PASSIO TERTIA S. DEMETRII M. AUCTORE SIMEONE METAPHRASTE Græco bibliothecæ Christianissimi regis Medicæo exemplari, cum Lipomani et Surii editionibus collato. Interprete Lipomano. CAPUT I. Sancti patria, genus, institutio, dignitas, Christi prædicatio, apprehensio atque in carcerem conjectio α'. Εἶχε μὲν τὰ Ῥωμαίων σκῆπτρα Μαξιμιανὸς ὁ Ερκούλιος, πολὺς κατὰ Χριστιανῶν πνέων τε καὶ φερόμενος· εἰδωλικῆς δὲ πλάνης τὴν ὑπ᾽ οὐρανὸν ἅπασαν ἐκάλυπτε νέφος, εἰ καὶ λαμπροί καθάπερ ἀστέρες ταύτην διαλαχόντες οἱ διὰ Χριστὸν παθόντες ἐξέλαμπον. ἂν εἰς τότε καὶ ἡ θαυμαστὸς Δημήτριος ἐγνωρίζετο· Δημήτριος, ὁ καὶ τὴν εἰς Χριστὸν πίστον περίβλεπτος, καὶ τοῖς ἐν Χριστῷ θαύμασι πε ριβόητος. Ον ἤνεγκε μὲν ἡ μεγάλη Θεσσαλονίκη • το γε τὴν εἰς πατέρας ἠκον ἐπίσημος ἦν, καὶ τὴν εἰς τοὺς ἄνω τοῦ γένους ἀναφοραν τῶν Μακεδόνων ἐπιφανέστατος. β'. ᾿Αλλ᾽ οὐχ οὕτω περιφανείᾳ προγόνων, ὡς οἰκείῳ κόσμῳ τῆς ἀρετῆς ἐλαμπρύνετο. Τοσοῦτον γὰρ εὐγενείᾳ ψυχῆς τοὺς ἐπὶ τούτῳ λαμπροὺς παρέδραμεν, ὅσον ὥρα σώματος τοὺς ἐπὶ κάλλει σεμνυνομένους ὑπερβάλετο· φύσις γὰρ αὐτῷ μαθήματα μὲν παραλαβεῖν ίκχνη, συλλεξαι δὲ ἤθη καὶ κεράσαι πρὸς τὸ χρηστότερον ἀγαθή· τό τε τοῦ προσώπου λίαν ἐπίχαρι τὴν τῆς ψυχῆς εὐγένειαν ὑπεδήλου. Τὸν μὲν οὖν ἐκ παίδων εἰς ἤδην χρόνον πάντων ὁμοῦ τῶν ἡλίκων ἐκράτει· καὶ ἦν οὐδὲν τῶν ἀληθῶς ἀγαθῶν, ἐφ᾽ ᾧ μὴ τῶν ἄλλων πολλῷ τῷ μέσῳ διέφερεν· ἀλλὰ δῆλον ἦν ἐξ ἀρχῆς τὸ φυτόν, ὅπως μεν γένοιτο χαριέστατον, ὅπως δὲ πολύν τε καὶ ἀγαθὸν τὸ καρπὸν ἐνέγκοι. 1. Tenebat quidem Romanorum sceptra Maximianus Herculius magnoque impetu et spiritu ferebatur in Christianos, erroris autem simulacrorum nubes tegebat omnem terram, quæ est sub cœlo; etiamsi veluti lucidæ quædam stelle eam sortit, resplendebant, qui passi fuerunt propter Christum. Quorum tunc unus agnoscebatur admirabilis Demetrius: Demetrius, qui propter fidem in Christum insignis, ac celebratus propter miracula, quæ faciebat in Christo. Illum tulit quidem magna civilas Thessalonica quod autem ad parentes attinet, erat insignis et genere clarissimus, ipsum referens ad antiquos Macedones 2. Sed non erat tam clarus splendore suorum majorum, quam ornamento suæ virtutis. Tantum enim animæ nobilitate superavit eos qui erant præclari hoc nomine, quantum corporis specie superabat eos qui suam jactabant pulchritudinem. Nam erat quidem ei satis acutum ingenium ad capiendas disciplinas, aplum vero ad mores colligendos et benignitate contemperandos; et vultus elegans aspectus significabat animi nobilitatem. pueritia quidem usque ad pubertatem erat superior omnibus æqualibus: neque erat aliquid ex iis quæ sunt vere bona, in quo non longo intervallo aliis præstaret, manifestumque erat ab initio, quam esset quidem arbor jucundissima, et quam copiosum et bonum fructum latura esset. γ'. Εἰς ἄνδρας δὲ ἥκων, φύσεως μὲν ἰσχὺν ἐπεσ 3. Cum autem ad virilem pervenisset mtatem, δείκνυτο, ἀνδρίαν δὲ ἤσκει καὶ ῥώμην, πρὸς μάθησιν vires ostendebat ingenii, et exercebat robur et τε τῶν πολεμικῶν ἑαυτὸν ἐξεπόνει, μετὰ χρηστοῦ fortitudinem, atque in arte militari discenda laboτοῦ ἤθους καὶ τῆς ἤδιστον αὐτῷ ἐπανθούσης αἰδοῦς rabat bonis ornatus moribus, et quæ in eo τε καὶ κοσμιότητος· αὐτό τε τὸ διαβεβοῆσθαι πρὸς suavissime florebat, verecundia et moderatione: ἅπαντας, γνώριμον τὸν ἄνδρα καὶ βασιλεῖ καθιστᾷ, adeo ut omnium de eo sermo celeberrimus ipsum Λαμπρᾶς οὖν καὶ μεγαλογνώμονος οὕτως ἔχοντα φύ- notum reddiderit imperatori. Cum ergo tam præσεως ὁ βασιλεὺς τὸν Δημήτριον ἐννοήσας, ἐπὶ πολὺ claro et magno ingenio praditum Demetrium δόξης ἐκ πρώτης εὐθὺς αἴρει, καὶ ἀνθύπατον προ- animadvertisset imperator, ab initio ad magnam βάλλεται τῆς Ελλάδος ὡς καὶ ὑπατικὸν ἅμα περι- eum evehit gloriam, et eum creat Græcis procon- Vide Adnotata, Passioni præcedenti ad num.15 subnexa. Civitatem hanc sibi natalem re etiam vera nactum esse sanctum Demetrium, indubitatum apparet. Adi Commentarium prævium num. 33. Haud majorem, quæ bic de illustri Sancti genere Metaphrastes, quam quæ de eodem anonymus Sancti nostri biographus in proxime præmissa, quam contexuit. Passione memoris prodit, fidem merentur, uti ex iis quæ Commentarii prævii num. 31 in piedium adduxi, intelliges. Verumne sit, quod hic de posito a Sancto in arte militari discenda studio traditur, haud immerito revoces in dubium, uti liquet ex iis quæ in Commentario piævio num. 35 et seq. disserui.

SUPPLEMENTUM. sulem: adeo, ut etiam consularibus eum in- βαλεῖν ὁρατίωνα. ι δὲ (ἦν γὰρ τὸ δέον συνιδεῖν ἱκε duerit insignibus. Ille vero (erat enim ad id,quod νώτατος, καὶ τὸ κρεῖττον προελέσθαι τῶν ἄλλων oportet, intelligendum aptissimus, et ad id qnod αξιωματικώτατος) τούτων μὲν βραχὺν ἐποιεῖτο λύ est praestantius, eligendum, aliorum præstantissi- γον, τῶν δὲ πρὸς θεραπείαν φερόντων Θεοῦ δια mus) eorum quidem parvam ducebant rationem, ρόντως εἴχετο. Καὶ διὰ τοῦτο πάντα μὲν ἐπίσης τὰ ad ea tantum, quæ ferunt ad Dei culum, praeclare ἐνταῦθα τερπνὰ διέπτυε, πρὸς ἓν δὲ τούτο μόνον εξα attendens. Et ideo quæcunque huic sunt jucunda, χεν ἐρωτικῶς, τὴν εὐσέβειαν, καὶ τὸν ὑπὲρ Χριστού ex quo respuebat: unius autem solius amore θάνατον ἐδίψα, καὶ τὴν ἐκεῖθεν μακαριότητα. tenebatur, pietatis scilicet, mortemque sciebat pro Christo, et quæ ex ea proficiscitur, beatitudinem. 4. Prædicabat ergo non timide, nec cum aliqua dubitatione, sed audacter admodum et libere, women Dei salutare; et nihil aliud erat ei in ore nisi Christus. Panem autem vita, quem cognoscimus esse Verbum verilatis, omnibus pietatis, egentibus distribuebat religiose, adducens ex di- " vinis Scripturis, et docens quod hominem, qui ex beata illa, quæ est in paradiso, conversatione exciderat, et in servitutem peccati erat redactus, ipsum Verbum, quod simul cum Patre est expers principii, cum nec excessisset a Divinitate, et carnem accepisset ex Virgine, et servi farinam sua sponte suscepisset, dignum fecit diviniore vivendi ratione, et ei priorem donavit libertatem. Hæc et alia docens et interpretans eis exponebat, et quodammodo eis occasionem præbebat et semina ad hoc, ut Dei filii essent et vocarentur, et quæ in Christo est abconsa, vitam consequerentur. δ' 'εκήρυττεν οὖν οὐ φόβῳ τινὶ καὶ ὑποστολή ἀλλὰ καὶ λίαν εὐπαῤῥησιαστῶς τὸ τοῦ Θεοῦ σωτήριο όνομα· καὶ οὐδὲν ὅτι μὴ Χριστὸς αὑτῷ δια στόματος ἦν. Τὸν δὲ τῆς ζωῆς ἄρτον, ὃν λόγον εἶναι τῆς ἐλε θείας γινώσκομεν, πᾶσι τοῖς πτωχοῖς τὴν εὐσέβειαν φιλοθέως διένειμε, παράγων ἀπὸ τῶν θείων Γραφών, καὶ διδάσκων ὅτι τῆς μακαρίας ἐκείνης ἐν τῷ παραδείσῳ διαγωγῆς τὸν ἄνθρωπον ἐκπεσόντα, καὶ τ λωθέντα τὴ ἁμαρτία, αὐτὸς ὁ τῷ Πατρὶ συνάναρχος λόγος, οὔτε τῆς θεότητος ἀποστὰς καὶ σάρκα λεβὼν ἐκ Παρθένου, δούλου σε μορφὴν ἑκουσίως ένα λαβών, θειοτέρας ἠξίωσε πολιτείας, καὶ τὴν προϊό ραν ἐλευθερίαν αὐτῷ ἐχαρίσατο. Ταῦτα καὶ ἔτερα διδάσκων τε καὶ διερμηνεύων αὐτοῖς ἐξηγεῖτο, και οἰονεὶ ἀφορμάς παρεῖχε καὶ σπέρματα προς τον καὶ υἱοὺς γενέσθαι τε καὶ κληθῆναι Θεοῦ, καὶ τῆς ἐν Χριστῷ κρυπτομένης ἀξιωθήναι ζωής. 5. Ilinc multi suavissima fruentes doctrina ε'. Εντεῦθεν πολλοὶ τῆς ἡλίστης ἐκείνης διασ martyris, recesserunt quidem a tetris erroris tene- λίας τοῦ μάρτυρος ἀπολαύοντες, τοῦ μὲν πικροῦ τῆς bris, accesseruntque ad dulce lumen veritatis. Ο ἀπάτης ἀφίσταντο σκότους, τῷ δὲ γλυκεῖ τῆς ἀληθές Sed ille quidem magnum in Christum amorem φωτὶ προσετίθεντο. Αλλ' ἐκεῖνος πολὺν ὠδίνων τι concipiens, et insatiabiliter hominum salutem de- εἰς Χριστὸν ἔρωτα, καὶ ἁπλήστως τῆς τῶν ἀνα siderans, si non posset omnes eripere a manibus πων ὀρεγόμενος σωτηρίας, εἰ μὴ πάντας τῶν τοῦ inimici hoc maximum damnum arbitrabatur, nec έχθροῦ χειρῶν ἐξελέσθαι δυνατός γένοιτο, ζημίαν se putabat aliquid recte facere. Res itaque ei suc- τοῦτο πλείστην ἡγεῖτο, καὶ οὐδὲν ὅλως κατο cedebat ex sententia, et euin transmittebat fama ἐνόμιζεν. Εχώρει τοίνυν αὐτῷ κατά γνώμην τὸ πριν in omnes partes; et prædicabat Trinitatem non μα, καὶ ἡ φήμη πανταχοῦ τὸν ἄνδρα παρέπεμπ solum iis qui erant Thessalonicæ et in Graecia, sed κηρύττοντα τὴν Τριάδα, μὴ ὅτι τοῖς ἀνὰ τὴν Ελε etiam longinquis de ipso audientibus Cum δα τε καὶ Θεσσαλονίκην, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ οἷς οὐδὲ λόγος autem in eo esset, et pulchrum illud doctrinæ περὶ αὐτοῦ ἀφίκετο πρότερον. Εν τούτῳ δὲ ίνες fluentum profunderet, veniunt ad eum quidam καὶ τὸ καλὸν ἐκεῖνο τῆς διδασκαλίας νάμα προχές quorum munus erat scrutari Christianos, et per τος, ἤκουσί τινες παρ᾽ αὐτὸν, οἷς ἔργον Χριστιανική illorum proditionem sibi acquirere benevolen- ἐρευνᾶν, καὶ τὴν εἰς βασιλέα οἰκείωσιν ἑαυτοῖς διὰ τῆς tiam imperatoris. ἐκείνων προδοσίας περιποιεῖσθαι. 6. Itaque Demetrius non in angulis, ut jam ante significavimus, exercens Christianismum, neque nocturnus Christi discipulus, imo vero magister veritatis, et aperte confitens pietatem, ab eis comprehenditur, et defertur ad imperatoremn, quod teneret qnidem opinionem Christianorum, res autem deorum aperte rideret et subsannaret, Maximianus autem tunc erat Thessalonica, qui magnus quidem evaserat ex bello gesto adversus Nec, quod hic de proconsulis Græciæ dignitate, ad quem Sanctus a Maximiano imperatore fuerit promotus, asseritur, certius apparet, uti pariter liquet e Commentarii prævii loco, ad litt.præceden. tem citato. 5'. Δημήτριος δέ, ὡς ἤδη, φθάσαντες ἐδηλώσε μεν, οὐκ ἐν γωνίαις τὰ Χριστιανῶν μετιών, οὐδὲ και κτερινὸς ὢν Χριστοῦ μαθητής, μᾶλλον δὲ τῆς ἀλη θείας διδάσκαλος, ἀλλ᾽ ἀνακεκαλυμμένος καὶ ρε ρῶς ὁμολογῶν τὴν εὐσέβειαν, συλλαμβάνεται τ αὐτῶν καὶ δῆλα τῷ βασιλεῖ τὰ κατ' αὐτὸν γίνεται ὅτι τὰ μὲν τῶν Χριστιανῶν πρεσβεύων ἐστί, τὰ κ τῶν ἡμετέρων, φασί, θεῶν σαφῆ γέλωτα καὶ μυκτ ρισμὸν τιθέμενος. Μαξιμιανὸν δὲ ἄρα Θεσσαλονία, Impigre enimvero Demetrium in prædicandi Christi fide desudasse, verosimillimum, ne amples quid dicam, apparet. Adi iterum Commentarium pravium num. 37 et tribus seqq.

τότε παρ' ἑαυτῆ εἶχε, μέγαν μὲν τῷ ἐπὶ Σαυρομά- Sarmatas et Scythas (7),multo actein magis recoτας πολέμῳ καὶ Σκύθας γενόμενον, πολλῷ δὲ μείζω τῇ κατὰ τῶν εὐσεβῶν ὠμότητι γνωριζόμενον. Ακού. σαντα τοίνυν εὐθέως τὸν βασιλέα πάντα εἶχεν ὁμοῦ, ἔκπληξις, ἀνία, δέος, ὀργή· ἐξεπέπληκτο τῆς ἀκοῆς τὴν καινότητα, ἡνιᾶτο τῇ τοῦ ἀνδρὸς ζημίᾳ ἐδεδίει μὴ καὶ ἄλλους τοιοῦτος ὢν ἑλκύσῃ πρὸς θεοσέβειαν, δι' ὀργῆς εἶχεν ὡς τῆς παρ᾽ αὐτοῦ τιμῆς ἀλογήσαντα. Πλὴν ἀλλὰ πιστεύειν ἀκοῇ τοσοῦτον οὐκ ἔχων, ἅτε μηδὲ φέρων ὅλως ἄνδρα τοιοῦτον ζημιωθῆναι καὶ γὰρ ὁ μὴ βούλεταί τις, οὐδὲ ῥᾳδίως πιστεύειν δύνατοι), ἤθελε καὶ ὀφθαλμούς μάρτυρας τοῦ ἀκουσθέντος παραλαβείν. "Αγειν οὖν κελεύει τὸν ἄνδρα παρ' αὐτόν. ζ'. Ὁ δὲ παραστὰς οὐκ ἔφριξε τὸ μέγεθος τῆς ἀρε χῆς, οὐ τὰς ἐλπιζομένα ὑπεστάλη κολάσεις, οὐ τὴν ἀγριότητα τοῦ δικάζοντος ἐδειλίασεν· ἀλλὰ τὴν ὡμότητα ταύτην ὕλην ἐκεῖνος τοῦ φανῆναι μᾶλλον τὸν πρὸς Θεὸν αὐτοῦ πόθον νομίσας, λέων εὐθὺς εἰς ἀγῶνα εἰσῄει, μαλακὸν οὐδὲν οὐ βλέπων, οὐ λίγων, ἀλλὰ πιστούμενος μᾶλλον τοῖς παρ᾽ ἑαυτοῦ λόγοις τὰ τῷ τυράννω προακουσθέντα, ὡς εἴη μὲν στρατιώτης Χριστοῦ καὶ αὐτοῦ μόνου προσκυνητής· τοὺς δὲ παρ᾽ αὐτῶν λεγομένους καὶ σεβομένους θεοὺς τοσοῦτον ἀπέχει τιμᾷν, ὅτι καὶ μυκτηρίζει σαφῶς καὶ βδελύττεται· ὡς δὲ καὶ ἀπειλοῦσιν αὐτοὶ βασάνους, τότε ἀνιαθήσεται πάσχων, ὅταν εἰδῇ τοὺς κολαστὰς ἢ φιλανθρώπως αὐτὰς, ἢ ἐλάττους ἐπάγοντας τῆς ἐπιθυμίας. Τιμαὶ δὲ, φησίν, αἱ παρὰ σοῦ, βασιλεῦ, καὶ ἅπερ δίδως τοῖς πειθομένοις σοι ἀγαθά, πῶς ἂν θέλξωσι τὸν καὶ αὐτὸν σοὶ τὸν ἐπίφθονον τῆς ἀρχῆς, αὐτὴν ἐκείνην ταῖς βασιλείαν, σύν αμα πλούτοις καὶ Θησαυροίς, ὅσον καὶ λεπτῇ κάνει περιφρονοῦντά το καὶ ἀτιμάζοντα; Εἰ δὲ καὶ θάνατον ἐπαγάγοις, τότε μοι τὸ εὐκταιότατον ἴσθι ποιῶν καὶ πρὸς τὴν ἀληθῆ ζωήν, καὶ τὸν αὐτῆς πλέον ἐμοὶ ποθούμενον παραπέμπων Χριστόν. gnoscebatur ex crudelitate, quam exercebat adversus pios. Cum primum ergo hæc audiisset inperator, varie fuit affectus: stupebat, dolebat, timebal, irrascebatur. Stupebat propter novitatem ejus, quod audiebat; dolebat propter viri jacturam; timebat, ne, cum lalis esset, alios traberet ad suam religionem; irascebatur, quod honoris ei delati nullam duxisset rationem. Sed cum non poset soli credere auditui, ut qui ferre non posset se tanti viri facere jacturam (nam quod non vull aliquis, nec facile potest credere voluit etiam oculos assumnere tests ejus, quod fuerat auditum. Jubet ergo virum ad se adduci. 7. Is auten, coram constitutus, non extimuit imperii magnitudinem; non est reveritus ea quæ expectabantur, supplicia, non judicis formidavit saviliam: sed hanc crudelitatem ille ratus esse materiam apertius ostendendi suum in Deum amorem, tanquam leo protinus accessit ad certamen, non molliter aut effeminate aspiciens, neque abjecte aliquid dicens, sed suis potius verbis confirmans ea quæ prius tyrannus de eo audierat; quod esset quidem miles Christi, et ejus solius adorator: quod tantum abesset, ut deos, qui ab eo dicebantur et colebantur, honoraret, ut eos etiam aperte irrideret et abominaretur: quodque tormenta, quæ ille minaretur, tunc pali ægre ferret, quando viderit tortores aut clementius aut parcius inferre, quam desideret. Honores autem tui, inquit, o rex, et bona, quæ das iis qui tibi parent, quomodo cum allexerint, qui tui imperii invidiosam coronam, illud ipsum, inquam, imperium cum opibus et thesauris, æque ac tenuem pulverem, despicit et habet contemptui? Quod si etiam mortem intuleris, tunc scias te mihi facere, quod est maxime optandum, ut qui me ad veram vitam et ad Christum transmittas, quem magis quam ipsam desidero. η΄. Τούτων ἐπειδὴ Μαξιμιανὸς ἤκουσε, μετὰ φρο- 8. Hæc postquam audivit Maximianus, quæ i:- νήματος ἀτρέπτου καὶ γενναίου τοῦ παραστήματος, genti spiritu summaque constantia et maxima liἐλευθέρου τε στόματος εἰρημένων, το παραυτίκα bertate dicta fuerant, tunc quidem differt tormenτὴν βάσανον ἀναβάλλεται, σοφώτερόν τι μᾶλλον tum, callide id potius faciens, quam benigne, ποιῶν, οὐ φιλανθρωπότερον. Ηβούλετο γάρ μετά- Volebat enim ei injicere penitentiam, et effiere νοιαν αὐτῷ ἐμβαλεῖν καὶ πάρεσιν τῆς θερμῆς ἐνστά- ut interjectam tempus tam vehementem remitteret σεως τὸν μεταξὺ χρόνον, καὶ διὰ τοῦτο τό γε νῦν constantiam. Et ideo in præsentia jubet,ut publici ἔχον αὐτοῦ που τὸν Δημήτριον δημοσίου γειτονοῦντος balnei,quod in propinquo erat, caminorum fornices λουτροῦ καμάραι καμίνων εἰς φρουρὰν ἐλάμβανον. Demetriam acciperent in custodiam. Maximianus Μαξιμιανὸς δὲ τοῦ θεάτρου ἐπιβὰς, δ κατ' ἐκεῖνο vero in theatrum ingressus, quod eo ipso tenσυνεκρότει τῆς ὥρας, τοὺς παγκρατιαστές τε συνα pore instruebat, athletas convocans, omnemque αγαγών, τήν πόλιν ἐκκλησιάζων ἦν, καὶ τὴν ἀγω- congregans populum, et certamina instituens, ipse νίαν διατιθέμενος, αὐτὸς ἐπὶ μετεώρου του βήματος in sublimi consedit. προκαθήμενος. θ'. Ὁ μάρτυς δὲ πρὸς τὴν εἰρκτὴν ἀπαγόμενος Anonymus Sancti nostri biographus, qui letaphrasti præluxit, bellum hoc non contra Scythas, sed contra Gothos gestam, scribit, nec propterea tamen bic cum illo pugnare est dicendus,cum Go9. Martyr autem cum abduceretur in carcerem, thi etiam natione Scytha exstiterint. Ceterum quo bellum illud anno circiter gestum verosimilius fuerii, Commentarii pravii num. 60 exposui.

SUPPLEMENTUM. simul lalabatur et afficiebatur dolore: lælabatur ήδετό τε ὁμοῦ καὶ ἀνιαρῶς διέκειτο· ἤδετο μὲν, ὅτι quidem, quod martyrium mox esset consecuturus; agre ferebat autem, quod non videret tortores ad se citius accedere, et non jam ad tormenta et mortem corriperetur. Tantum enim contendebat Demetrius mori propter Christum, quantum studebat Maximianus eum a melioribus revocare. Cum ergo martyr venisset in carcerem, dicebat: «Deus in adjutorium meum intende, Domine, ad adjuvandum me festina. Quoniam tu es palientia mea, Domine, spes area a juventute mea. In te confirmatus sumn ab utero: a ventre matris meæ tu es protector meus. In te laudatio mea semper. Psallam Deo meo, quandiu fuero. Propterea exsultabunt labia mea, cum canlavero tibi, et lingua, mea tota die meditabitur justitiam tuam 10. Peractis autem precibus, videt scorpium, per terram proserpentem,qui et aculeum sustulerat, et ejus pedem erat puncturus. Ille aulem cruce munitus, cum eum invocasset, qui dedit suo figmento calcare posse serpentes et scorpios, illum reddit mortuum, vel potius eum qui intelligentia percipitur, scorpium, qui in eo lalebat. Statim autem divinus ei apparens angelus ejus capili coronam imponit, dicens: Pax tibi, Christi athleta. Esto fortis, et te virum præbe Sic qui velox est ad consolationem eorum qui ipsum timent, Dominus, simul atque fuit inclusus in carcere, et in presentibus placide admodum consolatur athletam, et ad futura implet animi alacritate. Sed Demetrius quidem sic erat in custodia. μικρὸν ὅσον οὔπω τοῦ μαρτυρίου ἀξιωθήσε ότι ἔμελλεν· ἐνιᾶτο δὲ, ὅτι μὴ καὶ θάττον ἐπιόντας αὐτῷ τοὺς κολαστὰς ἐθεᾶτο, καὶ πρὸς βασάνους οδη καὶ τὸν θάνατον συνηρπάζετο. Τοσοῦτος γὰρ Δημητρίῳ τοῦ διὰ Χριστὸν ἀποθανεῖν ἀγὼν ἦν, ὅση Μιξιμιανῷ πάλιν τοῦ τὸν ἄνδρα ἐλεῖν διὰ τῶν χρηστο τέρων σπουδή. Τὴν εἱρκτὴν τοίνυν ὁ μάρτυς καται ληφώς, ο Ὁ Θεός, ἔλεγεν, εἰς τὴν βοήθειαν μου πρόσχες· Κύριε, εἰς τὸ βοηθῆσαί μοι σπεύσον, Ὅτι σὺ ἡ ὑπομονή μου, Κύριε, ἡ ἐλπίς μου ἐκ νεότητός μου. Ἐπὶ σὲ ἐπεστηρίχθην ἀπὸ γαστρός· ἐ κοιλίας μητρός μου σύ μου εἴ σκεπαστής. Εν σου ἐ ὕμνησίς μου διαπαντός. Ψιλῶ τῷ θεῷ μου ἕως ὑπάρχω. Διὰ τοῦτο ἀγαλλιάσεται τὰ χείλη μας, ὅταν ψάλλω σοι, καὶ ἡ γλώσσά μου ὅλην τὴν ἡμέραν μετελήσει τὴν δικαιοσύνην σου.» ι. Καὶ τῆς εὐχῆς αὐτῷ τελεσθείσης, όρος σχολ πίον έρποντα κατὰ γῆς τὸ κέντρον τε ηρκότα, και αὐτοῦ τὸν πόδα βαλεῖν μέλλοντα. Ὁ δὲ τῷ σταυρῷ σφραγισάμενος, καὶ τὸν ἐπάνω ὅρεων καὶ σκορπίων τῷ οἰκείῳ πλάσματι δόντα πατεῖν ἐπικαλεσάμενος, νεκρὸν ἐκεῖνον εὐθέως, μᾶλλον δὲ τὸν ἐν αὐτῷ νοητὸν σκορπίον ὑποκρυπτόμενον, ἀπεργάζεται. δε παραχρῆμα θεῖος ἄγγελος ἐπιφανείς, στέφανον τ τοῦ τῇ κορυφῇ ἐπιτίθησι, προσειπών, Εἰρήνη της ἀθλητὰ τοῦ Χριστοῦ, ἴσχυε καὶ ἀνδρίζου. Οὕτως ἐ ταχὺς εἰς παράκλησιν τῶν φοβουμένων αὐτὸν δύο ριος ἅμα τῇ τῆς εἰρκτῆς κατακλείσει καὶ πρὸς τ παρὸν ἡμέρως ἄγαν παραμυθεῖται τὸν ἀθλητήν, κε πρὸς τὸ μέλλον προθυμίας εμπιπλησιν. ᾿Αλλὰ Δημ τριον μὲν οὕτως ἡ φρουρὰ εἶχε, CAPUT II. το Lyæus a Nestore occiditur, Maximianus, hinc iratus, Nestorem et Demetrium jubet interfici, hicque d miraculis claret et tanquam sanctus honoratur. Maximianus autem exhibebat spectaculum,gladialorum, et complebantur omnes pentathli ludi. llle vero sedebat in sublimi specula, jucundissimum esse statuens versari in spectando certamine. Lælabatur enim, ut videtur, humani sanguinis videns offusionem. Erat autem quidam vir barbarus ex Maximiani necessariis, manu fortis, et validus ad luctam, et magnitudine, quæ modum superabat: et ideo erat ei valde gratus, et habebatar in magna existimatione.Nomen erat ei Lyæus: patria vero erat Wandalus 12. Is insolenter jactans se omnes vincere robore corporis, stansque in pulpito, ut toti esset theatro manifestus,cateros gladiatores provocabat Hanc ad Deum orationem, quæ a Sancti Passione proxime antecedenti, ab auctore anonymo, qui Metaphrasti præluxit, conscripta, abest pro arbitrio suo posterior hic scriptor Demetrio, custodia jam mancipato, verosimillime affinxerit. Ita - autumo, quod similes sanctis orationes attribuere is soleat in omniqus fere horum Actis, quæ stylo suo expolivisse poscitur. De angelica isthac, quæ Sancto fuerit oblata, apparitione, miraculique scorpii, a Demetrio prodiBiose necali, quod eam præcesserit, patratione duια΄. Μαξιμιανῷ δὲ τὸ τῶν μονομάχων συνεκρο τεῖτο θέατρον, καὶ τἄλλα ὅσα τὰ τοῦ πεντάθλου την επλήρου θεάματα. Ὁ δὲ ἐκ περιωπῆς καθῆστο, είνα τριβὴν ἡδίστην τὸν ἀγῶνα ποιούμενος. Ηδε το γέρ ὡς ἔοικεν, αἱμάτων ἀνθρωπίνων ὁρῶν ἔκχυσιν, ἣν δέ τις ἀνὴρ βάρβαρος τῶν ἐπιτηδείων Μαξιμιανός πρός τε χείρα γενναίος, καὶ πρὸς πάλην οὐχ ήκισα ἀγαθός, μέγεθός τε τοῦ μετρίου μείζων, καὶ παρ τοῦτο σφόδρα κεχαρισμένος αὐτῷ, καὶ λόγου καμιά πολλοῦ ἀξιούμενος· Λυπτος ὄνομα τῷ ἀνδρὶ, πατρί Οὐάνδαλα, ιβ'. Οὗτος τά γε εἰς ρώμην σώματος πάντων και τεῖν ἀλαζονευόμενος, ἐπ᾽ ἀκρίβαντος τότε στές, ὡς ἐπίδηλος εἴη τῷ θεάτρῳ παντί, τὸν βουλόμενον εἰς bitari haud immerito vel idcirco potest, quod in bæc, quam illa a solo Metaphraste, anonymoque. qui huic præluxit, Sancti nostri biographo, ment riæ prodita inveniatur. Adi Adnotata, Passionis præcedentis cap.! ad num. 7 subnera. Fueritne e Wandalica, an altera nations Lyæus, antiquiores duæ Sancti Passiones, quaran altera apud Photium in Bibliotheca exstat, allen lingua Græca in Latinam ab Anastasio fuit con versa, haud edicunt.

πάλην προεκαλείτο. Εἴργαστο δὲ ἄρα τῷ Μαξιμιανῷ ad certamen. Tunc autem factus fuerat Maxiκύκλος σανίσι διειλημμένος συχναῖς· ἐφ᾽ ἂν οὗ μονομαχεῖν μέλλοντες εἰσῄεσαν, καὶ τὸ παγκράτιον ὑπὸ ἤρχοντο καὶ τὴν πάλην. Ἐπεὶ τοίνυν τῇ τοῦ σώματις ρώμῃ πάντων ἐκράτει Λυαίος, καὶ πᾶς ὅστις εἰς χεῖρας αὐτῷ ἐρχόμενος, χαμαὶ κείμενος εὐθὺς ἑθεᾶτο, ἡ καὶ θάνατον ἐκ τοῦ παραχρῆμα σπασάμενος, τοσο οὗτον ἤδεσθαι τῷ τυράννῳ παρείχεν, οὓς κατέβαλλε τοὺς συμπλεκομένους, ὅσον οὐ πολλῷ ὕστερον λύπῃ περιβαλεῖν αὐτὸν ἔμελλεν. ιγ. Ανήρ γάρ τις, όνομα Νέστωρ, τὴν μὲν ἡλι κίαν κομιδή νέος, ἄρτι τὸν ἴουλον ἐπανθοῦντα φέρῶν, ἰδεῖν δὲ ἥδιστος, καὶ κάλλει διαπρεπέστατος, γνωστός τῷ περιδόξῳ μάρτυρι Δημητρίῳ τελῶν, ὁρῶν οὕτω Μαξιμιανὸν περὶ τὸν βάρβαρον διακείμενον, καὶ πολλὰ πρὸς τοῖς μονομαχίας ἄθλοις καὶ χρήματα προτιθέντα, τοῦτο μὲν τὸ ὑπερήφανον Λυαίου μισή σας, τοῦτο δὲ καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ θείου μάρτυρος γινός μενα θαύματα κατιδών, καὶ ὅπως αὐτῷ πλείστοι προσιόντες τὴν εἰς Χριστὸν θεοσέβειαν ἐδιδάσκοντο, ἐν δὲ τοῦτο θελήσας γενέσθαι τῶν Δημητρίου θαυματων, τὸ ταῖς εὐχαῖς ἐκείνου καθοπλισθέντα λύσαί τε Λυαίου τὸ θράσος καὶ τὴν ὀφρὺν αὐτὸν τοῦ βαρβαρου καταβαλεῖν, προστρέχει τῷ μάρτυρι, καὶ τῶν ποδῶν ἐκείνου τῶν ἁγίων προκείμενος, Δοῦλε τοῦ Θεοῦ Δημήτρις, λέγει, προθυμός εἰμι καὶ ὀργᾷ μοι ἔνδον ἡ ψυχή Λυκίῳ πρὸς συμπλοκών συνελθειν, εἰ μόνον αὐτὸς ὁπλίσεις με ναῖς εὐχαῖς, καὶ ταύταις τὴν κρα ταιὰν χεῖρα συμμαχούσαν παράσχης. miano circus, multis comprehensus tabulis, in quem ingressi erant, qui erant singulari certamine certaturi, et pancratium incipiebant ac luctam Cum ergo viribus corporis omnes superaret Lyrus, et quicunque manus cum eo conserebat, statim cerneretur humi prostratus, aut etiam mortem inde statim oppetens, tantam tyranno aferebat voluptatem quod prosterneret eos qui cum ipso congrediebantur, quanta eum haud multo post oppressura erat tristitia. 13. Quidam enim nomine Nestor, ætale quidem valde juvenis, ut qui modo natam haberet lanuginem, aspectu autem jucundissimus, et forma præstantissimus, qui erat notus inclyto martyri Demetrio, cum videret Maximianum sic affectum in barbarum et gladiatorum certaminibus multas exhibere pecunias; partim quidem odio habens Lyæi superbiam, partim autem aspiciens miracula, quæ fiebant a divino martyre, et quod plurimi, ad eum accedentes, docebantur pietatem in Christum, cupiensque hoc etiam esse unum ex miraculis Demetrii, ut precibus illius armatus, Lysei frangeret audaciam, et barbari dejiceret supercilium; accurrit ad martyrem, et ad sanctos ejus pedes procidens, dicit: Serve Dci Demetri, sum paratus, et mihi gliscit animus congredi cum Lyæo, si me solum armaveris precibus, perque eas validam manum auxiliatricem præbueris. ιδ. Τί οὖν ὁ θεῖος Δημήτριος; Ωσπερ αἰτήσας 14. Quid ergo divinus Demetrius? Perinde ac αὐτὸς μᾶλλο ἢ αἰτηθείς, μικροῦ τῇ τελειώσει τὴν si ipse rogasset, non autem fuisset rogatus, exseαἴτησιν ἐπιφθάνει· καὶ ταχέως ἐπιβαλὼν αὐτῷ τὴν quendo propemodum prævenit petitionem: et ei ἐν Χριστῷ σφραγίδα εἰς τὸ μέτωπόν τε καὶ τὴν καρ- velociter imposito Christi signaculo tam in fronte, δίαν, ἀφίησιν, ἐπειπών· Καὶ τὸν Λυαίον νικήσεις, quam in corde, eum dimittit, dicens: Et Lyæum καὶ ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρήσεις· ὅσπερ ταυτὸν ἦν εἰ- vinces, et eris martyr Christi Quod quidem πεῖ. Καὶ τὸν φανερὸν ἀντίπαλον καὶ τὸν ἀφανῇ vi- perinde est, ac si dicas: El manifestum vinces κήσεις. Οὕτως οὐ μόνον θέρσος ἐνῆκεν αὐτοῦ τῇ ψυ- adversarium, et eum, qui non est manifestus. χα, ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος ἀσφαλέστατα προσ- Sic ejus animo non solum immisit audaciam, εφθέγξατο. Αντίκα γοῦν ὁ Νέστωρ ἀφικόμενος εἰς sed etiam de futuro pronuntiavit certissime. τὸ στάδιον καὶ διὰ τῶν βαθμίδων καταπηδήσας, τόν Statim ergo Nestor veniens in stadium, cum per τε χιτῶνα ἀποτίθεται, καὶ ἑαυτὸν δῆλον καθίστησι gradus desiliisset, et deponit tunicam, et assisτῷ βασιλεῖ παραστάς. Μαξιμιανὸς δὲ τὴν πολλὴν teus seipsum ostendit imperatori. Maximianus τόλμαν ἐκείνην τοῦ νεανίσκου καταπλαγείς, καὶ ἄλλο autem obstupefactus illa audacia adolescentis, et τι εἶναι ὑπολαβὼν ἢ ἀνδρίας ἐπίδειξιν τὸ γινόμενον, esse aliquid aliud opinatus quam ostentationem ἐγγυτέρω παραστῆναι κελεύει, καὶ, το νεανίσκε, virtutis, jubet eum sisti propius, et: O adoles συμβουλεύων φησίν, οἶδ' ὅτι χρημάτων ἔνδεια εἰς cens, inquit, ei consulens, scio, quod pecunia τοῦτό σε τόλμης ἠνάγκασεν ἐπαρθῆναι, ἵνα ἡ περι- inopia coegit te ad hanc prorumpere audaciam, γενόμενος πλοῦτον σεαυτῷ ἀθρόον περιποιήσῃ, ἢ ut vel si viceris, multas opes tibi compares; ἀποστυχών, πενίαν ὡς ἐχγρὸν ἄσπονδον μετὰ καὶ ζῆν aut si fucris superatus, implacabilem inimicum, ἀποφύγῃς. Εγώ δέ σε καὶ τῆς ἡλικίας, καὶ τῆς paupertatem simul cum vita efugias. Ego autem καλὸν ἐπιλαμπούσης σοι ὥρας οἰκνείρων, παρέξω tuæ ætatis et pulchritudinis misertus, vel pro καὶ ὑπὲρ μόνης γε τῆς τόλμης ἄξια καὶ ἱκανὰ χρή- sola audacia tibi præbebo quod satis est pecunia. ματα. Genus id erat exercitationis, ex lucta et pugilatu compositum, quemadmodum in antiquitatum Romanarum Lexico è variis scriptoribus docet Samuel Pitiscus. PATROL. GR. CXVI. Nestori præstitisse dixisseque sanctum Demetrium, quæ hic narrantur, credibile haud apparet. Adi Commentarium prævium § 4.

τον φανερὸς ἄθλος ὁ Λυαίου θάνατος, ὃς κραταιᾷ καὶ ἐν βραχίονι ὑψηλῷ καὶ Σηών εἰ μυρίους ἄλλους πολλῷ μᾶλλον ἢ Λυαίον ἐπιφανεῖς εὐγερῶς ἀνεῖλεν, οὐ καθ᾿ ἕνα ὰ καὶ κατὰ πλῆθος συναθροισαμένους. Τί τὰ ἐκείνου μόνον ἀληθῶς ἄξια, οὗ ἔργο, ἡ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς ἅπαντα; Οὐκ ἤνεγκε ταῦτα ἡ φαύλη Μαξιμιανου ἀκοὴ, αλλά λόγων μισθούς, καὶ τῆς νίκης αὐτῷ βραὰ ξίφους ἐπαγει θάνατον. Νέστωρ μὲν οὖν τὰ Χριστὸν μακαρίου τέλους ἐπιτυγχάνει, Η ξίφει δέχεται τὴν τομήν, οὕτω μὲν Μaελεύσαντος, ἵνα κἀκεῖνο τάχα μαρτυρικῷ αγιασθῇ, Μινουκιανού δὲ προτίκτωρος σφαγὴν ὁπουργήσαντος. Καὶ οὕτω πρὸς · ἐφίλησε, παραπέμπεται, παρ' οὗ καὶ τῆς ης ἀπολήψεται τους στεφάνους. τεῦθεν ὑποβολεί κατὰ Δημητρίου πάλιν αἱ πιθανώτεραι, ὡς αὐτὸς εἴη τοῦ Λυαίου ἴτιος. Αὐτίκα γοῦν Μαξιμιανὸς ὀξύτατα καὶ ἅμα οἰωνισάμενος ὡς οὐκ ἀγαθὸν αὐτῷ Δημήτριος γένοιτο πρὸς τὸ στάδιον ἱεύει τὸν μάρτυρα ἐν αὐταῖς αἷς ἐφρουνοις λόγχαις ἀναιρεθῆναι. Ο δὴ καὶ γίνε- , καλὸς σὺ τὰ πάντα, Δημήτριος, ὁ λίαν ου περιεχόμενος, ὁμοίως αὐτῷ τὴν πλευλει, καὶ τοῦτο ἀφορμὴν καὶ ὁδὸν ευρίσκεις ἐκεῖνον ἀφίξεως· μακάριος μὲν τοῦ βίου, κος δὲ τοῦ τέλους καὶ τῶν στεφάνων γενότῆς εἰς αἰῶνας αὐτῷ τῷ ποθουμένῳ συγ15. ε μὲν οὖν οὕτω ταῦτα, καὶ ὁ νεκρὸς τοῦ κατὰ γῆς ἔῤῥιπτο, καὶ οὐδεὶς αὐτοῦ λόγος 6. Πάντως δὲ οὔτε ὅσιον ἦν, οὔτε Θεοῦ ', ὑπὲρ οὗ πέπονθεν ἐκεῖνο τὸ ἱερὸν σώμα, Ο παριδεῖν. Ούκουν οὐδὲ παρεῖδεν. ᾿Αλλὰ ρίστων. τινὲς ὑποβολαῖς ἐκείνου νυκτός ες, καὶ ἀτίμως κείμενον τὸ κομιδῆ τίμιον εὐλαβῶς περιστέλλουσιν. Εἶτα καὶ κόνιν ; ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ ἔνθα δὴ καὶ τετε φιλῶς θάπτουσιν Εἷς δέ τις τῶν οἰκετῶν παραστὰς αὐτῷ τὴν μακαρίαν ὑφισταμένῳ ὶ ὡς οἷόν τε ἦν, τὸ θεῖον ἐκεῖνο αἷμα εἰς τοῦ μάρτυρος ἀνελόμενος επώμιον, ἀλλὰ κει κατὰ χεῖρα δακτύλιον, καὶ αὐτὸν συλτῷ μαρτυρικῷ αἵματι περιχρίσας πολύ εραστίων εἰργάζετο δι᾿ αὐτοῦ. ἢ οὐδὲν ἦν οὔτε τῶν νοσημάτων, οὔτε τῶν τνευμάτων οὕτως ἰσχυρὸν, ὥστε εἰς ἐκεί- \ta hic, ex anonymo Sancti nostri biogramam partem hausta, a Metaphraste naræ a Demetrii Passione tum Photiana, asiana absunt; verum ea ac nominatum qui Lyæum singulari certamine interfecit, sse Christi martyrem, duplicisque ab hoc ati hic Metaphrastes loquitur, coronas 18. Manifestum ejus certamen fuit mors Lyæi, qui in manu forti et brachio excelso Schon et Ogi, et alios innumerabiles,longe magis, quam Lyæus, virtute insignes facile de medio sustulit,non solum singulos, sed etiam magna circumdatos multitudine. Sed cur non dico ea quæ sunt illo solo vere digna, cujus opus est coelum et terra, et quæ sunt in eis omnia? Non tulerunt hæc magua aures viles Maximiani, sed pulchrorum verborum mercedem et vicloriæ præmium, ei mortem affert gludio. Et sic quidem Nestor beatum finem propter Christum est consecutus: et suo ense plagam accepit,sic jubente Maximiano, forte ut ille quoque martyrico sanguine sanctificaretur. Cum igitur Minutianus protector cædis fuisset administer, sic Nestor transmittitur ad Christum, quem dilexit, et a quo erat accepturus coronas duplicis victoris 19. Hinc fraudes in Demetrium rursus, criminationes intenduntur probabiliores, quod ipse esset causa cædis Lyæi. Continuo igitur vehementer iratus Maximianus, et simul auguratus non fore bonum omen,si ei occurreret Demetrius in stadium ascen denti, ad quod per lavacrum erat accessus, jubet martyrem interfci lanceis in iis ipsis caminis, in quibus custodiebatur. Quod fit etiam. Et tibi quidem, qui ex omni ex parte pulcher et honestus, Demetri, qui Dominum diligenter sectaris, et omnia illius diligis,similiter atque ipsi lancea latus confgitur,hancque invenis occasionem et vitam tui ad eum adventus; beatus quidem propter vitam, beatior autem propter decessum et coronas, et propter æternam tuam cohabitationem cum eo quem desiderabas 20. Hæc quidem sic se habebant, et humi jacebat corpus martyris, neque aliquandiu ulla ejus habebatur ratio. Omnino autem nec erat sanctum, nec Deo plane dignum,pro quo passum erat sacrosanctum illud corpus,sic ipsum despicere. Neque ergo despexit: sed quidam ex iis qui Christum amabant, ejus instinctu, nocte accedentes, cum valde turpiter jacens corpus pretiosum sustulissent, id pie componunt. Deinde etiam injecto pulvere, in eo ipso loco, in quo fuerat consummatus, sepeliant pie ac religiose. Quidam autem ex Sancti famulis, stans prope eum, quando beatam illam subiit cædem, cum, ut potuit, divinum sanguinem collegisset in sacro martyris superhumerali, et quem manu gestabat, annulum accepisset, et martyris sanguine tinxisset, per ipsa faciebat plurima miracula, 21. Neque erat ullus morbus, neque malus dsmon tam fortis, quin statim, si illius fecisset periaccepisse, exiguam admodum fidem merentur, uti satis probant, quæ Commentarii prævi § 4 in medium adduxi. Hæc, quæ ad Demetrium hic fit, allocutio ab ipso Metaphraste verosimillime est conficta; neque enim vel in anonymo, qui scriptori huic preluxit, Sancti nostri biographo, vel alibi uspiam reperitur,

SUPPLEMENTUM. culum, superaretur et in fugam verteretur: adeo νου πεῖραν ἐλθὸν, μὴ εὐθὺς ἡττασθαι καὶ πρὸς ut tali fama miraculorum impleretur tota civitas Thessalonicensium. Quocirca nec erat consentaneum, ea latere Maximianum, nec ferre posse invidiam. Et ideo capitar protinus famulus, horum bonorum procurator, et interfcitur. Tribunal locus, in quo fuit occisus, Lupus auteur vocabatur egregius ille famulus Procedente autem tempore et signis ex loco, in quo latebat corpus martyris, tum Macedoniam, tum etiam Thessaliam pervadentibus, quiu eliam caligine siroulacrorum conversa in perfectam serenitatem, quidam Leontius et gloria clarus, et Christi Ade ardens, qui tunc erat præfectus Illyrici, profectus Thessalonicam a gravi morbo inuaditur, ila eum premente, ut nec comederet, nec biberet; quæ ab omnibus autem fugitur, mortem putaret rem valde optandam, et a malo, quod cum vexabat, solam liberationem. γήν τρέπεσθαι· ὡς πλήρη γενέσθαι της τα φήμης τῶν τεραστίων τὴν πόλιν Θεσσαλονικέων σαν. "Οθεν οὐδὲ εἰκὸς ἦν ταῦτα οὔτε Μαξι λαθεῖν, οὔτε τὸν φθόνον ὑπενεγκεῖν. Καὶ διὰ χειρονται παραχρῆμα καὶ ὁ τῶν ἀγαθῶν δή, τ ἐπίτροπος οἰκέτης, καὶ ἀναιρεῖται. Τρίβουνάλι τῆς ἐκτομῆς χωρίον. Λοῦπος ὁ καλὸς οἰκέτης 1 νομάζετο. Χρόνου δὲ περιόντος καὶ τῶν σημεί ᾧ τὸ τοῦ μάρτυρος ἐκρύπτετο σῶμα, τοῦτο μὲν κεδονίαν, τοῦτο δὲ καὶ Θετταλιαν διατρεχόντων δὲ καὶ τῆς εἰδωλικῆς ἀχύος εἰς ἀκριβῆ αιθρίαν ταβαλούσης, Λεόντιος τις ἀνὴρ τήν τε δόξαν λαμ τήν τε πρὸς Χριστὸν πίστιν μάλα θερμός του ἐπαρχικούς τότε τῶν Ἰλλυρικών κατακοσμών Βνους, εἰς δὲ τὴν Δακῶν ἀπιών, νόσῳ βαρυτάτη τοχος γίνεται, οὕτως αὐτὸν πιεζούσῃ, ὡς καὶ ο ἄγευστον καὶ ποτοῦ πιεῖν, τὸν δὲ πάσι φευκτόν να τον χρῆμά τι νομίζειν ἐπιεικῶς ποθεινότατον του συνενεχθέντος αὐτὸν δεινοῦ μόνην ἐλευθερίαν. 22.Cum ergo et medici a morbo aperte vinceren- κβ'. Ἐπεὶ οὖν ἰατροὶ μὲν τῆς νόσου φανερώς tur,et amicorum præsentia ad consolandum dolorem τῶντο, φίλων δὲ παρουσίαι πρὸς παραμυθίαν inanis labor ei reputaretur, nulla autem spes esset, πάθους κόπος κενὸς ἐνομίζοντο, ἐλπίς τε ἦν ἐμε fore ut morbo liberaretur; cum, inquam, agitare- γῆς τοῦ νοσήματος οὐδεμία, ἐν τούτῳ τῷ χαλεπή tur tantis fluctibus, et plane inevitabilibus, præ- δωνι καὶ ἀφύκτῳ ἱερά τις ἄγκυρα τῷ ἐπάρχῳ ἡ fecto sacra quædam ancora fuit refugium ad divi- τὸν θεῖον τοῦ μάρτυρος ναὸν καταφυγή γίνεται. num templum martyris. In quod cum fuisset in θα δὲ καὶ κλινοπτῆς εἰσαχθεὶς καὶ κατὰ τὸν τ quo sacrum illud corpus fuerat in terra conditum. ἐν ᾧ τὸ ἱερὸν ἐκεῖνο ὑπὸ γῆν κέκρυπτο σώμα, κ (o divinam visitationem! o rem ineffabilem!) suffe- τεθείς (ὢ θείας ἐπισκοπῆς! ὢ πράγματος και cisset quidem ad aperte osterdendam Demetrii ¿ra- του!), ἤρχει μὲν εἰς δεῖγμα σαφὲς τῆς Δημή tiam et virtutem,si,cum depositus aliquo tempore c χάριτος καὶ δυναμεως, καὶ εἰ τεθεὶς καὶ χρόνον exspectasset, et vehementissime orasset, sensisset προσμείνας καὶ θερμότατα δεηθεὶς ᾔσθετο τῆς auxilium. Nunc autem hoc est maxime novum,hoc κουρίας. Νῦν δὲ τοῦτό ἐστι τὸ καινότατον, τούτο est miraculorum illius jucundissimum, quod om- ἐκείνου θαυμάτων τὸ χαριέστατον, ὅτι ὁμοῦ συντά nia hæc simul concurrerunt, agroti in templo με πάντα, ἡ ἐν τῷ ναῷ τοῦ νοσοῦντος κατάθεση depositio, martyris per labra illius invocatio, et τοῦ μάρτυρος διὰ τῶν ἐκείνου χειλέων ανάκλη morbi facilis ejectio Leontius tam celerem καὶ ἡ τοῦ νοσήματος ευχερής ἀπόθεσις. Οὕτω consecutus curationem, ipse quoque celerem, ut χείας Λεόντος τῆς θεραπείας τυχών, ταχείαν potuit, reddit remunerationem. αὐτὸς, ὡς εἶχε, τὴν ἀμοιδὴν ἀποδίδωσι. 28. Nam cum domunculam, in qua sacrum corpus martyris depositum fuit, quæ erat parva admodum et angusta, et lavacri ambitu ac stadio intercepta, evertisset, templum in ipsa civitate Thessalonica ab ipsis exstruxit fundamentis: quod nunc quoque cernitur medium inter publicum la-D vacrum et sladium pulcherrime excitatum Hunc sancti famulum cum Dupo, Martyrolo gio Romano aliisque fastis sacris ad diem 25 Augusti inscripto, esse eumdem, verosimilius apparet, Adi iterum Commentarium prævium, num. 63. Lipomani interpretaiio hic, uti et in aliis nonnullis, quæ, quod minus notatu digna sint, inobservata prætereo, Græco Metaphrastis textui haud satis consonat. Hic enim de Leontio sic habet: Εἰς δὲ τὴν Δακῶν ἁπιών, quæ verba Laline, non per hæc profectus Thessalonicam, sed per isthæc In Daciam proficissens recte reddideris. Leontium, qui, quandonam circiter verosimitius floruit,Commentarii prævii num. 74 exposui, sanitati fuisse a sancto Demetrio prodigiose restitatum, in Photiana et Anastasiana Sancti nostri κγ'. Καὶ τὸν μικρὸν οἰκίστον, ὃς τὸ ἱερὸν τοῦ μάρτυρος σῶμα, ἐπὶ βραχέος κομιδή καὶ σε του σχήματος ὄντα, τοῖς περιβόλοις τε τοῦ λου καὶ τῷ σταδίῳ ἀπειλημμένον, καταστρέψας αὐτὸς ναὸν αὐτῷ τῷ ἄστει Θεσσαλονίκης ἓξ αὐτῶν ἐδεή τῶν κρηπίδων· ὅς καὶ νῦν ὁρᾶται μέσος τοῦ δι λουτροῦ καὶ τοῦ σταδίου κάλλιστα διηρμένος, ο Passione nuspiam narratur, idque proinde, ut in nullo etiam alio monumento satis antique! datum, debet haberi pro admodum dubio, etsi et ab anonymo Sancti nostri biographo, qui phrasti præluxit, memoriæ prodatur. Cum Metaphrastes, qui hoc scribit, και decimo primum floruerit, templumque, quod Sat nostro Leontius Thessalocicæ exstruxerat, alial quod isti, fortassis jam destructo collapsone, stitutum fuerat, sæculo septimo, uti in Comment prævio num. 95 jam docui, fuerit exustum, Sancti nostri templum, quod Metaphrastis seu sæculo decimo media in urbe Thessaloni adhuc cernebatur, nequid fuisse illud ipsum, a Leontio ibidem fueret erectum. !

λλων ὅσοι πρὸς θαῦμα καὶ ἡδονὴν ὀφθαλ- pulchritudine enim et magnitudine pulli alii cedit οι κάλλους ἢ μεγέθους, ἀπολειπόμενος. ex iis quæ movent oculos ad admirationem et voluὁ φιλευσεβής οὗτος καὶ πρὸς τὸ ᾿Ιλλυρικόν platem.Abiturus autem hic vir pius in Illyricum, · τινα τῶν μερῶν τοῦ ἱεροῦ σώματος λα- cum vellet aliquam partem sacri corporis accipere, εἰς, ὥστε κἀκεῖσε ναὸν τῷ ἐκλεεῖ μάρ- utillic quoque excitaret templum glorioso martyri. ίσαι, οὐκ ἔσχε συνευδοκούντα τὸν ἅγιον, Sanctus non est ei assensus, sed nocturnis appaριναῖς αὐτὸν ἐπιφανείαις εἴργει τοῦ ἐπι- ritionibus eum arcet a copto. Propterea secunda, · Διὰ ταῦτα καὶ δεύτερον πλοῦν, ὃ λέγεται, ut dicitur, navigatione cum chlamydem martyris, κ τοῦ μάρτυρας σεπτοῖς αἵμασι τοῖς ἐκεί- quæ illius venerando sanguine fuit cruentata,et ex γμένην, καί τοῦ ἐπωμίου λαβών, ὃ σύνη- ejus superhumerali aliquid accepisset,quod solent ὀνομάζειν, καὶ κιβωτῷ τιμίᾳ τὸ ἀληθῶς τί- appellare orarium,et in pretiosa arca,quod vere erat μενος, οὕτω τῷ μάρτυρι μὲν ἀφοσιοῖ τὸν pretiosum,deposuisset, sic martyris quidem satisfacit μ δὲ τὴν μεγίστην περιποιεῖται ἀσφάλειαν. desiderio,et sibi maximam acquisivit securitatem. λει καὶ τὴν ἐπὶ τὸ Σίρμιον ώρα χειμῶν 24. Gerte cum hiemis tempore reversurus in Ilτιν μέλλων, ἤδη παρὰ τοῖς ὄχθαις τοῦ lyricum ob seria quædam negotia Sirmium όμενος, ἐπὶ πολὺς ἦν ἐκεῖνος, καὶ ἐπὶ 8 properaret, et jam pervenisset ad ripas Istri, quoεθρον ἐξαίρων ἐντεῦθεν τε οὐδενὶ τῶν niam is excreverat, et magnum attollebant,fluentum, Βατὸς γινόμενος· καὶ ὁ μὲν χρόνος πολὺς et propterea a nullo poterat omnino transmitti, et ἔληγε δὲ οὐδαμῶς τὸ ῥεῖθρον, ἀλλὰ καὶ multum quidem temporis intercesserat, fluentem συλομένοις ἀπηγόρευε τὴν διάβασιν, ἐν autem minime cessabat, sed iis qui transmittere ἀνὴρ ἦν λογισμοί; τε ἐβάλλετο καὶ ἀπο- volebant, prohibebat transitumn is affciebatur το. Επιφανείς οὖν ὁ θεῖος αὐτῷ Δημή- magna anini ægritudine, et erat valde cogitabunν ἀθυμίαν, ἔφη, καὶ ἀπιστίαν ὅτι πόρρω dus,et versabatur in perplexa dubitatione.Ei vero τῆς ψυχῆς, ὁ ἐπιφέρῃ μετά χείρας ἔχων apparens divinus Demetrius: Omni, inquit, animi ποταμον ἀδιστάκτως. ægritudine et incredulitate procul ejecta ab animo, quod tecum fers,gestans manibus, transi flūvium citra dubitationem. εται τῷ φανέντι ὁ ἔπαρχος, καὶ ἔωθεν 25. Paret præfectus ei qui apparuerat: et cum τος ἐπιβὰς ἐχώρει διὰ τοῦ ῥείθρου μετά mane ascendisset vehiculum, per flumen capsam σορὸν ἔχων, ἄνω δὲ τοὺς ὀφθαλμούς portans manibus, et cum animo tenens erectos αχῆς, ἡσυχῆ τοῦ ῥεύματος ὑποχωροῦντος quoque oculos, gradiebatur, fluento tacite receἴκοντος νεύμασιν ἀθεάτοις, ἀξίαν μὲν θαύ- dente, et cedente nutibus, qui non cadunt sub ὴν ἀναξίαν καὶ τῆς πρὸς τὸν μάρτυρα πί- aspectum; dignum quidem admiratione, fide auδιάβασιν ὑποστάς. Οὕτως οὖν ἀβλαβής διελ- tem, quam habebat in martyrem, non indignum ὺς τῷ Σιρμίῳ γενόμενος τὴν ἱερὰν ἐκείνην subiens transitum Cum sic ergo illasus traτοῦ ἐν αὐτῇ θησαυροῦ τῷ παρ' αὐτοῦ jecisset, et Sirmium pervenisset, sacram illam · ναῷ τῷ μάρτυρι δίδωσιν. Ἐν γειτόνων capsam cum thesauro, quam servabat, in recens ῷ τῆς καλλινίκου μάρτυρος Αναστασίας exstructo istic templo deponit. Erat autem prope ῷ· ἵνα καὶ μάρτυρες μάρτυσιν ἄνω τε templum gloriosæ martyris Anastasia (24),ut marις σκηναίς πλησιάζουσι. Πολλῶν μὲν τῶν tyres martyribus quodammodo sursum, sic et deor ηλαδὴ καὶ ἰάσεων, καὶ παρ' αυτήν γε sum vicina haberent tabernacula. Multa autem εἴστοι τῆς ἁγιαστικῆς ἐκείνης φερομένης miracula et curationes etiam in ipsa via,dum ferἀπέλαυσαν χάριτι καὶ δυνάμει Χριστοῦ retur illa chlamys sanctifcans, plurimi sunt conseοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, η cuti gratia et virtute Christi veri Dei nostri, οσκύνησις, νῦν καὶ εἰς τοὺς ἀτελευτήτους quem decet omnis gloria nunc et semper et in αἰώνων. Αμήν. saecula saculorum. Amen. dentali nimirum: adi Adnotata Passioentis cap.2 ad num.20 subnexa. Et porro, Dotandum, non reversus, ut Lipomani o habet, sed iturus fuisse Leontius in phrastis textu asseritur. eontius Thessalonica Sirmium peteret, Danubius trajiciendus haud fuit, idque s ei faciendum fuisse, a Metaphraste hic At recte sane: Leontius erim, antequam firet, sese primum in Daciam, quæ ad Danubii ripam sita erat, contulisse norle autem Sirmium petituro necessario endus Danubius. Oc Sancti miraculum, apparitione, Leonquæ id præivit, a solo Metaphraste, anonymoque qui ei præluxit, Sancti biographo narrantur; quare quid tum de hac, tum de illo sentiendum sit, statues ex iis quæ mox in not. 19 dicta sunt. Tempore illo, quo Leontius, Illyrici præfectus supra memoratus, floruit, seu sæculo quinto ineunte vere Sirmii exstitisse ecclesiam, sanctæ Anastasiæ sacram, utcunque confirmatur ex iis quæ Commentarii pravii num. 133 in medium adduxi. Fides quantum ad miracula ista curationesque stet penes auctorem, qui interim præter anonymum Sancti nostri biographum, e quo sua deprompsit, nullum prorsus scriptorem alium sibi suffragantem habet.

Α΄ τ΄, Καὶ χαδὼν ἄπιθι μετὰ τοῦ ζῇν ἀπολαύων καὶ τῶν χρημάτων. Λναίῳ δὲ σεαυτὸν τὸ παράπαν μὴ ἀντιστήσῃς " πολλοὺς γὰρ τοῦ ζῇν ἀπήλλαξε, χαὶ τῶν χαταπολὺ σοῦ ῥωμαλεωτέρων, Ταῦτα ὁ Νέστωρ ἀχούσας, οὔτε ἥρπασε τὴν τοῦ βασιλέως φιλοτιμίαν, οὔτε πάλιν πρὸς τὸν τοῦ Λυαίου ἔπαινον ἐδειλίασε. Τῷ δὲ βασιλεῖ, Οὐ χρημάτων ἐπιθυμῶ, ἔφη, οὐδὲ παρὰ τοῦτο ἐμαυτὸν εἰς τόνδε τὸν ἀγῶνα χαθῆχα, ἀλλὰ δόξης ἐρῶν μᾶλλον, καὶ Λναΐου κρείττων ἄνα- φανῆναι βουλόμενος, ᾿Ἀπώμοτον γὰρ ἐμοὶ μὴ ὅτι γε τὸ πλουτεῖν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ ζῇν, δύξης εἴξαντι Δυαίῳ, καὶ τῶν πρωτείων ἐκείνῳ παραχωρήσαντι. Ταῦτα οὕτω λεχθέντα καὶ βασιλέα καὶ τοὺς περὶ αὐ- τὸν ἅπαντας ἠρέθισαν εἰς ὀργήν " ὅπως γὰρ ὠπλίσθη, καὶ ἐφ᾽ ᾧ πεποιθὼς ἐκεῖνος οὕτως ἐφθέγγετο, αὐτοὶ β ἀγνοοῦντες, ἀλαζονείας μόνης καὶ κενοῦ τύφου τὰ ἐήματα ὑπελάμθανυν. Ὃ μὲν οὖν βασιλεὺς πολὺς ἦν εἰς τὸν ἀγῶνα διεγείρων Λνοῖον καὶ τὴν ὁρμῆς χαὶ θάρσους ἔμπλεων παροξύνων ψυχήν. τς΄. Νέστορι δὲ τὸ θάροος οἱ Δημητρίου λόγοι καὶ Χριστὸς ἦν, πρὸς ὃν ἀνατείνας τοὺς ὀφθαλμοὺς, Ὃ Θεὸς, ἔλεγε, Δημητρίου, δὸς ἐμὲ τὸν βραχὺν τὴν ἡλικίαν Δαδιὸ Γολιὰθ ἄλλον χαταισχῦναι Λυαῖον, Σοὶ γὰρ πεποιθὼς τὸν ἀγῶνα τοῦτον ἐν μέσῳ πολλῶν ἢράμην, ἵνα τὸ σὸν ὄνομα δοξασθῇ τοῦ μόνον ἀλη- θῶς Θεοῦ, κεὶ τοῖς ἐν σοὶ δύναμιν ποιουμένοις ἐπι- πέμποντος βοήθειαν ἐξ ἀγίου, Οὕτως ἔφη, καὶ ἅμα τὸν ἀχινάνην σπασάμενος, χαὶ τὺ θέατριν εἰσπηδὴ- σας, τῆς συμπλοκῆς ἤδη γενομένης βάλλει καιρίως . κατὰ τῆς καρδίας τὸν βάρδαρον " χαὶ εὐθὺς τὸν μὲν "ἀναιρεῖ, σχεδὸν δὲ καὶ Μαξιμιανὸν τῇ περὶ αὐτὸν λὐττῃ " πολλῷ δὲ μᾶλλον εἰπεῖν καὶ πλάνην αὐτὴν, καὶ σὺν ἐχείνῃ τὸν ταύτης αἴτιον, τὸν κρυπτὸν, φημὶ, Μαξιμία ὃν θανατοῖ. ιζ΄, Μαξιμιανῷ μέντοι τῷ βασιλεῖ οὐκ ἦν ἔτι ἀνεχτὸν ἡ καθέδρα" ἀλλὸ πλήρης ὀργῆς χαὶ χατη- φείας εὐθὺς ἐξανέστη, καὶ πρὸς τὰς βασιλείους αὐλὰς δεινὰ στρέφων χαθ᾽ ἑαυτὸν ἀπεχώρει, ἐπισχοτῆσαι τῷ φέγγει τῆς ἀληθείας ὁ δυσσεδὴς βουλόμενος, Νέ- στορύς τε τὴν νίκην καὶ δι᾽ ἐκείνου τὸ πρὸς Χριστὸν ὁμαυρῶσαι σέδας, γοητείαν ἐχ πολλῆς ἀνοίας τὸ πρᾶγμα καλῶν. Ἐπεὶ οὐχ ἂν, φησὶ, παρὰ τοιοῦδς τοιαύτας ἀνδραγαθίας ἐπιδειξάμενος ἀνῃρεῖτο. ᾿Αμέ- λει χαὶ Νέστορα τὸν γενναῖον μεταπεμψάμενος, ὡς ἐτὴ πράγματι ὁμολογουμένῳ καὶ οὐδεμιᾶς δεομένου ἡ ζητήσεως, Εἰπέ μοι, νεανίσχε, λέγει, τίσι μαγείαις χρησάμενος ἢ τίνας ἔχων τοὺς συνεργοὺς, Λυαῖον ἀνρηκας τὸν τοσοῦτον ; Πρὴς ταῦτα ὁ Νέστωρ οὐδὲν ὑποδειλιάσας, ἀλλὰ θαῤῥήσας πάντως, ὅτι ὁ δοὺς ἐχεῖνον τὴν ὑπερίφανον ἀνελεῖν, αὑτὸς δώσει καὶ προσήκουσαν τὴν περὶ αὑτοῦ θέσθαι ἀπολογίαν, Οὐδὲν, ἔφη, βασιλεῦ, τοιοῦτον οὐδὲ ἐμοὶ, οὔτε ἄλλῳ Χριστιανῶν " συνεργὸς δέ μοι πρὸς τοῦτο τῶν ἀνθρώ- πὼν οὐδεὶς, ὅτι μὴ μόνος ὁ Δημητρίου Θεὸς, ὁ Θεὸς, βασιλεῦ, τῶν Χριστιανῶν. 45. Qua accepta, abi simul cum vita Iruens quo- / que pecuniis. Ne autent eum Lyzeo omnino congre- diaris ; jam enim 1uultos vita privavil, eosque te lenge robustiores. lis. auditis Nestor neque impe- ratoris arripuit liberalitatem, neque rursus Lycei laudibus fuit territus. Imperatori autem, Non eu- pio, inquit, peeunias, neque ea de eausa prodeo in ceriamen ; sed gloriam potius cupiens, et Ly:io vo- lens apparere praestantior. Non solum enim divitias, sed. etiam ipsaa vitam statui rejicere, si Lyxo glo- yin inferior fuero, et. primas illi cessero. Hare sic dita, et imperatorem, et eos omnes qui aderant vica ipsum, ad. iram provocarunt : qui (quomodo cnim armatus, et quo esset fretus, ille nondum ii xerat) arrogantie tantuin et vane glorise verba esse existimabant, Atque imperator quidem Lyaum ve- ! hementer incitabat ad certamen, impetuque et au- dacia plenum ejus animum reddebat acriorem. 46. Nestori autem animum addebaat verba De- metri, et Christus. Ad quem attollens oculos dice- bat: Deus Demetrii, concede mihi, ut ego, qni sum :etate brevis David, tanquam alium Goliath, pidore et ignominia Lyzum afficiam, Te enim. Ivc- 1us suscepi hoe eertamen in. medio multorum , ut iuum nomen glorificetur, qui solus es vere Dens, et lis qui im te virtutem faciunt, mittis auxilium de sanclo (H4). Sie dixit, el, strieto aeinace, ingres-us Iheatrum, et eum. barbaro eoagressus, infert ejus cordi certam piagam, Et statim illum quidem inter- ( (nit, fere antei ipsum quoque Maximianum do- lare, quem de co aecepit : mullo vero magis ipsum (proque errorem, et cum eo ejus auctorem , oecul- tum, inquam, Maximianum morte afficit. 47. Maximianus autem imperator non potuit am- plius sedere, sed slatim surrexit ira plenus et tri- stia. etin aulam abiii regiam, gravia apud se versans, et veritatis splendori volens impius offuu- dere Lenebras, Nestorisque victoriam obscurare, ae per illud eultum. Christi, pre multa igrorantia rem vocons prastigias. Neque. eniin , aiebat, alias 2b eo fuissel interemptus is, qui tam praeclara effc- cerat facinora. Htaque, generoso Nestore accersito, danquam res esset certa, et uulla opns baberet iu- quisitione : Dic mihi, dieit, adolescens, quanam ante usus magiea , aut quosnam habens adjutores, 1 Lysuni, virum tantum, interfecisti? Cui Nestor ni- Lil territus, ed omnino confidens, quod, qui dedit ilum superbum et insolentem de medio tollere , ipse quoque de. eo convenientem dabit responsio- nem : Nilil, inquit, o imperator, tale, nec mihi , nec ulli est Christiano utile, Nullus aulem liomo mihi foit ad hoc adjutor, nisi solus Deus Demetrii, Deus, o imperator, Christianorum. {10} Cum anonymus sancti Demetrii biograplius, 5ui Metaphrasti praduxit, banc Nestoris, contra Lim cectaturi, ad Deum oratione; non exhibeat, dubitandum vix apparet, quin eam posterior lie seriptor, verosimill conjeetura usus, pre arbitrio eonlinsi rit.