Diplomatic text · vision-corrected (sonnet, page-by-page) · Migne scan — scholarios OCR + scan in the Page/Facsimile views — PG column chips mark the printed columns.
Letters I–IIIEpistola I - III
LettersEpistolae
col. 133–134page 1 of 2
PG 114:133Ῥῦσόν μοι, φιλάνθρωπε, χειρόγραφον πεπτωμένον, Καὶ τῆς μερίδος ἄξιον τῶν σωζομένων δεῖξον. Σταγόνας τῶν δακρύων μοι πρὸς τὴν σὴν εὐσπλαγχνίαν· Ποταμοὶ γενέσθωσαν εἰς καθαρὸν ναχῶν μου. Τί τῶν παρόντων ἄξιον δεῖξαι τῶν μελλόντων; Τί Χριστοῦ ποθεινότερον; ὦ φιλάνε; ὦ μανία; Τίθ θεοῦ πρόσταχε, μὴ χωρισθῶ σῆς πόλεως, Μὴ τῶν ὀδόντων γνώμαι τοῦ ψυχοφθόρου βρύτης, Φείσαί μου μόνον, Δέσποτα, φεῖσαί μου καὶ ἐλέησον, Ἡμέρων ὁμαῖ δεῖξόν μοι. Κεῖται δὲ θεῖάν σου. Χορὸς ἀγγέλων, πρόστηθί ψυχῆς ἀθλιωτάτης, Καὶ μὴ ἀφήσῃς χθόνιον πρόσωπα τὰ ἰορθεῖν. Ψυχή, τοῦ τέλους μέμνησο, καὶ πένθει κατάκεισαι. Ὢ ψεῖ τέλος πένθος ἔχει πένθος οὗ αὐλὴ λύσεις. Ὢ ψεῖ συναφθεῖσα ὡς, φόρε, λόγε, μίτοπείσῃ, Μηδαμῶς εἰς μοίπαιγμα, ἀλλ' οἷς οἷα ὤσεις. Β΄. Ἕτερον Ἀλφάβητον. Ἀναλογίζου, ταπεινὴ ψυχή, μου παναθλία, Θύμα τῶ δριμυδέστατον κρίσεως τῆς μεγάλης. Γνῶναι γὰρ μέλλεις ἴσταμαι καὶ ταχυγλωσσάμενη, Δίδωσι λόγον ὑπὲρ ὧν ἐπράξαμεν ἐν βίῳ. Εἰς ἀγαθόν, εἶπε κακὸν ἄδικον ἢ δίκαιον, Ζῶν μὲν οὖν, ἂν πλεήσαί τινα ἐλπεθήρα. Ἢ δὲ ἀνάγκῃ εἴκουσα, ὁσιότητι καὶ αὐθήμερ. Θεὸς ἀποστολάπαντας τανάξια γὰρ μᾶτε. Ἵδιον τὸ ἐνμελέτων συγκριτῶν ἐν βίῳ, Καὶ πεινώμενος ὕστερος, συζωτέντας δ' ἐρεκαθήσω, Λειμώτοντας δ' ἐνδήματα, ἐκάφεσε ξρίνοντες, Μόνον τε παρεσκελάσσας ἀστέγους καὶ πλανήσεις, Νεμεῖ σοι πολαπλάσεις καὶ ἡ κρίτης τῆς χάριν. Ξένην ὁσάκως δ' ἀγρίοις παντοίων σε πόνεις, Ὅλον τὸν αἰώνα τοῦτον ἀσκήσεσθε τρυφήσας, Πίπτεις ὅλον βίον ἔχεις παραθλίαν δυνάμεις. Ῥύεσσον, ἂν οἶκ ὑμφάσσεις ἐκ πλούτου ἀγωρόλος. Σαΐζειν ἰσχύσεις ἀπὸ ἴσως ἀσθενὲς ἀνάγκης. Τοῦς δέ, ψυχή, προσέγγιζε καὶ δεινουμένης, Ὑπάνοξον τὰ σάνδυξα τοῖς τῆς ὀδύνης κλεινοῖς, Φόβουμαι καὶ ναύτῃ ψυχῆς ἰλλυγγιανόντος, Χρίστον ἀγάπην κάθαρσιν πρὸς τὸν θεὸν καὶ πίστιν, Ψυχή, καὶ τὸν πλησίον σοις ἐξ ἀγαθῆς ἀγάπης, ἵς ἂν ἀξιωθείησαν τῆς ἄνω βασιλείας. Δ΄. Εἰς τὴν ἰδίαν ψυχήν. Ψυχὴ σύνταξε, μὴ σταλαγμοῖς πεισμάτων Σπεῦδε τὴν πλῆσαι τελελωγμένη τοῖς Ἑλλαδικοῖς πεισμάτων. Τὸ γραμματεῖον· ἀλλὰ μὴ πλέον νέας Γράφειν ὀφείλας, καὶ παρόρτζειν θέλε. Ὁ Χριστός, οἶδα, χρηστός· ἀλλ' εἴπαι φθάσεί. Ὁ παράδεισος τῶν αἰωνίων σοί. Οἱ μοι! τί ὁράσεις; πᾶς πῆ εἰς σωτηρίαν Τὸ μικρόν, ὁ κύριος ψυχῆς Κύριε. Εἰς τὸν κύριν Συλλεωνάν τοῦ πρωτοσεκρητάρτην. Φίλου θανόντος πῶς τίς ὤτει ῥᾴδιος; Φίλου θανάτοις καὶ συγκληματίσεις.
ΣΥΜΕΩΝ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
ΚΑΙ ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ
ET LOGOTHETÆ CURSUS
EPISTOLA.
(Apud Allatium, in Diatriba de Symeonibus.)
Ut scite qui scripsit, et prorsus fortunate, in
eum qui ante stabat, jaculumn jecit: et qui vulnus
accepit, si sensu non careat, gaudebit potius animumque voluptate explebit, suaviloquentiæ melle
delinitus: similisque fuerat oratio quodammodo
torquibus, pondere quidem gravibus, sed materia
aureis; qui aruifcii summa venustate oculos adeo
delectent, ut molestio, quæ ex pondere advenit,
sub pretiosa maleria et artificii pulchritudine
recondita, sensum effugial.
11. Nicela Smyrnensi metropolita.
Venere ad nos litteræ amicissimi mihi, et in
omnibus pretiosissimi animi verum exemplum
atque imago. Sic enim per eas et mores probissimos et æquitatem (illam nempe tuam) expresseras, ut eundem ipsum Nicetam meum oculis
mihi viderer aspicere, ulut est, aslantcm, et quam
mollia atque suavia colloquia mecum conferentem.
Et erat omnino necesse, animo ita composium et
expetitum ab omnibus, pari ratione et lingua esse
instruetum, ne nimium absens eos contristares,
quos tuis sermonibus hilaritate afficias; sed veluti
præsens temetipsum amicis exhibeas Sed utinam
perpulchra ejusmodi imaginis rursus exemplar
intueri fas esset, ut non eo solum modo, quod
apparet, ad multum tempus, sed te vere etiam
concupito perfruamur.
III. Eidem.
Perpulchram hanc el gratiosissimam epistolam,
et quamr. quispiam nuncupaverit Musarurn artificio- "
sissime fabrefactum opus, vere sapientissime et
philosophiæ addictissime sacerdos,accipiens, gavisus sum, ita me juvet veritas, et lubentiis delibutus, genio meo benefeci, ipsunique scriptoris animum conjeci, quantæ ille mansuetudinis, quantæ
modestiæ et quantæ probitatis indicia præ se ferat.
Licet enim oratio videatur aspera, erga eum nempe
A'.
Ως ευστόχως ὁ γράψας, καὶ λίαν ἐπιτυχῶς κατὰ
τοῦ προκειμένου ἀφῆκε τὸ βέλος, καὶ ὁ τὴν πληγὴν
δεξάμενος, εἴ τις αἴσθησις, ἡσθήσεται μᾶλλον, καὶ
ἡδονὴν ἕξει, τῷ μέλιτι τῆς ἡδυεπείας εὐφρανθείς.
Καὶ ἔφικέ πως ὁ λόγος κλοῷ τινι, βαρεῖ μὲν τὴν
ελκὴν, χρυσῷ δὲ τὴν ὕλην, καὶ πολλῷ τῷ κάλλει τῆς
τέχνης τὴν ὄψιν θέλγοντι· ὡς κλέπτεσθαι, καὶ δικα
λανθάνειν τὴν ἀπὸ τοῦ βάρους ἀχθηδόνα, τῷ τιμῷ
τῆς ὕλης καὶ τῷ περικαλλεῖ τῆς τέχνης ἐγκρυπτομένην.
Β΄. Νικήτα μητροπολίτη Σμύρνης.
Γράμματα ἡμῖν ἧκεν, ἐναργής εἰκὼν τῆς πάντα
ἐμοὶ τιμίας καὶ φιλτάτη; ψυχής. Οὕτω γὰρ ἐνέφηνας δι᾿ αὐτῶν ἤθη τε τὰ χρηστότατα, καὶ ἐπιείκειαν,
ἐκείνην δή που τὴν σήν, ὥστε αὐτοχρημα ὁρᾶν ἐδόχουν τὸν ἐμὸν Νικήταν, ἐστάναι τε, ὥσπερ ἔχει,
καὶ ὁμιλεῖ, μάλα μελιχρώς καὶ ἡδέως. Καὶ ἔδει
πάντως τὸν οὕτως ἔχοντα ψυχῆς, καὶ ἐπέραστον τοῖς
πολλοῖς ὄντα, οὕτως ἔχειν καὶ γλώττης, ἵνα μὴ σφύ
δρα λυπῆς ἀφιστάμενος, ου; εὐφραίνεις, ἀλλ' αὐτὸς
σεαυτόν ὡς παρόντα τοῖς φιλοῦσι, παρέχεις. Πλὴν
ἀλλὰ γένοιτο τῆς καλῆς ταύτης εἰκόνος καὶ τὸ πρωτ
τότυπον ἐπαύθις ἰδεῖν, ἵνα μὴ τῷ δοκοῦντι μόνον
ἐπιπολὺ, ἀλλὰ καὶ τῷ ὄντι τοῦ ποθουμένου και ατρυ
φώμεν.
Γ΄. Τῷ αὐτῷ.
Τῇ καλῇ ταύτῃ καὶ χαριεστάτῃ τῶν ἐπιστολῶν
έντυχών, καὶ ἢν ἄν τις καλέσειεν ἔργον τι Μουσῶν
τὸ φιλοτεχνόνατον, σοφώτατε τῷ ὄντι καὶ φιλοσοφώ
τατε ἱερέων, ἤσθην, μὰ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡδονῆς
ἔσχον μεστὴν τὴν ψυχὴν, αὐτῆς τε τῆς τοῦ γράψαν
τος στοχασάμην ψυχῆς, ὅσης μὲν ἡμερότηνος, ὅσης
δὲ τῆς ἐπιεικείας, ὅσης δὲ τῆς χρηστότητος τὰ σύμε
βολα διαφαίνει. Εἰ γὰρ καὶ τραχεῖς οἱ λόγοι δοκοῦσι
λαθ᾽ ὅτου δὴ καὶ γεγόνασιν, ἀλλὰ τοῖς καλῶς αὐτῶν
γενομένης οὖν ἐλπίδα ἔδωκε τὸ Ἁβ, καὶ δὴ ἃ μὲν μέλεις τῆς ψυχῆς συγγεγραμμένα παρέσχεν· ἐκεῖ μοι δοκεῖ, ἃ τοῖς σπείρασι διαδόχοις βαλλέσθαι τὰς καλάς, ἅλις ὁδεύει· βιβλίον μάλλον, ἣ μάθον κἀγωγεῖν βίβλον. Ὅπου δὲ τῆς βίβλου πρὸς τοὺς διαδόχους κολλώδη, ἀλλ' οὐ πρὸς τοὺς τῆς φιλοσόφου παῖδα, ἀλλὰ καὶ τοῦτο φοβοῦμαι ἐν ἑαυτῷ· ὃ δὴ καὶ κατεσκεύασεν εἴπῃ τὸ κάλλος (ὑπερφαίνειν εἰπεῖν κάλλος) χρόνῳ μέσῃ καὶ θεσμοὺς δεσμοῦ τῆς φύσεως, ἀλλ' ἵνα λόγους μάλλον τοῦ καλοῦ, καὶ τοιγαροῦν τῶν ἄλλων ἐπ' ἐκεῖ θῆλυ τοῖς βλέπει χρῆμα, καὶ οὐ τοῖς ἐπιστέλλεσθαι ἐπιστολαὶ πλεῖον ἐπιφορτίσεις· ἀλλ' οὖν ἐπ' τῆς ὑπέρες ἐμὴ καθαρεῖς τὰς ἰδιώτας· ἃ γὰρ ὅσον μὲν τοῦτο τάξεων σωλήνιον ἐπὶ φωσφόρον· εἰ δ' ἐκεῖνο μᾶλλον εὕρηκε τοῦτο τοῦ πολλοῦ καὶ κόσμον εἰ καὶ κόπτεις τοῦ κόσμου, παρασκευάζεις εἰ μὴ ἐπ' εἴκοσι τοιοῦτον δεσμοῦ ἀεί, ἐν ἔτεσι Πλάτωνος μηκύνοντος νόει, ὃ τοῦτον δεσμοῦ. Πόσον δ' ὁδεύει τοῦ σοφοῦ οὐδὲ τὴν κατηγορίαν τοῦτο, καὶ ἀφορμή μοι βαρὺ μᾶλλον χαρίζεσθαι ἐπιτελεῖ τοῦ ζῆν, ἐπεὶ θεοῦ αὐτὸ μᾶλλον εὕρηκεν. Ἀλλ' εἰ δὲ κοῦ τοῦτον ἀδρὸς εἰς νόμον ψυχῆς τε, ἀλλ' ἐπ' ἐμοῦ θεοῦ νόμοι· βαρύ τοι τοῦτο βαλεῖν αὐτοῖς μοιχοῦ μάλλον· ἐπεὶ καὶ ἀπ' ἐκεῖνος εἰς τοῦτο βάλλεις, ἃ ἐπι-
ΙΖ΄. Λαοδικέως.
Ἐξέδωκα δὴ αὐτῷ ἐστιν, καὶ ἡδέως ἐδεξάμην εἰλήφαμεν. Σπουδαία μὲν γάρ ἐστι σου τῆς ψυχῆς ψυχή· καὶ γάρ χρῆναι εἴπῃ τοῦ εὐθέος ἰδεῖν καὶ ἀλήθειαν, καὶ φιλοτιμίαν, καὶ τὸ παρὰ μέσῳ βέβαιον. Ἀλλ' ἔστι σου ταύτην ζηλῶσαι λόγῳ τε τυχόν, καὶ τοῖς τοιούτοις ὁδεῖν αἴσθει ἰδίως· ὡς οὐδ' ἂν ἕλοιμι τοῖς εἴπωσι τέχνης γραφή· τούτοις δὲ αὖ πρὸς τοῦ Σικελίαν ἐπιτηρῶν ταῦτα χρόνοις χαριεῖ. Ἀλλ' ἅμα ταύτης ἐπιτηρεῖ τοιαῦτα τοῦ γε λόγου πολλὴν εἴπῃ εἰπεῖν μᾶλλον εἴ τι. Ἅτε τοῖς ἐφεξῆς καλοῖς εἰ φύλλον δεῖ τῆς Βαβυλωνίας καὶ σεμνῆς ἐπιτηρεῖ εἰ τὰ ἐφεξῆς καλαὶ εἰσίν, ἐπιστολῆς εἴπωσι γνώριμοι. Ἀλλ' ἐφεξῆς εἰπεῖν αὖθις ὃ εἰπεῖν χρή, ὃ τέως τοῖς ἐπιστέλλουσιν εἰρηκέναι, ὡς οὐδ' ἐφεξῆς χρὴ ῥητορεύειν ἐπιστολαῖς.
ΣΥΜΕΩΝ ΜΑΓΙΣΤΡΟΥ
ΚΑΙ ΛΟΓΟΘΕΤΟΥ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ
ET LOGOTHETÆ CURSUS
EPISTOLA.
(Apud Allatium, in Diatriba de Symeonibus.)
Ut scite qui scripsit, et prorsus fortunate, in
eum qui ante stabat, jaculumn jecit: et qui vulnus
accepit, si sensu non careat, gaudebit potius animumque voluptate explebit, suaviloquentiæ melle
delinitus: similisque fuerat oratio quodammodo
torquibus, pondere quidem gravibus, sed materia
aureis; qui aruifcii summa venustate oculos adeo
delectent, ut molestio, quæ ex pondere advenit,
sub pretiosa maleria et artificii pulchritudine
recondita, sensum effugial.
11. Nicela Smyrnensi metropolita.
Venere ad nos litteræ amicissimi mihi, et in
omnibus pretiosissimi animi verum exemplum
atque imago. Sic enim per eas et mores probissimos et æquitatem (illam nempe tuam) expresseras, ut eundem ipsum Nicetam meum oculis
mihi viderer aspicere, ulut est, aslantcm, et quam
mollia atque suavia colloquia mecum conferentem.
Et erat omnino necesse, animo ita composium et
expetitum ab omnibus, pari ratione et lingua esse
instruetum, ne nimium absens eos contristares,
quos tuis sermonibus hilaritate afficias; sed veluti
præsens temetipsum amicis exhibeas Sed utinam
perpulchra ejusmodi imaginis rursus exemplar
intueri fas esset, ut non eo solum modo, quod
apparet, ad multum tempus, sed te vere etiam
concupito perfruamur.
III. Eidem.
Perpulchram hanc el gratiosissimam epistolam,
et quamr. quispiam nuncupaverit Musarurn artificio- "
sissime fabrefactum opus, vere sapientissime et
philosophiæ addictissime sacerdos,accipiens, gavisus sum, ita me juvet veritas, et lubentiis delibutus, genio meo benefeci, ipsunique scriptoris animum conjeci, quantæ ille mansuetudinis, quantæ
modestiæ et quantæ probitatis indicia præ se ferat.
Licet enim oratio videatur aspera, erga eum nempe
A'.
Ως ευστόχως ὁ γράψας, καὶ λίαν ἐπιτυχῶς κατὰ
τοῦ προκειμένου ἀφῆκε τὸ βέλος, καὶ ὁ τὴν πληγὴν
δεξάμενος, εἴ τις αἴσθησις, ἡσθήσεται μᾶλλον, καὶ
ἡδονὴν ἕξει, τῷ μέλιτι τῆς ἡδυεπείας εὐφρανθείς.
Καὶ ἔφικέ πως ὁ λόγος κλοῷ τινι, βαρεῖ μὲν τὴν
ελκὴν, χρυσῷ δὲ τὴν ὕλην, καὶ πολλῷ τῷ κάλλει τῆς
τέχνης τὴν ὄψιν θέλγοντι· ὡς κλέπτεσθαι, καὶ δικα
λανθάνειν τὴν ἀπὸ τοῦ βάρους ἀχθηδόνα, τῷ τιμῷ
τῆς ὕλης καὶ τῷ περικαλλεῖ τῆς τέχνης ἐγκρυπτομένην.
Β΄. Νικήτα μητροπολίτη Σμύρνης.
Γράμματα ἡμῖν ἧκεν, ἐναργής εἰκὼν τῆς πάντα
ἐμοὶ τιμίας καὶ φιλτάτη; ψυχής. Οὕτω γὰρ ἐνέφηνας δι᾿ αὐτῶν ἤθη τε τὰ χρηστότατα, καὶ ἐπιείκειαν,
ἐκείνην δή που τὴν σήν, ὥστε αὐτοχρημα ὁρᾶν ἐδόχουν τὸν ἐμὸν Νικήταν, ἐστάναι τε, ὥσπερ ἔχει,
καὶ ὁμιλεῖ, μάλα μελιχρώς καὶ ἡδέως. Καὶ ἔδει
πάντως τὸν οὕτως ἔχοντα ψυχῆς, καὶ ἐπέραστον τοῖς
πολλοῖς ὄντα, οὕτως ἔχειν καὶ γλώττης, ἵνα μὴ σφύ
δρα λυπῆς ἀφιστάμενος, ου; εὐφραίνεις, ἀλλ' αὐτὸς
σεαυτόν ὡς παρόντα τοῖς φιλοῦσι, παρέχεις. Πλὴν
ἀλλὰ γένοιτο τῆς καλῆς ταύτης εἰκόνος καὶ τὸ πρωτ
τότυπον ἐπαύθις ἰδεῖν, ἵνα μὴ τῷ δοκοῦντι μόνον
ἐπιπολὺ, ἀλλὰ καὶ τῷ ὄντι τοῦ ποθουμένου και ατρυ
φώμεν.
Γ΄. Τῷ αὐτῷ.
Τῇ καλῇ ταύτῃ καὶ χαριεστάτῃ τῶν ἐπιστολῶν
έντυχών, καὶ ἢν ἄν τις καλέσειεν ἔργον τι Μουσῶν
τὸ φιλοτεχνόνατον, σοφώτατε τῷ ὄντι καὶ φιλοσοφώ
τατε ἱερέων, ἤσθην, μὰ τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἡδονῆς
ἔσχον μεστὴν τὴν ψυχὴν, αὐτῆς τε τῆς τοῦ γράψαν
τος στοχασάμην ψυχῆς, ὅσης μὲν ἡμερότηνος, ὅσης
δὲ τῆς ἐπιεικείας, ὅσης δὲ τῆς χρηστότητος τὰ σύμε
βολα διαφαίνει. Εἰ γὰρ καὶ τραχεῖς οἱ λόγοι δοκοῦσι
λαθ᾽ ὅτου δὴ καὶ γεγόνασιν, ἀλλὰ τοῖς καλῶς αὐτῶν
Letter V-VIEpistola V - VI
col. 135–136page 2 of 2
PG 114:135Ἅ ἵππος διώκτε· ἄδοιτα τοῦ συνδρόμου, Καὶ βοῦς στεφηφόρος τοῦ συνήθους ἁδρύσει. Ἐγὼ τὶ δράτω ξεμωθεὶς τὸν φίλον· Φίλων τὴν ἐκλιποῦσαν, τὴν κοινωνίαν; Σύ, Συλιανέ, πεύτα δακρύων χρᾴζεις, Προσφθέγμα τερπνόν, πῶν ὅλων γλυκεῖ λόγοις, Κόσμον βλαβῆ, ψυχηγερτικὰ φρενίλων, Κοσμιεῖ γλῶσσαν, καὶ φίλον ἡμῖν χρῆσον, Φίλτρον βάδιον οὐ πρὸς ἡμέραν βλέπου, Φίλτρον φιλέξω, ὁδοιπόρ φέρων ψύχτου, Ἐλεύθερον φρόνημα, διπλῆς ξένον, Ὑφῆς παρήγορα μικρολόγως, Ὁ καὶ πλόον μὴ συνθάλπεις δρόμους πόθου, Ἐλεύθερε, ὡς ὅρθεσε μοὶ ὡς ἐδράξαο, Καὶ σὺν ἐγὼ σου τῷ πάθει τετρωμένους, Καὶ ψῆχε σεῖρον εἰς ἀνεγρόχιν πλόους, Μόνως σπευγνοὺς καὶ σταλαγμοὺς δακρύων, Ψύχω τὴν πνεύμα, στέλδομαι τὴν καρδίαν.
V. Eidem.
Ε΄. Τῷ αὐτῷ.
Τὸ τῆς θεοφιλείας σου γραμματεῖον ἐπιμελῶς
ναγνόντες, καὶ ἀθοκοῦντά σε παρὰ τὸ μὴ ἀντίγρα
φα δέχεσθαι παρ' ἡμῶν διαγνόντες, ταύτην ποιούμεθα τὴν ἀπολογίαν ὑγιῶς ἔχουσαν, καὶ σφόδρα τῇ
ἀληθείᾳ συνάδουσαν. Οἱ λήθη τῶν σῶν αἰτία τῆς
σιωπῆς, ὡς αὐτὸς ἔδοξας, οὐδὲ τὸ περὶ ἐλαχίστου
ταῦτα ποιεῖσθαι, ῥαθυμοτέραν ἔχουν τὴν χεῖρα
πρὸς τὴν γραφήν· ἀλλ᾽ ἡ τῶν δημοσίων ἀπαραίτη
τος ἀσχολία, καὶ τὸ διηνεκῶς ἡμᾶς ἀπειλῆσθαι τῇ
περὶ ταῦτα φροντίδι, τοῦτο καὶ γλώτταν εἴργει καὶ
χείρα τὰ παρ' ὑμῶν ἀμείβεσθαι γράμματα. Πλήν
ἀλλὰ γλῶτταν μὲν καὶ χεῖρα δακωλύει, ψυχὴν δὲ
οὐδαμῶς ἀπείργει τοῦ μεμνῆσθαι τῶν ἐγνωσμένων.
Μὴ γὰρ οὕτως ἰσχύσειέ ποτε δι' αἰῶνος φροντίς, ὡς
Tuæ pietatis tabellas, diligenter percurrens, coguoscensque te maxime animo angi, quod a nobis
responsum ad tuas non habueris, lac tibi ratione
valide et veritati ipsi consone respondemus.Silentil
causa non est tuarum rerum oblivio, ut tute opinaris; neque quod eas flocci pendamus, segnior manus redditur ad scribendum; sed rerum publicarum indeprecabilis occupatio et assidua conflictatio,
et nusquam de iis cura intermittens, et linguam et
manum consistere et commorari cogit, quominus
ad tuas respondeamus. Sic est, linguam et manum
retinet; animum vero non impedit, quin notorumn
et amicorum recordemur. Nunquam enim tantumdem sollicitudo prævaluerit, ut et animo eorum
memoriam evellat, quibuscum semel amicitia καὶ ψυχῆς ἐκβαλεῖν τὴν μνήμην τῶν παρ' ἡμῶν
juncti sumus. Sed hæc quidem in optima animi άπαξ φιλεῖσθαι κριθέντων· ἀλλ᾽ ἢ μὲν ἐν καλλίστῳ
parte sita est atque intime profundo insita,notasque τῆς ψυχῆς κεῖται καὶ ἐνδοτάτω βαθέως ἐνσημαν
accuratas habet. Quæ vero singulis diebus occur- δεῖσα, καὶ ἀκριβεῖς τοὺς τύπους ἔχουσα· τὰ δὲ καθ᾽
runt, decenti providentia procurante, continuo fe- ἡμέραν ἐμπίπτοντα τῆς προσηκούσης τυγχάνοντα
runtur, nihilum quidem eam lædentia. Addas illud προνοίας φέρεται ἀενιάως, μηδὲν αὐτῇ παραβλάquoque,nonnulla a te scripta, non responsione,sed πτοντα. Αλλως τε δὲ καὶ ἔνια τῶν παρὰ σου γραφ
fide magis indiguisse, ut vera apud nos aestimaren- φέντων, οὐ τοσοῦτον ἀπολογίας, ὅσον ἐδεῖτο πίστεως,
tur, qualia fuere de procuratoribus, quæ non mul. καὶ τοῦ ἀληθῆ παρ' ἡμῖν δεῖξαι, οἷα τὰ περὶ διοι
tum ante tempus in cognitionem venerunt; et ea κατῶν οὐ πρὸ πολλοῦ γνωρισθέντα᾽ ὧν γε δὴ καὶ
ipse existimo, quam quæ in Sagra gesta sunt, cre- ἔτυχον, καὶ πιστά μοι ἔδοξε ταῦτα μᾶλλον τῶν ἐπὶ
credibiliora. Habes jam a nobis sufficientem respon- Σάγρας. Ἔχεις ἀρκοῦσαν παρ' ἡμῶν ἀπολο
sionem; vel, si vis, plagæ quæ ab amore illata est, γίαν, ἢ θεραπείαν τῆς κατὰ πόθον πληγῆς, καὶ
remedium: et oblecta le gaudio, quod non prom- χαῖρε, ὅτι μὴ τὸ ῥᾷστον καὶ πρόχειρον, ἀλλὰ τὸ
plum et quod ad manus est, sed tulum opportu- ἀσφαλὲς καὶ καίριον ἔχεις. Γράφειν μὲν γὰρ ἔνι καὶ
numque possideas. Facultas enim est, etiam non c μὴ φιλοῦντι, μεμνήσθαι δὲ καὶ κατὰ νοῦν ἔχειν,
amanti, literas scribere; at memoria recolere, et τὸ μὴ φιλίως ἔχον, ἀδύνατον. Εἰ δὲ καὶ τοιοῦτόν
mente retinere, qui amicitia conjunctus non est, τί ποτε γράψης, οἷον ἀναγκαίως ἀπαιτοῦν τὴν ἀπολο
nequit. Quod si quandoque tale scripserit, quod γίαν, καὶ γράψομεν πάντως καὶ ἀπολογησόμεθα.
necessario responsum exigat, prorsus et scribemus Μόνον αὐτὸς εὐχου, καὶ ταῖς πρὸς τὸ θεῖον δεήσεσιν
et respondebimus. Interim modo tu preces funde, εὐοδοῦν ἡμῖν τὰ ἐν χερσὶ, μὴ ἀμέλει.
et Deum supplicationibus exorare non desinas, at
prospere nobis, quæ præ manibus sunt, eveniant.
5'.
Decursis tuæ pietatis litteris, mentem et scopum,
Τοῖς τῆς σῆς θεοφιλείας γράμμασιν ἐντυχόντες,
qui in illis latebat, capere non potuimus. Namque τοῦ ἐν αὐτοῖς ἀποκεκρυμμένου σκοποῦ ἐφικέσθαι
volens et libens, cum in gremio sententiam abui- οὐκ ἠδυνήθημεν, ἀσαφείς γὰρ ἑκουσίᾳ τὴν διάνοιαν
disses, multis nos ac variis erroribus implicasti, συγκαλύχας, εἰς πολλὰς ἡμᾶς καὶ διαφόρους περιcum non esset, ubi exquisila rei propositæ compre- πλανᾶσθαι πεποιηκας, μὴ ἔχοντας ὅπη στῶμεν τῇ
hensione mentem firmaremus. Quod si qua ipse ἀκριβεῖ καταλήψει τοῦ προκειμένου. Εἰ μὲν οὖν
tibi proposueras nobis occultare,tibieratin animo, ήδούλου μὴ νεηθῆναι τὰ τοῦ σκοπού, πεπλήρωται
finem jam habuere pro tua sententia. Quare vero σοι τὰ κατὰ γνώμην. Τί δὲ μὴ τὴν ἀρχὴν τελείως
et in ipso ingressu ea prorsus non texisti silentio, ἀμεσιώμησας, ἀλλ' ἐκείνωνεις γραμμάτων, οἷς οὐκ
sed litteras cum illis communicasti, quos nolebas Αβούλου κοινωνούς ἕξειν, καὶ τῶν δι' αὐτῶν δηλου
habere participes eorum, quæ per illas significa- μένων; Εἰ ἅπερ ἔγραψας δῆλα πάντως βούλει γενέ
bantur. Quod si quæ scripseras omnino manifesta σθαι τοῖς πρὸς οὓς ἔγραψας, τί αὐτὸς σεαυτῷ ἐλέγχῃ
iis esse volebas, ad quos scripsisti, quid tibimet διαμαχόμενος, πραγμά τι ποιών, παρ᾽ οὐδὲν αἰνία
ipsi adversaris, rem peragens nihilo ab ænigmate γματος διαλάτιον, καὶ ἅπερᾶν ἐθέλοις, ἐν ταυτῷ μὴ
dissimilem, ut quæ neque velles, ea ipsa velle te θέλων φαινόμενος; Εἰ οὖν ὅλως βούλει, ώσπερ οἶδα
deprehendaris? Si itaque prorsus aves, sicuti te καὶ βούλει, περίελε ἢν ἑκὼν κατέχεις τῶν γεγραμvelle sat scie, quam volens offudisti scriptis obscu- μένων ἀσάφειαν, καὶ καθαρῶς ἡμῖν δήλου τὰ τοῦ
ritatem, rejice et tui consilii sententiam aperi. σκοποῦ. Οὐ γὰρ ἄν τι; ἐπὶ σοὶ λέξειεν, βούλεσθαι
Neque enim quispiam de te dixerit, voluntate qui- μέν, μὴ δύνασθαι δὲ, καὶ ἀτονωτέραν ἔχειν τὴν
γλώτων τῆς δυνάτος, ἃς νοῆσαι τε ἀγαθὸς εἰ, καὶ ἐκφρᾶσαι δυνατός εἰ, ὁ πρὸς τὴν τοῦ ἐναντίου ὑπήχησιν ἱκανωτάτους, καὶ τοῖς μὴ θέλουσιν. Ἔσται γὰρ τοῦτο πολλάκις, ἰδεῖν ἅπαντα παρακαλοῦντα καὶ θεὸν καὶ βεβαίαν, καὶ οὐκ παρ' ὃ οἱ τεστῶν· καί τὴν βοηθοῦσαν εἰς τὴν τῶν ἀθλίων κολακείαν γενομένην. Πλὴν ἀλλὰ παρακαλοῦμεν παρ' αὐτοῦ, μὴ πᾶσιν χαρίζεσθαι καὶ τοῖς ἐν κακίᾳ ζῶσιν, ἀλλὰ τοῖς δεξιοῖς τοῦ Χριστοῦ· δι' ὧν Θεῷ εὐθύνεται τε καὶ τιμᾷ ἅμα παρ' αὑτοῖς πάντα μαθήμενος.
Γʹ. Κωνσταντίνῳ τῷ Ῥόμαντος.
Γράμματα μοι δεικ παρὰ τῆς ῥύσης ἐμοὶ καὶ χάριτος καὶ γλώσσης. Γράμματα πέλας, ἔτεκε τλέμβων κατεχόντων. Τίνι γὰρ ἐδεήθη ποτε τῶν γραμμάτων, μεμνημένος τε τοῦ χαριεσμοῦ, ἢ τοῦ μηχανήματος, ἐπαρίστου μόνον τοῦ νοήματος, ἀλλά καὶ τοῦ παραβολικοῦ τῶν ῥημάτων, ἃ καὶ τῶν εὐεργετουμένων παρακαλεῖν, καὶ παρεκτείνειν τὸ ἀγαθόν δε τοῖς φίλοις, ἦν ἐπιβαλλόμενον χωρεῖν ποθεν· καὶ πράττεις γε τοῦτο, ὡς οἶδα, μέχρι τοῦ νῦν· ὥστε τοῦ Παιδᾶ πάλαι πρὸς τοὺς ἐσόμενος· ἀλλ' ἐγὼ δέ γε νῦν πρὸς σὲ φθάνω βλέπων, ὅτε πρὸς τε αὐτὸν ἀγαγόντος τοῦ λόγου με τοιοῦτον ὄντα· οὐ γάρ τοι νομίζεται μέχρι μόνου τοῦ θεωρεῖν καὶ ἀγαπᾶν τὴν σήν, ἀλλ' ἐπεκτείνεσθαι παρακαλεῖς, εἴ γε πᾶσι χαρίζεσθαι θέλεις. Γράφε τοίνυν καὶ ἐρχόμενος πρὸς ἐμέ, τῆς φιλίας τε ἀπόδος, καὶ πολλοῖς τῶν φίλων, ὡς οἷόν τε δυνατόν, τὸ χρέος ἀποδιδούς, δεδωκώς τε πολλῷ, ἃ εἴπομεν, λύσεις τε λίαν εὐθύνεσθαι φίλοις τε τοῖς σοῖς παροῦσι, καὶ ἀπελθοῦσιν ἅπασιν.
Βʹ. Τῷ Λακεδαῖ.
Ἐγνώρισάν μοι σὲ τὴν μὲν ἐκ τῶν συνεληλυθότων σχεδὸν βάθρον, εἴτε μοι ἦν κοινωνήσαντές τε ἐνεχόμην, κἄτινα σχολή, Πλάτωνα γοῦν ἐκεῖνον τὸν μέγαν· ἰδόντα σχέδιον ἐπεχείρησαν· εἰ ἴδοι καὶ ἀνθρώπους πρόσοικον μεθ' ὅλης ψυχῆς μετά τε φωνῆς ἐν ἁπλότητι εἰρημένων πολλῷ τε ζηλουμένων μόνον τοῦ λόγου, δεῖ τε καὶ ἄλλως πλεῖν ἐν θαλάσσης τρικυμία, δεῖ νῦν δι' αὐτοῦ τοῦ τρίβου τε μαθεῖν εἴ τι ἄξιον αὐτοῦ ζήτης. Εἰ γάρ τι εἰς τὴν ψυχὴν πίπτον ἐν σοφίᾳ καλόν, ἐκεῖνοι τῶν καλῶν τῆς μνήμης ἐπεκτεινόμενοι, τῆς δε ὁλκαδικῆς νεφέλης ἐπικαλύψαντες· ἔστι γε τοῦ λόγου χαριέσθαι ψυχῆς εἴ τε δύνασθαι καὶ αὐτοῖς ἐπαινουμένοις φίλων σχολή, ἐν ἡδονῇ θεωροῦντα καλήν τε τὴν τῶν εὐεργετουμένων χάριν, καὶ ἐπαίρουσαν τῆς φύσεως παντάπασι πρὸς ἀρετήν.
Θʹ. Τῷ αὐτῷ.
Μετὰ τῶν ἐν παντὶ, ὃς μὲν θυμῷ, ἄλλος δε ταῖς ἡδοναῖς τε βεβυθισμένοι, καὶ ὡς ἀνεπαίσθητοι ἀπειλημμένοι τοῖς πάθεσι τοῦ σώματος, τῶν δὲ ἄλλων πλεῖον ἀγαθῶν ἐφιέμενος σύντονα τοῖς ἀγαθοῖς εἴδεσιν ἀντεχόμεθα, ἐπεχομένου τοῦ πάθους, ὑπεκφυγοῦσιν εἶπε καὶ φιλόσοφον τέλος, καὶ φιλόπολιν ἐκεῖσε κατ' αὐτό.
V. Eidem.
Ε΄. Τῷ αὐτῷ.
Τὸ τῆς θεοφιλείας σου γραμματεῖον ἐπιμελῶς
ναγνόντες, καὶ ἀθοκοῦντά σε παρὰ τὸ μὴ ἀντίγρα
φα δέχεσθαι παρ' ἡμῶν διαγνόντες, ταύτην ποιούμεθα τὴν ἀπολογίαν ὑγιῶς ἔχουσαν, καὶ σφόδρα τῇ
ἀληθείᾳ συνάδουσαν. Οἱ λήθη τῶν σῶν αἰτία τῆς
σιωπῆς, ὡς αὐτὸς ἔδοξας, οὐδὲ τὸ περὶ ἐλαχίστου
ταῦτα ποιεῖσθαι, ῥαθυμοτέραν ἔχουν τὴν χεῖρα
πρὸς τὴν γραφήν· ἀλλ᾽ ἡ τῶν δημοσίων ἀπαραίτη
τος ἀσχολία, καὶ τὸ διηνεκῶς ἡμᾶς ἀπειλῆσθαι τῇ
περὶ ταῦτα φροντίδι, τοῦτο καὶ γλώτταν εἴργει καὶ
χείρα τὰ παρ' ὑμῶν ἀμείβεσθαι γράμματα. Πλήν
ἀλλὰ γλῶτταν μὲν καὶ χεῖρα δακωλύει, ψυχὴν δὲ
οὐδαμῶς ἀπείργει τοῦ μεμνῆσθαι τῶν ἐγνωσμένων.
Μὴ γὰρ οὕτως ἰσχύσειέ ποτε δι' αἰῶνος φροντίς, ὡς
Tuæ pietatis tabellas, diligenter percurrens, coguoscensque te maxime animo angi, quod a nobis
responsum ad tuas non habueris, lac tibi ratione
valide et veritati ipsi consone respondemus.Silentil
causa non est tuarum rerum oblivio, ut tute opinaris; neque quod eas flocci pendamus, segnior manus redditur ad scribendum; sed rerum publicarum indeprecabilis occupatio et assidua conflictatio,
et nusquam de iis cura intermittens, et linguam et
manum consistere et commorari cogit, quominus
ad tuas respondeamus. Sic est, linguam et manum
retinet; animum vero non impedit, quin notorumn
et amicorum recordemur. Nunquam enim tantumdem sollicitudo prævaluerit, ut et animo eorum
memoriam evellat, quibuscum semel amicitia καὶ ψυχῆς ἐκβαλεῖν τὴν μνήμην τῶν παρ' ἡμῶν
juncti sumus. Sed hæc quidem in optima animi άπαξ φιλεῖσθαι κριθέντων· ἀλλ᾽ ἢ μὲν ἐν καλλίστῳ
parte sita est atque intime profundo insita,notasque τῆς ψυχῆς κεῖται καὶ ἐνδοτάτω βαθέως ἐνσημαν
accuratas habet. Quæ vero singulis diebus occur- δεῖσα, καὶ ἀκριβεῖς τοὺς τύπους ἔχουσα· τὰ δὲ καθ᾽
runt, decenti providentia procurante, continuo fe- ἡμέραν ἐμπίπτοντα τῆς προσηκούσης τυγχάνοντα
runtur, nihilum quidem eam lædentia. Addas illud προνοίας φέρεται ἀενιάως, μηδὲν αὐτῇ παραβλάquoque,nonnulla a te scripta, non responsione,sed πτοντα. Αλλως τε δὲ καὶ ἔνια τῶν παρὰ σου γραφ
fide magis indiguisse, ut vera apud nos aestimaren- φέντων, οὐ τοσοῦτον ἀπολογίας, ὅσον ἐδεῖτο πίστεως,
tur, qualia fuere de procuratoribus, quæ non mul. καὶ τοῦ ἀληθῆ παρ' ἡμῖν δεῖξαι, οἷα τὰ περὶ διοι
tum ante tempus in cognitionem venerunt; et ea κατῶν οὐ πρὸ πολλοῦ γνωρισθέντα᾽ ὧν γε δὴ καὶ
ipse existimo, quam quæ in Sagra gesta sunt, cre- ἔτυχον, καὶ πιστά μοι ἔδοξε ταῦτα μᾶλλον τῶν ἐπὶ
credibiliora. Habes jam a nobis sufficientem respon- Σάγρας. Ἔχεις ἀρκοῦσαν παρ' ἡμῶν ἀπολο
sionem; vel, si vis, plagæ quæ ab amore illata est, γίαν, ἢ θεραπείαν τῆς κατὰ πόθον πληγῆς, καὶ
remedium: et oblecta le gaudio, quod non prom- χαῖρε, ὅτι μὴ τὸ ῥᾷστον καὶ πρόχειρον, ἀλλὰ τὸ
plum et quod ad manus est, sed tulum opportu- ἀσφαλὲς καὶ καίριον ἔχεις. Γράφειν μὲν γὰρ ἔνι καὶ
numque possideas. Facultas enim est, etiam non c μὴ φιλοῦντι, μεμνήσθαι δὲ καὶ κατὰ νοῦν ἔχειν,
amanti, literas scribere; at memoria recolere, et τὸ μὴ φιλίως ἔχον, ἀδύνατον. Εἰ δὲ καὶ τοιοῦτόν
mente retinere, qui amicitia conjunctus non est, τί ποτε γράψης, οἷον ἀναγκαίως ἀπαιτοῦν τὴν ἀπολο
nequit. Quod si quandoque tale scripserit, quod γίαν, καὶ γράψομεν πάντως καὶ ἀπολογησόμεθα.
necessario responsum exigat, prorsus et scribemus Μόνον αὐτὸς εὐχου, καὶ ταῖς πρὸς τὸ θεῖον δεήσεσιν
et respondebimus. Interim modo tu preces funde, εὐοδοῦν ἡμῖν τὰ ἐν χερσὶ, μὴ ἀμέλει.
et Deum supplicationibus exorare non desinas, at
prospere nobis, quæ præ manibus sunt, eveniant.
5'.
Decursis tuæ pietatis litteris, mentem et scopum,
Τοῖς τῆς σῆς θεοφιλείας γράμμασιν ἐντυχόντες,
qui in illis latebat, capere non potuimus. Namque τοῦ ἐν αὐτοῖς ἀποκεκρυμμένου σκοποῦ ἐφικέσθαι
volens et libens, cum in gremio sententiam abui- οὐκ ἠδυνήθημεν, ἀσαφείς γὰρ ἑκουσίᾳ τὴν διάνοιαν
disses, multis nos ac variis erroribus implicasti, συγκαλύχας, εἰς πολλὰς ἡμᾶς καὶ διαφόρους περιcum non esset, ubi exquisila rei propositæ compre- πλανᾶσθαι πεποιηκας, μὴ ἔχοντας ὅπη στῶμεν τῇ
hensione mentem firmaremus. Quod si qua ipse ἀκριβεῖ καταλήψει τοῦ προκειμένου. Εἰ μὲν οὖν
tibi proposueras nobis occultare,tibieratin animo, ήδούλου μὴ νεηθῆναι τὰ τοῦ σκοπού, πεπλήρωται
finem jam habuere pro tua sententia. Quare vero σοι τὰ κατὰ γνώμην. Τί δὲ μὴ τὴν ἀρχὴν τελείως
et in ipso ingressu ea prorsus non texisti silentio, ἀμεσιώμησας, ἀλλ' ἐκείνωνεις γραμμάτων, οἷς οὐκ
sed litteras cum illis communicasti, quos nolebas Αβούλου κοινωνούς ἕξειν, καὶ τῶν δι' αὐτῶν δηλου
habere participes eorum, quæ per illas significa- μένων; Εἰ ἅπερ ἔγραψας δῆλα πάντως βούλει γενέ
bantur. Quod si quæ scripseras omnino manifesta σθαι τοῖς πρὸς οὓς ἔγραψας, τί αὐτὸς σεαυτῷ ἐλέγχῃ
iis esse volebas, ad quos scripsisti, quid tibimet διαμαχόμενος, πραγμά τι ποιών, παρ᾽ οὐδὲν αἰνία
ipsi adversaris, rem peragens nihilo ab ænigmate γματος διαλάτιον, καὶ ἅπερᾶν ἐθέλοις, ἐν ταυτῷ μὴ
dissimilem, ut quæ neque velles, ea ipsa velle te θέλων φαινόμενος; Εἰ οὖν ὅλως βούλει, ώσπερ οἶδα
deprehendaris? Si itaque prorsus aves, sicuti te καὶ βούλει, περίελε ἢν ἑκὼν κατέχεις τῶν γεγραμvelle sat scie, quam volens offudisti scriptis obscu- μένων ἀσάφειαν, καὶ καθαρῶς ἡμῖν δήλου τὰ τοῦ
ritatem, rejice et tui consilii sententiam aperi. σκοποῦ. Οὐ γὰρ ἄν τι; ἐπὶ σοὶ λέξειεν, βούλεσθαι
Neque enim quispiam de te dixerit, voluntate qui- μέν, μὴ δύνασθαι δὲ, καὶ ἀτονωτέραν ἔχειν τὴν
Continue reading PG 114: Epitome Canonum →≣ entire volume