Single ChapterCaput unicum
col. 1169–1170page 1 of 9
nstuli sermonem tanti Agoniste fraudari notitia novi, vobis quo
artyris, in domo que id ipsum opportune mittere procuravi, qua
t pulchritudinis tenus vestra magnitudo cum intercessionibus
lis iste martyr sanctorum et amicorum Dei, istius quoque prece
apud Deum obtinere gratiam valeat, et perfrui
mereatur gloria sempiterna. Rex regum et Domi
nus dominantium regnum vestrum dextera sua
refulget, innotui protegat, et de temporali ad æternum transferat
perium vestrum regnum.
apud Thessalo
conditum redo
› imperatori, ad gladiatorum spectaculum properanti captivus sistitur,
stodiœ primum mancipatur, ac deinde etiam occiditur.
Thessalonicen- illic enim parabatur per quasdam tabulas cir
perstitiosus piæ culus circumseptus, ubi suspecturus erat eos qui
ir, et interficie ex adverso invicem theatrice se impugnarent
rat beatus De- Quia delectatio erat ei aspicere humani sanguinis
etipsum absque fusionem.
na egerat opera,
, qualiter divina
le coelo, ut homi
vivificaret san
dicaret, quidam
idos Christianos
Demetrium im
Contigerat enim
atis propter eos
nt congressuri;
nastasii assertio
Anastasius anno
it, b docui, ad
acti nostri Pas
t, ut hunc certe
inum sermonem
nguentum,quod,
proin ætate seu
salonicæ tumulo
asseverare non
O tempore mira
itatum appareat,
ere licet.
de cultu, quem
tate seu sæculo
laret, quidquam
5. Verumtamen non sine cura et sollicitudine
habebat quod esse sibi delectabile cernebatur,
Flagrabat nomine monomachum, qui jam multos
virtute ac mole corporis abusus, exstinxerat, occi
dendi experimentum per meditationem et consue
tudinem possidens. Hunc eo quod omnes formida
rent, et nullus, ei qui resisteret, videretur, inter
primos Maximianus habebat, et diligebat, et li
benter in eum respiciebat.
6. Laudabat autem et mirabatur,et quasi super
magna re in superbia viri gloriabatur Porro
tionem et significationem admittenti, tempus vero
simillime complectitur. conformior exsistat, pro
certo nequeo edicere, cum Græcam sancti nostri
Vitam, quam Latinam Anastasius fecit, ad manum
non habeam. Interim, cum Mombritius legam
«Cuin imperator Maximianus in Thessalonicensium
degeret civitate, piæ religionis auditores persecu
tionem patiebantur et interficiebantur ab eo,» ne
scio, an forsan primævus textus Græcus Latine
haud aptius conformiusque ad auctoris sensum red
deretur hoc modo: • Cùm imperator Maximianus,
homo superstitiosus, in Thessalonicensium degeret
civitate, piæ religionis auditores persecutionem pa
tiebantur et interficiebantur ab eo.»
Non tantum prædicasse aliosque docuisse, sed
et civitatem Thessalonicensem ad Christum addu
xisse sanctum Demetrium, Passio ejus, a Photio in
um Demetrium, Bibliotheca suppeditata. docet; et sane Sanctum,
oratorium con- si non totam civitatem Thessalonicensem fidei lu
nque cum sancto mine illustravit, multum tamen in ea protulisse
homonymo esse fructum, sat certum apparet. Adi Commentarium
imentarii prævii prævium num. 37 et tribus seqq.
re, sub quo san
ermo hic sit, non
m hic designari,
rævium num. 57
1s. 84, uti et in
ir Cum impo
sium degeret ci
igionis auditores
Verum nostra
ta, indubie præ
», qui respondens
m passivum hic
id capaci, dedu
mul et termina
In mss. nostris Trevirensi sancti Maximini
et Rubee-vallis exemplaribus, quibus etiam codex
noster signatus + ms. 84, consonat, ita legitur
Hic enim parabatur per quasdam tabulas circulus
circumseptus, ubi suscepturus erat eos, qui ex ad
verso invicem theatrice impugnaverant. Verum
nec hæc,nec nostra lectio, utut ista etiam aliquando
forte melior, admittenda videtur. Lectorem cur ita
existimem docebo in Adnotatis, quæ infra subjun
gam textui,qui transcriptis hisce Passionis Anasta
sianæ verbis in Passione Sancti altera, proxime
huic, e qua etiam, uti in Commentario prævio num.
15 et seq. docui, promanasse videtur, subjicienda,
respondet.
Photiana Sancti Vita de Lyæo, qui alias Ly
cus aut etiam Libens vocatur, hoc loco duntaxat
col. 1171–1172page 2 of 9
PG 116:1171τῶν μονομάχων ὁ μάλιστα τῷ τυράννῳ καὶ φιλούμενος καὶ δοκῶν κατὰ πάντων ἀριστεύειν, ΑναῖοςSUPPLEMENTUM.
cum prope stadium pervenisset, tunc adducunt ei, congressio,mortalem Lyæus suscepit ictum.et proqui ceperant, beatum Demetrium. Audiens autem tinus mortuus est, et extremam fecit imperatori
imperator, quod Christianus esset, quia se totum confusionem.
ad præsentiam spectaculi contulerat, beatum
Demetrium jussit ibidem juxta stadium exsistere
et penes publicum balneum custodiri. Ipse vero
imperator residens, Lyæo introducto, interrogabat, quis singulare cum eo vellet inire certamen,
dona promittens et proponens
7. Et quidam adolescens nomine Nestor a
superioribus exsiliens gradibus, adversus Lyæum
stabat, singularem conflictum arripere cupiens:
ita ut obstupescens Maximianus vocaret ad se Nestorem, qui ad hoc exsilierat, illique daret consilium dicens: Novi, quod te pecuniarum egestas ad
tantum phantasia fecerit elevari, ut aut superans
divitias repentinas acquiras, aut voto fraudatus,
cum vita molestante careas egestate. Ego autem
tibi ob miserationem qua adornaris ætatis, dabo
etiam pro solo ausu condigna sufficientia dona,
et vade, habeas cum vita etiam dona. Lyæo vero
temetipsum ne objicias, quoniam multos te potentiores devicit.
9. Unde nec ullis pactis et repromissis pecunis
Nestori recompensans sed mox in suo soñio
resilivit, et tristis ad palatium reversus est. Cua
autem ei quidam de Demetrio suggessissent,statin
in ira permotus in ipso loco,in quo fuit retentas,
jussit eum lanceis perforari.Ita beatus Demetrios
bonæ confessionis'martyrium consummavit.Corps
vero ejus ab interfectoribus parvipensum est: sed
quidam religiosi viri noctu latenter venerunt, e
sumentes illud ex ipsis,in quibus projectum fueral
pulveribus, et comportata terra, quantum potrerunt, abscondere curaverunt, ne læsionem ab aliquo de trucibus et cruentis animalibus sustineret
Nulli autem post hæc curæ fuit transferre
corpusculum Sancti, sed manebat sub signo (18.
8.His Nestor auditis, nec recipit monita imperatoris, neque formidavit de virtute Lyæi, imperatori
autem respondit: Nec pecuniis, ut asseruistis, ad
hunc agonem veni,sed ut meliorem Lyæo, memetipsum reddam Mox ergo tam imperator,quam
hi qui circa erant, Lyæo faventes, in iram dictis
Nestoris consurgunt jactantiam ejus non ferentes imperator vero confortabat Lyæum, et fi-C
dum eum reddebat.Atille dignum se imperatorio
judicio festinabat ostendere. Cumque facta fuisset
habet Erat autem gladiatorum alter maximus
tyranni amicus, qui omnium optime videbatur pugnare, nomine Lyæus.»
Duos duntaxat, Lyæum videlicet et Nestorem, die illo, quo Maximiano, ad gladiatorum spectaculum properanti, sanctum Demetrium captum
stiterunt, singulari certamine decertaturos luisse,
Photiana illius, prout Latino versa exstat, Passio
indicare videtur, uti etiam Nestorem gladiatorem
fuisse. Verbis enim, ad litteram præcedentem reci
tatis, proxime hæc habet subnexa: «Qui autem
cum illo (Lyæo nimirum) eo die depugnaturus venerat, plebelus erat, juvenis ætate, nomine Nestor.,
Verum verba, ad litt. præced. recitata, e quibus illud, si una cum verbis, bic jam transcriptis, considerentur, apparet, Græco Photii textui haud sat
accurate consonant. Hic enim sic habet: Hy &
τῶν μονομάχων ὁ μάλιστα τῷ τυράννῳ καὶ φιλούμενος καὶ δοκῶν κατὰ πάντων ἀριστεύειν, Αναῖος
voμo. Hæc autem Græca verba, strictori interpretatione adhibita, ita senant Latine: «Erat autem gladiatorum ille (non alter, quod bene notandum) qui a tyranno et maxime diligebatur et contra
omnes pugnando prævalere posse videbatur, nomine
Lyæus.
Plebeium hanc fuisse, Photiana Sancti Vita
10. Porro ut modicum celebraretur, non pauca
in eodem loco facta sunt virtutem ac sanitatum insignia his,qui fide eum invocabant.Cum jam fuisset meritam martyris divulgatum, Leontius quidam
Deo amabilis, vir adornans thronum Illyricsrum præfecturæ, doinum,quæ sanctissimum conti
nebat martyris corpus, cum humillima esset, &
undique obruta et coangustata porticibus publici
balnei ac stadii, universa nocentia mundavit
expurgavit, pædiisque ampliaribus dilatavit en
et erexit ibi oratorium in hon
sancti martyris Demetrii, ad laudem Domini
tri Jesu Christi, cum quo est Patri et Spiriz
sancto gloria, honor et imperium in sæcula 2culorum.
(adi, quæ ex hac ad litt. præced. dedi, verba
serte tradit, idque etiam, quæ hic mox in Anəstəsirna Sancti Vita de Nestore subduntur,satis oster
dunt.
Ms. Trevirense sancti Maximini babet: Sel
ut meliorem Lyæo memotipsum ostendım. ›
In ms. Rubeæ-vallis legitur: «Irati suk
dictis Nestoris.»
In ms. Trevirensi sancti Maximini addig
victoriam.
Qui Sancti corpus a fidelibus fuerit sepolim
in Photiana ejus Passione ita exponitur: «Pii var.
piorum terror permittebat, in ruderibus, in quibe
corpus martyris clam de nocte, quando illis in
interfectus erat, effosa terra, sepeliunt. ›
Voci huic substituendum puto terra vel hamı
rationemque, cur ita existimem, Commentarii præ
vii num. 78 exposui.
Hic verosimiliter sæculo quinto in-unte dè
ruit. Adi Commentarium prævium oGm. 71.
Ms. Rubeæ-vallis habet ditavit.
Ne hinc inferas_ædem sacram, quam Leve
tius Sancto Demetrio Thessalonicæ exstruxit, (“
quæ duntaxat molis ædificium fuisse. Videsis, q
Commentarii prævii § 7 disputata sunt.
Second Passion by an Anonymous AuthorPassio Altera auctore anonymo
col. 1173–1174page 3 of 9
PG 116:1173[αξιμιανὸς, ὁ καὶ ᾿Ερκούλιος, ὑποτάξας Γότ Σαυρομάτας τοῖς Ῥωμαίοις, κατελθὼν ἐν αλονικέων πόλει διέτριβε, δυσευδαίμων καὶ ς ἄνθρωπος, καὶ εἰς βάθος τῆς πλάνης όλι Ἐφαιδρύνετο τότε ἡ τῶν εἰδώλων πλάνη 5 τιμωμένη, καὶ δωρεῶν μεγίστων άξιου Εδίωκον γὰρ οἱ τῶν θεῶν θεραπευταὶ τοὺς ὁμολογοῦντας Θεοῦ Γἱὸν, καὶ ἀκινδύνως τον τοὺς τῆς ἀληθινῆς σοφίας θεραπευτάς. ἦν καὶ ὁ μακαριώτατος Δημήτριος, ἐμφανῆ αυτὸν, καὶ οὐδένα φόβον ἢ κίνδυνον ὑποστελ Βιον μὲν καθαρὸν καὶ ἄμεμπτον ἐκ νεότη εξάμενος, τὸν σωτήριον λόγον ἔχων ἐν ἑαυτῷ, ιδιδοὺς τοῖς προστυγχάνουσι, καὶ διδάσκων οθυμίας, πείθων τε καὶ διαλεγόμενος κατά τολικὸν ἔνταλμα τοῦ μακαρίου Παύλου προς ν Τιμόθεον γράψαντος, καὶ ὑποθέσθαι κατα ς τὸ ᾿Επίστηθι εὐκαίρως, ἀκαίρως. ὕτως οὖν ὁ μακαριώτατος Δημήτριος ἐκ γέ ν περιδόξων, καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς ἐκσκέπτωρ τὸ πρῶτον στρατευσάμενος, τατος γεγονώς Ελλάδος, καὶ ὑπάτου ὠρχιῶ ν ὑπὸ τοῦ βασιλέως Μαξιμιανοῦ. Αὐτὸς δὲ ήϊνον δοξαν εἰς οὐδὲν λογισάμενος, τοὺς ζωο τοιήσατο λόγους, ἑρμηνεύων τε καὶ δεικνύς, ἀπολωλότα ἄνθρωπον, καὶ ταῖς ἰδίαις ἀνο θανατωμένον, ἡ πάνσοφος τοῦ Θεοῦ Λόγου ρκα παρουσία, διέστησεν μὲν ἀπὸ τῆς πλά κάθηρε δὲ ἀπὸ πάσης ἀνομίας, καὶ παντὸς φῶς δὲ ἀνέτειλεν, καὶ ἡμέραν ἐλευθερίας ἐν (β) ΕκσκέπτωςPASSIO ALTERA
AUCTORE ANONYMO
Bibliotheca Vaticana codice 821, interprete Cornelio Byco.
CAPUT I.
fidem prædicat, comprehenditur, ad Maximianum adducitur, custodiri ab hoc jubetur, a Nestore,
contra Lyceum pugnaturo, convenitur, illique benedicit.
[αξιμιανὸς, ὁ καὶ ᾿Ερκούλιος, ὑποτάξας Γότ-
· Σαυρομάτας τοῖς Ῥωμαίοις, κατελθὼν ἐν
αλονικέων πόλει διέτριβε, δυσευδαίμων καὶ
ς ἄνθρωπος, καὶ εἰς βάθος τῆς πλάνης όλιἘφαιδρύνετο τότε ἡ τῶν εἰδώλων πλάνη
5 τιμωμένη, καὶ δωρεῶν μεγίστων άξιουΕδίωκον γὰρ οἱ τῶν θεῶν θεραπευταὶ τοὺς
ὁμολογοῦντας Θεοῦ Γἱὸν, καὶ ἀκινδύνως
τον τοὺς τῆς ἀληθινῆς σοφίας θεραπευτάς.
ἦν καὶ ὁ μακαριώτατος Δημήτριος, ἐμφανῆ
αυτὸν, καὶ οὐδένα φόβον ἢ κίνδυνον ὑποστελΒιον μὲν καθαρὸν καὶ ἄμεμπτον ἐκ νεότηεξάμενος, τὸν σωτήριον λόγον ἔχων ἐν ἑαυτῷ,
ιδιδοὺς τοῖς προστυγχάνουσι, καὶ διδάσκων
οθυμίας, πείθων τε καὶ διαλεγόμενος κατά
τολικὸν ἔνταλμα τοῦ μακαρίου Παύλου προς
ν Τιμόθεον γράψαντος, καὶ ὑποθέσθαι κατας τὸ ᾿Επίστηθι εὐκαίρως, ἀκαίρως.
ὕτως οὖν ὁ μακαριώτατος Δημήτριος ἐκ γέν περιδόξων, καὶ τῆς συγκλήτου βουλῆς
ἐκσκέπτωρ τὸ πρῶτον στρατευσάμενος,
τατος γεγονώς Ελλάδος, καὶ ὑπάτου ὠρχιῶν ὑπὸ τοῦ βασιλέως Μαξιμιανοῦ. Αὐτὸς δὲ
ήϊνον δοξαν εἰς οὐδὲν λογισάμενος, τοὺς ζωοτοιήσατο λόγους, ἑρμηνεύων τε καὶ δεικνύς,
ἀπολωλότα ἄνθρωπον, καὶ ταῖς ἰδίαις ἀνoθανατωμένον, ἡ πάνσοφος τοῦ Θεοῦ Λόγου
ρκα παρουσία, διέστησεν μὲν ἀπὸ τῆς πλάκάθηρε δὲ ἀπὸ πάσης ἀνομίας, καὶ παντὸς
φῶς δὲ ἀνέτειλεν, καὶ ἡμέραν ἐλευθερίας ἐν
'
idquid de scriptore hoc, qui fortassis jam
eculo sexto floruit, scitu præcipue dignum
mentarii prævii § 2 exposui.
perator, sub quo sanctus Demetrius marronatus est, non Herculius, sed Galerios
natus fuit. quemadmodum, quæ Commenavii num 57 et seq. in medium adduxi, 1unt.
andonam Gothi Sauromatæque seu Sarmemorati. ⚫ Maximiano Galerio fuerint
seu profligali, Commentarii pravii num. 60
edorui.
istola 2, cap. 4, v. 2.
natorio genere ortum esse Sanctum, nec in
1. nec in Anastasiana ejus Passione fundahabet; quare, cum nec aliunde, quo jam
Demetrii na ales possumus astruere, quid.
curral,senatorione, ab altero genere oriunsit, est dubium. Adi Commentarium præ1.Maximianus,qui et Herculius(2), Gothis Sauromatisque Romano imperio subactis reversus in
Thessalonicensium commorabatur civitate, homo
infelix et Deo inimicus et in erroris profundum
delapsus. Florebat tunc idolorum insanis, ubique
culta maximisque muneribus honorata; deorum
enim ministri eos, qui Christum confterentur Filium Dei, persequebantur, impuneque occidebant
veræ Sapier tiæ cultores. Quos inter erat et beatissimus Demetrius, qui, metum etiam nullum aut periculum curans, manifestum faciebat semetipsum,
quique, vita sane pura irreprehensibilique a juventute ducta, salutis verba in se habebat, obviisque
tradebat,cum animi alacritate et docens, et instang
et arguens secundum apostolicum præceptum
beati Pauli ad sanctum Timotheum scribentis,
illudque» Insta opportune, importune», incul
care satagentis.
2. Sic itaque beatissimus Demetrius, ex illustri
senatorioque genere oriundus cum primum
exceptoris officio militasset, Græciaeque deindle
proconsul creatus esset,consularia etiam insignia
ab imperatore Maximiano accepit; ipse autem,
omnem mundi gloriam nihil faciens, salutem
afferentia verba faciebat, explicans atque osten
dens, qui hominem perditum, propriisque peccatis
mortuum omniscii Dei Verbi secundum carnem
adventus ab errore quidem abatraxerit, ab omni
autem iniquitate omnique calligine expurgarit,
lumen porro oriri fecerit, libertatisque in animavium num. 30 et seq.
(β) Vocabulum exceptor, generice acceptum, significat scribam, atque adeo hic illum, qui, quæ
quantum ad res militares in libros referenda erant
seu notanda, litteris mandabat. Adi Cangium in
Glossario mediæ et infirmæ Latinitatis ad vocabulum
Exceptor, quod præterea idem, quod vocabulum
Græcum Εκσκέπτως significat, uti idem scriptor in
Glossario média et infimæ Græcitatis docet. Verum
anne Sanctus militari exceptoris officio reip
etiam, uti hic asseritur, functus fuerit, mihi an
gendum apparet, uti etiam an unquaia,
hic subditur, ad proconsulis Græcia
fuerit promotus. Etenim tam hoc, quam
moriæ hic primam proditum fuisse videtar
nymo Sancti nostri biographo, qui, cums
ætate aliquot sæculis abfuerit, fidem en
tam haud meretur.
col. 1175–1176page 4 of 9
PG 116:1175ταῖς ψυχαῖς τῶν δεχομένων αὑτὴν ἀπειργάσατο, καιοσύνην, ἐπιείκειας, εἰρήνην, ἀγάπην, ἐλπίδα ζωῆς περιποιοῦσαν αἰωνίου, τὰ πρόσκαιρα μὲν ἀποῤ ῥίπτουσαν, τὸν δὲ ἀΐδιον καὶ ἄφθαρτον ἀῤῥαβωνα παρέχουσαν, τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν, καὶ τὴν εἰς παράδεισον προξενοῦσαν ἐπανάζευξιν. γ. Ταῦτά διδάσκοντος τοῦ μακαρίου μάρτυρας Δημητρίου μετὰ παρουσίας, καὶ τὸν λόγον τοῦτον πρακτικώς βεβαιοῦντος διὰ τῆς πίστεως· πολλῶν αὐτῷ διὰ ταῦτα ἐκ τῆς τῶν Ἑλλήνων πληθύος προσο ιόντων, καὶ συνευρισκομένων ἐκ δοσμῶν τοῦ τῆς πόλεως μεγαλοφόρου ἐν τῇ ἐκεῖσε Χαλκευτικῇ λεγο μένῃ στοᾷ, ἔνθα καὶ εἰώθει τὰς συνόδους ποιεῖσθαι ὑπὸ τὰς τοῦ ἐγγὺς δημοσίου λουτροῦ ὑπογείους κα μάρας, μεγαλυνομένης τε τῆς περὶ αὐτὸν φήμης καθ' ὅλης τῆς πόλεως καὶ τῆς περιχώρου, οἱ τὴν ἀναζήτ τησιν τῶν Χριστιανών στρατιώται τοῦ βασιλέως ἄμε τοῖς δημοσίοις προστεταγμένοις ποιεῖσθαι, συλλαβέν τες τὸν μακάριον Δημήτριον (οὐδὲ γὰρ φεύγων συν ελήφθη, ἀλλὰ τὰς συνήθεις ἅμα τοῖς ἀδελφοῖς ἱερωρ γῶν λατρείας) τῷ θεομάχῳ Μαξιμιανῷ καθάπερ τι μέγιστον θήραμα προσήγαγον, οιόμενοι ἑαυτοὺς μέσ λιστα τῷ βασιλεῖ παραθέσθαι, εἰ τὴν ἐπιμέλειαν το μηδένα Χριστιανὸν λανθάνειν ἐπιδείξαιντο, τὸ καὶ τοὺς ὑπεροχῇ ὄντας καταμηνύοντες. δ'. Καὶ ὁ μὲν ἔτυχεν ἐπὶ τὸ τῆς πόλεως θέατρον τὸ καλούμενον στάδιον ἀνιέναι θέας ἕνεκεν τῶν με νομαχεῖν μελλόντων, καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ πενταδά θεάματα ἐπιτελούντων· ἐκεῖ γὰρ αὐτῷ παρεσκεύεται διά τινων σανίδων περιπεφραγμένος κύκλῳ ἐν τ κρεμάμενος, ὃ δέχεσθαι μέλλων τοὺς ἐν αὐτῷ εἰπόντας, διότι τέρψις ἦν αὐτῷ τοῦ βλέπειν ἀνθρωπίνων αἱμάτων ἔκχυσιν. Πλὴν οὐκ ἐκτὸς φροντίδος ἢ μερί μνης εἶχε τὸ δρώμενον· διέκειτο γὰρ ὁ βασιλεὺς περί τινα μονομάχον Λύατον ονόματι ἐκ τοῦ ἔθνους των Οὐανδάλων ὑπάρχοντα, ἰσχύ καὶ μεγέθει σώματος ἀνεσταλμένον, ὃς οὐ μόνον ἐν Ρώμῃ πολλοὺς ἐς τὴν λοῦδον ἀνῃρήκει, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Σερμίῳ, καὶ ἐν τῇ Θεσσαλονικέων πόλει · διέτρεχε γὰρ διά τε τῶν σανίδων καὶ τοῦ μαγγάνου, ἅτε διὰ πολλὴν ἐμπειρία εἰς τὸ φονεύειν διὰ μελέτης καὶ συνηθείας κεκτημέν νος. ε. Τοῦτον, ἐπειδήπερ ἅπαντες ἐδεδοίκεσαν εις τ μηδένα αὐτοῦ ἀνταγωνιστὴν ἀναφαίνεσθαι, ἐν πρώτ τοις εἶχεν ὁ βασιλεὺς, ὃ καὶ φιλεῖν ἐπεδείκνυτο, απ' ἡδέως ἔβλεπεν εἰς αὐτόν· ἐπῄνει δὲ καὶ ἐθαύμαζιSUPPLEMENTUM.
bus eorum, qui eum recipiunt, produxerit diem, ταῖς ψυχαῖς τῶν δεχομένων αὑτὴν ἀπειργάσατο,
qui justitiam,mansuetudinem, pacer,charitatem,
spem vitæ æternæ præbet, temporaria abjicit,
aeternum atque incorruptum pignus confert, resurrectionem a mortuis, ingressumque in paradisum conciliat.
3. Cum hæc audacter doceret beatus martyr
Demetrius, sermonemque illum fidei operibus
confirmaret; mulli autem propterea ex ethnicorum
multitudine ad eum accederent, atque ad occidentalem magni fori civitatis plagam in loco ibidem
sito, qui nea porticus vocabetur, ubi etiam sub
adjacentis balnei publici subterraneis fornicibus
cctus agere solebat, famaque illius per totamn civitatem viciniamque spargeretur,imperatoris milites
una cum lictoribus publicis, quibus, ut in Christianos inquirerent, erat injunctum, Demetrium
comprehensum (neque enim fugiens, sed consueta
cum fratribus religionis ministeria obiens captus
est) Maximiano Dei inimico, veluti maximan
prædam, stiterunt, futurum existimantes, ut inperatori maxime probarent, quantam diligentiam,
ne Christianus ullus, utpote et ipsos, qui celsioris conditionis essent, prodentes absconditus maneret, impenderent.
4.Contigit autem ut is, quod singulari certamine
decertaturos, reliquaque pentathli lusus spectacula edituros cerneret ad civitatis theatrum,
quod stadium dicitur, adiret. Illic enim e tabulis
quibusdam sepimentum,in altum suspensum,quod
ingredientes suscepturum erat, circuli in modum
et erat paratum cernere enim humani sanguinis effusionem, delectatio ei erat, nectamen absque
cura seu sollicitudine, quod ei spectandum dabatur, poterat intueri. Amore autem ferebatur imperator erga quemdam monachum, nomine
Lyæum, e Wandalorum gente exsistentem (9),fortitudine magnitudineque corporis eximium, qui
non modo Romæ, sed et Sirmii Thessalonicensiumque in civitate multos duello, utpote ex
exercitatione consuetudineque haud vulgarem occidendi peritiam nactus, necarat.
"
καιοσύνην, ἐπιείκειας, εἰρήνην, ἀγάπην, ἐλπίδα
ζωῆς περιποιοῦσαν αἰωνίου, τὰ πρόσκαιρα μὲν ἀποῤ
ῥίπτουσαν, τὸν δὲ ἀΐδιον καὶ ἄφθαρτον ἀῤῥαβωνα
παρέχουσαν, τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν, καὶ τὴν εἰς
παράδεισον προξενοῦσαν ἐπανάζευξιν.
γ. Ταῦτά διδάσκοντος τοῦ μακαρίου μάρτυρας
Δημητρίου μετὰ παρουσίας, καὶ τὸν λόγον τοῦτον
πρακτικώς βεβαιοῦντος διὰ τῆς πίστεως· πολλῶν
αὐτῷ διὰ ταῦτα ἐκ τῆς τῶν Ἑλλήνων πληθύος προσο
ιόντων, καὶ συνευρισκομένων ἐκ δοσμῶν τοῦ τῆς
πόλεως μεγαλοφόρου ἐν τῇ ἐκεῖσε Χαλκευτικῇ λεγο
μένῃ στοᾷ, ἔνθα καὶ εἰώθει τὰς συνόδους ποιεῖσθαι
ὑπὸ τὰς τοῦ ἐγγὺς δημοσίου λουτροῦ ὑπογείους κα
μάρας, μεγαλυνομένης τε τῆς περὶ αὐτὸν φήμης καθ'
ὅλης τῆς πόλεως καὶ τῆς περιχώρου, οἱ τὴν ἀναζήτ
τησιν τῶν Χριστιανών στρατιώται τοῦ βασιλέως ἄμε
τοῖς δημοσίοις προστεταγμένοις ποιεῖσθαι, συλλαβέν
τες τὸν μακάριον Δημήτριον (οὐδὲ γὰρ φεύγων συν
ελήφθη, ἀλλὰ τὰς συνήθεις ἅμα τοῖς ἀδελφοῖς ἱερωρ
γῶν λατρείας) τῷ θεομάχῳ Μαξιμιανῷ καθάπερ τι
μέγιστον θήραμα προσήγαγον, οιόμενοι ἑαυτοὺς μέσ
λιστα τῷ βασιλεῖ παραθέσθαι, εἰ τὴν ἐπιμέλειαν το
μηδένα Χριστιανὸν λανθάνειν ἐπιδείξαιντο, τὸ καὶ
τοὺς ὑπεροχῇ ὄντας καταμηνύοντες.
δ'. Καὶ ὁ μὲν ἔτυχεν ἐπὶ τὸ τῆς πόλεως θέατρον
τὸ καλούμενον στάδιον ἀνιέναι θέας ἕνεκεν τῶν με
νομαχεῖν μελλόντων, καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ πενταδά
θεάματα ἐπιτελούντων· ἐκεῖ γὰρ αὐτῷ παρεσκεύεται
διά τινων σανίδων περιπεφραγμένος κύκλῳ ἐν τ
κρεμάμενος, ὃ δέχεσθαι μέλλων τοὺς ἐν αὐτῷ εἰπόν
τας, διότι τέρψις ἦν αὐτῷ τοῦ βλέπειν ἀνθρωπίνων
αἱμάτων ἔκχυσιν. Πλὴν οὐκ ἐκτὸς φροντίδος ἢ μερί
μνης εἶχε τὸ δρώμενον· διέκειτο γὰρ ὁ βασιλεὺς περί
τινα μονομάχον Λύατον ονόματι ἐκ τοῦ ἔθνους των
Οὐανδάλων ὑπάρχοντα, ἰσχύ καὶ μεγέθει σώματος
ἀνεσταλμένον, ὃς οὐ μόνον ἐν Ρώμῃ πολλοὺς ἐς
τὴν λοῦδον ἀνῃρήκει, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ Σερμίῳ, καὶ
ἐν τῇ Θεσσαλονικέων πόλει· διέτρεχε γὰρ διά τε τῶν
σανίδων καὶ τοῦ μαγγάνου, ἅτε διὰ πολλὴν ἐμπειρία
εἰς τὸ φονεύειν διὰ μελέτης καὶ συνηθείας κεκτημέν
νος.
δ
5. Hunc, cum omnibus, quod nemo cum eo ε. Τοῦτον, ἐπειδήπερ ἅπαντες ἐδεδοίκεσαν εις τ
posse congredi videretur, esse terrori, imperator μηδένα αὐτοῦ ἀνταγωνιστὴν ἀναφαίνεσθαι, ἐν πρώτ
inter primos, quod et continuo facere affectabat, Ο τοις εἶχεν ὁ βασιλεὺς, ὃ καὶ φιλεῖν ἐπεδείκνυτο, απ'
habebat placidiorique vultu intuebatur: laudabat ἡδέως ἔβλεπεν εἰς αὐτόν· ἐπῄνει δὲ καὶ ἐθαύμαζι
ponatur, adeo ut significari haud possit circulas
circumseptus, prout Anastasius Bibliothecarius
(adi Adnotata, Vitæ præcedenti sub num. 10 su
jecta) existimasse videtur.
Id est, certaminis gymnici, quod quinque
certaminibus, cursu videlicet, lucta, pugilatu, saltu
et jaculo, ut Festus docet, constabat. Adi ad vocabulum Quinquertium Pitisci Antiquilatum Romanarum Lexicon.
Cum hic de cellula seu de suggestu, quod
Maximiano aliisque ingressuris, prout hodie in
theatrorum aulis usuvenit, præparatum esset, sermo
institui videatur, ita Latine ultimam hanc Græcam
periodum interpretandam duxi, substantivumque
in ea, cum quo participium περιπεφραγμένος
concordare deberet, vel esse omissum vel certe hoc
ad significandum sepimentum substantive adhiberi,
ex istimo, idque vel idcirco maxime, quod substantivum κύκλῳ, participio isti subjectum in dativo
Wandalum natione fuisse Lyæum,nec in du
stasiana Photianave Sancti Vita, nec in monume
tis, scriptoribusve ullis, fidem certam facere natis,
asseveratur; quare etiam, anne illud veritati com
sonet, est dubium.
Civitas hæc, licet modo Slavonia urbical
duntaxat sit, Demetrii tamen state seu secak
quarto ineunte erat amplissima frequentissimaqu',
nec ante annum circiter 441, quo ab Attila fuit excisa, a florenti, in quo tunc erat, statu excidit.
Chapter IICaput II
col. 1177–1178page 5 of 9
PG 116:1177τὴν ἀκμὴν τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, καὶ εἰς τὴν περιφάνειαν αὐτοῦ ἐσεμνύνετο. Ὅτε δὴ πλησίον ἐγένετο τοῦ σταδίου, κατιόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ ὀχήματος, τότε μηνύσαντες προσάγουσιν τῷ Μαξιμιανῷ τὸν μακάριον οἱ συνειληφότες Δημήτριον. Πειθόμενος δὲ εἰ ἐπιμένει τὸν Χριστὸν προσκυνῶν, καὶ μαθὼν καὶ ἑτέρους αὐτὸν διδάσκειν τὸν ἐσταυρωμένον σέβειν, ἤχθη μὲν πρὸς αὐτόν. ε. Ἰδὼν δὲ τὴν παῤῥησίαν τοῦ ἀνδρὸς, Χριστιανὸν ἑαυτὸν ἀποκαλοῦντος, καὶ πᾶν ὁτιοῦν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑπομεῖναι θαῤῥοῦντος, εἶτα καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πάνυ ὡραῖον γενόμενον, καὶ τῶν προκειμένων θεαμάτων ὅλος ὢν, τὸν μὲν ἀοίδιμον μάρτυρα ἐκέλευσεν αὐτὸν παρὰ τὸ στάδιον δημοσίου γειτνιώντος βαλανείου περὶ τὰς τῶν ἐκεῖσε καμίνων φρουρεῖσθαι καμάρας. Ενθα φυλαττόμενος, ὁρᾷ σκορπίον ἐκ τῆς γῆς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ ἀνελθόντα, πειρᾶσθαι δὲ τῷ κέντρῳ πλῆξαι τὸν ἅγιον. Ὁ δὲ τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ποιήσας κατὰ τοῦ σκορπίου, καὶ προσαρτήσας αὐτὸν νεκρὸν ἀπέδειξεν. Παραχρῆμα δὲ ἄγγελος Κυρίου ἐλθὼν στέφανον ἐπέθηκε τῇ κορυφῇ τοῦ μάρτυρος, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Εἰρήνη σοι, ἀθλητὰ τοῦ Χριστοῦ, ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου. ζ. Ὁ δὲ βασιλεὺς εἰσελθὼν ἐν τῷ σταδίῳ καὶ προκαθίσας, τόν τε Λυαῖον εἰσαγαγὼν ἐκάλει διὰ τῶν κηρύκων τὸν βουλόμενον μονομαχῆσαι, προστιθεὶς μετὰ τῶν ἐπάθλων καὶ χρήματα πολλά· καί τις ἐκ τοῦ δήμου νεανίσκος ὡραῖος πάνυ, κομιδῇ νέος ὤν, Νέστωρ ὄνομα, ἄρτι τὸν ἴουλον ἐπανθοῦντα φέρων, γνωστὸς ὑπάρχων τῷ πανενδόξῳ μάρτυρι Δημητρίῳ (ἐθεώρει γὰρ τὰ ὑπ' αὐτοῦ γενόμενα θαύματα, πολύν τε λαὸν προστρέχοντα αὐτῷ, καὶ διδασκόμενον σέβειν, καὶ προσκυνεῖν τὸν Χριστὸν) ἐκδραμὼν ἐν ᾧ ἐφυλάττετο τόπῳ, καὶ πεσὼν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ ἔλεγεν· Δούλε τοῦ Θεοῦ Δημήτριε, βούλομαι τῷ Λυαίῳ μονομαχῆσαι, ἀλλ᾽ εὔξαι μοι τὸν Χριστὸν ὀνομάσας. Ὁ δὲ ἅγιος ποιήσας τὴν τοῦ Χριστοῦ σφραγίδα εἴς τε τὸ μέτωπον καὶ τὴν καρδίαν αὐτοῦ, ἀπέλυσεν αὐτὸν εἰρηκώς· Καὶ τὸν Λυαῖον νικήσεις, καὶ ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρήσεις. η. Ἀπελθὼν οὖν ἐν τῷ σταδίῳ, καὶ διὰ τῶν βαθεμίδων καταπηδήσας, ῥίψας τε τὸν χιτῶνα αὐτοῦ, ἔστησεν ἔμπροσθεν τοῦ Μαξιμιανοῦ, ὡς ἐκπλαγέντατὴν ἀκμὴν τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, καὶ εἰς τὴν περιφάνειαν αὐτοῦ ἐσεμνύνετο. Ὅτε δὴ πλησίον ἐγένετο τοῦ
σταδίου, κατιόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ ὀχήματος, τότε μηνύσαντες προσάγουσιν τῷ Μαξιμιανῷ τὸν μακάριον
οἱ συνειληφότες Δημήτριον. Πειθόμενος δὲ εἰ ἐπιμένει
τὸν Χριστὸν προσκυνῶν, καὶ μαθὼν καὶ ἑτέρους αὐτὸν διδάσκειν τὸν ἐσταυρωμένον σέβειν, ἤχθη μὲν
πρὸς αὐτόν.
autem ac mirabatur aetatis ejus vigorem,nec aliter
quam de magna re, de viri superbia gloriabatur.
Cum porro ad stadium jam venisset, atque e curru
descendisset, beatum Demetrium, qui eum ceperant, ad Maxinianum, rei præmonitum, tunc adducunt. Inquirens autem, an Christum adorare
pergeret, eumque etiam alios, ut Crucifzum adorent, doctrina sno impellere, edoctus, jussit illum
ad se duci.
ε. Ἰδὼν δὲ τὴν παῤῥησίαν τοῦ ἀνδρὸς, Χριστια 6. Viri autem, Christianum sese agnoscentis et
νὸν ἑαυτὸν ἀποκαλοῦντος, καὶ πᾶν ὁτιοῦν ὑπὲρ τοῦ quæcumque pro Domini nostri Jesu Christi nomine
ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὑπομεῖο sufferre audentis, constantiam, vultumque ejus
και θαῤῥοῦντος, εἶτα καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πάνυ maxime venustum conspicatus,quod totus spectaὡραῖον γενόμενον, καὶ τῶν προκειμένων θεαμάτων culis exhibendis esset intentus, venerandum marὅλος ὢν, τὸν μὲν ἀοίδιμον μάρτυρα ἐκέλευσεν αὐτὸν tyrem juxta ipsum prope publicum balneum in
παρὰ τὸ στάδιον δημοσίου γειτνιώντος βαλανείου subterraneis fornicibus, ibidem exsistentibus, cuπερὶ τὰς τῶν ἐκεῖσε καμίνων φρουρεῖσθε καμάρας. stodiæ manciperi jussit Ibidem custoditus
Ενθα φυλαττόμενος, ὁρᾷ σκορπίον ἐκ τῆς γῆς ὑπὸ scorpium, e terra sub pedibus suis, qui et cauda
τοὺς πόδας αὐτοῦ ἀνελθόντα, πειρᾶσθαι δὲ τῷ κέν- sanctum percutere conabatur, egredientem asτρῳ πλῆξαι τὸν ἅγιον. Ὁ δὲ τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ pexit. Hic autem, facto in scorpium crucis signo,
τοῦ Χριστοῦ ποιήσα; κατὰ τοῦ σκορπίου, καὶ προσάρ suspendit et mortuum illico reddidit Statim
τήσας αὐτὸν νεκρὸν ἀπέδειξεν. Παραχρῆμα δὲ ἄγ- angelus Domini adveniens coronam capiti marγελος Κυρίου ἐλθὼν στέφανον ἐπέθηκε τῇ κορυφῇ τοῦ tyris imposuit. Pax tecum, pugil Christi, robustus
μάρτυρος, καὶ εἶπεν αὐτῷ, Εἰρήνη σοι, ἀθλητὰ τοῦ sis et confortare.
Χριστοῦ, ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου.
ζ' Ὁ δὲ βασιλεὺς εἰσελθὼν ἐν τῷ σταδίω και προκαθίσας, τόν τε Λυαῖον εἰσαγαγὼν ἐκάλει διὰ τῶν
κηρύκων τὸν βουλόμενον μονομαχῆσαι, προστιθεὶς
μετὰ τῶν ἐπάθλων καὶ χρήματα πολλά· καί τις ἐκ
τοῦ δήμου νεανίσκος ὡραῖος πάνυ, κομιδή νέος ὤν,
Νέστωρ ὄνομα, ἄρτι τὸν ἴουλον ἐπανθοῦντα φέρων,
γνωστὸς ὑπάρχων τῷ πανενδόξῳ μάρτυρι Δημητρίῳ
(ἐθεώρει γὰρ τὰ ὑπ' αὐτοῦ γενόμενα θαύματα, πολύν
τε λαὸν προστρέχοντα αὐτῷ, καὶ διδασκόμενον σέβειν,
καὶ προσκυνεῖν τὸν Χριστὸν ἐκδραμὼν ἐν ᾧ ἐφυλάττετο τόπῳ, καὶ πεσὼν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ ἔλεγεν· Δούλε τοῦ Θεοῦ Δημήτριε, βούλομαι τῷ Λυαίῳ
μονομαχῆσαι, ἀλλ᾽ εὔξαι μοι τὸν Χριστὸν ὀνομάσας.
Ο δὲ ἅγιος ποιήσας τὴν τοῦ Χριστοῦ σφραγίδα εἴς
τε τὸ μέτωπον καὶ τὴν καρνίαν αὐτοῦ, ἀπέλυσεν αὐτ
τὸν εἰρηκώς. Καὶ τὸν Λυχῖον νικήσεις, καὶ ὑπὲρ
Χριστοῦ μαρτυρήσεις.
7. Cum porro imperator stadium esset ingressus,
locumque suum occupasset, Lyæum introducens
per nuntios, qui cum eo singulare certamen inire
vellet, advocabat, cum donis, victoriam referentitibus dari solitis,multam etiam pecuniam promit -
tens. Quidam autem e vulgo adolescens admodum
formosus, qui adhuc valde juvenis erat, nomine
Nestor, primam modo lanuginem ferens notus
exsistens gloriosissimo martyri Demetrio (facta
enim ab eo miracula. multumque populum,qui ad
eum accurrebat, venerari et quod docebat, et
Christum odorare videbal) ad locum, in quo custodiebatur, cadensque ad pedes ejus dixit: Serve
Dei Demetri, volo contra Lyæum singulari puguare certainine, sed ora pro me, Christum invocans. Verum Sanctus, et in fronte ipsius et in
corde Christi signo formato illum dimisit
dicens: El Lyæum vinces, et pro Christo martyrium subibis.
CAPUT II.
Maximianus, ob necem Lyceo illatam iratus, Nestorem primo ac dein eliam sanctum Demetrium jubet interfici, hicque, postea miraculis inclarescens, locis sacris sibi exstructis honoratur.
η'. ᾿Απελθὼν οὖν ἐν τῷ σταδίῳ, καὶ διὰ τῶν βαθε
μίδων καταπηδήσας, ρίψας τε τῶν χιτῶνα αὐτοῦ,
ἔστησεν ἔμπροσθεν τοῦ Μαξιμιανοῦ, ὡς ἐκπλαγέντα
Ab initio modo ad hunc usque locum sancri nostri, quam hic damus, Passionem confer cum
iis, quæ in Passione ejusdem altera, priori loco jam
data, a principio usque ad num. 7 lere occurrunt,
videbisque antiquioris hujus lucubrationis alteram
1 Sancti nostri, quam hic damus, Passionem esse
1 duntaxat ad hunc saltem usque locum paraphrasim,
variis adjunctis ab auctore vel pro arbitrio confictis,
vel aliunde ascitis auctam, prout in Commentario
Abiens ergo ad stadium, cum et de gradibus.
desiliisset, tunicamque suam deposuisset, coram
Maximiano stetit, ita ut obstupesceret imperator.
pravio num. 16 jam indicavi.
Quod hic i.arratur, a Photiana et Anastasiana sancti Passione abest, potestque vel idcirco,
num veritati consonet, haud immerito dubitari.
Verone, oui hac narratur, Sanctus Nestori,
singulari certamine Lyæum aggressuro, benedixerit, statues ex iis quæ Commentarii prævli § 4 disserui.
col. 1179–1180page 6 of 9
PG 116:1179τὸν βασιλέα. Καλέσας δὲ πρὸς ἑαυτὸν εἰς τοῦτο τηρήσαντα, καὶ συμβουλεύειν αὐτῷ καὶ λέγει· Νεανίσκε, οἶδα, ὅτι χρημάτων σε σπάνις ἐπὶ τοσοῦτον ἐρθῆναι φαντασίας παρεσκεύασεν, ἵνα ἢ περιγενόμενος πλοῦτον ἀθρόον κτήσῃς, ἢ ἀποτυχὼν πενίας ἐνοχλούσης μετὰ τοῦ ζῆν ἀπαλλαγήσῃ. Ἐγὼ δὲ σοι δι' οἴκτον τῆς νεότητος καὶ τῆς ἡλικίας, ἧς καὶ κεκόσμησαι, δώσω καὶ ὑπὲρ μόνης τῆς τόλμης ἄξια, καὶ ἀρκοῦντα χαρίσματα, καὶ ἔπιθι μετὰ τοῦ ζῆν ἔχων καὶ τὰ χρήματα· Λυκίῳ δὲ σεαυτὸν μὴ ἀντιστήσῃς, ἐπειδὴ σου πολλοὺς ἤδη δυνατωτέρους ἀπήλλαξεν. θ'. Ταῦτα ἀκούσας ὁ Νέστωρ, οὔτε ἥρπασε τὴν τοῦ βασιλέως φιλοτιμίαν, ἀλλ᾽ οὔτε ἐδειλίασεν πρὸς τὸν ἔπαινον τοῦ Λυαίου· τῷ δὲ βασιλεῖ ἀπεκρίνατο, οὐ χρημάτων ἐπιθυμῶ, φήσας, ὦ βασιλεῦ, οὐδὲ με τοῦτο ἐπὶ τὸν ἀγῶνα ἐλήλυθα, ἀλλ᾽ ἵνα κρείττονα Λυαίου ἐμαυτὸν συστήσω· μηδὲ γὰρ βούλεσθαι ζῆν, ἢ πλουτεῖν εἴξαντα, καὶ ἐκχωρήσαντα τῇ προλαβούσῃ τοῦ Λυαίου δόξῃ. Εὐθὺς οὖν ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ ὑπὲρ αὐτὸν ὀργῆς, τούτων λεχθέντων, ἐπλήσθησαν, τὴν ἀλαζονείαν τοῦ Νέστορος οὐχ ὑπομείναντες. Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς προτρεπόμενος ἐβόα, καὶ παρεθάρρυνεν τὸν Λυχῖον. ι'. Ὁ δέ γε Νέστωρ ποιήσας τὸν ζωοποιὸν σταυρὸν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἔλαβε τὴν ἀκινάκην, καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπεν· Ὁ Θεὸς Δημητρίου τοῦ δούλου σου, καὶ ὁ ἡγαπημένος σου παῖς Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ ὑποτάξας Γολιὰθ τὸν ἀλλόφυλον τῷ πιστῷ Δαυΐδ, αὐτὸς κατάβαλε τὸ θράσος τοῦ Λυαίου καὶ Μαξιμιανοῦ τοῦ τυράννου· καὶ εἰσεπήδησεν μέσον τῶν μαγγάνων. Γενομένης δὲ τῆς συμπλοκῆς, καιρίαν λαβὼν κατὰ τῆς καρδίας ὁ Λυαῖος, ἐρρέθη παραχρῆμα, καὶ τὴν ἐσχάτην τῷ βασιλεῖ ψυχικὴν περιεποίησε σύγχυσιν. Ὁ δὲ Νέστωρ ἐδόξαζεν τὸν Θεὸν, ὅτι τῇ εὐχῇ τοῦ ἁγίου Δημητρίου ἀνῃρέθη ὁ βάρβαρος. ια'. Μαξιμιανὸς δὲ παραυτίκα τῆς καθέδρας ἀνατοῦ ἀπεπήδησε, καὶ στυγνὸς ἐπὶ τὰς βασιλείους αὐλὰς ἐπανήρχετο, λέγων· Μὰ τοὺς θεοὺς γοητεία τις προεχώρησεν· ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐσφάττετο ὑπὸ τοῦ Μειρακίου τούτου ὁ τοσαύτας καὶ τηλικαύτας ἐπιδειξάμενος ἀνδραγαθίας. Καλέσας οὖν πρὸς ἑαυτὸν ὁ τύραννος τὸν Νέστορα, ἔφη πρὸς αὐτόν· Εἰπέ, νεανίσκε, τίνι μαγείᾳ χρησάμενος, ἢ τίνας ἔχων συνεργούς, τὸν Λυαῖον ἀπέκτεινας; Ὁ δὲ Νέστωρ ἀπεκρίνατο· Μαγείᾳ οὐκ ἐχρημάτισεν, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ οὐδὲ μαγγανείᾳ τινὶ ἀνῃρέθη· ἀλλ' ὁ Θεὸς Δημητρίου ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν, αὐτὸς ἀπέστειλε τὸν ἄγγελον αὐτοῦ, ἀπέκτεινεν ἐν τῇ χειρί μου τὸν ἀλάστορα, καὶ ὑπερήφανον. Ὀργισθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς, ἐκέλευσεν αὐτὸν ὡς Χριστιανὸν ἀπενεχθῆναι ἐν τοῖς δυτικοῖς τῆς πόλεως μέρεσιν ἐν τῇ ἐπονομαζομένῃ Χρυσῇ πύλῃ, κἀκεῖσε τῷ ἰδίῳ ξίφει ἀναιρεθῆναι ὑπὸ Μηνουτιανοῦ προτέκτορος· καὶ οὕτω τῆς μαρτυρίας τὸν στέφανον ἀνεδέξατο. ιβ'. Ὑποβαλλόντων δέ τινων τῶν ἀρχόντων τῷ βασιλεῖ περὶ Δημητρίου καὶ ὑποθεμένων ὡς αἴτιοςSUPPLEMENTUM.
Cum autem illam, qui in id prosilierat, ad sese τὸν βασιλέα, Καλέσας δὲ πρὸς ἑαυτὸν εἰς τοῦτο της
vocasset, suadere ei cupit ac dicere: Adolescens, δήσαντα, καὶ συμβουλεύειν αὐτῷ καὶ λέγει,· Νεαν
scio, quia divitiarum penuria, ut ad tantum vanilatis efferreris, te impulit ut aut vincens divitias
subito acquiras, aut victoria excidens egestatem
simul, quæ te turbat, et vitam deponas. Ego autem e juventutis tuæ, ætalisque, qua viges, miseratione, pro solo auso dona tibi et digna et
sufficentia largiar; abi divitias simul cum vita
';
possidens, nec te Lyæo objicias, quoniam jam
multos te fortiores occidit.
9. Audiens hæc Nestor nec imperatoris munificentiam accepit, nec etiam ad Lyæi landestimorem concepit; imperatori autem respondit dicens:
Divitias haud desidero, imperator, neque idcirco
ad certamen veni, sed ut me Lymo præstantiorem g
ostendam: sese enim nec vitam, nec divitias prærepla Lyæi laudi velle præferre. Statim itaque,
hisce dictis, imperator, et qui ei aderant, ira repleti sunt, Nestoris jactantiam haud ferentes. Ac
imperator quidem Lyæum excitans clamabat, audaciamque ei addebat.
10. Nestor autem, formato in pectore suo crucis
salutifera signo, acinacem accedit, levatisque in
cclum oculis, dixit: Ο Deus Demetrii, servi tui,
dilectusque filius tuus Jesus Christus, qui Goliath
alienigenam fideli tuo David subjecisti, Lyæi et
Maximiani fiduciam conlere; mediumque in repagulum prosiliit. Pugna autem facta, Lymus, ictum
in corde accipiens, illico est mortuus, extremamque imperatori attulit confusionem. Nestor autem G
laudabat Deum, quod sancti Demetrii precibus
barbarus esset occisus.
11. Maximianus autem e sede sua protinus surrexit, tristisque ad regiam rediit dicens: Per deos
veneficium quoddam est factum, quoniam is qui
tot tantaque facinora edidit, ab hoc juvene est
occisus. Arcessito autem ad se Nestori tyrannus
dixit: Dic, adolescens, qua usus ante magica vel
quos habens adjutores Lyæum interfecisti? Nestor
autem respondit: Arte magica, absit, haud cecidit, neque incantatione quapiam est occisus,
sed Deus Demetrii, Deus Christianorum angelum
suum misit, scelestumque ac superbum in manu
lica occidit. Iratus igitur imperator mandavit, ut
is, utpote Christianus, al occidentales urbis
partes in locum, cui Aurea portæ nomen, adduceretur, ibique gladio proprio a Menutiano proLectore occideretur; aique ita martyrii coronam
est adeptus
12. Quibusdam porro principum de Demetrio
mentionem apud imperatorem facientibus,eumque
σκε, οἶδα, ὅτι χρημάτων σε σπάνις ἐπὶ τοσοῦτον ἐρθῆναι φαντασίας παρεσκεύασεν, ἵνα ἡ περιγενόμενος
πλοῦτον ἀθρόον κτήσῃς, ἢ ἀποτυχὼν πενίας ενοχλού
σης μετὰ τοῦ ζῆν ἀπαλλαγήσῃ. Ἐγὼ δὲ σοι δι' οἴκτον
τῆς νεότητος καὶ τῆς ἡλικίας, ἧς καὶ κεκόσμησα,
δώσω καὶ ὑπὲρ μόνης τῆς τόλμης άξια, καὶ ἀρκοῦντα
χαρίσματα, καὶ ἔπιθι μετὰ τοῦ ζῆν ἔχων καὶ τὰ
χρήματα· Λυκίῳ δὲ σεαυὸν μὴ ἀντιστήσῃς, ἐπειδὴ σου
πολλοὺς ἤδη δυνατωτέρους ἀπήλλαξεν.
θ'. Ταῦτα ἀκούσας ὁ Νέστωρ, οὔτε ήρπασε την
τοῦ βασιλέως φιλοτιμίαν, ἀλλ᾽ οὔτε ἐδειλίασεν προς
τὸν ἔπαινον, τοῦ Λυαίου, τῷ δὲ βασιλεῖ ἀπεκρίνατο,
οὐ χρημάτων ἐπιθυμῶ, φήσας, ὦ βασιλεύ, οὐδὲ με
τοῦτο ἐπὶ τὸν ἀγῶνα ἐλήλυθα, ἀλλ᾽ ἵνα κρείττονα
Λυαίου ἐμαυτὸν συστήσω· μηδὲ γὰρ βούλεσθαι ζήν,
ἢ πλουτεῖν εἴξαντα, καὶ ἐκχωρήσαντα τῇ προλαβούση
τοῦ Λυαίου δόξῃ. Εὐθὺς οὖν ὁ βασιλεὺς καὶ οἱ ὑπὲρ
αὐτὸν ὀργῆς, τούτων λεχθέντων, ἐπλήσθησαν, την
ἀλαζονείαν τοῦ Νέστορος οὐχ ὑπομείναντες. Καὶ ὁ
μὲν βασιλεὺς προτρεπόμενος ἑβδα, καὶ παρεθάρρυνεν
τὸν Λυχῖον.
ι. Ο δέ γε Νέστωρ ποιήσας τὸν ζωοποιόν στεν
ρὸν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ἔλαβε τὴν ἀκινάκην, καὶ
ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπεν· Ὁ Θεὸς Δημη
τρίου τοῦ δούλου σου, καὶ ὁ ἡγαπημένος σου παι
Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ ὑποτάξας Γολιαθ τὸν ἀλλόφων
τῷ πιστῷ Δαυΐδ, αὐτὸς κατάβαλε το θράσεις το
Λυαίου καὶ Μαξιμιανοῦ τοῦ τυράννου· καὶ εἰσπήδς.
σεν μέσον τῶν μαγγάνων. Γενομένης δὲ τῆς συμπο
κῆς, καιρίαν λαβὼν κατὰ τῆς καρδίας ὁ Λυαίος, έ
ρέθη παραχρῆμα, καὶ τὴν ἐσχάτην τῷ βασιλεῖτ ψυχια
κὴν περιεποίησε σύγχυσιν. Ο δέ Νέστωρ ἐδέξετ
τὸν Θεὸν, ὅτι τῇ εὐχῇ τοῦ ἁγίου Δημητρίου Αντρέη
ὁ βάρβαρος.
ια΄. Μαξιμιανὸς δὲ παραυτίκα τῆς καθέδρας των
τοῦ ἀπεπήδησε, καὶ στυγνὸς ἐπὶ τὰς βασιλείους ε
λὰς ἐπανήρχετο, λέγων· Μὰ τοὺς θεοὺς γοητεία τη
προεχώρησεν· ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐσφάττετο ὑπὸ τοῦ Μι·
νίου τούτου ὁ τοσαύτας και τηλικαύτας ἐπιδειξάμενο
άνδραγαθίας. Καλέσας οὖν πρὸς ἑαυτὸν ὁ τύρανος
τὸν Νέστορα, ἔφη πρὸς αὐτόν· Εἰπέ, νεανίσκε, τι
μαγεία χρησάμενος, ή τίνας ἔχων συνεργούς, τον
Λυαῖον ἀπέκτεινας; Ὁ δὲ Νέστωρ ἀπεκρίνατο • 12γείᾳ οὐκ ἐχρημάτισεν, μὴ γένοιτο, ἀλλ᾽ οὐδὲ μεγγε
viᾳ τινὶ ἀνῃρέθη· ἀλλ' ὁ Θεὸς Δημητρίου ὁ Θεὸς τῶν
Χριστιανῶν, αὐτὸς ἀπέστειλε τὸν ἄγγελον αυτο
ἀπέκτεινεν ἐν τῇ χειρί μου τὸν ἀλάστορα, καὶ ὑπερ
ήφανον. Οργισθεὶς οὖν ὁ βασιλεὺς, ἐκέλευσεν αυτόν
ὡς Χριστιανὸν ἀπενεχθῆναι ἐν τοῖς δυτικοῖς τῆς εἰς
λεως μέρεσιν ἐν τῇ ἐπονομαζομένῃ Χρυσές πλη
κἀκεῖσε τῷ ἰδίῳ ξίφει ἀναιρεθῆναι ὑπὸ Μηναυτικού
προτέκτορος· καὶ οὕτω τῆς μαρτυρίας τὸν στέρεων
ἀνεδέξατο.
ιβ'. Υποβαλλόντων δέ τινων τῶν ἀρχόντων το
βασιλεῖ περὶ Δημητρίου καὶ ὑποθεμένων ὡς εἴτιος
Num pro martyre recte habeatur hic Nestor, Commentario prævio § 6 deßnii,
col. 1181–1182page 7 of 9
PG 116:1181τῆς τοῦ Λυσίου σφαγῆς γεγένηται, αὐτίκα ὑπερζέσας τῷ θυμῷ οἰωνισάμενος ὡς οὐκ ἀγαθὸν τὸ συνάντημα αὐτῷ γεγονέναι εἰς τὸ στάδιον αὐτῷ εἰσβάλλοντι, κελεύει αὐτὸν ἐν αὐτοῖς, οἷς ἐφυλάττετο καμινέοις, λόγχαις κατασφαγῆναι. Καὶ οὕτως ἀναιρεθείς ὁ πανένδοξης μάρτυς τῆς καλῆς ὁμολογίας τὴν μαρτυρίαν ἐπλήρωσεν. Λοῦπος δὲ, ὁ τοῦ ἁγίου Δημητρίου οἰκέτης, παρεστὼς αὐτῷ, λαβὼν τὸ ὁράριον τοῦ ἁγίου, ἐν αὐτῷ ἀνελέξατο τὸ αἷμα αὐτοῦ. ιγʹ. Ἀφελόμενος δὲ καὶ τὸ βασιλικὸν δακτύλιον, ὃ ἐφέρει ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸ ἐγκλείσας ἐν τῷ ἁγίῳ αἵματι, ἐπετέλει δι᾿ αὐτοῦ ἰάσεις· πάντας γὰρ τοὺς κατεχομένους ποικίλαις νόσοις, καὶ τοὺς ὑπὸ ἀκαθάρτων πνευμάτων βεβλαμμένους ἰᾶτο διὰ τῆς εὐχῆς καὶ ἐπισκιάσεως τοῦ ἁγίου, καὶ τῆς ἐν τῷ δακτυλίῳ χάριτος, ὡς διαδραμεῖν τὴν περὶ τούτου φήμην ἐν ὅλῃ τῇ Θεσσαλονικέων πόλει. Μαθὼν δὲ ὁ βασιλεὺς περὶ αὐτοῦ, καὶ πῶς ἰᾶται τοὺς κάμνοντας, ἐκέλευσε καὶ αὐτὸν ἀναιρεθῆναι ἐν τῷ τριβουναλίῳ τῆς πόλεως ἐν ἡμέρᾳ τῶν βουλευμάτων, προκαθημένου αὐτοῦ, μετὰ καὶ ἄλλων τινῶν πεπιστευκότων τῷ Χριστῷ. ιδʹ. Τὸ δὲ πανάγιον Δημητρίου τοῦ ὁσίου λείψανον καταφρονηθὲν ὑπὸ τῶν ἀνῃρηκότων, οἱ τῶν τότε δὴ ἀδελφῶν εὐλαβέστεροι λαβόντες νύκτωρ διὰ τὸν φόβον τοῦ βασιλέως, καὶ ἐν αὐτοῖς οἷς ἔῤῥιπτον χώμασιν διανειμάμενοι τῆς γῆς, ὅσον οἷόν τε ἦν, ἔκρυψαν, ἵνα μὴ παρά τινος τῶν αἱμοβόρων ζώων ὑπομείνῃ βλάβην. Οὐδενὶ δὲ μετὰ ταῦτα φροντὶς ἐγένετο μετενεγκεῖν τὸ σῶμα τοῦ ἁγίου, ἀλλ᾽ ἔμεινεν ἐπὶ χώματος σημείων τε πολλῶν καὶ ἰάσεων γενομένων ἐν τῷ τόπῳ, καὶ θείων χαρισμάτων φοιτώντων τοῖς πίστει προσερχομένοις ἐν αὐτῷ, καὶ ὁσημέραι πάντων εὐφραινομένων ἐκεῖσε, περιβοήτου διὰ πάσης Μακεδονίας, καὶ Θετταλίας γινομένης τῆς τοῦ μάρτυρος θαυματουργοῦ ἐνεργείας. ιεʹ. Λοιπὸν δὲ καὶ τῆς τῶν εἰδώλων πλάνης καθαρθείσης, τῆς δὲ ζωοποιοῦ καὶ ἀμωμήτου τῶν Χριστιανῶν ὀρθοδόξου πίστεως λαμπρυνομένης, Λεόντιος δέ τις ἀνὴρ τοὺς ἐπαρχικοὺς τῶν Ἰλλυριῶν κατακοσμῶν θρόνους, ἀπερχόμενος ἐν τῇ Δακῶν χώρᾳ νόσῳ ἀνιάτῳ ληφθεὶς λεκτικίῳ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐν τῇ Θεσσαλονικέων ἀνηνέχθη πόλει, καὶ ἀνεκλίθη ἐν τῷ σεβασμίῳ σηκῷ, ἔνθα ὑπὸ γῆν κείμενον τοῦ ἁγίου τὸ λείψανον. Παραχρῆμα δὲ τοῦ κατακλιθῆναι αὐτὸν ἐπάνω τοῦ ἰαματοφόρου μνήματος εὐθέως τῆς ὑγείαςτῆς τοῦ Λυσίου σφαγῆς γεγένηται, αὐτίκα ὑπερζέ- exstitisse necis Lymi causam suggerentibus,statim
σας τῷ θυμῷ οἰωνισάμενος ὡς οὐκ ἀγαθὸν τὸ συνάντημα αὐτῷ γεγονέναι εἰς τὸ στάδιον αὐτῷ εἰσβάλλοντι, κελεύει αὐτὸν ἐν αὐτοῖς, οἷς ἐφυλάττετο καμινέοις, λόγχαις κατασφαγῆναι. Καὶ οὕτως ἀναιρεθείς
ὁ πανένδοξης μάρτυς τῆς καλῆς ὁμολογίας τὴν μαρτυρίαν ἐπλήρωσεν. Λοῦπος δὲ, ὁ τοῦ ἁγίου Δημητρίου οἰκέτης, παρεστὼς αὐτῷ, λαβὼν τὸ ὁράριον τοῦ
ἁγίου, ἐν αὐτῷ ἀνελέξατο τὸ αἷμα αὐτοῦ.
ιγʹ. Αφελόμενος δὲ καὶ τὸ βασιλικὸν δακτύλιον,
ὃ ἐφέρει ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὸ ἐγκλείσας ἐν
τῷ ἁγίῳ αἵματι, ἐπετέλει δι᾿ αὐτοῦ ἰάσεις· πάντας
γὰρ τοὺς κατεχομένους ποικίλαις νόσοις, καὶ τοὺς
ὑπὸ ἀκαθάρτων πνευμάτων βεβλαμμένους ἰᾶτο διὰ
τῆς εὐχῆς καὶ ἐπισκιάσεως τοῦ ἁγίου, καὶ τῆς ἐν
τῷ δακτυλίῳ χάριτος, ὡς διαδραμεῖν τὴν περὶ τούτου φήμην ἐν ὅλῃ τῇ Θεσσαλονικέων πόλει. Μαθὼν
δὲ ὁ βασιλεὺς περὶ αὐτοῦ, καὶ πῶς ἰᾶται τοὺς κάμνονταί, ἐλέλεμσε forte ἐκέλευσε] καὶ αὐτὸν ἀναιρεθῆναι
ἐν τῷ τριβουναλίῳ τῆς πόλεως ἐν ἡμέρᾳ τῶν βουλουπτάτων [an. βουλευμάτων?], προκαθημένου αὐτοῦ,
μετὰ καὶ ἄλλων τινῶν πεπιστευκότων τῷ Χριστῷ.
ira incensus, omenque haud bonum, quod sibi,
ad stadium properanti, obvium illum habuisset,
exstitisse ralus, jussit eum in ipsis, in quibus
custodiebatur, fornicibus interfci lanceis. Itaque
gloriosissimus martyr occisus pulchra confessione
martyrium implevit. Lupus autem sancti Demetrii
famulus,qui ipsi præsens aderat, stropbium sancti
accipiens, sanguinem in eo collegit
13. Cum autem et annulum imperatorium,quem
in manu sua gerebat,abstulisset, eumque in sancto
sanguine tinxisset, multas per eumdem sanationes
operabatur. Omnes enim, qui diversis morbis detinebantur, aut ab immundis spiritibus patiebantur, Sancti oratione ac patrocinio, eaque, quæ
annulo inerat, gratia sanabat, ita ut rei hujus
fama tola Thessalonicensium civitate percrebresceret. Cum autem imperator rem eamdem,et qui
laborantes adversa valetudine sanaret, didicisset,
in civitatis tribunali, cum ipsemet præsideret,
jussit cum una cum aliis qnibusdam, in Christum
credentibus, judiciorum die occidi.
ιδ'. Τὸ δὲ πανάγιον Δημητρίου τοῦ ὁσίου λείψανον 14. Cum autem sanctissimum beati Demetrii
καταφρονηθὲν ὑπὸ τῶν ἀνῃρηκότων, οἱ τῶν τότε δὴ corpus ab iis qui eum occiderant, contemneretur,
ἀδελφῶν εὐλαβέστεροι λαβόντες νύκτωρ διὰ τὸν φό- religiosiores quidam fratrum præ imperatoris
βον τοῦ βασιλέως, καὶ ἐν αὐτοῖς οἷς ἔῤῥιπτον χώμα- metu noctu id sustellentes in ipsis etiam, in quas
σιν διανειμάμενοι τῆς γῆς, ὅσον οἷόν τε ἦν, ἔκρυ- conjectum fuerat, scrobibus, terra tam profunde,
ψαν, ἵνα μὴ παρά τινος τῶν αἱμοβόρων ζώων ὑπο- quam poterat, effossa, absconderunt, ne a sanguiμείνῃ βλάβην. Οὐδενὶ δὲ μετὰ ταῦτα φροντὶς ἐγένε- naciorum animalium quopiam detrimentum pateτο μετενεγκεῖν τὸ σῶμα τοῦ ἁγίου, ἀλλ᾽ ἔμεινεν ἐπὶ retur. Nulli autem post hæc curæ fuit transferre
σχήματος (an χώματος] σημείων τε πολλῶν καὶ Sancti corpus, sed marsit sub terra (17),cumque
ἰάσεων γενομένον ἐν τῷ τόπῳ, καὶ θείων χαρισμά- multis in loco signis ac fanationibus factis, iisque
των φοιτώντων τοῖς πιστει προσερχομένοις ἐν αὐτῷ, qui cum fde ad illum accedebant, graliis divinis
καὶ ὁσημέραι πάντων εὐφραινομένων έκεῖσε, περι- frequentissime collatis, latitiaque ibidem affectis,
βοήτου διὰ πάσης Μακεδονίας, καὶ Θετταλίας γινομένης martyris miracula facientis, eficacia per omnem
τῆς τοῦ μάρτυρος θαυματουργοῦ ἐνεργείας.
Macedoniam ac Thessaliam celebris esset effecta
ιεʹ. Λοιπὸν δὲ καὶ τῆς τῶν εἰδώλων πλάνης καθαρθείσης, τῆς δὲ ζωοποιοῦ καὶ ἀμωμήτου τῶν Χριστιατῶν ὀρθοδόξου πίστεως λαμπρυνομένης, Λεόντιος δέ
τις ἀνὴρ τοὺς ἐπαρχικοὺς τῶν Ἰλλυριών κατακοσμῶν
θρόνους, ἀπερχόμενος ἐν τῇ Δακῶν χώρᾳ νόσῳ ἀνιάτῳ ληφθεὶς λεκτικίῳ ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐν τῇ Θεσσαλονικέων ἀνπηνέχθη πόλει, καὶ ἀνεκλίθη ἐν τῷ σε
βασμίρ σηκῷ, ἔνθα ἐν ὑπὸ γῆν κείμενον τοῦ ἁγίου
τὴ λείψανον. Παραχρῆμα δὲ τοῦ κατακλιθῆναι αὐτὸν
ἐπάνω τοῦ ἰαματοφόρου μνήματος εὐθέως τῆς ὑγείας
De Lupo, Sancti famulo, videsis Comment:rium prævium num. 62 et seqq.
Alludi hic videtur ad proconsulis Græciæ dignitatem, ad quam ab imperatore Sanctus noster
fuerit evectus, arrhamque, quum tunc acceperit;
Verum anne Sanctus Græcia proconsul unquam
• Xsuiterit,dubium admodum apparet. Adi Commentarium prævium num. 35 et seqq
Ita vocabulum Græcum σχήμα reddidi,quod
ei substituendam putem voceın χώμα, quæ idem,
quod Latine terra seu humus, signifcat. Videsis
Commentarium praevium Dum. 78.
Joannl, Thessalonicensi saulo vi episcopo,
praluxisse hanc Sancti nostri Passionem, vero
haud prorsus ex hoc ejus loco apparet absimile.
15. Tandem autem cum et idolorum error esset
abactus, fidesque salutaris ac pura Christianorum
orthodoxa claresceret, Leontius vir quidam
qui Illyrici præfecturæ thronum ornabal, morbo
immedicabili, cum in Daciam discederet, correplus, a servis suis Thessalonicam lectica delatus
fuit, venerandoque, ubi et sacræ ejus sub' humo
exstant reliquiæ, monumento impositus; sanitatem
autem, statim atque monumento, sanationes afferenti, fuit impositus, recuperavit, ita ut et ipseAdi iterum Commentarium prævium num. 11.
Cu... Leon'ius,hic memoratus. sæ ulo quinto
in/unt, uti in Commentario prævio num 74 docui,
verosimiliter foruerit tuncqie, uti ex iis quæ Or
landius Orbis sacri et profani part. i. lib. ii, cap. 1
in me lium adducit, verosimilius apparet, Illyricum
occidentale præfecio prætoriano paruerit, oportet,
ut Leontius ille Illyrici,non occidentalis, sed orientalis præfectus exstiterit, nisi forte, quod tamen
non apparet, Leontius quispiam alius ante sæculi
quinti initium, imno ante Theodosii I, qui ex adduclis ab Orlandio loco cit. rationibus Illyricum in
duas dictas partes divisisse videtur, imperium ge3.
sorit Illyrici præfecturam.
col. 1183–1184page 8 of 9
PG 116:1183ἐπέτυχεν, ὥστε θαυμάζειν αὐτόν τε καὶ τοὺς περὶ αὐτὸν τὴν ταχίστην τοῦ μάρτυρος ἐπισκοπὴν, καὶ χάριτας ὁμολογεῖν τῷ Θεῷ, καὶ τῷ πανενδόξῳ μάρτυρι Δημητρίῳ· ὃς αὐτίκα κατὰ τὰς τῶν καμίνων καμάρας, ἅμα καὶ τοῦ τῶν θερμῶν ὑδάτων οἴκου καθελὼν καὶ περικαθάρας μετὰ καὶ τῶν ἐκεῖσε ὄντων δημοσίων ἐμβόλων καὶ προπυλῶν, ἀνήγειρεν πάνσεπτον οἶκον τῷ μάρτυρι, δαψιλείᾳ κατακοσμήσας χερειῶν μέσον τοῦ δημοσίου λουτροῦ καὶ τοῦ σταδίου. ις'. Μέλλων δὲ ἀπέρχεσθαι ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ ἠβουλήθη τινὰ τῶν λειψάνων λαβεῖν τοῦ μάρτυρος πρὸς τὸ κἀκεῖσε ναὸν αὐτῷ οἰκοδομῆσαι εἰς ὄνομα τοῦ ἁγίου· ὃν ὁ πανένδοξος ἀθλοφόρος τοῦ Χριστοῦ Δημήτριος νυκτὸς ἐπιστὰς τοῦτον προελθεῖν διεκώλυσεν. Λαβὼν οὖν τὴν χλαμύδα αὐτοῦ τὴν ἐκ τῶν ἁγίων αἱμάτων πεφυρμένην καὶ μέρος τοῦ ὀραρίου, καὶ ποιήσας γλωσσόκομον ἀργύριον, ἐν αὐτῷ ἀπέθετο. Ὁδοιποροῦντος δὲ αὐτοῦ, καὶ σφοδροῦ χειμῶνος γεγονότος, καὶ τοῦ Δανουβίου ποταμοῦ καχλάζοντος τῷ ῥεύματι, ὡς μηδὲ ναυσὶ πόρον τούτον ὑπάρχειν ἐπὶ ἱκανάς τε ἡμέρας μὴ ὑπολείποντος αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἴργοντος τὴν ἐπὶ τὸ πρόσω πορείαν, ἀθυμίᾳ ἐτύγχανεν ὁ ἔπαρχος. ιζ'. Καὶ δὴ ἑώρα τὸν πανένδοξον Δημήτριον λέγοντα αὐτῷ, Πᾶσαν ἀπιστίαν καὶ ἀθυμίαν ἀπωσάμενος, λαβὼν ὅπερ ἐπιφέρεις, παρελθὲ τὸν ποταμὸν ἀδιστάκτως. Ἑωθὲν οὖν ἐπιβὰς τῷ ὀχήματι ἔχων ἐν χερσὶ τὴν τιμίαν σορόν, διῆλθεν ἀβλαβὴς τὸν ποταμόν, καὶ οὕτως ἀπελθὼν, ἐν τῷ Σερμίῳ ἀπέθετο τὴν ἁγίαν σορὸν μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ θησαυροῦ ἐν τῷ παρ᾽ αὐτοῦ κτισθέντι ἐκεῖσε πανσέπτῳ ναῷ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Δημητρίου πλησίον τοῦ σεβασμίου οἴκου τῆς καλλινίκου μάρτυρος Ἀναστασίας. Πολλά τε θαύματα, καὶ ἰάσεις ὁ Κύριος ἐποίησεν, ἔνθα μετῆς ὁδοῦ τὸ ὄχημα καὶ τὰ ζῶα ἀνεπαύσαντο, χάριτι καὶ οἰκτειρμοῖς καὶ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.SUPPLEMENTUM.`
met et illi, qui ei aderant, celerrimam martyris ἐπέτυχεν, ὥστε θαυμάζειν αητόν τε καὶ τοὺς περὶ
visitationem mirarentur, gratiasque Deo et glo- αὐτὸν τὴν ταχίστην του μάρτυρος ἐπισκοπὴν, καὶ
sissimo martyri Demetrio agerent; qui statim,
cum arcuatorum operum fornices una cum aquarum calidarum domo publicisque, quæ ibidem
erant, portibus destruxisset ac expurgasset, venerandum sancto martyri templum inter publicum lavacrum et stadium exstruxit, munerum
copia id exornans.
χάριτας ὁμολογεῖν τῷ Θεῷ, καὶ τῷ πανενδόξῳ μέρο
τυρι Δημητρίῳ· ὃς αὐτίκα κατὰ τὰς τῶν καμίνων
καμάρας, ἅμα καὶ τοῦ τῶν θερμῶν ὑδάτων οἴκου
καθελὼν καὶ περικαθάρας μετὰ καὶ τῶν ἐκεῖσε ὄνα
των δημοσίων ἐμβόλων καὶ προπινῶν, ἀνήγειρεν
πάνσεπτον οἶκον τῷ μάρτυρι, δαψιλεία κατακοσμή
σας χερειών μέσον του δημοσίου λουτροῦ καὶ τοῦ στα
δίου.
16. Cum autem in Illyricum esset disces- ις'. Μέλλων δὲ ἀπέρχεσθαι ἐν τῷ Ἰλλυρικῷ
surus, partem quamdam reliquiarum martyris, ἠβουλήθη τινὰ τῶν λειψάνων λαβεῖν τοῦ μάρτυρος
ul et ibi templum sub ejus nomine erigeret, πρὸς τὸ κἀκεῖσε ναὸν αὐτῷ οἰκοδομῆσαι εἰς ὄνομε
accipere voluit; quem gloriosissimus martyr, τοῦ ἁγίου· τινι ὁ πανένδοξος ἀθλοφόρος τοῦ Χρισ
noctu aslans, id exsequi prohibuit. Accepta igitur στοῦ Δημήτριος νυκτὸς ἐπιστὰς τοῦτον προελθεῖν
chlamyde, sanguine ipsius tincta, parteque orarii, διεκώλυσεν. Λαβών οὖν τὴν χλαμύδα αὐτοῦ τὴν ἐκ
in lipsanotheca argentea, eum in finem confecla, τῶν ἁγίων αἱμάτων πεφυρμένην καὶ μέρος τοῦ
ea deposuit; cum autem iter faceret, hiemsque ὀραρίου, καὶ ποιήσας γλωσσόκομον ἀργύριον, ἐν
aspera esset, egressusque alveo Danubius diebus αὐτῷ ἀπέθετο. Ὁδοιποροῦντος δὲ αὐτοῦ, καὶ τ
sufficientibus etiam navibus iter haud relinque- δροῦ χειμώνος γεγονότος, καὶ τοῦ Δανουβίου ποταμού
ret, viamque promovere impediret, animo des καχλάζοντος τῷ ῥεύματι, ὡς μηδὲ ναυσὶ πόρον τοῦ
pondit præfectus.
τον ὑπάρχειν ἐπὶ ἱκανά; τε ἡμέρας μὴ ὑπολείπον
τις αὐτοῦ, ἀλλ᾽ εἴργοντος τὴν ἐπὶ τὸ προσωπορείαν,
ἀθυμίᾳ ἐτύγχανεν ὁ ἔπαρχος.
17. Ipsum autem vidit gloriosissimum marlyrem Demetrium, ipsi dicentem, Diffidentia omni
pusillanimitateque deposita, accipiens, quod fers,
fuvium absque cunctatione ingredere. Mane igitur, curru consenso, venerandas reliquias manu
gestans fluvium innoxius transivit itaque
transvectus Sirmii sacram lipsanothecam
cum thesauro, in hac contento, in sancti Denetrii ecclesia, prope venerandum pulchris victoriis
decoratæ martyris Anastasia templum exstructa,
deposuit. Multa autem et miracula et sanationes
in via, cum et currus et animalia quiescerent,
Domini nostri Jesu Christi et gratia et longanimitate et misericordia Deus patravit; cui gloria
et virtus nunc et semper et in sæcula sæculorum.
Amen.
Occidentale nimirum; Thessalonica enim,
quæ Illyrici orientalis civitas erat, versabatur.
Nec hujus miraculi, nec alterius supra hic
relati, quo Leontius. Sancto patrocinante, sanitatem recuperarit, in Photiana et Anastasiana Sancti
nostri Vita mentio fit.
Sirmium ergo Thessalonica Leontius perrexit; verum, cum inde illuc pergentibus Danubius
trajiciendus haud sit, rectene hic flumen istud Leἐν
ιζ. Καὶ δὴ ἑώρα τὸν πανένδοξον Δημήτριον λέο
γιντα αὐτῷ, Πᾶσαν ἀπιστίαν καὶ ἀθυμίαν ἀπωεί·
μενος, λαβὼν ὅπερ ἐπιφέρεις, παρελθε τὸν ποταμὸν
ἀδιστάκτως. Εωθεν οὖν ἐπιβὰς τῷ ὀχήματι ἔχων ἐν
χερσὶ τὴν τιμίαν σορὸν, διῆλθεν ἀβλαβὴς τὸν ποτα·
μόν, καὶ οὕτως ἀπελθὼν, ἐν τῷ Σερμίῳ ἀπέθετο τὴν
ἁγίαν σορὸν μετὰ τοῦ ἐν αὐτῇ θησαυρού ἐν ᾧ
παρ' αὐτοῦ κτισθέντι ἐκεῖσε πανσέπτῷ ναῷ π
ἁγίου μάρτυρος Δημητρίου πλησίον του σεβασμίου
οἴκου τῆς καλλινίκου μάρτυρος Αναστασίας. Πολλά
τε θαύματα, καὶ ἰάσεις ὁ Κύριος εποίησεν, ἔνθα με
τῆς ὁδοῦ τὸ ὄχημα καὶ τὰ ζῶα ἀνεπαύσαντο, χάρα
καὶ οἰκτειρμοῖς καὶ φιλανθρωπία του Κυρίου ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα, καὶ τὸ κράτος νῦν καὶ
ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.
ontius trajecisse indicatur? In Daciam, quæ Thessalonica, nisi trajecto Istro seu Danubio, adiri non
potest, profectus fuisse, supra asseritur; cum 20iem fieri possit, ut Leontius in Daciam,e qua Sirmium, nisi Istro pariter seu Danubio trajecto, adiri
non potest, primum sese contulerit, ac deinde tantum Sirmium adierit, erroris hic argui non potest
anonymus Sancti nostri biographus.
col. 1167–1168page 9 of 9
us suis olim, ut jam docui,maxime adversati, vir haud rudis exstiterit, eaque quæ in litteras
ium habuerint; ut sane, quin ii, prospera misit, sat diligenter examinasse videatur, res ut
adversus Græcos, quorum jugum excusse- cunque verosimile queat haberi.
rtuna usi, sancto nostro martyri, quem 142. Pari fere de causa, nostrone de Sancto, an
Asanis artibus delusi in Bulgariam, relicta de alio homonymo Carolus, Novariensis episcopus,
onica Græcorumque tutela, migrasse, sibique dum lucubrationis a se adornatæ,quam Novariam
naturum, rebantur, cultum etiam, maxime inscripsit, lib. 1, pag. 184 ita scribit: Colitur
sia, quam ei Petrus et Asan erexerant, (Novariæ nimirum) in eadem ecclesia sancti Julii
s detulerint, dubitandum non appareat; etiam Demetrius martyr die 14 Maii, fuitque in ea
o, cum Petrus et Asan, quo in partes suas altare ei dicatum; do cujus tamen translatione
s, populares suos, altraherent, auxilium, nihil habeo, qnod referam,» sermonem instituat,
rius cujuscunque Sancti, sed Demetrii eis dubitandum existimo, certeque de alio Demetrio
um sibi comminiscendum duxerint, hunc martyre, quam de nostro, loqui ipsum credide
pud Bulgaros,cum nondum, Petro et Asane rim, si Novarienses Demetrii, quem 11 Maii, forte
ibus,arma in Græcos, quo sese in liberta- quod hoc die sacrum illius corpus olim acceperint,
ererent, arripuissent, maxima in venera- in Sancti Julii ecclesia colant, integrum ad se
uisse, cultumque obtinuisse, verosimile corpus aliquando fuisse translatum, contendant,
pparet. Utut sit, cum equidem, quis qualisve seu potius hodieque aut saltem olim integrum
t, perspectum haud habeam, sicque nihil possederint. Rationem, ob quam ita existimem,
,quo ea de re lectorem edoceam, occurrat, quisque ex iis, quæ num. In de sacris Sancti
im ecclesiasticum, Sancto nostro alibi præ- nostri reliquiis corporeve, Thessalonica nunquam
elatum, sermonem jam converto.
alio secundum omnes sui partes avecto, disserui,
Anastasius Bibliothecarius in Præfatione, facile intelliget. Porro nec melius, Demetrione
ancti nostri Passioni, a se contextæ Carolo nostro, an alteri martyri homonymo ecclesia
adi num. 14; suam hanc lucubrationem parcecie, Sancti Demetrii nomine in Britannia
ens,præmisit, ita sub initium principi huic Aremorica insignitæ, quæ in Vita Sanctæ Gilda
r: Beati Demetrii, Thessalonicensis mar- abbatis, ad 29 Januarii diem,quo is colitur, apud
'assionem atque miracula, hortantibus fra- nos edita, num. 27 memoratur, consecrata sit,
et maxime viro peritissimo Joanne diacono, habeo perspectum. Verum alia præterea ecclesia,
ìdei puritate ac scientiæ claritate notissimo, quam sancto nostro Demetrio exstructam conse
de Græco in Latinum transtuli sermonem; cratamque fuisse, indubitatum est,hic modo etiam
fatus Joannes hujus martyris in domo qui- memoranda occurrit.
a miræ antiquitatis et pulchritudinis ora
habebat, tamen qualis iste martyr Christi
norabat. Ego vero, sicut expertus sum apud
lonicam,ubi pretiosum corpus ejus redolet,
ndore miraculorum refulget,innotui ei per
n.» Joannes, hic ab Anastasio Bibliotheca
noratus, L. R. E. diaconus erat, Romæque
e,ut dubitandum non apparet, coinmoraba
jare, si miræ antiquitatis pulchritudinisque
um, quod hic, Anastasio per verba recitata
e,in domo sua habuit, fuerit reipsa, uti hic
r sese æstimasse indicat, sancto nostro
i consecratum, consectarium e recitatis
sii verbis erit, ut is etiam Romæ, et quidem
eculum nonum,quo idem Anastasius floruit,
inque saltem cultu ecclesiastico fuerit ga
Verum cum duo etiam Italiæ martyres,
rii nomine distincti, alter Verulis,alter Ostiæ,
ano martyrologio ascribantur, nec Anasta
idquam, e quo se Demetrium, oratorium
anis diaconi domo habentem, homonymum
hessalonicensem martyrem, collegerit, in
m abducat, fueritne Demetrius noster, an
anctus homonymus, reipsa Romæ sæculo
ic forte etiam citius cultus, solis huc tran
s Anastasii verbis innixus pro certo asseve
on ausim, licet interim, quod hic scriptor
143.Cyprianus quidam in Africa episcopus,infe
liciter, uti Miraculorum edendorum lib. II, cap. 6,
sede tamen, quam hic occuparit,nuspiam indicata,
memoratur, a Slavis, cum Byzantium negotii cu
juspiam causa peteret, captus, duramque ita in ser
vitutem delapsus ab apparente sibi sancto Deme
trio seque viæ,quæ Thessalonicam aufugeret, du
cem præbente in libertatem fuit assertus.Hinc in
Africam reversuз, quo sese sancto Sospitatori suo
gratum exhiberet, templum insigne, opem ei iterum
mirabiliter ferente sancto martyre, exstruxit, ei
demque dedicavit.Porro cum miraculum, quod in
laudati episcopi gratiam Sanctus patravit, sæculo
nono aut forte etiam paulo citius, uti in Adnotatis
eidem subdendis docebo, evenerit, certum omnino
est, in Africam tum etiam propagatum fuisse De
metrii nostri cultum,quem ibidem etiam incremen
ta temporis lapsu sumpsisse, fas est colligere vel e
solis, quibus miraculi istius narratio, ab Anastasio
Bibliothecario in compendium contracta,apud Ma
billonium tom. I Veterum Analectorum pag. 95 ter
minatur, sequentibus hisce verbis: «Per orationes
ejus (sancti Demetrii videlicet) si quis infirmäs in
eodem templo per Cyprianum nempe episcopum
exstucto) devotus advenerit, si perunctus fuerit
de oleo lampadis ejus, illico sanabitur. >
144. Huic porro ecclesiæ, quam,nomlni suo sa