PSELLI. enim propensus fuit ad charitatem et humilitatem, ideo fuit redimitus corona martyrii, et dignatus est referri in numerum martyrum, ad laudem et gloriam magni Dei et Servatoris nostri Jesu Christi: cui gloria et potentia nunc et semper, et in sacula sæculorum. Amen. noster et Deus jussit ex animo condonare unicui- Christum, charitatemque et humilitatem. Quoniam que, et dimisso munere quod Deo est offerendum, currere ad reconciliationen; ille vero ne summis quidem labris condonavit ei quem pœnitebat, nec in animum induxit ut ei roganti remitteret: sed clausit viscera sua a fratre suo; propterea recessit ab eo gratia divini et vivifici Spiritus, et perdidit magnam,præetiosam, et gloriosam coronam martyrii. Voilà la Vie de saint Nicéphore martyr, avec les Quamobrem,o dilecti,nos quoque diligenter cavea- additions de Métaphraste. Le lecteur pourra juger mus ab hac diabolica operatione, odii, inquam, et si elles sont assez considérables pour obliger ces injuriæ acceptæ recordatione; ut nostrorum quo- savants critiques à exagérer si fort les falsifications que peccatorum detur nobis remissio a Domino de ce légendaire grec. Ils n'ont point trouvé Jesu Christo, convenienter ei quod dicitur: Dimitte d'exemple plus propre à les faire valoir que cette nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus de- histoire de saint Nicéphore; il serait même assez bitoribus nostris; fidelis est enim qui promisit. difficile d'en produire quelque autre pour justifier Beatus autem Nicephorus, postquam vidit trans- leurs plaintes. Cependant il ne faut que conférer gressum esse Sapricium, magna voce dicit lictori- les additions que Métaphraste a faites à ces Actes, bus: Ego sum Christianus, et credo in nomen Do- avec la vie de ce saint telle que M. Baillet nous mini nostri Jesu Christi, quem iste negavit. Me l'a donnée, pour reconnaître que ce critique y a ergo jam pro ipso ferite. Lictores vero non sunt ajouté des circonstances qui ne se trouvent point ausi enim ferire absque jussu præsidis. Mirati sunt dans l'original des Actes, quoiqu'il fasse profession autem omnes, quod se ita ad mortem tradiderit. de le suivre; et que ses additions ne sont pas moins Libere enim dicebat: Sum Christianus, et diis considérables que celles de Métaphraste:sans parvestris non sacrifico. Unus autem ex lictoribus ler de plusieurs choses qu'il a omises, et d'autres currens renuntiavit præsidi, dicens: Sapricius qui- qu'il a ôtées de leur propre lieu. On ne prétend dem pollicetur se diis sacrificaturum; est vero illic pas blâmer cette conduite de M. Baillet dans cette quidam alius, qui vult mori propter eum qui di- histoire, ni dans les autres où il a fait la même citur Christus, clamans et dicens libere: Chris- chose, puisque c'est la conduite ordinaire de ceux tianus sum, et diis vestris non sacrifico, nec obe- qui travaillent sur ces sortes de matières, et que dio edictis imperatorum. les Pères mêmes l'ont pratiquée. Mais on en peut conclure que cette liberté de Métaphraste n'est pas suffisante pour le rendre méprisable et indigne de toute créance, et pour le faire passer pour un imposteur et un faussaire, né pour produire des montres,et outré au delà de ce que la Grèce pai nne a imaginé de fables en faveur de ses dieux; puisqu'on trouve encore aujourd'hui des écrivains respectables qui prennent la même liberté. Postquam audivit præses, in eum tulit sententiam, dicens: Si non sacrificat diis immortalibus, prout jusserunt imperatores,jubeo eum mori gladio: Sapricium vero sinite abire. Tunc accipientes sanctum Nicephorum, eum capite truncarunt,ut præses jusserat, nono mensis Februarii; et sic consummatus fuit in Christo sanctus martyr Christi Nicephorus, et ascendit in cœlos coronatus per fidem in ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΙΣ ΤΟΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΝ ΚΥΡΙΟΝ ΣΥΜΕΩΝΑ. SAPIENTISSIMI PSELLI ENCOMIUM IN METAPHRASTEM DOMINUM SYMEONEM. (Apud Allatium De Symeonibus.) Cum et vita et dicendi facultate magnum Symeonem laudlare statuerim, cujus per universum orbem terra est nomen, et res gesta celebrata, nescio quibusnam verbis utar in eo laudando, vel Τὸν μέγαν ἐν βίῳ καὶ λόγῳ Συμεὼν ἐπαινεῖν προελόμενος, τὸ πάσης τῆς οἰκουμένης λαμπρὸν καὶ περιβόητον καὶ ὄνομα καὶ εὐτύχημα, οὐκ οἶδα τίσι ποτὲ λόγοις περὶ αὐτοῦ χρήσομαι, ἢ τί τῶν πάντων

PSELLI. enim propensus fuit ad charitatem et humilitatem, ideo fuit redimitus corona martyrii, et dignatus est referri in numerum martyrum, ad laudem et gloriam magni Dei et Servatoris nostri Jesu Christi: cui gloria et potentia nunc et semper, et in sacula sæculorum. Amen. noster et Deus jussit ex animo condonare unicui- Christum, charitatemque et humilitatem. Quoniam que, et dimisso munere quod Deo est offerendum, currere ad reconciliationen; ille vero ne summis quidem labris condonavit ei quem pœnitebat, nec in animum induxit ut ei roganti remitteret: sed clausit viscera sua a fratre suo; propterea recessit ab eo gratia divini et vivifici Spiritus, et perdidit magnam,præetiosam, et gloriosam coronam martyrii. Voilà la Vie de saint Nicéphore martyr, avec les Quamobrem,o dilecti,nos quoque diligenter cavea- additions de Métaphraste. Le lecteur pourra juger mus ab hac diabolica operatione, odii, inquam, et si elles sont assez considérables pour obliger ces injuriæ acceptæ recordatione; ut nostrorum quo- savants critiques à exagérer si fort les falsifications que peccatorum detur nobis remissio a Domino de ce légendaire grec. Ils n'ont point trouvé Jesu Christo, convenienter ei quod dicitur: Dimitte d'exemple plus propre à les faire valoir que cette nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus de- histoire de saint Nicéphore; il serait même assez bitoribus nostris; fidelis est enim qui promisit. difficile d'en produire quelque autre pour justifier Beatus autem Nicephorus, postquam vidit trans- leurs plaintes. Cependant il ne faut que conférer gressum esse Sapricium, magna voce dicit lictori- les additions que Métaphraste a faites à ces Actes, bus: Ego sum Christianus, et credo in nomen Do- avec la vie de ce saint telle que M. Baillet nous mini nostri Jesu Christi, quem iste negavit. Me l'a donnée, pour reconnaître que ce critique y a ergo jam pro ipso ferite. Lictores vero non sunt ajouté des circonstances qui ne se trouvent point ausi enim ferire absque jussu præsidis. Mirati sunt dans l'original des Actes, quoiqu'il fasse profession autem omnes, quod se ita ad mortem tradiderit. de le suivre; et que ses additions ne sont pas moins Libere enim dicebat: Sum Christianus, et diis considérables que celles de Métaphraste:sans parvestris non sacrifico. Unus autem ex lictoribus ler de plusieurs choses qu'il a omises, et d'autres currens renuntiavit præsidi, dicens: Sapricius qui- qu'il a ôtées de leur propre lieu. On ne prétend dem pollicetur se diis sacrificaturum; est vero illic pas blâmer cette conduite de M. Baillet dans cette quidam alius, qui vult mori propter eum qui di- histoire, ni dans les autres où il a fait la même citur Christus, clamans et dicens libere: Chris- chose, puisque c'est la conduite ordinaire de ceux tianus sum, et diis vestris non sacrifico, nec obe- qui travaillent sur ces sortes de matières, et que dio edictis imperatorum. les Pères mêmes l'ont pratiquée. Mais on en peut conclure que cette liberté de Métaphraste n'est pas suffisante pour le rendre méprisable et indigne de toute créance, et pour le faire passer pour un imposteur et un faussaire, né pour produire des montres,et outré au delà de ce que la Grèce pai nne a imaginé de fables en faveur de ses dieux; puisqu'on trouve encore aujourd'hui des écrivains respectables qui prennent la même liberté. Postquam audivit præses, in eum tulit sententiam, dicens: Si non sacrificat diis immortalibus, prout jusserunt imperatores,jubeo eum mori gladio: Sapricium vero sinite abire. Tunc accipientes sanctum Nicephorum, eum capite truncarunt,ut præses jusserat, nono mensis Februarii; et sic consummatus fuit in Christo sanctus martyr Christi Nicephorus, et ascendit in cœlos coronatus per fidem in ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΨΕΛΛΟΥ ΕΙΣ ΤΟΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗΝ ΚΥΡΙΟΝ ΣΥΜΕΩΝΑ. SAPIENTISSIMI PSELLI ENCOMIUM IN METAPHRASTEM DOMINUM SYMEONEM. (Apud Allatium De Symeonibus.) Cum et vita et dicendi facultate magnum Symeonem laudlare statuerim, cujus per universum orbem terra est nomen, et res gesta celebrata, nescio quibusnam verbis utar in eo laudando, vel Τὸν μέγαν ἐν βίῳ καὶ λόγῳ Συμεὼν ἐπαινεῖν προελόμενος, τὸ πάσης τῆς οἰκουμένης λαμπρὸν καὶ περιβόητον καὶ ὄνομα καὶ εὐτύχημα, οὐκ οἶδα τίσι ποτὲ λόγοις περὶ αὐτοῦ χρήσομαι, ἢ τί τῶν πάντων

PSELLI. purgaverunt, et præter unum aut duos, reliqui ad θάτερον ἐπένευσαν τῶν μερῶν, καὶ τοῖς μὲν ἡ γλῶτο alterutram declinaverunt; aliis quidem densis epi- τα ποταμηδὸν ἔῤῥευσεν, ἐξ ἐπιχειρημάτων πυκνῶν, cherematibus lingua fluxit instar fuvii: alios au- τοὺς δὲ ἐκήρυξε τῶν νοημάτων τὰ ὑψηλότερα, ὡς tem celebrarunt præclara mentis sensa et cogitata, εἶναι τούτους μὲν μικροῦ δεῖν ἀγλώττους, ἐκείνους δὲ adeo ut hi quidem essent propemodumn elingues,illi ἐρήμους νοήσεως, ἐκεῖνος μέσον ἀμφοῖν γεγονώς, autem a perfectiore deserti intelligentia; ille inter σύνδεσμος οἷον τῶν τέως διεστηκότων ἐγένετο· καὶ utrosque medius fuit, veluti quoddam vinculum eo- τὴν τε γλῶτταν ἐξάψας τοῦ νοῦ, τόν τε νοῦν ἐπιστήrum,qui tunc erant disjuncti, et menti linguam ad- σας τοῖς λόγοις, καὶ ῥητορικῇ μὲν τὴν φιλοσοφίαν jungens, et verbis mentem adhibens et arti quidem di- προβιβάσας εἰς πρακτικώτεραν καὶ ἐμφανεστέραν cendi adjiciens philosophiam ad efficaciorem et aper- ἐνέργειαν, τῇ δέ γε φιλοσοφία τὴν τέχνην ὑψώσας, καὶ forem operationem:philosophia autem artum exol- κεράσας ἄμφω πρὸς ἄλληλα τοῖς παρ' ἑαυτῶν κάλλε lens, et ambo inter se contemperans sua pulchritudi- σιν, ἔμφωνον, ἵν᾿ οὕτως εἴπω, τὸν νοῦν, καὶ ἔννουν ne,vocalem (ut sic dicam) mentem,t linguam effecit τὴν γλώτταν εἰργάσατο. Ἐφιλοσόφει γούν μετὰ τῆς mente præditam.Philosophobatur itaque eum morali ἠθικῆς πιθανότητος, καὶ ἐῤῥητόρευε μετὰ τῆς φιλοprobabilitate et fungebatur munere oratoris, cum phi- σόφου βαθύτητος. Καὶ ἦν ἀμφοῖν τοῖν γενοῖν ὁμοίως losophiæ profunditatæ; et erat utrisque generibus η ευάρμοστος, καὶ οὐδ᾽ ὁ φιλόσοφος τὴν πολιτικὴν ex quo accommodatus; neque philosophus odio ἐμίσει ὑπόθεσιν, ὁρῶν χρωννυμένην τοῖς ἀπὸ τῆς φι habebat argumentum civile, videns id esse colora- λοσοφίας βαφαίς, οὔθ᾽ ὁ ῥήτωρ πρὸς τὴν ἐπιστήμην tum tincturis philosophia, neque orator aegre fe- ἀπήχθετο, ταῖς τεχνικαῖς μεθόδοις ἐναβρυνόμενος. bat scientiam, artificio dicendi sibi placens. Εντεῦθεν ὥσπερ τις λαμπὰς ἀπὸ τῆς Βυζαντίδος ἀφθεῖσά τε καὶ ἀρθεῖσα, οιονεί τις πυρσόν διαέριος ταῖς ἀπάσαις ἔδοξε πόλεσι. Καὶ ἦν ὡς ἀληθῶς ὁ χῶρος οἷόν τις κόσμος οὐράνιος, πάτι λόγων κατο αστραπτόμενος γένεσι, καὶ δι᾿ ἑνὸς δᾳδούχου, τὰ μὲν τὴν σύμπασαν οἰκουμένην καταπυρσεύσας, τὰ δὲ πρὸς τῷ οἰκείῳ φωτί, καὶ ταῖς ἀλλοτρίαις κατα αστράπτων μαρμαρυγαῖς· καὶ τό γε θαυμασιώτερον, καὶ δι᾽ ὁ μᾶλλον ἄν τις ἐκεῖνον θαυμάσειεν, ὅτι καὶ γένους εὖ ἔχων, καὶ τὰ τῆς εὐκλείας οἴκοθεν κεκτημένος, βαθεῖ τε πλούτῳ κομῶν, καὶ οἷον ἄν τις προς παίδευσιν ἀποκνήσειεν. Οἱ γὰρ πλείστοι άφορε μὴν τοῦ πλουτεῖν, ὥσπερ τὸν λόγον τιθέασιν, οὐχ Hinc veluti quædam lampas accensa et in altum sublata e Byzantio visa est, veluti quædam fax in aere omnibus civitatibus; et erat revera locus veluti mundus quidam coelestis resplendens omni ge: nere doctrina, et per unum qui facem ferebat, partim quidem illustrans universuin orbem terra, partim autem præter lucem propriam alienis quoque coruscans fulgoribus; et quod est admirabilius, et propter quod illum quispiam magis fuerit admiratus,cum esset genere clarus, et ex illustri familia natus, et abundaret divitiis, et iis, quæ segnio- c rem effecerint quempiam ad disciplinas.Multi enim sibi proponunt doctrinam et eloquentiam,tanquam ἵν᾿ ἐπήβολοι τῶν κρειττόνων γένοιντ᾽ ἂν, ἀλλ᾽ ὅπως opum parandarum materiam, non ut assequantur ea,quæ sunt meliora,sed ei studentes, ut se rebus vanis voluptate expleant; ille externis fortunæ adminiculis usus est ad philosophiam. Hinc factum est ut nec eos aemularetur philosophos, qui erant nimis otiosi, nec oratores,qui ninis redundabant: nam illi quidem veluti immenso lumine circumfusi radiis philosophim statim clauserunt oculos, et virtutem nequaquam deduxerunt ad actionem,nec magnifice usi sunt dogmatibus, neque duces fuere civitatum,neque quæ didicerunt proposuerunt in medio populo; sed promissas quidem barbas alebant, tanquam messes inutiles, et multum tristes erant, et severi. Deinde alii quidem cum non opus esset per forum currentes, intemperanti usi sunt dicendi libertate; alii autem dolia quædamn habitarunt,se eis circumscribentes. Alii autem in dialecticis interrogationibus vitam suam consumpserunt: alii autem quæsiverunt de naturalibus positionibus,quasdam inutiles contradictiones et lites in vitam afferentes; et hoc ipsum evenit plurimis ex oratoribus; prudentem artem fecerunt occasionem insipientia, et cum oporteret eus eligere et meditari quæ civitati - bus sunt conducibilia, illi,partim quidem ipsi fiagentes,partim autem utentes tanquam rebus repeτοῖς ματαίοις ἐπεντρυφήσωσιν, περὶ τοῦτον σπου δάζοντες, παρασκευαῖς ἐκεῖνος ταῖς παρὰ τῆς ἔξω θεν τύχης προς φιλοσοφίαν ἐκέχρητο. Εντεύθεν οὔτε τοὺς ἀργοτέρους τῶν φιλοσοφησάντων, οὔτε τοὺς περιττοτέρους τῶν ῥητόρων ζηλοῖ. Οἱ μὲν γὰρ ὥσπερ ἀπλέτω φωτί ταῖς ἀπὸ τῆς φιλοσοφίας κατ αστραφθέντες ἀκτῖσιν, αὐτίκα ἐπέμυσαν, καὶ οὐ προσ εβίβασαν εἰς πρᾶξιν τὴν ἀρετὴν, οὐδ᾽ ἐχρήσαντο τοῖς δόγμασι μεγαλοπρεπώς, οὐδὲ ἡγεμόνες γεγόνασι πόλεων, οὐδὲ φέροντες, ἃ μεμαθήκασιν, εἰς μέσους τοὺς πολλοὺς προτεθείκασιν, ἀλλὰ μακροὺς μὲν ἐξ έθρεψαν πώγωνας, ὥσπερ ἄκαρπα θέρη, καὶ σκυθρωποί τοῖς προσώποις γεγόνασιν. Εἶτα δὴ οἱ μὲν οὐδὲν δέον διὰ τῆς ἀγορᾶς θέον τες, ἀκράτῳ τῇ παρρησίᾳ ἐχρήσαντο· οἱ δὲ πίθους τινὰς κατῳκήκασιν, περιγράψαντες εαυτούς. Οι δὲ περὶ διαλεκτικὰς ἐρωτήσεις τὸν ἑαυτῶν βίον και τατετρίφασιν. Αλλοι δὲ περὶ φυσικῶν ἐζήτησαν υποθέσεων, ἀνωφελείς τινας ἀντιλογίας καὶ ἔριδας τῷ βίῳ κατεκομίσαντες· καὶ τῶν ῥητόρων δὲ οἱ πλείους ταυτὸ τοῦτο πεπόνθασιν, τὴν ἔμφρονα τέτ χνην, ἀφροσύνης ἀφορμὴν ποιησάμενοι· καὶ δέον τὰ λυσιτελοῦντα ταῖς πόλεσι προαιρεῖσθαι καὶ μελετῶν, οἱ δὲ τὰ μὲν αὐτοὶ πλάττοντες, τὰ δὲ οἷον ἀποκειμένοις χρησάμενοι πράγμασι καινήν τινα σκηνὴν τῷ βίῳ

PSELLI. purgaverunt, et præter unum aut duos, reliqui ad θάτερον ἐπένευσαν τῶν μερῶν, καὶ τοῖς μὲν ἡ γλῶτο alterutram declinaverunt; aliis quidem densis epi- τα ποταμηδὸν ἔῤῥευσεν, ἐξ ἐπιχειρημάτων πυκνῶν, cherematibus lingua fluxit instar fuvii: alios au- τοὺς δὲ ἐκήρυξε τῶν νοημάτων τὰ ὑψηλότερα, ὡς tem celebrarunt præclara mentis sensa et cogitata, εἶναι τούτους μὲν μικροῦ δεῖν ἀγλώττους, ἐκείνους δὲ adeo ut hi quidem essent propemodumn elingues,illi ἐρήμους νοήσεως, ἐκεῖνος μέσον ἀμφοῖν γεγονώς, autem a perfectiore deserti intelligentia; ille inter σύνδεσμος οἷον τῶν τέως διεστηκότων ἐγένετο· καὶ utrosque medius fuit, veluti quoddam vinculum eo- τὴν τε γλῶτταν ἐξάψας τοῦ νοῦ, τόν τε νοῦν ἐπιστήrum,qui tunc erant disjuncti, et menti linguam ad- σας τοῖς λόγοις, καὶ ῥητορικῇ μὲν τὴν φιλοσοφίαν jungens, et verbis mentem adhibens et arti quidem di- προβιβάσας εἰς πρακτικώτεραν καὶ ἐμφανεστέραν cendi adjiciens philosophiam ad efficaciorem et aper- ἐνέργειαν, τῇ δέ γε φιλοσοφία τὴν τέχνην ὑψώσας, καὶ forem operationem:philosophia autem artum exol- κεράσας ἄμφω πρὸς ἄλληλα τοῖς παρ' ἑαυτῶν κάλλε lens, et ambo inter se contemperans sua pulchritudi- σιν, ἔμφωνον, ἵν᾿ οὕτως εἴπω, τὸν νοῦν, καὶ ἔννουν ne,vocalem (ut sic dicam) mentem,t linguam effecit τὴν γλώτταν εἰργάσατο. Ἐφιλοσόφει γούν μετὰ τῆς mente præditam.Philosophobatur itaque eum morali ἠθικῆς πιθανότητος, καὶ ἐῤῥητόρευε μετὰ τῆς φιλοprobabilitate et fungebatur munere oratoris, cum phi- σόφου βαθύτητος. Καὶ ἦν ἀμφοῖν τοῖν γενοῖν ὁμοίως losophiæ profunditatæ; et erat utrisque generibus η ευάρμοστος, καὶ οὐδ᾽ ὁ φιλόσοφος τὴν πολιτικὴν ex quo accommodatus; neque philosophus odio ἐμίσει ὑπόθεσιν, ὁρῶν χρωννυμένην τοῖς ἀπὸ τῆς φι habebat argumentum civile, videns id esse colora- λοσοφίας βαφαίς, οὔθ᾽ ὁ ῥήτωρ πρὸς τὴν ἐπιστήμην tum tincturis philosophia, neque orator aegre fe- ἀπήχθετο, ταῖς τεχνικαῖς μεθόδοις ἐναβρυνόμενος. bat scientiam, artificio dicendi sibi placens. Εντεῦθεν ὥσπερ τις λαμπὰς ἀπὸ τῆς Βυζαντίδος ἀφθεῖσά τε καὶ ἀρθεῖσα, οιονεί τις πυρσόν διαέριος ταῖς ἀπάσαις ἔδοξε πόλεσι. Καὶ ἦν ὡς ἀληθῶς ὁ χῶρος οἷόν τις κόσμος οὐράνιος, πάτι λόγων κατο αστραπτόμενος γένεσι, καὶ δι᾿ ἑνὸς δᾳδούχου, τὰ μὲν τὴν σύμπασαν οἰκουμένην καταπυρσεύσας, τὰ δὲ πρὸς τῷ οἰκείῳ φωτί, καὶ ταῖς ἀλλοτρίαις κατα αστράπτων μαρμαρυγαῖς· καὶ τό γε θαυμασιώτερον, καὶ δι᾽ ὁ μᾶλλον ἄν τις ἐκεῖνον θαυμάσειεν, ὅτι καὶ γένους εὖ ἔχων, καὶ τὰ τῆς εὐκλείας οἴκοθεν κεκτημένος, βαθεῖ τε πλούτῳ κομῶν, καὶ οἷον ἄν τις προς παίδευσιν ἀποκνήσειεν. Οἱ γὰρ πλείστοι άφορε μὴν τοῦ πλουτεῖν, ὥσπερ τὸν λόγον τιθέασιν, οὐχ Hinc veluti quædam lampas accensa et in altum sublata e Byzantio visa est, veluti quædam fax in aere omnibus civitatibus; et erat revera locus veluti mundus quidam coelestis resplendens omni ge: nere doctrina, et per unum qui facem ferebat, partim quidem illustrans universuin orbem terra, partim autem præter lucem propriam alienis quoque coruscans fulgoribus; et quod est admirabilius, et propter quod illum quispiam magis fuerit admiratus,cum esset genere clarus, et ex illustri familia natus, et abundaret divitiis, et iis, quæ segnio- c rem effecerint quempiam ad disciplinas.Multi enim sibi proponunt doctrinam et eloquentiam,tanquam ἵν᾿ ἐπήβολοι τῶν κρειττόνων γένοιντ᾽ ἂν, ἀλλ᾽ ὅπως opum parandarum materiam, non ut assequantur ea,quæ sunt meliora,sed ei studentes, ut se rebus vanis voluptate expleant; ille externis fortunæ adminiculis usus est ad philosophiam. Hinc factum est ut nec eos aemularetur philosophos, qui erant nimis otiosi, nec oratores,qui ninis redundabant: nam illi quidem veluti immenso lumine circumfusi radiis philosophim statim clauserunt oculos, et virtutem nequaquam deduxerunt ad actionem,nec magnifice usi sunt dogmatibus, neque duces fuere civitatum,neque quæ didicerunt proposuerunt in medio populo; sed promissas quidem barbas alebant, tanquam messes inutiles, et multum tristes erant, et severi. Deinde alii quidem cum non opus esset per forum currentes, intemperanti usi sunt dicendi libertate; alii autem dolia quædamn habitarunt,se eis circumscribentes. Alii autem in dialecticis interrogationibus vitam suam consumpserunt: alii autem quæsiverunt de naturalibus positionibus,quasdam inutiles contradictiones et lites in vitam afferentes; et hoc ipsum evenit plurimis ex oratoribus; prudentem artem fecerunt occasionem insipientia, et cum oporteret eus eligere et meditari quæ civitati - bus sunt conducibilia, illi,partim quidem ipsi fiagentes,partim autem utentes tanquam rebus repeτοῖς ματαίοις ἐπεντρυφήσωσιν, περὶ τοῦτον σπου δάζοντες, παρασκευαῖς ἐκεῖνος ταῖς παρὰ τῆς ἔξω θεν τύχης προς φιλοσοφίαν ἐκέχρητο. Εντεύθεν οὔτε τοὺς ἀργοτέρους τῶν φιλοσοφησάντων, οὔτε τοὺς περιττοτέρους τῶν ῥητόρων ζηλοῖ. Οἱ μὲν γὰρ ὥσπερ ἀπλέτω φωτί ταῖς ἀπὸ τῆς φιλοσοφίας κατ αστραφθέντες ἀκτῖσιν, αὐτίκα ἐπέμυσαν, καὶ οὐ προσ εβίβασαν εἰς πρᾶξιν τὴν ἀρετὴν, οὐδ᾽ ἐχρήσαντο τοῖς δόγμασι μεγαλοπρεπώς, οὐδὲ ἡγεμόνες γεγόνασι πόλεων, οὐδὲ φέροντες, ἃ μεμαθήκασιν, εἰς μέσους τοὺς πολλοὺς προτεθείκασιν, ἀλλὰ μακροὺς μὲν ἐξ έθρεψαν πώγωνας, ὥσπερ ἄκαρπα θέρη, καὶ σκυθρωποί τοῖς προσώποις γεγόνασιν. Εἶτα δὴ οἱ μὲν οὐδὲν δέον διὰ τῆς ἀγορᾶς θέον τες, ἀκράτῳ τῇ παρρησίᾳ ἐχρήσαντο· οἱ δὲ πίθους τινὰς κατῳκήκασιν, περιγράψαντες εαυτούς. Οι δὲ περὶ διαλεκτικὰς ἐρωτήσεις τὸν ἑαυτῶν βίον και τατετρίφασιν. Αλλοι δὲ περὶ φυσικῶν ἐζήτησαν υποθέσεων, ἀνωφελείς τινας ἀντιλογίας καὶ ἔριδας τῷ βίῳ κατεκομίσαντες· καὶ τῶν ῥητόρων δὲ οἱ πλείους ταυτὸ τοῦτο πεπόνθασιν, τὴν ἔμφρονα τέτ χνην, ἀφροσύνης ἀφορμὴν ποιησάμενοι· καὶ δέον τὰ λυσιτελοῦντα ταῖς πόλεσι προαιρεῖσθαι καὶ μελετῶν, οἱ δὲ τὰ μὲν αὐτοὶ πλάττοντες, τὰ δὲ οἷον ἀποκειμένοις χρησάμενοι πράγμασι καινήν τινα σκηνὴν τῷ βίῳ

PSELLI. stice exercitationis. Nam hic quoque est carnis βίος κατέλαμπε. Δαπάνη γὰρ ἀνταῦθα σαρκῶν, καὶ consumptio; nec se deliciis dedere,in iis,in quibus τρυφὴ τὸ μή τρυφῶν ἐν οἷς οὐ δέον τρυφῶν· καὶ non oportet, et a mundo separari; ad Deum cum τὸ ἀπεῤῥῆχθαι κόσμου, καὶ πρὸς Θεὸν κατὰ τῶν ipsis evolare corporibus, et innatus resistere affe- σωμάτων αὐτῶν ἀναπτῆναι, καὶ στῆναι πρός τε τὰ clionibus, et iis quæ a malis spiritibus afiluunt έμφυτα πάθη, καὶ πρὸς τὰ ἐπιῤῥέοντα παρὰ τῶν extrinsecus. Est ergo amborum præclara vila: et πονηρῶν πνευμάτων ἔξωθεν. Λαμπροί τοιγαροῦν olim quidem fuerat, et erit rursus; sed non clare ἄμφω οἱ βίοι, καὶ πάλαι μὲν ἤστην, ἔστον δὲ καὶ interim fuerat cognita eorum hic remuneratio; sed αὖθις. Αλλ' οὐ λαμπρὰ τέως ἐγνώριστο ἡ τούτων arcani quidem libri, quos multis in futura in inte- ἐνταῦθα ἀντίδοσις· ἀλλ᾽ αἱ μὲν ἀποῤῥητοι βίβλοι, grum restitutione legent angeli, accurate moni- ἂς δὴ τοῖς πολλοῖς ἐν τῇ ἀποκαταστάσει οἱ ἄγγελοι menta continent eorum martyrii et exercitationis. ἀναγνώσονται, ἀκριβῆ τὰ τῆς μαρτυρίας αὐτῶν καὶ Qui autem ante hunc beatum virum res gestas illo- ἀσκήσεως ἔχουσιν ὑπομνήματα. Οἱ δὲ πρὸ τοῦ θαυ rum scripserunt, non sunt asseculi illorum magni- μασίου τοῦδε ἀνδρὸς ἐνταῦθα τὰς ἐκείνων πράξεις ficentiam; sed partim quidem de eis sunt mentiti, ἀναγραψάμενοι, ούμενοῦν τῆς μεγαλοπρεπείας ἐκεί partim autem cum non possunt rebus eorum res- νων ἐφίκοντο· ἀλλὰ τὰ μὲν αὐτῶν κατεψεύσαντο, τὰ pondentem afferre orationem,bonum illis conscri- δὲ μὴ δυνηθέντες κατάλληλα θεῖναι, ἄκομψον ἐκείν pserunt, quod nec erat ulla elegantia ornatum, nec VOLJ τὸ ἀγαθὸν, καὶ ἀφιλότιμον συγγεγράφασιν, laude prosequendum, ut qui nec pulchram subje- οὔτε καλὴν ὑπαθέμενοι ἔννοιαν, οὔτε μὴν εὐπρεπέσι cerint sententiam, nec cam verbis ornarint de- κατακοσμήσαντες λέξεσιν, οὐδ᾽ ἀκριβῶς ὑπογράφ centibus, neque accurate descripserint sævitiam ψαντες, οὔτε τὴν τῶν κολασάντων βαρύτητα, οὔτε * ac atrocitatem eorum, qui punierunt, neque mar- τὴν τῶν μαρτύρων πρὸς τὰς ἀποκρίσεις πυκνότητα. tyrum in dandis responsis prudentiam: quine- ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἀσκηταῖς τὴν ἄσκησιν ἐκιβδήλωσαν, tiam monachorum adulterarunt exercitationem, ἀφελῶς αὐτοῖς, καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ παρατυχόντος τὰ simpliciter et quasi temere, et ut accidit, refer σπουδασμένα διεξιόντες. rentes, quæ studiose ab illis facta sunt. Hine factum est ut nonnulli ne vel legere quidem sustinerent ea, quæ sunt litterarum mandala monumentis, aliis autem ea, quæ dicebantur, præberent ridendi materiam; et compositionis inelegantia, et sententiæ absurda et nulla consequentia ex dicto vilis et abjecta, eraut iis, qui audiebant. insuavia, et odio habebantur, potius quam admittebantur, et propter eos, qui conscripserant, nobis ludibrio habebantur admirabilia Christi servorum certamina ac tropaea. Et omnes quidem aperte scripta insectabantur maledictis eorum autem loco afferre meliora, aliis quidem propter animi socordiam, aliis autem ut quod est opus perfectissimum et maximi studii, et cui nec tola quidem viri vita suffecerit, neque vires aderant volentibus, nec iis, qui poterant, voluntas; sed non etiam admirabilis Symeon eodem modo, quo ii,fuit affectus: sed cum eis procedens ad scriptorum usque reprehensionem, deinde processit ulterius, et juvenile aggreditur facinus, vel felicem potius aclionem, quam nullus omnium gessit feliciter, per quam ille evasit clarior omnibus, qui sunt ubique eruditis; et Deo consecravit ea, quæ sunt omnium pulcherrima: martyrumque certamina et cursus, et monachorum abstinentiam atque patientiam ornavit ac declaravit, et eamdem, quam illi adhibens benevolentiam, gratias vicissim accepit ab omnibus. Quid enim quis cum tali contulerit opera? Quas Græcorum antiquitates,aut terra universa dimensa spatia? Quanta Persis, illisque superioribus Babyloniis praeclare gesta? quanta postea Alexandro Macedonum fortissimo peracta certamina? Nam bis quoque ambitioso cultu ornatuque magnifico cum verborum lepore præluxit scriptorun industria. Εo ς Ἔνθεντοι οἱ μὲν οὐδὲ ψιλὴν ἑκαρτέρουν τὴν τῶν υπομνηματισθέντων ἀνάγνωσιν, τοῖς δὲ καὶ γέλωτος ἀφορμὴ τὰ λεγόμενα ἐγνωρίζετο· καὶ τὸ τῆς συνθήκ της ἀκαλλές, καὶ τὸ ἀνακόλουθον τῆς ἐν volas, xai tò τῆς λέξεως εὐτελὲς ἀγλευκῆ τοῖς ἀκούουσιν ἦν, καὶ ἀπηχθάνοντο μᾶλλον ἢ προσίεντο, καὶ τὸ ἐπὶ τοῖς ἀναγραψαμένοις διεκωμῳδεῖτο ἡμῖν τὰ θαυμάσια τῶν τοῦ Χριστοῦ θεραπόντων ἀγωνί σματά τε καὶ τρόπαια. Καὶ ξύμπαντες μὲν διελοιδο ροῦντο σαφῶς τοῖς συγγράμμασιν, ἀντεισενεγκεῖν τούτων τὰ κρείττονα, οἱ μὲν δι' ἔχνον ψυχῆς, οἱ δὲ ὡς τελεώτατον σπούδασμα, καὶ ᾧ μηδὲ βίος ἂν ὅλος ἀνδρὸς ἐξαρκέσειεν, οὔτε βουλομένοις δύναμις τις προσῆν, οὔτε δυναμένοις βούλησις. 'Αλλ' οὐχὶ καὶ ὁ θαυμάσιος Συμεών του τὸν ἐπεπόνθει τούτοις· άλλα μέχρι τοῦ μέμψασθαι τοῖς γεγραμμένοις συμπροϊὼν αὐτοῖς, ἔπειτα περ ραιτέρω προβέβηκε, καὶ θαῤῥεῖ τι πράγμα νεανικόν, μᾶλλον δὲ εὐτυχή πράξιν, ἣν οὐδεὶς τῶν πάντων εὐτετύχηκε, δι' ἧς ἐκεῖνές τε περιφανέστερον τῶν πανταχή ἐλλογίμων ἐγένετο, καὶ τῷ τε Θεῷ τὰ κάλλιστα τῶν ὄντων ἀφωσιώσατο, καὶ τοὺς τῶν μαρτύρων ἀγῶνας καὶ δρόμους, τάς τε τῶν ἀσκητῶν ἐγκρατείας καὶ καρτερίας ἐκάλλυνέ τε καὶ εκόσμησε, καὶ τὴν αὐτὴν ἐκείνοις προσενεγκών εξα νοιαν, τὰς παρὰ πάντων ἀντείληφε χάριτας. κατα Και τι γὰρ ἂν τις τῷ τοιούτῳ παραβάλοι σπουδέ σματι; ποίαν ἀρχαιολογίαν Ελληνικήν, ἢ καταμέτρησιν τῆς συμπάσης γῆς; καὶ ὁπόσα Πέρσαις, καὶ πρὸ ἐκείνων Βαβυλωνίοις κατώρθωται, ὅσα τε μετὰ ταύτα ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ Μακεδόνων ἀνδρικώτερον διηγώνισται; Εχει μὲν καὶ ταῦτα φιλότιμα και κάλλιστα τοῖς μετὰ καλλιλογίας ἐκτεθεικόσι τὰς

PSELLI. stice exercitationis. Nam hic quoque est carnis βίος κατέλαμπε. Δαπάνη γὰρ ἀνταῦθα σαρκῶν, καὶ consumptio; nec se deliciis dedere,in iis,in quibus τρυφὴ τὸ μή τρυφῶν ἐν οἷς οὐ δέον τρυφῶν· καὶ non oportet, et a mundo separari; ad Deum cum τὸ ἀπεῤῥῆχθαι κόσμου, καὶ πρὸς Θεὸν κατὰ τῶν ipsis evolare corporibus, et innatus resistere affe- σωμάτων αὐτῶν ἀναπτῆναι, καὶ στῆναι πρός τε τὰ clionibus, et iis quæ a malis spiritibus afiluunt έμφυτα πάθη, καὶ πρὸς τὰ ἐπιῤῥέοντα παρὰ τῶν extrinsecus. Est ergo amborum præclara vila: et πονηρῶν πνευμάτων ἔξωθεν. Λαμπροί τοιγαροῦν olim quidem fuerat, et erit rursus; sed non clare ἄμφω οἱ βίοι, καὶ πάλαι μὲν ἤστην, ἔστον δὲ καὶ interim fuerat cognita eorum hic remuneratio; sed αὖθις. Αλλ' οὐ λαμπρὰ τέως ἐγνώριστο ἡ τούτων arcani quidem libri, quos multis in futura in inte- ἐνταῦθα ἀντίδοσις· ἀλλ᾽ αἱ μὲν ἀποῤῥητοι βίβλοι, grum restitutione legent angeli, accurate moni- ἂς δὴ τοῖς πολλοῖς ἐν τῇ ἀποκαταστάσει οἱ ἄγγελοι menta continent eorum martyrii et exercitationis. ἀναγνώσονται, ἀκριβῆ τὰ τῆς μαρτυρίας αὐτῶν καὶ Qui autem ante hunc beatum virum res gestas illo- ἀσκήσεως ἔχουσιν ὑπομνήματα. Οἱ δὲ πρὸ τοῦ θαυ rum scripserunt, non sunt asseculi illorum magni- μασίου τοῦδε ἀνδρὸς ἐνταῦθα τὰς ἐκείνων πράξεις ficentiam; sed partim quidem de eis sunt mentiti, ἀναγραψάμενοι, ούμενοῦν τῆς μεγαλοπρεπείας ἐκεί partim autem cum non possunt rebus eorum res- νων ἐφίκοντο· ἀλλὰ τὰ μὲν αὐτῶν κατεψεύσαντο, τὰ pondentem afferre orationem,bonum illis conscri- δὲ μὴ δυνηθέντες κατάλληλα θεῖναι, ἄκομψον ἐκείν pserunt, quod nec erat ulla elegantia ornatum, nec VOLJ τὸ ἀγαθὸν, καὶ ἀφιλότιμον συγγεγράφασιν, laude prosequendum, ut qui nec pulchram subje- οὔτε καλὴν ὑπαθέμενοι ἔννοιαν, οὔτε μὴν εὐπρεπέσι cerint sententiam, nec cam verbis ornarint de- κατακοσμήσαντες λέξεσιν, οὐδ᾽ ἀκριβῶς ὑπογράφ centibus, neque accurate descripserint sævitiam ψαντες, οὔτε τὴν τῶν κολασάντων βαρύτητα, οὔτε * ac atrocitatem eorum, qui punierunt, neque mar- τὴν τῶν μαρτύρων πρὸς τὰς ἀποκρίσεις πυκνότητα. tyrum in dandis responsis prudentiam: quine- ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἀσκηταῖς τὴν ἄσκησιν ἐκιβδήλωσαν, tiam monachorum adulterarunt exercitationem, ἀφελῶς αὐτοῖς, καὶ ὥσπερ ἐκ τοῦ παρατυχόντος τὰ simpliciter et quasi temere, et ut accidit, refer σπουδασμένα διεξιόντες. rentes, quæ studiose ab illis facta sunt. Hine factum est ut nonnulli ne vel legere quidem sustinerent ea, quæ sunt litterarum mandala monumentis, aliis autem ea, quæ dicebantur, præberent ridendi materiam; et compositionis inelegantia, et sententiæ absurda et nulla consequentia ex dicto vilis et abjecta, eraut iis, qui audiebant. insuavia, et odio habebantur, potius quam admittebantur, et propter eos, qui conscripserant, nobis ludibrio habebantur admirabilia Christi servorum certamina ac tropaea. Et omnes quidem aperte scripta insectabantur maledictis eorum autem loco afferre meliora, aliis quidem propter animi socordiam, aliis autem ut quod est opus perfectissimum et maximi studii, et cui nec tola quidem viri vita suffecerit, neque vires aderant volentibus, nec iis, qui poterant, voluntas; sed non etiam admirabilis Symeon eodem modo, quo ii,fuit affectus: sed cum eis procedens ad scriptorum usque reprehensionem, deinde processit ulterius, et juvenile aggreditur facinus, vel felicem potius aclionem, quam nullus omnium gessit feliciter, per quam ille evasit clarior omnibus, qui sunt ubique eruditis; et Deo consecravit ea, quæ sunt omnium pulcherrima: martyrumque certamina et cursus, et monachorum abstinentiam atque patientiam ornavit ac declaravit, et eamdem, quam illi adhibens benevolentiam, gratias vicissim accepit ab omnibus. Quid enim quis cum tali contulerit opera? Quas Græcorum antiquitates,aut terra universa dimensa spatia? Quanta Persis, illisque superioribus Babyloniis praeclare gesta? quanta postea Alexandro Macedonum fortissimo peracta certamina? Nam bis quoque ambitioso cultu ornatuque magnifico cum verborum lepore præluxit scriptorun industria. Εo ς Ἔνθεντοι οἱ μὲν οὐδὲ ψιλὴν ἑκαρτέρουν τὴν τῶν υπομνηματισθέντων ἀνάγνωσιν, τοῖς δὲ καὶ γέλωτος ἀφορμὴ τὰ λεγόμενα ἐγνωρίζετο· καὶ τὸ τῆς συνθήκ της ἀκαλλές, καὶ τὸ ἀνακόλουθον τῆς ἐν volas, xai tò τῆς λέξεως εὐτελὲς ἀγλευκῆ τοῖς ἀκούουσιν ἦν, καὶ ἀπηχθάνοντο μᾶλλον ἢ προσίεντο, καὶ τὸ ἐπὶ τοῖς ἀναγραψαμένοις διεκωμῳδεῖτο ἡμῖν τὰ θαυμάσια τῶν τοῦ Χριστοῦ θεραπόντων ἀγωνί σματά τε καὶ τρόπαια. Καὶ ξύμπαντες μὲν διελοιδο ροῦντο σαφῶς τοῖς συγγράμμασιν, ἀντεισενεγκεῖν τούτων τὰ κρείττονα, οἱ μὲν δι' ἔχνον ψυχῆς, οἱ δὲ ὡς τελεώτατον σπούδασμα, καὶ ᾧ μηδὲ βίος ἂν ὅλος ἀνδρὸς ἐξαρκέσειεν, οὔτε βουλομένοις δύναμις τις προσῆν, οὔτε δυναμένοις βούλησις. 'Αλλ' οὐχὶ καὶ ὁ θαυμάσιος Συμεών του τὸν ἐπεπόνθει τούτοις· άλλα μέχρι τοῦ μέμψασθαι τοῖς γεγραμμένοις συμπροϊὼν αὐτοῖς, ἔπειτα περ ραιτέρω προβέβηκε, καὶ θαῤῥεῖ τι πράγμα νεανικόν, μᾶλλον δὲ εὐτυχή πράξιν, ἣν οὐδεὶς τῶν πάντων εὐτετύχηκε, δι' ἧς ἐκεῖνές τε περιφανέστερον τῶν πανταχή ἐλλογίμων ἐγένετο, καὶ τῷ τε Θεῷ τὰ κάλλιστα τῶν ὄντων ἀφωσιώσατο, καὶ τοὺς τῶν μαρτύρων ἀγῶνας καὶ δρόμους, τάς τε τῶν ἀσκητῶν ἐγκρατείας καὶ καρτερίας ἐκάλλυνέ τε καὶ εκόσμησε, καὶ τὴν αὐτὴν ἐκείνοις προσενεγκών εξα νοιαν, τὰς παρὰ πάντων ἀντείληφε χάριτας. κατα Και τι γὰρ ἂν τις τῷ τοιούτῳ παραβάλοι σπουδέ σματι; ποίαν ἀρχαιολογίαν Ελληνικήν, ἢ καταμέτρησιν τῆς συμπάσης γῆς; καὶ ὁπόσα Πέρσαις, καὶ πρὸ ἐκείνων Βαβυλωνίοις κατώρθωται, ὅσα τε μετὰ ταύτα ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ Μακεδόνων ἀνδρικώτερον διηγώνισται; Εχει μὲν καὶ ταῦτα φιλότιμα και κάλλιστα τοῖς μετὰ καλλιλογίας ἐκτεθεικόσι τὰς

PSELLI. Ego enim, ut nihil dicam, celans quod sit vero Ἐγὼ γὰρ ἵνα μηδὴν φῶς τοῦ ἀληθοῦς ἔλαττον ἐπισ minus,scio quidem esse multa dicendi genera pul- χρυψάμενος, χαρακτήρων μὲν λόγων πολλοὺς οἶδα chriora; perfecticrum, inquam, oratorum, et quo- καλλίονας, λέγω δὴ τῶν τελεωτέρων ῥητόρων, καὶ rum exemplar non est vulgo propositum ad imi- οἱ μηδὲ πρὸς παράδειγμα τοῖς πολλοῖς ἑστᾶσι, τῷ tandum, propter excellentem sonum e! numerum ὑπερηχοῦντι τοῦ τόνου καὶ τοῦ ρυθμοῦ, ἀκριβε orationis:præstantiorem autem dicendi formam iis στέρὰν δὲ ἰδέαν, οἷς εἵλετο συνθέσθαι συγγράμμασιν, scriptis,quæ componere slaluerat, nescio an quis- οὐκ οἶδα εἴτις τῶν πάντων συνήρμοσεν. ᾿Αλλὰ καὶ quam ex omnibus unquam adaptaverit. Sed etsi εἴτις ἂν τῶν πεαιττῶν ἐκείνων τὴν τε φράσιν καὶ quis ex illis, qui et dictione excellunt et sententia, τὴν ἐνθύμησιν, προείλετο τὴν τοιαύτην υπόθεσιν, ejusmodi argumenta suscepisset, accurationem qui- περιεργότερον μὲν ἂν ἴσως αὐτῇ τὸν λόγον εἰργάσατο, dem etelaborationem effecisset orationem,sed non οὔ φημι δὲ σύμπασιν ἀκροαταίς κατάλληλον τε καὶ itidem dico auditoribus congruentem,et convenien- ἀμφοδιώτερον. Τά τε γὰρ προοίμια τῶν λόγων αὐτῷ tem. Nam et proemia ejus orationum statim allin- απτόμενα εὐθὺς τοῦ ὑποκειμένου, καὶ βραχύ τι προς gunt subjectum, et parum procedens ostendit sui ϊὼν τὸν τοῦ συγγράμματος ἀναφαίνει σκοπὸν, καὶ scripti scopum,et in nonnullis orationibus, cum to- τὴν πᾶσαν ἐπ᾿ ἐνίοις τῶν λόγων ὑπόθεσιν κεφαλαιω tum argumentum accepisset iu summam,id statim σάμενος, εὐθὺς κατὰ μέρος τέμνει, πρός τε τὰ in partes dividit: se auten accommonal personis, πρόσωπα καὶ τούς καιρούς μεθαρμόζεται. Καὶ τὸ et temporibus. Et est quidem omnibus idem color μὲν χρῶμα τοῦ λόγου τὸ αὐτὸ πᾶσι, καὶ ἡ ποιότης orationis, et una qualitas dictionis: morum autem μία τῆς φράσεως· ἡ δὲ γε τοῦ ἤθους μεταβολὴ varia est mulatio,et,ut dixerit quispiam, artificiosa ποικίλη, καὶ ὡς ἂν εἴπῃ τις, τεχνική, οὐ διὰ τὴν non propter artem res mutans,sed quod unicuique τέχνην τὰ πράγματα μεταβάλλουσα, ἀλλὰ τὸ ἑκάστῳ rei et persona incidenti conveniebat,interpretans. τῶν παραπιπτόντων πραγμάτων τε καὶ προσώπων Tanquam autem ad archelipa exemplaria ad res οἰκεῖον ὑφερμηνεύουσα, ὡς πρὸς ἀρχέτυπα δὲ τὰ antiquiores intuens, nec ab illis recedit, ne videa - ἀρχαιότερα τῶν πραγμάτων ἐνατενίζων, ἐκαίνων tur aliquid aliud facere, et ad exemplar quoque τε οὐκ ἀφίσταται, ἵνα μὴ δόξῃ ἄλλο τι ποιῶν, καὶ tolam transmutat dicendi formam, non diversam παρὰ τὸ παράδειγμα, καὶ τὴν ὅλην ἰδέαν μετατυ faciens materiam, sed quod in dicendi genere που, οὐκ ἐναλλάττων τὴν ὕλην, ἀλλὰ τὸ ἡμαρτημέν peccatum erat, corrigens: neque sententias inno- νων τῶν εἰδων διορθούμενος οὐδὲ καινοτομῶν τὰς vans, sed convertens figuram dictionis: et ei inci- ἐννοίας, ἀλλὰ τὸ τῆς λέξεως σχῆμα μετατιθείς, dens oratio in diversitatem narrationum et varie- ανωμαλίαις τε περπίπτων διηγημάτων ὁ λόγος talem argumentorum, non confunditur neque c αὐτῷ, καὶ μεταλλαγαῖς ὑποθέσεων, οὐ συγχεῖται perturbatur; sed tanquam optimus gubernator, οὐδὲ ταράττεται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἄριστος κυβερνήτης cum ei navis agilaretur luctibus, slabal quietus περικλυζομένης αὐτῷ τῆς νεώς ατρέμας εἱστήκει, clavum tenens artificiosissime. τῷ οἴακι τεχνικώτατα χρώμενος. Porro autem in nonnullis quoque orationibus describit patriam eorum, qui laudantur, ab universa terra separans,et deducens ad unam partem; deinde loquitur etiam nonnihil de fluminibus; et de eorum principiis disserit naturaliter,deque opportunitate civitatum,et de temperatione aeris, et de temporum convenientia; etiamsi ii, qui sunt revera auribus paulo surdioribus,ea,quæ dicuntur,non exaudiunt: multifariam quoque tractat partes orationis, alias quidem majori contentione, alias vero lenius et sedatius. In gratia autem narrationum, quis ex omnibus cum eo contenderit? Quis in compositione? Quis in numerorum suavitate? Quis in concinnitate in omnibus congruente? Atque volo quidem contendere quod non sit ampla et grandis ejus oratio: invenio autem, ejus orationibus ne hanc quidem deesse graliam: sed alicubi quidem eas esse amplas et redundantes,in pluribus autem graves et temperalas. Cum has autem duas vias sibi proposuisset,martyricam constantiam et monasticam in exercitationem tolerantiam, currit quidem in utroque stadio non cum pedum pernicitate, sed cum celeritate orationis, maxime autem mo. nasticum pe: curr. ns curriculum, evadit se ipso robustior et fortior:aures quidem certe pinguefacil, Ἔστι δὲ οὐ τῶν λόγων καὶ γεωγραφεῖ τὰς τῶν ἐπαινουμένων πατρίδας, τῆς συμπάσης ἀποτεμνό μενος, καὶ ἀνάγων εἰς ἕν τῶν τμημάτων. Εἶτα δὲ καὶ περὶ ποταμῶν τι φθέγγεται, καὶ φυσιολογεί αὐτῶν τὰς ἀρχὰς, καὶ περὶ εὐκαιρίας πόλεων, καὶ κράσεως αέρων, καὶ ἡμῶν ἁρμονίας, εἰ καὶ οἱ τὴν ἀκοὴν τῷ ὄντι δυσήκοοι, τούτον λεγομένων οὐκ ἐπαίουσιν. ῎Απτεται δὲ καὶ πολυειδῶς τῶν τοῦ λόγου μερῶν, τὰ μὲν ἀγωνιστικώτερον, τὰ δὲ πραότερον. Τῆς δὲ τῶν διηγήσεων χάριτος τις ἂν αὐτῷ τῶν πάντων ἀμφισβητήσειεν; τῆς δὲ συνθήκης, τῆς δὲ τῶν ῥυθμῶν ἀναπαύσεως; τῆς δὲ πρὸς πάντα καταλλήλου ἐναρμοστίας; Βούλομαι μὲν οὖν, ὅτι μὴ στωμύλος, ὑπὲρ ἐκείνου διαγωνίσασθαι. Ευρίσκω δὲ τοὺς λόγους αὐτῷ μηδὲ ταύτης τῆς χάριτος ἀποδέοντας, ἀλλ᾽ ὅπου μὲν καὶ τὸ περιττὸν ἔχοντας, ἐν δέ πλείοσι τὸ κόσμιον. Δύο δέ ταύτας ὁδοὺς αὐτῶ θέμενος, μαρτυρικὴν ἔνστασιν, καὶ ἀσκητικὴν καρτερίαν, τρέχει μέν ἐπ' καρτερίαν, τρέχει μέν ἐπ' ἀμφουν τον στά δίοιν, οὐ ποδῶν ὠκύτητι, ἀλλὰ λογισμῶν ὀξύ τητι, μαλιστα δέ τὸν ἀστητικὸν διαθέων δίαυλον, εὐτονώτερος αὐτοῦ καὶ ἀγωνιστικώτερος γίνεται. Πιαίνει γούν μοι τὴν ἀκοὴν, ἐπηνίκα ὁ λόγος αὐτῷ ἄνει μέν ὄρη, ὕπεισι δέ σπήλαιας υπό τε πίτυν ἢ γε τοῖς

PSELLI. Ego enim, ut nihil dicam, celans quod sit vero Ἐγὼ γὰρ ἵνα μηδὴν φῶς τοῦ ἀληθοῦς ἔλαττον ἐπισ minus,scio quidem esse multa dicendi genera pul- χρυψάμενος, χαρακτήρων μὲν λόγων πολλοὺς οἶδα chriora; perfecticrum, inquam, oratorum, et quo- καλλίονας, λέγω δὴ τῶν τελεωτέρων ῥητόρων, καὶ rum exemplar non est vulgo propositum ad imi- οἱ μηδὲ πρὸς παράδειγμα τοῖς πολλοῖς ἑστᾶσι, τῷ tandum, propter excellentem sonum e! numerum ὑπερηχοῦντι τοῦ τόνου καὶ τοῦ ρυθμοῦ, ἀκριβε orationis:præstantiorem autem dicendi formam iis στέρὰν δὲ ἰδέαν, οἷς εἵλετο συνθέσθαι συγγράμμασιν, scriptis,quæ componere slaluerat, nescio an quis- οὐκ οἶδα εἴτις τῶν πάντων συνήρμοσεν. ᾿Αλλὰ καὶ quam ex omnibus unquam adaptaverit. Sed etsi εἴτις ἂν τῶν πεαιττῶν ἐκείνων τὴν τε φράσιν καὶ quis ex illis, qui et dictione excellunt et sententia, τὴν ἐνθύμησιν, προείλετο τὴν τοιαύτην υπόθεσιν, ejusmodi argumenta suscepisset, accurationem qui- περιεργότερον μὲν ἂν ἴσως αὐτῇ τὸν λόγον εἰργάσατο, dem etelaborationem effecisset orationem,sed non οὔ φημι δὲ σύμπασιν ἀκροαταίς κατάλληλον τε καὶ itidem dico auditoribus congruentem,et convenien- ἀμφοδιώτερον. Τά τε γὰρ προοίμια τῶν λόγων αὐτῷ tem. Nam et proemia ejus orationum statim allin- απτόμενα εὐθὺς τοῦ ὑποκειμένου, καὶ βραχύ τι προς gunt subjectum, et parum procedens ostendit sui ϊὼν τὸν τοῦ συγγράμματος ἀναφαίνει σκοπὸν, καὶ scripti scopum,et in nonnullis orationibus, cum to- τὴν πᾶσαν ἐπ᾿ ἐνίοις τῶν λόγων ὑπόθεσιν κεφαλαιω tum argumentum accepisset iu summam,id statim σάμενος, εὐθὺς κατὰ μέρος τέμνει, πρός τε τὰ in partes dividit: se auten accommonal personis, πρόσωπα καὶ τούς καιρούς μεθαρμόζεται. Καὶ τὸ et temporibus. Et est quidem omnibus idem color μὲν χρῶμα τοῦ λόγου τὸ αὐτὸ πᾶσι, καὶ ἡ ποιότης orationis, et una qualitas dictionis: morum autem μία τῆς φράσεως· ἡ δὲ γε τοῦ ἤθους μεταβολὴ varia est mulatio,et,ut dixerit quispiam, artificiosa ποικίλη, καὶ ὡς ἂν εἴπῃ τις, τεχνική, οὐ διὰ τὴν non propter artem res mutans,sed quod unicuique τέχνην τὰ πράγματα μεταβάλλουσα, ἀλλὰ τὸ ἑκάστῳ rei et persona incidenti conveniebat,interpretans. τῶν παραπιπτόντων πραγμάτων τε καὶ προσώπων Tanquam autem ad archelipa exemplaria ad res οἰκεῖον ὑφερμηνεύουσα, ὡς πρὸς ἀρχέτυπα δὲ τὰ antiquiores intuens, nec ab illis recedit, ne videa - ἀρχαιότερα τῶν πραγμάτων ἐνατενίζων, ἐκαίνων tur aliquid aliud facere, et ad exemplar quoque τε οὐκ ἀφίσταται, ἵνα μὴ δόξῃ ἄλλο τι ποιῶν, καὶ tolam transmutat dicendi formam, non diversam παρὰ τὸ παράδειγμα, καὶ τὴν ὅλην ἰδέαν μετατυ faciens materiam, sed quod in dicendi genere που, οὐκ ἐναλλάττων τὴν ὕλην, ἀλλὰ τὸ ἡμαρτημέν peccatum erat, corrigens: neque sententias inno- νων τῶν εἰδων διορθούμενος οὐδὲ καινοτομῶν τὰς vans, sed convertens figuram dictionis: et ei inci- ἐννοίας, ἀλλὰ τὸ τῆς λέξεως σχῆμα μετατιθείς, dens oratio in diversitatem narrationum et varie- ανωμαλίαις τε περπίπτων διηγημάτων ὁ λόγος talem argumentorum, non confunditur neque c αὐτῷ, καὶ μεταλλαγαῖς ὑποθέσεων, οὐ συγχεῖται perturbatur; sed tanquam optimus gubernator, οὐδὲ ταράττεται· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἄριστος κυβερνήτης cum ei navis agilaretur luctibus, slabal quietus περικλυζομένης αὐτῷ τῆς νεώς ατρέμας εἱστήκει, clavum tenens artificiosissime. τῷ οἴακι τεχνικώτατα χρώμενος. Porro autem in nonnullis quoque orationibus describit patriam eorum, qui laudantur, ab universa terra separans,et deducens ad unam partem; deinde loquitur etiam nonnihil de fluminibus; et de eorum principiis disserit naturaliter,deque opportunitate civitatum,et de temperatione aeris, et de temporum convenientia; etiamsi ii, qui sunt revera auribus paulo surdioribus,ea,quæ dicuntur,non exaudiunt: multifariam quoque tractat partes orationis, alias quidem majori contentione, alias vero lenius et sedatius. In gratia autem narrationum, quis ex omnibus cum eo contenderit? Quis in compositione? Quis in numerorum suavitate? Quis in concinnitate in omnibus congruente? Atque volo quidem contendere quod non sit ampla et grandis ejus oratio: invenio autem, ejus orationibus ne hanc quidem deesse graliam: sed alicubi quidem eas esse amplas et redundantes,in pluribus autem graves et temperalas. Cum has autem duas vias sibi proposuisset,martyricam constantiam et monasticam in exercitationem tolerantiam, currit quidem in utroque stadio non cum pedum pernicitate, sed cum celeritate orationis, maxime autem mo. nasticum pe: curr. ns curriculum, evadit se ipso robustior et fortior:aures quidem certe pinguefacil, Ἔστι δὲ οὐ τῶν λόγων καὶ γεωγραφεῖ τὰς τῶν ἐπαινουμένων πατρίδας, τῆς συμπάσης ἀποτεμνό μενος, καὶ ἀνάγων εἰς ἕν τῶν τμημάτων. Εἶτα δὲ καὶ περὶ ποταμῶν τι φθέγγεται, καὶ φυσιολογεί αὐτῶν τὰς ἀρχὰς, καὶ περὶ εὐκαιρίας πόλεων, καὶ κράσεως αέρων, καὶ ἡμῶν ἁρμονίας, εἰ καὶ οἱ τὴν ἀκοὴν τῷ ὄντι δυσήκοοι, τούτον λεγομένων οὐκ ἐπαίουσιν. ῎Απτεται δὲ καὶ πολυειδῶς τῶν τοῦ λόγου μερῶν, τὰ μὲν ἀγωνιστικώτερον, τὰ δὲ πραότερον. Τῆς δὲ τῶν διηγήσεων χάριτος τις ἂν αὐτῷ τῶν πάντων ἀμφισβητήσειεν; τῆς δὲ συνθήκης, τῆς δὲ τῶν ῥυθμῶν ἀναπαύσεως; τῆς δὲ πρὸς πάντα καταλλήλου ἐναρμοστίας; Βούλομαι μὲν οὖν, ὅτι μὴ στωμύλος, ὑπὲρ ἐκείνου διαγωνίσασθαι. Ευρίσκω δὲ τοὺς λόγους αὐτῷ μηδὲ ταύτης τῆς χάριτος ἀποδέοντας, ἀλλ᾽ ὅπου μὲν καὶ τὸ περιττὸν ἔχοντας, ἐν δέ πλείοσι τὸ κόσμιον. Δύο δέ ταύτας ὁδοὺς αὐτῶ θέμενος, μαρτυρικὴν ἔνστασιν, καὶ ἀσκητικὴν καρτερίαν, τρέχει μέν ἐπ' καρτερίαν, τρέχει μέν ἐπ' ἀμφουν τον στά δίοιν, οὐ ποδῶν ὠκύτητι, ἀλλὰ λογισμῶν ὀξύ τητι, μαλιστα δέ τὸν ἀστητικὸν διαθέων δίαυλον, εὐτονώτερος αὐτοῦ καὶ ἀγωνιστικώτερος γίνεται. Πιαίνει γούν μοι τὴν ἀκοὴν, ἐπηνίκα ὁ λόγος αὐτῷ ἄνει μέν ὄρη, ὕπεισι δέ σπήλαιας υπό τε πίτυν ἢ γε τοῖς