PG 111Nicephorus Presbyter CP
Nicephorus the Presbyter of Constantinople
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

Preliminary Commentary by Conr. JanninghiCommentarius Proevius Conr. Janninghi

col. 621–622page 1 of 134
Commentarius Prœvius Conr. Janninghi
PG 111:621ἀλλαγέντος ὀνόματος τοῦ Μεγάλου,
col. 623–624page 2 of 134

911. Demus igitur natum Andream sub annom plures in monasterio annos traductos, factum vi 880, emptum in servitutem fuisse an. circiter 898, coepisse stultitiam simulare anno fere 910, amici tiam autem inivisse cum Epiphanio annos necdum viginti nato sub annum 950; obierit ipse, sextum supra sexagesimum ætatis annum agens, an. Chri >ti circiter 946, sedem Constantinopolitanam tenente Theophylacto, Romani imperatoris filio; cui sub an. 962 vita functo, successerit hic noster Epi phanius, novo, quem cum habitu assumpserat no mine, dictus Polyeuctus: de quo Cedreni Epitome sic habet: Exstincto Theophylacto... suflicitur Polyeuctus monachus, Constantinopolitanus, lou goque tempore monastica vita cum laude functus llæc omnia nostro ante monachatum Epiphanio qua drant; uti etiam quod idem Polyeuctus variis oc casionibus imperatorum indignationem incurrerit, pro publico bono vel legibus ecclesiasticis decer tans; quod etiam convenit jam dicto antea Epi phanio, quem S. Andreas prænuntiavit, num. 251, non solum patriarcham, sed et confessorem pro Christi nomine futurum. Nec obstat quod Polyeu clum Cedrenus dicat fuisse a parentibus castra tum, noster vero Epiphanius legatur graves carnis tentationes passus: ab his enim liberos non esse eunuchos (quorum etiam inter principum filios ab olim Constantinopoli nimis quam multi fuerunt) docere nos poterit sanctus Joannes Chrysostomus .hom. 65 in Matthæum asserens, eos qui castrati non sunt haud ita ingentibus conscupiscentiae fluctibus jactari, quam qui aut a natura eunu chus est, aut ab hominibus eam injuriam passus. > Sedit autem Polyeuctus, inter multas quas fortiter sustinuit procellas Romanæ Ecclesiæ firmiter in harens, æque ac sui eodem sæculo decessores suc ressoresque, usque ad annum ab lucarnatione Do amini 980 et ultra. 4. Porro completam fuisse sancti de futuro ejus patriarchata prophetiam, quando scribebatur Vita, videtur indicare auctor, sic finiens: Couscripsi mirabilen hane et celebri fama vulgandam Vitam religiosissimi sanctissimique Patris Andreæ, ea in præsentem commentarium referens, que partim oculis meis vidi, partim didici ex Epiphanio, facto Jic deinde reverendissimo archiepiscopo, secundum psius Sancti pradictionem. At cujus aetatis tunc fuerit auctor, quem jam inde a principio simulau a stultitia Andreas habuit arbitrum conscientia suæ, atque adeo haud multo minore quadragenario reperit? Faisset is profecto jam fere centenarius, quando is de quo agitur patriarcha, quocumque appelles nomine, sedem conscendit. Quomodocun que enim chronologiam ordines, manebit, quod Ni cephorus seriptor (qui sacerdos erat, quando An dreas adhuc juvenis stultum agere coepit; eidem que defuncto post annos atatis 66 supervixit) admodum grandevus esse debuerit, qui Epipha uinn, moriente Andrea, non valde annosum, post derit patriarcham. Quapropter vereor ne, ut alia quædam, sic etiam locus iste, qui videtur men.i nisse prophetiæ implete, sit interpolatus. Ut autem hoc verear, facit primo, quod nulla ratione sit verosimile, dilatam fuisse tam mirabilis vite scri plionem annis tam multis, el non potius exara tam esse recenti adhuc utriusque tam Nicephori quam Epiphanii memoria. Secundo quod vis cre dit.ile sit, adeo jejunam mentionem faciendam fuisse suscepti ab Epiphanio ex Saneti prædictione mo nachatus, ac deinde patriarcbatus; et illud quod is Lune gessit nomen silentio praetereundum, si prius quam ista fierent, Vita non fuisset conscripta. Quoniam autem utrumque ms. in eamdem consen tit phrasim, dicendum esset, quod in ipso originali primo facta interpolatio sit, cum Vita illa esset in lucem efferenda diu post mortem Auctoris. 5. Hoc tamen posito minus certum manet, quod dictus in illa Vita Epiphanius, fuerit in ordine Ptriarcharum nuncupatus Polyeuctus, potins quam Antonius, qui post Polyeuctum et Besilium (monachum quidem et ipsum, sed Scamandria in Asia Minori oriundum) ex Constantinopolitano Studii monasterio assumptus, circa an. 980, deinde post sextum sui patriarchatus annum, suo munere abdicarit, Sc'ero Barda, duce exercitus, insurgente contra imperatores Basilium et Constantinum, et paulo post obiit. Tali vero casu solum opus esset, sub extremos Leonis Sapientis annos emptum An dream, coepisse stultitiam simulare circa annum 920, obiisse vero circa 956; cum Nicephorus qui dem jam esset septuagenarius aut co major; Epi. phanius vero, tunc necdum | tricenarius aunis postea ut minimum 20 in monasterio vixerit, aule quam fleret patriarcha; in quo, si ipse Polyeuctus esset, solum vixisse poluisset annis 12 vel 14. 6. Cæterum ex tempore hoc vel illo, quo dixi mus obisse Sanctum, facile est rationem reddere, cur in Græcorum Menæis ac Synaxariis, adeo ille ignotus sit, ut in unico dun axal, eoque recentiori Divionensi, bactenus repertus fuerit a magistris meis Henschenlo et Papebrochio. Etenimi quecun que illi viderunt in membranis exarata, antiquiora fere sunt, aut saltem ex antiquioribus descripla, nec ulios habent illius ævi sanctos: si tamen, prater bune occultum mundo, insignes aliquos sanctos habuit Græcia, Photiano schismate dia ab,uncta ab unione catholica, et tunc quidem ad illam regressa pro tempore, non tanten-ul pristi num religionis fervorem; unde eam denuo in idem schisma relabi contigit, multo quam ante deterius, auctore Sergio, sub annum millesimum facto patriarcha, ex genete impiissimi Photii, lilad autem in charta linea scriptum Synaparium, quod Chiffletianum sa pe nominamus, ad banc 28 Mait sie habet: 'O By:6; 'Avbodas, & à Xpustiva, tv siphon osat. S. Andreas, qui propter Chri siphosat.

col. 625–626page 3 of 134
PG 111:625Παύλου το βήμα, καὶ μεταστὸς 'Ανδρέας, Ἡμεῖ, διὰ Χριστόν γε μωρο, κραυγάζει. Δευσχήμων εἰ Δευσχημονέω λευχείμων οι Λευχειμονέω, Δαιμονιοῦντα Δαιμονώντα, Αχροούμενος Αχρεώμενος, μια ει ν. 6. Εποίη, Απήχη, "Ηδολ. σχη. Απευ χαρίσθη, πιο Ἐποίει. Απήχει· Ηδολέσχει, Απευ Ο κάζεσαι, ἀντιτάσσεται μεν αναγκάζῃ, ἀντι μακαρίου Ανδρέου τοῦ Σαλοῦ, τοῦ εἰς τὸ Βυζάντιον τῆς θεοφυλάκτου πόλεως ποιήσαντος ἑαυτὸν παρα παίοντα, Βίος καὶ πολιτεία τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέα, τοῦ διὰ Χριστὸν Σαλοῦ, συγγραφείς παρ' Νικηφόρου, Ιερέως τῆς τοῦ Θεοῦ ἁγιωτάτης μεγά Γονία Ενοτίζομαι Γωνία εἰ Ἐνωτίζομαι. Ἐμπέκτης. Εξέσιος. Ἐσβητήριον, μιν Ἐμπαίκτης, Ἐξαίσιος, Αίσθη

Life of Saint Andrew the FoolVita S. Andreæ Sali

col. 627–628page 4 of 134
Prologus
PG 111:627τός μου διηγήσασθαι, συντείνατε ἑαυτοὺς παρακαλώ; εἰς τὴν ἀκρόασιν. Ἔστι γὰρ τὸ πράγμα μελλίδου τον εξωσίαν ἀποστάζον καὶ γλυκύτητα ηδονής λυθαύμαστον. Ὅθεν, ὦ τέκνα, έτοιμάσθητε μεγαλο ἐξαναστῷ πρὸς τὴν ἐγχείρησιν τοῦ πράγματος, και παρατιθῶ ὑμῖν τὰ πνευματικὰ τοῦ ἀνδρὸς ἀριστε ματα. Εχει δὲ οὕτω πῶς ὁ λόγος τὴν διήγησ τῆς ἐνάρξεως τοῦ θαυμασίου ἀνδρός. Βίον θεάρεστον καὶ πολιτείαν άμεμπτον ἀνδρὸς ἐναρέτου, ὦ φίλτατοί μοι, βουλόμενος ὑμῖν διηγήσεσ τοῦν συντείνατε ευήκοον παρακαλώ πρὸς τὴν τοῦτον ἀκρέασιν. Εστι γάρ μελίῤῥυτον εὐωδίαν ἀποτάταξη
col. 629–630page 5 of 134
PG 111:629πνευματικής ηδονής. "Οθεν ετοιμάσθητε μεγαλοψύχως πρὸς τὴν τούτου ἀπόλαυσν· κἀγὼ οὕτως ἐπὶ πλεῖον βιασθῶ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν, καὶ παραδῶ ὑμῖν τὰ πνευματικὰ τοῦ ἀνδρὸς ἀριστεύματα. Περὶ τῆς ὀπτασίας. Περὶ τῆς τῶν νεωτεριστών ξέρεις. Περὶ τῶν μιμάδων. Περὶ τοῦ κνιποῦ. Περὶ τῆς προγνώσεως τοῦ παιδός. Περὶ τῆς βίας τοῦ χειμῶνος. Περὶ τῆς εἰς οὐρανοὺς ἁρπαγής. Περὶ τῆς μεταβλήσεως τοῦ διαβόλου. Περὶ Ἐπιφανίου καὶ τῶν φιλοσόφων. Περὶ Επιφανίου, καὶ τῆς συναντήσεως του δια θόλου. Περὶ τοῦ ἐψήματος. Περὶ τῆς προγνώσεως τοῦ εὐνούχου. Περὶ τῶν οἰκετῶν Επιφανίου. Περὶ τῆς ἀμάξης. Περὶ τοῦ φλέγεσθαι αὐτὸν ἀπὸ τοῦ καύσωνος. Περὶ τῆς ἀνοίξεως τῶν πυλῶν. Περὶ τῆς συναντήσεως τοῦ διαβόλου. Περὶ τοῦ νεανίου τοῦ κλέπτου. Περὶ τῆς θέας τοῦ πλουσίου. Περὶ τῆς Ἐκκλησίας. Περὶ τῆς προγνώσεως τῶν ἁγίων. Περὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ ἀναστῆλαι τὴν θνησιν. Περὶ τοῦ λωποδύτου. Περὶ τοῦ μοναχού. Περὶ τοῦ νεανίσκου. Περὶ τῆς γυναικός. Περὶ τοῦ πειρασμού. Περὶ τῆς δράσεως τοῦ ἁγίου Δαβίδ. Περὶ τοῦ φειδωλού. Περὶ τοῦ νεανίσκου Ραφαήλ. Περὶ τοῦ ἁμαρτήσαντος τὴν ἁγίαν Κυριακήν, Περὶ τοῦ ἁμαρτωλού. Περὶ τῆς θέας τοῦ ἁγίου Ακακίου Περὶ τῆς θέας Παναγίας ἐν Βλαχέρναις. Περὶ τοῦ παγκακίστου πλουσίου. Ἐνταῦθα ἀρχὴ ὀδυνῶν. Ερώτησις περὶ τῆς ἁγίας Σοφίας. Περὶ τῆς ἐσχάτης ὁμιλίας τοῦ ἁγίου πρὸς τὸν Επιφάνιον. β'. Ανήρ τις ἦν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐπὶ τῆς βα Ξυλείας Λέοντος τοῦ φιλοχρίστου βασιλέως τοῦ Μεγά μου. Όνομα αὐτῷ Θεόγνωστος. Οὗτος ἦν τετιμήσ μένος τῇ τοῦ πρωτοσπαθαρίου ἀξία παρὰ τοῦ εἶσε μία

Chapter ICaput Primum

col. 631–632page 6 of 134
PG 111:631ους βασιλέως· ός γε και στρατηλάτης ἔσχατον ἐγένετο ἐν τοῖς ἀνατολικούς μέρεσιν. Ούτος ο ἀνὴρ πολλοὺς μὲν καὶ ἄλλους οἰκέτας ἐκέκτητο ὠνήσατο δὲ καὶ ἑτέρους, ἐξ ὧν εἷς ὑπῆρχεν οὗτος, ὁ νυνὶ εὐφημίζεσθαι παρὰ τῆς ἡμετέρας εὐτελείας επειγόμενος. Ην δὲ τῷ γένει Σκύθης. Οπηνίκα οὖν αὐτὸν ὠνήσατο ὁ κύριος αὐτοῦ σὺν τοῖς λοιποῖς, ὑπὲρ πάντας οὗτος παιδιώτερος ἐχρημάτιζεν. "Ην δὲ καὶ περιδέξιος τῇ σωματικῇ δράσει σφόδρα, ώστε ἀρεστῆναι ἐν αὐτῷ πάνυ τὸν κύριον αὐτοῦ, καὶ εἰς ἔψιν αὐτοῦ εἶναι αὐτὸν, καὶ εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας ἐξυπηρετεῖν αὐτῷ. Παραχρῆμα οὖν μὴ μελ λήσας, δίδωσιν αὐτὸν παιδεύεσθαι τὰ ἱερὰ Γράμ ματα ούπω Ελληνιστὶ ὁμιλεῖν εἰδότα]. Νηφάλιος δὲ ὧν τῇ διανοίᾳ ἐαυτοῦ ὁ παῖς, ἐν τάχει ἐξέμαθεν άπαντα τα παρατιθέμενα αὐτῷ παρὰ τοῦ διδασκά του αὐτοῦ θεῖα μαθήματα. Εμαθεν δὲ καὶ τὴν αὐ τόθεν γλῶσσαν, λέγω δὴ τὴν Ἑλλάδα, ώστε ξενίζεσθαι αὐτοῦ τὸν διδάσκαλον τὴν ταχείαν τῆς μαθή σεως ἐπιστήμην. Καὶ ὅτι καὶ νοτάριος πρώτιστος ἐγένετο· λοιπὸν γὰρ ἐκεῖθεν ἀρθεὶς, φημὶ τοῦ δια Ζασκαλείου αὐτοῦ, ἦν εἰς Νοτάριον χρησιμεύων τῷ κυρίῳ αὐτοῦ. Διηκόνει οὖν ποίῳ τρόπῳ ἔκτοτε ό παῖς τῷ δεσπότῃ αὐτοῦ μετὰ πάσης ἐπιμελείας και σπουδής, ὥστε ἀγαπηθῆναι αὐτὸν παρὰ τοῦ δεσπότου αὐτοῦ, καὶ τῆς δεσποίνης αὐτοῦ, ὁμοίως καὶ παρὰ πάντων τῶν ἐν οἴκῳ τοῦ κυρίου αὐτοῦ ἀναστρεφομένων. Μ ἑαυ γ'. Πλείονας δὲ φιλοτιμίας ἐδίδου αὐτῷ ὁ Θεόγνω στις ὡς εὐνοϊκῶς τὰ περὶ αὐτοῦ διακείμενος, καὶ τὰ ἀποφορέματα αὐτοῦ παρείχεν αὐτῷ, ὥστε τοὺς βλέποντας αὐτὸν λέγειν, ὅτι ὁ οἰκέτης ὑπὲρ τὸν ἐπι τοῦ δεσπότην σεμνοτέροις χρᾶται τοῖς χιτώσιν ἑαυτοῦ. Ἐσύχναζε δὲ καὶ τῇ ἐκκλησία, ὡς ἀληθῶς εἰπεῖν, ἀκόρεστος, καὶ ἡγάπα τοῦ ἀναγινώσκειν τὰ τῶν ἁγίων μαρτύρια· μᾶλλον δὲ καὶ τοὺς βίους τῶν θεοφόρων ἀνδρῶν τοσοῦτον, ὥστε καίεσθαι τὴν καρδίαν αὐτοῦ εἰς τὴν τούτων φαιδρὶν ἀγάπην τε καὶ ἐπιπόθησιν, ἐξ ἀνάγκης καὶ εἰς μίμησιν αὐτῶν διεγείρεσθαι. Αφ' ἑαυτοῦ γὰρ βαλὼν ἑαυτῷ ἀρχὴν τῆς ἀγαθῆς πολιτείας, τοιῷδε τρόπῳ τῷ Θεῷ δου λεύειν ἀπήρξατο. Ἐν μια γὰρ νυκτὶ ἀναστὰς τῆς κλίνης αὐτοῦ, κατὰ μίμησιν τῶν ἁγίων, ἐν τῷ μετ σονυκτίῳ προσεύξεσθαι· φθονήσας ο δόλιος δαίμων τὴν καλὴν τοῦ νέου ἀρχὴν, προσελθὼν ήρξατο προσκρούειν δεινοτάτῳ πατάγω τὰς προσούσας θύρας μίας παιδο διδάσκαλος τῷ οἰκήματι, ἐν ᾧ αὐτὸς κατέμενεν. Σπασθεὶς οὖν τῷ φόβῳ ὁ νέος, ἐάτας τὴν εὐχὴν, καὶ ταχέως τῇ κλίνῃ ἐπιβὰς, τοῖς αἰγιομάλοις αὐτοῦ κατεκρύ Αποφορέματα άμφιον σχήμα. Αἰγιομάλοις. αξ μαχή τη μιλίον, Μαλός
col. 633–634page 7 of 134
PG 111:633ππετο ὁ δὲ Σατανᾶς τοῦτο ἰδὼν ἐχάρη, ὁ μηδέποτε η χάριν ἰδὼν τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ· καί φησιν ὡς πρός τινα ομοιοτρόπον αὐτοῦ· "Ιδε ὁ τὰ σέλη ἐσθίων, καὶ αὐτὸς ἤδη καθ᾿ ἡμῶν ἀνδρεύεται! Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἀνεχώρησεν. δ'. ᾿Απὸ τοῦ φόβου δὲ ὕπνῳ βαθυτάτῳ συσχεθείς 6 μακάριος, ὁρᾷ καὶ ἰδοὺ ὅτι ὧν ἐν θεάτρω, καὶ ἦν ἐν τῷ ἑνὶ μέρει τοῦ θεάτρου πλῆθος Αιθιόπων πολλῶν, συναγωγή τις ἀφόρητος καὶ ἐν τῷ ἑτέρῳ πλῆθος λευσχημονούντων καὶ ἑτέρων ἀνδρῶν ἱεροπρεπε στάτων. Εἶχαν δὲ τὰ ἑκάτερα μέρη συζήτησίν τινα πρὸς ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους περὶ δρόμου καὶ πάλης" οἱ γὰρ Αιθίοπες, Μαυρόν τινα μέγιστον κεκτημένοι, 3 ἐζήτουν τῇ συναγωγῇ τῶν λευσχημόνων, Οποιός ἐστιν ὁ μέλλων τρέχειν καὶ παλαίειν μετὰ τοῦ Μαύρου ἐκείνου; οὐδεὶς γὰρ αὐτῷ ἀντέστη ἔλεγον πώποτε, καν τάχα μετὰ πολλῶν αὐτοῦ προσπαλαί σαντος ἀπ' αἰῶνος ὡς ἔφασκον· ἦν γὰρ χιλίαρχος τῆς πολλῆς ἐκείνης λεγεώνος τοῦ Σατανά. Ἐν ὅσι οὖν ἐκεῖνοι ταῦτα ἐκαυχῶντο, καὶ αὐτοῦ ἑστῶτος καὶ ἀκροωμένου, καὶ τῶν λασχημόνων ἐπαπορούν των, εἰς τις νεανίας ἐκ τῶν ἄνωθεν καταβὰς πάνω ὡραῖος, κατεῖχεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τρεῖς στεφάνους ἐν ὁ μὲν εἶς πάνυ ἐξηνθισμένος, χρυσίῳ καθαρή, καὶ βασιλικῷ ἐχρημάτιζεν· ὁ δὲ ἕτερος, ὥσπερ ἀστέρας τοὺς ἀτιμήτους λίθους τε καὶ μαργαρίτας κύκλωθεν καὶ ἑκατέρωθεν περιείχεν ἀστράπτοντας ὁ δὲ τρίτος ἦν μεγεθέστερος ὑπὲρ τοὺς δύο, ἀπὸ πάσης ἀνθήσεως βόδων, καὶ κρίνων, καὶ φυτῶν, καὶ τανῶν τοῦ παραδείσου τοῦ Θεοῦ συμπεπλεγμένος, ὥστε εἶναι αὐτὸν καὶ ἀμαράντινον, καὶ τοσαύτην ἔχειν ευοσμίαν, οἷαν νοῦς ἀνθρώπου παραστῆσαι οὐ Εύναται. 1. Ιδὲν οὖν ταῦτα ὁ ᾿Ανδρέας ἡνιᾶτο καὶ ἐγλίχετο, τῶς, ἡ ποίῳ τρόπῳ δυνήσεται κἂν ἕνα λαβεῖν, ἀπὸ τῶν στεφάνων ἐκείνων. Καὶ προσελθὼν λέγει τῷ εξειδεῖ νεωτέρῳ ἐκείνῳ. Οὕτως ἔχοις τὸν Χρι στὸν [ εἰπέ μοι, πιπράσκεις ταῦτα; τάχα γὰρ οὐκ ἀπορῶ αὐτὰ ἀγορᾶσαι· ἀλλ᾽ εἰ μικρὸν συμπάθῃς μας, πορευθείς μηνύσω τῷ κυρίῳ μου, καὶ αὐτὸς δίδωσιν σοι ὅσον βούλῃ χρυσίον, καὶ λαμβάνει αὐτά. Ύψη αὐτῷ ὁ νεανίας μειδιῶν τῷ προσώπων Πίστευα οὖν μοι, ἀγαπητέ, ὅτι τοῦ κόσμου τὸ χρυσίον εἴ μοι ἐνέγκης ἐν τῶν ἀνθέων τρόπῳ τοιούτῳ οὐ παρέχω οὔτε σοί, οὔτε τινὶ ἑτέρῳ, ἀλλ' οὖν οὔτε τῷ νομιζομένῳ κυρίως σου. Οὐ γὰρ εἰσι ταῦτα τοῦ ματαίου Ο τὰ σέλη ἐσθίων. το τέλος Αφόρητος είπα & ἐπὶ ἀφορήτας ὥρας οι εὐωδία ἀφό ρητος ἐπὶ πολλὴν ὥραν. Οντως οἱ ἔχεις Χριστόν.
col. 635–636page 8 of 134
PG 111:635θησαυροὶ ἐπουράνιοι, καὶ στέμματα τοῦ Χριστοῦ, οἷσπερ καταστέφονται οι τους Μαύρους ἐκείνους πατάσσοντες. Εάν θέλῃς μή μόνον τὸν ἕνα, ἀλλὰ καὶ τοὺς τρεῖς λαβεῖν, προσελθὼν πάλαισον τον Αιθίοπα ἐκεῖνον τὸν ἡσβολωμένον καὶ ἐὰν Αιτήσῃς αὐτὸν, οὐ μόνον τούτους, ἀλλὰ καὶ ἑτέρους όσους ἂν βουληθῆς καὶ μάλα εὐειδεστέρους κομίση παρ' ἐμοί. Ταῦτα ἀκούσας ὁ ᾿Ανδρέας ἐπὶ τῷ λόγῳ εθάρσησεν, καὶ λέγει πρὸς αὐτόν· Πιστευσόν μοι, ποιῶ τὰ λεγόμενα· μόνον διδαξόν με τα μηχανή μετα αὐτοῦ. Ἔφη ὁ νεανίας 7. οὖν; οὐκ ἐπίστασαι ταῦτα; οὐχὶ γὰρ οἱ Αἰθίοπες θρασεῖς εἰσιν καὶ οι δειλοί, καὶ σε σαθρωμένοι καὶ ἀνίσχυροι. Και μή σε θροήσῃ τὸ τῆς δράσεως αὐτοῦ μέγεθος· ὡς γὰρ λάχανον, οὕτως υπάρχει σαθρός καὶ ἀνίσχυρος. Ταῦτα οὖν εἰπὼν καὶ ἄλλα τινά πλείονα προς όλε σὴν τοῦ νέου, κρατήσας αὐτὸν ὁ εὐειδὴς ἐκεῖνος νεανίας, ὡς δῆθεν παλαίων μετ' αὐτοῦ, ἐδίδασκεν αὐτὸν τὸ πῶς ἀντιστῇ τῷ Αιθίοπ'. Καὶ ἐπὶ τέλους λέγει αὐτῷ εἰς τὸ οὖς αὐτοῦ, Ηνίκα σε ἄρη εἰς γύρον, ἐγὼ γὰρ οἶδα τοῦτο, σὲ μὴ βροηθῇς, ἀλλὰ [συμπλάκηθι αὐτῷ σταυροειδώς, καὶ ὄψῃ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. κόσμου τούτου, ὡς ὑπενόησας· ἀλλὰ τὰ νά εἰσιν 6. ς'. Εξήλθεν οὖν μακάριος τότε πρὸς τὴν πάλην εἰς τὰ μέσον ἔναντι τοῦ Αιθίοπος, καὶ λέγει μεγάλη τῇ φωνῇ Δεῦρο λοιπόν, ταβουλομένε, ταπεινά, εξ ἀνωφέλητε, ἵνα ἅμα οι δύο παλαίσωμεν. Ταῦτα ακούσας ὁ Αἰθίοψ, τὸ τάχος έδραμεν, ἀπομυσῶν καὶ μεγάλα φρυπτόμενος, καὶ ἁρπάζει τὸν ᾿Ανδρίαν γύροις ἐπὶ ἀφορή τους ώρας, ὥστε προτεῖν τοὺς Αιθίοπας χαράν, καὶ στεγνάζειν τοὺς λευσχήμονας εδόκουν γὰρ ὅτι δίδωσιν αὐτὸν ὁ Μαῦρος εἰς τὴν γῆν, ὥστε ἐξωθεῖν τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ. Γυροβο λούμενος δὲ ὁ ᾿Ανδρέας, καὶ [συμπλακείς αὐτῷ σταυροειδώς, πατάσσει αὐτὸν εἰς τὴν γῆν, καὶ ὁ τοιοῦτος δαίμων ἔτυχον αὐτοῦ τὸ κράνιον εἰς πέτραν, καὶ κατενεχθείς παραυτά διεφάνησε. Κρέ τος δὲ μέγας τῶν λευσχημόνων, καὶ χαρά γλυκι τάτη τότε ἐγένετο, καὶ ἤμπασαν τὸν μακάριον ἐπ' υψηλοῦ ταῖς παλάμαις αὐτῶν ὑπτίαις, καὶ κατερί λουν αὐτὸν ἅπαντες, χρίοντες μύροις πνευματικούς. Τότε οὖν τῶν Μαύρων ἐκείνων πάντων σκορπισθέντων, μετά μεγάλης αἰσχύνης ἀνεχώρησαν· καὶ εδωρήσατο αὐτῷ ὁ εὐειδὴς ἐκεῖνος νεανίας τους ἀχράντους στεφάνους, καὶ ἐτέρπετο μεγάλως φορών αὐτοὺς, ὅτι εὐωδία ἀφόρητος ἀπ' αὐτῶν ἐξεφέρετο. Τέλος ἀσπασάμενος αὐτὸν λέγει· Υπαγε καλώς, ἀπὸ τῆς ἄρτι ἔσῃ ἡμέτερος και φίλος καὶ ἀδελφὸς γλυκύτατος. Τρέχει οὖν τὸν καλὸν ἀγῶνα γυμν καὶ γενοῦ σαλός δι' ἐμὲ, καὶ πολλῶν ἀγαθῶν δε Πσβολουμένον. ἡσβολημένον ἀσβολάω, χάρ δυασον αὐτὸν, δίδωσιν κόνδυν, παραχθείς, δίδωσιν τὸν δαίμονα κάνουν.
col. 637–638page 9 of 134
PG 111:637ποτής καθίσεις ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς βασιλείας μου ζ. Ταῦτα ἀκούσας ὁ μακάριος, ἀπὸ τοῦ βαθυτάτου 7. ύπνου ἐκείνου έξυπνος ἐγένετο, καὶ ἦν θαυμάζων τὸ γεγονὸς αὐτῷ τῆς εὐωδίας θέαμα· ἐμύριζεν γάρ τὴν ἔψιν αὐτοῦ εὐωδία της φριχτή, ἀόρατός τε και ἀκατανόητος. Ερχεται οὖν πρός με πρωΐας τὸν ἀνάξιον, καὶ θαρρεῖ μοι τὸ πράγμα ὡς ἦν. Καὶ ἐξέστην ἔγωγε τοῦ μακαρίου τὴν ἔκστασιν ἀκου σας, μάλιστα δὲ καὶ τὴν ὄψιν αὐτοῦ ὁρῶν αἴγλην ἐκπέμπουσαν καὶ εὐωδίαν θεϊκὴν, φρικτήν και ἀσύγκριτον Ἐσκεψάμεθα οὖν οἱ ἀμφότεροι το πράγμα, καὶ ἐκρίναμεν τοῦ σχηματίσαι ἑαυτὸν εἰς ταξιν δαιμονῶντος καὶ μαινομένου διὰ τὸν τέτ πάντα αὐτῷ, ὅτι Γενοῦ σαλός οι' ἐμὲ, καὶ πολλῶν ἀγαθῶν δεσπότης καθίσεις ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς βασι λείας μου. Αλλως γὰρ διαδρᾶσαι του σωματικού δεσπότου οὐκ ἐδύνατο· διότι δυσκόλως τις τὸν ἑαυ. τοῦ οἰκέτην ζῶν ἀπολύσῃ ἐλεύθερον, καὶ μέν λιστα εἰς ἐργασίαν θεϊκὴν τοῦ διαβόλου ταῦτα ἀπὸ του φθόνου κωλύοντος. η'. Τῇ δὲ ἐπιούσῃ νυκτί, ὥρας οὔσης μεσονυκτίου, ἀναστὰς προσηύξατο· καὶ μετὰ τὸ λαλῆσαι αὐτὸν τὴν εὐχὴν αὐτοῦ, λαβὼν μάχαιραν, ἐπορεύθη εἰς τὸ φρέαρ τὸ πλησίον τοῦ κοιτώνος τοῦ κυρίου αὐτ τοῦ. Καὶ ἐκδυσάμενος ἅπερ ἐφέρει ἱμάτια, ήρξατο λεπτοκοπῶν ταῦτα τῇ προσούσῃ αὐτῷ μαχαίρα, καὶ ὥσπερ σεληνιαζόμενος, βήματά τινα του φυρμού προεβάλλετο λέγειν, ἂν τρόπον οι σεληνιαζόμενοι πράττουσιν. Ἐξύπνου δὲ γενομένου τοῦ κυρίου αὐτοῦ ήκουεν τὰς αὐτοῦ ὁμιλία;, καὶ ἐξενίζετο τὸ τὶ ἂν εἴη ταῦτα καὶ μάλιστα ἐν τοιαύτῇ ὥρᾳ. Υπέλαβεν οὖν, Δηλονότι πνεῦμα πονηρόν ἐστι τοῦ φρέατος, καὶ αὐτομολεῖ τῇ ὥρᾳ ταύτῃ παρακρούσαί τινα τὸν πρόχειρα εὑρίσκεσθαι, βουλόμενον. Ησύ χαζεν οὖν τῷ τοιούτῳ τρόπῳ μέχρι πρωίας, καὶ τῇ αὐτῇ ἀπῆλθεν ὁ μάγειρος αὐτοῦ τοῦ γεμήσει ὕδωρ, καὶ ἐτασάμενος τὸ γεγονὸς τῷ ᾿Ανδρίᾳ ἐξέστη. Πάπας οὖν τὴν ὑδρίαν αὐτοῦ, ἀνήγγειλεν ταῦτα τῷ κυρίῳ αὐτοῦ ἔτι ψάλλοντι τὰ ἑωθινά. Εξέπτη οὖν ὁ τύπος αὐτοῦ ἀκούσας ταῦτα, καὶ ὅτι ὁ ᾿Ανδρέας φησὶν παρατραπείς, ἐν τῷ στομίῳ τοῦ φρέατος κάθηται. Κατήλθεν οὖν εὐθέως ἐκεῖνος αὐτὸς τοῦ καὶ πολλῶν ἀγαθῶν μετοχών σε ποιήσω ἐν τῇ βασι λεία των ουρανών, ή όψιν αὐτοῦ, τὴν ὄψιν αὐτοῦ, ή Ει άλλα. μὴ αὐτῷ παραδειγματίσαι· τέως δὲ ἐκεῖνον ἑαυτὸν εἰς τάξιν δαιμονιών ως μεταστήσει. Δεσποτην ἐξαποστέλλη, μια οικέτην. να

Chapter IICaput II

col. 639–640page 10 of 134
PG 111:639δεῖν αὐτὸν, καὶ τᾶς ὁ οίκος αὐτοῦ ένα αὐτῷ συν επέστη αὐτῷ. Καὶ οἱ πλείονες έθρήνουν ἐπ' αὐτῷ, εἰκάζοντες ὅτι ἐπ' ἀληθείας οὕτως ἀπὸ δαιμόνων παρεκρούσθη· ὁ δὲ κύριος αὐτοῦ πάνω λυπηθείς ἐπὶ τὸ συμβεβηκός αὐτῷ, καὶ μήθ' ἂν εἰς τοῦτο Ισχύων αὐτῷ ὀφελῆσαι, εἰς τὸν σεβάσμιον ναὸν τῆς ἁγίας μάρτυρος Αναστασίας (19, εἰς τὰ δὴ Μακέλ που φημὶ ἐκεῖσε αὐτὸν ἀπενεχθῆναι προσέταξε, και ἐν τῇ ἀλύσει τῆς ἁγίας βληθῆναι δεδήλωκεν, δοὺς ἀργύρια τῷ παραμονίτη τῆς ἁγίας ἐκκλησίας πρὸς περισσοτέραν ἐπιμέλειαν αὐτοῦ. Β. Δι' ὅλης οὖν τῆς ἡμέρας ὁ μακάριος τὰ νόθε αὐτοῦ, ὡς δῆθεν παραφρονῶν, βήματα ομίλει· τῇ δὲ νυκτὶ ἐθρήνει καὶ προσηύχετο παρακαλῶν τῇ μάρτυρι τοῦ Χριστοῦ ἐφθῆναι αὐτῷ, καὶ παρα μυθήσασθαι αὐτὸν, εἰ ἀρεστόν ἐστι Θεῷ τὸ ἐγχείρημα, ο ήρξατο Μικρὸν οὖν αὐτοῦ θρήνους καὶ τῆς εὐχῆς παυσαμένου, ἰδοὺ ὀρθαλμοφανώς πέντε γυναῖκες τοῖς ἐκεῖσε ἐπέστησαν, καὶ εἰς τις γέρων, δόξῃ πολλῇ κλειζόμενος ἔμπροσθεν αὐτοῦ ὡραίοις ποσὶν περιπατῶν περιώδευεν. Περιέρχοντα δὲ, καὶ τοὺς ἐκεῖσε ἀσθενεῖς ἐπεσκέπτοντο ένα καθ᾿ ἕνα καὶ διαβάντες τοὺς λοιποὺς ἔρχονται και ἐπ' αὐτὸν, καὶ ἐν πρώτοις ἔστη ὁ γηραιός, και ἀπ' αὐτοῦ αἱ ἅγιαι ἐκεῖναι γυναίκες. Εἶτα θεωρών αὐτὸν ὁ γέρων ἐκεῖνος ἀνενδότων όμματι, γλυκύ τι υπεμειδία πρὸς αὐτὸν, τί ἀγαθὸν πάντως έν ἑαυτῷ στοχαζόμενος. Λέγει οὖν καὶ τῇ λαμπροτέρα γυναικὶ ὥσπερ χαριεντιζόμενος Κυρία Αναστασία, οὐκ ἰατρεύεις τί ποτε; Λέγει ἐκείνη αὐτῷ, Κύριε, ὁ Μαγίστωρ άλλος ἥντυσεν, καὶ οὐκέτι δέεται τινος ὁ γὰρ εἰπὼν ταῦτα, Οτι γενοῦ σαλός δι' ἐμὲ, και πολλῶν ἀγαθῶν δεσπότης καθίσεις ἐν τῇ βασιλείς μου, ἐκεῖνος αὐτὸν ἰάτρευσεν, καὶ λοιπὸν ἰατροῦ χρείας οὐ δέεται. Εἴδει γὰρ τὴν τέχνην, ἣν ἔμαθεν, οὐκ ἐάσει αὐτὴν μέχρι τῆς ἐσχάτης αὐτοῦ ἀναπνοῆς, ἀλλὰ γενήσεται τῷ Θεῷ ἡμῶν σκεῦος ἐκλεκτόν, ἅγιον, καὶ ἡγαπημένον ἐν Πνεύματι. Εφη ὁ γέρων Είδειν καγώ, κυρία μου, ταῦτα, ἀλλὰ μετριοπαθών πρὸς τοῦτο τὸν λόγον λελάληκα. η ὃν (ναν) ἐδείματο ὁ εὐσεβής Λέων ὁ Μακέλλης. Δι, φαρμακολυ τρίον, Μακέλους, Μακέλου, ε. Ταῦτα εἰρηκότες, βλέποντος τοῦ ᾿Ανδρέα, καὶ Παραμονίτης, παραμονάριος οι προς μονάριος ως γε τως.
col. 641–642page 11 of 134
PG 111:641ἐξελθεῖν τοῦ φουσκαρίου καὶ ἐᾶσαι αὐτόν· ἔφη αύ τοῖς ὁ Μακάριος· Μωροί, μωροί, τί ἔχω ποιῆσαι, ὅτι μέλλει ἡ βίγλα συναντάν μοι, καὶ μάστιγας ἔχω λαβεῖν; Τοῦτο δὲ περὶ ἐκείνων ἔλεγεν αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν, ἀλλ' ἐάταντες αὐτὸν, ἀνεχώρησαν ᾔδει γὰρ ὁ Δίκαιος ὁ ἔμελλεν αὐτοῖς συμβαίνειν. 15'. Καὶ δὴ βουλευσάμενοι, ἀπέρχονται εἰς τὰ μιμά ρια τῶν ἀσέμνων γυναίων, τὸ κάλλος τῆς ψυχῆς καταχράναντες μέχρι δευτέρας φυλακῆς τῆς νυκτός ὁ δὲ Μακάριος ἐκεῖθεν ἐξελθών, ἔέριψεν ἑαυτὸν ἐν μια γωνία ὡς εἷς τῶν πενήτων. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐξιόντες, ἐβάδιζον πρὸς τὰς ἑαυτῶν οἰκίας, καὶ συν αυτᾷ αὐτοῖς τὸ Κέρκετον, καὶ συλλαβόμενοι αὐτοῦ; ἔδησαν· καὶ ἐλθόντες ὅπου ἦν ὁ Μακάριος κείμενος, καὶ ἀποδύσαντες αὐτοὺς, ἐμαστίγωσαν σφόδρα. Ο δὲ Μακάριος Θεασάμενος αὐτοὺς οὕτως πάσχοντας ἐλυπήθη μεγάλως καὶ συνεσχέθη τοῖς δάκρυσιν, καὶ τὸν Θεὸν ἱκέτευεν ὑπὲρ αὐτῶν, τοῦ μὴ ἐγκλεισθῆναι αὐτοὺς εἰς φυλακήν· παρακλήσει δὲ συγγενῶν καὶ δι' εὐχῆς τοῦ Μακαρίου ἀπολυθέντες, ἀπίεσαν εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν. Εἴς δὲ ἐξ αὐτῶν λέγει - καταργηθῇ ὁ σατανᾶς ἀδελφοί, πῶς ταῦτα ὁ ἐπιμόνων ἡμῖν ἐκεῖνος προσεφθέγξατο συμβαίνειν εἰς αὐτ τὸν, ἅπερ εἰς ἡμᾶς ἐτελέσθησαν! Λέγει ὁ ἕτερος Οὐκ οἶδας, ὅτι ὅ βούλεται ὁ δαίμων ποιῆσαί τινί τι πονηρόν, γινώσκει αὐτό; τάχα γὰρ ὑπὲρ ἃ ἐπράξα μεν μετ' αὐτοῦ, ὁ δαίμων αὐτοῦ ἐποίησεν ἡμῖν ταῦτα. Έφη ὁ ἕτερος· Οὐχὶ, ἀλλ' ὡς εἰκάζω, ὑπὲρ ο ἐτύπτομεν αὐτὸν ἀνελεημόνων, διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς ἀνταπέδωκεν ἡμῖν. Λέγει ὁ ἕτερος - Ναι, έξηχε, μέλει τῷ Θεῷ περὶ σαλοῦ· ἐκεῖνος γὰρ δαίμονα αὐτῷ δέδωκεν, καὶ ἡμεῖς αὐτὸν παιγνίω; ἐτύψαμεν· οὐδὲν θαυμαστόν. Εἰ γὰρ ἅγιος, ἔπειθες ἂν με, ὅτι ἡ ἁμαρτία, ἣν ἐποιήσαμεν εἰς αὐτὸν, ἀνταπέδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός· ἐπειδὴ δὲ ἐξηχός ἐστιν, τοῦτο οὐ μέλει τῷ θεῷ. ιη'. Ταῦτα αὐτῶν ὁμιλούντων καὶ ἄλλα τινά, & σύν νηθές ἐστιν τοῦ ὁμιλεῖν τὴν νεότητα· ὁ δὲ Μακάριος ἀναστὰς πρωί πάλιν τὸν δρόμον ήνυε, μέσον τοῦ θορύβου ἀσχολούμενος, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν μηδα μοῦ καθεζόμενος, νήστης αὐτὴν ὑπεξήρχετο. Εσπέ ρα; δὲ γενομένς, ἦν πεζεύων τοὺς ἐμβόλους τῆς πόλεως, ἐπετήρει δὲ τόπον τοῦ ἄρα οἱ κύνες τὰς κοίτας ἔχουσιν, κἀκεῖ πορευόμενος ἕνα ἐκδιώκων ἐξ αὐτῶν ἀνέκειτο, ὡς ἐπὶ στιβάδος ἀναπαυόμενος, βίγλα, τὸ κέρκετον, Μιμάρια καταγώγιον εἰ μιμάριον μιμάς, μιμαρίσιον, (35; καταργηθείη, καταργηθῇ ο καταργέομαι
col. 643–644page 12 of 134
PG 111:643νᾶται ἡ ἀσώματος. Μπλωσαν οὖν καὶ τὸν τρίτου, καὶ αὐτὸς τὰ αὐτὰ ὑπέμεινεν· πρὸς ὅσον οὖν έναρ δίνως ἔτυπτον αὐτοὺς, ἕτεροι ἀνεφώνουν τοῖς δαρεί σιν καὶ ἀπολυομένοις, ἔλεγον ἑνὶ καθενί, Υπαγε, δίδαξον ταῦτα τῷ πατρί σου τῷ Σατανά, εἰ ἀρέ μῷ, ἐπ' ἀληθείας ούχ ἡ φύσις αὐτῶν καταυ Το Δαρμός, παραδαρμός, 19'. Ὅτε οὖν πάντες ὑπεξῆλθον, οἱ μὲν λευσχήμονες ἐκεῖνοι ἀφανεῖς τῶν ἐκεῖ ἐγένοντο, ὁ δὲ ὡραῖος ἐκεῖ νος γέρων ἔρχεται πρὸς τὸν μακάριον, καὶ τὴν μὲν ἄλυσιν τὸ αὐτὸ πάλιν ἐφόρησεν, λέγει δὲ ὡς χαριεντιζόμενος· Βλέπεις πῶς ἐτάχυνα εἰς τὸ βοηθησα! σοι; ἵνα γὰρ εἰδέναι ἔχῃς ὅτι καὶ πάνω μοι μέλει περί σου ἐμοὶ γὰρ ὥρισεν κελεύσας ὁ Δεσπότης, ἵνα σου τῆς σωτηρίας πρὸς τὰ ὄντα πρόσφορα καὶ εὐθειώτατα μεριμνῶν ἑκάστοτε, ἐπιβραβεύσω σου. Υπόμεινον οὖν, ἵνα δόκιμος εἰς πάντα γενήση σε μακρὰν γὰρ καὶ ἀπολυθήσῃ τοῦ Κυρίου σου ἰδίῳ θελήματι, πορεύεσθαι όπου δ' ἂν τοῖς ὀφθαλμοῖς σου ἐστιν εὐάρεστον. Λέγει οὖν ὁ ᾿Ανδρέας Κύριέ μου, τίς γὰρ εἴ σύ, ὅτι ἀγνοῶ; Ὁ δέ φησιν ο Εγώ εἰμι ὁ ἀναπεσὼν ἐν τῷ ἀχράντῳ καὶ ζωοποιῷ στήθος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ τοῦτο εἰπὼν, ὥσπερ εἰς ἀστραπὴν μεταποιηθείς, 4 ὀφθαλμῶν αὐτοῦ ἐπορεύετο. Ὁ δὲ μακάριος Ανδρέας ἐθαύμαζεν τοῦ Θεοῦ τὴν ἀνεκδιήγητον ἀγαθότητα, καὶ ἐδόξαζεν αὐτὸν μεγάλως, ὅτι οὕτως ἐν παντὶ βήματι καὶ πράγματι βοηθὸς αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ἐκ τῶν ἐπανισταμένων αὐτῷ ζοφερών πνευμάτων ἐν τάχει ἐλυτρώσατο, καὶ ελεγε λανθανόντως ο Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, μεγάλη σου ἐστιν καὶ ἀνείο καστος ή δύναμις, ὑπὲρ φύσιν εἰσὶν δεδοξασμένα τὰ σπλάγχνα σου, καθ᾽ ὅτι ἐμὲ τὸν ταπεινὸν ἐλεεῖς, καὶ δτ: μέλει σοι περὶ ἐμοῦ· ξένον τοῦτο ἡγοῦμαι καὶ πολυθαύμαστον φύλαξόν με οὖν, Κύριε, ὅτι καὶ ἔτι ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου, καὶ ἀξίωσόν με ευρείν χάριν παρά σοι, ὦ ὕψιστε, πολυδύναμε, φοβερό, καὶ ἀκε τάληπτο. ιγ΄. Ταῦτα αὐτοῦ προσευχομένου, ἐπέστη ἡ νύξ, καὶ μικρὸν αὐτοῦ τι ὑπνήσαντος, βλέπει ἐν δράματι, ὅτι ἦν εἰς παλάτια βασιλικά, καὶ κέκληκεν αὐτὸν ὁ βασιλεὺς τῶν παλατίων ἐκείνων, καὶ ἐν ἔσ παρ έστη αὐτῷ, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ο θέλεις μοι δουλεύσαι ολοψύχως, καὶ ποιήσω σε ένα τῶν ἐνδόξων τοῦ παλατίον μου; Εφη ὁ ᾿Ανδρέας Καὶ τίς ἐκεῖνος, ὁ τὸ ἀγαθῶν παραιτούμενος, ἐγὼ δὲ πάνυ τούτου τοῦ πράγματος ὀρέγομαι. Εφη δ βασιλεύς· Οὐκοῦν εἰ ὀρέγει δέξει τῆς δουλείας τῆς ἐμῆς τὴν αἴσθησιν. Καὶ σὺν τῷ λόγῳ δίδωσιν αὐτῷ τι ὡσεὶ χόνα· καὶ λαβών, ἐψωμίσατο τοῦτο· ἦν δὲ γλυκὺ οἷον νοῦς ἀνθρώπου ἐπεικάσαι οὐ δύναται. Ολίγον δὲ ἦν, καὶ φαγὼν αὐτὸ, εδόκουν ὅτι εἰς μύρον θεϊκὸν τῇ ἡδονῇ μετατρέπεται. Πάλιν οὖν δωσιν αὐτῷ ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος ὀλίγον τι ὡς εἶδος κυδωνιάτου καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν, Λάβε καὶ
col. 645–646page 13 of 134
PG 111:645φοί, φοβερὸν τὸ ἐπ' αὐτὸν τότε γενόμενον ἐν ἡ τοσούτοις γὰρ γαλισμοῖς οἷς ἐποίησαν ἐπ' αὐτὸν, οὐδαμῶς κινῆσαι ἡ ὀρέξαι αὐτὸν ἴσχυσαν πρὸς τὸ δυσώδες πάθος. "Οθεν μεταβαλλόμεναι, τὰ τοιαῦτα ἔλεγον· Οὗτος νεκρός ἐστιν, ἢ ξύλον ἀναίσθητον, ή λίθος ἀκίνητος. Λέγει δὲ μία ἐξ αὐτῶν· θαυμάζω τὴν ἀναισθησίαν ὑμῶν, ὅτι ταῦτα λέγετε - σαλός γὰρ καὶ δαιμονιάρης, πεινῶν, διψῶν, ῥιγῶν, μὴ ἔχων ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι, αὐτὸς ἐπιθυμεῖ ταῦτα; ἄφετε αὐτὸν πορεύεσθαι τὴν ἐξηχίαν αὐτοῦ. πια κα'. Εώρα δὲ ὁ Δίκαιος τὸν τῆς πορνείας δαίμονα ἑστῶτα μέσον τῶν ἑταιρίδων· ἦν δὲ τῇ εἰδίᾳ Αιθίοψ, χειλάς, ἐν τῇ κεφαλῇ τρίχας μὴ ἔχων, εἰ μὴ κόπρον κατὰ τέφρας μεμιγμένον, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἦν ὡς ἀλώπεκος, καὶ οἰκτρὸν κόμμα ῥάκους ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ ἐπέκειτο· ἀποφορὰ δὲ καὶ δυσωδία ἐξ ἤρχετο τρίλογος, σηπώδης, βορβορώδης, καὶ ὡς πτύελον ἀφυῶδες ὥστε ἐκ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ τῆς πικρᾶς ἀηδίζεσθαι τὸν Μακάριον, καὶ συνεχῶς πεύειν, καὶ τῷ περιβλέμματι ἀποφράττειν τὴν Ειρρησιν αὐτοῦ. Θεωρῶν δὲ αὐτὸν ὁ δαίμων τῆς ἀσωτίας ἀηδιζόμενον, φωνὴν ἀφίησιν τοιάνδε - Εμὲ οἱ ἄνθρωποι ὥσπερ μέλι γλυκὺ ἔχουσιν ἐν ταῖς καρ δίαις αὐτῶν, καὶ οὗτος ὁ τὸν κόσμον ἐμπαίζων μυ σπετόμενος ἐμπτύει μοι· οἴκουν σὲ περὶ ἀγαθοῦ σε αὐτὸν σαλὸν ἐποίησας, ἀλλὰ ἢ πάντως ἀποδράσαί σε τῆς σωματικής δουλείας. Ο δὲ Μακάριος αἰσθητῶς αὐτὸν ἔβλεπεν· αἱ δὲ πόρναι τῆς μὲν φωνή; ἤκουον, οὐδένα δὲ ἔβλεπον. Κατεγέλα δὲ ὁ Μακάριος τῆς ἀσχημοσύνης, καὶ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ, ὥστε λέγειν τὰς μιμάδας • Ιδε πως συμμειδιᾷ τῷ δεί μονι αὐτοῦ. κα. Μία ἐὰ ἐξ αὐτῶν ἔφη· Καλόν ἐστι τὸ περιδόν λαιον αὐτοῦ, δεῦτε ἄγωμεν αὐτό, καὶ πιπράσωμεν τοῦτο γὰρ ἔχομεν ποιεῖν σήμερον. Παραχρῆμα δὲ ἀνα στᾶσαι ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ ἱστῶσι γυμνόν· τὸν δὲ χιτῶνα πιπράτισαι εἰς μελιτρίσιον ἔν, ἐνείμαντο δὲ ἀνὰ δύο λεπτών. Λέγει ἡ πρώτη ταῖς ἑτέραις· Μὴ ἀπολύσωμεν αὐτὸν γυμνόν, ἀλλὰ κἂν ψιάθιον περ παλαιωμένου χαρισώμεθα αὐτῷ. Ηνεγκαν οὖν ψίαθον, καὶ σχίσασαι αὐτὸν μέσον, περιέβαλον αὐτόν καὶ οὕτως καταγωγίου ἐξεβλήθη. Ἐλθὼν οὖν εἰς τὴν πλατείαν ἐφέρει αὐτὸ καὶ ἔτρεχεν παίζων. Οἱ δὲ ὁρῶντες αὐτὸν ἔλεγον, Καλὸν σάγιστρον φορεῖ ὁ Πτύαν πτύελον Γα πύον, πτύσι; εἰ πτύσμα. η λεπτόν, λεπτῷ λεπτά φολερά

Chapter IIICaput III

col. 647–648page 14 of 134
PG 111:647Δὁ μακάριος, συνετήρει πάντα ἐν τῇ καρδία αυτών καὶ ἐξεπλήσσετο τί ἂν εἴη τούτα, ιε'. Μετὰ οὖν τὸ διαρκέσαι αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ τῆς μάρτυρος ὡσεὶ χρόνου τετραμηνιαίου, θεασάμενοι οἱ τῆς ἐκκλησίας ὅτι οὐκ ἰᾶται, ἀλλὰ χείρονα τρίπο ται, δῆλα τὰ κατ' αὐτὸν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ πεποιήκατ σιν. Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ Θεόγνωστος, ἀπογραψάμενος αὐτὸν, ὡς ἤδη ἐξῆχον καὶ δαιμονῶντα, ἐκέ λευσε ἅμα λυθῆναι αὐτὸν ἀπὸ τῶν δεσμῶν, καὶ ἀρεθῆναι πορεύεσθαι. Τρέχων δὲ ἔκτοτε ἐν τῇ πλαν τεία τῆς πόλεως, ἦν παίζων κατὰ τὸν πάλαι Συμεών ἐκεῖνον τὸν θαυμαστόν. Εσπέρας δε γενομένης, βρο χεται πρός με τὴν ἀνάξιον, ἐμοῦ μόνου ἔνδον τοῦ οικήματος καθεύδοντος, καὶ μειδιάσας ήρξατο δύσ κρυσιν τὸ τίμιον αὐτοῦ πρόσωπον καταβαίνειν προσπλακέντες δὲ ἐπὶ πολλὴν ὥραν, καὶ ἀσπισί. μένος ἀλλήλους ἐκαθευδήσαμεν. Επηρώτων οὖν αὐτὸν τὰ περὶ αὐτοῦ, πῶς τὰς τοσαύτας ἡμέρας ἐν δεσμοῖς ῶν, ἀπελύθη· ὁ δὲ διηγήσατό μοι πάντα μετά πάσης ἐπιεικείας καὶ πραότητος· ἐμοὶ γὰρ μόνῳ, ἀδελφοί μου και φίλοι πιστώτατοι, ὁμίλει ὀρόθω; καὶ ἀδόλως, τοῖς δὲ λοιποῖς φρενήρες διαθέτει, η οὐδ' όλως προσωμίλει τινί. ις. Πρωίας δὲ γενομένης, ἀσπασάμενός με, ἐξῄει ἐπὶ τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν· ἀνεδέδοτο δὲ μικών περιβόλαιον. Καὶ δὴ γεγονότος αὐτοῦ ἐν τοῖς ἀρτι τωλίας, θεασάμενοι αυτόν τινες νεωτερισταὶ οὕτως παραφρονούντα, λαβόμενοι αὐτὸν, εἰσίεσαν ἐν φυ σκαρί καὶ καθεσθέντες οἶνον πριάμενοι Επι νον, παίοντες τὸν αὐχένα αὐτοῦ· καὶ τὰ βήματα αὐτοῦ ὡς παράφρονας λογιζόμενοι ἀπολύσει οὐκ ἠνέσχοντο, μηδὲ παρεχόμενοι ὧν εἰς ἐστίασιν ἐβεβρώκεσιν. Ο δὲ δίκαιος, ὁρῶν αὐτοὺς ἀπροαιρέτους, διελογίσατο τί αὐτοὺς ἐργάσηται· εἰς δὲ εξ αὐτῶν θεὶς τὸ ποτήριον ἐπὶ τῆς τραπέζης μεστίν οίνου καλλίστου, ἁρπάσας αὐτῷ ἔπιε, καὶ τὸ ποτήριον ἐν τῇ κορυφῇ αὐτοῦ συντρίψας, ἔλαβεν φυγάς έξω. Δραμόντες δὲ, ἐκράτησαν αὐτὸν, καὶ σύρανες εἰσίεσαν ἐν τῷ φουσκαρίῳ, τύπτοντες αὐτὸν, καὶ πάλιν Φουσκάριον μου του καθεσθέντες ἔπινον, μηδὲν τῷ δικαίῳ διδόντες, ἀλλὰ μᾶλλον κόσσους κατὰ τοῦ αὐχένος μιμολογούν μενοι έτυπτον. Ὅτε οὖν ἀπλείστω; οἱ μωροὶ ἐκεῖνοι Έπαιξαν, ἑσπέρας καταλαβούσης, η βουλήθησαν του σκάριος "Ωσπερ μετέρον τα παράφρονα αυτού σηματα κοκτ μένο
col. 649–650page 15 of 134
PG 111:649ἐξελθεῖν τοῦ φουσκαρίου καὶ ἐᾶσαι αὐτόν· ἔφη αυ οι τοῖς ὁ Μακάριος· Μωροί, μωροί, τί ἔχω ποιῆσαι, ὅτι μέλλει ή βίγλα συναντάν μοι, καὶ μάστιγας ἔχω λαβεῖν; Τοῦτο δὲ περὶ ἐκείνων ἔλεγεν αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν, ἀλλ᾽ ἑάσαντες αὐτόν, ἀνεχώρησαν ᾔδει γὰρ ὁ Δίκαιος ὁ ἔμελλεν αὐτοῖς συμβαίνει». εξ'. Καὶ δὴ βουλευσάμενοι, ἀπέρχονται εἰς τὰ μιμάν ρια τῶν ἀσέμνων γυναίων, τὸ κάλλος τῆς ψυχῆς καταχράναντες μέχρι δευτέρας φυλακῆς τῆς νυκτός ὁ δὲ Μακάριος ἐκεῖθεν ἐξελθών, Εριψεν ἑαυτὸν ἐν μια γωνία ὡς εἰς τῶν πενήτων. Μετὰ δὲ ταῦτα ἐξιόντες, ἐβάδιζον πρὸς τὰς ἑαυτῶν οἰκίας, καὶ συν αὐτῷ αὐτοῖς τὸ Κέρκετον, καὶ συλλαβόμενοι αὐτούς ἔδησαν· καὶ ἐλθόντες ὅπου ἦν ὁ Μακάριος κείμενος, καὶ ἀποδύσαντες αὐτοὺς, ἐμαστίγωσαν σφόδρα. Ο δὲ Μακάριος θεασάμενος αὐτοὺς οὕτως πάσχοντας ἐλυπήθη μεγάλως καὶ συνεσχέθη τοῖς δάκρυσιν, καὶ τὸν Θεὸν ἱκέτευεν ὑπὲρ αὐτῶν, τοῦ μὴ ἐγκλεισθῆναι αὐτοὺς εἰς φυλακήν· παρακλήσει δὲ συγγενῶν καὶ δι' εὐχῆς τοῦ Μακαρίου ἀπολυθέντες, ἀπίεσαν εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν. Εἰς δὲ ἐξ αὐτῶν λέγει· καταργηθῇ ὁ σατανᾶς ἀδελφοί, πῶς ταῦτα ὁ ἐπιμόνων ἡμῖν ἐκεῖνος προσεφθέγξατο συμβαίνειν εἰς αὐτ τὸν, ἅπερ εἰς ἡμᾶς ἐτελέσθησαν! Λέγει ὁ ἕτερος Οὐκ οἶδας, ὅτι ὅ βούλεται ὁ δαίμων ποιῆσαί τινί τι πονηρόν, γινώσκει αὐτό; τάχα γὰρ ὑπὲρ ἃ ἐπράξα μεν μετ' αὐτοῦ, ὁ δαίμων αὐτοῦ ἐποίησεν ἡμῖν ταῦτα. Έφη ὁ ἕτερος· Οὐχὶ, ἀλλ' ὡς εἰκάζω, ὑπὲρ δ ἐτύπτομεν αὐτὸν ἀνελεημόνως, διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς ἀνταπέδωκεν ἡμῖν. Λέγει ὁ ἕτερος - Ναι, έξηχε, μέλει τῷ Θεῷ περὶ καλοῦ· ἐκεῖνος γὰρ δαίμονα αὐτῷ δέδωκεν, καὶ ἡμεῖς αὐτὸν παιγνίω; ἐτύψαμεν· οὐδὲν θαυμαστόν. Εἰ γὰρ ἅγιος, ἔπειθες ἄν με, ὅτι ἡ ἁμαρτία, ἣν ἐποιήσαμεν εἰς αὐτόν, ἀνταπέδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός· ἐπειδὴ δὲ ἐξηχός ἐστιν, τοῦτο οὐ μέλει τῷ Θεῷ. της. Ταῦτα αὐτῶν ὁμιλούντων καὶ ἄλλα τινά, & σύνηθες ἐστιν τοῦ ὁμιλεῖν τὴν νεότητα· ὁ δὲ Μακάριος ἀναστὰς πρωί πάλιν τὸν δρόμον ήνυς, μέσον του θορύβου ἀσχολούμενος, καὶ ὅλην τὴν ἡμέραν μηδα μοῦ καθεζόμενος, νήστης αὐτὴν ὑπεξήρχετο. Εσπέ ρας δὲ γενομένς, ἦν πεζεύων τοὺς ἐμβόλους τῆς πόλεως, επετήρει δὲ τόπον τοῦ ἄρα οἱ κύνες τὰς κοίτας ἔχουσιν, κἀκεῖ πορευόμενος ἕνα ἐκδιώκων ἐξ αὐτῶν ἀνέκειτο, ὡς ἐπὶ στιβάδος ἀναπαυόμενος, βίγλα, τὸ κέρκετον, Μιμάρια καταγώγιον ει μινάριον μιμάς, μιμαρίσιον, καταργηθείη, καταργηθῇ ο καταργέομαι εί, ει
col. 651–652page 16 of 134
PG 111:651ἢ κόμμα μικρόν τι σαγίου, ἀλλὰ τοῦτο μόνον τὸ προῤῥηθὲν μαλοτίσκον, ᾧ ἐφόρες Προς δε πάλιν ἀνιστάμενος, πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα ἔλεγεν ηλού, ταπεινά έξηχε Ανδρέα, ὡσεὶ κύων μετά κυνῶν δια τέλεσας ὕπνον· ἄγωμεν, πάλιν κάμωμεν, ὅτι ἐγγί ζει ὁ θάνατος· μηδεὶς γὰρ πλανήσει σε, ὅτι ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ βοηθῆσαι τίς ἔχει σαι; πᾶς γὰρ ἄνθρωπος τους πόνους των καρπῶν αὐτοῦ φάγεται εἰς τὸν καιρὸν τῆς ἐκδημίας τοῦ σώματος αὐτοῦ· λοιπόν οὖν δράμε μετά κόπου, ἐξουθενούμενος παρὰ τῶν ἀνθρώπων τούτων ἐν τῷ κόσμῳ, ἵνα ἔπαινον καὶ δόξαν κομισώμεθα παρά τοῦ ἐπουρανίου Βασι λέως. γυμνός, άπορος, μηδὲ ψιαθίου ἔχων, μήτε κώλυκον Η Β. Ταῦτα λίγων, ἔσπευδεν ὁ Μακάριος κατὰ τὸν ἀπόστολον Παῦλον τὸν λέγοντα, τοῖς ἔμπροσθεν ἐπει πτείνεσθαι, τοῖς δὲ ὄπισθεν ἐπιλανθάνεσθαι. Οι δι άνθρωποι θεωροῦντες αὐτὸν, ἔλεγον· Επ νέας δαν μονιάρης. Αλλοι ἔλεγον· Οὗτος ὁ τόπος παρά καλ οὐκ ἔστιν. Καὶ οἱ μὲν συνεπάθουν αὐτῷ, οἱ δὲ κόσ σους κατ' αὐχένας ἐδίδοσαν αὐτῷ, καὶ τῷ σιάλιο πτύοντες ἐβδελύττοντο. Υπέμεινεν δὲ ταῦτα, πε νῶν, διψῶν, διγῶν, καὶ καυσούμενος· εὐχὴν δὲ τοῦ αὐτὴν ἀνελάβετο ἐν τῷ κρυπτῷ ταμείῳ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὥστε ὁ ψιθυρισμός τῶν χειλέων αὐτοῦ μακρ θεν ἀπήχει· καθάπερ λέβης βρασμῷ ἀπείρῳ ἀτμὸν δασύτερον προβάλλεται, οὕτως ἀπὸ τῶν ἔνδον αὐτοῦ ἀτμὸς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξεπορεύετο, ὥστε οἱ στοχαζόμενοι αὐτὸν ἔλεγον· Αγανακτοῦσα ἡ καρδία αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ πονηροῦ πνεύματος, τὸν ἀτμὸν ποιεῖ. Οὐκ ἦν δὲ οὕτως εἰς αὐτόν, ἀλλὰ εὐχὴ ἦν ἀκατάπου στις καὶ θεάρεστος ή ταῦτα δεικνύουσα. "Οθεν ο άπειροι ὥσπερ πάλαι τὴν ἐναλλαγὴν τῶν γλωσσών μέθην ἐγαντάσθησαν εἶναι, οὕτω καὶ ταῦτα διαλο γίζοντο. Σαγίων σάγος, μετά σαγίου σκεπάσας, ἄχρι οὗ ιδρώσει Σάγιστρον. Μαλοτίσκον. ὁ κ. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν πλησίον των μιμαρίων, ἤτοι τῶν πορνικών καταγωγίων, ὡς ἐν παρίτῳ ποίο ζοντος, μία τις τῶν πορνῶν αὐτὸν θεασαμένη, δραξα. μένη τοῦ εὐτελοῦς αὐτοῦ μιλοτίσκου, ὅ περιβίβλητα, ἔσυρεν αὐτὸν ἔνδον. Ο δὲ ὄντως ἀδήμα, καὶ ἀλη θῆς ἐμπαίκτης τοῦ σατανᾶ, ἐκολούθησαν αὐτῇ. Εἰσελθόντος δὲ αὐτοῦ ἐν τῷ καταγωγάς, ἐπισυνάγονται αὐτῷ καὶ αἱ λοιπαὶ πόρναι, καὶ γελοιωδῶς πρώτ τουν αὐτὸν, πῶς τοῦτο ἔπαθεν. Ο δὲ δίκαιος μει διῶν, οὐδὲν ἀπεκρίνατο· κοσσύζουσα: δὲ αὐτὸν καὶ βιάζουσαι πρὸς τὸ ἔμμυσον ἔργον τῆς πορνείας, καὶ τὰ κρυπτά αὐτοῦ μέλη καταμαλάσσουσαι, ἕτεραι δι καταφιλοῦσαι, ἐδοκίμασαν πρὸς ἀναίδειαν τὸν σών φρονα· αἱ δὲ ἔλεγον, Πόρνευσον, σαλέ, καὶ χόρεσιν τῆς ψυχῆς σου τὸ ἐπιθύμημα. θαῦμα γάρ, ἀδελ μηλωτή του μια μυλωτίσκου ηποι μαλος Τα μαλωτέρων
col. 653–654page 17 of 134
PG 111:653φοί, φοβερὸν τὸ ἐπ' αὐτὸν τότε γενόμενον· ἐν ἡ τοσούτοις γὰρ γαλισμοῖς οἷς ἐποίησαν ἐπ' αὐτὸν, οὐδαμῶς κινήσαι ἡ ὀρέξαι αὐτὸν ἴσχυσαν πρὸς τὸ δυσώδες πάθος. "Οθεν μεταβαλλόμεναι, τὰ τοιαῦτα ἔλεγον· Οὗτος νεκρός ἐστιν, ἢ ξύλον ἀναίσθητον, ἢ λίθος ἀκίνητος. Λέγει δὲ μία ἐξ αὐτῶν· θαυμάζω τὴν ἀναισθησίαν ὑμῶν, ὅτι ταῦτα λέγετε - σαλός γὰρ καὶ δαιμονιάρης, πεινῶν, διψῶν, ῥιγῶν, μὴ ἔχων ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι, αὐτὸς ἐπιθυμεῖ ταῦτα; ἄφετε αὐτὸν πορεύεσθαι τὴν ἐξηχίαν αὐτοῦ. πι κα'. Εώρα σε Δίκαιος τὸν τῆς πορνείας δαίμονα ἑστῶτα μέσον τῶν ἑταιρίδων· ἦν δὲ τῇ εἰδίᾳ Αἰθίου, χειλάς, ἐν τῇ κεφαλῇ τρίχας μή ἔχων, εἰ μὴ κύπρον κατά τέφρας μεμιγμένον, οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ ἦν ὡς ἀλώπεκος, καὶ οἰκτρὸν κόμμα ράκους ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ ἐπέκειτο· ἀποφορὰ δὲ καὶ δυσωδία ἐξ ήρχε το τρίπονος, σηπώδης, βορβορώδης, καὶ ὡς πτύελον ἀγνῶδες ὥστε ἐκ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ τῆς πικρᾶς ἀηδίζεσθαι τὸν Μακάριον, καὶ συνεχῶς πεύειν, καὶ τῷ περιβλέμματι ἀποφράττειν τὴν Εαφρησιν αὐτοῦ. Θεωρῶν δὲ αὐτὸν ὁ δαίμων τῆς ἀσωτίας ἀηδιζόμενον, φωνὴν ἀφίησιν τοιάνδε· Εμὲ οἱ ἄνθρωποι ὥσπερ μέλι γλυκὺ ἔχουσιν ἐν ταῖς καρ Είαις αὐτῶν, καὶ οὗτος ὁ τὸν κόσμον ἐμπαίζων μυ σπετόμενος εμπτύει μοι· οὔχουν σὺ περὶ ἀγαθοῦ σε αὐτὸν σαλὸν ἐποίησης, ἀλλὰ ἢ πάντως ἀποδρᾶσαι αἱ σε της σωματικής δουλείας. Ὁ δὲ Μακάριος αίσθη αῶς αὐτὸν ἔβλεπεν· αἱ δὲ πόρναι τῆς μὲν φωνῆς ἤκουον, οὐδένα δὲ ἔβλεπον. Κατεγέλα δὲ ὁ Μακάριος " τῆς ἀσχημοσύνης, καὶ τῆς δυσωδίας αὐτοῦ, ὥστε λέγειν τὰς μιμάδα;· Ιός πῶς συμμετδιᾷ τῷ δεί Τῆς μονι αὐτοῦ. κα. Μία ἐὰ ἐξ αὐτῶν ἔφη· Καλόν ἐστι τὸ περιδόν λαιον αὐτοῦ, δεῦτε ἄγωμεν αὐτό, καὶ πιπράσωμεν τοῦτο γὰρ ἔχομεν ποιεῖν σήμερον. Παραχρῆμα δὲ ἀνα στᾶσαι ἀπέδυσαν αὐτὸν, καὶ ἱστῶσι γυμνόν· τὸν δὲ χιτῶνα πιπράσασαι εἰς μελιερίσιον ἔν, ἐνείμαντο δὲ ἀνὰ δύο λεπτών. Λέγει ἡ πρώτη ταῖς ἑτέραις· Μὴ ἀπολύσωμεν αὐτὸν γυμνὸν, ἀλλὰ κἂν ψιάθιον περ παλαιωμένου χαρισώμεθα αὐτῷ. Ηνεγκαν οὖν ψίαθον, καὶ σχίσασαι αὐτὸν μέσον, περιέβαλον αὐτόν καὶ οὕτως καταγωγίου ἐξεβλήθη. Ελθὼν οὖν εἰς τὴν πλατείαν ἐφόρει αὐτὸ καὶ ἔτρεχεν παίζων. Οι δὲ ὁρῶντες αὐτὸν ἔλεγον, Καλόν σάγιστρον φορεῖ 6 Πτύαν πτύελον Παρ πύον, είναι πτύσι; εἰ πτύσμα. λεπτόν, λεπτῷ λεπτά λεπτά ΜΟΥ φολερά
col. 655–656page 18 of 134
PG 111:655σαγὴν φορῶ, πατρίκιον γὰρ ὁ Δεσπότης με ἐποίησεν. Τινὲς δὲ φιλόχριστοι παρείχον αὐτῷ κατά προαίρεσιν λεπτά, οὐ ζητῶν ταῦτα αὐτὸς, ἀλλ' ὁ Χριστὸς ἐμερίμνα αὐτῷ· ὅσα δέ τινες ἐδίδουν αὐτῷ, ἐδέχετο· δι' ὅλης δὲ τῆς ἡμέρας εἴκοσι λεπτὰ καὶ τριάκοντα καὶ πλείονα εκράτει. Απετήρει δὲ τόπον κρυπτόν, ἐν ᾧ γίνεται συναγωγή πενήτων, καὶ ἀπήρχετο ἐκεῖ, ἐν τῇ χερὶ κατέχων τὰ φολερά, ὡς δῆθεν παίζων, πρὸς τὸ μὴ γνωσθῆναι τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ. Καθεζόμενος δὲ μέσον τῶν πενήτων, τοῖς ὀξολεῖς ἐπαιγνίαζεν· ὅτε δὲ εἶχέν τις τῶν πτωχῶν τοῦ ἁρπᾶσαι, ἐδίδου αὐτῷ κόσσον· οἱ δὲ λοιποί πέν νητες διεκδικοῦντες τὸν συμπένητα, τοῖς ῥάβδοις αὐτὸν τύπτοντες ὑπεισέβαινον· αἰτίαν δὲ φυγής ὠμός σου, έξηχε. Ὁ δὲ ἔλεγον· Ναί, σαλοί, καλών χρώμενος πάντα τὰ φολερὰ ἐσκόρπιζεν, καὶ λοιπὸν Έκαστος εἰς ἴδιον κέρδος Αρπαζεν καὶ ἐκέκτητο. πέρα κύων, Πατέρα κυνῶν Φόρος καθαροπότιον κγ'. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἦν παίζων ὁ ὅσιο; ἐν τῷ ἀντιφόρῳ· συνέβη δὲ αὐτὸν εἰσελθεῖν τῶν καθα ροποτίων, ἔνθα ἐσμυρνισμένον οἶνον ἔπινον. Είσελ. θὼν δὲ ἄνθρωπος τοῦ πιεῖν, ἰδὼν αὐτὸν ὁ Ὅσιος, ἀπεσκέπει εἰς αὐτόν· ἰδὼν δὲ ὁ ἄνθρωπος οξέως εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντα, βλοσαυρῷ τῷ ὄμματι ἀπιδὼν λέγει· Τί μοι ἀτενίζεις, σαλέ; ὕπαγε ἔξω. Εφη ὁ Ὅσιος Κνιπὸς δαίμων ὡς μικρὸν πιθήκιον ἐπὶ τὸν ὦμόν σου κάθηται τὸν δεξιὸν, καὶ ὥσπερ ἄρχον τῷ κορκόμῳ ἔχει σε δεδεμένον, άθλιε - δός μοι οβολόν. Ὁ δὲ μανεὶς λέγει· Οὐχ ὑπάρχει μου Εφη ὁ ῞Οσιος - Ναί, πάρετε τῇ ψυχῇ, ἑπτὰ φύλλοις ἀπὸ τῆς οἰκίας έφερες, τὴν μίαν ηγόρασας λάχανο, τὴν δὲ ἑτέραν θέρμια, καὶ τὰς πέντε φέρεις ἐν τῷ κόλπῳ σου, καὶ βιάζουσί σε οἱ δαίμονες τοῦ πιεῖν αὐτάς. Καὶ ταῦτα εἰπὼν δρομαίως ἐξῆλθεν. Ο δὲ ἄνθρωπος ἐπὶ τῷ ῥήματι ξενισθεὶς, ὅτι ἀληθές ἔστιν τοῖς σύνεγγυς καθημένοις καὶ πίνουσιν διεσάφησεν. Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ φουσκάριος, λέγει προς αὐτούς· 2; ὁρῶ, καὶ ὑμεῖς ἐξηχότεροι αὐτοῦ τυ χάνετε· οὐ γὰρ ἐκεῖνος ἐστιν ὁ λαλῶν, ἀλλ᾽ ὁ συμ περιφερόμενος αὐτῷ δαίμων. Τί οὖν ξενίζεσθε; Η οὐκ ᾔδει ὁ δαίμων τίς πορνεύει, ἢ τίς κλέπτει, ἢ τίς ἐστιν κνιπὸς, ἢ τίς πόσα; φάλλεις ἐκ τῶν ἔνδον βα στάζει; ἐπεὶ ἀκολουθεῖ ὁ σατανᾶς ὄπισθεν τοῦ ανθρώπου, δηλονότι κατοπτεύει τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ, καὶ τὰς εἰσόδους, καὶ τὰς ἐξόδους· καὶ εἰ μὲν τ η Κόρκομον Κούρκουλου
col. 657–658page 19 of 134
PG 111:657φίλος αὐτοῦ, πάντα σοι ἀναγγελεῖ, ὡς καὶ τὰ τῶν ἀλλοτρίων. Ταῦτα τοῦ φουσκαρίου φήσαντος, Επει σεν αὐτοὺς οὕτως ἔχειν. κι'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν διερχόμενος Μακάριος ἐν τοῖς ἀρτοπωλίοις, συναργά τρισὶ νεανίσκοις ξανθο κόμοις, ὡραίοις καὶ ψυχῇ καὶ σώματι· εἶχον γάρ ἀγαθὴν ἐργασίαν οἱ μείρακες, τοῦ πρεσβυτέρου ἐδηγοῦντος αὐτοὺς εἰς πᾶσαν τὴν τοῦ Θεοῦ εὐαρέστησιν. Ως δὲ συνήντησαν τῷ σίῳ, ἔγνω ὁ πρῶτος τῶν σεμνῶν παίδων ἐκείνων τὰ περὶ τοῦ Μακαρίου, καὶ λέγει τοῖς ἑτέροις· Πιστεύσατέ μοι, ἀγαπητον, ὑπονοῶ τὸν σαλὸν ἐκεῖνον δοῦλον τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν. Εφη ὁ ἕτερος - Παρακαλῶ σοι ἔν τινι τόπῳ μετ' αὐτοῦ συγκαθῆσαι ἡμᾶς. Λέγει ὁ πρῶτος· Εἰ θέλεις, τοῦτο ἐν τάχει ποιῶ. Καὶ λέγει αὐτῷ· Αδελφέ, ἀγαπᾶς με, δεῦρο συγκάθησαν μεθ' ἡμῶν, ὅτι ἐγὼ ἀγαπῶ σε, καὶ οἱ μετ᾿ ἐμοῦ λίαν ποθοῦσίν σε. Ἰδὼν δὲ αὐτὸ ἐμειδίασεν, καὶ λέγει αὐτῷ ἐξ ὀνόματος Σ' εἶ Ἐπιφάνιος ο φίλος μου, καὶ σὺν τῷ λόγῳ Ασπάσατο αὐτόν, προβλεπτικῷ ὄμματι τὸ μέλλον προσημάνας γίνεσθαι ἐπ' αὐτόν· τῆς γὰρ βασιλίδος τῶν πόλεων ἐπίσκοπον γεγονέναι. Χειροκρατοῦντες δὲ ἀμφότεροι χεῖρα πρὸς χεῖρα, ἦλθον πρὸς τοὺς δύο παῖδας, καὶ διηγήσατο αὐτὸς ὁ Επιφάνιος, πώς ἐξ ὀνόματος ἐκάλεσεν αὐτόν. Οἱ δὲ ἀκούσαντες ταῦτα, πλείονα τὸν πόθον καὶ τὴν πίστιν εἰς αὐτὸν ἀνατέθεικαν. Εἰσελθόντες οὖν ἐν ἑνὶ τῶν καθαροπο τίων, ὠνήσαντο ἄρτον καὶ οἶνον καὶ ἰχθὺν, καὶ παρέθηκαν εἰς ἑστίασιν. Ἰδὼν δὲ ὁ Ὅσιος τὴν πί στιν αὐτῶν, ἐχάρη χαρὰν μεγάλην, καὶ ἦν ὑποψιθυρίζων τῷ στόματι δι' εὐχῆς πρὸς τὸν Θεὸν τὴν προσαγωγὴν αὐτῶν ἀναθεῖς· εἶθ' οὕτως τῶν προ τεθειμένων μετέσχεν, δοὺς καὶ τοῖς νέοις οἰκείαις χερσίν. κι'. ᾿Αληθινὸν τὸ ρῆμα, ἀγαπητοί, καὶ πιστὸν, ὅτι 25. τὸ ἥμισυ τοῦ παξαματίου ἤσθιεν ὅλην τὴν ἡμέραν, ὅπερ καὶ τοῦτο πεποίηκεν βραχύ τι μετασχὼν ἐξ αὐτῶν, ἐάτας τὰ πλείονα ἐν τῇ τραπέζῃ· οίνου δὲ ἡνίκα τις ἐδίδου αὐτῷ, πιεῖν οὐκ ἐφείδετο· ἀφ' ἑαυ τοῦ γὰρ οὐκ ἔπινεν πώποτε, ἐὰν μή τις αὐτὸν τούτῳ Επότισεν. Δι' ὅλης δὲ τῆς ἑβδομάδος πολλάκις, ἢ διὰ δύο ή τριῶν ἡμερῶν, τινὸς οὐκ ἐγεύετο· ἐπειδὴ ὁ σατανᾶς τοὺς πλείονας ἐσκλήρυνε τοῦ μηκέτι παρ ἔχειν τι αὐτῷ, αὐτὸς δὲ οὐκ ᾔτει, καὶ οὐδὲν ἐκομίζετο. Πολλάκις γὰρ ὑπὸ δίψης ἐφλέγετο, καὶ μὴ ἔχων τί εισπράξασθαι, εὑρίσκων πηλόν, ὑδόστα τον ἐπὶ τῆς λεωφόρου ὡς ἀπὸ ὑετοῦ γεγονότα, κλίνων τὸ γόνυ, ἐνεφύσα αὐτῷ σταυροειδώς τρις, καὶ οὕτως αὐτὸ ἔπινεν, ὥστε θεωροῦντας τοὺς παρα

Chapter IVCaput IV

col. 659–660page 20 of 134
PG 111:659οδίτας ἀγανακτεῖν ἐπ' αὐτὸν, καὶ τοὺς μὲν δείρειν αὐτὸν, τού; δὲ μετὰ ἀπειλῆς λέγειν αὐτῷ· ούτως οὐ πρέπει, σαλέ, τῶν καλανίσκων ἀπογεύεσθαι. Ὁ δὲ οὐκ ἀπεκρίνατό τινι λόγον, ἀλλ' εὐθέως τῶν ἐκεῖ ἀνεχώρει. Αὕτη, ἀγαπητοί, τοῦ Μακαρίου Η δίαιτα καὶ ἡ ἀπόκρυφος πολιτεία. κα. Ὡς οὖν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν είρηται, ὅτι ἐν τῷ καθαροποτίῳ μετὰ τῶν τιμίων ἐκείνων παίδων καθεζόμενος καθιεν, ἔτυχεν ἐμοὶ τῷ ἐλαχίστην διερ χομένῳ τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκοῦσαι ἐξένευσα ἐλ, καὶ στὰς ἐν τῷ προθύρῳ ἐν κρυφῇ κατώπτευον τι πράττει; Ἐν δὲ τῷ ἀσπάσασθαι αὐτὸν τοὺς νέους καὶ ἀπελθεῖν τὴν ὁδὸν αὐτῶν, ἔτυχεν καὶ τὸν φουσ χάριον, Χριστιανὸν ὄντα, ἔνικά τινος ἐξελθεῖν τοῦ Εργαστηρίου, αὐτὸν δὲ μόνον. μεἶναι ἔνδον. Βλέπει δὲ 6 Όσιος, ὧδε κἀκεῖτε, καὶ ὡς τινα οὐχ ἑώρακιν. εκτείνει εἰς ύψος τὰς χεῖρας αὐτοῦ, ποιῶν δέησιν ὑπὲρ τῶν τριῶν παίδων ἐκείνων, καί, ὡς ἐπὶ Θεοῦ τοῦ ἀπολλύντος τοὺς λαλοῦντας το ψεύδος, ήρθη ἀπὸ γῆς εἰς τὸν αέρα καὶ ἐκρέματο· ὡς φρικτά ἐμοὶ καὶ παράδοξα τῷ ἀσώτῳ ἐφάνη, φρίκη γάρ με κατά έσχεν, βλέποντα ταῦτα, καὶ ἐξίστη μου ἡ διάνοια. Εὐθέως οὖν καταστὰς εἰς ἑαυτὸν ἐξῆλθεν ἔξω, μετά τοῦ πλήθους εργαζόμενος το συνήθη· τοῦτο δὲ τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ ἐκδηλον ποιήσομαι. 27. και Χειμώνα; δὲ σφοδροτάται γεγονότος, κρύον; δριμυτάτου τὴν ἀέρα πιέζοντος, πᾶσα φύσις σωμάτων ἀπὸ τῆς βίας ἐπήγνυτο· τὰ καταγώγια πάντα μεστά χιόνος ὑπῆρχεν, διὰ τὸ πνέειν σφόδρα τὸν βολάν διαστρέφοντα τοὺς κεράμους καὶ αὐτῶν τῶν χαμαι γείων, μὴ ὅτι γε τῶν ὑψηλῶν καὶ μετεώρων δομημάτων. Πάντες δὲ οἱ πένητες, τὸ οὐαὶ θρηνοῦντε;, ολοφυρόμενοι καὶ στένοντες ἐβόων, καὶ τῇ ἐνδεία καὶ τῇ βίᾳ τοῦ κρύους τηκόμενοι τῷ θανάτῳ περι πέμποντο έτεροι δὲ ὑπὸ τῆς χιόνος καταχωννύμενοι, τὰ ὅμοια έπασχε,· πίθοι διεῤῥάγησαν, δένδρα ἀπὸ βιζῶν ἀνεσπάσθησαν, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ διεφθάρησαν τῇ ἐνδείᾳ τῆς τροφῆς. "Ην δέ μοι λύπη μεγάλη διὰ τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ, διότι γυμνὸς ἦν τῷ σώματι παντελῶς καὶ ἀνέστιος, οὐ χιτῶνα ἔχων, οὐ μαλοτίσκον, οὐ ψιάθιον, οὐ κιλίκιον, οὐ καλύβην καὶ ὑπῆρχαν ἐν βλέψει καὶ ἐδύνῃ μεγάλη, τί δρα εἰς αὐτὸν γέγονεν, ἢ ἐν ποίῳ ὑπάρχει τῆς πόλεως εἴκαζον γὰρ ὅτι ἐκ παντὸς τετελεύτηκεν. Εκράτησεν οὖν ἡ βία τοῦ χειμῶνος ἐπὶ ἡμέρας πολλάς μετά δ Εβδομάδας δύο, τοῦ μεγίστου ἀνέμου παυσαμένου καὶ λοφήσαντος, ἑσπέρας ούσης βαθείας, Έρχεται πρός με ὁ ἄνίδιμος οὗτός καὶ τοῦ Θεοῦ θεράπων. Ἐγὼ δὲ ἰδὼν αὐτὸν ἐξέστην τῷ πνεύματι· ἀναστάς οὖν περιεπλάκην αὐτῷ, ἀσπασάμενος τῷ ἁγίῳ φι χήματι. ὡς δὲ ἐπὶ πολλὰς ὥρας τῇ ἀγάπῃ ἐνε κείμεν 13, ἔφη μοι·. "Αφες, καθεσθῶμεν, ἀγαπητέ μου, παυσάμενος τῶν δακρύων, καὶ ἔχω σοί τι διηγήσει σθαι. Καθεσθέντες δὲ, λέγει χαριεντιζόμενος εις
col. 661–662page 21 of 134
PG 111:661τράπεζαν, ὅπως εὐφρανθῶμεν. Ἐγὼ δὲ τὸ ρῆμα ἀκούσας, προσέταξα τοῦτο γενέσθαι. κη'. 'Ασχολουμένου δὲ τοῦ παιδὸς περὶ τῆς διαταγῆς, λέγει μοι ὁ Δίκαιος· Οντω;, κύρι ἀδελφέ μου γλυκύτατε, διατίζοὕτως ἐπ' ἐμοὶ ἡγωνίας, νομίσας ἀπὸ τοῦ κρύους τεθνάναι με, ὡς ἅπαντας τοὺς ἀδελφούς μου καὶ συμπένητας, Οὐκ οἶσθα ὅτι φυλάσσει Κύ βιος τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν, καὶ ὅτι ἐγγὺς Κύριο; τοῖς συντετριμμένοις τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς ταπει τοὺς τῷ πνεύματι σώζει; Οὐκ οἶσθα, ὅτι ὁ εἰπὼν τῇ ἐμῇ ἐλεεινότητι, Ὅτι ἐὰν ὁλοψύχως ἀγαπήσης με, γνώσει τὰς δωρεάς μου, καὶ τὴν πολλὴν παι ραμυθίαν τὴν ἐξ ἐμοῦ σοι γινομένην; Μὴ οὖν, φίλε μου, ἀπὸ τοῦ νῦν τι τοιοῦτον περὶ ἐμοῦ ὑπο- " λάμβανε τὸ σύνολον· μεγάλη γὰρ χαρὰ τοῖς ὀλοφύ γως καὶ ἀλοτρόπως εἰς Θεὸν ἐλπίζουσιν, καὶ ἐν τῷ νῶν αἰῶνα καὶ ἐν τῷ μέλλοντι. Ταῦτα ἐμοῦ ἀκού σαντος, ὑπέλαβον ἐν τῇ διανοίᾳ τι θαυματούργημα γεγονέναι εἰς αὐτὸν εἰς τὴν τοιαύτην ἀνάγκην, καὶ διὰ τοῦτο καὶ αὐτὸς ταῦτά μοι εἴρηκεν. αρξάμην δὲ γλυκυτάτοις λόγοις ομαλίζειν καταφιλῶν, καὶ γνησίως επερωτάν, λέγω πρὸς αὐτόν· Σύ, κύριέ μου, πῶς διήγες ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ἀνάγκη;; ὁρκῶ τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, μὴ ἀποκρύψης με τα παράδοξα τὰ εἰς σὲ γεγονότα ἐκ Θεοῦ. κι'. 'Ο δὲ Μακάριος λέγει· Φίλε μου ἐν Κυρίῳ, ποῦ εἶχεν σαλὸς καὶ ἔξηχος διατρίβειν, ἢ μὴ ἐν τῇ ἐξηχίᾳ καὶ ἐν ταῖς ἐμπαιζοσύναις αὐτοῦ, καθὼς καὶ πάντοτε; Πλην, "Αδελφέ μου, φλέγει με ἡ ἀγά. πη σου, καὶ πολὺ πάθος έλκει με τοῦ ἐξομολογήσασθαι σοι· ὁρῶ σας δὲ τὸν Θεὸν τὸν ποιήσαντα ἐπὶ λόγῳ τὰ πάντα σὺν τῷ μονογενεῖ αὐτοῦ Υἱῷ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, μέχρις ἂν εἰμὶ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ, ἃ μέλλω λέγειν σοι μὴ ἀναγγείλης τινὶ τὸ σύνολον, καὶ δι' ἀγάπῃ διαπύρω πρός σε ἀνακείμενος θαρρήσω σοι. Ώρκωσα δὲ αὐτὸν ἐγὼ φρικωδεστάτοις όρκοις τοῦ φυλάττειν αὐτοῦ τὰ θεῖα παραγγέλματα. Τότε ἀνοίξας τὸ τίμιον αὐτοῦ στόμα, ἔφη μοι· Ὣς οἶδας, ἀγαπητέ, τὴν σφοδροτάτην ἀνάγκην τοῦ κρύους, καὶ τοῦ μεγίστου ἀνέμου, πάνυ ἠπόρουν μὴ ἔχων τι διαπράξασθαι, γυμνοῦ μοῦ ὄντος, ἀσκεπάστου καὶ ἀνυποδέτου, μήτε κάλυμμα έχων, ἢ ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι· ἀπήρχόμην 'οὖν πρὸς τοὺς ὁμοίου, μου πένητας σωθῆναι, καὶ οὐκ ἐδέχοντό με, ἀλλ' ὡς κύνα ράβδοις με ἐξεδίωκον βδελυσσόμενοι καὶ λέγοντες· Δῖρε ἐντεῦθεν, κύων, καὶ ὑποχωρεῖ. Μὴ εὑρίσκων δέ που σωλήναι λοιπὸν περιηγεῖτό μοι πᾶσα ζωῆς ἐλπίς. Ελεγον δέ, Εύλο γητός Κύριος ὁ Θεὸς πάντως εἰ διὰ τὴν ἀγάπην αὐ τοῦ ἀποθάνω, ξένον οὐδέν. Αλλ' ὁ Θεὸς οὐκ ἔστιν ἄδικος, ὃς ποιήσει σὺν τῷ κρυμῷ καὶ τὴν ἐκβασιν, ὑπομονὴν παρασχών μου. ἀπορήτας τὴν ζωὴν ἀπειραψάν η μην· Εὐλογητὸς δὲ Κύριος πάντως διὰ τὴν ἀγάπην αὐτοῦ, εἰ καὶ ἀποθάνω, ἀποθάνω, καὶ τί ἐγεί.
col. 663–664page 22 of 134
PG 111:6632. Πορευθεὶς οὖν ἐν μιᾷ γωνίᾳ τοῦ ἐμβόλου, καὶ εὑρὼν κυνάριον, πλησίον αὐτοῦ ἐμαυτὸν ἀνέκλινα, προσδοκῶν θέρμης τινὸς ἀπολαῦσαι ἐξ αὐτοῦ· ἐκεῖ να δὲ ἰδών με πλησίον αὐτοῦ ἀναστὰς ὑπεχώρει. Λέγω οὖν ἐμαυτῷ· Ταλαίπωρε, ὁρᾷς πόσον εξ ἁμαρτωλός, ὅτι καὶ οἱ κύνες δραπετεύουσιν, καὶ οὔτε κἂν ὡς ὅμοιον αὐτῶν κύνα σου δέχονται; οἱ ἄνθρωποι ὡς πονηρὸν δαίμονα ἀποστρέφονται, οι χύνες μυσάττονται, οἱ συμπένητες ἐλαύνουσιν λοιπὸν τί ἔχεις εἰσπράξασθαι; ἀποθνήσκεις, ἄσωτε, ἀποθνήσκεις, ὧδε γὰρ σωτηρία σοι οὐκ ἔστιν. Ως δὲ ταῦτα ἐν ἰδύνῃ ἔλεγον ἦλθέ μοι κατάνυξις, καὶ σφιγγόμενος ὑπὸ τοῦ κρύους καὶ τοῦ μεγίστου τρόμο, ἐκείνου ἔκλαιον, τοῖς νοεροῖς μόνον εἰς Θεὸν ἀποσκοπῶν ὄμμασι· ψυχρανθέντων δὲ πάντων μου τῶν μελῶν, ἐνόμιζον παραυτίκα εκπνέειν με. φνης οὖν ᾐσθόμην θέρμης τινός, καὶ ἀνοίξας τοὺς ὀφθαλμούς μου, ὁρῶ νεανίαν τινὰ ὡραῖον σφόδρα, ἀστράπτον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος κατείχε δὲ ἐν τῇ χειρὶ κλάδον χρυσοῦν, πεπλεγμένον ῥόδοις καὶ κρίνοις ἐνδρόσοις, οὐχ ὡς τὰ τοῦ κόσμου τούτ του, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ ποικίλα τινὰ ἑτεροφυῆ καὶ Ετερόθεα. Ὡς οὖν τὸν ὡραῖον ἐκεῖνον κλάδον ἐκρά τει βλέψας με, λέγει μοι· 'Ανδρέα, ποῦ ἦσθα; Λέγω αὐτῷ, Ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ θανάτου. Ο δὲ λέγει μοι· Πῶς; καὶ δίδωσίν μοι οὖν τῷ λόγῳ μετὰ τοῦ ἀνθεοφόρου κλάδου ἐκείνου εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ λέγει μοι· Λαβέτω ζωὴν ἀκυρίευτον τὸ σῶμά σου. Παραχρήμα δὲ ἡ εὐωδία τῶν ἀνθέων ἐκείνων εἰς τὴν καρδίαν μου εἰσελήλυθεν, καὶ ὥσπερ ἀστραπῆς εἶδος τὴν ζωήν μοι ἐνέθηκεν. Καὶ μετὰ ταῦτα ἀκούω φωνῆς τάδε λεγούσης: Απαγάγετε αὐτὸν εἰς παραμυθίαν ἕως ἑβδομαδῶν δύο, καὶ πάλιν ὑποστρα φήσεται· ἔτι γὰρ αὐτὸν λέγω ἀγωνίζεσθαι. Και σὺν τῷ λόγῳ ἤρθην εἰς βαθὺ καὶ ἠδύτατον ὕπνον, καὶ τί μοι γέγονεν οὐκ ᾔδειν. Ωσπερ γὰρ δι' ὅλης νυκτὸς ἡδέως ὑπνώσας, οὕτως ταῖς δυσὶν ἑβδο μάδαις ὑπῆρχον, ἔνθα ἡ τοῦ Θεοῦ βούλησις ἐκεν λευσεν. 51. λα'. Βλέπων δὲ ἐμαυτὸν εἰς Παράδεισον τερπνὸν καὶ θαυμαστὸν λίαν, ἐξέστην τῷ πνεύματι διελογισάμην δὲ τί ἄρα τοῦτό ἐστιν, δειν ὅτι ἡ κατοίκησίς μου ἐν Κωνσταντινουπόλει υπάρχει τί δὲ ἐνταῦθα ποιῶ οὐκ ἐπίσταμαι. Θαυμάζοντος δέ μου μεγάλως τὸ πρᾶγμα, πῶς ἄρα τοῦτο γέγονεν εἰς ἐμὲ ἀπορία ληφθεὶς εἶπον· δε πῶς εἶμι μετὰ ἀληθείας ἐξηχος, ; ἀγαθὸν γάρ μοι ἐγένετο παρὰ θεῷ, καὶ ὤφειλον δου ξάζειν αὐτὸν καὶ εὐχαριστεῖν· γυνὶ δὲ καθεζόμενος πολυπραγμονῶ τὸ ἐξαίσιον τοῦτο τεράστειον, καὶ κατανοῦ ἐμαυτὸν ὥσπερ ἄσαρκων· οὐ γὰρ ἐνόμιζαν σάρκα φορεῖν. Χιτών δέ μοι προσὴν ἀστραποΰφαντος ὡς χιονοειδής, διάλιθος· σφόδρα δὲ ἑτερπόμην ἐπὶ " τῷ κάλλει αὐτοῦ· τὰ δὲ ἐπὶ τῆς κορυφής μου κατε νέουν, κἂν ἦν ἐκ παντοίων ἀνθέων πεπλεγμένος μου στέφανος· ἀλλὰ καὶ ὑποδήματα ἐπὶ τῶν ποδῶν μετά
col. 665–666page 23 of 134
PG 111:665νομίζετο· ζώνην δὲ ἤμην διεζωσμένος ου, φοβερόβαφον τὸ χρῶμα ἔχουσαν. Τὸ ἀὴρ τοῦ Παραδείσου ἐκείνου ἀῤῥήτου ὑποροδίζων ἀνθήμασι ποικίλοις, ἀκτι τοῖς χρώμασιν· εὐωδία δὲ ποικίλη διη αλλασσομένη, ξενοπρεπῶς τοῖς αἰσθητη Η οσφρήσει μου ὑπήντα καθηδύνουσα. μαι, φρίττω καὶ νοῦν καὶ διάνοιαν, ταῦτα Ωσπερ δὲ βασιλεὺς κεκτημένος ὕτως ήμην διακινῶν ἐν τῷ κήπῳ ἐκείνῳ καὶ ἑτερπόμην μεγάλως ἐν ἑαυτῷ, στο τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον, δὲ ἐκεῖ πολλὰ, ὁ ὁ Θεὸς ἐξανέτειλεν, οὐχ κόσμου τούτου, μὴ γένοιτο, ἀλλὰ ἀειθαλή τὴν εὐώδη, δασέα, μελισταγή, υψίκομα, κυφότα τοῖς κλάδοις καὶ κυμαινόμενα ς άλληλα, θέαν ἔχοντα ὡς τὸ κρύος τοῦ Η ἡδονὴν αἴσθησιν ὑπερβαίνουσαν. "Ης ἀγαλλιάσεως δροσισμού μακάριοι οι θέας τε καὶ εὐφροσύνης τὴν ψυχὴν και Ξένον δὲ τοῦτο, ὅτι τοῖς μὲν ἦν τοῖς δὲ παραφέρουσα ἡ εὐπρέπεια, καὶ νθη δεδώρηται ἀκατάπαυστα καὶ ἀμά δὲ φύλλοις καὶ καρπῷ ποικίλῳ προσέτα ζεσθαι, τοῖς δὲ ἦν ἄνθο;, καὶ φύλλα, καὶ θέα ξένη, καὶ καρπὸς τίμιος, περίλλεπτος ατος. θαῦμα δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις μέγι νὰ γὰρ ἐπ' αὐτοῖς καὶ στρουθία καὶ τέτο ἕτερα κατ' όνομα ὡραῖα, χρυσόπτερα ερα, ποικίλα κατὰ ἐν φύλλον καθεζόμενα, αἱ ἐξελάλουν, καὶ ἑτερποφώνουν, ὥστε μὲν τῆς φωνῆς αὐτῶν τῆς ὡραίας καὶ 5 γε νομίζω ἀκούειν εἰς ὕψος ἕως ἄκρον τὰ δὲ στρουθία ἐκεῖνα ᾤμην τοῦ καὶ ἤρπαζε τὸν νοῦν μου ὡς εἰς ἔκστα μα τῆς ποικιλίας αὐτῶν ἡ παράδοξος. η μόδα, η κρίνα, ἢ ἑτερόν τι οὐκ ἔχω είν ἀνθέων πολυποικίλων, οὕτως ἦν τὰ στρουθίων ἐκείνων, ὡς παράδοξα καὶ τοῦν τοῦ πρώτου στρουθίου τὴν ὡραιότητα 53. ένας τῇ διανοίᾳ, καὶ τὸν λογισμὸν εἰς ἓν στοχαζόμην ἄλλης δόξης καὶ θέας την ὴν χροιάν κεκτημένον. Πάλιν οὖν ἑώρων καὶ ἐξαίρετον, ὅπερ ἦν ἐμοὶ θυμηδία μετ λῳδία αὐτῶν ἡ ἀκατάπαυστος καὶ ἐνήδο Η διηγήσηται τὰ ξένα καὶ φρικτά κάλλη των ἐκεῖσε; Πάντα δὲ τὰ ὡραῖα ἐκεῖνα φρίττων ἡδονὴν καὶ θ' αν ὡς τὸ κρύος τοῦ οὐρανοῦ, ᾧ τοῖς μάκαρσιν έχρηται, ἧσπερ ἡδονῆς καὶ ἀγαλλιάσεως δροσισμῷ θέας καὶ εὐφροσύνης την ψυχήν.
col. 667–668page 24 of 134
PG 111:667φυτά συμμέτρως ἴσταντο ὡς παράταξης προς παράτα η ξιν. Ως μακαρία ἡ χεὶρ, ἡ ταῦτα φυτεύσασα! Πάν λιν οὖν ἐπὶ τὰ ἔνδον τοῦ Παραδείσου χωρουντός μου ἐνόμιζον γὰρ ὅτι οὐκέτι πω το σκότος του κόσμου τούτου· πρὸς γὰρ τὰ ἐκεῖ σκότος μοι τὰ ἐνταῦθα)· ὡς δὲ ἐπορευόμην ἐν πλατυσμό βλέπω, καὶ ἰδοὺ ποταμὸς μέγας μέσον τοῦ Παραδείσου διώ δευε, καὶ ἐπότιζε πάντα τὰ φυτὰ ἐκεῖνα ἐν γαληνή. τητι ταῖς ῥίζεις αὐτῶν προσκλυζόμενος· ἐπ' αὐτῷ δὲ τὰ ὡραία στρουθία ἐκεῖνα τὰ ἀκατάπαυστα πι λαδοῦντα κατήρχοντο. ᾿Αμπελος δὲ ἐν κύκλῳ τοῦ ποταμοῦ ἐφαπλουμένη, χρυσοφαέσι μὲν τοῖς φύλλα, εὐπρεπὴς δὲ εἰς τὰ κλήματα, & λύχνῳ τινὶ ἐοιχότα τῷ πρώτο λίθῳ εἶκαζον, διὰ τὸν εἰρηκότα - - Εγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινή,» καὶ ὁ ἀκρογωνιαίος λάθος καὶ ἀκρότομος. Ἐφήπλωτο δὲ ἐν ὅλῳ τῷ του ραδείσων βρίθουσα μεγίστοις βότρυσιν εὐπρεπεστά τοις, ὥστε στεφάνων δίκην κατακοσμείσθαι τη περιπλοκῇ τῶν κλημάτων τὰ ἐκεῖσε φυτά. λδ'. Ταῦτα θεασάμενος, ετέρπετο ἡ καρδία μου, ἐκ φρίκης εἰς θαῦμα, καὶ ἐκ θαύματος εἰς Επσταπν τὴν ψυχὴν μεταφερόμενος. Ἐπὶ πολλὴν δὲ ώραν ἑστὼς ἐννεῖς, ἀκούων ἤχου τινὸς ἐξ ἀνατολῶν ἀνέ μου πνεύσαντος καὶ τοῖς δένδροις ἐπιπεσόντος, που μαίνεσθαι ταῦτα ἐποίει, αποπέμποντα πνοὴν εὐα δίας άρρητον· ἐν οἷς ἡδέως ἔχων καὶ ἐκπληττά μενος, ἐνόμιζον ἀπὸ τοῦ θυμιάματος τοῦ Θεοῦ τοῦ την εἶναι τὴν εὐωδίαν, ὅπερ ἔμπροσθεν τοῦ Θεοῦ θυμιώσιν "Αγγελοι. Παυσαμένου οὖν τοῦ ἀνέμου εκείνου, ἀκούω ἀπὸ δυσμῶν ἑτέρου τινὸς πνεύματος ἶχον, ἀνεξιχνίαστον τὴν ἡδύτητα εμποιοῦν μοι, ἧς ἡ ἐπίπνοια ἐν τῷ ἀτμίζειν ὡς χιόνος δρασις ἔχρη μάτιζεν. ἂν δὲ τῶν ἐκεῖσε δένδρων ἡ εὐπρέπεια εμπεπλησμένῃ εὐωδίας θαυμαστῆς ὑπὲρ πάντα τὰ αρώματα τῶν ἐπιγείων, πόρρωθεν ταύτην ἐκπέμποντα τὴν ἔσφρησιν, ὡς φοβερὸν καταθύμιον, ἐν στάμενον, ὥστε ἐπιλαθέσθαι με ἐκεῖνα τὰ τίμια θαυμάσια, ἅπερ ὄπισθεν διοδεύσας απήλαυσε μελίβ φυτά τινα πέλοντα. Τὰ δὲ στρουθία ἐκεῖνα ἐν τῷ άδειν αὐτὰ καὶ κελαδεῖν καὶ στρουθίζειν τὰ διάπυρα άσματα τῆς ἀγαλλιάσεως, ἐξιστάμην τῇ διανεί μου - είτε στρουθία, είτε ἄγγελοι ὑπῆρχαν, Κύριος ἐπίσταται. Αναδίδοται "πάλιν ἀπὸ βορρά Στερος άνεμος ὑπερφυέστατος, πυρράχης τῷ είδει, ὡς ὅτι Τρι; ηλίου δύναντος αἱ ἀκτῖνες πεφύκασι· πιεί σαντος δὲ τούτου ἐν ἀπείες γαληνότητα, γαλην μόρφως ἐκυμαίνετο τὰ λαμπρότατα ἐκεῖνα φυτό, Επνες δὲ ταράσσων τὴν ἐν τοῖς ῥόδοις εὐοσμίας, ὥστε ἐπὶ πολλὴν ὥραν έννουν με γενόμενον το φιλτάτῳ γλυκασμῷ τε καὶ ἔρωτι κατατέρπεσθαι, Ηδέως ἔχων τοῦ ἀνέμου ἐκείνου τὴν ἐπίπνοιαν τῆς εὐωδίας, ώστε νομίζειν με ἀπὸ τοῦ θυμιάματος, ὥσπερ
col. 669–670page 25 of 134
PG 111:669αέρι ένα πλουμένην ἤρθημεν οὖν καὶ διέβημεν, καὶ ἔνδον τοῦ καταπετάσματος πλῆθος στρατιάς οὐρανίου αἰνούντων καὶ δοξολογούντων τὸν Θεόν· διέβημεν δὲ καὶ τὰ ἐκεῖ, καὶ ἰδοὺ πάλιν ἕτερον καταπέτασμα διὰ βύσσου καὶ πορφύρας ἀπόῤῥητον· καὶ κατήντησα μεν ἐπὶ ἐνδοξοτάτῳ τόπῳ, καὶ ἦν ἐκεῖσε φοβερὸν καταπέτασμα ὡς ηλεκτρος, υπέρλαμπρον, καὶ σφό δρα καθαρώτατον, ὅπερ ἀναποδίσασα χεὶρ πύρινος, διελθεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς παρεσκεύασεν. "Ην δὲ ἔνδον αὐτοῦ πλῆθος ἀναριθμήτων νεωτέρων, ωραίων, πυρίνων, τὰς ὄψεις πλαυγεῖς ὑπὲρ τὸν ἥλιον εἱστήκεισαν οὖν τάξε: τινὶ καὶ κοσμιότητι ἐπὶ φο θεροῦ ὕψους ταῖς ἀΰλαις ἡλικίαις μετέωροι, σκη περα φοβερά ἐν ταῖς χερσὶ κατέχοντες· λεγεώνες ἐντεῦθεν, καὶ λεγεῶνες ἐκεῖθεν ἕτεραι, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Λέγει μοι ὁ ὁδηγῶν με, Ιδού, τούτου τοῦ καταπετάσματος ἐπαιρουμένου, θεάσει τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθεζόμενον πεσόν οὖν προσκύνησον αὐτὸν, τὴν δὲ ἅπασαν θεωρίαν τῆς διανοίας σου πρὸς αὐτὸν ἀνάτεινον, καὶ ἄκουσον τί σοι λαληθήσεται παρ' αὐτοῦ. Ὡς οὖν ταῦτα ὁ οδηγών με υπετίθετο, βλέψας εἰς τὴν εὐπρέπειαν τοῦ καταπετάσματος ἐρῶ, καὶ ἰδοὺ περιστερὰ παμμεγέθης, ἄνωθεν καταπτᾶσα ἐπὶ τῷ καταπετάσμα τις ἦν δὲ ἡ κεφαλὴ αὐτῆς καθάπερ χρυσίον, τὸ στῆθος πορφυροῦν, αἱ πτέρυγες τηλαυγείς ὡσεὶ φλόξ, οἱ πόδες ἀληθινοί, ἐκ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς ὡς ἀκτῖνες φωτὸς ἐξεπορεύοντο· ἐμοῦ δὲ στοχαζομένου τὴν ταύτης εὐπρέπειαν, εὐθέως ἀναστάσα ᾤχετο εἰς ὕψος. 20. Αρθέντος δὲ τοῦ καταπετάσματος, ἀναβλέψας εἰς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο ύψος τὸ καταπλήττον πᾶσαν ἔν νοιαν, ἴδον θρόνον φοβερὸν καὶ ἐπῃρμένον, ὑπὸ τοῦ αέρος κρεμάμενον μηδενὸς αὐτὸ κατέχοντος· φλόξ δὲ ἐξεπορεύετο ἐξ αὐτοῦ, οὐχ ὡς τοῦ πυρὸς, ἀλλ' ὑπὲρ τῆς χιόνος ὑπεραιρομένη τῇ λευκότητα· ἐκά θητο δὲ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐκείνου ὁ Κύριός μου Ιησούς Χριστός, πορφύραν καὶ βύσσον ἐνδεδυμένος ἅπαξ διὰ τὴν ἐμὴν εὐτέλειαν συνεσταλμένης αὐτοῦ τῆς λαμπρότητος, έθεασάμην αὐτοῦ τὴν θεάνθρωπον εὐπρέπειάν τε καὶ ὡραιότητα, δν τρόπον τὸν ἥλιον τις βλέπει, ἡνίκα ἐξ ᾿Ανατολῶν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ φαιδρῶς ἐπιφαίνεται· μετὰ δὲ ταῦτα οὐκέτι ἡδυ νήθην αὐτὸν καθαρῶς θεάσασθαι. ᾿Αρθέντος οὖν τοῦ καταπετάσματος, πεσὼν ἐπὶ τοῦ θαυμαστού αέρος, προσεκύνησα αὐτὸν τρίς· ἐπειρώμην δὲ ἐστάναι καὶ βλέπειν αὐτοῦ τὴν ὡραιότητα, ἀλλὰ καθάπερ προ εἶπον, φρίκῃ ἀφάτῳ καὶ δίει ἀνεικάστῳ ἀπὸ τοῦ φοβεροῦ αὐτοῦ φωτὸς τρόμῳ, καὶ χαρα συνεχόμενος, οὐκέτι ἠδυνήθη ἀποσκοπῆσαί τι, ἢ ἐντρανίσαι τῇ πυροφεγγεῖ αἴγλῃ τῆς ἀπειροδυνάμου θεότηστος αυτ τοῦ. Ελήλυθεν δὲ ἡ φωνὴ ἐκ τοῦ φωτός πρός με κεν κτημένη μέγιστον ήχον, ὥστε συντρίβεσθαι τὸν θαυμαστὸν ἐκεῖνον αέρα ἀπ' αὐτῆς. Η δὲ φωνή αὐτοῦ ἦν μελισταγής, πραῖα δὲ καὶ ἠδύλαλος· ἡ καὶ λελάληκε τρία βήματα θεία, καὶ συνεὶς ἔγνων, καὶ εἰδύνθην τῇ ψυχῇ ὡς οὐκ ἄλλοτέ ποτέ. Επειτα μετ' ὀλίγον εἴρηκέν μοι ἕτερα βήματα τρία, καὶ ταῦτα ηδυτάτως προσδεξαμένου μου, επλήσθη χαρᾶς θϊ η και

Chapter VCaput V

col. 671–672page 26 of 134
PG 111:671ή εἶναι τὸν τύψαντά μου τὸ πρόσωπον τῷ ἀνθεοφόρῳ κύτος πορευόμενος, μήποτε οὐ βαστάσῃ με, καὶ κλάδῳ ἐκείνῳ, ἡνίκα ἀπὸ τοῦ ψύχους ἐτελεύτων καὶ αὐτὸς ἐκέλευσεν τοὺς ὑπηρέτας αὐτοῦ τοῦ μεταραί με. Ὡς οὖν οὗτός μου προήγε βλέπω, καὶ Ιδος σταυρός μέγας, φοβερὸς καὶ ὡραῖος· τῇ θέμ καθάπερ τόξον ὅταν ᾗ ἐν τῇ νεφέλη έχρημάτιζεν, καὶ τέσσαρα καταπετάσματα κύκλῳ αὐτοῦ νεφέλη φωτεινῇ ἐοικότα, τὰ μὲν δύο πυρβάκη ὡς ἀστραπῆς εἶδος ἀστράπτοντα, τὰ δὲ ἄλλα λευκὰ ὡς χιών· αύ κλῳ δὲ αὐτοῦ εἰστήκεισαν μελωδισταί, ὡραῖοι, εὐμεγέθεις, και λευκοί ὡς φῶς χρηματίζοντες, πυραν γεστάτοι; ἀκτῖσιν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν ἀπαστράπτο τες. Ὡς οὖν οὗτοι μέλος τι ἡδὺ ἕνεκεν τοῦ σταυρωθέντος ὑπέψαλλον, ὁ ὁδηγών με χλαινηφόρος διερ χόμενος τὸν σταυρὸν, κατησπάσατο, ένευσεν δὲ καμοὶ τοῦτο ποιῆσαι· καὶ δὴ ἀκολουθῶν αὐτῷ, ἡσπασάμην αὐτόν. Ὡς οὖν ἡσπασάμην τὸ πυρρί Τον ἐκεῖνο τίμιον ξύλον, πνεῦμά τι μέλιτος ἀνάπλεως γέγονα, καὶ εὐωδίας πλησθείς, οἷαν οὐδὲ ἐν τῷ Παραδείσῳ ὡσφράνθην. Αναβλέψας δὲ τοῖς ὀφθαλμοῖς μου δώρων, καὶ ἰδοὺ ὑποκάτω ἡμῶν ὡσεὶ ἄθως σας θαλάασης, καὶ τρόμος ἀπελάβετό μου, καὶ έρε βήθην μή ποτ' ἐκεῖ ὀλισθήσωμαι· ἐκέκραξα οὖν πρὸς τὸν ὁδηγοῦντά με, καὶ εἶπον, Κύριέ μοι εξηγέ μου, ἰδοὺ ὡς ἐπὶ νεφέλης πορεύομαι, καὶ δειλές συνεσχέθην, πτοούμενος τὴν ἐντεῦθεν εκπτωσιν ὑποσκελισθήσωμαι εἰ; τὰ ὑποκάτω ἡμῶν δέχτα, 25. Ὁ δὲ λέγει μοι· Μή φοβοῦ, ἔτι ἀνωτέρω ὀφεί λομεν ἀνελθεῖν ὑπεράνω. Καὶ δίδωσίν μοι χεῖρα, καὶ εὑρέθημεν ἐπάνω τοῦ δευτέρου στερεώματος, τὸ δὲ Ο εἶδος αὐτοῦ λευκὸν ὡσεὶ χιὼν ὑπῆρχεν. θεωρῶ οὖν κἀκεῖ δύο σταυροὺς ὡς ὁμοίους τῷ ὑποκάτω, καὶ ἦν ἐπ' αὐτοῖ; ἡ φρικτὴ ἐκείνη ἀκολουθία, οἷς καὶ ἐν τῷ κατωτέρῳ σταυρῷ ἐχρημάτιζεν· ἦν δὲ ἀξ τῶν ἐκεῖ πύρινος, καὶ ἀνάπαυσις μεγάλη τοῖς εὐμόρφοις νεανίσκοις. Ησπασάμεθα οὖν κακείνους τους τιμίους σταυροὺς ἔρωτι καὶ πόθῳ θεϊκῷ, και θὼς καὶ τὸ πρότερον· ἦν δὲ ἡ εὐωδία αὐτῶν, ὡς εὐωδία Θεοῦ ἀνερμήνευτος ὑπὲρ τὴν κατωτέρω θυ μηδίαν καὶ τερπνότητα. Ορῶ οὖν καὶ ἰδοὺ πῦρ φλέ. γον τὰ ἐκεῖσε ἀπαντα· καὶ τρόμῳ συσχεθείς, πάλιν τὸν ἐδηγὸν ἐκάλουν εἰς βοήθειαν. Ο δὲ δούς μα χεῖρα, λέγει μοι· Ετι ἀνωτέρω πορευθῆναι ἐφείο λομεν. Καὶ ἅμα τῷ λόγῳ ἔρθημεν τῶν ἐκεῖ, καὶ εὑρέθημεν ἐπάνω του τρίτου οὐρανοῦ. Οὗτος δὲ ὁ τρίτος οὐρανὸς, οὐχ ὡς φαινόμενος ἡμῖν ἐν τῷ εἰ σμῳ τούτῳ περίεστιν, ἀλλ᾽ ἀντὶ παγίων στερεώματος, τὴν δὲ ἄρρην εφαπλουμένην ὡς χρυσούν είν καλον κέκτηται. Εὔρομεν οὖν πάλιν ἐν τοῖς προδύο ρα; σταυρού; τρεῖς, ὡς ἀστραπὴν αὐγάζοντα;, μεγίστους καὶ φοβερούς λίαν ὑπὲρ τοὺς δύο, καὶ ὑπὲρ τὸν ἄνα· καὶ ὁ μὲν ὁδηγῶν με ἐθάρσησεν, καὶ εἰσε ἦλθεν ἐν μέσῳ τοῦ πυρὸς, καὶ προσεκύνησεν αὐτούς ἐγὼ δὲ, μηδὲν το:οῦτον ἰσχύσας, μήκοθεν προσκυνήσ σας διήλθον. η λη'. Ὡς οὖν ἱκανὸν ἐπεδεύσαμεν, ἐφθάσαμενείς τὸ δεύτερον καταπέτασμα, ὡς ἀστραπὴν τινα ἐν τ
col. 673–674page 27 of 134
PG 111:673αερια απλουμένην ἤρθημεν οὖν καὶ διέβημεν, καὶ στο ἔνδον τοῦ καταπετάσματος πλῆθος στρατιάς οὐρανίου αἰνούντων καὶ δοξολογούντων τὸν Θεόν· διέβημεν δὲ καὶ τὰ ἐκεῖ, καὶ ἰδοὺ πάλιν ἕτερον καταπέτασμα διὰ βύσσου καὶ πορφύρας ἀπόῤῥητον· καὶ κατηντήσαμεν ἐπὶ ἐνδοξοτάτῳ τόπῳ, καὶ ἦν ἐκεῖσε φοβερὸν καταπέτασμα ὡς ἥλεκτρος, ὑπέρλαμπρον, καὶ σφό δρα καθαρώτατον, ὅπερ ἀναποδίσασα χεὶρ πύρινος, διελθεῖν ἡμᾶς δι' αὐτῆς παρεσκεύασεν. "ν δὲ ἔνδον αὐτοῦ πλῆθος ἀναριθμήτων νεωτέρων, ὡραίων, πυρίνων, τὰς ἔψεις πλαυγείς ὑπὲρ τὸν ἥλιον εἱστήκεισαν οὖν τάξει τινὶ καὶ κοσμιότητι ἐπὶ φο σεροῦ ὕψους ταῖς ἀΰλαις ἡλικίαις μετέωροι, σκῆπτρα φοβερὰ ἐν ταῖς χερσὶ κατέχοντες· λεγεώνες ἐντεῦθεν, καὶ λεγεῶνες ἐκεῖθεν ἕτεραι, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. Λέγει μοι ὁ ὁδηγῶν με, Ιδού, τούτου τοῦ καταπετάσματος επαιρουμένου, θεάσει τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς καθεζόμενον· πεσόν οὖν προσκύνησον αὐτὸν, τὴν δὲ ἅπασαν θεωρίαν τῆς διανοίας σου πρὸς αὐτὸν ἀνάτεινον, καὶ ἄκουσαν τί σοι λαληθήσεται παρ' αὐτοῦ. Ὡς οὖν ταῦτα ὁ οδηγών με υπετίθετο, βλέψας εἰς τὴν εὐπρέπειαν τοῦ καταπετάσματος ἐρῶ, καὶ ἰδοὺ περιστερὰ παμμεγέθης, ἄνωθεν καταπτᾶσα ἐπὶ τῷ καταπετάσμα τις ἦν δὲ ἡ κεφαλὴ αὐτῆς καθάπερ χρυσίον, τὸ στῆθος πορφυρούν, αἱ πτέρυγες τηλαυγείς ὡσεὶ φλόξ, οἱ πόλις ἀληθινοί, ἐκ δὲ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς ὡς ἀκτῖνες φωτὸς ἐξεπορεύοντο· ἐμοῦ δὲ στοχαζομένου τὴν ταύτης εὐπρέπειαν, εὐθέως ἀναστάσα ἤρχετο εἰς ὕψος. Αθ. Αρθέντος δὲ τοῦ καταπετάσματος, ἀναβλέψας εἰς τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο ύψος τὸ καταπλήττον πᾶσαν ἔνα νοιαν, ἴδον θρόνον φοβερὸν καὶ ἐπηρμένον, ὑπὸ τοῦ αέρος κρεμάμενον μηδενὸς αὐτὸ κατέχοντος· φλόξ δὲ ἐξεπορεύετο ἐξ αὐτοῦ, οὐχ ὡς τοῦ πυρὸς, ἀλλ' ὑπὲρ τῆς χιόνος ὑπε αιρομένη τῇ λευκότητι ἐκά θητο δὲ ἐπὶ τοῦ θρόνου ἐκείνου ὁ Κύριός μου Ἰησοῦς Χριστός, πορφύραν καὶ βύσσον ἐνδεδυμένος ἅπαξ διὰ τὴν ἐμὴν εὐτέλειαν συνεσταλμένης αὐτοῦ τῆς λαμπρότητος, έθεασάμην αὐτοῦ τὴν θεάνθρωπον εὐπρέπειαν τε καὶ ὡραιότητα, ὃν τρόπον τὸν ἥλιον τις βλέπει, ἡνίκα ἐξ ᾿Ανατολῶν ταῖς ἀκτῖσιν αὐτοῦ φαιδρῶς ἐπιφαίνεται· μετὰ δὲ ταῦτα οὐκέτι ἡδυ νήθην αὐτὸν καθαρῶς θεάσασθαι. ᾿Αρθέντος οὖν τοῦ καταπετάσματος, πεσὼν ἐπὶ τοῦ θαυμαστοῦ ἀέρος, προσεκύνησα αὐτὸν τρίς· ἐπειρώμην δὲ ἐστάναι καὶ βλέπειν αὐτοῦ τὴν ὡραιότητα, ἀλλὰ καθάπερ προ εἶπον, φρίκῃ ἀφάτῳ καὶ δίει ἀνεικάστῳ ἀπὸ τοῦ φοβεροῦ αὐτοῦ φωτὸς τρόμῳ, καὶ χαρα συνεχόμενος, οὐκέτι ηδυνήθη ἀποσκοπῆσαί τι, ἢ ἐντρανίσαι τῇ πυροφεγγεῖ αἴγλῃ τῆς ἀπειροδυνάμου θεότηστος αυτ τοῦ. Ελήλυθεν δὲ ἡ φωνὴ ἐκ τοῦ φωτός πρός με κεκτημένη μέγιστον ήχον, ὥστε συντρίβεσθαι τὸν θαυμαστὸν ἐκεῖνον αέρα ἀπ' αὐτῆς. Η ἐξ φωνή αὐτοῦ ἦν μελισταγής, πραῖα δὲ καὶ ἡδύλαλος· ἡ καὶ κελάληκε τρία βήματα θεῖα, καὶ συνιες ἔγνων, καὶ αἰδύνθην τῇ ψυχῇ ὡς οὐκ ἄλλοτέ ποτέ. Έπειτα μετ' ὀλίγον εἴρηκέν μοι ἕτερα βήματα τρία, καὶ ταῦτα Κοντάτως προσδεξαμένου μου, επλήσθη χαρᾶς θε dυτ η
col. 675–676page 28 of 134
PG 111:675τῆς ἡ καρδία μου. Μετὰ τοῦτο τρισσεύσας εἴρηκέ Ἐγὼ δὲ τοῦτο στοχασάμενος διὰ τὸ παρευθὺς κεκραγέναι αὐτὰ μέλος νοερόν καὶ εξαίσιον. η μοι ἕτερα φρικτά βήματα τρία, καὶ ἐξείνης φωνὴν μεγάλην δοξολογίας ἀνέπεμψαν αὐτῷ τὰ τῶν ἁγίων Αγγέλων θεία στρατεύματα. Έγνων γὰρ τοῦτο στοχασάμενος, ὡς δι' ἐμὲ ταῦτα, καὶ διὰ τὴν πρός με τοσαύτην οικονομίαν τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ, τὸ μέλος ἐκεῖνο τὸ νερὸν καὶ ἐξαίσιον ἐκεκρά, είταν, καίπερ ἀκατάπαυστον ἀεὶ τὴν δοξολογίαν προς φέροντα. μ'. Ταῦτα ἀῤῥητα καὶ θεῖα βήματα ἀκούσαντός μου, εὐθέως οἴῳ τρόπῳ ἀνῆλθον, τοιούσῳ καὶ κατῆλθον, εὐθυφορούμενος· καὶ ἡμην πάλιν ὅλως ἂν ἐμαυτῷ ἑστηκὼς ἐπὶ τοῦ τόπου, οὗ ἡρπάγην τὸ πρότερον, Μεγάλως οὖν τὰ συμβάντα μοι λογιζόμενος, που ήμην καὶ ποῦ εὑρέθην· ἐξισταμένου μου δὲ τὸ πῶς ἀπῄειν εἰς τὸ πλάτος τοῦ θείου κήπου εκείνου, ἀναθεωρῶν τὰ ὑπάρχοντα ἐκεῖ, διελογιζόμην καὶ ἔλεγον· 'Αρα ἐστὶν καὶ ἕτερος ὧδε, ἢ ἐγὼ μόνος ὑπάρχω; Ὡς οὖν ἐνόουν ταῦτα, βλέπω καὶ ἰδοὺ πεδιάς μέσον, καὶ ἐν τῇ πεδιάδε μέσον φυτά είχ ὑπῆρχον, ἀλλ᾽ ἦν ὅλον τὸ πεδίον ὡραῖον σφίδρα χορηφορίζον τα καὶ κρίνα καὶ βόδα, καὶ ἄνθη που κίλα ἐν αὐτῷ ἐξήνθει ἐν ἀπείρῳ πυκνότητι πηγαί δὲ ἦν ἐπ' αὐτῷ, καὶ αὐτοὶ μικρὸν πρὸς μικρόν βρύουσαι γάλα καὶ μέλι, ἐκχυνόμενα εις ύψος ὡς μίαν πήχυν, καὶ εὐωδία μεγίστη εξήρχετο ἀπ' αὐτῶν καὶ γλυκύτης, ἵνα τί εἴπῳ ἢ τίνι προσαρμόσω το μέλι καὶ τὸ γάλα ἐκεῖνο, οὐκ ἐπίσταμαι. Ὡς οὖν εἶδον τὴν τερπνότητα ἐκείνου τοῦ τόπου, καὶ τὴν χλόην τῆς ἀναπαύσεως, ηπόρουν εξιστάμενο; τὰ τοῦ Κυρίου θαυμάσια, ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν μεθιστάμενος. Θεωρώ οὖν ἄνδρα απαστράπτοντα, ἐνδι δυμένον ἐξαλλα ὥσπερ νεφέλη φωτεινή, κρατοῦντα σταυρόν· καὶ πλησίον μου γενόμενος λέγει μοι· Η σταύρωσις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ σοῦ, πλὴν μακάριοι οἱ σαλοί, ὅτι πολλοί εἰσιν ἐν φρονήσει· καὶ γὰρ ὁ Θεός σε κατέταξεν ἐνθάδε, ἀλλ' ύπαγε τέως εἰς τὰ τοῦ κόσμου πειρατήρια, και εἰς τὰ κέντρα όπου οι τρίβολοι καὶ ἔχεῖνα, καὶ οἱ ὄφεις, καὶ οἱ δράκοντες. Πλὴν καὶ τοῦτε στι λόγω ξένον θαῦμα· οὐδεὶς γὰρ παρὼν ἐνταῦθα ἐπεδήμησεν, εἰ μὴ ὁ πλεῖον πάντων κοπιάσας ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ, καὶ σὺ αὐτὸς, ὁ τοῦ κέρατος τῆς ἄκρας το πεινοφροσύνης δραξάμενος· ἀλλ᾽ εὗρες πόθεν τοῦτο διὰ τὴν ἄπειρον πτωχίαν, διὰ τὸ, Αίρε ἐντεῦθεν, κύων, διὰ τὴν ταπείνωσιν, καὶ ὅτι γυμνός, νέος, σαλὸς εἰς τὸ στάδιον τοῦ κοσμοκράτορος εἰσελθών, αὐτὸν ἐκεῖνον μονομαχήσας διέστρεψας ἄνωθεν κάτω, εἰς αἰσχύνην τὸν θρόνον αὐτοῦ καταβραξάμενος. μα'. Εἶδες οὖν τὰ ὧδε φρικτά, κατενόησας τὴν ἀλη θενὴν τρυφὴν καὶ ἀνταπόδοσιν τῶν δικαίων, έγνως τοῦ Χριστοῦ τὸν Παράδεισον, εἶδες πώς οὗτος περί μα
col. 677–678page 29 of 134
PG 111:677πλημμελημάτων του χρῆσαι ταῖς μαγγανείαις σου, & ψυχοανασπάστρια [), καὶ ταῖς φαρμακείαις σου, ἀπηλλοτριωμένη τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων. Και ταῦτα εἰπόντος, ἀπιδὼν εἰς τὴν γῆν δράσσεται πη λοῦ, καὶ ποιήσας ὡς λίθον, προσέρριψεν τῇ ἀναιδεῖ αὐτῆς ὄψει, έμφυσήσας τε εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῆς σταυροειδώς, παρευθὺς ἀπέβαλεν τοῦ ἀνθρωπίνου σχήματος τὴν θέαν. Οφις δὲ παμμεγέθης γενομένη, ἔν τινι οἰκήματι γυναικὸς εἰσῆλθεν συρομένη. Βλέ ψας δὲ ἡ γυνὴ τὸ θηρίον, τρόμῳ συσχεθεῖσα, ἔξω τοῦ οἰκήματος ἔφυγεν, φωνήσασα τοὺς γείτονας τοῦ ἀνελεῖν τὴν ὄφιν· ἱκανοὶ δὲ ἐσεπήδησαν, καὶ ἀνιχνεύσαντες τὸ οἴκημα, οὐδὲν εὑρεῖν ἡδυνήθησαν· ὁ γὰρ παμπόνηρος δαίμων ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ σχή ματος τοῦ ἔφεως ἀλλοιωθεὶς εἰς τὴν ἰδίαν φύσιν ᾤχετο. με'. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας πάλιν τὴν πορείαν ἐποιεῖτο· ἐν δὲ τῷ ὑποστρέφειν αὐτὸν μετρίοις παιγνίοις χρώμενος, συναντῷ τῷ καλλίστῳ νεανίᾳ ἐκείνῳ τῷ Ἐπιφανίῳ, περὶ οὗ ἀνωτέρω ή διήγησις γέγονεν· ἦν δὲ ὁ παῖς τεταραγμένος ἐξ ἐπηρείας τοῦ διαβόλου· ἐν ἀσπασάμενος ὁ Ὅσιος, φησί Μη φοβοῦ. Χειροκρατοῦντες δὲ ἐβάδιζον, ζητοῦντες τόπον ἥσυχον τοῦ καθεσθῆναι. Οδευόντων δὲ αὐτῶν, ἔφη ὁ Δίκαιος τῷ Επιφανίῳ· Ἰδοὺ τὸ διεφθαρμένον δαιμόνιον, ὅταν θέλῃ ποιεῖ αὐτὸν γραῦν, καὶ ὅταν θέλῃ ποιεῖ αὐτὸν ᾿Αγαρηνὸν, σχῆμα ἔχων ἐνδεδυμένος μέλαν ἱμάτιον, καὶ συναντῇ τῷ φιλτάτῳ μου τέκνῳ, ἐπιπλήσσων καὶ ἀπειλούμενος αὐτῷ. Ταῦτα ἀπούσας ὁ Ἐπιφάνιος ἐξέστη· πρὸ μικροῦ γὰρ ἦν ὁ πονηρός διάβολος, ὁ ἀεὶ πολεμῶν τὸ γένος τῶν ἀν θρώπων, ἐν σχήματι Ισραηλίτου ἐμπόρου συναντήσας αὐτῷ καὶ τὰ ἔσχατα ἀπειλησάμενος. Ορῶν γὰρ τὴν ἐνάρετον τοῦ παιδὸς πολιτείαν καὶ τὴν κατὰ δύναμιν πάλην τὴν ἐν ταῖς τῆς σαρκὸς ἐπιθυμίαις οὔπω διανύοντος αὐτοῦ ὀκτωδεκαιδεκαετῇ χρόνον, ἐν ῷ μᾶλλον βράζει νεότης, οὕτω θεαρέστως ἀναστρεφομένου, έδρυξε κατ' αὐτοῦ. "Ην γὰρ ὁ παῖς, ὡς ἀληθῶς ὡραῖος τῷ εἶδει, γλυκὺς τὴν αἰδῶ, εί φυῆς καὶ προσηνῆς, καὶ πραότατος, μελίῤῥυτος τῇ ὁμιλίᾳ, μειδιῶσαν ἔχων τὴν ὄρασιν, καὶ πολὺς ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς Εξίσταντο γὰρ πάντες οἱ ἐν σοφίᾳ καὶ γνώσει διάγοντες, ἐπὶ τῇ συνέσει καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν αὐτοῦ περί τε θεολογίας καὶ ἀναγωγικῶν βημάτων, καὶ παροιμιακῶν ζητη μάτων, περί τε δογμάτων καὶ περὶ ἀκαταλήπτον, περί τα μελέτης θανάτου καὶ ἄκρας ταπεινώσεως. Ψυχοανασπάστρια, ψυχοπατήτρια ανασπάζω ἀπα ἐπιφερόμενος, καὶ ἦν οὐ μικρῶς αὐτὸν ἀπειλούμενος, ὁρῶν τὴν ἐνάρετον αὐτοῦ πολιτείαν, ὡς αὐτῷ ἀντιστάμενον ἐν ταῖς τῆς σαρκὸς ἐπιθυμίαις τὸ κατὰ δύναμιν ἀγωνιζόμενος - τύπω διανύων ὀκτὼ καὶ δεκαετή χρόνον τῆς ὁρωμένης ηλικίας θάλα πρεπῶς καὶ θεαρέστως ἀναστρεφόμενος· ἦν δὲ ὁ παῖς. ὁμιλούντων δὲ αὐτῶν τῶν θείων λόγων ὡς κηρίον μέλιτος αἰσθόμενος, οἱ τῶν ῥημάτων αὐτοῦ ἀκούοντες Πολλάκις γάρ συνήρουν όρους σοφίας μετ' αὐτῶν

Chapter VICaput VI

col. 679–680page 30 of 134
PG 111:679ἀπέρριπτον, καὶ σχοινίω τοὺς πόδας δεσμοῦντες ἐπὶ τὴν λεωφόρον ἔσυρον, μήτε θεὸν φοβούμενοι, μήτε ὡς Χριστιανοὶ πρὸς τὸ ὁμόφυλον συμπάθειαν ἔχοντες, και μάλιστα ἐν ταῖς ἑορτασίμοις ἡμέραις. Ὁ δὲ Οσιος ταῦτα πάντα ὑπέμεινεν διὰ τὴν ἀπο κειμένην τοῖς δικαίοις ἐλπίδα. μγ'. Ο δὲ πονηρὸς διάβολος, τῷ φθόνο πρισμένος, μηδὲν ἰσχύων τι δράσαι, μεταβαλών ἑαυτὸν εἰς γραΐδα πεπαλαιωμένην, ἐκαθέζετο ἐν τῇ ὁδῷ θρη νοῦσα, καὶ κοπτομένη, καὶ λέγουσα· Οίμοι την για γηραχνίαν, οίμοι τὴν πτωχὴν καὶ πεπαλαιωμένης Στα δεινά μοι ὁ παρατετραμμένος εἰργάσατο! Όσα χαλεπά μοι ὁ πάρετος ἐνεδείξατο! ποῖος δαί μων πονηρός κατ' ἐμοῦ αὐτὸν παρώτρυνε 1 δεινά γάρ μοι πολλὰ πεποίηκεν, καὶ ἄνεσις τῇ ζωή μου οὐκ ἔστιν. Τί ἄρα με εισπράξομαι ή ξένη, ἡ πτωχή, ή χήρα, ή παραπολλυμένη, ἐπεὶ ὁ παρατετραμμένος με ᾐχμαλώτευσεν; Τινὲς δὲ βλέποντες τὰς παλιάς αὐτῆς κατατίλλουσαν μετὰ δακρύων καὶ μεγίστων οιμωγῶν βοώσης ἐπυνθάνοντο, συμπάθειαν δεικνύν της παρ' αὐτῆς, δι᾿ ἣν αἰτίαν καθεζομένη ὀλοφύρεται. 'Η δὲ πρὸς αὐτοὺς ἀπεκρίνατο Ελεήσατέ με, ἄνδρες, οικήτορες τῆσδε τῆς πόλεως, ἐγὼ ξένη εἰμὶ τῶν ἐντεῦθεν, δίκης δὲ προσούσης μοι ἀπόματα τῶν οἰκείων, ἐνταῦθα παρεγενόμην, καὶ ὡς ἔθος μετὰ τῶν ἐπιφερομένων μοι ἐν τῷ θεάτρῳ περιπα τοῦτα ἐπλήκευσα. Εσπέρας δὲ ἤδη βαθείας ούσης, δαιμονῶν τις καὶ παρατετραμμένος διαβαίνων, μέσ ρος τι ἀπὸ τῶν ἐμοὶ διαφερόντων συλήσεις, φυγές ᾤχετο· πάλιν οὖν τῇ ἑξῆς νυκτὶ παραγενόμενη, Ετερον μέρος ἀφελών μου, ἀπέδρα - τρισσεύσεις δε καὶ κατασχεθεὶς ὑπ' ἐμοῦ, ἐάσας τὴν τῶν κλεμμέν των ἐπάχθειαν, σύρας με ένθεν κἀκεῖθεν, τάς που λιάς μου κατέτελλεν, καὶ τὰ ἔγκατά μου λακτίσας δυσωποί τους μοι ἐδύνας ἐποίησε, ἐν οἷς καὶ τοὺς παλαιούς μου δεόντας τῷ γρόνθῳ ἔκριν ζώσας κατέκλασεν. Τί οὖν ποιήσω, πολίται, εν πατέ μοι· ποὺ δὲ εὕρω αὐτὸν, κἂν τὰ ἐμὰ ἀποστάσω ἀπ' αὐτοῦ; μό. Ταῦτα τῆς γραΐδος μετά δακρύων λεγούσης, οι μὲν περὶ δαιμονῶντος ἀκούοντες καὶ παρατετραμ μένου, ταχέως τῶν ἐκεῖ ὑπεχώρουν· οἱ δὲ ἔλεγον, Ο Δὸς ἡμῖν τι, καὶ δεῦρο μεθ' ἡμῶν, καὶ ὑποδείξαμέν Παρατετραμμένος, σοι αὐτόν. Πάντων δὲ ἀνερωτώντων αὐτὴν περὶ τοῦ πράγματος, καὶ αὐτῆς ἀπολογουμένης, ἦν δ Μακάριος ἐκεῖσε πλησίον, τὸν κατὰ Θεὸν σκοπόν αὐτοῦ διανύων· ἔγνω τοῦ παμπονήρου δαίμονος της τρόπον, καὶ εὐθέως ἀποστὰς τοῦ τόπου, δρομαίων τοῖς ἐκεῖ παρεγένετο, καὶ εὗρεν καθεζομένην μόνην τὴν δοκοῦσαν εἶναι γραφήν· οἱ γὰρ ἐπερωτώντες αὐτήν, ἀνακεχωρηκότες ἦσαν. Ὁ δὲ Δίκαιος, ὡς ἐν παρίδῳ βλοσυρῷ τῷ ὄμματι ἀπεδὼν εἰς αὐτήν, ἔρη Θρήνησον, οίμωξον, λύσσα ἐβδελυγμένη, εσκοτισμένη κυπρία γραύ, κεκυφυία ἀπὸ πλήθους τῶν ἀπ' αἰῶνος βλακες.
col. 681–682page 31 of 134
PG 111:681πλημμελημάτων που χρῆσαι ταῖς μαγγανείαις του. Η ψυχοανασπάστρια [), καὶ ταῖς φαρμακείαις σου, ἀπηλλοτριωμένη τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων. Και ταῦτα εἰπόντος, ἀποδὼν εἰς τὴν γῆν δράσσεται πη λοῦ, καὶ ποιήσας ὡς λίθου, προσέβριψεν τῇ ἀναιδεῖ αὐτῆς ὄψει, έμφυσήσας τε εἰς τὸ πρόσωπον αὐτῆς σταυροειδώς, παρευθὺς ἀπέβαλεν τοῦ ἀνθρωπίνου σχήματος τὴν θέαν. Οφις δὲ παμμεγέθης γενομένη, ἔν τινι οἰκήματι γυναικὸς εἰσῆλθεν συρομένη. Βλέ ψας δὲ ἡ γυνὴ τὸ θηρίον, τρόμῳ συσχεθεῖσα, έξω τοῦ οἰκήματος ἔφυγεν, φωνήσασα τοὺς γείτονας τοῦ ἀνελεῖν τὴν ὄφιν· ἱκανοὶ δὲ ἐσεπήδησαν, καὶ ἀνιχνεύσαντες τὸ οἴκημα, οὐδὲν εὑρεῖν ἡδυνήθησαν· ὁ γὰρ παμπόνηρος δαίμων ἐκεῖνος ἀπὸ τοῦ σχή ματος τοῦ ἔφεως ἀλλοιωθεὶς εἰς τὴν ἰδίαν φύσιν έρχεται με. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας πάλιν τὴν πορείαν ἐποιεῖτο· ἐν δὲ τῷ ὑποστρέφειν αὐτὸν μετρίοις παιγνίοις χρώμενος, συναντῷ τῷ καλλίστῳ νεανίᾳ ἐκείνῳ τῷ Ἐπιφανίῳ, περὶ οὗ ἀνωτέρω ή διήγησις γέγονεν· ἦν δὲ ὁ παῖς τεταραγμένος ἐξ ἐπηρείας τοῦ διαβόλου· ἐν ἀσπασάμενος ὁ Ὅσιος, φησί Μη φοβού. Χειροκρατοῦντες δὲ ἐβάδιζον, ζητοῦντες τόπον ἥσυχον τοῦ καθεσθῆναι. ὑδευόντων δὲ αὐτῶν, ἔφη ὁ Δίκαιος τῷ Επιφανίῳ Ἰδοὺ τὸ διεφθαρμένον δαιμόνιον, ὅταν θέλῃ ποιεῖ αὐτὸν γραῦν, καὶ ὅταν θέλῃ ποιεῖ αὐτὸν Ἀγαρηνόν, σχῆμα ἔχων ἐνδεδυμένος μέλαν ἱμάτιον, καὶ συναντῷ τῷ φιλτάτῳ μου τέκνῳ, ἐπιπλήσσων καὶ ἀπειλούμενος αὐτῷ. Ταῦτα ἀπούσας ὁ Ἐπιφάνιος ἐξέστη· πρὸ μικροῦ γὰρ ἦν ὁ πονηρός διάβολος, ὁ ἀεὶ πολεμῶν τὸ γένος τῶν ἀγώ θρώπων, ἐν σχήματι Ισραηλίτου ἐμπόρου συναντήσας αὐτῷ καὶ τὰ ἔσχατα ἀπειλησάμενος. Ορῶν γὰρ τὴν ἐνάρετον τοῦ παιδὸς πολιτείαν καὶ τὴν κατὰ δύναμιν πάλην τὴν ἐν ταῖς τῆς σαρκὸς ἐπιθυμίαις οὔπω διανύοντος αὐτοῦ ἐκτωδεκαιδεκαετή χρόνον, ἐν ῷ μᾶλλον βράζει νεότης, οὕτω θεαρέστως ἀναστρεφομένου, έβρυξε κατ' αὐτοῦ. "Ην γὰρ ὁ παῖς, ὡς ἀληθῶς ὡραῖος τῷ εἴδει, γλυκὺς τὴν αἰδῶ, ει φυῆς καὶ προσηνής, καὶ πραότατος, μελίρρυτος τῇ ὁμιλία, μειδιῶσαν ἔχων τὴν ὅρασιν, καὶ πολὺς ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς Εξίσταντο γὰρ πάντες οἱ ἐν σοφίᾳ καὶ γνώσει διάγοντες, ἐπὶ τῇ συνέσει ία καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν αὐτοῦ περί τε θεολογίας καὶ ἀναγωγικῶν ῥημάτων, καὶ παροιμιακῶν ζητη μάτων, περί τε δογμάτων καὶ περὶ ἀκαταλήπτου, περί το μελέτης θανάτου καὶ ἄκρας ταπεινώσεως. Ψυχοανασπάστρια, ψυχοπατήτρια ανασπάζω ἀπα πάω ἐπιφερόμενον, καὶ ἦν οὐ μικρῶς αὐτὸν ἀπειλούμενος, ὁρῶν τὴν ἐνάρετον αὐτοῦ πολιτείαν, ὡς αὐτῷ ἀντιστάμενον ἐν ταῖς τῆς σαρκὸς ἐπιθυμίαις τὸ κατὰ δύναμιν ἀγωνιζόμενος· ούπω διανύων ὀκτὼ καὶ δεκαετή χρόνον τῆς ὁρωμένης ηλικίας θύλα πρεπῶς καὶ θεαρέστως ἀναστρεφόμενος· ἦν δὲ δ παῖς. ὁμιλούντων δὲ αὐτῶν τῶν θείων λόγων ὡς κηρίον μέλιτος αἰσθόμενοι, οἱ τῶν ῥημάτων αὐτοῦ ἀκούοντες Πολλάκις γάρ συνήρουν όρους σοφίας μετ' αὐτῶν
col. 683–684page 32 of 134
PG 111:683Ὁ δὲ γενόμενος ἐννεὸς πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις αὐτῶν ταπεινοφρόνως ἀπεκρίνατο. Ερῶ δὲ περὶ αὐτοῦ ἕνα λόγον, καὶ εἶθ' οὕτως τὴν ἀπειλὴν, ἣν ὁ Σατανᾶς ἐπείλησεν, ἀπογράψομαι. πρὸς ἦθος ἐκέκτητο, ἵνα εἰσί, καὶ ἐδεδοίκει, καθ' ὅτι. τοιχώς λέγετο. μϛ΄. Μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν ἐν τῇ τραπέζῃ τῶν γονέων αὐτοῦ καθεζόμενος, ἦσαν καί τινες τῶν φιλον σύφων ἐκεῖσε κεκλημένοι, φίλοι ὑπάρχοντες τῶν γονέων αὐτοῦ, καὶ γινώσκοντες τὸν Ἐπιφάνιον περιφανῆ εἶναι ἐν σοφίᾳ καὶ ταῖς συζητήσεσιν. λίχοντο δὲ συνᾶραι λόγον μετ' αὐτοῦ ἀλλὰ συνεστέλλοντο, εἰδότες ὡς τοὺς προπετεῖς ἐβδελύν σετο καὶ ἀπεστρέφετο, μὴ ἀπαξιῶν ἀποκρίσεων. Λέγει οὖν εἰς ἐξ αὐτῶν πρὸς τοὺς ἑταίρους Πηλίο κος ὁ γεννήτωρ Πατήρ καὶ ὁ γεννητὸς Υιός, ἄρα όμοφυεῖς καὶ κατ᾿ ἄμφω ὁμοούσιοι πεφύκασι ἐν το τελεύσμασιν και νευμασιν; Εφη ὁ ἕτερος· Ον τρόπον τὸ νερὸν τῇ διανοίᾳ, ἑκατέρα κοινωνία συν διακελευόμενα, τῆς τῶν μελῶν διοικήσεως ένεκα. Εφη ὁ φιλόσοφος • Γέροντος ἐρώτημα καὶ ἀπήχημα, Στε δὴ καὶ ὁ λόγος τρανός, μέσον δὲ αὐτῶν πῶς τὸ Πνεῦμα; Εφη αὐτῷ· Καθὼς ἡ γνῶσις τοῦ νεὶς καὶ τῆς διανοίας δρασιν συστυχὴν ἴσασιν εἰς ἐν, ἐὰν ἐπέπνοιαν. Ο δὲ ἐπαινέσας αὐτὸν, ἀντέφησεν Σαφής ἡ ἐπίλυσις τῶν ζητημάτων. Όμως, Κύρι Ἐπιφάνιε, λέξον ἡμῖν καὶ αὐτὸς, πηλίκα σοι τὰ τῇδι εφάνησαν φθέγματα, καὶ μελίρρυτε, φθέγξοιτο ή γλῶσσά σου τὸ ἐπαληθές. Εφη ὁ Επιφάνιος· Ενε κεν ἐμοῦ ἡ ῥῆσις παρατηρεί, πεῖραν γὰρ ὡς ἔοικε, κυναρίου εὐτελεστάτου λαβεῖν ὑπειλήφατε πλὴν ἂν καὶ ὁ οἰκέτης ὑμῶν ἐν σεμνολόγημα. Οἱ δὲ εἶπον· Ταυτὸ καὶ ἡμῖν ἐράσμιον, φίλτατε, φράσον τινὰ ἡμῖν νεμηθῆναι ἀπὸ τῆς πηγῆς τῆς σοφίας σου. Επιφάνιος λέγει· Ο Πατήρ καὶ ὁ Υἱὸς ἐν φωτὶ, καὶ νεύσει, καὶ θελήμασι, καὶ οὐσία· ὥσπερ ἑκάτεροι ὀφθαλμοὶ τοῖς νεύσεσι, καὶ φωτίσμασι, καὶ θελήμασιν. Εἷς ἐκ τούτων ἔφη· Πῶς μεταξύ αὐτῶν τὸ Πνεῦμα; Επιφάνιος εἶπεν· Καθάπερ ἐν τὸ κατανοητέον ἐπ' ἀμφοτέροις δι' δράσεως. Οἱ δὲ ἀκούσαντες τοῦτο, ἐξέστησαν· εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν Εφη· Αθανασίου τοῦ ἐν Ἁγίοις ἡνοίξατο ἡμῖν τὸ βήμα. μζ. Επιφάνιος λέγει· Πλὴν εἰ ἀρεστὸν ὑμῖν, σαρκικῶς φήσω. Ωσπερ οδόντες, χείλη καὶ γλῶσσα, ἐν τῷ ὁμιλεῖν, ἀλλήλοις ληπτὰ καὶ σύνδεσμα περὶ τὴν φωνὴν οὕτω καὶ ὁ Πατήρ, καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, νοῦς ὁ Πατὴρ Λόγος ὁ Υἱὸς, τὸ δὲ Πνεῦμα ἀεὶ ἐν ἔχε τέροις ἐπιθέουσα ἔννοιά τε καὶ διαυγία καὶ θεωρία, τὸ ἐπ' ἄκρον τοῦ πληρώματος καὶ λεπτότατον. Είν πωμεν δὲ καὶ ἑτέρως. Πλιος μὲν ὁ Πατὴρ, ἀκτὶς ὁ Υιός, αίγλη τηλαυγὴς τὸ παράκλητον Πνεῦμα. Βλέ ψατε τρισυπόστατον μίαν οὐσίαν ἐπὶ τῷ στοιχεία ὡς ἔοιχε.
col. 685–686page 33 of 134
PG 111:685καὶ θαυμάσατε· εἰκὼν Πατρὸς ἥλιος, ακτές ἡλίου ία Υιός, θέρμη τῆς ἀκτῖνος τὸ πανάγιον Πνεῦμα· καὶ ὁ μὲν ἥλιος οὐδέπω καταλείπει τὸν οὐρανὸν, ὡς υἱὸν δὲ τὰς ἀκτίνας τοῖς ἐπὶ γῆς ἀποστέλλει, θέρ μην ταῖς ἀκτῖσι τὸ πανάγιον Πνεῦμα εὐεργετείν καὶ θάλπειν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος. τοιούτῳτρόπῳ καὶ ὁ Πατήρ, παντοκράτωρ πεφυκώς, ἐπὶ γῆς οὐ κατῆλθεν, ἀπέσταλεν δὲ τὸ ἀπαύγασμα, καὶ τὴν ἐν τῷ ἀπαυγάσματι θέρμην τοῦ παρακλήτου Πνεύματος, καὶ σέσωκεν τὴν τετραπέρατον. "Αγε δή μοι ἐν τῷ μέσῳ, καὶ αὐτὸν ἄρτον, ὃν καθ' ἡμι ραν ἐσθίομεν, ἀπὸ γὰρ σίτου, καὶ ὕδατος, καὶ πυρὸς τὴν ταυτότητα κέκτηται, εἷς καὶ αὐτὸς ἐκ τριῶν ὑποστάσεων γνωριζόμενος - τοιούτῳ τρόπῳ ὑποληπτέον περὶ τῆς τρισυποστάτου ενιαίας θεότητος. Ακούσαντες δὲ ταῦτα οἱ φιλόσοφοι, καὶ ἀντοφθαλμῆσαι τῷ μείρακι μὴ ἰσχύοντες, καταπλαγέντες τὴν αὐτοῦ σοφίαν καὶ σύνεσιν, οὐκέτι περί τινος συζή τησιν ἐποιήσαντο, τὴν παρ' αὐτοῦ δεδιότες ἀντεπε ρώτησιν, μὴ καταισχυνθῶσι καθάπερ τινὰ σοφιστὴν Ενώπιον δήμου κατήσχυνεν, φήσας πρὸς αὐτόν Θρύλαιον πτερώδες ήργηται διὰ θέσιν, ἢ οὐκ ἤργηται Τοῦδε γὰρ ὁ πολυμαθής ἐκεῖνος εξήκους γε νόμενο;, γελοῖον πάντων ἀπεδείκνυτο· τῶν γὰρ Αρείου λυκοκέρκων μυστῶν εἰς ἐχρημάτιζεν. Αναστάν τις οὖν σιωπῇ τῆς τραπέζης, πρὸς τὰ οἰκεῖα ἐχώρουν. μη'. ὡς δὲ εἴρηται ἔμπροσθεν ὅτι χεῖρα πρὸς χεῖρα 48. κρατῶν τὸν ἅγιον ᾿Ανδρέαν & Επιφάνιος, ζητοῦντας εὔκαιρον τόπον τοῦ ὁμιλῆσαι, οἱ συναντώντες τῷ Επιφανίῳ δικαζόμενοι ἔλεγον· Οὐκ ἐλεεῖς τὴν σεαυτοῦ νεότητα; μὴ τοίνυν, γλυκύτατε νεανία, τῷ δαιμονιαρίῳ τούτῳ καὶ σαλῷ συμπαρεδρεύων και συνοδοιπορῶν αὐτῷ, μή ποτε ὁ πονηρὸς αὐτοῦ δαί μων ζηλώση σου τὸ κάλλος, τὴν ὡραιότητα, καὶ Ερωτά σοι θέμενος παρακρούσῃ σου· ἱκαναὶ γὰρ εἰσιν αἱ προφάσεις τοῦ δεινοῦ πολεμήτορος. Ὁ δὲ θεοφιλής νεανίας ἀνταπεκρίνατο αὐτοῖς ἡ Ἀδελφοὶ καὶ Πατέ ρες, πρὸ τοῦ γενέσθαι τὸν ὄλεθρον τοῦτον ἐπ' αὐ τὸν, προσφιλής μοι ὑπῆρχε λίαν, καὶ ἡ ἀγάπη, ἣν πρὸς ἀλλήλους εἴχομεν, ἀσύγκριτος ἦν· νῦν οὖν ὑπὲρ ὅσον ἔπαθεν, εὐχάριστόν ἐστιν μή προσέχειν με τοῦτον καὶ ἐλεεῖν· γέγραπται γὰρ ἐπὶ συνδέσμῳ φιλίας, Μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις θῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Ταῦτα ἀνταπεκρίνατο τοῖς τὰ τοιαῦτα λέγουσιν· παραγγελίαν γὰρ εἶχεν ἐν νόμῳ ἀπὸ τοῦ δικαίου ἀνδρὸς, ἐκτὸς τοῖς νεανίσκοις τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὸν, μὴ ἀπο γυμνώσαι τὴν πολιτείαν αὐτοῦ τινι. Ερί Τρούλλαιον τρούλλιον, Εγχείριον. πτερώδες,

Chapter VIICaput VII

col. 687–688page 34 of 134
PG 111:687ὁ 49.; μθ'. Εὑρόντες τόπον, ἐκαθέσθησαν, καὶ διηγήσατο Ἐπιφάνιος, ὅπως αὐτῷ συνήντησεν ἐν τῇ ὁδῷ Σατανᾶς, ὡς γέρων πεπολιωμένος, 'Αγαρηνοῦ ἐμπό μου σχῆμα ἔχων, τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡγριωμένος κατά τὸν τοῦ βοός τύπον, περιβεβλημένος ιμάτιον μέλαν, ἐν ὀστρακίνοις ὑποδήμασιν τῇ χροιά. Μεταξύ οὖν τῶν διοδευόντων συναντήσας ἔφη μοι· Οὐχὶ σὺ ὁ υἱὸς Ιωάννου, περὶ οὗ φασιν οἱ ἄνθρωποι, καταπεπατηκέναι σοι τὸν διάβολον; Υποκριτικῶς ἔχεις προς με, εγώ σε πλέξω ἀμφίβληστρον, καὶ λάκκον ὀρύξας συμποδίσω σε, ἐγώ σοι ἀρτύσω κύθραν έναν τία ἐμοὶ διαπραττομένῳ. Ταῦτα τοῦ πονηροῦ φλυαροῦντος, ἐγὼ πρὸς τὰς αὐτοῦ ἀπειλὲς καὶ τὰς ὕβρεις ἐξιστάμην· πόθεν ἄρα μοι συνήντησεν, με ποτε συνάραντος μου λόγον μετ' αὐτοῦ, τίς δὲ καὶ υπάρχει οὐκ ἐπίσταμαι, ὁ δίκας μοι εἰσπραττόμενος εκφοβών με καὶ ἀπειλούμενος, ὁ ἐμοὶ ἀγνώριστος καὶ ἀθέατος. Ταῦτα διαλογιζομένου μου καὶ ἀπερευα μένου, κλόνος με περιέσχεν, καὶ τάραχος ἀφόρητο, " καὶ ὡς ἐνθάδε περιερχόμενος συνήντησα τῇ ἁγιω σύνῃ, τὸ πᾶν μοι ἀψευδῶς ἡ σὴ μακαριότης ἀπεγ μνωσεν. Εφη πρὸς αὐτὸν ὁ Ὅσιος "Ο Αγαρηνός ἐκεῖνος, φίλτατέ μοι, ἑκατόνταρχος δαιμόνων χρησ ματίζει, ἔστιν δὲ δραξης εἰς τὸ πολεμεῖν τοὺς ἀγωνιζομένους πρὸς Θεὸν, καὶ ὠθεῖν πρὸς ἀσελγείας τὰς ψυχὰς τῶν ἀνθρώπων, θέλγων αὐτὰς εἰς ἐπιθυμίας αἰσχρὰς καὶ γαργαλισμούς. Σὲ οὖν, τέκνον ἀγαπητόν, παρακαλῶ, πρόσεχε σεαυτὸν, καὶ μὴ ἀγνόει αὐτοῦ τὰ μηχανήματα. Ορα δε, έγρηγορά θητι καὶ νῆφε ἐν πᾶσιν, ἐπειδὴ ἀπαλὲς καὶ τρυφερές εἶ, καὶ λίαν ἡδύτατος καὶ ἕνεκεν τούτου μέμηκε κατὰ σοῦ ὁ ὑπερήφανος, ἀνθ' ὧν τῷ Θεῷ σεαυτὸν ἀνέθηκες, προσαρμόσας αὐτοῦ τὸ μαργαρώδες του τοῦ σώματος· καὶ φθονήσας σου τὴν σύνεσιν, τὴν πραότητα, τὴν καθαρωτάτην σοφίαν, τὴν ἀγνείαν, καὶ διαπρίεται μεμηνώς κατὰ σοῦ ὁ κατάρατος, δι' ἂν ἐξ ὅλης καρδίας σου ἀγαπᾶς τὸν Θεὸν καὶ τοὺς ἁγίους, τοὺς δι' αὐτὸν τὸ αἷμα ἐκχέοντας, διὰ ζωὴν τὴν αἰώνιον καὶ τὴν ἄπειρον μακαριότητα. κατὰ τὸ τοῦ βοὺς τόπον. τό πον, τύπον, ἀρτῶ ἀρτύω. αρτύσω άρτυμα Κύθραν ν. Ορα πῶς ἀκριβολογεῖ τὴν τοῦ πονηροῦ κατά νοιαν μετὰ φόβου Θεοῦ καὶ ἀληθείας πορευόμενος Dυποπίαζέ σου τὸ σῶμα νηστείαις, καὶ τὰ τῆς σαρκὸς σκιρτήματα· περιβαλοῦ τὴν ταπεινοφροσύνην ως ἱμάτιον· ἐν ταῖς εὐχαῖ; φαιδρύνου εὐφραινόμενο; φύλασσε πάσας τὰς αἰσθήσεις τοῦ σώματός σου και χύτραν κυθρίδιον. Δραξής, μα δραστής, δραστηρ, ταχύς,
col. 689–690page 35 of 134
PG 111:689θαρᾶς καὶ ἀρυπώτους· ἐπιθυμεῖ γὰρ ὁ παμπόνηρος μολῦναι τὴν καρδίαν σου, καὶ δοῦλον τῆς ἀκαθαρσίας ἀπεργάσασθαι, τῇ φοβερά γεέννῃ τοῦ πυρὸς καταδικάσαι σπεύδων. Ογὰρ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας· ἑκατέρας δὲ τῆς ἐργασίας δύο εἰσὶν οἱ ἐξάρχοντες, τῆς μὲν δικαιοσύνης ὁ Κύ μας, τῆς δὲ ἁμαρτίας ὁ διάβολος. Σὺ οὖν, τέκνον φίλτατον, τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ μενοῦ τῆς δικαιοσύνης προσφιλής εργάτης, καὶ φυλάξει σε Κύριος, και της ρήσει σε ὁ Ὕψιστος, καὶ ἡ βοήθεια αὐτοῦ ἔσται κύ κλῳ σου, καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ, τοῦ διαφυλάξαι σε ἐν πάσῃ ὁδῷ σου. Θάρσει οὖν καὶ μὴ φοβοῦ, μηδὲ δειλιάτω σου ή καρδία, αὐτὸν ἐπικαλούμενος. Ταῦτα ἀκούων & σεμνός νεα νίας, ὡς μαργαρώσεις ὄμβρους ἐκ τῶν ὀμμάτων αὐτ τοῦ δάκρυα ἐστάλαξε, βρέχων τὴν τιμίαν αὐτοῦ Έψιν - Εκστασις γὰρ περιείχεν αὐτὸν, ἐνωτιζόμενον τὸ λαμπρότατον ἐκεῖνο διάγγελμα, καὶ τὴν μελίβοια των διδασκαλίαν καὶ θεοπάροχον. Πάντα δὲ ὅσα ἐλά λησεν αὐτῷ ὁ Δίκαιος, πρὸς τὸ οὖς ψιθυρίζων, ἐν Αποκρύφῳ τόπῳ καθεζόμενος, λελάληκεν, ὡς οὖν τα δέοντα ὁμίλησαν, ἀσπασάμενοι ἀλλήλους ἐν Αγίῳ φιλήματι, ἀνεχώρησαν· καὶ ὁ μὲν Δίκαιος εἰς τὸ ἐμπαίζειν τὸν κόσμον τὸν μάταιον καὶ τὸν διάβολον ᾤχετο· ὁ δὲ Ἐπιφάνιος εἰς τὸν εἶκον αὐτ τοῦ ἀπίει, Β' Το η sίζιο να'. Βούλομαι τοιγαροῦν καὶ ἕτερον μέγιστον τερά στιν τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ διηγήσασθαι, ὅπερ εἰς τὸν Θεοφιλή Ἐπιφάνιον γέγονε μαρτυροῦντος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ παρ' αὐτοῦ εὐεργετούμενον, καὶ εἰς τύμφανες παραστῆσαι τὰ εἰς αὐτὸν πραχθέντα. Οὗτος τοίνυν ὁ θεοφιλής νεανίας [ἐν ἐγκρατείᾳ καὶ προσευχὴ διανύων τὸν βίον αὐτοῦ 70)] ἔχων πρὸς ἦθος τὴν πρώτην εβδομάδα τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς ἀσιτος καὶ ἄποτος διαμένειν, καὶ μετὰ ταῦτα μεταλαμβάνων τῶν ἀχράντων τοῦ Χρι στοῦ μυστηρίων, καὶ εἶθ' οὕτως ἄρτου καὶ ὕδατος καὶ τίνων ἐσπρίων τὴν ἀνάκτησιν ἐποιεῖτο τοῦ σώμ ματος. Ἐν μιᾷ τοίνυν Τεσσαρακοστῇ μετά νηστείας ἐπιτελέσαντος τὴν προβληθεῖσαν ἑβδομάδα, πρὸ τοῦ φθάσαι τὴν ὥραν τῆς λειτουργίας, ἔνδον τοῦ κοιτῶνος αὐτοῦ, αὐτὸς ἐκεῖνος ἔφηκεν ἐσπρίον τὸ λεγόμενον Προφάσουλον, μὴ ἐῶν τινα ἐκεῖσε θέρμης χάριν, διὰ τὴν ψύξιν τὴν τότε ὑπάρχουσαν, εἰσελθεῖν. Ο δὲ καθεζόμενος τῆς θέρμης ἐπηρείδετο, τοῦτο ἐξῶν ἐν μικρῷ κυθριδίῳ· καὶ δὴ τοῦ ξύλου κρούσαντος ἐπὶ τὴν προσευχὴν τῆς ἐννάτης, ἀναστὰς ἐπορεύθη εἰς τὴν ἐκκλησίαν, μὴ ἐντειλάμενός τινι περὶ τῆς ἐπιμελείας τοῦ ἐψήματος. Ὡς οὖν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ εἱστήκει, ὁ πάντοτε λογισμοῖς ἀθεμίτοις πολεμῶν τὸν νοῦν τῶν ἀνθρώπων ὁ ἐπικατάρατος δαίμων, Ενέσκηψε τῷ νέῳ λογισμοῖς ἀποστασίας, προφάσει τῆς τοῦ ἐψήματος ἐπιμελείας, τοῦ ἐξῶσαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας πρὸ τῆς ἀπολύσεως· ἄρχεται δὲ ὑποφέρειν κατά διάνοιαν τάδε - Ιδού δι' ὅλης τῆς Κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ ἐγκρατεύετο.
col. 691–692page 36 of 134
PG 111:691απαραμύθητος, καὶ ταῦτα βίᾳ ἐξυπηρετήσας, ὥστε αποψυγῆναι τῷ καύσωνι τῷ ἀπὸ δίψης ἐπιγεγονότι σοι· ὅτε οὖν ὄφειλες τὴν εὐτελῆ σου τροφὴν ἐπιμελήσασθαι τοῦ μετασχεῖν, ταύτην παρεάσας ἀνεχώρησας, τινὶ περὶ αὐτῆς μὴ ἐντειλάμενος. Εξελθε οὖν καὶ θέασαι, μή πως καύσων πεποίηκεν δυσωδίαν ἐπισπασάμενον· οὐ γὰρ μὴ ἀποδράσῃ ἡ ἐκκλησία ἀπὸ τῶν ὧδε, μέχρις ἂν ἀποπληρώσῃς τὰ ἐξ ἔθους Εβδομάδος ἐταλαιπωρήθης, βρώματος καὶ πόσιως ύστερούμενος, χαμεύνης, ξηροκοιτῶν, ἀπὸ πάντων Τί ἐπικλύζοντος. Αρουλα. Με. ἄρουλλα. Εσχάραν, τὴν νῦν καλουμένην ἄρου λαν, τένοντος, τενων σου. νβ'. Ταῦτα τοῦ ἀλαζόνος ὡς εὐλογοφανή δῆθεν υποτιθεμένου καὶ ἄλλα τινὰ δραστικώτερα, ο θεο φιλὴς, νεανίας οὐχ ἡγνόησε τὰ τοῦ πονηροῦ μηχανήματα, πρὸς δὲ τὴν τούτου υποβολὴν ἀπεκρίνατο Εστιν Θεὸς, ᾧ τινι τὰ περὶ τῆς ἐμῆς τροφῆς μερι μνήσει· καὶ γὰρ αὐτός ἐστιν ὁ τρέφων πᾶσαν πνοήν, καὶ ὑπερασπιστής τῆς ζωῆς μου. Ταῦτα και τὰ νοῦν καὶ διάνοιαν τῷ μικρῷ συμμεριστῇ ἀντει τῶν, καὶ κατασφραγισάμενος, ἵστατο μέχρις τῆς ἀπολύσεως. Επανελθὼν οὖν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, εὗρε πάντας ξενιζομένους ἐπὶ τῇ ἡδυτάτῃ ευοσμία τῇ ἐκεῖσε οὔσῃ, ηπόρουν τε ἅπαντες περὶ αὐτῆς, μὴ ἐπιστάμενοι τὸ πόθεν ἀναδίδοται, καὶ καθὰ περὶ παραδόξου τινὸς πράγματος τῷ Επιφανίῳ ἔλεγον Δεῦρο, φίλτατε ἡμῶν δέσποτα, καὶ ὀσφράνθητι ενα δίας ἀσυγκρίτου, πόθεν ἐκφερομένης, τινὸς μὴ ἐπι σταμένου. Ὡς οὖν πλησιέστερον ἐγένετο ὁ Ἐπιφάν νιος, ὠσφράνθη καὶ αὐτὸς τῆς ἡδυτάτης ἐκείνης ενα δίας, καὶ κατεπλάγη τῷ θαύματι· εἰσελθόντος δὲ ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἔνθα ἦν ή Βρουλα πεπληρωμένη ἀνθράκων, καὶ ἀναβλέψας τοῖς ὀφθαλμοῖς, ὁρι νεανίαν εὐειδή, μήκει θαυμαστόν, εὐπρεπείς περι στοιχειούμενον, καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ αὐγάζον ύπερ ἥλιον, ἡμφιεσμένον στολὴν θεοπρεπῆ, ἀπὸ μὲν τοῦ τένοντος μέχρι τοῦ στήθους αὐτοῦ, λευκὴν χρυσίῳ ἀναμεμιγμένην, ἀπὸ δὲ τοῦ στήθους ἕως τῆς ὀσφύος καὶ μέχρι τῶν γονάτων ὡς βοτάνης χλοερᾶς καὶ κήτρου ἀπαστράπτουσαν - ξανθόκομος τὴν κεφαλὴν ἔχων τὰς τρίχας ὡς εἶδος χρυ σίου. Θαμβηθεὶς οὖν ὁ νέος ἐπὶ τὸ δρώμενον, βλέπει τὸ πρόσωπον αὐτοῦ μεταφέρον· καὶ ποτὲ μὲν ὑπῆρ χεν ὡς χιών, ποτὲ δὲ ὡς πῦρ ἀπαστράπτον· εἶχεν δὲ ἀποκεκαλυμμένον τὸν βραχίονα αὐτοῦ τὸν δεξιόν, ἐν τῷ κατέχειν αὐτὸν τὴν λαβὴν καὶ τῷ κυθριδίῳ ἐπερείδεσθαι· ἴστατο δὲ ἐν τῇ ἀρούλῃ ἀσχολούμενος. νγ'. Ἐν τῷ οὖν ἐννεὸν ἐστάναι τὸν Ἐπιφάνιον, καὶ τὴν θέαν αὐτοῦ ἐκθαμβεῖσθαι, ὁ ἡδὺς ἐκεῖνος μάν γειρος, γευσάμενος τοῦ ζωμοῦ ὡσανελ πεῖραν λαβεῖν πειρώμενος τοῦ ἐψήματος, ἐκβαλὼν ἐκ τοῦ κόλπου τένας τεναντιον, Κήτρου, κίτρου
col. 693–694page 37 of 134
PG 111:693αὐτοῦ ἐγχείριον μικρόν, καὶ ἄρας τοῖς τρισί δακτύλοις αὐτοῦ ἄρτυμά τι ἀπ' ἐκείνου, σταυροειδώς τῷ κυβριδίῳ ἐνέβαλεν, καὶ τῷ παλλίῳ τὴν ἀποκεκαλυμμένον βραχίονα αὐτοῦ κατεκάλυψεν· έντρα νίτας τε τῷ Επιφανίῳ μειδιῶν τῷ προσώπῳ, κτην σάμενος πτέρυγας πυῤῥάσεις, ἄρας ἑαυτὸν ἀπὸ γῆς, εἰς οὐρανοὺς ᾤχετο. Ιλιγγιάσας δὲ τοῖς ὁρωμένοις ὁ νέος και καταπλαγείς, ἐξέστη τῷ πνεύματι, καὶ στραφεὶς κατὰ ᾿Ανατολὰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ πετά σας πρὸς Κύριον, καὶ δάκρυσι συνεχόμενος ἔλεγεν Θέ μοι, Κύριέ μου, τίς εἰμὶ ἐγὼ ὁ κύων ὁ συντετριμμένος, ὅτι ἐξαπέστειλα; τὸν φίλτατόν σου "Αγγελον τοῦ ἐξυπηρετῆσαί μοι; Εὐχαριστῶ τῇ σῇ φιλανθρωπίᾳ, Κύριε, καὶ τὸ μέγεθος τῆς εὐσπλαγχνίας σου ἐκθειάζω, καθ' ὅτι καμὲ ἐπ' ἀνακρίσει κέκτησαι, ἐν τῇ θεϊκῇ σου δυνάμει περιφέρεις, καὶ εἰς ἑνὸς τόπον τῶν ἀγαπώντων σε ἔχεις καμέ. Εὐχαριστῶ σαι τῷ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ κηδεμόνι, καὶ προνοητῇ τῆς σωτηρίας μου. νδ'. Ταῦτα μετὰ συντετριμμένης καρδίας προσανθε μολογούμενος, ἀπῄει θεάσασθαι ὁποῖον αὐτῷ ὁ φανείς κατεσκεύασε τὸ ἔψημα· εὗρεν δὲ τοῦτο τοιαύτην ἔχον εὐωδίαν, οἷαν τις ἀριθμῆσαι, ἢ ἀπεικάσαι τῶν ἐπὶ γῆς οὐ δύναται. Θαυμάσας δὲ τὸ πράγμα, καὶ μεγάλως εὐχαριστῶν τῷ Κυρίῳ, ἐφθέγγετο· Δόξα σοι, δεδοξασμένο Κύριε, ὁ ἐν Τριάδι ὑμνούμενος καὶ προσκυνούμενος, ὅτι τὰ τῆς ἐμῆς εὐτελοῦς νεότητος ἀτυχέστατα ἔργα εἰς μέτρον ἔχεις, καὶ ταῖς ἀνεικά στους εὐεργεσίαις σου τὴν ἐμὴν ἀνικανότητα παρα μυθεῖς, καὶ κατηξίωσάς με τοῦ μεταλαβεῖν ἀπὸ τοῦ μέλιτος τῆς σῆς ἀγαθότητος. [Τί οὖν ἀνταποδώσω σου τῷ Κυρίῳ μου; ] Εὐχαριστῶ σοι τῷ παντοκράτορι, καὶ δοξολογῶ σοι τῷ φιλοικτείρμονι πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου, καὶ οὐ μὴ ἀποστῶ ἀπὸ τοῦ νῦν μέχρι τῆς ἐμῆς ἀποβιώσεως. Ταῦτα αὐτοῦ προσω αυξημένου, καὶ λαβὼν ἀπὸ τοῦ ὀππρίου ἐκείνου μετέσχεν, καὶ ἀπείρῳ ἡδύτητι συσχεθείς, μετετράπη εὐθέως πάντα τὰ αἰσθητήρια αὐτοῦ εἰς διάθεσιν ἔνθεον, ὥστε ἐκπλήττεσθαι τὴν ἀθρόαν μεταβολήν, καὶ τὴν φιλτάτην ἐναλλαγὴν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ· ἐπὶ πλεῖον δὲ διὰ τὸ τεράστιον αὐτοῦ ἀνήφθη εἰς τὴν τοῦ Κυρίου ἀγάπην καὶ πάντων τῶν ᾿Αγίων, καὶ οὖν εἰς τὰς ἐντολὰς τοῦ Δεσπότου διὰ παντὸς πορευόμενος προθυμώτερον. νε'. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἀναστὰς, πρὸς τὴν Εκκλησίαν ᾤχετο τοῦ προσευχὴν ποιῆσαι, ὡς πρὸς σύνηθες ἔχων· καὶ δὲ τῆς ἀκολουθίας τελειωθείσης, Ενδον ἐληλυθὼς ἐκαθέζετο πρὸ τοῦ πυλῶνος τῶν γεννητόρων, παρατυχόντος ἐκεῖσε καὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ ὡς ἐν παρόδῳ τῆς δημοσίας ὁδοῦ παρα των ἦν καὶ ὁ μακάριος ᾿Ανδρέας, τὰ νόθα αὐτοῦ Έργα εἰσπραττόμενος, γυμνός, ἄπορος, εὐτελεί Δακίσκῳ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ κεκαλυμμένος. Ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος, καὶ οἰκτιρμοῖς κινηθείς φιλανθρώποις, ἠβουλήθη εἰσάξαι αὐτὸν ἔνδον τοῦ οἴκου αὐτοῦ καὶ μὴ ἔχων πῶς εἰς τὸ φανερὸν ποιῆσαι γνώριμον τοῦτον διὰ τὸ ἐκεῖσε ὄντα τὸν πατέρα αὖ ς τρούλλιον,

Chapter VIIICaput VIII

col. 695–696page 38 of 134
PG 111:695του, σχηματισάμενος λέγει τῷ πατρὶ αὐτοῦ Κύριε μου πάτερ, βλέπεις τὸν ἄνθρωπον ἐκεῖνον πῶς περιέρχεται γεγυμνωμένος τῷ σώματι; ὡς εἰκάζω, ὅτι καὶ παρατετραμμένον εἶναι αὐτὸν ὑπὸ τοῦ ἐναν τίου. Αλλά, κύριέ μου καὶ φίλτατε πάτερ, μὴ θεάσῃ τοῦ γλυκυτάτου σου τέκνου Επιφανίου τὸν θάνατον, μὴ ἴδῃς τι λυπηρὸν ἐπὶ τὸ στρουθίον σου, εισαγάγωμεν αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον, καὶ διὰ τῆς ἀντι λήψεως τοῦ σε τιμήσαντος καὶ πεπλούτηκότος Δεσπότου ἀπὸ τῶν ἀγαθῶν, ὧν ἡμῖν ἐδωρήσατο Κύριος, παραθῶ αὐτῷ τράπεζαν, καὶ ποτιῶ αὐτὸν οἶνον, εἰς μισθὸν ἡμετέρων ψυχῶν· καὶ γὰρ τοῦτο μόνον εὑρεῖν ἔχομεν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. νς'. Ὁ δὲ πατὴρ αὐτοῦ ἔνθους γενόμενος, εὐμενεῖ αἰδοῖ καὶ γλυκυτάτῳ βλέμματι ἀπιδών, καταφιλήσας αὐτοῦ τὰ γλυκύτατα όμματα, ἔφη· Μύρον τῆς ἐμῆς ψυχῆς καὶ φῶς τῶν ὀφθαλμῶν μου, περὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως ἐρωτᾷν μὴ ἐφείλῃς, ἄπελθε καὶ ὡς κελεύεις ποίησον, τὰ γὰρ ἐμά, σά εἰσιν. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ναὶ πάτερ μου παμφίλτατε, ἀλλά τινα ἔχω ερωτῆσαι· γέγραπται γὰρ Υἱὸς πατρὶ δίκαια λέγων, θανάτῳ θανατωθήσεται, καὶ πατρὸς παρα τυχόντος τινὶ πράγματι, πᾶσα Υἱοῦ πρόβλησις ραγήσεται. Τοῦτο ἀκούσας ὁ πατὴρ αὐτοῦ, εὐφραίνεται ἐπὶ τῇ συνέσει, καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν αὐτοῦ. 'Ο δὲ σεμνὸς Ἐπιφάνιος ταχινοῖς ποσὶ καταδιώξας τὸν Ὅσιον, πέφθακεν αὐτὸν ἔνδον τοῦ οἴκου αὐτοῦ, καὶ ἦλθε χειροκρατῶν, καὶ πρὸς τὰ ίδια προτρεπόμενος· καὶ δὴ τῷ πυλῶνι ἐγγισάντων, καὶ τοῦ πα τρὸς αὐτοῦ ἐκεῖσε μὴ εὑρεθέντος, ὁ μακάριος 'Αν δρέας ἐν τῷ πυλῶνι οὐκ εἰσῆλθεν, ἔξωθεν δὲ καθί σα;· οἱ οὖν γειτνιώντες τῷ Επιφανίῳ καὶ οἱ παροδῖται, βλέποντες ἄνθρωπον γεγυμνωμένον, καὶ παρατετραμμένον, συνηθροίζοντο πρὸς αὐτὸν, καὶ οἱ μὲν στεναγμοῖς ᾤμωζον, τῷ διαβόλῳ καὶ τῷ Σε τανα καταρώμενοι, ὅτι τηλικοῦτον ἄνδρα πορθήσας κατήσχυνεν· οἱ δὲ ὀβολοὺς αὐτῷ ἐδίδουν, οἱ δὲ οἶνον. Αὐτὸς δὲ τῷ ἰδίῳ ἔθει κρατούμενος, παρ' οὐδενός τι ἐκομίζετο, πάντας ἀποκρουόμενος, πρό τοῦ πυλῶνος καθεζόμενος χαμαί. 57. νζ'. "Ερχεταί τις νεανίσκος, τῇ φύσει εὐνοῦχος, μετ γιστάνου τινός τυγχάνων κουβικουλάριος· ἦν δὲ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς τὸ ῥόδον, καὶ λευκὸς τῷ σώματι ὡς χιών, εὐειδής, ἐπίξανθος, βλακείαν οὐ τὴν τυχοῦσαν κεκτημένος, μόσχου μήκοθεν ἀπόζων, μαλακούς περιβεβλημένος χιτῶνας· διὰ δὲ τὸ εἶναι τὸν Ἐπι φάνιον συνομήλικα αὐτοῦ καὶ γειτνιάζειν, μεταξύ ἀλλήλων ἦν ἀγάπη πολλή. Κατείχεν οὖν ὁ Εὐνοῦχος ἐκεῖνος φοίνικας καθάπερ ισχάδας ως τριάκοντα τ θεασάμενος οὖν τὸν Ὅσιον γεγυμνωμένον τῷ σώματι, καὶ τῷ δέει βληθεὶς, τὸ πρᾶγμα ἐξενίζετο, καὶ ἐπι πανερέφυγεν.
col. 697–698page 39 of 134
PG 111:697ρώτα τὸν Ἐπιφάνιον λέγων φίλτατέ μου καὶ πεποθημένα Επιφάνιε, τίς ἄρα οὗτός ἐστιν; τίνος χάριν παράγει γυμνός, κρύους ἀφορήτου καὶ χει μῶνος υπάρχοντος, καὶ ὥσπερ οἱ ἐν θαλάσσῃ κιν δυνεύοντες, οὕτως καθέστηκεν; Ἐπιφάνιος εἶπεν Γλυκύτατέ μου ἀδελφὲ, τί σοι ἔχω εἰπεῖν ὑπὲρ τοῦ φαινομένου, οὐκ ἐπίσταμαι· ἐπειδὴ ἠχμαλώτευται ή διάνοια αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ πνεύματος, καὶ περιάγει παρατραπεῖς ταῖς φρεσὶν ὥσπερ πασχικώς πεφυρμένος· πάντες δὲ οἱ τοιοῦτοι διαῤῥήσουσιν τὰς ἑαυτ τῶν χιτῶνας, καὶ ἀναισθητοῦντες τρέχουσιν. Λελά ληκεν δὲ τοῦτο, μὴ βουλόμενος ἐκκαλύψει τὴν ἀρε τὴν τοῦ Ὁσίου. Ταῦτα ἀκούσας ἐκεῖνος ἐσύχαζεν, καὶ ὥσπερ πένητα οἰκτείρας ἃς κατείχεν φοίνικας ἐδίδου τῷ Μακαρίῳ λέγων· Δέξαι τέως ταῦτα, ἐπει δὴ ἐνταῦθα οὐδὲν ἕτερον ἔχομεν. Ὁ δὲ Οπιος τοὺς ὀφθαλμοὺς κεκτημένος, ἔγνω τὰ ἔργα τῆς ψυ τῆς αὐτοῦ, καὶ βλοσυρῷ τῷ ὄμματι ἀποδὼν εἰς αὐτὸν ἔφη - Δῶρον χωλοφονίας οἱ σαλοὶ οὐκ ἐσθίουσιν. Αγνοήσας οὖν ἐκεῖνος τὸ λεχθὲν αὐτῷ, ἔφη - Παρα τετραμμένε ἐπ' ἀληθείας, φοίνικας βλέπων, κωλο φονίας δοκεί σοι ταῦτα εἶναι. νοε Ο νη. Λέγει αὐτῷ ὁ Μακάριος· Δόλιε, ἀπελθε ἐν τῷ κοιτῶνι τοῦ κυρίου, καὶ ἐργάζου μετ' αὐτοῦ τὴν ἀσθέ γειαν τῶν Σοδομιτῶν, καὶ ἐπιδώσει σοι καὶ ἑτέρας φοίνικας· ταλαίπωρε, ὁ μὴ βλέπων τὰς ἀκτίνας τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας, ὁ μὴ ἰδὼν τῆς γεέννης τὴν ἀγριότητα τὴν δριμυτάτην, οὔτε κἂν τὸν ἄγγελον αἰσχύνῃ τὸν καθάπερ Χριστιανῷ ἀκολουθοῦντά σοι. Τί σοι δέει γενέσθαι, ἀκάθαρτε, ἐν ταῖς γωνίαις παρεδρεύων τὰ μὴ δέοντα εργαζόμενος, ἅπερ οὐδὲ οἱ κύνες, ἅπερ τὰ ἑρπετὰ καὶ ὄφεις, ἅπερ οὐδὲ οἱ χοι το πράττειν οὐκ ἴσασιν· πόθεν κατάρατε μεμαθηκὼς ταῦτα κατεργάζει; Οὐαὶ τῇ σῇ νεότητι, ἣν ὁ Σατανᾶς παρατρώσας εἰς φοβερὸν πυθμένα ᾅδου σφοδροτάτῃ τινὶ καὶ ἀπείρῳ ιταμότητι κατεκρήμνισεν. "Ορα καὶ μή πολεωτέρω πρόβαινε [ μή ποτε δικαίως θεηλάτῳ πυρὶ καταναλωθείς πρόωρον ἀφαρπάζων σου τὴν νεότητα, καὶ ἐνταῦθα μὲν τοι οὕτῳ πρηστῆρι ], ἐκεῖθεν δὲ γεέννης πυρί λυγρώς ὁλοκαυτώσει σε. Ταῦτα ἀκούσας ἐκεῖνος ἔφριξεν, ὡς πῦρ γεγονώς πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ ἡσχύνθη μεγάλως Λέγει οὖν Επιφάνιος πρὸς αὐτόν· Τί σοι ἐγένετο, κύριέ μου γνήσιε φίλε, τίνος χάριν διετράπης, ὡς πῦρ γεγονὼς τὸ πρόσωπόν σου; Οὐκον είρηκά σοι ταῦτα; ἐπειδὴ εἰ τι φθάσει, λαλεῖ ὁ παρατετραμμένος; Πλὴν, ἀγαπητέ μου ἐν Κυρίῳ, εἴπερ σύνοιδας τι ἀπὸ τῶν ἤδη ὑπ' αὐτοῦ ῥηθέντων, πορευθεὶς ὕπαγε, καὶ σεαυτὸν εἰς διόρθωσιν ἄγε, καὶ μὴ ἀηδιά ζου ἐπὶ τοῖς λόγοις· νέος γὰρ εἴ καὶ τρυφερός, καὶ κολοφωνία κωλοφονία, Κολοφωνίz, κατ λος φόνιος μήποτε δικαίως σε τῷ θείῳ χρήσ σητε δεϊλάτῳ τινὶ ποινῇ ἐξέλκουσα τῇ σῇ νεότητα καὶ Σιδεν μὲν παραστῆραιν.
col. 699–700page 40 of 134
PG 111:699ἡμᾶς πράττειν τὴν ἁμαρτίαν, δι' οὐδ᾽ ἕτερον, εἰ μὴ ἵνα κέκτηται ἡμᾶς εἰς παραμυθίαν ἑαυτοῦ, ἐν φλογί γεέννης κατακαιομένους αὐτῷ. Ταῦτα ἀκού στις ἐκεῖνος ἀνεχώρησεν. ὁ Σατανᾶς, ἀγαπητέ μου, χαλεπός ἐστιν καὶ ἀποπλα νθ'. 'Ο δὲ τίμιος Επιφάνιος διεγείρας τὸν Ὅσιον, επορεύθησαν ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, καὶ εὑρόντες τράπεζαν, καθεσθέντες εὐφράνθησαν ἐπὶ ταῖς δωρεαῖς τοῦ Σωτῆρος· καὶ μετὰ τὸ μεταλαβεῖν αὐτοὺς, λέ γει Επιφάνιος πρὸς τὸν Μακάριον Τίνι τρόπω, κύρι ὁ μέγας, οὕτως ἀποτόμοις ἐχρήσω ἐλεγμοῖς τῷ προσφιλεῖ μοι χρηματίζοντε; Εφη πρὸς αὐτὸν ὁ Μακάριος - Ἐπειδὴ προσφιλής σου καθέστηκεν καὶ αγαπητός, τούτου χάριν ἐποίησα πρὸς αὐτὸν τὸν κατάλογον· ἐπεὶ οὐκ ἦν φίλος σου, τὸ οἰονοῦν βήμα ἐξ ἐμοῦ οὐκ ἠκηκόει τὸ σύνολον· οὐ γὰρ ἐμοὶ σκοπὸς ὥστε ἐλέγχειν καὶ ἐπιτιμῶν τοῖς ἁμαρτωλοῖς, ἀλλὰ τρέχειν με τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τὴν ἐπὶ τὰ ἀμείνω απάγουσαν. Επιφάνιος εἶπεν· Οἶδα, δοῦλε τοῦ Θεοῦ, κἀγὼ, ἀλλ᾽ οὗτος ὁ νεανίας οἰκέτης ἐστὶν, καὶ βιαζόμενος ὑπὸ τοῦ κυρίου αὐτοῦ· τί ἕξει ποιῆσαι; Λέγει ὁ ῞Οσιος· Οἶδα ὅτι οἰκέτης υπάρχει, οὐκ ἀγω νοῦ τοῦτο, πλὴν εἰς τὰς σωματικὰς χρείας ἐφείλει εξυπηρετεῖν ὁ οἰκέτης τὸν ἐνησάμενον, οὐχὶ εἰς τὰ έργα τοῦ διαβόλου, καὶ εἰς τὰς πράξεις τῆς ἀτιμίας, μάλιστα εἰς τὸ ἐπικατάρατον τοῦτο καὶ βδελυρὸν ατόπημα, ὅπερ οὐδὲ τὰ ἀναίσθητα κτήνη τοῦτο πράττειν οὐκ ἴσασιν. Ανθρωπος γὰρ τίς ἐστιν, ὅς οὐκ αἴσθηται τῆς κύπρου ταύτης την δυσωδίαν ἀποδιδράσκειν; Επιφάνιος λέγει· Ἐὰν ὁ κύριος αὐτοῦ προσκαλέσηται αὐτόν, εἴ τε εἰς σωματικὴν δουλείαν, εἴ τε εἰς ἐφάμαρτον, εἴτε εἰς πνευματι μὴν, ἐὰν μὴ ὑπακούσῃ ὡς δοῦλος, πάντως ο τας πότε πάσχει, ὑβριζόμενος, τυπτόμενος, ἀπειλούμενος, καὶ τὰ λοιπὰ κακὰ ἐκδεχόμενος. Εφη ὁ Ὅσιος - Τού τό ἔστιν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ μαρτύριον, ὅπερ αἰντ τόμενος ἔλεγεν· ι Μακάριοι οι δεδιωγμένος ένεκεν δικαιοσούνης, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρα νῶν. Ἐὰν τοίνυν οἰκέται τοῖς δεσπόταις εἰς τὴν τῶν Σοδόμων μυσαρὰν καὶ βδελυκτὴν ἐπιθυμίαν ούχ ὑποκύπτουσιν, οὗτοί εἰσιν μακάριοι και τρισμακάριοι, ὅτι διὰ τῶν βασάνων ὧν λέγεις, σὺν τοῖς μάρ τυσι λογισθήσονται. 60. ξ'. Ταῦτα αὐτῶν ὁμιλούντων εἷς τῶν οἰκετῶν ἐπ' φανίου, ὁ ἀφωρισμένος εἰς τὸ ἐψώνιον τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, [πνευματικοῖς όμμασιν] ἐπιγνοὺς τὴν τοῦ Οσίου εργασίαν (πῶς δὲ ταῦτα ἐπίγνω Θεῷ μόνο γνωστόν) καθίσας πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, δάκρυσι καθικέτευε τὸν Ὅσιον, όπως παρακαλέσῃ τὸν θεὸν ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ γενέσθαι αὐτὸν τοιαύτης εργασίας, Εγνω δὲ τῷ πνεύματι ὁ Δίκαιος τί ἐστιν ὅπερ 4 παῖς ἐξελιπάρει κομίσασθαι, καὶ βουλόμενος κατ' ιδίαν ὁμιλῆσαι αὐτῷ, τῇ δυνάμει τοῦ ἁγίου Πνεύ
col. 701–702page 41 of 134
PG 111:701ματος μετέστρεψεν καὶ τὴν ὁμιλίαν τοῦ παιδὸς εἰς τὴν τῶν διάλεκτον και καθεζόμενος ὁ Ὅσιος, ὠμίλει αὐτῷ Συριστί ὅσα ἐβούλετο. Ὁ δὲ παῖς ἔλε γεν, Ἐὰν οὐχ ἡδυνάμην, οὐκ ἂν παρεκάλουν σοι τοις οὗτος γενέσθαι ὁποῖος εἷς καὶ αὐτός. Ὁ δὲ Όσιος λέγει πρὸς αὐτόν· Οὐ δύνασαι ὑποφέρειν τοὺς ἱδρῶ τας καὶ τὰ σκάμματα τῆς ἀρετῆς ταύτης, ἐπειδὴ βιαστή ἐστιν ἡ ὁδὸς, καὶ ἀπείρου πόνου καὶ μόχθου μένα οὖν μᾶλλον καθὰ εἶ ἐν εὐσεβείᾳ καὶ σεμνότητα, διδασκόμενος ὑπὸ τοῦ κυρίου σου Επιφανίου τὰ κρείττονά σοι καὶ σωτηρίας εχόμενα, φεύγων παρά νείαν, μνησικακίαν, καὶ τῶν λοιπῶν παθῶν τὸν κατάλογον· καὶ τί σοι χρεία ἀνάγκαις τοιαύταις σεαυ τὸν καθυποβαλεῖν; Ὁ δὲ παῖς εἶπεν αὐτῷ· Εἰ οὖν βούλει τῆς ἐμῆς ἐλεεινότητος ὑπακοῦσαι, λέξαι μοι ὅτι οὐ δύνασαι τοῦτο ποιῆσαι. Ταῦτα δὲ ἀκούσας ὁ Όσιος ἡσύχαζεν. ξα'. Ὁ δὲ Ἐπιφάνιος βλέπων τὴν ἀθρόαν μεταβολὴν τῆς γλώττης τοῦ παιδὸς, ὅτι ἃ μὴ μεμάθηκεν ἀπεφθέγγετο, ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ταῦτα συνέβαλεν καὶ λέγει· Βαβαὶ τοῦ θαύματος, πόσα οἱ Ἅγιοι δύναν καὶ! Ο δὲ Μακάριος ἐδεήθη τοῦ Κυρίου περὶ τοῦ παιδός, χάριν τῆς ἐκείνου αἰτήσεως, τί ἄρα δεῖ γενέσθαι· καὶ ἦλθεν φωνὴ αὐτῷ λέγουσα· Οὐκ ἔστιν τοῦτο συμφέρον, ἅπαγε τοῦ ἐγχειρήματος· δεῖξον αὐτῷ πρᾶγμα ὁποῖόν ἐστιν, μὴ ὡς ἀδυνάτου σου, τοιαῦτα καταψηφίσηται. Ο οὖν Μακάριος ἔφησε τῷ Αγγέλῳ τῷ ἐφεστῶτι· Πλῆσον τὸ ποτήριον τῆς θυμηδία;, ἀφ' ἧς ἡ χάρις τοῦ κατ' ἐμὲ χαρίσματος ἐπήνθησεν. Ἐποίησέν τε ὁ ᾿Αγγελος Κυρίου· καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Μακάριος - Ποτιεὶς ἐκεῖνον τὸν ἐπὶ τῶν ποδῶν μου καθήμενον. Ο δὲ εὐθέως φορά τως ἐπέτισεν αὐτὸν, καὶ ἤρξατο ὁ παῖς παραπλήσια σχήματα πράττειν εοικότα τῷ θεοφόρῳ πατρί, ὅστις ὁρῶν αὐτὸν ἐμειδία εὐφραινόμενος. Ο δὲ Ἐπιφάνιος ὁρῶν τὸ γεγονὸς ἐταράχθη, φοβηθείς μή ποτε ἐπαναδράμῃ πᾶσα ἀγανάκτησις τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, καὶ λέγει πρὸς τὸν Μακάριον· Δέομαί σου, δοῦλε τοῦ Θεοῦ, μὴ ποιήσῃς τοῦτο τὸ πρᾶγμα ἐπὶ τῷ οἰκέτη τοῦ πατρός μου, μή ποτε καὶ αὐτὸς ἐξουδενωθείσῃ, καὶ ὁ Θεὸς ἀντὶ ἀγαθοῦ βλασφημηθήσεται, καὶ ἐμὲ μεμισημένον καὶ ἐπάρατον δείξῃς τῷ γεννήτορι, καὶ οὐχ ἔξω τοῦ ἐντεῦθεν εἰσαγαγέσθαι σε. Παρακαλῶ οὖν καὶ δέομαι μὴ κενὴν ἀποπέμψῃς τὴν δέησίν μου, μέμνησο μιᾶς ἡμέρας ἀγάπην ἐμοῦ τοῦ οἰκές του σου. Εβ'. Ὁ δὲ Μακάριος μὴ θέλων τὸν Ἐπιφάνιον κενὸν ἀποπέμψαι, ὑπήκουσεν αὐτοῦ τῆς δεήσεως, καὶ προ σέταξεν πάλιν τῷ ἀγγέλῳ τοῦ ἄραι ἀπ' αὐτοῦ τὸ καταχθὲν αὐτῷ δώρημα· καὶ πάλιν ἦλθεν ὁ παῖς εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν, καθὼς πρώην ἐχρημάτιζεν. Εν λύπῃ δὲ μεγίστη γενόμενος ὁ οἰκέτης, παρεκάλει τὸν Οσιον δοθῆναι αὐτῷ πάλιν τὸ δῶρον ἐκεῖνο. Ο δὲ πρὸς αὐτὸν ἀπεφθέγξατο· Δελάληκας
col. 703–704page 42 of 134
PG 111:703μοι, οὐ δύνασθαί με τοιοῦτον ἐπιδείξασθαι ἐν σοὶ θέασαι τοίνυν καὶ ἴδε ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι Κυρίου και μείζονα, εἰ βούλομαι, ἐν σοὶ ἐπιδείκνυμι - πλὴν ὁ κύριός του Επιφάνιος κώλυμά σοι καθέστηκεν, παρά γνώμην γὰρ τοῦ κυρίου σου οἱ θεῖοι κανόνες πράτ τιῖν οὐκ ἐπιτρέπονται. Εἷς δὲ τῶν συνδούλων τοῦ παιδός, προστάξει τοῦ δεσπότου αὐτοῦ, κέκληκεν αὐτὸν εἰς διακονίαν. Εσπέρας δὲ ἤδη γενομένης, ἐσ άσατο ὁ Επιφάνιος τὸν Ὅσιον τοῦ μεῖναι ἐκεῖσε, καὶ ἐς ὑπήκουσε. Περὶ δὲ τρίτην φυλακήν της νυκα τὸς εὐκαι ρησάντων πάντων τῶν οἰκετῶν, συνήχθησαν κατ' ἔθος πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον, ἀγάπῃ δὲ δια πύρων κρατούμενοι πρὸς αὐτὸν, ἦν γὰρ τοῖς πᾶσιν αἰδέσιμος καὶ ἐράσμιος· ἱσταμένων οὖν αὐτῶν χερσὶν ἐσφιγμέναις, προσέταξεν αὐτοὺς καθετ σθῆναι. ξγ'. Ως οὖν ἐκαθέσθησαν κύκλῳ αὐτοῦ, ὁ μακάριος Ανδρέας τῷ νοερῷ τῆς διανοίας όμματι ἑώρα ἑνὸς ἑκάστου τὰ ἔργα, καὶ ποίῳ σφάλματι ἕκαστος αὐτ τῶν προκατείληπτο· καὶ θέλων αὐτοὺς ὠφελῆσαι, τροπευσάμενος ὁμιλίαν ήρξατο λέγειν, παραβολήν τινα Ερευγόμενος. Αὐτοὶ δὲ ἐνωτιζόμενοι τοῦ Ὁσίου τὰ βήματα καὶ αἰσχυνόμενοι, ὡσεὶ φλόγα τῇ αἰδοῖ μετεφέροντο, οἱ δὲ φρίκη συνεσφίγγοντο, άλλοι ιλιγγίουν καὶ ἑτρόματτον, ἕτεροι αἰσχυνόμενοι ἀντ χώρουν· ἡγὰρ ἁπλῇ τοῦ Δικαίου ὁμιλία, πάντων τὰ ἁμαρτήματα ἀποτόμως ἔλεγχεν, ποίῳ τρόπῳ καὶ πῶς ταῦτα ἐξειργάσαντο. Καὶ δὴ τοῦτο θαυμαστότερον, ὅτι ἰδίᾳ διαλέκτῳ ἑκάστῳ αὐτῶν ἤλεγχεν τὰ ἁμάρτημα· ἔλεγον δὲ ὑπολαμβάνοντες· Δι' ἐμὲ ταῦτα ὁμιλεῖ οὗτος ὁ ἄνθρωπος. ξδ'. Φύσι δὲ βαλλομένων καὶ τρόμῳ ἐν τῷ αὐτὸν ἐκ φαυλίζειν τὰ ἁμαρτήματα αὐτῶν, ὁρῶν ὁ παμμίαρς δαίμων τοὺς οἰκέτας Επιφανίου ελεγχομένους τα παραπτώματα αὐτῶν, συνεγείρει μετ' αὐτοῦ καὶ ἄλλους ἀπὸ τῶν ἀκαθάρτων πνευμάτων, καὶ ἐν τῷ προαυλίῳ καθεζόμενοι ἐγελοίαζον· γνοὺς δὲ τοῦτο ὁ Μακάριος ἐμειδία, ἀκούων ταῦτα. Ο οὖν Ἐπιφάνιος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, ἐνωτιζόμενοι τὸ τοῦ Δικαίου γέλοιον, ξένον τοῦτο ἡγοῦντο, καὶ δι' ἣν αἰτίαν τοῦτο εἰσπράττει μαθεῖν ἐβούλοντο· οὐ γὰρ ἤκουον ἐκεῖνοι τῶν πονηρῶν πνευμάτων τὸ γέλοιον, οὐκ ὄντες τῆς τοιαύτης διαβλέψεως ἄξιοι. Συνεεὶς δὲ τοῦτο ὁ Δί καιος [λέγει τῷ τοῖς δεξιοῖς αὐτοῦ ἐφεστῶτι Αγγέλω), Αρον τὸ τῇδε κάλυμμα· καὶ ἅμα τῷ δήματι ἀπεκαλύφθησαν αἱ ἀκοαὶ τῶν ψυχῶν αὐτῶν, καὶ ἤκουον τὰ παρὰ τῶν δαιμόνων λεγόμενά τε καὶ γελοιαζόμενα. Επηρώτων δὲ τὸν Ἐπιφάνιον οἱ αὐτοῦ, λέγοντες - Κύριε, τίνες εἰσὶν αἱ ἄσωτοι αὐτοὶ γυναῖ χες, αἱ ἔξω ἀστῶσαι, καὶ τῷ γελοίῳ κοπτόμεναι, καὶ ταῖς ἀναιδείαις ἐπιφερόμεναι; Ο δὲ λέγει αὐτοῖ;" "Οτι ἁμαρτωλῶν ἡμῶν ὄντων, γελῶσιν εἰς τὰ πρόσ σωπα ἡμῶν οἱ δαίμονες. Ταῦτα ἀκούσαντες, ἑαυτοῖς κατεμέμφοντο, καὶ εὐθὺς ἐξαναστάντες, καὶ τῷ τι τοῖς δεξιοῖς αὐτοῦ, ἔφη μετά τινος ἐξουσίας, ο

Chapter IXCaput IX

col. 705–706page 43 of 134
PG 111:705μέρ Επιφανίῳ προσκυνήσαντες, επορεύθησαν ἔκα στος ἐπὶ ταῖς κοίταις αὐτῶν. Ἀναχωρούντων δὲ αὐτῶν, ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον ἔλεγον· Ἐθεάσω πράγμα παράδοξον, πῶς μοι ὁ πένης οὗτος λελά ληκεν τὰ ἐμὰ πλημμελήματα Λέγει ἕτερος ἀδελφέ, καὶ τὰ ἐμὰ πάντα διηγήσατο. Απεκρίθη δὲ καὶ ἕτερος· Πιστεύσατέ μοι, ἀδελφοὶ, καὶ ἐμοὶ τὰ τῆς καρδίας μου κρυπτὰ ἀπεκάλυψεν. Καὶ οἱ μὲν ἔλεγον, ότι ἁγιός ἐστιν· οἱ δὲ ἔλεγον, Οὐχὶ, ἀλλὰ μάντις ἐστὶ, καὶ ἀπὸ τοῦ τῶν ζώξων στοχασμού αναγγέλλει ἡμῖν τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν. "Αλλες ἔλεγον· ἀπὸ δαιμονικῆς ἐνεργείας ταῦτα ἡμῖν ἀπεκάλυψεν. ξε'. Υπνωσάντων τὖν πάντων τῶν οἰκετῶν αὐτοῦ, τότε ὁ Ἐπιφάνιος, ὡς ἐξ ἔθους αὐτῷ ἦν, καταλιμπάνων τὴν κλίνην αὐτοῦ, τάπητα τιθεὶς ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, τοῦ ὕπνου μετελάμβανεν. 'Ο δὲ Οσιος – σχηματισάμενος ἐν τῇ κλίνῃ ἦν τοῦ Ἐπιφανίου τοῦ ὑπνώσαι· ὅτε δὲ ὕπνωσεν ὁ Ἐπιφάνιος, καταλιπών τὴν στρωμνὴν Επιφανίου, κατελθὼν ἐν τῇ αὐλῇ, εὗρεν κοπρώδη τόπον, κἀκεῖσε διέμεινεν τῆς νυκ τὸς τὸ ὑπόλοιπον. Πρωΐας δὲ γενομένης προπεμπόμενος ὑπὸ Ἐπιφανίου, ἐξῆλθεν εἰς τὸν πνευματικὸν ἀγῶνα αὐτοῦ. Τότε προσκαλεσάμενος ὁ Ἐπιφάνιος τὸν παῖδα, ὃν λελάληκεν ὁ ῞Αγιος τῇ Σύρᾳ διαλέκτῳ, ἐπυνθάνετο παρ' αὐτοῦ, Ποίῳ τρόπῳ τὰ μυ στήρια ἐκεῖνα ἐν σοὶ διεπράχθησαν; Ὁ δὲ φίλτατος ὢν ἀεὶ εἰς αὐτὸν, ἅπαντα τὰ εἰς αὐτὸν γεγονότα ἀνελλιπῶς διηγήσατο. ξς'. "Οτε ἦλθεν, Κύριέ μου, ὁ Ὅσιος ἐν τῷ κοιτῶν! σου, ἐγενόμην εὐθέως ἐννεὸς, καὶ ἑώρων τὸ πρόσω. Ο που τοῦ Ἁγίου ἐκείνου τὸν ἥλιον ἀπαστράπτον ἐξισταμένου μου δὲ, ἐνωτίζομαι φωνῆς πόθεν οὐκ οἶδα, λεγούσης μας - Πρόσχες· καὶ ἴδε, ἡλίκον αὐτὸν ἢ διὰ τὸν Κύριον σαλία πεποίηκεν Σώρουν οὖν καὶ ἰδοὺ ἀπὸ τῆς ἀκτῖνος τῆς οὔσης ἐπὶ τὸν Δί καιον, μικρά τις ακτὶς μερικῶς χωρισθεῖσα προσο επέλαμψε τη δίψει μου· καὶ εὐθέως ἠρξάμην ποιεῖν τα σχήματα αὐτοῦ ὅτην προθεσμίαν ἐτεθέαση ἔπειτα ἀφείλασιν ταῦτα ἐξ ἐμοῦ, καὶ ὑπῆρχον καθὰ καὶ πρώην εἰς τὰ τοῦ κόσμου ὑπερειδόμενος ήθεσιν. Ιδού, Κύριέ μου, ἀπὸ τοῦ νῦν αὐτὸς γενοῦ προνος τῆς τῆς σωτηρίας μου, ὁδηγῶν μὲ ἐν τρίσῳ τῶν τοῦ Θεοῦ ἐντολῶν. Ταῦτα ἐνωτισθεὶς ὁ θαυμάσιος Επιφάνιος καὶ ἐλιγγιάσας, ἐξέστη τῷ πνεύματι, καὶ περιπλακεὶς αὐτῷ δάκρυσιν, ἡσπάσατο τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, ὡς θεατάς γενέσθαι τῶν τοιούτων μυσ στηρίων, καὶ ἔλεγον· Ο παντοκράτωρ Κύριος, ο δείξας τὰ θαυμαστὰ μυστήρια ταῦτα, δυνατός ἐστιν σώσασθαι καὶ τὴν καλήν σου ψυχήν, Αγαπημένε ἀδελ μου· κἀγὼ ἀπὸ τῆς σήμερον ὡς φίλῳ μου γνησ σίῳ καὶ συναίμονι πνευματικῷ οὕτω τὰ περὶ σοῦ διαθήσομαι. Ηγάπα τοίνυν ἔκτοτε τὸν παῖδα ἐ Στοχασμού συνθέσεως ἐπεύχιον, τάπητα ήγουν ἐπεύχιον, ὅτι διὰ τὸν Κύριον ποιεῖ ὁ πεπόν νηκεν,
col. 707–708page 44 of 134
PG 111:707Επιφάνιος, συνεργὸς αὐτῷ [γενόμενος εἰς τε τὰ ψυχικὰ καὶ σωματικά ἐν πᾶσι τοῖ; τῷ κτίστῃ εὐαρεστοῦσιν γενόμενος, καὶ ταῖς σωματικαῖς χρείαις. Εξ'. "Ο δὲ μακάριος Ανδρέας, μετὰ τὸ ἀναχωρήσει τὸν οἶκον Επιφανίου, ἡγωνίζετο ἐν τοῖς ἀποκρύφοις τόποις καὶ βύμαις τῆς πόλεως, ὅπου οὐδεὶς αὐτὸν εγίνωσκεν, ἀφορήτῳ παγετῷ ψυχούμενος, καὶ τῷ κρύει πηγνύμενος, νηστείαις ταλαιπωρούμενος, ὑπλ πάντων μισούμενος, ὥστε καὶ οἱ παῖδες τῆς πόλεως, τύπτοντες, σύροντες, καὶ ῥαπίζοντας σφοδρῶς, καὶ τῷ αὐχένι αὐτοῦ σχοινίον βάλλοντες, ἦλκον δημοσ σίως, μέλαν ἐξ ἀνθράκων ποιοῦντες, καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ χρίοντες. Οὗτος κακουχούμενος μετανάστης ἐν τοῖς ἀρτοπωλείοις ἐγένετο, πρὸς τὸ ἀνακτήσασθαι τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐκ τῆς ἄγαν νηστείας ταπεινωθέν. Εκεῖσε τοίνυν ὑπάρχοντος, τινὲς τῶν φιλοχρίστων εδίδωσαν αὐτῷ ὁδολοὺς, ὁρῶντες αὐτὸν καταπεπονημένον, καὶ ὡς ἱκανὸν χρόνον μὴ θεασάμενοι, ἔλεγον αὐτῷ· Ποῦ ὑπῆρχες ἕως τοῦ νῦν, ἔξηχε; που διήγες τὰς τοσαύτας ἡμέρας; Ὁ δὲ Οσιος ἀπεκρίνατο· Ἔξηχοι, οὐκ οἴδατε ὅτι μωρεῖς συμφυρόμενος, μωροῖς ὡς μωρὸς διεπάλαιον; καὶ αὐτοὶ έξηχοι μόνοι χρηματίζετε. Οἱ δὲ τῷ γελοίε επαιρόμενοι οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμεναμω, ούς γὰρ ἐκάλει τοὺς ἐλεθρίους δαίμονας, μεθ' ὧν τὴν πάλην ἑκάστοτε ἐποιεῖτο, διὰ τὴν τῶν οὐρανῶν βασι λείαν ἀγωνιζόμενος. Καὶ οἱ μὲν ἰδίδοσαν αὐτῷ ἐδου λόν, οἱ δὲ καὶ δύο· οἱ μὲν ἄρτον, οἱ δὲ τυρόν, ἄλλες δὲ ἰχθὺν, οἱ δὲ θέρμια, καὶ ὁπώρας, ἐξ ὧν ἐπίπρο σκεν ἕκαστος· εἰσερχόμενος δὲ ἐν καθαροποτίν τοῖς ὁμοίοις πένησιν διένειμε ταῦτα. Καὶ πολλάκις τινὲς τῶν ἐλεημόνων, ἐλευῦντες καὶ [οἰκτείροντας παρεῖχον αὐτῷ τοῦ φορέσαι ἱμάτιον· καί τινες δ πένητες άρπαγες, ώς οἷα λῃσταὶ ἀναιδείς χρηματία ζοντες, νυκτὸς αὐτῷ ἐπεμβαίνοντες, ἀφέντες αὐτὸν ώ; ἐγενέθη] γυμνόν, ἔφυγον. Οὗτοι δὲ εἰσιν οἷσπερ οἱ τῆς πόλεως ειώθασιν καλεῖν, τὰ τοῦ ἀρχιερίας παιδία. ξη'. Πάλιν μιᾷ τῶν ἡμερῶν τὴν σωματικὴν χρείαν όπισθεν καθαροποτίου ποιούμενος ἐνώπιον τῶν διερ χομένων, θεασάμενός τις αὐτὸν οὕτως ἀδεῶς καὶ ἀνερυθριάστως καθήμενον, ἀνήγγειλε τῷ καθαρού πότῃ· ὁ δὲ ἐξελθών, καὶ ἰδὼν τὸν Ὅσιον οὕτων, σπασάμενος ῥάβδον, τοσοῦτον ἔτυψεν αὐτὸν, ἕως ὅτι ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ ἡλάττωσεν· διερχόμενος δὲ καὶ ἔτε ρος ἀναιδής, ἀπηγριωμένον ἔχων ήθος, χειριζόμενος
col. 709–710page 45 of 134
PG 111:709βόσκειν ῥάβδον, καὶ ὡς ἐθεάσατο τὸν Ὅσιον τυπτόμενον, τρωθεὶς ὑπὸ τοῦ διαβόλου, δίδωσιν αὐτῷ μεθ' ἧς ἐκράτει ράβδου, ὡς ἡδύνατο, ὥστε ἀκουσθῆναι τὸν κτύπον πόρβωθεν. Απιδὼν δὲ ὁ Ὅσιος πρὸς τὸν τύψαντα, πικρῶς ἀνεστέναξεν τῷ πόνῳ· ἀναστὰς δὲ ἐπορεύθη πλησίον, καὶ πεσὼν κατησπάζετο τους πόδας αὐτοῦ, διαλείχων τῇ γλώττῃ, καὶ προσευχόμενος. Τινὲς δὲ ὁρῶντε; αὐτὸν ἔλεγον· Θεάσασθε, φησίν, πῶς ὁ δαιμονιῶν οὗτος καὶ παρατετραμμές νας, καθάπερ κύων κατ' αὐτοῦ σταλέντι οὕτω τοὺς πόδας τοῦ τύψαντος αὐτὸν κατασπάζεται ἀναισθήτως, καθότι ὁ δαίμων αὐτοῦ ἔνδον ἐπιμαίνεται. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας τὰς ἀνυποίστους δεχόμενος πλη γὰς τῶν ἐκεῖ ὑπανεχώρησεν, καὶ εὑρὼν κοπρώδη τόπον ἐκεῖσε ἐκάθευδεν, ὕπνου βραχυτάτου ἐφαπτόμενος. Οἱ οὖν ἐκεῖ διερχόμενοι ὁρῶντες αὐτὸν ἐπὶ τῆς κοπρίας ἡσυχάζοντα, ἐκ βάθους στενάζοντες ἔλεγεν Πῦρ καὶ θεῖον ἐπὶ τὴν κορυφὴν τῆς εἰς σε ταῦτα Εργασαμένη;· ἔφασκον γὰρ, ὅτι ἀπὸ γυναικό, περιερα γασία σατανικῇ ἐπαρέτραπτο. Οἱ δὲ, Ἀπὸ ἐπιλήψεως συνέβη αὐτῷ τοῦτο τὸ πάθος. Θεὸς δὲ ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης, ὁ τὰ ὑψηλὰ ἀπὸ μακρόθεν γινώσκων, καὶ τοὺς διαλογισμούς τῶν ἀνθρώπων ἐφορῶν, εἴδη τοῦ δούλου αὐτοῦ τὴν ἐργασίαν, καὶ οἷς τρόποις ἔπρατταν ταῦτα, Εθ'. Κειμένου οὖν τοῦ Ὁσίου, καθὰ προείρηται, ἐν τῷ κοπρώδει τόπῳ, συνέβη άμαξαν διέρχεσθαι ἐκεῖσε ὁ δὲ βοηλάτης, πλείονι είνῳ συμπεφυρμένος, τραγῳ τῶν ἐπορεύετο, οὐ μέντοι συνείδει τὰ κατὰ τὸν Αγιον. Παρόντες τοίνυν οἱ βόες, κατεπάτησαν τὴν Ὅσιον, ἐλκόμενοι δὲ καὶ οἱ τροχοὶ μέσον τῆς κοιλίας αὐτοῦ διῆλθον Θεασάμενοι δὲ εἰ τὴν ὁδὸν που γενόμενοι, κατεκραύγασαν τοῦ βοηλάτου θυμούμενος, καί τινες τύψαντες αὐτὸν σφοδρῶς ἔλεγον Έστω ὅτι οὐκ αἰσθάνῃ, κἂν οὐκ ἔβλεπες πόθεν που ρεύεται ἡ ἅμαξι; Ὁ δὲ τῷ πολλῷ οἴνῳ κεχαρωμέν νος, μόλις ἀπεκρίνατο· Τίς ἠνάγκαζεν αὐτὸν μέσον τῆς ὁδοῦ καθεσθῆναι, καὶ σκηνώσεις ποιῆσαι; Οἱ δὲ πρὸς αὐτόν - Δῴη σοι ὁ Θεὸς τὴν αὐτοῦ φρόνησιν καὶ τὸ πνεῦμα, ὅπερ αὐτὸν εἰς τηλικαύτην ἀπίες ἀναισθησίαν ήλασεν. Ο δὲ Δίκαιος χάριτι τοῦ Χρι στοῦ διέμεινεν ἀβλαβής. Καί τινες θαυμάζοντες, Ελεγον· Τί είπωμεν, ἢ τί φθεγξώμεθα περὶ τοῦ πεφυρμένου τούτου; Επαποροῦμεν, ἄρα ὑπὸ Θεοῦ Ασκεπάσθη οὗτος, ἢ ὑπὸ τῶν πονηρῶν πνευμάτων, ἐν οἷς κατατριβόμενος ὤλυται. Οἱ δὲ ἔλεγον· Εἰκά ζομεν, ὅτι ὁ συμπεριφερόμενος αὐτῷ δαίμων, ἐπισ παθῶν τοῦ συνεἶναι αὐτῷ, ὀξέως τῆς ἁμάξης τὸ βάρος ἐκούφισε, καὶ ἀβλαβής διέμεινεν. Αλλοι δὲ ἔλεγον· οὐκ, ἀλλ' ὁ Θεὸς ἐλεήμων ὑπάρχων, οἰκτειρήσας τὴν αὐτοῦ ἀτυχίαν, ἐσκέπασεν αὐτόν. Ταῦτα πάντα εκουσίως ἔπραττεν ὁ Μακάριος, μισήσας τὸν κόσμον καὶ τὰ ἐν κόσμῳ διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Λωδήσαντες, σπασθέντες δὲ διέβησαν ἐπάνω αὐτοῦ.
col. 711–712page 46 of 134
PG 111:71170. Ἕτερον δὲ πρᾶγμα ὁ Δίκαιος ἔπραττεν, τοῦ φιν λανθρώπου Θεοῦ ἐνδυναμοῦντος αὐτόν. Ἐν γὰρ ταῖς τοῦ θέρους ἡμέραις, ἡνίκα ὁ ἀφόρητος καύσων τοῦ ἡλίου ὑπῆρχεν, ὁ καὶ τὴν γῆν ὡς κάμινον ἐργαζ μενος· τότε ὁ Μακάριος σχηματιζόμενος ἐποίες αὐτ τὸν ὡς μεθύοντα, ἀφικόμενος ἐν τῷ καυσώδει τόπῳ, ἐκεῖσε ὑπέμενεν τὸν φλογερὸν καύσωνα, άβρωτος καὶ ἄποτος μέσον τῆς ὁδοῦ ἀνακείμενος. Οἱ οὖν διερχόμενοι συμποδιζόμενοι εἰς αὐτὸν, ἐκ διαβολι τῆς ἐργασίας θυμούμενοι, οἱ μὲν ῥάβδοις ἔτυπτον, οἱ δὲ λακτίζοντες διέβαινον, ἕτεροι δὲ βλασφημοῦντες καὶ τοῖς ποσὶ καταπατοῦντες, ἄλλοι δὲ τοὺς πόδες αὐτοῦ λαβόμενοι εἰς τὸ κάταντες ἔσυρον. Ηνίκα δὲ ἡ νύξ κατέλαβεν, ἀνιστάμενος ἐκεῖθεν, ἤρχετο ἐν τοῖς προθύροις τῶν ἐκκλησιῶν, καὶ δι' ὅλης νυκτὸς ὑπῆρχεν ἀσχολούμενος ἐν προσευχαῖς καὶ δεήσεσιν. οπ'. Ἐν μιᾷ οὖν περιόδῳ τῆς αὐτοῦ ἐργασίας, συν έξη τι ἐπιτελεσθῆναι εἰς τὸν τοῦ Κυρίου θεράποντα, Κατὰ γὰρ τὸ εἰωθὸς πορευομένου αὐτοῦ ἐν ἑωρίς, πρὸς τὸ μὴ γνωσθῆναι τινι τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ, ἐν τοῖς προθύροις τῶν ἐκκλησιῶν χάριν εὐχῆς, συνέβη παραγενέσθαι αὐτὸν, καὶ ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τῆς πανυμνήτου Θεοτόκου, τῷ ὄντι ἐν τῷ εὐωνύμῳ ἐμβόλῳ τοῦ φόρου Κωνσταντίνου. Έτυχεν δέ τινα παῖδα δι' ἐπισ ταγῆς τοῦ κυρίου αὐτοῦ ἐν τῇ λεωφόρῳ ἐπ' ἀποκρίσει διέρχεσθαι. Τοῦ οὖν Οσίου διερχομένου πρὸς τὸν εὐκτήριον οἶκον τοῦ προσεύξασθαι, ἐπεφθάνει αὐτὸν ὁ παῖς ἐξυτέροις βαδίζων ποσίν· ὁ δὲ Ὅσιον Αγνύει Ο τὸν βαδίζοντα ὄπισθεν. Ω, δὲ πλησίον τῶν προθύρων ἐγένετο τοῦ ναοῦ, τοῦ Θεοῦ θέλοντος δειχθῆναι ὁποῖος ἐστιν, ἐκτείνας ὁ Ὅσιος τὴν δεξιὰν αὐτοῦ χεῖρα, και σφραγίσας τας πύλας τῷ σημείῳ τοῦ τιμίου σταυρού, εὐθέως αὐτοματὶ ἠνεώχθησαν εἰσελθὼν δὲ ἔνδον, ἀδεῶς τὴν προσευχὴν ἐποίει, με ἐπιστάμενος ὅτι ὄπισθεν ὑπό τινος κατοπτεύεται. Ο οὖν παῖς, ὅς ὄπισθεν ηκολούθει, εἶδ' αὐτὸν, καὶ ἐγί νωσκεν ἕνα τῶν παρατετραμμένων ὑπάρχειν, καὶ θεασάμενος τάς πύλας ἀνεῳχθείσας, έφριξεν ἰλιγγίασα;, καὶ τρόμῳ συσχεθεὶς ἐλογίζετο ἐν ἑαυτῷ λέγων Ιδε ποῖον δοῦλον τοῦ Θεοῦ οἱ κατὰ ἀλήθειαν παρα τετραμμένοι ηπιώτερον ὀνομάζουσιν! ὁποῖος Άγιος καθέστηκεν, καὶ ἡγνοοῦμεν ἡμεῖς! ὢ πόσους κρυ πτούς δούλους ἔχει ὁ Θεὸς, καὶ οὐδεὶς ὁ συντὼν ἢ γινώσκων τὰ κατ' αὐτούς! η οβ'. ὡς δὲ ταῦτα διελογίζετο, ἑστὼς πρὸ τῶν πυλῶν, πορευθεὶς ἐγγύτερον, ἐσκόπευσεν τί ἔνδον ἐργάζεται, καὶ βλέπει αὐτὸν πρὸ τοῦ ἄμβωνος ἐπὶ τὸν ἀέρα κριτ μάμενον καὶ προσευχόμενον· κύκλῳ δὲ αὐτοῦ φλές πυρὸς ἐξεπορεύετο, ἐξ αὐτοῦ δὲ ἐξήρχετο εὐωδία ἀσύγκριτος, μέχρι γε τῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ, ὅπου με ὁ παῖς θεωρίας ἕνεκα ἵστατο. Καταπλαγείς οὖν ὁ παῖς ἐπὶ τῷ παραδόξῳ τούτῳ θαύματι, ἐκεῖθεν ἀνακεχώρηκεν, τὴν πρόσταξιν ἐκτελέσαι τοῦ κυρίω Εὐκτήριον φόρου αργεί
col. 713–714page 47 of 134
PG 111:713αὐτοῦ. Ὁ δὲ Οσιος τὴν προσευχήν πληρώσας Αξίει· ἐν δὲ τῷ ἐξιέναι αὐτὸν, ἡσφαλίσατο αὖθις τὰς πύλας τῷ σημείῳ τοῦ τιμίου σταυρού. Ως δὲ ἐξίες τῆς ἐκκλησίας, ἐπίγνω τοῦ παρατηρησαμένου αὐτὸν παιδὸς, καὶ ἡσχαλλε λυπηθεὶς ἐπὶ τούτῳ· ἐπέγνω γὰρ τῷ πνεύματι ὅτι οἰκέτης τῶν πραχθέντων θεα τῆς γέγονεν, καὶ παρετήρει τὴν τούτου ἐπιστροφὴν ἵνα παραγγείλη αὐτῷ, τοῦ μή τινι τὰ κατ' αὐτὸν έλα ποιῆσαι. Ανθυποστρέψαντος δὲ τοῦ παιδὸς, συνήντησεν αὐτῷ ὁ Δίκαιος καὶ λέγει αὐτῷ· Φύλα ξον, τέκνον, τοῦ ἀναγγείλαί τινι τὰ ὁραθέντα καὶ ἐν τῷδε τῷ τόπῳ, καὶ ἔσται σοι ἔλεος παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ· εἰ δὲ καὶ ῥῆμα ἐν δοκιμάσεις ἀπὸ τῶν θεάς θέντων σοι ἀπαγγείλαί τινι, ἐντελοῦμαι πνεύματι ἀκαθάρτῳ, καὶ αὐθωρὸν θρίαμβόν σε τῇ πόλει καταστήσει· όμως, μὰ τὸν Ἰησοῦν, ὁ φυλάσσων σε ἄγγελος οὐκ ἐάσει σε φθέγξασθαι· έν τελοῦμαι γὰρ αὐτῷ περὶ τούτου, καὶ ἀφρόντιστος ἔσομαι. η Ογ'. Ὁ δὲ μὴ βλέπων τὸν ὁμιλοῦντα αὐτῷ τῆς ἐστιν, φόβῳ συσχεθεὶς ἔφη· Οὐχὶ, Κύριε. Πορευόμενος δὲ ἐξίστατο ἐν ἑαυτῷ λέγων· Βλέπε θαύματι πλέον θαύμα· [οὐ γὰρ διέλαθεν αὐτὸν & εἶδον· ] Ιδού που ταπᾶς ἅγιό; ἐστιν, καὶ ἡμεῖς ἀγνοοῦμεν οἱ παραπε φυγμένοι ἐπ' ἀληθείας. Βαβαὶ τοῦ μυστηρίου 1 ποπ τους κρυπτούς δούλους ἔχει ὁ Θεὸς, καὶ ἀγαθῆς πολιτείας καὶ συνειδήσεως! καὶ ἅπερ ἐν τοῖς τῶν Αγίων βίοις ηκούομεν, ταῦτα οἰκείοις ὀφθαλμοῖς Εωράκαμεν. Πορευθεὶς οὖν πρὸς τὸν κύριον αὐτοῦ, [εβουλεύσατο καθ' ἑαυτὸν τοῦ ἀναγγείλαι] πάντα τὰ ἀγαθέντα αὐτῷ, ὅπως κακεῖνος μεταλάβη τοῦ θαύ ματος. Καὶ ἐν τῷ μέλλειν διᾶραι τὸ στόμα αὐτοῦ, ὡράθη αὐτῷ νεανίας τις ἑστὼς πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῦ, ἀστραπὴς εἶδος ἔχων, καὶ ἐκφοβήσας αὐτὸν, εἶπεν· Παῦσον, ταπεινέ, μὴ ληφθῇς πονηρῷ πνεύ ματι, καὶ δαιμόνων γενήσῃ παίγνιον. Ἰδὼν οὖν τὸν ἐραθέντα, ἐννεὶς ἐγένετο, καὶ τρόμος ἐπελάβετο αὐτ τόν. Βουλόμενος οὖν ἀνακράξαι ἀπὸ τοῦ φόβου, ὁ περινὸς ἐκεῖνος τῇ δεξιᾷ παλάμῃ τὸ στόμα αὐτοῦ ένα πέφραξε, λέγων Παῦσον. Καὶ εὐθέως σὺν τῷ λόγῳ ἄφαντος ἐγένετο. Φρίξας οὖν ὁ νέος εἰς τὰ ὄρα θέντα αὐτῷ ἀπορῶν Ιλιγγία, καὶ τῷ θαύματι ἐκ στοτε επ αναμνήσει εκέκτητο· ἄκων γὰρ καὶ μή βουλόμενος επιτήρει το στόμα αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἀναγ γέλλειν τινὶ τὰ τοῦ δικαίου τεράστια. νίσατ οδ'. Εν μεν τοίνυν τῶν ἡμερῶν, τρύγης χρηματικ ζούσης (άθος ἐστὶν τοῖς τὰς ὑπώρας πιπράσκουσι τας καλλίστας ἐν ὑελίνοις σκεύεσι τιθένα: καὶ πωλεῖν), ἐν ἑνὶ τῶν ἐργαστηρίων προσκει το άγγος μέλινον, σύχων ἐπιλεκτῶν ὑπάρχον ανάπλεον. Ο οὖν δίκαιοςἦν διατρίβων ἐκεῖσε, τινῶν δὲ γελοκαστῶν ἐκεῖσε ἑστώτων. Τοῦ οὖν πιπράσκοντος υπνώσαντο; ὑπὸ τῶν γυνάτων αὐτοῦ, εἷς τῶν παρεστώτων γελοιαστῶν ότι

Chapter XCaput X

col. 715–716page 48 of 134
PG 111:715ὠθήσας τὸν Ὅσιον πλησίον τῶν ἐπωρῶν ἀπήνεγκεν, ο δακτυλοδεικτήσας αὐτῷ τὴν τῶν σύκων παλά θην, καὶ λέγει αὐτῷ· Φάγε, ἔξηχε, καὶ ἐμπλῆσαν ψυχήν σου, μή πως εἰς τὸν ἐπιόντα χρόνον εί γενήσωνται. Ο δὲ ὑπακούσας, καθεσθεὶς πλησίον, ἤρξατο ἐσθίειν ὡς ἠδύνατο· βλέποντε; δὲ αὐτὸν αναιδῶς ἐσθίοντα, διένευαν αὐτῷ ἀφόβως εμπλέ σκεσθαι. Ελαττωθέντος δὲ τοῦ ἄγγους διύπνισεν ὁ πιπράσκων, καὶ ὡς «εν αὐτὸν ἀντελῶς ἐπίζοντα, αναπηδήσας ἐκ τοῦ καθεσθῆναι καὶ ῥάβδου τινὲς τῶν παρισταμένων δραξάμενος, ἐπὶ τοσοῦτον αὐτὸν ἔτι ψεν, ἕως οὐκ ἦν ἰσχὺς ἐν ἐαυτῷ· οὕτως τῶν ὠθῶν, τύπτων, λακτίζων, πόξω ἀπεδίωξεν. σε'. Συναντᾷ οὖν αὐτῷ ὁ παῖς, ὁ ἰδὼν αὐτὸν ἐπὶ τοῦ θέρος κρεμάμενον, ὁ καὶ βλέψας αὐτοῦ τὰ θαυμάτ στα, καὶ περιλαβὼν αὐτὸν, κατεφίλει αὐτοῦ τὰς χεῖρας καὶ τὸ πρόσωπον, Θεασάμενος δὲ αὐτοῦ ἅπαν τὸ σῶμα με μελανομένον ἐπυνθάνεται τις ἄρα το τοιοῦτον αὐτῷ κατηργά ατο. Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Μακάριος· Ταῦτά μοι προσεξένησεν, ὦ τέκνον, ὁ τα λαίμαργος ἀγωγός οὗτος, ἡδονῇ σύκων δελεασθεί, ἐ ταλαίπωρος· εἰ τοίνυν ἐμὲ δι᾽ εὐτελῶν σύκων Αξονὴν τηλικαύτοις βάθοοι; ἐχρήσαντο, τίνα ἐνδείξηται ὁ Θεὸς τοῖς ἐν ταῖς ἐσχάταις πράξεσιν ήδυνο. μένοις, καὶ μὴ ἐπιδεικνυμένοις μετάνοιαν: Είνα λέγει ὁ Ὅσιος πρὸς τὸν παῖδα· Οὕτως ἐπιλαθόμεν νοι, ετήρησας τὰς ἐπαγγελίας μου; ἐὰν μὴ ἢ πυρί νη χειρ τοῦ πυρφόρου νεανίου, ἡ τὸ σὺν στόμα Αναποφράξασα, εκώλυσε σε, ἔμελλες ἄρα εἰς τῶν δαιμονιζομένων χρηματίζειν. Ο δὲ ἀκούσας ταῦτα, έφριξεν ἐπὶ τὴν πρόββησιν τοῦ Δικαίου, ἀναμνησθεὶς τοῦ φρικωδεστάτου τέρατος. Όμως χειροκρατούντας ἐπὶ τὰ πρόσω παρεπορεύοντα. 25΄. Ο δὲ κατάρατος δαίμων, ἰδὼν τὸν Δίκαιον φιληκηθέντα τὸν παῖδα, καὶ δι' ὧν δέδειχαν αὐτῷ τὰ προβηθέντα θαυμάσια ὁ Δίκαιος, φθόνῳ συσχεθείς, συμπαραλαμβάνει μετ' αὐτοῦ καὶ τὸν παμβέβηλον Σατῶν, καὶ συναντῶσι τὸν Δίκαιον μετὰ τοῦ παιδὸς ιδεύοντα ἔν τινι ἐμβόλῳ σκοτεινῷ, καὶ ἐξαρθείς μεγίστῳ θυμῷ, ἔφη· Μέμηνας, κόσμῳ ἐμπαίκτα δόλιε, τοὺς ὑπευθύνους μοι τῇ ἁμαρτία ἀπ' ἐμοῦ άφαρπάζων; οὐκ ἄρχει σοι Επιφανίου ὁ οἶκος, καὶ τῶν λοιπῶν, οὔσπερ ὑπευθύνους μοι ὄντας τῇ ἁμαρ τίς ἐκάθηρας, καὶ τῷ Θεῷ σαν προσήγαγες, ἀλλὰ βούλει καὶ τοῦτον ἄμαι ἀπ' ἐμοῦ, καὶ καθάραι δια μετανοίας; καὶ εὐθέως ἤρξατο ἐξαγγέλλειν τοῦ παι δὸς τὰ ἁμαρτήματα. Ο δὲ Οπιο, εμβριμώμενος, λέγει πρὸς αὐτόν· Ταῦτα πάντα οι χέσθωσαν τῆς ἐμῆς σὺν Θεῷ ἐπιμελείας, καὶ τί δέει σοι πρὸς τοῦ τα, παμμίαρε; ἐγὼ ὑπὲρ τῶν τούτου πλημμελημάτ των τίνω τάς δίκας· ἐγὼ τὴν ψυχήν μου τίθημι ὑπὲρ τοῦτον, καὶ σὺ αὐτὸς ἐν τῷ τέως οὐχ έξεις μερίδα ἐπὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ. Ταῦτα εἰπὼν ὁ Ὅλ εμμανής γενόμενος ὁ διάβολο; καὶ Σατἂν ὁ ταμεί δηλος [ἐπέβαλον χεῖρας τῷ παιδί, ἐκσπάσαι τοῦτον
col. 717–718page 49 of 134
PG 111:717τῇ ἐπαναμνήσει τοῦ κόσμου τοῦ ἀπὸ τοῦ Δικαίου, και ὅπως ὡς αὐτῷ προειρήκει, ἐγένετο. Ἐν ἀδημονίᾳ οὖν ἐγένετο, καὶ καταφεύγει πρὸς εὐκτήριον οἶκον τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, τὸν ἐπονομαζόμενον Μυρί λαιον διὰ τὸ τὸν τίμιον αὐτῆς χαρακτήρα βλύω ζειν τὸ μύρον ὡς ἔλαιον· ὡς δὲ ἐκεῖσε κατέφυγεν εἰς τὴν ἐπίσκεψιν ἐκείνην τὴν θαυματουργόν, ήρξατο δάκρυσιν εὐκατανύκτοις ἐκλιπαρεῖν τὴν βοηθὸν πάν των τῶν Ολιβομένων γινομένην, καὶ μᾶλλον τοῖς πρὸς αὐτὴν θερμοτέρῳ καὶ ἀδιστάκτῳ πίστει προσ. τρέχουσιν· λαβόμενος τοῦ θεοπαρόχου ἐλαίου, καὶ ἀλειψάμενος ἅπαν τὸ σῶμα, ἵστατο τὴν δέησιν ποι ούμενος πρὸς τὴν προστάτιν τοῦ ἡμετέρου γέ νους. πα'. Εὐχομένου δὲ αὐτοῦ, εκστασις ἐπέπνευσεν αὐτῷ, καὶ θεωρεῖ γυναῖκα ἑστῶσαν πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου, βύσσου καὶ πορφύρα; ἠμφιεσμένην· ἀπηύγαζεν δὲ τὸ πρόσωπον αὐτῆς καθάπερ ἥλιος· Ιταμῷ δὲ θυμῷ καὶ λοξῷ τῷ βλέμματι ἐπ αποδοῦσα τῷ δαίμονι, ἔφη· Μένεις ἀκμήν, βαδιουργέ καὶ μεμελανωμένε; ἔξελθε ἐκ τοῦ πλάσματος τοῦ Υιού μου [κατάρατε, ἐπεὶ πρός με πέφευγεν ]. Ο δὲ διὰ τῶν ὀργάνων τοῦ νέου ἀπεκρίνατο· Ὁ διά τὸν σὸν Υἱὸν τὰ παίγνια ἀπαναλαβόμενος Ανδρέας, αὐτός μοι τὴν τούτου ἐξέτασιν ἐνεχείρισεν. Η δε πρὸς αὐτὸν ἀπεφθέγξατο· Εξελθε, καὶ μὴ φλυάρει, ἐπεὶ [κἀκεῖνός σοι τὴν ἀπόφασιν ἀπέστειλε] ἀπενέγ και ποιήσομαι πρὸς τὸν λόγον τοῦτον Πτήξας οὖν ὁ δαίμων, ἐξῆλθεν· αὐτῆς δὲ τῆς φανείσης Ενδον τοῦ βήματος εἰσδυσάσης, εἰς ἑαυτὸν ὁ νέος ἐγένετο εὐθέως, καὶ ἐπέγνω ὅτι ἀπηλλάγη τοῦ πονηροῦ πνεύματος. Καὶ τὸν μὲν φιλάνθρωπον Κύριον ἐδό ξασιν, μεγάλως δὲ τῇ παναγίᾳ Θεοτόκῳ ἐπευχαριστήσας, δέδωκεν ὅρκῳ μηκέτι κλέψαι, μήτε πορνεύω σαι, μήτε τοῖς μωροῖς καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν τὸ λοιπὸν συνγγυμνάσαι, ἢ συναναφύρεσθαι. Ταῦτα ἐνώπιον τοῦ σεπτοῦ χαρακτῆρος τῆς Θεοτόκου συν θέμενος, καὶ ταῖς πρεσβείαις τῆς ἐγγυησαμένης αὐτὸν πεποιθὼς, εἰς ἄκρον ἀρετῆς ἔλασεν, ὥστε ἐκπλήττεσθαι πάντας τὴν ἀθρόαν μεταβολὴν τῆς πολιτείας αὐτοῦ. Ὁπότε δὲ εἶχεν ἐν τῇ πλατείᾳ πορευόμενος, καὶ συνήντησεν τὸν Μακάριον παίζοντα, ἀπὸ τῆς δημοσίας ἐξέκλινεν, εἰς τὴν ῥύμην ἀχθησό Εἰς τὰ δύο Μυρέλαια μύρα ἔρδες, καὶ ἰάματα πολλὰ ἐγίνετο ὑπὸ τῆς Θεοτόκου. Καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθησαν. « μύρον οι ἔλαιον Μυρέλαιον. πρεσβυτερίου, θυσιαστηρίου θύρας θυσιαστήριον βήμα θυσιαστή Ἐφ᾽ ἦν ἐμεῖς ἀγκάλαις προσπέ φηλεν, Κακείνῳ σοι μὴν ἀπόφασιν ἀπε νέγκαι ποιήσομαι πρὸς τὸν λόγον τοῦτον.
col. 719–720page 50 of 134
PG 111:719Αλεξ;, ἅπερ πράττων καθέστηκας διατί γαρ φαν πιο αν τοῖς τοῖς πολλοῖς τὰ ἔργα αὐτῶν, καὶ βλέποντες ταῦτα ἔρχονται εἰς κατάνυξιν καὶ μετάνοιαν; ύπαγε ἀπ' ἐμοῦ, ἀναχώρησον, φύλαττε δὲ ἐκ τῶν δι' ἁμαρ τίας φαυλότητα υποκειμένων μοι, καὶ μὴ παραίνει αὐτοῖς τῆς ἐμοὶ φιλτάτης ἀνομίας ἀποδιδράσκεις οὐκ οἶδας ὅτι ἔχουσιν Μωσέα, καὶ τοὺς Προφήτας, τούτων ἀκουσάτωσαν· οὐκ οἶδας ὅτι ἔχουσι τὰ Εὐαγ γέλια, Παῦλον, τους βίους των Αγίων ἀναγρέα πτους; καὶ αὐτῶν ἀκουσάτωσαν· οὐκ ἀρκοῦσιν πρός νουθεσίαν, ἀλλὰ καὶ σύ μοι παρεμβέβληκας; τὸ δὲ ἐμοὶ καὶ σολ, παρατετραμμένε καὶ κοσμοεμπαίκτα ή Απόστηθι ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὁ τὰ σέλη ἐσθίων· εἰ δὲ μήν ὡς τὸν Ἰώβ σε ἐξαιτήσομαι. οθ'. Αποκριθεὶς δὲ ὁ Μακάριος λέγει· ἃς ἐπικατάρατα, οἷοις πρηστήρσι τῇ ὥρᾳ ταύτη τιτρώσκεται ή καρδία σου! τίς δὲ ὁ τρόπος, δι' οὗ δυνήση με αποτ στῆσαι τῆς προθέσεως, και με παρά Κυρίου εξαν τήσασθαι; ψεῦ τῆς σῆς ληρωδείων, παγκάκισε.. διὰ ποίαν πρόφασιν τὴν πράξιν ταύτην ἐπ' ἐμοὶ βού λει ποιῆσαι; μὴ γὰρ διὰ τὸ χρυσίον, ὅπερ οὐ κέκτη μας· μὴ γὰρ διὰ τὸ ἀργύριον, ὅπερ οὐχ ὑπάρχει μοι· διὰ τὰ προάστεια; διὰ τοὺς οἰκέτας; διότι είνα μὲ εἷς τῶν μαλακά εμφιεσμένων; [ Εἰ ταῦτα ἐν έμοι,]. μὴ ἐλεήσῃς τι τῆς ἐμῆς ὑποστάσεως, τῆς οἰκίας τὰ οἰκοδομήματα κατάστρεψεν, ποιηταί με βλασφημήσαι προς Κύριον· μὴ τὰ ἀλλασσόμενο μοι σκεπάσματα ἐπὶ φθόνῳ σοι καθέστηκεν; μὴ τὰ στίλβοντα υποδήματα; μὴ ἡ καλύδη, Αν κέκτημα ὡς πάντες οἱ πένητες; τίνα εἰσὶν ἢ ἔχεις κατ᾿ ἐμοῦ ἐργάσασθαι, βέβηλε, μάταιε, καὶ ψευδή, κύων μισρί; πρόσσχες καὶ θέασαι μὴ τὸ ἐῤῥυπωμένον καὶ διαμέν γός σου [ἀρέσκει] τοῦτο βακίον ὁ περιί άθλημαι είνα εἴδωμίσοι καὶ αὐτό· καὶ σὺν τῷ λόγῳ ἀποδυσάμενο; το πενιχρὸν ἐκεῖνο χιτώνιον, εἰς τὴν ἀπρόσωπον αὐτοῦ όψιν έρριψεν, καὶ γυμνὸς ἀπεχώρησεν. Ο δὲ παῖς θεασάμενος τοῦτο αὐτὸν ἐργασάμενον, ἦριν καὶ ἐνέδυσεν ἑαυτόν. Ὁ δὲ μακάριος Ανδρέας ἀσπασάμενος τὸν παῖδα, καὶ πολλὰ παρεγγυήσας τῶν βλα ἱερῶν ἀπέχεσθαι, ἀπέλυσεν οἴκαδε· αὐτὸς δὲ μέσων τοῦ θορύβου ἐσχόλαζεν, ἐν τοῖς πνεν ατικούς έργοις τα καὶ καμάτε; προκόπτων τε καὶ ὑπεραιρόμενος [τῶν τοῦ πονηροῦ τεχνασμάτων], νηστεύων, άγρι πνῶν, κοπούμενος ἀπὸ τοῦ καθ' ἡμέραν πόνου καὶ δρόμου καὶ ἱδρῶτος, ὑβριζόμενος, τυπτόμενος, ἐμε πενόμενο, ἐν τοῖς τοιούτοις ἀγῶσι διημερεύων. π. Ο δ νεανίας ἐκεῖνος, ἐν παρήγγειλεν ὁ Δίκαιο τοῦ μηκέτι κλέπτειν, ἐπιλαθόμενος τῶν ῥημάτων τοῦ ᾿Αγίου, ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐπορεύετο ήθεσιν, και μᾶλλον ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐληλάκει. Βλέψας δὲ ὁ Δίκαιος ὡς οὐδὲν ὠφελεῖ ἐπ' αὐτῷ ἡ μακροθυμία, Επιστ ἐκεῖς τῷ πνεύματι, ὅπου ἐποίει τὴν οἰκησιν, ἐπί λευσεν ἐνὶ τῶν πονηρῶν ἀγγέλων ἐξετάσας αὐτόν, καὶ διὰ τῶν ἰδίων βημάτων πάσας τας αμαρτίας αὐτοῦ θρίαμβον τοῖς ὅπως καταστήσει. Ὡς οὖν συνεήφθη τῷ πονηρῷ πνεύματι, συνήκεν εὐθέως
col. 721–722page 51 of 134
PG 111:721τῇ ἐπαναμνήσει τοῦ κόσμου τοῦ ἀπὸ τοῦ Δικαίου, και ὅπως ὡς αὐτῷ προειρήκει, ἐγένετο. Ἐν ἀδημονία οὖν ἐγένετο, καὶ καταφεύγει πρὸς εὐκτήριον οἶκον τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, τὸν ἐπονομαζόμενον Μυρέλαιον διὰ τὸ τὸν τίμιον αὐτῆς χαρακτήρα βλύζειν τὸ μύρον ὡς ἔλαιον· ὡς δὲ ἐκεῖσε κατέφυγεν εἰς τὴν ἐπίσκεψιν ἐκείνην τὴν θαυματουργόν, ήρξατο δάκρυσιν εὐκατανύκτοις ἐκλιπαρεῖν τὴν βοηθὸν πάνω των τῶν θλιβομένων γινομένην, καὶ μᾶλλον τοῖς πρὸς αὐτὴν θερμοτέρῳ καὶ ἀδιστάκτῳ πίστει προσ τρέχουσιν· λαβόμενος τοῦ θεοπαρόχου ελαίου, καὶ ἀλειψάμενος ἅπαν τὸ σῶμα, ἵστατο τὴν δέησιν ποι ούμενος πρὸς τὴν προστάτιν τοῦ ἡμετέρου γέ τους πα'. Εὐχομένου δὲ αὐτοῦ, εκστασις ἐπέπνευσεν αὐτῷ, καὶ θεωρεῖ γυναῖκα ἑστῶσαν πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου, βύσσου καὶ πορφύρα; Αμφι σμένην· ἀπηύγαζεν δὲ τὸ πρόσωπον αὐτῆς καθάπερ ἥλιος- Ιταμῷ δὲ θυμῷ καὶ λοξῷ τῷ βλέμματι ἐπο ἀποδοῦσα τῷ δαίμονι, ἔφη· Μένεις ἀκμήν, βαδιουργό και με μελανωμένε; ἔξελθε ἐκ τοῦ πλάσματος τοῦ Υιού μου [κατάρατε, ἐπεὶ πρός με πέφευγεν ]. Ο δὲ διὰ τῶν ὀργάνων τοῦ νέου ἀπεκρίνατο· Ὁ διά τὸν σὸν Υἱὸν τὰ παίγνια ἀπαναλαβόμενος Ανδρέας, αὐτός μοι τὴν τούτου ἐξέτασιν ενεχείρισεν. Η πρὸς αὐτὸν ἀπεφθέγξατο· Εξελθε, καὶ μὴ φλυάρει, ἐπεὶ [κἀκεῖνός σοι τὴν ἀπόφασιν ἀπέστειλε] ἀπενέγ και ποιήσομαι πρὸς τὸν λόγον τοῦτον Πτήξας οὖν ὁ δαίμων, ἐξῆλθεν· αὐτῆς δὲ τῆς φανείσης Εντον τοῦ βήματος εἰσδυσάσης, εἰς ἑαυτὸν ὁ νέος ἐγένετο εὐθέως, καὶ ἐπέγνω ὅτι ἀπηλλάγη τοῦ πονηροῦ πνεύματος. Καὶ τὸν μὲν φιλάνθρωπον Κύριον 166 ξασεν, μεγάλως δὲ τῇ παναγίᾳ Θεοτόκῳ ἐπευχαριστήσας, δέδωκεν ὅρκῳ μηκέτι κλέψαι, μήτε πορνεύω σαι, μήτε τοῖς μωροῖς καὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν τὸ λοιπὸν συνγγυμνάσαι, ή συναναφύρεσθαι. Ταῦτα ἐνώπιον τοῦ σεπτοῦ χαρακτῆρος τῆς Θεοτόκου συν θέμενος, καὶ ταῖς πρεσβείαις τῆς ἐγγυησαμένης αὐτὸν πεποιθὼς, εἰς ἄκρον ἀρετῆς ἔλασεν, ὥστε ἐκπλήττεσθαι πάντας τὴν ἀθρόαν μεταβολὴν τῆς πολιτείας αὐτοῦ. Ὁπότε δὲ εἶχεν ἐν τῇ πλατείᾳ πορευόμενος, καὶ συνήντησεν τὸν Μακάριον παίζοντα, ἀπὸ τῆς δημοσίας εξέκλινεν, εἰς τὴν ζύμην ἀχθησό Εἰς τὰ δύο Μυρέλαια μύρα ἔρδες, καὶ ἰάματα πολλὰ ἐγίνετο ὑπὸ τῆς Θεοτόκου. Καὶ διὰ τοῦτο ἐκλήθησαν. « μύρον οι ἔλαιον Μυρέλαιον. πρεσβυτερίου, θυσιαστηρίου θύραι θυσιαστήριον βήμα θυσιαστή Εφ' ἣν ἐμεῖς ἀγκάλαις προσπέ φηλεν, Κακείνῳ στα μὴν ἀπόφασιν ἀπε νέγκαι ποιήσομαι πρὸς τὸν λόγον τούτον.

Chapter XICaput XI

col. 723–724page 52 of 134
PG 111:723μενος, καὶ λέγων· Μὰ τὸν Κύριον Ἰησοῦν, τριμὺς Δίκαιος! καὶ ἀπηυχαρίστει ἑκάστοτε, ὡς αιτίες για γονότι τῆς σωτηρίας αὐτοῦ. 10 εκ Μανουαλίων, Προπορευομένου ἑνὸς τῶν κληρικῶν μετὰ λαμπάδων καὶ μανουαλίων ἔμπροσθεν τοῦ ἱερέως. πρ'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν ἐπὶ τὸν πνευματικὸν ἀγῶνα μολοῦντος αὐτοῦ, συνήντησεν ἐξόδιον μήκοθεν πορευόμενον· ἦν δὲ μεγιστάνου τινὸς τῶν πάνω εὐπόρων πλῆθος δὲ ἀναρίθμητον περιείη αὐτῷ, βοή τε τῶν ψαλλόντων μεγίστη ηκούετο, πλήθη δε κηρῶν και θυμιαμάτων, θρῆνός τε καὶ ποπετῆς τῶν των γενῶν ἐξήρχετο. θεασάμενός τε ἡ τοῦ Θεοῦ θεμάτων τὸ ἐξόδιον [συνεπόμενα, Εστη (99)], καὶ ἐννεὶς τενό μενος ἐπὶ πολλὴν ὥραν βλέπει· καὶ ἰδοὺ ἔμπρο οθεν τῶν μανουαλίων πλῆθος Αιθιόπων δαιμόνων ἐπορεύετο, σφοδρότερον τῶν ψαλλόντων κράζοντας τὸ Οὐαί· πάντα δὲ τὰ ἐκεῖ θυμιάματα ὡσεὶ κύπρος ἐδυσώδουν, καὶ ὥσπερ ἀσκοῦς ἐν ταῖς χερσὶν κατέ χοντες ἀφοῦσαν καὶ σποδὸν ἔββαινον· Ισπώντο δὲ τῷ γελοίῳ ἀναιδῶς, ἂν τρόπον ἀσεμναι γυναίκες, πόρναι καὶ ἀδιάτροπαι· καὶ ποτὲ μὲν ὡς χύνες 160 διζον, ποτὲ δὲ ὡς χοίροι ἐγρύλλιζαν, καὶ ἦν αὐτοῖς τὸ ἐξόδιον εὐφροσύνη τις καὶ γεγήθησις· καὶ οἱ μὲν τῆς κλίνης ἐπορεύοντο κύκλῳ, βόρβορον καὶ καλα νώδες ὕδωρ τῷ προσώπων τοῦ τεθνεώτας περιεπέν ταντο, ἐξήρχετο δὲ πολλὴ δυσωδία ἐκ τῆς κλίνης καὶ τοῦ σώματος ἐκείνου τοῦ ἐφαμάρτου, ὃν τρόπον οἱ ἐξαντλοῦντες κάλανον· καὶ οἱ μὲν κυνέαν μετά άλλων εἰδῶν δυσωδεστάτων ἐναπέρριπτον εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ· ἕτεροι δὲ ἐκολεύουν ὄπισθεν ἀπ μνως ὀρχούμενοι, κρότον καὶ ψόφον ταῖς χερσὶ καὶ τοῖς πολύ ἀπετέλουν, γελῶντες καὶ χυδιάζοντας ἀσώτως τοῖς ψάλλουσι καὶ φάσκοντες· Μὴ Και φώς εἷς ἐξ ὑμῶν, μάταιος Χριστιανού, ψάλλοντες τὸν κύνα, Μετὰ τῶν ᾿Αγίων ἀνάπαυσον τὴν ψυχὴν αὐτ τοῦ, ἀλλά με καὶ δοῦλον Κυρίου τοῦτον ἀνομάζοντες, τὸν πάσης ἀλογίας ἀνάμεστον. η τῶν πγ. Τοῦτο τὸ φοβερὸν δραμα τοῦ Δικαίου βλέποντος, καὶ ἰδοὺ ἔρχων τῶν πονηρῶν δαιμόνων ἀπηγριωμέν νους ἔχων τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ τρόμον ἐξ ἀηδίας το θεωροῦντι ἐμποιῶν· κατεῖχεν δὲ πῦρ εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ μετά θεάφου καὶ πίσσης, καὶ ἔσπευδεν ἐπὶ τὸ μνημεῖον τοῦ δυστήνου νεκρού, ὥστε πυρίκαυστον αὐτὸν ἀπεργάσασθαι μετά την ταφήν. Μετὰ δὲ τὸ παρελθεῖν τὸ ἐξόδιον, ἰδοῦ ὄπισθεν ἠκολούθει νεα νίας τις ὡραῖος, κατηφῆς, ἐκόπτετο δὲ κοπετῷ μεγά λφ, ἀδημονίᾳ καὶ λύπῃ τινί συνεχόμενος - παράγον τοῦ δὲ τοῦ Δικαίου, πλησίον ἐγένετο. Νομίσας δὲ ὅτι ἐστὶν ἀπὸ τῶν ἰδίων τοῦ τεθνεῶτος, καὶ τούτων είης, εις καθεὶς εξερχόμενοι τοῦ χορού μετ' ορχήσεως. καταστῆσαι τὸ σῶμα αὐτοῦ.
col. 725–726page 53 of 134
PG 111:725χάριν ολοφύρεται, ὥσπερ ἐπιλαθόμενος τῆς κατά Θεὸν ἐργασίας, ἐκτείνας τὴν χεῖρα, καὶ κατασχών το θρηνωδοῦντα νεανίαν παρακλήσει, ἔφη προς αὐτόν· Τὸν Θεὸν τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς ἐρκίζω σε τί σοι ἡ αἰτία, δι' ήν τοσαῦτα δάκρυα προβάλλη ὀλοφυρόμενος; οὐδὲ γὰρ πώποτε τεθέαμαι τηλικού τον θρήνον ἐπὶ νεκρῷ· σαφηνισόν μοι, παρακαλώ, διὰ τί οὕτω. Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος - Η αἰτία του θρήνους μου αὕτη ἐστὶν, ἐπεὶ κεκληρονόμηκεν αὐτὸν ὁ διάβολος, οὗ τινος τὸ ἐξόδιον εώρακας αὐτός ἐστιν ἡ αἰτία τῆς θλίψεώς μου, καὶ τοῦ όλου φυρμού, ὡς ἅτε ἀπωλέσας αὐτὸν οὕτως ἐπιδύρομαι. Εφη πρὸς αὐτὸν ὁ μακάριος - Ανάγγειλον δή μοι, φίλτατε, ἔγνων γὰρ τίς εἶ, τί ἄρα ἦσαν αὐτοῦ τὰ παραπτώματα; Λίγει πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος - Επειδή αὐτῆς εἰ Ανδρέας ὁ τοῦ Θεοῦ ἐκλεκτός, καὶ αὐτὸς συνήκα, καὶ ἐπειδὴ ἐξεστίν σοι μαθεῖν, πρόσχες καὶ ἄκουσον - γυνὶ γάρ σου τὸ κάλλος τῆς ὡραιομόρφου ψυχῆς καθαρὸν καὶ στίλβον καὶ ὥσπερ χρυσίον θεα σάμενος, ὀλίγον ἀνέθην τῆς λύπης μου. πο. Οὗτος οὖν, ὦ σεβασμιώτατε, μεγιστάνος ὑπῆρ δεν τοῦ βασιλέως, ἦν δὲ ἐφάμαρτος άνθρωπος, καὶ χαλιπές λίαν ἐν πάσῃ τῇ ζωῇ αὐτοῦ· ὑπῆρχεν οὖν πόρνος καὶ μοιχός, ἀλαζὼν καὶ ὑπερήφανος, όρσε νακοίτης, φειδωλός, άσπλαγχνος, φιλάργυρος, ψεύ στης μνησίκακος, μισάνθρωπος, δωρολήπτης, ἐπί ογκος, τοὺς οἰκέτας αὐτοῦ κατάγων τῇ πείνῃ, καὶ τῇ δίψῃ, καὶ ταῖς μάστιξιν, καὶ τῇ γυμνότητα, ἀχίτωνας καὶ ἀνυποδήτους ἐπαξίων ταῖς τοῦ χειμῶν νας ἡμέραις, ἱκανούς τε καὶ τοῖς ῥοπάλοις ανείλεν, καὶ τοῖς σπονδύλοις τῶν ἀλόγων συνέχωσεν· τοιοῦτος δὲ ἦν εἰς τὴν μυταρὰν καὶ πυρίκαυστον ἀρσενοκοιτίαν, εἰς τε τῶν παίζων καὶ τῶν εὐνούχων ἀσελ γῆ καὶ θεομίσητον ἐπιθυμίαν, ὡς μιᾶναι αὐτῶν ὡσεὶ τριακοσίας ψυχὰς τὸν ἀριθμὸν αἱμοβόρῳ ἐπιμιξ α τῆς βδελυράς ταύτης καὶ αἰσχρᾶς ἁμαρτίας - λοι πόν, φιλούμενε ὑπὸ Κυρίου, ἔφθασεν εἰς αὐτὸν ὁ θερισμός, και παραγενόμενος ὁ θάνατος εὗρεν αὐτ τὸν ἀμετανόητον, ἐν ἀφάτοις ἁμαρτημάτων πλήθεσι συνεχόμενον· τὸ δὲ βέβηλον καὶ μικρὸν αὐτοῦ σῶμα αὐτὸς καθεώρακας ὁποίας ἀτιμίας ὑπέστη, ὡς ἦν ἄξιον· καὶ νῦν ἀπάγεται κατακαῆναι. "Ενεκεν δὲ τούτου, ὦ ἁγία καὶ θεοφιλής ψυχή, καὶ αὐτὸς ἐγὼ ἀσχάλλων ἀλοιοῦμαι (εἰς), διότι γέγονεν δαιμόνων παίγνιον, καὶ δυσωδίας μυσαρόν καταγώγιον. πι. Ταῦτα τοῦ θειοτάτου ἀγγέλου λέγοντος, έφη πρὸς αὐτὸν ὁ μακάριος - Ικετεύω σε, φίλτατε, δέξα σθαι ἀγαθὴν παραμυθίαν [καὶ μὴ οὕτω πενθεῖν. ἐπεὶ οὗτος βίου τὸ πέρας ἐδέξατο (4)]. Αὐτὸς δὲ, πο ρίμορφο, μέγιστε, θυμηδίας ἀνάπλες, ἐν ὀνόματι Κυρίου σαβαώθ Θεοῦ παντοκράτορος, ἔσῃ ἐν ἀγαθοῖς κραταιούμενος ἀπὸ τοῦ νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἐν τῇ τοιαύτῃ οὖν ὁμιλίᾳ ἀπ' αὐτοῦ ἐγένετο ὁ ἄγγελος ἀδρατος· οἱ δὲ τὴν ὁδὸν πορευόμενοι, ἐν ᾗ μετὰ τοῦ ἐγγέλου ὠμέλει ὁ Δίκαιος, βλέποντας μόνον ἑστῶτα και φθεγγόμενον, τὸν γὰρ ἄγγελον οὐχ εώρουν ὡς ἐφ' ἦν τὸ πονηρὸν ο καμί Ποπιο τα πέρας ἐδέξατο καθά ουν έσπευσεν.
col. 727–728page 54 of 134
PG 111:727ἀνάξιοι, πρὸς ἑαυτοὺς ἐφθέγγοντο· Θεάσταθε τους Ο Η η ὥστε ἀπὸ τῆς πλεμ μύρας του δακρύων ἐγνωθέντων αὐτοῦ τῶν ὀμμά των μιας ὑφαιρῶν ὡς δήθεν παραφαίνεσθαι. πάρετον, πῶς ἀσχολεῖ τῷ τοίχῳ προσομιλῶν ἀναι σθήτως. αθήσαντες οὖν αὐτὸν καὶ ἀποδιώκοντες ἔλεγον· Τίνα εἰσιν, παρατετραμμένε, ο παρεστώς τῷ τοίχῳ προσομιλεῖς; Ὁ δὲ μακάριος τούτων τῶν βημάτων ἀκούσας, παρ' αὐτοῖς φληναφουμένων μας χησάμενος, καὶ σιωπῇ προσμειδιάσας τὴν ἄγνοιαν τούτων, ἐκεῖθεν ἀνεχώρησεν, πορευθεὶς ἐν ἀποκρύφῳ ἐμβόλῳ τῆς πόλεως, κακεῖσε ἡσύχαζεν· καὶ ἐπιμνησθεὶς τοῦ ἐλεεινοῦ ἐκείνου, οὗ τινος τὸ ἐξό διον ἐθεάσατο, ἔκλαυσεν πικρῶς, [ ὥστε ἐκ πολλῶν δακρύων όγκωθῆναι αὐτοῦ τὰ ὄμματα), εἶτα καὶ δέησιν ὑπὲρ αὐτοῦ προσήγαγε Κυρίῳ τῷ Θεῷ τήνδε πς'. Ο Θεός, ὁ ἀπερίγραπτος καὶ φοβερός· ὁ Πατήρ δημιουργός και Κύριος· ὁ τελετής τῶν ἀπεράντων αἰώνων καὶ ἐφευρετὴς τῆς σοφίας καὶ ἐπιστήμης, λαύγκριτον γέννημα, ἡ μεγαλοπρέπεια τῆς δόξης τῆς άγιωσύνης, ὁ διοφυὴς καὶ συμφυὴς καὶ ὁμότιμος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ φιλτάτῳ σου καὶ παντοκράτορι Πνεύ ματι, ὁ ἐκ νοῦ τοῦ μεγάλου τὸ καταρχάς γεννηθείς, ἀεὶ πέλων ἐν τοῖς τοῦδε τοῦ φύσαντος κόλποις, ῥῦσαι ἐκείνου τοῦ τάλανος τὸ πανάθλιον σῶμα ἀπὸ τοῦ παραδειγματισθῆναι ἐν τῇ πίσσῃ καὶ τῇ θεάφω κάμφθητε τὰ σπλάγχνα τὰ ἅγια πρὸς τὴν τοῦ εἶτε λοὺς οἰκέτου που δέησιν· ἐφ᾽ ἦν γὰρ ἡ παμβέβηλος αὐτοῦ ψυχὴ οὐ κέκτηται, συνέκλεισεν γὰρ ὁ θάνα τοῦ τὰ κατ' αὐτόν. Ικετεύω δεόμενος καὶ ἀντιβο τῶ, κἂν τὸ σκήνωμα αὐτοῦ διατηρηθείη ἀπὸ τῆς τοιαύτης αἰσχύνης, ὅπως μὴ ὀλοτελῶς εὐφρανθήσης ται ἐπ' αὐτὸν ὁ βύθιος δράκων & κατάρατος, κατα πιὼν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σὺν τῷ σώματι. Ταῦτα τοῦ Δικαίου προσευξαμένου, θεία τις έλλαμψις γέγον δεν πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐν ἐκστάσει γενόμενος, ιδού ἄγγελος Κυρίου κατέβη ὡσεὶ τάχος ἀστραπές, και τῶν ῥάβδον πυρίνην ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ ἐνδια κων τὰ ἀκάθαρτα πνεύματα τὰ ὄντα ἐκεῖσε, καὶ ἠγάνησιν αὐτὰ, καὶ ἐπαύθη τοῦ κατακαίεσθαι τὸ σώμα τῇ πίσσῃ καὶ τῇ θεάφῳ. Ταῦτα θεασάμενο; ὁ Δίκαιος, εὐχαρίστησαν τῷ ταχύναντι εἰς τὴν δέησιν αὐτοῦ. Ἐφ' ἑαυτοῦ δὲ γενόμενος ἀπὸ τῆς θεωρίας, ἑσπέρας ἤδη οὔσης, κατασφραγισάμενος τῷ σημείο του τιμίου σταυροῦ, ἀνεχώρησεν τῶν ἐκεῖσε, καὶ περ ᾔει διὰ πάσης τῆς νυκτός προσευχόμενος. πρ. Ὡς δὲ ὄρθρος ἐγένετο, ἐπορεύθη ἐν τῷ ναῷ τῆς ύπεραγίας Θεοτόκου, ἐν ᾧ πρὸς ἦθος εἶχεν τοῦ προστ εύχεσθαι ὁ θεῖος Επιφάνιος. Ἐν τούτοις τοῖς προπύλοις τοῦ τεμένους γενόμενος ὁ ῞Οσιος, διανοι χθέντες οἱ ἔνδον ὀφθαλμοὶ Επιφανίου, καὶ ἐπὶ στρα φεὶς, βλέπει τὸν δίκαιον ἄνδρα ποτὲ μὲν ὡς φλόγα πυρὸς φαινόμενον, ποτὲ δὲ ὡσεὶ χιόνα, τὸ δὲ πρόσ ωπον βοδινόπυρον ἔχοντα· καὶ ἦν ἔκατασις της φιλτάτῳ παιδὶ ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ὁράσει. ὡς δὲ οὐδένα τε θέσκεν, πίπτει εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ λέγων· Εὐν καὶ λυπηθήσεται τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον,
col. 729–730page 55 of 134
PG 111:729λόγησιν, πάτερ ἅγιο, τὸ πνευματικών σου τέκνον. Οι δὲ Μακάριος θιασάμενος τὸν Ἐπιφάνιον ἐν ἀποῤ ζήτω ταπεινώσει, ἔπεσεν. αὐτὸς εἰς τοὺς πόδας Επιφανίου, λέγων· Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ αὐτὸς, ὦ δέσποτα, καὶ εὐλόγησόν με μᾶλλον σύ, ἐπειδὴ τοῦτό στις αρμόδιον. Τεθέαμαι γάρ σοι προ ταύτης τῆς ὥρας χαριέντως τὸ πρόσωπον ἔχοντα, ὡς ἔστασο ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίᾳ, καὶ στολὴν ἱεραρχίας, καὶ τὸ εμοφόριον εὐρανόθεν κομιζόμενον ἐκ χειρὸς Κυρίου παντοκράτορος· έθεασάμην δύο φωστῆρας ὡραίους καὶ εὐμεγέθεις ἐν εὐπρεπείᾳ, καὶ αὐτοὶ λαβόμενοι τῆς σχολῆς ταύτης, εκόσμουν ἐνδύσαντες τὴν σὴν ὡραιότητα· μειδιώντες δὲ τῷ προσώπῳ, καὶ χαριεν ταζόμενοι, πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον· Μὰ τὸν Δεσπότην Χριστόν, εὐπρεπῆ αὐτὸν ἐποίησιν τοῦτο τὸ ὠμοφό μιον! ἡ γὰρ σύνεσις αὐτοῦ, καὶ μελίῤῥυτος γλῶσσα τελείως αὐτὸν σεσοφίκασι. Καὶ ὁ μὲν εἶ;, τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ἐπὶ τὸ σὺν μέτωπον ποιήσας, καὶ ἀσπασάμενός σου, ἀνεχώρησεν· ὁ δὲ ἕτερος πάντα σου τὰ μέλη σφραγίσας, καὶ τοὺς ὀφθαλμούς που ασπασάμενος, ᾤχετο, Ταῦτα, γλυκύτατε Επι φάνια, εἰς σὲ διεπράχθησαν, καὶ αὐτὸς οὐχ εώρακας καὶ πέπεισμαι ὅτι ἐμπιστεύσει σοι ἐνθάδε τους καὶ τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ, καὶ ποιμανεῖς τὸν λαὸν αὐτοῦ, ἐν περιεποιήσατο ἰδίῳ αἵματι· καὶ ἕνεκεν τούτου εὐλόγησον δὴ καὶ αὐτὸς ἐμὲ, καὶ εἶξαι ὑπὲρ τοῦ ἀγαπητού του Ανδρέου. πης. Ταῦτα εἰρηκότος τοῦ θεοφόρου ἀνδρὸς, ἀσπατάς ( μενος ἀλλήλους, τῷ ἁγίῳ φιλήματι, ἐν ἀποκρύφω τύπῳ τοῦ νάρθηκος ἐκαθέσθησαν· καὶ ήρξατο δε Μακάριος, παραινεῖν, τὸν Ἐπιφάνιον περὶ τῆς ἐχω κλησιαστικής καταστάσεως, λέγων· Ἐπίσταμαι, ὦ γλυκύτατε καὶ φίλτατε φίλε, καθ' ὅτι εὐπρεπῶς εἶ καὶ εὐθὺς ἐν ταῖς, ἐντολαῖς τοῦ Κυρίου, ἐπασχολούν μενος καὶ ἀγωνιζόμενος τοῦ σώζεσθαι· πλην έχει τεύω ἵνα δέχῃ καὶ τὴν ἡμετέραν παραίνεσιν, καὶ ἐνωτίσῃ τὰ βήματά μου. Πρόσθες περισσότερα τα προς πρός καθαρισμὸν τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος καὶ τῆς καρδίας σου, ἵνα γένῃ ἐν δικαιοσύνῃ ἐδύνα. της, ἐν ἐλεημοσύνῃ φιλάγαθος. Πρόσθες ἐπὶ τῇ πραότητα, ἵνα γένῃ καθαρὸς τῇ καρδίᾳ, ἵνα χρηματίσῃς Οσιος καὶ ἄκακος, καθὼς τὸ σκεῦος τῆς ἐκλογῆς ἐντέλλεται, ω τὸ ἐμὸν φῶς, ἡ ἐμὴ χαρά, ἡ ἐμὴ εὐπρέπεια καὶ ἡδύτης, καὶ ἀγαλλίασις. Πρόσ θες ἐν τῷ βίῳ σου κατάστασιν πλείονα, σεμνότητα, ἀγαθότητα, θαυμαστοτέραν σύνεσιν, προσευχήν ἀδιάλειπτον, ἀγάπην ἀνυπόκριτον, σωφροσύνης και σμιότητα. Πενού συμπαθής, φιλόπτωχοί, φιλομένα χα;, φιλόθεος, καὶ φιλάρετος. Κατόρθωσαν σιγήν, καρτερίαν, ὑπομονὴν ἐν θλίψει, τὴν εὐσπλαγχνίαν, Τὰ μὴ κρίνειν, τὸ μὴ λοιδορεῖν. Κτῆσαι τὸ ἀόργητον, τὸ ἀκε άδοξον, τὸ ἄτυφον, τὸ ἀνυπερήφανον, ένα μεγαλύνη σε ή μεγαλόδωρος, ἐνώπιον πάντων τῶν Αγίων καὶ τῶν ἀπείρων ἐκείνων δυνάμεων. Οξυ ὡς ἐμοὶ τεθέαται, ἐγένετο χάριτι τοῦ δοξασομένου ἐν τοῖς ἐλπίζουσιν ἐπ' αὐτόν. είναι γίνημε γνῶσις γεγράμ μιλαν αὐτὸν, ὁρμήσαντες αὐτοῦ τὴν ψυχήν.

Chapter XIICaput XII

col. 731–732page 56 of 134
PG 111:731ἵνα ὁ Θεὸς πλειοτέρως σε επιποθήτας, ὑψώτη, και τιμήσῃ, καὶ δοξάση σε. 'Απάγαγε σαυτὸν εἰς περισσοτέραν τιμήν καὶ κατάστασιν καὶ ἀκρίβειαν, ὅπως άξιος εὑρεθῇς τῆς ἀρχιερωσύνης, ής μέλλεις ἐπιβαίν νειν Θεοῦ χάριτι, μηδαμόθεν καταισχυνόμενος. Φύλαττε οὖν ταῦτα, μηδενὶ ἀναγγέλλων, καὶ ἔσται ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. τέρως ἐπίβηθι τῇ πρακτικῇ τῶν ἀρετῶν ἐργασία 89. πθ'. Ὡς οὖν ταῦτα εἰρήκει ὁ Δίκαιος, ἀναστάντες όμως η εἰσῆλθον ἔνδον τῆς ἐκκλησίας· καὶ δὴ τῆς ἀναγνώσεως προτεθείσης, ὁ μὲν Επιφάνιος ἐν ἐνὶ τῶν σκάμνων ἐκαθέσθη, ὁ ἐξ Μακάριος ὡς εἰς τῶν πε νήτων ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, ἔχων τὸ σῶμα βάσει εντε λεῖ ἐνειλιμμένον. Ὡς οὖν χαμαὶ ἐκαθέσθη, βλέποντες αὐτὸν οἱ ἐκεῖσε, πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον· Τί ἄρα γέγονεν τῷ δαιμονώδει τούτῳ, ὅτι ἐνταῦθα εἰσελήλυθεν; Καί τινες ἔλεγον· ἴσως ἀνέθη βραχὺ ἀπὸ τοῦ ἐπηρεάζοντος αὐτὸν πονηροτάτου πνεύματος. Αλλοι ἔλεγον· Πάροδος αὐτοῦ ἐγεγόνει, καὶ ὡς ὅτε εἰς οἰκίαν σκοπήσας εἰσελήλυθεν· ἐπεὶ ποὺ ᾔδει ούν τὸς ὅτι ἐκκλησία ἐστὶ, δῴη Κύριος ταῦτα αὐτῷ ἐργασαμένῳ. η'. Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν τῆς ἀκηδίας δαίμονα ἐνεδρεύοντα, καὶ πειρώμενον μηχαναίς τίνα Εξώση τῆς ἐκκλησίας, ὑπιβάλλων αὐτοὺς φροντίσιν καὶ δουλείαις πρὸ τῆς ἀπολύσεως, λέγων - Εξελθε και ποίησον τὸ ἔργον του, ὅτ' ἂν γὰρ δουλεία και πρ κειται, ἁμαρτία οὐκ ἔστιν σοι. Ταῦτα ὑποβάλλων εμποδιστής τῆς δικαιοσύνης διάβολος. ἱκανοὺς πρὸ τῆς ἀπολύσεως οποίες εξιέναι τῆς θείας συνάξεως καίτοι Κύριος βοᾷ, «Μὴ μεριμνήσητε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγετε, ἢ τί περιβάλεσθε, ζητεῖτε δὲ πρῶτου τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἔβλεπε δὲ καὶ τὸν τῆς χασμωδίας δαίμονα καὶ τοῦ νυσταγμού εκεί παρεδρεύοντα· επορεύετο δὲ σὺν αὐτῷ καὶ ἕτερον πνεῦμα ἐξυπηρετὸν τῷ χαλεπῷ ἐκείνῳ δαίμον, πεφορτωμένον ρυπώδη πανία ἐπὶ τῶν ζύμων αὐτοῦ, καὶ τοὺς καθεζομένους ἐν τῇ ἀναγνώσει, καὶ ἀκροωμένους τῶν θείων λογίων κρούοντα μετ' αὐτῶν καὶ ὑπνώττειν παρασκευάζοντα. Ορῶν δὲ ὁ Δί καιος τὸ μηχανικὸν τοῦ παμπονήρου δαίμονος, ἐμ μανής κατ' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ἐν ἑαυτῷ ἔλεγεν Παμπόνηρε καὶ ὀλέθριε δαίμων, πῶς τῇ σκοτομήνῃ τῆς ματαιότητος κεχρημένος, ἀλλοτρίους ἡμᾶς κατ θιστᾶς τῆς ἀκροάσεως τῶν θείων λογίων, καταβαπτίζων τῷ ὕπνῳ τῆς ῥαθυμία;; ἀλλὰ, Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ τῶν δυνάμεων, ἔκχεε ἐπ' αὐτοὺς τὴν ὀργὴν Πανίου το μάχη
col. 733–734page 57 of 134
PG 111:733σαν, καὶ κατέλαβε τούτους. Καὶ ταῦτα εἰπόντος. ὡς εἶδος ἀστραπὴς ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ θυσιαστηρίου ἐν φλογὶ πυρὸς καιομένου, καὶ κατέκαυσε τούτους· οἱ δὲ τῷ ὕπνῳ κατασχεθέντες ἀπὸ τῆς αὐτῶν ἐνεργίας, εὐθέως ανένηψαν ἀκροώμενοι τῆς ἀναγνώσεως. Κα'. "Οτε δὲ ὁ ἑωθινὸς ὕμνος κατέπαυσεν, άσπαστ άμενος ὁ Ἐπιφάνιος τὸν Ὅσιον, εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ ἀνεχώρησεν· μεμνημένος, δὲ τὴν νουθεσίαν τοῦ Δικαίου, διὰ πάσης ἡμέρας τὸ θαῦμα κατεπλήτω τετο, καὶ κατὰ μόνας ἡσύχαζεν ἐν τῷ καιτῶνι αὐτ τοῦ, καὶ στεναγμούς βαθυτάτους εγκαρδίας και χρημένος ἔλεγεν· Βαβία!! ἡλίκον φωστῆρα ή βασιλεύουσα κέκτηται, καὶ οὐκ αἰσθάνεται! ἐπ' ἀληθείας γὰρ εἶπεν ὁ Κύριος περὶ τῶν τοῖς γηίνοις ἐπτυημένων, ο Ότι βλέποντες βλέψητε, καὶ οὐ μὴ ἴδητε, ι Καὶ γὰρ ὅσα ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ διατρίβοντος ἐπὶ τῆς γῆς γεγόνασι σημεῖα καὶ τέρατα, παρα πλήσια καὶ ἐπὶ τῷ θεράποντ: αὐτοῦ ὁρῶμεν ἐπιτελούμενα. Τῇ νυκτὶ οὖν ἐκείνῃ ἱκέτευεν ὁ Ἐπιφάνιος τὸν Θεὸν φανερῶται αὐτῷ τὰ περὶ τοῦ Δικαίου, ὁποίαν αὐτοῦ λογίζεται τὴν ἀρετὴν ὁ Κύριος καὶ οἷός ἐστιν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Καὶ δὴ δείγον ὑπνώσας, βλέπει καθ᾽ ὕπνον τινὰ πεδιάδα, ἔχουσαν φυτὰ ἀνεξ χνίαστα· τὰ μὲν ξηρὰ πέλον τα, τὰ δὲ κεκαυμένα ὑπάρχοντα, τινὰ δὲ αὐτῶν ἀντὶ καρπῶν ἀκανθας ἔφερον, τὰ δὲ εὐκαρπα γλυ κῶν καρπὸν φέροντα, τὰ δὲ πικρὸν καὶ δυσώδη καὶ τὰ μὲν φύλλοις μόνον ἐκόμων, τὰ δὲ σαπρά φύλλα ἔφερον. "Ην δὲ μεταξὺ αὐτῶν φυτὸν ὡραῖον, Εύκαρπον, ὕψη ἐν λίαν, καὶ ἡδὺν εἰς τὸ βλέπεσ' αι εἰ δὲ κλάδοι αὐτοῦ ποικίλοι λίαν· εἴαν γὰρ οπώραν τις ἐπιζεται ἐξ αὐτοῦ λαβεῖ, ἐφεύρισκεν ἀδιάλειπτον καὶ ἡδύτατον λίαν. Τοιγαροῦν τῷ φυτῷ ἐκείνῳ γλιχόμενο, επερείδετοπάντεπτος νεανίας, Εφρ:τ τον καὶ ἐλιγγία, τὸ τί ἂν εἴη στοιχαζόμενος. Ἐγγι σας οὖν πλησίον αὐτοῦ, ὁρᾷ χελιδόνα σεμνοτάτην καθεζομένην ἐν τοῖς κλάδοις τοῦ φυτοῦ· οὐ μέντοι πλήρης χελιδών· ἀπὸ γὰρ κεφαλῆς μέχρι τοῦ στήθους χελιδόνος εἶδος ἐκέκτητο, ἐπὶ δὲ τὰ πρόσω ἀηδόνος θέαν εἶχεν· ξένον τὸ θαῦμα! ποτὲ μὲν ὡς χελιδὼν ἐμελέτα λυρίζουσα, ποτὲ δὲ ὡς ἀηδων φθεγ γομένη παράδοξα. 13 Ω; δὲ θαυμασιωτάτη εκείνη χελιδών μεταξύ του φοβεροῦ ἐκείνου φυτοῦ ἐκαθέζετο, μελωδούσα ευρώ. ἡδυφώ νέος, παρεῖσιν] πετεινὰ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὑπὲρ τοὺς Αστέρας πλέον τὰ ἐκεῖσε ἀπτόμενα, καὶ ταῖς ἰδίαις φθογγοῖς ἐπιτέρποντα. Εξεπλήσσετο δὲ ὁ Ἐπιφά να'ς ἐπὶ τὸ ὡραῖον φυτόν, καὶ ἐπὶ τοῦ εὐπρεπεστάτου στρουθίου τὸν ἅπαυστον κελαδισμόν, ὥστε ἀπὸ τῆς ἀνεκλαλήτου ἡδονῆς δακρύων σταλαγμοίς καταβρέ καὶ ὁποίαν αὐτοῦ κέκτηται ἐν τώδε τῷ αἰώνα, και σχήμα ὅλον χελιδόνος ἔφερεν.
col. 735–736page 58 of 134
PG 111:735χειν τὸ πρόσωπον. ὡς δὲ ἵστατο ἐντρανίζων παῖς τῷ φυτῷ καὶ τῷ στρουθίῳ, παραγίνεται προς αὐτὸν πρεσβύτης τις ἐν εὐπρεπείᾳ λευκοί; ἀμφίοις ἐστολισμένος· θεασάμενος δὲ τὸν Ἐπιφάνιον, εξ πεν· Σοὶ λέγω, νεανία, τίς σε παρέστησεν ἐνθάδε ἄνευ τῆς ἐμῆς κελεύσεως; Ο δὲ λέγει πρὸς αὐτόν 'Ανεκτῶς ἄκουσον τοῦ σοῦ οἰκέτου, ὦ τίμιε Πάτερ παροδεύων γὰρ τὴν ὁδὸν τὴν ἐπὶ τὰ πρώτω ἀνάγουν σαν, ἐν ὅσῳ τοῖς ὧδε ἀπήντησα, καὶ ἐθεασάμην τὴ ὡραῖον τοῦτο φυτόν, τὸ κατέναντι ἡμῶν ἱστάμενον, οὗ τὸ εὐπρεπὲς ταῖς ἁρμονίαις τῶν κλάδων καὶ τῇ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ ποικιλίᾳ εὐόπτως ἐνοπτριζόμε νον, καὶ ἥνπερ καὶ αὐτὸς ἐνωτίζῃ ἡδυτάτην τοῦ στρουθίου φωνήν. ᾿Αλλὰ συγχώρησόν μοι το ἐλεεινῷ, καὶ δεῦρο ψηλάφησαν με, εἰ ἄρα τινὰ ὑπό ληψιν ἔχεις, καθ' ὅ τι σεσύληκα τοῦ καρποῦ αὐτοῦ. Εφη πρὸς αὐτὸν ὁ πρεσβύτης - Βλέψον τὸν ἀχάριστον πῶς ἀπαρνείται, Ὦ ἀκριβῶς ἐπίσταμαι Οὐκ ἐγώ σε τόν, ὅτι ἦρες ἐκ τοῦ καρποῦ, καὶ ἔφα γες, ἀλλὰ καὶ εἰς κόρον τούτου ἀπήλαυσε;; Ὁ δι καταναθεματίζων, ὤμους διίσχυριζόμενος, μήτε έως ψήγματος άψασθαι αὐτοῦ. Εἶτα ἔφησεν ο πρεσβύ της· Παύσον τοῦ ψεύδεσθαι, νεανία, οὐ γὰρ ἐγνα σοι περὶ τούτου, δι' ὧν ἤρες καὶ ἔφαγες· καὶ γὰρ κἀγὼ ἐν εὐφροσύνῃ εἰμὶ ἀφορῶν ἵνα τις φάγῃ ἀπ' αὐτοῦ, καὶ εὐφρανθήσεται· δεῦρο οὖν μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ ἔχω σοί τι καινότερον δείξαι. Αγ'. Απῄει τοίνυν έ Επιφάνιος ὄπισθεν βλέπουν τ αὐτὸν ἔμπροσθεν βηματίζοντα, καὶ εὐαγγέλιον τῇ χειρὶ αὐτοῦ κατέχοντα τῇ δεξιᾷ, καὶ τόμον χάρτου ἐν τῇ εὐωνύμῳ αὐτοῦ. Ὡς οὖν διώδευον ἐν περιδόν λοις τισί, καταλαμβάνουσι περιαυλον πλήρη φωτός, ἐν ᾧ δὲ καὶ παλάτια ἐξ αὐ· ας ηλιακής ᾠκοδομημένη, πάσης θυμηδίας ἀνάπλεα πέλοντα, καὶ ἀνερωτήτως εἰσήλθοσαν ἐν αὐτοῖς. Θάμβῳ δὲ καὶ φρίκη βαλλόν μενος ὁ Ἐπιφάνιος, κατεπλήττετο ἐπὶ τῷ κάλλι καὶ τῇ εὐπρεπείᾳ τῶν ἀνακτόρων· καὶ εἰσεληλίθα σιν ἐν ἑνὶ τῶν παραδόξων θαλάμων· ξένα τα μυστή μια ἐν αὐτοῖς ἐχρημάτιζεν καὶ ἀκατανόητα κάλλη. Υπήρχον δὲ ἐκεῖ θρόνοι φοβεροὶ πῦρ ἀπαστράπτον τε;· ἐκαθέζετο δὲ ἐν τῷ ἑνὶ αὐτῶν εἰς ἄῤῥητον ὕψος φοβερός τις βασιλεὺς καὶ ἀπόρητος, ἀπαστράπτων ὡς ἥλιος, σφαίρα δὲ πυρὸς ἐκ τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἐξεπορεύετο, ὥστε ἀπὸ πολλῆς δόξης καὶ λαμπρότη τις, καὶ αἴγλης, καὶ αὐτὸν τὸν αἰθέρα καταλάμπι Στρουθίου. σταυρωθέντος σθαι· κύκλῳ δὲ αὐτοῦ παρειστήκεισαν μύριας μια ριάδες καὶ χίλιαι χιλιάδες ταγμάτων καὶ στρατευμάτων Χερουβίμ τε καὶ Σεραφίμ, καὶ αἱ Δυνάμεις, ἵν' οὕτως εἴπω, καθάπερ τινὰ δάση ορέων εἰς ύψος λίαν ἐγηγερμένα. Ὡς εὖν ἔνδον ὑπεληλύθασιν, [πεν σύντες εἰς γῆν προσεκύνησαν· φόβῳ δὲ καὶ τρόμο βαλλόμενος ὁ Ἐπιφάνιος πρηνής έκειτο; μὴ δυνά μενος αὐτοφθαλμεῖν τοῖς θεάμασιν· ἦν καὶ ἐξαναστήσας ὁ γηραιός, ἐπὶ πόδας ἴστησιν έντρομος, θαρρεῖν αὐτὸν διακελευσάμενος. Πρὸς ἄν ἔφη ὁ Βασιλεὺς ἐκεῖνος ] Οὗτός ἐστιν ὁ παῖς, ἐς & μὴ εἰδὼς ἀποφθέγγεται αρνούν φόβος καὶ τρό
col. 737–738page 59 of 134
PG 111:737σαφέστερον ἡμῖν παρεκάλεσεν ἀποκαλυφθῆναι αὐτῷ περὶ τοῦ ἀοιδίμου καὶ προσφιλοῦς ἡμῶν ᾿Ανδρέου; Καὶ ὁ πρεσβύτης, ἀποκριθεὶς εἶπεν· Οὗτός ἐστι, * Δέσποτα 18. Εφη πρὸς αὐτὸν ὁ βασιλεύς Ἰδοὺ πᾶν τὸ φυ τὸν, δ τεθέαται, ἐν ᾧ παντός είδους καρπὸς ἐπιφέρεται, ἡ εἰκὼν τοῦ σώματος τοῦ θεράποντός μου κεχρημάτικεν· καὶ γὰρ οὕτως ἐμὲ ἡδύνει ή τοῖς πολλοῖς ἁγνοουμένου Ανδρέου διαγωγή (16)], καθά περ αὐτῷ εἰς ἡδύτητα κατεφάνη τοῦ φυτοῦ τὸ ὡρά Ισμα· τὸ δὲ στρουθίον, ὁ ἑώρακεν ὡς χελιδόνα καὶ ἀηδόνα, ἡ ψυχή τούτου τοῦ παιδός μου καθέστηκεν, καὶ τοῦ ἀγαπητοῦ μου τὸ πνεῦμα τὸ εὔθετον, ὅπερ ταῖς ἀκαταπαύστοις δοξολογίαις χρώμενον τὰ ἐμοὶ πρέποντα άσματα επανατίθησιν, ὥστε πάντα τῶν ἀσωμάτων ἀγγέλων μου θεία στρατεύματα ἐπ' αὐτῷ ἀνακεῖσθαί τε καὶ ἐπαναπαύεσθαι. Δελάληκεν δὲ οὗτος, ὅτι οὐκ ἔφαγεν ἐκ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ, μᾶλλον μὲν οὖν ὑπὲρ περισσοῦ ἐνεπλήσθη ἐξ αὐτοῦ, αφ' ης ημέρας προσέσχεν αὐτῷ. Ἐπεὶ δὲ ᾐτήσατο ἀκριβέστερον γνῶναι, ὁποῖος ἐστιν ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, ἄρον αὐτὸν καὶ ἄπαγε ἐν τῇ λαμπρός τητι τῶν ἁγίων, καὶ δεῖξον αὐτῷ ἅπαντα Πριν οὖν αὐτὸν ὁ γέρων ἐκεῖνος, καὶ ἀποφέρει εἰς θάλαμον, ὡς ἀστραπὴν χρηματίζοντα· καὶ ἰδοὺ ὡς ἐν εἰκόνι ὁ ἀοίδιμος ᾿Ανδρέας ἐξῆλθεν τῶν ἐκεῖ, σύμμορφον δόξαν κεκτημένος τοῦ βασιλικοῦ καὶ φρι στοῦ ὁμοιώματος, ὑπέρλαμπρον ἔχων τὸ πρόσωπον ὡς ὁ ἥλιος, αἱ χεῖρες αὐτοῦ ὡς εἶδος ηλέκτρου, οι πόδες αὐτοῦ ἀστραπομόρφοις ὑποδήμασιν διαχρύσοις χώροις ἀναδεδεμένοι, τὰ ἱμάτια ποικίλα, ὡς ἀπὸ ηλιακῆς ἀκτῖνος, ἢ ὡς ἀπὸ ἀστραπομόρφου άστρα της κατασκευασμένα. *Ην δὲ ὑποκάτω πάντων τῇ θέᾳ ὡς χιῶν τῇ λευκότητα, ὥσπερ ἄνθος ἁρπάζων τὴν ἐφθαλμὸν εἰς ἡδύτητα· τὸ δὲ ἀπ' αὐτοῦ ὡς οἴνου, οὐ μέντοι ὡσεὶ πορφύραν ἀλλ' ἀπαγλαΐζον τῷ χρώματι· τὸ δὲ τρίτον ἐπάνω τι ὡς εἶδος χλαίνης ὡραιοτάτης, καὶ δόξα Κυρίου ἐξ αὐτῆς ἐξεφέρετο, καὶ ἦν στέφανος ἐπὶ τῆς κορυφῆς αὐτοῦ, καὶ λίθοι καὶ μαργαρίται ὡς ἀστέρες οὐράνιοι, σταυρὸς δὲ ὁ τοῦ στέμματος τοῦ βασιλικοῦ ἐπάνω του μετώπου αὐτοῦ· κατεῖχεν δὲ σκήπτρον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ τῇ εὐωνύμῳ, καὶ γέγραπτο ἀληθινὰ γράμματα, "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος· καὶ σταυρό; ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ. με. Ὅτε οὖν εἶπεν ὁ Ἐπιφάνιος, ἐξενίζετο ἐπὶ τοῖς θυμασίες τοῖς δειχθεῖσιν αὐτῷ. Εἶπεν οὖν αὐτῷ ὁ γηραιός ἐκεῖνος, ταῦτα ὑποδείξας - Τι θαυμάζεις ὄναρ Ιδών; ὅταν δὲ ἴδῃς τὸ ἀληθὲς, τί ποιήσεις; Ἰδοὺ οὖν ἐν ἀληθείᾳ δέδεικταί σοι ή λαμπρότης τῶν δού των Κυρίου, καὶ ὡς ᾔτησας, τὸ καταθύμιον σου πε μας ἔλαβεν τὸν Ἐπιφάνιον· πεσόντες οὖν, προσεκύνησαν, εὐλαβούμενοι τον Βασιλεῖ ἐκείνῳ, ἐπὶ Ικανή ώρα κείμενοι. Εξαναστάντες οὖν, ἔφησεν ὁ Βασιλεύ, την σεβασμίῳ, ἐκείνῳ πρεσβύτῃ. δέει κεχρημένος, απελογήσατο, ἐκέλευσεν ὁ Δεσπότης μου, οὗτός ἐστιν. ἐμοὶ προσανάκειται, από μένα. αὐτῷ ἅπαντα, αν Επικαιtur, ὁμοιόσχημον εικόνα κατὰ τὴν τάξιν των Αγίων, ὅτι οὔπω ἐκεῖνα ἐγένοντο,

Chapter XIIICaput XIII

col. 739–740page 60 of 134
PG 111:739πλήρωκεν σπεῦσον οὖν καὶ αὐτό, ὅπως μὴ στερη τῆς τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Καὶ τοῦτο εἰρηκώς δ πρεσβύτης, έξυπνος γέγονεν ὁ Ἐπιφάνιος· ἦν δὲ ἡ ἐκκλησία τὸν κανόνα μεσάσασα Ἐν εαυτής θ ταῦτα ἀναμνησάμενος, εἰς φρίκην φοβεράν μετηνέχθη, καὶ ἀποθαυμάζων τὴν ὄρασιν, ἔλεγεν· Ο τά λας ἐγώ! ὅτι ἄνθρωπος ἐν ἁμαρτίας τεθραμμένος, καὶ λυγρῶς ταῖς ἀκαθαρσίαις ἀντλούμενος, τον πάνω τοκράτορα Κύριον Ἰησοῦν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἠξιώθην θεάσασθαι, ἅτε δὴ καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ θεράποντος αὐτοῦ. Ταῦτα εἰρηκώς, ἀναστὰς ἐπορεύθη ἐν τῇ έκκλησίᾳ τὸν κανόνα τελέσαι - πρωΐας δὲ γενομένης, ἀπὸ πρώτης ώρας μέχρι τρίτης, ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτ τοῦ μετὰ δακρύων πολλών προσευξάμενος, απευχα ρίστησεν τῷ Θεῷ, τῷ ἀποκαλύψαντι αὐτῷ τὰ ἄδηλα καὶ κρύφια τῆς ἀποῤῥήτου σοφίας αὐτοῦ· καὶ ἀνα στὰς πρὸς τὴν μετριότητα παρεγίνετο πρός με, τὰ προβληθέντα μοι ἅπαντα ἀναγγέλλων ἐν ἀφάτῳ δέν καὶ ταπεινότητα. Καὶ καταπλαγεὶς εὐθέως ἀνέκραξα Τι; μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; σὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν θαυμάσια. ις'. Ὁ δὲ Μακάριος ἀφ' ἑσπέρας, ὡς ἦθος εἶχεν τοῦ ἀγωνίζεσθαι ἐν τοῖς ξάμοις, μόνου περιπατοῦντος ταῖς νυκτεριναῖς περιόδοις, συνέβη αὐτὸν πορευθῆναι πλησίον εὐκτηρίου τινὸς τῶν ἁγίων καὶ κορυφαίων *Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, ὅπερ ἔφασκον ε παλαιοὶ τῆς πόλεως τὴν ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνον τὸν βασιλέα οἰκοδομήσαι. Παράγοντι οὖν ἐκεῖσε, ἀτελή. του οὔσης τῆς νυκτός, καὶ τῶν νεφελῶν ἀποκρυψάν των τοὺς ἐν τῷ στερεώματι ἀστέρα;, ἔτυχεν εἶναικατὰ τὸ μέσον τῆς ὁδοῦ βάθρον τινὰ ἐρύγματος, είτε διὰ νομὴν ὑδάτων, εἴτε δι' ἄλλον τινὰ τρόπον ανώρυξαν, ο Κύριος ἐπίσταται. Ὡς οὖν πλησίον ὁ μακάριος διώδευεν, παραχωρήσαντος τοῦ φιλανθρών που Θεοῦ, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ὡς Αιθίοψ τις παραφανείς, συμποδίσαι αὐτὸν εἰς τὸν βόθρον παρενέπειρον. Ἐκεῖσε τοίνυν τῷ ὑλώδει πηλῷ συγχωσθείς, παρευθὺς ἐξεβόησεν· Οἱ τὴν τετραπέρατον φωταγωγή σαντες πυρίναις διδαχαῖς ἀπόστολοι, φωστῆρες μου φαινότατοι, βοηθήσατε τῷ εὐτελεῖ οἰκέτῃ, βυόμενοί με ἐκ τοῦ βυθοτάτου (εἰς) ορύγματος! Καὶ εὐθέως ἐφάνη σταυρὸς ἀπὸ τοῦ εὐκτηρίου ἐπὶ τοῦ ἀέρος κρεμάτ μενος, καὶ ἦν ὥσπερ πῦρ φλέγον μαρμαρυγής λαμπηδόνων ἐπὶ τοῦ λάκκου ἐκπέμπων πρὸς τὸν Μα κάριον, "Ονπερ θεασάμενος εβόησε. Σημειωθήτα ἐφ' ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κυρίε. Παρα χρήμα δὲ ἐφάνησαν δύο άνδρες ὡραῖοι σφόδρα επί τοῦ αἰθέρος φερόμενοι, εἷς ἐντεῦθεν, καὶ εἷς ἐντεῦθεν ἐγένοντο τοῦ φωτοφόρου ἐκείνου σταυροῦ, ἐπὶ τοῦ ἀέρος ἑστῶτος καὶ φωτίζοντο;· ὁ μὲν εἰς τῆς δεξιᾶς χειρὸς κρατήσας, ὁ δὲ ἕτερος τῆς εὐωνύμου, ἀπὸ τοῦ πηλοῦ καὶ τοῦ βόθρου ἀνήγαγον, καὶ ἐπὶ τῆς εὐθείας ὁδοῦ παρέστησαν· ἦν γὰρ κεχωσμένος ἕως τῶν γονάτων· καὶ εὐθέως ἄραντοι ἐγένοντο.
col. 741–742page 61 of 134
PG 111:741ἐπ' αὐτῷ τὰ ὅμοια κατεισπράξασθαι. Ἔτυχεν δὲ διαβαίνειν ἐκεῖσε Μακάριον, τὰ διὰ Χριστὸν ἔθη αὐτὸν ποιοῦντα· καὶ ὡς ἅτε βλέπων τοῖς νοεροῖς ὀφθαλμοῖς, ἔγνω τῷ πνεύματι τὸν μοχθηρὸν ἐκείνου τοῦ δολίου σκοπὸν, καὶ βουλόμενος ἀναστείλαι τὴν τούτου ἐγχείρησιν (ἑώρα γὰρ οἷος Ελεθρος μέλλει αὐτῷ συναντῆσαι) καὶ βλοσυρὸς ἀπιδὼν εἰς τὴν αὐ τοῦ ὄψιν, ἔφη πρὸς αὐτόν· Τάδε λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, σεὶ τῷ ἐσθίοντι τὰ ἀμφία τῶν ἐν μνημείοις κατατιθεμένων, οὐκ ἔτι ἴδῃς τὸν ἥλιον, οὐκέτι θεά σῃ ἡμέραν, οὐκέτι θεάσῃ μορφὴν ἀνθρώπου· κλει σθήσονται γὰρ οἱ πυλῶνες τοῦ οἴκου σου, καὶ οὐκέτι διανοιγήσονται, καὶ σκοτιάσει ἡ ἡμέρα, καὶ οὐ μὴ διαφαύσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. ρα'. Ὁ δὲ ταῦτα ἀκούσας, οὐ συνῆκε τὰ παρὰ τοῦ Δικαίου μηθέντα, καὶ μηδὲν μελλήσας ἐπορεύετο. Ο δὲ Οσιος ἀπιδὼν πρὸς αὐτὸν, ἀπεφθέγξατο· Απιοι κλέψαι, μάταιε. Μὰ τὸν Ἰησοῦν οὐ μὴ θεάσῃ τὸν ἥλιον. Ὁ δὲ συνεὶς τελείως τὰ ῥηθέντα αὐτῷ, διεχλεύασε τὸν Ὅσιον, εἰπών· Ναί, παρατετραμμένε, ἄδηλα φήσεις, καὶ τοῦ φυρμοῦ τῶν δαιμόνων ἐφάμιλλα· ἐγὼ ἐκεῖ ἀπέρχομαι, καὶ βλέψω εἰ ενεργήσει σου τὰ βήματα. Ὁ δὲ Όσιος μετριοπαθῶν διέβη τὸν τόπον. Εσπέρας δὲ ἤδη γενομένης, ἄδειαν εὑρὼν ὁ ἀτυχέστατος, ἀπελθὼν καὶ ἀποκυλίσας τὸν λίθον τοῦ μνήματος, εἰσίει ἐν αὐτῷ· καὶ πρῶτον μὲν ἦρε τὸ σάβανον, καὶ τὸ μαφόριον κάλλιστα ὄντα Ὅτε οὖν ταῦτα ἦρεν, ἐβουλεύσατο ἀναχωρῆσαι· ὁ δὲ μετάν θρωπος δαίμων ὑπέβαλλεν αὐτὸν ἄραι καὶ τὴν 205 νην, καὶ γυμνὸν τὸ σῶμα καταλιπεῖν· ὁ καὶ πε ποίηκεν. Ὅτε οὖν ταύτην ἦμε, νεύσει Θεοῦ, ὡς ἀπέῤῥητόν ἐστι τὸ διήγημα 1 τὴν δεξιὰν αὐτῆς χειρα κουφίσασα, δίδωσιν αὐτῷ ράπισμα, καὶ παν μαυτὰ ἐτυλώθησαν αὐτοῦ οἱ ὀφθαλμοί συνέσχε δὲ αὐτὸν τρόμος φοβερὸς καὶ φόβος ἀσύγκριτος, ὥστε ἀπὸ τοῦ γενομένου αὐτῷ κλόνου τάς σιαγόνες αὐτοῦ σὺν τοῖς ὁδοῦσι συντρίβεσθαι, ὁμοίως δὲ καὶ τα γόνατα. ρβ. Ανοίξασα δὲ ἡ νεκρὰ κόρη τὸ στόμα αὐτῆς, τάδε πρὸς αὐτὸν ἀπεφθέγξατο "Αθλιε καὶ ταλαίπωρε, Έστω, οὐκ ἐφοβήθης τὸν Θεὸν, οὔτε τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ, κἂν ὡς εἰς τῶν ἀνθρώπων ἀπῃδέσθης τοῦ θεάσασθαι θηλείας σῶμα γεγυμνωμένον; Οὐκ ἠρκέ σθη; ἅπερ πρότερον ἔλαβες, κἂν τὴν εὐτελῆ οθόνην οὐκ ἐχαρίσω τῷ σώματι; Αλλ' ἐπεὶ ἀνηλεής καὶ ἀπάνθρωπος καὶ ὡμὸς κατ' ἐμὲ ἀπεφάνθης, και ἐβουλεύθης γέλοιόν με ὀφθῆναι ἐν τῇ δευτέρᾳ ἐλεύσει πάσαις ταῖς ἁγίαις παρθένοις· ἰδοὺ ἐγώ σοι δείξω μηκέτι κλέπτειν· ἔπειτα ἵνα γινώσκῃς Θεὸν ζῶντα καὶ ἀληθινὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ὅτι κρί σις ἐστὶ καὶ ἀνταπόδοσις, καὶ μετά θάνατον ζῶσι ώμοφόριον, μα
col. 743–744page 62 of 134
PG 111:743Ταῦτα λέγοντες, ἀπ' αὐτοῦ ἀνεχώρουν. Ο δε δούλος τῷ τηνικαύτα με τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαύσατο μετά δακρύων ποιεῖσθαι τὴν αἴτησιν, μέχρις ἂν [ὁ Κύριος τῆς δεήσεως αὐτοῦ επακούσας· ] τὴν θραύσιν ἔπαισεν. 40. [Συμβὰν δὲ καὶ ἄλλο θαυμάσιον εἰς φιλανθρωπίαν τὸν Κύριον ἔκλινεν. ]"Ιδε γάρ ἔαυτὸν ἐν μεν ὡς ἐν εκστάσει γενόμενον, ὅτι εὑρέθη πρὸς τὸν δοῦλον του Θεοῦ Δανιὴλ ἐν τῷ Ἀνάπλῳ. Καὶ γὰρ ἦν καὶ αὐτὸς τῷ τηνικαῦτα αίθριος, Ἱστὼς ἐπὶ τοῦ στύλου Αγωνί ζετο, άπειρα θαύματα εἰς δόξαν Κυρίου Εργαζόμεν νος· ἐν οἷς καὶ Λέων ὁ εὐσεβὴς βασιλεὺς σὺν τῇ Αὐγούστῃ ἀπίεσαν συχνῶς πρὸς αὐτὸν εὐχῆς χάριν. Ω; οὖν ἐκεῖσε τῇ θεωρίᾳ ὁ Δίκαιος γέγονεν, βλέπων αὐτὸν ὁ ὅσιος Δανιήλ, ὡς ὅτε χαριεντιζόμενος Ελε γεν· Δεῦρο ὁ καλὸς δρομείς, καὶ σεμνός σταδιάρ χης, ὁ ἐν μέσῳ θορύβου ἀστράπτων ὑπὲρ τὸν ἥλιου, δεηθῶμεν ἀμφότερο: τοῦ Κυρίου, καθ' ὅ τι οἰκτιρμῶν ἐστὶ καὶ μακρόθυμος, καὶ πολυέλεος, όπως φύσηται τὴν βασιλίδα ταύτην τῶν πόλεων ἀπὸ τοῦ Αλοθρεύοντος. Εἶδεν σὺν καθ᾽ ὅ τι ἐδεήθησαν τοῦ Κυρίου, καὶ εὐθέως κατέβη πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐπιβάλλεται τίνος Αιθίοπος, ούτινος αι χείρες πλήρεις αἵματος με μελανωμένοι ἀπέσταζον ολί Όριον. Κατεσθίων οὖν αὐτὸν τὸ πῦρ ἐκεῖνο ἔθη διά τοῦ ἀέρος, καὶ βιάζων ἐξεδίωκεν ἐκ τῆς βασιλευού της πόλεως, καὶ τῶν ὁρίων αὐτῆς, καὶ παραντίκε ἐπαύθη ὁ ὄλεθρος. φ'. Μεθ' ἡμέρας οὖν τινα, ἐτελεύτησε θυγάτηρ τινός πριμικηρίου, [σεμνῶς ὁ εξελθοῦσα τὸν ἑαυτῆς βίον" ορκίσασα τὸν αὐτῆς πατέρα ἐν τῷ εὐκτηρίῳ, τῷ ἔντι ἐν τῷ ἀμπελῶν: αὐτοῦ, ἐκεῖσε αὐτὴν θάψαι, *Ο δὴ ἐποίησε ]. Κατ' ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν ἦν τις λωποδύτης, συλῶν τὰ ἐντάφια των τεθνεώτων ἱστάμενος δὲ παρετήρει τοὺς ἀποιχομένους, που μέλο λουσιν θάψαι· καὶ μετὰ τὸ ἀναχωρήσει απαντούν ἀνορύττων ἦρεν τὰ τούτων ἐνδύματα. Ὡς οὖν καὶ τῆς κόρης ταύτης τὸ ἐξόδιον ἐθεάσατο, ἐν ποίῳ τόπων κατατέθη τῆς τεθνεώσης τὸ λείψανον, ἠβουλήθη καὶ τηνικαύτα "Ην δὲ ἡ κόρη παράσ τεύουσα σεμνώς διάγουσα τὸν ἑαυτῆς βίου και κρινεν δὲ τὸν πατέρα αὐτῆς, πρὸ τοῦ ἀστεως κατα ματος αὐτῆς ὑπάρχοντος, ἐν τῷ εὐκτηρίων, των δε ἐν τῷ ἀμπελῶνι τοῦ ἐκεῖσε, αυτήν ενταφιαστή και ὡς ἐτελεύτησεν, άρα τις απίεσαν εἰς ἐν κατέκριν τόπου,
col. 745–746page 63 of 134
PG 111:745πιπράσκονται τὸν πολυτελῆ κόσμον ἐκεῖνον· καὶ στὰς ἐκεῖσε ἔκραξεν Βαβα! ἄχυρα και κονιορτός 1 "Ηκουον δὲ αὐτοῦ οἱ ἐκεῖσε, καὶ ἀγνοοῦντες ἐγέλων εἰ δὲ ἐκωμῳδουν, ἕτεροι δὲ ἐκόσιξον αὐτοῦ τὸν τέ νοντα. Ὡς οὖν εἰστήκει ὁ Δίκαιος, καὶ ἅπαν τὸ τοῦ φόρου ἐσκόπευε, τις γέρων διερχόμενος λέγει προς αὐτόν· Εἰ; τί ἀποβλέπων, σαλέ, κράζεις ἄχυρα; ἐπεὶ γὰρ ἄχυρα πωλεῖς, πορεύου ἐν τῷ ᾿Ανεμοδου λαίῳ Έφη πρὸς αὐτὸν ὁ ῞Οσιος· Υπαγε και σκόπησον, ποῖος τόπος σε υποδέξεται. Εψη πρὸς αὐτὸν νεώτερός τις· Τὸν Θεὸν τί ὁρᾶς; Ὁ δὲ λέγει Ονειρον θεωρῶ, τέκνον. Σκιὰ γὰρ καὶ καπνός καὶ ὄναρ περίεστιν ὁ μάταιος βίος οὗτος· διὰ τοῦτο καὶ αὐτό; εἶπεν· Οναρ βλέπω· δίκην ἀχύρο, καὶ σχυ Γιάλων τὴν ἐν τῷ φόρῳ ἅπασαν περιουσίαν, την ἀποκειμένην τοῖς ἅπασιν. ροιut, Ας'. Μετὰ ταῦτα ἀπάρας ἐκεῖθεν, ἔρχεται δρομαίως ἐν τῷ Σταυρίῳ, καὶ εὑρίσκει μοναχόν τινα, ὡς ἐπὶ εὐλαβείς διαφημιζόμενον, μεθ' ἑτέρου τινός, ὡς δῆθεν περὶ ὠφελείας ψυχῆς λόγον κινοῦντα· ἐπ' ἀληθείας δὲ ἐν τῇ βιώσει αὐτοῦ εὐλαβὴς ὑπῆρχε καὶ αὐσεβὴς, πάντα ἐργαζόμενος τὰ τοῖς μοναχοῖς εὐάρμοστα· ἐπὶ τούτοι; δὲ ἔσφαλεν, ὧν φειδωλὸς καὶ φι λάργυρος. Τινὲς δὲ τῶν τῆς πόλεως εξαγορεύοντες τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, παρεῖχον αὐτῷ ἱκανὴν χρυσίου ποσότητα, τοῦ διανέμειν αὐτὸν χάριν τῆς ἐξαγορεύσεως τοῖς πένησιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς αὐτῶν. Ο δὲ ἡττηθεὶς τῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας, οὐδενὶ ἐξ αὐτῶν τι παρείχεν, ἀλλὰ πάντα εἰς τὸν κορδονᾶν Αταμιεύετο· καὶ ὡς ἄτε τῷ βίῳ ζῶν, οὐ τῷ Χριστῷ, οὕτω τῇ φιλαργυρία μαινόμενος, βλέπων ἑαυτὸν πληθυνόμενον, ἀγάλλετο. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας ἐκεῖσε διερχόμενος, τῷ διορατικῷ χαρίσματι κοσμούμενος, ἐθεάσατο δράκοντα φοβερὸν εἰλιγμένον περὶ τον τράχηλον αὐτοῦ, τρεῖς ἔχοντα κεφαλάς, οὗ ἡ οὐρὰ ἐκρέματο μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, αἱ δὲ κεφα λαὶ ὑπῆρχαν μία μὲν τῆς φιλαργυρίας, ἡ δὲ ἑτέρα τῆς μανίας, καὶ ἡ τρίτη τῆς ἀσπλαγχνίας. Ὡς οὖν ταῦτα χώρα ὁ ῞Οσιος ξενιζόμενος, πλησίον τοῦ μου ναχοῦ ἐγγίσα;, κατενύει τα συνθήματα τοῦ δράκοντος, καὶ τὰ τούτου μορφώματα· δοκῶν δὲ ἐκεῖνος ὅτι εἰς τῶν πενήτων ὑπάρχει, καὶ ἕνεκέν τι λαβεῖν παρ' αὐτοῦ ἐκδεχόμενος, λέγει αὐτῷ· Ο Θεός Ελεήσει σε. 'Ο δὲ Μακάριος ὀλίγον μακρυνθεὶς ἀπ᾿ αὐτοῦ, εἶδε γραφὴν κύκλῳ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀέρος 'Ανεμοδουλεῖν Ανεμοδουρίον, Ανεμοδούλιον, σε
col. 747–748page 64 of 134
PG 111:747καὶ εὐφραίνονται οἱ ἀγαπῶντες τὸν Θεόν. Ταῦτα εἶν ποῦσα ἡ κόρη, ἀνέστη, καὶ λαβούσα τὴν ἐδόνην ἐναν δύσατο, ομοίως καὶ τὸ σάβανον καὶ τὸ μαφέρου ἐνειλίσατο εἰποῦσα - Ότι σύ, Κύριε, καταμένας ἐπ' Ελπίδες κατῴκισάς με· καὶ ἀναπεσοῦσα ἐν εἰρήνῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐκοιμήθη. βγ'. Ὁ δὲ μάταιος ἐκεῖνος μόλις εὑρὼν δυνηθείς τροχῶν τῶν ἀμπελώνων, ἐξῆλθεν· καὶ πλησίον οὔσης τῆς δημοσίας ὁδοῦ, ψηλαφῶν τοίχον πρὸς τοῖχον ἐν τῇ πρώτῃ ἐγένετο· καὶ τοῖς μανθάνουσι τὴν αἰτίαν τῆς τυφλώσεως αὐτοῦ, τὸ πῶς αὐτῷ ἐπῆλθε τούτο τὸ πράγμα, ἄλλους ἀπολογεῖτο τότε· ἔσχατον δ κατανυγείς, τὸ πᾶν τῆς ἀληθείας διηγήσατο· Από τότε οὖν ἐπῄτει καὶ οὕτω τὴν καθημερινὴν τροφὴς επορίζετο· πολλάκις δὲ καθεζόμενος πρὸς τὴν για λαν αὐτοῦ δικαζόμενος έλεγεν * Κατάθεμά του, ακορεστε λαιμὲ, ὅτι διὰ σὲ καὶ τὴν τῆς γαστρός μα ἀπόλαυσιν ταύτην τὴν τύφλωσιν ἔχω. Καὶ πάλιν Ελεγεν Β' τίς ἐστι γαστρός τρυφητὴς καὶ κλέπτης, οὕτω καὶ πομπεύει. Πολλοὶ οὖν τοιοῦτοι τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἀπετάξαντο τῷ Σατανᾷ πληροφορηθέντες τῷ πράγματι, καὶ γεγόνασι χρηστοὶ καὶ τοῖς ἤθεσι καὶ τοῖς πράγματι. Μεμνημένος δὲ καὶ ταῖς τοῦ Ὁσίου προββήσεσιν, ὅπως προείπε τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμ βαίνειν διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ, καὶ ἀποθαυμάζων έξεπλήσσετο. 104. δ'. Μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν μεσούσης τῆς ἁγίας Τεσ Σενάτον Λακων. Δωρόποδας σαρακοστῆς ἦν ὁ Ὅσιος παίζων ἐν τῷ τοῦ φέρου πλακώματι, ὡς ἔθος εἶχε, ποτὲ μὲν σάσειν, ποτὲ θὰ τρέχειν· καὶ γενόμενος κατέναντι τῆς μεγάλης των λης τοῦ Σενάτου κατεσκέπει τοὺς ἐκεῖσε ὄντες λουρόποδας Εἷς δέ τις τῶν διερχομένων ἰδὲν τὸν Ὅσιον τούτοις ἐνατενίζοντα, δίδωσιν αὐτῷ κατά τοῦ αὐχένος, λέγων· Τί αὐτὸ, απλά, ἵστασαι βλέ των; 'Ο δὲ Μακάριος ἔφη πρὸς αὐτόν· Ἔξηχε τῷ νοῦ, τῶν εἰδώλων τοῖς αἰσθητοῖς ἐντρανίζων ἔστη και καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς συνῶν τοῖς λωρίοις πέφηνας καὶ ὄψις καὶ γέννημα εχιδνῶν· οἱ γὰρ ἄξονες της ψυχής σου, καὶ οἱ πόδες τοῦ πνεύματος διεστραμμένοι εἰσὶ, καὶ ἰδοὺ ἐγγίζει πρὸς τὸν χαίνοντα ᾅδην τοῦ καταπιεῖν σε, τάδε εἰσπράττοντα καθεκάστην ἡμέραν. ὡς δὲ ἤκουσε ταῦτα ὁ ἄνθρωπος, φρίκη συσχεθεὶς ἐν αὐτῷ διελογίζετο λέγων - Δρα ἀπὸ Θεοῦ ταῦτα οἶδεν, ἢ ἀπὸ δαιμόνων; Αλλ' αὐτὸς πόθεν ἐπίσταται άνθρωπος έξηχος ρε'. Ο δὲ Οσιος, μεταβὰς τῆς πύλης, ἔρχεται ἐπὶ τὸν τόπον, ἐν ᾧ καθέζονται αἱ λεγόμεναι πάτριαι ποιητής, ποιήτρια, πράτης, πράτρια, πάτρια! παστρικι παστρικοί πάστρα 146, παστρεύειν παστρικές πινάκι,
col. 749–750page 65 of 134
PG 111:749πιπράσκονται τὸν πολυτελή κόσμον ἐκεῖνον· καὶ Λ στὰς ἐκεῖσε ἔκραξεν· Βαβαὶ ἄχυρα και κονιαστές! "Ηκουον δὲ αὐτοῦ οἱ ἐκεῖσε, καὶ ἀγνοοῦντες ἐγέλων εἰ δὲ ἑκωμῳδουν, ἕτεροι δὲ ἐκόσιζον αὐτοῦ τὸν τέ νοντα. Ὡς οὖν εἰστήκει ὁ Δίκαιος, καὶ ἅπαν τὸ τοῦ φόρου ἐσκόπευε, τὶς γέρων διερχόμενος λέγει προς αὐτόν· Εἰ; τί ἀποβλέπων, σαλέ, κράζεις άχυρα; ἐπεὶ γὰρ ἄχυρα πωλεῖς, πορεύου ἐν τῷ Ανεμοδου λείῳ "Ερη πρὸς αὐτὸν ὁ ῞Οσιος - Ύπαγε και σκόπησαν, ποῖος τόπος σε υποδέξεται. Εφη πρὸς αὐτὸν νεώτερός τις· Τὸν Θεὸν τί ὁρᾶς; Ὁ δὲ λέγει " Ονειρον θεωρῶ, τέκνον. Σκιὰ γὰρ καὶ καπνὸς καὶ Ενας περίεστιν ὁ μάτα ως βίος οὗτος· διὰ τοῦτο καὶ αὐτό; εἶπεν· Οναρ βλέπω· δίκην ἀχύρο, καὶ σκυ Γιάλων τὴν ἐν τῷ φόρῳ ἅπασαν περιουσίαν, την ἀποκειμένην τοῖς ἅπασιν. ρε'. Μετὰ ταῦτα ἀπάρας ἐκεῖθεν, ἔρχεται δρομαίως ἐν τῷ Σταυρίῳ, καὶ εὑρίσκει μοναχόν τινα, ὡς ἐπὶ ευλαβείς διαφημιζόμενον, μεθ' ἑτέρου τινός, ὡς Δήθεν περὶ ὠφελείας ψυχῆς λόγον κινοῦντα· ἐπ' ἀληθείας δὲ ἐν τῇ βιώσει αὐτοῦ εὐλαβὴς ὑπῆρχε καὶ εὐσεβὴς, πάντα έργαζόμενος τὰ τοῖ; μοναχοῖς εὐάρμοστα· ἐπὶ τούτοι; δὲ ἔσφαλεν, ὢν φειδωλὸς καὶ φι δάργυρος. Τινὲς δὲ τῶν τῆς πόλεως ἐξαγορεύοντες τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, παρεῖχον αὐτῷ ἱκανὴν χρυσίου ποσότητα, τοῦ διανέμειν αὐτὸν χάριν τῆς ἐξαγορεύσεως τοῖς πένησιν ὑπὲρ σωτηρίας τῆς ψυχῆς αὐτῶν. Ο δὲ ἡττηθεὶς τῷ πάθει τῆς φιλαργυρίας, οὐδενὶ ἐξ αὐτῶν τι παρείχεν, ἀλλὰ πάντα εἰς τὸν κορδονᾶν Αταμιεύετο· καὶ ὡς ἄτε τῷ βίῳ ζῶν, οὐ τῷ Χριστῷ, οὕτω τῇ φιλαργυρία μαινόμενος, βλέπων ἑαυτὸν πληθυνόμενον, ἀγάλλετο. Ο δὲ μακάριος Ανδρέας ἐκεῖσε διερχόμενος, τῷ διορατικῷ χαρίσματι κοσμούμενος, εθεάσατο δράκοντα φοβερὸν εἰλιγμένον περὶ τον τράχηλον αὐτοῦ, τρεῖς ἔχοντα κεφαλάς, οὗ ἡ οὐρὰ ἐκρίματα μέχρι τῶν ποδῶν αὐτοῦ, αἱ δὲ κεφα λαὶ ὑπῆρχαν μία μὲν τῆς φιλαργυρίας, ἡ δὲ ἑτέρα τῆς μανίας, καὶ ἡ τρίτη τῆς ἀσπλαγχνίας. Ὡς οὖν ταῦτα ἐώρα ὁ ῞Οσιος ξενιζόμενος, πλησίον τοῦ μου ναχοῦ ἐγγίσα;, κατενύει τα συνθήματα τοῦ δράκον τοῦ, καὶ τὰ τούτου μορφώματα· δοχῶν δὲ ἐκεῖνος ὅτι εἷς τῶν πενήτων ὑπάρχει, καὶ ἕνεκέν τι λαβεῖν παρ' αὐτοῦ ἐκδεχόμενος, λέγει αὐτῷ· Ο Θεός Ελεήσει σε. 'Ο δὲ Μακάριος ὀλίγον μακρυνθεὶς ἀπ᾿ αὐτοῦ, εἶδε γραφὴν κύκλῳ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀέρος Ανεμοδουλεῖν Ανεμοδουρίον, Ανα μεδούλιον,

Chapter XIVCaput XIV

col. 751–752page 66 of 134
PG 111:751γεγραμμένην σκοτεινοῖς γράμμασιν. Δράκων, τῆς φιλαργυρίας ἡ ῥίζα πασῶν τῶν ἀνομιῶν. ρ.'. Απιδὼν δὲ ὄπισθεν αὐτοῦ, βλέπει δύο τινάς τη φύσει ευνούχους δι' αὐτὸν δικαζομένους· ἦν δὲ ὁ μὲν εἶς μέλας, ἐσκοτισμένους ἔχως τοὺς ὀφθαλμούς ὁ δὲ ἕτερος ἦν λευκὸς, ὡς τὸ κρύος τοῦ οὐρανοῦ. Έλεγε δὲ ὁ μέλας, Ἐμά εἰσι τὰ πρετέλεια αὐτοῦ, ὅτι τὸ ἐμὸν θέλημα εἰσπράττεται· ἀνελεήμων γὰρ και φιλάργυρος μετά Θεοῦ μερίδα οὐ κέκτηται Πάλιν ὁ ἕτερος ἔλεγεν· Οὐχὶ, ἀλλὰ ἐμὰ εἰσιν αὐτοῦ τὰ προτέλεια, ἐπεὶ καὶ νηστεύει, καὶ εὔχεται, καὶ ἔστιν ἄκακος, πράος, ταπεινός, καὶ ἡσύχιος. Ελ κάζοντο οὖν οἱ δύο, καὶ οὐκ ἦν εἰρήνη μεταξύ των ἀμφοτέρων. Εφη ἔσχατον ὁ μέλας τάδε - Τί λέγει ὁ κριτής; Δεῦτε, τίνες οἱ φιλάργυροι, οι κνιποι, οἱ ἄσπλαγχνοι, οἱ ἀπροαίρετοι; ἢ τοὺς ἐλεήμονες προ καλεῖται καὶ τοὺς συμπαθεῖς, καὶ τοὺς οἰκτίρμονας, καὶ τοὺς τούτων ὁμοίους; Εφη ὁ ἄγγελος Καὶ τί λέγει ὁ Κύριος; ε Ἐπὶ τίνα ίδω ἀλλ' ἡ ἐπὶ τὸν πρᾶον καὶ ἥσυχον, καὶ τρέμοντα μου τους λ γους;» Καὶ ὅτι ο Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, μακάριοι οἱ προεῖς, μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. ἔφη ὁ μέλας - θέα μα! τρέμει οὗτος ἐπὶ τῷ λόγῳ· ὅτι «Μακάριοι οἱ Ελεήμονες, ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται» Καὶ πάλιν, Για γεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ Πατήρ ἡμῶν ὁ εὐ ράνιο; οἰκτίρμων ἐστί.» Καὶ πάλιν· τ Ελεον θέλω, καὶ οὐ θυσίαν.» Και ο Διαθρυπτε πεινώντι τὸν ἄρτονσου. Καὶ ἄλλα πλείονα παραγγέλματα τοῦ Θεοῦ, οὐ φέρω λέγειν βδέλυγμά μου ὑπάρχοντα, ὅτι ἐνν τία μου εἰσιν. Πῶς οὖν τὰ προτέλεια ἐπέχειν βού λει; Αποκριθεὶς οὖν ὁ τοῦ φωτὸς ἐκεῖνος ὑπηρ της, ἔφη - Δίκη μεγάλη σήμερον μεταξὺ ἡμῶν, καὶ οὐκ ἀφίσταμαι μέχρις ἂν τὸν κριτὴν τῆς ἀληθείας ἐρωτήσωμεν. ρη'. Ταῦτα ἀκούσας ὁ μέλας, ἐδυσ, έραινε, καί φησι πρὸς τὸν λευχείμονα· Ἐπειδὴ ἀπὸ φιλανθρωπίες ἄρχεται ὁ φιλάνθρωπος, και λήγει εἰς ἀγαθίει, τα, τῆς αἰτίας ἕνεκεν πανούργως πρὸς τὸν Θεὸν κατέγν γες, καὶ οἶδα ὅτι κατ' ἐμοῦ ἔχεις ἐξενέγ καὶ τὴν ἀπὸ φασιν. [Διὸ καὶ ἀπαναίνομαι τὸν τοιούτων επεν πόν ]. Ὁ δὲ ἄγγελος Κυρίου ἔφη πρὸς αὐτόν Δόλις καὶ ἀπατιών, ὁ νομοθετῶν τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων κρίνειν δίκαια, καὶ μὴ ἐλεεῖν πτωχὸν ἐν κρίσει, καὶ μὴ λαμβάνειν πρόσωπον δυνάστου, απο τὸς ὢν ὄρος σοφίας καὶ δικαιοσύνης, Ενεκεν σοῦ τοῦ μιαρωτάτου ἀρτίως έχει παροιστρῆσαι ἐν κρίσει; Δεύρο τοίνυν ἄρα ἐμοὶ, καὶ διὰ κρίματος Θεοῦ ἡ πείσου ἢ πείσθητι ταχέως. Τούτοις τοῖς δήμιοι Η ΕVΗ, Τ Ἀλλὰ γὰρ ὡς δευτέρα είδε λολατρεία σεμνυνόμενος ἐμοὶ ἐπήρκει καὶ ἐμοὶ δεν λεύει, καὶ ὀφείλουσιν εἶναι καὶ τὰ προτέλεια ἐμά καὶ ἀπονέμομαι τῷ τοιούτε σκοπό μὴ ἀρεσκόμενος.
col. 753–754page 67 of 134
PG 111:753Παρβήσας ο μέλας, ἐπένευσε παρὰ Κυρίου τὸ κρίμα αὐτοῖς ἔσεσθαι. Καὶ στραφέντων κατὰ ἀνα τολάς ηρώτησε τὸν Κύριον ὁ λαμπρός νεανίας ἐκεῖ νος περὶ τῆς ὑποθέσεως· ὁ γὰρ μέλας, εἰ καὶ σὺν αὐτῷ ἐπεῖδε κατὰ ἀνατολάς, ἀλλ᾽ εὐθέως ἀπέστρεψεν τὰ βδελυρὸν αὐτοῦ πρόσωπον ἐπὶ δυσμές. Ως οὖν ἠρώτησεν ὁ ἄγγελος Κυρίου, εὐθέως φωνή ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν, λέγουσα· Ἐγὼ ἐνετειλάμην τοῖς ἀποστόλοις μου, λέγων· ο Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, καὶ ὧντινων ἄφετε τὰς ἁμαρτίας, ἀφεθήσε της αὐτοῖς. Ἐπεὶ οὐκ εἴρηκα τοῖς φίλοις μου λέγων, Λάβετε χρυσίον ἀντὶ Πνεύματος ἁγίου, καὶ τότε συγχωρήσατε τοῖς ἀνθρώποις τὰ παραπτώματα οὐκοῦν οὐκ ἔστι σοι μερὶς ἐν αὐτῷ· ἐπεὶ τῶν ἐλεη μόνων ἐστὶν ἡ ἀνάπαυσις καὶ οἰκητήριον ἢ ἐμὴ βασιλεία. Ταύτης τῆς φωνῆς γεγονυίας, περιεχώς & ρησεν ὁ ἄγγελος Κυρίου τῷ ἐξοφωμένῳ ἐκείνῳ πνεύματι τα προτέλεια, καὶ αὐτὸς προσκυνήσες τῷ Κυρίῳ, ἄποθεν τοῦ μοναχοῦ ἐπορεύετο. για θ. Τούτο θεασάμενος ὁ Μακάριος, ἐξέστη τῷ πνεύματι καὶ ἐλιγγίασεν, ὅτι ὁ πονηρὸς δαίμων ἐκεῖνος ἀπογραφῆς τὸν τοῦ φωτὸς ἄγγελον ἔπεισε, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἀπεφθέγγετο· Ω τῆς τοῦ μικροῦ κακοβουλίας! τοῖς ἡμετέροις ὅπλοις βαλλόμεθα· καὶ γὰρ εἶνος ὁ λυμεὼν καὶ λῃστὴς καὶ γραφεύς Εμπειρος ἐστιν. Τοῦτο εἰπών, προέλαβεν ἔν τινι βυμίδι, δι' *ς ήμελλεν ὁ μοναχὸς διέρχεσθαι, καὶ καθεσθεὶς ἐκεῖσε αὐτὸν ἐξεδέχετο. Οτε οὖν ἐθεάσατο αὐτὸν μονώτατον διερχόμενον, ἐχάρη· τοῦτο γὰρ προσηύξατο· καὶ ἀναστάς, ἤρξατο ὡς εἰς συνάντησιν αὐτοῦ πορεύεσθαι. Ἔγνω οὖν ὁ διάβολος, δ; εἰλήψει τοῦ μοναχοῦ τὰ προτέλεια, καθότι ἐπὶ τῇ διορθώσει αὐτ τοῦ ἀφίκετο ὁ Δίκαιος, καὶ θροηθεὶς ἤρξατο κράζειν. Πάλιν, Ανδρέα, κατ' ἐμοῦ ἥκεις; ἆρά γε ἐγὼ ἐξενιζόμην ὁρῶν σε αὐτῷ ἐντρανίζοντα ]; "Αδηλός μοι ἑστὼς, παρηκρόου τῆς δίκης μου, ή πάντως τι δεινόν μοι βουλόμενος ἐργάσασθαι· ἔπιθι ἀπὸ τῶν ὧδε, καὶ μὴ τυραννίσῃς ἀδίκως ἐνταῦθα τι γάρ σοι καὶ τῷ ἀ] τούτῳ; οὐ γὰρ προσφιλής σοὶ ἔστιν, ἀλλ' οὐδὲ μέχρι τῆς ἄρτι ὥρας αὐτὸν ἐθεάσω, συγγενής σου οὐκ ἔστι, διδασκαλίας καὶ οἱ δέεται· ἄπιθε τοίνυν ἀπὸ τῶν ἐνθάδε, καὶ μὴ ἀδικῶν με καθέστηκας. Ταῦτα τοῦ ἀλαζόνος φλυ- Ὦ αροῦντος, ὁ Μακάριος ἐσιώπα, μηδὲν ἀποκρινόμενος. ὡς δὲ πλησίον αὐτοῦ ὁ μοναχὸς ἐγένετο, έκτε λέτα; εὐχὴν ὁ ῞Οσιος μετά δακρύων, και περιβλεψάμενος ὧδε κἀκεῖσε, καί τινα μὴ ὁρῶν, κατέσχεν τὸν μοναχὸν τῆς δεξιᾶς χειρὸς αὐτοῦ, καὶ ἔφη προς αὐτόν ρι. Δέομαί σου, ἀνεκτὸς ἄκουσόν μου τοῦ οἰκέτου σου, καὶ ἐλεῳ προθέσει σου δέξαι τὰ εὐτελή μου βήμα ἐπεὶ οὐ δυνατὸν οἴσῃς ἅμα ἐμοὶ ὡς ἐπί τινι, καθότι πρὸ τῆς νενομισμένης proρίας πιο ὥρας αδηλός σης ἑστὼς, παρήκρον της δίκης μου, Η πάντως το δεινόν μας βουλόμενος ἐργάσασθαι.
col. 755–756page 68 of 134
PG 111:755τα· ἐπειδὴ θλίψις μοι διὰ σὲ μεγάλη καθέστηκε, καὶ οὐχ ὑποφέρω ἀπὸ τῆς ἐδύνης. Τίνος χάριν, φίλος ὢν τοῦ Θεοῦ, [ἀπέδρασα; τοῦτον διὰ τὰ χρήσ ματα), καὶ ἐχρημάτισας υπηρέτης τοῦ διαβόλου δὲ τρόπῳ, πτέρυγας ἔχων ὡς τὰ Σεραφίμ, τῷ Σατανάς ταύτας ριζοτομήσας, συνεχώρησας Πῶς, ἀστραπόμορφος ὤν, γέγονας σκοτεινόμορφος Οι μι ὅτι ὀφθαλμοὺς ἔχων ὡς τὰ πολυόμματα, έτυ ελώθη; ὑπὸ τοῦ δράκοντος, καὶ ὡς ἥλιος ὑπάρχων τοὺς ὡς νύκτα κανέσπερος. Τίνος χάριν, ἀδελφὲ, τὴν ! σὴν ψυχὴν ἐθανάτωσας; διατί ἐκτήσω φίλον τὸν τῆς φιλαργυρίας δράκοντα 'Αρα οὐ συνιεῖς ποῖος ἐφείλει εἶναι ὁ μοναχός; Τί σοι θέλεις το χρυσίον, ἀδελφέ τίνος χάριν αὐτὸ ἐσώρευσας ποίῳ τρόπῳ αὐτὸ ἐκτήσω, καὶ σεαυτῷ ἐπορίσω ἀπώλειαν ? Τι θέλεις τὸ χρυσίον, ὅπερ μετὰ θάνατόν σου, καὶ οἷς οὐ θέλεις ἢ καὶ ἐχθροῖς σου τούτοις, κληρονόμου ποιήσῃς Ειπέ μοι, παρακαλῶ, μὴ ἀπὸ κόπου σοῦ ἐστι, καὶ φυλάττεις τοῦ συνταφῆναι σοι Μὴ τῇ δικέλλῃ σκάψας, τοῦτο ἐσώρευσας, ἵνα θρέψης τὰ τέκνα σου; Μὴ Εργασίας ποιησάμενος τοῦτο ἐδέξω εἰς μίσθωμα Αλλοι πεινῶσι, καὶ διψῶσι, καὶ μι ? γῶσι τελευτώντες, καὶ αὐτὸς βλέπων τὴν τοῦ χρυσ σίου ποσότητα εὐφραίνει; Ταῦτά εἰσι τὰ ἴχνη τῆς μετανοίας ταῦτα περίεστιν ἡ τάξις τῶν μοναζόν των, καὶ ἡ ἀκτημοσύνη, καὶ ἡ τοῦ ματαίου βίου αναχώρησις Οὕτω ἐμιμήσω τὸν Κύριον; οὕτω ἡρνήτ σω τὸν κόσμον; οὕτως ἑαυτὸν ἐσταύρωσας τῷ κόσμῳ ? καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις; οὕτως ἀπηλλοτριωμένος ἐγενήθης τοῖς ἀδελφοῖς σου καὶ πᾶσι τοῖς ματαίοις καὶ αχυρώδεσι πράγμασι τοῦ βίου οὐκ ἤκουσας τοῦ Κυρίου λέγοντος· Μὴ κτήσασθε χρυσὸν ἢ ἄργυρον, μὴ πήραν, μὴ ῥάβδον, μὴ δύο χιτώνας ἔχειν: ε Διά ποίων έργων ἐκτείνω τοῦτο ἀνάπαυσιν; "Αρά γε επίστασαι τίνων εἰπὼν τὸ σχῆμά του πρόσεστιν; ἀποστυδάσας αὐτῷ ἐσώρι σας, ἀποστιθάσας αὐτό ἐκτό βια'. Ἐκπλήττομαι ποίῳ τρόπῳ τὰς πραγματείας ταύτας λήθῃ παραδέδωκας. Ἰδοὺ σήμερον ἢ αύριον τελετοῦ βίου χρησόμεθα, καὶ ἃ ἡτοίμασας, τίνι ἔσον ται; Οὐ βλέπεις τὸν διάβολον τοῦ ἵσταται, κατέχων σου τῆς ψυχῆς τὰ προτέλεια; καὶ ὁ φυλάσσων σε ἄγγελος μακρόθεν ἵσταται ολοφυρόμενος. Ἰδοὺ τὴν ὦ φίλε μου, ο πονηρὸς δράκων ὁ τῆς φιλαργυρίας τῷ σῷ τραχήλῳ ἐνείλικται, κἂν οὐχ ὁρᾷς, καὶ μετ ο γάλην ἔχει ἐν σοι τὴν ἀνάπαυσιν· ἰδοὺ δὴ ἵνα συν τελῶν εἴπω σοι, ὁ ταπεινὸς οἰκέτης που παράγων, έχουσα τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἀθετούσης σε καὶ τάδε λεγούσης - Τῶν ἐλεημόνων ἐστὶν ἡ βασι λεία ἡ ἐμή, ἐπειδὴ καὶ τοῦτον καὶ τοὺς τοιούτους ἢ ψυχή μου μεμίσηκεν· ἀλλὰ παρακαλώ, απουσίν μου, καὶ σκόρπισον τὰ χρήματά σου τοῖς ἀναγκα σμένοις, χήραις, ὀρφανοῖς, καὶ ξένοις, τοῖς μὴ ἔχουσι ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι, καὶ ἀγωνίζου φίλος Θεοῦ ρήσας,
col. 757–758page 69 of 134
PG 111:757αὐτόν· Απόστηθι τοῦ παιδός· οὐ γὰρ εἰ ἄξιος ἑστά. και πλησίον αὐτοῦ· διότι κακῶς κέχρηται τῇ ψαλο μῳδίᾳ, ἐξουθενημένον σε κεκτημένος ὁ Κύριος. Ως οὖν ἐῤῥάπισεν αὐτὸν ὁ Δίκαιος, ἐκεῖνος εὐθέως ἐμ μανῆς ἐγένετο, καὶ ὥρμησε τοῦ δράξασθαι αὐτὸν ἀπὸ τῶν τριχῶν· δραμὼν δὲ ὁ Ἐπιφάνιος, ἐκώλυσεν αὐτὸν τοῦ ἐγχειρήματος, ὀνειδιστικῶς ἐπιπλήξας αὐτὸν καὶ λέγων Βι ρις'. Οὕτως, ἔξηχε ἐπ' ἀληθείας, μεταξύ τοῦ θείου χοροῦ ἱστάμενος, τοιαῦτα ἐπεχείρησας διαπράξασθαι; Οὕτως ἀναγιώσκεις, ὅτι «Κακὸν ἀντὶ κακοῦ μὴ ἀντα πολώσης; Οὕτω λέγει Κύριος, ο Εάν τις σε ραπίσῃ εἰς τὴν δεξιὰν σταγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλ την;» Αἰσχυνθήτω ὁ κατάρατος δαίμων, ὁ ταῦτα ὑποβάλλων. Τί λέγειν ἔχουσιν οἱ ἐνθάδε παρόντες; Οὐχὶ σκάνδαλον ὀρθῶμεν αὐτοῖς; Οὐχὶ ὁ Κύριος και τηγορεῖ ἡμῶν λέγων· ὁ Οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ, δι' οὗ τὸ σκάνδαλον γίνεται!» Εἰ οὖν βούλει μετ' ἐμοῦ συνδυάζειν, ἐγὼ τοιοῦτόν σε εἶναι οὐ βούλομαι· ἐὰν γὰρ ὀφείλῃ; εἶναι σὺν ἐμοί, μακρὰν σεαυτὸν ποίησον ἔριδος, ὀργῆς, φθόνου, καὶ κακὸν ἀντὶ κακοῦ μὴ σπεύδῃς ἀποδοῦναί τινι ἀλλὰ μᾶλλον γίνου πτωχός τῷ πνεύματι, καὶ συντετριμμένος τῇ καρδίᾳ, πεν τῶν καὶ σκυθρωπάζων τὰ σεαυτοῦ πλημμελήματα, τρᾶος καὶ φιλήσυχος καθεσταμένος πάντοθεν, καὶ μὴ κλεπτόμενος ὑπὸ τῶν βλαβερῶν καὶ πονηρῶν κινη μάτων τῆς ἁμαρτίας, ἐν οἰκτιρμοῖς διαπρέπων καὶ χρηστότησι, καὶ καλλωπισμένος τῇ γνώμῃ καὶ τῷ ἔθει, καὶ ταῖς σεμναῖς τῆς πνευματικῆς ἀρετῆς διατ θέσεσιν· φεύγων βλακείαν, οἴησιν, ὑπερηφάνειαν, υψηλοφροσύνην· ἀπεχόμενος φειδωλίας, κνηπίας πορνείας, μοιχίας, ἀνομομανίας, μαλακίας, γαστριμαργίας, καὶ τῆς βεβυθισμένης μέθης· διὰ ταῦτα γὰρ ἐπέρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας Εἰ τοίνυν βούλει συνεῖναί μοι, ταῦτα πάντα φύλαττε. Διότι τὸ παριστάμενον λέγω σοι, πρόσεχε σεαυτῷ, ἵνα μὴ μολύνῃς σου τὴν νεότητα πορνείαις καὶ τοῖς γαργαλισμοῖς τῆς ἀσωτίας, [ἐν εὐδεμια γὰρ ἄλλῃ τοσοῦτον χαίρει ὁ Σατανᾶ, ἁμαρ τίν, ὅσον ἐν ταύτῃ καὶ ταῖς ὁμοίαις αὐτῆς ]. δου τοίνυν νέος εἴ, φίλε, καὶ μέγας σοι ἀγὼν και θέστηκε πρὸς τοὺς τέσσαρας δράκοντας τῆς ἁμαρ τίας· καὶ εἰ βούλει ὀξέως τούτων περιγενέσθαι, σύντριψον τὸν βραχίονα τοῦ χαλεποῦ σου φρονήματ τος καὶ τῆς φιλυπαυχένου νεότητος, καὶ ταπεινώθητε ὑποκάτω τῶν τοῦ Σωτῆρος ἰχνῶν· ὅπως αὐτὸς ἀγα ταγωνισάμενος ὑπὲρ σοῦ, νικήσῃ τὸν φιλόσαρχον καὶ φιλοπόλεμον δαίμονα, καί σοι τὴν νίκην ἐπιγράψηται. Κύριος γὰρ ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, τα πεινοῖ; δὲ δίδωσι χάριν. τὰ τοιαῦτα πράσσοντας. ὡς οὐδὲν χαίρει ὁ Σατανᾶς ἁμαρτίαν, ὅσον ταύτῃ καὶ ταῖς ὁμοίαις αὐτῆς.

Chapter XVCaput XV

col. 759–760page 70 of 134
PG 111:759καὶ τοῖς προσάγουσιν ἔπρεπεν ιδιοχείρως ταύτα νέμειν. Οὕτω καλῶς καὶ εὐσεβῶς, καθὸ πρέπον μοναχοῖς πολιτεύεσθαι, πολιτευομένου αὐτοῦ, φαί νεται αὐτῷ καθ᾿ ὕπνους ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ, μειδιῶν τῷ προσώπῳ, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ δένδρον φαιδρὸν ἐν πεδιάδι τινὶ ἀνθοφόρον, πλήρες γλυκυτάτων καρπῶν καὶ ἔφη· Πολλάς μοι χάριτας ὀφείλεις, Κύρι ὁ μέγας, ὅτι πεποίηκα τὴν ψυχήν σου άνθρ φόρον φυτόν σπούδασαν οὖν τὰ ἄνθη ταῦτα εἰς καρπὸν γλυκύτατον μετατραπήναι ὡς δύνασαι· τὸ γάρ φυτόν, ὁ ὁρᾶς ἐν τερπνότητι, ἡ τῆς ψυχῆς σου υπάρχει κατάστασις, ἀφ᾿ ἧς ἡμέρας εἶδες με, καὶ τὸ χρυσίον διένειμας. Εξυπνος δὲ γενόμενος, ἐπὶ πλεῖον ἐστηρίχθη, ἐπὶ τὴν πνευματικὴν εργασίαν προκόπτων, καὶ τὴν εὐχαριστίαν καθεκάστην προσ έφερε τῷ Θεῷ καὶ τῷ θεράποντι αὐτοῦ. ριδ. Νεανίας τις προσεκολλήθη τῷ Επιφανίῳ, οὗ πρώην ἐμνήσθημεν, ἀκούων τὰς ἀρετὰς αὐτοῦ· ὁ δὲ Ἐπιφάνιος ἐνουθέτει αὐτὸν ἀπὸ τῶν θείων Γρα φῶν, ὡς καὶ ἄλλους πολλούς, βουλόμενος αὐτὸν στην ρίξαι εἰς τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ· ἐκεῖνος δὲ οὐ διὰ τὸ ζηλῶσαι τοῦ τιμίου παιδὸς ἐκείνου τὴν ἀρετὴν τούτῳ προσεκολλήθη, ἀλλὰ τοῦ τῶν ἀνθρώπων ἕνεκεν ἐπαίνου, ἵνα λέγωσι καὶ περὶ αὐτοῦ, ἅπερ διὰ Επιφανίου ὁρῶντες ἐγκωμιάζοντες ἔλεγον. Τί δὲ ἔλεγον; ἐρῶ. Πολλάκις διερχομένου αὐτοῦ ἐπιμέν σως ἀκούοντες ἅπαντες τὰς αὐτοῦ ἀρετὰς, δακτυλο δεικτοῦντες ἔλεγον· δε ποία νεότης ωραία και κατάτερπνος, μέσον τοῦ πυρὸς διερχομένη, καὶ μὴ καιομένη. μηδὲ βλαπτομένη τῶν ἡδονῶν τοῖς ὑπερ καύμασιν· φησὶ γὰρ ἅπαντες δι' αὐτὸν, Καθό τι γὰρ γυναικὶ οὐχ ὡμίλησέ ποτε, ἀλλ᾽ ἁγνὸς καὶ ἄμεμπτος τὸν βίον αὐτοῦ διεπορεύετο, νηστείας, ἀγρυπνίαις, προσευχαῖς, καὶ δεήσεσι σχολάζων, καὶ ἀρεταῖς ἁπάσαις καθαίρων ἑαυτὸν, καὶ ἀπο σμήχων ἀπὸ πάσης υλικῆς μοχθηρίας. Ταῦτα των ἀνθρώπων λεγόντων, τούτων ἕνεκεν τοῦ προββηθένα τος νεανίσκου τὸν παρὰ ἀνθρώπων ἔπαινον θηράσαι γλιχόμενος, προσεκολλήθη τῷ Επιφανίῳ. ριε'. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν, ὀρθρίσαντος τοῦ Ἐπι φανίου εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ δοξολογίαν, συνηγέρθη αὐτῷ καὶ ὁ ρηθεὶς νεανίας, καὶ σὺν αὐτῷ ἵστατο ψάλλων νεύσει δὲ Θεοῦ ἔρχεται ἐκεῖσε ὁ μακάριος Ανδρέας ὡς εἰς τῶν παρατετραμμένων. Εωραχὼς δὲ αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος, διὰ τοὺς ἀνθρώπους, ὅπως μὴ γνω εθῆναι τοῦ Ὁσίου τὴν ἐργασίαν, οὐδὲν αἰσθητῶν πρὸς αὐτὸν ἐπεδείξατο, ἀλλὰ πνεύματι αὐτὸν ἡσπόν σατο. Ως οὖν ἔνδον ἐγένετο, ἐλθὼν πλησίον αὐτοῦ, ἔστη ἐπὶ πολλὴν ὥραν σιωπῶν· ἀπιδὼν δὲ εἰς τὴν ὄψιν τοῦ νεανίσκου ἐκείνου βλοσυρῷ τῷ ὄμματι, δίδωσιν αὐτῷ κόσσον, ὡς ἡδύνατο, και φησι προς
col. 761–762page 71 of 134
PG 111:761κόβρωτα πάχη τῶν γυναικῶν ὁ ταλαίπωρος. Ένα βριμήσατο οὖν ὁ Ἐπιφάνιος τῇ γυναικὶ ἐκείνῃ, καὶ εὐθέως ἀνεχώρησεν. Ἔφη δὲ Ἰωάννης πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον· Ἐπιτιμήσεται αὐτὸν ὁ Θεός, ὅτι ἐσάν λευσεν ἡ τάλαινα τὴν καρδίαν μου. Επιφάνιος εἶ πεν· Μακάριόν ἐστιν ἵνα ἐσάλευσε καὶ μὴ ἤρπασεν ὁ ἐμβλέψας γὰρ γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. Νῦν οὖν ὡς οὐκ ἐπιθυμεῖς, πῶς ἐντρανίζεις ἡδέως τῇ πόρνῃ; Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι μακάριόν ἐστιν, ἵνα σε παρεσάλευσε καὶ μὴ ήρπασεν. ριθ'. Εφη Ἰωάννης πρὸς αὐτόν· Καὶ μὴ ο διάβολος τὴν γυναῖκα ἐποίησεν; Πάντως ὁ Θεός, κἀκεῖνος ὥρισε τοιαῦτα γενέσθαι. Ἐὰν δὲ οὐκ ἤθελε ταῦτα γενέσθαι, ἵνα τῇ αὐτὴν εἰς τὸν κόσμον παρήγαγεν; Αἴτιόν ἐστιν ὁ Θεὸς τοῦ τοιούτου πράγματος. Επι φάνιος λέγει· Μὴ ἀπερισκέπτως τι φθέγγου, ἀδελ φές στοχάζομαι γὰρ ὅτι οὐκ οἶδας τί φθέγγεσαι" αἰπὲ δέ μοι πρὸς τοῦτο· Εἰσήγαγεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν κόσμον τοῦτον, καὶ εἰς τὸν βίον τὸν ἡμέτερον μά χαιραν, διὰ ποίαν αἰτίαν; Πάντως, ἵνα τέμνωμέν τι τῶν προσδεομένων τῆς τομῆς αὐτῆς, οὐχ ἵνα σφάς ζωμεν ἀλλήλους. Εποίησεν ὁ Θεὸς σχοινίον, οὐχ ἵνα πνίγωμεν ἑαυτοὺς, ἀλλ᾽ ἵνα ἐν αὐτῷ στηριζώμεθα. Καὶ ἵνα τὰ πολλὰ παρεάσω, καὶ τοῦ ζητουμένου ἐπιμνησθῷ· ἐποίησεν ὁ Θεὸς καὶ τὴν γυναῖκα, ἵνα αὔξῃ ὁ κόσμος, καὶ ἵνα πᾶς ἄνθρωπος ὁ βουλόμενος Έχειν γυναίκα ἔχῃ αὐτὴν μετὰ συνειδήσεως Θεοῦ, μετά βουλῆς αὐτοῦ· τουτέστι κατὰ τὸν νόμον, τὸν πρὸ τούτου ἐκδοθέντα ὑπ' αὐτοῦ [ καὶ ἐν τοῖς θείοις Εὐαγγελίοις παραγγελλόμενον, «Εσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν τ]· ἵνα σκέψῃ ἐν τῇ νεότητί σου, καὶ ἴδῃς εἰ ἄρα δύνῃ παρθενεύειν χάριτι Κυρίου· εἰ δὲ οὐ δύνῃ, ἵνα εὑρήσης γύναιον σεμνὸν, ἀγαθὸν, καὶ ἐνάρετον, καὶ βούλῃ τῶν γονέων ἵνα ἄρῃς αὐτήν. Καὶ λοιπὸν οὔτε ἐκείνη, οὔτε σὺ ἕξετε ἐξουσίαν τοῦ ἐτέ ρωθεν ῥεμβεύεσθαι, καὶ ὀφείλετε εἶναι ὥσπερ ζεῦ γος τρυγόνων, ή σεμνὰ καὶ τερπνὰ ἀδέλφια. Εἴ τις οὖν φυλάξει οὕτω τὴν μονογαμίαν, ὥσπερ εἶπεν ὁ Κύριος, ὅτι ἐν τῇ ἀναστάσει ἐπιγνώσονται οὗτοι ἀλλήλους ἐν χάριτι, οὐ μέντοι πάλαι ὥσπερ εζεύχθησαν, ἀλλ' ἔσονται ὡς ἄγγελοι Θεοῦ. Διὰ τοῦτο, ὁ Επιφάνιος εἶπεν, ἡ γυνὴ κατὰ τὸν νόμον Κυρίου ζεύγνυται ἀνδρὶ, καὶ συνάπτεται χάριν παιδοποιίας οὐχὶ δὲ χάριν δαιμονολαγνείας. Ὅσοι οὖν πορνεύου» σιν, ἢ μοιχεύουσιν, ἢ τὴν Σοδομικὴν ἐργασίαν έρ γάζονται, [οὗτοι γνώσονται ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου τί αὐτοῖς ἡτοίμασται· ] ἐπεὶ ἀρτίως παίζουσιν ὥσπερ τετυφλωμένα κτήνη καὶ ἀναίσθητα. Οἷον γὰρ τὸ φοβερὸν ἐκεῖνο πῦρ, ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὁ κλαυθμὸς ὁ ἀπαράκλητος, τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, εἰ δήμιοι ἐκεῖνοι ἄγγελοι, οἱ τὰς πυρίνους ῥάβδους κατέχοντες, καὶ τύπτοντες τοὺς ἐμοὶ ὁμοίους ἁμαρ τωλούς, τοὺς μέλλοντας εἰς τὸ πῦρ ἐκεῖνο τὸ ἄσβε τον εμβιβάζεσθαι; Νῦν οὖν καὶ σὺ, εἰ οὐ δύνῃ ταμα. ἔνονται· ὁ γὰρ θάνατος, ὅταν ἔλθῃ ἐπ' αὐτοῖς, γνώσονται.
col. 763–764page 72 of 134
PG 111:763περ ριν. Ταῦτα τοῦ φωστῆρος Επιφανίου τῷ νεωτέρω ἐκείνῳ νουθετοῦντος, ὑπὸ τοῦ πονηροῦ σκληρωθεί σης αὐτοῦ τῆς καρδίας, βαρέως τὰ βήματα ἤνεγκε, καὶ ὀκλάσας πρὸς τὰ λεγόμενα, λυπηθείς, ἀνεχώρησεν εἰπών· Οπηνίκα ὀφείλω, ἀπολαύσω τὸν κόσμον, τότε αὐτοῦ ἀπόσχομαι. Οὐκέτι οὖν προσέθετο συνελο θεῖν τῷ Επιφανίῳ εἰς τὸν πνευματικὴν ἀγῶνα, ἀλλ εμφιλοχωρῶν ταῖς ἡδυπαθείαις, πορνείαις καὶ μοι χείαις, τῆς ἐλεεινῆς αὐτοῦ ψυχῆς τὸ κάλλος κατε μίανεν. Μετὰ ταῦτα περιέπεσε πειρασμοί; καὶ θλίψεσι σφοδροτάταις, ὥστε καὶ εἰς μεγίστην πιο νίαν ἐλθεῖν, καὶ τὸν ἄρτον ζητεῖν καθημέραν. Ελυ πήθη οὖν ἐπὶ τούτῳ & Επιφάνιος, καὶ παρεκάλει τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ ποιῆσαι μετ' αὐτοῦ ἔλεος. Ο 8 Όσιος ἔφη· Οὐχὶ, τέκνον, ἀλλὰ συμπάθησον αὐτοῦ μᾶλλον τῇ ψυχῇ, κάμνοντος τοῦ σώματος· ἔασον τοίνυν αὐτὸν οὕτως· ἀρμόδιον γὰρ τοῦτο αὐτῷ ποι ρίεστιν. Ελεύσεται δὲ καιρὸς, ὁπηνίας ὁ Κύριος θεασάμενος τῆς ταλαιπωρίας την ταπείνωσιν, μετέ. πειτα ἐπὶ τὴν προτέραν αὐτοῦ κατάστασιν λέσηται αὐτόν. Επιφάνιος έφη • Παρακαλώ σε δοῦλε Κυρίου, γνώρισόν μοι διὰ ποίαν αἰτίαν οὕτως ἐξέως τοῖς πειρασμοῖς παρεδόθη. Ο δὲ εἶπεν· θύα ὠργίσθη αὐτῷ ὁ Κύριος δι' οὐδὲν ἕτερον, εἰ μὴ ἔτι ἦν ἐπίορκος, καὶ ψεύστης, καὶ θρασύς, καὶ ὑπερήφανος· κἂν τάχα γὰρ καὶ ἄλλα χείρονα διεπράξατο σωματικά πλημμελήματα· ἀλλ᾽ οὖν οὐ τοσοῦτον δὲ ταῦτα, ὅσον δι' ἐκεῖνα. Οὕτω γάρ ἐστιν, ἐὰν γὰρ μ βράνη ή κύθρα ύψουμένη ισχυρώς, ἡδύτητα βρώσις οὐκ ἔχει· οὕτω καὶ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ ταπεινοὶ, ἐὰν μὴ ἐψηθῶμεν διὰ πολλῶν θλίψεων καὶ του ρασμῶν, οὐ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ἐπιφάνιο; εἶπεν· Εἰ οὕτως ἐστὶ τὸ συν φέρον τῆς ψυχῆς αὐτοῦ σωτηρίας, οὐκέτι περί αὐτοῦ φθέγξομαι· μόνον ἴδω αὐτὸν ἐν ὑπομονῇ ἐπ δρειούμενον, καὶ εἰς ἀγαθὰς ἐλπίδας καὶ ἐπαύλεις παρὰ Κυρίου βαδίζονται 118. ριή. Έτερος δέ τις νεανίας, ονόματι Ιωάννης, έχρη μάτιζε προσφιλής Επιφανίῳ, καθότι καὶ τῶν ἱερῶν γραμμάτων ἀμφότεροι τὰ μαθήματα επαιδεύθησαν' ἠγάπα οὖν τὸν Επιφάνιον συμφοιτητήν, τὴν δὲ ἀρ τὴν αὐτοῦ οὐκ μιμεῖτο τὸ σύνολον. Μιᾷ οὖν ἡμερῶν, συγκαθεζομένων τῶν ἀμφοτέρων παίδων ἐν τῷ δημοσίῳ, καὶ τὰ ῥήματα ομιλούντων, γυνή τις μιμάς διερχομένη ἐν τοῖς ἐκεῖ, ὡς τοὺς ἀμφοτέρους παῖδας ἐθεάσατο, ήρξατο ἡ ἀκάθαρτος σχήματα πράττειν, ἑξῆς καὶ κινήματα καὶ βλακεύματα, τα ρωμένη ή γάγγραινα κἂν ἕνα συλήσει εἰς τὴν ἐπι θυμίαν αὐτῆς. ὡς δὲ ταῦτα διεπράττετο, ἀπέστρε με τὴν ὄψιν αὐτοῦ ἰδὼν Επιφάνιος υπομειδιάσει, καί φησιν· Βλέπε τὴν ἀλώπεκα τὴν ἀναίσχυνον, πῶς ὑποπυνεύεται όρνιν πειρωμένη λαβείν, φημί νεωτέρου τινός ψυχὴν τοῦ θηρεύσαι. Ο δὲ Ἰωάννης, ὡς ὧν ἐξωλέστατος, κατεσκόπει κρυφίως, ὡς όπου λανθάνων τῷ Επιφανίῳ. Πορευθεὶς δὲ ὁ Ἐπιφάνιος, ἐλυπεῖτο ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ· ἐπ' ἀληθείας γὰρ ἄσωτος ῶν, ἐμαίνετο εἰς τὰ σχολη
col. 765–766page 73 of 134
PG 111:765ο ρκβ'. Ως δὲ ταῦτα ἀμέλει ὁ Ἐπιφάνιος τῷ Ἰωάνῃ, αἰφνιδίως εὑρέθη ὁ μακάριο; δρέας ἐκεῖσε διερ χόμενος· καὶ ὡς ἐθεάσατο αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος, ἀναστὰς ταχέως, καὶ ἀφεὶς τὸν Ἰωάννην, ἀπίει πρὸς τὴν Μακάριον· καὶ γενόμενοι ἐν ἀποκρύφῳ τόπω, Αρζαντό τινα θεόπνευστα βήματα ὁμιλεῖν τῶν Γρα φῶν. Υπολαβὼν δὲ ὁ Μακάριος πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον ἔφη· Οἶμαι, ὦ φίλτατέ μου καὶ μελίῤῥυτε, οἵους λόγους καὶ μυρίπνοα βήματα τῷ νέῳ ἐκείνῳ τῷ σύν σοι πρὸ τῆς ὥρας καθεσθέντι, εἰς μάτην κεκένωκας. Λέγει Επιφάνιος· Εἰς μάτην; κατὰ τίνα τρό που; ἔφη ὁ ῞Οσιος· Οὐκ εἰσακούσεταί σου εἰς τὸν αἰῶνα, ἐπεὶ σφόδρα ἐστὶν ἐξωλέστατος· ἐγὼ γὰρ ἤμεν πρὸς ὑμᾶς τῷ πνεύματι, ἐπηνίκα πρὸς ἑαυ τοὺς διασκέπτεσθε. Πρόσεχε δὲ, τίνα εἰσὶν ἀπερ συμβήσεται αὐτῷ οἱ μετά πολὺν χρόνον ἀπὸ τῆς προκειμένης ώρας, δι᾿ ὧν ἐστι πόρνος καὶ μοιχὸς καὶ ἀρσενοκοίτης τὸ βδελυρώτατον. Πρὸ ὀλίγων ημε ρῶν ἔμελλεν ὁ Κύριος ἐξολοθρεῦσαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς, δι' ὧν θλίβει αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν ταῖς ἀσωτίεις αὐτοῦ πορευόμενος. Ητήσατο δὲ τὸν Κύ ριον ὁ ἄγγελος, ὁ φυλάσσων αὐτοῦ τὴν ψυχὴν, του θῆναι αὐτῷ ὅρον μετανοίας κἂν ἕνα καιρὸν, καὶ ἐπήκουσε Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ ἀγγέλου, καὶ ἐδέθη αὐτῷ ἐνιαυτὸς ἡμερῶν, καθάπερ ᾐτήσατο ὁ ἄγγε λος. Ενετείλατο δὲ ὁ δίκαιος κριτής τῷ τῆς λύμης ολοθρεύοντι ἁγίῳ ἀγγέλῳ, Ἐὰν ἔνδοθεν τῆς ὀρισθείς της περιοπής μεταγνῷ, οὗ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ μήγε, χρῆσαι αὐτῷ τῇ ἰδίᾳ τῆς σήψεως ἀνάγκῃ, ἥτις καὶ διαλύσει τὰς ἁρμονίας αὐτοῦ, καὶ καταρρεύσαι ποιήσει τὰς σάρκας αὐτοῦ, καὶ οὕτω τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχὴν εἰς τὸν ᾅδην παραπέμψει. Αλλ' οὗτος εἰς ἀνονή τους φληναφία; καὶ αὐτὸν τὸν καιρὸν και τεδαπάνησε, καὶ οὐδὲν ὠφελήσας τὴν ὀργὴν ἐπε σπάσατο. Καὶ εὐαὶ τῷ φιλοπόρνῳ, τῷ ἐλεεινῷ καὶ βεβήλῳ καὶ ταλαιπώρω! ἱκανὰ γὰρ μεταμεληθήσεται ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ θανάτου καθεζόμενος, καὶ τῶν λόγων σου τῶν θεοπνεύστων μεμνημένος. ρκγ'. Λέγει πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος - Κύριέ μου, εἰ κελεύεις, ἀναγγελῶ αὐτῷ ταῦτα, ἅπερ μοι λελάληκα, ἴσως εἰσελεύσεται εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ φόβος Κυρίου, καὶ μεταμεληθεὶς ἀποστρέψῃ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ τῆς πονηρᾶς. Εφη ὁ Μακάριος· Εἰ ταῦτα ἐρεῖς αὐτῷ, γελάσεται· ὅλος γάρ ἐστι πεπωρωμέ. νος τοῦ τῆς πορνείας δαίμονος. Αλλ' οὐδὲ ὁ Κύριος τὰ τοιαῦτα λέγει τινὶ τοῦ ἐπιστρέφειν· οὐκ ἔστι γάρ τοῦτο συμφέρον αὐτῷ· εἰ γὰρ ἦν συμφέρον, ὁ Θεὸς ἂν τοῖς ἅπασι τὴν ὥραν τοῦ θανάτου καὶ τὴν ἡμέ σαν δι' ἀγγέλων ἐμήνυεν. Σὺ δὲ, ἀγαπητὸν τέκνων μου, άγων (ζου, εἴ τι δύναται, ἵν᾽, ὅτ' ἂν ἔλθῃ ὁ Κύ. μιας μεταστῆσαι ἡμᾶς ἐκ τῶν ὧδε, κληρονομήσωμεν γίας,
col. 767–768page 74 of 134
PG 111:767ΤΟΥ Θεοῦ, ὅπως καὶ ἐνταῦθα σεμνῶς βιώσης, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι πολλῆς ἀπολαύσῃς τῆς τοῦ Θεοῦ ἀ λήψεων. καρτερεῖν ἐν ἀγνείᾳ, χρῆσον κατὰ τὸν νόμον τοῦ ρα'. λέγει Ἰωάννης - Μακάριόν ἐστι τὸ στόμα σου καὶ τὰ χείλη σου, χύρι Επιφάνιο, ὅτι ταῦτα φθέγο γεσαι· πλὴν μὴ νομίσῃς ὅτι πάντας ὁ Θεὸς οὕτως ἐσήφισε, καὶ ἡγίασε, καὶ ἐξελέξατο ὥσπερ αν προαιροῦμαι γὰρ εἶναι ὡς σύ, ἀλλ' οὐ δύναμαι γε νέσθαι· ήθελον νηστεύειν, καὶ δι' ὅλης τῆς ἡμέρας καὶ νυκτὸς προσεύχεσθαι, ἀλλ' οὐ δύναμαι· ἤθελον διδόναι τοῖς πτωχοῖς, ἀλλ' οὐκ ἔχω χρυσίον, ἢ ἄρα γύριον, οὔτε τι ἕτερον εἰς πλησμονὴν ἀποκείμενον, Εἰ ἦν τὸ κατ' ἐμὲ, οὐκ ἐβουλόμην τινὶ ὀργίζεσθαι, ἢ τινα καταλαβεῖν, ή τι τῶν βλαβερών ποιεῖν· νῦν δὲ καὶ ἄκων ἀναγκάζομαι, τὰ μὲν ὑπὸ τῆς φύσεως, τα δὲ ὑπὸ τοῦ δαίμονος, ἄλλα δὲ ὑπὸ κακῆς συνηθείας πράττειν. ρχαί. Λέγει πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος Προφάσεις ταῦτα· εἶπας οὖν ἔτι Ηθελον εἶναι ὥσπερ καὶ σῦ, ἀλλ' οὐ δύναμαι. Καὶ νῦν τί ἄρα ἐν ἐμοὶ στοχάζει, ὡς ἔφη σας; Μὴ οὐ δύνῃ ἡσυχάζειν ὡς ἐγώ; μὴ εὐ δύνῃ τας θείας Γραφὰς ἀναγινώσκειν; μὴ οὐ δύνῃ σχο λάζειν τοῖς ναοῖς τῶν ἁγίων; μὴ οὐκ ἰσχύει; ἔχειν ἀγάπην μετὰ πάντων; οὐ δύνασαι νηστεύειν; Καὶ μὴ ὁ Κύριος ἐπ' ἀνάγκαις τοῦτο ἔχει, οὐδὲν ἔτερον ἐπιζητεῖ, εἰ μὴ τοῦ μὴ γαστριμαργίζεσθαι, καὶ τοῦ μή μεθύσκεσθαι. Μὴ εἶπεν· Μὴ φάγῃς, μή πίης ἀλλ᾽ εἶπεν· Μὴ γαστριμαργεῖν, μὴ μεθύειν καὶ ποιεῖν τὴν ἁμαρτίαν. Είρηκας, ὅτι θέλω προσεύχει σθαι, καὶ οὐ δύναμαι· διατί οὐ δύνῃ, νεώτερος ὤν, καὶ ζῶσιν ἔχων σώματος; Εἰ ταύτην τὴν ἀπολογίαν δώσῃς ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως, ἐν γυναικάριον, γραΐδιον, ἐνάρετον, ἀδύνατον, ἔχει ἐκβαλεῖν, καὶ καταδικάται σε· ἐροῦσι γὰρ πρός σε σε· ἐροῦσι γὰρ πρός σε· θέασαι τὴν ἀδύνατον καὶ ταλαίπωρον τῷ σκηνώματι πῶς ἐλοψύχως ἠγωνίσατο· καὶ σὺ νέος ὢν τολμᾷς φθέγξασθαι τοιαῦτα; Πῶς διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ νυκτὶ καὶ ἡμέρα προσευχαῖς καὶ δεήσεσιν ἐσχόλαζεν; καὶ σὺ νέος ὤν, οὐδὲ κἂν ἴσην τῆς γραΐδος ἐπεδείξω εὐλάβειαν; Και ἵνα παρεάσω τὰ πολλὰ, ἂν μόνον σοι λέγω" γίνω σκε ὅτι οὐδὲν ἡμᾶς ὠφελήσει ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, οὐ πρόφασις, οὐκ ἀπολογία, ὄντος ἐν ἡμῖν τοῦ αὐτεξο ουσίου. Καὶ εἰ ὅλως ἀγαπᾷς με, καὶ ἐμοὶ πείθη, φεύγε, ταπεινὲς τὴν πορνείαν, καὶ τὴν βλακείαν, καὶ τὴν μέθην, καὶ τὸ ἑκάστῃ ὥρᾳ ἐπιμέσως προσέρχεσθαι, καὶ βλέπειν τὰς θυρίδας τοῦ καθοπτεῦσαι κάλλος μοχθηρόν· καὶ ἀγώνισαι σωθῆναι, καὶ εύο ρεῖν ἔλεος καὶ χάριν παρὰ Κυρίου ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως· οὐδὲν γὰρ ἡμῖν ὠφελήσει, ὡς προείρηκα, εἰ μὴ μόνη ἡ εὐσπλαγχνία τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἔργα ἡμῶν. εὐα
col. 769–770page 75 of 134
PG 111:769ρκς'. Τοὺς γὰρ φονεῖς ἡγεῖται ὡς σκορπίους, τους εἰδωλολάτρας ὡς κίβδηλα, τους μοιχούς ὥσπερ τοὺς τὸν νοῦν ἀπολέσαντας, τοὺς μάγους καὶ τοὺς φαρμακοὺς ὡς τοὺς ὄφεις, τοὺς κτηνοβάτας καὶ ἀρσενοκοίτας ὡς τὸν μῦν καὶ ὡς τὸν σκωληκόβρωτον κύνα τὸν ἐπὶ τῆς κόπρου ἐῤῥιμμένον, τοὺς πόρνους ὡς τοὺς χοίρους, τοὺς κλέπτας ὡς τοὺς λύκους, τοὺς δολερούς ὡς τὰς ἀλώπεκας, τοὺς φιλαργύρους ὡς τοὺς αλλού. ρους, τοὺς ὀργίλους ὡς τὰ θηρία, τοὺς μνησικάκους ὡς ἐχίδνας, τοὺς ψεύστας ὡς τὸν ἔφιν, τοὺς λαιμάργους ὡς τὰ ἄλογα, τοὺς μεθύοντας ὡς τοὺς δαιμονῶντας, τοὺς αἱρετικοὺς ὡς τὴν κόπρον, τοὺς παρα νεκαπήλους ὡς ὄνους, τοὺς προξενητὰς τῆς πορνείας, οἵτινες ὅρκοις καὶ ψεύσμασιν ἄνδρας εἰς γυναῖκας καὶ γυναῖκας εἰς ἄνδρες ἐπιμιξίᾳ βοθρίζουσι, καὶ κατεριάζονται αὐτοὺς ναὸν τοῦ διαβόλου, καὶ τῆς κοπρίας καταγώγια, ἡγεῖται ὡς τὸν ἐρχόμενον 'Αν τίχριστον· τοὺς λοιδόρους ὡς κορώνην, τοὺς κατα λάλους ὡς κόρακας, τοὺς κρίνοντας τὰ ἀλλότρια πταίσματα αναισθήτως ὡς μεμηνότα κυνάρια καὶ τὰς ἀνθρωπίνας σάρκας ἐσθίοντα, τοὺς τραγῳδοῦν τας ὡς βατράχους, τοὺς κιθαρῳδοὺς ὡς τοῦ διαδέ του όργανα, τὰς ὀρχουμένας γυναῖκας ὡς τοὺς ἔρων διοὺς, τὰς πόρνας ὡς τὰς αἶγας· καὶ τὰ παιδάρια ὡς τοῖς παιγνίοις, καὶ τοῖς γελοίοις, καὶ ταῖς μια μολογίας;, καὶ τῇ μέθῃ, καὶ τῇ παιδοφθορία συγ κυλινδούμενα, ἡγεῖται ὡς ἀκάθαρτα ερπετὰ τῆς γῆς, καὶ ὡς τὰ κνώδαλα, καὶ ὡς τὰ τῶν ἐχιδνών γεννήματα. ραζ'. Ὡς δὲ ταῦτα ὁμίλει ὁ ῞Οσιος τῷ Ἐπιφανίῳ. Ο 127. εὐθέως ἔξυπνος ἐγένετο ὁ Ἐπιφάνιος, εκπληττόμενος τοῖς δειχθεῖσιν αὐτῷ, Πρώτες δὲ γενομένης, φάσις ἦλθε πρὸς αὐτοὺς ῞Οτι Ἰωάννης ὁ φίλος σου τῷ τῆς λύμης κατεσχέθη νοσήματι, καὶ οὐκ ἀπέρχει τοῦ αὐτὸν ἐπισκέψασθαι; Ο δὲ ἀκούσας, σύνδακρυς γενόμενος, ἔφη· ᾿Αβάλε τῇ ἐμῇ ἀνικανότητι! ἴδε καὶ τὰ ἐραθέντα μοι. ᾿Απάρας οὖν ἐπορεύθη εἰς επίσκεψιν τοῦ ἀσθενοῦντος, καὶ ὡς αὐτὸν τῇ λυρικῇ νόσῳ τε θέακε ὀλλύμενον, ἔφη· Βαβαὶ τοῦ φρικωδεστάτου θαύματος | ἴδε τοῦ μακαριωτάτου Ανδρέου τὴν πρόβησιν. Θεασάμενος δὲ αὐτὸν ἡ Ἰωάννης, καὶ ἐκ βάθους στενάξας, ἔφη - Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἅγιε τοῦ Θεοῦ, ὅπως φείσηταί μου ὁ Θεὸς, καὶ συμπαθήσῃ μοι πρὸς τὸ παρὸν, καὶ μὴ χρήσωμαι τέλει τοῦ τῇδε βίου· στοχάζομαι γὰρ ταύτης τῆς κλίνης μὴ ἀνίστασθαι. Ο δὲ σεμνὸς Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ο Κύριος, ἀδελφὲ, τὸ δέον ποιήσει, αὐτὸς γὰρ γινώσκει τὰ συμφέροντα· ἐπεὶ αὐτός τί σε ὠφελῆσαι οὐκ ἔχω. Ικέτευσον οὖν τὸν Θεὸν, καὶ αὐτὸς τὰ δόξαντα τῇ αὐτοῦ ποιήσει ἀγαθότητι. Ημέρᾳ δὲ καὶ ἡμέρᾳ διελύθη ὁ ταλαίπωρος· καὶ ἔῤῥευσαν αἱ σάρκες αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν ὡς ὕδωρ, καὶ ἡφανίσθη ἡ ὄψι; αὐτοῦ ἅπασα· διεφθάρη δὲ καὶ ἐβδελύχθη τὰς ἁρμονίας ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε φοβηθῆναι πάντας τοὺς ὁρῶντας αὐτὸν, καὶ ἀναβουν το Κύριε Ελέησον. Οὕτω τὸν βίον αὐτοῦ κατέστρεψε πολυωδύνως ο ταλαίπωρος, καὶ διεσκορπίσθη τὰ ἐστῇ αὐτοῦ παρὰ τὸν ἄδην.

Chapter XVICaput XVI

col. 771–772page 76 of 134
PG 111:771128. ρκη. Μετὰ οὖν ἡμέρας τινάς συναντᾷ ὁ θεσπέσιος Ανδρέας τῷ Ἐπιφανίῳ κατὰ τὴν πλατείαν τῆς λεωφ μου, καὶ τὰ ὁραθέντα αὐτοῦ ἐν δράματι της νυκτός ἀναμνήσας αὐτὸν, εἰς φρίκην καὶ τρόμον ἐνέβαλεν λέγων· Οἶδας, τέκνον, τῇ προτέρα νυκτὶ τοῦ εἰ ἀμφότεροι ἐπορεύθημεν ἐν τοῖς ζεφεροίς ταμείοις τοῦ ᾅδου κατενόησας τὰ ἐκεῖ κλείθρα καὶ φυλακάς τὰς ἐν τοῖς καταχθονίοις οἶδας τοῦ φίλου σου τὴν καχέσπερον καὶ ζοφερὰν κατάπαυσιν; ἀνέγνως τὸν χαλεπὸν ἐκεῖνον πίνακα, καὶ ἅπερ ἐν αὐτῷ γέγραπτο; κατενόησας τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁμαρτωλῶν τὰ πνεύματα, ὅπως ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ τοῦ θανάτου καθεύδουσιν Αφαιρεῖται ἡμᾶς τῶν ἐκεῖσε Κύριος ὁ Θεός. Ο δὲ θαυμάσιος Επιφάνιος ἐν τῷ ἀκηκος ναι αὐτὸν ταῦτα παρὰ τοῦ Δικαίου, ελεγγιάτας ἔφριξε, και φησι πρὸς αὐτόν· Τεθέαμαι, τίμις Παν τερ, καὶ θεασάμενος τρόμῳ συνεσχέθην· δεήθητε μι οὖν ὑπὲρ τοῦ τέκνου σου, τοῦ μὴ κατακριθῆναι με ἐν τοῖς ἐκεῖσε δέος γὰρ ἐγεγόνει ἐπ' ἐμέ, καὶ ἐκάν λυψέ με σκότος, καὶ φοβοῦμαι μή ποτε ὁ τοῦ σκόν τους ἄρχων κατασπάσῃ με, ταῖς τῶν πλημμελημάτ των ηδυπαθείαις κρατούμενον. Εφη ὁ Μακάριος Καὶ ἐμοὶ οὕτως ἐστὶν ἐράσμιον τοῦ φοβηθῆναι σε διὰ τοῦτο ἑκάστοτε παραινώ σε τοῦ ἀγωνίζεσθαι, ἵνα κληρονόμος γενήσῃ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας" διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἱκετεύω, τέκνον εὐλογημένον, σπούδαζον ἑκάστοτε τρέχειν τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς ἐγκρατείας, ὅπως ὁρῶσά σε ἡ ψυχή μου ἐν τοῖς πνευματικοῖς προκύπτοντα, ἀγαλλιάσηται σὺν τῷ πνεύματι. ὡς δὲ ταῦτα ὠμίλουν, τινῶν τῷ τόπῳ προσεγγιζόντων, σκέπων τὴν αὐτοῦ ἀρετὴν ὁ Δίκαιος, πρὸ τοῦ ἐκείνους πλησιάσαι, ἀσπασάμενος τὸν Ἐπι φάνιον, ἀνεχώρησεν. ρκθ'. Γυνή τις ἐν τῷ Νεωρίῳ οἰκοῦσα, εὐλαδής καὶ φοβευμένη τὸν Κύριον, ἐκέκτητο άνδρα χαλεπίν καὶ φιλήδονον σφόδρα, διασκορπίζων πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῷ, ἐν τοῖς πορνοκαπηλίοις ἀσκούμεν νος ὁ ταλαίπωρος. Ἡ δὲ γυνὴ οὖσα εὐλαβεστάτη Η ἐλυπεῖτο λίαν, ἐπαπυροῦσα τὸ τί δέοι γενέσθαι καὶ καταργῆσαι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς τὸν πονηρότατον σκου πόν. ὡς δὲ ταῦτα εἶχεν ἐν διανοίᾳ, ἀνίχνευε μαθεῖν περὶ ἀνδρὸς τοῦ τηλικαύτην δύναμιν κεκτημένου ὑποβάλλει οὖν αὐτῇ γυνή τις Βιγρίνον ἄνδρα τινά, ὃς ἔφασκε, δύνασθαι ποιεῖν πάντα αὐτῆς τὰ κατα θύμια. Αναστᾶσα οὖν εὐθέως ἐπορεύθη πρὸς αὐτόν εὗρε δὲ ἐκεῖ πλῆθος ἱκανόν. ὡς δὲ πάντων ἐποίει τὰ καταθύμια καὶ ἀνεχώρουν, ἐπὶ τέλους ἦλθε και αὐτή, καὶ ὡς ἐκαθέσθησαν, ήρξατο ἡ γυνὴ τὸ κρ τώδυνον αὐτῆς ἐμιλεῖν αὐτῷ· ὡς ὅτι· Ὁ ἀνήρ μου ἐξέδοτο ἑαυτὸν ταῖς τοῦ μοχθηροῦ βίου ἀπάταις, καὶ ἐκ καταγωγίου εἰ; καταγώγιον τῶν μιμάδων ἀφικό.
col. 773–774page 77 of 134
PG 111:773είν ρκς'. Τοὺς γὰρ φονεῖς ἡγεῖται ὡς σκορπίους, τους εἰδωλολάτρας ὡς κίβδηλα, τοὺς μοιχούς ὥσπερ τοὺς τὸν νοῦν ἀπολέσαντας, τοὺς μάγους καὶ τοὺς φαρμα τοὺς ὡς τοὺς ὄφεις, τους κτηνοβάτας καὶ ἀρσενοκοίτας ὡς τὸν μῦν καὶ ὡς τὸν σκωληκόβρωτον κύνα τὸν ἐπὶ τῆς κόπρου ἐξβιμμένον, τοὺς πόρνους ὡς τοὺς χοίρους, τοὺς κλέπτας ὡς τοὺς λύκους, τους δολερούς ὡς τὰς ἀλώπεκας, τοὺς φιλαργύρους ὡς τοὺς αλλού. ρους, τοὺς ὀργίλους ὡς τὰ θηρία, τοὺς μνησικάκους ὡς ἐχίδνας, τοὺς ψεύστας ὡς τὸν ὄφιν, τοὺς λαιμάργους ὡς τὰ ἄλογα, τοὺς μεθύοντας ὡς τοὺς δαιμονῶντας, τοὺς αἱρετικοὺς ὡς τὴν κόπρον, τοὺς πορε δεκαπήλους ὡς ὄνους, τους προξενητάς της πορνείας, υἵτινες ὅρκοις καὶ ψεύσμασιν ἄνδρας εἰς γυναῖκας καὶ γυναῖκας εἰς ἄνδρας επιμιξία βοθρίζουσι, και κατεργάζονται αὐτοὺς ναὸν τοῦ διαβόλου, καὶ τῆς κοπρίας καταγώγια, ἡγεῖται ὡς τὸν ἐρχόμενον Αγ τίχριστον· τοὺς λοιδόρους ὡς κορώνην, τους καταν Τάνους ὡς κόρακας, τοὺς κρίνοντας τὰ ἀλλότρια πιοίσματα ἀναισθήτως ὡς μεμηνότα κυνάρια καὶ τῆς ἀνθρωπίνας σάρκας ἐσθίοντα, τοὺς τραγῳδοῦν της ὡς βατράχους, τοὺς κιθαρῳδοὺς ὡς τοῦ διαθέ του όργανα, τὰς ὀρχουμένας γυναίκας ὡς τοὺς ἐμως διοὺς, τὰς πόρνας ὡς τὰς αἶγας· καὶ τὰ παιδάρια ὡς τοῖς παιγνίοις, καὶ τοῖς γελοίοις, καὶ ταῖς μια μολογίαι;, καὶ τῇ μέθῃ, καὶ τῇ παιδοφθορία συγκ κυλινδούμενα, ἡγεῖται ὡς ἀκάθαρτα ερπετὰ τῆς γῆς, καὶ ὡς τὰ κνώδαλα, καὶ ὡς τὰ τῶν ἐχιδνών γεννήματα. ρκί'. Ὡς δὲ ταῦτα ὁμίλει ὁ Ὅσιος τῷ Ἐπιφανίῳ, εὐθέως έξυπνος ἐγένετο ὁ Ἐπιφάνιος, ἐκπληττόμενος τοῖς δειχθείσιν αὐτῷ, Πρωτες δὲ γενομένης, φάσις ἦλθε πρὸς αὐτοὺς "Οτι Ἰωάννης ὁ φίλος σου τῷ τῆς λίμης κατεσχέθη νοσήματι, καὶ οὐκ ἀπέρχει τοῦ αὐτὸν ἐπισκέψασθαι; Ὁ δὲ ἀκούσας, σύνδακρυς Ο γενόμενος, ἔφη· ᾿Αβάλε τῇ ἐμῇ ἀνικανότητα! ἴδε καὶ τὰ ἐραθέντα μοι. Μπάρας οὖν ἐπορεύθη εἰς επίσκεψιν τοῦ ἀσθενοῦντος, καὶ ὡς αὐτὸν τῇ λυρικῇ νόσω τεθέακε ὀλλύμενον, ἔφη • Βαθαὶ τοῦ φρικωδες στάτου θαύματος 1 ἴδε τοῦ μακαριωτάτου Ανδρέου τὴν πρόββησιν. Θεασάμενος δὲ αὐτὸν ὁ Ιωάννης, καὶ ἐκ βάθους στενάξας, ἔφη - Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἅγιε τοῦ Θεοῦ, ὅπως φείσηταί μου ὁ Θεὸς, καὶ συμπαθήσῃ μοι πρὸς τὸ παρὸν, καὶ μὴ χρήσωμαι τέλει τοῦ τῇδε βίου· στοχάζομαι γὰρ ταύτης τῆς κλίνης μὴ ἀνίστασθαι. Ο δὲ σεμνὸς Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ὁ Κύριος, ἀδελφὸς τὸ δέον ποιήσει, αὐτὸς γὰρ γινώσκει τὰ συμφέροντα· ἐπεὶ αὐτός τί σε ὠφελήσαι ούκ ἔχω. Ικέτευσον οὖν τὸν Θεὸν, καὶ αὐτὸς τὰ δόξαντα τῇ αὐτοῦ ποιήσει ἀγαθότητι. Ημέρᾳ δὲ καὶ ἡμέρᾳ διελύθη ὁ ταλαίπωρος· καὶ ἔῤῥευσαν αἱ σάρκες αὐτοῦ ἐπὶ τὴν γῆν ὡς ὕδωρ, καὶ ἡφανίσθη ἡ ὄψις αὐτοῦ ἅπασα - διεφθάρη ἐὰ καὶ ἐβδελύχθη τὰς ἁρμονίας ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε φοβηθήναι πάντας τοὺς ὁρῶντας αὐτὸν, καὶ ἀναβουν τὸ Κύριε ἐλέησον. Οὕτω τὸν βίον αὐτοῦ κατέστρεψε πολυωδύνως ο ταλαίπωρος, καὶ διεσκορπίσθη τὰ ἐστῇ αὐτοῦ παρὰ τὸν ἄδην.

Chapter XVIICaput XVII

col. 775–776page 78 of 134
PG 111:775128. ρκη. Μετὰ οὖν ἡμέρας τινάς συναντᾷ ὁ θεσπέσιος Ανδρέας τῷ Ἐπιφανίῳ κατὰ τὴν πλατείαν τῆς θεωρία μου, καὶ τὰ ὀραθέντα αὐτοῦ ἐν δράματι τῆς νυκτός ἀναμνήσας αὐτὸν, εἰς φρίκην καὶ τρόμον ἐνέβαλεν λέγων· Οἶδας, τέκνον, τῇ προτέρα νυκτὶ τοῦ εἰ ἀμφότεροι επορεύθημεν ἐν τοῖ; ζοφερούς ταμείοις τοῦ ᾅδου κατενόησας τὰ ἐκεῖ κλείθρα καὶ φυλακὰς τὰς ἐν τοῖς καταχθονίοις οἶδας του φίλου σου τὴν καχέσπερον καὶ ζοφερὰν κατάπαυσιν; ἀνέγνως τὸν χαλεπὸν ἐκεῖνον πίνακα, καὶ ἅπερ ἐν αὐτῷ γέγραπτο; κατενόησας τῶν ἀπ' αἰῶνος ἁμαρτωλῶν τὰ πνεύματα, ὅπως ἐν σκοτεινοῖς καὶ σκιᾷ τοῦ θανάτον καθεύδουσιν Αφαιρεῖται ἡμᾶς τῶν ἐκεῖσε Κύριος ὁ Θεός. Ο δὲ θαυμάσιος Επιφάνιος ἐν τῷ ἀκηκο ναι αὐτὸν ταῦτα παρὰ τοῦ Δικαίου, ιλιγγιάτας ἔφριξε, και φησι πρὸς αὐτόν· Τεθέαμαι, τίμιε Πα τερ. καὶ θεασάμενος τρόμῳ συνεσχέθην· δεήθητε αι οὖν ὑπὲρ τοῦ τέκνου σου, τοῦ μὴ κατακριθῆναι με ἐν τοῖς ἐκεῖσε δέος γὰρ ἐγεγόνει ἐπ' ἐμέ, καὶ ἐκεν λυψέ με σκότος, καὶ φοβοῦμαι μή ποτε ὁ τοῦ σκό τους ἄρχων κατασπάσῃ με, ταῖς τῶν πλημμελημά των ηδυπαθείαις κρατούμενον. Εφη ὁ Μακάριος Καὶ ἐμοὶ οὕτως ἐστὶν ἐράσμιον τοῦ φοβηθῆναι σε διὰ τοῦτο ἑκάστοτε παραινώ σε τοῦ ἀγωνίζεσθαι, ἵνα κληρονόμος γενήσῃ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἱκετεύω, τέκνον εὐλογημένον, σπούδαζον ἑκάστοτε τρέχειν τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς ἐγκρατείας, ὅπως ὁρῶσά σε ἡ ψυχή μου ἐν τοῖς πνευματικοῖς προκύπτοντα, ἀγαλλιάσηται σὺν τῷ πνεύματι. Ως δὲ ταῦτα ὠμίλουν, τινῶν τῷ τόπῳ προσεγγιζόντων, σκέπων τὴν αὐτοῦ ἀρετὴν ὁ Δίκαιος, πρὸ τοῦ ἐκείνους πλησιάσαι, ἀσπασάμενος τὸν Ἐπ φάνιον, ἀνεχώρησεν. ρκθ'. Γυνή τις ἐν τῷ Νεωρίῳ οἰκοῦσα, εὐλαβής καὶ φοβουμένη τὸν Κύριον, ἐκέκτητο άνδρα χαϊστίν καὶ φιλήδονον σφόδρα, διασκορπίζων πάντα τὰ ὑπάρχοντα αὐτῷ, ἐν τοῖς πορνοκαπηλίοις ἀσκούμεν νος ὁ ταλαίπωρος. Η δὲ γυνὴ οὖσα εὐλαβεστάτη ἐλυπεῖτο λίαν, ἐπαπαροῦσα τὸ τί δέοι γενέσθαι καὶ καταργῆσαι τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς τὸν πονηρότατον σκοπ πόν. ὡς δὲ ταῦτα εἶχεν ἐν διανοίᾳ, ἀνίχνευε μαθεῖς περὶ ἀνδρὸς τοῦ τηλικαύτην δύναμιν κεκτημένου τ ὑποβάλλει οὖν αὐτῇ γυνή τις Βιγρίνον ἄνδρα τινά, ὃς ἔφασκε, δύνασθαι ποιεῖν πάντα αὐτῆς τὰ κατα θύμια. Αναστᾶσα οὖν εὐθέως ἐπορεύθη πρὸς αὐτόν εὗρε δὲ ἐκεῖ πλῆθος ἱκανόν. ὡς δὲ πάντων ἐποίες τὰ καταθύμια καὶ ἀνεχώρουν, ἐπὶ τέλους ἦλθε καὶ αὐτή, καὶ ὡς ἐκαθέσθησαν, ήρξατο ἡ γυνὴ τὸ κρι τώδυνον αὐτῆς ὁμιλεῖν αὐτῷ· ὡς ὅτι· Ὁ ἀνήρ μου ἐξέδοτο ἑαυτὸν τοῖς τοῦ μοχθηροῦ βίου ἀπάταις, καὶ ἐκ καταγωγίου εἰς καταγώγιον τῶν μιμάδων αφικό
col. 777–778page 79 of 134
PG 111:777μενος πᾶσαν τὴν περιουσίαν μου κατηνάλωσε - νυνί δὲ ἀπεμνόν τινα κόρην ἐπελάβετο, καὶ καθεκάστην πρὸς αὐτὴν εἰσπορεύεται, ἀποφέρων πᾶσαν μου τὴν οὐσίαν. Νῦν οὖν ἤκουσταί μοι τὰ κατὰ σὲ, ὅτι εἰς εἶ τῶν ἐναρέτων τῷ Κυρίῳ, καθότι πολλοὺς τῶν κινδύνων ἐξήρπασας, καὶ ἐν τούτῳ παρεγενόμην προς σέ· εἴ τι δύνασαι, βοήθησόν μοι, καὶ παρέξω σοι ὅπερ μοι κατὰ δύναμιν πρόσεστιν. αλ'. Ταῦτα εἰποῦσα, ἔφη ἐκεῖνος πρὸς αὐτήν Πάντα όσα θέλεις καὶ φιλεῖς, παρ' ἐμοὶ λήψῃ· ἐὰν γὰρ κελεύῃς, μαρανῶ τὴν αὐτοῦ ἐπιθυμίαν πρὸς τὸ μὴ χρᾶσθαι γυναικὸς συνουσίαν· εἰ δὲ βούλει ἐπι τρέψω, καὶ παραλήψεται αὐτὸν θάνατος· ἐὰν δὲ θέλης, παραδίδωμι αὐτὸν πνεύματι πονηρίας, καὶ Ενται περιάγων καὶ δαιμονιζόμενος· σκέψαι οὖν, καὶ τὰ δοκοῦντά σοι δῆλα ποίησον. Εφη πρὸς αὐτὸν Η γυνή - Οὐδὲν ἕτερον βούλομαι, κύριέ μου, ἢ τοῦ καταργηθῆναι ἀπὸ τῶν τοιούτων τὸν ἐμὸν σύζυγον, καὶ ἐμὲ μόνην ἀγαπᾶν καὶ φιλεῖν. Ὁ δὲ εἶπεν Καθὰ ᾐτήσω, ποιήσω σο:. Ως δὲ ἐκαθέζοντο, ἐξει πον αὐτῇ ὅσα ἂν ἔπραξεν ἐκ νεαρᾶς ἡλικίας· ἐξέ στη δὲ ἡ γυνὴ ἀκούουσα, καὶ θαμβουμένη ήσυχος ἐκάθητο. Ἐκεῖνος δὲ λέγει πρὸς αὐτήν· 'Αναστᾶσα πορεύθητε εἰς τὸν οἶκόν σου, καὶ ἑτοίμασόν μοι κανδῆλαν καὶ ἔλαιον, καὶ ἀπτρίτουβον, καὶ ζώνην, καὶ πῦρ· καὶ τῇ τετράδι ἐκεῖσε παραγενόμενος, τὸ ποθούμενόν σοι ποιήσομαι. Ο δὲ παραγενόμενος τῇ τετράδι, ἔλαβε τὸ ἔλαιον, ὑποψιθυρίζων δὲ καὶ ἐπικαλούμενος ἐν τῇ κανδήλῃ ἔβαλεν· καὶ ἀπάρας τὸ ἀπτρότουδον ἦμεν αὐτὴν, καὶ τέθεικεν αὐτ τὴν ὅπου ὑπῆρχον αἱ εἰκόνες τῆς γυναικός· εἶτα λαβὼν καὶ τὴν ζώνην, καί τινα βήματα τῆς αὐτοῦ κακουργίας ὑποψιθυρίσας, καὶ δήσας τέσσαρας κ.μ τους, ξέδωκεν αὐτῇ εἰπών· Περίζωσαι αὐτὴν ἐν τοῖς ὑποκάτω ἱματίοις· ὃς δέ μοι ἐν τριμήσιον τοῦ διανείμαι τοῖς πένησιν ὑπὲρ ψυχικής σου σωτη ρίας. Η δὲ δέδωκεν αὐτῷ, ὑποσχομένη δοῦναι καὶ Ἕτερα, ἐὰν εἰς πέρας γένητα: ὁ θέλει. Ο δὲ ἀνὴρ αὐτῆς ἐμίσησε καὶ ὑπέσχετο ὅσα διεπράττετο, και μόνην τὴν γυναῖκα αὐτοῦ ἠγάπα, καὶ ἡγωνίζετο εἰς τὰ τῆς οἰκίας αὐτοῦ ρία'. Μετὰ οὖν ἐξ ἡμέρας θεωρεῖ ἡ γυνὴ κατὰ τοὺς 431. 'Απτρότουβον ἀπρότουβον εἰ αὐτότρουβον ἀπρότου εν. ἅπτριον, τοῦδιν, άπτριον, τοῦδις. Τριμίσιον
col. 779–780page 80 of 134
PG 111:779ἡ ὕπνους αὐτῆς ἑστάναι αὐτὴν ἐν πεδιάδι μόνην, καὶ έρχεται πρὸς αὐτὴν Αιθίωψ γέρων, καὶ ἤρξατο ώς υποπαιγνιάζων περιπλέκεσθαι καὶ καταφεῖν αὐτήν, καὶ λέγειν· Καλῶς σε εὗρον, κυρία μου, δεύρο φίλ λία μου, κοιμηθώμεν ὁμοῦ οἱ δύο, καθότι νεωστὶ συνεζεύχθημεν πολλά σου ἐγὼ ἐπεθύμουν, καὶ πρόσ φασιν ἐζήτουν ὅπως πρὸς ἐμαυτὸν συναγάγω σε νῦν οὖν δεῦρο, ὡραία μου σύμβιε, κοιμηθῶμεν οι ἀμφότεροι, ὅπως καὶ σὺ ἐμοῦ ἀπολαύσῃς, κἀγὼ τοῦ κάλλους σου κορεσθήσομαι. ὡς δὲ ταῦτα ἐκεῖνος ἐφθέγγετο αὐτῇ, εἰς τρόμον ἐμπεσοῦσα ἡ γυνή, Προ ξατο αναθεματίζειν αὐτὸν καὶ φεύγειν, καὶ ἀνιά» σθαι, καὶ ἐξορκίζειν αὐτὸν τοῦ ἀποστῆναι ἐξ αὐτῆς, λέγουσα· 'Απόστα ἀπ' ἐμοῦ, καθότι ἄνδρα κέκτημαι ἴδιον, καὶ ἑτέρῳ οὐ συνάπτομαι. Οὕτω δὲ ἡ γυνή βιαζομένη κατ' ὄναρ καὶ πολεμουμένη, ἔξυπνος ἐγένετο· καὶ ὡς ἀπὸ κόπου ῥυσθεῖσα, μόλις εἰς ἑαυτὴν ἐπανῆλθεν. Διελογίζετο δὲ τὰ ὀραθέντα αὐτῇ, τὸ τί ἂν εἴη ταῦτα, καὶ πόθεν ὁ διάβολος εὖ ρε τοσαύτην παρρησίαν κατ' ἐμοῦ· ἔγνω γὰρ ὅτι ὁ Αἰθίων ἐκεῖνος δαίμων ἦν πονηρός. ρλβ'. Ὡς οὖν ταῦτα διελογίζετο, πάλιν εἰ; ὕπνον Ετράπη, καὶ ἰδοὺ κύων μέλας, μέγας, καὶ ἄχρω μος, περιπλεκόμενος αὐτῇ στόμα προς στόμα κατε φίλει αὐτὴν ὥσπερ ἄνθρωπος. Σύντρομος δὲ γενομένη αφυπνίσθη, καὶ ἐν φόβῳ καθ' ἑαυτὴν ἔλεγεν Οίμοι τῇ ταλαίνῃ καὶ ἁμαρτωλῷ, ὅτι ἔρωτα τέθεικε κατ' ἐμοῦ ὁ πονηρὸς, καὶ οὐδ᾽ ὅλως μοι ἀπαλλάσσεται! Τί ποιήσω οὐκ οἶδα· πόθεν μου συνέβη εύκ ἐπίσταμαι. Πάλιν οὖν ἑτέρα νυκτὶ δεξ ἑαυτὴν ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ ἱπποδρομίου ἐστῶσα καὶ ἀσπ ζομένη τὰ ἐκεῖσε ἐνδάλματα, νυττομένη ὑπὸ πορνικῆς ἐπίθε μίας τοῦ συγγενέσθαι αὐτοῖς· πάλιν δὲ ὁρᾷ κάνε αἴροντα αὐτὴν καὶ φεύγοντα· καὶ πάλιν ὁρᾷ ἑαυτὴν ἐσθίουσαν βάτραχον, ποτὲ δὲ ὄφιν, ἢ ἑρπετὰ, καὶ τι τούτων χείρονα. Τούτοις ἡ ἐλεεινὴ ἐβασανίζετο, ἀγαθὸν ὕπνον μὴ ὑπνώσασα ποτέ. Στενοχωρηθείσα οὖν καὶ μὴ ἔχουσα τί εἰσπράξασθαι, ἤρξατο προσεγ χαῖς καὶ νηστείαις σχολάζειν καὶ τὸν Θεὸν ἐξι λεοῦσθαι, πόθεν αὐτῇ συμβέβηκε ταῦτα, καὶ τί δέῃ ποιῆσαι, καὶ ἀπαλλαγῆναι τῶν τοιούτων ἀτοπημάτων. ρλγ'. ὡς δὲ οὕτως ἐσχόλαζεν, ὁρᾷ κατ' ὄναρ ότι ἵσταντο αἱ εἰκόνες αὐτῆς ἐπὶ δυσμάς, καὶ αὐτὴ ομοίως, καὶ οὕτω προσευχομένη ὥσπερ τις πασχι κὴ νομιζομένη καὶ πάρετος. Ὡς δὲ οὕτως ἐδολέ σχει, έρχεται τις νεώτερος πρὸς αὐτὴν καὶ λέγει Ἐπειδὴ ἐθεράπευσάς νηστεύουσα, ἰδοὺ ἐγὼ παρε γενόμην τὴν αἰτίαν διδάσκων σε, δι᾿ ἣν ταῦτα συμπ βέβηκεν· καὶ σὺν τῷ λόγῳ δείκνυσιν αὐτῇ τῆς εἰκόνας, και φησιν· Ιδε τί σοι ἐποίησεν ο μάγος ἐκεῖνος ὁ κατάρατος. Η δὲ προσέσχεν καὶ ὁρᾷ, και ἦσαν κεχρισμέναι ἀνθρωπίνῳ κόπρῳ ἀπὸ ἄνωθε ἕως κάτω, καὶ δυσωδίαν ἀνείκαστον φέρουσαι. οὖν ταῦτα ἐθεάσατο ἡ γυνή, εξέστη, καὶ στραφεῖς
col. 781–782page 81 of 134
PG 111:781Θεὸς ἐθανάτωσεν· καὶ ἀνήγγειλεν αὐτῷ τὰ ἐραθέντα αὐτῇ διὰ τῆς νυκτός. Καὶ λέγει αὐτῇ ὁ Ἐπιφάνιος Η πίστις σου ἡ ἀγαθὴ ταῦτα πάντα σοι ἐπορίσατο ἐπεὶ ἡμεῖς ἄνθρωποι ἁμαρτωλοί εσμεν, δεόμενοι του Ελέους Κυρίου. Τοῦτο εἰρηκὼς ἀνεχώρησε, καὶ συν αυτῷ τὸν μακάριον ᾿Ανδρέαν ἔμπροσθεν τῶν Χαλκοπρατείων παίζοντα καὶ σάσοντα Καὶ ὡς ἐθεάσατο τὸν Ἐπιφάνιον, ἦλθε πρὸς αὐτὸν μειδιῶν τῷ προσώπῳ καὶ εὐφραινόμενος. Ἐγγὺς δὲ γενόμενος, εἶπεν, Εἶδες τὸν δραγάτην πῶς φυλάσσει τὸν ἀμπελῶνα Κυρίου, καὶ τῶς ἐκδιώκει τὰς κορώνας καὶ τοὺς κόρακας; Λέγει ὁ Ἐπιφάνιος· ἐθαμβήθην, Πάτερ, λίαν· ἀλλ᾽ οἶδας πυῤῥῶν δαιμόνων τὸν καύσωνα, καὶ ὅσα δεινά μοι τὰ θηρία καὶ τὰ ἑρπετὰ σὺν τοῖς λοιποῖς ἐνεδείξαντο; Ὁ μακάριος ἔφη· Τὰ πλείω τούτων· ὁ Κύριος ἐλάττωσεν· καίτοι εἰ μὴ ταῦτα συνέβη γενέσθαι, πῶς ἂν ἡ γυνὴ ἐκ τῶν ἀναγ κῶν αὐτῆς ἀπηλλάσσετο; πῶς ἂν αἱ κορῶναι καὶ τὰ πετεινὰ ἀπενεκρώθησαν; πῶς ἂν ὁ Αἰθίοψ ἐκεῖνος ἀπεστρεβλοῦτο; καὶ ἵνα γινώσκης παῖόν ἐστι τὸ ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζειν. β φληʹ. Ταῦτα εἰρηκότος τοῦ μακαρίου, λέγει ὁ Επιφάνιος· Δέομαί σου, ἐπεὶ πάντα ἐπίστασαι, ἀνάγγειλόν μοι τί ἦν ἡ ζώνη, καὶ τί ἡ κανδήλα, καὶ οἱ τέσσαρες κόμβοι τῆς ζώνης, καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ ἔλαιον, καὶ τὸ ἀπυρότουβον, καὶ διατί διὰ τῶν τοιού των ὁ μάταιος τοιαῦτα ἐνήργησεν εἰς τὴν γυναῖκα. ῾Ο μακάριος εἶπεν· Εἰ θέλεις μαθεῖν, ἄκουσον· και γὰρ ὡς οὐδ᾽ ὅλως σοι ἀπέκρυψά τι, οὐδὲ νῦν ἀποκρύψω. Εθος τῷ διαβόλῳ ἐστὶ πρῶτον διώκειν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ τότε εἰσέρχεται ἀνεμποδίστως ἐν αὐτῷ· οὐχ ὅτι αὐτὸν φοβουμένη ἡ χάρις ἀποδιδράσκει, ἀλλὰ μισουμένη καὶ βδελυσσομένη την δυσωδίαν τῆς ἁμαρτίας· ἀλλ' οὐδὲ κατὰ τυραννίδα ἀποφέρει εἰς ἁμαρτίαν τὸν ἄνθρωπον, ἀλλ' ἀπὸ προαιρέσεως· κολάζει γὰρ καὶ γαργαλίζει· καὶ οὕτω μὴ φέρων ἐκεῖνος τὴν ὄχλησιν, ἀπερχόμενος ἁμαρτάνει καὶ ἔχει εύλογον ὁ διάβολος ἀπ' αὐτῆς τῆς αἰτίας, ὅτι ίδιο προαιρετῶς ἁμαρτάνει ὁ ἄνθρωπος· διὰ τοῦτο ἀφίσταται ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἀπ' αὐτοῦ. ρλθ'. Οὕτως οὖν ἐποίησεν ὁ ἀλλότριος καὶ τὰ περὶ τῆς γυναικός· ἔβλεπε γὰρ ἀεὶ αὐτὴν ἀγαπῶσαν ἐλοψύχως τὸν Θεὸν, καὶ πῶς αὐτὴν καταβαλεῖν οὐ δυνάμενο;, διὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς εἰς ταῦτα ἐνέπειρεν, Ιδιοπροαιρέτως ἀπελθοῦσαν εἰς τὸν πλάνον ἐκεῖνον. Αἰτούσης γὰρ αὐτῆς τὸ καταθύμιον γενέ σθαι, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτῆς ἀποβαλέσθαι, ὅρα τί ποιεῖ πρὸς τὸ ποιῆσαι τὴν ἀπώλειαν τῆς ψυχῆς αὐ τῆς, καὶ τοῦ κατοικεῖν ἐν αὐτῇ ὡς ἰδίᾳ προαιρέσει, βλίων, παίζων και τάτων: 154 σάσειν καὶ φέρειν τῆς ὑπομονῆς γενναίως ὑπομονήν, ανυπομόνητος ων.

Chapter XVIIICaput XVIII

col. 783–784page 82 of 134
PG 111:783δι' ἐξορκισμοῦ τοῦ μύστου ἡμῶν· καυθείσης δὲ αὐτ τῆς ἀπελύθην διαδρὰς τῶν ἐκεῖθεν. Τίνα δὲ κατερι γάσομαι τῷ Επιφανίῳ, ἐπειδὴ αὐτός με ἠδίκησε, καὶ ταῦτά μοι προεξένησεν, ἀποχωρίσας με την συμβίου μου; Βλέπε, Ἐπιφάνις, κατὰ σοῦ ἔχω ἐκε χέαι τὴν ἀλμυρὰν μανίαν της φιάλεώς μου, καὶ μετὰ σοῦ τὴν μάχην ποιήσομαι. 'Η δὲ γυνή, πρωΐας γενομένης, τὰ ἐραθέντα αὐτῇ ἅπαντα ἀνήγγειλεν τῷ Επιφανίῳ· ὁ δὲ ἀκούσας ταῦτα ἐμειδίασε, και φησιν· Ναί, ναί, ἀπελθεῖν ἔχει εἰς τὸν ἀμπελῶνα Κυρίου τοῦ κλέψαι σταφυλήν, ἀλλ᾽ ὡς ὑπάρχει δ δραγάτης χωρικής, τί ἔχει γενέσθαι; Ἐν τῷ τίτλο πάντως αὐτὸν ἀσφαλίσεται αὐτόν· ἐπίσταμαι γὰρ καὶ τοῦ φυλάσσοντός με την δύναμιν. Δε 436. ρλς'. Καὶ τῇ νυκτί, παραχωροῦντος τοῦ Κυρίου. παραλαμβάνει ο διάβολος μετ' αὐτοῦ πλῆθος τῶν φλεγομένων πυῤῥῶν δαιμόνων, καὶ ἐπιπίπτει τῷ Επιφανίῳ καθεύδοντι ὥρᾳ μεσονυχτίου - διήνοιξε δὲ ὁ Θεὸς τὰς ἀκοὰς τοῦ παιδὸς, καὶ ἤκουσε της οχλαγωγίας αὐτῶν, καὶ οὐδ᾽ ὅλως παρεσαλεύθη στερεὸς γὰρ ἦν τῇ εἰς Θεὸν πεποιθήσει. Ήρξαν ο οὖν οἱ πύρακες δαίμονες εἰς αἰσχρὰς ἐννοίας καὶ τῆς σαρκός πύρωσιν καταλέγειν αὐτόν. Ὁ δὲ σεμνότατος ἦν ὑπομένων, καὶ τὸν Θεὸν προσδεχόμενος. Εθεωροῦντο οὖν οἱ ἀλιτήριοι· οἱ μὲν ὡς θηρία μια τασχηματισθέντες ἐφόδουν αὐτόν· ἄλλοι δὲ ὡς δράσ κοντες, καὶ λύκοι, καὶ σκορπίει ώρμων ἐπὶ τὸ και ταφαγεῖν αὐτόν· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὅσοι δυνάμει ἐκέχρηντο ἐξεφόρουν αὐτόν. Ἰδὼν δὲ τὴν ἀναίδειαν αὐτῶν, ἔφη· Ἐπειδὴ ὁρῶ ὑμᾶς ὅτι ματαιοκοπούν μενοι θλίβετέ με, ἰδοὺ ἁρπάζω τὸ ξίφος, ὅπερ μοι δ Κύριος ἐδωρήσατο, καὶ κινοῦμαι καθ' ὑμῶν· καὶ σὺν τῷ λόγῳ αἴρει τὰς χεῖρας αὐτοῦ πρὸς τὸν Θεὸν μετά δακρύων, καὶ ἤρξατο τὸν ἔννατον ψαλμόν· καὶ δια ἦλθεν εἰς τὸ, «Επετίμησας ἔθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής, τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐξήλειψας·» καὶ «Τοῦ ἐχθροῦ ἐξέλιπον αἱ ρομφαίαι εἰς τέλος·, και, «Απώλετο το μνημόσυνον αὐτοῦ μετ' ἤχου· ἡ γίνετα: ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος, καὶ ἰδοὺ σαγίτα ὡς ἀστραπή, καὶ διεσκόρπισεν ἅπαντας κράζοντας τὸ οὐπί. Καὶ οὕτως ἀπαλλαγεῖς αὐτῶν Ἐπιφάνιος, ἐδόξασε τὸν Θεὸν, εἰς ὃν κατέφυγε, καὶ οὐ κατησχύνθη. Φιάλεως φιάλης βλζ'. Πρωΐας δὲ γενομένης, επορεύετο ὁ Ἐπιφάν νιος πρὸς τὸ ἀναζητῆσαι τὸν μακάριον 'Ανδρέας, καὶ συναντᾷ αὐτῷ ἐκείνῳ τὸ γύναιον καί φησιν· Νῦν οἶδα ἀληθῶς, ὅτι διὰ σοῦ τοὺς ἐχθρούς μου πάντα; δ Σαγίτα σαγίνη, εἰ σαγήνη,
col. 785–786page 83 of 134
PG 111:785εἰπεῖν· Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ Δαυΐδ, καὶ πάσης τῆς πραότητος αὐτοῦ. Ἰδοὺ ἠκούσαμεν τὴν Κυρίαν, την Κυριο πρεσβεύτριαν, καὶ εὗρομεν αὐτήν, καὶ παρά μοιον τὴν Σοφίαν τὴν τερπνήν. ρμί. Ταῦτα αὐτοῦ λαλούντος, τινὲς τῶν σοφῶν ἐκεῖσε παρόντες, ἔλεγον αὐτῷ· Πῶς, έξηχε; ἰδοὺ οὐδὲ αὐτὰ ἔρθωσας. 'Αρα ἔχει τὸ ψαλτήριον ἐν τῇ τοῦ στίχου περιοχῇ τὴν Κυράν πρεσβεύουσαν, διὰ σὲ σεσημειωμένην; Τί οὖν εἰσιν ἃ λαλεῖς; Εφη πρὸς αὐτοὺς ὁ ὅσιος· Οἶκος καὶ οἶκος Θεοῦ ἀνάπαυσις. Οἱ δὲ τοῦτο ἀκούσαντες ἐξ ἀγνοίας ἐμώκισαν, καὶ γελοιάζοντες ἀνεχώρησαν. Ἔλεγε δὲ ταῦτα ὁ μας κάριος, θεωρήσας τὸν Δαυίδ μετὰ τῶν προφητῶν ἐκεῖσε παραγεγονότα. "Ιδε, φησίν, κύριε ὁ Δαυίδ, ἐν ἐξ ἀρχαίων γενεῶν ἔλεγες, «Εως οὗ ευρω τόπον τῷ Κυρίῳ, σκήνωμα τῷ Θεῷ Ἰακώβ, ἡ ἀνάπαυσιν καὶ κατοίκησιν, ἐν πρώτοις τὴν πρεσβεύονταν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν μεγάλην Δέσποιναν, έπειτα ταύτην τὴν μεγάλης] τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν· οἶκος γὰρ ἐκείνη Θεοῦ, καὶ οἶκος αὐτοῦ αὕτη. Ὁποῖα δὲ μελῳδεῖ τῇ ὥρᾳ ταύτῃ τὰ νοητά κιννωρίσματα, ἵνα ἐμβλέπητε. Τούτων δὲ θεαθέντων καὶ λεχθέντων παρὰ τοῦ δικαίου, ἀφεὶς εὐθέως τὴν ἐκκλησίαν, ἐξῄει ἔξω, καὶ περιῄει εἰς τὰς πλατείας, ψάλλων καὶ ὑποψιθυρίζων τοῖς χείλεσιν. τίς ρμγ'. Καὶ συναντᾷ πλουσίῳ τινὶ διερχομένῳ, καὶ λίγει αὐτῷ· Δός μοι τί ποτε. Ὁ δὲ ἔφη· Εξηχε, οὐκ ἔχω. Εφη ὁ δίκαιος· Καλῶς εἶπεν ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος, ὅτι τρυμαλιὰ οὐ χωρεί σε. Λέγει ἐκεῖ νας· Σαλὰ ἐπ᾽ ἀληθείας, καὶ ἔστι τρυμαλιάς, πάρε τε, ἢ ἀπάγουσα εἰ; τὴν βασιλείαν. Καὶ αὐτός Παχὺς εἶ καὶ λιπαρός· καὶ οἱ πίονες τῆς γῆς δι' αὐτ τῆς οὐ μὴ εἰσελεύσονται· ἔνος γὰρ λακτίζων ἐπ' εὐθείας διὰ στενῆς ῥύμης οὐκέτι διελεύσεται. Ταῦτα ἀκούσας ὁ φειδωλός, ἐγέλασε, καί φησιν· Πίστευσον, κἂν ἔξηχος εἴ, καλῶς ἡμᾶς ὕβρισας. Λέγει αὐτῷ ὁ δίκαιος: Εἰς πλησμονὴν μὲν εἰσιν αἱ μέλισσαι ἀλλ᾽ ἄλλαι μέν εἰσιν εἰς ἴασιν, ἄλλοι δὲ εἰς ἐξίασιν ὡσαύτως δὲ καὶ μύρμηκες· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἡ θάλασσα, καὶ ὁ δράκων, καὶ ὁ ᾅδης ακόρεστοι καὶ ἄπληστοι τυγχάνουσιν, οὕτω καὶ οἱ πλούσιοι εἰσιν. [Οὐ δυνησ θεὶς δὲ κερδάναι αὐτὸν, ἀποδυσπετήσας ἀνεχώρησε, λέγων πρὸς ἑαυτόν τύφλωσις ψυχῆς καὶ πώρωσις! πῶς ἰσχύσωμεν ἰδεῖν ἡμεῖς οἱ ἀνελεήμοι νας Κυρίου τὸ πρόσωπον; Ο τῆς μιαράς προαιρές σεως, καὶ ψυχρᾶς συνειδήσεως! Πῶς καθάπερ λίθος ἄψυχοι τὰ πρὸς τὸν θεὸν διακείμεθα, καὶ οὐ φρον τίζομεν οἱ ἐλεεινοί, ὅτι ὧδε γινόμεθα, καὶ ἀλλαχοῦ ὑπάγομεν; Καὶ ποταπὴν ἀπολογίαν θέλομεν δοῦναι τῷ φοβερῷ ἐκείνῳ καὶ ἀπροσωπολήπτῳ Δικαστῇ; Αλλ ἐπειχθῶμεν καὶ ἡμεῖς, ψυχή μου, πρὸς τὸ προκείμενον, καὶ πάλιν τῷ μύλων, ἀλήθωμεν· οὐ Πρὸς ταῦτα ἀφηνιάσας, μηδὲν δὲ κερδάναι ἰσχύσας, Ο ὡς εἷς τῶν παρατετραμμένων ἀναχυδιάσας αὐτὸν ἀνεχώρησε, καὶ πρὸς αὐτὸν ἔλεγεν.
col. 787–788page 84 of 134
PG 111:787τῷ λυμεῶνι τὰ ἐπιτήδεια εἰς μαγείαν παράξασα, Είπε γὰρ αὐτῇ ἑτοιμάσαι κανδῆλαν, καὶ ἔλαιον, καὶ ἀπτράτευσον, καὶ ζώνην, καὶ πῦρ, ἀφανίσαι βουλια μενος τοῦ τιμίου βαπτίσματος τὴν χάριν ἀπ' αὐτῆς ἡ μὲν γὰρ κανδῆλα ἀντὶ τῆς ἁγίας κολυμπήθρας εξητήθη· τὸ δὲ ὕδωρ ἀντὶ τοῦ ἁγίου ὕδατος ἐκείνου τὸ δὲ ἔλαιον ἀντὶ τοῦ ἁγίου ἐλαίου· τὸ δὲ ἀπτρότου σον καὶ τὸ πῦρ ἀντὶ τῶν λαμπάδων τῶν ἀναφθέν των· τὴν δὲ ζώνην ἀντὶ τῆς ζώνης, ἣν ἐν τῷ βασ πτίσματι διεξώσθη. Ταῦτα πάντα λαβὼν ἀπ' αὐτῆς ο μάταιος ἐν ὑποκρίσει, τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος αὐτὴν ἀπέδυσε· διὰ τοῦτο καὶ ἔλεγεν αὐτῇ ὁ Αιθίοψ, ότι Ἐμή τυγχάνεις γυνή, τουτέστιν, ἐμὴ ὑπάρχεις, καὶ οὐχὶ τοῦ Χριστοῦ. Ναὶ μὴν καὶ εἰς τὰς εἰκόνας αὐτῆς ἐνεδείξατο ταῦτα, καὶ ἀπ' αὐτῶν τὴν χάριν εδίωξε, χρίσας λαθραίως κόπρον ξηρὰν καὶ ἐν τῇ κανδήλῃ βαλών· καὶ οὕτω τὸ ἑαυτοῦ ἔργον ἀφιέ ρωσεν, ὡς ἰδίαν προσαγωγὴν εἰς θυσίαν, τῷ ὀλεθρίῳ δράκοντι. Περὶ δὲ τῶν τεσσάρων κόμβων τῆς ζώνης, ἐκεῖ ἦν δεδεμένος ὁ Σατανᾶς, καὶ μέχρις ὅτο ἐκείνη οὐκ ἠδύνατο αναχωρῆσαι - ὥρισε γὰρ αὐτὴν ὑποκάτω φορεῖν αὐτὴν, ἵνα ἔχῃ τὸν Σατανᾶν ελλη μένον περὶ τὴν ἀσφὺν αὐτῆς. ρμ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Θαυμαστός ἐστιν ὁ Θεὸς ἐπί σε, ὅτι οὐδέν σοι ἀπέκρυψεν. Πόθεν δὲ ἐγίνωσκεν ὁ μάγος, καὶ εἶπεν αὐτῇ, ὅσα ἐκ νεότητος ἔπραξεν; Ο μακάριος εἶπεν· Οὐκ οἶδας ὅτι τῶν Χριστιανῶν αχώριστοί εἰσιν οἱ δαίμονες; διὰ τοῦτο καὶ τὰ ἔργα αὐτῶν γινώσκουσιν; "Οταν γάρ τις ὑπάγῃ εἰς μάγον. ερωτᾷ ὁ μάγος τὸν διάβολον τὸν ἀκολουθοῦντα τῷ ἐληλυθότι λέγων· Εἰπέ μοι, τί ἐποίησεν ἐκ νεότητος μέχρι τῆς δεῦρο. Ὁ δὲ ἀχώριστος αὐτοῦ ὧν καὶ πάντα θεασάμενος, ὡς ἰδίῳ αὐτοῦ συνδαίμονι και συγκοινωνῷ ἅπαντα καταγγέλλει αὐτῷ. Ωσπερ γὰρ οἱ ἄγγελοι ἡμῖν τοῦ Θεοῦ πολλὰ ἀπαγγέλλουσιν, οὕτω καὶ τούτοις εξ δαίμονες ὅσα ἐπίστανται λέγουσιν. Ταῦτα τοῦ μακαρίου λαλήσαντος, θαυμάσας ὁ Ἐπιφάνιος, καὶ τὸν φιλάνθρωπον θεὸν ὑπεροξε σας, ἀσπασάμενος τὸν ὅσιον, ἀνεχώρησεν. ρμα'. Ἐν μιᾷ τοίνυν τῶν ἡμερῶν πληρωθείσης τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, καὶ τοῦ πλήθους τῆς βασιλευούσης πόλεως, βαῖοις καὶ ὕμνοις τὸν Δεσπότην Χριστὸν ἀνευφημούντων, ἑώρα ὁ μακάριος Ανδρέας ἄνδρα πολιόν, καὶ πάνω ὡραῖον ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ Σοφίᾳ, μετὰ πλήθους παραγεγονότα ἀναριθμή του, κρατοῦντος βάϊα καὶ σταυρία, ἀστραπὴς διαύγειαν ἐκπέμποντα, καὶ ἐμελώξουν μέλος τερπνὸν καὶ ἡδὺ καὶ σωτήριον· ἕτερος δὲ τῷ ἑτέρῳ ὑποκελευθ μενοι προέβαινον, ὡς ἐπὶ τὸν ἄμβωνα πορευόμενος, ὡραῖα τὰ πρόσωπα ἔχοντε;. Ο δὲ πολιὸς ἐκεῖνος κατείχε κιννύραν καὶ ἔκρουε τὰς χορδὰς ὑποφωνῶν τοῖς ψάλλουσιν, ὥστε ἐνηχηθέντα τὸν μακάριον μεγάλως καὶ τερφθέντα τῇ θεωρία, σκιρτῆσαί τε καὶ
col. 789–790page 85 of 134
PG 111:789περιπέπτωκα Ω βία, ὦ βία, ἀπὸ τοῦ, Ναζαρην, καθότι τὰ ἐντός μου διέπρησας! Ταῦτα εἰρηκώς, δεξάμενος τὸ ποτήριον, βίᾳ ἔπιεν· καὶ πλησθεὶς θυμοῦ καὶ ἀσυγκρίτου πικρίας, οδυνώμενος ἀνεχώρησεν. Εξυπνος δὲ γενόμενος ὁ Ἐπιφάνιος ἀπὸ τῆς δράσεως, καὶ θαυμάσας εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν, καὶ ταχεῖαν ἀντίληψιν, ἐγέλασε τὸ πρόσωπον του παμπονήσου δαίμονες. ρμί. Μετὰ δέ τινας ἡμέρας συναντᾷ αὐτῷ ὁ μα κάριος ᾿Ανδρέας ἔν τινι ἐμβόλῳ ἀπὸ τῆς συνάξεως υποστρέφων· καὶ θεασάμενος αὐτὸν, ὑπομειδιάσας, ἔφη· Πρόβατον εἰμι τῆς λογικῆς του ποίμνης, και ἄλμην ἀγαπῶ καὶ ἐσθίω τὸ ἄλας. Ταῦτα ἀκούσας δ Επιφάνιος, μεγάλως ἐθαύμασεν ἐπὶ τῷ ῥήματι, καί φησιν· Οὐδὲ ταῦτά σε ἔλαβε, κύρι ὁ μέγας; Αλλὰ τί ὅτι οὕτω με κατέλιπες; καὶ [παρὰ μικρὸν ἐσα λεύθη τὰ διαβήματά μου ]. "Εφη ὁ ὅσιος· Καὶ πῶς φανῇ ἡ κληθῇ τις στρατιώτης, ἐὰν μὴ τοῖς που λεμίοις ἐφεδρεύει γενναίως, καὶ συγκρούει, καὶ νικῇ, καὶ δοκιμάζεται; Πῶς δὲ καὶ [ γνώσεται ὁ ἀντικεί μενες ποίας ισχύος εἶ, ἐὰν μὴ συνάρῃ πόλεμον μετά σου ], ἐάν μή σε ίδη συμβαλόντα; Καὶ πῶς λήψῃ μισθόν, μὴ ὑπομείνας πειρασμὸν, καὶ τὰς ἐπιβουλάς τῶν ματαίων; Πάντες οἱ ζῶντες ἀγωνίζονται ἕως ἐστὶν ὥρα, καὶ ἕως ἐστὶ καιρός, θλίβονται, πειράζονται, ἵνα σήμερον ἢ αύριον τὸν σωματικὸν τοῦτον ἀποθανόντες θάνατον, συγκλείσωσί τι ἀγαθὸν, ἵνα ἔχωσιν ἐν τῇ φοβερᾷ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως. Ὅσοι δὲ εἰσι νεκροί, τυφλοί, ἀνωφέλητοι, εσκοτισμένοι κατά τὸν ἔσω ἄνθρωπον, οὗτοι ἡδέως ὑπνοῦσιν, τρώγοντες, πίνοντες, τὴν ἄνεσιν καταδιώκουσιν, πορνεύουσι, γαστριμαργοῦσι, τραγῳδοῦσι, κιθαρίζουσι, καὶ τὰ ἐπιθυμήματα τῆς σαρκὸς εὐκόλως εἰσπράττουσι, Θεοῦ μὴ μεμνημένοι, μηδὲ κρίσεως, μη ἀνταποδόσεως, μήτε βασιλείας εὐρανῶν· οὗτοι πάντοτε τῷ διαβόλω συνέρχονται εἰς τὰ θελήματα αὐτοῦ· κἀκεῖνος ὁρῶν ματαίαν χαρὰν κατὰ τόνδε τὸν κόσμον παρέχει ὡς ἰδίοις φίλοις καὶ ὑπηρέταις. ἀλλ' οὐαὶ τῇ θλίψει τῇ μενούσῃ αὐτοῖ;! ρμηʹ. Σὺ οὖν, τέκνον, αἱ βίαι, ἃς λέγεις, γλυκεῖαι ἡμῖν γενήσονται, ἐὰν ὑπομένωμεν· καὶ ὡς ἀναγκά ζεσαι εἰς τὴν κίνησιν καὶ πύρωσιν τῆς σαρκὸς, καὶ τῷ πονηρῷ ἀντιτάσσεσαι, καὶ γενναίως φέρεις, τοσοῦ ταί σοι πλέκονται στέφανοι, καὶ ὁ μισθός σου αὔξει. Μὴ οὖν ολιγώρει, τέκνον, πρὸς ταῦτα, ἀλλὰ καρτέ μει, ἵνα ἔχῃς μισθὸν καὶ γένῃ κληρονόμος της βασι λείας τῶν οὐρανῶν. Σήμερον, αύριον ὁ κόσμος οὗτος παρέρχεται ὡσεὶ ἐνύπνιον εξεγειρομένου, ὡς καπνός ἀφανίζεται, καὶ πάντα παρέρχονται, καὶ μόνον πλανώμεθα, ὑπομονὴν ἐν τοῖς πειρασμοίς μηδ' ὅλως Έχοντες. Ακούεις, ὅτι Πολλαὶ αἱ θλίψεις τῶν δικαίων, καὶ ἐκ πασῶν αὐτῶν ῥύσεται αὐτοὺς ὁ Κύριος.» Οὐ συνεχῶς ψάλλεις, ο Θλίψεις καὶ ἀδύναι εὔροσάν με, ἰδοὺ βιάσας με ὁ πονηρός δαίμων προσήγαγεν. Β. Απο ο ξ γνώσει, εάν μή σε ἴδῃ συμβάλλοντα πόλεμον μετὰ τοῦ διαβόλου.

Chapter XIXCaput XIX

col. 791–792page 86 of 134
PG 111:791φιλτάτη, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ μελίῤῥντον· ἄγωμεν το πεινὸν παραπεφυρμένον ἐνάριον, ὡς τὸν Κύριον δ πῶλος· τὴν πνευματικὴν ἐργασίαν Ελώμεθα, κν ὅταν τὸ μὲν ἀφίεται, τὸ δὲ παραλαμβάνεται, κατα φθῶμεν εἰς ἀπάντησιν τοῦ Κυρίου ἀπὸ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. μακρὰν γὰρ καὶ ἀπίομεν ἐκεῖθεν, ὅπου ἡ ταγὴ ἡ ρμό. Ταῦτα εἰρηκώς, ἔβαλε σάσειν καὶ τρέχειν" οἱ δὲ καθεζόμενοι ἐν ταῖς ἐργασίαις πρὸ τῶν θυρῶν αὐτῶν, καὶ οἱ διοδεύοντες, βλέποντες σάσοντα αὐτ τὸν, ἔλεγον· Δῆσαι τὸν ὄνον, δῆσαι τὸν ὄνον. Ο δ μακάριος ἔλεγεν· Θάψατε τοὺς ὄνους, θάψατε, ἐπειδὴ τετελευτήκασιν. Ἔλεγε δὲ ὁ ὅσιος πρὸς αὐτ τοὺς, ὅτιπερ Ὁ ἐμὸς ὄνος, κἂν λακτίζῃ, εὐσεβῶς ζῇ· ὁ δὲ ὑμέτερος ἤδη τέθνηκεν ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας και σέσηπται, καὶ πρὸς τὸ μὴ πνέειν τοὺς ἀν θρώπους, ἐπιδέεται ταφῆς. ρμε'. Συνέβη δὲ τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐπᾶραι θράσος ὁ διάβολος κατὰ Ἐπιφανίου, καὶ ἐξέκαιεν αὐτὸν ὁ τῆς πορνείας δαίμων χαλεπῶς, μεγίστῃ μανίᾳ προσω φερόμενος. Ηνιᾶτο οὖν ὁ τερπνός νεανίας, καὶ ήσχαλλε πτοούμενος μὴ μιανθῇ ἡ φιλτάτη νεότης αὐτοῦ τῷ βορβόρῳ τῆς κοπρώδους δυσωδίας· πολλά μὲν καὶ ἐνήστευε, καὶ ἠγρύπνει, καὶ δάκρυσιν ἐπεκαλεῖτο τὸν Θεὸν, μὴ ἐμπεσεῖν εἰς τὴν τοιαύτην ἀπώλειαν. Καὶ οὐκ ἀπηλλάσσετο αὐτῷ ὁ κατάρατος, καὶ τοῖς πονηροῖς λογισμοῖς διὰ τῆς πυρώσεως τῆς σαρκὸς ὑπαναγκάζων, εἷλκεν οἰκτρῶς ἐν τῷ τῆς λαγνείας βορβόρῳ, καὶ τὸ τούτου ψυχικὸν κάλ λος σβέσαι, ὥστε καὶ κατὰ τοὺς ὕπνους ἐφάνταζεν αὐτὸν ἀναμίγνυσθαι γύναια δυσώδη, καὶ τῇ ἁμαρ τίμ συγγίνεσθαι. Οσάκις δὲ ἐφαντάζετο ἀνιστάμεν νος τρεῖς ἐγκίας ἄλατος ἤσθις, πικραίνων τὴν αἴσθησιν, καὶ δεινῶς ἔφερεν ὑπὸ τῆς ἄλμης καὶ ἐν τούτῳ κατενύει του πολέμου ἐλαττούμενον. δειν. ἐσθῆναι. βράζων τὴν φύσιν. ρμς'. Ιδε δὲ κατὰ τὸν τῆς πορνείας δαίμονα ὡς ὅμοιον χοίρῳ βεβορβορωμένῳ, κεχρισμένον ἀνθρωπείας κόπρου, ἑστῶτα καὶ ἀποπνέοντα· νεανίας δι τις λευχείμων ἠνάγκαζε πιεῖν· ὁ δὲ οὐδὲ τὸν θυμών Αδύνατο φέρειν. Ηρώτα δὲ ὁ μέλας τὸν λευχείμονα λέγων· Λέξον μοι δι᾿ ἣν αἰτίαν βιάζεις με πιεῖν τὸ ποτήριον; "Ο δὲ πρὸς αὐτὸν ἔφη· Ἐπειδὴ σὺ ἐποίησας τὸν παῖδα Κυρίου Επιφάνιον άλμην δριμύξα σθαι τὰ ἐντὸς αὐτοῦ, τῇ δικαιοκρισία τοῦ Θεοῦ ἐτι ζόμενος περὶ τούτου, δίκας νῦν ἐφείλεις εἰσπραχθῆναι. Εἶπε δὲ ὁ μέλας· Οὐαί μοι, Πάτερ καὶ προσ στάτα, ὅτι θέλων θεραπεῦσαι σε τούτοις τοῖς δεινοῖ; τρεῖς ὀγκίας, τρεῖς οὐγγίας.
col. 793–794page 87 of 134
PG 111:793κρυπτῷ ταμείῳ ὑπὲρ αὐτοῦ τῷ Κυρίῳ προσφερόμενος, ὅπως κἂν τοῦ παραδειγματισθῆναι αὐτῷ μὴ γένηται Έφοδος. Ο δὲ Σατανᾶς μετὰ τῶν δαιμόνων αὐτοῦ ἐκεῖσε ἐφεδρεύων, συνῆκε τὸν Ἐπιφάνιον προσευχόμενον· θράσος φοβερὸν ὁ κακομήχανος κε κτημένος, διὰ τὸ ἤδη τὸν ἀσθενοῦντα ὑπαίτιον αὐτὸν πεφηνέναι· καὶ ἐβουλεύσατο κατακρημνίσαι τὸν Ἐπιφάνιον ἐν ᾧ ἐκαθέζετο θρόνῳ, ἐν τῷ σύνεγγυς Εντι καταρράκτῃ τοῦ οἰκήματος. Γνοὺς δὲ τῷ πνεύ ματι ὁ παῖς, ταχέως ἀναστὰς ἀπρονόητον τὴν βουλὴν αὐτοῦ ἐποίησεν. Αποτυχὼν δὲ ὁ παμμίαρος τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, ἤρξατο πάλιν τοῦ παραδειγματίζειν τὸν ἐλεεινὸν ἐκεῖνον· καὶ εὐθέως κείμενος, ήρξατο τέλλειν τὸν ἑαυτοῦ πώγωνα, καὶ μετέπειτα ὥσπερ αἰγίδιον φωνάζων, καὶ πάλιν τὴν γλῶσσαν ἔξω ἔκε βάλλων ἐσεληνίαζεν ἀτέμνως, καὶ πάλιν ὥσπερ κύων ποιμνίου βαρέως βαΰζων εἰς τοὺς παραστῶτας, ὥστε φοβηθῆναι φόβον μέγαν πάντας τοὺς ὁρῶντας τὸν ἑαυτοῦ βαζοντα δαίμονα. Οἱ δὲ ἐκεῖσε εύρε θέντες ηρώτων τὸν Ἐπιφάνιον, πόθεν εἰς αὐτὸν τοιαύτην ἐξουσίαν ἔλαβεν ὁ διάβολος, ἵνα τοιαῦτα πράττῃ. Ο δὲ εἶπε πρὸς αὐτούς· Αδελφοί μου, ἐγὼ εἰς τοῦτο οὐδὲν ἐπίσταμαι φθέγξασθαι· πλην στοχάζομαι, ὅτι μεγάλη παραπτώματι ἦν συμπεποδισμένος, καὶ οὐδ᾽ ὅλως ἀπέστη ἐξ αὐτοῦ μέχρι τῆς δεῦρο, ἢ οὐκ ἐξήγγειλεν, ἢ οὐ μετενόησε· διὰ τοῦτο τοὺς ἀμετανοήτους κληρονομεῖ ὁ διάβολος. Ἐν τῇ τοιαύτῃ οὖν ἐξετάσει ἐκεῖνος τὸν βίον κατέ λυσεν. ρνα'. Εν μιᾷ οὖν ἡμέρᾳ εὐρηκὼς ὁ Ἐπιφάνιος τὸν μακάριον Ανδρέαν, διηγήσατο αὐτῷ ἅπαντα, Β. καὶ παρεκάλει μαθεῖν, δι' ἣν αἰτίαν οὗτος ὁ ταπεινὸς καθάπερ κύων ὑλακτῶν τετελεύτηκεν. Απεκρίθη ὁ ὅσιος πρὸς αὐτὸν καὶ λέγει· Ἐκεῖνος ὁ φίλος σου μοιχὸς ἦν καὶ μνησίκακος ἄνθρωπος· ἐῶν γὰρ τὴν ἑαυτοῦ σύμβιον, τῇ θεραπαινίδι αὐτοῦ ἀδεῶς συνεμίγνυτο· διάκονός το χρηματίζων, οὐκ ἔφριττε τὴν φοβερὰν δύναμιν τῆς ἀπροσίτου θεότητος ο ταλαίπωρος· καὶ εἰδὼς αὐτὸν ἁμαρτωλὸν οὐχ ἡσύχαζεν, ἀλλὰ μοιχεύων, φορῶν τὸ φελώνιον αὐτοῦ ἱεράτευεν, καταφρονῶν τῶν ζωοποιῶν ἐκείνων καὶ ἀθανάτων μυστηρίων· καὶ εἴκαζεν ὅτι λαθεῖν ἔχει Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν. Ἱερεὺς γὰρ πόρνος, καὶ διάκονος μοι χός τε πόρνος, ἐπικατάρατοι ἔσονται Κυρίῳ τῷ Θεῷ· πολὺ γὰρ ὀφείλει καθαρὸς εἶναι ὁ τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ παριστάμενος. Σὺ γὰρ οἶδας, τέκνον, ὅτι ὁ Θεὸς ρυπαροὺς ὑπηρέτας οὐ χρήζει· μισεῖ; γὰρ γενεὰν μοιχαλίδα καὶ ἁμαρτωλόν. Εικάζουσί τινες τῶν ἀνθρώπων, ὅτι μῦθος ἐστι τὰ τῶν Χρι στιανῶν διαγγέλματα· ὅθεν τινὲς καὶ ἀηδίαν φαν τάζονται, λίθοις βυθοῖς ἀμαυρούμενοι, καὶ ἐντεῦθεν ἀδεῶς ποιοῦσι τὰ καταθύμια καὶ οὐκ οἴδασι ποῖός ἐστιν ὁ δράκων ἄγριος καὶ πικρός, ὁ τοῦ κόσμου ἄρχων, φημί, ὁ ἀποστελλόμενος εἰς ἑνὸς ἑκάστου θάνατον τοῦ ἐρευνῶν τὰ πονηρὰ ἔργα, καὶ δίκην λαμβάνειν μετὰ τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ περὶ τῶν ἁμαρτησάντων ψυχῶν, τοῦ ἢ πῶς εὕρῃ τὴν ψυχὴν τὴν τὸ σκότος ἀγαπήσασαν, ὅπως κληρονομήσῃ αὐτήν.
col. 795–796page 88 of 134
PG 111:795ρνδ'. Πολλοὶ οὖν μετὰ χαρᾶς πορνεύουσι, καὶ μετά δώρων και ξενίων· μοιχεύουσι, καὶ κατασή πουσι τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν, καὶ οὐκ οἴδασι ποῖος ἐμπρησμός τοῦ θανάτου καὶ θλίψις καὶ ἀδύνη αὐτοὺς περιμένει, καὶ πικρία, καὶ φρίκη, καὶ συντριμμός. Μετὰ δὲ ταῦτα, Κύριε, φείσαι. Τις γὰρ ἐκεῖνα δύ νεται διηγήσασθαι ἅπερ καὶ οἱ ἄγγελοι ἐννοοῦντες φρίττουσι καὶ τρέμουσι; Τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ πῦρ ἐκεῖνο, καθ' ὅ τι καὶ αὐτῆς τῆς ἀσωμάτου φύσεως άπτεται φοβερῶς καὶ ἀποτόμως, τῆς ἀγγελικής, λέγω, ή παραπέσῃ, ἐξ ἧς καὶ οἱ δαίμονες. Οὐκ ἤρχει γὰρ αὐτῷ ἡ σύμβιος αὐτοῦ, ἣν εἶχεν ὁ πανάθλιος ἀλλὰ καὶ τῆς δούλης ἐγλίχετο, τὴν αἰσχύνην τοῦ δια βόλου ἐργαζόμενος, ἀπεστοίβασε τα χρέη τῆς ψυχῆς αὐτοῦ μέχρι τέλους. "Ηλθε τὸ τέλος, ἦλθεν ὁ δρά κων, ἦλθον καὶ οἱ ἅγιοι ἄγγελοι, εψηλάφησαν τί κατ᾿ αὐτόν, καὶ εὑρόντες τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχὴν μεμιασμένην καὶ σήπουσαν καὶ ἀπόζουσαν καὶ ἠλειμμένην κόπρον καὶ θειάφιον, καὶ ἀπεστράφησαν, καὶ ἐπεσπάσατο αὐτὴν ὁ διάβολος, καὶ ὡς ἠγάπησεν παραδειγμάτισεν αὐτόν. Ἱερεὺς γὰρ πολλὴν ἔχειν ἀκρίβειαν ὀφείλει, ὅπως μὴ ἐφάμαρτος εἰσέρχεται οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἁμαρτίας προσθήκην δέχεται· δι' αὐτὸν γὰρ ἐκεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐ κατέρχεται, καὶ ὑστεροῦνται οἱ ἐκεῖσι συνηγμένοι τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτος. Λ ο ρνγ'. Ταῦτα τοῦ δικαίου λέγοντος μετά Επιφαν νίου, Κυριακὴ ἦν πρωί, και τις ἄρχων διέβαινε πρὸς παλάτιον. Οὗτος παρενοχληθεὶς εἰς τὴν τῆς σαρκός πύρωσιν, εἰς ἐπιθυμίαν τῆς γυναικὸς, ὅθεν καὶ συνεγένετο μετ' αὐτῆ;. Ως δὲ προήρχετο εἰς τὸ παλάτιον, καὶ πλησίον τοῦ δικαίου ἐγένετο, βλέψας εἰς αὐτὸν ὁ μακάριος, ἔγνω τὸ κατ' αὐτὸν τῇ ἁγίᾳ Κυριακῇ διαπραξάμενον, καί φησι πρὸς αὐτόν· δε ὁ ἔξηχος, ὃς ἐμίανε τὴν ἁγίαν Κυριακὴν, καὶ ἀπέρα χεται μιᾶναι καὶ τὸ παλάτιον. Ἐκεῖνος δὲ ὡ; ἤκουσεν, κατεπλάγη μεγάλως, καὶ ὑπομειδιάσας παρῆλθεν, Διηγήσατο δὲ τοῦτο τοῖς φίλοις αὐτοῦ, καὶ οἱ μὲν ἐθαύμαζον, οἱ δὲ ἡπίστουν, οἱ δὲ ἔλεγον ἀπὸ δαιμόν νων λέγειν αὐτὸν ταῦτα. Ὁ δὲ Επιφάνιος ἐθαύμασεν ἐπὶ τῇ προγνώσει τοῦ δικαίου ἀνδρός. Ο δι μακάριος λέγει πρὸς αὐτόν· Ταύτῃ τῇ νυκτὶ εἶδον γυναῖκα βασίλισσαν, φοροῦσαν στέμμα βασιλικόν μαργαρῶδες καὶ διὰ λίθων, καὶ δικαζομένην τῷ παρ ελθόντι ἄρχοντι· Πῶς. φησὶν, ἐτόλμησας μιᾶναι τὴν Κυριακὴν, ἄθλιε; οὐ κορεῖ δι' ὅλης ἑβδομάδος ἀκορέστως ὑλακτεῖν εἰς τὴν ἐπιφυμίαν σου, ἀλλὰ καὶ τὴν ἡμέραν μου τὴν ἁγίαν ἀπροσκέπτως εἰσπράτο ταῖς; Μὰ τὸν νυμφίον μου Χριστὸν, εἰ δευτερώσεις, οὐ τριτώσεις | Τοῦτο εἰποῦσα ἀπέστη ἀπ' αὐτοῦ. σεσιπώσαν,
col. 797–798page 89 of 134
PG 111:797Ἐγὼ δὲ τοῦτο θεασάμενος, τέκνον μου, ὠδυνήθην τὴν καρδίαν μου, καὶ ὠνείδισα αὐτὸν, ἴσως σωφρονισθῇ. Εἰ δὲ δευτερώσεις, οὐ τριτώσεις, τουτέστιν, ἐξαιτήσομαι δρέπανον κατὰ σοῦ, καὶ θερίσω σε, Αφ᾿ ἧς γὰρ ἀποθάνῃ ὁ ἄνθρωπος, οὐκέτι λοι τὸν ἁμαρτάνει, οὔτε δικαίως πράττει· λυθείσης γὰρ τῆς ψυχῆς τοῦ σώματος, καὶ κατάπαυσιν δεν ξάμενος. ρνδ'. Εφη πρὸς αὐτὸν Ἐπιφάνιος· Δέομαί σου, εἰ εὗρον χάριν ἐναντίον σου, ἀπάγγειλόν μοι το, ποτα πή ἐστι ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου. Επίσταμαι γὰρ αὐτ εἰς ἔγωγε μικρὸν τὰ περὶ αὐτῆς, ἀλλ᾽ οὐ πληροφο ροῦμαι ἐπὶ τοῖς ἐμοῖς στοχασμοῖς, ὅσον ἔχω πληροφορηθῆναι ἐπὶ τοῖς παρὰ σοῦ μοι λεγομένοις θείοις ρήμασιν. Λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ μακάριος - Τέκνον, ή ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου τὸ πᾶν ἐκείνη περίεστι· τῆς γὰρ σαρκὸς ταύτης τοῦ σώματος ἡμῶν τοῦ πηλίνου αὕτη ἐστὶν, εἴτε ζωή, εἴτε καὶ θεὸς, ἵνα οὕτως εἴ πω, καὶ ἄλλο τι. Ταύτῃ γὰρ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τὴν δύναμιν ζωοποιεῖν αὐτὸ καὶ κυβερνᾷν, καὶ θάλπειν αὐτό, καὶ ἀναψύχειν διὰ τῆς θέρμης· ἄνευ γὰρ ταύτης τὰ σώματα ἡμῶν πηλός, καὶ κόνις, καὶ τέφρα καθέστηκεν. ρνε'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ἐπίσταμαι τὰ τοιαῦτα καὶ αὐτός· ἀλλ' ἐρωτῶ τίς ἡ τῆς ψυχῆς οὐσία, που ταπὴ δὲ ἡ ταύτης θεωρία ἀπὸ τοῦ ἐξελθεῖν αὐτὴνἀπὸ τοῦ σώματος [ποταπόν τε τὸ γνώρισμα τῆς τε δικαίας τῆς τε ἁμαρτωλοῦ ]. Εφη πρὸς αὐτὸν ὁ μακάριος· Ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς νοερόν ἐστι πνεῦμα, ἐλαφρόν τε καὶ σοφώτατον σφόδρα, γαλη νόν τε καὶ ἡδὺ, ἥσυχον καὶ πραότατον, τετορνευμένον εἰς ἀδρατά τινα μέλη, ὑπὲρ διήγησιν ὡραῖα καὶ ἥδιστα, πανευπρεπῆ καὶ καταθύμια λίαν Θεῷ καὶ ταῖς χορείαις τῶν ἁγίων ἀγγέλων χρηματίζονται Κατ᾿ ἀρχὰς δὲ πάντες ἄνθρωποι ὑπὲρ τὸν ἥλιον τρα νότερον απαστράπτουσιν· αὐξανόμενοι δὲ, καὶ τῇ ηλικία προβαίνοντες, οἴαις αὐταῖς χρησόμεθα. Οὐκ εἰσὶ δὲ πάντων τῶν ἐν ἀρετῇ βιούντων αἱ ψυχαί [σαι τῇ λαμπρότητι· ἀλλὰ καθὼς ἔκαστος έσπευσε λαμπρῦναι τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, δι' ἀγώνων θείων καὶ ἐναρέτων. Τέως δὲ, καθὼς εἴρηκα, πρὸς ὅ τις ἀγωνίζεται, φαιδρύνεται· καὶ ὅσον ἐγγίζει Θεῷ, απαστράπτεται· ὅσον τις ὑπομένει θλίψεις καὶ πό νους διὰ Κύριον, ἀνάγεται πλησιάζειν θεῷ, φωτίζεται, λαμπρύνεται, γίνεται τῇ μεθέξει θεὸς κατά χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Απο ότι ρνς'. Ωσπερ δέ ἐστιν ὁ σίδηρος μέλας καὶ ψυχρός, κείμενος δὲ ἔνδον τοῦ πυρὸς καὶ χρονίζων λαμπρύνεται πλεῖον· οὕτω καὶ οἱ ἄνθρωποι. Πῦρ ἐστιν τὸ ποταπή γε ἡ ἁμαρτωλὸς καὶ εἰ ἐν εἰ τῆς δικαίας ψυχῆς γνώρισμα.

Chapter XXCaput XX

col. 799–800page 90 of 134
PG 111:799ρνδ'. Πολλοὶ οὖν μετὰ χαρᾶς πορνεύουσι, καὶ μετὰ δώρων και ξενίων· μοιχεύουσι, καὶ κατασή πουσι τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν, καὶ οὐκ οἴδασι ποῖος ἐμπρησμὸς τοῦ θανάτου καὶ Ὀλίψις καὶ ἐδύνη αὐτοὺς περιμένει, καὶ πικρία, καὶ φρίκη, καὶ συντριμμός. Μετὰ δὲ ταῦτα, Κύριε, φεῖσαι. Τις γὰρ ἐκεῖνα δύ νεται διηγήσασθαι ἅπερ καὶ οἱ ἄγγελοι ἐννοοῦντε; φρίττουσι καὶ τρέμουσι; Τοιοῦτον γάρ ἐστι τὸ πῦρ ἐκεῖνο, καθ' ὅ τι καὶ αὐτῆς τῆς ἀσωμάτου φύσεως άπτεται φοβερῶς καὶ ἀποτόμως. τῆς ἀγγελικῆς, λέγω, ἢ παραπέσῃ, ἐξ ἧς καὶ οἱ δαίμονες. Οὐκ ἤρχει γὰρ αὐτῷ ἡ σύμβιος αὐτοῦ, ἣν εἶχεν ὁ πανάθλιος ἀλλὰ καὶ τῆς δούλης ἐγλίχετο, τὴν αἰσχύνην τοῦ δια βόλου ἐργαζόμενος, ἀπεστοίβασε τα χρέη τῆς ψυχῆς αὐτοῦ μέχρι τέλους. Ήλθε τὸ τέλος, ἦλθεν ὁ δρά κων, ἦλθον καὶ οἱ ἅγιοι ἄγγελοι, εψηλάφησαν τί κατ' αὐτὸν, καὶ εὑρόντες τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχήν μεμιασμένην καὶ σήπουσαν καὶ ἀπόζουσαν και ἠλειμμένην κόπρον καὶ θειάφιον, καὶ ἀπεστράφησαν, καὶ ἐπεσπάσατο αὐτὴν ὁ διάβολος, καὶ ὡς ἠγάπησεν παραδειγμάτισεν αὐτόν. Ἱερεὺς γὰρ πολλὴν ἔχειν ἀκρίβειαν ὀφείλει, ὅπως μὴ ἐφάμαρτος εἰσέρχεται οὐ μόνον οὐδὲν ὠφελεῖ, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ ἁμαρτίας προσθήκην δέχεται· δι' αὐτὸν γὰρ ἐκεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον οὐ κατέρχεται, καὶ ὑστεροῦνται οἱ ἐκεῖοι συνηγμένοι τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος χάριτος. Λ 453. ρνγ'. Ταῦτα τοῦ δικαίου λέγοντος μετά Ἐπιφανίου, Κυριακὴ ἦν πρωί, καί τις ἄρχων διέβαινε ; πρὸς παλάτιον. Οὗτος παρενοχληθεὶς εἰς τὴν τῆς σαρκὸς πύρωσιν, εἰς ἐπιθυμίαν τῆς γυναικός, ὅθεν καὶ συνεγένετο μετ' αὐτῆ;. Ως δὲ προήρχετο εἰς τὸ παλάτιον, καὶ πλησίον τοῦ δικαίου ἐγένετο, βλέψας εἰς αὐτὸν ὁ μακάριος, ἔγνω τὸ κατ' αὐτὸν τῇ ἁγία Κυριακῇ διαπραξάμενον, καί φησὶ πρὸς αὐτόν· δι ὁ ἔξηχος, ὃς ἐμίανε τὴν ἁγίαν Κυριακήν, καὶ ἀπέρα χεται μιᾶναι καὶ τὸ παλάτιον. Ἐκεῖνος δὲ ὡς ἤκουσεν, κατεπλάγη μεγάλως, καὶ ὑπομειδιάσας παρῆλθεν. Διηγήσατο δὲ τοῦτο τοῖς φίλοις αὐτοῦ, καὶ οἱ μὲν εθαύμαζον, οἱ δὲ ἠπίστουν, οἱ δὲ ἔλεγον ἀπὸ δαιμόν νων λέγειν αὐτὸν ταῦτα. Ο δὲ Επιφάνιος αύμα σεν ἐπὶ τῇ προγνώσει τοῦ δικαίου ἀνδρός. Ο Ο Ο μακάριος λέγει πρὸς αὐτόν· Ταύτῃ τῇ νυκτὶ εἶδον γυναῖκα βασίλισσαν, φορούσαν στέμμα βασιλικόν μαργαρῶδες καὶ διὰ λίθων, καὶ δικαζομένην τῷ παρ ελθόντι ἄρχοντι Πῶς, φησίν, ἐτόλμησας μιαναι τὴν Κυριακήν, ἄθλιε; οὐ κορεῖ δι' ὅλης Εβδομάδας ἀκορέστως ὑλακτεῖν εἰς τὴν ἐπιφυμίαν σου, ἀλλὰ ; καὶ τὴν ἡμέραν μου τὴν ἁγίαν ἀπροσκέπτως εἰσπράτ τεις; Μὰ τὸν νυμφίον μου Χριστὸν, εἰ δευτερώσεις, οὐ τριτώσεις Τοῦτο εἰποῦσα ἀπέστη ἀπ' αὐτοῦ. σε σιπώσαν,
col. 801–802page 91 of 134
PG 111:801εἰ ποπ Κύριος τὴν ζωὴν αὐτοῖς ἐχαρίσατο· προτρέπουσιν ή οὖν ἡμᾶς ὥστε εἰς ἐκείνους ἀνελλιπῶς βαδίζειν τε καὶ πορεύεσθαι. Η δὲ ὁδὸς αὐτῶν καὶ πορεία ἀρχὴν κέκτηται, καὶ τέλος οὐ παραδέχεται εἰς τὸν αἰῶνα Εξάδισε γὰρ ὁ πρωτόπλαστος ἀρχὴν τῶν αἰώνων τὴν ἐδὸν τούτων, καὶ οὔπω ἡδυνήθη ὑπεξελθεῖν αὐτῷ δι' ἡμᾶς· ἐπειδήπερ ἡμεῖς κἀκεῖνος ἐν ἐσμεν διὰ τὴν γενὴν καὶ τὸ αἷμα· ἕως νῦν γὰρ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες τοῦ κόσμου τούτου, οι χρόνοις μετρούμενοι, οὐ συνετελέσθησαν· μετὰ δὲ τὸ πλήρωμα αὐτῶν, τότε ἀρεῖ πνεῦμα φοβερὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ συναχθήσονται τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων, ἕκαστον πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ καὶ ἐφαρμώσουσι καὶ κολληθήσονται· καὶ ἀναθήσεται ἐπ' αὐτὰ νεῦρα καὶ σάρχες, καὶ δοθήσεται ἑκάστῳ τῷ σώματι ἡ ψυχή αὐτοῦ ἄφθαρτος ἀπολυθεῖσα τῶν σκηνῶν, ἀφ᾽ οἷς νῦν καὶ ἀποκέκλεισται. Καὶ τότε σαλπίσει ὁ ἄγγελος φωνῇ καὶ τρόμῳ, καὶ ἀναστήσονται οι νεκροὶ ἐν μιπῇ ὀφθαλμοῦ. Καὶ καταβήσεται ὁ Κριτής, καὶ ἀπι δώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Καὶ τηνικαῦτα λοιπὸν ἀρχὴν δέχεται ὁ ὄγδοος αἰῶν, καὶ καθώς φησιν ὁ Σολομών· ο Δός μερίδα τοῖς ἑπτά, καί γε τοῖς ὀκτώ. Πλήρωμα δὲ οὗτος ὁ αἰὼν οὐ κέκτηται· ἄξει δὲ τοὺς δικαίους ἐν ἀσυγκρίτῳ εὐφροσύνῃ, καὶ κολάσει διη νικῶς τοὺς ἁμαρτωλούς· οἱ γὰρ ἄνθρωποι ἄφθαρτοι καὶ ἀθάνατοι ἔσονται μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνά στασιν, διηνεκής τε ὁ παράδεισος, καὶ ἡ κόλασις ἀτελεύτητος, καὶ ὁ αἰὼν ἀσυντέλεστος καὶ ἀπέραντος· αἱῶν γὰρ ἑρμηνεύεται εκτεινόμενο; ὢν ἀεὶ εἰς τὰς ἀπεράντους καὶ ἀπαροδεύτους κατοικήσεις, ἄκραν ἢ πλήρωμα μή κεκτημένος τὸ σύνολον. α:ών ὢν Ανθ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ποῖόν ἐστι δεύτερον δη- 459. μιούργημα τοῦ Θεοῦ; Ὁ ὅσιος λέγει· Οἱ αἰῶνε; πρῶτον αὐτοῦ κτίσμα πεφήνασιν· ἐπειδὴ γὰρ ἀσώ ματός ἐστιν ὁ Ὕψιστος, ἐν πρώτοις ἀσώματον, νοερόν σε καὶ αῦλον τὸν περὶ αὐτὸν ἐδημιούργησε κόσμον. Επιφάνιος εἶπεν· Αἱ τῶν οὐρανίων δυνάμεων στρατηγίαι ἐκ μιᾶς παρήχθησαν εἰς τὸν κόσμον εἶναι, ἢ ἐν καθ' ἔν, ὡς ἡ κτίσις ῾Ο ὅσιος εἶπεν· Ηεύω νατο καὶ ἑνὶ λόγῳ πάντας τοὺς ἄνω λεγεώνας παρασ στῆσαι τῷ φοβερῷ θρόνῳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τῆς ἀστέκτου· ἀλλ' ὥσπερ τοῦ τῇδε κόσμου δρώμενα στοιχεῖα ἐν καθ' ἂν ἐδημιούργησεν, οὕτω καὶ τὰς ἄνω στρατηγίας τελεσιουργηθῆναι. Δημιουργήσας δὲ τὸ πολύμορφον πνεῦμα τῶν αἰώνων, ἀπ' αὐτοῦ ἔλαβεν, ὡς ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα, καὶ τὰς ἀχράντους καὶ πανάκ γίας δυνάμεις τῶν οὐρανίων δυνάμεων ἀποκαταστής σας εδημιούργησεν, ἐν πρώτοις τὰ Χερουβίμ, ἔπειτα Σεραφίμ, εἶτα τοὺς Θρόνους, τὰς Κυριότητα;, τὰς Αρχάς, τὰς Εξουσίας, τὰς Δυνάμεις, τους Αγγές λους και Αρχαγγέλους. Τῶν ἄνω ἀπείρων μυριάδων καὶ χιλιάδων τῶν οὐρανίων δυνάμεων, Μιχαήλ και Γαβριήλ, Ουριήλ καὶ Ραφαήλ, καὶ Σαμαέλ, οι πρωτ τεύοντες τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. Οὗτος ὁ Σαμαήλ
col. 803–804page 92 of 134
PG 111:803μεν· ὅσον ἐπιμείνομεν τῇ νηστεία, τῇ παννύχι στάσει, τῇ προσευχῇ, τῇ δεήσει, τῇ ἐγκρατείς, τοῖς νενομοθετημένοις ἡμῖν ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τοσοῦτον φαιδρυνόμενα, φωτιζόμενοι, λαμπρυνόμεν νοι. Τὸ αὐτὸ δέ μοι νόει καὶ ἐπὶ τῶν ἐν ἁμαρτίαις ψυχῶν· τὸ κατ' ἀρχὰς οἷαν ὥραν δεδῶσιν ἐν τοῖς σκηνώμασι τῶν βασταζομένων βρεφῶν ἐν τῇ γαστρί τῶν ἰδίων μητέρων, ἄσπιλοι χρηματίζουσιν· ὅταν δὲ εἰς τὸν βίον ἀπολυθῶσι, καὶ ἄρξωνται ἁμαρτάν νειν, σκοτίζονται· καὶ ὅσον εἰς τὸ βάθος κακῶν εἰς έρχονται ἐν τῷ βορβόρῳ τῆς ἁμαρτίας κυλινδούμενοι, μέλανες ὡσεὶ ἀσβόλη γίνονται. Νοητῶς ταῦτα ὑπολάμβανε, ὦ τέκνον, εἰς νουθεσίαν τῆς ψυχῆς σου, ἀνθ' ὧν εἴ φίλτατόν μου στρουθίον. Πνεῦμα τὸ ἅγιον μέλας σίδηρος ἡμεῖς χρηματίζει ριζ". Ο δὲ Επιφάνιος παραλαβὼν τὸν μακάριον, ἔρχεται εἰς τὸν ἅγιον ᾿Αγαθόνικον, καὶ πλησίον τῆς αὐτοῦ φιάλεως καθεσθέντες διὰ τὸ ἥσυχον τοῦ το που, λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Ἐπιφάνιος - Εἰπέ μας, ποῖον δημιούργημα πρὸ τῶν ἄλλων ὁ Θεὸς ἐποίησεν; ἐπεὶ ποθῶ ἀκούειν ἀπὸ σοῦ, ὡς ἀπὸ πηγῆς τῆς βρυούσης μέλι καὶ γάλα. Εφη ὁ ὅσιος· Ὁ μὲν Θεὸς ἀεὶ ἐχρημάτιζε σὺν τῷ λόγῳ αὐτοῦ καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ τὸ οἱονεὶ πώποτε οὐκ ἐχρημάτιζε τῶν ἀρτίως χρηματιζόντων, ἦν τε ἐν σιγῇ καὶ γαλήνη ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὁ Ὕψιστος· οὐ γὰρ ἦν ἕτερό, τις προς ἂν ὁμιλήσει, ἐξαγαγὼν τὸν λόγον καὶ Θεὸν [σὺν τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ἀχρόνως ἀπὸ τοῦ νοῦ καὶ πυρφόρον στόματος αὐτοῦ. Συνετῶς, τέκνον, ἄκουε, ἵνα καὶ αὐτὸς ἑτέρους ὠφελῆσαι δυνήσῃ. Εἶτα ἐνενόησεν ὁ Ύψιστος τοῦ συστήσασθαι τὸν κόσμον, καὶ ἐλάλησεν· Γενηθήτωσαν αἰῶνες· καὶ παραχρήμα περί στῆσαν. Πρῶτον εἶπε τὸν Λόγον, καὶ γεννηθείς, τὰ ἔργον ἐτελείωσεν· οὗτος δὲ ἐστιν ὁ λόγος, ο πρό αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθεὶς ὀρρεύστως· τοῦτο δὲ λέγεται ἡ γέννησις τοῦ Θεοῦ Λόγου. Όταν γεννηθεὶς ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὶς πρῶτον ἐτέθη θυμέν λιον, καὶ τὸ τηνικαῦτα ἐφ' ἑαυτῷ τοὺς ἀπεράντου; αἰῶνας ἐδράσας, ἐτελειούργησεν. Κεῖται οὖν καὶ θεμέλιος, ἐν ᾧ καὶ πρὸς τὸν Πατέρα ὁ Λόγος ούτος, ὁ ἐπ' ἐσχάτων δι' ἡμᾶς ἐκ τῆς Παρθένου Μαρίας γενόμενος ἄνθρωπος. π. νη'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Παχύτερόν μοι λέξον, τίς ἢ τῶν αἰώνων ὑπόστασις. Καὶ ὁ δίκαιος ἔφη - Τ μὴ ἐκλείπειν τοῦ εἶναι αὐτῶν τὴν παρέκτασιν· οἷον τὸ διηνεκὲς τῶν καιρῶν καὶ τῶν χρόνων τὸ ἄπειρον, Ἡ δὲ οὐσία αὐτῶν πνεῦμα ἄν, πολύμορφον καὶ θαν μαστότερον, ἑπτὰ σημείοις σταδιοδρομούμε αν· ἐπὶ τούτοις ἔλαβον νοῖ οἱ τε ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι καὶ οἱ μὲν τοῦ βαδίζειν τὴν ἀρχὴν ἔλαβον· ὁ γὰρ φιάλι;, φιάλα
col. 805–806page 93 of 134
PG 111:805εἰ ποπ Κύριος τὴν ζωὴν αὐτοῖς ἐχαρίσατο· προτρέπουσιν ή οὖν ἡμᾶς ὥστε εἰς ἐκείνους ἀνελλιπῶς βαδίζειν τε καὶ πορεύεσθαι. Η δὲ ὁδὸς αὐτῶν καὶ πορεία ἀρχὴν κέκτηται, καὶ τέλος οὐ παραδέχεται εἰς τὸν αἰῶνα · Εξάδισε γὰρ ὁ πρωτόπλαστος ἀρχὴν τῶν αἰώνων τὴν ἐδὸν τούτων, καὶ οὔπω ἡδυνήθη ὑπεξελθεῖν αὐτῷ δι' ἡμᾶς· ἐπειδήπερ ἡμεῖς κἀκεῖνος ἐν ἐσμεν διὰ τὴν γενὴν καὶ τὸ αἷμα· ἕως νῦν γὰρ οἱ ἑπτὰ αἰῶνες τοῦ κόσμου τούτου, οι χρόνοις μετρούμενοι, οὐ συνετελέσθησαν· μετὰ δὲ τὸ πλήρωμα αὐτῶν, τότε ἀρεῖ πνεῦμα φοβερὸν ὁ Θεὸς ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν, καὶ συναχθήσονται τὰ ὀστᾶ τῶν ἀνθρώπων, ἕκαστον πρὸς τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ καὶ ἐφαρμώσουσι καὶ κολληθήσονται · καὶ ἀναθήσεται ἐπ' αὐτὰ νεῦρα καὶ σάρχες, καὶ δοθήσεται ἑκάστῳ τῷ σώματι ἡ ψυχή αὐτοῦ ἄφθαρτος ἀπολυθεῖσα τῶν σκηνῶν, ἀφ᾽ οἷς νῦν Β καὶ ἀποκέκλεισται. Καὶ τότε σαλπίσει ὁ ἄγγελος φωνῇ καὶ τρόμῳ, καὶ ἀναστήσονται οι νεκροὶ ἐν μιπῇ ὀφθαλμοῦ. Καὶ καταβήσεται ὁ Κριτής, καὶ ἀπιδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Καὶ τηνικαῦτα λοιπὸν ἀρχὴν δέχεται ὁ ὄγδοος αἰῶν, καὶ καθώς φησιν ὁ Σολομών· ο Δός μερίδα τοῖς ἑπτά, καί γε τοῖς ὀκτώ. Πλήρωμα δὲ οὗτος ὁ αἰὼν οὐ κέκτηται · ἄξει δὲ τοὺς δικαίους ἐν ἀσυγκρίτῳ εὐφροσύνῃ, καὶ κολάσει διηνικῶς τοὺς ἁμαρτωλούς· οἱ γὰρ ἄνθρωποι ἄφθαρτοι καὶ ἀθάνατοι ἔσονται μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνά στασιν, διηνεκής τε ὁ παράδεισος, καὶ ἡ κόλασις ἀτελεύτητος, καὶ ὁ αἰὼν ἀσυντέλεστος καὶ ἀπέραν· τος· αἱῶν γὰρ ἑρμηνεύεται εκτεινόμενο; ὢν ἀεὶ εἰς τὰς ἀπεράντους καὶ ἀπαροδεύτους κατοικήσεις, ἄκραν ἢ πλήρωμα μή κεκτημένος τὸ σύνολον. Ανθ'. Ἐπιφάνιος εἶπεν· Ποῖόν ἐστι δεύτερον δη- 459. μιούργημα τοῦ Θεοῦ; Ὁ ὅσιος λέγει· Οἱ αἰῶνε; πρῶτον αὐτοῦ κτίσμα πεφήνασιν· ἐπειδὴ γὰρ ἀσώματός ἐστιν ὁ Ὕψιστος, ἐν πρώτοις ἀσώματον, νοερόν σε καὶ αῦλον τὸν περὶ αὐτὸν ἐδημιούργησε κόσμον. Επιφάνιος εἶπεν· Αἱ τῶν οὐρανίων δυνάμεων στρατηγίαι ἐκ μιᾶς παρήχθησαν εἰς τὸν κόσμον εἶναι, ἢ ἐν καθ' ἔν, ὡς ἡ κτίσις ; ῾Ο ὅσιος εἶπεν· Ηεύω νατο καὶ ἑνὶ λόγῳ πάντας τοὺς ἄνω λεγεώνας παρασ στῆσαι τῷ φοβερῷ θρόνῳ τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ τῆς ἀστέκτου· ἀλλ' ὥσπερ τοῦ τῇδε κόσμου δρώμενα στοιχεῖα ἐν καθ' ἂν ἐδημιούργησεν, οὕτω καὶ τὰς ἄνω στρατηγίας τελεσιουργηθῆναι. Δημιουργήσας δὲ τὸ πολύμορφον πνεῦμα τῶν αἰώνων, ἀπ' αὐτοῦ ἔλαβεν, ὡς ἀπὸ γῆς τὸ σῶμα, καὶ τὰς ἀχράντους καὶ πανάκ γίας δυνάμεις τῶν οὐρανίων δυνάμεων ἀποκαταστής σας εδημιούργησεν, ἐν πρώτοις τὰ Χερουβίμ, ἔπειτα Σεραφίμ, εἶτα τοὺς Θρόνους, τὰς Κυριότητα;, τὰς Αρχάς, τὰς Εξουσίας, τὰς Δυνάμεις, τους Αγγές λους και Αρχαγγέλους. Τῶν ἄνω ἀπείρων μυριάδων καὶ χιλιάδων τῶν οὐρανίων δυνάμεων, Μιχαήλ και Γαβριήλ, Ουριήλ καὶ Ραφαήλ, καὶ Σαμαέλ, οι πρωτ τεύοντες τῶν ἀσωμάτων δυνάμεων. Οὗτος ὁ Σαμαήλ
col. 807–808page 94 of 134
PG 111:807BHom.ix, 17,86 Basilium, Schol. in Epist, ad Rom. ix, 98. εξ. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τρίτον ὁ Θεὸς τί ἐποίησεν; Ἔφη ὁ ὅσιος " Ἐποίησεν. Ἔρεδος καὶ χάος, σχότος καὶ ὕδωρ, πῦρ καὶ ὀμίχλην, καὶ τὰ ἀφεγγῇ χωρία τῶν καταχθονίων. Τότε ὕδωρ οὐχ ἣν ἑστὼς, ἀλλὰ χλυζόμενον καὶ χινούμενον " πνεῦμα γὰρ Θεοῦ ἐπεφέρετο, ὥς φησιν ἡ Γραφὴ, ἐπάνω τοῦ ὕδατος, καὶ εὐθυπόρως ἐπήγαγεν αὐτῷ εὐθέτως, καὶ περιέϑαλπε τὸ πνεῦμα τοῦτο. Οὐχὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἄγϊὸν ἦν, μὴ γένοιτο, ὥς τινες ὑπειλήφασιν " πνεῦμα "δὲ ἣν χαὶ αὐτὸ διμιουργηθὲν, ἀφ' οὖ΄οἱ ἄνεμοι ἔτελε- ) σιουργήθησαν. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Πῶς ἐστιν ὁ γεν! γήτωρ Πατῇρ, χαὶ ὁ γεννηθεὶς ΥἹὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; Ὁ ὅσιος εἶπεν " Ἐκ τῆς τοῦ ἀνθρώπου συνϑέσεως ἔστι τὸ" πᾶν κατοπτεῦσαι " νοῦ; γὰρ ὁ Πατὴρ, λόγος ὁ Υἱὸς, Πνεῦμα ἐχείνγηεὔπνδια; δι' ἧς τὸν αἰθέρα ἀναπνέομεν " καθάπερ γὰρ νοῦν ξις ἴδιον κέκτηται, ὁ δὲ νοῦ; λόγον καὶ πνεῦμα, συστοὶχόῦσι δὲ εἰς ἕνα σὺν τῷ σώματι ἄνθρωπον " νοτρὰ γὰρ ἡ ψυχὴ, καὶ λογικὴ, καὶ πνευματικὴ χρημάτέζει" ἄλλη τε ἡ τῆς ψυχῆς ὑπόστασις, ἄλλη τέ ἡ τοῦ γνοὺς, ἑτέρα τε ἡ τοῦ λόγου, ὡς οἶμαι " ἀλλὰ μία τῶν ἑκατέρων ἢ οὐσία, ᾧ; πρόδηλον, καὶ μία ἢ φύσις, γαὶ αὐτῇ χαὶ ἐνέργεια, καὶ ἐν αὐτῶν τὸ θέλημα πάρεξ τοῦ σώματο;. Καὶ ταῦτα ἐρεύ,α χαὶ τὰ περὶ τῆς Θεότητος, καὶ εὑρήσεις Πνεῦμα Θεοῦ, νοῦν Παξέραν ) χαὶ Λόγον τὸν μονογενῆ αὑτοῦ Υἱόν " διὰ γὰρ τῶν πριῶν τούτων ὑποστάτεων εἷς Θεὸς καὶ ὁρᾶται χαὶ χηρύσσεται θεοπρεπῶς. ᾿ ρξα΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " "Αρά γε τὸ Θεῖον ἀνθρω-- πόμορτόν ἐστιν (88); Ὁ μακάριος ἔφη " Μὴ γένοιτο τέχνον "οὐ γάρ ἐστιν, ὡς ἔφης, ἀνθρωπόμορφον, οὔτε ὁμοιοῖ τινι κτίσματι " ἀλλ' οὔτε ἑώραχεν αὐτόν τις ὡς ἔστι, ἵνα τὴν αὐτοῦ μορφὴν διηγήσηται, Ὅρᾶται
col. 809–810page 95 of 134
PG 111:809δὲ Θεὸς πολλᾶχις τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοῦ, σχηματίζων ἑαυτὸν, ὡς ἡ δύναμις ἀπαιτεῖ τῶν βουλομένων ἰδεῖν αὐτόν, Ἐπιφάνιος εἶπεν" Πῶς ἐστιν ὁ Χριστὸς θεὸς καὶ, ἄνθρωπος, ἔν τε θεότητι χἀν ἀνθρωπότητι κεκτημένος ὑπόστασιν; εἷς δὲ πάλιν Υἱὸς διπλαῖς ταῖς φύσεσι προσαγορεύεται ; Ὃ Ὅσιος ἔφη" « Ὃ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἔφη Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, σὰρξ ἐγένετο, χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν,» οὐχ ἀλλοιωθεὶς τοῦ εἶναι Θεὸς, ἄπαγε " ἀλλ᾽ ὧν Θεὸς οὗτος Λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν ἀληθείᾳ ἐγένετο, βροτείαν ἔχων φύσιν καὶ θέχησίν, μία τε ἦν ἡ τῶν ἑκατέρων ὑπόστασις, δύο τε οὐσίαι, ἕν τε πρόσωπον τῆς θεότῆτος " ἐπειδὴ ἐχ τοῦ θεϊκοῦ Λόγου ἐπάγει τὸ τῆς ἀνθρωπότηχος αὐτοῦ σεθάσμιον πρόσωπον, Εἷς δὲ Υἱὸς ὀνομάζεται, χαδότι ἐχ μιᾶς ὑποστάσεω; ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ καὶ ἢ θεότης χρηματίζουσιν. ἢ Καθάπερ πολλάχις καὶ ἢ ἁπαλὴ φύσις τοῦ ὕδατος πεπηγυῖα δύο προσηγορίας [δέχεται (69). Καὶ γὰρ ὅτε ἐστὶν ὕδωρ ἰδιάζον, μίαν ἔχει προσηγορίαν" ὅταν δὲ εἰς πάγος χατενεχθῇ, ἐπ᾽ ἀνάγκαις χαὶ ἄλλην προσηγορίαν προσλαμδάνει τοῦ καλεῖσθαι. πάγος. Λοιπὸν τοιούτῳ τρόπῳ καὶ ὁ Θεὸς Λόγος " ἕως ὅτε οὐχ ἐσαρχώθη, ἤχουε Θεὸς μόνον " μετὰ δὲ τὸ σαρχωθῆναι, χαὶ Θεὸς ὁ Λόγος, χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου ὀνομαζόμενος [εἷς ΥἹὸς ἐχ δύο φύσεων (10) 1. ὃὲ Θεὸς πολλάκις τοῖς ἐχλεκτοῖς αὐτοῦ, σχηματίζων. ἑαυτὸν, ὡς ἡ δύναμις ἀπαιτεῖ τῶν βουλομένων ἰδεῖν αὐτόν. Ἐπιφάνιος εἶπεν '" Πῶς ἔστιν ὁ Χριστὸς θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἔν τε θεότητι χἀν ἀνθρωπότητι κεκτημένος ὑπόστασιν; εἴς δὲ πάλιν ΥἹὸς διπλαῖς ταῖς φύσεσι προσαγορεύεται ; Ὃ Ὅσιος ἔφη" « Ὃ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἔφη Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, σὰρξ ἐγένετο, χαὶ ἐσχήνωσεν ἐν ἡμῖν,» οὐχ ἀλλοιωθεὶς τοῦ εἶναι Θεὸς, ἄπαγε " ἀλλ᾽ ὧν Θεὸς οὗτος Λόγος καὶ ἄνθρωπος ἐν ἀληθείᾳ ἐγένετο, βροτείαν ἔχων φύσιν καὶ θέλησίν, μία τε ἦν ἡ τῶν ἑκατέρων ὑπόστασις, δύο τε οὐσίαι, ἐν τε πρόσωπον τῆς θεότῆτος " ἐπειδὴ ἐχ τοῦ θεϊκοῦ Λόγον ἐπάγει τὸ τῆς ἀνθρωπότηχος αὐτοῦ σεθάσμιον πρόσωπον, Εἷς δὲ ΥἹὸς ὀνομάζεται, χαδότι ἐκ μιᾶς ὑποστάσεω; ἡ ἀνθρωπότης αὐτοῦ καὶ ἡ θεότης χρηματίζουσιν. Καθάπερ πολλάχις καὶ ἢ ἁπαλὴ φύσις τοῦ ὕδατος πεπηγυῖα δύο προσηγορίας [δέχεται (69). Καὶ γὰρ ὅτε ἐστὶν ὕδωρ ἰδιάζον, μίαν ἔχει προσηγορίαν" ὅταν δὲ εἰς πάγος κχατενεχθῇ, ἐπ᾽ ἀνάγκαις καὶ ἄλλην προσηγορίαν προσλαμδάνει τοῦ καλεῖσθαι. πάγος. Λοιπὸν τοιούτῳ τρόπῳ καὶ ὁ θεὸς Λόγος " ἕως ὅτε οὐκ ἐσαρχώθη, ἤχους Θεὸς μόνον " μετὰ δὲ τὸ σαρχωθῆναι, χαὶ Θεὸς ὁ Λόγος, χαὶ Υἱὸς ἀνθρώπου ὀνομαζόμενος [εἷς Υἱὸς ἐχ δύο φύσεων (10) 1. 3. Οογ. χν, 38, 35 ρ. 1, 15. 35 Ποιν, τα, 30. ρξγ΄. Ἐπιφάνιος ἔφη " Ἔν τῷ οὐρανῷ εἰσι τὰ νοερὰ θεῖα στρατεύματα, καὶ ἐπάνω τούτων ὁ Θεός στιν " ὑπεράνω δὲ τοῦ Θεοῦ τί ἐστιν ; ἀπάγγειλόν μοι, παρακαλῶ. Ὁ Ὅσιος λέγει “ Μὰ τὸν Ἰησοῦν, ὑψηλὰ καὶ ἄνομα λέγεις ἐρωτῶν 1 πλὴν ἐρῶ σοι καὶ
col. 811–812page 96 of 134
PG 111:811ρξδ΄. Ἐπιφάνιος λέγει - Τίνα λύσιν ἔχει τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου εἰρημένον " ε Εὔχεσϑε, ἵνα μὴ ἡ φυγὴ ὑμῶν γένηται χειμῶνος, μηδὲ Σαδδάτῳ;» Ὃ “Αγιος εἶπεν - Ἐπειδὴ εἴδῃ ὁ μέγας ὀφθαλμὸς ὁ προϊδὼν τὰ ὁρατὰ χαὶ τὰ ἀόρατα ὡς προγνώστης, ὅτι μέλλει Ἱερουσαλὴμ παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας τῶν Ῥωμαίων εἰς ἄπειρον ἐξάλειψιν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὑτῶν, προείρηχεν αὐτοῖς ταῦτα " ὅτι ἐὰν γένηται ἡ φυγὴ αὐτῶν ἐν Σαδδάτῳ, κατὰ τὸ ἔθος αὐτῶν ἐν τοῖς Σά. δασιν ἐπὶ κράδατον κείμενοι, χαὶ ἀναστῆναι πως μὴ ἔχοντες καὶ φυγεῖν, ἄρδην ἐμπεσοῦνται εἰς χεῖ. ρας τῶν ἐχθρῶν " ἐν τῷ δὲ. χειμῶνι, οἶμαι, διὰ τὸ κρύος καὶ διὰ τὸ ἄθατον τῶν ὁρέων, ὅτι εἰ καὶ φύγώσι, ποῦ ἔχουσι κρυδῆναι, βίας οὔσης πολλῆς τοῦ χειμῶνος ἐν τοῖς ὄρεσιν ; Τὸ δὲ ἀληϑὲς ἡνοίξατο, χαθὼς αὐτοῖς προφητεύσας ἀπεφήνατο " εἶπε γὰρ, ὅτι Αίϑος ἐπὶ λίθον ἐνθάδε οὐχ εὑρεθήσεται, καὶ ἐγένετο οὕτως. Μετά τινας γὰρ καιροὺς ἐλθὼν ἀπὸ Ῥώμης [Οὐεσπασιανὸς καὶ Τῖτος ὁ τούτου υἱὸς (14, κατὰ τὸ ῥῆμα Κυρίου πάντα αὐτοῖς τὰ δεινὰ ἐπετέλεσεν, ὅσα αὐτοῖς ὁ Δημιουργὸς προεχηρύξατο. ρξε΄. Ἐπειράνιος εἶπεν " Τί εἶπεν ὁ Πρυφήτης, « Ἡμέρα τῇ ἡμέρᾳ ἐρεύγεται ῥῆμα, καὶ νὺξ νυχτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν ; » Ὃ Μακάριος ἔφη" ἜΥγισον τῷ Ἰορδάνῃ, καὶ εὑρήσεις τὸ ζητούμενον. [ Ἡμέρα γὰρ ὁ Πατὴρ μαρτυρῶν τῷ Υἱῷ (18) καθὼς φῶς ἐ Υἱὸς ὁ βαπτιζόμενος " ῥῆμα τὸ ἐν μέσῳ, τὸ ἅγιον
col. 813–814page 97 of 134
PG 111:813πνεῦμα, καθότι ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐκεῖσε χατέδη., Παῦλος γὰρ ὁ 'Απόστολος λέγει περὶ τοῦ Πνεύματος, « Καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὃ ἐστιν ῥῆμα ϑεοῦ.» Νὺξ δὲ ὁ Πρόδρομος πρὸς τὴν θεότητα συγχρινόμενος, νὺξ δὲ καὶ οἱ Ἰουδαῖοι. Γνῶσις δὲ, ἡ ἀναγγελλομένη παρὰ Ἰωάννου τοῖς Ἰουδαίοις, πίστις. ρξς΄. Ἐπιφάνιος λέγει " ἼΑρα τὸ ὕδωρ, τὸ ἐκ τῶν νεφελῶν βροχητημόνως (16) ἐκ τοῦ οὐρανοῦ χατερχόμενον ἀποῤῥέει, εἴπερ ἄλλοθεν ἐν ταῖς νεφέλαις ἀνάγεται; Ὁ “Ἅγιος εἶπεν " « Τὸ τόξον μου τίθημι, φησὶν ὁ θεὸς, ἐν ταῖς νεφέλαις.» Τοῦτο οὖν τὸ τόξην προστάξει Θεοῦ συνάγει ὕδατα θαλάσσης ὡς εἰς ἀσχὸν, καὶ τίθησιν ἐν τοῖς λαγόσι τῶν νεφελῶν " καὶ ἔτε νεύσει ὁ Θεὸς ὑετὸν δοθῆναι τῇ γῇ, ἀναδίδοται πυεύματο; ἦχο; σφοδρὺς ἐκ τῆς γαστρὸς τοῦ τόξου, καὶ τὸ πγεῦμα ἐκεῖνο θρόηλόν ἐστι καὶ ταραχτιχόν. Ὅτε οὖν τοῦτο προσέλθῃ (77), καὶ παγιώσῃ τὰ νέφη, χαὶ διυγράνῃ αὐτὰ, τότε πάλιν ἀναδίδοται ἕτερον πνεῦμα ὑδατόῤῥυτον, βρύχον καὶ αὐτὸ βροντῶν, χαὶ ἐμπίπλησι τὰς νεφέλας τοῦ ὕδατος " ὥσπερ γὰρ σπόγγον πληροῦν αὐτάς. Καὶ μετὰ τοῦτο ἀνοίγεται ἕτερος θησαυρὺς ἐκ τῶν τὸ ὕδωρ χατεχόντων, καὶ προσέρχεται τὸ πνεῦμα τὸ ἐξ αὐτοῦ μετὰ βροντῆς, ἐδὺν ποιοῦν τῷ ἐρχομένῳ ὕδατι ἐπὶ τὰς νεφέλας, Οὕτως οὖν ὁσάκις ἀνοίγεται θησαυρὸς ὑδατόῤῥυτος, καὶ βρονταὶ ἀκούονται " βροντὴ γὰρ προπορεύεται τοῦ ὕδατος " πολλάχις δὲ καὶ δίχα βροντῆς βρέχει. Οὐκ αὐτὰ δὲ ἐχεῖνα τὰ στοιχεία ἀφ᾽ ἑαυτῶν νάουσιν, ( ἀλλ᾽ ὁ Δεσπότης Θεὴς τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ διευθύν νοντας χατεστήσατο, χαθὼς χαὶ ἐπὶ πάντα τὰ στοιχεῖα τοῦ οὐρανοῦ. ρξζ'. Ἐπιφάνιος λέγει " Ὑπὲρ τί ὠνόμασεν ὁ Χριστὸς τὸν Θεολόγον βροντῆς υἱόν; Ὃ Ὅσιος εἴπὲν ' Οἶμαι διὰ τὸ ἀρύσασθαι αὐτὸν τὰ ἀπόῤῥητα ῥήματα τοῦ Εὐαγγελίου ἐκ τῆς ἀθανάτου πηγῆς" Κύριος γάρ ἔστιν ἡ ἀπύῤῥητος βροντή. Αὐτὸς γὰρ ἀνέδη τῷ πνεύματι εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ὡς ὁ 'Απόστολος. Νοητοὶ γὰρ Κυρίου οὐρανοὶ οἱ ἀπόστολοι, χαὶ ἐδρόντησε δι᾽ αὐτῶν τὸ Εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ χτίσει. Κύριος γάρ ἐστιν ἡ βροντὴ, υἱὸς δὲ βροντῆς ὁ Θεολόγος - φοδερώτερα γὰρ αὑτοῦ ἄλλος βροντῆσαι οὐκ ἴσχυσεν " ΥἹὺ; Θεοῦ κατ᾽ ἐξαιρετωτέραν χάριν ἄλλος τις οὐκ ἔστιν. Βροντή ἔστι τὸ Πνεῦμα Γ τὸ ἅγιον, οὗ υἱὸς κατὰ χάριν ὁ Ἰωάννης. Καὶ τῇ ἁγίᾳ θεοτόκῳ ὁ Κύριος ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἔλεγε κρεμάμενας " « Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου.» Καὶ ἀνέδη πάλιν εἰς οὐρανοὺς ὁ Κύριος μετὰ τὴν ἐκ νέχρῶν αὐτοῦ ἐξανάστασιν, καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τότε ἐδρόντησεν ἐν ἤχῳ, σφοδρῷ τοῦ ἁγίον Πνεύματος, ἐξαποστείλας αὐτὸ ἐν εἴδει πυρί-
col. 815–816page 98 of 134
PG 111:815ρξη.. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Πόθεν ἡ ἀστραπὴ ἐξέρ. χεται ; καὶ τίς ἡ ταύτης οὐσία ; Ὃ Ὅσιος εἶπεν " Οἱ σίφωνες ἀνάγουσι καὶ θαλάσσης, καὶ ποταμῶν, καὶ λιμνῶν ὕδατα, καὶ γεμίζοντες ἑαυτοὺς ἀνέρχονται, καὶ κενοῦσιν ἑαυτοὺς εἰς τὰς τῶν θησα: ρῶν ἀδύσσους " καὶ ὅταν γεμίσωσι πάντας, διίετανται εἰς τὰς συστάσεις αὐτῶν, καὶ διαμένουσ: πάγιοι. Ἔπειτα ἡ ἀστραπὴ ἀσφάλειά ἐστι τῶν θησαυρῶν ἐκείνων, καὶ συνέχει ἐν ἑαυτῇ ὅλον τὸ ὕδωρ, καὶ κατεσθίει αὐτοῦ πᾶσαν τὴν ἄλμην καὶ τὸν ῥῦπον, εἰ ἄρα ἐστὶ ἀπὸ θαλάσσης" καὶ κατέρχεται ἄγγελος Κυρίου, χαὶ ἐμφαίνει τὸ ξύλον τοῦ τιμίου σταυροῦ, χαὶ καταγλυκαίνει τὰ ὕδατα ἐκεῖνα " καὶ λοιπὸν ἡ ἀστραπὴ ἐκείνη προπορεύεται τῆς βροντῆς, τελοῦσα εἰς ὁρμὴν τῶν ἐν νεφέλαις ἀγωγῶν, καὶ προχαθαίρει χαὶ προετοιμάζει - καὶ εἰ λάχῃ ἀραίωμα νεφελῶν, συντίθησιν εἰς εὐθύτητα, Πλειστάχις δὲ καὶ ἔρχεται εἰς τὸν ἀέρᾳ, ἐπὶ τῆς γῆς αὐγάζουσα καὶ φέγγουσα " ποὰλάκις δὲ εἰ ἔστιν πλούσιος ἡ ὁρμὴ αὐτῆς, φαίνουσα φθάνει καὶ μέχρι τῆς γῆς ἀστράπτουσα, καὶ πᾶν ὅ τι ἐπιλάθηται, δαπανᾷ χαὶ ἐμπιπρᾷ, Καύσεως γὰρ δύναμιν ἔχει ἐν ἑαυτῇ ὑπερτέραν τοῦ ἐπιγείου πὺεός -" ἴσως φημὶ καὶ τῆς ἀσθέστου χολάσεως. “Ὅτι δὲ ὁ θεὰς καὶ ταύτην τὴν ἀστραπὴν διὰ χρείαν βροχῆς παρήγαγεν, οὐκ ἐμὸς ὁ λόγος, τέχνον, ἀλλὰ τοῦ Πέοφήτου" ε᾿Αστραπὰς γὰρ,ν φησὶν, « ὁ θεὸς εἰς ὑετὲν ἐποίησεν. » Καὶ ἑτερὸς προφήτης λέγει"ε Ταῖς ἀστραπαῖς ὁ κατευθύνων τὰ ὕδατα, καὶ ταῖ; ἐπιδροντήσεσιν ὁ κατασπειρων εἰς βρόχους, καὶ ταῖς νεφέλαις τὸ ὄμθρισμα. ν Ἔστι δὲ τῆς ἀστραπῆς οὐσία ἐκ τοῦ οὐρανίου πυρός. "Ὥσπερ δὲ ὁ ἥλιος ἔχει τὰς ἀχτῖνας ἀπαύγασμα αὐτοῦ, οὕτω καὶ ἡ ἀστραπὴ ἀπαὐγασμὰ ἔστι τοῦ αἰωνίου πυρὸς, ἤτοι τοῦ ἐπάνω τοῦ στερεώς βᾶτος χρηματίζοντος. Οὐράνιον δὲ πῦρ ἐχεῖνό μοι νόει, ὅπερ Ἡλίας προσευχῇ κατήγαγεν ἐπὶ τὰς σχίδακας καὶ τὸ ὀλοχαύτωμα, καὶ τοὺς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης, καὶ τοὺς μηνυτὰς; τῆς Ἰεζάδελ" τούτου τρῦ πυρὸς ἀπαύγασμα πέφυκεν ἡ ἀστραπὴ, ἔνυλόν τε καὶ ἐνυπόστατον. ᾿ ρξθ᾽. Ἐπιφάνιος εἶπεν - Ἄρα ἀληθεύουσιν οἱ λέὕοντες, ὅτι ὁ προφήτης Ἡλίας ἐστὶν, ὁ τῷ ἅρματι βροντῶν καὶ ἀστράπτων ἐν ταῖς νεφέλεις, καὶ ὅτι δράκοντα διώκει ; Ὁ “Ἅγιος λέγει" Μὴ γένοιτο, τέκνον μου" ἐσχάτη; γὰρ ἀνοίας τοῦτό ἐστι χαὶ ἀχοῇ παραδέξασθαι - ἄνθρωποι γὰρ φρενοδλαθῶς ἐξ οἰκείας διανοίας ταῦτα συνεγράψαντο - ὥσπερ καὶ τοῦτο, ὅτι τὰ στρουθία ὁ Χριστὸς ἐναντίον τῶν Ἶουϑαίων ἐχ πηλοῦ διαπλάττων, εἰς τὸν ἀέρα ἀπέῤῥιπτὸν, ἐμφυσῶν, καὶ ἐπέταντο" καὶ πάλιν ἡ χιὼν ἄλευρος ἐχρημάτιζεν, “Ὥσπερ δὲ ταῦτά ἔστι ψεῦδος, εὕτω χαὶ αὐτὰ ψεῦδος καθεστέχασιν οὐπόσα οἱ ᾿γων γλωτσῶν ἐπὶ τοὺς ἀποστόλους, Κεφάλαιον δὲ ἔστι τῶν εὐαγγελιστῶν ὁ Θεολόγο;, καὶ λευχὺς Ἴπ: πος ὀνομάζεται, καὶ ΥἹὸς βροντῆς.
col. 817–818page 99 of 134
PG 111:817αἱρετικοὶ νοθεύσαντες ἐδογμάτισαν. ἀλλόκοτα [ χαὶ κ᾿ χρὴ ταῦτα πάντα Χριστιανὸν μὴ παραδέχεσθαι (18)]. Ἡλίας οὖν εἰς οὐρανοὺς οὐκ ἀνέδη, μὴ γένοιτο, οὔτε ἐπὶ ἅρματος καθέζεται " χάριν δὲ ἔχει ἐπὶ τὸν ὑετὸν τοῦ παρακαλεῖν τὸν Θεὸν, ὅπως ἐν χαιρῷ ἀνύδρῳ Ἡδωσι τῇ γῇ ὑετόν' ἐπεὶ ε Οὐδεὶς ἀναδέδηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐχ τοῦ οὐρανοῦ καταδὰς, ὁ ΥἹὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ ὧν ἐν τῷ οὐρανῷ. ν Οὗτος δὲ ζῇ ἐν σαρχὶ καὶ ἔστιν ἐπὶ γῆς, χἂν οὐδείς ἐστιν ὁ γνωρίζων σὑτόν. Ζῇ δὲ Ἐνὼχ, καὶ ἐν μέσῳ πολλῶν ἀναστρέφεται, καὶ οὐδείς ἐστιν ὁ γινώσχων “αὐτόν. Ζῇ δὲ καὶ ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης, καὶ ἔστιν εἰς τὸν κόσμον, ὥσπερ μαργαρίτης ἐν μέσῳ βορδόρου ἀφεθεὶς, τοῦ εἶναι ἐν σαρχὶ ἐπὶ τῆς γῆς, ἀντιπρόσωπος Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἐξιλάσκεσθαι ἡμῶν τὰς ἀμαρτίας, καὶ τοῦ ἀποστρέφειν τὴν δικαίαν ὀργὴν αὐτοῦ ἢ τὴν χἀθ᾽ ἡμῶν, ὁπηνίκα πληθυνθῇ τὰ ἡμῶν πλημμελήματα τοῦ ἀπαλεῖψαι ἡμᾶς διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Πολλοὶ οὖν τῶν δικαίων ἐθεάσαντο αὐτὸν, ἀλλ᾽ οὐκ Ἐφᾳνέρωσαν αὐτὸν διὰ τὸ ἄπιστον καὶ περίεργον τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, "Ὅθεν οἱ τρεῖς οὗτοι ζῶσι μέχρι τῆς συντελείας, χαὶ τότε μετὰ τοῦ ᾿Αντιχρίστοῦ παλαίσαῦτες, νικήσουσιν αὐτὸν, καὶ οὕτω τὸν τοῦ μαρτυρίου στέφανον ἀναδήσοντα: παρὰ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ρζ. Ταῦτα μὲν οὕτως. Περὶ δὲ τοῦ καίειν δράχοντὸ ἡ ἀστραπὴ, οὐκ ἀμφιδάλλω, ἀληθὲς γάρ ἔστιν " ἀλλ' οὐχ ὁ ἅγιος Ἠλίας ἀστράπτων ἐστὶν, ἀλλ᾽ ὁ, ἄγγελος Κυρίου, ὁ εἰς τοῦτο τεταγμένος. Δράκων δὲ ἐχεῖθεν γίνεται " θεωρεῖ ὁ δαίμων τοὺς ὄφεις, καὶ εἰς οἷον ἀρέσθη (19) 1, ὅπον ἐστὶν, εἰσέρχεται, καὶ γίνεται σύμφυτος αὐτοῦ καὶ συνανάτροφος καὶ συγχαχοῦργος " καὶ προδαίνοντος τοῦ καιροῦ, ἀπεργάζεται ἡ δαίμων τὸν ὄφιν φαντασμὸν μέγαν καὶ φοῦερὸν καὶ θρασὺν, καὶ κακὸν σφόδρα, καὶ οὐ χωρίζεπαι αὐτοῦ τὸ σύνολον, ἀλλὰ μένει ἐν αὑτῷ βλάπτων μεγάλως. Ἐντεῦθεν ὁ ὄφις γίνεται δράκων, θηρίον πικρὴν καὶ ἐξωλέστατον [καὶ ἔστι μὲν καὶ αὐτὸ καθ᾽ ἑαυτὸ χακὸν (80), ἀλλ' ἐνδύεται καὶ τὸν διάδόλον, χαὶ γίνεται διπλοῦν τὸ χαχὸν κατὰ τὸν λέἴοντα - Εὖρεν ὁ Σατανᾶς τὸν διάδολον, Ὅταν οὖν διανοηθῇ ὁ διάδολος, ὁ ἐν τῷ ὄφει, ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ φωλεοῦ αὐτοῦ τοῦ βλάψαι, ἢ ἀπολέσαι ἀνθρώπους, θεωρεῖ ὁ Θεὸς ἄνωθεν, καὶ μὴ θέλων γενέσθα; χακὸν, νεύει τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἀστραπῆς, καὶ εὐθέως ἄρχεται κατὰ τοῦ δράχοντος βροντᾷν, χαὶ ἀποστέλλει τὸν σίφωνα τῆς ἀστραπῆς, καὶ κατακαίει αὑτόν. Ὃ δὲ διάδολος, ὁ ἐν τῷ ὄφει. ὑπερασπιζόμενος αὖαὺν, αἴρει αὐτὸν ἐν τῷ ἀέρι, καὶ φεύγει ἀπὸ τοῦ φοδεροῦ φόδου καὶ τρόμου τῆς ἀστραπῆς. Φεύγων δὲ ἀγωνίζεται εἰς ἄνθρωπον ἀποχρεμασθῆναι, ὅπως πα. ταν. ΦΕΓῊΡ ἘΠ ΥΝΝΝΟ ΒΝ, ΝΡ ἍΕ ΦΡΘΊ τ
col. 819–820page 100 of 134
PG 111:819᾿ ἀ)λ' εἰδὼς ὁ τὰ ἀπόῤῥητα ἐπιστάμενος θεὴς τὸν σχοπὴν τοῦ ματαίου, ἔδωχε σημεῖον τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἀστραπῆς φήσας - ρον φίλον οὺν ἐχθρῷ “ τοῦτἔστιν, ὅτι χἂν εἰς ἅγιον προσφύγῃ, καῦσον αὐτὸν σὺν αὐτῷ, καὶ ἐγὼ τὸν δυῦλόν μου πλείονος παραμυθέας ἀξιώσομαι. Λοιπὸν ὅπου καταλάδῃ αὐτὸν, κἂν ἐπὶ δένδρον, χἂν ἐξὶ χάμπου, κἂν ἐν οἰχίᾳ, χἂν ἐν πλοίῳ, κἂν ἐπὶ ἀνθρώπῳ προσφεύγῃ, ἐχεῖ αὐτὸν πατάσσει χαὶ τεφρόνει, χαὶ τὴν φύσιν αὐτοῦ διαφθείρει" τὸν δὲ Σατανᾶν δεσμοῖς ἀλύτοις ὑποδάλλων, τῇ ἀστραπῇ καταχαίει μέχρι τῆς συντελείας τῆς πληρεστάτης ἀνταπιξόσεως. ροα!, Ἐπιφάνιος εἶπεν " Ὃ χιὼν ὁ φερόμενος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πόθεν λευχαίνεται, ἢ πόθεν πήσπεται εἰς χιόνα μεταπεμπόμενος ; Ὁ “Ἅγιος εἶπεν " Πρόδηλόν ἐστιν, ὅτε ἔτι τοῦ ὕδατος ἐν ταῖς νεφέλας, χρηματίζοντος, ἐξέρχεται ἐκ τοῦ στερεώματος τὸ πνεῦμα λευχὸν ὡσεὶ ἔριον, προατάξει θεοῦ, καὶ αὐτὸ ἐπιπίπτει ταῖς νεφέλαις τοῦ ὕδατος ἀναμέστοις χρηματιζούσαις, καὶ λευχαίνει τὸ ὕξωρ ἄγαν, ὃν τρόπον χαὶ τὸν χηρὸν (81) ἡ δρόσος. Κατερχόμενον δὲ τὸ ὕδωρ διὰ τοῦ ἀέρος, οὖχ οἷον δὴ ἐπὶ τῆς γῆς θραύει λεπτότατον, τοιοῦτον ἐκ τοῦ ὕψους ἐκείνου τοῦ φοδεροῦ ἐχ τοῦ ἀέρος κατέρχεται, ἀλλὰ μεγεϑέστερου" κατερχόμενον δὲ εἰς πολλὰ τμήματα μερίζεται διαχεόμενον. Ὅρα δὲ θεοῦ φρικτὴν δύναμιν, πῶς ὅταν δόξῃ αὐτῷ, ποιεῖ τὴν βροχὴν ὥσπερ κόκκον στρογ- Ὁ γυλοειδὴ ἐπὶ τῆς γῆς χατέρχεσθαι, ὃ χάλαζαν χα-. λεῖν εἰώθαμεν " ὅτε δὲ δόξῃ αὐτῷ, ποιεῖ αὐτὴν φύσιν ἀπαλὴν χιόνα «ὥσπερ ἔριον, χαὶ οὕτως αὑτὸ χαταφέρει ἐπὶ τῆς γῆς. Πάλιν κελεύει, καὶ μετατρέπεται τὸ ὕδωρ εἰς πάγος, καὶ πάλιν τὸ πάγος εἰς ὕδωρ. θαυμαστὸς γάρ ἐστιν εἰς ταῦτα ὁ Κύριος. οθ΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί ἑρμηνεύει,ε Ὅτι ποτὴριον ἐν χειρὶ Κυρίου, οἴνου ἀκράτου πλῆρες χεράσμάτος » καὶ ἔχλινεν ἐχ τούτου εἰς τοῦτο, πλὴν ὁ τρυχίας αὐτοῦ οὐχ ἐξεκενώθη “ πέονται πάντες ὑἱ ἁμαρτωλοὶ τῆς γῆς ;» Ὁ Ἅγιος εἶπεν " Ὃ Κύριος ἡμῶν εἴρηκεν " « Ὁ διψῶν ἐρχέσθω πρός με, καὶ Ὁ πενέτω.» [Ποτήριον οὖν ἐστιν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς θεὸς τέλειος καὶ ἄνθρωπος. Ποτήριον ἡ ἀνθρωπότης αὐποῦ " οἶνος ἄχρατος ὁ Λόγος τῆς θεότητος ἄδολος (89). 1 “Ἄνευ γὰρ ἀγγείου ὁ οἶνος οὐ κατέχεται " οὕτως καὶ ἄνευ σαρχὸς ἡ τοῦ Θεοῦ συφία ἀνθρώποις προσομιλῆσαι ὁρατῶς (85) οὐχ ἠνέσχετο. Ἔν χειρ' οὖν Πατρὸς ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου " αὐτὸς γὰρ εἶπεν " «Πάτερ. εἰς γεῖράς σου παρατίθημι τὸ πνεῦμά "".»
col. 821–822page 101 of 134
PG 111:821(8) ιργαιῃ να. γαιῖς., ἐκεῖνοι ἠπίστησαν, ἐποίησε σημεῖχ γαὶ τέρατα ἔμπροτθεν αὐτῶν᾽ ἐχεῖνοι ὑπέλαδον ἐχ μαγείας αὑτὸν ταῦτα πεποτηκέναι. ὶ « Βουλὴν πτωχοῦ κατῃσχύνατε' ὁ δὲ Κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ ἔστιν. » « Φάγονται πένητες, καὶ ἐμπλησθήσονται, » « Κρινεῖ τοὺς πτωχοὺς τοῦ λαοῦ, καὶ σώσει τοὺς υἱοὺς τῶν πενήτων. » « Ἔγνων ὅτι ποιήσει Κύριος τὴν κρίσιν τῶν πτωΧῶν, καὶ τὴν δίκην τῶν πενήτων. » εὐπονία δὐἐαανεωκεινοῖ, « Ὁ ἀτιμάζων πένητα ἁμαρτάνει. » « Πτωχὸς οὐκ ὑφίσταται ἀπειλήν. » « Ὃ συκοφαντῶν πένητα, παροξύνει τὸν ποιήσαντα αὐτόν, » « Ὁ πτωχὸς καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπάρχοντος φίλου λείἢ πεταῖ. » « Προπορεύεται ταπεινοῖς δόξα, » ἃ Πάντα τὰ ἔργα τοῦ ταπεινοῦ φανερὰ παρὰ τῷ θεῷ.» « Πᾶς ὁ ἀδελφὸν πτωχὸν μισῶν, καὶ φιλίας μακρὰν ἔσται. Κρείσσων πτωχὸς δίκαιος, ἢ πλούσιος ψεύστῆς.» « Μὴ βιάζου πένητα' πτωχὸς γάρ ἔστι. » « Μὴ παρεκτείνου πένης ὥν πλουσίῳ" τῇ δὲ σῇ ἐννοίᾳ ἀπόσχου. » « Κρείσσων πτωχὸς πορευόμενος ἐν ἀληθείᾳ πλουσίου ψεύστου. » , « ἯΙ σοφία τοῦ πένητος ἐξουδενουμένη, καὶ οἱ λόγοι οὖκ εἰσὶν ἀκουόμενοι. » ἃ Ἐὰν συκοφαντίαν πένητος, καὶ ἀνάγκην κρίματὸς καὶ δικαιοσύνης ἴδῃς ἐν χώρᾳ, μὴ θαυμάσῃς ἐπὶ τῷ πράγματι, ὅτι ὑψηλὸς ἐπάνω ὑψηλοῦ φυλάπι.» « Βοσχηθήσονται πτωχοὶ διὰ Κυρίου, πένητες δὲ ἄνθρωποι ἐν εἰρήνῃ ἀναπούσονται, Κύριος ἔϑεμελίωσε τὴν Σιὼν, καὶ δι' αὐτοῦ σωθήσονται οἱ ταπεινοὶ ποῦ λαοῦ, » « Ταπεινὸς ἐσφάλη, καὶ προσεπιτίμησαν αὐτόν. ᾿Ἐρθέγξατο σύνεσιν, καὶ οὐκ ἐδόθη αὐτῷ τόπος, πτωχὸς ἐλάλησε, καὶ εἶπαν: Τίς οὔτος ; ν « Προσευχὴ ταπεινοῦ νεφέλας διῆλθεν, καὶ οὐ μὴ] παραδληϑῇ ἕως ἐπισχέψεται ὁ Ὕψιστος, » « Κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοχῶν, ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις, » « Οὐ δίκαιον ἀτιμῆσαι πτωχὸν συνετόν. ν « Σοφία ταπεινοῦ ἀνοψώσει κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐν μέσῳ μεγιστάνων καθίσει αὐτόν. » Οὐ τὸ πένεσθαι ἐπονείδιστον, ἀλλὰ τὸ μὴ φέρειν εὐγνωμόνως τὴν πενίαν,
col. 823–824page 102 of 134
PG 111:823᾿ς ροε', Ἐπιφάνιος λέγει " Τί περισσὸν χέχτηνται ὦ δαίμονες ἐν τῇ φύσει αὐτῶν ὑπὲρ τοὺς ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ; Ὁ Ὅσιος λέγει " Τοιαύτη καὶ τοῖς δαίμοσιν ὑπάρχει " ἕν δὲ μόνον χωρίζει αὐτοὺς ἀπ᾿ ἀλλήλων, ὅτι οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ εἰσιν ἄδπιλοι καὶ καθαροὶ, οἱ δὲ δαίμονες ἄγριοι, μαῦροι, ζοφώδεις, ἁμαρτωλοὶ, καὶ ἐπικατάρατοι " οἱ ἄγγελοι ἀστράπτουσιν, οἱ δαίμονες ζοφώζουσιν " ἐχεῖνοι φῶς, οὗτοι σκότος " εἴ τι δὲ διαφέρει ἁμαρτωλὸς δικαίου, τοῦτο διαφέρει χαὶ δαίμων ἄγγέλον. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Δὲ ψυχαὶ τῶν ἁγίων ποῦ εἶσιν ἀρτίως ; “Ἔφη ὁ ἽΛγιος " Αἱ ψυχαὶ τῶν ἁγίων ἐν τῷ Παραδείσῳ εἰσὶν, καὶ βλέπουσιν ἃ μέλλουσιν ἀγαθὰ κληρονομεῖν μετὰ τὴν φρικτὴν ἐκείνην τῶν σωμάτων ἐξανάστασιν. Ἐὰν γὰρ μὴ ἐγερθῇ τὰ τίμια αὐτῶν σώματα, αἱ ψυχαὶ ὁ μόναι ἀπολαῦσαι οὐ δύνανται τῶν ἐχεῖ ἡτοιμασμένων αὐτοῖς ἀγαθῶν. ρος΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί ἑρμηνείαν ἔχει, « Κύτ' θῖος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὀδῶν αὑτοῦ εἰς ἔργα αὑτοῦ ; » Ἐν τἀύτῃ γὰρ τῇ ῥήσει ἀπώλετο "Άρειος, κτίσμα εἶναι ὑπολαδὼν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Ὁ “Ἅγιος ἔφη" Ἡ ἀνθρωπότης τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦτο λέγει «ἢ σοφίᾳ τοῦ Σολομῶντος [Κύριον καὶ Θεὸν αὕτη χαλεῖ τὸν προάναρχον Πατέρα (85)" Κύριος γὰρ, φησὶν, ἔχτισέ με εἰς ἄνθρωπον ἐπ᾽ ἐσχάτων τῶν χρόνων, ἀρχὴν ὁδῶν τῆς νέας χάριτος χαὶ νομοθέτην. Καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ Χριστὸς ἀρχὴ σωτηρίας ὑπάρχει, ἀρχὴ ᾿ ἐλεημοσύνης, ἀρχὴ ἀγάπης, ἀρχὴ σημείων πῶν ἐν τῇ νέᾳ χάριτι, ἀρχὴ τε διδαγμάτων, νομοθετημάτων, πραότητος καὶ εἰρήνης. Αὐτὸς ὁ Κύριος χαὶ θεὸς ἄνθρωπος, ἀρχὴ ἐγχρατείας, καὶ πάσης ἀρετῆς καὶ σεμνότητος ᾿ πᾶσα γὰρ ἀρετὴ (80), ὅση εἰσάγει εἰς πὸν παράδεισον τοὺς ἀνθρώπους, ὁδὸς ὀνομάζεται παρὰ τῆς θείας Γῥαφῆς " πάσης ὁδοῦ νοητῆς ὁ Χριστὸς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα πέφυχεν ὥσπερ κεφαλὴν χαὶ τῆς ἀλλαχοῦ: Ἐχκχλησίας ἑτοιμάζεται, ἐπειδὴ αὑτὸς ἐν πρώτοις πᾶσαν ἐδὸν ἔτεμεν τὴν ἀπάγου-. σαν εἰς τὴν ζωὴν καὶ εἰς τὸνι παράδεισον, ὡς νομοθέτης ἡδὺς καὶ πανωραῖος, Καὶ τοῦτο μὲν τὸ, ε Ὁ Κύριος ἔχτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ. » Ἰορίδιαίογ.. Αἰφυθ Π|ΠῪὸ αυΐάοπν αιοαΐ εἰωιαν ν ρηζ΄. Τὸ δὲ, «Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με,» πρόσἔχε. Ἐνθάδε τὴν ἄχρονον γέννησιν ὑποσημαίνειν Ἡνοίξατο, χαὶ ὅτι πρὸ πάντων αἰώνων ἐκτίσθη, Ἔχει δὲ θεμέλιον τοῦ Πατρὸς τὸν Λόγον " πρῶτον μὲν ὅτε ἐγεννήθη ἐχ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ὁ μονογενὴς χαὺ Λόγος Υῶς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐτέθη θεμέλιος, καὶ πότε αἰὼν ἐπὶ τῷ θεμελίῳ ἐκτίσθη. Πρόδηλον ἦν, ὅτ,
col. 825–826page 103 of 134
PG 111:825ρηη΄. Ἐπιφάνιος λέγει" Πῶς καὶ ἐν τούτῳ “Ἄρειος κατεστράφη; Ὃ Ἅγιος εἶπεν" ᾿Αχούων ὁ ἄθλιος δ, ε Ὃ Κύριος ἔχτισέ με,» οὐκ ἐνόησεν ὅτι περὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ ΥἹοῦ τοῦ Θεοῦ λέγει, ἀλλ᾽ ἐνόησεν ὅτι περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ τοῦτο ἐλέχθη " χαὶ οἷἔπι συναπαχϑεὶς τῇ φρενοδλαδείᾳ τῶν δαιμόνων, εἰς ἄνοιαν ἐξέπεσεν" οὐ γὰρ ἐφρόνει τὸν Χριστὸν διπλοῦν εἶναι, Θεὸν καὶ ἄνθρωπον, ἀλλὰ μοναπλοῦν τοῦτον στοιχειῴσας καὶ δεινὰ φαντασθεὶς, εἰς κτίσμα καὶ ποίημα τὸ Θεῖον κατήγαγεν. ᾿ ροϑ', Ἐπιφάνιος εἶπεν " Τί λέγει, ε Ὃ Θεὸς, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με, καὶ ἐν τῇ δυνάμε: σον κρ:- νεῖς με; » Ὁ μακάριος ἔφη - Ἢ χρίςις αὕτη χαθολική ἔστι πάσης ἀνθρωπότητος, μᾶλλον δὲ τῆς Ἐχκχλησίας ὑπάρχει πρὸς τὸν θεὰν ἡ παράχλησις" βοᾷ γὰρ αὕτη διὰ στόματος τοῦ Πρυφῆτου πρὸς τὸν Ὕφιστον, λέγουσα " Ὁ Θεὸς, δίκην ἔχω μετὰ τοῦ διαδόλου καὶ τῶν εἰδώ)ων.. αὐτοῦ “ καταπονεῖ γὰρ τυραννῶν με τῇ πονηρίᾳ αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐλθὲ σαρχωθεὶς, ὀνομάσθητι Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ πιστεύσω" ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶζόν με, πλήρωσόν σου πᾶταν οἰκονομίαν, θανατώθητι δι᾽ ἐμὲ, ἐγέρθητι, ἀναλήφθητι, κάϑισον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρὸς, πέμψον μοι τὸν Παράκλητον διὰ τῶν ἀποστόλων σον, καὶ λύσεις τὴν δίκην μου, χαταθαλεῖς τὰ εἴδωλα, συντρίψεις τοὺς βωμοὺς, κωλύσεις τὰς αἰσχρὰς θυσίας, ἀπο. δώσεις μοι τὰ ἔθνη τὰ ὑπουράνια, καὶ ἐν τῇ δυνάμθν σοὺ χρινεῖς με, διαψρινεῖς μοι ἀγαθὰ ἐν τῇ διακρίσει γινώσκειν σε, καὶ τὰς ἐντολάς σου τηρεῖν, ἐοἐο ἔθ βοράν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ τοὺς αἰῶνας συνέχει" εἰ μὴ γὰρ, αὑτὸς ἐτέθη θεμέλιος, οὐδαμοῦ εἶχον σύστασιν τὰ χτίσματα πάντα. Λέγει γὰρ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὅτι « Ἐν αὑτῷ, καὶ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα ἐχτίσθη, χαὶ δι᾽ αὑτοῦ.» Τὸ μὲν, « ἐν αὐτῷ,» λέγε: αὑτὸν θεμέλιον " τὸ δὲ, « δι᾿ αὐτοῦ, » σημαίνει ὅτι ὁ Λόγος ὧν ποῦ Πατρὸς, ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς ἐξήρχετο ἀῤῥεύστως, καὶ τῶν κτισμάτων τὴν ποίησιν εἰργάζετο" ὥστε αὑτὸς ἣν χαὶ θεμέλιος, χαὶ χτίζων ἐπὶ ἑαυτοῦ τὰ σύμπαντα“ αὐτὸς γάρ ἔστιν ἡ σύστασις τῶν ὁρατῶν καὶ τῶν ἀοράτων " διὰ τοῦτό φησι, « Πρὸ τοῦ αἰῶνος ἐθεμελίωσέ με" » χαὶ ὁ 'Απόστολός φησιν " « Ἔκχαστος δὲ βλεπέτω πῶς ἐποιχοδομεῖ, θεμέλιον γὰρ παρὰ τὸν κείμενον ἕτερον χτισθῆναι οὐ δύναπαι, ὃς ἔστιν Ἰησοῦς Χριστός, » EC Re P7, ESI dee an err HRS e Sp ART TRAN GI Sil QT. "θνομα οὖν Ἰησοῦς ὁ Χριστός " δύναμις, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Ζητεῖ οὖν Ἐχχλησία πρὸς τὸν Πατέρα, λέγουσα" Ὁ Θεὸς, ἐν τῷ Χριστῷ Ἰησοῦ
col. 827–828page 104 of 134
PG 111:827ρπα'. Ἐπιφάνιος εἶπεν" Τί λέγει ὁ ἅγιος Παῦλος, ὅτι « Πᾶσα ἁμαρτία ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει; ν Ἔφη ὁ "Ὅσιος" Πᾶσα ἄλλη ἁμαρτία ψυχικὴ ἐστιν" ἡ δὲ πορνεία σωματιχή ἐστιν᾽ ἐκ γὰρ τῆς πλευρᾶς τοῦ ᾿Αδὰμ φχοδομήθη ἡ γυνὴ, ὥστε οἱ δύο ἕν σῶμά εἰσιν. Πᾶτα οὖν ἁμαρτία ἐχτὸς τοῦ σώματός ἐστι, «τουτέστιν οὐ τῷ σώματι πράττει, ἀλλὰ τῇ ψυχῇ, χαὶ τῷ νοῖ, καὶ τῷ πνεύματι, ὡς προέφην. Καὶ γὰρ ἐκ στόματος τὴν ἡδονὴν καρποῦται ὁ ψεύατης, ἢ ὁ . ἐπίορχος, ἢ ὁ χατάλαλος, ἢ ὁ ἑτέραν τινὰ ἀνομίαν ᾿ ἐργαζόμενος " μόνον δὲ ὁ πορνεύων τῷ ἰδίῳ σώματι συντελεῖ τὴν ἁμαρτίαν. “Ὥσπερ ὁ χοῖρος, ὅταν χυλισθῇ ἐν βορδόρῳ, οὐ τὰ ἔνδον αὐτοῦ μολύνε:, ἀλλὰ. τὴν ἔξω αὐτοῦ πᾶσαν δορὰν σικχαντὴν καὶ βρωμώδη ἀπεργάζεται - οὕτω. καὶ ὁ πορνεύων, χοίταις χαὶ ἀσελγείαις ἑαυτὸν ἀναμιγνύων, σιχχαντὸν αὐτοῦ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν ἀπεργαζόμενος, οὗτος πορεύεται γέλοιον τοῖς ἀοράτοις δαίμοσιν ἀναφαινόμενος. Λοιπὸν εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει, μιαί-- γων αὐτό" οὐχ αὐτὸ δὲ μόνον, ἀλλά γε χαὶ τὸ τῆς γυναιχὴς εἰς ὃ περιπλέχεται, ᾿Ανὴρ γυναῖχα ἔχων, χαὶ γυνὴ νόμιμον ἄνδρα ἔχουσα, οὐκ ἔχουσι τὰ ἑαυτῶν σώματα ἴδια " τοῦ ἀνδρὸς γὰρ τὸ σῶμά ἔστι τῆς γυναιχὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς γυναικός ἔστι τοῦ ἀνδρὸς Ὁ αὐτῆς, ὥστε οὐχέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία. Ἐὰν οὖν ἡ τυνὴ πορνεύσῇ, εἰς τὸ σῶμα τοῦ ἀνδρὸς ἁμαρτάνει - ἐὰν δὲ ὁ ἀνὴρ ἁμαρτήσῃ, εἰς τὸ ἴδιον σῶμα «ἧς γυναικὸς ἁμαρτάνει" οὕτως οὖν εἰς τὰ ἑαυτῶν σώματα ἁμαρτάνουσιν, ὁπηνίχα οὐχ ἑαυτῶν ἐρῶνται, ἀλλὰ τῶν ἀλλοτρίων, ὡς ἀμφότεροι τὴν ἰδίαν κοίτην μιαένοντες. Διὰ τοῦτο γὰρ πᾶσα ἁμαρτία ἐχτὸς τοῦ σώματός ἐστιν" ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει, ὥσπερ χοῖρος ἐν χόπρῳ κυλινδούμενος, χαὶ γίνεται αὐτοῦ τὸ σῶμα σικχαντὸν, καὶ ὀζομένη ψυχὴ αὐτοῦ, ὥσπερ δαίμονος " χαὶ πᾶσα μὲν ἀμαρτία δεινῶς τὴν ψυχὴν ζοφώδη, ἡ δὲ πορνεία δυσῶδὲς χαὶ αἰσχρὸν τὸ σῶμα ἀπεργάζεται. ὲ
col. 829–830page 105 of 134
PG 111:829ρπβ΄. Ἐπιφάνιος εἶπεν’ Τίνα λέγει τὸ Εὐαγγέλιον, μαμωνᾶν;; Ὃ "Αγιος εἶπεν" Μαμωνᾶς ἔστιν ὁ ὧν τελώνης, χαὶ ἅρπαξ, καὶ πλεονέκτης, ὁ κατεσθίων τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν ἀδίχως, κατὰ δυναστείαν τούτοις ἐπεμδαίνων " χαὶ μαμωνᾷ; λέγεται ὁ τῆς πλεονεξίας δαίμων, ὁ εἰς τὸ πάθος τοῦτο ὠθῶν. Ὁ Ἐπιφάνιος λέγει " Τί λέγει τὸ εἰρημένον " « Οἱ υἱοί σου ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν κύχλῳ τῆς τραπέζης σου; » Ὁ Μαχάριος εἶπεν " Βλέψον, ἀγαπητέ βου, εἰς τὰ ἅγια θυσ!αστήρια ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς φριχτῆς λειτουργίας, καὶ θέασαι χύκλῳ τῆς τραπέζης κοὺς υἱοὺς τοῦ Θεοῦ μετὰ λαμπάδων ἑστῶτας, ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν ἐν ἀμπελῶνι " τοὺς νεοφωτέστους λέγω ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς ἱερουργίας, ὥσπερ ὡραῖα φυτὰ μεταφυτευθέντα ἀπὸ σκότους εἰς φῶς. Τούτους γὰρ ἔχων ὁ Προφήτης κατὰ νοῦν, ταῦτα εἴρηκεν. Ἐν ΨΏ, αν δυφίγοιι (δα. ΕἸ φἀνοηίυγα, Π]οῖνθο, οὲ ϑοιηΐμιβ, εἰν,» ἐπφαὶ!, ἴϑτι θυγα κα μὲ ἐρεῖ μίο ποῖ αἰκὶ νοϊηῖς, νι πον οἱ ἱππούχαρ, 561 ς νυ ίβυυτη σγαι, » οἱ διηποίσαν. ἐον ακίσιν οὶ τ πα θ θα 5, οἱ σας φοτίαμιση μι ἀπο χι ϊοίοναιαν, ἰμβὶ γόγω ἵν οιμηΐ κῶς οαγίναια, ὁγαιίε, ἰμίίαν, πος Οραβ. σΡαῚ ἀαΠ ἔνι των δυ τ 8 ν. ρεαθρμναγὶ δὲ βειθαμμα Ἵν 581 παπνῦ ψΑΘ ΗΒ αὐ] ἔα! γομ πθατς, οὐ νοβ το οίητισ, ᾿γαηοῸ, αν απ γυκ να μἰ δ .. ς ΕἸ τα Θὰ Ὑ ΤΟΡΔΙ Ρῳ ὅυὸ να] Ὁ» βοὰ ργὰν εαἸκι εἴα ον 5 Ἔβεῖ, εἰ Ἔχ ίεσ- 56 πὲ 6 9 πε Ν τ σΓΟΡΕ Θ᾽ ΘΧΒρΘΟΙ ἈΠ ΌΠΘΠΙ τὴν, ἴσην ΘΙ ΘΟ Ὰ Θθ οογὰα ψθϑ τι. ἐ Αἱ ἐπὸ γεν ΐεηι ΠΣ ΠΉΠἐμαιημιονῖ αουῆα, ἔμααῖι, μιϑρῖς ψεϊουϊεϊα λοϊαινλμ, ὁμὸ φηρψ νον ας εϑὶ θἰδο. Νυὴν γ. αι σι νεϊίσεῖς δϑοινθθν 6586 πιδουπι, ὩΠυἱ π 6 ΠΝ ὁδὶ δχροςἴδῃ. « αι κ᾽ ἐρὸὺ αηΐθην ἀθλῃ ἀθίδγο, ῬαγϑοοίπὙΘΗΪΟΙ αι νῸ τ ν ἀΐαυ [ ΕἸΐμμεδὶ γῸΒ ργρεβεπεΐαμν ἀν ὙΦ Γοε, ἀν οἰ γον γοθῖκ, βαιά οἰ ρογύπι γοιας φυσᾷ νοεῖς αὐΐθγ. ἥμιν μεγιηϊοίσβοιν νοὐὶν, γεβίγαιν. νοϊαμαίθον. Πὰς οἱ πὸϑ ἀονειμιβ άζογο, Ῥιοβρί ἴθι 68. δον μὸγ πο οἱ πο ΐς οὲ Γαι γῆ δὲς αὐ, οὐ πρὶν ἡποκ κυῶνο, Ν αν δ᾽ δθὸ ποι πιθεΐον Ῥγὼ ἀὐϑμθο, οἱ δ (ἃ Ῥαίγειν, ἀμι βαουηϊοίο εἰ ργοσ Ῥἰιαἴσηθ με ροδοαιῖβ τοαμαϊ, ε Ραγϑοϊειας ποὰ νὸς αἴθι, ν Ὁνοιμοίο, φυΐμν. αιναμίδι δὲς ἐν με. ποι βυϊνϑθιυγ, οἱ Θουῖτα τηοτιθ Ραιογ πμθημᾶρ, ΠΑΙΌΤΊΣ, πον σοιοἰ διὰ ἡ Ροστο τος ἰού Μασοομίατ ἀήμροίθγονι ἀΐσδγε, αυΐ φἰονίαμι Βρί τίτυ ἐχιδηυδηι ὁΣ δύγναηι θυ ΕἼΠῚ ἀπομηιφυσιισά οοιμμιδδὲ δλῖτ θονίμυμι, δὲ φὐνθνΐγθ ἐθρναμι ᾽ ΑἸΔΗ [ δἰδὲ τε ἰδίες. ΠΝ Ῥροριον ἀἀνδυτιμν Βρί νῖτι ροι δϑεῖσ, απὶ ρἰμνέϊνα εἰ, ᾿ι αὐογίθις νοβ μειειο! 571. Ὁ ργοπεημσιυν, Θαομιούο, αὐΐθαν ᾿ϑοτνΐμ. ἀἰχηι, α Πκο ἂἱν ἰπίμιο, ποι αἷχὶ το Ἐν ηυδοιυσι άθην βεγίρισει ει αυοὴ σομνοσ οατὶς Πς ἀποδονη, αἰχογ εἶδρ ς Αἰ ρειοβίάεβ εἰ τόκον, ἀαρομνθι! θν ν θιχῖν αΐάοια, « Αἱ ργιδοίεα ἀσοδινίο, νοι δυίδην, θςοίδοι! τὸ. υἱὲ μμρίοθ εἰς γογηἠοίοβοδ, δὲ ἰπλῖ 05. [λεῖ, Εἰ ἀμκοτ: ΠῚ αυϊάεια ἀονε αν ἃ ρθε νης εἰν ἐμ ροινάα, πισι Θα θη αυσ, ἃ 9 Δαΐβν α Αὔϑασο ἐγηρφοσὶν τὸϑ ποῖσηϊ, ἡ δαί δι Ποῖ, Υἶν 8. ἀαΐθμι, ἰὼ πθα. οἰ Θέμιν. ἀἰνέγυμι, ο δρϑο, Εἰ Βηΐαια ἀργτοθαγον Ειδηΐων φυσι αἰεῖ!, « ὼς ὕδείοιυς νουΐνι, » δὰ μοϊδειανειη Θριεϊταβ ρδγμμθοι Σ ἀπο αυέθιι ἐμ, ες ἘφῸ πρθίμαν ουμι, » 54 ρύυθαἀοπει οἱ νομί αίθω ΕἾ ὄρδοίωι, φὰΐ ρίασοι υἱ νῷν αἷἰὰι Ῥαγδοϊοιυσ, ὁὲ ἄμμι, δὶ βίο ἐΐσογα τοις δωρτ, τ Ἀυ εν ἡ δον ἘΠ᾿ Θὰξς. ἸΩΣΘΗ ΒΡΕΣΩΣΝ κελοσὰς ὑκίς, κᾶς.
col. 831–832page 106 of 134
PG 111:831- - -—— Pray Lowe o x E HEN SEL NAM CC B3. 9 1 4. CWATR CENT ul UR CAE ternam vero paravit Pater misericordiarum Christo Filio. swo, videlicet. beatum Prodromum Joau-* nem. Tàg &:ospostinsos vis mhávns Agapsfas, Alzohg mpl; avis Discus Üoogdyouz Alüiouz ussadAdievoust) Sytogugévbie, 100 Kal pic sb xHsus sp) maüOs vripzupiwus, Tb uv goysóe: vi peezpsto Bpüp«, Xon Bbseuvis mupüiyss ipo xuplinv. EL yào pass zig ugadvas £t Maücty &zvsbv, misay Eyva «ky quay * 405. Kok xosuuriy gptonsii clxivog Gus (Xpphs áp 82x xóspioz &vlgimao qiatz non volet , expeditior, Corgonas, id est horrenda visu peccata, quie homines. intenta oeulotuin. acie in se spectantes in saxa animata converlunL, maetat: tum eontra. cete. libidinum conversus, hoo ipsum plaue monstrum eelorrimo eursi', vel potius volatu trueidat, et eurdis veneraudam virginem conservat. Quippe si quis sciendi cupidus, qua decel prudentia, seipinum velit. addiscere, reeum ilte omnium nabüram plaue noveril, ae vere mundi prudentau se esse asseeulum dixerit; parvus enint ρκπς΄. Ταῦτα τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέου μετὰ Ἐπι φανίου ὁμιλήσαντος, ἑσπέρας ἤδη βαθείας οὔσης, ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἀνεχώρησαν" καὶ ὁ μὲν Ἐπιφάνιος εἴ; τὸν οἶκον αὑτοῦ ἐπορεύθη, φρίττων καὶ ξενιζόμενος τὴν σοφίαν καὶ τὴν σύνεσιν τὴν ἐξελθοῦσαν (ἐκ τῶι χειλέων τοῦ Μακαρίου " ἔλεγε γὰρ ὅτι Ἐπ' ἀληθείας , οὐδεὶς δύναται ταῦτα οὕτως ἐν εὐθύτητι λαλεῖν, εἰ μὴ ἢ ὁ Θεὸς μετ' αὐτοῦ " ὁ, δὲ μακάριος ᾿Ανδρέας πάλιν κατὰ τὸ σύνηθες ἐν τοῖς τῆς νυχτὸς ἀγῶσιν ἐπησχολεῖτο, τὰ ἐξ ἔθους ἐργαζόμενος. b Kok μηδὲν εἶναι σωφρόνως πειρεισμένο; "hy θχϑίσει τῷ βεδηκέναι κάτω" Φεύγει δὲ τιμὴν τὴν καλὴν ἀτεμίαν, 10 Πολλὴν τε δύξαν τὴν Azo ἔνε τπορ γὰρ ὕβρεις εἰσὶ τοῖς τιλωμένοντν "μπαινός ἔστι τοῦτα τοῖς ὑδριτμένοις, CH γὰρ παρ᾽ ἄλλοις ὠνομασμένη Τύχη, Εἰκών τίς ἔστιν ἀπρεποῦς ὀρχησυρίδος 41 Ἔν τοῖς ἑαντῆς ἀντικλωμένης στρόφρις, Καὶ χειροτυνούνης τυῦ βίου τὰ πλάσματα mundus est Gumana matura : ae tum quidera. nihil esse sex doctus, atque persussus, sursum ascendet gradiens deorsum; famam fügiet velut certum io- , ania 5 umgninque dedeeus putahit gloriam ; qua: "enim viris in. honare positis sunt eonvicia,. injuria lacessitis sunt prasconia. Ae revera quie vulgo. Fortuna. appeltatur, iuitecenis saltairicule esb imago, qwe seipsam var is pedum üexibus, ae gvris versat, et. mannm τιον Mone, et gestübus, veluti quibusdam: rerüm non
col. 833–834page 107 of 134
PG 111:833ἐπὶ τὴν λιθίνην πόρταν, ἐχνεύσαντα τῆς δημοσίας. τὴν δὲ ἡ ἡμέρα, χαθ᾽ ἣν τοῦ μεγάλου μάρτυρος Θύρσου ἡ διὰ Κύριον ἐπετελεῖτο ἄθχησις. Ὡς; οὖν εἴρηται, πλησίον τῆς λιθίνης πόρτας γενέσθαι αὐτὸν, ὁρᾷ, καὶ ἰδοὺ ἄνθρωπός τις ἐκ τοῦ μαρτυρίου ποῦ ᾿Αγίου ὑποστρέφων, ἀπῇει εἰς τὴν αἰκίαν αὐποῦ" ἦν δὲ ὅλος μέλας καὶ ζοφώδης " πλῆθός τε δαιῬόνων ἔμπροσθεν αὐτοῦ καὶ ὄπισθεν πορευομένων, καὶ κατεγέλων τραγῳδίαν τινὰ περὶ αὐτοῦ " ὀρχούμένοι δὲ ἔλεγον " Οὗτος τέως ἡμῶν ἐστιν. Οἱ δὲ λοιποὶ ἀνταποχρινόμενοι πρὸς τὴν χατάληξιν, ἔλεγον " Ἰδοὺ κερδάνομεν αὐτὸν ὁμόσωμον καὶ ὁμότροπον, καὶ οὐκ ἔστιν ἀντίῤῥησις περὶ αὐτοῦ οὐδενός ᾿ ὅλος γὰρ ἡμῶν ἔστιν. Ταῦτα μὲν ἔλεγον περὶ αὐτοῦ, καὶ ἄλλα πολλὰ, ἃ οὐχ ἐξὸν γράφειν, καὶ εἶλκον τὸν ἐλεεινὸν εὐφραινόμενοι " γνώσαντες γὰρ ἦσαν τῇ! αὔριον ἐχδημεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ διὰ τοῦτο ηὐφραίνοντο εἰς τὴν ἀπώλειαν αὑτοῦ. ρπη. Ὁ δὲ Μαχάριος ἑστὼς, ὡς εἶδε ταῦτα, ἐν λύπῃ ἐγένετο" ἔδει γὰρ ὅτι ἅπαξ κερδάνωσιν αὐτὸν, ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς νέας ἡλικίας πορνοχάπηλος ἦν, αἰμομιξίαις καὶ ἀσελγείαις σχολάζων " τὸ ὃξ πάντων χεῖρον, ὅτι καὶ εἰς τὴν βδελυρὰν τῶν Σοδομιτῶν αἴρετιν ὁ ἄθλιος ἐπεμαίνετο, ἀλλὰ μήτε ἐχχλησίαν γνωρίζων, εἴτε χοινωνίαν, εἴτε εὐχὴν πώποτε δεξάβένος, ἀλλ᾽ οὔτε τι τῶν πνευματιχῶν ἡπίστατο, ἀλλὰ πάντα σαρκιχὰ, πάντα δαιμονιχά " πάντα γὰρ τὰ αὐτοῦ ἄσωτα, καὶ δεινὰ, καὶ σατανιχὰ ἐχρημά- ( πίζεν, πάντα τὸν βίον αὐτοῦ μετὰ πορνῶν, καὶ μεθυόντων, καὶ χιθαρῳδῶν ἀνήλισκεν, τούτους τερπόμενος. Ὡς δὲ ἐπορεύετο ὁ ἐλεεινὸς ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὐτοῦ, ἠκολούθησεν ὁ Δίχαιος ὄπισθεν, θέλων ἰδεῖν ποῦ μένει" καὶ ὡς ἔμαθε, τῇ ἐπαύριον ἦλθεν ἐν τῇ οἰκίᾳ, πόῤῥωθεν ἑστὼς, βουλόμενος ἰδεῖν τὰ αυμδάντα αὐτῷ. Εὔρε δὲ αὐτὸν ἐν τῇ παγίδι τοῦ θανάτου ζωγρηθϑέντα καὶ κείμενον, καί τινα ἄσχημα ἔθη εἰσπράττοντα. Ἧσαν δὲ ἐκεῖ πλεῖστοι τῶν ἰδίων, χάριν ἐπισχέψεως ἐληλυθότες, καὶ ἕτεροι πολλοὶ ἰστάμενοι, ἐθρήνουν αὐτόν, Ἐπεὶ δὲ τινὰ δεινὰ ἐκεχράγει χαὶ αἰσχρὰ, οὐκ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὁ χερδήσας αὐτὸν διάθολος. ᾿Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν Σατανᾶν ὥσπερ μῦς, ποτὲ δὲ ὡς ὄφις, ἢ ὡς ἔχιδνα ἐχχέειν, χαὶ ἐξῇει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, καὶ κράζων διὰ ἢ τῶν ὀργάνων τοῦ ἐλεεινοῦ, ποτὲ μὲν ὡς γάττα, ποτὰ δὲ ὡς κύων, ἢ ὡς χοῖρος. ᾿Αφίει δὲ τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐν τῷ ἀφεδρῶνι αὐτοῦ, τῆς κόπρου αὐτοῦ ἀπογενόμενος" ἀπὸ γὰρ τοῦ πολλοῦ χλόνου ἠρέμει ἐν τῇ ποῦ θανάτου προσεγγίζων τομῇ. Οὕτως οὖν ὁ ταλαίπωρος παραδειγματιζόμενος, καὶ αἰσχύνη τοῖς πᾶσι φανεὶς, πικρὸν τὸ τέλος ἀπηνέγκατο " χαὶ γὰρ οὔτε ἐξέχλινεν ἡ ψυχὴ αὐτοῦ πώποτε, ἀλλ' ὀρῦ.θα- πη΄. Ὁ δὲ Μακάριος ἑστὼς, ὡς εἶδε ταῦτα, ἐν λύπῃ ἐγένετο" ἔδει γὰρ ὅτι ἅπαξ κερδάνωσιν αὐτὸν, ὡς ἐξ αὐτῆς τῆς νέας ἡλικίας πορνοχάπηλος ἦν, αἰμομιξίαις καὶ ἀσελγείαις σχολάζων " τὸ δὲ πάντων χεῖρον, ὅτι καὶ εἰς τὴν βδελυρὰν τῶν Σοδομιτῶν αἴρεσιν ὁ ἄθλιος ἐπεμαίνετο, ἀλλὰ μήτε ἐχχλησίαν γνωρίζων, εἴτε χοινωνίαν, εἴτε εὐχὴν πώποτε δεξάβένος, ἀλλ᾽ οὔτε τι τῶν πνευματιχῶν ἠπίστατο, ἀλλὰ πάντα σαρκιχὰ, πάντα δαιμονιχά " πάντα γὰρ τὰ αὐτοῦ ἄσωτα, καὶ δεινὰ, καὶ σατανικὰ ἐχρημάπιζεν, πάντα τὸν βίον αὐτοῦ μετὰ πορνῶν, καὶ μεθυόντων, καὶ χιθαρῳδῶν ἀνήλισκεν, τούτους τερπόμενος. Ὡς δὲ ἐπορεύετο ὁ ἐλεεινὸς ἐπὶ τὴν οἰκίαν αὑτοῦ, ἠκολούθησεν ὁ Δίκαιος ὄπισθεν, θέλων ἰδεῖν ποῦ μένει" καὶ ὡς ἔμαθε, τῇ ἐπαύριον ἦλθεν ἐν τῇ οἰκίᾳ, πόῤῥωθεν ἑστὼς, βουλόμενος ἰδεῖν τὰ αυμδάντα αὐτῷ. Εὔρε δὲ αὐτὸν ἐν τῇ παγίδι τοῦ θανάτου ζωγρηθέντα καὶ κείμενον, καί τινα ἄσχημα ἔθη εἰσπράττοντα. Ἦσαν δὲ ἐκεῖ πλεῖστοι τῶν ἰδίων, χάριν ἐπισχέψεως ἐληλυθότες, καὶ ἕτεροι πολλοὶ ἰστάμενοι, ἐθρήνουν αὐτόν, Ἐπεὶ δὲ τινα δεινὰ ἐχκεχράγει καὶ αἰσχρὰ, οὐκ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὁ χερδήσας αὐτὸν διάθολος. ᾿Εθεώρει δὲ ὁ Δίκαιος τὸν Σατανᾶν ὥσπερ μῦς, ποτὲ δὲ ὡς ὄφις, ἢ ὡς ἔχιδνα ἐχχέειν, χαὶ ἐξῇει ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, χαὶ κράζων διὰ τῶν ὀργάνων τοῦ ἐλεεινοῦ, ποτὲ μὲν ὡς γάττα, ποτὲ δὲ ὡς κύων, ἢ ὡς χοῖρος. ᾿Αφίει δὲ τὴν χεῖρα αὖτοῦ ἐν τῷ ἀφεδρῶνι αὐτοῦ, τῆς κόπρου αὐτοῦ ἀπογενόμενος" ἀπὸ γὰρ τοῦ πολλοῦ κλόνον ἠρέμει ἐν τῇ τοῦ θανάτου προσεγγίζων τομῇ. Οὕτως οὖν ὁ ταλαίπωρος παραδειγματιζόμενος, καὶ αἰσχύνη τοῖς πᾶσι φανεὶς, πικρὸν τὸ τέλος ἀπηνέγκατο " καὶ γὰρ οὔτε ἐξέχλινεν ἡ ψυχὴ αὑτοῦ πώποτε, ἀλλ᾽ ὀρῦ.θα-
col. 835–836page 108 of 134
PG 111:835ρπθ΄. Ταφέντος οὖν τοῦ σώματος αὐτοῦ, χαί τινων παραγενομένων πρὸς τὴν γυναῖχα αὐτοῦ χάριν παραμυθίας, καθεζόμενοι ἐκίνουν λότον περὶ τοῦ βίου αὐτοῦ, ὁποῖος ἣν χαλεπός" καὶ οἱ μὲν ἔλεγον, ὅτ᾽ ὅπου γυναῖκα ἐθεάσατο, εἴτε ἄγαμον, εἴτε παλλακίδα, εἴτε ὕπανδρον, εὐθέως οὐ δέδρα ἀπὸ τῶν χειρῶν αὐτοῦ, μέχρις ἂν τοῦ διαδόλου "τὴν ἐπιθυμίαν εἰργάτατο " ἄλλοι ἔλεγον, ὅτε φλύαρος ἦν, καὶ γλωςσώδης, καὶ μοιχὸς σφόδρα. Ἢ δὲ γυνὴ αὐτοῦ διηγήδατο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἀφ᾽ οὗ συνεζεύχθη αὐτῷ οὐδέποτε ἐχχλησίαν ἐγνώρισεν, οὔτε προσηύξατο, οὔτε στανρὸν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐποίησεν, οὔτε ἔχοιγώνησεν, ἀλλ᾽ ἀεὶ διαγυχτερεύων εἰς τὰ πορνεῖα " εἰ δὲ ἐνθάδε ἐγένετο, ἢ ἅπαξ τι ἐλάλησα, τὴν ῥάθδον ἐκ τοῦ ἀτυχεστάτου μου σώματος οὐδόλως κατέ. φερεν, ἀλλὰ πάντα δεινά μοι κατειργάζετο, Ἐν οἷς τῇ πρὸ χθὲς κατανυγέντος αὐτοῦ (94), καὶ ἐν τῇ χλένῃ μου γεγονότος πρός με, ἡμερωθείτης τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ὡς ἐχαθεύδομεν, ἠρξάμην νουθετεῖν αὐτόν. Κἀκεῖνος ἔφη μοι, Καὶ τί θέλεις ποιήσω, εἰπέ μοι. Λέγω αὐτῷ " Θέλω ἵνα“ τῇ αὔριον ἀπέλθωμεν εἰς τὸν ἅγιον Θύρσον, καθότι ἐστὶν ἡ μνήμτ αὐτοῦ, καὶ ἵνα μείνωμεν ἐκεῖσε τῇ ἁγίᾳ λειτουργίᾳ, ὅπως κοινωνήσαντες τῶν ζωοποιῶν τοῦ Χριστοῦ μυ. στηρίων, καὶ φωτισθέντες ἁγιασθῶμεν, ταπεινὲ, χσὶ γένῃ Χριστιανὸς κἂν μίαν ἡμέραν" καὶ ἔσω; Κύ-, θίος ὁ Θεὸς ἐμθαλεῖ εἰς σὲ τὸν φέδον αὐτοῦ, χαὶ σπουδάσῃς ἀπαλλαγῆναι τῶν προημαρτημένων σου, ἐπιχτίσῃς δὲ καὶ ἔργα δικαιοσύνης, καὶ οὕτω δυνησώμεθα εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωήν. Ὃ δὲ συνέθετό μοὶ τὐτ πριδξαι. εἰ ϑ δ ϑδδδν νος σ΄ τον ἢ Ρἰ(. Πρωϊΐας δὲ γενομένης, ἐπορεύθημεν ἐν τῷ παναέπτῳ ναῷ τὸῦ ἁγίου μάρτυρος Θύρσον, χαὶ ὡς εἰσήλθομεν ἔνδον, ἐμοῦ προσευχομένης, ἵστατο μω. κίζων, καὶ οὔτε τὴν χεφαλὴν ἔκλινεν εἰς τὸ γόνυ Ὁ τοῦ προσκυνῆσαι τῷ ἁγίῳ μάρτυρι, ἀλλ᾽ οὔτε τὴν σφραγῖδα τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ στανροῦ ἐν τῷ προσώπῳ ἐποίησεν, ἢ τὴν εἰκόνα τοῦ ᾿Αγίου ἀσπάσασθαι, ἀλλ᾽ ἴστατο κεχαλασμένας ἔχων τὰς χεῖρας, καὶ μωχίζων τοὺς προσευχομένους Θεῷ, Ὡς δὲ ἐτέλεσα τὴν εὐχὴν, στραφεῖσα λέγω πρὸς αὐτόν" Τί ἴστασαι ὥσπερ ξώδιον ἄψυχον, ταλαίπωρε, καὶ οὐ ποιεῖς χὰν τὴν σφραγῖδα τοῦ Δεσπότου θεοῦ ἐν τῷ προσώπῳ σου, ἀλλὰ παντελῶς ἐματαιώθης, ἐλεεινὲ, καὶ ἵστασο ὥσπερ ᾿Ιουδαῖας ; οὐ φοδεῖ αὺ τὸν θεὸν, κἂν τοὺς ἀνθρώπους αἰσχύνθητι, χαὶ πορευθεὶς πρόσεὐξαι ὡς εἶπόν σοι, Λεγέι ἐχεῖνος - Ὑίνι προσεύξο- ᾿ τοῦσα πρὸς τὸν πυθμένα τοῦ ᾷδου παρεγένετο, ἐν τῷ αἰωνίῳ σκότει ἐχεῖσε δεσμευθεῖσα ὀξύτατα, ἘΡΗΣΎΤΝ ΨΙχαν ΠΕΕΒΩΣ ΦΟΠΌΜΙΚ 5.ΠῚ ὙΘΊΗΓΟ, ΟΝ ὙΟΒΟΙΠΕΠΊΘΑΙ ΕἸ. ΤῸ ΠΕ Ι ΘΉΒΗΝ γοτίῷ ἸθοΠοπ. τὸ ὁποῦπιίας ὦ. " γὰρ ο. λὲ πρὸς υ, "' κοτάφορονο, 1" ἴσ. αὐτόν. "» παρὰ θεοῦ υ, Μ ὑπέκειτο ὁ,
col. 837–838page 109 of 134
PG 111:837ρα. Ῥγω ὃὲ φοδηθεῖσα τὴν εἰς τὸν ἵλγιον βλασφημίαν, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν “Αγιον φείσασθαι τοῦ μιαρωτάτου τὴν ἀναισθησίαν, καὶ μὴ ἀποδοῦναι αὐτῷ τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ " χαὶ αἴφνης ἁρπαγέντος τοῦ νοός μου ὡς πρὸς τὴν εἰκόνα τοῦ μάρτυρος, ἀχούω λεγούση: πρός με" Ἐγὼ μὲν συμπαθῶ, ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὠργίσθη αὐτῷ, καὶ οὐκ ἀνέχεται " αὖβίον γὰρ ἐκέλευσε ῥιζοτομηθῆναι αὐτὸν, ἵνα ἔξολοθρευϑῇ ἐχ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ, καὶ γνώσεται ἐν τῷ ἀσθέστῳ πυρὶ, ὅτι ἀληθής ἔστιν ἡ δύξα τῶν τοῦ θεοῦ γνησίων φίλων τε καὶ μαρτύρων. Μετὰ δὲ τὴν τῆς θείας λειτουργίας ἀπόλυσιν ἔνδον γενομένῆς μου, εὗρον αὐτὸν λάδρῳ πυρετῷ συνεχόμενον, καὶ ἐν τῇ κλίνῃ κείμενον, ὡς ἑωράκατε. Τοῦτο τῆς γυναιχὴς αὐτοῦ εἰρηχυίας, τρόμος ἔλαδε πάντας τοὺς ἐχεῖσε εὑρεθέντας, καὶ ἔλεγον" "Ὄντως Θεὺς οὐ μυκτηρίζεται " καὶ γὰρ ἀδιάψευστά εἰσιν αὐτοῦ τὰ δικαιώματα, καὶ τὰ κρίματα, καὶ αὐτὸς ἀποδώσει ἐχάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ταῦτα μὲν, ἄγαπητοὶ, οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ μακαρίου ἐκείνου στόματος τοῦ Δικαίου ἤχουσα, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς τοῦ ᾿παλαιπώρου ἐχείνου, Καὶ γὰρ ὠφελείας χάριν, καὶ ποῦ ἕνεκεν τοῦ φοδεῖαθαι τὸν Κύριον, καὶ φεύγειν ς ἀεὶ τὴν πορνείαν, καὶ τὴν μοιχείαν, χαὶ τὴν μέϑην, καὶ ζντεῖν ἐν νυχτί τε καὶ ἡμέρᾳ τὴν παρὰ τοῦ Κυρίου βοήθειαν, καὶ μὴ καταφρονεῖν τῶν ἁγίων μαρτύρων, καὶ τῶν τιμίων λειψάνων αὐτῶν, καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. ρἰιβ'. Ποτὲ δὲ περιπατοῦντος τοῦ Ὁσίου ἐν τῷ δημοσίῳ φόρῳ πλησίον τοῦ κίονος, ὃν ὁ ἐν μαχαρίᾳ τῇ μνήμῃ Κωνσταντῖνος ὁ ἐν ἁγίοις βασιλεὺς ἔστησεν, ἐν ᾧ φασι καὶ τοὺς τιμίους ἥλους, τοὺς ἐν τῷ ζωοποιῷ Χριστοῦ σώματι ἐμπαρέντας, ἐν τῷ ἐπάνω τούτου ἱσταμένῳ ἀνδριάντι ἐφαιδρύνατο, πρὸς δόξαν μὲν Θεοῦ, σχέπην τε χαὶ φυλακτήριον τῆς βασιλευοὔσης πόλεως, καὶ ἰδοὺ γυνή τις, τιμίῳ Πνεύματι Θευῦ φαιδρυνομένη, ἐν ἐχστάσε: γενομένη, διανοιὙέντων τῶν ψυχικῶν αὐτῆς ὀμμάτων, ὁρᾷ τὸν Μαχάριον περιπατοῦντα μέσον τοῦ πλέθους, ὡς στῦλον πυρὸς ἐξαστράπτοντα, καὶ ὡς βολίδα: πυρὸς εἰς τὸν ἀέρα ἐπαφιέντα καὶ αὐγάζοντα. Τινὲς δὲ μωροὶ ἐδί-. δοσαν αὐτῷ κχόσσους, ἄλλοι δὲ χατὰ τοῦ αὐχένος ἔτυπτον" χαὶ πυλλοὶ βλέποντες αὐτὸν ἀηδιζόμενοι, ἔλενον " Κύριε, μηδὲ ἐχθρὸν ἐὰν ἔχωμεν, ἵνα οὕτως αὐτῷ συμθέδηχεν. Τινὲς ζοφώδεις χαὶ μέλανες δαίμονες ἐπαχροώμενοι, ὄπισθεν περιπατοῦντες, ἔλεγον" Ναὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεται τῆς εὐχῆς ὑμῶν, καὶ μὴ μαι, δεῖξόν μοι. Ἐγὼ δὲ ἔδειξα αὐτῷ τοῦ ἁγίου. μάρτυρος τὴν τιμίαν εἰκόνα, φήσασα, Ἐνθάδε πρόσεὐξαι. Ὡς δὲ ταῦτα ἤχουσεν, ἐδδελύξατο τὴν εἰκόνα, χαί φησιν Καὶ τίς ἡ ταύτης δύναμις περίεστιν, ἀψύχῳ οὔσῃ, καὶ ἀναιοθήτω, ματαία πλάνη τῶν ἀναισθήτων ; Τί γὰρ ὠφελεῖ αὕτη, Σοὶ λέγω, γὴν. πεν ιὦ μα ν πὲ ον ΤΟ φημίαν, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν "Αγιον φείσασθαι τοῦ μιαρωτάτου τὴν ἀναισθησίαν, καὶ μὴ ἀποδοῦναι αὑτῷ τὴν βλασφημίαν αὐτοῦ " καὶ αἴφνης ἁρπαὙέντος τοῦ νοός μου ὡς πρὸς τὴν εἰκόνα τοῦ μάρτυρος, ἀχούω λεγούσης πρός με" Ἐγὼ μὲν συμπαθῶ, ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὠργίσθη αὐτῷ, καὶ οὐκ ἀνέχεται " αὔβίον γὰρ ἐκέλευσε ῥιζοτομηθῆναι αὐτὸν, ἵνα ἔξολοθρευϑῇ ἐχ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ, καὶ γνώσεται ἐν τῷ ἀσδέστῳ πυρὶ, ὅτι ἀληθής ἔστιν ἡ δύξα τῶν τοῦ Θεοῦ γνησίων φίλων τε καὶ μαρτύρων. Μετὰ δὲ τὴν τῆς θείας λειτουργίας ἀπόλυσιν ἔνδον γενομένῆς μου, εὗρον αὐτὸν λάδρῳ πυρετῷ συνεχόμενον, καὶ ἐν τῇ κλίνῃ κείμενον, ὡς ἑωράκατε. Τοῦτο τῆς γυναιχὴς αὐτοῦ εἰρηχνίας, τρόμος ἔλαδε πάντας τοὺς ἐχεῖσε εὑρεθέντας, καὶ ἔλεγον" "Ὄντως Θεὺς οὐ μυχτηρίζεται " καὶ γὰρ ἀδιάψευστά εἰσιν αὐτοῦ τὰ διχχιώματα, καὶ τὰ κρίματα, καὶ αὐτὸς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Ταῦτα μὲν, ἀγαπητοὶ, οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ μακαρίου ἐχείνου στόματος τοῦ Δικαίου ἤχουσα, ἀλλὰ χαὶ ἀπὸ τῆς γυναικὸς τοῦ ᾿παλαιπώρου ἐχείνου. Καὶ γὰρ ὠφελείας χάριν, καὶ τοῦ ἕνεκεν τοῦ φοδεῖσθαι τὸν Κύριον, καὶ φεύγειν, ἀεὶ τὴν πορνείαν, καὶ τὴν μοιχείαν, χαὶ τὴν μέϑην, καὶ ζντεῖν ἐν νυχτί τε καὶ ἡμέρᾳ τὴν παρὰ τοῦ Κυρίου βοήθειαν, καὶ μὴ καταφρονεῖν τῶν ἁγίων μαρτύρων, καὶ τῶν τιμίων λειψάνων αὐτῶν, καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. ρἰιβ'. Ποτὲ δὲ περιπατοῦντος τοῦ Ὁσίου ἐν τῷ δημοσίῳ φόρῳ πλησίον τοῦ κίονος, ὃν ὁ ἐν μαχαρίᾳ τῇ μνήμῃ Κωνσταντῖνος ὁ ἐν ἁγίοις βασιλεὺς ἔστησεν, ἐν ᾧ φασι καὶ τοὺς τιμίους ἥλους, τοὺς ἐν τῷ ζωοποιῷ Χριστοῦ σώματι ἐμπαρέντας, ἐν τῷ ἐπάνω τούτου ἱσταμένῳ ἀνδριάντι ἐφαιδρύνατο, πρὸς δόξαν μὲν θεοῦ, σχέπην τε χαὶ φυλαχτήριον τῆς βασιλευοὔσης πόλεως, καὶ ἰδοὺ γυνή τις, τιμίῳ Πνεύματι Θευῦ φαιδρυνομένη, ἐν ἐχστάσε: γενομένη, διανοιγέντων τῶν ψνχικῶν αὐτῆς ὀμμάτων, ὁρᾷ τὸν Ναγχάριον περιπατοῦντα μέσον τοῦ πλήθους, ὡς στῦλον πυρὸς ἐξαστράπτοντα, καὶ ὡς βολίδα: πυρὸς εἰς τὸν ἀέρα ἐπαφιέντα καὶ αὐγάζοντα. Τινὲς δὲ μωροὶ ἐδί-. δοσαν αὐτῷ κόσσους, ἄλλοι δὲ χατὰ τοῦ αὐχένος ἔτυπτον" καὶ πυλλοὶ βλέποντες αὐτὸν ἀηδιζόμενοι, ἔλενον " Κύριε, μηδὲ ἐχθρὸν ἐὰν ἔχωμεν, ἵνα οὕτως αὐτῷ συμθέδηχεν. Τινὲς ζοφώδεις χαὶ μέλανες δαίμονες ἐπαχροώμενοι, ὄπισθεν περιπατοῦντες, ἔλεγον" Ναὶ ὁ Θεὸς εἰσακούσεται τῆς εὐχῆς ὑμῶν, καὶ μὴ
col. 839–840page 110 of 134
PG 111:839ρα πμείμε μος τα ᾿ ἐγείρῃ εἰς τὸν αἰῶνα ἄλλον τοιοῦτον ἐπὶ τῆς γῆς " οὗδεις γὰρ χατέκαυσεν ἡμῶν τὰς καρδίας, ὡς ἀχα. βάτης οὗτος " μὴ βουλόμενος: γὰρ χάμνειν τὰ ἔργα τοῦ χυρίου αὑτοῦ, μωρὸν ἑδυτὸν προφασισάμενος, παίζει τὸν κόσμον. Ῥηγ᾽. Ταῦτα μὲν οὕτως ἔλεγον" ἑώρα δὲ ἢ γυνῇ τοὺς τύπτοντας τὸν Δίκαιον, ὅτι ἐσημειοῦντο οἱ ζοφώδεις ἐκεῖνοι, καὶ ἔλεγον" Κἂν τοῦτο τὸ κρίμα ἔχωμεν εἰς παραμνθίαν, ὅτι ἀδίκως αὐτὸν οὗτοι τύπτοντες ἔχουσιν ἁμαρτίαν" πάντως γὰρ αὐτοὺς τῆς το. σαύτης προφάσεως χαταδικάζομεν αὐτοὺς ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ θανάτου αὑτῶν, ὅτι ἐχλεκτὸν τοῦ Θεοῦ ἔτυπτον ἀδίκως, καὶ οὐκ ἔστι σωτηρία ἐν τούτοις, ᾿Ακούων δὲ ταῦτα ὁ Μαχάριος πνεύματι θείῳ, [ἐνὶ λόγῳ τὰς πανουργίας αὐτῶν ἔλυε (98)] καὶ ἐδικάζετο αὐτοῖς Β λέγων " Οὐχ ἔστιν ὑμῖν σημειοῦσθαι ταῦτα" ἐγὼ γὰρ παρεκάλεσα τῷ φοδερῷ Δεσπότῃ μου μὴ ἡγξῖσθαι αὑτοῖς εἰς ἁμαρτίαν τούτου ἕνεχα ὑπὲρ ὅσον μὲ τύπτουσιν, καὶ ἡ ἄγνοια τόπον αὐτοῖς ἀπολογίας δίδωσιῦ οἰιδ'. Ὡς οὖν ταῦτα ἤχουσεν ἡ γυνὴ ὁμιλοῦντα. μετὰ τοῖς σκοτεινοῖς ἐκείνοις, ὁρᾷ εἰς ὕψος, καὶ ἰδοὺ ὥσπερ πύλη ἀνεῳγυῖα τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ἐξ αὐτὸς ἐξιὼν πλῆθος χελιδόνων τερπνῶν, μέσον δὲ αὐτῶν περιστερὰ ὡς χιὼν, μεγάλη σφόδρα, καὶ κατῇει ἅμα ταῖς χελιδόσιν ἐπὶ τὸν Μαχάριον, κάρφος ἐλαίας χρυσίου στίλθον βαστάζουσα ἐν τῷ στόματι αὐτῆς, ᾿ καὶ ἀνθρωπίνως διαλεγομένη τῷ Μακαρίῳ καὶ λέ- “ γουσα΄ Δέξαι τοῦτο τὸ κάρφος, ὅτι ὁ παντοχράτωρ Πατὴρ καὶ Κύριος Σαδαιθ σοι ἐχ τοῦ παραδείσου ἀπέστειλε γνώρισμα, διὰ τὸ εἶναί σε οἰχτίρμονα καὶ φιλάνθρωπον, ὃν τρόπον οἰχτίρμων καὶ ἐλεήμων ἐκεῖνος χαθέστηχεν" ἰδοὺ γὰρ δοξάσει σε ὁ Κύριος ἔτι καὶ ἔτι, χαὶ ὑψωθήσεται τὸ ὄνομα τὸ ἅγιον αὐτοῦ ἐπὶ σοὶ, ἀνθ᾽ ὧν σὺ ἔκρινας τοῦ μὴ ἔχειν ἀμκρτίαν ποὺς καθεκάστην σε τύπτοντας. Ταῦτα εἰρηχυΐα ἐκαθέσθη᾽ ἐπὶ τὴν χεφαλὴν αὐτοῦ, χαὶ ἣν ὅλη περιηργυρωμένη, καὶ τὰ μετάφρενα αὐτῆς ἐν χλωρόπῆτε χρυσίου" οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῆς ὡς μαργαρῖται τίμιοι " οἱ δὲ πόδες αὐτῆς ὑπῆρχον βαφῇ βασιλικῇ βεδαμμένοι, καὶ σταυρὸν ἀπὸ ἀνθέων ἐπὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῆς" καὶ ἦν κύχλῳ αὐτῆς πολὺς τῶν χελιδά Ὁ νων χελαδισμός. “Π ριμε,, Ταῦτα ὁρῶσα ἡ γυνὴ ἐχείνη ἡ θεοσεδὴς, ἐξεπλήσσετο σφόδρα " ἐν ἑαυτῇ δὲ γενομένη ἀπὸ τῆς ϑέας ἐχείνης, οὐχέτι ἠδυνήθη εἰπεῖν τινι, μόνον ξὲ καθ᾽ ἑαυτὴν ἔλεγε (94) Βαδαὶ, τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος, οἵους φωστῆρας ἔχει ἐπὶ γῆς, καὶ οὐδεὶ; αὐτοὺς ἐπίσταται ! Πολλάκις οὖν ἡδουλήθη τὰ ρα: ᾿ θέντα αὐτῇ τισι διηγήσασθαι, χαὶ παραχρῆμά τις δύναμις ἐχώλυεν αὐτὴν, εἰς τρόμον ἄγονσα, καὶ λον. πὸν ἐχοῦσα καὶ ἄχουσα τὸ θαῦμα ἀπέκρυδεν. “Ὅθεν ἐν μιᾷ συναντᾷ αὐτῇ -ὁ Δίκαιος καὶ λέγει αὐτῇ " Φύλατιέ μου τὸ μυστήριον ἐν τῷ τέω;, Βαρδάρα, (9 Ἰριάεπι [ς Ἰερία ; χαὶ ἐκπληττομένη ἔλεγε.
col. 841–842page 111 of 134
PG 111:841τοῦτο γὰρ ὄνομα αὑτῇ, καὶ μηδενὶ αὑτὸ ἐξείπῃς,, ἕως οὔ διελεύσομαι ἐν τόπῳ σχηνῆς θαυμαστῆς ἕως τοῦ οἴχου τοῦ Θεοῦ. Ἢ δὲ πρὸς αὑτὸν εἶπεν " Κα- κῶς οὐ θέλω " εἰ δὲ καὶ θελήσω τινὶ διηγήσασθαι, οὗ δύναμαι, τίμιε φωστὴρ χαὶ ἐχλεχτὲ Κυρίου παν- θαύμαστε " χωλύομαι γὰρ ἀοράτῳ δυνάμει, καὶ εἰσ- ἔρχεται τρόμος εἰς τὰ ὀστᾶ μου, καὶ ἐν ἐμοὶ ἡ ἰσχύς μου ταράττεται. 5 Levit. svin, B. à Gen, xv, 6. Vario lectiones. T μάνον o. "iv. μεσιτενομένης, "V eu.
col. 843–844page 112 of 134
PG 111:843ρἰιη. Ταῦτα ἀχούσας ὁ Ἐπιφάνιος, πεσὼν εἰς τοὺς τιμίους αὐτοῦ πόδας, καὶ ἀσπασάμενος αὐτὸν τῷ ἁγίῳ φιλήματι ἀνεχώρησεν. Πρωΐας δὲ γενομένης, ἐπορεύθη ὁ Ἐπιφάνιος ἐν τῷ ναῷ τοῦ τιμίου Ἰωάννου τοῦ Βατετιστοῦ, χἀχεῖσε τὴν λειτουργίαν Β ἐσχέλασεν " περὶ δὲ τὸ δειλινὸν ἀπῇει ἐν τῷ ναῷ τοῦ ἁγίου ᾿Αχαχίου ' ἣν δὲ ὥρα ἐθδόμη, καὶ αἱ πύλαι τοῦ ναοῦ ὑπῆρχον ἐσφαλιτμέναι, ἐν δὲ τῷ νάρθηκι προσεδρεύιυν᾽ δάχρυσι θλιδεροῖς ἠντιδόλει τὸν μάρτυρα μὴ κενὸν ἀποστραφῆναι, Τοῦ δὲ ξύλου χρούσαντος τοῦ ἑσπερινοῦ ὕμνου, καὶ τοῦ ναοῦ ἀγεῳχθέντοῖν πρῶτος εἰαήει αὐτὸς στένων καὶ ὀδυρόμενος, καὶ τῇ δεήσει συγκιρνῶν τὰ δάχρυα. Ὡς δὲ ἤγγισε τῇ θήχῃ τοῦ μάρτυρος, Τοιαῦτα πρὸς αὐτὸν τῷ πνεύματι ἀπεφθέγγετο " Φωστὴρ ἅγιε, ἀγαπητὲ τοῦ᾽ Κυρίου, ἡγιασμένε,. μεμυρισμένε, μάρτυς Κυρίου πανθαύμαστε " ἐλέησόν με τὸν ἀσθενῇ χαὶ ταλαίπωρὸν, κακῶς ἔχοντα ἀπὸ τὸῦ πλήθους τῶν πταισμάτῶν, δράγματος Σωτᾶν διαδόλου " θεράπευσον τὰ ἕλκη, ἀπόσμηξον τὰ τραύματα, ἴασαι τοὺς μώλωΣ πας, καὶ τῶν πόνων τὰ στίγματα " ἴδε τὸν κύνα, θέασαι τὸν ὄφιν, πρόασχες τῷ λύκῳ, τῷ λέοντι τῷ κατ᾽ ἐμοῦ τοῦ ταπεινοῦ φρυαττομένῳ [καὶ εἰς βυθὲν ἄσω.- τίας χατασπᾶσαί με απεύδοντι (99. Μὴ βραδύνῃ, ὁ γλυχὺς, μὴ ἀναδάλῃς, ὁ ἡδὺς, μὴ παραδλέψῃς μον τὰ αἰσχρότατα δάκρυα, ὁ μελίῤῥυτος, ἀπ᾽ ἐμοῦ ἀπέν λατον τῇ φοθερᾷ τῆς πρεσδείας δου δρεπάνῃ " δύνασαι γὰρ, οἷα θαυμαστὸς στρατιώτης τοῦ Ἰησοῦ, τοῖς αἰτοῦσι παρέχειν τὰ καταθύμια. ρἰιϑ΄. Ταῦτα εἰρηχὼς ὁ ᾿Ἐπιφάνιος μετὰ δακρύων πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας μάρτυρα, εὐθέως ὁρᾷ ὡς εἷδὸς ἀστραπῆς ἐξελθοῦσαν ἀπὸ τῆς θήχης τοῦ ᾿Αγίου, καὶ αὐτὸν περιχυχλώσασαν " ἣν ὃὲ τὸ εἶδος λέαν θερ- 2 μότατον, ἡ γὰρ θέρμη τοῦ ἀθλοφόρου ἡ πρὸς εεργεσίαν ἐπιφοιτήσασα. Ὁρᾷ οὖν πάλιν, καὶ ἰδοὺ ἐκ τῆς θήχης ἐξξει εὐωδία, ὥσπερ κρίνων καὶ ῥόδων, καὶ ὡς μύρου πολυτίμου παραπλησία, καὶ φωνὴ γέγονεν αὐτῷ λέγουσα - Ἤκουσα τῆς δεήσεώς σον" καὶ γὰρ χαὶ. πρὸ σοῦ ὁ διὰ Κύριον παίζων διὰ σοῦ μο: ἐνέτυχεν. ᾿Απιθε οὖν, χὰγὼ περὶ τούτου τῷ Δε-- σπότῃ καὶ Θεῷ δεηθήσομαι " ἄψομαι γὰρ ἐῶν τιμίων ἰχνῶν αὐτοῦ, χαὶ ἴδω εἰ παραδλέψηταί μου τὴν δέησιν. Καὶ εὐθέως ἀπέστη ἡ φωνῆ. Ὁ δὲ Ἐπιφάνος Ῥαυμάσας τὴν τοῦ ᾿Αγίου ἐνέργειαν, ἱκέτευεν αὖθις ᾿ παυόμεθα. "Ὅταν δὲ γένῃ πρὸς αὐτὸν, μὴ χρήσῃ τινὶ βαττολογίᾳ, ὀλλὰ πνεύματι συντετριμμένῳ χαὶ πεταπεινωμένῃ καρδίᾳ, καὶ δάκρυσι, χαὶ βαθέσι στεναγμοῖς χαὶ λόγοις θλιδεροῖς αὐτὸν ἐξιλέωσαι" καὶ εὖ οἶδα ὅτι εὐθέως ἔψῃ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. Ναὶ τέκνον μου, οὕτω ποιήσεις, χαὶ ἔσται σοι ὃν τρόπον εἴρηκα ἡ ἔχθασις.
col. 845–846page 113 of 134
PG 111:845αὑτὸν τοῦ ἐπιταχῦναι τὴν δέησιν, Θέλω γὰρ, μεγαλομάρευς τοῦ Χριστοῦ ἠγαπημένε, ἵνα τὸ πᾶν μέχρι μεσονυχτίου κατεργάσῃ τῷ δούλῳ σον, καὶ εἰδῶ σου τὸ γλυχύτατον ἠρόσωπον, χἂν ἐν ὁράσει τὴν χαρὰν χαὶ τὴν ἀντῦηψιν χομίζων μοι. Ταῦτα εἰρηχὼς χαὶ ἀσπάσάμενος τὴν θήχην τοῦ μάρτυρος, ἀνεχώρησεν. σ΄. Ὡς δὲ εἰσήει ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἐτέλεσε τὴν ἐννάτην ὥραν τῆς νυχτὸς, καὶ μικρὴν ἀφυπνώσαντος. ὁρᾷ εὐθέως ὄχλον τινὰ ἐπιστάντα αὐτῷ ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ λευχοφόρους, καὶ ἕτεροι ἀληθινὰ (1) φοροῦγτε," μέσον δὲ αὐτῶν ὁ μάρτυς ᾿Αχάκοος, ὥσπερ μαργαρίτης ἀστράπτων, νέου φαιδρότητα ἔχοντα ἡλέκων, καὶ τὴν μὲν γενειάδα ἀρτίως καταστέφουσαν τὸν τίμιον πώγωνα, καί φησι πρὸς τὸν Ἐπιφά τον " Ἥχουσα τῆς φωνῆς σου, καὶ εἶπον τῷ Δεσπότῃ περὶ οὗ ἐδεήθης μοι, καὶ εἴρηκέ μοι ποιῆσαι μετὰ σοῦ ὅσα ἂν βούλωμαι " καὶ δι᾽ ἐμοῦ ὁ Κύριος βοήθειαν παρέχει σοι, χαὶ πτήξει ὁ θλίδων σε δράχων. Ὁ δὲ φησιν" Ναὶ, κύριέ μου, Καὶ εὐθέως ὁρᾷ σκεῦος χρυσοῦν προσενεχθὲν αὐτῷ, ἔχον εἰχόνας [τέσσαρας, μίαν μὲν] τοῦ Δεσπότου Ἐριστοῦ, ἄλλην τῆς Θεοτόχου, ἑκατέρωθεν δὲ Χερουδὶμ. καὶ Σεραφίμ᾽ ἔνδον ἐν τῷ σκεύει εἶδός τι ὡς πυῤῥακίζον (3) εὐῶδες σφόὃρα. Καὶ ὥσπερ ἐν ἁγιάσματι τοῦτο μίξας καὶ χλάσας, δέδωχε τῷ Ἐπιφανίῳ εἰρηκὼς αὐτῷ " Εἰρήνη σοι, καὶ ἀνεχώρησε σὺν πάσῃ τῇ συνοδίᾳ αὑτοῦ. ᾿Σπασθεὶς οὖν, ἔξυπνος ἐγένετο, καὶ κατανοήσας "τὰ ὁραθέντα αὐτῷ, εὗρε τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς μέλι γλυκὺ, καὶ ἐχτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ πρὸς τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ, ἀπευχαριστεῖ τῷ Θεῷ τῷ οἰκτέρμονι καὶ τῷ ἁγίῳ μάρτυρι σ΄. Ὥς δὲ εἰσήει ἐν τῷ κοιτῶνι αὐτοῦ, ἐτέλεσε τὴν ἐννάτην ὥραν τῆς νυχτὸς, χαὶ μικρὸν ἀφυπνώ-: σαντος. ὁρᾷ εὐθέως ὄχλον τινὰ ἐπιστάντα αὐτῷ ἐν τῷ χοιτῶνι αὐτοῦ λευχοφόρους, καὶ ἕτεροι ἀ)ηθινὰ (1) φοροῦγτε," μέσονδὲ αὐτῶν ὁ μάρτυς ᾿Ακάκτος, ὥσπερ μαργαρίτης ἀστράπτων, νέου φαιδρότητα ἔχοντα ἡλίχων, καὶ τὴν μὲν γενειάδα ἀρτίως καταστέφουσαν. τὸν τίμιον πώγωνα, καί φησι πρὸς τὸν Ἐπιφά κον " Ἤχουσα τῆς φωνῆς σου, καὶ εἶπον τῷ Δεσπότῃ περὶ οὗ ἐδεήϑης μοι, καὶ εἴρηκέ μοι ποιῆσαι μετὰ σοῦ ὅσα ἂν βούλωμαι " χαὶ δι' ἐμοῦ ὁ Κύριος βοήθειαν παρέχει σοι, χαὶ πτήξει ὁ θλίδων σε δράχων. Ὁ δὲ φησιν - Ναὶ, κύριέ μου, Καὶ εὐθέως ὁρᾷ σκεῦος χρυσοῦν προσενεχθὲν αὐτῷ, ἔχον εἰχόνας [τέσσαρας, μίαν μὲν] τοῦ Δεσπότου Ἀριστοῦ, ἄλλην τῆς Θεοτόχου, ἑκατέρωθεν δὲ Χερουδὶμ καὶ Σεραφίμ᾽ ἔνδον ἐν τῷ σκεύει εἶδός τι ὡς πυῤῥακίζον (2) εὐῶδες σφόὄρα. Καὶ ὥσπερ ἐν ἁγιάσματι τοῦτο μίξας καὶ χλάσα:, δέδωχε τῷ Ἐπιφανίῳ εἰρηκὼς αὐτῷ " Εἰρήνη σοι, καὶ ἀνεχώρησε σὺν πάσῃ τῇ συνοδίᾳ αὑτοῦ. πασθεὶς οὖν, ἔξυπνος ἐγένετο, καὶ κατανοήσας τὰ ὁραθέντα αὐτῷ, εὗρε τὸ στόμα αὐτοῦ ὡς μέλι γλυκὺ, χαὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ. πρὸς τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ,' ἀπευχαριστοῖ τῷ Θεῷ τῷ οἰκτέρμονι καὶ τῷ ἁγίῳ μάρτυρι στ: ΑΨῪΨΨ σός στ σὰς ὧὦῷ εἰ Πα τ Ψ 6 Ψ τῶ Ὁ σα΄. Οὕτω (5) δὲ ἀπαλλαγεὶς τοῦ πονηράῦ ἐκείνου πολέμου, τῇ ἐπαύριον ἀναστὰς, αἴρει μεθ᾽ ἑαυτοῦ ἕνα τῶν παίδων τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, "καὶ ἐπορεύθη ἐν τῷ σεδασμίῳ οἴκῳ τοῦ μάρτυρος, Καὶ δὴ ὡς εἰσήει ἔνδον μετὰ ἐξομολογήσεως χαὶ χύσεως δακρύων, αὖδις δὲ θεωρεῖ ὀφθαλμοφανῶς τὸν τοῦ Χριστοῦ ἀβλοφόρον, ἠμφιεσμένον χλαῖναν ἀληθινὴν καὶ καθυπᾶντῶντα, χαὶ τὰ ὑπ᾽ αὐτοῦ προσαγόμενα δεχόμενον μετὰ πολλῆς χαρᾶς καὶ προθυμίας λέγοντα αὐτῷ“ Πάλιν ἐπεθύμουν σὲ βλέπειν ὧδε ἐρχόμενον, ὦ Ἐπι-᾿ φάνιε, καθότι γλυκὺς ὁ πόθος τῶν θεοφόδων ἡμῖν τοῖς φίλοις Χριστοῦ ἄγαν χαταφαίνεται - οὐ τοσοῦτον γὰρ τερπόμεθα προτευχῇ καὶ ψυχῇ χαὶ καρδίᾳ τῆς ὑμῶν διαθέσεως, ὅσον ἡ ἄγαν προαίρεσις. Διὸ θέλω ἵνα ἐπισυχνάζων ἐνθάδε ἔρχῃ, τῆς ἐμῆς μεμνημένος φιλία; ἔσομαί σοι γὰρ βοηθὸς, χαὶ συμπορεύπομαί σοι πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἐν πνεύματι, καὶ
col. 847–848page 114 of 134
PG 111:847᾿ς σγ΄, ᾿Αὔπνου δοξολογίας ποτὲ ἐπιτελουμένης ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ τῇ οὔσῃ ἐν Βλαχέρναις, ἀπῇει ὁ μακάριυς ᾿Ανδρέας ἐκεῖσε τὰ" ἐξ ἔθους ποιῶν " παρὴν δὲ Ἐπιφάνιος, καὶ εἷς τῶν παίδων αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ " καὶ ἔχων ἦθος, ἴστατο, ὡς ἡ προθυμία τόνον ἐδίδον, ποτὲ μὲν μέχρι μεσονυκτίου, ποτὲ δὲ ἕως πρωΐ. Τετάρτης οὖν ὥρας ἤδη οὔσης τῆς νυχτὸς, ὁρᾷ ὁ μαχἄριος ᾿Ανδρέα; ὀφθαλμοφανῶς μεγεθεστάτην σφόδρα, παραγενομένην ἐν γυναιχείῳ τῷ σχήματι ἀπὸ τῶν βασιλικῶν μετὰ φοδεροῦ ὀψιχίου, ἐν οἷς ἦν καὶ ὁ τίμιο; Πρόδρομος, καὶ ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς, ἑκατέρωθεν χειροκρατοῦντες αὐτῆς, καὶ ἅγιοι πολλοὶ λευκοφόροι προεπορεύοντο αὐτῆ; οἱ δὲ ἐπηκολούθουν μετὰ ὑμνῳδίας καὶ ἀσμάτων πνευματικῶν. Ὡς οὖν ἦλθε πλησίον τοῦ ἄμδωνος, ἀπῇει ὁ ὅσιος ᾿ πρὺς τὸν Ἐπιφάνιον λέγων - Ὁρᾷς τὴν Κυρίαν καὶ Δέσποιναν τοῦ κόσμου; Ὁ δέ φησιν" Ναὶ, Πάτερ βου πνευματικέ, σδ'. Καὶ τούτων ὁρώντων, κλίνασα τὰ γόνατα αὖτῆς, ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσηύχετο, δάχρυσι ῥαὶνουσα τὸ θεοειδὲς αὐτῆς καὶ ἄχραντον πρόσωπον. Μετὰ δὲ τὴ προσεύξασθαι, προσῆν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, δεομένη ἐκεῖσε ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ, Ὅτε οὖν ἀπηύξατο, τὸ μαφόριον αὐτῆ-, ὕπερ ἐτὴ πῆς παναχράντου αὐτῆς χορυφῆς ἔφερεν, ὡς εἶδος; 5 σγ᾽, ᾿Αὔπνου δοξολογίας ποτὲ ἐπιτελουμένης ἐν τῇ ἁγίᾳ σορῷ τῇ οὔσῃ ἐν Βλαχέρναις, ἀπῇει ὁ μακάριυς ᾿Ανδρέας ἐκεῖσε τὰ" ἐξ ἔθους ποιῶν " παρὴν δὲ Ἐπιφάνιος, καὶ εἷς τῶν παίδων αὑτοῦ μετ᾽ αὐτοῦ " καὶ ἔχων ἦθος, ἴστατο, ὡς ἡ προθυμία τόνον ἐδίδου, ποτὲ μὲν μέχρι μεσονυκτίου, ποτὲ δὲ ἕως πρωΐ. Τετάρτης οὖν ὥρας ἤδη οὔσης τῆς νυχτὸς, ὁρᾷ ὁ μαχἄριος ᾿Ανδρέα; ὀφθαλμοφανῶς μεγεθεστάτην σφόδρα, παραγενομένην ἐν γυναικείῳ τῷ σχήματι ἀπὸ τῶν βασιλικῶν μετὰ φοδεροῦ ὀψιχίου, ἐν οἷς ἦν καὶ ὁ τίμιο; Πρόδρομος, καὶ ὁ τῆς βροντῆς υἱὸς, ἑκατέρωθεν χειροχρατοῦντες αὐτῆς, καὶ ἅγιοι πολλοὶ λευκοφόροι προεπορεύοντο αὐτῆ; οἱ δὲ ἐπηκολούθουν μετὰ ὑμνῳδίας καὶ ἀσμάτων πνευματικῶν. Ὡς οὖν ἦλθε πλησίον τοῦ ἄμδωνος, ἀπῇει ὁ ὅσιος " πρὸς τὸν Ἐπιφάνιον λέγων Ὁρᾷς τὴν Κυρίαν καὶ Δέσποιναν τοῦ κόσμου; Ὁ δέ φησιν" Ναὶ, Πάτερ βου πνευματικέ. σδ', Καὶ τούτων ὁρώντων, κλίνασα τὰ γόνατα αὖτῆς, ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσηύχετο, δάχρυσι ῥαὶνουσα τὸ θεοειδὲς αὐτῆς χαὶ ἄχραντον πρόσωπον. Μετὰ δὲ τὴ προσεύξασθαι, προσῆν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, δεομένη ἐκεῖσε ὑπὲρ τοῦ περιεστῶτος λαοῦ, Ὅτε οὖν ἀπηύξατο, τὸ μαφόριον αὐτῆ:, ὅπερ ἐτὴ πῆς παναχράντου αὐτῆς χορυφῆς ἔφερεν, ὡς εἶδο; σβ΄. Ὡς δὲ ταῦτα ἤκουεν ὁρῶν ὁ Ἐπιφάνιος, ἵστατο ἐννεὸς, τρανῷ τῷ βλέμματι βλέπων, τὸν μάρτυρα. Καί τις τῶν τῆς ἐκκλησίας ὁρῶν αὐτὸν ὀξέως ἐναποακοποῦντα πρὸ τοῦ ἄμδωνος, ἔδοξεν ἔξιχον βλέπεῖν, καὶ ἐλυπεῖτο λέγων " Ἴδε ποία νεότης τοῦ ὡραίου, καὶ παρατρέπεται 1 Ὅτε οὖν ὁ μάρτυς ἀπέ- . ὅτη, αὐτὸς δὲ περιῇει κύκλῳ τοῦ ναοῦ προσευχόμενας, καὶ τῆς τοῦ θεοῦ ἀγαθότητος δεόμενος. Λειτουργηθεὶς οὖν ἐχεῖσε, καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ δωρεῶν ἀπολαύσας, μετὰ πολλῇς χαρᾶς ἀνεχώρησε, θαυμάζων τὴν ταχεῖαν σχέσιν χαὶ ἀντίληψιν τοῦ μάρτυρος. Οὕτως οὖν ἀπαλλαγεὶς τοῦ πονηροῦ ἐκείνου πολέμου διὰ τῶν πρεσδειῶν τοῦ καλοῦ μεσίτου τοῦ μαχαρίου ᾿Ανδρέου (χαὶ γὰρ αὐτὸς ἦν αὐτῷ οἰχειωτάμένος παραθέσαι τῷ μάρτυρι), πρῶτον ηὐχαρίστει Θεῷ, ἔπειτα τῷ ἁγίῳ ᾿Αχαχέῳ, καὶ οὕτω τῷ τοῦ Σωτῆρος θεράποντι ᾿Ανδρέᾳ, Ἔχτοτε οὖν ἐσύχναζεν ὁ Ἐπιφάνιος τῷ σεδασμίῳ τεμένει τοῦ μάρτυρος, σχέσει χαὶ πόθῳ πολλῷ ἀπολαύων διηνεχῶς τῶν τιμίων αὐτοῦ πρεσθειῶν. ᾿ ἔσῃ ἐμὸς, ὅτι ἐγὼ πεφίληκό σς, χαὶ ἐθέμην σε εἶναι ἴδιον ἐμοὶ πεφιλημένον " ὅθεν καὶ τὸ ὄνομά σου ἰδιοχείρως ἔγραψα ἐνθάδε ἐξ ἀριστερῶν ὑποχάτω τοῦ ἄμδωνος " ὁ γὰρ Κύριος παρέθετό σε ἐμοὶ τοῦ ἐπιμελεῖσθαί σου. Ἧχε οὖν συχνοτέρως, ὅπως ἀγαπηϑῇς ἀλλεπάλχηλα.
col. 849–850page 115 of 134
PG 111:849σε΄. Γλλλοτε δὲ πάλιν τοῦ μαχάρίου ἐν τῷ Ἱπποδρομίῳ παίζοντος κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, καί τινα ἄθεσμα ὡς δῆθεν εἰσπράττοντος, οἱ λαοὶ βλέποντες, οἱ μὲν ἐθλίδοντο, οἱ δὲ μυσαττόμενοι ἀνεθεμάτιζον, καὶ χατηρῶντο αὐτῷ ὡς πικρὸν δαίμονα ἔχοντα. Εἴς δέ τις τῶν μεγάλων διερχόμενος, ᾿δὼν αὐτὸν, ἐθδελύξατο αὐτὸν καὶ ἐνέπτισεν. Ὁ δὲ θεράπων τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσέχων αὐτὸν, καὶ χατανοίσας τὰ αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτόν " Δόλιε, μοιχὲ, ἐχχλησιεμπαῖχτα, ὁ ἀφορμῇ τῆς ἐκκλησίας, τῷ Σατανᾷ ὀρθρίζεις ἀπὸ μεσονυχτίου ἐγειρόμενος " οὐκ ἰδοὺ ἔφθασεν ἡ ῥόγα (δ) σου, ἵνα λήψῃ καθὰ ἔπραξας, λαθεῖν νομίζων τῷ φοδερῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἑτάζοντος ; αῦτα ἐχεῖνος ἀκούσας, πτερνίσας τὸν ἵππον, ἀνεχώρῆσεν" χαὶ γὰβ χαρτουλάριος τῶν πλοΐμων ἐχρημάτιζεν, ἀπὸ ᾿Αμάστρων ὁρμώμενος. Μεθ᾿ ἡμέρας οὖν τινας νόσῳ δεινοτάτῃ συσχεῦεὶς, κατὰ μιχρὴν ἤρξατο ταλαϊ πωρεϊσύα: (8) " ἀπεσαν οὖν ἀπὸ ἔχκλησίας εἰς ἐχχλησίαν, καὶ ἀπὸ ἱᾳεροῦ εἰς ἰατρὸν, καὶ οὐχ ἦν τὸ ζητούμενον σε΄. Γλλλοτε δὲ πάλιν τοῦ μαχάρίου ἐν τῷ Ἱππο- ! δρομίῳ παίζοντος κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, χαί τινὰ ἄθεσμα ὡς δῆθεν εἰσπράττοντος, οἱ λαοὶ βλέποντες, οἱ μὲν ἐθλίδοντο, οἱ δὲ μυσαττόμενοι ἀνεθεμάτιζον, καὶ χατηρῶντο αὑτῷ ὡς πικρὸν δαίμονα ἔχοντα. Εἴς δὲ τις τῶν μεγάλων διερχόμενος, ᾿δὼν αὐτὸν, ἐθδελύξατο αὐτὸν καὶ ἐνέπτισεν. Ὁ δὲ θεράπων τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν προσέχων αὐτὸν, καὶ χαπανοέσας τὰ αὐτοῦ, λέγει πρὸς αὐτόν " Δόλιε, μοιχὲ, ἐχχλησιεμπαῖχτα, ὁ ἀφορμῇ τῆς ἐκκλησίας, τῷ Σατανᾷ ὀρθρίζεις ἀπὸ μεσονυχτίου ἐγειρόμενος " οὐκ ἰδοῖ ἔφθασεν ἢ ῥόγα (δ) σον, ἵνα λήψῃ χαθὰ ἔπραξας, λαθεῖν νομίζων τῷ φοδερῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἑτάζοντος : αῦτα ἐχεῖνος ἀκούσας, πτερνίσας τὸν ἵππον, ἀνεχώρῆσεν" χαὶ γὰβ χαρτουλάριος τῶν πλοῖμων ἐχρημάτιζεν, ἀπὸ ᾿Αμάστρων ὁρμώμενος. Μεθ᾿ ἡμέρας " οὖν τινὰς νόσῳ δεινοτάτῃ συσχεθεὶς, χατὰ μικρὴν ἤρξατο ταλαϊ πωρεῖσύαι (8) " ἀπῴεσαν οὖν ἀπὸ ἔχκλησίας εἰς ἐκκλησίαν, καὶ ἀπὸ ἱᾳτροῦ εἰς ἰατρὸν, καὶ οὐκ ἦν τὸ ζητούμενον ΒΟΥ͂Ν ὦ Ὑ τἘοΠοΠΗΙ ΘΝ Το ττο’Ρς-- σς΄. Νυχτὸς δὲ οὔσης, βλέπει ὁ ὅσιος πλησίον τοῦ οἴκου αὐτοῦ ἄγγελον Κυρίου, ὡς ἀπὸ δυσμῶν πὰραγενόμενον διὰ τοῦ ἀέρος, ὃς ἦν πύρινος, ἀγρίους ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς, χαὶ ἡ ἰδέα τοῦ προσώπου αὐτοῦ ὡς πῦρ, καθὰ ἐν δρυμῷ φλέγον καὶ βρύχον τοῦ ἐξαλεῖψαι, κρατῶν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ ῥάδδον πύρι- νον, καὶ ἤρχετο ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ ἐλεεινοῦ δποίνου ἢ ἀπειλούμενος ἐκριζοῦν χαὶ τὰ θεμέλια. Ὅτε οὖν ἐπὶ τὸν ἀσθενοῦντα ἐγένετο, ἀκούει φωνῆς ὥσπερ ἐξ ὕψους λεγούσης " Δέρε τὸν ἐμπαίχτην, τὸν σοδαμέτῆν, τὸν μοιχὸν, τὸν πόρνον, τὸν ἀσεδῇ χαὶ ἀλάστιρα" ἕως οὗ τύπτῃς αὐτὸν, οὕτω λέγε, Πορνεύεις; ᾿Απήρξατο οὖν τύπτειν αὐτὸν, καὶ λέγει αὐτῷ " Πορνεύεις, μοιχεύεις, ὀρθρίζεις τῷ διαδόλῳ ; Καὶ ἣν μὲν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούεσθαι, τὸν δὲ ταύτην
col. 851–852page 116 of 134
PG 111:851᾿ εἰσπράττοντα μη φαίνεσθαι, Βιαζόμενος δὲ ὁ ἔλεεινὸς, θέλων χαὶ μὴ ὑέλων ὡμολόγει λέγων" Οὐ πορνεύω εἰς τὸν αἰῶνα, μόνον ἐλέησόν με. Οὕτως ἐπὶ τρία νυχθήμερα ἐδασανίζετο, λέγων τὸ, Οὐ πορνεύω, καὶ οὕτω τὴν ἐλεεινὴν αὐτοῦ ψυχὴν ἐναπέῤῥιψεν εἰς τὴν αἰώνιον κόλασιν. σζ΄. Ταῦτα, ὦ φίλοι, γεγράφηχα, μεμαθηχὼς παρ, τοῦ μακαρίου ᾿Ανδρέου, πρὸς ὠφέλειαν καὶ φόδον τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, ἧπως κόπῳ μὲν περιπατοῦμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ " οὐδὲν γὰρ λανθάνει Θεὸν χαὶ τοὺς ἁγίους αὑτοῦ, Ἐρωτήσαντος γάρ μου τὸν δίχαίον, ποίῳ τρόπῳ ἐποίει τὴν ἁμαρτίαν, εἶπέ μοι ὅτι εἴ,ε δύο εὐνούχους, οἷς ἐχρῆτο τῇ ἁμαρτίᾳ" αὐτοὶ γὰρ πορευόμενοι ὧδε καχεῖσε, ἀγάμους, πόρ-- νας, ὑπάνδρους, ἀσέμνους γυναῖκας (9), μοιχαλίδας τε καὶ πορνενομένας ἀλόγιστα " λοιπὸν ἐμμέριμνος ἐν τούτοις ὑπάρχων πρὸ τοῦ ἀλεχτοροφωνῆσαι ἀνίστατο τοῦ ὑπάγειν ὅπου ἐτύγχανον οἱ τῆς ἀπωλείας αὑτοῦ ἑτοιμασταί. Πολλάκις γὰρ ἠρώτα αὐτὸν ἡ γυνὴ αὐτοῦ, ποῦ ἀπέρχεται τὴν ὥραν ταύτην ὁ δὲ ἔλεγεν, Ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. Πορευόμενος οὖν, πρῶτὸν ἐποίει τὸ ἔργον τοῦ διαδόλου, καὶ οὕτω παρεγένετο ἐν τῇ ἐχχλησίᾳ, τὸν βρῶμον ἀπόζων μεμιασμένος. Πολλοὶ οὖν ὁρῶντες αὐτὸν ἀνιστάμενον, ταχέως ἔνεγον - “δε ὁ ἄγιο: ἄνθρωπος " ἐκεῖνο; δὲ ἦν κρυπτὸς διάδολος. Καὶ ὁ Θεὸς πάνυ βδελύσσεται ποὺς τὰ τοιαῦτα πράσσοντας. Ταῦτα, ὦ φίλοι, καθὼς προεῖπον, τοῦ φωστῆρος ἐμοὶ διηγησαμένου, κἀγὼ ὑμῖν ὡς ἀγαπητοῖς μου διεθέμην διηγησάμδνος»
col. 853–854page 117 of 134
PG 111:853αἶνον αὐτοῦ, ποιῆσαι ἐν ἀνέσει χἂν τὴν μίαν ταῦτὴν ἑδδομάδα. Καὶ δῆ. καθεζομένων αὐτῶν καταμόνας, ἤρξ᾽το ἐρωτᾷν ὁ Ἐπιφάνιος τὸν μαχάριον λέγων " Εἰπὲ μοι, παρακαλῶ, πῶς τὸ τέλος τοῦ κόσου. τούτου ; καὶ πότε, καὶ τί εἰσιν ἀρχαὶ ὠδίνων; χαὶ πῶς γνώσονται οἱ ἄνθρωποι ἐγγὺς εἶνα: ἐπὶ αὐραις ; ἀπὸ ποίων δὲ σημείων ἀπόδειξις τῆς σύντελείας ἔσται ; χαὶ ποῦ παρελεύσεται ἢ πόλ'ς αὕτη ἡ νέα Ἱερουσαλὴμ, κεὶ οἱ ἐνθάδε ὄντες ναοὶ ἄγω τὶ γενήσονται, καὶ αἱ τίμιαι εἰκόνες, καὶ τὰ λείψανα τῶν ἁγίων, χαὶ αἱ βίδλοι ; ᾿λνάγγειλόν μοι, παρακαλῶ ᾿ οἷδα γὰρ ὅτι περὶ σοῦ καὶ τῶν ὁμοίων σοὺ εἶπεν ὁ Θεὸς, ε Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν “» πόσῳ μᾶλλον δὲ τὰ τοῦ κόσμου ; ογ. Ὃ μακάριος εἶπεν" Περὶ τῆς πόλεως ἡμῶν ' γίνωσκε, ὅτι μέχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνο; τὸ αἰονοῦν ἔθνος οὐδαμῶς φοδηθήσεται" οὐ γὰρ μὴ παγιδεύσει αὐτὴν τις, ἢ παραλήψεται, μὴ γένοιτο " χεχάρισται γὰρ αὐτὴν τῇ Θεοτόχῳ, καὶ οὐδεὺς ἁρπασει αὐτὴν ἀπὸ τῶν τιμίων χειρῶν αὐτῆς. Ἴϑνη γὰρ πολλὰ δώσουσι τὰ τείχη αὑτῆς, καὶ τὰ κέρατα αὐπτῶν᾽ συντρίψωσιν ἐν αἰσχάνῃ ἀναχωροῦντα, δόματα δὲ καὶ πλοῦτον πολὺν παρ᾽ αὐτῆς κομ'ζόμεθα. ἴλκουσὴν δὲ περὶ ἀρχῆς ὠδίνων, χαὶ περὶ τῆς συντελείας ποῦ κόσμου καὶ τῶν λοιπῶν. Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς βασιλέα ἀπὸ πενίας, καὶ πορεύσεται ἐν δικαιοσύνῃ πολλί, χαὶ πάντα πόλεμον παύσει, καὶ τοὺς πένητα; πλουτίσει, καὶ ἔσται ὡς ἐπὶ τῷ Νῶε τὰ ἔτη" οὐ μέντοι κατὰ τὰς ἐκεί-᾿ νων ποντρίας, ἀλλὰ κατὰ τῆς ἀνέσεως οὕτω παρεικάσαι. "Ἔσονται γὰρ οἱ ἄνθρωποι ἐν ταῖς ἡμέραις. αὑτοῦ πλούσιοι σφόδρα, καὶ ἐν εἰρίνῃ ἀπείρῳ, τρώἼοντες καὶ πίνουτες, γαμοῦντες καὶ ἐχγαμίέζοντες, καὶ ἐν ἀφοδίᾳ πολέμου πορευόμενοι, καὶ ἀμερίμνως τοῖς γηΐνοις ἐπαναχείμενοι, χαὶ ἐν τῷ μὴ εἶναι πόλεμον συγκόψουσι τὰς σπάθας αὐτῶν εἰς δρέπανα, [χαὶ τὰ βέλη εἰς κοντοὺς, καὶ τὰς ζιδύνας (11) εἰς ἐωγαλεῖα γεηπονιχὰ, δι᾽ ὧν τὴν γὴν ἐργάζονται,
Page scan enlarged

Notebook

Full View