴ πάν τες γνῶσιν. Ὅτι ὁ βασιλικὸς διὰ τοῦτο αὐτὸν πρὸς τὴν τοῦ παιδὸς ὑγείαν προσεκαλέσατο, διὰ τὸ μαθεῖν τοῦτο αὐτὸν πεποιηκέναι τὸ σημεῖον· ὅπερ καὶ παρα δηλῶν ὁ εὐαγγελιστὴς ἔλεγεν, ὅπου ἐποίησε τὸ ὕδωρ οἶνον· οὐχ ἁπλῶς δὲ οἶνον ἐποίησεν, ἀλλὰ οἶνον κάλλιστον. Διὰ τί κατέβη εἰς Καπερναούμ; Η διὰ τὴν εἰς Μητέρα τιμὴν, ἵν᾿ ἀποκαταστήση την Μητέρα καὶ τοὺς ἀδελφούς. Καὶ διὰ τί εἰς Καπερναούμ οὐκ ἐποίησε σημεία; Ότι οὐχ ὑγιῶς προσέκειντο αὐτῷ καὶ τοῦτο ἐδήλωσεν εἰπών· Καὶ σύ, Καπερναούμ, ἡ ἕως τῶν οὐρανῶν ὑψωθεῖσα, ἕως ᾅδου κατα βήσῃ. Διὰ τοῦ εἰπεῖν, ὅτι Ην ἐγγὺς τὸ Πάσχα τῶν Ιουδαίων, δείκνυσιν ἡμῖν ὅτι οὐ πρὸ πολλῶν πάνυ ἡμερῶν τοῦ Πάσχα ἐβαπτίσατο. Ὅτι τοὺς πωλοῦντας καὶ ἀγοράζοντας ἐξέβαλεν ἐκ τοῦ ἱεροῦ λέγων· Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου, οἶκον ἐμπορίου· ἕτερος δὲ εὐαγγελιστὴς λέγει, σπήλαιον λῃστῶν. Ὅθεν οὐ κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν ἀμφότερα γέγονεν· ἐκεῖ μὲν γὰρ πρὸς αὐτὸ τὸ πάθος ἐλθὼν, ἐνταῦθα δὲ ἐν προοιμίοις τῶν σημείων ὑφειμένως τῇ ἐπιτιμήσει. Ἐπεὶ οὖν καὶ ὁ λόγος καὶ ὁ χρόνος διάφορος, διχῶς τὸ πραχθέν. Οτι τὸ λέγειν αὐτοὺς, Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν ὅτι ταῦτα ποιεῖς; ἐσχάτης ἀπονοίας ἐστί· ποίου γὰρ σημείου χρεία ἦν ὥστε τὰ κακῶς γινόμενα παι σαι, ήγουν τοὺς ἁμαρτάνοντας ἐπιστρέφεσθαι; Οτι τό, Λύσατε καὶ ἐγερῶ, δύο εἰσάγει ναή ματα, καὶ ὅτι ἀναστήσεται, καὶ ὅτι Θεὸς ὁ ἀναστήσων· ἑαυτὸν γὰρ εἶπεν· Ἐγερῶ. Πῶς νοητέον τὸν Ἐν τεσσαράκοντα καὶ ἐξ ἔτε σιν ᾠκοδομήθη ὁ ναός; Τὴν ὑστέραν οἰκοδομήν ἐδήλωσεν· ἐπὶ γὰρ Κύρου ήρχθη τὸ ἔργον, εἶτα ἀνεκόπη· μετὰ δὲ ταῦτα πάλιν ἤρχθη ἐπὶ Δαρείου ἐπὶ γὰρ Σολομῶντος εἰς εἴκοσι ἔτη ἐκτίσθη. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Ὅτι ὁ Νικόδημος νυκτὸς ἤρχετο· ἐφοβεῖτο γάρ.
col. 1225–1226page 101 of 200
PG 106:1225Οὗτός ἐστιν ὁ λαλῶν ἐν μέσῳ τοῦ Εὐαγγελίου υπ Ει Χριστοῦ· Μὴ ὁ νόμος ἡμῶν κρίνει τινὰ, ἐὰν μὴ ἀκούσῃ πρότερον τί λαλεῖ; Οὗτος καὶ τολμήσης ᾐτήσατο τὸ σῶμα. Καὶ ἕτερον δὲ ὁ Νικόδημος λέγει πρὸς Χριστὸν, ὅτι οὐδεὶς δύναται τὰ σημεῖα ὁ ποιεῖς ποιῆσαι, ἐὰν μὴ ᾖ ὁ Θεὸς μετ' αὐτοῦ. Τί ἐστιν, ᾿Εὰν μή τις γεννηθῇ ἄνωθεν, οὐ δύν ναται περὶ ἐμοῦ καλῶς δοξάσαι; Τὸ δὲ, ἄνωθεν, ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. Διά τί τὰ δύο καὶ οὐχὶ μόνον τὸ Πνεῦμα αυτορα; ένομίσθη πρὸς τὴν συμπλήρωσιν τοῦ βαπτίσματος Σύνθετος ὁ ἄνθρωπος, καὶ οὐχ ἁπλοῦς, ὡς ἀκριβῶς ἐπιστάμεθα· καὶ διὰ τοῦτο τῷ διπλῷ καὶ συνεζευγμένῳ τὰ συγγενῆ καὶ ὅμοια φάρμακα πρὸς θεραπεία απεκληρώθη· σώματι μὲν τῷ φαινομένῳ, ὕδωρ αἰσθητόν· ψυχῇ δὲ τῇ ἀοράτῳ, Πνεῦμα τὸ ἀφανές πίστει καλούμενον, ἀῤῥήτως παραγενόμενον· ὕδω δὲ ὑπηρετεῖ, πρὸς ἔνδειξιν τῆς καθάρσεως. Ἔπει γὰρ εἰώθαμεν καὶ ῥύπῳ βορβόρου τὸ σῶμα καθυμ σθὲν, ὕδατι ῥύπτοντες καθαρὴν ἀποφαίνειν· διὰ τοπο καὶ ἐπὶ τῆς μυστικῆς πράξεως αὐτὸ παραλαμβάν μεν· τῷ αἰσθητῷ πράγματι, τὴν ἀσώματον δηλον τις λαμπρότητα. Καὶ μετ' ὀλίγα· Πρὸς δὲ χρείαν, αἱ τρεῖς καταδύσεις παραλαμβάνονται· τοῦτο τυπ χάνει· Τέσσαρα στοιχεία γνωρίζομεν, ἀφ' ὧν ἡ κα σμος ἔχει τὴν σύστασιν, πῦρ, τηρ, γῆ, καὶ ύδως, Ο τοίνυν Θεὸς ἡμῶν καὶ Σωτὴρ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν οικονομίαν πληρῶν, τὸ τέταρτον τούτων ὑπῆλθε π γῆν, ἵν᾽ ἐκεῖθεν τὴν ζωὴν ἀνατείλῃ· ἡμεῖς δὲ τὰ Ο βάπτισμα παραλαμβάνοντες εἰς μίμησιν τοῦ Κυρίου καὶ διδασκάλου καὶ καθηγεμόνος ἡμῶν, εἰς τὴν τῶν οὐ θαπτόμεθα· αὐτὴ γὰρ τοῦ νεκρωθέντος παν λῶς σώματος γίνεται σκέπη, τὴν ἀσθένειαν καὶ φα ρὰν τῆς φύσεως ἡμῶν περιστέλλουσα· ἐπὶ δὲ τῆς τῆς τὸ συγγενές στοιχεῖον τὸ ὕδωρ ἐρχόμενοι, ἐκεῖν ἑαυτοὺς ἐγκρύπτομεν, ὡς ὁ Σωτὴρ τῇ γῇ· καὶ τρία τον τοῦτο ποιήσαντες, τὴν τριήμερον τῆς ἀναπα σεως χάριν ἐξεικονίζομεν. Τί ἐστι· τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Πνεύματος, πνεῦμά έστι; Γέννησιν ἐνταῦθα, τὴν κατὰ τιμὴν καὶ χάριν λέγει διὰ τοῦ βαπτίσματος αναγέννησ καὶ υἱοθεσίαν. Διὰ τί φέρει παράδειγμα λέγων· Τὸ Πνεῦμα ἐπιτ θέλει πνεῖ, καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεις, εἰτ οἶδας δὲ πόθεν ἔρχεται καὶ ποὺ ὑπάγει; Επι τὸ νόημα τοιοῦτον· Εἰ γὰρ, φησὶ, τοῦ ἀνέμου, οὗ τῆ αἰσθήσει δέχῃ τὴν ἀκοὴν, τὴν ὁρμὴν δὲ ἑρμηνεύσει οὐκ οἶδας, πῶς τὴν ἀπὸ τοῦ θείου Πνεύματος ἐνέρω γειαν περιεργάζη νοήσαι; Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν, καὶ οὐ πιστεύετε (τουτέστι, περὶ τοῦ βαπτίσματος καὶ τῆς καὶ χάριν γεννήσεως· πῶς ἐὰν είπω ὑμῖν τὰ ἐλε ράνια (τουτέστι, περὶ τῆς ἀποῤῥήτου, καὶ ἀφράστη γεννήσεως); Αλλοι δὲ τὸ ἐπίγειον, περὶ τῆς τῶ ἀνέμου ἐνεργείας νοοῦσιν. Εἰ δὲ τὸ βάπτισμα, ἐπὶ γειον λέγει, ἢ διὰ τὸ ἐν τῇ γῇ τελεῖσθαι, ἢ πρὸς σύγκρισιν τῆς ἄνωθεν αὐτοῦ γεννήσεως. Διὰ τί εἶπε τὸ, Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὰ οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς;
col. 1227–1228page 102 of 200
PG 106:1227τὸν Νικόδημον διορθώσηται, ἐπεὶ ἐκεῖνος εἶπεν, ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐλήλυθας διδάσκαλος. Έκκόπτει οὖν αὐτοῦ τὸ φρόνημα εἰς τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν διδή. σκαλον. Διὰ τί εἶπε· Καὶ καθὼς Μωσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ; Πρῶτον μὲν, ἵνα μάθωμεν ὅτι συγγενῆ τὰ παλαιὰ τοῖς νέοις, καὶ ἵνα γνῶμεν ὅτι οὐ κακόν· ἔπειτα ὅτι εἰ πρὸς εἰκόνα χαλκὴν ὄρεω; βλέποντες οἱ Ἰουδαῖοι διέφυγον θάνατον, πολλῷ μᾶλλον εἰς τὸν ἑσταυρωμένον πιστεύοντες. Διὰ τοῦτο ἐπήγαγεν· "Ινα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν, μὴ ἀπόληται. Τὸ, Οὐκ ἀπέστειλε τον Υιόν αὐτοῦ ἵνα κρίνῃ. τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σώσῃ τὸν κόσμον· τὴν γὰρ κρίσιν, φησὶν, ἐν τῇ δευτέρα ἐλεύσει δεῖ γενέσθαι. Ο πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν, οὐ κρίνεται. Φυ λάττων δηλονότι καὶ τὰς ἐκείνου ἐντολάς. Ἐνταῦθα δὲ τὸ, Οὐ κατακρίνεται, νοήσεις. Ὁ δὲ μὴ πιο στεύων, ήδη κέκριται. Πῶς; Ὅτι αὐτὸ τὸ ἀπι στεῖν, κολασίς ἐστι, τῇ τοῦ πράγματος καταδικαζόμενος φύσει· ὥσπερ ὁ φονεύς, καὶ μὴ κρίνοντός τινος μὴ καταδικασθῇ, τῇ τοῦ πράγματος καταδεδίκασται φύσει. Ὁ ποιῶν τὴν ἀλήθειαν, ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς. Ο τῷ Χριστιανισμῷ προστρέχων δηλονότι. Διὰ τοῦ εἰπεῖν, ὅτι, Μετὰ ταῦτα ἐξῆλθεν ὁ Ιη τοὺς εἰς τὴν 'Ιουδαίαν γῆν, δείκνυσιν ὅτι ἐν ταῖς ἑρταῖς εἰς τὴν πόλιν ἀνῄει καὶ διδάσκειν καὶ θαυματουργεῖν. Ὅτι καὶ οἱ μαθηταὶ καὶ ὁ Ἰωάννης ἐβάπτιζε, τὸ δὲ τέλος ἐπετίθει Χριστὸς τὸ Πνεῦμα χαριζόμενος. Τί σημαίνει ἡ λεγομένη ζήτησις ἐκ τῶν μαθητῶν Ιωάννου πρός τινα Ἰουδαῖον περὶ καθαρισμοῦ; Την ζηλοτυπίαν αὐτῶν ἢν εἶχον ἀεὶ πρὸς τοὺς τοῦ Χριστοῦ μαθητὰς πρὸς αὐτόν τε τὸν Χριστὸν, ὡς τοῦ παρὰ αὐτῶν βαπτίσματος πλέον ἔχοντος τῶν τοῦ Χριστοῦ μαθητῶν· ὅτι δὲ τοῦτό ἐστι, τὰ ἑξῆς δηλοί. Ἦλθον γὰρ πρὸς τὸν Ἰωάννην λέγοντες· 'Ραββί, δς ἦν μετὰ σοῦ, τουτέστιν δς τάξιν ἔχει μαθητοῦ, αποσχίσας βαπτίζει· ἀντὶ τοῦ, " σὺ μεμαρτύρηκας, ἀντὶ τοῦ, Ὃν σὺ ἐβάπτισας. Τί ἐστι τὸ, Χαρᾷ χαίρω; Διὰ τὸ ἐκ τῆς φωνῆς τοῦ Νυμφίου τὴν Νύμφην ἐπιγνῶναι αὐτόν. Ὁ λέο γει τοιοῦτόν ἐστιν· ἀντὶ τοῦ, Εἰ μὴ προσῆλθεν ἡ Νύμφη, τουτέστιν ὁ λαὸς, ήγουν ἡ Ἐκκλησία, τῷ νυμφίῳ Χριστῷ, τότε ἂν ἤλγησα· νῦν δὲ τούτου γενομένου, ὡς φίλος χαρᾷ χαίρω. Τί σημαίνει· 'Ο άνωθεν ερχόμενος, ἐπάνω πάνε των ἐστί; Τὴν ὑπερβάλλουσαν τῆς δόξης αὐτοῦ ὑπεροχήν. Τὸν δὲ ἐκ τῆς γῆς ὄντα καὶ λαλοῦντα, ἑαυτόν φησιν, οὐχ ὅτι δὲ γήινα ἔλεγεν, ἀλλὰ παρα βάλλων τὰ αὐτοῦ πρὸς τὸν Χριστόν. Ὅτι δὲ εἶπεν· Την μαρτυρίαν αὐτοῦ οὐδεὶς λαμβάνει, ἀντὶ τοῦ, Ολίγοι, φησίν· ὥσπερ γὰρ τὸν Πάντες, ἐπὶ τῶν πολλῶν νοεῖται, οὕτω καὶ τὸ, Ψύδο εἰς, ἐπὶ τῶν ὀλίγων. Τί ἐστιν· Ο γὰρ λαβὼν αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν ἐσφράγισεν ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθῆς ἐστιν; Ἀντὶ τοῦ,
col. 1229–1230page 103 of 200
PG 106:1229"Ωστε ὁ μὴ τούτῳ πιστεύων, καὶ τῷ Πατρὶ ἀπ στεῖ τὸ γὰρ, Εσφράγισεν, ἐνταῦθα, Έδειξε, πο μαίνει. Τί ἐστι τὸ, Οὐ γὰρ ἐκ μέτρου δίδωσιν ὁ θεὸς Πνεῦμα; Ἐνταῦθα τὴν ἐνέργειαν λέγει. Ἡμεῖς μὲν οὖν, φησί, μέτρῳ τὴν ἐνέργειαν λαμβάνομεν αὐτὸς δὲ ὁλόκληρον πᾶσι τὴν ἐνέργειαν παρέχει. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Οτι αὐτὸς ὁ Χριστὸς οὐκ ἐβάπτιζεν, ἀλλ' οἱ μαθη ταί· οἱ δὲ ἀπαγγέλλοντες ἔλεγον τοιαῦτα, όπως τ εγείρωσι τοὺς ἀκούοντας ὅτι ὁ Χριστὸς βαπτίζει ἔλεγον δὲ μὴ γινώσκοντες τὸν τοῦ Ἰωάννου στο τέν ἂν εἶχεν εἰς Χριστόν. Πῶς νοητέον τὸν ᾿Εδει δὲ αὐτὸν διέρχεσθαι διά τῆς Σαμαρείας; Οτ' ἂν, φησὶν, ἀπήλαυνον αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι, ἐπὶ τὰ ἔθνη ἤρχετο. Πόθεν ἐκλήθησαν Σαμαρείται, καὶ πῶς συνέστησαν; Σομὰρ τὸ ἔρις μέ γετο ἀπὸ τοῦ κτησαμένου καθάπερ καὶ Ἡσαΐα; φησ Καὶ ἡ κεφαλὴ Σομόρων Εφραίμι· ἀλλ' οἱ οἰκοῦντες οἱ Σαμαρείται, ἀλλ᾽ Ἰσραηλῖται ἐλέγον το χρόνου δὲ προ ϊόντος προσέκρουσαν τῷ Θεῷ, καὶ βασιλεύσαντες θα καὶ ἀνῆλθε Φελγαφατάρ, πόλεις τε εἶχε πολλές, τα ἐπέθετο τῷ Ἠλᾷ, καὶ ἀνελὼν αὐτὸν, Ὥσ᾽ ἐ τὴν βασι λείαν ἔδωκε· καὶ ἐπὶ τοῦτον ἐλθὼν ὁ Σαλαμανασάρ, είχε πόλεις ἑτέρας, καὶ φόρου εποίησεν ὑποτελείς. 'Α οὗτος τὸ μὲν πρῶτον ἦρξεν ὕστερον δὲ ἀπέστη τῆς ἀρχῆς, καὶ πρὸς τὴν τῶν Αἰθιόπων κατέφυγε συμμετ χίαν. Εγνω τοῦτο ὁ ᾿Ασσύριος, καὶ ἐπιστρατεύσας ταί ἀνελὼν αὐτοὺς, οὐκέτι τὸ ἔθνος ἐκεῖ μένειν ἀφίησι διὰ τὴν τῆς στάσεως ὑποψίαν· ἀλλὰ ἐξ αὐτῶν, τῆς μὲν εἰς Βαβυλῶνα ἤγαγε καὶ Μήδους· ἐκεῖθεν τ ἔθνη διαφόρων τόπων ἀγαγών, κατώκισεν ἐν τῇ Σε μαρείς, ὥστε λοιπὸν ἀσφαλῆ αὐτῷ τὴν ἀρχὴν εἶναι τῶν οἰκείων ἐχόντων τὸν τόπον. Τούτων δὲ γε αμέ νων, βουλόμενος ὁ Θεὸς δεῖξαι τὴν αὐτοῦ δύναμ καὶ ὡς οὐ δι' ἀσθένειαν ἐξέδωκεν Ἰουδαίους, ελε δι' ἁμαρτίας, ἐπαφίησι λέοντας τοῖς βαρβάροις, αν τινες ἐλυμαίνοντο τὸ ἔθνος ἅπαν. Απηγγέλη εν ταῦτα τῷ βασιλεῖ, καὶ πέμπει ἱερέα τινὰ τὸν παρα δώσοντα αὐτοῖς τὸν Θεοῦ νόμον· ἀλλ' ὅμως τ οὕτως ἐξ ὁλοκλήρου τῆς ἀσεβείας ἀπέστησαν. Χρ του προϊόντος, τῶν μὲν εἰδώλων ἀπέστησαν, ἐσέδο: το δὲ τὸν Θεόν· καὶ τῶν πραγμάτων ἐν τούτοις ὄντων, ἀνελθόντες οἱ Ἰούδα, ζηλοτύπως πρὸς αὐτοὺς εἶχεν, ἅτε πρὸς ἀλλοφύλους, καὶ ἀπὸ τοῦ ὄρους Σαμαρίτας αὐτοὺς ἐκάλουν. Καὶ οὐ μικρὰ ἐντεῦθεν ἦν δ' λονεικία· οὐδὲ γὰρ ταῖς Γραφαῖς ἁπάσει; ἐχρῶντα ἀλλὰ Μωσέα, τοὺς δὲ προφήτας, ουχί. Εφιλοι είχαν μέντοι εἰς τὴν εὐγένειαν ἰσωθῆναι αὐτοὺς, καὶ ἔτι λοτιμοῦντο ἐπὶ τῷ ᾿Αβραάμ, καὶ πρόγονον αίτι ἐπεγράφοντο, ἅτε ἀπὸ τῆς Χαλδαίας ὄντα. Ο Ἰουδαῖοι μετὰ πάντων τῶν ἐθνικῶς ζώντων, κι τούτους ἑβδελύσσοντο. Εἰπὼν ὅτι, Κεκοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, κα ξεν ὅτι οὕτως ἐβάδιζεν εὐτόνως ὡς καὶ κοπιάσαι· ε γὰρ ὑποζυγίοις ἐκέχρητο, παιδεύων ἡμῖν τὸ ἀπέραν τον, καὶ μὴ πολλῶν δεῖσθαι. Ἐπὶ γῆν δὲ, ἀλλ' οὐκ
col. 1231–1232page 104 of 200
PG 106:1231ἐπὶ θρόνου καθέζεται, καὶ παρὰ πηγῇ διὰ τὸ ψύχος διὰ τοῦτο καὶ ὁ εὐαγγελιστὴς ἐδήλου αν δὲ ὡσεὶ ὥρα ἔκτη. Τὸ δὲ ἄτυφον αὐτοῦ φαίνεται ἐκ τοῦ μόν ναν καταλειφθῆναι ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ τὸ περὶ τὰς τρο φὰς ἡμελημένον ἐκ τοῦ ἀπελθεῖν τοὺς μαθητάς ἀγοράσαι τροφὰς δείκνυται. Καὶ μετ' ὀλίγα· Πῶς δύναται, φησίν, ἴσος εἶναι ὁ Υἱὸς τῷ Πατρί; Ο γὰρ Θεός οὐδέποτε κοπιῇ· ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐκοπίασε. Ακουε γὰρ τοῦ προφήτου λέγοντος Ησαΐου· Ο Θεὸς ὁ αἰώνιος, ὁ Θεὸς ὁ κατασκευάσας τὰ ἄκρα τῆς γῆς, οὐ πεινάσει, οὐδὲ κοπιάσει· οὐδὲ ἔστιν ἐξεύρεσις τῆς φρονήσεως αὐτοῦ. Σύμφημι καγώ τοι, Εὐνό μις, ὅτι Θεὸς οὐδέποτε κοπιᾷ ἀλλ' ὅτ' ἂν ἀκούσῃς Ἰησοῦν κεκοπιακέναι ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, μὴ τὴν Θεόν Λόγον τὸν ἐν αὐτῷ φαντάζου κεκοπιακέναι, ἀλλὰ τὴν τοῦ δούλου μορφήν· Θεὸς γὰρ οὐδὲ πώποτε κοπιᾷ, πάθος οὐκ ἐπιδέχεται. "Οτι δὲ ὁ Θεὸς Λόγος ἦν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ, λεγέτω καὶ ὁ Ἰωάννης" Καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν· οὐ τραπεὶς καὶ μεταβληθεὶς, ἀλλὰ σάρκα προσλαβών. Ἵνα οὖν δειχθῇ ὅτι καὶ ἄνθρωπος ἐστι, κεκοπίακεν. Πῶς ὁ λέγων εἰς πόλιν Σαμαρειτῶν μὴ εἰσελθεῖν, Σαμαρείταις διελέγετο; Κατὰ τύχην ἐξῆλθεν ἡ γυνὴ ἀντλῆσαι ὕδωρ· τῷ δὲ Χριστῷ ἡ καθέδρα διὰ τὸν κόπον γέγονεν, οὐ μὴν διὰ τὴν γυναῖκα. Πόθεν αὐτὸν Ἰουδαῖον ἐγνώρισεν ὄντα; ᾿Απὸ τοῦ σχήματος καὶ ἀπὸ τῆς φωνῆς. Το, Πόθεν ἔχεις τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν, εἶπε πρὸς τὴν πηγὴν ἐξετάζουσα τοῦ ὕδατος, τὸ ἐκείνου ὕδωρ. Οὐδὲ γὰρ, φησί, κρείττων εἴ τοῦ Ἰακὼς, ἵνα κρεῖτο τον ὕδωρ δῷς. Πῶς λέγει: Ἰακὼβ ὁ πατὴρ ἡμῶν ἔδωκεν ἡμῖν τὴν πηγὴν ταύτην; Χρὴ γινώσκειν ὅτι ὁ τόπος ἦν ἔνθα περὶ τῆς Δείνας οἱ περὶ τὸν Λευὶ καὶ Συμεὼν ἀγανακτοῦντες, τὸν χαλεπὸν ἐκεῖνον εἰργάσαντο φόνον. Ποῖόν ἐστι τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν ὁ λέγει Χριστός παρ ἔχειν; Ο καθαρμὸς ἐξ αὐτοῦ, καὶ ἡ παραψυχὴ ἡ ἐκ πίστεως. Τό, Οι πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσ εκύνησαν, τοὺς περὶ τὴν ᾿Αβραάμ δηλοῖ καὶ γὰρ ἐκεῖ φασι τὸν υἱὸν ἀνενηνοχέναι. Πῶς λέγει, ὅτι Ὑμεῖς προσκυνεῖτε δ οὐκ οἴδατε; Ο "Οτι μερικὸν Θεὸν καὶ τοπικὸν ἐνόμιζον εἶναι· οὕτως γὰρ καὶ Πέρσαις πέμψαντες ἀπήγγειλαν, ὅτι ὁ τοῦ τόπου Θεὸς αὐτοὺς λυμαίνεται. Πῶς λέγει, ὅτι Ἡμεῖς προσκυνοῦμεν δ οίδαμεν; Πρὸς τὴν ὑπόνοιαν τῆς γυναικὸς λέγει· εἶχε γὰρ αὐτὸν ὡς προφήτην Ιου δαῖον. Τοιούτους γὰρ ὁ Πατήρ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτ τὸν ζητεῖ, τοὺς μὴ τόπῳ περικλείοντας την λατρείαν. Πνεῦμα ὁ Θεὸς τὸ ἀσώματον λέγει, καὶ ὅτι ἡ λα τρεία αὐτοῦ ἀσώματος θέλει εἶναι, καὶ διὰ τοῦ ἐν ἡμῖν ἀσωμάτου προέρχεσθαι. Πόθεν Σαμαρεῖται τὸ προσδοκᾶν τὸν Χριστὸν εἶ χον, τον Μωσέα μόνον, ἀλλ' οὐ τοὺς προφήτας ἔχον τες; Ἐκ τοῦ λέγειν τὸν Ἰακώβ, ὅτι ουκ εκλείψει Ει
col. 1233–1234page 105 of 200
PG 106:1233ἄρχων ἐξ Ἰούδα καὶ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρών αὐτοῦ, ἕως ἂν ἔλθῃ ᾧ ἀπόκειται· καὶ αὐτὸς Με σης Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος. Καὶ ἐθαύμασαν ότι μετά γυναικὲς ἐλάβει. Τί ἐθαύμαζον; Τὸ ἄτυφον, τὸ μεθ' ὑπερβολής της νὸν, ὅτι πενιχρᾷ καὶ Σαμαρείτιδι διελέγετο θεὸς ἐν. Δεῦτε, ἴδετε μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός. Διὰ τί λέγει τὸν Μήτε; Οὐκ ἐκ τῆς οἰκείας αὐτὸν ἀπὸ φάσεως παρεισαγαγειν βουλομένη, ἀλλὰ καὶ αὐτος τῆς τοιαύτης ψήφου ποιήσαι κοινωνούς βουλομένη, Τό, Ηρώτων δὲ οἱ μαθηταὶ τὸν Χριστόν· 'Ραΐίι, καλῶ, σημαίνει. Οὐχ ὑμεῖς λέγετε ότι τετράμηνόν ἐστι, καὶ ὁ θερισμός έρχεται; Χώρας μὲν καὶ θερισμὸν το πλῆθος τῶν ψυχῶν λέγει τῶν ἑτοίμων πρὸς ὑπὸ χὴν τοῦ κηρύγματος· ὀφθαλμοὺς δὲ ἐνταῦθα καὶ τοὺς τῆς διανοίας καὶ τοῦ σώματος λέγει· εώρων κετόν τὸ πλῆθος τῶν Σαμαρειτῶν ἐρχόμενον. Ο γὰρ θερίζων, φησί, μισθὸν λαμβάνει, καὶ ευτ άγει καρπὸν εἰς ζωής· αἰώνιον· ἵνα καὶ ὁ σπείρων ὁμοῦ χαίρῃ καὶ ὁ θερίζων. Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστι Προφῆται, φησίν, ἔσπειραν, ἀλλ' οὐκ ἐθέμισαν τ μὴν ἀπεστέρηνται ἡδονῆς, ἀλλὰ σὺν ἡμῖν χαίρουσα, εἰ καὶ μὴ σὺν ἡμῖν θερίζουσι. Τοῦτο δὲ οὐ συμ βαίνει ἐν τοῖς αἰσθητοῖς· οὐχ ὁμοῦ γὰρ χαίροντ», ἐὰν ἄλλος σπείρῃ καὶ ἄλλος θερίση. Οτι ἡ Καπερναούμ οὐκ ἐπίμα αὐτὸν πατρὸς τὰ τοῦ οὖσα· ἡ γὰρ συνήθεια εὐκαταφρονήτους παλι εἴωθεν. Ὅτι καὶ Σαμαρείται καὶ Ναζηραῖοι καὶ Γε λιλαίοι πιστεύουσιν εἰς αἰσχύνην Ἰουδαίων τῶν ἐν γέντων αὐτὸν, Σαμαρεῖτα· καὶ πάλιν· Ἐκ Ναζαρέν δύναταί τι καλόν εἶναι; Διὰ τί καλεῖ βασιλικόν; Ητοι ἀπὸ βασιλικής τ γόμενον σειρᾶς, εἴτε ἀξίωμά ἐστιν ἀρχῆς οὕτω κα λούμενον. Τινὲς μὲν οὖν αὐτὸν ἐκεῖνον νομίζουν την παρὰ τῷ Ματθαίῳ· δείκνυται δὲ ἕτερος ὧν πρ ἐκεῖνον, οὐκ ἀπὸ τοῦ ἀξιώματος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς πίστεως. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ καὶ βουλόμενοι τον Χριστὸν ἐλθεῖν, ἀξιοῖ μένειν· οὗτος δὲ εἰς τὴν οἰκία ἕλκει· κἀκεῖνος μέν, Οὐκ εἰμὶ ἄξιος, λέγει αυτός δὲ καὶ κατεπείγει· κἀκείνου μὲν ὁ παῖς παρέπει κατείχετο, τούτου δὲ πυρετῷ. Διὰ τί λέγει αὐτῷ· Πορεύου, ὁ υἱός σου ζη Ἵνα δείξῃ αὐτῷ ὅτι καὶ ἀπών θεραπεύει· ἀσθενής γὰρ ἦν ἐν τῷ λέγειν, ὅτι Κατάβηθι, Κύριε, α ἀποθανεῖν τὸν Υἱόν μου. Ὅτι οὐχ ἁπλῶς τὸν Δεύτερον, προσέθηκεν, αλλά δεικνύς, ὅτι καὶ δευτέρου σημείου γενομένου, ο πρὸς τὸ ὕψος τῶν Σαμαρειτῶν ἔφθασαν τῶν οὐδὲ ἐν σημείον έωρακότων. ΚΕΦΑΑ. Ε. Ἑορτὴν ἐνταῦθα τὴν Πεντηκοστήν φησι. εχῶς δὲ ἐν ταῖς ἑορταῖς ἐπιχωριάζει· τοῦτο μὲν ἵνα δείξῃ μετ᾿ αὐτῶν ἑορτάζειν· τοῦτο δὲ διὰ τὸ πλῆθος· μάλιστα γὰρ ἐν ταύταις ταῖς ἡμέρες ἀφελέστεροι συνέτρεχαν.
col. 1235–1236page 106 of 200
PG 106:1235Οτι τὸ ἐν τῇ προβατική κολυμβήθρα τελούμενον, τύπος ἦν τοῦ βαπτίσματος. Οτι οὓς ἀπῄτει πίστιν οὐ πρὸ τῶν θαυμάτων, ἀλλὰ μετὰ τὸ ἰδεῖν αὐτὸν θαύματα πεποιηκότα ἀπῄτει. Ηρε δὲ τὸν ἑαυτοῦ κράβαττον, ἐπειδὴ ἅμα ήκουσε, πιστεύσας ηγέρθη. Διὰ τί οὐκ ἐρωτῶσιν αὐτόν, Τίς ἐστιν ὁ ποιήσας ὑγιῆ; ἀλλ', Ὁ εἰπών σοι· Αρον τὸν κράββατόν σου; Από πολλῆς κακουργίας· ἄνω γὰρ καὶ κάτω τὴν δοκοῦσαν παράβασιν εἰς μέσον ἦγον τοῦ Σαββάτου. Διὰ τί ἐξένευσε ποιήσας τὸ θαῦμα; "Ινα μὴ πλέον παρασκευάσῃ αὐτοὺς ἐκκαῆναι· οἶδε γὰρ καὶ ὄψις μόνη τοῦ διαφθονουμένου οὐ μικρὸν τοῖς βασκαίνουσιν ἐνιέναι σπινθήρα. Διὰ τί λέγει· Ιδε, ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρ τανε; "Αμα μὲν ὅτι ἐξ ἁμαρτιῶν ἐτέχθη τῷ ἀν θρώπῳ τὸ νόσημα· ἔπειτα δὲ ἵνα μάθωμεν ὡς ἡ ἀτελεύτητος κόλασις, οὐκ ἔχει ἀποκατάστασιν· οὖ τος γὰρ ἁμαρτήσας, μικροῦ δεῖν ὅλην ζωήν ἀνθρώ. που κολάζετο. Οὐδὲ γὰρ ἐν χρόνῳ τὰ ἁμαρτήματα κρίνεται, ἀλλ' ἐν αὐτῇ τῇ φύσει τῶν πεπλημμελημένων· καὶ τοῦτο δὲ μανθάνομεν, ὅτι κἂν χαλεπήν δῶμεν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν δίκην, εἶτα τοῖς αὐτοῖς περιπέσωμεν, χαλεπώτερα πολλῷ πεισόμεθα μᾶλλον ὡς ἀναίσθητος γὰρ καὶ καταφρονητής κολάζεται τότε. Καὶ διὰ τί οὐ πάντες ὧδε παιδεύονται; "Οτι μακροτέρας δέονται κολάσεως, ἢ κατὰ χρόνον ζωῆς ἀνθρωπίνης· καὶ ὅτι τοῦτό ἐστι, λέγοντος ἄκουσον Παύλου· Κρινόμενοι δὲ ὑπὸ Κυρίου παιδευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν. "Οτι τὰ νοσήματα ἢ δι᾽ ἁμαρτίας, ὥσπερ καὶ ἐν ταῖς Βασι λείαις ὁρῶμέν τινα ποδαλγία κατασχεθέντα· καὶ δι' εὐδοκίμησιν ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰώβ· γίνεται καὶ ἀπὸ ῥᾳ θυμίας καὶ ἀπὸ γαστριμαργίας. Οτι τὸ, Ο Πατήρ μου ἕως ἄρτι εργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι, τὸ ὁμοιούσιον δείκνυσι· καὶ ἀνάγων αὐτοὺς ἕνα προσέχωσιν αὐτῷ ὡς Θεῷ· ὅτι ἡ προ νοητική δύναμις καὶ ἐν Σαββάτῳ ἐστί· ῥεῖ γὰρ τὸ ὕδωρ καὶ σπερμαίνει πάντα, καὶ αὔξει καὶ κινεῖται. Τὸ, Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ἀφ' ἑαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, ἀντὶ τοῦ, Ανευ τοῦ Πατρός· ήγουν, οὐδὲν ἀλλότριον, οὐδὲν ξένον. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτό ἐστι τὸ, Ο Πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι, ἐναντιωθήσεται τού τι τὸ ῥητόν "Α γὰρ, φησὶν, ὁ Πατήρ ποιεῖ, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ· καὶ τοῦτο δὲ πάλιν τὸ ὁμοούσιον κυροῖ. Καὶ μετ' ὀλίγα· Τό, Οὐ δύναται, οὐκ ἀσθενείας, ἀλλὰ τῆς ἄκρας πρὸς τὸν Πατέρα ταυτο φυΐας με πίστωσις· τὸ γὰρ ἀδύνατον ἐφ᾽ Υἱοῦ οὐ τὸ ἀνεγχώρητον δείκνυσιν· ὡς τὸ ἀδύνατον ψεύσασθαι Θεόν, οὐκ ἀσθενείας, ἀλλ᾽ ἄκρας δυνάμεως ένδειξις. Σφόδρα γὰρ ἐν τῷ ἀληθεύειν πολλὴν ἔχων τὴν δύ ναμιν, οὐκ ἂν ὑπ' ἀσθενείας κατενεχθείη πρὸς τὸ ψεῦδος· οὕτως τὸ, Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ἀφ' ἑαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, ἀνεχώρητόν φησι τὸν Υἱὸν διῃρημέν νην τοῦ Πατρὸς ἔχειν ενέργειαν. Οὐ γὰρ δυνατὸν τὸ γέννημα δίχα τοῦ γεννήσαντος τί ποιεῖν· οὐκ ἐγχωρεῖ τὸ ἀπαύγασμα δίχα τοῦ Πατρὸς ἀνατέλλειν οὐκ ἔνεστι τὴν κλάδον δίχα τῆς ῥίζης φέρειν καρ
col. 1237–1238page 107 of 200
PG 106:1237πόν· οὐ δύναται ῥεῖν ποταμὸς τῆς βλυζούσης της ο Ει μένος πηγῆς. Πῶς οὖν, μακάριε, ερμήνευσαν ἡμῖν, εὐαγγελιστά, τὸ τοιοῦτον· εἰπὲ τὸ ἀκόλουθον ὁ ἐ έκρυψεν "Αρειος. Καὶ μετ' ὀλίγα Ὥσπερ εἴ τις κα κοῦργος καὶ τὸ μὴ εἶναι Θεὸν ἐκ τῶν Γραφῶν ἀπ δεῖξαι τολμήσει. Εἰ γάρ τις τὸ, Εἶπεν ἄφρων ἐν καρ δίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεὸς, τὴν ἀρχὴν ἀφελόμενος, λέγει τὴν Γραφήν ειρηκέναι μὴ εἶναι Θεόν, προφέρων μόνον τὸ, Οὐκ ἔστι Θεός, ἆρ' οὐ δόξειε τοῖς ἀγνοῦσιν ἐκ τῶν Γραφών διαλέγεσθαι; ἀλλ' ὅμως κατατεμών τὴν Γραφὴν ἀσεβής, ἀλλ' οὐχ ὡς ἐκ Γραφῆς λαϊῶν εὐσεβῆς ὁ τοιοῦτος, τὴν Γραφὴν ἑαυτῇ πολεμούσει δεικνὺς τὴν ἀλήθειαν ψεῦδος διελέγχειν πειράται, Τοῦτο καὶ σὺ ποιεῖς, ὦ Αρεις. Διὰ τί γὰρ γράψας, Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ἀφ' ἑαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, οὐκέ προσέθηκας τὸ ἀκόλουθον· γὰρ ἂν ὁ Πατὴρ ποιή, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ; ᾿Αλλ' ἐφοβήθη; τοῦτο προσθεῖναι, ἔδεισας τὸν ἀναφυόμενον ἔλεγχον, Εἰ γὰρ ὁμοίως τῷ Πατρὶ ποιεί, δηλονότι μετά απ θεντίας ποιεῖ, δῆλον ὡς οὐχ ὁμοίως ποιεῖ· μάτην κατὰ σέ γε βοῇ· γὰρ ἂν ὁ Πατὴρ ποιεῖ, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ. Τὸ γὰρ Ομοιον ψεύδεται, εἰ μὴ κατὰ πάντα ὅμοιον, ἢ διὰ τοῦτο κατέκρυψας. Οὐχ ἕτερα μὲν ὁ Πατήρ, ἕτερα δὲ ὁ Υἱός ἀπεργεν ζεται, ἀλλὰ ταῦτα ποιεῖ ἅπερ ἐκεῖνος ποιεῖ. Τί ούν, εἴποι, εἰ μὲν τὰ αὐτὰ ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀσθενεστέρα δὲ δυνάμει καὶ τρόπω προσχωρούμενος; Διὰ τοῦ φησὶν, εἶπον· Ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ Ακούεις, ὦ Αρειε, τό, Ομοίως, καὶ τὸ ἀνόμοιονλί γεις; Ομοίως ποιεῖ μετὰ τῆς αὐτῆς αὐθεντία, μετὰ τῆς αὐτῆς ἐξουσίας. Εἰ γὰρ ὡς ὑπεχνίων ποιεῖ, οὐχ ὁμοίως ποιεῖ· εἰ ὁμοίως ποιεῖ, οὐχ ὡς ὑπακούων ποιεῖ· εἰ ὡς κτίσμα ποιεί, οὐχ ὁμοίως τας Πῶς νοητέον τὸ, Καὶ μείζονα τούτων δείξει απ τῷ ἔργα ἵνα ὑμεῖς θαυμάζητε; Τὸ δὲ, Δείξει, τίμι λέγει, ἵνα τὴν μανίαν αὐτῶν συστείλῃ. Τὸ δὲ μείξτ ποιῆσαι Χριστὸν, τί ἐστιν ἄλλο, ἀλλὰ νεκρός ἐγεῖραι; Το Ωσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς κα ζωοποιεῖ, οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωοποιεί Τὸ μὲν γὰρ, Ὥσπερ ὁ Πατὴρ ἐγείρει, τῆς δικ μεως δείκνυσι τὴν ἀπαραλλαξίαν· τὸ δὲ, Οές θέλει ζωοποιεῖ, τῆς ἐξουσίας τὴν ἰσότητ Καὶ ἄλλως· Τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ταυτότητα να τοῦ, ὥσπερ καὶ οὕτως, ἐνδείξαντος, σὺ τοῦτο χρό μας, τούτο μόνον τὸ εὐθὺς ἀκόλουθον ἔγραψες. Οι γὰρ ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ τὴν κρίση πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ· ἐκ τοῦ, δέδωκεν, υπο νηρέ, τὸν Υἱὸν διαβάλλειν θελήσας. Δέον γὰρ πάπι γράψαι τὴν λέξιν ἔχουσαν οὕτως• Ωσπερ γὰς ἐ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεί, είτε καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωοποιεῖ· οὐδὲ γὰρ ὁ Πατές κρίνει οὐδένα, πᾶσαν δὲ τὴν κρίσιν δέδωκε το Υἱῷ. Εἰ γὰρ ἄδεις συνηγοροῦσαν σοι τὴν Γραφήν οὐκ ἂν ἐνόθευσας ταύτην, οὐκ ἂν ἔκρυψας τ ὑψηλὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐκ ἂν τὰ μὲν τῆς Γραφῆς παρεποίησας, τῶν δὲ τὰς ἀρχὰς μόνας προέγραψα τῶν δὲ τὰς τελευταίας μόνας προσβάλου· ἀλλ' είδαν
col. 1239–1240page 108 of 200
PG 106:1239ἐπὶ πᾶσι δικαίοις ἐφθέγγου, σῶα πάντως τὰ κεφά λαια τῶν Γραφῶν προέφερες. Διὰ τί αὐτοῖς λέγει, ὅτι, Τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ; εἰς φόβον αὐτοὺς ἐμβάλλων· ὥσπερ δὲ τὸ. Εδωκε ζωὴν, ἀντὶ τοῦ, Εγέννησεν αὐτὸν ζῶντα, ἔστιν, οὕτως καὶ τὸ, *Εδωκεν αὐτῷ κρίσιν, ἀντὶ τοῦ, Κριτὴν αὐτὸν ἐγέν νησε. Πάλιν ἐκ τοῦ εἰπεῖν, ῾Ο Πατήρ μου ἕως άρτι ἐργάζεται, κἀγὼ ἐργάζομαι, ἔδειξε τὸ ὁμότιμον. Ἠθέλησαν αὐτὸν διὰ τοῦτο ἀποκτεῖναι Ἰουδαῖοι· διὸ τὴν λέξιν μὲν καθυφίησι, τὰ νοήματα δὲ τὰ αὐτὰ προτίθησιν οὕτω λέγων· Οὐ δύναται ποιεῖν οὐδὲν ἀφ' ἑαυτοῦ ὁ Υἱός. Εἶτα πάλιν ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἀν ἀγει λέγων· γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῇ, φησί, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως, φησί, ποιεῖ. Εἶτα πάλιν ἐπὶ τὸ ταπεινότερον· Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, οὕτως καὶ ὁ Υἱός. Εἶτα τὸ ταπεινὸν ὁμοῦ καὶ ὑψηλόν· Οὐδὲ γὰρ ὁ Πατὴρ κρί και οὐδένα, ἀλλὰ τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ. Εἶτα ἐπὶ τὸ ὑψηλότατον· "Ινα πάντες τιμῶσι τὸν Υἱὸν καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα. Οὕτως τὸν λό γον ποικίλλει· ὥστε τοῖς μὲν τότε γενέσθαι εύπα ράδεκτον, καὶ τοὺς νῦν ὠφεληθῆναι ἀπὸ τῶν ὑψηλών. Εἶτα ὅτι συμπέπλεκται ἡ τιμὴ τοῦ Υἱοῦ τῇ τιμῇ τοῦ Πατρός, λέγει· Ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱόν, οὐ τιμᾷ τὸν Πατέρα. Τὸ δὲ, Εἰς κρίσιν οὐκ ἔρχεται, ἀλλὰ μεταβέβηκε ἀπὸ τοῦ θανάτου πρὸς τὴν ζωὴν, τὸ, Εἰς κρίσιν, ἀντὶ τοῦ. Οὐ κολάζεται, οὐ κατακρίνεται. Θάνατον δὲ, οὐ τοῦτον, ἀλλὰ τὸν αἰώνιον· ὥσπερ καὶ ζωὴν, οὐ ταύτην, ἀλλὰ τὴν αἰωνίαν. Ερχεται ώρα καὶ νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ νεκροί ἀκούσωσι τῆς φωνῆς τοῦ Υἱοῦ ἀνθρώπου καὶ ζή σονται. Περὶ Λαζάρου καὶ τοῦτο ὁμοίως λέγει. "Ωσπερ γάρ, φησὶν, ὁ Πατὴρ ἔχει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτως ἔδωκε καὶ τῷ Υἱῷ ζωὴν ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. Τὴν τοῦ, ἔδωκε, λέξιν ἐνταῦθα τέθεικε ἐπὶ τῷ δεῖξαι μόνον τὰ δύο πρόσωπα· ἡ τοῦτο λέγει, τὸ ἐγείρειν νεκροὺ;, οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε· τοῦτο δὲ, τῆς ὑποστάσεως τὸ ἀπαράλλακτον εἰσάγει. Το, Καθὼς ἀκούω κρίνω, δηλοί, οὐ διδασκαλίαν, ἀλλὰ τὸ τῆς ψήφου ἴσον· ὡς ἂν ἔλεγε· Οὕτω κρίνω ὡσανεὶ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ὁ κρίνων εἴη. Τί λέγει· Η κρίσις ἡ ἐμὴ δικαία ἐστὶν, ὅτι οὐ ζητῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν, καὶ τὰ ἑξῆς; Τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν Εμελλον λέγειν αὐτῷ οἱ Ἰουδαῖοι· Ἐὰν σὺ μαρτυρῇς περὶ σεαυτοῦ, ἡ μαρτυρία σου οὐκ ἔστιν ἀληθείας. Διὰ τοῦτο οὖν προλαβὼν τοῦτο εἶπε, ὡσανεὶ ἔλεγε· Ἴσως ἐρεῖτέ μοι· Σοὶ οὐ πιστεύομενοὐδὲ γὰρ ἑαυτῷ μαρτυρήσας ἀξιόπιστος ἐν ἀνθρώποις. Οὐ τοίνυν πρὸς τὴν ἀξίαν τὴν αὐτοῦ, ἀλλὰ πρὸς τὴν ὑπόνοιαν τὴν ἐκείνων, καὶ τὴν μέλλουσαν παρ' ἐκείνων ἀντίθεσιν ἐπάγεσθαι, δεικνὺς αὐτοῖς ὅτι οἶδὲ αὐτῶν τὰ ἀπόῤῥητα τῆς διανοίας. Οταν δὲ λέ γει, ὅτι 'Αληθής ἐστιν ἡ μαρτυρία αὐτοῦ, αὐτῶν δείκνυσι τῶν πραγμάτων τὴν φύσιν. Οτι ὡς Θεὸν ἀξιόπιστον αὐτὸν ἔδει νομίζειν, τρεῖς παραγαγών μαρτυρίας τῶν λεγομένων, τὰ ἔργα τὰ ὑπ' αὐτοῦ γινόμενα, τοῦ Πατρὸς τὴν μαρτυρίαν, τὸ Ιωάννου κήρυγμα. Επιφέρει γοῦν· Αλλος ἐστὶν ὁ
col. 1241–1242page 109 of 200
PG 106:1241μαρτυρῶν περὶ ἐμοῦ, καὶ οἶδα ὅτι ἀληθής ἐστιν ἡ μαρτυρία αὐτοῦ, περὶ Ἰωάννου λέγων. Ἵνα δὲ μὴ λέγωσιν, ὅτι Χαριζόμενός σοι τοῦτο ἐποίησεν, ἐπ φέρει· Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ιωάννην καὶ μεμαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ· οὐκ ἂν δὲ, φησὶν, ἀπεστείλατε, εἰ μὴ ἀξιόπιστον αὐτὸν ἡγεῖσθε. Τί ἐστι τὸν Ἐγὼ παρὰ ἀνθρώπου την μαρτυρίαν οὐ λαμβάνω, ἀλλὰ ταῦτα λέγω ἵνα ὑμεῖς σωθῆτε; Ἐγὼ μὲν, φησί, οὐκ ἐδεόμην τῆς τούτου μαρτυρίας, Θεὸς ὤν, τῆς ἀνθρωπίνης· ἐπειδὴ δὲ μᾶλλον αὐτῷ προσέχετε ἤπερ ἐμοί, διὰ τοῦτο ὑμᾶς ἀναμιμνήσκω τῆς μαρτυρίας αὐτοῦ. Λύχνον δὲ καιόμενον λέγει τὸν Ἰωάννην, διὰ τὸ μὴ οίκοθεν ἔχειν τὸ φῶς, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος. Τί ἐστι τὸ, Υμεῖς ἠθελήσατε ἀγαλ λιασθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ; Δηλοί ὅτι ἀπεδέξαντο μὲν τὰ εἰρημένα παρὰ Ἰωάννου, καὶ ὀρθὴν περὶ αὐτοῦ κρίσιν εἶχον, ἀλλὰ πρόσκαιρος ἦν καὶ ἀβέβαιος ἐκείνη ἡ σπουδή. Εἰ γὰρ ἐπέμειναν, ταχέως ἂν αὐτούς ἐχειραγώγησε πρὸς Χριστόν. Τί δέ ἐστι τὸν Ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν μαρτυρίαν μείζω; Τοῦ Ἰωάννου, καὶ ποίαν ταύτην, δηλῶν λέγει· Τα έργα & ἔδωκέ μοι ὁ Πατὴρ ἵνα ποιώ, αὐτὰ μαρ τυρεῖ ὅτι ὁ Πατήρ με ἀπέστειλεν, Οτι ὁ πέμψας με Πατὴρ, αὐτὸς μεμαρτύρηκε περὶ ἐμοῦ. Ποῦ; Ὅτ' ἂν εἶπεν· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Τί ἐστι τὸν οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε, Τούτο λέγει, ὅτι περὶ Θεὸν οὔτε φωνή ἐστιν, ούτε εἶδος· τοῦτο δὲ εἶπεν ἵνα μὴ ἔχωσι λέγειν ότι Μωσεί λελάληκεν ὁ Θεός. Οὐκ εἶπεν, Ανάγνωτε, ἀλλ', Ερευνᾶτε· οὐ γὰρ ἡ ψιλὴ ἀνάγνωσις παριστᾷ τὴν γνῶσιν, ἀλλ᾽ ἡ ἀκριβῆς κατανόησις παρίστησι τὸ ζητούμενον. Περὶ τίνος λέγει, ὅτι 'Ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον λήψεσθε; Περὶ τοῦ ᾿Αντιχρίστου λέγειὁ ΚΕΦΑΛ. Γ'. Διὰ τί ἀπῆλθε πέραν τῆς θαλάσσης τῆς Γαλιλαίας τῆς Τιβεριάδος; Διὰ τὸ μὴ ἐκ τῶν εἰρημένων φθόνον κινηθῆναι. Διὰ τί οὐκ ἀνῆλθεν οὖν εἰς τὸ Πάσχα, ἀλλ᾽ εἰς τὴν Γαλιλαίαν, κἀκεῖθεν εἰς Καπερναούμ; Ἠρέμα λοιπὸν ὑπεκλύων τὸν νόμον, ἀφορμὴν λαμβάνων ἀπὸ τῆς Ἰουδαϊκῆς πονηρίας. Τί ἐστι τὸ, Αναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ, εἶπεν; "Οτι οὐδέποτε ἁπλῶς ἐκάθητο, ἀλλὰ μετά κηδεμονίας τῆς πρὸς τοὺς μαθητάς. Τί ἐστιν ὅτι σὲ μὲν ἄλλοι εὐαγγελισταί τοὺς μαθητάς φασι προσελθόντας ἐρωτᾷν καὶ παρακαλεῖν ὥστε μὴ ἀπολύσε αὐτοὺς νήστεις, οὗτος δὲ ὁ εὐαγγελιστὴς τὸν Φίλιππον ἐρωτηθῆναι παρὰ Χριστοῦ; Δοκεῖ οὖν μοι ἀμφότερα εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ' οὐκ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ γενόμενα και ροῦ. Διὰ τί ἐρωτᾷ τὸν Φίλιππον; Ἐπειδὴ ἐγίνωσκε, τίς ἐδέετο πλείονος διδασκαλίας· οὗτος γὰρ ἐστιν ἐ λέγων· Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν. Διὰ τί λέγει· Πόθεν [ἀγοράσομεν άρτους,]
col. 1243–1244page 110 of 200
PG 106:1243φάγωσιν οὗτοι; "Αρα ὡς ἀγνοῶν τὸ μέλλον γενέ σθαι; ἄπαγε! ἀλλὰ διὰ τὸ εἰρηκέναι τὸν Φίλιπτ που, ὅτι Διακοσίων δηναρίων, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰρω νικὸν οὖν τὸν λόγον ποιεῖται. Διά τί ἐπὶ μὲν τοῦ παραλυτικοῦ καὶ τοῦ Λαζάρου καὶ ὅτε τὴν θάλασσαν ἐχαλίνου οὐκ ηύξατο, νῦν δὲ εύχεται; Τύπους ἡμῖν διδούς, ἵνα ἐν τῷ τροφῆς μετα λαμβάνειν ἡμᾶς, εὐχώμεθα. Διά τί συνεχώρησε περισσεῦσαι ταῦτα; Οὐ δι' ἐπίδειξιν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ φαντασία δόξῃ τὸ γενηθέν. Οὐκ ἔδωκε δὲ τοῖς ὄχλοις βαστάζειν, ἀλλὰ τοῖς μαθητ ταῖς· ἐπειδὴ τούτους μάρτυρας ἔδει εἶναι μᾶλλον καὶ κήρυκα; τῶν θαυμάτων. Οτι χρὴ θαυμάσαι ὅτι ισαρίθμους τῶν μαθητῶν τοὺς κοφίνους τῶν λειψάνων ἐποίησε περισσεῦσαι, η ἵνα ἐν τῷ βαστάζειν μιμνήσκωνται. Διὰ τί θαυμάζουσιν οἱ ὄχλοι τοῦτο μᾶλλον τὸ ση μεῖον; Δι' ὑπερβολὴν γαστριμαργίας. Τί λέγει, Μὴ μεριμνήσητε, φησίν, εἰς τὴν αύριον; Δη καὶ δὲ οὐ τὸ μὴ μεριμνᾷν, ἀλλὰ τὸ μὴ προσε γλῶσθαι τῷ κόσμῳ καὶ τοῖς βιωτικοῖς πράγμασιν ἔξεστι δὲ ἐργαζόμενον μηδὲν, εἰς τὴν αὔριον θησαυ ρίξειν· οὐ γὰρ ταυτόν μέριμνα καὶ ἐργασία. Τί ἐστι τὸ, Ενός ἐστι χρεία; Οὐ περὶ ἔργου νῦν ἐστι καὶ ἐργασίας, ἀλλὰ περὶ τοῦ δεῖν καιρὸν εἰ δέναι, καὶ μὴ τὸν τῆς ἀκροάσεως πρὸς τὰ σαρκικά ἀναλίσκειν. Οὐ τοίνυν ἀργίαν νομοθετῶν, ἀλλὰ προσ ηλῶν τῇ ἀκροάσει ταῦτα ἔλεγεν. Τί ἐστι, Τοῦτον γὰρ ὁ Πατὴρ ἐσφράγισεν; 'Αντί τοῦ, Ο Θεός· τουτέστιν ἀπέδειξε διὰ τῆς αὐτοῦ μαρ τυρίας. Τίνος ένεκεν εἶπον· Οἱ πατέρες ἡμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ; Νομίζοντες αὐτὸν ἐρεθίσαι εἰς τὸ ποιῆσαί τι σημεῖον τοιοῦτον, ὅπερ αὐτοὺς θρέψει σαρκικῶς· τοῦτο γὰρ ἐπεθύμουν διὰ γαστριμαργίας ὑπερβολήν. Διὰ τί λέγει· Οὐ Μωσῆς δέδωκεν ὑμῖν τὸν ἄρ τον, καὶ τὰ ἑξῆς; Αρτον δὲ ἀληθινὸν καλεῖ, οὐκ ἐπειδὴ ψευδὲς ἦν τὸ θαῦμα τὸ ἐπὶ τοῦ μάννα, ἀλλ᾽ ὅτι τύπος ἦν, οὐκ αὐτοαλήθεια. Διὰ τί λέγουσι, Κύριε, δὸς ἡμῖν πάντοτε τοῦτον τὸν ἄρτον; Ἐπειδὴ ἔτι αἰσθητόν πρᾶγμα ἐνόμιζον. Πῶς νοητέον το, Αρτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ καταβὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ; Οὐκ Ἰουδαίοις μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ οἰκουμένῃ. Ζωὴν δὲ λέγει, ἐπεὶ πάντες ἦσαν νεκρωθέντες τῇ ἁμαρτία. Τί ἐστι τὸ, Πᾶν ὃ δέδωκέ μοι ὁ Πατήρ, πρὸς ἐμὲ ἥξει; Ὅτι αἱ τὸ τυχὸν πρᾶγμα ἡ πίστις ἡ εἰς αὐτὸν, ἀλλὰ τῆς ἄνωθεν δεῖται ῥοπῆς, καὶ ψυχῆς τινος γενναίας καὶ εὐγνώμονος, δεχομένης πίστει τὴν τοῦ Πνεύματος ἀποκάλυψιν. Διὰ τ', εἰπόντων αὐτῶν, οὐχ οὗτός ἐστιν Ιη σοῦς ὁ υἱὸς Ἰωσήφ; μὴ ἀπεκρίθη αὐτοῖς· Οὐκ εἰμί; Διὰ τὸ μήπω δύνασθαι τὸν θαυμαστὸν τόπον ἀκοῦσαι τὸν ἐκ παρθένου· εἰ δὲ τὸν κατά σάρκα οὐκ ἡδύναντο ἀκοῦσαι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ἄῤῥητον καὶ ἄνω γέννησιν. Διά τί εἶπεν, ὅτι οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν προς
col. 1245–1246page 111 of 200
PG 106:1245με, ἐὰν μὴ ὁ Πατήρ μου ἑλκύσῃ αὐτόν; θὰ τὸν ἐκ βίας αινίττεται, ἀλλὰ τὸν πολλῆς ἐκ Θεοῦ ἀπολαύοντα συμμαχίας. Τί ἐστιν ὁ λέγει Γραφικόν Εσονται πάντες διδακτοὶ Θεοῦ; "Οτι τότε δι' ἀνθρώπων ἐμάνθανον τὰ τοῦ Θεοῦ, νῦν δὲ δι' αὐτοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Πῶς ἀκουστέον· Τὸν Πατέρα οὐδεὶς ἑώρακεν, εἰ μὴ ὁ ὢν ἐκ τοῦ Θεοῦ; Οὐ χρὴ δὲ κατὰ τὸν τῆς αιτίας λόγον νοεῖν ἐνταῦθα· πάντες γὰρ ἐκ θεο ἐσμεν· ἀλλὰ κατὰ τὸν τρόπον τῆς ἀληθοῦς γεννήσεως. ὓς ἂν φάγῃ ἐκ τοῦ ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. "Η τὴν σάρκα λέγει, ἢ τὰ σωτήρια δια δάγματα. Διὰ τί ἀληθῆ βρῶσιν καὶ ἀληθῆ πόσιν; Διὰ τὸ σώζειν τὰς ψυχὰς τῶν πίστει λαμβανόντων, ἀλλ' οὐκ ἀπολλύειν ὥσπερ τὴν πρόσκαιρον βρῶσιν. "Οτι ὁ τρώγων μου τὴν σάρκα, ἐν ἐμοὶ μένει. Τὴν δι' αὐτοῦ τοῦ ἐν αὐτῷ Χριστῷ ἀνάκρασιν λέγει, τὴν διὰ τῆς μεταλήψεως. Τί ἐστι· Καὶ ἐγὼ ἀναστήσω αὐτὸν ἐν τῇ ἐσχάτη ἡμέρᾳ; Τό, Κάγώ, δείκνυσιν αὐτὸν ἱσοστάσιον τοῦ Πατρός. Καγώ ζω διὰ τὸν Πατέρα, πως νοητέον; Οτι καθώς έστι ζωὴ ὁ Πατήρ, οὕτω κἀγὼ ζῶ. Καὶ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσεται δι' ἐμέ. Ζωὴν λέγων συνεχῶς τὴν ἀνάστασιν τὴν ἐκεῖθεν. Διὰ τί ζωή; μέμνηται πανταχοῦ; Οτι ποθεινὸν τοῦτο ἀνθρώπου, καὶ οὐδὲν οὕτως ἡδὺ ὡς τὸ μὴ ἀποθανεῖν. Διὰ τί ἐν συναγωγαῖς καὶ ἐν ἑορταῖς ἐδίδασκεν; Ὁμοῦ μὲν τὸ πλῆθος θηράσαι θέλων, ὁμοῦ καὶ δεῖ κνύων ἑαυτὸν οὐκ ἐναντίον τῷ Πατρί. Διά τί ἔλεγεν· Ἐὰν ἴδητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου αναβαίνοντα ὅπου ἦν τὸ πρότερον; Καὶ διὰ τού των ἀπάγων αὐτοὺς ὡς οὐκ ἔστι τοῦ Ἰωσήφ. Τί ἐστιν ὅπερ εἶπε, Τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωο ποιοῦν; Τὸ πνευματικῶς ἀκούειν αὐτοὺς τῶν παρ αὐτοῦ λεγομένων. Ο γὰρ σαρκικῶς ἀκούων, οὐδὲν ὠφεληθήσεται. Σαρκικὸν δέ ἐστι τὸ ἀκούειν πῶς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβέβηκε, καὶ πῶς ἔδει τὴν σάρκα φαγεῖν, ἅπερ ἔδει μυστικῶς καὶ πνευματικῶς νοεῖν. Διὸ καὶ ἐπάγει· Τὰ ῥήματα & ἐγὼ λελάληκα ὑμῖν, πνεῦμά ἐστι καὶ ζωή. Τουτέστι, Πνευματικά ἐστιν, οὐδὲν ἔχοντα σαρκικόν. Πῶς νοητέον τδ, Ηδει γὰρ ἐξ ἀρχῆς οἰτινές εἰσιν οἱ μὴ πιστεύοντες; Από καταβολής, φησί, κόσμου· τοῦτο δὲ περὶ Ἰούδα καὶ τῶν ἀπιστηδέν των Ἰουδαίων. Τί δηλοί, ὅτι Πολλοὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἀπῆλ θεν εἰς τὰ ὀπίσω; Οὐ περὶ τῶν δώδεκα λέγει, ἀλλὰ περὶ ἄλλων μαθητῶν αὐτῶν τῶν ἀποστόλων· ὅτι δὲ οὕτως ἐστὶ, δῆλον ἐκ τοῦ λέγειν τοῖς μαθηταῖ;· Νὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ὑπάγειν; Διὰ τί, εἰπόντος τοῦ Πέτρου, Ποῦ ἀπελευσόμεθα, οὐκ ἐμακάρισεν αὐτὸν ὁ Χριστός; ἵνα μὴ δόξῃ διά τὸ ἐμμεῖναι αὐτοὺς, κολακεύειν αὐτούς.
col. 1247–1248page 112 of 200
PG 106:1247ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Διὰ τί λέγουσι πρὸς αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, Με τάβηθι ἐντεῦθεν εἰς τὴν Ιουδαίαν; Δοκεῖ μὲν ἀπὸ φιλίας εἰρῆσθαι· ἔστι δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ δει λίας καὶ φιλοδοξίας σκώπτουσι. Τὸ μὲν γὰρ εἰπεῖν, Οὐδὲ ἔτι ἐν κρυπτῷ ποιεῖ, δειλίαν ἐγκαλούντων ἐστί τὸ δὲ καὶ εἰπεῖν ἐν φανερῷ εἶναι, φιλοδοξίαν. Τί ἐστι τὸ ῾Ο καιρὸς ὁ ἐμὸς οὔπω πάρεστιν, δ δὲ καιρὸς ὁ ὑμέτερος πάντοτε ἔρημος; Καιρόν ἴδιον τὸν τοῦ σταυροῦ λέγων, καιρὸν δὲ ἔρημον πάντοτε· Οτι, φησὶν, οὐκ ἀναιρήσουσιν ὑμᾶς, κἂν ἀεὶ μετ᾿ αὐτῶν ἦτε. Πῶς νοητέον τό, Ὁ καιρὸς ὁ ἐμὸς οὔπω πεπλήρωται; "Οτι ἔδει καὶ σημεῖα γε νέσθαι. Οὐ δύναται ὁ κόσμος μισεῖν ὑμᾶς ὡς τὰ αὐτοῦ βουλομένους· ἐμὲ δέ, φησί, μισεῖ, ὅτι ἐλέγχω αὐτόν. Διὰ τί οὐκ ἀναβαίνει μετὰ τῶν ἀδελφῶν, ἀλλ' ἔσχατον; Τοῦτο μὲν μή βουλόμενος δῆλον ἑαυτὸν καταστήσειν, καθὼς ἐκεῖνοι ἐβούλοντο· ἀναβαίνει δὲ, ἵνα μὴ δειλίας εἶναι νομίσωσιν ἐκεῖνοι τὸ μεῖναι κάτω. Τίνος ένεκεν ζητοῦντες αὐτὸν, οὐκ ὀνομαστὶ ἔλε γον, ἀλλὰ, Ποῦ ἐστιν ἐκεῖνος; Ἀπὸ πολλῆς εἰμω νείας καὶ φθόνου. Πῶς νοητέον τὸ, ‘Ἡ ἐμὴ διδαχὴ οὐκ ἔστιν ἐμὴ, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντές με; "Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν Οὐδὲν ἔχω παρηλλαγμένον, εἰ καὶ ὑπόστασις ἄλλη εἰμί· ἀλλ' οὕτω καὶ λέγω καὶ πράττω, ὡς μὴ νομί ζεσθαι Ετερόν τι παρὰ τὸν Πατέρα. Τί δηλοῖ τὸ, Ἐάν τις θέλῃ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιεῖν; Τουτέστιν, Ο εραστής τοῦ βίου τοῦ κατ' ἀρετὴν γνώσεται περὶ τῆς διδαχῆς· ἀντὶ τοῦ, υς ἀποβλέπει εἰς τοὺς προφήτας, γνώσεται τὴν ἐμὴν διδαχήν. “Οτι χρὴ σκοπῆσαι ὅτι τοῦ ταπεινά φθέγγεσθαι αὐτὸν, πολλαί εἰσιν αἰτίαι, οἷον διὰ τὸ μὴ ἀγέννητον εἶναι νομισθῆναι· διὰ τὸ μὴ ἀντίθεον· διὰ τὸ σάρκα περιβεβλῆσθαι· διὰ τὸ ἀσθενὲς τῶν ἀκουόντων· διὰ τὸ διδάσκειν τοὺς ἀνθρώπους μετριάζειν. Τὰ δὲ ὑψηλὰ φθέγγεσθαι, μίαν εὕροι τις αἰτίαν, διὰ τὸ μέγεθος τῆς θείας φύσεως. Τί ἐστιν ο λέγει, ὅτι οὐ Μωσῆς ἔδωκεν ὑμῖν τὸν νόμον; Ἐπειδὴ γὰρ ἐνεκάλουν αὐτῷ ὅτι τὸ Σάββα τον έλυε, πρὸς τούτο ἵσταται, ώσανεί· Ο νόμος εἶπεν Οὐ φονεύσεις· ὑμεῖς δὲ φονεύετε. Αφέντες οὖν τὸ ἑαυτοὺς καταδικάζειν, περὶ τούτου ἐμοὶ ἐγκαλείτε ὡ: παραβαίνοντι τὸν νόμον ὅτι τεθεράπευκα ἄνε θρωπον. Τί λέγει καὶ, Διὰ τί Διὰ τοῦτο] Μωσῆς δέ δωκεν ὑμῖν τὴν περιτομήν, οὐχ ὅτι ἐκ τοῦ Μω σέως ἐστὶν, ἀλλ' ἐκ τῶν πατέρων; Ο νοῦς τοιοῦτος ἐστι· Διά τί, φησίν, οὐδεὶς ἐνεκάλεσε Μωσεί ή ἠπείθησε κελεύοντι διὰ τὴν περιτομὴν λύεσθαι τὸ Σάββατον; Δηλονότι ὡς Σαββάτου, τῆς περιτομῆς οὔσης κυριωτέρας, καίτο: οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Μωσέως ἡ περιτομή. Ταῦτα δὲ ἔλεγε θέλων δεῖξαι, ὅτι μεῖζον
col. 1249–1250page 113 of 200
PG 106:1249ἔργον ἐποίησε τῆς περιτομῆς αὐτός. Διὰ δὲ τοῦ εἰς πεῖν ὅλον ἄνθρωπον, δείκνυσι μερικὴν ὑγείαν την περιτομὴν πρὸς τὴν τοῦ παραλυτικοῦ τελείαν γενο μένην. Τὸ, Καὶ ἐμὲ οἴδατε, καὶ οἴδατε πόθεν εἰμὶ, ἀλ ὅθεν ὁ πέμψας με, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰπὼν δὲ, "Ον ὑμεῖς οὐκ οἴδατε, τὴν διὰ τῶν ἔργων ἄγνοιαν λέγει· οὐ γὰρ ἀγνοίας ἦν τὸ ἁμάρτημα, ἀλλὰ κακίας. Τὸ δὲ, Παρ' αὐτοῦ εἰμι, ἀντὶ τοῦ, Μετ᾿ αὐτοῦ εἰμι· τοῦτο δὲ εἶπεν, ὥστε μὴ νομισθῆναι ἀλλότριος τοῦ Θεοῦ. Τί δεικνύει τὸ εἰς τὴν ἑορτὴν αὐτῶν αὐτὸν ζητεῖ πιάσαι; Τὴν γνώμην αὐτῶν τὴν ἄθεον, ὅτι οὐδὲ ἐν ναῷ τοιαῦτα ποιεῖν ἐφοβοῦντο. Πῶς ἔχει ὅτι τῶν ὄχλων οἱ μὲν ἀγαθὸν αὐτὸν εἶχον, οἱ δὲ οῦ, ἀλλὰ πλάνον; Εκείνη μὲν οὖν, ὡς δοκῶ, ἡ δόξα τῶν πολλῶν ἐστιν, αὕτη δὲ τῶν τίν. νούντων ἀρχιερέων. Τό, όπου εἰμὶ ἐγώ, οὐ δύνασθε ὑμεῖς ἐλθει, σημαίνει ὅτι οὐκ ἔμελλεν εναπομένειν τῷ θανάτας ἐκεῖ γὰρ πάντες ἡμεῖς ἀπερχόμεθα. Τί σημαίνει ἐν τῷ λέγειν διασποράν; Ούτω ε ἔθνη ἐκάλουν οἱ Ἰουδαῖοι ὡς πανταχού διεσπαρμέ Διὰ τί λέγει ὁ εὐαγγελιστής ὅτι τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρα τῇ μεγάλῃ; Διὰ τὸ τὴν πρώτην καὶ τὴν τελευταία μεγάλην εἶναι· τὰ γὰρ μεταξὺ μᾶλλον εἰ; τρυφὴν ἀνήλισκον. Ἦλθε δὲ ἐν τῇ ἐσχάτῃ διδάσκων επι μνημονεύεσθαι τὰ λεγόμενα, καὶ εἰς λήθην ἐλθεῖς αὐτὰ ὑπὸ τῆς τρυφῆς τῶν μέσων ἡμερῶν. Πώς νοητέον το, Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, καθώς εἶπεν ἡ Γραφὴ, ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσιν ὕδατος ζωντος; Κοιλίαν ἐνταῦθα την καρδίαν λέγει· καθάπερ καὶ ἀλλαχοῦ λέγει· καὶ τὴν νόμον σου ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας μου. Ποῦ εἶπενή Γραφή Ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ῥεύτα σιν; Η ἐνταῦθα δεῖ ὑποστίξαι, εἰς τὸ, Καθὼς εἶπεν ἡ Γραφή λέγω ἵνα ᾖ τὸ, Ποταμοὶ ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουσι, τῆς αὐτοῦ ἀποφάσεως. Ἐπὶ γὰρ ἡ Γραφὴ μαρτυρεῖ, ὅτι ἐλεύσεται ὁ Θεός, ὡς τοῦτο τῆς Γραφῆς ἐμνημόνευσε. Τὸ δὲ, 'Ρεύσαντι, τὸ δαψιλὲς τῆς χάριτος αινίττεται. Ζῶν δὲ λέγει, ἐν τὸ ἐνεργεῖν ἀεί· ἔλεγε δὲ τοῦτο, φησί, περὶ τοῦ Πνεύματος. Τί ἐστιν ὅπερ εἶπεν, Ούπω γὰρ ἦν Πνεύμα άγι δεδομένον; Ὅτι τῶν προφητῶν διὰ Πνεύματο ἁγίου λαλησάντων, συνεστάλη τέως ἐν τῷ μέσῳ ἡ τοιαύτη χάρις· ἔμελλε δὲ δίδοσθαι μετὰ τὸν σταυρόν, διὰ τοῦτο ἐπιφέρει· Οτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδεξι σθη. Δόξαν δὲ τὸν σταυρὸν καλεῖ· ἐγὼ ἐὲ τὴν ἀπὸ ληψιν τὴν τελείως δείξασαν ὅτι ἔστι Θεός. Η τ οὔπω ἦν, νοήσεις, Οὐκ ἦν γνωρισθὲν ἀνθρώποις τ Πνεῦμα. "Οτι χρὴ γινώσκειν ὅτι οἱ ἀπόστολοι του τοῦ πάθους τὰς ἰάσεις οὐ Πνεύματι ἁγίῳ, ἀλλὰ τ᾿ παρὰ τοῦ Χριστοῦ ἐξουσίᾳ ἐποίουν. Ὅτε δὲ ἀπέστειλεν αὐτοὺς εἰς τὴν οἰκουμένην, τότε λέγει· λάβετε Πνεῦμα ἄγων· καὶ πάλιν τῇ Πεντηκοστή ξλθεν έσ αὐτοὺς τὸ Πνεῦμα.
col. 1251–1252page 114 of 200
PG 106:1251ΚΕΦΑΛ. Η'. Διὰ τί λέγει τὸ, Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου; Ἐπειδὴ ἔλεγον αὐτὸν ἐκ τῆς Γαλιλαία; εἶναι, ἐπισ φέρει, ὅτι οὐκ ἐξ αὐτῆς καὶ οὐ δι' αὐτὴν ἦλθον, φησίν, οὐδὲ διὰ τὴν Παλαιστίνην, ἀλλὰ διὰ τὸ τὸν ἅπαντα κόσμον φωτίσαι. Τὸ δὲ, Οὐ περιπατήσει ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀντὶ τοῦ, Ἐν τῇ πλάνη κεῖται. Τὸ, Υμεῖς κατὰ τὴν σάρκα κρίνετε, τὸ ἀδίκως κρίνειν λέγει· καθάπερ καὶ τὸ κατὰ σάρκα ζην, τὸ φαύλως ζῇν. Διά τί ἀλλαχοῦ λέγων, ότι ο Πατήρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ, ἐνταῦθα λέγει· Ἐγὼ οὐ κρίνω οὐδένα; Οτι τοῦτο οὐ περὶ τοῦ μέλλοντος λέγει καιροῦ, ἐκεῖνο δὲ περὶ τῆς δευτέρας παρουσίας. Εἰπὼν δὲ, ὅτι Μόνος οὐκ εἰμὶ, ἀλλ' ἐγὼ καὶ ὁ πέμψας με Πατήρ, δείκνυσιν, ὅτι οὐκ ἐγὼ μόνος καταδικάζω ὑμᾶς, ἀλλὰ καὶ ὁ Πατήρ ή, ὡς ἐγώ, οὐδὲ ἐγώ, εἰ μὴ ὡς ὁ Πατήρ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐπίφερει, ὅτι, Καὶ ἐν τῷ νόμῳ τῷ ὑμετέρῳ γέγραπται, ὅτι δύο ἀν-. θρώπων ἡ μαρτυρία ἀληθῆς ἐστιν· ἢ τοῦτο λέγε:, ἵνα δείξῃ ὅτι ὁμοούσιος τοῦ Πατρός ἐστιν. Τί ἐστι τὸ, Οὔπω εληλύθει ἡ ὥρα αὐτοῦ; Τοῦτό ἐστι τὸ, Οὐδέπω καιρὸς ἦν ἐπιτήδειος καθ' δν ήθε Σε σταυρωθῆναι. Ἐν τῷ λέγειν τὸν Χριστὸν συνεχῶς, ὅτι Εγώ ὑπάγω καὶ ζητήσετέ με, διὰ τὸ κατασείειν αὐτῶν τὰς ψυχὰς, ἐκεῖνοι ἐπιφέρουσι· Μήτι ἀποκτενεῖ ἑαυτόν; καὶ τὰ ἑξῆς· αὐτὸς ἀναιρῶν αὐτῶν τὴν ὑποψίαν, φησίν· Ὑμεῖς ἐκ τῶν κάτω ἐστέ, ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτόν ἐστιν· Ὑμεῖς ἐκ τοῦ κόσμου ὄντες καὶ ἄνθρωποι πεφυκότες, τοιαῦτα λογίζεσθε. Τι σημαίνει, ὅτι Ἐὰν μὴ πιστεύσητε ὅτι ἐγώ εἰμι, ἀποθανεῖσθε ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν; Επει δὴ ἦλθεν ἵνα ἄρῃ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐκεῖνοι οὐκ ἐδέξαντο, ἐξ ἀνάγκης ἐν ταύταις αὐτοὺς ἀπο θανεῖν λέγει. Ερωτῶσι δὲ αὐτήν· Σὺ τίς εἶ; ὁ δὲ ἀποκρίνεται· 25. Τὴν ἀρχὴν ὅτι καὶ λαλῶ ὑμῖν. Τοῦτο δὲ τοιοῦτόν ἐστιν· Ἐπειδὴ θαύματα καὶ διδασκαλίαν ἀκούοντες καὶ ἰδόντες ἐρωτᾶτε τίς εἰμι, τὸ ὅλως ἀκούειν τῶν λόγων τῶν ἐμῶν ἀνάξιοί έστε, μήτι γε καὶ μαθεῖν ὅτι ἐγώ εἰμι. Ὑμεῖς γὰρ πάντα πειράζοντες φθέγ γεσθε, ἵνα με μὴ νομίσητε, ὅτι τοσαῦτα ἀκούων παρ' ὑμῶν, δι' ἀσθένειαν οὐκ ἐξέρχομαι, ἢ ὅτι οὐκ οἶδα ὑμῶν τὰς διανοίας, ἰδοὺ λέγω ὑμῖν ὅτι δύναμαι ὑμᾶς ἐλέγξαι· οὐκ ἐλέγξαι δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ κολάσαι τοῦτο γὰρ ἐστι τὸ, Πολλὰ ἔχω λαλεῖν περὶ ὑμῶν καὶ κρίνειν. Τῷ δὲ, Ταῦτα λαλῶ εἰς τὸν κόσ σμον, ἐδήλωσε ὅτι εἰς τὰ ἔθνη μέλλε.. Τί ἐστιν ὁ λέγει, ὅτι "Οτ' ἂν ὑψώσητε τὸν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου, τότε γνώσεσθε ὅτι ἐγώ εἰμι; "Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· ὅτι εγώ εἰμι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ. Διὰ τί ἐπισημαίνει ὁ Εὐαγγελιστής, λέγων· Ταῦτα αὐτοῦ καλοῦντος, πολλοὶ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν; Ποια ταῦτα; τὰ ταπεινὰ ῥήματα. Ποία; Οἷον τὸν Απ' Ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ λαλῶ οὐδὲν, ὅπερ τὸ ἴσον πρὸς τὸν Πατέρα σημαίνει· ἐκεῖνοι δὲ τὸ ἔλαττον νοοῦσι· καὶ
col. 1253–1254page 115 of 200
PG 106:1253αὐτὸς οὐκ ἀφῆκε με μόνον ὁ Πατήρ, ὅτι ἐγὼ τὰ ἀρεστὰ αὐτοῦ ποιῶ πάντοτε. Τί ἐστιν, Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν δουλές ἐστι τῆς ἁμαρτίας, ὁ δὲ δοῦλος οὐ μένει ἐν τῇ οἰκίᾳ εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ τὰ ἑξῆς; Διά τούτω ἠρέμα καὶ τὰ διὰ τοῦ νόμου καταβάλλει, καὶ αὐτὴ συνιστῶν ἐν τῷ ἐπιφέρειν· Ὁ δὲ Υἱὸς οἰκοδεσπότης ἐστὶ· διδ, φησί, Μένει εἰς τὸν αἰῶνα. Εἶτα δειχνύ; τὸ ὁμοούσιον, λέγει· Ἐὰν ὁ Υἱὸς ὑμᾶς ἐλευθερώση, ἐλεύθεροι ἔσεσθε. Ὑμεῖς ἐκ τοῦ πατρὸς τοῦ διαβόλου ἐστέ, κα τὰ ἑξῆς. Τοῦτο λέγει αὐτοῖς διὰ τὸν φόνον, καὶ ἔτι τοῦτο ἐπιφέρει· Ἐκεῖνος ἀπ' ἀρχῆς ἀνθρωποπτε νος ἐστὶν, ὥσπερ, φησὶ, καὶ ὑμεῖς. Καὶ ὁ πατή αὐτοῦ ψεύστης. Ο πατὴρ τοῦ ψεύδους, τουτέστιν ὁ διάβολος, γεννήσας τὸ ψεῦδος, ψεύστης ἐστίν. Τό, Τις ἐξ ὑμῶν ἐλέγχει με περὶ ἁμαρτίας; Τοῦτο ἐκ τοῦ ἄνω συνάγεται ῥητοῦ. Ἐπειδὴ για εἶπεν, ὅτι Ψεῦσταί ἐστε, καὶ τοῦ τὸ ψεύδος γεννήσαντος διαβόλου ἐστέ· ὥστε μὴ δυνάμενο: ἀληθῶς ἐλέγξαι, κατηγοροῦντες δὲ ματαίως ψεῦσταί ἐστι, ψεύστου πατρὸς τοῦ διαβόλου τέκνα· καὶ οὔτε Αόρις φατε, οὔτε τοῦ Θεοῦ. Οτι οὐδαμοῦ Σαμαρείτην αὐτὸν λεγόντων τω δαίων, πῶς λέγουσιν, ὅτι οὐ καλῶς αὐτὸν ἐλέγ μεν; Δηλονότι πολλάκις αὐτῶν εἰπόντων. Πῶς νοητέον· Ἐὰν ἐγὼ δοξάζω ἐμαυτὸν, ἡ λέξε μου οὐδέν ἔστι; Τοῦτο δὲ πρὸς τὴν ἐκείνων εἶπει ὑπόνοιαν· ὥσπερ καὶ τὸ, Η μαρτυρία μου εἰς ἔστιν ἀληθής. Τί ἔστιν, ὅτι ᾿Αβραὰμ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀγαλλιά σατο, ἵνα ἴδῃ τὴν ἡμέραν τὴν ἐμὴν, καὶ εἶδε, καὶ ἐχάρη; Ημέραν ἐνταῦθα λέγει τὴν τοῦ σταυροῦ, ἣν ἐν τῇ προσφορᾷ τῇ τοῦ Ἰσαὰκ προετύπωσε, Ἐπαινεῖ δὲ ὡς εὐφρανθέντα διὰ τὸν σταυρὸν το Αβραάμ, δεῖξαι θέλων ὅτι οὐκ ἄκων ἐπὶ τὸ πάθη Έρχεται. Διὰ τί λέγουσι· Πεντήκοντα έτη οὔπω έχεις, καὶ ᾿Αβραὰμ εώρακας; Οὕτως ἐνόμιζεν αὐτὸν τοῦ ούτων εἶναι ἐτῶν, τριακοντατριῶν ἔντα. Τί λέγει· Πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, ἐγώ εἰμε; 0 ὡς Θεὸς δηλονότι. Τὸ δὲ, Εγώ είμι, λέγειν, επ οὐχὶ, Ἐγὼ ἤμην, ἔμφασιν ἔχει τοῦτο τὸ βήμα την κῶς εἶνα:· καὶ σημαντική ἐστιν αὕτη ἡ ῥῆσις, την τὸς ἀπηλλαγμένη χρόνου· διὸ καὶ βλάσφημον αὐτή ἐδόκει εἶναι τὸ ῥῆμα. ΚΕΦΑΛ. Θ'. * Διά τί οὕτως ἀλόγως ἐρωτῶσιν, ὅτι Τίς ήμαρτε; οὗτος ἢ οἱ γονεῖς αὐτοῦ; Αλογον δέ ἐστι τὸ ἐμῶ τημα. Ἐκεῖνος γὰρ πρὶν γεννηθῇ πῶς ἂν ἡμαρτεν, ὑπὲρ δὲ γονέων πῶς ἂν καὶ δίκην ἔδωκε, πριν τῶν νηθῇ; μᾶλλον μὲν οὖν γονεῖς ὑπὲρ τέκνων, ἐστιν ἐς εἰς τοῦτο τὸ ἐρώτημα ἤγαγεν αὐτοὺς, τὸ τοῦ τ ραλυτικοῦ θαῦμα· ἐκεῖ γὰρ εἶπεν αὐτῷ ὁ Χρισ Μηκέτι ἁμαρτᾷν ἁμάρτανε], ἵνα μὴ χείμα τί σοι γένηται. Διὰ τί ἔπτυσε καὶ πηλὸν ποιήσας ἔχρις α ὀφθαλμοὺς τοῦ τυφλοῦ· Δεικνύων ὅτι ὁ καὶ τὸν
col. 1255–1256page 116 of 200
PG 106:1255Ἀδὰμ πλάτας, αὐτός εστι. Καὶ ἄλλως· Ἵνα μὴ νο μισθῇ τὸ θαῦμα τῆς κολυμβήθρας. καὶ οἱ προσα Διὰ τί ἀμφιβάλλουσιν οἱ γείτονες αὐτοῦ λοιποὶ λέγοντες, ὅτι οὐκ ἔστιν οὗτος ὁ αιτῶν; Διὰ τὸ παράδοξον· ἐγὼ δὲ λέγω διὰ τὸ ἀναβλέψαι, καὶ τρόπον τινὰ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ἀνοιχθέντων, ὥσπερ ἕτερον ἀπὸ τούτου τὸ σχῆμα μικρὸν διαλλαγῆναι τῇ τῶν ὀφθαλμῶν ἀνεώξει. Πόθεν εγίνωσκεν ὅτι διὰ τοῦ πτύσματος ἰάθη; Τὸ μὲν ἀπὸ τῆς ἀφῆς, τὸ δὲ ἀπὸ τῆς ἀκοῆς γενο μένης πρὸς γῆν. Διὰ τί οὐκ ἐρωτῶσι τὸν τυφλόν, Πῶς ἀνέβλεψας; ἀλλὰ, Πῶς ἀνέφξέ σου τοὺς ὀφθαλμούς; Διδόντες αὐτῷ πρόφασιν τοῦ διαβαλεῖν αὐτόν. Τίνες εἰσὶν οἱ εἰπόντες τῷ τυφλῷ· Σὺ τί λέγεις περὶ αὐτοῦ; Οἱ συσχισθέντες ἀπὸ τῶν ἄλλων· ἔχει γὰρ οὕτως, ὅτι Σχίσμα δὲ ἦν ἐν αὐτοῖς. Διὰ τί ἔστησαν τοὺς τοῦ τυφλοῦ γονεῖς μέσον; Οπως εἰς ἀγωνίαν αὐτοὺς ἐμβάλωσι· καὶ μετὰ κακουργίας ἐρωτῶσιν· Οὗτός ἐστιν ὃν ὑμεῖς λέ γετε ὅτι τυφλὸς ἐγεννήθη; Μονονουχί λέγοντες ὺν ὑμεῖς ἐποιήσατε τυφλὸν τῇ φήμῃ. Πῶς λέγουσι· Δὸς δόξαν τῷ Θεῷ, ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι ὁ ἄνθρωπος οὗτος ἁμαρτωλός ἐστι, καὶ πῶς ὅτε ἔλεγεν ὁ Χριστός, Τίς ελέγχει με περὶ ἁμαρτίας; οὐκ εἶπόν τι; Ὥστε νῦν ματαιολογοῦσι. Τὸ δὲ, Δὲς δόξαν τῷ Θεῷ, ὡς ἐκείνου, φησί, μηδὲν ἐνεργήσαντος. Ὅτι ὁ τυφλὸς ὅτ' ἂν λέγῃ· Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε αὐτοῦ μαθηταὶ γενέσθαι; κωμῳδῶν τοῦτο λέγει ἠρέμα καὶ διαπαίζων αὐτοὺς, καὶ δεικνύς, ὅτι Εγώ ἤδη μαθητή; αὐτοῦ εἰμι. Διὰ τί λέγουσιν· Εν ἁμαρτίαις σὺ ἐγεννήθης ὅλος, καὶ σὺ διδάσκεις ἡμᾶς; Την τύφλωσιν αὐτοῦ διὰ τούτου αινίττονται. Τίνος ἕνεκεν ἐρωτᾷ ὁ Χριστὸς τὸν τυφλόν· Σὺ πι στεύεις εἰς τὸν Υἱ ν τοῦ Θεοῦ; Καὶ τότε μετά τοσαύτην αντίρρησιν ἣν ἐποιήσατο πρὸς Ἰουδαίους. οὐκ ἀγνοῶν, ἀλλὰ βουλόμενος αὐτὸν γνωρίσαι, ὅτι πολλοῦ τιμᾶται τὴν αὐτοῦ πίστιν. Τί ἐστιν ὁ λέγει Χριστός· Εἰς κρίμα ἐγὼ ἦλθον εἰς τὸν κόσμον; Ἀντὶ τοῦ, Εἰς μείζονα κόλασιν, φησὶ, καὶ κατάκριμα τῶν μὴ πιστευόντων. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Τί ἐστιν δ λέγει Χριστός, ότι Πάντες ὅσοι ἦλθον πρὸ ἐμοῦ, κλέπται ἦσαν καὶ λῃσταί; Οὐ Περὶ τῶν προφητῶν λέγει, καθὼς οἱ μὴ δεχόμενοι τα Μωσαϊκά Μανιχαίοι λέγουσι· δι᾿ ἐκείνων γὰρ ἐπίστευσαν οἱ πιστεύσαντες τῷ Χριστῷ· ἄλλως τε οὐκ ἂν αὐτοὺς κλέπτας ἔλεγεν περὶ ὧν λέγει· Εἰ ἠκούετε Μωσέως καὶ τῶν Γραφῶν, ἡκούετε ἂν ἐμοῦ· ἀλλὰ περὶ τίνος λέγει; Περὶ Θευδᾶ καὶ Ἰούδα καὶ τῶν λοιπῶν στα σιαστῶν οἱ εἰς Χριστοῦ ἦλθον δνομα. Τίνα λέγει νομὴν εὑρήσει; Η τροφήν λέγει, ἢ κυ ριότητα· τουτέστιν ἔνδον μένει, καὶ οὐδεὶς αὐτὸν ἔξω βήσεται. Πὼς δὲ νοεῖται τὸ, "Ινα ζωήν ἔχωσι, καὶ περιστίν
col. 1257–1258page 117 of 200
PG 106:1257ἔχωσι; Ζωὴν μὲν τὴν διδασκαλίαν, τὸ δὲ τοῦτον Ει περισσότερον τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν. Τί δηλοῖ τὸ, Ο ποιμὴν ὁ καλὸς τὴν ψυχὴς αὐτοῦ τίθησιν ὑπὲρ τῶν προβάτων; Τὸ ἐκτίθεν πάθος εἰσάγει. Ποῦ πεπλήρωται ἐπ᾿ αὐτῷ τὸ ἐναντίον τὸ λεγόμεν νον παρ' αὐτοῦ, ὅτι θεωρεῖ τὸν λύκον, καὶ ἀίηση αὐτὰ καὶ φεύγει; "Οτε αὐτὸς συλληφθεὶς οὐκ ἔτι γεν, ἀλλ᾽ εἶπεν μᾶλλον· "Αφετε τούτους ὑπάγειν οἱ δὲ περὶ Θευδῶν καὶ Ἰούδαν οὐχ οὕτως ἐποίησαν. Οτι τό, Καθώς γινώσκει ὁ Πατήρ, καγώ τα νώσκω τον Πατέρα, τὸ ἴσον καὶ ὁμοούσιον δηλ. Τί ἐστιν ὁ λέγει Χριστός· Και άλλα πρόβατα ἔχω; Περὶ τῶν ἐθνῶν τῶν πιστευσάντων λέγει. Ότι, Κἀκεῖνά με δεῖ ἀγαγεῖν. Ἐνταῦθα τὸ δεῖ εὐκ ἀνάγκην εἰσάγει, ἀλλὰ τοῦ πάντως ἐσομένου δηλωτι χόν. Περὶ ποίας ἐντολῆς λέγει, ὅτι Ταύτην ἔλαβον παρὰ τοῦ Πατρός μου; Τὸ ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοῦ κόσμου. Διὰ τί, Δαιμόνιον ἔχεις, λέγουσιν αὐτῷ; Ἐπειδὴ πλέον ἢ κατὰ ἄνθρωπον ἦν τὰ λεγόμενα παρ' αὐτό, καὶ οὐ τῆς κοινῆς συνηθείας. Τίνα λέγει ἡμέραν ἐγκαινίων γενέσθαι ἐν Ἱερο σολύμοις; Χρή γινώσκειν ὅτι μεγάλη τις ἦν αὐτης ἑορτὴ καὶ δημοτελής· τὴν γὰρ ἡμέραν καθ' ἐν ὀνας ᾠκοδομήθη ἐπανελθόντων ἀπὸ τῆς μακράς αἰχμαίο σίας ταύτην ἦγον. Τὸ ἐρώτημα δ ποιοῦνται λέγοντες. Ἕως πότε της ψυχὴν ἡμῶν αἵρεις, δοκεῖ πόθου τινὸς καὶ φάσ μαθίας ἔστι δὲ μετὰ διανοίας ἐφθαρμένης καὶ ὑπό λου. Τῶν γὰρ ἔργων βοώντων ἐβούλοντο μαθείν, επιστομίζειν αὐτὸν ἀπὸ τῶν λόγων βουλόμενο Τὸν Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν, τὴν Ισοτιμία ἐμφαίνει καὶ τὸ ὁμοούσιον· ὅθεν καὶ αὐτοὶ οὕτως νοήσαντες τὸ λεχθέν, λίθοις ἔβαλλον αὐτὸν λέγοντες Περὶ καλοῦ ἔργου οὐ λιθάζομέν σε, ἀλλ' ὅτι ὡς θρωπος ων, ποιεῖς σεαυτὸν Θεόν. Καὶ πῶς ἐπιφέρει τὸν Ἐγὼ εἶπον· Θεοί ἐστε; Τοὺς χάριτι μιμνησκόμενος υιούς, λοιπὸν χάριτι είν γεν ἑαυτὸν, τοῦτο δὲ κακεῖνοι ἦσαν· 8 λέγει το τόν ἐστιν· Εἰ οἱ χάριτι τοῦτο λαβόντες οὐκ ἐγχε λοῦνται, θεοὺς ἑαυτοὺς καλοῦντες, πῶς ἐγὼ δικαίως ἐπιτιμῶμαι ὁ φύσει τοῦτο ἔχων; Καὶ ὅτι οὕτως ἐστίν, ἄκουσον τί ἐπιφέρει. Εἰ γὰρ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός μου κα πιστεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις πιστεύσατε· Ἐπειδὴ γὰρ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ἀμήχανον ἦν ἰδεῖν, ἀπὸ τῆς τῶν ἔργων τητος καὶ ταυτότητος τὸ τῆς ἀπαραλλαξίας παρέχετα Οτι, Εγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν έχει, τουτό ἐστιν· Οὐδὲν ἄλλο εἰμὶ ἐγὼ ἢ ὅπερ ὁ Πατές, μένων Υἱὸς, καὶ οὐδὲν ἄλλο ἐκεῖνος ἢ ὅπερ ἐγώ, μίν νων Πατήρ. Διὰ τί οὐδὲν σημεῖον Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος ἐπαίζει; Καὶ γάρ φησι· Σημεῖον ἐποίησεν οὐδον. υίκης
col. 1259–1260page 118 of 200
PG 106:1259μίας ἔργον ἦν καὶ τοῦτο τῆς θείας, μηδὲν σημεῖον τὸν Ἰωάννην ποιῆσαι· ὡς ἂν ἀληθῶς λίχνος ότι χθείη, μὴ δυνάμενος φαίνειν παρόντος ἡλίου. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. "Οτι ἡ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ ἀλείψασα τὸν Κύριον μύρῳ, οὐκ ἔστιν ἡ αὐτὴ ἡ παρὰ τῷ Ματθαίῳ, οὐδὲ ἡ παρὰ τῷ Λουκῇ· ἄλλη γὰρ καὶ ἄλλη ἐστὶν ἐκείνη αὕτη δὲ ἑτέρα ἐστὶν, ἀλλὰ σεμνή τις καὶ σπουδαία καὶ γὰρ περὶ τὴν ὑποδοχὴν ἐσπούδαζε τοῦ Χριστοῦ. "Οτι σφόδρα θα βοῦσαι εἰς Χριστὸν οὐκ ἔρχονται αὗται, ὡς ὁ ἑκατόνταρχος καὶ ὁ ἄρχων τοῦ βασιλικοῦ, ἀλλὰ ἀποστέλλουσι μηνύσασαι. Ὅτι τοσοῦτον ἦταν πιστεύουσαι τῷ Χριστῷ αἱ περὶ Μάρθαν, ὅτι ἀκούσασαι, Ἡ ἀσθένεια αὕτη οὐκ ἔστι πρὸς θάνατον, ἀποθανόντος τοῦ ἀδελφοῦ οὐκ ἐσκανδαλίσθησαν. Τί ἐστιν τὸ λεγόμενον παρὰ Χριστοῦ· Οὐχὶ δώ δεκὰ εἰσιν ὧραι τῆς ἡμέρας; “Ο λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Εἰ ὁ τὸ φῶς τοῦ κόσμου τούτου βλέπων ἐν ἀσφαλείᾳ ἐστὶ, πολλῷ μᾶλλον ὁ μετ᾿ ἐμοῦ ὢν δια παντὸς, τοῦ δημιουργοῦ τοῦ φωτό;. Πῶς ἄλογον νοεῖται τὸ αὐτοῖς πιστεύειν; "Οτι διὰ τὸ ἐξυπνίσαι ἐκεῖ παραγίνεται, διὸ καὶ λέγουσιν, Εἰ κεκοίμηται, σωθήσεται· οὐ περὶ ὕπνου νομί ζουσι λέγειν αὐτὸν, οὐδὲ περὶ θανάτου· ἀλλὰ αἰνιγμα νομίζουσι τι αὐτὸν λέγειν· ἐπεὶ πῶς πέντε στάδια πορευομένου αὐτοῦ, οὐκ ἂν ἔφθασεν ἐξυπνίσαι; Πως λέγει ὁ Θωμάς Αγωμεν καὶ ἡμεῖς ἵνα ἀπο θάνωμεν μετ' αὐτοῦ; Τινὲς μὲν οὖν προθυμούμενον αὐτὸν τοῦτο λέγουσιν εἰπεῖν· τινὲς δὲ δειλιῶντα καὶ εἰρωνευόμενον. Πόθεν ή Μάρθα ἔλεγε πρὸς τὸν Χριστόν, ότι οίδα ἀναστήσεται ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ; Ἐκ τῆς αὐτοῦ διδασκαλίας· ἤκουσε γὰρ αὐτοῦ πολλὰ τοιαῦτα. Διὰ τί λάθρα καλεῖ τὴν ἀδελφήν; Ἵνα μὴ ἀκού. σαντες ὅτι περὶ Χριστοῦ λαλεῖ αὕτη, ἀναχωρήσωσιν ἔλεγεν γάρ, ὅτι Εἴ τις Χριστὸν καλέσει, ἀποσυνάγωγος γένηται. Τί ἐστι τὸν Ἐνεβριμήσατο τῷ πνεύματι; Τοῦτό ἐστιν ἀντὶ τοῦ. Ἐπετίμησε τῷ πάθει επισχὼν τὴν σύγχυσιν τῶν δακρύων. Δια τί ὁ πάντα εἰδὼς, Ποῦ τεθείκατε αὐτὶν, ἐρω τα; Οὐκ ἀγνοῶν, ἀλλὰ μὴ βουλόμενος ἑαυτὸν ἐπιῤῥίπτειν τῷ θαύματι. Διὰ τί λέγουσι τὸ, Οὐκ ἠδύνατο οὗτος, ὁ ποιήσας ἀνοιχθῆναι τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ τυφλοῦ, ποιῆσαι ἵνα καὶ οὗτος μὴ ἀποθάνῃ; Διεφθαρμένῳ σκοπῷ, ὡς ἐνδιαβάλλοντες τὸ θαῦμα ἐκεῖνο ὡς μὴ γεγονός. Διὰ τί εὔχεται; Μᾶλλον δὲ εὐχῆς σχῆμα ἀναλαμβάνει· φησί γάρ· Διὰ τὸν περιεστῶτα ὄχλον εἶ πον, ἵνα πιστεύσωσιν ὅτι σύ με απέστειλας. "Ο δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· Ἵνα μὴ ἀντίθεόν με να μίσωσι. Διὰ τί λέγει· "Αφετε αὐτὸν ὑπάγειν; Ἵνα μη ἐπαγόμενος αὐτὸν δόξῃ κομπάζειν. Διὰ τί λέγουσιν, ὅτι ᾿Εὰν ἀφῶμεν αὐτὸν, έρω χονται οἱ Ρωμαῖοι καὶ αἱρουσιν ἡμῶν τὸ ἔθνος
col. 1261–1262page 119 of 200
PG 106:1261καὶ τὴν πόλιν Τὸν λαὸν ἐπισεῖσαι σπουδάζοντας, ὡς μελλόντων αὐτῶν κινδυνεύειν δι' αὐτὸν ἐπὶ ὑπο ψία τυραννίδος. Τί σημαίνει ὁ λέγει· Ὁ ἀρχιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου; Ἵνα δείξῃ ὅτι ὠνηταὶ ἦσαν οἱ ἀρχαὶ τῶν ἱερέων· ἀλλὰ καὶ οὕτως παρῆν τὸ Πνεῦμα· προεξή τευσε γὰρ καὶ ἄχων ὁ Καϊάφας. Οτι τὸ, Συμφέρει ἵνα εἰς ἄνθρωπος ἀποθάνῃ, καὶ μὴ ὅλον τὸ ἔθνος ἀπόληται, οὕτως τῷ στόματ κέχρηται ὡς ἱερέως, τῆς δὲ μιαράς καρδίας είχ ἥψατο· οὕτως Ναβουχοδονόσορ, καὶ Φαραώ, καὶ Βα λαάμ. Διὰ τί λέγει, Ινα τὰ τέκνα τοῦ Θεοῦ τὰ διεσκορπισμένα συναγάγῃ εἰς ἕν; Τέκνα Θεοῦ τὰ ἔθνη και λεῖ ἀπὸ τοῦ μέλλοντος ἔσεσθαι. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Διὰ τί κλέπτῃ ὄντι τῷ Ἰούδᾳ ἐνεχείρισε τὸ γλωσσόκομον; Ινα την φιλαργυρίαν αὐτοῦ ἐκείνη. Διὰ τί μέμνηται ἐνταῦθα ὁ Χριστὸς ἐνταφιασμού; Ἐντρέψαι τὸ Ἰούδαν βουλόμενος, καὶ δεῖξαι ὅτι τὴν προδοσίαν νοεῖ. Διὰ τί ἔλαβον τὰ βάϊα τῶν φοινίκων καὶ τὸν Ὡσαννά, ἔλεγον, ὁ ἑρμηνεύεται· Σῶσον δή; Επιλ μείζονα ή προφήτην αὐτὸν εἶχον, θαυμάζοντες δια τὸν Λάζαρον. Πῶς οἱ μὲν ἄλλοι, φασίν, εὐαγγελισταί λέγουσιν, ὅτι "Επεμψε καὶ εἶπεν· Λύσατε τὴν ὄνον καὶ τὶν πῶλον· οὗτος δὲ, οὐδὲν τοιοῦτον· ἀλλ' ὅτι ἀνάριον εὑρὼν, εκάθισεν ἐπ' αὐτό; Αμφότερα ἐγένετο ἀπέστειλε γὰρ, καὶ ἠνέχθη, καὶ ἐνεχθὲν ὡς εὑρὼν ἐκάθισεν. Ὅτι οἱ εἰπόντες Φαρισαῖοι πρὸς ἑαυτούς· θεωρείτε ὅτι οὐκ ὠφελεῖτε οὐδὲν, ἴδε ὁ κόσμος ὀπίσω αὐτοῦ ὑπάγει, τῶν πιστευόντων μὲν ἦσαν, οὐ τολμώντων δὲ παῤῥησιάζεσθαι. Τίνες ἦσαν οἱ Ἕλληνες οἱ συναναβάντες ἵνα προσκυνήσωσιν ἐν τῇ ἑορτῇ; Οἵτινες προσῆλθον καὶ τὰ Φιλίππῳ λέγοντες· θέλομεν τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν. Οἱ ἐγγὺς ὄντες λοιπὸν τοῦ προσήλυτοι γενέσθαι, τους ἐστι τῷ Ἰουδαϊσμῷ προσελθεῖν. τὸ πάθος ἐλθεῖν πάντων πεπληρωμένων. Πῶς νοητέον· Ελήλυθεν ἡ ὥρα ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; Επειδὴ Ἕλληνες καὶ τὰ ἔθνη συν ήρχοντο, Ἰουδαῖοι δὲ ἠπίστουν, Καιρός, φησίν, ἐπὶ Πῶς νοητέον τό, Ἐὰν μὴ ὁ κόκκος του σίτου πεσὼν ἐπὶ τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, καρπὸν πολὺν φέρει; Ο λέγειτοιοῦτόν ἐστιν, ὅτι Παθόντος μου καὶ θανέντος, μαι λον αυξηθήσεται τὸ κήρυγμα. Τί ἐστιν, Ο φιλῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; Ο τὰς ἐπιθυμίας αὐτοῦ ποιῶν τὰς ἀτόπους· ὁ δὲ μισῶν, ὁ μὴ εἴκων αὐτῇ κελευούσῃ τὰ βλάπτοντα. Τί ἐστι τὸ, Ὁ ἐμοὶ διακονῶν, ἐμοὶ ἀκολουθείτω; Ο τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑποταγὴν ἐνδεικνύμενος, φησί, καὶ τὸν θάνατόν μου μιμείσθω· εἶτα τιθεὶς τὸ ἐκ αθλον, "Ινα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, ὁ διάκονος ὁ ἐμὸς ἐκεῖ ἔσται.
col. 1263–1264page 120 of 200
PG 106:1263Οτι ἡ περὶ τὸν θάνατον δειλία, οἷον το, Πάτερ, σῶσον με ἐκ τῆς ὥρας ταύτης, καὶ ὅσα ἔμοια, τῆς οἰκονομίας ἐστὶν, οὐ τῆς θεότητος, ήγουν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως. Πώς νοητέον το, Πάτερ, δόξασόν σου τὸ ὄνομα; Τοῦτό ἐστιν, Αγαγε λοιπὸν ἐπὶ τὸν σταυρόν· καὶ ὅτι ὑπὲρ ἀληθείας ἀποθνήσκει, δόξαν εἰς τὸν Θεὸν τὸ πράγμα καλῶν. Τί λέγει ἡ ἄνωθεν φωνή, Καὶ ἐδόξασα, καὶ πάλιν δοξάσω; Ὅτι Ἐδόξασα μὲν ἐν τοῖς πρὸ τούτου· δοξάσω δὲ καὶ μετὰ τὸν σταυ ρόν. Διὰ τί ὁ ὄχλος ἀκούσας τῆς φωνῆς, Έλεγε βροντήν γεγονέναι; Ότι τρανὴ καὶ εὐσημος ἦν, καὶ διὰ τὸ ταχέως ἀποπτῆναι ἐνομίσθη τοῖς παχυτέροις βροντή τὸν ἦχον ἀκούσασιν· οἱ δὲ εἰπόντες, "Αγγελος αὐτῷ λελάληκεν, έναρθρον μὲν τὴν φωνὴν ᾔδεσαν· τί δὲ ἐσήμαινεν, οὐκέτι ᾔδεσαν. Πῶς νοητέον τὸ Νῦν ὁ ἄρχων του κόσμου τού του κέκριται; Δηλοῖ, ὅτι Ἐπεὶ ἐξ ἀρχῆς ἠπατήθη 6 ἄνθρωπος καὶ ὑπεύθυνος ἐγένετο καὶ ἀπέθανεν, ἐπι δημήσει καὶ ἐν ἐμοὶ, καὶ οὐ πράξει όσα βούλεται, καὶ διὰ τοῦτο ἐκδικηθήσεται ὁ κόσμος· ἄλλοι δὲ περὶ Πιλάτου τοῦτο νοοῦσιν. Τί ἐστι τὸ, "Οτ' ἂν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν; Περὶ τοῦ σταυροῦ λέγει τὸ δὲ, πάντας, διὰ τὰ ἔθνη πρόσκειται. Καὶ ἄλλως Οὐκ εἶπεν, Καλέσω, ἀλλ᾽, Ελκύσω τοὺς πάντας· τὸ βίαιον δεικνὺς τοῦ κηρύγματος τὸ τῶν Εὐαγγελίων δραστικὸν ὑποφαίνων, τὸ τῆς – χάριτος δηλῶν ἀνεμπόδιστον· ὅτι πάντας προσάγει τῇ πίστει, ὅτι πάντας εὐεργετείν μηχανᾶται. Τί ἐστι τὸ, Ινα υἱοὶ φωτὸς γένησθε; Τουτέστιν Εμοι. Πώς νοητέον τό, Ινα πληρωθῇ ὁ λόγος ἂν εἶπεν Ἡσαΐας; Τοῦτο τὸ, ἵνα, οὐκ αἰτιολογίας ἐστὶν, ἀλλ' ἐκβάσεως. Πῶς νοητέον τὸ, Τετύφλωκεν αὐτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ πεπώρωκεν αὐτῶν τὴν καρδίαν; Τοιοῦ τον καὶ, Παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς ἀδόκιμον νοῦν, τοῦτό ἐστι, συνεχώρησεν, ἀφῆκεν. Οὐ γὰρ ἐνεργοῦντα αὐτὸν ταῦτα λέγει, ἀλλ' ἐκ τῆς αὐτοπονηρίας ταῦτα γινόμενα δείκνυσιν. Οὕτως καὶ ὁ ἥλιος τῶν ἀσθε νούντων πλήττει τὰς ὄψεις, οὐ παρὰ τὴν ἀσθένειαν τῶν ὑποδεχομένων. Ὅτι οὐκ εἶπεν, Ο πιστεύων ἐμοὶ, ἀλλ', Ὁ πι στεύων εἰς ἐμέ· τὸ ἀπαράλλακτον πρὸς τὴν τοῦ Πατ τρὸς οὐσίαν δεικνύς· ὅμοιον δὲ καὶ τὸ, Ο θεωρών ἐμὲ, θεωρεῖ τὸν πέμψαντά με. Πώς νοητέον τό, Ὁ ἀθετῶν ἐμέ, ἔχει τὸν κρί νοντα αὐτόν; Τίνα ἔχει τὸν κρίνοντα; Εἰ γὰρ ὁ Πατὴρ οὐδένα κρίνει, καὶ σὺ λέγεις, Οὐκ ἦλθον κρί ναι τὸν κόσμον, τίς κρίνει τοὺς μὴ πιστεύοντα;; Ο λόγος, φησίν, δν λελάληκα, ἐκεῖνος κρινεῖ αὐτόν ἀντὶ τοῦ, ἐν τάξει κατηγόρου στήσεται. Ότι ταπεινώσεως τελείας καὶ τῆς ἀνθρωπότητος Ένδειξις τὸ λέγειν αὐτὸν, ὅτι 'Ο Πατὴρ ἐκεῖνος μοι ἐντολὴν ἔδωκε τί είπω καὶ τί λαλήσω.
col. 1265–1266page 121 of 200
PG 106:1265ΚΕΦΑΛ. 15. Οτι μετάβασιν τὸν θάνατον καλεῖ· τὸ δὲ, Εἰς τέ λος ἠγάπησεν αὐτοὺς, ἀντὶ τοῦ. Οὐκ ἐνέλειψεν δ ἔδει τὸν σφόδρα ἀγαπῶντα ποιῆσαι. Οτι ἰδίους αυτ τοὺς λέγει κατὰ τὸν τῆς οἰκειώσεως λόγον, ἐπεὶ καὶ ἄλλους ιδίους καλεῖ κατὰ τὸν τῆς δημιουργίας λόγου ὡς ὅτ' ἂν λέγῃ· Οἱ ἴδιοι αὐτὸν οὐ παρέλαβον. Τό, Πάντα δέδωκεν αὐτῷ ὁ Πατήρ, τὴν τῶν πιστῶν σωτηρίαν λέγει. Τί ἐστι τὸ, ῎Ερχεται πρὸς τὸν Σίμωνα Πέτριν; Ὑπόνοιαν δίδωσιν ὅτι τοῦ προδότου πρῶτον ἔνιψε. Τύ, Σύ μου νίπτεις τοὺς πόδας; τοιοῦτόν ἐστιν Σὺ ὁ διὰ τῶν χειρῶν τούτων τυφλοὺς ὀμματώσας καὶ λεπρούς καθαρίσας. Πῶς οἱ ἕτεροι οὐκ ἀνθ ίστανται; Ἐπειδὴ πρῶτον ἔνιψε τὸν προδότην, ἐκεῖ νος δὲ διὰ πολλὴν ιταμότητα κατεκλίθη, καὶ τότε πρὸς Πέτρον ἦλθε δεύτερον ὄντα τῇ κατακλίσει, ὅθεν οἱ λοιποὶ ὑπὸ τῆς ἀγανακτήσεως ἐπὶ Πέτρῳ γενομένης παιδευθέντες ἀνέσχοντο. Τί σημαίνει τό, “Ο ἐγὼ ποιῶ, σὺ οὐκ οἶδας ἄρτι; Τὴν εἰς ἔσχατον ἐκ τούτου ταπεινοφροσύνην λέγε φανήσεσθαι. Ενόμισεν ὁ Πέτρος ὅτι ἡ ἀπόνιψις αύτη, ἁμαρ τιῶν ἦν ἄφεσις, καὶ ἤθελε δι' ὅλου τοῦ σώματος κα δεῖν ἄφεσιν· ἡ δὲ οὐχ ἁμαρτιῶν ἄφεσις ἦν, ἀλλ' εὐλαβείας υπόθεσις· Υπόδειγμα γάρ, φησίν, ἔδωκα ὑμῖν, ἵνα καθὼς ἐγὼ ἐποίησα ὑμῖν, καὶ ὑμεῖς ποιῆτε. Τι λέγει, ότι Ὁ λελουμένος οὐκ ἔχει χρείαν ἢ τοὺς πόδας νίψασθαι μόνον, καὶ τὰ ἑξῆς: Διὰ τοῦ λόγου τούτου μεταμελῆσαι τὸν προδότην διδάσκων καὶ τῆς ἐπὶ προδοσίαν ὁδοῦ ἀφίστασθαι. Πῶς λέγει, Καθαρεί ἐστε, οὐδέπω τῶν ἁμαρτημάτων ἀπηλλαγμένοι, οὐδὲ Πνεύματος ἠξιωμένοι; Διὰ τοῦτο τὸ φῶς αὐ τοὺς δέξασθαι, καὶ τῆς πλάνης ἀναχωρῆσαι τῆς Ἰου δαϊκής. Ωδε γυμνοί τὴν αὐθεντίαν, εξέβαλε τὴν τοῦ δούλου μορφήν, καὶ εἰσάγει τὴν τοῦ Θεοῦ. Διὰ τί ἀνέκειτο ὁ Ἰωάννης ἐπὶ τὸν κόλπον τοῦ Χριστοῦ; Δεικνὺς ὅτι πόρρω προδοσίας ἐστὶ τὸ το σοῦτον θαῤῥεῖν ἐπ' αὐτῷ καὶ παρρησιάζεσθαι· ὁ δὲ Χριστὸς συγχωρεί, τὴν ἀθυμίαν αὐτοῦ θεραπεύουν. Διὰ τί ἀπέκρυψε τὸ οἰκεῖον ὄνομα λέγων, ἂν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς; Διὰ τὴν πολλὴν ταπεινοφροσύνην καὶ τὸ Ο μὴ ἐπιδείκνυσθαι. Διὰ τί ἔνευσεν ὁ Πέτρος τῷ Ἰωάννῃ ἐρωτήσαι; Ἐπειδὴ θερμὸς ὢν πολλάκις ἀποκριθεὶς ἐπεστομίσθη, τούτου χάριν δεδοικώς διὰ μέσου τοῦ Ἰωάννου του λεται μαθεῖν. Δια τί ἐρωτηθέντος τοῦ Κυρίου τίς ἐστιν, εἶπεν ῇ ἐγὼ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω; Ἔβαψε δὲ καὶ ἔδωκε, καὶ οὐδὲ οὕτως νοοῦσιν ἰδόντες ὅτι δέδωκε. Τίς έστι, Λάθρα πρὸς Ιωάννην εἶπεν τοῦτο; Ωστε μηδὲ ἀκοῦσαί τινα. Καὶ γὰρ ὁ Ἰωάννης καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὸ στῆθος ἀναπεσὼν ἐρωτᾷ πρὸς τὴ οὖς· διὸ οὐδὲ συνήεσαν, ἢ τάχα αὐτὸν διεσπάσαντο, καὶ μάλιστα Πέτρος. Διὰ τί ψωμίον ἐπιδοὺς οὕτως Ελέγχει; Εφελκόμενος αὐτὸν εἰς οἰκτον, καὶ βουλε μενος ἐντρέψαι αυτόν,
col. 1267–1268page 122 of 200
PG 106:1267Πῶς νοητέον δ εἶπεν αὐτῷ ὁ Χριστός, ὅτι ΟΑ ποιεῖς, τάχιον ποίησον; Οὐ προστάσσοντός ἐστι τοῦτο, ἀλλὰ ὀνειδίζοντος καὶ εἰρωνευομένου. Πῶς αὐτὸς κελεύων, μή πήραν, μή χαλκόν, μὴ ῥάβδον ἐπιφέρεσθαι, γλωσσόκομον ἐπεφέρετο; Ἵνα μάθωμεν ὅτι καὶ τὸν σφόδρα ἀκτήμονα, πολλὴν δεῖ πρόνοιαν τῶν πενήτων ποιεῖσθαι. Διὰ τί τὸν καιρὸν ἡ εὐαγγελιστὴς λέγει· 'Ην δὲ νὺξ ὅτε ἐξῆλθεν Ἰούδας; Ἵνα μάθωμεν αὐτοῦ τὴν ιταμότητα, ὅτι οὐδὲ ὁ καιρὸς αὐτὸν ἔσχε τῆς ὁρμῆς. Οπου ἐγὼ ὑπάγω, ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν. Δείκνυσιν ὅτι ὁ θάνατος αὐτοῦ, μετάστασίς τίς ἐστι καὶ μετάθεσις ἀμείνων εἰς τόπον σώματα δεχόμενον φθαρτὰ πρὸ τοῦ ἀποθανεῖν. Διὰ τὸ ἐρωτᾷ ὁ Πέτρος· Κύριε, ποῦ ὑπάγεις; Οὐ τοσοῦτον ἐβουλόμενος μαθεῖν, ὅσον ἀκολουθῆσαι διὰ θερμότητα. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Πιστεύετε εἰς τὸν Θεὸν, καὶ εἰς ἐμὲ πιστεύετε. Τὸ ὁμοούσιον δηλοί. Τὸ λέγειν τὸν Θωμᾶν, Κύριε, οὐκ οἴδαμεν που ὑπάγεις, ἀπὸ δειλίας τοῦτο λέγει. Τό, Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν, αἰσθητοῖς ὀφθαλμοῖς ἐβόα τοῦτο ἰδεῖν· ἐξ οὗ ὁ Υἱὸς ἐπιφέρει τὸ, Οὐκ ἔγνωκάς με· τοῦτο γὰρ ἐστίναὐτὸς, ὅπερ ἐστὶν ὁ Πατήρ. Διὰ τί λέγει· Καὶ ἄλλον Παράκλητον πέμψει; Καταισχύνων καὶ τοὺς τοῦ Σαβελλίου καὶ ᾿Αρείου. Τῷ μὲν γὰρ εἰπεῖν, ἀλλον, τῆς ὑποστάσεως τὸ διάφορον δείκνυσιν· τῷ δὲ εἰπεῖν, Παράκλητον, τῆς οὐσίας τὸ ὅμοιον· ἵνα δὲ μὴ νομίσωσι σαρκωθησόμενον αὐτὸ, επιφέρει· “Ο ὁ κόσμος οὐ δύναται λαβεῖν ἢ κόσμον τους πονηρούς λέγει. Εἰπὼν, ὅτι Εγώ ζῶ καὶ ὑμεῖς ζήσεσθε, οὐχὶ τὴν παροῦσαν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν λέγει ζωήν. Ὅτι τὸ, Καθὼς ἀπέστειλέ με, κἀγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς, τὸ ὁμοούσιον δηλοί. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως αὐτὸ ἐκλαβών μεθα, οὐδὲν διοίσει τῶν ἀποστόλων ὁ Χριστός. Τί ἐστι τὸ λεγόμενον· Κύριε, τί γέγονεν, ὅτι ἡμῖν μέλλεις ἐμφανίζειν σεαυτὸν καὶ οὐχὶ τῷ κόσμῳ; Ἐνόμιζον ὄναρ ὀφθήσεσθαι αὐτοῖς, ἢ ὡς τοὺς νεκροὺς ὁρῶμεν. “Οτι τό, Ὁ λόγος δν ἠκούσατε οὐκ ἔστιν ἐμὸς, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με Πατρός, δείκνυσιν ὅτι οὐδὲν ἔξω τοῦ Πατρὸς φθέγγεται. Τίς ὁ πορευόμενος πρὸς τὸν Πατέρα, ὦ Αρειε; Ο Θεός Λόγος· ἀλλ' ἐν τοῖς κόλποις ἦν καὶ ἔστιν ἀεὶ τοῦ Πατρός. Τί γὰρ ἐχωρίσθη Πατρός; Ίνα πορευθῇ πρὸς τὸν Πατέρα· ἐξέπεσε τῶν κόλπων, ῖν ἐπανέλθῃ πρὸς τούτους. Τί οὖν ἐστιν; Η βλεπου μένη φύσις πρὸς τὸν Πατέρα πορεύεται· τὸ συγγενὲς ἡμῶν, τὸ ἐκ γῆς, πρὸς τὸν ἐν οὐρανοῖς, οὗ πέρ ἐστι μείζων ὁ Πατήρ. Ωσπερ τοίνυν βραχύ τι παρ' ἀγγέλους ἡλαττώσθαι λεγόμενος, οὐκ ἔστιν ἐλάτ των ἀγγέλων (τὸ γὰρ βραχύ τι παρ' ἀγγέλους Αλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου - καθό, φησίν, είλετο Χριστός θανάτου γεύ σκο ο
col. 1269–1270page 123 of 200
PG 106:1269σασθαι, οὗπερ οὐ μετέχουσιν ἄγγελος)· οὕτως ἐι τὸν ἐλάττονα λέγων Πατρός, οὐκ ἔστιν ἐλάττων Πατρός. Αλλ' ἐγώ, φησί, κατὰ τὸν τῆς θεότητες λόγον, ἐλάττονα λέγων τὸν Υἱὸν τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸ μείζων ἀκούων περὶ τοῦ Πατρός, νοῦ καίως. Αλλ' οὔπω το μείζων διαφορὰν ἐργάζεται φύσεως. Πᾶν γὰρ τὸ μεῖζον, ὁμογενούς μεῖζον ἂν καλοίτο ὥστε δι' ὧν μείζονα λέγεις, διὰ τούτων όμως, στον λέγεις. Τὸ γὰρ μεῖζον καὶ ἔλαττον, ἐπὶ τῆς μιας οὐσίας παρείληπται. Καὶ ἵνα τῶν ἔξω περὶ τούτων καταλίπω τοὺς ὄρους, ἐκ τῆς θείας Γραφῆς μάνθεις τοῦτο. Μείζων, φησίν, ὁ προφητεύων ἢ ὁ λαλῶν γλώσσῃ; οὐ μιᾶς ὑπῆρχον οὐσίας; καὶ οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ Βα πτιστοῦ; Τί οὖν; ἑτεροούσιος Ἰωάννης τῶν ἐν γεν νητοῖς γυναικών; Καὶ ὁ μακάριος Ἰακώβ, καὶ οὗτος ὑψωθήσεται, ἀλλ' ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ὁ νεωτερον μείζων αὐτοῦ ἔσται. Ὥστε εἰ καὶ τῷ τῆς θεότητος λόγῳ τὸ μεῖζον ἐκλάβοις, ὁ τοῦ ἑτερουσία σοι μᾶλλον διαλύεται λόγος· τοῦ δὲ ἑτερουσίας λυθέντος, καὶ τὰ τῆς σῆς θρησκείας ἐκλέλυτα καὶ σφίγγων τὸ μεῖζον, ἐμοὶ τὸ ἐμπούστον σφίγγεις· τὸ δὲ ὁμοούσιον σφίγγων, διαλύεις τὸ μεῖζον. Οὐκ ἔχει γὰρ οὐσίας μέτρα θεός· ο δέχεται τὸ μεῖζον καὶ ἧττον ἡ ἀπερίγραφες φ σις. Τί γὰρ μεῖζον Πατήρ Υἱοῦ; Πώς; χρόνῳ; ἀλλ᾽ ἄχρονος ὁ Πατήρ· ἀλλ' ἀπερίγραφος ούτω, Σταθμῷ; καὶ τί τὸ τὴν οὐσίαν ἐκείνην σταθμίοι; Αξία; ἀλλ' ἐν ἀξίωμα Πατρὸς καὶ Υἱοῦ. Τὰ γὰρ ἐμὰ, φησί, Πάτερ, πάντα σά ἐστι, καὶ τὰ τὰ ἐμά· καὶ, Ο Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ θεὶς ἦν ὁ Λογος. Θεός, ὦ Αρειε, τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον οὐκ ἔχει· τὸ μεῖζον καὶ τὸ μικρὸν ἐπ' αὐτοῦ περι τήν. ᾿Απαράβλητος ἡ φύσις ἐκείνη, ἀσύγκριτον της οὐσίας ἐκείνης τὸ μέγεθος. Αν κατὰ σύγκρο ἐπινοήσῃς τὸ μείζον, τῇ συγκρίσει τὴν οὐσίαν έλα τώσεις· καὶ τὸ μεῖζον ἐπὶ Θεοῦ, εἰ μὴ συγκαταδι σει πρὸς τὴν ὁρωμένην ἀποληφθὲν φύσιν, τὴν οὐν σίαν τὴν θείαν σμικρύνει. Τὰ γὰρ ἀσύγκριτα κατιόντα πρὸς σύγκρισιν ἐλαττοῦν τὴν οἰκείαν ουσίαν, οὐ δοξάζειν ἐπίσταται. η Τίνα λέγει ἄρχοντα τοῦ κόσμου; Τὸν διάβολον Τὸ δὲ λέγειν, ὅτι Εν ἐμοὶ εὑρήσει οὐδὲν, Αξίτη, φησί, θανάτου "οὐδὲν δείξει κατ᾿ ἐμοῦ· ἄλλοι ἐξ νοοῦσι τὸν Πιλάτον. ᾿Αρχοντα δὲ τὸν διάβολον λέγει, ἐπεὶ ἄρχει τῶν ἑαυτοὺς παραδιδόντων αὐτῷ· ἐπεὶ εἰ ἦρξε γῆς καὶ θαλάσσης, ἀνέστρεψεν ἂν πάντα. Διὰ τί εἶπεν· Εγείρεσθε, ἄγωμεν ἐντεῦθεν; Ἐπεὶ ἦσαν ἐν καταδήλῳ χωρίῳ. Απάγων οὖν αἱν τοὺς τέως φόβου, τοῦτο καὶ λέγει καὶ ποιεῖ. ΚΕΦΑΛ. ΙΕ. Πῶς νοεῖται τὸ, Πάντα ὅσα παρὰ τοῦ Πατρός μου ἤκουσα, έγνώρισα ὑμῖν, καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ λέγειν αὐτὸν, Πολλὰ ἔχω λέγειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύ νασθε βαστάζειν ἄρτι; Οὐδὲν ἄλλο διὰ τοῦ πάντα καὶ τοῦ ἀκοῦσαι κατασκευάζει, ἢ ὅτι οὐδὲν ἀλλο τριον φθέγγεται, ἀλλὰ τὰ τοῦ Πατρός. Εἰ ὁ κόσμος ὑμᾶς μισεῖ. Κόσμου τους τους
col. 1271–1272page 124 of 200
PG 106:1271ροὺς ἀνθρώπους λέγει τοὺς τὰ κοσμικά φρονοῦντας. Τον Παράκλητον, λέγει, δν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν, ὅτι ὡς ὁ Πατὴρ πέμπει, οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς τὸ ἅγιον Πνεῦμα, οὐχ ὡς δοῦλον δὲ, ἀλλ' ὡς συμφυΐας καὶ ὑποταγής, ὁ ἐστιν ἐνεργείας. Τὰ, Ἐὰν μὴ ἐγὼ ἀπέλθω, ὁ Παράκλητος οὐκ ἐλεύσεται, λέγειν, οὐ δοῦλον δείκνυσι τὸ Πνεῦμα, ἀλλὰ ἴσον καὶ ὅμοιον. Περὶ δικαιοσύνης δὲ, ὅτι πρὸς τὸν Πατέρα μου ὑπάγω, καὶ οὐκέτι θεωρεῖτέ με, τοῦτό ἐστιν, ὅτι Ανεπίληπτον παρεσχόμην βίον· καὶ τούτου τεκμήρια τὸ πρὸς τὸν Πατέρα πορεύεσθαί με. Τ, Ο άρχων του κόσμου τούτου κέκριται, ἀντὶ τοῦ, Καταδεδίκασται παλαίσας μετ᾿ ἐμοῦ. Τί ἐστιν, Οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσῃ λαλήσει; Ομοιόν ἐστιν ὁ καὶ περὶ αὐτ τοῦ οὐ καλῶ, δεῖξαι θέλων τὸ ἀπαράλλακτον καὶ πρὸς τὸ Πνεῦμα· Καὶ τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν, ήγουν τὸ Ποῦ εἰμι, καὶ ὅσα ἄλλα. Πῶς ἄνω καὶ κάτω τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἴσον δει κνύων τοῦ Πατρὸς καὶ αὐτοῦ, ἐνταῦθα λέγει, ὅτι Ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν; Οὐδὲν ἕτερον ἐμφαίνει ἢ ὅτι ἴσον ἐστι, καὶ οὐ μείζον, ἅπερ ἦν ἐκ τῶν ἄνω ῥημάτων· καὶ διὰ τὸ λέγειν ᾿Εκεῖνος ἐμὲ δοξάσει· καὶ ἐπιφέρει, "Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. Πῶς δὲ νοηθήσεται τὸν ᾿Εκεῖνος ἐμὲ δοξάσει; ᾿Αντὶ τοῦ, Ἐν τῷ ὀνόματί μου δώσει τὰς ἐνεργείας ὑμῖν. Περὶ ποίας ώρας λέγει, ὅτι Ερχεται ώρα ὅτε οὐκέτι ἐν παροιμίαις λαλήσω ὑμῖν; Τὸν τῆς ἀνα στάσεως αὐτοῦ χρόνον [λέγει·] καὶ γὰρ ἐπὶ μὲν ἡμέρας συνὴν ὁμιλῶν αὐτοῖς. Τί ἐστι τὸ, Ταῦτα λελάληκα ὑμῖν, ἵνα ἐν ἐμοὶ εἰρήνην ἔχητε; Τοῦτό ἐστιν, Ινα μὴ ἐκβάλλη τε ἀπὸ τῆς ὑμῶν διανοίας. ΚΕΦΑΛ. 14'. Διὰ τί ἀλλαχοῦ καὶ γόνατα κάμπτει καὶ εὔχεται; Οτι ἀρετὴν φανερώσων ἦλθεν, οὐχὶ τὴν θεότητα αὐτ τοῦ μόνον· τὸν δὲ παιδεύοντα, οὐ διὰ ῥημάτων μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ πραγμάτων χρὴ παιδεύειν. Δείξαι θέλων ὅτι οὐκ ἄκων ἐπὶ τὸ πάθος έρχεται, φησί Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, δόξασόν σου τὸν Υἱόν, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἰδοὺ γὰρ εὔχεται τοῦτο γενέσθαι, καὶ δόξαν τὸ πρᾶγμα καλεῖ. Ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεόν. Πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν οὐκ ὄντων, οὐχὶ πρὸς αὐγ κρισιν τοῦ Υἱοῦ. Τί οὖν, ὦ Αρειε; ὁ λέγων, Εγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια, τῆς ἀληθείας ἐκπέπτωκεν; Ούκο οὖν εἰ μὴ ἔστι Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Υἱός, οὐδὲ Θεὸς ἂν καλοῖτο δικαίως· τὸ γὰρ μὴ ἂν ἀληθῶς, πῶς ἂν κληθείη Θεός; Τί οὖν ἐκείνην ποιήσομεν τὴν φωνὴν, τὸν Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος; Ακούεις Θεὸν τὸν Λόγον. Καὶ τοῦτο, φησίν, ἦν Λόγος, ὅπερ ἐκεῖνος ἦν πρὸς ἄν ἦν, τουτέστι Θεός. Οὐκοῦν εἰ μὲν οὐκ ἔστι Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Υἱὸς, ἀνάγκη σε τοῦτον ψευδή να μίζειν Θεόν· εἰ δὲ ψευδῆ, τοῦτον Θεὸν οὐκ ἂν τολμή
col. 1273–1274page 125 of 200
PG 106:1273σῃς εἰπεῖν. Ανάγκη Θεὸν ἀληθινὸν αὐτὸν εἶναι ἀληθινὸς δὲ θεὸς, ἀληθινῷ Θεῷ ὁμοούσιος ἄν καλοῖτο δικαίως· τῆς παρ' ἑκατέρῳ μιᾶς ἀληθείας μίαν καὶ τὴν οὐσίαν δεικνύσης. Εἶτα ἀναγινώσκεις μὲν τη μόνος ἀληθινὸς θεός· ὡς δὲ τυφλὸς προσκόπτων τῷ ῥήματι τούτῳ, μόνῳ τῷ Πατρὶ προσαρμόζεις. Πάν θεν, είπέ μοι, περὶ τοῦ Πατρὸς εἰρῆσθαι μαθὼν τὴν φωνήν; Εκ τῆς λέξεως; ἀλλ᾽ οὐκ ὀνομάζει Π τέρα· οὐ γὰρ εἶπεν, Ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν καὶ Πατέρα· ἀλλ' ἀφέτωσαν τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, Θεὸν, ὅ ἐστι προσηγορία Τριάδος και σημασία· ἀλλ' οὐδὲ πάλιν, Ον ἀπέστειλα; Υ μονογενῆ, εἶπεν, ἀλλ᾽, Ἰησοῦν Χριστόν· εὐθὺς τῇ Χριστὸς προσηγορία νύττων σου τὸν διαλογισμέν τῆς οἰκονομίας μνησθῆναι. Εἰ μὲν γὰρ εἶπε, Ἵνα γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, ἀναγκαίως ἐπῆγε Θεοῦ προσηγορίαν· ἐπειδὴ δὲ οὐκ εἶπεν Πατέρα, διὰ τοῦτο παρῆκεν εἰπεῖν καὶ Υἱόν, Οὐ γὰρ πρόσωπα, ἀλλὰ φύσεις ἡμῖν παρεδίδου· τὸ μὲν ἀληθινὸν, τὴν θείαν φύσιν· τὸ δὲ, Ὃν ἀπέστε λας Ἰησοῦν Χριστὸν, τὴν ἀνθρωπείαν· καθώς Πα λός φησιν· Εἷς καὶ μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός. Αὐτὸ γὰρ τὸ ἀποστεῖλαι, οὐκ ἀνθρωπείαν φύσιν σημαίνει. Ο γάρ και πρὶν τῆς ἐνανθρωπήσεως ἐν τῷ κόσμῳ ὤν, καθώς φησιν ὁ εὐαγγελιστής, ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, πῶς ἀπὸ εστέλλετο ὁ ὢν ἐν τῷ κόσμῳ; ᾿Αλλὰ τίς ἀπεστάλη; Η βλεπομένη μορφή. Τί ούν, φησί, βούλεται, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν; Πάλιν ἐρωτα;; Ακουε· ἵνα μὴ τὴν οἰκονομίαν ἀρνήσῃ· ἵνα μὴ δοξολογῶν, τῆς θεότητος τὴν οἰκονομίαν χωρίς, ἀλλ᾽ ἅμα θεότητι συνεπινοῇς τὸ ληφθέν· ἶναι μίαν μὲν τὴν θείαν φύσιν ἐν Τριάδι γινώσκης· τὴν δὲ ἐπ' ἐσχάτων ληφθεῖσαν καὶ ἀποσταλεῖσαν μορφὴν ὡς χαρακτῆρα βλέπῃς θεότητος, ὡς πρόσωπον ἀδια ρετον ταύτης. Τό, Εγώ σε ἐδόξασα ἐπὶ τῆς γῆς, τὴν δ' αὐτοῦ τῶν ἀνθρωπων πρὸς τὸν Πατέρα λατρείαν λέγει. Πῶς νοητέον τὸ, Εργον ἐτελείωσα ὁ ἔδωκάς μοι ἵνα ποιήσω, καίτοι γε ἀρχὴν ἔτι εἶχε τὸ πράγμα; Τὸ μέλλον ὡς παρὸν λέγει· ἢ ὅτι Τὸ ἐμεν τοῦ πᾶν ἐποίησα. Πῶς νοεῖται τὸ, Δόξασόν με τη δόξῃ ᾗ εἶχον, πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρά ? σοί; Διὰ τὸ περικείμενον ἔνδυμα τῆς σαρκὸς λέγει. Τὸ δὲ, παρὰ σοὶ, ἀντὶ τοῦ, μετὰ σοῦ καὶ σὺν σα οὐ γὰρ εἶπεν, Ἐπὶ τῆς γῆς. Καὶ ἄλλως· Οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ ταῦτα λέγει, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ Ἀδὰμ, ἂν καὶ ἀνέλαβεν. Ωσπερ γάρ τις εἰσέρχεται εἰς τὸ δικα στήριον καὶ πάντα τὰ ἐγκλήματα του κατηγορε μένου ἐνδύεται, καὶ ὡς ὑπὲρ ἑαυτοῦ λέγει ἐπὶ τὸ δικαστοῦ, καίτοι ὢν αὐτὸς ἀνεύθυνος· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν ἀναλαμβάνει τὰ ἡμῶν ἐγκλήματα ἀναμάρτητος ών. Αμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησε, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν πρεσβεύει· Δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον, πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι, παρά σοί. Ἐπὶ ἀφθαρσία γὰρ ἤμην πεποιημένος ἐγὼ ὁ Αδάμ, συνόμιλος Θεῷ ἐτύγχανον· ἀγγέλοις ἔμεν ὁμοτράπεζος, Πνεύματος ἁγίου χάριν καὶ δόξαν ἐπ'
col. 1275–1276page 126 of 200
PG 106:1275ὄψεως ἔφερον· ταύτην διὰ τῆς ἐμῆς παραβάσεως ἀπώλεσα. Νῦν ἱκετεύω, Δόξασόν με, Πάτερ, τῇ δόξῃ ᾖ εἶχον πρὸ τοῦ τὸν κόσμον εἶναι. Διὸ ἄνωθεν ἀντιφθέγγεται ὁ Πατήρ Καὶ ἐδόξασα τότε ἐν τῷ παραδείσῳ, καὶ πάλιν δοξάσω, εἰς τε τὴν αὐτὴν τοῦ παραδείσου τιμὴν καὶ τρυφήν σε πάλιν ἀποκαταστήσω. Οτι δὲ ταῦτα ὅτε ἔλεγεν ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ εἶχε τὴν δόξαν ἴσην τῷ Πατρὶ, αὐτὸς ἔλε γεν· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐσμεν· καὶ ὁ ἑωρα κὼς ἐμὲ. ἑώρακε τὸν Πατέρα. Καὶ ὁ Ἰωάννης βολ Ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενούς παρά Πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀλη θείας. Τὸ, Νῦν ἔγνωκαν, οὐ δι' ἑαυτὸν λαλεῖ, ἀλλὰ διὰ τοὺς μαθητάς. Τὰ ἐμὰ πάντα σὰ ἐστι, καὶ τὰ σὰ ἐμά. Την μεγίστην ισοτιμίαν δηλοί. Τὸ, Τήρησον αὐτοὺς, Πάτερ. καὶ τὸ, "Οτε ἤμην ἐν τῷ κόσμῳ, ἐγὼ ἐτήρουν αὐτούς, πρὸς τὴν ἐκείνων ὑπόνοιαν λέγεται· ἐνόμιζον γὰρ ὅτι τεθνηκώς οὐ τηρήσει αὐτούς. Τό, Καθὼς οὐκ εἰμὶ ἐγὼ ἐκ τοῦ κόσμου, οὐκ ἔστιν ἀπαράλλακτον ἀκριβείας, ὥσπερ τό, Καθώς ἐγὼ καὶ σὺ ἔν ἐσμεν, ήγουν ἐκ τῶν τὰ κοσμικά φρονούντων. Τί έστιν, Αγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου; τουτέστιν, Αγίους ποίησον αὐτοὺς διὰ τῆς τοῦ Πνεύ ματος δόσεως· παιδεύων δίδαξον αὐτοὺς τὴν ἀλή Οειαν. Τί ἐστι τὸ, Ὑπὲρ αὐτῶν ἁγιάζω ἐμαυτόν; Τουτέστιν, Προσφέρω σοι θυσίαν ἐμαυτόν· αἱ γὰρ βυσίαι, ἅγιοι λέγονται· ὡς τὸ, Αγιάσεις μοι τὸ πρόβατον, ἐν τῇ Παλαιά. Τό, Ἵνα πάντες, φησὶν, ἐν ὥσι, καθώς σύ, Πάτερ, ἐν ἐμοὶ, κἀγὼ ἐν σοὶ, ἵνα καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσι, πάλιν τὸ, καθώς, οὐκ ἀκριβοῦς ἐξισώσεως ὡς ἐπ' αὐτῷ· οὐδὲ γὰρ δυνατόν· ἀλλ᾿ ὥσπερ ὅτ᾽ ἂν λέγῃ· Γίνεσθε οικτείρμονες ὡς ὁ Πατὴρ ὑμῶν· οὕτω καὶ ἐνταῦθα. Τί δέ ἐστι τὸ, ἐν ἡμῖν; Τὰ ἐν τῇ πίστει τῇ εἰς ἡμᾶς. Ανω καὶ κάτω διά πάντων τὸν Υἱὸν ἀπεστάλθαι προφέρεις, ὦ Αρεις, ὡς μείζονος μὲν τοῦ ἀποστέλλοντος ὄντος, ἐλάττονος δὲ τοῦ ἀποστελλομένου. Αν οὖν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τὸν Πατέρα σοι δείξω ἀποστελλόμενον, ὦ Αρεις, καταλύεις τὸν πόλεμον; Σπεῦδε πρὸς τὸν Υἱόν μεμηνὼς. Υπελείφθη γάρ, φησί, Ἰακώβ μόνος, καὶ ἐπάλαιεν ἄνθρωπος μετ' αὐτοῦ ἕως πρωί. Εἶδε δὲ ὅτι οὐ δύναται πρὸς αὐτόν· καὶ ἥψατο τοῦ πλάτους τοῦ μηροῦ αὐτοῦ, καὶ ἐνάρκησε τὸ πλά τος τοῦ μηροῦ αὐτοῦ ἐν τῷ παλαίειν αὐτὸν μετ' αὐτοῦ. Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ παλαίων· Απόστειλύν ἀνέβη γὰρ ὁ ὄρθρος. Ὁ δὲ εἶπεν· Οὐ μή σε ἀποστείλω; ἐὰν μή με εὐλογήσῃς. Καὶ εἶπεν αὐτῷ· Οὐ κληθήσεται τὸ ὄνομά σου Ιακώβ, ἀλλ' Ισραήλ έσται τὸ ὄνομά σου, ὅτι ἐνίσχυσας μετά Θεοῦ, καὶ μετὰ ἀνθρώπων δυνατὸς ἔσῃ. Τίς ὁ λέγων, Αρειε· Απόστειλαν με· ἀνέβη γὰρ ὁ δρ Βρος; οὐχ ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ; Πρὸς τίνα δὲ ὁ Ἰα κὼβ ἐβόα· Οὐ μή σε αποστείλω, ἐάν μή με εύλο γήσης; οὐ πρὸς τὴν τῶν ὅλων Θεὸν καὶ Πατέρα; με ο
col. 1277–1278page 127 of 200
PG 106:1277Εἶδον γὰρ Θεόν, φησί, πρόσωπον πρὸς πρόσωπα, καὶ ἐσώθη ἡ ψυχή μου. Αλλά τί περὶ Υἱοῦ μένη εἰρῆσθαι; ᾿Αλλὰ καὶ οὕτως κενόν σοι τὸ σόφισμα. Θεὸς γὰρ ὢν καὶ ὁ Υἱὸς, ὑπ' ἐλάττονος ἀνδρὸς ἐπι εστάλη· καὶ τὸ τῆς ἀποστολῆς ὄνομα οὐκ ἔδειξε τ ἀπεσταλμένον ἐλάττονα. Οὐκοῦν εἰ παρὰ ἀνθρώποι Θεὸς ἀποσταλῆνα: βοῶν, οὐδαμῶς ἐλάττων ἀνθρώ. που, οὐκ ἄρα οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἐλάττων Πατρός, παρέ Πατρὸς ἀπεστάλθαι λεγόμενος. 'Αλλ' ἐκεῖ, φησί, συγκαταβάσεως καὶ οἰκονομίας ὁ λόγος ὑπάρχει ἐγὼ γὰρ τέως περὶ τῆς σαρκὸς εἰρῆσθαι τὸν λόγον κατασμικρύνειν οὐκ οἶδεν, ὅτε καὶ Πατὴρ οἰκονομ ἀλλ' ὅτι καὶ τὸ τῆς ἀποστολῆς ὄνομα, την μονογενῆ κῶς κηρύττεται ἀπεστάλθαι, καὶ τὴν ἀΐδιον φύσιν οὐδαμῶς ἐλαττονται. Τό, Εγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, οὕτως για νοεῖν, ὅτι ἔδωκε τὴν δόξαν αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς γενομένης, καὶ τὸν Πατέρα έχων μεθ' ἑαυτού, ώστε αυτή συγκρατείν. Αλλαχοῦ δὲ οὐχ οὕτως φησίν· οὐ γὰρ δι' αὐτοῦ τὸν Πατέρα παραγενέσθαι, ἀλλ' αὐτὸν καὶ τὸν Πατέρα παραγενέσθαι, καὶ μονὴν παρ' ανα ποιεῖν. Πῶς νοητέον το, Ηγάπησας αὐτοὺς, καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας; Πάλιν τό, καθώς, ὡς ἀνθρώπους έγι πηθῆναι ἐγχωρεῖ νοῆσαι ἡμῖν δίδωσιν ὅπερ ἐξ τουν ἀεί. Διὰ τί λέγει τὸ Πάτερ δίκαιε, καὶ ὁ κόσμος τ εὐκ ἔγνω, ἐγὼ δέ σε ἔγνων; Ο λέγει τοιοῦτόν ἐκ τιν· Ἰουδαῖοι λέγουσιν αὐτοὶ μέν σε γινώσκειν, ἐμὲ δέ σε ἀγνοεῖν· ἀλλὰ τοὐναντίον· ἐκεῖνοι μὲν ἀγνοείς. σε, ἐγὼ δέ σε ἐγίνωσκον καὶ γινώσκω. Το Εγνώρισα αὐτοῖς τὸ ὄνομά σου και της ρίσω, πως νοηθήσεται; καὶ τί λοιπὸν τὸ Πνεῦμα για ρίσει αὐτοῖς; Τοῦτο λέγει, ἵνα δείξη ότι και τι τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἐστι· καὶ λέγει γὰρ ἀλλαγο Οτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει. Ἵνα ἡ ἀγάπη τ ἠγάπησάς με ἐν αὐτοῖς μείνῃ. Ἐὰν γὰρ μέλος, φησὶν ὅτι οὐκ ἀπέσχισμαι ἐγὼ ἀπὸ σοῦ, ἀλλ' ε γνήσιος Υιός σου καὶ σφίδρα Αγαπημένος καὶ συντ μένος, πάντως τὴν πίστιν τὴν εἰς ἐμὲ καὶ τὴν ἀγ την τηρήσουσιν ἀκριβῆ· ἀγαπώντων δὲ αὐτῶν ὡς χρὴ, κἀγὼ μενῶ ἐν αὐτοῖς. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ. Τίνος χάριν ἐρωτα· Τίνα ζητεῖτε; Δείξαι θέλει ὅτι ἐκὼν ἐπὶ τὸ πάθος ἔρχεται. Πόθεν εἶχεν ὁ Πέτρος μάχαιραν; Ἐμοὶ δοκεῖ πρὸς τοῦτο αὐτὸ παρεσκευασμένος· ἡ ἀπὸ τῆς θυσία τοῦ ἀρνοῦ τοῦ Πάσχα. Καὶ πῶς μὴ ἀμύνασθαι Σ λευσθεὶς, ἀμύνεται; Οὐχ αὐτῷ, ἀλλὰ τῷ διδασκόν βοηθεῖ, ὡς δοκεῖ· ἔπειτα οὐδὲ τέλειος πως ἦν, ο ἀπηρτισμένος ἤδη, ὁ Πέτρος. Διά τί τὸ ὄνομα τέλεια τοῦ δούλου ὁ εὐαγγελιστής; Ὥστε τοῖς τότε ἀνακ σκουσιν ἐξεῖναι ζητῆσαι καὶ περιεργάσασθαι εί ένας γέγονε τὰ γεγενημένα. Επ' αὐτὴν οὖν ὥρμησε την κεφαλὴν αὐτοῦ· διὰ τοῦτο καὶ τὸ δεξιὸν ὠτίον λίστα Διὰ τί θαυματουργεῖ Χριστός; Καὶ τὴν ἰσχὺν ἐν κνύων,καὶ τὸ μὴ κακὸν ἀντὶ κακοῦ ποιεῖν τιν, μην τοῖς λῃσταῖς, διδάσκων. Τό, Πάντες εἰ λαβέστες
col. 1279–1280page 128 of 200
PG 106:1279μάχαιραν, ἐν μαχαίρᾳ ἀποθανοῦνται, ἐμοὶ δοκεῖ, τὸ οἱ πάντες, ἀντὶ τοῦ, πολλοί, κεῖται, ὡς τὸν Οἰω νοῖσί τε πᾶσι. Α, 5.] Διὰ τί λέγει· ακολούθει αὐτῷ Πέτρος καὶ ὁ ἄλ λος μαθητής; "Οτε μὲν γὰρ ἐπὶ τὸ στῆθος ἀνέπεσεν, εἰκότως χάριν αφιλοτιμίας τοῦτο κρύβει· νῦν δὲ τί; Διά ταύτην αἰτίαν, ἵνα μὴ δόξῃ κομπάζειν ὅτι, πάντων φυγόντων, μόνος ήκολούθησεν ἠναγ κάσθη δὲ καὶ ἑαυτοῦ ἐπιμνησθῆναι,ἵνα δείξῃ ὅτι ἀκρι σως πάντα οἶδε τὰ ἐν τῇ αὐλῇ, ἅτε ἔνδον συνεισελθὼν· διὰ τοῦτο καὶ μέμνηται ὅτι γνωστὸς ἦν τῷ ἀρχιερεῖ, ἵνα δείξῃ ὅτι ἐδύνατο συνεισελθεῖν. Διὰ τί, καθ' ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ ὁρῶν αὐτὸν ὁ ἀρ χιερεὺς, νῦν ἐρωτᾷ τὴν διδαχὴν αὐτοῦ, καὶ ποῦ εἶεν οἱ μαθηταὶ, καὶ τίνος ἕνεκεν αὐτοὺς συνέλεξε, καὶ τί βουλόμενος, καὶ ἐπὶ τίσι; Τοῦτο ἠρώτα ὡς στασιαστὴν καὶ νεωτεροποιὸν ἐλέγξαι θέλων, ὡς ἐργαστηρίου τινὸς ὄντος πονηροῦ. Πῶς λέγει ὁ Χριστὸς, Ἐν κρυπτῷ ἐλάλησα οὐδὲν, καίπερ πολλὰ λαλήσας τοῖς μαθηταῖς ἐν κρυπτῷ; Περὶ ὧν ἐκεῖνοι ἐνόμιζον ἀποκρίνεται, στάσεις λέγω καὶ ταραχὰς δηλῶν. Τὸ εἰπεῖν, Τί με επερωτᾷς, ἐπερώτησον τοὺς ἀκηκοότας, οὐκ αὐθαδειαζομένου ἐστὶν, ἀλλὰ παρρησιαζομένου εἰς ἀλήθειαν. Τὸ Εἰ μὲν κακῶς ἐλάλησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ· εἰ δὲ καλῶς, τί με δέρεις; Καὶ διὰ τί μὴ ἔστρεψε καὶ τὴν ἄλλην, ὡς ἐδίδασκε; Καὶ λέγουσι τινες ὑπ'ψυχρα καὶ ἀπιστα· ἐγὼ δὲ λέγω ότι ἡ Χριστοῦ νομοθεσία, πρός γείτονας, πρὸς ἀδεύοντος, πρὸς τοὺς ἐν οἴκῳ, πρὸς πολεμίους αὐτοὺς, ἀλλ' οὐ πρὸς κριτήρια ἔνθα φυλάττεσθαι τὸ δίκαιον βούλεται. δε γὰρ ἡ σιωπὴ καταδίκην εἰσήγεν, ὡς καλῶς το φθέντο; αὐτοῦ, ὃ οὐκ ἔδει. Διὰ τί ἄγουσιν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ Καϊάφα εἰς τὸ πραιτώριον; Ἐπειδὴ ὑπὸ Ρωμαίους ἦσαν, καὶ χωρὶς αὐτῶν ἐποίουν οὐδὲν ἐν τοῖς δημοσίοις πρά γμασι, καὶ ἐδεδοίκεσαν δὲ μὴ δώσουσι δίκην ώς και τηγόρησαν ματαίως. Τί ἐστιν ἐν τῷ λέγειν, "Ινα Οι γωσι τὸ Πάσχα; καὶ πῶς Χριστὸς ἦν αὐτὸ πεποιηκὼς τῇ μιᾷ τῶν ᾿Αζύμων; Πάσχα ἐνταῦθα τὴν ἑορ τὴν πᾶσαν λέγει. Ερωτηθέντες, Τίνα κατηγορίαν φέρετε κατά τοῦ ἀνθρώπου τούτου; ἀποκρίνονται· Εἰ μὴ ἦν οὗτος κακοποιός, οὐκ ἂν σοι παρεδώκαμεν αύτ τόν· οὕτως πανταχοῦ παραιτοῦνται τὴν ἐξ εὐθείας κατηγορίαν. Διὰ τί λέγει αὐτοῖς ὁ Πιλάτος· Λάβετε αὐτὸν ὑμεῖς, καὶ ἑξῆς; Απαλλαγῆναι ἀδικίας βουλόμενος. Διά τί οὐκ ἐπ' αὐτῶν ποιεῖται τὴν ἐξέτασιν, ἀλλ' ἰδίᾳ; Εἰσῆλθε γὰρ εἰς τὸ πραιτώριον πάλιν ὁ Πιλά τος· ἐπειδὴ μεγάλην τινὰ ὑπόνοιαν εἶχον περὶ αὐ τοῦ, καὶ ἐβούλετο μὴ θορυβούντων Ἰουδαίων πάντα ἀκριβῶς μαθεῖν. Διά τί λέγει Χριστός, Ἀφ ἑαυτοῦ σὺ τοῦτο λέ γεις, ἢ ἄλλοι σοι εἶπον; Τὴν πονηρὰν τῶν Ἰου
col. 1281–1282page 129 of 200
PG 106:1281δαίων ἐκκαλύπτων γνώμην, καὶ ὑπὸ τοῦ Πελάτ κατηγορηθῆναι αὐτοὺς βουλόμενος, ὡς ἐκεῖναι το τη λέγουσιν. Διὰ τί ἀπεκρίθη τὸ Ἡ βασιλεία ἡ ἐμὴ εἰι ἔστιν ἐκ τοῦ κόσμου τούτου; Οπερ ἐλειά. τέως ο Πιλάτος, διέλυσε Χριστός, τὴν τῆς τυραν δος ὑποψίαν· ὁ δὲ λέγει τοιοῦτόν ἐστι· Βασιλ μὲν εἰμί, φησίν, ἀλλ' οὐ τοιοῦτος. Πῶς τοῦ Πιλάτου εἰπόντος, ὅτι οὐκοῦν βα λεὺς εἶ σύ; ὁ Χριστὸς λέγει· Εἰς τοῦτο γεγ νημαι; Εδειξεν ὅτι οὐδὲν μετὰ ταῦτα τρία ἔχει ζωὴν, ὥστε καὶ ὅτ' ἂν ἀκούσωμεν, ὅτι καὶ ὁ Πατήρ ἔχει ζωὴν, οὕτως ἔδωκε καὶ τῷ Υἱῷ ζω ἔχειν, μηδὲν ἄλλο ἢ τὴν γέννησιν νομίζομεν. 1. λέγειν αὐτὸν, Εἰς τοῦτο ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμ β σημαίνειν βούλεται, ὅτι Ινα τοῦτο αὐτὸ δείξω κι πείσω πάντας, ὅτι Βασιλεὺς καὶ Κύριος, καὶ διστα της εἰμί· ἐπισπάσασθαι θέλων διὰ τούτων τὴν Π λάτον. Διὰ τί εἰπὼν, Τί ἐστιν ἀλήθεια, ὁ Πελάτος 2 ίσταται καὶ πρὸς αὐτοὺς ἔρχεται; Συνείδεν ό:: 22 ροῦ δεῖται τὸ ἐρώτημα· ἔδει δὲ αὐτὸν ἐξαρτάτ τέως τῆς τῶν Ἰουδαίων ὁρμῆς· διὰ τοῦτο ἐξ πρὸς αὐτούς. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ' Διὰ τί ἐμαστίγωσεν αὐτὸν ὁ Πιλάτος; Βαλίμης ἐκλῦσαι τὴν ὁρμὴν αὐτῶν καὶ παραμυθήσασθαι τη ὀργὴν καὶ τὸν φθόνον αὐτῶν· καὶ ὅτι τοῦτο ἀλη άκουσον λέγοντος τοῦ Πιλάτου· Λάβετε αυτ Ο ὑμεῖς καὶ σταυρώσατε· ἐγὼ γὰρ οὐδεμίαν αίτε εὑρίσκω ἐν αὐτῷ. Πῶς νοητέον τὸ, Εἰ μὴ ἦν σοι δεδομένου ότι θεν; τὸ Δεδομένον ἐνταῦθα, τὸ συγκεχωρημέ ἐστίν· ὡς ἂν ἔλεγεν· Εἴασε μὲν ταῦτα γενέτι Θεός· οὐ μὴν διὰ τοῦτο τῆς ἁμαρτίας ὑμεῖς ἐπὶ ἔσεσθε, τοιαύτην προαίρεσιν πονηράν κεκτημ Πῶς ὁ μὲν Μάρκος τρίτην ώραν λέγει στους θῆναι, ὁ δὲ Ἰωάννης ἔκτην; Ὁ μὲν τῆς ἀποφάσεις λέγει τὴν ὥραν, ὁ δὲ τῆς σταυρώσεως αυτής γονται γὰρ ἀπὸ τότε τιμωρεῖσθαι ἀπότε τὴν 15 φασιν ὁ κριτὴς δοίη. Τὸ λέγειν τὸν Πιλάτον, Πε βασιλεὺς ὑμῶν, εἰρωνευομένου ἐστὶ πρὸς αὐτο ὡς ἂν ἔλεγεν, ὅτι Οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν αὐτ καθ' ὑμᾶς δὲ, Ιδε ὁ βασιλεὺς ὑμῶν. Ὅτι ἐν τῷ λέγειν αὐτοὺς, Οὐκ ἔχομεν βαλα εἰ μὴ Καίσαρα, δείκνυνται ὅτι Θεὸν βασιλές τ βουλόμενο: ἔχειν, ἄνθρωπον ᾑρετίσαντο ἔχειν τοῦτο τέλεον καὶ ὑπὸ Ῥωμαίους παρεδόθησαν. Καὶ ἑαυτῷ ὁ Κύριος τὸν σταυρὸν ἐξαστι καθά φησι Ἰωάννης· καὶ πάλιν, Σίμων ή ανή πος ἔφερεν αὐτὸν, κατὰ τοὺς ἄλλους εἰσιν. στάς· καὶ γὰρ ἀμφότερα γέγονεν ἐπὶ π Ὣς μὲν οὖν κατὰ τοῦ διαβόλου τρόπαιον ἐξατο πρῶτος τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ· καὶ γὰρ οὐκ ἀνεταζόμενος ἤρχετο εἰς τὴν θάνατον· καὶ πάλιν ἐξασα ζεν αὐτὸν Σίμων ὁ ἄνθρωπος, ἵνα γνωσθῇ πάσιν ἐπ οὐ τὸν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ τὸν τῶν ἀνθρώπων ἀπολιτε θάνατον ὁ Κύριος. Καὶ ἄλλως· Διὰ τί ὁ μὲν Πετο
col. 1283–1284page 130 of 200
PG 106:1283νης αὐτὸν τὸν Χριστὸν λέγει τὸν σταυρὸν βαστάξαι? ἑαυτοῦ, οἱ δὲ λοιποὶ εὐαγγελισταί Σίμωνα τὸν Κυρηναῖον ἀπατήσαντες ἀγγαρεύοντες αὐτὸν εἰς τὸ βασ στάζειν; Ὅτι εἰς τὸν Κρανίου τόπον σταυροῦται, ἐπειδὴ ἐκεῖ λέγεται ὁ Ἀδὰμ τετάφθαι. Ενθα οὖν ὁ θάνατος ἐβασίλευσεν, ἐκεῖ τὸ τρόπαιον ἔστησεν. Διὰ τί ἐπιγράφει τὸν σταυρὸν ὁ Πιλάτος; ἀμυνόμενος τοὺς Ἰουδαίους ὡς οὐ κατὰ λῃστήν ἐστιν, ὅθεν, καὶ οὐ μια γλώττῃ, ἀλλὰ τρισσαῖς τὴν μανίαν αὐτῶν ἅπασι δηλῶν. Οθεν καὶ αὐτῇ τῇ γραφῇ βασκαίνοντες ἔλεγον· Μὴ γράφε· Ο βασιλεύς τῶν Ἰουδαίων, ἀλλ' ὅτι ἐκεῖνος εἶπεν, ὅτι Βασιλεύς εἰμὶ τῶν Ἰου δαίων· ᾠκονομήθη δὲ γραφῆναι καὶ διὰ τὴν εὕρεσιν αὐτοῦ ἔσχατον. Αδάμ εἰς τὸν παράδεισον ἐξεδύσατο τὰ ἱμάτια ἔδει γὰρ τοῦτο ποιῆσαι καὶ ἀπεκδύσασθαι τοὺς χι τῶνας, οὓς ἔλαβεν ἐκβαλλόμενος ὁ ᾿Αδὰμ ἐκ τοῦ πα ραδείσου. Ο πάντα γὰρ τὰ ἡμῶν δι' ἡμᾶς ἀναδεξάμενος, ἐνεδύσατο ταῦτα, ἵνα καὶ ἀπεκλύσηται, καὶ ἀντὶ τούτων ἡμᾶς ἐνδύσῃ ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν. Εἰ; τέσ σαρα δὲ διαμερίζονται, ἐπειδήπερ ὑπὲρ τῆς ἁμαρ τίας τῆς τετραμερούς οἰκουμένης, ἀνατολῆς καὶ δύο σεως, ἄρκτου καὶ μεσημβρίας εφόρει ταῦτα. Τοῦτον ἐνεδύσατο τὸν χιτῶνα, ἵνα πιστεύσωσιν οἱ Ἰουδαῖοι ὅτι οὐκ ἀπὸ γῆς, ἀλλ᾽ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἦν ὁ Λόγος δ καὶ ὅτι οὐ μεριστής, ἀλλ' ἀμέριστός ἐστι τοῦ Πατ τρός· καὶ ὅτι γινόμενος ἄνθρωπος οὐ ῥεραμμένον εἶχε τὸ σῶμα ἐξ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸ;, ἀλλ᾽ ἐκ Παρ θένου μόνης ὑφαμμένον τῇ τοῦ Πνεύματος τέχνῃ. Οθεν τὰ μὲν ἄλλα διαμερίζονται· μεριστὰ γὰρ ἦν τὸν δὲ χιτῶνα μόνον οὐκ ηδυνήθησαν σχίσαι, φόβῳ τοῦ δι' αὐτοῦ γνωριζομένου σημείου· καὶ τοῦτο γὰρ οὐκ αὐτῶν, ἀλλὰ τοῦ κρεμαμένου Σωτῆρος τὸ ἔργον ἦν· ἵνα τούτου μείνῃ καὶ ὁ κατὰ τῶν Ἰουδαίων ἔλεγχος ὁ μετ' οὐ πολὺ γενόμενος· ὅτι τὸ μὲν και ταπέτασμα ἐσχέσθαι, ὁ δὲ χιτών τοῦ σταυρουμένου οὐδὲ ὑπὸ δημίων διηρέθη, ἀλλ' ἔμεινεν ὁλόκληρος μένει γὰρ τὸ Εὐαγγέλιον διὰ παντὸς ὁλόκληρον, τῶν σκιῶν διαιρουμένων. Διὰ τί σταυρούμενος, τῷ μαθητῇ τὴν Μητέρα παι ραδίδωσι; Παιδεύων ἡμᾶς μέχρις εσχάτης ἀναπνοῆς τῶν γονέων φροντίζειν. Πάλιν καὶ ἐνταῦθα περὶ αὑτοῦ λέγων ἐπιφέρει τὸν μαθητὴν ἂν ἠγάπα μετ τριάζων, ἐπεὶ καὶ τὴν αἰτίαν εἶπεν ἂν δι᾿ ἣν ἡγαπᾶτο. Διὰ τί πρὸ τοῦ σταυροῦ ἀγωνιᾷ καὶ ἱδροὶ καὶ φοβεῖται, ἐνταῦθα δὲ τῷ μαθητῇ λαλεῖ καὶ τῇ μητρί, καὶ τῷ λῃστῇ; Οτι ἐκεῖ μὲν τὸ ἀνθρώπινον δείκνυσιν, ἐνταῦθα δὲ τὴν θείαν δύναμιν ὡς οὐ δέδοικεν. Τί ἐστι τὸ, Εἰδὼς δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα ἤδη τετέλεσται; 'Αντὶ τοῦ, τὰ τῆς οἰκονομία; ἅπαντα πεπλήρωται. Οτι καὶ μετὰ τὸ ποτισθῆναι ὄξον, λέγει τό, τετέ λεσται· ἀντὶ τοῦ, πεπλήρωται ή προφητεία. Διὰ τί λέγει, ὅτι Καὶ κλίνας τὴν κεφαλὴν παρ ἔδωκε τὸ πνεῦμα; Δεικνὺς ὅτι ὅτε ἐβούλετο, τότε καὶ ἀπέθανε. Πρότερον γὰρ οἱ ἀποθνήσκοντες ἀπο θνήσκουσι, καὶ οὕτως κλίνουσι τὴν κεφαλὴν· οὗτος δὲ τὸ ἀνάπαλιν. Ότι χαριζόμενοι τοῖς Ἰουδαίοις μετὰ τὸ τεθνάναι,
col. 1285–1286page 131 of 200
PG 106:1285νύττουσιν αὐτῷ λόγχην. Ὅτι Αἷμα καὶ ὕδωρ ἐξῆλθε, τὸ μὲν ἡ δεικνύον αὐτὸν ἄνθρωπον, τὸ δὲ ὑπὲρ ἄνθρωπον· ἢ ὅτι τὸ μὲν ὕδωρ σημαίνει τὴ βάπτισμα, τὸ δὲ αἷμα τὸ πόμα ἡμῖν τὸ πνευματικόν. Τί ἐστιν· Εἰς ὃν ἐξεκέντησαν; Ἀντὶ τοῦ, Ὃν τοῖς ἥλοις προσήλωσαν· καὶ οὐκ εἶπεν, ύψονται ἐν ἐξεκέντησαν, ἀλλ', Εἰς ὃν ἐξεκέντησαν. Τί ἐστι τ), εἰς ἔπ; Σταυρὸς ἦν εἰς ὃν ἐξεκέντησαν· πρὸ δὲ τῆς παρουσίας, τοῦ σταυροῦ· ὥσπερ βασιλικόν σημείον τὸ λεγόμενον κατὰ τὴν κοινὴν συνήθειαν αίγνον προ τρέχει τῆς Χριστοῦ παρουσίας καὶ βασιλείας ὑπὸ τῶν ἀγγέλων δοξαζόμενον, καὶ φανήσεται ὁ σταυρός ἐπὶ γῆς, σκέπων ἥλιον, ἀμβλύνων σελήνην. Διὰ τί εἷς τῶν οἱ μαθητῶν αἰτεῖ τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ, ὅς ἐστιν Ἰωσήφ; Ἐμοὶ δοκεῖ τῶν ἐπισήμων εἶναι καὶ τῷ Πιλάτῳ γνώριμος. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Εἰς τί φέρουσι τὰ μύρα; Εἰς συντήρησιν τοῦ σύν ματος· ἐπὶ πολὺ γὰρ πέφυκε ταῦτα φυλάττειν ἀπο πτα τὰ σώματα. Οτι οὐδεὶς κλέπτων νεκρών σχολαιότερον έργα, μενος ἀφίησι τὰ ὀθόνια, μάλιστα συγκεκολλημένων ὄντων αὐτῶν τῇ σαρκὶ ἀπὸ σμύρνης. Διὰ τί φαίνονται αὐτῇ οἱ ἄγγελοι καθήμενοι; Εἰς ἐρώτησιν ἐπαγόμενοι αὐτὴν, καὶ ὥστε μὴ θροςθήνα. Τίνος ένεκεν λαλοῦσα πρὸς τοὺς ἀγγέλους ἐστράτ εἰς τὰ ὀπίσω καὶ ὁρᾷ τὸν Κύριον; Ἐμοὶ δοκεῖ οἱ ἄγγελοι μὲν τὸν Κύριον ὁρῶντες, αὐτὴ δὲ τοῖς ὁρῶντας αὐτὴν ὁρῶσα, κατενόησεν ὅτι τινὰ πρὸς τ ὀπίσω αὐτῆς βλέπουσι καὶ ἐστράφη. Οὕτως τοῖς μὲν ἀγγέλοις, θαυμαστὸς ἀνεφάνη· τῇ δὲ γυναικὶ οὐχ ἵνα μὴ θρνήσῃ· καὶ δῆλον ἐξ ὧν καὶ κηπουρὸν αὐτὸν ἐνόμισεν. Ομοιον τῶν ἐν γενέσει καὶ φθορά δημιουργία νομίζων τὸν Κύριον, εἰς κηπουρὸν αὐτὸν γνωρί κατὰ τὴν Μαγδαληνὴν Μαρίαν· διὸ πρὸς ὠφέλειαν φεύγει τοῦ τοιούτου τὴν ἀφὴν ὁ Δεσπότης, μέσω παρ' αὐτῷ δυνηθεὶς ἀναβῆναι πρὸς τὸν Πατέρα, λέγων· Μή μου ἅπτου· γινώσκεται γὰρ βλάπτ σθαι τὸν μετὰ τοιαύτης αὐτῷ προσερχόμενον τ πεινοτέρας προσλήψεως. Διὰ τί λέγει αὐτῇ· Μαρια; Είρωνι ὡς νόησαν την τοῦ ὀνόματος ἐκφώνησιν· ἀκούει δὲ τοῦτο, διὰ τὸ ἐς νεκρὸν αὐτὸν ζητεῖν χαμαίζηλον ούσαν. Διὰ τί λέγει· Μὴ μου άπτου; Εβούλετο ὡς ἐν ὄντος αὐτοῦ πάλιν συνεἶναι αὐτῷ· ὁ δὲ ἀπάγων αὐτὴνἀπὸ τοιούτου λογισμοῦ, λέγει αἰτίαν τοῦτο, τὸ, Οὐπε γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν Πατέρα· ὡς ἂν ἔλεγαν Ἐκεῖ σπεύδω καὶ ἐπείγομαι. Τὸν δὲ ἐκεῖ μέλλοντος ἀπιέναι, οὐκ ἔδει μετὰ τῆς αὐτῆς ὁρῶν διανοίας ξε καὶ πρὸ τούτου. Τὸ λέγειν αὐτὸν, Θεόν μου και Θεὸν ὑμῶν, καὶ Πατέρα ὑμῶν καὶ Πατέρα μετ καὶ τὸν ᾿Αναβαίνω, οἰκονομίας εἰσὶ βήματα και λόγοι πρὸς τὴν μή μεγάλα φανταζομένην της Χριστοῦ. Πῶς αὐτὸν φάντασμα οὐκ ἐνόμισαν εἰσελθόντε κεκλεισμένων τῶν θυρῶν καὶ ἀθρόον; Ὅτι γι προεἶπεν αὐτοῖς, καὶ πολλὴν τὴν πίστιν εἰργάτες
col. 1287–1288page 132 of 200
PG 106:1287ἄλλως δὲ καὶ τρανὴν καὶ ἡμερον ὄψιν αὐτοῖς ἐπ εδείξατο. Το, Καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς, τὴν ἰσοτιμίαν δείκνυσιν αὐτοῖς. Τὸ, Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, πως νοεῖται, εἰπόντος αὐτοῦ, Ἐὰν μὴ ἐγὼ ἀπέλθω, οὐ μὴ ἔλθῃ ἐκεῖνος; Τινές φασιν ὅτι οὐ τὸ Πνεῦμα ἔδωκεν, ἀλλ' ἐπιτηδείους αὐτοὺς διὰ τοῦ ἐμφυσήματος κατεσκεύασεν, ἢ ὅτι κατὰ ἁμαρτημάτων ἐξουσία ἐδόθη αὐτοῖς τοῦτο ὕστερον δὲ διὰ τοῦ Πνεύματος καὶ τὰ μείζονα, ὅ ἐστι θαύματα· λέγει γάρ, ὅτι Τότε λήψεσθε δύο ναμιν. Πῶς πάντων συνηγμένων ὁ Θωμᾶς ἀπελιμπάνετο μόνος; Εἰκὸς ἦν ἀπὸ τῆς διασπορᾶς τῆς ἤδη γενομένης μηδέπω αὐτὸν ἐπανελθεῖν. Διὰ τί μεθ᾿ ἡμέρας ὀκτὼ ὁρᾷ αὐτὸν, καὶ οὐκ εὐθύ;; Οπως διδαχθῇ διὰ τῶν ἀποστόλων καὶ θερμότερος γένηται. Πῶς ἄφθαρτον σῶμα ἁπτὸν, ἐγένετο θνητῇ χειρ., καὶ τοὺς τύπους ἐδείκνυτο ἔχειν; Τοῦτο λεπτὸν καὶ κοῦφον, ὡς κεκλεισμένων εἰσῆλθε τῶν θυρῶν, ἵνα πιστευθῇ ἡ ἀνάστασις, ταῦτα δείκνυται· καὶ τρώγει δὲ διὰ τοῦτο αὐτό. Περὶ ποίων σημείων λέγει ὁ εὐαγγελιστής· Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς; Ἐμοὶ δοκεῖ τὰ μετὰ τὴν ἀνάστασιν· ἐπιφέρει γάρ, Ενώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἀλλ' οὐχὶ, Τῶν ὄχλων. Οτι οὐκ ἔγραψαν ἅπαντα οἱ εὐαγγελισταί, ἀλλὰ ἄλλος ἄλλα, φεύγοντες τὸ φιλότιμον καὶ κενόδοξον· ὅσον δὲ μόνον πρὸς πίστιν συντελεῖ· διὸ καὶ ἐπι φέρει· Ταῦτα δὲ γέγραπται, ἵνα πιστεύσητε. ΚΕΦΑΛ. ΚΛ. Ὅτι μετὰ τὴν ἀνάστασιν οὐκ ἐβλέπετο, εἰ μὴ συγκατέβη, διὰ τὸ λοιπὸν ἄφθαρτον εἶναι τὸ σῶμα καὶ ἀκήρατον. "Οτι οἱ περὶ Πέτρον καὶ Ἰωάννην τὴν οἰκείαν τέχνην μετήεσαν, ἐπεὶ μήτε αὐτὸς Χριστὸς αὐτοῖς συνῆν, μήτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δοθὲν ἦν· ἐπιστὰς δὲ αὐτοῖς κάμνουσι περὶ τὴν ἄγραν λέγει· Παιδία, μή τι προσφάγιον ἔχετε; Τοῦτο δὲ λέγει, ὡς μέλ λων τι ὠνήσασθαι παρ' αὐτῶν. Οτι τὴν ἀνθρακιὰν καὶ τὸ ἐπικείμενον ὀψάριον, καὶ τὸν ἄρτον, οὐκ ἐξ ὑποκειμένης ὕλης ειργάσατο ὁ Χριστὸς, ἐπὶ τὸ θαυμαστότερον ἄγων τὰ σημεῖα 6 ἐκέλευσε δὲ ἐκ τῶν ἐψαρίων ὧν ἐπίασαν ἐνεγκεῖν, δεικνὺς ὅτι τὸ ἐρώμενον οὐκ ἦν φάντασμα· καὶ ὅτι μὲν αὐτὸς ἦν, ᾔδεσαν, κἂν ξένην ἐπιφέρει τὴν μορ φήν· ἐφοβοῦντο δὲ ἑρωτῆσαι. Διὰ τί ἐρωτᾷ αὐτοῦ αὐτὸν] τρίτον τί, Φιλεῖς με; Τὸ τρισσὸν ἐξαλείφων τῆς ἀρνήσεως, καὶ δεικνὺς ὅσου τιμάται τὴν προστασίαν τῶν οἰκείων προβάτων λέγει γὰρ εὐθύς· Βόσκε τὰ ἀργία μου. Ὅτι ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τέλειος ἀνὴρ ἦν ὁ Πέτρος. Λέγει γὰρ ὁ Χριστός· "Οτε ἧς νεώτερος· εἶτα καὶ, “Οτ' ἂν γηράσης. Τί σημαίνει ἐν τῷ λέγειν· Ποίῳ θανάτῳ δοξάσει τὸν Θεόν; Δείκνυσιν ὅτι τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ παθεῖν, δόξα τοῦ πάσχοντός ἐστι καὶ τιμή.
col. 1289–1290page 133 of 200
PG 106:1289οται. Μνήσθητι, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ ἐπὶ πίνει; Εκχεον τὸ πλούσιόν σου Ελεος, πᾶσι παρέχων τὰ περὶ σωτηρίαν αιτήματα· καὶ ὧν ἡμεῖς οὐκ ἐμνημονί σαμεν δι' ἄγνοιαν ή λήθην ἢ πλῆθος ονομάτων, κ. τὸς μνημόνευσον, ὁ Θεὸς, ὁ εἰδὼς ἑκάστου τὴν ἠλε κίαν καὶ τὴν προσηγορίαν, ὁ εἰδὼς ἔκαστον ἐκ παι λίας μητρὸς αὐτοῦ. Σὺ γὰρ εἰ Κύριος ή βοήθεια τῶν ἀβοηθήτων, ἡ ἐλπὶς τῶν ἀπηλπισμένων, ὁ τῶν χειμαζομένων Σωτὴρ, ὁ τῶν πλεόντων λιμὴν, ὁ τις νοσούντων Ιατρός· αὐτὸς τοῖς πᾶσι τὰ πάντα γενο ὁ εἰδὼς ἔκαστον καὶ τὸ αἴτημα αὐτοῦ, οἶκον καὶ τὴν χρείαν αὐτοῦ, ῥῦσαι, Κύριε, τὴν πόλιν ταύτην, με πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν ἀπὸ λιμού, λοιμού, σεισμό, καταποντισμού, πυρός, μαχαίρας, ἐπιδρομῆς ἀλλὰ φύλων, καὶ ἐμφυλίου πολέμου. Ἐκφώνησις. Εν πρώτοις μνήσθητι, Κύριε, τοῦ ἀρχιεπισκόπου ἡμῶν τοῦδε, ὃν χάρισαι ταῖς ἁγίαις σου Εκκλησίας ἐν εἰρήνῃ σῶον, ἔντιμον, ὑγια, μακροημερεύοντα, καὶ ὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς σῆς ἀληθείας. Ο διάκονος τὰ δίπτυχα τῶν ζώντων· ὁ δὲ Ιερούς κλώμενος ἐπεύχεται. Μνήσθητι, Κύριε, πάσης Ἐπισκοπῆς ὀρθοδόξει, τῶν ὀρθοτομούντων τὸν λόγον τῆς σῆς ἀληθείας. [ Μνήσθητι Κύριε, τοῦ δούλου σου Νικολά ἅμα συμβίου καὶ τέκνων καὶ τῶν γονέων αὐτοῦ. ] Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ δούλου σου Ἰωάννου. Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ δούλου σου Νικολάου. Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ δούλου σου Θεοδώρου ἁγίας σωτηρίας, καὶ ἄφες ἁμαρτιῶν αὐτοῦ. Μνήσθητι, Κύριε, τῆς δούλης σου "Άννης. [Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ δούλου σου Παντελέση μαχαρίας μνήμης, καὶ ἄφες ἁμαρτιῶν αὐτοῦ. ] τ Μνήσθητι, Κύριε, τῆς δούλης σου 'Αννης + Στ ματηνής. [ Μνήσθητι, Κύριε, τῆς δούλης σου Εἰρήνης, με καρίας μνήμης, καὶ ἄφε; ἁμαρτιῶν αὐτῆ;. ] [Μνήσθητι, Κύριε, τῆς δούλης σου Μοσχάνας.] οιητής.

Liturgical Minor Works: Liturgy of Saint BasilOpuscula Liturgia - Liturgia sancti Basilii

col. 1291–1292page 134 of 200
PG 106:1291Μνήσθητι, Κύριε, κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου καὶ τῆς ἐμῆς ἀναξιότητας, συγχώρησόν μοι παν πλημμέλημα ἑκούσιόν τε καὶ ἀκούσιον, καὶ μὴ διὰ τὰς ἐμὰς ἁμαρτίας κωλύσῃς τὴν χάριν τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος ἀπὸ τῶν πρωκειμένων δώρων. Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ πρεσβυτερίου, τῆς ἐν Χρι στῷ διακονίας, καὶ παντὸς ἱερατικού τάγματος, καὶ μηδένα ἡμῶν καταισχύνης τῶν κυκλούντων τὸ ἅγιάν σου θυσιαστήριον. Επίσκεψαι ἡμᾶς ἐν τῇ χρηστό. τητί σου, Κύριε· ἐπιφάνηθι ἡμῖν ἐν τοῖς πλουσίοις του οἰκτιρμοίς. Ευκράτους καὶ ἐπωφελεῖς τοὺς ἀέρας ἡμῖν χάρισαι, όμβρους ειρηνικούς τῇ γῇ πρὸς καρ ποφορίαν δενδρῆσαι· εὐλόγησον τὸν στέφανον τοῦ ἐνιαυτοῦ τῆς χρηστότητός σου.. Παύσον τὰ σχίσματα τῶν Ἐκκλησιῶν· σβέσον τὰ φρυάγματα τῶν ἐθνῶν τὰς τῶν αἱρέσεων ἐπαναστάσεις ταχέως κατάλυσον τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος· πάντας ἡμᾶς πρόσδεξαι εἰς τὴν βασιλείαν σου, τοὺς φωτὸς καὶ ἡμέρας υἱοὺς ἀναδέξας εἰς τὴν εἰρήνην· καὶ τὴν σὴν ἀγάπην χάρισαι ἡμῖν, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν.... .. Αμειψαι αὐτοὺς τοῖς πλουσίοις σου καὶ ἐπουρανίοις χαρίσμασι. Χάρισαι αὐτοῖς ἀντὶ τῶν ἐπιγείων τὰ ἐπουράνια, ἀντὶ τῶν προσκαίρων τὰ αἰώνια, ἀντὶ τῶν φθαρτῶν τὰ ἄφθαρτα. Μνήσθητι, Κύριε, τῶν ἐν ἐρημίαις, καὶ ὄρεσι, καὶ σπηλαίοις, καὶ ταῖς ὁπαῖς τῆς γῆς. Μνήσθητι, Κύριε, τῶν ἐν παρθενίᾳ καὶ εὐλαβείᾳ καὶ ἀσκήσει καὶ σεμνῇ πολιτείᾳ διαγόντων. Μνήσθητι, Κύριε, τῶν εὐσεβεστάτων καὶ πιστοτάτων ἡμῶν βασιλέων, οὓς ἐδικαίωσας βασιλεύειν ἐπὶ τῆς γῆς· ὅπλῳ ἀληθεία;, ὅπλῳ εὐδοκίας στεφάνωσον αὐτούς· ἐπισκίασον ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ πολέμου· ἐνίσχυσον αὐτῶν τὸν βραχίονα ὕψωσον αὐτῶν τὴν δεξιάν κράτυνον αὐτῶν τὴν βασ σιλείαν· ὑπόταξον αὐτοῖς πάντα τὰ βάρβαρα ἔθνη, τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα. Χάρισαι αὐτοῖς βαθεῖαν καὶ ἀναφαίρετον εἰρήνην· λάλησον εἰς τὴν καρδίαν αὐτῶν ἀγαθὰ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας σου, καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ σου, ἵνα ἐν τῇ γαλήνῃ αὐτῶν ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον διάγωμεν ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ καὶ σεμνότητι. Μνήσθητι, Κύριε, πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας, καὶ τῶν ἐν τῷ παλατίῳ ἀδελφῶν ἡμῶν, καὶ παντὸς τοῦ στρατοπέδου τους στρατηγοὺς ἐν ἀγαθότητι διατήρησον· τοὺς πονηροὺς ἀγαθοὺς ποίησον ἐν τῇ χρη στότητί σου. Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ περιεστῶτος λαοῦ, καὶ τῶν δι᾽ εὐλόγους αἰτίας ἀπολειφθέντων, καὶ ἐλέησον αὐτοὺς καὶ ἡμᾶς κατὰ τὸ πλῆθος τοῦ ἑλέους σου· τὰ ταμιεία αὐτῶν ἐμπλησον παντὸς ἀγαθοῦ· τὰς συζυ γίας αὐτῶν ἐν εἰρήνῃ καὶ ὁμονοία διατήρησον τὰ νήπια ἔκθρεψον· τὴν νεότητα παιδαγώγησον· τὸ γῆρας περικράτησον· τοὺς ὀλιγοψύχους παραμύνης σαι· τοὺς ἐσκορπισμένους επισυνάγαγε· τοὺς πεπλανημένους ἐπανάγ.γε, καὶ σύναψον τῇ ἁγίᾳ σου καθολικῇ καὶ ἀποστολική Εκκλησία· τοὺς ὀχλουμένους ιμπ.
col. 1293–1294page 135 of 200
PG 106:1293ὑπὸ πνευμάτων ἀκαθάρτων ελευθέρωσον· τ πλέουσι σύμπλευσον· τοῖς ὁδοιποροῦσε συνόδευαν χηρών πρόστηθε· ὀρφανῶν ὑπεράσπισον· αἰχμαλώτους ῥῦσαι· νοσοῦντας ἴασαι· τῶν ἐν οἰκήμασι, μετ άλλοις, ἐξορίαις, πικραῖς δουλείαις, καὶ πάση θέ ψει, καὶ ἀνάγκῃ, καὶ περιστάσει ὄντων μνημόνευαν, ὁ Θεὸς, καὶ πάντων τῶν δεομένων τῆς μεγάλης το εὐσπλαγχνίας, καὶ τῶν ἀγαπώντων ἡμᾶς, καὶ τῶν μισούντων, καὶ τῶν ἐντειλαμένων εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ σου.. Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπε μεν σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρὶ, καὶ τῷ Παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Πληρώσωμεν τὴν δέησιν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ ὑπὲρ τῶν προτεθέντων τιμίων δώρων, ὑπὲρ τοῦ ἁγίο οἴκου τούτου, καὶ τῶν μετὰ πίστεως, εὐλαβείας, κα φόβου εἰσιόντων. Ὑπὲρ τοῦ ῥυσθῆναι ἡμᾶς ἀπὸ πάσης θλίψεις, ὀργῆς καὶ ἀνάγκης, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Εὐχὴ προσκομιδῆς μετὰ τὴν ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζη τῶν θείων δώρων ἀπόθεσιν. Κύριε ὁ Θεός, ὁ κτίσας ἡμᾶς καὶ ἀγαγὼν εἰς τὴν ζωὴν ταύτην, ὁ ὑποδείξας ἡμῖν ὁδοὺς εἰς σωτη ρίαν, ὁ χαρισάμενος ἡμῖν οὐρανίων μυστηρίων ἐπι κάλυψιν· σὺ εἶ ὁ θέμενος ἡμᾶς εἰς τὴν διακονία, ταύτην, ἐν τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματός του Αγίου. Εὐδόκησον δὴ, Κύριε, τοῦ γενέσθαι ἡμᾶς διακόνες τῆς Καινῆς σου Διαθήκης, λειτουργοὺς τῶν ἁγίων σου μυστηρίων. Πρόσδεξαι ἡμᾶς προσεγγίζοντας το ἁγίῳ σου θυσιαστηρίῳ, κατὰ τὸ πλῆθος τοῦ ἐλένης σου, ἵνα γενώμεθα ἄξιοι τοῦ προσφέρειν και την λογικὴν ταύτην καὶ ἀναίμακτον θυσίαν ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ἁμαρτημάτων, καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγκι μάτων, ἣν προσδεξάμενος εἰς τὸ ἅγιον καὶ ὑπερουράνιον καὶ νοερόν σου θυσιαστήριον εἰς ὀσμὴν εὐωδίας, ἀντικατάπεμψον ἡμῖν τὴν χάριν τοῦ ἁγίου σου Πνευ ματο. Επίβλεψον ἐφ' ἡμᾶς, ὁ Θεὸς, καὶ ἔπιδε ἰπὶ τὴν λατρείαν ἡμῶν ταύτην, καὶ πρόσδεξαι αὐτήν, ὡς προσεδέξω Αβελ τὰ δῶρα, Νῶς τὰς θυσίας, Αβραὰμ τὰς ὁλοκαρπώσεις, Μωσέως καὶ Ααρών τὰς ἱερωσύνας, Σαμουήλ τὰς εἰρηνικάς· ὡς πα εδέξω ἐκ τῶν ἁγίων σου ἀποστόλων τὴν ἀληθινὴν ταύτην λατρείαν, οὕτω καὶ ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν πρόσδεξαι τὰ δῶρα ταῦτα ἐν τ χρηστότητί σου, Κύριε, ἵνα καταξιωθέντες λειτουργεῖν ἀμέμπτως τῷ ἁγίῳ σου θυσιαστηρίῳ, εύρωμεν τὸν μισθὸν τῶν πιστῶν καὶ φρονίμων οἰκονόμων ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ φοβερᾷ τῆς ἀνταποδόσεως σου εξ δικαίας. Αντιλαβοῦ σῶσον, ἐλέησον καὶ διαφύλαξη ἡμᾶς, ὁ Θεός. Τὴν ἡμέραν πῦσαν τελείαν, ἁγίαν, εἰρηνικὴν καὶ ἀναμάρτητον παρὰ τῷ Κυρίῳ αίτησώμεθα. Αγγελον εἰρήνης, πιστόν, ὁδηγόν, φύλακα ψυχῶν καὶ τῶν σωμάτων ἡμῶν. Τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν, καὶ
col. 1295–1296page 136 of 200
PG 106:1295εἰρήνην τῷ κόσμῳ δώρησαι, παρὰ τὸν ὑπόλοιπον χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐν εἰρήνῃ καὶ μετανοίᾳ ἐκτε λέσαι. Χριστιανὰ τὰ τέλη τῆς ζωῆς ἡμῶν, ἀνώδυνα, ἀνεπαίσχυντα, εἰρηνικὰ, καὶ καλὴν ἀπολογίαν ἐπὶ φοβερού βήματος τοῦ Χριστοῦ αἰτησώμεθα. Τῆς παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογουμένης Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου Μαρίας, καὶ πάν των τῶν ἁγίων μνημονεύσαντες, ἑαυτοὺς καὶ ἀλλή λους καὶ πάντας διὰ τῶν οἰκτιρμῶν τοῦ μονογενοῦς σου Υιού, μεθ᾽ οὗ εὐλογητὸς εἶ, σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Εἰρήνη πᾶσιν. Αγαπήσωμεν ἀλλήλους, ἵνα ἐν ὁμονοίᾳ ὁμολογήσωμεν. Τὰς θύρας, τὰς θύρας· ἐν σοφίᾳ πρόσχωμεν. Στῶμεν καλῶς· στῶμεν μετά φόβου· πρόσχω μεν τὴν ἁγίαν ἀναφορὰν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν. Ἐκφώνησις. Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ἡ κοινωνία τοῦ ἁγίου Πνεύματος εἴη μετὰ πάντων ὑμῶν ᾿Ανάσχωμεν τὰς καρδίας. Ευχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ. Ὁ ἱερεὺς ἐπεύχεται. Ο ὢν, Δέσποτα καὶ Θεὸς, Πατήρ, παντοκρά του, προσκυνητέ· ἄξιον ὡς ἀληθῶς, καὶ δίκαιον, καὶ πρέπον τῇ μεγαλοπρεπείς τῆς ἁγιωσύνης σου, σε αἱ νεῖν, σὲ ὑμνεῖν, σὲ εὐλογεῖν, σὲ προσκυνεῖν, σὲ εὐ χαριστεῖν, σὲ δοξάζειν τὸν μόνον ὄντως ὄντα Θεόν, καὶ σοὶ προσφέρειν ἐν καρδίᾳ συντετριμμένῃ καὶ πνεύματι ταπεινώσεως τὴν λογικὴν ταύτην λατρείαν ἡμῶν· ὅτι σὺ εἶ ὁ χαρισάμενος ἡμῖν τὴν ἐπίγνωσιν τῆς σῆς ἀληθείας. Καὶ τίς ἱκανὸς λαλῆσαι τὰς δυνα στείας σου; ἀκουστας ποιῆσαι πάσας τὰς αἰνέσεις σοῦ; ἢ διηγήσασθαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου ἐν παντὶ καιρῷ; Δέσποτα τῶν ἁπάντων, Κύριε οὐρανοῦ καὶ γῆς, καὶ πάσης κτίσεως ὁρωμένης τε καὶ οὐχ ὁρωμένης, ὁ καθήμενος ἐπὶ θρόνου δόξης, καὶ ἐπιβλέπων ἀβύσσους· ἄναρχε, ἀόρατε, ἀκατάληπτε, ἀπερί στραπτε, ἀναλλοίωτε, ὁ Πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησ σοῦ Χριστοῦ, τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ὅς ἐστιν εἰκὼν τῆς σῆς ἀγαθότητος, σφραγὶς ἰσότυπος ἐν ἑαυτῷ, δεικνύς σε τὸν Πατέρα Λόγος ζῶν, Θεὸς ἀληθινὸς, ἡ πρὸ αἰώνων σοφία, ζωή, ἁγιασμός, δύναμις, τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, παρ' οὗ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐξεφάνη, τὸ τῆς ἀληθείας πνεῦμα, τὸ τῆς υιοθεσίας χάρισμα, ὁ ἀῤῥαβὼν τῆς μελλούσης κληρονομίας, ἡ ἀπαρχὴ τῶν αἰωνίων ἀγαπ θῶν, ἡ ζωοποιὸς δύναμις, ἡ πηγὴ τοῦ ἁγιασμοῦ, παρ' οὗ πᾶσα κτίσις λογική τε καὶ νοερά δυναμουμένη σοι λατρεύει, καὶ σοὶ τὴν ἄΐδιον ἀναπέμπει δοξολογίαν, ὅτι τὰ σύμπαντα δοῦλα σά· σὲ γὰρ αἰνοῦσιν "Αγγελοι, Αρχάγγελοι, Θρόνοι, Κυριότητες, ᾿Αρχαί, Εξουσίαι, Δυνάμεις, καὶ τὰ πολυσώματα Χερουβίμ· σοὶ παρ ἓξ πτέρυγες
col. 1297–1298page 137 of 200
PG 106:1297ίστανται κύκλῳ τα Σεραφὶρ, ἐξ πτέρυγες..... πέτραν σὺν τῇ εἰσόδης ἡμῶν εἴσοδον άγιων ἀγγέλων γενέσθαι, συλλειτουργούντων ἡμῖν καὶ συνδοξολογούντων της σὴν ἀγαθότητα· ὅτι πρέπει σοι πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πα κατι, νῦν καὶ ἀεὶ [καὶ] εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Εὐχὴ τοῦ Τρισαγίου. Ὁ Θεός, ὁ ἅγιος, ὁ ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος, ὁ τρισαγίῳ φωνῇ ὑπὸ τῶν Σεραφίμ ἀνυμνούμενος, καὶ ὑπὸ πάσης ἐπουρανίου δυνάμεως προσκυνούμενος ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγαγὼν τὰ σύμ παντα· ὁ κτίσας τὸν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα τὴν καὶ ὁμοίωσιν, καὶ παντί σου χαρίσματι κατακοσμήσας, καὶ διδοὺς αἰτοῦντι σοφίαν καὶ σύνεσιν, καὶ μὴ πας ομῶν ἁμαρτάνοντα, ἀλλὰ θέμενος ἐπὶ σωτηρία μετά νειαν· ὁ καταξιώσας ἡμᾶς τοὺς ταπεινοὺς καὶ ἀν αξίους δούλους σου, καὶ ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ στήναι κατενώπιον τῆς δόξης τοῦ ἁγίου σου θυσιαστηρίου, καὶ τὴν ὀφειλομένην σοι προσκύνησιν καὶ δοξολογίαν προσάγειν· αὐτὸς, Δέσποτα, πρόσδεξαι καὶ ἐκ στο ματος ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν τὸν Τρισάγιον ὕμνον, καὶ ἐπίσκεψον ἡμᾶς ἐν τῇ χρηστότητί σου συγχέ ρησον ἡμῖν πᾶν πλημμέλημα εκούσιόν τε καὶ ἀχν στον ἁγίασον ἡμῶν τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, καὶ δὸς ἡμῖν ἐν ὁσιότητι λατρεύειν σοι πάσας τὰς ἡμέρα; τῆς ζωῆς ἡμῶν, πρεσβείαις τῆς ἁγίας Θεοτόκου, καὶ πάντων ἁγίων τῶν ἀπ' αἰῶνός σοι εὐαρεστησάν των. Εκφώνησις. Ότι ἅγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἐγ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Μετὰ τὸν Ἀπόστολον καὶ τὸ Εὐαγγέλιον ὁ διά κονος. Εἴπωμεν πάντες ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς, καὶ ἐξ 23 της διανοίας εἴπωμεν. Κύριε παντοκράτορ, ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν. θεόμεθά σου, ἐπάκουσον καὶ ἐλέησον Ελέησον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα Ελεός του δεόμεθά σου, Κύριε, ἐπάκουσον καὶ ἐλέησον. Ἔτι δεόμεθα ὑπὲρ τῶν εὐσεβεστάτων καὶ θεοστ λάκτων βασιλέων ἡμῶν κράτους, νίκης, διαμονής. εἰρήνης, υγιείας, σωτηρίας αὐτῶν, καὶ τοῦ Κύριο τὸν Θεὸν ἡμῶν ἐπιπλέον συνεργῆσαι, κατευοδώσει αὐτοὺς ἐν πᾶσι, καὶ ὑποτάξαι ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτῶν πάντα ἐχθρὸν καὶ πολέμιον. Εὐχὴ τῆς ἐκτενούς ἱκεσίας. Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐκτενὴ ταύτην ἱκεσίαν πρός δεξαι παρὰ τῶν σῶν δούλων, καὶ ἐλέησον ἡμᾶς καὶ τὸ πλῆθος τοῦ ἐλέους σου, καὶ τοὺς οἰκτιρμούς του κατάπεμψον ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ πάντα τὴν λαόν στι τὸν ἀπεκδεχόμενον τὸ παρὰ σοῦ πλούσιον Ελεος. Εκφώνησις. Ὅτι ἐλεήμων καὶ φιλάνθρωπος Θεὸς ὑπάρχει;
col. 1299–1300page 138 of 200
PG 106:1299σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ο διάκονος. Εὔξασθε, οἱ κατηχούμενοι τῷ Κυρίῳ. Οι πιστοί ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεήθητε, ἵνα κατηχήσῃ αὐς τοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ Εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης, ενώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Σῶσον, ἐλέησον, ἀντιλαβοῦ καὶ διαφύλαξον αὐτοὺς τῇ απ χάριτι. Οἱ κατηχούμενος, τὰς κεφαλὰς ὑμῶν τῷ Κυρίῳ κλίνατε Εὐχὴ κατηχουμένων πρὸ τῆς ἀναφορᾶς. Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν ὁ ἐν οὐρανοῖς κατοικῶν, καὶ ἐπιβλέπων ἐπὶ πάντα τὰ ἔργα σου, ἐπίβλεψιν ἐπὶ τοὺς δούλους σου τοὺς κατηχουμένους, τοὺς ὑποχετ κλικότας τοὺς ἑαυτῶν αὐχένας ἐνώπιόν σου· δὸς αὐτ τοῖς τὸν ἐλαφρὸν ζυγόν σου· ποίησον αὐτοὺς μέλη τῆς ἁγίας σου Ἐκκλησίας, καὶ καταξίωσον αὐτοὺς τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας, τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, καὶ τοῦ ἐνδύματος τῆς ἀφθαρσίας, εἰς ἐπίγνωσιν σου τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Εκφώνησις. Ἵνα καὶ αὐτοὶ σὺν ἡμῖν δοξάζωσι τὸ πάντιμον καὶ μεγαλοπρεπές όνομά σου, τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 'Ο διάκονος. Οσοι κατηχούμενοι, προέλθετε· οἱ κατηχούμενοι, προέλθετε· ὅσοι κατηχούμενοι, προέλθετε μήτις τῶν κατηχουμένων· ὅσοι πιστοί, ἔτι καὶ ἔτι ἐν εἰ Γήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθώμεν, Εὐχὴ πιστῶν 4, μετὰ τὸ ἁπλωθῆναι τὸ εἰλητόν. Σύ, Κύριε, κατέδειξας ἡμῖν τὸ μέγα τοῦτο τῆς σωτηρίας μυστήριον· σὺ κατηξίωσας ἡμᾶς τοὺς τα πεινοὺς καὶ ἀναξίους δούλους σου γενέσθαι λειτουργοὺς τοῦ ἁγίου σου θυσιαστηρίου· σὺ ἱκάνωσαν ἡμᾶς τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος εἰς τὴν διακονίαν ταύτην, ἵνα ἀκατακρίτως στάντες ενώπιον τῆς ἁγίας δόξης του προσαγάγωμεν σοι θυσίαν αι νέσεως· σὺ γὰρ εἶ ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσι. Δς, Κύριε, καὶ ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων αμαρτημάτων καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων δεκτήν γενέσθαι την θυσίαν ἡμῶν καὶ εὐπρόσδεκτον ἐνώπιόν σου. Ο διάκονος. Αντιλαβοῦ, σώσον, ἐλέησον, και διαφύλαξον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς, τῇ σῇ χάριτι. Σοφία. Εκφώνησις. "Ότι πρέπει σοι πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ο διάκονος. Ἔτι καὶ ἔτι ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.
col. 1301–1302page 139 of 200
PG 106:1301Εὐχὴ πιστῶν β. Ο Θεός, ὁ ἐπισκεψάμενος ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρμῶς τὴν ταπείνωσιν ἡμῶν, ὁ στήσας ἡμᾶς τοὺς ταπεινοὺς καὶ ἁμαρτωλοὺς καὶ ἀναξίους δούλους σου κατενώπιον τῆς ἁγίας δόξης σου λειτουργεῖν τῷ ἁγίῳ σου θυσιαστηρίῳ, σὺ ἐνίσχυσον ἡμᾶς τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος εἰς τὴν διακονίαν ταύτην, καὶ δὸς ἡμῖν λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος ἡμῶν εἰς τὸ ἐπικαλεῖσθαι τὴν χάριν τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος ἐπὶ τῶν μελλόντων προστίθεσθαι δώρων. 'Ο διάκονος Αντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον, διαφύλαξον ἡμᾶς, ὁ Θεός, τῇ σῇ χάριτι. Σοφία. Εκφώνησις. Ὅπως ὑπὸ του κράτους σου πάντοτε φυλαττόμενοι, σοὶ δόξαν ἀναπέμπωμεν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Εὐχὴ ἦν ποιεῖ ὁ ἱερεὺς καθ' ἑαυτὸν τοῦ Σε ρουβικοῦ ἀδόμενος [Γ. ᾀδομένου]. Οὐδεὶς ἄξιος τῶν συνδεδεμένων ταῖς σαρκικοίς επιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς προσέρχεσθαι ἡ προσεγγίζειν ή λειτουργεῖν σοι, Βασιλεῦ τῆς δόξης τὸ γὰρ διακονεῖν σοι, μέγα καὶ φοβερὸν καὶ αὐταῖς ταῖς ἐπουρανίοις δυνάμεσιν· ἀλλ' ὅμως διὰ τὴν ἄρατον καὶ άμετρόν σου φιλανθρωπίαν, ἀτρέπτως καὶ ἀναλλού τως γέγονας άνθρωπος, καὶ ἀρχιερεὺς ἡμῶν ἔχει μάτισας, καὶ τῆς λειτουργικῆς ταύτης καὶ ἀνα μάκτου θυσίας τὴν ἱερουργίαν παρέδωκας ἡμῖν, ὡς Δεσπότης τῶν ἁπάντων· σὺ γὰρ μόνος, Κύρι Θεὸς ἡμῶν, δεσπόζεις τῶν ἐπουρανίων καὶ τῶν ἐπι γείων· ὁ ἐπὶ θρόνου Χερουβικοῦ ἐποχούμενος, ὁ τῶν Σεραφίμ Κύριος, καὶ Βασιλεὺς τοῦ Ἰσραήλ· ὁ μέ νος ἅγιος, καὶ ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος· σὲ τίνων δυσωπῶ τὸν μόνον ἀγαθὸν καὶ εὐήκοον, ἐπίβλεψαν ἐπ' ἐμὲ τὸν ἁμαρτωλὸν καὶ ἀχρεῖον δοῦλον σου, τελ καθάρισόν μου τὴν ψυχὴν καὶ τὴν καρδίαν ἀπὸ συν ειδήσεως πονηρᾶς, καὶ ἱκάνωσόν με τῇ δυνάμει το ἁγίου σου Πνεύματος, ἐνδεδυμένον τὴν τῆς ἱερατεία; χάριν, παραστῆναι τῇ ἁγίᾳ σου ταύτῃ τραπέζι, και ἱερουργῆσαι τὸ ἅγιον καὶ ἄχραντόν σου σῶμα καὶ τὴ τίμιον αἷμα. Σοὶ γὰρ προσέρχομαι κλίνας τὸν ἐμπν τοῦ αὐχένα, καὶ δέομαί σου, μὴ ἀποστρέψης τ πρόσωπόν σου ἀπ' ἐμοῦ, μηδὲ ἀποδοκιμάσῃς μετα παίδων σου· ἀλλ᾽ ἀξίωσον προσενεχθῆναι σοι ὑπ' ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀναξίου δούλου σου τα δώρα ταῦτα· σὺ γὰρ εἶ ὁ προσφέρων καὶ ὁ προσφορέ μενος..... τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν, καὶ εἰρήνην τῷ κόσμῳ παρὰ τοῦ Κυρίου αίτη σώμεθα. Τὸν ἐπίλοιπον χρόνον τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐν εἰρήνῃ καὶ μετανοίᾳ ἐκτελέσαι. Χριστιανὰ τὰ τέλη τῆς ζωῆς ἡμῶν ἀνώδυνα, ἐν επαίσχυντα, εἰρηνικὰ, καὶ καλὴν ἀπολογίαν τὴν ἐπ τοῦ φοβερού βήματος τοῦ Χριστοῦ αίτησώμεθα. Τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τὴν κοινωνίαν τη
col. 1303–1304page 140 of 200
PG 106:1303ἁγίου Πνεύματος αιτησάμενοι, ἑαυτούς, καὶ ἀλλή λους, καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα. Εκφώνησις Καὶ καταξίωσον ἡμᾶς, Δέσποτα ἡμῶν, παῤῥησσίας ἀκατακρίτως τολμᾷν ἐπικαλεῖσθαί σε τὸν ἐπου ράνιον Θεὸν Πατέρα, καὶ λέγειν Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς..... Εκφώνησις. Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα, τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Εἰρήνη πᾶσιν. 'Ο διάκονος. Τὰς κεφαλὰς ὑμῶν τῷ Κυρίῳ κλίνατε. ῾Ο Ιερεύς κλινόμενος ἐπεύχεται Δέσποτα ἡμῶν, Κύριε, ὁ Πατήρ τῶν οἰκτιρμῶν, καὶ Θεὸς πάσης παρακλήσεως, τοὺς ὑποκεκλικότας σοι τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς εὐλόγησον, ἁγίασον, φρού ρησον, ὀχύρωσον, ἐνδυνάμωσον· ἀπὸ παντὸς ἔργου πονηροῦ ἀπόστησον, παντὶ δὲ ἔργῳ ἀγαθῷ σύναψον, καὶ καταξίωσον ακατακρίτως μετασχεῖν τῶν ἀχράν των τούτων καὶ ζωοποιῶν μυστηρίων, εἰς ἄγεσιν ἁμαρτιῶν, εἰς Πνεύματος ἁγίου κοινωνίαν. Εκφώνησις. Χάριτι καὶ οἰκτιρμοῖς καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ μου νογενούς σου Υιού, μεθ᾿ οὗ εὐλογητὸς εἶ, σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, καὶ νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ο Ιερεύς κλινόμενος έπεύχεται. Πρόσχες, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου, καὶ ἀπὸ θρόνου δόξης τῆς βασιλείας σου· καὶ ἐλθὲ εἰς τὸ ἁγιάσαι ἡμᾶς, ὁ ἄνω τῷ Πατρὶ συγκαθήμενος, καὶ ὧδε ἡμῖν ἀορίστως συν ὠν· καὶ καταξίωσον τῇ κραταιά σου χειρὶ μετα δοῦναι ἡμῖν τοῦ ἀχράντου σώματός σου καὶ τοῦ τι μίου αἵματος, καὶ δι' ἡμῶν παντὶ τῷ λαῷ. Ο διάκονος. Προσεύχωμεν. Ο ἱερεύς. Τὰ Ἅγια τοῖς ἁγίοις. τελειωθείσης, καὶ τῶν ἁγίων λει ψάνων ἀπὸ τῆς ἱερᾶς ἀρθέντων τραπέζης, ἐπεύ χεται ὁ ἱερούς. Εὐχαριστοῦμέν σοι, Κύριε, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐπὶ τῇ μεταλήψει τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων, ἀθανάτων καὶ ἐπουρανίων μυστηρίων, & ἔδωκας ἡμῖν ἐπὶ εὐεργεσίᾳ ἡμῶν, καὶ ἰάσει τῶν ἡμῶν πάντα γὰρ ἀπέδωκας ἡμῖν. Εκφώνησις. Καὶ δὸς ἡμῖν ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μια καρδίᾳ δοξά ζειν καὶ ἀνυμνεῖν τὸ πάντιμον καὶ μεγαλοπρεπές
col. 1305–1306page 141 of 200
PG 106:1305όνομά σου, τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Καὶ ἔσται τὰ ἐλέη τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτή ρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ πάντων ὑμῶν. Πάντων τῶν ἁγίων μνημονεύσαντες, ἔτι καὶ η ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθώμεν, Όπως ὁ φιλάνθρωπος Θεὸς ἡμῶν, ὁ προσδεξι μενος αὐτὰ εἰς τὸ ἅγιον καὶ ὑπερουράνιον καὶ κα ρὸν αὐτοῦ θυσιαστήριον, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας πνευ ματικῆς, ἀντικαταπέμψοι ἡμῖν τὴν θείαν χάριν καὶ τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, δεηθῶμεν. Ὑπὲρ τοῦ ῥυσθῆναι ἡμᾶς ἀπὸ πάσης θλίψεως, ὀργῆς, ἀνάγκης, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Ὁ ἱερεὺς ἐπεύχεται Ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ Θεὸς τοῦ σώζειν, σὺ ἡμᾶς δ δαξον εὐχαριστεῖν σοι ἀξίως τῶν εὐεργεσιών σου, ἐποίησας καὶ ποιεῖς μεθ᾿ ἡμῶν· σὺ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ προσδεξάμενος τὰ δῶρα ταῦτα· καθάρισον ἡμή; ἀπὸ παντὸς μολυσμού σαρκὸς καὶ πνεύματος, και δίδαξον ἐπιτελεῖν ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ σου, ἵνα ἐν καθαρῷ τῷ μαρτυρίῳ τῆς συνειδήσεως ἡμῶν ὑπὸ δεχόμενοι τὴν μερίδα τῶν ἁγιασμάτων σου, ἐκαθώ μεν τῷ ἁγίῳ σώματι καὶ αἵματι τοῦ Χριστοῦ πο καὶ ὑποδεξάμενοι αὐτὰ ἀξίως σχῶμεν τὸν Χριστόν κατοικοῦντα ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, καὶ γενώμενα ναὸς τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος. Ναί, ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ μηδένα ἡμῶν ἔνοχον ποιήσῃς τῶν φριχτών τι τούτων καὶ ἐπουρανίων μυστηρίων, μηδὲ ἀσθεν ψυχῇ καὶ σώματι ἐκ τοῦ ἀναξίως αὐτῶν μεταλαμβάνειν· ἀλλὰ δὸς ἡμῖν μέχρι τῆς ἐσχάτης ἡμῶν ἀναπνοῆς ἀξίως ὑποδέχεσθαι τὴν μερίδα τῶν ἅγια σμάτων σου, εἰς ἐφόδιον ζωῆς αἰωνίου, εἰς ἀπεῖν γίαν εὐπρόσδεκτον τὴν ἐπὶ τοῦ φοβερού βήματος τοῦ Χριστοῦ σου· ὅπως ἂν καὶ ἡμεῖς μετά πάντων τῶν ἁγίων, τῶν ἀπ' αἰῶνός σοι εὐαρεστημένων, γενώμεθα μέτοχοι τῶν αἰωνίων σου ἀγαθῶν, ὡ ἡτοίμασας τοῖς ἀγαπῶσί σε, Κύριε, Ο διάκονος. ᾿Αντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον, καὶ διαφύλαξη ἡμᾶς, ὁ Θεός, τῇ σῇ χάριτι. Τὴν ἡμέραν πᾶσαν τελείαν, ἁγίαν, εἰρηνικὴν καὶ ἀναμάρτητον παρὰ τῷ Κυρίῳ αίτησώμεθα, Αγγελον εἰρήνης, πιστόν, ὁδηγὸν, φύλακα των ψυχῶν καὶ τῶν σώματων, Συγγνώμην καὶ ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τῶν πλημμελημάτων τῶν ψυχῶν ἡμῶν καὶ τῶν σαν μάτων. Αὐτὸς, Δέσποτα τῶν ἁπάντων, δς γενέσθαι ἡμέ τὴν κοινωνίαν τοῦ ἁγίου σώματος καὶ αἷματος κα Χριστοῦ σου, εἰς πίστιν ἀκαταίσχυντον, εἰς ἀγάπη ἀνυπόκριτον, εἰς πλησμονὴν σοφίας, εἰς Κασινά χῆς καὶ σώματος, εἰς ἀποτροπήν παντὸς ἐναντία, εἰς περιποίησιν τῶν ἐντολῶν σου, εἰς ἀπολογία εὐπρόσδεκτον τὴν ἐπὶ φοβεροῦ βήματος του Χριστού σου.
col. 1307–1308page 142 of 200
PG 106:1307Ορθοὶ μεταλαχόντες τῶν θείων, ἁγίων, ἀχράν των, ἀθανάτων, ἐπουρανίων καὶ ζωοποιῶν τοῦ Χρι στοῦ μυστηρίων, εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ. Αντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον, ἀεὶ διαφύλαξον αὐ τοὺς, ὁ θεὸς, τῇ σῇ χάριτι. Τὴν ἡμέραν πᾶσαν τελείαν, ἁγίαν, εἰρηνικὴν καὶ ἀναμάρτητον αίτησάμενοι, ἑαυτοὺς, καὶ ἀλλήλους, καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν Χριστῷ παραθώμεθα. Επιφώνησις. Οτι εἶ ὁ ἁγιασμὸς ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀνα πέμπομεν, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύ ματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἐν εἰρήνῃ προέλθωμεν. Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν Εὐχὴ ὀπισθάμβωνος εκφωνουμένη. Ο εὐλογῶν τοὺς εὐλογοῦντάς σε, Κύριε, καὶ ἁγιάζων τοὺς ἐπὶ σολ πεποιθότας, σῶσον τὸν λαόν σου, καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου· τὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας του φύλαξον· ἁγίασον τοὺς ἀγαπῶντας τὴν εὐπρέπειαν του οίκου σου σὺ αὐτοὺς ἀντιδόξασον τῇ θεϊκή σου δυνάμει, καὶ μὴ ἐγκαταλίπῃς ἡμᾶς τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ σέ. Εἰρήνην τῷ κόσμῳ σου δώρησαι, ταῖς Ἐκε κλησίαις σου, τοῖς ἱερεῦσι, τοῖς βασιλεῦσιν ἡμῶν, τῷ στρατῷ καὶ παντὶ τῷ λαῷ σου. Εκφώνησις. Οτι πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλει ἄνωθέν ἐστι καταβεῖνον ἐκ σοῦ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων, καὶ σοὶ τὴν δόξαν καὶ εὐχαριστίαν καὶ προς κύνησιν ἀναπέμπομεν. ΣΥΝΑΞΑΡΙΟΝ Σὺν Θεῷ ἀρχόμενον ἀπὸ μηνός Σεπτεμβρίου μέχρι μηνός Αὐγούστου. ΜΗΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ. α΄. Ἀρχὴ τῆς ἐνδίκτου, καὶ τοῦ ὁσίου Πατρός ἡμῶν Συμεών. β'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Μάμαντος. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ. Τῆς Θεοτόκου. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ. Ἰωάννου καὶ Παύλου. γ. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ανθίμου. δ'. Τοῦ ἁγίου Βαβύλου. ε'. Τοῦ προφήτου Ζαχαρίου. Γ΄. Τοῦ ἁγίου Ευδοξίου. 5. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Σώζοντος.
col. 1309–1310page 143 of 200
PG 106:1309Εἰς τὸν ὄρθρον τῆς Θεοτόκου. Εἰς τὴν παννυχίδα τῆς Θεοτόκου. η'. Τὸ γενέσιον τῆς Θεοτόκου. θ. Ἰωακεὶμ καὶ "Αννης. ι. Εἰς τὴν προσκύνησιν τοῦ τιμίου ξύλου. τα'. Εἰς τὴν προσκύνησιν. ιβ. Εἰς τὴν προσκύνησιν, καὶ τοῦ ἁγίου Αύτη νόμου. ιγ'. Εἰς τὴν προσκύνησιν. – Σάββατον πρὸ τῆς Ὑψώσεως. Κυριακὴ πρὸ τῆς Ὑψώσεως. εδ'. Εἰς τὴν παννυχίδα της Υψώσεως. Σάββατον μετὰ τὴν Ὕψωσιν. Κυριακὴ μετὰ τὴν Ὕψωσιν. α΄. Η ς' σύνοδος, καὶ τῶν ἁγίων μαρτύρων Αχαι κίου καὶ Νικήτα. ις'. Τῆς ἁγίας Εὐφημίας. ιζ. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Ευλαμπίου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιη'. Τῆς ἁγίας Θεοδώρης. ιθ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Τροφίμου, καὶ τῶν είν αὐτῷ. κ. Τοῦ ἁγίου Ευσταθίου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κα'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Κοδράτου. κβ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Φωκά. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ. Τοῦ προφήτου Ίων.1. κγ'. Η σύλληψις τοῦ Προδρόμου. κα'. Τῆς ἁγίας Θέκλας. κε'. Τῆς ὁσίας Εὐφροσύνης, καὶ τῆς λιτής του Ο Κάμπου. κς΄. Η μετάστασις τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ θεο λόγου. κζ'. Τοῦ ἁγίου Καλλιστράτου. κη'. Τοῦ ὁσίου Χαρίτωνος. κθ'. Τοῦ ὁσίου Κυριακού. 2'. Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου της μεγάλης Αρμενία, ΜΗΝ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ. α΄. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανανίου. Τῇ αὐτῇ. Τοῦ ἁγίου Δομνίνου καὶ Ῥωμανού. β'. Τοῦ ἁγίου Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης. γ'. Τοῦ ἁγίου Διονυσίου. δ. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ιεροθέου. ε'. Τῆς ἁγίας Χαριτίνης. ς'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θωμά. 5. Τῶν ἁγίων Σεργίου καὶ Βάκχου. η'. Τῆς ὁσίας Πελαγίας. θ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ἰακώβου τοῦ ᾿Αλφαίου. ι. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Ευλαμπίου καὶ Κύλαμ πίας. ια'. Ἡ ὀρθοδοξία τῆς ζ' συνόδου. ιβ'. Τῶν ἁγίων Πρόβου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιγ. Τῶν ἁγίων Κάρπου, καὶ Πατύλου. ιδ'. Τῶν ἁγίων Ναζαρίου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιε'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Λουκιανού. ις'. Τοῦ ἁγίου Λογγίνου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιζ'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Ισιδώρου, καὶ τῶν εν αὐτῷ. ιη'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Λουκά.

SynaxarionSynaxarium

col. 1311–1312page 144 of 200
PG 106:1311ιθ'. Τοῦ ἁγίου Μνάσωνος, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Αρτεμίου. κα'. Τοῦ ὁσίου Ιλαρίωνος. 13. Τοῦ ἁγίου Αβερκίου. κγ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοῦ Θεοῦ [ 'Αδελφοθέου]. κδ'. Τοῦ ἁγίου 'Αρέθα, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κε'. Τῶν ἁγίων Νοταρίων. κς'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Δημητρίου. κα. Τοῦ ἁγίου Αρτεμιδώρου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κη'. Τοῦ ἁγίου Στεφάνου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κθ'. Τοῦ ὁσίου 'Αβραμίου. λ'. Τοῦ ἁγίου Κυριακοῦ πατριάρχου. λα'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Στάχυος, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ΜΗΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ. α'. Τῶν ἁγίων Αναργύρων. β'. Τοῦ ἁγίου ᾿Ακινδύνου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. γ΄. Τοῦ ἁγίου Ακεψιμα, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. δ. Τῆς ἁγίας Θεοδότης. ε'. Τῶν ἁγίων Γαλακτίωνος καὶ Επιστήμης. 5. Τοῦ ἁγίου Παύλου τοῦ ὁμολογητοῦ. ζ'. Τῶν ἁγίων λγ' μαρτύρων. η'. Τοῦ ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. θ'. Τοῦ ἁγίου Τιμοθέου, καὶ Μαύρας. ι'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ορέστου. ια΄. Τοῦ ἁγίου Μηνᾶ, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιβ'. Τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Ἐλεήμονος. ιγ. Τοῦ Χρυσοστόμου. ιδ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Φιλίππου. ιε'. Τῶν ἁγίων ὁμολογητών. ις'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ματθαίου. ιζ'. Λείπ. ιηʹ. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Πλάτωνος καὶ Ῥω μανοῦ. ιθ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Νεοφύτου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κ'. Τοῦ ἁγίου Μαξίμου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κα'. Τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων. κβ'. Τῆς ἁγίας Κικιλίας. κγ'. Τοῦ ἁγίου Αμφιλοχίου. κδ'. Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ ᾿Ακράγαντος. κε'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Κλήμεντος καὶ Πέτρου. κς'. Τοῦ ὁσίου Αλυπίου. κζ'. Τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ Πέρσου. κη'. Τοῦ ἁγίου Ειρηνάρχου. χθ'. Τοῦ ὁσίου Θεοδούλου. λ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανδρέου. ΜΗΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ. α΄. Τοῦ ἁγίου προφήτου Ναούμ. β'. Τοῦ προφήτου Αμβακούμ, γ΄. Τοῦ προφήτου Σοφονίων. δ'. Τῆς ἁγίας Βαρβάρας. ε'. Τοῦ ὁσίου Σάβα. 5. Τοῦ ἁγίου Νικολάου. ζ. Τοῦ ὁσίου Αμβροσίου. η'. Τοῦ ὁσίου Σωφρονίου επισκόπου Κύπρου. θ'. Η σύλληψις τῆς ἁγίας Αννης
col. 1313–1314page 145 of 200
PG 106:1313ι. Τοῦ ὁσίου Αμφιλοχίου. ια΄. Τοῦ ὁσίου Δανιήλ του Στυλ του. ιβ'. Τοῦ ὁσίου Σπυρίδωνος. ιγ. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Ευστρατίου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιδ'. Τῶν ἁγίων Φιλήμονος, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, ιε'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ελευθερίας. ις. Τοῦ προφήτου Αγγαίου. εξ'. Τῶν ἁγίων γ' παίδων, καὶ Δανιήλ, τη'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Σεβαστιανού. ιθ'. Τοῦ ἁγίου Πρόμου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ κ'. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ιγνατίου. κα'. Τῆς ἁγίας Ιουλιανής. κβ'. Τῆς ἁγίας Αναστασίας. κγ'. Τῶν ἁγίων ι' τῶν ἐν Κρήτῃ. Σάββατον τῶν ἁγίων Πατέρων Κυριακὴ τῶν ἁγίων Πατέρων. κδ. Εἰς τὴν παραμονὴν τῆς Χριστοῦ γεννήσεως. κε'. Εἰς τὸν ὄρθρον. – Εἰς τὴν λειτουργίαν. κς'. Τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. κζ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Στεφάνου. κή'. Τῶν ἁγίων δισμυρίων, καὶ Στεφάνου του νέου. Σάββατον μετὰ τὴν Χριστοῦ γέννηση, Κυριακὴ μετὰ τὴν Χριστοῦ γέννησιν. κθ'. Τῶν ἁγίων νηπίων. 2. Τοῦ ὁσίου Μαρκέλλου. λα΄. Τοῦ ἁγίου Ειρηναίου. ΜΗΝ ΙΑΝΝΟΥΑΡΙΟΣ. α'. Εἰς τὴν περιτομὴν, καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου, β'. Τοῦ ἁγίου Σιλβέστρου. γ. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Γορδίου. δ. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ζωσίμου. Σάββατον πρὸ τῶν Φώτων. – Κυριακὴ πρὸ τῶν Φώτων. ε'. Εἰς τὴν παραμονὴν τῶν Φώτων. ς'. Εἰς τὸν ὄρθρον. Εἰς τὴν λειτουργίαν. ζ. Τοῦ Προδρόμου. Σάββατον μετὰ τὰ Φῶτα. Κυριακὴ μετὰ τὰ Φῶτα. η'. Τοῦ ἁγίου Ἱππολύτου Ῥώμης. θ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Πολυεύκτον. ι'. Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Νύσσης. ια΄. Τοῦ ὁσίου Θεοδοσίου. ιβ'. Τοῦ ὁσίου Στεφάνου. ιγ'. Τοῦ ἁγίου Ἐρμύλου, καὶ Στρατονίκως. ιδ. Τῶν ἁγίων Ἀββάδων τῶν ἐν τῇ Ραϊθῷ. ιε΄. Τοῦ ὁσίου Ἰωάννου τοῦ πτωχού. ις'. Τῆς τιμίας αλύσεως τοῦ ἁγίου Πέτρου. ιζ. Τοῦ ἁγίου Αντωνίου. ιη'. Τοῦ ἁγίου Αθανασίου καὶ Κυρίλλου. ιθ. Τοῦ ὁσίου Μακαρίου, κ'. Τοῦ ὁσίου Εὐθυμίου. κα'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Νεοφύτου. κβ'. Τοῦ ἁγίου Τιμοθέου. κγ'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Κλήμεντος καὶ Ἀγαθ αγγέλου.
col. 1315–1316page 146 of 200
PG 106:1315κδ'. Τῆς ὁσίας Ξένης. κε'. Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. κς'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Αστερίου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. κα. Ἡ ἐπάνοδος τοῦ Χρυσοστόμου. κη'. Τοῦ ὁσίου Εφραίμ. κθ'. Τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου. λ'. Τοῦ ὁσίου Ξενοφώντος. λα'. Τοῦ ἁγίου Κύρου καὶ Ἰωάννου. ΜΗΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ͵ α΄. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Τρύφωνος β΄. Εἰς τὴν ὑπαπαντὴν τοῦ ὄρθρου. Εἰς τὴν λειτουργίαν. γ΄. Τοῦ δικαίου Συμεών. δ'. Τοῦ ὁσίου Ἰσιδώρου του Πηλουσιώτου. ε'. Τῆς ἁγίας Αγάθης. ς'. Λείπ. ζ'. Τοῦ ἁγίου Παρθενίου. η'. Λείπ. θ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Νικηφόρου. ι'. Τοῦ ἁγίου Χαραλάμπους. ια΄. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Βλασίου. ιβ'. Τοῦ ἁγίου Μελετίου. ιγ'. Τοῦ ὁσίου Μαρτινιανοῦ. ιδ. Τοῦ ὁσίου Αυξεντίου. ιε'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θνησίμου. ις. Τοῦ ἁγίου Παμφίλου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιζ. Τῆς ὁσίας Μαριάμνης. τη'. Τοῦ ὁσίου Λέοντος πάπα Ρώμης. ιθ'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Μαξίμου, καὶ τῶν σὺν 19. αὐτῷ. κ'. Τοῦ ὁσίου Παφνουτίου. κα'. Τοῦ ὁσίου Τιμοθέου. κβ'. Τοῦ ἁγίου Θωμά πατριάρχου. κγ'. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Πολυκάρπου. κδ. Η εὕρεσις τῆς κεφαλῆς τοῦ Προδρόμου. κε'. Τοῦ ἁγίου Ταρασίου πατριάρχου. κς'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Παπίου, καὶ τῶν συν αὐτῷ. κι'. Τοῦ ἁγίου Πορφυρίου. κη'. Τοῦ ὁσίου καὶ ὁμολογητοῦ Βασιλείου. ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ. α'. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Ευδοκίας. β'. Λείπο γ΄. Τοῦ ἁγίου Βασιλίσκου. δ'. Τοῦ ὁσίου Ησυχίου. ε'. Τοῦ ἁγίου Κόνωνος. 5. Τῶν ἁγίων μβ' μαρτύρων. ζ'. Τῶν ἁγίων ζ' τῶν ἐν Χερσῶνι ἐπισκόπων. η'. Τοῦ ὁσίου Θεοφυλάκτου. θ'. Τῶν ἁγίων μ'. ι. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Κοδράτου. ια΄. Τοῦ ἁγίου Σωφρονίου πατριάρχου. ιβ'. Τοῦ ἁγίου Θεοφάνους. ιγ. Τοῦ ἁγίου Σαβίνου. ιδ'. Λείπ.
col. 1317–1318page 147 of 200
PG 106:1317ιε'. Τοῦ σεισμοῦ. ις'. Λείπ. ιζ. Τοῦ ἀνθρώπου τοῦ Θεοῦ ᾿Αλεξίου, ιη'. Τοῦ ἁγίου Κυρίλλου Ἱεροσολυμιτάνου. ιθ'. Τῶν ἁγίων Χρυσάνθου καὶ Δαρείας. κ'. Λείπ. κα'. Λείπ. κβ'. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Βασιλείου. κγ'. Λείπ. κδ'. Λείπ. κε'. Ο εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου. εἰς τὴν λειτουργίαν. κς'. Λείπ. κα'. Τῆς ἁγίας Ματρώνας. κη'. Λείπο κθ'. Λείπ. λ'. Τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τῆς Κλίμακος. λα. Λείπο ΜΗΝ ΑΠΡΙΛΛΙΟΣ. α'. Τῆς ὁσίας Μαρίας. β'. Τῶν ἁγίων ᾿Αμφιανοῦ, καὶ ᾿Εδεσίου. γ. Λείπ. δ. Τοῦ ἁγίου Θεοδούλου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ε. Λείπο 5'. Τοῦ ἁγίου Ευτυχίου πατριάρχου. ζ. Τοῦ ἁγίου Ρουφίνου. η'. Τῶν ἁγίων ἀποστόλων Ρούφου καὶ τῶν τῶν αὐτῷ. θ'. Λείπ. ε. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Τερεντίου. ια΄. Τοῦ ἁγίου ᾿Αντίπα. ιβ. Λείπ. ιγ. Λείπ. ιδ. Λείπ. κ'. Λείπ. ις'. Τῆς ἁγίας Αγάπης, καὶ τῶν σὺν αὐτῇ. ιζ. Λείπ. ιηʹ. Τοῦ ἁγίου Ἰακώβου. ιθ'. Λείπ. κ'. Αείπ. και. Λείπ. κβ'. Τοῦ ὁσίου Θεοδώρου Σικεώτου. κγ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Γεωργίου. κδ. Λείπ. κι'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Μάρκου. κς'. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Βασιλείου. κζ'. Λείπ. κη. Λείπ. κθ'. Τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ συγγενοῦς τοῦ Κυρίου 2. Τοῦ ἁγίου Ἰακώβου τοῦ ἀδελφοῦ Θεοῦ. ΜΗΝ ΜΑΙΟΣ. α. Τοῦ ἁγίου προφήτου Ιερεμίου. β. Τοῦ ἁγίου Αθανασίου. γ. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Τιμοθέας, δ. Λείπ. δ. Λείπ. 5. Τοῦ δικαίου Ιώδ 5. Λείπ.
col. 1319–1320page 148 of 200
PG 106:1319η΄. Τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ μάρτυρος Ακακίου. θ'. Τοῦ προφήτου Ἠσαΐου. φόρου. Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Χριστο ι. Τοῦ ἀποστόλου Σίμωνος. ια΄. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Μωκίου. ιβ'. Τοῦ ὁσίου Επιφανίου καὶ Γερμανού. ιγ. Λείπ. ιδ΄. Τοῦ ἁγίου Ἰσιδώρου, καὶ Παχωμίου. ιε'. Λείπ. ις. Τοῦ ἁγίου προφήτου Ζαχαρίου. ιζ'. Λείπ. ιθ'. Τοῦ ἁγίου Πατρικίου. κ. Τοῦ ἁγίου θαλελαίου. κα'. Τῶν ἁγίων Κωνσταντίνου, καὶ Ελένης. κβ'. Τοῦ ἁγίου Βασιλίσκου. κγ'. Λείπο κδ'. Τοῦ ὁσίου Συμεὼν τοῦ θαυμαστοῦ ὄρους. κε'. Λείπ. κς'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ιούδα. κζ'. Λείπ. κη'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ελαδίου. κθ'. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Θεοδοσίας. 2. Λείπ. λα'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανδρονίκου. ΜΗΝ ΙΟΥΝΙΟΣ. α'. Τοῦ ἁγίου Ἰουστίνου. β'. Τοῦ ἁγίου Νικηφόρου πατριάρχου. γ. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Λουκιανού. δ. Τοῦ ἁγίου Μητροφάνους. ε'. Λείπ. 5'. Τοῦ ἁγίου Δωροθέου. ζ. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Θεοδότου. η'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Θεοδώρου Εὐχαΐτου. θ'. Λείπ. ι. Λείπ. ια΄. Τῶν ἀποστόλων Βαρθολομαίου, και Βαρνάβα. ιβ'. Τοῦ ὁσίου Ονουφρίου. ιγ'. Τῆς ἁγίας Ακυλίνης. ιδ. Τοῦ ἁγίου προφήτου Ελισσαίου. ιε'. Λείπ. ις'. Τοῦ ἁγίου Τύχωνος. ιζ'. Τοῦ ἁγίου Μανουὴλ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιη'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Λεοντίου. ιθ'. Τοῦ ἁγίου Ζωσίμου. κ'. Λείπ. κα'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἰουλιανοῦ. κβ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ευσεβίου. κγ'. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Αγριππίνας. κι'. Τὸ γενέσιον τοῦ Προδρόμου. κε'. Τῆς ἁγίας Φεβρωνίας. κς'. Τοῦ ὁσίου Σαμψών. κζ'. Λείπ. κη'. Τοῦ ἁγίου Κύρου καὶ Ἰωάννου. κθ'. Τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου και Παύλου. λ'. Τῶν ιβ' ἀποστόλων.
col. 1321–1322page 149 of 200
PG 106:1321ΜΗΝ ΙΟΥΛΙΟΣ. α'. Τῶν ἁγίων ἀναργύρων. β'. Τῆς τιμίας ἐσθῆτος. γ. Λείπ. δ'. Τοῦ ὁσίου Ανδρέου Κρήτης. ε'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Φουρτουνάτου. ς'. λείπο 5. Λείπ. η'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Προκοπίου. θ'. Τοῦ ἁγίου Παγκρατίου. ι'. Τῶν ἁγίων με μαρτύρων. ια. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Ευφημίας. ιβ'. Λείπ. ιγ. Λείπ. ιδ'. Τῶν ἁγίων ἀποστόλων ᾿Ακύλα καὶ Σύ... (αρα ιε'. Τοῦ ἁγίου Κηρύκου καὶ Ἰουλίττης. ις'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Αθηνογένους. ιζ. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Μαρίνας. ιη'. Τοῦ ἁγίου Αιμιλιανοῦ. ιθ'. Τοῦ ὁσίου Δίου καὶ Μαρίνας. κ'. Τοῦ ἁγίου Ηλίου. κα'. Τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ Σαλού. κβ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Φωκά. κγ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Τροφίμου. κα. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Χριστίνης. κε'. Ἡ κοίμησις τῆς ἁγίας Αννης. κς'. Λείπ. κι'. Τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος. κη'. Τῶν ἀποστόλων Προχόρου και Νικάνωρος. κθ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Καλλινίκου. λ'. Τῶν ἁγίων Σίλα καὶ Σιλουανού. λα'. Λείπ. ΜΗΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ. α΄. Τῶν Μακκαβαίων. β'. Τοῦ ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου, Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῶν ἁγίων ἑπτὰ παίδων τῶν ἐν Ἐφέσῳ. γ'. Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Δαλμάτου. δ. Τῆς ἁγίας μάρτυρος Εὐδοκίας. ε'. Τοῦ ἁγίου Εὐσιγνίου. 5΄. Η μεταμόρφωσις εἰς τὸν ὄρθρον. Εἰς τὴν ἱε τουργίαν. ζ. Λείπο η'. Τοῦ ἁγίου Αιμιλιανού. θ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ματθία. ι'. Τοῦ ἁγίου Λαυρεντίου. ια. Λείπ. ιβ'. Τῶν ἁγίων Φωτίου καὶ Ἀνική του. ιγ΄. Τοῦ ὁσίου Μαξίμου. δ. Λείπ. ιε'. Τῆς παναγίας, εἰς ἔρθρον. Εἰς τὴν λειτουργίας. ις'. Τοῦ ἁγίου Διομήδους. ιζ'. Τοῦ ἁγίου Μύρωνος. ιη'. Τοῦ ἁγίου Φλόρου καὶ Λαύρου. ιθ'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ανδρέου.
col. 1323–1324page 150 of 200
PG 106:1323κ'. Τοῦ ἁγίου Θαδδαίου. κα'. Τοῦ ἁγίου Λουκίου. κα. Τοῦ ἁγίου Αγαθονίκου. κγ'. Λείπ. κδ'. Λείπ. κε'. ᾿Αποστόλου Τίτου. κς'. Μάρτυρος Ανδρονίκου. κζ'. Τοῦ ὁσίου Ποιμένος κη'. Τοῦ ἁγίου Μωϋσή. κθ'. 'Η ἀποτομὴ τοῦ Προδρόμου. λ'. Λείπ. λα'. Τῆς τιμίας ζώνης τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Αρχὴ τοῦ Μηνολογίου, ήτοι τῶν ἑορτασίμων ἡμερῶν. ΜΗΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ. α΄. Ἀρχὴ τῆς ἐνδίκτου, καὶ μνήμη τοῦ ὁσίου πα τρὸς ἡμῶν Συμεὼν τοῦ Στυλίτου, β'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Μάμαντος, καὶ τοῦ ὁσίου Ιωάννου τοῦ Νηστευτοῦ. γ'. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ανθίμου. δ'. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Βαβύλα. ε'. Τοῦ ἁγίου προφήτου Ζαχαρίου τοῦ πατρὸς τοῦ Προδρόμου. 5'. Τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαὴλ ἐν ταῖς Χώναις τῆς Φρυγίας. η'. Τὸ γενέσιον τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. θ'. Τῶν ἁγίων καὶ δικαίων Ἰωακεὶμ καὶ ᾿Αννης Σάββατον πρὸ τῆς ὑψώσεως. Κυριακὴ πρὸ τῆς ὑψώσεως. ιγ'. Τὰ ἐγκαίνια τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀναστάσεως. ιδ. Ἡ ὕψωσις τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ, Σάββατον μετὰ τὴν ὕψωσιν. Κυριακὴ μετὰ τὴν ὕψωσιν. ιε'. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Νικήτα. ις'. Τῆς ἁγίας μαγαλομάρτυρος Ευφημίας. κ'. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Ευσταθίου. κγ'. Η σύλληψις τοῦ τιμίου Προδρόμου. κδ'. Τῆς ἁγίας πρωτομάρτυρος Θέκλης. κς'. Ἡ μετάστασις τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεο λόγου. κη'. Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν καὶ ὁμολογητοῦ Χαρίτωνος. 2. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Γρηγορίου τῆς μεγά της Αρμενίας. ΜΗΝ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ. α'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανανίου, καὶ τοῦ ὁσίου Ρωμανοῦ. β'. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Κυπριανοῦ καὶ Ἰου στίνης.
col. 1325–1326page 151 of 200
PG 106:1325γ. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Διονύσιος του Αρι παγίτου. 5'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Θωμά. ζ. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Σεργίου καὶ Βάκχου. ις'. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Λογγίνου τοῦ ἑκατοντάρχου. ιη'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστού Λουκά κ'. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Αρτεμίου. κα'. Τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἰλαρίωνος τοῦ με γάλου. κβ'. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν ᾿Αβερκίου. κγ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ἰακώβου τοῦ ἀδειξε Θέου [ 'Αδελφοθέου). κδ'. Τοῦ ἁγίου μαρτυρος Αρέθα, καὶ τῶν τῶν αὐτῷ. κε'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων νοταρίων Μαρκε καὶ Μαρτυρίου. κς'. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, καὶ ἀνάμνησις τοῦ μεγάλου σεισμοῦ. ΜΗΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ. α'. Τῶν ἁγίων ἀναργύρων Κοσμᾶ καὶ Δαμιανά β'. Τῶν ἁγίων μαρτύρων Ακινδύνου καὶ τῶν εἶν αὐτῷ. δ'. Τοῦ ἁγίου Παύλου τοῦ ὁμολογητού. η΄. Η σύναξις τῶν ἀσωμάτων. ιβ'. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Και μόνος. ιγ. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρ σοστόμου. Ο ι'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Φιλίππου. ις'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Να θαίου. ιζ. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου το Θαυματουργοῦ. κα'. Η είσοδος τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. κε'. Τῶν ἁγίων ἱερομαρτύρων Κλήμεντος Ρώμης, καὶ Πέτρου Αλεξανδρείας. κζ'. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Ιακώβου τοῦ Πέρ σου. κη'. Τοῦ ἁγίου ὁσιομάρτυρος Στεφάνου τοῦ Νέα λ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ πρωτοκλήτου Αν δρέου. ΜΗΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ. δ. Τῆς ἁγίας μεγαλομάρτυρος Βαρβάρα. ε'. Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Σάβα. ς'. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Νικολάου. θ. Ἡ σύλληψις τῆς ἁγίας Αννης. ιβ'. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Σπυριώνης. ιγ. Τῶν ἁγίων μεγάλων μαρτύρων Εύστρο καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. ιζ. Τῶν ἁγίων τριῶν παίδων καὶ Δαντὶ το προφήτου. κ'. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Ἰγνατίου τοῦ θεος σε Κυριακὴ τῶν ἁγίων προπάτρων. Σάββατον πρὸ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως. Κυριακὴ πρὸ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως. κδ. Τῇ παραμονῇ τῆς Χριστοῦ γεννήσεις. κα'. Ἡ Χριστοῦ γέννησις.

Second SynaxarionSynaxarium alterum

col. 1327–1328page 152 of 200
PG 106:1327κς'. Ἡ σύναξις τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. κζ'. Τοῦ ἁγίου πρωτομάρτυρος Στεφάνου. Σάβ βατον μετὰ τὴν Χριστοῦ γέννησιν. Κυριακὴ μετὰ τὴν Χριστοῦ γέννησιν. κθ'. Τῶν ἁγίων νηπίων. λα'. Τῆς ὁσίας Μελάνης τῆς Ρωμαίας. ΜΗΝ ΙΑΝΝΟΥΑΡΙΟΣ. α'. Η κατά σάρκα περιτομὴ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου τοῦ μεγάλου. β'. Τοῦ ἁγίου Σιλβέστρου πάπα Ρώμης. γ'. Η σύναξις τῶν ἁγίων ὁ ἀποστόλων. Σάββατον πρὸ τῶν Φώτων. Κυριακὴ πρὸ τῶν Φώτων. ε'. Τῇ παραμονῇ τῶν Φώτων. ς'. Τὰ ἅγια Θεοφάνια. θ. Τοῦ ἁγίου μάρτυρος Πολυεύκτου. τ. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Νύσσης. ια΄. Τοῦ ἁγίου Θεοδοσίου τοῦ κοινοβιάρχου. ιδ'. Τοῦ ὁσίου Ἰωάννου τοῦ καλυβίτου. ις'. Η προσκύνησις τῆς τιμίας ἀλύσεως τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου. ιζ. Τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν ᾿Αντων νίου τοῦ μεγάλου. ιη'. Τῶν ἐν ἁγίοις πατέρων ἡμῶν ᾿Αθανασίου καὶ Κυρίλλου. κ'. Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Εὐθυμίου τοῦ μεγά λου. κα'. Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Μαξίμου τοῦ ὁμολογητοῦ. κγ'. Τοῦ ἁγίου Ιερομάρτυρος Κλήμεντος καὶ ᾿Αγαθαγγέλου. κε'. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου. κζ'. Ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου Ἰωάν νου τοῦ Χρυσοστόμου. λα'. Τῶν ἁγίων Αναργύρων Κύρου καὶ Ἰωάννου. ΜΗΝ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ. α'. Τοῦ ἁγίου μεγάλου μάρτυρος Τρύφωνος. β. Η υπαπαντὴ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ. γ'. Τοῦ ἁγίου καὶ δικαίου Συμεὼν τοῦ θεοδόχου. η'. Τοῦ ἁγίου μεγάλου μάρτυρος Θεοδώρου του στρατηλάτου. ιζ. Τοῦ ἁγίου μεγάλου μάρτυρος Θεοδώρου τοῦ Τήρωνος. κδ'. Ἡ εὕρεσις τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ προδρόμου. ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ. θ'. Τῶν ἁγίων μεγάλων μαρτύρων μ' τῶν ἐν Σεβαστείᾳ. κε'. Ο εὐαγγελισμός τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. ΜΗΝ ΑΠΡΙΛΛΙΟΣ. α'. Τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. κβ'. Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Θεοδώρου τοῦ Συκεώτου.
col. 1329–1330page 153 of 200
PG 106:1329κγ'. Τοῦ ἁγίου μεγάλου μάρτυρος Γεωργίου. λ'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ἰακώβου. ΜΗΝ ΜΑΙΟΣ. β. Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν ᾿Αθανασίου το μεγάλου. η'. Τοῦ ἁγίου ἀποστόλου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάν νου τοῦ Θεολόγου. κα'. Τῶν ἁγίων βασιλέων καὶ ἰσαποστόλων Κατ σταντίνου καὶ Ἑλένης. κδ'. Τοῦ ὁσίου Συμεὼν τοῦ ἐν τῷ θαυμαστῷ ὄρει. κε'. Ἡ εὔρεσις τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ προδρόμου. ΜΗΝ ΙΟΥΝΙΟΣ. η. Τοῦ ἁγίου μεγάλου μάρτυρος Θεοδώρου πο στρατηλάτου. ιθ'. Τῶν ἁγίων ἀποστόλων Βαρθολομαίον, καὶ Βι νάδα. α'. Τὸ γενέθλιον τοῦ Προδρόμου. κι'. Τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Σαμψών του ξεν χου. κη'. Ἡ ἀνακομιδή των λειψάνων τῶν ἁγίων Κ ρου καὶ Ἰωάννου. κθ'. Τῶν ἁγίων καὶ κορυφαίων ἀποστόλων Πέτρα. καὶ Παύλου. λ'. Η σύναξις τῶν ἁγίων ιβ' ἀποστόλων. ΙΟΥΛΙΟΣ. α'. Τῶν ἁγίων ἀναργύρων Κοσμᾶ καὶ Δαμιανού, β'. Η κατάθεσις τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς ὑπ αγίας Θεοτόκου. η. Τοῦ ἁγίου μεγάλου μάρτυρος Προκοπίου. κα'. Τῆς ἁγίας μεγάλης μάρτυρος Εὐφημία:. ιε'. Τῶν ἁγίων μεγάλων μαρτύρων Κηρύκου και Ιουλίττης. ις'. Τῶν ἁγίων πατέρων τῶν ἐν ταῖς δ' συνέδε ιζ. Τῆς ἁγίας μεγαλομάρτυρος Μαρίνης κ'. Τοῦ ἁγίου καὶ ἐνδόξου προφήτου Ηλίου. κβ'. Τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνής. κα'. Τῆς ἁγίας Αννης τῆς μητρὸς τῆς Θεοτύχει κς'. Τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος λ'. Τοῦ ἁγίου καὶ δικαίου Εὐδοκίμου. ΜΗΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ. α'. Τῶν ἁγίων Μακκαβαίων. β'. Ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου προστ μάρτυρος Στεφάνου. 5. Η μεταμόρφωσις τοῦ Κυρίου ἡμῶν ὑπὸ Χριστοῦ. ιε΄. Η κοίμησις τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. ις'. Ἡ ἀνακομιδὴ τοῦ ἁγίου Μανδηλίου. κδ. Τῶν ἁγίων ἀποστόλων Βαρθολομαίου Τίτου. κθ'. Η ἀποτομὴ τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Προ δρόμου. λα. Η κατάθεσις τῆς τιμίας ζώνης τῆς ὑπ αγίας Θεοτόκου.
col. 1331–1332page 154 of 200
PG 106:1331Εὐαγγέλια εἰς μνήμης διαφόρους ἁγίων. Εἰς τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον. Εἰς ἐγκαίνια ναοῦ. Εἰς ἀσωμάτους. Εἰς τὸν Πρόδρομον. Εἰς προφήτας. Εἰς ἀποστόλους. Εἰς μάρτυρας. Εἰς ἕνα μάρτυρα. Εἰς γυ ναῖκας μάρτυρας. Εις Ιεράρχας. Εἰς ἱερομάρτυρας. Εἰς ὁσίους. Εἰς ὁσιομάρτυρας. Εἰς ὀτίας γυναῖκας. Εἰς σχῆμα. Εἰς ἀσθενεῖς. Εἰς κοιμηθέντας. Εἰς σεισμόν. Εἰς ἐμπρησμόν. Εἰς ἀνομβρίαν. Εἰς ἐπι δρομὴν ἐθνῶν. Εἰς ἐπινίκια βασιλέων. Ἐπὶ ἐξομολογουμένων. Εἰς πᾶσαν αἴτησιν. Οπως χρὴ δέχεσθαι τοὺς ἀπὸ Ἀθιγγάνων τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει προσερχομένους, καὶ βαπτίζεσθαι μέλλοντας. Ο δεῖνα ἀπὸ Μελχισεδεκιτῶν, τῶν καὶ Θεοδοτιανῶν, καὶ ᾿Αθιγγάνων προσιών τῇ πίστει τῶν Χρι στιανῶν, οὐ διά τινα βίαν, ἢ ἀνάγκην, ἢ φόβον, ἢ ἐπήρειαν, ἢ πενίαν, ἢ διὰ χρέως, ή Έγκλημα κατ' ἐμοῦ κινούμενον, ἢ διὰ ἕτερόν τινα τρόπον ἀπηγορευμένον, ἀλλ' ὡς ἐξ ὅλης ψυχῆς, καὶ καρδίας τὸν Χριστὸν ἀγαπώσης, καὶ τὴν αὐτοῦ πίστιν, ἀναθεματίζω πᾶσαν τὴν τῶν Μελχισεδεκιτών, ήτοι Θεοδοτιανῶν καὶ ᾿Αθιγγάνων αἵρεσιν, καὶ τοὺς αἱρεσιάρχας ἅπαντας, Θεόδοτον, φημὶ, τὸν Σκυτέα, καὶ τοὺς αὐτοῦ μαθητὰς Ἀσκληπιάδην, καὶ Ἑρμόφιλον, καὶ Απολλωνίδην, καὶ Θεόδοτον τὸν Τραπεζίτην, ὅστις μάλιστα γέγονεν ἀρχηγὸς τῆς αἱρέσεως ταύτης. Αναθεματίζω καὶ τοὺς καθεξής διδασκάλους τῶν ᾿Αθιγγάνων, ὅσοι κατὰ γενεὰν ἑκάστην ἄχρι τοῦ νῦν γεγόνασι, καὶ ὅσοι σήμερόν εἰσι, καὶ γίνεσθαι μέλλουσιν. ᾿Αναθεματίζω πάντας τοὺς φρονοῦντας, καὶ δοξάζοντας, καὶ διδάσκοντας, καὶ λέγοντας, ὅτι ὁ Μελχισεδέκ οὐκ ἦν ἄνθρωπος, ἀλλὰ δύναμις Θεοῦ μεγάλη διατρίβουσα ἐν ἀκατονομάστοις τόποις, καὶ ὅτι μείζων τοῦ Χριστοῦ ἐστιν ἐκεῖνος, καὶ διὰ τοῦτο λέγεται ὁ Χριστός, ὡς δεύτερος, καὶ ὑποδεέστερος, κατὰ τὴν ἐκείνου τάξιν ἱερατεύειν. ἀναθεματίζω τοὺς λέγοντας, ὅτι Μελχισεδέκ, ήτοι ή μετ γάλη δύναμις, ὁ Θεὸς, καὶ πατὴρ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐστι, καὶ διὰ τοῦτο καλεῖται ἀπάτωρ, ἀμήτωρ, ἀγενεαλόγητος. Αναθεματίζω τους φυλάττοντας μὲν, ὡς Ἰουδαίους τὸ Σάββατον, ὡς ἐθνικούς δὲ καὶ τὴν περιτομήν διαπτύοντας, καὶ τὸ βάπτι τια. Αναθεματίζω τοὺς χρωμένους μαντείαις, καὶ φαρμακείαις, καὶ γοητείαις, καὶ δι' αὐτῶν καὶ βλάπτειν, καὶ ὠφελεῖν ἀνθρώπους επαγγελλομένους. Αναθεματίζω τοὺς ἐπικαλουμένους δαιμόνιά τινα, ὧν τὰ πρῶτα καλοῦνται Σωρού, καὶ Σοχάν, καὶ Αρχέ, καὶ δι' αὐτῶν τὴν Σελήνην δῆθεν ἕλκοντας πρὸς ἑαυτοὺς, καὶ ἐρωτῶντας αὐτὴν περὶ ὧν βούλονται. Αναθεματίζω τοὺς ἐπιτιθέντας τοῖς ἄστρα
col. 1333–1334page 155 of 200
PG 106:1333σιν ἀνθρώπων ὀνόματα, καὶ διὰ φαντασίας και με νιώδους κινεῖν αὐτοὺς κατ' ἀλλήλων στρατευομέν νους, καὶ οὕτω φημίζοντας, ὡς ὁ τοῦ δεῖνος ἀστέρ τὸν τοῦ δεῖνος ἔσβεσε, καὶ δεῖ πάντως εἶναι τρ ταιότερον τόνδε ἐκείνου, καὶ εὐτυχέστερον. Αναλ ματίζω τοὺς ἐν προσποιήσει καθαρότητος με τ θρωπίαν διδάσκοντας, καὶ βδελυσσομένους τόνι ἄνθρωπον, ὅστις αὐτοῖς οὐκ ἔστιν ὁμόπιστος, καὶ διὰ τοῦτο μήτε προσεγγίζειν τινὶ σκούτῳ, μία προσεγγίζεσθαι παρά τινος ανεχομένους, μήτε διά και τι, μήτε λαμβάνειν διὰ χειρῶν· εἰ δὲ γένητα κ κατὰ τύχην τοιοῦτον, εὐθὺς ἐπὶ καθαρισμούς και λουτρὰ χωροῦντας, ὡς με μολυσμένους, καὶ ἀκαθάρτους γεγονότας. Αναθεματίζω πρὸς τούτοις και πᾶν ἕτερον ἔθος, καὶ ἐπιτήδευμα, καὶ πᾶσαν την ξιν τῶν ᾿Αθιγγάνων, φανερώς, ή λαθραίως της αὐτῶν τελουμένην. Ταῦτα τοίνυν ἅπαντα ἀναθεματίζω, καὶ ἀποστρεφόμενος, καὶ ἀποτατούμενος αὐτοῖς, συντάσσομαι τῷ Χριστῷ, καὶ πιστεύω εἰς ἕνα θεὸν Πατέρα, παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανό. καὶ γῆς. ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΩΦΕΛΙΜΟΣ Ἐκ παλαιᾶς ἱστορίας συλλεγεῖσα, καὶ ἀνάμνησιν δηλοῦσα τοῦ παραδόξως γενομένου θαύματα, ἡνίκα Πέρσαι καὶ Βάρβαροι τὴν βασιλίδα ταύτην πολέμῳ περιεκύκλωσαν· οἱ καὶ ἀπώλοντο νείας δίκης πειραθέντες· ἡ δὲ πόλις ασινής συντηρηθείσα πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, ετησίως ἱστα είδει εὐχαριστήριον. ᾿Ακάθιστον τὴν ἡμέραν κατονομάζουσα. τῆς ᾿Ακαθίστου Ἐν τοῖς χρόνοις Ηρακλείου τοῦ τῶν Ῥωμαίο βασιλέως, Κοσρόης ὁ τῶν Περσῶν ἀρχὴν ἔχων, ἐν έστειλε βάρβαρον αὐτοῦ στρατηγὸν μετὰ δυνάμεις βαρείας, πᾶσαν τὴν ὑπὸ Ῥωμαίους έφαν καταίρο μεῖν, δίκην σκηπτοῦ τινὸς ἐμπιπρῶντα καὶ 138 καίοντα καὶ ἀφανίζοντα. Οὗτος κατὰ πολλές π τὴν ἑίαν λεηλατῶν, καὶ ὀλοθρεύων τοὺς παρατη χάνοντας αὐτῷ Ῥωμαίους, οὐδενὸς κωλύοντος, ἡ πρ ἐπὶ πολὺ φορὰν αὐτοῦ ἀνακόπτοντος (ἅτε τῶν μαϊκῶν δυνάμεων μάλιστα τεταπεινωμένων,

Moral Minor Works: On the Feast of the AkathistOpuscula Moralia - De festo τησ Αχαθιστου

col. 1335–1336page 156 of 200
Formula abjurationis Athinganorum
PG 106:1335ΤΗΣ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ρυτάτῃ καὶ θηριώδει ὠμότητα τοῦ τηνικαῦτα τὴν Ρωμαίων διέποντος ἀρχὴν, τοῦ τυράννου Φωκά τοῦ στρατιώτου), φθάσας εἰς Χαλκηδόνα, τίθεται λοιπὸν ἐπ' αὐτῆς χάρακα, καὶ πάντα τὰ πρὸς πολιορκίαν ταύτης τῆς μεγαλοπόλεως ἐξευτρεπίζει· τοῦτο γὰρ αὐτῷ καὶ βεβούλευτο, καὶ τρόπῳ παντὶ ἐσπουδάζετο. Ταῦτα ὁρῶν ὁ Ἡράκλειος, μετὰ τὸν τυραννήσαντα Φωκᾶν ἄρτι τῆς βασιλείας έπειλημμένος, σφόδρα περιαλγής και κατώδυνος γεγονώς, λιπὼν τὰ βασί λεια, διὰ τοῦ Εὐξείνου πόντου, συναγαγὼν τὰς ἔτι περιούσας τῶν στρατευμάτων δυνάμεις, ἀθρόως οὐδὲν προμαθόντων τῶν ἐν Περσίδι, τῇ χώρᾳ προσ βάλλει. Γνοὺς δὲ τὴν ἐκστρατείαν τοῦ βασιλέως ὁ Σκύθης Χαγάνος, εὐθὺς εἴχετο ἔργου· καὶ τὴν μὲν θάλασσαν, πλοίων ἐπλήρου τῶν παρ' αὐτοῖς, ἃ διὰ τὸ ἐξ ἑνὸς ἐπιμήκους σχεδιάζεσθαι ξύλου, μονόξυλα βαρβάρω φωνῇ προσαγορεύονται, τὴν δὲ γῆν, ἱππέων τι καὶ πεζῶν. Ὁ δὲ κατὰ τὴν βασιλίδα λαός, ὑπὸ Σεργίου τοῦ τὴν πατριαρχείαν ἔχοντος τότε, πολλά παρεκαλεῖτο, καὶ πρὸς τὸ μὴ πίπτειν ἐδιδάσκετο, θαλ γεῖτε, τέκνα, λέγοντος· καὶ μόνον εἰς Θεὸν τὰς ἐλπίδας ἡμῶν τῆς σωτηρίας ἀναθώμεθα, καὶ πρὸς αὐτὸν χεῖρας, καὶ ὄμματα ἐξ ὅλης ψυχῆς αἴρωμεν, καὶ αὐτὸς τὰ περιστοιχίσαντα ἡμᾶς κακὰ λύσει, καὶ πάντα τὰ καθ' ἡμῶν διασκεδάσει τῶν βαρβάρων βουλεύματα. Τούτοις θαρ ρήσας τοῦ Σεργίου τοῖς λόγοις ὁ ἐν τῇ πόλει λαός, ἔμενον πάντες τῇ πίστει νευρούμενοι, τῇ εἰς τὴν ἄχραντον Θεοτόκον, καὶ τὸν ἐξ αὐτῆς εὐδοκήσαντα διὰ φιλανθρωπίαν τεχθῆναι Χριστὸν καὶ Θεὸν ἡμῶν καὶ προσδεχόμενοι τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἰδεῖν ἐπ᾿ αὐτοὺς, ἑκαρτέρουν τῇ ἐλπίδι, οὗ μετὰ μικρὸν καὶ ἠξιώθησαν, καὶ τῆς ἐλπίδος κενοὶ οὐκ ἐξέπεσον. Ὁ δὲ παρὰ βασιλέως εἰς φυλακὴν τῆς πόλεως καταλειφθεὶς, Βῶνος όνομα, ὅσα δυνατὸν ἦν ἀντιμης χανᾶσθαι, πάντα πράττων καὶ ποιῶν, οὐκ ἠμέλει. Βούλεται γὰρ ὁ Θεὸς ἡμᾶς, μὴ ἀργοὺς καὶ ἀπρά κτους καθῆσθαι, ἀλλά τι καὶ ἐνεργεῖν, καὶ ἐπινοεῖσθαι μέν τινα καὶ ἀφ᾿ ἡμῶν, ἐπ' αὐτὸν δὲ πᾶσαν ἔχειν σωτηρίας τὴν προσδοκίαν. Οὕτω καὶ τῷ Ἰησοῦ τῷ παιδὶ Ναυή, ενέδρας ποιῆσαι κατὰ τῆς Γαί, ἐνα ετείλατο· καὶ τὸν Γεδεών κατὰ τῶν Μαδιηναίων ὑδρίαις, καὶ λαμπάσι ἐξώπλισεν. Αλλ' ὁ μὲν Βῶ νος τείχη ὠχύρου, καὶ πάντα τὰ πρὸς πολεμικὴν χρείαν ἐξήρτυε· Σέργιος δὲ ὁ ἱεράρχης, τὰς ἱερὰς εἰκόνας τῆς Θεομήτορος, αἷς μάλιστα καὶ βρέφος ὁ Σωτὴρ ἐξεικονισθεὶς, ἐν ἀγκάλαις τῆς μητρὸς ἐνα εφέρετο, ταύτας λαβών, περιῄει τὰ τείχη· τῇ μὲν πόλει, ἀσφάλειαν ἐκ τούτου περιποιούμενος· τοῖς δὲ Βερδάροις καὶ πολεμίοις, πτόησιν καὶ ὄλεθρον καὶ φυγήν· & πάντα μικρὸν ὕστερον ἐπελθόντα αὐτοῖς, ἀφανισμῷ ἅπαντας δέδωκε παντελεί. Οἱ κατὰ τὴν Χαλκηδόνα στρατοπεδευσάμενο: Πέρ σαι ήρξαντο πυρπολεῖν τὰ πέριξ τῆς Χαλκηδόνος καὶ γειτνιάζοντα, καὶ τἆλλα πάντα ποιεῖν, ὅσα τοῖς πολιορκεῖν προθεμένοις ἐργάζεσθαι σύνηθες· ὡσαύ ιρ
col. 1337–1338page 157 of 200
PG 106:1337τως δὲ καὶ οἱ Σκύθαι καὶ Βάρβαροι, τὰ παραπλήσια τοῖς Πέρσαις ποιοῦντες ἐφαίνοντο· λαβὼν πάλιν ὁ πατριάρχης τὸν ἀχειροποίητον τύπον τοῦ Κυρίου, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν τῆς παναγίου τιμίαν ἐσθῆτα· ἔτι τε τὰ ζωοποιὰ ξύλα, διὰ τῶν τειχῶν περιήρχετο· καὶ μετὰ δακρύων τό, Εξεγέρθητι, Κύριε, έλεγεν προσευχόμενος, καὶ δια σκορπισθήσονται οἱ ἐχθροί σου· καὶ ἐκλείψουσιν ὡς καπνός, καὶ τακήσονται ὡς πρὸς ἀπὸ προσ ώσπου πυρός. Ούπω τρεῖς ἡμέραι διῆλθον τῆς γενομένης πυρπολήσεως, καὶ προσέβαλε πανστρατιᾷ τῇ πόλει ὁ τῶν Σκυθῶν ἀρχηγός· τοσαύτη δὲ ἦν ἡ φάλαγξ τῶν πολεμίων, εἰς τε πλῆθος ἀναρίθμητον συντεταμένη, καὶ ὅπλων περιβολαίς κατησφαλισμένος, ὡς, ἵνα τὸ πᾶν ἐξ ὀλίγου δηλώσω, δέκα Σκύθας πρὸς ἕνα Ῥω μαῖον συῤῥήγνυσθαι· ἀλλ᾽ ὅμως ἡ ἀρχιστράτηγος καὶ προπολεμοῦσα τῶν Χριστιανῶν ἄχραντος Δ. σποινα, ἡ ταχίστη τῶν ἐπικαλουμένων ἐπίκουρος, διὰ τῶν λαχόντων στρατιωτών, κατὰ τὸν θεῖον αὐτῇ; ναὸν τὸν ἐν τῇ Πηγή, πολλούς τῶν ἐκστρατευτι μένων Σκυθῶν ἀνελοῦσα, οὐ μόνον τοῦ Σκυθάρχου τὸ θράσος κατέβαλε τῷ τοιούτῳ στρατηγήματι, ἀλλὰ καὶ τῆς μελλούσης συμβαίνειν αὐτοῖς παντελούς ἀπωλείας, ὀλίγῳ ὕστερον, οἷον ἀρραβῶνά τινα τ γεγονὸς ἔχειν αὐτὸν, τέως ἐποίησε. Ἐκ τούτου γάρ μέγα φρονήσαντες οἱ Ρωμαῖοι, καὶ θάρσους ἐπι πλησθέντες πολλοῦ, συμπλοκάς καθ' εκάστην σχείν ἐποιοῦντο πρὸς αὐτούς· ἔχοντες ὑπερμαχούσαν μὲν, τὴν τοῦ Θεοῦ Μητέρα, καὶ ῥωμαλεωτέρους ἀποδει ἀχειροποίητον τῆς ἀκαθίστου
col. 1339–1340page 158 of 200
PG 106:1339ΤΗΣ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ. κνύουσαν· τὰ δὲ τῶν Σκυθῶν συγχέουσαν μηχανή. ματα, καὶ τὴν δύναμιν αὐτῶν σφάλλουσαν, καὶ τὴν ἐμπειρίαν τὴν ἐν πολέμοις. Ἐπὶ τούτοις, κοινῇ γνώμῃ τοῦ πατριάρχου καὶ τοῦ λαοῦ, πέμπονταί τινες ἐκ τῆς πόλεως μετὰ δώ ρων, εἰρηνικά τε λαλῆσαι τοῖς Σκύθαις, καὶ πρὸς εἰρήνην αὐτοὺς ἐκκαλέσασθαι. Αλλ' ὁ θὴρ μᾶλλον ἢ ἄνθρωπος οὐ μόνον οὐ δέχεται τὴν εἰρηνικην πρόσο κλησιν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπιφερόμενα δώρα λαβών, ἀπράκτους ἀποπέμπει, τοῦτο μόνον αὐτοῖς ἐπει πών· Μὴ ἀπατᾶσθε ἐπὶ τῷ Θεῷ, ᾧ πιστεύετε πάντως γὰρ αύριον τὴν πόλιν ὑμῶν λήψομαι, καὶ ταύτην ἔρημον θήσω· χάριν δὲ συμπαθείας, ἀδείας δίδωμι γυμνούς ἐξελθόντας, ὅπου βού λεσθε ἀπελθεῖν. Τὸ λοιπὸν, πορεύεσθε, ἕτερον φιλάνθρωπον παρ' ἐμοῦ μηδὲν ἀναμένοντες. Ταῦτα παρὰ τῶν πεμφθέντων ἀκούσαντες, στενάξαντες ἀπὸ μέσης καρδίας, εἰς οὐρανοὺς τὰς χεῖο σας ἀνέτειναν, καὶ δάκρυσι πολλοῖς ἐπικλυζόμενοι, Υπερασπιστά, ἔλεγον, Κύριε, ὁ πᾶσι τοῖς ὑπερ ηφάνοις ἀντιτασσόμενος, οὗ τὸ κράτος ἀνε!κα στον καὶ ἡ δεσποτεία ακατάλυτος, άκουσον τοὺς λόγους τοῦ Βαρβάρου οὓς ἀπέστειλεν ὀνει είζων σε τὸν πάντων δεσπόζοντα, καὶ ῥῦσαι πόλιν κληρονομίας σου, καὶ λαὸν σῷ κεκλημένον ὀνόματι μή ποτε είπωσι· Ποῦ ἔστιν ὁ Θεός αὐτῶν; ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ὁ λαός· Θεὸς δὲ, την Περ σῶν πρὸς τὸν Χαγάνον διάβασιν ἣν ἐμελέτησαν, ἀπεκώλυσε· πατάξας οὐκ ὀλίγους, ὧν πρὸς ἀλλή τους ἀπέστελλον. Δύο δὲ καὶ τρεῖς ἐφεξῆς ἡμέρας ( ἀκροβολισμοῖς καὶ τοπικοῖς ἐφόδοις τοῦ πολεμεῖν οὐκ ἐπαύσαντο. Εργον δὲ ἦν ἐκ μελέτης ἑτοιμαζόμενον τῷ κυνί, κατὰ μὲν γῆν, μηχανὰς τειχομαχι κές παραστῆσαι καὶ ἐλεπόλει;· κατὰ θάλασσαν δὲ, τὰ παρὰ Σκύθαις ἐξαρτᾶσαι μονόξυλα ὑπὲρ ἀριθμὸν ὑπάρχοντα. Ὥστε καθ' ἕνα καιρὸν καὶ μίαν ἡμέραν, κροτῆσαι κατὰ τῆς πόλεως πόλεμον, ἐκ γῆς ὁμοῦ καὶ θαλάττης. Ἐν ὅσῳ δὲ τὸν τοιοῦτον ἐξήρτυε πόλεμον, λαβών ὅσον εἶχεν ἐν ἱππεῦσιν ἐπίλεκτον, ἐν τοῖς ἀναπλεο μένοις τοῦ πόντου γέγονε μέρεσι, τῷ Περσικῷ στρατῷ ἐπιδεικνύμενος· κἀκεῖνος δὲ τὰ ὅμοια ἔπραττε· μᾶλλον δὲ, ὁ μὲν ἐξ ᾿Ασίας, ὁ δὲ ἐξ Εὐ ρώπης, καθάπερ θῆρες ἄγριοι ωρύοντο κατὰ τῆς πόλεως, ἔτοιμον ταύτην ἔχειν νομίζοντες θήραμα. Αλλά τις λαλήσει τοῦ Θεοῦ τὰ τότε θαυμάσια; τίς δὲ τῆς Παρθένου τὴν εἰς ἡμᾶς εὐσπλαγχνίαν διηγήσασθαι ἐξισχύσει; ὡς γὰρ ἡ Χαγάνος τοὺς τοῦ Κερα της κόλπους επλήρωσε μονοξύλων, καὶ τοῖς ἑαυτοῦ ὁπλίταις ἐπειρᾶτο, διὰ μὲν τῶν πολεμούντων εἰς γῆν, τὰ τείχη καταβαλεῖν τῆς πόλεως· διὰ δὲ τῶν ναυ μαχούντων ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Κέρατος, εὐχερῆ τὴν
col. 1341–1342page 159 of 200
PG 106:1341κατ' αὐτῆς ἔχειν ἐπίβασιν· πάντοθεν αὐτοῦ, ὁ θεὸς καὶ ἡ Δέσποινα Παρθένος, απράκτους καὶ κενὸς τὰς ἐλπίδας ἀπέδειξαν. Τοσοῦτον γὰρ πλῆθος καθ' ἔχει στον μέρος τοῦ τείχους τὸ Ῥωμαϊκόν στράτευμα, τῶν πολεμίων ἀνεῖλεν, ὡς μηκέτι τοὺς ζῶντας δύο νασθαι κατακαίειν τοὺς θνήσκοντας. Καὶ τοῦτο μὲν γέγονε διὰ τῶν ἀπὸ γῆς πολεμούντων. Τῶν δὲ ἀπὸ τῆς θαλάσσης προσιόντων πολεμίων, αύτανδρα τὰ μονόξυλα, πρὸ τοῦ ἐν Βλαχέρναις θείου ναοῦ, ἡ θεο τόκος καὶ Δέσποινα ἐβύθισεν, ἀθρόως ἐξαίσιον καὶ βίαιον καταιγίδα κατ' αὐτῶν ἐγείρασα πνεύματος. Ως γὰρ πλησίον ἐγένοντο τοῦ θείου ταύτης οίκω, σφόδρα ὑψωθεῖσα ἡ θάλασσα, καὶ διαιρεθεῖσα θείῳ πνεύματι εἰς διαιρέσεις, πάντας άρδην κατεπόντισε καὶ κατέδυσεν αὐτοῖς μονοξύλοις. Καὶ ἦν ἰδεῖν την καῦτα μέγιστον καὶ ἄφραστον τεράστιον· ἴτα καὶ ὄρεσι κύματα ποιοῦσαν, καὶ τρόπον ἀγρίου θερά ἐξογκουμένην καὶ μαινομένην, καὶ τοῖς ἐχθροῖς τῆς Θεομήτορος ἀποτόμως ἐπιπηδῶσαν, καὶ ἀντλεῖς κατεσθίουσαν· ὥσπερ ποτὲ καὶ τοὺς Αἰγυπτίους πεν ποίηκε, καταδιώκοντας τὸν πάλαι Ισραήλ, τρόπῳ καινῷ πεζεύοντα δι' αὐτῆς. Οὕτω ἡ προπολεμούσα τῆς ἰδίας πόλεως ἡ Θεοτόκος καὶ προασπίζουσα, το παράδοξον ἀναιμακτὶ τρόπαιον ἔστησε τρόπῳ τοιούτῳ καὶ στρατηγήματι, τοὺς μὲν κατὰ τῆς οἰκείας κλη ρονομίας πόλεμον ἀκήρυκτον καταγαγόντας, καὶ ὅπλα ἐπ' αὐτὴν ἄραντας, ἄρδην ποντώσασα, και ἔργον θαλαττίων ρευμάτων ἀποφήνασα· τὸν δὲ τάς τῆς σωτηρίας ἐλπίδας ἐν ταύτῃ καὶ μόνη [ἴσ. ἐσχη κότα, ἡ λείπ.] σαλεύοντα κλῆρον, ἐκ τῶν προσπεσόντων δεινῶν ἀπαθῆ πάντη διαφυλάξασα. κιν, Τότε δή, τότε καὶ αὐτὸς ὁ τούτων ἔξαρχος αὐτο όπτης γενόμενος τῆς τοιαύτης ἀπωλείας τοῦ ἰδίου στο ρατεύματος, αὐτοῦ που σὺν ὁπλίταις ἱππεῦσιν ἐφ' ὑψηλοῦ τόπου ἱστάμενος, χερσὶ τὸ στῆθος καὶ τὸ πρόσωπον ἔτυπτεν· οἱ δὲ ἐντὸς τοῦ τείχους πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἀνταγωνισάμενοι, ἐπεὶ ἔμαθεν τὸν ἐν τῇ θαλάσσῃ γενόμενον Βαρβάροις ὄλεθρον, εὐθέως θείᾳ δυνάμει ρωσθέντες, καὶ τῇ τῆς Παρθένου ἰσχύλ φραξάμενοι, τὰς πύλας τῶν τειχῶν ἀνεπέτασαν, καὶ σὺν βοῇ καὶ ἀλαλαγμῷ κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἐπεξέδρα. μον. Τοσαύτη δὲ περιέσχε χαρὰ καὶ δύναμις τὸ ἡμέτερον, τοὺς δὲ Βαρβάρους δειλία, ὡς καὶ παῖδα; καὶ γύναια κατ' ἐκείνων ὁρμήσαντας, εἰς αὐτὸ πα ραγενέσθαι τῶν ἐχθρῶν τὸ στρατόπεδον. Τότε ἦν ὁρᾷν, ένα χιλίους διώκοντα· καὶ δύο, μυριάδα; μετακινοῦντα. Τοιαύτη ή πάναγνος καὶ παρθένος τοιαύτη ἡ Θεοτόκος καὶ Δέσποινα· ἰσχὺν τοῖς ἀν ισχύροις, καὶ δύναμιν τοῖς ἀδυνάτοις, δεδώρηται. Ως δὴ ὁ ἥλιος ἔδυ, καὶ νὺξ κατέλαβε, τὰς πολιορκητικὰς μηχανάς, ὥσπερ ἐφ᾽ ἁμαξῶν ἐκόμισαν οἱ Βάρδα ροι, πάσας τῷ πυρὶ παραδεδώκασι· καὶ χάρις τῇ Θεοτόκῳ, παρασκευασαμένῃ γενέσθαι τῶν ἰδίων πόν νων καὶ μηχανῶν αὐτουργοὺς αὐτοὺς καὶ ἐμπρηστὰς. Ὁ δὲ ἱεράρχης, καὶ ὁ λοιπὸς λαὸς, τὰς χεῖρας διαπετάσαντες εἰς τὸν οὐρανὸν, σὺν δάκρυσι, χαρί
col. 1343–1344page 160 of 200
PG 106:1343ΤΗΣ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ. πτήρια ᾗδον, καὶ ἔλεγον· 'Η δεξιά σου, Κύριε, δε δόξασται ἐν ἰσχύϊ· ἡ δεξιά σου χείρ, Κύριε, ἔθραυσεν ἐχθροὺς, καὶ τῷ πλήθει τῆς δόξης σου συνέτριψας τοὺς ὑπεναντίους. Καὶ οὕτω μὲν ὁ παράφρων Χαγάνος πλήθει δυσ αριθμήτῳ ἐπιστρατεύσας, μετ' αἰσχύνης ὑπέστρεψ μεν· ὁμοίως καὶ τὸ Περτικὸν στράτευμα ὁ ἐπαγαγών, χεῖρα ἐπὶ στόματι θεὶς, καὶ τὸ πρόσωπον καλυψάμενος, ἀπὸ τῶν τοσούτων χιλιάδων, εὐαριθμήτους συνεπαγόμενος, μετ' αἰσχύνης τὴν ἰδίαν χώραν συν έλαβεν. Οὕτως ἡ τῆς θείας οἰκονομίας καὶ ἀγαθότητος ὑπουργός, ἡ παναγία καὶ ὑπεράμωμος ΘΕΟΤΟΚΟΣ, ἡ τῶν Χριστιανῶν κραταιὰ ἀντίληψις, τῆς περὶ ἡμᾶς ἀντιλήψεως τὴν ἰσχὺν ἐπεδείξατο· οὕτω μεγάλην ἡμῖν καὶ παράδοξον τὴν σωτηρίαν κεχά οισται, ἧστινος εὐεργεσίας εἰς ἀνάμνησιν, τὴν παρ οῦσαν ετησίως πανδημεί σύναξιν ποιοῦμεν, καὶ παννύχιον ἄγομεν ἑορτὴν εὐχαριστηρίους ᾠδὰς αὐτῇ προσφέροντες· ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐς τοσοῦτον.. Μετὰ παραδρομὴν δὲ χρόνων τριάκοντα καὶ ἕξ, τὴν βασιλείαν ιθύνοντος Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου, πάλιν κατέλαβε τὸ τῶν ᾿Αγαρηνῶν σμήνος ἐν στόλῳ μεγάλῳ τὴν Κωνσταντίνου πόλιν, καὶ παραυ είχα, προσώρμισαν τῇ παραλίῳ τοῦ Ἑβδόμου· ὑφ' ὧν ναυμαχίαι καθεκάστην ἐγίνοντο, ἀπὸ ἐαρινοῦ καιροῦ μέχρι φθινοπωρινοῦ· χειμῶνος δὲ ἐπιγενομένου, περαιούμενος ὁ τῶν Σαρακηνών στόλος, ἐχείμαζεν ἐν Κυζίκῳ· καὶ πάλιν ἀρχομένου βαρος ἐκεῖθεν ἀναγόμενος, ὁμοίως τοῦ διὰ θαλάσσης είχετο πολέμου. Ἑπτὰ οὖν ἔτεσι τοῦ πολέμου διαρκέσαντος, ὁ τῶν Σαρακηνῶν στόλο; πάμπολλα πλοῖα ἀπο βαλών, καὶ πολλοὺς καὶ ἀναριθμήτους, καὶ μαχί μους ἄνδρας, ἔτι τε πλείστην σκευήν ὧν ἐπεφέρετο χρειωδῶν, ὑπέστρεψε καὶ αὐτὸς διακενής εἰς τὰ ἴδια καὶ ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ Συλαίου γενόμενος, ὑπὸ σφο δρῶν καὶ ραγδαίων ἀνέμων ἐπιπνευσάντων αὐτοῖς, κατὰ δικαίαν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ, ἄρδην ἀπώλετο. Οὕτω κατὰ διαφόρους καιροὺς τῇδε τῇ θεόθεν φυλαττομένη πόλει προσβάλλοντες οἱ ἀλιτήριοι, τὰ τῆς μανιώδους ὁρμῆς αὐτῶν ἀποπληροῦντες, άπρακτοι καὶ αἰσχύνης πλήρεις ὑπέστρεφον. ᾿Αλλὰ πάλιν, ἐπεὶ πάντοθεν αὐτοῖς ἡ δυναστεία ήρθη προς μέγεθος, καὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυ σμῶν ηὐξήθη, καὶ εἰς πλῆθος ἐπέδωκε, πρότερον μὲν κατέλαβαν τὴν τῶν Περσῶν βασιλείαν· είθ' οὕτως, τὴν Αἴγυπτον καὶ Λιβύην, διδόντες λόγον τοῖς Χριστιανοῖς, ὡς οὐ βιάσονται αὐτοὺς παραδῆναι τὴν ἀμώμητον καὶ ὀρθόδοξον εἰς Χριστὸν τὸν Θεὸν πρὸς τοῖς πελάζουσι τοῦ Συλαίου γενόμενοι
col. 1345–1346page 161 of 200
PG 106:1345ἡ ἡμῶν πίστιν, ὅπερ οὐκ ἐφύλαξαν· ἀλλὰ πολλούς μάρτυρας ἀπέδειξαν, διὰ τὸ μὴ πατηθῆναι ὑπ' αὐτῶν τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ τοῦ τιμίου. Τοῦτο γὰρ πράτ τειν τοὺς Χριστιανούς ἠνάγκαζον, καὶ ὡς ἔφην, πᾶται τὴν γῆν ἐπῆλθον λεηλατοῦντες, ἐπιδραμόντες δ καὶ Ἰνδοὺς καὶ Αιθίοπας καὶ τὰ Μαυρούσια ἔθνη, Λίβυάς τε καὶ Ισπανούς, ἔσχατον πάντων, ἐπ εστράτευσαν καὶ κατὰ ταύτης τῆς βασιλίδος πόλεως, βουλόμενοι ταύτην ἐλεῖν. Τοῦ δὲ βασιλέως Λέοντα; τοῦ Ἰσαύρου ἄρτι τῆς βασιλείας ἐπειλημμένου προ θεμένου δοῦναι αὐτοῖς τέλη, αὐτοὶ καὶ φύλακας ἐγ καταστῆσαι τῇ πόλει κατεβιάζοντο. Εθάῤῥουν γὰρ τῷ πλήθει τοῦ τε οἰκείου καὶ μισθοφόρου στρατού, καὶ τῷ ἐξευτρεπισθέντι ἀπείρῳ ναυμαχική στάση, δς εἰς χίλια καὶ ὀκτακόσια πλοία πᾶς ἀπηρίθμητα, ὡς οἱ τὰς χρονικάς συντάξεις πεφιλοπονηκότες εν έγραψαν. θέντες δὲ τὸ στρατόπεδον αὐτῶν πρὸ τοῦ ἄστες οἱ πεπλανημένοι Χριστομάχοι, τέως μὲν οὐδεμίαν προσβολὴν τοῖς τείχεσι προσήγον, διὰ τὸ σχολάζειν ἐπὶ κτίσεις οικημάτων, ὡς οἴκοι μένοντες, άφορε μένοι μὲν φρόνησιν καὶ λογισμόν· τὸ δὲ ἀληθές, ὑπὸ Θεοῦ κωλυόμενοι, ματαιώσαντος αὐτοὺς ἐν τοῖς οἰκείοις διαβουλίοις. Ὁ δὲ κατὰ τὴν πόλιν φιλόχριστος λαός, διηνεκείς μετὰ δακρύων ποιούμενοι τά λιτὰς, ὥσπερ ἔθος αὐτοῖς ποιεῖν, καὶ ἐν εἰρηνα καταστάσει, τό τε πάνσεπτον ξύλον τοῦ σταυροῦ τ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λαβόντες, καὶ τὴν ἁγίαν εἰκόνα τῆς πανάγνου Παρθένου, π ριῄεσαν τὸ τεῖχος, αίροντες ἐπὶ Θεὸν τὰς χεῖρας, καὶ λέγοντες· Ανάστηθι, Κύριε, μὴ ἀπώσῃ τὸν λούν σου εἰς τέλος· ὅτι ἰδοὺ οἱ ἐχθροί σου ήχησαν, κα οἱ μισοῦντές σε ἦραν κεφαλήν. Μὴ δῶς τὴν κλη ρονομίαν σου εἰς ὄνειδος, τοῦ κατάρξαι ἡμῶν ἔθνη, μήποτε εἴπωσι· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς αὐτῶν, ἀλλὰ γνώτωσαν ότι όνομά σοι Κύριος Ἰησοῖς Χριστὸς, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. ο που Μαυρούσιοι, Εἰς δέ τις τῶν πολεμίων ᾿Αγαρηνός, βλασφήμος βήμασι Κωνσταντίαν καλῶν τὴν πόλιν, καὶ τὴν Ἐκ κλησίαν ψιλῷ ὀνόματι Σοφίαν προσαγορεύων, εἰς τι βάραθρον σὺν τῷ ἱππῳ αὐτοῦ καταπεσών, αν εφθάρη. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ κῆρυξ αὐτῶν, ἐν ὑψηλῷ ξύλα ἀνελθών, πρὸς τὸ κηρύξαι τὴν μιαρὰν αὐτῶν προσ ευχήν, καὶ αὐτὸς ὁμοίως κατενεχθεὶς, βιαίως την ἄθεον ψυχὴν ἀπέρρηξεν. Εἶτα κατὰ Βουλγάρων έχ στρατεύειν διαγνόντες, δύο στρατηγοί γεγονότες, μὲν πολιορκεῖν κατελείφθη τὴν πόλιν· ὁ δὲ, πολ τοὺς Βουλγάρους πολεμήσων ἀπῄει· οἷς καὶ συμ βαλόντες, ἡττῶνται, καὶ πίπτουσιν ὑπὲρ δισμυρίους Οἱ δὲ περιλειφθέντες τοῦ ὀλέθρου διασωθέντες, σύν αἰσχύνῃ πολλῇ, πρὸς τοὺς, ἀφ᾽ ὧν διηρέθησαν. ἐπανέστρεφον. Πειρώμενοι δὲ μετὰ τὴν ὑποστροφή διὰ τῶν ἐπαγομένων πλοίων ἐπὶ τὸ ἐν Βλαχέρνα μέρος ἐλθεῖν, τῇ ἐκταθείσῃ ἀπὸ τοῦ περάματος μὲν
col. 1347–1348page 162 of 200
PG 106:1347ΤΗΣ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ. χρι τῶν Γαλάτου ἀλύσει κωλυθέντες οὐκ ἴσχυον ποιῆσαι ὅπερ προέθεντο. Ανακλασθέντες δὲ, ἀνῆλθον εἰς τὸ στενόν· καὶ ὥρμισαν τὰ πλοῖα αὐτῶν εἰς τὸ λεγόμενον Σωσθένιον, καὶ εἰς ἑτέρους βραχυτάτους λιμένας, ὧν τὰ πλείω, ὑπὸ χειμώνος σφοδροῦ καὶ πνεύματος συνεθλάσθησαν, ἐξ ὧν τὰ μείζονα οἱ Ρωμαῖοι πυρπο πολοῦσι. Καὶ ἡ μὲν πόλις ἐστενοχωρεῖτο τροφάς μὴ ἔχουσα, αὐτοὶ δὲ πάντα ἀφειδώς τὰ προστυγχάνοντα ἀφανίσαντες, καὶ μηδὲν εἰς ἀποτροφὴν ἑαυτῶν καταλελοιπότες, εἰς τοιαύτην περιέπεσον ἀπορίαν λιμοῦ, ὡς σαρχῶν ἀνθρωπίνων καὶ ζώων τεθνηκότων ἀπογεύσασθαι. Ὕστερον δὲ καὶ τὴν ἀνθρωπίνην και προν μετὰ βραχυτάτου φυράματος προσμάττοντες, καὶ ἐξοπτῶντες: κλιβάνῳ, ἤσθιον· ὥστε ἐκ τούτου πολλοὺς τῶν ὀνομαστῶν αὐτῶν καὶ μαχητῶν, τῇ πόλει προσφυῆναι. Καὶ Αἰγύπτιοι μεν, διώκοντες τοὺς ἐξ Ισραήλ, Κατέδυσαν εἰς βυθὸν ὡσεὶ λίθος ἐπήγαγε γὰρ ἐπ' αὐτοὺς Κύριος τὸ ὕδωρ τῆς θα λάσσης, καὶ πόντῳ ἐκάλυψεν αὐτούς. Σαρακηνοὶ δὲ φεύγοντες ἀφ᾿ ἡμῶν, τὰ αὐτὰ τούτοι; πει πόνθασι. Λαίλαπι γὰρ καὶ καταιγίδι ξενοφυεί τε καὶ βρασματώδει κατὰ θάλασσαν, σχεδόν ἅπας ἐκεῖνος ὁ χιλιόναυς διόλωλε στόλος. Κατὰ γὰρ τὸ Αἰγαῖον πέ λαγος τοῦ πλείστου στόλου καταπλέοντος, χάλαζα μὲν ἐξ οὐρανοῦ κατηνέχθη ραγδαίως· ὥσπερ δὲ σέ. δηρος τῷ πυρὶ προσομιλήσας ἀναθερμαίνει τὸ ψυ χρόν, οὕτω δὴ καὶ οἱ τῆς χαλάζης λίθοι, τοῖς θαλατ τίαις ρεύμασιν ἐμπεσόντες, ἀναβράσαι ταῦτα περ ποιήκασι, καὶ τῷ τοιούτῳ βρασμῷ διαλυθείσης τῆς ἐπικεχρωσμένης πίσσης ταῖς ὁλκάσι τῶν πολεμίων, αὐθωρὸν τῷ βυθῷ κατεδύοντο, δέκα μόνον αὐτοῖς περισωθέντων πλοίων. Καὶ ἦν ἰδεῖν ἐν πάσαις ταῖς νήσεις, ἀκταῖς τε καὶ προβόλοις λιμένων καὶ ὅρμων, σωρηδόν τοὺς νεκροὺς αὐτῶν διεῤῥιμμένους. Ταῦτα μὲν ἅπαντα εἰς γενεὰν ἑτέραν, ψαλ μικῶς εἰπεῖν, διηγείστωσαν, καὶ ἅπαν στόμα Χρι στιανών, προσφωνείτω τὸ ἱερὸν λόγιον μετὰ τοῦ Δα 6:δ, λέγοντος· Σύ, Κύριε, συνέτριψας τὰς κεφα ἀπὸ τῶν Γαλάτου ἕως τὰ τείχη ως Ελληνες μὲν οὖν ὡς ἐπύθοντο ἐπιέναι σφίσι τὸν βασιλέα στόλου διὰ θαλάσσης, πέδας σιδηρᾶς διατείνοντες, ἀπὸ τῆς κατ' ἀντικρὺ πόλεως, ἐς τὸ τεῖχος τοῦ Βυζαντίου, παρὰ τὴν ἀκρόπολιν καλουμένην. Καὶ τάς τε ναῦς, ὅσαι ἔτυχον παραγενόμεναι αὐτοῦ, αἱ μὲν μετὰ ξυμμαχιών, αἱ δὲ καὶ εμπορίας χάριν, φέροντες καθίστασαν ἐς τὰς πέο δας· καὶ οὕτω διενοούντο διακωλύειν τὸν βασιλέως στόλων, μὴ παριέναι εἴσω, ἐς τὸν Βυζαντίου λιμένα. Διήκει γὰρ ἐντὸς ἐπὶ σταδίοις κατὰ μὲν τὴν πόλιν ὀγδοήκοντα· ἐπὶ δὲ τὴν ἄλλην ήπειρον της χώρας, ἐπὶ ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα. juπια
col. 1349–1350page 163 of 200
PG 106:1349Χν, 1 λὰς τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδατος· προστιθέτω δὲ καὶ τὸ ἐπὶ τῆς ἐξόδου Ἰσραὴλ άσμα μεγαλοφώνως Ασωμεν τῷ Κυρίῳ· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται. Ενταῦθα τοῦ λόγου γενόμενος, καὶ πρὸς τὸ ὕψος ἀφορῶν τῶν μεγίστων θαυμασίων τοῦ Θεοῦ καὶ Δεσπότου, καὶ τῆς ὑπεραγίας καὶ μόνης Θεοτόκου, ἄφωνος ὑπ' ἐκπλήξεως γίνομαι, οὐχ εὑρίσκων λό γους ισορρόπους τοῖς πράγμασι. Ποία γὰρ μεγαλύ φωνος γλῶσσα, τὴν Παρθένον καὶ Θεοτόκον ἀξίως εὐφημήσει; πῶς παραδόξως ὑμνήσει την παράδοξον ταύτης χάριν, καὶ τὴν πηγὴν τῆς φιλανθρωπίας δοξάσει, καὶ τὴν εὐχαριστίαν προσοίσει; Εδει μὲν γὰρ ἡμᾶς, τὴν δι' ἔργων εὐχαριστίαν προσάγειν τῇ θέα μήτορι. Ταύτῃ γὰρ ἤδεται μᾶλλον αὐτή τε καὶ ὁ ταύτης Υἱός, ήπερ αὐλῶν καὶ ὀργάνων μουσικωτά ταις ᾠδαῖς. Αὕτη δέ ἐστιν, ὡς ἐγώ φημι, ἀγάπη άνυπόκριτος, νόμου καὶ προφητῶν οὖσα κεφάλαιο φιλαδελφία ἀνόθευτος, συμπάθεια ἀνεπίστροφος, παρθενία ἔνθεος, γάμος ἔννομος, σωφροσύνη ἀκατέ γνωστος, δικαιοσύνη σύντονος, ἀνδρείᾳ κατὰ τῶν παθῶν ἔμμονος, φρόνησις εύτακτος, ἐλεγμούς δαψιλής, εγκράτεια άτυφος, ταπείνωσις είχε ένν κτος· καὶ πρὸς τούτοις, βίας άληπτος, τρέπε εύχρηστος, ἦθος μέτριον, νοῦς εὐσύνετος, στόμα εύλαλον, γλώσσα εὔφημος, λόγος εύλογος, δηλα μὸς οὐκ ἀκόλαστος, χεῖρες οὐκ ἀκρατεῖς, πόλις οὐκ ἐξεῖς πρὸς κακίαν, θυμὸς οὐκ ἀλόγιστος καὶ παρασύρων τὸν λογισμὸν τῷ τῆς μανίας ρεύματι κἄλλα, οἷς ἂν ὁ κατ' εἰκόνα πεποιημένος άνθρωπος, Ο καὶ μετὰ Θεοῦ τεταγμένος, ὡς κόσμῳ πολυτελεῖ καὶ ὡραίῳ ἐγκαλλωπίσαιτο. Διὰ τούτων ἔδει τῇ Θεοτόκῳ εὐχαριστεῖν, ἐπεὶ καὶ τὴν εὐχαριστίαν ἔργοις, ἀλλ' οὐ λόγοις ὁρίζεσθεί φασιν οἱ ταῦτα σοφοί. Ἐπεὶ δὲ τὸ τῆς φύσεως ἡμῶν ἀσθενές, καὶ τὸ τῆς διανοίας νωθρὸν ἀποκνεῖν ἡμές πρὸς τὸ τῆς ἀρετῆς ἐπίπονον ποιεῖ, καὶ βραχέα τού της απτόμεθα, καὶ ὅσῳ εἰπεῖν, ἄκρῳ δαχτύλων, καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὴν ἔκτισιν τῆς εὐχαριστίες ἐνδεῶς ἔχομεν, κἂν τὴν διὰ ῥημάτων ψιλῶν εἰσενέγ χωμεν. Υψώσαντες τὴν φωνὴν ἑαυτῶν, καὶ τάς φρένας μετεωρίσαντες, οὕτως εἴπωμεν ἐν λεία. γμῷ· Σὺ μὲν, ὦ Δέσποινα Θεοτόκε, τὸ φιλάνθρωπον ἐκ τῆς φύσεως ἔχουσα, οὐ διέλιπες προνοουμένη τοῦ γένους ἡμῶν, ἀλλ᾿ ὥσπερ μήτηρ κοινὴ τοῦ τῶν Χριστιανῶν γένους, φιλόπαις ὁμοῦ καὶ φυλα στέργος, οὕτως ἀεὶ τὰς σὰς εὐεργεσίας ἐπιχορηγεί ἡμῖν, διασώζουσα, περισκέπουσα, φυλάττοντα κινδύνων ἐλευθεροῦσα, πειρασμῶν ἀπαλλάττουσα ἡμεῖς δὲ ἀντὶ τούτων, εὐχαριστοῦμεν, ἀνακηρύτο τομεν τὰς χάριτας, οὐ κρύπτομεν εὐεργεσία.. Αδομεν μεγαλοφώνως τὰ σὲ θαυμάσις, την τη δεμονίαν δοξάζομεν, την πρόνοιαν μεγαλύ μεν, τὴν προστασίαν ὑμνοῦμεν, τὴν βοήθειαν ἐτι θειάζομεν, τὴν εὐσπλαγχνίαν δοξολογοῦμεν. Καὶ μὴν τοῖς παρελθοῦσι μεμνημένοι τῶν σῶν δωρεῶν, καὶ ἐξ ὅσων κινδύνων ἐῤῥύσθημεν διὰ σοῦ, ταύτην σοι τὴν εὐχαριστήριον ᾠδὴν ὡς χρέος προσάγομεν
col. 1351–1352page 164 of 200
PG 106:1351οὐκ ἀντάξιον μὲν οὖσαν ταῖς σαῖς εὐεργεσίαις· τι γὰρ ἂν καὶ εἴη τούτων αντάξιον; πλὴν, φίλα σου τὰ τῶν σῶν παίδων ψελλίσματα· ἐπὶ δὲ τοῖς ἐνεστῶσι καὶ λυποῦσιν ἡμᾶς, παρακαλοῦμεν τὴν σὴν ὀξυτάτην βοήθειαν· δεόμεθα τῆς σῆς ἀντιλήψεως λύσαι τὰ ἐν τῷ μέσῳ προσκόμματα· διασκεδάσαι τὴν ἐπέχουσαν ἡμᾶς νεφέλην τε καὶ σκοτόμαιναν, ὑφ᾽ ἧς ὥσπερ ἐν νυκτομαχίᾳ βάλλομέν τε καὶ βαλλόμεθα· ἢ μᾶλλον εἰπεῖν, ὥσπερ οι μαινόμενοι, τῶν ἰδίων σαρχῶν ἀπτόμεθα, καὶ ἀγνοοῦμεν τους συγγενεῖς, καὶ τὸ ὁμό φυλον οὐκ ἐπιγινώσκομεν. Καὶ ταῦτα τολμῶμεν· τίο νες; οἱ τοῦ αὐτοῦ Πατρὸς, τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ, τῆς αὐτῆς πίστεως, τοῦ αὐτοῦ βαπτίσματος, τῆς μιᾶς Ἐκκλησίας, τῶν αὐτῶν μυστηρίων ἠξιωμένοι, ἵνα μὴ λόγον ἀποτείνωμεν μακρόν. Διὰ τοῦτο ἱκετεύο μεν τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν, οἶκτον λαβεῖν τοῦ σοῦ λαοῦ καὶ τῆς κληρονομίας σου, καὶ στῆναι πρέσβιν πρὸς τὸν ἐκ σοῦ τεχθέντα θεὸν ἡμῶν, καὶ βοηθῆσαι μὲν ἡμῖν τὰ ἔσχατα κινδυνεύουσιν, ἐξελέσθαι δὲ ἡμᾶς συμφορῶν ἀνηκέστων. Ορᾷς ὅσοις, ὦ Δέσ ποινα, κακοῖς περιαντλούμεθα. Ανάστηθι οὖν καὶ μὴ ἀπώσῃ εἰς τέλος. Ἵνα τί τὸ πρόσωπόν σου ἀπο στρέφεις, καὶ ἐπιλανθάνεις τῆς πτωχείας ἡμῶν; Διάλυσον τοὺς ἐπικειμένους φόβους και τρόμους ἄνελα τὰς φιλονείκους ενστάσεις· παῦσον τὰς μά χας καὶ τοὺς πολέμους· κόπασον τὴν καθ' ἡμῶν κινηθεῖσαν ὀργὴν τοῦ Θεοῦ καὶ θραῦσιν· καταπράϋνον τὰς ἐν τῷ μέσῳ στάσεις καὶ ταραχάς, καὶ γα λήνην καὶ εἰρήνην βράβευσον τοῖς οἰκέταις σου ἵνα ταῖς πολλαῖς εὐεργεσίαις προστεθείσης καὶ ταύτης, ἀνακηρύττωμεν δια παντὸς τὰ σὰ τεράστια. ο Αλλ' ἐνταῦθα γενόμενοι, καὶ τὰ ἱστία τοῦ λόγου χαλάσαντες, εἰς τὸν ἀσφαλῆ τῆς σιωπῆς ὡρμή σωμεν λιμένα· ἐκεῖνο πάλιν τους συνειλεγμένους ἀναμνήσαντες, μὴ ἀγνώμονας φανῆναι περὶ τὴν εὐεργέτιν καὶ Δέσποιναν· μηδὲ διὰ τῶν ἔργων εὐεργετουμένους, ὀκνεῖν τὴν διὰ τῶν λόγων εὐχαριστίαν προσφέρειν· καὶ γὰρ πάλιν, εἰς ἡμᾶς τὸ κέρ ὡς ἐπάνεισιν. Ἐὰν γὰρ ἐπὶ τοῖς φθάσασιν εὐχάριστοι γενώμεθα, μεγάλην ἑαυτοῖς πρὸς τὰ μέλλοντα εὐτρεπίσομεν παρρησίαν, καὶ τῶν ἀποῤῥήτων ἀγα θῶν ἐπιτύχομεν· χάριτι καὶ φιλανθρωπία τοῦ Κυ μίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. Επη χρυσᾶ. Εγώ σε φιλῶν, καὶ πρὸ τῶνδε τῶν λόγων, Μέλλον δὲ πενθῶν ὑπὸ φιλοσοφίας,
col. 1353–1354page 165 of 200
PG 106:1353Η Νεκρῷ γάρ ἐστιν ἀκριβῶς εἰκασμένη, Ὁ μὴ λέγῳ πρέποντι κοσμῶν τὴν φύσιν, Προβθηκά σας, βέλτιστε, γυμνὸν τὸν βίον, ὡς ἂν διδαχθῇς τὰς κινὰς ὑποκρίσεις, Καὶ μὴ ταραχθῆς ὑπὸ τῆς ἀπειρίας, Ὥσπερ μίμους φοβηρὸν εἰ βλέπει βρέφος, Καὶ νῦν δὲ τουτὶ τὸ χρυσοῦν πάσχων πάθος, Κἂν αὐτὸς ὑπόχαλκος ευρέθης φίλος, Καὶ καθάπερ δύσοιστον ἀτμήθης μέλος, Πληγεὶς ἐφ' ἡμᾶς δυσμενούς γλώττης βέλει, Πάλιν παραινώ μὴ περιχαίνειν κάτω, Μὴ ζῆν κυνηδόν, μὴ ῥοφῆς τὸ πᾶν θέλε. Εἰ γὰρ ἔχεις βούλιμον οὐχ έξεις κόρον, Πρὶν ἂν πίνῃς κυλικίδος ἐμπίκρων πόνων, Καὶ τῶν περιττῶν ἐκφορείς τὴν κυπρίων, Η κατασαπῇς, καὶ βοῆς ἐπὶ κλίνης, Ἐμῶν τὰ κοινὰ τῇ στροφῇ τῶν ἐλπίδων. Η καὶ προληφθεὶς δυστυχῶς τῆς ἑβδόμης Πρὸς τὴν ἀκατάλυτον ἀχθῆς ὀγδόην, Ην ἐσχάτην κρίσιμον εὑρῶν δακρύσεις, Ἐπεὶ γαληνὸν τὸν κριτὴν οὐ δεικνύει. Δεῖ γὰρ ἐς αὐτὴν ἀποδημήσαντά σε Ποινὰς ὑποσχεῖν ἀντὶ τῶν πεπραγμένων. Ο τίς ὁ βαθὺς καὶ θορυβώδης χάρος! ὑφ' οὗ θανατῶν οὐ σκοπεῖς τὸ συμφέρον. Καθεύδομεν γὰρ ὑπὸ τῆς ἀπληστίας, Καὶ νυκτομαχεῖν ἀξιοῦμεν τὴν φύσιν, Τὸ τῆς ὅλης ἄπιστον ηγνοηκότες Τί τοῦτο ποιεῖ;; ἵνα τί δ' οὔπω βλέπεις; Αλλ' ἀμβλυωπεῖς ἐν σαφεῖ μεσημβρία, Τα κρυπτά σου βλέφαρα μὴ παρατρίδων; Ο χρυσός ὠχρός ἐστιν ἀλγῶν τῷ φθόνῳ. Καὶ γὰρ ἐπ' αὐτὸν ὡς βαρὺς ἔρπει δράκων Τὴν τοῦ χρόνου κίνησιν ἀντισυστρέφων, Ὑφ᾿ ἧς τὸν ἰὸν τῆς φθορᾶς ἀναπτύει. Καὶ σὺ παρ' αὐτῷ προσδοκᾷς τὰ βελτίω, Τὸ τῆς τύχης εἴδωλον αἰσχρῶς φαιδρύνων; Οφθαλμὲ γῆς, ήλιε, πῶς τάδε βλέπεις; Πλὴν εἰ μὲν ὡς παῖς εὐμενὴ τοῦτον κρίνεις. Μικροψύχου γάρ ἐστιν ἀνδρὸς ἡ κρίσις Τί δῆτα παθῶν, οὐ καλῶν ὁρᾷς τον φίλον; Στρεβλεῖς γὰρ αὐτὸν ἐγκρατῶς, καὶ συμπνίγεις Κἂν αὐτὸς ὡς ἄληπτος εἰς ἄλλους τρέχει Τῆς σῆς φυλακῆς τὰς λαβὰς ἀνατρέπων. Εἰ δ' αὖ πονηρὸν τοῦτο γὰρ ὄντως κρίσεις. Τί τὸν φονευτὴν οὐ στυγεῖς, οὐ δ' ἐκκλίνεις, Οὐδὲ πρὸς οἰκτράς θάττον ὠθεῖς γαστέρας; Ως ἀνέχῃς μᾶλλον τι κερδαίνειν μέγα. Άνθρωπε, κατάμαθε τὴν κοινὴν φύσιν Ἐκ τῶν πρὸς ἀπόδειξιν ὑποκειμένων, Καὶ ρίψον εἰς γῆν τὸν διάκενον τύφον. ὑμᾶς τὰ φυτὰ, πῶς μὲν ἡδᾷ, καὶ βρύσι, Μετὰ χρόνον δέ τινα γηρᾷ, καὶ φθίνει; Τοῦτ' αὐτὸ καὶ σόν ἐστιν, ὡς οἶδας, πάθος. Καὶ νῦν μὲν ἀνθεῖς, ἀλλ' ἀπανθήσεις πάλιν, Τῆς τοῦ τελευτῆς ἀντενεχθέντος ψύχους Δέδοικα γοῦν ἔγωγε τὴν ἀκαρπίαν Ἡ γὰρ ἀπειλὴ τῆς τομῆς με συγχέει. Γνῶθι σεαυτὸν, ἴδε τὸν ῥοῦν τοῦ χρόνου,

Ascetic IambicsIambi ascetici

col. 1355–1356page 166 of 200
PG 106:1355Τῆς ἡδονῆς τὸ νέκταρ ὀψὲ γοῦν φύγε Καὶ γὰρ ὀδυνῶν προξενεί σοι πικρίαν. Εως τίνος χρήματα, καὶ λειτουργίαι, Τάχα δὲ καὶ κτήματα, και παροινίας, Μέχρι τίνος κόλακες ἐκλύσουσί σε; Γενοῦ δανειστής, τῷ Θεῷ δὸς τὸν βίον Οφειλέτης γάρ ἐστι, καὶ χρεωλύτης, Καὶ τὰς δανειστής, κἂν δοκῇς μὴ λαμβάνειν, Κατοψοφαγῶν τῆς ψυχῆς σου τὸ χρέος. Πλὴν δε κοινὴ τῶνδε τῶν ὄντων φύσις Τὸ σὸν πρὸς αὐτὴν οὐκ ἀπαιτήσει χρέος Πάντως κἂν ἀλγης, και φιλόψυχος ἔχῃς, Οἰχήσεται γὰρ εἰς τὸ πῦρ ἡ θερμότης, Τὸ ξηρὸν εἰς γῆν, εἰς ὕδωρ ἡ ψυχρότης, Αὴρ δ' ἐπ' αὐτὸν καὶ τὸ ρευστὸν ἁρπάσει. Κείσῃ δὲ νεκρὸς ὑπὸ γυμνοῖς ὀστέοις, Ὁ νῦν περιττὸς, καὶ κατεβλακευμένος, Οφις δὲ τοῦ τένοντος εκρηγήσεται. Τί πῦρ ἐν ὀργῇ κατὰ τοῦ πέλας πνέεις; Τι δὲ βρυχηθμοὺς αὐθαδῶς ὑποκρίνῃ, Καὶ τῇ λεοντῇ τὰς χρυσᾶς πάντων ψύχας, Καὶ ζῶν ἀτερπῆ καὶ φιλῶν περὶ βίον; Τί δ' ὡς φάγος πάρδαλις υπόδρα βλέπεις, Καὶ δεινοπαθεῖς, καὶ λαρυγγίζεις μάτην Αντικρυς ἡμίγυμνε σεμνό κοχλία, Μᾶλλον δὲ γύψ ἄνωθεν ἁρπάζων κρέα, Πλὴν ούτε νεβρῶν, οὔτε περδίκων πάλιν. ᾿Ανδρῶν δὲ, παπαὶ! δυστυχῶν, καὶ σωφρόνων; Πλούσιος εἶ, δέδιθι τὴν τότε φλόγα. Τις γὰρ ἀναψύξει σε διψώντα δρόσος, Εἰ μὴ σὺ τοὺς πένητας ἐνθάδε θρέψεις; Σύνες τίς ὁ πλάσας σε καὶ μεταπλάσας, Επείπερ εἰς χοῦν ἐκπεσών συνετρίβης; “Η τίς χάριν σὴν καὶ Θεὸς, καὶ σαρκίον, Καὶ τίς πεπονθώς, καὶ παθῶν μείνα, δίχα, Παθῶν ἀμιγῆ, καὶ φθορᾶς ἔδειξε σε; Ταῦτα σκόπει, βέλτιστε, σωφρόνως ἔχων, Καὶ μηκέτι θαύμαζε τὴν ἀμετρίαν. Τὰ γὰρ ἔτι μέλλοντα μὴ σχόντι βλέπειν, Ο τῆς τελευτῆς ἀγνοεῖταί σοι χρόνος. Ὥσπερ τὸ νῦν πῦρ οὐδὲ μετρίως φλέγει, Πυρὸς γὰρ εἰκὼν ἐστιν, οὐ πῦρ τὴν φύσιν, Οὕτω θεατὰ καὶ τὸ πῦρ τὸ παμφάγον. Ὁ θυμὸς ἐξέκαυσε τυράννου βρέμων, Τοῖς τῶν νέων σώμασιν εὑρέθη δρόσος, Απόκρυφον πῦρ ζωγραφοῦν πρὶν ἄλλο τι Ως ἂν διδαχθῇς τὸν Θεὸν πῦρ καὶ δρόσος, Εἰς τὴν βάτον πῦρ, εἰς δὲ τὸν πόκον δρόσος. Μὴ διδράσῃς μάλιστα τὸν τύπον βλέπων. Μὴ γὰρ ὅλως ἔφλεξε νηδύν Παρθένου Σαρκός μετασχών, καὶ Θεὸς μείνας πάλιν. Εστήκασι δὲ τῆς φλογὸς ζῶντες μέσον, Καὶ τεττίγων ᾄδουσιν οἱ παῖδες τρόπον Σιτούμενοι γὰρ τῆς ἐνεχθείσης δρόσου, Ὡς ἐν θέρει στέγουσι τὴν δεῦρο ζέσιν. Πεπήγασι δ' οὖν τῆς βοῆς πεπαυμένοι Τὴν γὰρ σιωπής ζωγραφούσι τον τύπον,
Page 1 of 2next ›last »
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View