Diplomatic text · vision-corrected (sonnet, OCR-anchored) · Migne scan — scholarios OCR + scan in the Page/Facsimile views — PG column chips mark the printed columns.
col. 907–908page 1 of 6
PG 116:907ὀφθαλμούς ὁδηγούς, χωλοί, μόλις ὑφ᾽ ἑτέρων κεκομισμένοι, τοῖς ποσὶν ἐχρῶντο τοῖς ἰδίοις εὐδρόμοις καὶ ἁλτικοῖς· λεπροὺς τῷ ναῷ προσελθόντας ὁ οἶκος καθαροὺς ἐθεάσατο· ὅσοι τε ὑπὸ πνευμάτων κατεῖχοντο πονηρῶν, καὶ τούτους ὁρᾷν ἦν τῶν ἐνοχλούντων ἀπηλλαγμένους, τὰ παράφορά τε αὐτοῖς καὶ μανικὰ ῥήματα εἰς εὐχαριστίαν μεταβληθέντα καὶ κοινῇ τοὺς τοῦ Χριστοῦ μάρτυρας ὑπὸ πάντων δοξαζομένους. Τούτοις ὁ μέγας περιτυχὼν Θεοδόσιος (ἐνεδήμει γὰρ τότε τῇ Μεδιολάνων πρός τε Σκύθας, καὶ τὸν τύραννόν φημι Μάξιμον διαγωνιζόμενος) μέρη τῶν ἱερῶν τούτων λειψάνων ἀντὶ παντὸς λαφύρου τινὸς ἢ λείας ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἀντὶ παντὸς ὅπλου καὶ ἀσφαλείας τῇ βασιλίδι κομίζει, οἷς τε αὐτὸς εἶδε πιστωθεὶς θαύμασι καὶ συμμάχους κατὰ Σκυθῶν ἀπροσμάχως πλουτήσας τοὺς μάρτυρας. ΙΔ΄. Ἀμέλει καὶ ναὸν αὐτοῖς πρὸ τῆς μεγαλοπόλεως ταύτης χαρίεντά τε καὶ περικαλλῆ ἀνεγείρει, καὶ τούτῳ τὰ ἱερὰ λείψανα τῶν μαρτύρων ὡς θησαυροὺς κατατίθησιν ὑπὲρ χιλιάδας, ὁ θεῖος ἂν εἶπε Δαυΐδ, χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Τὰ δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ μύρων ἀφθόνως ἀναδιδοῦσι πηγὰς οὐ σώματι μόνον σωτηρίους, ἀλλὰ καὶ ψυχαῖς τῶν ἀρυομένων καθαρτηρίους, ἵνα μὴ μόνοις παρ᾽ ἑαυτοῖς οἱ μάρτυρες ἅπερ εἰλήφασιν ἔχωσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις ὦσι τῶν ἀγαθῶν κοινωνοί. Οὕτω δοξάζει κἀνταῦθα Χριστὸς τοὺς ἐκεῖνον ἠγαπηκότας· τοιούτων ἀγώνων τοιαύτας δίδωσιν ἀμοιβάς, προοίμιά τινα πάντως τῆς ἐκεῖθεν μακαριότητος· ὧν τῆς μερίδος καὶ ἡμᾶς γένοιτο πάντας ἀξιωθῆναι χάριτι τοῦ παναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΠΕΛΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΝ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ. Α΄. Γυναικείαν ἀρετὴν τῆς τῶν ἀνδρῶν οὐδὲν ἀπολειφθεῖσαν πᾶσι διεξιέναι λυσιτελὲς καὶ ὠφέλιμον,
ADDENDA.
OCTOBER.
opus amplius habebant aliquo,qui eos manu dedu- ὀφθαλμούς οδηγούς, χωλοί, μόλις ὑφ᾽ ἑτέρων κεκο
ceret, sed suos habebant duces oculos. Claudi, μισμένοι, τοῖς ποσὶν ἐχρῶντο τοῖς ἰδίοις εὐδρόμοις
qui vix fuerant portati ab aliis, propriis suis re- καὶ ἄλτικοῖς· λεπροὺς τῷ ναῷ προσελθόντας ὁ οἶκος
vertebantur pedibus, pernicibus ad currendum, et καθαροὺς ἐθεάσατο· ὅσοι τε ὑπὸ πνευμάτων κατεί
aptis ad saltandum, Leprosos, qui in templum ve- χοντο πονηρῶν, καὶ τούτους ὁρᾷν ἦν τῶν ἐνοχλούντων
nerant, domus aspexit mundos, et quicunque a ἀπηλλαγμένους, τὰ παράφορά τε αὐτοῖς καὶ μενικά
malignis detinebantur spiritibus,eos quoqu» licebat ῥήματα εἰς εὐχαριστίαν μεταβληθεντα καὶ κοινῇ
videre liberatos ab iis qui ipsos vexabant,furiosa- τοὺς τοῦ Χριστοῦ μάρτυρας ὑπὸ πάντων δοξαζομέν
que et amentia eorum verba, conversa in gratia- νους. Τούτοις ὁ μέγας περιτυχών Θεοδόσιος (ἐνεδή
rum actionem, et communiter Christi martyres. μει γὰρ τότε τῇ Μεδιολάνων πρός τε Σκύθης, καὶ
laudibus celebrari et glorifcari ab omnibus. In τὸν τύραννόν φημι Μάξιμον διαγωνιζόμενος) μέρη
eos cum magnus incidisset Theodosius (tunc enim τῶν ἱερῶν τούτων λειψάνων ἄνεὶ παντὸς λαφύρου
agebat Mediolani adversus tyrannum, Maximum, τινὸς ἢ λείας ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἀντὶ παντὸς ὅπλου
inquam, decertans), cum accepisset partes sacra καὶ ασφαλείας τῇ βασιλίδι κομίζει, οἷς τε αὐτὸς
rum harum reliquiarum, pro quibuslibet spoliis είδε πιστωθεὶς θαύμασι καὶ συμμάχους κατὰ Σκυθών
aut manubiis, aut potius pro quibuslibet armis et απροσμάχως πλουτήσας τοὺς μάρτυρας.
munimentis, in urbem detulit regiam, iis quæ ipse vidit, miraculis confirmatus, et adversus Scythas,
socios inexpugnabiles assecutus martyres.
XI. Ante hanc magnam itaque civitatem eis excitat pulchrum et elegans templum, et in eo sacras martyrum reliquias deponit,tanquam thesaurum super millia (divinus dicit David ) auri et
argenti. Eæ præter alia unguentorum quoque fontes emittunt abundantes, non solum corporibus
salutares, sed eorum etiam, qui bauriunt, animas
expurgantes: ut non solum habeant apud se martyres ea quæ acceperunt, sed aliis quoque sua
bona communicent. Sic Christus hic quoque eos
glorificat, qui illum amaverunt. Talium certaminum tales dat remunerationes, quædam omnino
proœmia illius supernæ beatitudinis. Cujus nobis
quoque liceat esse participes gratia sanctissimi et
vivifci Spiritus nunc et semper, et in sæcula c
sæculorum. Amen.
ΙΔ΄. ᾿Αμέλει καὶ ναὸν αὐτοῖς πρὸ τῆς μεγαλοπό
λεως ταύτης χαρίεντά τε καὶ περικαλλή ἀνεγείρει,
καὶ τούτῳ τα ἱερὰ λείψανα τῶν μαρτύρων ὡς θησει
ροὺς κατιτίθησιν ὑπὲρ χιλιάδας, ὁ θεῖος ἂν εἶπε
Δαυΐδ, χρυσίου καὶ ἀργυρίου. Τὰ δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις
και μύρων ἀφθόνως αναδιδούσι πηγας ού σώματι
μόνον σωτηρίους, ἀλλὰ καὶ ψυχαῖς τῶν ἀρυομένων
καθαρτηρίους, ἵνα μὴ μόνοις παρ' ἑαυτοῖς οἱ
μάρτυρες ἅπερ εἰλήφασιν ἔχωσιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς
ἄλλος ὦσι τῶν ἀγαθῶν κοινωνοί. Οὕτω δοξάζει
κἀνταῦθα Χριστὸς τοὺς ἐκεῖνον ἠγαπηκότας τοιού
των αγώνων τοιαύτας δίδωσιν ἀμοιβας, προοίμι
τινα πάντως τῆς ἐκεῖθεν μακαριότητος· ὧν τῆ;
μερίδος καὶ ἡμᾶς γένοιτο πάντας ἀξωθῆναι χέρια
τοῦ παναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεὶ
καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΠΕΛΑΓΙΑΣ
ΤΗΣ ΕΝ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑ.
SANCTÆ PELAGIÆ ANTIOCHENÆ.
(Surius ad 8 Octobr., cod. Reg. n. 1512.)
I. Maliebrem virtutem fortitudine virorum ni- Α'. Γυναικείαν ἀρετὴν τῆς τῶν ἀνδρῶν οὐδὲν
hil interiorem omnibus narrare est utile, eoque, ἀπολειφθεῖσαν πᾶσι διεξιέναι γυσιτεγὲς καὶ ὠφέλιμον,
³ Psal. CXVIII, 71.
col. 909–910page 2 of 6
PG 116:909καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳπερ ἀναλόγου πρότερον ἀντεισηνέχθη κακίας. Οὕτω γὰρ ἂν τὸ μὲν τῶν ἀῤῥένων γένος τὴν τοῦ θήλεος ὑπερβαλέσθαι φύσιν φιλοτιμήσαιτο· γυναῖκες δὲ τῆς τῶν συγγενῶν ἀρετῆς μὴ ἀπολειφθῆναι διὰ σπουδῆς ἂν ποιήσαιντο· ἑκατέρων δὲ ὑπεξαιρεθείη τὸ τῆς πονηρᾶς ἔξεως ὡς τὰ πολλὰ δυσυπόνιπτον. Ὃ δὴ καὶ αὐτὸς πρὸ τῶν ἄλλων εἰδὼς τὰ κατὰ τὴν μακαρίαν ταύτην Πελαγίαν, ἢ τὸ τῆς Θεοῦ φιλανθρωπίας ἡμῖν ἐγνώρισε πέλαγος, ἄνωθεν εἴπω, καὶ διηγήσομαι. Β΄. Αὕτη πατρίδα μὲν ἔσχε καὶ πόλιν τὴν Ἀντιόχου· πλούτῳ δὲ γενομένη περιφανὴς καὶ κάλλει διαπρεπής, οὐκ εἰς καλὸν τῷ πλούτῳ ἐχρήσατο, οὐδὲ τοσοῦτον τῷ κάλλει τοῦ σώματος ἔνειμεν, ὅσον μὴ τὸ τῆς ψυχῆς παραβλάπτεσθαι. Ἀλλὰ τὸ μὲν ἐπήνθει ταύτῃ πολύ, πολλῷ μὲν κομώσῃ τῷ φυσικῷ, πλείονι δὲ χρωμένῃ τῷ τεχνητῷ· τὸ δὲ τῆς ψυχῆς ἀπήνθει καὶ ἐμαραίνετο. Χρυσὸς δὲ ἦν αὐτῇ πολὺς μὲν ὁ τὸ σῶμα κοσμῶν, πολὺς δὲ καὶ ὁ ταῖς χρείαις ὑπηρετῶν, καὶ πλῆθος ἀκολούθων τῶν μὲν προηγουμένων, τῶν δὲ καὶ ἐφεπομένων. Οἷς δὴ καὶ μάλιστα τὸ τῶν παθῶν ἔχουσα πύρ ἀναπτόμενον καὶ τοὺς ἐραστὰς ὑπαγομένη τε καὶ ἐκκαίουσα, ἐν πόρναις, οἴμοι! ἐτέλει καὶ πρώτη τῶν ἐν τῇ πόλει Μαινάδων ἐπεγινώσκετο. Ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἤνεγκε Κύριος φύσιν καὶ ψυχὴν γενναίαν τυραννουμένην ὑπὸ τοῦ πονηροῦ, τό τε μέλλον ὁρῶν ὡς ἤδη παρόν, καὶ οἷα ἂν ἐξ οἵας γένοιτο προειδώς, καί τι καὶ δοῦναι θέλων τοῖς αὐτὸν σεβομένοις παράδειγμα ὡς ἀρκεῖ τὸ θελῆσαι μόνον πρὸς τὸ γενέσθαι χρηστόν. Γ΄. Καὶ δή ποτε τοῦ ἐν Ἀντιοχείᾳ τότε τὸν ἱερατικὸν διέποντος θρόνον κατά τινα χρείαν τοὺς ὑπ᾽ αὐτὸν ἐπισκόπους συναγαγόντος, ἐν οἷς ἄλλοι τε πολλοί προέχοντες τῶν πολλῶν ἦσαν, καὶ δὴ καὶ Νόννος ἀνήρ, τἄλλα τε θαυμαστὸς καὶ τὸν τρόπον ἀγγελικός. Τούτων οὖν ἤδη συνειλεγμένων καί τινος τῶν ἐν τῇ πόλει νεῶν, Ἰουλιανοῦ δὲ τοῦ μάρτυρος ἦν οὗτος, πρὸ τῶν πυλῶν καθεζομένων καὶ φιλοσοφούντων τὰ θεοφιλῆ τε καὶ ἄνω φέροντα, καὶ τοῦ ἱεροῦ Νόννου ψυχωφελῆ τινα διδασκαλίαν πρὸς αὐτοὺς μετιόντος, παρῄει Πελαγία τῇ συνήθει χρωμένη καὶ σκευῇ καὶ στολῇ ἐπί τινος ὀχήματος καθημένη, πολλοῖς δὲ παραπεμπομένη καὶ τὸν πλησίον ἀέρα καταχρωννῦσά τε καὶ μυρίζουσα, τὸ μὲν τῇ τῶν μύρων ὀσμῇ, τὸ δὲ τῇ τῶν λίθων καὶ μαργάρων αὐτῇ. Ταύτην οὖν περιοῦσαν ἀνερυθριάστως οὕτω καὶ ἱταμῶς ὡς ὁ τῶν ποιμένων εἶδεν χορός, οἱ μὲν ἄλλοι, ἅτε δὴ μηδέν τι πλέον τῶν ὁρωμένων ἔχοντες ἐνορᾶν, θέσει αὐτῆς κατεγίνωσκον πορνικήν, καὶ οὐδὲ προσιδεῖν ὅλως ὑπέμενον, ἀλλ᾽ ἠρυθρίων καὶ ἀπεστρέφοντο· Νόννος δὲ ἄρα ᾔδει καὶ τὰ ἐναντία πολλάκις ἐκ τῶν ἐναντίων καρποῦσθαι, καὶ δι᾽ οὗ κέντρον ἡδονῆς ἄλλος ἂν ἴσως ἐδέξατο τῇ ψυχῇ, τοῦτο δὴ οὗτος ἔσχεν
VITA S. PELAGIE.
καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳπερ ἀναλόγου πρότερον άντεισηνέχθη κακίας. Οὕτω γὰρ ἂν τὸ μὲν τῶν ἀῤῥές
νων γένος τὴν τοῦ θήλεος ὑπερβαλέσθαι φύσιν φιλοτιμήσαιτο· γυναῖκες δὲ τῆς τῶν συγγενῶν ἀρετῆς
μὴ ἀπολειφθῆναι διὰ σπουδῆς ἂν ποιήσαιντο· ἑκατέρων δὲ ὑπεξαιρεθείη τὸ τῆς πονηρᾶς ἔξεως ὡς τὰ
πολλὰ δυσυπόνιπτον. Ο δὴ καὶ αὐτὸς πρὸ τῶν ἄλλων
εἰδὼς τὰ κατὰ τὴν μακαρίαν ταύτην Πελαγίαν, ἢ τὸ
τῆς Θεοῦ φιλανθρωπίας ἡμῖν ἐγνώρισε πέλαγος,
ἄνωθεν εἴπω, καὶ διηγήσομαι.
Β΄. Αὕτη πατρίδα μὲν ἔσχε καὶ πόλιν τὴν ᾿Ανα
τιόχου· πλούτῳ δὲ γενομένη περιφανὴς καὶ κάλλει
διαπρεπής οὐκ εἰς καλὸν τῷ πλούτῳ ἐχρήσατο, οὐ.
δὲ τοσοῦτον τῷ κάλλει του σώματος ἔνειμεν, ὅσον
μὴ τὸ τῆς ψυχῆς παραβλάπτεσθαι. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν
ἐπήνθει ταύτῃ πολύ, πολλῷ μὲν κομώσῃ τῷ φυσικῷ,
πλείονι δὲ χρωμένῃ τῷ τεχνητῷ· τὸ δὲ τῆς ψυχῆς
ἀπήνθει καὶ ἐμαραίνετο. Χρυσὸς δὲ ἦν αὐτῇ πολὺς
μὲν ὁ τὸ σῶμα κοσμῶν, πολὺς δὲ καὶ ὁ ταῖς χρείαις
ὑπηρετῶν, καὶ πλῆθος ἀκολούθων τῶν μὲν προηγουμένων, τῶν δὲ καὶ ἐφεπομένων. Οἷς δὴ καὶ μάλιστα
τὸ τῶν παθῶν ἔχουσα πύρ ἀναπτόμενον καὶ τοὺς
ἐραστὰς ὑπαγομένη νε καὶ ἐκκαίουσα, ἐν πόρναις, οἵμοι! ἐτέλει καὶ πρώτη τῶν ἐν τῇ πόλει Μαινάδων
ἐπεγινώσκετο. ᾿Αλλὰ γὰρ οὐκ ἤνεγκε Κύριος φύσιν
καὶ ψυχὴν γενναίαν τυραννουμένην ὑπὸ τοῦ πονηροῦ, τό τε μέλλον ὁρῶν ὡς ἤδη παρόν, καὶ οἷς ἂν ἐξ
οἷας γένοιτο προειδώς, καί τι καὶ δοῦναι θέλων
τοῖς αὐτὸν σεβομένεις παράδειγμα ὡς ἀρκεῖ τὸ
θελῆσαι μόνον πρὸς τὸ γενέσθαι χρηστόν.
Λ'. Καὶ δή ποτε τοῦ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τότε τὸν ἱερατι
κὸν διέποντος θρόνον κατά τινα χρείαν τοὺς ὑπ᾽ αὐτὸν
ἐπισκόπους συναγαγόντος ἐν οἷς ἄλλοι τε πολλοί προἔχοντες τῶν πολλῶν ἦσαν καὶ δὴ καὶ Νόννος ἀνὴρ,
τἄλλα τε θαυμαστὸς καὶ τὸν τρόπον ἀγγελικές. Το
των οὖν ἤδη συνειλεγμένων καί τινος τῶν ἐν τῇ πόλει νεῶν, Ἰουλιανοῦ δὲ τοῦ μάρτυρος ἦν οὗτος, πρὸ
τῶν πυλῶν καθεζομένων καὶ φιλοσοφούντων τὰ
Θεοφιλῆ τε καὶ ἄνω φέροντα καὶ τοῦ ἱεροῦ Νόννου
ψυχωφελή τινα διδασκαλίαν πρὸς αὐτοὺς μετιόντος,
παρξει Πελαγία τῇ συνήθει χρωμένη καὶ σκευῇ καὶ
στολῇ ἐπί τινος οχήματος καθημένη, πολλοῖς δὲ
παραπεμπομένη καὶ τὸν πλησίον αέρα καταχρωννῦσά τε καὶ μυρίζουσα, τὸ μὲν τῇ τῶν μύρων ὀσμῇ
τὸ δὲ τῇ τῶν λίθων καὶ μαργάρων αὐτῇ. Ταύτην
οὖν περιοῦσαν ἀνερυθριάστως οὕτω καὶ ἱταμῶς ὡς
ὁ τῶν ποιμένων εἶδεν χορὸς οἱ μὲν ἄλλοι, ἅτε δὴ μηδέν τι πλέον τῶν ὀρωμένων ἔχοντες ἐνορᾷη, θέση
αὐτῆς κατεγίνωσκον πορνικὴν, καὶ οὐδὲ προσιδεῖν
ὅλως ὑπέμενον, ἀλλ᾽ ἠρυθρίων καὶ ἀπεστρέφοντο
Νόννος δε ἄρα ᾔδει καὶ τὰ ἐναντία πολλάκις ἐκ τῶν
ἐναντίων καρποῦσθαι, καὶ δι' οὗ κέντρον ἡδονῆς
ἄλλος ἂν ἴσως ἐδέξατο τῇ ψυχῇ, τοῦτο δὴ οὗτος ἔσχεν
magis, quod femina hæc Pelagia, de qua scribere
nunc aggredimur, tam excellens postea exstitit,
quam antea vitio insignis fuerat. Sic enim genus
quidem masculorum, honoris causa,mulierum naturam superare contenderit; mulieres autem stu
duerint hujusmodi feminæ virtute inferiores non
esse. Uterque vero sexus tali exemplo, ab earum
rerum quæ parvæ sunt, habitu removebitur. Quod
plane cum ipse præ cateris cognoverim, ipsius
Pelagiæ vitam, quæ Dei erga homines benignitatis
pelagus nobis explicavit, altius exordiens narrabo.
II. Ea patriam quidem et civitatem habuit Antiochiam. Cum esset autem et divitiis insignis, et
eximia pulchritudine, non recte usa est divitiis,
neque pulchritudinem corporis ita possedit,ut non
laederetur pulshritudo animæ. Sed cum illa quidem illi naturaliter valde foreret, plurimo etiam
uteretur artificio, pulchritudo animæ marcescebat et flaccessebat. Erat vero ei multum quidem
auri, quod corpus exornabat, multum autem
etiam, quod ejus serviebat usibus, et multitudo
comitum,qui partim quidem præcedebant, partim
autem sequebantur. Quibus quidem rebus animi
perturbationum habens ignem maxime accensum,
illiciensque et urens amatores, inter meretrices
(proh dolor!) vitam agebat et agnoscebatur prima
Manadum, quæ erant in civitate. Sed enim non
sivil Deus generosam animam et naturam a maligni opprimi tyrannide, futurum videns tanquam
quod jam adesset, et præsciens qualis ex quali
esset evasura, et volens iis, qui ipsum colunt, dare aliquod exemplum, quod solum velle
alicui sufficiat ad hoc, ut fiat bonus
III. Cum itaque is qui tunc Antiochiæ administrabut sedem pontificalem, usu aliquo ita postu
lante, eos qui sub se erant, congregasset episcopos, inter quos erant, qui multis præstabant, et
erat etiam Nonnus vir et in cateris admirabilis,
et moribus angelicus. Cum ii aulem jam essent
congregati et sederent pro foribus templi cujusdam
ex iis quæ erant in civitate, id autem erat Juliani
martyris, philosopharentur autem de iis quæ sunt
pia et sursum ferunt, et sacrosanctus Nonnus
quamdam animæ utilem apud eos persequeretur
doctrinam, accessit Pelagia utens consueto apparatu et habitu, sedensque in quodam vehiculo.
multis autem deducebatur et propinquum aerem
colorabat et perfundebat tum odore unguentorum,
tum splendore margaritarum. Hanc ergo lam inverecunde, et tam impudenter accedentem videns
pastorum chorus, alii quidern,ut qui nihil possent
intueri præter ea quæ cernebantur, damnabant
aspectum ejus meretricium, et ne sustinebant quidem omnino aspicere, sed erubescebant et eam
aversabantur. Nonnus autem qui sciebat ex contrariis sape colligere contraria, per quod alius
Intellige hoc ut velle nostrum non præveniat, sed sequatur gratiam Dei, sine qua nec ipsum
velle bonum habere possumus.
col. 911–912page 3 of 6
PG 116:911ὑπέκκαυμά τι πρὸς ἀρετὴν, ἀνθ' ὧν καὶ τῆς πόρνης οὐκ ἀφίστη τῶν ὀφθαλμῶν, ἀλλὰ καὶ παρούσης προς αὐτὴν ἑώρα ἀτενές, καὶ ἀπιούσης αὐτὸς ἔτι τῆς θέας εἴχετο.
Δ'. Εἶτα καὶ μέγα στενάξας καὶ δακρύων πλησθεὶς ἑαυτὸν ὁ μακάριος ἀπεκλαίετο, καὶ τὴν ἐκείνης καλλωπισμὸν κατάκρισιν ἔλεγεν ἑαυτοῦ, εἴπερ ἐκείνη μὲν σωμάτων ἐρῶτα φθαρτών καὶ ταῦτα ἐπὶ λύμῃ τῇ ἑαυτῆς καί τι γνήσιον ἔχουσα κάλλος τοῖς μέλεσιν ἐπανθοῦν, ὅμως οὐκ ἀποκνεῖ ἐπιδημιουργοῦσα τῷ φυσικῷ κάλλει καὶ ἐπιτεχνωμένη καὶ τισι τοῦτο μηχαναῖς ἐπιλαμπρύνουσα καὶ ὑπογραφαῖς ἵνα κλέψῃ δούλην πικρὰν ἡδονήν. Ἡμεῖς δὲ, μὲν ἀθάνατος ὁ ἐρωμενος, προσθέσω δ᾽ ὅτι καὶ Ἐραστής, ἀθάνατος δὲ ὁ νυμφών, ἡ δὲ χάρις τοῖς ὄντως κεκαλλωπισμένοις μηδὲ γηράσκουσα τοσοῦτον ἀπέχομεν τὴν ἀθάνατον καλλωπίζειν ψυχήν, ὥστε καὶ τὸ φυσικὸν αὐτῆς κάλλος αἰσχύνοντες οὐκ ἐπαισχυνόμεθα, ἀλλ᾽ ἐφυβρίζομεν ἑαυτοὺς, καὶ τῆς ἡδονῆς ἐκείνης τῆς ἀποῤῥήτου καὶ θαυμαστῆς ἐλεεινώς ἀπειργόμεθα, καὶ ταῦτα μηδὲ τὴν ἐπηρτημένην ἡμῖν ἀγνοοῦντες κόλασιν καὶ τὰ ἐκεῖθεν δικαιωτήρια. Οὕτω μὲν ἐκεῖνος οὐ μόνον πρός γε τὸ παρὸν ἐπιβλέπων, ὡς πείθομαι, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τὸ μέλλον τῷ νῷ προορῶν, καὶ εἰδὼς ὡς οὐ μετὰ πολὺ καὶ τοῦ τῆς ψυχῆς αὐτῆς ἡττηθήσονται κάλλους καὶ πόρνης θεύνονται πρὸς ἀγώνας πνευματικούς δεύτεροι. Ὅ ὅτι καὶ ὀνειράτων ὄψις αὐτῷ προεδείκνυ, καὶ ἡ ὅρασις τοιάδε τις θεία καὶ θαυμαστὴ καὶ παρὰ Θεοῦ.
Ε΄. Ἐδόκει τῆς θείας λειτουργίας τελουμένης ὁ Νόννος αὐτὸς μὲν τῷ λαῷ κέρατι τοῦ θυσιαστηρίου παρεστηκέναι, περιστερὰν δὲ βεβορβορωμένην αὐτὸν περιπέτεσθαι καὶ μηδὲ ῥᾳδίως ἀφίστασθαι, ἀλλὰ πλησίον ἵπτασθαι καὶ διοχλεῖν καὶ μυρίαν ἐμποιεῖν τῇ δυσωδία τὴν ἀηδίαν, καὶ ταῦτα μέχρι τῆς τῶν κατηχευμένων παρὰ τοῦ ἱερέως προσκλήσεως. Τὸ δὲ μετὰ ταῦτα τί; Ἀφανὴς μὲν αὕτη ὅσον ὁ τῶν μυστηρίων καὶ πάσης τῆς λειτουργίας ἐπεῖχε καιρός· ἤδη δὲ ταύτης τελεσθείσης ἐξερχομένῳ τοῦ ἱεροῦ καὶ γενομένῳ πρὸς τῇ φλιᾷ, πάλιν τὴν αὐτὴν φανῆναι περιστερὰν οὕτω μὲν ἔχουσαν, οὕτω δὲ καὶ ποιοῦσαν, μέχρις οὗ τείνας τὴν δεξιὰν καὶ ταύτης λαβόμενος τῇ χειρὶ καθῆκεν αὐτὴν ἐπὶ τὸν λουτήρα ὕδατος ὄντα πεπληρωμένον. Κἀκείνη λοιπὸν τῶν πτερῶν ἀπολαβοῦσα τὸν μολυσμόν, αἰθέριος ἵστατο, καὶ πρὸς τοσοῦτον ὕψος ἐφέρετο, πρὸς ὃ μηδὲ αὐτὸς οἷός τε ἦν ἐξικνεῖσθαι τοὺς ὀφθαλμούς. Τοῦτο τὸ μᾶλλον προεξωγράφει, καὶ τὸ γενόμενον ἐν νυκτὶ τοῦ μεθ' ἡμέραν ἦν γενησομένου προτύπωσις.
Ϛ'. Ἑωθεν οὖν ὁ ἱερὸς ἀνὴρ ἀναστὰς καί τισι τὴν ὅρασιν κοινωσάμενος ἀφικνεῖται μὲν ἐπὶ τὸν ναὸν ἅμα τοῖς ἄλλοις ποιμέσι, τὴν δὲ καινὴν ἐπὶ χεῖρας Διαθήκην, τὸ θεῖον, φημί, λαβὼν Εὐαγγέλιον τοῦ ἀρχιποιμένος αὐτῷ ἐπιτρέψαντος, διὰ τῆς ἐν αὐτῷ τοῦ Πνεύματος χάριτος τοῖς λαοῖς ὡμίλει. Γίνεται οὖν, ὃ μὴ πρότερον καὶ πρᾶγμα τῶν οὐκ ἐλπιζομένων οὐδὲ
ADDENDA.
OCTOBER.
forte animo accepisset stimulum voluptatis, hoc is a ὑπέκκαυμά τι πρὸς ἀρετὴν, ἀνθ' ὧν καὶ τῆς πόρνης
habuit quemdam fomitem ad virtutem. Quamob- οὐκ ἀφίστη τῶν ὀφθαλμῶν, ἀλλὰ καὶ παρούσης προς
rem is a meretrice non dimovebat oculos, sed etiam αὐτὴν ἑώρα ἀτενές, καὶ ἀπιούσης αὐτὸς ἔτι τῆς θέας
cum illa adesset fixo obtutu ipsam aspiciebat, et εἴχετο.
cum abiret,ipse adhuc eam pergebat contemplari.
IV. Deinde valde ingemiscens et suffusus lacrymis seipsum dedebat vir beatus, et illius ornatum
dicebat suam esse condemnationem, siquidem illa
amans quidem corpora,in quæ cadit interitus, idque ad sui interitum veramque ac germanam habens pulchritudinem in suis membris forentem,
non dubitabat tamen naturali pulchritudini aliquid architectari et artificio adjungere, et eam
quibusdam machinis el descriptionibus reddere
splendidiorem, ut amaram aliquam sibi suffuretur voluptatem. Nos autem quibus immortalis –
quidem est is qui amatur, adjungam etiam amator thalamusque immortalis, et gratia iis qui vere
sunt ornati non consenescens, tantum abest ût ornemus animam, ut non erubescamus etiam probro afficere naturalem ejus pulchritudinem. Sed
contumelia nos ipsos affcimus, et ab illa ineffabili et admirabili nos miserabiliter arcemus voluptate, idque cum non ignoremus, quod nobis
impendet supplicium et quæ sunt illic tormenta.
Sic ille quidem, non solum, ut arbitror, intuens
ad id, quod aderat, sed jam etiam futurum mente
providens, et sciens quod non multo post superabuntur etiam ab ejus animæ pulchritudine, et ad
certamina spiritalia videbuntur cedere meretrici.
quod quidem ei præsignificabat divina hæc et admirabilis a Deo visio.
οἶ;
Δ'. Εἶτα καὶ μέγα στενάξας καὶ δακρύων πλησθεὶς ἑαυτὸν ὁ μακάριος ἀπεκλαίετο, καὶ τὴν
ἐκείνης καλλωπισμὸν κατάκρισιν ἔλεγεν ἑαυτοῦ, εἴ.
περ ἐκείνη μὲν σωμάτων ἐρῶτα φθαρτών καὶ ταῦτα
ἐπὶ λύμῃ τῇ ἑαυτῆς καί τι γνήσιον ἔχουσα κάλλος
τοῖς μέλεσιν ἐπανθοῦν, ὅμως οὐκ ἀποκνεῖ ἐπιδη
μιουργοῦσα τῷ φυσικῷ κάλλει καὶ ἐπιτεχνωμένη καὶ
τισι τοῦτο μηχαναῖς ἐπιλαμπρύνουσα καὶ ὑπογρα
φαῖς ἵνα κλέψῃ δούλην πικρὰν ἡδονή». Ἡμεῖς δὲ,
μὲν ἀθάνατος ὁ ἐρωμενος, προσθέσω δ᾽ ὅτι καὶ
Εραστής, ἀθάνατος δὲ ὁ νυμφών, ἡ δὲ χάρις τοῖς ὄντως
κεκαλλωπισμένοις μηδὲ γηράσκουσα τοσοῦτον ἀπέ
χομεν τὴν ἀθάνατον καλλωπίζειν ψυχήν, ὥστε καὶ
τὸ φυσικὸν αὐτῆς κάλλος αἰσχύνοντες οὐκ ἐπαισχυ
νόμεθα, ἀλλ᾽ ἐφυβρίζομεν ἑαυτοὺς, καὶ τῆς ἡδονῆς
ἐκείνης τῆς ἀποῤῥήτου και θαυμαστῆς ἐλεεινώς
άπειργόμεθα, καὶ ταῦτα μηδὲ τὴν ἐπηρτημένην ἡμῖ
ἀγνοοῦντες κόλασιν καὶ τὰ ἐκεῖθεν δικαιωτήρα.
Οὕτω μὲν ἐκεῖνος οὐ μόνον πρός γε τὸ παρὸν ἐπιβλέπων, ὡς πείθομαι, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τὸ μέλλον τῷ τῷ
προορῶν, καὶ εἰδὼς ὡς οὐ μετὰ πολὺ καὶ τοῦ τῆς
ψυχῆς αὐτῆς ἡττηθήσονται κάλλους καὶ πόρνης θε
νούνται πρὸς ἀγώνας πνευματικούς δεύτεροι. Ο ότι
καὶ ὀνειράτων ὄψις αὐτῷ προεδείκνυ, καὶ ἡ ὅρασι
τοιάδε τις θεία καὶ θαυμαστὴ καὶ παρὰ Θεοῦ.
V. Videbantur Nonnus,cum divinum peragereΕ΄. Εδόκει τῆς θείας λειτουργίας τελουμένης ο
tur ministerium, ipse quidem stare ad sinistrum Νόννος αὐτὸς μὲν τῷ λαῷ κέρατι τοῦ θυσιαστηρίω
cornu altaris, quædam autem columba luto illila παρεστηκέναι, περιστερὰν δὲ βεβορβορωμένην αὐτὸν
eum circumvolare, et non facile recedere, sed περιπέτεσθαι καὶ μηδὲ ῥᾳδίως ἀφίστασθαι, ἀλλὰ πλη
prope volare et ei molestiam exhibere, et tetro στον ίπτασθαι καὶ διοχλεῖν καὶ μυρίαν ἐμποιεῖν τῇ
odore maximam afferre tristitiam, et hæc donec δυσωδία τὴν ἀηδίαν, καὶ ταῦτα μέχρι τῆς τῶν κατη
catechumeni vocarentur a sacerdote. Quid autem χευμένων παρὰ τοῦ ἱερέως προσκλήσεως. Τὸ δὲ μετὰ
postea est consecutum? Ipsa quidem non appare- ταῦτα τί; ᾿Αφανὴς μὲν αὕτη ὅσον ὁ τῶν μυστηρίων
bal, quandiu duravit tempus mysteriorum et to- καὶ πάσης τῆς λειτουργίας ἐπεῖχε καιρός· ἤδη δὲ
tius ministerii. Eo autem jam peracto, ipsi a tem- ταύτης τελεσθείσης Εξερχομένῳ τοῦ ἱεροῦ καὶ γενοplo egredienti, cum fuisset in limine, eadem rur- μένῳ πρὸς τῇ φλιᾷ, πάλιν τὴν αὐτὴν φανῆναι περιο
sus columba apparuit,ita quidem se habens et ita στερὰν οὕτω μὲν ἔχουσαν, οὕτω δὲ καὶ ποιοῦσιν,
faciens, donec porrecla dextera, eam manu acce- μέχρις οὗ τείνας τὴν δεξιὰν καὶ ταύτης λαβόμενος
ptam, demisit in lavacrum aqua plenum. Illa vero τῇ χειρὶ καθῆκεν αὐτὴν ἐπὶ τὸν λουτήρα ὕδατος
deinceps alarum ejectis sordibus, volavit in æthe- ὄντα πεπληρωμένον. Κἀκείνη λοιπὸν τῶν πτερῶν
ra et ad tantam pervenit altitudinem, ut ne ipse ἀπολαβοῦσα τὸν μολυσμόν, αιθέριος ἵστατο, και
quidem posset ad cam pertingere oculis. Hoc id πρὸς τοσοῦτον ὕψος ἐφέρετο, πρὸς ὅ μηδὲ αὐτὸς οἷός
quod futurum erat, prius descripsit, et quod nocτε ἦν ἐξικνεῖσθαι τοὺς ὀφθαλμοὺς. Τοῦτο τὸ μᾶλλον
tu factum est, præfiguravit id, quod erat futurum προεξωγράφει, καὶ τὸ γενόμενον ἐν νυκτὶ τοῦ μεθ'
interdia.
ἡμέραν ἦν γενησομένου προτύπωσις.
VI. Cum mane ergo surrexisset, et quibusdam
communicasset visionem, venit quidem in templum
simul cum aliis pastoribus, cum autem Novum in
manus sumpsisset Testamentum, divinum, inquam, Evangelium, cum id ei jussisset princeps
pastor, ob eam quæ in ipso erat Spiritus gratiam,
populo est sermocinatus. Fit ergo id, quod nunϚ'. Εωθεν οὖν ὁ ἱερὸς ἀνὴρ ἀναστὰς καί τισι τὴν
δρασιν κοινωσάμενος ἀφικνεῖται μὲν ἐπὶ τὸν ναὸν
ἅμα τοῖς ἄλλοις ποιμέσι, τὴν δὲ καινὴν ἐπὶ χεῖρα;
Διαθήκην, τὸ θεῖον, φημί, λαβὼν Εὐαγγέλιον του
αρχιποιμένος αὐτῷ ἐπιτρέψαντος, διὰ τῆς ἐν αὐτῷ τοῦ
Πνεύματος χάριτος τοῖς λαοῖς ὡμίλει. Γίνεται οὖν, ὃ
μὴ πρότερον καὶ πρᾶγμα τῶν οὐκ ἐλπιζομένων οὐδὲ
col. 913–914page 4 of 6
PG 116:913συνήθων, τῶν ἱερῶν ἀκροατὴς λόγων, καὶ τί μὲν ἀκούσασα τὰ παρόντα, τί δὲ τὰ μέλλοντα, καὶ τί μὲν ἡ ψυχή, τίς δὲ ὁ ταύτης δεσμὸς, καὶ ὅπως τοῦ σώματος διαζεύγνυται, καὶ πάλιν ἀνίσταται, καὶ κρίνεται, καὶ τίσιν αἰσχύνεται, ὦ τοῦ θαύματος! γινώσκει τὰ ἑαυτῆς, καὶ πάντων καταγινώσκει τῶν πρίν, καὶ συσταλεῖσα πρὸς ἑαυτὴν, ὅλη τοῦ καλοῦ καὶ τῆς μετανοίας γίνεται, καὶ δάκρυα χέει τοῖς πρὶν γέλωσιν ἀντιτούμενα· εἶτα καὶ τούτοις χρῆται πρὸς σωτηρίαν οἷς ἐχρῆτο πρότερον εἰς ἀπώλειαν, καί τισιν ἐπιτρέπει τῶν ἑαυτῆς συνεξελθοῦσι τοῦ ἱεροῦ τῷ Νόννῳ καὶ συνακολουθήσασι καὶ δὴ καὶ θεασαμένοις, οἱ τὴν κατοίκησιν ποιεῖται, τάχιστα ἀπαγγέλλει αὐτῇ καὶ μὴ μέλλειν πρὸς τὴν ἐπίταξιν. Ζ΄. Τούτου δὴ γενομένου καὶ τῶν ἐκπεμφθέντων ἐπανελθόντων καὶ τὸ προσταχθὲν ἀγγειλάντων, βουλὴν βουλεύεται γενναίαν καὶ ἀνδρικὴν καὶ πρὸς τὸν ἱερὸν παῤῥησιάζεται Νόννον, καὶ δὴ καὶ λαβοῦσα χάρτην διεχάραξεν οὕτως· Ἤκουσά σου τῶν Χριστιανῶν, Χριστοῦ μαθητά, ὥς φησί που τῶν ἑαυτοῦ λόγων ὁ σὸς Δεσπότης· « Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν » καὶ ὡς δὴ καὶ τελώνας συνανεκλίθη, καὶ πόρναις συνανεστράφη, καὶ Σαμαρείτιδι πρὸς τὸ φρέαρ ὡμίλησε, καὶ λόγου μετέσχε τε καὶ μετέδωκεν ὃν τρέμει τὰ χερουβίμ, καὶ οὐδὲ βλέπειν στέγει τὰ σεραφίμ. Ἀλλ᾽ εἴ τι σὺ τοιούτου μὲν δοῦλος δεσπότου, τοιούτου δὲ μαθητὴς διδασκάλου, δεῖξον τοῖς ἔργοις, καὶ μὴ βδελύξῃ πόρνην ὁμογενῆ καὶ ὁμόδουλον, ἀλλὰ καὶ δεομένην τῆς σῆς ἱερᾶς ἀξίωσον θέας, καὶ ἐξομολογουμένην δέξαι, καὶ σῶσον ὑπολλυμένην, καὶ σοῦ μόνον ἐχομένην καὶ σοὶ τὰς ἐλπίδας σαλεύουσαν. Η΄. Ταῦτα δεξάμενος ὁ ἱερὸς ἠδέσθη ἀνὴρ, καὶ μόνῳ μὲν ἀντεπιστέλλει μὴ προσελθεῖν, ἤδη δέ τε καὶ τῶν λοιπῶν συμπαρόντων ἀρχιερέων φανερούν ἑαυτὴν καὶ ὃ βούλοιτο λέγειν καὶ ἐκκαλύπτειν τὰ ἑαυτῆς. Ἡ δὲ τούτου τυχοῦσα τὸν καιρὸν ἁρπάζει, καὶ διώκει τὸν σώζοντα. Καὶ καταλαβοῦσα τὴν ἐκκλησίαν, πόρνη τις ἦν ἄλλη κατὰ γῆς ἐῤῥιμμένη καὶ κλίνουσα τὸ γόνυ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ πόδας βρέχουσα κἂν μὴ δεσποτικούς, ἀλλ᾽ οὖν ἱερατικοὺς καὶ ὡραίους καὶ ψυχῆς εἰρήνην ἀληθῶς εἰπεῖν εὐαγγελιζομένους, καὶ οὐδ᾽ ἂν εἴ τι γένοιτο μεθήσειν πρότερον ἔφασκε πρὶν ἢ τὴν δι᾽ ὕδατος λάβῃ καὶ Πνεύματος ἀναγέννησιν. Καὶ ἦν ἀγὼν ἀμφοτέροις τῷ μὲν πεῖσαι ταύτην τῶν ποδῶν ἀφεμένην ἐξαναστῆναι, τῇ δὲ τούτων ἔχεσθαι μᾶλλον. Καὶ πρὸ τοῦ λουτροῦ κάθαρσις ἦν ἄλλη καὶ δακρύων λουτρόν, τοῦ πνευματικωτέρου δηλαδὴ τὸ ἐπιπονώτερον. Ταῦτα καὶ παρὰ τῶν ὁρώντων δάκρυον ἐξεκαλεῖτο, καὶ ἦν αὐτοῖς λύπη τις ἐκπλήξει καὶ ἡδονῇ σύγκρατος, τῶν δακρύων μὲν αὐτῇ κοινωνούντων καὶ συναλγούντων, καὶ τὴν πίστιν ἐκπληττομένων, χαιρόντων δὲ καὶ ἡδομένων τῇ σωτηρίᾳ. Θ΄. Εἶτα μόλις πεισθείσης καὶ ἀναστάσης καὶ τοῦ
VITA S. PELAGIE.
συνήθων, τῶν ἱερών ακροατής λόγων, καὶ τί μὲν
ακούσασα τὰ παρόντα, τί δὲ τὰ μέλλοντα, καὶ τί μὲν
ἡ ψυχή, τίς δὲ ὁ ταύτης δεσμὸς, καὶ ὅπως τοῦ σώματος διαζεύγνυται, καὶ πάλιν ἀνίσταται, καὶ κρίνεται, καὶ τίσιν αἰσχύνεται, ὦ τοῦ θαύματος! γινώσκει τὰ ἑαυτῆς, καὶ πάντων καταγινώσκει τῶν πριν,
καὶ συσταλεῖσα πρὸς ἑαυτὴν, ὅλη τοῦ καλοῦ καὶ τῆς
μετανοίας γίνεται, καὶ δάκρυα χέει τοῖς πρὶν γέλωσιν ἀντιτούμενα· εἶτα καὶ τούτοις χρῆται πρὸς σως
τηρίαν οἷς ἐχρῆτο πρότερον εἰς ἀπώλειαν, καί τισιν
ἐπιτρέπει τῶν ἑαυτῆς συνεξελθοῦσι τοῦ ἱεροῦ τῷ
Νόννῳ καὶ συνακολουθήσασι καὶ δὴ καὶ θεασαμένοις,
οἱ τὴν κατοίκησιν ποιεῖται, τάχιστα ἀπαγγέλλει αὐτ
τῇ καὶ μὴ μέλλειν πρὸς τὴν ἐπίταξιν.
Ζ', Τούτου δὴ γενομένου καὶ τῶν ἐκπεμφθέντων
ἐπανελθόντων καὶ τὸ προσταχθὲν ἀγγειλάντων, βουλὴν βουλεύεται γενναίαν καὶ ἀνδρικὴν καὶ πρὸς τὸν
ἱερὸν παῤῥησιάζεται Νύννον, καὶ δὴ καὶ λαβοῦσα
χάρτην διεχάραξεν οὕτως· Ἤκουσά σου τῶν Χριστιανῶν, Χριστοῦ μαθητά, ὥς φησί που τῶν ἑαυτοῦ
λόγων ὁ σος Δεσπότης· «Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰ μετάνοιαν» καὶ ὡς
δὴ καὶ τελώνας συνανεκλίθη, καὶ πόρνεις συνανε -
στράφη, καὶ Σαμαρείτιδι πρὸς τὸ φρέαρ ὡμίλησε.
καὶ λόγου μετέσχε τε καὶ μετέδωκεν εν τρέμει τα
χερουσιν, καὶ οὐδὲ βλέπειν στέγει τὰ σεραφίμ. ᾿Αλλ'
εἴ τι σὺ τοιούτου μὲν δοῦλος δεσπότου, τοιούτου
δὲ μαθητής διδασκάλου, δείξον τοῖς ἔργοις, καὶ μὴ
βδελύξη πόρνην ὁμογενῇ καὶ ὁμόδουλον, ἀλλὰ καὶ
δεομένην τῆς σῆς ἱερᾶς ἀξίωσον θέας, καὶ ἐξομολογουμένην δέξαι, καὶ σῶσον ὑπολλυλένην, καὶ σοῦ
μόνον ἐξεχομένην καὶ σοὶ τὰς ἐλπίδας σαλεύουσαν,
quam prius,resque erat plane insperata et insueta,
ft, inquit, Pelagia auditrix sacrorum verborum.
Quæ cum audisset quid sint quidem præsentia,
quid autem futura, et quid nostra quidem anima,
quodnam autem ejus vinculum, et quemadmodum
separatur a corpore,et rursus surgit et judicatur,
(ο miraculum!) seipsam cognoscit, et quæ prius
fecerat, damnat omnia, ad se conversa, totam 80
honesto dat et pœnitentiæ, et fundit lacrymas pares
pristino risui, deinde eis utitur ad salutem, quibus
prius usa fuerat ad interitum, et jubet quibusdam ex
suis, ut cum Nonno e templo egredientes, et eum
consequentes, cum viderint ubi habitet, ei quamprimum renuntient, et non differant jussa exsequi.
VII. Com hoc autem factum esset et reversi essent, qui missi fuerant, et renuntiassent id quod
fuerat imperatum, generosum et virile capit consi
lium, et cum accepisset chartam, sacrosancto
Nonno libere sic scribit: Audivi, o discipule Dei
Christianorum,quod alicubi in iis quæ de eo scripta sunt, dicit tuus Dominus: «Non veni vocare
justos,sed peccatores ad poenitentiam 1, et quod in
mensa accubuit una cum publicanis, et versatus
fuit simul cum meretricibus, et cum Samaritana
locutus est ad ad puteum 3, et verba dedit vicissim
el accepit, quem timent Cherubin,et nec aspicere
quidem sustinent Seraphin. Itaque si tu es servus
talis Domini, et discipulus talis magistri, id ostende factis, et nec abhorreas ejusdem tecum generis
meretricem et conservam, sed etiam rogantem
dignare sacro tuo aspectu, et succipe confientem,
et serva pereuntem, et a te solo pendentem, et
spem iu te collocantem.
Η΄. Ταῦτα δεξάμενος ὁ ἱερὸς ἠδέσθη, ἀνὴρ, καὶ VIII. Hæc cum accepisset vir sacrosanctus, est
μόνῳ μὲν ἀντεπιστέλλει μὴ προσελθεῖν, ἤδη δέ τε reveritus, et rescribit ne ad solum quidem accedat,
καὶ τῶν λοιπῶν συμπαρόντων ἀρχιερέων φανερούν sed cum jam simul reliqui affuerint pontifices, se
ἑαυτὴν καὶ ὁ βούλοιτο λέγειν καὶ ἐκκαλύπτειν τὰ sistat et dicat quod velit, et ea quæ spectant ad
ἑαυτῆς. Ἡ δὲ τούτου τυχοῦσα τὸν καιρὸν ἀρπάξει, ipsan aperiat. Illa autem cum hoc impetrasset,
καὶ διώκει τὸν σώζοντα. Καὶ καταλαβοῦσα τὴν ἐκκλη- arripit occasionem et sequitur eum qui dat saluσίαν, πόρνη τις ἦν ἄλλη κατὰ γῆς ἐῤῥιμμένη καὶ tem. Et cum venisset ad ecclesiam, erat quædam
κλίνουσα τὸ γόνυ καὶ τὴν ψυχὴν καὶ πόδας βρέχουσα alia meretrix humi jacens, et genu flectens et anim
κἂν μὴ δεσποτικούς, ἀλλ᾽ οὖν ἱερατικοὺς καὶ ὡραίους mam, et pedes rigans si non Dominicos, at sacerκαὶ ψυχῆς εἰρήνην ἀληθῶς εἰπεῖν εὐαγγελιζομένους, dotales quidem certe, et episcopos et pacem anima
καὶ οὐδ᾽ ἂν εἴ τι γένοιτο μεθήσειν πρότερον ἔφασκε (ut vere dicam) evangelizantes. Quæ dicebat, nulla
πρὶν ἢ τὴν δι᾽ ὕδατος λάβῃ καὶ Πνεύματος ἀναγέν- omnino fore ratione, ut aliquid diceret, priusνησιν. Καὶ ἦν ἀγὼν ἀμφοτέροις τῷ μὲν πεῖσαι ταύ- quam regenerationem accepisset per aquam et
την τῶν ποδῶν ἀφεμένην ἐξαναστῆναι, τῇ δὲ τούτων Spiritum. Et erat utrisque certamen, illi quidem
ἔχεσθαι μᾶλλον. Καὶ πρὸ τοῦ λουτροῦ κάθαρσις ἦν ut ei persuaderet surgere dimissis eorum pedibus,
ἄλλη καὶ δακρύων λουτρών, τοῦ πνευματικωτέρου huic autem ut eis magis hæreret. Εt ante lavacrum
Et
δηλαδὴ τὸ ἐπιπονώτερον. Ταῦτα καὶ παρὰ τῶν ὁρών- erat alia purgatio, et lavacrum lacrymarum spiriτων δάκρυον ἐξεκαλεῖτο, καὶ ἦν αὐτοῖς λύπη τις, taliori scilicet laboriosus. Hæc eos qui videbant
ἐκπλήξει καὶ ἡδον, σύγκρατος, τῶν δακρύων μὲν μrovocabant ac lacrymas, eratque eis quædam
αὐτῇ κοινωνούντων καὶ συναλγούντων, καὶ τὴν tristitia, stupore et voluptate contemperata,ut qui
πίστιν ἐκπληττομένων, χαιρόντων δὲ καὶ ἡδομένων cum fente quidem suas lacrymas conjungerent,
τῇ σωτηρία,
et cum dolente dolerent, fidemque ejus stuperent, salute autem ejus gauderent.
Θ'. Εἶτα μόλις πεισθείσης καὶ ἀναστάσης καὶ τοῦ
1 Matth. Is, 13. 3 Joan. IX, 1 sq.
IX. Deinde cum vix persuasa surrexisset, et
col. 915–916page 5 of 6
PG 116:915ἱεροῦ Νόννου ἐγγύας ζητοῦντος καὶ ἀναβαλλομένου τὴν κάθαρσιν πάλιν ἐκείνη τῶν αὐτοῦ ποδῶν γίνεται, καὶ τὰς αὐτὰς ἐκπέμπει φωνάς, καὶ, Σὺ λόγον ὧν ἔπραξα δώσεις, ἔλεγεν, ἀρχιερεῖ τοῦ Θεοῦ, καὶ σοὶ τῶν ἐμῶν ἀνομιῶν ἐπιγραφήσεται ἡ πληθὺς, ἐὰν ὑπέρθῃ τὸν φωτισμὸν καὶ ἀναβάλῃ τὸ βάπτισμα, καὶ μὴ σπεύσῃς μηδ' ἐπειχθῇς πρὸς τὴν ἐμὴν σω τηρίαν, καὶ πνευματικῶς ὠδινήσῃς καὶ ἀναγεννή σῃς, καὶ νύμφην με σήμερον καθαρὰν τῷ καθαρῷ προσαγάγῃς νυμφίῳ, καὶ παραστήσῃς Χριστῷ. Τέ λος πείθει, καὶ ἀναστᾶσα ἐξομολογεῖται, καὶ τὴν θείαν ἐκκαλεῖται φιλανθρωπίαν. Καὶ τί αὐτῇ τὸ ἀπ' νεότητος ὄνομα παρὰ τοῦ ἐπισκόπου ἐρωτηθεῖσα, Πελαγία μὲν ἔφη ἐξ ὑπαρχῆς καλεῖσθαι πᾶσι καὶ ὀνομάζεσθαι, Ἀντιοχέας δὲ, τό τε πλῆθος καὶ κάλλος τῶν ἐν αὐτῇ λίθων καὶ μαργάρων τεθαυμακότας, Μαργαριτὼ καλεῖν οἷς ἐκοσμεῖτο κλῆσιν προσφέροντας φερώνυμον. Ἐνταῦθα τὴν πρώτην ἀναλαμβάνει κλῆσιν, καὶ Πελαγία καλεῖται, καὶ δέχεται τὸ λουτρὸν, καὶ καθαίρεται, καὶ μύρῳ χρίεται, καὶ μέτοχος τῆς ἀχράντου καὶ ἀναιμάκτου θυσίας γίνε ται. Καὶ ἦν τις Ἀντιοχεῦσιν εὐφροσύνη τότε πάν δημος καὶ κοινὴ, τοῦ μὲν κοινοῦ πολεμίου πεσόντος ἤδη καὶ ἡττηθέντος, τῶν δὲ πιστῶν ἀγαλλιωμένων καὶ τὴν ἐκείνης σωτηρίαν ἰδίαν ἑκάστου καὶ λεγόντων καὶ νομιζόντων. Ζ. Ἀλλὰ γὰρ φιλεῖ πῶς ὁ πονηρὸς ἡττώμενος ἀναιδέστερος γίνεσθαι· ὅθεν οὐκ ἤνεγκε τὴν ἑαυτοῦ τοσαύτην αἰσχύνην, οὐδὲ τὴν τοσαύτην τῶν πιστῶν πνευματικὴν ἡδονὴν, ἀλλὰ δὴ σχηματισθεὶς εἰς ἄν θρωπον ὁ μισάνθρωπος, καὶ μέσος πάντων φανείς, τὰς χεῖρας ἔχων ἐπὶ τῆς κεφαλῆς καὶ κόπτων ἑαυτὸν πάντων ὁρώντων, πρῶτον μὲν κατεβόα τοῦ ἱεροῦ Νόννου καὶ ἀδικεῖσθαι διετείνετο τὰ μέγιστα παρ' αὐτοῦ καὶ τὰς οὔσας αὐτῷ δυνάμεις ἀφαιρεῖσθαι καὶ περικόπτεσθαι· εἶτα καὶ τῇ Πελαγίᾳ ἀναιδῶς προσ ελθὼν προδότην αὐτὴν καὶ ἄπιστον ἀπεκάλει, καί, Ἵνα τί, φησί, τὸν σὸν ἠρνήσω καὶ τῷ ἀλλοτρίῳ συν έθου; Ἡ δὲ τείνει τὴν χεῖρα, καὶ βάλλει τὸν πονη ρὸν τῷ σταυρῷ, καὶ παρευθὺς ὁ πολέμιος ἀφανής. Καὶ οὐδὲ οὕτω τῆς ἀναιδείας ἀφίσταται καὶ τοῦ ἐγχειρήματος, ἀλλὰ καὶ αὖθις ἐπιχειρεῖ, καὶ πειρᾶται, καὶ καθευδούσῃ περὶ μέσας νύκτας αὐτῇ προσ ελθών, ἐφίσταται, καὶ διυπνίζει, καὶ λέγει μὲν τὰ αὐτὰ, πάλιν δὲ βάλλεται τῷ σταυρῷ, καὶ ἀφανὴς εὐθὺς γίνεται. Ἡ δὲ διαναστᾶσα γνωρίζει μὲν τῇ ἀπὸ τοῦ ἁγίου ταύτην ἀναδεξαμένῃ βαπτίσματος, τῇ δὴ καὶ Ῥωμάνα τοὔνομα, τὴν πάλην τοῦ δυσμενοῦς, ἐπιῤῥώννυται δὲ τοῖς ἐκείνης λόγοις καὶ πρὸς παράταξιν ἀντιτάττεται καὶ πλήττει τὸν πονηρὸν δευτέρᾳ καὶ καιρίᾳ ταύτῃ πληγῇ. Καλέ σασα γὰρ τῶν ἑαυτῆς θεραπόντων τὸν εὐνούστατόν τε καὶ εὐπειθέστατον, πᾶσαν μὲν αὐτῇ τὴν ἐν τῷ οἴκῳ οὐσίαν ἀπογραφῆναι κελεύει, ὅση τε εἴη καὶ οἷα ἐν χρυσῷ, ἐν ἀργύρῳ, ἐν λίθοις, ἐν μαργάροις, ἐν σκεύεσιν, ἐν στολαῖς, καὶ μηδ' ὁτιοῦν ὅλως ὃ μὴ ἀπογραφῆναι καταλειφθῇ, καὶ τὴν ἀπογραφὴν ὡς τάχος αὐτῇ κομισθῆναι. Ὃ δὴ καὶ κατὰ γνώμην ἐκείνῃ χωρεῖ. Καὶ τὸν ἱερὸν προσκαλεσαμένη Νόν
ADDENDA. - NOVEMBER.
sacrosanctus Nonnus quæreret fdejussionem, et ἱεροῦ Νόννου ἐγγύας ζητοῦντος καὶ ἀναβαλλομένου
differret expiationem, illa rursus procidit ad ejus τὴν κάθαρσιν πάλιν ἐκείνη τῶν αὐτοῦ πολῶν γίνετα
pedes, et easdem emittit voces. Et, Tu eorum quæ ται, καὶ τὰς αὐτὰς ἐκπέμπει φωνάς, καὶ, Σὺ λόγον
feci reddes rationem, dicebat, ο Dei pontifex, et ῶν ἔπραξα δώσεις, ἔλεγεν, ἀρχιερεῖ τοῦ Θεοῦ, καὶ
mearum iniquitatum tibi ascribetur multitudo, si σοὶ τῶν ἐμῶν ἀνομιῶν ἐπιγραφήσεται ἡ πληθὺς, τὰν
illuminationem differas et baptismum,et ad mram ὑπέρθῃ τὸν φωτισμὸν καὶ ἀναβάλῃ τὸ βάπτισμα,
non properes salutem, vel me spiritualiter parias καὶ μὴ σπεύσῃς μηδ' ἐπειχθῇς πρὸς τὴν ἐμὴν σω
et regeneres, aut me hodie mundam sponsam ad τηφίαν, καὶ πνευματικῶς ὠδινήσῃς καὶ ἀναγεννή
mundum adducas sponsum et Christo offeras. σης, καὶ νύμφην με σήμερον καθαρὰν τῷ καθαρῷ
Tandem persuadet, et cum surrexisset, confitetur προσαγάγης νυμφίω, καὶ παραστήσης Χριστῷ. Τίet divinam invocat clementiam, et quod esset ei λις πείθει, καὶ ἀναστᾶσα ἐξομολογεῖται, απὶ τὴν
nomen a juventute rogata ab episcopo,dixit se ab θείαν ἐκκαλεῖται φιλανθρωπίαν. Καὶ τί αὐτὴ τὸ ἀ
initio quidem fuisse ab omnibus vocatam et no- νεότητος όνομα παρα τοῦ ἐπισκόπου ἐρωτηθεῖσα,
minatam Pelagiam; Antiochenos autem gemmarum Πελαγία μὲν ἔλεν ἐξ ὑπαρχῆς καλεῖσθαι πᾶσι κι
et margaritarum, quæ in ipsa erant multitudinem ὀνομάζεσθαι, Αντιοχέας δὲ, τό τε πλῆθος καὶ καλλο
admiratos et pulchritudinem vocasse Margaritam, τῶν ἐν αὐτῇ λίθων καὶ μαργάρων τεθαυμακότας,
inventa appellatione ex nomine eorum quibus
ornabatur. Hic primnam recipit appellationem et
vocatur Pelagia, et lavacrum suscipit et expiatur,
et unguento ungitur, atque particeps intemerali et
incruenti sacrifcii. Et erat tunc Antiochenis publica et communis latitia, cum communis quidam
hostis jam cecidisset et esset superatus,exsultarent
autem fideles, et illius salutem suam unusquisque
propriam diceret et putaret.
Μαργαριτώ καλεῖν οἷς ἐκοσμεῖτο κλήσιν πρίξει
ρόντας φερώνυμον. Ἐνταῦθα τὴν πρώτην αναλαμ
βάνει κλῆσιν, καὶ Πελαγία καλεῖται, καὶ δέχεται
τὸ λουτρὸν, καὶ καθαίρεται, καὶ μύρῳ χρίεται, καὶ
μέτοχος τῆς ἀχράντου καὶ ἀναιμάκτου θυσίας γίνεται. Καὶ ἦν τις ᾿Αντιοχεύσιν εὐφροσύνη τότε πάνω
δημος καὶ κοινὴ, τοῦ μὲν κοινου πολεμίου, πεσόντας
ᾔδη καὶ ἡττηθέντος, τῶν δὲ πιστῶν ἀγαλλιωμένων καὶ
τὴν ἐκείνης σωτηρίαν ἰδίαν ἑκάστου καὶ λεγόντων
καὶ νομιζόντων.
✗. Sed enim solet nescio quomodo superatus 1. ᾿Αλλὰ γὰρ φιλεῖ πῶς ὁ πονηρὸς ἡττώμενος
inimicus fieri impudentior. Quamobrem pali non ἀναιδέστερος γίνεσθαι· ὅθεν οὐκ ἤνεγκε τὴν ἑαυτοῦ
potuit tantum suum dedecus, neque tantam Adelium τοσαύτην αἰσχύνην, οὐδὲ τὴν τοσαύτην τῶν πιστῶν
spiritalem voluptatem. Sed transformatus in bo- πνευματικὴν ἡδονὴν, ἀλλὰ δῆ σχηματισθεὶς εἰς ἄν
minem is, qui odio habet homines, et apparens in θρωπον ὁ μισάνθρωπος, καὶ μέτος πάντων φανείς, τὰς
medio omnium, cadillos vellens, et seipsum pul- χεῖρας ἔχων ἐπὶ τῆς κεφαλῆς καὶ κόπτων ἑαυτὸν
sans ac lacerans omnibus videntibus, primum πάντων ὁρώντων, πρῶτον μὲν κατεβόν τοῦ ἱεροῦ
quidem vociferabatur adversus sacrosanctumn Non- Νόννου καὶ ἀδικεῖσθαι διετείνετο τα μέγιστα παρά
num, et affirmabat se ab eo fuisse magna affectum αὐτοῦ καὶ τὰς οὔσας αὐτῷ δυνάμεις ἀφαιρεῖσθαι καὶ
injuria, et privatum iis quæ in se erant viribus. περικόπτεσθαι· εἶτα καὶ τῇ Πελαγίᾳ ἀναιδής προσ
Deinde etiain impudenter accedens ad Pelagiam, ελθὼν προδότην αὐτὴν καὶ ἄπιστον ἀπεκάλει, και,
eam proditrice n vocabat et infidelem. Et, Cur, in- Iva τί, φησί, τὸν σὸν ἠρνήσω καὶ τῷ ἀλλοτρίῳ συν
quit, tuum abnegasti et es assensa alieno? Illa
έθου;
Ἡ δὲ τείνει τὴν χεῖρα, καὶ βάλλει τὸν πονηautem extendit manum et malignum pulsat cruce. ρὸν τῷ σταυρῷ, καὶ παρευθὺ ὁ πολέμιος ἀφανής.
Hostis vero protinus evanuit. Εt ne sic quidem Καὶ οὐδὲ οὕτω τῆς ἀναιδείας ἀφίσταται καὶ τοῦ
desinit esse impudens et a copto desistit, sed εγχειρήματος, ἀλλὰ καὶ αὖθις ἐπιχειρεῖ, καὶ πειρά
eam rursus tentat et aggreditur, et melia nocte ται, καὶ καθευδούσῃ περὶ μέσας νύκτας αὐτῇ προσ
ad eam accedens assistit et eam excitat, et dicit ελθών, ἐφίσταται, καὶ διυπνίζει, καὶ λέγει μὲν τὰ
cadem. Rursus autem feritur cruce, et statimn eva αὐτὰ, πάλιν δὲ βάλλεται τῷ σταυρῷ, καὶ ἀρανή;
nescit. Illa vero cum surrexisset, significat quidem εὐθὺς γίνεται. Ἡ δὲ διανασταση γνωρίζει πὲν τῇ
ei, quæ ipsam e sancto susceperat baptismo cui ἀπὸ τοῦ ἁγίου ταύτην ἀναδεξαμένῃ βαπτίσματος, τ
nomen erat Romana,luclam adversarii. Confirma- δὴ καὶ Ῥωμάνα τούνομα, τὴν πάλην του δυσμε
tur autem verbis illius, et adversus hostem dirigit aciem, et imponit maligno hanc secundam et
certam plagam. Nam cum a suis servis vocasset
eum, qui erat maxime benevolus et obedientissimus, jubet ut ab eo describerentur omnes quæ
erant domi suæ facultates, quantæ essent et quales
in auro, in argento, in gemmis, in margaritis, in
vasis, in vestibus, et nihil prætermitti omnino
quod non describeretur. Quod quidem illi e sua
procedit sententia. Et cum sacrosanctum Nonnum
accersisset, ei quidem cedit omnnibus facultatibus,
νοῦς, ἐπιῤῥώνυται δὲ τοῖς ἐκείνης λόγοις καὶ
ππὸς παράταξιν ἀντιτάττεται καὶ πλήττει τὸν
πονηρὸν δευτέρᾳ καὶ καιρίᾳ ταύτῃ πληγῇ. Καλέσ
σασα γὰρ τῶν ἑαυτῆς θεραπόντων τὸν εὐνουστατών
τε καὶ εὐπειθέστατον, πᾶσαν μὲν αὐτῇ τὴν ἐν τῷ
οἴκῳ οὐσίαν ἀπογραφήναι κελεύει, ὅση τε εἴη καὶ
οἷα ἐν χρυσῷ, ἐν ἀργύρῳ, ἐν λίθοις, ἐν μαργάροις,
ἐν σκεύεσιν, ἐν στολαῖς, καὶ μηδ' ὁτιοῦν ὅλως ὁ μὴ
απογραφήναι καταλειφθῇ, καὶ τὴν ἀπογραφὴν ὡς
τάχος αὐτῇ κομισθῆναι. Ο δὴ καὶ κατὰ γνώμην
ἐκείνῃ χωρεῖ. Καὶ τὸν ἱερὸν προσκαλεσαμένη, Νόι
col. 917–918page 6 of 6
PG 116:917νον, πάσης μὲν αὐτῷ τῆς οὐσίας παραχωρεῖ, ἀρκεῖν εἰποῦσα τὸν ἐξ ἀρετῆς αὐτῇ πλοῦτον καὶ ὅσος ὁ τοῦ ταύτης νυμφίου καὶ Δεσπότου Χριστοῦ· τοὺς δὲ ἑαυτῆς οἰκέτας τοῦ τῆς δουλείας ἀνῆκε ζυγοῦ. Ἀλλ' ὅπως καὶ μὴ παρούσης ὡς ἔτι παρούσης προνοίας τῆς ἐξ αὐτῆς ἀπολαύοιεν, μηδ' ἐν στενῷ αὐτοῖς καταντήσῃ τὰ τῆς ζωῆς, καὶ χρήματα τούτοις ἡ φιλάνθρωπος ἐπιδίδωσιν. ΙΑ΄. Εἶθ' οὕτω πάντων αὐτῇ κατὰ νοῦν χωρησάντων τῇ κυρίᾳ τῶν ἡμερῶν τὴν ἐμφώτειον ἀπολυσαμένη στολὴν καὶ τρίχινόν τε καὶ ῥακώδες περιβαλλομένη χιτώνιον ἐπείγεται πρὸς Ἱεροσόλυμα, καὶ τὸ ὄρος καταλαμβάνει τῶν Ἐλαιῶν, ἅμα δὲ καὶ τῶν ἀρετῶν, μηδενὶ τὴν γνώμην κοινωσαμένη μηδὲ μεταδοῦσα τοῦ μυστηρίου. Καὶ τὰ μὲν ἐκείνης οὕτω κρυπτὰ καὶ μόνῳ δῆλα τῷ τὰ ἀφανῆ βλέποντι. Ἤδη δὲ τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ συνειλεγμένων ἐπισκόπων, ἐν οἷς ἦν καὶ Νόννος, ταῖς αὐτῶν ἐκκλησίαις αὖθις ἀποδοθέντων, κἀκείνης ἀγνώστως οὕτω τοῖς ἱεροῖς τόπαις προσεδρευούσης, καὶ χρόνου τριετοῦς αὐτῇ διαγενομένου θεῖος αἱρεῖ πάθος τινὰ τῶν τῷ ἐπισκόπῳ Νόννῳ συνόντων (Ἰάκωβος οὗτος ἦν), καὶ τῶν ἱερῶν ἐρᾷ τύπων, θεατής ἅμα καὶ προσκυνητὴς ἐκείνων εἶναι βουλόμενος· καὶ δὴ προσελθὼν τῷ ἀρχιερεῖ τὴν ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ταύτην ὁδὸν ἐξαιτεῖ, καὶ δεῖται τοῦτο αὐτῷ χαρίσασθαι. Ὁ δὲ ἦν γὰρ προφητικὸς ὁ ἀνὴρ καὶ Πνεύματος πλήρης, καὶ τὸ πόῤῥω καὶ μέλλον ἰδεῖν ἱκανός), Ἀπελεύσῃ μὲν, ἔφη· εὑρήσεις δέ τινα ζητήσας εὐνοῦχον Πελάγιον μοναχόν, τὴν μακαρίαν δηλαδὴ Πελαγίαν τοῦτο καλῶν· τούτῳ πρόσελθε, καὶ συναναστρέφου, καὶ πολλῆς ὠφελείας ὄντως, ἀδελφέ, μεθέξεις πνευματικῆς. Ἰάκωβος μὲν οὖν ὡς εἶχεν ἑτοίμως πρὸς τοὺς ἁγίους ἐπείγεται τύπους, καὶ προσκυνητὴς ἐκείνων γενόμενος ἐπὶ τὴν ζήτησιν ὁρμᾷ Πελαγίου δῆθεν· καὶ δὴ Πελαγίας ἐπιστὰς τῇ κέλλῃ, κρούσας ἐκάλει. Κἀκείνης ἐξελθούσης ὁρᾷ Πελαγίαν, μήτε εἰδὼς ἥτις ἦν μήτε κἄν τις προείπεν ἔκ γε τῶν ὁρωμένων ἔχων τοῦτο συνιδεῖν ἢ συμβαλεῖν. Τό τε γὰρ χρώμα ταύτῃ μετήλλακτο, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ κεκοίλαντο, καὶ πάντα τῇ ἐγκρατείᾳ ἀλλοίωτό τε καὶ μεταβέβλητο. Ἀλλ' οὐδὲ τῶν ἄλλων τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις οὐδεὶς ταύτην βλέπων γυναῖκα μετ' ἀνδρὸς καθορᾷν. ΙΒ΄. Ὁ μὲν οὖν ὡς παρὰ ἀνδρὸς τὴν εὐλογίαν τυχὼν εἱστήκει πρὸς τὴν ἐκ τῆς ἐγκρατείας θέαν ἐκστηκώς. Ἡ δὲ γνοῦσα ὅθεν καὶ ὅστις ἦν ὁ παρεστηκώς, εἰ τοῦ ἀρχιερέως ἐστὶν ἐπυνθάνετο Νόννου, ἑκοῦσα δήπου πυνθανομένη τὸ ταύτῃ καὶ πρὸ τῆς ἐρωτήσεως γνώριμον. Τοῦ δὲ τοῦτο συνειπόντος, Ἀπόστολος, φησίν, ὁ ἀνήρ, καὶ ὑπὲρ τῶν ἐμῶν εὔξξάσθω ἀνομιῶν. Καὶ μέχρι τοῦδε τὸν λόγον ἐκτείνασα κλείει τὴν θύραν αὖθις, καὶ τὰς εἰωθυίας ἤρξατο ψάλλειν ᾠδάς. Ἰάκωβος δὲ πολὺ τὸ κέρδος ἐν βραχεῖ καιρῷ περισσάμενος καὶ δὴ καὶ μέτρα διδαχθεὶς λόγου μονασταῖς ἀρκοῦντος καὶ πρέποντος, ἀναχωρήσας ἐπὶ τὰ ἑξῆς ἐχώρει σεμνεῖα καὶ φρονο-
VITA S. PELAGIÆ.
νον, πάσης μὲν αὐτῷ τῆς οὐσίας παραχωρεῖ, ἀρκεῖν
εἰποῦτα τὸν ἐξ ἀρετῆς αὐτῇ πλοῦτον καὶ ὅσος ὁ τοῦ
ταύτης νυμφίου καὶ Δεσπότου Χριστοῦ· τοὺς δὲ
ἑαυτῆς οἰκέτας τοῦ τῆς δουλείας ἀνῆκε ζυγοῦ. 'Αλλ'
ὅπως καὶ μη παρούσης ὡς ἔτι παρούσης προνοίας
τῆς ἐξ αὐτῆς ἀπολαύοιεν, μηδ' ἐν στενῷ αὐτοῖς καταντήσῃ τὰ τῆς ζωῆς, καὶ χρήματα τούτοις ἡ φι
λάνθρωπος ἐπιδίδωσιν,
dicens sibi sufficere opes quæ habet ex virtute et
quæ sunt sui sponsi et Domini Christi, suos aulen servos manamisit e jugo servitutis. Sed ut
etiamsi non adesset, quam eorum gerebat curam
sentirent, neque eis in arctum cogeretur eorum
vila, eis benigna mulier dat pecunias.
ΙΑ΄. Εἶθ' οὕτω πάντων αὐτῇ κατὰ νοῦν χωρησάν- XI. Deinde cum sic et omnia processissent ex
των τῇ κυρίᾳ τῶν ἡμερῶν τὴν ἐμφώτειον ἀπολυ- sui animi sententia die Dominico cum vestem
σαμένη στολὴν καὶ τρίχινόν τε καὶ ῥακώδες περι- exuisst splendidam, e pilis confectam et pannosam
βαλλομένη χιτώνιον ἐπείγεται πρὸς Ἱεροσόλυμα, induens tunicam,concedit Hierosolymam, et venit
καὶ τὸ ὄρος καταλαμβάνει τῶν 'Ελαιῶν, ἅμα δὲ καὶ in montem Oliveli, qui erat idem quoque mons
τῶν ἀρετῶν, μηδενὶ τὴν γνώμην κοινωσαμένη μηδὲ virtutum, cum suum animum cum nullo commuμεταδοῦσα τοῦ μυστηρίου. Καὶ τὰ μὲν ἐκείνης οὕτω nicasset neque aperuisset arcanum. Et res quidem
κρυπτὰ καὶ μόνῳ δῆλα τῷ τὰ ἀφανή βλέποντι. Ηδη illius erant occultæ, et ei soli manifestæ, qui videt
δὲ τῶν ἐν ᾿Αντιοχεία συνειλεγμένων ἐπισκόπων, ἐν ea etiam quæ sunt abscondita. Cum autem episcopi
οἷς ἦν καὶ Νόννος, ταῖς αὐτῶν ἐκκλησίαις αὖθις ἀπο- qui congregati fuerant Antiochiæ, inter quos erat
δοθέντων, κἀκείνης ἀγνώστως οὕτω τοῖς ἱερούς τό- Nonnus, in suas rediissent Ecclesias,et illa ignota
παις προσεδρευούσης, καὶ χρόνου τριετούς αὐτῇ in sacris locis sic resideret et jam triennium in eis
διαγενομένου θεῖος αιρεῖ πάθος τινὰ τῶν τῷ ἐπι- transegisset, quemdam ex iis diaconis qui fuerant
σκόπῳ Νόννῳ συνόντων (Ἰάκωβος οὗτος ἦν), καὶ τῶν cum Nonno divinum incessit:lesiderium (is autem
ἱερῶν ἐρᾷ τύπων, θεατής ἅμα καὶ προσκυνητὴς ἐκείνων erat Jacobus),et capitur amore sacrorum locorum,
εἶναι βουλόμενος· καὶ δὴ προσελθὼν τῷ ἀρχιερεῖ τὴν volens illorum simul feri spectator et adorator.
ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα ταύτην ὁδὸν ἐξαιτεῖ, καὶ δεῖται ltaque accedens ad pontificem postulat ut sibi
τοῦτο αὐτῷ χαρίσασθαι. Ὁ δὲ ἦν γὰρ προφητικός liceat ire Hierosolyma, et rogat ut hoc ei concedat.
ἡ ἀνὴρ καὶ Πνεύματος πλήρης, καὶ τὸ πόῤῥω καὶ Ille autem (erat enim vir propheticus et plenus
μέλλον ἰδεῖν ἱκανὸς), ᾿Απελεύσῃ μὲν, ἔφη· εὑρή- Spiritu, et id quod procul erat et futurum, videre
σεις δέ τινα ζητήσας εὐνοῦχον Πελάγιον μοναχόν, potens), Ibis quidem, inquit; si quæsieris autem,
την μακαρίαν δηλαδὴ Πελαγίαν τοῦτο καλῶν· τούτῳ invenies quemdam eunuchum Pelagium monaπρόσελθε, καὶ συναναστρέφου, καὶ πολλῆς ὠφελείας c chum, beatam sic vocans Pelagiam. Ad eum acὄντως, ἀδελφέ, μεθέξεις πνευματικῆς. Ιάκωβος μὲν cede, et eum eo versare, et magnam, o frater, re
οὖν ὡς εἶχεν ἑτοίμως πρὸς τοὺς ἁγίους ἐπείγεται vera spiritualem percipies utilitatem. Atque Jacoτύπους, καὶ προσκυνητής ἐκείνων γενόμενος ἐπὶ bus quidem quam potuit celerrime contendit ad
την ζήτησιν ὁρμα Πελαγίου δῆθεν· καὶ δὴ Πελαγίας loca sacra, et cum illa adorasset aggreditur quæἐπιστὰς τῇ κέλλῃ, κρούσας ἐκάλει. Κἀκείνης ἐξελ- rere Pelagium.Εt cum accessisset ad cellam Pelaθούσης ὁρᾷ Πελαγίαν, μήτε εἰδὼς ἔτις ἦν μήτε giæ, pulsavit et eam vocavit. Cumque illa esset
κἄν τις προείπεν ἔκ γε τῶν ὁρωμένων ἔχων τοῦτο egressa,videt Pelagiam, neque sciens quænam esσυνιδεῖν ἢ συμβαλεῖν. Τό τε γὰρ χρώμα ταύτῃ μετ. set, neque etiamsi quis prius dixisset, ex iis quæ
άλλακτο, καὶ οἱ ὀφθαλμοὶ κεκοίλαντο, καὶ πάντα videntur, hoc potens omnino intelligere aut conτῇ ἐγκρατείᾳ ἀλλοίωτό τε καὶ μεταβέβλητο. Αλλ' jicere; nam et color erat ei mutatus, et concavi
οὐδὲ τῶν ἄλλων τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις οὐδεὶς ταύτην erant ejus oculi, et abstinentia erant omnia allerata
βλέπων γυναῖκα μετο καθορᾷν.
et mutata. Sed nec ullus alius ex iis, qui erant
Hierosolymis hanc aspiciens, se putabat mulierem
aspicere.
ΙΒ΄. Ὁ μὲν οὖν ὡς παρὰ ἀνδρὸς τῆς εὐλογίας του
γὼν εἰστήκει πρὸς τὴν ἐκ τῆς ἐγκρατείας θέαν
Εξεστηκώς. Η δὲ γνοῦσε ὅθεν καὶ ὅστις ἦν ὁ παρ- O
εστηχώς, εἰ τοῦ ἀρχιερέως ἐστὶν ἐπάνθυνετο Νόννου, ἐκοῦσα δήπου πυνθανομένη τὸ ταύτῃ καὶ πρὸ
τῆς ἐρωτήσεως γνώριμον. Τοῦ δὲ τοῦτο συνειπόντος,
᾿Απόστολος, φησίν, ὁ ἀνήρ, καὶ ὑπὲρ τῶν ἐμῶν εύν
ξάσθω ἀνομιῶν. Καὶ μέχρι τοῦδε τὸν λόγον ἐκτείνα τα κλείει τὴν θύραν αὖθις, καὶ τὰς εἰωθυίας ἤρξατο ψάλλειν φλας. Ἰάκωβος δὲ πολὺ τὸ κέρδος ἐν
βραχεῖ καιρῷ περισάμενος καὶ δὴ καὶ μέτρα διδπχθες λόγου μονασταῖς ἀρκοῦντος καὶ πρέποντος,
ἀναχωρήσας ἐπὶ τὰ ἑξῆς ἐχώρει σεμνεία και φρονο
XII. Atque ille quidem tanquam a viro assecutus
benedictionem, stelit attonitus et veluti emotæ
mentis ad spectaculum ejus abstinentiæ.Illa autem
cum scivisset et cujasnam esset, et quisnam esset
is qui aderat, rogavit tamen an esset Nonni pontificis, hoc sua sponte interrogans,quod erat ei notum ante interrogationem. Cum ille autem hoc
affirmasset: Est, inquit illa, vir apostolicus, ipse
pro meis precetur iniquitatibus. Εt cum hucusque
suam extendisset orationem, rursus claudit ostium,
et consuela cepit psallere cantica.Jacobus autem
cumn brevi tempore mulla lucrifecisset, et didicis -
set mensuram sermonis qui monachis sufficit et
Continue reading PG 116: Mensis November →≣ entire volume