OECUMENIUS TRICCÆ EPISCOPUS. bus theologicis impendere potuerit, quam illi qui nullis aliis distracti studiis, toti his incumbunt. Cæterum priusquam ad ipsam accedam enarrationem, primum loca quædam subjiciam in quibus dissidebat nostrum exemplar ab his quæ vulgo circumferuntur Græcis exemplaribus: quod tamen non raro factum opinor librariorum aut typographorum incuria, quod nec editioni conformis es-et ejusmodi lectio, nec bibliis Complutensibus, de quibus in Euthymio feci mentionem in epistola ad lectorem. Nonnunquam ergo cum apertum viderem in exemplari mendum, nulla facta aut hic aut circa eum locum rei mentione, restitui ut oportuit; aut ubi operæ pretium videbatur, id in margine annotari curavi, et i circo ea loca hic non subjiciam. Porro non decrevimus annotare loca (quemadmodum nec in Evangelia fecimus) quibus et hoc nostrum et alia Græca exemplaria dissideant a vulgata editione Latina, quol id ex variis aliis interpretibus quisque petere possit. Subdemus quoque indicem sententiarum quæ in his commentariis memoria dignæ visæ sunt, quoniam plurimos id expetere videmus: numero designante folium, littera autem a, priorem columna partem vero, posteriorem. Ceterum, antequam ad libri lectionem accedas, quæso errata quædam quæ aut typographorum aut nostros præterfugerunt oculos ad rectam lectionem revocato: in quorum annotatione primus numerus folium designat, secundus columnam, tertius autem versum: ubi vero duo solum numeri signantur, prior positi jam folii columnam ostendit, posterior autem versum. Quod si unicus assignetur numerus, is dicta columna versum designabit. Vale. ΤΟΙΣ ΦΙΛΕΛΛΗΣΙ η Α' τῇδε τῇ βιβλῳ περιεχόμεναι ἐξηγήσεις, οὕτω θαυμαστήν τινα βραχυλογίαν καὶ σαφήνειαν, καὶ δήλωσιν ἀναφαίνουσι τῶν ἀεὶ ἐν τῇ θείᾳ Γραφῇ ζητουμένων, ὥστε πείθεσθαί με ῥᾳδίως, ταύτας τῶν παλαιοτέρων ἐκείνων, ἀφ᾽ ὧν εἰς ἕν ὡσπερεί σῶμα συνηθροίσθησαν, τοσούτῳ διαφέρειν, ὅσῳ τὸ μέλι τῶν ἀνθέων τιμιώτερον. Καὶ γὰρ καὶ ὁ τὰ τοιαῦτα συλλέξας, τὴν μέλιτταν μιμησάμενος, ἀφ' ἑκάστου τῶν πρὸ αὐτοῦ γραψαμένων, ὥσπερ ἐκείνῃ ἀπὸ τῶν πανταχοῦ βλαστησάντων ἀνθέων, τὰ κάλλιστα ἀποδρεψάμενος, ἐκ πολλῶν τούτων ὡσεὶ ἀδόντων καὶ ὑμνούντων ἐν τῷ ἱερῷ τὸν Θεόν, ἕνα χορὸν τοῦτον τὸν θαυμαστὸν συνεστήσατο. Ὅτι δὲ Οικουμένός τις ὀνόματι ὁ τοιοῦτος, ἔντεῦθεν ἤδη δύναιτο ἄν τις μα θεῖν. Εὗρον γὰρ ἐν τῇ εἰς τὴν πρὸς Κολασσαεῖς Επιστολὴν ἐξηγήσει κατὰ τὴν ἐσχάτην σελίδα τοιαύτην μαρτυρίαν· Ἐκ τοῦ ἀντιγράφου, φησί, μὴ εὐρὼν καλῶς τὰς παραγραφής τοῦ μακαρίου Ιωάννου τῆς πρὸς Κολοσσαεῖς Ἐπιστολῆς, συνέγραψα αὐτὰς όπως ἠδυνάμην. Εἰ οὖν εὐρεθῇ τι ἐν αὐτοῖς ἢ κούφον ἢ ἐπιλήψιμον, ἴστω ὅ ἀναγινώσκων, ἐμὸν εἶναι τὸ τοιῦτον πταίσμα. Ταύτῃ δὲ τῇ μαρτυρίᾳ καὶ πᾶσα εἰς τὴν πρὸς Κολοσσαεῖς Ἐπιστολὴν ἑρμηνεία τελειοῦς ται. Έχει δέ γε αὕτη όνομα προτιθέμενον τὸ Οἰκουμενίου. Ὥστε ἐκ τούτου τεκμαίρεσθαι, μᾶλλον δὲ Αναμφίβολον ἤδη ἔχειν, τοῦ Οἰκουμενίου τούτου, καν γοῦν εἰς τὰς Παύλου Επιστολάς, τὸν πόνον εἶναι. Οὗτος γὰρ ἀνὴρ πᾶσαν τὴν Χρυσοστόμου πραγματ τείαν, ὡς καὶ παντὶ τῷ ἀναγινώσκοντι ῥᾴδιον καθορᾷν, εἰς βραχὺ συστειλάμενος, ταύτῃ καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων τὰς ἐξηγήσεις προσέθηκε, τὸ ὄνομα ἑκάστου τῇ ἐπιγραφῇ προμηνύσας, οἷον Κυρίλλου, Γενναδίου, Θεοδωρήτου, Γρηγορίου, Βασιλείου, Σευηριανοῦ, καὶ τῶν τοιούτων, ἐξαιρέτως δὲ Φωτίου τινός, ἀφ' οὗ ὅται μετεκομίσθησαν ἐξηγήσεις, του σκοπού, κατά γε ἐμὲ. μάλιστα πάντων τυγχάνουσιν. ἴσθι μὲν οὖν ἔνθα ἂν μή εὕροις όνομα ἐπιγεγραμμένον μηδέν, τὴν ταοιαύτην ἑρμηνείαν εἶναι τοῦ Χρυσοστόμου εἰς ὀλίγα συνεσταλμένην ὑπὸ τούτου, ὡς εἴρηται. Ενθα δὲ καὶ τοῦ Χρυσοστόμου αὐτοῦ, ὅπερ σπανιάκις ἔστιν ἰδεῖν, τὸ ὄνομα εὕροις προτιθέμενον, μηδὲν ἐκεῖ τὸν ἄνδρα συστείλασθαι ἢ μεταβαλέσθαι ἐκ τῆς ἐξηγήθεως, ἀλλ᾽ ἢ αὐτὰ τὰ τοῦ Χρυσοστόμου ῥής ματα κατὰ λέξιν μόνον μεταγράψαι. Ει δέ που καὶ αὐτοῦ τοῦ Οἰκουμενίου τὸ ὄνομα ἴδοις τοῦ πᾶσαι τὴν συλλογὴν ταύτην ἐκπονήσαντος, μὴ θαυμάσης. "Α γὰρ αὐτὸς ἐπινοήσας καὶ ἔφευρὼν ἐτυγχανε, κα μὴ ἀφ' ἑτέρων τῶν πρὸ αὐτοῦ μαθών, τούτοις τὸ ἴδιον ὄνομα προτιθέναι προσήκειν ἡγήσατο, ἵνα μὴ σύγχυσίς τις τῷ ἀναγινώσκοντι γένηται, πάντα ὅτα ἀνεπίγραφα ἑνός, οἷον Χρυσοστόμου εἶναι νομίσαντι 2ο, καίπερ ὄντων τινῶν καὶ ἑτέρου, οἷον αὐτοῦ, εἰ μή γε αὐτὸς τὸ ἴδιον ὄνομα προγράψας ἐσήμανε. Τὰ μὲν τοι εἴς τε τάς πράξεις, εἴς τε τὰς Καθολικὰς λεγομένας Επιστολὰς συγγραφέντα ἔχει ἀμφισβήτη σίν τινα, πότερον τοῦ αὐτοῦ Οἰκουμενίου συγγρά ψαντος καὶ συλλέξαντός ἐστιν, ἢ οὔ. 'Αλλ' ἐγὼ τοῦ αὐτοῦ οὐχ ἧττον εἶναι καὶ ταῦτα νομίζω, πολλοῖς τεκμηρίοις επόμενος, ἅτινα ἐν τῷ παρόντι οὐκ ἂν εἴποιμι, ἵνα μὴ ἐν σχήματι ἐπιστολῆς πέραν τοῦ δέοντος μακρολογήσω. Τὰ δὲ εἰς τὴν ᾿Αποκάλυψιν τοῦ μακαρίου Ιωάννου, συνετέθη μὲν ὑπὸ ᾿Ανδρέου τοῦ τῆς Καισαρείας Καππαπικίας ἐπισκόπου, ἀλλ' εἰς σύνοψιν καὶ βραχύτητα συνεπτύχθη τὸ ὕστερον ὑπὸ ᾿Αρέθα τινὸς τῆς αὐτῆς πόλεως ἐπισκόπου, ὡς καὶ ἡ ἐπιγραφὴ μηνύει ῥητῶς, Αντίγραφον μὲν οὖν τι πᾶσαν τὴν τοιαύτην πραγματείαν περιέχον κτησάμενος Ἰωάννης Ματθαῖος ὁ Γίβερτος ὁ τῆς Οὐηρώνης ἐπίσκοπος, τοῦτό μοι παρέδωκε, κελεύσας ἐπανορθοῦν, καὶ τῶν ἐν αὐτῷ πταισμάτων, εἴ τινα εὕροιμι ἂν, ἐκκαθαίρειν ἀκριβῶς. Ὅπερ ἔγωγε λίαν ἀσμένως παραδεξάμενος, καὶ κλεύσαντι ἐκείνῳ ὑπακούσας, ὡς εἰκὸς, τὸ προσταχθὲν ἐξήνυσα κατὰ τὸ ἐμοὶ δυνατόν. Ἔπειτα τοῖς βιβλιογράφοις, οὓς ὁ αὐτὸς Γίβερτος οἴκοι ἔχει μεγίστοις ὑφ' ἑαυτοῦ δαπανέμασι τρεφομένους, ἐξέδωκα, ἵνα τῇ ἑαυτῶν τέχνη πολλαπλασιάσωσι. Δεῖ δὴ τῶν ἀναγινωσκόντων ἕκαστον πλείστην τῷ φιλανθρωποτάτῳ θεῷ

PROLEGOMENA. χάριν ἔχειν. Ος τῶν συνταγμάτων τούτων τῶν ἢ ἄλλους τοιούτους παρέξειν τῷ κόσμῳ. Ως τούτου οὕτω καλῶν και τιμίων τῷ χρόνῳ ἤδη καὶ τῇ ἀμε- γενομένου πᾶσαν τὴν Ἑλληνικὴν καὶ Ῥωμαϊκὴν λείᾳ παντελῶς ἀφανίζεσθαι κινδυνευότων, Σωτῆρα παιδείαν τὸ παλαιὸν κάλλος, μᾶλλον δὲ τὴν ζωὴν ἐν ἡμῖν τοῦτον τὸν μεγαλοπρεπέστατον ἄνδρα ἐχαρί» βραχεῖ ἀναληψομένην ἐλπιζέτω. Ερρωσθε. σπτο. Τῷ αὐτῷ δὲ πάλιν εὐχέσθω διηνεκώς, πολλοὺς ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ. ARGUMENTUM LIBRI ACTORUM. Ἔστιν ὁ διηγούμενος τὰς Πράξεις τῶν ἀποστόλων, Λουκᾶς ὁ εὐαγγελιστής. Αντιοχεύς γὰρ οὗτος ὑπάρχων τὸ γένος, Ιατρὸς δὲ τὴν ἐπιστήμην, συναπεδήμει τοῖς ἀποστόλοις, καὶ μάλιστα τῷ Παύλῳ, καὶ εἰδὼς ἀκριβῶς γράφει. Διηγεῖται δὲ ὡς ἀγγέλων ὑπολαβόντων ἀνελήθη ὁ Κύριος. Καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἔκδοσιν γενομένην ἐν τῇ πεντηκοστῇ ἐπί τε τοὺς ἀποστόλους, καὶ πάντας τοὺς τότε παρόντας. Τήν τε κατάστασιν τοῦ Ματθία, ἀντὶ Ἰούδο τοῦ προ δότου, καὶ τὴν κατάστασιν τῶν ἑπτὰ διακόνων. Καὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Παύλου, καὶ ὅσα ἔπαθεν, καὶ ὅσα οι ἀποστολοι διὰ προσευχῆς καὶ τῆς εἰς αὐτὸν τὸν Χρισ στὸν πίστεως ἐθαυματούργησαν. Τῶν δὲ ἀποστόλων τὰ ὀνόματά ἐστι ταῦτα· Σίμων δ λεγόμενος Πέτρος, καὶ ᾿Ανδρέας ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, Φίλιππος καὶ Βαρθολομαῖος, Θωμᾶς καὶ Ματθαῖος ὁ τελώνης. Ἰάκωβος ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου καὶ Σίμων ὁ Καναναῖος, καὶ Ἰούδας Ιακώβου, καὶ Ματθίας ὁ συγκαταψηφισθεὶς μετὰ τῶν ἕνδεκα ἀντὶ τοῦ προδότου. Τῶν δὲ ἐγκατασταθέντων διακόνων τὰ ὀνόματά ἐστι ταῦτα· Στέφανος, Φίλιπ πος, Πρόχορος, Νικάνωρ, Τίμων, Παρμενᾶς, καὶ Νικόλαος, Μετὰ ταῦτα ἐκλήθη καὶ Παῦλος σκεῦος ἐκλογῆς. Τούτων δὲ τῶν ἀποστόλων σημεία α εποίησαν ἐατὶ ταῦτα· α΄. Πέτρος καὶ Ἰωάννης ἐθεράπευσαν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου τὸν ἐκ γενετής χωλόν, τὸν ἐν τῇ ὡραία πύλη καθήμενον· β΄. Πένρος Ανανίαν καὶ Σαπφειραν την γυ-D ναῖκα αὐτοῦ ἤλεγξε νοσφισαμένους ἀπὸ τῆς ἐπαγ γελίας τῆς εἰς τὸν Θεὸν, καὶ νεγόνασι παραχρήμα νεκροί. γ. Πέτρου ἡ σκιὰ ἐρχομένη ἐπὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἐθεράπευσεν αὐτοὺς. δ. Στέφανος ἐποίει τέρατα καὶ σημεῖα. ε. Φίλιππος τὸν εὐνοῦχον ἐπέστησεν ἀναγινώσκοντα τον προφήτη Ησαίαν καὶ ἐβάπτισεν αὐτ τόν. ς. Ὁ αὐτὸς Φίλιππος ἐν Σαμαρείᾳ πολλὰ πνεύ مه Lucas evangelista enarrator e: Actorum apostolorum. Hic enim cum Antiochenus esset genere, arte vero medicus, simul cum apostolis peregrinabatur et potissimum cum Paulo, scribitque quod exacte cognovit. Narrat autem quonam angelis suscipientibus assumptus sit Dominus: Spiritus sancti factam super apostolos, omnesque qui tunc praesentes erant, quinquagesimo die, diffusionem Præterea Mathiæ constitutionem loco Judæ proditoris, ac septem diaconum creatiouem, Paulique electionem et quæcunque passus est, quæque apostoli, per orationem et fildem quam in Christum habebant, miracula edicorunt. Duodecim autem apostolorum nomina sunt hæc. Simon, qui dicitur Petrus, et andreas frater ejus, Jacobus et Joannes, Philippus et Bartholomæus, Thomas et Matthæus publicanus, Jacobus Alphæi filius et Simon Chananæus. Judas Jacobi et Mathias qui cum undecim loco proditoris annumeratus est. Constitutorum vero diaconum nomina sunt hæc: Stephanus, Philippus, Prochorus, Nicanor, Timon, Parmenas et Nicolaus. Post hæc autem electus est et Paulus vas electionis. Horum autem apostolorum signa quæ ediderunt hæc sunt: I. Petrus et Joannes per nomen Domini curaruni eum qui ab utero matris claudus erat, et sedebat ad portam quæ Speciosa dicebatur. (Act. 111.) 2. Petrus Ananiam ac Sapphiram uxorem ipsius mendacii convicit, quod suffurarentur ex eo quod apud Deum promiserant: ac repente mortui sunt. (Act. v.) 3. Petri umbra ad ægrotos pertingens curabat eos. (lbid.) 4. Stephanus faciebat prodigia et signa. (Act. v.) 5. Philippus eunuchum animadvertit legentem Isaiam prophetam et baptizavit eum. (Act. vIII.) 6. Idem Philippus in Samaria multos spiritus