lestia ac vexatione liberasset: illi autem, qui in inferno positi essent, ejusdem nihilominus opis Indigerent, diuturnoque carcere afflicti, Redemptorem exspectarent, ipsum utique, qui pro mundi totius salute ex æthereis sedibus venisset; eos exsolvere moliens, qui inferne vincti tenerentur, manunique beneficam ad eos quoque volens pertingere, qui in terræ infimis sinibus agerent, Hierosolymam, quæ justorum cædibus gauderet, Deus justorum venit, tum norte sua, mortem perempturus, tum quod sciret, nullos alios ipsi mortis auctores fore, præter eos quos sanguinis justi ac innocentis sitis perpetua haberet; qui et oculos, ac mentem præ invidia clausissent, omnique proba ac grati animıf affectione ex stolido corde expulsa, deteriores semper beneficiis redderentur; divinæque congruis majestati operibus, in Dei necein acuerentur; in Dei iude bellum, atque odium promoventes, unde par erat, ut velut manu în Dei cognitionem ducti, summa reverentia ac veneratione sic mirabilium operum effectorem prosequerentur. Ac olim quidem iræ fomitem subministrabat homo ille, qui luto oblitus, ac sputo visum recuperaverat “, quo privatus ex utero materno processerat itemque ille, cujus lepræ squammas verbo absterserat "; necnon ille, a cujus manu tanquam grave onus ariditas depulsa fuerat **, et id genus alia; at nunc furoris flamma rursus exsuscitatur, postquam homo mortuus, ejus precepto visus est inferni ac mortis sprevisse jura, ac cum ipsis institis ex sepulcro resiliit “; postquam item infantium lingua ob ætatis quidem defectum balbutiens ", Spiritu autem diserta, victorem mortis theologicis decantavit vocibus: quæ autem Imparo ore semper volvebant oracula, ea jam videntes ipso completa opere, videre noluerunt; velut utique ad meliorem meutem redire reveriti ac velut ad amorem ac observantiam benefactoris regredi, ex iis quæ ferent haud proclive esset; necve ut ita insapientes, præsentis remedii ac curationis donum perciperent: sed eum a principio in unum illum finem sua omnia consilia convertissent, ut ei necem inferrent, qui ipsorum demereretur gentem; non prius destiterunt quam ad sanguinem prophetarum, cujus jam rei erant, cœdem quoque Domini adjicerent: inde indignationis occasione sumpta, unde eisi non volentes, al certe nolentes, impudentiam suam verccundiæ prætextu mutare poterant. Caterum iuvidia nullam admittit admonitionem, ac quod proverbio dicitur, auribus caret: omnemque medendi rationem, ægritudo ejusmodi superat: qua etiamnum Hebrorum principes irrenreliabiliter laborantes, interim infantes diserta lingua ac rectiloqua Deum deprædicant, ipsi maledicta lingua conviciantur ac infantes quidem nullo doctore Regem agnoscunt, ac honore prosequuntur; seniores autem. quique meditandis prophetarum oraculis ætatem totam insumpsissent, eumdem ignorant, ac salutis auctori interitum struunt: quasi eo consilio diviw Joan. xx, f. * Luc. *, 12. • Luc. vi, 7. Joan. 11, 44. * Matth. 11, 16.

ORATIO VII. IN FESTUM PALMARUM. nas Litteras didicissent, non ut eum, quem illa prædicebant, præsentem jam agnoscerent, sed ut animo in cædem magis incenso, velocius ad dias tendendas properarent. Vere veloces pedes iniquis ad effundendum sanguinem; Lardi vero ac claudi, ut se eo conferant, quo mens ac ratio melior suadet. O te miserum, qui oculos tibi ac rationem ipse ademisti, cur signa aliaque randa leviter adeo præteris? Nonne ex lactentium ore, quod olim Regi atque Propheta ctum esset, laudem perfici vides? Nonne, quæ olim eodem in spiritu modulante edoctus es, ut stissimis ac evidentissimis signis præsentem Regem tibi agnoscere liceret, jam et auribus audita, cæcisque oculis tuis conspicua ac visa habes? Num et hæc ad gratiam fiunt; aut errore decepti infantes, hymnum texunt? At neque laus ejusmodi est, ut ex decepta mente proficisci queat; neque ætas talis, que auribus servire novit. Qua igitur ratione adhuc pendentes ab ubere infantes, plena sapient iæ promunt cautica, nisi divinieos Spiritus afflatus instinctusque, quorum nulla tuæ improbitatis societas sit, movet ac coneitat? O te jam olim insanum, quod cum prophetis divino aſatis Spiritu sacrilegas injecisses manus, nunc quasi glorians, ut majoris quidpiam injuriæ, majorisque petulantiæ feceris: tuin illi conviciaris, ejus potestatem Beelzebud ascribens "; ipsumque cui ille ut ejusden secum natura ac substantia per opera testimonium defert, pravo tuo voluntatis proposito neci tradere quæris. At în quidem postquam perniciosa invidia semina semel concepisti, non desines arctari aè coangustiari, quoad perniciem, quam parturis, parias. Jam enim illi scelestam manum injicies, ac ubi injeceris, omnis sanguis justus, quem effudisti, contra te exclamabit cumque homicidiis ac parricidiis apposita nece Domini, quasi colophona imposueris, simul etiam te malorum omnium colophon apprehendet, gloriaque in inglorium tibi statum cedet: ac sors illa felix, cujus gratia omuibus fuisti admirationi, in ignominiæ plenam infelicitatem vertetur; út nedum regno et sacerdotio, sed et ipsa, quam justo sanguine tinxisti, terra spolieris: vereque in sempiternum tempus affligeris, calamitatibus confectus; eo quod te nunc improbe gerens ac pravitatem præoplans, cum Regis praesentia te vel maxime exhilarari oporteret, tu perversa mente. ei interitum moliens, morosior esse malueris. Cum igitur, Judæe, in quem minime debueras debacchatus sis, id vero consequeris, ut non amplius in flium reputeris, sed domo propria, cum degenere ac improbo tuo proposito extermineris. At Unigenitus, gentes a Patre postulans in bæreditatem accepturus est ", quæ et populus vocabuntur, ac filii consequentur jura; ingenuo liberoque partu Patri natæ ac comparatæ: quod hodie sessio illa supes pulium indicat, fore nimirum ut eousque immundæ gentes ac indomitæ Deo subjicerentur. *** Psal. VIII, 3. Matth. x11, 24.. 8 Psal. 11, 8. NOTÆ. Quod olim regi atque propheta. nempe Davidi psal. vult. Nihil clarius. Interpres levius in Christum refert, cui Regi ac Prophetæ prædictum sit perficiendam Patrol. Gr. CVII. laudem. Sed id longe a plano sensu ac auctoris mente. Argumentum hoc ad Christi astruendam divinitatem urgent pariter tractatores reliqni.

ORATIO VII. IN FESTUM PALMARUM. divinam structuram assomatur, quam et proprii ss Zach. 1x, 9. ** Luc. xix, 38. sanguinis liquore praeclare tinctam, in domum sanclam Deo et Patri perficiet: iis, quæ antea abjecla ac nullius commodi erant, congregatis, ac pulchre in ipso coagmentatis, te quidem diffracto et ad ima detruso, his vero excitatis, ac instar sponsæ pulcherrimo sponso conjunctis. Quibus etiam bodierna valde congruunt prophetæ verba “, quibus mansueti Regis adventu gaudere monet, ac præsentiam læto splendore honorare. Sane vero etiam præconis vocem intelligunt, libentesque eo adventantem fine suscipientes ut salutem conferat, delectatione vere suavissima ac nunquam cessatura perfunduntur: claraque tum lingua, tum voce, ea clamant quæ a divinis olim interpretibus in tempus præseus fuerant prædicta: Benedictus es qui venis in nomine Donini; hosanna in excelsis **. Benediclus es, qui verbo inferni ventrem scidisti, ac amni cum quatriduanum quasi ex somno excitasti. Benedictus es, qui Cherubico curru, ut Deum decet, in coelis inveleris; quique pullo asini, vili habitu, iusidens in terra conspiceris. Benedictus es, cujus nunc quidem audita voce contremuit infernus; idem ipse brevi postmodum perimendus, cum ut mortuum te susceperit. Benedictus es, mortis occisor, vitæ splendens fulgores, qui figmento tui guttis sanguinis opem tuleris; qui passionibus tuis eum curaveris, cujus esset morbus passioque immedicabilis. Benedictus es, qui olim quidem a pueris in Bethania fueris celebratus, nunc vero omnibus terrarum ditionibus decanteris, qui deformem nostram formam assumere dignatus sis, ut decore nostram deformitatem ad priorem venustatem reduceres qui etiam nostram reductionem a‹ conciliationem, pulli olim ac puerorun symbolis designans, alteri quidem insides, hos vero ut laudes tibi concinant, impellis. Quod enim nos, in bruti morem vitam agentes, conciliaturus esses ar pietatis lacte nutriturus, hisce utrisque mysterium adumbras. Ast, o pulcherrime infantum theologorum cœtus, chorusque, qui Spiritu assistis, una nobiscum laudes celebra atque concinna. Nam olim quidem seniorum cadem spirantium notala publice resania, quod pullo vectum mansuetun Regem honore coleretis, dulcibus canticis vestris siccarios, ut infensis in Deum animis essent eumqua oppugnarent, visi estis excitare, nimirum coangustatis amaro ſelle eorum pectoribus; nunc vero abest omnis murmurator, nec est qui laudes iniquo animo ferat: nemo est, qui festi lætam faciem, tristi ac tetrica specie injuria afficiat: sed onines ea, qua decet alacritate, in Domini gratiam conveΝΟΤΑ. Nostram deformitatem. Plane animæ, non corporis informitatem, ut male reddit interpres, mirorque viro docto sic excidisse ac quanquam in Christo corpus ac caro haud raro pro tota humana natura accipiantur, haud tamen in homine, quod est animæ facile intelligatur nomiae corporis; nec quam in anima deformitatem peccatum facit, corporis informitas appellari possit.

Enimvero, bæc quidem suo eventura tempore, muto Dominus operis prænuntiabat præconio; at μηHebræi, nihil in animum volentes inducere, ac intelligere, vel ut praterita dicas, vel ut praesenti, sed id tantum molientes ut impudentia agerent, προquasi Salvator has sibi laudes procurasset, ac laudatores congregasset, ipsum adeunt, atque in murmur proruinpentes: Non audis, inquit, quid isti dicant s? Tu illos interroga, Quis est, qui iun pulit? quisnam docuit, quando memoriam odinem tum oraculorum divinorum, tum operum exter, minasti, omnemque humanam rationem ac cogi tationem ex improbo tuo pectore proscripsisti? Nam ille quidem habitu modesto ac moderato pro cedit: hi vero regiæ congruis majestati salutatio nibus excipiunt: ex illis sciscitare, quidnam edocti, non pro ejus speciei sentiant ratione, quam vident ocnlis subjectam, sed adeo eximios honores defe rant. Hem, cum stupidus valde sis, ac tardus sensu ad honesta, admodum tamen velox ac expeditus arripiendis male agendi occasionibus exsistis! Et ¡is quidem qui Regi honorem habent, nihil videris nolestiæ inferre; nosti enim non ab alio quam a superiori vi edoctos impulsosque; quare ab his abstines, non parcendi studio, sed quod scias non esse tuarum virium, ut vim eos divinitus ἐκκόalfantem cohibeas: ac ne si velare nitaris, nihil que molitione conficias, tu ipse deinceps vel in vitus fatearis, laudem illam Salvatori a Spiritu saucto fuisse concinnatam. Nam tenella illa ætas, quam agrestis tua feritas minime erat terrefactura, ac cujus nulla ratione inceptum erat diremptura, hæc quæ dixi, te vel invitum fateri cogebat idque tu callide admodum animadvertens, illos quidem præteris, ad illum vero qui vili apparatu invebebatur, Rexque nihilominus a laudantium rectis oculis intuentium turba agnoscebatur, non sine murmure accedis, hymnumque ei in crimen vertis. Verum audit pueros, qui hæc ipsa priusquam In utero formarentur, ut fierent ordinavit; audit, et ut plurima alia, ita et hoc ipso eventu consi gnavit. te, qui vel surdan aspidem auribus ob turandis superas, et eo solum fine nunc auditu es usus, ut succenseres! Mihi ea que peraguntur cum ea compone Scriptura, quæ ex ore infantium et lactentium testatur” laudem perfectum iri: ac nisi cum ea rem ipsam congruere compereris, tunc succenseas licet. At si omnia consonare videris, impera mussitantibus tuis labris silentium. Neque illud tibi, quod jam ante pedes versatur, liquet; lapis nimirum, qui factus est in caput au guli”, in illo insolubili ac nunquam ruituro ædiAcio, quem lapidem tu imperite reprobasti, aptum illum ac omai parte comparatum ob mentis cæcitatem perspicere non valens, eamque ob rem a lija ipsum domo amolitus es, cujus putridum fundamentum proxima ruina coarguet: cum alter ille pretiocus ac electus lapis ad sempiternanı aliam ac vere Matth. xxi, 16. $$ Psal. viii, 3. ee Psal. cxvi,

LEONIS PHILOSOFHI atgue ad victorem mortis metro ris expulsorem, kato tom pectore tam lingna scenryum, congratulantes amico Lazaro, qui mode letorem es sepulero contractum deponens, commE mis generis incorruptionis unguenta perspirat: sed et illi congratulantes, qui per viscera misericordiæ snis ipse laboribus tristitiam exstinxit, mundoque gaudinm insevit; multoque sinpore ac miraculo ca honoramen, quæ dispensatione geruntur: ac ventri canijel modos daicissimo hanrientes auditu, quorum nihil tune perversa Synagoga intellexit sed cum infernum tremore concussum viderent, ac nerdum prolatis verbis, ipso remittente, eductum morluum, eo audaciores esse contendebant. Ac ille quidem cuma sepulcralibus fasciis e sepulcro exsiliebat, fi vero insolabilibus maligne mentis mesibus astricti, liberatori neclebant vincula, verbisque Jacte manantibus labiis fusis, spurca eorum pectora dissecabantur improbitatis exsuperantia. Adesto, decore ac splendore Ecclesiæ præclare induere. desiderantis, inquam, pariter desideratæque ac praedilecta inculpatæ sponsz, quam Pater junxit charissimo Filio, abjoncta a mítissimo sponso leroci ac ingrata Synagoga: quod nimirum tantæ desponsationis jura violans, sponsum suum despicatui habuerit, eum prosequens odio a quo dilecta esset, ac pro nibilo duceus eum qui honore auxisbel: cum denique, cujus benefcio rerum copia abundabat, ac agebat felix, contrariis plane modis remunerans. Quapropter nunc a vobis repulsa desertaque, ac festivæ omnis lætitiæ exsors, felicitatis loco calamitatum dives agit; deformitate vestits, ejus vice venustatis, cujus antea foribus coruscabat; fæcesque ejus vindemia bibens, quam sibi collegerat. At vero nova ac charissima sponsa, ob excellentissimam desponsationein gaudiis omnibus plena, sponsoque suo formosissimo, castissimo amore agglutinata, fruitur quidem ipsius deliciis, sød et præmontis diel voluptatem percipit, qua licet hic, servata illa veteris honoris forma et ratione, cum ramis Palmarum laudationem instituat, allamen oculis in superna defixis eumdem una cum angells glorificat, tanquam illum qui et in cœlo et in terra regnat. Nam loco obedientiæ usque ad passionem ac mortem, dedit el Pater potestatem in omnia, tum quæ in cœlo, tum quæ sunt in terra. Delit potestatem, ejus subjiciens pedibus etiam invitos hostes ", quotquot regnum ejus respuerant. Clarificavit namque Unigenitum, ea gloria, quam habuit priusquam mundus fieret ac antequam temporum conditor tempori subjectus appareret: gaudous nimirum, ob magnum illud ab ipso designa tum opus; ob homines scilicet libertati assertos ac conciliatos; quod, inquam, debellato eo qui invictus videbatur, quique fines terræ niduli instar comprehensurum se jactabal, o tyranni eos eripuerit mauibus, Deoque ac Patri obtulerit, ac ei concilia ** Joan, aviz. 20. vov ávaxépļavta còv vexplv, ¿qúovelxovv elvar

ORATIO I. IN B. MARIA NATIVITATEM. terim illi meliori spei animum adhibentes, scalam illam in cœlum usque protensam erigunt, jejunio et oratione, ac contrito constantem corde, eaque ad misericordiarum Patrem ascendunt: atque ei cla more valido, qui ante ctiam clamorem noscet, op probria quibus appeterentur, ipsorumque auimi angustiam atque dolorem, declarant: ac tum qui dem hominum gravem illam indignationem, tum vero ipsum, tametsi nemo alius increparet, ab ipsisinet nascentem angorem ac mœstitiam solvere fagitant. Exaudit vero mirabilium Deus orationeni servo runi suorının, annuitque ac tribuit, pro oblatis ge mitilus, ac ea, quam in oratione exhibuissent as siduitate, munus spem omnem vincens: munus quale nemo a sæculo visus est accepisse. Dat nan que fructum, qui nedum ipsam quæ profert, verumn etiam veterem illam generis primam parentem, ah opprobrio liberet: portatque manibus puellam Anna, quæ ipsum, qui parentibus donavit ut eam parerent, in manibus ipsa, utpote propriam pro lem, portatura esset. Puellam, inquam, ipsum, qui est super omnia, Deum genituram. Germen profert hactenus sterilis existimata Anna vulva, cujus foris suave fragrans odor orbis terre Anes perflaturus est. Procedit clausis sterilitate portis obsignata illa virginitate porta, solique regi serrata, ut per eam transeat *; ex qua ineffabili planeque mirabili ratione procedens, eos qui male aberrave rant ac declinaverant, ad se convertet. Rom. 1x, 5, ‘Ezech. XLIV, 1. Olim quidem masto, Joachim, vultu eras: pon id tantum a te ipso perpetiens, ac tum quia Annam prole destitutum, ideoque tetricoso ac depress tristitia vultu videres; tum quia nec ipse pos-es laborum fructus in manibus ferre. Quid namque connubiali societate junctis ad spectaculum dulcius, quam ut enatum ex se videant germen? verum etiam ab extraneis increpantibus gravior mastitia animi caligo occupabat, quod gentiles tui tanquam sterilem ac orbum prole probris appeterent: nunc enimvero lætis gaudiis, lætum tui seminis aspectas fructum, quo tristitia mœrorque ab omnium depul sus est oculis. Vides modo venerabilem Annam, sui fructu uteri praeclare honestatam. Pudebat olim sterilitatis gentilium tuorum communi ore jactate; at nunc omnium ore dulcis exsistis auditio ac nar ratio, ipsa sterilitate ubique celebrata. Ac olim quidemir, υt veri quis specie existimet, etiam domo procedere verebaris, metuens vel etiam videri; nunc autem universus sanctorum chorus, ac ange lorum populi, tanquam Dei Matris parenti congratu lantes, latis circumcingunt choreis. Facius es lix pater, quæ primo parenti debitum redditura esl; quod nimirum prinæ commodavit parenti, ut illa er ejus latere formaretur. Porro rem præstab nullo semine ex suis sanguinibus novo Adæ fene rans carnem, ac quo antiquus ille conditus est. Tarde pater appellatus es; at priulas honoris parles

habes inter patres: at universorum Patris genui sti matrem. Abraham quoque provecta jan ælate ', contra spem hæredem gignit promissionum, ex quo velut stellæ, ac sicut arena maris augetur populus, magnaque parte terræ imperium protrahit; verum, quid hoc ad tuum partum? Eam enim peperisti, ex qua non solum populi immortalitatis partu augen tur, aut terram possidendam accipiunt; sed qua cœli adeunt hæreditatem, effecti filii Altissimi. Agedum vero, tu mihi Annam voca, priorumque, lamenta canticorum, quæ illa Deo solitaria cane bat, velut lyram quamdam harmonia concinnam in fausti ominis laudationem convertentes, personanti mihi vestrum inclytum partum, auxilio adeste. Vestrum namque est, ut et condigni sermonis copiam faciatis, e quibus editum est sanctissimum germen. Agedum uteri fructum ostende, quæ abje ceris ignominiam veterem, quibus nanc in gloria gestis. Uieri infecunda tellus in fertilem agrum transiit. Tristitia tibi in gaudium cessit, quali a sæculo nullus exsultavit. Ex his probris indisso lubilis gloriæ corona plexa fuit. Tardum fuit geni-, tale germen, at naturæ totius germen gloria obscu ravit. Defuit arvo flos, at universum orbem messe implevit. Lugebas orbitatis ergo lacessita oppro briis; at quæ unquam sic proba amplaque prole delectata fuit? Puellam nutris, cujus opera univer sus mundus lætitiæ divitias habebit. Matres universas supergressa es. Parit quoque alia quædam Anna *, cum et ipsa orationis munus filium accepisset; verum servum, verum ministrum, 'quanquam is prophetica unctione excelluit; tu vero coli ac terra Reginam paris eam, inquam, quam canticis celebrat omnis natura particeps rationis: sola paris Dei Matrem; sola Dei avia exsistis. O beatum partum! 0 lumbos, quorum habitaculum elegit Deus, cum in nobis babitare vo luisset! O conceptionem, partumque, ac infantem, quibus exitiosus peccati partus elanguit, salutisque multa proles innotuit. O infantem, per quam natura, quæ malitiæ ac vitiositatis turpitudine consenuerat, novum induta decorem præclare exornatur! O in ſantem, per quam vitæ pauperis pannos exuentes, primam illam stolam induimus divinæ dignitatis, per quam Deus nobis reconciliatus, in incompara bilem paterni amoris necessitudinem dissolvit ini micitias, quas ei facti hostes, constitueramus. namque Deus ac Pater Unigenito Sponsain elegit, proque futurarum arrhabone nuptiarum, ut cognato humano generi reconcilietur, concedit; neque solum inimicitias perimit, aut debiti tribuit remissionem vel etiam, quod adversum nos ipsi scripsimus chi rographum, disrumpit; verum etiam Unigeniti com hæredes facit; eumque ipsum bello nobis suppetias mittit, ut pro nobis pariter labores desudet, ac hostem ulciscatur. Enimvero, pœnam nunc lue, o malitiæ sapiens ar tifex, dolo plenarum earum molitionum, quibus su * Gen. xvul, 11 seqq. * 1 Reg. 1, 20.

ORATIO-VII. - IN FESTUM PALMARUM. ORATIO VII. In festum Palmarum, quo multitudo universi orbis exsultationem auspicata, victorem mortis Palmarum ramnis celebracit (COMBEFIS. Auclar. p. 1657.) Hodiernam solemnitatem quondam quoque alias lingua regia celebravit ", ac orationis foribus ex meliori sapientia decerptis, splendorem ejus ac majestatem exornavit. Spirit enim jucundum il lum puerorum chorum contemplatus, lingua itidem Spiritus, prævio ea præconio edixit, quæ choro eodem peragenda erant. Cæterum perspicacissimo mentis oculo solus tunc videns quæ postmodum eventura erant, solus item celebrando festi mysterio sese exercebat. Αt nunc, quando omnium oculi lætissimo hujus festivitatis spectaculo exhilarantur, omnes quoque ora in laudes resolvunt, tametsi non iidem omnibus eloquentiæ fontes affluunt. Statui autem et ego pro viribus aliquid ad dioi hujus jucunditatem conferre, ac licet regis illius facundiam minime assequar, nihilominus conve »iens æquumque arbitror, ut a rege etiam hæc tam læta dies dilaudetur ac prædicetur. Decrt enim ut Rex universorum ab omnibus celebretur, maxime vero ab illis quos præter cæteros benevolentia sua dignatus est, quique divinæ aliquo modo cognatam et consimileni potestatem acceperunt. Quamvis autem ad citharanı hymnos noi modulemur, ut rex ille in divinis laudibus concinendis exercitatissimus; alia tamen ratione nobis Jesus laudibus extollatur ipse pariter Rex, ac Deus meus 41: cui licet ignea labia laudum cantica depromunt, non tamen luteorum aspernatur propositum. Nam quorum formam assumpsit, ut eis consuesceret, baudquaquam; eorum despicatui habiturus sit orationem; rationis, inquam, illud opus; maxime cum ejus ab initio hoc sit donum, honorisque illa prærogativa, quod manu disset, animal exornarit. Quin et postea, ut brutis simili insipientia honore dejectum, denuo gloria ac bonore donaret, idem reparandum ac instaurandum suscipit. Hoc vero ipsum est, quod præsenti conventu celebramus. Nimirum, qui ascendit super cœlum cœli", is in pullum asinæ ascendit; atque is, qui super cherubim sedet *', ille dorso bruli vebitur. Cum jam enim his, qui praesenti sæculo viverent, quod satis esset opis ac auxilii attulisset; nimirum operibus pariter ac sermonibus bene de figmento meritus, ac ubi ipsum a dæmonum mo ss Psal. LSXIΣ, *¹ Psal. viii, 3 ** Psal. v, 3. Psal. LXVII, 34. Malim Oratio autem beatissimæ Virginis innititur gratiæ Dei, et juri naturali, et justitia Evangelii, vel Decalogi, quia Filņus tenetur non tantum exaudire, sed obedire Matri, juxta illud Exod. xs, Honora patrem, et matrem, et Apost ad Ephes. vi, Filii, obedile parentibus vestris. Sic Albertus. Addi etiam potest Mariam præ omnibus sanctis simul suis apud Deum precibus valere, quia Ipsa (ut in suo Mariali serm. 5, super illud Eccl. Gyrum cali circuivi sota, inquit Jacobus de Voragine, archiepiscopus Januensis) omnes sanctos cæli circuit, et gyral, et eos ad intercedenaum pro nobis (sollicite inducit; et dicit sola, quia ipsa orante, omnes orant, ipsa silent omnes silent. Anselmus: Te, Domina, tacente nullu orabil, te orante omnes juvabunt, omnes orabunt. Luculentissimo Eucomnio pius imperator, æterni Regis triumphum prosequitur, ludens exordio in Davidis antiqui laudatoris regisque, cum ipso pariter rege ac novo laudatore, in universorum dilaudando Rege, convenientia, quem maxime regia laudatio deceat.

țulit în felicitatem. Mulier sancta, et pura, virgi- ſert Virginis uterus, formaturque de sanguinibus peis e sanguinibus Filium procreans, egenum Adam sublevavit, opulentissimi Adæ ex ea nati, quæ ex terius videtur inopia, quod vile est sibi unientis, et auis opibus paupertatem erigentis. Nam quia Deo placuit notam facere misericordiam suam, bonita tem hanc effudit abunde, ut sę ostenderet non modo malorum nostrorum sensu moveri, sed etiam in ha bitu peccatoris demissum, quo suis virtutibus re medium errori afferret, et innocentia sua reatum culpæ deleret. Propter hoc vulva capit eum, qui pulla re capitur, et pannis involvitur, qui tactu liber est, et labe. Deusque cum errante et exsule familiariter versatur, ut reducat ad sua, causam rite el egregie transferens, quæ me propriis sedi bus ejecit. Ne te jactes de fraude, qui per eam ge nus humanum subjecisti, subjectumque illum tibi reddidisti, qui ad regnandum creatus erat. Nobis cum Deus cum rerum egenis auxiliator, cum impotentibus fortis, cum redactis in servitutem liberator, per quem etiam fiet ut nefarius vexator loco multarum contra nos virium suæ quoque po tentiæ faciat jacturam, dum ii quos ipse se com prehensurum potente manu quasi nidum, super bissime jactaverat, Creatoris manu liberantur, qui punc infans visus, et pravæ aspidis foramina per scrutatus est, mortiferumque enecavit fetum, et vi tam univerṣo attulit mundo. Scitote, omne genus hominum, Deum hominem factum, ut sibi eos afli pes faceret, qui ab ejus affinitate deciderant; ut þumana mens ad mala proclivis, neque eo tanţumi malo laborans, sed nec etiam sentiens ad mala şe ferri, neque se dominam motionis statuens, sed ha benas omnes sursum trahentes, excutiens, veluti onus et pondus otiosum, circumducta per malo rum campos a carne, cujus ipsa debet esse auriga; hæc, inquam, mens divinæ menti unita, ut sentiret in illa quæ passa fuerit, et per hujus vocem, quæ propter reverentiam exaudiretur a Parente, et auxi lium divinæ bonitatis experiretur. Et sane quidem șine carne etiam facile erat constituto in periculis præstare auxilium. Quid enim Deo volente non fiat? Quia tamen opus erat eum qui peccaverat, et se quod peccasset agnoscere, vocibusque miseri cordiam implorantibus expiare peccatum, quod wens humana non poterat, ut quæ in pelagus vitæ ratione carentis submersa erat; idcirco toļa ipsa divina mens unita extrahit illam de absurdo ir rationalis vitæ statu, deprecantemque pro illa vocem emittens, per sui reverentiam facit, ut malorum nobis series in opera misericordiæ desi pat. Idcirco Divinitatis (reor) ignem intolerandum ejus Opifex. Quanquam, et aliæ sese offerent causa, quibus rei hujus consideratio non perfunctoric fiel. Nunc vero cognoscite, įmo vero cognoscamus Ver bum in præsepi animalium jacens, qui, errore ab ducente de rationis statu, a Dei cognitione longe aberamus. Abeat error, qui hactenus hominem suo Conditore sejunxit, et honorem Creatoris ut offerret creaturæ suasit. Qui ab uno vero Deo crea turam abstrahens, turbis deorum subjiciebat, cum non modo aliæ creaturæ in divinam dignitatem male ab hominibus eveherentur, sed illi sibi ețiam divi nitatem tribuerent, et proinde sexcentos confinge rent deos, et quos liberet divinitate donarent. Quasi oporteret non modo nos a Deo procul esse, verum etiam tyrannice Deum opprimere. Proh nequitiæ institutorem! le ab initio hoc excogita+ vit, ut similis Altissimo fieret. Ille hominem, cla rum divinæ dexteræ simulacrum, non solum amanti inimicum reddidit per transgressionem præcepti, sed illi etiam constituens adversarium, imitatorem sui fecit, suadendo, ut divinam sibi dignitatem ar riperet. Et hic quidem deus erat, quia gravi usus manu, tyrannidis vi, aliis excellentior evasit. Ille vero deus, quod cruentus, homiņumque cædibus insignis, manu sibi ad fundendum sanguinem pas ratiore. Alius quoque deus, quod acri fuerit inge nio, et auctor alicujus inventi admirationem me ruerit. Honoretur et muliercula, quod crines apte comptos contorqueat, et alia, quod eleganti specię lascivos deceperit et attraserit amatores, et pra mercede meretricii lasciviæque ab iis acceperit nu, merari inter deos. Alius alia ratione in deorum al bum ascribitur. Ita Saturnus tyrannica manu in patrem insurgens, non modo nudavit imperio, sed naturalibus quoque orbavit, ea præcidens, per quæ in lucem est editus, et proinde e tyranni dignitate in dei majestatem evectus est. Ita prognatus ex ∞o Jupiter, paterni auimi hæres, simili modo dei nomen sortitus est. Et Mars pariter, quod morta Hum stragis auctor, in deorum ordinem cooptatus, Et Mercurius, quod cæteris dicendi arte præcelle ret, ipse quoque numinibus insertus est. Dionysias quoque quod roris cor emollientis (ut gentilis qui dam sapientia clarus dixit) inventor fuerit, divinis honoribus dignus est habitus. Sane hæc allegoriis contegere ne conentur gentiles, Saturnum in Tem pus excipientes, et fabulosos rerum præsides iudu centes, qui heri et nuper cum essent homines, in deos translati sunt: nam sic etiam absurda nimis sunt quæ afferuntur. Attamen ad hæc illi, ut hone stiora, nequaquam confugiant, sed sine tegumenta se origo, et causa causati; ab Ecclesia Græca in Menæis die 27 Maii, Origo verarum mundi hilarita tum; a S. Anastasio archiepiscopo Antiocheno in Orat. 2 de Aununtiatione, Origo prima lætitiæ; a S. Joanne Damasceno in Menæis Græcorum die 15 Jan. Origo omnium amœnitatum; ab Innocentio papa III, serm. 2 de Assumpt. Origo salutis, virtutum; a Jacobo de Voragine archiepiscopo Ja nuensi in Mariali L. M. Serm. 2. Origo omnİKM gratiarum; denique a Joanne Pico Carthusiano lib. in Cant. cap. 2. Origo bonorum omniuM mundique melioris.

ORATIO V. - IN CHRISTI NATIVITATEM II. allegoriæ nuda esse permittant: a Phœnicibus pri- nem personarum, distinctio quoque naturarum se quitur, sibi quoque adinveniant, quid cuique insit naturæ, ut sic Trinitatem fugientes eamdem multi plicent. Quod si etiam quæ diversæ sunt naturæ,. babent plane quo distinguantur a se invicem, amen tiæ Dei naturam librantis erit, illud quoque dare, quo unam ejus naturam in tres discernunt. Nam ingenitum et genitum non est cur ad naturarum distinctionem proponant: quandoquidem vel in ipsis compositis, et divisionem admittentibus hæc non sunt naturas distinguentia, neque in diversa. secant, quod unum est. Verum illi nugentur; nos autem adeamus Beth leem magni consilii Patrls Angelum nostra indutum forma conspecturi, quem ex utero genitum ante mis (ii enim Saturno, uxori et reliquæ familiæ au ctores fuere, ut dii nominarentur) veritatem discen tes, qui ex hominibus primi, aris et sacrificiis ho norantes illos vita functos, posteris exemplum re liquerunt cultum iis insipienter deferendi. Eodem plane modo et Minerva crinibus bene contortis ha betur prodea, quanquàm parentibus non illustribus prognata; licet eam gentiles e summo vertice or tam asserant. Et Venus loco muneris dea fuit eo rum suffragiis qui cum ea libidinem exercebant et ratum habetur decretum, quia lascivis placuit. Pana quoque, cornigerum qui primus ovilium dux fait, legesque pastoralis curæ ostendit, necnon et Apim, et Ibes, et cæteras bestias cœtui deorum asci scunt, eorumque religionem quasi deorum magni- Luciferum, nunc misertus nostri, de matre nasci faciunt. Cui signa etiam data, causa ob quam de Inta est illi dignitas, fistula, et cornu, et pedum caprinorum mistura. Osiris quoque eodem titulo ab iis renuntiatur, quoniam calliditate usus suos sibi hostes subegit telis, non ut erant, sui speciem offe rentibus, sed veritatem aliqua ex parte celantibus. Unde factum ut facile capti sint, quibus insidiæ paratæ erant eo quod dolum non cognoverint, si bique non consuluerint, sed in periculum sese temere conjecerint. Verum in his quidem home vanitati inserviebat, ea sentiens quæ illi a quibus in servitutem redactus erat. Neque enim Beri pote rat quin is, qui verum Deum ignoraverat, ita esset affectus, ut sibi deos crearet, nec finem ullum ha baret præ ignorantia, sed ad deteriora, velut unda deflueret, effusus jam a veri Numinis agnitione. Cæterum administrantis omnia præpotentisque Dei munus erat, de salute sui opificii cogitare, sibique soli convenientem gloriam non permittere, ut aliis tribueretur, sed sibi quidem recuperare ho norem, ferre vero etiam opem jacenti in summis miseriis, qui ut beate viveret, creatus erat. voluit, et cum egenis et vilibus conversari, snæ gloriæ, divitiarumque hæredem. Consideremus, quæ ibi funt, Matrem nova partus lege uter. Lain Infantem natura ipsa antiquiorem, Deum in fasciis jacentem, in brutorum præ sepi immorans Verbum, ut ego vale dicens in stituto vivendi more brutorum, Verbum agnoscam, et cum eo simul quiescam. Nam quia rationis meæ nobilitas in vilitatem redacta erat, motibus ratione carentibus subjugata; subque ponderosa carne ja cebat, quæ ei conjuncta erat; ut sublime·illam eveheret, carnem sibi unit Verbum Creator, ut et ratio suæ nobilitati restitueretur, ut caro non oninino ad ima feratur, rationi parens, non secum illam detrudens, et cum illa petente supo riora, simul ascendens. Huc spectat extrema pau portas ejus qui terram fundavit, nec tamen locum habebat in quo habitaret, 'postquam in ea diver sari voluit, sed spelunca excipiebatur hospitio so lamen indigentiæ præbentis. O res, quæ nec menti nec verbis permittunt, ut suo fungantur officio! Non est ei locus in terra nascenti, qui illam verbo suo progenuit! Præsepe illum suo sinu exci pit, qui cœlestes sinus expandit. Cæterum terra quidem hospitium tenue dat, at vero cœlum an nuntiat adesse Dominum, stellam tubæ loco adhi bens, cum videret Regem ministrorum officio de stitutuin, soloque Matris satellitio fulgentem. Vo cat ut honorem deferant promptissimos ad obe diendum Magos, et ad hoc ipsum venientes. Eos igitur clamante advocat stella; verum et pastores properant Natuın quærentes, indeque de eo admo niti. Oportet enim, ut pastoribus Pastor ille appa reat, qui venit, ut perditam ovem humeris imposi tain reduceret, quam ille ut quæreret nunc quidem advenit e porta egressus obsignata Perveniet vero etiam usque ad portas inferorum, cum morte Quoniam igitur ita faciendum erat, datur nobis Puer æternitate antiquior, et splendor gloriæ no+ ctem vitæ nostræ illuminat, ut discussis per ejus zadios multorum tenebris deorum, unum Deitatis lumen in Patre, et Filio, et Spiritu sancto conspi ceremus; nec personarum distinctione nos abdu cente ad Deorum multitudinem, nec unitate lumi nis cogente ut confundamus personas, Neque enim necesse est ut, juxta inanes quorumdam sermones, alteruin sequatur cx duobus, vel unitatem cum ternario multiplicari, vel certe ternarium redigi ad unitatem. Non enim unitas, sed personæ habent, at distinctionem ferant, per quam nobis adoranti bus Trinitatem fit, ut extra unam dominationem ne quaquam vagemur; aut certe quibus ob distinctio Matrem nova partus leye utentem. De novita tibus partas Virginei præclare omnino B. Petrus Damiani sermone 14 et 61; Gregorius Nyssenus Homilia 13. in Cant. ad illud: Dilectus meus can didus, el rubicundus, electus ex millibus; D. Augu stinus in psal. 101, super illud, Similis factus sum pellicano solitudinis; S. Petrus Chrysologus serm. 15; Riccardus a S. Laurentio lib. x de Laud. B. Virgin., et Guerricus abbas, serm. 1, de Nativ. Domini, quorum verba adducit P. Theophilus Raynaudus in Diptychis Marianis, parte 4, puncto 7, num. 30 et 31. porta egressus obsignata. Respicit Leo noster ad portam illam clausam uuam soli principi.

fera illa omnia devorante dimicaturus. Sed hæc same consanguineus nemo, sub lege consti postea. Nunc vero fugiendum illi est in ipsis fasciis tutus, Regi universorum infanti munera of summx ipsa exinanitióne, non sine sua exinanitione fert sed adorationem præripientes alieni manente. Jam quippe Herodes furore corripietur, cognato sanguine, et gentem ab aliis se et victimas ob infantem natum infantes Bethleem fa- gregante lege, Magi ea dant, præsignificantes in ciet, eœsaque ætate adeo tenera, ne quidem quid seipsis fore ut gentes prævertant legis cultores, agatursentiente, intiŋget gladium, et regnum erit oc et per rivos sanguinis propinquos Hebræos, in cisorum erimen. O mentem, et ferino crudeliorem in- agnoscendo adorandoque Rege illo qui anne, ut geniol Statim videlicet infans assumet sibi imperium, ditaret, ad summam devenit inopiam. quibus et et privabit regno? Propterea timens effuso gaudet Adel sinceritatem, et gratum piorum operum ode sanguine. An vero non id cogitat, sed ut futura rem, et motuum carnis restinctionem, velnti au præcaveat, jugulandum existimat Immaturam æta- rum, et thus, et myrrham accipiet, quibus dux erit tem, quam in suam metens perniciem nou illum de- ad adorandum affulgens prædicationis splendidus metet quem quærit. Cum si oppertunum tempus Oriens, per stellam Magorum nunc ducem præno exspectasset quod illi forte dedisset ut comprehen- tatns. Modo enim fugiet ira percitum Herodem, et deret quem quærebat, tunc eum e medio sustulis-excipietur Ægypto, tum ut beneficum illa recipiat, set. Nunc vero mirum cum esset, si qui quæreba tur non latuisset, ob rei obscuritatem nihilominus inrbatur, el planum fit omnibus illum delirare, quod infantes æque omnes aflatim persecutus sit, quem admodum rabiosi canes æque omnes obvios ado riuntur. Amentissime hominum, nune to promittis iturum ad adorandum, et nunc sanguinem potare optas Sed omittamus Illum in sua insania, ante magnum, proque universo mundo mactandum Agnum, hostias cædentem pro illo nectas, ut etiam tenera ætas infantium non esset immunis ab oɗe rendo munere, sed ipsa quoque offerret sanguinem Deo e virginalibus orto sanguinibus, utque pue rili amentia laborantium Dee inimicorum, qui nee tibiarum sones, nec lamenta audiunt, ut scriptum inquit, in suo ipsorum sanguine præesignaret per niciom, quam sponte obirent, occiso per furorem debacchantium Rege gloriæ,et suarum passi anima rum jaeturam: quamvis non pro illo, sed ob suam ipsi rabiem, qua usi in cum sunt, et mortem, et perniciem sustinuerunt. Et hæc quidem considerare licet de cæde infantium suum offerentium sangui nem. At vero Medi rite agnitum honorent Regem, congruentia rebus offerentes munera, tanquam Regi et Deo, mortalique ad offerendam mundo vi tam, auro, thure et myrrha honorem implentes, Sed að bæc, et aliam subesse in muneribus notan dam inspicio significationem. Videtur enim mib præter id, quod ea quæ offeruatur quid in Infante nato sit denotant, prænuntia quoque essa futuræ quamprimum ipsi hæreditatis gentium. Propterea quem habuit olim punitorem, tum ut aliud myste rium hac præsentia notetur, visitandos videlicet cos, qui spiritali serviebant Ægypto, et inde libo randos, qui ductorem eum sequentur, qui infans conspicitur. Fortasse etiam fuga infantis in Egy plum, symbolum erat migraturæ ad gentes doctrinæ evangelicæ. Sicut enim judex rex ob natum insanit puerum, ita affines illi ob amentiam Judæi, exoriente per linguam discipulorum prædicatione evangelfea, furore corripientur, et aggredientur quidem cruen tis animis prædiestionis cursum comprimere, sed nihil efficient. Verumtamen in præsenti nefarium Herodem fugiens contendit in Egyptum. Postmo dum vero mannum scelestarum audacia, Inter mortuos numerabitur, quando Scribarum et Pha risæorum caterva tendent in eum, qui venit ad fo rendam salutem, insidias. Quæ ut in opus abie rint, efficient ut oblationis medicorum munerum signifientio suum sortiatur finem, cam ipse myrrha rondietur, ut mortalis, ut vere Deus, gratum incor ruptionis odorem mundo diffundet, gentesque gentium oblationes suscipiet. Verum hæc suo tem pore fiest. Nunc autem quæ sunt præsentis aga mus, et proposita nobis tractemus. Hoperemus Domini Nativitatem, festinemus ad videndum in spelunea hospitantem. Agnoscamus tantam de pressionem ejus qui est omni altitudine excelsior. Noscamus cujus rei gratia tantum mysterium ft, nt qui omnes ditat ad inopiam redactus sit, et creatur Creator et Deus nascatur ut homo, licet more humano: ut videlicet confractum absque aper'ione, et clausura salva, perviam vidit Ezechiel. capit. XLIV: Porta hæc clausa erit, et non aperietur, et vir non transibit per eam, quoniam Do minus Deus Israel ingressus est per illam, eritque clauza principi. Hæc enim prophetica verba ad Ma riam ante partum, in partu, et post partum, vere Portam perpetuq clausain, sedulo accommodantur a Chrysostomo homil, de S. Jo. Baptista, Hierony mo in cap. XLIV Ezechielis, et lib. 11 contra Pelag., Ambrosio de Institutione Virg. cap. 7 et 8, Au gustino serm. 2 et 14 in Natali Domini, Eusebio Emisseno Homil. 1 de Nativit Domini, Ruflun in expositione symboli, Damasceno lib. v de Fide Orthodoxa, Petro Damiani serm. 3 de Nativ. Virg., Amedeo Lausannensi llomil. 4 de Laud. Virg., Germano Constantinopolitano Orat. de Nat. B. Vir gin., Hesychio Homilia 2 de Deipara, Procto Con stantinopolitano in Serm. de Nativit. Domini, Ru perto lib. in Matthæum aliisque pluribus. Vide Colvenerium in Kal. Mariano die 5 Decembris, num 4. 5. 6. 7 at 8. Ubi adducto etiam prædicto Ezechielis testimonio, SS. Patrum explicatione ro borato, de porta clausa, que non aperitur, late probat Mariam Virginein clauso utero, atque invio Latis integritatis signaculis Christum Dominum peperisse.

ORATIO VI. IN CHRISTI NATIVITATEM III. instauretur, ut terra obrutum repurgetur, et in- potiori dominetur. Ne colligamus amaritudinem ex venta drachma suo reponatur in thalamo, ul ne amplius in vilitate jaceamus, nec turpiter servia mus, sed ad nostram intuentes nobilitatem, vir tute sublimis exinan tionis, vilitatem commute mus, loco servitutis evecti in dominatum, pro ege‐ state divitias “comparantes, quæ sunt ejus acqui rentes, qui nostra ipse sua fecit, ut hæc præstaret advenit. His honoribus ille gaudet, per hæc nativi tatem adoremus. Induamus, fratres, sensum ejus, qui non erubuit noster fieri frater, non aspernatus est nos in vilissimo jacentes subsellio, ne con temnamus et nos in simili fortuua positos. Qui hac etiam in parte multam Dei benignitatem experi mur, cum plura possideamus quam ii quorum par demulcente voluptate. In summa pelliceas exuamus vestes, nam quod illis amicti fuimus, idcirco pan nis involvitur Dominus. Fiamus revera dii, ex Deo vero id accipientes, non ut ab apostata dæmone velimus nos in tantam dignitatem intrudere. Fiamus Alii Altissimi propter eum, qui factus est hominis Filius. Ita honorem conferentes nostrum, honore mus eum qui devenit ad homines ut honorem homo assequatur. Ita affecti cum angelis gloriam tribua mus, et simul cum pastoribus curramus, et cum Magis exspectationem gentium adoremns. Neque enim est quo magis honoretur quam honore et gloria, quæ nos deferimus quorum suscepto san guine frater exsistit. Sed, o qui e celsitudine gloriæ tuæ ad nostram descendisti humilitatem, nec luam liquisti altitudinem! o Salvator eorum, quos ut converteres male a te aberrantes exinanitus es I o recens Homo, et Verbum æternitatem superans, esto tibi et nobis pro natalitiis muneribus hæc oratio. Refer tu nobis, ut gubernes et administres, una cum iis quibus gubernacula tradidisti, mundi navim, ut sub te gubernatore, superiores onIni procella, navigationein peragamus, cessante unda rum vi, et in tutum deveniamus portum: ubi po sitos, et tranquillitate fruentes, abduxerunt impe tuosi el vehementes venti. Quo nos devebas ap pulsos, post hujus vitæ trajectionem, laudantes et glorificantes te in sæcula sæculorum. Amen. similis ad vitam fuit ingressus. Ne tibi subre pat ut cicatrices conservi exhorreas, cum ipse abominandus exstiteris, non cicatricibus invito in flictis, sed quas tibi sponte intulisti, et Regem ta mon að te accedentem habueris. Ne humilem gravi opprimas manu, memor vexationis quam tyrannica oppressus manu sustinuisti, et auxilii quod ha buisti. Ne habueris odio Creatoris imaginem, ne invideas, qui propter invidiam mala es passus, in fausti dæmonis, quique primus in Dei imaginem iavidus oculos adjecit, animum imitatus. Nec te facias tanquam vas, in quo sit positum venenum, quod qui inscius acceperit, damnum contrabit. Ne carni indulgeamus, nec inferius permittamus ut In Christi nativitatem, quando ex immaculata nube transvectus in seniles manus, umbrarum templum ingressus est Sol gloria (MARACCI, loc. cit. p. 72.) Christi solemnitatem honoramus qui rite degitque sub lege, ut et constitutis sub lege omnibus tribuendum statuit honorein. Christi sa cram agimus celebritatem, per quem profanæ sacro rum celebrationes exstinctæ sunt, et sanctæ dierum festòrum observationes exortæ. Quo in spelunca ortn, ut luce, et nunc præsentem nobis illustrante diem, ipsi quoque splendemus. Rursus enim is, per quem exsultationis lumen conspeximus, qui in tenebris ærumnarum sedebamus, profert so lemnitatis hilaritatem: non e spelunca radios diffundens, sed quasi nube matre Virgine vec tus; nec in præsepi jacens, sed paternam sub iens domus. Qui terram, hominis parentem, Verbo procreavit, Matrem sibi pridem faciens, naturæ leges innovabat, e vulva progrediens sino semine. Nunc vero communi eorum lege quo rum e semine carnem assumpsit, qui eam in Sina condidit, veluti debitor mandata ejus im plet, Gloria Israel, gentium Lumen. Omnes gentes, conferte laudem, ecce enim Deus factus est puer opem ferat, quod illi deerat supplens, et viven. tibus sine lege gentibus notas faciat suæ boni tatis divitias. Nam quia lex Dei digito scripta non valebat rationem deturbatam, ejus opera, qui primo illam pravis abduxit suasionibus, ad frugem bona reducere nec velut organum har monia destitutum, sua propriis aptare concen tibus, nec docere ut res suas bene disponeret sed mala deteriorum additamento crescebant, cum satis nou esset nobis ausos fuisse contumaciam, sed una cum præcepto rejecissemus et Dominum, mente, instar pulli frenum mordentis, et præci pitem se agentis, tota ruente. Quoniam igitur manu Dei scripta lex ita præcipitem cohibere non pote rat, ipsemet legis scriptor, superessentiale Ver bum, rerum omnium productrix sapientia, per creaturæ crassitudinem creaturæ unitur: eva ditque ipse lex, et præceptio, per seipsum in compositos corrigens, et conspicitur immutabi Hanc etiam orationem sub Leonis imperato ris nomine exhibent Grace mss. codices Văticani, et Messanenses, egoque illam ex Vaticano codice, per Jo. Matthæum Caryophilum Iconiensem epi šcopum Latinitate donatain exhibeo Initium bujus homiliæ convenit cum ea quæ hic quarta edita est. Sed post initium ex alio textu Græco translata est, et ideo eam etiam edendam esse censuimu«EDIt. Patr.

lis figura Patris sub mutabilitatis specie, fit. tionem cuin sese omnibus? Deorum quoque pro genitor, a quo filii sunt male babiti, et qui sua sobole male est habitus, quomodo non pati tur? quomodo Deo digna non agit? Hoc autem qua ratione Dei majestatem non indicet, et ma gnificas non constituat solemnitates, quæ apud ipsos talem habent originem? Jovis post labo rem pugnæ cum gigantibus ad petram Vene reum somnium, quam prope obdormierat, et quæ illi igneum progenuit deum. que Patri ac nobis sequester, soluto pariete in terposito. Ne desipiat insana mente Judæus, nec diem aversetur, ut noctivagæ solent animantes, sed oculis livore non depravatis divinæ incar nationis fulgorem inspiciat in iis quæ sunt penes ipsum. Nec gentilis veritatem derideat, qui tur pitudinem suam deitate donat, risuque digna ho norat, et fabulas; qui sibi deorum turbas ex pravi animi affectibus conficit et nefanda eo rum gesta veneratur; et celebrat quæ alto se pelienda forent silentio; et, ut verbis eorun ular, galea Plutonis, et inferorum tenebris con tegenda. Qui non solum humana specie, sed bouṁ quoque, et volucrum, et delphinorum, a'iarumque belluarum inter homines versatum ar bitratur Deum, et amatoriis aculeis in omnia deos mutatos. Modo quippe Neptunus, ut cum adoles centulo ludat ad maris littus delphinum induit, et cum amasio natat, sinumque pueri sensim obrepens, trahensque in profundum, perdit, et obsceni amoris donum dat mortem; deinde ama tor pro acerbo munere, lacrymas offert funeri amplas, Nereidum planetu defunctum honoraus, et ob ingentem animi mærorem, maris admini strationem abjiciens, nec ob factum uxoris Pe lei pudore suffusus, ipse effeminatior cum illa modico fletu filium deploraverit, et dolere de sierit. Et hæc quidem Neptunus. Modo vero Mer curius ut muliercula pascente potiretur, jumen- ser? Quomodo etiam vocabit Filium. qui abit in tum fit, et saltando Dionem oblectat, et fugam simulat, el a currente puella capitur, et in dor sum insilientem excipit (et reliquam turpitudi nem silentio transibimus), nimirum imitatus bovem fllum, deorum, principem, cujus tergo Europa in sedit. Annon erant fœditates istæ in divinitatis opinionem efferendæ, sentiendumque de illis, ut pote diis, quibus tantam turpitudinem testificantur? Verum bæc quidem abominanda sunt; cætera quid honesti habent? Quomodo illud non dignitatis ple num? Apollo deflens tum quod puella, quam de peribat, clapsa esset e manibus, tum quod ju venem infeliciter a-se amatur disco occidisset, idque sibi ex fœdo provenisset amore, ut male is vitam perderet, ignorasselque Phoebus quod ex lu do eventurum erat, cum tamen sederet aliis futura prædicens. Illud vero plene quomodo non divinum? Caclites simul omnes in Ægyptum fugere, inque belluarum formas mutati quod terribilem Ty phæum sustinere non possent, qui nuper giganteo sanguine ortus deorum turmas solus in fugam vertebat? illud porro Veneris cum Marte adul terium, et rursus cum Adonide concubitus, quem etiam apri ietu necatum amatoriis lavat lacry. mis? Quid Juno e coelo pendens, quam Jupiter conjux, quia propter Herculem zelotypia labn rabat, gravi catena suspendit? Sed ubi repone mus eas, quæ cum artis æmulo Thamyride cer tantes, præmium certaminis proposuere scorta Sed de rebus turpissimis satis. Valeant enim gentiles monstra hæc confingentes, et ignominia rum honore, tum fœditatem eorum quos a se ho norari putabant, tum suam insipientiam divulgan tes, et per deorum multitudinem in Dei abnegatio nem prolabentes. Nobis autem unus est Deus, Pater, Filius, et Spiritus sanctus, non adaptatis uni personæ nominibus, sed personis tribus natu ræ unitate conjunctis. Abeat in malam crucem hu jus delirii auctor, qui tribus appellationibus unam immutat personam; vel illud stupidus non animad vertens, quod dum unam personam honorare vult his nominibus, non sinit eo nomine illam vocari quod ipsi imposuit, nec positum esse permiuit quod indidit; si vere posita sunt, quæ successio nein non admittunt, quomodo igitur illam suam personam vocabit Patrem, si hæc appellatio trans it in Filii appellationem? ut non modo dicam om nino patrem dici non posse, nisi sit alicujus pa Spiritum? Unus ergo est nobis Deus in Trinitato personaruın, ita ut neque ob ternarium dividatur diversarum naturarum sectionibus Deitatis unitas, nec ob naturæ unitatem confundantur personæ; sed tria semper sint, Filio nequaquam éx nihilo emergente, nam et Pater ex nihilo emergeret; nec etiam Spiritu, ne videatur imperfectus antea Deus, postea defectus deponere; sed una cum productore Patre sint et ea quæ producuntur, Patre quidem, et Spiritu sua in simplicitate manentibus, Filia autem assumente nostram naturam. Oportebat enim, postquam Deo placuit, per viscera miseri cordiæ, cum nostra forma, rationis nostræ, quæ defluxerat, nobilitatem ad se revocare, Filium esse qui hoc præstaret, non modo quia manens in eo, quod æternum habuit, nullam erat suorum factu rus jacturam; sed quia etiam Verbi erat removere a nobis per suum commercium nostræ rationis detrimenta. Idcirco qui sæcula condidit, sumit Initium æternitate posterius, et immaculato puer perio meam procreationem honorat; et quod cele bramus hodie, carne offertur in templo, me san ctificans de profano et impuro impietatis vivendi instituto. Hoc est, quod hodie per dispensationem efficit, qui pro nobis factus est infans. Hoc cele bramus, oblationem in templo infantis, cui lin guarum ignearum offertur laus. Quis non horreat? Quis non obstupescat? Quis non agat gratias? Qui omnia perficit ut Deus, imperfectæ mortalium æla

ORATIO VI. — IN CHRISTI NATIVITATEM III. divinius est et sublimius, Deus pro me ubera su gens, et gestatus manibus; licet hoc loquentibus iniquitatem in excelso ", ansa fiat inhonorandi Unigeniti quasi vero ob præstantiora opera re rum penitus sit aspernandus; aut inde conari vi res cujuspiam negare, unde excellentis provenire debet attestatio roboris. Quid ais? Quoniam obruto tibi tenebris affulsit lux, idcirco contem nis lucem? Et quia Rex tuarum ærumnarum mise ricordia permotus accedit ad te, nec alteri com mittit hoc, sed ipse suo ministerio pietatem exhi bet, parvipendis beneficii gloriam propter benefl cii magnitudinein? Celsitudinem ejus deprimendam putas, quoniam se ille ad te demisit? Certe ob id potius magnificandus erat ille. Tu vero quia in fantem audis, et fascias, et manus amplectentes. et quæcunque fiunt œconomice tuæ salutis causa, Verbum sempiterna sua gloria privas? Perinde ac si regem quoque corona privandum putares, quoniam ipse accedens ad te, laboribus doloribusque exime ret. Quoniam propter te creatur, dum fit Matris Fi lius,idcirco eum a paterna unione secernis, et crea turis annumeras, cum ne inferior quidem generatio capi a curiosis possit (14)? Obtecta quippe est et illa impermeabilium tenebrarum involucris. Tu vero fixis, ut aiunt, oculis, præ impudentia, quæ sunt anteriora sæculis comprehendis, et statuis de Filio ut meditationi tuæ placet, ut cæca est, acuta tu e mentis acies, et stolida sapientia? tis formatione parvus conspicitur. Qui consessor et formatus, majus quid est et admirabilius. Hoc est Patri, maternis gestatur manibus. Ille, cujus verbo vocata prodiit lux, obtectus caligine vitæ nostræ progreditur. Obscuri gentium oculi seden tium in tenebrosa mortis nocte, illuminamini, lu cidum vitæ diem conspicientes; sublatæ etenim sunt ignorantiæ tenebræ, quibus divisi a Deo de tinebamur: seipsum ad hoc permovente magno misericordiarum Patre, qui verum ostendit lumen pereuntibus in tenebris. Abiit mœstitia splendore gloriæ nobis affulgente. Videant salutare, qui de percati offuscatione cæcutiunt. Ecce enim puella puris manibus insidentem portans, in templum succedit umbrarum, sacerdotis manibus offerens illum O profundam Dei ad nos demissionem! Qui ad ministrandum delegerat Aaronem, et antea Mosem allocutus erat, quem etiam præsentia do cebat mysteria, dum illi posteriora ostenderet (fu turanı quippe cum hominibus suam conversationem obscure Deum præmonstrans, famulo posteriora ostendit), tanquam sacerdotali benedictione indi gens, sacerdoti offertur. Ita illi placuit errorem corrigere, quem ego, in legem peccans, admisi. Quæ tanta clementia! Quæ pietas ineffabilis! Ser vus ergo berilibus privilegiis ornatus, et quasi beri vita degens, custodem gloriæ meæ (a) non refu git a traducenda cuin servis communi vita, ob id que positæ servis obsequitur legi. Quorsum id vero? Nimirum ut me instruat, qua ratione incom positoram morum defensionem habeam, et liberer inobedientiæ crimine. Ut si quis liberorum aman tissimus pater, natum videns obnoxium luendis pœnis, malorum causam filio tollat opere suo aliquo longe præstantiori. Quodnam hoc opus for midabile, cunctisque excellentius, quæ a Deo sunt facta? Magnum quid profecto est cœlum ex tensum, et nullo fundamento subnixa tellus, ver boque lux obtemperans ad universi ornamentum, ct ante hanc expers materiæ multitudo, prompta ad ministerium. Verum Deus in vulva susceptus, se Pgal. Lxxit, 8. Verum dimissa dementium insania, redeamus ad ea quæ præsentia sunt, Deique mysterium ve neremur, sanis oculis intuentes mundi solatium, cum ad templum ingreditur. Jam nuper versanti in spelunca Regi e cœlorum regia satellitium ad ventabat, supernæ accinentes turmæ. Stella du cem se præbens regibus, jacenti in præsepi Do mino adoratores adducens, et inopia stipabatur a dominatu, divinis opibus indicantibus spon taneam tecto domoque carentis egestatem. Quid Sacerdotis manibus offerens illum. Sacerdo tis manibus Deo obtulit Filium suum B. Virgo in die purificationis, per hanc et ipsa oblationem spi ritualis sacerdos constituta. Unde Carthagena Ho. mil. 7 de Purif. B. V. et Præsentatione Christi Domini, Mariam vocat summam sacerdotissam, sacrificium Filii sui Deo offerentem in veste purita tis candida. Integroque discursu ego aliquando de monstravi Deiparam Virginem in die Purificationis tanquain spiritualem sacerdotem æterno Patri F¡ lium suum sacrificasse, adductis inter alia illis B. Thomæ a Villanova verbis, in concione de Purifica tione beatæ Virginis exaratis: Postquam ad altare pentum est, Virgo sacra genibus flexis divino inflam mata Spiritu, plus quam Seraphim, filium manibus tenens, ipsum offert Domino, munus, et oblationem acceptabilem Deo, in hunc modum orans: Suscipe, Pater omnipotens, suscipe oblationem hanc, quam libi offero pro toto orbe, ancilla tua. Suscipe com munem Filium, tuum ab æterno, meum_in_tem pore, etc. Vide S. Methodium Orat. in Hypapan tem, Guerricum abbatem Serm. 5 de Purif. B. Virg., S. Brunonem Carthusianum, vel potius episcopum Signinum Serm. de eadem, et D. Bernardum abba tein Serm. 2 et 3 de eadem pariter purificatione, ubi de hac B. Virginis spiritualis sacerdotissæ ob latione, omnino præclare. Cum ne inferior quidem generatio capi a cu riosis possit. Hinc dixit Isaias propheta cap. Lili Generationem ejus quis enarrubit? Quasi dicat Nemo; cum sit omnino incomprehensibilis et inef fabilis. Hunc enim locum accipiunt Patres de ge neratione Christi, non solum divina ex Patre, ut S. Basilius lib. 1 contra Eunomium, et Chrysostomus lib. de incomprehensibili Dei natura; sed etiam ‘humana ex Matre, ut S. Athanasius in lib. de Incar nat. Verbi, Justinus martyr Quæst. 67 ad orthod., Tertull. contra Judæos cap. 13, et alii plures. (a) Deest aliquid. Lege, custodem gloriæ meæ repuli, Dominus autem non refugit, etc. Vide homiliam 4, supra Col. 31 CEDIT,"

militatis prospexit altitudinem magnitudinis, et sub testaceo naturæ nostræ operimento Marga ritam Deitatis invenit; cujus pulchritudine plu rimum delectatus, ad sacrum carmen modulan dum alacrius movet linguam. quo remunera tionis nomine, eo quod senex eum in ulnas acce perit, discessum e vita impetrans, abiit ad infe ros, annuntiaturus detentis inibi egenis, quas vidit ipse divitias. Cui appropinquans, torporem que flaccidæ carnis deponens, reflorensque sensi bus, spiritu obit spiritale ministerium. Enim vero propheticis olin oculis per symbola præ monstrata sunt, quæ fiunt, et in forcipe, et pruna erat ænigma, continente illo, hac propheta la bia tangente, et propheticam inflammante men-" tein. Itaque quæ nunc sunt res, ænigmata lunc erant: lacte nutriens et Virgo manens inacces sibilis et portatus, Puella tanquam forceps pru nam divinitatis tenens, quam etiam manus sa cerdotis tangentes sanctificantur, et os vaticinio Spiritus impletur; ulna corporeæ illum ample ctentes, quem intueri non audent immateriales oculi. Qui materialem nostram substantiam es sentiæ suæ uniens, facit ut sua intoleranda ma jestas in materiali nostro portetur: et fasciis qui dem alligatus est, sed portantem sacerdotema corporalibus solvit fasciis, ut rugosis ille oculis vidit, qubd nuper apparuit, Salutare Israel. Opor vero præsentia? Mater, quæ non peperit com- mus ad sapientem senem, qui in profundo hu muni matrum lege profem, ut suam primogeni turam sistat Deo, procedit; infantem pannis in volutum vilibus sacerdoti offert; suscipit sacer dos. Quid deinde fit? Ulnis excipit infantem, utque Domino hymnum conciuit, ut nuper ge nitum naturæ germen accipit, et e vita dimitti ut Creatorem rogat. Quid loqueris? Quid novi est, o sacerdos? Cum iis quæ videntur, verba tua non conveniunt. Ubi dominationis fastus? Ubi majestatis tuæ satellites concursantes, præ euntes? Vides quanta rerum inopia, et Domi num vocas? Infantem nuper in vitæ lucem edi tum tenes, et verba facis, quasi ad vitæ impe rium obtinentem? Quomodo rebus adeo parvis et Lenuibus, magua et adıniranda accommodas? Et gloriam Israel, et lumen vocas gentium In fantem inopis Matris (15)? Sed adde, quæ restant, ad laudationem ejus, qui sub nostræ carnis vela mento lux latet. Quid tandem aget? Quid mo litur? An duas ille res peraget, aliorum resur rectio, aliorum ruina futurus, qui tibi, o senex, conspicitur a duobus constans, dejectos bono in statu collocaturus, tumidos depressurus: quando et Mater virginitatis integræ gladio doloris trans fossam sibi sentiet animam (16)? Norat enim dei cidarum facinus, et fore ut cruenta manus ar marentur in eum, qui sacris vehebatur manibus. Nunc sane illum in fasciis furens persequitur He rodes. Et Ægyptus excipiet illum a quo olim tebat enim subterranea incolentibus loca nun vapulavit propter hospites male acceptos, et in tingentur gladii in infantum cæde, ut Infans no cetur. Oportebat enim Deo in terra nato de san guinibas Virginis, æquales sibi per sanguinem in cœlis nasci; et primam illam ætatem, e præsen tia Domini fructum percipere, quæ prima illum In suis habuit: cædem illo sustinente pro rege nerandis omnibus, quando Patris magnus Apo stolus, absoluto opere propter quod est missus, omnibus simul pandet sinus cœlestes. Sed cave tu iterum ob apostolatus nomen, Unigeniti im minuas gloriam, nec dominatum in servitutem redigas; alienum illum a paterna natura con stituens. Sed apostolatum audiens, æqualitatem considera. Hæc ad eos, qui beneficiis affecti, ingrati sunt, et honore aucti ac sublimati per Verbi bumilitatem jubonorant honorantem, proque fasti gio cacuminis reddunt depressionem. Sed redea 37 Exod. 1, seqq. tiari quæ supra terram fiebant admirabilis, cerique illos etiam advenisse mundi salutem, Deumque gestare carnem, et puerum esse, qui est ante sæcula: el nutrimenta subministrantem, lac su¬ gere: aventurumque ut afflictos ab ærumnis libera ret, essetque interim illic morantibus patientiæ lar gitor. Ideo Symeoni résponsum datur e carnis er gastulo se non exiturum, ni videat Salvatoris adventum “. Adam aures mœrore oppressas aperiet lætitiæ nuntio, et Creatorem narrans gestari ma nibus, mœstitia posita, senem spe efficiet alacrem. Eva ubi didicerit e muliere natum, partus dolorum maledictionem non ægre feret, quam hæreditatis nomine posteris transmisit. Moses ab eo legem impleri sciet ", cujus digitis scriptam accepit, et ea jam effecta reddi, quæ in igne et rubo viderat. Omnes detenti in inferis, et in mærore jacentes, præconem suscipient lætum. Erat porro immensi Inopis Matris. De paupertate beatæ Virginis late inter alios“agunt Richardus a S. Laurentio lib. v de Laudibus Virg. a pag. 279, et deinceps, et Pelbartus in Stellarío lib. vii, part. 2, art. 3, cap. 10. Quos tu consule. Gladio doloris, transfossam sibi sentiet ani mam. De gladio doloris, quo anima B. Virginis transfossa fuit ob passionem et mortem Filii, plura habes ex SS. Patrum monumentis bausta apud Georgium Colvenerium in Kal, Mariano die 18 Martii, Justinum Miechoviensem tomo II in litanias Lauretanas, super illud Virg. elogium: Regina martyrum, et Theophilum Raynaudum in Diptychis Marianis p. 4, puncto 9, n. 6, 7, 8 et 9. Lacte nutriens, et virgo manens. Virgo, ma nens virgo, lac habere naturaliter non potest. Li cet enim S. Virgo Liduvina, et aliæ quædam in nocte Dominicæ Nativitatis lacte redundarint, ut habent Acta ejusdem S. Liduvinæ lib. 11, cap. tamen hæ virgines lac non habuerunt naturaliter, sed supra naturæ debitum et efficacitatem lac illis suppeditavit Deus. Quomodo autem fuerit lac Vir gini absque viro Matri optime edisserit Raynaudus in Diptychis Marianis p. 1, p. 8, num. 2.

hoc etiam erga homines amoris, non modo ipsum ▲ ferentes quæ nequami Synagoga molietar in ejus advenire afflictis, et angustias patientibus solatium, primogenitum; nec illud: Tuam ipsius animame sed prænuntiare quoque beneficium, ut spe bono- pertransibit gladius; sed læta afferamus, benefi rum levior esset malorum gravitas, et ea tanquam cia, quibus, ut hæreditate quadam, orbis terræ fines rore mitesceret flamma dolorum. Cæterum senex fruuntur, recensentes Virginis, cujus gaudio ditati quidem decrepitus, et sacerdos antiquiori se In- sumus. Clamemus ad immaculatam penitus Virgl fanti manus ad excipiendum obtulit ministras, et nem voce non indigna: Magnificamus te, per futuræ salutis decantato hymno mercedem accipit, quám is, qui res magnas efficit, suorum operum ut e vinculis corporeis avolet. Quid porro nos, qui maximum et maxime stupendum peregit; quæ in ve:ustatem deposuimus regenerati per generatio- sinu tenuisti continentem coelos, cujus ubero nem, qui oblati sumus Patri ininisterio humano nutritus est qui omnibus ex humo alimenta produ dilecti Filii ejus, quod ministerium, quod obse- cit, quæ inter mulieres una benedicta es, et bene qui¡ specimen offeremus? An certe nosmetipsos dictionem hæreditatis loco effudisti in universum offeremus, propter quos tanta exinanitio, tantaque genus, per te e nobis rite sublata invisa parentum condescensio, ut integram servemus imaginem, nec hæreditate. Ænigmata te antiqua præsignabant vitiis obruamus colores vivos, quibus picturam Matrem, partus felicitate præcipuam. Thronus, et suam ornavit Domínus? Sin minus, ut non osci- Forceps, et Domus gloria plena, el quæcunque alia. tanter repurgemus, sed pulchris iterum decoremus Videbant quidem oculi, interim tamen umbram illam coloribus? Fiamus Patris altissimi filii, pro- videntes, te referentia cernebant mysteria. Nunc pter eum qui ex infimo conditionis nostræ loco vero tu hæc prodiens aperta et manifesta reddis, Matrem agnovit. Fiamus Dei templum; hoc enim mutatis umbris in lucem ¯gratiæ. Nunc te liquido est quo spectat adventus Dei ad homines. Ornemus Cherubicum, imo nobiliorem conspicimus thro virtutum donariis nosinetipsos, et latitantes quasi num. Nunc te forcipem agnoscimus igniferum, et de latibulis serpentes, pravos affectus omni conatu plenum sanctimoniæ templum. In te enim quasi ejiciamus. Aperiamus manus conservis beneficas, throno requievit Dominus, et tanquam forcipe ar qui bona quæque a Domino recepimus. Humani reptus est, quem nihil ferre potest; et quasi domo benignique simus, qui benignitatem experti sumus. exceptus est, qui capi nusquam potest. Beata vero Ad spiritualis incrementum ascendamus ætatis, ob es sola inter mulieres, quæ nos etiam tuæ felicis ejus reverentiam, qui ætatis imperfectæ fuit, ut nos simæ beatitatis fecisti participes. Sed, o Virgo, et ad statum perfectum perveniremus. Purgentur Mater, de cujus immaculatis sanguinibus formatio igne labia nostra, licet quippe et nobis prunam ne facta, tanquam in codice Verbum legimus, et attingere purgatricem. Imo vero cum eo frui jam rationis orbationem deposuimus. Ipsa Filio tuo nobis Dei beneficio contigerit, ne purgationem con- sermonis nostri munus offerto indignum illud temnamus quæ inde consecuta est. Ita acce- sane, a me tamen elaboratum honorante quod ille dentes puri ad eum qui in templo hodie offertur, hodie pro nostra salute gessit. Accipe học; te enim cum annosa et casta Anna confiteauſfur Domino; adjutrice mea fretus, suscepi laborem; quæ me a cum sacerdote dieruin pleno in ulnas excipiamus. puero ad hanc ætatem protexisti, et ut semper pro Consalutemus Matrem semper virginem, non ea re- tegas oro. Ne tua nos defensione destituas, sed 36. Luc. 11, 35. Senex quidem decrepitus el sacerdos. Symeo nem sanctitate et senio venerabilem, qui Christum Dominum in sua Præsentatione in templo suscepit in ulnas suas, fuisse sacerdotem, censent cum Leone nostro Lyranus, Dionysius Carthusianus, Cajetanns, Franciscus Lucas, et Toletus in cap. 1 Lucæ, ac S. Athanasius Lib. de Communi essentia Patris, et Filii, S. Cyrillus Hierosolymitanus Orat. de Occursu Domini, S. Epiphanius Tract. de Pa tribus Veteris Testamenti, et Canisius lib. iv de Deipara, cap. 10, ideoque ut sacerdotein bene dixisse Marie et Joseph, Luc. 11, vers. 34. Licet eum fuisse laicum, non sacerdotem, opinentur Theo phylactus, Euthymius, Jansenius, el Barradius, ac benedixisse Mariæ, non ut sacerdotem, sed ut se nem. Vide Cornelium a Lapide in cap. 11 Lucæ, vers. 25. Ad immaculatam penitus Virginem. Ut recte, ple, et prudenter beatam Virginem penitus imma culate, imo immaculate solum nomine compella tam esse dicamus, facili deductione asserere lice bit eam omni prorsus peccati originalis macula ca ruisse. Primo quidem, quia (ut in suo Tract. de Concept. cap. 13, inquit Lezana) si vim negatio uis, quæ per nomen Immaculata significatur, recte pensitemus, invenietur certe ad omnem temporis differentiam extendendam fore. Negatio enim illa, In, vim universalis habet; ac si doceat nullam prorsus maculain neque actualem neque originalem Deiparam habuisse. Secundo, quia, si femina cor rupia semel, non potest imposterum incorrupta nuncupari; quomodo SS. femina Maria, si ali quando originalem maculam fuisset perpessa, pos set imposterum immaculata vocari? Cum ergo pas sim immaculata, imo prorsus immaculata a Patri bus et conciliis appelletur, signum est illam ab omni penitus originali macula fuisse immunem. Ipsa Filio tuo sermonis munus offerto. Et Cæsareo Leonis exemplo, et SS. Patrum suasione, ut nostra sint Deo munera gratiora, Mariæ prius manibus, per has Deo offerenda, consignare debe mus. Hinc S. Bernardus in serm. de Nativ. B. Virg. ait: Modicum illud, quod offerre desideras, gratissimis illis, et omni acceptione dignissimis Ma riæ manibus offerendum tradere cura, si non vis sustinere repulsam. Consonat Albertus Magnus serm. in Dominica 5 post Pentec. de B. Virgine sub nomine Naviculæ in hunc modum loquens Bonum est, charissimi, ut nos peccatores munuscula nostra, id est, orationes, lacrymas, eleemosynas, ac

alis obtegens, quibus ab initio fovisti, vitæ cur- clas, habes quibus suadeas: manus quibus por sum ad optimum dirige finem; simul administrans imperium, quod administrandum tu sequestra de disti; servans mihi eximiam tui Filii hæreditatem; perficiens (quod omnibus ego præfero) populi tui electi gentis sanctæ salutem. Pro his fundere pre ces nunquam desinito nec quia pœnas ego debeo, multa ipsi experiantur. Habes quibus fle tasti, ubera quibus lac dedisti. Fascias illi ad me moriam revoca, et quidquid Infantem nutriens egisti, qui ut populum sibi gloriosum acquireret, esse Infans voluit. Crucem, sanguinem, vulnera, per quæ salutem, per quæ gloriam adepti sumus, et utinam adipiscamur, acquisitionis populus, et nunc ejus providentia fruens, et in sæcula. Amen. jejunia nostra per hanc fidelem Naviculam nostro Judici præmittamus, ut cum venerimus ipsum pro pitium inveniamus. Iterumque in Biblia Mariæ, su per librum Levitici initio Regina mundi dicitur Ostium præsentationis, ad quod omnis peccator præsentari debet. Levit. cap. 1, Homo qui obtulerit, Glossa, voluntarie, hostiam Deo ad placandum sibi Dominum, offeret_primo ad ostium tabernaculi, id est, ad Mariam. Favet Richardus a Sancto Lau rentio lib. 11 De luud. Virg. col. 86, dum scribit Non possunt summæ Trinitati displicere xenia, quaecunque manibus tam dignæ gerulæ, Mariæ sci licet, committuntur. Suumque suffragium non de negat S. Sabbas in Menæis Græcorum, die 3 Ja muarii, Ode 9, dum clamat: Venite, atque omnes mentibus puris, intaminatisque labiis gloriose lau demus illam Emmanuelis intemeratam et super omnes virgines purissimam Matrem, sacrificia Deo, ex illa nato per eamdem offerentes. Sanctus quoque Joan. Damascenus in Canticis écclesiasticis Græco rum buc spectans cecinit; Tu fidelium, o Virgo, Supplicantium preces Ne contemnas, sed admille, Et eas offer tuo Filio, casta Virgo, Deo, Qui solus benignus est, Nam nostra es advocata. Nec silebo Henricum Susonium in Commendatione et Encomio illustrissimæ Reginæ cœlorum his vo cibus cum Maria loquentem: Cum surgo mane, ad te primam respicit anima mea, et cum sero dormitum abeo, te postremam contemplatur; certa videlicet quidquid purissimis manibus tuis oblatum, et com mendatum fuerit, gratum, et acceptum reddi apud Deum, etiamsi in se ipso vile et exiguum sit, idque ob tuam Deo id exhibentis dignitatem. Neque enim rejici ullo modo potest aut respui quidquid ipsa, ut pole purissima, charissimo Filio tuo præsentaveris. Neque abire patiar Philippum abbatein Bonæ Spei lib. iv in Cant. cap. v, ad illa verba: Ferculum ¡e cit sibi rex Salomon, his verbis utentem: Fercu lum Virgo est, quam sibi ad hoc idem Sponsus voluil præparari, ut per eam mererentur, quæ per se non poterant, præsentari. Qui ergo sylvestri prius ama ritudine fuerunt odiosi, suscepti a Ferculo, fiunt suz cipientis merilo gratiosi, nec est, qui Salomonis convivio placere mereatur, nisi quem offerri sibt a Virgine, velut a mensa propitiatoria "gratulatur. Sic ille. Porro sicut olim Ruben, ut legimus Gen.xxvi,inventas mandragoras Liæ inatri detulit, ita nos bona nostra, aliaque pietatis opera beata Virgini deferre debemus, et per ipsam Deo, ut illi gratiora accidant, offerre. Ob hanc enim causam de sero pulsatur Ave Maria, ut si quæ bona fecimus illo die, per Mariæ Virgineas manus Filio suo, Do mino nostro Jesu Christo, ne repulsam pati possint, offeramus. Obtulerunt Magi Domino munera, au rum, thus et myrrhain, sed mediante Virgine, ut probat Novatus de Emin. Deip. cap. 12, q. 2, ad si guilicandum per manus Mariæ esse offerendum quid quid boni operis Deo offerre in animo habemus. Maria enim est thuribulum aureum Apoc. cap. viii, per quod nou solum orationum, sed quorumcunque bonorum operum incensa, ut placeant Deo, sunt offerenda. Ipsa Arcus cœlestis petitiones nostras vota, desideria, gemitus, lacrymas, tanquam sagit tas suscipiens, ut in cœlum ejaculetur, et in Dei pectus valide infigat. Ipsa spiritualis sacerdos, per cujus purissimas manus nostrorum bonorum ope rum sacrificia, ne rejiciantur, sunt Deo Optimo Max. præsentanda. Licet autem, ut in prologo suæ Contemplationis inquit Idiota, Maria preces, et sa crificia servorum suorum, et maxime quæ sibi exhi bentur, repræsentet in conspectu divinæ majestatis, tamen, ut bene monet Gulielmus Parvus in cap. III Cant. apud Delrium, Fadas petitiones Mater Filio non offert, nec suscipit offerendas. Pro his fundere preces nunquam desinito. Et merito quidem Leo beatæ Virginis preces exposcit; cuin nullo modo eæ apud Filium irritæ sint, aut esse possint; et plus solæ apud Deum valeant, quam omnes simul hominum angelorumque orationes. Et certe Mariæ preces irritas nunquam apud Filium esse asserit idem Leo in oratione sequenti de As sumptione, dum cum Maria loquens ait: Nihil tibi abnuit, sed omnia per le concedit, qui creaturarum bono te in hanc edidit lucem; asseruntque Georgius Nicomediensis orat. in SS. martyres Cosmam el Damianum; Theophanes in Menæis Græcorum die 18 Januarii, ode 5; Bonaventura tomo ill, sermo 3 De beata Virgine; Bernardus in sermone inscripto Virginis deprecatio; Goffridus Vindocinensis serm. in omni festivitate beatæ Mariæ; Amedeus Lausan nensis homil. 7 De laud. Virg. et alii, quorum ver ba adduxi in Mariali S. Germani patriarchæ Con stantinopolitani in notis ad orationem 1 De dor mitione SS. Deiparæ num. 7. Mariam vero solayı plus suis precibus valere apud Deum, quam omnes homines et angelos simul, testatur Richardus Victorinus ad illud Cantic, av, Duo ubera tua, sicut duo hinnuli gemelli, dum ait: His hinnulis beatæ Maria ubera comparantur, quia cum tam angeli, quam sancti pro peccatoribus solliciti sint, et eis tam meritis, quam intercessione subveniunt, credendum est beatam Virginem tantum in hoc posse, quantum utraque simul creatura, imo utraque potentior judi catur; testatur Georgius Nicomediensis orat. supra citata in SS. martyres Cosmam et Damianum, dum scribit: Babetis faventem Largitoris Matrem, ac creatorum reginam, intercessionem illam exaudiri facilem, feminam, inquam, uti gloria incomparabili, ila el supplicationum efficacitate semotis a materia mentibus omnibus, Deique famulis prælatam. Testa tur Petrus Blesensis in serin. de S. Maria Magda lena tomo XII Bibl. Magnæ veterum Patrum, dum hæc in eodem sermone ponit: Singulare est bealæ Virginiɛ auxilium, quia plus omnibus potest Mater apud Filium. Testatur denique S. Bonaventura in Speculo, dam Virginem præ omnibus sanctis poten tissimam vocans, citat Augustinum hæc verba pro mentem: Nec dubium est, quia quæ meruit pro li berandis offerre pretium, possit plus omnibus libera tis impendere suffragium. Id est plus omnibus simul sumptis, ut explicat Salazar in caput xxxi Prover biorum num. 199. Dignitas enim Matris Dei tan tam gratiam et merita ex decentia sua postulat, nit per ipsa Mater Dei dignior sit, ut exaudiatur a Deo, quam omnes homines, et angeli simul. Unde Al Bertus Magnus super Missus est cap. 80, dixi Oratio aliorum sanctorum non innititur alicui juri, ex parte sui, sed tantum misericordiæ ex parte Dei.

lestia ac vexatione liberasset: illi autem, qui in inferno positi essent, ejusdem nihilominus opis Indigerent, diuturnoque carcere afflicti, Redemptorem exspectarent, ipsum utique, qui pro mundi totius salute ex æthereis sedibus venisset; eos exsolvere moliens, qui inferne vincti tenerentur, manunique beneficam ad eos quoque volens pertingere, qui in terræ infimis sinibus agerent, Hierosolymam, quæ justorum cædibus gauderet, Deus justorum venit, tum norte sua, mortem perempturus, tum quod sciret, nullos alios ipsi mortis auctores fore, præter eos quos sanguinis justi ac innocentis sitis perpetua haberet; qui et oculos, ac mentem præ invidia clausissent, omnique proba ac grati animıf affectione ex stolido corde expulsa, deteriores semper beneficiis redderentur; divinæque congruis majestati operibus, in Dei necein acuerentur; in Dei iude bellum, atque odium promoventes, unde par erat, ut velut manu în Dei cognitionem ducti, summa reverentia ac veneratione sic mirabilium operum effectorem prosequerentur. Ac olim quidem iræ fomitem subministrabat homo ille, qui luto oblitus, ac sputo visum recuperaverat “, quo privatus ex utero materno processerat itemque ille, cujus lepræ squammas verbo absterserat "; necnon ille, a cujus manu tanquam grave onus ariditas depulsa fuerat **, et id genus alia; at nunc furoris flamma rursus exsuscitatur, postquam homo mortuus, ejus precepto visus est inferni ac mortis sprevisse jura, ac cum ipsis institis ex sepulcro resiliit “; postquam item infantium lingua ob ætatis quidem defectum balbutiens ", Spiritu autem diserta, victorem mortis theologicis decantavit vocibus: quæ autem Imparo ore semper volvebant oracula, ea jam videntes ipso completa opere, videre noluerunt; velut utique ad meliorem meutem redire reveriti ac velut ad amorem ac observantiam benefactoris regredi, ex iis quæ ferent haud proclive esset; necve ut ita insapientes, præsentis remedii ac curationis donum perciperent: sed eum a principio in unum illum finem sua omnia consilia convertissent, ut ei necem inferrent, qui ipsorum demereretur gentem; non prius destiterunt quam ad sanguinem prophetarum, cujus jam rei erant, cœdem quoque Domini adjicerent: inde indignationis occasione sumpta, unde eisi non volentes, al certe nolentes, impudentiam suam verccundiæ prætextu mutare poterant. Caterum iuvidia nullam admittit admonitionem, ac quod proverbio dicitur, auribus caret: omnemque medendi rationem, ægritudo ejusmodi superat: qua etiamnum Hebrorum principes irrenreliabiliter laborantes, interim infantes diserta lingua ac rectiloqua Deum deprædicant, ipsi maledicta lingua conviciantur ac infantes quidem nullo doctore Regem agnoscunt, ac honore prosequuntur; seniores autem. quique meditandis prophetarum oraculis ætatem totam insumpsissent, eumdem ignorant, ac salutis auctori interitum struunt: quasi eo consilio diviw Joan. xx, f. * Luc. *, 12. • Luc. vi, 7. Joan. 11, 44. * Matth. 11, 16.

A verit, ea dispensatione, quam ut gereret ipse congruum ſuit. Decebat enim ut, cum ineffabili Deus bonitate ab iis hominem absolvere statuisset, quo- rum tenebatur reus, ac in hæreditatem asciscere, id alius præter Filium non perageret. Minime namque congruum erat ut Pater inter nos versare- tur, ac fieret homo, ne Patris ipse rationem amit- teret, ac in Filii ordinem temporalisque ortus principium redigeretur, qui omni principio ac cau- sa superior est. Sed neque Spiritum sanctum res decebat. Nam neque eum par erat in Filii proprieta- lem ac appellationem vi generationis transire; ul- que idem modo Spiritus esset, modo Filius; sic- que in sancta Trinitate, quæ omnem complectitur ordinem, confusio ac commistio oriretur. Conve- niens igitur erat ut Filius benefcentia bujus my- sterium perageret; quem nihil necesse esset eam innovare appellationem, quam natura obtinet, aut- ve a sua proprietate excedere. Qua enim ratione ex Patre nulla passione natus Filius erat, sic et sine passione ex matris utero susceptus partuque editus, Filius erat futurus, nosterque effectus fra- ter, qui ad hæreditatem vocamur, paternorum nos bonorum cohæredes assumpturus, quod inter fra- tres solet feri, ac fratres decet. Αt neque decebat nt Mens (25), aut Spiritus, nostri corporis mole circumscriberentur : sed plane erat congruum ut Verbum, velut per tomum ac libri corpus, per nostræ carnis molem, iis consuesceret qui ad hæredi - tatem introducendi essent. Venit itaque pon derelicto loco, ex que profectus erat. Neque enim eum, qui omnia implet, ulla distantia segregat : neque Verbum ab intellectu generante recessit. Igitur neque Paterno gremio ullum damnum attulit, neque ipsum detrimenti aliquid subiit qua se exina- nivit ejus quam habuit gloriæ, propter humanæ naturæ ingloriam assumptam conditionem. Quin- imo, si ita fas dicere, accessionem aliquam el quod est plenum factam esse, accessione facta gloriæ ex humani generis dispensata salute ; quod res aliter congrue habere non posset, in nostra' mole, tan- quam in tomo, perspicuum se ac oculis subjectum reddens, tum magni consilii angelus tum exse- cutor effectus est, opusque illud, quod omnem admirationem superat, implet; ut nimirum hominem deitate donet, ac in paterno solio collocet. Sed o Verbum, ob illam ex Patre æternam nati- vitatem, ac homo ob temporalem ortum ex. matre ! sapientia, splendorque et vita, cujus viribus mors. fuit absorpta ! O per quen Pater manifesta- tus est, ac Spiritus Qumina iuter homines decur- rerunt ! Ο sancta Trinitas, unilate divisa, ac di- visione unita, in tribus personis unus Deus cousub- stantialis ! Hocce tibi nostræ orationis elaboratum est munus; cum ipse quidem, ut in tuum opus honorem cederet, percuperem; verum sim prohi- bitus, quominus ea, qua par erat diligentia ac studio absolverem : atque id curis, quibus, te ita νolente, distinemur. Nam et nunc quoque quasi

mos ex occupationibus suffurati, pro facultate no bis a te concessa, in gloriam et honorem unius Dei qui în Trinitate adoratur, hanc orationem tribus diebns composuimus; quia te decet honor etgloria in sacula, Amen. In extractionem venerabilium ac sacrosanctorum clavorum, qui infixi ſuerunt in corpore Domini nostri Jesu Christi; et in divini corporis sepultu ram. Dicta est sancla ac magna die Parasce ves (COMBEFIS. Auclar. O trenendum mysterium universæ creatura, tum cœlesti, tum mundanæ! 0 mysterium, mirifica omnia, quæ a mundo condito evenerunt, sua ad mirabilitate longe exsuperans! Plane dignum slu pore, materno Deum capi utero, et cum hominibus conversari, ac si qua alia humanæ salutis causa gesta fuerunt ac dispensata: voluisse autem mor tem oppetere, id quantum ad inclinationem humi lius, tantum ad stuporem sublimius. Quid ei retri buemus qui nos adeo dilexit? Non satis fuit beni tati ejus, ut nos, cum non essemus, propria manu conderet, injuriososque ac eos qui in adversarii partes concessissemus, mille modis ad se traduce ret, atque ut tanta bonitatis in nos collatæ præmio, sic male in iram provocatus haberet: quin et us que ad cruciatus ac mortem dignatur descendere utque ¡¡ quos par erat non uno mortis genere, sed innumerabilibus pro reatu punire, a morte liberen tur, Dominus congreditur cum morte: congreditur, at non vincitur, vel tenetur. Licet enim in arenam cum morte, quæ genus humanum persequebatur, lescendat, id tamen eo consilio facit, ut inso!u Billbus constrictam vinculis, ab ulteriori eam im pressione ac persecutione, nihil inde læsa divina virtute, cohibeat. Hoc quoque olim Deo allata pro phetarum ora prolocuta sunt: Propter peccata po puli mei, ad mortem ductus sum; Creator, pro creatura; justus, pro injustis; pro servis, Domi nus; Rex, pro reis. Neque hoc solum, sed quibus salutein procurat, ab hisvulneratur. Ut enim homo immortalis flat, Deus mortem gustat; nec homines tanto absterrentur facinore. Venit ad captivos Redemptor, ingratique solventen ipsum ligant. Venit medicus ad ægros; ¡¡que gratiarum actionis loco eidem infligunt vulnera. Venit Salvator ad eos qui per lignum periissent, atque ab iis in ligno extenditur. Ac neque hactenus iisque cruciamen tis ac morte iram definitam volunt; quin etiam pag. 1675.) Primam hance novem e Bavarica bibliothe ca ediderat Gretserus: quo argumento exstant lu culentissimæ Græcorum orationes. Ad magni po tius Sabbati diem spectare videtur, quam Para sceves: ut non omniuo probem quoʻl titulo præfer tur, cum auctor præcipue celebret diem septimam, ejusque requiem, nova operam cessatione, ac operum recreationis, consecratam: uti primo consecrata fueral cessa tione operum creationis. Forte dicta sit die ipsa Parasceves; sed vergente ad vesperam, quaudo jam velut inchoante Sabbato, Dominica sepulturæ memoria recoli incipiebat.

- mortuo irascuutur, tametsi mors in ipsos quoque hostes leniores efficiat. At isti ne benefactore qui- dem interfecto animos leniunt ac iras. Jam olim populi Israelitici ductor Moyses, no- strum, quin et suum illius Dominum adumbrans, quibus per virgam populo aflicto mare pervium fecit, ac persequentes in eo submersit ; in ea quæ nunc peraguntur spiritalis intelligentiæ oculo in- tentus, aliisque plurimis, ab eo impetu quo Deo resistebant, abducere conabatur : tunc maxime cum ait fore ut viderent vitam suam pendentem in ligno ", expressa tanquan in imagine rei veritate in æneo serpente ". Cæterum hoc Judæorum cæci- tati conveniens erat, ut non mɔdo imaginem non agnoscerent, sed ne ad ipsaın rem, cum peragere- tur, animum adverterent. Quamvis enim creata universa Domini passione cohorruerint, tantumque non ediderint vocem, ac sacrilegornm parricidarum audaciam coarguerint; nam fundamenta terræ contremuerunt, petræ scissæ sunt, cœli lumina lu- cem in caliginem verterunt : attamen ne sic qui- dein Judæi furore et vesania ebrii sepultique, sui sceleris immanitatem persenserunt, sed furorem Suṛori accumulant. Postquam enim Joseph in im- mortalitatis loco illo divinum corpus condiderat, quid vanissimi hominum deblaterant? Recordati. sumus, quoniam seductor ille dixit adhuc vivens . Post tres dies resurgam ". O cordis stoliditatem ac stuporem, qualem in rebus inanimis non repe- rias! Coelum et terra injuriam Domino irrogatam senserunt, borrueruntque; ac Hebræorum populus eo magis desperata vesania furit. An non, o Ju- dæ, prædixit fore ut a te flagellaretur, alapis cæ- deretur, et in ligno suspenderetur? Quomodo eventum prædictionum in memoriam tunc non re- vocasti, sed perpetrasti omnia, nulla prædictionis habita ratione? Cur igitur jam mentio de resurre- ctione te perturbat ? Cum eventus usque ad crucem foccipenderis, ne istud quoque negotium tibi fa- cere debuerit. Verum sitis, qua Dominicum sangui- nem ardentissime sitiebas, non sinebat, ut mente revolveres id quod ipse prædixerat; tu vero opere compleati. Neque enim rabies, qua ad innocentis perpetrandam cædem ferebaris, sanam ullam cogi- lationem admittebat. Αt postquam sitis illa Domi- nici sanguinis nonnihil remisit, animum subeunt, tam quæ ipse prædixit, quam quæ tu perpetrasti ; ac veritatem quasi prospectantem videns, magno- pere totam ejus manifestationem metuis, verbisque de resurrectione animo commoveris. Recordati sumus, quia seductor ille, dixit adhuc vivens. Quid ais ? Quomodo seductorem vocans, quod prædic- tam ab eo resurrectionem recorderis, non simulin mentem revocas ea quæ in ipsum admisisti, cum et is illa prædixerit, ac sceleratum os tuum obstruxe-

ut facilem rit? At seductor est. Cur vero tanta tibi de illo cura est? Confecisti quod studio moliebaris. Occa. sionem seductionis morte præcidisti. Non audit populus ejus labiorum verba ", quem decipi maledicto subjiciebas. Non cernunt admiranda illa prodigia. Undenam vero occasionem acceptura est de- ▲ ceptio? Ne forte discipuli veniant, et furentur eum, ac dicant populo, Surrerit a mortuis. Discipuli furen- ´tur, qui ne minimum quidem cum ille traheretur, secuti sunt? Tantum illi pro mortuo cura susce- pluri sunt, qui eo vivente, ne impressionem qui- «lem vestram ferre valuerunt : vel eo duntaxat, ut a longe spectarent, quali neoe Magister tra- deretur? line, illo jam sepulto, vestrum impetumn floccifacient, furtumque cadaveris tentabunt? Non Jeneficii loco deputent, ita animi timiditate repu- tantes, ut vel nihil novantes, latere possint; sed ad necem inferendam, atque ad ipsos ad suppli- cium pervestigandos, cupidissimos homines ma- gis provocent ? Deinde, quo fine corpus curarentur? η Non ut alicubi id reponerent eoque tanquam amo- ris solatio fruerentur, sed ut resurrexisse passim prædicarent? Rem inauditam, ac qualem sol nun- quam vidit : nempe mortuum propria redivivum virtute : quasi videlicet rem tritan, ac quæ quo- tidie accidat, aggressuri essent. Atqui contrarium prorsus illos facere par erat, quantum humana mens ratione assequi potest; potius enim optare debebant ut sibi terra debisceret, præ metu ubique latibula quærere, nihil non moliri ne vestro unquam animo occurrerent: quin et implacabili odio in seductorem amor pristiuus commutandus erat. Nam rogo, quanam etiam ex causa tantam ma- gistri curam agerent? An quia cum ipso agentes, in deliciis vivebant? At qui quas etiam exiguas ( facultates habebant, verbis illius obsecuti abjece‐ rant; fameque et siti, et aliis incommodis con- tabescebant. Quid vero? An quia resurrectionem confingentes, lætam statim ac jucundam vitam victuri erant? Verum magis eos auinii mœror cruciaturus erat, cum iis, quæ confnxissent, haud. quaquam certius niti possent. Cujusnam ergo gratia in tantum se periculum conjecissent? Nibil plane ejusmodi est qualo tu, vere seductor, ais; quin vel invitus resurrectionis splendorem visurus es, terrarum universum orbem collustrantem, tametsi gravius adhuc velamen cordi impositum geras. Interim, quodnam hoc praesidium, quod se- pulcro moliris? Signacula imponis, ac circum cu- stodias adhibes. Quid agis, Judae? Non animad-D vertis viam te tibi excusandæ insipientiæ magis ac magis precludere? Si enimn, ut arbitraris, qui de resurrectione jactatur sermo, mendax ac com- mentitius est, quid vano studio circa sepulcrum occuparis? Sin autem ut verum, sicuti est, me- tuis, quid iis armis quibus illum oppugnas teipsum oppugnas? ¡Forte enim si non tantum studil mu- niendo ac custodiendo sepulcro adhibuisses, impudentia ad eumniandam resurrectionem promovens, minori fuisset dedecori. Sed valeant Hebræi cum suis nugis : Christi vero immaculata Ecclesia cum Moyse sacram re- quietionis diem veneretur, de qua dicebat: Et • Joan. vii, 49.

ORATIO VIII. - IN DEPOSITIONEM CORPORIS CHRISTI. benedixit Deus diei septimo es in quo requievit non tanti illius amoris, non divinorum ac nature ab omnibus operibus suis. Licet enim significet requiem ab operibus, quibus conditus est mundus hæc tamen revera dies est requietionis, qua uni genitus Dei Filius a designatis in humana carne assumpta operibus requievit, sponte in mortem concedens: qua die æterna illa mortis tyrannis dissoluta est, ac qui sub ea atterebantur, requiem invenerunt: qua e peccati scopulis ac petris ex pedila natura, quibus in corruptionem nau fragio impegerat, ad incorruptionis portum appulsa est: qua potens ille, quasi somno ex vulneribus pro nobis susceptis soporatus, superbum hostem vulneri. bus consauciavit, captivosque ex diuturno carcere liberavit. Quæ iste divitia diving in me conmi serationis? Quenam immensa hæc iu meum usum modumque inclinatio? Gustaveram ego dulcem escam, qua reus mortis factus sum, gustatque Deus mortem, ut a morte eruat. Pulvis exsul perantia bonitatis ad divinam gloriam snbductus est; nec ego honorem amplexus sum, ac libens habui: descenditque Deus ad intimam meam. vi litatem, ut non solum prolapsum erigat, verum etiam ut meam sustinens corruptionem, incorru ptionis mibi divitias præbeat: patiturque vita ut cum mortuis deponatur, ut ad vitam mortalita tem meam transferat: funebribus linteis involvitur, ut ego indumento salutis vestiar; luteisque ma nibus sepulcro conditur, ut ego Cherubinorum humeris insideam. Manibus, inquam, honestissimi Joseph. Hic enim, cum noti omnes reliquissent, eun sepeliendum suscipit, qui per misericordia viscera notos nos habuisset. Ubi nunc mihi Petri libertas? Ubi Thomæ alacritas? Ubi aliorum disci pulorum amor? Modo dicebatis: Eamus et nos, et moriamur cum illo “; nec quisquam modo repe ritur, qui magistrum euntem ad mortem comitetur. Ac mulieres quidem hactenus, quanquam a longe, stant, ac lamentantur: discipuli vero ne parein quidem mulieribus ostentant audaciam. Cur adeo timor vestram illam amoris flammam penitus ex stinxit: nec magister, iis quæ dixit patravitque, vestros animos quidquam erigit? sed ita vos con sternavit pavor ut nullius rei rationem babeatis; * Gen. 11, 2. Joan. 16. vim totam exsuperantium miraculorum, quorum patrandorum potestate ab ipso donati estis; non subjectionis demnonum, quos pedibus vestris sub jecit: sed omnibus in hunc modum abjectis ac posthabitis, tetrica. mastitia absorpti estis? Nee Matris vos cura tangit, quaun credibile est, ob unigenitum Filium ita in ligno suspensum, incon solabili dolore intimis visceribus excruciari? in quam vel ignotus quispiam misericordia motus Scopulis, ac petris expedita. Clara aplaque mela pliora: nou quam exprimit Gretserus, dum pro petris, quibus sub aquis latentibus selet naufra gium effici, peccati maculas reddit.

esset, plenoque humanitatis afectu, orationis me- A dicína dolorem lenire tentasset. Quantis enim in- tacta Virgo tunc cruciatibus confciebatur? Quantis cogitationum procellis agitabatur, cum jam divinum illum partum animo versaret, jam alia omni ad- miratione referta opera perpenderet : ac modo quidem Davidis thronum, quem Gabriel, quasi ar- rham spopondisset, consideraret, modo crucem ac in ea pendentem Filium vestibus nudatum, idque medium latronum aspiceret ? Quocirca neque no- vissima effatur verba, nec talia, qualia super filio morienti mater consuevit, sed stetit præ stupore velut solo affixa, lacrymis uberti manantibus. Doloris vehementia velut consilii inopia absor- ptam omnino vocem ademerat. Ergone tanto in luctu versantem matrem virginem penitus dese- Β retis? Posthacne vero ad eam accedere in animum inducetis? Quibus autem oculis aspecturi estis, qui sic solum cum ad mortem duceretur, Filium reliqueritis ? ipsum, inquam, qui ut amore in humanum genus, nihil paternum sinum deserens, in terram descendit, ita et vos materno amnori preposuit, dicens: fi sunt Mater mea, et fratres mei “. Ut quid adeo consiliu·n mutastis ? An non, cum vobiscuni degeret, hæc ipsa vobis prædicebat? oportere videlicet Filium hominis tradi impiis, et elevari in ligno, atque in terræ corde versari? Quid ergo? An hic finem habuit prædictio? Nonne etiam aliud exsultationis cumulo adjunctum C fuit? An non dixit : Εt tertia die resurgel o ? Quomodo formidinem ex ejus passione conceptam spe resurrectionis non profligatis? Esto, non se- cuti sitis, cum ad morten raperetur; cur jam quoque mulieribus ad sepulcrum euntibus pal mam conceditis? Nam ipsæ primo diluculo accurrunt : vos autem non modo nihil simile tentatis, sed et acceptum de resurrectione nuntium, pro deliramentis reputatis. Ac Judæi quidem de vobis dicunt, furaturos vos mortuum, et quasi resurrexisisset, divulgaturos: vos autem factam jam resurrectionem audientes, non creditis, tristique vultu desidetis. Audi, Judæe, quomodo discipuli mortuum furati, resurrexisse in vulgus sparserunt, qui etiam facta resurrectione, increduli sedebant. Atenim Joseph Dominum sepelit ; Solem sepul- cro condit. Ο sepulcrum quod cœlum referat ! Namn qui in caelo, tanquam in throno sedet, is in te, sepulcrum, quo tanquam in thalamo requievit. Ο sepulcra omnia a sordibus suis expurgantur ! per p quod, qui in eis compulruerant, vegetius, ac magis vigente natura, quam ex materno utero, prodeunt ! sepulcrum, quo pelliceas tunicas exui, veteremn- que decorem indui ! O sepulcruin, vitæ thesaurum opulentissimum in te complectens, licet Joseph tanquam vitalis spiritus expertem, in te ipsum ab- scondat! Cæterum ille quidem timore pariter et amore, ea qua licuit veneratione Dominicum cor- pus tumulo componit; Judæique obsignant : haud tamen signacula retinent, quem mortis portæ te- nere non valent. Porro mulieres velut circa mor- tuum officiosæ, cum unguentis ad vitæ Dominum ac dispensatorem eunt: mulieres gravitate morum

- dium ac diligentia. Bene habet, quod ad sepulcruın properalis. Quid vero cum unguentis ? Numn ut discipuli, sermonum resurrectionis oblitae estis ? Illis quidem nihil mirum ut obrepat oblivio, eorum perturbatis animis exspectatione parricidarum Su- d:eorum, quos suspicentur impetum facturos: at unde vobis oblivio? Nec enim Judæi vobis quoque matum inferre meditantur. Cur igitur oblitæ mu- neris, velut ad ungendum mortuunt, ei unguenta alferlis, qui mortuis vitam suppeditat ? Verum, si minus exspectatio futuri mali, mæror certe, ut videtur, memoriam vobis resurrectionis abstulit. Quocirca lacrymæ etiam vultum rigant. Enimvero, nolite flere. Lacrymarum guttas fons gratiæ re- A conspicur : laudabilis voluntas, praeclarum stu- nuit : nec par est, ut unguenta funebria audatis loco, qui immortalitatis suaveolentiam habet. Vi- dete candida veste fulgidos satellites. Isti, milites custodes propemodum exanimarunt, ac ejus, quem quæritis, resurrectionem annuntiant. Ipsos cia- mantes audite : Non est hic : surrexit a mortuis e proinde sistant ‘ac cohibeantur lacryme. Adest) improba Judzorum Synagoga. Adesto populus, in- cassum fremens! Recognosce signacula, quæ appo- suisti. Interroga custodiam, quam custodiendi causa designasti. Ubi est thesaurus, quem obsi- gnasti? Indaga furtum, quod confinxisti. Tecum habitant, quos furti insimulas : qui nimirum prom- pti adeo ad furtum committendum, ac resurrectio- mein divulgandam fuerunt, ut cum etiam alii nun… tiarent, ipsi nihilominus mærore conficerentur, admissis præ multa formidine sermonibus omni exsultatione refertis. Milites dormivisse causaris, sperans, vel hac ratione resurrectionem calumnia aspersum iri ? At revera dormis ipse perniciosum somnum, qui salutis radios nolis intueri. Verum Judæos suis ipsos tenebris offendere si - namus ". Sic enim divulgatum est apud eos usque ad hodiernum diem. Honoremus vero nos quoque divinam sepulturam. Honorabimus autem, non si linteis mortuum involvamus, aut sepulcro conda- mus; hoc enim semel fieri oportebat ut infernus spoliaretur, ac factum est ; sed si nos ipsos virtu- tibus cxornemus. Nos enim Dominus noster per corpus, quod sepultuin est et resurrexit, suum effi- ciens corpus, propriis membris ascripsit, ac sibi in templum exstruxit ". Perornemus itaque templum Dei, quod sumus nos. Quicunque jejunii tempore stolam sibi ex varia virtutum textura concinna- runt, eamque vigilant studio puram labis custo- dierunt, il vero ejus gratia amictus beati ; nedum propter gloriam, quæ in cœlo speratur, verum etiam quod bic velut lumen fulgeant in mundo. Quicunque vero intactam ac incontaminatain & mundi hujus inquinamentis non conservavimus, vel saltem hodie nosmet expurgemus. In promptu est cupientibus emundatio. In nostra lavacrum situm est potestate, nec opus aliunde petero. Operi nudum ", idcirco quia tui causa nudus ap- paruerit ille, qui amictus est lumine siru vestimen • Isa. 17111, 7.

too. Da cibum esurienti, qui fame periclitatur paneque illo qui de calo descendit 11, nutritur. Dissolve inimicillas adversus proximum, Dominum cogitans, cujus nos immorigeri servi sumus ae refractarii, medium parietem inimicitiarum suis ipsum perrupisse vulneribus. Enimvero quicunque laceris peccati pannis assueti, stolam virtutis ne glectui habuerunt [utinam vero nemo talis existat! tua, Domine, gratia, qui pro nobis peccatoribus im molatus es], ne ii quidem animum despondeant, qui tempus opportunum rei faciendæ adventasse videant. Licebit enim, si velint, vel una hac ho dierna die, stolam resurrectione non indignam conficere. Tantummodo exsurgamns; tantunimodo virtutis cogitationem suscipiamus; tantummodo praeclaro huic operi manum admoveamus. Adjutor – erit ille ipse, qui pro nobis passus est; exiguaque opera, ae nullo labore, beatum nobis indumentum Conficiet. Prorsus autem oinnes, licet eadem copia dignum Domini nostri Jesu Christi corpus effecti, et in sæcula sæculorum. Amen. In salutiferæ crucis exaltationem, per quam a casu primi parentis restituti sumus. non omnibus suppetat, stolam assumamus ut gloriæ ipsius participes reddamur, nunc et semper (Gretser. ed. Ratisbon. t. II,p. 102.) Prius cum bomines in perpetua et sancta qua dam exsultatione et voluptate vitam agerent, lig num doloris et mœroris causam præbuit. Jam vero sacrosancta festivitas ligno consecrata, velut luci fer, mundo exoriens, procul pellit et fugat omnem tristitia nerorem. Et olim quidem divina dignitate spoliatus est bomo per lignum nunc autem per lignum divinam dignitatem recipit, et ad patriam revertitur. Prius ligni fructus causa mortis exstitit ex quo enim crux enituit, mors et corruptio con culcata sunt incorruptio regnat. Εt improbus quidem demon pro esca abutitur ligno, et figmen tum, quod usu et experientia rerum nondum vale bat, fraude spoliat, et ex paradiso miserabiliter extrahit. At clementissimus Dominus lignumn nobis, ut sit salutis armatura, donat, efficitque, ut illius opera facile a nobis capi et domari queat adversarius, datque non solum paradisum, sed et ipsum cœlum incolendum. Nunc crucis amaritudo, quæ paulo ante nos tur babat, in dulcedinem conversa est, dæmoni autem, qui nos circumvenerat, vere in amaritiem abiit. Nunc delectatio, qua gloriabatur quasi uos, ut sibi persuadebat, immedicabili damno afecisset, in fel ipsi commutàta recessit. Gaudebat enim cum me videret ex paradiso expulsum, terramque culturæ Psal. cili, Joan. 35. Qui fane periclitatur. Pulchra ratio indu cens ad eleemosynam; ut cui sacræ mensæ com munio tribuitur, huic nec communis negetur, quan tum saltem necessarius usus postulat. Male Gret serus ad ipsum refert, a quo sit præstanda elee mosyna, non cui sit praestanda: quasi vero provo care debeamus ut eleemosynain tribuat pereuntem fame; non divites, ac quibus expedita sit ejus fa cultas, ut in egenos ejusmodi elcemosynam confe rant.

- A loco, quasi pro mercede, spinas mihi submitten- C omni creatura expulsum conspicor. Et loco ejus, tein : at jam. terra non amplius tribulos et spinas proferet, neque maledicta in operibus erit. Nam natura ligni, quo talia subministrabantur, fecundi- tatem præclarorum fructuum mihi suppeditavit. Conversa sunt omnia : tristitia in gaudium, male- dictio in benedictionem, spina in dulcissimum fru- clun. Sola immutabilis remansit pœna, qua multatus est hostis, ob ea, quæ male in me patrarat. Jam supra ventrem lubricus serpens serpit. Cum enim ex divina illa celsitudine sponte exciderit, non amplius abdicabit sese malitia, quæ huni repit. Terram adhuc comedit gravem illam, quæ ei dolores conciliat, eo quod conatus sit, eum, qui per viscera misericordiæ ex limo terræ ad cœlestem beatitudi- nem evectus erat, rursus ad limum terræ detrudere ; et hæc quidem ita se habent. Interim incessabilis ille dolor et inconsolabilis afflictio et ærumna per- petim durat; quæ vero nobis angorem creabanı, illa in requiem et pacatissimam relaxationem de- sierunt. Verum enim vero hoc divinam Providentiam decebat, ut non solum male afectum miseraretur, et a circumsistentibus incommodis liberaret, sed ut id quoque, quod occasio doloris fuit, in mate- riam bilaritatis commutaret, et per id quo inimicus læserat, ipse vicissim lethale vulnus acciperet, qui nunc oberrat gemens et ejulans beneficio ligni, quo me antea profugum fecerat. Fugi enim a facie Dei nuditatem meam reveritus. Nunc ipsum ab quod tunc foliis subsidii causa indigui, ipse nunc omni ope destitutus circuit. Sed ego jam simul et folia et vestes pellicens deposui ; non enim amplius bis opus habeo, antiqua stola denuo recepta, quam ligno coplaninatam per lignum restituerunt manus, quæ me ex terra formarunt, in hoc expansæ manus, inquam, ille, quarum extensionem et vin Moyses olim suarum manuum extensione præfigurabat, Moyses, qui tropœum statuit, hostilem gentem Amalecitarum persequens reconciliato prius populo cum Deo. ' Et hæc quidem ab antiquo illo Moyse peracta sunt. Nos autem exsultamus figurarum eventibus, simul Amalecitis et principe tenebrarum corruen- tibus, cum universo suo invisibili exercitu, in cu- jus exitium prius quoque crus est fabrefacta, et nunc exaltata, splendore suo, velut caliginem quan- dam, ipsum ex finibus terræ exterminat. Exaltatur beatum lignum, in quod olim a sceleratis manibus actus irridebatur is, qui venerat, ut ab irrisione injuriosos illos et ingratos liberaret. Exaltatur li- gnum, quod olim maligna synagoga manibus fune- stis fabricaverat, morti vitam tradere conata : in- terim seipsos propria vita privarunt improbi illi agricolæ, qui hæredi, sumpta audacia, nefarias manus injecerunt ; qui hæredem esse fassi, invidia et furore ebrii, gloriam ejus non intellexerunt, ut sacræ Litteræ testantur: Nam si cognovissent, non ;

arique Dominum gloria crucifixissent s. Non co- gnoverunt, quia cognoscere noluerunt, tota cogita- tione ad invidiam conversa, gloriæque magnitudi- nem, etsi manifestam, agnoscere detrectantes, non dederunt locuni rationi ad intelligendum, ut fantam rabiem cohiberent, tantum ad sanguinem Domini effundendum intenti: sed viderunt et cognoverunt heredem. Cognoverunt certe, non ut tanquam Dominum gloriæ honorarent, sed ut ignominiosa morte peri- merent. Ea enim invidiæ natura est. Non recipit, que conftetur ; neque id quod videtur, videre vult, neque assentiri iis, que negari nequeunt. Ilac oc- cupati, populus ingratus, hæredem, gloriæ Domi- alum, quem noverant (quomodo enim divinam ejus majestatem ignorare poterant illi, apud quos toι tantisque miraculis fulgebat?) quasi non cognitum in ligno extendunt, cujus virga præsignificans vim ‘et efficaciam, scelestum Pharaonem cum curribus et ascensoribus in profundum deluersit, viam liber- tatis aperiens populo, qui luto et lateritio opere amictus fuerat. Non conflictabor ergo amplius luto et gravi lateritio opere peccati. Jam enim salutifera virga mundi hostem nobis infensissimum cum tota potentia et tyrannide peccati obruit : mihi vero misero et destituto salutis viam pandit. Vio- lenter quidemn persecutor me insecutus est, seu ab impetu cohibitus est terribili quodam obstaculo objecto. Vidit divinam armaturam, et concidit po- tentia. Radii hujus edulserunt, tenebrasque iustan- tes et persequentes dispulerunt. Vidit regium sce- ptrum improbus ille genius, et desertor tyrannus, et horrore perſusus in summas angustias detrusus est. Quid ergo ? An, o omnis improbitatis repertor et artifex, adbuc in altum loqueris sublimia, et magnifice gloriaberis, quasi manus tuas sis exten- surus, totumque terrarum orbem velut ova detractis putaminibus in altum rapturus? Nequaquam. Quin magnas ob magniloquentiam istam plenas pendis. Igitur non solum tibi non licet manus extendere, sed neque movere. Dissolutæ enim jam sunt et inefficaces redditæ, cruce usque ad fines terræ ex- tensa. Jam olim quidem hominem perversis tuis per- suasionibus oltemperantem relinquit Deus, non ut Libi, scelestissime, prædæ esset (non tantopere ob p meum errorem benignissimus Pater irascitur ), sed eo usque duntaxat deserit, ut casus sui gustum quemdam et sensum habeat, coque magis intelligat, qua ratione insidiatorem vitare debeat, vel rectius loquendo, ipse non derelinquit, quia cum ego pro- pria malitia ex paterno sinu me præcipitarim, ad modicum spatium insultum et impressionem tibi, improba bestia, permisit, ut ego calamitate pressus, rursum ad paternas ulnas me recipiam. Tu quidem putabas, cuin fraude abreptus essem, me omnino a paterna cura et providentia abjectum esse, neque aliquid consolationis vel spei de reditu superesse,

A sed eum, qui Dei in:agine insignitus erat, tibi pror- sus subdere, et velut rapinam, proprium facere tentasti; at disce jam, frustra te hanc pessimaın fraudem et sutelam machinatum esse ; frustra me ligno scientia delinitum, ex regione Edem educis. Frustra circuis elatus ob ea, quæ passus sum de- trimenta : triumphans et mirifice te circumspiciens propter illas, quas commentus es fraudes. Intuere enim quæ mihi evenerint : vel potius jan intueris, stimulumque iusolabilem doloris cira cumfers. Ecce enim in Calvariæ loco lignum vitæ mibi exstitit, quo et paradisum, et immortalitatem, et conjunctionein cum Conditore, veteresque opes recupero. At tu nunc ardentiore quam olim livore contabescis, maxime cum nescias, quo te verlas. Omuis enim versutiarum machina tibi præcisa est : neque est unde amplius occasionem ad fraudem pelas. Nam non solumn mussitare non audes, sed neque potes ullo modo sufferre virtutem et emca- ciam, quæ ab hac divina planta emittitur. Ecce re gium sceptrum, tanquam dilecto filio, tradit Do- minus, quo te, versute serpens, occiso, vitam mihi donavit. Nunc mihi insignis illa armatura oninis praesidii confecta est, qua cunctis insidiis superior efficior. At o lignum solum ex ommibus plantis di- viui fluenti irrigatione pinguefactum! Ο liguum na- tum quidem in loco Calvariæ, at umbra tua totum terrarum orbem ambivisti, in quo a peccato, quod me affligebat, liberatus sum! O planta, in terra quidem germinans, at caelum transcendens, cujus ineffabilem fructum angeli dum intuentur, immen- sam satoris hujus sapientiam obstupescentes admi- rautur intuentur fructum, salutem videlicet bo- minuni, mortis dissolutionem, reditum hominum in patriam, flammeæ rhomophææ recessum, diaboli cla- dem et tremorem, ejusque ad hujus speciem dun- taxat tabefactionem et fugam. Et hanc quidem virtutem et divinitatem olim varia præfigurabant et adumbrabant, auditores, modo virga prophetica, quæ Ægyptias præstigias devoravit, populumque ex Ægyptia servitute eduxit: modo virga ictu suo ex petra aquæ copiam eliciens, sitisque urgentem necessitatem depellens, tum, cum populus itinere per solitudinem fatigabatur : . modo itidem foret virga, et sacerdotii dignitatem ipso suo germine confert: modo a patriarcha jam seniore adoratur licet regis, attamen filii virga dicta. Quod accidit, quia futurum erat, ut salu- taris virga crucis non solum a gentibus, quas Pater Filio suo dat pro hæreditate, adoraretur, sed etiam ab ipso sene Israel, qui secundum carnem pater esse visus est ejus, qui sine patre genitus est. Nec adversatur orationi meæ, quod isti ad veritatis co- guitionem huc usque cunctantur, quia secundum divina oracula, si numerus filiorum Israel fuerit ut arena maris, residui salvabuntur ". Salus autem in alio non est quam in crucifixo Unigenito. Cæterum

velera hac, et id genus alia, quæ figure et imagi nes crucis nominabantur, non facile est animo comprehendere, nedum verbis eloqui. At recentia quae? Hac martyres armati principatus et potestates principis hujus mundi everterunt; hac mulieres mortifcata, eum qui potens est in iniquitate, loco improbi mancipii habuerunt, cladem a muliebri natura illatam hoc ipso resarcientes. Hac insuper divini pastores feras ab ovili arcentes, gregem ab iusidiis tulum præstant. Hac homines obliti, quod carnis pondere prægravantur, ad angelorum con sortium elevantur, vitam in terra carnis expertem. degentes; hæc Ecclesiarum fundamentum est, sa cerdotum gloria, regum corona, civitatuın firma mentum, urbium hostilium eversio, Adelium auxi. Hum, hæc totius mundi custodia est. Hæc distantia conjunxit, inimicitia parietem interjectum dissol vit, pacem terrestribus et cœlestibus impertivit. At Verbum Dei Deus, qui hominem bonitate tua condidisti, invidia vero perditum et per lignum ad extrema sublimioris vitæ delapsum, rursus per Hgnam in pristinam impatibilitatem restituisti, qui guttis pretiosi sanguinis tui emisti illos, qui sponte in peccati servitutem concesserant, quique gregem et populum peculiarem tibi constituistí, cujus cu sam et præfectaram nobis, etsi immerentibus, concessisti, Jargire nobis crucem tuam, salutiferam illam armaturam, in inexpugnabile subsidium, ut inaspectabiles quidem hostes perdat in finem, quos vero dexterá tua conservos esse fecit, sententiarum autem varietas distraxit, hos per crucem eo usque instrue, quoad reconcilientur, et amicitiam ineant cum his qui te agnoscunt, quod pro omnium salute crucem subieris, ut omnes uno ore et uno corde tuum sanctum nomen celebremus, quia tuum est regnum et gloria, nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen In magnum ac salutare adversus mortem excitatum tropaum (50).. (COMBÉFIS. Auclar. p. 1691.) Resurrectio mei Jesu ac Dei, mortuique Adæ ad vitam revocatio. In vita hilaritate festam vitæ celebremus diem. Resurrexit Christus, inferis in captivitatem redactis, ac libertate annuntiata ca ptivis; laudibus extollamus liberatorem: Mors in victoria a morte absorpta est *; fugaturque cor 78 1 Cor. xv, 54. Exstant in bibliotheca Bavarica novem aliæ orationes hujus imperatoris, quorum titulos et in scriptiones enumerat Bibliothecæ Gesner. Epitome, quas ex Bavarico cod. exscriptas, et in Latinam linguam conversas ante aliquot annos evulgavimus. Asservatur in eadem bibliotheca volumen homilia run Philothei patriarchæ Constantinopolitani; et quidem illius homiliæ, quæ est in secundam Donji žićam post Pentecosten, idem prorsus initium est, quod hujus, quam præ manibus habemus orationis, ut proinde Philotheum id ex Leone sublegisse opor teat, quippe posteriorem ex priore; si non uterque ex quodam tertio accepit. Videatur hæc Leonis orationum fere palma ria, sic docte presseque, tum nostra edisserit, tum traducit externa. Multis emendatior prodit ope Regii cod., ex quo edendam putavi collatam cum editis.

Deo omnis terra”; alto vocis præconie ajus eſſerte potentiam : prostratus est adversarius : superbus, depressus; qui vinctos prius tenebat, nune vine culis constrictus tenetur : qui genus humanum abolebat ac exstinguebat, is jam occidit. Alest Christus ex inferis victor; quis non obviam cir qua pedum agilitate ac vocum alacritate tantum decet victorem, occurrerit? Canat cœlum deguper victoriæ cantica, terraque subter. Nunc angeli gloriam resonent: nunc homines chorus ducant, ob pacem, eamque sempiternam, concessam; [h- terfecit enim inimicitias in carne ", interfecto simul cum iisdem earumdem parente ac artifice; is ni- mirum, qui hodie ex sepulcro, tanquam ex thalamo A ruptio et interitus, ac incorruptio regnat : Jubilate processit, eternis illis vinculis ac portis mortis potentior effectus. Onnium nobis solemnitatum, si quas oculis conspicui homines, ac si quas inade spectabiles mentes celebrant, hodierna festivitas divinior sublimiorque illuxit. Nan si quæ alia su- percalestis exsultatio est, quam jugi celebritate assistentes Deo Virtutes gaudio peragant, eam quò- que nostræ huic lætitiæ putandum est cedere: nou modo propter eum qui resurrexit, sed et propter eos quos secum suscitavit. Si quidem euim unius ipsa suscitatione eis gaudium est, quid hodierna die acciderit, cum mundus universus resurgit ? Hodie egressum ex gravissima Ægypti servitute festis gaudiis colimus; quo, a molesto illo luti opere liberati, crudelem Pharaonem reliquimus, Deique populus esse pariter ac vocari meruimus, viamque illam, quæ ad hæreditatis promissæ ter- ram bonam ducit, inivimus, admirandum illum le- gislatorem, ac qui virga crucis prodigia prastet, secuti ducem. Celebrabant quidem olim etiain Israelitæ egressionis solemnem diem, valde tamen ea solemnitas in angustum coacta erat. Festum, inquam, solemne agebant; at quid refert dicere, ut nihil ejus participes essent, qui in cœlis dies festos agunt ac epulantur? cum ne ad illos quidem qui in terris ac proximo intervallo dissitį degebant, celebritatis bujus lætitia manaret : potiori itaque jure non pertingebat ad superos. Cum enim ea quæ agebantur corporali ratione constarent pihil erat ut spiritus ac secreti a materia ad eam celebritatem convenirent. . 11. Habebant antiquis temporibus etiam Græci sua festa; sed quodnam illis festorum omnium pul- cherrimum ? illud videlicet quod omnis turpitudinis argumentum erat; et hoc ipso, quod splendidum magnifcumque videbatur, nihil aliud nisi summam animi insipientiam et stoliditatem testǝbatur. Qua enim turpitudine, et qua, quantumvis insigni stul- titia, minor censeri debet illa, ut diyum rex, uj loquuntur ipsi, in taurum unpletur; ut amores save dorso ferat, deusque taurus humidum secet iter. blando-mugitu Europani demulceat, inque dorsum, velut vehiculum conscendere inducat? aut ut per dito amore fagrans in avem sese frapsmulet, nt

ila assumpto ac rapto Ganymede pocillatore ulatur: aut ut insano mulierum æstu percitus, sese modo in auri speciem induat, atque is, qui catena de cœlo demissa deos omnes sese attracturum mina- batur, in Danaes detrahatur gremium : modo cy- gui formam subeat, ut nimirum modulata voce, quod par est credere, Ledam decipiat? Cæterum annon dies ille festivus valde ac clarus, quo patris Saturni (31) celebratur memoria, a filio gravissima perpessi exsectique; nec non suprema inde rursus proles, turpiter tum nata, tum notos afficiens? Similibus addamus similia; videlicet Pa- nem illum, qui, ut gravissimi Græcorum sapientes volunt, ex universorum seminum commistione na - tus, eaque de causa Pan appellatus est : armige- ram item illam virginem, quæ ex Jovis vertice B exstitit : cujus matrein cum vehemens, ardensque Quid nunc referam, quo Neptunus œstro per- cussus insanierit in Phrygium adolescentem, quem et ipse, fratris sui exemplo ad turpe nefandumque ministerium (52) rapit? Sic enim Græcorun disci- plinarum sectatoribus videtur, qui inhonesta ma- gis inhonestis emendare studeant : quibus religio est, ut divu quempiam gulæ ac ventri deditum fateantur; inque eum usum, Pelopem agnoscant a Neptuno raptum, ut, quod proverbio ferunt, dum carbones fugiunt, incidant in flammam. Cæterum quis fando explicet, quonam pacto ille idem in mulierculas item exardescens in aliam aliamque speciem transformatus sit? His adjunge Apollinem, qui Daphnem efflictim deperiit; qui aliis occulta pandens, sibi ipse nequivit opem ferre quippe nescivit fore, ut ab eo amasia fugeret; ipse vero vanis ac incassum fusis ploratibus, juxta arbo- rem ejularet, nullo alio ad solatium relicto, quam ut dolorem magis accenderet: tametsi is Martem adulterantem prodit, ipsumque vinculis circumqua- que astringit. Quid vero percensere attinet om- (39) Ad turpe nefandumque ministerium Εἰς ille amator devorasset, ipse inusitato more ac modo partus dolores sustinuit, ut nimirum arma- tum fœtum, uti dicebanı, ex capite effunderet: nempe, ut et filia symbolum parenti consentaneum gereret; quod ille genitore suo hostiliter usus, euin et imperio dejecisset, ac Tartaro inclusisset. Digna profecto diis geniti parentibus suis ob vitam et lucis acceptam usuram, persolverunt præ- mia!

- nium pariter deorum in alienas formas transunu - • laboris reperiret; nemine scilicet exsistente a quo interrogaret, cum omnes simul dii, posita figura propria, peregrinus ignotasque formas sibi asci- vissent ? Quid dicam, non satis dispicio : num quia furtivas illas Plutonis nuptias communi consilio celare statuissent, aut quia ignorarent, eamque assumpsissent. At isti quidem, ut temere exco- non ani- eb causam dificiliori inquisitione, formas alias gitarunt, ` quos arbitrati sunt deos, ita etiam sine ratione iisdem dies festos consecrarunt; madvertentes, quos eis festos constituissent dies, in eorum dedecus ac opprobrium cedere, nec aliud ipsos, quam suam ipsorum stoliditatem solemniter colere. Nobis porro, ut Deum cognovisse, vel potius a Deo cognitos esse, præclarum ac honestum est, ita et festa celebrare. Quapropter tota rerum uni- versitas una nobiscum hodie celebrat, ac festuin agit; simulque omnia bona quasi in unum fontemn – conduunt, libertas, incorruptio; ejus gloria, qul per misericordiæ viscera nos cognovit; lætitia eorum, qui ob regiam drachmam inventam gau- dent: tristitia ac mœror eorum, qui penitus pro- strati sunt, inferni scilicet ac mortis, nec non invisorum dæmonum, quos cum Græci turpiter agnovissent, longe adhuc turpius coluerunt, ac Deo debitis honoribus prosecuti sunt. Verum að nostra, quæ vere divina sunt, regrediamur, ora- tionemque velut ad sacram speculam revocemus : et gloriam, qua a principio claruit is, qui nobis hujus festi auctor est, religioso oculo contemple- mur; sicque ad economiam ultimis temporibus exhibitam procedamus. Deus cujus nobis hodie festivitas agitur, ab æterno exstitit ac fuit cum Patre; nec rapinam arbitratus est, ut Scriptura loquitur, esse se æqua- lem Deo ” : sed ab ipso quidem esse suum accepit, particeps ut ejusdem naturæ et æternitatis, ita et gloriæ et omnium, quæ Pater habet. Filio enim ab initio competebat et gloriæ, et imperli seu potestatis æqualitas, quia perfectus ex perfecto prognatus est; quodque ea ratione magis con- stet ejus gloria, ex quo omnis paternitas descen- dit *, ut Filium genuerit, qui neque gloria, neque honore minor quid quam Pater exsistat. Homines Imperfectos, egentesque egeuos progenerant : at fectione major est, is ompibus modis consummatumi gignit; ut generatio illa divinæ majestati sit con- D sentanea, non a natura illius aliena. Quia vero . hæres exsistens omnium Patris bonorum atque donorum, bonus ex homo erat, decebatque ut di- vitiæ bonitatis non solum in es apparerent, quod pulverem ad Dei imaginem condidisset; ac neque ut ipse honorem habens, opulentissimus essel & adjecit et hoc bonitatis suæ munus et argumentum, u, postquam homo propria inclinatione et ruiną in servitutem mortis ineiderat, neque ratio ulla

qua se indle expediret, suppetebat, eum a vinculis A his exsolveret. Quapropter nimia quadam benevo- lentiæ abundantia ipse se exsuperare voluit. Id- circo statuit perditum in libertatem asserere, non sine molestiis (quod volenti facile erat; nam om- nia cedunt Deo), sed ita ut conversationis cum reis societatem iniret, sicque ipse incommoda ac miserias expertus, miseriam omnem dissolveret. Caeterum cum id aliter præstari non posset, quam ut is, qui me finxerat, meum ipse fgmentum in- dueret; peragitur quod totum mysterium, occul- tum ac arcanum mysterium est; ac mei simile primum incipit esse, quod a principio erat Verbum: magnique consilii Patris Angelus ", in bumana specie venit; amoris magnitudinem, quo nos Pater dilexisset, per seipsum ostendit, ac sua carni justifcatione, ut a mortis dominatione justi speciem habente, exsolvatur, tribuit. Quibus enim adversus euro, qui nihil piaculi in se receperat, suæ vim tyrannidis explicare presumpsit, uis etiam, qu adversus peccatum jure fulta erat, amisit. ac cum per unum peccatum, teste Scriptura ", imperium suum firmasset, idem per unam justificationem ac meritum pessumdatum est. Cum enim mors, ad ejus modum Adami, qui peccatum admiserat, eum se Adamum qui peccatum descivisset, retenturam speraret, non animadvertit rem sibi cum eo esse, qui diuturnam illam tyrannidem dissipaturus esset. Hoc præsentis nostri festi caput et summa. Deus, non suffragiis hominum creatus, sed divino ipse peculiariter gloriosus imperio atque virtule, misericordia erga homines commotus, humanam naturam assumpsit, ac carnem suam in atram mortem tradidit, ut nos immortalitatis luce col- Austraremur. Neque enim fieri poterat, ut ab ipso creatum hominem in calamitatibus versantem de- spiceret; quem, inquam, ex nihilo ad imaginem condidisset; utve morbo ex ligni esu contracto, perpetuo excruciari sineret; aut paradisi civem jugi custodia macerari permitteret : at cum auxi- lio destitutum aspiceret, manum suam, cujus homo opus esset, adjutricem extendit : fit personarum acceptator, qui justissimus est: decretumque illud adversus eum, qui mandatum violasset, legitime conscriptum, insita commiseratione, velut munere quodam caplus, oblitterat atque expungit; pro- priaque morte mortis in nos impressionem co- hibet. O immensam bonitatem ! Ο viscera! O amoris D vim, quo sic Deus hominem deperiit! Ex terræ elingis pulvere ; tua inspiratione animam tribuis ; domum destinas omnis generis plenam deliciis : ast ego tan immensam bonitatem non perpendi magnitudini muneris tanti gratum me non exhi- bui ; nec dignitatem, qua pollebam, æstimavi. Ligni esu divinam prodidi denuntiationem, quæ mibi vitam omnis interitus expertem pollicebatur. Quod denique meorum scelerum gravissimum est, dexte- ram nescivi, qua conditus essem: creatis honorem quo Creator prosequendus erat detuli. Quid vero

horum gratia mercedis rependitur? Lulcam lane meam deformitatem conditor ipse meus induis; neque renuis, quominus te ad extremam usque ignominiam demittas, gustesque amarum mortis poculum, ut ego de torrente voluptatis, quo im mortalitas aluit, bibens, mortis amaritudinem deponam. Quisnam iste novus adeo ac præter opinionem beneficentiæ ac humanitatis modus? Cecidit e cœlo Lucifer, qui mane oriebatur **, est que effectus caligo; excidi et ego a divina vita, omneque contumeliarum genus suffers, ut priori in me illustriorem divinam formam instaures. Qua de causa flanimeum ensem posuisti, ut lignum vitæ custodiat, ut ne eo vescens in æternum vivam? Nonne ut mei gratia in te mortem trahens, sic vitam mihi sempiternam dones? Quid vero in ter ram reverti facis ob affectatam deitatem? Annon ut ad me accedens, deitate doues? Verum ab innata tua misericordia victus es; nec es passus ut a morte manus tuæ opificium absumeretur, neque amori tuo adversus me consentaneum esse duxisti, si me omni auxilio destitueres: sed sta tuisti teipsum pro me pretium redemptionis et salutis comparandæ tradere; descendisque ad has meas infimas sedes, ut qui per insidias huc delapsus sum, non solum ab imo revocer, sed et ad calos, ubi prius non degebam, transferar. Hoc modo insidias, quibus deceptus essem, mihi in lucrum convertis; meamque infirmitatem portas, ac dolores meos recipis, ut ego ad vitam omni dolore carentem commigrem ". Prodit discipulus, nec irasceris; percutiunt sa crilegæ nianus, nec ulcisceris; judicat Pilatus, et taces, tanquam reus; conspuunt, nec faciem aver tis; trabunt ad cædem, tanquam agnum, neque os aperis; clavis ligno affigunt, proque illis preces fundis. Modo regem subsannant Si rex Israel est, descendat de cruce 86: modo exsecrando ore illud vah intonant. At tu omnia profundo immensi amo ris tui legis, quasi hominem eo consilio e luto efluxeris, ut nihil ille in te injuriarum et contu meliarum omitteret; tu vero nullam beneficentiæ rationem, qua contumeliosum demerereris, præter ires. Neque enim in vesaniam, sed in salutem in gratissimorum servorum oculos conjicis. Cæterum hæc Dei interfectrix Synagoga molitur: at qui vere Dei populus est, is celebrat Pascha divinum et sa lutiferum, turn immolatione, tuin veneranda un ctione, securus plagarum quas exterminator illatu rus esset, atque a cunctis quibus vexabatur ærum nis liberatus, ac ad coelestes promissiones translatus. Nam olim quidem Moyses, Hebræorum gentem ex dura illa Ægyptiorum servitute liberans, velut um bra quadam ac obscurioribus lineis rerum præ >· sentein statum designavit: ac ille quidem post pla gas alias graviori hactenus plaga, ac superiores Isa. 12. es Isa. Lill, 4. At Matth. XXVI, 40, 42. ed. ed. Grets. vel ed. non bene. Post plagas alias. Clara timam fuisse ac gravissimam Ægyptiorum plagam, sententia: liquet eniɑ) primogenitorum cædem ul- excepta duntaxat Pharaonis submersione, ubi jam

Oinnes vincente, primogenitorum morte Ægyptum alcit, atque iis, qui malo vexabantur, libertatem impertit, brevique intervallo iter secal, quod per sequentibus in sepulcrum cedit. Hæc antiquitas be- Reficii monumento recolere, ac prosequi honore jubebatur. At postquam satis jam umbra duraverat, tempusque advenerat, ut ipsa veritas coleretur, neque jam nna natio, sed totum genus humanum libertatis recuperata beneficium celebraret; pera- gitur magnum hoc mundi Pascha, non cæsis im- molatisque pluribus, anniversario ritu, agnis, sed unico ille ac singulari Agno occiso, qui omnium onera suis humeris tulit: ungiturque pretioso san- guine non ædium caducarum superliminare, sed immortalis sapientiæ indissolubile opus : videlicet ea, quæ per lidem est, structura, ad quam exter- minatori propinquare non licet : quam supra se, tanquam supra fundamentum, ratione Aximis (51) ju imo superædificatam, velut angularis lapis cou- tinet ac sustentat, propter supernam illam ejus virtutem, qua continet omnia atque conservat : quam pretioso suo sanguine sanctificat, velut vi- clima pro nobis oblata : ac ut Redemptor, salvaıı facit novam initians viam, non quidem diviso ac quasi discisso maris profundo, neque enim pro- fundi illius semita suos redemptor ducit, sed quo · ad superas oras tenditur, ac quo persecutoribus kansire nulla ratione conceditur. Ipse, non alius, in promissam terram nos introducit, ubi nullus Cha- hanæus, nec eorum quispiam ex illis, qui exosi Agedum vero, sicuti ascensum supernum ac hæ- C reditatem mystico oculo contemplati sumus, sic et ea quæ in his inferioribus locis peraguntur, intuea- mur: duplex enim est eorum quæ peraguntur spi ritalis intelligentia. Etenim Christus tribuit su- perna : inde namque ad nos venit, ac ut nos eo transferret peragrat auten et hæc infima, tamen nihil humile aut sordidum ex ilis contrahat, nt et inde salutare Dei elucescat. Cum illud audis : Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti ** ? (84) Ralione faionis in into. Suni, sed soli illi qui hæreditatis largitorem agnoscunt, ac quos ille habitandi causa introducit, at Patre bæreditatem accipiant, loco vulnerum ac sanguinis quæ ipse obtulit. Patri enim sanguinem offert, uti etiam commendat animam. Naun licet ea pro nobis redemptionis pretium offerre dicatur (vere etenim pretium sunt redemptiouis, quod nostri causa mortem subiens nos la redemerit): attamen Filius Patri suo oblationem facit.

; noli male in dubietatem abripi. Clamat, Deus meus, utquid me dereliquisti? at rumpitur velum paternae domus, quo ostendat Pater, quantam Unigenito pa tiente iram conceperit, utque futurum sit, ut quia ejus corporis templum solvere praesumpsissent, ex sua ille domo cos abrumpal atque exterminet, quin et a divina sua providentia per inspectionem protegente, velut abruptos, procul abjiciat. Latus lancea perforatur, sed vide inmortalitatis fontes, sanguinem et aquam, inde manantes. Linteis fu nebribus involvitur, ac terra conditur, versaturque cum mortuis: sed sponte cedit periculum facienti inferno, ut sua ipse ad breve tempus detentione eos, qui perpetuo ibi detinebantur, educeret. Enim vero nesciens infernus, dum additamentum sperat, 4 etiain eos amisit quos prius possederat. Nesciens, dum vitam apud se detinere putat, mortuos visce ribus quibus coercebat, effudit. Apparuit enim iis qui in tenebris ac umbra mortis sedebant, Oriens, qui occasum nescit, iique ad vitæ lumen accurre runt. Janitores Impetum ejus ac præsentiam, qui ad afflictos ulciscendos venerat, minime sustinue f, runt. Immortalia illa receptacula omnipotenti dextera spoliari videntes, cohorruerunt efforeutom incorruptionem ac corruptionem tabescentem, pa riterque ipsi abunde contabuerunt. Vidlerunt ape riri inonumenta, mortuosque vegeto pede ac ala cri, ineluctabili e custodia progredientes, parique libertatis gaudio choreas ducentes, ac apud se con fundebantur. Vidit infernus amarum illud ac le thale spiculum, quo genus humanum ob transgres sionem transfixum fuerat, jam extractum, natu ramque in pristinum restitutam statum, recrea tamque ex eo quo conflictabatur morbo; foreque intelligens, ut ne amplius difluentem ejus fructum 6 collectarus esset, inexplebilem ventrem suuın in genti cruciatu complevit. Sepulcrum eum hospitio excipit, qui coelis sublimior est; at mortui qui isthic computruerant, deposita sepulcroruin putre dine, novam vitæ stolam induunt. Quin et mulie res plenum lætitia nuntium e sepulero accipiunt; quoruin antea munus, moeror, ac commoratio in sepulcro. Nam et hoc communi salutis nostræ negotiationi consentaneum erat, ut inde audirent illud: Nolite flere"; ubi propter latam sententiam lacrymæ copia diffluebant loco vitæ indicia sortirentur, quem mors prius obsederat. 8 Luc. XXIII, et ut co Sed, o beatæ mulieres, tum ob adventum primo diluculo ad monumentum, tum ob pulcherrimum illud et alloquium et spectaculum, quæ nimirum primæ immortalitatis illum locum specioso pede. ded. ed. f ed. ed. Propter latam sententiam. Palam auctor alludit ad locum horti, quo prius lata fuit martis sententia, auctrice femina prævarica tionis, in cujus pœnam illa lata est: cujus ideo munus sit moeror ac habitatio in sepulcro; pa rientis in moerore,· in tristitiis, quam et auctor retinet vocem, nec nisi mortales ac sepul cri habitatores. mortalis ipsa ac sepulcri incola. Perperam ergo interpres, aptam vocem, non apta commutaus, quod secun dum constanter habent codices, sua non bona, ac acumine vacua, bonis ac subtilibus auctoris sub stituit.

presseritis primæque magnum illud tropaeum au dieritis, nempe spoliatum infernum, mortem per emplam, corruptionem profundo mersam. Non amplius propter lapsum vocandus in crimen sexus femineus, per quem resurrectio fausto annuntietur. Non amplius propter primam generis parentem mulieres pudore obteguntur; quippe quæ ¨læta, tum facie, tum lingua, prinæ gaudii puntia perferunt. O felices aures, quæ ante alias rei tautæ auditum acceperunt! O felices oculos, qui vitam jamjam ex sepulcro, velut ab Oriente solem rutilare vide runt! O felices manus, quæ pedes, quibus mors fuit conculcata contigerunt 1 Verum ite, nec solæ rei tantæ voluptatem percipite! Abite, tristitiaque confecto præclaro illi choro inchoandæ exsulta tionis signu̟m date! Non sunt forte verbis vestris halituri fidem, veterem reveriti deceptionem; al propriis oculis credent. Forte indignas vos cense bunt, quibus narrantibus assensum præbeant; at reverebuntur, non eo duntaxat titulo quod vobis jlli in magistri cultu ac honore inferiores exstite rint, verum etiam quod fauato adeo puntio primas teneatis. Ite, utque ad Pastorem recurrant, quo percusso dispersæ sunt oves, cum ille jam roqui reudis incumbat commonete. Dispersit eas percutientium atrox facinus; congregaverit ejus potentia, qui qua ratione fuit percussus, hostes disperdidit, Absconderunt se, ut Regem vulnera tum vidissent, brevique sempare ob molestias inde enalas somno captum; nunc procedant. Surrexit enim, vulueribusque confectis adversariis, præ claro triumpho victor præit. Adesto, Virgo parens, eumque exime gladium, qui videntis e cruce pen dentem Filjum cor transfodit; nunc, quæ el giauta evenerint, intuere, gloriæque et exsultatia nis particeps efficere. Claustra ac porte inelucta biles confracte sunt: in vincula conjectus est ille, qui vinculis liberatorem alligare tentavit. Compe diti educti șunt, a domo carceris. Impassibilis ex sopuloro prodiit, qui virginitatis pudorem illæsum et intactum, cum nasceretur, custodivit: ut quem admodum auspicans, ita et consummans, nostræ Balutis causa susceptum inedabile opus, natura transiliat leges: quanquam illic quoque formatio his tempus servet, na ipani tantum specie carnem assumere videatur; bicque triduan sepulturæ hospitium, moramaue, diviniori utique consilio dispensatam, admittal. Puto enim, cum humanæ vita triplex sit status ex eo tempore quo ex patria ejecti sumus, ac alii quidem lege priores, alii sub lege, alii post legem ac eam quæ est in gratia vi, tam consecuti sint: ipsum, qui salutis universo rum causa mortem obire elegisset, triduanam tnundo initiasse resurrectionem: quo cuique gem henis portioni, pari numero dierun), quihus in in al Cum ille jam requirendis incumbat. Kaza Perspicua ac auctoribus probata phrasis, hicque sensu nixa: male proinde interpres mutlet in In sequentilius, se ad finem), multa desiderantur, eaque illustria, quæ nova represento ex eod. Regio.

ferno morte resolutus mansisset, libertatem san ciret. Sin autem cui placeat, ut eam generis velut ex elementis, ac primam reformationem in Domi nicæ causam resurrectionis referat, atque ideo velit, triumi dieruni spatio ab universorum Domino labefactatam mortem, quod eam, universorum con summatrix Trinitas peragit, ne ea quidem, quæ nobis dicta sunt, adversari comperiet. Quorsum ergo amicns quatriduanus ad vitam revocatur, si quidem Jesus sua resurrectione, mundi totius re formationis ac regenerationis figura fuit? Nimirum declarat, cum eum rursus Creator ac amicus ex mortuis suscitat, ad mortalem vitam reducere, quam ipse totidem constituit elementaribus princi piis. Processit e locis obscuris, quod ante solem lumen exortum est, sempiternamque cum solu tionem, tum mæroris vinculum contulit. Nam aliis quidem sempiternam ruinám ac tristitiam intulit, nempe desertricibus virtutibus, ac si qui iis acco dentes, Salvatorem agnoscere noluerunt; illos vero qui beneficium receperunt, una secum resuscitavit, ac magnifice gloria exornavit. Adamum salvum fecit; Evæ luctum in gaudium commutavit, crea Luras omnes instauravit; nihil in veteri ac obso leto statu reliquit, exceptis iis, quæ Judæorum furorem et vesaniam perpetua ignominia notani. Quapropter omnis creatura collatain celebrans salutem: Ubi, inferne, stimulus tuns? exclamat: ubi, mors, victoria tua º? Abolita est, dissipata est, cum sonitu periit, divina ejus virtute, qui carne pro nobis passus est, sepultusque, ac a mortuis suscitatus, Christus Deus noster, cui gloria in sæcula. Amen. Oratio feria quinta sexta hebdomadæ in sanctam Assumptionem: quando Filius reconciliato Patri homine, cum carne ex nobis assumpta, in paterna sins collocatus est. (COMBEFIA. Auctar. p. 1711). I Cor. xv, 55. Leg. Domini resurrectione absorptum est quod mor tale erat, ac immortalitatis partu renati sumus divinaque, ad quam fueramus conditi, imagine re cepta, pelliceas tunicas exuimus: at nunc abunde divinis diviniera largitur meus Jesus. Magnum quidem, ac divinam decens misericordian, lapsos erexisse, corruptosque reformasse, ac priorem reddidisse formam, cum nihil ipse a nobis accepis set, neque enim quidquam contuleraunus: sed do navit adeo immensa, non modo gratis, verum etiam cum multos ipse labores, daturus, exantlasset. Par enim erat ut qui misericordia motus condidisset, non modo propriis manibus nos crearet, sed et Agmentum male affectum suis ipse certaminibus liberaret. Quisnam enim tantam curam agat, quan tam figmenti agit Conditor? Lapsum autem non modo erigere, sed et in eodem secum throno col locare, quorum quis viscerum ac sollicitudinis di

cat? ll hodie unigenitus Dei Filius implens, ter- restrem quidem, pro humana ratione, conversatio- nem relinquit ; ascendit vero ad Patrem, qui misisset, eique primitias, ac quo reconcilietur, quam ex nobis carnem induerat, offert. llodie nam- que pulvis noster supra Cherubinorum suscipitur humeros, intraque intima receptus adyta, regali solio collocatur. Hodie supernæ Virtutes, formnam videntes materia concretam, quasi dorso spirita- lium ac expertium corpore invectan, Donini auclo- ritate in coelestes ascendentem axes, ancipites animi, quidnam hoc esset, uæsitarunt. Hodie Sal- vator, postquam discipulis in monte Olivarum verba suprema humano more fecisset, divina po- testate ab eis in coelumn evolavit. Enimvero, assu- mens Salvator discipulos, una cum eis ascendit in B montem Olivarum : quod nimirum mons ille sacer, Jocus esse consuevisset, ubi Jesus opera quæque abstrusiora designaret. At videtur mihi hoc prar terea suo facto voluisse, sublimioris cujusdam vi- vendi rationis disciplinam, mortalium animis in- scribere. Nulla enim est Christi Salvatoris actio, in qua non spiritalior intelligentia ac sensus lateat. Quid igitur doctrinæ hic nobis præscribitur? Vide- licet eos qui regna coelestia scandere desiderant, debere caduca hæc et humilia transcendere, et in altum virtutis sine intermissione eniti et subvolare: emigraturi sunt tabernaculo; siquidem curæ nobis sit, Vultis ut et numerum dieram expendamus ? Puto enim non ingratam spiritalem eorum consideratio- nem iis fore, qui penitius talia introspicere con- sueverunt. Neque enim ita temnere, ac nulla ratione habita, eum numerum arbitror Dominum comple- visse, nec nisi arcano ac secretiori consilio, statim transacto illo dierum numero, calos petiisse. Quid ergo dicimus? Nimirum, videmus legem futurorum habere unaginem, ac quæ statu suo, statum illi suc- cedaneum iis repræsentet atque demonstret, qui mentem plane excæcatam non habent. Cum ergo lex illis, qui ex corruptione nati fuerant, per hunc nume- rum tanquam per sacrum quemdam introductorem ac ædituum, aditum ad sancta concederet ac pate- faceret : hinc etiam hoc numero dierum absoluto, Christus primogenitus ex mortuis factus, ac f- gmento immortalitatem initians, in supercoleste suum templum ingressurus, assumitur. Verum ita spiritalis ejusmodi intelligentia habeat ; quam fore Lassis contemplationi deditior animus haud gra- v: te assequi queat. Nos autem ad sacratissimum illum montem abeamus, ubi Salvator manus exten- dens benedictionem discipulis impertit. Sacro pa- riter choro aggregemur, ac ea quæ in monte per- aguntur, secretius condiscamus. Sub illas nos ma- nus ingeramus, quæ expansæ discipulis, a per eos universo mundo, benedictionen velut sorte distribuunt. Extendit enim Bleus Jesus manus, nou jam transfixas neque ut maledictum ipse vo- sin minus, at certe eos qui a terrestri isto cum hinc emigrandum erit, bene nobis esse.

- A cetur, qui me a maledicto exsolvat "e, sed ut per discipulos universus locupletetur orbis : utque diaboli manus, toto terrarum orbe exporrecta, irrita reddatur se inellicas. Explicat manus, ut suprema monita in cordibus eorum consignet, ac benedi- clione ad eximiuin Evangelii prædicandi ministe- rium incitet, more patris filios suos tenerrime ac ardentissime amautis : qui potioribus aliis evocan- tibus vix invitus recedens, iis illa committat quæ ¡pse hactenus administrare soleret. Verum nibil satius quam ut divina ipsa oracula audiamus. Quid igitur illa? Et factum est, dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in calum ". Ο spectaculum, ju- cundissimum quidem propter promissum Paracle- tum, ut tamen puto etiam tristitiæ aliquid discipu- lis afferret : eo quod in posterum non essent at- plius fruituri dulci illa Magistri praesentia secun- dum carnem atque convictu. Nam etsi ab omni humano affectu quam longissime recesserant, haud tamen jure affirmarim nihil eos affectos esse, ne- que intimis visceribus acri dolore fuisse perculsos, cum eum in quo omnes spes suas sitas habebant, ac cui se totos addixerant, ab ipsis jam segregari viderent ". Si enim ante passionem suam, cuin Dominus dixisset adventare tempus ut ipsos dese- reret, et ad eum a quo missus fuerat, reverteretur, præ languore mentis in gravem mærorem incide- runt, quanquam ipsum coram intuerentur, ac lo- quentem audirent : quid illis evenisse censendum est, postquam se solus relictos conspicati sunt ? Nam animo quidem secum volvebant ac cogitabant ex divino illo ascensu, pollentem) Magistrum do- minio in omnes creaturas: haud attamen memc» ria excidebat dulcedo illa quam eis quasi instilla- bat, illius in carne praesentia ac consuetudo. Ascendit ergo Salvator super nubes; eumque Illi oculis comitati, beato illo spectaculo quasi suspensi tenebantur, neque inde palpebras avertere fere- bant. Audierunt vero qui de cœlis in has voces cla- marent : Quid sic statis aspicientes "? quique fore muntiarent, ut cumdem Jesum iterum visuri essent, qua eum ratione assumi videbant. Quid hoc rei? Egregium quiddam et ad consolandos discipulos perquam accommodatum. Tantumn enim non dice- bat illa vox : Viri Galilæi, Magister non omuiuo D vobis separatur, neque est quod vereamini fore ut a vobis digressus, benevolentiam illam erga vos, quam praesens præ se ferebat, intercidat : sed si mandata ejus accurate observaveritis, videbitis rursus euni, ut jam videtis, neque sejunctio ulla ratione a vobis alienum reddet. Ne igitur cogitatio- nes vestræ vos conturbeut. Revocate in memoriam ea quæ præsens vobis dixit ": fore nimirum ut cum eo sedeatis super thronum judicaturi Israelem. Quod si bæc oblivioni tradidistis, at jai ex his, quæ auditis, memoriam revocate: Hic Jesus, qui assumplus esi a vobis in cœlum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in cælum ". Hæc qui- dem isti inclamabant. . * Galat. v, 15. "Luc. xxiv, 5. ** Joan. XVI, 6. οι Act. 1, 10. se Matth. 31x,28. 19 Act. 1, 10.

Alii vero, ut portæ attollerentur monebant, nun- ▲ tiantes superioribus Virtutibus Regis gloriæ ad- ventum. At illas, novo nuntio obstupefacts, roga- bant : Quis est iste Rex gloria ? Nimirum, qui descensum non intellexerant, subdubitant de ascensu. Nihilominus tamen portas pandunt, ac Regi obviam procedunt; stipantque et comitantur eum qui nostro nomine obedientiam Patri offerebat: alque in gloria majestatis sedenti astitere. Hoc dis- ejus qui incarnatus fuerat, studium ac labor in- defessus : ut nimirum hominem per invidiam de- jectum, atque ad terrenam sortem delapsum, nedum ad immortalem statuin reduceret, sed et regem creatum, coelesti solio, ex quo invidus ille excide- rat, dignaretur. At, o Dei Verbum, qui ad tantam gloriam nostrum pulverem evexisti, qui divina omnia inajestate reples, qui iis qui te sustinent semper te affuturum promisisti, populum quem me regere voluisti, ipse præsens nobis tua dextera gu- berna, ducens in viam salutis, omniaque adversa, maxime vero ea quæ animabus detrimentum affe- runt, propulsans. Da ut qui nobis tui occasione nominis adversantur, tua potentia agnita una no- biscum te concinant, quod omnium salutis causa Ineffabilem illam feceris dispensationem: decetque ut te omnis lingua celebret, quia tuum est regnum, et potentia, et gloria, iu secula saeculorum. Amen In Pentecosten, cum Spiritus sancti gratia, ignea- rum linguarum specie, in sacratissimos discívulos venit. Quando nunc etiam divina celebritas adest, quan- tum Deus ipse dederit ad ejusdem honorem conte remus : nec propterea cunctabimur quod ejus co- lebrandis præconiis non sinus satis; quis enim ejus pro dignitate laudes deprædicaverit ? sed quod facultaß nostra suppeditabit, libenter ad festi ku- jus solemnitatem decorandam promemus. Quod vero munus, oratione congruentius praestari pos- D sit ? non ea solum ratione quod nibil sermone ae pratione sit honorabilius, sed quia præsenti quo- munus. Nam quibus hodierna die donum linguarum missum fuit, his hodie perquam apte ac consenta- siti ac instituti nostri ratio est. Precemur vero, ut artifex illa virtus nobis auxiliatrix adsit, quæ hodie rudia piscatorum ora aperuit, atque adver- sus eos qui dicendi vi inexpugnabiles videbantur, armavit : simulque et illis, et ea qua loquebantur sapientis, superiores effecit. Ejus namque etiam modo muneris sit ut indoctam linguam excitet, ac sermonis copiam haud prorsus argumento imparem concedat. Veni igitur, veræ cognitionis doctrix Sa-

pientia, Spiritus veritatis, ac te celebrare volenti bus de te ipse loquere, os nostrum adimplendo. Domini enim potestate ades, tuumque ubi velis di vinum affatum præstas atque impendis: quan quam a Verbo, quod benignitate nobis simile fac tum, ad Patrem, cui assidet, reversum est, mitta ris. Neque enim ut servus, sed ut divino honorė æqualis utque cognatus Spiritus, ipso in cœlum profecto, ad illos advenis quos una cum ipso con didisti. Veni igitur, orationis nobis apparatumn lar giens pariter, atque oxornans: adesto omni modo, qui condecoras omnia. Te enim gubernatore, ora tioni ad navigationem vela pandemus. Non pridem Unigenitus Patris, quos non dese ruisset, sinus repetierat; ingens illud opus, no stram illi allaturus ac oblaturus redemptionem, at que locum illic nobis paraturus. Oportebat autem, illo a nobis ablato, alium illi et gloria et honore parem, ubi fuisset beneficium collatum, in vicem constitui, ne incauti ac oblivione reconciliationts Docte, et ut theologunt deceat, Spiritus dei tateın vindicat ac fidem Trinitatis explicat, uno duntaxat excepto, in quo forte Græcorum schisma ticorum errori adhærere videri possit, ut nimirum omnino excludat a Filio causæ rationem, quain vocant, sive ut ulla ratione producat cum Patre Spiritum sanctum. Quamvis enim non ita clare loquatur, sic tamen sentire velut quodammodo in «licat cum Patrem ait ťlav àvýprµšvov. Peculiare habere, esse causam Filii ac Spiritus sancti, ubi præmisisset distingui personas uhio hoc, pod causæ ac principii ratione, generatione, ac processione, cum item, Latinos procul dubio no tans, ita ad finem ait, avapepovtes neque in duas ipsum causas referentes quod ait, asaróvtwy corum qui multa principia in unius principii Trinitatem inducunt. Quamvis enini ipsa Mer Latinorum ac Ecclesiae sententia habeat, uniusque et ipsi principii Trinitatein credainus, Patre ac Filio, uno ac eodem Spiritus sancti princi⚫ pio, qua ratione Mens et Verbum una sunt amoris causa, nec alia quam mens ipsa, quæ et Verbi et amoris causa exsistit, sed Verbi sola, amoris, cum Verbo, ac per Verbum; quem Tarasius aliique Græci orthodoxi modum loquendi subinde proba runt. Leo tamen velut insinuat ita sentire, Don posse Spiritum sanctum referri in Filium, quin duplex ejus causa ponatur: que Græcorum semper offensio fuit, tametsi olim sanctus Maximus probe explicaverat, ut unam Latini Spiritus causami, sive principium Patrem agnoscerent, nec ejus ditas po nerent causas, licet etiam ex Filio dicerent,” ut liquet ex epistola ad Marinum altero tomo edita, ac a Metochite explicata. Illa Patris notio, to altion, est etiam Gregorii Nazianzeni orat. 24, ubi ait Fi lium habere omnia, quæ habet Pater, many THE alría;· excepta causæ ac principii ratione: si lament vera lectio est, quam præfatus Metochites falsam arguit, ex eo quod probatiores cold. habeant måhv The ayevvncias excepta innascibilitate: quam etiam unam aliis locis Gregorius excipit; nusquam vero altiav, præterquam suspecto illo loco. Ut aliter Leonem explicemus, ac sanam velimus babuisse mentem, pietas erit, præsertim quæstione ejusmodi Græcos ner ac Latiños ejus tempore valde celebri, quando etiam Galli in Græcos peculiarius noscun tur inclamasse, ut liquet ex conc. Rhem. sub Ebe rone. Multo adjumento esset, ut ita pie exponere mus, epistola quæ exstat tom II Biblioth. PP. ad Omarum Saracenorum regem de fidei Christianæ veritate, cujus Baronius, an. 914, ea verba reſert Ego sum Dominus Deus tuus, Creator tuus, lumen de lumine, Verbum de Patre, ex quibus Spiritus & in clus procedit: ut illa omnino constaret; ac con staret nihil sibi interpretem in ea indulsisse, sive Latinum, sive etiam Chaldaicum, ex quo tandem Latina prodiit. Vix enim primum putem Chaldaice scriptam, siquidem vere Leonis epistola est. Facilo vero Græca ou et y permutantur; quod in oratione sancti Edlogii in Ramos Palmarum factum depre hendi, ac devoratum a Cyrilli novo interprete no tavi. Haud certe facile putem Leonem dogmatica illa epistola aliam edidisse Adem, quam haberet usus suæ Ecclesiæ, ac quam exprimat ista óralio ne, cujus tota verba etiam orthodoxus same profe ral. Quare non probo omnino Gretseri censuram, ad relata verba, quibus Leo reprobat ut Spiritus referatur in duo principia, cum ita margini ascri bit Error schismaticorum Græcorum de proces sione Spiritus sancti ex sulo Patre. Nihil sane ejus modi erroris habent illa verba, sed indicare viden tur, qua notant Latinos, ut eo ponant duo principia Spiritus sancti, quod Filium ab ejus productione non excludant: utque revera Leo in aliquos e Latinis ita rudius exponentes processionem ex Patre ac Filio, locutus sit, ut est probabile non defuisse plures qui sic intelligerent, ac duas causas sive principia Spiritus, Patrem ac Filium dicerent non modo non protulit errorem, sed et id ipsum quod postea universali concilio utraque Ecclesia sanxit: nihilque vetat ut ne vir theologus ac insi guiter eruditus, ita subtiliter intellexerit, sicquo affectarit loqui ut et nihil errorem habens proferret, nibilque suos, ac Græcos.contentioni studentes, sermone offenderet: alioqui enim addictum ipsum Romanæ sedi, a qua etiam reluctante patriarcha Constantinopolitano nuptiarum Græcorum jure prohibitarum remissionem impetraverit, ipso etiam patriarcha Latinorum ac Occidentalium sententia, ea occasione exauctorato, liquet. Qua de re Baron, et alii. ex

muyus un inimicitias solveremus. Facile enim est genus mortalium ut in ejusmodi dolum fraudem que inducatur. Simul vero cum Filius ab æterno genitus hominibus innotuisset, oportebat etiam coæternum Spiritum noscere, ut ita divinum totum principatum colentes, recte Deo in personarum Trinitate honorem haberemus: atque ut ille Uni geniti gloriam proferret, ejus in orbem universum majestatem declarans, vivificæque ejus doctrinæ præclara semina adaugens. Quemadmodum enim Filius humanæ naturæ consuescens Patrem clarifi cavit, ita par erat ut et Spiritus substantiali ad nos adventu Filium clarificaret. Nemo idcirco angustus rixosusque adeat; nec quis Paracleti dominium in servitutem demittat deducatque. Clarificavit Deum et Patrem, qui ante Luciferum natus est Deus; clarificat Unigenitun, qui una cum illo ab æterno ex Patre processit Deus. Non servum, non creaturam, non a Dei natura alienum eum reputes, qui creaturam deitate donet: ne male compositos ordines aut gradus excogites, neve huic quidem minorem, illi vero superiorem locum tribuas. Nihil ad immortalem incorruptamque naturam spec. tant cerearum ac caducarum rationum in venta. Ne unde honore aucti sumus, inde contra naturam superiorem omni natura, honoreque ac gloria, contumeliam excogitemus. Missus quidemn est Filius ad figmenti ac hominis salutem præstan dam; non quasi Patre minor, sed quia eum tan quam læredem dispensatio deceret, qua nos cohæ redes effecturum se statuisset. Sed et Spiritus san- c ctus mittitur, non quasi minus quoddam Filio habeat, sed velut etiam ipse Paracletus, nostræ que pariter adoptionis auctor exsistens. Ne sectio nem divisionemque illud suspiceris esse, per quod tu divinæ naturæ consortium accipis. Unus Patris Filiique ac sancti Spiritus est honor: quoniam una natura, atque regnum unum. Nullius indigens Deus Pater, æqualem sibi gignit Deum Filium, ac æqualem producit optimum Spiritum, non secta per personarum discretionem Divinitate, sed citra confusionem in enumeratione Trinitatis unita. Nihil in ea posterius, aut creatum ex nihilo, ac ¡dcirco recentius, sed coæternæ personæ, ejusdem que ordinis ac gloriæ: hoc solumn discreta, causæ ac principii ratione, generatione et processione: ita ut Pater Filii ac Spiritus sancti sit principium, Filius vero generetur, ac Spiritus sanctus procedat. Verum de his in præsenti hactenus oratio. Venit vero sacer Spiritus, implente Verbo suam promissionem, quam velut arrhabonem suis reli querat: idque præstitit, die quidem ab ascensione ejus decimo, a resurrectione autem die quinqua-, Leg. Cerearum ac caducarum. Videtur alludere ad cereas imagines, quae sunt quid admodum fragile: simulque etiam ad vocem respicere, a qua est cui op ponit Vel potius alludit ad ceras, qul bus inscripta facile oblitterabantur: quod plane incorruptibilibus minime congrual.

A gesimo. Hoc vero quanam ex causa? Anne hæc ipsa, occulta Jesu dispensatione, dignum quid my- sterii babent, aut sic temere nulloque consilio gesta oportet accipere? Absit! Nihil tenere ac frustra ; nibil Verbum implebat quod non spiritalis aliquid intelligentia haberet. Itaque, si libet, habenas ora- tioni laxabimus, ut in mysteriorum altitudinem intuens, inde, quoad fieri potest, extrahere quid- piam conetur, haud forte illud, spiritalium senso- rum contemplatione eruditis oculis spernendum ad spectaculum. Reperio itaque honori babitam Quinquagesimam, nedum eo titulo, quod velut sa- cra, sacra ex radice originem habeat: ex illa ni- mirum die, quæ in seipsam recurrens ac aliquanto repetita hanc general, qua nempe rerum Opifex ab omni requievit opere, quæcunque tandem li- buerit opera, sive adventus ac incarnationis, sive creationis : verum etiam quod diei remissionis ac vesperam non habentis figuram gereret. Idcirco etiam apud eos quorum res ex scripta legis pra scripto administrabantur, velut iu umbra obscuraque delineatione apparens ab universis liberos præsta- bat, ubi annorum circulus ad eum numerum revolutus esset. Quibus, opinor, significabatur fore ut post septenariam hanc vitæ nostræ periodum, temporaneam illam ac servituti obnoxiam, ille adve- niat dies quo in integrum restituendi simus, pristinamque ac antiquam libertatem recepturi. Quoniam igitur etiamnum divinus Spiritus eo venit, ut novam nobis vitæ rationem constituat nosque ad illan diem ab hujus sæculi noctis tene- bris excitet, idcirco hoc ipso die advenit. Quod autem decima ab ejus in cœlun) Ascensione flat, ea ratio sit, quod sicut septima, sic et tertia repetita ac revoluta, sacram hanc nobis conficiat diem. Erat vero hoc rationi consentaneum, non solum propter divina Trinitatem, sed quia etiam Ver- bum magnum illud excitati ac resuscitati mundi opus tridui spatio absolvisset. Verum bæc fortas- sis non abs re dicta apud eos fuerint qui ejusmodi sensis delectantur, sed nobis regrediendum eo unde sumus egressi. Venit ergo Filii promissionem impleturus Paracletus, bonus, inquam, ille Spiri tus, in sacralos discipulos, utque per illos creatu- ram sanctificaret, a malis male habitam damnisque affectam spiritibus. Haud ultra ille sigillatim ac ex parte sanctificat, nec uni tantum nationi sua dona copiose effundit, sed simul universum mun- dum sanctimonia plenum efficit. Nec porro amplius ingratus improbusque Judæus divinarum solus di vitiarum delicias percipit, cum nimirum quem ille hæredem male morte affecit, in suam omnes intro- ducat hæreditatem : haud item solus noverit Dei gloriam, cum omnis caro Dei salutare doceatur. Nec denum prophetia apud eum donum deposi tum erit, cum Spiritus effundatur in omnem car- nem, prophetcutque filii atque filiæ inteinerato editi partu. VARIE LECTIONES. 1 Leg. ἀνέτελλεν.

Nunc effusa est affluenter sancti Spiritus gratia; quod quidam prophetarum olim in spirita videns, vaticinatus est ". Propter hoc e labris rudibus et indoctis sapientiæ profluunt fluenta, tribusque et linguæ enarrari audiunt Dei magnalia ". Nunc probí coloni virtute ex alto roborati atque firma ti, ex agro Dominico nequitia zizania auferunt, coelestisque area fructum ad ubertatem usque adaugebunt. Nunc linguæ ignis dispertitæ divisionis olim factæ unitatem efficiunt. Nam et mihi id circo videtur forma hac linguas apparuisse; quan quam liberum est, ut quis ejus rei alias rationes velit assignare. Ac vero hujus specta doctrina mysterium. Olim quidem dividens, ac ab invicem separans humanam stirpem, quid agit? Venite, in quit, descendamus, et confundamus linguas eorum descendentis voce in multitudinem dividens eos, qui non rite adunati fuissent. Nunc vero, ignearum linguarum divisione, divisionem in unum colligit. Observa vero unitum ignem, in quot ac quantas partes disperiatur. Et hoc quidem hunc in modum a nobis observatum est. Audiebatur autem inter gentes variarum linguarum cuique propria loquens eorum lingua, quos nescivissent quidem ubinam gentium habitarent, priusquam illi Jesu sociali essent. Eralque res omni admiratione plena: quippe erat plane inusitata, atque a loquentium natura ac moribus longe aliena. Quocirca ab absurdissi mis mortalium in absurdis numerabatur ac tantum miraculum, tanquam incantameutum, ac praestigia rum ludibrium traducebatur, temulentiæque ascri bebatur ab his, qui Immedicabili temulentia labo rahani. Vetus hic eorum, qui cum Deo pugnant, mos est, ut non solum divinis operibus nullam fi dem adhibeant, verum etiam conentur, ut de pro pria improbitate improbæ aliquid suspicionis, in culpatis ac in quibus nihil crimineris, aspergant. Patrabat Verbum indutum carnem in Spiritu san eto humana majora virtute miracula; inque Beel zebub dæmoniorum principem tantam virtue tem referebant”: agit nunc secundum convenien tem sibi potestatem Spiritus sanctus, remque musti opus esse nugantur: in hunc modum arbi trantes se miraculo illaturos calumniam: verum ” Matth. x11, 27. vincit sapientia petulantiam, quodque Spiritu os loquebatur, eorum ora quæ ad foquendum livor compellebat. Ille enim qui non pridem virgam pis catoriam ac retia piscator reliquerat, os simplex ac rude aperiens, malignitatis nugas sobria ac sapien te oratione dissolvit. Unde vero mustum novas linguas effingit ac creat, tu qui insaniæ litas? Nosce Petrum illum timidum, publica concione orantem, ac calumniam in plenuin stupore converte "Isa. XL, 5; Luc. 111 6. or Joel ut 21: *s Gen. xt, 7. Divisionis olim facie. Videtur eam ignis pro prietatem respicere, qua ejusdem res rationis in unum confat ac invicem unit: uti e contra disgre gat ac separat quæ sunt diversæ rationis. Venit ergo ignis specie Spiritus sanctus, ut in symbolis divisus, ac singulis seorsim insidens, unum omnes, ac unius linguæ efficeret.

Non est musti ac temulenti hæc loquendi libertas, sed virtutis, quæ recens descendit de cœlo, qua ejus tum mens, tum lingua excitata sunt. Cogita ut factus sit tam animatus ac audens, qui ne an- cillæ quidem verba ferre potuisset? Sed enim qui- buscunque auditus, mensque pigra erant, ac tor- pida, ab invidia tales redditi, Spiritus sancti verba non intellexerunt: quibus autem sensus non erat impeditus, hi et intellexerunt, et lingua piscato- rum ac Spiritus præda exstiterunt O quam beate e sagena exitiosa feliciterque sagena intercepti! Ο dum capiuntur ad vitam reducti! Ο ad extracti! Ο mortem capti venatu, dum id cavent, ne venalii capiantur Verum Spiritus sanctus linguæ ignea A miraculum, atque loquentis in eo Spiritus gloriam. specie, cuique discipulorum insedit; cum prius quidem olimnque eis adesset, nunc vero suæ pre- sentiæ inajus ac peculiarius specimen ederet, dis- solveretque, si quid in eis terrenæ labis ac concre tionis adhæreret, atque ad divinam ipsos cogna- par erat, ut qui missi essent ad mundum instau- randum, summi rerum Opificis deitatis participes fierent. Haud ergo ultro quæsituri sunt, scant Patrem”, ut neque viam qua Magister ab eis digressus est. Jam enim et Patrem cognoverunt, et ei individue semper conjunctum Filium : jam item noverunt viam confecisse e terra ad ipsum, quo nunc loco agit. Nam Spiritus, qui profunda Dei scrutatur", suo ille adventu suggerit ompia, tum quæ Magister præsens docuit, tum quæ ad Spiritus præsens magisterium reservata voluit, cum necdum illi eorum capaces essent. qui At sacratissimi quidem discipuli, ejusmodi gra- tiam in sacra æde ac cœnaculo consecuti sunt, etsi non tanta, verumtamen digno Spiritus san- cti munere donantur, quotquot Spiritum sanctum honorant. Honorare autem censentur illi, Deum esse confitentur, æqualis cum Patre et quidquid amborum est, commune habentem, ex- ceptis iis per quæ personæ distinguuntur; omnia, inquam, habentem, quæ par est Deum habere : ut sit Creator, sit increatus; contineat, ac con- servet creata, incomprehensa ratione omnia replen - tem qui non tantum circa naturam ejus nihil innovant, sed neque originem ejus ad duas cau- sas, seu principia referunt. Utrumque enim abit a recla sententia. Alterum est eorum qui crea- tricem naturam in creatorum dejiciunt sortem; alterum eorum qui multa principia in unius prin- cipii, ac principatus Trinitatem inducunt. Divino igitur honore prosequendus est Spiritus sanctus: quippe cum Deus sit, non quidem quales priscus error deos finxit, ac fingendo in errorem induxit, majori ac minori parte deitatem dividens, sed qualem scientia, qua Deo uniti sumus, fidesque docuit, omni erroris ignorantia perpurgata alque sublata. Nec rursum ad creata descendamus, qui jain ad Deum unitate constantem ascendimus. Qui enim Spiritum sanctum creaturam esse existimat, ille

creaturis divinos honores impendit. Ne ineffabile A deifici Spiritus beneficium, munusque extenues, non sine tuo detrimento; neque enim fieri po- aut ea præstante Deo conjungaris vel nisi is præstet, quite, cum non esses, condidit; ac cum esses corruptus, potentia digna instauravit. Cæ- terum, qui tuum, Paraclete, honorem integrum conservant, his etiam a te honos oblinget: qui vero aliter.affecti, te debito honore privare con- tendunt, hi seipsos vita privant. Sed tu, o patiens ac longanimis! bos quoque a blasphemia ас errore liberari concede, ut omnes recta fidei concordia, quos ut verbum in cœlis connectat ipse quoque, cum ille ascendisset, advenisti, unione simus conserti, omnesque divinorum munerum participes efficiamur, uni regno ac dominatione, unius in Patre, et Filio, et Spiritu sancto, Dei, supremum unum cultum ac adorationem exhibentes, nunc et in sæcula. Amen. tuorum Accidit nuper, ut Ruthenus quidam; non infimæ sortis homo, nec indoctus, qui plures Græciæ regio- nes peragravit, me inviseret. Post pauca de Photiano circa Spiritus sancti processionem errore, cui qui- dem addictissimus est, sermonem, seu potius disputationem intulit. Quod urgebat, et in quo maxime nitebatur, id erat: Ostensam sibi fuisse Smyrnæ in veteri membrana perscriptam Leonis Sapientis homi- liam, cujus hac de re argumenta ægre a nobis refelli possint, idque in causa esse, cur, etiamsi in qui- busdam Italiæ bibliothecis habeatur, nunquam edita sit. Primum ergo quanto in errore versentur, qui supprimi a nobis, atque etiam aboleri adversariorum nostrorum vetera scripta opinantur, ostendi facil- lime nam latebat exempli gratia, et paucissimis erat nota, Photii ad Aquileiensem episcopum epistola, cum eam ex manuscriptis eruit, atque in publicam lucem protulit cardinalis Baronius; ea procul dubio ratione inductus, quoniam nunquam clarius, quam cum oppugnatur, veritas emicat. At nonne præstan- tior omnibus Alcorani editio Arabice, et Latine Patavii elaborata prodiit? Nonne Venetiis virulenta plu- rium Rabbinorum opera nuper vulgata ? Verum quod ad Leonis orationem attinet, unde erudito Russo plenissime satisfacerem, in prompta mihi fuit. Codicem ostendi inauratum, ut imperatoris lucubrationes servantem decet, in Græcia scriptuni, parænesi, inter bas computata, quam Latine ad annum 911 Baronius edidit. Ordo, quo recensentur, is ipse est, cui Vaticanus liber inhærebat, a quo Baronius earum argumenta deprompsit. Ex his 15 tan- tummodo in publicam lucem prolatæ sunt, 18 latent, et ab eruditis cupiuntur. Vulgatarum a Combefsio, quæ beatæ Virginis Annuntiationem, Dominique Resurrectionem celebrant, nec Vaticani a Baronio inspecti fidem comprobarunt codices, nec noster comprobat, qui eas non habent. Illa, de qua sermo erat, tertium in miss. obtinet locum. In ea quidquid pro Græcorum errore de saneti Spiritus processione excogitatum fuit, colligit Leo, atque apparat. Quapropter nullibi magis elucet, quam miseris captioni- bus, quam infirmis schismatis propugnatores innitantur sophismatis. Cum autem ad chartulas meas accessissem, libellum extraxi, in quo ante bos 20 aut plures, ni fallor, annos, exscripta per me e codice oratio fuerat, Latine reddita, et ob causam hanc abunde confutata, et rejecta. Hoc autem præstiteram, cum anecdotorum in mss. Veronensibus latentium collectionem tunc temporis adornarem, quorum quædam, occasione oblata, seorsim postea prodiere, alia non pauca latent præstare aditum videbatur mihi ad catholicam in hoc argumento doctrinam a sophisticis omnibus tricis prorsus vindicandam. Hæc item ratio, ut modo emittam, impellit, eoque magis, quod, cum adnotata advenæ meo perlegerem, quid reponeret, non habebat. Græciam orthodoxam illi dono dedi, atque, ut, de quo agitur, Spiritum sanctum toto cordo invocaret, hortatus sum. Sapientis titulum, quem studium multiplex, variæque, quas impense coluit, doctrinæ Leoni peperere, error adimit, quo a recto fidei tramite deflexisse, præter multorum opinionem, hæc homilia docet. Miror tamen et sine hac viros doctos secus opinatos esse. Nam primum quid aliud a Photii discipulo exspectatetur? deinde quam perspicue vulgata in Pentecosten homilia Photianam eo loco prodit doctri- nam, quo Spiritum sanctum ab iis recte coli asseritur, qui neque circa ejus naturam quidquam innovant, neque ejus originem ad duas causas referunt? quibus verbis Catholicos perstringi patet, orthodox aunque sententiam

talso insimulari. Nequidquam ergo hujus auctoris causam tueri, sanumque iis verbis sensum affingere annixus est Cl. Combefisius in Auctario novo. Scilicet in hac oratione quanquam Judæi, Macedoniani, cæterique Trinitatis oppugnatores optime refellantur, acris interseritur disputatio ad sancti Spiritu's a Patre et Filio processionem rejiciendam, evertendamque : qua de re non solum Photii argumenta congerit, sed novis excogitatis commentis nequidquam blaterat. Quod ad stylum attinet, Cl. quidem Combelisio assentiri nequeo, qui diserțissimas orationes a Leone vere Sapiente æternæ memoriæ monu- mento relictas extollit: Effugerat jampridem disertissimarum orationum ætas; neque ego obscuram syn- taxin, translationes exoticas, implexum stylum, crebrasque repetitiones eloquentiam appellem. Versio- nem enixus sum textui inhærentem, vel Latinitatis jactura, quod materia exigebat: aliquando tamen, ut sensus aliquis eliceretur, ex Leoninæ dictionis involucris paululum emergendum fuit. Verum in hujus- modi translatione ignosces quædam quilibet Singulare propemodum est, quod e lemmate decimæ quintæ orationi præfixo didici, illas nempe ab imperatore ad populum habitas in ecclesia fuisse. àуßɛÀ×úðɛ:ç. Die Octobris 6, sermo 15, Leonis in Christo æterno rege regis oratio, a notario in templo ad populum recitata, cum divini discipuli (Thomæ) exitus celebraretur, ob sollicita quædam negotia regia præsentia impedita. Ipso initio excusat se, quod adesse nequiret, sermonem tamen suum minime abfu- turum spondens. Sancti Thomæ caput eo templo tunc reconditum memorat; alterumque eidem dicatum, quod paulo ante deflagrasset, irreligiosis hominibus sacrarum ædium rationem minime habentibus imputat. Quæ in Eliæ festo pronuntiata fuit, Eliam nequaquam celebrat, ut aliqui scripsere, sed Leonis gratia- rum actionem continet, quod ea die ad sibi ignoscendum summi Numinis clementia Patrem impulerit : enim, qui non unum, sed mille supplicia promerui, qui non ad carcerem damnandus, sed in terræ voraginem projiciendus eram, ab interitu liberavit, periculis eripuit. Patris cor exhilaravit misericordiarum Pater, probrum impuritatis meæ opera sua repurgans. Quibus verbis videmur doceri, non ob defectionis suspicionem, ut historicis placet, sed ob lubricos mores Leonem in custodiam detrusum; at cum metaphoricas locutiones valde amet, nibil certi erui potest. Vigesima quinta iambicis versibus constat, et præcipue sancti Clementis Ancyrani episcopi sub Maximino martyrium describit. Leonis in Christo æterno rege regis oratio (a) in di- vinum Spiritum consedentem, qui ab ipso el per ipsum propria potestate (1) descendens, hominibus adoptionem præbuit. Hesternam profecto solemnitatem adveniens (2) perfecit, hilaremque nobis reddidit diem, manife- stam reconciliati nobiscum Dei Patris significatio- nem affereus. Hodie vero nos ipsi, tanquam reli- quiis hesterni convivii collectis, festum institui- mus. Die præterita ille nos præsentia decoravit sua, NOTÆ.

die ista nos adventui ejus debitos honores persol vimus. Heri beneficium a nobis acceptum, hodie sanctus Spiritus gloria argumentum suppeditat lau dibus. Quænam vero illum magis deceat laus? Pro cul dubio Deum confiteri. Propterea scilicet a Filio miuitur, hoc ipsi præstans, cum ad eum glorifcan dam advenerit '. Venit ergo propriam quoque glo riam hominibus patefacturus. Οportebat enim, com lendam ante orbem conditum Trinitatem ab orbis incolis communiter aliquando coli; quod ut hodie alacriter ostendat oratio, initium sic statuo. Uuus Deus in Palre, et Filio, et Spiritu sancto, Trinitas personarum unitate naturæ in unum coa lescens, ex se perfecta, completa, semper exsi. stens, et iis, quæ sunt, esse præbens: nec Patre sempiterna gloria unquam mullato, etiamsi Filio, qui Patris est gloria, nondum apparente late ret; nec Filio, etiamsi tardius illuxerit, minus ha bente, quam Pater; nec Spiritu, etiamsi in theolo gia tertium obliñeat locum, posterius esse acci piente: sed coexsistentibus simul, ac æque glori ficandis, quamvis Pater velut principium sit, et ra dix, Filius vero, ac Spiritus velut rami quidam ab zterno pullulaverint. Hoc de Deo dogma antiquitus quidem edocti aliqui sunt, divina bonitate se ipsam benigniter prodente, obscure tamen, ejusque pul chritudine fuscis tantum coloribus depicta, et aptiori ævo reservata. Hinc colebatur olim Deus Pater a populo, ipsum tantum agnoscere profitente, nec Filium, qui omnia possidet, quæ Pater, ejus dem cultus participem faciente, etiamsi pluribus modis se prodidisset ³. Cum vero nondum apud nos lux emicuisset, quæ simul cum Genitore ante ævum emicuit, collucenten cum eo Spiritum nondum homines debito honore prosequebantur: ast ubi Patris gloria per Unigenitum suum clarior sppa ruit, statim ipsius divinitas innotuit omnibus, se Spsos in suam perniciem non excæcantibus. Tunc ergo simul regnans Spiritus effulsit; prius quidem cum Verbum in terra degeret ipsum comitans, el cum ipso, quæ Deum decerent, peragens, testifica tionenique præstans, et vicissim recipiens: deinde etiam manifestius, et in flammæ speciem descen dens, cum ille ad calos jam evolassel. Nunc enim perspicue visns est descendens Para clitus, Paraclito altero in Patris sinu recepto; pro Joan. xvi, 14. s Joan. XVI, 15. Nondum apparente. Quædam hic adhibet au ctor vocabula ex Dionysio, ut appellant, Areopagita mutuata Paulo post radicis et ramorum similitudinem non affert sine dolo verum hæc satis jam explicata et diluta sunt, præcipue a Nicephoro Blenmida, et a Bessa rione, cum locis ex supposititio Dionysio objectis responderent. Neque mirum est, e quacunque san ctissimæ Trinitatis similitudine allata difficultates suboriri, cum apta in hanc rem similitudo afſferri possit nulla: ita ut illas perpendenti, quæ pueris, cum instituuntur, bona muente, ut id intelligant, quod intelligi nequit, recitari solent, eos minus re ctis quodammodo phantasmatis interdum imbui, videri possit.

missionem illius et quæ de se prophetica la G Act. u, 13. • ibid. 17. bia resonuerunt, nempe spiritus effusionem su per omnem carnem adimplens. Nunc vero dignita tem prodit suam, indivise inter discipulos divisus, nec jam cooperans ut prius, sed ipse admirabilia peragens, et rerum actarum similitudine similitudi nem comprobans naturæ. Nuper ex magistro illit terato verba sapientia audiebantur, nunc ex in docta discipulorum lingua docta resonat vox. Cum enim eadem sit semper divina virtus, quocunque tempore similia præstat. Antea una cum condomino Verbo creaturarum saluti operam dabat, modo ad servos veniens ipse mnysteria confeit. que colatur igitur, qui æqualis est virtute ac substantia, ab iis omnibus, quibus recte sentire, divinosque honores recte peragere cordi est. Divino cum cultu prosequantur, qui efus divini tatem cognoscere meruerunt. Judæus qu.dem ab in vidim caligine obrutus, et quicunque alius incredu litatis tenebris excæcatur, colendi loco, oblatrat iis quæ fiunt, et mysterium irridet, ob amentiam insa nabilem mirabilia non intelligens, quæ præstantur, nec os impudens cohibens; etiamsi homines videat, nuper vix proprio sermone valentes loqui, repente non in eo tantum prima ferentes, sed in alienis etiam, tanquamdiu assueverin, disputantes: nec ad fidem a miraculo impellitur, sed potius ad eos ri dendos, in quibus incredibilia conspiciuntur. Quid loqueris, miser, eo furore percitus, quo cum semel obtenebrata mens est, restitui vix po test, sed erroribus novos in dies superaddit erro res? Ita ne ora indocta vinum edocuit, et sapientiæ Alumina profundit ebrietas *? quam scelesta est im prudentia tua, fatue Judæe! posteaquam ab anti quis theologis intelligentiam hodierni facti invidia obeæcante haurire non valuisti, theologis bis quamvis litteralis te attentum præbe, et ab illis disce, facun diam hanc non a vino, ut deliras, sed ab inspiratione conlesti excitatam esse. Intellige nunc vel invitus, quæ meditans minime intelligebas verba, hodiernam scilicet divini Spiritus effusionem olim prænuntia tam, piscatore tibi interpretationem exhibente. Τu ergo sicut antea mente obcæcatus aberrabas, ita nunc aures obstruens, quæ dicuntur, renuis audire, tuæque saluti consulere. Quin bellumn, quod in per uiciem tuam suscepisti, urges etiam atque etiam, et sicut adversus Jesum Deum meum, ita et ad versus ejusdem naturæ Spiritum voce personas. Et cum ipsi, ad hominum salutem perficiendam de Promissionem illius. Joan. xiv, 16. Prophetica labia. Joel 11, 28. Effundam Spi rilum meum super omnem carnem, et prophetebunt flii vestri, et flia vestra. Magistro illitterato. Joan. vII, 15. Et mira bantur Judæi dicentes, quomodo hic litteras scit, cumn non didicerit?

scendenti, manus injicere non liceat (semel enim oportuit pro creatura Deum in carne pati, quam injuriam Unigenitus pertulit®) contra discipulos, quibus se inspirat, arma sumes, et acues malitiam tuam: idque tandem præstabis, ut cum eorum, tum deicidii tui, et calamitatum inde exortarum fama per universum orbem discurrat. O perfidia insanabilis, ob quam tamen ad sa nandas gentes illi opportune sparguntur! gentes scilicet sermonem eorum sapientiam intelligent, et dulces fidei latices inde ebibent, infidelitatis ama ritudinem depellentes. Ab illis Deus et Pater hono rari gaudebit et coli, quia Filium suum dilectum, et Spiritum suum bonum una recolent, gloriamque retribuet te quidem, avitosque cultus abjiciens, illorum vero suscipiens, qui Spiritui sancto famu lentur in igneis linguis hodie descendenti. Oportet enim tum linguæ tuæ pruriginem, tum accensum aliorum scelerum flamma mundum, ab ignea voce cohiberi, quæ ab igneis linguis prodibit. At Judæi profecto delirent, simulque quicunque ad ipsos ac cedentes manifestam Spiritus sancti gratiam non vident. Nos vero divina ejus luce illustrati, et eo rum visu aperte fruentes, secundum quæ benigniter inter nos commoratur, veneremur sicuti Deum de cet. Ita colimus, ut edocti sumus, ita honoramus, ut jussi sumus. Cum Patre, et Filio coordinatum Spiritum, et coadorandum probe agnoscimus, ab alerno coexsistentem, non de novo illi ordini suc cedentem, non potestate diversum, non alienum natura, nullo ex iis carentem quæ Patri et Fi lio communia scimus, ejusdem sedis, ejusdem glo riz, ejusdem operationis, ejusdem imperii compo tem. Nulla audax lingua in supremum, et operatorem Spiritum feratur, ea de illo proferens, quæ nefas est proferre. divino quidem Verbo omnium Crea tore cali frmati sunt, sed, Spiritum quoque vir tutis eorum constructorem fuisse, edocti sumus. Nemo novit Patrem, nisi Filius': verum ea scien tia Spiritus non destituitur; scrutatur enim profunda Dei. Remissionem peccatorum Filius impertitur, at eadem potestate Spiritus pollet: servos nobilitat dignitate adoptionis '; confundantur qui in servitu Ron. viii, 15. s Luc. SXIV, 46. • Psal. XXXI, 6. * Matth. xr, 27. * I Cor. 11, 10. Non iis omnibus carens. Ecce principium mi sere detortum, et perperam a schismaticis intelle ctum. Dicunt enim: Quodcunque Patri et Filio commune est, et Spiritui sancio est commune propterea ubi non Pater tantum, sed etiam Filius activa processione polleret, nec Spiritus sanctus careret; tum vero sicut a Patre, et a Filio, ita a se ipso quoque procederet, sive originem sumeret. At quis nesciat, principium illud non esse gencratim accipiendum, nisi de operationibus ad extra, velut creatione? Nam cum de internis agitur, solum de communibus attributis velut potentia, et aliis sta tuitur, deque his intelligendi sunt Patres. Hoc quidem vel ex eo satis patet, quod Scriptura do ceat, Patris, et Filii Spiritum esse, non autem sui ipsius; itidem a Patre et a Filio Spiritum miui, nunquam autem a se ipso. Quid manifestius?

tem conantur Spiritum dejicere, ex quo ibertas. est". Non exhorrescunt isti connumerare inter creaturas creationis auctorem proh dementiamı! Pneumaticida in se ipsos belligerant, nec intelli gnnt; in se ipsos linguas acuunt, nec agnoscunt. Si enim, o sceleste, Spiritus creatura est, quomodo libertatem largitur? si Deus nou est, quomodo di vinam gratiam impertit? si non regnat, quomodo regui haeredes nos constituit? si ejusdem natura non est, quomodo per ipsum Dei congeneres con stituimur (8)? Quis te adigit, ut tyrannum ipsum jam prostratum, rebellem, damonem dico,violentia ac perversitate exsuperes? post incorruptionem scilicet aequisitam, creaturam rursus corruptioni tradis, cum ab ea per creatam virtutem eximi nullo modo possit. Si ergo Spiritus servus est, factura. iterum corruptioni traditur, etiamsi tanto pretio redempta. Filius enim ut potentiæ ejusdem coope.. rans, in rerusione assumitur, cum Patre, et cum Spiritu renovationem nostram effecturus. Qui vero cum creaturis computatur, id, propter quod assu mitur, præstare non potest. Non enim dices nihil prohibere, quin Spiritum creaturam putemus, quamvis ab ipso liberemur. Primum enim si cor ruptum per creaturam refici poterat, cur Crea tor tam avide opus suscipit, tantoque studio in id incumbit, quod a creatura peragi poterat Cur uterum subit, et fasciis involvitur, et qui omnia perfcit, perfectionem corporis nostri paulatim as sequitur? quare crux compingitur, et carnificum manus ad infanda prosiliunt, terraque conditur, jn. corruptionis regione hospitans, qui cœlorum alti tudini imminet? quare hæc omnia? nisi quia crea turis aliter subveniri non poterat; nec in tantum opus servus assumi; nec servi erat a corruptione eximere, tantumque munus præstare, sed solius Dei. Qui postquam misericordia tactus fatigatos. homines malis tandem eripere statuit, cum aliter. præstari id nequiret, se ipsum in opus tradidit. Quomodo igitur, si Spiritus inter creaturas poni tur, ad naturæ labefactatæ instaurationem ille sibi Spiritum associavit, qui redemptionem, cum nihil ad eam natura creata conferre posset, ipse perfe cit? Deinde quænam hæc ratio esset, ut in unum, peccassemus, et ab alio injuriæ non participe pec cati remissionem obtinėremus? Non enim in crea turam peccavit homo,sed in Deum, ejus præceptum infringens. Cur ergo me a debito natura eximat creata, cui debitor nunquam fui? * II Cor. 11, 17. Dei congeneres constituimur? Vul gala complantati. Rom. vi, 5. Si corruptum per creaturam. Ut quod indu bium, et manifestum est, demonstret, obscuris uti Sur, et minime ratis: poterat siquidem homo, quamvis imperfecte, satisfacere, nisi altiori com pensatione sibi satisfieri Deo placuisset: Deus enim per suam omnipotentem virtutem polerat hnmunam naturam multis aliis modis reparare. D. Thomas ju, quæst. 1, art. 2.

Vos Igitur, qui de sancta Triade tam inique co- Α gitatis, et vobis ipsis tam male consulitis, nolite Spiritum gloria sua fraudare, vel æqualitate cum Patre, et Filio, eumque ordini creaturarum accen- sere. Dignitatis suæ magnitudinem vereamini si non propter alias vultis causas ob illud saltem, quod Verbum ipsum consubstantiale de eo testimo- nium protulit. Euntes, dixit illis, quibus, cum ad Patrem ascenderet, ministerium tradidit, euntes docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Pa- tris, et Filii, et Spiritus sancti ". Qui servus est, dominantem gradum participare non potest; non ergo ut servus, sed ut condominans in eum ordi- nem Spiritus assuinitur : tanquam collega ad in- staurationem creaturæ adhibetur, tanquam divinæ gloriæ suæ, non alterius cujusdam, communionem Β largitur, a qua, si impios quosdam audias, abest ipse. Tanquam optimus bonitatem germinat, tan- quam sanctissimus sanctitatem effundit, tanquam creator creata sanctificat. Minime ergo per creatio- nem exstitit. Nihil enim, quod creatum sit, simili- ter crealis sanctificationem potest tribuere; qui enim feret, ut daret, quod non possidet, et quo creatum omne æqualiter caret ? At dixit, de meo accipit: (10) pariter, quem ego mittamı vobis “; et similia, quæ iniquæ resonant vo- ces, id, quod impietatem arguit, in blasphemiæ subsidium advocantes. Verum non dixit, De meo accipit, ut tu praetextum injuriz suneres, neque ut pulares, ipsum tanquain Dominum ac divitem lar- giri; Spiritum vero velut servum, atque indigentem accipere: iis enim verbis exhibet quod commune est ac indivisibile ; eodem modo de Spiritu loquens, ac de se et Patre locutus est : Ego veni in nomine Patris mei pariter, Ego te clarificavi super terram : deinde, Omnia, quæ dedisti mihi, abs te sunt : rursus de discipulis speciatim, Tui erant, et mihi dedisti Quid ergo ? num quia in Patris nomine venit, et illum glorificat, et omnia accipit ab illo, eum ab eadem natura ac dignitate excludes ? Ut insanas aliquando cogitationes rejicias, huic etiam sententiæ aures commoda: Et mea omnia tua sunt, el lua mea sunt, et clarificatus sum in eis ". Humilibus men- tem amore cogitationibus. Ne censeas, Patrem dare ut indigenti, sed ut simul dominanti concedere;

alibi, ita et hic humiliter loquendo exhibuit. Il'a igitur verba nullam, ut Spiritus inferior censeatur, occasionem præbent, nisi iis forte, qui recta omnia perturbare student; sed consubstantialitatem, et gloriæ communionem, quam Filius habet cum Patre, eamdem et Spiritum habere declarant. etiamsi æquitatis, et moderationis exemplum, ut De meo accipit. Hic ex professo disputare aggreditur. Cum his verbis Spiritus processionem Filio Scriptura doceat, ad eorum vin aliena in trepretatione eludendam ingenium acuunt adversa rii. Quorum antesignanus Photius ita explicat in epistola ad episcopum Aquileiensem, ac si tx toū significaret ex meo non enim dixit ex me, sed ex meo, scilicet Patre. Quam explicationem sensus, et Scripturæ contextus non admittunt, satisque jam refulata est. Aliam vero Leonem molitum esse discimus ex hoc loco, nempe accipere de meo, idem esse ac eadem præstare: qui probe quiden non ad Patrem, sed ad loquentem Filium referendum fatetur; at quam in epie, quam procul ab omni loquendi usu, et a qua cunque sanctorum Patrum interpretumque doctrina, explicat accipere pro imitari, seu facere! ita ut, cum legimus accipit, non, quid accipiat, exquirere de beamus, sed quid faciat. Quod si accipere est imi tari, sive exemplum accipere, cum, qui exemplum ab alio accipit, cognitionem simul accipiat, cum que in divinis idem sint cognitio, ac essentia, jain si cognitionem a Filio Spiritus accipit, accipit et essentiam. Præterea cum dicimus, ea, quæ Filius facit, et Spiritum facere, de externis actionibus toti communibus Trinitati intelligimus: nihil ergo hoc ad Christi verba de meo accipit facit, quibus cum personaliter locutus sit, falsum eo sensu est, quæ Filius agit, et Spiritum agere. Falsa itidem ratio est, quam affert a similitudine depromptam, et Joannis quinti capitis versiculum decimum no num respicientem. Cum enim dicitur Filius facere, quæ videt facientem Patrem, de operationibus in telligendum est a Trinitate profectis, minime vero a personis singulis. Quid autem hoc cum genera Lione Patris? An exinde Filius a Patre non genera tur? Joannis locum illum sufficit inspicere, ut sta tim pateat, quam intempestiva Leonis illatio sit; ante ea siquidem verba dictum non fuerat, Filium acci pere a Patre, sed a se ipso Filium nihil facere: Toisiv De meo accipit. Per hæc, non videtur auctor discussa nuper interpretatione sibi magnopere sa tisfecisse: aliam enim subdit; nempe accipit de De meo accipit: quomodo ex iis, quæ ille habet, accipit? quia quæ Filius facit, ea et Spiritus facit sicuti Filius accipit a Patre, quia, quæ vi det facientem Patrem, facit. De meo'accipil Per hæc verba non siguifica tur communicatio quædam, cujus indigens sit, sed concordia, ac consensus inseparabilis. ex Neque vero, quod nunc eorum audet innovatio, qui Spiritus novum esse inducunt, et Filio scilicet processionem Spiritum accipere, ea verba docent: hoc enim modo unum ejus principium in principia plura perperam student convertere. Non equidem novi, quidnam eos in hanc sententiam perduxerit an Filium in Spiritus processionem intrudant, ut eum simul cum Patre concausam meo significare concordes, et consentientes sumus, quæ futilior est, quam refelli mereatur. Cæterum indigentiam in sancto Spiritu neque nos profecto agnoscimus ullam, sicut Græci in Filio non agno scunt, quamvis a Patre esse sciant: cum hæc in divinis ordinem tantum, ac relationem importent, nec prohibeant unam et eamdem trium personarum naturam esse. Eorum innovatio. Newtsportlav nobis ex probrare solent ac si Basilius, Cyrillus, Athana sius, Gregg. Nyssenus, et Nazianzenus, Chrysosto mus, Epiphanius, et quotquot in opusculis ab Ar cudio, et Allatio collectis laudantur, et congerun tur, ut Augustinum, Latinosque cæteros missos fa ciamus, inter veteres Patres censendi non sint. ab Principia plura. Græcorum scopulus hic error est, putantium scilicet in nolvapylav nos in cidere. Hinc in Joannis Zonara canone hæc inter haereses numeratur. EXTEGIC, Evw xal douvfjows. Protegas, Virgo, ovile tuum, atque a gravi Italorum hæresi averías, qui in natura una duo statuunt principia, duasque Spiritus cunctorum opificis processiones ponunt, surde, ac nove. Verum perpendant schismatici, de precor: si eos interpellem, an creatio a Patre tan tum peracta sit, abnuent statim, et a tribus perso nis docebunt præstitam: at si ex hoc inferam, non unam ergo, sed plures creationis causas esse, irri debunt; cum personas tres constet in divinis cau sam unam efficere. Cur igitur Pater, et Filius non unum, sed duo sancti Spiritus principia constituent? et qui fieri potest, ut de exstrinsecis operationibus ita ratiocinantes, tam diverse de intrinsecis, quibus ea doctrina fortius aptatur, ratiocinentur? Cæteruin ideo in causam unam tres coalescunt personæ, quia sunt unus Deus, et quia cum secunda, et tertia a prima sint, et ipsissimam cum ea creandi actionem et perfectionem habeant, nullo modo possunt aliam causain efficere: quæ rationes et in processione activa pariter militant Filio communicala. Concausam. Noinen causæ in divinis Latini refugimus, pavegles, ne dependentia, ut loquimur,

faciant, vel hoc Patri eripiant? Si enim Spiritus & ex Filio esset, cur non et ex se ipso esset, cum omne, quod Patris et Filii est, Spiritus etiam sit? Sed ulterius id etiam consequitur, non solum non esse ex Filio, verum etiam neque ex Patre. Qui enim ex se ipso labet esse, quanam alia indiget causa Rursus si æquipotens Spiritus est, quomodo et Filius ex eo non est, sicut is est ex Filio? aut enim non ejusdem virtutis est, utpote; accipiens, et non dans, aut si vere est, necesse est, ut Filius etiam aliquid habeat ex Spiritu, sicuti Spiritui aliquid ipse dat. Cur autem hoc tantum Spiritui aufertis, nempe qued ex se ipso sit, non auferentes alia, quæ Filio insunt, et Patri? Nam vel alia quoque ipsi adimenda sunt, ut blasphemia magis pateat, vel neque id adimendum, quod ex se ipso sit. Quænam enim hæc de uno tantum priva tin Deinde Spiritus ex Patre et Filio proce dens, et a persona Patris per proprietatem suam distinctus, quomodo minor non erit Filio, cum hic esse habeat a Patre, ille vero, alia causa superad dita, etiam a Filio Quod si quæcunque Filius habet, a Patre accipit, ab eo etiam accipiet, quod ex ipso procedat Spiritus. Cur ergo dandum est Filio, quod ex ipso procedat Spiritus, Spiritui vero neque ulud dandum, ut ex se ipso procedat, neque illud, ut generationis Filii particeps sit? Rursus si major est Pater, quia Filii causa est, major erit et Filius, cum causa Spiritus sit. Patet ergo, Spiritus personam imminui, Filio quidem in unam causam relato, Spiritu vero in duas. Quod si ex hoc major Spiritu statuitur Filius, major etiam in sanctumn Spiritum, quam in Filium, blasphemia censenda est. Hoc enim ipsum Servator noster docuit, nempe blasphemiam in Spiritum sanctum neque in hoc sæculo remnitti, neque in futuro c 18 Matth. air, 32. arguatur. Graeci Patres adhibent passim, persona rum ordinem respicientes; nec de Patre tantum, sed et de Filio. Hinc in Florentini Concilii decreto, quem Græci Latini principium dicunt. Filium etiam Spiritu sancto majorem (ratione scilicet causa, seu principii ) Græci vocant. Vide Graciam orthodoxam tom. II, pag. 748, qua locutione mi nime utuntur Latini, apud quos durius sonal. Li ceat propterea animadvertere, quam injuria insi mulemur a Photianis, tanquam sancti Spiritus dignitati non consulentes, cui ex his pateat, de ea multo magis anxios ac sollicitos nos esse, quam Græcos. At qui causam recipiunt, concausam etiam, ut hic Leo loquitur, videntur posse recipere. Nun quam tamen Palres dixerunt Filium, lum quod minus congruat, ubi causa est una, tum quod Pater causa sit primaria, primige nia, originalis. Quod esse accipiant a Patre Filius, et Spiritus, Catholici Græci dicunt, sed Filius Spiritus Si enim Spiritus. Fallaces istæ illationes in mendaci supposito nituntur, nota septima jam everso et disjecto. Rursus si aquipotens. Arguit: Eadem Spiri tus virtute potentiaque pollet ac Filius, ergo si Spiritum Filius emittit, et Spiritus Filium emittet. At ego similiter arguam: Æquipotentes sunt Pater et Filius; ergo si Pater Filium generat, et Filius Patremn. Ridicula ratiocinationes: nempe genera. tio, spiratio, productio, non potentia sunt opera, sed personalium proprietatum. Cur autem hoc. Errores cumulat auctor loc loco. Nec Spiritus enim, nec Filius sunt a se, sed a Patre. Deinde Spiritus. At Pater Filiusque, si eos ut sancti Spiritus principium consideres, unnm sunt; unus siquidem spiritus, et una spiratio. Quæ sequuntur, jam diluta sunt. In generatione Filif nuilus Spiritui sancto locus, cum exeat a perso‐ nali proprietate Patris, quia Spiritus Filium suppo nit, cum sit Spiritus non Patris tantum, sed et Filii Galat. iv, 6. Quid clarius? Rursus si major. Quoad essentiam et natn ram Spiritus Filio est æqualis, ordine et origine minor at sicut duas habere causas non consequitur, ita nec duos babere majores. Cætera satis refutata sunt.

¹ Joan. x, 15; xv, 26. Ex Patre igitur et ex Filio Spiritus? ubinam unius principii religio? nonne pluralitas principio rum locum inveniet? quid enim hoc modo prohibet, Spiritum quoque alterius causam esse, istum que iterum alterius? ex quo pluralitas principio rum rursus excitatur. Ex Patre, et ex Filio Spiritus procedit? quomodo ergo qui Patrem agnoscit, sicut ille Filium novit, spiritum veritatis, inquit, qui a Patre procedit *? Ex Filio procedit Spiritus? peto, per eamdem ne processionem, an per aliam? si per eamdem, quid indiget processione ab ambobus illa posita? si vero alia est Patris processio, et alia Filii, sileatur, quæso, quod inde consequitur. Quid enim? uter magis causa est, Pater, an Filius? si Pater, quomodo qui major est, minoris indiget? si Filius, jam sequitur, non tantum causam esse simul cum Patre, sed ipsum solum loco Patris Spiritus causam esse. Præterea si a Filio Spiritus procedit, quomodo hoc non dat Filius ex se ipso? et quomodo omnia accipit a Patre? Dices, hoc ex Patre habet, et ab eo accipit tanquam Quid enim prohibet. Hæc est Leonis argu mentatio: Si præter Patrem est qui causet, seu producat, non modo producet Filius, sed et Spiri fus, et producet iterum, qui a Spiritu producitur. Quid hoc autem est, nisi in principiorum plurali tatem delabi? Ita oppugnanti respondemus: ideo Filium emittere Spiritum, quia virtutem spirati vam a Patre habet, Spiritum autem alium Spiritum spirare non posse, quia virtus spirativa in ipso Spiritu sancto terminum habuit suum: sicuti Fi lius alium Filium non potest gignere, quia virtus generans in ipso Filio effectum et complementum obtinuit. Qui a Patre procedit. Misere hoc Joannis loco exsultant Pholiani, ac si quod Christus hic non exprimit, negaret, et nulla alia, quibus hoc dogma explanaretur, in sacris paginis documenta haberentur. Pro negatione silentium accipiendum non esse is Matthæi locus, quem Leo noster attulit paulo ante, satis ostendit: Oúdels yivwoxei tòv Пa Nemo novit Pairem, nisi Filius. In eo enim Spiritus sanctus non modo non memo ratur, sed videri possit minus circumspectis, a Patris agnitione excludi: quod tamen ipsi Græci ne quaquam inferunt; quin ex adverso hac oratione ipsa pro sancti Spiritus notione strenue auctor pugnat. Per eamdemne. Per eamdem procul dubio; nain ad spirationem efficiendam ambo requiruntur. Ineptissima est instantia subsequens, uter eorum magis sit causa, ubi ex ambobus fit causa una. Mirum est, in quam frivola delabi cogantur, qui hane hæresim student protegere. 194) Præterea. Iterat jam dicta, et abunde con futata. Filius nihil ex se dat, cum nihil ex se habeat. Spiritus essentiam recipiens vim etiain causæ re cipit, sed quam personæ et Trinitatis ratio pati tur, nempe erga externa, Atque hæc tandem argumenta sunt, quæ in hanc quæstionem sapiens ille, uti volunt, imperator ma guo ingenii conatu collegit: in qua si nominis sui rationem minus videbitur implevisse, non ipsi quidem, sed desperatæ destitutæque omni ratione atque auctoritate causæ imputemus. Subsistant hic, si erunt, qui perlegant, Græci Græciam inco Jentes, seseque colligentes, agnoscant aliquando, quam inanibus, qua:n sophisticis captiunculis, et ratiocinationibus primi illi erroris coryphæi, reli gionis facie ac nomine, cupiditates atque odia præ lexentes, eo inclytam gentem adegerint, ut cum religione famam, imperium, aliisque olim traditas jam pene amiserit litteras. Panagiotes meus Sinopensis, vir ingenio et do ctrina præstans, Schismaticis opinionibus præven tus apprime, atque intime præoccupatus Venetias appulit. Græcis tunc præerat Tipaldus episcopus, doctus profecto, et catholicorum omnium dogma tum defensor eximius. Is Panagioten inflexit et ad rectam sententiam eduxit; quin acerrimum Latino rum dogmatum propugnatorem reddidit; id vero nequaquam disputando, aut loquendo assecutus est, sed unice Græcos antiquos Patres tradendo, utque eos attente perlegertet jubens, et, quinam præcipue ex eorum libris evolvendi essent, indicans atque os tendens. Dialecticis profecto tricis ita involvi et hoc, et quædam alia dogmata possunt, ut ingenio minus perspicaci præditis vix energere liceat: ve rum Scripturæ, et veterum Patrum dilucidis ver bis emicat statim rei veritas, atque effulget. Do ctiores etiam magnumque nomen inter recentes Græcos consecuti, Bessario, Allatius, Arcudius, Papadopulus consulantur. Vox Filioque immerito additio dicitur, cum mera explicatio sit: si rein novain induceret, tunc vere additio dicenda esset. At non desunt inter schismaticos, qui Latinos quarti et quinti sæculi Patres non ut posteriores de S. Spiritus processione locutos esse, contendant. Adeant hi, queso, adeant saltem S. Augustini, quem ipsi quoque revereri non abnuunt, libros de Trinitate. Reperient in xv. In illa summa Trini tate, quæ Deus est, intervalla temporum nulla suni, per quæ possit ostendi, aut saltem requiri; utrum prius de Patre natus sit Filius, et postea de ambobus processerit Spiritus sanetus; quoniam Scriptura sancta Spiritum eum dicit amborum. Deinde: De utroque autem procedere sic docetur. Et paulo post Qui potest intelligere sine tempore generationem Filii de Patre, intelligat sine tempore processionem Spiritus sancti de utroque. Et rursus: Intelligat, sicut habet Pater in semetipso, ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio, ut de illo proce dat idem Spiritus sanctus. Eadem videbunt in tra clatu xcix de Evangelio S. Joannis,

a causa : at quomodo ipse quoque causato pariter 4 a se Spiritui hoc non dat, ut causa sit? ut sicut ipse causandi privilegio gauuet, ita Spiritus hoc honore minime destituatur? Neque enim dicent, hoc Patrem prohibere, cum ex eorum sententia id quoque communicet Pater, quod sibi soli peculiare est. At hæc quidem extra viam, ut dici solet, ad novi- tatem arguendam. Vos autem melioribus cogitatio- nibus praediti, libertaten ne abjiciatis, et corruptionis servitutem nolite iterum subire, illius imperium, qui în libertatem vos asseruit detrectantes. At repugnant illi. Agant quod ipsis lubet : perversita- tem quidem sententiæ suæ tunc intelligent, cum infanda blasphemiæ rationem reddentes ineluctabilis circumsistet furor. At nos adoptione illustres, et au- optantis cultum probe callentes, tauquam filii Dei, consubstantialem ejus Spiritum veneremur; lumen verum orbem illuminans, rectum et ad rectitudinem salutis in obliquis perditionis viis errantes ducens, bonitatem largiens, beneficia effundens, et fontem sanctitatis incomprehensibilem, quem participantes spirituales intelligentiæ statim sanctificantur : quam- vis ob voluntatis malitiam tenebrosus, impurusque evaserit, quia a Hierarchia Coelesti abscissus est. Caeterum creatura reliquæ pulchritudinis ejus, et sanctitatis communicatione decorantur. Hinc enim est, ut omnia valde bona sint, et vocentur, a Patre quidem per Filium creata, communicatione autem sancti Spiritus ad perfectionem erecta 17. Quæ etiam si superveniens peccatum foedaverit, denuo a Spiritu sancto ornata, meliori quam antea conditione reno- vata sunt : prius enim corruptioni fuerunt obno- xia, nunc vero superiori conditione gaudent. Intelligis, inter servos computandum Spiritum non esse, per quem ad præstantiorem anteriori statum homo eductus est. Non enim amplius a cor- ruptione metuendum, quam incorruptione per Spi- ritum sanctum inducta profligavit Verbum, et abo- levit : idemque ob tantam victoriam paterno thro- no, a quo nunquam divulsus fuerat, insidens, con- socium Paraclitum misit; per quem cum ejus D gloria patefieret, tum ad suam creatura manuduce- returpariterque ut disjectis jam a splendore Pa- tris impietatis tenebris, a consubstantiali quoque, et illuminante Spiritu obscuri illustrarentur 18. Venit ergo in linguis igneis corporali simul specie, et divina: hac quidem ut divinitatem ostenderet, Deus enim noster ignis consumens est "; illa vero, ut congenito Verbo rem congeneam ageret, corpo- raliter apparens, postquam ab eo corpus assum- ptum fuerat. In linguis venit, apto futuris rebus ænigmate; ut antea in Christi haptismate sub spe- cie columbæ apparuit, diluvii peccatorum finem

- rerum causa refertur; ea forma connotante, Verbi opus esse sancti Spiritus descensum ". Fortasse etiam, quæ discipulis promiserat, mens fuit perf cere; ac sicut cum ipsis degens Spiritum eis im- pertierat, modo verbo tantum, modo etiam inspira- tione, ita nunc præstat, occultata Magistri præsen- tia, ob quam sub linguarum figura divina virtute replentur. Nec impius aliquis occurrat, aut de- mens, qui conturbetur ex dictis, et errore ab usu linguæ, et loquelæ nostra desumpto, organicum officium quoddam Spiritum perficere opinetur : naml hoc modo non inter creaturas tantum, sed et inter corpora Spiritum collocaret, atque insuper pieta- ac religionem omnem susdeque verteret. Quid enim aliud vehemens spiritus indicat, quam salutarem illorum turbationem, qui in incredulita- tis pelago navigant, et a sapientibus nautis, quibus insidens scientiam largitur, in portum cognitionis Dei perducuntur? nuntiantis. Ita vero in divinum Verbum harum ** Act. 11, 2. tem, Quid loqueris, ο calumniator miraculorum Dei, fucredibilia ebrietati præ amentia tribuens ? risun excitant, quæ naturam superant ? et Spiritu sancto repletis mustum insensate exprobras ", et ebrios fa- cis? An quidem sobrie te habes, qui cum videas Spiritus gratiam tibi soli oliın datam in omnem gentem difundi, mysterium non intelligis, nec pa- nitentia deicidium redimis; ne, cœlesti munere ditatis cæteris, qui usque in hoc tempus inopia premebantur, tu solus, qui olim eo frueharis, ad egestatem danıneris atque ad orbitatem ? Tibi jam præpostere procedunt omnia ; aufertur honor, dona evanescunt, et pro anteriori rerum divinarum affluentia extrema pauperies te circumsistit. Ad hoc te adegit, qua prægnans semper fuisti, ac etiam- num es, invidia, vel in tuam ipsam salutem insur- gens. Ab ea nunc quoque excruciatus, et perpe tuam deicidii synderesim novis sceleribus abrum- pere cupiens, prænuntias homicidarum malum scelesta vocis contumelias emittis. At in te ipsum aciem instruis : non enim in posterum Evangelium propugnantes deterrebis, sed dementiam tuam doccifacientes, et ignea virtute super ipsos colla- psa repleti, impetum tuum tanquam puerorum cer- tamen despicient, fideique lumen ubique diffunden- tes, te rabie jam percitum et incensum, vehemen- tius adurent. Ergone vino saturati sunt? eos per- contare, qui ab eorum doctrina, tanquam a perenni rivo irrorati, jam resipuerunt. Et nunc quidem, quam cernis, turbam expiscantur; brevi vero inun- dabitur universus orbis, verborumque fluctibus submergetur impietas. Talia praestat ad hominum emendationem ebrietas hæc. O Deo inimicam amen-

tiam resipiscere nolentem, nec quiescere, ac Sal- vatorem nostrum agnoscere! Verum eos, qui ob invidiam sensus amiserunt, atque ex eo prodigiorum horum intelligentia desti- tuuntur, stupiditate sua perire sinamus. Nos vero a Spiritu sancto vivificati, sancteque immutati, cuin recto sermone, tum piis gestis honorem illum, quo gaudet maxime, Deo exhibeamus. Mortuis affectuum operibus vacui simus; vivificam virtu- tum efficaciam operantem reddanus; fedam pec- cali faciem rejiciamus, divinam pulchritudinem assumamus. Abstulit Unigenitus intermedium ini- micitiarum parietem; Deus Pater pacem iniit, Pa- η raclitus nos adoptans suos fecit; tuta nobis et frua fiat hac afinitas. Qui autern fiel? adoptantis bonitatem æmulando. Filios esse testemur mori- bus; invicem agamus, ut benignus Pater nobiscum egit ; humanitatem exhibeamus, qui tantam huma- nitatem invenimus; ne crudeliter viscera exaspe- res, qui non misericordia tantum, qua indigebas, dignus es factus, sed Filii fiducia a clementi Do- mino recepta limites omnes excessisti. Noli super- bia efferri, qui summo loco sedes, præstasque cæ- teris, nec majori debito obstrictus, cum plus acce- peris, pro beneficio, quo devinctus es, injuriam rependas. Illum sequere, qui ut abjectum te ac de- pressum extolleret, ab immensa altitudine se de- misit. Opes illas, quæ beneficiis aficiendi caeteros G debitum tibi creant, noli in eorum contumeliam convertere. Jesu misericordiam imitare, qui non rapinam arbitratus est, esse se aqualem Deo, sed semetipsum exinanivil s, ut te misericordem face- ret. Eorum, quæ nobis debentur, exactores ne simus inexorabiles. Ideo enim plurima remiuuntur nobis, ne ab aliis nimia severitate exigamus. Dominum bonum æmulemur, non servum malum, qui domini erga se clementiam non imitatus, nec eam erga conservum adhibens, pium dominum severum fecit, et postquam quæ sibi debebantur, aspere exegeral, omnia quæ debebat, et ab ipso exacta sunt. Εxem- plum malum ne sequamur, ab eo periculo nobis carentes. Dimittite, inquit enim, qui sanguine suo η nobis gratiam fecit, ct dimittemini, et estole mise- ricordes, sicut et Pater vester cælestis misericors est ss. Pauperem pasce propter eum, qui, ut te pa- sceret, esurivit; nudum indue; eorum te misereat, qui ab eadem manu, sed non eadem conditione, creati sunt: quo minus aliorum indiges misera- tione (si tamen quisquam est, qui in hoc vitæ mari tam feliciter naviget) eo magis in alios miseratio- nem exerce. Imaginem tibi parem ne despicias abje- ctam, aut negligas. Ille siquidem Dei imaginem similiter præsefert, quamvis tu magnifice in thala- mis degas, ille vero sub dio; quin pulchriorem fortasse et archetypo similiorem, ut nudus Lazarus,

conformantes, affinitatem cum Patre servemus, nec a filiorum dignitate deficiamus unquam. Reconci- liatori Filio, et nos tanquam fratres excipienti, tunc, ut par est, famulabimur: tunc Paraclitum re- conciliationis pignus deferentem colemus, non sine bonore nostro, ac salute, propter quam omnia peracta sunt. et qui bysso amiciebatur, testantur. Ita nos ipsos Atque hæc, o consubstantialis Patri et Filio Pa- raclite, in adventus tui honorem dicta sint. Tu au- tem intellectum nostrum ductu tuo rege, el con- Arma; tenebris a te olim disjectis illum circum- fundi nunquam permittas, nec in iis, quæ in dies agit, aberrare; præcipue vero in mundanæ navis, quam nobis commisisti, regimine. O mens, o sa- pientia, o sancte Spiritus, natura una, regnum in- divisibile, cujus potentia indeficiens est, mentis vim largire pro rerum mole, eosque, quorum nobis cu- ram tradidisti, nobiscum rege; ut populus tuus per nos directus cum adversa, quæ hic eveniunt, de- clinet, tum ad coelestem felicitatem perveniat, quam utinam consequamur omnes gratia et benignitate tua, ut illic supremam divinitatem tuam laudibus perenniter cumulemus. Homilia in sacrosanctæ Deiparæ, semperque virginis Mariæ obdormitionem: quando e terrenis caducis- que, in illustrissimas et immortales cœlorum se- des translata est. Augusti mensis 15. Dei Matris festum diem honoramus. At quæ qualisve lingua, illius quæ celebratur honorem, pro ipsius dignitate ac meritis exæquabit ? Et vero jam quoque Dominica dies, ac solemnitas agitur. Quæ etenim omnium Domina est, in præsenti ar- tudine ac granditate illius par erit magnitudini ac granditati? Etenim si in aliis ob virtutem illustri- D bus, probatisque personis, quorum dignitas et præstantia tanto est minor, quanto servus Domino est inferior; quid ei necessum est evenire, qui ad omnium virtutum culmen accedit? Cæterum licet dignitatis tantæ dicendo adæquandæ, nulla spes suppetat, nihilominus ejus nos honori decantando impendamus, cujus beneficio hunc festum diem obimus, liberati a non festa, nihilque jucunditatis habente, tristitia. Præbebit vero, suggeretque orationem, qualem quantamque voluerit, Verbum, cui placuit, ac visum est ut ejus Filius esset. At, quæ est festi hujus celebritas ? Quid conventu hoc pu- blice celebramus ? Quæ pridem naturæ terminos meliori quam pro naturæ ratione conceptu excessisset, nunc quemad- modum naturæ ejusdem lex exigit, a materiali ac mortali in corpore vita ad immaterialem ac stald

immortali proficiscitur. llius ad perpetuum gaudium A transitum celebramus, quæ sola gratia plena exsi- stit. Carne itaque, quoad fieri potest, excedentes, ac spiritu immutati, cum gloria excessum prædice- mus, digneque iis quæ peraguntur compositos ani- mos ostendamus. Universi înes terra in gaudio jubilent, ut exsultatio jubilationis sit propria. Calum gaudii sit particeps, splendidiori collustra- tam flore ; portasque ad coeli honoratioris susceptio- nem pandens. Coelestes omnes ordines laudibus prosequantur. Gabriel, laudationis auspex accedat ; quippe qui præ augelis aliis, immaculatis illibatis- que, connubiis subservire soleat. Auspicatur vero, gaudii ultro verba inclamans, quod Matrem Domini introduci videant in Filii regiam. Etenim Dei illud capax tabernaculum, ab iis tabernaculis emigrans, quæ dissolvuntur ac intereunt, ad ea quæ manent, atque consistunt transfertur ; fluxamque ac labilem vitam, nihil fluxa ac labili commutat. E terris ad cœlos transvehitur, quæ mortalibus facta est scala, qua ad cœlos ascendant. O miraculum ! cùm tristi morte commercium habet, qui tremendi cum ea commercii liberationem humano contulit generi : ac sepulcrl sinus tabificos subit, ex cujus virginali utero integritas ac incorruptio exsistit: obscuris- que cavitatibus, ac ventre terræ hospitatur, quæ illos, qui in tenebrosis misere degebant angustiis, in lucidissimis mansionibus requie donavit. Quidnam hoc rei est ? An vult bæc rerum œconomia ac dis- positio, ut ipsa quoque, quæ instaurationis humana C communis causa esset, communi hominum hinc e viris excedentium consuetudine, emigret, ne rerum omnium innovatio, naturam necessitudine ac affini- tate sua privet? Quamobrem Filii, cui castis manibus vehiculo fuerat, divinis manibus, sincerissimum ac purissimum spiritum tradens, atque a temporali discedens vita, æterna cœlorum regna obtinet, et ad omnis expertes umbræ sedes commigrat, Dei illa splendoribus celebrata domus, quam passis portis cœlum suscipit, ac susceptione, decentioris ac honestioris status accessione clarescit. Cum enim jam, tot spiritalium ac immortalium populis, tamque multis ex mortalium genere in illam ascri- ptis civitatem, ut cuni Matre regina perpetuum η vom agitent ; ejus Regi ac Filio communiter laudes decantantibus, mirabili concentu circum- sonet ; necesse est ut longe priori amœenior ac delectabilior ejus constitutio facta sit. Hinc ange- lorum ordo, duce Gabriele, faustis prosequitur ominibus atque laudibus. Inde beatorum prophe- tarum agmen, cujus olim laudem, in ejus eminus intendens gloriam, meditabatur; eandem nunc reverenter adiens, lætæ modulantiæ ei meditata carmina pangit. Alia demum ex parte cum discipu- lorum cœtu infiniti martyrum exercitus, reverentia, ac timore jubilant. Ο quam beata quæ illic per- aguntur quantus qualisque honos, perpetuæ virgini Matri in cœlis defertur ! ubi nimirum, Fi- lium videns in divum medio, quos ille deitate donavil,

- A gloria magnificatum, suamque amplitudinem ac majestatem intelligens, quod tanti Filii exstiterit mater, beatam se ab immaculatissimo gratulaus partu, impensiori gaudio fruitur: prolemque infinita majestate clarum, quam prius carne pauperem effectam suspiciens magnificabat; in suæ deitatis opulentia spectatissimam magnificat ac deprædicat. Atque hæc quidem superior ille mundus agitat. Age et nos mundus inferior, a quibus, quamvis discesserit, haud tamen beneficentiam abstulit ; quin ab alto, sui patrocinii alis fovet; quod nostri muneris est, præstemus, ac Virginis translationem honore prosequamur: cœlorumque sublimia tran- scendentem, pro virili nostra, quantoque ornatu possumus, deducamus, atque a gravi ac detrahente materia, quantum attollit spiritus, translati, cum spiritibus colitibus in altum subvehamur. Quibus autem acclamationibus triumphum prosequemur, quave ratione honorem debitum offeremus? An ex altissima cœlorum regione coryphæos advocalimus, ac maxime illius, quæ in laudis argumentum pro- ponitur, avum Regem ? atque ubi ab eis audierimus, quibus ipsi modis elogia concinnent aptentque, illo- rum nos more laudum præconia reddemus? Arbitror equidem ipsos, quibus prius celebrabant, iisdem encomiorum generibus, etiamnum uti: nam neque nostratia erant, quæ tunc personabant, tametsi inter nostrates psallerentur: sed ii, cœlitus instincti consentaneum, ut iidem hodierna luce, pristinis illis laudum concentibus, ceu cœlestibus, Dei Matris in crelos adventum honorent : quos et nobis usur- pari oportet. Licet enim, nec ullum est periculum ut ejusmodi usurpemus laudes. Verum oratio paululum sit liberior ; nec solum faustam illam acclamationem, ac si nullum aliud præconiorum exemplum sequi ausit, usurpet; verum etiam ipsam adiens, quæ præconio celebratur, cum illa cominus agat. Quid vero is, qui magna tibi magnus Filius fecit **.1, o ter benedicta, tibi hodie facit ? Quidnain rerum evenit? Quid istud quod cernimus ? Sane arcam te sanctificationis, honestissimum thalamum, divinis- sinum thronum in divinum suum transfert tein- plum : eam, ex qua carne sumpta inter homines versatus est, ad sublimia cœli transfert, ex hoc mortali statu eductam; tibique omnis ordo illi ministrantium satellitio adest: angelorum turmæ, prophetarum chori, speciosum discipulorum agnien speciosi Filii tui, insignium victorum martyrum exercitus, omnes animæ virgines, Sponsique tha- lamo destinata cohors, tibi, quæ virginitatis imago, obsequio prait. Quoniam enim te mortalitatis messe suecisam, consequenter una cum germine in divina horrea ferri oportebai, mortalium legi obsequeris, ac cum tristi ac atra morte, tu sole illustrior, congrederis, quanquam ineffabilis claritatis præ- sentia, nihil mortis illam severitudinem, molestam esse sinit : cum illæ quidem manus, quibus omnia continentur, intemeratissimam susciperent animam;

mundum autem ac immacu.atum corpus, in puris- sima loca transferretur. Quod Deum carne indulum gestasses, Dei ipsa manibus gestaris, ubi exuisses carnem. Maternum obsequium tuo, siue Patre, Filio detuleras, cum ille mundum ingrederetur: nunc mundum ipsa egrediens, ejus vicissim obsequio foveris, omni colitum choro, ac tripudio præeunte, moreque supplicantium honorem habente : quemad- nodum et prius, haud ita pridem ex Annæ utero in lucem suscepta, virgineo agmine, supplicantium ritu, in unum coacto honorabaris. Verum tunc, aliud quiddam erat, quod fiebat, aliaque ratione corpore praesentem, virgines corporibus amicta stipabant, ac deducebant; apte nimirum et con- sentanee corpori. Nunc vero, cum excesseris corpore, virginum animæ corporeis vinculis exsolutæ, longe honorificentius deducunt. Verum quid ais, o sacratissime deductionis bujus B coryphæe, qui et tunc velut coguatus, quanquam longe morabaris a sæculi via, in filiæ tamen hono- rem pariter occurristi, ac spirituum more, cum iis qui materia constant, diem festum lætus agitabas : nunc autem maxime, illi congruentissime statui, in quo versaris, ea ceruens quæ peraguntur, Glie honorem celebras, ac gratularis, gloriamque om- nium oculis expositam perspicue laudibus extollis. Haud vero jam intra carnis velum contemplans deprædicas, quod tunc in laudes effusus præstabas, propiusque contextam in fimbriis aureis' stolam considerans ; summa tamen voluptate ob filiæ deco- rem perfunderis, universoque sacratissimo choro signum laudationis inchoandæ edis. An dignaberis ut et nostro choro adveniens, laudis nobis ac præ- C dicationis modum ordinemque præscribas, adjuves- que alacritatem eorum qui filiæ tuæ, quasi munus festo competens; orationem offerre cogitant? An abnues neque adduceris, ut qui jam immortales sedes incolis, ad nos descendas, quibus istæ mor- talitatis sedes obtigerunt, et quos fala bis locis debita exercent ? Haud enimvero recusat ; adest, ac opus aggreditur, operamque suam nobiscum jungit, nihil moleste ferens, ut ejus nos vocibus ac oraculis abutamur oratione confcienda : quibus tanquam oppositissimis, capitis loco addemus verbum gaudii plenissimum, quod integerrimus ille pronubus usurpavit, sicque communi studio Vir- gini præconia contexemus. Dicamus igitur ei, vel potius totius chori ductor ac auspex dicat : Ave, arca, per quam Deus, reparando per te a lapsu manuum suarum figmento³ (ob cujus ruinam intimis visceribus angebatur), ac cum ea ratione erexisset, requiescens, in suam surrexit requiern. Ave, mons pinguis, cujus pinguedinem videns naturæ cultor et sator, ex te omnium bonorum abundantiam nobis produxit. Ave, per quam ex mortalibus lum- bis supra æternum thronum, æternum regnaturus Rex collocatur. Ave, quam compluens vitæ pluvia ', universos fines terræ, cum ex lethali siccitate in

a A periculum venissent, incolumes servavit. Ave, elegantissimus Dei Verbi scriptura tomus * (adda- mus eninı avitis, ac Davidicis elogiis alia, eodem spiritu a prophetis aliis fusa ac decantata, nec d presenti choro aliena) per quem, cum gravi ser- vitutis jugo tereremur, inviolabilis nobis libertas scripta est. Ave, Virga, ex qua, cum tanquam vitalis Πos, benedictio effloruisset, mox maledictio, in- teritus effectrix, interiit '. Ave, forceps, carbonem illum importabilem complexe, quo u peccati sordi- bus, labiorum contactu emundamur. Ave, mensa, quæ pauen illum novo ac natura inaudito modo confectum gestas; quo sustentati, qui spinarum messe proventuque, fame enecabamur, ex tanto discrimine evasimus. Ave, porta, quæ soli Regi ingressuro ad nobis similem induendum naturam destinata es 10, claustris venerandæ tuæ virginitatis Immotis. Ave, palatium, ex quo humili habitu pro- gressus Rex, erectam contra nos mortis potentiam sustulit: durissimamque ipsius ac molestissimam tyrannidem, in requiem commutavit: ad quàm tu quoque hodierna die recepta, ad immortalitatem per te mundo concessam, proveheris. G Mulla filiæ fecerunt virtutem (addatur et hoc re- liquis encomiis, quandoquidem nusquam alibi ejus veritas constat) multa acquisierunt divitias : at major omnibus est, quæ apud omnes celebratur. Haudquaquam fallax ejus pulchritudinis gratia : quamobrem Deus, ejus specie ac pulchritudine captus, ex omnibus unam hanc sibi matrem dele- git; exque ejus sanguinibus humanam assumens formam, figmenti formam quæ difluxerat, in pri- stinum statum instaurat. Vere sola in mulieribus benedicta, quæ sola primæ parenti, ejusque poste- ris opem tulit : illi quidem, qua duplicem calami- tatem, cujus illa sibi ac filiis auctrix fuerat, ex- solvit : hos vero, qua a malis, quibus obnoxii tene- bantur, redemit; nec est passa ut posteri, in eadem mala denuo incurrerent, ut nimirum maledictio, secundum eum cursum, quo humanum depasce- batur genus, haud ultra procedat: sed retro actus sit, ac conversus mali impetus, ejus prasentia, quæ benedicta exsistit, ut nec amplius homines inevitabilibus mortis casibus teneantur, sed utan- tur ea ianquam transitu ad vitam ; hoc plane, quo.l in benedictæ hisce solemniis, festive recolimus : quam Rex Filiusque, mortis interventu ad se tra- ducens, qua propriæ gloriæ facit participem, ma- jori supra creata omnia, gloria auget : ea ratione vicem rependens ejus ex ipsa participationis, qua Patris immutabilis character, similem nobis for- mam accepit : more nostro, effectus particeps car- nis et sangninis, proque materna ipsa impensa cura, agendi libertate apud ipsum donatam, sibi proximam locans, quo munere, tanquam minime a mundo abscissa aut nobis subducta, nihil mun- dus ejus ergo consuetudinis jacturæ fecit: nam quibus ut prodesset in hunc mundum venit, iisdem jam quoque in cœlum translata, conducibilia pro- 1.

curare nunquam desinit. Hactenus in terris com- moratur, nostra circumlustrans : quin magis jam ubique adest animatum coelum, omnesque similiter fovens, beneficentiæ stillas pluit; arentemque vi- tam nostram, a peccati æstuantibus flammis, ir- riguam facit. Nunc omnes adit; quippe via faci - liori, maternoque affectu cognatos invisens, præ- sto est promptissime ut incommoda depellat; pro universorum stans salute, pro omnibus immacu- latissimas extendens manus, quibus universorum salus vecta est. Idcirco os omne plenum est laudis, qua ejus celebrentur magnalia, atque a cunctis ætatibus beata prædicatur : quam etiam prædicationem jam olim proferri eminus intuens, magnificabat in exsultatione rerum adeo mirabilium effectorem. Β Seth, o beatissima, reipsa exhibita sunt verissima tua illa oracula. Ecce enim omnes nationes præ- conia tua celebrantes, beatam te acclamant, omni quidem id tempore; potissimum autem in præ- senti, quo ad Filium translata ac inseparabili illi consortio adherens, non cessas in terra positis opem ferre. Beatam te dicunt omnes fines terræ, quod res ineffabiles tuo ministerio sint peractæ; qua nimirum Altissimi brachium, per te suam po- tentiam notam fecit, cum illud altiori supra ratio- nem modo ex te carnem sumens, sua humilitate, · tum excelsum illum in superbia dejecit, tum hu- miles exaltavit. Beatam te dicunt, qui donec exor- ta esset, tua illa sine semine spica esurientes; ea exorta, omni abunde bonorum copia recreati sunt. llabebat quidem antiquus Israel, arcam tui imagi- nem adjutricem, si quando rebus adversis urgere- tur et ut quandoque inopiam levaret : verum erant, quæ gerebantur, reipsa imaginis atque figuræ, iis longe inferiora, quæ per te præstantur. Quocirca neque semper opem ab ea impetrabant, sed tum, cum pio erant in Deum animo, neque recta divinorum semita aberrabant, salutem conse- quebantur. At si quid commisissent, seque reos culpæ alicujus, divinorum præceptorum transgres- sione constituissent, non solum nihil auxilii depel- lendo periculo suppeditabatur; sed et ipsa arca una cum ipsis periclitabatur 1. Quare aliquando accidit, ut ab alienigenis caperetur, cum populi D scelera grandiora essent, quam quod ea præstare- tur auxilium, tropæunique adversus gentem, in manus hostium cederet atque adeo ipsa captiva abducitur, etsi illic quoque Deus, ejus consulens majestati, morbi plaga eos qui cepissent ulcisci tur : diique, quos inani illi cultu venerabantur, id lucri ex tantis illis spoliis reportarunt ut cor- ruerent, non valentes iis consistere basibus qui- bus locati erant : in terram, allisi, ac commi- nuti, simul atque arca ad illos invecta esset. Ve- rum tua haud ita habent; nec tali auxilio novum populum tueris ac protegis: quin et prius iis qui

- a malis penitus fuerant debellati, opem tulisti : nuncque etiam, nedum illis facilis ades, qui vian divinorum mandatorum insistunt, sed et iis qui con- traria via incedunt, ac proinde penis se obnoxios reddunt, potens abunde ad protectionem inveneris, eosque a meritis suppliciis eripis. • Reveretur enim Deus sacratissimam Arcam suam, benignumque se exhibet iis, qui benignitate indigni sunt; poenaque solvit, ac justitia lancem declinat, alioque vertit, tui ratione velut persona- rum acceptator factus, ac manuum extensionem reveritus, qua ipsi vehiculum fuerunt. Nec enimn patitur ut sublatas despiciat; inflectitur ad mise- ricordiam, ac debita clementer remittit, sua dignans placabilitate, quibus merito pena irroganda erat. Ergo ubi tu præsens es, nulla adversariis superat loquendi aducia; nullum tristia locum inveniunt, ubi tui splendoris lætitia affulget. Cum enim a principio in hunc mundum veneris, ut lato magis statu componeres, eamdem samper retines volupta- tem, nec unquam beneficia nobis præstare ces- 888. Erat Israelitis quoque candelabrum, septenario luminum fulgore conspicuum; et urna, in qua mauna servabatur; et virga, virginitatis tuæ præ- conium, quasi forem emittens ; et id genus alia, quibus natio illa merito super omnes nationes sese efferebat. Verum recesserunt hæc omnia, cum in- είγto eorum nomine ac majestata. Cum enim te adumbrarent, adventu fulgoris tui abdita sunt. Tu vero, tanquam perpetuo lumine collustratum can- delabrum luceus a peccati tenebrosa morte eruisti, pariter atque eruis. Mundum totum tuarum virtu- tum floribus bene olentem efficis. Ferens salutis forem, eundem vitali ex te confecto pane alis. A te indesinenter beneficia, quasi ex fonte manant, jugique illa bonorum scaturigine, calamitatum, quas patimur, impressionem ac cursum cohibes. Dissipantur tristitiæ nubila, dum nitore tuo serenas vitam. Fugantur morbi : periculorum terror in se curitatem commutatur: nihil non adest bonorum, ut ipsa velis : nullumque malum quod non propul- setur, modo opem tuleris. Annuit enim in omnibus, ac per te omnia largitur, qui, ut beneficio singulari Aginentum suum afficeret, in hanc te vitam nasci concessit; ex quo nimirum ad interminabilem il- lam transmittens vitam, communis festi gaudia præbuisti, tum iis quos vita illa in portum rece- ptos, alta fruentes tranquillitate habet : tum iis, quos ista instabilibus et reciprocis quasi fluctibus, hactenus circumagitat. Ut enim illorum pariter, ac nostra Domina, ab utrisque laudaris. At, o Virgo, et mater, quæ virginitatem et par- tum, res sic diversas, in te conjunctas ostendisti. O protectio, et perfugium, atque anchora, totum iu te mundum tenens conservansque. Hoc ego orationis munus tibi dono, tuæ translationis pro viribus honorandæ gratia : ad cujus solemnitatem, præter spem eorum qui dies vitæ nostræ (quos ipsi

non subministrant) perperam metiuntur, vitæ & nostra curriculum durare voluisti. Tu vero vice bujus muneris et oblationis, da nobis, non vitæ longitudinem (non adeo eam amo, neque insatia- bili desiderio hujus amaræ navigationis, et quam conjunctam habet, agitationis, teneor) : sed, si ila decretum, nos ex hac vita subducere, largire, ut pec- catorum pondere lever. Quod si diutius in carne ma- nendum erit, etsi hoc scio quibusdam ingratum fore, tu concede, ut et ipsis et nobis fructuose gregem pascam ; simulque mecum pasce, duc et educ ne ad aliorum operum rationem supremo illo examine, damnationis reatus propter subditos accedat: sed ut omnes sicut hic, ita et ibi indesinenter festum diem agamus, et collætemur in illa primogenitorum celebritate : in Christo Jesu primogenito uo Fillo ac Domino omnis creatura : quem decet gloria, po- testas, honoret adoratio in sæcula saculorum. Amen. ORATIO XV. Dominica post Pentecosten; ejusdem imp. Oratio, in universæ terræ sanctos universos, quando generis nostri adversarium, suis in certaminibus prostra- verunt, et universalis Dei Ecclesia illos honorat. (GRETSER., L. XV, p. 329.) Antea Spiritus sancti ad homines adventum ce- lebrabamus, Verbo jam ad superas sedes profecto. Nunc festum diem nobis constituunt ministri ser- monis, qui variis tormentis corpore suo excruciati sunt, ut anima stolam intactam custodirent. Heri sacrum diem egimus Paracleto, qui ad apostolos descendit, et per ipsos velut perennibus quibusdam Auviis totum terrarum orbem irrigavit. Hodie reco- limus immortales illos flosculos, martyres, inquam, quos terra quidem submisit, at cœlum jam rece- pit. Sed quae lingua bis decantandis satis est so- nora? quæ mens satis idonea? Quod si qua angelis est lingua, eam oportebat horum laudes texere. His enim qui luctan supra nature vires luctati sunt, quomodo pro meritis et dignitate censeatur illa laudatio, quam natura instituit? Verum plane credendum est, eximios hos athletas celebrari ab angelis, ea, quam ipsi agunt, solemnitate; sed an ideo æquum erit, ut nos qui in terra degimus, quia dicendo tantam excellentiam æquare non licet, per D nitus ab horum cultu et honore desistamus, et non potius, quidquid vires ferunt, conferre tentemus ? Igitur ad exordium oratione revocata, rem ipsam aggrediamur. Itaque cum jam divina cognitio animas irrigaret, aridum prorsus et omnis humoris expers humanum genus vivebat, quin et ab idololatriae cultusquejina- nium deorum flamma absumebatur, et quæ a con- ditore indita erant semina, non poterant naturæ consentaneos, et quales ex probo semine prodire solent, fructus proferre; sed quidquid succreverat, id peregrinum et alienum erat, et ortus sui man)- festiora dabat indicia, quam soleant monstra præ- bere documenta morbi eorum, a quibus progene-

magis fluenta sanguinis in aris immolati imminuebantur, et quanto magis aer sanctificabatur vapore- sacrificiorum, quæ martyres offerebant, eo magis aliorum sacrificiorum nidor dissipabatur. A rata sunt. Demonum enim parlebat cultores, no ejus, qui universa procreavit, omnibus ferme homi- nibus, ad demonum cultum, Demo derelicto, trans- gressis. Postquam vero is, qui ab initio hominem, misericordia motus, formarat, non tulit, ut ad de- teriora semper prolaberetur, et tam duro servitu- tis jugo figmentum suum opprimeretur; statuit ipsemet opis ferenda causa, humanam naturam induere, et simili sub imagine inter mortales ver- sari. Et jam guttis divini sanguinis exstinguebatur idololatria flamma, et rore coelesti perfundebatur humana natura, paulatimque stillas combibens, ad seipsam trabebat, fructusque ferebat non peregri nos, sed sibi competentes, quorum semina a primo statim ortu, cœlestis colonus insperserat. Jamque despicatui erant dæmones, honosque a creaturis ablatus Creatori deferebatur. Quod ubi factum, ira exarserunt dæmones, nec tolerandum putarunt, ut quæ ad pessimum statum devoluta fuerant, resti - tuerentur in optimum. Quocirca etiam ad non de- nuntiatum bellum suscipiendum irritati sunt ; et quia ovium et boum sanguis altaria jam reliquerat, curarunt, ut humano sanguine terra misceretur; et quia deerat jam cæsarum hostiarum copia, ad ca- des hominum sese converterunt; quæ tamen damo- nibus interitum attulerunt, et potestatem, qua va- lebant, destruxerunt. Quanto magis enim fontes sanguinis a martyribus profusi aperiebantur, tanto • Porro cum lux pietatis ubique fulgeret, noctisque caligo pelleretur, ubique locorum princeps tene- brarum circumcursitabat, edictumque exiit, ut aut dæmouibus pietatis cultus tribueretur, aut qui id renuerent, ex vita exterminarentur. Trahebantur ergo ad cædem innoxiæ hestiæ, tradebanturque im- manibus belluis, truculentissimis tyrannis, oves. Christi, variasque rationes adhibebant, quibus san- clos e medio tollerent. Nonnullos enim trucida- bant, etiam antequam constaret, eos veram reli- gionem sequi. Gaudebant autem generosi illi pugi- les, quando ad mortem ducebantur, tanquam ad sacrum tabernaculum abeuntes, cum viderent jam desiderium suum perfici, seque e vestigio clarius et prius cum eo, quem desiderabant, versaturos nullo jam amplius carnis velo interjecto. At erga alios iram, ut flammæ fumum, occultabant, et ack lenitatem sese componebant; et quasi eorum ma. gnam curam gererent, simulabant, et amicas co- hortationes instituebant, hinc quidem vitæ hujus jucunditatibus propositis, inde commiseratione, et formidine se angi dicebant, ne male interirent; jam se ætalis fori parcere, ne tam immature demeta- tur. Jam rogabant, ne adeo nibili penderent inge nitam fortitudinem et invictam dexteram, rem quæ potius digna sit honoribus et cọronis, quam sup- pliciis et panis. Et ut imperatoris quoque rationem. ducerent, propter munera, donanda iis, qui man datis ejus morem gererent; utque etiam vita hujus

dulcedinem perpenderent, neque clausis oculis ad A interitum ruerent. Hæc tyrannoruin subdola el ma- litiosa versutia. His puerilibus comunentis tyranni veræ sapientiæ amatores in fraudem impellere stu- debant. At ex illorum numero alius aliud respon- sum dabat. Hic clamabat : Nihil eorum, quæ sub aspectum cadunt, me delectat, tota cupiditate ad hoc, ut pro Christo patiar, effusa. Ille vero : Jam occasio adest, ut fortitudinem meam in certamini- bus pro rege meo subeundis, demonstrem. Alius : Nunc par est ut, dum flos mvi viget, delicto me si- stamn, priusquam senio exarescat. Alius animo ad plura diducto, et oratione copiosior talia quædam loquebatur : Sunt quidem pulchra, quæ commemo- rasti. Pulchra esse, neque nos inficiamur, et a Deo concessa ; ac proinde gratias eidem merito persol- Β vimus. At qua ratione gratias ageremus, si nimia horum cupiditate ab illo sejungeremur? Quomodo mens illa gnara pulchri vocari potest, quæ donum honorat, donantem aspernatur ? Pulchra sunt ista ; sed si quis totam suam cogitationem ad ea con- vertit, et propter eorum amorem, ejus qui vere pulcher est, amorem exstinguit, iste et pessinius sibi ipsi elicitur, et miser ob voluptatem, quam Inde capit, et longe adhuc miserior ob pœnas, quas dum rebus modice sensum titillantibus inhiat, sibi asciscit. Nequaquam igitur opportuna est aninii vestri in nos benevolentia, neque enim quidquam emolumenti affert. At hæc dulcia sunt, mentemque devinciendi vim habent. Sed pulchritudo animæ est incomparabilis. Non decet, ut quis praestantiore relicto, circa deterius studium et operam ponat. Suavis est praesens vila ; sed neque umbram ejus, quæ nos exspectat, vitæ complectitur. Non finiųn- tur res nostræ præsentibus. Exspectat nos alia vita, cujus finis nullus. Non abit in nibilum etiam isthæc nostra ex luto ficta effigies, etiamsi perpetuo quasi radatur, multoque minus anima; sed hanc quidem insolubilis status manet; buic vero per dissolutionem, quæ cernitur, transitus paratur ad statum indissolubilem. Et animæ quidem, si a vera cognitione non aberret, in beatorum sedibus com- moratio jam decreta est; at si ad contrarium ver- gat, pœnis sese obnoxiam reddit : corpus autern necessario aut bonis aut malis, quibus ipsa, per- frueretur. Si igitur in presentl vita pulchritudinem anima couseremus (conservabimus autem si pie- tatem non prodamus), hoc ipso etiam corpori me- liorem formam et conditionem conciliabimus. Quod si patiamur animam in impietatem prolabi, et huic et illi insidias tetendisse jure optimo feremur. Quid igitur illa nobis affertis, quæ neque altera parte pulchrum respiciunt? Quod si et vobis ca quæ delectant, cordi sunt, quærite viam quæ ad vere delectabilia ducit. Sin minus, nobis autem tota cogitatio nostra ad illa tendit, ne præsentia propo- nite : nihil nos inde abstrabere potest, sive volu- platem, sive tristitiam pariat. Quid gloriam nobis pollicemini, cujus domini non estis? Quid datis,

Hæc unus ex athletarum numero prolocutus, silentium imposuit erroris advocatis. Alius vero mem- bra protendebat, ut amputarentur, et cervicem, ut præcideretur, cunctantesque ad tormenta inferenda excitabat. quæ vobis ipsis forte desunt ? Quid tanquam terri- ficam mortem minamini, quæ vobis magis formi- danda venit? Unum nobis jucundum est, esse cum Christo. Unum formidandum, separari ab iρεο. no- Sed hæc quidem veritatis propugnatorum adeo imperterrita loquendi libertas erat. Αt judices im- probi hos sine mora tormentis sublebant, ipsisque certaminibus experimentum sumebant et de invi- cto athletarum robore, et de sua clade et victoriæ amissione. Alii vero quamvis cadium cupidi, ma- gisque sanguinis martyrum, quam aquæ sitientes, blanditias adhuc adhibebant, et a cruciatibus absti- nebant, et ad tendiculas verborum, quo clementes esse viderentur., sese convertebant. Licet vobis, aiebant, nolentibus cernere id quod conducibile, amara mors expetenda videatur, at nos misericor- dia vestri tangit; neque vos male perire volumus. Satius autem erat, ut velut orationis lumine eam, quæ vobis circumfusa est, deceptionem expurgare- tis, ut sic deserta periculosa persuasione, deos 10- biscum coleretis, et bonorum, quæ imperator largi- tur, participes essetis. Nam Jesus ille, quem vobis regem legitis, maleficorum morte subita, sibi ipse opem ferre nequit. Quomodo igitur vobis succurret, qui sibi non fuit auxilio? Aut quomodo is, qui tain ignominiosam mortem oppetiit, gloriæ aliquid con- feret? Agnoscite benefactores et servatores 'deos. Nonne videtis, unde pulcherrima quæque fluant? Sol iste omnia implet lumine, omnia implet vita. Num vim ejus ignoratis? An non nox et dies inde- sinenti ejus cursu distinguitur: An non admirabi- lium horarum, quæ velut decoræ puellæ choreas sibi mutuo succedentes agilant, iste vel maxime est effector? An hæc exiguo honore, et non divino di- gna sunt? Nec quanta luna hominibus præstet, nostis? quanta commoda rerum universitati progi- gnat? Oportet ergo, ut et hæc debito cultu colatur, imo et aliis luminaribus, quorum munere humana administrantur, cultus est exhibendus. Pre omni- bus autem, divum supremo Jovi, cui imperium in omnes commissum. His auditis, martyrum nonnulli silentio errorem deplorabant : aliis ubertim lacryma manabant, partim quia tantam in Creatorem injuriam absque lacrymis ferre non poterant; partim, quia deceptos istos ob amentiam miserabantur. Alius autem rese- rata diserta lingua per Spiritum, orationis vanita- tem, dicendi veritate castigabat his et similibus verbis De nostri Regis potentia, o judex, quem ais maleficorum necem subiisse, si tibi collibitum esset paulo attentius cogitare, et in magnitudinem ejus oculos defgere, intelligeres utique ejus vim simulque, qualem vitam, mors, quam rides, pepe- rerit. At non gratum est vobis, ut ab errore grato liberemini. Quod vero de sole et aliis affers, non ignoramus, quos terminos a Creatore præfixos ha-

beant, neque id nos fugit, quanta ab his, tanquam a ministris, creatura hac inferiore superioribus, bona proveniant. Sunt enim nobis oculi ad hoc perspiciendum satis perspicaces. Quocirca existi- mationem quam merentur de illis habemus, et pul- chra hæc fatemur, rerumque pulcherrimarum causas; quidni enim, cum sint optimi opificis effe- cta? At apud vos, ut honor ipse, quem his defertis, contra omnem est rationem, ita et causa hono- randi. Nam quas tandem de illis opiniones conce- pistis ? Siderum enim quædam nunc optima quæque efficiunt. Et nunc quidem cum in hac parte vol- vuntur, necessariam vim et eficaciam ad res fi- gnendas exserunt; at cum inde abscedunt, simul etiam vis et efficacitas abscedit. At par non est hu- jusmoli de Deo cogitationem suscipere. Sed mitta- mus hæc. Cæterum affirmare, ea, quæ animum im- probum reddunt, ex eorum constitutione ad ani- mum pervenire fatali quadam necessitate, quomodo non præter summam impietatem omnisque Dei abnegationem, omnium mortalium, qui legibus re- guntur, et vestro etiam sensui penitus repugnat? Non enim arbitror eo nequitiæ quemquam proces- sisse, ut Deum bonum esse abnuat. Qua igitur ra- tione a bono mala provenient? Sin minus, poteris et ignem causam caloris uominare, et lucem tene- brarum. At non fatebitur hoc, cui mens sana. Qua de causa leges fers, quæ improbis poenas decer- nunt? Si enim stellarum : constitutionibus bujus- modi voluntatis propositumn ascribendum est, cur pœnas poscis qui ut maxime voluisse, facinus ta- men illud vitare nequivisset? Vides quomodo non tantum de Deo convenienter non sentiatis, sed et vestra dogmata fevertatis. Αt nos quemadmodumn dixi, pulcherrima Dei opera esse profitemur; et pulcherrima quæque producere, idque ex commissa functione quain a primo ortu a rerum Conditore ac- ceperunt. Vos vero haud scio, quonam consilio ducti, ei cui honor adimi nequit, honorem abrogare tentatis, et illis, quibus divini bonoris nulla com- munio, quasi eo dignissimis, eumdem impertitis. Quo testimonio permoti, divinis honoribus amicitis? Qualem vero vim et potentiam, quæ divinam natu- ram testetur, in ipsis intuiti, divinam appellationem eis tribuistis? Splendidus est sol iste, vitalique D actione praditus. Eximia hæc sunt, planumque fa- ciunt, solem inter res creatas eximium locum obti- nere. Sed tanta non sunt, ut ad divinitatem eve- bant. An non cernitis, quantis subjaceat affectio- nibus? Quo jure tales affectus et mutationes Deo assignabis? An non videtis, quomodo actio ejus disperiatur? At quæ sana mens ullam partitionem in Deo statuit? Diversitas autem temporis, quam cursu suo efficit, quomodo non et ipsa servitutem, quam servit, testatur? Quid enim Deo opus est lo- corum diversitate, ut jam hoc, jam aliud agat? Quin et per hæc ipsa tantum non vocem edit; sed surdi eam non exaudiunt. Quam inenarrabilis est ratio, qua sidera sunt

- A procreata. Variis transitionibus et mutationibus ea instruxit, ut temporis apuissimum ordinem eficiant. Luna itidem res plane est admiranda, rerumque admirabilium suppeditatrix, quæ noctis caliginem illustrat, et id genus alia multa præstal. sed et ipsa servitutem suam fatetur, et clara voce egesta- tem suam contestatur; dum lumen, quod accipit, communicat, et, si nihil aliunde sumat, nihil con- municat. Alia quoque cœli sidera mundo huic ministerium suum exhibent ; quod tamen non con- sistit in eo modo, quem vana ratio comminiscitur. neque in potestate, quam error eis ascribit, sed in facultate quadam huic rerum universitati subser viendi. Ne vosmetipsos spolietis insita nobilitate, qua Conditor hominem exornavit. Ne tam improbe in creaturarum servitutem concedatis. Neque liber- tatem arbitrii în servitutem redigite. Qua enim ra- tione astrui potest, ea quæ libero arbitrio carent, jus et potestatem in nostrum liberum arbitrium habere? At consequens erat ut, postquam a Del familiaritate et conjunctione exciderant, exciderent quoque a semetipsis, et non solum a Deo, sed a seipsis alienissimi eficerentur, ut omni ope desti tutos error magis in captivitatem abriperet, nullo penitus, quo se reciperent, perfugio relicto. Non sufficiebat autem vobis, ut videtur, ignorantia unius et veri Dei, sed nisi ingentem deorum multitudinem excogitaretis, nibil laude dignum vos reperisse existimabatis. Quos etiam ut honoremus imperatis. Oportet enim vos, ut apparet, magnum deorum nu- merum rebus præficere, ne curatorum et præsidum Imbecillitate res male administrentur. Porro prave quidem a vera Dei cognitione abducti estis. Longe vero pejus unitatem Dei in plures secuistis. Nam per introductam deorum copiam in atheismum incurristis. Arbitror namque omnem illum, qui existimationem de Deo competentem custodit, con- fieri debere, Deum nullius esse indigum, et poten- tiam ejus nullis terminis circumscriptam, ad omnia sufficere. Si igitur hujusmodi de Deo notitia nen- tibus vestris est insita, cur socios potestatis ei adjungitis? Vel potius quomodo ridiculum non est, communionem potestatis largiri his, qui hujus nullo modo possunt esse participes, quippe omnibus sub D primo illo rerum parente comprehensis ? Quod si aliquo tandem modo primum principium, sive illud sit supremus Jupiter, sive aliud quiddam, virtute sufficiente per se non pollet, et ob id imperii sociis eget, quomodo Deus erit, qui instar hominum a potestatis et virium imbecillitate non est exemplus, sed ad ea, quae exsequi statuit, adjutoribus 'opus habet? Et quomodo cum socios imperii ei constitui- tis, non simul et hunc imperio privatis, et illos, quos ei opitulatores adjungitis? Si enim omnes æqualiter imperent, cur hujus quam illius magis sit imperium ? At si. omnes non gaudeant æquali imperio, quomodo ea ratione qua sunt minores, non censebuntur in eorum qui subsunt numero ? Quo- modo Deus est, qui non præest ? Ita tandem atheis-

roum nullumque Deum cum deorum multitudine îniscetis. Quare nullo modo dividendum est dirl- num Numen in plura, neque id, unde aliis commu- nio unitatis manat (inde enim ad res, quæ plures et dispersæ sunt, unitas venit) par est privare eo, quod largitur aliis. Neque partitionibus et sectioni- bus unitatem domiuationis subjicite, neque partem ejus superiorem, partem vero inferiorem esse exi- stimate, neque detracto a Creatore debito cultu et adoratione, eam creaturis tribuite. Respicite, ο mortales, in cœlum. Discite, quis cœlum extenderit. Quis quasi siderum foribus illud variarit. Quis luminibus illis ordinem præscripserit. Quis univer- sitatem hanc ordinarit. Quis immensitate suæ scientiæ res omnes tam concinne disposuerit : ita ut per ejus elegantissimam dispositionem, quasi ~ per ordinatissimum chorum sapientia Creatoris decantetur, et præstantissima quæque dona homo percipiat. Discite hac, et repudiato rerum creata- rum cultu, discite magnum divinæ dispensationis circa homines mysterium. Quomodo propter salutem hominum Deus homo factus sit. Et quomodo mors, quam vos irrisui et despicatui habetis, sit vitæ causa. Infirmitatis loco dnxistis, quod eruci affixus est. Atqui iusuperabilis est crucis virtus. Simul atque enim crux fixa est, ab eo momento usque ad præsens tempus potestas dæmonum, qui a vobis colebantur, desiit. Illa mors amaritudinem mortis in dulcedinem vertit, quæ et nunc tanquam poculum gustatu valde jucundum, nobis est in optatis, utpote cujus interventu ad vitam transimus, et ut de nobis bene merentem exspectamus, quia ex luteo tabernaculo eductos ad æternas (sedes traducit. Hæc martyrum quispiam prolocutus invicto animi robore, disertaque et docta facundia tyranni iram accendit, quibus quod responderet, nihil suppete- bat. Et ubi tormenta, vociferabatur ? Ubi flagella ? Afferantur rotæ. Inflammentur fornaces. Et his tanquam aurum, aureas vere pletatis imagines, pro- babant. Quis eorum in perpetiendis cruciatibus constantiam et tolerantiam digne repræsentel ? Præparata erant instrumenta ad cruciatus inferen- dos apposita. Et læto vulto, quasi medicamen et levamen inde percepturi essent, lictorum manus intuebantur, quasi non tormenta, sed voluptatem ab ipsis exspectarent. Et hi quidem ad ossa usque eos radebant. Αt illi, sicut plantæ in profundo pin- guefactæ, floridiorem fidem ostendebant. Membra illis amputabant; at martyres laudes Deo decanta- bant, et quia impietatis caligine circumfusi non erault, speciosiores et fulgidiores apparebant. Illi D ungulis lacerabant. Isti vero clamabant: Extenuate carnis molem, et quasi tunicam, quam peccatum crassain effecit. Abradatur his instrumentis malitia, qua divino operi malignus nocuit. Nunc dum ossa carne nudantur, tunica illa, qua ab initio induti eramus, nobis denuo præparetur. Nunc beata illa constitutio et habitudo, quam per voluptatem amisimus, in hac, quæ vobis videtur, tormentorum acerbitate nobis restituitur. Quas regias dignitates et opes libentissime non insumat quis et profundat, ut hunc tam felicem statum recuperet ? At hac exigua corporis velut expensa, et impensa divina illa dignitas redditur. Quin potius neque expensam

- nominare decet, cum sit instar sementis, quæ cor- pus nostrum vegetius et floridius submittet. Quid mirum, si tantis donis locupletati, paucula quædam, quibus omnia adipiscimur, deponamus vicissim et elargiamur? Non enim tormenta vestra tormenta ducimus, sed magis bonorum omnium abundantiam. Attondete igitur nos et demetite absque modo, ut eo uberius nobis corpora repullulent. Ne sigillatim membra abscindas, sed simul omnia amputa, ut pluribus amputatis, magis nos exhilares. Εt hæc quidem nonnulli ex illo numero ferebant. At alii spiritualia cantica concinebant, quasi non in tor- mentis, sed in conviviis versarentur. Alii doctrinæ pulcherrimæ et saluberrimæ velut imbrem emitte- bant, impietatis siccitatem per divini eloquii rorem humectantes. Dixisses, si coram conspicatus esses, non eos, sed alios cruciatibus excarnificari. Cæterum tyranni imitabantur surdam aspidem, incantamenta illa salutaria repudiantes, quippe adl solos cruciatus invictis athletis inferendos efferati. Sed enim alius, tanquam vitis onusta palmitibus, mutilatus, et botri instar, pressus, Deo debitas agebat gratias. Alius effossis oculis, tales voces mittebat: Offeratur in sacrificium oculus luci. De- cet, ut veræ luci lux quam in nobis creavit, hostia fiat. Sed gratum sit in conspectu tuo, Domine, sa- crificium nostrum. Inconveniens non est, ut oculus pro eo, a quo tanta pulchritudine exornatus est, propria statione excedat. Nunc oratiorem sortietur locum. Nunc lumine magis abundabit. Nnne pupillæ splendidius fulgebunt, ab omnibus, quæ luci ol ciunt, expeditæ. Aliis comminuebantur capita. Illi C vero dicebant : Pro pulcherrimis naturæ donis, quæ rerum omnium Parens in capite reposuit, thesau- rum fidei intactum custodiemus. Non enim disper- getur capitis substantia, licet tyrannis secus videa- tur. Colligetur denuo conditoris dextera, ac medul- larum corruptio, ut odor suavitatis reputabitur. Alius verubus per aures transfigebatur. At nunc clarius, aiebat, audiam, expurgato per hac verula veneno, quod draco instillaverat. Nunc aptissimus est auditus ad excipiendos cantus angelicos, per ignem hunc laudationi ex igneo ore prodeunti assimilatus. Alii radicitus evulsis dentibus, lætitia exsultabant. Nunc, aiebant, nutriar angelorum esca. Hactenus manducaban cibum non manentem ; jam dabit Dominus cibum, qui non perit, quique denti- bus non eget. Ne cruciatus bæc res vocetur. Bene- ficium arbitror. Aliorum dorsa innumeris plagis concidebantur; sed Deum laudabant ; sed gaude- bant. Loco multi roboris, aiebant, quo Creator dorsum instruxit, tot nexibus et vinclis id compun - gens, pro gloria ejus exiguam hanc flagellorum molestiam ferat. Aliis viscera usque ab intestinorum penetralibus evellebantur ; sed eo altiora pietatis ſundamenta jaciebant. Alii lingua abscindebatur, nec a divinis laudibus decantandis cessabat ; sed quasi pulcherrimum munus Deo olerens, eum cele brare pergebat. Nonnulli in ligno extendebantur. Sed ex hoc ipso etiam ante perceptam coronam, majorem voluptatem percipiebant, quod similes

Domino suo cruciatus paterentur. Alii netæ instar, A impuris manibus, per castissima corpora telis trans- figebantur; et vulneribus inde acceptis, tanquam pretiosis lapidibus conspicui decorabantur. Quorum dam suppliciis tyranni fatigati spe omni abjecta, creaturas, quas colebant, ad eos puniendos arma bant, et alios quidem undis, alios flammis, alios gelido frigori tradiderunt et exposuerunt. Verum bæc magis eos agnoverunt, quam illi. Agnoscebant enim eos, qui Creatorem bonorabant, et plus cultus, quam molestiæ attulerunt. Nam ignis crebro eos qui circumstabant absumens, veneranda eorum corpora intacta conservavit. Quod vero anima evo- laret, id non ignis supplicio ascribendum erat, sed majoris cujusdam voluntatis et virtutis, quæ eam excipiebat. Hocque manifestum est, et videre non- nunquam erat, vestem illam martyrum illæsam, quasi in arca conditam, et quasi non fuisset in flamma, ab omni ignis vestigio plane immunem. Αι vero humida aquæ natura lisdem martyribus mi- nisterium suum non denegabat. Nonnullis enim cum beatam animam Deo tradidissent, erat strati instar, in quo requiescerent, et ab infinitis laboribus respirarent. Allis autem, qui vitam adhuc agitabant, planam et omnis molestia expertem viam præbebat. In hunc modum omnia, miranda mutatione, sanctis famulabantur. At quomodo martyres ad hæc adi- bant ? Videlicet, ut in incorruptionis lavacrum, lati in undas ingrediebantur, et in fornaces, quasi in thalamos se inferebant, et rigido gelu, velut jucun- dissima aura recreabantur. Talis invictorum pugilum erat species. Hac ra- tione omnia, quæ terrifica videbantur, irridebant. Hoc modo generose fugato errore, pietatis tropæum erexerunt, abjectis omnibus hujus vitæ ‘oblecta- mentis, et exuta omni naturæ necessitate, in solam mortem pro Christo obeundam intenti. Mactaban- tur, et qui mactabant, cadebant. Ligabantur, eos- que qui ligabant omni agendi efficacitate destitue- bant. Flagellabantur, et dolor eos qui czdebant, cruciabat. Tormentis excogitandis deficiebant ty- ranni. Emarcescebant lictorum manus, et ipso su- dore suo speciosiorem reddiderunt pietatis speciem. Mcstitiam impietati conciliarunt. Damones ejulan- D les aufugerunt, conculcato eorum in corpore su- percilio. In silentium deceptionem mutavit mali - gnus serpens, cum videret, omnes insidiarum ma- chinas in suum caput recidisse. Jain enim et mulieres alacriter in arenam de- scendentes, ob primam parentem deceptam, pœnas ab eo reposcebant, capite ejus strenue conculcato, illo, inquam, capite, quod illud malorum agmen progenuit. Nunc excogitatum ab illo mendacium : Erilis sicut dii *4. præter omnein spem, veritati sonsonans, acerbissimis eum cruciatibus torquet. Nam martyres Christo in passionibus suis configu- rali, etiam divinæ gloriæ configurati sunt. Nunc ab

- A illis, quibus ' beatitudinem invidebat, tormentis subjicitur. Non enim solus devictus et confusione repletus est, cum omnes suas copias in aciem pro- duxit, sed et nunc vi illa, velut igneis jaculis, ex ossibus illis, quæ tot certamina tolerarunt, pro- deunte, vultus eorum infammantur, cumque cor- poris pulverem, quem ipsi varie carpserunt, et ani- mas et corpora constringentem intuentur, tristes ipsi et desperabundi aufugiunt. Haec praestantissi- morum athletarum victoria. Hujusmodi veritatis est tropæum. Hunc in modum impietatis ministri cum suo duce et principe diabolo a veritatis propugna- toribus devicti sunt. Plausum his dederunt e cœlo angeli, faustis acclamationibus exsultarunt, cula malos genios prostratos cernerent; simulque stu - pore et gaudio percellebantur. Gaudebant enim, quod regis acies, et factis et verbis hostem debel- lassel. Obstupescebant, cum conspicarentur, carme vestitos superiores factos iis qui carne carebant. Rex pro quo pugnabaut, præmia parabat. Aperie- bantur calorum portæ, et illustres illos calido adhuc perfusos sudore, recipiebant, Omnipotenti exceptos dextera. Sed, o invicti milites Christi, quo nomine vos ap- pellabimus? An homines? At natura nostra horret ad vestra certamina, cum oculos ad vim suam re- flectit. An sidera? Sed vestro splendore lumen illo- rum occultatur. An angelos? At tolerantiam et vi ctoriam vestram angeli obstupuerunt. In quam ¡gi- tur aliam naturam transmutali, adeo omnia exce ditis? Non emollierunt vos blandimenta; non fracti estis terroribus. Quonam tanto igne ignem acerbis- simorum tormentorum exstinxistis? Rorem potius, quam ignem reputabatis. An liquet, vos igne cha- ritatis divinæ inflammatos non concessisse, ut alter ignis ea quæ sunt naturæ suæ consentanea ageret? nec urebat, sed roris instar recreabat. Quin et di- vinum ignem exsuscitans, longe splendidiorem Dammam dilectione Christi accendit. Cujus Dunc speclosis pedibus thalamum circumsistentes, exsul- talis, loco immanissimorum cruciatuum suavissi mis voluptatibus perfusi. Loco ignis assistitis nunc cum flammeis illis ordinibus: imo et his propius (audeo dicere) quanto propius etiam imitatione ad passionem Christi accessistis. Loco conflictationis cum fame et siti, proponitur vobis mensa ejusmodi ſerens bona, quæ neque oculus vidit, nec auris au- divit, nec in cor hominis ascenderunt ". Loco nudi- tatis, stola lucis amicti estis. Loco membrorum disjectorum integram illamprimævam hæreditatem adepti estis. Loco elusi sanguinis, fontes curatio- num funditis. Gaudet terra vestris certaminibus. Lætatur cœlum, cum hujusmodi victoribus corona redimitis ambitur. Cum angelis exsultatis, et a nom bis non separamini. Qui tentationibus pressi ad vos confugiunt, paratum remedium inveniunt. Qui tranquillitatis tempore in vobis anchoras Agunt,

jucunde in vitæ hujus solo cousistunt. Qui in bello A vos pro propugnaculis habent, ii servantur; qui in pace, illi vestro præsidio bona, quæ nunquam im- minuuntur, percipiunt. Multitudini libertatem sup- peditatis; nam eos qui sub peccati jugo captivi te- nentur, liberatis, erectis jam olim et etiamnum tropæis, et passionum caliginem, ortu diei, quo memoria vestri recolitur, dispellitis. Ecclesiæ un- guentum estis, longe fragrantius, quam quod descen- dit in barbam Aaron et oram vestimenti ". Sacerdo- tibus estis ornamentum stolæ, regibus corona glo- ria, toti terrarum orbi conservatores. Per vos mi- sit Pater dilectum Filium, qui præclarum illud et salutiferum tropæum statuit, creaturamque, quam Lyrannide sua opprimebat damon, ejecto adversa- rio, rursus subjecit Deo et Patri qui propter exi- miam confessionem, qua eum confessi estis coram hominibus '', in conspectu Patris consortes regui vos confitens, corona gloriæ condecorat, quia illius est regnum et gloria in sæcula. Amen. Oratio in decollationem sancti et gloriosi propheta. et Præcursoris et Baptistæ Joannis. (GRETSER., 1. XV, p. 322.) Quis dabit ut propheta forcipe os meum bene C conformetur, et carbone illo labia mea expurgen- tur ? lis enim nunc opus maxime habeo, cum eum oratione deprædicem, quem inter prophetas maxime sonorus et grandiloquus præcinuit. Quis velut supra montem cogitationum sublimitate sub- vehet eum, qui vocem Verbi dilaudare instituit, præconemque regis? Adest enim etiamnum magna illa pœnitentiæ tuba, divina monita intonans, nou jam ex eremi regionibus, sed ex floriferis Eccle- siæ vallibus procedens. Adest, minaturque securim infructuosis et excidium ", et palearum ab igne exustionem, frumentique in divina horrea impor- tationem annuntiat. Nec una terraruin parte con- spicitur; sed qua mundus patet, cernitur omnibus illis, qui oculos hoc spectaculo dignos habent, lucis lucerna radios salutis emittens. Fundit etiamnum lingua illius, instar puri foutis doctrinæ fluenta ”, Licet eniın jam olim tyrannus, vel potius adulterii mancipium caput ejus amputare non horruerit "; at una non abscidit eloquentem illam linguam. Abstinuit gladius ab abscissione, cum incidisset linguam omni sectione penetrabiliorem. Quomodo enim fieri poterat ut lingua, quæ naturæ necessita- Lens superarat, superaretur ab ictu gladii? Quomodo par erat, ut is qui materno adhuc utero conclusus os in verba formaverat, carnis jam nexibus exso- lutus, a loquendi facuitate prohiberetur? Igitur lingua non est exsecta, nec vox compressa : sed

hodie etiam Herodis adulterium arguit. At revoce- mus orationem ad ejus ortum et incunabula, 10- tiusque vitæ decursum nobis denarret, et tota vitæ ab illo transactæ fragrantia sensulu rationis parti- cipem oblectet. In maximo enim lucro ponendum est, commemorare, quas vel una vitæ illius pars utilitates complectatur, infinitos autem fructus pa- rit, si quis totius vitæ illius bona in unum colli- gere aggrediatur. , Ergo jam Rex cœlestis cum servis suis, simili vestitus forma, versari et habitare, et ex altitu- dine divinæ gloriæ ad has imas hominum sedes descendere decreverat; oportebat igitur ut hujus descensus et adventus omnem rationem exsupe- rantis insignis deligeretur prænuntius. Nascitur Joannes, quo major inter natos mulierum nemo exstitit : partumque divinum Virginis antevertit, partus inopinatus infecundæ matris, et prius efflo- rescit quam spica non sata, arentis radicis ger- men. Et ut ventris sterilitatem ita et linguæ vin- cula solvit. Non enim decebat, ut genita voce, ge- nitor expers vocis maneret; mutusve esset ille, qui tubæ causa exstiterat. Absolvitur igitur Zacha- rias a silentio quo damnatus fuerat, infante dolo- res dissolvente: vocemque fundit novam, priore illa longe meliorem et diviniorem, dum Domini vi- sitationem in Spiritu decantat, puerique viam, qua ante faciem Altissimi iturus erat, exponit. Neque miraculis circa Zachariam gestis res finitur. Quin profundiorem quamdam doctrinam, quam sit vul- garis, et quæ in omnium conspectu posita, in his considerare licet. Nam lex vetus veterem illaın mandatorum vocem in novam commutavit, per sa- Iularem Christi institutionem renovata. In hunc modum ex infecundo utero præter opinionem et exspectationem Joannes pronascitur, cum jam ten- pus sacratissimam Virginem, et Unigeniti paren- tem ad fecunditatem vocaret, multoque adhuc ad- mirabilius vitæ cursum inchoat, miranda mirandis, et sublimia sublimibus accumulans. Non enim vi- tam aliis usitatam degebat, neque terrenis decretis servire dignatus est; sed quasi carnis mole jam exutus cum angelis versabatur, eorumque vivendi rationem sectabatur. In urbe commorari renuit, D non odio hominum (quomodo enim præco Domini, qui homines tantopere amabat, et salutis humanæ evangelista, homines odisset?), sed quia oportebat, ut credibile est, satellitem Regis, qui omni gloria et fordine superior est, excelsiorem esse omni civili turba et abjectione. Accedit, quod cum iis qui pec- cato serviebant, libertas per statum gratiæ futura, annuntianda esset, consequens erat, ut ex solitu- dine nuntius iste prodiret, quemadmodum antiquo Israeli ex monte Moyses missus est, annuntians populo redemptionem ex servitute Ægyptia. Quan- diu ergo rex divitiis humilitatis, divitias gloriæ tegebat, tandiu etiam miles illius et propugnator abditus in locis solis morabatur. At cum tempus advenit, quo Filius omnia, quæ a Patre audierat

mu. ndo patefacere debebat, tunc et eremi alumnus accepto e colis prædicationis inchoandæ signo, in- cipit vias asperas 31.10, animas videlicet inferibiles et duras, divina doctrina planare, et aquabiles reddere. Et penitentiam quidem annuutial, quippe salutaris Verbi vox, eosque qui emundatione ege- bant, mundat verbo et aqua, et cum qui, si tempus spectes, posterius venerat, major autem erat infi- nitate potentiæ, magis quam unquam antea appa- ruisse clamat, quem et perfecte in spiritu baptiza- turum testatur, Agnum ", qui apparuerat, osten- dit, cujus sanguinis gutta, a peccati sordibus or- bem terrarum expurgarunt, quem et in utero ad- huc abditus, agnoscit, et Jordanis aqua Dominum similiter ac servos abluit, testimoniumque Filio Patre datum exaudit. Oportebat vero, ut non tantum mortuos inter, sed et inter eos, quos inferi tenebant, præcursor esset, ferretque iisdem lætissimum de libertate nuntium, de Domini videlicet adventu et præsentia. Quocirca cultura sermonis pectora dura excolens ad eum quoque, qui eo tempore apud Judæos rerum potiebatur, pervenit, sterilis et infructuosi animi medicinans explicans, vel potius exitiales peccati fructus libertatis in reprehendendo quasi falce amputans. Nam qui omnium maxime leges custo- dire debebat, legumque observatione subditos ad sui observantiam adducere (solent enim subditi cum eorum, qui præsunt, virtutibus vel vitiis se plerumque conformare), iste præter jus et fas adul- “ terii flagitio se contaminans, legem violare non erubescebat ; neque solum adulterio sese inquinal. sed et fratris toro injuriam infert, quem, si quis alius in eum injuriosus exstitissét, ab omni contu- melia cognationis jure vindicare oportebat, quem- que tanquam proprium curare debebat: hunc ipse- met incestabat, neque sanguinis, neque legis ulla ratione habita, ut a piaculo desisteret; sed quan- tus, quantus erat, libidinis mancipium erat, et ad improbitatis barathrum, quasi clausis oculis fere- batur. Quo tempore niagna illa Verbi vox silere non potuit : sed objurgavit, reique enormitatem publice traduxit et redarguit. Cæterum et hoc He- rodis ingenio conveniebat, ut non modo emenda- tionis spem nullam præbere, sed et improbitatem majoris criminis accessione augeret. Probe enim parentem suum homicidam imitabatur, et se ge- nuinum illius filium esse reipsa comprobabat. Ille enim æquales Antiqui dierum, qui propter nos in- fantiam subiit, tanquam spicas immaturas, ex hac vita demelit : ille vero præconem, qui medicinamn afferebat, putredinemque animæ exscindebat, inter- ficit, et miser eum qui ut vincula solveret, adve- nerat, in vincula conjicit; quique ab oculis caligi- nem voluptatis abstergebat, carceris tenebris con- cludit. Deinde natalem diem celebrat, quem satius fuerat lucem hujus solis nunquam aspexisse,

- una A fliamque adultera ad saltationem provocabat, et cum spectatoribus delectabatur, a qua vel primo aspectu, oculos avertere debebat, ut quæ ruborem incuteret, eo quod cum matre illius turpi- ter consuesceret. At vero iste eam in publicum producit, et cum vesaniæ spectatores haberet, glo- riabatur. Adhæc honore etiam saltationem merca- tur, et regnum partitur, amore et ebrietate mise- ram mentem huc illucque distrahente, datque caput, Spiritus sancti thesaurum, remunerandæ sacrileg saltationi, loco dimidii regni, quo capite neque to- tus mundus pretiosior erat, infertque in convivium terrificum simul et triste spectaculum. Quid agis, o homo? si homo vocandus est, qui omni humano sensu est orbatus. Vocas, ut læteris; natalem ce- lebras, ut cunctos exhilares, et tanta maestitia, animorumque consternatione convivium reples? Quis enim præsentium gravi tristitia tunc nou est sauciatus? Quis non animo indoluit ob tam pere- grinum, et quale vix ulla mensa vidit, spectaculum, quando et tu ipse te moerore affectum esse pre te fers. Quis caput illud intuens et quibus bonis 10- reret, mente reputans, stupore non est defixus, non sine natalis tui exsecratione? Pulchre profecto detestandi ortus tui diem honoras! in qua nocen- tissimus quisque a morte liberandus erat, hac ma- jorem omnibus prophetis morti tradis. Qua id quod omnibus pulchritudine præstabat, et ad lætitiam excitandam maxime valebat, proponendum erat, hac tu caput sanguinem ex recenti cæde adbuc stillans, proponis. O infelices ortus tui cruciatus, qui tanto tuo malo sunt soluti. Quam miser es, ob impuros amores, quorum furore captus et abre- plus in tam nefandum facinus prorupisti. Qualis vero ille prætextus, nolle in cædem con- sentire; et tamen lascivæ mulieris petitionem non repudiare? Nam propter simul discumbentes, et ut jusjurandum firmaret, cædem permittit ". Atqui si non alias ob causas, certe ob has mulier- cula amandanda erat, ne qui simul epulabantur tam inhumano spectaculo contristarentur, et ne ludibrium fieres, dum sancte jurasse videri cupis. Quis enim unquam tale donum pollicitus est? At non solum vesania immedicabilis est, potissimum illa, quæ ex amore et ebrietate nascitur, sed et opi- nionem ingenerat, quasi et alii sint tales, quales ipsi. Ita in præsenti Herodes sanguinem prophetæ sitiens, cupiditati suæ explendæ simul discumben- tes stolide prætexit, ac si tantum rationis non ha- berent, ut tam fatuam simulationem agnoscerent. Cæterum caput Baptistæ amputatur, et sacrifica- tur prius illo Agno, qui tollit peccata mundi, et quemadmodum in partu miraculi divini partus particeps fuit, ex sterili ventre prognatus; sic et transitu ab his imis ad superna communionem cum codem habuit in eo, quod ante illam non in molatam hostiam immolatur, fitque, ut ortu ex utero materno, ita et ad inferos abitu Domint

prænuntius, et his, qui in vinculis et aerumnis & versabantur, redemptionem significat, et exsulta- tionis quasi radiis et splendore prius perfundit eos qui in umbra mortis et caligine calamitatis sede- bant, et tanquam Incifer præsentiam solis indicat. At quæ inferis in oris gesta sunt mysteria, præ. cedentibus magis sunt arcana et recondita. Sed qualia illa, quæ Herodes patrat? Disco imponitur caput, cui recipiendo nihil par, illius caput, qui intactum caput tenuerat, ferique abjecta et furiis agitata puella illam comam, quam angeli revere- bantur, eamque muneris loco accipit malæ filiæ pejor mater, rata se hujus amputatione amputatu- ram quoque reprehensiones, quæ pectus ejus velli- cabant. At inscia in majores et magis inevitabiles Β incidit. Pessima bestia! quomodo hoc tibi in men- tem venit? Voluisti impuritatis tuæ testem, et quasi columnam sternere, immota quassare agressa ; namn supra gradus illustriores collocasti, adjecto ad adulterium tuum homicidio; et insano tuo amore quasi in columna ad sempiternam ignomi- niam inscripto. Exstinguere nileris lucernam quæ tua opera tenebrarum arguebat. At magis accendis lampadem, quæ nefanda tua fagitia prodat. Verti- gine velut corriperis, ob vim et vehementiam pro- pheticæ linguæ, qua putredo incontinentiæ tuæ disrumpitur. At nunc acerbiores cruciatus susti- ues, Caput amputasti, Herodes, objurgationes vero non amputasti. Auditur etiamnum vox illa clare G insouans: Non licet tibi habere uxorem fratris tui”, quæ increpationes, quas celare tentasti, et fu- nesta tua flagitia toto terrarum orbe decantat. Ve- rum mittamus istos coin infandis suis sceleribus. Ad Baptistam revertatur oratio, et hodie ex terre- stri tabernaculo egredientem comitetur, et ad sedes materiæ expertes, quas etiam in corpore adhuc agens incolebat, abeuntemn, quantum feri potest, officii causa deducat. Etsi enim dignitas ejus ma- jorem prædicationem desiderat, quam in hominem cadat; attamen periculum non est fore ut hanc dicendi voluntatem repudiet, cum propter alia, tum quia omnium vilissimis et contemptissimis contentus esse consuevit. Sed qualia oratio enco- mia adducet: Quam laudationem instituet ei, cu- jus laudes ipsa Dei sapientia contexuit? Quis vero te compellans reperiat appellationem, quæ exiguum honorem tibi creet? Au nihil proprium, nihilque novum excogitandum; sed ea solum promenda sunt, quæ omnes tibi tribuunt, vetera nimirum illa, quæ divina oracula de te præcinuerunt? Te enim nominarunt vocem clamantem in deserto ¹³; clamantem quidem in deserto, sed cunctis terra- rum finibus resonantem, rectas facientem semitas Domini, aspera in directa flectentem, præconem salutis Israel, exaltantem vocem suam in virtute Sion. Afferantur etiam parentis tui laudes, quas

- A sub ipsum tuum ortum cecinit; mutatae paululum, ut sint convenientiores tempori. Ante Altissimum præivisti, propheta nominatus ", cum adhuc ab ubere matris penderes, et populo scientiam salutis annuntiasti, non solum in corpore, sed etiam cor- poris nexibus exsolutus. Addamus fastigii loco illa, quæ ab ipso sapientiæ fonte manarunt. Major te inter natos mulierum non apparuit ", omnes prophetas tu antecedis, illa contemplans, illa nun- tians, et illis subserviens, quæ prisci per obscura duntaxat symbola aspexerunt ; iis fruitus es, quæ omnes quidem desiderarunt, at nemo adeptus est. Baptista, adest baptisma, quod a Domini manu olim postulabas, non fluvii undis, sed fluen- tis tui sanguinis ablutus. Caterum et hoc modo ad te venit ille, de cujus nimia demissione olim que- rebaris. Prædica et istbic, quo nunc abis, divini Agni vim et actionem, operaque illius, peccata sub- latum, et redemptionem donatum iri. Quin hoc consilio eo prior te recipis, ut et istis prædicatio tua innotescat, ab omnibus jam libera minis; non enim jam securi et excisione opus erit perterre- facere illos, qui tibi cum ærumnis conflictantur, neque ignem et paleas commemorare; sed vocem consolationis plenissimam proferes, vocem gau- dium stillantem. Venies vinctis a sæculo apud in- feros, aspectu jucundissimus, prophetis, patriarchis, justis. Resuscitabis eos ad vitam luis tam laetis nun- tiis, etiam antequam Vita eo descendat. Lætabuntur Moyses et Aaron viso cognato ex Aaronis filia. Audiet et Isaias vocem mysteria pan- dentem, quam olim jam divina Spiritus voce au- dierat. Canet quoque David propheta et rex, et lyram pulsabit. Exsilient omnes justi et amici Dei cum viderint Baptistam et amicum, et justum ad- ventasse. At, o qui præter opinionem natus es, et ad- huc magis præter opinionem cursum vitæ confecisti, qui per martyrium ad immortalem vitam transiisti, accipe propitius hoc levidense orationis nostræ muluseulum, quod desiderio laudes tuas celebrandi offero, propitiumque redde Dominum, et nobis, quibus gregis illius per immensam tuam bonitatenı, curam commisisti, et ipsi gregi, cujus emundandi gratia sanguinem fudit. Εt nunc concede, ut rega- mus et regamur, a bestiis, tam quæ videntur, quam quæ occulte insidias tendunt, immunes et illæsi. Fiducia tibi suppetit tanquam amico et Ba- plista. Quod si hinc excedamus, elice, ut immo- xiam et criminis expertem rationem reddamus im- perii administrati, cui nos præfecit; et ut perpetua regni coelestis gloria digni habeamur, qua utinam omnes fruamur misericordia et bumanitate ejus, qui pro nobis egenus factus, et filius hominis ap- pellari dignatus est, ut nos divites et filios Dei efficeret, cui gloria et potentia nunc et semper, et in secula saeculorum. Amen.

GAREETHIETM.EISRPHEPED: GNNUE VHC vrtp NUUS Sot (EdióiL Petrus Possis, Societatis Jesu pri Quandoquidem delectatur Deus servorum suorum fionoribus ; uon quod magnum putet honorari illos quos ipse apud se oceupavit honore eumulare ; sed quod in ejus faudis auetores procipua ex ea com- moda redundent, utpote tanto iMasLriori vicissim gratia reditu remunerandos quanto e£ abundantius habent unde magnifice largiantur ii qui honorantur, et ad grati animi tuendum officium civiliores eunt, age nostrarum rerum omnium iaxima magnum in pontífieibus Dei pontifitem honoremus, Quid autem tanti est quanti oratio, qua una cseteris ex- 1 eellimus cujesque beneficio Deiformem partem a lerresui concretione Fepurganles quieunque non hebetes ad, conseientiam originarie pulchritudinis sensus mentis habent, arehetypi similitudine revo- eanda, nobilitati peistinze restituunt imaginem : hac, inquam, vere hominis propria re magnus honoretur Nicolaus, Quid tum enim etsi ad sublimitatem ejus inagnilicentie minus aecedat donum, a& animum terle non aspernabitur. Est profecto sanetis qui apud Deum :zvum degunt, est affatim illa gloria 4ua in celis fulgent : minimeque iis opis est peri- turis laudibus lingux inortalis. AÁmant tamen genus unde orti. sunt ; ac letis oculis aspieinnt quz of- feruniur a nobis: non ad mecitum dignitatis pro- , prie munus exigeutes : verum ostenso licet tantum groposito liberalis animi perfecti officii laudem im- putantes. Átjue hinc memo privatim deterreatur ianquam ab incepto temerario ac. facullatem supe- rante. Commune lioe quippe omnium : utique cün subsidere infra verticem meritz laudationis etiam. summa eloquentia necesse sit Nieolaum celebranti. Verum wt parentibus in copiosa re familiari nullo admodum egentibus si quid gràtificandi causa col- Tatum $it a liis nequaquam id opportunitate ueu- que sui voluptateni aceipientibus admovet, sed una piewatis imagine ae filialis amoris monumento : sic communes omnium Patres, quibus non ex voluntate carnis sed ex Deo geniti sumus, erga honores qui ipsis ab hominibus adhibentur, tali quodam modo affectos existimare oportet, Aut potius (neque enim satis ad verum ea similitudo rem exprimit) quem-

ORATIO XVII. — IN S. NICOLAUM MYRENSEM. admodum Numen præstantissimæ mentis nulla qui dem rerum nostrarum opus habet; nostra vero sola causa, quo nimirum occasionem habeat suis nos opibus impertiendi, munera hominum suscipit. Non tanquam vel id ipsum quod eo nomine retribuit non gratis donet (gratis enim certe ex inexhausto illo fonte bona eluunt omnia), sed quod ea religio ne Deo nos admoveamus; indeque facilius bona quæ ab eo manant propagentur ad nos. Quemadmo dum qui ad solem accedunt propius, eo abundan ; tius participant lumen. Atque hoc animi proposi ; tum, studium dico bene merendi de mortalibus, cum commune sit omnium qui in cœlesti regia diversan tur, nullum tamen reperire est quem illustrioribus constet documentis in tali erga homines esse vo luntate, quam eum cujus in adornanda laudatione nunc maxime sumus. Quin hæc adeo fiducia impe tum nobis expedit ad audaciam incepti tanti, pre lixissima liberalitate viri ad condonanda Quinis, veniam quoque male perfunctæ laudationis sperare nobis suadente; successusque parum boni mi nuente metum. Quod enim maris fretum, quæ pelagi vastitas, non ejus miraculis insignita est? Qui vero saltus ac solitudines terræ non ; ejus gratias experimento cognitas babuerunt. Quæ tam constans magnificentia donorum tam in signem eum vulgo reddidit; ut, quod solent homi nes si forte post brumam serenior elucescat sol, tum gestire in aprico ipsi, tum alios ad jucundum @ teporem radiorum solarium convocare perfruen dum idem ad memoriam quoque divini hujus viri feri videre liceat, imo longe plus hujus quidem hac in parte fit. Ibi enim sunt qui occupati negotio velut præpediti manent; amœnitate radiorum va lere jussa, hic autem nulla tamı intenta fuerit occu patio quæ prohibere queat homines ne eam quæ ex sacro magni hujus confessoris monumento per cipitur gratiæ copiam participatum eant. Quæ tuba classicum intonans procinctos ad pugnam ordines sic animavit ut hic per sui mentionem veluti clan gens concivit animas, devotorum fervorem augens, desidum torporem excutiens? Semper quidem humani generis adversarius honoribus sanctorum lethales accipit plagas, ringens et suam calamita tem Gdelium latitiam reputans. Nunc autem eo abundantiori dolore cumulatur quo jam in fines late omne panegyris hujus celebritas propagatur. Sed velut in principiis adhuc insistens oratio prius repetai memoriam illustrium parentum qui hunc.viram mundo genuerunt; ita demum se cunda deinceps via in anterioria pergat. Quod Quamlibet fcopiam Graecis sonat adeo ut nescio quis apud Euripidem queratur sibi esse ut minus mireris thesaurum iræ ad Rom. 11, 5; Jacobi v, 3. De miraculis a sancto Nicolao in salutem na vigantium maximo numero factis consulenda ejus Acta et historiæ veteres juxta recentesque. Videndun an non fuerit consuetudo aliqua convocandi ad solem post brumam. Qualia multa Plutarchus in Quæstionibus Romanis et alii nar rant. Tales illi cum lux accendebatur prima face. Ecclesiastica consuetudine memoria martyris templum martyris est aut monumentum. Nec du bium quin ad confessores extendi possit. An bie ista notio vocis hujus sit, judicium integrum re linquo lectori.

ipsum ne ea tamen religione curet quasi encomio rum legem eam magni faciens, quæ id agens ut augendi recte facta laudatoribus occasionem præ beat inde eos auspicari jubet. Ut enim maxime mirabiles parentes hujus fuerint, eorumi tamen quantæcunque participatione gloriæ filii non indi get memoria non magis quam nativus decor alieno fuco ac emendicato flore gratiæ medicatæ artificio mangonico. Neque vero pleno sole collustra ta dies serenitatis accessionem quærit ut magis rosea niteat facie. Verum hoc eateņus memoretur solum ut demonstretur, nostrum hunc, qui tanquam hæreditariam a parentibus virtutem accepis set, nequaquam eo velut patrimonio contentum, in expressione domesticorum exemplorum laudis acquiescendum sibi statuisse (quanquam quanta illa qualiaque erant!), verum ad tanto præstantiora facinora suscipienda generosum animi propositum excitavit, qualia nimirum consentaneum erat mo liri eum qui se cœlestem prorsus ad vitæ sectam ac rationem transtulisset. Nemo porro reprehen dendam orationem meam putet quod ea secundum a filio dignitatis locum parentibus attribuat. Vo lentibus sane ipsis ac lubentibus acciderit hoc quidem: quippe hinc tanto uberiore in eos verz gloriæ accessione redundatura quantum ipsa comparatio dignitatis ademisse postpositis videbatur. Nam hic quidem quod aufertur non damno magis deputandum quam lucro est, ut fluviis in se per orbem reßuentibus, seseque excipientibus mutuo per vices, quod adimitur continuo refunditur ei qui dederat. Ergo qui huic nostro fuere parentes in primis illustres, tum iis ornamentis quæ decent corpora, cumque corporibus consumuntur, tum iis quoque quæ sempiternæ vitæ duratione æqualia sunt quo posteriori genere potissimum nitentes prius illud contemnebant. Quare procul a civilibus cu ris tanquam a procelloso mari subducti, in portu beati otii tranquillæ vitæ cursum peragebant. Vul tis hic apponamus aliqua virtutis eorum certa do cumenta? Quid vero me opus est iis vexare colli gendis, cum istorum mores in rebus quoque cœ teris quales fuerint ex ultro delecto vitae genere facile sit intelligere. Etenim cum spectabiles emi nere possint ex functione aliqua illustri principa lis procurationis, rei dignæ vulgo creditæ pro qua laboris nihil contentionis recusetur, id illi tamen præsentibus contenti, ambitione insuper habita, prorsus ut rem nihili neglexerunt. Neque vero suis copiis ad voluptatem abutebantur; neque deliciis quarum inde afluebant opportunitates, resolvebantur. Sed præclare persuasi solum hunc esse habendi fructum si quis ita rem vi vendo dispensaret ut ea deinde conscientia so latio esse morienti posset, seminabant, ut dici tur, utraque manu per sinus pauperum divitias, quod ob meritum præter cæteram claritatem illam etiam a remunerante Deo tulere mercedem ut fierent parentes filii mortalis naturæ modum ac captum virtute et admirabilitate superaturi. Alii quidem in magna felicitațis parte numerare solent crebros partus, numerosaque gaudere sobole, velut ad hæc quoque bona sese extendente avaritia, nul Jumque ne bic quidem cupiditati finem statuente. Quorum in sententiam irem ego quoque pedibus si Perplexus locus et haud scio an non mendo sus. Interpretationem expedivi ut potui. Succurre bat forte legendum pro Nisi verius est hujus nostri et Græciæ citeriorum temporum propria dialecto parentes dici. Quod satis ma nifeste apparet ex pag. 12 superiori. (Col. 206 D.)

ut ex una stirpe procreatos fratres, ita virtutis atque indolis parentum velut hæreditatem parti- cipantes ex æquo viderem. Nunc multo major inter eos quam inter digitos inæqualitas cernitur ; con- tingitque fere ab ortu ipso uni laudabile inesse quidpiam, alteri vero vitiosum; ut genitor non ma- jorem a bonis lætandi causam quam dolendi habeat a malis : consimile quid patiens atque si quis altera quidem ipsum manu coronaret, altera colaphum impingeret; in quo casu honoris fructus plaga contumelia obrueretur. Quare mihi videntur etiam in hac parte, fecunditate, inquam, ac felicitate ge- nerandi, parentes ejus quem nunc celebramus, sul- pra cæteros aliorum genitores dignitatis obtinere principatum. Cum enim facile non sit in omni ge- nere virtutis ex sequo forere, sed fere videamus qui in quadam laude aliquousque progressus sit, eumdem ab alia longius abesse, cæteris quibus contigit feri patribus plurium liberorum collatitio quodam gaudii genere lataudum est. Dum uno qui- dem filiorum unam duntaxat virtutem possidente, alio vero rursus aliam (nam deteriora slleantur), collectione ipsis atque acervo emendicata multis ex locis gratulatio completur ad aliquem demum orna- tus modum, si quis a virtute filiorum conferri verus ornatus in parentes potest. Hic vero cum in uno capite collecta omnia decora teneantur, conjectura licet assequi quanto excessu vulgarem parentum fortunam horum conditio peculiaris antecellat. Atque hæc quidem de Nicolai magni geni- toribus sic dicta sunto; ea duntaxat tenus ut velut odorata obiter virtutem eorum quasi præteriens oratio videatur. Sane quæ diximus abunde sunt ad probandum illos unico hoc quidem at eodem præstantissimo partu defunctos longe apparuisse clariores iis ipsis qui numero sobolis fuere nobiles. Deinceps in filio qualis ac quantus fuit demonstrando exornandoque conatus orationis desudet nostræ. Si tamen ingenio atque industria sustinere valebimus opus tantum. Prima fuit is postremaque matri proles suæ. Nam qui ista rationali spica efloruerat uterus, exhausta mox fecunditate mulatur in sterilem. Deo, ut mihi videtur, demonstrante diviniorem aliquam ad originem, non autem ad consuelas nascendi cau- sas ortum bujus pueri pertinuisse; qualia certis orbibus redeuntia temporum, inopinata in rehus humanis miracula exstant. Primus hic igitur in- gressus in vitam ita mirabilis atque adeo præcel- lens supra cæteros fuit. Quid autem? An vulgaria quæ deinde secuta, et à cætera consuetudine in- fantilis ætatis nihil abhorrentia? Minime; sed, quod aiunt, miraculum miraculo comes. Samuelem illum qui præmium orationis fuit aliosque quosdam si- Quæ sic vertit interpres :

mul atque depulsi a lacte fuerant, accepimus 2 parentibus Deo dicatos. Hic autem religionem pa- rentum nequaquam exspectans lactens etiamnum sese Deo consecrat. Cum enim vitam ad sacrum canonem jam tum exigeret, hoc ipso consecra- tionis illius fidem faciebat. Nam aliis quidem diebus materna illum mamilla pascebat nutri- menti ratione ætati congrua; illis vero diebus quarum una quidem in Redemptorem nefaria coitione sceleratorum concilium congregatum, alia vero Deo in carne cum morte congresso exstincta mors est, semel sumpto lacte persevera- bat deinde jejunus. Sic tanto ante ætatem adultam jam sacer et sacri ritus erat ac præcepti peritus p quo talis observatio prescripta. Talis hic primus surculus assurgentis vile, talemque ad modum velut a topiario aut arboratore temperantia exculta, puroque hinc affluente liquore rigata. Postquam autem erat consequens plantam ad hunc modum bono prinum satu editam, felicissimis deinde in- crementis auctam, proventu denique fructuum abun- dare. Janique præterierat pueritiæ rude tempus, auctoque corpusculo adolescentulus esse coeperat, cum varia ecce quædam protinus arrisit decorum species. Adeo siquidem puerilem non ostendit in moribus levitatem, ut constantia potius mentis atque sententiæ senilem prudentiam exhiberet. Quare quæ consueta oratio est laudationes per- orantium in eos qui vitam eleganter ab ipsa prima G visi sunt pueritia traduxisse : contigisse nempe ipsis ut cubitalibus augmentis crescerent, talis, inquam, oratio quæ in aliorum encomiis magna in laudis parle numeratur, uno in isto quem nunc ad- miramur quasi exile quiddam nimium et prorsus impar locum habere non videtur posse. Non enim licet affirmare cubitali proportione auctam illius esse virtutem : sed si veram aferre laudationem ejus voluerit quispiam, dicturus utique sit totam ipsam in eo quanta est humano formatam habitu inter homines visam ac versatam esse virtutem. Adeo perfectionem officiorum omnium semper in habet :

suis moribus ab ipso principio representarit. Omnibus illis renuntians a quibus mens tanquam vehementia ventorum exagitata sæpe quidem in tegram exstinctionem totius lampadis patitur, magnumque si vel luridam et mostam semi mortuæ facis servaverit flammulam cum iis solis versabatur quibus chara virtus; ex quorumque consuetudine filius ipse lucis adventitii lumi nis augmento proprium suum cumularet, sa. cris maxime disciplinis vacans et cum Deo nun quam intermissis precationibus agens, seque illi admovens. Oportebat porro janı ad plenitudinem ætatis adulto corpore, animæ quoque perfectum statum apparere manifesto, atque in communem produci utilitatem id quo ille valebat. Quoniam et mundi Salvator Christus tum demum suam illam hominibus mirificam vim ostendit quando jam æta tis ipsi mensura non deerat. Consequens igitur cum esset eum qui supra naturam et natus esset et vixisset in supernaturalium dispensatorem rerum atque administrum tandem evadere, sic plane contigit. At ut nullo mortalis ullius præjudicio mista, sed mere divina ca res esset, non is homi num terrestrium calculo, sed cœlesti oraculo in pontificali collocatus est throno. Cujus rei narra tionem paulo altius ductam subjiciam. Qui ante hunc archiepiscopalem erat administra tionem sortitus mortali defunctus vita ex humanįs abierat. Cum virgineus porro thalamus alium ejus loco sponsum desideraret, conventus sacer ex pon tificibus et sacerdotibus Dei collectus consilio ex pedire quarn posset optimo sacras illas nuptias satagebat. Cum vero multa, ut in deliberatione tanta, perplexitas esset (maximis enim es discriminibus magnorum ‘hegotiorum exitus pendent), ac tanto difficilior expeditu esset electio quanto majora pe ricula ex errore si quis in ea committeretur con secutura providebantur, consilium capiunt vere sa cerdotale. Quodnam vero illud? Rem omnem refe rendam ad Deum. Exspectandum inde ventu ram salutarem resolutionem intricatissimi negotii. Ergo cum orationibus et jejuniis tanquam alis velocissimis evolasset in cœlum ipsorum devotio, nacta ibi quod quærebat est. Unus enim qui dam ex sacro illo coetu, oraculo divino ra tionis humanæ dubitationem expediente, et viri nomen edocetur et locum ubi reperiendus is erat. Quo observato, ille cui revelatio facta fuerat (erat autem is locus pars quædam ædis ubi frui Dei colloquiis magnus consueverat Nicolaus) stan tem ibi deprehendit divina sibi visione demonstra tum virum. Hunc enim eum esse ejus ex verbis ipsius facile agnovit, sicque illum cum præsenti sacra multitudine sponsum Ecclesiæ conjungit. Hactenus recto quodam itinere quasi inoffense processit oratio. At deinceps cum non solum, quod in perplexis dicitur, occurrat trivium, verum in innumera quædam divortia scindat se via, quid facere opus est? vel potius, quid pati necesse? Cum Non dissimulo in exemplari me legisse quod cum satis colarere non videretur, in mutavi, ut ad referatur. Non puto hic esse dicesim. Olim enim aliter id nomen usurpabatur. Quanquam si phrasis Græca pateretur, non esset incommodus sensus. Convenerant episcopi unius provinciæ, quæ diœcesis vocabatur veteribus, et in commune con sullabant. Tota tamen loci me in eam sententiam traxit quam interpretatione expressi, cujus si minus videbitur felix, equidem non cro pertinax. Quid si legamus

enim Infnita huic nostro decora iusint, propriam C. que sibi unumquodque laudationem postulet, quo modo quæ dici nequeant singula una oratione com prehendat quispiam? aut quomodo de argumentis ita magnis, non quidem cum ipsorum dignitate comparandum, sed vel tolerabile ac mediocre ali quid possit afferre2 Tamen ex ejus præclare factis delibanda sunt pauca. Ad persequenda enim omnia neque si quis prolixitate vitæ paria faciat cum eo qui diutissime omnium mansisse in vita dicitur, suffecturam babiturus linguam esset. Quis ita se functione sacerdotii et magno sacrificio dignum exhibuit? aut potius quis ut ille in odorem suavi tatis holocaustum oblatus est Deo? Quis ita subli mis in habitu submisso? Quis rursum in subınis sione magis inaccessus? Illud quidem ob naturz morumque benignitatem, hoc propter inimitabili tatem virtutum. Quis sic ad verum expressit in seipso pastorem verum, et ne periculum oves tan gat, tanquam ad jucundum aliquid ad mortem accessit? Quis magis gravem injuste grassantium contrivit manum? Quis in tempore opportunius protexit oppressos? Aut potius quis unus utrique generi consuluit melius? Priori quidem eo studio sius, quo illud atrocius periculum malo usque ad animam pertinente. Sed jam in arcem invadamus. Quis tanto animo militiam prædicationis verbi to leravit? Hinc daemoniorum acies fundens fugans que, horumque fana expurgans, miserosque quus deceperant ut spolia opima Deo sistens. Inde vero strenue rem gerens adversus hostes furiosa con tumacia ubi minus decebat armatos, qui exacuta ad blasphemiam lingua unam naturam in creatu ram et Creatorem dividere conabantur. Pauli qui dem definiat cursum Hierosolymis ad lllyricum pertinens peregrinatio. Huic vero nostro non qui den ab Hierosolymnis prædicatio processit, neque in illam aliam terræ partem propagata est. Videa mus tamen an ideo minus Evangelio contulerit. Ille sero tandem zelo converso maturos fructus prædicationi dedit; hic vero pene ex ipso limine vitæ, tametsi id deinde manifestius apparuit. Rur sus ille non diu moratus absolvit cursum; hujns vero usque ad vitæ longissimæ metas ultimas cur sus extenditur. Itaque hac nostra utrinque summa non sinunt illum peregrinationis nomine primas ferre. Par igitur certamen esto quando et utriusque simile studium. Verum quis unquam ita consuluit sibi subjectis, ut ille omnium qui cura indigebant Simile quiddam est quod Gallice dicimus, donner sur les doigts à quelqu'un. Sensus est sanctum Nicolaum injuriam fa cientibus et patientibus consuluisse, studiosius ta men prioribus quorum miserabilior sors, quippe qui dum aliorum fortunis aut corporibus incommo dant, suas ipsi animas lethalibus plagis transver berant. Haud dubie Arianos adversus quos et Nicolaus utpote unus ex tre centis decem et octo Nicænis Patribus. Alexandriæ, quæ Ecclesia cum et sanctitate morum et doctrinæ sanæ copia in primis orbis ter rarum a temporibus apostolicis floruisset, miran dum et niiserandum fuit tam fœdam bæresim in ea potissimum exsistere, indeque ad Ecclesiæ pene totius perniciem redundare. Simile est illud Clementis Alexandrini lib. vii Stromatum serpentem columba miscens, hoc est astutiam illius, ex præcepto Christi, hujus simplicitate tem peraus..

curam gessit? Quis ut ille simplicitatem expertem fuci flexibilitate se accommodandi temperavit; ut neque simplicioribus metum objiceret gravitas; neque audacioribus occasio contenīptus simplicitas esset. Quis sic amandis hominibus imitatus est Deum et stillantem manum misericordiam implorantibus protendit? imo ne sentientibus quidem interdum unde scaturiret domum, beneficium affluebat. At quantæ rei pene jacturam fecerat ora tio nunc quando redit occasio non committani ut elabatur, Paulo postea quam nobilissimi parentes hujusce nostri mortali erant vita defuncti, ac pecuniam quæcunque ipsis per misericordiam largissime spargentibus superfuerat, huic artifici talium ope rum et ejusmodi seminum satori summo relique rant. Necdum is immaculatæ conjunctus sponse; nondum imposita candelabro lucerna fuerat. Cumn ecce, ut multi sunt vitæ scopuli, quemdam in co piosa re secundo aliquousque cursu vitæ pelagus emensum paupertatis naufragium opprimit. Neque vero tolerabile incommodum erat, cum ipsi quo que vitæ periculum impenderet. Quare cum tem pestate quadam turbulentissime formidinis obruta ipsi ac demersa mens esset; neque ad vitam omni necessitate superiorem conferre rationes suas et considerationis oculos posset attollere. Quæ longe omnium pretiosissima habebat pro necessariis ali mentis pacisci atque in orci laqueum trudere non recusavit; quæ ut salva obtinerentur atque integra ne per infesta quidem spicula recusandum erat quamlibet periculosi saltus aleam jacere. Liberos enim cum haberet ejus sexus qui a costa sumpsit originem, nundinatione pudicitiæ illarum miseri sibi victus infeliciter comparandi consilium ceperat, aut, ut verius dicam, negotiatione inconsultissima pretio mortis illarum propriam emendi. In hunc modum ille desperans in præcipitium ruebat pro funda caligine mentis sensibus offusa ab eo qui ad fodiendam peccati foveam acerrimus est et soler tissimus. Quid hic autem magnus Dei famulus? Simul abominandum illud usque ad sanctas ejus perlatum est aures, intempesta nocte sumpta se Alludit ad Cantici canticorum locum cap. v, S, et simul occulte ludit in que est inter misericordiam, et oleum, cui, utpote liquori, convenire potest Quod occasione aliqua aut usu impenditur vel absumitur, illius fieri eleganter Græcis dicitur. Hinc in commerciis ac commutationibus quod pro re aliqua pretium datur, quia impendi tur et domino perit, dicitur. Nonnus ad v. 3, cap. xy!!! Joannis, de Juda, (Christum) Ubi est pretiumn Christi ven diti. Cui loco facere non possum quin similem ad jungam Isidori Pelus. ep. 425, ubi videtur usurpatum quatenus voci Epyov æquivalet. Inde etiam est conjicere, destruere. Apud Heliodorum lib. i, Theagenes Charicleam alloquens, inquit, Quod enim mulier quasi digna materia non esset quain belli ardor consumeret, non sed dicit. Circumlocutio feminini sexus. Gemini multi sunt loci apud Gregorium Nazienzenum, Kard sub finem, et in versu et Gallice, il élait d'avis. hic est Nolavi alias ad Nicetam. Sequitur, Sic apud Cic. pro Cluentio mater genialem tormin filiæ dicitur steruere. Addit, Νuptias dicit ex veteri notione nominis cujus te stimonium libro nuper scriplo de distinctione presbyterorum et episcoporum ex scholiis nondum editis Aphorismorum Hippocratis protulit R. P. Petavius. Isto enim libro veteris grammatici ad illud aphorismi primii, 'O ploc inter alias multas significationes nominis et ista recensetur, Quanquam et hic habita ratione eorum quæ mox subjungun tur, quæsita videri possit au tithesis non inelegans, quod enim pudicitia famæ atque honestati muliebri vitæ instar est. Unde est illud Apostoli de vidna levi, Quæ in deliciis est vi vens mortua est, I ad Timnotheum v, 6. Qui prosti tuere filiam decrevisset, illam quasi jam occislerat,

cum auri summa captataque sapienter opportuni tate latendi dum benefaceret, in miseri domum clam accedens injicit. Aderat ecce jam dies cujus lucem infelici patri densas in tenebras calamitas commutabat; donec incidens in sacculum tum de mum vere diem vidit somnumque simul et despe rationis vertiginem ac veternum excussit, unique e filiabus lectum genialem sternit, honestam illi vitam sibi remedium mali constituens. At magnus Nicolaus, intelligens quam sapienter oblato sibi bono usus esset egenus pater, nequaquam eo quod jam dederat liberalitatem definire suam voluit, et fontem obturare misericordiæ post primum efflu xum, neque committere, ut ad imperfectum dun taxat solatium miseriæ manum porrexisse videre tur. Verum simili jam tempore ad simile iterum opus vocante, munifica rursus manu beneficium intra domunculam occultus spargit. Supervenit sereniorem solito se dies exbibens. Ad cujus lucem ut videt mirabili sibi adorea fertilem domum, ani maṁ in gaudium divisit et lacrymas, quod aucto rem beneficii nosse non posset mœrori se dedens. Tamen alteri filiarum (tres autem omnino crant) conjugium nuptialesque ornatus accurabantur. Sed jam faciendum sibi amplius non putavit quemad modum antea ut domandos somno permitteret oculus; verum excubias agendas observandum que tempus quo dotes filiabus numerabantur. Nam filiæ quoque illi uni reliquæ ventura sponsalia in spem venerat: de futuro ex prae teritis conjecturam sumens. Neque spe sua est deceptus. Alla rursus intempestaque nos, et ad sementem faciendam cœlestium seminum agricola processerat. Nec facile fuit latere amplius pium insidiatorem. Ut enim jactum est aurum, quam celerrime potuit exsiliens vir clancularium occupat largitorem ac seipsum quidem in solum abjicit, lacrymisque pedes abluit eos a quibus ille sibi vero grave scilicet, vulnus inflixerat, donec quasi deus ex machina liberalitas Nicolai puellæ restitueret vitam, patri medicinam facerct. est hic eleemosyna. Ecclesiastice scilicet potius quam Attice. Cyprianus, ut alios taceam, passim cum largiri misericordiæ causa si gnificare vult, operari dicit, et operationem ele emosynam. Ex pagina præcedenti, et ex mox secutura intelligi potest unde repetatur meta phora nimirum ex jactura sementis, quam ut agricola libens facit blandiente verisimili spe re cipiendae sortis cum cumulo centuplicati fenoris ita fidelis Dei promissis persuasus prolixe largitur egentibus, nihil dubitans quin ab eorum curatore centies plura recepturus sit. Itaque in isto usu ec clesiastico verbi, operari, pro largiendo, schema duplex agnoscendum est. Primum enim verbum commune omnibus speciebus ad unam eam quam dixi restringitur sementis sparsionem; deinde ista ipsa ad eleemosynam designandam al legorice accommodatur. Neque vero operatio solum eleemosyna, sed etiam opus dicitur. Eucherius ad Valerianum de Paulino ait eum tres orbis partes suis operibus implevisse. Non de libris dixit, cuin Paulino satis constet non facultatem quidem aut doctrinam, sed studium certe ac voluntatem multa scribendi defuisse; nimirum bomini tota vita id agere comperto ut splendidissimi Jumen ingenii, modestiæ (evangelice de viro apostolico dican) modio premeret. Opera ergo quibus orbem imple vit eleemosynæ sunt, quas copiosissimas non solum per Europam profusas a Paulino fuisse, sed etiain per certos homines in Asiam atque Afri cam largissime missas Uranius Actorum ejus scri plor diserte testatur. Mos fuit usque ab aureis Romanæ magnifi centia temporibus etiam ad ista ultima senescentis imperii Constantinopoli quoque continuatus ut Cæsares aut magistratus præsertim consules quos Græci dicunt, nummos, interduin etiam gemmas et, ut Martialis habet Epigr. 78, lib. vin, lineas divites, ac similes rapinas in confertam multitudinem certis diebus ludorum aut initiis ho norum spargerent. Quæ missilia Constantinopoli tanis scriptoribus passim drátia dicuntur, Cedreno Unde est hic verbum deua spargere consulum more. Quod autem id consules in theatris et panegyri facerent statim hic additur ad differentiam Non enim ad.ostentatio nem luce palam, sed captatis ad misericordiæ ob tentum noctium tenebris Nicolaus largiebatur, Dei solius arbitrio contentus.

in perditionis barathrum pene jam lapsus in sta tum salutis erectus fuerat. Noster autem erubesce bat tanquam in pudendo facinore deprehensus: ac rem obstestabatur ut silentio tegeret; neque quod gestum erat ad aliorum conscientiam sineret serpe re. Nunquidnam boc mediocre specimen virtutis est ad conjecturam de cætera viri laude faciendam? An vero est cui libeat in dignitatis contentionem cum ipso venire? imo ne prope quidem accedere. Et hæc quidem una de multis quæ ante pontificatum conti gere historiis hic esto descripta, ut sciamus illum etiam ante pastoralem præfecturam curam pastorum propriam concepisse. Siquidem pastorum opus est servare: neque otioso despectu de exitio peri clitantes intueri. An enim a mediocri pernicie eos quos modo dixi liberavit? ant vulgare ipsis im pendens occupavit avertere periculum? Ecquodnam vero tandem videri majus queat? Atque ex hoc modo narrato facinore, ut prætereamus cætera, licet tanquam exemplo capto ad æstimationis in formationem de aliis quæ omittimus ratiocinando suspicari. Cæterum eum qui tantus fuit ante sacerdotalem et vestem et unctionem, qualem ac quantum post quam sacro et oleo consignatus cogitare consenta neum est fuisse? Quivis boc per se scilicet satis intelliget, ut supervacaneum hoc loco et importu num orationis distinctioris testimonium sit futurum. Quid enim vultis ne etiam ex vita ejus quam in ecclesiastico magistratu duxit ejusmodi quædam benignitatis audire exempla. At vereor ne si hoc susceperimus quasi exhaurire oceanum aggredia mur. Quæ enim aut qualis demum lingua istud in pelagus itura, non præ metu in ípso impetu cuncte tur, vetus verbum reputans quo nescio quis ad quamdam multitudinem percensendam decem sibt ora necessaria esse dicebat. Verum neque si sæpius totidem convenirent vel iste ipse quamvis magna multiplicatione auctus sufficere tamen posset ad hanc explicandam copiam numerus. Quod si hæc virtutis ejus pars et laudum species tam vasta est, quid illa tot reliqua quanta profunda meditatione et contentione improba extrema demum ætate vix quidam poterunt assequi, quibus Paulus tan quam coloribus pingit sacrorum principem? Sed ea omnia tanquam eadem cum eo matris alvo concepta eductaque sic eum sequebantur ma gisque inseparabili cum eo nexu cohaerebant, quam fragrare suavem odorem floribus conve niat qui odorifera natura sunt. Quamobrem in portuna sit utique in illis mora. Summa porro dictorum hæc esto. Solum hunc ex omnibus etiam ante diploidem sacerdotii propriam vestem orna tum ejus dignitatis omnem induisse, et, si licet dicere, ante chrisma chrismati succurrisse. Atque inde maxime etiam ante mystica signa summi sa cerdotii quasi imago in eo refulsit expressior et exemplo similior quam in illis plerumque soleat qui consuetis Ecclesiæ ceremoniis ca sunt insigniti. Illud vero quanquam per omnium vagatur ora, et donec erit cœlum et terra vagari non desinet, ta men bic quoque jam dictis accedat. Quale autein istud est numerus naviuin et ducum ac cohortium Graecarum llium petentium. vero hic llomneri versus lliad. Nec dissimulo videri pro reponendum

id? Quod nimirum injusto et præcipiti calculo ad orcum jam missis reditum inde expedierit saluta rem, quibus autem viribus tanta pedum velocitate pastor hic bonus valuit ut tempori adesset velut ad hebetandam cladis jugulum jam libantis aciem, et projectorum jamque præcipitantium servaturus casum occuparet. Quis aut eorum qui nunc sunt aut qui olim fuerunt fando unquam auditus tale perpetrasse quidpiam? Quis tantum adjuvare et diffractis repente mortis prædam jam amplexæ re tibus vitam revocare carnifici gladio tantum non jam expulsam valuit? An est aliquis aut in præter iti memoria aut in futuri spe ac serie qui facinus ullum suum ad hujus offerre comparationem au deat? Ego quidem certe non puto. Nisi citet ali quis primum ac summum sacrorum antistitem meum Jesum, cujus vestigia hic assectatus exa ctissime, sub ipso necis ictu positis et absque ejus adventu esset omnino perituris salutem momento attulit; promptius hic jucundiusque ad periculum accedens quam ad remissiones cæteri. Sed quid patior? Quod enim laudatores cæteros juvare solet et excitare quasi accedens ac expedire sententiam ingeniumque dicentis, orationique succurrere, nimirum eorum qui laudantur illustrissimum vitæ tempus, hoc meum prensans sistensque sermonem silere suadet. Non enim ut in illis panegyribus ita hic quoque exquisitis dicendi formis ex magna eloquentiæ vi profectis fa cinora præclara tolluntur. Sed hic e contrario eloquendi facultati per se impari et exhaustæ im mensum de novo rerum excellentium pondus in cumbit. Illic enim facultas dicendi prævalens haud laboriose attollit opera laudabilia, hic autem elo quentia omnis rebus vincitur. Ac tantum abest ut augmentum gloriæ ex commendatione laudantis opera accipiant, ut etiam jacturam patiantur maximam. Quæ enim tandem laudatio non ea potius deprimat quam celebret si tractare aggrediatur quæ per illa tempora sceptra moderanti mandavit, morti addicere paranti quosdam in quibus utpote innoxiis nihil suum more habebat. Constantinum designat oratio qui primus religionis margaritis ornavit dia deina. Ac vetus sane memoria prisci temporis multas nobis narrat Dei servorum apparitiones subitas et præsentias ex longinquo momento adductas, similem vero hujus nullam poterit afferre. In illis cuim deposita prægravante carnis mole, testeis corporum involucris egressi ac supra specula, quorum hic in simulacris et obscuritate vivitur, intuitu liberæ mentis expedito, familiariter ver santes cum segregatis a materia mentibus, nulla jam earum rerum quæ materiam sequuntur impe dimentum aut moram ipsis objiciente, quibusdam ipsos ad se procul vocantibus repente adfuerunt, opportunum auxilium præsentibus eorum necessitatibus laturi. At hoc idem facere ante abrupta carnis vincula, tam longo, inquam, ex intervallo, mortalem adhuc et vocantes audivisse et auxilium periclitantibus repræsentasse, id vero tanto intervallo præcedit atque antecellit illa quæ diximus miracula quanta fuit distantia locorum in quorum ipse altero, in altero Cæsar, tum erant. Quæ miri fica celeritate pervolavit corporeos, quibus adhuc erat implicitus, laqueos, tanta vi eluctatus ut tain procul corpus suum momento sisteret. Si tamen dicere opus est corpore præsentem illic fuisse cujus accursus et succursus ille actionis incorporearum mentium æmulus quasi et ipse omni expeditus materiæ mole absentiam suam cum exauditione rogantium visus est conjunxisse: uno, inquam, momento longe abfuisse et in acie novaculæ positis præsenti auxilio adfuisse salutis auctorem. Utrum igitur non consentaneæ dicebam, unde aliis facultas orationis affluit, indidem inopiam mihi sermonis exsistere? Jam enim in illustriori vitæ loco constitutus ejus quem laudo viri, quibus

A verbis defungar non habeo, propter haec duo : ne D tem unius cohortis et quasi contubernium ejusdem que enim aut facile est aliquid de his rebus argu- mento dignum dicere, aut in exornandis ipsis pro modulo facultatis nostræ Gnem invenire quem ora- tioni denique imponani. Sane in laudationibus illis ubi ad splendidissima ventum est eorum quæ is qui celebratur in vita gessit, hinc jam quasi in altum attollentes laudum substructionem, extrema scilicet illa velut coronidem imponunt verba. Quæ- nam? Nunc superior es vita mortali. Nunc earum quæ mentibus incorporeis conveniunt dotium hæredi- tatem cernis. Nunc eorum reipublicæ pars ac civìs es. Quæ cum sic dicuntur, non modo laudationum exspectationem implent, sed etiam velut fores qui- dam immensum ipsis splendorem conferunt. In præsenti vero oportet ea quæ dicta sunt tanquam bene structæ domus propyleo columnas supponere, quod ait Thebana lyra. Quaerendum vero restal excelsius aliud diviniusque fastigium quod hacte- nus eductam molem superincumbens coronet. Cui enim adhuc in carne præsenti talia apte vereque dici poterant, (an non enim mortali natura supe- rior tum dici vere potuit qui mentibus a materia sejunctis similia perficere visus est?) quæ jam illi compellatio postquam mortalem carnis sarcinam deposuit, conveniet? Novi sane quosdam ita lauda- tos ut angeli terrestres appellarentur. Ego vero nihil de eo præjudicans, et an landationis modum hoc verbum excedat, an contra rei conveniat, definire omittens, illud aio : Si cateros ita com- pellamus, quid magno et divino dicemus Nico- lao? Nisi forte dicat aliquis uni convenire illi · nt terrestris ct cœlestis angelus nominetur, con- veniente appellatione qui et nobis inferiorem hunc orbem incolentibus etiam nunc cum ad supe- ros evasio patrocinio suo præsens est, quemadmo- dum cum apud nos viveret cum cœlestibus tamen conversabatur. At, o qui mistus mortalibus im- mortalium similium vixisti vitam! o gloriæ æternum stabilis si quis alius, etiam inter has fluxas vices rerum caducarum hæreditatem sortite! o digne magno sacrificio simul et pontifice Christo sacer- dotali ministerio functe! o nunc illo fruens in quem desiderant angeli suspicere, ac quibus in societa militiæ conjunctus dum viveres fueras, eorum alioqui et assumptione in hierarchicum magistra- ædificatum velit isiud

tum et coelesti puritate conversationis, similis; nunc consessus eorumdem et gloriæ particeps facte paratissimum et ad omnium necessitates unum sufficiens auxilium! Hæc tibi a nobis, Ni colae, perfecta est oratio, gravi nos morbo con ficiente mentemque in diversa trahentibus, hinc amore tni, illinc valetudinis ærumnis, et languore quidem tanquam procella quadam quasi submergere contendente rationem, amore autem veluči remigante mecum et animos faciente atque ex perturbationibus inde ortis excitante. Verum euge emersit tandem atque exstitit superior auxilio tui amoris oratio, jamque natta suuin finem, donumi quanquam indignum tibi offertur. Superiores nos quoque doloribus evasimus et tua et divina marty ris curatione. Quidni enim gratiarum actionem rependamus communem gratiæ unius auctoribus duobus quibus cum divino numine familiaritas jam inest conjunctioque communis? Cum quo votis et suffragiis junctus placa, obsecro, nobis atque concilia eum qui ad gubernacula orbi terrarum nos constituit, sapientem gubernatorem. Per ejus ut nobis pacem veniamque contingat cursum in tranquillitate felicem peragere ac tandem plenis velis in ductuum expertem ac quietum illum portum pervehi simul omnes, navem inquam et navarchum! Leonis in Deo æterno rege imperatoris, oratio en comiastica de magno Dei pontifice, et communi orbis terra portu, Joanne Chrysostomo. 1. Viri virtutem laudare jussus, viri, inquam, cui cognomen est os aureumi, puto a me exigi, ut flammeos currus ascendam, aut miracula osten tem Mosaica. Perinde est enim, ut ego sentio, illa quempiam audere aggredi, et lingua laudare lin guam illam vere auream, et quæ universo mundo seipsam præbuit pretium redemptionis. Sic autem mihi cœpti audaciam cogitanti, cum res videatur ejusmodi, prohibita est omnino obedientia, arbi ›ranti tutius esse præponere inobedientiam, cum formidabilis sit obedientia, periculosaque et supra G vires. Quid vero? Quoniam est periculosum, an ne eousque quidem tacendum est, ut non dicamus quam multorum causa cernatur obedientia? An juveniliter ab initio aggredientem dicere, propter Gidei ardorem, aut illius viscernm benignitatem, immittere se oportet in mare encomįorum? Et quis nam cernitur virum illum adeo ignorare, qui non solum ut mutus et surdus sit loquacissimus, sed etiam ut lapides clamorem emittant, creditur posse efficere? Horum enim fidem faciunt flammæ deside rii, quas spes in altum sublata conciliat; quoniodo etiam magnus apostolus præcipit, scribens: Multum calst oratio justi operans ': hoc est, quæ operatio ○ nem consequitur ex eo, quod non dubitant qui ac cedunt. Quamobrem mittenda quidam est periculosa existimatio, paternum autem jussum curare opor tet, ei qui ante omnia omnium est bonorum causa, Patri luminum, ex quo omnis datio bona homini bus³, ut sacris scribitur Litteris, et omne donum perfectum, mentem dedicando, et sic incipiendo. 2. Atque si magno quidem Chrysostomo videre tur deesse vitæ splendor, dogmatum coelestium tonitru, miraculorum terribilium fulgur, et alia 1 Jac. v, 16. 1 Jac. 1, 17. Fortasse sanctum 'Stephanum intelligit, cu jus in laudem orationem quoque scripsit hic idem Augustus Leo, quæ in codice Vaticano supra lau dato triginta trium orationum hanc ipsam nostram una tantum alia interposita sequitur.

- omnia, quibus vir divinus in terra, eliam prius- quam hinc migret, describitur et exprimitur, opus haberet, convenienter legi encomiorum, cerea cla- ritate, divitiis, inquam, et patria et gloria, et aliis omnibus, quæ in bonam adducunt existimationem, quibus ejus parentes in Antiochia Calesyria insi- gnes, omnes illo tempore superarunt. Quoniam au- tem magnitudo eorum, quæ illi insunt, bonorum, non minus tegit ea quæ sunt corporis, quam emis- sio radiorum solarium fulgorem astrorum pulchri - tudinis, cavendum est ne propter rei humilitatem et abjectionem, in ejusmodi argumentis versetur oratio et ad ea eundum est ad quæ cupio pro vie ribus. Par est autem mihi animum adhibere, di- centi ejus honestos et compositos mores in tenera ætate, de his audire majus esse putantes, quam • Galat, r, 14. • Psal, cxvili, 71. cuivis alii, quæ expetitur, se dedere operationi. Namn hoc quoque est expetendum, nosse motum communis luminaris. Is cum adhuc ventitaret ad eos qui Antiochia pueros erudiebant, erat magister virtutis, non solum æqualibus, sed etiam ipsis ma- gistris, et viris et patribus et servis, moribus ini- mitabilis, in consuetudine moderatus, quæ excel- sum reddit bumilitate ornatus, ludos suorum æqua- lium ludum plane existimans, et ab aliis sordibus expurgatus etiam ante divini lavacri expiationem. Post divinum autem lavacrum, quod Meletius ma- gnus pontifex Antiochenus, primum quidem dat magno Joanni, postea vero ejus quoque parentibus (nondum enim eis illuxerat lus divina, ut qui pa- ternarum traditionum, quomodo magnum quoque Paulum audimus, essent æmulatores ³), ad solidio- rum eorum, quæ sunt ex verbo, alimentorum par- ticipationem Joannes adducitur, ingenii dexteritate se illis conformem reddens, quibus divinus qui inest timor scit largiri præceptorum observationem, carnis purgationem, divinam illuminationem, et quem divinæ dicunt Littera finem desiderii. Auto omnia autem imitans Jesu humilitatem, cujus brevis quædam detur narratio ad id, quod dicitur, coguo- scendum. Audite vos, pueri, qui vos jactatis pa rentum gloria, fastu et divitiis, et imitemini. Curæ erat parentibus, ut ei esset equus, famuli, et magnus comitatus eunti ad disciplinam. Ille autem omnia contemnebat. Persuadebat omnibus ut imitarentur Jesu humilitatem ; speciosos pedes præparaus, ut leviter currerent ad Evangelium, Danielem, pueros, Davidem verbis exemplum proponens. Illos quidem, quod per ipsam ab eis ea præclare gesta sunt, qua sunt supra hominem ; hunc vero, quod cum aliis est etiam ei disciplina Dei justificationum, dum dicit: Bonum mihi quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas *. 3. Cum ipse in his resplenderet, breve ellusit tempus, et Secundo (hoc enim erat nomen patris) contigit vitæ exitus. Quid vero mater? ætate flo- rens et nomine (Anthusa euim dicebatur, quod est flerens); simul florens, et simul oriens, habebat

eral el ipsa id quod erat omnium bonorum speciosissimum. A Ipsa cum aliis sollicitudinibus, quæ sunt multæ, viduitatis, magno ainore curam gerebat, ut filius incrementum acciperet, ut quæ vere esset illius mater, ipsa quoque illi rursus se formam præbens et resplendens. Qua ratione speciose quoque fru- ctus præbent conjiciendam causarum nobilitatem. Cum autein teneretur amore philosophiæ, et dicendi facultatis, ventitat ad primos doctores ex iis qui erant Antiochiæ (Libanius autem tune Andragathius). Qui brevissimo tempore ea percepit, quæ longis annorum et noctium curriculis alii vix tandem percipiunt, sedens optimus judex eorum quæ percipiuntur intelligentia; et ea quidem, quæ erant utilia, sua confirmans sententia ; quæ autem: ʼn nugantibus aut oscitantibus fabulose conficta fuerant, jubens multum valere. 4. Post eos, quoniam satietatem non poterat ca- B pere ingenium, quod tenebatur amore contempla- tionis meliorum, migrat ad magistros, qui erant Athenis matre doctrinæ. Quo etiam in loco, cum quæ sunt optima capacissimo, ingenio, citius quam omnibus spongia humorem, hausisset, erat magnæ admirationi. Hinc adversus eum locum occupat invidia, excitata ejus bonis excellentibus. Modum autem significet oratio, etiamsi maxime vitare sa- tietatem curet. Anthemius sacerdos quidam Miner- væ, tunc Athenis in tanta habebatur admiratione, ut etiam ei fecerint statuam, quæ omnes trabebat ad admirationem. Sed is quidem celebratus evadit arrogantia ; Joannes autem mansuetudine et hu- militate et moderatione spiritus. Veniunt hæc ad aures Demosthenis, qui erat praefectus ur. G bis, et, ut at in rebus ejusmodi, capitur praefectus amore faciendi experimentum, ut cognosceret eum qui excellit virtute. Congregat omnnes, arcessit Joannem ; curru eum honorans jubet venire. Ille vero hoc quidem recusat, venit autem suis pedibus. Hoc efficit, ut Joanni quidem cresceret honor cum admiratione, et in gradu et in ironore cathedra, Anthenii autem aperiretur, quæ latebat, invidia. Nam cum ipse vidisset honorem, quem adeptus erat Joannes, et quod in cathedra esset ei superior, cum se non posset amplius continere, hæc quidem dixit: Civitatis mores sunt, ut video, innovati; novæ le- ges sunt propositæ ; quæ sunt antiquorum, quæ sapientum, quæ familiarium privilegia, ea tradita sunt hospitibus et advenis. Non animadvertit autem se per hæc seipsum veteri honore privare, cum ve- nisset ominibus in suspicionem, quod hæc dixerit propter invidiam. Has jure pœnas de eo sumit in- justissima invidia, quod eam genuerit, ei reddens alinentum. Vide autem quæ consequuntur. Non oportebat te, inquit praefectus, qui te jactas de phi losophia, tanquam unum ex vulgo aut ex agro feras venantem, aut aliquem ex iis qui latrocinan- tur, ita clanıare et tumultuari. Nam multa sunt, propter quæ Joannes dignus est qui honoretur ; newpe quod sit filius Secundi, magni ducis exerri- tus, et quod canos homines superaverit disciplinis ; quin etiam quod a nobis coactus acceperit hunc

- causa et conciliatrix. Sed hæc quidem præfectus. Quid vero Joannes ? Mansuetudine temperaus ju- stitiam, primum quidem respondet iis, quæ ei objecit Anthemius ; deinde se Jesu disciplinæ et iis quæ illa libere profitetur, se totum esse deditum paucis ostendens, oninium plausu suscipitur. Lice- batque viderc oculis, orationem Joannis refulsisse illuminatione sancti Spiritus, adeo ut diceret hoc videns urbis præfectus: Revera Græcorum discipli- næ cum doctrina Christianorum nihil omnino con- venit; cum illi quidem laborent insana gloriæ cupiditate, hi autem ingrediantur via illis contraria. Post hæc sequitur Joannes, et ardore moventis eum Spiritus, publice libere profitetur pietatem; in gen- tes invehitur, eorumque deus et dæmones, Satur- num, et Jovem, et Minervan, et Apollinem, et reliquam deorum gentilium seriem, serpentesque et bestias, que ab eis coluntur, qui eis debetur, ho nore afficiens de quibus ii etiam qui babentur sermones, aiebat, æthera inficiunt. Quid præterea ? Veram etiam lucem pergit prædicare sanctæ Trini- talis, quæ in Patre et Filio et sancto Spiritu in una divinitate et tribus personis, sine principio el sem- piterne, a Christianis contemplatione cernitur et adoratur. Hæc quidem Joannes. Læctata est autem universa turba, que sequebatur partes Christi ; dolore autem affecti gentiles, ira fuerunt perciti. Ut paucis absolvam, una cum eis movetur quoque præfectus, jubens Joannem cessare deos ludifcari. Anthemio rursus datus est dicendi locus. Et pri- mum quidem se blandis verbis insinuat præfecto ; valde autem et prolixe nugatur in Joannem et ejus religionem, illa blaterans quæ talium cultorem de- cent, Ita dixit. Sed, ex quo imperatores, contesta- tus est præfectus, Christo nomen dederunt, in altum sublatum est eorum imperium, cum ubique Christiani longe lateque crevissent, cum quibus fui ego societate conjunctus, et in hunc locuin` sum de- ductus. Rursus ergo Anthemio injectus est muror el tristitia. Ejus autem orationem excipit Joannes et hæc adjicit, dicens: Vera dicit præfectus, o viri. Nullus est enim focus ab extremis usque ad extre- ma orbis terrarum, ubi Christus non honoratur et A honorem ; et ante omnia, humilitas est ei horum D colitur; et si quis studiosius hæc velit discere. sciat de Judæis qui exierunt ab Jerusalem, quod postquam Christus resurrexisset a mortuis, a Rom manis bello obsessi, ad tantas redacti sunt angu- stias, ut suorum infantium carnes pro pane come- derint. Qui ergo mihi crelitis, ecce episcopus ; ac- cedite ad eum et baptizemini. Quoniam autem divi- num zelum solet etiam metus quidam consequi, illos terret ipse Joannes. Quibus enim animi socor- dia obsidetur a molli et enervato spiritu, utiliter eis metus objicitur. Eos ergo terret zelo percitus ille Elias ; quid dicens ? Nisi mihi parueritis con- sulenti quæ dant salutem; ecce vos deferam ad imperatores, et statim moriemini. Est enim mors melior quam vita, quæ blasphemiis et maledictis incessit vitæ datorem, et minus habet sensus quam

canes et volucres et feræ quæ iis cedunt qui cas A. mites faciunt et cicures. Cum hec libere diceret Joannes, Anthemius graviter quidem insurgit ad versus Christum, cadit autem gravius. Jam enim os sceleratnm nondum cesserat Christum maledictis incessere; et protinus a spiritu immundo correptus Anthemius, afficiebatur sicut dæmoniaci, horrorem et fugam immittens iis qui aspiciebant. Deindle quid? Misericordia movetur Joannes, et Anthemium, etsi malo adhuc vexaretur, magnis clamoribus confes- sum, non esse alium Deum nisi Christianorum, a malo liberat. Cumque esset redactus in exstasim, omnes quidem afficit adiniratione, propter repenti- nam mutationem; repente autem baptizatur cum tota domo ; et sic confirmata baptizatur multitudo. Nec hoc solum ; sed etiam ex iis qui audierunt, & omnes filii lucis regenerantur divino baptismate. Communis hinc omnibus gaudii et lætitiæ exsulta- tio : adeo ut re ipsa liceret intueri quod canitur: Lætantium omnium habitatio est in te *. Hujus læti- tiæ causam ignorabat antistes Athenarum. Deinde cum intellexisset, eum statuit adducere ad ordinationem. Quod cum rescivisset Joannes, clam au- fugit, et se reddit patris. 5. Hinc ubique terraruin fama el sermone erat celebratus Joannes, cum ad illud tempus venisset, quo lanugo solet genas vestire, ut qui annos age- ret decem et octo. Quo tempore cum insignem esse Joannem magnus animadvertisset Meletius, persuadet ut ad se veniat frequentius. Quo tem- pore dicitur suis condiscipulis, Theodoro, qui fuit postea episcopus Mopsuestiæ, et Maximo Seleucia, C persuasisse ut relicta vita augendæ pecuniæ dedita, vitam eligerent tenuem et solitariam. Hinc cum magnò Basilio, qui ab ipso Meletio diaconus fuerat ordinatus, magna jungitur amicitia, et tanta, ut mutuo amore nullus ei esset æqualis ex iis, qui a principio fuerant ei familiares. Quomodo enim ab. artificibus conjunguntur harmoniæ; aut cum iis, quæ in cœlo æquali celeritate moventur luminari- bus, inconfusus ordo conjungitur coitionum ; aut, at melius dicam, quomodo lux visui, et visus luci conjunctim præbet ut videatur; aut quomodo men- tis cum anima, et animæ cum mente nota est co- gnatio; aut, ut dicam convenientius, quomodo spiritus ignis in specie linguarum, ita etiam in his. Homines enim spiritus, sancto Spiritu conjun- ctỉ, unam in Christo charitatis perfectam efficie- bant conspirationem. Quodnam autem essel amo-◄ ris inter eos vinculum, ut ita dici potest, sic ostendit oratio. Basilius, qui jam vitam suscepe- rat monasticam, secum attrahebat Joannem ; eum autem contra attrahebat materni rursus amoris plena lacrymis oratio. Cum vero clementis et mi- sericordis Joannis non esset animæ et sapientiæ, tam multas matris lacrymas prolixamque oratio- nem et viduitatem despicere, tunc retrabitur, et matri se invitum tradidit, persuasus non tonderi an:e ejus exitum. Cum materna ergo pletate insi- gnis esset Joannes, Zeno episcopus ascendit ex • Psal. LAVAVI, p

- A Hierosolymis, et populo Antiochen: Ecclesia Ja nem constituit lectorem. Tunc autem dicunt eum composuisse sex libros adversus Judæos, perpe- tuum sui ad meliora recti cursus tenorem vita et oratione conservantem. Post hæc cum mater in Dei manus suum tradidisset spiritumn, sacrosancto alio concedit libertatem. Atque magnus quidem David in his virum justum exprimens, dicit : Dispersil, dedit pauperibus, justitia ejus manet in sæculum sæ- fecisset, non solum omnes divitias, partim quidem pulchre dispergit, partim autem Deo pulcherrime consecrat; sed etiam suum in notos et amicos, et alioqui familiares amorem postponens, a vero et qui nunquam effluit amore pendet ; et cum vitam suscepisset monasticam, qui etiam ante, si ullus alius, erat solitarius, tanquanı tunc incipiens dat se monasteriis, quotidie ad anteriora, sicut Paulus 10- quitur ', se extendens. Cum talis autem cerneretur, rogatur quidem ut fratrum suscipiat praefecturam : sed id minime sustinet. Decreta autem et ordinem on- nis bonæ monasticæ exercitationis divinus hic ze- lotes conscripta eis tradit. Sed quid hæc, etsi magna sint, si conferantur cum futuris? Quæ de co qui dem spargebatur fama, cogebat omnes lubenter ad eum confluere. Ipse autem tanquam fons quidam pereunis, discernendarum Scripturarum aquam effundens minime perturbatam, eam affatim suppc- ditabat omnibus. Licebatque videre omnes, qui æstu et egestale et siti divinorum eloquiorum ex- siccabantur, ex ejus libris, tanquam ex vasis, ejus claras et perspicuas haurientes interpretationes, el lætos revertentes in patriam. 6. Cum ad hunc locum pervenerim, statui si- lere; meorum est enim judex conscientia. Qua- nam est autem ratio silentii? Quod binc rerunı magnarum exoritur narratio, quarum admirabili- tatem narrare et laudibus, quantum par est, cele- brare non possum : attamen quod mihi in princi- pio proœmii, id rursus quoque venit in mentem. Et mihi primum ignoscat hic vir divinus, divinæque clementiæ imitator et fidejussor: ignoscite autem D ex vobis quoque quicunque ejus philosophiæ lau- datores estis, et in ea vos oblectatis. Beatus es, Si- mon³, dicitur in Evangeliis; hæc autem vox est Christi ad magnum inter apostolos Petrum. Alium quoque apostolum testatum est super Christi pec- tus recubuisse”; et quæcunque fuerunt utriusque post hæc beatitudines et revelationes, et postremo claves regni cœlorum. Num ergo si eodem honore ei deesset aliquid, quominus et esset et nominare- tur par beatæ illi dignitati et ordini apostolorum? Nequaquam. Quomodo autem et qua ratione, jam dicam. Cum Joanne versabatur Syrus quidam se- nex, nomine Hesychius, virtute tantus, ut is quo- que dignus sit babitus, qui assequeretur magnum donum divinæ præscientiæ; cujus conversationis

et vitae agents honestatem imitabatur Juanes. Huic seni aliquando oranti apparent duo senes, induti candidis vestibus, astantes ubi precabatur Joannes ; quorum unus quidem librum scriptum, alter vero gestabat claves. Licebat autem videre Joannem, cum eos vidisset, adorare, illos autem «ficere : Confile, et noli timere. Illum vero verbo rogasse quo appellamus dominos, quinam essent, quod dignati essent venire ad suamn humilitatem, et eos rursus dicere : Ne timeas, vir desideriorum, nove Daniel, in qua habitat Spiritus sanctus. Res magnus Christus, noster magister, nos misit ad to nuntios gaudii ; gaudii, inquam, quo per te fruen- tur omnes Del Ecclesia. Hæc dixisse et ei tradi- disse, alterum ex his quidem librum, alterum vero claves, subjungendo : Ego quidem Joannes, qui " in mystica cœna super Christi pectus recubui, et illinc hausi fluenta theologiæ ; ego autem sum Pe- trus, qui Christum Dei vivi Filium sum confessus. Deus vero tibi quoque dat meam potestatem. Fac omnia quæcumque tibi jubemus. Et cum in divino- rum praeceptorum mysteriis eum instituissent, et futurorum et bellorum et afflictionum, quæ justis hic multae esse solent, przdixissent eventum, tan- dem cum universa ejus membra obsignassent, eumque amplexi essent, bonoque et forti animo esse jussissent, recedunt. Hæc cum ille vere ad- mirabilis vidisset et audiisset senex, apud se mi- rabatur. lis autem qui eum sic videbant, causam fratres, arcana propa- rogantibus, dixit : Regis, ο lare ", et Dei aperire miracula, par atque adeo majus affert periculum; et incipiens totam narra- vit visionem. Cui cum data esset fides, non scitu rum id Joannem, is mentes omnium implevit ad- miratione. Joannes autem tunc scripsit libros de monastica exercitatione. Hinc ei ascendenti ad fastigium imprimis regiæ virtutum contemplatio- nis, et subjicienti audaciam passionum, divinitus in eas datur potestas, mente quæ principatum obtinet superno auxilio adjuvala, et subjugante illarum feritatem. Operæ pretium est autem de Omnipotentis quoque in eum et in his munia- centia, contrahendo orationem, quoad feri potest, breviter disserėrc. 7. Dominicam fimbriam, sicut audivimus, neces- D sitate morbi adacta illic quidem mulier fide tan- gens", accipit tactu salutem. Ergo hic quoqne imitatus est magistrum. Hic enim vir quidam la- borabat tanto dolore hemicranii, ut mali vehemen- tia exsiliens oculus ejus cerneretur pendere a maxilla. Is cum incassum in medicos suas omnes consumpsisset facultates, accedit aliquando ad divinum Joannem, rogaus ut sanaretur. Ille autein dicit ei: Hune morbum tibi conciliarunt tua animi perversitas et pauca fides in Christum Salvatorem, Tunc egrolus, simul atque hoc dixisset Joannes, se totum traduceus ad firmam Christi fidem, tan- git tunicam Joannis, et cum eam locis affectis im- posuisset, dicto citius fuit curatus. Post hunc 60 Tob. XII, 7. * Mat:h. ix, 22.

- quidanı facie leprosus, qui erat e proceribus, no- mine Archelaus, accessit ad Joannem, et quomodo Zachæus ille, ad Dominum magnanimo motu fidei hic quoque loquens et accedens; cum leprosæ animæ deformitatem Joannes eloquiorum, quæ ma- xime expurgabat, aqua abluisset, jubet eum quoque aqua pulei, qua fratres utebantur, lavari; et cum lavatus esset, ejus quoque corpus mundatur pro- tinus. Deinde propter summam in Christum Adem, quam ei conciliaverat illud og vere aureum, ton- detur; et cum sancte fuisset monachus, insignis evadit et perfectus ft. Multi ex iis qui tunc erant, fuerunt ejus imitatores, varia quidem cogitationum vulnera medico aperientes, simplicem autem et faci- lemn et copiosam assequentes curationem. Ubique B tunc de catero monasteria, charitatis abundantia, duplicitatis expulsio, humilitatis redundantia, su- perbia diluvium, vita ascetica, oratio pacifca, cibo- rum contemptio, dogmatum doctrina. Non licebat tunc videre compotationum temulentiam, non ri- sus insolentiam, non lites, non æinulationem, non aliquam aliam nuben quæ obstaret quoniuus vie deretur spiritualis solis splendor. Quorum omnium est caput unum benigna cura Joannis providen- tiz. Quid alia miracula ? Nunc quidem, Eucleus ille, qui invidia diaboli, alterius oculorum lucem dicitur perdidisse, credit Christo; accedit, tonder tur, tandem Joannis precibus lucem rursus ac- cipit. Nunc autem illa quæ laborabat sanguinis profluvio, septem annos sic affecta, persuadet con- jugi et për euin rogat Joaunein; ab eo autem do- cetur causam, quod propter peccata permissum fuerit ut puniretur. Quænam autem sunt eal Summa in famulas inhumanitas, pauperum con- temptus, ingluvies et omnis nugacitas. Ad hæc quid opus est dicere multiplicia medici remedia quæ in mulierem excogitavit ? Quæ cum oninia per conjugem didicisset, et se omnia esse correcturam fideliter promisisset, celerrime recipit sensum curationis. Quid vero de immani quoque illa fera, quæ multos quidem devoravit ex iis qui transibant, ex ûnitimis autem multos egit in fugam ? Dominica arma divinus ille imperator objicit belluæ; cl cum decrevisset ut ea figerentur ante speluncam, facit ut ille terribilis et sævus hominumn occisor leo ante pretiosam crucem mane bumi inveniretur morte affectus. His armis et moribus liberat qui- dein eos, qui capti erant a captivitate cultus simu- lacrorum ; asinium autem confert ad alia Deo grata consilia et contemplationem. 8. Nam quoniam iilud divini Davidis singularites et solum esse valde amplectebatur, adversus id au- tem contendebat benignitas voluntatem reprimens, optimo et prudenti consilio utrumque recte admi- nistrat. Nam cum sciret, scorsum quidem esse, tutius et magis perturbatione vacuum, a multis au tem id existimari non carere iusiu et arrogantia, sed uti multorum consuetudine et se eis commi

nicare, turbulentum quidem et periculosius, sed non carere mercede et utilitate, sapientissime utra- que commiscet, aliquando quidem versatus cum oinnibus, ut omnes lucrifaceret " Paulus hic no- vus, aut complures; aliquando autem seorsum la- tens in caligine, et purus cum puro versatus ", novus Moyses, animarum et mentium, quæ Deuin vident, legislator et dux. Hinc cum amor divinus superasset, is magnum hunc decertatorem deducit ad quamdam speluncam habitandam, in qua bien- nium insomnis fere peragens, divinæ scrutabatur Scriptura, tam veteris quam novæ, quæ sunt pro- fundissima. Cum autem robur corporis voluntati animæ non sufecisset, imus venter morte aficitur ; et cum haberet renes frigore sauciatos, tanquam in portum venit ad ecclesiam Antiochenam. Deinde ordinatur diaconus. Quo in ordine se quinque an- nos præclare gerens, scripsit sex libros De sacerdotio. tres ad Stagirium, qui sunt inscripti de incom- prehensibili et ad Anomoeos, et sex præterea de introductitiis. 9. Sed jam ad inagni Joannis in presbyterum or- dinationem nos vocans oratio, modum enuntict. Cumn Constantinopoli mortuus esset Meletius, qui eo venerat ad constituendum magnum illud lumi- nare, nempe Gregorium cognomento Theologum, Flavianus Meletio succedit Antiochiæ. Is autem cum vigilaret, ut consueverat, quadam nocte videt divinum accessisse angelum, qui ei jubebat ordi- nare Joannem, dicens futurum Joannem novum vas electionis : Ecce, dicens, ego ei de hoc manda- tum dabo, et obediet. Ad quem quidem cum acces- sisset angelus, ei mandavit; prius narravit futura, et quacunque par est facere eum qui divinus sit minister. Et ut pluribus prætermissis veniat oratio ad id quod est maxime mirabile, hoc faciat. Cum magnus et hostia et pontifex Jesus Christus Filius Dei mei aquis purgaretur, Pater apparet, ab alto voce testificans eum germanum esse Filiun, et Spi- ritus in columbæ specie " vocem illain confirmat. Et licet alicui audax videatur oratio propter ea quæ audet dicere juveniliter, illa proponimis ad recor- dationem. Quanam ? illud, Ego dixi, Dii estis, et illud rursus, si vultis : et filii Altissimi omnes 13; et ante ea, verbum quod est : ad imaginem et si- militudinem '' ; et quæcunque ad honorem eorum, D qui servant quæ sunt imaginis, copiosa providit gratia. Mibi autem hic quoque considera. Cum igitur adesset hora ordinationis, et incruentum pe- rageretur sacrificium, et inferius assisteret multi- tudo innumerabilis, et angeli desuper intuerentur, manum imponente episcopo et preces dicente con- suetas, dicitur factum esse illud maxime novum spectaculum. Alba columba repente devolans, quomodo illic supra Jesum meum et Deuin, in ho- norem ejus, cui manus hic imponebantur, stetit supra ejns caput. Hoc admiratione quidem afficit el stupefacit cos, qui tunc aderant, simul attrahit autem eos quoque qui audiunt. Admiratur uni. versa, non solum quæ circumsita est regio, sed etiam universa quæ extra fines est Syrja. Sic om-

- A nes apud se cogitabant, dicentes : Quidnam ergo erit Joanni, quod ab initio ei apparuit gloria De- miui? Atque ex iis quidem quæ dicta sunt, rerum est demonstratio admirabilis, in his quibus suum ministrum honorat præ hominum opinione rex coelestis, ad gloriam et honorem eorum qui illi ministrant. Cum hic autem orationis cursum pro- pter' satietatem parumper stiterimus, ad ea quæ dein- ceps consequentur, pergemus alacrius. Quoniam or- bis terræ creandus erat magnus antistes et judex, his quoque bonis et honestis prius exercetur. Nain cum duodecim annos transegisset presbyter in Ec- clesia Antiochena, puritate vitæ decorat sacerdo- tium, eorum qui videbant animas expurgans, et verbi splendore mentes omnium illustrans et san- ctificans; multus in docendo, magnus ad utilitatene eorum qui audiebant morum potius severitati quam pudori serviens, Jeonis fiduciam ostendeus in justitia ; qua de causa hebetioribus existimabs- tur arrogans et insolens. Quæ mens, quæ oratio ostenderit vias, quæ ab illo inventæ sunt ad salutem omnium? quarum plurimam partem dicunt usque in hodiernum diem servari Antiochia. Cogitnr aliquando ab antistite Flaviano ascendere sug◄ gestum, et ex tempore populo exponere ; vix tan- dem, vi persuasus, cum dicendi cepisset argunien- tum, quod nunc primum sibi sit dicendum, et episcopi loco cujus est munus, incipit : Num vera sunt quæ nobis acciderunt ? affecit omnes admiratione. ab eo tempore omnes præterea ad trahebat, omnes affluebant, relinquebant agricul turain, artes, potestates, omnes administrationes; quas multas affert hominibus laboriosæ vitæ varia et multiplex conditio. Ad Arcadii imperatoris au- res pervenit etiam ejus fama, et tenetur ejus animus magno illius videndi desiderio. 10. Sed inter hæc brevi oratione assumatur, quæ ex magna cautione emersit castigatio, communis qui- dem omnibus, maxime autem animis eorum, qui sunt sub jugo. Opere pretium est attendere. Mu- lier quædam prima ex iis, quæ erant Antio- chiæ, flium vehementer febricitantem, et plane deploratum adducit ad hunc sapientem medicam, instans ut eum curaret. Ille autem dixit: Hoc. D quidem est Dei vivificantis. Τu vero, o mulier, abstine a tuis prioribus delictis, scias enim cæte- ros quoque tuos quatuor filios, propter peccata tua et mariti tui, esse mortuos ad vestram discipli- nam. Erat autem hic quoque moriturus : sed sur. gite et resipiscite, et non solum filium vivum, sed etiam coelorum regnum accipietis. Hæc cum tan- quam ex ore Dei accepissent, et se esse correcturos sancte essent polliciti, protinus filium quoque sa- num accipiunt. Sed hucusque quidem procedat cursus orationis. Hinc autem de eis, qui Marcio- nis morbo laborabant, dicatur quodnam fuerit divinum judicium. Atque qui hoc quidem morbo ιunc laborabant, quanam quidem fiducia freti nul- Ws attraherent jamjam dicetur. Quomodo autem. a morbo qui tendebat ad mortem liberata siţ tota.

civitas, dicendum est ad Verbi gloriam. Eodem morbo, quo civitas, laborabat etiam praeses civitatis; et hæc erat causa quo:l malum cresceret, quid ergo facit Deus, qui animarum semper saluti providet? Uxorem præsidis ferit morbo dyssenteriæ. Et ea quidem omnes accersit, nihil autem ei prodest, sed omni ex parte auxilio deficitur. Deinde quid? Confugit ad hæreticos. li quoque aggrediuntur ad trium dierum usque precationem, nec quidquam proficiunt. Nescit rursus quid agat mulier: tandem statuit ad virum divinum confugere. Deinde id dicit marito suo, persuadet. Postremo venit ad Dei servum. Joannes de bis disceptat cum episcopo, eis procedit obviam, ex ecclesia arcens tanquain indignos, arguit hæreseos : perunt ipsi veniam, assentiuntur veritati, maxime autem nulier. Cum sanctus aquam attulisset, rogat episcopum, ut facto signaculo mulieri aquam aspergal. Hoc cum factum esset, statim mulier accipit sanitatem, reversa suis pedibus, et pulchre effecta, reddens quæcunque erat pollicita. Hoc fuit bæreticis dedecori, probro et afflictioni; et causa cur virum divinum · maledictis incesserent. Ille autein omnia quidem despiciebat, uni solum rei intentus, nempe illorum saluti. Sed non persuadebat. Dolore autem affectus propter universam civitatem, lamentabatur dicens : Si Salvator maledictis incessabatur, idque cum Deus esset, ab ingratis; qui hoc magnum in nos servos ? Sperò tamen fore ut illorum casu Deus universam castiget civitatem. Nondum autem nox præterierat, et terræ motu tota concutitur civitas. Tenebris involvitur concilium hæreticorum, ad solum usque dejicitur, et quævis domus hæretici; et domus eorum funt eorum sepulcra, nulla læsa domo orthodoxorum. Propter hoc confirmabatur civitas, et augebatur fides, et Deus laudabatur. Quid præterea? Post hanc admirabilemn Omnipotentis providentiam et judicium, non longum effluxit tempus, et decessit Nectarius antistes Constantinopolitanus. Quærebat autem quilibet eum qui esset dignus. Cum alius vero ab aliis præferretur, aut etiam intraderetur, imperatori visum est post longam de re consultationem, Joannem deduci Antiochia, omnibus communiter suffragantibus et rei et litteris. Hæc cognoscit Antiochia; et quæ deinceps quidem sequuntur, aggredi veretur oratio; aggredietur tamen. quoad fieri poterit. Cum cogitaret unusquisque se sui boui facere jacturam, ad tantam excitantur seditionem, ut timore affectus antistes, dato jurejurando persuaserit omnibus se rem [11] esse prohibiturum, sicque vix tandem se- Β dat seditionem; ad imperatorem autem scribit de seditione. Divini itaque stimuli et miraculi desi- derio feritur cor imperatoris et senatus cum bæe audirissent, el erecto tropeo, sacrum illud bel- lumn declinantes, cum rem quæ desiderabatur plane auream es Antiochena civitate surripuissent, donauit Constantinopoli. Quomodo? Comiti Antiocheno jubet imperator, ut ignorantibus omnibus Joan- pem ad se accerseret. Quod cum fecisset comnes, et usque ad martyria quæ sunt extra civitatem sa- pienter admodum traxisset Joannen, et equo im- positum celeri cursu abduxisset, dedit iis qui desi- derabant. Cum autem multi convenissent episcopi, imperatoris parati sollicitudine, cum episcopis erat etiam Alexandrinus ille Theophilus, qui invidia motus, conabatur Joannis gloriæ detrahere ; quod nulla in cum caderet reprehensio, tabescens et eum recusans manu imposita consecrare. Vincitur tamen vel invitus; semper enim vincit Spiritus sanctus. Sic autem vincitur : multi ex iis qui divino erant zelo incensi, Theophili malorum lliadem scriptis satis pulchre mandarunt, quam quidem tunc manus tenens, qui in imperatorio primas partes obtinebat gynæcco, is autem erat Eutropius, Theophilo os- tendit dicens : Alterum duorum elige, ut vel horum convincaris, vel impositis manibus Joannem con- secres. Adversus eum ergo qui talia ansus fuerat, Eutropii verborum producta acies, vi expugnavit malefcum periculosi et ancipitis studii. Quo qui- dem cum in Theophilum acres jam fierent quæ- stiones, in trivio cogitationum, ut est in proverbio,

· A telis appetitur ; et ad manuum quidem impositionem, cuin esset tempus, extendit manus, ad quas postea extendendas in eum, cui eas imposuerat, minime obtorpuit. Deinde post consecrationem, benedici- tur a pontifice fidelis imperator cum suis simul omnibus, qui in maximo honore et verbis et modis omnibus habebat pontificem. Ille autem pie, ut solebat, sentiebat et disserebat ; qui etiam hanc ultimam tunc dedit admonitionem: Aliæ quidem administrationes, dixit, o imperator et omnes qui adestis, proportione convenientia habent et præmia et pericula; sacerdotum et pastorum quantum sit periculum, et quanta præmia corum, quæ bene vel male gesserint in administratione, plena est uni- versa Scriptura et Nova et Vetus; si quis ergo quotidie opus habeat curatione, non paream ; et his adjiciebat quæ Scriptura dicit de Davide et Nathan in exemplum. Ea labenter audit imperator fidelissimus, grataque fuerunt toti catervæ impe- ratoris. Tunc autem, tunc in docendo prolixa utebatur oratione, quonam modo oporteret omnes omnia aggredi ; et proferebat historiam dignam, quæ et in admiratione haberetur et mandare- tur memoriæ, dicens : Tilus imperator Romano- rum sæpe tale quid apud se dictitabat : Hodie non imperavimus, seu non viximus, ut qui nihil fece- rimus dignum imperatore. Cum autem adhuc verba continuaret pontifex, ecce vir quidam dæmoniacus illa faciebat et clamabat in medio omnium, quæ vexans cogit genus dæmonum : rogatur medicus, ut curet laborantem. Quem quidem curat signo pre- tiosæ crucis, et invocatione sanctæ et vivificæ Tri- nitatis, ei dicens : Ecce sanus factus es ; ne Deum amplius blasphemes, ne deterius quid tibi contiu- gat. Hoc ille, qui erat ominibus perfectum orna- mentum confessionis et fidei in Christum. 12. Sed hac quidem sunt, quæ auditorem dedi: cunt ad tantam admirationem. Ostendet autem procedens oratio his quoque magis admirabilia. Cum jam navis orbis terræ clavum accepisset, a Spiritu sancto motus gubernator et adversas con- siderat tempestates, quæ multæ exoriebantur in mari mirabili Ecclesiæ, quid non facit, quam non salutis excogitat machinam, donec perveniretur ad D portum superiorem, qui est tranquillus et valde expetendus, ut qui hominum omni genere morbo. rum labórantium esset medicus admirabilis! Age vero animæ antidotorum, quæ sunt ab illo sapien - ter excogitata, dicatur brevis quædam particula, Fucrit enim ea iis qui opus habent medicis, non contemnenda causa salutis. Ille reprehensionum antidoto (sic enim convenit dicere) imprimis utitur adversus eos qui mulieribus utuntur introductitiis, qui in electione aut comparatione malorum sunt omnino deteriores lenonibus. Nain his quidem morbus procul est ab officina inedici; illis autem intra officinam salutis, et sibi et iis qui sunt sani, inulto magis augetur morbus. Quos sapientissimus medicus, utens reprehensione sicut magnus, qui erat ejusdem nominis, præcursor, validissimæ ora-

tionis viribus a tali liberavit pernicie. Deinde ad- A versus arcem vitiorum, avaritiam, inquam, dirigit aciem. Deinde procedit adversus eos qui secant crumenas, quibus comprehensa est etiam helluo- num et assentatorum lues. Et iis quidem se appli cal oratio, ut par est ejus qui medetur. Quorum gutem Deus est venter et gloria, quomodo sanari potuerint cura verborum huinanorum? Non solum certe non sanantur, sed etiam ab eis adversus medicum excogitantur accusationes. Visitat libidi- nosos et intemperantes oratio medici, adeo tangens primum affectam mentem eorum, qui sua sponte laborant libera sui arbitrii voluntate, ut idem ne- quaquam ullo modo permiserit (quis enim Pau- lum imitatus, magis honoravit honestumn et vene- randum matrimonium ?) ab eo abstinere multos Β propter insignem animadversionem et obedientiam. Ante omnia autem docendo alendos esse pauperes, alebat eorum, qui ipsos nutriebant, amimas, novus ille frumenti dator: utpote quod omnium bono- rum operationem contineat et comprehendat ele- emosyna, quæ etiain docuit : Quod uni horum fe- tisfie 3' ; sic oinnia comprehendens. Dirini itaque viri audientes orationem adeo trahebantur omnes ad ea observanda, ut in dispergendis opibus ii, qui eis abundabant flerent pauperiores iis qui crant olim pauperes ; perfecte autem fierent in Christo divites et thesaurum calestem acquirerent. Propter quæ is qui hæc bona introduxerat, nominaðatur Joannes eleemosynæ. Quid vero sycophantis et ca- Jumuiatoribus? Quid autem iis qui insolescunt fa- stas elatione et inani superbia ? Quid vero iis, qui prodiga et luxuriosa vita graviter peccant in corpus propriam, aut etiam meulis inopia anima suis afferunt exitium? Quid ergo his ille magnus excos gitavit medicus? Multiplicia opem ferentia medi- camenta, a perturbationibus animi liberationem, per pœnitentiam salutarem operationem. Mitto dicere fructum charitatis et hospitalitatis; quo ef- fecit, ut omnes onerati pinguescerem, snavi rore suorum verborum, pro musicis canticis; in omni- bus operibus, ad quæ hæc vita cogit homines, di- vinum canticum jubens canere. 15. Sed forte hæc solum faciebat in sua eccle- sia et civitate et finitima regione : earum autem, quæ procul erant remotæ, nullam gerebat curam, satis habens dare salntem propinquorum multitu- dini? Mente mihi persequere totius Thraciæ, Asiæ, Pouti, Phenicia, Celtarum latitudinem, et Scythas nomadas, qui sunt ultra Danubium, Quis locus fait absconsus a radio ejus verborum? Revera mul- lus. Sol quidem a magno Davide laudatur, et in admiratione habetur, propter magnitudinem, ita- minationem, egressum, occursum ; quod non sit absconsus locus aliquis ab ejus calore et splendore. Bona antem ejus eximia sunt solari radio opera- tione longe praestantiora, nempe qumtum præ- stam iis, quæ aliter illustrantur, ea quae ratione ¡¡luminantur. Præterea hoc dicam : densa caligo 47 Matth. xxν, 40.

A Marcionis exhalationum. legebat Orientem ; cΗΙΗ eam autem, Dei gratia, suorum verboruin spin- dore sol noster dissipasset, extendit album diena orthodoxa fidei. Quid opus est ut ea dicam, quæ sunt procul remota ? Scrutatur quantum frumenti redderet suus episcopatus ad victum sustentandum, et iis, quæ redundabant ad sumptus, supplet defe- clum nosocomiorum, se autem volens posteris præbere exemplar, sua mercede, sicut Paulus 1, contendebat vivere, sed tamen necessarium est eum ali iis quæ sunt ecclesiæ; idque est consenta- neun. Dignus est enim operarius mercede sua 19: Quis vero pascit ovem, et non lacte ejus nutritur ? aut quis, cum plantavit vineanı, fructus ejus non est particeps? Ille autem cum nemine comedebat, Bet invitatus recusabat; quanam de causa? quod primum quidem vinum bibere renuebat, praetexens calorem capitis. Nonnunquam enim utebatur solum in æstate co quod dicitur ex rosis. Secundo autem, quod ex quadam imbecillitate male habebat sto- machus, et nequaquam suo fugebatur muere; adeo ut sæpe cum cibum sumeret, propter stoina- chi fastidium, minime omnino aleretur. Non solum autem ea, sed hæc quoque efficiebant, ut cibi om- mino oblivisceretur. Quænam ea sunt? Studium do- ctrina, in spiritu contemplatio, verbi curatio, Scripturarum cognitio, cura viduarum, aliorum, quibus sacerdotum corona contexitur, meditatio assidua et sollicitudo. Erant tunc quædam viduæ carnis amatrices, quibus assidue suadens studet ut alterum eligaut e duobus ; ut vel vitam agant · quam decet viduas; vel se ad secundas nuptias conferant, ut lex divina mancat illæsa et inviolata. lis qui erant ex populo, suadebat nocte et die vi- gilare in precibus et supplicationibus; feminis quibus non licet feras progredi, domi precari. Di- vites apostolice admonebat, ne nimis altos spiritus conciperent, neque in incertis instabilibusque et diffluentibus divitiis omnino spem haberent. 46. Sed haec quidem pauca ex multis volubiliter recensuit oratiɓ. Hinc autem aliud quoddam exsi- stit, in quo sumus, principium. Eum quidem qui manu et imagine Dei primum fuerat honoratus, non ferens adversarius videre ita frui nullo labore par. tis deliciis et victu, effecit ut a Deo, paradiso et hom more expelleretur, serpente, et cibo, et muliere, et dolo, ignominiosam vitam et mortem ei machina- tus. llle etiam adversus Deum se inpudenter gerit, Job incusans. Idem non amplius sustinens videre Ecclesiam, quæ erat speciosa instar paradisi, et suorum fructuum, nempe filiorum, resplendebat pulchritudine et agricolam, qui ei præcepti et imaginis conservabat dignitatem, rebellibus qua sub ipso suut potestatibus eum cural comprehen- dendum machinis et insidiis, suscitans bellum ad- versus bonum agricolam et pastorem. Quomodo autem ? narrabo ab alto repetens. Quidam nomine Serapion, qui erat diaconus sub hoc egregio pastore, invidia diaboli et mulieris impulsu (indicabit autem

eam quoque oratio), cum esset callidus et malitio- sus, pastori vero familiaris, movet omnem, ut di- citur, lapidem, ut odium et offensionem excitet adversus divinum pontifcem. Et primum quidem hoc facit cum Severiano episcopo colloquens, aut aliquid eorum dicens, quæ dicuntur quotidie, fre- tus ea quæ apud pontificem ei erat fiducia et lo- quendi libertate, sedens cum eo disserebat. Ut autem solet in his accidere, quodam die non ſe- rens dedecus Severianus, suam attendens dignita- tem et gradum diaconi, dicitur aliquando tale quid dixisse : Si Serapion mortuus fuerit Christianus, Christus non fuit homo. Hoc cum audivisset vafer ille et plane factus ad malitiam, cum dictum divi- sisset, apud sanctum accusat Severianum, ut ejus et Christi inimicum, ut qui dixisset, Christus non fuit homo, e sua calerva hujus dicti testes produ- cens. Quid ergo oportebat facere zelotem illum Ellam, o per ipsam justitiam ? (detur enim sic in- ter laudes dicere dimittere id quod sibi fuerat renuntiatum ? non credere ea quæ dicta fuerant a testibus ? procul amandare eos qui loquuntur pro Christo ? Et quis non agre tulissa t, et reprehen- disset pontificem, cum callidus horum artifex, etiamsi tunc ignoraretur malitia, propterea quod actus esset perversus, clamaturus esset adversus judicem et pastorem? sed sicut audio, judico ", in- quit Christus, cum adhuc esset in hac vita et carne. Cujus discipulus, justam sic ferens sententiam, e ci- vitate expellit Severianum, ut qui blasphemavisset. C Quem cum, quæ tunc imperabat (crat auten Eudo- xia), hac audivisset esse passum, tollens filium Theo- dosium plane adhuc infantem, eum ponit ante sancti pedes, et plurimis adlacto sacramentis persuadet pontifici, ut cum Severiano ineat amicitiam. Seve rianus vero amicitiam quidem simulat, belluam au- tem inimicitiarum agni pelle contegit, et adversus pastorem facta conspiratione, non leves apud popu- lum dispergit calumnias, de omnium amore in pon- tificem moliens plurimum detrahere. Ille autem calumnias quidem, quæ in eum struebantur, parum aut nihil omnino curabat : fauna vero suæ in di- cendo glorie et alterius utilitatis, efficiebat, ut tota civitates et insula confluerent et convenirent. D Nam nec Romæ quidem magnus episcopus Inno- centius, erat bonorum ejus ignarus ; sed eum in magna habebat existimatione ad eum scribens lit- teras et vicissim accipiens. 15. Volo paurulum immorari in jucunda narratio- ne, quomodo Paulus, qui est et mysta et eruditor arcanorum mysteriorum, pontificem initiaverit in mysteriis. Cum divinas ejus epistolas earum inter- pres et expositor percurreret, erat, ut est verisimile, dubia et suspensa cogitatione, dicens : Quis scit, sn Deo grata mea sit interpretatio? llac cogitans, ro- gabat ut de ea re a Deo fieret certior, quod etiam cito hoc modo factum est Quidam ex iis qui imperatori eraut familiarissimi, offendit imperatoremn, qui

- A mortem minatur ; et mittitur qui apud divinum D magistraturi, impletque promptius et alacrius qua PATROL. GR. CVII. pontificem intercederet, ut noctu ad eum veniret propter metum imperatoris, et sua ei exponeret. Quibus assentiens sanctus, per Proclum jubet ut veniat. Nox aderat, et simul étiam aderat is qui erat supples. Ut cum adnoueal, dat operan Proclus. Deinde primum aspicit per quoddam foramen, “ videt pontificem, ut consueverat, in sede sedentem et scribentem. Ea autem érat interprétatio divina- rum Epistolarum. Tunc autein, tunc illo terribili dignus habetur spectaculo. Videt enim Proclus di- vinum apostolum Paulum inclinatum post sedem ad caput pontifcis, et os admoventem uri ejus dex- teræ, el cum eo colloquentem. Proclum incessit stupor el admiratio, quanam ingressus essel qui cernebatur. Ignorabat enim quis esset; et rogat hominem ut parum exspectet. Rursus paulo post aspicit, et semel, et bis ; et erat idem spectaculum. Reprehenditur Proclus ab illo optimate qui dixit : Non oportebat te, cum videres mortem que mihi exspectatur, alium ad sanctum adducere. Ille autem ei affirmat, se de co nihil cogitasse. His adbuc du- bitantibus, præco ad matutina cantica excitat ligni pulsibus. Ilomo itaque revertitur, in secundan noctem spem rejiciens. Accessit secunda nox et tertia; et erat rursus simile spectaculum. His ol- stupefactus, vix tandem sensit Proclus nemine vi- dente à Deo missum esse eum qui loquebatur; dieit- que illi optimati : 0 optime, Deo resistente, studiis omnibus labor est inutilis. Roga ergo Deum ut tibi opem ferat. Dies aderat, et cum supplicis re- cordatus esset pontifex, rogavit an accessisset. fe co ergo ei significat Proclus, qui hæc etiam dixit. Cum tu præteritis noctibus seorsum esses cum alio, statui non temere accedere. Cum sanctus autem rogasset quisnam esset is? incipiens Proclus verbis quidem totum persequitur miraculum, digito autem per imaginem evidentissime probans cum fuisse apostolum, totam narrat seriem miraculorum. Qui bas cum adhibuisset mentem hic vir divinus, aperie intellexit spectaculum, et factus certior suain ac- cepisse peritionem. Deo egit gratias. Deinde sic rursus accersit supplicem, et eum convenit, et pro co intercedit apud imperatorem, et priori restituit restabant ex divinis epistolis. uæ sunt partes me narrationis. Tu autem, dic mihituum loxium vatem aurei tui tripodis, qui me persequeris et vocem ex laurivore gutture tuæ Phœbadis, responsa, nugas ex quercubus, Orphei mysteria, illos Tiresias, illos qui sunt illotis pedibus, tuos veros prophetas. Nitto enim dicere Phabi tui magnificentiam, qui honore tuam afficit stultitiam, et tibi præbet præscientiam: per vaticinationem: vaticinationem quam nervo potest reprehendere ; quæ fit ex talis, et hordeu, et thure; et præterea per fateres, et lucernas, et folia, et cubos. Vereor dicere quæ per insecta fiant, et pelles, et reliqua membra, ex diversis ami- malibus, per viásque, et mortuos, mysticas præ- cientías. Quorum omnium quod est revera præ-

clarissimum est incredulitas, et contumelia id quod & creditur. Sed it quidem nugentur ; nobis autem ad rectum deducatur oratio, deducatur nostra quo- que vita universa melius illius intercessionibus. Post hæc cognoscitur ab accusatoribus, quæ per pontificem data est salus ei, qui confugerat, et regressus ad priorem dignitatem ; eosque incen- dentes flammæ invidiæ faciunt rabie agitari et furore adversus eum qui dedit salutem: hujus furoris præcipuum accipientes ministrum diaconum, quem prius diximus, Serapionem. Quæ cognoscit quidem bonus pastor, ea vero nihil curat. 16. Cum autem videret multos servire avaritia, ipsam autem præ cateris imperatricem, in eos Β producit in aciem gratiam suorum sermonum : nullius quidem personam publice nominans, com- muniter autem procurans salutem omnibus. Quod quidem eos, qui illo vitio laborabant, faciebat medico succenscre et efferari. Jam autein venit ad caput oratio. Theodoricus ille, qui tunc erat pa- tricius, cum esset ditissimus, ab imperatrice ap- petitur insidiis. Quid ergo facit vir ille ? Confugit ad communem portum ; et servatur quidem ab jis quæ ei parabantur, insidiis. Servatur autem meliori quoque et permanente salute, modo alio. Dispersit, dedit omnia pauperibus. Quomodo? Ma- gistri consiliis et suasionibus. Qua ex re quid lucratur? Thesaurum cœlestem, cuin esset ei persuasum, Cornelii eleemosynæ ejus quoque csse exæquandam eleemosynam. Hæc cum rescivissel imperatrix, non potuit amplius contineri. Impu- dentiam autem et aliam temeritatem suam absque ullo rubore sancto indicat: eum bona Patricii lucratum esse nugabatur et objiciebat. Ejus epim, qui erat mundus, propter benignitatem admonitio erat inquinatæ sordida existimatio. Augetur ergo A quid enim opus est in singulis immorari ? ) in sanctum invidia: ex ea autem odium ; ex co maledicta; ex maledictis vero calumniæ; ex ca- lumniis concilia. Transmutant, quod viderentur, non quod essent, sermones in nugas prolatas adversus imperatores. Fiunt hæc rursus alioqui validiora sermone habito in Eutropium. Dicatur D autem modus, ut sit multorum doctrina et utilitas. Hic Eutropius cum perversis esset moribus et inclemens, ad malefaciendum autem malitiosus, talem laqueum (o novum inventum !) fabricatur fubumanitatis. Persuadet imperatori ( apud im- peratorem enim multum poterat) ut legein ferret, ne cui liceret confugere ad sacram et divinam mensam. Non multum autem intercessit temporis et suis laqueis (ο justam poenam et celeritatem ! ) capitur qui fabricatur. Cadit enim, et ad eam quain aliis studuit prohibere, confugit ecclesiam. Pro- pter lac justa reprehensione ea quae fecerat E- tropius, sua sermone sapiens persequitur medicus, et hoc fuit accusatoribus alia injustitiæ occasio et insurrectio, ut qui cum non solum illius non mi-

- A sereri, sed illum etiam reprehensionibus flagellare dicerent. Εt hujus quidem insurrectionis dux erat et princeps Theophilus Alexandrinus. Ei autein qui accusabatur, nulla horum erat cura, sed 80- lum cultus Omnipotentis. Cum ejus autem solius curam gereret perpetuam, cognovisset vero eos, qui morbo laborabant Arii, in cœtus congregari, primum quidem precibus, deinde studiis omnibus expellit e civitate. Sed non multum processerat temporis, et rursus deducti Ariani a quibusdam ex senatu, libere versantur in civitate. Et tacenda quidem sunt gravia mala, quæ hinc sunt consecuta. Quin etiam quæ per ea, quæ dicuntur Antiphona, Arianis acciderunt et Orthodoxis, his quidem claris hymnis celebrantibus homousium, dejectis autem et superatis Arianis, cum utrique ex con- tentione venissent in periculum, prætermittens oratio dicat modum primæ ab initio traditionis Antiphonorum. Hlic est autem Ignatius, qui fuit tertius Antiochenus episcopus, post magnum et summum apostolorum ornamentum Petrum, qui etiam versatus est cum ipsis Christi discipulis, dicitur esse dignatus divina angelorum visione, per Antiphona laudantium sanctim et ejusdem essentia Trinitatem. Ex quo Antiochiæ, et illinc omnibus ecclesiis, Antiphonorum, qua etiam cruces argenteæ in antiphonis figuntur, data est traditio. Sed hoc quidem sic enuntiavit oratio. Quoniam autem oc- currit illud argumentum historiæ, de Gallo, in- quanı, Gaina Ariano, eam quoque lubens præternit tet oratio, studiosos, vel potius eos, qui ignorant, remittens ad Theodoreti historiam ecclesiasticam, quæ hoc multis suppeditabit, quomodo sancti labore et dicendi libertate os ei obstruitur : et tanc pacem agit vir ille barbarus. 17. Hinc sequuntur adversus Ephesiorum epi- scopum libelli Antonii, et pontificis Ephesum mi- gratia, et justa multorum depositio, qui deprehensi sunt xuro esse adepti episcopatus. Deinde Paulicii a quadam vidua apud imperatricem accusatio. Largiamur vero nonnihil narrationi. Continebat autem accusatio, quod debitor esset circiter quin- gentorum aureorum. Eum ducit imperatrix, nec prius eum remisit, quam ab eo exegisset quanti- tatem centum fibrarum auri: reddidit autem acc- satrici tantum sex et triginta aureos nummos. Quid ergo facit quæ accusabat múlier? Confugit ad commune defensorem. Ille autem producendum curavit eum qui accusabatur, et ab eu exigebat int quod reliquum erat debiti. Hoc quoque rescivit imperatrix, quæ significavit pontifici, ut eum di- mitteret, cum ipsa ab illo exegisset pecunian. De hac re inter utrumque vehemens exoritur conten- to ; et postremo res eo deducitur, ut per impuden- tiam procedatur adversus sanctum. Mittit enim duos centuriones cum suis cohortibus, ut eum qui accusabatur, a sancti manibus abstraherent. Il:ec avara mens imperatricis. Quid autem qui glorifi- cat eos, qui ipsum glorificant, nihili autem pendit eos, qui ipsum contemnunt, Deus? Angelum eís

mittit terribilem in rhompliea. Quem cum illa vi- disset multitudo horribiliter stantem in vestibulis et eis occurrentem,minaciter, timet quidem et metu afficitur: revertitur autem cum tremore et magna admiratione, et similibus. Cum hæc autem rescivis- set imperatrix, metu quidem afficitur; serval autem inimicitias, et armatur ad vindictam. Anima enim semel victa pecuniis, et vehementia oppressa ava- ritiæ, non potest coerceri freno mentis temperan- tis. Diligenter ergo quærit imperatrix, quasnam insidias invenerit adversus pontificem : aliquando quidem minantis, aliquando vero blandientis per- sonam suscipiens. Ille autem manet invictus, fir- masque et immobilis, ab uno solo pendens, nempe a communi omnium salute. Non possun autem sa- tis admirari, cogitans hunc magnum et divinum Dei servum, os vere aureum, præconem divinæ benignitatis, quod propter omnium salutem adeo eral sollicitus et adeo incendebatur, et omnia pro- videns, quæ mens Deum dignata videre, potest inve- nire ad salutem, non destituebat ille eos, qui erant ejusdem generis, adeo ut, quod est maxime admira- bile vel inviti multi per ipsum salutem sint assecuti. 18. Sed cum hæc ita se haberent, et Ecclesia di- vinæ fidei illustraretur splendoribus, et illumina- tione pietatis vita fidelium refulgeret, non tulit hominum inimicus, sed, sicut a me dictum est su- perius, convocal rebelles quæ sunt sub eo potesta - tes, et omnia confundit et pervertit, susque deque permiscens, et multos cogens et compellens, ut suam terrenam red'icerent malitiam. Et primum quidem instrumentis, quomodo olim serpente, ma- Jitiæ usus Theophilo, et Severiano, Acacio et An- tiocho, et presbyteris quibusdam et diaconis, et præterea e senatu feminis, quæ sunt antiqua ejus arina, locupletissimis viduis et sceleratissimis, pa- ravit mortem sancto. Dicat aliquis Acacii Berrhœæ episcopi temerarium et inconsultum serinonem, qui ad tantam pervenit amentiam, ut diceret : Sine, ego ei parabo ollam, de sancto id dicens scelestissi- mus. Deinde mittit etiam aliquos Antiochiam et postea Alexandriam, quid facturos? Ut scrutaren- tur sancti delicta a juventute. Quid dicis ? in civi- tatem cœlestis illius civis, quæ verborum et moruin illius fragrantia bonum emisit odorem usque ad p cœlestem et supernam civitatem Jerusalem, quam intuentes etiam meretrices sanctificantur? Sed de- fecerunt scrutantes scrutationes", et evanuerunt in cogitationibus suis, ut dicamus cum Psalmista: Conversus est enim labor eorum in caput eorum ss,ut procedens dicet oratio, et injustitia eoruni descen- dit in verticem eorum, bæc callide macbinante el procurante Theophilo. Quales autem et quam so- phisticæ hujus Dei hostis malitiæ, vanæ et inanes nugæ fuerint adversus Dominum et adversus Chri- stvin ejus, supervacaneum est dicere. Quomodo auten se gesserit in fideles et sanctos monachos et in ipsum pontificem, studiosis significabit lectio.

Alexandria, jam sunt praetereunda ; quæ quidem publicabuntur ab eo, quod illic futurum est judicio. Nos autem procedamus ad nostra. Nec id solum, sed es etiam, quæ fecit cum esset 19. Cognoscit ergo imperator a quibusdam mo nachis, quæ ab accusatoribus facta sunt et Theo- philo. Is autem magna celeritate et vi jubet ad- duci Theophilum. Scribit vero ad pontificem Romanum Innocentium pulchre et sapienter, cum alia, tum ut cito Roma profciscerentur qui de Theophile cognoscerent. Præterea autem ad suum quoque fratrem et imperatorem Honorium, ut el- ccret ut papa exsequeretur ea quæ ad ipsum scripta fuerant. Qui cum ea accepissent, se parant quidem ad ea implenda. Cum autem dubitassent, ne si cito mitterentur, tempus tererent Constantinopoli, et alioqui opperientes dum reliqui quoque congrega- rentur, exspectant secundas litteras. Quid ergo vafer ille et astutus Dei hostis? Hæc cum rescivisset, insurgit sceleratius adversus pastorum principem, et illum gregem, qui imperatori nefaria ejus facta exposuerant: el cum in eos confinxisset errores Origenis, magnum Epiphanium Cypri episcopum ad se attrahit, et cum eo init amicitiam, ut con- gregata synodo, scripla reprehenderet Origenis. His inducitur Epiphanius, et fert opem Theophilo Cujus universus studii scopus non alio spectabat quam adversus sanctum, et eos, qui dicti sunt, mo- nachos. Post hæc quid? Persuadet Epiphanio, ut scribat ad Joannem ut abstineat a scriptis Orige- nis et cum eis minime sentiat. Ille autem vero magnus Chrysostomus coin hæc accepisset, sen- tentiæ suæ fretus puritate, non curabat eos, qui insultabant', sed de couìmuni salute solum erat perpetuo sollicitus. 20. Sed hac quidem rebus consequenter persc quens, declarabit oratio. Inter hæc autem celebrata: illius viduæ vineæ accessit narratio, ad quaun per- veuinius. Theognostus pius ille et fidelis, erat ipse quoque unus ex iis, qui erant familiares imperato- ri Arcadio. Invidia autem diaboli et Gaii, qui morbo laborabat Arii, apud imperatorem accusatur Theognostus, et injusta bonorum publicatione cum relegatione damnatur simul cum uxore et liberis ; et, ut paucis absolvam, priusquam pervenisset ad Jocum in quem erat relegatus, in itinere, via vitæ peracta, migravit ad Deum. Hujus uxor reversa accedit ad virum divinum, et de se omnia docuit. Hic autem misericors et Christi imitator, corde do- loren accipit ob ea quæ acciderant, et ob femina viduitatem et pulchre quidemn consolatur, et quæ par erat ei suadet : rursus vero considerat, quemad- modum viduae sua restituantur. Cum is autein de eo sollicitus esset, aliud malum excitavit malignus adversus mulierem viduam. Erat enim tempus vin- demis, propter quam imperatrix egressa ex urbe : et nescio quomodo prius ingressa fuit in vintasn viduæ, et sua manu exsectum botrum comedit Deinde docetur, vineam esse alterius. Inducunt le gis, quod est in rebus hujusmodi, auxilium, quæ

vincam fuperatrici adjudicat, si quid tale contigerit, et domino pretium vel aliud quid jubet reddi ; et jussu imperatricis refertur vinea in numerum suorum suburbanorum. Hoc autem non temero et simpliciter jubebat, sed hæc duo meditata: unum quidem, propterea quod irasceretur viduæ, ut eam magis alligeret; alterum autem, et cujus majore studio tenebatur, ut acciperet occasionein vexandi pontificis, cogitante illa fore ut resisteret et in le- gem incideret et offenderet imperium. Sed illa qui- den ita se habebat ; pontifex autem quomodo ? Suadebat, supplicabat, ut decebat ejus philosophiam. Quid illa contra ? Ea dabat responsa quæ erant plena impudentia, Romana: legis auxilium, et quæ- vis alia, quam ex adverso objiciebat, vana planta- sia sue arrogantie. Rursus ergo temperat medicus medicamenta salutis. Quod autem, laborabat curari non poterat. Alia est præterea species curationis, solvens causas per quas videbatur id quod male affectum erat laborare gravius : solvens injustos prætextus ; nempe quod hæc lex quidem lata esset ab imperatoribus, sed qui forte erant a fide alieni. Tu autem es, aiebat, les, et tibi obtigit ut impera- res, et est tibi conscientia quæ cogit, et quæ rem optime novit et intelligit. Ne permittas, ut multi coacti te novam vocent Jezabel, et quæ de Nabothe scripta sunt in Veteri testamento. Hæc sapientis melici, que perpetuo adbibebat, medicamenta, inale affectain feminam magis inflammabant; adeo ut ncc medicum quidem admitteret, imo vero re- pelleret, et quam nefarie conceptam celabat bilem, aperte in lucem proderet. Sic quidem repellitur medicus ; quid vero, quae deinceps consequuntur? Aderat dies festus et celebris crucis in altum ela- tionis, et jusserat pontifex, ut portæ ecclesiæ clauderentur soli imperatrici. Ecce ergo primus in- greditur imperator, et fidelissimi populi universa multitudo cum ipso et circa ipsum. Cum autem in- cepisset sanctus de more concionari, vis sanctis simi, quæ- eum illuminarat, Spiritus reddidit ele- gantiorem verborum pulchritudinem cum eo qui loquebatur. Ει quid opus est dicere, ad quantam admirationem veniens multitudo, applausit exsul- tationibus sacra dilectionis ? Cum hæc autem fic- rent intra templum, ecce etiam imperatris cum re- D liquo, qui eam stipabat, comitatu; et aliis quidem omnibus ingressum servabant liberum, ipsam vero prohibebant. Ira adhuc inconsideratam possidebat imperatricem. Mitto dicere quantum in divinum pontificem, idem est autem dicere, in Deum contu- meliis invecta est et infremunt. Deinde cogitat quidam ex iis qui cum ipsa erant, et tentat portanı gladio percutere; ejus autem manus station arescit. Timet ergo imperatrix et statim revertitur. Ille autem cujus manus exaruerat, accedit ad sanctum, pænitentia ductus, et supplicans statim curatur, et Deus per suum servum magnificatur et glorifi- catur. Estne aliquid justius aut benignius, el promptius ad convertendam animam, cui justum abunde suppetit ? Sed nibil juvit cam, quæ improba

- A voluntate sequi deteriora misere statuerat. Vale autem hic mihi imperatoris insignem virtutis abundantiam. Nam cum res ejus rescivisset, tanı illis, quæ exposuerat imperatori, quam iis, quæ alios fecerat renuntiare, omnia despicit, et nullam ejus ducit rationem, amori in pontifcem et reve- rentiæ justæ nihil præponens, maxime cum illins morum acerbitatem sciret et importunitatem. At- que illa quidem magnopere contendebat bonum illorum pastorem expellere; promptum autem et alacre animi studium eorum, qui prohibebant, divinorum vero canonum accurata regula, et civi- tas quæ ab eo illuminabatur, et greges monacho - rum, omnia resistebant tyrannidi imperatricis. Quæ cum tai multa essent, suam tamen explevit cupiditatem, aut, ut verius dicam, cadem fecit in- peratrix. Alque magnus quidem Paulus sas el- ctionis dicit Qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur : quinetiam ante eum magnus ille David affirmat, esse multas justorum affictiones " : omnis quoque divinitus inspiral: Scriptura multis in locis his concinit; quæena autem sit ratio, cur justis multæ inferantur hic molestiæ et difficultates (honestum est enim hiệ parum philosophari propter multorum utilitaten:) audiamus tonitru Gregorii Theologi. Quid vero is dicit? Si enim jugum suave et onus Christi leve est, at hoc est propter spem et remunerationem, signifi- cante verbo, quod quæ sunt summæ in vita præsenti molesti, si spectetur ses quæ illic est et remunc- ratio, sunt similes rebus lætis et secundis. Quinetiam quod hæc tormenta corporis sunt tuis servis lætitiæ, audivi sapientissimum ad Deum dicentem. Quamob- rem cum justum qui nunc habetur in admiratione, audieris tradi manibus iniquorum, ne perturberis : eum enim nihil tangit: sed ægre feras voluntatemn eorum qui ipsum tra/lunt. Sed eo redeat, unde di- gressa est, oratio. 21. Non multum interim effluxit temporis, el venit Cypri episcopus Epiphanius. Quem cum rursum attraxisset Theophilus, tuin quod esset callido et vafro ingenio, tum quod esset moribus praeditus aplis ad alliciendum, persuasit, ut ca faceret, quæ et sanctum molestia afficiebant, et Dipsum reddebant Epiphanium canonum contempto- rem. Quænam autem ea sunt? Quæ prope civita- tem facta sunt congregationes, ordinationes, Ori- genis doguatum condemnnationes, cum pars una solum adesset; et universa denique ab eo usurpata auctoritas et temeritas. Qualem autem contra hæð se gessit pontifex? Nam ea quoque scire est operæ pretium : patientem, fratrum amantem, concs accurate sequentem, et in cæteris ita se gerenteiui, ut et prudentia et voluntate se homine esse supe- riorem aperte indicaret. Quibus motus Epiphanius aliquantulum quidem cessit et deflexit: magua autem affecit molestia eos qui ipsum impellebant, Ipsi vero quam potuerunt citissime ad imperatri

cem hac retulerunt. Ipsa auteni Epiphanium celer- rinie trabit ad suas partes, ea docens-et suggereps, quæ ejus iniquam explebaut libidinem, et quæ sanctum deponebant; ndjiciens etiam arcanum (ο þominum audaciam! o divinam lenitatem!) hære- ticum esse Dei servum et famulum. Quid autein contra sapiens dixit Epiphanius, audiamus : Si est tibi quidem, inquit, o imperatrix, ratio cur hære- sim suspiçeris, adsit, et causam suam agat Joan- nes ui paenitentia. Sin autein hac verba profers eauer contumelime, tibi minime assentitur Epipha- wins. Tune commota illa hostis, erupit in banc exsccrandam vocem : Si, o Epiphani, sis impedi- miento, quominus Joannes mittatur in exsilium, eece aperiam templa idolorum, et contendam ut ea adorentur. Non amplius ergo ferens Epiphanius aures suas pollui cœno inimica feminæ, totus perfuzus fuit lacrymis, et se eorum esse innocen- tem pronuntians, fugam omnino arripuit. Hæc autem nescio quomodo aliter jactabantur externo- rum sermonibus. Quomodo ? Quod vocalus Epipha- nius sua decrevit sententia Joannem esse deponen- duni. Hac cum audivisset Joannes, ad eum scribit : Sapiens Epiphani, et tu meo consensisti exsilio ? De cætero non videberis amplius sodens in sedą tua. life autem ad hac rescribit : Athlets Juannes, feri et vince; ad locum autem, ad quem mitteris in exsilium, minime pervenies. Sic scripserunt, på sic factum est. Nam inter navigandum mortuus est Epiphanius, et Joannes cum nondum perve- nisset ad locum in secundo exsilio, ut jam decla- rabimus, migravit ex hac vita. ut 29. Cum autem, postquam ille enavigarisset, rescivisset Joannes, quemadmodum propulsasset Imperatricem, profert communiter vituperationem adversus odinem mialam feminam. Quam tanquam enigmatice prolatam adversus imperatricem, arri- puit examen accusatorum. Id itaque`per eam defe- runt ad imperatorem. Cui cum nescio quas, nec quam multas adhibuisset ad eum inclinandum rationes, ipcitat, at bellum suscipiat adversus Joannem, et us coacta synodo damnaretur exsilio. Neque tamen sine Theophilo constitutum fuit hoc certanien; sed quamprimum ad eum missis litteris curat, ut ve- niat cum episcopis ludicis et Egyptiis, et iis qui Lune propter justas causas merito depositi fuerant D a pontifice; et, ut semel dicam, couflunnt onines Chalcedonem, in qua prius parati, veniunt omnes in urbem regiam. Cum autem tardarent, qui crant Roma venturi, imperator Arcadius nullo modo volens aspicere Theophilum, dubitahat et variis distrabebatur cogitationibus, ignorans quod Romanus episcopus secundas, ut a me prius di- cium est, exspectabat litteras. Quid ergo Eudoxia? Clam arcessit Theophilum et eos qui cum ipso crabt, et eos amplis ac magnificis prosequitur mu¬ neribus, polliceturque se persuasuram imperatori, ut eis pareat. Ilae cum cognovisset noster Elias et magna tuba Ecelesis Chrysostomus, usus tuba orationis, et non timens aciem, quam in cuin dire-

9.73 - xerant adversarii, tanquamalius Moyses, aut Pli D pastorem circumdantes admirabantur repentinan nees, aut Jeans, aut ille terribilis et divinae armatus princeps militis, stricta rhomplæa terret adversa - riorum audaciam, în concioue dicens : Congregate ad me sacerdotes dedecoris, comedentes mensam Jezabel, ut dicam eis : Quousque claudicatis amba- bus vestris cibiis st ? Si Baal est Denis, anbulate post ipsum. Si autem ipsa mensa Jezabel est Denis, comedentes evomite. Præterea aperte publicans invictam Theophili malitiam, et tenebrosarum ejus machinationum impudentiam, proponit omnia co- gnoscenda ab omnibus. Cum hac regie et generose dixisset leo pietatis, vulpes improbitatis verba fraudulenter dividunt: et cum iisdem verbis im- peratori dedissent exemplum, coegerunt eum irasci, et effecerunt ut imperatoris indignatio in Theo- philum, converteretur ad pontificem. Qui etiam jussi sunt in eum facere concilium. Et cum teni- puis accepissent libertatis, et ad luctam se fortiter instruxissent, ac niuniissent consiliis, imperatricis donis, verbis, promissis, minis, et omnibus modis omnes congregant : et alios quidem qui resistebant plano et improborum architecto consiliorum, mit- tebant in exsilium; alios autem vanis promissis misere redactos in servitutem, adeo armabant ad- versus pontificem, ut eum vel sacrificaturi essent et perdituri. Hinc magnum exsistit certamen Eu- doxiæ et Theophili, dum mensis, auro, blanditiis et “el modis ouibus suos socios ad bellum instruunt. Deinde quid? Adornantur et contexuntur libelli, et mittuntur ad imperatorem, qui continent omnes vanitates et insanias falsas. Postremum vero erat quod post communionem hic Joannes faceret oannes gustare aquam aut pastilfum propter sputum, et ante omnes ipse. De cætero autem non amplius procedunt per ea, quæ ipsi in eum intendebaut crimina, nempe quod seclaretur errores Origenis, sed per contumelias et maledicta. Cum hæc nescio quomodo struerentur (neque enim feri potest, ut structas insidias singulatim persequamur, quæ ad unum finem spectabant, nempe ad cædem principis pastorum et mortem), accedit ad pastorem id, quod e grege non fuerat correptum a feris illis immani- bus, nempe quadraginta duo episcopi numero : qui et diversam mutationem, nempe quod Theophilus, qui erat inter reos relatus, repente sit constitutus judex adversus sanctum et justum Chrysostomum. Quid ergo pastor ille bonus, magni principis pa- storum, nempe Jesu, imitator? Sed cum ad hunc locum pervenit oratio, memini sacrorum dierum : Dominum venientem ad passionem, discipulos qui tunc erant, Novum Testamentum, inter se invicem charitatem, et omnia quæ illic mystice facta sunt edoctos singulatim apud me cogitavi : et cum, qui modo erat discipulus, similiter atque magistrum et Dominum, eos qui sub se erant, initiantem myste riis. Nam cum omnes dolore cruciarentur propter magistrum, dicit cis ille vir sapiens in divinis ct hum

manis : (ο quomodo fieri potest, ut sine lacrymis A eorum memoriam tibi tradat oratio?) Orate, o Alii et amici et viscera, quæ mihi ex omnibus præcipue estis vicissim dilecta, et Deo agite gratias. Nullus autem cernatur ex vobis se separasse ab Ecclesia. Ego enim jam delibor, et instat tempus meæ resolu- tionis. Satanas non fert meas adversus ipsum ora- tiones, sed ne obliviscamini sacræ meæ in vos dilec- tionis. Cum hæc et his longe plura dixisset, (quid opus dicere et lacrymnas et dolorem, quibus sunţ repleti ? ) tandem omnes complexus, rogavit om- nes, ut irent in concilium: malebat enim mortem subire gladio, hoc lucrum esse existimans, ριο communi omnium securitate et salute; et rursus dicit Vos omnes recordamini vitam præsentem esse viam, et transire quæ in ea sunt bona et mo- lesta; nec hoc solum, sed est etiam nuudinæ : eminus itaque, vendimus, diversamur. Num sumus nos meliores patriarchis, prophetis, aut apostolis ? Dicit ei quidam cuin ejulatu: Sed deflemus nostram orbitatem, rerum confusionem, statum Ecclesiæ, et alios honores, quibus affecti sumus, et ignomi nias quibus aficiemur. Sed ne vestras, inquit, relinquite ecclesias. Non enim est a me prinei- pium; neque ad me usque est finis. Non enim post Mosem surrexit Jesus? Non fuit David suc- cessor Samuelis ? Jeremiæ Baruch ? Eliæ Elisæus ? Post Paulumn autem quis ? Non Timotheus, Titus, Apollo? Non alii innumerabiles ? Sed si tenemus, dicit quispiam, nostras ecclesias, omnino com- municare necesse est et subscribere. Communi- ° cale, inquit, ut non perturbetur neque sciu- datur Ecclesia: sed ne subscribatis. Quomodo hoc jubes ? Quoniam, inquit, nullius mibi culpæ sum conscius, propter quam deponar. His sacram illam turbam magnus inter patriarchas confirmavit Chrysostomus. 23. Jam concilium, quod extra urbem in Rufini prædiis inania in cum statuerat, arcessit eum, re- sponsurum iis quorum accusabatur. Quæ autem ei significata sunt, erant hujusmodi : Sancta synodus congregata, Joanni : Libellos contra te accepimus, plenos malis innumerabilibus. Veni ergo eis respon- surus. His lectis, læc scribit sanctus : Ecclesiam pro- pter quam Deus Verbum factum est, ne scindas, nec D dissolvas, neque extra termninos judices, repugnaus trecentis et octodecim Patribus, et ne Abel, ut Cain, dolose in agrum advoces ; sed tu veui potius. Septuaginta enim capita aperte continent, qui ad- versus te scripti sunt libelli. Sumus autem nos ex diversis et plures, Dei gratia. Et ut quæ postea sequebantur in pauca contraham, cum sapicus pontifex præterea scripsisset et ostendisset nullanı esse eorum quæ ab ipsis fiebant, consequentiam, optime et justissime eos repellebat præscriptione, oplans ut in se feret potius acumenica synodus. Hæc cum accepisset et didicisset concilium illud per lectionen, irruunt tanquam leones ; et ex iis qui missi fuerant, alium quidem ceciderunt, alium vero comprehenderunt, alium autem conjecerunt

- A in vincula et erreus compedes, quos illi bacchan- tes pastori paraverant. Quid ergo post haec faciunt Cum aranearum telis imbecillioribus scriptis eum damnassent,quem neque viderant neque bujus vocem audiverant, deponunt pontificem, et hæc referunt ad imperatorem. Quid dicentes : Quod cum non ausus esset accedere, quod esset sibi conscius ; eum autem leges deponant; hoc etiam sustinuit. Jussu ergo ve- stræ potentia, aiebant, vel invitus relegetur, et det penas quod maledictis insectatus sit imperatricem eam dicens Jezabel, vel in eo morte ab occisoribus accelerata propter verbi asperitatem. Eis itaque credit imperator tanquam sacerdotibus, et absque ulla examinatione, missa manu militari, jubet san- ctum relegari. Hæc cognovit fidelis populi multi- tudo, fideique fervore et abundatia victo et dejecto metu imperatoris, vi restiterunt. Hoc autem cum animadvertisset vir divinus et quæ ex co orieban- tur damna et pericula considerasset, omnes latet, et ad cædem (sic enim ego voco illorum conci- lium et impetum, existimo autem vos quoque ), tanquam ovis sponte sua accedit. Eum vero cum comprehendissent, usque ad Euxini Prepontidem tune trahunt. Post hæc quid? Quidam ex iis dueti penitentia, dicebant fuisse Joainem appetitum ca- lumniis et injuria affectum. Nec hoc credebatur a multis fidem autem res ipsæ magis fecerunt. Quomodo? Ex honore ct emolumentis, quibus sunt affecti accusatores. Sed profanum os dedecoris respondebat his nugis dicens : Etiamsi nibil aliud, at arrogantia et superbia Joannis eum deposuit, suæ malitiæ improbus veterator Scripturam applicans, nempe quod superbis resistit Dominus. 24. Deinde scribit persecutor ad Romanum po- tificem Innocentium, quam in pastorein fecerat iniquitatem transformans et varians. Sed Theophi- lus scribit quidem, condemnatur autem, cum papa aperte res saneti cognosceret. Quorum varios ac multiplices conatus mirans Romanus episcopus, ad Deum confugit, et petit ut inline solvantur mia- chinationes offensionum. Maxima itaque celeritate illinc accepit solutionem. Canina Theophili impu dentia adhuc inquirebat adversus innocentem. Hinc ad iram irritat fidelium multitudinem. lum- merabiles ex co exsistunt seditiones et plage et diversa pericula, et contremiscunt improbi. Vir im- pius celerrime fugit Alexandriam, cum vix evasis- set eos qui quasierant eum mari obruere. Sic pa- ter scandalorum, malus male ex regia amandatur cum ipsis accusatoribus, et iis qui erant ejusdem sententiæ. Hæc Romæ audiit etiam imperator Ho- norìus, et quod ut gratum facerent Eudoxia, Joan- nem sunt calumniati. Dolore ergo affectus (valde enim amabat imperator, et cupiebat videre ponti- fcem), scribit ad fratrem imperatorem Arcadium, cum eo expostulans et exprobrans quod Theophilo, quem reum tenebat, locum dederit deponendi Joan- ncm, idque sine Romanis. lice cum cognovissct

imperator Arcalius, magna ductus penitentia, de pontifice revocando cogitabat : et ecce noctu venit terræmotus, et cadit pars cubilis imperatricis : fuitque hoc (nam quæ intercesserunt lubenter prætermitto) causa revocationis. Rursus ergo pa- stor bonus (oportet enim paucis dicere) recipit gregem, cum imperator longe splendidius quam prius ei processisset obviam et ille quidem prius contenderet ut res suæ examinarentur: omnes vero plane violenta fidei motione eum adduxissent, in sede collocassent, et ut pacem ageret effecis- sent. Hæc suorum servorum Deus, qui resistit su- perbis, et humilibus reddit gratiam s. Hinc adest, quæ hospitalitate et temperantia (scientibus loquor) Saram et Susaunam exprimit Olympias. Paucis autem eam quoque declaret oratio, quæ volupta- teum simul et adhortationem ad virtutem præbet iis, qui laudant ea quæ sunt honesta. Olympias erat, quæ temperanti, hospitalitate, doctrina di- sciplinarum, non minus erat clara, quam splendore generis, opum et pulchritudinis, propter quæ an- tecedebat omnibus quæ tunc erant. Hæc marito quidem fuit conjuncta legitimne, non est autem ex- perta, ut quæ cum eo parum vixerit. Eam impera• tor Theodosius vi postea trahebɔt, ut nuberet cui- dam cognato suo, non quidem dedignantem, sed contra ea quae par erat, significantem. Dicebat enim Si rex meus Christus voluisset me vivere cum marito, primum omnino non abstulisset. Ει quid opus est orationem extendere, quæ contendit ad ea, quæ deinceps sequuntur, exponenda ill'us verba sapientia? Ei enim qui sapit, licet ex fim- bria, ut est in proverbio, id quod est contextum intelligere. Jussu ergo imperatoris auferuntur ei fa- cultates, gratia custodiæ. Illa autem ea re valde est lalata, et dictum protulit imperatori quod dignum est quod habeatur in admiratione et maudetur memoriz. Dixit enim : Neea custodiantur, o imperator, sed den- tur potius pauperibus. Jam olim enim deprecor, quæ ex hac distributione accedit, vanam gloriam. Statim ergo lætatus fuit imperator, cum hæc audisset, et ei sua rursus reddit. Illa autem cum ea accepisset, pul- cherrime quidem administravit, seque exuit ac pa- ravit ad exercitationem, et paulo post refertur in numerum diaconissarum Ecclesia. Sed ne sic qui- D dem potuit evadere gravia retia Theophili, cum il- lius hospitalitatem ignominiæ materiam acceperit iste Deo invisus. Ipsa post multos curani quoque gessit Nectarii, ut quæ suis manibus, quando ad Deum excessit, ejus texit oculos. Ipsa quoque ho. spitio magnum accipiebat Chrysostomum, ei libum exhibens, propterea quod non posset avelli a stu- diis; ipseque eam in secundo suo exsilio duobus epistolis est prosecutus. Sed hæc quidem postea : veniat autem oratio ad id, quod est proposi- tum. 25. Post pontificis secundam insedem suam resti- tutionem, cum non multum prætcrfluxisset temporis,

rectione et suo pro viribus officio functus est is, qui erat rerum hujusmodi corrector; et rursus imperatris fuit valde irata pastori. Si quis vestrum scit argenteam statuam, et qui illic fiebant ludos publicos, et divinam ædem contumelia affectam, scit quod dico. Rursus ergo certamina ex certami- nibus, et syno:li adversus pontificem. Hæc cognoscit is quem persequebantur, et celebratum illum et insignem liabet sermonem : Rursus furit lerodias. Hoc accendit iram imperatricis, et rursus libere ac confidenter agunt accusatores. Et Theophilo qui- dem significatur, ut veniat Alexandria ; sed adhuc timens differt infelix. Ariano tamen canone tan- quam arcu usus, audet eum ferire jaculis ex atra- mento. Certus autem, quem aferebant, erat hic ictus, quod absque synodo, qui erat depositus, irrupisset in ecclesiam ; quos cum convenisset hic vir divimus et ab eis interrogaretur, respondit : Expulsus fui ab imperatore, fui etiam revocatus ab ipso imperatore. Quod placebat quidem iis qui erant recti judicii et sententire, et imperator iis as- sentiebatur; coram imperatore autem adversus eum decertans malignorum fucorum examen, stre- pitu obtundebat illius simplicitatem. Tunc autem profert quidam (is vero erat Elpidius, Laodicea quæ est in Syria episcopus) sententiam plane ad- mirabilem : Ne tumultuemur, inquit, in conspectu imperatoris ; nefas est enim : sed subscribant ac- A incidit aliquid, quod necessario opus habebat cor- C cwsalores se esse ejusdem fidei, cujus sunt qui illum ediderunt canonem, et soluta est dubitatio, Cum ergo intellexisset imperator facilitate propo- sitionis solvi id de quo agebatur, fætus et subri- dens dixit Nihil est hoc melius. Id autem quod erat propositum, cum esset anceps, effecit ut cali- garent accusatores. Et tunc summis quidem labiis pollicentur, re autem infecta tunc exeunt. 26. Cum haec alias aliter machinarentur accusa- tores, et tesseris quodammodo fuderent, menses decem præterierunt. Pastor autem ne tantifum quidem pratermillebat ex consuetis ; imo vero quotidie magis ac magis augebatur ejus studium. Solet enim nescio quo modo mens, quæ carel vana gloria, jucundius affici, et se magis rationis compo- tein ostendere in casibus qui accidunt. Illi autem non dederunt somnum oculis, nullis abstinuerunt machinationibus, imperatoris mentem obsidentes, ut eam funderent et captivam abducerent. Impera- tor vero aliquandiu fortiter restitit et repugnavit. Quando autein omni ex parte tuta fuerunt omnia accusatoribus, nec ullus fuit, qui adversus talem insurrectionem posset amplius imperatoris mentem fulcire et ei opem ferre, ipse quoque est mollitus, et humanum quid passus, ab insidiis hostis est circumventus. Dicam autem aperte, quomodo. Erat dies marinus, Christi ortus. Imperator autem, ut mos est, non simul aderat, significavit autem pon- tifici, se non prius communicaturum quam ipse crimina diluisset. Sic præteriit etiam Quadragesima; et die uno ante Pascha, rursus imperator violen!o

motu accusatorum, eadem significat, addens : Due A te condeminarunt synodi : non possum tibi com- municare. Quid vero pastor bonus, qui aspiciens advenire bestias, non fugit, et dimittit gregem ? Mihi, inquit, o imperator, a Deo fuit credita eccle- sia, nec ab ea recedam. Sin autem hoc tibi visum sit, vi expellas, ne accusari possim, quod ordines deseruerit. Quod veritus imperator, in quein 19- rannidem obtinebat vis inimicorum, cum cum cum metu separasset ab ecclesia, jussit degere in epi- scopatu : illud cogitans quod si quid rursus ere- nisset inopinatum, facilius esset eum invenire ad Deum placandum. Sic magnum luminare prohibe- tur lumen præbere Ecclesiæ; et cum rursus im- peratori exhiberetur molestia ab accusatoribus, ipse eis totum permisit consilium, ut qui veneran- dum diem Sabbati sancti et pontificis virtutem re- vereretur. Quid ergo dicunt ii, quibus fuerat per- missum ? In nostrum caput, o imperator, sit Jean- nis depositio.; solum cito expellatur. Rursus ergo nulla interrogatio, et rursus suffragia et latæ sen- tentiæ. Quæ agebat, sciebant omnes : confunditur universus populus, confunditur etiam dies festus, metus in fugam conjicit ; et fugientes clerus et quidquid erat fidelis populi et eorum qui gerebant magistratus, divinum Pascha in publico quodam lavacro quod Constantianæ dicitur, celebrarunt, vigilantes in illius noctis glorificationibus, et eos, qui erant catechesi instituti, baptizantes, et ea, C quæ tempori conveniunt, munera obeuntes Hæc quoque cito deferunt ad imperatorem, qui ad mala erant audaces partim quidem timentes, ne si fuisset ingressus et solam invenisset ecclesiam imperator, populi quidem cognosceret benevolen- tiam, eos autem damnaret invidiæ : partim vero hoc agentes, nt omnes, qui illic erant, ulcisceretur imperator. Hinc assumpto Lucio, qui erat secta et sententia gentilis, et co quem sub se recens habe- bat exercitu, nempe Thracibus armatis circiter quadringentis, secunda noctis vigilia (ο quæ illic sunt per summam perpetrata audaciam, quæ quis- nam digne fuerit lamentatus ? ) repente impudenter irruperunt, et per medias turbas ad sanctas usque aquas procedunt, prohibent divinorum mysteriorum D celebrationem, aciem struunt contra ministros; licebatque videre effusa divinorum symbolorum mysteria, clavisque percutiunt capita sacerdotum, sanguine permisceul sacram piscinam. Deinde quid ? Fugiunt omnes : miserabile spectaculum iis, qui illic erant detenti. Nam ex militibus quidem alius virginem trahebat, tanquam prædam bello captam alius autem tunicas, alius vero divina mysteria et vasa pretiosa. Sacerdotes conjicieban- tur in carceres, expellebantur magistratus, fre- quentia proferebantur edicta, et minæ intentabantur frequentiores, quæ jubebant abnegari Joannis com- munionem. Sed sic quoque non cessabat, imo vero magis invalescebat et corroborabatur fides: et quomodo dictum est in Exitu Israel : Quo magis eos occidebant, eo magis crescebant ". Hinc eos Joannitas nominarunt cacodæmones.

- Egreditur post læc imperator e regis causa exercitationis, et videt procul campum albescenten candidis vestibus eorum, qui recens erant illumi- nati. Eo autem spectaculo afficitur admiratione, ut qui terra forem putaret esse id quod cernebatur. Erant enim recens illuminatorum tria millia circi- ter: rogat, quidnam hoc sit. Vide autem malæ lingua deceptionem. Est, inquiunt, heterodoxorum multitudo Valentinianorum. Quod simul atque dixis- scnt, ex insidiis in eos impetum faciunt viri armati. Quæ vero posthac sunt consecuta, quænam osten- derit oratio ? Rursus plaga, rursus tormenta, rur- sus vincula, rursus custodia. Carreres erant ec- clesiæ plenæ hymnis et glorificationibus: ecclesiæ vero deteriores carceribus, pœnis, flagellis, et tormentis plenissimæ. Duo adhuc menses interces- serunt, et imperator vi persuasus, significat pon- tifici, dicens : Multitudo tuorum adversariorum in se attraxit id quod in te fuit constitutum judicium. Tu ergo res tuas Deo committens, egredere ex ecclesia. Hoc cum aperte sibi significatum sacro- sanctus intellexisset athleta, postquam admonuit, confirmavit, ædificavit, omnibus quæ sunt optima consuluit, omnesque est osculatus sancto et ultimo osculo, eos valere jussit. Præterea autem, cum quæ cum admirabili Olympiade erant, diaconissas cuidam valde pio ac religioso presbytero commen- dasset, egreditur ex ecclesia, simul cum ipso quo- que egresso angelo, qui custodiebat ecclesiani, ut qui non ferret hanc videre solitudinem. Nihilo enim melius erat tunc affecta, quam theatrum, cum dis- currerent, tumultuarentur, exsibilarent, irriderent, maledictisque sanctum incesserent. Sunt bæc hor- renda et digna lamentationibus, a quibus simul etiam afficitur oratio, quæ eorum meminit per in- cisa. Quæ deinceps consequuntur, sunt magis hor- ribilia. Eo ipso die persecutionis sive occasus lu- minaris, lit tale quid maxime horribile. Terribilis- sima apparens flamma ex medio throno, in quo verbi interpres solebat interpretari Scripturas, per universam diſſfunditur ecclesiam, et catenatim assurgit in altitudinem usque ad tectum et perinde ac vipera, quæ exedit uterum, fertur super tergum ecclesia, castigans, admonens, et omnes terrens, palam ostentans audaces homines ea ausos, quæ non debebant. Quid deinceps est consecutum ? Exoritur ventus subsolanus, et dicto citius depascit curiam. Deinde ignis, perinde ac si esset ratione præditus, transit ad aulam regiam ; licebatque videre maximum miraculum, veluti inter duos igneos montes, populum quidem qui erat intus nou lædi; domos autem quæ illic erant consumi; et ignem non audere vaṣa sacra tangere, et invehi in aliam sycophantarum audaciam ; quid ausi erant dicere? Quod propter ablatas pretiosas materias et vasa sacra ejectus fuerat pontifex. Nec hæc 80. lum, (o bominum audaciam! o omnipotentis tolerantiam!) sed adhuc improbe et impie a malignis sparsa est fa:na, quod qui Joannem amabant, exusserant ecclesiam. Sepulcrum revera patens gultur eorum. Audiuntur hæc quoque a prafecto. Ille autem, ut qui secta esset et sententia gentilis, ea

de causa multos quidem ex pastoribus, sacerdoti- bus, et aliis ex populo, qui erant dedicati principi pastorum, tormentis subjicit. Procedit autem etiaın adversus pontificem et eum vinctum tradens mili- tibus, solum relegat in Bithyniam: et cum essel miraculum !) profitebatur libere pietatem. solus, (ο Ut finiam orationem, in quoddam oppidulum, cui nomen est Cucusos, athleta transmittitur. Et dolose quidem hoc factum est et de industria, ut illic in- teriineretur ab Isauris, qui eam obsidebant. Sed enim non dimisit eum Deus, qui custodit eos, qui sperant in ipsum. Illic enim quidam nomine Phila- delphius, divina visione dignatus, excipit aiuletam. Erat autem totus ille locus plenus culta simula- erorum et impietate : mulantur autem ; quomodo ? flabebant, qui illic erant, hominem quendam ο paralyticum: quem cum adduxissent, neque enim Heri poterat ut absconderetur, quæ supra montem sita erat, virtutum magna civitas, euni rogant ut ipsum cnret. Ille autem, accepta conversione et illule ejus, qui patiebatur, cum eum cito curasset, per eum universam regionem (erat veṛo multa et innu- merabilis) attrabit, baptizat, ducet pietatem, et postremo illic collocat omnem ordinem sacerdota- lem. Propterea ineffabili gandio afficitur vir divi · nus, et multos qui venerant aut allati fuerant, cu- rat ab omnibus morbis. 29. Sed cum iter quidem confecerit, maneat oratio. Post exsilium autem principis pastorum, (haec enim ego solum narrabo, qualia in gregen sunt machinati immanes illi laniatores, et quæ ab ris facta sunt) quomodo dixerit et exposuerit ali- quis multiplices cruciatas ? quinam autem bi sunt? Exsilia, aspera tractationes, publicationes, transla tiones, fugæ, acerbæ mortis machinationes, non in hac aut illa civitate, sed fere per universuni orbem terræ. Pervenit hee ad aures Romani pontificis. Ex eo fit, ut novas excogitent rationes, et accusatrices litteras mittant accusatores. Sed ille quidem tanc parum patienter tolerat : eligitur autem Constan- tinopoli quidam, nomine Arsacius, qui erat vel ipsis piscibus magis urutus, amentibus amentior, senio confectus, condemnatus, inutilis. Ex quo quid accidit ? Omnes onmino recedunt ab ecclesia. Quid ergo mali horum judices ? Persuadent impera- tori, el omnes cogunt invitos assentiri Arsacio. Et alios quidem ducebat timor; alii autem contra decerlantes, martyrio suscepto coronabantur; alii vero fuga salutem sibi quærebant. Intercessit totus annus et parum amplius, et moritur Arsacius. Ei antem succedit Atticus. Quænam autem ab co fie- bant? Accusationes, ordinationes, metropolitani indigni qui mandentur memoriæ. Quidam virê boni non ferentes haec videre, eunt Romam. Ex quibus cum rescivisset antistes, singula refert imperatori Honorio. Imperator autem cum imperatorem et fratrem scrip:is ad eum fitteris acriter arguisset et reprehendisset, comparatasque insidias et machi- nationes ei pulchre exposuisset, increpat, admonet adhortatur, et postremo consulit ut revocetur

- nis utens probabilitate (erat enim in rebus hujus- modi ingeniosa artifex ) persuadet impratori, ut iis, qui Roma erant, exspectatis, ut res essent vacuæ omni perturbatione (o iniquum praetextu !) lunc non revocaret antistitem. Clam autem mit- tens, occupat qui tunc erant portus, Abydunique et omnem transitum, jubens ascendentes quidem Romanos male multatos et contumeliis affectos A sanctus. Non latuerunt hæc Eudoxiam, quæ or.tia- suos reversi, significarunt omnia. Et hæc quidem * Ephes. v, 45, 46. amandare ; eorum autem epistulas eis ereptas auferre. Sciebat enim aperte, sciebat callida in malis mulier, quod si res examinarentur, essel re- vocandus pontifex. Hæc et machinata est impera - trix, eaque finem acceperunt. Detinentur enim, qui Roma illuc venerant; conjiciuntur in custo- diam, male multantur, littere ab eis petuntur. Illi fortiter resistunt ; resistentia autem desinit in periculum. Nam cum fregisset quidam pollicen episcopi, cum litteris rapit etiam ea quæ affere- bant. Deinde audent impudentes et audaces louni- nes eos blandiri, auro misericordiam moliuntur sibi comparare: et omnem quidem dolum contexunt, non autem persuadent. Quomodo et quanam ra- tione ? Pulchrum est hoc quoque dicere. Paulus, divinus Apostolus, ad cos accedens, praedixit : Videte quomodo caute ambuletis, tanquam sapien - les, non (anquvam insipientes, scientes quod dies mali sunt 27 : per ea quæ fiebant tune, ea quæ nunc fiunt tacite innuens. Quo quidem confirmati, won admiserunt escam, quæ ori venatorum Eudo- xiæ erat imposita. Post sextum ergo mensein ad hucusque, et ita se habent. • 50. Ad ca autem, quae deinceps consequuntur, procedens oratio persequatur ea quæ sunt propo- sila. Cum jam qui a divina gratia est denomina- tus, toto muo in oppidulo Cucuso se praeclare ges - sisset, et aluisset eos, qui fame et siti laborabant verborum Domini, Canes panis et rerum necessa riarum terram invasit : et cum banc urbem regiam deficere cognovisset pastor ille bonus, cam episto- larum et orationum consolatur auxiliis. Et primum quidem eam, quæ est per epistolam, orationem, auditorum animas nutrientem admirabiliter, sup- peditat frumenti verborum suppeditator; qua: continet viginti quatuor capita. Ad eos autem, qui vitæ offenduntur iniquitatibus, habet argumentum Medici quidem, et que deinde sequuntur. Præterea autem duas ad Cyriacum, et ad Constantinum presbyterum varia scripta, et ad ipsam admirabilem Oiympiadem. Sed non sic eum dimisit invidia. Jam enim vexationes, injurias, afflictiones nescio quam multas perpessus, transmittitur Arabyssum. Et rursus in co eadem facit, quæ in alio oppidulo. Rursus autem invidia se obstetricem præbens ac- cusatorum metui, cos impellit et incitat ad parien- dam cædem, adeo ut ex accusatoribus quidam dixe- rit suis sociis : Videte mortuum terribilem qui vivos

terret et rerum potientes stupore percellit, quomodo A larva pueros. Quis hæc facit ?llle imbecillus, ille relegatus, qui non habet qui eum defendat.Illi autem serpentis insidias in se adhuc ostentantes, jusse- runt eum jaci in quemdam locum omnium desertis simum : scientibus dico, Piyuutem, finitimum accolis Tzaunorum. Adhuc autem antequam per- veniret sanctus in loci solitudinem (hoc enim ego narrabo paululum intersistens), ab eo rursus viden- tur, sicut Antiochia, divini Apostoli : quid dicen- tes? Divinam gratiam afferentes, confirmantes et corroborantes, ungentes, laudantes eum propter puritatem conscientiæ, postremo annuntiantes ejus ad Deum excessum, foreque ut ad eorum per- veniret honorem et gloriam; Eudoxiæ fœtidam et infamem mortem, eamque ante mortem ipsum sape a se requislisse. Nihil prætermittunt quod faceret ad cum docendum. Postremo eum pascunt ambrosia, dicentes : Hac tibi opem ferente, nullo alio opus Habebis nutrimento. Quam cum accepissel, co- medit coram duobus, qui eam fideliter sequeban- tur. Qui etiam digni habiti sunt sermone et con- templatione Dei præconum, implerique gaudio et exsultatione, quæ illinc proficiscitur. Tres ergo post hæc menses intercesserunt, et angebantur mala quibus eum alliciebant milites ; quod ipsum quoque meditatum et de industria procuratum ſue- ral a persecutoribus. Quæ autem ab eis meditata fuerant, Deo non permittente, cito interrupta fue runt et rescissa. Quisnam autem modus ? Data enim sic hæc quoque postrema narratio sulmo miraculo. Nondum Comanam appropinquarat san- étus, ecce autem noctu ei apparent Basiliscus et Lucianus martyres, dicentes : Bono esto animo, et gaudio exsulta ineffabili, frater Joannes. Cras cuim simul erimus. Hoc ipsum quoque dixerunt sui templi presbytero, ut se pararet ad justa fa- cienda el debitas exsequias divino pontifici. Venit crgo ad locum divus pontifex; quærit vesteni splendidam, quæ tempori et dignitati conveniat : mutat autem ea quæ gestabat, et illa distribuit iis qui aderant. Deinde sacrum celebrat mysterium communicat sacramento gratiæ, fundit ultimas preces. Deinde cum de more dixisset hic inter pa- triarchas divinus et revera magnus Chrysostomus : Gloria Deo propter omnia, et facto signo crucis subjunxisset, Amen; et recubuisset, requievit de- eimo quarto mensis Septembris. Licebat autem videre post hæc, tanquam signo dato, concurrentes es Syria, Cilicia, Ponto et Armenia omne genus hominum et omnem ætatem, propter utilitatem communem et falutem : et sic deponitur patien- tissimum et sanctissimum illud corpus cum mar- lyrum qui illic sunt. corporibus : beatissima au- tem et divinissima anima excipitur intemeratis manibus immortalis omnium Regis, Domini et Dei nostri et Salvatoris Jesu Christi, quem cum Patre et sancto Spiritu decet omnis gloria, honor, po- tentia, majestas et magnificentia, nunc et in sæ- culi saculorum. Amen.

- Leonis, in Christo sempiterno Rege imperatoris, oratio vel epistola parænelica catholica, ad quoscunque (BARONI Annal. ad annum 912, n. V.) çum servitute conculcaret. Hoc enim erat nostræ servitutis obsonium, et hac de causa eo magis nostram libertatem tueri debemus, ea in memoriaur revocantes, quæ, dum servi essemus, passi sumus ; illud præcipue meditantes, quidnam sit quod pro nobis datum est pretium ; non aurum videlicet, non argentum, sed dilecti Filii Dei pretiosus sanguis, quem Pater ipse Deus pro nobis tradidit morti, nec illi pepercit propter magnam charitatem qua nos dilexit. Ne itaque tanti doni immmensitatem, quod nobis largitus est Deus, contemnamus, nos iterum servos statuentes: non enim amplius libertatem bujusmodi iterum assequemur, cum seinel dilectus Dei Fílius proprium sanguinem fuderit, ut nos a peccatis liberi justitia repleamur. Benedictus Deus Pater, qui per dilectum Filium A faceret, sed quæ sempiterno tempore mortem una¸ suum Dominum nostrum Jesum Christum liberavit nos a diaboli servitute, et in portione sanctorum suorum nos collocavit, cum filios et hæredes iavi- sibilis gloriæ suæ nos constituerit, et a turpitudine passionum nos segregaverit, et integram nobis eam pulchritudinem instauraverit, in qua initio creati fuimus, vel potius ea longe meliorem nobis largi- tus nunc fuerit. Non enim, quemadmodum tunc temporis, malus ille dæmon, qui terram comedit, ita munc libere potest ad nos accedere, præsertim cum non valeat fixis oculis intueri eorum faciem qui cœlum ipsum pro sua patria sunt assecuti. Bene- dictus, inquam, etiam Deus Filius, qui novissimis diebus in similitudinem hominum factus ex muliere, et in tempore cum apparuerit ille qui una cum Patre creavit sæcula, ut cacodæmonem ipsum de- structorem vasis fictilis, naturæ scilicet humanæ, in simili figura apparens, contereret, et hominem jam perditum in novum hominem et incorruptibi- lem reformaret, et per mortem suam perpetuam illam mortis incursionem et imperium sisteret, ac in sanguine testamenti sui firmatam pacem scri- beret, et concordiam in cœlo et in terra firmaret, assumpta videlicet nostra humana natura in sortem regni sui, qui, dum sibi carnis tabernaculum forma- vit, nos ex corruptibili tabernaculo ad incorrupti- bilen mansionem in cœlis transformavit, et in divino lumine &duciam illam nobis restituit, quam perdidimus illius livore, qui in tumine permanere C conculcandum reddidit potentia magnitudinis suæ, noluit, principis tenebrarum ; in quo etiam nos dum essemus mortificati in erroris corruptela, nunc ad vitam sumus iterum revocati, absorpta illa morta- litate per ipsius luminis eflicaciam et virtutem, ma- jorem scilicet participationem et communionem prioris išlius largiti uobis luminis adepti, in gloria magnitudinis ejus. Benedictus etiam Deus, Spiritus videlicet Dei, qui replet omnia, et in quo cœlesti gratia digni facti sumus, et delictorum nostrorum remissionem sumųß consecuti, soluta în die condem- uationis et destructa peccati ipsius damnatione. Liberi itaque a servitutis jugo, quo tencbamur, in libertate ambulemus, nec iterum priori servituti nos subjiciamus. Si enim, qui temporalem adepti sunt libertatem, ferre nullo pacto possunt ut, liber- D tate neglecta, iterum ad sérvitutis jugum revertan- tur, quanto magis nos, qui sempiternam sumus assecuti libertatem, ipsius libertatis gloriam con- servare debemus, nec iterum servitutis ignominia affici; quique non vanum libertatis quoddam nonien adepti sumus, quæ in hac vita tantum nos liberos Repleti igitur sanctitate illius, qui omnia replet, thesaurum nostrum nobis largitum integrum cu- stodiamus, nec illum nobis a quoquam subripi per- mittamus, non enim amplius erit excusationis locus. Tunc etenim, licet absque ulla utilitate, fuit tamen relicta aliqua excusatio: nunc vero quæ- nam esse poterit, cum nulla sit dæmoni facultas ad nos accedendi, sed potius ille nos fugiat, ut a conspectu ignis, et si illi obviam steterimus, fugiet nos procul dubio; sin autem accesserit, evenict ut conculcetur sub pedibus nostris tanquam is qui rapinam est operatus? Confidentes hac de causa, securi vivamus, non iterum stulte appetentes cibum cognitionis boni et mali, sed angelorum cibo con- tenti simus, quem qui degustant, nunquam illos pœnitere contingit. Quisnam vero cibum nactus ad fruitionem vitæ et suavitatis idoneum, amaritu - dinis et mortis cibum gustare unquam voluerit ? Præterea si in cibis corruptibilibus nullus coinqui- nari cupit, quonam pacto fieri poterit ut nos qui sempiterna fruimur suavitate, cibis amaritudinis cupiditatum carnis coinquinari permittamus? Nullus seipsum, quæso vos, seducat. Omnis quidem concu- piscentia carnis esca est, et incentivum quoddam, modicam afferens suavitatem, deinde vero ad inorteni nos præcipites ducit. Cum igitur cibum habeamus æternæ vitæ, cavea- mortem prolabamur ; sed sanctitatis illius qui nos ab omnibus inquinamentis nostris purgavit, parti- cipes facti, sancti efficiamur. Hac enim de causa factus est pro nobis ipse peccatum, ne amplius in nobis regnet peccatum ' ; mortuus etiam est ipse, •

ne peccati opera amplius vivant, dum in nobis ju- A comparavit, ita etiam nos æquo ferentes animo stitiæ vixerint opera. Misericordiam, fratres, et bumanitatem diligamus, hæc enim est vitæ cœlestis aggregatio, et eos qui ipsam diligunt, licet sint in carne, coelestes efficit: quandoquidem etiam ipsum coelestem Deum in carne fieri ipsa effecit, et ea quæ inter se immenso distant spatio, in unum conjun- xit. Volutemus animo quantum intersit inter luti massam et figulum. Quid igitur figulus, ut faciat vas utile ad aliquod ministerium, suscipit luti mas- sam, et lutum ipsum non suscipiet scipsum, et se ipsum abnegabit ? At quomodo fieri secus poteris vas congruum ad aliquod ministerium, nisi per manus ſiguli accipiat benedictionem ? Tunc enim, ut ex eo aliquid formetur utile est lutum, quando est bene dispositam ad figuli voluntatem. Efficia- B mur itaque etiam nos bene dispositi, exacta vide- licet et perfecta cum figulo unione, et ex bono semine bonum fructum afferamus, misericordiam videlicet et clementiam ; nec a bono semine malus fructus oriatur, et vitis ad lætitiam plantata in amaritudinem convertatur, cum recte noverimus quod fructus ille qui non est proprii seminis ger- manus, benedictionem non obtinet, sed maledictio- nem, et laborem agricolæ inutilem reddit, et spem lætitiæ in mœstitiam illi convertit. Ex bono igitur semine fructum diversum et alienum non affera- mus, ne mæstitiam agricolæ præbeamus, et male- dictionis sententiam incurramus. Sed bonum operemur, bonum agricolam præ oculis habentes, néque malum in bono admisceamus; non enim est' credendum, dum rex quiescit, latronem arına depositurum. Hac igitur de causa ad nobilem Regis đomum, quæ nos ipsi sumus, arma homicidæ ca- codæmonis irrumpere ne permittamus. Dicit enim Deus Inhabitabo inter ipsos et deambulabo. Ma- lus vero demon et homicida ab initio hominem odio habuit, cum superbus sit et supplantator ; et per enm invidia ortum habuit, et per invidiam mors regnavit in nobis. Christus autem cum venisset tyrannum ejecit, quo cjecto nihil corum amplius operatur quæ antea in ipso operabantur. : Quomodo igitur operabuntur aliquid quæcunque potestatem habebant antequam tyrannus ejiceretur? adinvicem opprobria et contumelias, gloriam nobis comparemus, salutem consecuti. Typum enim et exemplar seipsum nobis ille tradidit, quomodo oporteat opem ferre et suscipere imbecillos, qui ad infima nostræ imbecillitatis cum descendisset, qui est supra omnes coelorum virtutes, nihili pendit omnia incommoda, cum nullo pacto aliter nos in- Ormos sanari licuisset. Illa sectemur Domini vesti- gia, per longanimitatem nos ipsos humiles redden- tes, et aliorum defectus in charitatis victoria æquo ferentes animo; non irascentes, sed potius pro illis orantes: quandoquidem etiam Christus pro illis orabat qui eum in cruce pro sua fragilitate afficie- bant injuria : non enim cognoscebaut neque quid facerent intelligebant, et hac de causa eum con- cusserunt qui terræ fundamenta concutere solet. Id etiam nobis declaravit, non solum ca longani- mitate qua perferebat injurias, verum etiam ex nostra in carne, quam assumpsit, humilitate. Quid enim vilius corruptione, quam caro ipsa hæreditatis loco obtinet? Nihilominus nullus ira- scitur imbecilli parti corporis, sed compat:tur potius illi, fovet illam et ei fert opem. Si igitur in rebus quæ sunt obnoxiæ corruptioni ita fieri solet, quanto magis in his rebus quæ corruptione carent ! Ne propter iniquitatem iniqui fiamus, sed vincamus in misericordia, ut Deo facti boui, etiam nos ab co diligamur. Neque propter aliorum infirmitatem etiam nos infirmi reddamur, sed potius, si fieri po- test, ex nostra firma valetudine aliquid infirmis largiamur, ut illi sanentur, nec amplius claudices qui claudus est, et festuca ab ejus oculis removea- tur, et videat frater noster quæ bona sunt et recta. Quemadmodum enim pes sanus non claudicat, ita oculus non allucinatus videbit recta. Iræ etiam omnis exacerbatio oritur ex infirmitate. Si vero corporis membra non percutiemus, sed potius fovebimus, cur eum qui secundum spiritum infirmus est, non miserabimur, sed vulnera potius infligemus, no- stram conscientiam pariter vulnerantes? Sed talia facere non est illum imitari, qui per vulnera devi- cit fortem humani generis hostem, et qui debilia confirmavit. Sumus invicem membra : custodiamus Si videlicet Domini victoriam irritam reddamnus, D propterea mystici corporis integritatem, ne perda- et tyrannum ejectum quasi adhuc regnantem cola- mus et veneremur. Cuique autem satis patet quam sit hoc damnabile. Convertamus igitur adversus eum arma quæ ipse male in malitia sua sibi para- vit, eum videlicet odio prosequentes, et invidianı contra ipsum assumentes, quandocunque ipse jam morti destinatus suarum virium periculum facerc contra nos voluerit ac si adhuc viveret. Bonum vero charitatis vinculum inter nos adinvicem sine querela conservemus, illum imitantes, qui nos di- lexit, Dominum, et non eum, qui nos est odio pro- secutus, dæmonem ; et sicut Christus Dominus iniquitates nostras ipse portavit, et, dum dilexit nos indignos licet aliquo honore, summam sibi gloriam mus nosmetipsos; nullus enim suamet perdit meni- bra. Si vero aliquid amittit, hoc quidem defectu potius evenire solet, non autem excessu. Quomodo igitur nos virtutem adepti, qua excedere possimas, propter illius excessum virtutis, qui nos divites reddidit, iterum in defectu ambulamus, non agnoscentes divitias virtutis nostræ ? Perficiamus ad invicem quæ nobis desunt in miserationibus : custodiamus harmoniam illam, in qua nos Spiritus sanctus Dei constituit : singuli ad invicem communi- cantes quam ab ipso consecuti sumus virtutem, et quam apud nos licet habeamus, illa tamen ipsi eg.:- mus; et per omnia glorificetur caput omnium Chri- stus. Ne singuli nobismet ipsis satis esse putemus ;

eamus, et per penuriam divites efficiamur, et in labore quiescamus: quemadmodum Lazarus ille evangelicus * per labores quietem adeptus est, el per uleera in sinu Abrahæ foveri meruit. Si quis vero nunc quidem infeliciter agit, futuram suam lætitiam iniquitate aliqua non maculet ; inveniet enim ita pro brevi labore et calamitate sempiternum gaudium et lætitiam ; igne namque purgatur aurum, et anima miseriarum flamma suum splendorem adipiscitur. Cum gratiarum actione speremus in eum qui sibi complacuit, ut per combustionem in carne largiretur nobis probationem. Non tardabit diu spes ista, et adveniet exspectationis tempus, et tunc manifestabitur eorum beatitudo qui in patientia tanquam igne sunt probati: nec erit amplius labor, neque dolor, vel fames vel frigus, sed lætitia, et cibus cœlestis, et suavitas sempiterna. nullus enim sibi ipsi sufficiens est: sed sufficientia A ad eam quæ nunquam deficit, tranquillitatem trans- Bostra ex Deo ad omnia præbetur abunde per lar- gitionem beneplaciti sui, qua replet omnia. Nos etiam aperiamus viscera nostra, et compatientia nostra fratrum nostrorum flammas exstinguamus, ut ita nostrum etiam exstinguatur incendium. Eleemosynis enim remittitur peccatum, et in mi- serationibus pauperum dissipantur divitiæ male partæ, per eum qui in paupertate ad coelestes di- vitias suas nos vocavit, Ambulemus in simplicitate, et non in dolo et iniquitate aliis invidentes, quod fuit omnium malorum radix et origo, neque iter teneamus illud per quod malum omne in orbem introivit. Si enim peccatum non deliquisset, nullo pacto mala cognoscerentur. Hac de causa dolum et iniquitatem omittamus, quoniam simplices et recti jungentur Deo. Et quis unquam poterit illum per- vertere, qui omnium superat rectitudinem? Trans- eamus etiam in spiritus simplicitate dæmonis la- queos, nec in illos impingamus, ne quo pacto ad propriam necem servemur. Si quis enim proximo suo machinatur mala, seipsum alit ad diem inter- itus, et carbones coacervat ad seipsum comburen · dum, et sibimiet spinas seminat ut in illis suffocetur. Ne itaque spinas nobis ipsis seramus, ca videlicet facientes aliis quæ nobis fieri nolumus. Quid autem si tu alium conspicias in terra sua bona semina serentem mala, propter eum terram etiam tuam ipse perdes? Nullus in fructibus istis qui corrumpuntur, malum agricolam imitatur in iis quæ deteriora sunt; sed potius diligenter in- cumbit ut Deo fructuum largitori in lætitia pro acceptis fructibus gratiam referat. Omnis fructus pro quo non referuntur gratiæ, non est ab ipso agri- cola Deo, nec ortum habet a seminatione in divino lumine facta, sed potius ab occulta nobis zizaniorum superseminatione: et hac de causa tempore messis fructus ille comburendus traditur. Quis, inquam, sibimet ignem, accendit ? quis opus suum ad doło- rem sibi parat, et non ad tranquillitatem? vel quis, dum rex aliquis ipsum ad quietem et imperium invitat, miseriæ opera quæret ? Fugiamus miseriam, quæ est in hoc nostro mortali corpore, dum Spiri- ins, qui regnat, nos invitat ad regnum. Quicunque vero cum temporali aliqua delecta- tione meliorem vitam nacti sumus quam ut igne probemur, non propterea ab ipsa delectatione nos vinci sinamus, et quæ nobis data sunt ad salutem, faciamus ut miseriæ sint nobis occasio sempiternæ ; sed quasi fideles præpositi domus, villicationis ǹostræ rationem inculpabilem reddere nos paremus illi qui eam nobis commendavit, nec comessationi - bus, ebrietatibus, et immunditiis voluptatum nos ipsos reddamus obnoxios; sed potius præsente felicitate utamur ad gratiarum actionem illius qui nos discrevit in altitudine divitiarum suarum, et, cum essemus ex eadem luti massa, nos præ aliis honoravit, fratres nostros nobis subjiciendo, ita tamen ut et nos subjiciamur in sancta humilitate et subjectione, non imperiose regnantes in animi elatione et arrogantia, sed cum misericordia in visceribus spiritualibus aliis tanquam Ollis imbecil- lioribus tanquam potentes, et omnes cum omnibus misericordiam exercentes, ut hoc pacto nos ipsos lucremur, nec illum propter mundum amittamus, qui vicit mundum, et beneficii loco digui odio ha- beamur, sed diligamur potius, et cum ille venerit qui nos dilexit, lucremur præterea pro his nostris rebus, quæ nihil sunt, mercedem in gloria Dei, cui laus et honor in sæcula sæculorum. Amen. Si vero etiam molestias patimur, hoc erit pro- D pterea, ut regnemus, non ut universam vitam aga- mus in dolore, sed ut per transitoriam angustiam, Valete in Spriritu sancto, corruptionis imbecit. litatem patientia superantes, virtute incorruptiţi- litatis confirmati et roborati.

tinaque feric propria cantica; hac quidem Leo- Eamus cum discipulis, Christum in monte Ga- lilæ fide spectaturi, quando 'potestatem confort omnia in cœlo et in terra suscipiendi. Discamus quomodo illas doceat omnes gentes baptizare in nomine Patris et Fili et Spiritus sancti, promit- tatque se cum eis futurum usque ad finem, Cum discipulis gavisa es, o Deipara Virgo, quod Christum e sepulcro post tres dies, ut dixerat, vi. deris egressum. Quibus visus est doeens, manife- stans superiora baptizareque jubens in Patre, in Filio, et in Spiritu, nobisque omnibus præcipiens resurrectioni fide adhærere, teque honorare, o Virgo. Matulinum 1, tonus 1. In montem discipulis properantibus Christus e terra surgens apparuit; qui potestatem accipientes super omnes quæ sub sole sunt regiones, pro- fecti sunt ut resurrectionem ex mortuis reversio- nenique in cœlos prædicarent; quibus quoque æternam secum (dandam) beatitudinem nuntiavit veridicus Christus Deus, animarumque nostrarum Lapidem contemplate revolutum quæ unguenta gerebant lætabantur. Videbant enim juvenem in sepulcro sedentem, dicentemnque: Ecce surrexit Christus; discipulis qui cum Petro sunt nuntiate; in Galilzæ nontem properate ; ibi a vobis videbitur, Angelus quidem hoc verbum, Gaude, Virgini Christe, conceptionem ; angelus attulit ante tui, ο autem tui sepulcri lapidem revolvit: ille non luctus, sed ineffabilis gratiæ symbolum, bic te non mor- mulieribusque et discipulis nuntians resurrectio- nem. Matutinu. 9, tonus 2. Cum procederent unguenta gerentes mulieres que cum Maria erant,atque dubiæ agitarent, quo-

modo desiderii compotes fierent (1), lapidem vi derunt amotum, cœlestemque juveuom, qui men- tes illarum turbatas compescuit, dicens: Surrexit Jesus Dominus; ideoque ipsius nuntiis nuntiate ut in Galilæam currant, illum visuri qui ex mortuis surrexit vitæ donator et Dominus. Christum surrexisse nemo diffidat : apparuit enim Maria, deinde (discipulis) exeuntibus rus, denuo- que undecim suis apostolis, quibus ad baptizan- dum missis, ipse in cœlum unde descenderat assumptus est, quam multis signis confirmans prædicationein. O Oriens sol bodie e sepulcro, qualis e thalamo sponsus, infernum spolians, mortemque fran- geus, Genitricis tuæ precibus (annuens) nobis luce mitte quæ corda et mentes illuminat, omnesque impellit ad ambulandum in mandatorum tuorum semitis et in viis pacis. Maria Magdalenam Salvatoris resurrectionem apparitionemque nuntiantem diffidentes discipuli de cordis duritia vituperati sunt. Sed signis mi- raculisque armati in prædicationem sunt profecti. Et tu, Domine, in lucem lucis principium assum- plus es. Patrem vero illi prædicabant ubique. verba miraculis confirmantes. Itaque nos per eos illuminati tuam ex mortuis resurrectionein glori- Virtutibus nos illuminati videamus stantes in sa- lulari nonumento homines vestimentis fulgentibus, odorantibus, oculosque ad terram cogentibus indu- 10s, coelestis Donini resurrectionen ediscamus, et tos, vitæ amore ad monumentum curramus cum Petro, mirantesque quod factum est maneamus Chri- stum contemplantes. Qui clamasti, Gaudete, commuta primorum parentum luctum, Domine, gratiam substituens resurrectionis Juæ in mundo, tu qui cain cum vita donas, per illam quæ te portavit, lux corda ¡Humi- nans, lux misericors, incita ex tuis qui ad te resurrectioni tuæ. ibant ; sed quod exoplabant corpus non viderunt, cumque in dubio hærerent, fulgentibus vestimentis quæritis ? surrexit, sicut dixit. Cur verborua ejus oblitæ estis? Ex hoc fidem concipientes quod viderant nuntiabant. Sed earum fausta verba discipuli somnia existimabant, adeo etiam tunc tardi erant corde. Petrus tamen cucurrit, et cumi vidisset, tua propter ipsum operata glorificavit miracula. NOTÆ

Vita et via Christus, cum simrexisset, Cleophæ Lucaeque iter faciendo comes fuit, et ab illis agnitus est in Emmao panem frangens. Illorum corda et mentes ardebant, dum eis loqueretur, Scripturis quod factum fuerat explicans. Cum eis clamabi- mus : Surrexit, et a Petro visus est, Immensa tua laudo munera, o misericors Crea- tor meus, quod te ipsum exinanivisti, ut portares salvaresque perditam hominum naturam, et, licet Deus, ex sancta Dei Genitrice nasci propter me voluisti, et descendere usque ad infernum ad alvandum me, Virginis quæ te genuit precibus, O summe misericors Domnine. Matutinum 5, tonus obliquus 1. O quam sapientia tua judicia, Domnine : Quomolo quidem Petro solis linteolis dedisti tuam noscere resurrectionem ? Lace autem et Cleophæ iter faciens loqueris, et loquens non statim te mani- festas, unde et vituperationem incurris ut solus extraneus in Jerusalem, ignoransque magistratuum illius sententiam. Sed tu omnia ad utilitatem ope- ris accommodans, prophetias ad te spectantes explicasti, et in benedictione panis agnitus es ab illis quorum jain antea corda ad tui recognitionem erant inflammata. lli autem discipulis congregatis jam effuse nuntiaverunt tuam resurrectionem, cujus causa miserere nostri. Salvator, qui te hominem natura esse mon- C stravisti, et stans inter discipulos post resurrectio- baptisma pani- nem ducuisti, cum eis vescens, ο tentiæ, qui ad cœlestem Patrem assumptus ab illo mittendum Parachetum nuntiasti. Excellens Deus homo, gloria tuae resurrectioni ! Mundi creator et oniniumi rerum Dominus, car- nem viventem induens ex puro tuo sanguine, o sanctissima Virgo, corruptam naturam meam fun- ditus renovavit, rursus, ut ante nativitatem, post nativitatem deponens. Unde fidenter omnes te be- nedicimus clamantes : Gaude, Dominatrix mundi ! Matutinum 6, tonus obliquus 2. Tu vere es, Christe, pax Dei erga homines, pa- cem tuam post resurrectionem discipulis dedisti, ilosque ostendisti territos, putantes se spiritum " videre. Sed ex illorum mentibus terroren depulis:i pedes et manus ostendens; prætereaque nondum fi- dentibus, escæ participatione doctrinæque recorda- tione mentes ad intelligendum Scripturas aperuisti. Postquam autem Spiritum a Patre mittendum pro- misisses, illis benedixisti et ad coelum abreptus es. Ideo cum illis adoramus te; gloria tibi, Chri- Quia Dominum diligebant, ex dictis Maria ad se- pulcrum cucurrerunt Simon Petrus et alius quem amabat Christus discipulus. Venerunt invenerunt que solummodo linteola iutus sparsa: capitis

enim sudarium longe erat semotum. Quapropter in prece manserunt donec Christum viderent. Magna et incredibilia propter me operatus es, o enim Virgine ineffabili prodigio genitus, crucemi accepisti, mortem subiisti et in gloria surrexisti naturam redimens. Gloria, Christe, gloriæ tuæ ! potestati tuæ gloria ! Ecce nondum diluculum: cur, Maria, tenebras in corde gerens, stas ad monumentum, et quæris in qua parte Jesus fuerit depositus? Sed vide concur- rentes discipulos, quomodo ex linteolis et sudarid resurrectionem conjecerint, Scripturarum ad illum spectantium recordantes. Cum illis et per illos nos quoque cum fide te celebramus canticis vitæ Chri- stum donatorem. Duobus angelis intra monumentum conspectis, Maria territa est, Christumque non aguoscens il- lum hortulanum putans interrogavit : Ubi mei Jesu corpus deposuisti? Appellatione vero agnoscens Salvatorem audiit (dicentem): Noli me tangere; abeo ad Patrem: fratribus meis annuntia. Unam Trinitatis, o Virgo, prodigio ineffabili personam genuisti, natura quidem et virtute du- plicem, hypostasi autem unam. Illum ergo semper pro omnibus adorantibus in fide precare, ut eos ab omnibus inimici insidiis liberet. Itaque ad te pune confugimus, Domina Dei Genitris. Non frustra Maria ardentes lacrymas effundit : ecce enim digna efficitur, docentibus angelis, quæ Jesum ipsum videat. Verum humilia, qualia in- firma mulier, sentit ex eo quod ne Christum tan- gal amovetur. Sed simul nuntia discipulis tuis mittitur. Quibus fausta voce viam ad paternam hæreditatem prædicat. Cum qua et nos manifesta- tione tua dignos habeas, Domine ! Clausis, o Domine, portis ingressus apostolos spiritu omnis sanctitatis replevisti, pacifice suf fans (1). Eos ligare et solvere peccata jussisti ; et Quocum clamamus : Tu Dominus et Deus es. redivivum, o Dei Sponsa, sanctissima Virgɔ, om- nem depone afflictionem quæ te invasit, cum passionis testis fuisti, et gratia repleta mercedem cum discipulis accipiens lauda eum. Quapropter salva qui le Deiparam prædicant. In ultimis diebus, vespere Sabbati ante amicos Christe, miraculoque miraculum confr- stas, ο mas, scilicet portarum clausarum invasione resur- rectionem. Quinimo gratia discipulos replevisti,

sanctique spiritus participes effecisti, potestatem dimittendi peccata eis tribuisti, et Thomam ne fluctu incredulitatis submergeretur servasti. Ideo veram scientiam nobis concedas peccatorumque remissionem, o benigne misericors Domine. Exaposteilarium 10. Tiberiadis mare cum filiis Zebedæi, Nathanael Petroque et duobus aliis Thomam habuit piscan- tem, qui, jubente Christo, dextrorsum (retia ) demittentes, multos pisces eliciebant. Cum Petrus agnoscens adnatabat, illis tertium apparens pa- nem piscemque carbonibus assatum manducavit. Qui e sepulcro post tres dies excessit, Dominum, • Virgo, exora pro illis qut te celebrant votisque beatam salutant. Te enim omnes refugium, salutem, mediatricemque apud illum habemus; nos hære- Deipara, ad tuum suspi- ditas tua et servi tui, ο cimus auxilium. o Matutinam 10, tonus obliquus 2. Postquam in infernum descendisses, et ex mor- tuis surrexisses, discipuli tua abscessione, ut par erat, prostrati ad operationem conversi sunt, et rursus ad navigia et retia, sed nusquam pisces capiebant. Τu vero, Salvator, omnium rerum Domine, dextrorsum retia injicere jubes; et vere operatio tuum verbum fuit. Multitudinem enim piscium ceperunt. Nos autem hospitali convivio, in terra parato, cujus tecum discipuli fuere parti- cipes, spiritualiter dignare delectari, o hominum amator Domine ! Exaposteilarium 11. Post divinain resurrectionem, ter Petrum Do- minus sciscitatus : Utrum me ainas? suarum ei ovium pascendarum præcipuum committit munus; qui discipulum Jesu charum videns sequentem, Dominum interrogavit : Et ille quid ? Si velim, respondit Dominus, illum donec iterum veniam manere, quid ad te, mi Petre ! O tremendum mysterium ! Ο incredibile mira- culum ! morte mors omnino fugata est. Quis non Verbum, resurre- celebret adoretque tuam, ο ctionem, et quæ te immaculate in carne genuit Deiparam? Cujus intercessione omnes ab inferno salva! Matulinum 11, tonus obliquus 4. Manifestans te ipsum discipulis, o Salvator, post resurrectionem, Simoni tuarum dedisti ovium curam, in amoris successionem, pascendique offi- cium ideoque illum interrogasti Utrum me amas, Petre? Pasce agnos meos, pasce oves meas. Qui cito charitatem ostentans de altero discipulo sciscitatus est. Illorum precibus, ο Christe, gre- gem tuum ipsum ab infestis lupis custodi !

tom. XXII, p 747; — Græce P. Matranga in Anecdotis Græcís. Romæ 1850. Tom. II, p. 683. sublatum, ad brevissimum tempns abducet ad val- lem lacrymarum, ut visis ibidem suppliciis memet lugeam ? Heu! heu! quomodo rugiet tellus, cum nutu supernæ potentiæ dirupta, locos horribiles nunc latentes aperiet. Ah! triste spectaculum! plena, recessus immensus, et tra caliginosa ab- dita servantur omnibus, qui vitam ob flagitia exi- tiosam duxerint. frendet, appetit, cauda reniulcet, apertisque fauci- Misericors Fili Dci, da mihi imbres lacrymarum, priusquam me tegat sepulcrum, bospitem, et nu- sus ; illic luctus gemilibus refertus, et rivi lacry- marum probat, alia elevans, alia deprimens : ubi erunt ror tempestatis, el pressura creaturarum, sonitus tonitruorum alternantium, ac fulgurum pavor.

Stupor et tremor erit videre omnia flumine ignis omnivori involvi, simulque lacum æstuantem et crepitantem, ſammisque suis juste me devastan- tem. Maria, Mater Dei, inter creaturas electa, Chri- stianorum auxilium, peccatorum spes unica, mundi exhilaratio, ab imminenti igne salva me. tibi amictiones et pœnas ante judicium: vigila, el barum experientia liberari ferventer desidera. Turbo ventilabit montes et eruet silvas, igneque rapido in cineres redigetur terra a facie Domini, qui venturus est judicare terram. Luminarium fulgores subito exstinguentur, stel- Jarumque multitudines tanquam folia de arboribus cadent. Tu vero, anima mea, quomodo adventum Domini sustinebis? tuæ et intelligibilium exercituum, sanctorum simul Mare conterritum aquis rarescet, et flumina re- pleta pulveribus, non nisi instar fontium mana- bunt. Tu, animna, quid ages, cum ista horribiliter Insolitum spectaculum, videre omnia complexaul igniferam elementi voracitatem, silvæ instar difu- sam, rursumque ut librum involutan. fleu! miserabilis anima, cur lec non perpen- dis, sed eorum immemor, peccatorum numero vincis arenas maris? Incertum est unde Gnis jam tibi impendeat. Quomodo funestum canentem tubam sustinebis ! Ejus enim sono tain intenso et formidabili sepul- reddet mortuos suos. opera spem cœlestis veuiæ jam non habco.

Rumpentur monumenta mortuorum ad Judicis adventum, Michaele simul festinante omnes pun- cto temporis ei sistere, a quatuor ventis. Intellige, anima, quomodo post hæc throni me- tuendi ponentur, et cum timore infinitis atque innumerabilibus angelis, hominibusque circum- stantibus, libri aperientur. Reliquum erit, ut pœnæ, quas prædixi, susci- piant reos, quorum primus et ultimus solus ego miserrimus. Affabitur Judex dignos mansuete, et peccatores a tribunali aspera voce repellet: illos in gloriam secum adducens, hos ad luctum mittens sempi- ternum: Magna permotus misericordia, propitius, ne tra- das servis diris nec nuntiis duris eum qui inde a pueritia contra te delinquit. Clementia tua excident arrogantes judices, sa. pientes, dynastæ et reges contemptores; conjugii expertum quoque sacerdotuin et conjugatorum, proh dolor! multitudo. Separutionem fratrum, parentum, amicorum, atque liberorum, quis cogitans non ingemiscet ? Quis feret dolorem? Non enim inter se amplius vi- debunt in omnia sæcula. Anima, reputa, quo pacto ab ignitis dæmonibus violenter distracti, in supplicia contrudentur, et Dantequam experiaris, mitte gemitus ex imo corde. Ut thesauros abyssi et cataractas cœli aperiens, Salvator, terram aqua in facie Noe diluisti, ita nunc passionum mearum cœnum dilue. Domine saculorum, Pater, Fili, et Spiritus sancte, una in tribus subsistentiis indivisa na- tura, da mihi tempus penitentia, ad expianda de- licta mea. Domina, Dei Mater, festina, cito succurre mihi : securis enim acies terret me, utpote infru- eluosum, et falx transeundo ut immaturum ex!!- mescit; ventilator autem mihi, ut pafeæ, ignaın minatur.

AD OMARUM SARACENORUM REGEM De fidei Christianæ veritate et mysteriis et de variis Saracenorum hæresibus et blasphemiis EPISTOLA. (Symphoriano Champerio, Lugdunensi, interprete Lugduni prodiit anno 1501; recusa deinde in Biblioth. Patrum maxima, tom. XVII, p. 45.) Deus filiis Israel, Moysi et David, prophetis suis. gelium, quod datum est nobis ab apostolis Christi ; et tunc reperies, de Christo veritatem et viaṁn re- ctam eo usque ut non sit in te ulla titubatio, dum videris Scripturam testimonium perhibentem, sibi invicem concordantem in Christo, quod est in novo et veteri testamento, et tunc vere intelliges de Christo. Scientem te reddimus de fide nostra quomodo adoremus eum, et quæ sit eruditio in qua sumus, donec intelligas, si tamen placitum est Deo, dantes tibi testimonium de novo et veteri testa- mento, quia quod dicimus de Christo, verum di- cimus: secundum quod notavi tibi, trutinare et Gloria Deo, et multiplex gratiarum actio exsu- A tio, perscrutare vetus testamertum quod dedit perans cœlos et perveniens ad ca quæ placita sunt illi, et penetrans abdita ipsius, cujus est bo- nitas et miseratio super servos suos, qui est unus, et non est alius præter eum. Ipsius est altitudo, et magnitudo, et regnum, et potestas, ipse omnia circumquaque complectens. Credimus in unum Deum, cui similis non est, nec alius est præter eum. De cætero notasti mihi commemorans de Christo Filio Mariæ, quare adoremus eum : cum ipse de semetipso testimonium perhibeat dicens quod missus sit a Deo, et qui confessus fuerit eum, confitebitur coram eo qui misit illum: et iterum, cuin ascenderet ad cœlos, dixit discipulis suis : restrum, ad Deum meum et ad Deum vestrum '. Et B scrutare donec scias. iterum dicis, quia, cum lex Moysi in igne fuisset cremata et renovasset eam Esdras propheta ut po- tuit ei memoria cordis sui recordari, et non sine mendacio, et non fuit ibidem recordatus de resur- rectione, neque de paradiso, neque de inferno. Et iterum dicis, quod talis sit Christus ante Deuin, qualis et Adam, et quia comedit Christus et dor- mivit, sicut et Adam : et tamen non te commovit ad hoc nisi paucitas intelligentiæ tuæ de Christo. Et iterum cognovi, quia dicis quod Maria soror Aaron et Moysi genuerit Christuin et quomodo potuit esse, cum mortua fuerit postquam egressi sunt de Ægypto in deserto, et nemo ex eis ingres- sus sit terram repromissionis, longe antequam nasceretur Maria Mater Christi et pater ejus Joa- chim. Nam Maria, filia Aaron, fuit de tribu Levi filii Jacob, Maria vero Mater Christi, filia fuit Joachim de genere David, de tribu Juda filii Jacob. Verumtamen si velis scire de Christo, ut pertineat ad te notitia ipsius donec non sit in te ulla tituba- Cognosce quod postquam in principio fecit Deus cœlum et terram (cujus nomen est benedi- ctum) et magnum lumen cœli et terræ, quod non capiunt enneta, neque mortalium attingit intelli- gentia, visus est Moysi in igne in monte Sina, in verbo luminis: et dixit, Ne timeas, Moyses, ego sum Verbum de Patre ex quibus Spiritus sanctus procedit. Et ideo dicimus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, lumen de lumine, verbum de Deo : quia unum sunt, non separantes ea, quia procedit Verbum de lumine, et Spiritus sanctus de lumine, et quia non est in loco minimo minimus, et in maximo multiplex, sed ubique totus est. Intuere solem in quo sunt radii et splendor : nunquid non vides, quia usque æqua- lis est ? Quanto magis Deus qui fecit solem et omnia quæ sunt infra cœlum et terram! Per lumen et Verbum quod est ex seipso, facta sunt omnia, et volnit ipsun Verbum dicere Filium suum. Sed ne paveas, Verbum Dei dicere Filium Dei: quia NOTE.

ibi est Deus, quia Verbum Dei ex Deo est, et Spi- ritus sanctus ex Deo est: et quæ vult Verbum, operatur, et quæ vult Spiritus sanctus, operatur, et quæ vult Pater, operatur, et hæc omnia unus Deus operatur. Non dividimus inter eos, neque plures deos dicimus cui non est similis'in regno manens in perpetuum, regnum sanctum. Pater non est genitus, Filius est genitus, Spiritus sanctus non est genitus, neque ingenitus. Necesse est au- tem nobis ex prophetis proferre testimonium, quod Deus benedictus vocavit Christum Verbuin, suum Filium, et per Verbum quod procedit ex lumine, condidit cœlum et terram et omnia quæ in eis sunt. Moyses dicit, Deus per Verbum fecit om- nia. David in Psalmis, Verbo Domini cœli firmati B sunt'; et alibi : In æternum, Domine, permanel Verbum tuum " ; et iterum : Misit Verbum, et con- tra. Job dicit de Spiritu sancto: Spiritus Domini fecit me'; Moyses : Spiritus Domini super aquas fe- rebatur"; Isaias : Spiritus Domini super me, per quem unxit me'; David : Emitte Spiritum tuum “, et contra; et iterum, Spiritus tuus bonus deducet me et contra; et iterum, Spiritum reclum innova in visceribus meis " : et iterum, Spiritu principali confirma me ". Hæc sunt de veteri lege testimo- nia, quod Verbum et Spiritus qui sunt ex Deo, omnem creaturam creaverint. Oportet nos iterum proferre testimonium, quod Deus Verbum suum Filium suum vocavit. Isaias dicit, Ecce Virgo con- cipiet et pariet Filium ", et contra; et iterum : Parvulus natus est nobis, et filius datus est nobis ". Iterum Deus Pater, ad David: Postquam dormie- ris cum patribus tuis, suscitabo de femore tuo qui sedebit super thronum Israel. Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in filium ". David in Psalmis : Dominus dixit ad me, et contra Zacharias dicit: Gande et lætare, filia Sion, clama, filia Jerusalem, quia ecce Rex tuus venit tibi mitis et sedens super pullum asinæ, loquetur pacem gentibus ". Iterum oportet nos proferre testimonium de lege Dei, quia Jacob filius Isaac, filii Abrahæ, cum esset in obitu vitæ suæ, benedicens filios suos prophetavit de ipsis, dicens Judæ, filio suo : Tu es catulus leonis, D non minuetur de femore tao dux neque princeps do - nec veniat qui sit exspectatio gentium ", qui est ipse Christus. Jeremias propheta: Ecce Deus noster cui similis non est, qui invenit omnem viam prudentiæ, et post hæc videbitur super terram, et cum omnibus erit conversatus ". Iterum: Deus manifeste veniet, (2) Vulgata lectio, Vidimus eum despectum et novissimum virorum et scientem infirmitatem, et quasi Deus Pater est Verbi sni, et ubi est Verbum Dei, A veniet, el non tardabil ». Isaias: Post te ambula- Jesus Christus Filius Mariæ, Deus de Deo sit. bunt, vincti manicis pergent, et te adorabunt, tequs deprecabuntur, quia tu es Deus et non est alius præter. te Deus Israel. Salvator confundens inimicos tuos, abierunt in confusionem *.Iterum David: Deus de cælo prospexit super filios hominum ut videat si est intelligens aut requirens Deum; omnes declinave- runt, simul inutiles facti sunt, non est qui facial bonum, non est usque ad unum ". Et iterum: Di- xit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, do- nec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum”. Moyses dixit de passione Christi : Videbitis vi- lam vestram pendentem coram oculis vestris, et nou credetis ». David: Foderunt manus meas el pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem ". Isaias: Homo potest ferre plagam quia abs- conditus est vultus ejus, unde nec reputabimus eum. Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit ** (2). Hæc sunt testimonia quod Deus ex Deo est: Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum : et Deus erat Verbum ". Gabriel Spiritus sanctus superveniet in te, et vir- tus Altissimi obumbrabit tibi ". Paulus : Spiritus sanclus scrutatur omnia, et norit occulta Dei ” Joannes Non accepimus spiritum servitutis, sed spiritum qui est ex Deo ; iterum: Si quis spiritum Christi non habet, hic non est ejus ". Hæc sunt te- stimonia de Novo Testamento, quod Christus Filius Del sit Gabriel ad Mariam: Ecce concipies el pn- ries filium, el vocabis nomen ejus Jesum : et ipse redimet populum suum a peccatis ecrum *. Paulus : Misit Deus Filium suum natum de muliere, factum sub lege ut eos qui sub lege erant redimeret ". Joannes: Qui credit in Filium Dei, habet vitam æter- nam; qui vero non credit in illum, non videbit vitam æternam, sed ira Dei manet super eum ". Paulus : Deus unus Filius Dei per quem facta sunt omnia ”. Petrus : Tu es Christus Filius Dei vivi ". Gabriel : Ave, Maria, gratia plena, Dominus tecum: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obum- brabit tibi, et quod nascetur ex te Sanctum vocabitur Filius Dei ". Iterum Christus in Evangelio: Ego sum lux mundi, ego a Patre exiri, et ad eum rever- surus sum, ego sum resurrectio et vita. Et qui met videt, videt et Patrem. Ego et Pater unum samus, Paulus: Illuminabitur mundus de Jude. Et iterum: Ascendit Deus super cœlos, super sedem sanctam suam, intuens terram ut videat obligatos quos oblý gavit Satan in delicte suo. Vos autem habetis in lege vestra, quod angelus 26 Isa. Lill, Ibid. 9

Dei, inducens carnem de Maria, cum anima et in- tellectu. Habitavit Verbum ipsius, quod erat ex Deo, in ipso corpore, sine separatione ab ipso in perpetuum. Si non esset ipsum corpus quod indue- rat, nemo posset videre Verbum Dei: sicut not Moyses Verbum Dei videre potuit. Sed veniens Verbum Dei, induit corpus de Maria, et eripuit po- pulum suum de potestate diaboli : Verbum utique illud quod Maria susceperat. Ipse est cujus no- mon est Messias et Deus, quod erat, întequam an- nuntiatio veniret ad Mariam, et corpus sumeret de Maria et ipse est Deus, et hæc est caligo in vobis ut non intelligatis. : dicit Zachariæ: Ecce annuntio tibi quod nascetur A quam elegerat. Accepit formam hominis Verbum tibi Filius præcedens Verbum Dei, et Verbum ip- sius, vocabitur nomen ejus Messias. Quæritur a te quare Deus voluit mittere Filium in utero Virginis: quia benedictus Deus et sanctum nomen ejus, crea- vit cœlum et terram et omnia quæ in eis sunt, et creavit angelos suos, in prima conditione sua erant in circuitu Throni: et subito ingressus est in una legione angelorum, tumor et superbia, facientes se Deo similes, dicentes: Ponamus sedem nobis sicut est sedes Dei, et circumeamus cœlum et terram, sicut et Deus. Cumque Deus cogitationes eorum cognovisset, projecit Satanam et omnem legionein ipsius, de cœlo ad terram, et facti sunt dæniones et inimici filiorum Adæ. Cumque fecisset Deus Adam constituit eum in paradiso, dicens ei : Comede om- nia quæcumque volueris; de ligno vero hoc quod pro- hibeo tibi, ne comedas, quo die comederis ex eo, morte morieris; tentatus vero a diabolo, consedit cx eo, et projectus est de paradiso, et hæreditavit mortem et contradictionem et delictum in progenie sua, post eum. Deus vero volens eripere creaturam suam de manu diaboli, direxit Noe ad populum suum uit pœniterent et recederent ab opere diaboli ; cumque venisset ad eos, contempserunt, et men- dacem eum reputaverunt. Præcepit igitur Deus Noe ut faceret arcam, et mitteret in ea de omni crea- tura, et iınıisit Deus diluvium. Aperti sunt fontes abyssi et cataractæ cœli, et effusæ sunt aquæ et consumpti sunt habitantes terram, et omne quod movetur super eam, excepto Noe qui fuit in arca, et uxore ejus, et tribus filiis ejus et uxoribus filio- rum ejus. Post hæc, misertus Deus super ea quæ fecerat, præcepit aquis ut reverterentur : et egressi sunt de arca, homines et jumenta: bene- dixitque illis Deus, et dixit: Crescite, et multipli- camini, et replete terram. Postea, homines a diabolo tentati, fecerunt sculptiles deos, adorantes eos, sicut Deum qui eos fecerat. Et volens Deus eripere illos de manu diaboli qui eos perverteral, mox descendit in potentia super montem Sinai; et locu- tus servo suo Moysi, dedit ei legem, eligens filios Israel de omni plebe. Tunc filii Israel derelinquen- tes quæ dederat Deus Moysi, fecerunt sibi sculptile, adorantes illud quasi Deum vivum : et statim im- D misit eis scrpentes, et consumipsit partem ex eis et Misertus est eis. Item tentatio a diabolo immisit ignem, et consumpsit ex eis multitudinem, et mi- sertus, iram ab eis removit. Item fecerunt sibi idola, adorantes illa ut Deum, immolantes filios suos et filias suas dæmoniis. Suscitavit Deus prophe- tas contestantes eos ut pœniterent, et reverteren- tur ad Deum, et recederent a diabolo : negaverunt et mendaces eos dixerunt, et quosdam ex ipsis oc- ciderunt. Cumque vidisset Deus quod prævaluis- set diabolus in eis, ex quo factus est Adam et eje- clus est a paradiso, et quod prophetas qui venerant ad eos, occiderant, volens eos eripere a potestate antiqui hostis, misit Verbum suum ad Mariam Iterum mihi scripsisti dicens: Quia dixerit,Mis- sus sum ad vos, et comederit, et biberit, et dor- micrit. Sed nunc tibi ostendam qued in Christo fuerint duæ operationes, et duæ locutiones : una, Verbi, et alia, corporis quod susceperat de Maria. Hoc est corpus perfectum, animam habens et iu- tellectum. Operatio Verbi est quando cum Patre cuncta creavit et manens in corpore, peccata dimittebat, et mortuos suscitabat, et cætera talia faciebat. Vos autem, relinquentes opera Verbi, se- quimini opera carnis quam assumpsit de Maria, quæ fuit de Adam : et ideo dicitis quod similis sit Christus Adæ, quod comedebat et dormiebat : et iste est sermo eorum qui non intelligunt de Christo, neque perscrutantur legem Dei. Et secundum ve- strum sensum, Judæi intelligentes de Christo, per- sequentes et comprehendentes, eum crucifixerunt, dicentes blasphemiæ verba ad Mariam Matrem ejus, cui pudor castitatis inerat. Iterum dicis, quare adoremus Christum Verbum Dei. Numquid non invenitur in lege Dei quod filii Israel adoraverunt arcam quam præceperat Deus Moysi facere, et ta- men non adorabant nec serviebant arcæ nee ligno : sed adorabant et serviebant legi et verbo Dei quod erat in arca, et tamen non ob hoc erant alieni a Deo, nec duobus diis servisse judicabantur ? Rursum di- cis quod in lege vestra inveniatur, quod Deus præcepit angelis suis adorare Adam. Quod si ita est credendum, quid existimas de Verbo, quod nomi- natum est Messias? Nunquid est melius eum ado- rare, quam petram surdam quam adoratis, ubi scimus aliquid remansisse de idololatria illa qua adorabant Jaob, Jaoc, Nazara, et Allac et Allogei, et Mena? Quidam ex eis erant dii in similitudine virorum, quædain in similitudine feminarum! M.- jores horum dicebantur Aleubre, unde et serm:o iste derivatur, Alacuiber, inter vos immolantes cis pecora et camelos in uno die, pro unoquoque anno: et secuti estis consuetudinem paganorum super la- pide illo, in Mecha, in angulo domus ipsius idolo- latriæ, cui serviebat antiquitas paganorum, et im- molabat. Iterum dicis, quod simul ante Deuin Christus sit et Adam: et ponitis facturam de luto, quæ contradixit Deo suo, et non custodivit pr:- ceptum ejus, similem Verbo Dei et lumini ipsius,

qui non est factus, sed per ipsum facta sunt om- A verum locutus es nobis, et testabimar quia Christus nia, et ipse est Messias, cujus regnum sempiter- num exsistit. Quæris quomodo Deus potuit ingredi in ventrem mulieris, tenebrosum et angustum et fetidum : sed si forte intelligas, tibi similitudinem damus. Nonne vides solem quia graditur super im- munditiam et stercora, et fetorem, et tamen nullo modo inquinatur, sed mundat omnia, quanto ma- gis Deus qui fecit solem non inquinetur a creatura ? Sed noli esse incredulus ut non ingrederetur Deus in uterum Virginis, qui ingressus est in rubo qui erat in monte Sinai, et locutus est servo suo Moysi, et legem ei dedit. Nonne melius erat corpus Virginis quam illa spina rubí ? Quod autem dicis, legem Moysi esse crematam, et quod eam Esdras memoriter et mendaciter memoravit, et non fuit in ea memoratus de resurrectione, aut vita æterna, aut paradiso, nunc tibi, si Deo pla- ceat, ostendam. Benedictus Dominus revelationem in prophetas suos misit, et omnis propheta locutus est per revelationem Dei : et dedit Moysi legem, in qua scripta sunt præcepta filiorum Israel, exitus eorum de Ægypto, dinumeratio, el contradictio, et indignatio Dei super eos, et quomodo omnia creavit rememoratio regum, et quomodo exal- tavit et humiliavit eos, et revelavit David servo suo psalmodiam, et, Salomoni sapientiam, et Job suo dilecto et Danieli prudentiam : et nos credi- mus resurrectionem, et paradisum, et infernum, et invenimus ea scripta in Veteri Testamento per Esdram cui Deus revelavit, et scripsit ea ad pleni- tudinem. Et sicut Deus Moysi prophetæ suo dedit, ita Esdras declaravit et nil prætermisit, quia in prophetis Dei non est mendacium neque oblivio, quia Deus fit revelatio illorum. Scripsisti mihi de sacrificio quid esset, et quod non reperires quemquam de servientibus Dei qui obtulerit sacrificium. Primitus, duo filii Adæ oblu- lerunt, et acceptum est ab uno. Sacrificium veri- tatis est super homines, et acceptum Deo, et æði- ficatio ei quicunque obtulerit: excepto sacrificio quod idolis offertur; qui enim illud offerunt, alieni sunt et perditi. Christus vero, nocte illa qua erat inchoatio passionis, discipulis dixit quid de eo Judæi facturi essent, et resurrectionem, et fugam, et reversionem ad eum annuntiavit; et tamen in illa nocte cum discipulis comedens, accipiens panem benedixit et dixit: Accipite et comedite : hoc est cor- pus meum quod pro vobis tradetur. Iterum accipiens calicem, ditit: Bibite ex hoc omnes; hic est sanguis meus qui offertur in remissionem peccatorum. Et præcepit nobis similiter fieri, ut sit nobis remissio peccatorum, quicunque in fide et dilectione obtu- lerimus. Illud sacrificium licet credere, non illud quod in lege vestra vos habere dicitis. Cum disci- puli Filio Dei dixissent, Invoca Deum ut dirigat nobis manña de cœlo; et dixisset Christus, Timete Deum şi estis fideles, discipuli dixerunt, Volumus comedere illud, et credemus tibi et sciemus quia Deus es : dirige manna de cœlo, ut sit nobis fe- stum solemne, et posteris nostris signum ex te : hæc nobis tribue, quia tu es dator donorum. Et Deus dixit, Dirigam illud vobis; quod postquam negavit, cruciaverunt cum cruciatione qua nemo cruciatus fuit. Et tamen hi sermones fuerunt Ne- storiani `cujusdam hæretici, non sane de Christo sentientis : qui vos introduxit quasi ut aliquid de fide Christi intelligeretis, sed ut est ratio et veri- tas vobis non demonstravit. Quod de Christo (f. de cruce) a me quæsisti, scientem te reddo modo: quia die qua crucifixus est Christus, cum eo duo latrones (unus ad lævain, alter ad dexteram) fuerunt, et mox emisit spiri- tum. Statim terra contremuit, et sol obscuratus est, et quosdam principes de Judæis, qui aderant, validus timor invasit propter ipsas cruces. Et ut hominibus veritatem celarent, eas sub terra abs- cenderunt, ita ut alii nescirent nisi unus; et ne- mini in vita sua dicebat: cum autem mors accede- ret, alicui propinquo aperiebat dicens: Quando- que quæstio crucis erit, locum vide et scito. Quando tamen voluit Christus hominibus confu- sionem Judæorum ostendere, inventionem crucis Constantino regi Romanorum, qui necdum erat Christianus, aperuit. Cum enim pergeret ad bellum, elevans oculos ad cœlum media nocte, vidit in cœlo quasi duas columnas, unam super aliam in - tentam in similitudinem crucis, et in ea scripturam ignco fulgore rutilantem, et Græce scriptam · Quia pelisti a Deo luo ut ostenderet tibi fidem re- ctam, facito tibi signum regale in similitudinem crucis istius, quæ præcedat te contra inimicos tuos, secundum quod vidisti in cœlo. Quo facto, hostes invasit, et per virtutem sanctæ crucis illos devi- cit. Cumque reverteretur, matrem suam Helenam cum exercitu usquequo Jerusalem veniret direxit, ut quid de cruce Christi factum esset, a Judæis perquireret. Multis autem cruciatis, virum illum qui de tribu ejus fuerat cui res primum notifica- batur, inquiri præcepit. Illum autem, rei veritatem aperire nolentein, in puteo sine potu et victu reclu- sit. Cumque se moriturum cognovisset, ei locum ostendit; et dum foderent, fumus incensi de fovea exivit, tres cruces, post ccc annos ex quo Christus venerat, ostendens. Et cum ante reginam nescien- tem quæ crux Christi esset, portarentur, super mortuum subito unam crucem posuit; et non sur- rexit; secunda adhibita, nil profuit; cum vero ter- tiam adhibuissent, statim qui erat mortuus surrexit. Regina, facta ecclesia super Christi sepulcrum, par- tem de cruceibi reliquit, et reliquam filie suo delu- lit. Ilæc est causa quare crucem Christi adoremus. Dictum est mihi quod non salutatis eos qui sunt alterius legis, et vos habere in lege vestra quod mulieres alicujus fidel vobis liceat in connubium ducere: et quomodo fieri potest ut Deus homini uxorem ducere præcepisset, qui nec salutare ne-

que sepelire illam dignaretur ? Similiter, si de alia A perit, adulter et mœchus vindicetur. Iterum dictum fide fuerit, non oportet super sepulcrum ejus stare aut pro illa deprecari. Cum autem vos in lege vestra scriptum inveniatis quia mulți ex his qui in lege qualibet sunt fideles, apud Deum sunt, quare pro ea non deprecenini? Iterum dictum est mihi, si quis vestrum uxorem suam qualibet ex causa reliquerit, non oportet eam ad eum regredi, donec alter cum ea conveniat. Sio prævaricatores legis et Evangelii facti estis ". In lege enim scriptum est, ut si quis uxorem suam qualibet causa dimiserit, et voluerit ad eum quandoque regredi, ipsius est sine dubio, si tamen alter eam non sordidaverit : si autem alter eam tetigerit, ab illo in perpetuum prohibita est. In Evangelio tamen non est licitum homini uxorem suam sine causa fornicationis di- mittere, et qui dimissam alterius in uxorem acce- est mihi, quod in lege vestra sit scriptum, quidquid fecerit homo sive bonum sive malum, præscri - ptum et prædestinatum sit illi a Deo antequam nascatur. Si ita est, non est illi gratia si bonum operetur, neque peccatum si male operetur : quia non ille operatur, sed quod præscriptum et præor- dinatum est illi antequam nasceretur. Nam si ita est, ut cuilibet homini sit præscriptum antequam nascatur, ergo Deus impie videtur egisse. Sed hoc absit a Deo, ut ista in hominibus operetur. Nam si ita esset sicut vos dicitis, quidquid faciat homo, vel bonum, et contra : Deus non prophetas diri geret ut hominibus infernum demonstrarent, et pertimescerent: sufficeret enim illis præcriptio, et prædestinatio eorum. Sed absit talis intellectus : quod bomo perit, non perit nisi arbitrio suo.