Chapter IIICaput III
col. 647–648page 14 of 134
PG 111:647Δὁ μακάριος, συνετήρει πάντα ἐν τῇ καρδία αυτών καὶ ἐξεπλήσσετο τί ἂν εἴη τούτα, ιε'. Μετὰ οὖν τὸ διαρκέσαι αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ τῆς μάρτυρος ὡσεὶ χρόνου τετραμηνιαίου, θεασάμενοι οἱ τῆς ἐκκλησίας ὅτι οὐκ ἰᾶται, ἀλλὰ χείρονα τρίπο ται, δῆλα τὰ κατ' αὐτὸν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ πεποιήκατ σιν. Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ Θεόγνωστος, ἀπογραψάμενος αὐτὸν, ὡς ἤδη ἐξῆχον καὶ δαιμονῶντα, ἐκέ λευσε ἅμα λυθῆναι αὐτὸν ἀπὸ τῶν δεσμῶν, καὶ ἀρεθῆναι πορεύεσθαι. Τρέχων δὲ ἔκτοτε ἐν τῇ πλαν τεία τῆς πόλεως, ἦν παίζων κατὰ τὸν πάλαι Συμεών ἐκεῖνον τὸν θαυμαστόν. Εσπέρας δε γενομένης, βρο χεται πρός με τὴν ἀνάξιον, ἐμοῦ μόνου ἔνδον τοῦ οικήματος καθεύδοντος, καὶ μειδιάσας ήρξατο δύσ κρυσιν τὸ τίμιον αὐτοῦ πρόσωπον καταβαίνειν προσπλακέντες δὲ ἐπὶ πολλὴν ὥραν, καὶ ἀσπισί. μένος ἀλλήλους ἐκαθευδήσαμεν. Επηρώτων οὖν αὐτὸν τὰ περὶ αὐτοῦ, πῶς τὰς τοσαύτας ἡμέρας ἐν δεσμοῖς ῶν, ἀπελύθη· ὁ δὲ διηγήσατό μοι πάντα μετά πάσης ἐπιεικείας καὶ πραότητος· ἐμοὶ γὰρ μόνῳ, ἀδελφοί μου και φίλοι πιστώτατοι, ὁμίλει ὀρόθω; καὶ ἀδόλως, τοῖς δὲ λοιποῖς φρενήρες διαθέτει, η οὐδ' όλως προσωμίλει τινί. ις. Πρωίας δὲ γενομένης, ἀσπασάμενός με, ἐξῄει ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν· ἀνεδέδοτο δὲ μικών περιβόλαιον. Καὶ δὴ γεγονότος αὐτοῦ ἐν τοῖς ἀρτι τωλίας, θεασάμενοι αυτόν τινες νεωτερισταὶ οὕτως παραφρονούντα, λαβόμενοι αὐτὸν, εἰσίεσαν ἐν φυ σκαρί καὶ καθεσθέντες οἶνον πριάμενοι Επι νον, παίοντες τὸν αὐχένα αὐτοῦ· καὶ τὰ βήματα αὐτοῦ ὡς παράφρονας λογιζόμενοι ἀπολύσει οὐκ ἠνέσχοντο, μηδὲ παρεχόμενοι ὧν εἰς ἐστίασιν ἐβεβρώκεσιν. Ο δὲ δίκαιος, ὁρῶν αὐτοὺς ἀπροαιρέτους, διελογίσατο τί αὐτοὺς ἐργάσηται· εἰς δὲ εξ αὐτῶν θεὶς τὸ ποτήριον ἐπὶ τῆς τραπέζης μεστίν οίνου καλλίστου, ἁρπάσας αὐτῷ ἔπιε, καὶ τὸ ποτήριον ἐν τῇ κορυφῇ αὐτοῦ συντρίψας, ἔλαβεν φυγάς έξω. Δραμόντες δὲ, ἐκράτησαν αὐτὸν, καὶ σύρανες εἰσίεσαν ἐν τῷ φουσκαρίῳ, τύπτοντες αὐτὸν, καὶ πάλιν Φουσκάριον μου του καθεσθέντες ἔπινον, μηδὲν τῷ δικαίῳ διδόντες, ἀλλὰ μᾶλλον κόσσους κατὰ τοῦ αὐχένος μιμολογούν μενοι έτυπτον. Ὅτε οὖν ἀπλείστω; οἱ μωροὶ ἐκεῖνοι Έπαιξαν, ἑσπέρας καταλαβούσης, η βουλήθησαν του σκάριος "Ωσπερ μετέρον τα παράφρονα αυτού σηματα κοκτ μένοsti? crede aflirmanti, illarum, quae penes me suut, Δὁ μακάριος, συνετήρει πάντα ἐν τῇ καρδία αυτών
voluptatum illa omnium longe minima est. Quod καὶ ἐξεπλήσσετο τί ἂν εἴη τούτα,
si dictis meis acquiescis, quæcunque possideo ego tua sunt, et laciam te regni mei cohæredem.
Atque hæc locutus abiit rex. Beatus vero Andreas e somno experrectus, conservabat omnia in
corde suo, et mirabatur, quid tandem isture vellent.
45. Jamique transacto quatrimestri, a quo in ecclesia S. Anastasiae perduraverat, mirati ecclesiæ curatores, nihilo lenius, imo deterius etiam se Andream
habere, totius rei dominum ejus commonefecerunt,
Qui illis auditis, famulum suum in numerum insaborum ac dæm niacorum jam referens, jussit vinculis eximi ac dimiti abiturum quo vellet. Ex illo
autem tempore discurrens per urbis vicos ac plateas mundum illusit, seniorem illum Simeonem
mirabilem probe enviatus. Cum vero deinde
advesperasceret, ad me venit, homuncionem indignum, solum domi meæ decumbentem, cepitque
ridere et faciem suam venerandam lacrymis humeclare, et mutuo amplexu in longum tempus iunc.
xi, salutavimus inter nos, et cubitum concessimus.
Percontanti vero mihi de rerum ipsius statu, quomodo e vinculis, quibus tandia detentus fuerat,
evasisset, enarravit omnia summa cum modestia
et mansuetudine: mecum namque solo, fratres et
amici mei fidelissim, sincere ac siue fuco agelmat,
cum aliis vero aut agebat ut motae perturbatasque
mentis homo, aut non agebat omnino.
ιε'. Μετὰ οὖν τὸ διαρκέσαι αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ τῆς
μάρτυρος ὡσεὶ χρόνου τετραμηνιαίου, θεασάμενοι
οἱ τῆς ἐκκλησίας ὅτι οὐκ ἰᾶται, ἀλλὰ χείρονα τρίπο
ται, δῆλα τὰ κατ' αὐτὸν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ πεποιήκατ
σιν. Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ Θεόγνωστος, ἀπογραψά
μενος αὐτὸν, ὡς ἤδη ἐξῆχον καὶ δαιμονῶντα, ἐκέ
λευσε ἅμα λυθῆναι αὐτὸν ἀπὸ τῶν δεσμῶν, καὶ
ἀρεθῆναι πορεύεσθαι. Τρέχων δὲ ἔκτοτε ἐν τῇ πλαν
τεία τῆς πόλεως, ἦν παίζων κατὰ τὸν πάλαι Συμεών
ἐκεῖνον τὸν θαυμαστόν. Εσπέρας δε γενομένης, βρο
χεται πρός με τὴν ἀνάξιον, ἐμοῦ μόνου ἔνδον τοῦ
οικήματος καθεύδοντος, καὶ μειδιάσας ήρξατο δύσ
κρυσιν τὸ τίμιον αὐτοῦ πρόσωπον καταβαίνειν
προσπλακέντες δὲ ἐπὶ πολλὴν ὥραν, καὶ ἀσπισί.
μένος ἀλλήλους ἐκαθευδήσαμεν. Επηρώτων οὖν
αὐτὸν τὰ περὶ αὐτοῦ, πῶς τὰς τοσαύτας ἡμέρας ἐν
δεσμοῖς ῶν, ἀπελύθη· ὁ δὲ διηγήσατό μοι πάντα
μετά πάσης ἐπιεικείας καὶ πραότητος· ἐμοὶ γὰρ
μόνῳ, ἀδελφοί μου και φίλοι πιστώτατοι, ὁμίλει όρο
θω; καὶ ἀδόλως, τοῖς δὲ λοιποῖς φρενήρες διαθέτει,
η οὐδ' όλως προσωμίλει τινί.
CAPUT III.
Pro illusoribus suis orat: secreta et furura enuntiat: in lupanari a scortis ad libidinem frustra sollicitatur;
abstinentia et raptibus in oratione excellit.
ις. Πρωίας δὲ γενομένης, ἀσπασάμενός με, ἐξῄει
ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν· ἀνεδέδοτο δὲ μικών
περιβόλαιον. Καὶ δὴ γεγονότος αὐτοῦ ἐν τοῖς ἀρτι
τωλίας, θεασάμενοι αυτόν τινες νεωτερισταὶ οὕτως
παραφρονούντα, λαβόμενοι αὐτὸν, εἰσίεσαν ἐν φυ
σκαρί καὶ καθεσθέντες οἶνον πριάμενοι Επι
νον, παίοντες τὸν αὐχένα αὐτοῦ· καὶ τὰ βήματα
αὐτοῦ ὡς παράφρονας λογιζόμενοι ἀπολύσει
οὐκ ἠνέσχοντο, μηδὲ παρεχόμενοι ὧν εἰς ἐστίασιν
ἐβεβρώκεσιν. Ο δὲ δίκαιος, ὁρῶν αὐτοὺς ἀπροαιρέ
τους, διελογίσατο τί αὐτοὺς ἐργάσηται· εἰς δὲ εξ
αὐτῶν θεὶς τὸ ποτήριον ἐπὶ τῆς τραπέζης μεστίν
οίνου καλλίστου, ἁρπάσας αὐτῷ ἔπιε, καὶ τὸ ποτήριον
ἐν τῇ κορυφῇ αὐτοῦ συντρίψας, ἔλαβεν φυγάς έξω.
Δραμόντες δὲ, ἐκράτησαν αὐτὸν, καὶ σύρανες εἰσίε
46. Postera die illucescente, impertitus mili salutem Andreas exiit, brevi pallio amictus ad lucrum
spirituale faciendum. Cumque venisset in locum
ubi panes prostant, couspicati ita delirantem insoς
lentes aliquot novarumque rerum studiosi adolescentes comprehensum trahunt secum in cauponam
considentesque allato vino ventrem suum, Andrea
vero cervicem verberibus onerabant; ac verba illius, tanquam stulti, percipientes, missum facere
Ipsum noluerunt, nihil interea quidquam epularuur,
quas ipsi avide vorabant, porrigentes. Animadvers
lens autem vir sanctus, nihil minus ipsos velle
quam sibi aliquid elargiri, meditabatur animo, quid
faceret helluonibus ingratis; cumque unus aliquis
posuisset forte scyphum in mensa generosissimo
plenum vino, arreptum exhausit Andres, et com- σαν ἐν τῷ φουσκαρίῳ, τύπτοντες αὐτὸν, καὶ πάλιν
minato in caput illius scypho, fugam capessivit.
V.rum illi curriculo fugientem assecuti, retraxe
runt adduxerunique in cauponam, multis verberibus
pulsatum: et considentes, ut prius, biberunt, nulla
Non illum, qui in moute Mirabili vitum
transegit, atque vulgo mirabilis Simeon audit; u
jus Acta, sane mirabilia, protulimus ad 24 hnjus e
masis: sed alterum quemdam oportet intelligere
Simeonem, qui similiter propter Christum stultitiam simulans, mirabilt nodo mundum ilusit,
Martyrologio Rom, ad 1 Julli ascriptas.
Φουσκάριον μου campana scu loco ipso, uhi
potas venalis proponitur, sumi hic debet, nam του
καθεσθέντες ἔπινον, μηδὲν τῷ δικαίῳ διδόντες,
ἀλλὰ μᾶλλον κόσσους κατὰ τοῦ αὐχένος μιμολογούν
μενοι έτυπτον. Ὅτε οὖν ἀπλείστω; οἱ μωροὶ ἐκεῖνοι
Έπαιξαν, ἑσπέρας καταλαβούσης, η βουλήθησαν του
σκάριος intra semel atque iterum occurret pro ca
pone ipso Est autem pousxa, Suetonio pusca,
proprie potus ex vino et aqua mixtus, ad relocilfandum: de qua voce mulla ern.lite Cangius in
Glossario.
Obseurius hic mus. nostrum: "Ωσπερ
μετέρον τα παράφρονα αυτού σηματα κοκτ
μένο
col. 649–650page 15 of 134
PG 111:649ἐξελθεῖν τοῦ φουσκαρίου καὶ ἐᾶσαι αὐτόν· ἔφη αυ οι τοῖς ὁ Μακάριος· Μωροί, μωροί, τί ἔχω ποιῆσαι, ὅτι μέλλει ή βίγλα συναντάν μοι, καὶ μάστιγας ἔχω λαβεῖν; Τοῦτο δὲ περὶ ἐκείνων ἔλεγεν αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν, ἀλλ᾽ ἑάσαντες αὐτόν, ἀνεχώρησαν ᾔδει γὰρ ὁ Δίκαιος ὁ ἔμελλεν αὐτοῖς συμβαίνει». εξ'. Καὶ δὴ βουλευσάμενοι, ἀπέρχονται εἰς τὰ μιμάν ρια τῶν ἀσέμνων γυναίων, τὸ κάλλος τῆς ψυχῆς καταχράναντες μέχρι δευτέρας φυλακῆς τῆς νυκτός ὁ δὲ Μακάριος ἐκεῖθεν ἐξελθών, Εριψεν ἑαυτὸν ἐν μια γωνία ὡς εἰς τῶν πενήτων. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐξιόντες, ἐβάδιζον πρὸς τὰς ἑαυτῶν οἰκίας, καὶ συν αὐτῷ αὐτοῖς τὸ Κέρκετον, καὶ συλλαβόμενοι αὐτούς ἔδησαν· καὶ ἐλθόντες ὅπου ἦν ὁ Μακάριος κείμενος, καὶ ἀποδύσαντες αὐτοὺς, ἐμαστίγωσαν σφόδρα. Ο δὲ Μακάριος θεασάμενος αὐτοὺς οὕτως πάσχοντας ἐλυπήθη μεγάλως καὶ συνεσχέθη τοῖς δάκρυσιν, καὶ τὸν Θεὸν ἱκέτευεν ὑπὲρ αὐτῶν, τοῦ μὴ ἐγκλεισθῆναι αὐτοὺς εἰς φυλακήν· παρακλήσει δὲ συγγενῶν καὶ δι' εὐχῆς τοῦ Μακαρίου ἀπολυθέντες, ἀπίεσαν εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν. Εἰς δὲ ἐξ αὐτῶν λέγει· καταργηθῇ ὁ σατανᾶς ἀδελφοί, πῶς ταῦτα ὁ ἐπιμόνων ἡμῖν ἐκεῖνος προσεφθέγξατο συμβαίνειν εἰς αὐτ τὸν, ἅπερ εἰς ἡμᾶς ἐτελέσθησαν! Λέγει ὁ ἕτερος Οὐκ οἶδας, ὅτι ὅ βούλεται ὁ δαίμων ποιῆσαί τινί τι πονηρόν, γινώσκει αὐτό; τάχα γὰρ ὑπὲρ ἃ ἐπράξα μεν μετ' αὐτοῦ, ὁ δαίμων αὐτοῦ ἐποίησεν ἡμῖν ταῦτα. Έφη ὁ ἕτερος· Οὐχὶ, ἀλλ' ὡς εἰκάζω, ὑπὲρ δ ἐτύπτομεν αὐτὸν ἀνελεημόνως, διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς ἀνταπέδωκεν ἡμῖν. Λέγει ὁ ἕτερος - Ναι, έξηχε, μέλει τῷ Θεῷ περὶ καλοῦ· ἐκεῖνος γὰρ δαίμονα αὐτῷ δέδωκεν, καὶ ἡμεῖς αὐτὸν παιγνίω; ἐτύψαμεν· οὐδὲν θαυμαστόν. Εἰ γὰρ ἅγιος, ἔπειθες ἄν με, ὅτι ἡ ἁμαρτία, ἣν ἐποιήσαμεν εἰς αὐτόν, ἀνταπέδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός· ἐπειδὴ δὲ ἐξηχός ἐστιν, τοῦτο οὐ μέλει τῷ Θεῷ. της. Ταῦτα αὐτῶν ὁμιλούντων καὶ ἄλλα τινά, & σύνηθες ἐστιν τοῦ ὁμιλεῖν τὴν νεότητα· ὁ δὲ Μακάριος ἀναστὰς πρωί πάλιν τὸν δρόμον ήνυς, μέσον του θορύβου ἀσχολούμενος, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν μηδα μοῦ καθεζόμενος, νήστης αὐτὴν ὑπεξήρχετο. Εσπέ ρας δὲ γενομένς, ἦν πεζεύων τοὺς ἐμβόλους τῆς πόλεως, επετήρει δὲ τόπον τοῦ ἄρα οἱ κύνες τὰς κοίτας ἔχουσιν, κἀκεῖ πορευόμενος ἕνα ἐκδιώκων ἐξ αὐτῶν ἀνέκειτο, ὡς ἐπὶ στιβάδος ἀναπαυόμενος, βίγλα, τὸ κέρκετον, Μιμάρια καταγώγιον ει μινάριον μιμάς, μιμαρίσιον, καταργηθείη, καταργηθῇ ο καταργέομαι εί, ειἐξελθεῖν τοῦ φουσκαρίου καὶ ἐᾶσαι αὐτόν· ἔφη αυ- re cum Sancto communicata, imo etiam crebros
ictus ac verbera dorso ipsius infligebant cum sannis
οι illusionibus. Ubi igitur sammiones illi, irrisionibus saturari nes, ii, Andream illusissent; ingruente
vespera, voluerunt se subducere e caupona, relicto
ille. Qui vociferans: Sanniones, Samniones, ait,
τοῖς ὁ Μακάριος· Μωροί, μωροί, τί ἔχω ποιῆσαι,
ὅτι μέλλει ή βίγλα συναντάν μοι, καὶ μάστιγας
ἔχω λαβεῖν; Τοῦτο δὲ περὶ ἐκείνων ἔλεγεν αὐτοὶ δὲ
οὐκ ἔγνωσαν, ἀλλ᾽ ἑάσαντες αὐτόν, ἀνεχώρησαν·
ᾔδει γὰρ ὁ Δίκαιος ὁ ἔμελλεν αὐτοῖς συμβαίνει».
quid faciam, quia circuitores mihi occursuri sunt, ac male multaturi? Atque hac dicia de suis
ipsius illusoribus volebat Sanctus intelligi; gnarus quid ipsis eventurum esset illi vero non intelligentes, relicto eo, abiverunt.
εξ'. Καὶ δὴ βουλευσάμενοι, ἀπέρχονται εἰς τὰ μιμάν
ρια τῶν ἀσέμνων γυναίων, τὸ κάλλος τῆς ψυχῆς
καταχράναντες μέχρι δευτέρας φυλακῆς τῆς νυκτός·
ὁ δὲ Μακάριος ἐκεῖθεν ἐξελθών, Εριψεν ἑαυτὸν ἐν
μια γωνία ὡς εἰς τῶν πενήτων. Μετὰ δὲ ταῦτα
ἐξιόντες, ἐβάδιζον πρὸς τὰς ἑαυτῶν οἰκίας, καὶ συναὐτῷ αὐτοῖς τὸ Κέρκετον, καὶ συλλαβόμενοι αὐτούς
ἔδησαν· καὶ ἐλθόντες ὅπου ἦν ὁ Μακάριος κείμενος,
καὶ ἀποδύσαντες αὐτοὺς, ἐμαστίγωσαν σφόδρα. Ο
δὲ Μακάριος θεασάμενος αὐτοὺς οὕτως πάσχοντας
ἐλυπήθη μεγάλως καὶ συνεσχέθη τοῖς δάκρυσιν, καὶ
τὸν Θεὸν ἱκέτευεν ὑπὲρ αὐτῶν, τοῦ μὴ ἐγκλεισθῆναι
αὐτοὺς εἰς φυλακήν· παρακλήσει δὲ συγγενῶν καὶ
δι' εὐχῆς τοῦ Μακαρίου ἀπολυθέντες, ἀπίεσαν εἰς
τοὺς οἴκους αὐτῶν. Εἰς δὲ ἐξ αὐτῶν λέγει· Καταργηθῇ ὁ σατανᾶς ἀδελφοί, πῶς ταῦτα ὁ ἐπιμο
νῶν ἡμῖν ἐκεῖνος προσεφθέγξατο συμβαίνειν εἰς αὐτ
τὸν, ἅπερ εἰς ἡμᾶς ἐτελέσθησαν! Λέγει ὁ ἕτερος·
Οὐκ οἶδας, ὅτι ὅ βούλεται ὁ δαίμων ποιῆσαί τινί τι
πονηρόν, γινώσκει αὐτό; τάχα γὰρ ὑπὲρ ἃ ἐπράξα
μεν μετ' αὐτοῦ, ὁ δαίμων αὐτοῦ ἐποίησεν ἡμῖν ταῦτα.
Έφη ὁ ἕτερος· Οὐχὶ, ἀλλ' ὡς εἰκάζω, ὑπὲρ δ
ἐτύπτομεν αὐτὸν ἀνελεημόνως, διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς
ἀνταπέδωκεν ἡμῖν. Λέγει ὁ ἕτερος - Ναι, έξηχε,
μέλει τῷ Θεῷ περὶ καλοῦ· ἐκεῖνος γὰρ δαίμονα αὐτῷ
δέδωκεν, καὶ ἡμεῖς αὐτὸν παιγνίω; ἐτύψαμεν· οὐδὲν
θαυμαστόν. Εἰ γὰρ ἅγιος, ἔπειθες ἄν με, ὅτι ἡ
ἁμαρτία, ἣν ἐποιήσαμεν εἰς αὐτόν, ἀνταπέδωκεν
ἡμῖν ὁ Θεός· ἐπειδὴ δὲ ἐξηχός ἐστιν, τοῦτο οὐ μέλει
τῷ Θεῷ.
17. Etenim consilio inito concesserunt ad turpium
muliercularum prostibula, et animarum suarum pulchritudinem adusque vigiliam noctis secundam polluerunt: beatus vero Andreas inde similiter digressus, abjecit se, instar mendici, in angulum plate.e
quempiam. Post haec prodeuntes illi tendunt quisqua
domos suas, atque incidunt in urbis circuitores; a
quibus comprehensi ligatique venerunt tandem al
locum, ubi Andreas jacebat; et exutis vestibus.
virgis fagrisque insigniter excepti sunt. Spectator
βujusce actionis vir sanctus, indoluit vehementer,
et a lacrymis se non temperavit; oravitque Deum,
ut ne in carcerem compingerentur: tandemque et
intercessione propinquorum, et precibus sancti
Andre missione impetrata, ad zdes suas reversi
sunt. Dicit autem unus eorum: Male
pereat deπonium, sodales, quomodo quæ prædixit nobis
damoniacus ille eventura sibi, in nobis completa
sunt! Excipit alter: An putas, si quod malum in
ferre cuipiam parat demon, id innotescere damoniaco? Fortassis quod tam nique tractavimus hominem, ita vicissim a demone tractati nos sumus.
Subjicit tertius: Nequaquam; verum, ut ego suspicor, quia tam duriter atque immisericorditer
verberibus in ipsum saeviimus, ista nobis retribuit
æquus Dominus. Cui denique alter: Ut insanis!
Duo nempe cura est de stulto. Ab ipso traclitus
est malo dæmoni torquendus, a nobis animi ae
lusus causa pugnis pulsatus est: quid tum? Αt
vero si sanctus esset, persuaderes mihi forte,
peceatum, quod in ipsum commisimus, tale nobis a Deo accersisse supplicium: nunc autem, quo
miam mente captus est, nullam ipsius curam gerit Deus.
της. Ταῦτα αὐτῶν ὁμιλούντων καὶ ἄλλα τινά, & σύ
νηθές ἐστιν τοῦ ὁμιλεῖν τὴν νεότητα· ὁ δὲ Μακάριος
ἀναστὰς πρωί πάλιν τὸν δρόμον ήνυς, μέσον του
θορύβου ἀσχολούμενος, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν μηδα
μοῦ καθεζόμενος, νήστης αὐτὴν ὑπεξήρχετο. Εσπέ
ρας δὲ γενομένς, ἦν πεζεύων τοὺς ἐμβόλους τῆς
πόλεως, επετήρει δὲ τόπον τοῦ ἄρα οἱ κύνες τὰς
κοίτας ἔχουσιν, κἀκεῖ πορευόμενος ἕνα ἐκδιώκων ἐξ
αὐτῶν ἀνέκειτο, ὡς ἐπὶ στιβάδος ἀναπαυόμενος,
Gr. βίγλα, quod excubias, circuitores seu
circitores, qui noctu obite civitatem consueverunt,
significare et num. seq. confirmatur; ubi dicitur
iisdem juvenibus occurrisse τὸ κέρκετον, quod
Greco-barbare idem sonat.
Μιμάρια postibula, lupanaria significare
tum hoc loco, tum num. 20, 21 et 22 palam lit.
Ac nam. 20 quidem simul immotescit, καταγώγιον ει
μινάριον pro eodem sumi: et illius quidem deri
vatio a xataywyn diversorium obscura est, est vero
PATROL. GR. CXI.
48. Haec illis et alia, quæ insolens juventus clutire consuevit, inter se loquentibus; surrexit bene
mane Andreas, institutoque ut solebat cursu, mediis in turbis versatus, solidum istum diem nusquam
sedendo, nihil manducando exegit, Ingruente atem vespera percursabat porticus civitatis, notalntque locum ubi sua canes latibula habebant; roque
concedens, expulso illorum ut aliquo, praeub -
bat, ac veluti in frondibus virgultisque somme se
hujus. Innotescit porro μιμάς, de quo num. 21,
meretricem notare, sicut hanc vocem etiam ustpat Theophanes. Nec dillicile erit ex his colligere,
quam notionem habeat μιμαρίσιον, quod est num.
22; cum ab eodem derivetur principio, et quidem
per diminutionem.
Ms. Maz. καταργηθείη, quod aque ac καταρ
γηθῇ ο καταργέομαι εί, ει μue inter alia etiams
toltor, aboleor, significat apud Scapulam.
col. 651–652page 16 of 134
PG 111:651ἢ κόμμα μικρόν τι σαγίου, ἀλλὰ τοῦτο μόνον τὸ προῤῥηθὲν μαλοτίσκον, ᾧ ἐφόρες Προς δε πάλιν ἀνιστάμενος, πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα ἔλεγεν ηλού, ταπεινά έξηχε Ανδρέα, ὡσεὶ κύων μετά κυνῶν δια τέλεσας ὕπνον· ἄγωμεν, πάλιν κάμωμεν, ὅτι ἐγγί ζει ὁ θάνατος· μηδεὶς γὰρ πλανήσει σε, ὅτι ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ βοηθῆσαι τίς ἔχει σαι; πᾶς γὰρ ἄνθρωπος τους πόνους των καρπῶν αὐτοῦ φάγεται εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἐκδημίας τοῦ σώματος αὐτοῦ· λοιπόν οὖν δράμε μετά κόπου, ἐξουθενούμενος παρὰ τῶν ἀνθρώπων τούτων ἐν τῷ κόσμῳ, ἵνα ἔπαινον καὶ δόξαν κομισώμεθα παρά τοῦ ἐπουρανίου Βασι λέως. γυμνός, άπορος, μηδὲ ψιαθίου ἔχων, μήτε κώλυκον Η Β. Ταῦτα λίγων, ἔσπευδεν ὁ Μακάριος κατὰ τὸν ἀπόστολον Παῦλον τὸν λέγοντα, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπει πτείνεσθαι, τοῖς δὲ ὄπισθεν ἐπιλανθάνεσθαι. Οι δι άνθρωποι θεωροῦντες αὐτὸν, ἔλεγον· Επ νέας δαν μονιάρης. Αλλοι ἔλεγον· Οὗτος ὁ τόπος παρά καλ οὐκ ἔστιν. Καὶ οἱ μὲν συνεπάθουν αὐτῷ, οἱ δὲ κόσ σους κατ' αὐχένας ἐδίδοσαν αὐτῷ, καὶ τῷ σιάλιο πτύοντες ἐβδελύττοντο. Υπέμεινεν δὲ ταῦτα, πε νῶν, διψῶν, διγῶν, καὶ καυσούμενος· εὐχὴν δὲ τοῦ αὐτὴν ἀνελάβετο ἐν τῷ κρυπτῷ ταμείῳ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὥστε ὁ ψιθυρισμός τῶν χειλέων αὐτοῦ μακρ θεν ἀπήχει· καθάπερ λέβης βρασμῷ ἀπείρῳ ἀτμὸν δασύτερον προβάλλεται, οὕτως ἀπὸ τῶν ἔνδον αὐτοῦ ἀτμὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξεπορεύετο, ὥστε οἱ στοχαζόμενοι αὐτὸν ἔλεγον· Αγανακτοῦσα ἡ καρδία αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ πονηροῦ πνεύματος, τὸν ἀτμὸν ποιεῖ. Οὐκ ἦν δὲ οὕτως εἰς αὐτόν, ἀλλὰ εὐχὴ ἦν ἀκατάπου στις καὶ θεάρεστος ή ταῦτα δεικνύουσα. "Οθεν ο άπειροι ὥσπερ πάλαι τὴν ἐναλλαγὴν τῶν γλωσσών μέθην ἐγαντάσθησαν εἶναι, οὕτω καὶ ταῦτα διαλο γίζοντο. Σαγίων σάγος, μετά σαγίου σκεπάσας, ἄχρι οὗ ιδρώσει Σάγιστρον. Μαλοτίσκον. ὁ κ. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν πλησίον των μιμαρίων, ἤτοι τῶν πορνικών καταγωγίων, ὡς ἐν παρίτῳ ποίο ζοντος, μία τις τῶν πορνῶν αὐτὸν θεασαμένη, δραξα. μένη τοῦ εὐτελοῦς αὐτοῦ μιλοτίσκου, ὅ περιβίβλητα, ἔσυρεν αὐτὸν ἔνδον. Ο δὲ ὄντως ἀδήμα, καὶ ἀλη θῆς ἐμπαίκτης τοῦ σατανᾶ, ἐκολούθησαν αὐτῇ. Εἰσελθόντος δὲ αὐτοῦ ἐν τῷ καταγωγάς, ἐπισυνάγονται αὐτῷ καὶ αἱ λοιπαὶ πόρναι, καὶ γελοιωδῶς πρώτ τουν αὐτὸν, πῶς τοῦτο ἔπαθεν. Ο δὲ δίκαιος μει διῶν, οὐδὲν ἀπεκρίνατο· κοσσύζουσα: δὲ αὐτὸν καὶ βιάζουσαι πρὸς τὸ ἔμμυσον ἔργον τῆς πορνείας, καὶ τὰ κρυπτά αὐτοῦ μέλη καταμαλάσσουσαι, ἕτεραι δι καταφιλοῦσαι, ἐδοκίμασαν πρὸς ἀναίδειαν τὸν σών φρονα· αἱ δὲ ἔλεγον, Πόρνευσον, σαλέ, καὶ χόρεσιν τῆς ψυχῆς σου τὸ ἐπιθύμημα. θαῦμα γάρ, ἀδελ μηλωτή του μια μυλωτίσκου ηποι μαλος Τα μαλωτέρωνNICEPHORI PRESBYTER1 CP.
ἢ κόμμα μικρόν τι σαγίου, ἀλλὰ τοῦτο μόνον
τὸ προῤῥηθὲν μαλοτίσκον, ᾧ ἐφόρες Προς δε
πάλιν ἀνιστάμενος, πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα ἔλεγεν ηλού,
ταπεινά έξηχε Ανδρέα, ὡσεὶ κύων μετά κυνῶν δια
τέλεσας ὕπνον· ἄγωμεν, πάλιν κάμωμεν, ὅτι ἐγγί
ζει ὁ θάνατος· μηδεὶς γὰρ πλανήσει σε, ὅτι ἐν τῇ
ὥρᾳ ἐκείνῃ βοηθῆσαι τίς ἔχει σαι; πᾶς γὰρ ἄνθρωπος
τους πόνους των καρπῶν αὐτοῦ φάγεται εἰς τὸν
καιρὸν τῆς ἐκδημίας τοῦ σώματος αὐτοῦ· λοιπόν
οὖν δράμε μετά κόπου, ἐξουθενούμενος παρὰ τῶν
ἀνθρώπων τούτων ἐν τῷ κόσμῳ, ἵνα ἔπαινον καὶ
δόξαν κομισώμεθα παρά τοῦ ἐπουρανίου Βασι
λέως.
elabat, et quidem nudus rerumque omnium insti- γυμνός, άπορος, μηδὲ ψιαθίου ἔχων, μήτε κώλυκον
gas, non exigum stores, non saeculi, non parsi
cujuslam straguli dominus; solummodo coopertus,
de quo diximus, Irreviusculo pallio, quod pleruntque gestabat. Postero die illucescente, rursum surgens e strato illo, ita sese allocutus est: Eccum,
nullius numeri et stolide Andrea, velut canis cum
canibus pernoctasti; age, rursus manum operi admoveamus, quoniam appropinquat mors: ne quis
te seducat; quoniam nemo est qui opem tibi ferat
in illa hora: omnis quippe bomo laborum suorum
fructus carpet, cum excedet e corpore suo; de
catero igitur curre alacriter, pro nihilo reputatus
Η seculi hujusce hominibus expelli, uta calesti
rege laudem atque gloriam reportes.
49. Atque haec dicens, conabatur B. Auireas,
at Apostolus Paulus loquitur, oblivisci quæ retro
sunt; ad ea vero, qum sunt priora, extendere
seipsum. Homines vero, ipsum intuentes dicebant,
alii quidem: Ab 'olescentia demoniacus est; et
commiseratione ejus tangebantur; alii vero: Apage,
nullus hic stulto locus; et scapulas ipsius alapis
enerabant, conspuentesque exsecrabantur hominem,
patienter ferentem omnia, ctiam fame ac siti laborantem, adustumque frigore ac aestu. Interea ex
intimo cordis penetrali sic promebat orationes, ut
moemur labiorum ejus longe personaret: et quemadmodum olla, vehementer balliens, deusos
vapores eructat, ita ex pectore Andrea Spiritus
sancti halitus erumpebat, adeo ut intuentes eum
aliceront: Coarctatur cor ipsius a male daemone,
hine isti vapores. Sed plurimum fallebantur; non
enim inde, sed a continua ac divina oratione exeitaliantur. Quare ut olim mutationem linguarum
cbrietati tribuebant homines nullius experientia,
ita hic quoque ratiocinabantur.
Β. Ταῦτα λίγων, ἔσπευδεν ὁ Μακάριος κατὰ τὸν
ἀπόστολον Παῦλον τὸν λέγοντα, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπει
πτείνεσθαι, τοῖς δὲ ὄπισθεν ἐπιλανθάνεσθαι. Οι δι
άνθρωποι θεωροῦντες αὐτὸν, ἔλεγον· Επ νέας δαν
μονιάρης. Αλλοι ἔλεγον· Οὗτος ὁ τόπος παρά καλ
οὐκ ἔστιν. Καὶ οἱ μὲν συνεπάθουν αὐτῷ, οἱ δὲ κόσ
σους κατ' αὐχένας ἐδίδοσαν αὐτῷ, καὶ τῷ σιάλιο
πτύοντες ἐβδελύττοντο. Υπέμεινεν δὲ ταῦτα, πε
νῶν, διψῶν, διγῶν, καὶ καυσούμενος· εὐχὴν δὲ τοῦ
αὐτὴν ἀνελάβετο ἐν τῷ κρυπτῷ ταμείῳ τῆς ψυχῆς
αὐτοῦ, ὥστε ὁ ψιθυρισμός τῶν χειλέων αὐτοῦ μακρ
θεν ἀπήχει· καθάπερ λέβης βρασμῷ ἀπείρῳ ἀτμὸν
δασύτερον προβάλλεται, οὕτως ἀπὸ τῶν ἔνδον αὐτοῦ
ἀτμὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξεπορεύετο, ὥστε οἱ
στοχαζόμενοι αὐτὸν ἔλεγον· Αγανακτοῦσα ἡ καρδία
αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ πονηροῦ πνεύματος, τὸν ἀτμὸν ποιεῖ.
Οὐκ ἦν δὲ οὕτως εἰς αὐτόν, ἀλλὰ εὐχὴ ἦν ἀκατάπου
στις καὶ θεάρεστος ή ταῦτα δεικνύουσα. "Οθεν ο
άπειροι ὥσπερ πάλαι τὴν ἐναλλαγὴν τῶν γλωσσών
μέθην ἐγαντάσθησαν εἶναι, οὕτω καὶ ταῦτα διαλο
γίζοντο.
20. Cum sie quodam Andreas prope lupanar, seu
Inrpium muliercularum receptaculum, luam sud
luderet; carum una quæepiam ipsum intuita, apprehenso vili quod gestabat pattiolo, intro ipsum attraxit. Ille autem, vere adamas et verus Saianas
deisor, secutus trabentem in diversorium introit:
accurrente mos reliqua meretricum turbs, et cire
culo inclusum interroganto risus causa, qui id
passus esset. Cumque vir beatus, leniter subridens,
nihil responsi daret, colaplis ipsum verberabant,
ac adigere conabantur virum continentem ad exseerandum libidinis scelus committendum, aliis quae
tegi convenit membra ipsius leniter demulcentibus,
aliis oscula figentibus, aliis: Scortare, inquicntibus, stulle, et exple libidinem wuam. Iugeus proPhilipp. 11, 15.
Σαγίων crediderim diminui a σάγος, segum,
sumique pro tegmine vel stragulo quovis; assetLiente mila Phenoms in Cynosophie, cap. 48, μετά
σαγίου σκεπάσας, ἄχρι οὗ ιδρώσει: Straguia ieri,
dence sudaret. lline vero infra num. 22 diminutive
dicitur Σάγιστρον.
Μαλοτίσκον. Quid si diminutivum esse vocis
ὁ
κ. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν πλησίον των μιμαρίων,
ἤτοι τῶν πορνικών καταγωγίων, ὡς ἐν παρίτῳ ποίο
ζοντος, μία τις τῶν πορνῶν αὐτὸν θεασαμένη, δραξα.
μένη τοῦ εὐτελοῦς αὐτοῦ μιλοτίσκου, ὅ περιβίβλητα,
ἔσυρεν αὐτὸν ἔνδον. Ο δὲ ὄντως ἀδήμα, καὶ ἀλη
θῆς ἐμπαίκτης τοῦ σατανᾶ, ἐκολούθησαν αὐτῇ.
Εἰσελθόντος δὲ αὐτοῦ ἐν τῷ καταγωγάς, ἐπισυνάγον
ται αὐτῷ καὶ αἱ λοιπαὶ πόρναι, καὶ γελοιωδῶς πρώτ
τουν αὐτὸν, πῶς τοῦτο ἔπαθεν. Ο δὲ δίκαιος μει
διῶν, οὐδὲν ἀπεκρίνατο· κοσσύζουσα: δὲ αὐτὸν καὶ
βιάζουσαι πρὸς τὸ ἔμμυσον ἔργον τῆς πορνείας, καὶ
τὰ κρυπτά αὐτοῦ μέλη καταμαλάσσουσαι, ἕτεραι δι
καταφιλοῦσαι, ἐδοκίμασαν πρὸς ἀναίδειαν τὸν σών
φρονα· αἱ δὲ ἔλεγον, Πόρνευσον, σαλέ, καὶ χόρεσιν
τῆς ψυχῆς σου τὸ ἐπιθύμημα. θαῦμα γάρ, ἀδελ
μηλωτή voluerit auctor, librariorum socoria του
calibus mutatis ita scribentium, μια μυλωτίσκου
Soul jam vidimus ηποι μαλος lanam signifiet. Τα
ut est, et hie et num. 20, pru pallio, aut pelle, sul
stragula, qua se tegebat Sanctus, accipiendum
constat. Me Mur hic scribit μαλωτέρων ate colema
primitivo, et quidem propius.
col. 653–654page 17 of 134
PG 111:653φοί, φοβερὸν τὸ ἐπ' αὐτὸν τότε γενόμενον· ἐν ἡ τοσούτοις γὰρ γαλισμοῖς οἷς ἐποίησαν ἐπ' αὐτὸν, οὐδαμῶς κινήσαι ἡ ὀρέξαι αὐτὸν ἴσχυσαν πρὸς τὸ δυσώδες πάθος. "Οθεν μεταβαλλόμεναι, τὰ τοιαῦτα ἔλεγον· Οὗτος νεκρός ἐστιν, ἢ ξύλον ἀναίσθητον, ἢ λίθος ἀκίνητος. Λέγει δὲ μία ἐξ αὐτῶν· θαυμάζω τὴν ἀναισθησίαν ὑμῶν, ὅτι ταῦτα λέγετε - σαλός γὰρ καὶ δαιμονιάρης, πεινῶν, διψῶν, ῥιγῶν, μὴ ἔχων ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι, αὐτὸς ἐπιθυμεῖ ταῦτα; ἄφετε αὐτὸν πορεύεσθαι τὴν ἐξηχίαν αὐτοῦ. πι κα'. Εώρα σε Δίκαιος τὸν τῆς πορνείας δαίμονα ἑστῶτα μέσον τῶν ἑταιρίδων· ἦν δὲ τῇ εἰδίᾳ Αἰθίου, χειλάς, ἐν τῇ κεφαλῇ τρίχας μή ἔχων, εἰ μὴ κύπρον κατά τέφρας μεμιγμένον, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἦν ὡς ἀλώπεκος, καὶ οἰκτρὸν κόμμα ράκους ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ ἐπέκειτο· ἀποφορὰ δὲ καὶ δυσωδία ἐξ ήρχε το τρίπονος, σηπώδης, βορβορώδης, καὶ ὡς πτύελον ἀγνῶδες ὥστε ἐκ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ τῆς πικρᾶς ἀηδίζεσθαι τὸν Μακάριον, καὶ συνεχῶς πεύειν, καὶ τῷ περιβλέμματι ἀποφράττειν τὴν Εαφρησιν αὐτοῦ. Θεωρῶν δὲ αὐτὸν ὁ δαίμων τῆς ἀσωτίας ἀηδιζόμενον, φωνὴν ἀφίησιν τοιάνδε· Εμὲ οἱ ἄνθρωποι ὥσπερ μέλι γλυκὺ ἔχουσιν ἐν ταῖς καρ Είαις αὐτῶν, καὶ οὗτος ὁ τὸν κόσμον ἐμπαίζων μυ σπετόμενος εμπτύει μοι· οὔχουν σὺ περὶ ἀγαθοῦ σε αὐτὸν σαλὸν ἐποίησης, ἀλλὰ ἢ πάντως ἀποδρᾶσαι αἱ σε της σωματικής δουλείας. Ὁ δὲ Μακάριος αίσθη αῶς αὐτὸν ἔβλεπεν· αἱ δὲ πόρναι τῆς μὲν φωνῆς ἤκουον, οὐδένα δὲ ἔβλεπον. Κατεγέλα δὲ ὁ Μακάριος " τῆς ἀσχημοσύνης, καὶ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ, ὥστε λέγειν τὰς μιμάδα;· Ιός πῶς συμμετδιᾷ τῷ δεί Τῆς μονι αὐτοῦ. κα. Μία ἐὰ ἐξ αὐτῶν ἔφη· Καλόν ἐστι τὸ περιδόν λαιον αὐτοῦ, δεῦτε ἄγωμεν αὐτό, καὶ πιπράσωμεν τοῦτο γὰρ ἔχομεν ποιεῖν σήμερον. Παραχρῆμα δὲ ἀνα στᾶσαι ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ ἱστῶσι γυμνόν· τὸν δὲ χιτῶνα πιπράσασαι εἰς μελιερίσιον ἔν, ἐνείμαντο δὲ ἀνὰ δύο λεπτών. Λέγει ἡ πρώτη ταῖς ἑτέραις· Μὴ ἀπολύσωμεν αὐτὸν γυμνὸν, ἀλλὰ κἂν ψιάθιον περ παλαιωμένου χαρισώμεθα αὐτῷ. Ηνεγκαν οὖν ψίαθον, καὶ σχίσασαι αὐτὸν μέσον, περιέβαλον αὐτόν καὶ οὕτως καταγωγίου ἐξεβλήθη. Ελθὼν οὖν εἰς τὴν πλατείαν ἐφόρει αὐτὸ καὶ ἔτρεχεν παίζων. Οι δὲ ὁρῶντες αὐτὸν ἔλεγον, Καλόν σάγιστρον φορεῖ 6 Πτύαν πτύελον Παρ πύον, είναι πτύσι; εἰ πτύσμα. λεπτόν, λεπτῷ λεπτά λεπτά ΜΟΥ φολεράVITA S. ANDRE.E SALL.
φοί, φοβερὸν τὸ ἐπ' αὐτὸν τότε γενόμενον· ἐν ἡ fecto miraculum tunc contigit, fratres; quippe in
τοσούτοις γὰρ γαλισμοῖς οἷς ἐποίησαν ἐπ' αὐτὸν,
οὐδαμῶς κινήσαι ἡ ὀρέξαι αὐτὸν ἴσχυσαν πρὸς τὸ
δυσώδες πάθος. "Οθεν μεταβαλλόμεναι, τὰ τοιαῦτα
ἔλεγον· Οὗτος νεκρός ἐστιν, ἢ ξύλον ἀναίσθητον, ἢ
λίθος ἀκίνητος. Λέγει δὲ μία ἐξ αὐτῶν· θαυμάζω
τὴν ἀναισθησίαν ὑμῶν, ὅτι ταῦτα λέγετε - σαλός
γὰρ καὶ δαιμονιάρης, πεινῶν, διψῶν, ῥιγῶν, μὴ
ἔχων ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι, αὐτὸς ἐπιθυμεῖ ταῦτα;
ἄφετε αὐτὸν πορεύεσθαι τὴν ἐξηχίαν αὐτοῦ.
tanta mollitie, qua virum aggrediebantur, nequaquam aut movere ipsum, aut concupiscentiam
injicere turpis fagitii potuerunt. Hinc et ipsa πι
lieres mutata, dictitabant: Hic certe aut mortuus
est, aut lignum sensu destitutum, aut sarum im -
mobile. Sed una e numero: Admiror, inquit, ego
stuporem vestrum, cum sic loquimini: quid enim
mente captus, insessusque a demone, fame ac siti
pene enectus, frigore rigidus, quique ubi caput
reponat quieturus non habet, talia concupiscat?
dimittite hominem ut insaniat insaniam suam.
κα'. Εώρα σε 4 Δίκαιος τὸν τῆς πορνείας δαίμονα 21. Interea Beatus conspiciebat stantem in medio
ἑστῶτα μέσον τῶν ἑταιρίδων· ἦν δὲ τῇ εἰδίᾳ Αἰθίου,
meretricum impudicitiæ genium, specie Æthiopem,
χειλάς, ἐν τῇ κεφαλῇ τρίχας μή ἔχων, εἰ μὴ κύπρον gramlibus labiis conspicuum, cui caput depilo
κατά τέφρας μεμιγμένον, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἦν & opertumque stercore cineribus misto, oculi vero
ὡς ἀλώπεκος, καὶ οἰκτρὸν κόμμα ράκους ἐπὶ τοῦ persimiles vulpi; pendebat ex bumero sordidum
ὤμου αὐτοῦ ἐπέκειτο· ἀποφορὰ δὲ καὶ δυσωδία ἐξ- panni laceri fragmen, absistebatque exhalatio ac
ήρχε το τρίπονος, σηπώδης, βορβορώδης, καὶ ὡς foetur triples, quasi cx sunie coenoqna et spuris
πτύελον ἀγνῶδες ὥστε ἐκ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ spumantibus, isque adeo gravis, ut ferre illum nem
τῆς πικρᾶς ἀηδίζεσθαι τὸν Μακάριον, καὶ συνεχῶς quicus Andreas necessum liaberet perpetuo excrea -
πεύειν, καὶ τῷ περιβλέμματι ἀποφράττειν τὴν re, atque nares lucerna sibi obturare. Quem cuin
Εαφρησιν αὐτοῦ. Θεωρῶν δὲ αὐτὸν ὁ δαίμων τῆς notaret dictus genius tantopere aversari sese, istius
ἀσωτίας ἀηδιζόμενον, φωνὴν ἀφίησιν τοιάνδε· Εμὲ modi emittit vocem: Me homines pro melle
οἱ ἄνθρωποι ὥσπερ μέλι γλυκὺ ἔχουσιν ἐν ταῖς καρ- dulcissimo hauriunt ac sinu suo condunt, et hic
Είαις αὐτῶν, καὶ οὗτος ὁ τὸν κόσμον ἐμπαίζων μυ- mundi illasor me despuit ac detestatur! tu vero
σπετόμενος εμπτύει μοι· οὔχουν σὺ περὶ ἀγαθοῦ non tam quod bonum est ut consequaris, quam
σε αὐτὸν σαλὸν ἐποίησης, ἀλλὰ ἢ πάντως ἀποδρᾶσαι αἱ
ut corporis servitutem omnino subterfugeres,
σε της σωματικής δουλείας. Ὁ δὲ Μακάριος αίσθη- stultum induisti. Εt Andreas quidem hac loquenαῶς αὐτὸν ἔβλεπεν· αἱ δὲ πόρναι τῆς μὲν φωνῆς tem videbat sensibiliter, bon videbant vero scorta,
ἤκουον, οὐδένα δὲ ἔβλεπον. Κατεγέλα δὲ ὁ Μακάριος "
τῆς ἀσχημοσύνης, καὶ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ, ὥστε
λέγειν τὰς μιμάδα;· Ιός πῶς συμμετδιᾷ τῷ δεί
Τῆς
μονι αὐτοῦ.
κα. Μία ἐὰ ἐξ αὐτῶν ἔφη· Καλόν ἐστι τὸ περιδόν
λαιον αὐτοῦ, δεῦτε ἄγωμεν αὐτό, καὶ πιπράσωμεν·
τοῦτο γὰρ ἔχομεν ποιεῖν σήμερον. Παραχρῆμα δὲ ἀνα
στᾶσαι ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ ἱστῶσι γυμνόν· τὸν δὲ
χιτῶνα πιπράσασαι εἰς μελιερίσιον ἔν, ἐνείμαντο δὲ
ἀνὰ δύο λεπτών. Λέγει ἡ πρώτη ταῖς ἑτέραις· Μὴ
ἀπολύσωμεν αὐτὸν γυμνὸν, ἀλλὰ κἂν ψιάθιον περ
παλαιωμένου χαρισώμεθα αὐτῷ. Ηνεγκαν οὖν ψίαθον, καὶ σχίσασαι αὐτὸν μέσον, περιέβαλον αὐτόν·
καὶ οὕτως καταγωγίου ἐξεβλήθη. Ελθὼν οὖν εἰς
τὴν πλατείαν ἐφόρει αὐτὸ καὶ ἔτρεχεν παίζων. Οι
δὲ ὁρῶντες αὐτὸν ἔλεγον, Καλόν σάγιστρον φορεῖ 6
Πτύαν quidem scriptum erat, sed hoc
significat ventilabrum, quo frumentum aceribus
purgatur: ideoque substitui vicinum πτύελον: Παρ
insuis autem dicitur etiam πύον, είναι πτύσι; εἰ
πτύσμα.
Miliarisium, Lubet hic e Scholiaste Basilicorum adscribere locum, nummulos istos, quorum hie mentio fit, insigniter illustraturum. Egloz.
23 sic ait: No-se oportet, ceratium unum follibus valere duodecim sive miliarisio dimidio. Valent itaque ceratia duodecim nomismate medio:
mam integrum nomisma continet miliarisia duodecim sive ceratis 21. Colligo igitur, ex nominatis
istic mouet speciebus, minimi valoris esse follem;
folles autcm 12 constituere ceratium; ceralia vero
preter vocem nil percipientia; cumque ille derideret impudicum ac graveolentem dæmonein,
dicebant iste: Ecce quam blando risu demone
suum excipiat.
22. Tunc una muliercularum: Non conferen
dus, ait, hic amicius ejus est: venite, ablatum
vendamus; id nobis agendum est hodie. Atque il
lico consurgentes, exuium vestibus, nudum desti
tuunt, quas venum portantes anum abstulere miliarisium indeque distributa sunt singulis
oboli duo Deinde præcipua omnium dirit cæteris:
Ne dimittamus ipsum nuduur, sed vel legeticulat
saltem vetustate attritam ei demus. Qaam ubi attulerunt, mediam scinolentes injecerunt illi: atque
ita domo expulerunt. Prodiit igitur Andreas in publicum cum illo gestamine, ludensque Indum suum
bina seu folles 24 eficere miliarisium unui.
Minatum, Gr. λεπτόν, quod Luce Exte
ponitur es minutum, est infra ex mente auctoris
nostri ejusdem cum folle et obolo valoris, quadquam aliquibus dimidia tantum parte valeat. Erat
autem ferrea et minutissima apud Græcos moneta,
teste Hesychio sic loquente; Quemadmodum
(dii isti etiamnum Byzantii sunt in λεπτῷ nomi
State, quo Byzantini ferreo et vilissimo utuntur. Nunc quod ad illustrationein textus nostri
attinet, patescit 1. vilissimum istum Andrea amictum
fuisse, tantillo venditum; s. miliarisio uno conti
meri λεπτά seu minuti Si; 3. fuisse in prostibulo
illo scorta 12. Porro que Grece hic λεπτά ΜΟΥ
φολερά et eliam oboli dicuutur,
col. 655–656page 18 of 134
PG 111:655σαγὴν φορῶ, πατρίκιον γὰρ ὁ Δεσπότης με ἐποίησεν. Τινὲς δὲ φιλόχριστοι παρείχον αὐτῷ κατά προαίρεσιν λεπτά, οὐ ζητῶν ταῦτα αὐτὸς, ἀλλ' ὁ Χριστὸς ἐμερίμνα αὐτῷ· ὅσα δέ τινες ἐδίδουν αὐτῷ, ἐδέχετο· δι' ὅλης δὲ τῆς ἡμέρας εἴκοσι λεπτὰ καὶ τριάκοντα καὶ πλείονα εκράτει. Απετήρει δὲ τόπον κρυπτόν, ἐν ᾧ γίνεται συναγωγή πενήτων, καὶ ἀπήρχετο ἐκεῖ, ἐν τῇ χερὶ κατέχων τὰ φολερά, ὡς δῆθεν παίζων, πρὸς τὸ μὴ γνωσθῆναι τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ. Καθεζόμενος δὲ μέσον τῶν πενήτων, τοῖς ὀξολεῖς ἐπαιγνίαζεν· ὅτε δὲ εἶχέν τις τῶν πτωχῶν τοῦ ἁρπᾶσαι, ἐδίδου αὐτῷ κόσσον· οἱ δὲ λοιποί πέν νητες διεκδικοῦντες τὸν συμπένητα, τοῖς ῥάβδοις αὐτὸν τύπτοντες ὑπεισέβαινον· αἰτίαν δὲ φυγής ὠμός σου, έξηχε. Ὁ δὲ ἔλεγον· Ναί, σαλοί, καλών χρώμενος πάντα τὰ φολερὰ ἐσκόρπιζεν, καὶ λοιπὸν Έκαστος εἰς ἴδιον κέρδος Αρπαζεν καὶ ἐκέκτητο. πέρα κύων, Πατέρα κυνῶν Φόρος καθαροπότιον κγ'. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἦν παίζων ὁ ὅσιο; ἐν τῷ ἀντιφόρῳ· συνέβη δὲ αὐτὸν εἰσελθεῖν τῶν καθα ροποτίων, ἔνθα ἐσμυρνισμένον οἶνον ἔπινον. Είσελ. θὼν δὲ ἄνθρωπος τοῦ πιεῖν, ἰδὼν αὐτὸν ὁ Ὅσιος, ἀπεσκέπει εἰς αὐτόν· ἰδὼν δὲ ὁ ἄνθρωπος οξέως εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντα, βλοσαυρῷ τῷ ὄμματι ἀπιδὼν λέγει· Τί μοι ἀτενίζεις, σαλέ; ὕπαγε ἔξω. Εφη ὁ Ὅσιος Κνιπὸς δαίμων ὡς μικρὸν πιθήκιον ἐπὶ τὸν ὦμόν σου κάθηται τὸν δεξιὸν, καὶ ὥσπερ ἄρχον τῷ κορκόμῳ ἔχει σε δεδεμένον, άθλιε - δός μοι οβολόν. Ὁ δὲ μανεὶς λέγει· Οὐχ ὑπάρχει μου Εφη ὁ ῞Οσιος - Ναί, πάρετε τῇ ψυχῇ, ἑπτὰ φύλλοις ἀπὸ τῆς οἰκίας έφερες, τὴν μίαν ηγόρασας λάχανο, τὴν δὲ ἑτέραν θέρμια, καὶ τὰς πέντε φέρεις ἐν τῷ κόλπῳ σου, καὶ βιάζουσί σε οἱ δαίμονες τοῦ πιεῖν αὐτάς. Καὶ ταῦτα εἰπὼν δρομαίως ἐξῆλθεν. Ο δὲ ἄνθρωπος ἐπὶ τῷ ῥήματι ξενισθεὶς, ὅτι ἀληθές ἔστιν τοῖς σύνεγγυς καθημένοις καὶ πίνουσιν διεσάφησεν. Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ φουσκάριος, λέγει προς αὐτούς· 2; ὁρῶ, καὶ ὑμεῖς ἐξηχότεροι αὐτοῦ τυ χάνετε· οὐ γὰρ ἐκεῖνος ἐστιν ὁ λαλῶν, ἀλλ᾽ ὁ συμ περιφερόμενος αὐτῷ δαίμων. Τί οὖν ξενίζεσθε; Η οὐκ ᾔδει ὁ δαίμων τίς πορνεύει, ἢ τίς κλέπτει, ἢ τίς ἐστιν κνιπὸς, ἢ τίς πόσα; φάλλεις ἐκ τῶν ἔνδον βα στάζει; ἐπεὶ ἀκολουθεῖ ὁ σατανᾶς ὄπισθεν τοῦ ανθρώπου, δηλονότι κατοπτεύει τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ, καὶ τὰς εἰσόδους, καὶ τὰς ἐξόδους· καὶ εἰ μὲν τ η Κόρκομον Κούρκουλουσαγὴν φορῶ, πατρίκιον γὰρ ὁ Δεσπότης με ἐποίη
σεν. Τινὲς δὲ φιλόχριστοι παρείχον αὐτῷ κατά
προαίρεσιν λεπτά, οὐ ζητῶν ταῦτα αὐτὸς, ἀλλ' ὁ
Χριστὸς ἐμερίμνα αὐτῷ· ὅσα δέ τινες ἐδίδουν αὐτῷ,
ἐδέχετο· δι' ὅλης δὲ τῆς ἡμέρας εἴκοσι λεπτὰ καὶ
τριάκοντα καὶ πλείονα εκράτει. Απετήρει δὲ τόπον
κρυπτόν, ἐν ᾧ γίνεται συναγωγή πενήτων, καὶ
ἀπήρχετο ἐκεῖ, ἐν τῇ χερὶ κατέχων τὰ φολερά, ὡς
δῆθεν παίζων, πρὸς τὸ μὴ γνωσθῆναι τὴν ἐργασίαν
αὐτοῦ. Καθεζόμενος δὲ μέσον τῶν πενήτων, τοῖς
ὀξολεῖς ἐπαιγνίαζεν· ὅτε δὲ εἶχέν τις τῶν πτωχῶν
τοῦ ἁρπᾶσαι, ἐδίδου αὐτῷ κόσσον· οἱ δὲ λοιποί πέν
νητες διεκδικοῦντες τὸν συμπένητα, τοῖς ῥάβδοις
αὐτὸν τύπτοντες ὑπεισέβαινον· αἰτίαν δὲ φυγής
pereursabat plateas; ac dicentibus sibi spectatoribus: ὠμός σου, έξηχε. Ὁ δὲ ἔλεγον· Ναί, σαλοί, καλών
Perpulchrum sane stragalum portas humeris tuis,
stulte, respondebat: Imo vero, stulti, perpulchrum
ports; patricium nanque me fecit Dominus.
Nonnulli etiam e Christi fdelibus benevole porrigeLant nihil petenti obolos, Christo ejus curam gerente: et quantumcumque aliqui darent, admittebat sic ut toto illo die viginti, imo triginta et
amplius obolos auferrel, Noverat autem locum
secretiorem, ubi pauperes conveniebant, contulitque se eo, nummos manu tenens, veluti ludibundus, ne videlicet suus agendi modus innotescerel, ac medius inter mendicos considens illis ludebat; quod si quis inde vi rapere teniasset aliquid, hunc verberibus male multabat. Cumque su
cli sui injuriam reliqui statim mendici vindicaturi χρώμενος πάντα τὰ φολερὰ ἐσκόρπιζεν, καὶ λοιπὸν
concurrerent, ac fustes in Audream expelirent; Έκαστος εἰς ἴδιον κέρδος Αρπαζεν καὶ ἐκέκτητο.
hic fugæ se committens cunctos obalos suos dispergebat, unde quilibet in rem suam rapiebat
aliquid ac retinebat.
25. Quodam alie cum in autoro partes
suas ageret, ingressus forte est cenopoliumn
ubi vinum myrrhatum bibebatur. Cumque
ingrederetur alius quoque bibendi causa, lixis in
eum oculis attentius considerabat hominem Andreas.
Quo animadverso intendens ille similiter in Andream, lorvo aspectu dicit: Quid me tam fixo contemplaris obtutu, stulte? apage hinc foras. Cui
Sanctus: Homerum tuum, inquit, dexterum insidet avarus drmion, siniam referens mou magnam,
vinctumque te tenet, infelix, uti ursum millo: da
mhi ouolum. Reponit ille, ad insaniam tenax:
Nullus mihi superat. Εt Sanctus: lmo etiam, staite et ollite tui; nummos septem extulisti domo,
quorum unum impendisti oleribus, altero calida
tibi comparasti, quinque reliquos habes in sinu tuo,
adiguntque te dzmones ut illos in vinum absumas.
Quibus dictis celeriter se inde proripuit et obstupefactus homo ille tali sermone, ita rem se laDere palam enarravit assidentibus sibi compulam
loribus. Audiens haec campo: Quantum video, inquit, et vos insano isto nihilo saniores estis: non
enim ille, sed quod circumfert damonium loquitur.
Quid igitur admiramini? an demon ignoret, quis
fornicetur, quis adulteretur, quis furetur, quis
avaritia laboret, quod quis nummos domo efferat:
cum nequam ille sequatur pone hominem, et obIta Mazarinianum; in ms. Vaticano est, na
πέρα κύων, vitiose. Quid si Πατέρα κυνῶν legatur,
patrem cauum? Esset hoc Sancti aliquit ridicule
dignitatis sibi ex humil.tate adscribentis, cui talis
conveniat purpura.
Alterumine alteri oppositum forum ita
appellatum fuit, an aliud vult? Φόρος certe recentio
ribus forum significat.
Gr. καθαροπότιον: quod, si etymologiam
spretes, designabit locum ubi merum polatur, ana
polium vertere malui, quia notius.
Quanquam myrrha perquam amara sit,
non continuo existimare oportet, vinum quoque
myrillatum amaritudinem sapuisse: imo contraritam plane docet Plinius, Natur. hist. lib. xiv, cap.
κγ'. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἦν παίζων ὁ ὅσιο; ἐν
τῷ ἀντιφόρῳ· συνέβη δὲ αὐτὸν εἰσελθεῖν τῶν καθα
ροποτίων, ἔνθα ἐσμυρνισμένον οἶνον ἔπινον. Είσελ.
θὼν δὲ ἄνθρωπος τοῦ πιεῖν, ἰδὼν αὐτὸν ὁ Ὅσιος,
ἀπεσκέπει εἰς αὐτόν· ἰδὼν δὲ ὁ ἄνθρωπος οξέως
εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντα, βλοσαυρῷ τῷ ὄμματι ἀπιδὼν
λέγει· Τί μοι ἀτενίζεις, σαλέ; ὕπαγε ἔξω. Εφη ὁ
Ὅσιος Κνιπὸς δαίμων ὡς μικρὸν πιθήκιον ἐπὶ τὸν
ὦμόν σου κάθηται τὸν δεξιὸν, καὶ ὥσπερ ἄρχον
τῷ κορκόμῳ ἔχει σε δεδεμένον, άθλιε - δός μοι
οβολόν. Ὁ δὲ μανεὶς λέγει· Οὐχ ὑπάρχει μου
Εφη ὁ ῞Οσιος - Ναί, πάρετε τῇ ψυχῇ, ἑπτὰ φύλλοις
ἀπὸ τῆς οἰκίας έφερες, τὴν μίαν ηγόρασας λάχανο,
τὴν δὲ ἑτέραν θέρμια, καὶ τὰς πέντε φέρεις ἐν τῷ
κόλπῳ σου, καὶ βιάζουσί σε οἱ δαίμονες τοῦ πιεῖν
αὐτάς. Καὶ ταῦτα εἰπὼν δρομαίως ἐξῆλθεν. Ο δὲ
ἄνθρωπος ἐπὶ τῷ ῥήματι ξενισθεὶς, ὅτι ἀληθές
ἔστιν τοῖς σύνεγγυς καθημένοις καὶ πίνουσιν διεσά
φησεν. Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ φουσκάριος, λέγει προς
αὐτούς· 2; ὁρῶ, καὶ ὑμεῖς ἐξηχότεροι αὐτοῦ τυ
χάνετε· οὐ γὰρ ἐκεῖνος ἐστιν ὁ λαλῶν, ἀλλ᾽ ὁ συμ
περιφερόμενος αὐτῷ δαίμων. Τί οὖν ξενίζεσθε; Η
οὐκ ᾔδει ὁ δαίμων τίς πορνεύει, ἢ τίς κλέπτει, ἢ τίς
ἐστιν κνιπὸς, ἢ τίς πόσα; φάλλεις ἐκ τῶν ἔνδον βαστάζει; ἐπεὶ ἀκολουθεῖ ὁ σατανᾶς ὄπισθεν τοῦ
ανθρώπου, δηλονότι κατοπτεύει τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ,
καὶ τὰς εἰσόδους, καὶ τὰς ἐξόδους· καὶ εἰ μὲν τ
η
15: «Lautissima, inquit apud priscos villa erant
myrrhæ odore condita; quo ex auctoribus dein
probato, subjungit: Quibus apparet, non inter
vina modo myrrhinum, sed inter dulcia quoque
nominatum. Luculente etiam dissert in nostram
sententiam hae super re Baronius ad annum 54,
num. 95, ubi non modo nou amarum fuisse vinum
myrrhalum, sed suave, pretiosum, et præservasse
ab ebrietate, pluribus ostendit. Ipsum adi.
"Apxo; pro "Apx:o; usurpant paulo etiam
velustiores, recentiores fere semper quod auteu
lic Κόρκομον dicitur capisteum, Achmeti, Z
charie Papa, in versione Dialogorum S. Gregut,
Κούρκουλου scribitur.
col. 657–658page 19 of 134
PG 111:657φίλος αὐτοῦ, πάντα σοι ἀναγγελεῖ, ὡς καὶ τὰ τῶν ἀλλοτρίων. Ταῦτα τοῦ φουσκαρίου φήσαντος, Επει σεν αὐτοὺς οὕτως ἔχειν. κι'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν διερχόμενος Μακάριος ἐν τοῖς ἀρτοπωλίοις, συναργά τρισὶ νεανίσκοις ξανθο κόμοις, ὡραίοις καὶ ψυχῇ καὶ σώματι· εἶχον γάρ ἀγαθὴν ἐργασίαν οἱ μείρακες, τοῦ πρεσβυτέρου ἐδηγοῦντος αὐτοὺς εἰς πᾶσαν τὴν τοῦ Θεοῦ εὐαρέστησιν. Ως δὲ συνήντησαν τῷ σίῳ, ἔγνω ὁ πρῶτος τῶν σεμνῶν παίδων ἐκείνων τὰ περὶ τοῦ Μακαρίου, καὶ λέγει τοῖς ἑτέροις· Πιστεύσατέ μοι, ἀγαπητον, ὑπονοῶ τὸν σαλὸν ἐκεῖνον δοῦλον τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν. Εφη ὁ ἕτερος - Παρακαλῶ σοι ἔν τινι τόπῳ μετ' αὐτοῦ συγκαθῆσαι ἡμᾶς. Λέγει ὁ πρῶτος· Εἰ θέλεις, τοῦτο ἐν τάχει ποιῶ. Καὶ λέγει αὐτῷ· Αδελφέ, ἀγαπᾶς με, δεῦρο συγκάθησαν μεθ' ἡμῶν, ὅτι ἐγὼ ἀγαπῶ σε, καὶ οἱ μετ᾿ ἐμοῦ λίαν ποθοῦσίν σε. Ἰδὼν δὲ αὐτὸ ἐμειδίασεν, καὶ λέγει αὐτῷ ἐξ ὀνόματος Σ' εἶ Ἐπιφάνιος ο φίλος μου, καὶ σὺν τῷ λόγῳ Ασπάσατο αὐτόν, προβλεπτικῷ ὄμματι τὸ μέλλον προσημάνας γίνεσθαι ἐπ' αὐτόν· τῆς γὰρ βασιλίδος τῶν πόλεων ἐπίσκοπον γεγονέναι. Χειροκρατοῦντες δὲ ἀμφότεροι χεῖρα πρὸς χεῖρα, ἦλθον πρὸς τοὺς δύο παῖδας, καὶ διηγήσατο αὐτὸς ὁ Επιφάνιος, πώς ἐξ ὀνόματος ἐκάλεσεν αὐτόν. Οἱ δὲ ἀκούσαντες ταῦτα, πλείονα τὸν πόθον καὶ τὴν πίστιν εἰς αὐτὸν ἀνατέθεικαν. Εἰσελθόντες οὖν ἐν ἑνὶ τῶν καθαροπο τίων, ὠνήσαντο ἄρτον καὶ οἶνον καὶ ἰχθὺν, καὶ παρέθηκαν εἰς ἑστίασιν. Ἰδὼν δὲ ὁ Ὅσιος τὴν πί στιν αὐτῶν, ἐχάρη χαρὰν μεγάλην, καὶ ἦν ὑποψιθυρίζων τῷ στόματι δι' εὐχῆς πρὸς τὸν Θεὸν τὴν προσαγωγὴν αὐτῶν ἀναθεῖς· εἶθ' οὕτως τῶν προ τεθειμένων μετέσχεν, δοὺς καὶ τοῖς νέοις οἰκείαις χερσίν. κι'. ᾿Αληθινὸν τὸ ρῆμα, ἀγαπητοί, καὶ πιστὸν, ὅτι 25. τὸ ἥμισυ τοῦ παξαματίου ἤσθιεν ὅλην τὴν ἡμέραν, ὅπερ καὶ τοῦτο πεποίηκεν βραχύ τι μετασχὼν ἐξ αὐτῶν, ἐάτας τὰ πλείονα ἐν τῇ τραπέζῃ· οίνου δὲ ἡνίκα τις ἐδίδου αὐτῷ, πιεῖν οὐκ ἐφείδετο· ἀφ' ἑαυ τοῦ γὰρ οὐκ ἔπινεν πώποτε, ἐὰν μή τις αὐτὸν τούτῳ Επότισεν. Δι' ὅλης δὲ τῆς ἑβδομάδος πολλάκις, ἢ διὰ δύο ή τριῶν ἡμερῶν, τινὸς οὐκ ἐγεύετο· ἐπειδὴ ὁ σατανᾶς τοὺς πλείονας ἐσκλήρυνε τοῦ μηκέτι παρ ἔχειν τι αὐτῷ, αὐτὸς δὲ οὐκ ᾔτει, καὶ οὐδὲν ἐκομίζετο. Πολλάκις γὰρ ὑπὸ δίψης ἐφλέγετο, καὶ μὴ ἔχων τί εισπράξασθαι, εὑρίσκων πηλόν, ὑδόστα τον ἐπὶ τῆς λεωφόρου ὡς ἀπὸ ὑετοῦ γεγονότα, κλίνων τὸ γόνυ, ἐνεφύσα αὐτῷ σταυροειδώς τρις, καὶ οὕτως αὐτὸ ἔπινεν, ὥστε θεωροῦντας τοὺς παραφίλος αὐτοῦ, πάντα σοι ἀναγγελεῖ, ὡς καὶ τὰ τῶν servet opera ejus, ingressum et egressum? quod
ἀλλοτρίων. Ταῦτα τοῦ φουσκαρίου φήσαντος, Επει
σεν αὐτοὺς οὕτως ἔχειν.
κι'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν διερχόμενος Μακάριος
ἐν τοῖς ἀρτοπωλίοις, συναργά τρισὶ νεανίσκοις ξανθο
κόμοις, ὡραίοις καὶ ψυχῇ καὶ σώματι· εἶχον γάρ
ἀγαθὴν ἐργασίαν οἱ μείρακες, τοῦ πρεσβυτέρου
ἐδηγοῦντος αὐτοὺς εἰς πᾶσαν τὴν τοῦ Θεοῦ εὐαρέστησιν. Ως δὲ συνήντησαν τῷ σίῳ, ἔγνω ὁ πρῶτος
τῶν σεμνῶν παίδων ἐκείνων τὰ περὶ τοῦ Μακαρίου,
καὶ λέγει τοῖς ἑτέροις· Πιστεύσατέ μοι, ἀγαπητον,
ὑπονοῶ τὸν σαλὸν ἐκεῖνον δοῦλον τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν.
Εφη ὁ ἕτερος - Παρακαλῶ σοι ἔν τινι τόπῳ μετ'
αὐτοῦ συγκαθῆσαι ἡμᾶς. Λέγει ὁ πρῶτος· Εἰ θέλεις,
τοῦτο ἐν τάχει ποιῶ. Καὶ λέγει αὐτῷ· Αδελφέ,
ἀγαπᾶς με, δεῦρο συγκάθησαν μεθ' ἡμῶν, ὅτι ἐγὼ
ἀγαπῶ σε, καὶ οἱ μετ᾿ ἐμοῦ λίαν ποθοῦσίν σε. Ἰδὼν
δὲ αὐτὸ ἐμειδίασεν, καὶ λέγει αὐτῷ ἐξ ὀνόματος •
Σ' εἶ Ἐπιφάνιος ο φίλος μου, καὶ σὺν τῷ λόγῳ
Ασπάσατο αὐτόν, προβλεπτικῷ ὄμματι τὸ μέλλον
προσημάνας γίνεσθαι ἐπ' αὐτόν· τῆς γὰρ βασιλίδος
τῶν πόλεων ἐπίσκοπον γεγονέναι. Χειροκρατοῦντες
δὲ ἀμφότεροι χεῖρα πρὸς χεῖρα, ἦλθον πρὸς τοὺς
δύο παῖδας, καὶ διηγήσατο αὐτὸς ὁ Επιφάνιος, πώς
ἐξ ὀνόματος ἐκάλεσεν αὐτόν. Οἱ δὲ ἀκούσαντες
ταῦτα, πλείονα τὸν πόθον καὶ τὴν πίστιν εἰς αὐτὸν
ἀνατέθεικαν. Εἰσελθόντες οὖν ἐν ἑνὶ τῶν καθαροπο
τίων, ὠνήσαντο ἄρτον καὶ οἶνον καὶ ἰχθὺν, καὶ
παρέθηκαν εἰς ἑστίασιν. Ἰδὼν δὲ ὁ Ὅσιος τὴν πί
στιν αὐτῶν, ἐχάρη χαρὰν μεγάλην, καὶ ἦν ὑποψιθυρίζων τῷ στόματι δι' εὐχῆς πρὸς τὸν Θεὸν τὴν
προσαγωγὴν αὐτῶν ἀναθεῖς· εἶθ' οὕτως τῶν προ
τεθειμένων μετέσχεν, δοὺς καὶ τοῖς νέοις οἰκείαις
χερσίν.
sl amicus ejus es, omnia tibi revelabit, etiam aliorum gesta. Atque hae oratione persuasit audientibus
caupo, ita se rem habere.
24. Transiens quodam die Andreas per forum,
ubi panes veneunt, obvios habuit tres adolescentes,
capillis navis insignes, tam anima quam corpore
decoros: bonis quippe operibus assueveraut sub
instituto unius, qui erat provectioris aetatis, al
omne Del bene placitum alios informantis. Ubi
vero hi inter se occurrerunt, cognovit præcipuus
ille, aliorum institutor, quæ circa B. Audream
agebantur, dixitque sociis: Credite mili, dilectissimi, suspicor stultum isthunc Dei famulum esse.
Et alter: Quæso, inquit, concedamus aliquo sessuri cum ipso. Tum primus: Si libet, quam mox
id effectum dedero; conversusque ad sanctum:
Frater, ait, si me amas, adesto huc et conside nobiscum, quia ego te diligo, et hi sodales mei tenentur desiderio tui. Intuitus invitantem Andreas,
risit; ac nominatim ipsum compellans; Tu, inquit,
Εpiphanius es, amicus meus. Quo dicto amplexatus
juvenen, id quod futurum erat praevidens, signif.
cavit fore, ut urbis, quæ inter alias uti regina
eminet, episcopus crearetur. Εt tenentes alter al
Et
terius manum accesserunt ad alios duos adolescentes, narravitque Epiphanius, quomodo ipsum
suo nomine compellasset: quo audito illi, ardentiore inflammati desiderio hominis, majorem in
ipso fiduciam collocarunt. Ingredientes itaque cenopolium coemptis pane, vino ac piscibus, convivium
pararunt, cumque fidem eorum cognosceret Andreas, ingenti perfusus gaudio, leni oris susurro
fusis ad Deum precibus, profectum in virtute juvenum ei commenlavit; deinde cibos appositos sumpsit, ac eis etiam porrexit propriis manibus.
κι'. ᾿Αληθινὸν τὸ ρῆμα, ἀγαπητοί, καὶ πιστὸν, ὅτι 25. Vera loquor et fide digna, dilectissimi; toto
τὸ ἥμισυ τοῦ παξαματίου ἤσθιεν ὅλην τὴν ἡμέραν, die non manducabat Andreas mediumn paxa -
ὅπερ καὶ τοῦτο πεποίηκεν βραχύ τι μετασχὼν ἐξ matium; idque faciebat, pauxillum aliquid ex
αὐτῶν, ἐάτας τὰ πλείονα ἐν τῇ τραπέζῃ· οίνου δὲ appositis decerpendo, plerisque in mensa relictis.
ἡνίκα τις ἐδίδου αὐτῷ, πιεῖν οὐκ ἐφείδετο· ἀφ' ἑαυ- Cum quis ei vinum porrigebat, bibere non dubiτοῦ γὰρ οὐκ ἔπινεν πώποτε, ἐὰν μή τις αὐτὸν τούτῳ tabat: si nullus præberet, non bibebat unquani.
Επότισεν. Δι' ὅλης δὲ τῆς ἑβδομάδος πολλάκις, ἢ Non raro binis ternisve diebus, nonuumquam hebδιὰ δύο ή τριῶν ἡμερῶν, τινὸς οὐκ ἐγεύετο· ἐπειδὴ ὁ domada tota omni cibo abstinebat: cumque Satanas
σατανᾶς τοὺς πλείονας ἐσκλήρυνε τοῦ μηκέτι παρ
ἔχειν τι αὐτῷ, αὐτὸς δὲ οὐκ ᾔτει, καὶ οὐδὲν ἐκομίζετο. Πολλάκις γὰρ ὑπὸ δίψης ἐφλέγετο, καὶ μὴ
ἔχων τί εισπράξασθαι, εὑρίσκων πηλόν, ὑδόστα
τον ἐπὶ τῆς λεωφόρου ὡς ἀπὸ ὑετοῦ γεγονότα,
κλίνων τὸ γόνυ, ἐνεφύσα αὐτῷ σταυροειδώς τρις,
καὶ οὕτως αὐτὸ ἔπινεν, ὥστε θεωροῦντας τοὺς παρα
16) Aliis paximalium, paramidium, et paramias;
de quo Suidas. Bis coctus panis, qui apud Romanos, nempe Byzantinos, ut vull Lipsius dicitur
paxamas. Plura de hac voce congessit Rosweidus
in Onomastico ad Vitas Patrum. Arduam vero abstinentiam fuisse illam Andrea, medio quotidie,
non plus, paxamatio vescentis, patebit ex Rullini
plurimorum auimis, ut ne quid erogarent illi amplius, obstinationem induxisset, ac ipse omncin
petendi curam abjiceret; nihil quidquam ad sustentationem accipiebat. Hine sæpissime siti æstuans, et quid consilii caperet ignorans, reperto forte
in platea luto aqua pluvia subacto, curvabat genua;
ac ternum crucis signum instando formans, inde
lib. nt, iam. 51, ubi singularem Pioris abstinen.
tiam insinuans. Tantum unum, inquit, paximatium et quinque olivas in cibo accipiebat, quotidie, ut reor. Hic autem Noster dimidio contentus
erat: inio, uti mox subditur, biduum triduumve
et hebdomadam aliquando totam jejunus tran-ibat.
Chapter IVCaput IV
col. 659–660page 20 of 134
PG 111:659οδίτας ἀγανακτεῖν ἐπ' αὐτὸν, καὶ τοὺς μὲν δείρειν αὐτὸν, τού; δὲ μετὰ ἀπειλῆς λέγειν αὐτῷ· ούτως οὐ πρέπει, σαλέ, τῶν καλανίσκων ἀπογεύεσθαι. Ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίνατό τινι λόγον, ἀλλ' εὐθέως τῶν ἐκεῖ ἀνεχώρει. Αὕτη, ἀγαπητοί, τοῦ Μακαρίου Η δίαιτα καὶ ἡ ἀπόκρυφος πολιτεία. κα. Ὡς οὖν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν είρηται, ὅτι ἐν τῷ καθαροποτίῳ μετὰ τῶν τιμίων ἐκείνων παίδων καθεζόμενος καθιεν, ἔτυχεν ἐμοὶ τῷ ἐλαχίστην διερ χομένῳ τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκοῦσαι ἐξένευσα ἐλ, καὶ στὰς ἐν τῷ προθύρῳ ἐν κρυφῇ κατώπτευον τι πράττει; Ἐν δὲ τῷ ἀσπάσασθαι αὐτὸν τοὺς νέους καὶ ἀπελθεῖν τὴν ὁδὸν αὐτῶν, ἔτυχεν καὶ τὸν φουσ χάριον, Χριστιανὸν ὄντα, ἔνικά τινος ἐξελθεῖν τοῦ Εργαστηρίου, αὐτὸν δὲ μόνον. μεἶναι ἔνδον. Βλέπει δὲ 6 Όσιος, ὧδε κἀκεῖτε, καὶ ὡς τινα οὐχ ἑώρακιν. εκτείνει εἰς ύψος τὰς χεῖρας αὐτοῦ, ποιῶν δέησιν ὑπὲρ τῶν τριῶν παίδων ἐκείνων, καί, ὡς ἐπὶ Θεοῦ τοῦ ἀπολλύντος τοὺς λαλοῦντας το ψεύδος, ήρθη ἀπὸ γῆς εἰς τὸν αέρα καὶ ἐκρέματο· ὡς φρικτά ἐμοὶ καὶ παράδοξα τῷ ἀσώτῳ ἐφάνη, φρίκη γάρ με κατά έσχεν, βλέποντα ταῦτα, καὶ ἐξίστη μου ἡ διάνοια. Εὐθέως οὖν καταστὰς εἰς ἑαυτὸν ἐξῆλθεν ἔξω, μετά τοῦ πλήθους εργαζόμενος το συνήθη· τοῦτο δὲ τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ ἐκδηλον ποιήσομαι. 27. και Χειμώνα; δὲ σφοδροτάται γεγονότος, κρύον; δριμυτάτου τὴν ἀέρα πιέζοντος, πᾶσα φύσις σωμάτων ἀπὸ τῆς βίας ἐπήγνυτο· τὰ καταγώγια πάντα μεστά χιόνος ὑπῆρχεν, διὰ τὸ πνέειν σφόδρα τὸν βολάν διαστρέφοντα τοὺς κεράμους καὶ αὐτῶν τῶν χαμαι γείων, μὴ ὅτι γε τῶν ὑψηλῶν καὶ μετεώρων δομημάτων. Πάντες δὲ οἱ πένητες, τὸ οὐαὶ θρηνοῦντε;, ολοφυρόμενοι καὶ στένοντες ἐβόων, καὶ τῇ ἐνδεία καὶ τῇ βίᾳ τοῦ κρύους τηκόμενοι τῷ θανάτῳ περι πέμποντο έτεροι δὲ ὑπὸ τῆς χιόνος καταχωννύμενοι, τὰ ὅμοια έπασχε,· πίθοι διεῤῥάγησαν, δένδρα ἀπὸ βιζῶν ἀνεσπάσθησαν, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ διεφθάρησαν τῇ ἐνδείᾳ τῆς τροφῆς. "Ην δέ μοι λύπη μεγάλη διὰ τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ, διότι γυμνὸς ἦν τῷ σώματι παντελῶς καὶ ἀνέστιος, οὐ χιτῶνα ἔχων, οὐ μαλοτίσκον, οὐ ψιάθιον, οὐ κιλίκιον, οὐ καλύβην καὶ ὑπῆρχαν ἐν βλέψει καὶ ἐδύνῃ μεγάλη, τί δρα εἰς αὐτὸν γέγονεν, ἢ ἐν ποίῳ ὑπάρχει τῆς πόλεως εἴκαζον γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς τετελεύτηκεν. Εκράτησεν οὖν ἡ βία τοῦ χειμῶνος ἐπὶ ἡμέρας πολλάς μετά δ Εβδομάδας δύο, τοῦ μεγίστου ἀνέμου παυσαμένου καὶ λοφήσαντος, ἑσπέρας ούσης βαθείας, Έρχεται πρός με ὁ ἄνίδιμος οὗτός καὶ τοῦ Θεοῦ θεράπων. Ἐγὼ δὲ ἰδὼν αὐτὸν ἐξέστην τῷ πνεύματι· ἀναστάς οὖν περιεπλάκην αὐτῷ, ἀσπασάμενος τῷ ἁγίῳ φι χήματι. ὡς δὲ ἐπὶ πολλὰς ὥρας τῇ ἀγάπῃ ἐνε κείμεν 13, ἔφη μοι·. "Αφες, καθεσθῶμεν, ἀγαπητέ μου, παυσάμενος τῶν δακρύων, καὶ ἔχω σοί τι διηγήσει σθαι. Καθεσθέντες δὲ, λέγει χαριεντιζόμενος ειςbilebat, ac spectatorum illac transeuntium indi- οδίτας ἀγανακτεῖν ἐπ' αὐτὸν, καὶ τοὺς μὲν δείρειν
gnationem, aliis quidem fustibus cum aggredientibus, aliis vero non sine comminatione dicentibus.
Non decet, stulle, ita sordes haurire. Ille autem
non respondeus alli verbo, confestim se inde proripiebat. Atque hac, carissimi, victandi vivendique
ra'io, sane arcana, viro sancto fuit.
26. Accumbente igitur Andrea, quemadmodum
supra meminimus, in anopolio cum venerabilibus
allis adolescentilius inens, forte auribus meis
praetereuntis illac, hominum infimi, allapsa vox
ejus est; et declinans tantisper a via, contuli me
ad vestibulum, clam, quid ageretur, speculaturus.
Igitur cum adolescentes salutato Andrea viam suam
prose juerentur, accilit etiam cauponem, qui Christianus erat, cujusdamn rei causa officina egredi, et
Andream intus manere solum: qui hue atqueilluc circumspiciens, ubi neminemn deprehendit, extensis in calum manibus precari pro tribus me.
moratis adolescentibus cepit, et testis mibi Deus
est, qui perdit loquentes mendacia) levatus e terra
in aerem sublimis pependit, non sine almiratione
ac horrore meo hominis impuri, talia videntis. Sed
statini restitutus sibi exivit, in turbis more suo
fabulam acturus. Atque illud nunc aperiam charitati vestre.
αὐτὸν, τού; δὲ μετὰ ἀπειλῆς λέγειν αὐτῷ· ούτως
οὐ πρέπει, σαλέ, τῶν καλανίσκων ἀπογεύεσθαι.
Ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίνατό τινι λόγον, ἀλλ' εὐθέως τῶν
ἐκεῖ ἀνεχώρει. Αὕτη, ἀγαπητοί, τοῦ Μακαρίου Η
δίαιτα καὶ ἡ ἀπόκρυφος πολιτεία.
κα. Ὡς οὖν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν είρηται, ὅτι ἐν τῷ
καθαροποτίῳ μετὰ τῶν τιμίων ἐκείνων παίδων
καθεζόμενος καθιεν, ἔτυχεν ἐμοὶ τῷ ἐλαχίστην διερ
χομένῳ τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκοῦσαι ἐξένευσα ἐλ, καὶ
στὰς ἐν τῷ προθύρῳ ἐν κρυφῇ κατώπτευον τι
πράττει; Ἐν δὲ τῷ ἀσπάσασθαι αὐτὸν τοὺς νέους
καὶ ἀπελθεῖν τὴν ὁδὸν αὐτῶν, ἔτυχεν καὶ τὸν φουσ
χάριον, Χριστιανὸν ὄντα, ἔνικά τινος ἐξελθεῖν τοῦ
Εργαστηρίου, αὐτὸν δὲ μόνον. μεἶναι ἔνδον. Βλέπει δὲ
6 Όσιος, ὧδε κἀκεῖτε, καὶ ὡς τινα οὐχ ἑώρακιν.
εκτείνει εἰς ύψος τὰς χεῖρας αὐτοῦ, ποιῶν δέησιν
ὑπὲρ τῶν τριῶν παίδων ἐκείνων, καί, ὡς ἐπὶ Θεοῦ
τοῦ ἀπολλύντος τοὺς λαλοῦντας το ψεύδος, ήρθη ἀπὸ
γῆς εἰς τὸν αέρα καὶ ἐκρέματο· ὡς φρικτά ἐμοὶ καὶ
παράδοξα τῷ ἀσώτῳ ἐφάνη, φρίκη γάρ με κατά
έσχεν, βλέποντα ταῦτα, καὶ ἐξίστη μου ἡ διάνοια.
Εὐθέως οὖν καταστὰς εἰς ἑαυτὸν ἐξῆλθεν ἔξω, μετά
τοῦ πλήθους εργαζόμενος το συνήθη· τοῦτο δὲ τῇ
ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ ἐκδηλον ποιήσομαι.
CAPUT IV.
Saviente gravi tempestale, diutinaus exstasin patitur, in cælum raptus et varia conspicatus.
27. Tempestas aliquando savissima invaluerat, και Χειμώνα; δὲ σφοδροτάται γεγονότος, κρύον;
acerrimo frigore tauits cum violentia aerem constringente, ut omne animalium genus obrigesceret.
Opplebantur cuncta domicilla nivibus, quia valide
szviens Boreas, legulas, ex humiliuis eliam, mou
modo e sublimibus domibus, everterat. Ubique
pauperes, miserandum in malum lamentantes geinentesque, triste Va! ingeminabant, ac præ ine
dis et frigoris asperitate contabescentes, ad mortis
discrimen ultimum adducebantur: alii, mole nivis
obruti similiter vitam finiebant; rumpebantur dolla: evellehantur radicitus arbores; volueres coli
Interibant defecto alimenti. Ego vero excruciabar
animo vehementer, famuli Dei Andreae calls», veste
omni ae domicilio destituti; non enim tunicam,
nou breve palliolum, non starcam, non vestem cijicinamn, qum indueret; non tuguriolum, quo se
reciperet, babebat. Versabar igitur in luctu ac maefore magno, anxie cogitans, quid factum ipsa esset, aut qua in urbis parte lateret; suspicabar etiam
subinde, jam vitam omnino cum morte commutassc. Tenuerat violenta hæc tempestas dius plures,
cum elapsis septimanis duabus, cessantibus tandem ponentibusque vemtis, progressa multum vespera, ad nie introi praeclarus hic divinusque pugil.
Obetapai, hominem Intuitus; et illico surgens,
cum osculo sancto et amplexu ipsum salutavi.
Posteaquam vero multum temporis mutuo amori
dedimus, dicit mihi ille: Consideamus, dilecte mi,
δριμυτάτου τὴν ἀέρα πιέζοντος, πᾶσα φύσις σωμάτων
ἀπὸ τῆς βίας ἐπήγνυτο· τὰ καταγώγια πάντα μεστά
χιόνος ὑπῆρχεν, διὰ τὸ πνέειν σφόδρα τὸν βολάν
διαστρέφοντα τοὺς κεράμους καὶ αὐτῶν τῶν χαμαι
γείων, μὴ ὅτι γε τῶν ὑψηλῶν καὶ μετεώρων δομη
μάτων. Πάντες δὲ οἱ πένητες, τὸ οὐαὶ θρηνοῦντε;,
ολοφυρόμενοι καὶ στένοντες ἐβόων, καὶ τῇ ἐνδεία
καὶ τῇ βίᾳ τοῦ κρύους τηκόμενοι τῷ θανάτῳ περιπέμποντο έτεροι δὲ ὑπὸ τῆς χιόνος καταχωννύμενοι,
τὰ ὅμοια έπασχε,· πίθοι διεῤῥάγησαν, δένδρα ἀπὸ
βιζῶν ἀνεσπάσθησαν, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ
διεφθάρησαν τῇ ἐνδείᾳ τῆς τροφῆς. "Ην δέ μοι λύπη
μεγάλη διὰ τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ, διότι γυμνὸς ἦν
τῷ σώματι παντελῶς καὶ ἀνέστιος, οὐ χιτῶνα ἔχων,
οὐ μαλοτίσκον, οὐ ψιάθιον, οὐ κιλίκιον, οὐ καλύβην
καὶ ὑπῆρχαν ἐν βλέψει καὶ ἐδύνῃ μεγάλη, τί δρα
εἰς αὐτὸν γέγονεν, ἢ ἐν ποίῳ ὑπάρχει τῆς πόλεως
εἴκαζον γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς τετελεύτηκεν. Εκράτησεν
οὖν ἡ βία τοῦ χειμῶνος ἐπὶ ἡμέρας πολλάς μετά δ
Εβδομάδας δύο, τοῦ μεγίστου ἀνέμου παυσαμένου
καὶ λοφήσαντος, ἑσπέρας ούσης βαθείας, Έρχεται
πρός με ὁ ἄνίδιμος οὗτός καὶ τοῦ Θεοῦ θεράπων.
Ἐγὼ δὲ ἰδὼν αὐτὸν ἐξέστην τῷ πνεύματι· ἀναστάς
οὖν περιεπλάκην αὐτῷ, ἀσπασάμενος τῷ ἁγίῳ φι
χήματι. ὡς δὲ ἐπὶ πολλὰς ὥρας τῇ ἀγάπῃ ἐνε κείμεν
13, ἔφη μοι·. "Αφες, καθεσθῶμεν, ἀγαπητέ μου,
παυσάμενος τῶν δακρύων, καὶ ἔχω σοί τι διηγήσει
σθαι. Καθεσθέντες δὲ, λέγει χαριεντιζόμενος εις
col. 661–662page 21 of 134
PG 111:661τράπεζαν, ὅπως εὐφρανθῶμεν. Ἐγὼ δὲ τὸ ρῆμα ἀκούσας, προσέταξα τοῦτο γενέσθαι. κη'. 'Ασχολουμένου δὲ τοῦ παιδὸς περὶ τῆς διαταγῆς, λέγει μοι ὁ Δίκαιος· Οντω;, κύρι ἀδελφέ μου γλυκύτατε, διατίζοὕτως ἐπ' ἐμοὶ ἡγωνίας, νομίσας ἀπὸ τοῦ κρύους τεθνάναι με, ὡς ἅπαντας τοὺς ἀδελφούς μου καὶ συμπένητας, Οὐκ οἶσθα ὅτι φυλάσσει Κύ βιος τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν, καὶ ὅτι ἐγγὺς Κύριο; τοῖς συντετριμμένοις τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς ταπει τοὺς τῷ πνεύματι σώζει; Οὐκ οἶσθα, ὅτι ὁ εἰπὼν τῇ ἐμῇ ἐλεεινότητι, Ὅτι ἐὰν ὁλοψύχως ἀγαπήσης με, γνώσει τὰς δωρεάς μου, καὶ τὴν πολλὴν παι ραμυθίαν τὴν ἐξ ἐμοῦ σοι γινομένην; Μὴ οὖν, φίλε μου, ἀπὸ τοῦ νῦν τι τοιοῦτον περὶ ἐμοῦ ὑπο- " λάμβανε τὸ σύνολον· μεγάλη γὰρ χαρὰ τοῖς ὀλοφύ γως καὶ ἀλοτρόπως εἰς Θεὸν ἐλπίζουσιν, καὶ ἐν τῷ νῶν αἰῶνα καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ταῦτα ἐμοῦ ἀκού σαντος, ὑπέλαβον ἐν τῇ διανοίᾳ τι θαυματούργημα γεγονέναι εἰς αὐτὸν εἰς τὴν τοιαύτην ἀνάγκην, καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς ταῦτά μοι εἴρηκεν. αρξάμην δὲ γλυκυτάτοις λόγοις ομαλίζειν καταφιλῶν, καὶ γνησίως επερωτάν, λέγω πρὸς αὐτόν· Σύ, κύριέ μου, πῶς διήγες ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ἀνάγκη;; ὁρκῶ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, μὴ ἀποκρύψης με τα παράδοξα τὰ εἰς σὲ γεγονότα ἐκ Θεοῦ. κι'. 'Ο δὲ Μακάριος λέγει· Φίλε μου ἐν Κυρίῳ, ποῦ εἶχεν σαλὸς καὶ ἔξηχος διατρίβειν, ἢ μὴ ἐν τῇ ἐξηχίᾳ καὶ ἐν ταῖς ἐμπαιζοσύναις αὐτοῦ, καθὼς καὶ πάντοτε; Πλην, "Αδελφέ μου, φλέγει με ἡ ἀγά. πη σου, καὶ πολὺ πάθος έλκει με τοῦ ἐξομολογήσασθαι σοι· ὁρῶ σας δὲ τὸν Θεὸν τὸν ποιήσαντα ἐπὶ λόγῳ τὰ πάντα σὺν τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ Υἱῷ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, μέχρις ἂν εἰμὶ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ, ἃ μέλλω λέγειν σοι μὴ ἀναγγείλης τινὶ τὸ σύνολον, καὶ δι' ἀγάπῃ διαπύρω πρός σε ἀνακείμενος θαρρήσω σοι. Ώρκωσα δὲ αὐτὸν ἐγὼ φρικωδεστάτοις όρκοις τοῦ φυλάττειν αὐτοῦ τὰ θεῖα παραγγέλματα. Τότε ἀνοίξας τὸ τίμιον αὐτοῦ στόμα, ἔφη μοι· Ὣς οἶδας, ἀγαπητέ, τὴν σφοδροτάτην ἀνάγκην τοῦ κρύους, καὶ τοῦ μεγίστου ἀνέμου, πάνυ ἠπόρουν μὴ ἔχων τι διαπράξασθαι, γυμνοῦ μοῦ ὄντος, ἀσκεπάστου καὶ ἀνυποδέτου, μήτε κάλυμμα έχων, ἢ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι· ἀπήρχόμην 'οὖν πρὸς τοὺς ὁμοίου, μου πένητας σωθῆναι, καὶ οὐκ ἐδέχοντό με, ἀλλ' ὡς κύνα ράβδοις με ἐξεδίωκον βδελυσσόμενοι καὶ λέγοντες· Δῖρε ἐντεῦθεν, κύων, καὶ ὑποχωρεῖ. Μὴ εὑρίσκων δέ που σωλήναι λοιπὸν περιηγεῖτό μοι πᾶσα ζωῆς ἐλπίς. Ελεγον δέ, Εύλο γητός Κύριος ὁ Θεὸς πάντως εἰ διὰ τὴν ἀγάπην αὐ τοῦ ἀποθάνω, ξένον οὐδέν. Αλλ' ὁ Θεὸς οὐκ ἔστιν ἄδικος, ὃς ποιήσει σὺν τῷ κρυμῷ καὶ τὴν ἐκβασιν, ὑπομονὴν παρασχών μου. ἀπορήτας τὴν ζωὴν ἀπειραψάν η μην· Εὐλογητὸς δὲ Κύριος πάντως διὰ τὴν ἀγάπην αὐτοῦ, εἰ καὶ ἀποθάνω, ἀποθάνω, καὶ τί ἐγεί.VITA S. ANDRE.B SALI.
τράπεζαν, ὅπως εὐφρανθῶμεν. Ἐγὼ δὲ τὸ ρῆμα cessent lacrymis, est quod tibi narrem. Ubi con
ἀκούσας, προσέταξα τοῦτο γενέσθαι.
κη'. 'Ασχολουμένου δὲ τοῦ παιδὸς περὶ τῆς διατα
γῆς, λέγει μοι ὁ Δίκαιος· Οντω;, κύρι ἀδελφέ μου
γλυκύτατε, διατίζοὕτως ἐπ' ἐμοὶ ἡγωνίας, νομίσας ἀπὸ
τοῦ κρύους τεθνάναι με, ὡς ἅπαντας τοὺς ἀδελφούς
μου καὶ συμπένητας, Οὐκ οἶσθα ὅτι φυλάσσει Κύ
βιος τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν, καὶ ὅτι ἐγγὺς Κύριο;
τοῖς συντετριμμένοις τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς ταπει
τοὺς τῷ πνεύματι σώζει; Οὐκ οἶσθα, ὅτι ὁ εἰπὼν
τῇ ἐμῇ ἐλεεινότητι, Ὅτι ἐὰν ὁλοψύχως ἀγαπήσης
με, γνώσει τὰς δωρεάς μου, καὶ τὴν πολλὴν παι
ραμυθίαν τὴν ἐξ ἐμοῦ σοι γινομένην; Μὴ οὖν,
φίλε μου, ἀπὸ τοῦ νῦν τι τοιοῦτον περὶ ἐμοῦ ὑπο- "
λάμβανε τὸ σύνολον· μεγάλη γὰρ χαρὰ τοῖς ὀλοφύγως καὶ ἀλοτρόπως εἰς Θεὸν ἐλπίζουσιν, καὶ ἐν τῷ
νῶν αἰῶνα καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ταῦτα ἐμοῦ ἀκούσαντος, ὑπέλαβον ἐν τῇ διανοίᾳ τι θαυματούργημα
γεγονέναι εἰς αὐτὸν εἰς τὴν τοιαύτην ἀνάγκην, καὶ
διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς ταῦτά μοι εἴρηκεν. αρξάμην
δὲ γλυκυτάτοις λόγοις ομαλίζειν καταφιλῶν, καὶ
γνησίως επερωτάν, λέγω πρὸς αὐτόν· Σύ, κύριέ
μου, πῶς διήγες ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ἀνάγκη;; ὁρκῶ
τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, μὴ ἀποκρύψης
με τα παράδοξα τὰ εἰς σὲ γεγονότα ἐκ Θεοῦ.
κι'. 'Ο δὲ Μακάριος λέγει· Φίλε μου ἐν Κυρίῳ,
ποῦ εἶχεν σαλὸς καὶ ἔξηχος διατρίβειν, ἢ μὴ ἐν τῇ
ἐξηχίᾳ καὶ ἐν ταῖς ἐμπαιζοσύναις αὐτοῦ, καθὼς
καὶ πάντοτε; Πλην, "Αδελφέ μου, φλέγει με ἡ ἀγά.
πη σου, καὶ πολὺ πάθος έλκει με τοῦ ἐξομολογήσασθαί σοι· ὁρῶ σας δὲ τὸν Θεὸν τὸν ποιήσαντα
ἐπὶ λόγῳ τὰ πάντα σὺν τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ Υἱῷ
τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ καὶ
ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, μέχρις ἂν εἰμὶ ἐν τῇ ζωῇ
ταύτῃ, ἃ μέλλω λέγειν σοι μὴ ἀναγγείλης τινὶ τὸ
&
σύνολον, καὶ δι' ἀγάπῃ διαπύρω πρός σε ανακεί
μενος θαρρήσω σοι. Ώρκωσα δὲ αὐτὸν ἐγὼ φρικωδεστάτοις όρκοις τοῦ φυλάττειν αὐτοῦ τὰ θεῖα παραγ
γέλματα. Τότε ἀνοίξας τὸ τίμιον αὐτοῦ στόμα, ἔφη
μοι· Ὣς οἶδας, ἀγαπητέ, τὴν σφοδροτάτην ἀνάγκην
τοῦ κρύους, καὶ τοῦ μεγίστου ἀνέμου, πάνυ ἠπόρουν μὴ ἔχων τι διαπράξασθαι, γυμνοῦ μοῦ ὄντος,
ἀσκεπάστου καὶ ἀνυποδέτου, μήτε κάλυμμα έχων,
ἢ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι· ἀπήρχόμην 'οὖν πρὸς
τοὺς ὁμοίου, μου πένητας σωθῆναι, καὶ οὐκ ἐδέχοντό
με, ἀλλ' ὡς κύνα ράβδοις με ἐξεδίωκον βδελυσσόμενοι καὶ λέγοντες· Δῖρε ἐντεῦθεν, κύων, καὶ ὑποχώρει. Μὴ εὑρίσκων δέ που σωλήναι λοιπὸν
περιηγεῖτό μοι πᾶσα ζωῆς ἐλπίς. Ελεγον δέ, Εύλο
γητός Κύριος ὁ Θεὸς πάντως εἰ διὰ τὴν ἀγάπην αὐτοῦ ἀποθάνω, ξένον οὐδέν. Αλλ' ὁ Θεὸς οὐκ ἔστιν
ἄδικος, ὃς ποιήσει σὺν τῷ κρυμῷ καὶ τὴν ἐκβασιν,
ὑπομονὴν παρασχών μου.
Nota praepositionem sua cum dandi casu
præter morem antiquorum.
Ms. nostrumὶ ἀπορήτας τὴν ζωὴν ἀπειραψάν
sedimus, blando vu'tu resumens: Jubelo, alt,
mensam pa ari, ut exhilaremur; jussique ego ita
fieri.
28. Porro dum jussa sedulus exsequitur puer, ita
rursus mihi Sanetus: Domine mi, frater vere suɔvissime, quamobrein tantopere te allixisti mea
causa, ratus me quoque præ frigore obriguisse,
quemadmodum cunctis fratribus meis pauperibus
evenit. Utrum ignoras, custodire Dominum diligentes se, et prope alesse a contritis corde, et
salvos facere lumniles spiritu? Utrum ignoras ilIum dixisse misero mihi: Si toto corde dilexeris
me, experieris dona mea, et multiplicem consolationem, quæ obveniet tibi tribuente me? Quasu
itaque, dilecte mi, ne te istiusmodi posthac cura
ulla mei angat: sperantibus quippe ex toto animo
viribusque in Deo multiplex manet gaudium, tam
in præsenti sæculo quam in futuro. Talibus auditis
subiit animum cogitatio, grande quid ac admirabile
evenisse viro, tempestate illa saeviente; ac propterea
talem in modum loqui. Coepi ergo blandis verbis,
admiscendoque oscula, quasi viam sternere, ac ingenue percunctari: Domnine mi, quo pacto tempus
illud tempestuosum transegisti? per Deum caeli ac
terra Dominum, noli celare me miracula, qua
operatus est in te Deus.
29. Respondit vir beatus: Dilecte mihi in Domino, ubi versatus fuisset stultus atque amens nisi
in stultitia et illusionibus suis, quemadmodum consuerit semper Verum tamen, mi frater, iufam-
?
mor amore tui, teneorque desiderio vehementi
aperiendi tibi, quæ petiisti, seul adjuro te per
Deum, qui cum unigenito Filio suo Domino nostru
Jesu Christo, eumque sancto et vividco spiritu,
suo universa condidit verbo unico, ut ne quandiu
hac ego fruar vila, reveles ulli omnino que dicturus sum; el ex singulari amore, quo in te feror,
βlenter aperiam. Camnque ego sancte jurejurando
me obstrinxissem, habiturum secreta, quæ revelaret, Dei opera, aperto rursus venerando ore sic
loqui perrexit: Quanta cum frigoris, nivis ventorumque violentia incubuerit tempestas, non te fugit,
charissine; pendente me animi, ac quid consilii
η caperem ignaro; cum veste, calceis, tecto destitutus, ubi caput reclinarem, non haberem. Ad pau
peres igitur mei similes abivi, salutem quaesiturus;
sed tantum abfuit, ut admitterer, ut fustibus quoque, non secus atque canem, me abigerent, adjectisque exsecrationibus dicerent: Abi hinc, canis,
in malam rem. Cum igitur ubi servarer, non
reperirem, omni tandem vivendi diutius spe
sublata: Benedictus, inquiebam, Dominus Deus
cujus amore si mortem oppeto, nihil novi.
Verum Deus non est injustus, qui frigori quoque
huic terminum ponet, ac patientiam largietur mihi.
μην· Εὐλογητὸς δὲ Κύριος πάντως διὰ τὴν ἀγάπην
αὐτοῦ, εἰ καὶ ἀποθάνω, ἀποθάνω, καὶ τί ἐγεί.
col. 663–664page 22 of 134
PG 111:6632. Πορευθεὶς οὖν ἐν μιᾷ γωνίᾳ τοῦ ἐμβόλου, καὶ εὑρὼν κυνάριον, πλησίον αὐτοῦ ἐμαυτὸν ἀνέκλινα, προσδοκῶν θέρμης τινὸς ἀπολαῦσαι ἐξ αὐτοῦ· ἐκεῖ να δὲ ἰδών με πλησίον αὐτοῦ ἀναστὰς ὑπεχώρει. Λέγω οὖν ἐμαυτῷ· Ταλαίπωρε, ὁρᾷς πόσον εξ ἁμαρτωλός, ὅτι καὶ οἱ κύνες δραπετεύουσιν, καὶ οὔτε κἂν ὡς ὅμοιον αὐτῶν κύνα σου δέχονται; οἱ ἄνθρωποι ὡς πονηρὸν δαίμονα ἀποστρέφονται, οι χύνες μυσάττονται, οἱ συμπένητες ἐλαύνουσιν λοιπὸν τί ἔχεις εἰσπράξασθαι; ἀποθνήσκεις, ἄσωτε, ἀποθνήσκεις, ὧδε γὰρ σωτηρία σοι οὐκ ἔστιν. Ως δὲ ταῦτα ἐν ἰδύνῃ ἔλεγον ἦλθέ μοι κατάνυξις, καὶ σφιγγόμενος ὑπὸ τοῦ κρύους καὶ τοῦ μεγίστου τρόμο, ἐκείνου ἔκλαιον, τοῖς νοεροῖς μόνον εἰς Θεὸν ἀποσκοπῶν ὄμμασι· ψυχρανθέντων δὲ πάντων μου τῶν μελῶν, ἐνόμιζον παραυτίκα εκπνέειν με. φνης οὖν ᾐσθόμην θέρμης τινός, καὶ ἀνοίξας τοὺς ὀφθαλμούς μου, ὁρῶ νεανίαν τινὰ ὡραῖον σφόδρα, ἀστράπτον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος κατείχε δὲ ἐν τῇ χειρὶ κλάδον χρυσοῦν, πεπλεγμένον ῥόδοις καὶ κρίνοις ἐνδρόσοις, οὐχ ὡς τὰ τοῦ κόσμου τούτ του, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ ποικίλα τινὰ ἑτεροφυῆ καὶ Ετερόθεα. Ὡς οὖν τὸν ὡραῖον ἐκεῖνον κλάδον ἐκρά τει βλέψας με, λέγει μοι· 'Ανδρέα, ποῦ ἦσθα; Λέγω αὐτῷ, Ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ θανάτου. Ο δὲ λέγει μοι· Πῶς; καὶ δίδωσίν μοι οὖν τῷ λόγῳ μετὰ τοῦ ἀνθεοφόρου κλάδου ἐκείνου εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ λέγει μοι· Λαβέτω ζωὴν ἀκυρίευτον τὸ σῶμά σου. Παραχρήμα δὲ ἡ εὐωδία τῶν ἀνθέων ἐκείνων εἰς τὴν καρδίαν μου εἰσελήλυθεν, καὶ ὥσπερ ἀστραπῆς εἶδος τὴν ζωήν μοι ἐνέθηκεν. Καὶ μετὰ ταῦτα ἀκούω φωνῆς τάδε λεγούσης: Απαγάγετε αὐτὸν εἰς παραμυθίαν ἕως ἑβδομαδῶν δύο, καὶ πάλιν ὑποστρα φήσεται· ἔτι γὰρ αὐτὸν λέγω ἀγωνίζεσθαι. Και σὺν τῷ λόγῳ ἤρθην εἰς βαθὺ καὶ ἠδύτατον ὕπνον, καὶ τί μοι γέγονεν οὐκ ᾔδειν. Ωσπερ γὰρ δι' ὅλης νυκτὸς ἡδέως ὑπνώσας, οὕτως ταῖς δυσὶν ἑβδο μάδαις ὑπῆρχον, ἔνθα ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις ἐκεν λευσεν. 51. λα'. Βλέπων δὲ ἐμαυτὸν εἰς Παράδεισον τερπνὸν καὶ θαυμαστὸν λίαν, ἐξέστην τῷ πνεύματι διελογισάμην δὲ τί ἄρα τοῦτό ἐστιν, δειν ὅτι ἡ κατοίκησίς μου ἐν Κωνσταντινουπόλει υπάρχει τί δὲ ἐνταῦθα ποιῶ οὐκ ἐπίσταμαι. Θαυμάζοντος δέ μου μεγάλως τὸ πρᾶγμα, πῶς ἄρα τοῦτο γέγονεν εἰς ἐμὲ ἀπορία ληφθεὶς εἶπον· δε πῶς εἶμι μετὰ ἀληθείας ἐξηχος, ; ἀγαθὸν γάρ μοι ἐγένετο παρὰ θεῷ, καὶ ὤφειλον δου ξάζειν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν· γυνὶ δὲ καθεζόμενος πολυπραγμονῶ τὸ ἐξαίσιον τοῦτο τεράστειον, καὶ κατανοῦ ἐμαυτὸν ὥσπερ ἄσαρκων· οὐ γὰρ ἐνόμιζαν σάρκα φορεῖν. Χιτών δέ μοι προσὴν ἀστραποΰφαντος ὡς χιονοειδής, διάλιθος· σφόδρα δὲ ἑτερπόμην ἐπὶ " τῷ κάλλει αὐτοῦ· τὰ δὲ ἐπὶ τῆς κορυφής μου κατε νέουν, κἂν ἦν ἐκ παντοίων ἀνθέων πεπλεγμένος μου στέφανος· ἀλλὰ καὶ ὑποδήματα ἐπὶ τῶν ποδῶν μετά30. Concessi tandem al quendam porticus angulum, inventoque itae non procul cutello, me illi
admovi, spe percipiendi quidpiam caloris: at ille
me jam prope absentem intuitus, surrexit ac fugam
capessivit. Quamobrem ad me conversus sic aio:
Viden', miser, quantus sis peccator? ipsi etiam
canes societatem tuam refugiunt, nec te, tametsi
sui similem, in suum recipiunt numerum. Homines
te non secus atque cacodemona aversantur, ahompinantur canes, exterminant pauperes; quid tan
dem agas? moreris, insane, moreris, nulla namque hic salutis tibi spes affulget. Quibus cum ma
rore prolatis, tanta me invasit angustia, tanta
constrinxit frigoris acerbitas, tantus occupavit tremor, ut lacrymis uon temperarem, mentisque tantummodo aciem ad Deum levans, rigentibus membris omnibus, existimarem spiritum jamjam me
redditurum: cum subito incalescere coepi, aper
tisque oculis intueor adolescentem perquam decorum
cujus facies non cedebat solis splendori; praferebat
manu ramum aureum, rosis liliisque roscidis, non
quiales hic mundus profert (minime vero), sed alterius plane tum natura tum forma, circumplexum.
Tenens itaque speciosissimum illum ramum, et
intuitus me: Quo, inquit, in loco es, Andrea?
Respondeo ego: In tenebris et umbra mortis.
Rursus ille: Qui sic? simulque florigero ramo
faciem meam percutit, his verbis additis: Vitam
recipiat insuperabile posthac corpus tuum. Et repente fragrantia istorum forum ad cor meum pe-C
netravit, ac per modum fulguris vitam mihi reslimit. Post hæc audio vocem ita loquentis: Abalecite illum in locum refrigerii, dum transrant
hebdomades dux, iisdem elapsis unde venit rediInrum; volo namque ut certando amplius se mihi
probet. Vix desierat audiri vox ista, dum allo
coque suavissimo somno correptus sum, nec quid
deinceps factum sit, satis scio. Illo enin, quo
Deo placitum fuit loco, transegi septimanas duas,
non aliter quam si noctem integram suaviter dormivissem.
2. Πορευθεὶς οὖν ἐν μιᾷ γωνίᾳ τοῦ ἐμβόλου, καὶ
εὑρὼν κυνάριον, πλησίον αὐτοῦ ἐμαυτὸν ἀνέκλινα,
προσδοκῶν θέρμης τινὸς ἀπολαῦσαι ἐξ αὐτοῦ· ἐκεῖ
να δὲ ἰδών με πλησίον αὐτοῦ ἀναστὰς ὑπεχώρει.
Λέγω οὖν ἐμαυτῷ· Ταλαίπωρε, ὁρᾷς πόσον εξ
ἁμαρτωλός, ὅτι καὶ οἱ κύνες δραπετεύουσιν, καὶ
οὔτε κἂν ὡς ὅμοιον αὐτῶν κύνα σου δέχονται; οἱ
ἄνθρωποι ὡς πονηρὸν δαίμονα ἀποστρέφονται, οι
χύνες μυσάττονται, οἱ συμπένητες ἐλαύνουσιν·
λοιπὸν τί ἔχεις εἰσπράξασθαι; ἀποθνήσκεις, ἄσωτε,
ἀποθνήσκεις, ὧδε γὰρ σωτηρία σοι οὐκ ἔστιν. Ως
δὲ ταῦτα ἐν ἰδύνῃ ἔλεγον ἦλθέ μοι κατάνυξις, καὶ
σφιγγόμενος ὑπὸ τοῦ κρύους καὶ τοῦ μεγίστου
τρόμο, ἐκείνου ἔκλαιον, τοῖς νοεροῖς μόνον εἰς Θεὸν
ἀποσκοπῶν ὄμμασι· ψυχρανθέντων δὲ πάντων μου
τῶν μελῶν, ἐνόμιζον παραυτίκα εκπνέειν με.
φνης οὖν ᾐσθόμην θέρμης τινός, καὶ ἀνοίξας τοὺς
ὀφθαλμούς μου, ὁρῶ νεανίαν τινὰ ὡραῖον σφόδρα,
ἀστράπτον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος κατείχε
δὲ ἐν τῇ χειρὶ κλάδον χρυσοῦν, πεπλεγμένον ῥόδοις
καὶ κρίνοις ἐνδρόσοις, οὐχ ὡς τὰ τοῦ κόσμου τούτ
του, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ ποικίλα τινὰ ἑτεροφυῆ καὶ
Ετερόθεα. Ὡς οὖν τὸν ὡραῖον ἐκεῖνον κλάδον ἐκράτει βλέψας με, λέγει μοι· 'Ανδρέα, ποῦ ἦσθα; Λέγω
αὐτῷ, Ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ θανάτου. Ο δὲ λέγει
μοι· Πῶς; καὶ δίδωσίν μοι οὖν τῷ λόγῳ μετὰ
τοῦ ἀνθεοφόρου κλάδου ἐκείνου εἰς τὸ πρόσωπον,
καὶ λέγει μοι· Λαβέτω ζωὴν ἀκυρίευτον τὸ σῶμά
σου. Παραχρήμα δὲ ἡ εὐωδία τῶν ἀνθέων ἐκείνων
εἰς τὴν καρδίαν μου εἰσελήλυθεν, καὶ ὥσπερ ἀστρα
πῆς εἶδος τὴν ζωήν μοι ἐνέθηκεν. Καὶ μετὰ ταῦτα
ἀκούω φωνῆς τάδε λεγούσης: Απαγάγετε αὐτὸν εἰς
παραμυθίαν ἕως ἑβδομαδῶν δύο, καὶ πάλιν ὑποστρα
φήσεται· ἔτι γὰρ αὐτὸν λέγω ἀγωνίζεσθαι. Και
σὺν τῷ λόγῳ ἤρθην εἰς βαθὺ καὶ ἠδύτατον ὕπνον,
καὶ τί μοι γέγονεν οὐκ ᾔδειν. Ωσπερ γὰρ δι' ὅλης
νυκτὸς ἡδέως ὑπνώσας, οὕτως ταῖς δυσὶν ἑβδο
μάδαις ὑπῆρχον, ἔνθα ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις ἐκεν
λευσεν.
51. Deprehendens auten me ipse jucundo mira- λα'. Βλέπων δὲ ἐμαυτὸν εἰς Παράδεισον τερπνὸν καὶ
bilique in horto, obstupui spiritu; et cogitavi me- θαυμαστὸν λίαν, ἐξέστην τῷ πνεύματι διελογισά
cum, quid id rei foret: Novi, inquiens, domici- μην δὲ τί ἄρα τοῦτό ἐστιν, δειν ὅτι ἡ κατοίκησίς
lium mihi meum Constantinopoli esse; hic autem μου ἐν Κωνσταντινουπόλει υπάρχει τί δὲ ἐνταῦθα
quid agam, plane nescio. Cum vero admirarer ve- ποιῶ οὐκ ἐπίσταμαι. Θαυμάζοντος δέ μου μεγάλως
hementer, quo pacto, id mihi evcuisset, pendeus τὸ πρᾶγμα, πῶς ἄρα τοῦτο γέγονεν εἰς ἐμὲ ἀπορία
animi, hunc in modum locutus sum: Ne ego re- ληφθεὶς εἶπον· δε πῶς εἶμι μετὰ ἀληθείας ἐξηχος,
vera mente captus sum; Deus cuim bene mihi ἀγαθὸν γάρ μοι ἐγένετο παρὰ θεῷ, καὶ ὤφειλον δου
consuluit, eique propterca me gratias agere laudes. ξάζειν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν· γυνὶ δὲ καθεζόμενος
que canere, par foret: interim hic segnis seden, πολυπραγμονῶ τὸ ἐξαίσιον τοῦτο τεράστειον, καὶ
1ota mente inusitato hoc rerum prodigio intentus κατανοῦ ἐμαυτὸν ὥσπερ ἄσαρκων· οὐ γὰρ ἐνόμιζαν
et me non aliter quam carnis expertem considero: σάρκα φορεῖν. Χιτών δέ μοι προσὴν ἀστραποΰφαντος
non enim putabani carne me vestitum. Porro in-, ὡς χιονοειδής, διάλιθος· σφόδρα δὲ ἑτερπόμην ἐπὶ
ducbar tunicam fulgentem, niveam, gemmisque " τῷ κάλλει αὐτοῦ· τὰ δὲ ἐπὶ τῆς κορυφής μου κατε
obsitam, pulchritudine sua oculos animumque
mcuin mirum in modum oblectantem: line oraνέουν, κἂν ἦν ἐκ παντοίων ἀνθέων πεπλεγμένος
μου στέφανος· ἀλλὰ καὶ ὑποδήματα ἐπὶ τῶν ποδῶν
Ms. nostrum hic prepositioncm μετά cum accusativo jungebat, minus recte.
col. 665–666page 23 of 134
PG 111:665νομίζετο· ζώνην δὲ ἤμην διεζωσμένος ου, φοβερόβαφον τὸ χρῶμα ἔχουσαν. Τὸ ἀὴρ τοῦ Παραδείσου ἐκείνου ἀῤῥήτου ὑποροδίζων ἀνθήμασι ποικίλοις, ἀκτι τοῖς χρώμασιν· εὐωδία δὲ ποικίλη διη αλλασσομένη, ξενοπρεπῶς τοῖς αἰσθητη Η οσφρήσει μου ὑπήντα καθηδύνουσα. μαι, φρίττω καὶ νοῦν καὶ διάνοιαν, ταῦτα Ωσπερ δὲ βασιλεὺς κεκτημένος ὕτως ήμην διακινῶν ἐν τῷ κήπῳ ἐκείνῳ καὶ ἑτερπόμην μεγάλως ἐν ἑαυτῷ, στο τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον, δὲ ἐκεῖ πολλὰ, ὁ ὁ Θεὸς ἐξανέτειλεν, οὐχ κόσμου τούτου, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ ἀειθαλή τὴν εὐώδη, δασέα, μελισταγή, υψίκομα, κυφότα τοῖς κλάδοις καὶ κυμαινόμενα ς άλληλα, θέαν ἔχοντα ὡς τὸ κρύος τοῦ Η ἡδονὴν αἴσθησιν ὑπερβαίνουσαν. "Ης ἀγαλλιάσεως δροσισμού μακάριοι οι θέας τε καὶ εὐφροσύνης τὴν ψυχὴν και Ξένον δὲ τοῦτο, ὅτι τοῖς μὲν ἦν τοῖς δὲ παραφέρουσα ἡ εὐπρέπεια, καὶ νθη δεδώρηται ἀκατάπαυστα καὶ ἀμά δὲ φύλλοις καὶ καρπῷ ποικίλῳ προσέτα ζεσθαι, τοῖς δὲ ἦν ἄνθο;, καὶ φύλλα, καὶ θέα ξένη, καὶ καρπὸς τίμιος, περίλλεπτος ατος. θαῦμα δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις μέγι νὰ γὰρ ἐπ' αὐτοῖς καὶ στρουθία καὶ τέτο ἕτερα κατ' όνομα ὡραῖα, χρυσόπτερα ερα, ποικίλα κατὰ ἐν φύλλον καθεζόμενα, αἱ ἐξελάλουν, καὶ ἑτερποφώνουν, ὥστε μὲν τῆς φωνῆς αὐτῶν τῆς ὡραίας καὶ 5 γε νομίζω ἀκούειν εἰς ὕψος ἕως ἄκρον τὰ δὲ στρουθία ἐκεῖνα ᾤμην τοῦ καὶ ἤρπαζε τὸν νοῦν μου ὡς εἰς ἔκστα μα τῆς ποικιλίας αὐτῶν ἡ παράδοξος. η μόδα, η κρίνα, ἢ ἑτερόν τι οὐκ ἔχω είν ἀνθέων πολυποικίλων, οὕτως ἦν τὰ στρουθίων ἐκείνων, ὡς παράδοξα καὶ τοῦν τοῦ πρώτου στρουθίου τὴν ὡραιότητα 53. ένας τῇ διανοίᾳ, καὶ τὸν λογισμὸν εἰς ἓν στοχαζόμην ἄλλης δόξης καὶ θέας την ὴν χροιάν κεκτημένον. Πάλιν οὖν ἑώρων καὶ ἐξαίρετον, ὅπερ ἦν ἐμοὶ θυμηδία μετ λῳδία αὐτῶν ἡ ἀκατάπαυστος καὶ ἐνήδο Η διηγήσηται τὰ ξένα καὶ φρικτά κάλλη των ἐκεῖσε; Πάντα δὲ τὰ ὡραῖα ἐκεῖνα φρίττων ἡδονὴν καὶ θ' αν ὡς τὸ κρύος τοῦ οὐρανοῦ, ᾧ τοῖς μάκαρσιν έχρηται, ἧσπερ ἡδονῆς καὶ ἀγαλλιάσεως δροσισμῷ θέας καὶ εὐφροσύνης την ψυχήν.VITA S. ANDREB SALI.
νομίζετο· ζώνην δὲ ἤμην διεζωσμένος tum capitis mei considerabam, quo crat sertum
ου, φοβερόβαφον τὸ χρῶμα ἔχουσαν.
Τὸ ἀὴρ τοῦ Παραδείσου ἐκείνου ἀῤῥήτου
ὑποροδίζων ἀνθήμασι ποικίλοις, ἀκτι
τοῖς χρώμασιν· εὐωδία δὲ ποικίλη διηαλλασσομένη, ξενοπρεπῶς τοῖς αἰσθητηΗ οσφρήσει μου ὑπήντα καθηδύνουσα.
μαι, φρίττω καὶ νοῦν καὶ διάνοιαν, ταῦτα
Ωσπερ δὲ βασιλεὺς κεκτημένος
ὕτως ήμην διακινῶν ἐν τῷ κήπῳ ἐκείνῳ
καὶ ἑτερπόμην μεγάλως ἐν ἑαυτῷ, στο
τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον,
ex foribus omnis generis plexum: sed et perles
mei mibi coutegi calceis violebantur: cingcbarque
zona coloris intensi, velut purpurei. Coruscabat aer
illius horti inexplicabili luce, suaviter perfusus di
versis foribus, solares radios colore imitantibus:
varius autem odor, qui hulentidem permutabatur,
olfactus mei organum insolita quadam jucunditate
alliciebat. Crede mihi, exhorresco tota mente anim
moque, cum haec refero. Quemadmodum igitur
cum rege aliquo, cui quidquid desiderat in promptu est, ita mecum in divino isto horto agebatur,
capiente voluptatem ex consideratione rerum, virtute plusquam humana istic provenien-
· δὲ ἐκεῖ πολλὰ, ὁ ὁ Θεὸς ἐξανέτειλεν, οὐχ
κόσμου τούτου, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ ἀειθαλή
τὴν εὐώδη, δασέα, μελισταγή, υψίκομα,
κυφότα τοῖς κλάδοις καὶ κυμαινόμενα
ς άλληλα, θέαν ἔχοντα ὡς τὸ κρύος τοῦ
Η ἡδονὴν αἴσθησιν ὑπερβαίνουσαν. "Ης
ἀγαλλιάσεως δροσισμού μακάριοι οι
θέας τε καὶ εὐφροσύνης τὴν ψυχὴν
και Ξένον δὲ τοῦτο, ὅτι τοῖς μὲν ἦν
τοῖς δὲ παραφέρουσα ἡ εὐπρέπεια, καὶ
νθη δεδώρηται ἀκατάπαυστα καὶ ἀμάδὲ φύλλοις καὶ καρπῷ ποικίλῳ προσέταζεσθαι, τοῖς δὲ ἦν ἄνθο;, καὶ φύλλα, καὶ
θέα ξένη, καὶ καρπὸς τίμιος, περίλλεπτος
ατος. θαῦμα δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις μέγι
νὰ γὰρ ἐπ' αὐτοῖς καὶ στρουθία καὶ τέτο
ἕτερα κατ' όνομα ὡραῖα, χρυσόπτερα
ερα, ποικίλα κατὰ ἐν φύλλον καθεζόμενα,
αἱ ἐξελάλουν, καὶ ἑτερποφώνουν, ὥστε
μὲν τῆς φωνῆς αὐτῶν τῆς ὡραίας καὶ
5 γε νομίζω ἀκούειν εἰς ὕψος ἕως ἄκρον
τὰ δὲ στρουθία ἐκεῖνα ᾤμην τοῦ
καὶ ἤρπαζε τὸν νοῦν μου ὡς εἰς ἔκσταμα τῆς ποικιλίας αὐτῶν ἡ παράδοξος.
η μόδα, η κρίνα, ἢ ἑτερόν τι οὐκ ἔχω είν
ἀνθέων πολυποικίλων, οὕτως ἦν τὰ
στρουθίων ἐκείνων, ὡς παράδοξα καὶ
32. Abundabat enim locus pluribus, quas Deus
enasci fecerat, plautis; non qualibus hic mundus
gaudet (absit, absit); sed erant allerius omnino
natura. Vernabant perpetuo; odorem exhalabant
gratissimum; stillabant liquore melleo; erant
densitate frondium, proceritate cacuminum, venusto
quodam raniorum desu conspicum, nutabant alia
versus alias cum mira intuentium voluptate: denique speciem habebant, firmamento coeli non absimilem; tantamque afferebant delectationem, quania
sensibus capi non potest. Beati, qui voluptate illa
et jucunditate perfruuutur, beata illa visione et
latitia saturi! Illud vero aduirandum imprimis,
quod quædam aliis atque aliis modis se conspicienda
offerrent, quædam vero non uno delectarent ornatus
genere. Aliis siquidem forere tantum perpetuo,
Moribus nunquam languescentibus aut marcescentibus, datum est; alim, foliis fructibusque diversi
generis exornari jusse sunt; aliis denique erant
simul et lores, et folia, et amcenitas sua, et
species peregrina, et fructus pretiosi, conspicui,
nullisque aliis comparandi. Nec illud stupendumn
minus, quod in memoratis arboribus volueres,
passeres, cicada, aliaque nominatim aves diverse,
multa venustate insignes, alie fulgorem auri, aliæ
candorem nivis referentibus alis drcore, singulis
foliis insidebant; canentes modulantesque tanta
cum suavitate, ut putem pulcherrimum ac amoenisum concentum, sublime elatum, coelum adusque supremum penetrasse. Cumque ego proderare volucres avebam, abalienavit animum meum a sensibus, raptum in exstasim,
tante varietatis illorum aspectus. Quemadmodum enim dictum est, rosas, lilia,
rum genera, quæ enarrare non possum, multiformia fuisse, ita volucrum quoque
chritudo admirabilis plane ac singularis erat.
τοῦν τοῦ πρώτου στρουθίου τὴν ὡραιότητα 53. Rursum igitur conversus ad primam avicuένας τῇ διανοίᾳ, καὶ τὸν λογισμὸν εἰς ἓν
στοχαζόμην ἄλλης δόξης καὶ θέας την
ὴν χροιάν κεκτημένον. Πάλιν οὖν ἑώρων
καὶ ἐξαίρετον, ὅπερ ἦν ἐμοὶ θυμηδία μετ
λῳδία αὐτῶν ἡ ἀκατάπαυστος καὶ ἐνήδοΗ διηγήσηται τὰ ξένα καὶ φρικτά κάλλη
των ἐκεῖσε; Πάντα δὲ τὰ ὡραῖα ἐκεῖνα
n solummodo haec habebat: φρίττων
Orav, admodum vitiose.
m legitur, ἡδονὴν καὶ θ' αν ὡς τὸ κρύος τοῦ
lum, venustatem ejus admiratus sum: collectisque
in unum sensibus, ad aliam, multa coloris gratia
el elegantia insignem, considerandam me contuli;
et deprehendi rursus aliud atque aliud eximia
venustatis, quod me mirum in modum recreabat.
Cantus denique eorum sine intermissione continuatus suavissime resonabat. Verum quis explicet
οὐρανοῦ, ᾧ τοῖς μάκαρσιν έχρηται, ἧσπερ ἡδονῆς καὶ
ἀγαλλιάσεως δροσισμῷ θέας καὶ εὐφροσύνης την ψυχήν.
Quid hinc recte exponas?
col. 667–668page 24 of 134
PG 111:667φυτά συμμέτρως ἴσταντο ὡς παράταξης προς παράτα η ξιν. Ως μακαρία ἡ χεὶρ, ἡ ταῦτα φυτεύσασα! Πάν λιν οὖν ἐπὶ τὰ ἔνδον τοῦ Παραδείσου χωρουντός μου ἐνόμιζον γὰρ ὅτι οὐκέτι πω το σκότος του κόσμου τούτου· πρὸς γὰρ τὰ ἐκεῖ σκότος μοι τὰ ἐνταῦθα)· ὡς δὲ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμό βλέπω, καὶ ἰδοὺ ποταμὸς μέγας μέσον τοῦ Παραδείσου διώ δευε, καὶ ἐπότιζε πάντα τὰ φυτὰ ἐκεῖνα ἐν γαληνή. τητι ταῖς ῥίζεις αὐτῶν προσκλυζόμενος· ἐπ' αὐτῷ δὲ τὰ ὡραία στρουθία ἐκεῖνα τὰ ἀκατάπαυστα πι λαδοῦντα κατήρχοντο. ᾿Αμπελος δὲ ἐν κύκλῳ τοῦ ποταμοῦ ἐφαπλουμένη, χρυσοφαέσι μὲν τοῖς φύλλα, εὐπρεπὴς δὲ εἰς τὰ κλήματα, & λύχνῳ τινὶ ἐοιχότα τῷ πρώτο λίθῳ εἶκαζον, διὰ τὸν εἰρηκότα - - Εγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή,» καὶ ὁ ἀκρογωνιαίος λάθος καὶ ἀκρότομος. Ἐφήπλωτο δὲ ἐν ὅλῳ τῷ του ραδείσων βρίθουσα μεγίστοις βότρυσιν εὐπρεπεστά τοις, ὥστε στεφάνων δίκην κατακοσμείσθαι τη περιπλοκῇ τῶν κλημάτων τὰ ἐκεῖσε φυτά. λδ'. Ταῦτα θεασάμενος, ετέρπετο ἡ καρδία μου, ἐκ φρίκης εἰς θαῦμα, καὶ ἐκ θαύματος εἰς Επσταπν τὴν ψυχὴν μεταφερόμενος. Ἐπὶ πολλὴν δὲ ώραν ἑστὼς ἐννεῖς, ἀκούων ἤχου τινὸς ἐξ ἀνατολῶν ἀνέ μου πνεύσαντος καὶ τοῖς δένδροις ἐπιπεσόντος, που μαίνεσθαι ταῦτα ἐποίει, αποπέμποντα πνοὴν εὐα δίας άρρητον· ἐν οἷς ἡδέως ἔχων καὶ ἐκπληττά μενος, ἐνόμιζον ἀπὸ τοῦ θυμιάματος τοῦ Θεοῦ τοῦ την εἶναι τὴν εὐωδίαν, ὅπερ ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ θυμιώσιν "Αγγελοι. Παυσαμένου οὖν τοῦ ἀνέμου εκείνου, ἀκούω ἀπὸ δυσμῶν ἑτέρου τινὸς πνεύματος ἶχον, ἀνεξιχνίαστον τὴν ἡδύτητα εμποιοῦν μοι, ἧς ἡ ἐπίπνοια ἐν τῷ ἀτμίζειν ὡς χιόνος δρασις ἔχρη μάτιζεν. ἂν δὲ τῶν ἐκεῖσε δένδρων ἡ εὐπρέπεια εμπεπλησμένῃ εὐωδίας θαυμαστῆς ὑπὲρ πάντα τὰ αρώματα τῶν ἐπιγείων, πόρρωθεν ταύτην ἐκπέμποντα τὴν ἔσφρησιν, ὡς φοβερὸν καταθύμιον, ἐν στάμενον, ὥστε ἐπιλαθέσθαι με ἐκεῖνα τὰ τίμια θαυμάσια, ἅπερ ὄπισθεν διοδεύσας απήλαυσε μελίβ φυτά τινα πέλοντα. Τὰ δὲ στρουθία ἐκεῖνα ἐν τῷ άδειν αὐτὰ καὶ κελαδεῖν καὶ στρουθίζειν τὰ διάπυρα άσματα τῆς ἀγαλλιάσεως, ἐξιστάμην τῇ διανεί μου - είτε στρουθία, είτε ἄγγελοι ὑπῆρχαν, Κύριος ἐπίσταται. Αναδίδοται "πάλιν ἀπὸ βορρά Στερος άνεμος ὑπερφυέστατος, πυρράχης τῷ είδει, ὡς ὅτι Τρι; ηλίου δύναντος αἱ ἀκτῖνες πεφύκασι· πιεί σαντος δὲ τούτου ἐν ἀπείες γαληνότητα, γαλην μόρφως ἐκυμαίνετο τὰ λαμπρότατα ἐκεῖνα φυτό, Επνες δὲ ταράσσων τὴν ἐν τοῖς ῥόδοις εὐοσμίας, ὥστε ἐπὶ πολλὴν ὥραν έννουν με γενόμενον το φιλτάτῳ γλυκασμῷ τε καὶ ἔρωτι κατατέρπεσθαι, Ηδέως ἔχων τοῦ ἀνέμου ἐκείνου τὴν ἐπίπνοιαν τῆς εὐωδίας, ώστε νομίζειν με ἀπὸ τοῦ θυμιάματος, ὥσπερCGT
Insolitam atque almirabilem pulchritudinem illarum 1 φυτά συμμέτρως ἴσταντο ὡς παράταξης προς παράτα
rerum, quæ istic loci visebantur? Plante ille
formose, oraline quæque suo consite, oppositas
inter se dextereque instructas acies referebant. O
felicem manum, cujus hæc opera plantata sunt!
Ubi vero in horti interiora penetravi, arbitratus
sum, non amplius in tenebris hujusce mundi me
versari: si cuim quæ hic sunt cum bonis regionis
is ius compares, tenebra videbuntur. Post hæc in
planitiem descendenti mihi aperit eluvius ingens,
hortum medium permeans, et plantis omnibus, leni
tractu alluendo radices, humorein sufficiens. AlvoTalant eo speciosa, quas dixi, perpetuoque cantu
gaudentes, volueres: circum explicabat se vitis,
referentibus fulgorem auri foliis, palmitibus vero
luminis instar rutilantibus decora, quam ego primo
lapidi assimilabam, propter illum qui dixit: «Ego
et summus angularis lapis.
sum vitis vera
Explicabat se porro vitis illa per universum hortum,
maximis pulcherrimisque racemis onerala; et
mulum coronae aniliens, decori eis erat.
&
G
51. Horuin contemplatione detentus, perfunde
lar paulo singulari, et ex gaudio in admirationem,
ex adniratione in exstatim transferebar. Cumque
starem multo tempore non satis mei compos, percipio venti sonum, ex parte orientali aspirantis;
qui in arbores impingens leniter eas crispabat, et
Inexplicabilem odoris fragrantiam emittere faciebat:
ego autem mirifice captus et obstupefactus rei novitate, putabam odorem illum ex thymiamate, quod
angeli in conspectu Dei incidunt, adesse. Ventus
Hlle desierat, cum a parte mundi occidua alterius
venti souain inau«lio, prorsus investigabilem jucundle admodum me allicientem. videbanturque
mihi, qui inde absistebant vapores, nive candidiores
esse. Jam vero concinnitas arborum earumque ad
mirabilis fragrantia, omnia omnino, quæ terra hac
nostra producit, aromata longe superabat: ea autem eminus adventantibus aspirabatur tam placide,
suaviter ac delectabiliter, ut me prope omnium,
tum pretio tum novitate mirabilium, per qua transiens voluptate perfundebar singulari, oblivio caperet. Quando autem inflammata sua Laetitiae cantica
modalabantur ac dulci voce personabant avicula, η
præ stupore non eram apnd me: utrum tamen
avicula, an angeli fuerint, Deus novit. Deinde alius
rursum aliunde venius ex septentrione aderat,
isque satis vehemens, specie igneus, cujus radii
erant, quemadmodum iris accidente sole consuerit:
qui summa cum lenitate hortum perflans, herbas
planasque illas rutilantes placide motitabat, et
Buavissimum e rosis odorem agitatione cliciebat,
Joan. xv, 1. Ephes. 1, 20.
Desunt hae in ins. Mazar. neque vero mulfinal rem faciant.
Pauca hic et obscura habet ms. Vatican.
ξιν. Ως μακαρία ἡ χεὶρ, ἡ ταῦτα φυτεύσασα! Πάν
λιν οὖν ἐπὶ τὰ ἔνδον τοῦ Παραδείσου χωρουντός
μου ἐνόμιζον γὰρ ὅτι οὐκέτι πω το σκότος του
κόσμου τούτου· πρὸς γὰρ τὰ ἐκεῖ σκότος μοι τὰ
ἐνταῦθα)· ὡς δὲ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμό βλέπω,
καὶ ἰδοὺ ποταμὸς μέγας μέσον τοῦ Παραδείσου διώ
δευε, καὶ ἐπότιζε πάντα τὰ φυτὰ ἐκεῖνα ἐν γαληνή.
τητι ταῖς ῥίζεις αὐτῶν προσκλυζόμενος· ἐπ' αὐτῷ
δὲ τὰ ὡραία στρουθία ἐκεῖνα τὰ ἀκατάπαυστα πι
λαδοῦντα κατήρχοντο. ᾿Αμπελος δὲ ἐν κύκλῳ τοῦ
ποταμοῦ ἐφαπλουμένη, χρυσοφαέσι μὲν τοῖς φύλλα,
εὐπρεπὴς δὲ εἰς τὰ κλήματα, & λύχνῳ τινὶ ἐοιχότα
τῷ πρώτο λίθῳ εἶκαζον, διὰ τὸν εἰρηκότα - - Εγώ
εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή,» καὶ ὁ ἀκρογωνιαίος
λάθος καὶ ἀκρότομος. Ἐφήπλωτο δὲ ἐν ὅλῳ τῷ του
ραδείσων βρίθουσα μεγίστοις βότρυσιν εὐπρεπεστάτοις, ὥστε στεφάνων δίκην κατακοσμείσθαι τη
περιπλοκῇ τῶν κλημάτων τὰ ἐκεῖσε φυτά.
palmitum suorum complexa plantas reliquas in
λδ'. Ταῦτα θεασάμενος, ετέρπετο ἡ καρδία μου, ἐκ
φρίκης εἰς θαῦμα, καὶ ἐκ θαύματος εἰς Επσταπν
τὴν ψυχὴν μεταφερόμενος. Ἐπὶ πολλὴν δὲ ώραν
ἑστὼς ἐννεῖς, ἀκούων ἤχου τινὸς ἐξ ἀνατολῶν ἀνέ
μου πνεύσαντος καὶ τοῖς δένδροις ἐπιπεσόντος, που
μαίνεσθαι ταῦτα ἐποίει, αποπέμποντα πνοὴν εὐα
δίας άρρητον· ἐν οἷς ἡδέως ἔχων καὶ ἐκπληττά
μενος, ἐνόμιζον ἀπὸ τοῦ θυμιάματος τοῦ Θεοῦ τοῦ
την εἶναι τὴν εὐωδίαν, ὅπερ ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ
θυμιώσιν "Αγγελοι. Παυσαμένου οὖν τοῦ ἀνέμου
εκείνου, ἀκούω ἀπὸ δυσμῶν ἑτέρου τινὸς πνεύματος
ἶχον, ἀνεξιχνίαστον τὴν ἡδύτητα εμποιοῦν μοι, ἧς
ἡ ἐπίπνοια ἐν τῷ ἀτμίζειν ὡς χιόνος δρασις ἔχρη
μάτιζεν. ἂν δὲ τῶν ἐκεῖσε δένδρων ἡ εὐπρέπεια
εμπεπλησμένῃ εὐωδίας θαυμαστῆς ὑπὲρ πάντα τὰ
αρώματα τῶν ἐπιγείων, πόρρωθεν ταύτην ἐκπέμ
ποντα τὴν ἔσφρησιν, ὡς φοβερὸν καταθύμιον, ἐν
στάμενον, ὥστε ἐπιλαθέσθαι με ἐκεῖνα τὰ τίμια
θαυμάσια, ἅπερ ὄπισθεν διοδεύσας απήλαυσε μελίβ
φυτά τινα πέλοντα. Τὰ δὲ στρουθία ἐκεῖνα ἐν τῷ
άδειν αὐτὰ καὶ κελαδεῖν καὶ στρουθίζειν τὰ διάπυρα
άσματα τῆς ἀγαλλιάσεως, ἐξιστάμην τῇ διανεί
μου - είτε στρουθία, είτε ἄγγελοι ὑπῆρχαν, Κύριος
ἐπίσταται. Αναδίδοται "πάλιν ἀπὸ βορρά Στερος
άνεμος ὑπερφυέστατος, πυρράχης τῷ είδει, ὡς ὅτι
Τρι; ηλίου δύναντος αἱ ἀκτῖνες πεφύκασι· πιεί
σαντος δὲ τούτου ἐν ἀπείες γαληνότητα, γαλην
μόρφως ἐκυμαίνετο τὰ λαμπρότατα ἐκεῖνα φυτό,
Επνες δὲ ταράσσων τὴν ἐν τοῖς ῥόδοις εὐοσμίας,
ὥστε ἐπὶ πολλὴν ὥραν έννουν με γενόμενον το
φιλτάτῳ γλυκασμῷ τε καὶ ἔρωτι κατατέρπεσθαι,
Ηδέως ἔχων τοῦ ἀνέμου ἐκείνου τὴν ἐπίπνοιαν τῆς
εὐωδίας, ώστε νομίζειν με ἀπὸ τοῦ θυμιάματος,
ὥσπερ
col. 669–670page 25 of 134
PG 111:669αέρι ένα πλουμένην ἤρθημεν οὖν καὶ διέβημεν, καὶ ἔνδον τοῦ καταπετάσματος πλῆθος στρατιάς οὐρανίου αἰνούντων καὶ δοξολογούντων τὸν Θεόν· διέβημεν δὲ καὶ τὰ ἐκεῖ, καὶ ἰδοὺ πάλιν ἕτερον καταπέτασμα διὰ βύσσου καὶ πορφύρας ἀπόῤῥητον· καὶ κατήντησα μεν ἐπὶ ἐνδοξοτάτῳ τόπῳ, καὶ ἦν ἐκεῖσε φοβερὸν καταπέτασμα ὡς ηλεκτρος, υπέρλαμπρον, καὶ σφό δρα καθαρώτατον, ὅπερ ἀναποδίσασα χεὶρ πύρινος, διελθεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς παρεσκεύασεν. "Ην δὲ ἔνδον αὐτοῦ πλῆθος ἀναριθμήτων νεωτέρων, ωραίων, πυρίνων, τὰς ὄψεις πλαυγεῖς ὑπὲρ τὸν ἥλιον εἱστήκεισαν οὖν τάξε: τινὶ καὶ κοσμιότητι ἐπὶ φο θεροῦ ὕψους ταῖς ἀΰλαις ἡλικίαις μετέωροι, σκη περα φοβερά ἐν ταῖς χερσὶ κατέχοντες· λεγεώνες ἐντεῦθεν, καὶ λεγεῶνες ἐκεῖθεν ἕτεραι, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Λέγει μοι ὁ ὁδηγῶν με, Ιδού, τούτου τοῦ καταπετάσματος ἐπαιρουμένου, θεάσει τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθεζόμενον πεσόν οὖν προσκύνησον αὐτὸν, τὴν δὲ ἅπασαν θεωρίαν τῆς διανοίας σου πρὸς αὐτὸν ἀνάτεινον, καὶ ἄκουσον τί σοι λαληθήσεται παρ' αὐτοῦ. Ὡς οὖν ταῦτα ὁ οδηγών με υπετίθετο, βλέψας εἰς τὴν εὐπρέπειαν τοῦ καταπετάσματος ἐρῶ, καὶ ἰδοὺ περιστερὰ παμμεγέθης, ἄνωθεν καταπτᾶσα ἐπὶ τῷ καταπετάσμα τις ἦν δὲ ἡ κεφαλὴ αὐτῆς καθάπερ χρυσίον, τὸ στῆθος πορφυροῦν, αἱ πτέρυγες τηλαυγείς ὡσεὶ φλόξ, οἱ πόδες ἀληθινοί, ἐκ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς ὡς ἀκτῖνες φωτὸς ἐξεπορεύοντο· ἐμοῦ δὲ στοχαζομένου τὴν ταύτης εὐπρέπειαν, εὐθέως ἀναστάσα ᾤχετο εἰς ὕψος. 20. Αρθέντος δὲ τοῦ καταπετάσματος, ἀναβλέψας εἰς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο ύψος τὸ καταπλήττον πᾶσαν ἔν νοιαν, ἴδον θρόνον φοβερὸν καὶ ἐπῃρμένον, ὑπὸ τοῦ αέρος κρεμάμενον μηδενὸς αὐτὸ κατέχοντος· φλόξ δὲ ἐξεπορεύετο ἐξ αὐτοῦ, οὐχ ὡς τοῦ πυρὸς, ἀλλ' ὑπὲρ τῆς χιόνος ὑπεραιρομένη τῇ λευκότητα· ἐκά θητο δὲ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐκείνου ὁ Κύριός μου Ιησούς Χριστός, πορφύραν καὶ βύσσον ἐνδεδυμένος ἅπαξ διὰ τὴν ἐμὴν εὐτέλειαν συνεσταλμένης αὐτοῦ τῆς λαμπρότητος, έθεασάμην αὐτοῦ τὴν θεάνθρωπον εὐπρέπειάν τε καὶ ὡραιότητα, δν τρόπον τὸν ἥλιον τις βλέπει, ἡνίκα ἐξ ᾿Ανατολῶν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ φαιδρῶς ἐπιφαίνεται· μετὰ δὲ ταῦτα οὐκέτι ἡδυ νήθην αὐτὸν καθαρῶς θεάσασθαι. ᾿Αρθέντος οὖν τοῦ καταπετάσματος, πεσὼν ἐπὶ τοῦ θαυμαστού αέρος, προσεκύνησα αὐτὸν τρίς· ἐπειρώμην δὲ ἐστάναι καὶ βλέπειν αὐτοῦ τὴν ὡραιότητα, ἀλλὰ καθάπερ προ εἶπον, φρίκῃ ἀφάτῳ καὶ δίει ἀνεικάστῳ ἀπὸ τοῦ φοβεροῦ αὐτοῦ φωτὸς τρόμῳ, καὶ χαρα συνεχόμενος, οὐκέτι ἠδυνήθη ἀποσκοπῆσαί τι, ἢ ἐντρανίσαι τῇ πυροφεγγεῖ αἴγλῃ τῆς ἀπειροδυνάμου θεότηστος αυτ τοῦ. Ελήλυθεν δὲ ἡ φωνὴ ἐκ τοῦ φωτός πρός με κεν κτημένη μέγιστον ήχον, ὥστε συντρίβεσθαι τὸν θαυμαστὸν ἐκεῖνον αέρα ἀπ' αὐτῆς. Η δὲ φωνή αὐτοῦ ἦν μελισταγής, πραῖα δὲ καὶ ἠδύλαλος· ἡ καὶ λελάληκε τρία βήματα θεία, καὶ συνεὶς ἔγνων, καὶ εἰδύνθην τῇ ψυχῇ ὡς οὐκ ἄλλοτέ ποτέ. Επειτα μετ' ὀλίγον εἴρηκέν μοι ἕτερα βήματα τρία, καὶ ταῦτα ηδυτάτως προσδεξαμένου μου, επλήσθη χαρᾶς θϊ η καιαέρι ένα πλουμένην ἤρθημεν οὖν καὶ διέβημεν, καὶ aera dilusi su pensum, quo eventi ingressinne
ἔνδον τοῦ καταπετάσματος πλῆθος στρατιάς οὐρανίου reperimus ibi ingentem coelestium geniorum catκαι,
αἰνούντων καὶ δοξολογούντων τὸν Θεόν· διέβημεν
δὲ καὶ τὰ ἐκεῖ, καὶ ἰδοὺ πάλιν ἕτερον καταπέτασμα
διὰ βύσσου καὶ πορφύρας ἀπόῤῥητον· καὶ κατηντή
σα μεν ἐπὶ ἐνδοξοτάτῳ τόπῳ, καὶ ἦν ἐκεῖσε φοβερὸν
καταπέτασμα ὡς ηλεκτρος, υπέρλαμπρον, καὶ σφόδρα καθαρώτατον, ὅπερ ἀναποδίσασα χεὶρ πύρινος,
διελθεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς παρεσκεύασεν. "Ην δὲ ἔνδον
αὐτοῦ πλῆθος ἀναριθμήτων νεωτέρων, ωραίων,
πυρίνων, τὰς ὄψεις πλαυγεῖς ὑπὲρ τὸν ἥλιον·
εἱστήκεισαν οὖν τάξε: τινὶ καὶ κοσμιότητι ἐπὶ φοθεροῦ ὕψους ταῖς ἀΰλαις ἡλικίαις μετέωροι, σκηπερα φοβερά ἐν ταῖς χερσὶ κατέχοντες· λεγεώνες
ἐντεῦθεν, καὶ λεγεῶνες ἐκεῖθεν ἕτεραι, ὧν οὐκ ἔστιν
ἀριθμός. Λέγει μοι ὁ ὁδηγῶν με, Ιδού, τούτου τοῦ
καταπετάσματος ἐπαιρουμένου, θεάσει τὸν Υἱὸν τοῦ
ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθεζόμενον πεσόν
οὖν προσκύνησον αὐτὸν, τὴν δὲ ἅπασαν θεωρίαν
τῆς διανοίας σου πρὸς αὐτὸν ἀνάτεινον, καὶ ἄκουσον
τί σοι λαληθήσεται παρ' αὐτοῦ. Ὡς οὖν ταῦτα ὁ
οδηγών με υπετίθετο, βλέψας εἰς τὴν εὐπρέπειαν
τοῦ καταπετάσματος ἐρῶ, καὶ ἰδοὺ περιστερὰ παμ
μεγέθης, ἄνωθεν καταπτᾶσα ἐπὶ τῷ καταπετάσματις ἦν δὲ ἡ κεφαλὴ αὐτῆς καθάπερ χρυσίον, τὸ
στῆθος πορφυροῦν, αἱ πτέρυγες τηλαυγείς ὡσεὶ
φλόξ, οἱ πόδες ἀληθινοί, ἐκ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς
ὡς ἀκτῖνες φωτὸς ἐξεπορεύοντο· ἐμοῦ δὲ στοχαζο
μένου τὴν ταύτης εὐπρέπειαν, εὐθέως ἀναστάσα
ᾤχετο εἰς ὕψος.
20. Αρθέντος δὲ τοῦ καταπετάσματος, ἀναβλέψας
εἰς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο ύψος τὸ καταπλήττον πᾶσαν ἔν
νοιαν, ἴδον θρόνον φοβερὸν καὶ ἐπῃρμένον, ὑπὸ τοῦ
αέρος κρεμάμενον μηδενὸς αὐτὸ κατέχοντος· φλόξ
δὲ ἐξεπορεύετο ἐξ αὐτοῦ, οὐχ ὡς τοῦ πυρὸς, ἀλλ'
ὑπὲρ τῆς χιόνος ὑπεραιρομένη τῇ λευκότητα· ἐκάθητο δὲ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐκείνου ὁ Κύριός μου Ιησούς
Χριστός, πορφύραν καὶ βύσσον ἐνδεδυμένος ἅπαξ
διὰ τὴν ἐμὴν εὐτέλειαν συνεσταλμένης αὐτοῦ τῆς
λαμπρότητος, έθεασάμην αὐτοῦ τὴν θεάνθρωπον
εὐπρέπειάν τε καὶ ὡραιότητα, δν τρόπον τὸν ἥλιον
τις βλέπει, ἡνίκα ἐξ ᾿Ανατολῶν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ
φαιδρῶς ἐπιφαίνεται· μετὰ δὲ ταῦτα οὐκέτι ἡδυνήθην αὐτὸν καθαρῶς θεάσασθαι. ᾿Αρθέντος οὖν τοῦ
καταπετάσματος, πεσὼν ἐπὶ τοῦ θαυμαστού αέρος,
προσεκύνησα αὐτὸν τρίς· ἐπειρώμην δὲ ἐστάναι καὶ
βλέπειν αὐτοῦ τὴν ὡραιότητα, ἀλλὰ καθάπερ προεἶπον, φρίκῃ ἀφάτῳ καὶ δίει ἀνεικάστῳ ἀπὸ τοῦ
φοβεροῦ αὐτοῦ φωτὸς τρόμῳ, καὶ χαρα συνεχόμενος,
οὐκέτι ἠδυνήθη ἀποσκοπῆσαί τι, ἢ ἐντρανίσαι τῇ
πυροφεγγεῖ αἴγλῃ τῆς ἀπειροδυνάμου θεότηστος αυτ
τοῦ. Ελήλυθεν δὲ ἡ φωνὴ ἐκ τοῦ φωτός πρός με κεν
κτημένη μέγιστον ήχον, ὥστε συντρίβεσθαι τὸν
θαυμαστὸν ἐκεῖνον αέρα ἀπ' αὐτῆς. Η δὲ φωνή
αὐτοῦ ἦν μελισταγής, πραῖα δὲ καὶ ἠδύλαλος· ἡ καὶ
λελάληκε τρία βήματα θεία, καὶ συνεὶς ἔγνων, καὶ
εἰδύνθην τῇ ψυχῇ ὡς οὐκ ἄλλοτέ ποτέ. Επειτα μετ'
ὀλίγον εἴρηκέν μοι ἕτερα βήματα τρία, καὶ ταῦτα
ηδυτάτως προσδεξαμένου μου, επλήσθη χαρᾶς θϊη
laudantium et glorificantium Deum. Transivimus
etiam porro; et aperuit se rursus aliud velam, ex
lysso et purpura inexplicabilis venustatis. Mine
devenimus ad locum gloriae plenissimum, ubi ve
lum mirabile, quasi electrinum, quam fulgentissimum ac nitidissimum; quod reducens manus
ignea, introitum nobis praparat. Ibi videre erat
multitudinem innumerabilem juvenum, quos di
gnitas corporis, color igneus, faciei splendor solari
praestans, plurimum commendabat: slalant autem
in loco admodum sublimi, conciuno ordine, aetatis
incorporeæ vigore, insigne sceptrum manibus pra
ferentes; hinc et inde legiones, quarum computari
non poterat numerus. Tunc me allocutus dux
nicus: Ecce, inquit, remoto hoc velamine, speclabis Filium hominis, sedentem ad dexteram Patris; quare procidens adorabis ipsum, totaque
mente ad ipsum convershs, excipies arrectis auribus, quæ dicturus tibi est. Talibus a ductore meo
præceptis instructus, intendi loculorum aciem in
istud decorum velamen, et vidi columbamr admodum grandem superne ad velum devolanten. Erat
huic capitis color aureus, pectoris purpureus,
alarum lucidus ut flamme, pedum genuinus ac naturalis, procedebantque ex oculis radii luminis:
cum autem decoram ejus formam contemplarer
attentius, subito sublimis abiit.
59. Sublato ergo velamine, suspexi in immensam illam altitudinem cuilibet spectanti formida -
bilem; vidique thronum eximium ac sublimem,
nemine sustinente suspensum in aere: a quo absisteκαι famma, non qualis ab igne solet, sed que
πiven longe præstabat candore. Sedebat in throno
Dominus meus Jesus Christus, purpura byssoque
indutus: qui cum exiguitatis et imbecillitatis mea
causa eximium splendorem suum semel contraxisset, intuitus sum divinæ humanitatis illius decus
ac diguitatem eximiam; quemadmodum intueri
quispiam solemn consuevit, radios in primo ortu
jucundissime spargentem: neque deinceps mili
licuit claro ipsius aspectu frui. Sublato itaque
velo, procidens in mirabilem illum aera, ter Domi
num adoravi, tentavique persistere loco, ac intueri denuo dignitatem ejus: verum, ut supra memini, præ inexplicabili horrore ac metu incompa
rabili, quem lux illa, thronum ambiens immensa
incutiebat, tremore ego pariter et gaudio correptus,
non potui quidquam intueri ultra oculosque intendere in igneum potentissimæ illius divinitatis
fulgorem. Vox deinde ex lumine tanto cum sonitu
emissa, ut mirabilis illa regio aeris trepidaret, ad
aures meas allapsa est: erat nihilominus suaviloquens, mitis, et melle dulcior; protulitque tria
verba divina quæ et cognovi bellissime, et dele
tus sum spiritu magis quam unquam alias. Non
.ulto post alia similiter tria verba emissa sunt
Chapter XIIICaput XIII
col. 739–740page 60 of 134
PG 111:739πλήρωκεν σπεῦσον οὖν καὶ αὐτό, ὅπως μὴ στερη τῆς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Καὶ τοῦτο εἰρηκώς δ πρεσβύτης, έξυπνος γέγονεν ὁ Ἐπιφάνιος· ἦν δὲ ἡ ἐκκλησία τὸν κανόνα μεσάσασα Ἐν εαυτής θ ταῦτα ἀναμνησάμενος, εἰς φρίκην φοβεράν μετηνέχθη, καὶ ἀποθαυμάζων τὴν ὄρασιν, ἔλεγεν· Ο τά λας ἐγώ! ὅτι ἄνθρωπος ἐν ἁμαρτίας τεθραμμένος, καὶ λυγρῶς ταῖς ἀκαθαρσίαις ἀντλούμενος, τον πάνω τοκράτορα Κύριον Ἰησοῦν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἠξιώθην θεάσασθαι, ἅτε δὴ καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ θεράποντος αὐτοῦ. Ταῦτα εἰρηκώς, ἀναστὰς ἐπορεύθη ἐν τῇ έκκλησίᾳ τὸν κανόνα τελέσαι - πρωΐας δὲ γενομένης, ἀπὸ πρώτης ώρας μέχρι τρίτης, ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτ τοῦ μετὰ δακρύων πολλών προσευξάμενος, απευχα ρίστησεν τῷ Θεῷ, τῷ ἀποκαλύψαντι αὐτῷ τὰ ἄδηλα καὶ κρύφια τῆς ἀποῤῥήτου σοφίας αὐτοῦ· καὶ ἀνα στὰς πρὸς τὴν μετριότητα παρεγίνετο πρός με, τὰ προβληθέντα μοι ἅπαντα ἀναγγέλλων ἐν ἀφάτῳ δέν καὶ ταπεινότητα. Καὶ καταπλαγεὶς εὐθέως ἀνέκραξα Τι; μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν θαυμάσια. ις'. Ὁ δὲ Μακάριος ἀφ' ἑσπέρας, ὡς ἦθος εἶχεν τοῦ ἀγωνίζεσθαι ἐν τοῖς ξάμοις, μόνου περιπατοῦντος ταῖς νυκτεριναῖς περιόδοις, συνέβη αὐτὸν πορευθῆναι πλησίον εὐκτηρίου τινὸς τῶν ἁγίων καὶ κορυφαίων *Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ὅπερ ἔφασκον ε παλαιοὶ τῆς πόλεως τὴν ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνον τὸν βασιλέα οἰκοδομήσαι. Παράγοντι οὖν ἐκεῖσε, ἀτελή. του οὔσης τῆς νυκτός, καὶ τῶν νεφελῶν ἀποκρυψάν των τοὺς ἐν τῷ στερεώματι ἀστέρα;, ἔτυχεν εἶναικατὰ τὸ μέσον τῆς ὁδοῦ βάθρον τινὰ ἐρύγματος, είτε διὰ νομὴν ὑδάτων, εἴτε δι' ἄλλον τινὰ τρόπον ανώρυξαν, ο Κύριος ἐπίσταται. Ὡς οὖν πλησίον ὁ μακάριος διώδευεν, παραχωρήσαντος τοῦ φιλανθρών που Θεοῦ, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ὡς Αιθίοψ τις παραφανείς, συμποδίσαι αὐτὸν εἰς τὸν βόθρον παρενέπειρον. Ἐκεῖσε τοίνυν τῷ ὑλώδει πηλῷ συγχωσθείς, παρευθὺς ἐξεβόησεν· Οἱ τὴν τετραπέρατον φωταγωγή σαντες πυρίναις διδαχαῖς ἀπόστολοι, φωστῆρες μου φαινότατοι, βοηθήσατε τῷ εὐτελεῖ οἰκέτῃ, βυόμενοί με ἐκ τοῦ βυθοτάτου (εἰς) ορύγματος! Καὶ εὐθέως ἐφάνη σταυρὸς ἀπὸ τοῦ εὐκτηρίου ἐπὶ τοῦ ἀέρος κρεμάτ μενος, καὶ ἦν ὥσπερ πῦρ φλέγον μαρμαρυγής λαμπηδόνων ἐπὶ τοῦ λάκκου ἐκπέμπων πρὸς τὸν Μα κάριον, "Ονπερ θεασάμενος εβόησε. Σημειωθήτα ἐφ' ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κυρίε. Παρα χρήμα δὲ ἐφάνησαν δύο άνδρες ὡραῖοι σφόδρα επί τοῦ αἰθέρος φερόμενοι, εἷς ἐντεῦθεν, καὶ εἷς ἐντεῦθεν ἐγένοντο τοῦ φωτοφόρου ἐκείνου σταυροῦ, ἐπὶ τοῦ ἀέρος ἑστῶτος καὶ φωτίζοντο;· ὁ μὲν εἰς τῆς δεξιᾶς χειρὸς κρατήσας, ὁ δὲ ἕτερος τῆς εὐωνύμου, ἀπὸ τοῦ πηλοῦ καὶ τοῦ βόθρου ἀνήγαγον, καὶ ἐπὶ τῆς εὐθείας ὁδοῦ παρέστησαν· ἦν γὰρ κεχωσμένος ἕως τῶν γονάτων· καὶ εὐθέως ἄραντοι ἐγένοντο.Et
est, uti petiisii, desiderium tuum: quapropter πλήρωκεν· σπεῦσον οὖν καὶ αὐτό, ὅπως μὴ στερη
salage tu quoque, ut ne excidas spe regni culorum
consequendi. Εt his a sene commemoratis experreus est Epiphanius, eodem tempore quo ecclesiae
conventus ad cauonis medium jam pervenerat.
Εt recolens animo universa, quæ viderat, non
sine horrore ac admiratione, in hac verba prorupit:
O me miserum! qui in peccatis enutritus et e
sordibus eductus, merui conspicuum oculis habere
Dominum Jesum omnipotentem, qucmadmodum
et pulchritudinem famuli ejus gloriosi. Quibus
dictis, surrexit abiitque in ecclesiam, canonem
absoluturus, et adveniente die, ab hora prima ad
usque tertiam, in conclavi suo multis cum lacrymis
orationi varans, gratias persolvit Deo, quod ipsi
incerta et occulta sapientiae suae manifestasset,
Tum surgens ad mediocritatem meain accessit,
reumatiavitque summo cum timore ac humilitate
ownia, quae jam narravi. Quare perculsus ego
exclamavi subito: Quis magnus est uti Deus noster?
to facis mirabilis, Deus!
τῆς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Καὶ τοῦτο εἰρηκώς δ
πρεσβύτης, έξυπνος γέγονεν ὁ Ἐπιφάνιος· ἦν δὲ ἡ
ἐκκλησία τὸν κανόνα μεσάσασα Ἐν εαυτής θ
ταῦτα ἀναμνησάμενος, εἰς φρίκην φοβεράν μετηνέ
χθη, καὶ ἀποθαυμάζων τὴν ὄρασιν, ἔλεγεν· Ο τά
λας ἐγώ! ὅτι ἄνθρωπος ἐν ἁμαρτίας τεθραμμένος,
καὶ λυγρῶς ταῖς ἀκαθαρσίαις ἀντλούμενος, τον πάνω
τοκράτορα Κύριον Ἰησοῦν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἠξιώθην
θεάσασθαι, ἅτε δὴ καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ θεράπον
τος αὐτοῦ. Ταῦτα εἰρηκώς, ἀναστὰς ἐπορεύθη ἐν τῇ
έκκλησίᾳ τὸν κανόνα τελέσαι - πρωΐας δὲ γενομένης,
ἀπὸ πρώτης ώρας μέχρι τρίτης, ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτ
τοῦ μετὰ δακρύων πολλών προσευξάμενος, απευχα
ρίστησεν τῷ Θεῷ, τῷ ἀποκαλύψαντι αὐτῷ τὰ ἄδηλα
καὶ κρύφια τῆς ἀποῤῥήτου σοφίας αὐτοῦ· καὶ ἀναστὰς πρὸς τὴν μετριότητα παρεγίνετο πρός με, τὰ
προβληθέντα μοι ἅπαντα ἀναγγέλλων ἐν ἀφάτῳ δέν
καὶ ταπεινότητα. Καὶ καταπλαγεὶς εὐθέως ἀνέκραξα
Τι; μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν
θαυμάσια.
CAPUT XIII.
ις'. Ὁ δὲ Μακάριος ἀφ' ἑσπέρας, ὡς ἦθος εἶχεν τοῦ
ἀγωνίζεσθαι ἐν τοῖς ξάμοις, μόνου περιπατοῦντος
ταῖς νυκτεριναῖς περιόδοις, συνέβη αὐτὸν πορευθῆναι
πλησίον εὐκτηρίου τινὸς τῶν ἁγίων καὶ κορυφαίων
*Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ὅπερ ἔφασκον ε
παλαιοὶ τῆς πόλεως τὴν ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνον τὸν
Propheticus Andree spiritus in futuris occultisque rebus; pestis depulsa, peccata correpta.
96. Beatus interim Andreas, cum pro sua consuetudine solitis sese laboribus exercens a tempore
vespertino in multam noctem urbem oliret solus,
delatus forte est ad oratorium quoddam, sanctis
apostolorum principibus Petro atque Paulo consecratum, quod natu grandiores incolas a S. Constanlino imperature exalificatum nemorant. Illac ita βασιλέα οἰκοδομήσαι. Παράγοντι οὖν ἐκεῖσε, ἀτελή.
que, tenebricusa sine luna nocte, nebulis stellas
celi obnubilaucibus, iter habenti Amirez occurrit
vla media puteus, sive ut receptaculum foret
aquarum, sive alia de causa, quam Deus noverit,
elosous; in quem Satanas, Ethiopis specie apparens, transeuntem prope virum sanctum, permitLents benignissimo Deo, trudendo praecipitavit.
Bic, Into pene obrutus uliginoso, confestim exclam
mavit: 0 qui quatuor orbis partes salutari doctrina
vestra illuminastis, apostoli, vos luminaria mea lucidissima, suppetias ferte vilissimo servulo vestro,
eripite me ex puteo hoc profundissimo! Cum illico
emicans ex oratorio crux, in aere suspendi visa
est, emittens fulgorem uti ignis immensum adversus
Sanctum in puteo: quam ut conspexit exclamavit
denuo: Signeur super me lumen vultus tui, Domine. Et continuo apparuerunt viri duo pulchrituTinis eximia per aerem delati, auus ab una, alter
ab altera parte crucis, in acre pendentis et lato
omnia illuminantis: illorum vero alter dextera
Sancti prehensa, alter sinistra, e Intoso puteo illum
eduxerunt, in rectaque via restituerunt, genubus
Jesus cœno inmersum; et statim ex oculis evahucrunt.
Hic item, quae de Canone ecclesiastico in
duobus locis, quæ de tempore, quan de coneressu
του οὔσης τῆς νυκτός, καὶ τῶν νεφελῶν ἀποκρυψάν
των τοὺς ἐν τῷ στερεώματι ἀστέρα;, ἔτυχεν εἶναι
κατὰ τὸ μέσον τῆς ὁδοῦ βάθρον τινὰ ἐρύγματος,
είτε διὰ νομὴν ὑδάτων, εἴτε δι' ἄλλον τινὰ τρόπον
ανώρυξαν, ο Κύριος ἐπίσταται. Ὡς οὖν πλησίον ὁ
μακάριος διώδευεν, παραχωρήσαντος τοῦ φιλανθρών
που Θεοῦ, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ὡς Αιθίοψ τις παραφανείς,
συμποδίσαι αὐτὸν εἰς τὸν βόθρον παρενέπειρον.
Ἐκεῖσε τοίνυν τῷ ὑλώδει πηλῷ συγχωσθείς, παρευ
θὺς ἐξεβόησεν· Οἱ τὴν τετραπέρατον φωταγωγή
σαντες πυρίναις διδαχαῖς ἀπόστολοι, φωστῆρες μου
φαινότατοι, βοηθήσατε τῷ εὐτελεῖ οἰκέτῃ, βυόμενοί με
ἐκ τοῦ βυθοτάτου (εἰς) ορύγματος! Καὶ εὐθέως ἐφάνη
σταυρὸς ἀπὸ τοῦ εὐκτηρίου ἐπὶ τοῦ ἀέρος κρεμάτ
μενος, καὶ ἦν ὥσπερ πῦρ φλέγον μαρμαρυγής λαμ
πηδόνων ἐπὶ τοῦ λάκκου ἐκπέμπων πρὸς τὸν Μα
κάριον, "Ονπερ θεασάμενος εβόησε. Σημειωθήτα
ἐφ' ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κυρίε. Παρα
χρήμα δὲ ἐφάνησαν δύο άνδρες ὡραῖοι σφόδρα επί
τοῦ αἰθέρος φερόμενοι, εἷς ἐντεῦθεν, καὶ εἷς ἐντεῦ
θεν ἐγένοντο τοῦ φωτοφόρου ἐκείνου σταυροῦ, ἐπὶ
τοῦ ἀέρος ἑστῶτος καὶ φωτίζοντο;· ὁ μὲν εἰς τῆς
δεξιᾶς χειρὸς κρατήσας, ὁ δὲ ἕτερος τῆς εὐωνύμου,
ἀπὸ τοῦ πηλοῦ καὶ τοῦ βόθρου ἀνήγαγον, καὶ ἐπὶ
τῆς εὐθείας ὁδοῦ παρέστησαν· ἦν γὰρ κεχωσμένος
ἕως τῶν γονάτων· καὶ εὐθέως ἄραντοι ἐγένοντο.
Epiphanii cum scriptore Vita dicuntur, non is
muntur in Ms. Mazar.
col. 741–742page 61 of 134
PG 111:741ἐπ' αὐτῷ τὰ ὅμοια κατεισπράξασθαι. Ἔτυχεν δὲ διαβαίνειν ἐκεῖσε Μακάριον, τὰ διὰ Χριστὸν ἔθη αὐτὸν ποιοῦντα· καὶ ὡς ἅτε βλέπων τοῖς νοεροῖς ὀφθαλμοῖς, ἔγνω τῷ πνεύματι τὸν μοχθηρὸν ἐκείνου τοῦ δολίου σκοπὸν, καὶ βουλόμενος ἀναστείλαι τὴν τούτου ἐγχείρησιν (ἑώρα γὰρ οἷος Ελεθρος μέλλει αὐτῷ συναντῆσαι) καὶ βλοσυρὸς ἀπιδὼν εἰς τὴν αὐ τοῦ ὄψιν, ἔφη πρὸς αὐτόν· Τάδε λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, σεὶ τῷ ἐσθίοντι τὰ ἀμφία τῶν ἐν μνημείοις κατατιθεμένων, οὐκ ἔτι ἴδῃς τὸν ἥλιον, οὐκέτι θεά σῃ ἡμέραν, οὐκέτι θεάσῃ μορφὴν ἀνθρώπου· κλει σθήσονται γὰρ οἱ πυλῶνες τοῦ οἴκου σου, καὶ οὐκέτι διανοιγήσονται, καὶ σκοτιάσει ἡ ἡμέρα, καὶ οὐ μὴ διαφαύσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. ρα'. Ὁ δὲ ταῦτα ἀκούσας, οὐ συνῆκε τὰ παρὰ τοῦ Δικαίου μηθέντα, καὶ μηδὲν μελλήσας ἐπορεύετο. Ο δὲ Οσιος ἀπιδὼν πρὸς αὐτὸν, ἀπεφθέγξατο· Απιοι κλέψαι, μάταιε. Μὰ τὸν Ἰησοῦν οὐ μὴ θεάσῃ τὸν ἥλιον. Ὁ δὲ συνεὶς τελείως τὰ ῥηθέντα αὐτῷ, διεχλεύασε τὸν Ὅσιον, εἰπών· Ναί, παρατετραμμένε, ἄδηλα φήσεις, καὶ τοῦ φυρμοῦ τῶν δαιμόνων ἐφάμιλλα· ἐγὼ ἐκεῖ ἀπέρχομαι, καὶ βλέψω εἰ ενεργήσει σου τὰ βήματα. Ὁ δὲ Όσιος μετριοπαθῶν διέβη τὸν τόπον. Εσπέρας δὲ ἤδη γενομένης, ἄδειαν εὑρὼν ὁ ἀτυχέστατος, ἀπελθὼν καὶ ἀποκυλίσας τὸν λίθον τοῦ μνήματος, εἰσίει ἐν αὐτῷ· καὶ πρῶτον μὲν ἦρε τὸ σάβανον, καὶ τὸ μαφόριον κάλλιστα ὄντα Ὅτε οὖν ταῦτα ἦρεν, ἐβουλεύσατο ἀναχωρῆσαι· ὁ δὲ μετάν θρωπος δαίμων ὑπέβαλλεν αὐτὸν ἄραι καὶ τὴν 205 νην, καὶ γυμνὸν τὸ σῶμα καταλιπεῖν· ὁ καὶ πε ποίηκεν. Ὅτε οὖν ταύτην ἦμε, νεύσει Θεοῦ, ὡς ἀπέῤῥητόν ἐστι τὸ διήγημα 1 τὴν δεξιὰν αὐτῆς χειρα κουφίσασα, δίδωσιν αὐτῷ ράπισμα, καὶ παν μαυτὰ ἐτυλώθησαν αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοί συνέσχε δὲ αὐτὸν τρόμος φοβερὸς καὶ φόβος ἀσύγκριτος, ὥστε ἀπὸ τοῦ γενομένου αὐτῷ κλόνου τάς σιαγόνες αὐτοῦ σὺν τοῖς ὁδοῦσι συντρίβεσθαι, ὁμοίως δὲ καὶ τα γόνατα. ρβ. Ανοίξασα δὲ ἡ νεκρὰ κόρη τὸ στόμα αὐτῆς, τάδε πρὸς αὐτὸν ἀπεφθέγξατο "Αθλιε καὶ ταλαίπωρε, Έστω, οὐκ ἐφοβήθης τὸν Θεὸν, οὔτε τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, κἂν ὡς εἰς τῶν ἀνθρώπων ἀπῃδέσθης τοῦ θεάσασθαι θηλείας σῶμα γεγυμνωμένον; Οὐκ ἠρκέ σθη; ἅπερ πρότερον ἔλαβες, κἂν τὴν εὐτελῆ οθόνην οὐκ ἐχαρίσω τῷ σώματι; Αλλ' ἐπεὶ ἀνηλεής καὶ ἀπάνθρωπος καὶ ὡμὸς κατ' ἐμὲ ἀπεφάνθης, και ἐβουλεύθης γέλοιόν με ὀφθῆναι ἐν τῇ δευτέρᾳ ἐλεύσει πάσαις ταῖς ἁγίαις παρθένοις· ἰδοὺ ἐγώ σοι δείξω μηκέτι κλέπτειν· ἔπειτα ἵνα γινώσκῃς Θεὸν ζῶντα καὶ ἀληθινὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ὅτι κρί σις ἐστὶ καὶ ἀνταπόδοσις, καὶ μετά θάνατον ζῶσι ώμοφόριον, μαἐπ' αὐτῷ τὰ ὅμοια κατεισπράξασθαι. Ἔτυχεν δὲ igitur hujusce quoque puella cadaver uli terre
διαβαίνειν ἐκεῖσε Μακάριον, τὰ διὰ Χριστὸν ἔθη
αὐτὸν ποιοῦντα· καὶ ὡς ἅτε βλέπων τοῖς νοεροῖς
ὀφθαλμοῖς, ἔγνω τῷ πνεύματι τὸν μοχθηρὸν ἐκείνου
τοῦ δολίου σκοπὸν, καὶ βουλόμενος ἀναστείλαι τὴν
τούτου ἐγχείρησιν (ἑώρα γὰρ οἷος Ελεθρος μέλλει
αὐτῷ συναντῆσαι) καὶ βλοσυρὸς ἀπιδὼν εἰς τὴν αὐτοῦ ὄψιν, ἔφη πρὸς αὐτόν· Τάδε λέγει τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον, σεὶ τῷ ἐσθίοντι τὰ ἀμφία τῶν ἐν μνημείοις
κατατιθεμένων, οὐκ ἔτι ἴδῃς τὸν ἥλιον, οὐκέτι θεάσῃ ἡμέραν, οὐκέτι θεάσῃ μορφὴν ἀνθρώπου· κλει
σθήσονται γὰρ οἱ πυλῶνες τοῦ οἴκου σου, καὶ οὐκέτι
διανοιγήσονται, καὶ σκοτιάσει ἡ ἡμέρα, καὶ οὐ μὴ
διαφαύσῃ εἰς τὸν αἰῶνα.
ρα'. Ὁ δὲ ταῦτα ἀκούσας, οὐ συνῆκε τὰ παρὰ τοῦ
Δικαίου μηθέντα, καὶ μηδὲν μελλήσας ἐπορεύετο. Ο
δὲ Οσιος ἀπιδὼν πρὸς αὐτὸν, ἀπεφθέγξατο· Απιοι
κλέψαι, μάταιε. Μὰ τὸν Ἰησοῦν οὐ μὴ θεάσῃ τὸν
ἥλιον. Ὁ δὲ συνεὶς τελείως τὰ ῥηθέντα αὐτῷ, διεχλεύασε τὸν Ὅσιον, εἰπών· Ναί, παρατετραμμένε,
ἄδηλα φήσεις, καὶ τοῦ φυρμοῦ τῶν δαιμόνων εφάμιλλα· ἐγὼ ἐκεῖ ἀπέρχομαι, καὶ βλέψω εἰ ενεργήσει
σου τὰ βήματα. Ὁ δὲ Όσιος μετριοπαθῶν διέβη τὸν
τόπον. Εσπέρας δὲ ἤδη γενομένης, ἄδειαν εὑρὼν ὁ
ἀτυχέστατος, ἀπελθὼν καὶ ἀποκυλίσας τὸν λίθον τοῦ
μνήματος, εἰσίει ἐν αὐτῷ· καὶ πρῶτον μὲν ἦρε τὸ
σάβανον, καὶ τὸ μαφόριον κάλλιστα ὄντα Ὅτε οὖν
ταῦτα ἦρεν, ἐβουλεύσατο ἀναχωρῆσαι· ὁ δὲ μετάνθρωπος δαίμων ὑπέβαλλεν αὐτὸν ἄραι καὶ τὴν 205νην, καὶ γυμνὸν τὸ σῶμα καταλιπεῖν· ὁ καὶ πε
ποίηκεν. Ὅτε οὖν ταύτην ἦμε, νεύσει Θεοῦ, ὡς
ἀπέῤῥητόν ἐστι τὸ διήγημα 1 τὴν δεξιὰν αὐτῆς
χειρα κουφίσασα, δίδωσιν αὐτῷ ράπισμα, καὶ παν
μαυτὰ ἐτυλώθησαν αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοί συνέσχε
δὲ αὐτὸν τρόμος φοβερὸς καὶ φόβος ἀσύγκριτος, ὥστε
ἀπὸ τοῦ γενομένου αὐτῷ κλόνου τάς σιαγόνες
αὐτοῦ σὺν τοῖς ὁδοῦσι συντρίβεσθαι, ὁμοίως δὲ καὶ
τα γόνατα.
mandatum esset speculatus, pari modo et illud
spoliare induxerat auimum: cum forte illae transire
ευtigit B. Andream, solita opera sua Christi causa
aclitantem. Qui oculos mentis interiores intedens in hominem fraudulentum, cognovit nelarium ejus consilium, quod ut impeuse cupiebat
mutatum (videbat enim quanta misero calamitas
impenderet), torvo in illum intuitus vultu, ita
loqui capit: Hæc dicit Spiritus sanctus tibi, qui
vestes mortuis et terræ mandatis detractas abliguris, non amplius aspectu solis, non diei, non
formæ humanæ fruiturus es, claudentur enim por
tæ domus tuæ, deinceps non aperiendae; tenebris involvetur dies, et non illuminabitur in æternum.
101. Audiit quidem ille hæc Sancti ellata, sed
non intelligens, sine cunctatione digressus est.
Quem oculis prosequens Andreas: Abi, inquit,
abi, furare, sceleste. Jesum Christum testor, non
amplius visurum te solen. Quæ tandem, quid
sibi vellent, ille capiens, vaticinanti Sancta isthec
cum ludibrio ingessit: Ne tu, energunene, obscura loqueris; qualia damoniaci effutire consueverunt: ego vero illuc abeo, periculum facturus,
num quod dictis tuis pondus insit. Posteaquam
vero Sanctus, modice dolens, iter suum porr
prosecutus esset, infelicissimus ille jam ingruenLe vespera, tuta omnia circumspiciens, ad momentum accessit, revolutoque lapide introisit. Ae
primo quidem sabanum et maphorium, vestes pulcherrimas, abstulit; quibuscum abire paranti alind
consilium suggessit cacodemon, acerrimus humani
generis hostis, videlicet interulam quoque ut tolleret, nudato cadavere relicto: quemadmodum
et re ipsa facere aggressus est. Verum nefario in
conatu, volente Deo, defuncta puella (quam inex -
plicabilis hæc res est!) sublata in altum dextera
insignem violatori colaphum impegit; quo statim
oculorum usu destitutus est, correptusque metu
ac tremore tam vehementi, ut maxillae ut dentes,
ut genua inter se colliderentur,
102. Ad hæc et os suum aperiens defuncta, tal
bus illum dictis incessit: Miser ac miserande.
ρβ. Ανοίξασα δὲ ἡ νεκρὰ κόρη τὸ στόμα αὐτῆς,
τάδε πρὸς αὐτὸν ἀπεφθέγξατο "Αθλιε καὶ ταλαίπωρε,
Έστω, οὐκ ἐφοβήθης τὸν Θεὸν, οὔτε τοὺς ἀγγέλους esto sane, nec Deum nec angelus ejus reformides:
αὐτοῦ, κἂν ὡς εἰς τῶν ἀνθρώπων ἀπῃδέσθης τοῦ
θεάσασθαι θηλείας σῶμα γεγυμνωμένον; Οὐκ ἠρκέσθη; ἅπερ πρότερον ἔλαβες, κἂν τὴν εὐτελῆ οθόνην
οὐκ ἐχαρίσω τῷ σώματι; Αλλ' ἐπεὶ ἀνηλεής καὶ
ἀπάνθρωπος καὶ ὡμὸς κατ' ἐμὲ ἀπεφάνθης, και
ἐβουλεύθης γέλοιόν με ὀφθῆναι ἐν τῇ δευτέρᾳ
ἐλεύσει πάσαις ταῖς ἁγίαις παρθένοις· ἰδοὺ ἐγώ σοι
δείξω μηκέτι κλέπτειν· ἔπειτα ἵνα γινώσκῃς Θεὸν
ζῶντα καὶ ἀληθινὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ὅτι κρίσις ἐστὶ καὶ ἀνταπόδοσις, καὶ μετά θάνατον ζῶσι
Ms. Maz. ώμοφόριον, humerale: est autem
Maphorium, muliebre p lima.
Quantum seiect erat in ipso fure: neque
PATROL. GR. CVI.
at saltem, cum ipse homo sis, quo pacto reveritus
non es femellae corpus, vestibus suis spoliatum,
intueri? Num explere avaritiam tuam non μα
tuissent quæ primum surripueras, si hujus vilis
interule gratiam corpori meo fecisses? Sed quoniam
immisericordem et inhumanum et crudelem te
mihi exhibuisti, qui me omnibus sanctis virginibus,
in secundo Domini nostri adventu, risui ludibrioque exponere tentasti omnem ego tibi
deinceps furaudi facultatem adtimam, ut cognosias,
enim tam stolidus erat scriptor, ut putaret vestem
cam in extremo judicii die usui futuram detonctæ.
col. 743–744page 62 of 134
PG 111:743Ταῦτα λέγοντες, ἀπ' αὐτοῦ ἀνεχώρουν. Ο δε δούλος τῷ τηνικαύτα με τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαύσατο μετά δακρύων ποιεῖσθαι τὴν αἴτησιν, μέχρις ἂν [ὁ Κύριος τῆς δεήσεως αὐτοῦ επακούσας· ] τὴν θραύσιν ἔπαισεν. 40. [Συμβὰν δὲ καὶ ἄλλο θαυμάσιον εἰς φιλανθρωπίαν τὸν Κύριον ἔκλινεν. ]"Ιδε γάρ ἔαυτὸν ἐν μεν ὡς ἐν εκστάσει γενόμενον, ὅτι εὑρέθη πρὸς τὸν δοῦλον του Θεοῦ Δανιὴλ ἐν τῷ Ἀνάπλῳ. Καὶ γὰρ ἦν καὶ αὐτὸς τῷ τηνικαῦτα αίθριος, Ἱστὼς ἐπὶ τοῦ στύλου Αγωνί ζετο, άπειρα θαύματα εἰς δόξαν Κυρίου Εργαζόμεν νος· ἐν οἷς καὶ Λέων ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς σὺν τῇ Αὐγούστῃ ἀπίεσαν συχνῶς πρὸς αὐτὸν εὐχῆς χάριν. Ω; οὖν ἐκεῖσε τῇ θεωρίᾳ ὁ Δίκαιος γέγονεν, βλέπων αὐτὸν ὁ ὅσιος Δανιήλ, ὡς ὅτε χαριεντιζόμενος Ελε γεν· Δεῦρο ὁ καλὸς δρομείς, καὶ σεμνός σταδιάρ χης, ὁ ἐν μέσῳ θορύβου ἀστράπτων ὑπὲρ τὸν ἥλιου, δεηθῶμεν ἀμφότερο: τοῦ Κυρίου, καθ' ὅ τι οἰκτιρμῶν ἐστὶ καὶ μακρόθυμος, καὶ πολυέλεος, όπως φύσηται τὴν βασιλίδα ταύτην τῶν πόλεων ἀπὸ τοῦ Αλοθρεύοντος. Εἶδεν σὺν καθ᾽ ὅ τι ἐδεήθησαν τοῦ Κυρίου, καὶ εὐθέως κατέβη πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐπιβάλλεται τίνος Αιθίοπος, ούτινος αι χείρες πλήρεις αἵματος με μελανωμένοι ἀπέσταζον ολί Όριον. Κατεσθίων οὖν αὐτὸν τὸ πῦρ ἐκεῖνο ἔθη διά τοῦ ἀέρος, καὶ βιάζων ἐξεδίωκεν ἐκ τῆς βασιλευού της πόλεως, καὶ τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ παραντίκε ἐπαύθη ὁ ὄλεθρος. φ'. Μεθ' ἡμέρας οὖν τινα, ἐτελεύτησε θυγάτηρ τινός πριμικηρίου, [σεμνῶς ὁ εξελθοῦσα τὸν ἑαυτῆς βίον" ορκίσασα τὸν αὐτῆς πατέρα ἐν τῷ εὐκτηρίῳ, τῷ ἔντι ἐν τῷ ἀμπελῶν: αὐτοῦ, ἐκεῖσε αὐτὴν θάψαι, *Ο δὴ ἐποίησε ]. Κατ' ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν ἦν τις λωποδύτης, συλῶν τὰ ἐντάφια των τεθνεώτων ἱστάμενος δὲ παρετήρει τοὺς ἀποιχομένους, που μέλο λουσιν θάψαι· καὶ μετὰ τὸ ἀναχωρήσει απαντούν ἀνορύττων ἦρεν τὰ τούτων ἐνδύματα. Ὡς οὖν καὶ τῆς κόρης ταύτης τὸ ἐξόδιον ἐθεάσατο, ἐν ποίῳ τόπων κατατέθη τῆς τεθνεώσης τὸ λείψανον, ἠβουλήθη καὶ τηνικαύτα "Ην δὲ ἡ κόρη παράσ τεύουσα σεμνώς διάγουσα τὸν ἑαυτῆς βίου και κρινεν δὲ τὸν πατέρα αὐτῆς, πρὸ τοῦ ἀστεως κατα ματος αὐτῆς ὑπάρχοντος, ἐν τῷ εὐκτηρίων, των δε ἐν τῷ ἀμπελῶνι τοῦ ἐκεῖσε, αυτήν ενταφιαστή και ὡς ἐτελεύτησεν, άρα τις απίεσαν εἰς ἐν κατέκριν τόπου,niehant, utrum mentis sanitati redditus fortunam Ταῦτα λέγοντες, ἀπ' αὐτοῦ ἀνεχώρουν. Ο δε δούλος
suam non lamentetur? Quibus temere prolatis,
quisque inde recedebat: famulo Dei modum
nuitum faciente lacrymas precesque fundenli, quoad
exauditus a Domino, voti compos fieret ac plaga
cessaret.
99. Contigit vero aliud quoque miraculum, quo
Dominum ad misericordiam flexit Sanctus. Abreplus quippe aliquando per exstasim a corporis
sensibus, delatum sese deprehendit ad famulum Dei
Danielems in Anaplo. Stelerat is ibi aliquando
super columnam sublimis in aere, et crebra admodum ad gloriam Dei patrans miracula, quem
et imperator pius Leo cum Augusta adibat frequenter, preces illius pro se flagitandi causa. liluc
igitur per visionem delatum Andream aspiciens.
Daniel, visus est ei blando vultu dicere, Huc
adisis, cursor et pugil egregie, qui in medio
mundi hujus tumultu splendidior ipso sole refulges, supplices una deprecemur Dominum, quoniam misericors, longanimis, et mullae misera
tionis est, ut reginam hanc urbium pernicioso quo
pessumit malo, liberatam velit. Cum suas igitur
Domino preces obtulissent, visus est continuo
descendere ignis e culo, inque caput Ethiopis,
cujus multo sanguine iubulæ manus perniciem
arbi aferebant, per aerem deferri, quo ambusius,
et violenter ex regia civitate ejusque nibus exterminatus Ethiops est, statimque pestis grassari
desiit.
400. Post dies aliquot obire contigit primicerii
cujusdam filiam, virginitate ac totius vite iunocentia in paucis insignem: quæ patrem suum jurejurando interposito astrinxerat, ut in sacello,
in vinea ipsius sito, se terræ mandaret: quod et
factum est. Grassabatur vero per id temporis fur
quidam, mortuis sua, queis involvebantur, lintea surripere assuetus, qui postquam observatis
sedulo hibitinariis, quo funus condidissent loco didicisset, reversis omnibus domum amoliebatur
terram, et mortuaria vestimenta auferebat. Is
Hæc duo vicina loca, manifesta librarii
socordia prætermissa supplentur ex Mazar.
S. Daniel Stylita colitur 11 Decembris, ex
cujus Vita prolixe descripta, quam Lipomanus et
Surlus Latinam dederunt, constat eum tempore
Leonis Magni et Anatoli patriarche venisse ex
Mesopotamia, victurum in columna, quomodo viderat vivere juxta Antiochiam Simeonem illum,
cujus Acta illustravimus 24 Mait. Hinc Theophanes
ad annum Leonis 8, qui est Christi 405: Mis
temporibus Daniel Stylita, vir plane mirandus,
columnam in Anaplo positam conscendit; diaumeties anten Menaa: Ex divina revelatione contulit
se ad partes Thraciæ juxta Byzantium in Anaplo.»
Stetit autem ibi usque ad tempora Euphemin paIriarch; a.que adeo usque ad annum 400 et ultra.
Sed longe hac absunt ab ea quam definivis
Andre rate. Proinde, sicut hic in visione ruptus
in Anaplum fuit, ita non potuit Danielem, iste
sepultum a quatuor fere saculis, nist in spiritu
loquentem audivisse. Græcum ergo contextom
teatenus obscurum, qualemus τῷ τηνικαύτα με
τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαύσατο μετά δακρύων ποιεῖσθαι τὴν
αἴτησιν, μέχρις ἂν [ὁ Κύριος τῆς δεήσεως αὐτοῦ
επακούσας· ] τὴν θραύσιν ἔπαισεν.
40. [Συμβὰν δὲ καὶ ἄλλο θαυμάσιον εἰς φιλανθρω
πίαν τὸν Κύριον ἔκλινεν. ]"Ιδε γάρ ἔαυτὸν ἐν μεν ὡς ἐν
εκστάσει γενόμενον, ὅτι εὑρέθη πρὸς τὸν δοῦλον του
Θεοῦ Δανιὴλ ἐν τῷ Ἀνάπλῳ. Καὶ γὰρ ἦν καὶ αὐτὸς
τῷ τηνικαῦτα αίθριος, Ἱστὼς ἐπὶ τοῦ στύλου Αγωνί
ζετο, άπειρα θαύματα εἰς δόξαν Κυρίου Εργαζόμεν
νος· ἐν οἷς καὶ Λέων ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς σὺν τῇ
Αὐγούστῃ ἀπίεσαν συχνῶς πρὸς αὐτὸν εὐχῆς χάριν.
Ω; οὖν ἐκεῖσε τῇ θεωρίᾳ ὁ Δίκαιος γέγονεν, βλέπων
αὐτὸν ὁ ὅσιος Δανιήλ, ὡς ὅτε χαριεντιζόμενος Ελε
γεν· Δεῦρο ὁ καλὸς δρομείς, καὶ σεμνός σταδιάρ
χης, ὁ ἐν μέσῳ θορύβου ἀστράπτων ὑπὲρ τὸν ἥλιου,
δεηθῶμεν ἀμφότερο: τοῦ Κυρίου, καθ' ὅ τι οἰκτιρ
μων ἐστὶ καὶ μακρόθυμος, καὶ πολυέλεος, όπως
φύσηται τὴν βασιλίδα ταύτην τῶν πόλεων ἀπὸ τοῦ
Αλοθρεύοντος. Εἶδεν σὺν καθ᾽ ὅ τι ἐδεήθησαν τοῦ
Κυρίου, καὶ εὐθέως κατέβη πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ,
καὶ ἐπιβάλλεται τίνος Αιθίοπος, ούτινος αι χείρες
πλήρεις αἵματος με μελανωμένοι ἀπέσταζον ολί
Όριον. Κατεσθίων οὖν αὐτὸν τὸ πῦρ ἐκεῖνο ἔθη διά
τοῦ ἀέρος, καὶ βιάζων ἐξεδίωκεν ἐκ τῆς βασιλευού
της πόλεως, καὶ τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ παραντίκε
ἐπαύθη ὁ ὄλεθρος.
φ'. Μεθ' ἡμέρας οὖν τινα, ἐτελεύτησε θυγάτηρ τινός
πριμικηρίου, [σεμνῶς ὁ εξελθοῦσα τὸν ἑαυτῆς βίον"
ορκίσασα τὸν αὐτῆς πατέρα ἐν τῷ εὐκτηρίῳ, τῷ
ἔντι ἐν τῷ ἀμπελῶν: αὐτοῦ, ἐκεῖσε αὐτὴν θάψαι,
*Ο δὴ ἐποίησε ]. Κατ' ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν ἦν
τις λωποδύτης, συλῶν τὰ ἐντάφια των τεθνεώτων
ἱστάμενος δὲ παρετήρει τοὺς ἀποιχομένους, που μέλο
λουσιν θάψαι· καὶ μετὰ τὸ ἀναχωρήσει απαντούν
ἀνορύττων ἦρεν τὰ τούτων ἐνδύματα. Ὡς οὖν καὶ
τῆς κόρης ταύτης τὸ ἐξόδιον ἐθεάσατο, ἐν ποίῳ τόπων
κατατέθη τῆς τεθνεώσης τὸ λείψανον, ἠβουλήθη καὶ
sens ut plurimum tempus significat ab eoque non
recedit præteritum quod vocant imperfectum; ut
videatur dici quod tunc temporis stabat in
columna Daniel, cum ad eum raptus Andreas
est) flexi ad præteritun plusquam perfectum, el
verti aliquando ibi steterat in columna, quem
sensum etiam vox τηνικαύτα recipit, reliqua autem
sic retexui, ut istic ubi corpus jacebat S. Damelis,
ibi is apparens Andreæ, locutus ip:i seu loqui visus
intelligatur. His positis nihil miraberis quod,
Vita Danielis, tanto prius scripta quam Andreat
nasceretur, nulla fiat mentio pestilentiæ, ab urie
Constantinopolitana ejus simul et Andrea precibus
Jepulse. Est autem Anoplus, suburbium Couo autinopolitanum ad 4 p. m. versus os Ponti.
Ms. Vatic. sic legit: "Ην δὲ ἡ κόρη παράσ
τεύουσα σεμνώς διάγουσα τὸν ἑαυτῆς βίου και
κρινεν δὲ τὸν πατέρα αὐτῆς, πρὸ τοῦ ἀστεως κατα
ματος αὐτῆς ὑπάρχοντος, ἐν τῷ εὐκτηρίων, των δε
ἐν τῷ ἀμπελῶνι τοῦ ἐκεῖσε, αυτήν ενταφιαστή και
ὡς ἐτελεύτησεν, άρα τις απίεσαν εἰς ἐν κατέκριν
τόπου,
col. 745–746page 63 of 134
PG 111:745πιπράσκονται τὸν πολυτελῆ κόσμον ἐκεῖνον· καὶ στὰς ἐκεῖσε ἔκραξεν Βαβα! ἄχυρα και κονιορτός 1 "Ηκουον δὲ αὐτοῦ οἱ ἐκεῖσε, καὶ ἀγνοοῦντες ἐγέλων εἰ δὲ ἐκωμῳδουν, ἕτεροι δὲ ἐκόσιξον αὐτοῦ τὸν τέ νοντα. Ὡς οὖν εἰστήκει ὁ Δίκαιος, καὶ ἅπαν τὸ τοῦ φόρου ἐσκόπευε, τις γέρων διερχόμενος λέγει προς αὐτόν· Εἰ; τί ἀποβλέπων, σαλέ, κράζεις ἄχυρα; ἐπεὶ γὰρ ἄχυρα πωλεῖς, πορεύου ἐν τῷ ᾿Ανεμοδου λαίῳ Έφη πρὸς αὐτὸν ὁ ῞Οσιος· Υπαγε και σκόπησον, ποῖος τόπος σε υποδέξεται. Εψη πρὸς αὐτὸν νεώτερός τις· Τὸν Θεὸν τί ὁρᾶς; Ὁ δὲ λέγει Ονειρον θεωρῶ, τέκνον. Σκιὰ γὰρ καὶ καπνός καὶ ὄναρ περίεστιν ὁ μάταιος βίος οὗτος· διὰ τοῦτο καὶ αὐτό; εἶπεν· Οναρ βλέπω· δίκην ἀχύρο, καὶ σχυ Γιάλων τὴν ἐν τῷ φόρῳ ἅπασαν περιουσίαν, την ἀποκειμένην τοῖς ἅπασιν. ροιut, Ας'. Μετὰ ταῦτα ἀπάρας ἐκεῖθεν, ἔρχεται δρομαίως ἐν τῷ Σταυρίῳ, καὶ εὑρίσκει μοναχόν τινα, ὡς ἐπὶ εὐλαβείς διαφημιζόμενον, μεθ' ἑτέρου τινός, ὡς δῆθεν περὶ ὠφελείας ψυχῆς λόγον κινοῦντα· ἐπ' ἀληθείας δὲ ἐν τῇ βιώσει αὐτοῦ εὐλαβὴς ὑπῆρχε καὶ αὐσεβὴς, πάντα ἐργαζόμενος τὰ τοῖς μοναχοῖς εὐάρμοστα· ἐπὶ τούτοι; δὲ ἔσφαλεν, ὧν φειδωλὸς καὶ φι λάργυρος. Τινὲς δὲ τῶν τῆς πόλεως εξαγορεύοντες τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, παρεῖχον αὐτῷ ἱκανὴν χρυσίου ποσότητα, τοῦ διανέμειν αὐτὸν χάριν τῆς ἐξαγορεύσεως τοῖς πένησιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς αὐτῶν. Ο δὲ ἡττηθεὶς τῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας, οὐδενὶ ἐξ αὐτῶν τι παρείχεν, ἀλλὰ πάντα εἰς τὸν κορδονᾶν Αταμιεύετο· καὶ ὡς ἄτε τῷ βίῳ ζῶν, οὐ τῷ Χριστῷ, οὕτω τῇ φιλαργυρία μαινόμενος, βλέπων ἑαυτὸν πληθυνόμενον, ἀγάλλετο. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας ἐκεῖσε διερχόμενος, τῷ διορατικῷ χαρίσματι κοσμούμενος, ἐθεάσατο δράκοντα φοβερὸν εἰλιγμένον περὶ τον τράχηλον αὐτοῦ, τρεῖς ἔχοντα κεφαλάς, οὗ ἡ οὐρὰ ἐκρέματο μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, αἱ δὲ κεφα λαὶ ὑπῆρχαν μία μὲν τῆς φιλαργυρίας, ἡ δὲ ἑτέρα τῆς μανίας, καὶ ἡ τρίτη τῆς ἀσπλαγχνίας. Ὡς οὖν ταῦτα χώρα ὁ ῞Οσιος ξενιζόμενος, πλησίον τοῦ μου ναχοῦ ἐγγίσα;, κατενύει τα συνθήματα τοῦ δράκοντος, καὶ τὰ τούτου μορφώματα· δοκῶν δὲ ἐκεῖνος ὅτι εἰς τῶν πενήτων ὑπάρχει, καὶ ἕνεκέν τι λαβεῖν παρ' αὐτοῦ ἐκδεχόμενος, λέγει αὐτῷ· Ο Θεός Ελεήσει σε. 'Ο δὲ Μακάριος ὀλίγον μακρυνθεὶς ἀπ᾿ αὐτοῦ, εἶδε γραφὴν κύκλῳ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀέρος 'Ανεμοδουλεῖν Ανεμοδουρίον, Ανεμοδούλιον, σεVITA S. ANDREA SALI.
πιπράσκονται τὸν πολυτελῆ κόσμον ἐκεῖνον· καὶ vulgo patriz appellantur, consilentes, nieres
στὰς ἐκεῖσε ἔκραξεν Βαβα! ἄχυρα και κονιορτός 1
"Ηκουον δὲ αὐτοῦ οἱ ἐκεῖσε, καὶ ἀγνοοῦντες ἐγέλων·
εἰ δὲ ἐκωμῳδουν, ἕτεροι δὲ ἐκόσιξον αὐτοῦ τὸν τένοντα. Ὡς οὖν εἰστήκει ὁ Δίκαιος, καὶ ἅπαν τὸ τοῦ
φόρου ἐσκόπευε, τις γέρων διερχόμενος λέγει προς
αὐτόν· Εἰ; τί ἀποβλέπων, σαλέ, κράζεις ἄχυρα;
ἐπεὶ γὰρ ἄχυρα πωλεῖς, πορεύου ἐν τῷ ᾿Ανεμοδουλαίῳ Έφη πρὸς αὐτὸν ὁ ῞Οσιος· Υπαγε και
σκόπησον, ποῖος τόπος σε υποδέξεται. Εψη πρὸς
αὐτὸν νεώτερός τις· Τὸν Θεὸν τί ὁρᾶς; Ὁ δὲ λέγει -
Ονειρον θεωρῶ, τέκνον. Σκιὰ γὰρ καὶ καπνός καὶ
ὄναρ περίεστιν ὁ μάταιος βίος οὗτος· διὰ τοῦτο καὶ
αὐτό; εἶπεν· Οναρ βλέπω· δίκην ἀχύρο, καὶ σχυ
Γιάλων τὴν ἐν τῷ φόρῳ ἅπασαν περιουσίαν, την
ἀποκειμένην τοῖς ἅπασιν.
injuria, umbra quippe et fumus et soninium est vita hæc vana ideoque id ille responsi dedit,
Somnium specto. Velut paleas et stercora nempe reputabat illa, que tanta copia in foro prostant el
Mnicuique in votis sunt.
suas ad mundum muliebrem spectantes vænum exροιut, coepitque alium exclamare: Papael quan
tum palearum ac cineris! Quæ cum audirentur
ab omnibus, quid autem vellent, non caperetur,
sublatus illico risus est, aliis ipsum ludibrio labentibus, plagis onerantibus aliis. Perstitit nibilominus in foro Andreas, cuncta quæ istic gereban
tur curiose considerans, cum qui illac forte iter
iustituebat senex: Quorsum, inquit, circumspiciens omnia, vociferaris paleas, insane? ti enim
pale libi venales sint, vade ad Anemodelina.
Respondit Sanctus: ubi sis tu, et quis te locus
excepturus sit, animo recole. Tam e junioribus
quoque nonnemo Andreas: Per Deum, ait, quisl
spectas? Cui Andreas: Somnium specto, fili. Nec
CAPUT XIY,
Revelatur Andrea statua monachi, probi alias, sed avari: hic autem ab eo monitus sese corrigit.
Ας'. Μετὰ ταῦτα ἀπάρας ἐκεῖθεν, ἔρχεται δρομαίως
ἐν τῷ Σταυρίῳ, καὶ εὑρίσκει μοναχόν τινα, ὡς ἐπὶ
εὐλαβείς διαφημιζόμενον, μεθ' ἑτέρου τινός, ὡς
δῆθεν περὶ ὠφελείας ψυχῆς λόγον κινοῦντα· ἐπ'
ἀληθείας δὲ ἐν τῇ βιώσει αὐτοῦ εὐλαβὴς ὑπῆρχε καὶ
αὐσεβὴς, πάντα ἐργαζόμενος τὰ τοῖς μοναχοῖς εὐάρμοστα· ἐπὶ τούτοι; δὲ ἔσφαλεν, ὧν φειδωλὸς καὶ φι
λάργυρος. Τινὲς δὲ τῶν τῆς πόλεως εξαγορεύοντες
τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, παρεῖχον αὐτῷ ἱκανὴν χρυσίου
ποσότητα, τοῦ διανέμειν αὐτὸν χάριν τῆς ἐξαγορεύσεως τοῖς πένησιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς αὐτῶν.
Ο δὲ ἡττηθεὶς τῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας, οὐδενὶ
ἐξ αὐτῶν τι παρείχεν, ἀλλὰ πάντα εἰς τὸν κορδονᾶν
Αταμιεύετο· καὶ ὡς ἄτε τῷ βίῳ ζῶν, οὐ τῷ Χριστῷ,
οὕτω τῇ φιλαργυρία μαινόμενος, βλέπων ἑαυτὸν
πληθυνόμενον, ἀγάλλετο. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας
ἐκεῖσε διερχόμενος, τῷ διορατικῷ χαρίσματι κοσμού
μενος, ἐθεάσατο δράκοντα φοβερὸν εἰλιγμένον περὶ
τον τράχηλον αὐτοῦ, τρεῖς ἔχοντα κεφαλάς, οὗ ἡ
οὐρὰ ἐκρέματο μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, αἱ δὲ κεφαλαὶ ὑπῆρχαν μία μὲν τῆς φιλαργυρίας, ἡ δὲ ἑτέρα
τῆς μανίας, καὶ ἡ τρίτη τῆς ἀσπλαγχνίας. Ὡς οὖν
ταῦτα χώρα ὁ ῞Οσιος ξενιζόμενος, πλησίον τοῦ
μου
ναχοῦ ἐγγίσα;, κατενύει τα συνθήματα τοῦ δράκοντος, καὶ τὰ τούτου μορφώματα· δοκῶν δὲ ἐκεῖνος
ὅτι εἰς τῶν πενήτων ὑπάρχει, καὶ ἕνεκέν τι λαβεῖν
παρ' αὐτοῦ ἐκδεχόμενος, λέγει αὐτῷ· Ο Θεός
Ελεήσει σε. 'Ο δὲ Μακάριος ὀλίγον μακρυνθεὶς ἀπ᾿
αὐτοῦ, εἶδε γραφὴν κύκλῳ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀέρος
'Ανεμοδουλεῖν in Mazar. Ανεμοδουρίον, aliis
Ανεμοδούλιον, explicatur a Cangio in CP. Christiana,
lib. i, sect. 16, num. 15: • Quadrilaterum zureum
sublime, cui insistebant duodecim ventorum staluxe: de quo ipsum vide pluribus disserentem,
deque adjuncto lupanari, ad quod forte hic mit
Jlur Sanctus ab illusore.
Staurium videtur fuisse locus scu forum,
106. Posteaquam sese inde proripuit Andreas,
celeri cursu in Staurium deveniens reperit
monachum quendam, religiosa pietatis fama celeberrimum, qui cum altero quodam de animae
profectu colloquium miscebat: et saue religio pic
tasque eximia relucebat in omni ejus vita, milit
corum quæ monachis facienda incumbunt, unquam
prætermittentis, interea tamen avaritia ac lenaG citate turpiter delinquebat. Huic igitur nonnulli
cives peccatis suis per exomologesia expiatis,
magnam saepe viu auri deferebant ratione confesεἰonis, distribuendam ab ipso pauperibus in salutem animarum suarum. At ille, auri cupiditate
captus, nulli quidquam erogans, in corbonat recondebat universa: tautoque furebat amore divi.
tiarum, ut conspicatus cumulum illis addi quotidie,
exsultaret bipudiarelque præ gaudio, quasi mou
Christo Domino, sed saculo viam duceret. Beatuis itaque Andreas illae prætericus, ut erat σε
culta perspiciendi facultate praeditus, deprehendit
draconem terribilem, collo monachi circumvolatuor,
cujus tria erigebantur capia, cauda ad pedes
usque dependente: capita porro erant hujusmodi:
alterum avaritis, alterum insaniae, tertium immisericordiae. Quibus conspectis, admirabundus Andreas, propius ad hominem contendit,
draconis compositionem et formam considerans.
Αt ille Andream e pauperum turba esse unum,
εt stipis auferenda causa exspectare, ralus:
in cujus medio erecta stabat ad venerationem crus
lapidea ameave, ut hic autverpure ad Merano ei
Falcontinas spatiosiori loco. Cangius, lib. 1. cap.
16, num. 65 agens de Philadelphi, urbis CP. tractu, describit crucem ibidem a Constantino M.
erectam, aliasque alibi dus: sed necdum locum reperi, qui ab ipsa Cruce nomen ihidem
habuerat
col. 747–748page 64 of 134
PG 111:747καὶ εὐφραίνονται οἱ ἀγαπῶντες τὸν Θεόν. Ταῦτα εἶν ποῦσα ἡ κόρη, ἀνέστη, καὶ λαβούσα τὴν ἐδόνην ἐναν δύσατο, ομοίως καὶ τὸ σάβανον καὶ τὸ μαφέρου ἐνειλίσατο εἰποῦσα - Ότι σύ, Κύριε, καταμένας ἐπ' Ελπίδες κατῴκισάς με· καὶ ἀναπεσοῦσα ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐκοιμήθη. βγ'. Ὁ δὲ μάταιος ἐκεῖνος μόλις εὑρὼν δυνηθείς τροχῶν τῶν ἀμπελώνων, ἐξῆλθεν· καὶ πλησίον οὔσης τῆς δημοσίας ὁδοῦ, ψηλαφῶν τοίχον πρὸς τοῖχον ἐν τῇ πρώτῃ ἐγένετο· καὶ τοῖς μανθάνουσι τὴν αἰτίαν τῆς τυφλώσεως αὐτοῦ, τὸ πῶς αὐτῷ ἐπῆλθε τούτο τὸ πράγμα, ἄλλους ἀπολογεῖτο τότε· ἔσχατον δ κατανυγείς, τὸ πᾶν τῆς ἀληθείας διηγήσατο· Από τότε οὖν ἐπῄτει καὶ οὕτω τὴν καθημερινὴν τροφὴς επορίζετο· πολλάκις δὲ καθεζόμενος πρὸς τὴν για λαν αὐτοῦ δικαζόμενος έλεγεν * Κατάθεμά του, ακορεστε λαιμὲ, ὅτι διὰ σὲ καὶ τὴν τῆς γαστρός μα ἀπόλαυσιν ταύτην τὴν τύφλωσιν ἔχω. Καὶ πάλιν Ελεγεν Β' τίς ἐστι γαστρός τρυφητὴς καὶ κλέπτης, οὕτω καὶ πομπεύει. Πολλοὶ οὖν τοιοῦτοι τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀπετάξαντο τῷ Σατανᾷ πληροφορηθέντες τῷ πράγματι, καὶ γεγόνασι χρηστοὶ καὶ τοῖς ἤθεσι καὶ τοῖς πράγματι. Μεμνημένος δὲ καὶ ταῖς τοῦ Ὁσίου προββήσεσιν, ὅπως προείπε τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμ βαίνειν διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ ἀποθαυμάζων έξεπλήσσετο. 104. δ'. Μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν μεσούσης τῆς ἁγίας Τεσ Σενάτον Λακων. Δωρόποδας σαρακοστῆς ἦν ὁ Ὅσιος παίζων ἐν τῷ τοῦ φέρου πλακώματι, ὡς ἔθος εἶχε, ποτὲ μὲν σάσειν, ποτὲ θὰ τρέχειν· καὶ γενόμενος κατέναντι τῆς μεγάλης των λης τοῦ Σενάτου κατεσκέπει τοὺς ἐκεῖσε ὄντες λουρόποδας Εἷς δέ τις τῶν διερχομένων ἰδὲν τὸν Ὅσιον τούτοις ἐνατενίζοντα, δίδωσιν αὐτῷ κατά τοῦ αὐχένος, λέγων· Τί αὐτὸ, απλά, ἵστασαι βλέ των; 'Ο δὲ Μακάριος ἔφη πρὸς αὐτόν· Ἔξηχε τῷ νοῦ, τῶν εἰδώλων τοῖς αἰσθητοῖς ἐντρανίζων ἔστη και καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς συνῶν τοῖς λωρίοις πέφηνας καὶ ὄψις καὶ γέννημα εχιδνῶν· οἱ γὰρ ἄξονες της ψυχής σου, καὶ οἱ πόδες τοῦ πνεύματος διεστραμμένοι εἰσὶ, καὶ ἰδοὺ ἐγγίζει πρὸς τὸν χαίνοντα ᾅδην τοῦ καταπιεῖν σε, τάδε εἰσπράττοντα καθεκάστην ἡμέραν. ὡς δὲ ἤκουσε ταῦτα ὁ ἄνθρωπος, φρίκη συσχεθεὶς ἐν αὐτῷ διελογίζετο λέγων - Δρα ἀπὸ Θεοῦ ταῦτα οἶδεν, ἢ ἀπὸ δαιμόνων; Αλλ' αὐτὸς πόθεν ἐπίσταται άνθρωπος έξηχος ρε'. Ο δὲ Οσιος, μεταβὰς τῆς πύλης, ἔρχεται ἐπὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ καθέζονται αἱ λεγόμεναι πάτριαι ποιητής, ποιήτρια, πράτης, πράτρια, πάτρια! παστρικι παστρικοί πάστρα 146, παστρεύειν παστρικές πινάκι,Christum verum esse ac viventem Deum, judicium καὶ εὐφραίνονται οἱ ἀγαπῶντες τὸν Θεόν. Ταῦτα εἶν
et renamerationem instare, diligentes Deum, ubi
ποῦσα ἡ κόρη, ἀνέστη, καὶ λαβούσα τὴν ἐδόνην ἐναν
δύσατο, ομοίως καὶ τὸ σάβανον καὶ τὸ μαφέρου
ἐνειλίσατο εἰποῦσα - Ότι σύ, Κύριε, καταμένας ἐπ'
Ελπίδες κατῴκισάς με· καὶ ἀναπεσοῦσα ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ
τὸ αὐτὸ ἐκοιμήθη.
a hac vita excesserint, aliam ordiri multo leLiorem. Istles locuta, levavit se puella, recepamque interulam, nec non sabanum et maphorimur induit, et Deum bis verbis laudare instituit:
Quoniam tu, Domine, singulariter in spe habitare fecisti me: et reclinata, in pace in idipsum dor
mivit.
103. Interea fur infelis, agre Landem reperio
exitu o vines, ubi monumentum erat, in viam
publicam invasit, palpanisque parietes, ad urbis
portas denique devenit. Percunctantibus autem cacitatis causam, et quomodo id illi evenisset scire
cupientibus, tunc quidem sese purgabat multis in
delensionem adloctis, deinde vero facti penitens,
quod res erat, palam omnibus enarravit. Cum igitur et llo tempore quotidianam sibi mendicando
letum compararet, accidit non raro, considentemi
alienbi, ream agere gulam suam et sic afari:
Male pereas, insatiabilis guia, quoniam tui et
ventris deliciis implendi causa in hane cacitatis lucisli calamitatem! Alias autem: Si qnis,
inquiebat, ventris sui fartor, furto se addixerit,
parem meme paimam exspectet. lline multi sub id
tempus similis farina homines, severan filine punitionem edocti, Satane nuntium remiserunt, tam
moribus quam operibus veros sese Christianos
proficates, Ille autem, qui plenam subierat, meor vaticinii Andreæ, quomodo scilicet que propter dagitia sua sibi eventura erant, prænuntiasset, ingenti admiratione ac stupore completos fuit.
βγ'. Ὁ δὲ μάταιος ἐκεῖνος μόλις εὑρὼν δυνηθείς
τροχῶν τῶν ἀμπελώνων, ἐξῆλθεν· καὶ πλησίον οὔσης
τῆς δημοσίας ὁδοῦ, ψηλαφῶν τοίχον πρὸς τοῖχον ἐν
τῇ πρώτῃ ἐγένετο· καὶ τοῖς μανθάνουσι τὴν αἰτίαν
τῆς τυφλώσεως αὐτοῦ, τὸ πῶς αὐτῷ ἐπῆλθε τούτο
τὸ πράγμα, ἄλλους ἀπολογεῖτο τότε· ἔσχατον δ
κατανυγείς, τὸ πᾶν τῆς ἀληθείας διηγήσατο· Από
τότε οὖν ἐπῄτει καὶ οὕτω τὴν καθημερινὴν τροφὴς
επορίζετο· πολλάκις δὲ καθεζόμενος πρὸς τὴν για
λαν αὐτοῦ δικαζόμενος έλεγεν * Κατάθεμά του,
ακορεστε λαιμὲ, ὅτι διὰ σὲ καὶ τὴν τῆς γαστρός μα
ἀπόλαυσιν ταύτην τὴν τύφλωσιν ἔχω. Καὶ πάλιν
Ελεγεν Β' τίς ἐστι γαστρός τρυφητὴς καὶ κλέπτης,
οὕτω καὶ πομπεύει. Πολλοὶ οὖν τοιοῦτοι τῷ καιρῷ
ἐκείνῳ ἀπετάξαντο τῷ Σατανᾷ πληροφορηθέντες τῷ
πράγματι, καὶ γεγόνασι χρηστοὶ καὶ τοῖς ἤθεσι καὶ
τοῖς πράγματι. Μεμνημένος δὲ καὶ ταῖς τοῦ Ὁσίου
προββήσεσιν, ὅπως προείπε τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ ἀποθαυμάζων
έξεπλήσσετο.
104. Die quodam sancta Quadragesima, ad c δ'. Μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν μεσούσης τῆς ἁγίας Τεσ
medium jam progressr, ludebat more suo Sanctus
in fori planitie, modo saltui, modo cursui operam
impendens: eumque ad portam Curiae majorem
pervenisset, speculabatur istic exsistentes loripedes. Quem transeuntium quispian tam lixo obTata intentum cerimonis, gravi ictu percussit, hac
Ballita inerrpatione: Quid bic contemplabundus
consistis, stulte? Cui Sanctus: Ut idolorum opera contempler, hic consisto, stulte; etenim tu
quoque loripedes inter versans, et serpens et genus viperarum mihi visus es, nam et cardines
animatus, et podes tui spiritus inversi divaricatique sunt, atque ecce prope abes ab orco, ut
te in dies isthæc operantem absorbeat, immaniter
Liante. Ad quem sermonem homo ille non leviter terrefictus, intra so tacite dicebat: Deone
isthaec, aut demnonio revelante cognoscit? certe viro insanienti unde talis notitia?
105. Transiens deinde Sanctus portam seuatorinus, ad eum devenit locum, ubi nulieres, que
Alius Σενάτον dicitur, curiam Latine appel
laremus, in quam convenit senatus: duo autem
senata Cl. erexit Constantinus, de quibus Cangins
lib. 11, rap. 9.
Λακων. Δωρόποδας: videntur non homines
indicari, sed statue, quales, Caryatidum instar
el loco colanarum aliquid fulcientium, ad portas
elliguntur, varia deformitate subinde spectabiles,
aut, ut he, cruibus decussatis.
σαρακοστῆς ἦν ὁ Ὅσιος παίζων ἐν τῷ τοῦ φέρου
πλακώματι, ὡς ἔθος εἶχε, ποτὲ μὲν σάσειν, ποτὲ θὰ
τρέχειν· καὶ γενόμενος κατέναντι τῆς μεγάλης των
λης τοῦ Σενάτου κατεσκέπει τοὺς ἐκεῖσε ὄντες
λουρόποδας Εἷς δέ τις τῶν διερχομένων ἰδὲν
τὸν Ὅσιον τούτοις ἐνατενίζοντα, δίδωσιν αὐτῷ κατά
τοῦ αὐχένος, λέγων· Τί αὐτὸ, απλά, ἵστασαι βλέ
των; 'Ο δὲ Μακάριος ἔφη πρὸς αὐτόν· Ἔξηχε τῷ
νοῦ, τῶν εἰδώλων τοῖς αἰσθητοῖς ἐντρανίζων ἔστη και
καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς συνῶν τοῖς λωρίοις πέφηνας
καὶ ὄψις καὶ γέννημα εχιδνῶν· οἱ γὰρ ἄξονες της
ψυχής σου, καὶ οἱ πόδες τοῦ πνεύματος διεστραμ
μένοι εἰσὶ, καὶ ἰδοὺ ἐγγίζει πρὸς τὸν χαίνοντα ᾅδην
τοῦ καταπιεῖν σε, τάδε εἰσπράττοντα καθεκάστην
ἡμέραν. ὡς δὲ ἤκουσε ταῦτα ὁ ἄνθρωπος, φρίκη
συσχεθεὶς ἐν αὐτῷ διελογίζετο λέγων - Δρα ἀπὸ
Θεοῦ ταῦτα οἶδεν, ἢ ἀπὸ δαιμόνων; Αλλ' αὐτὸς πόθεν
ἐπίσταται άνθρωπος έξηχος:
ρε'. Ο δὲ Οσιος, μεταβὰς τῆς πύλης, ἔρχεται ἐπὶ τὸν
τόπον, ἐν ᾧ καθέζονται αἱ λεγόμεναι πάτριαι
An forte sicut a masculino ποιητής, poets,
femininnın ποιήτρια, sic a πράτης, venditor, πράτρια,
et euphoniae causa πάτρια! Consulius de hac vere
Cangius censet legendum παστρικι vel παστρικοί
quod sane placet: πάστρα enim concinnitas et c
146, παστρεύειν polire exornare, παστρικές πινάκι,
politus: ut illis a mercibus suis, appellatio fue-
col. 749–750page 65 of 134
PG 111:749πιπράσκονται τὸν πολυτελή κόσμον ἐκεῖνον· καὶ Λ στὰς ἐκεῖσε ἔκραξεν· Βαβαὶ ἄχυρα και κονιαστές! "Ηκουον δὲ αὐτοῦ οἱ ἐκεῖσε, καὶ ἀγνοοῦντες ἐγέλων εἰ δὲ ἑκωμῳδουν, ἕτεροι δὲ ἐκόσιζον αὐτοῦ τὸν τέ νοντα. Ὡς οὖν εἰστήκει ὁ Δίκαιος, καὶ ἅπαν τὸ τοῦ φόρου ἐσκόπευε, τὶς γέρων διερχόμενος λέγει προς αὐτόν· Εἰ; τί ἀποβλέπων, σαλέ, κράζεις άχυρα; ἐπεὶ γὰρ ἄχυρα πωλεῖς, πορεύου ἐν τῷ Ανεμοδου λείῳ "Ερη πρὸς αὐτὸν ὁ ῞Οσιος - Ύπαγε και σκόπησαν, ποῖος τόπος σε υποδέξεται. Εφη πρὸς αὐτὸν νεώτερός τις· Τὸν Θεὸν τί ὁρᾶς; Ὁ δὲ λέγει " Ονειρον θεωρῶ, τέκνον. Σκιὰ γὰρ καὶ καπνὸς καὶ Ενας περίεστιν ὁ μάτα ως βίος οὗτος· διὰ τοῦτο καὶ αὐτό; εἶπεν· Οναρ βλέπω· δίκην ἀχύρο, καὶ σκυ Γιάλων τὴν ἐν τῷ φόρῳ ἅπασαν περιουσίαν, την ἀποκειμένην τοῖς ἅπασιν. ρε'. Μετὰ ταῦτα ἀπάρας ἐκεῖθεν, ἔρχεται δρομαίως ἐν τῷ Σταυρίῳ, καὶ εὑρίσκει μοναχόν τινα, ὡς ἐπὶ ευλαβείς διαφημιζόμενον, μεθ' ἑτέρου τινός, ὡς Δήθεν περὶ ὠφελείας ψυχῆς λόγον κινοῦντα· ἐπ' ἀληθείας δὲ ἐν τῇ βιώσει αὐτοῦ εὐλαβὴς ὑπῆρχε καὶ εὐσεβὴς, πάντα έργαζόμενος τὰ τοῖ; μοναχοῖς εὐάρμοστα· ἐπὶ τούτοι; δὲ ἔσφαλεν, ὢν φειδωλὸς καὶ φι δάργυρος. Τινὲς δὲ τῶν τῆς πόλεως ἐξαγορεύοντες τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, παρεῖχον αὐτῷ ἱκανὴν χρυσίου ποσότητα, τοῦ διανέμειν αὐτὸν χάριν τῆς ἐξαγορεύσεως τοῖς πένησιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς αὐτῶν. Ο δὲ ἡττηθεὶς τῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας, οὐδενὶ ἐξ αὐτῶν τι παρείχεν, ἀλλὰ πάντα εἰς τὸν κορδονᾶν Αταμιεύετο· καὶ ὡς ἄτε τῷ βίῳ ζῶν, οὐ τῷ Χριστῷ, οὕτω τῇ φιλαργυρία μαινόμενος, βλέπων ἑαυτὸν πληθυνόμενον, ἀγάλλετο. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας ἐκεῖσε διερχόμενος, τῷ διορατικῷ χαρίσματι κοσμούμενος, εθεάσατο δράκοντα φοβερὸν εἰλιγμένον περὶ τον τράχηλον αὐτοῦ, τρεῖς ἔχοντα κεφαλάς, οὗ ἡ οὐρὰ ἐκρίματα μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, αἱ δὲ κεφα λαὶ ὑπῆρχαν μία μὲν τῆς φιλαργυρίας, ἡ δὲ ἑτέρα τῆς μανίας, καὶ ἡ τρίτη τῆς ἀσπλαγχνίας. Ὡς οὖν ταῦτα ἐώρα ὁ ῞Οσιος ξενιζόμενος, πλησίον τοῦ μου ναχοῦ ἐγγίσα;, κατενύει τα συνθήματα τοῦ δράκον τοῦ, καὶ τὰ τούτου μορφώματα· δοχῶν δὲ ἐκεῖνος ὅτι εἷς τῶν πενήτων ὑπάρχει, καὶ ἕνεκέν τι λαβεῖν παρ' αὐτοῦ ἐκδεχόμενος, λέγει αὐτῷ· Ο Θεός Ελεήσει σε. 'Ο δὲ Μακάριος ὀλίγον μακρυνθεὶς ἀπ᾿ αὐτοῦ, εἶδε γραφὴν κύκλῳ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀέρος Ανεμοδουλεῖν Ανεμοδουρίον, Ανα μεδούλιον,VITA S. ANDREA SALI.
quansuas ad mundum muliebrem spectantes veaum exporunt, coepitque alium exclamare: Papael qua
tum palearum ac eineris! Que cum audirentur
ab omnibus, quid autem vellent, non caperetur,
sublatus illico risus est, allis ipsum ludibrio labentibus, plagis onerantibus aliis. Perstitit nihilom
minus in foro Andreas, cuncta quæ istic gereban
tur curiose considerans, cum qui illac forte iter
instituebat senex: Quorsum, inquit, circumspicieus omnia, vociferaris palcas, iusaue? si enim
palem lili venales sint, vide ad Anemodel:ται.
Respondit Sanctus: Ab sis tu, et quis te lurus
excepturus sit, animo recole. Tum e junioribus
quoque nonnemo Andres: Per Deum, ait, quid
spertas? Cui Andreas: Somnium specto, fili. Nec
πιπράσκονται τὸν πολυτελή κόσμον ἐκεῖνον· καὶ Λ νulgo patrix appellantur, considentes, nieres
στὰς ἐκεῖσε ἔκραξεν· Βαβαὶ ἄχυρα και κονιαστές!
"Ηκουον δὲ αὐτοῦ οἱ ἐκεῖσε, καὶ ἀγνοοῦντες ἐγέλων
εἰ δὲ ἑκωμῳδουν, ἕτεροι δὲ ἐκόσιζον αὐτοῦ τὸν τέ
νοντα. Ὡς οὖν εἰστήκει ὁ Δίκαιος, καὶ ἅπαν τὸ τοῦ
φόρου ἐσκόπευε, τὶς γέρων διερχόμενος λέγει προς
αὐτόν· Εἰ; τί ἀποβλέπων, σαλέ, κράζεις άχυρα;
ἐπεὶ γὰρ ἄχυρα πωλεῖς, πορεύου ἐν τῷ Ανεμοδουλείῳ "Ερη πρὸς αὐτὸν ὁ ῞Οσιος - Ύπαγε και
σκόπησαν, ποῖος τόπος σε υποδέξεται. Εφη πρὸς
αὐτὸν νεώτερός τις· Τὸν Θεὸν τί ὁρᾶς; Ὁ δὲ λέγει "
Ονειρον θεωρῶ, τέκνον. Σκιὰ γὰρ καὶ καπνὸς καὶ
Ενας περίεστιν ὁ μάτα ως βίος οὗτος· διὰ τοῦτο καὶ
αὐτό; εἶπεν· Οναρ βλέπω· δίκην ἀχύρο, καὶ σκυ
Γιάλων τὴν ἐν τῷ φόρῳ ἅπασαν περιουσίαν, την
ἀποκειμένην τοῖς ἅπασιν.
injuria, umbra quippe et fumus et soninium est vita haec vana: ideoque id ille responsi dedit,
Somnium specto. Velut palças et stercora nempe reputabat illa, quæ tanta copia in foro prostant cl
anicuique in votis sunt.
CAPUT XIY,
Revelatur Andrea status monachi, probi alias, sed avari: hic autem ab eo monitus sese corrigit.
ρε'. Μετὰ ταῦτα ἀπάρας ἐκεῖθεν, ἔρχεται δρομαίως
ἐν τῷ Σταυρίῳ, καὶ εὑρίσκει μοναχόν τινα, ὡς ἐπὶ
ευλαβείς διαφημιζόμενον, μεθ' ἑτέρου τινός, ὡς
Δήθεν περὶ ὠφελείας ψυχῆς λόγον κινοῦντα· ἐπ'
ἀληθείας δὲ ἐν τῇ βιώσει αὐτοῦ εὐλαβὴς ὑπῆρχε καὶ
εὐσεβὴς, πάντα έργαζόμενος τὰ τοῖ; μοναχοῖς εὐάρμοστα· ἐπὶ τούτοι; δὲ ἔσφαλεν, ὢν φειδωλὸς καὶ φι
δάργυρος. Τινὲς δὲ τῶν τῆς πόλεως ἐξαγορεύοντες
τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, παρεῖχον αὐτῷ ἱκανὴν χρυσίου
ποσότητα, τοῦ διανέμειν αὐτὸν χάριν τῆς ἐξαγορεύσεως τοῖς πένησιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς αὐτῶν.
Ο δὲ ἡττηθεὶς τῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας, οὐδενὶ
ἐξ αὐτῶν τι παρείχεν, ἀλλὰ πάντα εἰς τὸν κορδονᾶν
Αταμιεύετο· καὶ ὡς ἄτε τῷ βίῳ ζῶν, οὐ τῷ Χριστῷ,
οὕτω τῇ φιλαργυρία μαινόμενος, βλέπων ἑαυτὸν
πληθυνόμενον, ἀγάλλετο. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας
ἐκεῖσε διερχόμενος, τῷ διορατικῷ χαρίσματι κοσμού
μενος, εθεάσατο δράκοντα φοβερὸν εἰλιγμένον περὶ
τον τράχηλον αὐτοῦ, τρεῖς ἔχοντα κεφαλάς, οὗ ἡ
οὐρὰ ἐκρίματα μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, αἱ δὲ κεφα
λαὶ ὑπῆρχαν μία μὲν τῆς φιλαργυρίας, ἡ δὲ ἑτέρα
τῆς μανίας, καὶ ἡ τρίτη τῆς ἀσπλαγχνίας. Ὡς οὖν
ταῦτα ἐώρα ὁ ῞Οσιος ξενιζόμενος, πλησίον τοῦ μου
ναχοῦ ἐγγίσα;, κατενύει τα συνθήματα τοῦ δράκον
τοῦ, καὶ τὰ τούτου μορφώματα· δοχῶν δὲ ἐκεῖνος
ὅτι εἷς τῶν πενήτων ὑπάρχει, καὶ ἕνεκέν τι λαβεῖν
παρ' αὐτοῦ ἐκδεχόμενος, λέγει αὐτῷ· Ο Θεός
Ελεήσει σε. 'Ο δὲ Μακάριος ὀλίγον μακρυνθεὶς ἀπ᾿
αὐτοῦ, εἶδε γραφὴν κύκλῳ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀέρος
Ανεμοδουλεῖν in Mazar. Ανεμοδουρίον, aliis
Ανα μεδούλιον, explicatur a Cangio in CP. Christiana,
lib. it, sect. 10, num. 15: • Quadrilaterum aureum
sablume, cui insistebant duodecim ventorum statum: de quo ipsum vide pluribus disserentem,
deque adjuncto fupanari, ad quod forte hic mitJlur Sanctus ab illusore.
Staurium videtur fuisse locus seu forum,
G
106. Posteaquam sese inde proripuit Andreas,
celeri cursu in Staurium deveniens reperit
πιonachum quendam, religiosae pietatis fama celeberrimum, qui cum altero quodam de anima
profectu colloquiua miscebat: et sane religio pic
μsque eximia reducebat in omni ejus vita, milit
corum quæ monachis facienda incumbunt, unquam
praetermittentis, interea tamen avaritia ac lena
citate turpiter delinquebat. Huic igitur nonnulli
cives peccatis suis per exomologesia expiatis,
magnam sæpe vim auri deferebant ratione confessionis, distribuendam ab ipso pauperibus in salutem animarum suarum. Αt ille, auri cupiditate
captus, nulli quidquam erogans, in corbouam recondebat universa: faultoque furebat amore divi.
tiarum, ut conspicatus cumulum illis addi quotidie,
exsultaret tripudiaretque præ gaudio, quasi mou
Christo Domino, sed saculo viam duceret. Beaτus itaque Andreas illae præteriens, ut erat acculia perspiciendi facultate præditas, deprehendit
draconem terribilem, collo monachi circumvolutua,
cujus tria erigebantur capia, cauda ad pede
usque dependente: capita porro erant hujusmodi:
alterum avaritis, alterum insaniae, tertium in
misericordiae. Quibus conspectis, admirabundus Andreas, propius ad hominem contendit.
draconis compositionem et formam considerans.
At ille Andream e pauperum turba esse unum,
εt stipis auferenda causa exspectare, ratus:
in cujus medio erecta stabat ad venerationem crus
Lapidea encave, ut hic Antverpure ad Meram et
Falcontinas spatiusiuri loco. Cangius, lib. ", cap.
16, num. 65 agens de Philadelphi, urbis CP. traetu, describit crucem ibidem a Constantino M.
erectam, aliasque alibi duas: sed necdum locum reperi, qui ab ipsa Cruce nomen ibidem
babuerit
Chapter XVCaput XV
col. 759–760page 70 of 134
PG 111:759καὶ τοῖς προσάγουσιν ἔπρεπεν ιδιοχείρως ταύτα νέμειν. Οὕτω καλῶς καὶ εὐσεβῶς, καθὸ πρέπον μοναχοῖς πολιτεύεσθαι, πολιτευομένου αὐτοῦ, φαί νεται αὐτῷ καθ᾿ ὕπνους ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ, μειδιῶν τῷ προσώπῳ, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ δένδρον φαιδρὸν ἐν πεδιάδι τινὶ ἀνθοφόρον, πλήρες γλυκυτάτων καρπῶν καὶ ἔφη· Πολλάς μοι χάριτας ὀφείλεις, Κύρι ὁ μέγας, ὅτι πεποίηκα τὴν ψυχήν σου άνθρ φόρον φυτόν σπούδασαν οὖν τὰ ἄνθη ταῦτα εἰς καρπὸν γλυκύτατον μετατραπήναι ὡς δύνασαι· τὸ γάρ φυτόν, ὁ ὁρᾶς ἐν τερπνότητι, ἡ τῆς ψυχῆς σου υπάρχει κατάστασις, ἀφ᾿ ἧς ἡμέρας εἶδες με, καὶ τὸ χρυσίον διένειμας. Εξυπνος δὲ γενόμενος, ἐπὶ πλεῖον ἐστηρίχθη, ἐπὶ τὴν πνευματικὴν εργασίαν προκόπτων, καὶ τὴν εὐχαριστίαν καθεκάστην προσ έφερε τῷ Θεῷ καὶ τῷ θεράποντι αὐτοῦ. ριδ. Νεανίας τις προσεκολλήθη τῷ Επιφανίῳ, οὗ πρώην ἐμνήσθημεν, ἀκούων τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ· ὁ δὲ Ἐπιφάνιος ἐνουθέτει αὐτὸν ἀπὸ τῶν θείων Γρα φῶν, ὡς καὶ ἄλλους πολλούς, βουλόμενος αὐτὸν στην ρίξαι εἰς τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνος δὲ οὐ διὰ τὸ ζηλῶσαι τοῦ τιμίου παιδὸς ἐκείνου τὴν ἀρετὴν τούτῳ προσεκολλήθη, ἀλλὰ τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἕνεκεν ἐπαίνου, ἵνα λέγωσι καὶ περὶ αὐτοῦ, ἅπερ διὰ Επιφανίου ὁρῶντες ἐγκωμιάζοντες ἔλεγον. Τί δὲ ἔλεγον; ἐρῶ. Πολλάκις διερχομένου αὐτοῦ ἐπιμέν σως ἀκούοντες ἅπαντες τὰς αὐτοῦ ἀρετὰς, δακτυλο δεικτοῦντες ἔλεγον· δε ποία νεότης ωραία και κατάτερπνος, μέσον τοῦ πυρὸς διερχομένη, καὶ μὴ καιομένη. μηδὲ βλαπτομένη τῶν ἡδονῶν τοῖς ὑπερ καύμασιν· φησὶ γὰρ ἅπαντες δι' αὐτὸν, Καθό τι γὰρ γυναικὶ οὐχ ὡμίλησέ ποτε, ἀλλ᾽ ἁγνὸς καὶ ἄμεμπτος τὸν βίον αὐτοῦ διεπορεύετο, νηστείας, ἀγρυπνίαις, προσευχαῖς, καὶ δεήσεσι σχολάζων, καὶ ἀρεταῖς ἁπάσαις καθαίρων ἑαυτὸν, καὶ ἀπο σμήχων ἀπὸ πάσης υλικῆς μοχθηρίας. Ταῦτα των ἀνθρώπων λεγόντων, τούτων ἕνεκεν τοῦ προββηθένα τος νεανίσκου τὸν παρὰ ἀνθρώπων ἔπαινον θηράσαι γλιχόμενος, προσεκολλήθη τῷ Επιφανίῳ. ριε'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν, ὀρθρίσαντος τοῦ Ἐπι φανίου εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ δοξολογίαν, συνηγέρθη αὐτῷ καὶ ὁ ρηθεὶς νεανίας, καὶ σὺν αὐτῷ ἵστατο ψάλλων νεύσει δὲ Θεοῦ ἔρχεται ἐκεῖσε ὁ μακάριος Ανδρέας ὡς εἰς τῶν παρατετραμμένων. Εωραχὼς δὲ αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως μὴ γνω εθῆναι τοῦ Ὁσίου τὴν ἐργασίαν, οὐδὲν αἰσθητῶν πρὸς αὐτὸν ἐπεδείξατο, ἀλλὰ πνεύματι αὐτὸν ἡσπόν σατο. Ως οὖν ἔνδον ἐγένετο, ἐλθὼν πλησίον αὐτοῦ, ἔστη ἐπὶ πολλὴν ὥραν σιωπῶν· ἀπιδὼν δὲ εἰς τὴν ὄψιν τοῦ νεανίσκου ἐκείνου βλοσυρῷ τῷ ὄμματι, δίδωσιν αὐτῷ κόσσον, ὡς ἡδύνατο, και φησι προςet in egentes dispertior: sed et hoc incidit cogi- καὶ τοῖς προσάγουσιν ἔπρεπεν ιδιοχείρως ταύτα
νέμειν. Οὕτω καλῶς καὶ εὐσεβῶς, καθὸ πρέπον
μοναχοῖς πολιτεύεσθαι, πολιτευομένου αὐτοῦ, φαί
νεται αὐτῷ καθ᾿ ὕπνους ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ, μειδιῶν
τῷ προσώπῳ, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ δένδρον φαιδρὸν
ἐν πεδιάδι τινὶ ἀνθοφόρον, πλήρες γλυκυτάτων
καρπῶν καὶ ἔφη· Πολλάς μοι χάριτας ὀφείλεις,
Κύρι ὁ μέγας, ὅτι πεποίηκα τὴν ψυχήν σου άνθρ
φόρον φυτόν σπούδασαν οὖν τὰ ἄνθη ταῦτα εἰς
καρπὸν γλυκύτατον μετατραπήναι ὡς δύνασαι· τὸ
γάρ φυτόν, ὁ ὁρᾶς ἐν τερπνότητι, ἡ τῆς ψυχῆς σου
υπάρχει κατάστασις, ἀφ᾿ ἧς ἡμέρας εἶδες με, καὶ τὸ
χρυσίον διένειμας. Εξυπνος δὲ γενόμενος, ἐπὶ
πλεῖον ἐστηρίχθη, ἐπὶ τὴν πνευματικὴν εργασίαν
tare, mihi, utpote distributori, mercedem, non
autem aliis distribuenda conferentibus manere:
unde et consultius fuerit hos ipsos sua suis manibus
erogare. Ita recte ac pie, nec secus quam religiosum decet viventi, adest per quietem visibili
ridentique specie famulus Dei Andreas, indicans
quodam in campo arborem perpulchram, floridam,
fructibus onustam sapidissimis, et dicit: Multas
equidem, magne Pater, gratias mihi debes, quod
animam tuam arborem Morigeram eleci; fac igitur pro viribus operam des, ut hi fores in suavis
simos fructus, quod potes, convertantur. Hæc
enim, quam cum voluptate spectas arbor, anima
tue statum, ab illo tempore, quo me primum προκόπτων, καὶ τὴν εὐχαριστίαν καθεκάστην προσ
vidisti et pecuniam erogasti, magis magisque no- έφερε τῷ Θεῷ καὶ τῷ θεράποντι αὐτοῦ.
rentem repræsentat. Experrectus hinc monachus, plurimum confirmatus in bene emptis, quotidie in
spiritu proficiebat, gratiasque persolvebat Deo ejusque famulo.
CAPUT XV.
Duo sodales Epiphanii, alter ob hypocrisim castigatus ab Andrea, alter ob animum libidinosum ab ipso
Epiphanio correptus.
114. Adhærebat familiariter Epiphanio, cujus
jampridem meminimus, adolescens quidam, fama
virtutum ejus excitatus: quem ille, uti multos
alios, sacrarum Litterarum scientia imbutum, in
salutari timore Dei confirmare nitebatur: quamvis
ille non se adjunxisset Epiphanio, ut virtutumn
evaderet emulator, sed ut inanem hominum captae
ret laudem, dieterorum de se, qualia de Epiphanio &
solebat, encomnia. Qui autem de Epiphanio
hominum sermones? Audi: explicabo. Transeunte
illo per mediam sæpe urbem, quotquot famiam
virtutum ejus acceperant, indice in ipsum intento
monstrantes: Ecce, inquiebant, quam preclare
illi traducitur adolescentia, deliciis mundi moveri
nescia, in mediis ignibus illaesa, voluptatum
illecebris non corrupta. Atque etiam communi
omnium ore de ipso dicebatur: Commercium cum
femina nunquam habuit, sed castam atque inculpatam vitam perpetuo transegit; jejuniis, vigiliis
precibusque vacando; omni virtutum genere
animam exornando, corpus a quavis nequitia
corporali abstinendo. Talibus itaque hominum
encomiis captus, quem dixi, adolescens, quod
paria sibi ardenter concupisceret, in Epiphanii
Camiliaritatem sese insinuaverat.
115. Accidit ergo aliquando, Epiphanium diluculo se proripere e strato, ut laudes Deo persolveret: proripuitque se etiam adolescens prædictus,
et una precibus matutinis vacabat: cum, Deo ita
disponente, eodem quoque advenit beatus Andreas,
energumenum agens. Quem ubi conspexit Epipla.
nius, ob frequentiam populi veritus, ne ipsius
agendi nodus cuipiam innotesceret, nullum sensibile indicium fecit, sed solo spiritu advenientem
salutavit. Ingressus autem Andreas, Epiphanio se
adjunxit; stetitque longo tempore, verbum proferens nullum, obtulu duntaxat, eoque loro ac
ριδ. Νεανίας τις προσεκολλήθη τῷ Επιφανίῳ, οὗ
πρώην ἐμνήσθημεν, ἀκούων τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ· ὁ
δὲ Ἐπιφάνιος ἐνουθέτει αὐτὸν ἀπὸ τῶν θείων Γρα
φῶν, ὡς καὶ ἄλλους πολλούς, βουλόμενος αὐτὸν στην
ρίξαι εἰς τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνος δὲ οὐ διὰ τὸ
ζηλῶσαι τοῦ τιμίου παιδὸς ἐκείνου τὴν ἀρετὴν τούτῳ
προσεκολλήθη, ἀλλὰ τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἕνεκεν
ἐπαίνου, ἵνα λέγωσι καὶ περὶ αὐτοῦ, ἅπερ διὰ
Επιφανίου ὁρῶντες ἐγκωμιάζοντες ἔλεγον. Τί δὲ
ἔλεγον; ἐρῶ. Πολλάκις διερχομένου αὐτοῦ ἐπιμέν
σως ἀκούοντες ἅπαντες τὰς αὐτοῦ ἀρετὰς, δακτυλο
δεικτοῦντες ἔλεγον· δε ποία νεότης ωραία και
κατάτερπνος, μέσον τοῦ πυρὸς διερχομένη, καὶ μὴ
καιομένη. μηδὲ βλαπτομένη τῶν ἡδονῶν τοῖς ὑπερ
καύμασιν· φησὶ γὰρ ἅπαντες δι' αὐτὸν, Καθό τι
γὰρ γυναικὶ οὐχ ὡμίλησέ ποτε, ἀλλ᾽ ἁγνὸς καὶ
ἄμεμπτος τὸν βίον αὐτοῦ διεπορεύετο, νηστείας,
ἀγρυπνίαις, προσευχαῖς, καὶ δεήσεσι σχολάζων,
καὶ ἀρεταῖς ἁπάσαις καθαίρων ἑαυτὸν, καὶ ἀπο
σμήχων ἀπὸ πάσης υλικῆς μοχθηρίας. Ταῦτα των
ἀνθρώπων λεγόντων, τούτων ἕνεκεν τοῦ προββηθένα
τος νεανίσκου τὸν παρὰ ἀνθρώπων ἔπαινον θηράσαι
γλιχόμενος, προσεκολλήθη τῷ Επιφανίῳ.
ριε'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν, ὀρθρίσαντος τοῦ Ἐπι
φανίου εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ δοξολογίαν, συνηγέρθη αὐτῷ
καὶ ὁ ρηθεὶς νεανίας, καὶ σὺν αὐτῷ ἵστατο ψάλλων
νεύσει δὲ Θεοῦ ἔρχεται ἐκεῖσε ὁ μακάριος Ανδρέας
ὡς εἰς τῶν παρατετραμμένων. Εωραχὼς δὲ αὐτὸν
ὁ Ἐπιφάνιος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως μὴ γνω
εθῆναι τοῦ Ὁσίου τὴν ἐργασίαν, οὐδὲν αἰσθητῶν
πρὸς αὐτὸν ἐπεδείξατο, ἀλλὰ πνεύματι αὐτὸν ἡσπόν
σατο. Ως οὖν ἔνδον ἐγένετο, ἐλθὼν πλησίον αὐτοῦ,
ἔστη ἐπὶ πολλὴν ὥραν σιωπῶν· ἀπιδὼν δὲ εἰς τὴν
ὄψιν τοῦ νεανίσκου ἐκείνου βλοσυρῷ τῷ ὄμματι,
δίδωσιν αὐτῷ κόσσον, ὡς ἡδύνατο, και φησι προς
col. 761–762page 71 of 134
PG 111:761κόβρωτα πάχη τῶν γυναικῶν ὁ ταλαίπωρος. Ένα βριμήσατο οὖν ὁ Ἐπιφάνιος τῇ γυναικὶ ἐκείνῃ, καὶ εὐθέως ἀνεχώρησεν. Ἔφη δὲ Ἰωάννης πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον· Ἐπιτιμήσεται αὐτὸν ὁ Θεός, ὅτι ἐσάν λευσεν ἡ τάλαινα τὴν καρδίαν μου. Επιφάνιος εἶ πεν· Μακάριόν ἐστιν ἵνα ἐσάλευσε καὶ μὴ ἤρπασεν ὁ ἐμβλέψας γὰρ γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Νῦν οὖν ὡς οὐκ ἐπιθυμεῖς, πῶς ἐντρανίζεις ἡδέως τῇ πόρνῃ; Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι μακάριόν ἐστιν, ἵνα σε παρεσάλευσε καὶ μὴ ήρπασεν. ριθ'. Εφη Ἰωάννης πρὸς αὐτόν· Καὶ μὴ ο διάβολος τὴν γυναῖκα ἐποίησεν; Πάντως ὁ Θεός, κἀκεῖνος ὥρισε τοιαῦτα γενέσθαι. Ἐὰν δὲ οὐκ ἤθελε ταῦτα γενέσθαι, ἵνα τῇ αὐτὴν εἰς τὸν κόσμον παρήγαγεν; Αἴτιόν ἐστιν ὁ Θεὸς τοῦ τοιούτου πράγματος. Επι φάνιος λέγει· Μὴ ἀπερισκέπτως τι φθέγγου, ἀδελ φές στοχάζομαι γὰρ ὅτι οὐκ οἶδας τί φθέγγεσαι" αἰπὲ δέ μοι πρὸς τοῦτο· Εἰσήγαγεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, καὶ εἰς τὸν βίον τὸν ἡμέτερον μά χαιραν, διὰ ποίαν αἰτίαν; Πάντως, ἵνα τέμνωμέν τι τῶν προσδεομένων τῆς τομῆς αὐτῆς, οὐχ ἵνα σφάς ζωμεν ἀλλήλους. Εποίησεν ὁ Θεὸς σχοινίον, οὐχ ἵνα πνίγωμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν αὐτῷ στηριζώμεθα. Καὶ ἵνα τὰ πολλὰ παρεάσω, καὶ τοῦ ζητουμένου ἐπιμνησθῷ· ἐποίησεν ὁ Θεὸς καὶ τὴν γυναῖκα, ἵνα αὔξῃ ὁ κόσμος, καὶ ἵνα πᾶς ἄνθρωπος ὁ βουλόμενος Έχειν γυναίκα ἔχῃ αὐτὴν μετὰ συνειδήσεως Θεοῦ, μετά βουλῆς αὐτοῦ· τουτέστι κατὰ τὸν νόμον, τὸν πρὸ τούτου ἐκδοθέντα ὑπ' αὐτοῦ [ καὶ ἐν τοῖς θείοις Εὐαγγελίοις παραγγελλόμενον, «Εσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν τ]· ἵνα σκέψῃ ἐν τῇ νεότητί σου, καὶ ἴδῃς εἰ ἄρα δύνῃ παρθενεύειν χάριτι Κυρίου· εἰ δὲ οὐ δύνῃ, ἵνα εὑρήσης γύναιον σεμνὸν, ἀγαθὸν, καὶ ἐνάρετον, καὶ βούλῃ τῶν γονέων ἵνα ἄρῃς αὐτήν. Καὶ λοιπὸν οὔτε ἐκείνη, οὔτε σὺ ἕξετε ἐξουσίαν τοῦ ἐτέ ρωθεν ῥεμβεύεσθαι, καὶ ὀφείλετε εἶναι ὥσπερ ζεῦ γος τρυγόνων, ή σεμνὰ καὶ τερπνὰ ἀδέλφια. Εἴ τις οὖν φυλάξει οὕτω τὴν μονογαμίαν, ὥσπερ εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι ἐν τῇ ἀναστάσει ἐπιγνώσονται οὗτοι ἀλλήλους ἐν χάριτι, οὐ μέντοι πάλαι ὥσπερ εζεύχθησαν, ἀλλ' ἔσονται ὡς ἄγγελοι Θεοῦ. Διὰ τοῦτο, ὁ Επιφάνιος εἶπεν, ἡ γυνὴ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου ζεύγνυται ἀνδρὶ, καὶ συνάπτεται χάριν παιδοποιίας οὐχὶ δὲ χάριν δαιμονολαγνείας. Ὅσοι οὖν πορνεύου» σιν, ἢ μοιχεύουσιν, ἢ τὴν Σοδομικὴν ἐργασίαν έρ γάζονται, [οὗτοι γνώσονται ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου τί αὐτοῖς ἡτοίμασται· ] ἐπεὶ ἀρτίως παίζουσιν ὥσπερ τετυφλωμένα κτήνη καὶ ἀναίσθητα. Οἷον γὰρ τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο πῦρ, ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὁ κλαυθμὸς ὁ ἀπαράκλητος, τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, εἰ δήμιοι ἐκεῖνοι ἄγγελοι, οἱ τὰς πυρίνους ῥάβδους κατέχοντες, καὶ τύπτοντες τοὺς ἐμοὶ ὁμοίους ἁμαρ τωλούς, τοὺς μέλλοντας εἰς τὸ πῦρ ἐκεῖνο τὸ ἄσβε τον εμβιβάζεσθαι; Νῦν οὖν καὶ σὺ, εἰ οὐ δύνῃ ταμα. ἔνονται· ὁ γὰρ θάνατος, ὅταν ἔλθῃ ἐπ' αὐτοῖς, γνώσονται.κόβρωτα πάχη τῶν γυναικῶν ὁ ταλαίπωρος. Ένα- surgens e vestigio se subduxit. Cui Joannes: Ca
βριμήσατο οὖν ὁ Ἐπιφάνιος τῇ γυναικὶ ἐκείνῃ, καὶ
εὐθέως ἀνεχώρησεν. Ἔφη δὲ Ἰωάννης πρὸς τὸν
Ἐπιφάνιον· Ἐπιτιμήσεται αὐτὸν ὁ Θεός, ὅτι ἐσάν
λευσεν ἡ τάλαινα τὴν καρδίαν μου. Επιφάνιος εἶ -
πεν· Μακάριόν ἐστιν ἵνα ἐσάλευσε καὶ μὴ ἤρπασεν·
ὁ ἐμβλέψας γὰρ γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι ἤδη
ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Νῦν οὖν ὡς
οὐκ ἐπιθυμεῖς, πῶς ἐντρανίζεις ἡδέως τῇ πόρνῃ;
Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι μακάριόν ἐστιν, ἵνα σε παρεσάλευσε καὶ μὴ ήρπασεν.
ριθ'. Εφη Ἰωάννης πρὸς αὐτόν· Καὶ μὴ ο διάβολος
τὴν γυναῖκα ἐποίησεν; Πάντως ὁ Θεός, κἀκεῖνος
ὥρισε τοιαῦτα γενέσθαι. Ἐὰν δὲ οὐκ ἤθελε ταῦτα
γενέσθαι, ἵνα τῇ αὐτὴν εἰς τὸν κόσμον παρήγαγεν;
Αἴτιόν ἐστιν ὁ Θεὸς τοῦ τοιούτου πράγματος. Επι
φάνιος λέγει· Μὴ ἀπερισκέπτως τι φθέγγου, ἀδελ
φές στοχάζομαι γὰρ ὅτι οὐκ οἶδας τί φθέγγεσαι"
αἰπὲ δέ μοι πρὸς τοῦτο· Εἰσήγαγεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν
κόσμον τοῦτον, καὶ εἰς τὸν βίον τὸν ἡμέτερον μάχαιραν, διὰ ποίαν αἰτίαν; Πάντως, ἵνα τέμνωμέν τι
τῶν προσδεομένων τῆς τομῆς αὐτῆς, οὐχ ἵνα σφάς
ζωμεν ἀλλήλους. Εποίησεν ὁ Θεὸς σχοινίον, οὐχ ἵνα
πνίγωμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν αὐτῷ στηριζώμεθα.
Καὶ ἵνα τὰ πολλὰ παρεάσω, καὶ τοῦ ζητουμένου
ἐπιμνησθῷ· ἐποίησεν ὁ Θεὸς καὶ τὴν γυναῖκα, ἵνα
αὔξῃ ὁ κόσμος, καὶ ἵνα πᾶς ἄνθρωπος ὁ βουλόμενος
Έχειν γυναίκα ἔχῃ αὐτὴν μετὰ συνειδήσεως Θεοῦ,
μετά βουλῆς αὐτοῦ· τουτέστι κατὰ τὸν νόμον, τὸν
πρὸ τούτου ἐκδοθέντα ὑπ' αὐτοῦ [ καὶ ἐν τοῖς θείοις
Εὐαγγελίοις παραγγελλόμενον, «Εσονται οἱ δύο εἰς
σάρκα μίαν τ]· ἵνα σκέψῃ ἐν τῇ νεότητί σου, καὶ
ἴδῃς εἰ ἄρα δύνῃ παρθενεύειν χάριτι Κυρίου· εἰ δὲ
οὐ δύνῃ, ἵνα εὑρήσης γύναιον σεμνὸν, ἀγαθὸν, καὶ
ἐνάρετον, καὶ βούλῃ τῶν γονέων ἵνα ἄρῃς αὐτήν. Καὶ
λοιπὸν οὔτε ἐκείνη, οὔτε σὺ ἕξετε ἐξουσίαν τοῦ ἐτέ
ρωθεν ῥεμβεύεσθαι, καὶ ὀφείλετε εἶναι ὥσπερ ζεῦγος τρυγόνων, ή σεμνὰ καὶ τερπνὰ ἀδέλφια. Εἴ τις
οὖν φυλάξει οὕτω τὴν μονογαμίαν, ὥσπερ εἶπεν ὁ
Κύριος, ὅτι ἐν τῇ ἀναστάσει ἐπιγνώσονται οὗτοι
ἀλλήλους ἐν χάριτι, οὐ μέντοι πάλαι ὥσπερ ἐζεύχθησαν, ἀλλ' ἔσονται ὡς ἄγγελοι Θεοῦ. Διὰ τοῦτο, ὁ
Επιφάνιος εἶπεν, ἡ γυνὴ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου
ζεύγνυται ἀνδρὶ, καὶ συνάπτεται χάριν παιδοποιίας
οὐχὶ δὲ χάριν δαιμονολαγνείας. Ὅσοι οὖν πορνεύου»
σιν, ἢ μοιχεύουσιν, ἢ τὴν Σοδομικὴν ἐργασίαν έργάζονται, [οὗτοι γνώσονται ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου
τί αὐτοῖς ἡτοίμασται· ] ἐπεὶ ἀρτίως παίζουσιν
ὥσπερ τετυφλωμένα κτήνη καὶ ἀναίσθητα. Οἷον γὰρ
τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο πῦρ, ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὁ
κλαυθμὸς ὁ ἀπαράκλητος, τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον,
εἰ δήμιοι ἐκεῖνοι ἄγγελοι, οἱ τὰς πυρίνους ῥάβδους
κατέχοντες, καὶ τύπτοντες τοὺς ἐμοὶ ὁμοίους ἁμαρτωλούς, τοὺς μέλλοντας εἰς τὸ πῦρ ἐκεῖνο τὸ ἄσβετον εμβιβάζεσθαι; Νῦν οὖν καὶ σὺ, εἰ οὐ δύνῃ
we Matth. xix, 5.
stigalit illan Deus, inquit, quod animum meum
suis illecebris commovit misera. Et Epiphanius:
Salva res est, inquit, si commovit tantum, nom
etiam rapuit; nam et qui viderit mulierem ad
concupiscendum, jam mcchatus est eam in corde
suo. Nunc igitur, si non concupiscis, cur oculos
tam blande in scortum intendis? Ac propterea
dixi: Salva res est, si commovit tantum, non etiam
ταμα.
419. Excipiens rursus sermonem Joannes: Εtenim, ait, nunquid diabolus feminam efinxit?
Minime vero, sed Deus, qui et constituit talia
feri: si euim feri noluisset, cur ipsam prodexisset in mundum? Deus igitur istiusmodi operum
causa dicendus est. Noli, mi frater, suhsemit
Epiphanius, de Deo quidquam temere proloqui:
reor hæc tibi minus animadvertenti excidisse. Responde, quaso, mihi ad hæc: Quam ob causam
introduci voluit Deus cultros in mundum hunc?
υίque ut illis scindamus, que ad usum nostrum
scindi debent; non vero ut alteri necem inferamus,
ad
ex
ter
Fanes quoque fecit Deus, non sane ut nos ipsi
strangulemus, sed ut iis manus prehensis gressum
firmemus. Atque ut plurima silentio preteriens,
ad quaestionem propositam demum revertar, condi
dit quoque feminam Deus, ut accrescat humanar
genas et multiplicetur, ut vir omnis, qui suimum
conjugium appulit, feminam sibi conjungat
consensu ac voluntate divina, id est congruenconvenienterque legi, quam Deus jam prim
dem tulit, inque sacris Evangeliis posteritati rem
liquit, dicense Erunt duo in carne una ",, ut
consideres in juventute tua et circumspicias, au
virginitatem colere illibatam possis per gratiam
Dei, si vero non possis, pudicam, bonam, virtut
delitam virginem quæras, quam e consensu pareitum uxorem tibi ducas. Denique nec illi, nec tibi
fas erit ab altero separari, sed vivere debetis, uti
par turturum, aut casti jucundique fratres. Quod
si qui conjugium ita ex præcepto Domini servaverint, iu resurrectione mortuorum cognoscent invi
cem in gratia, non quidem uti pridem conjugati,
sed erunt sicut angeli Dei. Ac propterea dicebat
Epiphanius, viro conjungi atque adhaerere debere
mulierem congruenter convenienterque legi divina,
liberos procreandi, non immodice ac diabolim
libidinis causa. Quicunque igitur scortantur, adulterantur, aut Solomitico sceleri indulgent, cognoscent aliquando, cum mors supervenerit, quid
sibi paratum sit quia modo hanc vitae, uti oc
escala sensuque destituta jumenta, ludendo transi
guut. Qualis enim futurus est terribilis iste
ignis? quis dentium stridor? quis ploratus, nulla
Ms. Vatic., ἔνονται· ὁ γὰρ θάνατος, ὅταν ἔλθῃ ἐπ' αὐτοῖς, γνώσονται.
col. 763–764page 72 of 134
PG 111:763περ ριν. Ταῦτα τοῦ φωστῆρος Επιφανίου τῷ νεωτέρω ἐκείνῳ νουθετοῦντος, ὑπὸ τοῦ πονηροῦ σκληρωθεί σης αὐτοῦ τῆς καρδίας, βαρέως τὰ βήματα ἤνεγκε, καὶ ὀκλάσας πρὸς τὰ λεγόμενα, λυπηθείς, ἀνεχώρησεν εἰπών· Οπηνίκα ὀφείλω, ἀπολαύσω τὸν κόσμον, τότε αὐτοῦ ἀπόσχομαι. Οὐκέτι οὖν προσέθετο συνελο θεῖν τῷ Επιφανίῳ εἰς τὸν πνευματικὴν ἀγῶνα, ἀλλ εμφιλοχωρῶν ταῖς ἡδυπαθείαις, πορνείαις καὶ μοι χείαις, τῆς ἐλεεινῆς αὐτοῦ ψυχῆς τὸ κάλλος κατε μίανεν. Μετὰ ταῦτα περιέπεσε πειρασμοί; καὶ θλίψεσι σφοδροτάταις, ὥστε καὶ εἰς μεγίστην πιο νίαν ἐλθεῖν, καὶ τὸν ἄρτον ζητεῖν καθημέραν. Ελυ πήθη οὖν ἐπὶ τούτῳ & Επιφάνιος, καὶ παρεκάλει τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ ποιῆσαι μετ' αὐτοῦ ἔλεος. Ο 8 Όσιος ἔφη· Οὐχὶ, τέκνον, ἀλλὰ συμπάθησον αὐτοῦ μᾶλλον τῇ ψυχῇ, κάμνοντος τοῦ σώματος· ἔασον τοίνυν αὐτὸν οὕτως· ἀρμόδιον γὰρ τοῦτο αὐτῷ ποι ρίεστιν. Ελεύσεται δὲ καιρὸς, ὁπηνίας ὁ Κύριος θεασάμενος τῆς ταλαιπωρίας την ταπείνωσιν, μετέ. πειτα ἐπὶ τὴν προτέραν αὐτοῦ κατάστασιν λέσηται αὐτόν. Επιφάνιος έφη • Παρακαλώ σε δοῦλε Κυρίου, γνώρισόν μοι διὰ ποίαν αἰτίαν οὕτως ἐξέως τοῖς πειρασμοῖς παρεδόθη. Ο δὲ εἶπεν· θύα ὠργίσθη αὐτῷ ὁ Κύριος δι' οὐδὲν ἕτερον, εἰ μὴ ἔτι ἦν ἐπίορκος, καὶ ψεύστης, καὶ θρασύς, καὶ ὑπερήφανος· κἂν τάχα γὰρ καὶ ἄλλα χείρονα διεπράξατο σωματικά πλημμελήματα· ἀλλ᾽ οὖν οὐ τοσοῦτον δὲ ταῦτα, ὅσον δι' ἐκεῖνα. Οὕτω γάρ ἐστιν, ἐὰν γὰρ μ βράνη ή κύθρα ύψουμένη ισχυρώς, ἡδύτητα βρώσις οὐκ ἔχει· οὕτω καὶ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ ταπεινοὶ, ἐὰν μὴ ἐψηθῶμεν διὰ πολλῶν θλίψεων καὶ του ρασμῶν, οὐ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ἐπιφάνιο; εἶπεν· Εἰ οὕτως ἐστὶ τὸ συν φέρον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ σωτηρίας, οὐκέτι περί αὐτοῦ φθέγξομαι· μόνον ἴδω αὐτὸν ἐν ὑπομονῇ ἐπ δρειούμενον, καὶ εἰς ἀγαθὰς ἐλπίδας καὶ ἐπαύλεις παρὰ Κυρίου βαδίζονται 118. ριή. Έτερος δέ τις νεανίας, ονόματι Ιωάννης, έχρη μάτιζε προσφιλής Επιφανίῳ, καθότι καὶ τῶν ἱερῶν γραμμάτων ἀμφότεροι τὰ μαθήματα επαιδεύθησαν' ἠγάπα οὖν τὸν Επιφάνιον συμφοιτητήν, τὴν δὲ ἀρ τὴν αὐτοῦ οὐκ μιμεῖτο τὸ σύνολον. Μιᾷ οὖν ἡμερῶν, συγκαθεζομένων τῶν ἀμφοτέρων παίδων ἐν τῷ δημοσίῳ, καὶ τὰ ῥήματα ομιλούντων, γυνή τις μιμάς διερχομένη ἐν τοῖς ἐκεῖ, ὡς τοὺς ἀμφοτέρους παῖδας ἐθεάσατο, ήρξατο ἡ ἀκάθαρτος σχήματα πράττειν, ἑξῆς καὶ κινήματα καὶ βλακεύματα, τα ρωμένη ή γάγγραινα κἂν ἕνα συλήσει εἰς τὴν ἐπι θυμίαν αὐτῆς. ὡς δὲ ταῦτα διεπράττετο, ἀπέστρε με τὴν ὄψιν αὐτοῦ ἰδὼν Επιφάνιος υπομειδιάσει, καί φησιν· Βλέπε τὴν ἀλώπεκα τὴν ἀναίσχυνον, πῶς ὑποπυνεύεται όρνιν πειρωμένη λαβείν, φημί νεωτέρου τινός ψυχὴν τοῦ θηρεύσαι. Ο δὲ Ἰωάννης, ὡς ὧν ἐξωλέστατος, κατεσκόπει κρυφίως, ὡς όπου λανθάνων τῷ Επιφανίῳ. Πορευθεὶς δὲ ὁ Ἐπιφάνιος, ἐλυπεῖτο ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ· ἐπ' ἀληθείας γὰρ ἄσωτος ῶν, ἐμαίνετο εἰς τὰ σχοληNICEPHORI I RESBYTERI CP.
περ
117. Talia monente illustri Εpiphanio, induratum est a malo dæmone cor adolescentis, usque
adeo ut ægerrime hortantem tulerit, prostratusque
quodammodo et mæstus abierit, ita loquens: Quando igitur licet, mandi me deliciis dabo, deinde
ub visam fuerit, illi nuntium remissurus. Neque
deinceps in animum induxit convenire Epiphanium
ut in spiritu erudiretur, et totumn se voluptati
Inas sddlicens, nullumque scortandi ac adulterandi
bus
modum faciens, pulcherrimam animam suam miserabiliter conspurcavit. Verumtamen aliquanto post
in tentationes et calamitates gravissimas incidit,
quibus ɔd incitas redactus, quotidie panem suum
mendicare necessum habuit. Hinc mæstus turl:atusque Epiphanius, famulum Dei Andream adit
oratque, ut miselli adolescentis misereatur. Cui
Sanctus: Abelt, ali mi, sed animæ illius capiat
fili
te potius miseratio quam corporis; ita porro se
habeat, uti modo, id namque expedit. Venict
autem tempus, quo miseriam illius et humilitatem
respiciento Domino, in pristinum statum restitue
ter. Tum Epiphanius: Obsecro te, inquit, fa.
inale Dei, ut exponas a bi, quamobrem adolescens ille tam subito diemcnum tentationi traditus
sit. Nulla, reponit Aurireas, alia de causa succensuit illi Domiluus, nisi quod perjuras, mendax, præſidens ac tumidas esset, quamvis et
alia forte, etiam graviora, in se scelera admiserit:
sed non tantam propter lime, quantam propter illa
hæc,
indignationem incurrit. Ita chim se res habet:
Nisi olta igni imposita minitumi ferbuerit, nihil suavitatis habebit cibus, qui continetur: ita et nobis -
cum àgitur misellis abjectisque peccatoribus, nisi
multis calamitatibus prest ac tentationibus exercitati fuerimus, aditus non patebit in regnum cœlorum. Tum Epiphanius: Si ita conducit ad salutcm animae illius, verium non adjiciam deprecandi causa: modo videami, generose sustinentem adversa, ad spem bonis propositam, et anlam Domini
carlestem pervenire.
ριν. Ταῦτα τοῦ φωστῆρος Επιφανίου τῷ νεωτέρω
ἐκείνῳ νουθετοῦντος, ὑπὸ τοῦ πονηροῦ σκληρωθεί
σης αὐτοῦ τῆς καρδίας, βαρέως τὰ βήματα ἤνεγκε,
καὶ ὀκλάσας πρὸς τὰ λεγόμενα, λυπηθείς, ανεχώρη
σεν εἰπών· Οπηνίκα ὀφείλω, ἀπολαύσω τὸν κόσμον,
τότε αὐτοῦ ἀπόσχομαι. Οὐκέτι οὖν προσέθετο συνελο
θεῖν τῷ Επιφανίῳ εἰς τὸν πνευματικὴν ἀγῶνα, ἀλλ
εμφιλοχωρῶν ταῖς ἡδυπαθείαις, πορνείαις καὶ μοι
χείαις, τῆς ἐλεεινῆς αὐτοῦ ψυχῆς τὸ κάλλος κατεμίανεν. Μετὰ ταῦτα περιέπεσε πειρασμοί; καὶ
θλίψεσι σφοδροτάταις, ὥστε καὶ εἰς μεγίστην πιο
νίαν ἐλθεῖν, καὶ τὸν ἄρτον ζητεῖν καθημέραν. Ελυ
πήθη οὖν ἐπὶ τούτῳ & Επιφάνιος, καὶ παρεκάλει
τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ ποιῆσαι μετ' αὐτοῦ ἔλεος. Ο 8
Όσιος ἔφη· Οὐχὶ, τέκνον, ἀλλὰ συμπάθησον αὐτοῦ
μᾶλλον τῇ ψυχῇ, κάμνοντος τοῦ σώματος· ἔασον
τοίνυν αὐτὸν οὕτως· ἀρμόδιον γὰρ τοῦτο αὐτῷ ποι
ρίεστιν. Ελεύσεται δὲ καιρὸς, ὁπηνίας ὁ Κύριος
θεασάμενος τῆς ταλαιπωρίας την ταπείνωσιν, μετέ.
πειτα ἐπὶ τὴν προτέραν αὐτοῦ κατάστασιν &.exaλέσηται αὐτόν. Επιφάνιος έφη • Παρακαλώ σε
δοῦλε Κυρίου, γνώρισόν μοι διὰ ποίαν αἰτίαν οὕτως
ἐξέως τοῖς πειρασμοῖς παρεδόθη. Ο δὲ εἶπεν· θύα
ὠργίσθη αὐτῷ ὁ Κύριος δι' οὐδὲν ἕτερον, εἰ μὴ ἔτι
ἦν ἐπίορκος, καὶ ψεύστης, καὶ θρασύς, καὶ ὑπερή
φανος· κἂν τάχα γὰρ καὶ ἄλλα χείρονα διεπράξατο
σωματικά πλημμελήματα· ἀλλ᾽ οὖν οὐ τοσοῦτον δὲ
ταῦτα, ὅσον δι' ἐκεῖνα. Οὕτω γάρ ἐστιν, ἐὰν γὰρ μ
βράνη ή κύθρα ύψουμένη ισχυρώς, ἡδύτητα βρώσις
οὐκ ἔχει· οὕτω καὶ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ ταπει
νοι, ἐὰν μὴ ἐψηθῶμεν διὰ πολλῶν θλίψεων καὶ του
ρασμῶν, οὐ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν
οὐρανῶν. Ἐπιφάνιο; εἶπεν· Εἰ οὕτως ἐστὶ τὸ συν
φέρον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ σωτηρίας, οὐκέτι περί
αὐτοῦ φθέγξομαι· μόνον ἴδω αὐτὸν ἐν ὑπομονῇ ἐπ
δρειούμενον, καὶ εἰς ἀγαθὰς ἐλπίδας καὶ ἐπαύλεις
παρὰ Κυρίου βαδίζονται
118. Alius quoque adolescens, cuỉ nomen Joan- ριή. Έτερος δέ τις νεανίας, ονόματι Ιωάννης, έχρη
nes, familiariter utebatur Epiphanio, eumque μάτιζε προσφιλής Επιφανίῳ, καθότι καὶ τῶν ἱερῶν
ut condiscipulum, quod simul sacrarum Litterarum γραμμάτων ἀμφότεροι τὰ μαθήματα επαιδεύθησαν'
studio vacassent, amabat: sed amabat tautum, ἠγάπα οὖν τὸν Επιφάνιον συμφοιτητήν, τὴν δὲ ἀρ·
non ciam amulabatur virtutem. Contigit aliquando τὴν αὐτοῦ οὐκ μιμεῖτο τὸ σύνολον. Μιᾷ οὖν
cousidentibus utroque in luco publico et colloquen- ἡμερῶν, συγκαθεζομένων τῶν ἀμφοτέρων παίδων ἐν
tibus, meretricem illac iter habere: quæ ubi ado- τῷ δημοσίῳ, καὶ τὰ ῥήματα ομιλούντων, γυνή τις
Jesentes conspexit, priunum gesticulari impura, μιμάς διερχομένη ἐν τοῖς ἐκεῖ, ὡς τοὺς ἀμφοτέρους
dehute corpus modis indecoris movere, eu sua di- παῖδας ἐθεάσατο, ήρξατο ἡ ἀκάθαρτος σχήματα
deinde
rigens couanima, ut alterum saltem illorum in sui πράττειν, ἑξῆς καὶ κινήματα καὶ βλακεύματα, τα
concupiscentiam pertraheret perniciosa. Iuterea fa- ρωμένη ή γάγγραινα κἂν ἕνα συλήσει εἰς τὴν ἐπι
ciem suam averterat Epiphanius, socioque subridens θυμίαν αὐτῆς. ὡς δὲ ταῦτα διεπράττετο, ἀπέστρε
dicel at Ecce vulpiculam inverecundam, quam με τὴν ὄψιν αὐτοῦ ἰδὼν Επιφάνιος υπομειδιάσει,
blande aviculam tentet intercipere, juvenis, in- καί φησιν· Βλέπε τὴν ἀλώπεκα τὴν ἀναίσχυνον,
quam, alicujus animam predari. Αt vero Joan- πῶς ὑποπυνεύεται όρνιν πειρωμένη λαβείν, φημί
At
nes, ut erat perditissimus, furtivo in illam obtu νεωτέρου τινός ψυχὴν τοῦ θηρεύσαι. Ο δὲ Ἰωάννης,
tu conversus crat, clan, ut putabat, Epiphanio: qui ὡς ὧν ἐξωλέστατος, κατεσκόπει κρυφίως, ὡς όπου
perniciem animæ illius, revera libidinosi, et insa- λανθάνων τῷ Επιφανίῳ. Πορευθεὶς δὲ ὁ Ἐπιφάνιος,
no erga feminas amore sucrensi, uberibus prose- ἐλυπεῖτο ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ· ἐπ'
quebatur lacrymis, et minaciter in meretricem ia- ἀληθείας γὰρ ἄσωτος ῶν, ἐμαίνετο εἰς τὰ σχολη
col. 765–766page 73 of 134
PG 111:765ο ρκβ'. Ως δὲ ταῦτα ἀμέλει ὁ Ἐπιφάνιος τῷ Ἰωάνῃ, αἰφνιδίως εὑρέθη ὁ μακάριο; δρέας ἐκεῖσε διερ χόμενος· καὶ ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος, ἀναστὰς ταχέως, καὶ ἀφεὶς τὸν Ἰωάννην, ἀπίει πρὸς τὴν Μακάριον· καὶ γενόμενοι ἐν ἀποκρύφῳ τόπω, Αρζαντό τινα θεόπνευστα βήματα ὁμιλεῖν τῶν Γρα φῶν. Υπολαβὼν δὲ ὁ Μακάριος πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον ἔφη· Οἶμαι, ὦ φίλτατέ μου καὶ μελίῤῥυτε, οἵους λόγους καὶ μυρίπνοα βήματα τῷ νέῳ ἐκείνῳ τῷ σύν σοι πρὸ τῆς ὥρας καθεσθέντι, εἰς μάτην κεκένωκας. Λέγει Επιφάνιος· Εἰς μάτην; κατὰ τίνα τρό που; ἔφη ὁ ῞Οσιος· Οὐκ εἰσακούσεταί σου εἰς τὸν αἰῶνα, ἐπεὶ σφόδρα ἐστὶν ἐξωλέστατος· ἐγὼ γὰρ ἤμεν πρὸς ὑμᾶς τῷ πνεύματι, ἐπηνίκα πρὸς ἑαυ τοὺς διασκέπτεσθε. Πρόσεχε δὲ, τίνα εἰσὶν ἀπερ συμβήσεται αὐτῷ οἱ μετά πολὺν χρόνον ἀπὸ τῆς προκειμένης ώρας, δι᾿ ὧν ἐστι πόρνος καὶ μοιχὸς καὶ ἀρσενοκοίτης τὸ βδελυρώτατον. Πρὸ ὀλίγων ημε ρῶν ἔμελλεν ὁ Κύριος ἐξολοθρεῦσαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς, δι' ὧν θλίβει αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν ταῖς ἀσωτίεις αὐτοῦ πορευόμενος. Ητήσατο δὲ τὸν Κύ ριον ὁ ἄγγελος, ὁ φυλάσσων αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, του θῆναι αὐτῷ ὅρον μετανοίας κἂν ἕνα καιρὸν, καὶ ἐπήκουσε Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ ἀγγέλου, καὶ ἐδέθη αὐτῷ ἐνιαυτὸς ἡμερῶν, καθάπερ ᾐτήσατο ὁ ἄγγε λος. Ενετείλατο δὲ ὁ δίκαιος κριτής τῷ τῆς λύμης ολοθρεύοντι ἁγίῳ ἀγγέλῳ, Ἐὰν ἔνδοθεν τῆς ὀρισθείς της περιοπής μεταγνῷ, οὗ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ μήγε, χρῆσαι αὐτῷ τῇ ἰδίᾳ τῆς σήψεως ἀνάγκῃ, ἥτις καὶ διαλύσει τὰς ἁρμονίας αὐτοῦ, καὶ καταρρεύσαι ποιήσει τὰς σάρκας αὐτοῦ, καὶ οὕτω τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχὴν εἰς τὸν ᾅδην παραπέμψει. Αλλ' οὗτος εἰς ἀνονή τους φληναφία; καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν και τεδαπάνησε, καὶ οὐδὲν ὠφελήσας τὴν ὀργὴν ἐπε σπάσατο. Καὶ εὐαὶ τῷ φιλοπόρνῳ, τῷ ἐλεεινῷ καὶ βεβήλῳ καὶ ταλαιπώρω! ἱκανὰ γὰρ μεταμεληθήσεται ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ θανάτου καθεζόμενος, καὶ τῶν λόγων σου τῶν θεοπνεύστων μεμνημένος. ρκγ'. Λέγει πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος - Κύριέ μου, εἰ κελεύεις, ἀναγγελῶ αὐτῷ ταῦτα, ἅπερ μοι λελάληκα, ἴσως εἰσελεύσεται εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ φόβος Κυρίου, καὶ μεταμεληθεὶς ἀποστρέψῃ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ τῆς πονηρᾶς. Εφη ὁ Μακάριος· Εἰ ταῦτα ἐρεῖς αὐτῷ, γελάσεται· ὅλος γάρ ἐστι πεπωρωμέ. νος τοῦ τῆς πορνείας δαίμονος. Αλλ' οὐδὲ ὁ Κύριος τὰ τοιαῦτα λέγει τινὶ τοῦ ἐπιστρέφειν· οὐκ ἔστι γάρ τοῦτο συμφέρον αὐτῷ· εἰ γὰρ ἦν συμφέρον, ὁ Θεὸς ἂν τοῖς ἅπασι τὴν ὥραν τοῦ θανάτου καὶ τὴν ἡμέ σαν δι' ἀγγέλων ἐμήνυεν. Σὺ δὲ, ἀγαπητὸν τέκνων μου, άγων (ζου, εἴ τι δύναται, ἵν᾽, ὅτ' ἂν ἔλθῃ ὁ Κύ. μιας μεταστῆσαι ἡμᾶς ἐκ τῶν ὧδε, κληρονομήσωμεν γίας,Domini potiri in judicii die: nihil quippe nobis, uti jam monui, solatio istic aut subsidio erit, præterquam sola benigni Domini misericordia, et bona quæ fecerimus opera.
CAPUT XVI
Præfati juvenis damnatio as Andrea præostensa Epiphanio, moxque secutu.
ο
ρκβ'. Ως δὲ ταῦτα ἀμέλει ὁ Ἐπιφάνιος τῷ Ἰωάνῃ,
αἰφνιδίως εὑρέθη ὁ μακάριο; δρέας ἐκεῖσε διερχόμενος· καὶ ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος,
ἀναστὰς ταχέως, καὶ ἀφεὶς τὸν Ἰωάννην, ἀπίει πρὸς
τὴν Μακάριον· καὶ γενόμενοι ἐν ἀποκρύφῳ τόπω,
Αρζαντό τινα θεόπνευστα βήματα ὁμιλεῖν τῶν Γρα
φῶν. Υπολαβὼν δὲ ὁ Μακάριος πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον
ἔφη· Οἶμαι, ὦ φίλτατέ μου καὶ μελίῤῥυτε, οἵους
λόγους καὶ μυρίπνοα βήματα τῷ νέῳ ἐκείνῳ τῷ σύν
σοι πρὸ τῆς ὥρας καθεσθέντι, εἰς μάτην κεκένωκας. Λέγει Επιφάνιος· Εἰς μάτην; κατὰ τίνα τρό
που; ἔφη ὁ ῞Οσιος· Οὐκ εἰσακούσεταί σου εἰς τὸν
αἰῶνα, ἐπεὶ σφόδρα ἐστὶν ἐξωλέστατος· ἐγὼ γὰρ
ἤμεν πρὸς ὑμᾶς τῷ πνεύματι, ἐπηνίκα πρὸς ἑαυ
τοὺς διασκέπτεσθε. Πρόσεχε δὲ, τίνα εἰσὶν ἀπερ
συμβήσεται αὐτῷ οἱ μετά πολὺν χρόνον ἀπὸ τῆς
προκειμένης ώρας, δι᾿ ὧν ἐστι πόρνος καὶ μοιχὸς
καὶ ἀρσενοκοίτης τὸ βδελυρώτατον. Πρὸ ὀλίγων ημερῶν ἔμελλεν ὁ Κύριος ἐξολοθρεῦσαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς
γῆς, δι' ὧν θλίβει αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν ταῖς
ἀσωτίεις αὐτοῦ πορευόμενος. Ητήσατο δὲ τὸν Κύριον ὁ ἄγγελος, ὁ φυλάσσων αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, του
θῆναι αὐτῷ ὅρον μετανοίας κἂν ἕνα καιρὸν, καὶ
ἐπήκουσε Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ ἀγγέλου, καὶ ἐδέθη
αὐτῷ ἐνιαυτὸς ἡμερῶν, καθάπερ ᾐτήσατο ὁ ἄγγελος. Ενετείλατο δὲ ὁ δίκαιος κριτής τῷ τῆς λύμης
ολοθρεύοντι ἁγίῳ ἀγγέλῳ, Ἐὰν ἔνδοθεν τῆς ὀρισθείς
της περιοπής μεταγνῷ, οὗ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ μήγε,
χρῆσαι αὐτῷ τῇ ἰδίᾳ τῆς σήψεως ἀνάγκῃ, ἥτις καὶ
διαλύσει τὰς ἁρμονίας αὐτοῦ, καὶ καταρρεύσαι
ποιήσει τὰς σάρκας αὐτοῦ, καὶ οὕτω τὴν ἐλεεινὴν
αὐτοῦ ψυχὴν εἰς τὸν ᾅδην παραπέμψει. Αλλ' οὗτος
εἰς ἀνονή τους φληναφία; καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν και
τεδαπάνησε, καὶ οὐδὲν ὠφελήσας τὴν ὀργὴν ἐπεσπάσατο. Καὶ εὐαὶ τῷ φιλοπόρνῳ, τῷ ἐλεεινῷ καὶ
βεβήλῳ καὶ ταλαιπώρω! ἱκανὰ γὰρ μεταμεληθήσεται
ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ θανάτου καθεζόμενος, καὶ τῶν
λόγων σου τῶν θεοπνεύστων μεμνημένος.
ρκγ'. Λέγει πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος - Κύριέ μου, εἰ
κελεύεις, ἀναγγελῶ αὐτῷ ταῦτα, ἅπερ μοι λελάληκα,
ἴσως εἰσελεύσεται εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ φόβος
Κυρίου, καὶ μεταμεληθεὶς ἀποστρέψῃ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ
αὐτοῦ τῆς πονηρᾶς. Εφη ὁ Μακάριος· Εἰ ταῦτα
ἐρεῖς αὐτῷ, γελάσεται· ὅλος γάρ ἐστι πεπωρωμέ.
νος τοῦ τῆς πορνείας δαίμονος. Αλλ' οὐδὲ ὁ Κύριος
τὰ τοιαῦτα λέγει τινὶ τοῦ ἐπιστρέφειν· οὐκ ἔστι γάρ
τοῦτο συμφέρον αὐτῷ· εἰ γὰρ ἦν συμφέρον, ὁ Θεὸς
ἂν τοῖς ἅπασι τὴν ὥραν τοῦ θανάτου καὶ τὴν ἡμέσαν δι' ἀγγέλων ἐμήνυεν. Σὺ δὲ, ἀγαπητὸν τέκνων
μου, άγων (ζου, εἴ τι δύναται, ἵν᾽, ὅτ' ἂν ἔλθῃ ὁ Κύ.
μιας μεταστῆσαι ἡμᾶς ἐκ τῶν ὧδε, κληρονομήσωμεν
123. Ita inter se colloqrentibus Epiphanio et
Joanne, subito illae praeteririt beatus Andreas: quem
ut vidit Epiphanius, dimisso Joanne, statim convenit: ac secedentes simul in locum a turbis remotum, coeperunt sermones de sacra Scriptura
divinitus inspiratos miscere; sic primum compellane Epiphanium Andrea: Assequi me puto,
d lectissime suavissimeque adolescens, qualem modo
orationem, quam suavia ad juvenem, lateri tuo
assidentem, verba fcceris; sed in varum. Quid,
sit Epiphanius, in vanum? quamobrem? Quia,
respondet Sanctus, insigniter laseivus est, no le
audiet in æternumi; ego namque vobis colloquentibus in spiritu adfui. Accipe vero, quæ misero is i
brentura sunt non multo post, propterea quod
scortator, adulter, masculorum concutitor sit ve
fandissimus. Paucis abhinc diebus sublaturus ilivαι
ac disperditurus erat a terra Dominus, quod perslams in turpitudine sua contristaret Spiritum sanclum: cum angelus, cui cura auime illius servande demandata est, intercedens pro ipso apud
Dominum, spatium poenitendi annum salt-m unicum petiit obtinuitque; exaudiente Domino et
concedente, ut ex volo angeli annus unus adolescenti daretur. Præcepit quoque idem Dominus,
judex justus, parato in perniciem nostram mialo geπio, ut si ante prescripti temporis decursum ad
poenitentiam adjiceret animum, salvus esset; sin
autem, ut sibi illum viudicaret perniciei destinatum, ut membrorum compaginem dissolveret, carnem putrefactam diuere faceret, sicque animam
miserabilem ad orcum deduceret. Sed illud quo
que tempus nugis inutilibus impendit perdiditque
infelis, ac nihil omnino ad anime sua salutem
proficiens, iram in caput suum divinam prove -
vit. Vie Lomini luxurioso, miserabili, impur,
miserano; quam crebro, cum in tenebris et unbra mortis sedebit, panitentiam nequidquam ducetur, nunquam non memor admonitionum tuarum
divinitus inspiratarum!
193. Tum vero Epiphanius: Doniue mi, ait,
si ita jules, renuntiabo homini isti hæc dicta tua;
quis scit on timor Domini occupaturus sit cor il
γίας, penitentiam acturi et declinaturi a via in
qua graditur pessima? Ad hæc beatus Andreas: Si
talia ei renuntiaveris, ridebit te: totus quippe induruit per libidinis damonem. Verum neque Deminus ipse talia renuntiat cuipiam, ut se conver
lal; neque vero expedit: si enim expeliret, cunctis hominibus aperiret per angelos diem ac lo
rum mortis sure. Τu vero, fili dilectissime, qua -
tum potes, contende, ut cum venerit Dominus.
hunc nos a! o translaturus, Fonorum ilurum, que
col. 767–768page 74 of 134
PG 111:767ΤΟΥ Θεοῦ, ὅπως καὶ ἐνταῦθα σεμνῶς βιώσης, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι πολλῆς ἀπολαύσῃς τῆς τοῦ Θεοῦ ἀ λήψεων. καρτερεῖν ἐν ἀγνείᾳ, χρῆσον κατὰ τὸν νόμον τοῦ ρα'. λέγει Ἰωάννης - Μακάριόν ἐστι τὸ στόμα σου καὶ τὰ χείλη σου, χύρι Επιφάνιο, ὅτι ταῦτα φθέγο γεσαι· πλὴν μὴ νομίσῃς ὅτι πάντας ὁ Θεὸς οὕτως ἐσήφισε, καὶ ἡγίασε, καὶ ἐξελέξατο ὥσπερ αν προαιροῦμαι γὰρ εἶναι ὡς σύ, ἀλλ' οὐ δύναμαι γε νέσθαι· ήθελον νηστεύειν, καὶ δι' ὅλης τῆς ἡμέρας καὶ νυκτὸς προσεύχεσθαι, ἀλλ' οὐ δύναμαι· ἤθελον διδόναι τοῖς πτωχοῖς, ἀλλ' οὐκ ἔχω χρυσίον, ἢ ἄρα γύριον, οὔτε τι ἕτερον εἰς πλησμονὴν ἀποκείμενον, Εἰ ἦν τὸ κατ' ἐμὲ, οὐκ ἐβουλόμην τινὶ ὀργίζεσθαι, ἢ τινα καταλαβεῖν, ή τι τῶν βλαβερών ποιεῖν· νῦν δὲ καὶ ἄκων ἀναγκάζομαι, τὰ μὲν ὑπὸ τῆς φύσεως, τα δὲ ὑπὸ τοῦ δαίμονος, ἄλλα δὲ ὑπὸ κακῆς συνηθείας πράττειν. ρχαί. Λέγει πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος Προφάσεις ταῦτα· εἶπας οὖν ἔτι Ηθελον εἶναι ὥσπερ καὶ σῦ, ἀλλ' οὐ δύναμαι. Καὶ νῦν τί ἄρα ἐν ἐμοὶ στοχάζει, ὡς ἔφη σας; Μὴ οὐ δύνῃ ἡσυχάζειν ὡς ἐγώ; μὴ εὐ δύνῃ τας θείας Γραφὰς ἀναγινώσκειν; μὴ οὐ δύνῃ σχο λάζειν τοῖς ναοῖς τῶν ἁγίων; μὴ οὐκ ἰσχύει; ἔχειν ἀγάπην μετὰ πάντων; οὐ δύνασαι νηστεύειν; Καὶ μὴ ὁ Κύριος ἐπ' ἀνάγκαις τοῦτο ἔχει, οὐδὲν ἔτερον ἐπιζητεῖ, εἰ μὴ τοῦ μὴ γαστριμαργίζεσθαι, καὶ τοῦ μή μεθύσκεσθαι. Μὴ εἶπεν· Μὴ φάγῃς, μή πίης ἀλλ᾽ εἶπεν· Μὴ γαστριμαργεῖν, μὴ μεθύειν καὶ ποιεῖν τὴν ἁμαρτίαν. Είρηκας, ὅτι θέλω προσεύχει σθαι, καὶ οὐ δύναμαι· διατί οὐ δύνῃ, νεώτερος ὤν, καὶ ζῶσιν ἔχων σώματος; Εἰ ταύτην τὴν ἀπολογίαν δώσῃς ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐν γυναικάριον, γραΐδιον, ἐνάρετον, ἀδύνατον, ἔχει ἐκβαλεῖν, καὶ καταδικάται σε· ἐροῦσι γὰρ πρός σε σε· ἐροῦσι γὰρ πρός σε· θέασαι τὴν ἀδύνατον καὶ ταλαίπωρον τῷ σκηνώματι πῶς ἐλοψύχως ἠγωνίσατο· καὶ σὺ νέος ὢν τολμᾷς φθέγξασθαι τοιαῦτα; Πῶς διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ νυκτὶ καὶ ἡμέρα προσευχαῖς καὶ δεήσεσιν ἐσχόλαζεν; καὶ σὺ νέος ὤν, οὐδὲ κἂν ἴσην τῆς γραΐδος ἐπεδείξω εὐλάβειαν; Και ἵνα παρεάσω τὰ πολλὰ, ἂν μόνον σοι λέγω" γίνω σκε ὅτι οὐδὲν ἡμᾶς ὠφελήσει ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, οὐ πρόφασις, οὐκ ἀπολογία, ὄντος ἐν ἡμῖν τοῦ αὐτεξο ουσίου. Καὶ εἰ ὅλως ἀγαπᾷς με, καὶ ἐμοὶ πείθη, φεύγε, ταπεινὲς τὴν πορνείαν, καὶ τὴν βλακείαν, καὶ τὴν μέθην, καὶ τὸ ἑκάστῃ ὥρᾳ ἐπιμέσως προσέρχεσθαι, καὶ βλέπειν τὰς θυρίδας τοῦ καθοπτεῦσαι κάλλος μοχθηρόν· καὶ ἀγώνισαι σωθῆναι, καὶ εύο ρεῖν ἔλεος καὶ χάριν παρὰ Κυρίου ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως· οὐδὲν γὰρ ἡμῖν ὠφελήσει, ὡς προείρηκα, εἰ μὴ μόνη ἡ εὐσπλαγχνία τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἔργα ἡμῶν. εὐαΤΟΥ
Θεοῦ, ὅπως καὶ ἐνταῦθα σεμνῶς βιώσης, καὶ ἐν
τῷ μέλλοντι πολλῆς ἀπολαύσῃς τῆς τοῦ Θεοῦ ἀ
λήψεων.
Noquam conseltione l. nientius? quales tenebre iste καρτερεῖν ἐν ἀγνείᾳ, χρῆσον κατὰ τὸν νόμον τοῦ
exteriores? quales angeli isti tortores, torribus
armati, peccatoresque mei similes, in ignem illum
inexstinguibilem precipitandos, cadentes? Nunc
igitur et tu, si nequeas castimoniam servare, ex divinæ legis praescripto matrimonium ini: ut pro
ratione status hie caste vivens, in sæculo luturo amplam a munifica Dei manu mercederi consequaris.
120. Ad hæc Joannes: Beatum, inquit, es, et
Jabia tua, domine Epiphani, qui talia loqueris:
verum ne putes, omnes tanta instructos a Deo sapientia, tali donatos sanctitate, tam certo ad salutem praelectos, quemadmodum te. Opto enim
ego similis essa tui, sed fieri nequeo: cupio jeju•
niis macerare corpus, et totis diebus ac noctibus
orationem continuare, sed nequeo: cupio eleemosynas erogare pauperibus, sed facultas non est,
auro, argento, rebusque aliis deficientibus. Si
in potestate mea foret, nollem succensere cui
piam, aut detrahere aut noxam inferre; nunc
vero vel invitus cogor, tum a depravata natura,
tum a damone, tum a pessima consuetudine, talia
patrare.
ρα'. λέγει Ἰωάννης - Μακάριόν ἐστι τὸ στόμα σου
καὶ τὰ χείλη σου, χύρι Επιφάνιο, ὅτι ταῦτα φθέγο
γεσαι· πλὴν μὴ νομίσῃς ὅτι πάντας ὁ Θεὸς οὕτως
ἐσήφισε, καὶ ἡγίασε, καὶ ἐξελέξατο ὥσπερ αν
προαιροῦμαι γὰρ εἶναι ὡς σύ, ἀλλ' οὐ δύναμαι γε
νέσθαι· ήθελον νηστεύειν, καὶ δι' ὅλης τῆς ἡμέρας
καὶ νυκτὸς προσεύχεσθαι, ἀλλ' οὐ δύναμαι· ἤθελον
διδόναι τοῖς πτωχοῖς, ἀλλ' οὐκ ἔχω χρυσίον, ἢ ἄρα
γύριον, οὔτε τι ἕτερον εἰς πλησμονὴν ἀποκείμενον,
Εἰ ἦν τὸ κατ' ἐμὲ, οὐκ ἐβουλόμην τινὶ ὀργίζεσθαι, ἢ
τινα καταλαβεῖν, ή τι τῶν βλαβερών ποιεῖν· νῦν δὲ
καὶ ἄκων ἀναγκάζομαι, τὰ μὲν ὑπὸ τῆς φύσεως, τα
δὲ ὑπὸ τοῦ δαίμονος, ἄλλα δὲ ὑπὸ κακῆς συνηθείας
πράττειν.
ρχαί. Λέγει πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος Προφάσεις
ταῦτα· εἶπας οὖν ἔτι Ηθελον εἶναι ὥσπερ καὶ σῦ, ἀλλ'
οὐ δύναμαι. Καὶ νῦν τί ἄρα ἐν ἐμοὶ στοχάζει, ὡς ἔφη
σας; Μὴ οὐ δύνῃ ἡσυχάζειν ὡς ἐγώ; μὴ εὐ δύνῃ
τας θείας Γραφὰς ἀναγινώσκειν; μὴ οὐ δύνῃ σχο
λάζειν τοῖς ναοῖς τῶν ἁγίων; μὴ οὐκ ἰσχύει; ἔχειν
ἀγάπην μετὰ πάντων; οὐ δύνασαι νηστεύειν; Καὶ
μὴ ὁ Κύριος ἐπ' ἀνάγκαις τοῦτο ἔχει, οὐδὲν ἔτερον
ἐπιζητεῖ, εἰ μὴ τοῦ μὴ γαστριμαργίζεσθαι, καὶ τοῦ
μή μεθύσκεσθαι. Μὴ εἶπεν· Μὴ φάγῃς, μή πίης
ἀλλ᾽ εἶπεν· Μὴ γαστριμαργεῖν, μὴ μεθύειν καὶ
ποιεῖν τὴν ἁμαρτίαν. Είρηκας, ὅτι θέλω προσεύχει
σθαι, καὶ οὐ δύναμαι· διατί οὐ δύνῃ, νεώτερος ὤν,
καὶ ζῶσιν ἔχων σώματος; Εἰ ταύτην τὴν ἀπολογίαν
δώσῃς ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐν γυναικάριον, γραΐδιον,
ἐνάρετον, ἀδύνατον, ἔχει ἐκβαλεῖν, καὶ καταδικάται
σε· ἐροῦσι γὰρ πρός σε
σε· ἐροῦσι γὰρ πρός σε· θέασαι τὴν ἀδύνατον καὶ
ταλαίπωρον τῷ σκηνώματι πῶς ἐλοψύχως ηγωνί
σατο· καὶ σὺ νέος ὢν τολμᾷς φθέγξασθαι τοιαῦτα;
Πῶς διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ νυκτὶ καὶ ἡμέρα
προσευχαῖς καὶ δεήσεσιν ἐσχόλαζεν; καὶ σὺ νέος ὤν,
οὐδὲ κἂν ἴσην τῆς γραΐδος ἐπεδείξω εὐλάβειαν; Και
ἵνα παρεάσω τὰ πολλὰ, ἂν μόνον σοι λέγω" γίνω
σκε ὅτι οὐδὲν ἡμᾶς ὠφελήσει ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ,
οὐ πρόφασις, οὐκ ἀπολογία, ὄντος ἐν ἡμῖν τοῦ αὐτεξο
ουσίου. Καὶ εἰ ὅλως ἀγαπᾷς με, καὶ ἐμοὶ πείθη,
φεύγε, ταπεινὲς τὴν πορνείαν, καὶ τὴν βλακείαν, καὶ
τὴν μέθην, καὶ τὸ ἑκάστῃ ὥρᾳ ἐπιμέσως προσέρχεσθαι, καὶ βλέπειν τὰς θυρίδας τοῦ καθοπτεῦσαι
κάλλος μοχθηρόν· καὶ ἀγώνισαι σωθῆναι, καὶ εύο
ρεῖν ἔλεος καὶ χάριν παρὰ Κυρίου ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς
κρίσεως· οὐδὲν γὰρ ἡμῖν ὠφελήσει, ὡς προείρηκα,
εἰ μὴ μόνη ἡ εὐσπλαγχνία τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἔργα
ἡμῶν.
121. Ilisce ita rursum occurrit Epiphanius: Na
tu, inquiens, speciose admodum illa nosti prætexere. Dixeras, te mere similemn sectari vitam percupere, sed non posse. Age igitur modo: quid
eximium et inimitabile, uti dicis, in me deprehendis? Nam quiete extra turbas agere non poLew, uti ego? num sacram volvere Scripturam,
templa frequentare sanctorum, omnes amore prosequi, corpus castigare jejuniis non potes? At illa
inter necessaria ad salutem non reponit Domimus, nihil requirens aliui, quam ut ne gule ac
ebrietati immoderate serviatur: neque enim manducare aut bibere, sed ventrem cibo potuque ad
chr.clatea farcire aut aliter peccare vetat. Dixeras, te precibus vacare volentem non posse. Αl,
quaeso, cur non possis, adolescens cum sis et integris vitibus? Istiusmodi defensionem si attuler
ris to te in extremno judicii die, muliercula una aut
anicula, virtutis studiosa, quamvis viribus desti
tuta, convincet le ac condemnalit. Dicetur namque tibi: Ecce illam, nullarum virium aflictaque valetudinis feminam, ecce quomodo conatu
toto in palæstra virtutis decertavit: et tu, cum
robusta juventute præstes, ausis afferre talia?
Ecce quomodo illa, propter amorem Dei, noctes
diebus conjunxerit orationi vacaus: et tu adolescens, parem aniculæ pietatis gradum attingere nequivi ti? Utque supersedeam pluribus, hoc unum
tibi modo inculcatum velim: videlicet ut probe
intelligas, nihil quidquam in hoc mundo esse,
quod tum temporis profuturum sit, nullum praefixtum aut excusationem, defensionem nullam,
cum liberum in nobis arbitrium insit. Quod si
mc sincere ames audiasque, fuge fornicationem,
luxuriam, ebrietatem; cave qualibet dici hora in publicum procedas, flagitiosarum feminarum pul
chritudinem per fenestras contemplaturus; labera salvare au mau tuam, et misericordia gratiaque
εὐα
col. 769–770page 75 of 134
PG 111:769ρκς'. Τοὺς γὰρ φονεῖς ἡγεῖται ὡς σκορπίους, τους εἰδωλολάτρας ὡς κίβδηλα, τους μοιχούς ὥσπερ τοὺς τὸν νοῦν ἀπολέσαντας, τοὺς μάγους καὶ τοὺς φαρμακοὺς ὡς τοὺς ὄφεις, τοὺς κτηνοβάτας καὶ ἀρσενοκοίτας ὡς τὸν μῦν καὶ ὡς τὸν σκωληκόβρωτον κύνα τὸν ἐπὶ τῆς κόπρου ἐῤῥιμμένον, τοὺς πόρνους ὡς τοὺς χοίρους, τοὺς κλέπτας ὡς τοὺς λύκους, τοὺς δολερούς ὡς τὰς ἀλώπεκας, τοὺς φιλαργύρους ὡς τοὺς αλλού. ρους, τοὺς ὀργίλους ὡς τὰ θηρία, τοὺς μνησικάκους ὡς ἐχίδνας, τοὺς ψεύστας ὡς τὸν ἔφιν, τοὺς λαιμάργους ὡς τὰ ἄλογα, τοὺς μεθύοντας ὡς τοὺς δαιμονῶντας, τοὺς αἱρετικοὺς ὡς τὴν κόπρον, τοὺς παρα νεκαπήλους ὡς ὄνους, τοὺς προξενητὰς τῆς πορνείας, οἵτινες ὅρκοις καὶ ψεύσμασιν ἄνδρας εἰς γυναῖκας καὶ γυναῖκας εἰς ἄνδρες ἐπιμιξίᾳ βοθρίζουσι, καὶ κατεριάζονται αὐτοὺς ναὸν τοῦ διαβόλου, καὶ τῆς κοπρίας καταγώγια, ἡγεῖται ὡς τὸν ἐρχόμενον 'Αν τίχριστον· τοὺς λοιδόρους ὡς κορώνην, τοὺς κατα λάλους ὡς κόρακας, τοὺς κρίνοντας τὰ ἀλλότρια πταίσματα αναισθήτως ὡς μεμηνότα κυνάρια καὶ τὰς ἀνθρωπίνας σάρκας ἐσθίοντα, τοὺς τραγῳδοῦν τας ὡς βατράχους, τοὺς κιθαρῳδοὺς ὡς τοῦ διαδέ του όργανα, τὰς ὀρχουμένας γυναῖκας ὡς τοὺς ἔρων διοὺς, τὰς πόρνας ὡς τὰς αἶγας· καὶ τὰ παιδάρια ὡς τοῖς παιγνίοις, καὶ τοῖς γελοίοις, καὶ ταῖς μια μολογίας;, καὶ τῇ μέθῃ, καὶ τῇ παιδοφθορία συγ κυλινδούμενα, ἡγεῖται ὡς ἀκάθαρτα ερπετὰ τῆς γῆς, καὶ ὡς τὰ κνώδαλα, καὶ ὡς τὰ τῶν ἐχιδνών γεννήματα. ραζ'. Ὡς δὲ ταῦτα ὁμίλει ὁ ῞Οσιος τῷ Ἐπιφανίῳ. Ο 127. εὐθέως ἔξυπνος ἐγένετο ὁ Ἐπιφάνιος, εκπληττόμενος τοῖς δειχθεῖσιν αὐτῷ, Πρώτες δὲ γενομένης, φάσις ἦλθε πρὸς αὐτοὺς ῞Οτι Ἰωάννης ὁ φίλος σου τῷ τῆς λύμης κατεσχέθη νοσήματι, καὶ οὐκ ἀπέρχει τοῦ αὐτὸν ἐπισκέψασθαι; Ο δὲ ἀκούσας, σύνδακρυς γενόμενος, ἔφη· ᾿Αβάλε τῇ ἐμῇ ἀνικανότητι! ἴδε καὶ τὰ ἐραθέντα μοι. ᾿Απάρας οὖν ἐπορεύθη εἰς επίσκεψιν τοῦ ἀσθενοῦντος, καὶ ὡς αὐτὸν τῇ λυρικῇ νόσῳ τε θέακε ὀλλύμενον, ἔφη· Βαβαὶ τοῦ φρικωδεστάτου θαύματος | ἴδε τοῦ μακαριωτάτου Ανδρέου τὴν πρόβησιν. Θεασάμενος δὲ αὐτὸν ἡ Ἰωάννης, καὶ ἐκ βάθους στενάξας, ἔφη - Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἅγιε τοῦ Θεοῦ, ὅπως φείσηταί μου ὁ Θεὸς, καὶ συμπαθήσῃ μοι πρὸς τὸ παρὸν, καὶ μὴ χρήσωμαι τέλει τοῦ τῇδε βίου· στοχάζομαι γὰρ ταύτης τῆς κλίνης μὴ ἀνίστασθαι. Ο δὲ σεμνὸς Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ο Κύριος, ἀδελφὲ, τὸ δέον ποιήσει, αὐτὸς γὰρ γινώσκει τὰ συμφέροντα· ἐπεὶ αὐτός τί σε ὠφελῆσαι οὐκ ἔχω. Ικέτευσον οὖν τὸν Θεὸν, καὶ αὐτὸς τὰ δόξαντα τῇ αὐτοῦ ποιήσει ἀγαθότητι. Ημέρᾳ δὲ καὶ ἡμέρᾳ διελύθη ὁ ταλαίπωρος· καὶ ἔῤῥευσαν αἱ σάρκες αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν ὡς ὕδωρ, καὶ ἡφανίσθη ἡ ὄψι; αὐτοῦ ἅπασα· διεφθάρη δὲ καὶ ἐβδελύχθη τὰς ἁρμονίας ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε φοβηθῆναι πάντας τοὺς ὁρῶντας αὐτὸν, καὶ ἀναβουν το Κύριε Ελέησον. Οὕτω τὸν βίον αὐτοῦ κατέστρεψε πολυωδύνως ο ταλαίπωρος, καὶ διεσκορπίσθη τὰ ἐστῇ αὐτοῦ παρὰ τὸν ἄδην.pientibus et similes facti sunt illis. Et hæc est ratio, cur Dominus talibus sub speciebus nobis illas
obtulerit videndas, simul ostendens quo easdem ipse loco habeat.
126. Habet vero homicidas, loco scorpionum.
idolorum cultores, inter ambigua speciei hybridas:
adul eros, inter mente captos, magos veneficosque
inter serpentes, bestiarum incursares et masculurum concubitores, inter mures canesque putidos
in sterquilinium abjectos reponit: scortatores por
cis, fures lupis, fraudulentos vulpibus, araros felibus, iracundos feris, injuriarum memores echinas,
mendaces anguibus, helluones brutis animantibus;
ebriosos demoniacis, hæreticos stercori, leones
asinis assimilat. Supri arbitros et conciliatores
qui viros in mulieres, et has in illos, commistienis causa, juramentis et mendaciis impellentes,
ipsos delubra quaedam diaboli omnisque fcditatis
receptacula eficiunt, non secus quam venturum
ρκς'. Τοὺς γὰρ φονεῖς ἡγεῖται ὡς σκορπίους, τους
εἰδωλολάτρας ὡς κίβδηλα, τους μοιχούς ὥσπερ τοὺς
τὸν νοῦν ἀπολέσαντας, τοὺς μάγους καὶ τοὺς φαρμακοὺς ὡς τοὺς ὄφεις, τοὺς κτηνοβάτας καὶ ἀρσενοκοίτας
ὡς τὸν μῦν καὶ ὡς τὸν σκωληκόβρωτον κύνα τὸν
ἐπὶ τῆς κόπρου ἐῤῥιμμένον, τοὺς πόρνους ὡς τοὺς
χοίρους, τοὺς κλέπτας ὡς τοὺς λύκους, τοὺς δολερούς
ὡς τὰς ἀλώπεκας, τοὺς φιλαργύρους ὡς τοὺς αλλού.
ρους, τοὺς ὀργίλους ὡς τὰ θηρία, τοὺς μνησικάκους
ὡς ἐχίδνας, τοὺς ψεύστας ὡς τὸν ἔφιν, τοὺς λαιμάργους ὡς τὰ ἄλογα, τοὺς μεθύοντας ὡς τοὺς δαιμονῶντας, τοὺς αἱρετικοὺς ὡς τὴν κόπρον, τοὺς παρα
νεκαπήλους ὡς ὄνους, τοὺς προξενητὰς τῆς πορνείας,
οἵτινες ὅρκοις καὶ ψεύσμασιν ἄνδρας εἰς γυναῖκας
καὶ γυναῖκας εἰς ἄνδρες ἐπιμιξίᾳ βοθρίζουσι, καὶ
κατεριάζονται αὐτοὺς ναὸν τοῦ διαβόλου, καὶ τῆς Antichristum consideral, Jam vero qui facile onκοπρίας καταγώγια, ἡγεῖται ὡς τὸν ἐρχόμενον 'Αν
τίχριστον· τοὺς λοιδόρους ὡς κορώνην, τοὺς κατα
λάλους ὡς κόρακας, τοὺς κρίνοντας τὰ ἀλλότρια
πταίσματα αναισθήτως ὡς μεμηνότα κυνάρια καὶ
τὰς ἀνθρωπίνας σάρκας ἐσθίοντα, τοὺς τραγῳδοῦντας ὡς βατράχους, τοὺς κιθαρῳδοὺς ὡς τοῦ διαδέ
του όργανα, τὰς ὀρχουμένας γυναῖκας ὡς τοὺς ἔρων
διοὺς, τὰς πόρνας ὡς τὰς αἶγας· καὶ τὰ παιδάρια
ὡς τοῖς παιγνίοις, καὶ τοῖς γελοίοις, καὶ ταῖς μια
μολογίας;, καὶ τῇ μέθῃ, καὶ τῇ παιδοφθορία συγ
κυλινδούμενα, ἡγεῖται ὡς ἀκάθαρτα ερπετὰ τῆς
γῆς, καὶ ὡς τὰ κνώδαλα, καὶ ὡς τὰ τῶν ἐχιδνών
γεννήματα.
viciantur, cornices qui detrahunt alienae fam,
corvos, qui gesta proximorum temnere judicant,
canes rabidos, humanis carnibus sese implentes,
qui tragodorum more se jactant, ranas, qui ei
tliaris vacantes, organa diaboli, quæ choreis indulgent mulieres, herodios, quæ libidini se slant,
capras referre putandi sunt. Denique adolescentes, qui lusibus, risui, scurrilitati, temulentie, corruptioni puerorum se totos addirant,
in numero immundorum terræ serpentiam, silvestrium ferarum, et geuiminum viperinorum colocantur,
ραζ'. Ὡς δὲ ταῦτα ὁμίλει ὁ ῞Οσιος τῷ Ἐπιφανίῳ. Ο 127. Ubi talia loquentem sibi Anelteam audivit
εὐθέως ἔξυπνος ἐγένετο ὁ Ἐπιφάνιος, εκπληττόμενος
τοῖς δειχθεῖσιν αὐτῷ, Πρώτες δὲ γενομένης, φάσις
ἦλθε πρὸς αὐτοὺς ῞Οτι Ἰωάννης ὁ φίλος σου τῷ τῆς
λύμης κατεσχέθη νοσήματι, καὶ οὐκ ἀπέρχει τοῦ
αὐτὸν ἐπισκέψασθαι; Ο δὲ ἀκούσας, σύνδακρυς
γενόμενος, ἔφη· ᾿Αβάλε τῇ ἐμῇ ἀνικανότητι! ἴδε
καὶ τὰ ἐραθέντα μοι. ᾿Απάρας οὖν ἐπορεύθη εἰς
επίσκεψιν τοῦ ἀσθενοῦντος, καὶ ὡς αὐτὸν τῇ λυρικῇ
νόσῳ τε θέακε ὀλλύμενον, ἔφη· Βαβαὶ τοῦ φρικωδε
στάτου θαύματος | ἴδε τοῦ μακαριωτάτου Ανδρέου
τὴν πρόβησιν. Θεασάμενος δὲ αὐτὸν ἡ Ἰωάννης,
καὶ ἐκ βάθους στενάξας, ἔφη - Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ,
ἅγιε τοῦ Θεοῦ, ὅπως φείσηταί μου ὁ Θεὸς, καὶ συμπαθήσῃ μοι πρὸς τὸ παρὸν, καὶ μὴ χρήσωμαι τέλει
τοῦ τῇδε βίου· στοχάζομαι γὰρ ταύτης τῆς κλίνης
μὴ ἀνίστασθαι. Ο δὲ σεμνὸς Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ο
Κύριος, ἀδελφὲ, τὸ δέον ποιήσει, αὐτὸς γὰρ γινώσκει
τὰ συμφέροντα· ἐπεὶ αὐτός τί σε ὠφελῆσαι οὐκ
ἔχω. Ικέτευσον οὖν τὸν Θεὸν, καὶ αὐτὸς τὰ δόξαντα
τῇ αὐτοῦ ποιήσει ἀγαθότητι. Ημέρᾳ δὲ καὶ ἡμέρᾳ
διελύθη ὁ ταλαίπωρος· καὶ ἔῤῥευσαν αἱ σάρκες αὐτοῦ
ἐπὶ τὴν γῆν ὡς ὕδωρ, καὶ ἡφανίσθη ἡ ὄψι; αὐτοῦ
ἅπασα· διεφθάρη δὲ καὶ ἐβδελύχθη τὰς ἁρμονίας
ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε φοβηθῆναι πάντας τοὺς ὁρῶντας
αὐτὸν, καὶ ἀναβουν το Κύριε Ελέησον. Οὕτω τὸν
βίον αὐτοῦ κατέστρεψε πολυωδύνως ο ταλαίπωρος,
καὶ διεσκορπίσθη τὰ ἐστῇ αὐτοῦ παρὰ τὸν ἄδην.
Epiphanius, subito experrectus est, rerum sibi
ostensarum novitatem cum stupore admirans. Affulgente vero posters diei luce, famna advolat, sic
Epiphanium increpans: Joannes, intimus Iuus
pernicioso correptus morbo, periclitatur vita, vt
nondum abis ipsum invisurus? Quo audito, cum
lacrymis: Heu me impotentem! exclamat. Hac
scilicet mihi modo visa portendebant. Et abiens
ad visitandum infirmum, reperit illum exitiali
morbo ad desperationem laborare, dixitque: Pa
pie, quam horrendum illud prodigium! cere beatissimi Andreae completum vaticinium. Ut venien
en conspexit Joannes, ex iuo corde ingemait, dicens: Ora pro me, sancte, cui famularis Deum, ut mihi parcens miseransque modo,
non incidat vitæ meæ filum, puto enim ex hoc lectulo non surrecturum me amplius. Cui Epiplamius: Dominus, mi frater, aget quod agendum
est, ipse quide re tura sit, optime novit; quia
nihil mihi suppetit, quo te juvem. Quare ad
Deum supplex coniuge, facturum quærunque boni
tali sum visa sunt expedire. Sed in dies miaelli lominis membra nervique dissolvi, curo in modum
aqua per terram diffuere, fugere totius faciei de
cur, tota denique corporis compages soluta conta
Descere, atque adeo horrenda valeri, ut quotquet
spectarent hominem, exhorrescerent illico, excla
Chapter XXCaput XX
col. 799–800page 90 of 134
PG 111:799ρνδ'. Πολλοὶ οὖν μετὰ χαρᾶς πορνεύουσι, καὶ μετὰ δώρων και ξενίων· μοιχεύουσι, καὶ κατασή πουσι τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν, καὶ οὐκ οἴδασι ποῖος ἐμπρησμὸς τοῦ θανάτου καὶ Ὀλίψις καὶ ἐδύνη αὐτοὺς περιμένει, καὶ πικρία, καὶ φρίκη, καὶ συντριμμός. Μετὰ δὲ ταῦτα, Κύριε, φεῖσαι. Τις γὰρ ἐκεῖνα δύ νεται διηγήσασθαι ἅπερ καὶ οἱ ἄγγελοι ἐννοοῦντε; φρίττουσι καὶ τρέμουσι; Τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ πῦρ ἐκεῖνο, καθ' ὅ τι καὶ αὐτῆς τῆς ἀσωμάτου φύσεως άπτεται φοβερῶς καὶ ἀποτόμως. τῆς ἀγγελικῆς, λέγω, ἢ παραπέσῃ, ἐξ ἧς καὶ οἱ δαίμονες. Οὐκ ἤρχει γὰρ αὐτῷ ἡ σύμβιος αὐτοῦ, ἣν εἶχεν ὁ πανάθλιος ἀλλὰ καὶ τῆς δούλης ἐγλίχετο, τὴν αἰσχύνην τοῦ δια βόλου ἐργαζόμενος, ἀπεστοίβασε τα χρέη τῆς ψυχῆς αὐτοῦ μέχρι τέλους. Ήλθε τὸ τέλος, ἦλθεν ὁ δρά κων, ἦλθον καὶ οἱ ἅγιοι ἄγγελοι, εψηλάφησαν τί κατ' αὐτὸν, καὶ εὑρόντες τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχήν μεμιασμένην καὶ σήπουσαν καὶ ἀπόζουσαν και ἠλειμμένην κόπρον καὶ θειάφιον, καὶ ἀπεστράφησαν, καὶ ἐπεσπάσατο αὐτὴν ὁ διάβολος, καὶ ὡς ἠγάπησεν παραδειγμάτισεν αὐτόν. Ἱερεὺς γὰρ πολλὴν ἔχειν ἀκρίβειαν ὀφείλει, ὅπως μὴ ἐφάμαρτος εἰσέρχεται οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἁμαρτίας προσθήκην δέχεται· δι' αὐτὸν γὰρ ἐκεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐ κατέρχεται, καὶ ὑστεροῦνται οἱ ἐκεῖοι συνηγμένοι τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτος. Λ 453. ρνγ'. Ταῦτα τοῦ δικαίου λέγοντος μετά Ἐπιφανίου, Κυριακὴ ἦν πρωί, καί τις ἄρχων διέβαινε ; πρὸς παλάτιον. Οὗτος παρενοχληθεὶς εἰς τὴν τῆς σαρκὸς πύρωσιν, εἰς ἐπιθυμίαν τῆς γυναικός, ὅθεν καὶ συνεγένετο μετ' αὐτῆ;. Ως δὲ προήρχετο εἰς τὸ παλάτιον, καὶ πλησίον τοῦ δικαίου ἐγένετο, βλέψας εἰς αὐτὸν ὁ μακάριος, ἔγνω τὸ κατ' αὐτὸν τῇ ἁγία Κυριακῇ διαπραξάμενον, καί φησὶ πρὸς αὐτόν· δι ὁ ἔξηχος, ὃς ἐμίανε τὴν ἁγίαν Κυριακήν, καὶ ἀπέρα χεται μιᾶναι καὶ τὸ παλάτιον. Ἐκεῖνος δὲ ὡς ἤκουσεν, κατεπλάγη μεγάλως, καὶ ὑπομειδιάσας παρῆλθεν. Διηγήσατο δὲ τοῦτο τοῖς φίλοις αὐτοῦ, καὶ οἱ μὲν εθαύμαζον, οἱ δὲ ἠπίστουν, οἱ δὲ ἔλεγον ἀπὸ δαιμόν νων λέγειν αὐτὸν ταῦτα. Ο δὲ Επιφάνιος αύμα σεν ἐπὶ τῇ προγνώσει τοῦ δικαίου ἀνδρός. Ο Ο Ο μακάριος λέγει πρὸς αὐτόν· Ταύτῃ τῇ νυκτὶ εἶδον γυναῖκα βασίλισσαν, φορούσαν στέμμα βασιλικόν μαργαρῶδες καὶ διὰ λίθων, καὶ δικαζομένην τῷ παρ ελθόντι ἄρχοντι Πῶς, φησίν, ἐτόλμησας μιαναι τὴν Κυριακήν, ἄθλιε; οὐ κορεῖ δι' ὅλης Εβδομάδας ἀκορέστως ὑλακτεῖν εἰς τὴν ἐπιφυμίαν σου, ἀλλὰ ; καὶ τὴν ἡμέραν μου τὴν ἁγίαν ἀπροσκέπτως εἰσπράτ τεις; Μὰ τὸν νυμφίον μου Χριστὸν, εἰ δευτερώσεις, οὐ τριτώσεις Τοῦτο εἰποῦσα ἀπέστη ἀπ' αὐτοῦ. σε σιπώσαν,Dei angelis quoad animas peccatrices: adducturus utique in medium ubi et quomodo invenerit onl
mam tenebras studiose sectatam, quo eam suæ vindicet potestati.
ρνδ'. Πολλοὶ οὖν μετὰ χαρᾶς πορνεύουσι, καὶ
μετὰ δώρων και ξενίων· μοιχεύουσι, καὶ κατασή
πουσι τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν, καὶ οὐκ οἴδασι ποῖος
ἐμπρησμὸς τοῦ θανάτου καὶ Ὀλίψις καὶ ἐδύνη αὐτοὺς
περιμένει, καὶ πικρία, καὶ φρίκη, καὶ συντριμμός.
Μετὰ δὲ ταῦτα, Κύριε, φεῖσαι. Τις γὰρ ἐκεῖνα δύ
νεται διηγήσασθαι ἅπερ καὶ οἱ ἄγγελοι ἐννοοῦντε;
φρίττουσι καὶ τρέμουσι; Τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ πῦρ
ἐκεῖνο, καθ' ὅ τι καὶ αὐτῆς τῆς ἀσωμάτου φύσεως
άπτεται φοβερῶς καὶ ἀποτόμως. τῆς ἀγγελικῆς,
λέγω, ἢ παραπέσῃ, ἐξ ἧς καὶ οἱ δαίμονες. Οὐκ ἤρχει
γὰρ αὐτῷ ἡ σύμβιος αὐτοῦ, ἣν εἶχεν ὁ πανάθλιος
ἀλλὰ καὶ τῆς δούλης ἐγλίχετο, τὴν αἰσχύνην τοῦ διαβόλου ἐργαζόμενος, ἀπεστοίβασε τα χρέη τῆς ψυχῆς
αὐτοῦ μέχρι τέλους. Ήλθε τὸ τέλος, ἦλθεν ὁ δρά
κων, ἦλθον καὶ οἱ ἅγιοι ἄγγελοι, εψηλάφησαν τί
κατ' αὐτὸν, καὶ εὑρόντες τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχήν
μεμιασμένην καὶ σήπουσαν καὶ ἀπόζουσαν και
ἠλειμμένην κόπρον καὶ θειάφιον, καὶ ἀπεστράφησαν,
καὶ ἐπεσπάσατο αὐτὴν ὁ διάβολος, καὶ ὡς ἠγάπησεν
παραδειγμάτισεν αὐτόν. Ἱερεὺς γὰρ πολλὴν ἔχειν
ἀκρίβειαν ὀφείλει, ὅπως μὴ ἐφάμαρτος εἰσέρχεται
οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἁμαρτίας
προσθήκην δέχεται· δι' αὐτὸν γὰρ ἐκεῖ τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον οὐ κατέρχεται, καὶ ὑστεροῦνται οἱ ἐκεῖοι
συνηγμένοι τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτος.
152. Plurimi igitur cum gaudio scortantur, pla- Λ
rini donis muneribusque copiain adulterandi sibi
comparan, animæ suæ substantiam exhaurientes:
et nunquam serio recolunt, quale sibi post mortem incendium, quanta tribulatio, quantus dolor,
amaritudo, horror, contritio maneant. Denique,
propitius esto, Domine. Quis enim illa queat narratione prosequi, ad quorum memoriam angeli quoque ipsi prae horrore contremiscunt? Talis quippὸ
ignis illius in comburendo vis est, ut ipsam quoque corporis expertem naturam, angelicam dico,
qua spiritus caelo deturbati constant, terribiliter et
rigide pervadat excrucietque. Porro sodali isti tuo
infelici neutiquam sufficiebat uxor sua, sed et ancille turpi captus amore, scelus diabolicum admisit, et animæ suæ debita ad mortem usque magis
rt magis cumulavit. Venit tandem supremus vitæ
dies, adfuit draco infernalis, adfuere sancti e
coelo angeli; universa hominis acta judicio acri
discusserunt; comperientes vero animam ejus omni
ex parte pollatam, putidam, fatentem, stercore
et sulphure oblitam, iude abierunt; rapiente misellam diabolo, et pro libitu suo divexante. Sacerdos enim studiose admodum invigilare debct, ne
peccato commaculatus in ecclesiam ingrediatur:
mam lauium abest ut sic prodesse possit alicui,
ut contra peccatum suum adaugeat: ipse enim in causa erit, quominus istic gratia sancti Spiritus descendat, quique congregati sunt illa privabuntur.
CAPUT XX.
De anima et de mundi creatione rebusque divinis Epiphanium sublimiter docet Andreas.
453. Cum, quæ jam narrata sunt, edocebat Epi- ρνγ'. Ταῦτα τοῦ δικαίου λέγοντος μετά Επιφα
phanium Andreas, erat matutinum Dominica dici νίου, Κυριακὴ ἦν πρωί, καί τις ἄρχων διέβαινε
tempus; transiitque princeps quidam palatium πρὸς παλάτιον. Οὗτος παρενοχληθεὶς εἰς τὴν τῆς
versus, qui libidinis flamma succensus, cupiditatem σαρκὸς πύρωσιν, εἰς ἐπιθυμίαν τῆς γυναικός, ὅθεν
suam cum muliere, quam deperibat, expleverat. καὶ συνεγένετο μετ' αὐτῆ;. Ως δὲ προήρχετο εἰς τὸ
Tendentem itaque illum ad palatium, jamque non παλάτιον, καὶ πλησίον τοῦ δικαίου ἐγένετο, βλέψας
procul a se distantem intuitus B. Andreas, cogno- εἰς αὐτὸν ὁ μακάριος, ἔγνω τὸ κατ' αὐτὸν τῇ ἁγία
vit quas ab ipso die ista patrata essent dixitque: Κυριακῇ διαπραξάμενον, καί φησὶ πρὸς αὐτόν· δι
En hominem insanum, qui sanctam modo Domini ὁ ἔξηχος, ὃς ἐμίανε τὴν ἁγίαν Κυριακήν, καὶ ἀπέρα
diem profanare non veritas, adit palatium, ipsum χεται μιᾶναι καὶ τὸ παλάτιον. Ἐκεῖνος δὲ ὡς ἤκουσεν,
quoque inquinaturus. Le hac audiit princeps κατεπλάγη μεγάλως, καὶ ὑπομειδιάσας παρῆλθεν.
ille, vehementer obstupuit; subridens tamen via Διηγήσατο δὲ τοῦτο τοῖς φίλοις αὐτοῦ, καὶ οἱ μὲν
sula perrexit. Deinde vero ist haec amicis suis cuare εθαύμαζον, οἱ δὲ ἠπίστουν, οἱ δὲ ἔλεγον ἀπὸ δαιμόν
sans, aliis admirationem peperit, apud alios lidem νων λέγειν αὐτὸν ταῦτα. Ο δὲ Επιφάνιος 10αύμαnon invenit, ab aliis denique id responsi tulit, σεν ἐπὶ τῇ προγνώσει τοῦ δικαίου ἀνδρός. Ο Ο
Instinctu demonum Andream talia enuntiasse. Ο μακάριος λέγει πρὸς αὐτόν· Ταύτῃ τῇ νυκτὶ εἶδον
Porro cum miraretur Epiphanius, unde aut quo- γυναῖκα βασίλισσαν, φορούσαν στέμμα βασιλικόν
modo ista cognovisset vir sanctus, sic loquentem μαργαρῶδες καὶ διὰ λίθων, καὶ δικαζομένην τῷ παρ
audire meruit: Hac ipsa nocte mulierem conspexi, ελθόντι ἄρχοντι· Πῶς, φησίν, ἐτόλμησας μιαναι
regio cultu coronaque, margaritis ae gemmis di- τὴν Κυριακήν, ἄθλιε; οὐ κορεῖ δι' ὅλης Εβδομάδας
stincta insignem, quæ, quem modo pratereuntem ἀκορέστως ὑλακτεῖν εἰς τὴν ἐπιφυμίαν σου, ἀλλὰ
vidimus, magnatem veluti in jus protralicus; καὶ τὴν ἡμέραν μου τὴν ἁγίαν ἀπροσκέπτως εἰσπράτ
Qua fronte, inquiebat, Dominican conspureare τεις; Μὰ τὸν νυμφίον μου Χριστὸν, εἰ δευτερώσεις,
aurus cs, infelix? nun hebdomus integra explenda οὐ τριτώσεις | Τοῦτο εἰποῦσα ἀπέστη ἀπ' αὐτοῦ.
Ita correxi, pro σε σιπώσαν, uti habcbatur,
col. 801–802page 91 of 134
PG 111:801εἰ ποπ Κύριος τὴν ζωὴν αὐτοῖς ἐχαρίσατο· προτρέπουσιν ή οὖν ἡμᾶς ὥστε εἰς ἐκείνους ἀνελλιπῶς βαδίζειν τε καὶ πορεύεσθαι. Η δὲ ὁδὸς αὐτῶν καὶ πορεία ἀρχὴν κέκτηται, καὶ τέλος οὐ παραδέχεται εἰς τὸν αἰῶνα Εξάδισε γὰρ ὁ πρωτόπλαστος ἀρχὴν τῶν αἰώνων τὴν ἐδὸν τούτων, καὶ οὔπω ἡδυνήθη ὑπεξελθεῖν αὐτῷ δι' ἡμᾶς· ἐπειδήπερ ἡμεῖς κἀκεῖνος ἐν ἐσμεν διὰ τὴν γενὴν καὶ τὸ αἷμα· ἕως νῦν γὰρ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες τοῦ κόσμου τούτου, οι χρόνοις μετρούμενοι, οὐ συνετελέσθησαν· μετὰ δὲ τὸ πλήρωμα αὐτῶν, τότε ἀρεῖ πνεῦμα φοβερὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ συναχθήσονται τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων, ἕκαστον πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ καὶ ἐφαρμώσουσι καὶ κολληθήσονται· καὶ ἀναθήσεται ἐπ' αὐτὰ νεῦρα καὶ σάρχες, καὶ δοθήσεται ἑκάστῳ τῷ σώματι ἡ ψυχή αὐτοῦ ἄφθαρτος ἀπολυθεῖσα τῶν σκηνῶν, ἀφ᾽ οἷς νῦν καὶ ἀποκέκλεισται. Καὶ τότε σαλπίσει ὁ ἄγγελος φωνῇ καὶ τρόμῳ, καὶ ἀναστήσονται οι νεκροὶ ἐν μιπῇ ὀφθαλμοῦ. Καὶ καταβήσεται ὁ Κριτής, καὶ ἀπι δώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Καὶ τηνικαῦτα λοιπὸν ἀρχὴν δέχεται ὁ ὄγδοος αἰῶν, καὶ καθώς φησιν ὁ Σολομών· ο Δός μερίδα τοῖς ἑπτά, καί γε τοῖς ὀκτώ. Πλήρωμα δὲ οὗτος ὁ αἰὼν οὐ κέκτηται· ἄξει δὲ τοὺς δικαίους ἐν ἀσυγκρίτῳ εὐφροσύνῃ, καὶ κολάσει διη νικῶς τοὺς ἁμαρτωλούς· οἱ γὰρ ἄνθρωποι ἄφθαρτοι καὶ ἀθάνατοι ἔσονται μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνά στασιν, διηνεκής τε ὁ παράδεισος, καὶ ἡ κόλασις ἀτελεύτητος, καὶ ὁ αἰὼν ἀσυντέλεστος καὶ ἀπέραντος· αἱῶν γὰρ ἑρμηνεύεται εκτεινόμενο; ὢν ἀεὶ εἰς τὰς ἀπεράντους καὶ ἀπαροδεύτους κατοικήσεις, ἄκραν ἢ πλήρωμα μή κεκτημένος τὸ σύνολον. α:ών ὢν Ανθ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ποῖόν ἐστι δεύτερον δη- 459. μιούργημα τοῦ Θεοῦ; Ὁ ὅσιος λέγει· Οἱ αἰῶνε; πρῶτον αὐτοῦ κτίσμα πεφήνασιν· ἐπειδὴ γὰρ ἀσώ ματός ἐστιν ὁ Ὕψιστος, ἐν πρώτοις ἀσώματον, νοερόν σε καὶ αῦλον τὸν περὶ αὐτὸν ἐδημιούργησε κόσμον. Επιφάνιος εἶπεν· Αἱ τῶν οὐρανίων δυνάμεων στρατηγίαι ἐκ μιᾶς παρήχθησαν εἰς τὸν κόσμον εἶναι, ἢ ἐν καθ' ἔν, ὡς ἡ κτίσις ῾Ο ὅσιος εἶπεν· Ηεύω νατο καὶ ἑνὶ λόγῳ πάντας τοὺς ἄνω λεγεώνας παρασ στῆσαι τῷ φοβερῷ θρόνῳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τῆς ἀστέκτου· ἀλλ' ὥσπερ τοῦ τῇδε κόσμου δρώμενα στοιχεῖα ἐν καθ' ἂν ἐδημιούργησεν, οὕτω καὶ τὰς ἄνω στρατηγίας τελεσιουργηθῆναι. Δημιουργήσας δὲ τὸ πολύμορφον πνεῦμα τῶν αἰώνων, ἀπ' αὐτοῦ ἔλαβεν, ὡς ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα, καὶ τὰς ἀχράντους καὶ πανάκ γίας δυνάμεις τῶν οὐρανίων δυνάμεων ἀποκαταστής σας εδημιούργησεν, ἐν πρώτοις τὰ Χερουβίμ, ἔπειτα Σεραφίμ, εἶτα τοὺς Θρόνους, τὰς Κυριότητα;, τὰς Αρχάς, τὰς Εξουσίας, τὰς Δυνάμεις, τους Αγγές λους και Αρχαγγέλους. Τῶν ἄνω ἀπείρων μυριάδων καὶ χιλιάδων τῶν οὐρανίων δυνάμεων, Μιχαήλ και Γαβριήλ, Ουριήλ καὶ Ραφαήλ, καὶ Σαμαέλ, οι πρωτ τεύοντες τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. Οὗτος ὁ ΣαμαήλDomino vitam eis tribuente; hortantur vero nos
εἰ excitant, ut per illa tendere ac progredi nunquam desinamus. Via autem sæculorum priucipium quidem habet, exitum non habitura in aeter
num. Gradi coepit illa saeculorum via primus generis humani parens, sed hactenus exitum invenire nequivit propter nos: pos quippe cum ipso
unum sumus, propter generationem et sanguinis
conjunctionem. Ad hoc enim usque tempus seplein
sæcula mundi hujus, quæ per annos mensurantur,
ποπ sunt evoluta: cum vero expletus eorum cursus fuerit, tum suscitabit Dominus spiritum for
midabilem super universam terram, et congrega
buntur ossa hominum, in suam quoque sedem ac
Κύριος τὴν ζωὴν αὐτοῖς ἐχαρίσατο· προτρέπουσιν ή dem principium et facultatem graliendi nacti sunt,
οὖν ἡμᾶς ὥστε εἰς ἐκείνους ἀνελλιπῶς βαδίζειν τε
καὶ πορεύεσθαι. Η δὲ ὁδὸς αὐτῶν καὶ πορεία ἀρχὴν
κέκτηται, καὶ τέλος οὐ παραδέχεται εἰς τὸν αἰῶνα·
Εξάδισε γὰρ ὁ πρωτόπλαστος ἀρχὴν τῶν αἰώνων τὴν
ἐδὸν τούτων, καὶ οὔπω ἡδυνήθη ὑπεξελθεῖν αὐτῷ δι'
ἡμᾶς· ἐπειδήπερ ἡμεῖς κἀκεῖνος ἐν ἐσμεν διὰ τὴν
γενὴν καὶ τὸ αἷμα· ἕως νῦν γὰρ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες τοῦ
κόσμου τούτου, οι χρόνοις μετρούμενοι, οὐ συνετε
λέσθησαν· μετὰ δὲ τὸ πλήρωμα αὐτῶν, τότε ἀρεῖ
πνεῦμα φοβερὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ
συναχθήσονται τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων, ἕκαστον
πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ καὶ ἐφαρμώσουσι καὶ
κολληθήσονται· καὶ ἀναθήσεται ἐπ' αὐτὰ νεῦρα καὶ
σάρχες, καὶ δοθήσεται ἑκάστῳ τῷ σώματι ἡ ψυχή
αὐτοῦ ἄφθαρτος ἀπολυθεῖσα τῶν σκηνῶν, ἀφ᾽ οἷς νῦν ordinem coagmentanda et conjungenda, nec non
καὶ ἀποκέκλεισται. Καὶ τότε σαλπίσει ὁ ἄγγελος
φωνῇ καὶ τρόμῳ, καὶ ἀναστήσονται οι νεκροὶ ἐν
μιπῇ ὀφθαλμοῦ. Καὶ καταβήσεται ὁ Κριτής, καὶ ἀπιδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Καὶ τηνικαῦτα
λοιπὸν ἀρχὴν δέχεται ὁ ὄγδοος αἰῶν, καὶ καθώς φησιν
ὁ Σολομών· ο Δός μερίδα τοῖς ἑπτά, καί γε τοῖς ὀκτώ.
Πλήρωμα δὲ οὗτος ὁ αἰὼν οὐ κέκτηται· ἄξει δὲ τοὺς
δικαίους ἐν ἀσυγκρίτῳ εὐφροσύνῃ, καὶ κολάσει διηνικῶς τοὺς ἁμαρτωλούς· οἱ γὰρ ἄνθρωποι ἄφθαρτοι καὶ ἀθάνατοι ἔσονται μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνά
στασιν, διηνεκής τε ὁ παράδεισος, καὶ ἡ κόλασις
ἀτελεύτητος, καὶ ὁ αἰὼν ἀσυντέλεστος καὶ ἀπέραν·
τος· αἱῶν γὰρ ἑρμηνεύεται εκτεινόμενο; ὢν ἀεὶ εἰς
τὰς ἀπεράντους καὶ ἀπαροδεύτους κατοικήσεις,
ἄκραν ἢ πλήρωμα μή κεκτημένος τὸ σύνολον.
nervis cornibusque contegenda: tum sua etiam cuique corpori restituetur anima, incorruptibilis postquam manens soluta fuit tabernaculo suo, in quo
nunc inclusa detinetur. Tum et angelus tuba caDet cum magno sonitu ac tremore, et resurgent
in ictu oculi omnes mortui, et descendet e calo
Judes redditurus uuicuique secundum opera ejus.
Tum vero tandem aliquando sæculi octavi princi
pium aderit; quemadmodum et Salomon loquitur:
• Da partem septem, nec non et octo ".» Hoc porro sæculum, nunquam complendum, transigetur
a justis in gaudio incomparabili, a peccatoribus
vero in penis indesinentibus. Homines quippe, post
resurrectionem mortuorum generalem, mori aut
exstingui non poterunt: perennabit paradisus colestis, inferni tormenta non terminabuntur, sæculum ipsum in omnem æternitatem sine modo ac
fine extendctur: α:ών quippe seu sæculum, Græcis explicetur del ὢν seu semper exsistens, utpote quod
terminum nescit, quod indesinenter currit, quod ad summum pertingere aut compleri omnino nequit,
Ανθ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ποῖόν ἐστι δεύτερον δη- 459. Resumeus Epiphanius: Quodnam alterum,
μιούργημα τοῦ Θεοῦ; Ὁ ὅσιος λέγει· Οἱ αἰῶνε; ait, Dei opus? Respondet Andreas: Jum dixi
πρῶτον αὐτοῦ κτίσμα πεφήνασιν· ἐπειδὴ γὰρ ἀσώ- primo loco sæcula producta esse; quia enim corpo
ματός ἐστιν ὁ Ὕψιστος, ἐν πρώτοις ἀσώματον, νοερόν ris expers est Altissimus, illam in primis partem
σε καὶ αῦλον τὸν περὶ αὐτὸν ἐδημιούργησε κόσμον. mundi, quæ incorporea, intelligibilis, nullius ma
Επιφάνιος εἶπεν· Αἱ τῶν οὐρανίων δυνάμεων στρα- teriæ admistione gravata, ipsique vicinior est, moτηγίαι ἐκ μιᾶς παρήχθησαν εἰς τὸν κόσμον εἶναι, ἢ liri coepit. Εt Εpiphanio quaerente, virtutumna
ἐν καθ' ἔν, ὡς ἡ κτίσις; ῾Ο ὅσιος εἶπεν· Ηεύω coelestium universus exercitus, pariter an divisim,
νατο καὶ ἑνὶ λόγῳ πάντας τοὺς ἄνω λεγεώνας παρασ ut reliquis ereaturis factum, aliæ aliis succedentes,
στῆσαι τῷ φοβερῷ θρόνῳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τῆς in mundum introductus esset, ita disseruit B. Aἀστέκτου· ἀλλ' ὥσπερ τοῦ τῇδε κόσμου δρώμενα
στοιχεῖα ἐν καθ' ἂν ἐδημιούργησεν, οὕτω καὶ τὰς ἄνω
στρατηγίας τελεσιουργηθῆναι. Δημιουργήσας δὲ τὸ
πολύμορφον πνεῦμα τῶν αἰώνων, ἀπ' αὐτοῦ ἔλαβεν,
ὡς ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα, καὶ τὰς ἀχράντους καὶ πανάκ
γίας δυνάμεις τῶν οὐρανίων δυνάμεων ἀποκαταστής
σας εδημιούργησεν, ἐν πρώτοις τὰ Χερουβίμ, ἔπειτα
Σεραφίμ, εἶτα τοὺς Θρόνους, τὰς Κυριότητα;, τὰς
Αρχάς, τὰς Εξουσίας, τὰς Δυνάμεις, τους Αγγές
λους και Αρχαγγέλους. Τῶν ἄνω ἀπείρων μυριάδων
καὶ χιλιάδων τῶν οὐρανίων δυνάμεων, Μιχαήλ και
Γαβριήλ, Ουριήλ καὶ Ραφαήλ, καὶ Σαμαέλ, οι πρωτ
τεύοντες τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. Οὗτος ὁ Σαμαήλ
st Ecle. x 2.
dreas: Potuit quidem Deus omnes omnino ange
lorum legiones, verbo unico productas, circum
tremendum iuaccessibilis glorie suæ thronum collo
care simul: verumtamen, sicuti quæ videmus mundi bujus inferioris elementa atque principia successive molitus est, sic et spirituum angelicorum,
qui coelos incolunt, alios aliis successisse dicendum
videtur. Condito autem illo, quem diximus, spiritu
multiformi sæculorum, desumpsit inde (quemad
modum corpora formavit e terra) quo purissimos
sanctissimosque coelestium virtutum genios faceret;
ac primo quidem loco Cherubinos, deinde Seraphinos, postea Turonos, tum Dominationes, Principatus,
col. 803–804page 92 of 134
PG 111:803μεν· ὅσον ἐπιμείνομεν τῇ νηστεία, τῇ παννύχι στάσει, τῇ προσευχῇ, τῇ δεήσει, τῇ ἐγκρατείς, τοῖς νενομοθετημένοις ἡμῖν ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοσοῦτον φαιδρυνόμενα, φωτιζόμενοι, λαμπρυνόμεν νοι. Τὸ αὐτὸ δέ μοι νόει καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ἁμαρτίαις ψυχῶν· τὸ κατ' ἀρχὰς οἷαν ὥραν δεδῶσιν ἐν τοῖς σκηνώμασι τῶν βασταζομένων βρεφῶν ἐν τῇ γαστρί τῶν ἰδίων μητέρων, ἄσπιλοι χρηματίζουσιν· ὅταν δὲ εἰς τὸν βίον ἀπολυθῶσι, καὶ ἄρξωνται ἁμαρτάν νειν, σκοτίζονται· καὶ ὅσον εἰς τὸ βάθος κακῶν εἰς έρχονται ἐν τῷ βορβόρῳ τῆς ἁμαρτίας κυλινδούμενοι, μέλανες ὡσεὶ ἀσβόλη γίνονται. Νοητῶς ταῦτα ὑπολάμβανε, ὦ τέκνον, εἰς νουθεσίαν τῆς ψυχῆς σου, ἀνθ' ὧν εἴ φίλτατόν μου στρουθίον. Πνεῦμα τὸ ἅγιον μέλας σίδηρος ἡμεῖς χρηματίζει ριζ". Ο δὲ Επιφάνιος παραλαβὼν τὸν μακάριον, ἔρχεται εἰς τὸν ἅγιον ᾿Αγαθόνικον, καὶ πλησίον τῆς αὐτοῦ φιάλεως καθεσθέντες διὰ τὸ ἥσυχον τοῦ το που, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος - Εἰπέ μας, ποῖον δημιούργημα πρὸ τῶν ἄλλων ὁ Θεὸς ἐποίησεν; ἐπεὶ ποθῶ ἀκούειν ἀπὸ σοῦ, ὡς ἀπὸ πηγῆς τῆς βρυούσης μέλι καὶ γάλα. Εφη ὁ ὅσιος· Ὁ μὲν Θεὸς ἀεὶ ἐχρημάτιζε σὺν τῷ λόγῳ αὐτοῦ καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ τὸ οἱονεὶ πώποτε οὐκ ἐχρημάτιζε τῶν ἀρτίως χρηματιζόντων, ἦν τε ἐν σιγῇ καὶ γαλήνη ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὁ Ὕψιστος· οὐ γὰρ ἦν ἕτερό, τις προς ἂν ὁμιλήσει, ἐξαγαγὼν τὸν λόγον καὶ Θεὸν [σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ἀχρόνως ἀπὸ τοῦ νοῦ καὶ πυρφόρον στόματος αὐτοῦ. Συνετῶς, τέκνον, ἄκουε, ἵνα καὶ αὐτὸς ἑτέρους ὠφελῆσαι δυνήσῃ. Εἶτα ἐνενόησεν ὁ Ύψιστος τοῦ συστήσασθαι τὸν κόσμον, καὶ ἐλάλησεν· Γενηθήτωσαν αἰῶνες· καὶ παραχρήμα περί στῆσαν. Πρῶτον εἶπε τὸν Λόγον, καὶ γεννηθείς, τὰ ἔργον ἐτελείωσεν· οὗτος δὲ ἐστιν ὁ λόγος, ο πρό αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθεὶς ὀρρεύστως· τοῦτο δὲ λέγεται ἡ γέννησις τοῦ Θεοῦ Λόγου. Όταν γεννηθεὶς ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὶς πρῶτον ἐτέθη θυμέν λιον, καὶ τὸ τηνικαῦτα ἐφ' ἑαυτῷ τοὺς ἀπεράντου; αἰῶνας ἐδράσας, ἐτελειούργησεν. Κεῖται οὖν καὶ θεμέλιος, ἐν ᾧ καὶ πρὸς τὸν Πατέρα ὁ Λόγος ούτος, ὁ ἐπ' ἐσχάτων δι' ἡμᾶς ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας γενόμενος ἄνθρωπος. π. νη'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Παχύτερόν μοι λέξον, τίς ἢ τῶν αἰώνων ὑπόστασις. Καὶ ὁ δίκαιος ἔφη - Τ μὴ ἐκλείπειν τοῦ εἶναι αὐτῶν τὴν παρέκτασιν· οἷον τὸ διηνεκὲς τῶν καιρῶν καὶ τῶν χρόνων τὸ ἄπειρον, Ἡ δὲ οὐσία αὐτῶν πνεῦμα ἄν, πολύμορφον καὶ θαν μαστότερον, ἑπτὰ σημείοις σταδιοδρομούμε αν· ἐπὶ τούτοις ἔλαβον νοῖ οἱ τε ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι καὶ οἱ μὲν τοῦ βαδίζειν τὴν ἀρχὴν ἔλαβον· ὁ γὰρ φιάλι;, φιάλαμεν· ὅσον ἐπιμείνομεν τῇ νηστεία, τῇ παννύχι
στάσει, τῇ προσευχῇ, τῇ δεήσει, τῇ ἐγκρατείς, τοῖς
νενομοθετημένοις ἡμῖν ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος,
τοσοῦτον φαιδρυνόμενα, φωτιζόμενοι, λαμπρυνόμεν
νοι. Τὸ αὐτὸ δέ μοι νόει καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ἁμαρτίαις
ψυχῶν· τὸ κατ' ἀρχὰς οἷαν ὥραν δεδῶσιν ἐν τοῖς
σκηνώμασι τῶν βασταζομένων βρεφῶν ἐν τῇ γαστρί
τῶν ἰδίων μητέρων, ἄσπιλοι χρηματίζουσιν· ὅταν
δὲ εἰς τὸν βίον ἀπολυθῶσι, καὶ ἄρξωνται ἁμαρτάν
νειν, σκοτίζονται· καὶ ὅσον εἰς τὸ βάθος κακῶν εἰς
έρχονται ἐν τῷ βορβόρῳ τῆς ἁμαρτίας κυλινδού
μενοι, μέλανες ὡσεὶ ἀσβόλη γίνονται. Νοητῶς ταῦτα
ὑπολάμβανε, ὦ τέκνον, εἰς νουθεσίαν τῆς ψυχῆς σου,
ἀνθ' ὧν εἴ φίλτατόν μου στρουθίον.
mine agitur. Ignis Spiritum sanctum, ferrum Πνεῦμα τὸ ἅγιον μέλας σίδηρος ἡμεῖς χρηματίζει
nigrum nos homunciones adumbrat; quantum jejumiis, statione pervigili, oratione, temperantia,
legum a Spiritu sancto latarum observantia proficiamus, tantum accrescit gaudium, intenditur lu
men, sugescit gloria nostra. Eodem modo ratiocinari te velim, de animabus peccatorum: illas
mamque initio, cum primum infunduntur in corpora raaterno adhuc utero clausorum infantium, Deus
bone, quain venusta, et ab omni macula remota
sunt! Cum vero jam in vitam mortalemn intraverint ceperintque peccare, subito dissimiles sui, lenetricus evadunt animae: cum autcm profundius
se immergunt ac volutant in coena peccatorum,
tanta inficiuntur nigredine, ut fuligo ad illam candida queat dici. Memori isthæc repone animo,
profutura.
fili, passercule mihi dilectissime, ad salutem tibi
ριζ". Ο δὲ Επιφάνιος παραλαβὼν τὸν μακάριον,
ἔρχεται εἰς τὸν ἅγιον ᾿Αγαθόνικον, καὶ πλησίον τῆς
αὐτοῦ φιάλεως καθεσθέντες διὰ τὸ ἥσυχον τοῦ το
που, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος - Εἰπέ μας,
ποῖον δημιούργημα πρὸ τῶν ἄλλων ὁ Θεὸς ἐποίησεν;
ἐπεὶ ποθῶ ἀκούειν ἀπὸ σοῦ, ὡς ἀπὸ πηγῆς τῆς
βρυούσης μέλι καὶ γάλα. Εφη ὁ ὅσιος· Ὁ μὲν
Θεὸς ἀεὶ ἐχρημάτιζε σὺν τῷ λόγῳ αὐτοῦ καὶ τῷ
Πνεύματι, καὶ τὸ οἱονεὶ πώποτε οὐκ ἐχρημάτιζε τῶν
ἀρτίως χρηματιζόντων, ἦν τε ἐν σιγῇ καὶ γαλήνη
ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὁ Ὕψιστος· οὐ γὰρ ἦν ἕτερό, τις προς
ἂν ὁμιλήσει, ἐξαγαγὼν τὸν λόγον καὶ Θεὸν [σὺν τῷ
ἁγίῳ Πνεύματι ἀχρόνως ἀπὸ τοῦ νοῦ καὶ πυρφόρον
στόματος αὐτοῦ. Συνετῶς, τέκνον, ἄκουε, ἵνα καὶ
αὐτὸς ἑτέρους ὠφελῆσαι δυνήσῃ. Εἶτα ἐνενόησεν ὁ
Ύψιστος τοῦ συστήσασθαι τὸν κόσμον, καὶ ἐλάλη
σεν· Γενηθήτωσαν αἰῶνες· καὶ παραχρήμα περί
στῆσαν. Πρῶτον εἶπε τὸν Λόγον, καὶ γεννηθείς, τὰ
ἔργον ἐτελείωσεν· οὗτος δὲ ἐστιν ὁ λόγος, ο πρό
αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθεὶς ὀρρεύστως· τοῦτο
δὲ λέγεται ἡ γέννησις τοῦ Θεοῦ Λόγου. Όταν γεννη
θεὶς ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὶς πρῶτον ἐτέθη θυμέν
λιον, καὶ τὸ τηνικαῦτα ἐφ' ἑαυτῷ τοὺς ἀπεράντου;
αἰῶνας ἐδράσας, ἐτελειούργησεν. Κεῖται οὖν καὶ
θεμέλιος, ἐν ᾧ καὶ πρὸς τὸν Πατέρα ὁ Λόγος ούτος,
ὁ ἐπ' ἐσχάτων δι' ἡμᾶς ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας
γενόμενος ἄνθρωπος.
457. Post hae Epiphanius, assumpto secure andirea, ad S. Agathonicum concessit, electaque
prope phialam sede, quod illa strepitu populi
careret, sic sociun alloquitur: Dic age, quodnam
primum operum omnium fecit Deus? cupio id ex
Ic. Lanquam mellifluo lactifluoque fonte, modo
discere. Cujus desiderio satisfacturus Andreas:
Deus, inquit, cum Verbo suo sauctoque Spiritu
perpetuo fuit; et priusquam aliquid illorum quæ
modo conspiciuntur, exsisteret; silentio et placida
tranquillitate gaudens in id ipsum Altissimus (non
enim erat quocum colloqueretur) producebat sine
tempore Verbum Deum, cum sancto Spiritu, ex
niente sua atque oro ignifero. Αt tu quidem, fili
mi, probe prudenterque hæc intellige, ut et aliis
vicissim prodesse possis. Deinde statuit Aluissimus G
et muudum producere, dixitque: Fiant secula,
el continuo facta sunt. Primum itaque suum locu
tus est Verbum, et hoc genitum perfecit opus inLentum a Patre. Alque hoc illud Verbum est,
quod ante omnia sæcula citra corruptionem aut immutationem sui Pater progenuit: id quod genera -
lio Dei Verbi appellatur. Cum igitur genitum esset ex Deo latre Verbum, constitutum est primum rerus caterarum principium, quod in seipso
lundaus secula nunquam terminanda, toluin creationis opus ad fiuem perduxit. Est itaque fundawentum in Verbo, et Verbum apud Patrem; quod in fine tandem sæculorum salutis nostræ cap
sa ex Maria Virgine humanam assumpsit naturam.
458. Rursum Epiphanius: Nunc velim, inquit,
rodi mallem modo, edisseras quæ seculorum substantia sit. Et Andreas: Est, inquit, nunquam
terminanda extensio; puta perpetuitas temporum
alque annorum infinita. Essentia vero illorum est
spiritus unus, multiformis atque admirabilis, per
septem signa decurreus; quæ nente intelligere
datum est iam angelis quam hominibus. Et hi quiAgathonici ecclesia, Palatio vicina, eidemn
denique circa annum 580 inclusa fuil a Tiberio
Imperatore, de qua porro videri potest Cangius,
lib. iv, cap. 6, π. 5.
Quotannis semel, in die Epiphaniorum,
νη'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Παχύτερόν μοι λέξον, τίς
ἢ τῶν αἰώνων ὑπόστασις. Καὶ ὁ δίκαιος ἔφη - Τ
μὴ ἐκλείπειν τοῦ εἶναι αὐτῶν τὴν παρέκτασιν· οἷον
τὸ διηνεκὲς τῶν καιρῶν καὶ τῶν χρόνων τὸ ἄπειρον,
Ἡ δὲ οὐσία αὐτῶν πνεῦμα ἄν, πολύμορφον καὶ θαν
μαστότερον, ἑπτὰ σημείοις σταδιοδρομούμε αν· ἐπὶ
τούτοις ἔλαβον νοῖ οἱ τε ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι
καὶ οἱ μὲν τοῦ βαδίζειν τὴν ἀρχὴν ἔλαβον· ὁ γὰρ
Græci aquam benedictam confciunt, in magoo
id præparato vase, instar fontis baptismalis; quod
vas hic φιάλι;, in Euchologio vero Gear, pag. 4
φιάλα ntucupatur.
col. 805–806page 93 of 134
PG 111:805εἰ ποπ Κύριος τὴν ζωὴν αὐτοῖς ἐχαρίσατο· προτρέπουσιν ή οὖν ἡμᾶς ὥστε εἰς ἐκείνους ἀνελλιπῶς βαδίζειν τε καὶ πορεύεσθαι. Η δὲ ὁδὸς αὐτῶν καὶ πορεία ἀρχὴν κέκτηται, καὶ τέλος οὐ παραδέχεται εἰς τὸν αἰῶνα · Εξάδισε γὰρ ὁ πρωτόπλαστος ἀρχὴν τῶν αἰώνων τὴν ἐδὸν τούτων, καὶ οὔπω ἡδυνήθη ὑπεξελθεῖν αὐτῷ δι' ἡμᾶς· ἐπειδήπερ ἡμεῖς κἀκεῖνος ἐν ἐσμεν διὰ τὴν γενὴν καὶ τὸ αἷμα· ἕως νῦν γὰρ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες τοῦ κόσμου τούτου, οι χρόνοις μετρούμενοι, οὐ συνετελέσθησαν· μετὰ δὲ τὸ πλήρωμα αὐτῶν, τότε ἀρεῖ πνεῦμα φοβερὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ συναχθήσονται τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων, ἕκαστον πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ καὶ ἐφαρμώσουσι καὶ κολληθήσονται · καὶ ἀναθήσεται ἐπ' αὐτὰ νεῦρα καὶ σάρχες, καὶ δοθήσεται ἑκάστῳ τῷ σώματι ἡ ψυχή αὐτοῦ ἄφθαρτος ἀπολυθεῖσα τῶν σκηνῶν, ἀφ᾽ οἷς νῦν Β καὶ ἀποκέκλεισται. Καὶ τότε σαλπίσει ὁ ἄγγελος φωνῇ καὶ τρόμῳ, καὶ ἀναστήσονται οι νεκροὶ ἐν μιπῇ ὀφθαλμοῦ. Καὶ καταβήσεται ὁ Κριτής, καὶ ἀπιδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Καὶ τηνικαῦτα λοιπὸν ἀρχὴν δέχεται ὁ ὄγδοος αἰῶν, καὶ καθώς φησιν ὁ Σολομών· ο Δός μερίδα τοῖς ἑπτά, καί γε τοῖς ὀκτώ. Πλήρωμα δὲ οὗτος ὁ αἰὼν οὐ κέκτηται · ἄξει δὲ τοὺς δικαίους ἐν ἀσυγκρίτῳ εὐφροσύνῃ, καὶ κολάσει διηνικῶς τοὺς ἁμαρτωλούς· οἱ γὰρ ἄνθρωποι ἄφθαρτοι καὶ ἀθάνατοι ἔσονται μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνά στασιν, διηνεκής τε ὁ παράδεισος, καὶ ἡ κόλασις ἀτελεύτητος, καὶ ὁ αἰὼν ἀσυντέλεστος καὶ ἀπέραν· τος· αἱῶν γὰρ ἑρμηνεύεται εκτεινόμενο; ὢν ἀεὶ εἰς τὰς ἀπεράντους καὶ ἀπαροδεύτους κατοικήσεις, ἄκραν ἢ πλήρωμα μή κεκτημένος τὸ σύνολον. Ανθ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ποῖόν ἐστι δεύτερον δη- 459. μιούργημα τοῦ Θεοῦ; Ὁ ὅσιος λέγει· Οἱ αἰῶνε; πρῶτον αὐτοῦ κτίσμα πεφήνασιν· ἐπειδὴ γὰρ ἀσώματός ἐστιν ὁ Ὕψιστος, ἐν πρώτοις ἀσώματον, νοερόν σε καὶ αῦλον τὸν περὶ αὐτὸν ἐδημιούργησε κόσμον. Επιφάνιος εἶπεν· Αἱ τῶν οὐρανίων δυνάμεων στρατηγίαι ἐκ μιᾶς παρήχθησαν εἰς τὸν κόσμον εἶναι, ἢ ἐν καθ' ἔν, ὡς ἡ κτίσις ; ῾Ο ὅσιος εἶπεν· Ηεύω νατο καὶ ἑνὶ λόγῳ πάντας τοὺς ἄνω λεγεώνας παρασ στῆσαι τῷ φοβερῷ θρόνῳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τῆς ἀστέκτου· ἀλλ' ὥσπερ τοῦ τῇδε κόσμου δρώμενα στοιχεῖα ἐν καθ' ἂν ἐδημιούργησεν, οὕτω καὶ τὰς ἄνω στρατηγίας τελεσιουργηθῆναι. Δημιουργήσας δὲ τὸ πολύμορφον πνεῦμα τῶν αἰώνων, ἀπ' αὐτοῦ ἔλαβεν, ὡς ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα, καὶ τὰς ἀχράντους καὶ πανάκ γίας δυνάμεις τῶν οὐρανίων δυνάμεων ἀποκαταστής σας εδημιούργησεν, ἐν πρώτοις τὰ Χερουβίμ, ἔπειτα Σεραφίμ, εἶτα τοὺς Θρόνους, τὰς Κυριότητα;, τὰς Αρχάς, τὰς Εξουσίας, τὰς Δυνάμεις, τους Αγγές λους και Αρχαγγέλους. Τῶν ἄνω ἀπείρων μυριάδων καὶ χιλιάδων τῶν οὐρανίων δυνάμεων, Μιχαήλ και Γαβριήλ, Ουριήλ καὶ Ραφαήλ, καὶ Σαμαέλ, οι πρωτ τεύοντες τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. Οὗτος ὁ Σαμαήλ.
Domino vitam eis tribuente; hortantur vero nos
excitant, ut per illa tendere ac progredi nun-
quam desinamus. Via autem sæculorum priuci-
pium quidem habet, exitum non habitura in aeter
num. Gradi coepit illa saeculorum via primus ge-
neris humani parens, sed hactenus exitum inve-
nire nequivit propter nos: pos quippe cum ipso
unum sumus, propter generationem et sanguinis
conjunctionem. Ad hoc enim usque tempus seplein
sæcula mundi hujus, quæ per annos mensurantur,
sunt evoluta : cum vero expletus eorum cur-
sus fuerit, tum suscitabit Dominus spiritum for
midabilem super universam terram, et congrega
buntur ossa hominum, in suam quoque sedem ac
dem principium et facultatem graliendi nacti sunt,
ordinem coagmentanda et conjungenda, nec non
nervis cornibusque contegenda : tum sua etiam cui-
que corpori restituetur anima, incorruptibilis post-
quam manens soluta fuit tabernaculo suo, in quo
nunc inclusa detinetur. Tum et angelus tuba ca-
Det cum magno sonitu ac tremore, et resurgent
in ictu oculi omnes mortui, et descendet e calo
Judes redditurus uuicuique secundum opera ejus.
Tum vero tandem aliquando sæculi octavi princi
pium aderit ; quemadmodum et Salomon loquitur :
• Da partem septem, nec non et octo ". » Hoc por-
ro sæculum, nunquam complendum, transigetur
a justis in gaudio incomparabili, a peccatoribus
vero in penis indesinentibus. Homines quippe, post
resurrectionem mortuorum generalem, mori aut
C exstingui non poterunt: perennabit paradisus cole-
stis, inferni tormenta non terminabuntur, sæculum ipsum in omnem æternitatem sine modo ac
fine extendctur : α:ών
quippe seu sæculum, Græcis explicetur del ὢν
seu semper exsistens, utpote quod
terminum nescit, quod indesinenter currit, quod ad summum pertingere aut compleri omnino nequit,
Resumeus Epiphanius : Quodnam alterum,
ait, Dei opus? Respondet Andreas : Jum dixi
primo loco sæcula producta esse; quia enim corpo
ris expers est Altissimus, illam in primis partem
mundi, quæ incorporea, intelligibilis, nullius ma
teriæ admistione gravata, ipsique vicinior est, mo-
liri coepit. Εt Εpiphanio quaerente, virtutumna
coelestium universus exercitus, pariter an divisim,
ut reliquis ereaturis factum, aliæ aliis succedentes,
D in mundum introductus esset, ita disseruit B. A-
dreas : Potuit quidem Deus omnes omnino ange
lorum legiones, verbo unico productas, circum
tremendum iuaccessibilis glorie suæ thronum collo
care simul : verumtamen, sicuti quæ videmus mun-
di bujus inferioris elementa atque principia suc-
cessive molitus est, sic et spirituum angelicorum,
qui coelos incolunt, alios aliis successisse dicendum
videtur. Condito autem illo, quem diximus, spiritu
multiformi sæculorum, desumpsit inde (quemad
modum corpora formavit e terra) quo purissimos
sanctissimosque coelestium virtutum genios faceret;
ac primo quidem loco Cherubinos, deinde Seraphi-
nos, postea Turonos, tum Dominationes, Principatus,
εἰ
ποπ
Κύριος τὴν ζωὴν αὐτοῖς ἐχαρίσατο· προτρέπουσιν ή
οὖν ἡμᾶς ὥστε εἰς ἐκείνους ἀνελλιπῶς βαδίζειν τε
καὶ πορεύεσθαι. Η δὲ ὁδὸς αὐτῶν καὶ πορεία ἀρχὴν
κέκτηται, καὶ τέλος οὐ παραδέχεται εἰς τὸν αἰῶνα ·
Εξάδισε γὰρ ὁ πρωτόπλαστος ἀρχὴν τῶν αἰώνων τὴν
ἐδὸν τούτων, καὶ οὔπω ἡδυνήθη ὑπεξελθεῖν αὐτῷ δι'
ἡμᾶς· ἐπειδήπερ ἡμεῖς κἀκεῖνος ἐν ἐσμεν διὰ τὴν
γενὴν καὶ τὸ αἷμα· ἕως νῦν γὰρ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες τοῦ
κόσμου τούτου, οι χρόνοις μετρούμενοι, οὐ συνετε
λέσθησαν· μετὰ δὲ τὸ πλήρωμα αὐτῶν, τότε ἀρεῖ
πνεῦμα φοβερὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ
συναχθήσονται τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων, ἕκαστον
πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ καὶ ἐφαρμώσουσι καὶ
κολληθήσονται · καὶ ἀναθήσεται ἐπ' αὐτὰ νεῦρα καὶ
σάρχες, καὶ δοθήσεται ἑκάστῳ τῷ σώματι ἡ ψυχή
αὐτοῦ ἄφθαρτος ἀπολυθεῖσα τῶν σκηνῶν, ἀφ᾽ οἷς νῦν Β
καὶ ἀποκέκλεισται. Καὶ τότε σαλπίσει ὁ ἄγγελος
φωνῇ καὶ τρόμῳ, καὶ ἀναστήσονται οι νεκροὶ ἐν
μιπῇ ὀφθαλμοῦ. Καὶ καταβήσεται ὁ Κριτής, καὶ ἀπι-
δώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Καὶ τηνικαῦτα
λοιπὸν ἀρχὴν δέχεται ὁ ὄγδοος αἰῶν, καὶ καθώς φησιν
ὁ Σολομών· ο Δός μερίδα τοῖς ἑπτά, καί γε τοῖς ὀκτώ.
Πλήρωμα δὲ οὗτος ὁ αἰὼν οὐ κέκτηται · ἄξει δὲ τοὺς
δικαίους ἐν ἀσυγκρίτῳ εὐφροσύνῃ, καὶ κολάσει διη-
νικῶς τοὺς ἁμαρτωλούς· οἱ γὰρ ἄνθρωποι ἄφθαρ-
τοι καὶ ἀθάνατοι ἔσονται μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνά
στασιν, διηνεκής τε ὁ παράδεισος, καὶ ἡ κόλασις
ἀτελεύτητος, καὶ ὁ αἰὼν ἀσυντέλεστος καὶ ἀπέραν·
τος· αἱῶν γὰρ ἑρμηνεύεται εκτεινόμενο; ὢν ἀεὶ εἰς
τὰς ἀπεράντους καὶ ἀπαροδεύτους κατοικήσεις,
ἄκραν ἢ πλήρωμα μή κεκτημένος τὸ σύνολον.
Ανθ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ποῖόν ἐστι δεύτερον δη- 459.
μιούργημα τοῦ Θεοῦ; Ὁ ὅσιος λέγει· Οἱ αἰῶνε;
πρῶτον αὐτοῦ κτίσμα πεφήνασιν· ἐπειδὴ γὰρ ἀσώ-
ματός ἐστιν ὁ Ὕψιστος, ἐν πρώτοις ἀσώματον, νοερόν
σε καὶ αῦλον τὸν περὶ αὐτὸν ἐδημιούργησε κόσμον.
Επιφάνιος εἶπεν· Αἱ τῶν οὐρανίων δυνάμεων στρα-
τηγίαι ἐκ μιᾶς παρήχθησαν εἰς τὸν κόσμον εἶναι, ἢ
ἐν καθ' ἔν, ὡς ἡ κτίσις ; ῾Ο ὅσιος εἶπεν· Ηεύω
νατο καὶ ἑνὶ λόγῳ πάντας τοὺς ἄνω λεγεώνας παρασ
στῆσαι τῷ φοβερῷ θρόνῳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τῆς
ἀστέκτου· ἀλλ' ὥσπερ τοῦ τῇδε κόσμου δρώμενα
στοιχεῖα ἐν καθ' ἂν ἐδημιούργησεν, οὕτω καὶ τὰς ἄνω
στρατηγίας τελεσιουργηθῆναι. Δημιουργήσας δὲ τὸ
πολύμορφον πνεῦμα τῶν αἰώνων, ἀπ' αὐτοῦ ἔλαβεν,
ὡς ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα, καὶ τὰς ἀχράντους καὶ πανάκ
γίας δυνάμεις τῶν οὐρανίων δυνάμεων ἀποκαταστής
σας εδημιούργησεν, ἐν πρώτοις τὰ Χερουβίμ, ἔπειτα
Σεραφίμ, εἶτα τοὺς Θρόνους, τὰς Κυριότητα;, τὰς
Αρχάς, τὰς Εξουσίας, τὰς Δυνάμεις, τους Αγγές
λους και Αρχαγγέλους. Τῶν ἄνω ἀπείρων μυριάδων
καὶ χιλιάδων τῶν οὐρανίων δυνάμεων, Μιχαήλ και
Γαβριήλ, Ουριήλ καὶ Ραφαήλ, καὶ Σαμαέλ, οι πρωτ
τεύοντες τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. Οὗτος ὁ Σαμαήλ
st Ecle. x 2.
VITA S. ANDREE SALI.
col. 807–808page 94 of 134
PG 111:807BHom.ix, 17,86 Basilium, Schol. in Epist, ad Rom. ix, 98.
εξ. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τρίτον ὁ Θεὸς τί ἐποίησεν; Ἔφη ὁ ὅσιος " Ἐποίησεν. Ἔρεδος καὶ χάος, σχότος καὶ ὕδωρ, πῦρ καὶ ὀμίχλην, καὶ τὰ ἀφεγγῇ χωρία τῶν καταχθονίων. Τότε ὕδωρ οὐχ ἣν ἑστὼς, ἀλλὰ χλυζόμενον καὶ χινούμενον " πνεῦμα γὰρ Θεοῦ ἐπεφέρετο, ὥς φησιν ἡ Γραφὴ, ἐπάνω τοῦ ὕδατος, καὶ εὐθυπόρως ἐπήγαγεν αὐτῷ εὐθέτως, καὶ περιέϑαλπε τὸ πνεῦμα τοῦτο. Οὐχὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγϊὸν ἦν, μὴ γένοιτο, ὥς τινες ὑπειλήφασιν " πνεῦμα "δὲ ἣν χαὶ αὐτὸ διμιουργηθὲν, ἀφ' οὖ΄οἱ ἄνεμοι ἔτελε- ) σιουργήθησαν. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Πῶς ἐστιν ὁ γεν! γήτωρ Πατῇρ, χαὶ ὁ γεννηθεὶς ΥἹὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Ὁ ὅσιος εἶπεν " Ἐκ τῆς τοῦ ἀνθρώπου συνϑέσεως ἔστι τὸ" πᾶν κατοπτεῦσαι " νοῦ; γὰρ ὁ Πατὴρ, λόγος ὁ Υἱὸς, Πνεῦμα ἐχείνγη ἡ εὔπνδια; δι' ἧς τὸν αἰθέρα ἀναπνέομεν " καθάπερ γὰρ νοῦν ξις ἴδιον κέκτηται, ὁ δὲ νοῦ; λόγον καὶ πνεῦμα, συστοὶχόῦσι δὲ εἰς ἕνα σὺν τῷ σώματι ἄνθρωπον " νοτρὰ γὰρ ἡ ψυχὴ, καὶ λογικὴ, καὶ πνευματικὴ χρημάτέζει" ἄλλη τε ἡ τῆς ψυχῆς ὑπόστασις, ἄλλη τέ ἡ τοῦ γνοὺς, ἑτέρα τε ἡ τοῦ λόγου, ὡς οἶμαι " ἀλλὰ μία τῶν ἑκατέρων ἢ οὐσία, ᾧ; πρόδηλον, καὶ μία ἢ φύσις, γαὶ αὐτῇ χαὶ ἐνέργεια, καὶ ἐν αὐτῶν τὸ θέλημα πάρεξ τοῦ σώματο;. Καὶ ταῦτα ἐρεύ,α χαὶ τὰ περὶ τῆς Θεότητος, καὶ εὑρήσεις Πνεῦμα Θεοῦ, νοῦν Παξέραν ) χαὶ Λόγον τὸν μονογενῆ αὑτοῦ Υἱόν " διὰ γὰρ τῶν πριῶν τούτων ὑποστάτεων εἷς Θεὸς καὶ ὁρᾶται χαὶ χηρύσσεται θεοπρεπῶς. ᾿ ρξα΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " "Αρά γε τὸ Θεῖον ἀνθρω-- πόμορτόν ἐστιν (88); Ὁ μακάριος ἔφη " Μὴ γένοιτο τέχνον "οὐ γάρ ἐστιν, ὡς ἔφης, ἀνθρωπόμορφον, οὔτε ὁμοιοῖ τινι κτίσματι " ἀλλ' οὔτε ἑώραχεν αὐτόν τις ὡς ἔστι, ἵνα τὴν αὐτοῦ μορφὴν διηγήσηται, ὍρᾶταιLn M NÉ ran c 2o MEER: ep; MS, al be NM. petes MINE. i. 7. o alan dl Latet Vox
horines, qui salvanlur, numerosi ascéndunt, ut decimus angelorum chorus suppleatur. Mawifestum
ilaque esi; secundo loco productós esse spiritus coslestes,
Pharaonis cor indurare, quod, dum contumacia J
tempore eum patienter exspectabat, et nec ipsum,
nec ipsius gentem eque pervicacem funditus per-
debat, poenas autem irrogabat leniores; tantam
ei ansam superbiendi prebuerit, ut mandata con-
temneret. Cum enim ille et Dei patientia ocasionem
augendee sur obstipalionis et veeordim arripere,
a Deo dicilur fuisse obduratus ; perinde ac si divina
clementia pertinacem ipsi animum, et crudelem in
deret, et quodammodo suam ad hoc operam con-
ferret.
At enim istam loci hujus interpretationem multi
quidem inoffensis auribus excipiunt, eamque ver-
borum explicationem uli piam amplectuntur : for-
tasse vero in hanc non planam dubii solutionem
quispiam potest insurgere. Et quidem Deus plagas !
JEgypto sui infligebat, non ut palientie suse spe-
eimen preberet, sed ut Pharaonis, ejusque mini-
strorum retunderet furorem, aique ut intoleran-
dam duramquelsraelitarum vexalionem reprimeret.
Neque Deus sibi proposuerat Jgyptiam gentem
evertere, sed &erumnarum, et castigationum timore
efficere, ut illa erga Hebreos misericordior huma-
niorque fieret, atque ad eos a servitule, et calami-
tateliberandos facilius, clementiusque induceretur.
Non ergo hae in exordio orationis allata interpre-
tatio loco proposito quadrat, neque verborum sen-
sum acu tangens inconeussam obtinet stabilita-
tem (30).
Atdici nequit, quod rectiore judicio indigeamus,
siillud: « Ego indurabo cor Pharaonis, interpre- €
temur hoc paeto : cor jam durum, atque indomi-
tum ego magis patefaciam, isto affiei vitio, et
neque morte neque suppliciis imminentibus emol-
liri. » Enimvero duritia cordis Pharaonis cietero-
rumque, qui ejus animum :emulati humanitatem
cum feritate commutarunt, omnibus ostensa et
denuntiata est; dum ne tante quidem, talesque
calamitates duriliam eorum, et obfirmationem
emollire, atqueobceeeationis vim solvere potuerunt.
Atque priusquam stvitio el inhumanitate excee-
caretur Pharaonis animus, palebat quidem, quod
ad induendam clementiam non induceretur ; sed
tamen non patebat, quod adeo durus, adeo
superbus, et adeo inflexibilis esset: neque is ullo
facinorum suorum sic omnibus innotuit, el indele- |
bile sibi monumentum comparavit; ui quando
per incredibilia prodigia flagellatus, in. eadem
tamen immanitate, et rabie ferina permansit.
Si quis autem planius quoque velit ea verba
interpretari, et illud: « Ego indurabo » intelligat
pro « ego sinam et permittam durum fieri ; » certe
quidem a religiosa cogitandi ratione neque isthaec
commentatio aberrarit: non aggreditur autem pro-
BHom.ix, 17,86 Basilium, Schol. in Epist, ad
Rom. ix, 98.
εξ. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τρίτον ὁ Θεὸς τί ἐποίη-
σεν; Ἔφη ὁ ὅσιος " Ἐποίησεν. Ἔρεδος καὶ χάος,
σχότος καὶ ὕδωρ, πῦρ καὶ ὀμίχλην, καὶ τὰ ἀφεγγῇ
χωρία τῶν καταχθονίων. Τότε ὕδωρ οὐχ ἣν ἑστὼς,
ἀλλὰ χλυζόμενον καὶ χινούμενον " πνεῦμα γὰρ Θεοῦ
ἐπεφέρετο, ὥς φησιν ἡ Γραφὴ, ἐπάνω τοῦ ὕδατος,
καὶ εὐθυπόρως ἐπήγαγεν αὐτῷ εὐθέτως, καὶ περιέ-
ϑαλπε τὸ πνεῦμα τοῦτο. Οὐχὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγϊὸν
ἦν, μὴ γένοιτο, ὥς τινες ὑπειλήφασιν " πνεῦμα "δὲ
ἣν χαὶ αὐτὸ διμιουργηθὲν, ἀφ' οὖ΄οἱ ἄνεμοι ἔτελε-
) σιουργήθησαν. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Πῶς ἐστιν ὁ γεν!
γήτωρ Πατῇρ, χαὶ ὁ γεννηθεὶς ΥἹὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα
τὸ ἅγιον; Ὁ ὅσιος εἶπεν " Ἐκ τῆς τοῦ ἀνθρώπου
συνϑέσεως ἔστι τὸ" πᾶν κατοπτεῦσαι " νοῦ; γὰρ ὁ
Πατὴρ, λόγος ὁ Υἱὸς, Πνεῦμα ἐχείνγη ἡ εὔπνδια; δι'
ἧς τὸν αἰθέρα ἀναπνέομεν " καθάπερ γὰρ νοῦν ξις
ἴδιον κέκτηται, ὁ δὲ νοῦ; λόγον καὶ πνεῦμα, συστοὶ-
χόῦσι δὲ εἰς ἕνα σὺν τῷ σώματι ἄνθρωπον " νοτρὰ
γὰρ ἡ ψυχὴ, καὶ λογικὴ, καὶ πνευματικὴ χρημάτέ-
ζει" ἄλλη τε ἡ τῆς ψυχῆς ὑπόστασις, ἄλλη τέ ἡ τοῦ
γνοὺς, ἑτέρα τε ἡ τοῦ λόγου, ὡς οἶμαι " ἀλλὰ μία τῶν
ἑκατέρων ἢ οὐσία, ᾧ; πρόδηλον, καὶ μία ἢ φύσις,
γαὶ αὐτῇ χαὶ ἐνέργεια, καὶ ἐν αὐτῶν τὸ θέλημα πάρ-
εξ τοῦ σώματο;. Καὶ ταῦτα ἐρεύ,α χαὶ τὰ περὶ τῆς
Θεότητος, καὶ εὑρήσεις Πνεῦμα Θεοῦ, νοῦν Παξέραν
) χαὶ Λόγον τὸν μονογενῆ αὑτοῦ Υἱόν " διὰ γὰρ τῶν
πριῶν τούτων ὑποστάτεων εἷς Θεὸς καὶ ὁρᾶται χαὶ
χηρύσσεται θεοπρεπῶς. ᾿
ρξα΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " "Αρά γε τὸ Θεῖον ἀνθρω--
πόμορτόν ἐστιν (88); Ὁ μακάριος ἔφη " Μὴ γένοιτο
τέχνον "οὐ γάρ ἐστιν, ὡς ἔφης, ἀνθρωπόμορφον, οὔτε
ὁμοιοῖ τινι κτίσματι " ἀλλ' οὔτε ἑώραχεν αὐτόν τις
ὡς ἔστι, ἵνα τὴν αὐτοῦ μορφὴν διηγήσηται, Ὅρᾶται
(uc) Quanquam locus hic satis intelligi possit,
Lber da. ^n ex ms. Mazar. eumdem paulo varian-
tam adferre, ut eligzas, qui magis placet ; liabet.
aulem sic; Δῆλον οὖν ὅτι δεύτερον ποίημα al &y-
θρώπων στρατηγίαι εἰσίν.
... (68) Tota μος quaestio eum responsione su desi-
deratur in ins. Mazar.
col. 809–810page 95 of 134
PG 111:809δὲ Θεὸς πολλᾶχις τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοῦ, σχηματίζων ἑαυτὸν, ὡς ἡ δύναμις ἀπαιτεῖ τῶν βουλομένων ἰδεῖν αὐτόν, Ἐπιφάνιος εἶπεν" Πῶς ἐστιν ὁ Χριστὸς θεὸς καὶ, ἄνθρωπος, ἔν τε θεότητι χἀν ἀνθρωπότητι κεκτημένος ὑπόστασιν; εἷς δὲ πάλιν Υἱὸς διπλαῖς ταῖς φύσεσι προσαγορεύεται ; Ὃ Ὅσιος ἔφη" « Ὃ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἔφη Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, σὰρξ ἐγένετο, χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν,» οὐχ ἀλλοιωθεὶς τοῦ εἶναι Θεὸς, ἄπαγε " ἀλλ᾽ ὧν Θεὸς οὗτος Λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν ἀληθείᾳ ἐγένετο, βροτείαν ἔχων φύσιν καὶ θέχησίν, μία τε ἦν ἡ τῶν ἑκατέρων ὑπόστασις, δύο τε οὐσίαι, ἕν τε πρόσωπον τῆς θεότῆτος " ἐπειδὴ ἐχ τοῦ θεϊκοῦ Λόγου ἐπάγει τὸ τῆς ἀνθρωπότηχος αὐτοῦ σεθάσμιον πρόσωπον, Εἷς δὲ Υἱὸς ὀνομάζεται, χαδότι ἐχ μιᾶς ὑποστάσεω; ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ καὶ ἢ θεότης χρηματίζουσιν. ἢ Καθάπερ πολλάχις καὶ ἢ ἁπαλὴ φύσις τοῦ ὕδατος πεπηγυῖα δύο προσηγορίας [δέχεται (69). Καὶ γὰρ ὅτε ἐστὶν ὕδωρ ἰδιάζον, μίαν ἔχει προσηγορίαν" ὅταν δὲ εἰς πάγος χατενεχθῇ, ἐπ᾽ ἀνάγκαις χαὶ ἄλλην προσηγορίαν προσλαμδάνει τοῦ καλεῖσθαι. πάγος. Λοιπὸν τοιούτῳ τρόπῳ καὶ ὁ Θεὸς Λόγος " ἕως ὅτε οὐχ ἐσαρχώθη, ἤχουε Θεὸς μόνον " μετὰ δὲ τὸ σαρχωθῆναι, χαὶ Θεὸς ὁ Λόγος, χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου ὀνομαζόμενος [εἷς ΥἹὸς ἐχ δύο φύσεων (10) 1.
ὃὲ Θεὸς πολλάκις τοῖς ἐχλεκτοῖς αὐτοῦ, σχηματίζων. ἑαυτὸν, ὡς ἡ δύναμις ἀπαιτεῖ τῶν βουλομένων ἰδεῖν αὐτόν. Ἐπιφάνιος εἶπεν '" Πῶς ἔστιν ὁ Χριστὸς θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἔν τε θεότητι χἀν ἀνθρωπότητι κεκτημένος ὑπόστασιν; εἴς δὲ πάλιν ΥἹὸς διπλαῖς ταῖς φύσεσι προσαγορεύεται ; Ὃ Ὅσιος ἔφη" « Ὃ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἔφη Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, σὰρξ ἐγένετο, χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν,» οὐχ ἀλλοιωθεὶς τοῦ εἶναι Θεὸς, ἄπαγε " ἀλλ᾽ ὧν Θεὸς οὗτος Λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν ἀληθείᾳ ἐγένετο, βροτείαν ἔχων φύσιν καὶ θέλησίν, μία τε ἦν ἡ τῶν ἑκατέρων ὑπόστασις, δύο τε οὐσίαι, ἐν τε πρόσωπον τῆς θεότῆτος " ἐπειδὴ ἐχ τοῦ θεϊκοῦ Λόγον ἐπάγει τὸ τῆς ἀνθρωπότηχος αὐτοῦ σεθάσμιον πρόσωπον, Εἷς δὲ ΥἹὸς ὀνομάζεται, χαδότι ἐκ μιᾶς ὑποστάσεω; ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ καὶ ἡ θεότης χρηματίζουσιν. Καθάπερ πολλάχις καὶ ἢ ἁπαλὴ φύσις τοῦ ὕδατος πεπηγυῖα δύο προσηγορίας [δέχεται (69). Καὶ γὰρ ὅτε ἐστὶν ὕδωρ ἰδιάζον, μίαν ἔχει προσηγορίαν" ὅταν δὲ εἰς πάγος κχατενεχθῇ, ἐπ᾽ ἀνάγκαις καὶ ἄλλην προσηγορίαν προσλαμδάνει τοῦ καλεῖσθαι. πάγος. Λοιπὸν τοιούτῳ τρόπῳ καὶ ὁ θεὸς Λόγος " ἕως ὅτε οὐκ ἐσαρχώθη, ἤχους Θεὸς μόνον " μετὰ δὲ τὸ σαρχωθῆναι, χαὶ Θεὸς ὁ Λόγος, χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου ὀνομαζόμενος [εἷς Υἱὸς ἐχ δύο φύσεων (10) 1.
3. Οογ. χν, 38, 35 ρ. 1, 15. 35 Ποιν, τα, 30.
ρξγ΄. Ἐπιφάνιος ἔφη " Ἔν τῷ οὐρανῷ εἰσι τὰ νοερὰ θεῖα στρατεύματα, καὶ ἐπάνω τούτων ὁ Θεός στιν " ὑπεράνω δὲ τοῦ Θεοῦ τί ἐστιν ; ἀπάγγειλόν μοι, παρακαλῶ. Ὁ Ὅσιος λέγει “ Μὰ τὸν Ἰησοῦν, ὑψηλὰ καὶ ἄνομα λέγεις ἐρωτῶν 1 πλὴν ἐρῶ σοι καὶδὲ Θεὸς πολλᾶχις τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοῦ, σχηματίζων
ἑαυτὸν, ὡς ἡ δύναμις ἀπαιτεῖ τῶν βουλομένων ἰδεῖν
αὐτόν, Ἐπιφάνιος εἶπεν" Πῶς ἐστιν ὁ Χριστὸς
θεὸς καὶ, ἄνθρωπος, ἔν τε θεότητι χἀν ἀνθρωπότητι
κεκτημένος ὑπόστασιν; εἷς δὲ πάλιν Υἱὸς διπλαῖς
ταῖς φύσεσι προσαγορεύεται ; Ὃ Ὅσιος ἔφη" « Ὃ
Λόγος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἔφη Ἰωάννης ὁ Θεολόγος,
σὰρξ ἐγένετο, χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν,» οὐχ ἀλλοιω-
θεὶς τοῦ εἶναι Θεὸς, ἄπαγε " ἀλλ᾽ ὧν Θεὸς οὗτος
Λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν ἀληθείᾳ ἐγένετο, βροτείαν
ἔχων φύσιν καὶ θέχησίν, μία τε ἦν ἡ τῶν ἑκατέρων
ὑπόστασις, δύο τε οὐσίαι, ἕν τε πρόσωπον τῆς θεό-
τῆτος " ἐπειδὴ ἐχ τοῦ θεϊκοῦ Λόγου ἐπάγει τὸ τῆς
ἀνθρωπότηχος αὐτοῦ σεθάσμιον πρόσωπον, Εἷς δὲ
Υἱὸς ὀνομάζεται, χαδότι ἐχ μιᾶς ὑποστάσεω; ἡ
ἀνθρωπότης αὐτοῦ καὶ ἢ θεότης χρηματίζουσιν. ἢ
Καθάπερ πολλάχις καὶ ἢ ἁπαλὴ φύσις τοῦ ὕδατος
πεπηγυῖα δύο προσηγορίας [δέχεται (69)}. Καὶ γὰρ
ὅτε ἐστὶν ὕδωρ ἰδιάζον, μίαν ἔχει προσηγορίαν" ὅταν
δὲ εἰς πάγος χατενεχθῇ, ἐπ᾽ ἀνάγκαις χαὶ ἄλλην
προσηγορίαν προσλαμδάνει τοῦ καλεῖσθαι. πάγος.
Λοιπὸν τοιούτῳ τρόπῳ καὶ ὁ Θεὸς Λόγος " ἕως ὅτε
οὐχ ἐσαρχώθη, ἤχουε Θεὸς μόνον " μετὰ δὲ τὸ σαρ-
χωθῆναι, χαὶ Θεὸς ὁ Λόγος, χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου
ὀνομαζόμενος [εἷς ΥἹὸς ἐχ δύο φύσεων (10) 1.
ὃὲ Θεὸς πολλάκις τοῖς ἐχλεκτοῖς αὐτοῦ, σχηματίζων.
ἑαυτὸν, ὡς ἡ δύναμις ἀπαιτεῖ τῶν βουλομένων ἰδεῖν
αὐτόν. Ἐπιφάνιος εἶπεν '" Πῶς ἔστιν ὁ Χριστὸς
θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἔν τε θεότητι χἀν ἀνθρωπότητι
κεκτημένος ὑπόστασιν; εἴς δὲ πάλιν ΥἹὸς διπλαῖς
ταῖς φύσεσι προσαγορεύεται ; Ὃ Ὅσιος ἔφη" « Ὃ
Λόγος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἔφη Ἰωάννης ὁ Θεολόγος,
σὰρξ ἐγένετο, χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν,» οὐχ ἀλλοιω-
θεὶς τοῦ εἶναι Θεὸς, ἄπαγε " ἀλλ᾽ ὧν Θεὸς οὗτος
Λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν ἀληθείᾳ ἐγένετο, βροτείαν
ἔχων φύσιν καὶ θέλησίν, μία τε ἦν ἡ τῶν ἑκατέρων
ὑπόστασις, δύο τε οὐσίαι, ἐν τε πρόσωπον τῆς θεό-
τῆτος " ἐπειδὴ ἐχ τοῦ θεϊκοῦ Λόγον ἐπάγει τὸ τῆς
ἀνθρωπότηχος αὐτοῦ σεθάσμιον πρόσωπον, Εἷς δὲ
ΥἹὸς ὀνομάζεται, χαδότι ἐκ μιᾶς ὑποστάσεω; ἡ
ἀνθρωπότης αὐτοῦ καὶ ἡ θεότης χρηματίζουσιν.
Καθάπερ πολλάχις καὶ ἢ ἁπαλὴ φύσις τοῦ ὕδατος
πεπηγυῖα δύο προσηγορίας [δέχεται (69)}. Καὶ γὰρ
ὅτε ἐστὶν ὕδωρ ἰδιάζον, μίαν ἔχει προσηγορίαν" ὅταν
δὲ εἰς πάγος κχατενεχθῇ, ἐπ᾽ ἀνάγκαις καὶ ἄλλην
προσηγορίαν προσλαμδάνει τοῦ καλεῖσθαι. πάγος.
Λοιπὸν τοιούτῳ τρόπῳ καὶ ὁ θεὸς Λόγος " ἕως ὅτε
οὐκ ἐσαρχώθη, ἤχους Θεὸς μόνον " μετὰ δὲ τὸ σαρ-
χωθῆναι, χαὶ Θεὸς ὁ Λόγος, χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου
ὀνομαζόμενος [εἷς Υἱὸς ἐχ δύο φύσεων (10) 1.
3.1 Οογ. χν, 38, 35 84ρ. 1, 15. 35 Ποιν, τα, 30.
ρξγ΄. Ἐπιφάνιος ἔφη " Ἔν τῷ οὐρανῷ εἰσι τὰ
νοερὰ θεῖα στρατεύματα, καὶ ἐπάνω τούτων ὁ Θεός
στιν " ὑπεράνω δὲ τοῦ Θεοῦ τί ἐστιν ; ἀπάγγειλόν
μοι, παρακαλῶ. Ὁ Ὅσιος λέγει “ Μὰ τὸν Ἰησοῦν,
ὑψηλὰ καὶ ἄνομα λέγεις ἐρωτῶν 1 πλὴν ἐρῶ σοι καὶ
MCMUNUP 'NE C. IESAC —— — nk" dme 3^ c-—B5« 4 -w95 ununi dl. doi iudbrEdlbo: Lensctvir MO. accu3ncosaee esrb ori nd
non fuit, audivit solummodo Deus : postquam vero incarnatum fuit, et Deus Verbum et FiLus
hominis appellari epit : unus Filius ex. duabus naturis.
cU WP a W^ MES AC R^ Qf P MN RE XC reci FEN
5$. Si dicat tibi Saracenus : Qualiter descendit Deus in. ventrem mulieris? dic ipsi sic : Utamur Seri-
ptura tua et Scriptura niea, Et Scriptura tua dicit, quod prapurgavit Deus Mariam suam super omnem
earnem mulieris, et descendit Spiritus et Verbum Dei in ipsam. Et Evangelium meum dicit: « Spiritus
sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi *. » Ecce una vox. utrarumque dietienum,
et unus intellectus. Cognosce autem et hoc, quoniam ad nostram proprietatem diceret Scriptura descen-
Sionem et ascensionem tropologice, non cyriologice. Proprie enim descendens et ascendens ipse [xupte-
Joyug] dicitur secundum philosophos. Deus a1tem omnía continens, et a nullo continetur. Dixit enim
quidam prophetarum : « Quis mensuravit man. aquam, et eclum palmo, et pugillo terram *? » Et
| siculi est, ul qualiter. se habeat ejus forma, nar-
rare possit : sed quando electis suis apparet, quod.
lit creberrime, assumpta forma alia, accommodat
sese imbeeillitati desiderantium aspectum suum.
Quomodo autem, interrogat Epiphanius, Christus
simul Deus est homo, in deitate vero et humanitate
quomodo substantiam habet? Quomodo itidem unus
duntaxat cum sit Filius, naturam habere duplicem
asseritur? Quz ita sulvit sanctus Andreas : Verbum.
Givihum, uti loquitur sanctus Joannes Theologus,
caro factum est et habitavit in nobis **, non amissa
deitate, nullo modo ; sed illa retenta idem Verbum
vere hono factum est, mortali assumpta et natura
et voluntate ; utriusque autem una erat subsistentja,
substantie bine, una Deitatis persona : quoniam
) ex Verbo divino provenit veneranda persona huima-
nitatis illius : nuncupatur autem Filius unus, pro-
plerea quod in una subsistentia humanitas divini-
tasque consistant, Sic. non raro fluida aquse natura,
in glaciem durata, duplicem accipit nomenclatu-
ram; nam cum aqua simpliciter est, unico dunta-
xai appellatur nomine; eum vero ipsam gelu con-
glaciat, necesse omnino est et aliam proferre no-
menclaüonem, el glaeiem vocare. Eodem plane
modo se Deus Verbum habet ; quandiu incaruatum.
162. Dic porro, ait Epiphanius, caelum istud,
quod oculis intuemur nostris, quid tandem habet
; quo superne tegatur? Et sanetus Andreas : Quem-
admodum partem ecl inferiorem saepe conspectui
nosiro eripiunt nubes, ila et pars ejus superior
multa aquaruth vi obleeta esi; testante propheta
David : « Qui tegis. aquis superiora ejus **, » Epi-
phanius rursum : Quot. eclos esse putas, unumne
cum Moyse, an et plures? Ad quie Sanctus : Moyses
quidem Judzis, in iznorantie caligine versantibus
miuimamque ad lucem czeulientibus, | istlzc
cecinit : « In principio ereavit Deus. ccelum visibile
et terram, » clum unum signifieans, Beatus vero
Paulus, qui et ipse'in lege nova gratiz legislator
fuit, elata voce ita exclamavit : Deus novit ho-
minem ejusmodi raptum usque ad tertium, celum *,
lie de eco uno quod oculis: patet, loquilur;
) Apostolus autem, et illud et alios insuper coelos,
qui non videnlur, asserit esse. Par ilaque est,
cum certitudine, veritate, auctorilale — majori
165. Hic Epiphanius : In celo, inquit, suit
rationabilium spirituum exercitus, quos super Deuy
ipse eminel: id capio. Verum supra Deum quit
landem reperitur? id, amabo te, nunc declara. Ej
Andreas :Per Jesum, ait, sublimes tu quidem ey
mihi: Vade, adora Joannem Baptistam baptizan- A
Vom et sanctificantem Christum tuum.
SARAC. Sic libi volebam dicere.
CHRIST. Superveniente te cum servo tuo in
palneo, et ablutus, et mundatus ab ipso, quem ha-
bes dieere majorem? Illum miserum servum et
ürgento emptum , vel te mundatum ab ipso, sicque
et dominum ipsius exsistentem ?
SARAC. Meipsum majorem dico, qui possideo,
quam illum qui a me possidetur.
CHRIST. Gratias ago Deo. Sic mihi intellige
Joannem, ut servum et famulum ministrantem
Christo in saneto baptismate in Jordane, in quo
baptizatus Salvator meus, eorum qui illic in caver-
nis latent, draconum et perniciosorum daemonum ἢ
capita stravit.
4470 Ez ejusdem. (Theodori Abucare cognominati
episcopi. Carorum) concertationibus cum. Sarace-
nis, ex ore Joaunis Damasceni.
SARACENUS. Dic mihi, episcope, eratne mun-
dus idolorum cultui deditus, antequam Moyses Ju-
daismnm praedicaret
THEODORUS. Omnino.
SARAC. Quando Moyses Judaismum docebat,
utra pars mundi recte religioni videtur addieta
fuisse, qure Judaismum amplexa est; an qui in
idololatria, rejecto Moyse, perseveravit ?
THEOD, Qui Judaismum amplexa est, (
SARAC. Postea cum venit Christus, Christia-
nismum predicaus, utra pars videtur tibi religio-
nem veram coluisse, que Christianismum amplexa
est; an que in Judaismo firmissime permansit?
THEOD. Quz Christianismum amplexa est.
SARAC. Insequenti vero tempore, cum venisset
Muchamethus Margarismum Eslamismumve annyn-
lians, utra pars videtur tibi Deum rite colere, quae
Eslamismum suscepit; an. quz mansit in Christia-
nismo, Muchametho nolens auscultare?
TIIEOD. Qua mausit in Christianismo.
SAIAC. Conelusionem bane postremam intulisti
propositionibus minime consentancam.
THEOD. Ergo oportebat ut ex falsis propositio- !
nibus conclusionem; deducerem? Non enim , ut
opinatus es, fide digni Christus et Moyses fuerunt,
qjuia pradicabant et docebant, ut Müchametho cre-
damus, quia praedicavit et docuit : verum auseulta,
wnde uterque fide dignus habitus fuit. Quando
Moyses a Deo mittebatur, respondit illi : « Ecce
vado, et dicent mihi : Non apparuit tibi Dominus,
neque Deus misit te. Qoid faciam !'*? » Cui Deus,
« Quid est. hoc, inquit, quod habes in maxu tua ἢ
Et respondit, « virga. » Tum dixit ei Deus . « Pro-
jice eam. ». Quie. projecta cum esset, versa est iu
serpentem. Rursus vero eum manu prehendisset,
(69 Addit ms. Vatic. ἢ λογισθήσεται.
(10) Ibidem legitur : πλουτοῦσα ὡς ἡ ἔνδειξις.
(71) Pluribus hzc dictum 1ns., sed obscurius : εἴς
XPIZT. 'Exepyopévoo σου
μετὰ τοῦ δούλου σου ἐν τῷ βαλανείῳ, λουόμενος, καὶ
χαθαιρόμενος ὑπ αὑτοῦ, τίνα ἔχεις λέγειν μείζονα ;
Ἐχεῖνον τὸν οἰκτρὸν δοῦλον xdi ἀργυρώνητον,
ἢ σαὐτὸν τὸν χαθαρθέντα ὑπ' αὐτοῦ, [ χαὶ οὑτωσὶ
xal δεσπότην αὐτοῦ ὑπάρχοντο :}
5 Saracenus autem valde admirans et deficiens, re-
cessit et nihil apponens ad ipsum alterum.
Ἐκ τῶν πρὸς τοὺς Σαῤῥακηνοὺς ἀντιῤῥήσοων,
τῶν αὐτοῦ (Θεοδώρου τοῦ τὸ ἐπίκλην 'AUov-
xapü ἐπισκόπου Καρῶν) διὰ φωνῆς "Iodrrov
Δαμασχηγοῦ.
ΣΑΡΑΚΗΝΟΣ. Εἰπέ μοι, ὦ ἐπίσχοπε " οὐ χατεί-
δωλος ἣν ὁ κόσμος πρὸ τοῦ Μωῦσέως τὸν "Ioubai-
σμὸν κηρύξαι,
ΘΕΌΔΩΡΟΣ. Δηλαδή.
ΣΑΡΑΚ, Ἡνίκα Μωῦσῇῃς ἰουδαΐζειν ἐδίδασχε,
πότερον μέρος τοῦ χόσμου εὑσεδεῖν σοι φαίνεται,
τὸ δεξάμενον τὸν Ἰουδαϊσμὸν, ἢ τὸ μεῖναν εἰδωλο-
Aaxpoüv, τῷ Μωυσεῖ μὴ πειθόμενον ;
5 OEOA. Τὸ δεξάμενον.
XAPAK. Εἴτα, ὡς καὶ μετὰ καιροὺς ἦλθεν ὁ
Χριστὸς τὸν Χριστιανισμὸν κηρύττων, πότερον μέ-
ρος σοι φαίνεται εὐσεδεῖν, τὸ δεξάμενον τὸν Χρι-
στιανισμὸν, ἢ τὸ μεῖναν ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ ἀμετά-
θετὸν ;
GEOA. Τὸ δεξάμενον τὸν Χριστιανισμόν.
XAPAK. Εἴτα, ὡς μετὰ καιροὺς ἦλθεν ὁ Μου-
χαμὲθ κηρύττων τὸν Μαγαρισμὸν, πότερον μέρος
φαίνεταί σοι εὐσεδεῖν, τὸ δεξάμενον τὸν Μαγαρισμὸν,
ἢ τὸ μεῖναν ἐν τῷ Χριστιανισμῷ, τῷ Μουχαμὲθ μὴ
πειθόμενον ;
GEOA. Τὸ μεῖναν ἐν τῷ Χριστιανισμῷ.
ΣΑΡΑΚ. ᾿Ανάρμοστον ταῖς προτάσεσι τὸ ἔσχα-
τὸν ἐπήνεγχας συμπέρασμα.
D GEOA. Οὐκοῦν ἀναγκαῖόν μοι ψευδέσι προτάσεσι
συμπεράναι ; Οὐ γὰρ, ὡς ὑπείληφας, ἀξιόδεχτον
γεγόνασιν, ὅ τε Μωῦσῆς καὶ ὁ Χριστὸς, διότι Exe
ρύττον καὶ ἐδίδασχον, ἵνα καὶ ὁ Μουχαμὲῦ ἐκ τοῦ
χηρύττειν xol διδάσχειν πιστευθῇ " ἀλλ᾽ ἄχονσον
ἑκατέρου τὸ ἀξιόπιστον " ἡνίκα μέντοι παρὰ θεοῦ
ἀπεστέλλετο ὁ Μωῦσῆς, ἀπεκρίθη τῷ Θεῷ " « Ἰδοὺ
ὑπάγω, καὶ λέγουσί μοι. Οὐχ εἶδες Θεὸν, οὐδὲ Θεὸς
ἀπέσταλκέ σε, τί ποιήσω ; » Καί φησι πρὸς αὐτὸν
ὁ Θεός" « Τί τοῦτο τὸ ἐν τῇ χειρί σου ; » Καὶ εἶπε "
« Ῥάθδος. » Καὶ λέγει αὐτῷ " « Ῥίψον αὐτήν. »
Καὶ ῥιφεῖσα γέγονεν ὄφις. Καὶ πάλιν κρατηθεῖσα
γέγονε ῥάθδος " εἶτα λέγει ὁ Θεὸς αὐτῷ * «Ἔμθαλε
col. 811–812page 96 of 134
PG 111:811ρξδ΄. Ἐπιφάνιος λέγει - Τίνα λύσιν ἔχει τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου εἰρημένον " ε Εὔχεσϑε, ἵνα μὴ ἡ φυγὴ ὑμῶν γένηται χειμῶνος, μηδὲ Σαδδάτῳ;» Ὃ “Αγιος εἶπεν - Ἐπειδὴ εἴδῃ ὁ μέγας ὀφθαλμὸς ὁ προϊδὼν τὰ ὁρατὰ χαὶ τὰ ἀόρατα ὡς προγνώστης, ὅτι μέλλει Ἱερουσαλὴμ παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας τῶν Ῥωμαίων εἰς ἄπειρον ἐξάλειψιν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὑτῶν, προείρηχεν αὐτοῖς ταῦτα " ὅτι ἐὰν γένηται ἡ φυγὴ αὐτῶν ἐν Σαδδάτῳ, κατὰ τὸ ἔθος αὐτῶν ἐν τοῖς Σά. δασιν ἐπὶ κράδατον κείμενοι, χαὶ ἀναστῆναι πως μὴ ἔχοντες καὶ φυγεῖν, ἄρδην ἐμπεσοῦνται εἰς χεῖ. ρας τῶν ἐχθρῶν " ἐν τῷ δὲ. χειμῶνι, οἶμαι, διὰ τὸ κρύος καὶ διὰ τὸ ἄθατον τῶν ὁρέων, ὅτι εἰ καὶ φύγώσι, ποῦ ἔχουσι κρυδῆναι, βίας οὔσης πολλῆς τοῦ χειμῶνος ἐν τοῖς ὄρεσιν ; Τὸ δὲ ἀληϑὲς ἡνοίξατο, χαθὼς αὐτοῖς προφητεύσας ἀπεφήνατο " εἶπε γὰρ, ὅτι Αίϑος ἐπὶ λίθον ἐνθάδε οὐχ εὑρεθήσεται, καὶ ἐγένετο οὕτως. Μετά τινας γὰρ καιροὺς ἐλθὼν ἀπὸ Ῥώμης [Οὐεσπασιανὸς καὶ Τῖτος ὁ τούτου υἱὸς (14, κατὰ τὸ ῥῆμα Κυρίου πάντα αὐτοῖς τὰ δεινὰ ἐπετέλεσεν, ὅσα αὐτοῖς ὁ Δημιουργὸς προεχηρύξατο.
ρξε΄. Ἐπειράνιος εἶπεν " Τί εἶπεν ὁ Πρυφήτης, « Ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα, καὶ νὺξ νυχτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν ; » Ὃ Μακάριος ἔφη" ἜΥγισον τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ εὑρήσεις τὸ ζητούμενον. [ Ἡμέρα γὰρ ὁ Πατὴρ μαρτυρῶν τῷ Υἱῷ (18) καθὼς φῶς ἐ Υἱὸς ὁ βαπτιζόμενος " ῥῆμα τὸ ἐν μέσῳ, τὸ ἅγιονORAN T NT 0 NI UTENA 00 ERN
CAPUT XXI.
Varias Scripturas natureque. pharnomena ezplicat Epiphanio Andreas.
ρξδ΄. Ἐπιφάνιος λέγει - Τίνα λύσιν ἔχει τὸ ὑπὸ
τοῦ Κυρίου εἰρημένον " ε Εὔχεσϑε, ἵνα μὴ ἡ φυγὴ
ὑμῶν γένηται χειμῶνος, μηδὲ Σαδδάτῳ;» Ὃ “Αγιος
εἶπεν - Ἐπειδὴ εἴδῃ ὁ μέγας ὀφθαλμὸς ὁ προϊδὼν
τὰ ὁρατὰ χαὶ τὰ ἀόρατα ὡς προγνώστης, ὅτι μέλλει
Ἱερουσαλὴμ παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας τῶν Ῥωμαίων
εἰς ἄπειρον ἐξάλειψιν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὑτῶν,
προείρηχεν αὐτοῖς ταῦτα " ὅτι ἐὰν γένηται ἡ φυγὴ
αὐτῶν ἐν Σαδδάτῳ, κατὰ τὸ ἔθος αὐτῶν ἐν τοῖς Σά6.
δασιν ἐπὶ κράδατον κείμενοι, χαὶ ἀναστῆναι πως
μὴ ἔχοντες καὶ φυγεῖν, ἄρδην ἐμπεσοῦνται εἰς χεῖ.
ρας τῶν ἐχθρῶν " ἐν τῷ δὲ. χειμῶνι, οἶμαι, διὰ τὸ
κρύος καὶ διὰ τὸ ἄθατον τῶν ὁρέων, ὅτι εἰ καὶ φύ-
γώσι, ποῦ ἔχουσι κρυδῆναι, βίας οὔσης πολλῆς τοῦ
χειμῶνος ἐν τοῖς ὄρεσιν ; Τὸ δὲ ἀληϑὲς ἡνοίξατο,
χαθὼς αὐτοῖς προφητεύσας ἀπεφήνατο " εἶπε γὰρ,
ὅτι Αίϑος ἐπὶ λίθον ἐνθάδε οὐχ εὑρεθήσεται, καὶ
ἐγένετο οὕτως. Μετά τινας γὰρ καιροὺς ἐλθὼν ἀπὸ
Ῥώμης [Οὐεσπασιανὸς καὶ Τῖτος ὁ τούτου υἱὸς (14}},
κατὰ τὸ ῥῆμα Κυρίου πάντα αὐτοῖς τὰ δεινὰ ἐπετέ-
λεσεν, ὅσα αὐτοῖς ὁ Δημιουργὸς προεχηρύξατο.
464. Hinc ad alia deflectens Epiphanius : Qul, ait,
istud explicandum est, quod dicit Dominus : «Orate,
ut non flat fuga vestra in hieme vel Sabbato !'?»
Quoniam, iuquit Andreas, perspicacissimus Dei
oculus, qui tam sub aspectum cadentia, quam non
cadentia, dudum ante cognoscit ae prospicit , !
illad quoque providebat, fore ut Jerusalem tra-
deretur in manus Romanorum , ob incredulitatem
suam funditus evertenda; hinc istud vatieinium.
protulit, Nam si fuga in Sabbatum aut hiemem
incidisset, more suo jscenles per Sabbatum in
grabatis Judei, unde nec surgere ipsis nec fugam
capessere fas est, hostium manus neutiquam eva-
dere potuissent : ne autem in hiemem fuga incidat,
ideo, pulein, orare jubet, quod frigore tunc omnia
rigeant et montes invii sint: quod si etiom fuge-
rint, nullum ubi lateant. recessum inventuri siat,
prohibente id hieme n montibus inclementer
saviente. Exitus autem prowdictionem Christi ve-
ram fuisse cumulate satis eomprobavit; quod enim
dixerat, lapidem super lapidem istic non reperien- T
464, Hinc ad alia deflectens Epiphanius : Qul, ait,
istud explicandum est, quod dicit Dominus : «Orate,
ut non flat fuga vestra in hieme vel Sabbato !'?»
Quoniam, iuquit Andreas, perspicacissimus Dei
oculus, qui tam sub aspectum cadentia, quam non
cadentia, dudum ante cognoscit ac prospicit ,
illad quoque providebat, fore ut Jerusalem tra-
deretur in manus Romanorum , ob incredulitatem
suam funditus evertenda; hinc istud vatieinium.
protulit, Nam si fuga in Sabbatum aut hiemem.
incidisset, more suo jscenles per Sabbatum in
grabatis Judei, unde nec surgere ipsis nec fugam
capessere fas est, hostium manus neutiquam eva-
dere potuissent : ne autem in hiemem fuga incidat,
ideo, pulein, orare jubet, quod frigore tunc omnia
rigeant et montes invii sint: quod si etiom fuge-
rint, nullum ubi lateant. recessum inventuri sint,
prohibente id hieme n montibus inclementer
saviente. Exitus aulem przdictionem Christi ve-
ram fuisse cumulate satis comprobavit; quod enim
dixerat, lapiuem super lapidem istic non reperien-
portentosas ponis quzestiones ! Verumtamen et illas
libi explicatas dabo. Sublimiori cunctis virtutibus
intelligentia proditis loco residet Deus, eujus ad
dexteram Cliristzs Dominus admirabilem thronum,
instar fulguris rutilantem, oceupal : ex ipso autem
1am velémentes procedunt luminis radii ut cocle-
sles spirituum ordines perstringantur, Supra Deum
copiosus aer, electrum specie sua, candore nivem
referens, in sublime extenditur; sed illo sublimior
Deus : et rursus in altitudinem immensam. et
latitudinem, pelago vastissimo parem, aer ille
diffunditur; sedet hie ubique Deus. Caeterum, fili
mi, quamcunque in partem altitudinis istius con-
jeceris. oculos, nullum usquam aeris terminum
assequeris, uti nec ipsius Divinitatis. Abyssus enim.
ahyssum inrocat, videlicet admirabilis essentia ac |
fulgoris Deitstem, nulla oratione explieandam. Talia
loquentem miratus Epiphanius : Unde tibi, inquit,
rerum istarum tam prompta notitia el. explicatio,
quasi semper in iis cognoscendis, versatus esses?
QE TI S WOO ARENENENNEE NENMNK. . MEME IINE d Ec dio d. os eue." mae adea
dum, ita patuit eventu ; annis siquidem post aliquot, adveniens Roma Vespasianus cum filio
Tio, universa, qu vaticinatus erat Dominus, mala super eos induxit,
rod. dgio Qi SN ma viet mt M or WU oes ps ade Lo uomo uc
2 xoci ees dle rcd RN P C CO ONU C NN 5 irr E od
Reponit vir sanctus : Cum oculos. mentis interiores apcruerit atque illuminaverit cuipiam Deus, plurima
uie ei videt el.cognoscit, et. cognosceudo obstupescit.
ρξε΄. Ἐπειράνιος εἶπεν " Τί εἶπεν ὁ Πρυφήτης,
« Ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα, καὶ νὺξ νυχτὶ
ἀναγγέλλει γνῶσιν ; » Ὃ Μακάριος ἔφη" ἜΥγισον τῷ
Ἰορδάνῃ, καὶ εὑρήσεις τὸ ζητούμενον. [{ Ἡμέρα γὰρ
ὁ Πατὴρ μαρτυρῶν τῷ Υἱῷ (18) καθὼς φῶς ἐ
Υἱὸς ὁ βαπτιζόμενος " ῥῆμα τὸ ἐν μέσῳ, τὸ ἅγιον
?' Matth. xxiv, 90, | *7* Psal, xvii, 5.
(i3) lidem additur : ᾿Απόχρισιν δὲ πάλιν διὰ
τὴν ἐπίθασιν διδούς. Ὁ)
(15) Ms. Vatic. interficit. οὐδούχη : non capio.
(74) Ms. Vatic. per turpissimam, socordiam vocem,
an exerrationem ? habebat ᾿Αντίοχος, Reclius ms.
Mazar.
(79) Idem : Εἰ μὲν γὰρ καθὼς φῶς ὁ Πατὴρ
ἡμέρα,
col. 813–814page 97 of 134
PG 111:813πνεῦμα, καθότι ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐκεῖσε χατέδη., Παῦλος γὰρ ὁ 'Απόστολος λέγει περὶ τοῦ Πνεύματος, « Καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὃ ἐστιν ῥῆμα ϑεοῦ.» Νὺξ δὲ ὁ Πρόδρομος πρὸς τὴν θεότητα συγχρινόμενος, νὺξ δὲ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Γνῶσις δὲ, ἡ ἀναγγελλομένη παρὰ Ἰωάννου τοῖς Ἰουδαίοις, πίστις.
ρξς΄. Ἐπιφάνιος λέγει " ἼΑρα τὸ ὕδωρ, τὸ ἐκ τῶν νεφελῶν βροχητημόνως (16) ἐκ τοῦ οὐρανοῦ χατερχόμενον ἀποῤῥέει, εἴπερ ἄλλοθεν ἐν ταῖς νεφέλαις ἀνάγεται; Ὁ “Ἅγιος εἶπεν " « Τὸ τόξον μου τίθημι, φησὶν ὁ θεὸς, ἐν ταῖς νεφέλαις.» Τοῦτο οὖν τὸ τόξην προστάξει Θεοῦ συνάγει ὕδατα θαλάσσης ὡς εἰς ἀσχὸν, καὶ τίθησιν ἐν τοῖς λαγόσι τῶν νεφελῶν " καὶ ἔτε νεύσει ὁ Θεὸς ὑετὸν δοθῆναι τῇ γῇ, ἀναδίδοται πυεύματο; ἦχο; σφοδρὺς ἐκ τῆς γαστρὸς τοῦ τόξου, καὶ τὸ πγεῦμα ἐκεῖνο θρόηλόν ἐστι καὶ ταραχτιχόν. Ὅτε οὖν τοῦτο προσέλθῃ (77), καὶ παγιώσῃ τὰ νέφη, χαὶ διυγράνῃ αὐτὰ, τότε πάλιν ἀναδίδοται ἕτερον πνεῦμα ὑδατόῤῥυτον, βρύχον καὶ αὐτὸ βροντῶν, χαὶ ἐμπίπλησι τὰς νεφέλας τοῦ ὕδατος " ὥσπερ γὰρ σπόγγον πληροῦν αὐτάς. Καὶ μετὰ τοῦτο ἀνοίγεται ἕτερος θησαυρὺς ἐκ τῶν τὸ ὕδωρ χατεχόντων, καὶ προσέρχεται τὸ πνεῦμα τὸ ἐξ αὐτοῦ μετὰ βροντῆς, ἐδὺν ποιοῦν τῷ ἐρχομένῳ ὕδατι ἐπὶ τὰς νεφέλας, Οὕτως οὖν ὁσάκις ἀνοίγεται θησαυρὸς ὑδατόῤῥυτος, καὶ βρονταὶ ἀκούονται " βροντὴ γὰρ προπορεύεται τοῦ ὕδατος " πολλάχις δὲ καὶ δίχα βροντῆς βρέχει. Οὐκ αὐτὰ δὲ ἐχεῖνα τὰ στοιχεία ἀφ᾽ ἑαυτῶν νάουσιν, ( ἀλλ᾽ ὁ Δεσπότης Θεὴς τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ διευθύν νοντας χατεστήσατο, χαθὼς χαὶ ἐπὶ πάντα τὰ στοιχεῖα τοῦ οὐρανοῦ.
ρξζ'. Ἐπιφάνιος λέγει " Ὑπὲρ τί ὠνόμασεν ὁ Χριστὸς τὸν Θεολόγον βροντῆς υἱόν; Ὃ Ὅσιος εἴπὲν ' Οἶμαι διὰ τὸ ἀρύσασθαι αὐτὸν τὰ ἀπόῤῥητα ῥήματα τοῦ Εὐαγγελίου ἐκ τῆς ἀθανάτου πηγῆς" Κύριος γάρ ἔστιν ἡ ἀπύῤῥητος βροντή. Αὐτὸς γὰρ ἀνέδη τῷ πνεύματι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ὡς ὁ 'Απόστολος. Νοητοὶ γὰρ Κυρίου οὐρανοὶ οἱ ἀπόστολοι, χαὶ ἐδρόντησε δι᾽ αὐτῶν τὸ Εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ χτίσει. Κύριος γάρ ἐστιν ἡ βροντὴ, υἱὸς δὲ βροντῆς ὁ Θεολόγος - φοδερώτερα γὰρ αὑτοῦ ἄλλος βροντῆσαι οὐκ ἴσχυσεν " ΥἹὺ; Θεοῦ κατ᾽ ἐξαιρετωτέραν χάριν ἄλλος τις οὐκ ἔστιν. Βροντή ἔστι τὸ Πνεῦμα Γ τὸ ἅγιον, οὗ υἱὸς κατὰ χάριν ὁ Ἰωάννης. Καὶ τῇ ἁγίᾳ θεοτόκῳ ὁ Κύριος ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἔλεγε κρεμάμενας " « Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου.» Καὶ ἀνέδη πάλιν εἰς οὐρανοὺς ὁ Κύριος μετὰ τὴν ἐκ νέχρῶν αὐτοῦ ἐξανάστασιν, καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τότε ἐδρόντησεν ἐν ἤχῳ, σφοδρῷ τοῦ ἁγίον Πνεύματος, ἐξαποστείλας αὐτὸ ἐν εἴδει πυρί-πνεῦμα, καθότι ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐκεῖσε χατέδη.,
Παῦλος γὰρ ὁ 'Απόστολος λέγει περὶ τοῦ Πνεύματος,
« Καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὃ ἐστιν ῥῆμα
ϑεοῦ.» Νὺξ δὲ ὁ Πρόδρομος πρὸς τὴν θεότητα συγχρι-
νόμενος, νὺξ δὲ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Γνῶσις δὲ, ἡ ἀναγ-
γελλομένη παρὰ Ἰωάννου τοῖς Ἰουδαίοις, πίστις.
ρξς΄. Ἐπιφάνιος λέγει " ἼΑρα τὸ ὕδωρ, τὸ ἐκ τῶν
νεφελῶν βροχητημόνως (16) ἐκ τοῦ οὐρανοῦ χατερ-
χόμενον ἀποῤῥέει, εἴπερ ἄλλοθεν ἐν ταῖς νεφέλαις
ἀνάγεται; Ὁ “Ἅγιος εἶπεν " « Τὸ τόξον μου τίθημι,
φησὶν ὁ θεὸς, ἐν ταῖς νεφέλαις.» Τοῦτο οὖν τὸ τόξην
προστάξει Θεοῦ συνάγει ὕδατα θαλάσσης ὡς εἰς
ἀσχὸν, καὶ τίθησιν ἐν τοῖς λαγόσι τῶν νεφελῶν " καὶ
ἔτε νεύσει ὁ Θεὸς ὑετὸν δοθῆναι τῇ γῇ, ἀναδίδοται
πυεύματο; ἦχο; σφοδρὺς ἐκ τῆς γαστρὸς τοῦ τόξου,
καὶ τὸ πγεῦμα ἐκεῖνο θρόηλόν ἐστι καὶ ταραχτιχόν.
Ὅτε οὖν τοῦτο προσέλθῃ (77), καὶ παγιώσῃ τὰ νέφη,
χαὶ διυγράνῃ αὐτὰ, τότε πάλιν ἀναδίδοται ἕτερον
πνεῦμα ὑδατόῤῥυτον, βρύχον καὶ αὐτὸ βροντῶν, χαὶ
ἐμπίπλησι τὰς νεφέλας τοῦ ὕδατος " ὥσπερ γὰρ
σπόγγον πληροῦν αὐτάς. Καὶ μετὰ τοῦτο ἀνοίγεται
ἕτερος θησαυρὺς ἐκ τῶν τὸ ὕδωρ χατεχόντων, καὶ
προσέρχεται τὸ πνεῦμα τὸ ἐξ αὐτοῦ μετὰ βροντῆς,
ἐδὺν ποιοῦν τῷ ἐρχομένῳ ὕδατι ἐπὶ τὰς νεφέλας,
Οὕτως οὖν ὁσάκις ἀνοίγεται θησαυρὸς ὑδατόῤῥυτος,
καὶ βρονταὶ ἀκούονται " βροντὴ γὰρ προπορεύεται
τοῦ ὕδατος " πολλάχις δὲ καὶ δίχα βροντῆς βρέχει.
Οὐκ αὐτὰ δὲ ἐχεῖνα τὰ στοιχεία ἀφ᾽ ἑαυτῶν νάουσιν, (
ἀλλ᾽ ὁ Δεσπότης Θεὴς τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ διευθύν
νοντας χατεστήσατο, χαθὼς χαὶ ἐπὶ πάντα τὰ στοι-
χεῖα τοῦ οὐρανοῦ.
ρξζ'. Ἐπιφάνιος λέγει " Ὑπὲρ τί ὠνόμασεν ὁ
Χριστὸς τὸν Θεολόγον βροντῆς υἱόν; Ὃ Ὅσιος εἴ-
πὲν ' Οἶμαι διὰ τὸ ἀρύσασθαι αὐτὸν τὰ ἀπόῤῥητα
ῥήματα τοῦ Εὐαγγελίου ἐκ τῆς ἀθανάτου πηγῆς"
Κύριος γάρ ἔστιν ἡ ἀπύῤῥητος βροντή. Αὐτὸς γὰρ
ἀνέδη τῷ πνεύματι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ὡς ὁ 'Από-
στολος. Νοητοὶ γὰρ Κυρίου οὐρανοὶ οἱ ἀπόστολοι,
χαὶ ἐδρόντησε δι᾽ αὐτῶν τὸ Εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ
χτίσει. Κύριος γάρ ἐστιν ἡ βροντὴ, υἱὸς δὲ βρον-
τῆς ὁ Θεολόγος - φοδερώτερα γὰρ αὑτοῦ ἄλλος βρον-
τῆσαι οὐκ ἴσχυσεν " ΥἹὺ; Θεοῦ κατ᾽ ἐξαιρετωτέραν
χάριν ἄλλος τις οὐκ ἔστιν. Βροντή ἔστι τὸ Πνεῦμα Γ
τὸ ἅγιον, οὗ υἱὸς κατὰ χάριν ὁ Ἰωάννης. Καὶ τῇ
ἁγίᾳ θεοτόκῳ ὁ Κύριος ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἔλεγε κρε-
μάμενας " « Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου.» Καὶ ἀνέδη πάλιν
εἰς οὐρανοὺς ὁ Κύριος μετὰ τὴν ἐκ νέχρῶν αὐτοῦ
ἐξανάστασιν, καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς
αὐτοῦ, καὶ τότε ἐδρόντησεν ἐν ἤχῳ, σφοδρῷ τοῦ
ἁγίον Πνεύματος, ἐξαποστείλας αὐτὸ ἐν εἴδει πυρί-
À baptizatus, lux. est : verbum, quod ibi inter utrum-
que mediat, Spiritus sanctus, qui in specie co-
lumb:e illuc descendit; quique ab apostolo Paulo
appellatur : « Gladius spiritus, quod est verbum
Dei **. » Noctis porro nomine venit Prodromus ,
nox utique, si eum Divinitate comparelur; nox
item et fudzi. Scientia denique, annuntiata Judzis
a Joanne, fidem desiguat.
166. Tum Epiphanius : Num illa, quam e nu-
bibus depluere aquam videmus, e cxlo descendens
huc allabitur, an aliunde in nubibus coacta? Quac
in hune modum solvit Andreas: « Pono arcum
meum in nube, dicit Dominus ?*9'. » Hic arcus,
ita statuente Deo , cogit aquam maris veluti in
utrem , reconditque in sinus et receptacula nu-
B bium; cunque ex nutu Dei pluvia terris iminit-
tenda est, ingenlem sonum emittit spirilus ex
arcu medio, violentus turbulentusque. Quando
igitur prodiit ille, nubesque eoegit ac madefeeit :
tunc rursum alius prodit spiritus , aqua pene dif-
fluens, qui et ipse tonitru excitat, et nubes, nou
aliter quam spongiam, aqua replet. Post hzc aliud
panditur aquarum receptaculum , prodiique spi-
ritus cum tonitru, viam faciens venieutibus ad
nubes aquis. Quoties autem aperitur hoc receptae
culum, toties subsequitur pluvia el tonitru au-
ditur : ilud enim pluviam przeedit; quamvis
tamen non negaverim, sepe terram irrigari pluvia,
illo non progresso. Neque vero elementa ista per
;se ipsa pluunt; sed Dominus Deus constituil an-
gelos suos, qui uti cztera omnia coli signa, sie ct
isthaec dirigunt atque guberntnt.,
1067. Porro sciscitanti Epiphanio , cur Christus
Dominus sanctum Joannem Theologum coguomi-
naverit Tonitrui filium : Quia, respondet Andreas,
ut mea quidem fert sententia , ex inexhausto fonte
Domini, qui arcanum ct ineffabile Tonitruum est ,
arcana Evangelii sui verba hausit, lpse enim,
aque ac apostolus Paulus, in -celos raptus est.
Apostoli namque , animati divine majestatis cceli
sunt, per quos Evangelium intonuit auribus om-
nium creaturarum. Dominus [eerte Tonitruum ,
Theologus autem Tonitrui filius merito appellantur
) siquidem nemo oliquis repertus sit , qui altius illo
inionuerit; nemo, qui Filii Dei nomen propter
gratiam eminentiorem meruerit justius. Adde quod
sanetus quoque Spiritus tonitruum sit, cujus per
gratiam filius Joannes. Sed el illud aecedat,
dixisse Dominum e eruce pendulum sanctissimae
Matrisus : «Mulier, ecce filius tuus ?*.» Nec onit-
tendum , quod Dominus post suam a mortuis re-
(76) Ha ms. Mazar., pro quo Vatic. βροχῆς τι
μόνος,
(71) Καὶ ὅσον ἕνδον διατρῆσει τὰ γέφη ποιοῦν
ἐτοιμασίαν τοῦ ὕδατος, καὶ διαχέει τοῦτο εἰς τὸ
πλάτος τῆς νεφέλης, τῆς διδομέγης, φημὶ, τὴν τρῆσιν
ἐχείνην * διότι βρύσει τὰ νέφη εἰς ἑτοιμασίαν τοῦ
ὑποδέξασθαι τὰ ὕδατα, Cum hac obscuriora deside-
rentur in ms. Mazar., euam ex textu nostro exem-
pta huc transferre malui.
col. 815–816page 98 of 134
PG 111:815ρξη.. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Πόθεν ἡ ἀστραπὴ ἐξέρ. χεται ; καὶ τίς ἡ ταύτης οὐσία ; Ὃ Ὅσιος εἶπεν " Οἱ σίφωνες ἀνάγουσι καὶ θαλάσσης, καὶ ποταμῶν, καὶ λιμνῶν ὕδατα, καὶ γεμίζοντες ἑαυτοὺς ἀνέρχονται, καὶ κενοῦσιν ἑαυτοὺς εἰς τὰς τῶν θησα: ρῶν ἀδύσσους " καὶ ὅταν γεμίσωσι πάντας, διίετανται εἰς τὰς συστάσεις αὐτῶν, καὶ διαμένουσ: πάγιοι. Ἔπειτα ἡ ἀστραπὴ ἀσφάλειά ἐστι τῶν θησαυρῶν ἐκείνων, καὶ συνέχει ἐν ἑαυτῇ ὅλον τὸ ὕδωρ, καὶ κατεσθίει αὐτοῦ πᾶσαν τὴν ἄλμην καὶ τὸν ῥῦπον, εἰ ἄρα ἐστὶ ἀπὸ θαλάσσης" καὶ κατέρχεται ἄγγελος Κυρίου, χαὶ ἐμφαίνει τὸ ξύλον τοῦ τιμίου σταυροῦ, χαὶ καταγλυκαίνει τὰ ὕδατα ἐκεῖνα " καὶ λοιπὸν ἡ ἀστραπὴ ἐκείνη προπορεύεται τῆς βροντῆς, τελοῦσα εἰς ὁρμὴν τῶν ἐν νεφέλαις ἀγωγῶν, καὶ προχαθαίρει χαὶ προετοιμάζει - καὶ εἰ λάχῃ ἀραίωμα νεφελῶν, συντίθησιν εἰς εὐθύτητα, Πλειστάχις δὲ καὶ ἔρχεται εἰς τὸν ἀέρᾳ, ἐπὶ τῆς γῆς αὐγάζουσα καὶ φέγγουσα " ποὰλάκις δὲ εἰ ἔστιν πλούσιος ἡ ὁρμὴ αὐτῆς, φαίνουσα φθάνει καὶ μέχρι τῆς γῆς ἀστράπτουσα, καὶ πᾶν ὅ τι ἐπιλάθηται, δαπανᾷ χαὶ ἐμπιπρᾷ, Καύσεως γὰρ δύναμιν ἔχει ἐν ἑαυτῇ ὑπερτέραν τοῦ ἐπιγείου πὺεός -" ἴσως φημὶ καὶ τῆς ἀσθέστου χολάσεως. “Ὅτι δὲ ὁ θεὰς καὶ ταύτην τὴν ἀστραπὴν διὰ χρείαν βροχῆς παρήγαγεν, οὐκ ἐμὸς ὁ λόγος, τέχνον, ἀλλὰ τοῦ Πέοφήτου" ε᾿Αστραπὰς γὰρ,ν φησὶν, « ὁ θεὸς εἰς ὑετὲν ἐποίησεν. » Καὶ ἑτερὸς προφήτης λέγει"ε Ταῖς ἀστραπαῖς ὁ κατευθύνων τὰ ὕδατα, καὶ ταῖ; ἐπιδροντήσεσιν ὁ κατασπειρων εἰς βρόχους, καὶ ταῖς νεφέλαις τὸ ὄμθρισμα. ν Ἔστι δὲ τῆς ἀστραπῆς οὐσία ἐκ τοῦ οὐρανίου πυρός. "Ὥσπερ δὲ ὁ ἥλιος ἔχει τὰς ἀχτῖνας ἀπαύγασμα αὐτοῦ, οὕτω καὶ ἡ ἀστραπὴ ἀπαὐγασμὰ ἔστι τοῦ αἰωνίου πυρὸς, ἤτοι τοῦ ἐπάνω τοῦ στερεώς βᾶτος χρηματίζοντος. Οὐράνιον δὲ πῦρ ἐχεῖνό μοι νόει, ὅπερ Ἡλίας προσευχῇ κατήγαγεν ἐπὶ τὰς σχίδακας καὶ τὸ ὀλοχαύτωμα, καὶ τοὺς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης, καὶ τοὺς μηνυτὰς; τῆς Ἰεζάδελ" τούτου τρῦ πυρὸς ἀπαύγασμα πέφυκεν ἡ ἀστραπὴ, ἔνυλόν τε καὶ ἐνυπόστατον. ᾿ ρξθ᾽. Ἐπιφάνιος εἶπεν - Ἄρα ἀληθεύουσιν οἱ λέὕοντες, ὅτι ὁ προφήτης Ἡλίας ἐστὶν, ὁ τῷ ἅρματι βροντῶν καὶ ἀστράπτων ἐν ταῖς νεφέλεις, καὶ ὅτι δράκοντα διώκει ; Ὁ “Ἅγιος λέγει" Μὴ γένοιτο, τέκνον μου" ἐσχάτη; γὰρ ἀνοίας τοῦτό ἐστι χαὶ ἀχοῇ παραδέξασθαι - ἄνθρωποι γὰρ φρενοδλαθῶς ἐξ οἰκείας διανοίας ταῦτα συνεγράψαντο - ὥσπερ καὶ τοῦτο, ὅτι τὰ στρουθία ὁ Χριστὸς ἐναντίον τῶν Ἶουϑαίων ἐχ πηλοῦ διαπλάττων, εἰς τὸν ἀέρα ἀπέῤῥιπτὸν, ἐμφυσῶν, καὶ ἐπέταντο" καὶ πάλιν ἡ χιὼν ἄλευρος ἐχρημάτιζεν, “Ὥσπερ δὲ ταῦτά ἔστι ψεῦδος, εὕτω χαὶ αὐτὰ ψεῦδος καθεστέχασιν οὐπόσα οἱ
᾿γων γλωτσῶν ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους, Κεφάλαιον δὲ ἔστι τῶν εὐαγγελιστῶν ὁ Θεολόγο;, καὶ λευχὺς Ἴπ: πος ὀνομάζεται, καὶ ΥἹὸς βροντῆς.Qui respondens ait eis : Non legislis, quia qui fe- ,
cit ab initio, masculum et feminam fecit eos ; pro-
pter hoc dimittet homo patrem et matrem, et
adherebit uxori sum : et erunt duo in carne una ?
ltaque jam non sunt duo, sed una caro. Quod ergo
Deus conjunxit, homo non separet. Dicunt illi :
Quid ergo Moyses mandavit dare libellum repudii,
et dimittere eam? Ait illis : Ob duritiam cordis
vestri permissit vobis dimittere uxores vestras, Ab.
inilio autem non fuit sic. Dico vobis, quia qui-
cunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornica-
lionem, et aliam duxerit, mochatur : 641 et qui
dimissam duxerit, moechatur. Dicunt ei discipuli
ejus: Siita estcausa hominis cum uxore, non
expedit nubere. Qui dixil illis : Non omnes capiunt
verbum istud, sed quibus datum est. Sunt enim
eunuchi, qui de utero matris sic nali sunt: et
sunt ennuchi qui facti sunt ab hominibus : et sunt
eunuchi, qui seipsos eastraverunt propter regnum.
colorum, Qui potest capere capiat. »
surrectionem conscensis colis ad dexteram Patris ,
collocatus, cum tonitru et sono vehementi san-
ctum Spiritum in specie linguarum ignearum mi-
E duobus codicibus mss. Grecis, altero bibliothece Vaticana 821, altero olim
Mazarineo, nuno regio Parisiensi 19171, accepta, interprete Cornelio Byeo.
ρξη.. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Πόθεν ἡ ἀστραπὴ ἐξέρ.
χεται ; καὶ τίς ἡ ταύτης οὐσία ; Ὃ Ὅσιος εἶπεν "
Οἱ σίφωνες ἀνάγουσι καὶ θαλάσσης, καὶ ποταμῶν,
καὶ λιμνῶν ὕδατα, καὶ γεμίζοντες ἑαυτοὺς ἀνέρχον-
ται, καὶ κενοῦσιν ἑαυτοὺς εἰς τὰς τῶν θησα: ρῶν
ἀδύσσους " καὶ ὅταν γεμίσωσι πάντας, διίετανται εἰς
τὰς συστάσεις αὐτῶν, καὶ διαμένουσ: πάγιοι. Ἔπειτα
ἡ ἀστραπὴ ἀσφάλειά ἐστι τῶν θησαυρῶν ἐκείνων, καὶ
συνέχει ἐν ἑαυτῇ ὅλον τὸ ὕδωρ, καὶ κατεσθίει αὐτοῦ
πᾶσαν τὴν ἄλμην καὶ τὸν ῥῦπον, εἰ ἄρα ἐστὶ ἀπὸ
θαλάσσης" καὶ κατέρχεται ἄγγελος Κυρίου, χαὶ
ἐμφαίνει τὸ ξύλον τοῦ τιμίου σταυροῦ, χαὶ κατα-
γλυκαίνει τὰ ὕδατα ἐκεῖνα " καὶ λοιπὸν ἡ ἀστραπὴ
ἐκείνη προπορεύεται τῆς βροντῆς, τελοῦσα εἰς ὁρμὴν
τῶν ἐν νεφέλαις ἀγωγῶν, καὶ προχαθαίρει χαὶ προ-
ετοιμάζει - καὶ εἰ λάχῃ ἀραίωμα νεφελῶν, συντίθη-
σιν εἰς εὐθύτητα, Πλειστάχις δὲ καὶ ἔρχεται εἰς τὸν
ἀέρᾳ, ἐπὶ τῆς γῆς αὐγάζουσα καὶ φέγγουσα " ποὰ-
λάκις δὲ εἰ ἔστιν πλούσιος ἡ ὁρμὴ αὐτῆς, φαίνουσα
φθάνει καὶ μέχρι τῆς γῆς ἀστράπτουσα, καὶ πᾶν ὅ
τι ἐπιλάθηται, δαπανᾷ χαὶ ἐμπιπρᾷ, Καύσεως γὰρ
δύναμιν ἔχει ἐν ἑαυτῇ ὑπερτέραν τοῦ ἐπιγείου πὺ-
εός -" ἴσως φημὶ καὶ τῆς ἀσθέστου χολάσεως. “Ὅτι δὲ
ὁ θεὰς καὶ ταύτην τὴν ἀστραπὴν διὰ χρείαν βροχῆς
παρήγαγεν, οὐκ ἐμὸς ὁ λόγος, τέχνον, ἀλλὰ τοῦ Πέο-
φήτου" ε᾿Αστραπὰς γὰρ,ν φησὶν, « ὁ θεὸς εἰς ὑετὲν
ἐποίησεν. » Καὶ ἑτερὸς προφήτης λέγει"ε Ταῖς ἀστρα-
παῖς ὁ κατευθύνων τὰ ὕδατα, καὶ ταῖ; ἐπιδροντήσε-
σιν ὁ κατασπειρων εἰς βρόχους, καὶ ταῖς νεφέλαις τὸ
ὄμθρισμα. ν Ἔστι δὲ τῆς ἀστραπῆς οὐσία ἐκ τοῦ
οὐρανίου πυρός. "Ὥσπερ δὲ ὁ ἥλιος ἔχει τὰς ἀχτῖνας
ἀπαύγασμα αὐτοῦ, οὕτω καὶ ἡ ἀστραπὴ ἀπαὐγασμὰ
ἔστι τοῦ αἰωνίου πυρὸς, ἤτοι τοῦ ἐπάνω τοῦ στερεώς
βᾶτος χρηματίζοντος. Οὐράνιον δὲ πῦρ ἐχεῖνό μοι
νόει, ὅπερ Ἡλίας προσευχῇ κατήγαγεν ἐπὶ τὰς
σχίδακας καὶ τὸ ὀλοχαύτωμα, καὶ τοὺς ἱερεῖς τῆς
αἰσχύνης, καὶ τοὺς μηνυτὰς; τῆς Ἰεζάδελ" τούτου τρῦ
πυρὸς ἀπαύγασμα πέφυκεν ἡ ἀστραπὴ, ἔνυλόν τε
καὶ ἐνυπόστατον. ᾿
ρξθ᾽. Ἐπιφάνιος εἶπεν - Ἄρα ἀληθεύουσιν οἱ λέ-
ὕοντες, ὅτι ὁ προφήτης Ἡλίας ἐστὶν, ὁ τῷ ἅρματι
βροντῶν καὶ ἀστράπτων ἐν ταῖς νεφέλεις, καὶ ὅτι
δράκοντα διώκει ; Ὁ “Ἅγιος λέγει" Μὴ γένοιτο,
τέκνον μου" ἐσχάτη; γὰρ ἀνοίας τοῦτό ἐστι χαὶ
ἀχοῇ παραδέξασθαι - ἄνθρωποι γὰρ φρενοδλαθῶς ἐξ
οἰκείας διανοίας ταῦτα συνεγράψαντο - ὥσπερ καὶ
τοῦτο, ὅτι τὰ στρουθία ὁ Χριστὸς ἐναντίον τῶν Ἶου-
ϑαίων ἐχ πηλοῦ διαπλάττων, εἰς τὸν ἀέρα ἀπέῤῥι-
πτὸν, ἐμφυσῶν, καὶ ἐπέταντο" καὶ πάλιν ἡ χιὼν
ἄλευρος ἐχρημάτιζεν, “Ὥσπερ δὲ ταῦτά ἔστι ψεῦ-
δος, εὕτω χαὶ αὐτὰ ψεῦδος καθεστέχασιν οὐπόσα οἱ
᾿γων γλωτσῶν ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους, Κεφάλαιον δὲ
ἔστι τῶν εὐαγγελιστῶν ὁ Θεολόγο;, καὶ λευχὺς Ἴπ:
πος ὀνομάζεται, καὶ ΥἹὸς βροντῆς.
(3) Quandonam hic przsul floruerit, et quam fi-
dem in iis, que de sancto Demetrio narrat, merca-
tnr, in Commentario, tribus jam datis Saneti. Pas-
sionis praemisso, $ 2 exposui. Licet porro aliqnot
Sancti nostri miracula, quie primum buue miracu-
lorum, ab eo patratorum, librum constituunt, atque
e Vaticanz bibliothecze codice ms. 821 desumpia
sunt, antistitis illins nomine in lioe non signentur,
hic tamen a nobis tanquam zb eo eonsceripta edun-
tur, quod in codice antiquissimo olim. Mazarineo,
vun Regio Parisiensi 1517, de quo videsis Com-
nentarii prsevii & 4, eidem illustri seriptori attri-
buaniur.
col. 817–818page 99 of 134
PG 111:817αἱρετικοὶ νοθεύσαντες ἐδογμάτισαν. ἀλλόκοτα [ χαὶ κ᾿ χρὴ ταῦτα πάντα Χριστιανὸν μὴ παραδέχεσθαι (18)]. Ἡλίας οὖν εἰς οὐρανοὺς οὐκ ἀνέδη, μὴ γένοιτο, οὔτε ἐπὶ ἅρματος καθέζεται " χάριν δὲ ἔχει ἐπὶ τὸν ὑετὸν τοῦ παρακαλεῖν τὸν Θεὸν, ὅπως ἐν χαιρῷ ἀνύδρῳ Ἡδωσι τῇ γῇ ὑετόν' ἐπεὶ ε Οὐδεὶς ἀναδέδηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐχ τοῦ οὐρανοῦ καταδὰς, ὁ ΥἹὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ. ν Οὗτος δὲ ζῇ ἐν σαρχὶ καὶ ἔστιν ἐπὶ γῆς, χἂν οὐδείς ἐστιν ὁ γνωρίζων σὑτόν. Ζῇ δὲ Ἐνὼχ, καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν ἀναστρέφεται, καὶ οὐδείς ἐστιν ὁ γινώσχων “αὐτόν. Ζῇ δὲ καὶ ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, καὶ ἔστιν εἰς τὸν κόσμον, ὥσπερ μαργαρίτης ἐν μέσῳ βορδόρου ἀφεθεὶς, τοῦ εἶναι ἐν σαρχὶ ἐπὶ τῆς γῆς, ἀντιπρόσωπος Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐξιλάσκεσθαι ἡμῶν τὰς ἀμαρτίας, καὶ τοῦ ἀποστρέφειν τὴν δικαίαν ὀργὴν αὐτοῦ ἢ τὴν χἀθ᾽ ἡμῶν, ὁπηνίκα πληθυνθῇ τὰ ἡμῶν πλημμελήματα τοῦ ἀπαλεῖψαι ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Πολλοὶ οὖν τῶν δικαίων ἐθεάσαντο αὐτὸν, ἀλλ᾽ οὐκ Ἐφᾳνέρωσαν αὐτὸν διὰ τὸ ἄπιστον καὶ περίεργον τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, "Ὅθεν οἱ τρεῖς οὗτοι ζῶσι μέχρι τῆς συντελείας, χαὶ τότε μετὰ τοῦ ᾿Αντιχρίστοῦ παλαίσαῦτες, νικήσουσιν αὐτὸν, καὶ οὕτω τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀναδήσοντα: παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ρζ. Ταῦτα μὲν οὕτως. Περὶ δὲ τοῦ καίειν δράχοντὸ ἡ ἀστραπὴ, οὐκ ἀμφιδάλλω, ἀληθὲς γάρ ἔστιν " ἀλλ' οὐχ ὁ ἅγιος Ἠλίας ἀστράπτων ἐστὶν, ἀλλ᾽ ὁ, ἄγγελος Κυρίου, ὁ εἰς τοῦτο τεταγμένος. Δράκων δὲ ἐχεῖθεν γίνεται " θεωρεῖ ὁ δαίμων τοὺς ὄφεις, καὶ εἰς οἷον ἀρέσθη (19) 1, ὅπον ἐστὶν, εἰσέρχεται, καὶ γίνεται σύμφυτος αὐτοῦ καὶ συνανάτροφος καὶ συγχαχοῦργος " καὶ προδαίνοντος τοῦ καιροῦ, ἀπεργάζεται ἡ δαίμων τὸν ὄφιν φαντασμὸν μέγαν καὶ φοῦερὸν καὶ θρασὺν, καὶ κακὸν σφόδρα, καὶ οὐ χωρίζεπαι αὐτοῦ τὸ σύνολον, ἀλλὰ μένει ἐν αὑτῷ βλάπτων μεγάλως. Ἐντεῦθεν ὁ ὄφις γίνεται δράκων, θηρίον πικρὴν καὶ ἐξωλέστατον [καὶ ἔστι μὲν καὶ αὐτὸ καθ᾽ ἑαυτὸ χακὸν (80), ἀλλ' ἐνδύεται καὶ τὸν διάδόλον, χαὶ γίνεται διπλοῦν τὸ χαχὸν κατὰ τὸν λέἴοντα - Εὖρεν ὁ Σατανᾶς τὸν διάδολον, Ὅταν οὖν διανοηθῇ ὁ διάδολος, ὁ ἐν τῷ ὄφει, ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ φωλεοῦ αὐτοῦ τοῦ βλάψαι, ἢ ἀπολέσαι ἀνθρώπους, θεωρεῖ ὁ Θεὸς ἄνωθεν, καὶ μὴ θέλων γενέσθα; χακὸν, νεύει τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἀστραπῆς, καὶ εὐθέως ἄρχεται κατὰ τοῦ δράχοντος βροντᾷν, χαὶ ἀποστέλλει τὸν σίφωνα τῆς ἀστραπῆς, καὶ κατακαίει αὑτόν. Ὃ δὲ διάδολος, ὁ ἐν τῷ ὄφει. ὑπερασπιζόμενος αὖαὺν, αἴρει αὐτὸν ἐν τῷ ἀέρι, καὶ φεύγει ἀπὸ τοῦ φοδεροῦ φόδου καὶ τρόμου τῆς ἀστραπῆς. Φεύγων δὲ ἀγωνίζεται εἰς ἄνθρωπον ἀποχρεμασθῆναι, ὅπως πα. ταν. ΦΕΓῊΡ ἘΠ ΥΝΝΝΟ ΒΝ, ΝΡ ἍΕ ΦΡΘΊ ταἱρετικοὶ νοθεύσαντες ἐδογμάτισαν. ἀλλόκοτα [ χαὶ κ᾿
χρὴ ταῦτα πάντα Χριστιανὸν μὴ παραδέχεσθαι (18)].
Ἡλίας οὖν εἰς οὐρανοὺς οὐκ ἀνέδη, μὴ γένοιτο, οὔτε
ἐπὶ ἅρματος καθέζεται " χάριν δὲ ἔχει ἐπὶ τὸν ὑετὸν
τοῦ παρακαλεῖν τὸν Θεὸν, ὅπως ἐν χαιρῷ ἀνύδρῳ
Ἡδωσι τῇ γῇ ὑετόν' ἐπεὶ ε Οὐδεὶς ἀναδέδηκεν εἰς τὸν
οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐχ τοῦ οὐρανοῦ καταδὰς, ὁ ΥἹὸς τοῦ
ἀνθρώπου, ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ. ν Οὗτος δὲ ζῇ ἐν
σαρχὶ καὶ ἔστιν ἐπὶ γῆς, χἂν οὐδείς ἐστιν ὁ γνωρί-
ζων σὑτόν. Ζῇ δὲ Ἐνὼχ, καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν ἀνα-
στρέφεται, καὶ οὐδείς ἐστιν ὁ γινώσχων “αὐτόν. Ζῇ
δὲ καὶ ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, καὶ ἔστιν εἰς τὸν
κόσμον, ὥσπερ μαργαρίτης ἐν μέσῳ βορδόρου ἀφε-
θεὶς, τοῦ εἶναι ἐν σαρχὶ ἐπὶ τῆς γῆς, ἀντιπρόσωπος
Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐξιλάσκεσθαι ἡμῶν τὰς ἀμαρ-
τίας, καὶ τοῦ ἀποστρέφειν τὴν δικαίαν ὀργὴν αὐτοῦ ἢ
τὴν χἀθ᾽ ἡμῶν, ὁπηνίκα πληθυνθῇ τὰ ἡμῶν πλημμε-
λήματα τοῦ ἀπαλεῖψαι ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν.
Πολλοὶ οὖν τῶν δικαίων ἐθεάσαντο αὐτὸν, ἀλλ᾽ οὐκ
Ἐφᾳνέρωσαν αὐτὸν διὰ τὸ ἄπιστον καὶ περίεργον τῆς
ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, "Ὅθεν οἱ τρεῖς οὗτοι ζῶσι
μέχρι τῆς συντελείας, χαὶ τότε μετὰ τοῦ ᾿Αντιχρί-
στοῦ παλαίσαῦτες, νικήσουσιν αὐτὸν, καὶ οὕτω τὸν
τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀναδήσοντα: παρὰ Χριστοῦ
τοῦ Θεοῦ
ρζ. Ταῦτα μὲν οὕτως. Περὶ δὲ τοῦ καίειν δράχον-
τὸ ἡ ἀστραπὴ, οὐκ ἀμφιδάλλω, ἀληθὲς γάρ ἔστιν "
ἀλλ' οὐχ ὁ ἅγιος Ἠλίας ἀστράπτων ἐστὶν, ἀλλ᾽ ὁ,
ἄγγελος Κυρίου, ὁ εἰς τοῦτο τεταγμένος. Δράκων
δὲ ἐχεῖθεν γίνεται " θεωρεῖ ὁ δαίμων τοὺς ὄφεις, καὶ
{εἰς οἷον ἀρέσθη (19) 1, ὅπον ἐστὶν, εἰσέρχεται, καὶ
γίνεται σύμφυτος αὐτοῦ καὶ συνανάτροφος καὶ συγ-
χαχοῦργος " καὶ προδαίνοντος τοῦ καιροῦ, ἀπεργά-
ζεται ἡ δαίμων τὸν ὄφιν φαντασμὸν μέγαν καὶ φοῦε-
ρὸν καὶ θρασὺν, καὶ κακὸν σφόδρα, καὶ οὐ χωρίζε-
παι αὐτοῦ τὸ σύνολον, ἀλλὰ μένει ἐν αὑτῷ βλάπτων
μεγάλως. Ἐντεῦθεν ὁ ὄφις γίνεται δράκων, θηρίον
πικρὴν καὶ ἐξωλέστατον [καὶ ἔστι μὲν καὶ αὐτὸ
καθ᾽ ἑαυτὸ χακὸν (80)}, ἀλλ' ἐνδύεται καὶ τὸν διά-
δόλον, χαὶ γίνεται διπλοῦν τὸ χαχὸν κατὰ τὸν λέ-
ἴοντα - Εὖρεν ὁ Σατανᾶς τὸν διάδολον, Ὅταν οὖν
διανοηθῇ ὁ διάδολος, ὁ ἐν τῷ ὄφει, ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ
φωλεοῦ αὐτοῦ τοῦ βλάψαι, ἢ ἀπολέσαι ἀνθρώπους,
θεωρεῖ ὁ Θεὸς ἄνωθεν, καὶ μὴ θέλων γενέσθα; χα-
κὸν, νεύει τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἀστραπῆς, καὶ εὐθέως
ἄρχεται κατὰ τοῦ δράχοντος βροντᾷν, χαὶ ἀποστέλ-
λει τὸν σίφωνα τῆς ἀστραπῆς, καὶ κατακαίει αὑτόν.
Ὃ δὲ διάδολος, ὁ ἐν τῷ ὄφει. ὑπερασπιζόμενος αὖ-
αὺν, αἴρει αὐτὸν ἐν τῷ ἀέρι, καὶ φεύγει ἀπὸ τοῦ
φοδεροῦ φόδου καὶ τρόμου τῆς ἀστραπῆς. Φεύγων
δὲ ἀγωνίζεται εἰς ἄνθρωπον ἀποχρεμασθῆναι, ὅπως
πα. ταν. ΦΕΓῊΡ ἘΠ ΥΝΝΝΟ ΒΝ, ΝΡ ἍΕ5 ΦΡΘΊ τ
Cebacchai sunt, eum. à. Judais quasi deditilium quempiam aecepissent; quid conta vos" ipsos fece-
rid, qui eb unpietatem, que iu vobis ines!, liguum aridum estis?
^t. Srt ow ibas didis deca, o cian a RPREETR-
35. Joan, im, 13.
(18) Ms. Vatic, iua ἐπίστασαι, , καὶ χρὴ πᾶς
Χριστιανὸς τῶν τοιούτων ἀποστρέφεσθαι.
. (79) Thidem, ὅπου «ἐστίν.
(80). Ibidem, εχ ἐν τῷ ὑπάρχειν αὐτῷ xni.
col. 819–820page 100 of 134
PG 111:819᾿ ἀ)λ' εἰδὼς ὁ τὰ ἀπόῤῥητα ἐπιστάμενος θεὴς τὸν σχοπὴν τοῦ ματαίου, ἔδωχε σημεῖον τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἀστραπῆς φήσας - ρον φίλον οὺν ἐχθρῷ “ τοῦτἔστιν, ὅτι χἂν εἰς ἅγιον προσφύγῃ, καῦσον αὐτὸν σὺν αὐτῷ, καὶ ἐγὼ τὸν δυῦλόν μου πλείονος παραμυθέας ἀξιώσομαι. Λοιπὸν ὅπου καταλάδῃ αὐτὸν, κἂν ἐπὶ δένδρον, χἂν ἐξὶ χάμπου, κἂν ἐν οἰχίᾳ, χἂν ἐν πλοίῳ, κἂν ἐπὶ ἀνθρώπῳ προσφεύγῃ, ἐχεῖ αὐτὸν πατάσσει χαὶ τεφρόνει, χαὶ τὴν φύσιν αὐτοῦ διαφθείρει" τὸν δὲ Σατανᾶν δεσμοῖς ἀλύτοις ὑποδάλλων, τῇ ἀστραπῇ καταχαίει μέχρι τῆς συντελείας τῆς πληρεστάτης ἀνταπιξόσεως.
ροα!, Ἐπιφάνιος εἶπεν " Ὃ χιὼν ὁ φερόμενος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πόθεν λευχαίνεται, ἢ πόθεν πήσπεται εἰς χιόνα μεταπεμπόμενος ; Ὁ “Ἅγιος εἶπεν " Πρόδηλόν ἐστιν, ὅτε ἔτι τοῦ ὕδατος ἐν ταῖς νεφέλας, χρηματίζοντος, ἐξέρχεται ἐκ τοῦ στερεώματος τὸ πνεῦμα λευχὸν ὡσεὶ ἔριον, προατάξει θεοῦ, καὶ αὐτὸ ἐπιπίπτει ταῖς νεφέλαις τοῦ ὕδατος ἀναμέστοις χρηματιζούσαις, καὶ λευχαίνει τὸ ὕξωρ ἄγαν, ὃν τρόπον χαὶ τὸν χηρὸν (81) ἡ δρόσος. Κατερχόμενον δὲ τὸ ὕδωρ διὰ τοῦ ἀέρος, οὖχ οἷον δὴ ἐπὶ τῆς γῆς θραύει λεπτότατον, τοιοῦτον ἐκ τοῦ ὕψους ἐκείνου τοῦ φοδεροῦ ἐχ τοῦ ἀέρος κατέρχεται, ἀλλὰ μεγεϑέστερου" κατερχόμενον δὲ εἰς πολλὰ τμήματα μερίζεται διαχεόμενον. Ὅρα δὲ θεοῦ φρικτὴν δύναμιν, πῶς ὅταν δόξῃ αὐτῷ, ποιεῖ τὴν βροχὴν ὥσπερ κόκκον στρογ-
Ὁ γυλοειδὴ ἐπὶ τῆς γῆς χατέρχεσθαι, ὃ χάλαζαν χα-. λεῖν εἰώθαμεν " ὅτε δὲ δόξῃ αὐτῷ, ποιεῖ αὐτὴν φύσιν ἀπαλὴν χιόνα «ὥσπερ ἔριον, χαὶ οὕτως αὑτὸ χαταφέρει ἐπὶ τῆς γῆς. Πάλιν κελεύει, καὶ μετατρέπεται τὸ ὕδωρ εἰς πάγος, καὶ πάλιν τὸ πάγος εἰς ὕδωρ. θαυμαστὸς γάρ ἐστιν εἰς ταῦτα ὁ Κύριος.
οθ΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί ἑρμηνεύει,ε Ὅτι ποτὴριον ἐν χειρὶ Κυρίου, οἴνου ἀκράτου πλῆρες χεράσμάτος » καὶ ἔχλινεν ἐχ τούτου εἰς τοῦτο, πλὴν ὁ τρυχίας αὐτοῦ οὐχ ἐξεκενώθη “ πέονται πάντες ὑἱ ἁμαρτωλοὶ τῆς γῆς ;» Ὁ Ἅγιος εἶπεν " Ὃ Κύριος ἡμῶν εἴρηκεν " « Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με, καὶ
Ὁ πενέτω.» [Ποτήριον οὖν ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς θεὸς τέλειος καὶ ἄνθρωπος. Ποτήριον ἡ ἀνθρωπότης αὐποῦ " οἶνος ἄχρατος ὁ Λόγος τῆς θεότητος ἄδολος (89). 1 “Ἄνευ γὰρ ἀγγείου ὁ οἶνος οὐ κατέχεται "
οὕτως καὶ ἄνευ σαρχὸς ἡ τοῦ Θεοῦ συφία ἀνθρώποις προσομιλῆσαι ὁρατῶς (85) οὐχ ἠνέσχετο. Ἔν χειρ' οὖν Πατρὸς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου " αὐτὸς γὰρ εἶπεν " «Πάτερ. εἰς γεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά "".»saturus, in sublime se tollit; ae per aerem fugiens,
lerribile àc violentum fulgur declinat : inter fu-
giendum vero, id sludiose agit, ut alieubi ex
homine suspensus maneat, quo, parcere cupiente
Deo homini, ipsi quoque parcatur. Verum qui
oecultissima quique perspicit Deus, cognito ne-
fandissimi spiritus consilio, dat signum angelo
predieto, dicens : Tolle et amicum pariter et ini-
micum ; jd est, quandoquidem apud hominem
justum sibi asylum quzsierit nequissimus , utrum-
que crema : famulum ego meum dein consolatione
dignabor eopiosiore. Denique ubieunque depre-
471. Interloquens iterum Epiphanius : Nix, ait, |
quam subinde e colo delabi conspicimus , unde
albescit, aut unde concreseit in floccos? Respondet
Andreas : [n comperto est, aqua iu nubibus resi-
dente, jussu Dei e firmamento prodire spiritum,
laneum .candorem pre se ferentem ; eumque in
nubes aqua refertas delapsum , albedinem suam
€um illa eommunicare : eo fere modo, quo ros
ceram dealbat. Jam vero aqua illa per aerem de-
labens', non tenuis et minutz gutulze, qualis post
suum ex immensa ecli alüitudine descensum in
terra conspieitur, sed copiosa conjunctaque massa
est; qu inter cadendum mrulas in partieulas
Wivisa, tandem ad mos perveni. Considera hie
autem.admirandam Dei potentiam ; quomodo, cum
ipsi libuerit, faciat pluviam in rotunda densatam '
grana, quz grandinem appellare consuevimus, de-
cidere : quomodo, cum ipsi libuerit, eamdem
pluviam formet in mollem nivem , quam lanz si-
milem descendere in terram conspicimus : quo-
modo denique, cum libuerit, jubeat aquam transire
jn glaciem, et hane iterum in aquam. Mirabilis
namque in liis omnibus est Dominus.
14i2. Et Epiphanius , mox aliam subjiciens qua-
stionem : Quomodo, inquit, interpreandum putas
quod dicit Propheta : « Quia. calix in manu Do-
mini vini meri plenus misto. Et inclinavit ex lioc
jn boc: verumtamen fzx ejus non est exinanita ;
bibent omnes peccatores terre ?*? » Solutionem
sero ila statim subdit Andreas : Dominus noster
dixit : « Si quis sitit, veniat ad me, et bibat !*, »
Calix igitur est Jesus Christus, verus Deus et
homo. Calix humaoitatem illius, vinum merum,
simplex Deitatis Verbum adumbrat. Nam sicut
vinum non teuetur nisi in vase; sic absque carne
nou posset. Dei sapientia invisibilis cum hominibus
visihiliter conversari. In. manu itaque Patris est
bz xxr uxo oL leu. pacc cer cneMD i uo MN ei Io cao e Y
henderit draeomem angelus,seu in arbore, sive in campo, in domo, in navigio, in homine; istic
ipsum percutit, jn eineres redigit, et naturam penitus disperdit; Satanam vero catenis solvi ne-
sciis constrictum , ad extremum usque judicii diem igne fulmineo torquebit.
- VM METRE IS IMONTITUR UN UT SLUT PERCENT RT. i. dS DOMUI We NCDNMNNSZMADLSSs SMS
᾿ ἀ)λ' εἰδὼς ὁ τὰ ἀπόῤῥητα ἐπιστάμενος θεὴς τὸν
σχοπὴν τοῦ ματαίου, ἔδωχε σημεῖον τῷ ἀγγέλῳ τῆς
ἀστραπῆς φήσας - ρον φίλον οὺν ἐχθρῷ “ τοῦτ-
ἔστιν, ὅτι χἂν εἰς ἅγιον προσφύγῃ, καῦσον αὐτὸν
σὺν αὐτῷ, καὶ ἐγὼ τὸν δυῦλόν μου πλείονος παραμυ-
θέας ἀξιώσομαι. Λοιπὸν ὅπου καταλάδῃ αὐτὸν, κἂν
ἐπὶ δένδρον, χἂν ἐξὶ χάμπου, κἂν ἐν οἰχίᾳ, χἂν ἐν
πλοίῳ, κἂν ἐπὶ ἀνθρώπῳ προσφεύγῃ, ἐχεῖ αὐτὸν
πατάσσει χαὶ τεφρόνει, χαὶ τὴν φύσιν αὐτοῦ δια-
φθείρει" τὸν δὲ Σατανᾶν δεσμοῖς ἀλύτοις ὑποδάλλων,
τῇ ἀστραπῇ καταχαίει μέχρι τῆς συντελείας τῆς
πληρεστάτης ἀνταπιξόσεως.
} ροα!, Ἐπιφάνιος εἶπεν " Ὃ χιὼν ὁ φερόμενος ἐκ
τοῦ οὐρανοῦ πόθεν λευχαίνεται, ἢ πόθεν πήσπεται
εἰς χιόνα μεταπεμπόμενος ; Ὁ “Ἅγιος εἶπεν " Πρό-
δηλόν ἐστιν, ὅτε ἔτι τοῦ ὕδατος ἐν ταῖς νεφέλας,
χρηματίζοντος, ἐξέρχεται ἐκ τοῦ στερεώματος τὸ
πνεῦμα λευχὸν ὡσεὶ ἔριον, προατάξει θεοῦ, καὶ αὐτὸ
ἐπιπίπτει ταῖς νεφέλαις τοῦ ὕδατος ἀναμέστοις χρη-
ματιζούσαις, καὶ λευχαίνει τὸ ὕξωρ ἄγαν, ὃν τρόπον
χαὶ τὸν χηρὸν (81) ἡ δρόσος. Κατερχόμενον δὲ τὸ
ὕδωρ διὰ τοῦ ἀέρος, οὖχ οἷον δὴ ἐπὶ τῆς γῆς θραύει
λεπτότατον, τοιοῦτον ἐκ τοῦ ὕψους ἐκείνου τοῦ φο-
δεροῦ ἐχ τοῦ ἀέρος κατέρχεται, ἀλλὰ μεγεϑέστερου"
κατερχόμενον δὲ εἰς πολλὰ τμήματα μερίζεται δια-
χεόμενον. Ὅρα δὲ θεοῦ φρικτὴν δύναμιν, πῶς ὅταν
δόξῃ αὐτῷ, ποιεῖ τὴν βροχὴν ὥσπερ κόκκον στρογ-
Ὁ γυλοειδὴ ἐπὶ τῆς γῆς χατέρχεσθαι, ὃ χάλαζαν χα-.
λεῖν εἰώθαμεν " ὅτε δὲ δόξῃ αὐτῷ, ποιεῖ αὐτὴν φύ-
σιν ἀπαλὴν χιόνα «ὥσπερ ἔριον, χαὶ οὕτως αὑτὸ
χαταφέρει ἐπὶ τῆς γῆς. Πάλιν κελεύει, καὶ μετατρέ-
πεται τὸ ὕδωρ εἰς πάγος, καὶ πάλιν τὸ πάγος εἰς
ὕδωρ. θαυμαστὸς γάρ ἐστιν εἰς ταῦτα ὁ Κύριος.
οθ΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί ἑρμηνεύει,ε Ὅτι ποτὴ-
ριον ἐν χειρὶ Κυρίου, οἴνου ἀκράτου πλῆρες χερά-
σμάτος » καὶ ἔχλινεν ἐχ τούτου εἰς τοῦτο, πλὴν ὁ τρυ-
χίας αὐτοῦ οὐχ ἐξεκενώθη “ πέονται πάντες ὑἱ
ἁμαρτωλοὶ τῆς γῆς ;» Ὁ Ἅγιος εἶπεν " Ὃ Κύριος
ἡμῶν εἴρηκεν " « Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με, καὶ
Ὁ πενέτω.» [Ποτήριον οὖν ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς θεὸς
τέλειος καὶ ἄνθρωπος. Ποτήριον ἡ ἀνθρωπότης αὐ-
ποῦ " οἶνος ἄχρατος ὁ Λόγος τῆς θεότητος ἄδο-
λος (89). 1 “Ἄνευ γὰρ ἀγγείου ὁ οἶνος οὐ κατέχεται "
οὕτως καὶ ἄνευ σαρχὸς ἡ τοῦ Θεοῦ συφία ἀνθρώποις
προσομιλῆσαι ὁρατῶς (85) οὐχ ἠνέσχετο. Ἔν χειρ'
οὖν Πατρὸς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου " αὐτὸς γὰρ εἶπεν "
«Πάτερ. εἰς γεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά "".»
ragdis , carbunculis, elc. , vide. inlra. vers. 4655. |
AST. Non est dubium Pisidam respexisse qi il-
lud xxxi, 92 : fügssus, ef purprra idvnentui ejus,
quod de muliere forti dietum est, Verum poeta
aperte hic sacerdoles, non. matronas desiguat. Le-
vite enüm primitus purpura, et bysso autc aream
induti procedebant, Sacerdotum autem verum mu
nus est, ut saeris operantes quam propius ad anze-
lorum dignitatem accedant, ezterosque Clirisiianos
ad eunuem sublimitatis gradum. addueant, Vide
sanctum Joan. Glirys., Be. sacerd. lib. i, in. princ.
Adde, quod eum ἐστολιλ μένους, stolu. indutos. dicat,
sacerdotalem stolam. manifezte. designat, Viae Vin-
venti fecandi Notis ad Orat. 6 saneti Procli
pag. 356. AL Jos, Binghantus, Antiq. eccles. lib. xi,
τὸ Li, pluribus verbis prubat angelos Ecclesiae antiqui
tus dictos fuisse episcopos, eui non repugnabo. ᾿Αγγές
λους anteui piro. ὀνγελικούς, substantivum pro. adje-
tivo, posuit. Pisida, quod etiam alibi, Qui, et quam
variassint mystic: biyssi, et purpurse signilicaliones,
vide, si lanti res est, apud sanete Seriptura cog-
mentatores,
489. Marlyres flammis eombustos carbuneulis
couparat, οἱ àvüpaxaz Ados , fucundos cavbuncu-
los voent, ul eorum invictam in fide Christi usse-
renda ceustantiam demonstret. Ludit in. voce áv«
θραξ, quae carbonem, carbncilum gemmam, et car-
bunculum ulcus signilieal. De hao gemma videndus
Theophrastus, De lapid. Principem ei loeum inter
gemmas tribuit Plinius, lib. xxxvi, 7 : Principat:an
habent carbunculi à similitudine ignium. appellati,
cum ipsi non sentiant iques , ob. id a quibusdam apij-
roti vocati. In. ora. editionis Murellianx, et. in eod,
Vat. 4199, hic legitur, Περὶ log; νόσου, Dv. mor-
Lo sacro, vel σον, Editores Bibliothec;e Pa-
irum id animadvertentes sie ex Pisida adnotarunt in
muargine τ Grecem. inscriptionem: de. tiorbo: sacro
mon capio; malint de certaminibus, et preis mare
tyrum, δὶ divinare liceat, potarent unum , vel duos
διπλοῦς γὰρ ἣν ὁ Λόγος τῆς θεότητος, καὶ Θεὸς καὶ
ἄνθρωπος xal Κύριος Ἰησοῦς " ποτήριον ἦν ἡ àv-
θρωπότης αὐτοῦ, οἶνος ἄκρατος ἄδηλος ἢ θεότης
αὐτοῦ.
(85) Ms. sensu contrario habet ἀοράτως.
col. 821–822page 101 of 134
PG 111:821(8) ιργαιῃ να. γαιῖς., ἐκεῖνοι ἠπίστησαν, ἐποίησε σημεῖχ γαὶ τέρατα ἔμπροτθεν αὐτῶν᾽ ἐχεῖνοι ὑπέλαδον ἐχ μαγείας αὑτὸν ταῦτα πεποτηκέναι. ὶ
« Βουλὴν πτωχοῦ κατῃσχύνατε' ὁ δὲ Κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ ἔστιν. »
« Φάγονται πένητες, καὶ ἐμπλησθήσονται, »
« Κρινεῖ τοὺς πτωχοὺς τοῦ λαοῦ, καὶ σώσει τοὺς υἱοὺς τῶν πενήτων. »
« Ἔγνων ὅτι ποιήσει Κύριος τὴν κρίσιν τῶν πτωΧῶν, καὶ τὴν δίκην τῶν πενήτων. »
εὐπονία δὐἐαανεωκεινοῖ,
« Ὁ ἀτιμάζων πένητα ἁμαρτάνει. »
« Πτωχὸς οὐκ ὑφίσταται ἀπειλήν. »
« Ὃ συκοφαντῶν πένητα, παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν, »
« Ὁ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου λείἢ πεταῖ. »
« Προπορεύεται ταπεινοῖς δόξα, »
ἃ Πάντα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ φανερὰ παρὰ τῷ θεῷ.»
« Πᾶς ὁ ἀδελφὸν πτωχὸν μισῶν, καὶ φιλίας μακρὰν ἔσται. Κρείσσων πτωχὸς δίκαιος, ἢ πλούσιος ψεύστῆς.»
« Μὴ βιάζου πένητα' πτωχὸς γάρ ἔστι. »
« Μὴ παρεκτείνου πένης ὥν πλουσίῳ" τῇ δὲ σῇ ἐννοίᾳ ἀπόσχου. »
« Κρείσσων πτωχὸς πορευόμενος ἐν ἀληθείᾳ πλουσίου ψεύστου. » ,
« ἯΙ σοφία τοῦ πένητος ἐξουδενουμένη, καὶ οἱ λόγοι οὖκ εἰσὶν ἀκουόμενοι. »
ἃ Ἐὰν συκοφαντίαν πένητος, καὶ ἀνάγκην κρίματὸς καὶ δικαιοσύνης ἴδῃς ἐν χώρᾳ, μὴ θαυμάσῃς ἐπὶ τῷ πράγματι, ὅτι ὑψηλὸς ἐπάνω ὑψηλοῦ φυλάπι.»
« Βοσχηθήσονται πτωχοὶ διὰ Κυρίου, πένητες δὲ ἄνθρωποι ἐν εἰρήνῃ ἀναπούσονται, Κύριος ἔϑεμελίωσε τὴν Σιὼν, καὶ δι' αὐτοῦ σωθήσονται οἱ ταπεινοὶ ποῦ λαοῦ, »
« Ταπεινὸς ἐσφάλη, καὶ προσεπιτίμησαν αὐτόν. ᾿Ἐρθέγξατο σύνεσιν, καὶ οὐκ ἐδόθη αὐτῷ τόπος, πτωχὸς ἐλάλησε, καὶ εἶπαν: Τίς οὔτος ; ν
« Προσευχὴ ταπεινοῦ νεφέλας διῆλθεν, καὶ οὐ μὴ] παραδληϑῇ ἕως ἐπισχέψεται ὁ Ὕψιστος, »
« Κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοχῶν, ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις, »
« Οὐ δίκαιον ἀτιμῆσαι πτωχὸν συνετόν. ν
« Σοφία ταπεινοῦ ἀνοψώσει κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν μέσῳ μεγιστάνων καθίσει αὐτόν. »
Οὐ τὸ πένεσθαι ἐπονείδιστον, ἀλλὰ τὸ μὴ φέρειν εὐγνωμόνως τὴν πενίαν,(8) ιργαιῃ να. γαιῖς., ἐκεῖνοι ἠπίστησαν, ἐποίησε σημεῖχ γαὶ τέρατα ἔμπροτθεν αὐτῶν᾽ ἐχεῖνοι
ὑπέλαδον ἐχ μαγείας αὑτὸν ταῦτα πεποτηκέναι. ὶ
« Βουλὴν πτωχοῦ κατῃσχύνατε' ὁ δὲ Κύριος ἐλπὶς
αὐτοῦ ἔστιν. »
« Φάγονται πένητες, καὶ ἐμπλησθήσονται, »
« Κρινεῖ τοὺς πτωχοὺς τοῦ λαοῦ, καὶ σώσει τοὺς
υἱοὺς τῶν πενήτων. »
« Ἔγνων ὅτι ποιήσει Κύριος τὴν κρίσιν τῶν πτω-
Χῶν, καὶ τὴν δίκην τῶν πενήτων. »
εὐπονία δὐἐαανεωκεινοῖ,
« Ὁ ἀτιμάζων πένητα ἁμαρτάνει. »
« Πτωχὸς οὐκ ὑφίσταται ἀπειλήν. »
« Ὃ συκοφαντῶν πένητα, παροξύνει τὸν ποιήσαντα
αὐτόν, »
« Ὁ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου λεί- ἢ
πεταῖ. »
« Προπορεύεται ταπεινοῖς δόξα, »
ἃ Πάντα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ φανερὰ παρὰ τῷ
θεῷ.»
« Πᾶς ὁ ἀδελφὸν πτωχὸν μισῶν, καὶ φιλίας μακρὰν
ἔσται. Κρείσσων πτωχὸς δίκαιος, ἢ πλούσιος ψεύ-
στῆς.»
« Μὴ βιάζου πένητα' πτωχὸς γάρ ἔστι. »
« Μὴ παρεκτείνου πένης ὥν πλουσίῳ" τῇ δὲ σῇ
ἐννοίᾳ ἀπόσχου. »
« Κρείσσων πτωχὸς πορευόμενος ἐν ἀληθείᾳ πλου-
σίου ψεύστου. » ,
« ἯΙ σοφία τοῦ πένητος ἐξουδενουμένη, καὶ οἱ λό-
γοι οὖκ εἰσὶν ἀκουόμενοι. »
ἃ Ἐὰν συκοφαντίαν πένητος, καὶ ἀνάγκην κρίμα-
τὸς καὶ δικαιοσύνης ἴδῃς ἐν χώρᾳ, μὴ θαυμάσῃς ἐπὶ
τῷ πράγματι, ὅτι ὑψηλὸς ἐπάνω ὑψηλοῦ φυλά-
{πι.»
« Βοσχηθήσονται πτωχοὶ διὰ Κυρίου, πένητες δὲ
ἄνθρωποι ἐν εἰρήνῃ ἀναπούσονται, Κύριος ἔϑεμε-
λίωσε τὴν Σιὼν, καὶ δι' αὐτοῦ σωθήσονται οἱ ταπεινοὶ
ποῦ λαοῦ, »
« Ταπεινὸς ἐσφάλη, καὶ προσεπιτίμησαν αὐτόν.
᾿Ἐρθέγξατο σύνεσιν, καὶ οὐκ ἐδόθη αὐτῷ τόπος, πτω-
χὸς ἐλάλησε, καὶ εἶπαν: Τίς οὔτος ; ν
« Προσευχὴ ταπεινοῦ νεφέλας διῆλθεν, καὶ οὐ μὴ]
παραδληϑῇ ἕως ἐπισχέψεται ὁ Ὕψιστος, »
« Κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοχῶν, ἢ
ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις, »
« Οὐ δίκαιον ἀτιμῆσαι πτωχὸν συνετόν. ν
« Σοφία ταπεινοῦ ἀνοψώσει κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν
μέσῳ μεγιστάνων καθίσει αὐτόν. »
Οὐ τὸ πένεσθαι ἐπονείδιστον, ἀλλὰ τὸ μὴ φέρειν
εὐγνωμόνως τὴν πενίαν,
nec ulla ratione ad id induci posset, ambustis can- ,
denti ferro auribus, in ferventem. lebetem injici-
tur; sed illesus evadens, inverso capite suspensus
depeclitur. Cumque sanctus torqueretur, leo ex
deserlo in medium theatrum progressus, humana
voce Christum Deum confessus est, Quare Atha-
nasius commentariensis Christi fidem suscepit.
Tunc dimissi sunt a prefecto, ut abirent quo vel-
lent: qui in montem secesserunl, ubi sanctus
Zosimus Athanasium baptizavit. Postquam autem
in monte aliquandiu commorati fuissent, altam
speluncam subeuntes, Domino animas suas tradi-
derunt.
col. 823–824page 102 of 134
PG 111:823᾿ς ροε', Ἐπιφάνιος λέγει " Τί περισσὸν χέχτηνται ὦ δαίμονες ἐν τῇ φύσει αὐτῶν ὑπὲρ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ; Ὁ Ὅσιος λέγει " Τοιαύτη καὶ τοῖς δαίμοσιν ὑπάρχει " ἕν δὲ μόνον χωρίζει αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων, ὅτι οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰσιν ἄδπιλοι καὶ καθαροὶ, οἱ δὲ δαίμονες ἄγριοι, μαῦροι, ζοφώδεις, ἁμαρτωλοὶ, καὶ ἐπικατάρατοι " οἱ ἄγγελοι ἀστράπτουσιν, οἱ δαίμονες ζοφώζουσιν " ἐχεῖνοι φῶς, οὗτοι σκότος " εἴ τι δὲ διαφέρει ἁμαρτωλὸς δικαίου, τοῦτο διαφέρει χαὶ δαίμων ἄγγέλον. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Δὲ ψυχαὶ τῶν ἁγίων ποῦ εἶσιν ἀρτίως ; “Ἔφη ὁ ἽΛγιος " Αἱ ψυχαὶ τῶν ἁγίων ἐν τῷ Παραδείσῳ εἰσὶν, καὶ βλέπουσιν ἃ μέλλουσιν ἀγαθὰ κληρονομεῖν μετὰ τὴν φρικτὴν ἐκείνην τῶν σωμάτων ἐξανάστασιν. Ἐὰν γὰρ μὴ ἐγερθῇ τὰ τίμια αὐτῶν σώματα, αἱ ψυχαὶ
ὁ μόναι ἀπολαῦσαι οὐ δύνανται τῶν ἐχεῖ ἡτοιμασμένων αὐτοῖς ἀγαθῶν.
ρος΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί ἑρμηνείαν ἔχει, « Κύτ' θῖος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὀδῶν αὑτοῦ εἰς ἔργα αὑτοῦ ; » Ἐν τἀύτῃ γὰρ τῇ ῥήσει ἀπώλετο "Άρειος, κτίσμα εἶναι ὑπολαδὼν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Ὁ “Ἅγιος ἔφη" Ἡ ἀνθρωπότης τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦτο λέγει «ἢ σοφίᾳ τοῦ Σολομῶντος [Κύριον καὶ Θεὸν αὕτη χαλεῖ τὸν προάναρχον Πατέρα (85)" Κύριος γὰρ, φησὶν, ἔχτισέ με εἰς ἄνθρωπον ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων, ἀρχὴν ὁδῶν τῆς νέας χάριτος χαὶ νομοθέτην. Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἀρχὴ σωτηρίας ὑπάρχει, ἀρχὴ ᾿ ἐλεημοσύνης, ἀρχὴ ἀγάπης, ἀρχὴ σημείων πῶν ἐν τῇ νέᾳ χάριτι, ἀρχὴ τε διδαγμάτων, νομοθετημάτων, πραότητος καὶ εἰρήνης. Αὐτὸς ὁ Κύριος χαὶ θεὸς ἄνθρωπος, ἀρχὴ ἐγχρατείας, καὶ πάσης ἀρετῆς καὶ σεμνότητος ᾿ πᾶσα γὰρ ἀρετὴ (80), ὅση εἰσάγει εἰς πὸν παράδεισον τοὺς ἀνθρώπους, ὁδὸς ὀνομάζεται παρὰ τῆς θείας Γῥαφῆς " πάσης ὁδοῦ νοητῆς ὁ Χριστὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα πέφυχεν ὥσπερ κεφαλὴν χαὶ τῆς ἀλλαχοῦ: Ἐχκχλησίας ἑτοιμάζεται, ἐπειδὴ αὑτὸς ἐν πρώτοις πᾶσαν ἐδὸν ἔτεμεν τὴν ἀπάγου-. σαν εἰς τὴν ζωὴν καὶ εἰς τὸνι παράδεισον, ὡς νομοθέτης ἡδὺς καὶ πανωραῖος, Καὶ τοῦτο μὲν τὸ, ε Ὁ Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. » Ἰορίδιαίογ.. Αἰφυθ Π|ΠῪὸ αυΐάοπν αιοαΐ εἰωιαν ν ρηζ΄. Τὸ δὲ, «Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με,» πρόσἔχε. Ἐνθάδε τὴν ἄχρονον γέννησιν ὑποσημαίνειν Ἡνοίξατο, χαὶ ὅτι πρὸ πάντων αἰώνων ἐκτίσθη, Ἔχει δὲ θεμέλιον τοῦ Πατρὸς τὸν Λόγον " πρῶτον μὲν ὅτε ἐγεννήθη ἐχ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ὁ μονογενὴς χαὺ Λόγος Υῶς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐτέθη θεμέλιος, καὶ πότε αἰὼν ἐπὶ τῷ θεμελίῳ ἐκτίσθη. Πρόδηλον ἦν, ὅτ,püp vhs wisviug mpesaviyevte;, 0 pol? Dovcüsiw ]
A&neondvat ol tíss à vl yovunivsiv eprouoüat
shy Kügtov,
Oi ghv ev avayel; nalapvaloi, tozava. O6pi-
ezvseg xal bpmalfavveg, ámfjyayov el; «b atuupüb.
621, xai ofa xataxpivg tà roü avaupoü QUÀov bmt-
quptyassry, Dg à» xàvüaUra "liscto, £g * « OU
3$ gu Everton End toO pou alzoü, xat abche tà;
Apapzíze fiov Edavaas, xal tác vósoug lásavo. »
"EU yip, Es: nümbv iv aücip vl toU vópou xe
Oipav dxígacian 'AXAà yàp xol "Ioadx vumüv ch
málog co) "Ingu), ajTbg tà wi: (Aoxapmüstos
Eja &c:ase- xhmed voy cb npexorontwüty
¥adjpeae, xótz à Kupnvalog Ziutrv àpyapavüctz
Ümoopyet vip Baeóypast, O9 cuvsuyrxi] üb yiyove
«65 Slpovos 1 áryápeusi, à2Y Ges bxelvov cpoo-
fiato Buaxovijga: tQ mpogzáygow. "Ensbn yàp Zti-
pu daaxei Epynveüesat, Kupnvalos b 1rouióenc,
9k Kopivm pia bon tGw Sh DevsaxóUttos, t
Vásusc valvas s 6 mpg vhretayyssixey ona-
xol. qivíusvos Üroniog, bà civ aisÜfjrewy aipzt
sbvcrauphv v. mpaxcodis preis, xai dxeleuüsT
vi Xpuzb, przà lation Bobv* * "Eo xà x£ouq
ke:ndpopat. 9 "Egrímovso 8b xgl yuvalxig polls
pur, xo *hv írxov x loty xave Gov, xat Ootgü-
gnrto, "fty «iv áxacpov aupeáteray Urtiguv à Xu
hp xot. Üpnystw xal qnas* « Guyacépes "Iepou-
saxa, ph xialets, En' bg. 2 05 vàg dxobsiov fv
ch sráüos, dg Béscims mapaxiyretg. Ilpozvagvel
6k xal và &odpsya dlaiv, Ex. se ieAcoplas xaxd,
$ ec ápünv oi "lovialoc-&zovto - « "ái ipyovvat
Jydgan bv aW bgoomy Maxapiat al arelgas, xot
al xod at at ox Eyévvnaav, xai paatol cLobx £0fj-
Aa3av* Y xóvE vàp xal dj dxaiblo ENoy (esso dpecvov,
xdvch (ab Bouvolg byxexpógUa:, wai Bpedvr, « El
vhp t» tj óppQ EOM caotz, vrat, mowüctv, bv t
Rnpip sb qivevai; 0 "vpbw GUnov xedet bautdv * y,
qp SÓhow inüü. iunc, süxapnov, xal yropiv,
xaprhv q£gov, & instet, Üeoanpeíae, xat viv cfe
duasxaag Yhoxüvqrx. El eüv. elg ép, gnaiv, ol
"Popa ot vounüva mencpuvixasiy, Ümb "loubzítv
Aabiwi; ixüotow, ci v tig ajyoU; Üpása:v, bg
(xpi) &üLow tuyyávovtoc, Dix iv EvoUsaw ouletv
Sus2356-14v*
Catere quaestiones ab. Epiphanio p
475. Epiphanio rursum interroganti, plusne ,
aliquid, ad naturam quod attinet, habeant de-
tiomes, quam angeli beati, hune in modum re-
spondit bealus Andreas : Eadem quie angelis, dze-
monibus quoque est natura, hoc solo duntaxat
discrimine intereedente , quod angeli, inconta-
minati purissimique , dzemones vero, luridi, atri,
tenebricosi, peccatis sordidi ae maledicti sint:
quod angeli multo lumine coruscent, demones
autem tenebris circumfundantur : quod illi ipsum
lumen, hiipse tenebre videantur. Quantum de-
nique inter hominem justum et peccatorem, tantum
inter angelum et daemonem interest. Porro autem
percunctanti Epiphanio, übinam sanctorum anima
modo sinL, respoudit Andreas in paradiso esse,
contemplantes, bona illa, qu:e post terribilem illam !
corporum resurrectionem hereditario jure posses-
nét ainitundi c utis etaed. "atia aan MM EEE add dec cs EE aL Lea
sure sunt: si enim non excilentur veneranda illorum corpora, anim;e solo non poterunt:pri-
paratis istic gaudiis integre frui.
ym capt E » z LL "- TCENM IN di.
b septimi, magnum dicebant : quia et lex septimum
diem festi vocatum, sanctum nominavit. Illam igitur
sequens evangelista, novissimum diem maguum no-
minat^*, Merito antem in novissimo die loquitur eum
luris, quasi viatica illis dans domum reditaris. Cum
his enim, qui in diebus. intermediis deliciis erant
intenü, intempestivum erat colloqui, neque enim
auteudisseut, Clamavit antem Jesus partim ut magis
2udiretur, partim ut libertatem. suam in dicendo
mauifestaret, et quod nullum metueret, Quid autem
dicit? « Qui credit iu. me, sicut. dieit Scriptura; »
hoc enim loco punctum oportet facere, deinde aliud
faciendum est principium : « Flumina fluent ex
ventre ejus. » Quia enim. multi propter. signa. ere-
debant, ostendit nou tam propter signa credendum
) esse, quam propler Scripturam. Fides enim recta ex
Seripturis est, Ejus gratia. inquil : « Qui eredit in
me, sieut Seriptura dicit, » hoe est, quemadmodum
testatur de me Scriptura, quoJ Filius sum Dei, quod
Creator, quod Dominus universi (multi enim putant
Se credere, sed non ut dicit Scriptura, atque ita suas
seculi suni sectas, quales sunl omnes lreretiei ).
At flumina dixit ex ventre ejus qui vere fidelis est,
fluere, veutrem quidem « eor » nominaas tropo He-
vbraico, sicut et David inquit ; « Et legem tuam in
^ medio veutris nig **,» hoc est, cordis mei, Flumina
autem luere dieebat, et uon umen aqua; vive, Spi-
ritus liberalem gratiam €t largitatem insinuans,
Talis enim est Spiritus, ut in quameungue animam
, introierit, et in qua resederit, faciat illam scaturire
' quavis fonte uberius. Ét discel quis quomodo fluant
flumina ex. ventre credentis secundum Scripturam,
5i quidem Petri linguam, et Pauli. impetum, et Ste-
phani Sapientiam consideravit, quos dicentes nihil
elfugit, sed omnes sequuntur 18 tanquam a flu-
miuibus quibusdam impetu ruentibus rapti.
᾿ς ροε', Ἐπιφάνιος λέγει " Τί περισσὸν χέχτηνται ὦ
δαίμονες ἐν τῇ φύσει αὐτῶν ὑπὲρ τοὺς ἀγγέλους τοῦ
Θεοῦ ; Ὁ Ὅσιος λέγει " Τοιαύτη καὶ τοῖς δαίμοσιν
ὑπάρχει " ἕν δὲ μόνον χωρίζει αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων,
ὅτι οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰσιν ἄδπιλοι καὶ καθαροὶ,
οἱ δὲ δαίμονες ἄγριοι, μαῦροι, ζοφώδεις, ἁμαρτωλοὶ,
καὶ ἐπικατάρατοι " οἱ ἄγγελοι ἀστράπτουσιν, οἱ
δαίμονες ζοφώζουσιν " ἐχεῖνοι φῶς, οὗτοι σκότος "
εἴ τι δὲ διαφέρει ἁμαρτωλὸς δικαίου, τοῦτο διαφέρει
χαὶ δαίμων ἄγγέλον. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Δὲ ψυχαὶ
τῶν ἁγίων ποῦ εἶσιν ἀρτίως ; “Ἔφη ὁ ἽΛγιος " Αἱ
ψυχαὶ τῶν ἁγίων ἐν τῷ Παραδείσῳ εἰσὶν, καὶ βλέ-
πουσιν ἃ μέλλουσιν ἀγαθὰ κληρονομεῖν μετὰ τὴν
φρικτὴν ἐκείνην τῶν σωμάτων ἐξανάστασιν. Ἐὰν
γὰρ μὴ ἐγερθῇ τὰ τίμια αὐτῶν σώματα, αἱ ψυχαὶ
ὁ μόναι ἀπολαῦσαι οὐ δύνανται τῶν ἐχεῖ ἡτοιμασμέ-
νων αὐτοῖς ἀγαθῶν.
ρος΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί ἑρμηνείαν ἔχει, « Κύτ'
θῖος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὀδῶν αὑτοῦ εἰς ἔργα αὑτοῦ ; »
Ἐν τἀύτῃ γὰρ τῇ ῥήσει ἀπώλετο "Άρειος, κτίσμα
εἶναι ὑπολαδὼν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Ὁ “Ἅγιος ἔφη"
Ἡ ἀνθρωπότης τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦτο λέγει «ἢ
σοφίᾳ τοῦ Σολομῶντος [Κύριον καὶ Θεὸν αὕτη χα-
λεῖ τὸν προάναρχον Πατέρα (85)}" Κύριος γὰρ, φησὶν,
ἔχτισέ με εἰς ἄνθρωπον ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων,
ἀρχὴν ὁδῶν τῆς νέας χάριτος χαὶ νομοθέτην. Καὶ
γὰρ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἀρχὴ σωτηρίας ὑπάρχει, ἀρχὴ
᾿ ἐλεημοσύνης, ἀρχὴ ἀγάπης, ἀρχὴ σημείων πῶν ἐν
τῇ νέᾳ χάριτι, ἀρχὴ τε διδαγμάτων, νομοθετημάτων,
πραότητος καὶ εἰρήνης. Αὐτὸς ὁ Κύριος χαὶ θεὸς
ἄνθρωπος, ἀρχὴ ἐγχρατείας, καὶ πάσης ἀρετῆς καὶ
σεμνότητος ᾿ πᾶσα γὰρ ἀρετὴ (80), ὅση εἰσάγει εἰς
πὸν παράδεισον τοὺς ἀνθρώπους, ὁδὸς ὀνομάζεται
παρὰ τῆς θείας Γῥαφῆς " πάσης ὁδοῦ νοητῆς ὁ Χρι-
στὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα πέφυχεν ὥσπερ κεφαλὴν
χαὶ τῆς ἀλλαχοῦ: Ἐχκχλησίας ἑτοιμάζεται, ἐπειδὴ
αὑτὸς ἐν πρώτοις πᾶσαν ἐδὸν ἔτεμεν τὴν ἀπάγου-.
σαν εἰς τὴν ζωὴν καὶ εἰς τὸνι παράδεισον, ὡς νομο-
θέτης ἡδὺς καὶ πανωραῖος, Καὶ τοῦτο μὲν τὸ, ε Ὁ
Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. »
Ἰορίδιαίογ.. Αἰφυθ {Π|ΠῪὸ αυΐάοπν αιοαΐ εἰωιαν
ν ρηζ΄. Τὸ δὲ, «Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με,» πρόσ-
ἔχε. Ἐνθάδε τὴν ἄχρονον γέννησιν ὑποσημαίνειν
Ἡνοίξατο, χαὶ ὅτι πρὸ πάντων αἰώνων ἐκτίσθη,
Ἔχει δὲ θεμέλιον τοῦ Πατρὸς τὸν Λόγον " πρῶτον
μὲν ὅτε ἐγεννήθη ἐχ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ὁ μονογενὴς
χαὺ Λόγος Υῶς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐτέθη θεμέλιος, καὶ
πότε αἰὼν ἐπὶ τῷ θεμελίῳ ἐκτίσθη. Πρόδηλον ἦν, ὅτ,
^ ds, x, 0; tm, 9. 5 Galat, vi,14.
Francisci Scorsi note.
col. 825–826page 103 of 134
PG 111:825ρηη΄. Ἐπιφάνιος λέγει" Πῶς καὶ ἐν τούτῳ “Ἄρειος κατεστράφη; Ὃ Ἅγιος εἶπεν" ᾿Αχούων ὁ ἄθλιος δ, ε Ὃ Κύριος ἔχτισέ με,» οὐκ ἐνόησεν ὅτι περὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ λέγει, ἀλλ᾽ ἐνόησεν ὅτι περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τοῦτο ἐλέχθη " χαὶ οἷἔπι συναπαχϑεὶς τῇ φρενοδλαδείᾳ τῶν δαιμόνων, εἰς ἄνοιαν ἐξέπεσεν" οὐ γὰρ ἐφρόνει τὸν Χριστὸν διπλοῦν εἶναι, Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, ἀλλὰ μοναπλοῦν τοῦτον στοιχειῴσας καὶ δεινὰ φαντασθεὶς, εἰς κτίσμα καὶ ποίημα τὸ Θεῖον κατήγαγεν. ᾿
ροϑ', Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί λέγει, ε Ὃ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με, καὶ ἐν τῇ δυνάμε: σον κρ:- νεῖς με; » Ὁ μακάριος ἔφη - Ἢ χρίςις αὕτη χαθολική ἔστι πάσης ἀνθρωπότητος, μᾶλλον δὲ τῆς Ἐχκχλησίας ὑπάρχει πρὸς τὸν θεὰν ἡ παράχλησις" βοᾷ γὰρ αὕτη διὰ στόματος τοῦ Πρυφῆτου πρὸς τὸν Ὕφιστον, λέγουσα " Ὁ Θεὸς, δίκην ἔχω μετὰ τοῦ διαδόλου καὶ τῶν εἰδώ)ων.. αὐτοῦ “ καταπονεῖ γὰρ τυραννῶν με τῇ πονηρίᾳ αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐλθὲ σαρχωθεὶς, ὀνομάσθητι Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ πιστεύσω" ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶζόν με, πλήρωσόν σου πᾶταν οἰκονομίαν, θανατώθητι δι᾽ ἐμὲ, ἐγέρθητι, ἀναλήφθητι, κάϑισον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς, πέμψον μοι τὸν Παράκλητον διὰ τῶν ἀποστόλων σον, καὶ λύσεις τὴν δίκην μου, χαταθαλεῖς τὰ εἴδωλα, συντρίψεις τοὺς βωμοὺς, κωλύσεις τὰς αἰσχρὰς θυσίας, ἀπο. δώσεις μοι τὰ ἔθνη τὰ ὑπουράνια, καὶ ἐν τῇ δυνάμθν σοὺ χρινεῖς με, διαψρινεῖς μοι ἀγαθὰ ἐν τῇ διακρίσει γινώσκειν σε, καὶ τὰς ἐντολάς σου τηρεῖν, ἐοἐο ἔθ βοράν
ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ τοὺς αἰῶνας συνέχει" εἰ μὴ γὰρ, αὑτὸς ἐτέθη θεμέλιος, οὐδαμοῦ εἶχον σύστασιν τὰ χτίσματα πάντα. Λέγει γὰρ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι « Ἐν αὑτῷ, καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα ἐχτίσθη, χαὶ δι᾽ αὑτοῦ.» Τὸ μὲν, « ἐν αὐτῷ,» λέγε: αὑτὸν θεμέλιον " τὸ δὲ, « δι᾿ αὐτοῦ, » σημαίνει ὅτι ὁ Λόγος ὧν ποῦ Πατρὸς, ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς ἐξήρχετο ἀῤῥεύστως, καὶ τῶν κτισμάτων τὴν ποίησιν εἰργάζετο" ὥστε αὑτὸς ἣν χαὶ θεμέλιος, χαὶ χτίζων ἐπὶ ἑαυτοῦ τὰ σύμπαντα“ αὐτὸς γάρ ἔστιν ἡ σύστασις τῶν ὁρατῶν καὶ τῶν ἀοράτων " διὰ τοῦτό φησι, « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με" » χαὶ ὁ 'Απόστολός φησιν " « Ἔκχαστος δὲ βλεπέτω πῶς ἐποιχοδομεῖ, θεμέλιον γὰρ παρὰ τὸν κείμενον ἕτερον χτισθῆναι οὐ δύναπαι, ὃς ἔστιν Ἰησοῦς Χριστός, »
EC Re P7, ESI dee an err HRS e Sp ART TRAN GI Sil QT. "θνομα οὖν Ἰησοῦς ὁ Χριστός " δύναμις, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Ζητεῖ οὖν Ἐχχλησία πρὸς τὸν Πατέρα, λέγουσα" Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ Χριστῷ Ἰησοῦρηη΄. Ἐπιφάνιος λέγει" Πῶς καὶ ἐν τούτῳ “Ἄρειος
κατεστράφη; Ὃ Ἅγιος εἶπεν" ᾿Αχούων ὁ ἄθλιος
δ, ε Ὃ Κύριος ἔχτισέ με,» οὐκ ἐνόησεν ὅτι περὶ τῆς
ἀνθρωπότητος τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ λέγει, ἀλλ᾽ ἐνόησεν
ὅτι περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τοῦτο ἐλέχθη " χαὶ οἷ-
ἔπι συναπαχϑεὶς τῇ φρενοδλαδείᾳ τῶν δαιμόνων, εἰς
ἄνοιαν ἐξέπεσεν" οὐ γὰρ ἐφρόνει τὸν Χριστὸν δι-
πλοῦν εἶναι, Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, ἀλλὰ μοναπλοῦν
τοῦτον στοιχειῴσας καὶ δεινὰ φαντασθεὶς, εἰς κτί-
σμα καὶ ποίημα τὸ Θεῖον κατήγαγεν. ᾿
ροϑ', Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί λέγει, ε Ὃ Θεὸς, ἐν τῷ
ὀνόματί σου σῶσόν με, καὶ ἐν τῇ δυνάμε: σον κρ:-
νεῖς με; » Ὁ μακάριος ἔφη - Ἢ χρίςις αὕτη χαθο-
λική ἔστι πάσης ἀνθρωπότητος, μᾶλλον δὲ τῆς
Ἐχκχλησίας ὑπάρχει πρὸς τὸν θεὰν ἡ παράχλησις"
βοᾷ γὰρ αὕτη διὰ στόματος τοῦ Πρυφῆτου πρὸς τὸν
Ὕφιστον, λέγουσα " Ὁ Θεὸς, δίκην ἔχω μετὰ τοῦ
διαδόλου καὶ τῶν εἰδώ)ων.. αὐτοῦ “ καταπονεῖ γὰρ
τυραννῶν με τῇ πονηρίᾳ αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐλθὲ σαρχω-
θεὶς, ὀνομάσθητι Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ πιστεύσω"
ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶζόν με, πλήρωσόν σου πᾶταν
οἰκονομίαν, θανατώθητι δι᾽ ἐμὲ, ἐγέρθητι, ἀναλή-
φθητι, κάϑισον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς, πέμψον μοι
τὸν Παράκλητον διὰ τῶν ἀποστόλων σον, καὶ λύσεις
τὴν δίκην μου, χαταθαλεῖς τὰ εἴδωλα, συντρίψεις
τοὺς βωμοὺς, κωλύσεις τὰς αἰσχρὰς θυσίας, ἀπο.
δώσεις μοι τὰ ἔθνη τὰ ὑπουράνια, καὶ ἐν τῇ δυνά-
μθν σοὺ χρινεῖς με, διαψρινεῖς μοι ἀγαθὰ ἐν τῇ
διακρίσει γινώσκειν σε, καὶ τὰς ἐντολάς σου τηρεῖν,
ἐοἐο ἔθ βοράν
ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ τοὺς αἰῶνας συνέχει" εἰ μὴ γὰρ,
αὑτὸς ἐτέθη θεμέλιος, οὐδαμοῦ εἶχον σύστασιν τὰ
χτίσματα πάντα. Λέγει γὰρ ὁ ἀπόστολος Παῦλος,
ὅτι « Ἐν αὑτῷ, καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα ἐχτίσθη,
χαὶ δι᾽ αὑτοῦ.» Τὸ μὲν, « ἐν αὐτῷ,» λέγε: αὑτὸν θε-
μέλιον " τὸ δὲ, « δι᾿ αὐτοῦ, » σημαίνει ὅτι ὁ Λόγος ὧν
ποῦ Πατρὸς, ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς ἐξήρχετο ἀῤῥεύ-
στως, καὶ τῶν κτισμάτων τὴν ποίησιν εἰργάζετο"
ὥστε αὑτὸς ἣν χαὶ θεμέλιος, χαὶ χτίζων ἐπὶ ἑαυτοῦ
τὰ σύμπαντα“ αὐτὸς γάρ ἔστιν ἡ σύστασις τῶν ὁρα-
τῶν καὶ τῶν ἀοράτων " διὰ τοῦτό φησι, « Πρὸ τοῦ
αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με" » χαὶ ὁ 'Απόστολός φησιν "
« Ἔκχαστος δὲ βλεπέτω πῶς ἐποιχοδομεῖ, θεμέλιον
γὰρ παρὰ τὸν κείμενον ἕτερον χτισθῆναι οὐ δύνα-
παι, ὃς ἔστιν Ἰησοῦς Χριστός, »
na C Ci e CE NC. od EET 215 ln: SENA, c RR RR Yi QR M n M » T
iuo mibi bona tribues, uL in judieio tuo cognoscam 1e, ut servem salutaria mandata tua, et exse
quar omne» voluntates. H MN "N
EC Re P7, ESI dee an err HRS e Sp ART TRAN GI Sil
QT. "θνομα οὖν Ἰησοῦς ὁ Χριστός " δύναμις, τὸ
Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Ζητεῖ οὖν Ἐχχλησία πρὸς τὸν
Πατέρα, λέγουσα" Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ Χριστῷ Ἰησοῦ
Aen n. Pd M TISNPRS ao PUER E eR Pese Mere i AT, ITE MALAE NE CLARIS HERO LBS T RDE me Rs 1 PSSRINEE RINT IIT 2s Isl
lem videat, ajt, quomodo superzdificet: [uudamentum enim aliud nemo potest ponere, prater
id quod positum est , Jesus Christus **, » li
B 178. Moxque Epiphanius : Quomodo autem per
locum przdielum subversus est Arius? Et An-
dreas ; Miser ille, cum audisset : « Dominus con-
didit me, » non animadvertens , de humana Filii
Dei patura id intelligendum esse, deitati applicare
voluit. Atque ego quidem mihi persuadeo , homi-
nem diabolico furore correptum , in hanc demeu-
Viam incidisse, quia duplicem in Christo uaturam,
humanam seilicet ac divinam, adaiittere recusaus ,
unam simplicemque duntaxat slatuendam per grà-
vem illusionem docuit, referendo Deitatem in ordi-
mem ereaturarum.
179. Et Epiphanius : Quid sibi, vult illud :
« Deus, in nomine iuo salvum me fac, et in vir-
ute tua judica me *'? » Andreas ait : Judicium
7 hic generale, quod omnibus impendet hominibus,
iutelligas licet : nisi malis mecum dicere, preca-
tionetn illam. Eeelesi esse , ad Deum oltissimum
clamantis per os proplietze : Viden', o Deus, quam
anceps mihi cum diabolo, me oppressam tyrannide
male multaturo, eumque idolis ejus certamen sit ?
Tu vero age, carnem indutus humanam huc adsis :
dulcissimum Jesu Christi nomen, in quo fidem et
fidueiam omnem reponam, assume. 1n nomine tuo
salva me; quidquid in carne oliturus es, adimple
ocius; pro me mortem obi, a mortuis resurge ,
ascende in edlos, ad dexteram Patris conside ,
unde et Spiritu paracleto per apostolos tuos me
imperti : ila tandem prelium nostrum dirimes ,
idola dejicies, aras comminues, turpia et profana
D sacriücia impedies, subdes mihi gentes que sub
celo sunt , et in virtute tua judicabis me : judicio
positum deinde szcülum est. Manifestum est igi-
iur, Verbum divinum omaia omnino secula comn-
plecti. Quod si ipsum rationem fundamenti non
haberet, jam nec liaberent creatura universe, ubi
consisterent. Dieit quippe apostolus Paulus : « ln
ipso et per ipsum creata sunt omnia ".» Uli
quod dicilur : « in ipso, » Verbum esse funda-
mentum, indicat; illud autem : « per. ipsum, »
commonstrat quod, eum Verbum Patris sit, ex
ipso Patre eitra. corruptionem exiverit, rerumque
oninium creationen: perfecerit; adeo ut ipsum sit
ei fundamentum el eonditor universorum : cum
ipsum tam quz videntur, quam qua non videntur
sustenlet omnia. Hinc dicitur : « Ante ssecula
fundavit me. » Et Apostolus : « Unusquisque au-
180. Nomen itaque cst Jesus Christus; virtus
vero, Spiritus sanctus, Sic appellat igitur Patrem
siernum Ecclesia, dicens : O Deus, in Cbristo
(87) Σωχρὰ salutaria verti, quauis vocem banc alibi nusquam invenerim : mec euim aptiorem sen
sun dare ci potui ; deest tamen in. Mazar.
? Rom. xi 30. *^ | Cor. iu, 10. ** Psal. tu, ὅν
col. 827–828page 104 of 134
PG 111:827ρπα'. Ἐπιφάνιος εἶπεν" Τί λέγει ὁ ἅγιος Παῦλος, ὅτι « Πᾶσα ἁμαρτία ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει; ν Ἔφη ὁ "Ὅσιος" Πᾶσα ἄλλη ἁμαρτία ψυχικὴ ἐστιν" ἡ δὲ πορνεία σωματιχή ἐστιν᾽ ἐκ γὰρ τῆς πλευρᾶς τοῦ ᾿Αδὰμ φχοδομήθη ἡ γυνὴ, ὥστε οἱ δύο ἕν σῶμά εἰσιν. Πᾶτα οὖν ἁμαρτία ἐχτὸς τοῦ σώματός ἐστι, «τουτέστιν οὐ τῷ σώματι πράττει, ἀλλὰ τῇ ψυχῇ, χαὶ τῷ νοῖ, καὶ τῷ πνεύματι, ὡς προέφην. Καὶ γὰρ ἐκ στόματος τὴν ἡδονὴν καρποῦται ὁ ψεύατης, ἢ ὁ . ἐπίορχος, ἢ ὁ χατάλαλος, ἢ ὁ ἑτέραν τινὰ ἀνομίαν ᾿ ἐργαζόμενος " μόνον δὲ ὁ πορνεύων τῷ ἰδίῳ σώματι συντελεῖ τὴν ἁμαρτίαν. “Ὥσπερ ὁ χοῖρος, ὅταν χυλισθῇ ἐν βορδόρῳ, οὐ τὰ ἔνδον αὐτοῦ μολύνε:, ἀλλὰ. τὴν ἔξω αὐτοῦ πᾶσαν δορὰν σικχαντὴν καὶ βρωμώδη ἀπεργάζεται - οὕτω. καὶ ὁ πορνεύων, χοίταις χαὶ ἀσελγείαις ἑαυτὸν ἀναμιγνύων, σιχχαντὸν αὐτοῦ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ἀπεργαζόμενος, οὗτος πορεύεται γέλοιον τοῖς ἀοράτοις δαίμοσιν ἀναφαινόμενος. Λοιπὸν εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει, μιαί-- γων αὐτό" οὐχ αὐτὸ δὲ μόνον, ἀλλά γε χαὶ τὸ τῆς γυναιχὴς εἰς ὃ περιπλέχεται, ᾿Ανὴρ γυναῖχα ἔχων, χαὶ γυνὴ νόμιμον ἄνδρα ἔχουσα, οὐκ ἔχουσι τὰ ἑαυτῶν σώματα ἴδια " τοῦ ἀνδρὸς γὰρ τὸ σῶμά ἔστι τῆς γυναιχὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς γυναικός ἔστι τοῦ ἀνδρὸς Ὁ αὐτῆς, ὥστε οὐχέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία. Ἐὰν οὖν ἡ τυνὴ πορνεύσῇ, εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἀνδρὸς ἁμαρτάνει - ἐὰν δὲ ὁ ἀνὴρ ἁμαρτήσῃ, εἰς τὸ ἴδιον σῶμα «ἧς γυναικὸς ἁμαρτάνει" οὕτως οὖν εἰς τὰ ἑαυτῶν σώματα ἁμαρτάνουσιν, ὁπηνίχα οὐχ ἑαυτῶν ἐρῶνται, ἀλλὰ τῶν ἀλλοτρίων, ὡς ἀμφότεροι τὴν ἰδίαν κοίτην μιαένοντες. Διὰ τοῦτο γὰρ πᾶσα ἁμαρτία ἐχτὸς τοῦ σώματός ἐστιν" ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει, ὥσπερ χοῖρος ἐν χόπρῳ κυλινδούμενος, χαὶ γίνεται αὐτοῦ τὸ σῶμα σικχαντὸν, καὶ ὀζομένη ψυχὴ αὐτοῦ, ὥσπερ δαίμονος " χαὶ πᾶσα μὲν ἀμαρτία δεινῶς τὴν ψυχὴν ζοφώδη, ἡ δὲ πορνεία δυσῶδὲς χαὶ αἰσχρὸν τὸ σῶμα ἀπεργάζεται. ὲJesu salvum me fac, et in sanclo Spiritu tuo lar- /
gire mihi diseretionem. Diseretio namque com-
monstrat homini omnem viam bonam , nec patitur
ipsum a recto vie tramite aberrare. llla princi-
pem inter exteras virlutes locum obtinet; utpote
ex qua charitas, ex charitate vero misericordia
nascitur, llla denique omne opus bonum pro-
ucit, ac in primis quidem benignitatem erga alios,
tum aversionem ae detestationem scelerum, humi-
litatem quoque suos exallantem , pacem denique
et mansuetudinem. llla ipsa discretio Spiritus
Sancli quasi mens est; quz cum semel in animo
hominis recepta, istie sibi sedem delegit, suavis-
sime afficit facultates illius spirituales. Quid porro
est diseretio illa? attendesis. Expendit zqua lance
cogitatum. omne : quodque salubre comperit, !
et residere in animo et exsecutioni mandari; per-
δῖ, SEU. JURO, UNAM NR, MNUNINMOENNREN "E OQ WP camo 2, Tn
θεῷ. Τὸ δὲ λείψανον αὐτοῦ περιστείλ Wi ἀὐτοῦ, d ν πῇ ADD μόνον, diyvuc τοῦ
: εριστείλαντες ol συγγενεῖς αὐτοῦ, ἔραψαν ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ μόνον, σύ ὃ
T , o i
χοινοῦ τάφου. s TB i SEP en
ΔΕΔΑ, Δ, τ πέρ’ τιμῦς χαὶ τι χρὴ ἀλλήλους
πιμᾷν,
« ᾿Ασεδὴς οὐκ ἠσχύνθη πρότωπον ἐντίμου, οὐδὲ
οἴδεν τιμὴν θέσθαι τούτοις. »
« Τῇ φιλαδελφίᾳ εἰς ἀλλήλους φιλόστοργοι, τῇ
πιμῇ ἀλλέλους προηγούμενοι. ν
«Ὡς θεοῦ δοῦλοι, πάντας τιμήσατε. » ͵
ἡρλως οἰκοδόμος, ων. ᾿μὰν μν χὰ οὐδ᾽ ὑτινυ- μεδευνμμμμμὼ μεσ τἐρ- ὡμμμμμδὸς. οὐχ δ, ὕω
ἀλην ἰανοίγαμι δηϊμνϑηι.,, [Ογηΐςδι!ο ἰπδώρος τογρα Γαὐάθμιηθο εἰπεῖ! οογραδ.
“1.1 ογ. νἱ, ἐδ.
ρπα'. Ἐπιφάνιος εἶπεν" Τί λέγει ὁ ἅγιος Παῦλος,
ὅτι « Πᾶσα ἁμαρτία ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν ὁ δὲ
πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει; ν Ἔφη ὁ
"Ὅσιος" Πᾶσα ἄλλη ἁμαρτία ψυχικὴ ἐστιν" ἡ δὲ πορ-
νεία σωματιχή ἐστιν᾽ ἐκ γὰρ τῆς πλευρᾶς τοῦ
᾿Αδὰμ φχοδομήθη ἡ γυνὴ, ὥστε οἱ δύο ἕν σῶμά εἰ-
σιν. Πᾶτα οὖν ἁμαρτία ἐχτὸς τοῦ σώματός ἐστι,
«τουτέστιν οὐ τῷ σώματι πράττει, ἀλλὰ τῇ ψυχῇ,
χαὶ τῷ νοῖ, καὶ τῷ πνεύματι, ὡς προέφην. Καὶ γὰρ
ἐκ στόματος τὴν ἡδονὴν καρποῦται ὁ ψεύατης, ἢ ὁ
. ἐπίορχος, ἢ ὁ χατάλαλος, ἢ ὁ ἑτέραν τινὰ ἀνομίαν
᾿ ἐργαζόμενος " μόνον δὲ ὁ πορνεύων τῷ ἰδίῳ σώματι
συντελεῖ τὴν ἁμαρτίαν. “Ὥσπερ ὁ χοῖρος, ὅταν χυ-
λισθῇ ἐν βορδόρῳ, οὐ τὰ ἔνδον αὐτοῦ μολύνε:, ἀλλὰ.
τὴν ἔξω αὐτοῦ πᾶσαν δορὰν σικχαντὴν καὶ βρωμώδη
ἀπεργάζεται - οὕτω. καὶ ὁ πορνεύων, χοίταις χαὶ
ἀσελγείαις ἑαυτὸν ἀναμιγνύων, σιχχαντὸν αὐτοῦ τὸ
σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ἀπεργαζόμενος, οὗτος πο-
ρεύεται γέλοιον τοῖς ἀοράτοις δαίμοσιν ἀναφαινό-
μενος. Λοιπὸν εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει, μιαί--
γων αὐτό" οὐχ αὐτὸ δὲ μόνον, ἀλλά γε χαὶ τὸ τῆς
γυναιχὴς εἰς ὃ περιπλέχεται, ᾿Ανὴρ γυναῖχα ἔχων,
χαὶ γυνὴ νόμιμον ἄνδρα ἔχουσα, οὐκ ἔχουσι τὰ ἑαυ-
τῶν σώματα ἴδια " τοῦ ἀνδρὸς γὰρ τὸ σῶμά ἔστι τῆς
γυναιχὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς γυναικός ἔστι τοῦ ἀνδρὸς
Ὁ αὐτῆς, ὥστε οὐχέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία. Ἐὰν
οὖν ἡ τυνὴ πορνεύσῇ, εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἀνδρὸς ἁμαρ-
τάνει - ἐὰν δὲ ὁ ἀνὴρ ἁμαρτήσῃ, εἰς τὸ ἴδιον σῶμα
«ἧς γυναικὸς ἁμαρτάνει" οὕτως οὖν εἰς τὰ ἑαυτῶν
σώματα ἁμαρτάνουσιν, ὁπηνίχα οὐχ ἑαυτῶν ἐρῶνται,
ἀλλὰ τῶν ἀλλοτρίων, ὡς ἀμφότεροι τὴν ἰδίαν κοίτην
μιαένοντες. Διὰ τοῦτο γὰρ πᾶσα ἁμαρτία ἐχτὸς τοῦ
σώματός ἐστιν" ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα
ἁμαρτάνει, ὥσπερ χοῖρος ἐν χόπρῳ κυλινδούμενος,
χαὶ γίνεται αὐτοῦ τὸ σῶμα σικχαντὸν, καὶ ὀζομένη
ψυχὴ αὐτοῦ, ὥσπερ δαίμονος " χαὶ πᾶσα μὲν ἀμαρ-
τία δεινῶς τὴν ψυχὴν ζοφώδη, ἡ δὲ πορνεία δυσῶ-
δὲς χαὶ αἰσχρὸν τὸ σῶμα ἀπεργάζεται. ὲ
col. 829–830page 105 of 134
PG 111:829ρπβ΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν’ Τίνα λέγει τὸ Εὐαγγέλιον, μαμωνᾶν;; Ὃ "Αγιος εἶπεν" Μαμωνᾶς ἔστιν ὁ ὧν τελώνης, χαὶ ἅρπαξ, καὶ πλεονέκτης, ὁ κατεσθίων τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀδίχως, κατὰ δυναστείαν τούτοις ἐπεμδαίνων " χαὶ μαμωνᾷ; λέγεται ὁ τῆς πλεονεξίας δαίμων, ὁ εἰς τὸ πάθος τοῦτο ὠθῶν. Ὁ Ἐπιφάνιος λέγει " Τί λέγει τὸ εἰρημένον " « Οἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύχλῳ τῆς τραπέζης σου; » Ὁ Μαχάριος εἶπεν " Βλέψον, ἀγαπητέ βου, εἰς τὰ ἅγια θυσ!αστήρια ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς φριχτῆς λειτουργίας, καὶ θέασαι χύκλῳ τῆς τραπέζης κοὺς υἱοὺς τοῦ Θεοῦ μετὰ λαμπάδων ἑστῶτας, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν ἐν ἀμπελῶνι " τοὺς νεοφωτέστους λέγω ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς ἱερουργίας, ὥσπερ ὡραῖα φυτὰ μεταφυτευθέντα ἀπὸ σκότους εἰς φῶς. Τούτους γὰρ ἔχων ὁ Προφήτης κατὰ νοῦν, ταῦτα εἴρηκεν.
Ἐν ΨΏ, αν δυφίγοιι (δα. ΕἸ φἀνοηίυγα, Π]οῖνθο, οὲ ϑοιηΐμιβ, εἰν,» ἐπφαὶ!, ἴϑτι θυγα κα μὲ ἐρεῖ μίο ποῖ αἰκὶ νοϊηῖς, νι πον οἱ ἱππούχαρ, 561 ς νυ ίβυυτη σγαι, » οἱ διηποίσαν. ἐον ακίσιν οὶ τ πα θ θα 5, οἱ σας φοτίαμιση μι ἀπο χι ϊοίοναιαν, ἰμβὶ γόγω ἵν οιμηΐ κῶς οαγίναια, ὁγαιίε, ἰμίίαν, πος Οραβ. σΡαῚ ἀαΠ ἔνι των δυ τ 8 ν. ρεαθρμναγὶ δὲ βειθαμμα Ἵν 581 παπνῦ ψΑΘ ΗΒ αὐ] ἔα! γομ πθατς, οὐ νοβ το οίητισ, ᾿γαηοῸ, αν απ γυκ να μἰ δ .. ς ΕἸ τα Θὰ Ὑ ΤΟΡΔΙ Ρῳ ὅυὸ να] Ὁ» βοὰ ργὰν εαἸκι εἴα ον 5 Ἔβεῖ, εἰ Ἔχ ίεσ- 56 πὲ 6 9 πε Ν τ σΓΟΡΕ Θ᾽ ΘΧΒρΘΟΙ ἈΠ ΌΠΘΠΙ τὴν, ἴσην ΘΙ ΘΟ Ὰ Θθ οογὰα ψθϑ τι. ἐ Αἱ ἐπὸ γεν ΐεηι ΠΣ ΠΉΠ
Ὁ ἐμαιημιονῖ αουῆα, ἔμααῖι, μιϑρῖς ψεϊουϊεϊα λοϊαινλμ, ὁμὸ φηρψ νον ας εϑὶ θἰδο. Νυὴν γ. αι σι νεϊίσεῖς δϑοινθθν 6586 πιδουπι, ὩΠυἱ π 6 ΠΝ ὁδὶ δχροςἴδῃ. « αι κ᾽ ἐρὸὺ αηΐθην ἀθλῃ ἀθίδγο, Ῥαγϑοοίπ ἢ ὙΘΗΪΟΙ αι νῸ τ ν ἀΐαυ [ ΕἸΐμμεδὶ γῸΒ ργρεβεπεΐαμν ἀν ὙΦ Γοε, ἀν οἰ γον γοθῖκ, βαιά οἰ ρογύπι γοιας φυσᾷ νοεῖς αὐΐθγ. ἥμιν μεγιηϊοίσβοιν νοὐὶν, γεβίγαιν. νοϊαμαίθον. Πὰς οἱ πὸϑ ἀονειμιβ άζογο, Ῥιοβρί ἴθι 68. δον μὸγ πο οἱ πο ΐς οὲ Γαι γῆ δὲς αὐ, οὐ πρὶν ἡποκ κυῶνο, Ν αν δ᾽ δθὸ ποι πιθεΐον Ῥγὼ ἀὐϑμθο, οἱ δ (ἃ Ῥαίγειν, ἀμι βαουηϊοίο εἰ ργοσ Ῥἰιαἴσηθ με ροδοαιῖβ τοαμαϊ, ε Ραγϑοϊειας ποὰ νὸς αἴθι, ν Ὁνοιμοίο, φυΐμν. αιναμίδι δὲς ἐν με. ποι βυϊνϑθιυγ, οἱ Θουῖτα τηοτιθ Ραιογ πμθημᾶρ, ΠΑΙΌΤΊΣ, πον σοιοἰ διὰ ἡ Ροστο τος ἰού Μασοομίατ ἀήμ
Ὁ ροίθγονι ἀΐσδγε, αυΐ φἰονίαμι Βρί τίτυ ἐχιδηυδηι ὁΣ δύγναηι θυ ΕἼΠῚ ἀπομηι ἢ φυσιισά οοιμμιδδὲ δλῖτ θονίμυμι, δὲ φὐνθνΐγθ ἐθρναμι ᾽ ΑἸΔΗ [ δἰδὲ τε ἰδίες. ΠΝ Ῥροριον ἀἀνδυτιμν Βρί νῖτι ροι δϑεῖσ, απὶ ρἰμνέϊνα εἰ, ᾿ι αὐογίθις νοβ μειειο! 571. Ὁ ργοπεημσιυν, Θαομιούο, αὐΐθαν ᾿ϑοτνΐμ. ἀἰχηι, α Πκο ἂἱν ἰπίμιο, ποι αἷχὶ το Ἐν ηυδοιυσι άθην βεγίρισει ει αυοὴ σομνοσ οατὶς Πς ἀποδονη, αἰχογ εἶδρ ς Αἰ ρειοβίάεβ εἰ τόκον, ἀαρομνθι! θν ν θιχῖν αΐάοια, « Αἱ ργιδοίεα ἀσοδινίο, νοι δυίδην, θςοίδοι! τὸ. υἱὲ μμρίοθ εἰς γογηἠοίοβοδ, δὲ ἰπλῖ 05. [λεῖ, Εἰ ἀμκοτ: ΠῚ αυϊάεια ἀονε αν ἃ ρθε νης εἰν ἐμ ροινάα, πισι Θα θη αυσ, ἃ 9 Δαΐβν α Αὔϑασο ἐγηρφοσὶν τὸϑ ποῖσηϊ, ἡ δαί δι Ποῖ, Υἶν 8. ἀαΐθμι, ἰὼ πθα. οἰ Θέμιν. ἀἰνέγυμι,
ο δρϑο, Εἰ Βηΐαια ἀργτοθαγον Ειδηΐων φυσι αἰεῖ!, « ὼς ὕδείοιυς νουΐνι, » δὰ μοϊδειανειη Θριεϊταβ ρδγμμθοι Σ ἀπο αυέθιι ἐμ, ες ἘφῸ πρθίμαν ουμι, » 54 ρύυθαἀοπει οἱ νομί αίθω ΕἾ ὄρδοίωι, φὰΐ ρίασοι υἱ νῷν αἷἰὰι Ῥαγδοϊοιυσ, ὁὲ ἄμμι, δὶ βίο ἐΐσογα τοις δωρτ, τ Ἀυ εν ἡ δον ἘΠ᾿ Θὰξς. ἸΩΣΘΗ ΒΡΕΣΩΣΝ κελοσὰς ὑκίς, κᾶς.ρπβ΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν’ Τίνα λέγει τὸ Εὐαγγέλιον,
μαμωνᾶν;; Ὃ "Αγιος εἶπεν" Μαμωνᾶς ἔστιν ὁ ὧν
τελώνης, χαὶ ἅρπαξ, καὶ πλεονέκτης, ὁ κατεσθίων
τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀδίχως, κατὰ
δυναστείαν τούτοις ἐπεμδαίνων " χαὶ μαμωνᾷ; λέ-
γεται ὁ τῆς πλεονεξίας δαίμων, ὁ εἰς τὸ πάθος τοῦτο
ὠθῶν. Ὁ Ἐπιφάνιος λέγει " Τί λέγει τὸ εἰρημένον "
« Οἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύχλῳ τῆς τραπέ-
ζης σου; » Ὁ Μαχάριος εἶπεν " Βλέψον, ἀγαπητέ
βου, εἰς τὰ ἅγια θυσ!αστήρια ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς φρι-
χτῆς λειτουργίας, καὶ θέασαι χύκλῳ τῆς τραπέζης
κοὺς υἱοὺς τοῦ Θεοῦ μετὰ λαμπάδων ἑστῶτας, ὡς
νεόφυτα ἐλαιῶν ἐν ἀμπελῶνι " τοὺς νεοφωτέστους
λέγω ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς ἱερουργίας, ὥσπερ ὡραῖα φυτὰ
μεταφυτευθέντα ἀπὸ σκότους εἰς φῶς. Τούτους γὰρ
ἔχων ὁ Προφήτης κατὰ νοῦν, ταῦτα εἴρηκεν.
Ἐν
ΨΏ, αν δυφίγοιι (δα. ΕἸ φἀνοηίυγα, Π]οῖνθο, οὲ
ϑοιηΐμιβ, εἰν,» ἐπφαὶ!, ἴϑτι θυγα κα μὲ ἐρεῖ μίο ποῖ
αἰκὶ νοϊηῖς, νι πον οἱ ἱππούχαρ, 561} ς νυ ίβυυτη σγαι, »
οἱ διηποίσαν. ἐον ακίσιν οὶ τ πα θ θα 5, οἱ σας
φοτίαμιση μι ἀπο χι ϊοίοναιαν, ἰμβὶ γόγω ἵν οιμηΐ κῶς
οαγίναια, ὁγαιίε, ἰμίίαν, πος Οραβ. σΡαῚ ἀαΠ ἔνι των
5δυ τ 8 ν05. ρεαθρμναγὶ δὲ βειθαμμα Ἵν 581} παπνῦ
ψΑΘ ΗΒ αὐ] ἔα! γομ πθατς, οὐ νοβ το οίητισ, ᾿γαηοῸ,
αν απ γυκ να μἰ δ 18.. ς ΕἸ τα {8 Θὰ Ὑ0}}}5 ΤΟΡΔΙ Ρῳ
ὅυὸ να] Ὁ» βοὰ ργὰν εαἸκι εἴα ον 5 Ἔβεῖ5, εἰ Ἔχ ίεσ-
56} πὲ 6 9 }5 πε Ν τ σΓΟΡΕ Θ᾽ ΘΧΒρΘΟΙ ἈΠ ΌΠΘΠΙ τὴν,
ἴσην ΘΙ ΘΟ 55Ὰ Θθ} οογὰα ψθϑ τι. ἐ Αἱ ἐπὸ γεν ΐεηι
ΠΣ ΠΉΠ
Ὁ ἐμαιημιονῖ αουῆα, ἔμααῖι, μιϑρῖς ψεϊουϊεϊα λοϊαινλμ,
ὁμὸ φηρψ νον ας εϑὶ θἰδο. Νυὴν γ08. αι σι
νεϊίσεῖς δϑοινθθν 6586 πιδουπι, ὩΠ0υἱ π0 6 ΠΝ ὁδὶ δχρος-
ἴδῃ. « αι κ᾽ ἐρὸὺ αηΐθην ἀθλῃ ἀθίδγο, Ῥαγϑοοίπ8
ἢ ὙΘΗΪΟΙ αι} νῸ5 τ ν ἀΐαυ [15 ΕἸΐμμεδὶ γῸΒ ργρεβεπεΐαμν
ἀν ὙΦ Γοε5, ἀν οἰ γον γοθῖκ, βαιά οἰ ρογύπι
γοιας φυσᾷ νοεῖς αὐΐθγ. ἥμιν μεγιηϊοίσβοιν νοὐὶν,
γεβίγαιν. νοϊαμαίθον. Πὰς οἱ πὸϑ ἀονειμιβ άζογο,
Ῥιοβρί ἴθι 68. δον μὸγ {πο οἱ πο ΐς οὲ Γαι γῆ δὲς
αὐ, οὐ πρὶν ἡποκ κυῶνο, Ν αν δ᾽ δθὸ ποι πιθεΐον
Ῥγὼ ἀὐϑμθο, οἱ δ0 (ἃ Ῥαίγειν, ἀμι0 βαουηϊοίο εἰ ργοσ
Ῥἰιαἴσηθ με ροδοαιῖβ τοαμαϊ, ε Ραγϑοϊειας ποὰ νὸς
αἴθι, ν Ὁνοιμοίο, φυΐμν. αιναμίδι δὲς ἐν με. ποι
βυϊνϑθιυγ, οἱ Θουῖτα τηοτιθ Ραιογ πμθημᾶρ, ΠΑΙΌΤΊΣ,
πον σοιοἰ διὰ ἡ Ροστο τος ἰού Μασοομίατ ἀήμ
Ὁ ροίθγονι ἀΐσδγε, αυΐ φἰονίαμι Βρί τίτυ ἐχιδηυδηι ὁΣ
δύγναηι θυ} ΕἼΠῚ ἀπομηι ἢ φυσιισά οοιμμιδδὲ δλῖτ
θονίμυμι, δὲ φὐνθνΐγθ ἐθρναμι ᾽ ΑἸΔΗ6 [1 δἰδὲ τε ἰδίες.
ΠΝ
Ῥροριον ἀἀνδυτιμν Βρί νῖτι5 ροι δϑεῖσ, απὶ ρἰμνέϊνα εἰ,
᾿ι αὐογίθις νοβ μειειο! 571. Ὁ ργοπεημσιυν, Θαομιούο,
αὐΐθαν ᾿ϑοτνΐμ5. ἀἰχηι, α Πκο ἂἱν ἰπίμιο, ποι αἷχὶ
το Ἐν ηυδοιυσι άθην βεγίρισει ει αυοὴ σομνοσ
οατὶς Πς ἀποδονη, αἰχογ εἶδρ ς Αἰ ρειοβίάεβ εἰ
τόκον, ἀαρομνθι! θν ν θιχῖν αΐάοια, « Αἱ ργιδοίεα
ἀσοδινίο, νοι δυίδην, θςοίδοι! τὸ. υἱὲ μμρίοθ εἰς
γογηἠοίοβοδ, δὲ ἰπλῖ 05. [λεῖ, Εἰ ἀμκοτ: {ΠῚ αυϊάεια
ἀονε αν ἃ ρθε νης εἰν ἐμ ροινάα, πισι Θα θη αυσ,
ἃ 9 Δαΐβν α Αὔϑασο ἐγηρφοσὶν τὸϑ ποῖσηϊ, ἡ δαί
δι Ποῖ, Υἶν 8. ἀαΐθμι, ἰὼ πθα. οἰ Θέμιν. ἀἰνέγυμι,
ο δρϑο, Εἰ Βηΐαια ἀργτοθαγον Ειδηΐων φυσι αἰεῖ!, « ὼς
ὕδείοιυς νουΐνι, » δὰ μοϊδειανειη Θριεϊταβ ρδγμμθοι Σ
ἀπο} αυέθιι ἐμ}, ες ἘφῸ πρθίμαν ουμι, » 54 ρύυθα-
ἀοπει οἱ νομί αίθω ΕἾ ὄρδοίωι, φὰΐ ρίασοι υἱ νῷν
αἷἰὰι Ῥαγδοϊοιυσ, ὁὲ ἄμμι, δὶ βίο ἐΐσογα {τοις
δωρτ, τ Ἀυ εν ἡ δον ἘΠ᾿ Θὰξς. ἸΩΣΘΗ ΒΡΕΣΩΣΝ κελοσὰς ὑκίς, κᾶς.
Er. usui eiie da^ ar - Mansngacdtgedei. Facccdacedio;: 7^. mutind si: "ucc dian ^v t i d^ c lc dd sh T dae,
quam, qui recenter per sacrum baptisma tempore sacrificii divini, instar. plantarum. puleherrimarum
translati .fuerunt 4 tenebris ad lucem. llli enim sunt, quos animo versabat Propheta, cum oracu*
lum istud protulit.
" Mattb. x, 48.
pri. 'Extgávtog eUuev* Tiva ipysveíav Éyek «b
xb voj "Heatou clpnuévov* « OL 8b vexpol Quy
sb p Past, o2bb lavpol o) pj àvaarísusiv ;
"Isgogüe yàp hplv meíüousty alpextxüv matüec, Xé-
oves pd elvat ávászasty vexpüw. 'O Maxáptog
Myev*. '0 Zebg xal "Andy, xal à "Epgtc, xat à
Kp/voc, (| "Hoz xal ij "Apsspus, xai mdg ó xaxá-
Aoyeg zv eliXuv, vexpot óvopáGovzat xal vughol*
tofroug yàp wexpoug ámoxaiei ó Hipoofnc" Aio:
yip xa ypushg xai Aoyopos oUce ECnaav, obcs Dí-
sovtat &) Góvolov* &loya yàp vavta xal vexpd mc-
vxasw* Bi xalol^EXmweg Og laxpolg ojct «b
loxsto, mhavpevot, tojzots mpoct gyovto, Üualag ai-
tolg oxéivüoviec. Abrüv oJ) BA£zxov à Hpogfitne ^
Bypoyóv qnut xav avalohntoy ay clüoXov, óg la-
«pole mposeziXato sà mAavópeva Éüvm, ofc mw;
mpl aürüw tpomosápevos Eom b Mpophrn;* OLàk
vexpol Ck) o uij lect, vourécu, oi Ürcl cv
"EXXfpyov, ol MBtot xal Zóktvot, ápyugot xol ypu-
ad, xal ósvpáxtvot xal yahxol, Ükn vexpk viso"
o2vs larpoi, ol aücGy QOboveg (88), ümb Xp:aroo
GovspiGEvses, oJiivt áyacctjnovrat,
(gni. "Emqáveos eInzy* Ti éppnyelen, « AlBov bv
ázstexipagaw ol olxobogoüvets, olvog éveviiw el;
xsgalRp quias ; » "0 "Aytog eimcv- 'O Aio; vxo;
à Xcvoséc boxty * àxcboxcpáatr à 0m ypappazéuv
xal np:s6ozípuy to) Aao0 cw "louBaiov, x3t éyé-
veto xiQaAR tls "Exxheglaz vv iüvüw, fy Me-
st quvía Yuvía 05 Meran, Ovi sb mdy o0
xésgou eig wby Xpusb mizisstuxew, ADià élus
xà £xionpa yuvia àxztvagydfua cy "EXViwov iüvàv,
eizsvig Egpey fuels ol Xpiszeavol, "Ezvpáveas etnzv"
T: ipurysóst, € "Exi favis xépas wQ AzVÓ,
A&ruaas 15r3) cO Xourt uos:s O0 Maxáovoz M-
vov's donum hmperliar spirituale. » Alii pro aliis |
quidem rebus longam profectionem suscipiunt : ego
vero, inquit, « ut vobis aliquid impertiar. » Hoc
suem dieit, modestiam spirans, Non enim ait, Ut
instituam vos, sed, Ut quod. accepi, communicem,
11 hioc quoque exiguum εἰ modestum. Porro, donum
sive gratia, omne id est, quod ad audiontium com-
moJitatem doclorcs mdieant:; nam etiamsi rectuin
vfficius, el ex virtute faetum esse videatur, attamen
col. 831–832page 106 of 134
PG 111:831- - -—— Pray Lowe o x E HEN SEL NAM CC B3. 9 1 4. CWATR CENT ul UR CAE ternam vero paravit Pater misericordiarum Christo Filio. swo, videlicet. beatum Prodromum Joau-* nem.
Tàg &:ospostinsos vis mhávns Agapsfas,
Alzohg mpl; avis Discus Üoogdyouz
Alüiouz ussadAdievoust) Sytogugévbie, 100 Kal pic sb xHsus sp) maüOs vripzupiwus,
Tb uv goysóe: vi peezpsto Bpüp«,
Xon Bbseuvis mupüiyss ipo xuplinv.
EL yào pass zig ugadvas £t
Maücty &zvsbv, misay Eyva «ky quay * 405. Kok xosuuriy gptonsii clxivog Gus
(Xpphs áp 82x xóspioz &vlgimao qiatz non volet , expeditior, Corgonas, id est horrenda visu peccata, quie homines. intenta oeulotuin. acie in se spectantes in saxa animata converlunL, maetat: tum eontra. cete. libidinum conversus, hoo ipsum plaue monstrum eelorrimo eursi', vel potius volatu trueidat, et eurdis veneraudam virginem conservat. Quippe si quis sciendi cupidus, qua decel prudentia, seipinum velit. addiscere, reeum ilte omnium nabüram plaue noveril, ae vere mundi prudentau se esse asseeulum dixerit; parvus enint
ρκπς΄. Ταῦτα τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέου μετὰ Ἐπι φανίου ὁμιλήσαντος, ἑσπέρας ἤδη βαθείας οὔσης, ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἀνεχώρησαν" καὶ ὁ μὲν Ἐπιφάνιος εἴ; τὸν οἶκον αὑτοῦ ἐπορεύθη, φρίττων καὶ ξενιζόμενος τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν τὴν ἐξελθοῦσαν (ἐκ τῶι χειλέων τοῦ Μακαρίου " ἔλεγε γὰρ ὅτι Ἐπ' ἀληθείας , οὐδεὶς δύναται ταῦτα οὕτως ἐν εὐθύτητι λαλεῖν, εἰ μὴ ἢ ὁ Θεὸς μετ' αὐτοῦ " ὁ, δὲ μακάριος ᾿Ανδρέας πάλιν κατὰ τὸ σύνηθες ἐν τοῖς τῆς νυχτὸς ἀγῶσιν ἐπησχολεῖτο, τὰ ἐξ ἔθους ἐργαζόμενος.
b Kok μηδὲν εἶναι σωφρόνως πειρεισμένο; "hy θχϑίσει τῷ βεδηκέναι κάτω" Φεύγει δὲ τιμὴν τὴν καλὴν ἀτεμίαν,
10 Πολλὴν τε δύξαν τὴν Azo ἔνε
τπορ γὰρ ὕβρεις εἰσὶ τοῖς τιλωμένοντν
"μπαινός ἔστι τοῦτα τοῖς ὑδριτμένοις,
CH γὰρ παρ᾽ ἄλλοις ὠνομασμένη Τύχη,
Εἰκών τίς ἔστιν ἀπρεποῦς ὀρχησυρίδος 41 Ἔν τοῖς ἑαντῆς ἀντικλωμένης στρόφρις,
Καὶ χειροτυνούνης τυῦ βίου τὰ πλάσματα mundus est Gumana matura : ae tum quidera. nihil esse sex doctus, atque persussus, sursum ascendet gradiens deorsum; famam fügiet velut certum io-
, ania 5 umgninque dedeeus putahit gloriam ; qua:
"enim viris in. honare positis sunt eonvicia,. injuria
lacessitis sunt prasconia.
Ae revera quie vulgo. Fortuna. appeltatur, iuitecenis saltairicule esb imago, qwe seipsam var is pedum üexibus, ae gvris versat, et. mannm τιον Mone, et gestübus, veluti quibusdam: rerüm non- - -—— Pray Lowe o x E HEN SEL NAM CC B3. 9 1 4. CWATR CENT ul UR CAE
ternam vero paravit Pater misericordiarum Christo Filio. swo, videlicet. beatum Prodromum Joau-*
nem.
nam Chbriso meo**, » explicaonein flagitante |
Epiphanio , hanc subjunxit beatus Andreas : Cornu
quidem suscitavit Deus Davidi, nempe, ut perspi-
*uum est, Christum ex beatissima Virgine, Lu-
186. Tam prolixo in mullam ncelem detenti
col'oquio Andreas atque Epiphanius , taudem alter
ab altero discesserunt : et Epiphanius quidem do-
mum se sudm contulit, admirans eum stupore
avimi sapientiam alque intelligentiam , qu:e pro-
cesserat ex ore beati viri; atque ita reputabat
secum ac loquebatur, fieri nullo inodo posse, ut j
quis tam dextere ac congruenter vera fidei, tam
abstrusa in medium proferat, nisi przsenti ope
Dei adjutus. Beatus vero Andreas consuetum sibi
3uorem obtinens, exercitationibus, quas lempore
MennMERREE CM aic di. Doce xc M ia:
187. Beatissimus itaque Andreas, ludens ali-
quaudo more hominis non satis sui eonpotis, in
^ gmbulatione portieus publiez, quz appeliatur Mau-
strueti occurrentes Domino, mulis ilum praeconis laudaront atque ex!ulerunt : nec enim sapienti
bus populi ac scribis illud agendi faeultas fuit, quod isti nullius astimationis parvuli, Spirit
sancio edocti, gloriose operati sunt.
Tàg &:ospostinsos vis mhávns Agapsfas,
Alzohg mpl; avis Discus Üoogdyouz
Alüiouz ussadAdievoust) Sytogugévbie,
100 Kal pic sb xHsus sp) maüOs vripzupiwus,
Tb uv goysóe: vi peezpsto Bpüp«,
Xon Bbseuvis mupüiyss ipo xuplinv.
EL yào pass zig ugadvas £t
Maücty &zvsbv, misay Eyva «ky quay *
405. Kok xosuuriy gptonsii clxivog Gus
(Xpphs áp 82x xóspioz &vlgimao qiatz
non volet , expeditior, Corgonas, id est horrenda
visu peccata, quie homines. intenta oeulotuin. acie
in se spectantes in saxa animata converlunL, ma-
etat: tum eontra. cete. libidinum conversus, hoo
ipsum plaue monstrum eelorrimo eursi', vel potius
volatu trueidat, et eurdis veneraudam virginem
conservat. Quippe si quis sciendi cupidus, qua de-
cel prudentia, seipinum velit. addiscere, reeum ilte
omnium nabüram plaue noveril, ae vere mundi
prudentau se esse asseeulum dixerit; parvus enint
ρκπς΄. Ταῦτα τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέου μετὰ Ἐπι
φανίου ὁμιλήσαντος, ἑσπέρας ἤδη βαθείας οὔσης,
ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἀνεχώρησαν" καὶ ὁ μὲν Ἐπιφάνιος εἴ;
τὸν οἶκον αὑτοῦ ἐπορεύθη, φρίττων καὶ ξενιζόμενος
τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν τὴν ἐξελθοῦσαν (ἐκ τῶι
χειλέων τοῦ Μακαρίου " ἔλεγε γὰρ ὅτι Ἐπ' ἀληθείας
, οὐδεὶς δύναται ταῦτα οὕτως ἐν εὐθύτητι λαλεῖν, εἰ
μὴ ἢ ὁ Θεὸς μετ' αὐτοῦ " ὁ, δὲ μακάριος ᾿Ανδρέας
πάλιν κατὰ τὸ σύνηθες ἐν τοῖς τῆς νυχτὸς ἀγῶσιν
ἐπησχολεῖτο, τὰ ἐξ ἔθους ἐργαζόμενος.
b Kok μηδὲν εἶναι σωφρόνως πειρεισμένο;
"hy θχϑίσει τῷ βεδηκέναι κάτω"
Φεύγει δὲ τιμὴν τὴν καλὴν ἀτεμίαν,
10 Πολλὴν τε δύξαν τὴν Azo ἔνε
τπορ γὰρ ὕβρεις εἰσὶ τοῖς τιλωμένοντν
"μπαινός ἔστι τοῦτα τοῖς ὑδριτμένοις,
CH γὰρ παρ᾽ ἄλλοις ὠνομασμένη Τύχη,
Εἰκών τίς ἔστιν ἀπρεποῦς ὀρχησυρίδος
41 Ἔν τοῖς ἑαντῆς ἀντικλωμένης στρόφρις,
Καὶ χειροτυνούνης τυῦ βίου τὰ πλάσματα
mundus est Gumana matura : ae tum quidera. nihil
esse sex doctus, atque persussus, sursum ascendet
gradiens deorsum; famam fügiet velut certum io-
, ania 5 umgninque dedeeus putahit gloriam ; qua:
"enim viris in. honare positis sunt eonvicia,. injuria
lacessitis sunt prasconia.
Ae revera quie vulgo. Fortuna. appeltatur, iuite-
cenis saltairicule esb imago, qwe seipsam var is
pedum üexibus, ae gvris versat, et. mannm τιον
Mone, et gestübus, veluti quibusdam: rerüm non
. CAVTUT AAIM.
Impurissimi peccatoris mors infelix pramonstrata Andree ; et. hujus eximia erga inimicos charitas pie
mulieri manifestata.
* psal, csxyt, 17, Psal, xvii, 8. 9* Joan, xv, 25; xiv, 17.
col. 833–834page 107 of 134
PG 111:833ἐπὶ τὴν λιθίνην πόρταν, ἐχνεύσαντα τῆς δημοσίας. τὴν δὲ ἡ ἡμέρα, χαθ᾽ ἣν τοῦ μεγάλου μάρτυρος Θύρσου ἡ διὰ Κύριον ἐπετελεῖτο ἄθχησις. Ὡς; οὖν εἴρηται, πλησίον τῆς λιθίνης πόρτας γενέσθαι αὐτὸν, ὁρᾷ, καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπός τις ἐκ τοῦ μαρτυρίου ποῦ ᾿Αγίου ὑποστρέφων, ἀπῇει εἰς τὴν αἰκίαν αὐποῦ" ἦν δὲ ὅλος μέλας καὶ ζοφώδης " πλῆθός τε δαιῬόνων ἔμπροσθεν αὐτοῦ καὶ ὄπισθεν πορευομένων, καὶ κατεγέλων τραγῳδίαν τινὰ περὶ αὐτοῦ " ὀρχούμένοι δὲ ἔλεγον " Οὗτος τέως ἡμῶν ἐστιν. Οἱ δὲ λοιποὶ ἀνταποχρινόμενοι πρὸς τὴν χατάληξιν, ἔλεγον " Ἰδοὺ κερδάνομεν αὐτὸν ὁμόσωμον καὶ ὁμότροπον, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίῤῥησις περὶ αὐτοῦ οὐδενός ᾿ ὅλος γὰρ ἡμῶν ἔστιν. Ταῦτα μὲν ἔλεγον περὶ αὐτοῦ, καὶ ἄλλα πολλὰ, ἃ οὐχ ἐξὸν γράφειν, καὶ εἶλκον τὸν ἐλεεινὸν εὐφραινόμενοι " γνώσαντες γὰρ ἦσαν τῇ! αὔριον ἐχδημεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ διὰ τοῦτο ηὐφραίνοντο εἰς τὴν ἀπώλειαν αὑτοῦ.
ρπη. Ὁ δὲ Μαχάριος ἑστὼς, ὡς εἶδε ταῦτα, ἐν λύπῃ ἐγένετο" ἔδει γὰρ ὅτι ἅπαξ κερδάνωσιν αὐτὸν, ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς νέας ἡλικίας πορνοχάπηλος ἦν, αἰμομιξίαις καὶ ἀσελγείαις σχολάζων " τὸ ὃξ πάντων χεῖρον, ὅτι καὶ εἰς τὴν βδελυρὰν τῶν Σοδομιτῶν αἴρετιν ὁ ἄθλιος ἐπεμαίνετο, ἀλλὰ μήτε ἐχχλησίαν γνωρίζων, εἴτε χοινωνίαν, εἴτε εὐχὴν πώποτε δεξάβένος, ἀλλ᾽ οὔτε τι τῶν πνευματιχῶν ἡπίστατο, ἀλλὰ πάντα σαρκιχὰ, πάντα δαιμονιχά " πάντα γὰρ τὰ αὐτοῦ ἄσωτα, καὶ δεινὰ, καὶ σατανιχὰ ἐχρημά- ( πίζεν, πάντα τὸν βίον αὐτοῦ μετὰ πορνῶν, καὶ μεθυόντων, καὶ χιθαρῳδῶν ἀνήλισκεν, τούτους τερπόμενος. Ὡς δὲ ἐπορεύετο ὁ ἐλεεινὸς ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, ἠκολούθησεν ὁ Δίχαιος ὄπισθεν, θέλων ἰδεῖν ποῦ μένει" καὶ ὡς ἔμαθε, τῇ ἐπαύριον ἦλθεν ἐν τῇ οἰκίᾳ, πόῤῥωθεν ἑστὼς, βουλόμενος ἰδεῖν τὰ αυμδάντα αὐτῷ. Εὔρε δὲ αὐτὸν ἐν τῇ παγίδι τοῦ θανάτου ζωγρηθϑέντα καὶ κείμενον, καί τινα ἄσχημα ἔθη εἰσπράττοντα. Ἧσαν δὲ ἐκεῖ πλεῖστοι τῶν ἰδίων, χάριν ἐπισχέψεως ἐληλυθότες, καὶ ἕτεροι πολλοὶ ἰστάμενοι, ἐθρήνουν αὐτόν, Ἐπεὶ δὲ τινὰ δεινὰ ἐκεχράγει χαὶ αἰσχρὰ, οὐκ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὁ χερδήσας αὐτὸν διάθολος. ᾿Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν Σατανᾶν ὥσπερ μῦς, ποτὲ δὲ ὡς ὄφις, ἢ ὡς ἔχιδνα ἐχχέειν, χαὶ ἐξῇει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ κράζων διὰ ἢ τῶν ὀργάνων τοῦ ἐλεεινοῦ, ποτὲ μὲν ὡς γάττα, ποτὰ δὲ ὡς κύων, ἢ ὡς χοῖρος. ᾿Αφίει δὲ τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῷ ἀφεδρῶνι αὐτοῦ, τῆς κόπρου αὐτοῦ ἀπογενόμενος" ἀπὸ γὰρ τοῦ πολλοῦ χλόνου ἠρέμει ἐν τῇ ποῦ θανάτου προσεγγίζων τομῇ. Οὕτως οὖν ὁ ταλαίπωρος παραδειγματιζόμενος, καὶ αἰσχύνη τοῖς πᾶσι φανεὶς, πικρὸν τὸ τέλος ἀπηνέγκατο " χαὶ γὰρ οὔτε ἐξέχλινεν ἡ ψυχὴ αὐτοῦ πώποτε, ἀλλ' ὀρῦ.θα-
πη΄. Ὁ δὲ Μακάριος ἑστὼς, ὡς εἶδε ταῦτα, ἐν λύπῃ ἐγένετο" ἔδει γὰρ ὅτι ἅπαξ κερδάνωσιν αὐτὸν, ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς νέας ἡλικίας πορνοχάπηλος ἦν, αἰμομιξίαις καὶ ἀσελγείαις σχολάζων " τὸ δὲ πάντων χεῖρον, ὅτι καὶ εἰς τὴν βδελυρὰν τῶν Σοδομιτῶν αἴρεσιν ὁ ἄθλιος ἐπεμαίνετο, ἀλλὰ μήτε ἐχχλησίαν γνωρίζων, εἴτε χοινωνίαν, εἴτε εὐχὴν πώποτε δεξάβένος, ἀλλ᾽ οὔτε τι τῶν πνευματιχῶν ἠπίστατο, ἀλλὰ πάντα σαρκιχὰ, πάντα δαιμονιχά " πάντα γὰρ τὰ αὐτοῦ ἄσωτα, καὶ δεινὰ, καὶ σατανικὰ ἐχρημάπιζεν, πάντα τὸν βίον αὐτοῦ μετὰ πορνῶν, καὶ μεθυόντων, καὶ χιθαρῳδῶν ἀνήλισκεν, τούτους τερπόμενος. Ὡς δὲ ἐπορεύετο ὁ ἐλεεινὸς ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὑτοῦ, ἠκολούθησεν ὁ Δίκαιος ὄπισθεν, θέλων ἰδεῖν ποῦ μένει" καὶ ὡς ἔμαθε, τῇ ἐπαύριον ἦλθεν ἐν τῇ οἰκίᾳ, πόῤῥωθεν ἑστὼς, βουλόμενος ἰδεῖν τὰ αυμδάντα αὐτῷ. Εὔρε δὲ αὐτὸν ἐν τῇ παγίδι τοῦ θανάτου ζωγρηθέντα καὶ κείμενον, καί τινα ἄσχημα ἔθη εἰσπράττοντα. Ἦσαν δὲ ἐκεῖ πλεῖστοι τῶν ἰδίων, χάριν ἐπισχέψεως ἐληλυθότες, καὶ ἕτεροι πολλοὶ ἰστάμενοι, ἐθρήνουν αὐτόν, Ἐπεὶ δὲ τινα δεινὰ ἐχκεχράγει καὶ αἰσχρὰ, οὐκ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὁ χερδήσας αὐτὸν διάθολος. ᾿Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν Σατανᾶν ὥσπερ μῦς, ποτὲ δὲ ὡς ὄφις, ἢ ὡς ἔχιδνα ἐχχέειν, χαὶ ἐξῇει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, χαὶ κράζων διὰ τῶν ὀργάνων τοῦ ἐλεεινοῦ, ποτὲ μὲν ὡς γάττα, ποτὲ δὲ ὡς κύων, ἢ ὡς χοῖρος. ᾿Αφίει δὲ τὴν χεῖρα αὖτοῦ ἐν τῷ ἀφεδρῶνι αὐτοῦ, τῆς κόπρου αὐτοῦ ἀπογενόμενος" ἀπὸ γὰρ τοῦ πολλοῦ κλόνον ἠρέμει ἐν τῇ τοῦ θανάτου προσεγγίζων τομῇ. Οὕτως οὖν ὁ ταλαίπωρος παραδειγματιζόμενος, καὶ αἰσχύνη τοῖς πᾶσι φανεὶς, πικρὸν τὸ τέλος ἀπηνέγκατο " καὶ γὰρ οὔτε ἐξέχλινεν ἡ ψυχὴ αὑτοῦ πώποτε, ἀλλ᾽ ὀρῦ.θα-ἐπὶ τὴν λιθίνην πόρταν, ἐχνεύσαντα τῆς δημοσίας.
τὴν δὲ ἡ ἡμέρα, χαθ᾽ ἣν τοῦ μεγάλου μάρτυρος
Θύρσου ἡ διὰ Κύριον ἐπετελεῖτο ἄθχησις. Ὡς; οὖν
εἴρηται, πλησίον τῆς λιθίνης πόρτας γενέσθαι αὐ-
τὸν, ὁρᾷ, καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπός τις ἐκ τοῦ μαρτυρίου
ποῦ ᾿Αγίου ὑποστρέφων, ἀπῇει εἰς τὴν αἰκίαν αὐ-
ποῦ" ἦν δὲ ὅλος μέλας καὶ ζοφώδης " πλῆθός τε δαι-
Ῥόνων ἔμπροσθεν αὐτοῦ καὶ ὄπισθεν πορευομένων,
καὶ κατεγέλων τραγῳδίαν τινὰ περὶ αὐτοῦ " ὀρχού-
μένοι δὲ ἔλεγον " Οὗτος τέως ἡμῶν ἐστιν. Οἱ δὲ
λοιποὶ ἀνταποχρινόμενοι πρὸς τὴν χατάληξιν, ἔλε-
γον " Ἰδοὺ κερδάνομεν αὐτὸν ὁμόσωμον καὶ ὁμότρο-
πον, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίῤῥησις περὶ αὐτοῦ οὐδενός ᾿
ὅλος γὰρ ἡμῶν ἔστιν. Ταῦτα μὲν ἔλεγον περὶ αὐτοῦ,
καὶ ἄλλα πολλὰ, ἃ οὐχ ἐξὸν γράφειν, καὶ εἶλκον τὸν
ἐλεεινὸν εὐφραινόμενοι " γνώσαντες γὰρ ἦσαν τῇ!
αὔριον ἐχδημεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ διὰ
τοῦτο ηὐφραίνοντο εἰς τὴν ἀπώλειαν αὑτοῦ.
ρπη. Ὁ δὲ Μαχάριος ἑστὼς, ὡς εἶδε ταῦτα, ἐν
λύπῃ ἐγένετο" ἔδει γὰρ ὅτι ἅπαξ κερδάνωσιν αὐτὸν,
ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς νέας ἡλικίας πορνοχάπηλος ἦν,
αἰμομιξίαις καὶ ἀσελγείαις σχολάζων " τὸ ὃξ πάντων
χεῖρον, ὅτι καὶ εἰς τὴν βδελυρὰν τῶν Σοδομιτῶν αἴ-
ρετιν ὁ ἄθλιος ἐπεμαίνετο, ἀλλὰ μήτε ἐχχλησίαν
γνωρίζων, εἴτε χοινωνίαν, εἴτε εὐχὴν πώποτε δεξά-
βένος, ἀλλ᾽ οὔτε τι τῶν πνευματιχῶν ἡπίστατο,
ἀλλὰ πάντα σαρκιχὰ, πάντα δαιμονιχά " πάντα γὰρ
τὰ αὐτοῦ ἄσωτα, καὶ δεινὰ, καὶ σατανιχὰ ἐχρημά- (
πίζεν, πάντα τὸν βίον αὐτοῦ μετὰ πορνῶν, καὶ με-
θυόντων, καὶ χιθαρῳδῶν ἀνήλισκεν, τούτους τερπό-
μενος. Ὡς δὲ ἐπορεύετο ὁ ἐλεεινὸς ἐπὶ τὴν οἰκίαν
αὐτοῦ, ἠκολούθησεν ὁ Δίχαιος ὄπισθεν, θέλων ἰδεῖν
ποῦ μένει" καὶ ὡς ἔμαθε, τῇ ἐπαύριον ἦλθεν ἐν τῇ
οἰκίᾳ, πόῤῥωθεν ἑστὼς, βουλόμενος ἰδεῖν τὰ αυμ-
δάντα αὐτῷ. Εὔρε δὲ αὐτὸν ἐν τῇ παγίδι τοῦ θα-
νάτου ζωγρηθϑέντα καὶ κείμενον, καί τινα ἄσχημα
ἔθη εἰσπράττοντα. Ἧσαν δὲ ἐκεῖ πλεῖστοι τῶν ἰδίων,
χάριν ἐπισχέψεως ἐληλυθότες, καὶ ἕτεροι πολλοὶ
ἰστάμενοι, ἐθρήνουν αὐτόν, Ἐπεὶ δὲ τινὰ δεινὰ
ἐκεχράγει χαὶ αἰσχρὰ, οὐκ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὁ χερδήσας
αὐτὸν διάθολος. ᾿Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν Σατανᾶν
ὥσπερ μῦς, ποτὲ δὲ ὡς ὄφις, ἢ ὡς ἔχιδνα ἐχχέειν,
χαὶ ἐξῇει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ κράζων διὰ ἢ
τῶν ὀργάνων τοῦ ἐλεεινοῦ, ποτὲ μὲν ὡς γάττα, ποτὰ
δὲ ὡς κύων, ἢ ὡς χοῖρος. ᾿Αφίει δὲ τὴν χεῖρα αὐ-
τοῦ ἐν τῷ ἀφεδρῶνι αὐτοῦ, τῆς κόπρου αὐτοῦ ἀπο-
γενόμενος" ἀπὸ γὰρ τοῦ πολλοῦ χλόνου ἠρέμει ἐν τῇ
ποῦ θανάτου προσεγγίζων τομῇ. Οὕτως οὖν ὁ τα-
λαίπωρος παραδειγματιζόμενος, καὶ αἰσχύνη τοῖς
πᾶσι φανεὶς, πικρὸν τὸ τέλος ἀπηνέγκατο " χαὶ γὰρ
οὔτε ἐξέχλινεν ἡ ψυχὴ αὐτοῦ πώποτε, ἀλλ' ὀρῦ.θα-
πη΄. Ὁ δὲ Μακάριος ἑστὼς, ὡς εἶδε ταῦτα, ἐν
λύπῃ ἐγένετο" ἔδει γὰρ ὅτι ἅπαξ κερδάνωσιν αὐτὸν,
ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς νέας ἡλικίας πορνοχάπηλος ἦν,
αἰμομιξίαις καὶ ἀσελγείαις σχολάζων " τὸ δὲ πάντων
χεῖρον, ὅτι καὶ εἰς τὴν βδελυρὰν τῶν Σοδομιτῶν αἴ-
ρεσιν ὁ ἄθλιος ἐπεμαίνετο, ἀλλὰ μήτε ἐχχλησίαν
γνωρίζων, εἴτε χοινωνίαν, εἴτε εὐχὴν πώποτε δεξά-
βένος, ἀλλ᾽ οὔτε τι τῶν πνευματιχῶν ἠπίστατο,
ἀλλὰ πάντα σαρκιχὰ, πάντα δαιμονιχά " πάντα γὰρ
τὰ αὐτοῦ ἄσωτα, καὶ δεινὰ, καὶ σατανικὰ ἐχρημά-
πιζεν, πάντα τὸν βίον αὐτοῦ μετὰ πορνῶν, καὶ με-
θυόντων, καὶ χιθαρῳδῶν ἀνήλισκεν, τούτους τερπό-
μενος. Ὡς δὲ ἐπορεύετο ὁ ἐλεεινὸς ἐπὶ τὴν οἰκίαν
αὑτοῦ, ἠκολούθησεν ὁ Δίκαιος ὄπισθεν, θέλων ἰδεῖν
ποῦ μένει" καὶ ὡς ἔμαθε, τῇ ἐπαύριον ἦλθεν ἐν τῇ
οἰκίᾳ, πόῤῥωθεν ἑστὼς, βουλόμενος ἰδεῖν τὰ αυμ-
δάντα αὐτῷ. Εὔρε δὲ αὐτὸν ἐν τῇ παγίδι τοῦ θα-
νάτου ζωγρηθέντα καὶ κείμενον, καί τινα ἄσχημα
ἔθη εἰσπράττοντα. Ἦσαν δὲ ἐκεῖ πλεῖστοι τῶν ἰδίων,
χάριν ἐπισχέψεως ἐληλυθότες, καὶ ἕτεροι πολλοὶ
ἰστάμενοι, ἐθρήνουν αὐτόν, Ἐπεὶ δὲ τινα δεινὰ
ἐχκεχράγει καὶ αἰσχρὰ, οὐκ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὁ χερδήσας
αὐτὸν διάθολος. ᾿Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν Σατανᾶν
ὥσπερ μῦς, ποτὲ δὲ ὡς ὄφις, ἢ ὡς ἔχιδνα ἐχχέειν,
χαὶ ἐξῇει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, χαὶ κράζων διὰ
τῶν ὀργάνων τοῦ ἐλεεινοῦ, ποτὲ μὲν ὡς γάττα, ποτὲ
δὲ ὡς κύων, ἢ ὡς χοῖρος. ᾿Αφίει δὲ τὴν χεῖρα αὖ-
τοῦ ἐν τῷ ἀφεδρῶνι αὐτοῦ, τῆς κόπρου αὐτοῦ ἀπο-
γενόμενος" ἀπὸ γὰρ τοῦ πολλοῦ κλόνον ἠρέμει ἐν τῇ
τοῦ θανάτου προσεγγίζων τομῇ. Οὕτως οὖν ὁ τα-
λαίπωρος παραδειγματιζόμενος, καὶ αἰσχύνη τοῖς
πᾶσι φανεὶς, πικρὸν τὸ τέλος ἀπηνέγκατο " καὶ γὰρ
οὔτε ἐξέχλινεν ἡ ψυχὴ αὑτοῦ πώποτε, ἀλλ᾽ ὀρῦ.θα-
isi 2 pus recs MEL. ci E Ed SHEER SALES Veo HAPE TE MESE ATE be ER Y ERR RE INIRE ERREUR IN. S ER NI -
bantque misellum hominem exsullabundi, quia noveraft luce postera e corpore migraturum ; sic-
que interitus hojus illorum gaudium fuit.
À riani (89), atque inde deflectens , forte. devenit ad
portam Lapideam. Agebatur. autem dies, quo
magnus Christi martyr Thyrsus (90) consumnaverat
certamen martyrii. Ilo igitur die ad portam , uti
dictum est, Lapideam accedens Andreas, conspicit
hominem quemdam , e memorati mariyrís templo
egredientem, domum- sese conferre, omni ex parte
nigrum 23€ tenebricosum : ingeus hominem turba
demonum pracedebat, sequebatur ingens; eaque
deridendo et saltilando non Letam sane tragosdiam
ageus exclamabat : Mie nostre modo potestati
subditus est. Quibus alii statim — succinentes re-^
spondebant :' Ecce illum , moribus ae fcditate
nobis simillimum lucrifecimus : nec est qui no-
biscum de ulla ipsius parte contendere ausit :
) totus quippe, quantus quantus est, noster cst.
Atque haee quidem, preter alia plurima, qua hie
describere nibil attinet, jactabant daemones, rapta-
Αθλησις τῶν ἁγίων Περπετούας, Σατύρου,
Ῥευκάτου, Σατορνίλου, Σεκούνδον καὶ Φη-
λικιτάτης.
Ἢ τοῦ Χριστοῦ μάρτυς Περπετούα, ἦν ἐκ τῆς
χώρας ᾿Αφρικῆς" ἐπεὶ δὲ τὸν Χριστὸν ὡμολόγει,
) χρατηθεῖσα παρὰ τῶν Ἑλλήνων, προσήχθη τῷ τῆς
χώρας ἄρχοντι, μετὰ τῶν λοιπῶν ἁγίων. Ἣν δὲ τῇ
ἁγίᾳ βρέφος ὑπομάζιον, καὶ ἀδελφὸς ὄνομα Δεινο-
κράτης. Τιμωροῦνται οὖν παρὰ τοῦ ἄρχοντος, Εἴτα
ἐμδάλλονται εἰς φυλαχήν, Καὶ θεωρεῖ ἡ ἁγία κατ᾽
ὄναρ σκάλαν χαλχῆν φθάνουσαν ἀπὸ γῆς εἷς οὐὖρα-
νὸν, ἔχουσαν εἰς τὰ δύο μέρη ἐμπεπηγμένα πάντα
πὰ τῶν κολαστηρίων εἴδη, καὶ δράκοντα ὑπὸ τὴν
σκάλαν γωλύοντα τοὺς ἀναδαίνοντας, καὶ τὸν ἅγιον
Σάτυρον ἀναδάντα, καὶ στραφέντα πρὸς αὐτὴν καὶ
λέγοντο' Μῆτερ μου Περπετούα, περιμένω σε, Ἣν δὲ
καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτῆς ἐν ἑτέρᾳ φυλαχῇ᾽ καὶ ὁρᾷ καὶ
περὶ αὐτοῦ, ὅτι παρίστατο λεκάνῃ ὕδατος" καὶ ἂν-
τλῶν ἔπινεν ἐξ αὐτῆς" “αἱ ἔγνω, ὅτι ἐτελεύτι,σε"
καὶ τὸ πρωΐ αὐτὴ μὲν μετὰ Φηλικιτάτης ὑπὸ δαμά-
Ἱ λεων ἀγρίων κερατισθεῖσαι ἀπέθανον: οἱ δὲ λοιποὶ
ἐσφάγησαν,
μνήμη τοῦ ἀγίου καὶ δικαίου Συμεὼν τοῦ δεξαμένου
τὸν Κύριον ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὐτοῦ, καὶ ἴΑννης τῆς
προφήτιδος.
Ὁ πρεσδύτης Συμεὼν, ἦν δίκαιος καὶ εὐλαδὴς,
ἀπεχόμενος ἀπὸ παντὸς καχοῦ, προσεδρεύων δὲ ἐν
τῷ ἱερῷ, xal παρακαλῶν τὸν Θεὸν, ἵνα ἐλεήσῃ τὸν
κόσμον αὐτοῦ, καὶ λυτρώσηται τοὺς ἀνθρώπου; ἐκ
ποῦ διαθόλου, ἤκουσε παρὰ τοῦ ᾿Αγγέλον, μὴ ἀπο-
θανεῖν, ἕως οὗ ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυριου, τὸν μέλλοντα
(a) Psal. cxrnr, ἡ. (b) Psal. nxxxiv, 3. (c) Psal. cxxxvu, 8, (d)Psal. xxxu, 14. (e) Psal. xxiv, θ, (f)
Psal. rxxvn, 68. (0) Psal. xc 44. (h) Psal, xcvt, 8, sec. LXX.
col. 835–836page 108 of 134
PG 111:835ρπθ΄. Ταφέντος οὖν τοῦ σώματος αὐτοῦ, χαί τινων παραγενομένων πρὸς τὴν γυναῖχα αὐτοῦ χάριν παραμυθίας, καθεζόμενοι ἐκίνουν λότον περὶ τοῦ βίου αὐτοῦ, ὁποῖος ἣν χαλεπός" καὶ οἱ μὲν ἔλεγον, ὅτ᾽ ὅπου γυναῖκα ἐθεάσατο, εἴτε ἄγαμον, εἴτε παλλακίδα, εἴτε ὕπανδρον, εὐθέως οὐ δέδρα ἀπὸ τῶν χειρῶν αὐτοῦ, μέχρις ἂν τοῦ διαδόλου "τὴν ἐπιθυμίαν εἰργάτατο " ἄλλοι ἔλεγον, ὅτε φλύαρος ἦν, καὶ γλωςσώδης, καὶ μοιχὸς σφόδρα. Ἢ δὲ γυνὴ αὐτοῦ διηγήδατο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἀφ᾽ οὗ συνεζεύχθη αὐτῷ οὐδέποτε ἐχχλησίαν ἐγνώρισεν, οὔτε προσηύξατο, οὔτε στανρὸν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐποίησεν, οὔτε ἔχοιγώνησεν, ἀλλ᾽ ἀεὶ διαγυχτερεύων εἰς τὰ πορνεῖα " εἰ δὲ ἐνθάδε ἐγένετο, ἢ ἅπαξ τι ἐλάλησα, τὴν ῥάθδον ἐκ τοῦ ἀτυχεστάτου μου σώματος οὐδόλως κατέ. φερεν, ἀλλὰ πάντα δεινά μοι κατειργάζετο, Ἐν οἷς τῇ πρὸ χθὲς κατανυγέντος αὐτοῦ (94), καὶ ἐν τῇ χλένῃ μου γεγονότος πρός με, ἡμερωθείτης τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὡς ἐχαθεύδομεν, ἠρξάμην νουθετεῖν αὐτόν. Κἀκεῖνος ἔφη μοι, Καὶ τί θέλεις ποιήσω, εἰπέ μοι. Λέγω αὐτῷ " Θέλω ἵνα“ τῇ αὔριον ἀπέλθωμεν εἰς τὸν ἅγιον Θύρσον, καθότι ἐστὶν ἡ μνήμτ αὐτοῦ, καὶ ἵνα μείνωμεν ἐκεῖσε τῇ ἁγίᾳ λειτουργίᾳ, ὅπως κοινωνήσαντες τῶν ζωοποιῶν τοῦ Χριστοῦ μυ. στηρίων, καὶ φωτισθέντες ἁγιασθῶμεν, ταπεινὲ, χσὶ γένῃ Χριστιανὸς κἂν μίαν ἡμέραν" καὶ ἔσω; Κύ-, θίος ὁ Θεὸς ἐμθαλεῖ εἰς σὲ τὸν φέδον αὐτοῦ, χαὶ σπουδάσῃς ἀπαλλαγῆναι τῶν προημαρτημένων σου, ἐπιχτίσῃς δὲ καὶ ἔργα δικαιοσύνης, καὶ οὕτω δυνησώμεθα εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωήν. Ὃ δὲ συνέθετό μοὶ τὐτ πριδξαι.
εἰ ϑ δ ϑδδδν νος σ΄ τον ἢ Ρἰ(. Πρωϊΐας δὲ γενομένης, ἐπορεύθημεν ἐν τῷ παναέπτῳ ναῷ τὸῦ ἁγίου μάρτυρος Θύρσον, χαὶ ὡς εἰσήλθομεν ἔνδον, ἐμοῦ προσευχομένης, ἵστατο μω. κίζων, καὶ οὔτε τὴν χεφαλὴν ἔκλινεν εἰς τὸ γόνυ Ὁ τοῦ προσκυνῆσαι τῷ ἁγίῳ μάρτυρι, ἀλλ᾽ οὔτε τὴν σφραγῖδα τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ στανροῦ ἐν τῷ προσώπῳ ἐποίησεν, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ᾿Αγίου ἀσπάσασθαι, ἀλλ᾽ ἴστατο κεχαλασμένας ἔχων τὰς χεῖρας, καὶ μωχίζων τοὺς προσευχομένους Θεῷ, Ὡς δὲ ἐτέλεσα τὴν εὐχὴν, στραφεῖσα λέγω πρὸς αὐτόν" Τί ἴστασαι ὥσπερ ξώδιον ἄψυχον, ταλαίπωρε, καὶ οὐ ποιεῖς χὰν τὴν σφραγῖδα τοῦ Δεσπότου θεοῦ ἐν τῷ προσώπῳ σου, ἀλλὰ παντελῶς ἐματαιώθης, ἐλεεινὲ, καὶ ἵστασο ὥσπερ ᾿Ιουδαῖας ; οὐ φοδεῖ αὺ τὸν θεὸν, κἂν τοὺς ἀνθρώπους αἰσχύνθητι, χαὶ πορευθεὶς πρόσεὐξαι ὡς εἶπόν σοι, Λεγέι ἐχεῖνος - Ὑίνι προσεύξο-
᾿ τοῦσα πρὸς τὸν πυθμένα τοῦ ᾷδου παρεγένετο, ἐν τῷ αἰωνίῳ σκότει ἐχεῖσε δεσμευθεῖσα ὀξύτατα,
ἘΡΗΣΎΤΝ ΨΙχαν ΠΕΕΒΩΣ ΦΟΠΌΜΙΚ 5.ΠῚ ὙΘΊΗΓΟ, ΟΝ ὙΟΒΟΙΠΕΠΊΘΑΙ ΕἸ. ΤῸ ΠΕ Ι ΘΉΒΗΝ γοτίῷ ἸθοΠοπ. τὸ ὁποῦπιίας ὦ. " γὰρ ο. λὲ πρὸς υ, "' κοτάφορονο, 1" ἴσ. αὐτόν. "» παρὰ θεοῦ υ, Μ ὑπέκειτο ὁ,189. Sepulto dein ealavere, convenerunt fre-
quentes ad uxorem demortui, consolandi causa;
cumque incideret sermo de perditis illius vila uo
ribusque, aliis quidem dictitantibus lam effusz
ipsum petulantiz fuisse, ut si quam forte mulie-
rem, sive iunuptam , seu prostiLutam , seu matri-
monio juncelam: conspicatus esset, non effugeret
manus howinis libidinosi, quoad intemperantiam
suam diabolicam explesset ; alis vero, nugatorem,
loquacem ei adulterum insignem fuisse contenden-
libus; tandem uxor ipsa narrare instituit, quomo-
do a matrimonii sui primordio nunquam pedem in
ecclesiam intulisset, nunquam orationem fudisset,
nunquam frontem cruce signasset, communicasset
nunquam : quomodo denique apud scorla perno-
clare consuevisset : Si quando autem inde rever-
ientem ego, inquiebat, vel verbulo interpellarem,
confestim expedito in. caput meum infelix. baeulo,
verberibus savire non desinens , quidquid poterat.
molesti ae doloris inferebat. Cum interim sera
actorum poenitentia illum subiissel nudius tertius,
venissetque ad me cubitum , jamque una dormituri
decumberemus, solito uansuetiorem nacta, variis
copi monitionihus urgere : tum interrogauti, quid
sibi facien lum mandarem, respoudi : Ut luce cra-
stina concedamus una ad sancti Thyrsi , eujus me-
woria solemuis agitur, ut istic sacrosanclo misse
sacrificio intersimus, ut salutifera Cliristi mysteria
communicemus, et gratia diviua illustrati san-
cus reliquam. vitam Uonsigamus , ut deuique
tandem aliquando vel unico die Christianum agas
ρπθ΄. Ταφέντος οὖν τοῦ σώματος αὐτοῦ, χαί τινων
παραγενομένων πρὸς τὴν γυναῖχα αὐτοῦ χάριν πα-
ραμυθίας, καθεζόμενοι ἐκίνουν λότον περὶ τοῦ βίου
αὐτοῦ, ὁποῖος ἣν χαλεπός" καὶ οἱ μὲν ἔλεγον, ὅτ᾽
ὅπου γυναῖκα ἐθεάσατο, εἴτε ἄγαμον, εἴτε παλλα-
κίδα, εἴτε ὕπανδρον, εὐθέως οὐ δέδρα ἀπὸ τῶν χει-
ρῶν αὐτοῦ, μέχρις ἂν τοῦ διαδόλου "τὴν ἐπιθυμίαν
εἰργάτατο " ἄλλοι ἔλεγον, ὅτε φλύαρος ἦν, καὶ γλως-
σώδης, καὶ μοιχὸς σφόδρα. Ἢ δὲ γυνὴ αὐτοῦ διηγή-
δατο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἀφ᾽ οὗ συνεζεύχθη αὐτῷ οὐδέ-
ποτε ἐχχλησίαν ἐγνώρισεν, οὔτε προσηύξατο, οὔτε
στανρὸν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐποίησεν, οὔτε ἔχοι-
γώνησεν, ἀλλ᾽ ἀεὶ διαγυχτερεύων εἰς τὰ πορνεῖα "
εἰ δὲ ἐνθάδε ἐγένετο, ἢ ἅπαξ τι ἐλάλησα, τὴν ῥά-
θδον ἐκ τοῦ ἀτυχεστάτου μου σώματος οὐδόλως κατέ.
φερεν, ἀλλὰ πάντα δεινά μοι κατειργάζετο, Ἐν οἷς
τῇ πρὸ χθὲς κατανυγέντος αὐτοῦ (94), καὶ ἐν τῇ
χλένῃ μου γεγονότος πρός με, ἡμερωθείτης τῆς
ψυχῆς αὐτοῦ, ὡς ἐχαθεύδομεν, ἠρξάμην νουθετεῖν
αὐτόν. Κἀκεῖνος ἔφη μοι, Καὶ τί θέλεις ποιήσω,
εἰπέ μοι. Λέγω αὐτῷ " Θέλω ἵνα“ τῇ αὔριον ἀπέλ-
θωμεν εἰς τὸν ἅγιον Θύρσον, καθότι ἐστὶν ἡ μνήμτ
αὐτοῦ, καὶ ἵνα μείνωμεν ἐκεῖσε τῇ ἁγίᾳ λειτουργίᾳ,
ὅπως κοινωνήσαντες τῶν ζωοποιῶν τοῦ Χριστοῦ μυ.
στηρίων, καὶ φωτισθέντες ἁγιασθῶμεν, ταπεινὲ, χσὶ
γένῃ Χριστιανὸς κἂν μίαν ἡμέραν" καὶ ἔσω; Κύ-,
θίος ὁ Θεὸς ἐμθαλεῖ εἰς σὲ τὸν φέδον αὐτοῦ, χαὶ
σπουδάσῃς ἀπαλλαγῆναι τῶν προημαρτημένων σου,
ἐπιχτίσῃς δὲ καὶ ἔργα δικαιοσύνης, καὶ οὕτω δυ-
νησώμεθα εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωήν. Ὃ δὲ συνέθετό
μοὶ τὐτ πριδξαι.
fortassis benignus Dominus salutareni sui timorem animo iuo immissurus est, quo stimulatus, vile
preterita delieta expiare, insuper et justitiae opera exercere studeas; ut sic ambo ad vitam ingredi
&leruam mereamur. Haec ille mea monita se opere completurum recepit,
400 Til aea lini: emos emcumenalhs E Lack! NERA 1 en 22s
489. Sepulto dein cadavere, convenerunt fre-
quentes ad uxorem demortui, consolandi causa;
cumque incideret sermo de perditis illius vila wo
ribusque, aliis quidem dictitantibus lam effusze
ipsum petulantiz fuisse, ut si quam forte mulie-
rem, sive innuptam , seu prostiLutam , seu matri-
monio juncelam: conspicatus esset, non effugeret
manus howinis libidinosi, quoad intemperantiam
suam diabolicam explesset ; alis vero, nugatorem,
loquacem ei adulterum insignem fuisse contenden-
tibus; tandem uxor ipsa narrare instituit, quomo-
do a matrimonii sui primordio nunquam pedem in
ecclesiam intulisset, nunquam orationem fudisset,
nunquam frontem cruce signasset, communicasset
nunquam : quomodo denique apud scorla perno-
clare consuevisset : Si quando autem inde rever-
ientem ego, inquiebat, vel verbulo interpellarem,
confestim expedito in. caput meum infelix. baeulo,
verberibus saevire non desinens , quidquid poterat.
molesti; ae doloris inferebat. Cum interim sera
actorum poenitentia illum subiissel nudius tertius,
venissetique ad me cubitum , jamque una dormituri
decumberemus, solito uansuetiorem nacta, variis
copi monitionihus urgere : tum interrogauti, quid
sibi facien lum mandarem, respondi : Ut luce cra-
stina concedamus una ad sancti Thyrsi , eujus me- |
wworia solemuis agitur, ut istic sacrosanclo missae
sacrificio intersimus, ut salutifera Cliristi mysteria
communicemus, et gratia diviua illustrati san-
cus reliquam. vitam Uonsigamus , wt deuique
tandem aliquando vel unico die Christianum agas:
hoe modo müser ille, prascntibus omnibus exemplum confusionis propositus, acerbo tandem fine
vitam terminavit, anima nusquam ad diverticula deflectente, sed recta. properante ad barathrum in-
i;rni, ubi in sempiternis tenebris et vinculis indissolubilibus perenuatura erat.
| propr piv mveupastdlv. 0 "Akio: by no Silv
éinemoplag "^ paxpie giflovsan, iyi) Bi, qui,
tPya vt pauli 9ulv.» Mexpiogpovüv übzoüso Xec*
ob yàp eizev, "Iva Bán, àXX', "Iva ónzp. Exx6ov,
ja£xal. Kal vo)t0 puxpbv xai aüggevpav. Xáptopa.
3i" kw nw, Üncp ub düdavalen sig "5 rp£hcuny
1&v &xovóutun Evbeixvuvcas. El dp xal vaxópliupa
Enel, à alo xa) ch vosoplióuava fuv yaglayanà
sion, &ià vb efie Bvoev BslaÜat. ponte.
εἰ ϑ δ ϑδδδν νος σ΄ τον ἢ
Ρἰ(. Πρωϊΐας δὲ γενομένης, ἐπορεύθημεν ἐν τῷ
παναέπτῳ ναῷ τὸῦ ἁγίου μάρτυρος Θύρσον, χαὶ ὡς
εἰσήλθομεν ἔνδον, ἐμοῦ προσευχομένης, ἵστατο μω.
κίζων, καὶ οὔτε τὴν χεφαλὴν ἔκλινεν εἰς τὸ γόνυ
Ὁ τοῦ προσκυνῆσαι τῷ ἁγίῳ μάρτυρι, ἀλλ᾽ οὔτε τὴν
σφραγῖδα τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ στανροῦ ἐν τῷ
προσώπῳ ἐποίησεν, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ᾿Αγίου ἀσπά-
σασθαι, ἀλλ᾽ ἴστατο κεχαλασμένας ἔχων τὰς χεῖρας,
καὶ μωχίζων τοὺς προσευχομένους Θεῷ, Ὡς δὲ
ἐτέλεσα τὴν εὐχὴν, στραφεῖσα λέγω πρὸς αὐτόν" Τί
ἴστασαι ὥσπερ ξώδιον ἄψυχον, ταλαίπωρε, καὶ οὐ
ποιεῖς χὰν τὴν σφραγῖδα τοῦ Δεσπότου θεοῦ ἐν τῷ
προσώπῳ σου, ἀλλὰ παντελῶς ἐματαιώθης, ἐλεεινὲ,
καὶ ἵστασο ὥσπερ ᾿Ιουδαῖας ; οὐ φοδεῖ αὺ τὸν θεὸν,
κἂν τοὺς ἀνθρώπους αἰσχύνθητι, χαὶ πορευθεὶς πρόσ-
εὐξαι ὡς εἶπόν σοι, Λεγέι ἐχεῖνος - Ὑίνι προσεύξο-
᾿ τοῦσα πρὸς τὸν πυθμένα τοῦ ᾷδου παρεγένετο, ἐν
τῷ αἰωνίῳ σκότει ἐχεῖσε δεσμευθεῖσα ὀξύτατα,
ἘΡΗΣΎΤΝ ΨΙχαν ΠΕΕΒΩΣ ΦΟΠΌΜΙΚ 5.ΠῚ ὙΘΊΗΓΟ, ΟΝ ὙΟΒΟΙΠΕΠΊΘΑΙ ΕἸ. ΤῸ ΠΕ Ι ΘΉΒΗΝ
γοτίῷ ἸθοΠοπ05.
τὸ ὁποῦπιίας ὦ. " γὰρ ο. λὲ πρὸς υ, "' κοτάφορονο, 1" ἴσ. αὐτόν. "» παρὰ θεοῦ υ, Μ ὑπέκειτο ὁ,
(91) Ms, Vatie. interponit : Τῷ δικαίῳ αὐτοῦ vat
νοερῷ ὄμματι φαινόμενος : qua iu ms. Maz. desi-
derantur : ubi tamen mox ingens hiatus 9.cutrit
post lias votes, xai ὄπισθεν περενομένων, usque ad
uedium: nom. 191 δὲ haec verba ; Ἐν οἷς τῇ προ-
3955 χαταγυγέντο; αὐτοῦ,
col. 837–838page 109 of 134
PG 111:837ρα. Ῥγω ὃὲ φοδηθεῖσα τὴν εἰς τὸν ἵλγιον βλασφημίαν, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν “Αγιον φείσασθαι τοῦ μιαρωτάτου τὴν ἀναισθησίαν, καὶ μὴ ἀποδοῦναι αὐτῷ τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ " χαὶ αἴφνης ἁρπαγέντος τοῦ νοός μου ὡς πρὸς τὴν εἰκόνα τοῦ μάρτυρος, ἀχούω λεγούση: πρός με" Ἐγὼ μὲν συμπαθῶ, ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὠργίσθη αὐτῷ, καὶ οὐκ ἀνέχεται " αὖβίον γὰρ ἐκέλευσε ῥιζοτομηθῆναι αὐτὸν, ἵνα ἔξολοθρευϑῇ ἐχ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ, καὶ γνώσεται ἐν τῷ ἀσθέστῳ πυρὶ, ὅτι ἀληθής ἔστιν ἡ δύξα τῶν τοῦ θεοῦ γνησίων φίλων τε καὶ μαρτύρων. Μετὰ δὲ τὴν τῆς θείας λειτουργίας ἀπόλυσιν ἔνδον γενομένῆς μου, εὗρον αὐτὸν λάδρῳ πυρετῷ συνεχόμενον, καὶ ἐν τῇ κλίνῃ κείμενον, ὡς ἑωράκατε. Τοῦτο τῆς γυναιχὴς αὐτοῦ εἰρηχυίας, τρόμος ἔλαδε πάντας τοὺς ἐχεῖσε εὑρεθέντας, καὶ ἔλεγον" "Ὄντως Θεὺς οὐ μυκτηρίζεται " καὶ γὰρ ἀδιάψευστά εἰσιν αὐτοῦ τὰ δικαιώματα, καὶ τὰ κρίματα, καὶ αὐτὸς ἀποδώσει ἐχάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ταῦτα μὲν, ἄγαπητοὶ, οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ μακαρίου ἐκείνου στόματος τοῦ Δικαίου ἤχουσα, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς τοῦ ᾿παλαιπώρου ἐχείνου, Καὶ γὰρ ὠφελείας χάριν, καὶ ποῦ ἕνεκεν τοῦ φοδεῖαθαι τὸν Κύριον, καὶ φεύγειν ς ἀεὶ τὴν πορνείαν, καὶ τὴν μοιχείαν, χαὶ τὴν μέϑην, καὶ ζντεῖν ἐν νυχτί τε καὶ ἡμέρᾳ τὴν παρὰ τοῦ Κυρίου βοήθειαν, καὶ μὴ καταφρονεῖν τῶν ἁγίων μαρτύρων, καὶ τῶν τιμίων λειψάνων αὐτῶν, καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. ρἰιβ'. Ποτὲ δὲ περιπατοῦντος τοῦ Ὁσίου ἐν τῷ δημοσίῳ φόρῳ πλησίον τοῦ κίονος, ὃν ὁ ἐν μαχαρίᾳ τῇ μνήμῃ Κωνσταντῖνος ὁ ἐν ἁγίοις βασιλεὺς ἔστησεν, ἐν ᾧ φασι καὶ τοὺς τιμίους ἥλους, τοὺς ἐν τῷ ζωοποιῷ Χριστοῦ σώματι ἐμπαρέντας, ἐν τῷ ἐπάνω τούτου ἱσταμένῳ ἀνδριάντι ἐφαιδρύνατο, πρὸς δόξαν μὲν Θεοῦ, σχέπην τε χαὶ φυλακτήριον τῆς βασιλευοὔσης πόλεως, καὶ ἰδοὺ γυνή τις, τιμίῳ Πνεύματι Θευῦ φαιδρυνομένη, ἐν ἐχστάσε: γενομένη, διανοιὙέντων τῶν ψυχικῶν αὐτῆς ὀμμάτων, ὁρᾷ τὸν Μαχάριον περιπατοῦντα μέσον τοῦ πλέθους, ὡς στῦλον πυρὸς ἐξαστράπτοντα, καὶ ὡς βολίδα: πυρὸς εἰς τὸν ἀέρα ἐπαφιέντα καὶ αὐγάζοντα. Τινὲς δὲ μωροὶ ἐδί-. δοσαν αὐτῷ κχόσσους, ἄλλοι δὲ χατὰ τοῦ αὐχένος ἔτυπτον" χαὶ πυλλοὶ βλέποντες αὐτὸν ἀηδιζόμενοι, ἔλενον " Κύριε, μηδὲ ἐχθρὸν ἐὰν ἔχωμεν, ἵνα οὕτως αὐτῷ συμθέδηχεν. Τινὲς ζοφώδεις χαὶ μέλανες δαίμονες ἐπαχροώμενοι, ὄπισθεν περιπατοῦντες, ἔλεγον" Ναὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεται τῆς εὐχῆς ὑμῶν, καὶ μὴ
μαι, δεῖξόν μοι. Ἐγὼ δὲ ἔδειξα αὐτῷ τοῦ ἁγίου. μάρτυρος τὴν τιμίαν εἰκόνα, φήσασα, Ἐνθάδε πρόσεὐξαι. Ὡς δὲ ταῦτα ἤχουσεν, ἐδδελύξατο τὴν εἰκόνα, χαί φησιν Καὶ τίς ἡ ταύτης δύναμις περίεστιν, ἀψύχῳ οὔσῃ, καὶ ἀναιοθήτω, ματαία πλάνη τῶν ἀναισθήτων ; Τί γὰρ ὠφελεῖ αὕτη, Σοὶ λέγω,
γὴν. πεν ιὦ μα ν πὲ ον ΤΟ φημίαν, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν "Αγιον φείσασθαι τοῦ μιαρωτάτου τὴν ἀναισθησίαν, καὶ μὴ ἀποδοῦναι αὑτῷ τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ " καὶ αἴφνης ἁρπαὙέντος τοῦ νοός μου ὡς πρὸς τὴν εἰκόνα τοῦ μάρτυρος, ἀχούω λεγούσης πρός με" Ἐγὼ μὲν συμπαθῶ, ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὠργίσθη αὐτῷ, καὶ οὐκ ἀνέχεται " αὔβίον γὰρ ἐκέλευσε ῥιζοτομηθῆναι αὐτὸν, ἵνα ἔξολοθρευϑῇ ἐχ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ, καὶ γνώσεται ἐν τῷ ἀσδέστῳ πυρὶ, ὅτι ἀληθής ἔστιν ἡ δύξα τῶν τοῦ Θεοῦ γνησίων φίλων τε καὶ μαρτύρων. Μετὰ δὲ τὴν τῆς θείας λειτουργίας ἀπόλυσιν ἔνδον γενομένῆς μου, εὗρον αὐτὸν λάδρῳ πυρετῷ συνεχόμενον, καὶ ἐν τῇ κλίνῃ κείμενον, ὡς ἑωράκατε. Τοῦτο τῆς γυναιχὴς αὐτοῦ εἰρηχνίας, τρόμος ἔλαδε πάντας τοὺς ἐχεῖσε εὑρεθέντας, καὶ ἔλεγον" "Ὄντως Θεὺς οὐ μυχτηρίζεται " καὶ γὰρ ἀδιάψευστά εἰσιν αὐτοῦ τὰ διχχιώματα, καὶ τὰ κρίματα, καὶ αὐτὸς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ταῦτα μὲν, ἀγαπητοὶ, οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ μακαρίου ἐχείνου στόματος τοῦ Δικαίου ἤχουσα, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς τοῦ ᾿παλαιπώρου ἐχείνου. Καὶ γὰρ ὠφελείας χάριν, καὶ τοῦ ἕνεκεν τοῦ φοδεῖσθαι τὸν Κύριον, καὶ φεύγειν, ἀεὶ τὴν πορνείαν, καὶ τὴν μοιχείαν, χαὶ τὴν μέϑην, καὶ ζντεῖν ἐν νυχτί τε καὶ ἡμέρᾳ τὴν παρὰ τοῦ Κυρίου βοήθειαν, καὶ μὴ καταφρονεῖν τῶν ἁγίων μαρτύρων, καὶ τῶν τιμίων λειψάνων αὐτῶν, καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. ρἰιβ'. Ποτὲ δὲ περιπατοῦντος τοῦ Ὁσίου ἐν τῷ δημοσίῳ φόρῳ πλησίον τοῦ κίονος, ὃν ὁ ἐν μαχαρίᾳ τῇ μνήμῃ Κωνσταντῖνος ὁ ἐν ἁγίοις βασιλεὺς ἔστησεν, ἐν ᾧ φασι καὶ τοὺς τιμίους ἥλους, τοὺς ἐν τῷ ζωοποιῷ Χριστοῦ σώματι ἐμπαρέντας, ἐν τῷ ἐπάνω τούτου ἱσταμένῳ ἀνδριάντι ἐφαιδρύνατο, πρὸς δόξαν μὲν θεοῦ, σχέπην τε χαὶ φυλαχτήριον τῆς βασιλευοὔσης πόλεως, καὶ ἰδοὺ γυνή τις, τιμίῳ Πνεύματι Θευῦ φαιδρυνομένη, ἐν ἐχστάσε: γενομένη, διανοιγέντων τῶν ψνχικῶν αὐτῆς ὀμμάτων, ὁρᾷ τὸν Ναγχάριον περιπατοῦντα μέσον τοῦ πλήθους, ὡς στῦλον πυρὸς ἐξαστράπτοντα, καὶ ὡς βολίδα: πυρὸς εἰς τὸν ἀέρα ἐπαφιέντα καὶ αὐγάζοντα. Τινὲς δὲ μωροὶ ἐδί-. δοσαν αὐτῷ κόσσους, ἄλλοι δὲ χατὰ τοῦ αὐχένος ἔτυπτον" καὶ πυλλοὶ βλέποντες αὐτὸν ἀηδιζόμενοι, ἔλενον " Κύριε, μηδὲ ἐχθρὸν ἐὰν ἔχωμεν, ἵνα οὕτως αὐτῷ συμθέδηχεν. Τινὲς ζοφώδεις χαὶ μέλανες δαίμονες ἐπαχροώμενοι, ὄπισθεν περιπατοῦντες, ἔλεγον" Ναὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεται τῆς εὐχῆς ὑμῶν, καὶ μὴρα. Ῥγω ὃὲ φοδηθεῖσα τὴν εἰς τὸν ἵλγιον βλασ-
φημίαν, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν “Αγιον φείσασθαι
τοῦ μιαρωτάτου τὴν ἀναισθησίαν, καὶ μὴ ἀποδοῦ-
ναι αὐτῷ τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ " χαὶ αἴφνης ἁρπα-
γέντος τοῦ νοός μου ὡς πρὸς τὴν εἰκόνα τοῦ μάρ-
τυρος, ἀχούω λεγούση: πρός με" Ἐγὼ μὲν συμπαθῶ,
ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὠργίσθη αὐτῷ, καὶ οὐκ ἀνέχεται " αὖ-
βίον γὰρ ἐκέλευσε ῥιζοτομηθῆναι αὐτὸν, ἵνα ἔξο-
λοθρευϑῇ ἐχ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ, καὶ γνώσεται
ἐν τῷ ἀσθέστῳ πυρὶ, ὅτι ἀληθής ἔστιν ἡ δύξα τῶν
τοῦ θεοῦ γνησίων φίλων τε καὶ μαρτύρων. Μετὰ δὲ
τὴν τῆς θείας λειτουργίας ἀπόλυσιν ἔνδον γενομέ-
νῆς μου, εὗρον αὐτὸν λάδρῳ πυρετῷ συνεχόμενον,
καὶ ἐν τῇ κλίνῃ κείμενον, ὡς ἑωράκατε. Τοῦτο τῆς
γυναιχὴς αὐτοῦ εἰρηχυίας, τρόμος ἔλαδε πάντας
τοὺς ἐχεῖσε εὑρεθέντας, καὶ ἔλεγον" "Ὄντως Θεὺς
οὐ μυκτηρίζεται " καὶ γὰρ ἀδιάψευστά εἰσιν αὐτοῦ
τὰ δικαιώματα, καὶ τὰ κρίματα, καὶ αὐτὸς ἀποδώ-
σει ἐχάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ταῦτα μὲν, ἄγα-
πητοὶ, οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ μακαρίου ἐκείνου στόματος
τοῦ Δικαίου ἤχουσα, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς τοῦ
᾿παλαιπώρου ἐχείνου, Καὶ γὰρ ὠφελείας χάριν, καὶ
ποῦ ἕνεκεν τοῦ φοδεῖαθαι τὸν Κύριον, καὶ φεύγειν ς
ἀεὶ τὴν πορνείαν, καὶ τὴν μοιχείαν, χαὶ τὴν μέϑην,
καὶ ζντεῖν ἐν νυχτί τε καὶ ἡμέρᾳ τὴν παρὰ τοῦ
Κυρίου βοήθειαν, καὶ μὴ καταφρονεῖν τῶν ἁγίων
μαρτύρων, καὶ τῶν τιμίων λειψάνων αὐτῶν, καὶ
τῶν σεπτῶν εἰκόνων.
ρἰιβ'. Ποτὲ δὲ περιπατοῦντος τοῦ Ὁσίου ἐν τῷ
δημοσίῳ φόρῳ πλησίον τοῦ κίονος, ὃν ὁ ἐν μαχαρίᾳ
τῇ μνήμῃ Κωνσταντῖνος ὁ ἐν ἁγίοις βασιλεὺς ἔστη-
σεν, ἐν ᾧ φασι καὶ τοὺς τιμίους ἥλους, τοὺς ἐν τῷ
ζωοποιῷ Χριστοῦ σώματι ἐμπαρέντας, ἐν τῷ ἐπάνω
τούτου ἱσταμένῳ ἀνδριάντι ἐφαιδρύνατο, πρὸς δόξαν
μὲν Θεοῦ, σχέπην τε χαὶ φυλακτήριον τῆς βασιλευ-
οὔσης πόλεως, καὶ ἰδοὺ γυνή τις, τιμίῳ Πνεύματι
Θευῦ φαιδρυνομένη, ἐν ἐχστάσε: γενομένη, διανοι-
Ὑέντων τῶν ψυχικῶν αὐτῆς ὀμμάτων, ὁρᾷ τὸν Μα-
χάριον περιπατοῦντα μέσον τοῦ πλέθους, ὡς στῦλον
πυρὸς ἐξαστράπτοντα, καὶ ὡς βολίδα: πυρὸς εἰς τὸν
ἀέρα ἐπαφιέντα καὶ αὐγάζοντα. Τινὲς δὲ μωροὶ ἐδί-.
δοσαν αὐτῷ κχόσσους, ἄλλοι δὲ χατὰ τοῦ αὐχένος
ἔτυπτον" χαὶ πυλλοὶ βλέποντες αὐτὸν ἀηδιζόμενοι,
ἔλενον " Κύριε, μηδὲ ἐχθρὸν ἐὰν ἔχωμεν, ἵνα οὕτως
αὐτῷ συμθέδηχεν. Τινὲς ζοφώδεις χαὶ μέλανες δαί-
μονες ἐπαχροώμενοι, ὄπισθεν περιπατοῦντες, ἔλεγον"
Ναὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεται τῆς εὐχῆς ὑμῶν, καὶ μὴ
μαι, δεῖξόν μοι. Ἐγὼ δὲ ἔδειξα αὐτῷ τοῦ ἁγίου.
μάρτυρος τὴν τιμίαν εἰκόνα, φήσασα, Ἐνθάδε πρόσ-
εὐξαι. Ὡς δὲ ταῦτα ἤχουσεν, ἐδδελύξατο τὴν εἰ-
κόνα, χαί φησιν Καὶ τίς ἡ ταύτης δύναμις πε-
ρίεστιν, ἀψύχῳ οὔσῃ, καὶ ἀναιοθήτω, ματαία πλάνη
τῶν ἀναισθήτων ; Τί γὰρ ὠφελεῖ αὕτη, Σοὶ λέγω,
γὴν. πεν ιὦ μα ν πὲ ον ΤΟ
φημίαν, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν "Αγιον φείσασθαι
τοῦ μιαρωτάτου τὴν ἀναισθησίαν, καὶ μὴ ἀποδοῦ-
ναι αὑτῷ τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ " καὶ αἴφνης ἁρπα-
Ὑέντος τοῦ νοός μου ὡς πρὸς τὴν εἰκόνα τοῦ μάρ-
τυρος, ἀχούω λεγούσης πρός με" Ἐγὼ μὲν συμπαθῶ,
ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὠργίσθη αὐτῷ, καὶ οὐκ ἀνέχεται " αὔ-
βίον γὰρ ἐκέλευσε ῥιζοτομηθῆναι αὐτὸν, ἵνα ἔξο-
λοθρευϑῇ ἐχ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ, καὶ γνώσεται
ἐν τῷ ἀσδέστῳ πυρὶ, ὅτι ἀληθής ἔστιν ἡ δύξα τῶν
τοῦ Θεοῦ γνησίων φίλων τε καὶ μαρτύρων. Μετὰ δὲ
τὴν τῆς θείας λειτουργίας ἀπόλυσιν ἔνδον γενομέ-
νῆς μου, εὗρον αὐτὸν λάδρῳ πυρετῷ συνεχόμενον,
καὶ ἐν τῇ κλίνῃ κείμενον, ὡς ἑωράκατε. Τοῦτο τῆς
γυναιχὴς αὐτοῦ εἰρηχνίας, τρόμος ἔλαδε πάντας
τοὺς ἐχεῖσε εὑρεθέντας, καὶ ἔλεγον" "Ὄντως Θεὺς
οὐ μυχτηρίζεται " καὶ γὰρ ἀδιάψευστά εἰσιν αὐτοῦ
τὰ διχχιώματα, καὶ τὰ κρίματα, καὶ αὐτὸς ἀποδώ-
σει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ταῦτα μὲν, ἀγα-
πητοὶ, οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ μακαρίου ἐχείνου στόματος
τοῦ Δικαίου ἤχουσα, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς τοῦ
᾿παλαιπώρου ἐχείνου. Καὶ γὰρ ὠφελείας χάριν, καὶ
τοῦ ἕνεκεν τοῦ φοδεῖσθαι τὸν Κύριον, καὶ φεύγειν,
ἀεὶ τὴν πορνείαν, καὶ τὴν μοιχείαν, χαὶ τὴν μέϑην,
καὶ ζντεῖν ἐν νυχτί τε καὶ ἡμέρᾳ τὴν παρὰ τοῦ
Κυρίου βοήθειαν, καὶ μὴ καταφρονεῖν τῶν ἁγίων
μαρτύρων, καὶ τῶν τιμίων λειψάνων αὐτῶν, καὶ
τῶν σεπτῶν εἰκόνων.
ρἰιβ'. Ποτὲ δὲ περιπατοῦντος τοῦ Ὁσίου ἐν τῷ
δημοσίῳ φόρῳ πλησίον τοῦ κίονος, ὃν ὁ ἐν μαχαρίᾳ
τῇ μνήμῃ Κωνσταντῖνος ὁ ἐν ἁγίοις βασιλεὺς ἔστη-
σεν, ἐν ᾧ φασι καὶ τοὺς τιμίους ἥλους, τοὺς ἐν τῷ
ζωοποιῷ Χριστοῦ σώματι ἐμπαρέντας, ἐν τῷ ἐπάνω
τούτου ἱσταμένῳ ἀνδριάντι ἐφαιδρύνατο, πρὸς δόξαν
μὲν θεοῦ, σχέπην τε χαὶ φυλαχτήριον τῆς βασιλευ-
οὔσης πόλεως, καὶ ἰδοὺ γυνή τις, τιμίῳ Πνεύματι
Θευῦ φαιδρυνομένη, ἐν ἐχστάσε: γενομένη, διανοι-
γέντων τῶν ψνχικῶν αὐτῆς ὀμμάτων, ὁρᾷ τὸν Να-
γχάριον περιπατοῦντα μέσον τοῦ πλήθους, ὡς στῦλον
πυρὸς ἐξαστράπτοντα, καὶ ὡς βολίδα: πυρὸς εἰς τὸν
ἀέρα ἐπαφιέντα καὶ αὐγάζοντα. Τινὲς δὲ μωροὶ ἐδί-.
δοσαν αὐτῷ κόσσους, ἄλλοι δὲ χατὰ τοῦ αὐχένος
ἔτυπτον" καὶ πυλλοὶ βλέποντες αὐτὸν ἀηδιζόμενοι,
ἔλενον " Κύριε, μηδὲ ἐχθρὸν ἐὰν ἔχωμεν, ἵνα οὕτως
αὐτῷ συμθέδηχεν. Τινὲς ζοφώδεις χαὶ μέλανες δαί-
μονες ἐπαχροώμενοι, ὄπισθεν περιπατοῦντες, ἔλεγον"
Ναὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεται τῆς εὐχῆς ὑμῶν, καὶ μὴ
Euwte. Rope v mE pP T
vnplav, hpS&pmy ma paxalely xbv. "Aytoy gelaastac
*oU puapotáso) «hy ávaicünslav, xal ph &émoboü-
vas alvi) hy BAaceraíay abzoü * xal afgvac ápza-
Yéviog.vo0 vods pou di; phe chv elxóva *oU páp-
togoc, áxodu Xeyoóans npóg pe* "Eyü piv cvpmato,
XX à Osb; pylcÜn au, xal oüx ávéyerat* at-
fov yàp bxücuss (uforopmBRyz: abcàv, [va BEo-
Jofpsu0f, Ex vis «à uynpócuvov abxob, xat yviosevat
iw àcóbawp mupl, óct d)n0fj bowtv f B/Ga cv
53 BsoU vnu qv xe xol paprópow. Mezà ob
^h tfe Üclag Aeroupylag &mólvaty Évàov yevoné-
vns pou, eUpov aütbv Aá6pu mugs cuvsyÓuevov,
x0) bv sf] (vt xelusvov, dg Bupáxazs. Toro tfjg
Ywvaudg abto0 elpnxviae, tpóuos Ülaós mávra;
tob; ixilos cüpeÜivrae, xal Dueyov* "Ovzug Ékrbg
90 pux:mpifezai" xal yàp áüiájsustá sisty ajroU
tà Dicubpata, xol «à xplpaza, xal aisb; àmobü-
6:1 éxástp xa1à và Épya a)toU. Tab: piv, àya-
aol, 00 póvov ànb voU paxaptou Exslvou axápaoc
^03 Axalou fjxouca, AX xat &nb tfe yuvaixbs «o0
"wuhainópoo bxelyou. Kai yàp OgsAelag yápto, xai
c00 Évexey vo9 qo6siaÜar «bv Küpiow, xaX qeüpetv.
el iiy mopyeíav, xal vl» povgelav, xal rhy gànv,
xal (rwy Ev vox: «e xal fup hv mapk 05
Kupíou foíüstav, xal pij xaaggoviv vv áyiov
Bapiüpoy, xal wüv ciplusy Aetjávuv aj, xai
*ày cemzüv elxóvav.
PhB. Dort àb meprmatolvzog «o9 'Üafou iv aij
Bnpocl qp zinalow «oU xlovoz, 6v à Ev paxapia
^j uvi pm Kuovovavitvog à Ey áy(og Basuebs Éozn-
av, iv gag: xal cob viploug coe, v0); iv rip
Kuoxoup XpiuzoU opast Epxap£vrac, iv «i Enávoo
^0)x0v lozapév dvBpidvet gaubpivazo, mph; bigav
piv 8:00, axézmy xs xal quXaxviotov vf; Basusu-
eUsmg móhenz, xal idoU ovf vt;, vulp DIveógaz
Oeoà qaibpovopévry, &v Exoxácz: yevopdvn, Guxvos- |
qénsoy sàv (uyióv aürie ppávov, £pi viv Ma-
xápiy nspizaxoüvem uécov soU mA cuz, Dg axüloy
mph; i&astpánsovez, xai Oc Boilón; gugb; elg vhu
&éga bxaqiévex xoh abyátoven, Try; 05 pozo tà
bosav abri) xócsouz, üXlot 0b xz v60 alive
Erumvov* xal melio fAimovesg ab:by àwuléueyon,
Eievoy* Küpte, prbb. E/0phy &3y. Éptouey, iva. cUzug
abzi aopói6nxev. Ttvig Cogübtsig xal péilavez dai-
povte &xaxponiuevor, ÜriaÜzy meprrascüvzeg, Devoy"
Nai à 6sb; eisaxoóssva: rfjg eüyzs Üpiov, xal pd]
| auditis, exsecratus imaginem : Quse, inquit, in illa
virtus inest, qux ipsa cum vita sensuque destituta
sit, nibilo saniores vos turpiter decipit? Quid enim
profuerit ipsi istud : Tibi dico, paries, adjuva me?
Aique his dictis , consternatus animo confestim e
templo se cursim recepit.
(82) Cangius, lib. , eap. 21, agens de majori
2 palatiunr foro, quod ab Augusta matre Augu-
suarum .voluit Constantinus appellari , memiuit
vrecie ibidem columna porpbyreücz, et desuper
κηρυγμένην" καὶ τὴν σταύρωσιν ὁμολογεῖν», καὶ,
τὴν ἀνάστασιν. δοξολογεῖν, καὶ τὴν ἀγάληψιν
᾿πβοσκυνεῖν, ὡς τῆς ἄκρας αὐτοῦ φιλανθρωπίας
καὶ δυνάμεως γνωρίσματα' ὡς σωτηρίας μὲν καὶ
ζωῆς αἰωνίου πρόξενα τοῖς ἐν πίστει καταδε-
χομένοις κατακρίσεως δὲ καὶ κολάσεως τοῖς
ἀπίστοις γενησόμενα.
Παρήγγελλε δὲ μηχέτι τῶν ζώων τὰ εὐπρεπῇ δός
ξαντα θεοποιεῖν᾽ χτηνῶδες γὰρ καὶ ἄλογον χομιδῇ "
μηδ᾽ ἀψύχοις μορφαῖς ὅλως ἀνθρώπων ἢ θηρίων
προσέχειν τὸν voüv* ἀναίσθητον γὰρ καὶ σφόδρα
θηριῶδές τε xel παχύ" ἀλλὰ μηδὲ τοῖς πάθεσι τῆς
ψυχῆς, ἐπιϑυμίᾳ, φημὶ, καὶ θυμῷ προστετηχέναι πε-
ριπαϑῶς" μηδὲ Bi ὑπερδολὴν φιληδονίας, τοῖς ἀπὸ
τῆς ὑλής αὐτὰ δελεάσμασιν ὡς ὑπεκκαύμασιν ἐχπυ-
ροῦντας θεοποιεῖν. Ἄτοπον γὰρ xal ἐπιεικῶς Αἰγύ-,
πτῖον καὶ δαιμόνιον" Σώφρῥογε δὲ Λλοτισμῷ πρὸς
τὸν εἰς ὑμᾶς εὐαγγελισθέντα Λόγον dvazóperor,
xal τῷ αὐτοῦ λόγῳ καὶ νόμῳ τυπούμενοι, οὕτως
ἂν τῆς ἐπηγγελμένης ἐπιλαδέσθαι δυνήσεσθε
ζωῆς, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. "Apt.
col. 839–840page 110 of 134
PG 111:839ρα πμείμε μος τα
᾿ ἐγείρῃ εἰς τὸν αἰῶνα ἄλλον τοιοῦτον ἐπὶ τῆς γῆς " οὗδεις γὰρ χατέκαυσεν ἡμῶν τὰς καρδίας, ὡς ἀχα. βάτης οὗτος " μὴ βουλόμενος: γὰρ χάμνειν τὰ ἔργα τοῦ χυρίου αὑτοῦ, μωρὸν ἑδυτὸν προφασισάμενος, παίζει τὸν κόσμον.
Ῥηγ᾽. Ταῦτα μὲν οὕτως ἔλεγον" ἑώρα δὲ ἢ γυνῇ τοὺς τύπτοντας τὸν Δίκαιον, ὅτι ἐσημειοῦντο οἱ ζοφώδεις ἐκεῖνοι, καὶ ἔλεγον" Κἂν τοῦτο τὸ κρίμα ἔχωμεν εἰς παραμνθίαν, ὅτι ἀδίκως αὐτὸν οὗτοι τύπτοντες ἔχουσιν ἁμαρτίαν" πάντως γὰρ αὐτοὺς τῆς το. σαύτης προφάσεως χαταδικάζομεν αὐτοὺς ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου αὑτῶν, ὅτι ἐχλεκτὸν τοῦ Θεοῦ ἔτυπτον ἀδίκως, καὶ οὐκ ἔστι σωτηρία ἐν τούτοις, ᾿Ακούων δὲ ταῦτα ὁ Μαχάριος πνεύματι θείῳ, [ἐνὶ λόγῳ τὰς πανουργίας αὐτῶν ἔλυε (98)] καὶ ἐδικάζετο αὐτοῖς
Β λέγων " Οὐχ ἔστιν ὑμῖν σημειοῦσθαι ταῦτα" ἐγὼ γὰρ παρεκάλεσα τῷ φοδερῷ Δεσπότῃ μου μὴ ἡγξῖσθαι αὑτοῖς εἰς ἁμαρτίαν τούτου ἕνεχα ὑπὲρ ὅσον μὲ τύπτουσιν, καὶ ἡ ἄγνοια τόπον αὐτοῖς ἀπολογίας δίδωσιῦ
οἰιδ'. Ὡς οὖν ταῦτα ἤχουσεν ἡ γυνὴ ὁμιλοῦντα. μετὰ τοῖς σκοτεινοῖς ἐκείνοις, ὁρᾷ εἰς ὕψος, καὶ ἰδοὺ ὥσπερ πύλη ἀνεῳγυῖα τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐξ αὐτὸς ἐξιὼν πλῆθος χελιδόνων τερπνῶν, μέσον δὲ αὐτῶν περιστερὰ ὡς χιὼν, μεγάλη σφόδρα, καὶ κατῇει ἅμα ταῖς χελιδόσιν ἐπὶ τὸν Μαχάριον, κάρφος ἐλαίας χρυσίου στίλθον βαστάζουσα ἐν τῷ στόματι αὐτῆς,
᾿ καὶ ἀνθρωπίνως διαλεγομένη τῷ Μακαρίῳ καὶ λέ-
“ γουσα΄ Δέξαι τοῦτο τὸ κάρφος, ὅτι ὁ παντοχράτωρ Πατὴρ καὶ Κύριος Σαδαιθ σοι ἐχ τοῦ παραδείσου ἀπέστειλε γνώρισμα, διὰ τὸ εἶναί σε οἰχτίρμονα καὶ φιλάνθρωπον, ὃν τρόπον οἰχτίρμων καὶ ἐλεήμων ἐκεῖνος χαθέστηχεν" ἰδοὺ γὰρ δοξάσει σε ὁ Κύριος ἔτι καὶ ἔτι, χαὶ ὑψωθήσεται τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ ἐπὶ σοὶ, ἀνθ᾽ ὧν σὺ ἔκρινας τοῦ μὴ ἔχειν ἀμκρτίαν ποὺς καθεκάστην σε τύπτοντας. Ταῦτα εἰρηχυΐα ἐκαθέσθη᾽ ἐπὶ τὴν χεφαλὴν αὐτοῦ, χαὶ ἣν ὅλη περιηργυρωμένη, καὶ τὰ μετάφρενα αὐτῆς ἐν χλωρόπῆτε χρυσίου" οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῆς ὡς μαργαρῖται τίμιοι " οἱ δὲ πόδες αὐτῆς ὑπῆρχον βαφῇ βασιλικῇ βεδαμμένοι, καὶ σταυρὸν ἀπὸ ἀνθέων ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς" καὶ ἦν κύχλῳ αὐτῆς πολὺς τῶν χελιδά
Ὁ νων χελαδισμός.
“Π ριμε,, Ταῦτα ὁρῶσα ἡ γυνὴ ἐχείνη ἡ θεοσεδὴς, ἐξεπλήσσετο σφόδρα " ἐν ἑαυτῇ δὲ γενομένη ἀπὸ τῆς ϑέας ἐχείνης, οὐχέτι ἠδυνήθη εἰπεῖν τινι, μόνον ξὲ καθ᾽ ἑαυτὴν ἔλεγε (94) Βαδαὶ, τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος, οἵους φωστῆρας ἔχει ἐπὶ γῆς, καὶ οὐδεὶ; αὐτοὺς ἐπίσταται ! Πολλάκις οὖν ἡδουλήθη τὰ ρα:
᾿ θέντα αὐτῇ τισι διηγήσασθαι, χαὶ παραχρῆμά τις δύναμις ἐχώλυεν αὐτὴν, εἰς τρόμον ἄγονσα, καὶ λον. πὸν ἐχοῦσα καὶ ἄχουσα τὸ θαῦμα ἀπέκρυδεν. “Ὅθεν ἐν μιᾷ συναντᾷ αὐτῇ -ὁ Δίκαιος καὶ λέγει αὐτῇ " Φύλατιέ μου τὸ μυστήριον ἐν τῷ τέω;, Βαρδάρα,
(9 Ἰριάεπι [ς Ἰερία ; χαὶ ἐκπληττομένη ἔλεγε.ρα πμείμε μος τα
᾿ ἐγείρῃ εἰς τὸν αἰῶνα ἄλλον τοιοῦτον ἐπὶ τῆς γῆς "
οὗδεις γὰρ χατέκαυσεν ἡμῶν τὰς καρδίας, ὡς ἀχα.
βάτης οὗτος " μὴ βουλόμενος: γὰρ χάμνειν τὰ ἔργα
τοῦ χυρίου αὑτοῦ, μωρὸν ἑδυτὸν προφασισάμενος,
παίζει τὸν κόσμον.
Ῥηγ᾽. Ταῦτα μὲν οὕτως ἔλεγον" ἑώρα δὲ ἢ γυνῇ
τοὺς τύπτοντας τὸν Δίκαιον, ὅτι ἐσημειοῦντο οἱ ζο-
φώδεις ἐκεῖνοι, καὶ ἔλεγον" Κἂν τοῦτο τὸ κρίμα
ἔχωμεν εἰς παραμνθίαν, ὅτι ἀδίκως αὐτὸν οὗτοι τύ-
πτοντες ἔχουσιν ἁμαρτίαν" πάντως γὰρ αὐτοὺς τῆς το.
σαύτης προφάσεως χαταδικάζομεν αὐτοὺς ἐν τῇ ὥρᾳ
τοῦ θανάτου αὑτῶν, ὅτι ἐχλεκτὸν τοῦ Θεοῦ ἔτυπτον
ἀδίκως, καὶ οὐκ ἔστι σωτηρία ἐν τούτοις, ᾿Ακούων
δὲ ταῦτα ὁ Μαχάριος πνεύματι θείῳ, [ἐνὶ λόγῳ τὰς
πανουργίας αὐτῶν ἔλυε (98)}] καὶ ἐδικάζετο αὐτοῖς
Β λέγων " Οὐχ ἔστιν ὑμῖν σημειοῦσθαι ταῦτα" ἐγὼ γὰρ
παρεκάλεσα τῷ φοδερῷ Δεσπότῃ μου μὴ ἡγξῖσθαι
αὑτοῖς εἰς ἁμαρτίαν τούτου ἕνεχα ὑπὲρ ὅσον μὲ
τύπτουσιν, καὶ ἡ ἄγνοια τόπον αὐτοῖς ἀπολογίας δί-
δωσιῦ
οἰιδ'. Ὡς οὖν ταῦτα ἤχουσεν ἡ γυνὴ ὁμιλοῦντα.
μετὰ τοῖς σκοτεινοῖς ἐκείνοις, ὁρᾷ εἰς ὕψος, καὶ ἰδοὺ
ὥσπερ πύλη ἀνεῳγυῖα τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐξ αὐτὸς
ἐξιὼν πλῆθος χελιδόνων τερπνῶν, μέσον δὲ αὐτῶν
περιστερὰ ὡς χιὼν, μεγάλη σφόδρα, καὶ κατῇει ἅμα
ταῖς χελιδόσιν ἐπὶ τὸν Μαχάριον, κάρφος ἐλαίας
χρυσίου στίλθον βαστάζουσα ἐν τῷ στόματι αὐτῆς,
᾿ καὶ ἀνθρωπίνως διαλεγομένη τῷ Μακαρίῳ καὶ λέ-
“ γουσα΄ Δέξαι τοῦτο τὸ κάρφος, ὅτι ὁ παντοχράτωρ
Πατὴρ καὶ Κύριος Σαδαιθ σοι ἐχ τοῦ παραδείσου
ἀπέστειλε γνώρισμα, διὰ τὸ εἶναί σε οἰχτίρμονα καὶ
φιλάνθρωπον, ὃν τρόπον οἰχτίρμων καὶ ἐλεήμων
ἐκεῖνος χαθέστηχεν" ἰδοὺ γὰρ δοξάσει σε ὁ Κύριος
ἔτι καὶ ἔτι, χαὶ ὑψωθήσεται τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐ-
τοῦ ἐπὶ σοὶ, ἀνθ᾽ ὧν σὺ ἔκρινας τοῦ μὴ ἔχειν ἀμκρ-
τίαν ποὺς καθεκάστην σε τύπτοντας. Ταῦτα εἰρηχυΐα
ἐκαθέσθη᾽ ἐπὶ τὴν χεφαλὴν αὐτοῦ, χαὶ ἣν ὅλη πε-
ριηργυρωμένη, καὶ τὰ μετάφρενα αὐτῆς ἐν χλωρό-
πῆτε χρυσίου" οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῆς ὡς μαργαρῖται
τίμιοι " οἱ δὲ πόδες αὐτῆς ὑπῆρχον βαφῇ βασιλικῇ
βεδαμμένοι, καὶ σταυρὸν ἀπὸ ἀνθέων ἐπὶ τὴν κεφα-
λὴν αὐτῆς" καὶ ἦν κύχλῳ αὐτῆς πολὺς τῶν χελιδά
Ὁ νων χελαδισμός.
“Π ριμε,, Ταῦτα ὁρῶσα ἡ γυνὴ ἐχείνη ἡ θεοσεδὴς,
ἐξεπλήσσετο σφόδρα " ἐν ἑαυτῇ δὲ γενομένη ἀπὸ τῆς
ϑέας ἐχείνης, οὐχέτι ἠδυνήθη εἰπεῖν τινι, μόνον ξὲ
καθ᾽ ἑαυτὴν ἔλεγε (94) Βαδαὶ, τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγα-
θότητος, οἵους φωστῆρας ἔχει ἐπὶ γῆς, καὶ οὐδεὶ;
αὐτοὺς ἐπίσταται ! Πολλάκις οὖν ἡδουλήθη τὰ ρα:
᾿ θέντα αὐτῇ τισι διηγήσασθαι, χαὶ παραχρῆμά τις
δύναμις ἐχώλυεν αὐτὴν, εἰς τρόμον ἄγονσα, καὶ λον.
πὸν ἐχοῦσα καὶ ἄχουσα τὸ θαῦμα ἀπέκρυδεν. “Ὅθεν
ἐν μιᾷ συναντᾷ αὐτῇ -ὁ Δίκαιος καὶ λέγει αὐτῇ "
Φύλατιέ μου τὸ μυστήριον ἐν τῷ τέω;, Βαρδάρα,
(9}} Ἰριάεπι 9[ς Ἰερία ; χαὶ ἐκπληττομένη ἔλεγε.
204 Commemoratio sancti. Patris nostri Sophronii
episcopi,
col. 841–842page 111 of 134
PG 111:841τοῦτο γὰρ ὄνομα αὑτῇ, καὶ μηδενὶ αὑτὸ ἐξείπῃς,, ἕως οὔ διελεύσομαι ἐν τόπῳ σχηνῆς θαυμαστῆς ἕως
τοῦ οἴχου τοῦ Θεοῦ. Ἢ δὲ πρὸς αὑτὸν εἶπεν " Κα-
κῶς οὐ θέλω " εἰ δὲ καὶ θελήσω τινὶ διηγήσασθαι,
οὗ δύναμαι, τίμιε φωστὴρ χαὶ ἐχλεχτὲ Κυρίου παν-
θαύμαστε " χωλύομαι γὰρ ἀοράτῳ δυνάμει, καὶ εἰσ-
ἔρχεται τρόμος εἰς τὰ ὀστᾶ μου, καὶ ἐν ἐμοὶ ἡ
ἰσχύς μου ταράττεται.
5 Levit. svin, B. à Gen, xv, 6. Vario lectiones. T μάνον o. "iv. μεσιτενομένης, "V eu.τοῦτο γὰρ ὄνομα αὑτῇ, καὶ μηδενὶ αὑτὸ ἐξείπῃς,,
ἕως οὔ διελεύσομαι ἐν τόπῳ σχηνῆς θαυμαστῆς ἕως
τοῦ οἴχου τοῦ Θεοῦ. Ἢ δὲ πρὸς αὑτὸν εἶπεν " Κα-
κῶς οὐ θέλω " εἰ δὲ καὶ θελήσω τινὶ διηγήσασθαι,
οὗ δύναμαι, τίμιε φωστὴρ χαὶ ἐχλεχτὲ Κυρίου παν-
θαύμαστε " χωλύομαι γὰρ ἀοράτῳ δυνάμει, καὶ εἰσ-
ἔρχεται τρόμος εἰς τὰ ὀστᾶ μου, καὶ ἐν ἐμοὶ ἡ
ἰσχύς μου ταράττεται.
RUNI TE Ze SERERE e ERR bxencalcl a CaL UA i M OLLI
faculias non adest; prohibeor euim vi quadam invisibili, tremore quodam intima ossa mea sulieunte,
viribusque corporis deficientibu .
A Uliristo. « l'er qualem » autem «. legem, ». iuquit,
exclusa esi? nunquid. per legem operum, reae
qua dicit, « Qui fecerit. lyee, vivet in eis 1? » (id
euim dixit lex Mosaico.) Haudquaquam, inquit,
*« sed perleein fidei, 1 quie gratia justlicat, et non
ex operibus, Ecce fidem legem etiam vocal, ob uo-
1iinis apud Judzeos revereitiam, In posterum itaque,
Judae, iu. lide gloriare, quae te justificare polest.
Vins, 28-30. « Arbitramur itaque juatilieari lio-
mineni per liaem sine operibus legis. Àn Judiorum
Deus tantum? Nonne et geutium ? Ino et. gentium.
Quandoquidem unvs est. Deus, qui justificabit cir-
cumcisionem vx liue, et prasputiam per. fidem. »
Cum subjecisset oculis, quod ex sanguiue Cristi
et non ex operibus legis esset justilicatio, eunclu-
? dit sermoncui, inquiens : Ex commemoratis omui-
bus colligimus, fide justilicari omnem hominem. Et
ne turberis, o Judse, quasi res istliase sit aUsmrda.
Non. enim partium studiosus est Deus, ut te solum-
modo servcl, non autem onmeur honinem, llic
auteni Judzros rubore sulfundit, ae perterrefacit supra
medum, eeu eos qui adversus Deum pugoaut, si
ion admittart gentes servari per fidem. Non en ur
ereiduut ipsuui onmium perzeque Dem esse, curani-
Que gerere omninm ex :quo. Uuus igitur, id est,
idem est et Judzorun et gentium Deus, qui et eir-
cumeisum justifica, on ex lege, sed ex lide, ac
prasputiatum iutermediante ide. suscipit, Cum. au-
tem circuineisionis mentionem faciat et. preputii,
; memoríau: relricat corum que paulo ante dicta
sunt, quibus indicaliat quod ueque circumcisio pro-
Sit, si opera desint; neque pr:pulium per sese
quidquam obsit. Utraque igitur lide opus habent.
Vgus. 31. « Legem ergo destruimus per. (idem ?
Absit, sed. legem statuimus. « Quia nonnihil tirba-
Jat Judieos, legen fide dissolvi, eurat. isuid. vulne-
ris jingenti sua sapientia, "inquiens quad legem
slabilit (ides. Quod enim voluit lex, nempe justi -
ficare hominem. uon potuit. autem prasstare , hoc
"fides perícit, Sinul atque enim quispiaur ercdiderit,
proünus justificatur. Non igitur. destruit legem
lides, sed. statuit poiius. ler hoe. aulem statuendi
vocabulum, ostendit jacere lege. Nau qui. jacet,
opus habet ut. erigatur et. slabiliatur.
5 Levit. svin, B. à Gen, xv, 6.
Vario lectiones.
T μάνον o. "iv. μεσιτενομένης, "V eu.
sdnddlko: 2dbdcdib dui x2denedd: icOLM dd RPRRUNBTTN SUMA SUR MR INV IU BRA NPCISLA TM SIRE I OESTE etr ume THREE UE NIU ROT
beratus, non succumberet tentationi; neve despiceret. se preeantem, et gravissimos diaboli insultus
sustinentem.
Wee cM CNNEE NEN NE X SN NE NE X M ATEM. —- CIERRE A
| pulsa. fuit. Cum autem illi vir sanctus. obviam
factus esset aliquando : Cave sis, ait, o larhara
(id enim mulieri nomen erat), ne cui qua vidisti
anysteria reveles, donec pervenero in jocum taber-
maeuli admirabilis , usque ad dumum Dei. Cui
vicissim Barbara : Malo meo edocla secretum ser-
vo, vir venerande, Deo eleete, eL supra modum
admirabilis : quod si etiam libido sit revelandi ,
Ld
/— 196. Dum talibus aliisque prodigüs admirabilis
Andrez virius magis in. dies splendescit, grave
bellum Epiphanio motum fuit ab intemperanti li-
bidine. Maledietus namque Satanas, invidi» sti-
mulis actus, quemdam e daemonibus suis centu-
rionem aüversus adolescentem immittit, ut inmo-
dica ejus animum tristitia l:edaL meniariamque e
terris auferat, Hujus igitur expertus impetum Epi-
planius, maestitia et animi amaritudine eonficie-
batur; cumque nihil eontra validas iuimici aggres-
siones et lerrieulamenta haberet prasidii, reperit
tandem, postquam diu qussísset, B. Andream;
quem et, aperto prius anima tolius statu , opem
flagitat; videlicet ut acerba dzmonis tyrannide li-
.. 197. Andreas aulem , vere bealus, vere suavis
et misericors, Epiphanium , nun secus quam pro-
prium filium miseratus, ita alloquitur : Charissime
fili, propterea quod animo elati fuimus, erupit
conira nos draco infernalis ut cognita exiguitate
nostra, confileamur, nullas esse vies nostras,
si cum nequissimo Sataua. depugnanduiu sit, sed
omnia admirabili Deo nostro accepta referri de-
bere; sive enim vineamus hostem , seu resisiamus
viriliter, seu orationibus, jejuniis, aliisve piis ope-
ribus vocemus , omnia beniguissimi Dei nostri mu-
nus sunt. Ipse enim dieit: « Sine me nihil potc-
stis facere ** ; » et, « Onimis justitia hominis ut pau-
mus menstruatze coram Domino est 9, » Nuncigitur,
fili mi, przeipio tibi, et obedientia tua. effeetum
) dabit, ui luce crastina ad saeram saneti Acacii
maetyris aedem in fleptascalo pergas, quo et ego in
spiritu veniam, supplicabimusque ambo eu v lacry-
mis sancto martyri, ut quod a me petis beneli-
cium, ipse tibi ab optimo nostrique amautissimo
Domino consequatur. Constat vero milii, maguum
Lune martyrem repulsam non ferre a Domino;
quia generoso certamine pretiosum sanguinem suum
(95) Ms. Vatic. vat ἡ προθυμία ἡμῶν.
(96) Colitur sanetus Acacius 7 Maii a Gracis,
2 Latinis $ Mail : de cujus in ista ecclesia corpore
vide que ad hune diem diximus, el Cangium ,
5? Joan, xv, D. δ᾽ 158. Lxtv, 6.
lib. 1v, eap. 6, n. 2. lleptascalon vero, alias vore
corrupta Paschalon, crat in x urbis legione, juxta
Navale, uli habes lib. 1, e. 47, num, 2.
col. 843–844page 112 of 134
PG 111:843ρἰιη. Ταῦτα ἀχούσας ὁ Ἐπιφάνιος, πεσὼν εἰς τοὺς τιμίους αὐτοῦ πόδας, καὶ ἀσπασάμενος αὐτὸν τῷ ἁγίῳ φιλήματι ἀνεχώρησεν. Πρωΐας δὲ γενομένης, ἐπορεύθη ὁ Ἐπιφάνιος ἐν τῷ ναῷ τοῦ τιμίου Ἰωάννου τοῦ Βατετιστοῦ, χἀχεῖσε τὴν λειτουργίαν Β ἐσχέλασεν " περὶ δὲ τὸ δειλινὸν ἀπῇει ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ᾿Αχαχίου ' ἣν δὲ ὥρα ἐθδόμη, καὶ αἱ πύλαι τοῦ ναοῦ ὑπῆρχον ἐσφαλιτμέναι, ἐν δὲ τῷ νάρθηκι προσεδρεύιυν᾽ δάχρυσι θλιδεροῖς ἠντιδόλει τὸν μάρτυρα μὴ κενὸν ἀποστραφῆναι, Τοῦ δὲ ξύλου χρούσαντος τοῦ ἑσπερινοῦ ὕμνου, καὶ τοῦ ναοῦ ἀγεῳχθέντοῖν πρῶτος εἰαήει αὐτὸς στένων καὶ ὀδυρόμενος, καὶ τῇ δεήσει συγκιρνῶν τὰ δάχρυα. Ὡς δὲ ἤγγισε τῇ θήχῃ τοῦ μάρτυρος, Τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν τῷ πνεύματι ἀπεφθέγγετο " Φωστὴρ ἅγιε, ἀγαπητὲ τοῦ᾽ Κυρίου, ἡγιασμένε,. μεμυρισμένε, μάρτυς Κυρίου πανθαύμαστε " ἐλέησόν με τὸν ἀσθενῇ χαὶ ταλαίπωρὸν, κακῶς ἔχοντα ἀπὸ τὸῦ πλήθους τῶν πταισμάτῶν, δράγματος Σωτᾶν διαδόλου " θεράπευσον τὰ ἕλκη, ἀπόσμηξον τὰ τραύματα, ἴασαι τοὺς μώλωΣ πας, καὶ τῶν πόνων τὰ στίγματα " ἴδε τὸν κύνα, θέασαι τὸν ὄφιν, πρόασχες τῷ λύκῳ, τῷ λέοντι τῷ κατ᾽ ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ φρυαττομένῳ [καὶ εἰς βυθὲν ἄσω.- τίας χατασπᾶσαί με απεύδοντι (99. Μὴ βραδύνῃ, ὁ γλυχὺς, μὴ ἀναδάλῃς, ὁ ἡδὺς, μὴ παραδλέψῃς μον τὰ αἰσχρότατα δάκρυα, ὁ μελίῤῥυτος, ἀπ᾽ ἐμοῦ ἀπέν λατον τῇ φοθερᾷ τῆς πρεσδείας δου δρεπάνῃ " δύνασαι γὰρ, οἷα θαυμαστὸς στρατιώτης τοῦ Ἰησοῦ, τοῖς αἰτοῦσι παρέχειν τὰ καταθύμια. ρἰιϑ΄. Ταῦτα εἰρηχὼς ὁ ᾿Ἐπιφάνιος μετὰ δακρύων πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας μάρτυρα, εὐθέως ὁρᾷ ὡς εἷδὸς ἀστραπῆς ἐξελθοῦσαν ἀπὸ τῆς θήχης τοῦ ᾿Αγίου, καὶ αὐτὸν περιχυχλώσασαν " ἣν ὃὲ τὸ εἶδος λέαν θερ- 2 μότατον, ἡ γὰρ θέρμη τοῦ ἀθλοφόρου ἡ πρὸς εεργεσίαν ἐπιφοιτήσασα. Ὁρᾷ οὖν πάλιν, καὶ ἰδοὺ ἐκ τῆς θήχης ἐξξει εὐωδία, ὥσπερ κρίνων καὶ ῥόδων, καὶ ὡς μύρου πολυτίμου παραπλησία, καὶ φωνὴ γέγονεν αὐτῷ λέγουσα - Ἤκουσα τῆς δεήσεώς σον" καὶ γὰρ χαὶ. πρὸ σοῦ ὁ διὰ Κύριον παίζων διὰ σοῦ μο: ἐνέτυχεν. ᾿Απιθε οὖν, χὰγὼ περὶ τούτου τῷ Δε-- σπότῃ καὶ Θεῷ δεηθήσομαι " ἄψομαι γὰρ ἐῶν τιμίων ἰχνῶν αὐτοῦ, χαὶ ἴδω εἰ παραδλέψηταί μου τὴν δέησιν. Καὶ εὐθέως ἀπέστη ἡ φωνῆ. Ὁ δὲ Ἐπιφάνος Ῥαυμάσας τὴν τοῦ ᾿Αγίου ἐνέργειαν, ἱκέτευεν αὖθις
᾿ παυόμεθα. "Ὅταν δὲ γένῃ πρὸς αὐτὸν, μὴ χρήσῃ τινὶ βαττολογίᾳ, ὀλλὰ πνεύματι συντετριμμένῳ χαὶ πεταπεινωμένῃ καρδίᾳ, καὶ δάκρυσι, χαὶ βαθέσι στεναγμοῖς χαὶ λόγοις θλιδεροῖς αὐτὸν ἐξιλέωσαι" καὶ εὖ οἶδα ὅτι εὐθέως ἔψῃ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. Ναὶ τέκνον μου, οὕτω ποιήσεις, χαὶ ἔσται σοι ὃν τρόπον εἴρηκα ἡ ἔχθασις.135, 1515 auditis , abjicil. se JF piptianius ad. Yene-
randos Andreze pedes , et salutatum in. osculo san-
cto abiens reliquit. Postera autem die illucescente,
coutulit se ad sancti Joaunis Baptiste (97) , ibique
sacrificio interfuit divino ; lempore vero porae-
1idiano sub boram septimam abiit ad saneti Acacii,
reperieusque obseratas fores, tantisper consecit in
narthece (98) , orans cum lacrymis afllictionis indi-
tibus sanctissimum martyrem, ut ue votia eum suis
fruswatum redire. domum pateretur. Dato autem
ad hymnos vespertiuos signo, apertisque templi
valvis, primus ipse intravit, gemens ploransque et
lacrymas precibus commiscens. Ubi vero propius
ad arcam sanell martyris accessisset, sic ipsum allo-
qui exorsur est: Sanclum, Dei luminare, vir Do-
müno dilectissime , sancütatis fragrantissimo uu-
guenlo delibute , martyr plurimum aduirande,
iniserere mei, hominis infirmi sane ac miseri , qui
propler delictorum. suorum mulitudinem male
liabet, et demoni rapina cessit : medicare ulcera,
emunda vulnera, cura plagas , et verberumi cica- f
iriees. Aspice canem istum , intuere serpentem,
auendesis lupum, et leonem illum contra me ini-
gerum frementem, festinantemque ut in profundum
linidinis me deuergat : ne differas auxilium tuum,
dulcissime; né wee rejicias, suavissime; ne la-
crymas meas amarissimas aspeeneris, mellilue :
repelle à me terribili "intercessionis tuw fale om-
nes ininicos meos; potes enim , admirabilis Chri-
sti miles, petentibus cuneta qui. desideraut à Deo
impetrare. s
199. Hane ubi fudisset eum lacrymis orationem
Epiphanius, Aeacii pro. veritate martyrio coronati
opem iuploraus, conspicit repente ex ipsa saneti
lipisanotlieca speciem prouicare fulguris seque cir-
cumdare : fulguii amem calor inerat summus, 1
quasi beueliceutiae quac mox secutura erat pramun-
1jus. lhursum eodem rellectit oculos, sentilque iude
egredi fragrantiam liliorum ae rosarum et pretio-
sissimi unguenti ; et insonuit auribus vox, Audi,
inquiens, oratiouem tam, sed et priusquam tu
me appellares, supplicavit mihi pro te vir ille, qui
Dei causa stullum mduit, Vade igitur, et ego
rem libi tuam a Domino Deo exoraho : preces
euim meas, ad pedes ejus venerandos accidentis ,
fieri non polest uL 1ejiciat, Sicque. vos. illa audiri
amore illius profundere prompto. animo non dubi-
tavit: et evenient nobis quae desideramus; et opta-
tam quietem recuperabimus. Quando autem ad
sanetum perveneris, noli multum verbis orare, seid
spiritu contrito et corde liumiliato , eum lacrymis
prodwetisque ex imo pectore suspiriis, et. verbis
alllietionem animi testantibus,, iustanler suppli-
"Phy elvoy eb, svy0zidsag eis Up,
Kx) suvrapdssty vàz houyqicnus quati.
15. Tiv 656v fete, xal plas Oen Ades
düsty possint), dà" ptas aapuogptiyo,
Ados zpofiduit, xÀy oglivns cy piav.
TAXMyé BE eus Düsquts Pu tv atv iu
avis tostsav, xat Cuaglos8 cipi Nov,
WP Cür bxpeiergts t6» l'ai Exodo.
"Yadeqy ixeivy, 39) sisapuiós0as Mtis
"Asóspy vogdteis, 3 Bug Dérey 0scte
ARA el gty KM, mg scsapidiata: Mex
Ei B a5 qs Bey, més péeu Lee) 0Dat; ;
V Mésty hp ob34y basi sow cip pcuov.
[TN
Einzty bvaprég &xOvá?n nz üdte.
"Isog Epez gen , py Ubhoty Gee) Mee,
Yi seo hPkevxact voz idezanz Tospdot,
& Ty adsxos G6 paev sidere fk.
TATE. nat esos iv Matos s-ptut
Tí nd orto p suqtow vts 1820997
NR voüisze qp sb pivsusw el odas
"Ey salis Exi nociniz cisumyivai*
V Kaisiv vupuyUR-, vas Ow niv: Miyegs
TH op guflsisas ze) usenpázuo Bien,
OlBisspir cis sy d) mequpqónov,
Kid tah vs osposUTz, De Prvvydetos Mtt
"izstis ve Bibkssy died; i suvGésst,
ρἰιη. Ταῦτα ἀχούσας ὁ Ἐπιφάνιος, πεσὼν εἰς
τοὺς τιμίους αὐτοῦ πόδας, καὶ ἀσπασάμενος αὐτὸν
τῷ ἁγίῳ φιλήματι ἀνεχώρησεν. Πρωΐας δὲ γενομέ-
νης, ἐπορεύθη ὁ Ἐπιφάνιος ἐν τῷ ναῷ τοῦ τιμίου
Ἰωάννου τοῦ Βατετιστοῦ, χἀχεῖσε τὴν λειτουργίαν
Β ἐσχέλασεν " περὶ δὲ τὸ δειλινὸν ἀπῇει ἐν τῷ ναῷ τοῦ
ἁγίου ᾿Αχαχίου ' ἣν δὲ ὥρα ἐθδόμη, καὶ αἱ πύλαι
τοῦ ναοῦ ὑπῆρχον ἐσφαλιτμέναι, ἐν δὲ τῷ νάρθηκι
προσεδρεύιυν᾽ δάχρυσι θλιδεροῖς ἠντιδόλει τὸν μάρ-
τυρα μὴ κενὸν ἀποστραφῆναι, Τοῦ δὲ ξύλου χρού-
σαντος τοῦ ἑσπερινοῦ ὕμνου, καὶ τοῦ ναοῦ ἀγεῳχθέν-
τοῖν πρῶτος εἰαήει αὐτὸς στένων καὶ ὀδυρόμενος,
καὶ τῇ δεήσει συγκιρνῶν τὰ δάχρυα. Ὡς δὲ ἤγγισε
τῇ θήχῃ τοῦ μάρτυρος, Τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν τῷ
πνεύματι ἀπεφθέγγετο " Φωστὴρ ἅγιε, ἀγαπητὲ τοῦ᾽
Κυρίου, ἡγιασμένε,. μεμυρισμένε, μάρτυς Κυρίου
πανθαύμαστε " ἐλέησόν με τὸν ἀσθενῇ χαὶ ταλαίπω-
ρὸν, κακῶς ἔχοντα ἀπὸ τὸῦ πλήθους τῶν πταισμά-
τῶν, δράγματος Σωτᾶν διαδόλου " θεράπευσον τὰ
ἕλκη, ἀπόσμηξον τὰ τραύματα, ἴασαι τοὺς μώλω-
Σ πας, καὶ τῶν πόνων τὰ στίγματα " ἴδε τὸν κύνα, θέα-
σαι τὸν ὄφιν, πρόασχες τῷ λύκῳ, τῷ λέοντι τῷ κατ᾽
ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ φρυαττομένῳ [καὶ εἰς βυθὲν ἄσω.-
τίας χατασπᾶσαί με απεύδοντι (99}}. Μὴ βραδύνῃ,
ὁ γλυχὺς, μὴ ἀναδάλῃς, ὁ ἡδὺς, μὴ παραδλέψῃς μον
τὰ αἰσχρότατα δάκρυα, ὁ μελίῤῥυτος, ἀπ᾽ ἐμοῦ ἀπέν
λατον τῇ φοθερᾷ τῆς πρεσδείας δου δρεπάνῃ " δύνα-
σαι γὰρ, οἷα θαυμαστὸς στρατιώτης τοῦ Ἰησοῦ, τοῖς
αἰτοῦσι παρέχειν τὰ καταθύμια.
ρἰιϑ΄. Ταῦτα εἰρηχὼς ὁ ᾿Ἐπιφάνιος μετὰ δακρύων
πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας μάρτυρα, εὐθέως ὁρᾷ ὡς εἷ-
δὸς ἀστραπῆς ἐξελθοῦσαν ἀπὸ τῆς θήχης τοῦ ᾿Αγίου,
καὶ αὐτὸν περιχυχλώσασαν " ἣν ὃὲ τὸ εἶδος λέαν θερ-
2 μότατον, ἡ γὰρ θέρμη τοῦ ἀθλοφόρου ἡ πρὸς εερ-
γεσίαν ἐπιφοιτήσασα. Ὁρᾷ οὖν πάλιν, καὶ ἰδοὺ ἐκ
τῆς θήχης ἐξξει εὐωδία, ὥσπερ κρίνων καὶ ῥόδων,
καὶ ὡς μύρου πολυτίμου παραπλησία, καὶ φωνὴ
γέγονεν αὐτῷ λέγουσα - Ἤκουσα τῆς δεήσεώς σον"
καὶ γὰρ χαὶ. πρὸ σοῦ ὁ διὰ Κύριον παίζων διὰ σοῦ
μο: ἐνέτυχεν. ᾿Απιθε οὖν, χὰγὼ περὶ τούτου τῷ Δε--
σπότῃ καὶ Θεῷ δεηθήσομαι " ἄψομαι γὰρ ἐῶν τιμίων
ἰχνῶν αὐτοῦ, χαὶ ἴδω εἰ παραδλέψηταί μου τὴν
δέησιν. Καὶ εὐθέως ἀπέστη ἡ φωνῆ. Ὁ δὲ Ἐπιφάνος
Ῥαυμάσας τὴν τοῦ ᾿Αγίου ἐνέργειαν, ἱκέτευεν αὖθις
᾿ παυόμεθα. "Ὅταν δὲ γένῃ πρὸς αὐτὸν, μὴ χρήσῃ
τινὶ βαττολογίᾳ, ὀλλὰ πνεύματι συντετριμμένῳ χαὶ
πεταπεινωμένῃ καρδίᾳ, καὶ δάκρυσι, χαὶ βαθέσι
στεναγμοῖς χαὶ λόγοις θλιδεροῖς αὐτὸν ἐξιλέωσαι"
καὶ εὖ οἶδα ὅτι εὐθέως ἔψῃ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. Ναὶ
τέκνον μου, οὕτω ποιήσεις, χαὶ ἔσται σοι ὃν τρόπον
εἴρηκα ἡ ἔχθασις.
(92) Quatuordecim omninG eedesias CP. S.
Joannis laptista Cangius enumerat, lib. tv, cap. 4,
wt dillicile sit divinare quanam bie designetur.
(98) Narthex *airium eclesie praliminare , de
quo eruditum Commentarium scripsit Leo Allatius.
De Narthece etiam. a Cangius, lib. iu, cap. 18.
(99) Ms, Vativ., ἐξαλείφειν ἅπαν τῇ βίᾳ τῆς φύσεως
εἰς παράφυσιν ἐχτρέποντι.
col. 845–846page 113 of 134
PG 111:845αὑτὸν τοῦ ἐπιταχῦναι τὴν δέησιν, Θέλω γὰρ, μεγαλομάρευς τοῦ Χριστοῦ ἠγαπημένε, ἵνα τὸ πᾶν μέχρι μεσονυχτίου κατεργάσῃ τῷ δούλῳ σον, καὶ εἰδῶ σου τὸ γλυχύτατον ἠρόσωπον, χἂν ἐν ὁράσει τὴν χαρὰν χαὶ τὴν ἀντῦηψιν χομίζων μοι. Ταῦτα εἰρηχὼς χαὶ ἀσπάσάμενος τὴν θήχην τοῦ μάρτυρος, ἀνεχώρησεν.
σ΄. Ὡς δὲ εἰσήει ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἐτέλεσε τὴν ἐννάτην ὥραν τῆς νυχτὸς, καὶ μικρὴν ἀφυπνώσαντος. ὁρᾷ εὐθέως ὄχλον τινὰ ἐπιστάντα αὐτῷ ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ λευχοφόρους, καὶ ἕτεροι ἀληθινὰ (1) φοροῦγτε," μέσον δὲ αὐτῶν ὁ μάρτυς ᾿Αχάκοος, ὥσπερ μαργαρίτης ἀστράπτων, νέου φαιδρότητα ἔχοντα ἡλέκων, καὶ τὴν μὲν γενειάδα ἀρτίως καταστέφουσαν τὸν τίμιον πώγωνα, καί φησι πρὸς τὸν Ἐπιφά τον " Ἥχουσα τῆς φωνῆς σου, καὶ εἶπον τῷ Δεσπότῃ περὶ οὗ ἐδεήθης μοι, καὶ εἴρηκέ μοι ποιῆσαι μετὰ σοῦ ὅσα ἂν βούλωμαι " καὶ δι᾽ ἐμοῦ ὁ Κύριος βοήθειαν παρέχει σοι, χαὶ πτήξει ὁ θλίδων σε δράχων. Ὁ δὲ φησιν" Ναὶ, κύριέ μου, Καὶ εὐθέως ὁρᾷ σκεῦος χρυσοῦν προσενεχθὲν αὐτῷ, ἔχον εἰχόνας [τέσσαρας, μίαν μὲν] τοῦ Δεσπότου Ἐριστοῦ, ἄλλην τῆς Θεοτόχου, ἑκατέρωθεν δὲ Χερουδὶμ. καὶ Σεραφίμ᾽ ἔνδον ἐν τῷ σκεύει εἶδός τι ὡς πυῤῥακίζον (3) εὐῶδες σφόὃρα. Καὶ ὥσπερ ἐν ἁγιάσματι τοῦτο μίξας καὶ χλάσας, δέδωχε τῷ Ἐπιφανίῳ εἰρηκὼς αὐτῷ " Εἰρήνη σοι, καὶ ἀνεχώρησε σὺν πάσῃ τῇ συνοδίᾳ αὑτοῦ. ᾿Σπασθεὶς οὖν, ἔξυπνος ἐγένετο, καὶ κατανοήσας "τὰ ὁραθέντα αὐτῷ, εὗρε τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς μέλι γλυκὺ, καὶ ἐχτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ πρὸς τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ, ἀπευχαριστεῖ τῷ Θεῷ τῷ οἰκτέρμονι καὶ τῷ ἁγίῳ μάρτυρι
σ΄. Ὥς δὲ εἰσήει ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἐτέλεσε τὴν ἐννάτην ὥραν τῆς νυχτὸς, χαὶ μικρὸν ἀφυπνώ-: σαντος. ὁρᾷ εὐθέως ὄχλον τινὰ ἐπιστάντα αὐτῷ ἐν τῷ χοιτῶνι αὐτοῦ λευχοφόρους, καὶ ἕτεροι ἀ)ηθινὰ (1) φοροῦγτε," μέσονδὲ αὐτῶν ὁ μάρτυς ᾿Ακάκτος, ὥσπερ μαργαρίτης ἀστράπτων, νέου φαιδρότητα ἔχοντα ἡλίχων, καὶ τὴν μὲν γενειάδα ἀρτίως καταστέφουσαν. τὸν τίμιον πώγωνα, καί φησι πρὸς τὸν Ἐπιφά κον " Ἤχουσα τῆς φωνῆς σου, καὶ εἶπον τῷ Δεσπότῃ περὶ οὗ ἐδεήϑης μοι, καὶ εἴρηκέ μοι ποιῆσαι μετὰ σοῦ ὅσα ἂν βούλωμαι " χαὶ δι' ἐμοῦ ὁ Κύριος βοήθειαν παρέχει σοι, χαὶ πτήξει ὁ θλίδων σε δράχων. Ὁ δὲ φησιν - Ναὶ, κύριέ μου, Καὶ εὐθέως ὁρᾷ σκεῦος χρυσοῦν προσενεχθὲν αὐτῷ, ἔχον εἰχόνας [τέσσαρας, μίαν μὲν] τοῦ Δεσπότου Ἀριστοῦ, ἄλλην τῆς Θεοτόχου, ἑκατέρωθεν δὲ Χερουδὶμ καὶ Σεραφίμ᾽ ἔνδον ἐν τῷ σκεύει εἶδός τι ὡς πυῤῥακίζον (2) εὐῶδες σφόὄρα. Καὶ ὥσπερ ἐν ἁγιάσματι τοῦτο μίξας καὶ χλάσα:, δέδωχε τῷ Ἐπιφανίῳ εἰρηκὼς αὐτῷ " Εἰρήνη σοι, καὶ ἀνεχώρησε σὺν πάσῃ τῇ συνοδίᾳ αὑτοῦ. πασθεὶς οὖν, ἔξυπνος ἐγένετο, καὶ κατανοήσας τὰ ὁραθέντα αὐτῷ, εὗρε τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς μέλι γλυκὺ, χαὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ. πρὸς τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ,' ἀπευχαριστοῖ τῷ Θεῷ τῷ οἰκτέρμονι καὶ τῷ ἁγίῳ μάρτυρι
στ: ΑΨῪΨΨ σός στ σὰς ὧὦῷ εἰ Πα τ Ψ 6 Ψ τῶ Ὁ σα΄. Οὕτω (5) δὲ ἀπαλλαγεὶς τοῦ πονηράῦ ἐκείνου πολέμου, τῇ ἐπαύριον ἀναστὰς, αἴρει μεθ᾽ ἑαυτοῦ ἕνα τῶν παίδων τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, "καὶ ἐπορεύθη ἐν τῷ σεδασμίῳ οἴκῳ τοῦ μάρτυρος, Καὶ δὴ ὡς εἰσήει ἔνδον μετὰ ἐξομολογήσεως χαὶ χύσεως δακρύων, αὖδις δὲ θεωρεῖ ὀφθαλμοφανῶς τὸν τοῦ Χριστοῦ ἀβλοφόρον, ἠμφιεσμένον χλαῖναν ἀληθινὴν καὶ καθυπᾶντῶντα, χαὶ τὰ ὑπ᾽ αὐτοῦ προσαγόμενα δεχόμενον μετὰ πολλῆς χαρᾶς καὶ προθυμίας λέγοντα αὐτῷ“ Πάλιν ἐπεθύμουν σὲ βλέπειν ὧδε ἐρχόμενον, ὦ Ἐπι-᾿ φάνιε, καθότι γλυκὺς ὁ πόθος τῶν θεοφόδων ἡμῖν τοῖς φίλοις Χριστοῦ ἄγαν χαταφαίνεται - οὐ τοσοῦτον γὰρ τερπόμεθα προτευχῇ καὶ ψυχῇ χαὶ καρδίᾳ τῆς ὑμῶν διαθέσεως, ὅσον ἡ ἄγαν προαίρεσις. Διὸ θέλω ἵνα ἐπισυχνάζων ἐνθάδε ἔρχῃ, τῆς ἐμῆς μεμνημένος φιλία; ἔσομαί σοι γὰρ βοηθὸς, χαὶ συμπορεύπομαί σοι πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἐν πνεύματι, καὶαὑτὸν τοῦ ἐπιταχῦναι τὴν δέησιν, Θέλω γὰρ, μεγα-
λομάρευς τοῦ Χριστοῦ ἠγαπημένε, ἵνα τὸ πᾶν μέχρι
μεσονυχτίου κατεργάσῃ τῷ δούλῳ σον, καὶ εἰδῶ σου
τὸ γλυχύτατον ἠρόσωπον, χἂν ἐν ὁράσει τὴν χαρὰν
χαὶ τὴν ἀντῦηψιν χομίζων μοι. Ταῦτα εἰρηχὼς χαὶ
ἀσπάσάμενος τὴν θήχην τοῦ μάρτυρος, ἀνεχώρησεν.
σ΄. Ὡς δὲ εἰσήει ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἐτέλεσε
τὴν ἐννάτην ὥραν τῆς νυχτὸς, καὶ μικρὴν ἀφυπνώ-
σαντος. ὁρᾷ εὐθέως ὄχλον τινὰ ἐπιστάντα αὐτῷ ἐν τῷ
κοιτῶνι αὐτοῦ λευχοφόρους, καὶ ἕτεροι ἀληθινὰ (1)
φοροῦγτε," μέσον δὲ αὐτῶν ὁ μάρτυς ᾿Αχάκοος, ὥσπερ
μαργαρίτης ἀστράπτων, νέου φαιδρότητα ἔχοντα ἡλέ-
κων, καὶ τὴν μὲν γενειάδα ἀρτίως καταστέφουσαν
τὸν τίμιον πώγωνα, καί φησι πρὸς τὸν Ἐπιφά τον "
Ἥχουσα τῆς φωνῆς σου, καὶ εἶπον τῷ Δεσπότῃ περὶ
οὗ ἐδεήθης μοι, καὶ εἴρηκέ μοι ποιῆσαι μετὰ σοῦ
ὅσα ἂν βούλωμαι " καὶ δι᾽ ἐμοῦ ὁ Κύριος βοήθειαν
παρέχει σοι, χαὶ πτήξει ὁ θλίδων σε δράχων. Ὁ δὲ
φησιν" Ναὶ, κύριέ μου, Καὶ εὐθέως ὁρᾷ σκεῦος
χρυσοῦν προσενεχθὲν αὐτῷ, ἔχον εἰχόνας [τέσσαρας,
μίαν μὲν] τοῦ Δεσπότου Ἐριστοῦ, ἄλλην τῆς Θεοτό-
χου, ἑκατέρωθεν δὲ Χερουδὶμ. καὶ Σεραφίμ᾽ ἔνδον ἐν
τῷ σκεύει εἶδός τι ὡς πυῤῥακίζον (3) εὐῶδες σφό-
ὃρα. Καὶ ὥσπερ ἐν ἁγιάσματι τοῦτο μίξας καὶ χλά-
σας, δέδωχε τῷ Ἐπιφανίῳ εἰρηκὼς αὐτῷ " Εἰρήνη
σοι, καὶ ἀνεχώρησε σὺν πάσῃ τῇ συνοδίᾳ αὑτοῦ.
᾿Σπασθεὶς οὖν, ἔξυπνος ἐγένετο, καὶ κατανοήσας "τὰ
ὁραθέντα αὐτῷ, εὗρε τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς μέλι γλυκὺ,
καὶ ἐχτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ πρὸς τὸ ὕψος τοῦ οὐ-
ρανοῦ, ἀπευχαριστεῖ τῷ Θεῷ τῷ οἰκτέρμονι καὶ τῷ
ἁγίῳ μάρτυρι
σ΄. Ὥς δὲ εἰσήει ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἐτέλεσε
τὴν ἐννάτην ὥραν τῆς νυχτὸς, χαὶ μικρὸν ἀφυπνώ-:
σαντος. ὁρᾷ εὐθέως ὄχλον τινὰ ἐπιστάντα αὐτῷ ἐν τῷ
χοιτῶνι αὐτοῦ λευχοφόρους, καὶ ἕτεροι ἀ)ηθινὰ (1)
φοροῦγτε," μέσονδὲ αὐτῶν ὁ μάρτυς ᾿Ακάκτος, ὥσπερ
μαργαρίτης ἀστράπτων, νέου φαιδρότητα ἔχοντα ἡλί-
χων, καὶ τὴν μὲν γενειάδα ἀρτίως καταστέφουσαν.
τὸν τίμιον πώγωνα, καί φησι πρὸς τὸν Ἐπιφά κον "
Ἤχουσα τῆς φωνῆς σου, καὶ εἶπον τῷ Δεσπότῃ περὶ
οὗ ἐδεήϑης μοι, καὶ εἴρηκέ μοι ποιῆσαι μετὰ σοῦ
ὅσα ἂν βούλωμαι " χαὶ δι' ἐμοῦ ὁ Κύριος βοήθειαν
παρέχει σοι, χαὶ πτήξει ὁ θλίδων σε δράχων. Ὁ δὲ
φησιν - Ναὶ, κύριέ μου, Καὶ εὐθέως ὁρᾷ σκεῦος
χρυσοῦν προσενεχθὲν αὐτῷ, ἔχον εἰχόνας [τέσσαρας,
μίαν μὲν] τοῦ Δεσπότου Ἀριστοῦ, ἄλλην τῆς Θεοτό-
χου, ἑκατέρωθεν δὲ Χερουδὶμ καὶ Σεραφίμ᾽ ἔνδον ἐν
τῷ σκεύει εἶδός τι ὡς πυῤῥακίζον (2) εὐῶδες σφό-
ὄρα. Καὶ ὥσπερ ἐν ἁγιάσματι τοῦτο μίξας καὶ χλά-
σα:, δέδωχε τῷ Ἐπιφανίῳ εἰρηκὼς αὐτῷ " Εἰρήνη
σοι, καὶ ἀνεχώρησε σὺν πάσῃ τῇ συνοδίᾳ αὑτοῦ.
πασθεὶς οὖν, ἔξυπνος ἐγένετο, καὶ κατανοήσας τὰ
ὁραθέντα αὐτῷ, εὗρε τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς μέλι γλυκὺ,
χαὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ. πρὸς τὸ ὕψος τοῦ οὐ-
ρανοῦ,' ἀπευχαριστοῖ τῷ Θεῷ τῷ οἰκτέρμονι καὶ τῷ
ἁγίῳ μάρτυρι
στ: ΑΨῪΨΨ σός στ σὰς ὧὦῷ εἰ Πα τ Ψ 6 Ψ τῶ Ὁ
σα΄. Οὕτω (5) δὲ ἀπαλλαγεὶς τοῦ πονηράῦ ἐκείνου
πολέμου, τῇ ἐπαύριον ἀναστὰς, αἴρει μεθ᾽ ἑαυτοῦ
ἕνα τῶν παίδων τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, "καὶ ἐπορεύθη ἐν
τῷ σεδασμίῳ οἴκῳ τοῦ μάρτυρος, Καὶ δὴ ὡς εἰσήει
ἔνδον μετὰ ἐξομολογήσεως χαὶ χύσεως δακρύων, αὖ-
δις δὲ θεωρεῖ ὀφθαλμοφανῶς τὸν τοῦ Χριστοῦ ἀβλο-
φόρον, ἠμφιεσμένον χλαῖναν ἀληθινὴν καὶ καθυπᾶν-
τῶντα, χαὶ τὰ ὑπ᾽ αὐτοῦ προσαγόμενα δεχόμενον
μετὰ πολλῆς χαρᾶς καὶ προθυμίας λέγοντα αὐτῷ“
Πάλιν ἐπεθύμουν σὲ βλέπειν ὧδε ἐρχόμενον, ὦ Ἐπι-᾿
φάνιε, καθότι γλυκὺς ὁ πόθος τῶν θεοφόδων ἡμῖν
τοῖς φίλοις Χριστοῦ ἄγαν χαταφαίνεται - οὐ τοσοῦτον
γὰρ τερπόμεθα προτευχῇ καὶ ψυχῇ χαὶ καρδίᾳ τῆς
ὑμῶν διαθέσεως, ὅσον ἡ ἄγαν προαίρεσις. Διὸ θέλω
ἵνα ἐπισυχνάζων ἐνθάδε ἔρχῃ, τῆς ἐμῆς μεμνημένος
φιλία; ἔσομαί σοι γὰρ βοηθὸς, χαὶ συμπορεύπομαί
σοι πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἐν πνεύματι, καὶ
T OVE RT MERERI II ME e ceres WE UC MC WC T UNE M NC e E, INNONPIEEEPEYRACNEN AN M emer. m ——
videndam exhibeas, mibi salem per visionem suppetias ferens: Atque hae precatus, et sacram
martyris capsam veneratus , e templo discessit. H
. «gui priorem eunsessum alium orationis hujusce
veluti patrem agnoscit. Uude ijitur spiritus óm-
nibos advenit, facultateuqne. dicendi oratio acci-
pit, inde ego. orationis habenis veluti ad. repagu-
lum reductis, ea quas cum iis quie antea diximus.
conjunctionem habent, vobis exponam. In qua ti-
wor sane prater dignitatem dieam, hujusmodi
presertim scopo p'icfso, animum contrahit;
voluntas vero pro viribus dignam orationem affe-
vendi, alaerem facit, Verumtamen quocunque nie
vertam, fidentissimme orationem. tractabo , euni
bonus mihi adsit mei sive timoris sive. alaeritatis.
patronus prasens hie dies. Jam vero alia quam
liabuimus oratione ortum Deipare, ut par erat,
Celebravinus, atque ego. dux. eelebritatis. exstiti ,
) quinde vero vos, et quecunque ad eelum usque
evecbe laudationes. Una eum Joacliimo. contem-
plates. fuimus; eum virginibus eucurriuus, euni
Davide emicuimus, illo, inquam, Davide, qui patriac-
eha atque rex fuit, quique uiroque nomine Det
utivus est; duuique eum. Maria. Dei matre tempio
exvepti fuimus ; et sanctorum penetralibus imnmo-
rati, eorum qua ihidem sunt, mysteriorum parti-
cipes exstitinius. Deo itaque agantur grauzs qui
snos gloriosos elfecit, ut eos qui olim fuerunt e
lorgé, adduceret ad seipsum. Nune autem neque
dissenan, neque a. proposito dissidentem vem fae -
Lora me esse arbitror, si, parva interjecta digres-
sione, ad ipsani laustaz generis originem, ex qua
| desiit : e! Epiphanius singularem sancti martyris
apud Deum potentiam admiratus, supplicabat ei
denuo, nt votorum suorum compos fleret , dicens:
Magne martyr et multum Christo dilecte, rogo te,
wt pollieitationes tuas anle noetis medium solvas
mihi famulo tuo, et duleissimom faciem (uam
901. Hoc modo gravissima hostis pessimi tenta-
iine liberatus, bene mane e lecto se proripiens,
conitante uno e paternis famulis, ad augustam
sancti- martyris eedem abiit : quam in confessione
laudis ubertim laerymans ingressus, fürsum con-
spicit oculari intuitu. eumdem Christi martyrem,
circumdata flavi coloris chlamyde : qui in oceur-
sum properans Epiphanii ,' et quacunque is attu-
) lerat munera beoigne aceeptans, multo cum gaudio
et animi alaeritale in haee verbà prorupit : impense
cupiebam fursum te huc ingredientem videre, o
Épiphanl; qucniam desideria timentium Deum per-
quam jucunda accidunt nobis Christi amicis ; ne-
que eniu tanta nobis voluptas ex oratione et cor-
dis animique vestri explicatione, quanta ex ar-
denti desiderio et recta intentione promanat. Quam-
obrem volo, ut amicitie mez. nunquam immemor,
EODEM MENSE.
Die tricesima prima.
magis genuino eorum colore, quod hinc ad lalis
coloris vestes traduci per metaphoram potuit.
(2) Πυῤῥακίζον per conjecturam verto rufum,
cum ea vox alibi necdum inventa sit.
(5) liuc incipiendo tota sequens narratio desi-
deratur in ms; Mazar., usque ad num. 305.
col. 847–848page 114 of 134
PG 111:847᾿ς σγ΄, ᾿Αὔπνου δοξολογίας ποτὲ ἐπιτελουμένης ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ τῇ οὔσῃ ἐν Βλαχέρναις, ἀπῇει ὁ μακάριυς ᾿Ανδρέας ἐκεῖσε τὰ" ἐξ ἔθους ποιῶν " παρὴν δὲ Ἐπιφάνιος, καὶ εἷς τῶν παίδων αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ " καὶ ἔχων ἦθος, ἴστατο, ὡς ἡ προθυμία τόνον ἐδίδον, ποτὲ μὲν μέχρι μεσονυκτίου, ποτὲ δὲ ἕως πρωΐ. Τετάρτης οὖν ὥρας ἤδη οὔσης τῆς νυχτὸς, ὁρᾷ ὁ μαχἄριος ᾿Ανδρέα; ὀφθαλμοφανῶς μεγεθεστάτην σφόδρα, παραγενομένην ἐν γυναιχείῳ τῷ σχήματι ἀπὸ τῶν βασιλικῶν μετὰ φοδεροῦ ὀψιχίου, ἐν οἷς ἦν καὶ ὁ τίμιο; Πρόδρομος, καὶ ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς, ἑκατέρωθεν χειροκρατοῦντες αὐτῆς, καὶ ἅγιοι πολλοὶ λευκοφόροι προεπορεύοντο αὐτῆ; οἱ δὲ ἐπηκολούθουν μετὰ ὑμνῳδίας καὶ ἀσμάτων πνευματικῶν. Ὡς οὖν ἦλθε πλησίον τοῦ ἄμδωνος, ἀπῇει ὁ ὅσιος ᾿ πρὺς τὸν Ἐπιφάνιον λέγων - Ὁρᾷς τὴν Κυρίαν καὶ Δέσποιναν τοῦ κόσμου; Ὁ δέ φησιν" Ναὶ, Πάτερ βου πνευματικέ,
σδ'. Καὶ τούτων ὁρώντων, κλίνασα τὰ γόνατα αὖτῆς, ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσηύχετο, δάχρυσι ῥαὶνουσα τὸ θεοειδὲς αὐτῆς καὶ ἄχραντον πρόσωπον. Μετὰ δὲ τὴ προσεύξασθαι, προσῆν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, δεομένη ἐκεῖσε ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ, Ὅτε οὖν ἀπηύξατο, τὸ μαφόριον αὐτῆ-, ὕπερ ἐτὴ πῆς παναχράντου αὐτῆς χορυφῆς ἔφερεν, ὡς εἶδος;
5 σγ᾽, ᾿Αὔπνου δοξολογίας ποτὲ ἐπιτελουμένης ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ τῇ οὔσῃ ἐν Βλαχέρναις, ἀπῇει ὁ μακάριυς ᾿Ανδρέας ἐκεῖσε τὰ" ἐξ ἔθους ποιῶν " παρὴν δὲ Ἐπιφάνιος, καὶ εἷς τῶν παίδων αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ " καὶ ἔχων ἦθος, ἴστατο, ὡς ἡ προθυμία τόνον ἐδίδου, ποτὲ μὲν μέχρι μεσονυκτίου, ποτὲ δὲ ἕως πρωΐ. Τετάρτης οὖν ὥρας ἤδη οὔσης τῆς νυχτὸς, ὁρᾷ ὁ μαχἄριος ᾿Ανδρέα; ὀφθαλμοφανῶς μεγεθεστάτην σφόδρα, παραγενομένην ἐν γυναικείῳ τῷ σχήματι ἀπὸ τῶν βασιλικῶν μετὰ φοδεροῦ ὀψιχίου, ἐν οἷς ἦν καὶ ὁ τίμιο; Πρόδρομος, καὶ ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς, ἑκατέρωθεν χειροχρατοῦντες αὐτῆς, καὶ ἅγιοι πολλοὶ λευκοφόροι προεπορεύοντο αὐτῆ; οἱ δὲ ἐπηκολούθουν μετὰ ὑμνῳδίας καὶ ἀσμάτων πνευματικῶν. Ὡς οὖν ἦλθε πλησίον τοῦ ἄμδωνος, ἀπῇει ὁ ὅσιος
" πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον λέγων Ὁρᾷς τὴν Κυρίαν καὶ Δέσποιναν τοῦ κόσμου; Ὁ δέ φησιν" Ναὶ, Πάτερ βου πνευματικέ.
σδ', Καὶ τούτων ὁρώντων, κλίνασα τὰ γόνατα αὖτῆς, ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσηύχετο, δάχρυσι ῥαὶνουσα τὸ θεοειδὲς αὐτῆς χαὶ ἄχραντον πρόσωπον. Μετὰ δὲ τὴ προσεύξασθαι, προσῆν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, δεομένη ἐκεῖσε ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ, Ὅτε οὖν ἀπηύξατο, τὸ μαφόριον αὐτῆ:, ὅπερ ἐτὴ πῆς παναχράντου αὐτῆς χορυφῆς ἔφερεν, ὡς εἶδο;
σβ΄. Ὡς δὲ ταῦτα ἤκουεν ὁρῶν ὁ Ἐπιφάνιος, ἵστατο ἐννεὸς, τρανῷ τῷ βλέμματι βλέπων, τὸν μάρτυρα. Καί τις τῶν τῆς ἐκκλησίας ὁρῶν αὐτὸν ὀξέως ἐναποακοποῦντα πρὸ τοῦ ἄμδωνος, ἔδοξεν ἔξιχον βλέπεῖν, καὶ ἐλυπεῖτο λέγων " Ἴδε ποία νεότης τοῦ ὡραίου, καὶ παρατρέπεται 1 Ὅτε οὖν ὁ μάρτυς ἀπέ- . ὅτη, αὐτὸς δὲ περιῇει κύκλῳ τοῦ ναοῦ προσευχόμενας, καὶ τῆς τοῦ θεοῦ ἀγαθότητος δεόμενος. Λειτουργηθεὶς οὖν ἐχεῖσε, καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν ἀπολαύσας, μετὰ πολλῇς χαρᾶς ἀνεχώρησε, θαυμάζων τὴν ταχεῖαν σχέσιν χαὶ ἀντίληψιν τοῦ μάρτυρος. Οὕτως οὖν ἀπαλλαγεὶς τοῦ πονηροῦ ἐκείνου πολέμου διὰ τῶν πρεσδειῶν τοῦ καλοῦ μεσίτου τοῦ μαχαρίου ᾿Ανδρέου (χαὶ γὰρ αὐτὸς ἦν αὐτῷ οἰχειωτάμένος παραθέσαι τῷ μάρτυρι), πρῶτον ηὐχαρίστει Θεῷ, ἔπειτα τῷ ἁγίῳ ᾿Αχαχέῳ, καὶ οὕτω τῷ τοῦ Σωτῆρος θεράποντι ᾿Ανδρέᾳ, Ἔχτοτε οὖν ἐσύχναζεν ὁ Ἐπιφάνιος τῷ σεδασμίῳ τεμένει τοῦ μάρτυρος, σχέσει χαὶ πόθῳ πολλῷ ἀπολαύων διηνεχῶς τῶν τιμίων αὐτοῦ πρεσθειῶν.
᾿ ἔσῃ ἐμὸς, ὅτι ἐγὼ πεφίληκό σς, χαὶ ἐθέμην σε εἶναι ἴδιον ἐμοὶ πεφιλημένον " ὅθεν καὶ τὸ ὄνομά σου ἰδιοχείρως ἔγραψα ἐνθάδε ἐξ ἀριστερῶν ὑποχάτω τοῦ ἄμδωνος " ὁ γὰρ Κύριος παρέθετό σε ἐμοὶ τοῦ ἐπιμελεῖσθαί σου. Ἧχε οὖν συχνοτέρως, ὅπως ἀγαπηϑῇς ἀλλεπάλχηλα.᾿ς σγ΄, ᾿Αὔπνου δοξολογίας ποτὲ ἐπιτελουμένης ἐν τῇ
ἁγίᾳ σορῷ τῇ οὔσῃ ἐν Βλαχέρναις, ἀπῇει ὁ μακάριυς
᾿Ανδρέας ἐκεῖσε τὰ" ἐξ ἔθους ποιῶν " παρὴν δὲ Ἐπι-
φάνιος, καὶ εἷς τῶν παίδων αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ " καὶ
ἔχων ἦθος, ἴστατο, ὡς ἡ προθυμία τόνον ἐδίδον,
ποτὲ μὲν μέχρι μεσονυκτίου, ποτὲ δὲ ἕως πρωΐ.
Τετάρτης οὖν ὥρας ἤδη οὔσης τῆς νυχτὸς, ὁρᾷ ὁ
μαχἄριος ᾿Ανδρέα; ὀφθαλμοφανῶς μεγεθεστάτην
σφόδρα, παραγενομένην ἐν γυναιχείῳ τῷ σχήματι
ἀπὸ τῶν βασιλικῶν μετὰ φοδεροῦ ὀψιχίου, ἐν οἷς ἦν
καὶ ὁ τίμιο; Πρόδρομος, καὶ ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς,
ἑκατέρωθεν χειροκρατοῦντες αὐτῆς, καὶ ἅγιοι πολ-
λοὶ λευκοφόροι προεπορεύοντο αὐτῆ; οἱ δὲ ἐπηκο-
λούθουν μετὰ ὑμνῳδίας καὶ ἀσμάτων πνευματικῶν.
Ὡς οὖν ἦλθε πλησίον τοῦ ἄμδωνος, ἀπῇει ὁ ὅσιος
᾿ πρὺς τὸν Ἐπιφάνιον λέγων - Ὁρᾷς τὴν Κυρίαν καὶ
Δέσποιναν τοῦ κόσμου; Ὁ δέ φησιν" Ναὶ, Πάτερ
βου πνευματικέ,
σδ'. Καὶ τούτων ὁρώντων, κλίνασα τὰ γόνατα αὖ-
τῆς, ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσηύχετο, δάχρυσι ῥαὶ-
νουσα τὸ θεοειδὲς αὐτῆς καὶ ἄχραντον πρόσωπον.
Μετὰ δὲ τὴ προσεύξασθαι, προσῆν ἐπὶ τὸ θυσιαστή-
ριον, δεομένη ἐκεῖσε ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ,
Ὅτε οὖν ἀπηύξατο, τὸ μαφόριον αὐτῆ-, ὕπερ ἐτὴ
πῆς παναχράντου αὐτῆς χορυφῆς ἔφερεν, ὡς εἶδος;
205. Matutinis aliquando finitis bymuis , ad sa- (
eram capsam (4) in Blacheruis, contulit sese illuc
beatus Andreas, per viam more suo ludens ; aderat
vero ibidem etiam Epiphanius, uno duntaxat fa-
"mulo suo comitatus; el e consuetudine sua persi-
stebat illie, prout alaeritas animi vires suppedi-
1abat, modo ad mediam noctem, modo ad sequentis
diei diluculum. Jamque hora noctis quar(a labe-
hatur, cum perspicue intuetur oculis suis Andreas
matronam, sialuras admodum procerz, femineo in
nabitu a regia porta adventare; multo cireumstre-
pente comitatu ; quos inter venerabilis Prodromus
et Tonilrui filius utrinque latus stipsntes, manuni
lencbaut : sanetorum albis indutorum vestibus alii
viam praibaul, alii bywmos el cautica. spiritualia
modulantes subsequebantur. Cum auten. perve- !
nissel hac pompa. usque ad ambonem , abiens ad
Epiphanium Andreas: Videm', inquiebat, mundi
Dominam et Reginam ? Qui et respondebat : Video,
Pater mi spiritualis.
204. Tum vero utroque vidente inclinavit popli-
les suos Domina, et prolixam sane orationem per-
Lexuit , manantibus ubertim laerymis per divinas
»t incontaminatas illius genas : oratione autem hac
uita ad sacrosanctum accessit altare, pro pupulo,
iub circumstabat, preces denuo fusura. Quibus
rursus finitis, pulehcrrimum puleherrimi capitis sui
M nd condi exec clo s insdid ic di ane o. add MET. Lau M
linuavit ex illo tempore crebro invisere venerandum martyris templum, desiderio affectuque ma^
gno intercessionem illius continenter imploraus et obtineus. ;
ITA Sia m. D n al SC EE CRANE ca acne SU PN x AN NNNM S RSEN
202. Tali audito sermone, astabat Epiphanius ,
quodammodo perculsus, fixo in sauetum martyrem
obtutu intuens ; quem considerans quispiam e mi-
iistris ecelesie, ante &mbouem perstare inmotum,
in eumdemque locum irretortis oculis aspicere ,
(mote mentis bominem se widere arbitrabatur ,
dicebatque non sine doloris sensu : Ecce quam ,
formosus juvenis, quam immature a mentis sede
dejectus est! Postquam vero e conspectu eripuit
Sese bealus martyr, ccepit Epiphanius obire tem-
plum, preces ad bonitatem divinam fuudere non
cessans ; tum divino sacrificio celebrato diviuisque
mysteriis perceptis, multo repletus gaudio recessit
inde, repente oblatum saneti martyris aspectum et
presens subsidium admirans. Sic igitur hostis
pessimi machinationibus liberatus, intercedente
efficaci iediatore, beato: Andrea (is enim Epipha-
nium familiariter eommendaverat sancto martyri ),
primum gratias persolvit Deo , tum sancto Acacio,
denique fideli Salvatoris famulo Andreas : et con-
hoe templum studiose frequentes ; et ero adjutor ,
libi, et comitabor te in spiritu, quoeunque ieris ,
omnibus diebus itas Luz ; meus quippe eris tu
semper , quia ego amavi te, et in numerum | inti-
morum meorum ie aseivi : liinc et nomen tuum
hie ad sinistram sub ambone mauu propria de-
APT EL. Suc ie Aer Wee! UHNDSA PmueT NET XXII. MES REV n nu ONT IUBE:
scripsi : Dominus enim curam mihi tui demandavit. Adesdum — frequenter huc, ut deinceps porro
amore dignum te priestes.
5 σγ᾽, ᾿Αὔπνου δοξολογίας ποτὲ ἐπιτελουμένης ἐν τῇ
ἁγίᾳ σορῷ τῇ οὔσῃ ἐν Βλαχέρναις, ἀπῇει ὁ μακάριυς
᾿Ανδρέας ἐκεῖσε τὰ" ἐξ ἔθους ποιῶν " παρὴν δὲ Ἐπι-
φάνιος, καὶ εἷς τῶν παίδων αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ " καὶ
ἔχων ἦθος, ἴστατο, ὡς ἡ προθυμία τόνον ἐδίδου,
ποτὲ μὲν μέχρι μεσονυκτίου, ποτὲ δὲ ἕως πρωΐ.
Τετάρτης οὖν ὥρας ἤδη οὔσης τῆς νυχτὸς, ὁρᾷ ὁ
μαχἄριος ᾿Ανδρέα; ὀφθαλμοφανῶς μεγεθεστάτην
σφόδρα, παραγενομένην ἐν γυναικείῳ τῷ σχήματι
ἀπὸ τῶν βασιλικῶν μετὰ φοδεροῦ ὀψιχίου, ἐν οἷς ἦν
καὶ ὁ τίμιο; Πρόδρομος, καὶ ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς,
ἑκατέρωθεν χειροχρατοῦντες αὐτῆς, καὶ ἅγιοι πολ-
λοὶ λευκοφόροι προεπορεύοντο αὐτῆ; οἱ δὲ ἐπηκο-
λούθουν μετὰ ὑμνῳδίας καὶ ἀσμάτων πνευματικῶν.
Ὡς οὖν ἦλθε πλησίον τοῦ ἄμδωνος, ἀπῇει ὁ ὅσιος
" πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον λέγων Ὁρᾷς τὴν Κυρίαν καὶ
Δέσποιναν τοῦ κόσμου; Ὁ δέ φησιν" Ναὶ, Πάτερ
βου πνευματικέ.
σδ', Καὶ τούτων ὁρώντων, κλίνασα τὰ γόνατα αὖ-
τῆς, ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσηύχετο, δάχρυσι ῥαὶ-
νουσα τὸ θεοειδὲς αὐτῆς χαὶ ἄχραντον πρόσωπον.
Μετὰ δὲ τὴ προσεύξασθαι, προσῆν ἐπὶ τὸ θυσιαστή-
ριον, δεομένη ἐκεῖσε ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ,
Ὅτε οὖν ἀπηύξατο, τὸ μαφόριον αὐτῆ:, ὅπερ ἐτὴ
πῆς παναχράντου αὐτῆς χορυφῆς ἔφερεν, ὡς εἶδο;
σβ΄. Ὡς δὲ ταῦτα ἤκουεν ὁρῶν ὁ Ἐπιφάνιος, ἵστατο
ἐννεὸς, τρανῷ τῷ βλέμματι βλέπων, τὸν μάρτυρα.
Καί τις τῶν τῆς ἐκκλησίας ὁρῶν αὐτὸν ὀξέως ἐνα-
ποακοποῦντα πρὸ τοῦ ἄμδωνος, ἔδοξεν ἔξιχον βλέ-
πεῖν, καὶ ἐλυπεῖτο λέγων " Ἴδε ποία νεότης τοῦ
ὡραίου, καὶ παρατρέπεται 1 Ὅτε οὖν ὁ μάρτυς ἀπέ-
. ὅτη, αὐτὸς δὲ περιῇει κύκλῳ τοῦ ναοῦ προσευχόμε-
νας, καὶ τῆς τοῦ θεοῦ ἀγαθότητος δεόμενος. Λειτουρ-
γηθεὶς οὖν ἐχεῖσε, καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν ἀπο-
λαύσας, μετὰ πολλῇς χαρᾶς ἀνεχώρησε, θαυμάζων
τὴν ταχεῖαν σχέσιν χαὶ ἀντίληψιν τοῦ μάρτυρος.
Οὕτως οὖν ἀπαλλαγεὶς τοῦ πονηροῦ ἐκείνου πολέ-
μου διὰ τῶν πρεσδειῶν τοῦ καλοῦ μεσίτου τοῦ μα-
χαρίου ᾿Ανδρέου (χαὶ γὰρ αὐτὸς ἦν αὐτῷ οἰχειωτά-
μένος παραθέσαι τῷ μάρτυρι), πρῶτον ηὐχαρίστει
Θεῷ, ἔπειτα τῷ ἁγίῳ ᾿Αχαχέῳ, καὶ οὕτω τῷ τοῦ
Σωτῆρος θεράποντι ᾿Ανδρέᾳ, Ἔχτοτε οὖν ἐσύχναζεν
ὁ Ἐπιφάνιος τῷ σεδασμίῳ τεμένει τοῦ μάρτυρος,
σχέσει χαὶ πόθῳ πολλῷ ἀπολαύων διηνεχῶς τῶν
τιμίων αὐτοῦ πρεσθειῶν.
᾿ ἔσῃ ἐμὸς, ὅτι ἐγὼ πεφίληκό σς, χαὶ ἐθέμην σε εἶναι
ἴδιον ἐμοὶ πεφιλημένον " ὅθεν καὶ τὸ ὄνομά σου ἰδιο-
χείρως ἔγραψα ἐνθάδε ἐξ ἀριστερῶν ὑποχάτω τοῦ
ἄμδωνος " ὁ γὰρ Κύριος παρέθετό σε ἐμοὶ τοῦ ἐπιμε-
λεῖσθαί σου. Ἧχε οὖν συχνοτέρως, ὅπως ἀγαπηϑῇς
ἀλλεπάλχηλα.
(4) Ea eapsa condebalur sacra vestis Deipar:, et festum agitur 2 Julii.
col. 849–850page 115 of 134
PG 111:849σε΄. Γλλλοτε δὲ πάλιν τοῦ μαχάρίου ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ παίζοντος κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, καί τινα ἄθεσμα ὡς δῆθεν εἰσπράττοντος, οἱ λαοὶ βλέποντες, οἱ μὲν ἐθλίδοντο, οἱ δὲ μυσαττόμενοι ἀνεθεμάτιζον, καὶ χατηρῶντο αὐτῷ ὡς πικρὸν δαίμονα ἔχοντα. Εἴς δέ τις τῶν μεγάλων διερχόμενος, ᾿δὼν αὐτὸν, ἐθδελύξατο αὐτὸν καὶ ἐνέπτισεν. Ὁ δὲ θεράπων τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσέχων αὐτὸν, καὶ χατανοίσας τὰ αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτόν " Δόλιε, μοιχὲ, ἐχχλησιεμπαῖχτα, ὁ ἀφορμῇ τῆς ἐκκλησίας, τῷ Σατανᾷ ὀρθρίζεις ἀπὸ μεσονυχτίου ἐγειρόμενος " οὐκ ἰδοὺ ἔφθασεν ἡ ῥόγα (δ) σου, ἵνα λήψῃ καθὰ ἔπραξας, λαθεῖν νομίζων τῷ φοδερῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἑτάζοντος ; αῦτα ἐχεῖνος ἀκούσας, πτερνίσας τὸν ἵππον, ἀνεχώρῆσεν" χαὶ γὰβ χαρτουλάριος τῶν πλοΐμων ἐχρημάτιζεν, ἀπὸ ᾿Αμάστρων ὁρμώμενος. Μεθ᾿ ἡμέρας οὖν τινας νόσῳ δεινοτάτῃ συσχεῦεὶς, κατὰ μιχρὴν ἤρξατο ταλαϊ πωρεϊσύα: (8) " ἀπεσαν οὖν ἀπὸ ἔχκλησίας εἰς ἐχχλησίαν, καὶ ἀπὸ ἱᾳεροῦ εἰς ἰατρὸν, καὶ οὐχ ἦν τὸ ζητούμενον
σε΄. Γλλλοτε δὲ πάλιν τοῦ μαχάρίου ἐν τῷ Ἱππο- ! δρομίῳ παίζοντος κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, χαί τινὰ ἄθεσμα ὡς δῆθεν εἰσπράττοντος, οἱ λαοὶ βλέποντες, οἱ μὲν ἐθλίδοντο, οἱ δὲ μυσαττόμενοι ἀνεθεμάτιζον, καὶ χατηρῶντο αὑτῷ ὡς πικρὸν δαίμονα ἔχοντα. Εἴς δὲ τις τῶν μεγάλων διερχόμενος, ᾿δὼν αὐτὸν, ἐθδελύξατο αὐτὸν καὶ ἐνέπτισεν. Ὁ δὲ θεράπων τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσέχων αὐτὸν, καὶ χαπανοέσας τὰ αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτόν " Δόλιε, μοιχὲ, ἐχχλησιεμπαῖχτα, ὁ ἀφορμῇ τῆς ἐκκλησίας, τῷ Σατανᾷ ὀρθρίζεις ἀπὸ μεσονυχτίου ἐγειρόμενος " οὐκ ἰδοῖ ἔφθασεν ἢ ῥόγα (δ) σον, ἵνα λήψῃ χαθὰ ἔπραξας, λαθεῖν νομίζων τῷ φοδερῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἑτάζοντος : αῦτα ἐχεῖνος ἀκούσας, πτερνίσας τὸν ἵππον, ἀνεχώρῆσεν" χαὶ γὰβ χαρτουλάριος τῶν πλοῖμων ἐχρημάτιζεν, ἀπὸ ᾿Αμάστρων ὁρμώμενος. Μεθ᾿ ἡμέρας " οὖν τινὰς νόσῳ δεινοτάτῃ συσχεθεὶς, χατὰ μικρὴν ἤρξατο ταλαϊ πωρεῖσύαι (8) " ἀπῴεσαν οὖν ἀπὸ ἔχκλησίας εἰς ἐκκλησίαν, καὶ ἀπὸ ἱᾳτροῦ εἰς ἰατρὸν, καὶ οὐκ ἦν τὸ ζητούμενον
ΒΟΥ͂Ν ὦ Ὑ τἘοΠοΠΗΙ ΘΝ Το ττο’Ρς-- σς΄. Νυχτὸς δὲ οὔσης, βλέπει ὁ ὅσιος πλησίον τοῦ οἴκου αὐτοῦ ἄγγελον Κυρίου, ὡς ἀπὸ δυσμῶν πὰραγενόμενον διὰ τοῦ ἀέρος, ὃς ἦν πύρινος, ἀγρίους ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς, χαὶ ἡ ἰδέα τοῦ προσώπου αὐτοῦ ὡς πῦρ, καθὰ ἐν δρυμῷ φλέγον καὶ βρύχον τοῦ ἐξαλεῖψαι, κρατῶν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ῥάδδον πύρι-
νον, καὶ ἤρχετο ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ ἐλεεινοῦ δποίνου ἢ ἀπειλούμενος ἐκριζοῦν χαὶ τὰ θεμέλια. Ὅτε οὖν ἐπὶ τὸν ἀσθενοῦντα ἐγένετο, ἀκούει φωνῆς ὥσπερ ἐξ ὕψους λεγούσης " Δέρε τὸν ἐμπαίχτην, τὸν σοδαμέτῆν, τὸν μοιχὸν, τὸν πόρνον, τὸν ἀσεδῇ χαὶ ἀλάστιρα" ἕως οὗ τύπτῃς αὐτὸν, οὕτω λέγε, Πορνεύεις; ᾿Απήρξατο οὖν τύπτειν αὐτὸν, καὶ λέγει αὐτῷ " Πορνεύεις, μοιχεύεις, ὀρθρίζεις τῷ διαδόλῳ ; Καὶ ἣν μὲν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεσθαι, τὸν δὲ ταύτηνσε΄. Γλλλοτε δὲ πάλιν τοῦ μαχάρίου ἐν τῷ Ἱππο-
δρομίῳ παίζοντος κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, καί τινα
ἄθεσμα ὡς δῆθεν εἰσπράττοντος, οἱ λαοὶ βλέποντες,
οἱ μὲν ἐθλίδοντο, οἱ δὲ μυσαττόμενοι ἀνεθεμάτιζον,
καὶ χατηρῶντο αὐτῷ ὡς πικρὸν δαίμονα ἔχοντα.
Εἴς δέ τις τῶν μεγάλων διερχόμενος, ᾿δὼν αὐτὸν,
ἐθδελύξατο αὐτὸν καὶ ἐνέπτισεν. Ὁ δὲ θεράπων τοῦ
Χριστοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσέχων αὐτὸν, καὶ χα-
τανοίσας τὰ αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτόν " Δόλιε, μοιχὲ,
ἐχχλησιεμπαῖχτα, ὁ ἀφορμῇ τῆς ἐκκλησίας, τῷ Σα-
τανᾷ ὀρθρίζεις ἀπὸ μεσονυχτίου ἐγειρόμενος " οὐκ
ἰδοὺ ἔφθασεν ἡ ῥόγα (δ) σου, ἵνα λήψῃ καθὰ ἔπραξας,
λαθεῖν νομίζων τῷ φοδερῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἑτάζοντος ;
αῦτα ἐχεῖνος ἀκούσας, πτερνίσας τὸν ἵππον, ἀνεχώ-
ρῆσεν" χαὶ γὰβ χαρτουλάριος τῶν πλοΐμων ἐχρη-
μάτιζεν, ἀπὸ ᾿Αμάστρων ὁρμώμενος. Μεθ᾿ ἡμέρας
οὖν τινας νόσῳ δεινοτάτῃ συσχεῦεὶς, κατὰ μιχρὴν
ἤρξατο ταλαϊ πωρεϊσύα: (8) " ἀπεσαν οὖν ἀπὸ ἔχκλη-
σίας εἰς ἐχχλησίαν, καὶ ἀπὸ ἱᾳεροῦ εἰς ἰατρὸν, καὶ
οὐχ ἦν τὸ ζητούμενον
Eo S MINES. B2: eR SEN. ER LDAP: lg LP RR — —Á MEE: old ad
ut et ipsum per intereessionem snam suarum visionum participem faeeret, eujus. ubique erat in au-
xilium promptus, et gloriam iuclylam plurimum amplificabat.
σε΄. Γλλλοτε δὲ πάλιν τοῦ μαχάρίου ἐν τῷ Ἱππο- !
δρομίῳ παίζοντος κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, χαί τινὰ
ἄθεσμα ὡς δῆθεν εἰσπράττοντος, οἱ λαοὶ βλέποντες,
οἱ μὲν ἐθλίδοντο, οἱ δὲ μυσαττόμενοι ἀνεθεμάτιζον,
καὶ χατηρῶντο αὑτῷ ὡς πικρὸν δαίμονα ἔχοντα.
Εἴς δὲ τις τῶν μεγάλων διερχόμενος, ᾿δὼν αὐτὸν,
ἐθδελύξατο αὐτὸν καὶ ἐνέπτισεν. Ὁ δὲ θεράπων τοῦ
Χριστοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσέχων αὐτὸν, καὶ χα-
πανοέσας τὰ αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτόν " Δόλιε, μοιχὲ,
ἐχχλησιεμπαῖχτα, ὁ ἀφορμῇ τῆς ἐκκλησίας, τῷ Σα-
τανᾷ ὀρθρίζεις ἀπὸ μεσονυχτίου ἐγειρόμενος " οὐκ
ἰδοῖ ἔφθασεν ἢ ῥόγα (δ) σον, ἵνα λήψῃ χαθὰ ἔπραξας,
λαθεῖν νομίζων τῷ φοδερῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἑτάζοντος :
αῦτα ἐχεῖνος ἀκούσας, πτερνίσας τὸν ἵππον, ἀνεχώ-
ρῆσεν" χαὶ γὰβ χαρτουλάριος τῶν πλοῖμων ἐχρη-
μάτιζεν, ἀπὸ ᾿Αμάστρων ὁρμώμενος. Μεθ᾿ ἡμέρας "
οὖν τινὰς νόσῳ δεινοτάτῃ συσχεθεὶς, χατὰ μικρὴν
ἤρξατο ταλαϊ πωρεῖσύαι (8) " ἀπῴεσαν οὖν ἀπὸ ἔχκλη-
σίας εἰς ἐκκλησίαν, καὶ ἀπὸ ἱᾳτροῦ εἰς ἰατρὸν, καὶ
οὐκ ἦν τὸ ζητούμενον
Nu ANE o Moo NM P . CNEHREO Qui dh. or eru.
eum hic ipse in gravissimum ineidens morbum , brevi tempore febri exustus ad extrema redactus
est : itumque statim fuit ab ecclesia in occlesiam, a medico ad medicum; nec tamen uspiam, quod
quaerébatur, inventum. est remedium.
ΒΟΥ͂Ν ὦ Ὑ τἘοΠοΠΗΙ ΘΝ Το ττο’Ρς--
σς΄. Νυχτὸς δὲ οὔσης, βλέπει ὁ ὅσιος πλησίον τοῦ
οἴκου αὐτοῦ ἄγγελον Κυρίου, ὡς ἀπὸ δυσμῶν πὰ-
ραγενόμενον διὰ τοῦ ἀέρος, ὃς ἦν πύρινος, ἀγρίους
ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς, χαὶ ἡ ἰδέα τοῦ προσώπου αὐ-
τοῦ ὡς πῦρ, καθὰ ἐν δρυμῷ φλέγον καὶ βρύχον τοῦ
ἐξαλεῖψαι, κρατῶν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ῥάδδον πύρι-
νον, καὶ ἤρχετο ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ ἐλεεινοῦ δποίνου ἢ
ἀπειλούμενος ἐκριζοῦν χαὶ τὰ θεμέλια. Ὅτε οὖν ἐπὶ
τὸν ἀσθενοῦντα ἐγένετο, ἀκούει φωνῆς ὥσπερ ἐξ
ὕψους λεγούσης " Δέρε τὸν ἐμπαίχτην, τὸν σοδαμέ-
τῆν, τὸν μοιχὸν, τὸν πόρνον, τὸν ἀσεδῇ χαὶ ἀλά-
στιρα" ἕως οὗ τύπτῃς αὐτὸν, οὕτω λέγε, Πορ-
νεύεις; ᾿Απήρξατο οὖν τύπτειν αὐτὸν, καὶ λέγει
αὐτῷ " Πορνεύεις, μοιχεύεις, ὀρθρίζεις τῷ διαδόλῳ ;
Καὶ ἣν μὲν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεσθαι, τὸν δὲ ταύτην
, velum, quod fulgur splendore anteibat, detractum
sibi decenti cuni gravitate explicuit; extensnmque
longe lateque. nitidissimis mnauibus tenens , supra
oninem populi istic congregati ecetum expaudit : id-
que ita expansum, gloría Domini instar electri un-
dique effulgente, conspexerunt viri admirahilis
Epiphauius et Andreas ; conspexernnt autem longo
satis tempore ,' videlicet quandiu istie sanctissima
Dei Genitrix adfuit : post cujus diseessum ve-
lum quoque videri desiit, simul eum ipsa subla-
tum, relicta presentibus omnibus gratia singulari.
Atque hac dignatus est. visione Epiphanius , inter-
venientibus divini Patris Andrez precibus : hic
enim ea apud superos pollebat, gratia atque fiducin,
Ge. "AxAore bb málty te paxapíon iv và 'Immo-
Bpopi maífovíig xatk «b elofbg civi, xal vwa
eap bs Biev elampáztovios, ol Aoc ÉAmovtes,
oi iv. BBM6ovzo, ol üb posaesóueyot àveÜspimifov,
xa xa:spbvse ait xg muxpbw Oalpovz Éyovsx.
ElBE cue uv peyóhev Bupy/psvos, Mív abibv,
b6bekieaco abvhy zal bvézsuasv. 'O 0b Üepázov roà
Xpisoü bz^ xolMjy Ópav mposiyuv abzbv, xal xa-
cavolsag «à absob, Met phe atróv * Akte, prog,
bodaysepematxea, à égoppi] ve boximslag, c Ea-
suv& épÜplie:g dm pesovuxzou byeip/pevog o)x
lo» Egüasev fj Bóya (5) onu, tva Mijn xoà Enpatac,
Aafetv vopiZov cip qu6epi églalud cod bxátovros ;
TaUca £xelvog dntoíaag, mespvíaa vàv Uymov, áveyi-
Ph9iv* xxi yàà xapvoulápiog vv rAotpew bypn-
pásiev, &mb "Agásspov Ópuógevo. MeO' fpépzc
oíw ctae vóap Bervosáig cucysÜee, xatàk puxphv
figo tala xwpetaUa: (8) * àv-fecav ov &mà booq-
clas el; bodmatav, xai àmb iqrpoü els lavphv, xal
oix fjv «b. (ioüpsvov
(5) Ῥόγα, erogatio, stipendium, de qua voce multa
Meursius in Glossario; origo haud dubie Latina
est.
(6) De chartulariis multa idem liabet, et tria
Τὴ» πατρικὴν μεθῆκεν, at plos λέγεις":
Εἰ δ᾽ οὐ μεθῆχε, μὴ νοθεύσῃς τὰ; δύυ *
S20 Ἐαὶ τὴν ἐμὴν γὰρ συντετήρηχε φύσιν,
Οὐκοῦν πρὸ τοῦ τῖς τῶν διδασκάλων gláss
Μύπτων ἐρωτῆσει o5, παιδίου Bbenv,
φήφιζο θᾶττον τὴν μίαν τε, καὶ μίαν
Ei γὰρ μίαν τε, καὶ μίαν, λέγεις μίαν,
b35 Τἕλως τὸ Aet» γίνεται καὶ παιδίοις.
"Axous Πρόχλου τοῦ σοφοῦ διδχσχάλου,
Καὶ μὴ σάλῳ σύμπιπτε χυματουμένῳ.
Καὶ πῶς ἀκούτας τοῦ διδασκάλου, λέγοις,
Τὸν Χριστὸν ἕλκειν οἷς ὑποπτάπεις δύο:
0 Καὶ πῶς x20 ἡμῶν δογματίξεις ἀσχόπως
φύσεις λεγόντων εἰς ὑποστάτεις 000 ;
Καιρὸς δὲ λοιπὸν τοὺς Ἰουστίνον λόγους
Πρὸ: τὴν sex" ἐμῶν συγκροτεῖν ἀγωνίαν "
ἀνλοσοφίας γὰρ οὗτας ἣν πρωτεργάτης,
οὐδ Οὐ τῆς κάτων τυσηῦτον, ἀλλὰ τῇς ἄνω,
"Πρωτιῶν δὲ τῷ θεοτμόπῳ πόθω
col. 851–852page 116 of 134
PG 111:851᾿ εἰσπράττοντα μη φαίνεσθαι, Βιαζόμενος δὲ ὁ ἔλεεινὸς, θέλων χαὶ μὴ ὑέλων ὡμολόγει λέγων" Οὐ πορνεύω εἰς τὸν αἰῶνα, μόνον ἐλέησόν με. Οὕτως ἐπὶ τρία νυχθήμερα ἐδασανίζετο, λέγων τὸ, Οὐ πορνεύω, καὶ οὕτω τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχὴν ἐναπέῤῥιψεν εἰς τὴν αἰώνιον κόλασιν.
σζ΄. Ταῦτα, ὦ φίλοι, γεγράφηχα, μεμαθηχὼς παρ, τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέου, πρὸς ὠφέλειαν καὶ φόδον τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, ἧπως κόπῳ μὲν περιπατοῦμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ " οὐδὲν γὰρ λανθάνει Θεὸν χαὶ τοὺς ἁγίους αὑτοῦ, Ἐρωτήσαντος γάρ μου τὸν δίχαίον, ποίῳ τρόπῳ ἐποίει τὴν ἁμαρτίαν, εἶπέ μοι ὅτι εἴ,ε δύο εὐνούχους, οἷς ἐχρῆτο τῇ ἁμαρτίᾳ" αὐτοὶ γὰρ πορευόμενοι ὧδε καχεῖσε, ἀγάμους, πόρ-- νας, ὑπάνδρους, ἀσέμνους γυναῖκας (9), μοιχαλίδας τε καὶ πορνενομένας ἀλόγιστα " λοιπὸν ἐμμέριμνος ἐν τούτοις ὑπάρχων πρὸ τοῦ ἀλεχτοροφωνῆσαι ἀνίστατο τοῦ ὑπάγειν ὅπου ἐτύγχανον οἱ τῆς ἀπωλείας αὑτοῦ ἑτοιμασταί. Πολλάκις γὰρ ἠρώτα αὐτὸν ἡ γυνὴ αὐτοῦ, ποῦ ἀπέρχεται τὴν ὥραν ταύτην ὁ δὲ ἔλεγεν, Ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Πορευόμενος οὖν, πρῶτὸν ἐποίει τὸ ἔργον τοῦ διαδόλου, καὶ οὕτω παρεγένετο ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, τὸν βρῶμον ἀπόζων μεμιασμένος. Πολλοὶ οὖν ὁρῶντες αὐτὸν ἀνιστάμενον, ταχέως ἔνεγον - “δε ὁ ἄγιο: ἄνθρωπος " ἐκεῖνο; δὲ ἦν κρυπτὸς διάδολος. Καὶ ὁ Θεὸς πάνυ βδελύσσεται ποὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας. Ταῦτα, ὦ φίλοι, καθὼς προεῖπον, τοῦ φωστῆρος ἐμοὶ διηγησαμένου, κἀγὼ ὑμῖν ὡς ἀγαπητοῖς μου διεθέμην διηγησάμδνος»De initio dolorum Antichzisti adventum pragres uro ;
futuri
208. Cum otium aliquando nacti essezt Andreas
et Epiphanius , bie illum in domum suam intro-
o cccnaMl i. scdpneni err Eee Mio unos s Soils cerco oS E aite
cientes mirum quantum oderit aique exsecrelur, Hzc igitur, o dilectissimi, ex wiri saei ore, ut
modo dixi, excepta, vobiscum clarissimis meis participare volui.
CAPDT XXV.
Absit, absit! nom admisero deinceps in zeternum tale scelus; tu — modo roei miserere. Atque ita
iribus continuis diebus totidemque noctibus vapulando excrueiatus, idem illud, non amplius s
seortaturum ingemieabat , miseram interea animam efflans, poenis Lorquendam sempiternis.
queat mln UM Ted din Beg — nemen 2 woe REENR
᾿ εἰσπράττοντα μη φαίνεσθαι, Βιαζόμενος δὲ ὁ ἔλεει-
νὸς, θέλων χαὶ μὴ ὑέλων ὡμολόγει λέγων" Οὐ πορ-
νεύω εἰς τὸν αἰῶνα, μόνον ἐλέησόν με. Οὕτως ἐπὶ
τρία νυχθήμερα ἐδασανίζετο, λέγων τὸ, Οὐ πορνεύω,
καὶ οὕτω τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχὴν ἐναπέῤῥιψεν
εἰς τὴν αἰώνιον κόλασιν.
σζ΄. Ταῦτα, ὦ φίλοι, γεγράφηχα, μεμαθηχὼς παρ,
τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέου, πρὸς ὠφέλειαν καὶ φόδον
τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, ἧπως κόπῳ μὲν περιπατοῦμεν
ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ " οὐδὲν γὰρ λανθάνει Θεὸν χαὶ
τοὺς ἁγίους αὑτοῦ, Ἐρωτήσαντος γάρ μου τὸν δί-
χαίον, ποίῳ τρόπῳ ἐποίει τὴν ἁμαρτίαν, εἶπέ μοι
ὅτι εἴ,ε δύο εὐνούχους, οἷς ἐχρῆτο τῇ ἁμαρτίᾳ"
αὐτοὶ γὰρ πορευόμενοι ὧδε καχεῖσε, ἀγάμους, πόρ--
νας, ὑπάνδρους, ἀσέμνους γυναῖκας (9), μοιχαλίδας
τε καὶ πορνενομένας ἀλόγιστα " λοιπὸν ἐμμέριμνος
ἐν τούτοις ὑπάρχων πρὸ τοῦ ἀλεχτοροφωνῆσαι ἀνί-
στατο τοῦ ὑπάγειν ὅπου ἐτύγχανον οἱ τῆς ἀπωλείας
αὑτοῦ ἑτοιμασταί. Πολλάκις γὰρ ἠρώτα αὐτὸν ἡ
γυνὴ αὐτοῦ, ποῦ ἀπέρχεται τὴν ὥραν ταύτην ὁ
δὲ ἔλεγεν, Ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Πορευόμενος οὖν, πρῶ-
τὸν ἐποίει τὸ ἔργον τοῦ διαδόλου, καὶ οὕτω παρε-
γένετο ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, τὸν βρῶμον ἀπόζων μεμια-
σμένος. Πολλοὶ οὖν ὁρῶντες αὐτὸν ἀνιστάμενον,
ταχέως ἔνεγον - “δε ὁ ἄγιο: ἄνθρωπος " ἐκεῖνο; δὲ
ἦν κρυπτὸς διάδολος. Καὶ ὁ Θεὸς πάνυ βδελύσσεται
ποὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας. Ταῦτα, ὦ φίλοι, κα-
θὼς προεῖπον, τοῦ φωστῆρος ἐμοὶ διηγησαμένου,
κἀγὼ ὑμῖν ὡς ἀγαπητοῖς μου διεθέμην διηγησά-
μδνος»
(9). ldem , ἀσεδειτρίας : quod ab ἀσεδὴς, impius,
derivatur.
το (10) Priusquam ài sequentia eapita progrediare, ;
leor, neve ex antegressis remaneat scrupulus ,
hie te meminisse opto illius Parergi, quod ad diem
25 Maii legitur inter utramque Vitam sancte Maria:
Magdalenz de Pazzis,de sanctorum exstaticoruma
diciis faclisque, non facile ad historicarum quie
stionum deeisionem trahendis, propter fallacitatem
prababitarum spec'erum, juxta quas sspe loquun-
lur agunturque etiam im exstasi positi. Si enim
propter ejusmodi species illis potest erroris alijnid
etiam tunc obrepere, quanto magis dictis Andreae
hujus, licet intelligenti ac prophetie spiritu. do-
nali, ex eoque plurima epe mirabiliter pr«lcuti,
non lamen senper et ia ownibus ? Etenim notitiae
divinitus impertitz, adeoque certissime, reliuquunt
post se, :que ac alie na:urales εὐ incerka, nemo
rativas (ut vocant) species ; qua: deinde pecniista:
aliis varieque conbinat, notitias novas pureque.
walurales nec semper veras causant, eum adha-
sione lamen intel θεῖα» subinde lam lima, uL quod
EODEM MENSE.
Bisoófin (
ie octava.
col. 853–854page 117 of 134
PG 111:853αἶνον αὐτοῦ, ποιῆσαι ἐν ἀνέσει χἂν τὴν μίαν ταῦτὴν ἑδδομάδα. Καὶ δῆ. καθεζομένων αὐτῶν καταμόνας, ἤρξ᾽το ἐρωτᾷν ὁ Ἐπιφάνιος τὸν μαχάριον λέγων " Εἰπὲ μοι, παρακαλῶ, πῶς τὸ τέλος τοῦ κόσου. τούτου ; καὶ πότε, καὶ τί εἰσιν ἀρχαὶ ὠδίνων; χαὶ πῶς γνώσονται οἱ ἄνθρωποι ἐγγὺς εἶνα: ἐπὶ αὐραις ; ἀπὸ ποίων δὲ σημείων ἀπόδειξις τῆς σύντελείας ἔσται ; χαὶ ποῦ παρελεύσεται ἢ πόλ'ς αὕτη ἡ νέα Ἱερουσαλὴμ, κεὶ οἱ ἐνθάδε ὄντες ναοὶ ἄγω τὶ γενήσονται, καὶ αἱ τίμιαι εἰκόνες, καὶ τὰ λείψανα τῶν ἁγίων, χαὶ αἱ βίδλοι ; ᾿λνάγγειλόν μοι, παρακαλῶ ᾿ οἷδα γὰρ ὅτι περὶ σοῦ καὶ τῶν ὁμοίων σοὺ εἶπεν ὁ Θεὸς, ε Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν “» πόσῳ μᾶλλον δὲ τὰ τοῦ κόσμου ;
ογ. Ὃ μακάριος εἶπεν" Περὶ τῆς πόλεως ἡμῶν ' γίνωσκε, ὅτι μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνο; τὸ αἰονοῦν ἔθνος οὐδαμῶς φοδηθήσεται" οὐ γὰρ μὴ παγιδεύσει αὐτὴν τις, ἢ παραλήψεται, μὴ γένοιτο " χεχάρισται γὰρ αὐτὴν τῇ Θεοτόχῳ, καὶ οὐδεὺς ἁρπασει αὐτὴν ἀπὸ τῶν τιμίων χειρῶν αὐτῆς. Ἴϑνη γὰρ πολλὰ δώσουσι τὰ τείχη αὑτῆς, καὶ τὰ κέρατα αὐπτῶν᾽ συντρίψωσιν ἐν αἰσχάνῃ ἀναχωροῦντα, δόματα δὲ καὶ πλοῦτον πολὺν παρ᾽ αὐτῆς κομ'ζόμεθα. ἴλκουσὴν δὲ περὶ ἀρχῆς ὠδίνων, χαὶ περὶ τῆς συντελείας ποῦ κόσμου καὶ τῶν λοιπῶν. Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς βασιλέα ἀπὸ πενίας, καὶ πορεύσεται ἐν δικαιοσύνῃ πολλί, χαὶ πάντα πόλεμον παύσει, καὶ τοὺς πένητα; πλουτίσει, καὶ ἔσται ὡς ἐπὶ τῷ Νῶε τὰ ἔτη" οὐ μέντοι κατὰ τὰς ἐκεί-᾿ νων ποντρίας, ἀλλὰ κατὰ τῆς ἀνέσεως οὕτω παρεικάσαι. "Ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἐν ταῖς ἡμέραις. αὑτοῦ πλούσιοι σφόδρα, καὶ ἐν εἰρίνῃ ἀπείρῳ, τρώἼοντες καὶ πίνουτες, γαμοῦντες καὶ ἐχγαμίέζοντες, καὶ ἐν ἀφοδίᾳ πολέμου πορευόμενοι, καὶ ἀμερίμνως τοῖς γηΐνοις ἐπαναχείμενοι, χαὶ ἐν τῷ μὴ εἶναι πόλεμον συγκόψουσι τὰς σπάθας αὐτῶν εἰς δρέπανα, [χαὶ τὰ βέλη εἰς κοντοὺς, καὶ τὰς ζιδύνας (11) εἰς ἐωγαλεῖα γεηπονιχὰ, δι᾽ ὧν τὴν γὴν ἐργάζονται,αἶνον αὐτοῦ, ποιῆσαι ἐν ἀνέσει χἂν τὴν μίαν ταῦ-
τὴν ἑδδομάδα. Καὶ δῆ. καθεζομένων αὐτῶν καταμό-
νας, ἤρξ᾽το ἐρωτᾷν ὁ Ἐπιφάνιος τὸν μαχάριον
λέγων " Εἰπὲ μοι, παρακαλῶ, πῶς τὸ τέλος τοῦ κό-
σου. τούτου ; καὶ πότε, καὶ τί εἰσιν ἀρχαὶ ὠδίνων;
χαὶ πῶς γνώσονται οἱ ἄνθρωποι ἐγγὺς εἶνα: ἐπὶ
αὐραις ; ἀπὸ ποίων δὲ σημείων ἀπόδειξις τῆς σύν-
τελείας ἔσται ; χαὶ ποῦ παρελεύσεται ἢ πόλ'ς αὕτη
ἡ νέα Ἱερουσαλὴμ, κεὶ οἱ ἐνθάδε ὄντες ναοὶ ἄγω
τὶ γενήσονται, καὶ αἱ τίμιαι εἰκόνες, καὶ τὰ λείψανα
τῶν ἁγίων, χαὶ αἱ βίδλοι ; ᾿λνάγγειλόν μοι, παρα-
καλῶ ᾿ οἷδα γὰρ ὅτι περὶ σοῦ καὶ τῶν ὁμοίων σοὺ
εἶπεν ὁ Θεὸς, ε Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς
βασιλείας τῶν οὐρανῶν “» πόσῳ μᾶλλον δὲ τὰ τοῦ
κόσμου ;
ογ. Ὃ μακάριος εἶπεν" Περὶ τῆς πόλεως ἡμῶν '
γίνωσκε, ὅτι μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνο; τὸ
αἰονοῦν ἔθνος οὐδαμῶς φοδηθήσεται" οὐ γὰρ μὴ πα-
γιδεύσει αὐτὴν τις, ἢ παραλήψεται, μὴ γένοιτο "
χεχάρισται γὰρ αὐτὴν τῇ Θεοτόχῳ, καὶ οὐδεὺς ἁρπα-
σει αὐτὴν ἀπὸ τῶν τιμίων χειρῶν αὐτῆς. Ἴϑνη γὰρ
πολλὰ δώσουσι τὰ τείχη αὑτῆς, καὶ τὰ κέρατα αὐ-
πτῶν᾽ συντρίψωσιν ἐν αἰσχάνῃ ἀναχωροῦντα, δόματα
δὲ καὶ πλοῦτον πολὺν παρ᾽ αὐτῆς κομ'ζόμεθα. ἴλκου-
σὴν δὲ περὶ ἀρχῆς ὠδίνων, χαὶ περὶ τῆς συντελείας
ποῦ κόσμου καὶ τῶν λοιπῶν. Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέ-
ραις ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς βασιλέα ἀπὸ πενίας,
καὶ πορεύσεται ἐν δικαιοσύνῃ πολλί, χαὶ πάντα πό-
λεμον παύσει, καὶ τοὺς πένητα; πλουτίσει, καὶ ἔσται
ὡς ἐπὶ τῷ Νῶε τὰ ἔτη" οὐ μέντοι κατὰ τὰς ἐκεί-᾿
νων ποντρίας, ἀλλὰ κατὰ τῆς ἀνέσεως οὕτω παρει-
κάσαι. "Ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἐν ταῖς ἡμέραις.
αὑτοῦ πλούσιοι σφόδρα, καὶ ἐν εἰρίνῃ ἀπείρῳ, τρώ-
Ἴοντες καὶ πίνουτες, γαμοῦντες καὶ ἐχγαμίέζοντες,
καὶ ἐν ἀφοδίᾳ πολέμου πορευόμενοι, καὶ ἀμερίμνως
τοῖς γηΐνοις ἐπαναχείμενοι, χαὶ ἐν τῷ μὴ εἶναι πό-
λεμον συγκόψουσι τὰς σπάθας αὐτῶν εἰς δρέπανα,
[χαὶ τὰ βέλη εἰς κοντοὺς, καὶ τὰς ζιδύνας (11) εἰς
ἐωγαλεῖα γεηπονιχὰ, δι᾽ ὧν τὴν γὴν ἐργάζονται,
T SUPREUR UN DKUM- M
b nniraeulum Dominus in persona ejns effecerat. Scd
quoniam Petrus quidem fidei symbolum ost, eum
veluti quaedam fidei petra, e£ Ecclesi fundamen-
ium, et totius spiritualis mdificii prima sit causa ;
Joanues vero contemplationis. excelleatism. quam -
dam sdumbrat, cum tonitrui Glius, et primus
Verbi fons (61), ut qui supra ejus recubucrit
pectus, 'et cui sapientie crediti sunt seientieque
Vhesa"ri, ideo mysterium — Joannes — primus
agnosci, Aeurjore enim acie (62) conteuplatio
predia est, at in aliis latius explicatum est,
Considera etiam Petri fervorem, et quomodo
205 eum amoris (amine succenderint, et ad
dilectum ulbrexerint, Slmul enim ac audivit quia
Dominus est, et. ependyti se succinit, el. navigio
) amisso enatavit, Est vero ependytes (03), qui supra
lunicom amictus injicitur, quo mos. erat. Galilwis
tegi. lloc igitnr Perrus nt gravem gereret abitum
se cireuncinsit, Sed quouiam Spiritus nos adhor-
ialur, ne soli lerenmus historie, sed uti ad pro-
Tuudiora pervadamus, quid per ependytem signifi-
cetar, eiiam hoc loco quiramus,
Scimus igitar allas etiam. diaeipulig inter undas
periclitamibus Dominum adfulsse, et animo per^
Wurbationem et maris sedavisse (luctus; Petrum
vero etiam jussum per undas pedibus ambulare ad
ipsum venisse, Qui sane cmn non secus at aridam
calearet huiidam viam, undas vero abrumpi, et
j stum fervere videns, pavore concussus, parum
abfuit quim mergeretur, nisi omm grata divina
proveniens a perieulo eripuisset. Quid hoc? quoe
niam per undas pedibus smbulaturus ependyte
fidei se non aecínxit; unde ut. modice (idei a Do-
mino reprehenditur. Ubi sane indicat sermo divi-
nus ab imbecillitate fiilei creatum fuisse periculum,
hic vero eum fide plénus esset, tunica suceinxisse
se dicitur; unde sine periculo porveni ad Do-
minum.
| duxit, ut liberius agerent saltem per septimanam
unam, Cumque sederent soli, seiseitatus est bea-
tum Epiphanius, dicens : Die. milii , amabo te;
qualem hie mundus exitum sortirtur, et quando?
quod est prineipium dolorum ? et quomodo cogno-
scent. liomines, illos prope esse iu januis? qua si-
gua imminentem mundi ruinam pranuntiabunt?
deuique , quo transibiL liec wrlis, nova quadam
Jerusalem ? quid exsistentibus in ea sacris sedibus ,
quid venerandis imaginibus, quid sanctorum reli-
quiis, quid libris futurum est ? Oro te alque obse-
cro, ut illa'expliees; scio enim de te tuique simi-
libus dixisse Deum :,« Vobis datum est nosse
mysteria regui colorum ?'; » quanto igitur. magis
mundi bujus inferioris ? :
? 30). Cui merem gerens Andreas, sic iulit : De
hae*widem urbe nostra sic habe , quod usque a4
seculi cousummationem — nulla ipsi formidabilis
wnquam) futura sit natio; nullus quippe hostis
ipsam in laqueus suos unquam pertrahct, nullus
iutereipiet , nullus cerle, saneiissim: enim Dei
Parenti illa donata et commissa est , nec erit qui
illám eripiat e manibus ejus, a qua et. munera et
diviias copiosas consecuturi sumus. Tentabuit
quidem gentes urbem muro vglloqué. circumilare,
sed confringent cornua sua,.et cum coufusiuie
recedere cogentur. Nunc^de principio dolorum,
deque mundi-et omnium: rerum interitu loquentem
audi, Postremis temporibus suscitabit Deus. regem
L? paupertote , et ambulabit in mulia justitia :
omnem coercebit hostem, et locopletabit pauperes ;
et fluent tempora qualia sub Noe fucrunt, non
quidem quoad malellcià et iuiquitates , sed quoad
olium et animi relaxationem. llomines quippe
rege isto. imperante divitis affluent, in altissima
pace securi nanducantes et bibentes, mubentes et
nuptui tradentes, citra belli melum viventes, citra
sollicitudinem res terrenas possidentes: cumque
nihil minus quam bellum metuendum fuerit, gla-
me W*locusoscus «WR accu c lac — mesat lm — aazlleasis BGRGMP MA
sed aliunde cognita : quia n. 213, de ZEtliope
agens, qui anuis duodecim reguaturus sil, addit ,
ὥς φασιν, uL aiunt, et eadem phrasi deinde sepius
utitur. Quare, licet aliquando dubitaverim , an
mou prstaret talia omittere, tandem tamen judi-
€avi ad fidelitatem , quam hoe opere prolitemur,
spectare , si io:um exhiberem , quo lectori magis
integrum sib judicare de re uaiversa. Sie etiam ,
jnode animum adverterit quis ad singula , [acile
eliam in. prasgressis nolaverit aliqua , rigidioribus
Moles vix aut ne vix quidem probauda : ut cuar
num. 157 de seculorum: creauone sic discurrit,
ae si essent substautia aliqua spiritualis, omui
alia ereatura prior; eumque num. 470 de draco-
nibus agens, qui sint serpentes ἃ diabolis assumpli
deque eorum fuliinatoribus 'angelis, ea dicil quae
eruditorum aures dilliculter eum: patienüa susci-
pient, aliaque nonnulla, Taceo quod de saneto
Joanne evaugelisua, num, 167, pro certo aflirmat,
eum non mortuum, sed translati adhuc vivere,
et cum Elia atque Enoch appariturum tempore Au-
liebrist, sieut erum inlra nom. 227 inculcat.
?t Mou. xii, 11.
Hac enim sententia magnis girinque rationibus
et auctoritatibus ventilatur, uti videre est. apud
;] Joannem dela Haye , in Proisgomenls ad Apoca-
lypsim quast. 18, et Georgius "l'rapezuntius, cirea
au. 1450 florens Rome, ex Gracorum sui vi
receptiori sensu, upon pro aflirmativa parte
wactatum composuit. Denique eruditissimus. Flu-
rentinius , exerc. 3, super Indiculo apostolorum ,
anie suum vetustissimum. Maryrologium , quod
passim iMieronymianum appellamus, de Joannis
apostoli assumptione ex professo agens , ostendil ,
neque novam , neque 5015. Gracis Patribus ascri-
beudam esse opinionem, quam plures etiam Latini
iique perantiqui tenuerint. Nolun tamen éjus. opi-
nionis verilatem tueri, nedum ipsam divinitus,
revelalam Andres credere ; sed negativam, com-
1nuuiter praelataat, eum conmiuni teneo ul proba-
biliorem. N
(11) Iia corrigendum putavi pro eo, quod habebat
ins, Vatic., καὶ τὰ βέλη καὶ τοὺς χοντοὺς εἰς ζιδύνας
xa», οἱ nis. Maz. καὶ τὰ βέλη αὐτῶν εἰς ζιδύνοξ καί.