ADDENDA. NOVEMBER. convenit recedens ad reliqua perrexit deinceps τιστήρια πολλήν τινα καὶ παρὰ πολλῶν συλλέγων monasteria, plurimam ex multis colligens anima ὠφέλειαν ψυχικήν. utilitatem. XIII. Non multum intercessit temporis cum fama fuit insignem quemdam virum nomine Pelagium e vivis excessisse, qui in vita usus est magna exercitatione et virtute. Et statim quidem congregata fuit multitudo monachorum; congregata est autem eorum quoque qui erant alioqui pii et miles, tam babitantium prope Jordanem, quam civium Nicopolis et Hierichuntis,omnibus demum qui circumcirca erant convenientibus, et decedentem de more prosequentibus. Qui cum ad corpus accessissent, el id unguento ungere aggressi essent, vident novum et alienum spectaculum, nempe inulierem quæ sexum celaverat, et tanquam vir fortiter se gesserat, et e laboribus multum lucri fecerat. Tunc ab omnibus pariter decertabatur,alio alium quæreate prævenire, et co accedere contendente, et magnifaciente vel solo corpori appropinquare et ejus aliquid tangere. Sicque multis lampadibus et magno honore pretiosa Pelagiæ elalæ sunt reliquiæ,a viris sanctis et piis simul deductæ et portata. XIV.Hæc est vita meretricis. Hæc ejus quæ erat desperata sunt stratagemala adversus inimicum. Talis fuit Pelegiæ ad id quod est melius, mutatio, quæ ita etiam nobis facilis est ad id quod est præstantius.Quare confidat quilibet,elsi se primo non honeste gessisse sit sibi conscius,modo velit postremis priora abluere. Cum qua det nobis Dominus ineffabilem, quæ illic est accipere voluptatem, et c consequi quæ illic sunt coronas. Quoniamn ei gloria cum Patre et sancto ac vivifco Spiritu, nunc et semper, et in sæcula saculorum. Amen. ΙΓ΄. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ φημίζεται τις σημ μειοφόρος ἀνὴρ Πελάγιος ἐκδιος, πολλῇ τιν τῇ παρὰ τὸν βίον χρησάμενος ἀσκήσει καὶ ἀρετῇ. Κεί αὐτίκα συνήθροιστο μὲν πλῆθος μοναχών, συνήθροιστο δὲ τῶν ἄλλως ἐπιεικῶν καὶ εὐλαβῶν, καὶ ὅσον μὲν παρῴκει τὸν Ἰορδάνην, ὅσον δὲ ἦν Νικ πόλεως καὶ Ἰεριχοῦντος καὶ τῶν πέριξ ἁπάντων συνερχομένων καὶ χαριζομένων τὰ προπεμπτήρια. Καὶ δὲ τῷ σώματι προσελθόντες καὶ χρίσαι μύρω της χεῖρας ἐπιλαβόντες, ὁρῶσι θέαμα ξένον, γυναίκα λαθούσαν τὴν φύσιν, καὶ ἀνδρισαμένην τὰ τῶν ἀνδρῶν, καὶ τῶν γε πόνων πλεῖον ἀπενεγκαμένην τὸ κέρδος. Τότε γίνεται πᾶσιν ἴσως ἀγὼν, ἄλλον ἄλλου προφθά σαι ζητώντος καὶ πρὸς τὴν ἐκδημίαν ἀμιλλωμένων καὶ μόνῳ πλησιάσαι τῷ σώματι φιλοτιμουμένων, καὶ τούτου τι προσεφάψασθαι. Καὶ οὕτω πολλαῖς μὲν ταῖς λαμπάσι, πλείονι δὲ τῇ τιμῇ τὸ τίμιον Πελαγίας έξεκομίσθη λείψανον, ὑπὸ ἁγίων καὶ εὐλαβῶν ἀνδρῶν παραπεμφθὲν ἅμα καὶ βασταχθέν. ε [Δ΄. Οὗτος ὁ τῆς πόρνης βίος· ταῦτα τῆς ἀπεγν σμένης τὰ κατ' ἐχθροῦ στρατηγήματα· τοιαύτη ταύ της ἡ πρὸς τὸ βέλτιον μεταβολή, καὶ οὕτω ραδία ἡμῖν εἰς ὁδηγίαν τοῦ κρείττονος. Η θαῤῥείτω τις, καὶ τὰ πρῶτα σύνοιδεν ἑαυτῷ μὴ καλά, μόνον εἰ τοῖς τελευταίοις προθυμηθείη τὰ πρότερον ἀπον ψασθαι· μεθ᾿ ἧς δῴη Κύριος καὶ ἡμῖν τὴν ἐκεῖθεν ἄῤῥητον ἀπολαβεῖν ἡδονὴν, καὶ τῶν ἐκεῖθεν ἀξιωθῇκαι στεφάνων· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας αἰώνων. Αμήν. των ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΙΣ ΤΗΣ ΟΣΙΑΣ ΜΗΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΤΡΩΝΗΣ. VITA ET CONVERSATIO ET EXERCITATIO SANCTE MATRIS NOSTRÆ MATRONA, MARTYRIS CHIENSIS. (Latine apud Surium ad diem 8 Novembris; Græca descripsimus ex cod. ms. Reg. n. 1481, sæc. x1.) 1. Eos qui sunt in vita temperantes et studiosi Α'. Τοὺς σώφρονας τὸν βίον καὶ φιλαρέτου: virtutis, pro viribus laudare, simul est sanctum, κατὰ δύναμιν ἐπαινεῖν ὅσιόν τε ὁμοῦ καὶ ὠφελιμώ

VITA S. MATRONÆ. στον. Αὐτοί τε γὰρ ἐπαίνων ἄξιοι, καὶ ὁ περὶ αὐὢν λόγος τῶν ὁμοίων ἐφάπτεσθαι καὶ τοὺς ἄλλους Διαθερμαίνει πρὸς ἔρωτα. Ὅταν δὲ καὶ τὸ ἐπαικούμενον γυνὴ ᾖ, το ἀσθενὲς τῆς ἀνθρώπων φύσεως, πρὸς τὸ τῶν πόνων τραχὺ καὶ μαλακωτατον, ῶς οὐ λυσιτελής ὁ ἔπαινος ἀνδράσιν ἅμα και Γυναιξίν, ἀμφοτέρους πρὸς τὰ καλὰ διεγείρειν Αυνάμενος, τὰς μὲν ἵνα τοῦ αὐτοῦ κοινωνήσασαι γένους καὶ τῶν αὐτῶν εἶεν ἐπειλημμέναι πόνων καὶ Αμοιβών, τοὺς δὲ ἵνα μὴ ἄνδρες όντες δεύτεροι γυναικῶν ὀφθεῖεν καὶ πρὸς τὸ μονεῖν ἀγενέστεροι. Τούτων οὖν τῶν ἐπαινετῶν βίων καὶ φιλαρέτων καὶ Ματρώνης καθέστηκεν, ἀνδράσι μὲν ἀμιλληθείτης τὴν ἀρετὴν, παρενεγκούσης δὲ τούτους ὑπερεπι τοῖς κατορθώμασιν, ὡς προϊόντα δηλώσει τα λεχθησόμενα. et longe utilissimum. Nam et ipsi sunt laude digni, et quæ de eis habetur oratio, incitat et inflammal alios ad amorem aggrediendi talia. Cum autem et ill, quod laudatur, fuerit mulier, id scilicet, quod est humanæ naturæ maxime imbecillum, et ad asperos suscipiendos labores mollissimum, quemadmodum non est laus conducibilis viris simul et feminis, quæ potest utrosque excitare ad ea quæ sunt pulchra et honesta? Feminas quidem,ut, cum sint ejusdem generis,eosdem quoque labores suscipiant et easdem remunerationes; viros autem, ne, cum sint viri, cernantur cedere mulieribus, et ad labores suscipiendos eis esse ignaviores. Ex iis ergo quæ vitam laudabiliter egerunt et ex virtute, fuit etiam Matrona, quæ cum viris quidem virtute contendit, præclaris vero et admirandis factis eos superavit, ut in processu ostendent ea quæ dicentur. II.Est quædam regio subjecta imperio Romanorum,sita in confinio Cilicum et Isaurorum,nomine Pamphylia, quæ propterea quod sit populo frequens, et habeat habitatores ex omnibus civitati bus, sic fuit appellata. Una autem ex iis quæ sunt in ea, civitatibus vocatur Perge, in qua fuit educata hæc beata Matrona,quæ a parentibus adepta liberalem disciplinam et educationem, cum jam esset nubilis (erat enim insigni pulchritudine), jungitur matrimonio marito non vulgari, non plebeio, nomine Domitiano, Gtque mater unius filiæ, cui statim ex futuris tribuit appellationem, Β΄. Χώρα τίς ἐστιν ὑποτεταγμένη τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ ἐν μεθορίοις Κιλίκων τε καὶ Ἰσχύρων κειμένη, ταίνομα Παμφυλία, ἢ καὶ διὰ τὸ κουροτρόφον ταύτης καὶ πολυάνθρωπον καὶ τὸ ἐξ ἀπασῶν τῶν πόλεων οικήτορας ἔχειν, τοιαύτης ἔτυχε τῆς προσηγορίας. Μία δὲ τῶν ὑπ᾽ αὐτὴν πόλεων Πέργη κατονομάζει της, ἦν θρεψαμένην ἔσχεν ἡ μακαρία αὕτη Mxτρώνα, ἥτις ὑπὸ τῶν γειναμένων ἐλευθερίου τυχοῦσα · παιδείας καὶ ἀγωγῆς εἰς ὥραν τε γάμου καταστᾶσα (ἦν γὰρ καὶ τῷ κάλλει περίβλεπτος), ἀνδρὶ συνάπτεκαι οὐ τῶν πολλῶν ἑνὶ καὶ τῶν τυχόντων, τοὔνομα Δομετιανῷ, μιᾶς τε παιδὸς γίνεται μήτηρ, ᾗ την προσηγορίαν ἐκ τῶν ἐσομένων εὐθὺς ἠρμόσατο, Θεο-cut quæ eam nominarit Theodoten, Deo autem δότην μὲν ὀνομάσασα, Θεῷ δὲ δοῦσα ταύτην ἐκ σπαργάνων αὐτῶν. Οπως μὲν οὖν μετὰ τὸν γάμον καὶ τὴν συνοίκησιν τὸ μέτριόν τε καὶ ἄτυφον αὐτῇ μεμελέτητο καὶ τὸ φιλόκοσμον οὐκ ἐν τοῖς ἐπιπλάστοις καὶ κομμωτικοῖς κάλλεσιν, ἀλλ᾽ εἰς τὸν ἐντὸς τῆς ψυχῆς ἄνθρωπον ἤσκετο, τιθεμένη διὰ σπουδής σωφροσύνῃ τε καὶ τῇ κατὰ βίον σεμνότητι διαζῇν. Γ΄. Επαινετὸν μὲν καὶ ἄλλως ἀγαπητὸν τὸ περὶ τούτων ἐπεξιέναι, περιττὸν δὲ δόξειε πάντως εἰ τὰ μείζονα παρέντες καὶ τελεώτερα περὶ τὴν τούτων μνήμην ἀπασχολεῖν τοὺς ἀκροπτὰς ἑλώμεθα. "Ο δὲ τῶν ἄλλων αὐτὴ προτετίμηκε, τοῦτο καὶ προθεῖναι τῆς διηγήσεως ἁρμόζον ἐστιν. Ἔκρινε γὰρ τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου εἰς ἄκρον αὐτῇ φυλαχθῆναι. Δεῖν γὰρ ἐκεῖνός φησι τοὺς ἔχοντας γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντας διακεῖσθαι. Ὅθεν ἐκοῦσα τῆς ἐνεγκαμένης Εκστᾶσα κατὰ θείαν φημί πρόνοιαν, ἣν ἔσχε καὶ συμπράττουσαν τῷ βουλεύματι, εἰς τὴν προκαθεζομένην τῶν πόλεων τὸ Βυζάντιον τὴν ἀποδημίαν ἅμα τῷ συν οικοῦντι πεποίηται, ὃν εἶχε μὲν συναποδημοῦντα καὶ μηδὲ τὸ τυχὸν ἀφιστάμενον, οὐ μὴν τῶν μελετωμένων συνίστορα οὐδὲ ὅπερ εἶχεν αὕτη κατὰ νοῦν ἐπιστάμενον. Εἶτε τὴν βασιλεύουσαν εἰσελθοῦσα τοῖς ναοῖς ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν προσήδρευε τῶν ἁγίων νύκτα καὶ μεθ᾿ ἡμέραν αὐτῶν οὐκ ἀφισταμένη, νηστείας τε κτὶ προσευχῆς ἐπιμελυμένη καὶ τῶν ὄντων κοινωνοῦσα τοῖς δεομένοις Θεοῦ τε διὰ παντὸς δεομένη κατευνασθῆναι ταύτῃ τὸν ἔμφυτον πόλεμον eam dederit ex ipsis fasciis. Alque ut post nuptias quidem et cohabitationem, moderationem exerceret, et a fastu ac superbia alienationem, et ornaretur non ornatu, qui consistit in ficta et fucata pulchritudine, sed in interno animæ homine, adhibebat studium, et ut in temperantia vitam degeret et honestate. III. Laudabile quidem, et alioqui gratum est hæc persequi. Supervacaneum autem visum omnino fuerit, si præteritis majoribus et perfectioribus, voluerimus occupatos tenere auditores in hom rum recordatione. Quod autem ipsa aliis prætulit, hoc etiam convenit præponere in narratione. Statuebat enim id, quod dicit Apostolus,a se summe esse servandum. Ille enim dicit, oportere eos qui habent uxores, affici perinde ac si non habeant. Quamobrem cum sua sponte excessisset ab ea quæ illam tulit patria, divina, inquam, providentia, quam ejus consilium habuit adjuvantem, in eam quæ primam sedem obtinet inter civilates, nempe Byzantium, cum marito proficiscitur: quem habebat quidem simul peregrinantemn,et ne minimun quidemn recedentem, non tamen eorum conscium, quæ animo agitabat, neque scientem aliquid, quod ea mente versabat. Deinde urbem ingressa regiam, toto die assidebat in templis sanclorum, nec diu nec noctu ab eis recedens, jejuniique et precum curam gerens et facultates im-

ADDENDA. NOVEMBER. pertiens egentibus, et Deum assidue rogans, ut τῆς σαρκός. Καὶ γὰρ ἦν τότε νέαν ἄγουσα τὴν ήλι sopiretur in ea innatum bellum carnis, erat enim κίαν, οὐ πλείω τῶν εἴκοσι πρὸς τοῖς πέντε χρόνοις tunc ætate juvenis, ut quæ non esset nata plus γενομένη. quam viginti quinque annos. IV. Rogabat ergo, sicut diximus, ut liberaretur Δ΄. Ἐδεῖτο γοῦν, ὥσπερ εἴρηται, τῶν ἐκ τῆς σαρ a carnis molestiis, ut,cum posset vivere sine ma- κὸς ὀχλήσεων ἀνεθῆναι, ἵνα καὶ τοῦ ἀνδρὸς ἄνευ rito, libere vacaret spiritalibus et divinioribus. ζῆν δυναμένη σχολάζειν ἐλευθερίως ἔχῃ τοῖς πνευ Quæ aulem eam ad ea, quae sunt honesta, incita- ματικοῖς τε καὶ θειοτέροις. Ἡ δὲ πρὸς τὰ καλὰ bat, erat quædam Eugenia, quæ convenienter no- ταύτην διερεθίζουσα Εὐγενία τις ἦν, φερωνύμους mini erat moribus ingenuis, et una, quæ totam ὑπάρχουσα, μία τε τῶν ἐν ταῖς παννύχοις στάσει vitam consumebat in nocturnis stationibus et ora- καὶ ἐντεύξεσι τὸν πάντα βίον καταναλίσκουσα· πρὸς tionibus. Cum qua ipsa quoque bona decertabat ἣν ἤριζε καὶ αὕτη τὴν ἀγαθὴν ἔριν τῆς ἀσκήσεως, contentione exercitationis, ea quibus exercentur τὰ τῶν ἀσκητῶν φιλοπόνως γυμναζομένη. Τούτοις monachi,diligenter exercens. Hæc vero, quæ quoti- ὅσαι ἡμέραι πραττομενοις ὁ Δομετιανὸς ἀχθόμενος die fiebant, aegre ferebat Domitianus, et absurda ἦν, καὶ εἰς ἀτόπους ἐννοίας ἐξέπιπτεν, οὐκ ἐπὶ καλῷ quædam et turpes cogitationes ei veniebant in λέγων τὸ τῆς προόδου γίνεσθαι συνεχές, ἀλλὰ κατά mentem, dicendo: Non recte habet continuus hic τινα γνώμην εἰς φαύλας χωροῦσαν ἐπιθυμίας, τό progressus, sed ft animo, qui ad malas tendit ἀπ᾿ ἐκείνου τε πᾶσαν φυλακὴν ἐποιεῖτο, μηδὲ τοῦ cupiditates et exhinc omnem adhibebat custodiam, δωματίου ταύτην προκύπτειν ἐῶν· ἀγών τε ἀμφι ne eam quidem sinens prodire extra domunculam, τέροις καθίστατο, τῷ μὲν μή ἀφιέναι ταύτην τα et ambobus erat constitutum certamen: illi quidem, συνήθη ποιεῖν, τῇ δὲ τῶν ἱερῶν συνάξεων μὴ ἀπο ne dimitteret eam facere ea quæ consueveral; λιμπάνεσθαι. ᾿Αλλὰ γὰρ ἀπειθοῦντα τοῦτον ὀψὲ καὶ huic autem, ne abesset a sacris coetibus. Sed cum μόλις λίαν ἐγκειμένη ταῖς παρακλήσεσι λαμβάνει is valde repugnaret, ea multis urgens precibus, καταπειθῆ πράττειν ὅ τι καὶ βούλοιτο. vix tandem persuadet ut sibi liceat facere quod vellet. Ε΄. Σπουδῇ τοίνυν τὴν τῶν ἱερῶν ᾿Αποστόλων και ταλαμβάνει ναὸν, ἐφ᾽ οὗ γενομένη καὶ συντονωτέραν V.Magno itaque studio venit in templum sacro- ποιουμένη τὴν δέησιν ἐζήτει μηδὲν ἐμποδὼν αὐτῇ rum Apostolorum. In quo cum fuisset, eos precans γενέσθαι πρὸς τὴν ἀπὸ τοῦ κόσμου φυγήν, ἀλλὰ intensius, petebat ut sibi nihil esset impedimento, Χριστῷ καὶ ταύτην προσενεγκεῖν μετὰ τοῦ ἤδη πρώτ quo minus fugeret niundumn,sed eam quoque Chri- τερον ὑπ' αὐτῶν προσενεχθέντος πληρώματος. Ού. sto offerrent cum eo coetu, qui jam ab eis prius, τως αὐτῆς δεηθείσης, ἑσπέρας ἤδη καταλαβούσης ei fuit oblatus. Cum ea sic esset precata, et iam καὶ τῶν τὴν φυλακὴν τοῦ ναοῦ ποιουμένων ἐξιέναι adventasset vespera, et qui id templum custodie- πάντας διακελευομένων, αὕτη ἐπί τινα τῶν ἐκεῖσε bant juberent omnes egredi, ipsa cum in quodam στοῶν Σωσάννης τινός πάλαι συνήθους εὑροῦσε porticu ex iis qui illic erant, Susanne cujusdam, καταγωγὴν ἤτις ἐκ νεαρᾶς ἔτι τῆς ἡλικίας τὸ παρ ei jam olim familiaris,invenisset habitaculum,quæ θενεύειν ὁμοῦ καὶ τὴν κατὰ Θεὸν πολιτείαν προεί ab ineunte aetate virginitatem conservare consti- λετο, σὺν αὐτῇ τὴν νύχτα πᾶσαν διατελεί. Ημέρας tuerat, et ex Deo vitam agere, cum ea totam no- οὖν ἤδη διαφαινούσης ή Ματρώνα πρὸς τὴν διδέ clem peragit. Die vero jam apparente, Matrona σκαλον Εὐγενίαν φοιτῇ περὶ τῶν προκειμένων αὐτῇ ventilat ad magistram Eugeniam, de rebus propo- κοινολογουμένη. Ρηθέντων δὲ λίγων πολλῶν ἐπ᾿ sitis cum ea communicatura. Cum autem multa ἑκάτερα φερόντων ἡ διδάσκαλος, Τοῦτο πρὸ τῶν ultro citroque dicta essent, magistra dicebat hoc ἄλλων, ἔφη, σκοπεῖσθαι δεῖ, πῶς τὰ περὶ τῆς παι ante alia esse considerandum,quomodo se habitura δὸς Θεοδότης διατεθή. Η Ματρώνα δὲ μενου γενοesset filia Theodote. Matrona autem, quæ nullam μένη του κατὰ Θεὸν σκοποῦ καὶ πάσης ἄλλης φρον alinm scopum sibi paoponebat præter Deum, et τίδος καταφρονούσα, Εμὲ, εἶπεν, ὁ ἀσκητικός omnem aliam negligebat sollicitudinem: Me, in- και μονότροπος λαμβανέτω βίος· Θεοδότην δὲ Σωquit,accipiat solitaria vita et monastica: Theodo. πάνῃ καὶ Θεῷ παραδίδωμι, καὶ τῆς περὶ αὐτῆς ten autem Sosanna et Deo trado: et de ea jam ἤδη φροντίδος λύομαι. Εἴπετο τοῖς λόγοις καὶ τὰ omni cura liberor. Verba res ipsa quoque mox ἔργον εὐθύς. est consecuta. VI. Rursus autem quomodo oporteat silentio vivere,et Deo placere quærens Matrona, per evidentem in somnis visionem docetur a Domino. Fuit autem haec visio admirabilis. Videbatur enim vir quidam eam persequi,ipsa autem fugiens, servata esse a quibusdam monachis, quod quidem ei si gnificabat, quod in monasterio oporteret eam suscipere vitam virorum monachorum. Sic enim Ο 5. Αὖθις δὲ περὶ τοῦ πῶς δεῖ καθ᾿ ἡσυχίαν βιώσ ναι καὶ εὐαρεστῆσαι Θεῷ ἡ Ματρώνα ζητούσα με θεῖν διὰ τῆς κατὰ τοὺς ὕπνους ἐναργούς ὄψεως παρά Κυρίου διδάσκεται. Καὶ ἡ ὅρασις τοιάδε καὶ θαυμαστή. Εδόκει γὰρ τὸν ἄνδρα διώκοντα μὲν, αὐτὴν δὲ φεύγοντα ὑπό τινων σεσώσθαι μοναχῶν, ὅπερ συνιέ και ἐδίδου ὡς ἐν φροντιστηρίῳ δέον αὐτὴν ἀνδρῶν τὸν τῶν μοναχῶν βίον ὑπελθεῖν. Οὕτω γὰρ ἂν καὶ

VITA S. MATRONÆ. ad cutem usque totondisset, et eunuchi habitum induisset, rursus venit cum Eugenia in dictum templum divinorum Apostolorum, et volens obscurorum scire significationem ex divinioribus, sacrum aperit Evangelium, et protinus incidit in tale dictum: «Quicunque vult post me venire abneget seipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me 1.» Hinc eorum quæ Deo placent, indubitatam habentes cognitionom, cum sua ei dedicassent, et sperassent se eum habituras adjutorem eorum quæ fiebant, a se invicem sepa rantur. Matrona autem, cum, ut dictum est, se esse eunuchum simulasset, et Babylam seipsam nominassel, ad sancti Bassiani accedit monaste rium: et accepta a monachis, protinus ad certamina se paravit spiritalia, non pallore vullus, nec tristitia faciei, sed gerunane polius et vere virtutem exercens, et omnibus modis studens latere, ut propemodum provecta fuerit ad summum vitæ, quæ ex Deo agitur, et haberetur ab omni bus in admiratione, quomodo vir, qui erat imbecillus, utpote eunuchus, tam fortiter se gerit adversus labores, et omnes monachos contendit superare, magno et excelso animo iram cohibens, et gloriam tanquam vanam despiciens, omnem obedientiam ex summa complectens modestia. ῷ συνοίκῳ καὶ τοῖς ἄλλοις ἔσται ἀγνοουμένη. Ἐν fore, ut et marito et aliis sit ignota. Cum se ergo τῷ οὖν χειραμένη καὶ εἰς εὐνοῦχον ἑαυτὴν σχημαἔσεσα, πάλιν εἰς τὸν ρηθέντα σύναμα τῇ Εὐγενίᾳ Στῶν θείων Αποστόλων ἧκε ναὸν, δήλωσίν τε τῶν ἀφαπῶν ἐκ τῶν θειοτέρων βουλομένη μαθεῖν, τὸ ἱερὸν τεχνοίγνυσιν Εὐαγγέλιον, καὶ τοιούτῷ εὐθὺς ἐντυ - χάνει ῥητῷ· «Όστις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι.» Εντεῦθεν ἀνενδοίαστον γνωσαν σχοῦσαι τῶν ἀρεσκόντων τῷ Θεῷ, καὶ τούτῳ τὰ - καθ᾿ ἑαυτὰς ἀναθέμεναι, καὶ τῶν πραττομένων Εξειν αὐτὸν συλλήπτορα προσδοκήσασαι, ἀπ᾽ ἀλλήτων διεψωρίζοντο. Ἡ Ματρώνα μέντοι, ὡς εἴρηται, τὸν εὐνοῦχον προσποιηθεῖσα καὶ Βαβύλαν ἑπἀτὴν ὀνομάσασα, τῷ τοῦ ὁσίου Βασιανοῦ παραβάλλει - σεμνείῳ, καὶ παρὰ τῶν μοναχῶν εἰσδεχθεῖσα πρὸς ἀγῶνας πνευματικοὺς εὐθὺς ἀπεδύετο, οὐκ ὠχρότητι ὄψεως προσώπου τε σκυθρωπότητι την εὐλάβιαν ὑποκρινομένη, ἀλλὰ γνησίως μᾶλλον καὶ ἀληθῶς, τὴν ἀρετὴν μετιοῦτα καὶ παντί τρόπῳ λανθάνειν σπουδάζουσα, ὡς ἐν ὀλίγῳ πρὸς ἀκρότητα τοῦ κατὰ Θεὸν ὑψωθῆναι βίου, καὶ διὰ θαύματος πᾶσι καθίστασθαι, ὅτιπερ ἀνὴρ τὴν κατ᾿ εὐνοῦχον ἀσθένειαν περικείμενος οὕτω διακαρτερεῖ πρὸς τοὺς πόνους, καὶ τοὺς μοναχούς ἅπαντας παρελαύνειν φιλονεικεῖ, τοῦ θυμικού τε γενναίως κρατῶν καὶ δόξης ὡς ματαίας καταφρονῶν, ὑπακοῆς τε πάσης κατὰ πολλών μετριοφρούνην περιεχόμενος. "" Ζ'. 'Αμέλει καὶ βασκαίνεν μὲν οὐκ εἶχον αὐτῇ· Ελεύθερος γὰρ ὁ κατ᾿ ἀρετὴν ζῆλος φθόνου παντός" ὡς διδασκάλῳ δὲ μᾶλλον προσέχειν ἠβούλοντο, ώρα μημένοι καὶ πρότερον πρὶς τὴν μίμησιν. Μικροῦ δὲ καὶ τὸ κρυπτόμενον ἐγινώσκετο ἂν, καὶ ὅτι γυνὴ ἦν, φανερὰ καθίστατο, εἰ μὴ τὴν ἐπισχοῦσαν ὑπόνοιαν τῇ πνευματική σοφίᾳ διέλυσε. Κατά τινα γὰρ χρόνον οὕτω συμβὲν περὶ τὴν ἐκεῖσε τυγχάνουσαν κηπεύσιμον ἐργασίαν συμπονοῦσι τοῖς μοναχοῖς τοῦ ἔργου τε προθυμότερον ἐχομένῃ, ὁ σὺν ἐκείνῃ λαχὼν ἐργάζεσθαι μοναχός, Βαρνάβας αὐτῷ ὄνομα, περιεργότερων ἐπιβαλὼν τὴν ὄψιν αὐτῇ, ἅτε πρὸ μικροῦ τῷ τῶν μοναχῶν βίῳ ἀπὸ τῆς σκηνῆς προσελθών, κἂν εἰς ὕστεραν προκύψας εἰς ἀρετὴν καὶ τὸ καθηγεῖσθαι τῶν μοναχῶν ἐπιστεύθη, ἠρώτα εἰπεῖν πόθεν ἀμφοτέρων τῶν ὤτων ταύτῃ τέτρηνται of λοβο!. Η μακαρία δὲ σύντομον ὁμοῦ καὶ λελογισμέτην τὴν ἀπόκρισιν απεδίδου, Πέπονθας, ἀδελφέ, λέγουσα, ἀνθρώπινον μὲν, τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς δὲ ἀλλό τριον ἐπαγγέλματος· τῇ γῇ γὰρ δέον προσέχειν ή όψεις ἀνθρωπίνας περιεργάζεσθαι. Πλὴν ἀλλὰ καὶ οὕτω τὴν λύσιν μάνθανε τοῦ ζητήματος· ἡ γὰρ ἐμὲ πρότερον σχοῦσα καὶ θρεχαμένη φιλοστοργόν τινα προς με κεκτημένη διάθεσιν ἐφιλοτιμήσατό μου καὶ χρυσά κόσμια τοῖς ὠσὶν ἐμβαλεῖν. Οὕτως ἡ μακαρία τὸν μοναχὸν σοφῇ περινοίᾳ τῆς ὑπο. νοίας ἀπήγαγεν. Αὐτὴν δὲ πολὺς τις εἰσῄει λογισμῶν ὄχλος, καὶ εἰς μνήμην τῶν τῆς Εὐγενίας καθίστατο παραινέσεων, Δυσχερες τι πράγμα, λε1 Luc. ix. 23. VII. Et certe non poterant invidere, Zelus enim, qui est ex virtute, liber est ab omni invidia. Eum autem potius colebant tanquam magistrum, prius eliam incitati ad imitationem; propemodum vero etiam cognitum fuisset, quod celabatur, et manifestum fuisset eam esse mulierem, nisi exortam suspicionem spiritali amovisset sapientia. Num cum aliquo tempore ita contigisset, ut in quodam horto laboraret cum uonachis, operiquæ instaret promptius et alacrius, monachus cui obtigerat, ut cum ea laboraret, nomine Barnabas, in eam injectis oculis paulo curiosius, ut qui paulo ante ad vitam monasticam accessisset ex scena, etiamsi posica profecerit in virtute, et ei commissa Cuerit praefectura nonachorumn, rogavit qui factum sit, ut sint ei ambæ perforatæ auricul. Beata autem illa brevem simul et consideratam dedit responsionem: Accidit tibi quidem, ο frater,humanum quidpiam, alienum vero a nostra professine, cum terram oporteat arare, non vullum humanum curiose intueri. Sed quanvis res ila se habeat, quæstionis disce solutionem. Nam quæ me olumn tenuit et educavit, in me summa benevolentia, munifice in meas aures aurea injecit ornamenta, Sic Leata illa monachum sapienti inventione te movit a suspicione;eam autem subiit magna turba cogitationum, et venerunt ei in mentem admonitiones Eigenia, dicentis: Res est admodum difficilis, mulierem versari simul cum viris, et ten-

ADDENDA. NOVEMBER. tare, ut ipsa vir videtur sicut illi. Neque enim γούσης, γυναίκα συνδιατρίβειν ἀνδράσι, καὶ ἄνδρα fieri potest, ut perpetuo lateat simulatio. Atten- κατ' ἐκείνους πειρᾶσθαι δοκεῖν· ἀμήχανον γὰρ ἄχρι tiori tanien cogitatione sola solum Deum allo τέλους διαλαθεῖν τὴν ὑπόκρισιν. Όμως προσεχτι quens: Tuo nutu, dicebat, ο Domine, vitam κωτέρα τῇ διανοίᾳ, μόνη τῷ μόνῳ Θεῷ ἐτυγχά suscepi monasticam, et eum qui jussit sequi, νουσα, Τῷ σῷ νεύματι, Δέσποτα, ἔλεγε, τὸν τῶν nunquam retro conversa sum secula. Quamobrem μοναχῶν ἐπανῄρημαι βίον, ἀκολουθῆσαί τε «ελεύ ne efficias, ut ego unquam mea spe fallar, nec ab σαντι ἀμετατρεπτὶ ἠκολούθησα· διὸ μήτε τῶν hoc bono unquam proposito excidam. Sed tu ἐλπισθέντων ψευσθῆναι παρασκευάσης, μηδὲ τῆς meam defendens imbecillitatem, annue ut meo ἀγαθῆς ταύτης διαμαρτείν προθέσεως· ἀλλὰ τῆς scopo finis accidat similis. Hæc dicens, videbatur ἐμῆς αὐτὸς προϊστάμενος ἀσθενείας κατάγγειλόν etiam videre pura anima meliorem exitum. μου συνδραμεῖν τῷ σκοπῷ, καὶ τὸ τέλος ἐπίνευσον, Τοιαύτα λέγουσα καὶ ὁρᾶν ἐδόκει τῷ καθαρῷ τῆς ψυχῆς χρηστοτέραν τὴν ἔκβασιν. VIII. Cum ea ergo sic haberet, ei vitam ample- Η'. Οὕτως οὖν ἐχούσης αὐτῆς καὶ ἀγωγῆς ἀντιcteretur spiritalem, longo tempore ignorata sunt χομένης πνευματικῆς ἐπὶ χρόνον συχνὸν τὰ κατ' res ejus a Bassiano, etiamsi non esset expers doni αὐτὴν ἠγνοῖτο Βασιανῷ, καίτοι μηδὲ τοῦ διορατι perspiciendi: eum tamen latuit Dei sapientia, et κοὐ χαρίσματος ἀμοιρούντι. Ελάνθανε δ᾽ οὖν ὅμως magis arcanis quibusdam judiciis, quomodo etiam Θεοῦ σοφίᾳ καὶ ἀποῥητοτέροις τοῖς κρίμασιν, Eliseum aliquando Sunamitis. Sero autem et ὥσπερ καὶ Ἐλισσατόν ποτε τὸ τῆς Σουμανίτιδος (sic). longo post tempore ea ipsi exstitit manifesta. Sic ὀψὲ δὲ καὶ σὺν χρόνω μακρῷ δῆλα τὰ περὶ αὐτῆς autem fit. Visus est in somnis videre magnus Bas- αὐτῷ γίνεται· γίνεται δὲ οὕτως. Ἔδοξε κατὰ τοὺς sianus virum amictu quidem honestum, vuliu ὕπνους ὁρᾶν ὁ μέγας Βασιανὸς ἄνδρα κόσμιον μὲν τὴν δ autem decorum, et qui videbatur esse cujusdam αναβολὴν, ἐκπρεπῆ δὲ τὴν ὄψιν, καὶ τινος θειοτέρας natura divinioris, et ei ter dicere; Babylas eu- εἶναι δοκοῦντα φύσεως, καὶ τοῦτον τρὶς αὐτὸν προσ nuchus, qui est unus ex monachis, qui sunt in εἰπεῖν, ὅτι Βαβύλας ὁ εὐνοῦχος ὁ τῶν παρὰ τῇ σῇ tuo grege, aperte quidem est femina; simulat au- ποίμνῃ μοναχῶν εἰς γυνὴ μὲν ἐστιν ἄντικρυς, ενο tem se esse eunuchum, ut lateat. Sicut ipse νοῦχος δὲ εἶναι διὰ τὸ λαθεῖν ὑποκρίνεται. Κατά autem, Acacius quoque quidam, vir insignis fuit ταυτὸν δὲ καὶ ᾿Ακακιός τις ἀνὴρ, ἐπ᾿ εὐλαβεία περιpietate, qui fuit etiam pro tertia parte pastor mo- φανὴς, ὃς καὶ τῆς εἰς τρίτον μονῆς τοῦ θεοφόρου nasterii divini Abramii, eamdem vidit visionem. Αβραμίου ποιμὴν ἐτύγχανε, τὴν αὐτὴν δρασιν Mane ergo cum Bassianus accersivisset unum ex ἐθεᾶτο. Εωθὲν οὖν ὁ Βασιανὸς μεταπεμψάμενος ἕνα monachis, Joannem quemdam, qui post ipsum erat secudus in monasterio, narravit ei quod viderat in somnis. Interim vero dum hæc disserebat, venit quidam missus ab Acacio, narrans Bassiano quam ipse viderat visionem. Tunc ergo magnus Bassianus, volens de hac re majorem sibi fidem Geri, in manus sumpto sacro Evangelio et explicalo, in illa verba incidit, quæ dicebant regnum colorum esse simile fermento, quod acceptum mulier abscondit in farina salis tribus, donec esset fermentatum 2. τῶν μοναχῶν Ἰωάννην τινὰ ὃς δεύτερος μετ᾿ αὐτὸν ἐν τῷ σεμνείῳ καθίστατο, ὅπως εἶχε τὸ ὄναρ αὐτῷ διηγεῖτο. Ἐν ὅσῳ δὲ διελέγετο ταῦτα ἧκέ τις πρὸς Ακακίου πεμφθείς, τὰ τῆς ὄψεως ὥσπερ δὴ καὶ αὐ τὸς εἶδεν ἀπαγγέλλων Βασιανῷ. Τηνικαῦτα τοίνων καὶ ὁ μέγας Βασιανός πλείονα πίστιν ἐθέλων ἐπὶ τούτῳ λαβεῖν, τὸ ἱερὸν ἐπὶ χεῖρας λαβὼν Εὐαγγέλιον, καὶ ἀναπτύξας, ἐκείνοις ἐντυγχάνει τοῖς λόγοις οἱ διελάμβανον ὁμοίαν εἶναι ζύμῃ τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν, ἣν λαβοῦσα γυνὴ ἔκρυψεν εἰς ἀλεύρου σάτα τρία, ἔω; ἐζυμώθη ὅλον. θ'. Συνεὶς οὖν τὴν διὰ βάθους δηλουμένην διάνοιαν, τὸ μετὰ ταῦτα καθ᾿ ἑαυτὸν ἑσκέπτετο πῶς ἂν μετα ἔλθοι δεξιῶς τὸ προκείμενον, καὶ μὴ δῆλον τοῦτο IX. Cum itaque intellexisset eam, quæ in profundo significabatur,intelligentiam,post hæc apud se cogitabat, quomodo dextre aggrederetur id quod erat propositum, et hoc multis non fieret manife- τοῖς πολλοῖς γένηται. Μετακαλεῖται τοίνυν τὴν ματ stum. Accersit ergo beatam illam, et eam torve aspiciens: Quid fuit causa, inquit, o mulier,quod tam audax cceptum in nos sis aggressa, et quæ nobis non conveniebat, tentationem et probrum inusseris, tantum tempus studeus latere?Illa autem id quod dictum fuerat, intelligens, et formidans austeritatem, et quæ in ejus vultu apparuerat, acerbitatis nube obstupefacta, et maxime iis quæ dicta erant, testimonium ferentem habens cor scientiam, se quidem statim humi prosternit, sancti vero pedes prehensans, verba quæ multum quidem 9 Luc. XIII, 33 seqq. καρίν, καὶ δριμὺ ταύτῃ ἐνατενίσας, Τέ τὸ παρα σκευάσαν σε, γύναιον, ἔφη, τηλικοῦτον καθ᾿ ἡμῶν υπελθεῖν τόλμημα, καὶ κατ' οὐδὲν ἡμῖν προσήκοντα πειρασμὸν καὶ ὄνειδος ἐπιτρίψασθαι τὸ λαθεῖν χρόν νον τοσοῦτον ἐπιτηδεύσασαν; Η δὲ, τὸ λεχθὲν συνεἴσα καὶ τὸ αὐστηρὸν ὑποπτήξασα τῶν ῥημάτων πρὸς δὲ καὶ τὸ περὶ τὴν ὄχιν ἐπιφανὲν αὐτοῦ τῆς πικρίας νέους καταπλαγεῖσα, μάλιστα καὶ τὴν συνείδησιν ἔχουσα παρτυρούσαν τοῖς εἰρημένοις, καταβάλλει μὲν ἑαυτὴν εὐθὺς εἰς τὸ ἔδαφος, τῶν τοῦ ἐσίου δὲ ποδῶν ἐπιλαβομένη λόγους πολὺ μὲν τὸ

VITA S. MATRONÆ. ταπεινὸν ἔχοντας, μόλις δὲ ὑποφθεγγομένους προΐει, Οὐ πειρασμὸν, ὦ δέσποτα, λέγουσα, ἐπαγαγεῖν βουλομένη, τῇ ποίμνῃ ἐμαυτὴν ἐγκατέλεξα, ἀλλὰ τὸν ἀπὸ τῶν ἐναντίων μᾶλλον διαφεύγουσα πειρασμὸν καὶ τὰς ἐν τῷ βίῳ πάγας ἐκκλίνουσα. Πρὸς ἢν αὖθις ὁ Βασιανὸς ἀπεκρίνατο· Πῶς δὲ καὶ γυνὴ τυγχάνουσα τοῖς θεοίοις μυστηρίοις γυμνῇ προσήρχου τῇ κεφαλῇ, καὶ ἐν τῷ πρὸς εἰρήνην ἀσπασμῷ τὸ στόμα τοῖς ἀδελφοῖς ἀδεῶς ὑπεῖχες; Ἡ δὲ, Περὶ μὲν τὰ θεῖα δῶρα, φησί, προσποιουμένη ἀσθένειαν, οὐ δι' ὅλου τὸ πρὸς τῇ κεφαλῇ κάλυμμα ἕλκουσα, οὕτω τῇ μεταλήψει τῶν μυστηρίων προσεφερόμην τὸ δὲ τῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς σύμβολον οὐδαμῶς παρῃτούμην· οὐδὲ γὰρ ἀνθρωπίνοις στόμασιν, ἀλλ᾽ ἀνθρώποις τὴν ἀγγελικὴν ζηλοῦσιν ἀπάθειαν προσάγειν ἐμαυτὴν ὑπελάμβανον. habebant humilitatis, vix autem proferebantur, emittit dicens: Non tentationem,ο domine,volens afferre, me retuli in numerum tui gregis, sed tentationem potius fugiens ab adversariis, et laqueos qui sunt in nundo, declinans. Cui rursus respondit Bassianus: Quomodo autem,cum sis mulier, ad divina sacramenta accessisti nudo capite, et in pacis salutatione os tuum secure exhibuisti fratribus? Illa vero: Quod ad divina quidem dona attinet, inquit, simulans imbecillitatem, non omnino auferens tegmen, quod erat in capite, ita ad sacramentorum accedebam communionem: chari talis autem apud fratres signum nunquam recusabam. Neque enim hominum vultibus, sed homini. bus angelicam imitantibus impatibilitatem, meipsam offerre existimabam. Ι. Πρὸς δὲ τὴν συνετὴν ταύτην ἀπόκρισιν ὁ Βασιανὸς ἐκπλαγείς, Καὶ διὰ τί μὴ ἑτέρῳ φροντιστηρίψ, φτισὶ, καὶ ᾧ γυναιξὶν ἐφεῖται διάγειν σεαυτήν ἐγκατέλεξας; Ἡ δὲ μικρὸν ἐπισχοῦσα καὶ τὸ πολὺ τοῦ δέους ἀποθεμένη, ἅτε καὶ ἀφορμὴν λαβοῦσα πλείοσι πρὸς ἀπολογίαν χρήσασθαι λόγοις, κατὰ μέρος ὅπως εἶχε τὰ καθ᾿ ἑαυτὴν ἐξεκαλυπτεν, ὡς συναφθείη μὲν κατὰ νόμους ἀνδρὶ καὶ μιᾶς μήτηρ κληθείη παιδὸς, διάγοι δὲ ὅλας νύκτας τοῖς τῶν ἁγίων ἐνδιαιτήμασι διατρίβουσα, καὶ ὡς παρὰ τοῦ συνοικοῦντος ποτὲ μὲν ἀπειλοῦντος, ποτὲ δὲ καὶ πληγὰς ἐντείνοντος, τῆς τοιαύτης ἐπισχεθείη ὁρμῆς καὶ προθέσεως, καὶ ὡς ζητοίη τινὰ προφάσεως μηχανήν ἥτις καὶ τὸν ἄνδρα παρασκευάσει λαθεῖν καὶ ἑαυτὴν τὰ κατὰ γνώμην τελεῖν. Τούτοις ἐπεξῄει καὶ τὴν τῆς ς παιδὸς πρὸς τὴν Σωσάνναν ἐγχείρησιν, καὶ τέλος ἐπῆγε τὴν κατὰ τοὺς ὕπνους θέαν ὡς φεύγουσα τὸν ἄνδρα μοναζόντων ἐδόκει περισεσῶσθαι χερσὶν, ὅ καὶ συνεῖσα εἰς τόδε τὸ σχῆμα μετήμειψεν ἑαυτὴν καὶ αὐτὴν τὴν προσηγορίαν μεταβαλοῦσα. Τούτων ὁ Βzσιανὸς ἀκούσας, καὶ τὸ περὶ σύνεσιν αὐτῆς ἐκτόπως ὀξὺ ἐν θαύματι ποιησάμενος, καὶ τὸ τῆς προαιρέσεως ἀπόδεκτον λογισάμενος, εἰ πρὸς τὸ λοιπὸν αἱρέω τὸς ὁ τῶν μοναχῶν βίος αὐτῇ ἐπυνθάνετο. Τῆς δὲ, Καὶ λίαν, εἰπούσης, διὰ γὰρ τοῦτο κόσμον τε καὶ τῶν τοῦ κόσμου γενέσθαι μακράν, θάρσει, τέκνον, περὶ τοῦ μέλλοντος, ὁ Βασιανὸς ἀπεφθέγγετο, νουθετήσας τε ὅσα συνοίσειν ἡπίστατο, Τὸ λοιπὸν, εἶπε, τέκνον, ἀνάδημα περιθέσθαι σε τῇ κεφαλῇ διὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον προσήκει, προσμένειν τε οὕτως εὐδοκίαν τὴν ἄνωθεν, καὶ ὅτι καὶ αὐτὸς τὰ δυνατά συμπράττειν οὐ περιόψεται. ΙΑ΄. Οὕτω δὲ τηνικαῦτα ἐκεῖθεν διαναστάσης αὐ τῆς, ὁ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον οἰκονομῶν Κύριος καὶ τὴν τῆς Ματρώνης παῖδα τοῦ βίου μεθίστη, καὶ εἰς ἑαυτὸν προσελάμβανεν, ἵνα μὴ τῷ πονηρῷ γένοιτο κατ᾿ αὐτῆς ἀφορμὴ, καὶ ὡς ἤδη διαγνωσθεῖσαν ὅτι γυνὴ ἦν, τῇ προφάσει τῆς περὶ τὴν παῖδα φρόντίδος, ἀπὸ τῆς θειοτέρας αὐτὴν κατάγοι μερίμνης, καὶ τῇ διανοίᾳ ταύτης λογισμοὺς ἐνσπείρῃ τοὺς και σμικούς. Οθεν οὗ πένθος, ἀλλ᾽ ἡδονὴν ἐπὶ τῷ πράγω μάτι προσελάμβανε, τὸ πραχθὲν οὐκ ἀποβολὴν τιθεp X. Sapientem autem responsionem admiratus Bassianus: Et cur non, inquit, in alterum,o mulier, te contulisti monasterium, et in quod licet ingredi mulieribus? Illa autem cum se parum sustinuisset, el timorem excussisset, ut quæ accepisset occasionem utendi pluribus verbis ad defensionem, quomodo res ejus se haberent, singulatim exposuit: quod marito quidem fuisset legitimo conjuncta matrimonio, et vocata esset mater unius filiae; totas autem noctes versaretur in sanctorum cœtibus, et quod ab eo qui cum ea cohabitabat, aliquando quidem minante, aliquando autem plagas quoque intentante, retardata fuisset ab eo desiderio et proposito, et quod quæsivisset aliquam rationem,qua posset latere maritum, et se ex sua gerere sententia. Post hac prosequebatur, quomodo filiam tradidisset Sosanna,et tandem intulit eam quæ in somnis apparuit, visionem,quod fugiens maritum, videbatur fuisse servata manibus monachorum. Quod quidem intelligens,seipsam mutavit in hunc habitum, ipso quoque mutato nomine. Hæc cum audiisset Bassianus, et acre ejus ingenium valde esset admiratus et considerasset propositum ejus admittendum, rogavit, an de catero esset ei vita eligenda monastica. Cum en autem dixisset: Maxime, propterea enim se a mundo, et iis quæ sunt mundi,recessisse: De catero confide, o filia,dixit Bassianus. Et cum ea dedisset monita,quæ sciebat ei esse profutura: De cætero, inquit, o Alia,oporlet te vittam tuo capiti imponere propter legem natura, et sic supernam exspectare vocationem; nec se ea dixit neglecturum, quæ ad opem ei ſerendam pertinent. XI. Cum ipsa sic tunc illinc recessisset, Dominus, qui omnia dispensat ad id quod est utile, Gliam Matronæ fecit e vita excedere, et ad se assumpsit, ne adversus ipsam esset maligno occasio, et ne eam quam jam cognitum esset esse mulierem, praetextu curæ gerendæ de filia, a diviniore deduceret sollicitudine, et in ejus animo mundanas insereret cogitationes. Quamobrem non dolorem, sed voluptatem ex ea re accepit: quod faclum erat, non esse statuens fliæ amissionem, sed

ADDENDA. NOVEMBER. μένη παιδὸς, ἀλλὰ τῶν περὶ ταύτην φροντίδων ἀπαλλαγὴν καὶ ἀπόθεσιν. Εκρύπτετο τοίνυν αύτη παρὰ Σωσάννη, μᾶλλον δὲ ὁ Θεὸς διὰ Σωσάννης ταύ την ἐφύλαττεν. Ἡ φήμη δὲ τὰ κατὰ ταύτην ἀπανταχή διήγγελλε, καὶ διὰ πάσης ἐχώρει τῆς ἀκοῆς τὰ τοῦ δράματος. Αφ᾿ ἧς καὶ Δομετιανὸς ὁ ταύτης ἀνὴρ κατὰ μικρὸν θηρεύων τὴν τῶν γενομένων ἀλήθειαν, ἅτε μὴ παυσάμενος τὰ περὶ τῆς γυναικὸς τῆς ἰδίας ιχνηλατεῖν, μετὰ τὸ καὶ τὰ λοιπὰ περιελθεῖν φροντι a curis de ea susceptis liberationem, et earum depositionem. Ipsa ergo latebat apud Sosannam, aut Deus potius eam servabat per Sosannam. l'ama autem,ea quæ ab ipsa facta erant, ubique annuntiabat, et hic actus ad aures omnium permanabat. Quo factum est, ut maritus ejus Domitianus paulatiın venans veritatem, ut qui non cessasset uxorem suam investigare, postquam reliqua obiit monasteria, at illud quoque venit, in quo beata fuit versata, quasdam non expressas et indecoras vo-στήρια καὶ ἐπ' ἐκεῖνο ἔνθα ἡ μακαρία διέτριψε για ces præ ira emittens, importune fores pulsans et insultans, dicento: Quænam est ea vis, quamn mili altulistis? Quænamn est hæc magna injuria? Pulchra certe, o monachi, pulchra sunt admodum, quæ a vobis facta sunt. Cur eos, qui sunt pulchre conjuncti, vos inale vultis dividere? Dale mnibi meam vitæ sociam. Date eam, quæ est mihi conjuncta legibus. " νεται, ἀσήμους τινὰς ὑπὸ θυμοῦ καὶ ἀκόσμου; φωνές ἀφιὲς θυροκοπῶν τε ἀκαίρως καὶ θρασυνόμενος, Τίς ἡ περὶ ἐμέ, λέγων, βία, τί τὸ μέγα τοῦτο ἀδίκημα; Καλά γε, ὦ μοναχοί, καλὰ λίαν τὰ παρ' ὑμῶν γενόμενα. Ἴνα τί τοὺς καλῶς συναφθέντας ὑμεῖς καλώς διαιρεῖν βούλεσθε; Δότε μοι σύνοικον τὴν ἐμήν· δότε τὴν κατὰ νόμους ἐμοὶ συναφθεῖσαν. ΙΒ΄. Ταῦτα καὶ πλείονα τούτων πόθῳ κινούμενος καὶ XII. Hæc et iis plura, desiderio victus et animi ἀθυμίας ἡττώμενος καὶ τὴν φωνὴν ὑπὸ τοῦ πάθους agritudine, voce interrupta a dolore, exclamavit. έγκοπτόμενος ἐξεβόα, Ἤκουσε δὲ παρ' αὐτῶν, ὡς Audivit autem ab ipsis: Nos uxorem quidem tuam Ἡμεῖς μὲν γυναῖκα οὐκ εἰσδεδέγμεθα· μηδὲ γὰρ non accepimus (neque enim fas est feminæ per- εἶναι θεμιτὸν τῇ μονῇ γυναιξὶν ἐφεῖσθαι τὴν εἴσοδον· initlere ingressum in monasterium), eunuchum εὐνοῦχον δέ τινα μοναχὸν Βαβύλων οὕτω καλούμενον autem quemdam monachum, nomine Babylam, ίσμεν ἐπὶ καιροῦ τινος τὴν σύναμα ἡμῖν διαγωγήν scimus aliquo tempore nobiscum vitam egisse, ποιησάμενον, εἶτα αθρόως μεταβάλλοντα τὴν ἐπὶ τὰ deinde repente mulatum slaluisse proficisci Ilie- Ἱεροσόλυμα βουλεύσασθαι πορευθῆναι. Τοῦτον οὖν rosolyma. Cum ergo cum haberet hanc causam τοιαύτην ἔχοντα τῆς ἀποδημίας ὑπόθεσιν οὐ πρὸ peregre proficiscendi, multis ante diebus a nobis πολλῶν τούτων τῶν ἡμερῶν ἀφ᾿ ἡμῶν διαστάντα για discessisse cognovimus. Ubinam autem nunc de- νώσκομεν. Ὅπου δὲ νυν διάγει μόνῳ πάντως γνωgat, illi soli omnino est cognitum, cujus oculis ni- στὸν οὗ μηδὲν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἀθεώρητον. Ὅτι δὲ hil est quod non possit aspici. Quod autem hæc ἀληθῆ ταῦτα μαρτυρήσειεν ἂν καὶ τὸ πᾶν πλῆθος vera sint, testabitur universus populus civitatis. G τῆς πόλεως. Τούτων ἀκούσας ὁ Δομετιανὸς καὶ τῆς Hæc cum audivisset Domnilianus, et fustratus es- περὶ τὴν ζήτησιν ἀποκρουσθεὶς ἐγχειρήσεως εὐπροσε set ccepto suæ inquisitionis, et omni pulchra pri- ώπου τε πάσης ἀφορμῆς στερηθείς, παντοῖος ἐγίνετο, vatus occasione, se vertebat in omnem speciem, διὰ τὴν ἀποτυχίαν ἀνώμενος, διὰ τὸν ζῆλον θυμού quod res ei non cessisset, se excrucians, propter μενος, διὰ τὸ πρὸς αὐτὴν φίλτρον τὴν ἐπιθυμίαν zelum irascens, propter ejus amorem incitatus ερεθιζόμενος. ᾿Εκεῖνος μὲν οὖν οὕτως ἀπῇει τοιού cupiditate. Atque ille quidem sic recessit, distra- τοις πάθεσι μεριζόμενος. ctus his animi perturbationibus. δ XIII. Bassianum autem invasit agmen curarum, ΙΓ΄. Τῷ δὲ Βασιανῷ φροντίδων ἐπετίθετο σμήνος ne Matronæ anima, quæ ejus fidei commissa fue- ὅπως ἂν ἐπιστεύθη τῆς Ματρώνης ψυχήν, μὴ τὴν rat, vere subiisset interitum,et cum eos accersiis- ὄντως ἀπώλειαν ὑποστῇ, καὶ μεταστειλάμενος τους set,qui ordine quodam erant primi monachorum: τάξει τινὶ πρώτους τῶν μοναχῶν ἐν πλείονι, Σκε Est, inquit, nobis amplius considerandum de ea πτέον ἡμῖν, ἔλεγε, περὶ τῆς διαστάσης ἡμῶν ἀδελ quæ a nobis discessit, sorore. Nam etsi sexu erat φῆς. Εἰ γὰρ καὶ τὴν φύσιν ἐτέρα τις ἦν, ἀλλ᾽ ἐπεία diversa: quoniam tamen in nostrum ascripta erat περ ἐνεγράφη κύκλῳ τῷ καθ᾿ ἡμᾶς, μέλους ἀφαίρεσ circulumn, oportet existimare membri ablationem, σιν λογίζεσθαι δεῖ τὴν ἀφ᾿ ἡμῶν ταύτης διάζευξιν. ejus quæ facta est a nobis, disjunctionem. De iis Διαθώμεθα γοῦν τὰ κατ' αὐτὴν, ὅπως εἰς πέρας και ergo quæ ad ipsam pertinent, constituamus, ut ad ταλήξοι χρηστόν, μήπως ὁ πονηρὸς καὶ καθ᾿ ἑκάστην bonum finem perveniat, ne malignus,et qui quo- ἐπιβουλεύων ἡμῖν κατισχύσει ταύτης τὸ εὔτονον περὶ tidie nobis insidiatur, ejus superet constantiam, την ἐπιβουλὴν ὀργάνῳ χρησάμενος τῷ ἀνδρί. Οὕτως apto ad insidias instrumento utens marito. Atque μὲν οὖν ὁ Βασιανὸς ἔλεγεν, ἐν κοινῷ θέμενος τὴν διάσ sic quidem dicebat Bassianus, in communi posita σκεψιν. Μάρκελλος δέ τις τὸ τηνικαῦτα διάκονος deliberatione. Marcellus autem quidem, tunc dia- γνώμην εἰσηγεῖται τοιαύτην, ἐν Ἐμέσῃ λέγων τῇ conus, hanc dixit sententiam, in Emesa civilale πόλει· ἐκ ταύτης γὰρ κἀκεῖνος ὁρμᾶτο, ἀσκητήριον (ille enim ex ea erat ortus) dicens esse monaste- εἶναι γυναικῶν ἐν ᾧ καὶ ἀδελφὴν αὐτοῦ μίαν εἶναι rium mulierum, in quo etiam suam sororem esse τῶν ἀσκουμένων. Εἶπερ οὖν ἀρεστόν σοι δοκεῖ, πρὸς unam ex iis quæ exercentur. Si ergo tibi placet, τοῦτο πεμφθήτω· ἔσται σοι γὰρ οὕτω καὶ τὰς περὶ ad id mittatur. Sic enim licebit curam de ea dem αὐτῆς ἐκοῦναι φροντίδας. Συνθεμένου δὲ τοῦ Βασιλ

VITA S. MATRONÆ. νοῦ τῷ λόγῳ καὶ ἐπιτρέψαντος ὁ διάκονος παραυτίκα ponere. Cum assensus autem esset Bassianus ei πλοίου ἐκεῖσε ἀναγομένου τυχὼν τούτῳ τὴν ἁγίαν ἐνθέμενος ἐπενῄει. ΙΔ΄. Ὁ δὲ εὐθύμως τὸ γεγονὸς ὡς οὐκ αθεσὶ πραχθὲν ἀποδεξαμένη, ολίγα τε ἄττα πρὸς τροφὴν συγκομισαμένη εὐφόρως ἅμα καὶ καλῶς τοῦ πνεύματος ἐπωθοῦντος τὸν πλοῦν διαβάσα, τὸ ἐν Ἐμέσῃ κατ έλαβε φροντιστήριον. Φιλοφρόνως οὖν εἰσδεχθεῖσα καὶ δεξιῶς τῶν κατ᾿ ἀρετὴν εἴχετο πόνων οὕτω σπουδαίως ὡς οὐ ῥᾴδιον ὀφθῆναι ταύτην ταῖς μοναζούσαις ἀρχέτυπον πρὸς τοὺς ἴσους αὐτῆς ἀγῶνας άμιλλωμέναις. Οθεν καὶ συνεδόκει πάσαις μετὰ τὴν ἐνθένδε τῆς ἄρτι καθηγουμένης ἀπαλλαγὴν αὐτῇ πᾶσαν ἐπιτρέψαι τὴν τῆς μονῆς προστασίαν. Ὅσον δὲ ἄρα, Ματρώνα το λανθάνειν ἐσπούδαζε, τοσοῦτον ἔμελε " Θεῷ τὸ δήλην αὐτὴν ποιῆσαι, καὶ τὸ ἐκείνης φῶς ἐπὶ τῆς λυχνίας θεῖναι, καὶ τὴν ἀρετὴν φανερὰν και ταστῆσαι. Κατ' ἐκεῖνο τοίνυν καιροῦ γεηπόνος τις τὸ γήδιον ἐργαζόμενος ἐπὶ συχναῖς ταῖς ἡμέραις ἀναδιδομένην ἑώρα φλόγα τῆς γῆς, καὶ ἡ ἀνάδοσις συνεχής τε καὶ οὐδαμῶς λήγουσα. Οὗτος οὖν, ἅτε δὴ γεωργὸς οὐδὲς δυνηθεὶς συμβαλεῖν ὑψηλότερον, τῷ ἐπισκόπῳ τῆς πόλεως προσελθὼν ἀπαγγέλλει. Καὶ ὃς ἐκ τοῦ φαινομένου μέγα τι συνεὶς τὸ δηλούμενον, ἅμα τῷ ὑπ᾽ αὐτὸν κλήρῳ τὸν τόπον καταλαβών, καὶ ὡς προσῆκον ἦν εὐχὴν ποιησάμενος, τὴν γῆν ἐπέτρεπεν ἀνορύττειν. Οὗ καὶ γενομένου σταμνος εὑρέθη οὐ χρυσὸν ἔνδον κρύπτουσα ἤ τι ἄλλο τοιοῦτον οἷον ἂν φιλόκοσμον θέλξῃ ψυχήν, ἀλλά τίμιόν τι χρῆμα καὶ τοῦ παντὸς ἄξιον, τὴν σεβασμίαν τῷ ὄντι τοῦ βαπτιστοῦ κεφαλήν. ΙΕ΄. Ταύτης πανταχού διαδραμούσης τῆς φήμης οὐδεὶς ἦν ὅστις οἴκοι παρῆν, ἀλλὰ παμπληθεὶ πάντες πρὸς τὴν θέαν συνέῤῥεον· ὑφ᾽ ὧν ἡ τιμία κεφαλή αὕτη σὺν πάση δοξολογία καὶ αἴνοις ἔνδον εἰσάγεται τοῦ ναοῦ. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ μακαρία Ματρώνα σύναμα πάσαις ταῖς μοναζούσαις κατὰ θέαν τοῦ φανέντος παρῆν, προσῆλθέ τε, καὶ τοῦ προκειμένου τῆς κεφαλῆς ἠρύσατο μύρου, μετάδοσις αὐτοῦ καὶ ἀκούσης ταύτης πρὸς τοὺς παρόντας ἐγίνετο. Οπως δὲ τοῦτο καὶ πρὸς τί συνωθεῖτο παρὰ Θεοῦ τὸ ἀκούσιον προσέχειν ὁ λόγος ὥστε μαθεῖν ὑμᾶς βούλεται. Κατά μέσου γὰρ τοῦ πλήθους ἀποληφθεῖσα καὶ μὴ συγχωρουμένη τὴν ἔξοδον, ὡς πάντων πρὸς τὸ λαβεῖν ἑαυ τοὺς εἰσωθούντων, ἐξ οὔπερ αὕτη εἴληφε μύρου καὶ τοῖς ἄλλοις ἠναγκάζετο κοινωνεῖν. Ἐν δὲ τῷ διαδούκαι ταύτην πηρός τις τὰς ὄψεις ἐκ γενετής παραδραμὼν πάντας, ἦσαν γὰρ καὶ τῶν ἱερέων τινὲς οἳ καὶ τὴν τοῦ θείου μύρου τότε διάδοσιν ἐποιοῦντο, πρὸς αὐτὴν ἧκε, πολὺς ἐγκείμενος ταῖς δεήσεσιν. Ἡ δὲ τῷ τιμίω μύρῳ τοὺς τύπους τῶν ὄψεων ἐπιχρίσασα παραχρῆμα φωτὸς ἐποίει θεατὴν τὸν οὔποτε πρότεQuæ hic de inventione capitis S. Joannis Baptists, eadem testata relinquunt Marcellinus comes in Chron., Beda in Marci cap. vi, et lib. De sex alat., Ado in Chron. et alii; sed errant testo Baronio, in tempore, cum ex Sozom. Hist. lib. vi. cap 21, Prospero in Chron. Niceph. lib. xii, cap. ς quod dictum fuerat, et id permisisset, minister statim nactus navem, quæ illinc solvebat, sancta in ea imposita, est reversus. XIV. Illa autem cum alacri animo accepisset id quod factum fuerat, tanquam id non accidisset absque Dei numine, et pauca quædam accepisset pro alimentis, secundo et leni vento peracta navigatione, venit in monasterium, quod erat Emesæ. Benigne ergo accepta, tanto studio se exercebat in laboribus virtutis, ut monachis videretur exemplar non facile, decertantibus adversus paria ejus certamina. Quocirca placuit omnibus post deces sum ejus, quæ illis praeerat, ei committere omnem monasterii præfecturam. Quo magis ergo latere studebat Matrona, eo magis Deo erat curæ eam reddere manifestam, et illius lucem ponere super candelabrum, et evidentem ejus reddere virtutem. Illo autem tempore agricola quidam prædium operans, multis diebus vidit flammam e terra emittl. Erat vero emissio continua, et nunquam desinens. Hic ergo, ut qui esset agricolas, nihil valens conjicere altius, episcopum civitatis accedens, id renuntiat. Ille autem ex eo quod apparebat, intelligens magnum quid significari, cum suo clero veniens ad locum, ut par erat, facta oratione, jussit terram fodere. Quod cum factum esset, inventa est urna, non aurumn celans, aut aliquid aliud ejusmodi, quod possit demulcere animum ornamentorum cupidum, sed rem quamdam pretiosam et maximi faciendam, nempe maxime venerandum caput Joannis Baptiste XV. Cnm hæc fama in omnem partem pervasisset, nullus domi remanebat; sed cum universa multitudine confuebant omnes ad spectaculum; a quibus hoc venerandum caput cum omni laude et glorificatione in templum introducitur. Cum autem Matrona cum omnibus monachis interfuissetspectaculo ejus, quod apparuerat, accessit et hausit ex unguento capitis, quod erat propositum. Ejus communicatio facta est, ea etiam invita, iis qui aderant. Quomodo autem et cur hoc ea invita factum sit, id quo dicendum est, vult vos attendere et discere. In media enim intercepta multitudine, cum ei non concederetur exitus, utpote quod ut acciperent, omnes se intruderent: ex eo, quod acceperat, unguento coacta est aliis impertiri. Dum autem ea distribueret, quidam ab ortu cacus, omnes prætercurrens (erant enim tunc quidam sacerdotes, qui divini unguenti faciebant distributionem), venit ad ipsam, valde instans precibus. illa vero cum pretioso unguento oculos inunxisset, eum fecit lucem protinus intueri, qui antea nun49; Cedren. in Compend. an 6 Theodosii imp., Sigih. in Chron. an. 392, et aliis constet, Valente imperante, idem inventum, et a Theodosio imp. Constantinopolim anno 361, ut vult Baron., transIntum fuerit. Consule Bar. Annales, an. 391, et notas in Martyr. Rom., 29 Aug. 6.

ADDENDA. NOVEMBER. quam viderat. Hoc eam magnam prædicavit et præclaram, et effecit ut esset apud omnes insignis adeo, ut omnes dicerent eam esse, quæ latere tandiu est meditata, et cum viris fecit ea quæ faciunt monachi. XVI. Præclara liæc fama rursus vocavit Domitianum, et veluti manu tangens, fecit eum venire ad monasterium. Cum autem audivisset esse viris prohibitum ingressum, celans id quod volebat, simulavit pietatem: et rogat per quasdam feminas, ut orationis gratia et adorationis videret Matronam. Illa autem cum diligentiori interrogatione et signis, quæ erant in vulta, ex iis quæ audiebat, ejus esse maritum pulchre agnovisset, quid machinatur? Petit spatium septem dierum, et post illos se per otium in conspectum ejus esse venturam. Hoc cum Domitianus audiisset a mulieribus, ipse quidem a spe pendens, sedebat, in animo versans diem prædnitum, et exspectans videre, et jam eam habere in manibus visione apprehendens. Matrona autem rursus studens latere, proficisci tur Hierosolyma, nihil aliud induta, quam pannum ex pilis contextum, et modicum panis fragmentum secum ferens. poν αὐτὸ θεασάμενον. Τοῦτο μεγάλην αὐτὴν ἐκήρυξε καὶ λαμπρὰν καὶ παρὰ πᾶσιν εἶναι διαβόητον περεσκεύασεν, ὥστε λέγειν ἅπαντας αὐτὴν εἶναι τὴν λαθεῖν ἐπὶ χρόνον τοσοῦτον ἐπιτηδεύση σαν καὶ μετ' ἀνδρῶν τὰ τῶν μοναχῶν διανύσασαν. 15. Ἡ λαμπρά αὕτη φήμη καὶ Δομετιανὸν αὐθις ἐκάλει, καὶ οἱονεὶ χειρὸς ἀψαμένη πρὸς τὸ μοναστή ριον εποίει καταλαβεῖν. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἀνδρέπιν Ακούετο κεκωλυμένην ἔχειν τὴν εἴσοδον, κρύψες ὅπερ ἠβούλετο, εὐλάβειαν ὑπεκρίνετο, καὶ διά τινων γυναικῶν ἀξιοῖ εὐχῆς χάριν καὶ προσκυνήσεως τὴν Ματρώναν ἰδεῖν. Ἡ δὲ δι᾽ ἀκριβεστέρων τῶν ἐρωτή σεων καὶ τῶν ἐν τῷ προσώπῳ συμβόλων ἀφ᾽ ὧν ἤκουε τὴν ἄνδρα ταύτης εἶναι καλῶς ἀναγνούσε, τί μηχανᾶται; Ἑπτὰ ἡμερῶν αἰτεῖται καιρὸν, καὶ μετ' ἐκείνας ὑπὸ τὴν αὐτὴν ὄψιν ἐντυχεῖν ἐκείνῳ κατά σχολήν. Τοῦτο πρὸς τῶν γυναικών Δομετιανὸς ἀκού σας, αὐτὸς μὲν τῶν ἐλπίδων ἀναρτηθεὶς καθῆστο τὴν ὡρισμένην, ἐπὶ νοῦν στρέφων ἰδεῖν τε ἀναμένων επί ἤδη ἐν χερσὶν ἔχειν αὐτὴν φανταζόμενος. Ἡ Ματρώνα δὲ σπεύδουσα καὶ αὖθις λαθεῖν εὐθὺ τῶν Ἱεροσολύ μων ἐχώρει, οὐδὲν ἕτερον ἡ ῥάκος ἐνδεδυμένη τὸ τρία χινον, καὶ ἄρτου τι ἐλάχιστον ὅσον τρύφος ἀπαγο μένη. XVII. Cum septem autem dies intercessissent, 12. Διαγενομένων δὲ τῶν ἑπτὰ ἡμερῶν κατὰ μὲν ut constitutum quidem fuerat, venerunt mulieres; τὸ συντεταγμένον αἱ γυναῖκες ἧκον· παρὰ δὲ τῶν audiverunt autem a monachis, quæ ipsa quoque μοναζουσῶν ἤκουον πολλῇ καὶ αὐτῶν τῇ λύπη βεβα erant gravi oppressæ ægritudine, quod ex quo eam ρημένων, ὅτι ἀφ᾽ οὔπερ εἰς λόγους ἦλθον αὐτῇ, οὐτ convenerant, ab eis non esset amplius visa: ne- ἡμῖν τὸ λοιπὸν ὤφθη οὐδὲ ὅπου γῆς τυγχάνει γινε que se scire, ubinam esset. Illa vero cito abeun- σκομεν. Εκεῖναι ταχὺ ἀπελθοῦσαι, ὡς ἔμαθον ταῦτα, tes, postquam hac didicissent, dixerunt Domitiano. τῷ Δομετιανῷ ἔλεγον, καὶ οὗτος λύπη στερρότερον ls autem vehementiori cordis dolore sauciatus, “τὴν καρδίαν πληγεὶς οὐκ ἀνίει τὰ κατ' αὐτὴν περισ non cessat curiose perscrutari, donec venisset εργαζόμενος ἕως καὶ εἰς Ἱεροσόλυμα παρεγίνετο, Hierosolyma. Et cum rursus in alias incidisset Καὶ αὖθις ἑτέραις περιτυχών γυναιξὶν ὅπως τε εἶχεν mulieres, eis describens formam ejus, quæ quæ- ἡ ζητουμένη κατὰ τὴν ἰδέαν ὑπογράφων αὐτοῖς, rebatur, movebat omnem lapidem, volens scire πάντα λίθον ἐκίνει, μαθεῖν ἐθέλων τὰς ἐκείνης διπο ubinam ea versaretur. Illa autem dicebant quidem τριβάς. Αἱ δὲ ἰδεῖν μὲν τοιαύτην ὄψιν γυναικὸς ἔλε se vidisse tali facie mulierem: non posse vero γον, οὐκ ἔχειν δὲ εἰδέναι σαφῶς ὅπου καὶ εἴη· ἔνθα aperte scire, ubinam esset. Ubi enim sero venerit γὰρ ἂν εἰς καταγωγὴν ὀφθείη, ἔν τινι μὲν τῶν ἐκεῖσε ad diversorium, in aliquo quidem templo ex iis ναῶν καταλύει, σπεύδαι δὲ πάλιν ἀλλαχοῦ μεταβαί quæ illic sunt, diversatur; festinat autem rursus νειν. Ὅμως ἡμεῖς σοι, φασί, πρὸς τὴν αὐτῆς εὕρεσιν alio transire. Nos tamen, inquiunt, tibi inservie- υπουργήσομεν· ἑαυτὰς γὰρ κατὰ μίαν διελόμενα mus ad eam inveniendam. Singulatim enim di- σπεύσομεν ἥτις ἂν αὐτὴν πρώτη καὶ ἴδοι, τάχιστά visæ, festinans quæ eam primam viderit, celerri- σοι προσελθοῦσα καταμηνύσαι. Ἐκεῖναι μὲν οὖν me accedens tibi significabit. Atque illa quidem ὥσπερ εἶπον ἐποίουν. faciebant, sicut dixerant. XVIII. Matrona autem cum ita accidisset, obviam facta accedenti Domitiano, cum eum agnovisset, fxis humi oculis, et manum terræ admovens, ut tolleret lapidem, eum ex adverso prætereuntem laluit sapienter. Porro autem cum illis occurrisset, inteligens quanam de causa totam illam tam diligenter obirent regionem investigantes, et se ex forma eis evasisse manifestam, et fore ut mox comprehenderetur, eas quoque amovit sapienti excogitatione, petens sibi tres solos dies concedi, eunti in montem Sinam, et post eos se venturam quamprimum, et maritum conventuram. Domitianus vero cum hec rescivisset, existimans rursus ΙΕ΄. Η Ματρώνα δέ, οὕτω συμβάν, ἐπιόντι τῷ Δομετιανῷ συναντήσασα καὶ γνωρίσασα, τὸ βλέμμα τε ἐπ᾿ ἐδάφους ἐρείσασα καὶ τὴν χεῖρα δῆθεν ἐπὶ τῷ λίθὸν ἄραι προσενεγκοῦσα τῇ γῇ ἀντιπαριόντα τοῦ τον ελάνθανε συνετῶς. Κακείναις δὲ συναντήσασα ἐφ᾽ ᾧ κύκλῳ πᾶσαν ἐκπεριέρχονται τὴν περίχωρον εκείνην ἐπιμελῶς ἀνιχνεύουσα, καὶ ὅτι δήλη γέγονεν ἀπὶ τῶν νής μορφῆς χαρακτήρων καὶ ὅσον ούπω αλώσιμος ἐστι, σοφῇ ἐπινοίᾳ καὶ ταύτας ἀπεσκευά σατο, ἐνδοθῆναι αὐτῇ ἀπιούσης παρὰ τὸ Σίναιον τρεῖς τὰς ὅλας ἡμέρας αιτησαμένη, καὶ μετ᾿ αὐτὰς ἥξειν τε τάχιστα, καὶ ἀνδρὶ τούτῳ εἰς ὄψιν ἐλθεῖν. Ο Δομετιανὸς δὲ τοῦτο μαθὼν σκηψίν τε εἶναι καὶ αὖθις

VITA S. MATRONE. ην ἀπόκρισιν λογισάμενος, κατόπιν εὐθὺς άχους ἐδίωκεν. Ἡ Ματρώνα δὲ τοῦτο με ν, καὶ ὅτι πάρεστιν ὁ διώκων, καὶ αὕτη θήρας ἐστὶ, δέει συσχεθεῖσα πολλῷ ἐπί του ὅπερ ἀνὰ τὴν Βηρυτὸν ἦν εἰσελθοῦσα έλτιον ἠγησαμένη δαίμοσιν περιπεσεῖν ἢ ο ταῖς Δομετιανοῦ ληφθῆναι χερσίν. Οἱ εἰ λάβωσι, τὸ σῶμα πάντως βλάψουσι δέ γε ἀνὴρ, εἰ χειρώσεται, καὶ δαιμόνων θηρίων ὀλεθριώτερος, ἅτε μετὰ τοῦ σώμααν ψυχήν βλάψαι δυνάμενος, πρὸς τὰ τοῦ λιν ἕλκων αὐτὴν καὶ ὡς γυναικὸς ἰδίας νος. · τούτῳ τοίνυν αὕτη γενομένη και προςῖς πρὸς Θεὸν ὑμνῳδίαις καὶ ταῖς εὐχαῖς τῶν δαιμόνων ἤκουσεν ἀντιψαλλόντων τὰς ὁμοίας ἀφιέντων φωνάς· καὶ τοῦτο ς ἐγίνετο ταῖς ἡμέραις. Δειλίαν οὖν αὐτῇ λὴν ἐνίει τὸ δρώμενον. Εἶτα τῷ σταυρικῷ μένη ἐξῄει κατὰ τῶν φοβερῶν. Επεὶ δὲ ἐν ὁρᾷν, τῆς θείας ἐδεῖτο χάριτος δῆλον τῇ τὸ διαπορούμενον. Εὐθὺς οὖν δήλους ι τοὺς ἀφανεῖς ἄσήμους τε φωνὰς ἀφιένῦρ ἐπιφερομένους, αὐθές τε παρ' αὐτῆς ους καὶ ἐκχωρούντας καὶ ὡσεὶ καπνός Ενίοτε δίψους την γενναίαν κατασχόνητοῦ ὀλίγον ἐκείνη προσελθοῦσα τοῦ εἰδωεψαμένη παρὰ τὴν πόλη δροσώδεις βοτάσερὰς εἰς μετρίαν παραψυχὴν τῷ στόματι τη. Ο δὲ παράδοξον τὸ μάννα ὑετίσας 55, καὶ λαὸν ἐστιάσας ἄχρι κόρου, τον πο - c ἀχάριστον, αὐτοσχέδιον ταύτῃ τὸ ποτόν τὴν τράπεζαν ἀδείκνυεν. Ἐν καυσώδει καὶ πολὺν τὸν ἥλιον δεχομένῳ τόπον εὐδος μικρᾶς ἐγκύμονα, καὶ τοῦτον ὀξέτι ἐφικτὸν ἦν κοίλαις ἀρύεσθαι ταῖς χερσὶν ἐπιλαβούσης ἤδη νυκτὸς αὐτὴ μὲν τὰς ὐχὰς ἀποδώσουσα τῷ Θεῷ ἐπανῄει· τῇ · πάλιν ἀφικομένη μεστὸν εὑρίσκει τὸν τος, βρωσίμων τε βοτανών τράπεζαν οὐ. μον τῇ ἑστιωμένῃ, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον ἐβροὺς θεραπευουσῶν καὶ πλουσίων αὐτὴν ὡς οὖν ἐχούσης αὐτῆς καὶ Θεῷ διὰ παντὸς ας δεινὸν ὁ δεινὸς τοῦτο καὶ οὐκ ἀνεκτόν θεν ἑαυτὸν δις οἷς εὐπρεπῆ γυναῖκα διακαὶ προσελθών, Ινα τί, κυρία μου, ἔλεγε, ; τοῦτο καὶ ἔκτοπον προῄρησαι κατοικεῖν; ͵ ἐρημία μακρὰ καί ἡ τῶν ἐπιτηδείων σπά- "Αλλως τε δὲ καὶ τὴν ἡλικίαν ἔτι νεάζουσα κάλλος διαπρεπής· καὶ λίαν δέδοικα περὶ ὁ ἐπέραστον τοῦτο πρόφασις ἐπιθυμίας ὀφθαλμοῖς γένηται, καὶ διὰ τὴν τοῦ τόπου καὶ τὴν ἐρημίαν τοῦ βοηθήσοντος όριν τῷ ἑαυτῆς σώματι, Αλλ' εἴ μοι πειθομέτὴν παράσχοις, καταγάγοιμι ἂν σε πρὸ; στεος, ἔνθα καὶ οἰκίαν κατε γνώμην ευρήὡς σο! φίλον ἀθορύβως οἰκήσεις, καί τῶν PATROL. GR. CXVI. excusationem esse talem responsionem, maxima celeritate eam persequebatur. Matrona autem cum hoc rursus rescivisset, et quod adest, qui persequitur, etjam sit capienda, magno metu correpta, in quodlam idolorum delabrum,quod est Beryli, ingressa, illic est diversata, melius rala in dæmones incidere aut feras, quam capi manibus DomiLiani. Nam illæ quidem si acceperint, corpus omnino solum lædent; maritus aulem si apprehenderit, erit et damonibus et feris perniciosior, ut qui possit cum corpore etiam animam lædere, eam rursus trahens ad mundum, et tanquam suam uxorem vindicans. XIX. Cum in eo ergo esset, et operam daret hymnis ad Deum et precibus, audivit dæmones con:ra psallentes, et voces ei similes emittentes: et hoc factum est multis diebus. Ei itaque terrorem afferebat id quod fiebat. Deinde cum se crucis figura muniisset, egressa est adversus terribiles. Sed cum nullum posset videre, divinam rogabat gratiam, ut manifestum fieret id de quo dubitabat. Statim ergo vidit manifestos eos, qui prius non cernebantur, et voces emittentes obscuras, et ignem inferentes: qui rursus cum ab ea increparentur,excedebant, et tanquam fumus deficiebant. Nonnunquam autem cum generosam feminam sitis invasisset, illa parum progressa e delubro, cum ad herbam se convertisset,roscidas et virides herbas ad modicam consolationem ori admovit. Qui autem admirabiliter manna aliquando pluit Dominus, et populum pavit ad satietatem,qui erat malignus et ingratus, sua sponte enatum potum et mensam ei simul ostendit. Nam cum in loco ardente, et soli valde exposito, invenisset locum pauco humore gravidum,et eum acutis effodisset lapidibus,quantum satis erat ad concavis manibus hauriendum, nocte jam adventante, ipsa quidem ascendit,consuetas preces Domino redditura. Postridie vero cum rediisset, invenit cisternam aqua plenam et mensam herbarum esculentarum,quæ nequaquam quidem parvidebat ab ea quæ accipiebatur convivio, sed multo magis eam lætificabat, quam lauta et opiparæ cœnæ paratæ divitibus. XX. Cum ea ergo sic se haberet,et Deum assidue oraret, hoc grave et non ferendum malignus judicabat. Quamobrem suscepta forma speciosa femina, ad eam accedens: Cur, inquit, domina mea,delegisti hoc obscurum et alienum habitacalum? Nam et longa solitudo,et penuria rerum nem cessariarum magna est, et alioqui es ætale adhuc juvenis, et insigni pulchritudine, et tibi valde timeo, ne amabilis hic vultus sit occasio cupiditatis libidinosis oculis, et propter loci solitudinem, et quod non adsit, qui sit opem tibi laturus, tuo cor pori inferas contumeliam. Sed si mibi parueris, te deducam ad ipsam civitatem, ubi etian domum invenies ex tua sententia, et ut tibi placet, habita - bis absque ullo tumultu; neque tibi deorunt, quæ

ADDENDA. NOVEMBER. sint necessaria. Illa autem cum deprehendisset εἰς χρῆσιν ἐπιτηδείων οὐδαμῶς ἀπορήσεις. Η hoc esse insidiosum consilium adversarii, hæc verba reputavit tanquam nugas, et superavit laqueum.Sed rursus malignum illud dæmonium non ressat omni arte eam invadere. Itaque cum circulatricis vetula formam suscepisset, et ignem qui videbatur emitti ex oculis, insane simul et audacter se abjiciebat ad ejus pedes, terrens et loquens absurda et turpia. Cum ergo beata ejus nullam duceret rationem, neque se ad eam verteret, tanquam saeviens et insultans: Etsi, inquit, generosam feminam non potui vincere, cum esset juvenis,sed in senectute inferam tibi, quæ sunt omnium difficillima. In praesentia autem adversus te excitabo eos, qui sunt Beryli, ut quæ vilipendas delubrum eorum idolorum,et quantum in te est, efi- η cis, ut habeatur despectui. Has improbas maligni insidias exceperunt revelationes et visiones diviniores, quomodo solet Deus consolari in afflictionibus, et per benigniora solvere,quæ sunt tristia. «Secundum multitudinem enim, inquit divinus David, «dolorum ineorum in corde meo,consolationes tuae latificaverunt animam meam 4.» Res autem ita se habuit. XXI. Cum ipsa vespere, ut solebat, preces funderet, tres viri aperte accedentes, visi sunt psal· lere: et horas aliquot peracta est ab eis genuum flexio pone Matronam. Illa autem convertente faciem, ut videret quinam essent, cum leniter et placide ter dixissent, Ora pro nobis, protinus abierunt. Cum ergo eam virtus magis ac magis redderet manifestam,fama in omnem partem per- " vadebat,quod Matronam malitiæ spiritus fugerent, et sint idolorum delubra vacua damonibus.Quamobrem multi ad eam veniebant, vel eam solum convenire plurimi facientes. Hinc factum est, ut mulier quoque quædam,nomine Sophrone,temperanter et convenienter suo nomini vitam agens, sed quæ erat gentilium dedita falsæ religioni, et cum ea aliæ quoque, quæ eamdem tenebant opinionem, cum renuntiassent parentibus et amicis, et omnibus hujus mundi, seipsas Matronæ tradiderunt, et patentes aures ei præbebant,quæ etian brevi sunt baptismum consecuto salutarem: inter quas virgo quoque quadam gentilis, quæ erat sacerdos idolorum, cum de sancta audivisset, et deos suos condemnasset, et divino zelo esset repleta, ea quidem quæ a gentibus offerebantur dæmonibus et consumenda erant in nefaria sacrificia, præbebat pauperibus. Ipsa autem cum discessisset ab omnibus,ad Matronam ardenti studio accedit, et se facit unam ex iis quæ illam sequi statuerant. XXII. Cum autem adesset dies quo oportebat peragi sacrilicia, et qui ad eam genere attinebant, cuin populo essent congregali, ipsam non invenientes, nesciebant quonam modo, quæ de more fiebant, peragerent, cum non adesset sacerdos. 4 Psal. xcui, 19. η φωράσασα τοῦ ἐναντίον ταύτην εἶναι τὴν ἐπίβωλον συμβουλὴν ὡσεί λῆρον ταυτί τὰ ῥήματα ελογίσατο, καί ἀνωτέρα τῆς παγίδος διέβη. ᾿Αλλὰ πάλιν τὸ που νηρὸν ἐκεῖνο δαιμόνιον οὐκ ἀνίει διὰ πάσης τέχνης προσβάλλον, καὶ τῇ Ματρώνῃ ἐπιτιθέμενον. ᾿Αμέλει καὶ πρὸς ἀγύρτιδος μορφὴν ὑπελθὸν καὶ πῦρ τῶν ὀφθαλμῶν ἀφιέναι φαινόμενον ἐμμανῶς ὁμοῦ καὶ θρασέως τοῖς ποσὶν αὐτῆς ἐπεῤῥίπτετο δεδιττόμενον τε καὶ φθελγόμενον ἄτυπα καὶ σαπρά͵ ὡς δὲ οὔτε παρ' αὐτῆς ἠξιοῦτο οὔθ᾽ ὅλως ἐπιστρεφομένην χώρα τὴν μακαρίαν, χαλεπαίνων οἷα καὶ θρασυνόμενον, El καὶ νέαν οὖσαν, ἐβός, σὲ τὴν γενναίαν ἡττήσει οὐκ ἴσχυση, ἀλλ᾽ ἐν τῷ γήρᾳ τὰ πάντων ἐπάξω σοι χαλεπώτατα. Τὸ δὲ νῦν ἔχον κατὰ σοῦ διαστήσω τοὺς ἐν Βηρυτῷ ὡς ἀτιμώσης τε τὸ εἰδωλεῖον αὐτῶν καὶ τὸ γε ἧκον εἰς σὲ παρεωρημένον αὐτῷ δεικνυού σης. Τάς τοιαύτας δὲ κακομηχάνους ἐπιβουλὰς τοῦ πονηροῦ διεδέχοντο ἀποκαλύψεις καὶ ὀπτασίαι θειότεραι, ὅσπερ τρόπος Θεοῦ παρακαλεῖν ἐν ταῖς θλίψεσι καὶ τὰ σκυρωπὰ λύειν διὰ τῶν χρηστοτέρων. • Κατὰ τὸ πλῆθος γάρ, ο φησὶν ὁ θεῖος Δαυίδ, ο των ὀδυνῶν μου ἐν τῇ καρδίᾳ μου αἱ παρακλήσεις σου ηὔφραναν τὴν ψυχήν μου. • Εἶχε δὲ οὕτως. ΚΑ'. Εσπέρας κατὰ τὸ σύνηθες τὰς εὐχὰς αὐτῆς ποιουμένης ἐπιστάντες τρεῖς ἄνδρες ἐν φανερῷ συμ ψάλλειν αὐτῇ ἐῴκεσαν, καὶ ὥραις ἐπὶ συχναῖς γονέ των αὐτοῖς κλίσις Ματρώνης ὄπισθεν ἐτελεῖτο. Της δὲ τὴν ὄψιν μεταστρεψάσης ὥστε τίνες εἶεν μαθετί, αὐτοὶ πράως οὕτω καὶ γαληνῶς τρίς ἤδη τὸ Ὑπὲρ ἡμῶν εὔχου, εἰπόντες, εὐθὺς ἀπῄεσαν. Δήλην ον αὐτὴν ἐπιπλέον τῆς ἀρετῆς ποιούσης ἡ φήμη δια πάντων ἐχώρει ὅτι Ματρώναν καὶ τὰ πονηρὰ πνεύ ματα φεύγει, καί κενὰ δαιμόνων τὰ εἰδωλεία και ίσταται· ὅθεν και πολλοί πρὸς αὐτὴν ἐφοίτων τὸ κεί μόνον κοινωνῆσαι λόγων αὐτοῖς μέγα οἰόμενοι. Εξ οὗ και γυνή τις καλουμένη Σωφρήνη σωφρονικώς μὲν καί κατ᾿ ὄνομα ζῶσα, τῆς Ἑλληνικῆς δὲ θρησ σκείας ἀντεχομένη, σύναμα δὲ αὐτῇ καὶ ἄλλαι τῆς ἴσης κοινωνοῦσαι δόξης, γονεῦσί τε και φίλοις καὶ τοῖς τοῦ κόσμου πᾶσιν ἀποταξάμεναι τῇ Ματρώνη ἑαυτὰς ἐνεχείρισαν καί οὓς αὐτῇ, εὐπειθὲς πρὸς τοὺς λόγους ὑπεῖχον, αἳ καί ἐντὸς ὀλίγου ὑπ᾽ αὐτῆς τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος ἠξιώθησον. Εν αἷς καί περ θένος τις Ελληνίς ιέρεια τῶν εἰδώλων τυγχάνουσε τὰ περί τῆς ὁσίας ἀκούσασα καί τῶν ἑαυτῆς θεῶν καταγνοῦσα, ζήλου τε πληρωθείσα θείου, τὰ μὲν περ Ελλήνων τοῖς δαίμοσι προσφερόμενα καί εἰς ἀθέσ σμους θυσίας καταναλίσκεσθαι μέλλοντα πένησι παρέσχεν· αὐτὴ δὲ πάντων ἀποστᾶσα τῇ Ματρών θερμῶς προσέρχεται, και μίαν ἑαυτὴν ποιεῖ τῶν ἐκείνῃ ἀκολουθεῖν αἱρετισαμένων. ΚΒ΄. Επεί δὲ ἡμέρα παρῆν καθ᾽ ἦν ἔδει τὰς θεο σίας τελεῖσθαι, πλῆθός τε λαοῦ καί οἱ κατὰ γένος ταύτῃ προσήκοντες συνηθροίζοντο, αὐτὴν μή εδρία σκοντες οὐκ εἶχον ὅπως τὰ νενομισμένα τελέσωσι μὴ παρούσης τῆς ἱερείας. Ως δὲ συνιδεῖν οὐκ ἠδύναντο

VITA S. MATRONÆ. μενον, ὀψὲ καὶ μόλις οἱ γονεῖς αὐτῆς τοῦτο ς εἰς τὸ εἰδωλεῖον ἔνθα ἡ ἰσία ἐτύγχανε, άχος χωρούσι, καὶ κατιδόντες τοῖς τῆς ὁσίας τροσκειμένην αὐτὴν προπετέστερον ἐχρῶντο ροις, Ινα τί, λέγοντες, ὦ νεάνις, τῶν μεγίπεριδοῦσα θεῶν ἀτέλεστα μὲν τὰ τῶν θυσιῶν σιπας, πλῆθός τε καθ᾿ ἡμῶν ἀνηρέτισας την θεοὺς ὕβριν οὐ φέρον, αὐτὴ δὲ ἀντὶ τῆς ἀρί αἱ ζηλουμένης διαγωγής την ἄτιμον ταύτην καὶ ἐξουδενωμένην; Οὐκοῦν ἀποβαλοῦσα την Επισχοῦσαν σε ἄνοιαν γενοῦ ποτε καὶ διανοίας τε καὶ ἔμφρονος, καὶ τὸ πένθιμον ἀποθεμένη χῆμα φαιδρά πρός φαιδρούς ἡμᾶς ἔξιθι, μή ἐπωλείας ὁ τόπος τῆς δοκούσης σοι σωτηρίας Σοῦ γὰρ τὸ κελευόμενον μὴ πραττούσης εἰς οῦσαν ἀνάλωμα πυρὸς ἔσται τὸ παρὸν ἐνδιαίΤοιαῦτα εἰπόντες παρ' αὐτῆς μὲν οὐδὲν Η Ματρώνα δὲ πρὸς αὐτοὺς φιλίως τε καὶ ΰς, Ταύτην ἐᾶτε, ἔφη· αὕτη τοῦ Θεοῦ τῶν ν θεῶν ἤδη δούλη καθέστηκεν. Οὐδὲν αὐτῇ καὶ ὑμῖν κοινωνόν. Ταῦτα ἀκούσαντες ἐκεῖν ὑπέστρεφον ἐμπρησμόν τε τοῦ ναοῦ, καὶ χαλεπώτατα απειλούμενοι. Ἡ δὲ κόρη πρὸς εὶ τῆς μοκαρίας κειμένη πολλή τις ἦν δεοριστοῦ τῇ σφαγίδι ἐνσημανθῆναι καὶ τοῦ πτίσματος ὡς τάχος ἀξιωθῆναι. Προσμένειν Ματρώνα ταῖς λοιπαῖς ἐπιτρέψασα ἐπὶ συλτης εκείνη προῆλθεν ξηρᾶς, καὶ πολλήν τινα οῦσα καὶ ὑποστρέψασα, Τινὲς ἐξ ὁμῶν ται κατὰ τάχος, εἶπεν, ὑπαγορεύσατε τοῖς χέος ἤκουσιν, ὅτι πῦρ ὑμῖν καὶ ὕλη ἄφθονος σθη, τίνος δὲ χάριν ἡ ὑμῶν ἄφιξις ὕστερετ, ἱ τέλος τὰ ἐπειλημένα παρ' ὑμῶν λάβωσι, ἐκεῖνοι ἀκούσαντες καὶ τὸ τῆς ἐπινοίας συ• τὸ τοῦ φρονήματος ἀγασάμενοι πάσης Αποπαποκρίσεως μηδὲ τὴν ἐκεῖσε ὑποστροφήν ὰ ταῦτα ἀναθαῤῥήσαντες. Τότε δὴ ταῖς ἀνααις ἑτέραν αὖθις ή μακαρία υπουργίαν εν ἀπιέναι τε καὶ τῷ ἐπισκόπῳ ἐντυχεῖν καὶ αυτῶν ἀγαγεῖν τῶν ἱερέων ἕνα τινὰ καὶ διάΟὗ δὴ καὶ κατὰ πολλὴν γενομένου τὴν ταχυοῖς ἱερεῦσιν ἤδη ἀφικομένοις τὴν ἔναγχος ροσελθούσαν ιέρειαν παρεδίδου, κατηχῆσαί τε ἐπέτρεπε, καὶ βαπτίσαι, καὶ πρὸς αὐτὴν (αγεῖν. Αχθεῖσα οὖν μετὰ τὸ βάπτισμα ἡ Εὐχὴ ὰρ αὔτη μετωνόμαστο), διὰ πάσης ήγετο παινευματικῆς, καὶ συνησκεῖτο τὰ θειότερα ταῖς εἰς ὀκτὼ περιισταμέναις τὸν ἀριθμόν. Οὕτω ἡ ὁσία τὴν ὁμιλίαν ἐπίχαρις καὶ εὐοδίας τῆς κατὰ Θεὸν, ὥστε πολλοὺς πολλάκις τῶν των αὐτῇ, μετὰ τὸ παύσασθαι τοὺς λόγους Είν οἴκαδε βουλομένους δυσαπαραλλάκτως καθάπερ ὑπὸ δεσμῶν τινων τοῦ πρὸς αὐτὴν κεκρατημένους, ἢ τοὺς ἐν δίψῃ καλῷ ὕδατι δρον οὐ χρησαμένους, καὶ διὰ τοῦτο βαρέως ιν τὴν ἀναχώρησιν. Οὕτω μὲν οὖν ἐπέραστος κατὰ πνεύμα τοῖς προσιούσιν· εἶχε δὲ καὶ " Cum vero quodl factum fuerat, non possent intelligere, vix tandem autem id rescivissent parentes, in idolorum delubrem, ubi erat sancta, veniunt quamprimum, et cum eam vidissent jacentem ad sancia pedes, in hac verba proruperunt: Cur, dicentes, o adolescentula, diis maximis despectui habitis, imperfecta quidem reliquisti sacrificia: populum autem in nos irritasti non ferentem eam, quæ fit in deos, contumeliam: ipsa vero pro optima et quæ beata censetur vila, hanc elegisti infamem, et quæ plane habetur contemptui? Dim missa ergo ea quæ te repente oppressit, amentia, esto aliquando sapiens, et hoc lugubri deposito habitu, laeta ad nos lalos egredere, ne sit tibi sem pulcrum interitus, locus ejus quæ videtur salutis. Nam si tu non facias quod jubetur, crastino die ab igne consumetur præsens habitaculum. Hæc cum dixissent, ab ipsa quidem nihil audiebant. XXIII. Matrona autem eis dixit amice et pacifice: Hanc sinite, inquit, hæc est Dei ancilla, quæ prius erat ancilla vestrorum deorum. Nihil est de catero ei vobiscum commune. Hæc cum audilssent, illi quidem sunt reversi, templi conflagrationem et alia minantes gravissima. Puella autem jacens ad pedes beatæ Matrona, Christum valde rugabat, ut obsignaretur signaculo, et quampri mum divinum baptismum consequeretur. Cum Matrona ergo reliquas jussisset exspectare, ipsa processit ad aridam colligendam materiam: et cum multum collegisset rediisset: Quædam ex vobis, inquit, euntes quam celerrime, renuntiate iis qui paulo ante venerunt, dicentes: Ignis est vobis paratus, et satis materiæ. Quanam autem de caufa tardat vester adventus, ut Gnem accipiant minæ, quæ sunt a vobis intentalæ? Hæc cum illi audivissent, et sapientem inventionem, et generosos spiritus essent admirati, nesciebant quidnam contra responderent: et nec ausi sunt postea illuc reverti. Tunc iis quæ redierant, beata rursus aliud jussit: nempe ut episcopum convenirent, et secumn. ducerent unum ex sacerdotibus et diaconum. Quod quidem cum factum esset magna celeritate, iis qui jam venerant sacerdotibus, tradidit eam quæ nuper accesserat, sacerdotem: et jussit eam catechismno initiare et bapLismo, et rursus ad se adducere. XXIV. Post baptismum itaque adducta Euche (sic enim fuerat nominata), edocebatur in omni disciplina spiritali, et in rebus divinis exercebatur simul cum reliquis, quæ erant octo numero. Erat autem sancta adeo jucunda in sermone, et bonum odorem spirans in Deum, ut multi sape ex iis qui eam convenerant, postquam cessasset loqui, volentes demum reverti, agre ab ea discederent: ut qui veluti quibusdam vinculis essent ab ea constricti sui in eaın amoris, aut qui cum in siti pulchra aqua se exsatiaverint, et propterea gra viter ferant ab ea recessum. Porro aulem ipsam rursus invasit desiderium conveniendi Bassianum,

ADDENDA. Cum autem is esset rursus in regina urbium Constantinopoli, in ipsa vero adesset eliam Domitianus ejus maritus, repellebat desiderium ejus mariti metus, ne forte in manus ejus incideret, si venisset in urbem. Quamobrem cum distractus ei esset animus his duabus cogitationibus, nempe patris spiritalis desiderio, et metu mariti, in animo habebat ire polius Alexandriam, aut, cujus spe fuerat frustrata, Antiochiam. Hæc de causa intentius vacabal orationibus, et a Domino exspectabat significationem ejus, quod erat ei futurum conducibile. XXV. Cum in summum ergo esset resoluta,videbatur aspicere tres viros quorum anusquisque vehementer contendebat, quisnam ex his tribus esset praeferendus, ut eaın duceret uxorem. Cum g ea autem aures averteret, et pularet rem esse valde absurdam (terrebat enim somnium, ut quod esset contrarium iis quas interdiu susceperat, cogitationibus):Quinam autem vos estis, videbatur eis sancta dicere, et quae sunt vestra nomina? Illi vero dixerunt, unum quidem nominari Alexandrum, alterum autem Antiochum, tertium vero Constantinum. Sorte autem conabantur dirimere controversiam; ea vero cecidit in eum qui erat ætate juvenis,nomine Constantinus. somno ergo excitala,quidnam sibi vellet visionis revelatio, intelligens statuit quidem relinquere viam,quæ Alexandriam ducit, aut Antiochiam: tota antem in hoc erat, ut proficisceretur Constantinopolim. Hoc enim dicebat placere Deo, qui evidenter ostendit significationem eorum quæ erant obscura. XXVI.Cum suis itaque sororibus somnium communicasset, videbat eas suæ voluntati resistere; non quod judicarent id, quod visum fuerat, aliud significare,sed quod eam valde amplecterentur,et non sustinerent eam ab ipsis discedere: ut quæ non secus ac recens plantatas plantæ, ab illius verbis irrigarentur, et venirent in periculum, ne ejus privatione flaccescerent. Tanien quoniam, dixerunt, divina quædam providentia opem tulit tuo consilio,nequaquam possumus tuum interrumpere propositum. Sed secundo loco, inquiunt, sit tibi curæ, quibusnam eis nos relictura post tuum hinc recessum. Illa autem de eis protinus episcopum facit certiorem, et petit, ut ad ipsam mittat duas diaconissas, quibus tempus virtutem confirmavit. Quæ cum accessissent, beatissima Matrona suas, veluti quoddam depositum, credidit earum fidei, et suasit plurimi facere animas earum fidei creditas: ne, quas fecit Deus mundum relinquere, rursus sinerent accedere ad mundi vanitatem, et pacta conventa negligere. NOVEMBER. αὐτὴν πόθος ἐντυχεῖν πάλιν Βασιανῷ. Ἐπεὶ δὲ οὗτος εἰς τὴν βασιλεύουσαν τῶν πόλεων τὴν Κωνσταντιν νούπολιν ἦν, ἐν αὐτῇ δὲ παρῆν καὶ Δομετιανὸς ὁ ταύτης ἀνὴρ, διωθεῖτο τὴν ἔφεσιν ὁ τοῦ ἀνδρὸς φί 6ος μήποτε καὶ εἰς τὰς χεῖρας ἐμπέσοι καταλαβούσε τὴν βασιλεύουσαν· ὅθεν καὶ δυσὶ τούτοις μεριζο μένη τοῖς λογισμοῖς πατρός τε πνευματικοῦ πόλη καὶ φόβῳ τοῦ κατὰ νόμους ἀνδρὸς, τὴν ᾿Αλεξάν δρειαν μᾶλλον ἐνενύει κατελαβεῖν, ἢ ταύτης ἀποτ χοῦσαν τὴν ᾿Αντιόχειαν. Ταύτῃ τοι καὶ συντονώτε ρον προσέκειτο ταῖς δεήσεσι, καὶ τὴν τοῦ συνοίσοντις δήλωσιν παρὰ Κυρίου προσάμενε. ΚΕ'. Κατενεχθεῖσα γοῦν εἰς ὕπνον ἐδόκει τρεῖς άνδρας ὁρᾷν, διατείνεσθαί τε τούτων ἕκαστον καὶ ἰσχυρῶς ἀνθίστασθαι, τίς τῶν τριῶν προτιμητές ἀγαγεῖν αὐτὴν εἰς γυναῖκα, Τῆς δὲ ὥσπερ ἐκτρεπ μένης τὴν ἀκοὴν καὶ τὸ πρᾶγμα κομιδῆ άτοπο ἡγουμένης, θορυβει γὰρ καὶ ὄναρ ἀπεναντίας τοῖς μεθ' ἡμέραν λογισμοῖς ὁρώμενον), Τίνες δὲ ὑμεῖς ἐστε, πρὸς αὐτοὺς ἡ ἁγία λέγειν δοκέτ, καὶ τίνα ὑμῶν τὰ ὀνόματα; Οἱ δὲ τὸν ἕνα μὲν ᾿Αλέξανδρο ὀνομάζεσθαι, θάτερον δὲ ᾿Αντίοχον, τὸν δὲ λοιπόν Κωνσταντίνον, καὶ τελευτώντας κλήρω πειράσαι διαλύειν τὴν ἀμφισβήτησιν· πεσεῖν δὲ τοῦτον εἰς τὸν καθ᾽ ἡλικίαν νεάζοντα, Κωνσταντίνος οὗτος ἐτέ χανε. Διυπνισθεῖα γοῦν καὶ τὴν τῆς ὄψεως ἀποτέ λυψιν ὅ τι βούλοιτο ἡ ἁγία συνεῖσα, τὴν μὲν πρὸς ᾿Αλεξάνδρειαν ἢ ᾿Αντιόχειαν μεθεῖναι διέγνω, ὅλη δ τῆς πρὸς Κωνσταντινούπολιν ἀποδημίας ἐγένετο εἰς εὐαρέστησιν γὰρ εἶναι τοῦτο έλεγε τῷ τὴν τῶν ἀφανῶν δήλωσιν ἐναργώς θεῷ παραστήσαντι. ΚϚ'. Κοινωσαμένη δὲ τὸ ὄναρ καὶ ταῖς περὶ εἶν τὴν ἀδελφοῖς ἀντιπραττούσας έώρα ταύτας τῇ βα λήσει τῇ ἑαυτῆς, οὐχ ὡς ἕτερόν τι κρινούσες τ ὀφθὲν ἐκεῖν, δηλοῦν, ἀλλ' ὅτι λίαν αὐτῆς περιείχοντα καὶ ἀποστῆναι οὐδαμῶς ἠνείχοντο, ὥσπερ νεόφυτα τινὰ ὑπὸ τῶν ἐκείνης λόγων ἀρδόμεναι καὶ τῇ εν τῆς στερήσει κινδυνσύονται μαρανθῆναι. Όμως ἐπεὶ θεία τις, ἔφησαν, πρόνοια συνεργός κατέστη σοι τῷ βουλεύματι, τής προθέσεως ἀνακόπτειν ο οὐδαμὼς ἐσμεν δυναταί· ἀλλὰ δεύτερος, φασί, πλούς, τίσιν ἡμᾶς καταλήψεις μετα τὴν σὴν ἀναχώρησιν ἂς φροντίδος γενέσθω σοι. Ἡ δὲ εὐθέως τῷ ἐπισκόπη τὰ περὶ τούτων δῆλα καθίστησι, καὶ δύο τῶν διακό νων τινας αἷς ὁ χρόνος τὴν ἀρετὴν ἐβεβαίωσε πέμψαι παρ' αὐτὴν κατεμήνυε. Παραγενομένεις σύν ή πολλάκις μακαρία τὰς ὑπ' αὐτὴν οἷα τινα περι καταθήκην ἐπίστευε, παρήνει το περὶ πλείονος τίθεσθαι τὰς πιστευθείσας ψυχάς, ἵνα μὴ ἂς ὁ Θεός, φησίν, παρεσκεύασε τὸν κόσμον ἀπολιπειν, ἐάσητε πάλιν τῇ τοῦ κόσμου ματαιότητι προσελθεί, καὶ τῶν συνθηκῶν ἀμελῆσαι. XXVII.Hæc cum dixisset, et ultimum eis dedisset ΚΖ'. Ταύτα εἰποῦσα καὶ ἀσπασαμένη τὰ τελευ amplexum,et unam ex eis solam secum accepisset ταῖα, μίαν τε μόνην αὐτῶν τὴν Σωφρόνην μεθ᾿ ἐπι Sophronen, navem conscendit, et secundo vento τῆς λαβοῦσα τοῦ πλοίου ἐπέβη, εὐφόρῳ τε κα vecta, pervenit Constantinopolim. Deinde cum χθεῖσα τῷ πνεύματι τὴν Κωνσταντίνου καταλαμβάν venisset ad templum prope mare situm, quod a νει. Εἶτα πρὸς τὸν ἐπ' ὀνόματι τῆς τοῦ Θεοῦ Εἰρή nomine pacis Dei, dictumn est templum irenes, vrς ιδρυμένον παρὰ τῇ θαλάσσῃ ναόν γενομένη τὸν

VITA S. MATRONE. διάκονον μετακαλεῖται Μάρκελλον, ἥτις ἦν ἑαυτὴν diaconum accersit Marcellum, quænam esset ei καταστήσασα δήλην. Οὗτος δὲ ἦν ἂν ὁ λόγος φθάσας aperiens. 1s autem erat, quem superius diximus ἐδήλωσε συμβουλεῦσαι Βασσιανῷ πρὸς τὸ ἐν Εμέσῃ consuluisse Bassiano,ut ea mitteretur ad monasteπεμφθῆναι ταύτην σεμνείον. Ασμένως οὖν παρ'. rium,quod est Emess. Libenter ergo ab eo accepta, αὐτοῦ εἰσδεχθεῖσα ἠρωτᾶτο τίς εἴη ἡ αἰτία τῆς rogavit ut diceret, quænam esset causa longa hujus μακράς ταύτης οδοιπορίας. Η δέ· Οὐδὲν ἔτερον. peregrinationis. Illa autem: Nihil, inquit, aliud ἔφη (τί γὰρ ἂν καὶ εἴη τὸ τοσούτου καταφρονῆσαι (quid enim posset efficere, ut tantum laborem κόπου ποιῆσαι ταύτην δυνάμενον), εἰ μὴ ἄμαχός τις despiceret?) nisi maximum quoddam desiderium ἐπιθυμία τῆς αὐτῶν ὁμιλίας καὶ μάλιστα, φησί, eos conveniendi, et maxime, inquit, divinum Basτοῦ θείου Βασσιανοῦ, ὑφ᾽ ἧς καὶ γήρως ἤδη καὶ sianum. Propter quod jam et senectutem, et muγυναίκῶν ἀσθενείας καὶ φιλησύχου διαγωγῆς καὶ τῶν lierum imbecillitatem, et quielam vitæ agenda ἄλλων πάντων ὑπεριδοῦσα μόνης ἐγενόμην τῆς πρὸς rationem, et alia omnia despiciens, soli viæ, quæ ὑμᾶς φερούσης ὁδοῦ. Εἶθ᾽ οὕτως ἐπεξῄει συντετμη- ad vos ducit, ineundæ intenta fui. Deinde breviter μένως τὴν τε τοῦ Δομετιανοῦ εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ persequitar Donuitiani Hierosolymna, et in Sinam τὸ Σίναιον μεταδίωξιν καὶ τὴν εἰς τὸ εἰδωλεῖον montem persecutionem, et suam in idolorum ταύτης διατριβὴν, καὶ ὅπως ὄχλος οὐκ ἐφικτης delubro conversationem,et quod multitudo innuἀριθμῷ τῇ εὐσεβεία δι᾿ αὐτῆς προσετίθετο. Επεξ- merabilis per eam accessit ad pietatem. Persequitur ᾔει δὲ οὐκ ἐπιδεικτικῶς, ἀλλὰ φιλαληθῶς· ἀλλός autem, non ut quæ se ostentaret, sed ut quæ leneτριον γάρ μετρίου φρονήματος καὶ τῆς οὐδὲν οὕτω retur veri dicendi desiderio. Est enim ostentatio σπουδαζάσης ὡς τὸ λαθεῖν ἡ ἐπίδειξις· ἄλλως τε δὲ aliena a modestia, et ab ea quæ nihil æque studuit καὶ τὸ λειποταξίου γραφῆναι τὴν ἅπαξ εἰς τὸν τῶν atque latere. Alioqui autem accusari, quod ordines μοναχῶν ἀπόγραψαμένην βίον ἀσύμφορον ἔκρινεν deseruisset, quæ semel ascripta fuerat in vilam εἶναι καὶ σκανδάλου πρόφασιν παρέχειν δυνάμε- monasticam,judicabat esse inutile,et quod posset occasionem præbere offensionis. ΤΟΥ. ΚΗ” Ὁ δὲ Μάρκελλος ἕκαστα τῷ θείῳ Βασσιανῷ XXVIII. Marcellus autem singula statim aperit παραχρῆμα διασάφει. Καὶ ὅς ἐπιστυγνάσας τῇ ἀκοῇ, divino Bassiano. Ille vero auditione affectus triὡς εἶχε τάχους ἀπιέναι τοῦτον παρεκελεύετο, καὶ stilia, jussit eum quamprimum abire, et quietum ἤρεμόν τινα καὶ ἀθόρυβον οὐ πόῤῥω που τῆς μονῆς aliquod et a tumultu alienum, non procul a monaἀφορίσαι ταύτῃ καταγωγήν, ὥστε καὶ βουλομένῳ sterio, præstituere ei habitaculum, ut esset ei facile, πρὸς αὐτὴν φοιτῶν ῥᾴδιον εἶναι. Ο δὲ ὀξέως ἀνήρ- si vellet,ad eam accedere. Ille autem cito effectum γει τὸ προσταττόμενον, καὶ οἰκίαν ἐτοιμάσας ἐπιτη- c reddidit id quod imperabatur: et cum aptam δείαν ἔνθα ὁ μέγας Βασσιανὸς ἀφικόμενος ἐντυχών domum ei parasset,sanctam in ea collocat. Quem τε καὶ ὅτα δέον εἰπὼν, ἀλλὰ καὶ παρ' αὐτῆς πάλιν in locum cum magnus venisset Bussianus, eamque περὶ τῶν ταύτῃ συνενεχθέντων μαθών, καὶ ὧν esset allocutus, et dixisset quæ oportebat, quin έχρηζε μεταλούς, καὶ εἰ ἑτέρου δέοιτό τινος παρ' eliam ab ea didicisset de iis quæ ei obtigerant, et αὐτῆς ἐπυνθάνετο. Τῆς δὲ καὶ ἑτέρας εἶναι ἐν Βη- eam impertiisset iis quibus indigebat, eam rogavit, ρυτῷ ἀδελφὰς εἰπούσης, καὶ βούλεσθαι παρ' αὐτὴν au sibi opus esset aliquo alio. Cum ea auten ἀφικέσθαι ταύτας, καὶ συνδιάγειν, γράμμασιν εὐ- dixisset alias sorores esse Beryli, et eas velle ad Οὺς τῷ ἐπισκόπῳ Βηρυτοῦ ἐγνώριζε περὶ τούτου, ipsam venire, et una degere, hoc episcopo Beryli καὶ ἂς ἡ Ματρώνα κατ᾿ ὄνομα επεζήτει παρ' αὐτὴν statim litteris significat, et quas nominatim quæἐπέτρεπε τὸ τάχος ἐκπέμψαι. Αὗται τοιγαροῦν ἐκ- rebat Matrons; jussit ad eam quamprimum mittere. πεμφθεῖσαι καὶ συνοικήσασαι τῇ Ματρώνῃ ἄκραν Eæ ergo emissæ, et cohabitantes cum Matrona,ei ὑπεῖχον αὐτῇ τὴν εὐπείθειαν τύπον ἐκείνης ἐαυτὴν summam exhibebant obedientiam, illa seipsam παρεχούσης εἰς ἀρετὴν ἀκριβέστατον, ἢ καὶ μετ- præbente perfectissimum exemplar ad virtutem, τον πολλῶν στομάτων ἐκήρυττε ταύτην καὶ καταφανῆ quæ etiam multo magis, quam multa ora, eam πᾶσιν ἐποίει. Μετὰ γὰρ πολλῶν ἄλλων καὶ ἡ βασιλίς prædicabat,et omnibus reddebat manifestam.Nam Βερίνα ἡ τοῦ μεγάλου Λέοντος γαμετὴ ὡς αὐτὴν cum aliis Verina quoque imperatrix, uxor magni ἐφοίτα, καὶ οὐκ ἐκείνην μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἑαυτὴν ἔκρι- Leonis,ad ipsam ventilabal, nec tam illam, quam νεν ἐν τούτῳ τιμᾷν. Δεξιουμένη τε παρ' αὐτῆς seipsam in hoc statuebat honorare. Quæ cum moμετρίως τοῖς δεξιώμασι καὶ οἷς εἰκὸς ἦν τὴν derate et frugaliter ab ea esset accepta, et ut ἀπράγμονα καὶ φιλόσοφον ἐκείνην χαρίζεσθαι, ἀπῄει oportebat ipsam accipere, illa quæ erat remota a θαυμάζουσά τε τὴν αὐτῆς ἀρετήν, καὶ ὅτι μηδὲν negotiorum sollicitudine, et dedita philosophiæ, Αξίου λαβεῖν παρὰ τῆς πολλὰ δοῦναι καὶ δυνμένης και recessit, admirans ejus virtutem, et quod nihil βουλομένης. peteret ab ea quæ multa dare posset et vellet. ΚΘ΄. Εὐφημία δέ τις ᾿Ανθίμου ποτὲ τοῦ Ρωμαίων ἡγεμόνος σύνοικος, συνήθης τῇ ὁσίᾳ γενομένη καὶ πείρα πιστωθεῖσα τὰ κατ' αὐτήν, κατ' ἐκεῖνο καιροῦ τὴν τῷ πατρικίῳ Σφορακίῳ εἰς γυναίκα συναφθείσαν, νόσῳ περιπεσοῦσαν δεινῇ καί XXIX. Euphemia autem conjux Anthimi, qui fuerat præfectus urbis Romæ, cum fuisset sancta familiaris,et cujusmodi esset ipsa didicisset expe rientia, eam autem, quæ patricio Sporacio conjuncta erat matrimonio, in gravem morbum vidisset

ADDENDA. NOVEMBER. incidisse, et qui artem vincebat medicinam, et τέχνας ἱκτρικὰς ἐλεγχούσῃ ἐλπίδα τε ζωῆς μητ nullam vitæ spem ostenderet; cum eam,inquam, μίαν ὑποφαινούσας, ἐπεὶ οὕτως ἔχουσαν ἐθεάσατο, vidisset sic affectamn: Si me audias, inquit, jubens Εἴτε ἐμοὶ πείθῃ, ἔφη, ἰατροῖς χείρεσιν εἰποῦσε τὰς valere medicos, in præsentia trade te communi τὸ νῦν τῇ πόλει κοινὸν ἀγαθὸν ἐπιδημῆσαν σετή bono, quod venit in civitatem, sanctam, inquam, ἐπίδος, Ματρώναν φημὶ τὴν ὁσίαν, ἥτις πολλοῖς εἰ Matronam, quæ multos non solum a morbis cor- σωμάτων μόνον, ἀλλὰ καὶ ψυχῶν ἔλυσε νόσους poris, sed etian animæ liberavit, ab impietate ἀσεβείας μεταγαγοῦσα πρὸς θεοσέβειαν, καὶ ἔσῃ να traducens ad verum Dei cultum, et ipsam haud ita εἰς μακρὰν διὰ θαύματός τε αὐτὴν ποιουμένη απ multo post admiraberis, et alios multos ad ipsam πολλοὺς ἄλλους πρὸς αὐτὴν παραπέμπουσι. Το transmitles. Hæc cum dixisset, quænam esset, et εἰποῦσα καὶ οἴα τις ἦν, καὶ οἷον διήνυσε βίου ἐπ' qualem vitam transegisset, ei narravit ab initio ἀρχῆς εἰς τέλος αὐτῇ διηγεῖτο. Τῇ ἑξῆς οὖν ἐπεσε usque ad finem. Die ergo sequenti ambæ ad eam τεραι γίνονται παρ' αὐτῇ καὶ εἰς μακρὸν τῆς ὁμι veniunt, et cum in longum productus esset earum λίας παραταθείσης ἡσυχῆ πως ἡ κάμνουσα της ν sermo, cum ea quæ morbo laborabat manum ξιᾶς λαβομένη τῆς μακαρίας τῷ πάσχοντι μέχρι dexteram sanctæ apprehendisset, ad eam, quæ erat ταύτην ἐπέφερε, καὶ παραυτίκα του πάθους από affecta, partem attulit: affectionem autem statim νετο κουφοτέρου. Η Ματρώνα δὲ τὴν αἰτίαν τίς sensit leviorem. Matrona vero rogavit causam, cur έπαφῆς ἐπυνθάνετο. Τῆς δὲ καμνούσης τὸ ἐληλες eam tetigisset. Cum autem verum dixisset ea quæ εἰπούσης, Ὁ Κύριος, ἔφη, τοῦ συνέχοντός σε λύπε laborabat, Dominus, inquit, te liberabit ab eo ανιαροῦ· τὰ γὰρ ἡμέτερα οὐχ οἷά τε ἐστι τρίς malo, quod te detinet; nos enim hoc non possu- τοιαύτην ἐνέργειαν. mus efficere. XXX. Quæ itaque laborabat, ab illo tempore remisse accedentem cogitans mali gravitaten, in animo habebat manere apud sanctam, exspectans perfectam liberationem ab eo quod ipsi afferebat molestiam. Propterea jubebat etiam manere animantia,quæ ei ad usum serviebant. Cum autem ei nuntiatum esset, non esse aliud, quod eum acciperet, habitaculum (anum enim esse, idque habitari mercede), cum beata conferens sermones, Facultales,inquit, satis magnas suppeditavit mihi splendor generis, multasque des exstructas ad pulchritudinem atque magnitudinem. Earum, inquit, quascunque volueris, quæ uno ambitu comprehen· duntur, parata sum ego tibi largiri, animarum, quæ sunt servanda, futuras habitacula, et principaliter ad meam ipsius utilitatem. Illa au'er cuin spiritu cognovisset, quam multis animabus ex hoc aperienda esset porta salutis, assensa est se esse accepturam, et cum diaconum accersivisset Marcellum, et ei rem exposuisset, mittit ad contemplandum ea quæ promissa fuerant. Qui postquam est contemplatus, reversus dixit esse quidem pulchrum loci situm, ut qui a dextera quidem mare, alia autem ex parte propinquum habeat Bassiani monasterium; non parva autem et levi, sed magna opus habere diligentia. XXXI. Nondum hæc renuntiabantur, et promissio consecula est effectum: et cum donum fuisset litteris insinuatum, statim ei quoque perfectum sanitatis donum a Deo fuit donatum. Postea aulem et ædes exstruxit magnificentius, ut quæ eas, quibus opus erat, impensas ad corrigendum et exornandum munifica manus ei exhibuerit. Hinc ft, ut eas usque in holiernum diem vocent omnes Severianas. Hinc cum sancta migrasset e priori habitatione,nihil omnino migravit a sropo, qui est in Deum, et ab operibus: nisi quis hoc vocarit migrationem, a minoribus ad majora transΑ΄. Η πάσχουσα γοῦν ἐξ ἐκείνου οοειμένος προσβάλλουσα τὴν τοῦ πάθους ἐννοοῦσα βαρίτης παρὰ τῇ ἁγίᾳ μένειν ἐσκέπτετο τελείαν ἀπαλλαγ τοῦ λυποῦντος προσμένουσα· διὰ τοῦτο καὶ τὰ τρα τὴν ὑπηρεσίαν ζῶα ἐκεῖσε διαμένειν προσέτα Διαγγελθέντος δὲ αὐτῇ μὴ ἕτερον εἶναι τὸ ὑποκρ μενον οἴκημα, ἓν γὰρ εἶναι καὶ τοῦτο οίχετα μισθού, εὐθὺς εἰς λόγους συνελθοῦσα τῇ μικρά Κτῆσιν ἐμοὶ περιττήν, ἔλεγε, τὸ τοῦ γένους πρ φανὲς ἐχορήγησε, καὶ δὴ καὶ οἰκιῶν ἀφθονίαν κάλλος ἐξειργασμένων καὶ μέγεθος. Τούτων όσα ἂν καὶ βούλῃ ὑπὸ μίαν τὴν περιοχὴν τη χανούς ἑτοίμη ἐγώ σοι χαρίζεσθαι, πολλῶν ἐσομένας ψυχών σώζεσθαι μελλουσῶν οἰκητήρια εἰς ἐμοῦ τε αυτός προηγουμένως ὠφέλειαν. Ἡ δὲ κατὰ πνεῦμα γνείς οπόσαις ἐκ τούτου ψυχαῖς θύρα διανοιγήσεται το τηρίας, συνέθετο λήψεσθαι, καὶ τὸν διάκονον με:1στειλαμένη Μάρκελλον, καὶ αὐτῷ τὰ τοῦ πράγματα ἀναθεῖσα πέμπει θεάσασθαι τὰ ἐπαγγελθέντα, ας ἐπεὶ ἐθεάσατο, ἀναστρέψας εὐφυῶς μὲν ἔχειν τον τόπον θέσεως διηγόρευεν, ἐν δεξιᾷ μὲν τὴν θάλατταν ἔχοντα, ἑτέρωθι δὲ ἐκ γειτόνων παρέχοντα τὸ τοῦ Βασσιανοῦ φροντιστήριον, μη μικρᾶς δὲ καὶ τῆς τ χούσης, ἀλλὰ πολλῆς ὅτι μάλιστα δεῖσθαι τῆς ἐπο μελείας. ΛΑ'. Οὔπω ταῦτα ἐγγέλλετο, καὶ τὰ τῆς ἐπαγ λίας πέρας ἐδέχετο, γράμμασι πιστωθείσης της δωρεᾶς· καὶ εὐθὺς κἀκείνη παρὰ Θεοῦ τελεία η της υγείας ἀντεχαρίζετο δωρεά. Μετὰ ταῦτα δὲ καὶ τι λοτιμότερον ἐξειργάσατο τὰς οἰκίας 5σων ἐδές σ τῶν ἀναλωμάτων πρὸς διόρθωσίν τε και διακόσμηση ἀφθόν, παρασχούσα χειρί, ἀφ' ου μέχρι και τέμε ρον ταύτας, τα Σενηριανά πάντες λέγουσιν. Εντα θεν ἡ ὁσία τῆς προτέρας οἰκήσεως μεταβάτα ο ὅλως τοῦ κατὰ Θεὸν μετέβη σκοποῦ καὶ τῶν ἔργων, εἰ μὴ τοῦτο καλοίης μετάβασιν τὴν ἀπὸ τῶν ἐλαττο νων ἐπὶ τὰ μείζονα, ἀφ᾿ ἧς καί ἐπί μέγα χωρήσει

VITA S. MATRONEÆ. τὴν ποίμνιον παρεσκεύασε, καὶ τῆς τῶν αν διετήρησε βλάβης, συλλήπτορι τοῦ τῶν ἀγαθῶν αἰτίῳ χρωμένη. Γίνεται δέ ι πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἕτερον, ὃ καὶ πλέον τὴν ἐμεγάλυνεν. τελεῖτο μὲν δημοτελὴς ἑορτὴ καὶ σεβά ρεντίου τοῦ μάρτυρος, ὄχλος δὲ κατὰ τὸν τὸν εἰς πλῆθος συνέῤῥει καὶ διημέρευεν. το ἐτύγχανον ἀδελφαὶ μὲν τὴν φύσιν, τον οὐκ ἀδελφά φρονοῦσαι, ἀλλὰ κομιδή αι, τὸ μέντοι γένος ἐπίσημοι καὶ πεΑὗται τοίνυν τῆς ἑορτῆς τελεσθείσης ανιοῦσα ἡνίκα γεγόνασι περὶ τὸν τόπον τῆς ὁσίας φροντιστήριον ἦν, ἦχος τις έμν ὕμνων τοῖς αὐτῶν προσέβαλεν ἀκοzts θεῖσαι καὶ τίς ἡ τοῦ φροντιστηρίου καθμαθούσαι πρὸς ταύτην εἰσᾖεσαν. ὡς δὲ ως αὐτῇ συνῆλθον, καὶ τοῦτο μὲν ἐξ αὐτῶν, καὶ ἀπὸ τῆς τῶν ἠθῶν εὐκοσμίας πολλῆς ὠφελείας, ἡ μία τούτων ἔρωτι ταύτης υματικῷ, Σὺ μὲν ἄπιθι, ἔφη πρὸς τὴν ὺ δὲ πρὸς ταύτῃ μενῶ· λήθη γάρ με καὶ οἴκου καὶ συγγενῶν ἔσχε καὶ κατὰ φρέναι Δαυΐδ, Εξελεξάμην παραῤῥιπτετ- ; οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μου μᾶλλον ἢ τῆς κατὰ ολαύειν εὐημερίας. ὡς δὲ ταῦτα ἡ ᾿Αθατο γὰρ αὐτῇ ὄνομα, πρὸς τὴν ἀδελφὴν · ἔσχεν αὐτὴν συμφρονοῦσαν, ἀλλὰ καὶ ντιφθεγγομένην καὶ κουφότητος εἶναι τὸ γουσαν καὶ ἀλόγου θερμότητος ῥξον χωμεταμέλειαν. Ταῦτα δὲ ἔλεγε γνώμη μᾶλλον ἢ φρονήματι στεῤῥοτέρων. Η ἂν μὲν κατὰ Θεὸν αὐτῆς ἐπῄνει σκοπόν, αὐτὴ τὴν ἀθρόαν μετάθεσιν ἐδοκίμαζεν, νει πρὸς τὸν ἄνδρα πρότερον ἀπελθεῖν ασθαι περὶ τούτου, βίου τέ φησι ἐπιμελήοἷόν τε τελειοτέρου, καὶ Θεοῦ δεῖσθαι διά αί σοι εξοδα τὰ κατὰ σκοπόν· καὶ τότε παρ' ἐμέ, κατὰ νοῦν δέ σοι ἀπαντήσει το νον. Εἰ γὰρ καὶ πόθος θεῖος εἰσῆλθέ σου εν, καὶ οὐκ ἀνίησι κατασχών, αλλά πολλά ῤῥεῖν ἀπάγει αὐτό τε τὸ τῆς ἡλικίας νεά- · περὶ τοὺς πόνους ἀνασκητον, ὑπηρετεῖον, οὐχ ὑπηρετεῖν πεφυκός· τὸ δὲ μετζον ἀνδρὸς κώλυσις. τοις εἰρημένοις ἡ ᾿Αθανασία ἡσυχάζουσα νη μὲς ὡς ἀπωθουμένη, μὴ βουλομένη δὲ καὶ τὰ ἑαυτῆς θέλημα συνιστῶν· διὰ ἀνεχώρει τοῦ σκοποῦ τούτου καὶ τῆς προκαρος ἐχομένη καὶ κατὰ τὴν τῆς ἁγίας σώφρονος βίου και λιτότητος ἐπιμελον φἱονεὶ προπαιδείαν τοῦτο πρὸς τὸν ἀσκημένη βίον. Καὶ δὴ κατά τινα τῶν αὐτῆς υμένη και μονωθείσα του συνοικοῦντος, στὰ μίμησιν τῆς ἁγίας καὶ αὐτὴ διατίθε. ἧς τε κατὰ τὸν αὐτὸν καιρὸν μνημονεύουσα Aitum. Quo factum est, ut suum quoque gregem fecerit valde augeri, et ab inimicis conservarit illæsum, operibus habens adjutorem eum, qui est causa bonorum. Fit etiam tale quid aliud præter catera, quod eam fecit majorem. XXXII. Celebrabatur quidem publicum et venerandum festum Laurentii martyris. In ejus autem templum conduxerat maxima multitudo populi, et diem in eo transigebat. Ibi duæ erant quidem sorores natura,sed moribus minime, ut quæ valde inter se discreparent: genere autem erant claræ et insignes. Em ergo peracto festo illinc revertentes, cum fuissent in loco in quo erat sancta monasterium, numerosus quidam sonus hymnorum divinorum accessit ad aures earum. Quibus deleclala, cum rescivissent, quænam ea esset, quæ praest monasterio, ad eam ingressæ sunt. Cum eam vero convenissent, et partim quidem ex verbis, partim autem ex modestia et morum honestate magnam accepissent utilitatem, una ex iis spiritali ejus amore capta: Tu quidem, inquit, abi, dixit alteri; ego autem manebo apud ean. Me enim cepit oblivio et mariti, et domus,et cognatorum; et, ut dicam cum divino Davide: «Elegi abjecta esse in domo Dei mei potius, quam in mundo frui rebus jucundis S., Cum autem sorori haec dixisset Athanasia (hoc enim erat ei nomen), ea non est illi assensa: sed aperte contradixit, dixitque rem esse levitatis et inconsiderati fervoris, qui facile tendit ad penitentiam. Hæc autem dicebat animo polius mundi cupido, quam gravi et constanti. Sancta vero ejus quidem laudabat ex Deo scopum, sed nec ipsa repentinam probabat mutationem, sed suadebat ut prius rediret ad marilum, et eam rem communicarel marito; dicebatque oportere eam, quoad ejus fieri potest, curam gerere vilæ perfeclioris, et Deum perpetuo rogare, ut scopum ejus dirigal. Tuncque, aiebat, venies ad me; ex animi autem tui sententia succedet id cujus teneris desiderio. Etsi enim divinum desiderium subiit luum animum,nec le tenere intermittit, me tamen nulla impediunt, ne confidam: nempe tua ætas tenera, et quod in suscipiendis laboribus non sis exercitata, et quod sit natura magis ingeneratu:n, ut tibi serviatur potius, quam ut servias, et quod est omnium maximum, mariti prohibitio. n XXXIII. His dictis, silebat Athanasia, animo quidem cruciata,ut quæ repelleretur, nollet autem contradicere, et suam confirmare voluntatem. Propterea recessit, hunc scopum et propositum acerrime persequens, et ut sancta ei suaserat,vita temperantis et frugalis curam gerens, et veluti præcedentem disciplinam, ad vitam et exercitationem id faciens monasticam. Porro autem cum venisset in quemulam ex suis agris, et sejuncta fuisset a conjuge, studebat ipsa se gerere ad sancta iinitationem, eodem tempore cibum sumens, par-

ADDENDA. NOVEMBER. ceque et tenuiter, sicut illa, comedens, et preces καὶ λιτῶς ὥσπερ ἐκείνη ἐσθίουσα, εὐχάς τε πρὸ fandens ante cibum et post cibum, et alia omnia τροφῆς καὶ μετὰ τὴν τροφὴν ποιουμένη καὶ τἆλλα pro viribus imitans, quæ faciebat beata. Cum ea ὅσα δύναμις μιμουμένη τῆς μακαρίας. Ἐν τούτῳ autem in hoc esset, et quæreret honestam a marito δὲ οὔσης αὐτῆς καὶ εὐπρεπῆ ζητούσης τὴν ἀπὸ τοῦ sejunctionem, tale quid accidit, valde honestam συνοικούντος διάζευξιν, τοιόνδε τι συνηνέχθη, λίαν præbens liberationem.Nam cum ea ut prius dixi- εὐπρόσωπον παρέχοντα ἀπαλλαγήν. ᾿Αποδημούσης mus, abesset, maritus, qui erat sumptuosus et γὰρ ταύτης, ὡς ὁ λόγος φθάσας ἐδήλωσεν, οὗτος moribus intemperans, magnos faciebat sumptus. πολυδάπανος ὢν καὶ τὸν τρόπον ἀκόλαστος, πλείςCum itaque redactus esset ad inopiam, persuadet σιν ἐχρῆτο τοῖς ἀναλώμασιν. Ἐν ἀπορία τοίνυν αὐ puero, ut clam surripiat aliquam ex arcis doining, τῶν γενόμενος πείθει τὸν παῖδα, λάθρα τι τῶν κιβω et ad eum afferat. Quod quidem cum factum esset, τίων ὑφελέσθαι τῶν τῆς δεσποίνης, καὶ τούτῳ non latuit ancillam, quæ servabat res doning. προσαγαγεῖν. "υπερ γενόμενον οὐκ ἔλαβε τὴν θεράqua cum illa rursus id didicisset, de cætero tan- παιναν ἢ τὰ τῆς κυρίας φυλάττουσα ἦν· παρ' ἧς quam honesta arrepta occasione, nulla non ratione πάλιν ἐκείνη μαθοῦσα τὸ λοιπὸν, ὡς εὐλόγου προς Athanasia moliebatur separationem. Tandem autem φάσεως δραξαμένη, παντοία ἦν ἡ ᾿Αθανασία μηχα cum marito persuasisset, et magnam partem fa- η νωμένη την διάλυσιν, καὶ τέλος τὸν ἄνδρα πείσατε cultatum, quæ ad ipsam pertinebant, secumn tu- τὸ πολὺ τε τῆς οὐσίας καὶ ἐπιβάλλον αὐτῇ συγκομι lisset, Matrona fidei suam credit animam; acce- σαμένη τῇ Ματρώνῃ τὴν ἑαυτῆς ἐμπιστεύει ψυχήν, densque, et ei suas offerens divitias. Hæc, inquit, καὶ προσελθοῦσα καὶ τὸν πλοῦτον αὐτῇ προσαγεmihi accipe, et repone in thesauris Christi, qui γοῦσα, Λάβε μοι, ἔφη, ταῦτα καὶ τοῖς ἀσύλοις και non possunt surripi; et ne despicias animam, τάθου τοῦ Χριστοῦ θησαυροίς· καὶ μὴ περιίδης quæ a sancta tua dependet anira, et omnia sua ψυχὴν τῆς σῆς ἁγίας ἐξεχομένην ψυχῆς καὶ σοι πάντε tibi dedicat. τὰ καθ᾿ ἑαυτὴν ἀνατιθείσης. XXXIV. Matrona autem administrationem qui- ΑΔ'. Η Ματρώνα δὲ τὸ μὲν περὶ τὴν διοίκησιν ὡς dem,ut molestam et negotiosam rejiciens suppliciis οχληρὸν καὶ ἄσχολον ἀποβαλλομένη, ἀποδεχομένη ε vero propositum admittens, dubitabat quidnam τὴν ἱκέτιν τῆς προαιρέσεως ἐν ἀπόρῳ γοῦν τί χαί esset sibi faciendum. Εt Bassiano quidem rem καθίστατο διαπράξασθαι. Κοινοῦται τοιγαρούν Βε communicat, et audita ejus sententia,accipit quæ σιανῷ τὰ τοῦ πράγματος καὶ γνώμην παρ' αὐτοῦ oblata fuerant, et ex pecuniis quidem quasdam λαβοῦσα δέχεται τὰ προσενεχθέντα καί τινα μὲν τῶν consumit in monasterii faciendis operibus: ut quæ χρημάτων εἰς ἔργα τὰ κατὰ τὴν μονὴν ἀναλίσκει, το monasterium quidem muro circumdederit, trium ἀσκητήριον μὲν διατειχίσματι κυκλόθεν περιλαβοῦσα, autem tabulatorum habitaculum exstruxerit. Pri- Ο τριώροφον δὲ ἀσκητήριον δειμαμένη. Τὸ μὲν πρῶτ mum quidem et terræ propinquum, quod est ad τον απὶ περὶ γῆν πρὸς τάφους αφωρισμένον, τὸ δὲ sepulcra definitum.Secundum autem et medium, μετ' ἐκεῖνο καὶ μέσον χειμάσαι τε ἀρμόδιον ὧν καὶ quod est aptum ad hiemandum, et habet templum, ναὸν ἔχον ἐν καιρῷ τοιούτῳ πρὸς σύναξιν ἐπιτήquod est eo tempore aptum,ad quod conveniatur. δειον· τὴ δὲ τρίτον καὶ τελευταῖον, καὶ αὑτὸ ναῷ Tertium vero et postremum, quod ipsum quoque καλλίστῳ κοσμούμενον καὶ πρὸς τὸ ἐαρίζειν εὖ δια templo ornatur pulcherrimo, et est pulchre accom. κείμενον. "Α καὶ εἰς δεῦρο διαμένει κηρύττοντα τὸ modatum ad ver illic agendun. Quæ quidem per- φιλότιμων τε καὶ μεγαλοπρεπὲς τῆς οἰκοδομῆς. Ἐν manent usque in hodiernum dien, prædicantia τούτοις μὲν, ὥσπερ εἴρηται, ἔνια τῶν τῆς ᾿Αθαναsumptuosam et magnificam ædificationem. In his σίας ἀνηλώθη χρημάτων· τὰ δ' ἄλλα πρὸς τε τὰ ἐν quidem, sicut dictum est, consumpta sunt non- Ιεροσολύμοις σεμνετα διένειμε μοναστηρίοις τε ἑτέ nulla pecunia Athanasia: reliquas autenn distri- ροις ἐνδεῶς ἔχουσι καὶ τοῖς ἄλλως τῶν ἀναγκαίων buit monasteriis, quæ erant Hierosolymnis, et aliis, ἀπορουμένοις Μαρκέλλου πρὸς ταῦτα τοῦ σπουδαίου quæ rerum necessariarum laborabant inopia,bono φιλοθεως ὑπηρετήσαντος. Ἡ ᾿Αθανασία μὲν οὖν, Marcello ad hac pie inserviente. Εt sic quidem ὡς εἴρηται, πλοῦτον ἀποβαλοῦσα τὸν ῥέοντα πλοῦτον Athanasia, amissis, quæ fluunt, divitiis, acquisivit ἄφθαρτον ἀνεκτήσατο. divitias, in quas non cadit interitus. XXXV. Cum quindecim autem annos fuisset superstes in hac vivendi ratione, a vita praesenti liberata, felix iter ad Deum iniit. Sic grex Matrona fuit amplificatus, multis quotidie accedentibus, et volentibus pasci ab hac magistra. Cum autem instaret tempus ejus dissolutionis, plana ostendebat sancta, se neque propter parata opera perturbari ad separationem. «Paratus enim fui,inquit divinus David,et non sum conturbatus 6. Neque rursus 6 Psal. exvIII, 60. ΛΕ΄. Δέκα δὲ πρὸς τοῖς πέντε ἔτη ἐν τῇ ἀγωγή ταύτῃ ἐπιβιώσασα τῶν παρόντων ἀπαλλαγεῖσα την μακαρίαν πρὸς Θεὸν πορείαν ἀνετείλατο. Οὕτω τῆς Ματρώνης εἰς πλατυσμὸν ἐχώρει τὸ ποίμνιον πολλών καθ' ἑκάστην προσερχομένων καὶ ὑπὸ παιδαγωγή ταύτῃ ποιμαίνεσθαι βουλομένων. Ἐπεὶ δὲ ὁ τῆς ἀναλύσεως αὐτῆς ἐφειστήκει καιρός, δήλη ἦν ἡ ὁσία μήτε τῇ ἑτοιμασία τῶν ἔργων τεραττομένη πρὸς τὴν διάζευξιν· «Ετοιμάσθην γάρ,» φησὶν ὁ θεῖος

VITA S. MATRONE. Δαυίδ, «καὶ οὐκ ἐταράχθην· ο μήτε πάλιν τὸν χωρισμὸν ἐπισπιεύδουσα, τὸ μὲν, ὥσπερ εἴρηται, διὰ τὸ θαῤῥεῖν, τὸ δ' αὖ πάλιν διὰ τοῦ ποιμνίου πόθον. Διὸ καὶ ἀναγκαιότερον ἦν αὐτῇ τὸ ἐπιμεῖναι τῇ σαρκὶ κατὰ Παῦλον καὶ χάριν τοῦ πλείονας καταβαλομένην τοὺς πόνους, πλείονας ἐκεῖθεν καὶ τοὺς καρποὺς δρέψασθαι· ὅθεν καὶ μείζοσιν ἑαυτὴν κατέτεινε πρὸς τῷ τέλει τοῖς κόποις, κατὰ τοὺς ἀγαθοὺς τῶν δρομέων, εὐχαῖς τε πλείοσι καὶ συντονωτέραις σχολάζουσα ἦν. festinabat sejungi; illud quidem, ut dictum est, propterea quod confideret, hoc autem rursus propter amorem sui gregis. Quocirca erat ei magis necessarium in carne permanere, sicut dicit divinus Paulus 7, et cum majores subiisset labores, illinc quoque plures fructus accipere. Quamobrem in fine se majoribus exercebat laboribus, sicut boni cursores, et pluribus vacabat precibus et intentionibus. 15. Του Θεοῦ μέντοι βουλομένου μηδὲ ταύτης XXXVI. Cum Deus autem vellet ne hoc quidem ἀποστερῆσαι Ματρώναν τῆς παρακλήσεως, τὸ καὶ consolatione privare Malronam, ut antequam hinc πρὸ τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλαγῆς τὴν ἐκεῖθεν αὐτὴν δια- excederet, nosset futurum illic suum statum,eam δεξομένην γνῶναι κατάστασιν, ὕπνος αὐτὴν καὶ arripit somnus major solito,in quo videbatur obire πλέον τοῦ συνήθους λαμβάνει, ᾧ ἐδόκει τόπον περι- locum, pulchris admodum arboribus consitum, et ιέναι δένδρεσι μὲν ἐκτόπως κατάφυτον, δασί τε qui aquis irrigabatur suavissimis, et prædium κατάῤῥυτον ἡδυτάτοις καὶ πολλῇ ὅσῃ τὸν χῶρον jucunditate maxima circumdantibus: in quo asπεριβάλλουσιν ἡδονῇ, ἐν ᾧ γυναῖκές τινες σεμναί tantes quædam feminæ graves et honestæ, et vultu καὶ κόσμιαι παρεστῶσαι καὶ σαφῆ τῆς ἀρετῆς ἴχνη præ se ferentes aperta virtutis indicia, domum δεικνύσαι τοῖς προσώποις οἰκίαν τινὰ ἐνδοτέραν quamdam interiorem ei manu videbantur ostendere, ἐῴκεσαν αὐτῇ τῇ χειρὶ δεικνύειν ἀποῤῥήτῳ κάλλει, insigni pulchritudine, et qualem nec humana poκαὶ οἴῳ μήτε ἀνθρωπίνην χεῖρα ἐργάσασθαι, μήτε test manus efficere, neque lingua narrare. Vocabant γλῶσσαν εἶναι δυνατὴν ἐξηγήσασθαι κατεσκευασμέ- autem Matronam, ut illuc ingrederetur, dicentes: νην· καὶ παρ' αὐτὴν ἐκάλουν εἰσελθεῖν τὴν Ματρώ- Hæc est tua, et tibi præcipue definita. somno ναν σὴν εἶναι ταύτην λέγουσαι καὶ σοὶ κατ᾽ ἐξαίρε- vero excilata, intellexit quorsum somnium tendeτον ἀφωρίσθαι. Διυπνισθεῖσα δὲ ὅπη τείνει τὸ ὄναρ ret, quod ei fidem faciebat eorum quæ erant συνίει, εἶχέ τε λαμβάνειν εἰς πίστιν ὁποῖα μετὰ τὴν secutura, postquam ex hac vila excessisset. Cum ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν τὰ ἐκδεξόμενα ταύτην ἔσται. Παν- totum ergo vitæ tempus ei perductum esset ad τὸς οὖν τοῦ τῆς ζωῆς χρόνου εἰς ἑκατὸν αὐτῇ διαμε- centesimum annum, et solos quidem viginti τρηθέντος, ἐξ ὧν εἴκοσι μόνοι τυγχάνουσι πρὸς τοῖς quinque annos in vita transegisset mundana, reπέντε, ἐφ᾽ οἷς ὁ κοσμικὸς αὐτὴν εἶχε βίος· τοὺς δὲ liquos autem in spiritali, hinc migravit ad Chrisλοιποὺς ἅπαντας τὴν κατὰ πνεῦμα ζῶσα διήνυσεν tum, quem desiderabat, relictis actionibus, quæ ἀγωγὴν, τὰ ἐνταῦθα λιποῦσα πρὸς τὸν ποθούμενον G ab omnibus quidem habentur in insigni admiraαὐτῇ Χριστὸν ἐξεδήμει, πράξεις καταλιπούσα παρὰ tiona, paucos vero possunt inducere ad eas imiπάντων μὲν διαφερόντως θαυμαζομένας, ὀλίγους δὲ tandas, Christum, ad quem accessit, perpetuo πρὸς μίμησιν ὑπάγεσθαι δυναμένας, αὐτὸν ᾧ καὶ supplex rogans, ut det pacem ecclesiis, et loti προσῆλθε Χριστὸν δια παντὸς ἱκετεύουσα εἰρήνην populo suo salutem, qui eum unum glorificat τε ταῖς ἐκκλησίαις δωρήσασθαι καὶ παντὶ τῷ λαῷ Trinitatis, in quam non cadit divisio, quam decet αὐτοῦ σωτηρίαν, ἕνα τοῦτον τῆς ἀδιαιρέτου Τριάδος omnis gloria, honor et adoratio, nunc et semper, δοξάζοντι, ᾗ καὶ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσ et in sæcula sæculorum. Amen. κύνησις νῦν καὶ ἀεί, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώ νων. ᾿Αμήν. 7 Philipp. 1, 23, 24.

ADDENDA. NOVEMBER. ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΓΕΝΟΜΕΝΟΥ ΙΚΟΝΙΟΥ. (Nov. 23. AMPHILOCHII EPISCOPI ICONII. Prodit Græce nunc primum ex cod. ms. n. 1554, sc. XV; Latine ex interpretatione nostra.) δοὺς, εἰ τὸν ᾿Αμφιλοχίου παρέλθοι ἐν γῇ; Τῷ μεγί. στῳ γὰρ ζημιώσει πάντως τὸ τῆς Ἐκκλησίας πλήρ ρωμα μὴ λόγοις τὰ ἐκείνου κατορθώματα διηγού μενος καὶ τὰ ὑπὲρ τοῦ μονογενοῦς τοῦ Θεοῦ Παιδός ἀριστεύματα. Ἴν οὖν καὶ φιλεῖν δόξαιμεν τὰ καλὰ καὶ ἐπαινεῖν κατὰ δύναμιν, ἡτέον πρὸς τὴν διήγησιν, πατρίδα πρῶτον εἰπόντες καὶ οἴων ἔτυχε τῶν γεγεν νηκότων ἀγωγήν τε βίου, καὶ οἷς ἐκεῖνος πρὸς φιλίαν ἐχρήσατο. I. Amphilochii vitam, dum in terra versatus Α΄. Καὶ τί τῶν καλῶν ἔσται τις τῇ μνήμῃ παραδι est, si quis descripserit, præclari quid memoriæ tradet. Maximo enim damno afficeretur Ecclesia universa, si illius virtutes resque pro unigenito Dei Filio praeclare gestæ silentio prætermitterentur. Ut igitur quæ pulchra snnt diligere et, quantumn licet, laudibus efferre videamur, ad enarrationem progrediemur, ita quidem ut ante omnia patriam ejus ac parentes indicemus, deinde ejus vivendi morem et quibus familiariter usus sit amicis exponamus. II. Vir iste sanctus Deoque devotus nobili ge- Β΄. Οὗτος ὁ ἱερὸς ἀνὴρ καὶ τῷ Θεῷ καθηγιασμένος nere oriunius natus est in Oriente, in terra Cap- εὐγενὴς μὲν ἦν καὶ αὐτὸς τῶν ἀφ᾽ ἡλίου ἀνατολῶν, padocum, familiaribus autem et amicis usus est Καππαδόκης τὸ γένος· συμφοιτηταῖς δὲ καὶ φίλοις magno Basilio el Gregorio, pariter Cappadocibus, χρώμενος ἦν Βασιλείῳ, φημί, τῷ πάνυ καὶ Γρηγο pariter moribus et eruditione admodum insigni- ρίῳ, τοῦ ὁμοίως μὲν Καππαδόκαις, ὁμοίως δὲ καὶ bus. Ostendunt hoc luculenter ejus epistola ad βίῳ καὶ λόγῳ περιφανώς διαλάμψασι. Δηλοῦσι τοῦτο Basilium Magnum de quæstionibus ecclesiasticis σαφῶς αἵ τε πρὸς τὸν μέγαν Βασίλειον ἐπιστολεὶ perscripta, et solutiones quaestionum ad eum datæ, τούτου ζητημάτων χάριν ἐκκλησιαστικῶν αὐτῶν συνquæ hodieque piis hominibus regulæ instar con- τεθεῖσαι, κἀκείνου πάλιν αἱ πρὸς αὐτὸν λύσεις τῶν servantur. Cum igitur eamdem cnm illis pa- ζητηθέντων, αἳ καὶ εἰς κακόνα τοῖς εὐσεβέσι τετήtriam nactus, eadem fide ac pietate excelleret, ρηνται Τὴν αὐτὴν ουν ἐκείνοις πατρίδα λαχών και neque viriute illis cessit, sed omnino par fuit. τῆς αὐτῆς πίστεώς τε καί εὐσεβείας αὐτοῖς κοινωνῶν Piorum enim filius parentum, diligenter educatus οὐδὲ τὴν ἀρετὴν δεύτερος ἦν, ἀλλὰ καί αὐτὴν ἰσοatque institutus, ubi in virum adolevit, igne στάσιος. Εὐσεβῶν γὰρ γονέων ἐκφὺς καὶ ἀγωγῆς quem Christus in terram projecit inflammalus, τυχὼν ἐμμελοῦς καὶ παιδείας, ἀνὴρ ἤδη γενόμενος magni Abrahami exemplum secutus, patria re- τῷ πυρί τε φλεχθείς ἐκείνῳ τῷ ἐπί τῆς γῆς βληθέντι licta et cognatis amicisque valere jussis, a vitæ παρὰ Χριστοῦ, ἀπανίσταται μὲν τῆς πατρίδος κατά tumultu procul secedit in Lycaonum regionem τον μέγαν ᾽Αβραὰμ ἐκεῖνον, καί συγγενῶν καί φίλων transmigrat. Ibi postquam antrum reperit quieti ἀποῤῥαγείς, μακράν τε τῶν βιωτικών καταστὰς aptum et in quo satis otio indulgere posset, hoc sese θορύβων τὴν τῶν Λυκαόνων χώραν καταλαμβάνει· includit, et æde precationibus idonea in honorem καί τι σπήλαιον ἐπ' ἐρημίας εὑρὼν ἐπιτηδείως ἔχον semper virginis Dei Verbi Matris quantum fieri po- μάλιστα τὸ ἐκείνου φιλήσυχον θεραπεῦσαι, τούτῳ tuit in illo loco erecla, vitam illic fere angelicam φέρων ἑαυτὸν κατακλείει, εὐκτήριόν τε εἶχον τῇ transerit. Hymnis enim indesinenter, jejunio per- ἀειπαρθένῳ τοῦ Θεοῦ Λόγου Μητρὶ ὡς οἷόν τε ἦν ἐν petuo vacavit, somnum ad incorporalium instar αὐτῷ σχεδιάσας, βίον ήγεν ἐκεῖσε βραχὺ τοῦ ἀγγελι nunquam propemodum degustavit, humi slralus και λειπόμενον. "Ο τε γὰρ ὕμνος αὐτῷ εἶχεν ἀκαταet aspero vitæ generi addictus, lacrymis et vir- παύτως, ἡ νηστεία συντεταμένως, ἡ ἀγρυπνία μια tuli in intimis animi recessibus reconditæ operam κροῦ τοῖς ἀσάρκοις ὁμοίως, χαμευνία, σκληραγωγία, continua navavit. Preces ejus assiduæ, mens nihil δάκρυον, ἐργασία ἡ ἐν πνεύματι τῆς καρδίας διηνεκ

VITA S AMPHILOCHII ICONIENSIS. πῆς· ἀπερίσπαστος προσευχή, νοῦς οὐδενὶ τῶν γηί- terreni sapiens, integra semper ad Deum fuit νων προκείμενος, ἀλλ' ὅλος ἀεὶ μετάρσιος πρὸς Θεὸν ἐπαιρόμενος. Τούτοις τοῖς ἄκροις τῆς ἀρετῆς κατα ορθώμασι διαλάμποντα οἱ ἐν γειτόνων θεώμενοι, πίστει τε αὐτῷ πολλή προσεφοίτων παντὶ τῷ κόσμῳ ἀποτασσόμενοι καὶ τὸν αὐτὸν τρίβον ὁδεύειν αἱρού - μενοι. Τεσσαρακοστὸν αὐτῷ ἔτος ἤδη που περὶ τὴν ἄσκησιν ἠνύετο, καὶ τελευτᾷ μὲν τὸν βίον Ἰωάννης ὁ προεδρεύων τότε τῆς Ἰκονιέων ἐκκλησίας· τὸν δὲ ἡ τοῦ Θεοῦ πρόνοια, ή πάλαι τὰ τῆς καρδίας γνώριμα ἦν, εἰς τὸν τοῦ μετακεχωρηκότος θρόνον μετακαλεῖται, καὶ ὅπως, προσῆκον εἰπεῖν. erecta, hoc summo virtutis splendore prælucentem ubi vicini conspexerunt, magna cum fide ad eum accessere atque mundo valere prorsus jusso eodem tramite ingredi constituerunt. Jam plus quam quadraginta annis huic vitæ ascetica studuerat, cum Joannes Iconiensis Ecclesiæ præsul vita excederet. Istum igitur Dei providentia, cui dudum interiores illius animi sensus perspecti erant, ad occupandum defuncti thronum evocavit; quomodo autem, narrare lubet. Γ΄. Νυξ ἦν, καὶ ἄγγελος Κυρίου τῷ ᾿Αμφιλοχίῳ III. Nocte quadam angelus Domini Amphilochio παραστάς, 'Αμφιλόχιε, εἶπεν, εἰς τῶν ᾿Ικονέων που apparens, Amphilochi, inquit, abi in magnam Icoρεύου μετρόπολιν τῶν λογικῶν μου προβάτων ποιο niensium urbem, ut rationalium ovium mearum μὴν ἐσόμενος. Ο δὲ πρὸς τὴν κλῆσιν ταύτην δια- ibi pastor fias. Ille autem ad hanc invitationem μέλλων ἦν, καὶ τὸ κελευσθὲν ποιεῖν ἀνεβάλλετο. Δευ- cunctabundus hæsit, et jussum exsequi distulit. τέρα νὺξ ἦν, καὶ πάλιν ἡ αὐτὴ κλήσις καὶ προτροπή, Secunda adfuit nox, jamque iterum eadem invitatio καὶ ἡ ἐκείνου πάλιν ἐπίσης ἀναβολή, δαιμονικήν et impulsio, illiusque pariter, utpote qui visu ἀπάτην τὸ φαινόμενον ὑποπτεύοντος. Επεὶ δὲ καὶ demoniacæ fraudis opus esse suspicaretur, hasiτρίτη κατέλαβε νύξ, καὶ ὁ αὐτὸς ἐπέστη τὰ ὅμοια tatio. Cum autem tertia nox advenisset, idemque προτρεπόμενος, τῆς στιβάδος ὁ γενναῖος διαναστάς eadem injungens appareret, sanctus exsurgens e ἔδοξε λαβέσθαι τοῦ ὁμιλοῦντος, καὶ, Εἰ ἄγγελος εἶ, lecto interloculorem prehensum his allocutus est φησί, τοῦ Θεοῦ, δεῦρο στώμεν ἔμφω εἰς προσευχήν. verbis: Si Domini es angelus, ades jam ul ambo Ο δὲ ἐπείθετο, καὶ τὴν κεφαλὴν κλίνας, "Αγιος, preces faciamus.Ille autem consensit inclinatoque ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ, ἀνεβόησε πλήρης & capite exclamavit: Sanctus, sanctus, sanctus οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ. Κρατήσας τοίνυν Dominus Sabaoth; plenum est cœlum ac terra τὸν ᾿Αμφιλόχιον τῆς χειρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἄμφω gloria ejus. Apprehensa igitur Amphilochii manu καταλαμβάνουσιν, αὐτόματοι δὲ αὐτοῖς αἱ θύραι διε- ambo ad ecclesiam pergunt, cujus porta sponte πετάσθησαν, φῶς τε μέγα καὶ ἄῤῥητον περιλάμπει sese aperuerunt. Lux porro magna et ineffabilis τὴν ἐκκλησίαν, καὶ ἀνδρῶν πλῆθος λευχειμόνων πε- ecclesiam illuminavit, et virorum multitudo albis ριηθροίσθη. Εἶτα λαβόντες τὸν ᾿Αμφιλόχιον τῷ θυ-vestibus ornatorum astitit. Qui Amphilochium σιαστηρίῳ προσάγουσιν, ἐπιδόντες δ᾽ ὁ μετὰ χειρας ἔφερον, (Εὐαγγέλιον δὲ τοῦτο ἐῴκει εἶναι ὁ Κύριος, εἶπον, εἴη μετὰ σοῦ. Εἰς δὲ ὁ τῶν ἄλλων πρωτεύειν φαινόμενος, Εὐχῇ, ἔφη, ἑαυτοὺς ἐπιτρέψωμεν, ὥστε καὶ τὴν χάριν αὐτῷ ἐπιφοιτῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύματος. Εὐξάμενοι οὖν, καὶ, Εἰρήνην σοι, ἐπειπόντες, εὐθὺς ἀπήεσαν μεσούσης νυκτός. Ο δὲ ἐπὶ τοῖς πχ. ραδόξοις τούτοις καταπλαγείς, εἰς γόνυ τε τῷ θυσιαστηρίῳ κλιθείς, ῥῆμα μὲν οὐδ᾽ ὁτιοῦν είχε προέσθαι, μόνῃ δὲ τῇ κατὰ νοῦν ἐνεργείᾳ τοῦ Θεοῦ δεόμενος ἦν, διαλογιζόμενος τε καθ᾿ ἑαυτὸν τί ἂν εἴη τοῦτο, καὶ πρὸς ὁ τέλος ᾔξει τὸ θεαθέν. ὡς δὲ τῆς ἐβδόμης ὥρας ἐπιλαβούσης ὁ τῷ τοῦ ξύλου κρούματι τους ἀδελφοὺς ἀφυπνίζων, διαναστὰς τῇ τοῦ οἰκίσκου αὐτοῦ θυρίδι ἐπέστη, καὶ τὴν συνήθη εὐλογίαν ήτει λαβεῖν κατὰ γῆς κείμενος, φωνὴ δὲ ἠκούετο τοῦ μάκαρος, οὐδαμῶς δὲς καὶ τρὶς ἐπειπὼν τὸ Εὐλόγησον, ὑπεχώρησε καὶ τῷ ἀρχιμανδρίτῃ τὸ γεγονὸς εἴρηκεν. Ὁ δὲ κροῦσαι τὸ ξύλον ἐπέτρεψε, καὶ τοῦ λαοῦ συναθροισθέντος καὶ τῆς ὀρθρινής τελουμένης δοξολογίας ὁ ᾿Αμφιλόχιος ἔτι κείμενος ἄφωνος κατὰ γῆς ἑωρᾶτο. Ωρας δὲ παρελθούσης τὸ ἀπὸ τοῦδε μιᾶς εἰς ἑαυτὸν ἐλθὼν ἀπὸ τῆς ἐκτάσεως καὶ φωτὶ θείῳ τὴν καρδίαν περιλαμφθεὶς διανέστη, καὶ τοῖς παροῦσιν ὤφθη τὸ πρόσωπον ἀποῤῥήτῳ αἴγλῃ λελαμπρυσμένος τῷ πλλήθει τοῦ φωτισμού της χάριτος ὥσπερ καὶ πρὸς τὰ ἔξω διαδοθείσης. Οὐδείς μέντοι προσεγώ ο ad altare deducunt et quod manibus gestabant ei tradito (Evangelium autem istud esse videbatur), Dominus, inquiunt, sit tecum. Unus autem qui cæteris præstare videbatur, Preces, inquit, fundamus, ut gratia boni Spiritus super eum descendat. Itaque post preces finitas, Pax tecum, dixerunt,et illico media nocte disparuerunt.Amphilochius auten hac re prodigiosa perculsus genibusque fexis altari admotus, ne unum quidem verbum proferre polis fuit, sed solummodo mente ad Deum elevata orans permansit, animo secum volvens quidnam hoc esset et ad quem finem visum illud foret deducendum. Cum autem, septima hora audila, ille qui fratres ligno percusso excitare solebat, ad ejus ædicula portam de more benedictionem requi sivisset in terram prostratus,neque ulla vox sancti audiretur bis terre illud, Benedicas, proferens, abiit et archimandritæ rem narravit. Postquam hic ligno signum dari jusserat, et coacto coetu matutinæ preces facta erant, Αmphilochius adhuc mutus in terram prostratus conspectus est. Una autem præterlapsa abhinc ora e visione ad se rediens, divina luce nientem ejus collustrante, surrexit et praesentibus apparebat faciem splendore infando circumfusus ob prægrandem illuminalionem gratia quæ velut ad extera quoque sese propagaverat. Attamen nemo ei appropinquare aut de re

ADDENDA. NOVEMBER. quæ evenisset interrogare ausus est, sed solum - γίσαι τούτῳ ἢ περὶ τοῦ συμβεβηκότος ἐτόλμα πυθέ modo ad ejus pedes provoluti et benedictione im- σθαι, προσπεσόντες δὲ μόνον τοῖς αὐτοῦ ποσὶ καὶ pertiti discesserunt. εὐλογίας ἀξιωθέντες ἀπῆλθον. IV.Deinde in cellam sese recepturo obviam fiunt episcopi numero septem, quos providentia divina ad eum miserat, de nioribus ejus edocuerat et eum episcopum Iconii manuum impositione consecrare jusserat. Accedentes igitur, Tune es, inqaiunt, Amphilochius Deo acceptus? Ad quod ille voce submissa et mansueta respondit: Ego sum peccator Amphilochius. Itaque cum eo ecclesiam ingressi sunt, ut quæ spiritus divinus ipsis præceperat, ad finem deducerent. Cum autem jam stolis ecclesiasticis induti essent, sanctus ad quid sese accingerent, videns, Fratres et Patres, inquit, omne mendacium ad diabolum pertinet, veritas autem contrario Deo accepta est. Debeo igitur veritatem profiteri, ut vos cognoscalis et decernatis de re quæ evenit. Hac nocte me peccatorem angeli Dei episcopum Iconii consecrare visi sunt. Quibus auditis illi se invicem intuiti ob rem plane miraculosam stupore perculsi sunt, conferentesque dicta cum iis quæ ipsi oculis usurpabant, illius consecrationem revera voluntati divinæ convenire cognoverunt. Cunctis igitur provinciæ episcopis et clericis convocatis et re uti accidisset exposita, communi voto in episcopum promovent eum et in thronum Iconiensium urbis imponunt. Itaque acceptis Ecclesiæ gubernaculis dignus eo qui ipsum vocaverat pastor fuit, aqua vitæ illos irrigans atque pane pietatis nutriens. δ Δ'. Εἶτα πρὸς τὸν οἰκίσκον αὐτῷ ἀπιόντι συναντώ σιν ἐπίσκοποι τὸν ἀριθμὸν ἑπτὰ οὓς ἐμφάνεια θεία πρὸς αὐτὸν ἐκπέμπει τὸν χαρακτηρά τε παραδεί ξασα, καὶ ἐπίσκοπον Ικονίου προτρεψαμένη χειροτονῆσαι. Εγγίσαντες τοίνυν, Σὺ εἴ, εἶπον, ὁ κεχαρι σμένος Θεῷ ᾿Αμφιλόχιος; Ὁ δὲ ἡπίᾳ καὶ γαληνῇ τῇ φωνῇ, 'Εγώ εἰμι, ἔφη, ὁ ἁμαρτωλός ᾿Αμφιλόχιος. Καὶ λαβόντες αὐτὸν ὁμοῦ πρὸς τὴν ἐκε κλησίαν ἀφίκοντο εἰς ἔργον ἀγαγεῖν βουλόμενοι τὰ ὑπὸ τοῦ θείου πνεύματος αὐτοῖς ἐπιτετραμμένα. "Ηδη δὲ τὰς ἱερατικὰς στολές ἀμφιεννυμένων αὐτῶν, ὁ μακάριος συνεὶς ὅ ποιεῖν ώρμηνται, ᾿Αδελφοὶ καὶ πατέρες, ἔφη, πᾶν ψεῦδος ἄντικρυς ἐκ τοῦ πονηροῦ· ἡ ἀλήθεια δὲ τοὐναντίον φίλη Θεῷ. Δεῖ οὖν τὰ τῆς ἀληθείας ἐρεῖν, ὥστε καὶ εἰς γνῶσίν τε καὶ κρίσιν ὑμετέραν τὸ πρᾶγμα πεσεῖν. Τῇ νυκτὶ ταύτῃ ἄγγελοί με Θεοῦ τὸν ἁμαρτωλὸν ἐπίσκοπον τῆς Ἰκονιέων Εῴκεσαν χειροτονεῖν πόλεως. Τοῦτο ἐκεῖνοι ἀκούσαν τες εἰς ἀλλήλους ἑώρων τὸ παράδοξον τοῦ πράγματος ἐκπλαγέντες· συμβάλλοντές τε τὰ εἰρημένα οἷς αὐτ τοὶ ἐθεάσαντο ἔγνωσαν κατὰ θεῖον ἀληθῶς εἶναι βού λημα τὴν ἐκείνου χειροτονίαν. "Απαντας οὖν τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους καὶ κληρικούς συναθροί σαντες, τὰ τοῦ πράγματος αὐτοῖς ἀναγγέλλουσι, καὶ κοινῇ ψήφῳ ἀρχιερέα καθιστῶσιν αὐτὸν, καὶ τῷ τῆς Ικονιέων πόλεως θρόνῳ ἐγκαθιδρύουσι. Παραλαβών οὖν τὴν ἐκκλησίαν ἐποίμαινε ναύτην ἀξίως τοῦ αὐτ τὸν εἰς τοῦτο καλέσαντος, ῥεῦμα ζωῆς ποτίζων απο τοὺς καὶ ἄρτῳ τρέφων θεοσεβείας. V. Tribus annis ab Arii et Sabellii e diametro Ε΄. Χρόνοις δὲ τρισὶν ὕστερον τῆς ᾿Αρείου λύσσης pravoruin furore,et Postquam Macedonius et Eu- καὶ Σαβελλίου τῶν ἐκ διαμέτρου κακῶν, πρὸς δὲ nomius Ecclesiam pervertere conati erant, præter- Μακεδονίου καὶ Εὐνομίου τὴν ἐκκλησίαν λυμαινομέlapsis, Theodosius magnus Constantinopoli syno- νων, σύνοδον ἐν Κωνσταντινουπόλει ὁ μέγας Θεοδό dum cogit, in qua disceptatum fuit ab episcopis de στος συναθροίζει, καὶ συζήτησις ἦν τοῖς ἐπισκόποις unigeniti Filii Dei gloria, siquidem orthodoxi consub- περὶ τῆς τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ δόξης, τῶν stantialem eum Patrique parem afirmabant,hæretici μὲν ὀρθοδόξων ὁμοούσιον καὶ ἴσον τῷ Πατρὶ πρεσ autem de gloria paterna et consubstantialitate detra- σβευόντων αὐτὸν, τῶν αἱρετικῶν δὲ καθαιρεῖν καὶ here et dejicere eum conabantur. Debuit autem ὑποβιβάζειν της πατρικῆς δόξης καὶ ὁμοουσιότητος omnino victoriam reportare Spiritus sanctus, et διατεινομένων. "Εδει δὲ πάντως τὴν νικῶσαν ἔχειν os divini Amphilochii veluti per instrumentum τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ ὡς δι᾽ ὀργάνου τινὸς οἰκείου proprium hæreticas nugas ad silentium redigere. τοῦ μακαρίου τοῦδε στόματος τοῦ θείου ᾿Αμφιλοχία Advenit igitur vir quoque hic admirandus et con- τὴν αἱρετικὴν κατασιγᾶται κενοφωνίαν. Μετάκλητος tra veritatis inimicos tanquam dextra manus ab or- οὖν καὶ ὁ θαυμαστὸς οὗτος ἀνὴρ γίνεται μεγάλη thodoris estimatus est. Cum autem vehiculo publico τοῖς ὀρθόδοξοις χεὶρ κατὰ τῶν ἐχθρῶν τῆς ἀληθείας vectus accedere juberetur, urbem relinquens Theo- ἀλισθησόμενος. Επεὶ δὲ διὰ τῶν δημοσίων οχημάτ dulum eccles: suæ archidiaconum secum proficisci των φοιτῶν ἐκελεύετο, συμπαραλαβὼν καὶ Θεόδουλον voluit Carbonem porro igneum linteo involutumn τὸν τῆς αὐτοῦ ἐκκλησίας ἀρχιδιάκονον, ἐξῄει τῆς archidiacono tradit præcipitque ut secum conser- πόλεως. "Ανθρακα δὲ πυρὸς ἐκεῖθεν λαβὼν καὶ ὁθόνη vet usquedum eo opus sit habiturus. Calerum to- τινὶ κατακρύψας, τῷ ἀρχιδιακόνῳ δίδωσιν εἰπὼν φυ tum sanctus confecit iter jejunus. Constantinopo- λάττειν παρ' ἑαυτῷ ἕως εἰς χρείαν αὐτοῦ γένηται, lim ingressus apud viduam piam divertit. Ubi au- καὶ τῆς ὁδοῦ ἀψάμενος ἄσιτος ἤνυσε ταύτην. Τῇ Κωνdivit omnes urbis ecclesias serris repagulisque oc- σταντινουπόλει δὲ ἐπιβὰς ξενίζεται παρά τινι για clusas teneri,nihilominus in iis oraturus perrexit, ναικὶ χήρα καὶ φιλαρέτῳ. Μαθὼν δὲ ὡς αἱ ἐκκλησίαι et ad cujusque ostia in genua pronus a Deo preci- πᾶσαι τῆς πόλεως ὑπὸ κλεισὶ καὶ σφραγίσι κεκλει bus obtinere studuit, ut orthodoxam corroboraret σμέναι διέμενον, ἀπῄει προσευξόμενος ἐν αὐταῖς· Ecclesiam et sibi eloquentiam veritatis auxiliatri- τιθεὶς τὰ γόνατα παρὰ τὰ ἑκάστης προπύλαια εδέετο

VITA S. AMPHILOCHII ICONIENSIS. sponte apertæ sunt; precanti autem divina angeli species apparet et ad certamen imminens vires impertit. Amphilochius igitur apud mulierem quam diximus habitavit. Eunomius autem et qui ab ejus partibus stabant, cum didicissent Amphilochium adesse eique ecclesiarum fores sua sponte reseratas esse, invidiæ stimulo compulsi regem orarunt ut ipsis liceret disputare cum Amphilochio: confisi enim vi eloquentia protinus ab initio sese capturos eum sperarunt. Quare cum multitudine et pompa permagna Eunomius ad eum se contulit et interrogavit, num esset ille celeber Amphilochius? Qui respondit se peccatorem esse. Tum Eunomius, Cur, inquit, Dei Ecclesiam perturbas? Ad quæ vir magnus regessit: Non ego perturbo, sed tu et dom mus patris tui Satana. Deinde Eunomius: Cum doctrina evangelica Filium posteriorem Patri secundum tempus et minorem esse declaret, quomodo vos contemporalem atque consubstantialem eum dicitis? Theologus enim ait: In principio erat Verbum. Jam si in principio fuit, posteriorem esse eum apparet Patre qui initio caret. Omne enim initium sub tempus cadit; Pater autem tempus excedit. Fuit igitur tempus quo filius non fuit. At tu, charissime, Amphilochius respondit, et principium ejusque significationem male intellexisti,et mala conclusione orationem tuam composuisti. Si enim Verbum fuit Deus, et omnia per illud facta sunt,tempus autem in iis quæ facta sunt ceusetur (Apostolus enim ait: • Per quem etiam sæcula fecit»), ergo eliam Filius tempus excedit. Quomodo enim id quod factum est exsistere poterit prius quam ille per quem factum est? Si autem hoc ita se habet, ergo temporis notio in Filium nequaquam cadit, secundum Theologi etalum, ubi bene nosti. Sin autem principii vocabulum tibi temporis notionem suggerit coutra Filium, eumque ideo posteriorem quam Patrem pulas, mihi contra illud ipsum causa est ut Filium Patri coexsistentem accipiam. Verba enim ista: «In principio erat Verbum, non, ut tu quidem autumas, de principio quoad tempus intelτοῦ Θεοῦ τὴν ὀρθόδοξον Εκκλησίαν κρατῦναι καὶ cem condonaret. Statim igitur ecclesiarum porta αὐτῷ λόγον ὑπὲρ τῆς ἀληθείας σύμμαχον παρασχεῖν. Εὐθὺς οὖν αἱ τῶν ἐκκλησιῶν θύραι αυτόματοι διηνοίγοντο· καὶ ὃς εἰσῄει, καὶ εὐχῆς μᾶλλον είχετο. Εὐχομένῳ δὲ ἀγγέλου θεία τις επιφαίνεται παρουσία, καὶ πρὸς τὸν προκείμενον ἄθλον αὐτὸν ἐνισχύει. ᾿Αμφιλόχιος μέν οὖν παρὰ τῷ ῥηθέντι γυναίῳ ἐπισ ξενούμενος ἦν· ὁ Εὐνόμιος δὲ καὶ οἱ περὶ αὐτὸν, παθόντες ὡς ᾿Αμφιλόψιος παραγένοιτο, καὶ ὅτι αὐτόματοι τούτῳ αἱ τῶν ἐκκλησιῶν ἀνεῴγησαν πύλαι, φθόνου κέντρῳ νυγέντες τὸν βασιλέα ἠξίουν εἰς λό γους ἐλθεῖν τῷ ᾿Αμφιλοχίῳ, ἅτε λόγων δυνάμει θαῥοῦντες αὐτοὶ καὶ ἐκ πρώτης εὐθύς αἱρήσειν αὐτὸν οἰόμενοι. Καὶ δὴ μετὰ πλήθους καὶ προπομπῆς μεγιστου πρὸς αὐτὸν γενόμενος ὁ Ευνόμιος, Σὺ εἴ, φησὶν, ὁ περιώνυμος ᾿Αμφιλόχιος; Ὁ δὲ, 'Εγώ εἰμι ὁ ἀμαρτωλός, ἀπεκρίνατο. Καὶ ὁ Εὐνόμιος, ἵνα τί δὲ, φησί, διαστρέφεις τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν; Οὐκ ἐγὼ διαστρέφω, εἶπεν ὁ μέγας, ἀλλὰ σὺ καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρός σου τοῦ Σατανᾶ, Καὶ ὁ Εὐνόμιος αὖθις Τῶν εὐαγγελικῶν ῥημάτων ἕτερον τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν εἶναι κατὰ χρόνον λεγόντων καὶ ἥττονα τοῦ Πατρὸς, πῶς ὑμεῖς σύγχρονον καὶ ὁμοιούσιον αὐτὸν εἶναί φατε; Φησὶ γὰρ ἡ θεολόγος φωνή· «Ἐν ἀρχῆ ἦν ὁ Λόγος.» Εἰ ἐν ἀρχῇ ἦν, δῆλον ὡς ὕστερός ἐστι τοῦ ἀνάρχου Πατρός· πᾶσα γὰρ ἀρχὴ ὑπὸ χρόνον ὑπέρχρονος δὲ ὁ Πατήρ. Ἦν τοίνυν χρόνος ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱός. ᾿Αλλ᾽, ὦ βέλτιστε, ὁ ᾿Αμφιλόχιος ἀπεκρίνατο, κακῶς τὸ τῆς ἀρχῆς σημαινόμενον ἐκλαμβάνων κακῷ συμπεράσματι καὶ τὸν σὸν λόγον συνήγαγες· Εἰ γὰρ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, καὶ δι᾿ αὐτοῦ πάντα ἐγένετο, ἓν δὲ τῶν γεγονότων ἐστὶ καὶ ὁ χρόνος, «Δι' ου γάρ, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, «καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν, ο ἄρω καὶ ὁ Υἱὸς ὑπέρχρονος. Πως γὰρ ἂν εἴη πρότερον τὸ ὑπό τινος γεγονὸς τοῦ δι᾽ οὗ πρὸς γένεσιν ἦλθεν; Εἰ δὲ τοῦτο, πάντως ἄχρονος ἄρα καὶ ὁ Υἱὸς κατὰ τὴν θεολόγον, ὡς οἶσθα, φωνήν. Εἰ δὲ καὶ τὸ τῆς ἀρχῆς ὄνομα χρονικήν σοι δίδωσιν ὑπόνοιαν κατὰ τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὑστερογενῆ τοῦτον ὑπείληφας τοῦ Πατρὸς, ἐμοὶ γοῦν τοῦτο σύγχρονον τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν δίδωσιν ἐννοεῖν· τὸ γὰρ, «Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, ο οὐ κατὰ τὰς ὑπολήψεις ἐν ἀρχῇ τῇ κατὰ χρόνον νοοῦμεν ἡμεῖς· οὕτω γὰρ ἂν καὶ χρόνου ὕστερος ὁ τῶν χρόνων εἴη δημιουργός, ἀλλ᾽ ἀρχὴν τὴν ὡς ἄν τις εἴποι ἀΐδιον ὕπαρξιν, καὶ τὰ ἀεί ποτε εἶναι τὸν Υἱὸν καὶ ἀπ᾿ ἀρχῆς, καὶ μὴ ὕστερον ἐπιγεγονέναι. Ὅτι δὲ τοῦτο βουλόμενος ὁ Εὐαγγελιστής παραστῆσαι τὸ ἐν ἀρχῇ εἶπεν, ὅρα μοι πῶς ἐπιστέλλων τὸ τοῦ λόγου πάλιν προήνεγκεν ὃ γὰρ ἐν ἀρχῇ ἔφη πρότερον, νῦν αὐτὸ τοῦτο δηλών, ὃ ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς εἴρηκε· τί δ᾽ ἂν εἴη τοῦ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἄλλο πρεσβύτερον; ἵνα σου πάντως τὸ περιεργον διαφύγῃ, καὶ διδάξῃ ὡς ἀεὶ ἦν ὁ Υἱός, καὶ συνήν τῷ Πατρὶ, καὶ οὐ νεωστὶ ἐπεισώχθη, οὐδὲ καινός τις Θεός τῷ παλαιῷ προσετέθη. Τὴν Ἰουδαϊκὴν γὰρ ὑπόνοιαν ἀναιρῶν ἵνα μὴ δόξῃ νέον τινά, ἀλλὰ τὸν ἀεὶ ὄντα τὸν τοῦ Πατρὸς σάμβουλον, ᾧ εἶπεν, ο Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν,» ἐκεῖνον εἰσάγειν σάρκα γενέσθαι καὶ p " gimnus: alias enim temporum creator posterior foret tempori: sed principium accipimus, ut ita dicam, veluti æternam subsistentiam, ita ut Filius semper et a principio exstiterit nec posterius natus sit. Quod autem hoc sensu evangeliata illud in principio dixerit,allende, sodes, quid Verbi naturam explicans addiderit. Prius enim in principio dixit, nunc autem, illud idem explicans, quod fuit aprincipio (quid autenz vetustius eo quod a principio fuit?) ut omnino nugas tuas cluderet ac demoustraret, Filium semper fuisse, et semper Patri adfuisse, nec posterius introductum aut tanquam recentem Deum antiquo additum esse. Ad evertendam enim opinionem Judaicam et ne novum quemdam, sed eum qui semper Patris consiliarius fuit, et cui dixit: «Faciainus hominem ad imaginem nostram ac similitudinem, inducere videretur

ADDENDA. NOVEMBER. incarnatum et inter nos conversatum, hac de causa, σκηνῶσαι ἐν ἡμῖν, τούτου χάριν τό, «Ἐν ἀρχῇ ἦν «In principio erat Verbum, dixit. Qui enim Theologo ὁ λόγος, ο ἀφθέγξατο, ποὺ γὰρ τοῦτο τὸν θεολογικὸν illi in mentem venerit quod tu prave interpretatis, ἔκεῖνον εἰσέδραμε νοῦν ὅ σὺ κακῶς ἐξηγῇ, ἵν᾽ ὕστε ut Filium Patre posteriorem asserat et eum qui ρον ἀποδείξῃ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν, καὶ συνάψη omnem creaturam in sapientia creavit, inter crea- τοῖς κτίσμασι τὸν τὴν κτίσιν πᾶσαν ἐν σοφίᾳ δηturas accenseat? Theologo illi, inquam, qui et μιουργήσαντα, ἡ τὸν Λόγον αὐτὸν εἰσάγων, «Εγώ Verbum ipsum inducit dicens: «Ego in Paire, et ἐν τῷ Πατρὶ,» λέγοντα, «καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοι;» Pater in ine. Si enim Verbum posterius factum Εἰ γὰρ ὕστερον οὗτος ἐπεγένετο, καὶ οὐκ ἀεὶ σύμφυesset, et non semper cum Patre coexstitisset, peri- τος ἐν τῷ Πατρὶ, κινδυνεύει πρὸ τοῦ γενέσθαι πλο culum est ne later,antequam Verbum fieret, sine φον εἶναι κατὰ σὲ καὶ ἄσοφον τὸν Πατέρα. Καὶ πῶς Verbo (άλογος) et sine sapientia fuerit. Et quomodo τῇ σοφίᾳ θεμελιῶσαι τὴν γῆν λέγεται καὶ ἐν αἰσθή dicetur quod per sapientiam terrain fundaverit, et σέι αὐτοῦ ἀβύσσους διαῤῥαγῆναι; Πῶς δὲ σοι δόξει quod in sensu illus abyssi disrupta sint? Quid tibi καὶ τὸ τῷ λόγῳ Κυρίου ἐστερεώσθαι τοὺς οὐρανούς videbitur de eo quod Verbo Domini firinati sint καὶ τῷ πνεύματι του στοματος αὐτοῦ πᾶσαν τὴν αὐτο coli et spiritu oris ejus omnis illorum virtus? τῶν δύναμιν; Πῶς δ᾽ ἂν καὶ ἐνενόησέ τι τῶν ἐσομέQuomodo mente conceperit aliquid eorum quæ g νων λόγου και σοφίας ἐστερημένος, ἡ τὸν λόγον futura erant,si verbo el sapientia caruit; aut quo- αὐτὸν πῶς τὸ καταρχάς προήνεγκε καθ᾽ ὑμᾶς, εἴ γε modo in principio, secundum vos, produxit Ver- λόγων καὶ σοφίας ἄμοιρος ἦν; Πόθεν δ᾽ ἂν αὐτῷ bum,si verbi et sapicntiæ expers (uit? Unde porro ἐγένετο λόγον ἐθελῆσαι τὸν μὴ ὄντα παρενεγκεῖν; ei accidit ut Verbum non exsistens voluerit progi- Αὐτὸς γὰρ ὁ ἀνθρώπειός τε καὶ ἡμέτερος νοῦς, εἰ gnere? Humana enim nens ipsa, si prorsus verbo λόγου εἴη τὸ παραπαν ἐστερημένος, καὶ οὐκ ἔχει essel privata neque illud sibi inditum haberet, τοῦτον τὸν ἐνδιάθετον, τὶ ἂν τοῦ κτηνῶν νοὺς διαφέ quomodo differret a mente animalium, siquidem ροι, εἰ μή γε σύ μοι.... ἀλλ᾽ ἵλεως εἴη Θεός· σὺ tu ipse mihi... sed Deus propitius sit: tu enim γὰρ αἴτιος τοῦ βλασφήμου τούτου ῥήματος, κτηνώδη in causa es quod hanc blasphemam vocem prolu- νοὖν εἶναι τὸ καταρχὰς τὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς lerim: Dei ac Patris mentem Verbi expertem ani- δογματίζεις Λόγου ἐστερημένον. malium menti similem in principio fuisse statuis. VI. Eunonius ad hac dixit: Quomodo interpretaberis istud, «Dominus creavit me principium viarum suarum in opera ipsius, ante omnes autem colles generat me?, Hæc verba enim e persona sapientis prolata sunt quæ confitetur se esse crea. turam, ante omnes autem creaturas progenitam. Postquam enim Deus eam creaverat, per eam quæ sunt condidit. Ad quæ Amphilochius: Quomodo hoc ullam creabit difficultatem ei qui verba illa cum grano salis exceperit, nec obstinalo mnalevoloque animo explicuerit? Si enim Deus quæ sunt creare alio modo liaud potuit,nisi prius sapientiam tanquam instrumentum quoddam condidisset cujus ope ea quæ sunt progigneret, jure quis rogabit ilerum cujusnam ope sapientiam creaverit. Aliud enim omnino fuerit id quod illam creavit et quod hoc a Deo sapientiæ et verbi experte, heu? conditum sit. Si autem, ut ais, Dominus istavit creavit, quomodo insipiens eam creavit? quomodo verbo destitutus Viden' ad quam absurditatem abripiatur qui Scriptura sacra verba pio animo excipere recusat? Is qui benevole illud effatum comprehendit, bene intelliget, quod Pater anle omnes colles Verbum generat, non tamen veluti non exsistens, sed tanquam quod exsistit generat siquidem planta quoque florem generat non ita ut eum autem in se non habuerit, sed quem potentialiter in se llabuit, et pariter granum frumenti generat frumentum ulpote quod potentialiter in se habet. Creat autem Deus Verbum quatenus decrevit, ut illud tempore sequenti carnem creatam assumeret. Propterea etiam Deum appellat Patrem suum Filius, quando Γ' Καὶ ὁ Δυνόμιος αὖθις φησι· Καὶ πῶς μοι ἐξη γήσῃ τὸ, ο Κύριος ἔκτισέ με ἀρχὴν ὁδῶν αὐτοῦ εἰς ἔργα αὐτοῦ· πρὸ δὲ πάντων βουνών γεννα με;. Ως ἐκ προσώπου γὰρ τῆς σοφίας αὐτῆς ὁ Λόγος προήκτο ομολογούσης κτίσμα μὲν εἶναι, πρὸ πάντων δὲ τῶν κτιστῶν προῆθαι. Κτίσας γὰρ αὐτὴν ὁ Θεὸς δι' αύο τῆς τὰ ὄντα ἐδημιούργησε. Καὶ ὁ ᾿Αμφιλόχιος καὶ τί τοῦτο δύσλυτον ἔχει τῷ γε τὴν ῥῆσιν εὐγνωμόνως έκδεχομένῳ καὶ μὴ φιλονείκως πρὸς αὐτὴν ἔχοντι καὶ κακοήθως διακειμένῳ; Εἰ γὰρ ἀδύνατον ἦν τῷ Θεῷ ἄλλως κτίσαι τὰ ὄντα, εἰ μὴ πρότερον οιονεί τι Εργαλεῖον τὴν σοφίαν ἐδημιούργησεν, ὥστε δι' αὐτῆς τὰ ὄντα παραγαγεῖν, ζητήσειεν ἄν τις ἕτερον τὸ οὐ πήλιν τὴν σοφίαν ἐδημιούργει. Αλλο γαρ τι πάνω τως ἂν εἴη τὸ ταύτην δημιουργῆσαν καὶ τοῦτο ἐκτίο σθαι παρὰ τοῦ ἀσόφου φεῦ! καὶ ἀλόγου Θεοῦ. Εἰ δὲ, Κύριος, ἐρεῖς, ταύτην ἔκτισε, πῶς ἄσοφος ὢν ἔκτισε; πῶς λόγου ἐστερημένος; Ορᾶς εἰς ἰοἴας πρόεισιν ἀτοπίας τὸ μὴ τὰς τῆς θείας Γραφῆς εὐγνωμόνως ἐκδέ· χεσθαι ῥήσεις; Δῆλον τῷ ἀγαθοθελῶς τὴν τοιαύτην περικοπὴν ἐκλαμβάνοντι, ὡς γεννᾷ μὲν τὸν Λόγον ὁ Πατὴρ πρὸ πάντων βουνών, οὐχ ὡς μὴ ὄντα δὲ, ἀλλ᾽ ὡς ὄντα γεννᾷ· ἐπεὶ καὶ φυτὸν ἄνθος οὐχ ὁ μὴ εἶχε παρ' ἑαυτῷ, ἀλλ᾿ ὃ δυνάμει είχε γεννᾷ, καὶ κόκο κος σίτου σίτον οὐχ ἂν μὴ εἶχε δυνάμει. Κτίζει δὲ καθ᾿ ὃ ἐν ὑστέρῳ εὐδόκησε τοῦτον τὴν κτιστὴν σάρκε ἀναλαβεῖν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ Θεὸν αὐτοῦ τὸν Πατέρα καλεῖ ὁ Υἱός. «᾿Αναβαίνω γάρ,» φησί, «πρὸς τὸν Πατέρα μου καὶ Πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν.» Τοῦ κτίσματος γὰρ Θεὸς ὁ Θεός, οὐ τοῦ Λόγου. Εἰ δέ σοι τὸ, «Πρὸ πάντων βουνών γεννά με,» ὑπονοεῖν δίδωσιν ὡς ὀλίγῳ πρότερον τοῦ γενέα

δ VITA S. AMPHILOCHII ICONIENSIS. σθαι τοὺς βουνούς τον Τόν γεγέννηκεν ὁ Πατήρ, ait: Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum, ὥρα σοι καὶ ἀγγέλων αὐτὸν ἐν ὑστέρῳ τιθέναι. Πρό- ad Deum meum et Deum vestrum Deus enim creaτεροι γὰρ οἱ ἄγγελοι τῶν βουνῶν ὧν προγεγεννήσθαι turæ est Deus, non Verbi. Si autem ista verba, λέγεται ὁ Υἱός. Τούτοις τοῖς λόγοις οίά τινι πέδη «Ante omnes colles generat me, ita interpretaris, τὴν γλῶτταν ληφθεὶς ὁ Εὐνόμιος καὶ μὴ ἔχων ὃ ἀντ- ut Patrem paulo ante quam colles creati sunt geneεἶποι πρὸς οὕτω σαφῆ καὶ ὁμολογουμένην ἀλήθειαν, russe Filium dicas,necessario eum angelis ipsis poste εὐπροσώπῳ λόγῳ τὰ τοῦ ἀγῶνος ὥσπερ ἀναβαλλό- riorem concedes. Priores enim fuere angeli colliμενος, Οὐ νῦν, ἀλλ᾽ εἰς αὔριον, ἔφη, ἐνώπιόν σοι τοῦ Lus ante quos Filius generalus esse dicitur. Quibus βασιλέως καὶ πολλῶν διαλέξομαι, καὶ μάτην ληροῦντα verbis cum velati vinculo cohiberetur Eunomii linδείξω, καὶ οὐδὲν ὅλως ὑγιὲς λέγονται. Καὶ ὁ ᾿Αμφιλό- gua,non habuit quæ ad tam lucidam ab omnibusΧιος, Αλλ' οὐ γὰρ ἐξέσται σοι καὶ βουλομένῳ δια- que agnitam veritatem reponeret. Quare specioso λεχθῆναι. sermone disputationem quasi differens, Haud nunc quidem, inquit, sed cras coram rege ac populo colloquemur, ostendamque te frustra nugari neque omnino sani quid proferre. Amphilochius respondit: Attamen, etsi volueris, in colloquium venire haud tibi licebit. Ζ΄. Τὰ μὲν οὖν τῆς διαλέξεως οὕτω τὸ πέρας ἔσχεν. VII. Hoc modo disputationi finis est impositus. ᾿Απιόντα δὲ τὸν Εὐνόμιον οἴκαδε πυρετός λαμβάνει Eunomius autem domum discedens gravi febri σφοδρὸς, καὶ ἅμα κλινοπετής γίνεται. Ἡ δὲ πόλις correptus lectoque decumbere coactus est. Et dum ἅπασα μετέωρος ἦν τὴν ἐπηγγελμένην ταύτην έκδε- universa civitas curiose exspectaretinalictum istud χομένη διάλεκτον. Ὁ μέντοι τοῦ Θεοῦ δοῦλος παρ' colloquium servus Dei tota nocte in preces effusos ὅλην τὴν νύκτα εὐχόμενος διετέλει δοθῆναι αὐτῷ oravit ut ad confirmandam sanam veramque fidem λόγον παρὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος ἐπὶ βεβαιώσει τῆς sibi a gratia divina concederetur vis eloquentia. ὑγιούς τε καὶ ἀληθοῦς πίστεως. Ἡμέρας ἤδη ὑπαυ- Die autem illucescente a chidiacono suo adscito γαζούσης τὸν ἀρχιδιάκονον αὐτοῦ καλέσας, Σήμερον, dixit: Hodie,mni fli,de vita agilur et de morte.Ca - ἔφη, τέκνον, ἢ ζήσεσθαι ἡμῖν πρόκειται ἢ ἀποθα- terum tu faeies quod tibi jam dicturus sum. Cum, νείν. Πλὴν ὃ λάγω σοι πρὸς πέρας ἀγαγεῖν προθυμή - uti nosti, episcopis ad regem ingredientibus, diaθητι· ἐπείπερ ἔθος ἐστὶν, ὡς οἶδας, ἐπισκόπων εἰσι conus de more hæc verba, «Recti omnes,» proὄντων πρὸς βασιλέα, τὸν διάκονον τὸν ᾿ρθοὶ πάντες, nuntiet, tu quoque ubi ingrediemur fac idem. Ad ἐκφωνεῖν. Σὺ τοῦτο ἐν τῷ μέλλειν καί ἡμᾶς εἰσιέναι quæ ille, Metuo, inquit, ο domine, ne rex, quando ποίησον. ἃ δὲ, Γφορῶμαι, δέσποτα, ἔφη, ὅτι τοῦτό me hæc facientein conspexerit, illico interficiat. με ὁ βασιλεὺς ἴδων ποιήσαντα εὐθέως ἀποκτενεῖ. Ὁ Αmphilochius respondit: Verere illum qui præceδὲ, Αὐτὸν, εἶπεν, αἰδέσθητι τὸν κελεύοντα μὴ δεδαι- pit, ut ne illos qui corpus interimere valent metuaκέναι τοὺς τὸ σῶμα ἀποκτεῖναι δυναμένους, ἀλλ᾽ mus, sed illum potius qui et corpus et animam in ἐκεῖνον μᾶλλον τὸν ἀπολέσαι καὶ σῶμα καὶ ψυχὴν ἐν gehenna perdere potest. Archidiaconus dixit: Faγεέννῃ δυνάμενον. Καὶ ὅς, ὡς ἐκέλευσας, ἔφη, καὶ ciam quod jussisti. Cum igitur, veste sacerdotali τὸ ἔργον ἐκβήσεται. Ἐπεὶ δὲ τὸ παλάτιον εἶχεν αὐ- iadutus, ad palatium pervenisset et in eo esset ut τόν, μέλλοντα ἤδη πρὸς βασιλέα ἰέναι, τὴν ἱερατικὴν ad regem ingrederetur, diacono, Da mihi, inquit, ἐσθῆτα ἐνδὺς, Τὴν παρακαταθήκην, ἔφη τῷ διακόνῳ, depositum illud quod cum metropolim relinqueἀπόδος μοι ἣν ἐξιὼν τῆς μητροπόλεως παρεθέμην rem, tibi traditi. Statim igitur linteo qno carbo σοι. Αὐτίκα τοίνυν τὴν οθόνην ᾗ ὁ ἄνθραξ ἐντετύλι- involutus erat explicato invenit illum adhuc ardenκτο ἀνελίξας εὑρίσκει πεπυρακτωμένον αὐτὸ ἔτι, ὦ tem, o novum miraculum! ita ut neque tempore τοῦ καινοῦ θαύματος! μήτ' αὐτοῦ τῷ μεταξὺ σβε- interlabente exstinctus, neque linteum ullo modo σθέντος, μήτε τῷ πυρὶ τῆς οθόνης τὸ παράπαν βλα- igne corruptum esset. Itaque carbone thuribulo βείσης. Τὸν οὖν ἄνθρακα θυμιατηρίῳ ἐνθείς, καί τι imposito et thure adjecto diaconum in verba quæ καὶ τῶν εὐόσμων ἐμβαλὼν ἐν αὐτῷ, ἀκφωνῆσαι τῷ ipsi præceperat, erumpere jussit. Clamavit igitur διακόνῳ κατὰ τὸ επιτεταγμένον ἐκέλευε. Καὶ ὃς γε- pille altiori voce: Recti omnes. Obstupefacti qui γονωτέρα φωνῇ τὸ. Ορθοὶ πάντες, ἐξεβόησε. Θροη- aderant e thronis suis illico surrexere. Rex autem θέντες οὖν οἱ παρόντες τῶν θρόνων εὐθὺς ἐξανέστη- non solum hoc præter opportunitatem factum reσαν. Ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς τὴν ἀκαιρίαν δῆθεν τοῦ prehendit,sed etiam ira repletus est. Quare hareπράγματος καὶ ἐμέμψατο, καὶ θυμοῦ ἀναπέπληστο· seos duces, occasione capla, ad regem dixerunt: οἱ δὲ τῆς αἱρέσεως ἀφηγούμενοι δραξάμενοι τοῦ Nonne majestati tuæ de hoc homine jam antea καιροῦ, οὐχ ἥμεῖς, τῷ βασιλεῖ ἔφησαν, περὶ τούτω diximus quod nugator sit et stolidus? Accedens τῷ σῷ προείπομεν κρατεῖ, ὅτι λῆρός ἐστι καὶ ἀνόης autem Amphilochius, Salve, inquit, o res; deinde τος; Εγγίσας δὲ ὁ ᾿Αμφιλόχιος, Χαίροις, ἔφησε, βα- ad ejus filium a dextra sedentem conversus ait: σιλεύ, εἶτα ἐν δεξιῶ τῷ παιδὶ αὐτοῦ καθημένῳ, καὶ Salve tu quoque, mi fili, ita tamen ut obiter tanσὺ χαίροις, ἔφη, παιδίον, ημελημένως πως καὶ παρ- tum et cum neglectu quodam salutationem pronunἔργως τὴν προσαγόρευσιν ποιησάμενος. Ὁ δὲ βασι- tiaret. Cum autem rex hanc salutationem filii conλεὺς τὸν καταπεφρονημένον τοῦτον τοῦ υἱοῦ ἑσπα- temptim prolatam audiisset, animo excanduit et σμὸν ἐπακούσας, ἀνέζεσε τῷ θυμῷ καὶ μικροῦ διέσπα parum abfuit quin sancto manum inferret. Jam

ADDENDA. vero haud amplius sibi temperavit, exsiliensque in sanctum his invectus est verbis: Cur hoc fecisti ut me quidem salutaveris, filium autem meum, tanquam unum e plebe, nihili feceris? Nonne et hic rex est? Nonne corona et purpura et cateris imperii insignibus ornatus? Jam dignus es qui capite plectaris. Amphilochius contra regessit: Si tu, o rex, qui hodie exsistis et eras communi fato subjaces et in cineres resolveris, de filio tuo non uti decet honorato indignaris atque hanc contumeliam quasi tibi factam reputas, nonne rex immortalis, quando Filius ejus ab impiis contumelia afficitur, multo potius indignabitur? Aut quomodo putas eum Filii sui neglectionem supportaturum esse? Ad hæc rex, adhuc ira commotus, Car tu, inquit, senex impudens, canum instar quod non decet proferes? Cui reponens Amphilochius, Optime, inquit, rex, locutus es: senex enim sum quod annos, impudens autem propter inverecundos, et canum morem sequor propter lupos qui Dei Ecclesiam conlaminent et discerpunt. Quandiu enim istos video Christi mei gregem adorientes, lalrare adversus eos non cessabo. NOVEMBER. τὸν ἅγιον οὐδὲ καθεκτὸς ὢν, ἀλλ' ἐξαλλόμενος. Τί δὲ καὶ τοῦτο ἐποίησας, πρὸς τὸν ἅγιον ἔφη, ἐμὲ μὲν ᾗ προσηγόρευσας, ἐξουδενώσας δὲ τὸν υἱὸν τὸν ἐμὸν καὶ ὡς τῷ τυχόντι προσενεχθείς; Θὐχὶ βασιλεὺς καὶ αὐτός; Θὐχὶ στέφος καὶ ἀλουργίδα περίκειται καὶ τἄλλα ὅσα τῆς βασιλείας παράσημα; Νῦν οὐ στήσε ται ἡ κεφαλὴ σου ἐπὶ τῶν ὤμων σου. Ὁ δὲ ᾿Αμφιλόχιος, Εἰ σύ, ἔφη, βασιλεῦ, ὁ σήμερον ὢν καὶ αὔριον τῇ κοινῇ φύσει λειτουργῶν καὶ διαλυόμενος τοῦ υἱοῦ σου μὴ ὡς προσηκόν ἐστι τιμηθέντος ἠγανάκτησας τε καὶ ὕβριν οἰκείαν τὸ πραγμα νενόμικας, ὁ ἀθάνατος βασιλεὺς οὐ πολλῷ μᾶλλον ἀγανακτῶν ἔσται του Υἱοῦ αὐτοῦ καθυβριζομένου παρὰ τῶν ἀσεβῶν; Η πῶς οἴει φέρειν αὐτὸν τὴν τοῦ Μονογενοῦς ἐλάττω σιν; Καὶ ὁ βασιλεὺς ἔτι τῷ θυμῷ νικώμενος. Διὰ τί, φησίν, ἀναίσχυντος εἶ γέρων κατὰ τοὺς κύνας τὸ ἀναιδὲς προβαλλόμενος; Ὁ δὲ ᾿Αμφιλόχιος, Εὐστόχως, ἔφη, βασιλεῦ, εἴρηκας· γέρων γάρ εἰμι τῷ χρόνῳ, ἀναιδὴς δὲ διὰ τοὺς ἀτάκτους· τὰ δὲ τῶν κα νῶν ἐπιδείκνυμαι διὰ τοὺς λύκους οἳ τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν λυμαίνονται κεὶ σπαράττουσιν. Εως γὰρ τούτους ὁρῶ τῇ τοῦ ἐμοῦ Χριστοῦ ποίμνη. ἐπιόντας, καθυλακτῶν αὐτοὺς οὐκ ἀφέξομαι. Η΄. Ὁ δὲ βασιλεὺς, τῆς θείας χάριτος πάντος εἰς τὴν αὐτοῦ καρδίαν ἀγαθὰ λαλησάσης, του θυμοῦ κατέπαυέ τε, καὶ τῶν τοῦ μακαρίου ῥημάτων ἐν συναισθήσει γίνεται, καὶ ἀναστὰς περιέβαλέ τε αὐτὸν, καὶ ἡδέως κατεφίλει, Καλῶς καὶ εὐεπιδόλως, λέγων, ὁ ὑπὸ θείας ψήφον πρηχειρισθεὶς ᾿Αμφιλόχιος εἴρηκεν. Εἰ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπος ὢν τὴν περὶ τὸν υἱὸν ἄὅριν πράως οὐκ ἤνεγκα, ὁ Θεὸς πῶς οἴσει τὴν τῶ μονογενούς αὐτοῦ Παιδὸς ὕφεσιν; Κελεύει τοίων εὐθὺς τοὺς μὲν περὶ Εὐνόμιον καθαιρεθῆναί τε τῶν θρόνων καὶ ὑπερορίους παραπεμφθῆναι, πρότερον τυφθέντας καὶ σφοδρῶς καὶ καμήλοις ἐποχηθέντας, εἴτε διὰ μέσης θριαμβευθέντας τῆς πόλεως· τὸν δὲ Αμε φιλόχιον παρ' ἑαυτῷ κατασχὼν ἡδέως τῶν τε λόγων καὶ διδασκαλίας τῆς αὐτοῦ ἤκουεν. Ημερῶν δὲ ικα νῷν διαγενομένων, τῷ βασιλεῖ ὁ μακάριος, Καιρός, ἔφη, λοιπὸν τοὺς ποιμένας ἐπὶ τὰ ἴδια πρόβατα επανέρχεσθαι. Ὁ δὲ βασιλεὺς τοὺς ἄλλους ἐκπέμπων αὑτὸν καὶ ἔτι παρακατέχειν ἡβούλετο. Επειδὴ ισχυ ρῶς ἑώρα τῆς ἐπανόδου ἐχόμενον, αἴστησιν προτείναι ἢν βούλεται λέγει. Ο δὲ, Τὸ ἐμὸν, φησί, θελημα θεός ἤδη διὰ σοῦ τετελείωκεν, ὃ καὶ μέχρι τέλους διαμεσ νεῖ. Ερῶ δὲ οὐδενὸς τῶν ἐπὶ τῆς γῆς, ἵνα σου τοῦ κρέ τους ὑπὲρ αὐτοῦ δεηθείην. ὡς δὲ ἐπὶ πολὺ παρὰ τοῦ βασιλέως αἰτήσασθαί τι κατηναγκάζετο, δύο οικο μηθῆναι ναοὺς ἀξιοῖ ἐν τῇ πόλει τοῦ Ικονίου, ένα μὲν ἐπ' ὀνόματι τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας, ἕτερον δὲ τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου· ὃ καὶ σὺν πολλῇ τῇ προθέσει ποιεῖν ὁ βασιλεὺς ἐπαγγέλλεται. Καὶ δὴ καὶ προπέμπεται παρ' αὐτοῦ σταυρὸν χρυσοῦν εἰληφὼς ἐν ᾧ καί τι μέρος ἦν τοῦ τιμίου ξύλου τοῦ ζωηφόρου στην ροῦ. ῎Ασιτος δὲ πάλιν τὴν ἐπάνοδον διανύσας τὸ αὐτοῦ κατέλαβε σπήλαιον, ἔνθα καὶ τὸ βασιλικόν ἀπο έθετο δώρημα. Ὕπνω δὲ τὴν νύκτα μὴ μετασχών, ἕωθεν τοῦ κλήρου συναθροισθέντος ἐκτελεῖ τὴν θείαν μυσταγωγίαν, καὶ οὕτω τὴν τοῦ Ἰκονίου πόλιν εἰσε VIII. Tum rex, ut pote cujus animum divina gratia ad bonum revocaret, iram repressit et verborum sancti conscius factus, surgens eum amplexatus osculatusque est, dixitque:Optime et digno modo Amphilochius divino judicio electes verba fecit. Etenim si ego qui homo sum, contumeliam filio meo illatam non mansuete tuli, quomodo Deus honorem unigeniti ipsius Filii imminui patielur? Jubet itaque illico Eunomium ejusque asseclas thronis deturbatos exsilio mullari, ita quidem ut prius verberibus gravibus casi et camelis impositi per mediam urbem traducerentur. Amphilochium autem apud se retinuit ac verbis doctrinæque ejus faciles aures præbuit. Multis jam præterlapsis diebus sancti regi dixit: Tempus requirit, ut pastores ad oves suas reverlantur. Attamen rex, dimissis cateris, diutius eum apud se retinere cupiit. cum autem vehementi redeundi desiderio eum leneri animadvertisset, ut aliquid a se pelat, quidquid demum sit, jubet. Sanctus respondet: Quod ego desideravi, Deus jam per te præstitit, atque hoc usque ad finem permanebit. Caeterum nihil terrenum ita mihi in votis est ut a majestate tua petere tale quid possim. Cum autem magis magisque " a rege urgeretur ad aliquid expetendum, se velle dixit ut in urbe Iconiensi duo templa extrueren. tur, unum quidem in honorem Dei sapientia,alterum Joannis Baptistæ: quod rex se facturum magna cum animi propensione spopondit. Denique, accepta aurea cruce, in qua particula venerandi ligni erat crucis vivificæ, rege salutato discedit. Itinere rursus per inediam confecto, antrum suum intravit, ibique muuus regium deposuit. Et cum noctem sine somno peregisset, mane clero convocato divinum administral mysterium, quo facto Iconium ingreditur. Missis deinde quæ ab Amphi-