rum. Facile condono P, Cornelio, Theologo et Commentatori in sacram Scripturam eximio, quod fide et auctoritate Rhegiensium, virorum erudito rum et primariorum, talia scripserit. Ipse interim nihil per se commentatur de mora aut non mora Pauli apostoli apud Rhegium. Supposuit, vera esse quæ Rhegienses de mora ejus apud se unius diei, et de magna conversione gentilium illo die facta; item de Actis S, Stephani, sæculo Christi primo Græce conscriptis affirmabant. Et si quid illa de re per se commentatus fuisset, utique observasset quod si Paulus uno die Rhegii moram traxisset, non potuisset secundo die Putoleos attigisse: quod Lucas factum esse ait. Sed de his mox alia. Actis Græcis, quæ mihi ab hisce viginti annis, tunc quid quam habent de sepultura sanctorum corpo Romæ agenti, a R. P. Josepho Denti, domus pro fessorum societatis nostræ præposito, Messanæ cu rata fuerunt describi e codicibus ms. celeberrimi prope urbem illam monasterii Sancti Salvatoris, ordinis S. Basilii; uti pluribus dixi ad Vitam S. Sebastianæ V. M. tomo VI Junii, quæ indidem ab eodem, uti multæ aliæ, mihi Græce fuerunt submissæ. Hæc, inquam, Acta S. Stephani viden tur fons esse, ex quo, quotquot de illo Latine scri psere, sua hauserunt, aliis additis, aliis mutatis, pro suo cujusque sensu. Sic Stephanus, qui in Actis Græcis legitur patria Nicænus in Bithynia fuisse, et cum S. Paulo apostolo Rhegiam ap pulisse,; apud Ferrarium dicitur civis Rheginus, et ab appellente illas in oras Paulo, Rhegii inventus, atque ibi ad Christi fidem conversus fuisse. 6. Hieronymus Marafioti in suo Calabria Chro nico, Italice anno 1601 excuso, pag. 47, et Marcus Antonius Politi in suo similiter Chronico, Messanæ impresso ann. 1617, pag. 80. Idem Paulus Gualte rius in sanctis Calabriæ, qui anno 1630 Neapoli prodierunt, pag. 53, et Ferdinandus Ughellus in suo Italiæ sacræ tomo IX edito anno 1662, habent Vitam S. Stephani, quam primus ex codice Græco interpretatus est Italice; secundus et quartus La tinam ediderunt ex alia atque alia interpretatione. Tertius e textu Latino Italicam fecit cum oratoria interpolatione. Horum ego editionibus inter se et cum textu nostro Græco collatis, quanquam eodem fere recidant omnia, malui tamen novam interpre tationem facere, consimilem nostro ms. Græco, il lamque simul imprimere, ut omnia magis authen tica sint. Editio Ughelli propius insistit nostro ms. Græco: Marafiotina et Politiana in paucis aliquan tum discordant; etin illo præcipue, quod designent diem martyrii septimum Julii: quem Ughellus noster textus Græcus, Menæa et Menologia citata, unanimiter asserunt quintum Julii. 7. Cornelius a Lapide in Acta apostolorum cap. ultimo ad illa verba, Devenimus Rhegium, com mentans, varia habet, quæ sibi, tunc Romæ com moranti, submissa fuerunt a Rhegiensibus, viris eruditis et primariis: atque ex illorum fide hæc narrat: «Silet hic multa Lucas, ac præsertim Rhegiensium a Paulo conversionem, uno die, quo apud eos hæsit, factam: quæ ex Eclesiæ Rhegien sis monumentis, eodem ævo (nempe sæculo Christi Primo) Græce conscriptis, ac deinde in Latinum idioma translatis, et in archiepiscopali archivio asservatis, a Rhegiensibus viris eruditis et prima riis ad me Romam transmissa, hic transcribam.» Transcribit autem ibi Acta Latina S. Stephani episcopi, a Paulo apostolo Rhegiensibus, ut aiunt, in transitu ordinati, quæ alia non sunt quam quæ nos infra damus Græco-Latina; nec tamen ibi sunt integra; nam desinunt in martyrio his verbis Quod digni fuerunt pro Christo mori;» nec 8. Interea ex citatis editionibus animadverto, in textu Græco nostro sphalmata quædam commissa esse, verosimiliter oscitantia librarii, ills in locis, ubi ego per iuclusa hisce sigis () verba supplere conatus sum. Inter quas correctiones etiam est, quod tertium nomen mulierum, simul passarum, Perpetua desiderabatur, quæ in Italico et Latino Sueræ episcopo, Agneti et Felicitati subnectitur. Ex his autem ipsis nominibus dubium oriri possit, an omnes isti una cum Stephano passi fuerint sæculo Christi primo. Acta quidem, etiam Græca, non tam antiqua sunt, nec talia, ut illud ipsis tuto credi possit. Testimonia Martyrologorum nulla reperiun tur. Cultus nec valde antiquus apud Latinos, nec valde celebris fuit ante sæculum xvi, quando ejus amplificatio petita fuit a S. Rituum congregatioue Romæ et obtenta, per facultatem exponendi publice imaginem sancti, ejusque nomini altaria et templa dedicandi: quæ eatenus nulla habuerit. Locus, ubi sepultum fuit corpus in hodiernum usque diem, uti scribit historicus Rhegiensis Politus anno 1617 reperiri non potuit. 9. Ex his, inquam. dubitari possit, an S. Ste phanus cum sociis suis martyrium passus sit sæculo primo eoque magis quod totis tribus primis sæ culis episcopus, suæ civitatis alius, Rhegiensibus non sit notus. Si dicas, per traditionem notum esse S. Steqhanum pro sæculo primo, quæram, cur alius episcopus, pro eodem sæculo et duobus sequentibus, similiter noius non sit. Inquies, quia antiqua civitatis scripta interciderunt; superest autem vita S. Stephani, quæ ipsum S. Pauli apo stoli discipulum facit. Audio. Sed illa ipsa vita non sapit longam antiquitatem, nec potest ante sæcu lum decimum scripta fuisse, si non sit diu, post. Spa tio autem novem, decem, aut plurium sæculorum tunc elapso, quando scripta fuit, potest scriptor multa ignorasse de gestis sancti sui, quemadmodum nunc nihil de illis scitur ex antiquitate præter id quod in vita narrantur: et magis potest ignorasse certum tempus quo vixerit, martyrioque coronatus fuerit, In hac porro ignoratione aut maligna tra ditionis vulgi luce scribere exorso visum fuerit, aptiori tempore Stephanum adduci Rhegium non

posse, quam quo Paulus apostolus eodem appulisse runt Rhegium. Non dicuntur urbem intrasse, ne sciebatur; et præsumi poterat, ipsum ibidem pro se aliquem reliquisse episcopum. 10. Tum vero quæri potest de sociis symmarty ribus S. Stephani, Suera episcopo, et mulieribus, Agnete, Felicitate et Perpetua, unde illos acceperit aut mutuatus forte sit scriptor Vitæ. Æque hæc obscura aliunde sunt: nec facile capiam, quomodo illis inductæ religionis Christianæ initiis, duo Rhe gii fuerint episcopi, quando de uno solo non con stat certo. De mulieribus quoque certiora deside rari possunt, ne quis cogatur suspicari, Perpetuam atque Felicitatem, omnium fere antiquorum Patrum scriptis celebratas, in Africa cum aliis sociis marty res ineunte sæculo tertio passas, Rhegium tradu ctas fuisse. 11. Ego quidem per hæc dubia mea nihil dero gatum velim veritati; sed magis cupio, veritatem ex illis illustriorem fieri per aptas ad dubia mea Rhegiensum solutiones. Aliud quoque dubium huc pertinet,ubi de prima Rhegiensium ad Christi fl dem conversione per Paulum apostolum, sermo est. Popularium vox, et quodammodo Evangelium, de quo dubitare nefas sit, insonat auribus, Paulum, cum e Syria Rhegium appulisset, ducendus Romam a centurione et custodibus suis ad tribunal Cæsa ris, in ingressu urbis Rhegiensis, cœpisse Chri stum annuntiare: incolas autem obstinato animo ei prohibuisse istiusmodi anuntiationem; tandem tamen, deprecante Paulo, ut se dicentem audirent tantillo tempore,quo parvulum candelæ frustulum, quod manutenebat accensum, deflagrasset, id per misisse. Tum vero Paulum candelæ ardentis frustulum imposuisse columellæ, quæ forte astabat, marmoreæ; et hanc columnam, consumpta brevi candelula flammam concepisse et perrexisse ar dere. Quo viso prodigio, incolas fidem Christi am plexatos fuisse. 12. Hoc factum, non tantum vulgi sermone, sed etiam scripto celebratur Marco Antonio Politi in Chronico Rhegiensi pag. 80, sed obiter tantum. Primum mihi in his dubium est, utrum Paulum Rhegii miracula fecerit aut aliquos ad fidem con verterit, imo an istam urbem ex navigatione illa intraverit. Scribit Luca, comes S. Pauli in navi gatione Syriaco-Romano, quæ vidit; et accurate notat moram quam in civitatibus obviis traxerunt, Sic Militæ, ait, hibernasse Paulum tres menses, et quæ ibidem interea fecit miracula et conversiones gentillium, describit. Syracusis triduo substite runt; Puteolis rogatu fratrum manserunt dies septem. De Rhegio autem nihil simile meminit Lu cæ textus. En verba, Actorum cap. ult: «Et cum venissemus Syracusam, mansimus ibi triduo. Inde circumlegentes,devenimus Rhegium, et post unum diem, stante austro; secundo die venimus Puteo los, ubi inventis fratribus, rogati sumus manere apud eos, dies septem; et sic venimus Romam.» Igitur Paulus et Lucas, navigantes Syracusa vene dum moram diurnam ibi fecisse; sed potius iter prosecuti, e conspectu Rhegii, favente austro, post unum diem navigationis, venerunt die secundo Puteolos. Neque enim, si uno die Rhegii subtitis sent, potuissent die secundo Puteolos attigisse, quibuscunque stantibus ventis, propter longinquam locorum distantiam. 13. Ita intellecto sacri scriptoris textu, uti plane videtur intelligi debere, evanescit prodigium co lumnæ marmoreæ ardentis in conversionem Rhe giensium, imo et conversio ipsorum per Paulum, et ordinatio Stephani tunc temporis in episcopum. Quod si quis etiam sustinere velit, Paulum civita tem ingressum fuisse, ibique die uno mansisse, nondum columna marmorea arserit. Quid enim? Si id factum fuisset, Lucas, Pauli socius, utique scivisset. Si scivisset utique scripsisset. Utpote qui multo minora Pauli gesta in Melita insula et alibi, tam sedulo in memoriam posteritatis scripto consignavit. Utitur in re simili, simili argumenta tione S. Hieronymus, Legebatur ipsius adhuc tem pore liber de gestis Pauli et Theclæ, in quo et de baptizato leone narrabatur. Quod refutaturus ipse, sic ait «Igitur Пspródov Pauli et Theclæ, et to tam baptizati leonis fabulam, inter apocryphas scripturas computamus. Quale enim est, ut indivi duus comes Apostoli Lucas, inter cæteras ejus res, hoc solum ignoraverit? Similiter quomodo idem ignoraverit, accensam a parva candelula, prædi cante Rhegii Paulo, columnam marmoream arsis se?»Addit Hieronymus ex Tertulliano, «Presby terum quemdam in Asia σnoudary apostoli Pauli, convictum esse apud Joannem, quod auctor esset libri, et confessum, se hoc Pauli, amore fecisse; et ob id de loco excidisse.» Digna fictoribus in rebus sacris ac seriis poena, sive finxerint amore persona privatæ, sive amore patriæ, ut res ejus gestas quam altissime repetant, aut conversionem ejus ad Chri sti fidem ab apostolis deducant. 14. Procedamus porro. Non tantum Pauli tem pore ignotum fuit prodigium ardentis columnæ, verum etiam mille annis post, usque ad tempus, quo primaria S. Stephani vita, quam Græco Latinam damus, conscripta fuit. Ejus quippe au ctor, quamvis Paulum inducat Rhegium: ibique fil dem annuntiasse, multos baptizasse, atque etiam presbyteros et episcopos ordinasse dicat, adeoque innuat longiorem moram ibidem traxisse; tamen suo tempore nondum scivit, quod incolæ Rhegiens ses initio pertinaciter prohibuerint Paulo prædica re fidem, deinde vero per prodigium columnæ marmoreæ ardentis conversi abipso fuerint. Quin imo satis declarat auctor vitæ, Rhegienses ab ini tio, absque ullo singulari miraculo, Paulum con cionautem pronos auscultasse et sicuti terra bona susceptum semen multiplicat centuplum, ita illos suscepisse verbum Dei ex ore Pauli. Debet' igitur fabula ista primum nata fuisse in vulgus, post æta

tans, aliaque quam plurima contra eos statuens ac gerens in odium Constantini de quibus Eusebius lib. 1 De Vita Constantini, capite 51,52 et seqq. agit; quæ Petavius alligat anno Christi 319, ut videre est in parte altera De doctrina temp., pag. 718; addens, passos esse in ea persecutione XL martyres in Cappa docia, frigore enectos, et Basilium, Amasiæ Ponticæ episcopum, martyrio affectum, citaque Eusebii Chronicon. Actum de illo est tom. III Aprilis, pag. 416, apposita epocha, circa ann. 322; de iis autem die 10 Martii. ad hæc Eusebii Chronicon Latine versum apud Josephum Scaligerum pag. 180, ad an. cccxxi habet; «Licinius Christianos de palatio suo pellit.» Dicamus ergo, martyres obiisse circa annum 319. 5. Quid sentiam de Actis, e Græco in Latinum sermonem a me conversis, paucis intellige. Non sincera illa esse, sed episodio plus uno adornata dramaticeque composita, indubitatum mihi videtur. Spirat enimvero in illis ingenium Metaphrastis, vel saltem alterius cujusdam einon absimilis, trægœdi sacri po tius quam sinceri historici nomen promeriti. Argumento sunt sequentes observationes. Primo, preces, verbis psalmorum nimis composite concinnatæ, ut videsis num. 8 et 12. Secundo, inductio martyrum utriusque sexus nec non exemplum S. Potamienæ, temporibus Maximiani pro tuenda pudicitia in lebe tem, pice instructum, a suo domino injectæ, nonne theatrum spirant? S. Leontius, ea narrans ut ani mos excitet ad fortiter pro Christo dimicandum, dicit se ea accepisse «a magistro suo, qui veniebat ex Egypto, et audisse se aieba a S. Antonio asceta.» Quæro qui hic Antonius aceta? Antonius magnus, ut opinor, celeberrimus plurium monachorum abbas: si ille est, quem conjicio, satis disparata connectere videtur scriptor; cum is tam diu obierit post S. Leontium, anno utique 356. Res illæ narrantur, a num. 8 in fine. Tertio, diabolus, Esculapium mentitus, ducemque Lysiam contra martyres concitans, quid nam est nisi scena dramatica, num. 12? 6. Quinto, mors martyrum, hoc modo accelerata, qui refertur num. 16, fallor si plenam fidem inveniat. Sexto, proditin scenam mulier, sanctis aquam sub vestibus clam in carcere deferens, num. 11; quæ de nuo redit num. 19. Erunt, ut opinor, quibus preces et aqua e rupe elicita non omnino arridebunt, num. 22. Denique Actorum sinceritati non mediocriter officit sequens clausula, a genuinis Actis abesse con sueta, quæ habetur num. 23, in qua Sisinnius ita Deum orat jamjam moriturus. «Opis tuæ indigos, te que nostro interventu invocantes, statim exaudi, Domine, in quacunque necessitate et indigentia; quam vis in viduitate et orbitate; quamvis in peregrinatione; quamvis in infirmitate corporis et animæ; quamvis in ære alieno et calumniis; quamvis in acerba servitute; quamvis in hominum ac pecudum contagione; quamvis in mari quispiam sit naufragus, etc. Tu illi, rex, per nos solatio sis, et statim exaudi, ut cognoscant mundi hujus incolæ, multum nos diligi abs te, et exaudiri, ac malo cuilibet fiat aqua hæc in medelam, nam ad invocationem tui ebullit et innovatum est vetus miraculum in gloriam Patris et Filii et Spiritus sancti, in laudem et memoriam martyrum tuorum quinque et quadraginta. 7. Inter martyres XXXVI Alexandriæ passos, de quibus hoc itidem die agitur superius, duo primi Leon tius et Mauritius, et quintus Daniel, tribus nostris martyribus Nicopolitanis, quorum expressum vidimus nomen, prorsus homonymi sunt. Quæ homonymia suspicionem fortasse nonnulli præbere poterit, hic æque, ac alibi, plus semel, inductæ alicujus, confusionis, una fortasse martyrum turma in duas distra cta, vel, si hoc non vis, alterius in alteram nominibus derivatis. Verum quoniam quid hic lateat my sterii, nobis assequi non est promptun, in duas eos classes dsitinximus, secuti Martyrologia Hierto nymiana: uti indicavimus supra, ubi de dictis triginta sex martyribus egimus, et difficultatem hanc non prætermisimus. 8. Tamayus solius S. Leontii nomen exprimit, et socios martyres confuse: «Nicopoli in Armenia, S. \.eontii martyris, qui cum aliis sociis agonem admirabilem complevit.» Hoc recte; sed clausulam sequentem, «cujus exuviæ sacræ in oppido Alcaudete, dioecesis Giennensis in cœnobio monialium B. Claræ debita cultus honorificentia servantur,» quorsum adjunxit? Cum in notis ad hunc locum candide profiteatur «suspicari se, erase amicum eruditum,» nimirum P. Martinum Xemena Jurado, ex cujus relatione prædictis Sancti reliquiis istum locum assignarat, «et hæc pignora esse alterius Leontii martyris Romæ passi; de quo agunt Maurolycus, Galesinius, et Philippus Ferrarius in generali catologo Sanctorum die 9 Julii fol. 284, et suademur ex eo quod comiti Beneventano ejus exuvias obtulit Paulus V, Pont. Max. extractas ex Romanis cæmeteriis; nec huc usque sciatur Nicopolitani Romæ advectas fuisse.» Recte, ut opinor, hic se et alium suum ducem corrigit Tamayus. Utinam in pluribus aliis eadem felicitate et facilitate se correxisset! Sic pluris fierent ejus merces apud eruditos hagiophilos etiam Hispanos, indignatione potius ac risu sæpe digniores, quam pretio.

non abuti eligunt, dicantur res illius, et virorum quæ dicunt, ipsi prius pugnant, et re ipsa aperte bonorum animis apponatur mensa divina, et op sonia, quæ nunquam consumuntur. II. Sanctus ergo Eudocimus genus quidem duxit ex Cappadocibus, piorum parentum pia soboles. Quorum alter quidem Basilius, Eudocia autem nomine, quæ genuerat, erant genere insignes, opi bus abundantes, illustresque auctoritate. Patri ciorum enim dignitate clarus erat Basilius. Cum tam præclaros autem generis fontes haberet filius, non tam visus est nobilis ex parentibus, neque tan tam ex eis accepit gloriam, quantam ipse præclaris suis factis ex se nobilitatam suis attulit parentibus. Nam filios quidem, qui ex claris orti sunt paren tibus, permultos invenies: parentes autem talium filiorum, qui in medio mundo vitam nulli repre hensioni affinem transegerunt, admodum paucos. Ille ergo doctrinæ et disciplinis jussus attendere, magnum in his posuit studium, non verberibus, non terroribus, non aliquo alio indigens ex iis quæ possunt puerilem ad res honestas excitare socor diam sed ipse erat sibi stimulus ex propensione et animi alacritate ad ea quæ bona sunt. Multo autem magis invigilabat lectioni divinorum elo quiorum, et assidue in eis versabatur, adeo ut ipse quoque caneret cum divino Davide: Exsultabo ego super eloquia tua, ut qui invenit spolia multa *. Et: Quam dilexi legem tuam, Domine: tota die meditatio mea est ³. Propterea ei reputatum est su pra millia auri et argenti*, juxta divinum Pro phetam, dico Davidem. Et Dei eloquia dulcia gut turi ejus fuerunt, et supra mel ori ejus ³. III. Vacabat autem divinis templis et assidue ad ea veniebat. Et cum ejus æquales et familiares dediti essent venationibus, et equorum cursibus, et aliis adolescentum studiis, ille ea ægre ferebat, et ab eis minime movebatur, et nulli cedebat ex iis quæ juvenilibus blandiuntur cupiditatibus. Jucunde vero et libenter versabatur Eudocimus, aut in domo orationis, aut in lectione divinorum Eloquiorum, per quæ studebat seipsum reddere templum Deo dignum ut qui nihil ostenderet injucundum, nihil turpe ex deformitate animi perturbationum, et in eas collato studio. Non res adversæ, non secundæ, non aliquid ex iis quæ animum possunt aut efferre, aut deprimere, fuit satis validum ad eum a suo instituto dimovendum sed dexteris et sinistris armis (ut dicit Paulus 6) dextere utebatur, et ea materiam faciebat philoso phiæ. Quin etiam cum viam sæpe ingrederetur, tam quæ ferebat ad regiam, quam quæ in ullum alium locum mentem simul et linguam habebat intentam operi hanc quidem canentem Psalmos Davidis, illam autem attendentem, et quæ dicebantur intel ligentem, et jubenti ipsi Davidi parentem. Non enim id ei, quod multis, usuveniebat, qui psal lunt quidem, sed non intelligunt: quique cum iis contradicunt, cum procul ab iis quæ dicuntur, aber-. ret eorum animus. Temperantiam autem, quæ vere publica est, et pulchritudine alias excellit virtutes, sic amavit, et ab ea ita aperte est superatus, ut eam in vita sociam, et quæ secum habitaret, dele gerit, et audacter cum Job diceret non hoc solum Oculum meum non est cor consecutum 7, sed etiam, quod illo est majus, pactum fecisse cum oculis, nullo modo intellexisse super virginem 8: et usque adeo vitaverit cum muliere colloqui, ut soli matri non esset prohibitum ad eum accedere, quam in magna habebat veneratione: ut qui non solum maternis, sed virtutis etiam cederet legibus. Præ teream autem nulli licebat mulieri cum eo omnino loqui, aut ad eum adire. IV. Cum temperantia vero conjunxit etiam elee mosynam, cum pulcherrima eam quæ est maxime hilaris adeo ut illius quidem lumine illustraretur facies, hujus autem oleo cor pinguefieret, esset que et mundus et misericors: adeo ut altitudo, quæ procedit ex puritate, ad proximum (ut par est) ex consensu se inclinans, in tuto esset. Tam splen dide autem attendebat eleemosynæ, et eam ita amplectebatur, ut non solum superfluis, sed etiam necessariis se pie gereret: et non parce seminaret, sed in benedictionibus et non solum pecuniis, sed etiam carnibus, si ex iis pauperibus dari posset auxilium minime parceret, idque admodum hilari, promptoque et alacri animo, motus dilectione in Deum et proximum. Fructus enim charitatis, est in fratrem misericordia, adeo ut ipse promptior esset ad daudum, quam ille ad accipiendum, qui opus habebat misericordia: et cum dedisset, ipse magis lætaretur, et plus se juvari crederet, quam is, qui acceperat, quomodo res vere habebat. Ma jores enim sunt divinæ gratiæ, quam humanæ, quas ipse larga manu emebat largius illinc scatu rientes. Et, ut semel dicam, orphanorum erat pater Eudocimus, curator viduarum, indumentum nudo rum, panis esurientium, animarum quæ ægritudine gravabantur solatium. V. Is cum et ab imperatore honores, et quæ est ad tempus, gloriam assequeretur propter virtutem, nihil ex eo lædebatur, ut cujus nec calor animæ tepesceret, neque ad cursum spiritualem fieret impetus hebetior: sed potius eam quoque Deo ascribens gratiam, hinc sumebat occasionem majo ris in ipsum desiderii, et eum colendi promptius et alacrius. Certe cum esset electus, ut præesset parti exercitus Cappadocum, et moraretur circa id, quod vocatur Charsianum, gerebat magnam curam populi, ut qui non solum de eis esset pa terne sollicitus, sed eas etiam, quæ erant inter se invicem, ut solent, controversias solveret, nul lam in partem propendente trutina justitiæ: et judicans orphanum (ut dicam cum Isaia), 2 et vi › Psal. cxviu, 162. * ibid. 97. * ibid. 72. * ibid. 103. • II Cor. vi, 7. 7 Job. xxx1, 7. * ibid. 1. ° Isa. 1, 17.

duam justificans, et omnibus idem apparens per multa quidem dicens, multa autem faciens, quæ æqualem in omnes benevolentiam. Et quid opus est, ut dicam singula? Erat virtute perfectus Eu docimus; erat insignis charitate in Deum, et insi gnis charitate in proximum. Quamobrem ejus exitium et interitum, proximo, inquam, clanculum detrahere, adeo odio habebat, ut non solum ipse nibil tale faceret, sed etiam si alius vellet facere, minime sustineret non honestis verbis aures præ bere et quod ad se attinet, illas quoque conser varet peccatis superiores. solet facere nequitia dæmonum in damnum hu manæ naturæ, quæ desuper bello ab eo appetitur. Dæmone quidem moto a sancto, aut a Christi po tius virtute, ut eum manifestum faceret et hono raret, movente autem et torquente, et maxima tempestate hominem conturbante, cum tanquam mortuum Eliam humi jecisset, sceleratum illud dæmonium statim abiit, ut quod fuerat homini ve luti quædam disciplina, et medicamentum ad ex pianda peccata iis, quæ Deus novit, judiciis. At que Elias quidem sic fuit liberatus a dæmone Deus autem non eousque fecit consistere sui servi gloriam: imo vero cum tanquam tuba valde clamans, in multos esset dispersum miraculum, bis, vocavit ad sepulcrum, sepulcrum, inquam, ex quo admirabiliter multis scaturiebat vita et curatio. VIII. Ex his vero una mulier, quæ habebat filium, cujus solutæ erant manus, quique eas ferebat non secus atque lapis ac statua, cum ardenter accessis set ad sepulcrum, nou longa opus habuit mora, non negotiis, non diebus: sed cum primum venit, ei opem tulit ad liberandum a morbo filium, oleum sumptum ex lucerna beati sepulcri: quo cum illa filii manum unxisset, vidit statim eum totum illæ sum, et utentem manibus simul liberis et suo fungentibus officio. Alius autem puer eodem qui dem modo affectus, in hoc vero solo differens, quod priori quidem manus, ei autem pedes erant quoque consecutus fuit curationem. Nam cum is quoque unctus esset in pedibus oleo lucernæ, protinus exsiliit, et fuit causa magnæ gratiarum actionis, quæ offerebatur ipsi sancto, qui curaverat, et Deo, qui præbuerat gratiam cura tionum. VI. Illum sic viventem, piumque vitæ institutum excercentem, et recte se gerentem communis in regione aliena finis occupat, cum esset triginta tres annos natus, et necdum quidem canis capillos al befecisset, multorum autem canos superaret pru- multitudinem eorum, qui laborabant variis mor dentia. Male autem habebat Eudocimum, non quod absolute moreretur, ut qui per totam vitam id esset meditatus, et quam cum egisset vitam, quæ nam sors esset eum consecuta et alioqui cum esset sapiens, non ignorabat omnino, qualis esset lex inter composita: nempe quod cum accepisset principium, necesse esset finem quoque consequi; quamobrem non eum conturbabat corporis separa tio, sed quod cum matrem non vidisset charissi mam, longe esset peregrinatus. Quomodo autem est mortuus? est enim hoc simul philosophiæ et utilitatis particeps. Egrotabat quidem vir ille, et morbus euin jam eo deduxerat, ut ultimum ageret spiritum. Ipse vero cum suos accersiisset familiares, primum quidem diligenter mandavit, et eos jure- immobiles: is ergo simili fide oblatus, similem jurando adegit, ut eum mandarent sepulcro, sic Indutum, et nequaquam in ipsum obsérvarent, quæ solent in mortuis. Deinde cum omnes jussisset extra fores egredi, ipse solum inclusus dat se ora tioni. Oratio autem erat (audita enim fuit a quo dam, qui prope fores auscultabat) ut ejus ad Deum excessus esset obscurus, et nulli cognitus, quomodo etiam tota fere ejus vita nulli evasit ma nifesta. Cum vero alia quoque adjecisset orationi, et egisset gratias, et postremo dixisset: In manus tuas commendo spiritum meum 10, vere sanctain emisit animam. Quidam autem exiis qui sepulturæ ejus inserviebant, magis rustice, quain pie, in hoc mandato exsequendo affecti, non solum cum vesti mentis et calceis, quibus erat indutus, sed etiam cum stragulis, in quibus jacebat, in lignea capsa sic impositum, humi condunt eum, qui nihil habebat dignuin tenebris, nube omnino solem, aut lignum modio, aut potius, si mavis, in cella pena ria pretiosissimum thesaurum, et qui non potest consumi. Sed ille sic quidem fuit conditus: Deus autem non passus esteum latere, sed eum reddit ma nifestum causa multorum utilitatis. Sic autem facit. VII. Vir quidam a spiritu vexabatur dæmoniaco, Elias nomine, cum post mortem sancti non multi dies præteriissent. Repente accedit ad sepulcrum, 10 Psal. xxx, 6. 11 Psal. cxxv, 5. JX. Rursus autem mulier vexata a dæmone, liberata est a maligno spiritu eam vexante, cum solum accessisset ad sepulcrum, et pulchre didi. cisset, quemadmodum lux persequitur tenebras, et quam sit terribilis, bonus et gratus servus malo servo et fugitivo, propter eam quæ ei cum Domino intercedit, conjunctionem et familiaritatem. Porro autem alii quoque mulieri, quæ gravi morbo labo rabat, fuit mirabilis curatio solutio sepulcri pul vis sumptus cum fide, deinde aqua consper sus, aut ut melius dicam, ejus lacrymis, et im positus parti corporis, quæ male se habebat. Et ideo cum seminasset in lacrymis ferventis in Deum fidei, messuit exsultationem curationis 11. Non paucis quoque aliis male affectis, qui longe aberant, fide autem non erant longe, hic pulvis ad eos allatus, visus est aptum in omni morbo medicamentum, et quod multis quoque aliis modis erat jucundissimum. Nam cum eo, quod curabat certissime, habebat etiam celeritatem, et cum

i celeritate, molestie vacuitatem, et cum molestiae rationem, ipsorum, inquam, malignorum spirituum vacuitate,quod nulla erat omnino solvenda merces, et nihil penitus damni accipiebatur. Deficiet me tempus et oratio, defectæque erunt manus scri ptionis operi servientes, si voluerimus omnia comprehendere, quæ et prius ille, ubi fuit sepultus, et nunc huc quoque translatus, facit mi racula. morborumque et affectionum, ut qui perinde ac si horribilem terrorem, et accedere non permit tentem, eis incutiat sepulcrum, non possint per manere vel potius ut hostes quidam et inimici, qui fortis imperatoris ne possint quidem ferre conspectum, sed eos quos ceperunt, statim dimit tant, et in fugam se conjiciant; hæc cum illa vidis set, et sepulcro fuisset circumfusa, jucunde et canore deflebat, partim quidem filium lugens ut mortuum, partim autem ut ex Deo viventem, et tantis dignatum miraculis admirans, et ut quæ ipsa quoque gratia et gloria frueretur, et eo nomine gloriaretur. X. Quoniam autem translationis meminit oratio, de ea quoque tractandum est, quemadmodum facta sit et quænam fuerit causa, quod illius cor pus sepultum in finibus Charsiani, sit in hanc regiam translatum civitatem. Magna et velox ejus mira culorum fama in omnes partes pervadebat, et implebat aures omnium: et natura quidem sic ha bebat, nunc autem velocior quoque facta est pro pter rei novitatem. Ubi enim speraverit quispiam, hominem in mundo viventem, et qui populi sus ceperat administrationem, et qui singulis horis tantis agitabatur fluctibus, posse per se quiescere, et interiorem hominem habere nulla vexatum molestia,illæsosque et manifestos in se conservare typos Dei memoriæ, et ejus metu cor custodire mundum ab omnibus sordibus? Nam pietatem quidem exercere, et amplecti honestatem, virtutis que aliquantisper et Dei meminisse mandatorum, in multis fortasse invenies ex iis etiam, qui in mundo vivunt. Non enim eos omnino virtute nu dabimus, et tanquam propriam possessionem eis solis tribuemus, qui sunt a mundo separati. Sed ad tantam impatibilitatis et virtutis esse evectum altitudinem, ut consequatur quis gratiam et splen dorem miraculorum, id eorum solum dixeris, qui mundo et mundanis omnibus multam salutem dixerunt, et solitudines magis quam civitates, et deserta, et longe esse remotum ab amicis propter Christum sunt amplexi, eorumque paucorum: si quidem paucorum novimus eam quæ est pro viri bus, perfectionem. XII. Fili, voce dicebat altiore, fili, lux æterna meorum oculorum, fili,arcanum quoddam in ineffa bile bonum parentibus: undenam tibi hæc clara et magna lux curationum? Undenam copiosa fluxit gratia Spiritus? An sunt hæc omnino piæ vitæ re muneratio, et occultorum laborum? An potius non solum remuneratio, sed arrha et procemium bonorum, quæ te post hæc manent? Sum ego re vera beata inter matres, quæ digna sum habita, quæ essem et vocarer mater talis filii. Non tibi amplius contexo lamentationes maternas tanquam filio, sed tanquam Dei amico hymnos cano spirita les. Non amplius te voco filium, et fructum ventris mei, sed filium Dei per gratiam, non ex sanguini bus, nec ex voluntate carnis, sed revera natum ex Deo 12. Quem cum ipsa genuerim carnaliter, ab ipso rursus vicissim generor spiritaliter. Nec erubesco eum vocare`patrem, cujus verus pater est ille cœlestis: cognati autem, angeli et sancto rum omnium chori, bonorum operum communio ne, et æqualitate remunerationis. Curam gere pa rentum, quibus est gravius tui desiderium, quam senectus. Atqui, o charissime, pulchre carnali tuæ matri referes gratiam pro datis alimentis, si spiri tali tuo Patri tuis intercessionibus eam reddas familiarem. Pulchre quoque patri tuo referes gratiam, quod te ad hoc, utesses, produxerit, si ad ejus senectutis et imbecillitatis requiem sinus Abrahæ petieris. Hæc nunc ad te contendunt et patris canities, et matris in partu dolores, et ubera, que tu, qui es omni ex parte perfectus, suxisti,cum esses adhuc infans. Curam gere parentum, curam gere cognatorum. Lætabitur, sat scio, Deus, quem tu honorandum censes in parentibus, quos jubet illius præceptum honorare, utpote quod per ipsos honor ad illum feratur. Nam et primus omnium est pater, et opifex, et causa, ut ad hoc, ut sint, producantur. XI. Cum sic ergo fama ejus mortis et miraculorum esset dispersa, ejus parentes (eis enim adhuc vi ventibus est mortuus) et maxime mater, quæ ma ximo et germanissimo amore, ut filios solent ma tres, eum prosequebatur, magnum ignem habebant in visceribus, simul quidem et ut filium desideran tes, et cupientes conspici parentes ejus, qui adeo clarus erat miraculis. Mater ergo non ferens cor dis impetum, arbitrata, esse quid parvum et nihili faciendum, et non satis firmam piæ matri excusa tionem viæ longitudinem et senectutis imbecillita tem, horum omnium nullam ducens rationem, profecta Byzantio ad id, quod jam prius diximus, Charsianum incredibili pervenit celeritate. Deinde cum aspexisset eorum multitudinem, qui assidue accedebant ad sepulcrum, et donum, quod asse quebantur, qui multis et variis laborabant morbis et affectionibus, et quam celerem adipiscebantur cu 12 Joan. i, 13. XIII. Hæc dixit, et jubet tolli lapidem, et capsam trahi extra monumentuin. Quod cum factum esset, ubi ea jubente, apertus est loculus, cernitur mira culum, et ad videndum divinissimum, et ad dicen dum jucundissimum, et ad ea, quæ præcesserant,

confirmanda validissimum. Decem et octo menses miraculorum tales ostendit radios? Ex te pulcher præterierant post mortem, et qui tot ante dies erat mortuus, nullum habuit signum, non corporis flu xionem,non compaginis solutionem, non carnis con sumptionem,non nigrorem,non aliquid quod esset evanidum, aut quod emarcuisset, et esset lique factum: sed totus videbatur recens, perinde ac si nuper eum reliquisset anima. Propemodum vide bantur esse membra cum motu, genæ cum rubore, labra cum flore, os cum anhelitu. Existimasses, te eum omnino videre non mortuum, sel potius dormientem,aut seipsum colligentem, et diligentius aliquid meditantem. Porro autem ipsæ tunicæ,ipsæ vestes stragulæ adeo erant integræ et illæsæ, et nullo detrimento affectæ (quod attinet ad sepul turam) atque si fuissent positæ in arca, et diligen ter custoditæ. Est mortuis corporibus ex se quid injucundum ac tetrum. Est vestibus quoque quæ longo tempore jacuerunt, et aliis ejusmodi malus quidam odor, et qui offendit odoratum. Illic autem nihil ejusmodi, sed bonus odor, et gratia, et dele ctatio, tanquam non aliquod supulcrum et loculus, sed hortus esset apertus. Probantur ea quæ dicta sunt, et quod corpus esset adhuc integrum et re cens, ex hoc quod sequitur. XIV. Quidam monachus, Joseph nomine, sacer dos, et qui pietati studebat, cum tunc adesset, subje. ctis manibus, et amplexus mortuum, conabatur eri gere. Ille autem cedebat et videbatur parere, et seip sum tradere. Erectus itaque fuit vir ille admirabilis, articulis et compagibus recte inter sese habentibus. Quod cum vidisset presbyter, et metu esset reple tus, rogavit ut permitteret ea auferre, quibus erat indutus. Ipse autem rursus paruit, et manus remi sit presbytero et pedes, ut iis uteretur ut vellet. Exuit ergo eum sacerdos tunica, et eum altera induit. pedibus vero amovet non solum calceos, sed ea etiam, quæ intus erant ex serico imposita pedibus. Hæc ergo omnia tam facile fecit, et citra ullum laborem, perinde ac si ille opem ferret sacerdoti, et se traderet, ut 80 commode uti posset. Deinde eum rursus reclinat in ea, qua prius erat, figura: adeo ut id totum divino factum sit consilio, quod sic sepultus fuerit, ut erat antea: ut vel ex hoc esset manifestum omnibus, quod post sepulturam manserit cor pus potentius interitu et dissolutione. Quod quidem visum multis dæmonibus et morbis causa fuit, ut fugerent; et merito. Si enim etiam cum esset absconsum, erat eis terribile, postquam appa ruit quomodo non esset ejusmodi, ut non posset omnino sustineri? XV. Quid post hæc est consecutum? Contendo bat mater, sacro sublato corpore, demum reverti. Hæc enim, dicebat, stella ex meo ventre orta est. Qui autem in ea habitabant regione, contendebant non concedere, ut id aggrederetur. Nametsi, dice bant, ex te processit illa stella, cernitur tamen apud nos occidisse.Quomodo ergo eum a nobisauferes, qui quidem germinavit palmes, sed apud nos produxit botros miraculorum, et ei placuit, ut nos frueremur musto gratiarum et curationum. Non erat Deo difficile, si unde processit, eum voluisset illuc rursus divertere. Ne videaris ergo repugnare judicio Dei et voluntati, neque nobis divinas gratias invideas. Ne nos fonte privaveris, qui non nobis solis, sed etiam communiter omnibus est ad fruendum propo situs. Ad gloriam tibi sufficit, quod ejus mater apparueris, de cujus etiam mortuo corpore tanta est contentio. Nos prius ex ac expelles patria, guam hoc bono nobis a Deo dato nostram prives patriam. Illa postquam hæc audiisset, sciens esse sibi aliquod sapientius capiendum consilium, quivit. Deinde autem cum jussisset omnes valere, domum revertitur. Ille vero pius in primis mona chus et sacerdos, de quo prius diximus,cum reman sisset, et dierum multitudine omnem expulsisset suspicionem,et in eo custodiendo effecisset custodes socordiores, noctu ingressus, divinum suffuratus est thesaurum, et cum furto aufugit. Sed odor mi raculorum ostendit unguentum, quod celabatur, et morborum curatio fuit furti accusatrix. XVI. Mulier enim quædam, dum is in via ferre. tur, et qui eum ferebant in quodam, ut est con sentaneum, vellent loco requiescere illa, inquam, cum a maligno vexaretur spiritu, in loculum irruit, et graviter insiliit, et veluti a magno fluctu fuit exa gitata. Deinde cum sanctum turpissimis esset insectata maledictis, non illa quidem omnino, sed qui eam inhabitabat, quem adversarium dixeris, fortis ille ab eo percussus recessit, abiens in loca, ad quæ a Deo fuerat condemnatus. Illa autem sana domum rursus est reversa. Non longum tempus intercesserat, et virgo quædam præfecta monaste rii, quod vocabatur Mantineum, cum secreto quo dam et gravi morbo laboraret, et non posset graves, quos sentiebat ex eo, ferre dolores, cum rescivisset illud mortuum vitam afferens corpus afferri, et magna fide et animi ardore ei facta obviam, tan quam viventi et audienti sancto ad loculum ei mor bum dixisset, ardentis fidei mercedem, celerem invenit curationem. Ejusmodi miracula faciens, et eam a Deo gloriam adipiscens, Byzantium tandem introducitur corpus parentibus jucundissimum, mortalibusque utilissimum,malis spiritibus poten tius, ægritudinibus et morbis validius, medicamen tum vere inexpugnabile: neque valens solum ad versus unum morbum, sed, ut semel dicam, resi stens omnibus. Mater ergo læta tali reditu filii, et simul caput in Christo tollens, splendoremque et magnificentiam in tempore ostendens, argenti magno sumptu capsam induit: non solum id faciens, tanquam in gratiam filii, sed eum studens honorare, tanquam Dei amicum: ut illud quidem esset naturæ, hæc vero pii animi, et mentis Deum amantis. Cum sic ergo capsam argento parentes optimi circumdedis