PG 108:1010ΕΥΓΓΡΑΦΗ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΟΥ ΤΑ ΚΑΤΑ ΛΕΟΝΤΑ ΥΙΟΝ ΒΑΡΔΑ ΤΟΥ ΑΡΜΕΝΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΥΣΑ. Καὶ λοιπὸν Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς τῷ πρώτῳ ἔτει τὴν βασιλείας αὐτοῦ ἔστεψε τὸν υἱὸν αὐτοῦ Θεοφύλακτον εἰς τὰς ἑορτὰς, προελθούσης καὶ τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Προκοπίας μετὰ δόξης πολλῆς καὶ παρασταθείσης ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου καὶ ἰδούσης τὸ στέψιμον τοῦ υἱοῦ αὐτῆς καὶ ποιησάσης χαρὰν μεγάλην καὶ διανειμάσης χρήματα πολλά. αὕτη γὰρ ἦν διατιθοῦσα πάντα τὰ τῆς βασιλείας· ὁ γὰρ ἀνὴρ πρᾶος ἦν, ὡς εἴρηται. ἐποίησαν δὲ καὶ ἐλεημοσύνας πολλάς, διασκορπίσαντες τὰ χρήματα ἅπερ ὁ Νικηφόρος δι’ ἐμμελείας ἐσώρευσεν, εἰς τὰς ἐκκλησίας εἰς τὰ μοναστήρια καὶ εἰς τοὺς ἀσκητὰς ἐν ταῖς ἐρήμοις τὰ πρὸς τὴν χρείαν ἀποστέλλοντες καὶ εἰς τὰ πτωχεῖα καὶ εἰς τοὺς ξενῶνας καὶ εἰς τοὺς αἰχμαλώτους καὶ εἰς τὰς χήρας καὶ εἰς τοὺς ὀρφανοὺς καὶ εἰς τοὺς ἀπὸ οὐσίας πεσόντας, καὶ πάντας χαροποιήσαντες ὑπὸ πάντων ἐδοξάζοντο. καὶ οἱ δῆμοι ἐμέλισαν ποιήματα καθ’ ἕκαστον ἦχον πρὸς εὐφημίαν αὐτῶν πᾶσαν ἡδονὴν κολακείας παρέχοντα. καὶ λοιπὸν πάντας ἀνεκαλέσατο εἰς οὕσπερ Νικηφόρος ἐχθρωδῶς διέκειτο, καὶ ἐξέβαλε τοῦ παλατίου τῆς Θεοδότης τοὺς ἀδελφοὺς ὄντας πατρικίους καὶ Λέοντα τὸν ἐπιλεγόμενον τοῦ Σκληροῦ, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν στρατηγὸν εἰς Πελοπόννησον. καὶ Λέοντα υἱὸν Βάρδα τοῦ Ἀρμενίου πταίσαντα τὸν Νικηφόρον τὸν δαρέντα καὶ κουρευθέντα ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἐξορισθέντα οὗτοι ἀνεκαλέσαντο, καὶ ἐποίησαν αὐτὸν πατρίκιον καὶ στρατηγὸν τῶν ἀνατολικῶν· ὃς καὶ ἐτυράννησεν αὐτοὺς πονηρὸς ὤν, ὡς ὕστερον λέξομεν· λοιπὸν οὖν τούτων γενομένων ἐπαρθέντες οἱ Βούλγαροι ἐπὶ τῇ νίκῃ τῇ κατὰ τοῦ Νικηφόρου ἐβούλοντο ἀπελθεῖν πρὸς πόλεμον. ταῦτα γνοὺς Μιχαὴλ βουλὴν ποιησάμενος συνήγαγε πάντα τὰ θέματα, στρατεύσας καὶ ἄλλους πολλοὺς ἀντὶ τῶν ἀπολειφθέντων ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ τοὺς φυλάσσοντας τὰς κλεισούρας τῆς Συρίας συναθροίσας, Λυκάονας καὶ Κίλικας καὶ Ἰσαύρους καὶ Καππαδόκας καὶ Γαλάτας, καὶ πάντας παραλαβὼν ἐξῆλθεν δευτέρῳ ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας, ἰνδικτιῶνος 2. καὶ τῆς πόλεως συνακολουθούσης αὐτῷ, καὶ Προκοπίας τῆς Αὐγούστης τῆς αὐτοῦ γυναικός, ἐξῆλθεν ἕως τἀκιδούκτου, ποιοῦντες μαιουμάδας καὶ διδόντες χαρίσματα τοὺς ἄρχοντας τοῦ στρατοῦ, παρακλαούσης αὐτοὺς τῆς Προκοπίας καὶ περὶ Μιχαὴλ τοῦ βασιλέως, διαφυλάττειν αὐτὸν καὶ σκέπειν ἐν τῷ πολέμῳ καὶ ἀγωνίζεσθαι ὑπὲρ τῶν Χριστιανῶν. κακεῖθεν πάλιν αὐτὴ ὑπέστρεψεν ἐν τῇ πόλει. καὶ λοιπὸν ἀπάραντες ἐκεῖθεν ὅ τε βασιλεὺς καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἐγγυτόμησαν ἕως τῶν κλεισουρῶν. καὶ δὴ οἱ Βούλγαροι παρετάξαντο ἀπενάντι αὐτῶν, καὶ θεωροῦντες τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ οὐκ ἐτόλμησαν ἐπιχειρῆσαι, ἀλλ’ ἵσταντο παρατεταγμένοι. ὁμοίως δὲ καὶ ὁ λαὸς τοῦ βασιλέως ἵσταντο καὶ αὐτοὶ παρατεταγμένοι ἕως ἡμερῶν ιε, μὴ τολμῶντες ἀλλήλοις βαλεῖν χεῖρα. καὶ λοιπὸν ἐταλαιπωρήθησαν ἐν τῷ καύσωνι στήκοντες τοῦ θέρους ἡμέρας καὶ νυκτὸς οἵ τε ἄνθρωποι καὶ τὰ κτήνη, καὶ ἦλθον εἰς ἀδυναμίαν πολλήν, προσδοκῶντες ὅτι οἱ Βούλγαροι εἶχον βαλεῖν χεῖρα, καὶ πάλιν οἱ Βούλγαροι ὁμοίως· καὶ ἦν ἰδεῖν αὐτοὺς ἐν ἀμηχανίᾳ πολλῇ. καὶ δὴ ὁ Ἀπλάκης ἦν ἐπὶ τὸ ἓν μέρος τῆς ἄκρας, ἔχων τοὺς Μακεδόνας καὶ τοὺς Θρᾳκησιανούς, καὶ δηλοῖ τὸν βασιλέα ἕως πότε στήκομεν καὶ ἀπολλύμεθα; ἐγὼ πρῶτος βάλλω χεῖρα ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ θεοῦ, καὶ αὐτοὶ μετὰ προθυμίας ἐπεισέλθατε. καὶ ἔχομεν νικῆσαι· πλείους γὰρ αὐτῶν ἐσμὲν δεκαπλασίων. ὡς καὶ ἦν. καὶ ἀρξάμενος τοῦ πολέμου συνεχύθησαν ἐπ’ αὐτὸν οἱ Βούλγαροι, καὶ οἱ Θρᾴκης ἤρξαντο κόπτειν αὐτούς. καὶ λοιπὸν τῆς μάχης ἀρξαμένης οὐκ ἦλθον εἰς βοήθειαν οἱ λοιποὶ λαοί, ἀλλὰ δειλιάσαντες ἔδωκαν εἰς τροπήν, πρῶτον τὸ θέμα τῶν ἀνατολικῶν· καὶ καταλειφθέντες μόνοι οἱ τοῦ Ἀπλακίου, καὶ μὴ ἰσχύοντες ἀντιστῆναι, ἤρξαντο κόπτεσθαι καὶ αὐτοί. καὶ λοιπὸν ἰδόντες πάντα τὰ θέματα ἔφυγον, παρ’ ὀλίγον καταλιμπάνοντες καὶ τὸν βασιλέα, οἱ τὸ πρὶν καυχώμενοι ὑπὲρ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν Χριστιανῶν ἀγωνίζεσθαι. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐν τῇ Βουλγαρίᾳ εἰσελθόντες ἐν τόποις δυσβάτοις ἐκυρίευσαν ἡμᾶς, ἔξωθεν δὲ ἐπὶ κάμπου νικῆσαι αὐτοὺς ἔχομεν.
ejus uxore, et slante coram allari, et flii corona- spectante, ingentique. gaudio pecuniarum
erogatione cunctos recreante: ipsa quippe publi
cam imperii rem administrabat-: vir enim ejus, ut
dicunt, erat animi simplicis et mansueti. Eleemosynas vero dispertiere plurimas, elargientes ecclesiis et monasteriis pecunias, quas Nicephorus cura
non modica coacervarat, monachorum spectatissimis, ptochodochiis, hospitis pauperum et peregrinorum, captivis, viduis, orphanis, et facultate sua
privatis, suppeditantes, quæ cuique erant necessaria: omnesque lætitia æque ac beneficiis cumulantes, ipsi ab omnibus gloria et bonore reddebantur
illustres. Tribus etiam factionesque populi cujuslibet toni poemata adulationis et voluptatis non expertia in honorem corum certatimi decantarunt.
Omnes etiam in quos Nicephorus infenso fuerat
uñimo quosque e palatio ejecerat, et Theodotæ fratres qui erant patricii, et Leonem Scleri cognominatum, quem Peloponnesiaci tractus ducem instituit, et Leonem filium Barda Armeni, qui læs
mkjestatis reus, plagis impositis a Nicephoro tonsus in monachum, et in exsilium ejectus fuerat,
quem ipsi demum revocarunt, et patriciatus honore
decoratum orientalis exercitus crearunt ducem; qui
tamen, ut exponemus inferius, homo nequam et
improbus tyrannidem in eos exercuit.
His ita gestis, victoria de Nicephoro parta Bul
gari in superbiam elati bellum renovare consiliabantur, quod subodoratus Michael inito consilio
legiones omnes coegit, novisque militaribus copiis
deletarum prius 429 in bello vice conscriptis, clusurarum etiam per Syriam custodibus convocatis,
1 ycaones, Cilices, Isauros, Cappadloces, Galatas, et
alios omnes secum educens, anno imperii sui secundo, indictione sexta, urbe profectus est, edusa
simul universa civitate, et Procopia Augusta conjuge sequente, venerunt usque ad aquæductum,
velut festumi solemne celebrantes, exercitusque, principes gratiis et muneribus cumulantes, eos adhortante Procopia imperatorem Michaelem studiose
custodire, eumque in bello protegere et pro Christianis decertare; et inde reversa est in urbem.
Cæterum inde solventes imperator et omnis
lus appropinquarunt usque ad limitem et augustia
rum arces. Bulgari etiam stabant ordinati ex
adverso eorum, visaque exercitus multitudine non
sunt ausi eos aggredi, sed stabant instructa acie
similiter et copiæ imperatoris stabant ordinatæ per
quindecim dies, non ausæ invicem manus conserere. Demum ærumnis confecti, æstatis tempore
caloribus immodicis diu noctuque expositi homines
pariter et jumenta extremam pene in perniciem
redacti, Romani in Bulgaros impressionem facturos, et Bulgari vicissim Romanos in se irrupturos
in marg., Hic
crt Chamaleon.
Maii Kalendas tripudio celebrantes: de qua
profana celebritate Meursius, Lacerda, etc.
PG 108:1013καὶ πάντα ἐψεύσαντο· μήπω γὰρ ἀρξάμενοι πολεμεῖν ἔφυγον. καὶ λοιπὸν ἐπλήγη ἐν αὐτῷ τῷ πολέμῳ ὅ τε Ἀπλάκης καὶ πολλοὶ ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. οἱ δὲ λοιποὶ ἰδόντες ὅτι οὐκ ἔχουσίν ποθεν βοήθειαν, ἔφυγον καὶ αὐτοί. ἦν δὲ ὁ τόπος κοιλὸς ἐν ᾧ συνέβαλον τὴν μάχην, καὶ τὰ θέματα ἵσταντο πρὸς τὸ ὑψηλότερον μέρος. καὶ τραπέντων αὐτῶν ἐλογίζοντο ὅτι οὐκ ἔφυγον ἀλλ’ ὀπισθοπόδησαν καὶ τροποῦνται αὐτούς· καὶ εὐθέως οὐ κατεδίωξαν αὐτούς. καὶ μετὰ μικρὸν ἀνακύψαντες ὀλίγον θεωροῦσιν ὅτι δρόμῳ πολλῷ φεύγοντες ἀπέκρυψαν, καὶ λύσαντες τοὺς χαλινοὺς τῶν ἵππων κατεδίωκον ὀπίσω αὐτῶν. αὐτοὶ δὲ φεύγοντες ἀλλήλους συνεπάτουν, καὶ ὁ ἔμπροσθεν φεύγων τὸν ὀπίσω οὐ κατενόει· ἀκούων γὰρ τὸν κρότον τῶν ποδῶν τῶν ἵππων ἔλεγεν ὅτι ὑπὸ τῶν πολεμίων καταδιώκεται, καὶ ἕως οὗ ὁ ἵππος πεσὼν ἀπέθανεν, οὐκ εὐμενίδη ἕκαστος τοῦ φεύγειν. λοιπὸν δὲ καὶ οἱ πλεῖοι πεζῇ ἔφυγον, τῶν ἵππων ἐκ τῆς παραταγῆς ἀδυνάτων ὄντων. λιμαγχονηθέντες δέ, καὶ τοῦ δίψους καέντων, ὀλίγον ἀπερχόμενοι ἔπιπτον καὶ ἀπέθνησκον· πάντες γὰρ τὰ ἄρματα καὶ τὰ λωρίκια ἔρριψαν εἰς τὴν ὁδόν. ἄλλοι δὲ καταφθανόμενοι εἰσῆλθον εἰς κάστρα τινά, ὕστερον δὲ παρακαθίσαντος τοῦ Βουλγάρου καὶ παραλαβόντος πάντας. λοιπὸν οὖν οἱ πολέμιοι ὄπισθεν ἐσύναγον τὰ ἄρματα τῶν φευγόντων. καὶ δὴ ἕως τῆς πόλεως οὐκ ἔστησαν φεύγοντες. καὶ φθάσας ὁ βασιλεὺς εἰσῆλθεν εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἠσφάλισεν, ἵνα μὴ ὁ λαὸς χαλασθεὶς ποιήσῃ κακόν. οἱ δὲ Βούλγαροι ἕως ὀλίγου τόπου καταδιώξαντες τὸ λοιπὸν μετὰ ἀνέσεως ἤρχοντο· ἦσαν γὰρ καὶ αὐτοὶ κεκοπιακότες ἀπὸ τῆς παρατάξεως καὶ οἱ ἵπποι αὐτῶν, συνάγοντές τε τὰ ὅπλα, ὡς εἴρηται, καὶ τὰ κάστρα παρακαθήμενοι ἔνθα προσέφυγον οἱ διωκόμενοι. καὶ ὁ βασιλεὺς εἰσελθὼν μετὰ λύπης καὶ κλαυθμοῦ ἀπῆλθεν εἰς τὸν πατριάρχην, καὶ συνεισῆλθον ὅ τε μάγιστρος καὶ ὁ μέγας δομέστικος καὶ οἱ λοιποὶ πατρίκιοι, καὶ κλαίων ὁ βασιλεὺς ἔλεγεν ὅτι πάντως διὰ τὰς ἁμαρτίας μου τοῦτο ἔπαθον οἱ Χριστιανοί, καὶ ὅτι οὐκ εὐδοκιμεῖ ὁ θεὸς εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ πενθεροῦ μου, οὐδὲ εἰς τὴν γενεὰν αὐτοῦ, ἐπεὶ πλείους ἤμεθα ἡμεῖς τῶν πολεμίων, καὶ προθυμίαν οὐδεὶς ἔσχεν, ἀλλὰ πάντες ἔφυγον. καὶ τοῦ πατριάρχου καὶ τῶν λοιπῶν παραμυθουμένων αὐτῷ, καὶ βουλευομένων τί ἂν ποιήσωσιν, καὶ ἐκδεχομένων ἵνα σωρευθῶσιν πάντα τὰ θέματα καὶ δώσῃ ὁ βασιλεὺς διαταγήν, τὸ θέμα τῶν ἀνατολικῶν πρῶτοι φυγόντες τοῦ πολέμου ἐποίησαν βουλὴν πονηράν, ἔχοντες στρατηγὸν υἱὸν Βάρδα τοῦ Ἀρμενίου, καὶ μουλτεύσαντες ἐξευφήμησαν τὸν αὐτὸν Λέοντα εἰς βασιλέα, καὶ μηδενὸς ἀνθισταμένου ἀνοίξαντες τὰς πόρτας εἰσήγαγον αὐτὸν παμπληθεὶ εἰς τὴν πόλιν. ἀκούσας δὲ ταῦτα Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς προσέφυγεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ λαβὼν λόγον ἀπεκείρατο γενόμενος μοναχός. Περὶ τῆς βασιλείας Λέοντος υἱοῦ Βάρδα τοῦ Ἀρμενίου. Λέων οὖν εἰσῆλθεν εἰς τὸ παλάτιον, καὶ παραλαβὼν πάντα, ποιήσας προέλευσιν εἰσῆλθεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ ἀνελθὼν εἰς τὸν ἄμβωνα ἐστέφθη ὑπὸ Νικηφόρου τοῦ τηνικαῦτα πατριάρχου ὄντος, μηνὶ Ἰουνίῳ, δεκάτῃ, ἰνδικτιῶνι ἑβδόμῃ, πρότερον ποιήσας ἰδιόχειρον μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ μηδέποτε κατὰ τῆς ἐκκλησίας γενέσθαι ἢ παρασαλεῦσαι τῶν καλῶς εἰς αὐτὴν ὁρισθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων πατέρων ἱερῶν δογμάτων, ὅπερ οὐκ ἐφύλαξεν ψεύστης ὤν, καὶ καθάπερ ὁ λόγος ὑπογράφει τὸν χαμαιλέοντα ἐναλλάττειν τὰς μορφάς, οὕτως καὶ αὐτὸς ποτὲ μὲν ὡς χρηστολόγος καὶ ἄριστος φαινόμενος, ποτὲ καὶ τοὐναντίον, ὅπερ καὶ δικαίως ἐπωνομάσθη Χαμαιλέων ὑπὸ ἁγίου ἀνδρός. ἐκβαλὼν οὖν Λέων, καθὼς προείρηται, τὸν Μιχαὴλ ἐκ τῆς βασιλείας αὐτοῦ τυραννικῶς παρέλαβεν αὐτὸς τὴν βασιλείαν, καὶ κουρεύσας Προκοπίαν τὴν Αὐγούσταν, γυναῖκα τοῦ Μιχαήλ, τὰ τέκνα αὐτοῦ ἐξευνούχισεν κουρεύσας αὐτά, καὶ ἐκούρευσεν αὐτοὺς εἰς τὰ νησία, ἐπάρας δὲ πάντα ὅσα εἶχον, μὴ ἐάσας αὐτοῖς μήτε τὰ ἴδια μήτε τὰ τῶν γονέων αὐτῶν, ὥστε ὑστερεῖσθαι αὐτοὺς καὶ τῶν ἀναγκαίων. αὐτοὶ δὲ ηὐχαρίστουν ἐν πᾶσι τὸν θεόν. ἦν δὲ ὁ Μιχαὴλ τέλειος μὲν τὴν ἡλικίαν, αὐτὸ τὸ ἄνθος ἄγων τῆς νεότητος, στρογγυλοπρόσωπος, σιτόχροος, μαῦραν ἔχων τὴν κεφαλὴν καὶ ἐπιάγουρον, καὶ τὸ γένειον εὐπρεπῶς διακείμενον, ἐν τῇ ὄψει αὐτοῦ, μαῦρον καὶ αὐτό, πρᾶος δὲ πάνυ καὶ ἀγαθός, εἰ καί τις ἄλλος.VITA LEONIS ARMENÍ.
πολλὴν προσδοκώντες ὅτι οἱ Βούλγαροις [Βούλγαροι) & sperabant: quare attonitos et anini aurius ex
εἶχον βαλεῖν χεῖρα, καὶ πάλιν οἱ Βούλγαροι ὁμοίως·
καὶ ἦν ἰδεῖν αὐτοὺς ἐν ἀμηχανία πολλῇ. Καὶ δὴ δ
Απλάκης ἦν ἐπὶ τὸ ἓν μέρος τῆς ἄκρας ἔχων τοὺς
Μακεδόνας καὶ τοὺς Θρᾳκισιανούς, καὶ δηλοῖ τὸν
βασιλέα • Εως πότε στέκομεν καὶ ἀπολλόμεθα;
Εγώ πρῶτος βάλλω χεῖρα ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ
Θεοῦ, καὶ αὐτοὶ μετὰ προθυμίας επεισέλθατε·
καὶ ἔχομεν νικῆσαι· πλείους γὰρ αὐτῶν ἐσμεν
δεκαπλασίων [δεκαπλασίως]· ὡς καὶ ἦν. Καὶ ἀρξάμενος τοῦ πολέμου συνεχύθησαν ἐπ' αὐτὸν οἱ Βούλγαρεις | Βούλγαροι], καὶ οἱ Θράκης ήρξαντο κόπτειν
αὐτούς. Καὶ λοιπὸν τῆς μάχης ἀρξαμένης οὐκ ἦλθον
εἰς βοήθειαν οἱ λοιποὶ λαοὶ, ἀλλὰ δειλιάσαντες ἔδω
καν εἰς τροπήν· πρῶτον τὸ θέμα τῶν ᾿Ανατολικῶν·
καὶ καταλειφθέντες· μόνοι οἱ τοῦ ᾿Απλακίου, καὶ μὴ
ισχύοντες ἀντιστῆναι, ήρξαντο κόπτεσθαι καὶ αὐτοί.
Καὶ λοιπὸν, ἰδόντες πάντα (!) τὰ θέματα ἔφυγον,
παρ' ὀλίγον καταλιμπάνοντες καὶ τὸν βασιλέα, οἱ τὸ
πρὶν καυχώμενοι ὑπὲρ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν Χριστιανῶν ἀγωνίζεσθαι. Ελεγον γάρ, ὅτι Ἐν τῇ Βουλ
γαρίᾳ εἰσελθόντες ἐν τόποις δυσβάτοις ἐκυρίευσαν
ἡμᾶς, ἔξωθεν δὲ ἐπὶ κάμπου νικήσαι αὐτοὺς ἔχομεν·
καὶ πάντα εψεύσαντο. Μήπω γὰρ ἀρξάμενοι πολεμεῖν, ἔφυγον· καὶ λοιπὸν ἐπλήγη ἐν αὐτῷ τῷ που
λέμῳ δ τε Απλάκης, καὶ πολλοὶ ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ.
Οἱ δὲ λοιποὶ ἰδόντες ὅτι οὐκ ἔχουσίν ποθι βοήθειαν,
ἔφυγον καὶ αὐτοί. "Ην δὲ ὁ τόπος κοῖλος ἐν ᾧ συνέβαλα
λον τὴν μάχην, καὶ τὰ θέματα ἵσταντο πρὸς τὸ ύψηλότερον μέρος, καὶ τραπέντων αὐτῶν ἐλογίζοντο
ὅτι οὐκ ἔφυγον, ἀλλ᾽ ὀπισθοπόδησαν, καὶ τροποῦνται
αὐτούς· καὶ εὐθέως οὐ κατεδίωξαν αὐτούς. Καὶ μετὰ
μικρὸν ἀνακύψαντες ὀλίγον θεωροῦσιν ὅτι δρόμῳ
πολλῷ φεύγοντες ἀπέκρυψαν. Καὶ λύσαντες τοὺς
χαλινοὺς τῶν ἵππων κατεδίωκον ὀπίσω αὐτῶν· αὐτοὶ
δὲ φεύγοντες, ἀλλήλους συνεπάτουν· καὶ ὁ ἔμπροσθεν φεύγων τὸν οὐπίσω [ὀπίσω] οὐ κατενός:. Ακούων
γὰρ τὴν κρότον τῶν ποδῶν τῶν ἵππων, ἔλεγεν, ὅτι
ὑπὸ τῶν πολεμίων καταδιώκεται, καὶ ἕως οὗ ὁ ἵππος
πεσὼν ἀπέθανεν, οὐκ εὐμενίδη [οὐκ ἂν μονὴν ἴδῃ]
ἕκαστος τοῦ φεύγειν. Λοιπὸν δὲ καὶ οἱ πλεῖοι [πλεῖστοι]
πεζῇ ἔφυγον τῶν ἵππων ἐκ τῆς παραταγῆς ἀδυνάτων
Εντων. Λιμαγχονηθέντες δὲ, καὶ τοῦ δίψους καέντων
[καέντες], ὀλίγον ἀπερχόμενοι επιπτον καὶ ἀπέθνη
σκόν. Πάντες γὰρ τὰ ἄρματα καὶ τὰ λωρίκια ἔβρι
ψαν εἰς τὴν ὁδόν· ἄλλοι δὲ καταφθανόμενοι εἰσῆλθον
εἰς κάστρα τινά· ὕστερον δὲ παρακαθίσαντος τοῦ
Βουλγάρου, καὶ παραλαβόντας πάντας [κάστρα, πάνω
τες ᾐχμαλωτίσθησαν]. Λοιπὸν οὖν οἱ πολέμιοι ὅπι
utraque parte cernere licebat: Aplaces igitur ad
extremam exercitus alam Macedones et Thracesianos sub se habens, significat imperatori: Quousque
tandem stamus inertes et perniciem quærimus?
Ego primus in nomine Domini, manus conser»:
vos audacter adeste, et nostra erit victoria: decti
plo quippe plures numeramur; et vere sic erat. Eo
igitur pugnam delibante Bulgarorum effusi sunt in
eum ordines, coeperuntque Thraces eos caulere.
Pugna postmodum exardescente, reliquæ subsidio
non accessere turmæ, sed pre tiinore in fuganι
versæ sunt; et omnium prima Orientalium legio:
solique derelicti, qui erant cum Aplace, nec hostilem impetum ferre validi, parte plurima delett
sunt. Porro videntes reliquas legiones suam deseruisse ordinem, imperatore neglecto, unus post
alium sensim in fugam delapsi sunt, qui modice
prius pro eo et Christianis decertare vitamque exponere gloriabantur. Nobis, inquiebant, Bulgariam
ingressis per aspera et invia loca hostes evaserunt
superiores. In planitiem vero educendis certa stal
victoria. Eos tamen vana spes fefellit. Vix enim
inito prælio terga verterunt: idcirco cæsus Aplaces
in certamine, et ex ejus acie plures desiderati. Gaze
teri nullum auxilium adesse contemplati, pari fuga
salutem quæsiere. Erat quidem depressus et concavus locus, quo prælium commissum est a 430 Bulgaris, legionesque Romanæ stabant ad eminentiorem collem, iisque in fugam acris, cogitabant alii
non fugisse, sed retrorsum accessuros -et hostes
fugatures: quare non confestim hostes insecuti
sunt. Modico post vero suspicientes, vident cos
præpeti cursu fugientes se subduxisse: quare 90lutis equorum habenis retro sectabantur. Romani
fugientes invicem se proterebant, ita ut qui præcedebat fugiens, retro positum non attenderet: audito
quippe pedum equorum pulsu, hostes sese insequi
dicebat, et donec decidens in terram equus moreretur, a fugæ eursu vix ullus sibi temperabat.
Erinde plures pedibus salutem quærebant, equis
nimirum ex longa statione in acie viribus defectis.
Fame autem et siti consumpti plures cum mcdicum processissent, in terram lapsi animam efflabant. Nullus fuit qui arma loricasque per viam non
projiceret. Alii oppida quædam occupantes, a Bulgaris postmodum obsessi captique, in servitutem
abducti sunt. Hostes porro retro fugientium arma
non impigri collegere: nostri vero doncc ad urbem
Deincepsque, videntes (sic nempe inclinatam
Aplacis aciem, ac Orientalium fugam) cohortes om
nes fugam arripuerunt. De hac Orientalium eorumque ducis Leonis Armeni defectione non omnes consentiunt. Cum auctore facit Ignatius Diaconus
ex quo forte acceperit ipse, ut et Geir. Πρὸς τοὺς
ἐπὶ Θρᾴκην Ούννους τῷ βασιλεῖ συγκεκρότητο, ἐν
ῷ τῆς ἥττης Λέων πρωτεργάτης γενόμενος, παντὶ τῷ
στρατοπέδῳ τὴν μετ' αἰσχύνης φυγὴν ἐμαιεύσα.
Bellum adversus Hannos Thraciam infestantes
on peratur susceperat, in quo Leo primus clalis au-
soclor effectus, in causa fuit ut et reliqui turpem fugam inirent.
Cogitabant (scilicet Bulgari) non eos arripuisse
fugam, sed certo consilio retulisse pedem, ac insidias hostibus struere. Familiaris vox Theophani
eo sensu τό, τροποῦσθαι. Ipse elegantius Theoph.
λοχισμού τινος τρόπον, ait rem Crumum existimasse,
insidiarum quamdam struen. Τό, ἀπέκρυψαν, erasisse vident, se subduxisse. Ελεγεν ὅτι, Moules sese
insequi dicebat.
PG 108:1017οὗτος θλίψεις πολλὰς ὑπέστη διὰ τὴν ὠμότητα τοῦ ἀσεβοῦς Λέοντος· καθ’ ἡμέραν τὸν θάνατον ἐκδεχόμενος, καὶ μετ’ ὀδύνης καθ’ ἡμέραν τὸν ἄρτον αὐτοῦ ἐσθίων, ὁ κύριος ἀβλαβῆ ἐφύλαξεν παραδόξως ἐκ τῆς κακουργίας αὐτοῦ. καὶ λοιπὸν ἦλθον οἱ Βούλγαροι μηδενὸς αὐτοῖς ὑπαντῶντος ἢ κωλύοντος ἕως τῆς πόρτης, καὶ ποιήσας ὁ Κροῦμμος θυσίαν κατὰ τὸ ἔθος αὐτοῦ ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἔθυσεν ἀνθρώπους καὶ κτήνη πολλά. καὶ εἰς τὸν αἰγιαλὸν τῆς θαλάσσης βρέξας τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ περικλυσάμενος, καὶ ῥαντίσας τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ εὐφημισθεὶς ὑπ’ αὐτῶν, διῆλθεν μέσον τῶν παλλακίδων αὐτοῦ, προσκυνηθεὶς ὑπ’ αὐτῶν καὶ δοξασθείς, καὶ ταῦτα θεωρούντων ἐκ τῶν τειχῶν πάντων, καὶ μηδενὸς τολμῶντος κωλῦσαι αὐτὸν ἢ ἀπολῦσαι βέλος κατ’ αὐτοῦ. καὶ ποιήσας πάντα τὰ ἐπιθυμήματα αὐτοῦ καὶ ἅπερ ἐβούλετο, περιεκύκλωσεν τὴν πόλιν, καὶ ἔβαλεν χάρακα ἐν αὐτῇ, καὶ ποιήσας ἡμέρας τινὰς καὶ πραιδεύσας τὰ ἔξωθεν τῆς πόλεως, ἤρξατο ζητεῖν πάκτα χρυσίου καὶ ἱματισμῶν πολὺν ἀριθμόν, καὶ κοράσια ἐπίλεκτα ποσότητα τινά. καὶ δὴ ποιήσας ὁ Λέων βουλὴν μετὰ τῶν ἀρχόντων, ἐδήλωσεν τὸν Κροῦμον ὅτι ἐλθὲ ἕως τοῦ αἰγιαλοῦ μετὰ ὀλίγων τινῶν μὴ ἐπιφερομένων ὅπλα, καὶ ἡμεῖς ἐξερχόμεθα διὰ τῆς θαλάσσης ἄοπλοι μετὰ χελανδίου, καὶ συλλαλοῦμεν· καὶ ἅπερ ᾐτήσω πάντα ποιοῦμεν. καὶ ταῦτα δηλώσαντες, διὰ τῆς νυκτὸς ἐξαγαγόντες τινὰς ἐνωπλισμένους ἕως ὀνομάτων τριῶν, καὶ κατέκρυψαν αὐτοὺς ἐν δωματίοις τισὶν τῶν Γάλλης ἔξωθεν τῆς πόρτης τῶν Βλαχερνῶν, δώσαντες αὐτοῖς σύσσημον ὅτι διαλεγομένων ἡμῶν μετὰ τοῦ Κρούμου σημεῖόν τι ἔχομεν ποιῆσαι, ὅπερ θεασάμενοι ἐξέλθατε καὶ ἀποκτείνατε αὐτόν. καὶ τῇ ἐπαύριον ὄντων τῶν Βουλγάρων ἐπὶ τὸ μέρος τῶν ἁγίων Ἀναργύρων ἔξωθεν τῆς πόλεως, κατῆλθεν ὁ Κροῦμος ἐπὶ τὴν θάλασσαν κατὰ τὴν συνταγὴν μετὰ ἄλλων τριῶν, τὸν λογοθέτην αὐτοῦ καὶ Κωνσταντῖνον τὸν λεγόμενον τοῦ Πατζικοῦ, φυγόντος εἰς Βουλγαρίαν πρὸ πολλῶν ἐτῶν, ἔχοντα καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ὄντα ἐξ ἀδελφῆς τοῦ Κρούμου. οὗτοι τέσσαρες ἐξελθόντες τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἄοπλοι κατῆλθον ἕως τῆς θαλάσσης κατὰ τὴν συνταγὴν μετὰ ἄλλων τριῶν, μὴ γινώσκοντες δὲ τὸ ἔνεδρον αὐτῶν. λοιπὸν δὲ καὶ οἱ ἐκ τῆς πόλεως ἐξῆλθον μετὰ χελανδίου, βουλόμενοι συλλαλῆσαι μετὰ τοῦ Κρούμου, καὶ λαβόντες λόγον ἐξῆλθον τοῦ καραβίου. καὶ ἀποκαβαλλικεύσας ὁ Κροῦμος ἐκάθισεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, καὶ τὸν ἵππον αὐτοῦ ἐκράτει ὁ υἱὸς Κωνσταντίνου στρωμένον χαλινωμένον. καὶ διαλεγομένων αὐτῶν ἐποίησεν ὁ εἷς τῶν ἐκ τῆς πόλεως τὸ σημεῖον, ὃς ἦν ὁ Ἑξαβούλης, τῇ χειρὶ τὴν κεφαλὴν ἀποσκεπάσας. ὃν ἰδὼν ὁ Κροῦμος καὶ σκανδαλισθεὶς ἀνεπήδησεν, καὶ ἔχων ἕτοιμον τὸν ἵππον, σηκώσαντες αὐτὸν οἱ μετ’ αὐτοῦ, ἐκαβαλλίκευσεν. καὶ ἀνέκραζεν ὁ λαὸς ἀπὸ τῶν τειχῶν σταυρὸς ἐνίκησεν. καὶ αὐτὸς ἤρξατο φεύγειν. καὶ ἐξελθόντες οἱ ἐνωπλισμένοι ἐκ τῶν δωμάτων κατεδίωξαν ὀπίσω τοῦ Κρούμου, καὶ ἀπολύσαντες αὐτῶν τὰ βέλη [ὡς] ᾠήθησαν ὅτι ἐπλήγωσαν αὐτόν. αὐτὸς δὲ μονώτατος ἔφυγεν εἰς τὸν λαὸν αὐτοῦ. οἱ δὲ ἄλλοι τρεῖς ἐπιάσθησαν ὑπὸ τῶν ὄντων ἐν τῷ χελανδίῳ. καὶ ὁ μὲν λογοθέτης παραυτὰ ἐσφάγη, Κωνσταντῖνος δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ζῶντες ἐπιάσθησαν. λοιπὸν οὖν τούτων γενομένων θυμωθεὶς ὁ Κροῦμος ἐκέλευσεν ἐπαύριον ἐμπυρίσαι καὶ καταστρέψαι πάντα τόπον. καὶ ἀρξάμενοι ἐμπυρίζειν κατέκαυσαν πάσας τὰς ἐκκλησίας τὰς ἀντίπεραν τῆς πόλεως μεγάλας οὔσας, ἃς ἀνεκαίνισεν Εἰρήνη καὶ Νικηφόρος καὶ Μιχαήλ· ὁμοίως καὶ τὰ μοναστήρια καὶ τὰ παλάτια καὶ τοὺς οἴκους καὶ τὰ προάστεια. καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν ἅγιον Μάμαντα ἐνεπύρισαν τὰ ἐκεῖσε παλάτια καὶ τοὺς δύο κοιτῶνας, καὶ τοὺς κίονας κατέκλασαν, καὶ τοὺς μολύβδους ἐπῆραν καὶ τὰ ζωδία τοῦ ἱπποδρομίου, καὶ πᾶσαν τὴν αἰχμαλωσίαν κατέσφαξαν, καὶ ὁμοίως καὶ τὰ κτήνη. καὶ διελθόντες πᾶσαν τὴν παραθαλασσίαν τοῦ Στενοῦ καὶ τὴν ἄνω, πάντα τὰ ἐμπόρια κατέκαυσαν, καὶ ἄραντες σκῦλα πολλὰ ᾤχοντο. καὶ πιάσαντες τὸ δεξιὸν μέρος τῆς πόλεως πρὸς ἀνατολάς, κατέκαυσαν τὸ ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἕως τοῦ Ῥηγίου·VITA LEONIS ARMENI.
"
τέλειος μὲν τὴν ἡλικίαν, αὐτὸ τὸ ἄνθος ἔγων τῆς conspicuus, vultu rotundo, colore frumentum refe
νεότητος, στρογγυλοπρόσωπος, σιτόχρους, μαύραν
ἔχων τὴν κεφαλὴν, καὶ ἐπιάγουρον καὶ τὸ γέμειον εὐπρεπῶς διακείμενον ἐν τῇ ὄψει αὐτοῦ, μαύρον καὶ αὐτό· πρᾶος δὲ πάνυ καὶ ἀγαθὸς, εἰ καί τις
ἄλλος. Οὗτος θλίψεις πολλὰς ὑπέστη διὰ τὴν ὠμός
τητα τοῦ ἀσεβοῦς Λέοντος, καθημέραν τὸν θάνατον
· ἐκδεχόμενος, καὶ μετ' ἐδύνης καθημέραν τὸν ἄρτον
αὐτοῦ ἐσθίων· ὁ Κύριος ἀβλαβή εφύλαξεν παραδόέως ἐκ τῆς κακουργίας αὐτοῦ.
Καὶ λοιπὸν ἦλθον οι Βούλγαροι μηδενὸς αὐτοῖς
ὑπαντώντος ή κωλύοντος ἕως τῆς πόρτης, καὶ
ποιήσας ὁ Κρούμος θυσίαν, κατὰ τὸ ἔθος αὐτοῦ,
ἔξωθεν τῆς Χρυσῆς πόρτης ἔθυσεν ἀνθρώπους και
κτήνη πολλά, καὶ εἰς τὸν αἰγιαλὸν τῆς θαλάσσης
βρέξας τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ περικλυσάμενος, καὶ
ῥαντίσας τὸν λαὸν αὐτοῦ, καὶ εὐφημισθεὶς ὑπ' αὐτ
τῶν, διῆλθεν μέσον τῶν παλλακίδων αὐτοῦ, προσο
συνηθεὶς ὑπ' αὐτῶν, καὶ δοξασθεὶς, καὶ ταῦτα
θεωρούντων ἐκ τῶν τειχῶν πάντων, καὶ μηδενός
τολμῶντος κωλύσαι αὐτὸν, ἢ ἀπολῦσαι βέλος κατ'
αὐτοῦ. Καὶ ποιήσας πάντα τὰ ἐπιθυμήματα αὐτοῦ,
καὶ ἅπερ ἐβούλετο, περιεκύκλωσεν τὴν πόλιν, καὶ
Εβαλεν χάρακα ἐν αἱ τῇ, καὶ ποιήσας ἡμέρας τινάς,
καὶ παιδεύσας τὰ ἔξωθεν τῆς πόλεως, Αρξάτο
ζητεῖν πάντα χρυσίου καὶ ἱματισμῶν πολὺν ἀριθμὸν,.
καὶ κοράσια ἐπίλεκτα ποσότητά τινα. Καὶ δὴ ποιήσας ὁ Λέων βουλὴν μετὰ τῶν ἀρχόντων, εδήλωσεν
τὸν Κροῦμον, ὅτι ἐλθὲ ἕως τοῦ αἰγιαλοῦ μετὰ ὀλι
γων τινῶν μὴ ἐπιφερομένων ὅπλα, καὶ ἡμεῖς ἐξερχόμεθα διὰ τῆς θαλάσσης άοπλοι μετά χελανδίου,
καὶ συλλαλοῦμεν· καὶ ἅπερ ᾐτήσω πάντα ποιοῦμεν.
Καὶ ταῦτα δηλώσαντες, διὰ τῆς νυκτὸς ἐξαγαγόντες
τινὰς ἐνωπλισμένους ἕως όνομάτων τριῶν, καὶ
κατέκρυψαν αὐτοὺς ἐν δωματίοις τισὶν τῶν Γάλλης
ἔξωθεν τῆς πύρτης τῶν Βλαχερνών, δώσαντες αὐτοῖς
σύσσημον, ὅτι Διαλεγομένων ἡμῶν μετὰ τοῦ Κρούσ
μου, σημείόν τι ἔχομεν ποιῆσαι, ὅπερ θεασάμενοι
ἐξέλθατε, καὶ ἀποκτείνατε αὐτόν. Καὶ τῇ ἐπαύριον
ὄντων τῶν Βουλγάρων ἐπὶ τὸ μέρος τῶν ῾Αγίων
Αναργύρων ἔξωθεν τῆς πόλεως, κατῆλθεν ὁ Κροῦμος ἐπὶ τὴν θάλασσαν κατὰ τὴν συνταγὴν μετὰ
ἄλλων τριῶν τὸν λογοθέτην αὐτοῦ, καὶ Κωνσταντίνον
τὸν λεγόμενον [τοῦ λογοθέτου καὶ Κωνσταντίνου τοῦ
λεγομένου] τοῦ Πατζικού φυγόντος εἰς Βουλγαρίας
πρὶ πολλῶν ἐτῶν, ἔχοντα [ἔχοντος] καὶ τὸν υἱὸν αὐ.
τοῦ ὄντα ἐξ ἀδελφῆς τοῦ Κρούμου. Οὗτοι τέσσαρες
ἐξελθόντες τοῦ λαοῦ αὐτῶν ἄοπλοι κατῆλθον ἕως τῆς
θαλάσσης κατὰ τὴν συνταγὴν μετὰ ἄλλων τριῶν,
μὴ γινώσκοντες δὲ τὸ ἔνεδρον αὐτῶν. Λοιπὸν δὲ καὶ
οἱ ἐκ τῆς πόλεως ἐξῆλθον μετὰ χελανδίου βουλόμενα συλλαλῆσαι μετὰ τοῦ Κρούμου, καὶ λαβόντες
rente, nigro capite et virili barba decenter compasita, eaque ad vultus speciem nigra. Mansuelus
porro et urbanus, si quis alius exstitit. Hic cala
mitates multas impii Leonis crudelitate sibi infictas, etiam morte propediem exspectata, sustulit;
quotidianumque panem cum animi mœrore comedens, mortem praestulabatur. A' Domino eikilo
socius prater opinionem custoditus est, ne Leonis
nequitia laederetur.
Venerunt itaque Bulgari, nullo ipsis occurrente,
vel aditum probibenté usque ad civitatis portam,
et. Crumus sacra pro more faciens ad Chrysen
portam homines et animalia plurima mactavit: et
ad maris littus tinctis aqua pedilus lotus est totus,
populoque aqua resperso, faustis xeclamationibus
ab eo cumulatus: medioque pellicum agmine pertransito, ab eis laudem et honorem excepit, speclantibus ex muris civibus cunctis, nulloque probibere, vel telum in eum mittere auso. His pro
libito peractis, et quæ decreverat gestis, urbem
obsidione cinxit, et undequaque circumvallavit,
diesque plurimos moratus, 432 et urbis loca vie
cina deprædalus, auri pensum annuum, vestimentorumque numerum non contemnendum, et electarum virginum gregem non modicum expetiit. Quare
causilio cum proceribus habito, Crums siguifcavit
Leo: Cum paucis quibusdam arma pou ferentibus
ad maris usque littus procéde: nosque pariter
navicula sine armis mari prodibimus, habitoque.
colloquio, qum expetiisti, cuncta præstabimus. His
ita significatis, nonnullis ad trium numerum armatis noctaque eductis, ad Blacheruas in domunculis Gallæ occultaverunt se, signumque dedere:
Nobis cum Cramo colloquentibus signum aliquod
edemus, quod conspicati foras erumpite, et eum
Interficite. Postero die Bulgaris ad sanctoruın Anargyrorum ædem slantihas extra civitatis portam, ex
condicto Crumus versus mare profectus est cuni
tribus aliis; logotheta videlicet ejus, et Constantino
Patzici, qui ante plures annos in Bulgariam fuge
rat, filio, alium Glium praesentem ex Crumi sororu
habente. Quatuor isti reliquo exercitu discedentes
et inermes cum aliis tribus juxta condictum ad
mare devenerunt, insidias sibi paratas ignorantes.
Egressi sunt pariter ex urbe lintre vecti, qui cum
Crumo colloquium habituri erant: et accepta fide,
e navi prodierunt. Crumus equo descendens in terram desedit: ejus equo sella frenisque instructo
Constantini filii manu detento. Ipsis adinvicem
disserentibus, non nemo signum ex urbe dedit:
fuit is Exabules, qui manu caput aperuit. Animad
Vocem άγουρον. pro ephelo, atque juvene in
aula merente exponit Pussinius in Anna Comnena,
cujus Alexiad. 1. 7 ea vix exstat. At vocem ἐπιάroupov iterum invenio in Leone Granımatico p. 460
de Basilio Macedone dictam, cuin robustus proceroque corpore juvenis Theophilitzis comitatui adleefus est, quem·Constantinus în Basilii Vita ejusmodi juvenum, ac qui pulchri essent, εὐειδεῖς, οἱ
fuisse studiosissimum. Non male bic P. Goar, virili;
at malim, grandi robustoque. Ibi non placet, agresient
juvenem; potius. robusium, fortem, grandem; de
quo statini, οἷον ἄγουρον νῦν ἀπελαβόμην; γιὰ
Tem Hunc masculum comitatui adlegi?
PG 108:1020καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν Ἀθύρα κατέστρεψαν τὸ ἐκεῖσε κάστρον καὶ τὴν γέφυραν, παράξενον οὖσαν καὶ πάνυ ὀχυρωτάτην. καὶ ἐλθόντες εἰς Σηλυβρίαν κατέστρεψαν τὸ αὐτόθι κάστρον ἕως τοῦ ἐδάφους, καὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ τοὺς οἴκους κατέκαυσαν· καὶ μετὰ τοῦτο τὸ Δαόνιν κάστρον ὑπάρχον κατέστρεψαν. καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν Ἡρακλείας, μὴ δυνάμενοι εἰς αὐτὴν εἰσελθεῖν, ἐνεπύρισαν πάντα τὰ οἰκήματα τὰ ὄντα εἰς τὸν λιμένα καὶ τὰ πέριξ τῆς αὐτῆς πόλεως. καὶ μετὰ τοῦτο ἐλθόντες εἰς Ῥαίδεστον κατέστρεψαν καὶ τοῦτο τὸ κάστρον, ἐμπυρίσαντες πάντα τὰ ἐν αὐτῇ οἰκήματα καὶ τὰς ἐκκλησίας, κατασφάξαντες αὐτόθι λαὸν πολύν. καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες εἰς αὐτό, τὰ ἔξω πάντα ἐμπυρίσαντες καὶ καταστρέψαντες, ἀνῆλθον εἰς τὸν Ἄπρον, κάστρον ὂν καὶ αὐτό· καὶ καταστρέψαντες καὶ τοῦτο καὶ ἐμπυρίσαντες, καὶ ἕτερα πλεῖστα κάστρα, κατῆλθον ἐκεῖθεν δι’ ἡμερῶν δέκα, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰ ὄρη τοῦ Γάνου, καὶ εὑρόντες ἐκεῖ λαὸν πολὺν κρυπτόμενον καὶ σχεδὸν πάντα τὰ κτήνη τῆς Θρᾴκης κατέσφαξαν τοὺς ἀνθρώπους, καὶ τὰ κτήνη ὄντα εἰς πλήθη αἰχμαλωτεύσαντες ἀπέστειλαν εἰς Βουλγαρίαν, καὶ γυναικόπαιδα πολλά. καὶ λοιπὸν ἀπῆλθον καὶ εἰς τὸ Ἑξάμιλιν, καὶ κατῆλθον ἕως Ἄβυδον, καὶ ἀνέκαμψαν ἐπὶ τὸ Εὔριον καὶ τὴν ἄνω, καὶ πάντα τὰ κάστρα κατέστρεψαν ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου, ἕως τῆς Ἀδριανουπόλεως. καὶ εὑρόντες τὴν Ἀδριανούπολιν κρατουμένην παρεκάθισαν· καὶ ποιήσαντες ἡμέρας πολλὰς καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες ἀπὸ τοῦ παρακαθισμοῦ, στήσαντες μαγγανικὰ ἐπολέμουν τὸ κάστρον. καὶ δὴ στενωθέντες, μὴ ἔχοντες βοήθειάν ποθεν καὶ ἀποθνήσκοντες τοῦ λιμοῦ, παρέδωκαν ἑαυτούς. καὶ λαβόντες οἱ Βούλγαροι τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν εἰς πλῆθος οὖσαν ἀναρίθμητον, καὶ πᾶσαν τὴν ἀποσκευὴν αὐτῶν, μετῴκισαν αὐτοὺς εἰς Βουλγαρίαν ἐκεῖθεν τοῦ Ἴστρου ποταμοῦ. καὶ τούτων γενομένων ὁ Λέων τῆς πόλεως οὐκ ἐξῆλθεν, ἀλλ’ ἐκράτει τῆς βασιλείας τυραννικῶς. καὶ λοιπὸν φθασάντων τῶν ἑορτῶν ἔστεψεν τὸν υἱὸν αὐτοῦ μικρὸν ὄντα, καὶ ἐπονομαζόμενον Συμβάτην ἐψεύσατο λέγων ὅτι Κωνσταντῖνος καλεῖται. καὶ σωρεύσας τὸν περισωθέντα λαὸν ἐκ τῶν διαφόρων πόλεων ἐρόγευσεν αὐτούς, ποιήσας αὐτοὺς εὐφημῆσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντῖνον, μιμούμενος τοὺς πρώην βασιλεύσαντας Λέοντα καὶ Κωνσταντῖνον τοὺς Ἰσαύρους, ὧν καὶ τὴν αἵρεσιν ἀνενεώσατο, βουλόμενος ζῆσαι ἔτη πολλά, ὡς καὶ αὐτοί, καὶ γενέσθαι περίφημον· οὗ τινὸς τὴν βουλὴν θεὸς κατῄσχυνεν, κόψας τοὺς χρόνους αὐτοῦ καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. καὶ δὴ λοιπὸν γεγονότος εὐδίου τοῦ ἀέρος τῷ χειμῶνι, καὶ τῶν ποταμῶν μὴ ἐχόντων ὕδωρ πολύ, ἐξῆλθον οἱ Βούλγαροι χιλιάδες τριάκοντα ὁλοσίδηροι, καὶ ἐλθόντες ἕως Ἀρκαδιουπόλεως, καὶ περάσαντες τὴν Ῥηγῖναν (ποταμὸς δὲ οὕτως ἐστὶ λεγόμενος) εὗρον λαὸν πολύν, καὶ ᾐχμαλώτευσαν αὐτούς. καὶ πρὸ τοῦ περᾶσαι αὐτοὺς τὴν αἰχμαλωσίαν ἐγένετο ὑετὸς πολὺς ἡμέρας ὀκτώ, καὶ ὀγκωθεὶς ὁ ποταμὸς ἐγένετο ὡς θάλασσα. καὶ μὴ δυνάμενοι ἀντιπερᾶσαι οἱ Βούλγαροι ἔμειναν ἡμέρας δεκαπέντε κατέχοντες τὴν αἰχμαλωσίαν. καὶ μηνύσαντες τὸν Λέοντα τοῦ βοηθῆσαι, οὐ προςέσχεν, οὐδὲ τῆς πόλεως ἐξῆλθεν, οὐδὲ ἄλλους τινὰς ἀπέστειλεν πρὸς βοήθειαν. καὶ λοιπὸν γενομένης εὐδίας καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐλαττωθέντος, αὐτοὺς τοὺς αἰχμαλώτους παρεσκεύασαν κόψαι ξυληνὸν καὶ ποιῆσαι γέφυραν, καὶ οὕτως ἐπέρασαν μετὰ τῆς αἰχμαλωσίας, ὄντων ὁμοῦ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν καὶ παιδίων χιλιάδες πεντήκοντα. λαβόντες καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῶν Ἀρμενιάτικα στραγλομαλωτάρια καὶ νακοτάπητα ἀνώτερα καὶ ἱματισμὸν πολὺν καὶ χαλκώματα ἐφόρτωσαν πάντα εἰς τὰς ἁμάξας, καὶ λαβόντες πάσας τὰς ἀγέλας αὐτῶν βόας καὶ πρόβατα εἰσῆλθον εἰς Βουλγαρίαν. καὶ ὁ ἀδίκως βασιλεύσας κατὰ παραχώρησιν θεοῦ οὔτε αὐτὸς ἐξῆλθεν τῆς πόλεως πρὸς βοήθειαν τῆς αἰχμαλωσίας οὔτε ἄλλους ἀπέστειλεν. λοιπὸν οὖν μετὰ ταῦτα ἀνηγγέλη αὐτὸν λεγόντων ὅτι ὁ Κροῦμος ἐστράτευσεν λαὸν πολὺν συναθροίσας, καὶ τοὺς Ἀβάρεις καὶ πάσας τὰς Σκλαβινίας. πρὸς δὲ τούτοις παρασκευάζει διαφόρων ἑλεπόλεων ὄργανά τε καὶ μηχανήματα, καὶ μαγγανικὰ παμμεγέστατα, τριβόλους τε καὶ τετραβόλους, καὶ χελώνας καὶ ὑψηλοὺς κλίμακας, σφαίρας τε καὶ μοχλοὺς καὶ ὀρυάς, κριούς τε καὶ βελοστάσεις, πυρόβολά τε καὶ λιθόβολα καὶ σκορπίδια εἰς τὸ βαλέσθαι βέλη, καὶ σφενδόνας, πάντα μηχανήματα κατὰ τῶν ἐπάλξεων τοῦ ἑλεῖν τὴν πόλιν ἐπὶ τὸ δυτικὸν μέρος τῆς πόλεως κατὰ τοῦ τείχους τῶν Βλαχερνῶν.
PG 108:1024ταῦτα πάντα βούλεται προσαγαγεῖν τὰ μηχανήματα ἔνθα καὶ ἐτοξεύθη, σταυλίζων βόας χιλιάδας πρὸς τὸ βαστάξαι πάντα τὰ προλεχθέντα ὄργανα τεθέντα ἐπὶ ἁμαξῶν, ἃς προσέταξεν σιδηρενδέτας χιλιάδας πέντε. ταῦτα ἀκούσας Λέων, πέμψας τε κατασκόπους καὶ μαθὼν τὴν ἀλήθειαν, συναθροίσας λαὸν πολὺν καὶ τεχνίτας ἤρξατο κτίζειν ἕτερον τεῖχος ἔξωθεν τείχους τῶν Βλαχερνῶν, κόψας καὶ τὴν σοῦδαν πλατεῖαν. καὶ ἀρξάμενος κτίζειν, μήπω τελέσας, ἵνα δείξῃ ὁ θεὸς ὁ συσκεδάζων βουλὰς ἐθνῶν, ἀθετῶν καὶ λογισμοὺς λαῶν καὶ ἀθετῶν βουλὰς ἀρχόντων, ὅτι οὐκ ἐν τῇ μηχανίᾳ καὶ τῇ ἰσχύϊ αὐτῶν δύνανται οἱ ἄνθρωποί τι ποιῆσαι, οὔπω ἔαρος καταλαβόντος, ὥς φασίν τινες διασωθέντες τῆς αἰχμαλωσίας ἀπὸ Βουλγαρίας, περὶ τῇ μεγάλῃ πέμπτῃ τοῦ πάσχα, ὁ Πρωτοβουλγαρίας, ὁ Κροῦμος ὁ περίφημος, ὁ τὴν πόλιν ἑλεῖν βουλευόμενος, τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο ἀοράτως σφαγιασθείς, ὃς καὶ ἐξήγαγεν αἱμάτων ὀχετοὺς διά τε τοῦ στόματος καὶ τῶν ῥινῶν καὶ τῶν ὤτων αὐτοῦ. καὶ οὕτως ἀνέρρηξεν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν κακοῖς. ἐπαρθεὶς τοίνυν τῶν φρονημάτων ὁ Λέων, ὡς ὅτι αὐτὸς κατέβαλεν τὸν πόλεμον καὶ οὐχ ὁ θεός, ἔπεμψεν εἰς πάσας τὰς πόλεις καὶ χώρας σάκρας, ἀναγγέλλων ὅτι εὗρον τοὺς Βουλγάρους ἐγγὺς ὄντας τῆς πόλεως, καὶ διὰ τῆς φρονήσεως καὶ ἀνδρείας καὶ διαταγῆς μου τοξεύσας τὸν πρῶτον αὐτῶν πάντας ἀπήλασα, ὅς τις καὶ διὰ τὴν πρόφασιν ταύτην ἀποθνήσκει, ἔφη, ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν. Καὶ λοιπὸν μετὰ τοῦτο λαβὼν εὐκαιρίαν ἤρξατο πορθεῖν τὴν ἐκκλησίαν, δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ, περιεργαζόμενος κατὰ τῶν θεοῦ κριμάτων, καὶ λέγων πρός τινας ὁμόφρονας αὐτοῦ ὅτι τίνος ἕνεκεν, φησί, ταῦτα πάσχουσιν οἱ Χριστιανοὶ κατακυριευόμενοι ὑπὸ τῶν ἐθνῶν; ἐμοὶ δοκεῖ διὰ τὸ προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας, καὶ ἄλλο οὐδέν· καὶ βούλομαι αὐτὰς καταστρέψαι. βλέπετε γάρ, φησίν, ὅσοι βασιλεῖς ἐδέξαντο καὶ προσεκύνησαν αὐτάς, ἀπέθανον οἱ μὲν ἐκδιωχθέντες οἱ δὲ ἐν πολέμῳ πεσόντες. μόνοι δὲ οἱ μὴ προσκυνήσαντες αὐτὰς ἰδίῳ θανάτῳ ἕκαστος εἰς τὴν βασιλείαν αὐτοῦ ἐτελεύτησεν, καὶ μετὰ δόξης προκομισθεὶς εἰς τὰ τῶν βασιλέων κοιμητήρια ἐτάφη ἐν τοῖς ἀποστόλοις. λοιπὸν ἐκείνους κἀγὼ βούλομαι μιμήσασθαι καὶ καταστρέψαι τὰς εἰκόνας, ἵνα πολὺν ζῆσας χρόνον κἀγὼ καὶ ὁ υἱός μου, καὶ κρατήσει ἡ βασιλεία ἡμῶν ἕως τετάρτης καὶ πέμπτης γενεᾶς. ὅπερ διεψεύσθη δείλαιος, ἀνομήσας διακενῆς, καὶ ἐπιλαθόμενος τὸ ἰδιόχειρον ὃ ἐποίησεν, καὶ τὸν σταυρὸν ὃν ἔπηξεν μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ. καὶ ἤρξατο μετὰ ταῦτα ζητεῖν εἴ τινα εὕροι συναγωνιζόμενον τῷ σκοπῷ αὐτοῦ. καὶ δὴ εὗρεν ὅμοιον τῆς αὐτοῦ φρονήσεως ἤτοι ἀφροσύνης ἀναγνώστην τινὰ Ἰωάννην λεγόμενον, υἱὸν Παγκρατίου τινὸς σκιαστοῦ, ὅστις ἐκ παιδόθεν δαίμονα εἶχεν ἀτάκτως φερόμενος, διάγων ἐν ἀσυνεσίᾳ, ὅν τινα Ὑλιλᾶν ἐπωνόμαζον, ὥς τινές φασιν, ἑρμηνευόμενον Ἑβραϊστὶ λέγεται πρόδρομος καὶ συνεργὸς τοῦ διαβόλου. τοῦτον ἐπιλαβόμενος Λέων, καὶ ἀνακοινωσάμενος αὐτὸς τὴν ἑαυτοῦ βουλήν, προσελάβετο αὐτὸν συνεργὸν αὐτοῦ, λέγων ὅτι ἐὰν συνδράμῃ μοι καθελεῖν τὰς εἰκόνας, πατριάρχην σε ποιῶ. καὶ αἰτήσας παρ’ αὐτοῦ ἐξουσίαν τοῦ ψηλαφῆσαι τὰ ἀπανταχοῦ παλαιὰ βιβλία, ἅπερ ἀπόκεινται εἰς τὰ μοναστήρια καὶ εἰς τὰς ἐκκλησίας, ἐπετράπη μετὰ καὶ ἄλλων τινῶν ἀτάκτων καὶ ἀπαιδεύτων. καὶ δὴ συναγαγόντες πλήθη πολλὰ βιβλίων ἐποιοῦντο ἐν αὐτοῖς τὴν ἔρευναν, πλὴν οὐδὲν εὕρισκον οἱ ἄφρονες ὧνπερ αὐτοὶ κακούργως ἐπεζήτουν, ἕως οὗ μετὰ χεῖρας ἔλαβον τῷ συνοδικῷ Κωνσταντίνου τοῦ Ἰσαύρου τοῦ καὶ Καβαλλίνου, καὶ ἐκ τούτου τὰς ἀρχὰς λαβόντες ἤρξαντο καὶ ἐν τοῖς βιβλίοις εὑρίσκειν τὰς χρήσεις, ἅσπερ αὐτοὶ ἀφρόνως καὶ ἀνοήτως προέφερον, σημάδια βάλλοντες εἰς τοὺς τόπους ἔνθα ηὕρισκον, βουλόμενοι πεῖσαι τὸν ἄφρονα λαὸν ὅτι ἐν παλαιοῖς βιβλίοις εὕρομεν τοῦ μὴ προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας. καὶ λοιπὸν ζητούντων καὶ ἕτερον ἔχοντα χειροτονίαν ἐπίσκοπον, εὗρον Κωνσταντῖνον, υἱὸν πρεσβυτέρου τινὸς τζαγγαρίου, καὶ Κασυματᾶ μαθόντα τὴν γραμματικήν, καὶ γέροντα νομικὸν εἰς τὰ Σφορακίου καὶ διδάξαντα παιδία, καὶ δι’ ἐγκλήματά τινα φυγόντα ἐν μοναστηρίῳ καὶ ἀποκειράμενον καὶ ἐπονομασθέντα Ἀντώνιον, γενόμενόν τε αὖθις ἡγούμενον εἰς τὸ μοναστήριον τὸ λεγόμενον τὰ Μητροπολίτων.
appellerent fuga semper usi sunt. Ad urbem quo
que perveniens imperatur ingressus est, et portas
civitatis occlusit, ne fusus exercitus aliquod malum
moliretur. Bulgari per spatium aliquod fugientes
insectati, captata deinceps opportunitate, progrediebantur. Erani enim pariter longa statione fatigati, et equi debiles: armisque, ut dictum est, collectis onerati: et oppida, in quæ' profugerant nostri, obsidebant. Imperator demum cúm mærore
fletuque civitatem ingressus patriarcham adiit. Comitabantur magister, et magnus domesticus, et patricii reliqui. Imperator lugens aiebat: Omnino
peccatis meis exigentibus hoc passi sunt Christiani
imperium soceri mei invísum habet Deus, ejusque
sobolem aversatur: cum plures enim hostibus numiero essemus, nulli nostrum adfuit animus, veram
singuli turpi fuga dilapsi sunt. Patriarcha reliquisque cum consolantibus, et quid agendum consulentibus, donec legiones omnes convenirent, ut
mandatum daret imperator, præstolabantur. Inte
rim Orientalium (qui primi fugerunt e bello) legio,
cui Barda Armeni alius præfectus erat, tumultuabatur, et Leunem ipsum imperatorem favstis voci
bus prosequebatur. Tum nullo se opponente, reseratis portis in urbem conferta multitudine induxerunt. Audiens autem hæc Michael imperator profugus in ecclesiam, Gide accepta, monachusque
factus comam deposuit.
De Leonis filii Bardæ Armeni imperio.
431 Leo itaque palatium ingressus est: et assumptis imperii insignibus celebri processu-facto ecclesiam adiit, et conscenso ambone a Nicephoro tunc
temporis patriarcha coronatus est mensis Junii die
decimo, indictione septima, chirographo prius a se
cí comitibus exbibito, nihil adversus Ecclesiam
innovari, aut a sanctis Patribus circa sacra dogmata quondam bene definita nihil immutari toleraturum: quod nullatenus præstitit. Mendax videlicet, et, ut vulgo fertur chamaleontem varios
induere colores, ita et ipse sermone semper varius
fuit, nonnunquam probis præditus moribus, et
bonus apparens; quandoque etiam contrariis infectus: ex quo merito chamaeleon a sancto viro
cognominatus est. Ejecto igitur, ut præmissum est,
Michaele, Loo tyrannice sumpsit imperium, et
tonsa Procopia Augusta Michaelis conjuge, filios
ejus pariter per insulas detonsos virilibus orbavit.
Vix quoquam etiam relicto propriorum, aut eorum
quæ a parentibus acceperant, adeo ut necessaria
quoque eis deficerent, cuncta abstulit: ipsi vero
Deo in omnibus gratias referebant. Erat porro
Michael ætatis perfectæ vi, ipso juventutis flore
Socer cujus Deo invisum imperium ait Michael, Nicephorus est, cujus erat Procopia filia Michaelis uxor
Ita patriarcha cnitcbatur, sed non obtinuit
Leonis astu deceptus, rem differendam prætexentis
in tempus aliud commodius, ac ubi capessivigsel
imperium, uti multis Ignatius Diaconus, necmou
Continuator Vaticanus.
PG 108:1027μυθολόγος τις γέλοια ἀγαπῶν καὶ παιγνίδια, καὶ τοὺς ὑπ’ αὐτοῦ μοναχοὺς νέους ὄντας ταῦτα ποιεῖν ὑποτιθέμενος, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν αἰσχρῶς καὶ ἀσέμνως βιοτεύσας, οὐκ οἶδ’ ὅπως ὕστερον ἐκ παραχωρήσεως θεοῦ ἐγένετο καὶ ἐπίσκοπος εἰς τὸ Συλαῖον. τὸ μὲν πρῶτον ἐκ παιδόθεν ὀρθόδοξος ὤν, ὕστερον δὲ διὰ τὴν δόξαν τὴν πρόσκαιρον καὶ τὸ ἔχειν παρρησίαν εἰσέρχεσθαι εἰς τὰ βασίλεια καὶ παρρησιάζεσθαι μετὰ τῶν κρατούντων, ἐπελάβετο τὴν αἵρεσιν. τοῦτον καταμηνύσαντες πρὸς Λέοντα τὸν βασιλέα ὅ τε Ἰωάννης ὁ ἐπίκλην Ὑλιλᾶς, ὃν ἐκάλουν γραμματικόν, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, ὄντα τῷ τηνικαῦτα ἐν τῷ Συλαίῳ, πέμψας ἤγαγεν αὐτόν· καὶ εἰπὼν αὐτῷ τὸν σκοπὸν αὐτοῦ, μὴ ἔχων καρπὸν πνευματικὸν ἐν ἑαυτῷ καὶ ἀγαπῶν τὴν πρόσκαιρον δόξαν, καταπατήσας τὴν ἑαυτοῦ συνείδησιν καὶ ἀθετήσας τὸν σταυρὸν καὶ τὴν ἐπιγραφὴν ἣν ἐποίησεν, ἐστράφη εἰς τὸ ἐναντίον μέρος. ἐρωτηθεὶς γὰρ ὑπὸ τοῦ Λέοντος εἰ γέγραπται προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας, οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῷ τὰ δέοντα ῥήματα τῆς ἀληθείας, ἀλλ’ εἶπεν οὐκ ἔστι γεγραμμένον πώποτε, ἀλλὰ λέγουσιν ὅτι ἀρχαία παράδοσίς ἐστι. καὶ εἶπεν ὁ Λέων ὅτι ἐὰν οὐ γέγραπται εἰς τὸ εὐαγγέλιον καὶ εἰς τὸν ἀπόστολον ῥητῶς ὅτι προσκυνήσατε τὴν εἰκόνα μου, οὐ καταδέχομαι προσκυνεῖσθαι αὐτήν. καὶ τοῦτο ἀκούσας συνῆλθεν αὐτῷ καὶ τοῖς προειρημένοις ἀτάκτοις καὶ ἀπαιδεύτοις, καὶ ἄγεται ἀρχηγὸς καὶ πρῶτος αὐτῶν. καὶ λοιπὸν ἠγωνίζοντο κατὰ τῆς ἀληθείας, ἀρξάμενοι ἀπὸ τῇ πεντηκοστῇ οἱ περὶ τὸν Ἰωάννην τὸν καὶ Ὑλιλᾶν σωρεύειν τὰ βιβλία· τὸν δὲ Ἀντώνιον προσελάβοντο ἀπὸ Ἰουλίου μηνός. καὶ λοιπὸν ἕως τὸν Δεκέμβριον μῆνα κρυπτὸν τὸν δόλον εἶχον· ἐρωτώμενοι δὲ ἔλεγον ψευδόμενοι ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐπέτρεψεν ἡμᾶς ψηλαφῆσαι τὰ βιβλία, ὅτι λέγουσιν αὐτῷ τινὲς ὅτι ὀλίγον χρόνον ἔχεις βασιλεῦσαι, καὶ ἕνεκεν τούτου ποιούμεθα τὴν ζήτησιν. καὶ περὶ τὸν Δεκέμβριον μῆνα δηλοῖ τὸν πατριάρχην ὁ Λέων ὅτι ὁ λαὸς σκανδαλίζεται διὰ τὰς εἰκόνας, λέγοντες ὅτι κακῶς αὐτὰς προσκυνοῦμεν καὶ ὅτι διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη κυριεύουσιν ἡμῶν· καὶ συγκατάβα, φησί, τὶ μικρόν, καὶ ποίησον οἰκονομίαν εἰς τὸν λαόν, καὶ τὰ χαμηλὰ περιέλωμεν. εἰ δὲ μὴ βούλει, πεῖσον ἡμᾶς δι’ οὗ ἕνεκεν προσκυνεῖτε, τῆς γραφῆς μὴ ἐχούσης ῥητῶς πώποτε. καὶ δηλοῖ αὐτῷ ὁ πατριάρχης ὅτι ἡμεῖς τὰ καλῶς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἄνωθεν ὁρισθέντα ὑπό τε τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν πατέρων οὔτε παρασαλεύομεν οὔτε περισσότερόν τι ἐν αὐτοῖς οἰκονομοῦμεν, τοῦ ἀποστόλου λέγοντος ὅτι καὶ ἐὰν ἡμεῖς ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν παρ’ ὃ εὐαγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. περὶ δὲ τοῦ προσκυνεῖσθαι, ὡς προσκυνοῦμεν τὸν σταυρὸν καὶ τὸ εὐαγγέλιον, προσκυνοῦμεν καὶ τὰς εἰκόνας, ἐπεὶ οὐδὲ ταῦτα γέγραπται προσκυνεῖσθαι· ἀλλ’ ἐπειδὴ παρὰ τῶν ἀποστόλων ἡ ἐκκλησία ταῦτα παρείληφεν, οὐ δεῖ ζητεῖν εἰ γέγραπται ἢ οὐ γέγραπται· πολλὰ γὰρ ἀγράφως ἡ ἐκκλησία παρέλαβεν, ἅπερ λέγονται δόγματα, δι’ ἐμπνεύσεως τοῦ ἁγίου πνεύματος καθ’ ἑκάστην γενεὰν ὑπὸ τῶν ἁγίων αὐτοῦ δούλων καὶ θεραπόντων διατυπωθέντα. ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἤκουσεν, ἀντεδήλωσεν. ἐλθὲ φησὶ καὶ διαλέχθητι πρὸς τοὺς κατ’ ἐμέ, τοὺς περὶ Ἀντώνιον καὶ Ἰωάννην λέγων, οἵ τινες ἀσφαλῶς εὗρον ἐν παλαιοῖς βιβλίοις χρήσεις ἀποτρεπούσας προςκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας. καὶ λοιπὸν ὁ πατριάρχης ἀπέστειλεν ἐπισκόπους καὶ ἡγουμένους ἐλλογίμους πρὸς αὐτὸν πρὸς τὸ ἀπολογήσασθαι πρὸς τὰς πεύσεις αὐτοῦ. διαλεχθέντων δὲ καὶ τὴν ἀλήθειαν ἀποδειξάντων, ἐπέμενεν ἀναγκάζων αὐτοὺς διαλεχθῆναι πρὸς τοὺς τῆς ἐναντίας μοίρας. οἱ δὲ εἶπον ὅτι ὅρος ἐστὶ τῆς ἁγίας συνόδου τὰ ὀρθῶς δογματισθέντα καὶ διατυπωθέντα μὴ δεῖν πάλιν κακούργως ἀναζητεῖν ἢ περιεργάζεσθαι, μηδὲ τοὺς ἄφρονας θέλοντας φιλονικεῖν ποιεῖσθαι ἀπολογίας, μάλιστα δὲ καὶ μὴ πειθομένους. καί φησιν ὁ Ἄρειος μονώτατος λαλήσας ἐποίησεν σύνοδον συγκροτηθῆναι δι’ αὐτόν· καὶ πάντων σκανδαλιζομένων περὶ τῆς πίστεως, τίνος ἕνεκεν ὑμεῖς οὐ βούλεσθε διαλεχθῆναι καὶ πληροφορῆσαι πάντας ὅτι καλῶς προσκυνοῦνται αἱ εἰκόνες;παράδοσις ἐστι. Καὶ εἶπεν ὁ Λέων, ὅτι Βἂν οἱ γέα
γραπται εἰς τὸ Εὐαγγέλιον καὶ εἰς τὸν Απόστολον
ῥητῶς, ὅτι Προσκυνήσατε τὴν εἰκόνα μου, οὐ κατα
δέχομαι προσκυνείσθαι αὐτήν. Καὶ τοῦτο ἀκούσας
συνῆλθεν αὐτῷ, καὶ τοῖς προειρημένοις ατάκτο;
καὶ ἀπαιδεύτοις, καὶ ἔγεται ἀρχηγὸς καὶ πρῶτος
αὐτῶν.
Καὶ λοιπὸν ἡγωνίζοντο κατὰ τῆς ἀληθείας ἀρξά
μενοι ἀπὸ τῇ Ποντικοστῇ τῆς Πεντηκοστῆς] οἱ περί
τὸν Ἰωάννην τὸν καὶ Ὑλιλᾶν σωρεύειν τὰ βιο
βλία· τὸν δὲ ᾿Αντώνιον. προσελάβοντο ἀπὸ Ἰουλίου
μηνός· καὶ λοιπὸν ἕως τὸν Δεκέμβριον μήνα κρυπτόν
τὸν δόλον εἶχον. Ερωτώμενοι δὲ ἔλεγαν ψευδόμενοι,
(λία, ὅτι λέγουσιν αὐτῷ τινες, ὅτι υλέγον χρόνον
ὅτι ὁ βασιλεὺς ἐπέτρεψεν ἡμᾶς ψηλαφήσαι τὰ βιο
έχεις βασιλεῦσαι, καὶ ἕνεκεν τούτου ποιούμεθα την
ζήτησιν, καὶ περὶ τὸν Δεκέμβριον μῆνα δηλοῖ τὸν
πατριάρχην ὁ Λέων, ὅτι ὁ λαὸς σκανδαλίζεται διὰ
τὰς εἰκόνας, λέγοντες, ότι κακῶς αὐτὰς προσκυνοῦ
μεν, καὶ ὅτι διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη κυριεύουσιν ἡμῶν.
νομίαν εἰς τὸν λαὸν, καὶ τὰ χαμηλὰ περιέλωμεν. Εἰ
Και συγκατάβα, φησί, τί μικρὸν, καὶ ποίησον οίκοδὲ μὴ βούλει, πεῖσον ἡμᾶς δι' οὗ ἕνεκεν προσκυνείν,
τῆς Γραφῆς μὴ ἐχούσης ῥητῶς πώποτε. Καὶ δηλε
αὐτῷ ὁ πατριάρχης, ὅτι Ἡμεῖς τὰ καλῶς ἐξ ἀρχῆς
Πατέρων, οὔτε παρασαλεύομεν, οὔτε περισσότερόν τι
καὶ ἄνωθεν ὁρισθέντα ὑπό τε τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν
ότι καὶ ἐὰν ἡμεῖς, ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐατ
ἐν αὐτοῖς οἰκονομοῦμεν, τοῦ ᾿Αποστόλου λέγοντος,
γελίζηται ὑμῖν παρ' ὅ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. Παρὰ δὲ τοῦ προσκυνεῖσθαι, ως προςκυνοῦμεν τὸν σταυρὸν καὶ τὸ Εὐαγγέλιον, προσκυ
γούμεν καὶ τὰς εἰκόνας· ἐπεὶ οὐδὲ ταῦτα γέγραπτα:
προσκυνεῖσθαι· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἀποστόλων ή
Εκκλησία ταῦτα παρείληφεν, οὐ δεξ ζητεῖν, εἰ γέγραπται, ἢ οὐ γέγραπται· πολλὰ γὰρ ἀγράφως ή
εμπνεύσεως τοῦ Πνεύματος ἁγίου καθ' ἑκάστην γεΕκκλησία παρέλαβεν, ἅπερ λέγονται δόγματα, δι'
γεὰν ὑπὸ τῶν ἁγίων αὐτοῦ δούλων καὶ θεραπόντων
διατυπωθέντα. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ήκουσεν; ἀντεδήλωσεν.
Ἐλθέ, φησὶ, καὶ διαλέχθητι πρὸς τοὺς κατ' ἐμὲ τοὺς
ἀσφαλῶς εὗρον ἐν παλαιοῖς βιβλίοις χρήσεις αποτρε
περὶ ᾿Αντώνιον καὶ Ἰωάννην λέγων), οίτινες
ad veritatem spectaret respondit, 437 sed dixit: γεγραμμένων πώποτε· ἀλλὰ λέγουσιν, ὅτι ἀρχαία
Nullibi hoc scriptum est, verum antiquam esse tradiuionem asserunt. Subinfert Leo: Nisi in Evangelis, aut apud Apostolum clare et ad verbum scribatur, Veneremini imaginem meam, nusquam ipsam
adorare consentiam. His auditis, cum eo et przfatis
incomposita méntis et illiteratis hominibus convenit, et princeps caputque eorum instituitur.
Contendebant igitur in veritatem a Pentecoste
qui Joannem Hylilam dictum sequebantur, coacervare libros: Julio vero mense, socium adjunxereas Antonium: et deinceps ad Decembrem occuitum gerebant dolum. Interrogati vero falso
respondebant: Libros perscrutari injunxit imperator, quod quidam annuntiaverunt, Brevissimo tempore imperabis, hujus causa examen instgimus.
Cirea Decembrem vero mentem Leo patriarcha
signideat: Imaginum causa populus offenditur, dicentes: Perverse adoramus illas, et propterea gentiles nostri dominantur. Condescende, inquit, modicum et moderamen ad populum babe, et quæ
sint abjecta rescindamus; si non assentiaris, exhibe et persuade cujus gratia, Scriptura hac diserte nattibi asserente, adoratis imagines? Respondet patriarcha: Hac quas principio et superioribus
temporibus ab apostolis et Patribus definita sunt,
Dulla ratione innovamus, nec amplius quid moderandum censemus Apostolo dicente: Si nos,
vet eriam angelus de cœlo annuntiaverit, præter iḍ
quod vobis denuntiavimus, anathema sit '. Qua vero
de causa, prout adoramus crucem et Evangelium,
eadem pariter imagines veneramur. Quandoquidem
neque illa adoranda scriptum est. Verum quoniam
ab apostolis liaec excepit Ecclesia, utrum scriptum
vel non scriptum sit, non debet inquirere: plura
namque scripto now tradit, quæ dicuntur dogmata
per sancti Spiritus inspiraționem successivis temporibus a sanctis ejus famulis ac servis ordinata,
Ecclesia excepit. His auditis, contra init. Accede,
inquit, et cum eis, qui mecum una sentiunt, dissere (Antonii Joannisque socios insinuabat), qπί
cortas et ineluctabiles in veteribus libris repererunt
auctoritates ab imaginibus colendis nos deterrentes. Post hac episcopos et selectos monasteriorum
praepositos interrogatis ejus responsuros ad eum πούσας προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας. Καὶ λοιπὸν ὁ
patriarcha misit. Ipsis disserentibus et veritatem
demonstrantibus, instabat Leo, et ut cum adversa
parte dissererent, instabat vehementius. Responderunt illi: Sancta 436.synodi decretum est recte
declarata probeque sancita non oportere denuo
examinare aut curiosius indagare: neque contentio
num auctoribus, et jurgia requirețtibus,
obstinati perseverant, respondendum. Dicunt illi;
Arius, cum unus et solus locutus esset, synodum
' Gal. 1, 8.
si
πατριάρχης απέστειλεν ἐπισκόπους καὶ ἡγουμένους
ἐλλογίμους πρὸς αὐτὸν, πρὸς τὸ ἀπολογήσασθαι πρὸ;
τὰς πεύσεις αὐτοῦ. Διαλεχθέντων δὲ καὶ τὴν ἀλήθειαν
ἀποδειξάντων, ἐπέμενεν ἀναγκάζων αὐτοὺς διαλε
χθῆναι πρὸς τοὺς τῆς ἐναντίας μοίρας. Οἱ δὲ εἶπον,
ὅτι Ορος ἐστὶ τῆς ἁγίας συνόδου τὰ ὀρθῶς δογμα
τισθέντα καὶ διατυπωθέντα μὴ δεῖν πάλιν κακούρ
γως ἀναζητεῖν ἢ περιεργάζεσθαι, μηδὲ τοὺς ἄφρο
γας θέλοντας φιλονεικεῖν ποιεῖσθαι ἀπολογίας, μάλι
Plora Ignatius diaconus de tote hac disputatione in S. Nicephori Vis, ejusque exitu, se perne -
cutione Ecclesiæ illata.
PG 108:1030καὶ ἐξουδενώσας καὶ ἐπαπειλησάμενος αὐτοὺς ἀπέλυσεν, μείνας κατασυρίζων τῆς ὀρθῆς πίστεως, ποιῆσαι βουλόμενος ὅπερ ἤθελεν. οἱ δὲ ἀπολυθέντες συνείχοντο λύπῃ καὶ ἀθυμίᾳ, ἀπαγγείλαντες τῷ πατριάρχῃ πᾶσαν τὴν βουλὴν αὐτοῦ τὴν πονηράν. καὶ λοιπὸν συναχθέντες πάντες οἱ ὀρθόδοξοι κληρικοί τε καὶ μοναχοὶ καὶ λαϊκοὶ ἐποίησαν παννυχίδα ὁλονυκτί, παρακαλοῦντες τὸν θεὸν ἵνα διασκεδάσῃ τὴν βουλὴν αὐτοῦ. τοῦ δὲ πατριάρχου τοῦτο πράξαντος, ὅπερ μαθὼν ὁ ἀλιτήριος δηλοῖ τὸν ἀρχιερέα τί τοῦτο ἐποίησας; ὁ δὲ εἶπεν οὐδὲν κακὸν ἐποιήσαμεν· τὸν θεὸν ἱκετεύσαμεν ἵνα τὴν ἐκκλησίαν ἀσάλευτον φυλάξῃ, εἰ εὐάρεστον αὐτῷ ἐστίν. ταῦτα δὲ ἀκούσας πλέον ἐμαίνετο κατὰ τῆς ἀληθείας. εἶχεν δὲ καί τινας ἀσεβεῖς ἄνδρας συνεργοῦντας αὐτῷ, δι’ ὧν καὶ τοὺς δόλους κρυπτῶς ἐτέκταινεν. καὶ παρασκευάζει δι’ αὐτοὺς τοὺς ἀσεβεῖς στρατιώτας τοῦ λιθάσαι τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ τὴν οὖσαν ἐν τῇ χαλκεπωνύμῳ πύλῃ τοῦ παλατίου. καὶ λοιπὸν ἤρξαντο βάλλειν κατὰ τῆς εἰκόνος λίθους καὶ πηλά, λέγοντες ῥήματα πάσης ἀφροσύνης καὶ ἀσεβείας μεστά, ᾅδην ἀποκαλοῦντες καὶ διάβολον καὶ ἄλλα τινά, ἃ μὴ θέμις εἰς μέσον ἀγαγεῖν. καί φησιν ὁ τύραννος πρὸς τὸν λαὸν ἆς καταβάσωμεν ἐκεῖθεν τὴν εἰκόνα, ἵνα μὴ ὁ στρατὸς ἀτιμάζῃ αὐτήν, μιμούμενος ἐν τούτῳ Λέοντα τὸν Ἴσαυρον, ὡς βουλόμενος τοὺς χρόνους αὐτοῦ βασιλεῦσαι. ἐπειδὴ γὰρ ἐγέγραπτο ἐπάνω τῆς εἰκόνος ὅτι ἣν καθεῖλε πάλαι Λέων ὁ δεσπόζων, ἐνταῦθα ἀνεστήλωσεν Εἰρήνη· οὗτος γὰρ ὁ Λέων αὐτὴν καθεῖλε, ἐπεὶ ἀφ’ οὗ ἡ πόλις ἐκτίσθη, αὐτὴ ἡ εἰκὼν ἦν. καὶ τοῦτο ποιήσας ἔδωκεν παρρησίαν τοὺς τοῦ διαβόλου συνεργούς, λέγω δὴ Ἀντώνιον καὶ Ἰωάννην καὶ τοὺς μετ’ αὐτῶν. καὶ λοιπὸν τούτων γενομένων συνήγοντο πάντες οἱ ἐπίσκοποι καὶ οἱ μοναχοὶ εἰς τὸ πατριαρχεῖον, καὶ ἀνεγίνωσκον πάσας τὰς χρήσεις τῶν πατέρων, ἅσπερ οἱ ἐναντίοι κακούργως καὶ ἀμαθῶς προέφερον, ἑρμηνεύοντος αὐτὰς τοῦ πατριάρχου, καὶ λέγοντος πρὸς πάντας μὴ ἔχετέ τις λεγόμενόν τι ἐν τούτοις, ἀδελφοί; καὶ ἀνέκραξαν πάντες ἴσμεν καὶ πεπληροφορήμεθα ὅτι ἀληθής ἐστι ἡ πίστις ἡμῶν καὶ πάντες εἰς τοῦτο ἀποθνήσκομεν. καὶ ὁ πατριάρχης πρὸς αὐτοὺς λοιπὸν οὖν, ἀδελφοί, ἐν ὁμονοίᾳ ἐσώμεθα καὶ συνημμένοι ἐν μιᾷ ψυχῇ ἐν ταύτῃ τῇ ὁμολογίᾳ ἀδιαιρέτως, καὶ μὴ εὕρωσίν τινα ἐξ ἡμῶν ἀποχωρίσαι οἱ τῆς ἐναντίας μοίρας, καὶ οὐ μὴ ἰσχύσωσιν· πλείους γὰρ αὐτῶν ἐσμὲν χάριτι Χριστοῦ. οἱ δὲ πάλιν ἀνέκραξαν διαβεβαιούμενοι ἕως θανάτου ἀντέχεσθαι καὶ ὑπερμαχεῖν ὑπὲρ τῆς ἐκκλησίας, ποιήσαντες σταυροὺς καὶ ἔγγραφα εἰς ἀλλήλους τοῦ μὴ χωρίζεσθαι. ταῦτα ἐπράχθη πρὸ τῶν ἑορτῶν. φθασάντων δὲ τῶν ἑορτῶν δηλοῖ ὁ πατριάρχης τὸν βασιλέα λόγους νουθεσίας, ἅμα καὶ παρακαλῶν αὐτὸν μὴ σκυλῆναι τὴν ἐκκλησίαν, ἣν πολλῷ κόπῳ οἱ πατέρες ἐπῳκοδόμησαν ἐν τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει, ἀποδιώξαντες πᾶσαν αἵρεσιν, λέγων ὅτι εἰ δι’ ἐμὲ γίνονται ταῦτα τὰ σκάνδαλα κατὰ τῆς ὀρθῆς πίστεως, ἐμὲ ἐξεώσασθε, καὶ εἴ τινα βούλεσθε, ποιήσατε· μόνον τὴν πίστιν μὴ παρασαλεύσητε. καὶ ἀποκριθεὶς ὑπούλως καὶ δολερῶς ὁ δικαίως ἐπικληθεὶς χαμαιλέων εἶπεν. καὶ τίς φησὶν τολμᾷ καθελεῖν ἢ ἐξεῶσαι τὸν πατριάρχην τὸν πατέρα ἡμῶν, ἢ τὴν ἐκκλησίαν παρασαλεῦσαι; μικρὸν ἠρευνήσαμεν διὰ τοὺς λαλοῦντας, ἐπεὶ ὡς πιστεύει ἡ ἐκκλησία, κἀγὼ πιστεύω. καὶ ἐκβαλὼν ἐκ τοῦ κόλπου αὐτοῦ σταυρὸν ἔχων εἰκόνα προσεκύνησεν ἐνώπιον πάντων. ἐποίησεν δὲ τοῦτο οὐκ ἀληθεύων ἀλλ’ ἐν ὑποκρίσει, βουλόμενος διαβάσαι τὴν ἑορτήν. οὐδεὶς γὰρ ἠδύνατο καταλαβέσθαι τὴν πανουργίαν αὐτοῦ· ἄλλα γὰρ τὸ στόμα αὐτοῦ ἐλάλει, καὶ ἕτερα ἡ καρδία αὐτοῦ ἐβούλετο. ταῦτα τοίνυν ἀκούσαντες ὅ τε πατριάρχης καὶ οἱ ἐπίσκοποι ἐχάρησαν, νομίζοντες ἀληθεύειν αὐτόν. καὶ προελθὼν τῇ Χριστοῦ γεννήσει ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ εἰσῆλθεν ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ κατὰ τὸ ἔθος τῶν βασιλέων, καὶ προσεκύνησεν τὴν ἐνδυτὴν τὴν ἔχουσαν τὴν ἁγίαν γέννησιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. καὶ λοιπὸν ἰδόντες πάντες ἐπληροφορήθησαν, μὴ ἰδόντες τὸν δόλον καὶ τὴν πανουργίαν αὐτοῦ. φθασάσης δὲ καὶ τῆς ἑορτῆς τῶν φώτων προῆλθεν ὁμοίως, καὶ εἰσελθὼν οὐ προσεκύνησεν·
PG 108:1034καὶ ἔγνωσαν πάντες ὅτι ἐν ὑποκρίσει τὸ πρῶτον ἐποίησεν καὶ οὐκ ἐν ἀληθείᾳ. καὶ δὴ πληρωθεισῶν τῶν ἑορτῶν ἤρξατο πάλιν ἐπιτίθεσθαι ὡς ὁ Φαραὼ τὸν Ἰσραήλ, καί τινας ἐπισκόπους ὑπέκλεπτεν κολακείαις καὶ ὑποσχέσεσι δώρων, οἵ τινες καὶ ὑπήκουον αὐτόν, ἀγαπῶντες τὸν νῦν αἰῶνα, καὶ οἱ πρὶν διαβεβαιούμενοι ἀποθνήσκειν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας καὶ πήξαντες σταυροὺς σχεδὸν πάντες ἐστράφησαν εἰς τὸ ἐναντίον. καὶ δηλοῖ τὸν πατριάρχην διά τινων τῶν ἀποστατησάντων ἐπισκόπων ὅτι μικρὸν σύνελθε ἡμῖν, ἵνα περιέλωμεν πάντα τὰ χαμηλά· ἐπεὶ εἰ οὐ βούλει, γνῶθι ὅτι οὕτως οὐ παραχωροῦμεν αὐτόθι σε εἶναι. οὓς ὁ πατριάρχης ἐξουθενώσας ὡς ἐφιόρκους σταυροπάτας, τὸν βασιλέα ἐμήνυσεν ὅτι ὃ βούλει ποίησον· ἐγὼ γὰρ ἐκ τῶν ὁρισθέντων εὐσεβῶς ὑπὸ τῶν πατέρων οὔτε ἐπιδιατάσσομαι οὔτε συνέρχομαι τοῖς ἐναντίως φρονοῦσιν. καὶ ἐν τούτοις ὄντων ἔπεσεν εἰς ἀσθένειαν ὁ πατριάρχης, ὥστε ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἀπογνωσθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἰατρῶν. καὶ μαθὼν ὁ βασιλεὺς μικρὸν ἡσύχασεν, λογιζόμενος ὅτι ἀποθνήσκοντος αὐτοῦ πάντα εὐμαρῶς ποιῆσαι ἔχει ἅπερ βούλεται. καὶ λοιπὸν ἀθρόον ἐκ τοῦ παραδοξοποιοῦ θεοῦ μικρὸν διεφορήθη. ὅπερ μαθὼν ὁ χαμαιλέων παρασκευάζει λάθρα διά τινων τοὺς στρατιώτας ἀνελθεῖν εἰς τὸ πατριαρχεῖον καὶ συρτὰ καταβάσαι αὐτόν. ἦν δὲ ἡ παρείσβασις τῶν νηστειῶν. καὶ συναχθέντες παμπληθεὶ ὥσπερ οἱ Ἰουδαῖοι ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων, ἐγέμισαν τὰ προαύλια τῆς ἐκκλησίας, κράζοντες καὶ βοῶντες ἀτάκτως. καὶ λοιπὸν ἤρξαντο ἀνασκάπτειν καὶ ἀναθεματίζειν τοὺς ἐν ὁσίᾳ τῇ μνήμῃ Γερμανὸν καὶ Ταράσιον καὶ Νικηφόρον. ἅπερ ἀκούσας ὁ πατριάρχης ηὐχαρίστησε τῷ θεῷ μετὰ δακρύων ὅτι ἠξιώθη ὑπὲρ εὐσεβείας ταῦτα ἀκοῦσαι. καὶ δὴ ὥρμησεν ὁ λαὸς ὁμοθυμαδὸν πρὸς τὸ ἀνελθεῖν εἰς τὸ πατριαρχεῖον. καί τις Θωμᾶς πατρίκιος ἀπὸ δισυπάτων γενόμενος, ὃς τότε τὴν ἐκκλησίαν παρέλαβεν ὑπὸ τοῦ βασιλέως, ἀσφαλίσας τὰς πύλας τοῦ πατριαρχείου ἀπεδίωξεν αὐτοὺς ὡς δῆθεν τοῦ βασιλέως χωρὶς ταῦτα ποιοῦντας. καὶ λοιπὸν ὁ προειρημένος ἀνὴρ ἀπελθὼν πρὸς τὸν χαμαιλέοντα εἶπεν αὐτῷ τοῦ λαοῦ τὴν ἄτακτον ῥύμην. ὁ δὲ ἀεὶ ψεύστης ὢν ἠρνήσατο εἰδέναι, μηδὲ ἀπεστάλθαι παρ’ αὐτοῦ. ἀλλά, φησίν, ἀνάγκην ἔχουσιν καὶ πόνον οἱ λαοί, καὶ διὰ τοῦτο οὕτως ἐποίησαν. καὶ λέγει ὁ Θωμᾶς ὅτι εἰ κελεύεις αὐτόν, δέσποτα, ἐξεῶσαι, οὐ πολλῶν ἐστὶ χρεία. δύο ὀνόματα ἀπόστειλον, καὶ τοὺς ἔχοντας αὐτὸν βαστάσαι· οὐ γὰρ δύναται περιπατῆσαι ἀφ’ ἑαυτοῦ ἐκ τῆς νόσου, καὶ οὕτως ἐξέρχεται. ὃ δὴ καὶ ἐποίησεν. τῇ νυκτὶ ἀποστείλας τινὰς ἐξέωσεν αὐτὸν τῆς ἐκκλησίας, καὶ καταγαγόντες μετὰ φόρου οἱ ἀποσταλέντες ἔστησαν μέσον τῆς ἀγορᾶς τοῦ Μιλίου, ὅπως τινὲς τῶν στρατιωτῶν ἀποκτείνωσιν αὐτόν. καὶ ἐπειδὴ βράδιον ἦν καὶ πάντες ὕπνῳ κατεφέροντο, οὐδεὶς ἐσαλεύθη. καὶ ποιήσαντες ὡσεὶ μιῶριν, καὶ μηδὲν ἀνύσαντες περὶ οὗ ἐβούλοντο, ἦραν αὐτὸν ἐκεῖθεν καὶ κατήγαγον εἰς ἀκρόπολιν καὶ βαλόντες ἐν ἀκατίῳ ἔρριψαν πέραν εἰς Χρυσόπολιν. καὶ τὸ πρωὶ̈ ποιήσας σελέντιον ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας εἶπεν πρὸς τὸν λαὸν οἴδατε, ἀδελφοί, ὅτι ὁ πατριάρχης παρεάσας τῆς ἐκκλησίας ἀνεχώρησεν, διότι ἐλέγομεν αὐτῷ περὶ τῶν εἰκόνων, ὅτι κακῶς προσκυνοῦνται, καὶ ὅτι διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη κυριεύουν ἡμῶν. αὐτὸς δὲ μὴ ἔχων εὔλογόν τι ἀπολογήσασθαι, ὀργισθεὶς καὶ ἀτιμάσας ἡμᾶς ἀνεχώρησεν. καὶ λοιπὸν ἀνάγκην ἔχομεν ἕτερον πατριάρχην ποιῆσαι. καὶ ταῦτα ψευσάμενος ἔπεισεν τὸν λαὸν ὅτι παρῃτήσατο. καὶ δὴ βουλομένου αὐτοῦ ποιῆσαι Ἰωάννην τοῦ Παγκρατίου, καθ’ ὃ καὶ προσυνέθετο αὐτῷ, διεκωλύθη παρὰ τῶν πατρικίων λεγόντων ὅτι νέος ἐστὶ καὶ ἀφανής, καὶ οὐ δεῖ ἡμᾶς γέροντας προσκυνεῖν καὶ προσπίπτειν ἔμπροσθεν αὐτοῦ· ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ τοὺς εὐγενοῦς καὶ ἐμφανεῖς καὶ χρόνῳ προβεβηκότας γενέσθω. καὶ δὴ ἐπελέξατο Θεόδοτον υἱὸν Μιχαὴλ πατρικίου τοῦ Μελισινοῦ, συγγάμβρου ὄντος Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως τοῦ Καβαλλίνου κατὰ τὴν τρίτην αὐτοῦ γυναῖκα. αὐτὸν τὸν Θεόδοτον, σπαθαροκανδιδάτον ὄντα, συνθέμενον τῷ δόγματι αὐτοῦ ἐκούρευσεν στεφανίτην, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν πατριάρχην, χειροτονήσαντες αὐτὸν τὸ πάσχα, ἄνθρωπον μηδὲν πνευματικὸν ἐπιστάμενον μηδὲ παιδευθέντα τῇ γραφῇ ἀλλ’ ἢ ὀλίγου τινός, καὶ μηδεμίαν εὐσέβειαν κεκτημένῳ, μόνον ὅτι πρᾶος ἦν καὶ ἐφαίνετο τοῖς ἀνθρώποις ἐνάρετος.
PG 108:1037οὗτος εἰσελθὼν εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἤρξατο ποιεῖν ἀριστόδειπνα πολυτελῆ διὰ κρέατος, καὶ τοὺς ἐκ νέας ἡλικίας μὴ φαγόντας κρέα κληρικοὺς καὶ μοναχούς, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπισκόπους ἐποίησεν διαλῦσαι καὶ ἐσθίειν ἀφειδῶς· καὶ ἔνθα ποτὲ ἦν εὐλάβεια πολλὴ καὶ σεμνότης καὶ ἐκράτεια καὶ ἀρετή, ἦν ἰδεῖν γέλοια καὶ παιγνίδια καὶ παλαίσματα καὶ αἰσχρολογίας γενομένας, μὴ ἔχοντος διδασκαλίαν τὴν οἱανοῦν. καὶ λοιπὸν μετὰ τοῦ πάσχα ποιεῖ σύνοδον ὁ χαμαιλέων ἐν τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ τῇ λεγομένῃ Σοφίᾳ, καὶ καθίσας τὸν αὐτὸν Θεόδοτον, ὃν ἔλεγεν Κασσιτερᾶν, ὡς ἅτε πατριάρχην, καὶ Συμβάτιον τὸν υἱὸν αὐτοῦ, ὃν ἐπέθηκεν Κωνσταντῖνον, καί τινας ἀσεβεῖς ἐπισκόπους, παρεσκεύασεν πῆξαι σταυροὺς κατὰ τῆς ἀληθείας, αὐτὸς εὐλαβηθεὶς πῆξαι σταυρὸν διὰ τὸ πρότερον καθυπογράψαι ἐν τῷ βασιλεύειν αὐτὸν εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν τοῦ μὴ παρασαλεύειν αὐτήν· ὅπερ ὁ ἄθλιος οὐκ ἐφύλαξεν. καὶ λοιπὸν ἀναγνώσαντες τὸν τόμον ὃν ἐποίησαν οἱ τοῦ ψευδοσυλλόγου προασπισταί, ὃν ἐπωνόμασαν ὅρον τῆς ἑβδόμης συνόδου τῆς ἐν Βλαχέρναις, ἀναθεματίσαντες οἱ τοῦ ἀναθέματος κληρονόμοι τοὺς ὀρθοδόξους ἡμῶν πατριάρχας, ἤγαγον δέ τινας μητροπολίτας καὶ ἐπισκόπους τῶν ὀρθοδόξων τυραννικῶς σύροντες, ῥήξαντες ἐν μέσῳ τῆς λῃστρικῆς αὐτῶν συνόδου, ἐπάτησαν, ὡς δῆθέν τι εὐσεβὲς ποιοῦντες οἱ ἀσεβεῖς, καὶ παραδόσαντες αὐτοὺς τοῖς στρατιώταις αἱματοφύρτους ἀπήγαγον εἰς τὰς φυλακὰς καὶ εἰς τὰ δεσμωτήρια· ποιήσαντες δὲ ἡμέρας τινὰς ἐκεῖσε πάλιν ἐξήγαγον, καὶ ἀνακρίναντες καὶ εὑρόντες μὴ πειθομένους τοῖς ὑπ’ αὐτῶν λεγομένοις ὑπέμνησαν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ψεύδους, καὶ ἀπέστειλαν αὐτοὺς εἰς ἐξορίαν· οὕς τινας καὶ ἐν τῇ ἐξορίᾳ πέμπων ἐβασάνιζεν. λοιπὸν οὖν λαβὼν τὸ κράτος τῆς ἀσεβείας πᾶσαν πονηρὰν δραματουργίαν εἰργάζετο, τὰς δὲ ἁπανταχοῦ εἰκόνας τῶν ἐκκλησιῶν κατέστρεψεν καὶ κατέκαυσεν, καὶ ἱερὰ σκεύη συνέτριψεν ἔχοντα εἰκόνας, καὶ τοὺς τολμῶντας λαλῆσαί τι ἐγλωσσοκόπησεν· τοὺς μὲν ἐφόνευσεν ἀπὸ δαρμοῦ, καταστήσας καὶ δηλάτορας ἀνθρώπους ἀσεβεῖς, ἵνα ὅπου ἂν εὕρωσί τινας μὴ κοινωνοῦντας καταμηνύσωσιν. οὕς τινας εὑρισκομένους δαρμῷ ἀφορήτῳ καθυπέβαλλεν, δημεύων καὶ τὰς ὑποστάσεις αὐτῶν, καὶ εἰς ἐξορίαν ἀποστέλλων οὐ μόνον ἄνδρας ἀλλὰ καὶ γυναῖκας. καὶ τί δεῖ λέγειν τὴν σκοτόμηναν τῶν τότε κακῶν; τοὺς γὰρ μεταβάντας πιστοὺς ἔν τισι κλίμασι καὶ εἰς χώρας τὰς μὴ προσηκούσας αὐτῷ πέμπων εἰς τοὺς τοπάρχας τῶν ἐθνῶν ἐζήτει πιάσαι, ἄλλος Ἀντίχριστος γενόμενος. ὅθεν πολλοὺς ἐπισκόπους καὶ μοναχοὺς συλλαβὼν ἀπέκτεινεν καὶ ἐθαλάςσωσεν. τοὺς ἐξορίστους ἐπισκόπους καὶ μοναχοὺς ἀνεκαλέσατοLEONIS GRAMMATICI CHRONOGRAPHIA
πέμπων εἰς τοὺς τοπάρχας τῶν ἐθνῶν ἐζήτει πιᾶσα:, caliginem memorare necesse est? fideles enim
άλλος 'Αντίχριστος γενόμενος· ὅθεν πολλοὺς ἐπισκόπους, καὶ μοναχούς συλλαβὼν ἀπέκτεινεν, καὶ
ἐθαλάσσωσεν τοὺς ἐξορίστους ἐπισκόπους, καὶ μοναχοὺς ἀνεκαλέσατο
decretorum suorumi transgressores in alienas regiones missos a locorum dominis gentilitate detentis con:prehendi novus Antichristus factus
curabat: ex quo episcopos et monachos plures
ea detentos occidit, et exsilio`multatos episcopos pelago mersit, monachos revocavit.
Cætera desunt.
FRANC. COMBEFISII NOTE.
(23; Quid velit de revocatis exsulibus deficiente Cod. divinare non possumus.
ΛΕΟΝΤΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΙΑ
ΤΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΥΣΑ.
CHRONOGRAPHIA
COMPLECTENS
RES RECENTIORIBUS IMPERATORIBUS GESTAS
Λέων ὁ ᾿Αρμένιος ὁ παραβάτης ἐβασίλευσεν ἔτη
Επτά μήνας ε', στεφθεὶς ὑπὸ Νικηφόρου πατριάρχου,
βεβαιώσας αὐτὸν ἐγγράφως περὶ τῆς ἑαυτοῦ ὀρθοδοξίας. Ὁ δὲ νέος Σενναχηρείμ Κροῦμος ἐπαρθείς
τῇ νίκῃ, καταλιπὼν τὸν ἴδιον ἀδελφὸν πολιορκεῖν τὴν
Αδριανούπολιν, μετὰ ἐξ ἡμέρας τῆς αὐτοκρατορείας
Λέοντος ἐπανελθὼν τῇ πόλει, περιῄει πρὸ τῶν τειχῶν
443-445 Lco Armenius religionis trangressor, annos septem, menses quinque, a Nicephoro
patriarcha, quem de fidei suæ sinceritate, dalo
scripto, fecerat certiorem, coronatus imperavit.
Novus autem Sennacherim Crumus, victoriis elatus, proprio fratre Adrianopolim obsidione bellica
vexante relicto, post dies sex imperii a Leone
FRANC. COMBEFISII
(*) Leonis Grammatici an exstet monumentum
aliud, aut memoria, me latet. Fuisse cum supparem
illis quorum res gestas prosecutus est, ipsa subscriptio clare indicat, his verbis concepta: 'Ete:
ἡ τῶν νέων βασιλέων χρονογραφία, πληρωθεῖσα
παρὰ Λέοντος Γραμματικοῦ μηνὶ Ἰουλίῳ η, ἑορτῇ
του Αγίου μεγαλομάρτυρος Προκοπίου, Έτους
5pxa, lvdix. ia' Absoluta est recentiorum imperatorum Chronographia, auctore Leone Grammatico
mensis Julii die 8, in festo sancti ac præclari martyris
Procopii, anno a mundo condito sexmillesimo sexcentesimo vicesimo primo. Num ipse sit cujus meminit
Cedrenus initio Historiæ, Λέων ὁ Καρίας, conjectura
non levis fuerit, cum ipsum Leonis nomen, tum
quod alia, ac tantisper recentiori manu subjectum
exstat allatæ subscriptioni in Reg. cod.: Awv modεδρος καὶ δοὺξ τῶν Κιβυραιωτῶν ὁ Τζιχάνδαλος,
καὶ οἰκεῖος ἄνθρωπος τοῦ κραταιοῦ καὶ πρώτου
ἡμῶν βασιλέως. Adjectum enim hoc ad auciorem
designandum sibi quis facile persuadeat. Leo præſectus atque dux Cibyræotarum, qui et Tzicandalus
posentissimique ac primi nostri imperatoris domesticus. Cibyra Plinio Cariæ est; etsi aliis Phrygiæ,
quæ sunt regiones vicine. At num magis istud
Vaticano ac Barberino continuatori Avonymo conveniat, quem et Cedrenus præcipue post TheoNOTÆ.
phanem sublegit, hæren. Is namque vere imperaioris, atque id primi familiaris fuit, uti liquet ex
prooemio, quo suam illi historiam ac recentiorum
Imperatorum Vitas inscribit; nempe Constantino,
qui et primus imperator; etsi eum Basilius ab eo
imperator adlectus gradu dejecerat, primumque
ipse locum, ac gerendæ reip. auctoritatem summam usurpaverat; ac præter titulum vix aliud
quod sit majestatis Constantino reliquerat. At nihil vetat fuisse Constantio, us erat litterarum amicus, domesticos plures, seu familiares, quorum
ipse studia foveret. Vix quidquam Leoni Gramujatico, ac anonymo illi Continuatori commune ad
usque Basilii Macedonis Vitam, quæ ipsa non Continuatoris anonymi, sed ipsius Constantini Basilii
nepotis lucubratio est; in reliquis pleraque affinia,
plerumque etiam iisdem verbis concepta, aut er
aliis alia facta, tantisper mutatis vocibus, ut altorum alterius usum laboribus necesse sit. fusioribus mihi notis temperandum, iis duntaxat breviter, quoad licebit expositis, quæ lectori moram
Injicere possent, sua jam mole importuno fere volumine, ac cum futurum sit, ut in sequenti eadern
perplura recurrant aut quibus hæc essent illu•
stranda.
vertit Crumus, et animo percussus, exsiliit. Et in
èquum jam paratum a sociis evectus equitare
cœpit: mox populus e mœnibus in clamorem erapit: Crux vicit. Ipso fagain arripiente, armati viri
ex domunculis egressi, retro insecuti sunt, et emissis
telis vulnera inferre meditabantur. Is omnino solus
in exercitum se recepit, alii tres qui in navicula
remanserant detenti sunt. Lögotheta coufestim occisus est, Constantinus autem et ejus Alius vivi
servati. llis ita gestis, iratus Cramus incendi subvertique locum omnem postero die jussit. Positoque incendio, cunctas ecclesias trans civitatis pertam praclaras quasvis, et ab Irene, Nicephoro, et
Michaele reparatas, necnon nionasteria, palatia,
domos, suburbana combusserunt. Ad¨ sanctum
Mamantem pariter progressi, palatiis ibidem constitutis, geminisque cubiculis subjecerunt ignem,
columnas confregerunt, et plumbum 433 repertum rapuerunt, animantiumque statuas in Circo
positas tulerunt secum, captivos omnes dederunt
neci, nec jumentis ipsis et animalibus pepercere.
llinc portus, cui Steni nomen, littore, tractuque
superiore peragrato navalia succenderunt, subiatisque secum spoliis pluribus discesserunt. Tum
occupata dextera civitatis parte, ad orientem.
iguem a porta Chryse ad Regium usque miserunt.
Athyra deinde profecti, castrum ibi erectum demſolisi sunt: et praeclarum illum pontem quamvis firmissimum dejocerunt. Selybriam postmodum profecti,
ad solum usque castrum ibidem constructum deturbarunt, nec non ecclesias domosque succenderunt. Post hæc castrum Daonium destruxerunt; et
Heracleam profecti, cum non possent occupare, domos cunctas ad littus positas, ædificiaque urbi
vicina flammis vastaverunt. His perpetratis, Rædestum venerunt, et castrum istud demoliti, confertam plebem internecione deleverunt: cumque in
civitatem non invalescerent, sparso ubivis incendio
intulerunt vastitatem. Inde Aprum versus, quod etiam
castrum est, direxerunt iter, eoque everso et incenso,
ut aliis pluribus castris, dierum decem itinero
diverterunt inde ad Gani montes, in quibus delitescentem plebeculam plurimam reperientes et animalia Thraciæ ferme cuncta, homines et jumenta
innumera jugulaverunt: partem vero reliquam.
cum mulierum puerorumque multitudine in Bulgariam deportaverunt captivam. Inde transierunt
ad Examilium, et Abydum usque: rursumque ad
Eurium regressi et superiorem regionem, cunctas
urbes a minima ad maximam. Adrianopolim usque
destruxerunt. Adrianopolim porro munitam reperientes obsederunt: quam cum expugnare non
possent, protractis obsidionis diebus machinas
instruxerunt, et castrum oppugnaverunt. Cives
malis coarctati, ope destituti, et fame pereuntes
hostibus fecere deditionem. Bulgari captivis ad nuὁ
Tô xávv nihil est cur redundare existimetur: nec enim novum, ut et superlativis adverbia ejas
modi adjunguntur.
merum immensum abductis, ablata quoque eorun
supellectile, in Bulgariam trans Istrum lumen portaverunt
Hæc dum gererentur, urbe non egressus est Leo,
sed imperium tyrannice tenebat. Celebratis autem
festis, filium adhuc pusillum, Symbatem nomine,
Constantinumque vocari mentitus, stemmate rodimivit: residuique populi multitudine ex variis
urbibus congregata collegit exercitum, stipendioque dato Leonem et Constantinum faustis acclamationibus prosequi jussit, 434 imperatores sceptra.
pridem consecutos, Leonem et Constantinum Isauros imitatus, quorum hæresim renovavit, sibique
multos annos eorum instar, et ut laude conspicuns
foret, comprecatus: cujus Deus, imminutis ejus
aliique annis, consilium confudit. Gæterum aeris
serenitate hiemem totam occupante, subsidentibusque Aluminum aquis, Bulgari armis a capite ad
perles tecti ad hominum triginta millia eruperunt,
et Arcadiopolim usque, Regina pertransito (fluvius
est ita dictus), pervenerunt, populumque oinnem
copiosum sane fecerunt captivum. Prius vero quam
captivos trajicerent, dies octo decidit immensus
imber quo fluvius intumescens maris instar exunda
vit. Bulgari ne transfretarent impediti, custodita
semper captivitate, dies quindecim ad ripas steterunt. Leo nuntio ab eis accepto, ut opem ferret,
non advertit, neque urbe egressus est, nec alios
quosvis in auxilium submisit. luterim redeunte
acris tranquillitate, et fluvio decrescente, Bulgari
sylvas cadere, pontemnque struere captivos compaJerant: atque ita cum captivis omnibus virorum
simul mulierum et puerorum millibus quinquaginta
transierunt. Illi captivorum facultates omnés ad
siragulas usque Armenias, grandesque tapetes acul
pictos, generis omnis vestimenta, instrumentaque
ad usum ærca curribus imposita boumque et
oviam greges abductos transvexerunt: et hoc pacto
Bulgariam ingressi sunt, principe inique ad imperium Dei permissu promoto, pedem non efferente,
neque ad captivorum opem alios egredi permittcnte.
His peractis rumor ad eum delatus in hæc
verba: Cramus ingentem exercitum cogit, Abaresque et ex Selaviniis cunctis copias collegit
praparat insuper instrumenta machinasque cunclas expugnandis urbibus idoneas, arte facta
grandia, tribulos, tetrabulos, testudines, scalas
excelsus, globus, vectes, funes, arietes, balistas,
ignea jacula, petrarias, scorpiones, tela jaculateria,
fundas, uno verbo machinas omnes invadendis
turribus, et civitatibus capiendis, ut ad occiduam
vobis partem Blachernarninque murum urbem ag
grediatur. 'Tormenta ktlec cuncta, ad urbis par
tem, qua telum in eum missum est, applicare
meditatur, instrumentis hisce praefatis deportandis et
`curribus vehendis boum millia plurima in stabulis
jam disposuit, currus autem ferro vinctos ad quinque
millia Beri jussit. Leo, his auditis, et missis exploratoribus, veritateque comperts, populi multitudinem
immensam et artifices congregavit, 435 murumqne
alium præter eum qui ad Blachernas, cœpit exstruere, profundamque et amplam fossam excisam
opponere. Vix operi manu admota, hoc est, opere
adhuc infecto, ut Deus, qui consilia gentium dissipat, et populorum mentem reprobat, irritat quoque
consilia principum, qui non in machiuis vel robore
homines quid aggredi posse commonstrat, ut hæc,
inquam, iterum patefaceret Deus, nondum immi
nente vere, ut retulerunt quidam captivitate Bolgarica liberati, circa feriam magnam quintan), Bulgariæ princeps Crumus ille celebris, qui urbem
occupare destinabat, vitæ finem persensit, invisibili virtute jugulatns, qua sanguinum rivos ore,
naribus et auribus emisit: atque ita in malis animam deposuit. His elatus Leo quasi ipse, non Deus
compesenisset bellum, in urbes omnes regionesque
missie sacris nuntiavit: Bulgaros urbi vicinos comperi: solertisque, robore ductuque meo principem
eorum cum telo confudissem, cunctos fugavi. Vulneris istius causa moritur, inquit, hostis noster.
Post nodum, occasione capta, Ecclesiam depopulari
cupit.
Anno imperii secundo, Dei judicia curiose perscrutatus Leo sensus ejusdem consortibus quibusdam dicit: Cujus causa gentilibus inferiores ovadunt Christiani? Quod adorentur imagines, nec
alterius ergo, ut mihi quidem videtur: quare illas
deturbare est animus. Videte quippe, aiebat, quolquot imperatores susceperunt et adoraverunt illas,
perierunt hi quidem solio dejecti, alii bello proBigati qui non adoraverunt soli, morte suavi retento imperio vita functi sunt, et cum honore in
imperatorum sepulcris ad Apostolos clati. Ean ob
rem imitator eorum imagines tollam, ut ego et filius meus in multos annos vivamus, et nostrum
stet imperium ad quartam et quintam generatio
nem: in quo equidem misellus mentitus est, hoc
scelere frustra admisso, ut syngraphen propriam
cui crucem com comitibus affixit, despiceret et
proculcaret. Exinde si quem votis conspirantem
reperiret, cœpit exquirere: et reperit sane sensus,
imo insipientiæ ejusdem, participem lectorem
quemdam, Joannem dictum, Pancratii Sciastæ filium, qui a puero dæmonem inhabitantem habuerat, incompositis motibus agitatus, mentisque
ΣκιαFRANC. COMBEFISII NOTÆ.
Yallum latum excisum opponens. Sic 416.
Nicephorus anbustus dicitur in Bulgaria,
igne valli, inquit Ariast., nempe fignis
illis quibus Crumus castra circúmsepiverat.
Quare hac evenit
Christianis, ut, etc.
consortio privatus, quem Hylilam dicebant, quique.
ut alii ferunt, Hebraice redditur præcursor, et
diaboli adjutor. 496 Huic sibi assumpto, et consiliorum suorum participi facto et cooperatori instituto dicit Leo: Si delendis imaginibus auxiliarem manum præbueris, patriarcham te rénuntiabo.
Ile visendorum undequaque veterum librorum per
monasteria et ecclesias repositorum facultate petita,
cum aliis quibusdam mentis incompositæ et illiteratis comitibus, quod petierat, impetravit. Collecta
itaque librorum immensa multitudine, examen de
illis habuerunt: verum eorum quæ nequiter exquisierant nihil penitus imprudentes repererunt,
donec in manus venit synodus sub Constantino
Isauro et Caballino babita, ex qua occasione accepta cœperunt în libris auctoritates invenire, quas
synodi auctores imprudenter et insipienter deprom
mebant. Deinde signis ad loca reperta appositis,
simplicem turbama seducere moliti sunt, dicentes
Ex veteribus libris non adorandas imagines reperimus. Examine postmodum habito, si quen
ordinibus insignitum penes se nanciscerenter,
episcopum repererunt quemdam Constantinum,
presbyteri artificis suloris filium, et Cazirmatam
grammaticae professorem, et legis peritum quem
dam ad Phoracii ædes diversantem ludimagistrum,
qui criminum sibi objectorum poenam fugiens.in
monasterium diverterat, at detonsus noman assumpserat Antonii et deinceps in monasterium.
Metropolitanum nomine præpositus fuerat institu
tas: homo equidem fabulis addictus, risus et lgdorum sectator, qui monachis suis subditis et
juvenili ætate adhuc detentis, haec eadem sectari
suggerebat; verbo dicam, turpem et inhonestam
vitam ducens qua ratione postmodum, Dei, permissu factus fuerit episcopus Sylæi, penitus ignoro.
Rectam certe fidem a puero edoctus erat, deinceps
autem ex vanæ gloriæ libidine, et libertatis in regium ingrediendi captandae causa, et ut imperato
rum gratiam iniret, hæresim amplexus est. Hunc
cum Leoni imperatori notum fecissent, et Sylæi
habitare renuntiassent, Joannes cognomente Hylilas, quem Grammaticum dicebant, et sententia
ejusdem comites, Lep, misso nuntio, vocavit hominem: et exinde mentis sententiam ei aperuit,
cum nullum fructum spiritualem în selpso haberet,
sed vanam tantum sectaretur gloriam, conculcata
projectaque conscientia, contemplaque cruce.
quam in subscriptionem exaravit, in partem decli
navit contrariam. Interrogatus enim a Leone num
adorandas imagines scriptum legerit, albit quod
FRANC, COMBEFISI NOTE.
Recit Leonis hæc diligentia; ut et Patres
Constantini istam pseudosynodum accurate refutaverint: qum eorum refutatio, sen potius S. Nicephori eorum nomine luculenta exstat in uno cod.
Regio, perquam digna luce.
Bic bone cod, Dime at alium episcopali ordine fulgentem quarunt.
Ego sic reddam, Qui Casymatha ludimugistro
grammaticam didicisset, senexque legisperitus ad Șphoracii edes, diversalus esset, ac pueros
docuisset, Liquet enim unun hic designari Sylæi,
sive Pergensem episcopum Antonium, qui omnibus
his gradibus eam sit adeptus sedem, hæresimque
coulomachorum promovers, non ures diversus, quod
sonant verba interpretis,
animi circa fidem offendantur, cujus causa vos dissertationem habendam detrectatis, et æquo cultu
colendas imagines palam coram omnibus declarara
renuitis? Eam ob rem illis contemptis, plura Leo
miniatus, discedere imperavit, et adversus rectam
fidem exsibilare perseverans, quæ animo concepisset, exsequi moliebatur. Illi, dimissi mœrore et
tristitia detinebantur, nequam ejus omne consilium
patriarchæ renuntiantes. Postmodum orthodoxi
cuncti clerici, monachi et laici vigilias per totain
noctem habuerunt, at Deus eorum consilium dissiparet, deprecantes. Hæc ita geri a patriarcha
discens infelix imperator, significat pontifci
quid hoc agis? Respondet ille: Nihil mali fecimus,
Deum tantum rogavimus, ut Ecclesiam suam, medle
ipsi placeat, imperturbatam conservet. llis auditis
adversus veritatem magis ac magis insaniebat.
Aderant porro homines impii, quorum opera clan
dolos texebat, qui coeptis favebant, et eorum ope
milites irreligiosos, qui Christi imaginem ad palatii
portam, cui Chalces, sive Area nomen, lapidibus
tunderent, parat et impellit. Ceperunt itaque lapides et lutum in imaginem mittere, verba totius
stultitiæ impietatisque plena proferentes, et orcan
diabolumque, et alia plura, quæ in medium pro
ducere nefas est, pronuntiantes. Tyrannus populum
allocutus, ait: Imaginem inde deponamus, ne forte
milltes eam dehonestent; in hoc Leonem Isaurum
imitatus, et æquales imperii ejus annos studens
consequi. Ad caput enim imnagiuis legebatur scriptum: Quam deposuit quondam Leo principatuun
asseculus, huc restituit Irene. Illam quippe Leo' deposuerat, et ab ipso urbis condita ibi imago fuerat
reposita. Hoc peracto diaboli auxiliariis, Antonio,
inquam, et Joanní, el facinorum sociis, quidquid
perpetrandi facultatem permisit.
tamen colligi coegit: nunc vero cum omnium
His ita gestis, episcopi et monachi cuncti in
patriarchium conveniebant, et dieta Patrum omnia perlegebant, quæ adversarii malitiosé et inerudite interpretabantur. Patriarcha vero sensum
eurum reddente, et ad omnes sermonem dirigente: Num habetis 439 aliquid quod verbis istis
exprimatur, fratres? Exclamavere cuncui: Novimus,
et certi sumus veram esse fidem nostram; in hac
morimur omnes. Ad illos patriarcha: Superest,
fratres, ut concordes perseveremus, et animis conjuacti hac in confessione absque dissensu remaneamus: ut adversæ partis homines nullum reperiant,
quem separent a nobis, nec id exsequi valeant.
Gratia enim Christi plures illis sumus. Illi rursus
cum clamore firmaverunt ad mortem usque obstituros, et pro Ecclesia dimicaturos, appositisque
crucibus ad subscriptiones, scriptis sibi mutuo fidemi fecere, nunquam ab invicem se separandos.
Hæc ante festa peracta sunt. Immincntibus porro
Amica auctori vox, qua ubique Christi Natalem significat.
restis, variis monius ac sermonibus imperatori si
gnificat, et precibus simul sollicitat patriarcha, ne
deprædationibus exponatur Ecclesia, quam labore
multo Patres antiqui difcaverant in recta fide, et
ab omni haeresi expurgatam reliquerant; dicebatque: Si propter me adversus sinceram ddem oriantur scandala, ejicite me, et si quem alium desideratis, patriarcham instituite: tantum fidem sartam
tectam custodite. Istis versute et dolose, qui chataleontis nomen merito gerebat, respondit, et
dixit: Ecquis andet deponere patriarcham Patrem
nostrum, aut ejicere, vel Ecclesiæ statum imņutare? Molicum quid sane investigavimus, propter
eos qui superfuis sermonibus indulgent. Grterum,
ut credit Ecclesia, ita credo ego: eductamque e
sinu crucem in qua imago depicta esset, coram
omnibus adoravit: istud vero gessit, non at
veritatem testaretur, sed ut festi celebritatem
perageret facilius. Nullus enim subdolam hominis
mentem capere poterat: verum ore unum aliquid
publicante, aliud cor meditabatur. His igitur auditis, patriarcha et episcopi gavisi sunt, verum enuntiari putantes. Solemni deinde pompa in Christi
natalitiis procedens ecclesiam ingressus est, et coram altari ex imperatorum consuetudine stetit: et
corporale, sacra Domini nostri Jesu Christi nativitate in eo depicta insigne adoravit et osculatus
est. Tali spectaculo, cunctis dolum et versutiam
ejus ignorantibus, factum satis. Insequente pariter
Lumiatum festo æquali modo processit, et ingressus non adorasit: primumque iud simulanter,
haud vere exhibitum cognoverunt: peractisquo
proinde festorum solemnibus cœpit aggredi, velut
Pharao Israelem, et episcoporum quosdam blandi
tiis promissisque suffurabatur: qui et ipsi morem gesserunt, ex 440 eo quam habebunt ad
presens saculum affectu, quippe prius juramento
interposito et erucibus appositis, pro veritate morituros se affirmabaut, singuli ferme conversi sunt
in partem adversam. Eam ob rem per desertores
episcopos patriarcha signifcat: Condescende-nodicum nobis, et futilia quæque resecabimus: si nolueris, in throno te residere non permissuros
scito. His spretis tanquam perjuris et cruciculcis
patriarcha imperatori denuntiat: Quod lubet exsequere, dogmatibus quippe a Patribus pie definitis
nunquam nuntium remittam, neque contrarium sentientibus astipulabor.
Hæc dum gererentur, in infirmitatem decidit patriarcha, adeo ut diebus paucis salus ejus a medicis
Jesperaretur cujus imperator certior factus, de vi
facta non nibil remisit; eo mortuo, cuncta pro vo
FRANC. COMBEFISHI
Nolit Ecclesiam vexare: habetur ea vox
Luc. VII et vill, molestiam ei facere.
crucem in qua imago
depicta esset; forte ipsius Christi ex ea pendentis,
guam ipsam Iconoclastæ improbabant. Non bene
Interpres antea, imaginem geṛentem manu. Nudam
crucem hactenus ii tolerabant, eo mitiores nostri
ævi sectariis; non ita quæ adjunctas vel appictas
NOTA.
Imagines haberet. Crucem super ligneam ferente
Græco Hieromonacho vidi, in qua tota fere Evangelica
historia subtili satis statuario opere efficta exstabel.
Nikil ad ea quæ a Patribus pie definisu suni
insuper addo, ac statxo, Ipsa est aliis verbis prima
interrogatione S. Nicephori responsio p. 457. Nihil
eorum qua, etc., nova ordinatione everto. Sit somper vetus fides unaque.
luntate facilius exsecuturum cogitans. Ceterum Dei
ἐμφαmanu miraculorum effectrice nonnihil sublevatus
est patriarcha; quod cum rescisset Chamæleon,
quorumdam ope milites in patriarchium clani pe- /
netrare disposuit, et silenter cum abducere. Erat
porro Jejuniorum initium, Conferta itaque multitudine coacti, velut Judai in Christum insilientes,
cum gladiis et lignis ecclesiæ atrium repleverunt,
clamantes, et tumultuose vociferantes: coeperuntque exsecrari, et diris devovere sancta in memoria
defunctos Germanum, Tarasium et Nicephorum
quæ quidem audiens patriarcha Deo tum lacrymis
gratias egit, quod pietatis defendendæ causa hæc audire mereretur. Confestim conspiranti impetu populus insiliit, ut in patriarclium ingrederetur. Mor
Thomas quidam patricius, bis exconsul, qui tunc
velut imperatoris jussu ecclesiam tutandam susceperat, portis patriarchii occlusis, cus removit, velut
inscio imperatore istiusmodi facinora molitos. Protinus ad Chamaleontem prefatus vir profectus,.
inordinatum populi motum denuntiavit. Ille pro
solito mendax, nec quidquam seire, vel quemquam
a se missum negare. Verum, inquit, necessitato
compulsus, et, animi mœrore tactus populus in
hujusmodi factum prorupit. Subinfert Thomas: Si
eum jusseris expelli, domine, non opus multis. Tantum homines duos mitte, aliosque qui efferant
non enim ingravescente valetudine a se potest procedere: atque ita discedet. Id ita fecit, subinissis
nocte, qui patriarcham ejicerent ecclesia. Quare
qui nissi fuerant lectica patriarcham abducentes,
medio Milii 441 foro steterunt, ut eum militum
quidam occiderent. Erat porro profunda nos, 60noque cunctis depressis, nullus seipsum movit.
Post mediam horam, in pullo, quorum erat molimen, proficientes, tulerunt eum inde et in arcem
abduxerunt; lintreque impositum trans fretum ad
Chrysopolim projecere. Mane comitiis habitis, filius
perditionis ad populum sermonem habuit: Videtis,
fratres, ut patriarcha ecclesia derelicta discesserit,
quod cum eo de imaginibus fuerimus collocuti, et
exposuerinus propter eas a gentibus nos alligi. 1
vero, responsi congrui penitus ignarus, ira praceps, ct nobis neglectis, abiit. Alium igitur patriarcham institui necesse est. Ita mentitus, persuasit
populo abdicasse se dignitate: Joannem quippe
Pancratii Blium, quod sibi adhæsisset, ad istius
modi dignitatem promovere studebat. patriciis
tamen in bunc morem monentibus prohibitus est
Juvenis est, inquiebant, et ignobilis: neque decet
nos senes enm venerari, et coram eo procidero;
quin potius ex ingenuis et illustri familia natis
ætateque provectis patriarcha promoveatur. Eam
ob rem Theodotum Michaelis patricii Melissini ConFRANC. COMBEFISII NOTÆ.
Diflato humore, aut sudoribus resoluto fanlisver convàluit.
non silenter putem, uti reddi
tum: non enim ita pergitur, quod tumultuaria militum manu exsequendum mandatur: sed trahendo,
PATROL. GR. CVIII,
somapertaque vi patriarchio exportarent, necdum seilicet per ægritudinem ipsum incedere valentem.
Uri eliam prius cum eo pacius erat: cum
nempe primum instaurandæ hæresis adversus ima.
gines adjutorein albibait pag. 435.
ww
103h
INCERTI AUCTORIS VITA LEONIS ARMENI.
stantini imperatoris Caballini ob tertiam ejus con
jugem leviri filium elegit: istum, inquam, Theodo⚫
tum spatharecandidatum, opinatis ejus consentientem, maritali nuptiarum corona notatum, tonderi
jussit et patriarcham consecrari. Celebrata est or
dinatio ejus Paschalis festo; hominis, inquam,
qui siti spirituale calleret, nulla Scripturae parte
foret eruditus, disi forte levissiina; qui nullam erga
Deum pietatem ostentaret: tantum quod mansuetudine præstaret, et bonus hominibus appareret,
commendabatur. Hic cum patriarchalem dignitatem
subiisset, opipara meridiana serotinaque carnibus
appositis cœpit agitare convivia, clericosque, et
monachos, necnon episcopos a juvenili metate carnium esu abstinentes, continentiam abrumpere, cl
ad ingluviem comedere compulit: et ubi primum
pietas plurima, honestas, continentia, et virtus enitebat, ibi risus, lusus, luctas, turpiloquia haberi,
absque disciplinæ cujuscunque jugo vidisses.
Post Pascha igitur convocat synedum Chamæleon ad Magnam ecclesiam nomine Sapientiam, et
Theodoto quem Cassiteram appellabat, velut patriarcha sedere jusso, filioque ejus Symbatio, cui Constantini nomen imposuit, et quibusdam aliis irreligiosis
episcopis in consessum inductis, cruces et juramenta adversus veritatem Gigere disposuit. Ipse
crucem exarare veritus, quod eam prius, 442 cum
regnum capesseret, et orthodoxam fidem non
immutaturum se profiteretur, quod infelix haud
custodivit, juramentum non interposuit. Hoc pacto
tomum illum a pseudosynodi (quam septima synodi
ad Blachernas decretum vocaverunt) defensoribus
editum coram legerunt, et orthodoxos patriarchas
nostros anathematis hæredes anathemate percusserunt, et more tyrannico metropolitas et episco-"
pos orthodoxos per vim tractos, et in medium
prædatoriæ istius synodi projectos conculcaverunt
pedibus (quasi pietatis opus impietatis ministri
gercnt) et proprio sanguine infectos, militibusque
traditos, in custodias et carceres detruserunt
ibique diebus aliquot detentos rursum eductos et
examinatos morem dictis suis gessisse non reperientes, imperatore mendacii auctore de iis monito,
In exsilium miserunt: quos insuper in exsilio
positos missis tórtoribus variis suppliciis affecit.
Una igitur cum imperio facinus quodvis impium
perpetrandi potestate arrepta, nullum scelus sibi
non admittendum decrevit a nullo crimine sibi
putavit temperandum. Imagines vero per ecclesias
ubivis erectas deposuit et combussit, sacraque vasa
cælatis imaginibus insignia contrivit. De his obmutire ausis linguas abscidit, istos contadit verberibus, alios delatoribus et impiis hominibus
institutis, ut ubicunque aliquos sibi iron communicantes reperirent, accusari permisit. Repertos autem verberibus intolerandis subjiciebat, facultates
publico addicebat, et in exsilium pellebat, non viros
sulum, sed et mulieres. Quid malorum illorum
PG 108:1011ejus uxore, et slante coram allari, et flii corona- Προκοπίας μετὰ δόξης πολλῆς, καὶ παρασταθείσηςtionem spectante, ingentique. gaudio pecuniarum
erogatione cunctos recreante: ipsa quippe publi -
cam imperii rem administrabat-: vir enim ejus, ut
dicunt, erat animi simplicis et mansueti. Eleemosynas vero dispertiere plurimas, elargientes ecclesiis et monasteriis pecunias, quas Nicephorus cura
non modica coacervarat, monachorum spectatissimis, ptochodochiis, hospitis pauperum et peregrinorum, captivis, viduis, orphanis, et facultate sua
privatis, suppeditantes, quæ cuique erant necessaria: omnesque lætitia æque ac beneficiis cumulantes, ipsi ab omnibus gloria et bonore reddebantur
illustres. Tribus etiam factionesque populi cujuslibet toni poemata adulationis et voluptatis non expertia in honorem corum certatimi decantarunt.
Omnes etiam in quos Nicephorus infenso fuerat
uñimo quosque e palatio ejecerat, et Theodotæ fratres qui erant patricii, et Leonem Scleri cognominatum, quem Peloponnesiaci tractus ducem instituit, et Leonem filium Barda Armeni, qui læs
mkjestatis reus, plagis impositis a Nicephoro tonsus in monachum, et in exsilium ejectus fuerat,
quem ipsi demum revocarunt, et patriciatus honore
decoratum orientalis exercitus crearunt ducem; qui
tamen, ut exponemus inferius, homo nequam et
improbus tyrannidem in eos exercuit.
His ita gestis, victoria de Nicephoro parta Bul
gari in superbiam elati bellum renovare consiliabantur, quod subodoratus Michael inito consilio
legiones omnes coegit, novisque militaribus copiis
deletarum prius 429 in bello vice conscriptis, clusurarum etiam per Syriam custodibus convocatis,
1 ycaones, Cilices, Isauros, Cappadloces, Galatas, et
alios omnes secum educens, anno imperii sui secundo, indictione sexta, urbe profectus est, edusa
simul universa civitate, et Procopia Augusta conjuge sequente, venerunt usque ad aquæductum,
velut festumi solemne celebrantes, exercitusque, principes gratiis et muneribus cumulantes, eos adhortante Procopia imperatorem Michaelem studiose
custodire, eumque in bello protegere et pro Christianis decertare; et inde reversa est in urbem.
Cæterum inde solventes imperator et omnis popuεμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἰδούσης τὸ στέψι
μον τοῦ υἱοῦ αὐτῆς, καὶ ποιησάσης χαρὰν μεγάλην,
καὶ διανειμάσης χρήματα πολλά· αὕτη γὰρ ἦν διατι
θοῦσα πάντα τὰ τῆς βασιλείας· ὁ γὰρ ἀνὴρ πράος
ἦν, ὡς εἴρηται. Εποίησαν δὲ καὶ ἐλεημοσύνας πολ
λὰς διασκορπίσαντες τὰ χρήματα, ἅπερ ὁ Νικηφόρος
δι' ἐπιμελείας ἐσώρευσεν, εἰς τὰς ἐκκλησίας, εἰς τὰ
μοναστήρια, καὶ εἰς τοὺς ἀσκητὰς ἐν ταῖς ἐρήμοις
τὰ πρὸς τὴν χρείαν ἀποστέλλοντες, καὶ εἰς τὰ πτω
χεία, καὶ εἰς τοὺς ξενώνας, καὶ εἰς τοὺς αἰχμαλώ
τους, καὶ εἰς τὰς χήρας; καὶ εἰς τοὺς ὀρφανούς, καὶ
εἰς τοὺς ἀπὸ οὐσίας πεσόντας, καὶ πάντας χαροποιή
σαντες ὑπὸ πάντων ἐδοξάζοντο. Καὶ οἱ δῆμοι ἐμέ.
λισαν ποιήματα καθ᾽ ἕκαστον ἦχον πρὸς εὐφημίαν
αὐτῶν πᾶσαν ἡδονὴν κολακείας παρέχοντα. Καὶ λοιπου πάντας ἀνεκαλέσατο εἰς οὔσπερ Νικηφόρος
ἐχθρωδῶς διέκειτο, καὶ ἐξέβαλεν τοῦ παλατίου, τῆς
Θεοδότης τοὺς ἀδελφοὺς ὄντας πατρικίους, και Λέοντα
τὸν ἐπιλεγόμενον τοῦ Σκληροῦ, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν
στρατηγὸν εἰς Πελοπόννησον, καὶ Λέοντα υἱόν
Βάρδα τοῦ ᾿Αρμενίου πταίσαντα, τὸν Νικηφόρον,
τὸν δαρέντα καὶ κουρευθέντα ὑπ' αὐτοῦ καὶ ἐξορτά
σθέντα, οὗτοι ἀνεκαλέσαντο, καὶ ἐποίησαν αὐτὸν
πατρίκιον καὶ στρατηγὸν τῶν ᾿Ανατολικῶν, ὃς καὶ
έτυράννησεν αὐτοὺς πονηρὸς ὤν, ὡς ὕστερον λέξον
μεν.
Λοιπὸν οὖν τούτων γενομένων, επαρθέντες οἱ Βουλ
γαροι ἐπὶ τῇ νίκῃ τῇ κατὰ τοῦ Νικηφόρου, εβούλοντο
ἀπελθεῖν πρὸς πόλεμον. Ταῦτα γνοὺς Μιχαήλ, βουτὴν ποιησάμενος, συνήγαγεν πάντα τὰ θέματα,
στρατεύσας καὶ ἄλλους πολλοὺς ἀντὶ τῶν ἀπολειφθέν
των ἐν τῷ πολέμῳ, καὶ τοὺς φυλάσσοντας τὰς κλει
σούρας τῆς Συρίας συναθροίσας, Λυκάονας, καὶ
Κίλικας, καὶ Ἰσαύρους, καὶ Καππαδόκας, καὶ Γαλά
τας, καὶ πάντας παραλαβὼν ἐξῆλθεν δευτέρῳ ἔτει
τῆς αὐτοῦ βασιλείας, Ινδίκτ. δ', καὶ τῆς πόλεως συνακολουθούσης αὐτῷ, καὶ. Προκοπίας τῆς Αὐγούστης
τῆς αὐτοῦ γυναικός, ἐξῆλθεν ἕως τ' ἀκιδούκτου
ποιοῦντες μαιουμάδας καὶ διδόντες χαρίσματα
τοὺς ἄρχοντας [τοῖς ἄρχουσι] τοῦ στρατοῦ· παρακα
λούσης αὐτοὺς τῆς Προκοπίας, καὶ περὶ Μιχαὴλ τοῦ
βασιλέως διαφυλάττειν αὐτὸν, καὶ σκέπειν, ἐν τῷ
πολέμῳ, καὶ ἀγωνίζεσθαι ὑπὲρ τῶν Χριστιανῶν •
lus appropinquarunt usque ad limitem et augustia- κἀκεῖθεν πάλιν αὐτὴ ὑπέστρεψεν ἐν τῇ πόλει. Καὶ
rum arces. Bulgari etiam stabant ordinati ex
adverso eorum, visaque exercitus multitudine non
sunt ausi eos aggredi, sed stabant instructa acie:
similiter et copiæ imperatoris stabant ordinatæ per
quindecim dies, non ausæ invicem manus conserere. Demum ærumnis confecti, æstatis tempore
caloribus immodicis diu noctuque expositi homines
pariter et jumenta extremam pene in perniciem
redacti, Romani in Bulgaros impressionem facturos, et Bulgari vicissim Romanos in se irrupturos
λοιπὸν ἀπάραντες ἐκεῖθεν ὅ τε βασιλεὺς καὶ πᾶς ὁ λαὸς
ἐγγυτόμησαν ἕως τῶν κλεισουρῶν. Καὶ δὴ οἱ Βούλα
γαρεις (Βούλγαροι] παρετάξαντο απέναντι αὐτῶν, καὶ
θεωροῦντες τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ οὐκ ἐτόλμησαν ἐπιχειρῆσαι, ἀλλ' ίσταντο παρατεταγμένοι. Ομοίως δὲ
καὶ ὁ λαὸς τοῦ βασιλέως ίσταντο, καὶ αὐτοὶ παρα
τεταγμένοι ἕως ἡμερῶν ισ', μη τολμῶντες ἀλλήλοις
βαλεῖν χεῖρα. Καὶ λοιπὸν ἐταλαιπωρήθησαν ἐν τῷ καύ
σων: στήκοντες τοῦ θέρους ἡμέρας καὶ νυκτὸς, οἵ τε
ἄνθρωποι καὶ τὰ κτήνη, καὶ ἦλθον εἰς ἀδυναμίας
(4') in marg., Οὗτός ἐστιν ὁ Χαμαιλέων, Hic
crt Chamaleon.
Maii Kalendas tripudio celebrantes: de qua
profana celebritate Meursius, Lacerda, etc.
PG 108:1015appellerent fuga semper usi sunt. Ad urbem quo- σθεν ἐσύναγον τὰ ἄρματα των φευγόντων. Καὶ δὴ
que perveniens imperatur ingressus est, et portas
civitatis occlusit, ne fusus exercitus aliquod malum
moliretur. Bulgari per spatium aliquod fugientes
insectati, captata deinceps opportunitate, progrediebantur. Erani enim pariter longa statione fatigati, et equi debiles: armisque, ut dictum est, collectis onerati: et oppida, in quæ' profugerant nostri, obsidebant. Imperator demum cúm mærore
fletuque civitatem ingressus patriarcham adiit. Comitabantur magister, et magnus domesticus, et patricii reliqui. Imperator lugens aiebat: Omnino
peccatis meis exigentibus hoc passi sunt Christiani:
imperium soceri mei invísum habet Deus, ejusque
sobolem aversatur: cum plures enim hostibus numiero essemus, nulli nostrum adfuit animus, veram
singuli turpi fuga dilapsi sunt. Patriarcha reliquisque cum consolantibus, et quid agendum consulentibus, donec legiones omnes convenirent, ut
mandatum daret imperator, præstolabantur. Inte
rim Orientalium (qui primi fugerunt e bello) legio,
cui Barda Armeni alius præfectus erat, tumultuabatur, et Leunem ipsum imperatorem favstis voci
bus prosequebatur. Tum nullo se opponente, reseratis portis in urbem conferta multitudine induxerunt. Audiens autem hæc Michael imperator profugus in ecclesiam, Gide accepta, monachusque
factus comam deposuit.
De Leonis filii Bardæ Armeni imperio.
431 Leo itaque palatium ingressus est: et assumptis imperii insignibus celebri processu-facto ecclesiam adiit, et conscenso ambone a Nicephoro tunc
temporis patriarcha coronatus est mensis Junii die
decimo, indictione septima, chirographo prius a se
cí comitibus exbibito, nihil adversus Ecclesiam
innovari, aut a sanctis Patribus circa sacra dogmata quondam bene definita nihil immutari toleraturum: quod nullatenus præstitit. Mendax videlicet, et, ut vulgo fertur chamaleontem varios
induere colores, ita et ipse sermone semper varius
fuit, nonnunquam probis præditus moribus, et
bonus apparens; quandoque etiam contrariis infectus: ex quo merito chamaeleon a sancto viro
cognominatus est. Ejecto igitur, ut præmissum est,
Michaele, Loo tyrannice sumpsit imperium, et
tonsa Procopia Augusta Michaelis conjuge, filios
ejus pariter per insulas detonsos virilibus orbavit.
Vix quoquam etiam relicto propriorum, aut eorum
quæ a parentibus acceperant, adeo ut necessaria
quoque eis deficerent, cuncta abstulit: ipsi vero
Deo in omnibus gratias referebant. Erat porro
Michael ætatis perfectæ vi, ipso juventutis flore
ἕως τῆς πόλεως οὐκ ἔστησαν φεύγοντες. Καὶ φθάσας
ὁ βασιλεὺς εἰσῆλθεν εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἠσφάλισεν,
ἵνα μὴ ὁ λαὸς χαλασθεὶς ποιήσῃ κακόν. Οἱ δὲ Βούλα
γαρεις [Βούλγαροι] έως ὀλίγον τόπου καταδιώξαντες,
· τὸ λοιπὸν μετὰ ἀνέσεως ήρχοντο. Ησαν γὰρ καὶ
αὐτοὶ κεκοπιακότες ἀπὸ τῆς παρατάξεως, καὶ οἱ
ἵπποι αὐτῶν, συνάγοντές τε τὰ ὅπλα, ὡς εἴρηται,
καὶ τὰ κάστρα παρακαθήμενοι ἔνθα προσέφυγον ε
διωκόμενοι. Καὶ ὁ βασιλεὺς εἰσελθὼν μετὰ λύπης
καὶ κλαυθμοῦ ἀπῆλθεν εἰς τὸν πατριάρχην, καὶ συν
εισήλθον ὅ τε μάγιστρος, καὶ ὁ μέγας δομέστικος,
καὶ οἱ λοιποὶ πατρίκιοι, καὶ κλαίων ὁ βασιλεὺς ἔλεγεν
ὅτι Πάντως διὰ τὰς ἁμαρτίας μου τοῦτο ἔπαθον οἱ Χρι
στιανοί· καὶ ὅτι οὐκ εὐδοκιμεῖ ὁ Θεὸς εἰς τὴν βασιλείαν
τοῦ πενθεροῦ μου (β), οὐδὲ εἰς τὴν γενεὰν αὐτοῦ·
ἐπεὶ πλείους ἤμεθα ἡμεῖς τῶν πολεμίων, καὶ προθυ
μίαν οὐδεὶς ἔσχεν, ἀλλὰ πάντες ἔφυγον. Καὶ τοῦ ταιτριάρχου καὶ τῶν λοιπῶν παραμυθουμένων αὐτῷ;
καὶ βουλευομένων τ' ἂν ποιήσωσιν, καὶ ἐκδεχομένων
ἵνα σωρευθῶσιν πάντα τὰ θέματα, καὶ δώσῃ ὁ βασι
λεὺς διαταγήν· τὸ θέμα τῶν ᾿Ανατολικών πρῶτοι φυτ
γόντες τοῦ πολέμου ἐποίησαν βουλὴν πονηράν, ἔχον
τις στρατηγὸν υἱὸν Βάρδα τοῦ ᾿Αρμενιού, καὶ μουλο
τεύσαντες ἐξευφήμησαν τὸν αὐτὸν Λέοντα εἰς βασιλέα, καὶ μηδενὸς ἀνθισταμένου ἀνοίξαντες τὰς πόρτας
εἰσήγαγον αὐτὸν παμπληθεὶ εἰς τὴν πόλιν. Ακούσεις
ταῦτα Μιχαὴλ ὁ βασιλεὺς προσέφυγεν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ
καὶ λαβὼν λόγον, ἀπεχείρατο γενόμενος μοναχός.
Ο Περὶ τῆς βασιλείας Λέοντος υἱοῦ Βάρδα τοῦ
᾿Αρμενίου.
Λέων οὖν εἰσῆλθεν εἰς τὸ παλάτιον, καὶ παραλα
6ὼν πάντα, ποιήσας προέλευσιν εἰσῆλθεν ἐν τῇ
ἐκκλησίᾳ, καὶ ἀνελθὼν εἰς τὸν ἄμβωνα εστέφθη ὑπὸ
Νικηφόρου του τηνικαῦτα πατριάρχου ὄντος, μην
Ιουνίῳ, δεκάτῃ, Ινδικτιῶνι ἑβδόμῃ, πρότερον ποιή
σας ἰδιόχειρον μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ μηδέ ποτε
κατὰ τῆς Ἐκκλησίας γενέσθαι, ἢ παρασαλεῦσαι
τῶν καλῶς εἰς αὐτὴν ὁρισθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων
Πατέρων ἱερῶν δογμάτων, ὅπερ οὐκ ἐφύλαξεν ψεύ
στης ὢν, καὶ καθάπερ ἔ λόγος υπογράφει τὸν χαμαιλέοντα ἐναλλάττων [ἐναλλάττειν] τὰς μορφάς, οὕτως,
καὶ αὐτός· ποτὲ μὲν ὡς χρηστολόγος καὶ ἄριστος
φαινόμενος, ποτὲ καὶ τοὐναντίον· ὅπερ [διόπερ] καὶ
δικαίως επωνομάσθη Χαμαιλέων ὑπὸ ἁγίου ἀνδρός.
Εκβαλὼν οὖν Λέων, καθώς προείρηται, τὸν Μιχαήλ
ἐκ τῆς βασιλείας αὐτοῦ τυραννικῶς, παρέλαβεν αυτ
τὸς τὴν βασιλείαν, καὶ κουρεύσας Προκοπίαν τὴν
Αὐγοῦσταν γυναίκα του Μιχαήλ, τὰ τέκνα αὐτοῦ
ἐξευνούχισεν κουρεύσας αὐτὰ, καὶ ἐκούρευσεν αὐτοὺς
εἰς τὰ νησία· ἐπάρας δὲ πάντα ὅσα εἶχον, μὴ ἐάσας
αὐτοῖς μήτε τὰ ἴδια, μήτε τὰ τῶν γονέων αὐτῶν,
ὥστε ὑστερεῖσθαι αὐτοὺς καὶ τῶν ἀναγκαίων. Αὐτοι
δὲ ηὐχαρίστουν ἐν πᾶσι τὸν Θεόν. Εν δὲ ὁ Μιχαὴλ
Socer cujus Deo invisum imperium ait Michael, Nicephorus est, cujus erat Procopia filia Michaelis uxor
Ita patriarcha cnitcbatur, sed non obtinuit
η
"
Leonis astu deceptus, rem differendam prætexentis
in tempus aliud commodius, ac ubi capessivigsel
imperium, uti multis Ignatius Diaconus, necmou
Continuator Vaticanus.
PG 108:1019vertit Crumus, et animo percussus, exsiliit. Et in λόγον, ἐξῆλθον τοῦ καραβίου. Καὶ ἀποκαβαλικεύσας
èquum jam paratum a sociis evectus equitare
cœpit: mox populus e mœnibus in clamorem erapit: Crux vicit. Ipso fagain arripiente, armati viri
ex domunculis egressi, retro insecuti sunt, et emissis
telis vulnera inferre meditabantur. Is omnino solus
in exercitum se recepit, alii tres qui in navicula
remanserant detenti sunt. Lögotheta coufestim occisus est, Constantinus autem et ejus Alius vivi
servati. llis ita gestis, iratus Cramus incendi subvertique locum omnem postero die jussit. Positoque incendio, cunctas ecclesias trans civitatis pertam praclaras quasvis, et ab Irene, Nicephoro, et
Michaele reparatas, necnon nionasteria, palatia,
domos, suburbana combusserunt. Ad¨ sanctum
Mamantem pariter progressi, palatiis ibidem constitutis, geminisque cubiculis subjecerunt ignem,
columnas confregerunt, et plumbum 433 repertum rapuerunt, animantiumque statuas in Circo
positas tulerunt secum, captivos omnes dederunt
neci, nec jumentis ipsis et animalibus pepercere.
llinc portus, cui Steni nomen, littore, tractuque
superiore peragrato navalia succenderunt, subiatisque secum spoliis pluribus discesserunt. Tum
occupata dextera civitatis parte, ad orientem.
iguem a porta Chryse ad Regium usque miserunt.
Athyra deinde profecti, castrum ibi erectum demſolisi sunt: et praeclarum illum pontem quamvis firmissimum dejocerunt. Selybriam postmodum profecti,
ad solum usque castrum ibidem constructum deturbarunt, nec non ecclesias domosque succenderunt. Post hæc castrum Daonium destruxerunt; et
Heracleam profecti, cum non possent occupare, domos cunctas ad littus positas, ædificiaque urbi
vicina flammis vastaverunt. His perpetratis, Rædestum venerunt, et castrum istud demoliti, confertam plebem internecione deleverunt: cumque in
civitatem non invalescerent, sparso ubivis incendio
intulerunt vastitatem. Inde Aprum versus, quod etiam
castrum est, direxerunt iter, eoque everso et incenso,
ut aliis pluribus castris, dierum decem itinero
diverterunt inde ad Gani montes, in quibus delitescentem plebeculam plurimam reperientes et animalia Thraciæ ferme cuncta, homines et jumenta
innumera jugulaverunt: partem vero reliquam.
cum mulierum puerorumque multitudine in Bulgariam deportaverunt captivam. Inde transierunt
ad Examilium, et Abydum usque: rursumque ad
Eurium regressi et superiorem regionem, cunctas
urbes a minima ad maximam. Adrianopolim usque
destruxerunt. Adrianopolim porro munitam reperientes obsederunt: quam cum expugnare non
possent, protractis obsidionis diebus machinas
instruxerunt, et castrum oppugnaverunt. Cives
malis coarctati, ope destituti, et fame pereuntes
hostibus fecere deditionem. Bulgari captivis ad nuὁ Κρούμος εκάθισεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, καὶ τὸν π
που αὐτοῦ ἐκράτει ὁ υἱὸς Κωνσταντίνου στρωμένον
χαλινωμένον. Καὶ διαλεγομένων αὐτῶν ἐποίησεν ὁ
εἰς αὐτῶν ἐκ τῆς πόλεως τὸ σημεῖον, ὃς ἦν ὁ Ἐξαβούλης, τῇ χειρὶ τὴν κεφαλὴν ἀποσκεπάσας. Ὃν
ἰδὼν ὁ Κρούμος καὶ σκανδαλισθεὶς ἀνεπήδησεν, καὶ
ἔχων ἕτοιμον τὸν ἵππον, σηκώσαντες αὐτὸν οἱ μετ'
αὐτοῦ ἐκαβαλίκευσεν, καὶ ἀνέκραζεν ὁ λαὸς ἀπὸ
τῶν τειχῶν· Σταυρὸς ἐνίκησεν. Καὶ αὐτὸς ἤρξατο
φεύγειν. Καὶ ἐξελθόντες οἱ ἐνωπλισμένοι ἐκ τῶν
δωμάτων κατεδίωξαν ὀπίσω τοῦ Κρούμου, καὶ ἀπολύσαντες αὐτῶν τὰ βέλη, ὡς ᾠήθησαν ὅτι ἐπλήγω
σαν αὐτόν. Αὐτὸς δὲ μονώτατος ἔφυγεν εἰς τὸν λαὸν
αὐτοῦ. Οἱ δὲ ἄλλοι τρεῖς ἐπιάσθησαν ὑπὸ τῶν ὄντων
ἐν τῷ χελανδίῳ. Καὶ ὁ μὲν λογοθέτης πάραυτα ἐσφάγης Κωνσταντίνος δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ζῶντες ἐπιδ
σθησαν. Λοιπῶν οὖν τούτων γενομένων, θυμωθείς
ὁ Κροῦμος ἐκέλευσεν ἐπαύριον ἐμπυρίσαι καὶ και
ταστρέψαι πάντα τόπον. Καὶ ἀρξάμενοι ἐμπυρίζειν
κατέκαυσαν πάσας τὰς ἐκκλησίας τὰς ἀντίπεραν
τῆς πόλεως μεγάλας οὖσας, ἂς ἀνεκαίνισεν Εἰρήνη
καὶ Νικηφόρος καὶ Μιχαήλ ομοίως καὶ τὰ μου
στήρια, καὶ τὰ παλάτια, καὶ τοὺς οἴκους, καὶ τὰ
προάστεια. Καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν Ἅγιον Μάμαντα
ἐνεπύρισαν τὰ ἐκεῖσε παλάτια, καὶ τοὺς δύο κοιτῶν
νας, καὶ τοὺς κίονας κατέκλασαν, καὶ τοὺς μολύ
όδους ἐπῆραν, καὶ τὰ ζώδια τοῦ ἱπποδρομίου, καὶ
πᾶσαν τὴν αἰχμαλωσίαν κατέσφαξαν, καὶ ὁμοίως
καὶ τὰ κτήνη. Καὶ διελθόντες πᾶσαν τὴν παραθαλασσίαν τοῦ Στενοῦ καὶ τὴν ἄνω, πάντα τὰ ἐμπόρια
κατέκαυσαν· καὶ ἄραντες σκύλα πολλά, ᾤχοντο.
Καὶ πιάσαντες τὸ δεξιὸν μέρος τῆς πόλεως πρὸς
ἀνατολὰς, κατέκαυσαν τὸ ἔξωθεν της Χρυσῆς πόρο
της, ἕως τοῦ Ῥηγίου· καὶ ἐλθόντες εἰς τὸν ᾿Αθύρα
κατέστρεψαν τὸ ἐκεῖσε κάστρον, καὶ τὴν γέφυραν,
παράξενον οὖσαν και πάνω ὀχυρωτάτην. Καὶ
ἐλθόντες εἰς Σιλυβρίαν [Σηλ.] κατέστρεψαν τὸ αὐτ
τόθι κάστρον ἕως τοῦ ἐδάφους, καὶ τὰς ἐκκλησίας,
καὶ τοὺς οἴκους κατέκαυσαν· καὶ μετὰ τοῦτο τὸ
Δαόνιν κάστρον υπάρχον κατέστρεψαν. Καὶ ἐλθόντες
εἰς τὴν πόλιν Ηρακλείας, μὴ δυνάμενοι εἰς αὐτὴν
εἰσελθεῖν, ἐνεπύρισαν πάντα τὰ οἰκήματα τὰ ὄντα
εἰς τὸν λιμένα, καὶ τὰ πέριξ τῆς αὐτῆς πόλεως.
Καὶ μετὰ τοῦτο ἐλθόντες εἰς Ῥαίδεστον κατέστρεψαν
καὶ τοῦτο τὸ κάστρον, εμπυρίσαντες πάντα τὰ ἐν
αὐτῇ οἰκήματα καὶ τὰς ἐκκλησίας, κατασφάξαντες
αὐτόθι λαὸν πολύν. Καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες εἰς αὐτό,
τὰ ἔξω πάντα ἐμπυρίσαντες, καὶ καταστρέψαντες,
ἀνῆλθον εἰς τὸν ᾿Απρον, κάστρον δν καὶ αὐτό· καὶ
καταστρέψαντες καὶ τοῦτο καὶ ἐμπυρίσαντες, καὶ
ἕτερα πλεῖστα κάστρα, κατῆλθον ἐκεῖθεν δι' ἡμερῶν
δέκα, καὶ εἰσῆλθον εἰς τὰ ὄρη τοῦ Γάνου· καὶ εξω
ρόντες ἐκεῖ λαὸν πολὺν κρυπτόμενον, καὶ σχεδόν
πάντα τὰ κτήνη τῆς Θράκης, κατέσφαξαν τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὰ κτήνη ὄντα εἰς πλήθη, αἰχμαλωτεύ
Tô xávv nihil est cur redundare existimetur: nec enim novum, ut et superlativis adverbia ejas
modi adjunguntur.
PG 108:1021VITA LEONIS ARMENI.
σαντες ἀπέστειλαν εἰς Βουλγαρίαν, καὶ γυναικός merum immensum abductis, ablata quoque eorun
παιδα πολλά. Καὶ λοιπὸν ἀπῆλθον καὶ εἰς τὸ Ἑξαμί. supellectile, in Bulgariam trans Istrum lumen deλιν, καὶ κατῆλθον ἕως ᾿Αβύδου· καὶ ἀνέκαμψαν ἐπὶ portaverunt:
τὸ Εὔριον, καὶ τὴν ἄνω, καὶ πάντα τὰ κάστρα κατέστρεψαν ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου, ἕως τῆς Αδρια
νουπόλεως. Καὶ εὑρόντες τὴν Ἀδριανούπολιν κρατουμένην παρεκάθισαν· καὶ ποιήσαντες ἡμέρας
πολλὰς, καὶ μηδὲν ἰσχύσαντες ἀπὸ τοῦ παρακαθισμοῦ, στήσαντες μαγγανικὰ ἐπολέμουν τὸ κάστρον.
Καὶ δὴ στενωθέντες, μὴ ἔχοντες βοήθειάν ποθεν, καὶ ἀποθνήσκοντες τοῦ λιμού, παρέδωκαν ἑαυτούς.
Καὶ λαβόντες οἱ Βούλγαροι τὴν αἰχμαλωσίαν πᾶσαν εἰς πλῆθος οὖσαν ἀναρίθμητον, καὶ πᾶσαν τὴν
ἀποσκευὴν αὐτῶν, μετώκισαν αὐτοὺς εἰς Βουλγαρίαν ἐκεῖθεν τοῦ Ἴστρου ποταμού.
η
Καὶ τούτων γενομένων ὁ Λέων τῆς πόλεως οὐκ
ἐξῆλθεν, ἀλλ' ἐκράτει τῆς βασιλείας τυραννικώς.
Καὶ λοιπὸν φθασάντων τῶν ἑορτῶν ἔστεψεν τὸν υἱὸν
αὐτοῦ μικρὸν ὄντα, καὶ ἐπονομαζόμενον Συμβάτην,
ἐψεύσατο λέγων, ὅτι Κωνσταντίνος καλεῖται. Καὶ
σωρεύσας τὸν περισωθέντα λαὸν ἐκ τῶν διαφόρων
πόλεων ἐρόγευσεν αὐτοὺς, ποιῆσας αὐτοὺς εὐφημήσαι Λέοντα καὶ Κωνσταντίνον, μιμούμενος τοὺς
πρώην βασιλεύσαντας Λέοντα καὶ Κωνσταντίνον τοὺς
Ισαύρου;, ὧν καὶ τὴν αἵρεσιν ἀνενεώσατο, βουλόμενος ζῆσαι ἔτη πολλά, ὡς καὶ αὐτοὶ, καὶ γενέσθαι
περίφημος· ούτινος τὴν βουλὴν Θεὸς κατῄσχυνεν και
ψας τοὺς χρόνους αὐτοῦ καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ. Καὶ δή
λοιπὸν γεγονότος εὐδίου τοῦ ἀέρος τῷ χειμῶν, καὶ
τῶν ποταμῶν μὴ ἐχόντων ὕδωρ πολὺ, ἐξῆλθον οἱ
Βούλγαρεις Βούλγαροι) χιλιάδες τριάκοντα ὁλοσίδηρα, καὶ ἐλθόντες έως Αρκαδιουπόλεως, καὶ περ
οίσαντες τὴν 'Ρηγίναν (ποταμὸς δὲ οὕτως ἐστὶ λεγόμενος), εὗρον λαὸν πολὺν, καὶ ἡχμαλώτευσαν αὐτ
τούς. Καὶ πρὸ τοῦ περάσαι αὐτοὺς τὴν αἰχμαλωσίαν,
ἐγένετο νετὸς πολὺς ἡμέρας ὀκτὼ, καὶ ἐγκωθεὶς ὁ
ποταμὸς ἐγένετο ὡς θάλασσα. Καὶ μὴ δυνάμενοι ἀντιπεράσει οι Βούλγαροι έμειναν ἡμέρας δεκαπέντε
κατέχοντες τὴν αἰχμαλωσίαν. Καὶ μηνύσαντες τὸν
Λέοντα τοῦ βοηθῆσαι, οὐ προσέσχεν, οὐδὲ τῆς πόλεως
ἐξῆλθεν, οὐδὲ ἄλλους τινὰς ἀπέστειλεν πρὸς βοήθειαν.
Καὶ λοιπὸν γενομένης εὐδίας, καὶ τοῦ ποταμοῦ ἐλατ
τωθέντος, αὐτοὺς τοὺς αἰχμαλώτους παρεσκεύασαν
κόψαι ξυληνὸν, καὶ ποιῆσαι γέφυραν, καὶ οὕτως
ἐπέρασαν μετὰ τῆς αἰχμαλωσίας, ὄντων ὁμοῦ ἀνδρῶν
καὶ γυναικῶν καὶ παιδίων χιλιάδες πεντήκοντα. Λασόντες καὶ πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῶν ᾿Αρμενιάτικα
στραγλομαλωτάρια, καὶ νακοτάπητα ἀνώτερα, καὶ
ἱματισμὸν πολύν, καὶ χαλκώματα, ἐφόρτωσαν πάντα
εἰς τὰς ἁμάξας, καὶ λαβόντες πάσας τὰς ἀγέλας αὐτ
τῶν βίας καὶ πρόβατα, εἰσῆλθον εἰς Βουλγαρίαν. Καὶ
ὁ ἀδίκως βασιλεύσας κατὰ παραχώρησιν Θεοῦ οὔτε
αὐτὸς ἐξῆλθεν τῆς πόλεως πρὸς βοήθειαν τῆς αἰχμαλωσίας, οὔτε ἄλλους ἀπέστειλεν.
Λοιπόν οὖν μετὰ ταῦτα ἀνηγγέλει αὐτὸν [ἀνηγγέλη
αὐτῷ ὑπὲ] λεγόντων, ὅτι ὁ Κροῦμος ἐστράτευσεν λαὸν
πολύν συναθροίσας, καὶ τοὺς ᾿Αβάρεις καὶ πάσας τὰς
Σκλαβινίας. Πρὸς δὲ τούτοις παρασκευάζει διαφόρων
ἐλεπόλεων όργανά τε καὶ μηχανήματα, καὶ μαγγανικό
παμμεγέστατα, τριβόλους τε καὶ τετραβόλους, καὶ χει
λώνας, καὶ ὑψηλούς κλίμακας, σφαίρας τε καὶ μοχλούς,
καὶ ὀρυάς, κριούς τε καὶ βελοστάσεις, πυροβόλα τε
καὶ λιθοβόλα, καὶ σκορπίδια, εἰς τὸ βαλέσθαι βέλη, καὶ
σφενδόνας, πάντα μηχανήματα κατὰ τῶν ἐπάλξεων
της Ελεῖν τὴν πόλιν, ἐπὶ τὸ δυτικών μέρος τῆς πόλεως
'
Hæc dum gererentur, urbe non egressus est Leo,
sed imperium tyrannice tenebat. Celebratis autem
festis, filium adhuc pusillum, Symbatem nomine,
Constantinumque vocari mentitus, stemmate rodimivit: residuique populi multitudine ex variis
urbibus congregata collegit exercitum, stipendioque dato Leonem et Constantinum faustis acclamationibus prosequi jussit, 434 imperatores sceptra.
pridem consecutos, Leonem et Constantinum Isauros imitatus, quorum hæresim renovavit, sibique
multos annos eorum instar, et ut laude conspicuns
foret, comprecatus: cujus Deus, imminutis ejus
aliique annis, consilium confudit. Gæterum aeris
serenitate hiemem totam occupante, subsidentibusque Aluminum aquis, Bulgari armis a capite ad
perles tecti ad hominum triginta millia eruperunt,
et Arcadiopolim usque, Regina pertransito (fluvius
est ita dictus), pervenerunt, populumque oinnem
copiosum sane fecerunt captivum. Prius vero quam
captivos trajicerent, dies octo decidit immensus
imber quo fluvius intumescens maris instar exunda
vit. Bulgari ne transfretarent impediti, custodita
semper captivitate, dies quindecim ad ripas steterunt. Leo nuntio ab eis accepto, ut opem ferret,
non advertit, neque urbe egressus est, nec alios
quosvis in auxilium submisit. luterim redeunte
acris tranquillitate, et fluvio decrescente, Bulgari
sylvas cadere, pontemnque struere captivos compaJerant: atque ita cum captivis omnibus virorum
simul mulierum et puerorum millibus quinquaginta
transierunt. Illi captivorum facultates omnés ad
siragulas usque Armenias, grandesque tapetes acul
pictos, generis omnis vestimenta, instrumentaque
ad usum ærca curribus imposita boumque et
oviam greges abductos transvexerunt: et hoc pacto
Bulgariam ingressi sunt, principe inique ad imperium Dei permissu promoto, pedem non efferente,
neque ad captivorum opem alios egredi permittcnte.
His peractis rumor ad eum delatus in hæc
verba: Cramus ingentem exercitum cogit, Abaresque et ex Selaviniis cunctis copias collegit:
praparat insuper instrumenta machinasque cunclas expugnandis urbibus idoneas, arte facta
grandia, tribulos, tetrabulos, testudines, scalas
excelsus, globus, vectes, funes, arietes, balistas,
ignea jacula, petrarias, scorpiones, tela jaculateria,
fundas, uno verbo machinas omnes invadendis
turribus, et civitatibus capiendis, ut ad occiduam
vobis partem Blachernarninque murum urbem ag-
PG 108:1023λεται προσαγαγεῖν τὰ μηχανήματα ἔνθα καὶ ἐτοξεύ
θη, σταυλίζων βίας χιλιάδας πρὸς τὸ βαστάξαι πάντα
τὰ προλεχθέντα όργανα τεθέντα ἐπὶ ἁμαξῶν, ὡς προσέταξεν σιδηρενδέτας [σιδηροδέτας] χιλιάδας πέντε.
Ταῦτα ἀκούσας Λέων, πέμψας τα κατασκόπους, καὶ
μαθὼν τὴν ἀλήθειαν, συναθροίσας λαὸν πολὺν καὶ
τεχνίτας, ήρξατο κτίζειν ἕτερον τείχος ἔξωθεν τείχους τῶν Βλαχερνῶν, κόψας καὶ τὴν σπούδαν πλα
τείαν Καὶ ἀρξάμενος κτίζειν μήπω τελέσας,
ἵνα δείξῃ ὁ Θεός ὁ συσκεδάζων βουλὰς ἐθνῶν, ἀθετῶν
καὶ λογισμοὺς λαῶν, καὶ ἀθετῶν βουλὰς ἀρχόντων,
ὅτι οὐκ ἐν τῇ μηχανίᾳ, καὶ τῇ ἰσχύϊ αὐτῶν δύνανται
οἱ ἄνθρωποι τι ποιῆσαι, οὔπω έαρος καταλαβόντος,
ως φασίν τινες διασωθέντες τῆς αἰχμαλωσίας ἀπὸ
grediatur. 'Tormenta ktlec cuncta, ad urbis par- κατὰ τοῦ τείχους των Βλαχερνῶν. Ταῦτα πάντα βούτ
tem, qua telum in eum missum est, applicare
meditatur, instrumentis hisce praefatis deportandis et
`curribus vehendis boum millia plurima in stabulis
jam disposuit, currus autem ferro vinctos ad quinque
millia Beri jussit. Leo, his auditis, et missis exploratoribus, veritateque comperts, populi multitudinem
immensam et artifices congregavit, 435 murumqne
alium præter eum qui ad Blachernas, cœpit exstruere, profundamque et amplam fossam excisam
opponere. Vix operi manu admota, hoc est, opere
adhuc infecto, ut Deus, qui consilia gentium dissipat, et populorum mentem reprobat, irritat quoque
consilia principum, qui non in machiuis vel robore
homines quid aggredi posse commonstrat, ut hæc,
inquam, iterum patefaceret Deus, nondum immi- Βουλγαρίας, περὶ τῇ μεγάλῃ πέμπτῃ τὴν μεγάλην
nente vere, ut retulerunt quidam captivitate Bolgarica liberati, circa feriam magnam quintan), Bulgariæ princeps Crumus ille celebris, qui urbem
occupare destinabat, vitæ finem persensit, invisibili virtute jugulatns, qua sanguinum rivos ore,
naribus et auribus emisit: atque ita in malis animam deposuit. His elatus Leo quasi ipse, non Deus
compesenisset bellum, in urbes omnes regionesque
missie sacris nuntiavit: Bulgaros urbi vicinos comperi: solertisque, robore ductuque meo principem
eorum cum telo confudissem, cunctos fugavi. Vulneris istius causa moritur, inquit, hostis noster.
Post nodum, occasione capta, Ecclesiam depopulari
cupit.
πέμπτην] τοῦ Πάσχα, ὁ πρωτοβουλγαρίας, ο Προϋ
μος ὁ περίφημος, ὁ τὴν πόλιν ἐλεῖν βουλευόμενος
τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο ἀοράτως σφαγιασθείς, ε
καὶ ἐξήγαγεν αἱμάτων οχετούς διά τε τοῦ στόματος,
καὶ τῶν ῥινῶν καὶ τῶν ὤτων αὐτοῦ. Καὶ οὕτως
ἀνέρρηξεν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐν κακοῖς. Ἐπαρθεὶς τοίς
νυν τῷ φρονήματι ὁ Λέων, ὡς ὅτι αὐτὸς κατέβαλεν
τὸν πόλεμον, καὶ οὐχ ὁ Θεὸς, ἔπεμψεν εἰς πάσας τὰς
πόλεις καὶ χώρας σάκρας, ἀναγγέλλων, ότι Εὗρον
τοὺς Βουλγάρους ἐγγὺς ὄντας τῆς πόλεως, καὶ διὰ
τῆς φρονήσεως, καὶ ἀνδρείας, καὶ ἐπαγωγῆς μου
τοξεύσας τὸν πρῶτον αὐτῶν, πάντας απήλασα. Οσο
τις καὶ διὰ τὴν πρόφασιν ταύτην ἀποθνήσκει, ἔφην
ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν. Καὶ λοιπὸν μετὰ τοῦτο λαβὼν εὐκαι
ρίαν ήρξατο πορθεῖν τὴν Ἐκκλησίαν.
Δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ περιεργαζόμεν
νος κατὰ τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων, καὶ λέγων προς
τινας ομόφρονας αὐτοῦ, ὅτι Τίνος ένεκεν, φησί, ταῦ
τά πως ἔχουσιν οι Χριστιανοί κατακυριευόμενοι
ὑπὸ τῶν ἐθνῶν; Ἐμοὶ δοκεῖ διὰ τὸ προσκυνεῖσθαι τὰς
εἰκόνας, καὶ ἄλλο οὐδέν· καὶ βούλομαι αὐτὰς κατα
στρέψαι. Βλέπετε γάρ, φησίν, ὅσοι βασιλεῖς ἐδέξαντο
καὶ προσεκύνησαν αὐτὰς, ἀπέθανον, οἱ μὲν ἐκδιωχθέντες, οἱ δὲ ἐν πολέμῳ πεσόντες. Μόνοι δὲ οἱ μὴ
προσκυνήσαντες αὐτὰς ἰδίῳ θανάτῳ ἔκαστος εἰς τὴν
βασιλείαν αὐτοῦ ἐτελεύτησεν, καὶ μετὰ δόξης προ
κομισθεὶς εἰς τὰ τῶν βασιλέων κοιμητήρια ἐτάφη ἐν
τοῖς Αποστόλοις. Λοιπὸν οὖν ἐκείνους κἀγὼ βούλο
Anno imperii secundo, Dei judicia curiose perscrutatus Leo sensus ejusdem consortibus quibusdam dicit: Cujus causa gentilibus inferiores ovadunt Christiani? Quod adorentur imagines, nec
alterius ergo, ut mihi quidem videtur: quare illas
deturbare est animus. Videte quippe, aiebat, quolquot imperatores susceperunt et adoraverunt illas,
perierunt hi quidem solio dejecti, alii bello proBigati qui non adoraverunt soli, morte suavi retento imperio vita functi sunt, et cum honore in
imperatorum sepulcris ad Apostolos clati. Ean ob
rem imitator eorum imagines tollam, ut ego et filius meus in multos annos vivamus, et nostrum
stet imperium ad quartam et quintam generatio- μαι μιμήσασθαι, καὶ καταστρέψαι τὰς εἰκόνας, ἵνα
nem: in quo equidem misellus mentitus est, hoc
scelere frustra admisso, ut syngraphen propriam
cui crucem com comitibus affixit, despiceret et
proculcaret. Exinde si quem votis conspirantem
reperiret, cœpit exquirere: et reperit sane sensus,
imo insipientiæ ejusdem, participem lectorem
quemdam, Joannem dictum, Pancratii Sciastæ filium, qui a puero dæmonem inhabitantem habuerat, incompositis motibus agitatus, mentisque
πολὺν ζήσω χρόνον κἀγὼ καὶ ὁ υἱός μου, καὶ κρατήσει ἡ βασιλεία ἡμῶν ἕως τετάρτης καὶ πέμπτη;
γενεᾶς· ὅπερ διεψεύσθη δείλαιος, ἀνομήσας διακενής,
καὶ ἐπιλαθόμενος τὸ ἰδιόχειρον, καὶ ἐποίησεν καὶ
τὸν σταυρὸν, ὃν ἔπηξεν μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ. Καὶ ερ
ξατο μετὰ ταῦτα ζητεῖν εἴ τινα εὕροι συναγωνιζό
μενον τῷ σκοπῷ αὐτοῦ. Καὶ δὴ εὗρεν ὅμοιον τῆς
αὐτοῦ φρονήσεως, ήτοι ἀφροσύνης, ἀναγνώστην τινὶ
Ἰωάννην λεγόμενον, υἱὸν Παγκρατίου τινὸς ΣκιαFRANC. COMBEFISII NOTÆ.
Yallum latum excisum opponens. Sic Ρ. 416.
Nicephorus anbustus dicitur in Bulgaria, τῷ τῆς
σούλας πυρί, igne valli, inquit Ariast., nempe fignis
illis quibus Crumus castra circúmsepiverat.
Ταῦτα πάσχουσιν ο. Quare hac evenit:
Christianis, ut, etc.
PG 108:1025VITA LEONIS ARMENI.
στοῦ, ὅστις ἐκ παιδόθεν δαίμονα εἶχεν ἀτάκτως φε- consortio privatus, quem Hylilam dicebant, quique.
ut alii ferunt, Hebraice redditur præcursor, et
diaboli adjutor. 496 Huic sibi assumpto, et consiliorum suorum participi facto et cooperatori instituto dicit Leo: Si delendis imaginibus auxiliarem manum præbueris, patriarcham te rénuntiabo.
Ile visendorum undequaque veterum librorum per
monasteria et ecclesias repositorum facultate petita,
cum aliis quibusdam mentis incompositæ et illiteratis comitibus, quod petierat, impetravit. Collecta
itaque librorum immensa multitudine, examen de
illis habuerunt: verum eorum quæ nequiter exquisierant nihil penitus imprudentes repererunt,
donec in manus venit synodus sub Constantino
Isauro et Caballino babita, ex qua occasione accepta cœperunt în libris auctoritates invenire, quas
synodi auctores imprudenter et insipienter deprom
mebant. Deinde signis ad loca reperta appositis,
simplicem turbama seducere moliti sunt, dicentes:
Ex veteribus libris non adorandas imagines reperimus. Examine postmodum habito, si quen
ordinibus insignitum penes se nanciscerenter,
episcopum repererunt quemdam Constantinum,
presbyteri artificis suloris filium, et Cazirmatam
grammaticae professorem, et legis peritum quem
dam ad Phoracii ædes diversantem ludimagistrum,
qui criminum sibi objectorum poenam fugiens.in
ρόμενος, διάγων ἐν ἀσυνεσίᾳ, ὅντινα Ὑλιλᾶν ἐπωνόμάζον, ὥς τινές φασιν, ερμηνευόμενον Ἑβραϊστι
λέγεται πρόδρομος καὶ συνεργὸς τοῦ διαβόλου.
Τοῦτον ἐπιλαβόμενος Λέων, καὶ ἀνακοινωσάμενος
αὐτῷ τὴν ἑαυτοῦ βουλὴν προσελάβετο αὐτὸν συνεργὸν αὐτοῦ, λέγων, ὅτι Ἐὰν συνδράμης μοι καθελείν
τὰς εἰκόνας, πατριάρχην σε ποιῶν. Καὶ αἰτήσας παρ'
αὐτοῦ ἐξουσίαν τοῦ ψηλαφῆσαι τὰ ἀπανταχοῦ παλαιὰ
βιβλία, ἅπερ ἀπόκεινται εἰς τὰ μοναστήρια καὶ εἰς
τὰς ἐκκλησίας, επετράπη μετὰ καὶ ἄλλων τινῶν
ατάκτων καὶ ἀπαιδευτων. Καὶ δὴ συναγαγόντες πλή
θη πολλὰ βιβλίων, ἐποιοῦντο ἐν αὐτοῖς τὴν ἔρευναν,
πλὴν οὐδὲν εὑρισκον οἱ ἄφρονες ὧνπερ αὐτοὶ κακούρ -
γως ἐπεζήτουν, ἕως οὗ μετὰ χεῖρας ἔλαβον τῷ συνοδικῷ [τὸ συνοδικὸν] Κωνσταντίνου τοῦ Ἰσαύρου,
τοῦ καὶ Καβαλλίνου καὶ ἐκ τούτου τὰς ἀρχὰς
λαβόντες, ήρξαντο καὶ ἐν τοῖς βιβλίοις ευρίσκειν τὰς
χρήσεις, ὥσπερ αὐτοὶ ἀφρόνως καὶ ἀνοήτως προέφερον, σημάδια βάλλοντες εἰς τοὺς τόπους, Ενθα ηρι
σκον, βουλόμενοι πεῖσαι τὸν ἄφρονα λαόν, ὅτι Εν
παλαιοῖς βιβλίοις εύρομεν τοῦ μὴ προσκυνεῖσθαι τὰς
εἰκόνας. Καὶ λοιπὸν ζητούντων, καὶ ὕστερον ἔχοντες
χειροτονίαν ἐπίσκοπον εὗρον Κωνσταντίνον υἱὸν
πρεσβυτέρου τινός τζαγγαρίου, καὶ Κασυματά μας
θόντα τὴν γραμματικήν καὶ γέροντα νομικών
εἰς τὰς - Φορακίου καὶ διδάξαντα παιδία, καὶ δι'
ἐγκλήματά τινα φυγόντα ἐν μοναστηρίῳ, καὶ ἀπο
πειράμενον αἰσχρῶς καὶ ἐπονομασθέντα Αντώνιον;
γενόμενόν τε αὖθις ἡγούμενον εἰς τὸ μοναστήριον ο
τὸ λεγόμενον τὰ Μητροπολιτῶν. Μυθολόγος τις δέ
τις ἦν] γέλοια ἀγαπῶν καὶ παιγνίδια, καὶ τοὺς ὑπ'
αὐτοῦ μοναχούς νέους ὄντας ταῦτα ποιεῖν ὑποτιθέμε
νος. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, αἰσχρῶς καὶ ἀσέμνως βιοτεύσας, οὐκ οἶδ' ὅπως ὕστερον ἐκ παραχωρήσεως
Θεοῦ ἐγένετο καὶ ἐπίσκοπος εἰς τὸ Συλαίον. Τὸ μὲν
πρῶτον ἐκ παιδόθεν ὀρθόδοξος ὤν, ὕστερον δὲ διὰ τὴν
δόξαν τὴν πρόσκαιρον, καὶ τὸ ἔχειν παρρησίαν εἰσέρ
χεσθαι εἰς τὰ βασίλεια, καὶ παῤῥησιάζεσθαι μετά
τῶν κρατούντων, επελάβετο τὴν αἵρεσιν. Τοῦτον κατ
ταμηνύσαντες προς Λέοντα τὸν βασιλέα, δ τε Ἰωάν
νης, ὁ ἐπίκλην Ελλάς, ὃν ἐκάλουν Γραμματικὸν, καὶ
οἱ σὺν αὐτῷ, ὄντα τὸ τηνικαῦτα ἐν τῷ Συλαίῳ, πέμμας ήγαγεν αὐτόν. Καὶ εἰπὼν αὐτῷ τὸν σκοπόν αυτ
τοῦ, μὴ ἔχων καρπὸν πνευματικὸν ἐν ἑαυτών και
καὶ
ἀγαπῶν τὴν πρόσκαιρον δόξαν, καταπατήσας την
ἑαυτοῦ συνείδησιν, καὶ ἀθετήσας τὸν σταυρὸν καὶ τὴν
ἐπιγραφὴν, ἣν ἐποίησεν, ἐστράφη εἰς τὸ ἐναντίον
μέρος. Ερωτηθεὶς γὰρ ὑπὸ τοῦ Λέοντος εἰ γέγρανται προσκυνεῖσθαι τὰς εἰκόνας, οὐκ ἀπεκρίθη αὐτῷ
τὰ δέοντα βήματα τῆς ἀληθείας, ἀλλ' εἶπεν· οὐκ ἔστι.
monasterium diverterat, at detonsus noman assumpserat Antonii et deinceps in monasterium.
Metropolitanum nomine præpositus fuerat institu
tas: homo equidem fabulis addictus, risus et lgdorum sectator, qui monachis suis subditis et
juvenili ætate adhuc detentis, haec eadem sectari
suggerebat; verbo dicam, turpem et inhonestam
vitam ducens qua ratione postmodum, Dei, permissu factus fuerit episcopus Sylæi, penitus ignoro.
Rectam certe fidem a puero edoctus erat, deinceps
autem ex vanæ gloriæ libidine, et libertatis in regium ingrediendi captandae causa, et ut imperato
rum gratiam iniret, hæresim amplexus est. Hunc
cum Leoni imperatori notum fecissent, et Sylæi
habitare renuntiassent, Joannes cognomente Hylilas, quem Grammaticum dicebant, et sententia
ejusdem comites, Lep, misso nuntio, vocavit hominem: et exinde mentis sententiam ei aperuit,
cum nullum fructum spiritualem în selpso haberet,
sed vanam tantum sectaretur gloriam, conculcata
projectaque conscientia, contemplaque cruce.
quam in subscriptionem exaravit, in partem decli
navit contrariam. Interrogatus enim a Leone num
adorandas imagines scriptum legerit, albit quod
FRANC, COMBEFISI NOTE.
Recit Leonis hæc diligentia; ut et Patres
Constantini istam pseudosynodum accurate refutaverint: qum eorum refutatio, sen potius S. Nicephori eorum nomine luculenta exstat in uno cod.
Regio, perquam digna luce.
Ζητούντων καὶ ἕτερον ἔχοντα χειροτονίαν
Επίσκοπον. Bic bone cod, έρος. Dime at alium episcopali ordine fulgentem quarunt.
Ego sic reddam, Qui Casymatha ludimugistro
grammaticam didicisset, senexque legisperitus ad Șphoracii edes, εἰς Σφορακίου, diversalus esset, ac pueros
docuisset, Liquet enim unun hic designari Sylæi,
sive Pergensem episcopum Antonium, qui omnibus
his gradibus eam sit adeptus sedem, hæresimque
coulomachorum promovers, non ures diversus, quod
sonant verba interpretis,
PG 108:1029VITA LEONIS ARMENI.
animi circa fidem offendantur, cujus causa vos dissertationem habendam detrectatis, et æquo cultu
colendas imagines palam coram omnibus declarara
renuitis? Eam ob rem illis contemptis, plura Leo
miniatus, discedere imperavit, et adversus rectam
fidem exsibilare perseverans, quæ animo concepisset, exsequi moliebatur. Illi, dimissi mœrore et
tristitia detinebantur, nequam ejus omne consilium
patriarchæ renuntiantes. Postmodum orthodoxi
cuncti clerici, monachi et laici vigilias per totain
noctem habuerunt, at Deus eorum consilium dissiparet, deprecantes. Hæc ita geri a patriarcha
discens infelix imperator, significat pontifci: Οι
quid hoc agis? Respondet ille: Nihil mali fecimus,
Deum tantum rogavimus, ut Ecclesiam suam, medle
ipsi placeat, imperturbatam conservet. llis auditis
adversus veritatem magis ac magis insaniebat.
Aderant porro homines impii, quorum opera clan
dolos texebat, qui coeptis favebant, et eorum ope
milites irreligiosos, qui Christi imaginem ad palatii
portam, cui Chalces, sive Area nomen, lapidibus
tunderent, parat et impellit. Ceperunt itaque lapides et lutum in imaginem mittere, verba totius
stultitiæ impietatisque plena proferentes, et orcan
diabolumque, et alia plura, quæ in medium pro
ducere nefas est, pronuntiantes. Tyrannus populum
allocutus, ait: Imaginem inde deponamus, ne forte
milltes eam dehonestent; in hoc Leonem Isaurum
imitatus, et æquales imperii ejus annos studens
consequi. Ad caput enim imnagiuis legebatur scriptum: Quam deposuit quondam Leo principatuun
asseculus, huc restituit Irene. Illam quippe Leo' deposuerat, et ab ipso urbis condita ibi imago fuerat
reposita. Hoc peracto diaboli auxiliariis, Antonio,
inquam, et Joanní, el facinorum sociis, quidquid
perpetrandi facultatem permisit.
στα δὲ καὶ μὴ πειθομένους. Καί φασιν· Ο Αρειος tamen colligi coegit: nunc vero cum omnium
μονώτατος λαλήσας ἐποίησεν σύνοδον συγκροτηθῆναι
δι' αὐτόν· καὶ πάντων σκανδαλιζομένων περὶ τῆς
πίστεως, τίνος ένεκεν ὑμεῖς οὐ βούλεσθε διαλεχθῆναι
καὶ πληροφορῆσαι πάντας, ὅτι καλῶς προσκυνοῦνται
αἱ εἰκόνες; Καὶ ἐξουδενώσας, καὶ ἐπαπειλησάμενος
αὐτοὺς ἀπέλυσεν, μείνας κατασυρίζων τῆς ὀρθῆς πιο
στεως, ποιῆσαι βουλόμενος όπερ ήθελεν. Οἱ δὲ ἀπο
λυθέντες συνείχοντο λύπῃ καὶ ἀθυμίᾳ, ἀπαγγείλαντες
τῷ πατριάρχῃ πᾶσαν τὴν βουλὴν αὐτοῦ τὴν πονη
μάν. Καὶ λοιπὸν συναχθέντες πάντες οἱ ὀρθόδοξοι
κληρικοί τε καὶ μοναχοὶ, καὶ λαϊκοί, ἐποίησαν παν
νυχίδα ὁλονυχτί, παρακαλοῦντες τὸν Θεὸν ἵνα δια
σκεδάσῃ τὴν βουλὴν αὐτοῦ. Τοῦ δὲ πατριάρχου τοῦτο
πράξαντος, ὅπερ μαθὼν ὁ ἀλητήριος δηλοῖ τὸν ἀρχιερέα· Τί τοῦτο ἐποίησας; Αὐτὸς δὲ εἶπεν· Οὐδὲν
κακὸν ἐποιήσαμεν· τὸν Θεὸν ἱκετεύσαμεν, ἵνα τὴν
Ἐκκλησίαν ἀσάλευτον φυλάξῃ, εἰ εὐάρεστον αὐτῷ
ἐστιν. Ταῦτα δὲ ἀκούσας πλέον ἐμαίνετο κατὰ τῆς
ἀληθείας. Εἶχεν δὲ καί τινας ἀσεβεῖς ἄνδρας συνεργοῦντας αὐτῷ, δι' ὧν καὶ τοὺς δόλους κρυπτώς
ἐξέσταινεν. Καὶ παρασκευάζει δι' αὐτοὺς τοὺς ἀσεβείς
στρατιώτας τοῦ λιθάσαι τὴν εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ τὴν
οὖσαν ἐν τῇ Χαλκεπωνύμῳ πύλη τοῦ παλατίου. Καὶ
λοιπὸν ήρξαντο βάλλειν κατὰ τῆς εἰκόνος λίθους, καὶ
πηλά, λέγοντες ῥήματα πάσης ἀφροσύνης καὶ ἀσεβεία; μεστά, ᾅδην ἀποκαλοῦντες καὶ διάβολον, καὶ
ἄλλα τινά, ἃ μὴ θέμις εἰς μέσον ἀγαγεῖν. Και φησιν
ὁ τύραννος πρὸς τὸν λαόν· 'Ας καταβάσωμεν ἐκεῖδεν τὴν εἰκόνα, ἵνα μὴ ὁ στρατὸς ἀτιμάζῃ αὐτήν·
μιμούμενος ἐν τούτῳ Λέοντα τὸν Ισαυρον, ὡς βουλόμενος τοὺς χρόνους αὐτοῦ βασιλεῦσαι. Ἐπειδὴ γὰρ
ἐγέγραπτο ἐπάνω τῆς εἰκόνος, ὅτι 'Ην καθεῖλε πά
και Λέων ο δεσπόζων, ἐνταῦθα ανεστήλωσεν
Εἰρήνη. Οὗτος γὰρ ὁ Λέων αὐτὴν καθεῖλε, ἐπεὶ ἀφ'
οὗ ἡ πόλις εκτίσθη, αὐτὴ ἡ εἰκὼν ἦν. Καὶ τοῦτο
ποιήσας ἔδωκεν παῤῥησίαν τοὺς [τοῖς] τοῦ διαβόλου
συνεργούς [συνεργοίς], λέγω δὴ ᾿Αντώνιον ['Αντωνίῳ],
Καὶ λοιπὸν τούτων γενομένων συνήγοντο πάντες
οἱ ἐπίσκοποι, καὶ οἱ μοναχοὶ εἰς τὸ πατριαρχείον,
καὶ ἀνεγίνωσχον πάσας τὰς χρήσεις τῶν Πατέρων,
ἄσπερ οἱ ἐναντίοι κακούργω; καὶ ἀμαθῶς προέφερον, ἑρμηνεύοντος αὐτὰς τοῦ πατριάρχου, καὶ λέγοντος πρὸς πάντας Μὴ ἔχετε τις λεγόμενόν τι ἐν τού
τοῖς, ἀδελφοί; Καὶ ἀνέκραξαν· Πάντες ίσμεν, καὶ πε
πληφορήμεθα, ὅτι ἀληθῆς ἐστι ἡ πίστις ἡμῶν· καὶ
πάντες εἰς τοῦτο ἀποθνήσκομεν, Καὶ ὁ πατριάρχης
πρὸς αὐτούς· Λοιπὸν οὖν, ἀδελφοὶ, ἐν ὁμονοίᾳ ἐσόμεθα καὶ συνημμένος ἐν μιᾷ ψυχῇ ἐν ταύτῃ τῇ ὁμολογία ἀδιαιρέτως, καὶ μὴ εὑρωσίν τινα ἐξ ἡμῶν ἀποχω
είσαι οἱ τῆς ἐναντίας μοίρας, καὶ οὐ μὴ ἰσχύσωσιν.
Ηλείους γὰρ αὐτῶν ἐσμεν χάριτι Χριστοῦ. Οἱ δὲ
πάλιν ἀνέκραξαν διαβεβαιούμενοι έως θανάτου ἀντ
έχεσθαι, καὶ ὑπερμαχεῖν ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας ποιήσ
σαντες σταυρούς, καὶ ἔγγραφα εἰς ἀλλήλους, τοῦ μὴ
χωρίζεσθαι. Ταῦτα ἐπράχθη πρὸ τῶν ἑορτῶν. Φθα
σάντων δὲ τῶν ἑορτῶν δηλοῖ ὁ πατριάρχης τὸν
"
"
καὶ Ἰωάννην [Ιωάννῃ], καὶ τοὺς [τοῖς] μετ᾿ αὐτῶν.
His ita gestis, episcopi et monachi cuncti in
patriarchium conveniebant, et dieta Patrum omnia perlegebant, quæ adversarii malitiosé et inerudite interpretabantur. Patriarcha vero sensum
eurum reddente, et ad omnes sermonem dirigente: Num habetis 439 aliquid quod verbis istis
exprimatur, fratres? Exclamavere cuncui: Novimus,
et certi sumus veram esse fidem nostram; in hac
morimur omnes. Ad illos patriarcha: Superest,
fratres, ut concordes perseveremus, et animis conjuacti hac in confessione absque dissensu remaneamus: ut adversæ partis homines nullum reperiant,
quem separent a nobis, nec id exsequi valeant.
Gratia enim Christi plures illis sumus. Illi rursus
cum clamore firmaverunt ad mortem usque obstituros, et pro Ecclesia dimicaturos, appositisque
crucibus ad subscriptiones, scriptis sibi mutuo fidemi fecere, nunquam ab invicem se separandos.
Hæc ante festa peracta sunt. Immincntibus porro
Amica auctori vox, qua ubique Christi Natalem significat.
PG 108:1031#1031
*
}
μη σκυλῆναι τὴν Ἐκκλησίαν, ἣν πολλῷ κόταρ
οἱ Πατέρες ἐπῳκοδόμησαν ἐν τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει
αποδιώξαντες πᾶσαν αίρεσιν, λέγων, ὅτι Εἰ δ᾽ ἐμὲ
γίνονταὶ ταῦτα τὰ σκάνδαλα κατὰ τῆς ὀρθῆς πίστεως,
ἐμὲ ἐξεώσασθε, καὶ εἴ τινα βούλεσθε, ποιήσατε·
μόνον τὴν πίστιν μή παρασαλεύσητε. Καὶ ἀποκρι
θεὶς ὑπούλως καὶ δολερῶς ὁ δικαίως ἐπικληθείς
Χαμαιλέων, εἶπεν· Καὶ τίς, φησὶν, τολμή καθελείν
ἢ ἐξεῶσαι τὸν πατριάρχην τὸν πατέρα ἡμῶν, ἢ τὴν
Ἐκκλησίαν παρασαλεῦσαι; Μικρὸν ἠρευνήσαμεν
διὰ τοὺς λαλοῦντας, ἐπεὶ ὡς πιστεύει ἡ Ἐκκλησία,
κἀγὼ πιστεύω. Καὶ ἐκβαλὼν ἐκ τοῦ κόλπου αὐτοῦ
σταυρὸν ἔχων [ἔχουσαν] εἰκόνα προσεκύνησεν
ἐνώπιον πάντων. Εποίησεν δὲ τοῦτο οὐκ ἀληθεύων,
ἀλλ' ἐν ὑποκρίσει βουλόμενος διαβάσαι τὴν ἑορτήν.
Οὐδεὶς γὰρ ἡδύνατο καταλαβέσθαι τὴν πανουργίαν
αὐτοῦ· ἄλλα γὰρ τὸ στόμα αὐτοῦ ἐλάλει, καὶ ἕτερα
ἡ καρδία αὐτοῦ ἐβούλετο. Ταῦτα τοίνυν ἀκούσαντες
ὅ τε πατριάρχης καὶ οἱ ἐπίσκοποι, ἐχάρησαν νομί
ζοντες ἀληθεύειν αὐτόν. Καὶ προελθὼν τῇ Χριστοῦ
γεννήσει ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ εἰσῆλθεν ἐν τῷ θυσιαστη
ρίῳ, κατὰ τὸ ἔθος τῶν βασιλέων, καὶ προσεκύνησεν
τὴν ἐνδυτὴν τὴν ἔχουσαν τὴν ἁγίαν γέννησιν τοῦ
Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ λοιπὸν ἰδόντες
πάντες ἐπληροφορήθησαν, μὴ ἰδόντες τὸν δόλον καὶ
τὴν πανουργίαν αὐτοῦ. Φθασάσης δὲ καὶ τῆς ἑορτῆς
τῶν Φώτων προῆλθεν ὁμοίως, καὶ εἰσελθὼν οὐ προσ
εκύνησεν· καὶ ἔγνωσαν πάντες ὅτι ἐν ὑποκρίσει τὸ
πρῶτον ἐποίησεν, καὶ οὐκ ἐν ἀληθείᾳ. Καὶ δὴ πλη
ρωθεισῶν τῶν ἑορτῶν, ἤρξατο πάλιν ἐπιτίθεσθαι, ὡς
ὁ Φαραὼ τὸν Ἰσραήλ, καί τινας ἐπισκόπους ὑπέκλε
στεν κολακείαις καὶ ὑποσχέσεσι δώρων, οίτινες καὶ
ὑπήκουον αὐτὸν [αὐτοῦ], ἀγαπῶντες τὸν νῦν αἰῶνα,
καὶ οἱ πρὶν διαβεβαιούμενοι ἀποθνήσκειν ὑπὲρ τῆς
ἀληθείας, καὶ πήξαντες σταυρούς, σχεδόν πάντες
ἐστράφησαν εἰς τὸ ἐναντίον. Καὶ δηλοῖ τὸν πατριάρχην
διά τίνων τῶν ἀποστατησάντων ἐπισκόπων, ὅτι Μικρὸν σύνελθε ἡμῖν, ἵνα περιέλωμεν πάντα τὰ χαμηλά. Ἐπεὶ εἰ οὐ βούλει, γνῶθι ὅτι οὕτως οὐ παραχωροῦμεν αὐτόθι σε εἶναι· οὓς ὁ πατριάρχης ἐξουθενώσας, ὡς ἐφιόρχους [ἐπιόρκους] σταυροπάτες, τὸν
βασιλέα ἐμήνυσεν, ὅτι " βούλει ποίησον· ἐγὼ γὰρ
ἐκ τῶν ὁρισθέντων εὐσεβῶς ὑπὸ τῶν Πατέρων οὔτε
επιδιατάσσομαι οὔτε συνέρχομαι τοῖς ἐναντίως
φρονοῦσιν.
restis, variis monius ac sermonibus imperatori si- βασιλέα λόγους νουθεσίας ἅμα καὶ παρακαλῶν αὐτὸν,
gnificat, et precibus simul sollicitat patriarcha, ne
deprædationibus exponatur Ecclesia, quam labore
multo Patres antiqui difcaverant in recta fide, et
ab omni haeresi expurgatam reliquerant; dicebatque: Si propter me adversus sinceram ddem oriantur scandala, ejicite me, et si quem alium desideratis, patriarcham instituite: tantum fidem sartam
tectam custodite. Istis versute et dolose, qui chataleontis nomen merito gerebat, respondit, et
dixit: Ecquis andet deponere patriarcham Patrem
nostrum, aut ejicere, vel Ecclesiæ statum imņutare? Molicum quid sane investigavimus, propter
eos qui superfuis sermonibus indulgent. Grterum,
ut credit Ecclesia, ita credo ego: eductamque e
sinu crucem in qua imago depicta esset, coram
omnibus adoravit: istud vero gessit, non at
veritatem testaretur, sed ut festi celebritatem
perageret facilius. Nullus enim subdolam hominis
mentem capere poterat: verum ore unum aliquid
publicante, aliud cor meditabatur. His igitur auditis, patriarcha et episcopi gavisi sunt, verum enuntiari putantes. Solemni deinde pompa in Christi
natalitiis procedens ecclesiam ingressus est, et coram altari ex imperatorum consuetudine stetit: et
corporale, sacra Domini nostri Jesu Christi nativitate in eo depicta insigne adoravit et osculatus
est. Tali spectaculo, cunctis dolum et versutiam
ejus ignorantibus, factum satis. Insequente pariter
Lumiatum festo æquali modo processit, et ingressus non adorasit: primumque iud simulanter,
haud vere exhibitum cognoverunt: peractisquo
proinde festorum solemnibus cœpit aggredi, velut
Pharao Israelem, et episcoporum quosdam blandi
tiis promissisque suffurabatur: qui et ipsi morem gesserunt, ex 440 eo quam habebunt ad
presens saculum affectu, quippe prius juramento
interposito et erucibus appositis, pro veritate morituros se affirmabaut, singuli ferme conversi sunt
in partem adversam. Eam ob rem per desertores
episcopos patriarcha signifcat: Condescende-nodicum nobis, et futilia quæque resecabimus: si nolueris, in throno te residere non permissuros
scito. His spretis tanquam perjuris et cruciculcis
patriarcha imperatori denuntiat: Quod lubet exsequere, dogmatibus quippe a Patribus pie definitis
nunquam nuntium remittam, neque contrarium sentientibus astipulabor.
Hæc dum gererentur, in infirmitatem decidit patriarcha, adeo ut diebus paucis salus ejus a medicis
Jesperaretur cujus imperator certior factus, de vi
facta non nibil remisit; eo mortuo, cuncta pro vo-
Καὶ ἐν τούτοις ὄντων, έπεσεν εἰς ἀσθένειαν ὁ πα
τριάρχης, ὥστε ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἀπογνωσθήναι
αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἰατρῶν. Καὶ μαθὼν ὁ βασιλεὺς μικρόν
ἡσύχασεν λογιζόμενος, ὅτι ἀποθνήσκοντος αὐτοῦ
FRANC. COMBEFISHI
Nolit Ecclesiam vexare: habetur ea vox
Luc. VII et vill, molestiam ei facere.
Σταυρὸν ἔχων εικόνα, crucem in qua imago
depicta esset; forte ipsius Christi ex ea pendentis,
guam ipsam Iconoclastæ improbabant. Non bene
Interpres antea, imaginem geṛentem manu. Nudam
crucem hactenus ii tolerabant, eo mitiores nostri
ævi sectariis; non ita quæ adjunctas vel appictas
NOTA.
Imagines haberet. Crucem super ligneam ferente
Græco Hieromonacho vidi, in qua tota fere Evangelica
historia subtili satis statuario opere efficta exstabel.
Nikil ad ea quæ a Patribus pie definisu suni
insuper addo, ac statxo, Ipsa est aliis verbis prima
interrogatione S. Nicephori responsio p. 457. Nihil
eorum qua, etc., nova ordinatione everto. Sit somper vetus fides unaque.
PG 108:1033VITA LEONIS ARMENI.
'
πάντα ευμαρώς ποιῆσαι ἔχει, ἅπερ βούλεται. Καὶ luntate facilius exsecuturum cogitans. Ceterum Dei
λοιπὸν ἀθρόον ἐκ τοῦ παραδοξοποιοῦ Θεοῦ μικρόν
διαφορήθη "Οπερ μαθὼν ὁ Χαμαιλέων παρασκευάζει λάθρα διά τινων τους στρατιώτας ἀνελθεῖν
εἰς τὸ πατριαρχείον, καὶ συρτά καταβάσει αὐτόν.
Εν δὲ ἡ παρείσβασις τῶν Νηστειῶν. Καὶ συναχθέντες
παμπληθεὶ ὥσπερ οἱ Ἰουδαῖοι ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ
μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων, ἐγέμισαν τὰ προαύλια
τῆς ἐκκλησίας, κράζοντες καὶ βοῶντες ατάκτως· καὶ
λοιπὸν ἤρξαντο ἀνασκάπτειν καὶ ἀναθεματίζειν τοὺς
ἐν ὁσίᾳ τῇ μνήμῃ Γερμανὸν, καὶ Ταράσιον, και
Νικηφόρον ἅπερ ἀκούσας ὁ πατριάρχης ευχαρίστησε
τῷ Θεῷ μετὰ δακρύων, ὅτι ἠξιώθη ὑπὲρ εὐσεβείας
ταῦτα ἀκοῦσαι. Καὶ δὴ ὥρμησεν ὁ λαὸς ὁμοθυμαδὸν
πρὸς τὸ ἀνελθεῖν εἰς τὸ πατριαρχεῖον. Καί τις Θωμᾶς
πατρίκιος ἀποδισυπάτων [ἀπὸ δὶς ὑπάτων] γενόμενος, δ; τότε τὴν ἐκκλησίαν παρέλαβεν [ὡς] ὑπὸ τοῦ
βασιλέως, ἀσφαλίσας τὰς πύλας τοῦ πατριαρχείου,
ἀπεδίωξεν αὐτούς, ὡς δῆθεν τοῦ βασιλέως χωρίς
ταῦτα ποιοῦντας. Καὶ λοιπὸν ὁ προειρημένος ἀνὴρ
ἀπελθὼν πρὸς τὸν Χαμαιλέοντα, εἶπεν αὐτῷ τοῦ λαοῦ
τὴν ἄτακτον ρύμην. Ὁ δὲ ἀεὶ ψεύστης ὤν, ηρνήσατο
εἰδέναι, μηδὲ ἀπεστάλθαι παρ' αὐτοῦ, ᾿Αλλὰ, φησίν,
ἀνάγκην ἔχουσιν καὶ πόνον οἱ λαοὶ, καὶ διὰ τοῦτο
οὕτως ἐποίησαν. Καὶ λέγει ὁ Θωμᾶς, ὅτι Εἰ κελεύεις
αὐτὸν, δέσποτα, ἐξεῦσαι, οὐ πολλῶν ἐστι χρεία.
Δύο ονόματα ἀπόστειλον, καὶ τοὺς ἔχοντας αὐτὸν βα
στάσαι· οὐ γὰρ δύναται περιπατῆσαι ἀφ' ἑαυτοῦ
ἐκ τῆς νόσου, καὶ οὕτως ἐξέρχεται· δ δὴ καὶ ἐποίησ
σεν. Τῇ νυκτὶ [γὰρ] ἀποστείλας τινὰς ἐξέωσεν αὐτὸν
τῆς ἐκκλησίας, καὶ καταγαγόντες ἐκ τοῦ πατριαρχείου μετά φόρου [φορείου] οἱ ἀποσταλέντες, ἔστη
σαν μέσον τῆς ἀγορᾶς τοῦ Μηλίου, όπως τινὲς τῶν
στρατιωτῶν ἀποκτείνωσιν αὐτόν. Καὶ ἐπειδὴ βράδιον ἦν, καὶ πάντες ὕπνῳ κατεφέροντο, οὐδεὶς ἐσα·
λεύθη. Καὶ ποιήσαντες ὡσεὶ μιῶριν [ὡς ἡμιῶριν], καὶ
μηδὲν ἀνύσαντες περὶ οὗ ἐβούλοντο, ἦταν αὐτὸν
ἐκεῖθεν, καὶ κατήγαγον εἰς ἀκρόπολιν· καὶ βαλόντες
ἐν ἀκατίῳ, ἔῤῥιψαν πέραν εἰς Χρυσόπολιν. Καὶ τὸ
πρωί ποιήσας σελέντιον ὁ υἱὸς τῆς ἀπωλείας, εἶπεν
πρὸς τὸν λαόν· Οἴδατε, ἀδελφοί, ὅτι ὁ πατριάρχης
παρεάσας τῆς ἐκκλησίας ἀνεχώρησεν· διότι ἐλέγομεν
αὐτῷ περὶ τῶν εἰκόνων, ὅτι κακῶς προσκυνοῦνται,
καὶ ὅτι διὰ τοῦτο τὰ ἔθνη κυριεύουν ἡμῶν. Αὐτὸς
δὲ μὴ ἔχων εύλογόν τι ἀπολογήσασθαι, ὀργισθεὶς καὶ
ἀτιμάσας ἡμᾶς ἀνεχώρησεν. Καὶ λοιπὸν ἀνάγκην
Εχομεν ἕτερον πατριάρχην ποιῆσαι. Καὶ ταῦτα ψευ
σάμενος έπεισεν τὸν λαὸν, ὅτι παρητήσατο, καὶ δὴ
βουλομένου. αὐτοῦ ποιῆσαι Ἰωάννην τοῦ Παγκρα
τίου, καθ' δ καὶ προσυνέθετο αὐτῷ διεκωλύθη
παρὰ τῶν πατρικίων λεγόντων, ὅτι Νέος ἐστὶ καὶ
ἀφανὴς, καὶ οὐ δεῖ ἡμᾶς γέροντας προσκυνεῖν καὶ
προσπίπτειν εμπροσθεν αὐτοῦ· ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ
τοὺς εὐγενοῦς [τῶν εὐγενῶν], καὶ ἐμφανεῖς ἐμφαmanu miraculorum effectrice nonnihil sublevatus
est patriarcha; quod cum rescisset Chamæleon,
quorumdam ope milites in patriarchium clani pe- /
netrare disposuit, et silenter cum abducere. Erat
porro Jejuniorum initium, Conferta itaque multitudine coacti, velut Judai in Christum insilientes,
cum gladiis et lignis ecclesiæ atrium repleverunt,
clamantes, et tumultuose vociferantes: coeperuntque exsecrari, et diris devovere sancta in memoria
defunctos Germanum, Tarasium et Nicephorum:
quæ quidem audiens patriarcha Deo tum lacrymis
gratias egit, quod pietatis defendendæ causa hæc audire mereretur. Confestim conspiranti impetu populus insiliit, ut in patriarclium ingrederetur. Mor
Thomas quidam patricius, bis exconsul, qui tunc
velut imperatoris jussu ecclesiam tutandam susceperat, portis patriarchii occlusis, cus removit, velut
inscio imperatore istiusmodi facinora molitos. Protinus ad Chamaleontem prefatus vir profectus,.
inordinatum populi motum denuntiavit. Ille pro
solito mendax, nec quidquam seire, vel quemquam
a se missum negare. Verum, inquit, necessitato
compulsus, et, animi mœrore tactus populus in
hujusmodi factum prorupit. Subinfert Thomas: Si
eum jusseris expelli, domine, non opus multis. Tantum homines duos mitte, aliosque qui efferant:
non enim ingravescente valetudine a se potest procedere: atque ita discedet. Id ita fecit, subinissis
nocte, qui patriarcham ejicerent ecclesia. Quare
qui nissi fuerant lectica patriarcham abducentes,
medio Milii 441 foro steterunt, ut eum militum
quidam occiderent. Erat porro profunda nos, 60noque cunctis depressis, nullus seipsum movit.
Post mediam horam, in pullo, quorum erat molimen, proficientes, tulerunt eum inde et in arcem
abduxerunt; lintreque impositum trans fretum ad
Chrysopolim projecere. Mane comitiis habitis, filius
perditionis ad populum sermonem habuit: Videtis,
fratres, ut patriarcha ecclesia derelicta discesserit,
quod cum eo de imaginibus fuerimus collocuti, et
exposuerinus propter eas a gentibus nos alligi. 1
vero, responsi congrui penitus ignarus, ira praceps, ct nobis neglectis, abiit. Alium igitur patriarcham institui necesse est. Ita mentitus, persuasit
populo abdicasse se dignitate: Joannem quippe
Pancratii Blium, quod sibi adhæsisset, ad istius -
modi dignitatem promovere studebat. patriciis
tamen in bunc morem monentibus prohibitus est:
Juvenis est, inquiebant, et ignobilis: neque decet
nos senes enm venerari, et coram eo procidero;
quin potius ex ingenuis et illustri familia natis
ætateque provectis patriarcha promoveatur. Eam
ob rem Theodotum Michaelis patricii Melissini ConFRANC. COMBEFISII NOTÆ.
Diflato humore, aut sudoribus resoluto fanlisver convàluit.
Τό, συρτά, non silenter putem, uti reddi
tum: non enim ita pergitur, quod tumultuaria militum manu exsequendum mandatur: sed trahendo,
PATROL. GR. CVIII,
somapertaque vi patriarchio exportarent, necdum seilicet per ægritudinem ipsum incedere valentem.
Uri eliam prius cum eo pacius erat: cum
nempe primum instaurandæ hæresis adversus ima.
gines adjutorein albibait pag. 435.
ww
PG 108:1035103h
INCERTI AUCTORIS VITA LEONIS ARMENI.
stantini imperatoris Caballini ob tertiam ejus con- νῶν], καὶ χρόνῳ προβεβηκότας προβεβηκότων] γε
jugem leviri filium elegit: istum, inquam, Theodo⚫
tum spatharecandidatum, opinatis ejus consentientem, maritali nuptiarum corona notatum, tonderi
jussit et patriarcham consecrari. Celebrata est or
dinatio ejus Paschalis festo; hominis, inquam,
qui siti spirituale calleret, nulla Scripturae parte
foret eruditus, disi forte levissiina; qui nullam erga
Deum pietatem ostentaret: tantum quod mansuetudine præstaret, et bonus hominibus appareret,
commendabatur. Hic cum patriarchalem dignitatem
subiisset, opipara meridiana serotinaque carnibus
appositis cœpit agitare convivia, clericosque, et
monachos, necnon episcopos a juvenili metate carnium esu abstinentes, continentiam abrumpere, cl
ad ingluviem comedere compulit: et ubi primum
pietas plurima, honestas, continentia, et virtus enitebat, ibi risus, lusus, luctas, turpiloquia haberi,
absque disciplinæ cujuscunque jugo vidisses.
Post Pascha igitur convocat synedum Chamæleon ad Magnam ecclesiam nomine Sapientiam, et
Theodoto quem Cassiteram appellabat, velut patriarcha sedere jusso, filioque ejus Symbatio, cui Constantini nomen imposuit, et quibusdam aliis irreligiosis
episcopis in consessum inductis, cruces et juramenta adversus veritatem Gigere disposuit. Ipse
crucem exarare veritus, quod eam prius, 442 cum
regnum capesseret, et orthodoxam fidem non
immutaturum se profiteretur, quod infelix haud
custodivit, juramentum non interposuit. Hoc pacto
tomum illum a pseudosynodi (quam septima synodi
ad Blachernas decretum vocaverunt) defensoribus
editum coram legerunt, et orthodoxos patriarchas
nostros anathematis hæredes anathemate percusserunt, et more tyrannico metropolitas et episco-"
pos orthodoxos per vim tractos, et in medium
prædatoriæ istius synodi projectos conculcaverunt
pedibus (quasi pietatis opus impietatis ministri
gercnt) et proprio sanguine infectos, militibusque
traditos, in custodias et carceres detruserunt:
ibique diebus aliquot detentos rursum eductos et
examinatos morem dictis suis gessisse non reperientes, imperatore mendacii auctore de iis monito,
In exsilium miserunt: quos insuper in exsilio
positos missis tórtoribus variis suppliciis affecit.
Una igitur cum imperio facinus quodvis impium
perpetrandi potestate arrepta, nullum scelus sibi
non admittendum decrevit a nullo crimine sibi
putavit temperandum. Imagines vero per ecclesias
ubivis erectas deposuit et combussit, sacraque vasa
cælatis imaginibus insignia contrivit. De his obmutire ausis linguas abscidit, istos contadit verberibus, alios delatoribus et impiis hominibus
institutis, ut ubicunque aliquos sibi iron communicantes reperirent, accusari permisit. Repertos autem verberibus intolerandis subjiciebat, facultates
publico addicebat, et in exsilium pellebat, non viros
sulum, sed et mulieres. Quid malorum illorum
νέσθω. Καὶ δὴ ἐπελέξατο Θεόδοτον υἱὸν Μιχαήλ που
τρικίου τοῦ Μελιτινού συγγάμβρου ὄντος Κωνσταντί.
νου τοῦ βασιλέως τοῦ Καββαλίνου κατὰ τὴν τρίτην
αὐτοῦ γυναῖκα. Αὐτὸν τὸν Θεόδοτον σπαθαροκανδιδάτων
ὄντα συνθέμενον τῷ δάγματι αὐτοῦ ἐκούρευσεν σπο
φανίτην, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν πατριάρχην, χειροπο
νήσαντες αὐτὸν τὸ Πάσχα, ἄνθρωπον μηδὲν πνευματ
τικὸν ἐπιστάμενον, μηδὲ παιδευθέντα τῇ Γραφή,
ἀλλ᾽ ἢ ἐξ ὀλίγου τινὸς, καὶ μηδεμίαν εὐσέβειαν
κεκτημένῳ κεκτημένον], μόνον ὅτι πράος ἦν, καὶ
ἐφαίνετο τοῖς ἀνθρώποις ἐνάρετος. Οὗτος εἰσελθὼν
εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἤρξατο ποιεῖν ἀριστόδειπνα του
λυτελή διὰ κρέατος, καὶ τοὺς ἐκ νέας ἡλικίας με
φαγόντας κρέα κληρικούς, καὶ μοναχούς, οὐ μέρι
ἀλλὰ καὶ ἐπισκόπους ἐποίησεν διαλύσαι, καὶ ἐσθίειν
ἀφειδῶς· καὶ ἔνθα ποτὲ ἦν εὐλάβεια πολλή, καὶ
σεμνότης, καὶ ἐγκράτεια, καὶ ἀρετὴ, ἦν ἰδεῖν γέλοια,
καὶ παιγνίδια, καὶ παλαίσματα, καὶ αἰσχρολογία;
γινομένας, μὴ ἔχοντος διδασκαλίαν τὴν οἰανοῦν.
Καὶ λοιπὸν μετὰ τοῦ [το] Πάσχα ποιεῖ σύνοδον ἡ
Χαμαιλέων ἐν τῇ Μεγάλη Εκκλησίᾳ τῇ λεγομένη
Σοφίᾳ, καὶ καθίσας τὸν αὐτὸν Θεόδοτον, ὃν ἔλεγεν
Κασσιτηρᾶν, ὡς ἄτε πατριάρχην, καὶ Συμβάτιον τὸν
υἱὸν αὐτοῦ, ἐν ἐπέθηκεν Κωνσταντῖνον, και τινες
ἀσεβεῖς ἐπισκόπους παρεσκεύασεν πῆξαι σταυρώ;
κατὰ τῆς ἀληθείας, αὐτὸς εὐλαβηθεὶς πῆξει σταυρίν
διὰ τὸ πρότερον καθυπογράψει ἐν τῷ βασιλεύειν
αὐτὸν εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν τοῦ μὴ παραπα
λεύειν αὐτήν. ὑπερ ὁ ἄθλιος οὐκ ἐφύλαξεν. Καὶ λα
πὸν ἀναγνώσαντες τὴν τόμον ὅν ἐποίησαν οἱ τοῦ μεν
δοσυλλόγου προασπισταί, ὃν ἐπωνόμασαν δρον της
ἑβδόμης συνόδου τῆς ἐν Βλαχέρναις, ἀναθεματίσανται
οἱ τοῦ ἀναθέματος κληρονόμο: τοὺς ὀρθοδόξους ἡμῶν
πατριάρχας, ἤγαγον δέ τινας μητροπολίτας καὶ ἐπι
σκόπους τῶν ὀρθοδόξων τυραννικῶς σύροντες, με
ξαντες ἐν μέσῳ τῆς λῃστρικῆς αὐτῶν συνόδου, ἐπί
τησαν, ὡς δῆθεν τι εὐσεβὲς ποιοῦντες, οἱ ἀσεβεῖ;
καὶ παραδώσαντες αὐτοὺς τοῖς στρατιώταις αἱματοφύρτους, ἀπήγαγον εἰς τὰς φυλακάς, καὶ εἰς τ
δεσμωτήρια· ποιήσαντες δὲ ἡμέρας τινὰς ἐκεῖα
πάλιν ἐξήγαγον· καὶ ἀνακρίναντες, καὶ εὑρόντες με
πειθομένους τοῖς ὑπ' αὐτῶν λεγομένοις, υπέμνησ
τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ψεύδους, καὶ ἀπέστειλαν αὐτοὺς εἰ
ἐξορίαν· οὔστινας καὶ ἐν τῇ ἐξορία πέμπων ἐξασε
νιζεν. Λοιπὸν οὖν λαβὼν τὸ κράτος τῆς ἀσεβεία
πᾶσαν πονηρὰν δραματουργίαν ειργάζετο. Τὰς ὁ
ἀπανταχοῦ εἰκόνας τῶν ἐκκλησιῶν κατέστρεψαν κα
κατέκαυσεν, καὶ ἱερὰ σκεύη συνέτριψεν ἔχοντα εἰπε
νας· καὶ τοὺς τολμώντας λαλῆσαί τι ἐγλωσσοκόπη
σαν τοὺς μὲν ἐφόνευσεν ἀπὸ δαρμού, καταστήσας κα
δηλάτορας ἀνθρώπους ἀσεβεῖς, ἵνα ὅπου ἂν εύρων
τινας μὴ κοινωνοῦντας καταμηνύσωσιν. Ούστινα
εὑρισκομένους δαρμῷ ἀφορήτῳ καθυπέβαλλεν, δι
μεύων καὶ τὰς ὑποστάσεις αὐτῶν, καὶ εἰς ἐξορία
ἀποστέλλων οὐ μόνον ἄνδρας, ἀλλὰ καὶ γυναῖκε
Καὶ τί δεῖ λέγειν τὴν σκοτόμαιναν τῶν τότε κακῶν
τοὺς γὰρ μεταβάντας πιστοὺς ἔν τισι κλήμασι (το
κλίμασι] καὶ εἰς χώρας τὰς μὴ προσηκούσας αύτ