corporaliter, sed perfecte cognoscendo, postlongum εἰπούσης· «Εγώ εἰμι ἡ ζωή, ο Αελέξεται καὶ οὕτως exercitium et considerationem: quæ etiam contre- περὶ τοῦ ἐν ἀρχῇ ὄντος Λόγου, ὅτι ἀκηκόαμεν διὰ clatio dicta est de verbo vitæ, quæ dixit: «Ego τοῦ νόμου αὐτὸν καὶ τῶν προφητῶν, ὡς ἐλεύσεται, sum vita 4.» Poterit autem hoc eliam modo dici Τοῦτον οὖν ἐλθόντα μετὰ σώματος ἐμφανῶς εἴδομεν de Verbo quod erat in principio: quod videlicet au- καὶ ἐψηλαφήσαμεν. • Γυμνὸν γὰρ Θεὸν οὐδεὶς ἑώdivimus ipsum per legem ac prophetas venturum ρακε πώποτε.» Οὐ γὰρ ὡς ἔτυχε συγκατεθέμεθα τῷ esse: hoc itaque Verbum, cum venisset cum cor- ὀφθέντι, ἀλλὰ μετὰ πολλὴν ψηλάφησιν, τουτέστι, συν pore,manifeste vidimus et contrectavimus: • nu- ζήτησιν τῶν νομικῶν τε καὶ προφητικῶν περὶ τού dum namque Deum nemo vidit unquam 4, Neque του μαρτυριῶν, ἐπιστεύσαμεν τῷ ὀφθέντι σαρκὶ eniin temere assensimus apparenti,sed post longam Λόγῳ. Ἡ τὸ, Ο εθεασάμεθα, ἀντὶ τοῦ, ὁ ἰδόντες τους contrectationem,hoc est,indignationem legalium et ὀφθαλμοῖς τεθαυμάκαμεν. Θεᾶσθαι γάρ ἐστι τὸ μετὰ propheticorum de ipso testimoniorum, credidimus θαύματος καὶ θάμβους ὁρᾶν. Οὐχ ὁ οὖν ἦν ἐθεασά - Verbo in carne apparenti. Aut, Quod perspeximus, μεθα ἢ ἐψηλαφήσαμεν· τούτου γὰρ τὴν γενεὰν τις id est,oculis videntes admirati sumus. Θεᾶσθαι enim διηγήσεται; ἀλλ' ὃ γέγονεν, ἤτοι γνωστικαῖς ἐπαφαῖς, est cum admiratione et stupore intueri. Non ergo ὡς εἴρηται ἤδη, ἢ καὶ αἰσθηταῖς, ὡς καὶ θωμᾶς μετὰ quod erat perspeximus aut contrectavimus, nam τὴν ἀνάστασιν. Εἰς γὰρ ἦν καὶ ἀδιαίρετος. Ὁ αὐτὸς hujus generationem quis enarrabit? 564 Sed quod 5 καὶ θεατὸς καὶ ἀθέατος, καὶ κρατούμενος καὶ μὴ factum est: aut contrectationibus intelligentia, περιδρασσόμενος, καὶ ἀναφὴς καὶ ψηλαφητός, καὶ sicut jam dictum est, aut etiam sensum quemadmo- άνθρωπίνως φθεγγόμενος, καὶ ὡς Θεὸς ἐνεργῶν τὰ dum Thomas post resurrectionem 49. Unus enim θαύματα. Τοῦτο δὲ διὰ τὴν ἀκραν ἑνότητα τοῦ Λόγου erat et indivisus, idem et visibilis et invisibilis, et πρὸς τὴν σάρκα φαμέν. Τὸ ἑξῆς· Ὁ ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς, apprehensus et qui non possit comprehendi, et 8 ἀκηκόαμεν καὶ ἑωράκαμεν καὶ ἐθεασάμεθα τοῖς contrectatus et qui tangi non possit, et humuno ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησε, more loquens et tanquam Deus faciens miracula. περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς, ἥτις ζωή εφανερώθη, Hæc autem propter summam Verbi ad carnem unto ἣν καὶ ἑωράκαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέλ nem dicimus. Litteræ series est hæc: Quod erat ab λομεν ὑμῖν, λέγω δὲ τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἐστὶ initio, quod audivimus et vidimus et perspeximus πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν. Ο τοίνυν oculis et manus nostræ contrectaverunt de Verbo έωράκαμεν, τοῦτο καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν. Ενταῦθα vitæ, quæ vita manifestata est,quam et vidimus et τοίνυν ἐστὶν ἡ ἀπόδοσις, ἐν τῷ. Ο τοίνυν ἑωράκαμεν. testificamur et annuntiamus vobis: Dico autem Οὐχ οὕτω δὲ ἐποιήσατο τὴν ἐπαγγελίαν ὥσπερ ἡμεῖς, vitam sempiternam quæ est apud Patrem et nobis πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ συντετμημένου λόγου χρήσ manifestata est: quod ergo vidimus,hoc etiam an- σιν, ἔπειτα δὲ καὶ τὴν Ἑλληνικὴν ἐρεσχελίαν nuntiamus vobis. Hic igitur respondet sermo ubi ἀτιμάζων, καὶ δεικνὺς ὡς οὐκ ἐν λόγοις ἡ σωτηρία dicitur. Quod ergo vidimus. Non ita autem sermo- ἡμῶν, ἀλλ' ἐν ἔργοις. Καὶ ἐπὶ τούτοις ἐπιστατικωτέρους nem retulit qnemadmodum nos: primum quidem ἡμᾶς ἐργαζόμενος, ἵνα μὴ αὐτόθεν προχείρως εὑρίσκον propter usum abbreviati verbi,deinde etiam Græ- τες τὸ προκείμενον, ὑπτιώμεθα. "Αλλως τε καὶ θεολο corum nugas contemnens, et ostendens quod non γῶν ἐβουλήθη ασαφείᾳ κρύψαι τὰ βεβήλων ἀνώτερα in verbis sit nosira salus,sed in operibus, et in his ἀκοῶν, καὶ μὴ ἂν ἀσφαλῶς αὐταῖς ἔκφορα. Τὸ γὰρ nos magis attentos efficiens,ne ibidem statim repe- βάλλειν τὰ ἅγια τοῖς κυσί, καὶ ῥίπτειν τοὺς μαργαρί rientes quod proponitur, negligentiores simus, της ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, οὐ σώφρονος λογισμού, οὐκ Præterea divina tractans, obscuritate voluit occul- ἀνδρός. tare quæ sublimiora erant quam nt profanæ ferrent anres, nec tuto ipsis promulganda sunt. Nam sancla projicere canibus, et spargere margaritas coram porcis 4, non prudentis viri est, nec discreta considerationis. I, 2-7. Et annuntiamus vobisvitam æternam,quæ «Καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, erat apud Patrem.et nobis manifestata est. Quod vi- ἥτις ἦν πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν. dimus et audivimus,annuntiamus vobis,ut et vosso- "Ο ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν ἀπαγγέλλομεν cietatem habeatis nobiscum, et societas nostra sit ὑμῖν, ἵνα καὶ ὑμεῖς κοινωνίαν ἔχητε μεθ' ἡμῶν. cum Patre et Filio ejus Jesu Christo:Εt hac scribi- Καὶ ἡ κοινωνία δὲ ἡ ἡμετέρα μετὰ τοῦ Πατρὸς mus vobis, ut gaudium vestrum sit plenum. Εt hac καὶ μετὰ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ est promissio quam audivimus ex ipso; et annun- ταῦτα γράφομεν ὑμῖν, ἵνα ἡ χαρὰ ὑμῶν ᾗ πεtiamus vobis,quodDeus lux est, et tenebra in eo non πληρωμένη. Καὶ ἔστιν αὕτη ἡ ἐπαγγελία, ἣν sunt ulla. Si dixerimus quod societatem habemus ἀκηκόαμεν ἀπ' αὐτοῦ·· καὶ ἀναγγέλλομεν ὑμῖν, cum eo et in tenebris ambulamus,mentimur,et ve- ὅτι ὁ Θεὸς φῶς ἐστι, καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ rilulem non facimus. Quod si in luce amhulamus, ἔστιν οὐδεμία. Ἐὰν εἴπωμεν ὅτι κοινωνίαν έχου sicut ipse est in luce, societatem habemus inter no8 μεν μετ' αυτού, καὶ ἐν τῷ σκότει περιπατῶμεν 40 Joan. χιν, 6. 41 Joan. 1. 18 et I Joan. IV, 12. 43 1oan. ΧΧ, 28. & Matth. VH, 6.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. ψευδόμεθα καὶ αὐ ποιοῦμεν τὴν ἀλήθειαν. mutuam, 862 et sanguis Jesu Chrispi filii ejus Ἐὰν δὲ ἐν τῷ φωτὶ περιπατῶμεν, ὡς αὐτός ἐστι emundat nos ab omni peccato. ἐν τῷ φωτὶ, κοινωνίαν ἔχομεν μετ᾿ ἀλλήλων, καὶ τὸ αἷμα πάσης ἁμαρτίας.» «Καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωήν, ο ο τοίνυν ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν, ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν, φησί. Τί τοῦτο; ὅτι ζωὴ αἰώνιος ὢν ἐφανερώθη ἡμῖν, καὶ θεαταὶ αὐτοῦ γεγόναμεν, καὶ πρὸ τοῦ σταυροῦ, καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Ὁ γὰρ αὐτὸς καὶ τῷ σταυρῷ σαρκικώς προσηλώθη, καὶ τῇ αὐτῇ ἐξανέστη σαρκί. Καὶ τί κέρδος ἐκ ταύτης ὑμῖν τῆς ἀπαγγελίας κομίζομεν; φησί· τὸ, ὥσπερ κοινωνούς ὑμᾶς λαμβάνομεν διὰ τοῦ λόγου ὧν εἴδομέν τε καὶ ἀκηκόαμεν, οὕτω κοινωνοὺς καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τούτου δὲ τυχόντες, χαρᾶς ἂν πληρωθείημεν, ὡς τῷ θεῷ κεκολλημένοι, ἢ ὅτι ὑμῶν ἡμῖν κοινωνούντων, πληρεστάτην ἔχομεν τὴν χάριν ὑμῶν, ἣν τοῖς θερισταῖς ὁ χαίρων σπου ρεὺς ἐν τῇ τοῦ μισθοῦ ἀπολήψει βραβεύσει, χαιρόντων καὶ τούτων, ὅτι τῶν πόνων αὐτῶν ἀπολαύουσι. Ταῦτα εἰπὼν ἐπαναλαμβάνει πάλιν τὸν λόγον, σαφηνίζων τίς ἡ ἀγγελία, ἣν ἀκήκος. Καί φῆσιν ὅτι αὕτη ἐστίν· Ὁ Θεὸς φῶς ἐστι, καὶ σκου τία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι. Καὶ ποῦ τοῦτο ἤκουσεν; ἀπ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ, «Εγώ εἰμί τό φῶς τοῦ κόσ Εγώ εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ο λέγοντος. Καὶ, ο Φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα.» Φῶς οὖν ἐστι, καὶ σκοτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι. Φῶς δὲ νοερόν, τοὺς τῆς ψυχῆς ἡμῶν ὀφθαλμοὺς εἰς τὴν αὐτοῦ ἀντίληψιν ἀνακινοῦν, καὶ τούτων τῶν ὑλικῶν ὑποστρέφον ἁπάντων, καὶ πρὸς αὐτὸ μόνον τὴν ὄρεξιν ἐρωτικῷ πάθει ἀκατασπεύδον. Σκοτίαν δὲ ἤτοι τὴν ἄγνοιαν ἢ τὴν ἁμαρτίαν φησιν. Ἐν γὰρ τῷ Θεῷ οὔτε ἄγνοια ἐνορᾶται, οὔτε ἁμαρτία. Περὶ τὴν ὕλην γὰρ ταῦτα, καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς σύνθεσιν. Εἰ δέ που εἴρηται, ο Ἔθετο σκότος ἀποκρυφήν αὐτοῦ,» ἀλλ', «Εθετο, ο εἶπεν, οὐχὶ, Εστι σκότος, ὥσπερ επεν, Εστι φῶς. Ετερον γὰρ τὸ τιθέμενον τοῦ τιθέντος. Τὸ σκότος οὖν ἐνταῦθα, τὴν ἐν ἀκαταληψίᾳ ἀγνωσίαν τοῦ Θεοῦ δηλοῦντος ἐστίν· ἡμῶν δὲ τοῦτο, οὐ τοῦ Θεοῦ ἐστί. Τίθεται γάρ τι τῶν μὴ ἐνυπαρχόντων τινὶ, καὶ οὐχ ἑαυτοῦ χάριν, ἀλλὰ τινος τῶν περὶ αὐτόν. Οτι δὲ καὶ τὴν ἁμαρτίαν σκότος καλεῖ, ἀπὸ τῶν ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ εἰρημέτων αὐτῷ, δῆλον. Τί γὰρ ἐκεῖ φησι; «Καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτία φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβε. σκότος τὴν ἁμαρτυρικὴν ἡμῶν λέγων οὐσίαν. Εν Τι γενόμενος, ἤτοι προσλαβόμενος ταύτην, τῶν ἀπ᾿ τῆς οὐ μετείληφε μολυσμῶν· ἁμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησε, καὶ ἑξῆς. Ἐπεὶ οὖν κοινωνοὺς ἡμᾶς, φησί, παραλαμβάνομεν Θεοῦ, φωτὸς αὐτοῦ ὑπάρχοντος· ἐν δὲ τῷ τοιούτῳ φωτὶ οὐκ ἂν ὑποσταίη σκότος, ὡς ἐδείχθη, μηκέτι μηδὲ ἡμεῖς οἱ τῷ φωτὶ κοινωνοῦντες σκότος παραδεξώμεθα ἐν ἑαυτοῖς, ἵνα μὴ ψεύδους ὑπόσχωμεν δίκα;, καὶ μετὰ τοῦ ψεύδους, τῆς τοῦ φωτὸς ἀποῤῥαγωμεν κοινωνίας. "Ωστε τῆς κοινωνίας ἐχόμενοι τῆς ἀλλήλων, (δῆλον δὲ ὅτι τῆς ἡμῶν τε καὶ τοῦ φωτός, ἀναλώτους ἑαυτοὺς καθιστάνωμεν 4 Joan. vill, 12 el xii. 46. 45 Psal. x 11, 12, Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ἡμᾶς ἀπὸ «Et annuntiamus vobis vitam. Quod ergo vidimns et audivimus,annuntiamus vobis, inqui. Quidnam illud est? quod is qui est vita æterna nobis manifestatus est, et inspectores ipsius facti sumus et aute passionem et post resurrectionem. Ipse enim in carne clavis fuit cruci affixus, et in eadem carne resurrexit. Et quod lucrum ex hac annuntia - tione vobis adferimus? nempe illud, quod, quemadmodum vos consortes assumimus per sermonem eorum quæ et vidimus et audivimus, ita et consor tes Patris ac Filii ipsius Jesu Christi. Hoc autem nacti, gaudio repleamur tanquam Deo uniti. Aut quia dum vos nobiscum estis participes, plenissimum habemus gaudium nostrum,quod in receptione mercedis gaudens seminator constituet messoribus, gaudentibus et his quod suis fruantur laboribus. His diclis rursum sermonem resumit, explanans quæ sit annuntiatio quam audivit: et ait hanc esse, quod Deus lux est, et tenebræ in eo non sunt. Et ubi audivit? Ab ipso Christo, qui dicebat: «Ego sum lux mundi;» et: «Lux in mundum veni 4 Lux ergo est, et tenebra in eo non sunt. Lux au teu spiritualis agitans animae nostrae oculos ad sui susceptionem, et ab his omnibus materialibus avertens, atque ad solum sui desiderium amatorio Caffectu urgens. Tenebras aulem, vel ignorantiam dicit vel peccatum. In Deo namque nec ignorantia conspicitur nec peccatum. Hæc enim circa malerialia et constitutionen, quæ apud nos est reperiuntur. Quod si alibi dictum est: Posilæ sunt tenebra latibulum ipsius 45 •» dixit tamen • Positæ sunt;» non aulem Sunt tenebra, sicut dixit, Lux est. Aliud enim est quod ponitur ab eo qui ponit. Hic ergo tenebræ ignorantiam significant, quæ in eo est quod Deus comprehendi nequeat: porro hoc nom strum est, non Dei. Ponitur ergo aliquid eorum quæ non conveniunt alicui, nec ipsius gratia, sed alicujus quod eum concernit. Quod autem et tenebras appellet peccatum, manifestum est ex his quæ ab eodem dicta sunt in Evangelio. Quid enim ibi Ddiit? «El lux in tenebris lucet, et tenebræ ipsam non comprehenderunt 46:» tenebras dicens peccatis obnoxiam nostram substantiam,in qua factus sive qua assumpta non contraxit ab ipsa inquinationes: 565 quoniam peccatum non fecit 47 etc. Quandoquidem igitur nos ad Dei consortium assumitur qui lux est; porro in hujusmodi luce subsister πequeunt tenebra, ut demonstratum est, neque nos qui lucis participes sumnus, tenebras post hac in nobis ipsis suscipiamus, ne mendacii peuas luamus, et una cum mendacio a lucis societate abstrahamur. Itaque societatem habentes mutuam nempe et in'er nus et inter lucem captu difficiles 14 Jan. 1, 5. 47 Isa. LIII, 12.

nos reddimus peccato. Sed quomodo id nobis con- ἁμαρτίας. ᾿Αλλὰ πῶς ἔσται τοῦτο, φησὶν, ἡμῖν τοῖς Linget,inquit, qui prius in multis offendimus pec- πρότερον πολλαῖς ἐνισχημένοις ἁμαρτίαις; Οὐδεὶς calis? nemo siquidem verax et qui vero dicendo γὰρ ἂν ἀληθὴς καὶ ἀληθεύειν ἐπανῃρημένος τολμή assuevit, dicere audebit quod absque peccato sit. σει ἐρεῖν ὡς ἀναμάρτητός ἐστιν. Εἴ τις οὖν τῷ Si quis igitur hoc timore circumfusus sit et occupa- φόβῳ τούτῳ περικατείληπται, θαῤῥείτω, φησί. Γῷ tus, bono sit animo, inquit, nam sanguine Filii γὰρ αἵματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ ejus Jesu Christi pro nobis effuso purificatus est, ἐκχυθέντι ὑπὲρ ἡμῶν κεκάθαρται ὁ τὴν κοινωνίαν contracta cum ipso societate. Animadverte igitur αὐτοῦ ἀσπασάμενος. Σκόπει δὲ ὅπως διὰ τὴν ἄκραν quod propter summam unionem, FiliumPatris etiam ἕνωσιν, Υἱοῦ τοῦ Πατρὸς καὶ τὸ ἐξ ἡμῶν καλεῖ vocet assumptam ex nobis naturam, cujus procul- πρόσλημμα, οὗ πάντως ἀναμφιβόλως τὸ αἷμα, ἀλλ᾽ dubio assumpta naturæ sanguis omnino est, et οὐχὶ τοῦ Θεοῦ. Πῶς οὖν οὐ λῆρος καὶ ἀσεβὴς Νεστό non Dei. Quomodo ergo, annon delirus et impius ριος, διαιρῶν τοῦ Υἱοῦ τὴν σάρκα, καὶ Θεοτόκον μὴ est Nestorius, qui Filii carnem separans, matrem ἀνεχόμενος τὴν αὐτοῦ μητέρα καλεῖν; «᾿Εὰν δὲ ἐν ipsius non patitur Θεοτόκον, id est, Deiparam ap. τῷ φωτὶ περιπατῶμεν ὡς αὐτός ἐστιν.» Ιστέον ὅτι pellari? «Quod si in luce anbulamus, sicut ipse ὅλως ὁ νοῦς τοῦ ῥητοῦ, ἀνατροπὴ τῆς Ἰουδαίων βλασ est,» Sciendum quod totius sententiæ intellectus φημίας ἐστί. Αὐτοὶ γὰρ ἔφασαν περὶ τοῦ Χριστοῦ, est eversio blasphemniæ Judæorum: ipsi namque ὅτι· «Ἡμεῖς οἴδαμεν, ὅτι ἁμαρτωλός ἐστι.» Φησὶν dixerunt de Christo: «Nos scimus quod peccator οὖν, ὅτι εἰ φωτὸς ἔργα πράττομεν, κοινωνοὶ αὐτοῦ sit 48.» Ait ergo: Si lucis opera facinus, consortes έσμεν, εἰ δὲ μὴ πράττομεν, ἀλλοτριούμεθα αὐτοῦ. ejus sumus: si autem non facimus, alieni ab ipso Πῶς οὖν οὐκ ἀληθὲς, φησὶν, ἐστὶ τὸ, Καὶ ἁμαρτίαν sumus. Quomodo ergo, annon verax est, inquit, οὐδεμίαν οὐκ ἐποίησεν, εἰ καὶ ἐν τοῖς ἀνόμοις ὑφ᾽ nec peccatum ullum fecit 49, quanquam inter pec- ἡμῶν ἐλογίσθη; Ἐὰν οὖν, φησίν, ἡμεῖς οἱ εἰπόντες catores a nobis repulatus est? Si ergo nos qui «Τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, ο εἴτ diximus: «Sanguis ejus super nos et super filios πωμεν ἀναιδώς, ὅτι οὐχ ἡμάρτομεν, ἑαυτοὺς πλαnostros 50,» impudenter dixerimus quod non pec- νῶμεν, τουτέστιν, ἀπατῶμεν, ὡς μὴ οὔσης ἁμαρ cavimus, nosipsos fallimus sive decipimus, quasi τίας του σταυρῶσαι τὸν Χριστόν. Εστι γὰρ καὶ non sit peccatum crucifixisse Christum. Est enim, μεγάλη· διὸ οὐκ εἶπε, Ψευδόμεθα, ἀλλ᾽ «Εαυτούς et maximum: ideo non dixit, Mentimur,sed: Nos ἀπατῶμεν.» Οτι ἡ πλάνη ἐκτὸς τῆς ἀληθείας ἐστίν. ipsos fallimus, et veritas in nobis non est,» quia Εἰ δὲ ἐπιγνῶμεν τὴν ἁμαρτίαν καὶ ὁμολογήσομεν, error extra veritatem est. Si vero peccatum G ἀφήσει ἡμῖν. Τῇ κοινότητι δὲ τοῦ λόγου ἐλέχνε agnoscamus et confiteamur, remittet nobis. Com- τὸ ἄγαν αὐστηρὸν τοῦ ἐλέγχου λέγων, Ἐὰν εἴπωmunicando autem in sermone cum aliis,austerita- μενο tem reprehensionis plurimum mitig avit, dicens: Si dixerimus. I, 8-16. Si dixerimus, Peccatum non habemus, 864 nosipsos fallimus, et veritas in nobis non est. Si confteamur peccata nostra, fidelis est et justus, ut remittat nobis peccata nostra,et emundel nos ab omni iniquitate. Si dixerimus quod non peccavimus, mendacem facimus eum, et sermo ejus non est in nobis. • Si confiteamur peccata.. Repetit sermonem, abundantius eo utens, ut frequentia productæ redargutionis et ipsos peccati magnitudine coerceat et ad confessionem invitet. Quantum autem bonum a confessione oriatur, significavit qui dixit: «Dic tu primum peccata tua, ut justificeris t. Hoc autem moris etiam fuit præceptori hujus dilecti discipuli, ut eadem frequentius repeteret,moderatius primum,deinde perfectius, volens efficaciorem dictorum efficere cognitionem, ac studens ipsorum habitum auditoribus inserere. «Fidelem vero dixit Deum.» Hoc est veracem. Πιστός namque, id est fidelis, dicitur non solum de' eo cui aliquid concreditum est, verumetiam de eo qui in ve: itate confirmatus est, qui ex suo veraci more habet alios quoque hujus participes efficere. Fidelis itaque • Ἐὰν εἴπωμεν, Αμαρτίαν οὐκ ἔχομεν, ἑαυτοὺς, πλανῶμεν, καὶ ἀλήθεια οὐ ἔστιν ἐν ἡμῖν. Ἐὰν ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, πιστός ἐστι καὶ δίκαιος, ἵνα ἀφῇ ἡφῆ ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας, καὶ καθαρίσῃ ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀδικίας. Εάν εἴπωμεν, ὅτι οὐκ ἡμαρτήκαμεν, ψεύστην ποιοῦμεν αὐτὸν ὁ λόγος αὐτοῦ οὐκ ἔστιν ἐν ἡμῖν.» • Ἐὰν ὁμολογῶμεν τὰς ἁμαρτίας, ο Επαναλαμ βάνει τὸν λόγον φιλοτιμότερον χρώμενος, ὡς ἂν τῷ κατακόρῳ τῆς τοῦ ἐλέγχου προαγωγής, αυτούς τε επιστήσῃ τῷ τοῦ ἐγκλήματος μεγέθει, καὶ ἐπὶ ὁμολογίαν παρακαλέσῃ. Ὅσον δὲ τὸ ἀπὸ τῆς ὁμολογίας τίκτεται ἀγαθὸν, ἐδήλωσεν εἰπών· • Λέγε σ πρῶτος τὰς ἁμαρτίας σου, ἵνα δικαιωθῇς.» Τούτο δὲ καὶ ἔθος τὸ τοῦ παρόντος ἠγαπημένον μαθητοῦ διδασκάλῳ, τὰ αὐτὰ πολλάκις ἀνακυκλεῖν, μετριώ τερον πρῶτον, εἶτα τελεώτερον, ἐναργεστέραν τὴν γνῶσιν τῶν λεγομένων ποιεῖν βουλομένῳ, καὶ Έξιν αὐτῶν τοῖς ἀκρύαταῖς ἐμποιῆσαι σπεύδοντι. «Πιστὸν δὲ τὸν Θεόν,» ἀντὶ τοῦ ἀληθῆ εἴρηκε. Πιστὸς γὰρ οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ πεπιστευμένου, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ πιστωτικοῦ εἴρηται, ὃς ἀπὸ τοῦ ἑαυτοῦ ἀληθοῦς τρόπου ἔχει καὶ τὸ τοῖς ἄλλοις τούτου μετα 48 Joan, ix. 34. 49 Isa. Lill, 12. 49 Isa. LIII, 12. 50 Matth. XXVII, 24. 51 Isa. XXIII, 26.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. διδόναι. Πιστὸς μὲν οὖν οὕτω Θεὸς, δίκαιος δὲ ὡς dicitur hoc modo Deus: justus vero, ut qui ad se μὲ τοὺς αὐτῷ προσιόντα: ἀπωθούμενος, ὁποῖα ἂν ὦσιν ἡμαρτηκότες. Αφίησιν οὖν τὰς ἁμαρτίας ἀναμφιβαλως τοῖς διὰ μετανοίας ἁγίῳ προτρέχουσι βαπτίσματι, εἴτε εἰς αὐτὸν, εἴτε εἰς ἕτερον πεπλημμελήκασιν. Εἰ μὲν οὖν ὁμολογοῦμεν, φησί, τευξόμεθα καὶ τῆς κατ' ἀλλήλων συγγνώμης. Εἰ δὲ ἀναιδευόμενοι λέγομεν οὐχ ἡμαρτηκέναι, διπλούν έργασόμεθα τὸ κακὸν, καὶ ἑαυτοὺς ψεύστας ἀποφαίνοντες, καὶ τὸν ὑπὲρ πᾶσαν ἀλήθειαν εἰς ψεῦδος βλασφημοῦντες Θεόν. Αὐτός γάρ φησι διὰ του Προφήτου • ᾿Ανταπεδίδοσαν μοι πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν.» Καὶ δι' ἑαυτοῦ πάλιν • Εἰ κακῶς ἐλαλησα, μαρτύρησον περὶ τοῦ κακοῦ· εἰ δὲ καλῶς, τί με δέρεις;» Εἰ τούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, αὐτοὶ λέγομεν μὴ ἡμαρτηκέναι, τὸν λόγον αὐτοῦ ἀρνούμεθα, ὅς ἐστι πνεῦμα καὶ ζωή. • Τα βήματα γάρ, φησὶν, ἃ ἐγὼ λαλῶ, πνεῦμά ἐστι καὶ ζωή.» Καὶ οὐκ ἔτι ἔχομεν τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν ἡμῖν ἐμφιλοχωροῦντα. Οὗ τ' ἂν ἔσται βαρύτερον; accedentes non repellat, qualiacunque fuerint in quibus peccaverunt Remittit igitur indubie peccata his qui per penitentiam ad sanctum baptisma acurrerint, sive in ipsum deliquerint, sive in alium. Si ergo confitemur, inquit, convenientemn eliam veniam assequemur. Si vero impudenter dicimus nos non peccasse, duplex operabimur malum, et nosipsos ostendentes mendaces, et Deum qui excedit omnem veritatem de mendacio calumniantes Ipse enim ait per Prophetam: «Reddiderunt mihi mala pro bonis 59, Sursumque per semetipsum: «Si male locutus sum, testificare de malu: sin bene, cur me cadis 57 9. Quod si his ita se habentibus adhuc dicimus nos non percasse, ipsius verba negamus, quæ spiritus et vita sunt. «Verba enim quæ ego loquor, inquit, spiritus el vita sunt 54: nec jam habemus ipsius sermonem in nobis immanentem: quod quid gravius esse poterit? II, 1-6. Filioli mei, hær scribo vobis ut non 563 peccetis. Et si quis peccaverit, advocandum habemus apud Patrem,JesumChristum justum. Et ipse est propitiatio pro peccatis nostris: non pro nostris autem tantum, sed etiam pro tolius mundi. Et 't per hoc cognoscimus quod eum noverimus, si præcepta illius observamus. Qui dicit, Novi eum,et præcepta ejus non servat,mendax est,et in eo veritasnon est. Qui autem sermonem ejus observat, vere in hoc charitas Dei perfecta est. Per hoc scimus quod in ipso sumus. Qui dicit se in eo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. • Τεκνία μου, ταύτα γράφω ὑμῖν, ἵνα μὴ ἁμάρ τητε. Καὶ ἐάν τις ἁμάρτη, παράκλητον ἔχομεν πρὸς τὸν Πατέρα, Ἰησοῦν Χριστὸν, δίκαιον. Καὶ αὐτος ἱλασμός ἐστι περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν· οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου. Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτὸν, ἐὰν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. Ο λέγων, Εγνωκα αὐτὸν, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μη τηρών, ψεύστης ἐστὶ, καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἀληθεια οὐκ ἔστιν. Ο δ' ἂν της αὐτοῦ τὸν λόγον, ἀληθῶς ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη του Θεοῦ τετελείωται. Ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ὅτι ἐν αὐτῷ ἐσμον. Ὁ λέγων ἐν αὐτῷ μένειν, ὀφείλει, καθὼς ἐκεῖνος περιεπάτησε, καὶ αὐτὸς οὕτως περιπατείν, ο 'Ev Τὸ ἀστάθμητον καὶ πλημμελὲς τῆς φύσεως ἡμῖν ἐπιστάμενος, καὶ ὅτι ἀεὶ σύνοικον ἔχοντες τὴν ἐπὶ τα χείρω ροπὴν, καὶ τὸν ἐφεδρεύοντα τῇ σωτηρίᾳ ἡμῶν φθονερὸν δαίμονα, ἀνάγκη μὴ προσεχόντως βιοῦντας ἁμαρτάνειν τοὺς ἤδη δι᾿ ἐξομολογήσεως οἰκειωθέντας θεῷ, ἐπάγει ταύτα, ὅτι κἂν μετὰ τὴν ἄφεσιν πταίσωμεν, μὴ ἀπογνῶμεν ἑαυτῶν. Επιστρέφοντες γὰρ τύχωμεν καὶ πάλιν τῆς σωτηρίας, διὰ τῆς του Κυρίου Ιησού Χριστού μεσιτείας. Αὐτὸς γὰρ τῷ Πατρὶ περὶ ἡμῶν ἐντυγχάνων, ἱλάσεται περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν· καὶ οὐ περὶ τῶν ἡμετέρων μόνον, ἀλλὰ καὶ περὶ ὅλου τοῦ κόσμου. Τοῦτο δὲ εἶπεν, ἤτοι ὅτι πρὸς Ἰουδαίους ἔγραφε, καὶ ἵνα μὴ μόνοις ἐκείνοις περικλείσῃ τὰ τῆς μετανοίας, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἔθνη ἐξαπλώσῃ ταύτην. Η ὅτι μὴ τοῖς κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἡ ἐπαγγελία μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς μετέπειτα πᾶσι Παράκλητον δὲ τὸν ὑπὲρ ἡμῖν φησι τὸν Πατέρα παρακαλοῦντα, ἤτοι προτρεπόμεν». Ανθρωπινώτερον δὲ ταυτα καὶ οἰκονομικώτερον, εἴρηται, ὡς τὸ, «Οὐδὲν δύναται ποιεῖν ἀφ' ἑαυτοῦ ὁ Μός. * Διὰ γὰρ μὴ τὸ ἀντίθεος δέξαι ταῦτά φησιν, ἐπεὶ ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς ἐξουσίαν ἔχει ἀφιέναι άμαρτίας, ἔδειξεν ἐπὶ τοῦ παραλύτου. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς S3 Psal. XXXVI, 21. Naturæ nostræ instabilitatem et proclivitatem ad peccatumn sciens, quodque semper familiare nobis sit ut ad deteriora labamnur, cumque insidietur praeterea nostræ saluti invidiosus dæmon, necesse esse eos qui Deo jam familiares effecti sunt eccare nisi caule vivant: hæc subjungit, quod si etiam post remissionem labamur, ne de nobisipsis desperemus. Conversi nanque rursum salutem consequemur, per niediatorem Dominum Jesum Chri- "stum. Ipse enim interp. llans pro nobis Pa'rem, placabit eum pro peccatis nostris: nec tantum pro nostris, sed etiam pro totius mundi. Hoc autem dixit: aut quod ad Judæos scriberet, utque non pro solis illis profuturam resipiscentiam concluderet, sed hanc ad gentes quoque extenderet: aut quod non illis duntaxat fieret promissis qui in illo tempore forent,verum etiam ad omnes qui postmodum fnturi essent Advocatum vero dicit eum qui Palrem pro nobis precatur sive feclit. Humano autem modo et dispensatione quadam hæc dicta sunt:quemadmodum et illud: «Filius nihil potest facere a seipso 55.» Hæc enim dicit, ne Deu adversari videatur. Nam quod etiam Filius haberet po53 Joan. xviii, 23. 54 Joan. vi, 64. 85 Joan. v, 19.

" testatem remittendi peccata ostenderat in para- μαθηταῖς τοῦτο δοὺς τὸ ἀφιέναι ἁμαρτίας ἐνέφηνεν, lytico 56.sed et discipulis dando ut peccalaremitte- ὡς αὐτοδεσπότως τοῦτο παρέχει. Αλλ' ὡς ἔφημεν, rent, ostendit quod sua potestate hoc tribueret 57. ἢ οἰκονομικῶς τοῦτο νῦν ὁ ᾿Απόστολός φησιν, ἢ Verum ut diximus aut dispensatorie hoc dicit nunc παριστῶν τὸ πρὸς τὸν Πατέρα τοῦ Υἱοῦ ὁμοφυές τε Apostolus, aut ostendens eamdem Filii cum Patre καὶ ὁμοδύναμον, καὶ ὅτι δ᾽ ἂν ποιῇ τὸ ἐν τῶν τριῶν naturam eamdemque potentiam, et quod quidquid ἁγιαστικῶν ὑποστάσεων, κοινόν ἐστι καὶ τῶν λοι faceret una trium sanctarum personarum, 866 πῶν. «Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν.» Εἰρηκώς άνωcommune esset et reliquis. «Et per lioc cognosci- τέρω τοὺς εἰς τὸν Κύριον πεπιστευκότας κοινωνίαν mus. Cum in superioribus dixisset eos qui in Domi- έχειν πρὸς αὐτὸν, πιστωτικά, τῆς κοινωνίας τῆς num crediderunt societalem habere ad ipsum, ea πρὸς αὐτὸν παρατίθεται νῦν, καί φησιν, ὅτι καὶ nunc proponit quæ societatem erga illum confr- ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ὅτι ἐγνώκαμεν αὐτόν. "Εθος mant, et ait: Et per hoc cognoscimus quod eum no- γὰρ τῷ μακαρίῳ τούτῳ ἀνδρὶ ταῖς ὁμωνυμίαις verimus.Solet hic divinus vir similibus dictionibus χρῆσθαι κατὰ ταυτὸν, ὥσπερ καὶ ἐν τῷ, ο ἐν τῷ eodem modo frequenter uti: quemadmodum etiam κόσμῳ ἦν, καὶ ὁ κόσμος δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ὁ dum ait: «In mundo erat, et mundus per ipsum p κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω. • Οὕτως οὖν καὶ νῦν χρῆται factus est, et mundus eum non eognovit 58.. Ita " τῷ, Εγνω. Τὸ δὲ, "Οτι ἐγνώκαμεν αὐτὸν, ἀντὶ τοῦ ergo et nunc utitur verbo Cognoscere. Quod eum ότι συνανεκρίθηκεν αὐτῷ ἐν τούτῳ ἐπιστάμεθα ἐν noverimus, hoc est, quod una cum eo commisti τῷ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρεῖν. Δύο γὰρ σημαίνοντος simus. ex hoc cognoscimus si præcepla illius obser- μάλιστα παρὰ τῇ θείᾳ Γραφῇ τοῦ γινώσκειν, το vamus. Duo significat verbum γινώσκειν, id est co- τε ἐπίστασθαί τι, ὡς ἐν τῷ, «Εγνων ὅτι ποιήσει gnoscere, potissimum apud sacramScripturam,puta Κύριος τὴν κρίσιν τῶν πτωχῶν.» Καὶ δὴ καὶ scire aliquid: quemadmodum ubi dicitur: «Co- τῆς παντελούς πρός τινα ἀνακράσεως, γνώσεως gnovi quod faciet Dominus judicium pauperum 59. λεγομένης, ὡς ἐν τῷ, Γινώσκει Κύριος τὰς ὁδοὺς Præterea significat omnimodam conjunctionem et τῶν ἀμώμων, καὶ ὡς Παῦλος· «Επιγινώσκειν confirmationem erga aliquem, quæ cognitio appel- ἡμᾶς φησὶ τὸν Θεόν, καθὼς καὶ ὑπ' αὐτοῦ ἐπlatur: sicut cum dicitur, Novit Dominus vias inno- εγνώσμεθα.» Ωσαύτως δὲ καὶ τοῦ ἐναντίου τούτῳ, centium 60, et sicut ait Paulus, «Ut cognoscamus τουτέστι τοῦ ἀγνοεῖν, διχώς νοουμένου, (μία γάρ Deum veluti etiam ab eo cogniti sumus 61, Similiter ὡς καὶ τοῖς ἔξω δοκεῖ, ἢ τῶν ἀντικειμένων γνώσις,) autem et de contrario puta ignorantia dicendum est κατὰ τοῦτο νῦν καὶ τὸ Γινώσκειν διχώς είληπται quod dnpliciter intelligatur. Quemadmodum enim ἐνταῦθα, «Τὸ μὲν γὰρ, «Ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ο externis quoque scriptoribus videtur una est contra. κατὰ τὸ ἐπίστασθαι· τὸ δὲ, Ἐγνώκαμεν αὐτὸν, κατά riorum scientia. Juxta hoc ergo Cognoscere hoc τὸν ᾿Ανεκράθημεν αὐτῷ. Ὁ γὰρ κοινωνῶν τινι, καὶ loco duobus modis acceptum est. Siquidem cum ἀνακέκραται αὐτῷ καθὸ κοινωνεῖ. Διὸ καὶ ἐπάγει, ait, «Per hoc cognoscimus,» pro scire sumitur; Τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρεῖ. Ἐκ τούτου λυθείη ἂν καὶ cum autem dicitur; Quod eum noverimus, hoc est τό, «Εγνω Κύριος τοὺς ὄντας αὐτοῦ· ἡ καὶ τὸ, quod firmiter cum eo conjuncti simus. Qui enim «Τὸν γὰρ μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρ consortium habet cum aliquo, etiam commistus ac τίαν ἐποίησε· κ καὶ εἴτι ἕτερον παρὰ τῇ θείᾳ conjunctus est illi in eo quod participat. Propterea Γραφῇ περὶ τὸ ἔγνωκέναι ἢ ἀγνοεῖν στρέφεται etiam subjungit Præcepta ejus observamus. Ex Εἶτα ἀπὸ τοῦ ἐναντίου τοῦτο αὐτὸ κατασκευάζει, hoc etiam solveretur illud: «Novit Dominus qui περιουσιαστικώτερον χρώμενος τῇ ἀποδείξει, καί sunt sui 6s,» et illud: «Eum qui non noverat pec- φησιν· Ὁ δὲ λέγων, Εγνωκα αὐτὸν, ἤτοι κοινωνίαν catum, pro nobis peccatum fecit 3:» et si quid ἔχω μετ' αὐτοῦ, καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ μὴ τηρών, aliud apud divinam Scripturam de cognitione vel ψεύστης ἐστί. Πῶς γὰρ οἷόν τε καὶ ἀνακεκρᾶσθαι ignorantia tractatur. Deinde a contrario idem con- καὶ μὴ, τὸν αὐτόν; Εἴπερ τὸ μὲν ποιεῖν τὰς ἐντολὰς, firmat, abundantiori utens probatione, et ait: Qui p τὴν ἀνάκρασιν ὑποφαίνει· τὸ δὲ μὴ τηρεῖν, τὸ μηdicit, Nori eum, sive societatem habeo cum ipso, δαμῶς ᾠκειώσθαι. Ὥστε ὁ ἐγνωκὼς τὸν Θεὸν, καὶ et præcepta ejus non observal, mendax est. Quo- ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἔγνωσται, ἤτοι ᾠκείωται θεῷ, καὶ modo enim fieri potest utidem conjunctus ei adhæ- ἀνείληπται ὑπὸ Θεοῦ. Καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἀγάπη τοῦ rens sit, et non adhaerens? Certe servare præcepla, Θεοῦ ἐνθεωρεῖται· δι᾿ ἧς ἀγάπης καὶ τὸ ἐν Θεῷ adhæsionem designat, non observare autem, ne- τέλειον ἕξει, καὶ γνώρισμα τούτο ποιήσει τῆς πρὸς quaquam esse familiarem. Itaque qui novit Deum, Θεὸν οἰκειώσεως αὐτοῦ. Διὰ γὰρ τῶν ἔργων ἡ τε etiam ab eo cognitus est, sive consors factus est λεία διαδείκνυται ἀγάπη. Πλὴν ἐπειδὴ ἔστι τινὰ cum Deo et Deo colligatus: et in hoc dilectio Dei ὀρθὰς μὲν καὶ ἀκριβεῖς ποιεῖν ἐντολὰς, αὐτὸν δὲ conspicitur, per quam dilectionem habebit per- νωθρότερον διακείσθαι, ὅπερ ἀπὸ Θεοῦ πόῤῥω fectionem quæ est in Deo, 867 et hujus judicium ἐστὶ, διὰ τούτο φησὶν, ὅτι ὁ ἐν Θεῷ, ᾠχειωμένος κατ' faciet familiaritatem suam erga Deum. Per opera ἐκεῖνον ὀφείλει καὶ αὐτὸς τὰς ἑαυτοῦ πορείας κατευθύ namque exhibetur perfecta dilectio. Verum quia νειν τοῦ βίου. contingit recta et exacta tradere aliquem præcepta, cum tamen ipse segnius sit affectus: quod longe 36 Matth. 1x, 2 et seq. 87 Joan. xx, 23. Cor. xu, 6; Gal. v, 9. 63 II Tim. I, 11. Ο 58 Joan. I, 10. 80 Psal. cxxxix, 1. 60 Psal. 1, 6. 63 II Cor. v, 21.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. est a Deo propterea dicit quod is qui in Deo moratur, debet ipse secundum illum, suæ quoque vitæ itinera dirigere. • Περὶ ἀγάπης, ἧς ἄνευ ἀσέβεια. Ἐν ᾧ παραίνε. σιν περὶ χάριτος ἐκάστου καθ᾿ ἡλικίαν. Καὶ περὶ ἀποτροπῆς τῆς πρὸς τὸν κόσμον ἀγάπης.» Αδελφοί, οὐκ ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ἀλλὰ ἐντολὴν παλαιαν, ἣν εἴχετε ἀπ᾿ ἀρχῆς. Ἡ ἐντολὴ ἡ παλαιά ἐστιν ὁ λόγος, ὃν ἠκούσατε ἀπ' ἀρχῆς. Πάλιν ἐντολὴν κοινὴν γράφω ὑμῖν. Ο ἀστιν ἀληθὲς ἐν αὐτῷ καὶ ἐν ὑμῖν, ὅτι ἡ σκοτία παράγεται, καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει. Ὁ λέγων ἐν τῷ φωτὶ εἶναι, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι. Ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῷ φωτὶ μένει, και σκανδίλον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν. Ὁ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶ, καὶ, ἐν τῇ σκοτίᾳ περιπατεί, καὶ οὐκ οἶδε ποῦ ὑπέγει, ὅτι ἡ σκοτία ἐτύφλωσε τους ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ». Περὶ ἀγάπης λοιπὸν τῆς πρὸς τοὺς πλησίον τρέ πεται, καὶ φησιν, ὅτι ἡ πρὸς Θεὸν ἀνάκρασι; ἤτοι ἀγάπη ἐκ τῆς εἰς τὸν πλησίον πρῶτον γινώσκεται ἀγάπης. Οὐδὲ γὰπ ἐνδέχεται τὸν ἀπὸ τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως πεφωτισμένον, καὶ τῆς ἀγάπης οὐτοῦ πεπληρωμένον, τὰ ἀπὸ τοῦ πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μίσους σκότος ἔχειν. Φῶς γὰρ καὶ σκότος κατὰ ταυ τὸν καὶ περὶ τὸ αὐτὸ ἀσυνύπαρκτα. "Ωστε ὁ ἀπὸ τῆς πρὸς τὸν Θεὸν ἀγάπης πεφωτισμένος, ἀπὸ τῆς τοῦ ἀδελφοῦ ἀνάπτεται ἀγάπης· ὁ τὸν Θεὸν ἔχων, ἔχει καὶ τὸ πρὸς τὸν ἀδελφὸν φῶς. Ὁ δὲ τὸν Θεὸν μὲν ἀγαπῶν λέγων, μισῶν δὲ τὸν ἀδελφὸν, ἐν σκότῳ ὑπὸ άρχει διηνεκεί, τυφλώττων ἀεὶ τοὺς γνωστικούς ὀφθαλμοὺς, ἅτε τὸ ἀπὸ τῆς ἀνακράσεως της τε πρὸς τὸν Θεὸν, τῆς τε πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἀπολωλεκώς φῶ;. Καὶ οὐκ οὔδε λοιπὸν ὅ τι χρήσαιτο ἑαυτῷ. Ἐπειδὴ δὲ καθολικῆς τῆς Ἐπιστολης οὔσης καὶ κοινῶς πρὸς ἅπαντας Ἰουδαίους τε καὶ ῾Ελληνας, πρὸς μὲν Ιουδπίους ἔχει λόγον τὸ εἰπεῖν οὐ καινὴν αὐτοῖς ἐντολὴν τὴν περὶ ἀγάπης γράφειν, ἀλλὰ παλαιάν. Καὶ γὰρ ἐν ταῖς πλαξὶ Μωσέως, τό, «᾿Αγαπήσεις μετὰ Θεὸν καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτὸν,» ἀναγέγραπται. Πρός γε μὴν ῾Ελληνες, τί ἂν εἶποι τις περὶ παλαιᾶς ἐντολῆς οὐδαμοῦ τούτου εβρισκομένου; Φαμὲν οὖν ὡς καὶ τούτοις γέγραπται ὁ πρὸς τοὺς πλησίον νόμος ὁ περὶ ἀγάπης. Ποῦ καὶ πῶς; ἐν τῷ τῆς καρδίας πυξίν φυσικαῖς ἐννο!τι; ἐγγεγραμμένος. Καὶ ὅτι αἱ ἐνεσπαρμέναι ἡμῖν φυσικαὶ ἔννοιαι νόμος λέγονται, Παύλος ἱκανὸς πιστώσασθαι τον λόγον, οὕτως εἰπών • Βλέπω δὲ ἕτερον νόμον ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νούς μου, τῷ ὄντι ἐν ἐμοί. • Νόμον οὖν, ἤτοι ἐντολὴν παλαιὰν, καὶ ῾Ελληνες έλαβον, νομογραφούσης της φύσεως, ἡμέρους εἶναι πρὸς τὸ συγγενές ἅπαν καὶ φιλαλλήλους, καθό καὶ συναγελαστικὸν ζώον ὁ ἄνθρωπος. Ο οὐκ ἂν ἐκτὸς γένοιτο ἀγάπης. ᾿Αλλὰ καὶ ἀλλήλων υπεραποθανόντας ἀνθρώπους πολλούς παλαιαὶ ἀναγράφουσιν Ιστορίαι, " τῆς μείζονος ἀγάπης γνώρισμα, ή α 64 Levit. xix, 18. 65 Rom. vi, 23. CAPUT II. De dilectione sine qua manet impielas: in quo etiam agit de grátia juxta cujusque ætatem et de aversiono ab umore mundi. II, 7-11. Fratres, non præceptum novum scribo vobis, sed pracplum vetus quod habuistis ab initio. Præceplum vetus est sermo quem audistis ab initio. Rursum præceptum navum scribo vobis quod verum est in ipso, idem verum est et in vobis: quia tenebra pralereunt, et vera lux jam lucet. Qui dicit se in luce esse, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc Qui diligil fratrem suum, in luce manet, et offendiculum in eo non est. Qui autem odit fratrem suum, in tenebris est, et in tenebris ambulat. et nescit quo eat, quia tenebra obcæcaverunt oculos ejus. Circa dilectionem erga proximum deinceps versatur,et ait quod conjunctio erga Deum sive dilectio, cognoscitur primum ex dilectione erga proximum. Neque enim fieri potest ut is qui a Dei cognitione illuminatus est, et ejus dilectione repletus tenebras habeat ex odio adversus fratrem suum. Siquiden lux ac tenebræ ad idem et secundum idem convenire non possunt. Itaque qui a dilectione circa Deum illuminatus est, ad fratris dilectionem accenditur, et Deum habens, habet 568 et lucem erga fratrein. Qui autem dieit se Deum diligere et fratrem suum odit, in continuis est tenebris, semper cæcutiens intellectualibus oculi,ut qui lucem perdiderit quæ erat a conjunctione et erga Deum et erga fratrem: neque novit quomodo deinceps eo utitur. Quoniam autem Epistola hæc generalis erat, et communiter ad omnes et Judæos et Græcos dirigebatur: ad Judæos quidem sermonem dirigit,cum ait, non præceptum novum scribo vobis. sed vetus, de dilectione loquens. Siquidem in tabulis Mosi scr ptum erat: «Diliges post Deum etiam proximum iuum sicut teipsum βt. Ad Græcos vero (dicat quispiam) quidnam de veteri præcepto scriptum est cum hoc nusquamn reperiatur? Dicinus ergo, quod his quoque lex scripla erat de dilectione erga proximos. Ubi et quomodo? nempe scripta in tabula cordis per naturalem intelligentiam. Εt quod seminatæ in nobis naturales intelligentiae dicantur lex, Paulus idoneus est ad confirmandum sermonem, qui ita dicit: «Video aliam legem repugnantem legi mentis meæ quæ est in me 65.» Legem ergo sive præceplum vetus eliam Græci acceperani, scribente legem natura, ut benigni essent erga universos propinquus, et sui invicem amantes, quatenus hono sociale animal est: quod sine dilectione fieri non posset. Sed et multos homines morti se exposuisse unum pro alio, veteres scribunt historia. Majoris signum dilectionis Salvator noster tradit, cum ait:

OECUMENI TRICCE EPISCOPT • Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut ημέτερος Σωτήρ ἀποφαίνεται, «Μείζονα ταύτης, animam suam ponat quis pro amicis suis 66,» Ita φήσας, οὐδεὶς ἔχει ἀγάπην, ἢ ἵνα τις θῇ τὴν ψυχὴν præcepto de proximi dilectione jam olim et Judaeis αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ.» Οὕτως ἐντολῆς τῆς et Graecis posito, dicit: Prater vetus præceptum περὶ τοὺς πλησίον ἀγάπης ἐκ παλαιοῦ καὶ ῾Ελλησι quod audistis de proximi dilectione, adhuc etiam καὶ Ἰουδαίοις κειμένης, φησίν, ὅτι Πρὸς τῇ παλαιᾷ novum præceptum scribo vobis: quod veritatem ἐντολῇ ἡ ἠκούσατε περὶ τῆς τοῦ πλησίον ἀγάπης, habet et in eo qui vos familiares Deo effecit, et in ἔτι καὶ καινὴν ἐντολὴν γράφω ὑμῖν, τὴν τὸ ἀληθὲς vobis qui participastis cum ipso. Nam quia ipse di- ἔχουσαν ἐν τε τῷ οἰκειωσαμένῳ ὑμᾶς Θεῷ διὰ τῆς cit: «Egolux in mundum veni 67,» et lux vera juxta πρὸς αὐτὸν κοινωνίας, καὶ ἐν ὑμῖν τοῖς κεκοινωνη ejus sermonem jam lucet, porro in luce non possunt κόσιν αὐτῷ. Ἐπεὶ γὰρ ἐκεῖνος φησιν, «Εγώ φῶς subsistere tenebra: splendeat posthac vera lux ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον, ο καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν dilectionis, affectu non simulalo erga fratrem, et κατὰ τὸν ἐκείνου λόγον φαίνει ἡδη· ἐν δὲ τῷ φωτὶ praetereant odii tenebra, hoc est discedant, dispe- οὐ πέφυκεν ὑφίστασθαι σκότος· λαμψάτω λοιπὸν τὸ reant. 569 Nam hoc significat Praeterire etiam τῆς ἀγάπης φῶς τὸ ἀληθὲς ἐν τῇ πρὸς τὸν ἀδελφὸν apud beatum Paulum,ubi dicit, præterit enim figura άνυποκρίτῳ διαθέσει, καὶ ἡ τοῦ μίσους παραγέσθω mundi hnjus. Alio modo circa illud: «Præceptum σκοτία, τουτέστιν, οἰχέσθω, ἀφανιζεσθω. Τοῦτο γὰρ novum scribo vobis 68, Præceptum hoc novum est, τὸ παράγειν καὶ ἐν τῷ μακαρίῳ Παύλω σημαίνει, quatenus Mosi præceptum non universale fuit, sed νίκα λέγει, Παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τού distinctumn juxta eos qui ejusdem erant cognationis του. Άλλως εἰς τὸ, «Εντολὴν καινὴν γράφω aut tribus, exhortans ad diligendos solos amicos 69, ὑμῖν.» Εντολή καινή αὕτη, καθόσον ἡ Μωϋσέως inimicos vero odio habentes cum dicit: «Diliges ἐντολὴ οὐ καθολική, ἀλλὰ διεσταλμένη ἀπὸ τοῦ ὁμο amicum tuum et odio habebis inimicum tunm 70.» γενούς καὶ ὁμοφύλου, μόνους εἰσηγουμένη ἀγαπᾶν Præceptum aulem Domini ejusque apostolorum τοὺς φίλους, τοὺς δὲ ἐχθροὺς μισεῖν, δι' ών φησιν, nova admodum complectitur præcipiendo: «Dili- • 'Αγαπήσεις τὸν φίλον σου, καὶ μισήσεις τὸν ἐχθρόν gile inimicos vestros,el benefacite his qui oderunt σου,» ἡ δὲ τοῦ Κυρίου καὶ τῶν αὐτοῦ ἀποστόλων vos,» naturali subsistent hærendo. et non illi πολὺ τὸ καινοπρεπὶς ἐνεστέρνισται, ο ᾿Αγαπᾶτε τοὺς naturali affectui qui in honiuibus pravis artibus ἐχθροὺς ὑμῶν, ἐντελλομένη, «καὶ καλῶς ποίετε τους deditis ex maiilia inhæret. Qui autem odit fratrem μισοῦσιν ὑμᾶς, ο τῇ φυσικῇ προσέχοντες ὑποστάσει, suum.» Hujusmodi quidpiam dicit his verbis: οι τῇ ἐκ πονηρίας των κακοσχόλων ἀνθρώπων τῇ Qui dicit se esse Christi, et fratrem suum odit, η φυσική διαθέσει ἐπιφυομένων, «Ὁ δὲ μισῶν τὸν mentitur et non est Christi. Si enim Christus illum ἀδελφὸν αὐτοῦ.» Τοιοῦτόν τι διὰ τούτων φησίν· Ὁ ita dilexit. ut et animam suam pro eo poneret, quo- λέγων ἑαυτὸν εἶναι τοῦ Χριστοῦ, καὶ μισῶν τὸν modo is qui se dicit esse Christi, odit fratrem suum ἀδελφὸν αὐτοῦ, ψεύδεται, καὶ οὐκ ἔστι τοῦ Χριστοῦ. pro quo Christus mortuus est? Aut etiam hoc modo: Εἰ γὰρ ὁ Χριστὸς ἡγάπησεν αὐτὸν ὡς καὶ τὴν ψυχὴν Qui dicit se esse Dei, et odit fratrem suum qui est αὐτοῦ θεἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ, πῶς ὁ αὐτοῦ εἶναι λέγων Christus, (ipse namque dicit, Nuntiabo nomen μισεῖ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανεν; fuum fratribus meis 71,») hic non est Dei, sed dia- Η καὶ οὕτως· Ο λέγων ἑαυτὸν εἶναι τοῦ Θεοῦ, καὶ holi. Nam si Dei esset, diligeret utique fratrem μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, ὅς ἐστιν ὁ Χριστὸς (αὐτὸς suum, et ita etiam Christum. γάρ φησιν, ο 'Απαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου), οὐκ ἔστι τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τοῦ διαβόλου. Εἰ γὰρ ἦν τοῦ Θεοῦ, ἐφίλει ἂν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ δι' αὐτοῦ τὸν Χριστόν. II, 12–14. Scribo vobis.filioli,quoniam remissa sunt vobis prceat" propter nomen ejus.Scribo vobis, patres,quoniam cognouistis eum qui ab initio est. Scribo vobis, adolescentes, quoniam vicistis Malignum. Scribo vobis,veruli, quoniam cognotistis Patrem Scripsi vobis,patres, quoniam cognorislis cum qui ab initio est. Scripsi vobis, adolescentes, quoniam fortes estis, et verbum Dei manet in vobis, et vicistis Malignum. Quoniam dixerat:Præceptuin novum scribo vobis significat e iam dispositionem illorum qui lilleras essent accepturi: id autem designat per progre sum ac promotionein juxta corporale augmentum Noverat enim quod non in æquali honore sermonem essent omnes suscepturi 370 neque æquali animo ac stuatio: sed hi quidem veluti pueruli magis per 66 Joan. xv, 13. 71 Psal. xxi, 23. • Γράφω ὑμῖν, τεκνία, ὅτι ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι διὰ τὸν ὄνομα αὐτοῦ. Γράφω ὑμῖν, παρ τέρες. ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπ᾿ ἀρχῆς. Γράφω ὑμῖν, νεανίσκοι, ὅτι νενικήκατε τὸν πονηρόν. Γράφω Diatv, παδία, ὅτι ἐγνώκατε τον Πατέρα. Έγραψα ὑμῖν, ὑμῖν, πατέρες, ὅτι ἐγνώκατε τὸν ἀπ' ἀρχῆς. Έγραψα ὑμῖν, νεανίσκοι, ὅτι ἰσχυροί έστε, καὶ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐν ὑμῖν μένει, καὶ νενικήκατε τὸν πονηρόν.» Επειδὴ εἶπεν. Εντολὴν καινὴν γράψω ὑμῖν, ἐπι σημαίνεται καὶ τὴν διάθεσιν τῶν τὴν ἐπιστολὴν δεξομένων. Επισημαίνεται δὲ διὰ τῆς κατὰ τὴν σω ματικὴν αὔξησιν προαγωγῆς τε καὶ προκοπής. "Ηδει γάρ, ὡς οὐχ ὁμοτίμως πάντες δέξονται τὸν λόγον, οὐδὲν μετὰ τῆς ἴσης σπουδῆς, ἀλλ᾽ οἱ μὲν ὡς παῖδες, εἰσαγωγικώτερον. Οἷς καὶ παρεγγυάται ἄφεσιν 67 Joan. XII, 46. 68 I Cor. VII, 31. 69 Levit. XIX, 18. 70 Matth. v, 43.

COMMENT IN EPIST. I JOANNIS. ἁμαρτιῶν διὰ τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως. Οἱ δὲ ὡς modum instructionis: quibus tamen spondet pecπροκόψαντες εἰς ἄνδρα τέλειον τῆς ἡλικίας τοῦ πλη- calorum remissionem per fidem in Christumn. Alii ρώματος τοῦ Χριστοῦ, καὶ οὕτως ὡς καὶ ἑτέρους vero,sicut qui promoverunt in virum perfectum δύνασθαι τεκνοποιεῖν, οἷς καὶ ἔχειν τὴν γνῶσιν τοῦ slalis plenitudinis Christi, et vita ut alios quoque ἀπ' ἀρχῆς μαρτυρεῖ. Τίς δὲ ὁ ἀπ' ἀρχῆς, εἰ μὴ ὁ possint efficere filios:quibus etiam testificatur quod Θεὸς λόγος, ὃς ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν; Οἱ δὲ ὡς cognitiouein habeant illius qui ab initio est. Quis νεανίσκοι, οἷς ὡς νεάζουσι καὶ σφριγώσι, κατὰ τῶν est autern is qui ab initio est, nisi Deus Verbum, quod τῆς ἀτιμίας παθὸν τὸν ἐπινίκιον μαρτυρετ. Εἶτα erat in principio apnd Deum?Porro alii quasi adoκαθ᾿ ἑτέραν ἐπιβολὴν τὸ αὐτὸ ἐπαναλαμβάνει, πρὸς lescentes sunt, quibus tanquam juveniliter ac roτὸ μέτρον τῆς πνευματικῆς ἡλικίας τὸν διδασκαλικόν buste se gerentibus adversus affectus et afflictioλόγον ἀρμοζομένος. Ἐπεὶ οὖν, φησίν, οὕτως ὑμᾶς nes contumelia,altestatur quod accepturi sint palοἶδα κατὰ τὰς τῶν ἡλικιῶν διαφορᾶς δεξομένους τὰ mam victoriæ.Deinde alio modo aggrediendo idem παρ' ἐμοῦ γραφόμενα, ἀνάγκη καμὲ παραμετρῆσαι repetit,ad mensuram spiritualis adaplans doctrina τῇ διαθέσει τῆς ἡλικίας ὑμῶν τὴν διδασκαλίαν, καὶ sermonem. Quoniam igitur novi, inquit, vos ita ταῖς μὲν ὡς παιδίοις ἐπεγνωκόσι τὴν Πατέρα (λέγει excepturos vario modo quæ a me scripta sunt,neδὲ τὸν Θεὸν), διαλεχθῆναι· τοῖς δὲ ὡς πατράσιν, οι cesse est et une dimetiri doctrinam juxta disposiπλέον ἔχουσι τῶν παιδίων κατὰ τὴν γνώσιν, τὴ μὴ tionem vestræ ætatis: et cum his sane tanquam ὡς πατέρα μόνον ἐπεγνωκέναι, ἀλλὰ καὶ ὡς ἄνω cum pueris disserere. qui l'alrem cognoverunt,dico αρχος καὶ ἀδιεξίτητος. Ην γὰρ ἐν ἀρχῇ. Τούτοις sane Deuin: cum illis autem veluti cum patribus, δὲ καὶ τελεωτέρων ἄξιον παράθεσιν ποιήσασθαι λό- qui amplius aliquid habent quam pueri in cogniγων. Τοῖς δὲ ὡς νεανίσκοις ἰσχυροῖς οὖσι καὶ πρὸς tione,quod non solum ut patrem cognoverint, veπάλην καὶ ἀγῶνας ἐπιτηδείοις ὑπαλείφεσθαι. Οἷς rum etiam tanquam eum q i initio careat,et cujus καὶ τὸ ἀπὸ τῆς νικῆς ἀοίδιμον προσεῖναι λέγων, initium nemo possit enarrare:erat enim in princi γενναίων δείκνυσι καὶ στρατεγικωτέρων δεῖσθαι pio. His sane æquum est et pefectiores apponere λόγων. Οὕτω ταῖς τοῦ πνεύματος ἡλικίαις τὸν ἐχυ- sermones:istos vero tanquam robustos adolescen τοῦ λόγον διαιτήσας, τῶν μὲν ὡς οὕτω διατεθησο- 1les,et al luctam ac cerfamina idoneos inungere: μένων τοῖς τούτου λόγοις, τῶν δὲ ὡς τοιούτων ὄντων quibus etiam dum victorlæ claritatem dicit continτῶν προσιόντων τῇ πίστει, καὶ καταλλήλως κατ- gere, ostendit furtibus ac militaribus opus esse serηγεῖσθαι τῇ ἑαυτῶν ποιότητι οφειλόντων, ἐπιφέρει monibus.lla ergo juxta aetates spiritus attemperato λοιπὸν τὸν τῆς παρακλήσεως λόγων, καί φησι Msuo sermone: dum hi quidem ita afficerentur ad ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον.» Ταῦτα ὡς παιδίοις λέγει. ipsius sermones, alii vero tales accederent ad fidem, 'Επτόηται γὰρ ἀεὶ τὰ παιδία περὶ τὸ φαινόμενον ut variis modis instrui deberent juxta sui qualitaἡδύ. Εἶτα τὴν αἰτίαν εἰπὼν τοῦ διότι οὐκ οφείλει τις tem,subjungit postea exhortationis sermonem, et τὸν κόσμον καὶ ἐν τῷ κόσμῳ ἀγαπᾷν, λοιπὸν πρὸς ait:«Ne d ligalis mundum.» Hæc tanquam pueris τοὺς πατέρας καὶ τοὺς νεανίσκους ἐναπερείδει τήν dicit. Semper enim affecti sunt pueruli ad apparenδιδασκαλίαν. Τελεωτέρας γὰρ ἔξεως ή τούτων tem voluptatem. Deinde causam dicens cur non dem ἀντίληψις. Καὶ ἵνα μὴ νομίσῃς κόσμον το σύστημα beat quis mundum diligere et ea quæ in mundo τὸ ἐξ οὐρανοῦ καὶ γῆς σημαίνειν αὐτὸν τῷ λόγῳ, sunt, confirmat deinceps doctrina" patribus ac ἐπάγει τίς ὁ κόσμος, καὶ τί τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Καὶ adolescentibus traditam: perfectiori namque habitu traditam:perfectiori κόσμον μὲν τὸν συρφετόν ἔχλον φησίν, ὃς οὐδὲ τὴν his subvenitur. Et ne existimnes quod suo se mone τοῦ πατρὸς ἔχει ἀγάπην ἐν ἑαυτῷ. Τίνα δὲ τὰ ἐν per mundum significaverit aggregatum ex coelo et τῷ κόσμῳ; τὰ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς σαρκὸς ἐκ- terra subjungit quis sit mundus, et quæ sint ea τελούμενα· ὰ διὰ τῶν αἰσθητηρίων τὴν ἐπιθυμίαν qnæ in mundo sunt. Εt mundum quidem dicit vilem ἀνακινεῖ. Διὰ γὰρ τῶν ὀφθαλμῶν, τοῦ κυριωτάτου turbam. quæ nec patris habet in se dilectionem. τῶν αἰσθητηρίων, καὶ τὰ λοιπὰ περιέλαβε. Περὶ δὲ 557 Quænam autem sunt illa quæ in mundo sunt? τὴν ἐπιθυμίαν πᾶν ἐνθεωρεῖται κακόν, μοιχεται, Quæ carnis concupi centia purficiuntur que cunπότοι, έρωτες ἀπρεπεῖς, ἀλαζονεῖαι, τὸ ὑπὲρ πάντας cupiscentia per sensus agilant. Per oculos namque εἶναι, ὑποβαλλούσης τῆς ἐπιθυμίας, ὡς ἂν ἀδεῶς qui potissimum tenent locum in sensibus, cætera πᾶν τὸ ἐπελθὸν κατεργασθείη τῷ ἀλαζονι φόνοι. Οἱ quoque complexus est. Circa concupiscentiam naμὲν διὰ πλεονεξίαν, οἱ δὲ διὰ τὸ τοὺς ἀντικειμένους lum omne versatur, adulteria, pocula, amores inἀφανίσαι. Δόλοι, καὶ οὗτοι να υποχείριον τῷ δόλῳ decentes: arrogantiæ,velle cunctos excedere,sugποιήσαμεν ἅπαν τὸ ἐμποδὼν καὶ ἁπλῶς ἅπαντα τὰ gerente concupiscentia ut quidquid adoritur, ab ἐχθρὰ Θεῷ, δι' ἐπιθυμίας των σαρκικών πέφυκεν arrog nte conficiatur,cædles, hæ quidem ob avaritiani,illae vero ad perdendum alversarios: doli, ef bi ut quidquid impedimento est nobis, dolo subdamus, utque uno verbo dicam, quidquid Deo adversatur, per carnalium concupiscentiam natum est perfici ἐπιτελεῖσθαι. «Μὴ ἀγαπᾶτε τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσ II, 15-17. Ne diligatis mudum, neque ea quae σμῳ. Εάν τις ἀγαπᾷ τὸν κόσμον, οὐκ ἔστιν ἡ ἐν mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est ἀγάπη τοῦ Πατρὸς ἐν αὐτῷ. Ὅτι πᾶν τὸ ἐν τῷ charitas Patris in eo. Quoniam quidquid est in

OECUMENI TRICC.E EPISCOPI mundo, nempe concupiscentia carnis et coneupis- κόσμῳ ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκὸς, καὶ ἐπιθυμία τῶν centia oculorum et fustus vitæ non ex Patre, sed ex mundo est. Εr mundus transit,et concupiscentin ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in æternum. Diximus jam quod mundum appellet vilem turbam, propter quod et Dominus dicit discipulis: • De mundo non estis, sicut et ego non sum de mundo 79. Hujus autem mundi pater est diabolus, mundanæ inquam voluptatis ac confusionis. Ideo et dontinus de suis discipulis dicit adl Palrem: Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos a Malo, sive a mundo: quem etiam alibi in Maligno constitutum esse dicit. Alio autem modo:Si Malus adversatur bono Patri,qui vero servit mundi concupiscentiis,na n est ex Palre, seul ex mundo, manifestum est quod is qui ex Patre non est, sed ex mundo, eliam ex diabolo ist: quemadmodum et in Evangeliis dicit ad Julæos: Vos ex Patre non estis, sed ex liabolo 75,: hoc est, ex mundanis studiis ac exercitiis,quorum diabolus seminator est ac plantat r. Et hac, inquit, mundana concupiscibilia non habent pernanentiam ac subsistentiam, sed praetereunt: quæ vero juxta Dei voluntatem funt, perpetuo durant. Non est aulem sapientiam persistentia contemnen lo de-picere,178 et pereuntibus adhærere: quæ simile quid faciunt cum spectro domum adificare conante. «Qui autem fas il voluntatem Dei. Quæ est autem voluntas Patris? ut credant in eum quem ipse misit. CAPUT III. De falsis fratribus Deum abnegantibus, et quod pielas in Christum sit Patris confessio:Patris namque glorificatio. Filii theologia est.In quo etiam agit de divino ac spirituali dono in sanctificatione ob spem pervenienti ad cognitionem Dei, quod omnis qui est in Christo, extra peccatum est: qui enim peccat, ex diabolo est II, 18. Filioli, novissimn hora est: et sicut audistis quod Antichristus venturus sit, etiam nunc antichristi mulli ceperunt esse: unde scimus novissimam horam esse. ὀφθαλμῶν, καὶ ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου οὐς ἐστιν ἐκ τοῦ Πατρός, ἀλλ' ἐκ τοῦ κόσμου ἐστί. Καὶ ὁ κόσμος παράγεται καὶ ἡ ἐπιθυμία αὐτοῦ. Ὁ δὲ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα.» Εἶπομεν ἤδη ὅτι κόσμον τὸν συρφετὸν ὄχλον και λεῖ. Δι' δ καὶ ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς φησιν· «Εκ τοῦ κόσμου οὐκ ἐστὲ, καθὼς ἐγὼ ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ εἰμί.» Τούτου δὲ τοῦ κόσμου πατήρ, ὁ διάβολος, τῆς κοσμικής φημι ήδυπαθείας καὶ συγχύσεως. Διὸ καὶ ὁ Κύριος περὶ τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν πρὸς τὸν Παν τέρα φησίν· Οὐκ ἐρωτοῦ ἵνα ἄρῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου, ἀλλ' να τηρήσῃς αὐτοὺς ἐκ τοῦ πονηροῦ, ήτοι του κόσμου· ὅν καὶ ἐν τῷ Πονηρῷ ἀλλαχοῦ κεῖσθαι φησιν. "Αλλως δέ. Εἰ ὁ Πονηρὸς ἀντίκει ται τῷ ἀγαθῷ Πατρὶ, ὁ δὲ τοῖς ἐπιθυμίαις τοῦ κόσ σμου δουλεύων, οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρός, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόσμου, εκδηλον ὅτι ὁ ἐκ τοῦ Πατρὸς μὴ ὤν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ κόσμου, ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστὶ, καθὰ καὶ ἐν Εὐαγγελίοις φησὶ πρὸς Ιουδαίους· «Υμεῖς ἐκ τοῦ Πατρός; Οι ᾿Αλλ' ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστέ.» Τουτο έστιν, ἐκ τῶν κοσμικῶν ἐπιτηδευμάτων, ὧν ὁ διά βολος σπορεύς τε καὶ φυτοκόμος. Καὶ ταῦτα δέ, φησί, τὰ κοσμικὰ ἐπιθυμήματα οὐκ ἔχει τὸ μένον τε καὶ ἑστὼς ἀλλὰ παράγεται. Τὰ δὲ κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ διαρκὴ καὶ διαιωνίζοντα. Οὐκ ἔστι δὲ σωφρό νων͵ τὰ μὲν ἐστῶτα καταφρονητικώς παρορᾷς, τῶν δὲ ἀφανιζομένων ἀντέχεσθαι, ταυτόν τι ποιούντων τῷ περιφάσματι οἰκοδομεῖν ἐπιχειροῦντι ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.» Τί δὲ τὸ θέλημα του Ο Πατρός; "Ινα πιστεύσωσιν εἰς ὅν ἐκεῖνος ἀπέστειλεν. ΚΕΦΑΤ. Γ΄. ◄ Novissima hora est.» Hoc modo facilius ferri potest sermo: Quoniam catholica Epistola aptatur cuique homini quocunque fuer t empore, non est ῃ autem prescriplus singulis item vitæ terminus, cuique tamen incertus est suus finis,merito unumquemnque suo fini applicuit,ut tanquan extremnum viæ tempus quod singulis imminet, prudentia ac temperantia subsequatur: et ita vita irrepreheusibilis et pura in action bus sumper a Christianis transigatur. Nec habet locum insanus quisquam hac irridendi, si cum ante tut annos dictum sit: Novissima hora est. usque uunc non sit dimensum aut supputatum illud novissimum. 175 Elenim si ad temporis spatium a condito mundo conferas, quantum est quod ab eo tempore usque nunc ela7ª Joan. xv. 19 et xvII, 15. 73 Joan. vIII, 44. «Περί ψευδαδέλφων ἀρνησιθέων. Καὶ ὅτι ἡ εἰς Χριστὸν εὐσέβεια, πατρὸς ὁμολογία. Η γὰρ τοῦ Πατρὸς δοξολογία, τοῦ Υἱοῦ ἐστι θεολογία. Εν ῷ περὶ θείου καὶ πνευματικού χαρίσματος ἐν ἁγιασμῷ, ἐπ' ἐλπίδι, εἰς γνῶσιν Θεου. Ὅτι πᾶς ὁ ἐν Χριστῷ, ἐκτὸς ἁμαρτίας. Ο γὰρ ἁμαρτάνων ἐκ του διαβόλου έστιν, ο • Παιδία, ἔσχατη ὥρα ἐστὶ, καὶ καθὼς ἡκούσατε ὅτι ὁ ᾿Αντίχριστος ἔρχεται, καὶ νῦν ἀντίχριστοι πολλοὶ γεγόνασιν. Όθεν γινώσκομεν ὅτι ἐσχάτη ώρα ἐστιν.» Το «Εσχάτη ὥρα ἐστὶν, ο ανεπαχθέστερον οὔ τως· Ἐπεὶ καθολικὴ ἡ Ἐπιστολὴ ἁρμόζουσα παντὶ τῷ καθέκαστα ἀνθρώπῳ, οὐ μία δὲ ὀροθεσμία ζωῆς παντί, ἄδηλον δὲ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον τέλος, εἰκότως τῷ οἰκείν τέλει ἐπέστησεν ἕκαστον, ἵνα ὡς περι ἐσχάτης τῆς ζωῆς ὥρας ἑκάστῳ ἐνεστηκυίας, νήψις ἐπακολουθῇ, καὶ οὕτως βίος ἄμωμος καὶ καθαριότης πράξεων εἰς ἀεὶ Χριστιανοῖς ἐμπολιτεύηται. Οὐκ ἔχει χώραν ὁ διαπαίζειν ταύτα μελαγχολῶν, εἰ πρὸ τοσούτων ἐτῶν εἰραμένου του. Εσχάτη ώρα ἐστὶ, μέχρι τοῦ νῦν οὐκ ἀνεμετρήθη τὸ ἔσχατον. Πρὸς γὰρ τὸ ἀπ' ἀρχῆς τοῦ χρόνου διάστημα, πόσον τὸ ἀπ' ἐκείνου μέχρι τοῦ νῦν; λέγω δὲ τὸ ἀπὸ Χριστοῦ. "Αλλως τε εἰ καὶ παντὸς πράγματως εἰς τρία μερι ζομένου, πρώτου καὶ μέσου καὶ τελευταίου, πάντως

COMMENT. IN EPIST. I JOANMIS τὸ ἀπὸ τοῦ μέσου πᾶν, ἔσχατον λέγεσθαι οὐδὲν psum est? dico sane tempus a Christo nato. Praeterea ἀπεικός.. “Ωστε εἰ κατὰ τὸ μέσον τῆς χιλιοετούς δε- si cujusque rei in tria divisæ, nempe primum, meκάδος ὁ Κύριος παρεγένετο (σχεδόν γὰρ ἐν τῷ πεντ dium ac novissimum,utique quidquid a medio seτακισχιλιοστῷ ἡ ἐν γῇ παρουσία αὐτοῦ), τὸ ἀπὸ quitur, dici uovissimum nullus absurdum indicat. τούτου, ὡς ἀπὸ τοῦ μέσου πᾶν, ἔσχατον λέγεσθαι, Certe si juxta medium decis mille annorum Doοὐδεὶς ἂν μέμψοιτο. Τῶν γὰρ ἐκατὸν φέρε ἐτῶν, καὶ minus advenit (siquidem ejus in terra advenus τὰ πρῶτα, ἤτοι τὰ δέκα, καὶ τὰ εἴκοσι, καὶ ἐξῆς, ferme anno quinquies millesimofuit, quidquid hinc ἔσχατον ἄν ῥηθείη. Οὕτως οὖν κάνταῦθα, ἐπεὶ τὸ succedit, tanquam id quod medium sequitur, si μέσον ἀπὸ τῆς τοῦ Κυρίου ἐλεύσεως ή χιλιοετής extremum ac novissimum dicatur, nullus merito ὑπερέβη σωρεία, καλῶς ἂν ἅπαν τὸ ἀπὸ τούτου possit reprehendere: centum enim verbi causa ἔσχατον λέγοιτο. Τοῦτο μὲν οὖν τὸ ἀληθέστατον καὶ annis eliam primi, decem videlicet aut viginti et κατὰ τὸν χρυσοῦν Ιωάννην. Εστι δὲ τὸ ἔσχατον καὶ sic de sequentibus, novissimi dicerentur. lla ergo κατὰ τὸ χείριστον ἐκλαβεῖν, ὡς ὅταν φαμὲν, Εἰς et hic, quoniam tempore adventus Domini media ἔσχατον ἀφίγμαι κακοῦ. Ἐπεὶ οὖν ὁ κόσμος τηνι- millenariorum annoruin congeries transierat,quidκαῦτα ἐπὶ μεγάλων ἐσέλευε κακῶν, τοῦ διαβόλου quid ab hoc sequitur, recte novissimum sive exταῦτα μετὰ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ παρουσίαν πραγματε - tremum dici potest. Hoc itaque verissimum est μένου, ἤτοι πείρας ἕνεκεν τῶν ἀγαθῶν, ἢ καὶ συγ- etiam secundum Joannem Chrysostomum. Polest χύσεως τῶν χρηστοτέρων, ὡς ἂν μὴ ἔχοι τις διακρί- quoque novissimum sive extremum intelligi pessiνειν τί τὸ καλόν τε καὶ οὐ καλὸν, διὰ τοῦτο ἐσχάτην ιnum, sicut cum dicimus: Ad extremum mali perεἴρηκεν ὥραν τὸν χρόνον ἐκεῖνον, ὡς τοῦ ἐσχάτου τὸ venit. Quoniam ergo mundus tunc magnis agitabatur χείριστον εἰσηγουμένου, ὡς ἂν τρυγός ἢ ὑποστά- malis, diabolo ista machinante post adventum θμης ἐπέχοντος λόγον. Πιστοῦται δὲ τὸ τῆς ἐσχάτης illius salutaris,sive ad tentationem bonorum, sive ὥρας. ὗτοι τῆς χειρίστης, ἢ καὶ τῆς τοῦ χρόνου οὐ- ad confusionem eorum quæ meliora sunt,ne posset σίας, ἀπὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου. Εἰ γὰρ, φησί, τὸν ᾿Αντί- quis discernere quid esset bonum et quid non boχριστον ἐν ἐσχάτοις καιροῖς προσδοκώμεν, νῦν δὲ num: propterea tempus illud dixit novissimam hoἀντίχριστοι πολλοί ἐπεπόλασαν τῷ βίῳ (λέγει δὲ ram, quantum extremo adducente id quod pessi Κήρινθον καὶ τοὺς ὁμοίους ἐκείνῳ), εὔδηλον ὅτι καὶ mura est, cum fecis ac crassissimarum reliquiarum καιρὸς τῆς συντελείας ἐφέστηκε, προοδοποιούντων habeat rationem. Confirmat autem extremnam esse τῶν πολλῶν ἀντιχρίστων ἐνί. Εἶτα τοῦτο εἰ horam, sive pessimam, etiam juxta temporis subπὼν ἐπιφέρει καὶ ἀπὸ τίνων οἱ ἀντίχριστοι, ὅτι ἐξ slantiam ab Antichristo. Nam si Antichristum, ἡμῶν. inquit, in novissimis temporibus exspectamus, nunc autem antichristi multi versantur in hac vita (dicit autem Cerinthum illique similes), manifestum est qnod tempus consummationis immineat, dum multi antichristi unum præcedunt, iterque illi parant, Deinde hoc dicto subjungit unde sint antichristi, nempe quod ex nobis, etc. • Εξ ἡμῶν ἐξῆλθον, ἀλλ᾽ οὐκ ἦσαν ἐξ ἡμῶν Εἰ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήκε σαν ἂν μεθ' ἡμῶν. 'Αλλο ἵνα φανερωθώσιν, ὅτι οὐκ εἰσὶ πάνω τες ἐξ ἡμῶν, καὶ ὑμεῖς χρισμα; ἔχετε ἀπὸ τοῦ ἁγίου, καὶ οἴδατε πάντα, οὐκ ἔγραψα ὑμῖν ὅτι οἴδατε τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ' ὅτι οἴδατε αὐτήν, καὶ ὅτι πᾶν ψεῦδος ἐκ τῆς ἀληθείας οὐκ οὐκ ἔστι, ν • Εξ ἡμῶν ἐξῆλθον.» Επιφέρει δὲ καὶ τοῦτο, μηδὲν εἰς σαφήνειαν τοῦ λόγου διοικησάμενος. Λέγω δέ ὥσπερ ἔρωτήσαντα ἑαυτὸν, ὅτι, Καὶ πόθεν οἱ ἀντίχριστοι οὗτοι; εἶτα τότε ἔπενεγκεῖν τὸ, Εξ ἡμῶν ἐξῆλθον. Οὕτως δέον ποιῆσαι, οὐ τοῦτο ποιεῖ, ἀλλὰ συγκεχυμένως οὕτως, ἴσως τῇ συγχύσει του λόγου, τὸ περὶ αὐτοὺς ἀηδὲς ἐνδεικνύμενος. ᾿Αλλὰ διὰ τί ἀπὸ τῶν τοῦ Κυρίου μαθητῶν οἱ ἀντίχριστοι; "Ιν' ἔχοιεν τὸ πιστὸν τοῖς πλανωμένοις κομίζειν, ὡς ἀπὸ τῶν μαθητῶν ὄντες, καὶ κατὰ τὴν τοῦ διδασκάτου γνώμην ποιούντες τοῦ κηρύγματος τὸν λόγον, ἀλλ' οὐ πάντη ἀπεναντίας φερόμενοι τοῦ κηρύγματος. Διὰ τοῦτο οὖν ἀπὸ τούτων. «Εξ ἡμῶν δὲ, φησὶν ἐξῆλθον.» Γεγονότες γὰρ μαθηταὶ ἀπέστησαν τῆς · ἀληθείας, καὶ ἰδίας βλασφημίας ἐξεῦρον. Προσυπακουστέον δὲ τὸ, Καὶ πόθεν οὗτοι οἱ ἀντίχριστοι; ἵνα σαφέστερον ὁ λόγος γένηται, ο οὐ γὰρ ἦσαν ἐξ • Od II, 19-21. Ex nobis egressi sunt, sed non erant επ nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum, sed ut manifesti ferent quod non sint omnes ex nobis. Sed vos unctionem habetis a sancto illo, et nostis omnia. Non scripsi vobis quod nesciretis veritatem, sed quod sciretis illam, quodque omne mendacium ex veritate non est. 574 «Ex nobis egressi sunt.» Subjungit autem et hoc,cum nihil deposuerit aut præposuerit ad explanationem sermonis: dico autem quasi seipsum interrogasset: Et unde sunt hi antichristi? deinde tunc subjunxisset, Ex nobis egressi sunt. Cum ita facere oportuisset, non hoc facit, sed confuse, hoc modo fortassis confusione sermonis ostendens molestiam quam circa illos habebat.Sed quare ex Domini discipulis egressi dicuntur antichrist? Ut possent apud eos qui seducerentur fide digni haberi quasi essent ex discipulis, et juxta magistri ac praceptoris sententiam facerent prædicationis sermonem: nec penitus contrariam habebant prædicationem: propterea ergo ab his.. Ex his egressi sunt.. Can enim facti essent discipuli, discesserunt a veritate ac suam adinvenerunt blasphemiam. Subaudiendum est autem. Et unde pro-

dierunt hi antichristi, ut sermo fiat apertior. Sed ἡμῶν.» Τουτέστι, τῆς τῶν σωζομένων μοιρας. Εἰ non erant ex nobis. Huc est, de sorte eorum qui γὰρ τοῦτο ἦν, μετὰ τῶν ἰδίων ἄν ἐμενον, Νῦν δὲ salvi fiunt: nam si inde fuissent, cum suis utique τοῦτο πεπόνθασιν, να φανερωθώσι, τουτέστι, κατάpermaneissent. Nunc autem hoc illis contigit ut δηλοι γένωνται, ὅτι πάντη ἀπηλλοτρίωνται ἡμῶν, manifesti fierent, hoc est ut omnibus notum fieret καὶ μετὰ τῶν οὐχ ἡμετέρων προσεκολλήθησαν. Εἰσὶ quod penitus abalienati es-ent a nobis,elagglurinati γάρ τινες ἐν τούτοις, καὶ οὐκ ἐξ ἡμῶν ὄντες, οἷς his qui nostri non erant. Sunt enim inter ipsos qui- δηλαδή συνήψαν ἑαυτοὺς οἱ ἐξ ἡμῶν ἐξελθόντες. Δι' dam qui ex nobis nunquam fuerunt, quibus vide- οὔς, φησίν, εἴρηκα καὶ τὸ, ο Οὐκ εἰσὶ πάντε; ἐξ licet seipsos conjunxerunt qui ex nobis egressi ἡμῶν.» Ἡμῶν γὰρ ἀποῤῥαγέντες τῶν οἰκείων, ἄλ sunt. Propter quos, inquit, dixi: «Non suntom- λοις ἐκολλήθησαν τοῖς ἀλλοτρίοις ἡμῶν, μᾶλλον ἑλόnes ex nobis. nobis enim, qui domestici ac fami- μενοι ἐθνικῶς ζῆν ἀσωφρονίστως, ἢ μεθ᾿ ἡμῶν liares eramus, alii adhæserunt, qui a nobis erant σωφρόνως. Ταῦτα εἰπών, ἵνα μὴ δόξῃ ἑαυτῷ μόνῳ alieni: eligentes potius ethnicorum moreţintempe- τὴν τούτων γνῶσιν ἀνατιθέναι, καὶ καταλαζονεύεσθαι ranter vivere, quam nobiscum temperanter et ho- διὰ τούτων κατὰ τῶν πιστῶν, ὡς μόνος εἰδὼς ταῦτα, neste. His dictis, ne videretur sibi soli horum co- ἐπιφέρει τὸ, ο Καὶ ὑμεῖς χρίσμα ἔχετε,» ώσπερεὶ ἔλε gnitionem attribuere, et per hoc adversus fideles γεν· ᾿Αλλὰ τί ταῦτα πρὸς ὑμᾶς ἐγὼ διεξέρχομαι ὡς insolescere, quasi solus haec novisset, subjungit: πρὸς ἀγνοοῦντες; Οὐκ ἔστι παρ' ὑμῖν ἄγνοια τού «Sed vos unctionem habetis.. Tanquam diceret: των. Ελάβετε γὰρ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τὸ Sed quil ego hæc vobis narro quasi ignorantibus? χρίσμα τὸ ἱερὸν, καὶ διὰ τούτου τὸ εἰς πᾶσαν τὴν Non est apud vos horum ignorantia. Sacram enim ἀλήθειαν ὁδηγοῦν ὑμᾶς θεῖον Πνεῦμα, Ἐπεὶ δὲ τοῦτο, unctionem per sanctum baptisma accepistis, et per ἴστε ὅτι οὐχ ὡς ἀγνοοῦσιν ὑμῖν γράφω ταῦτα, ἀλλ' hanc divinum Spiritum, qui vos ducit in omnnem ὡς εἰδόσι. Τίνα ταῦτα; Τὸν ἔσχατον καιρὸν, τὴν τῶν veritatem. Quoniam autem hoc ita est, scitis quod ᾿Αντιχρίστων φοράν, τὸ πάντα ψεύδους εἶναι μετά. non scribam vobis hæc tanquam ignorantibus, sed Διὰ τὸ πλεονάσαι οὖν τὸ ψεῦδος, διὰ τοῦτο, φησί, λέγω tanquam scientibus. Quænam hæc? novissimum καὶ τοὺς ἀντιχρίστους πολλοὺς γενέσθαι. Εἰ γὰρ ὁ tempus, Anipchristi adventum, omnia esse plena Χριστὸς ἀλήθειά ἐστιν, ὃν καὶ ὑμεῖς ἔγνωκότες, την mendacio. Popterea igitur quod abundet menda- ἀλήθειαν ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς, πάντως ὁ ψεύστης ένανcium, ait: Dico etiam antichristos multos factos τίος ὧν τῇ ἀληθείᾳ, ώτοι τῷ Χριστῷ, ἀντίχριστος esse. Nam si Christus veritas est, que:n et vos coἐστιν. gnoscentes, 373 habetis veritatein in vobis ipsis, utique cum mendax sit contrarius veritati sive Christo, Antichristus est. II, 22-27. Quis est mendax, nisi is qui negat Jesum esse Christum? Hic est Antichristus qui negat Patrem et Filium. Quisquis negat Filium, is ne Patrem quidem habet. Quod igilur vos audistis ab initio, in vobis permaneat. Si in vobis permanserit quod audistis ab initio, et vos in Fiio et Patre manebitis. Et hæc est repromissio qua ipse pollicitus est nobis vitam æternam. Hæc scripsi vobis de his qui seducunt vos. Et unclio quam vos accepistis ab eo, manet in vobis. Et non necesse habetis ut quisquam doceat vos, sed sicut ipsa unctio docet vos de omnibus, verum est et non est mendarium. Et sicut docuit vos, manele in ea, Etiam hic subaudire oportet conjunctionem ×ײ id est, et, clarioris intelligentiæ gratia, ut sit hic sensns: Et quis est mendax, nisi is qui negat Jesum esse Christum? Hoc autem impius Simon delirans nugabatur alium esse Jesum et alium Christum: Jesum quidem eum qui erat a sancta Maria; Christum vero eum qui in Jordanema cœlo descenderat.Qui igitur huic applaudit mendacio, inquit,is est Antichristus. Id autem: Hic est Antichristus, dupliciter accipiendum est, et de co qui Jesum negal esse Christum, et de eo qui negat Patrem et Filium. Nam et is,inquit, qui negat Patrem ac Filium,etiam mendax sst et Antichristus. «Τίς ἐστιν ὁ ψεύστης, εἰ μὴ ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ιησούς οὐκ ἔστιν ὁ Χριστός; οὗτός ἔστιν ὁ 'Αντίχριστος, ὁ ἀρνούμενος τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν. Πᾶς ὁ ἀρνούμενος τὸν Υἱόν, οὐδὲ τὸν Πατ τέρα ἔχει. Ὑμεῖς οὖν ὁ ἡκούσατε ἀπ' ἀρχῆς, ἐν ὑμῖν μενέτω. Ἐὰν ἐν ὑμῖν μείνῃ ὁ ἀπ᾿ ἀρχῆς ήκούσατε, καὶ ὑμεῖς ἐν τῷ Υἱῷ καὶ ἐν τῷ Πατρὶ μενεῖτε. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία ἦν αὐτὸς ἐπηγγείλατο ἡμῖν, την ζωήν αἰώνιον. Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν περὶ τῶν πλανώντων ὑμᾶς. Καὶ ὑμεῖς τὸ χρίσμα δ ἐλάβετε ἀπ' αὐτοῦ, ἐν ὑμῖν μένει, Καὶ οὐ χρείαν ἔχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς. ᾿Αλλ᾽ ὡς τὸ αὐτὸ χρίσμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντων. καὶ ἀληθές ἐστι, καὶ οὐκ ἔστι ψεύδος, καὶ καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μεςεῖτε ἐν αὐτῷ.» Κάνταῦθα προσυπακουστέον τὸν, καὶ σύνδεσμον, σαφηνείας χάριν, ἵν᾽ ἦ οὕτως· Καὶ τίς ἐστιν ὁ ψεύστης, εἰ μὴ ὁ ἀρνούμενος ὅτι Ιησούς οὐκ ἔστιν ὁ Χριστός; Τοῦτο δὲ Σίμων ὁ ἀνόσιος ἐλήρει, ἄλλον εἶναι τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἄλλον τὸν Χριστόν. Τὸν μὲν Ἰησοῦν, τὸν ἀπὸ τῆς ἁγίας Μαρίας, τὸν δὲ Χριστόν, τὸν ἐπὶ τοῦ Ἰορδάνου καταβάντα ἀπ᾿ οὐρανοῦ. Ὁ τῷ ψεύδει οὖν περικροτούμενος, φησί, τούτῳ, οὗτος 'Αντίχριστος ἐστι. Καὶ τὸ, Οὗτός ἐστιν ὁ ᾿Αντίχρι στος, διττῶς ἐκληπτέον, καὶ ἐπὶ τοῦ ἀρνουμένου, ὅτι Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ὁ Χριστὸς, καὶ ἐπὶ τοῦ ἀρνουμένου τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ ἀρνού μενος, φησί, τον Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ οὗτος

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. ψεύστης ἐστὶ καὶ ᾿Αντίχριστος. Έλεγον γὰρ ἄλλοι Direi ant enim alii rursum hæretici,a quibus impuπάλιν αἱρεσιῶται, ὧν ὁ κατόρατος Οὐαλεντῖνος ἀπε- rus Valentinus exortus est, alium esse patrem inγεννήθη, ἄλλον εἶναι Πατέρα ἀκατονόμαστον, παρὰ nominatumn præter eum qui dicitur Pater Christi. τὸν λεγόμενων Πατέρα τοῦ Χριστοῦ. Αὐτοὶ δὲ οὗτοι Hi autem et Filiumn negant, eo quod nudum homiκαὶ τὸν Υἱὸν ἀρνοῦνται διὰ τοῦ ἄνθρωπον ψιλόν λέο nem eum esse dicant, ǝt non natura Deum, tanγειν αὐτὸν καὶ μὴ κατὰ φύσιν Θεὸν ὡς ἐκ Θεοῦ quam ex Deo. Quisquis negat Filium,is ne Patrem ὄντα. Δι' δ ἐπιφέρει·. Πᾶς ὁ ἀρνούμενος νὸν Υἱὸν, quidem habet: quemadmodum Judæi Filium quiοὐδὲ τὸν Πατέρα ἔχει·, ὥσπερ Ἰουδαῖοι ἀρνούμενοι demn negantes, Patreon vero se nosse simulantes, μὲν τὸν Υἱόν, προσποιούμενοι δὲ τὸν Πατέρα εἰδέναι, idque sibi vindlicantes. Sed sciant bi quod neque Αλλ᾽ ἴστωσαν οὗτοι ὅτι οὐδὲ τὸν Πατέρα ἐπίστανται. Patrem noverunt: namn si novissent, scirent utique Εἰ γὰρ ἔδεσαν, ᾔδισαν ἂν ὅτι καὶ Υἱοῦ Πατὴρ ἐστι quod et Pater sit Unigeniti Filii. Idipsum autem illi Μονογενούς, Τό δ' αὐτὸ καὶ οἱ ἀπὸ Σίμωνος ἐφλυξ- quoque nugabantur, qui Simonem sequebantur. ρουν. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν οὕτως, φησίν, ὑμεῖς δὲ ὁ Itaque illi hoc modo, inquit: 576al vos quod auἠκούσατε ἀπ' ἀρχῆς, τουτέστι, θεολογούμενον τὸν distis ab initio, puta divinam de Christo doctrinam, Χριστόν, φυλάττετε παρ' ἑαυτοῖς. Τοῦτο γὰρ διὰ servate apud vos. Nam hoc sibi vull, Permaneat in τοῦ, Μενέτω ἐν ὑμῖν, βούλεται παριστῶν. • Ἐὰν γὰρ νυξις, «Si enim in vobis permanserit quod ab iniἐν ὑμῖν μείνῃ τοῦτο ὃ ἀπ᾿ ἀρχῆς ἠκούσατε, και tio autistis, et vos in Filio et Patre manebitis.» ὑμεῖς ἐν τῷ Υἱῷ, καὶ ἐν τῷ Πατρὶ μενεῖτε.» Τουτο Hoc est, consurtes ejus eritis «Hæc est enim proἐστι, κοινωνοὶ αὐτοῦ ἔσεσθε. • Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ missio.» Siquidem conjunctionem και, id est et, ἐπαγγελία.» Τον γὰρ καὶ σύνδεσμον, αιτιολογικώς causaliter oportet accipere pro enim. Quæ est auἐκληπτέον. Ποία ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία; ἡ φάσκουσα, tem proinissio? ea qua dicit Dominus ad Patrem: ἵνα ο Οσπερ ἐγὼ ἐν σοὶ, Πάτερ, καὶ σὺ ἐν ἐμοὶ, καὶ «Ut sicut ego in te et tu in me,ila et ipsi in nobis αὐτοὶ ἐν ἡμῖν ἐν ὦσι,» Καὶ πάλιν· «Ιντ ἔχωσι τὴν unum sint. Εt rursumn: «Ut habeaut vitam ælerζωήν τὴν αἰώνιον. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα nam. Hæc est autem vila aeterna, ut cognoscant te γινώσκωσί σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ὅν ἀπέ- solum verum Deum, et quem misisti Jesum Chriστειλας Ἰησοῦν Χριστόν, ο ᾿Απαρτίσας δὲ τὸν περὶ stum 74. • Absoluto vero de his sermone, addit: τούτων λόγον, προστίθησι τὸ, ο Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν «Hæc scripsi vobis de his qui seducunt vos: shoc περὶ τῶν πλανώντων ύμας, ο τοοτέστι, διὰ τὰς ἐξ- est, propter eas quæ sunt egressæ hæreses. Deinde εληλυθυίας αἱρέσεις. Εἶτα πάλιν επιφέρει, ὃ καὶ πρὸ rursum subjungit quod antea diximus,efficiens ne τούτου εἴπομεν, τὸ ἀνεπαχθὲς αὐτοῖς περιποιούμε- molestus sit eis sermo, «Ipsi quoque unctionem νος, ὅτι «Καὶ αὐτοὶ δὲ τὸ χρίσμα ὁ ἐλάβετε.» (τι G accepistis. Quæsit autem illa,jam dictum est quod δὲ τοῦτο, εἴρηται ἤδη, ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγει.) dical Spiritum sanctum. Quandoquidem ergo SpiΟ οὖν ἐλάβετε Πνεῦμα ἅγιον, ἐπειδὴ βέβαιον ἔχετε ritum sanctum quem accepistis, Girmnm babetis παρ' ἑαυτοῖς, οὐ χρείαν ἔχετε, ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς. apud vos ipsos, non necesse haberis ut quisquam ᾿Αλλ' ὡς τὸ αὐτὸ χρίσμα, ἤτοι τὸ Πνεῦμα διδάσκει doceat vos: sed sicut ipsa unctio sive ipse Spiritus ὑμᾶς περὶ πάντων, καθὼς ἐδίδαξεν ὑμᾶς, μενεῖτε docet vos de omnibus sicut docuit vos, manete in ἐν αὐτῷ. Αληθὲς γὰρ ἐστι, καὶ οὐκ ἔστι ψεῦδος, ὃ ipso: nam verum est, et non est mendacium id δηλονότι ἐδίδαξεν ὑμᾶς· «Καὶ ὑμεῖς τὸ χρίσμα ὃ videlicet quod docuit vos.. Εt unctio quam vos ἐλάβετε.» Τὸ ἐξῆς οὕτως· Καὶ ὑμεῖς ἐπεὶ τὸ χρίσμα accepistis.» Littera series est hæc: Εt vos, quoδ ἐλάβετε ἀπ᾿ αὐτοῦ ἐν ὑμῖν μένει, οὐ χρείαν έχετε niam unctio quam ab ipso accepistis manet in ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς. vobis, non necesse habetis ut quisquam doceat «Καὶ νῦν, τεκνία, μένετε ἐν αὐτῷ, ἵνα ὅταν φανερωθῇ ἔχωμεν παρρησίαν, καὶ μὴ αἰσχυνθῶμεν ἀπ' αὐτοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ. Ἐὰν εἰδῆτε ὅτι δικαιός ἐστι, γινώσκετε, ότι πᾶς ὁ ποιῶν τὴν δικαιοσύνην, ἐξ αὐτοῦ γεγένηται. Ιδετε ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ Πατήρ, ἵνα τέκνα θεού κληθῶμεν. Διὰ τοῦτο ὁ κόσμος το γινώσκει ἡμᾶς ὅτι οὐκ ἔγνω αὐτόν. ᾿Αγαπητοί, νῦν τέκνα θεοῦ ἐσμεν, καὶ οὔπω ἐφανερώθη ὅ τι ἐσόμεθα. οἴδαμεν δε, ὅτι ἐὰν φανερωθῇ ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα, ὅτι ὀψόμεθα αὐτὸν καθώς ἐστι. Καὶ πᾶς ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα ταύτην ἐπ᾿ αὐτὸν, ἀγνίζει ἑαυτὸν καθὼς ἐκεῖνος ἁγνός ἐστι.» Εἰρηκὼς τὴν τῶν ἀντιχρίστων φοράν, καὶ πᾶσαν τὴν ἐνδιάστροφον αὐτῶν διδασκαλίαν, ἀφ᾿ ἧς ὥσπερ 74 Joan. XVI, 1, 2. VOS. II, 28-29. Et nunc filioli, manete in eo, ut cum apparuerit habeamus fiduciam, et non pudefiamus, ab eo in adventu ejus. Si scitis quod justum est, scitute quod omnis qui facit justitium, exipso natus est. III, 1-3. Videte qualem charitatem dedit nobis Pater,ut filii Dei nominemur. Propter hoc mundus non novit nos, quia non novit eum. Charissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit id quod futuri sumus. Scimus autem quod si apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum siculi est. Et omnis qui habet hanc spem m eo, purificut se sicut et ille purus est. 877Postquam dixit de congregatione antichrislorum, et de perversa illorum doctrina, a qua

veluti charactere quodam inanifestos sese reddide- χαρακτῆρι τινι διαδήλους αὐτοὺς κατεστήσατο, καὶ runt: ac salis Grmavit eos, ut immoti persisterent ἱκανῶς στηρίξας άμεταθέτως ἔχειν περὶ ἢ κατηχή circa ea in quibus instructi eraul,subjungit conse. θησαν, ἐπάγει λοιπὸν καὶ τὸν ἀποκείμενον διὰ ταῦτα quenter repositum quoque propter ista mercedem, μισθόν, ὥσπερ ἰσχυροποιῶν αὐτοὺς διὰ τῆς τῶν Lanquam fortiores eo reddens claritate præmiorum, επάθλων λαμπρότητος, και φησιν, ὅτι· «Μένετε et ait: «Manele in co.» Quare? Ut habeamus du- ἐν αὐτῷ.» Διὰ τί; Ἵνα ἔχωμεν παρρησίαν ἐν αὐτῷ ciam iu ipso cum apparuerit. Quil enim clarius ὅταν φανερωθῇ. Τί γάρ περιφανέστερον ἢ ζηλωτό aut desiderabilius fiducia qua exhibituri sumus τερον παῤῥησίας, ἐπειδὰν ᾧ ἐπιδείκνυσθαι μέλλωμεν Christo nostros in vita peracles labores, facientes τοὺς ἐν τῷ βίῳ πόνους ἡμῶν, μετὰ παῤῥησίας τοῦτο hoc cum fiducia et in nullo pudorem sustinentes ποιούμεν καὶ μηδὲν αἰσχυνόμενοι ἐν τῇ παρουσία in adventu ejus? Et quoniam verisimile erat quos- αὐτοῦ; ἐπειδὴ εἰκός τινας ζητεῖν, τίνα κατορθωκό dam interrogaturos, quibus operibus grati ei feri τες εὐάρεστοι αὐτῷ γένοιντο, διδάσκει καὶ τοῦτο possent, docet etiam hoc,et ait:Si cognosvistis eum καί φησιν, ὅτι, Εἰ ἐγνώκατε αὐτὸν, ὅτι δίκαιός ἐστι, quod justus sit, utique et hoc scitote quod is qui πάντως καὶ τοῦτο γινώσκετε, ὅτι ὁ ποιῶν τὴν δικαιοfacit justitiam ex ipso natus sit: justus namque σύνην, ἐξ αὐτοῦ γεγένηται. Ὁ δίκαιος γὰρ δικαίους justes general Perro quantum sit hoc ad gloriatio- γεννᾷ. Ὅσον δὲ τοῦτο εἰς καύχημα καὶ παῤῥησίαν nem et fiduciam nostram nullus ignoral: sicut ὑμῶν οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν τοῦ παρασχομένου neque illud,nempe quanta et qualis sit dilectio et πρὸς ὑμᾶς ἀγάπην τε καὶ χρηστότητα, ὅση τις καὶ benignitas quan erga vos exhibuit. Videte enim oἷα ἐστίν· εἴδετε γὰρ ὅτι ἔδωκεν ἡμῖν τέκνα αὐτοῦ quod dederit nobis ut alii sui essemus et vocare- γενέσθαι τε καὶ κληθῆναι. Εἰ δὲ τοῖς ἐν τῷ κόσμῳ mur. Quod si eos qui sunt in niundo hoc lateat, puta φησὶν ἄδηλον τοῦτο, λέγω δὲ τὸν οἱοὺς ἡμᾶς εἶναι nos esse Dei filius,ne hoc admiremini: nam pro- Θεοῦ, μὴ θαυμάζετε τοῦτο. Διὰ γὰρ τοῦτο σύ γινώpter hoc mundus non novit nos, quoniam neque σκει ὑμᾶς, ὅτι οὐδὲ τὸν υἱοθετήσαντα ὑμᾶς ἔγνω. eum novit qui nos adoptavit in flios. Quod autem "Οτι δὲ κόσμον τὸν συρφετὸν ὄχλον λέγει, πολλαχοῦ mundum dicat vilem et abjeclam turbam, fr. quen- παρεστήσαμεν. Εἶτα ἐπειδὴ τὸ τῆς υἱοθεσίας κατε ter ostendimus. Deinde postquam adoptionem con- σκεύασε, λέγει ἐπὶ τούτοις τρανότερον καὶ τὴν ἀποfrmavit, clarius post hac dicit et gloriam ac fida- κειμένην δόξαν καὶ παῤῥησίαν τῶν υἱοθετηθέντων, ciam seu libertatem quæ his reposita est qui ad- καί φησιν· «᾿Αγαπητοί, νῦν τέκνα θεοῦ ἐσμεν.» optati sunt, et ait: «Charissimi, nunc Glii Dei su- Ωστερεί ἔλεγε· Πάντως, ἀγαπητοί, διὰ τῶν προλα mus. Ac si diceret: Omnino,charissimi, ex pra- c βόντων ἔγνωτε, ὅτι εἰς υἱοὺς Θεοῦ ἀνελήφθημεν. Εἰ cedentibus scitis quod in filios Dei assumpti simus: δὲ μὴ ἤδη ἐφανερώθη τούτο, μὴ θορυβείσθε. Τὸ γὰρ quod si id nondum manifestatumn est, ne turbemini: νῦν ἄδηλον, φανερὸν γενήσεται, ἐκείνου ἀποκαλυ quod enim nunc incertum est, manifestum fet illo πτομένου. Όμοιοι γὰρ αὐτῷ ἀναφανέντες, τὸ τῆς revelato. Siquidem adoptionis splendorem exhibebi- υιοθεσίας λαμπρὸν παραστήσομεν. Οἱ γὰρ υἱοὶ πάνω mus apparentes ipsisimiles; nam fitii omnino simi - τως όμοιοι τῷ πατρί. ᾿Αλλὰ καὶ τὴν πρὸς αὐτὸν les sunt patri.Sed ei fiducia erga ipsum habentes παρρησίαν ἔχοντες ὡς υἱεῖ, οψόμεθα αὐτὸν καθώς tanquam filii, videbimus eum sicuti est: non sane ἐστιν, οὐ κατὰ τὴν φύσιν δηλονότι. (Το το γὰρ ἀμής juxta ipsius naturam; nam hoc impossibile est cree. χανον γενητῇ φύσει.) ᾿Αλλὰ τί; δίκαιον δίκαιοι, tae naturae sed quid?justum justi, purum puri.Simili ἁγνὸν ἀγνοί. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ προσφύσονται καὶ οἱ enim adbærebunt et similes. Nambob id paulo ante ὅμοιοι. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ μικρῷ κατόπιν εἶπον ὅτι dixi quod similes ei erimus: non juxta naturam: ὅμοιοι· αὐτῷ ἐσόμεθα, οὐ κατὰ τὴν φύσιν. Εἶπε γὰρ 878 dixisset enim alioqui non Similes, sed lidem, ἂν οὐχ Ομοιοι, ἀλλ' οἱ αὐτοί. Νῦν δὲ ἐπεὶ μὴ τοῦτο nunc autem quia id non continget, dixit Similes, ἔσται, εἶπε τὸ Όμοιοι, κατὰ τὴν τῆς δόξης ποιότητα jux:agloriæ videlicet qualitatem Anidmadvertendumn δηλαδή. Επισημαντέον δὲ ὅτι οὐκ εἶπεν ἀνωτέρω, est autem quod non dixerit in superioribus, Omnis Πᾶς ὁ ποιήσας τὴν δικαιοσύνην, ἡ Ὁ ποιήσων, ἀλλ' ο qui fecit aut qui faciet justitiam sed Qui facit. Vir- ποιών. Πρακτικαὶ γὰρ αἱ ἀρετπὶ, καὶ ἐν τῷ γίνεσθαι tutes enim semper operantur: et dum funt, ha- ἔχουσι τὸ εἶναι. Παυσάμεναι γὰρ ἡ μέλλουσαι, οὐδὲ τὸ bent esse cessantes vero aut futuræ, ne esse εἶναι ἔχουσι. quidem babent. III, 4-8. Omnis quijfacit peccatum, et iniquita tem facit,et peccatum est commissum contra legem. Et scitis quod ille apparuerit,ut peccata nostra tolleret: et peccatum in eo non est. Omnis qui in eo manet,non peccat. Omnis qui peccat, non vidit eum nec cognovit eum. Filioli, nemo vos seducat.Qui facit justitiam,justus est sicut et ille justus est. Qui facit peccatum, ex diabolo est, quontam ab initio diabolus peccat. Ad hoc apparuit Filius Dei, ut dissolvat opera diaboli. " • Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν, καὶ τὴν ἀνομίαν ποιεῖ, καὶ ἡ ἁμαρτία ἐστὶν ἡ ἀνομία καὶ οἴδατε ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη, ἵνα τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν aἵρῃ. Καὶ ἁμαρτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστι. Πᾶς ὁ ἁμαρ τάνων οὐχ ἑώρακεν αὐτὸν. οὐδὲ ἔγνωκεν αὐτόν Τεκνία, μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς Ὁ ποιῶν τὴν δι καισσύνην δίκαιός ἐστι, καθὼς ἐκεῖνος ἐστιν, Ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστιν, ὅτι ἀπ᾿ ἀρχῆς ὁ διάβολος ἁμαρτάνει. Εἰς τοῦτο ἐφα νερώθη ὁ Γιὸς τοῦ Θεοῦ ἵνα λύσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλων.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. Confirmato in superioribus sermone de justitia a bonis justitia, nunc etiam a contrariis et his quæ ipsi accidunt demonstrationem assumit, et ait: «Omnis qui facit peccatum. Tale quiddam dicens: Vos qui adoptati estis, operemini justitiam, neque vos ipsos exhibeatis in hac otiosos.Quemadæodum enim in peccato non is qui fecit aut futurus est, ille iniquus dicitur aut peccator, sed qei malo adhsret ejusque operator est: ita et justus non dicitur is qui nihil proficit, aut ignavus, sed strenuus. Sciendum autem quod αμαρτία quidem id est peccatum est lapsus ab eo quod bonum est: ἀνομία vero, id est iniquitas,est delictum circa legem positam: et utrumque horum id habet initium: nempe peccaquitas autem, committere adversus positam legem. Conveniunt autem inter se et circa idem sunt. Nam et is qui peccat, aberrat a scopo qui est secundum naturam et in ipsa natura: scopus enim humanæ naluræ est vivere secundum rationem, ut procul disjuncta sit ab irrationalitate. Similiter et qui agit inique, delinquit circa datam in natura legem,intemperanter affectus. Recte ergo discipulus Domini utrumque in idem commutavit. Εt scitis quod ille apparuerit. Nequaquam,inquit,locum jam habere polestis peccandi. 579 Cum enim Christus advenerit ad tollendum peccatum, quoniam non eratille particeps peccati, neque vobis relictum est utamplius peccetis, qui ad eum accessistis, et in fide Κατασκευάσας τὸν περὶ δικαιοσύνης λόγον διὰ τῶν ἀνωτέρω ἀπὸ τῶν τῆς δικαιοσύνης καλῶν, νῦν καὶ ἀπὸ τοῦ ἐναντίου καὶ τῶν ἐνυπαρχόντων αὐτῷ ἐφορμὲ τῇ ἀποδείξει, καί φησι· «Πᾶς · «Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν.» τοιοῦτόν τι λέγων, ὅτι ἡμεῖς οἱ υἱοθετηθέντες, ἐργάζεσθε τὴν δικαιοσύνην, καὶ μὴ ἀργοὺς ἑαυτοὺς ἀποφαίνετε ταύτης, ὡς γὰρ ἐπὶ τῆς ἁμαρτίας οὐχ ὁ ποιήσας ἢ ὁ ποιήσων, ἐκεῖνος ἐστιν ὁ ἄνομος ἢ ὁ ἁμαρτωλὸς, ἀλλ᾽ ὁ ἐχόμενος τοῦ κακοῦ καὶ ἐνεργὸς, οὕτω καὶ δίκαιος οὐχ ὁ ἀπρακτῶν, ἀλλ' ὁ ἐνεργός. Ιστέον δὲ ὡς ἁμαρτία μὲν ἡ τοῦ ἀγαθοῦ ἀπόπτωσις ἐστιν, ἀνομία, δὲ περὶ τὸν θετὸν νόμον πλημμέλεια. Καὶ ταύτην ἔχουσιν ἀρχὴν ἔκάτερον τούτων, τὸ μὲν τὴν ἀπὸ τοῦ ἀγαθοῦ ἔκπτωσιν, τὸ δὲ τὴν περὶ τὸν θετὸν νόμον πλημμέλειαν. Συμφέρονται δὲ lum,degenerationem ab eo quod bonum est: iniταύταις καὶ κατὰ ταὐτόν. Ο τε γὰρ ἁμαρτάνων, τοῦ κατὰ τὴν φύσιν καὶ ἐν τῇ φύσει ἀπέτυχε σκου ποῦ. Σκοπὸς γὰρ τῇ ἀνθρωπεία φύσει, τὸ κατὰ τὸν λόγον ζῆν, τῆς ἀλογίας πόῤῥω ἀπῳκισμένη. Ωσαύτως καὶ ὁ ἀνομῶν, πλημμελεῖ περὶ τὸν ἐν τῇ φύσει δεδομένον νόμον, διαγινόμενος ἀκρατως. Καλῶς οὖν ὁ μαθητὴς τοῦ Κυρίου εἰς ταὐτὸν ἀμφοτερα περιέστησεν, «Καὶ οἴδατε ὅτι ἐκεῖνος ἐφανερώθη. • Οι μεν γε, φησί, χώραν ἔτι σχοίητε τοῦ ἁμαρτάνειν. Χριστοῦ γὰρ ἐπ᾽ ἀναιρέσει τῆς ἁμαρτίας παραγενομένου, καθ' ὅτι ἀμέτοχος ἦν ἁμαρτίας, οὐδὲ ὑμῖν ὑπολείπεται ἔτι ἁμαρτάνειν τοῖς ἐν αὐτῷ γενομένοις καὶ βεβαιωθεῖσι τῇ εἰς αὐτὸν πίστει. Τοῦτο γὰρ βουλεται σημαίνειν διὰ τοῦ, Πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ μένων. ipsius confirmati estis. Nam hoc siguificare vult cum ait: Omnis qui in eo manet. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ ἀνενδότως τὰς ἀρετὰς μετιών, G Hic autem est qui serio et absque fuco accedit καὶ μηδέποτε τῆς τούτων ἀπολήγων ἐργασίας. «Καὶ ad virtutes, et nunquam cessat ab operatione eaἁμαρτία ἐν αὐτῷ οὐκ ἐστι. ο Πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ μένων Πᾶς ὁ ἐν αὐτῷ μένων rum. «Εt peccatum in eo non est.» Conjunctio Et οὐχ ἁμαρτάνει. Τό, Καί, ἀντὶ τοῦ, Διοτι. «Πᾶς ὁ καὶ id est et, capitur pro Quoniam. «Omnis qui ἁμαρτάνων, • καὶ ἑξῆς. Εἰπὼν ὅτι ἐφανερώθη, καὶ peccal» et cætera. Cum dixisset quod apparuisτὴν αἰτίαν δι᾽ ἣν ἐφανερώθη, ὅτι ἵνα ὡς μὴ ἁμαρ- set, et causam propter quam apparuisset, nempe τίαν ποιήσας τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἄρῃ, τουτέστιν, ut peccata nostra tolleret, hoc est, de medio auferἀφανίσῃ, ἐπιφέρει, ὅτι, ο Πᾶς ὁ ἁμαρτάνων οὐχ • Πᾶς ὁ ἁμαρτάνων οὐχ ret ac deleret, tanquam is qui peccatum non feceἑώρακεν αὐτόν.» Εἰ γὰρ ὑμεῖς, φησίν, οἵτινες φα- rat,subjungit: «Omnis qui peccat non vidit eum.» νερωθέντος αὐτοῦ ἑωράκατε αὐτὸν, καὶ σημεῖον τοῦ Nam si vos, inquit, qui vidistis eum dum maniἑωρακέναι αὐτὸν ἐλάβετε, τὸ μὴ εὐχείρωτοι εἶναι τῇ festatus esset,etiam signum accepistis quod ipsum ἁμαρτία ἄτε τελέως ἐν αὐτῷ ἡδρασμένοι, πάντως videritis, no mpe quod non facile a peccato capiaπου οἱ ἁμαρτάνοντες οὔτε ἑωράκασιν αὐτόν. Δι' δ mini tanquam perfecte in ipso confirmati, omnino οὐδὲ ἔγνωσαν, ἑωρακέναι καὶ ἐγνωκέναι οὐ τὸ κατὰ Sane qui peccant, hi non viderunt quidem eum, ψιλὴν τῶν ὄψεων λέγων ἐπαφὴν, οὐδὲ τὸ κατὰ προ- propter quod neque cognoverunt: vidisse et cognoχειρον φαντασίαν ἐνηργηκέναι αὐτοὺς περὶ τὸ γνω- visse dicens non secundum nudum oculorum proστὸν, ἀλλὰ τὸ μετά τινος κρίσεως καὶ ἐσπιστήμης spectum,neque quod secundum facilem imaginatioτὴν πρὸς αὐτὸν πεποιηκέναι προσαγωγὴν αὐτοὺς, nem egissent ad cognitionem.sed quod cum aliquo ὡς ἀνωτέρω εἰρήκαμεν. Εἰρηκὼς δὲ ταῦτα, πρόεισι judicio et scientia operati essent accessum ad ipsum βεβαιωτικώς, ὅτι • Μηδεὶς πλανάτω ὑμᾶς.» o quemadmodum supra diximus. His autem dictis γὰρ ἄλλως ἔχει ἢ οὕτως· Ὁ ποιῶν τῶν δικαιοσύνην firmius procedit, dicens:. Nemo vos seducat. ἔγνωκε τὸν δίκαιον, καὶ δίκαιός ἐστιν ὡς καὶ ἐκεῖ Neque enim alio modo potest quam isto: Qui facit νος, τουτέστιν, ὁ Θεός. Καὶ ὥσπερ τοῦτο, οὕτω καὶ justitiam, novit justum et justus est, sicut et ille, τὸ ἀπεναντίας πάλιν· Ο τὴν ἁμαρτίαν ποιῶν, ἐκ hoc est Deus. Et quemadmodum hoc, ita etiam τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἐστιν. Οὗτος δέ ἐστιν ὁ διάβολος, ὃς rursum ediverso: Qui facil peccatum, a peccatore ἀπ' ἀρχῆς ἁμαρτάνει. Δι' δ καὶ κηδόμενος ὁ Θεὸς est, hic autem est diabolus, ut qui ab initio peccat. τοῦ ἑαυτοῦ πλάσματος, δικαιοσύνη καὶ ἁγιασμός Propter quod providens Deus suæ creaturæ, factus ὑπάρχων, ἐφανερώθη, ἤτοι εἰς τὸν κόσμον ἐφάνη, justitia et sanctificatio, manifestatus est sive in ἵνα ἀφανίσῃ τὰ ἔργα τοῦ διαβόλου, ἢ ἐστιν ἡ ἁμαρ- mundo apparuit, ut e medio tolleret opera diabol PATROL. GR. CXIX.

quæ sunt peccatum. «Qui facit peccatum ex Dia- τίχ. ο Ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρτίαν ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν.» bolo.» Quoniam mutatus fnit diabolus peccando, ex ipsius instinctu agit quisquis peccaminose operatur: prius enim in peccantem ingreditur per immissionem pravarum cogitationum,quemadmodum in Juda. Sed dicet aliquis: Quomodo intrat diabolus in eos qui peccant 75, cum illi antea peccaverint dando ipsi locum? Ad quod dicendum est idem esse facere peccatum, quod peccare dando locum diabolo. 880 Dat enim ipsi locum qui peccat concupiscentiæ subjectus, postquam eum excepit efficaciter perficiens peccatum: nam hoc signi- ficat Facere ipsum. Bene autem et hic dixit: Qui facit,non autem qui fecit; cum is qui resipiscit jam non sit ex diabolo: sed is tantum qui adhuc peccatum committit. Ita enim et peccati servus est qui facit peccatum,et non qui fecit. Propter quod ait: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. CAPUT IV. De charitate erga proximum, et affectione ad tribuendum eleemosynas: in quo etiain agit de bona conscientia quae est per fidem Jesu Christi: et de discernendis spiritibus per confessionem incarnationis Domini. Επείπερ τραπεὶς ὁ διάβολος ἐν τῷ ἁμαρτάνειν γέγονεν, ἐξ αὐτοῦ χρηματίζει πᾶς ὁ ἁμαρτητικῶς ἐνεργῶν. Προέρχεται γὰρ ἐν τῷ ἁμαρτάνοντι δι' ὑποβαλῆς λογισμῶν πονηρῶν ὡς ἐπὶ τοῦ Ἰούδα. ᾿Αλλ' ἐρεῖ τις ὅτι Πῶς γίνεται ὁ διάβολος ἐν τοῖς ἁμαριάνουσιν, αὐτῶν πρὸ αὐτοῦ ἡμαρτηκότων ἐν τῷ διδό ναι αὐτῷ τόπον; Πρὸς ὃν λεκτέον, ταὐτὸν εἶναι τὸ ποιεῖν τὴν ἁμαρτίαν τῷ ἁμαρτάνειν ἐν τῷ διδόναι τόπον τῷ διαβόλῳ, δίδωσι γὰρ αὐτῷ τόπον ὁ ἁμαρτάνων ἐπιθυμίᾳ ὑπαχθεὶς μετὰ τὸ δέξασθαι αὐτὸν, πρακτικῶς ἐπιτελῶν τὴν ἁμαρτίαν. Τοῦτο γὰρ ση μαίνει τὸ ποιεῖν αὐτήν. Εὖ δὲ εἶπε καὶ τὸ, Ὁ ποιῶν, ἀλλ' ούχ, Ὁ ποιήσας, τοῦ μετανοήσαντος οὐκ ἔτι ὄν τος ἐκ τοῦ διαβόλου, ἀλλὰ μόνου τοῦ ἐνεργοῦντος αὐτὴν ἔτι. Οὕτω γὰρ τῆς ἁμαρτίας δοῦλος ἐστί τις, ποιῶν, ἀλλ' οὐ ποιήσας. Δι' δ φησι, Πᾶς ὁ ποιῶν τὴν ἁμαρ τίαν δοῦλός ἐστι τῆς ἁμαρτίας. «Περὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν πλησίον καὶ διαθέσεως μεταδοτικῆς. Ἐν ᾧ περὶ συνειδήσεως ἀγαθῆς τῆς ἐν πίστει Ἰησοῦ Χριστοῦ. Περί διακρίσ σεως πνευμάτων ἐφ᾽ ὁμολογία τῆς τοῦ Κυρίου ἐνανθρωπήσεως.» III, 9-18. Omnis qui natus est ex Deo, peccatum • Πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ, ἁμαρτίαν οὐ non facit,quoniam semen ipsius in eo manet, et non ποιεῖ, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει, καὶ οὐ polest peccare,eo quod ex Deo natus sit. Per hoc ma- δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται. nifesti snnt filii Dei et fllii diaboli. Omnis quinon Εν τούτῳ φανερὰ ἐστι τὰ τέκνα τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ facit justitiam,non est ex Deo, et qui non diligit fra- τέκνα τοῦ διαβόλου. Πᾶς ὁ μὴ ποιῶν δικαιοσύνην trem suum:quoniam hoc est annuntiatio quam auοὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ, καὶ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελ distis ab initio,ut diligamus nos invicem. Non sicut φὸν αὐτοῦ. "Οτι αὕτη ἐστὶν ἡ ἐπαγγελία. ἣν ἠκούσ Cain ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et σατε ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, οὐ καθὼς propter quid occidit eum? Quoniam opera sua mala Κάϊν ἐκ τοῦ πονηροῦ ἦν, καὶ ἔσφαξε τὸν ἀδελφὸν erant,fratris autem sui justa. Ne miremini, fratres αὐτοῦ. Καὶ χάριν τίνος ἔσφαξεν αὐτόν; "Οτι τὰ mei,si odit vos mundus. Nos scimus quod translati ἔργα αὐτοῦ πονηρὰ ἦν, τὰ δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ simus de morte ad vitam, quia diligimus fratres. δίκαια. Μὴ θαυμάζετε ἀδελφοί μου, εἰ μισεῖ ὑμᾶς Qui non diligit fratrem,manet in morte Omnis qui ὁ κόσμος. Ἡμεῖς οἴδαμεν, ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ odit fratrem suum,homicida est:et scitis quod omτοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν, ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς nis homicida non habeat vitam aeternam 584 in se ἀδελφούς. Ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν μένει ἐν manentem. Per hoc cognovimus charitaten, quo- τῷ θανάτῳ. Πᾶς δ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐ niam ille animam suam pro nobis posuit, et nos de- τοῦ, ἀνθρωποκτόνος ἐστί. Καὶ οἴδατε ὅτι πᾶς bemus pro fratribus animas ponere. Qui vero ha- ανθρωποκτόνος οὐκ ἔχει ζωὴν αἰώνιον ἐν αὐτῷ buerit substantiam mundi,et viderit fratrem suum μένουσαν. Ἐν τούτῳ ἐγνώκαμεν τὴν ἀγάπην, egentem, clauserilque viscera sua ab eo, quomodo ὅτι ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκε, charitas Dei manet in ipso? Filioli mei,non diliga- καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τὰς ψυ mus verbo neque lingua, sed opere et veritate. Οχὰς τιθέναι. ὡς δ᾽ ἂν ἔχῃ τὸν βίον τοῦ κόσμου, καὶ θεωρῇ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ χρείαν ἔχοντα, καὶ κλείσῃ τὰ σλάγχνα αὐτοῦ ἀπ᾿ αὐτοῦ, πὼς ἡ ἁγάπη τοῦ Θεοῦ μένει ἐπ' αὐτῷ; Τεκνία μου, μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ, μηδὲ "Omnes qui natus est ex Deo»Quoniam omnis qui facit peccatum ex diabolo est, et quatenus peccat etiam Glius diaboli dicitur, sicut beatus Paulus ad Elymam ait: «O plene omni dolo et omni versu tia,fili diaboli, inimice omnis justitiæ 76; manifestum est quod etiam is qui ex Deo natus est, tanquam Dei Filius non peccat, et causa est,quoniam semeu ipsius est, Dei videlicet,sive Spiritus quem per donum accepimus,quod in nobis manens sive firma. tum,efficit ne mens nostra recipiat peccatum. Aut 75 Luc. XXII, 3; Joan. XIII, 27. 76 Act. XIII, 10. γλώσσῃ, ἀλλ' ἔργῳ καὶ ἀληθεία.» «Πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ.» Επεὶ πᾶς ὁ τὴν ἁμαρτίαν ποιῶν ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστὶ κατ' αὐτὸ τὸ ἁμαρτάνειν, καὶ υἱὸς τοῦ διαβόλου λέγεται, ὡς ὁ μακάριος Παῦλος πρὸς τὸν Ελύμαν φησίν, «Η πλήρης παντὸς δόλου καὶ πάσης ῥᾳδιουργίας, υἱὲ διαβόλου, ἐχθρὸ πάσης δικαιοσύνης, ο εὔδηλον ὅτι καὶ ὁ ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγεννημένος, ὡς Θεοῦ υἱὸς οὐχ ἁμαρτάνει. Καὶ ἡ αἰτία, ὅτι σπέρμα αὐτοῦ, τοῦ Θεοῦ δηλονότι ἐστὶν, ἤτοι τὸ Πνεῦμα δ διὰ τοῦ χα-, ρίσματος ἐλάβομεν. Ὅπερ ἐν ἡμῖν μένον, τουτέστιν

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. ἡδρασμένον, ἀνεπίδεκτον ἁμαρτίας τὸν νοῦν ἡμῶν etiam ipse Christus, tanquam habitans in fidelibus, ποιεῖ. Ἡ καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς, ὡς ἐνοικῶν ἐν τοῖς facit ipsos filius Dei, qualenus etiam in semine πιστοῖς, ποιεῖ αὐτοὺς υἱοὺς Θεοῦ. Καθὸ καὶ ἐν τῷ Abraham, qui est Christus, benedicuntur omnes σπέρματι ᾿Αβραάμ, ὅς ἐστιν ὁ Χριστὸς, εὐλογοῦνται gentes 77. Nunc autem ita sermone processit,conπάντα τὰ ἔθνη. Προέβη δὲ οὕτω τῷ λόγῳ νῦν, τὸ firmans quod superius dixerat, dico sane fideles ἀνωτέρω εἰρημένον αὐτῷ βεβαιών, λέγω δὲ τό, esse Dei filios, et indubitatum illud faciens, tum τέκνα εἶναι Θεοῦ τοὺς πιστούς. Καὶ ἀναντίῤῥητον ex eadem re, puta non peccare: tum ex contrario, αὐτὸ ποιῶν, ἔκ τε τοῦ πράγματος αὐτοῦ φημὶ τοῦ ut paulo ante diximus. Sicut enim hoc contrarium, μὴ ἁμαρτάνειν, καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου, ὡς μικρῷ se habet ad illud contrarium,ita rursum illud conπρόσθεν εἴπομεν. Εἰ γὰρ, τῷ ἐναντίῳ τὸ ἐναντίον, trarium ad hoc contrarium juxta dialecticas arguκαὶ τὸ ἐναντίον τῷ ἐναντίῳ, κατὰ τὰς διαλεκτικὰς mentationes. Considera vero exactam sententiam. ἐπιχειρήσεις. Σκόπει δὲ τὴν ἀκρίβεια τοῦ ῥητοῦ. Neque enim prius dixit ex Deo natum esse vel ex diaΟὐ γὰρ πρότερον εἶπεν, ἐκ Θεοῦ γεγεννᾶσθαι ἢ τοῦ bolo, nisi præacceptis operibus sive justitiæsive iniδιαβόλου, εἰ μὴ τὰ ἔργα προέλαβον, ἤτοι τῆς δι- quitatis. Ex his namque adoptio est sive Dei sive diaκαιοσύνης, ἢ τῆς ἀνομίας. Ἐκ τούτων γὰρ ἡ υἱοθε- boli. Quanquam enim gratia salvi facti simus, attaσία, ἥ τε τοῦ Θεοῦ, ἥ τε τοῦ διαβόλου. Κἂν γὰρ Xi- men propter eximiam Dei benignitatem hoc dicitur, ριτι σεσώσμεθα, ἀλλὰ διὰ τὸ ὑπερβάλλον λέγεται quia licet incurabiliter offenderamus,ipse malorum τῆς τοῦ Θεοῦ χρηστότητος, ὅτι καίτοι ἀνιάτως non meminit ob salutem nostram 76. Siquidem προσκεκρουκότων ἡμῶν, αὐτὸς οὐκ ἐμνησικάκησε quod otiosis non det eam quæ est apud se salutem. τῇ σωτηρίᾳ ἡμῶν· ἐπεὶ ὅτι μὴ ἀργοῖς δίδωσι τὴν Paulus confirmat clamando: His qui secundum proπαρ' ἑαυτῷ σωτηρίαν, Παύλος πιστοῦται βοῶν· positum vocati erant 79. Similiter et qui diabolo Τοῖς κατὰ πρόθεσιν κλητοῖς οὖσιν. Ωσαύτως καὶ οἱ adoptati sunt in filios,quanquam abalienati sint ab τῷ διαβόλῳ υἱοθετηθέντες, κἂν ἀπηλλοτριώθησαν utero 80, cum tamen nondum juxta propositum ἀπὸ μήτρας καὶ μήπω τὴν κατὰ πρόθεσιν άμαρ- operati sint malum: 589 attamen propter veheτίαν ἐνεργηκότες, ἀλλὰ διὰ τὸ ἄγαν φιλοπόνηρον mentem eorum malitiam hoc dictum est: neque αὐτῶν εἴρηται τοῦτο. Οὐ γὰρ ἔστιν ἀνενέργητον τοῦ enim absque mali operatione contingit diabolo proκακοῦ, τῷ διαβόλῳ οἰκειωθῆναι. Αλλ' ὁ ποιῶν τὴν prium ac domesticum feri: sed qui facit peccatum, ἁμαρτίαν, ἐκεῖνος καὶ τῷ διαβόλῳ ἀνείληπται, ἤτοι ille a diabolu assumptus est, sive in filium, ut amεἰς υἱὸν, τῷ πλέον ἐνεργεῖν καὶ αὐθαίρετον τὸ κακὸν, plius operetur etiam sua sponte malum: sive in ἢ εἰς δοῦλον, τῷ καταπαλαισθῆναι τῷ πονηρῷ καὶ c servum, eo quod a maliguo superatus sit, et ab eo χειρωθῆναι ὑπ' αὐτοῦ, καὶ τὴν λατρείαν κατακριθή- ductus captivus ac condemnatus ad illius obsequiναι. Σκόπει δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι τὸν ἐκ Θεοῦ γεγεννημέ- um.Anidmadverte autem et hoc quod non dixerit νον, οὐκ εἶπεν ὅτι οὐχ ἁμαρτάνει, ἵνα μὴ καὶ τὰ βρέφη eum qui ex Deo natus est non peccare, ne et infantes συμπεριλάβῃ ἐξ ἡλικίας ἔχοντα τὸ μὴ ἁμαρτάνειν, ἀλλ᾽ comprehenderet, qui ab utero habent quod non εἶπεν ὅτι ἡμαρτίαν οὐ ποιεῖ. Τὸ μὲν γὰρ, Οὐχ ἁμαρτά- peccent: sed dixit, Peccatum non facit. Illud siquiνει, ἀποφάσει ἔοικεν ἁπλῶς· τὸ δὲ, Οὐ ποιεῖ, τὸ ἐκ δια- dem:Non peccat, negationis:mpliciter congruit:hoc θέσεως μὴ ὑπάρχειν δῆλοι. Δι᾿ ὅ καὶ προστίθησι, καὶ ὅτι autem: Non facit peccatum, significat ex affectu οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, οὐ κατὰ φυσικὴν ἀδυναμίαν non contingere. Propter quod etiam addit quod non τουτο λέγων, ὡς ἐπὶ τῶν ἀλόγων φαμὲν, μὴ δύνα- potest peccare, non secundum naturæ impossibiσθαι ἐπιστήμην ἀναλαμβάνειν, ἀλλὰ κατὰ προαιρε- litatem hoc dicens, quemadmodum de irrationaliτικην τῆς ἁμαρτίας ἀργίαν. Ταῦτα διεξελθών, καὶ bus dicimus quod non possunt scientiam recipere: τὸ γνώρισμα τῶν τοῦ Θεοῦ τέκνων, τὸ μὴ ἁμαρτίαν sed propter voluntarium olium sive abstinentiam ποιεῖν, εἶναι φήσας, ὡς ἔμπαλιν, τῶν τοῦ διαβόλου a peccando hæc disserens, et indicium filiorum Dei υἱῶν, τὸ ἁμαρτάνειν· διεξελθὼν οὖν ταῦτα, ἀναλαμ- esse dicens, non peccare: quemadmodum rursum βάνει πάλιν μετὰ πολλὰ τὰ μεταξὺ τὴν περὶ τὸν „ filiorum diaboli, peccare. His ergo enarratis,repeπλησίον ἀγάπην, ὥσπερ χάριν ἐκείνης πάντα τὰ διὰ tit post multa in medio posita, dilectionem erga μέσου πραγματευσάμενος, ἐπεὶ καὶ πλήρωμα πάνω proximum,qua iillius gratia universa quæ in medio των ἡ ἀγάπη, καί φησιν· «Ὁ μὲν ἀγαπῶν τὸν fuerunt tractaverit: quandoquidem plenitudo ἀδελφὸν αὐτοῦ, οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοῦ.» Καὶ κατὰ quoque omnium est dilectio 81, et ait: «Qui non τούτου γὰρ τοῦ κώλου τέτακται, τὸ, Οὐκ ἔστιν ἐκ diligit fratrem suum, non est ex Deo. Nam conτοῦ Θεοῦ, τοῦτο λέγων· Ἐπεὶ ὁ ποιῶν δικαιοσύνην tra hoc etiam membrum positum est: Non est ex ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται, ἔπεται τῷ οὕτω γεννηθέντι, Deo, hoc dicens: Quoniam si his qui facit justi - ἀγαπᾶν τοὺς ἀδελφούς. Ὁ δὲ μὴ ποιῶν δικαιοσύνην, tiamn. ex Deo natus est, soquiturut is qui ita natus τῷ μὴ ποιεῖν αὐτὴν μισῶν τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ἐκ est diligal fratres: qui vero non facil justitiam, τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστιν οὐ κατὰ ἄλλον τρόπον ἢ τῷ μὴ eo quod non faciat eam odieudo fratres suos, γεγεννῆσθαι ἐξ αὐτοῦ. Καὶ πῶς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ non est ex Deo, non juxta alium modum nisi quod Θεοῦ δείκνυσι λέγων, ὅτι «Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία, non natus sit ex eo. Et quomodo non sit ex eo os77 Cen. xxı, 18; Gal. 1, 9. 78 Ephes. II. 79 Rom. vIII, 28. 80 Psal. LVII, 4. 81 Rom. xIII, 10.

tendit, dicens: «Quoniam hæc est annuntiatio ἣν ἡκούσατε ἀπ᾿ ἀρχῆς.» Τίς δὲ ἡ ἀγγελία αὕτη quam audistis ab initio 89., Quæ sit autem hæc an- ἤδη εἰρήκαμεν, ὅτι καὶ φυσικὴ καὶ διδακτή· ἀλλὰ nuntiatio, jam diximus,quod et naturaliter accepta καὶ μετὰ τῆς νομικῆς ἐντολῆς τῆς περὶ τοῦ ἀγαπᾶν et per doctrinam; sed et legali præcepto de dili- τὸν πλησίον, καὶ τῆς τοῦ Κυρίου τῆς λεγούσης, «Εν gendo proximo, Domini quoque præcepto dicente: τολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν, ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους Præceptum novum do vobis, ut diligalis vos invi- ἔτι καὶ ἢ πρὸς τὸ ὁμογενὲς φυσική, τοῦτο καταναγ cem 85.» Praeterea etiam naturale præceptum erga ea καστικῶς πράττειν ἐνάγει. Ἐπεὶ οὖν τοιαῦται καὶ quæ ejusdem sortis et conditionis sunt, cogit ad τοσαῦται αἱ ἐντολαὶ κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφαν hoc faciendum. Quoniam igitur tot ac talia sunt σιν, ὁ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶν καὶ ποιῶν αὐτὸν ἔχει præcepta assertioni Domini conformia,qui sermo- ζωὴν αἰώνιον καὶ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν nem ejus servat et facit ipsum, habet vitam æter- ζωήν. nam, et transivit ex morte ad vitam 84. 583 Propterea ergo diligamus fratres, nihil nocumenti sumentes ad æmulandum: puta, si odio habeamur a mundo, non quoque odio habeamusfratres: sed Domini sermo sit in nobis efficacior. Nam, qui fratres suos odit, non solum ab æterna vita projectus est, sed etiam homicida est. Necessario enim sequitur, si homicida est, quod nec vitam æternam habeat. Videle namque Cain,inquit,quoniam et ipse cum odio habuisset fratrem, occidit ipsum, quanquam frater esset. Sed quia opera mala habens,filius erat diaboli: Abel vero justa operando,flius De appellabatur: opponitur autem diabolus Deo, et mala opera bonis: propterea et Cain cum contrarius esset fratri, occidit ipsum. Ita quidem erat consequens sermonis decursus, verum beatus Joannes ordinem immutavit, serviens semper ei quod magis urgebat. Siquidem urgebat ipsum, quia diaboli mentionem fecerat, et eorum qui ob pravas actiones ab illo adoptali erant, ut illum in exemplum proponeret qui ab initio mundi per & mala opera maligni filius evasit. Absolutus autem a Cain et eis qui hunc imitantes eamdem cum ipso accipiunt hæreditatem, rursum ad dilectionem recurrit, ostendens quanta bona ex ipsa contigerint: et dicit quod dilectio persuasit Domno ut pro nobis animam suam poneret, et qnod hoc exemplo permoti debemus et nos pro fratribus animam ponere. Et quoniam id rarum est et apud paucos, veluti exhortando ipsos, a mediocribus rebus incipit admonitionem fraternæ charitatis facere,ila quodammodo sermonem disponens: Quid dico pro fratribus animas ponere? quando videmus nonnullos ne necessarium quidem usum fratribus subministrare; neque eos dico qni et ipsi egent vila η necessariis, sed qui etiam divitiis abundant toto propemodum mundo. Propterea pudefiant,quoniam si in his minimis viscera occluserunt, et seipsus indignos ostenderunt ac vacuos Dei dilectione, quidnam in re majori exhiberent, nempe cum moriendum esset pro fratribus? Deinde et aliud subjungit quo eos exhortetur, qui verba quiden dilectionem susciperint,ac sola lingua præslarent, et ait: «Ne diligamus verbo 584 et lingua, sed opere ac veritate Διὰ ταῦτα τοίνυν ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφοὺς, μηδὲν παραβλαπτόμενοι πρὸς ζῆλον, φησίν, ἐκ τοῦ κόσμου μισούμεθα, ἵνα καὶ ἡμεῖς μισῶμεν τοὺς ἀδελφοὺς, ἀλλ' ὁ τοῦ Κυρίου λόγος ἐνεργέστερος ἔστω ἐν ἡμῖν. Ὁ γὰρ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ μισῶν, πρὸς οἷς ἐκβέβληται τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἔτι καὶ ἀνθρωποντόνος ἐστίν. Επεται γὰρ τῷ ἀνθρωποκτόνῳ τὸ μηδὲ ζωὴν αἰώνιον ἔχειν. Ορᾶτε γάρ, φησί, τὸν Κάϊν, ὅτι καὶ αὐτὸς, μισήσας τὸν ἀδελφὸν, ἐπέκτεινεν αὐτὸν καί τοι γε ἀδελφὸν ὄντα. ᾿Αλλ᾽ ἐπεὶ ἔργα πονηρὰ ἔχων υἱὸς ἦν τοῦ διαβόλου, ὁ δὲ ᾿Αβελ δίκαια ἐργαζόμενος υἱὸς ἐχρημάτιζε Θεοῦ. ᾿Αντίκειται δὲ καὶ ὁ διάβολος τῷ Θεῷ καὶ τὰ πονηρὰ ἔργα τοῖς ἀγαθοῖς· διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κάϊν τῷ ἀδελφῳ ἀντικείμενος ἀπέκτεινεν αὐτ τόν. Οὕτω κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἡ τοῦ λόγου διέξοδος. Ὁ μέντοι μακάριος Ιωάννης ἐνήλλαξε τὴν τάξιν, τοῦ κατεπείγοντος ἀεὶ γινόμενος. Κατήπειγε γὰρ αὐτὸν, ἐπεὶ τοῦ διαβόλου ἐμνήσθη, καὶ τῶν αὐτῷ διὰ πονηρᾶς πράξεως υἱοθετουμένων, τὸν ἐξ ἀρχῆς κασμου διὰ τῶν πονηρῶν ἔργων εἰς τέκνον ἀποδρα μόντα τοῦ πονηροῦ, παράδειγμα παραβαλέσθαι. ᾿Απηλλαγμένος δὲ τοῦ Κάϊν, καὶ τῶν οἱ τοῦτον ζηλοῦντες κληρονομεῖν ἔχουσι, πάλιν ἀνατρέχει ἐπὶ τὴν ἀγαπην, καὶ ὅσα ἐκ ταύτης συμβέβηκεν ἀγαθά, και φησιν, ὅτι ἡ ἀγάπη ὑπὲρ ἡμῶν ἔπεισε τὸν Κύριον τὴν ψυχὴν ὑτοῦ θεῖναι, καὶ ὅτι ἐκ τούτου τοῦ ὑποδείγματος, ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τὴν ψυχὴν τιθέναι. Καὶ ἐπειδὴ σπάνιον τούτο καὶ παρ' ὀλίγοις, ώσπερ ἐντρέπων αὐτοὺς ἀπὸ τῶν μετριωτέρων ἄρχεται τὴν παράκλησιν τῆς φιλαδελ φίας ποιεῖσθαι, οὕτως πως τὸν λόγον οἰκονομῶν· Τί φημι τὴν ψυχὴν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τιθέναι; ὅπου δρώμεν, μηδὲ τὴν τῶν ἀναγκαίων χρείαν ἀναπλη ρουντάς τινας τῶν ἀδελφῶν· καὶ οὐ τοὺς βίου σπανί ζοντας λέγω, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὅλον τὸν κόσμον σχεδόν ὕπαρξιν ἔχοντας πλούτου, Διὰ τούτου αἰσχυνέσθω σαν, ὅτι εἰ περὶ τὰ μικρὰ ταῦτα, τὰ σπλάγχνα ἀπέκλεισαν, καὶ ἀναξίους ἑαυτοὺς ἐκ τούτου ἀπέφηναν, καὶ διακένους τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης, τί ἂν περὶ τὸ μεῖζον τοῦ προαποθανεῖν τῶν ἀδελφῶν ἐπε εδείξαντο; Εἶτα καὶ ἄλλο ἐντρεπτικὸν αὐτῶν ἐπιφέ ρει, τῶν ἀποδεχομένων μὲν ἐν λόγῳ τὴν ἀγάπην καὶ ἐπιδεικνυμένων, τῇ γλώσσῃ δὲ μόνῃ, καί φησι, «Μὴ ἀγαπῶμεν λόγῳ καὶ γλώσσῃ, ἀλλ᾽ ἐν τῷ ἔργῳ καὶ τῇ ἀληθείᾳ. 8 Levit. XIX, 24. 83 Joan. XIII, 84. 84 Joan. v, 34.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. «Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας ἐσμέν, καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὰς καρδίας ἡμῶν, ὅτι ἐὰν καταγινώσκῃ ἡμῶν ἡ καρδία, μείζων ἐστὶν ὁ Θεὸς τῆς καρδίας ἡμῶν, καὶ γινώσκει πάντα. Αγαππητοὶ, ἐὰν ἡ καρδία ἡμῶν μὴ καταγινώσκῃ ἡμῶν, παῤῥησίαν ἔχομεν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ ὁ ἐὰν αἰτῶμεν, λαμβάνομεν παρ' αυτοῦ· ὅτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν, καὶ τὰ ἀρεστὰ ἐνώπιον αὐτοῦ ποιοῦμεν. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. ΙΠ, 16-23. Per hoc cognoscimus quod ex veriνitate simus, et in conspectu ejus suadebimus cordibus nostris. Quoniam si arguat nos cor nostrum, major est Deus corde nostro, et novit omnia. Charissimi, si cor nostrum non arguat nos, fiduciam habemus erga Deum: et quidquid petierimus, accipimus ab eo: quoniam præcepta ejus custodimus, et ea quæ sunt placita coram eo facimus. Et hoc est præceptum ipsius, ut credamus nomini Filii ejus Jesu Christi. «Εν τούτῳ γινώσκομεν.» Εν τίνι; Ἐν τῷ μὴ < Per hoc cognoscimus.» Per quid? Ex eo quod λόγῳ ἀγαπᾶν, ἀλλ᾽ ἔργῳ καὶ ἀληθείᾳ. Καὶ τί γινώ- non verbo diligamus,sed opere et veritate. Et quid σκομεν; Ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας ἐσμέν. Πῶς; Ὁ γὰρ cognoscimus? Quod ex veritate simus. Quomodo? ἄλλο μὲν λέγων, ἄλλο δὲ ποιῶν, μὴ σύμφωνον ἔχων Siquidem is qui aliud dicit et aliud facit, non τῷ λόγῳ τὴν πρᾶξιν, ψεύστης ἐστὶ καὶ οὐκ ἀληθή. Η habens conformem sermoni actionem,mendax est «Καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ πείσομεν τὰς καρδίας ἡμῶν.» et non verax. «Et in conspectu ejus suadebimus Τοῦτό φησιν, ὅτι Διὰ τούτου, διὰ του ἀληθεύειν (άλη- cordibus nostris. Id est quod dicit,quod per hoc, θεύσομεν δὲ ὅταν κατὰ τοὺς λόγους καὶ τὰ ἔργα nempe quod veraces simus (porro veraces erimus προβαίνῃ ἡμῶν), πείσομεν τὴν συνείδησιν ἡμῶν, quando juxta sermones processerint et opera),suaΤοῦτο γὰρ βούλεται διὰ τοῦ, Τὰς καρδίας, σημαί- debimus conscientia nostra, hanc enim significare νειν. Καὶ πῶς πείσομεν; Τοῦτο καθ᾿ ἑαυτοὺς θέμενοι, vult Per corda. Et quomodo suadebimus? Hoc ὡς ὑπὸ Θεῷ μάρτυρι ποιούμεθα τους λόγους. Το apud nosipsos ponentes, quod veluti Deo teste γὰρ ἔμπροσθεν τοῦτο σημαίνει. Ἐὰν γάρ, φησί, μή sermones depromimus. Nam id significat In consοὕτω ποιῶμεν, ἀλλ᾽ ἡ συνείδησις, ἤτοι ἡ καρδία pectu ejus, sive coram eo. Etenim si ita non faciἡμῶν, καταγινώσκῃ ἡμῶν, οὐ λανθάνομεν ἡμαρτά- mus,inquit,sed conscientia sive cor nostrum arguat νοντες. Εἰ γὰρ τὴν συνείδησιν ἡμῶν βραχεῖαν οὖσαν, nos,non latet illam nos peccare. Quod si conscienὡς ἐκ βραχέος ζώου, οὐ δυνάμεθα λαθεῖν ἐν τῷ tiam nostramn, quæ pusilla est utpote ex pusillo ἁμαρτάνειν, πολλῷ μᾶλλον τὸν ἀπεριόριστον καὶ animali, latere non potest,dum peccamus, multo πανταχού παρόντα θεὸν οὐκ ἂν λάθοιμεν. Ὅλος οὖν ὁ G magis Deum qui incircumscriptas et ubique est, λόγος ἐστὶ τοιοῦτος· Τεκνία μου, μὴ ψευδώμεθα εἰς ἀλ- nequaquam latere potest. Totus igitur sermo talis λήλους ἐν τῷ τῇ γλώσσῃ μόνῃ ἀγαπᾷν, ἀλλὰ καὶ ἔργῳ est: Filioli mei, ne mentiamur inter nos invicem τὴν ἀγάπην ἐπιδεικνύωμεν. Ἐν τούτῳ γὰρ γνωσό - sola lingua diligentes,sed opere quoque ostendamus μεθα ὅτι ἐκ τῆς ἀληθείας, τουτέστιν, ἐκ τοῦ Θεοῦ dilectionem: per hoc enim cognoscemur quod ex ἐσμεν. Καὶ ὁ λέγομεν, ὡς τοῦ Θεοῦ ἐπισκοποῦντος veritate, hoc est ex Deo sinus; et quod dicimus, λέγωμεν. Οὐκ ἂν δέ τις ἀνάσχοιτο. κἂν εἰ τῶν δαι- tanquam Deo inspectore dicamus. Siquidem nemo, μόνων ἀναιδέστερος ᾖ, ὑπὸ Θεῷ μάρτυσι ψεύσασθαι. etiamsi dæmonibus esset impudentior, ferre posΕἰ γὰρ μὴ οὕτω ποιμεν, ἀλλὰ λεγόντων ἡμῶν set ut Deo præsente et teste mentiretur. Nisi enim ita ἀγαπᾶν, ἡ καρδία ἡμῶν καταγινώσκῃ ἡμῶν ψεύ- faciamus,sed dicendo quod diligamus, cor nostrum δους, ἁμαρτάνομεν. Πῶς; Οἰόμενοι λανθάνειν τὸν arguat nos mendacii, erramus. Quomodo? Putanπανταχού παρόντα θεὸν, καὶ οὐδὲ τοῦτο συνιέντες, tes id latere Deum, qui ubique præsens est? neque ὅτι εἰ τὴν καρδίαν ἡμῶν βραχεῖαν οὖσαν οὐκ ἔστι iul scientes, quod si fieri non potest ut cor nostrum, λαθεῖν ἡμᾶς, πῶς τὸν μηδαμόθεν ἀπολειπόμενον cum pusillum sit, lateat, multo 585 minus eum λήσομεν. Οὕτως οὖν, φησίν, ἀγαπητοί, παρεσκευακό- lalebit qui nu-qnam deest. Postquam igitur nos ipsos τες ἑαυτοὺς, ἀκαταγνώστως ἑαυτοὺς ἡμῖν αὐτοῖς ἐν τῷ Dila præparaverimus, charissimi,ut non arguamur a πρὸς ἀλλήλους δηλονότι ἀληθεύειν, παῤῥησίαν ἕξο- nobis ipsis, in eo videlicet quod est inter nos muμὲν πρὸς τὸν Θεὸν, ἀφ᾿ ἧς παῤῥησίας καὶ ὃν ἐὰν tuo esse veraces, fiduciam habebimus erga Deum: αἰτήσωμεν, πάντως ληψόμεθα παρ' αὐτοῦ. Διὰ τί; per quam eliam fiduciam quidquid petierimus,omΟτι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηροῦμεν. Μέγιστον γὰρ mino accipiemus ab ipso. Quare? Quia præcepla πρὸς τὸ εἰς ὑπακοὴν ἐκκαλέσασθαι τὸν αἰτούμενον, ejus servamus: id enim maximi momenti est ad ἡ παρὰ τῶν αἰτούντων εὐπείθεια, ὅταν ἀναμφιλέκτως impetrandum quod petitur, nempe obedientia eoπρὸς ἐν ἡ αἴτησις γίνηται. Ἐπεὶ οὖν καὶ ἡμεῖς τὰς rum qui petunt, quando absque ulla haesitatione ἐντολὰς αὐτοῦ τηρούμεν, καὶ τὰ ἀρεστὰ αὐτῷ ποιοῦ fuerit,erga illum ad quem petitio dirigitur. Quoμεν, θαῤῥῶμεν ὡς οὐχ ἁμάρτωμεν τὴν αἰτήσεων, niam ergo et nos ejus præcepla custodimus,el quæ ἀντιδίδοσθαι φιλούσης τῆς παρ' ἀμφοῖν διαθέσεως p'acita sunt ipsi facimus, confilanus quod in peἀνυπερθέτως, τῷ πρὸς τὴν χρείαν θατέρου ἥκοντι, titionibus non simnus passuri repulsam: cum affeΚαὶ ποίαν ἐντολὴν αὐτοῦ ἐφυλάξαμεν; Τὴν λέγουσαν, cius qui in utrisque est,summe cupiat rependore ᾿Αγάπην ἔχετε ἐν ἀλλήλοις. Ἐπεὶ οὖν ἔχοντες ἐντο- vices ejus quod ad usum venit alterius. Et quod λιν, ἵνα τῇ πίστει τῇ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ præceptum illius cnstodimus? Illud quod ait: Dile-

καμεν, ἐκ τούτου γινώσκομεν, ὅτι ἕδρασται ἐν ἡμῖν ἡ ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ χάρις οὗ ἔδωκεν ἡμῖν. Ιστέον δὲ ὅτι πολλαχοῦ τῆς Νέας Γραφῆς, τὸ, Ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν πιστεύειν, κεῖται. Τί δὲ τοῦτο σημαίνειν βούλεται; Οὐδὲν ἄλλο ἢ τὴν δόξαν, τὴν βούλησιν, τὴν εὔκλειαν· τὴν δόξαν μὲν καὶ τὴν εὔκλειαν, ὡς ἐν τῷ, κ θαυμαστὸν τὸ ὄνομά σου ἐν πάση τῇ γῇ·» τὴν βούλησιν δὲ, ὡς ἐνταῦθα, καὶ ἐν τῷ, «Μετανοήσατε καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ·» ἀντὶ γὰρ τοῦ, Εν βουλήσει. Τίς δὲ ἡ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ βούλησις; Βαπτίζειν πάντα τὰ ἔθνη εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύμα ctionem habete inter vos mutuam 85. Quoniam igitur Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, τοῦτο πεποιηaccepto praecepto ut fide quæ est in nomine Filii ejus Jesu Christi diligamus nos mutuo, id fecimus, per hoc cognoscimus quod in nobis firmata sit gratia quam per Spiritum suum dedit nobis. Sciendum est autem quod frequenter in Novo Testamento habetur, Credere in nomine Jesu Domini nostri. Verum quid hoc nomen sibi vult? Nihil aliud quam gloriam, consilium aut celebritatem. Gloriam quidem et celebritatem, ut cum dicitur: «Admirabile est nomen tuum in universa terra 86;» consilium vero et voluntatem, ut hoc loco, et cum dicitur: «Resipiscite, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu 87.» Id enim est, In ejus voluntate. Quæ est autem voluntas Domini Jesu? Ut τος. baptizentur omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti 88. III, 24. Et diligamus nos mutuo, sicut dedit præceptum; et qui servat præcepta ejus, in illo manet, et ipse in eo. Et per hoc scimus quod maneat in nobis, e spiritu quem dedit nobis. «Καὶ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, καθὼς ἔδωκεν ἐντο λήν. Καὶ ὁ τήρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ. Καὶ ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ἐκ τοῦ πνεύματος οὗ ἡμῖν ἔδωκεν.» Hoc est, veraci, inquit, affectione diligamus nos ᾿Αντὶ τοῦ, ᾿Αληθινῇ, φησὶ, διαθέσει ἀγαπᾶν ἀλλήλους. mutuo. Et ubi hac præcepit? In his verbis, cum Καὶ ποῦ τοῦτο; Εν ᾧ ἔλεγε, «Καθώς θέλετε να ait, Quemadmodum vultis ut faciant vobis homni- ποιῶσιν ἔμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς ὁμοίως ποιεῖτε nes,ila et vos facite ipsis 89.» Si nos ergo cupimus αὐτοῖς. • Εἰ οὖν τοὺς πλησίον ἡμῶν ἀγαπῶμεν ἀληut proximi nostri vero ac sincero affectu erga nos θινῶς καὶ ἀδόλως πρὸς ἡμᾶς διακεῖσθαι, ὡσαύτως affecti sint, et nos omnino similiter affecti simus πάντως καὶ ἡμεῖς διατεθείημεν πρὸς αὐτούς. Αλλ' erga ipsos. Quod si hoc Domini præceptum est, εἰ ἐντολὴ τοῦτο τοῦ Κυρίου πολλῷ μᾶλλον ἡμῶν ἐν multo magis si nos in ipso maneamus 586 sive c αὐτῷ μενόντων ἤτοι ἡδρασμένων, καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν frmati simus, ipse quoque seipsum nobis exhibe- ἡμῖν παρέξει. Αρνήσασθαι γὰρ ἑαυτὸν οὐ δύναται. bit 90. Seipsum enim negare non potest: hoc est, Τουτέστιν, οὐκ ἐπὶ διακένοις ληφθείη, τὰς ἐντολὰς non inaniter assumi potest.dum præcepta sua no- αὐτοῦ ἡμῖν ἐπιχορηγῶν, ἀλλ' ἐν ἑαυτῷ πρώτως ταύ bis suppeditat, sed hæc in seipso primum stabilit. τας βεβαιώσαιτο. Εἰ δὲ τοῦτο, πάντως εἰ ὰ ἐντέλλε Si autem hoc fuerit, utique si quæ præcipit faci- ται ποιοῦμεν, ἕξομεν αὐτὸν ὑπήκοον καὶ ἡμεῖς ἐν mus, habebimus et illum nobis obsequentem in οἷς ἂν αἰτῶμεν, καὶ τὸ χάρισμα αὐτοῦ βέβαιον ἐν omnibus quæ ab eo petierimus,et donum ejus fir- ἡμῖν. Ὁ δὲ ὅλος νοῦς τῆς συντάξεως, τοιοῦτος· ἶνα mum in nobis. Tota vero ordinationis sententia, πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χρι est hujusmodi: Ut credamus nonini Filii ejus Jesu στοῦ, καὶ ἀγαπῶμεν ἀλλήλους ἀληθινῶς, ὡς ἡ ἐνα Christi, et diligamus nos mutuo vere, sicut est præ- τολὴ αὐτοῦ. Ὁ γὰρ τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, ἐν αὐ ceptum ejus. Nam qui servat præcepta ejus, in illo τῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἐν αὐτῷ. Ἐκ τούτου δὲ γινώσ manet et ipse in eo. Per hoc autem scimus quod χομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ἐκ τοῦ πνεύματος ἤτοι maneat in nobis, ex spiritu sive dono quod dedit τοῦ χαρίσματος, οὗ ἡμῖν ἔδωκεν. Ασύλου γὰρ τού nobis. Siquidem donec manet hoc asylum, procul του μένοντος, ἀναντίῤῥητον ἔχομεν τὸ ἀναφαίρετον dubio babemus inauferibile donum ipsius. Quo- της δόσεως αὐτοῦ. Πῶς δὲ ἄσυλον ἔσται; Ἐν τῷ μηδὲν modo autem erit asylum? Si nihil ex negligentia ἡμᾶς παραβλάπτειν ἐξ ὀλιγωρίας ὧν ἐνετείλατο ἡμῖν prætermittamus eorum quæ nobis præcepit circa περὶ ἀγάπης. dilectionem. IV, 1-6.Charissimi,ne cujus spiritui credatis.sed probate spiritus an ex Deo sint: quoniam multi pseudoprophetæ exierunt in mundum. Per hoc cognoscite spiritum Dei.Omnis spiritus qui conftetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est;et omnis spiritus qui non conftetur Jesum Christum in carne venisse,ex Deo non est. Et hic est spiritus ille Antichristi, de quo audistis quod veniat, et nunc jam in mundo est. Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis ὅτι πολλοὶ τον κόσμον. «Αγαπητοί, μή παντὶ πνεύματι πιστεύετε, ἀλλὰ δοκιμάζετε τὰ πνεύματα εἰ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ψευδοπροφῆται ἐξεληλύθασιν εἰς Ἐν τούτῳ γινώσκετε τὸ πνεῦμα τοῦ Θεοῦ. Πᾶν πνεῦμα ὁ ὁμολογεῖ Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Καὶ πᾶν πνεῦμα ἢ μὴ ὁμολογεῖ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐν τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστι. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ ᾿Αντιχρίστου, ὁ ἀκηκόατε ὅτι 85 Joan. XIII. 14, 86 Psal. VIII, 2. 87 Act, II, 38. 88 Matth. XXVII, 19. 80 Matth. v.1, 12. 901 Tim. 11, 15.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. ἔρχεται. Καὶ νῦν ἔν τῷ κόσμῳ ἐστὶν ἤδη. Ὑμεῖς ἡ eos, quoniam major est qui in vobis est quam qui ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστε τεχνία, καὶ νενικήκατε αὐτοὺς, in mundo. Ipsi de mundo sunt,ideo de mundo loὅτι μείζων ἐστὶν ὁ ἐν ὑμῖν, ἡ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ. quuntur, et mnndus eos audit. Nos ex Deo sumus. Αὐτοὶ ἐκ τοῦ κόσμου εἰσὶ, διὰ τοῦτο ἐκ τοῦ κό- Qui novit Deum audit nos: qui non est ex Deo, σμου λαλοῦσι, καὶ ὁ κόσμος αὐτῶν ἀκούει. non audit nos. Per hoc cognoscimus spiritum veἩμεῖς ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐσμεν. Ὁ γινώσκων τὸν Θεὸν, ritatis et spiritum erroris. ἀκούει ἡμῶν. ὃς οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ Θεοί, οὐκ ἀκούει ἡμῶν. Ἐκ τούτου γινώσκομεν τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς πλάνης.» Διελθὼν τὸν περὶ τῆς ἀγάπης τῆς εἰς τοὺς πλη- Postquam sermonem absolvit de dilectione erga στον λόγον, καὶ ταύτην εἶναι γνώρισμα ἀποφηνάμενος proximum, et hanc indicium esse demonstravit τῆς τοῦ Πνεύματος διαμονῆς οὗ ἐλάβομεν, νῦν ἐπιφέρει permansionis Spiritus quem accepimus, subjungit καὶ διάκρισιν τῶν ὄντως ἀδελφῶν, καὶ τῶν παραπλη- nunc eorum quoque dijudicationem qui vere fraσίων, ἵνα ταύτην ἔχοντες, μὴ διὰ τὴν ἐντολὴν τὴν περὶ tres sunt et proximi, ut hanc habentes, non inτῆς ἀγάπης, περιπίπτωμεν τοῖς ψευδαδέλφοις καὶ cidamus occasione præcepti de dilectione in ψευδαποστόλοις καὶ ψευδοπροφήταις, μεγίστην έαυ- falsos fratres falsosque apostolos et falsos proτοῖς βλάβην ἐκ τούτου πορίζοντες. Ὡς γὰρ ὁμοτρόποις phetas, maximum inde damnum nobis ipsis περιφυόμενοι, πρῶτον μὲν ἑαυτοὺς βλάψομεν, άσε- 187 comparantes. Siquidem complectendo illos βέσι τοῦ λόγου κεκοινωνηκότες τῆς πίστεως, καὶ τὰ lanquam similium essent morum, primum nobis ἅγια τοῖς κυσὶ παραθέμενοι, ἔπειτα καὶ τοὺς ἡμῖν ipsis nocebimus, dum sermone communicamus cum προσανέχοντας. Ἡ γὰρ πρὸς αὐτοὺς ἡμῶν ἀγάπη his qui fide impii sunt, et sancta canibus proponiπολλοὺς πείσει λαμβάνειν αὐτοὺς διδασκάλους, καὶ mus deinde et his qui una nobiscum versantur πιστεύειν τοῖς ὑπ' αὐτῶν λεγομένοις ἀφυλάκτως ἐκ Nostra namque erga illos dilectio suadebit multis ut της μεθ᾿ ἡμῶν κλεπτομένους αὐτῶν συναναστρο- ipsos assumant præceptores, credantque his quæ ab φῆς. Καὶ τί τὸ γνώρισμα τούτων, ἀλλ᾽ ἢ τοῦτό φη- ipsis dicuntur, dum non observantes, veluti furto σιν· › Πᾶν πνεῦμα ὁ ὁμολογεῖ.» Πᾶν πνεῦμα, ἤτοι subducti sunt propter illorum conversationem, προφητείας ἢ ἀξίωμα ἀποστολῆς, ὁ ὁμολογεῖ Κύ- quam habent nobiscum, et quod sit horum indiριον Ἰησοῦν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν. cium,dicit hoc esse quod sequitur: «Omnis spiritus Ο δὲ τοῦτο μὴ ὁμολογεῖ, ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔστιν, qui confitetur.» Omnis spiritus sive prophetiæ vel ἀλλὰ τὸ ἀξίωμα τοῦτο ἐκ τοῦ ᾿Αντιχριστου ἐστὶν, ὃ apostolatus dignitas, quæ conftetur Dominum Jeἀκηκόατε. Πότε; Ἐξ οὗ πρὸ μικρῶν ἔλεγεν ὅτι Πολ- sum in carne venisse, ex Deo est: quæ autem hoc λοὶ ᾿Αντίχριστοι ἐν τῷ κόσμῳ· τουτέστιν, οἱ πρός non confitetur, ex Deo non est, sed hæc dignitas δρομοι τοῦ ᾿Αντιχρίστου. Τὴν δὲ ὁμολογίαν τῆς τοῦ ex Antichrtsto est, de quo audistis. Quando? Ex Κυρίου ἐν σαρκί παρουσίας, οὐχὶ γλώσσῃ φησί γί- his verbis quæ paulo ante dixit, quod multi Antiνεσθαι, ἀλλὰ τοῖς ἔργοις. Πῶς; ὡς ὁ μακάριος Παϋ- christi sint in mundo, hoc est præcursores Antiλός φησι • «Πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ περι- christi. Porro confessionem adventus Domini non φέροντες ἐν τῷ σώματι, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ lingua fieri dicit, sed operibus. Quomodo? Sicut ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ.» Ὃς οὖν ἐνεργόν beatus Paulus dicit: «Semper mortificationem ἔχει τὸν Ἰησοῦν καὶ τῷ κόσμῳ ἀπέθανε, καὶ οὐκ Jesu in corpore circumferentes, ut et vita Jesu ἔτι τῷ κόσμῳ ζῇ, ἀλλὰ τῷ Χριστῷ, καὶ περιφέρει in corpore nostro appareat 91.» Qui igitur operanτοῦτον, οὐκ ἐν τῇ τοῦ Χριστοῦ μόνον σαρκί, ἀλλὰ tem habet Jesum, et mundo mortuus est, nec jam καὶ ἐν τῇ ἑαυτοῦ, οὗτος ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Οστις mundo vivit sed Christo, et hunc circumfert non in δὲ οὐχὶ Χριστῷ, ἀλλὰ τῷ κόσμῳ ζῇ, τουτέστι, ταῖς sola Christi carne, verum etiam in sua, hic ex Deo τοῦ κόσμου ἡδυπαθείαις, ὁ τοιοῦτος οὐκ ἔστιν ἐκ est. Quisquis autem non Christo, sed mundo vivit, τοῦ Θεοῦ. Διὸ καὶ Παυλός φησιν • Όπου γε hoc est mundi voluptatibus, talis non est ex Deo. ὑμῖν ἔριδες καὶ διχαστασίαι, οὐχὶ σαρκικοί έστε, και Ideo et Paulus ait. Cum in vobis sint contentiones κατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε. ο Ὁ δὲ κατὰ ἄνθρω- et factiones, nonne carnales estis, et secundum που περιπατῶν, πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει. Ὁ δὲ hominem ambulatis 92?, Qui vero secundum lιοΧριστοῦ πνεῦμα μὴ ἔχων, τουτέστιν, ὁ μὴ κατὰ minem ambulat, Christi spiritum non habet 93, hoc Χριστὸν ζῶν, τῷ κόσμῳ νεκρώσας ἑαυτὸν δηλονότι, est qui non secundum Christum vivit,ita videlicet οὗτος οὐκ ἔστι Χριστοῦ. «Ἐν τῷ κόσμῳ εἶναι ἤδη, ο ut seipsum mundo mortificaverit, hic non est τὸν ᾿Αντίχριστόν φησιν, οὐ σωματικῶς, ἀλλὰ διὰ τῶν Christi. «Et nunc jam in mundo est. In mundo προοδοποιούντων αὐτῷ τὴν παρουσίαν, ψευδοπροφη- ait jam esse Antichristum, non corporaliter, sed τῶν καὶ ψευδαποστόλων καὶ αἱρεσιωτῶν. Οὗτος δὲ propter eorum præsentiam qui viam illi praeparant, ὁ ᾿Αντίχριστος, ἄνθρωπος τὸν Σατανᾶν περιφέρων nempe psendoprophetas, pseudapostolos et hæreti ἔσται, ὑπεραιρόμενος ἐπὶ πάντα λεγόμενον Θεὸν ἢ cos. Hic autem Antichristus homo erit qui Satanam σέβασμα. Διὸ καὶ τὰ εἴδωλα σέβειν ἀθετήσει, οὓς circumferet, elatus adversus omnem qui dicitur Θεοὺς λεγομένους ἐσήμανε.. Διὰ δὲ τοῦ, πᾶν σέβα- Deus aut numen 94. Ideo quoqne idola colere asper- " ἐν 91 11 Cor. IV, 10. 93 1 Cor. sit, 3. 95 Rom vili, 9. 94 1 Thess. 11, 4.

nabitur, quos dici deos significavit: porro per hoc σμα καὶ τὸν χριστιανισμόν· καὶ ἑαυτὸν μόνον ἀποquod addit Omne numen, etiam Christianismum φαίνειν ἐπιχειρήσει Θεόν. Τούτοις γνωρίσας τοὺς significat: et seipsum solum conabitur ostendere τοῦ Κυρίου προφήτας καὶ ἀποστόλους, ἐπιφέρει· Ὑμεῖς Deum. Ubi per hæc cognoscendos dedit Domini δὲ οἱ ἐκ τοῦ Θεοῦ ὄντες, τεκνία, νενικήκατε αὐτοὺς, 188 propheta: et apostolos, subjungit: Vos autem ἤτοι τοὺς ψευδοπροφήτας. Πῶς; Ὅτι ὁ ἐν ὑμῖν Θεὸς cum ex Deo sitis, fi ioli, devicistis eos, nempe pscu- μείζω ἐστὶν ἢ ὁ ἐν τῷ κόσμῳ, καθ᾽ ἂν οἱ ψευδοπρο doprophetas. Quomodo? Quoniam Deus qui in vobis φῆται ζῇν εἴλοντο. Εἶτα τούτοις ἐπιφέρει καὶ ἕτερον est, major est quam is qui in mundo est, juxta αὐτῶν γνώρισμα τῶν ψευδοπροφητῶν, ὃ μάλιστα καὶ quem pseu loprophetæ vivere elegerunt. Deinde his τοὺς ἡπλουστέρους τῶν πιστῶν ἐλύπει. Εἰκὸς γάρ subjungit et aliud indicium ipsorum pseudoprophe- τινας τούτων καὶ ἀσχάλμειν ὁρῶντας ἐκείνους μὲν tarum,quod etiam maxime contristabatsimpliciores τοῖς πολλοῖς περισπουδάστους, ἑαυτοὺς δὲ καταφρο credentes. Verisimile enim erat quosdam horum νουμένους. Καί φησι· Μὴ λυπεῖσθε, εἰ ὑπὸ τῶν πολwg.e ferre, dum illos quidem viderent a multis λῶν καταφρονεῖσθε ὑμεῖς, ἐκεῖνοι δὲ ὑπὸ τούτων haberi in pretio, sese autem despici, et ait: Ne προσλαμβάνονται. Τῷ γὰρ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον προσmcrore afficiamini si vos a multis contemnimini, τρέχει. «Αὐτοὶ ἐκ τοῦ κόσμου εἰσὶ, καὶ ἐκ τοῦ κόσ illi vero ab his assumuntur. Simile namque accurrit σμου λαλοῦντες " τουτέστι, κατὰ τὰς σαρκικὰς ad sibi simile. «Ipsi de mundo sunt, et ideo de 5 ἐπιθυμίας διδάσκοντες ἔχουσιν αὐτοὺς κατηκόους, mundo loquuntur.» Ipsi de mundo sunt, et cum ἐνδιάστροφοι ἐνδιαστρόφους. Ὑμεῖς, δὲ, ἅτε ἐκ τοῦ, de mundo loquantur, hoc est juxta carnales concuΘεοῦ ὄντες, καὶ τῶν κοσμικῶν ἐπιθυμιῶν ἀλλοτριω piscentias doceant, habent ipsos obsequentes, per- μένοι, ἀπαράδεκτοι αὐτοῖς καθιστάμεθα. Ακούει δὲ versi perversos. Nos autem eum ex Deo simus et a ἡμῶν ἐκεῖνος ὁ σωφρόνως ζῶν, καὶ διὰ τοῦτο Θεὸν carnalibus concupiscentiis alienati, non possumus ἐπιγινώσκων ἕτοιμος ὑπέχειν ἡμῖν τὴν ἀκοήν. Διὸ καὶ ab ipsis recipi. Nos autern audit ille qui temperan- ὁ Χριστός φησιν, «Ὁ ἔχων ώτα ἀκούειν, ἀκουέτω,» ter vivit, et ila Deum novit, paratus præbere nobis τὸν πρὸς εὐπείθειαν παρεσκευασμένον, ἐκείνῳ καὶ auditum. Ideo et Christus ait: Qui habet aures ad τὰ ὦτα μαρτυρῶν ἔχειν. Ταῦτα διαστειλάμενος, ἐπιaudiendum audiat 95:» testificans eum solum qui φέρει λοιπὸν ὡς ἐπισφράγισμα των εἰρημένων αὐτῷ ad obedientiam præparatus est habere aures. His ἤδη, ὅτι ἐκ τούτου γινώσκομεν τοὺς τὸ πνεῦμα τῆς distinctis consequenter subjungit tanquam sigillum ἀληθείας, ἤτοι τὸ ἀληθὲς ἔχοντας προφτικὸν ἀξίωeorum quæ jam a se dicta sunt, quod per hoc μπ, καὶ τὸ πνεῦμα τὸ πλάνον, τὸ τῆς ψευδοπροφη (nempe quod jam dictum est) cognoscimus eos qui τείας. spiritum veritatis sive veram propheticam dignitatem habent, et qui spiritum erroris sive falsæ prophetiæ. CAPUT V. De fraterna charitate ad divinum cultum. IV, 7, 11. Charissimi, diligamus nos invicem, quia charitas ex Deo est; et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum. Qui non diligit. non novit Deum: quoniam Deus charitas est. Per hoc apparuit charitas Dei in nobis, quod Filium suum unigenitum miserit Deus in mundum, ut vivamus per eum. In hoc est 589 charitas, non quod nos dilexerimus Deum, sed quod ipse dilexerit nos, et miserit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris. Charissimi, si sic Deus dilexit nos, et nos debemus invicem diligere. Rursum post prædicta sermonem de dilectione resumit. Cum enim ostendisset quem oporteat diligere, nempe quod moribns conformes, hæret his quæ iuitio dicta sunt, dicens et dilectionem et cum qui diligit ex Deo esse, solumque eum qui diligit ex Deo natum esse ac Deum cognoscere: eum vero qui charitatem non habet. Deum etiam ignorare, contrariis contraria confirmans.Quomodo autem Deum non noverit is qui non diligit, hoc modo probat: «Deus charitas est.» El unde hoc manifestum fiet? ex eo quod miseritEilium suum unigenitum in mun95 Matth. xii, S. «Περὶ φιλαδελφίας εἰς θεοσέβειαν.» «᾿Αγαπητοί, ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. ὅτι ἡ ἀγάπη ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται, καὶ γινώσκει τὸν Θεόν. Ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω τὸν Θεὸν, ὅτι ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν. Ἐν τούτῳ ἐφανερώθη ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸν Υἱὸν αὐτοῦ μονογενῆ ἀπέσταλκεν ὁ Θεὸς εἰς τὸν κύσμον, ἵνα ζήσωμεν δι' αὐτοῦ. Ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη, οὐχ ὅτι ἡμεῖς ἀγαπήσαμεν τὸν Θεὸν, ἀλλ' ὅτι αὐτὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς, καὶ ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ ἱλασμὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν. ᾿Αγαπητοί, εἰ οὕτως ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπᾶν, ο Καὶ μετὰ ταῦτα ἀναλαμβάνει παλιν τὸν περὶ τῆς ἀγάπης λόγον. Δείξας γὰρ τίνα χρὴ ἀγαπᾶν, ὅτι τοὺς ὁμοιοτρόπους, ἔχεται λοιπὸν τῶν ἐξ ἀρχῆς, ἐκ τοῦ Θεοῦ εἶναι λέγων καὶ τὴν ἀγάπην καὶ τὸν ἀγα πῶντα, καὶ μόνον τοῦτον τὸν ἀγαπῶντα ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγεννῆσθαι, καὶ ἐγιγινώσκειν Θεὸν, τὸν δὲ μὴ ἔχοντα τὴν ἀγάπην, καὶ τὸν Θεὸν ἀγνοεῖν, τοῖς ἐναντίοις τὰ ἐναντία πιστούμενος. Πῶς δὲ ὁ μὴ ἀγαπῶν οὐκ ἔγνω Θεόν, κατασκευάζει οὕτως·: Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστί. ο Πόθεν δῆλον; Αφ᾿ οὗ ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μου νογενῆ εἰς τὸν κόσμον, ἵνα τὴν ὄντως ζωὴν παράσχει

COMMENT. IN EPIST.: JOANNIS. ἡμῖν, καὶ ζήσωμεν δι' αὐτοῦ. Ωσπερ γὰρ ἀγαθότης dum, ut veram vitam nobis tribueret,et viveremus λέγεται, ὅτι δι᾿ ἀγαθότητα απέκτησε τὸν νοητὸν κόσμον καὶ τὸν αἰσθητόν, ἵνα ἔχῃ τοῦ ὄντως ὄντος ἑαυτοῦ κοινωνούς, οὕτω καὶ δι᾿ ἀγάπην τὴν εἰς ἡμᾶς δοὺς τὸν μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν εἰς τὸν κόσμον, ἔδειξε καὶ διὰ τούτου ὅτι ἀγάπη ἐστὶ, διὸ καὶ αὐτὸς ἐπιφέρει. «Ἐν τούτῳ ἐστὶν ἡ ἀγάπη, ἀντὶ τοῦ, Εν τούτῳ δείκνυται ὅτι ἀγάπη ἐστὶν ὁ Θεός. Εἶτα ἐξαίρων τὸ τῆς τος Θεοῦ ἀγάπης καλόν, φησίν, οὐχ ὅτι δὲ ἡμεῖς ἀγαπῶμεν αὐτὸν, τοῦτο ἐποίησεν ὁ Θεὸς, τὸν ἑαυτοῦ Υἱὸν, ὑπὲρ ἡμῶν δούς· ὅπερ ἐποφείλεται τοῖς ἀγαπωμένοις, ἀντιδιδόναι ἀγαπῶσι τὴν ἴσην διάθεσιν, ἀλλὰ προκατάρχων τῆς εἰς ἡμᾶς εὐεργεσίας δι' ἀγάπης, ἀπέστειλε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ. Καί οὐ μόνον ἀπεστειλεν· ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος ἐξιλάσασθαι. Εἰ οὖν οὕτως, " φησὶν, ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς, καίτοι μηδὲν εἰς φύσιν αὐτῷ κοινωνοῦντας, πολλῷ πλέον ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς τοὺς ἀμοφυεῖς ἡμῖν ἀγαπᾶν καὶ γνόντες τὸ ἀπὸ τῆς ἀγάπης καλὸν, ἀλλήλοις τοῦτο διακονεῖν. "Ωσπεπ γὰρ ἔγκλημα τῷ μὴ αἰρουμένῳ τὸ αἱρετὸν, καὶ τῷ μὴ φιλοῦντι τὸ φιλητὸν, οὕτως ἔπαινον περιποιεῖν τοῖς ἀγαπῶσι τοὺς ἀξίους ἀγάπης, διὰ τὸ εἶναι ἀγαπητούς Οὕτω δὲ διατεθέντες ἔχομεν ἀμφότερα, καὶ τὸ ἀγαπητοί, διὰ τὸ ὑπὸ Θεοῦ ἠγαπῆσθαι καὶ προσληφθῆναι ὑπ' αὐτοῦ, καὶ τὸ ἀγαπητικοί, διὰ τῆς πρὸς τοὺς πλησίον ἀγάπης· ἀγάπης δὲ τῆς εἰλικρινούς καὶ καθαρᾶς, ἀλλ᾽ οὗ τῆς ἐμπαθούς τε καὶ ῥυπαρᾶς ἥτις λῃσταῖς ἂν καὶ τοῖς ἄλλοις κακούργοις ἐγγένοιτο. Θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθένται. Ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν μένει, καὶ ἡ ἀγάπη αὐτοῦ τετελειωμένη ἐστὶν ἐν ἡμῖν. Εν τούτω γινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν, καὶ αὐτὸς ἐν ἡμῖν, ὅτι ἐκ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ δέδωκεν ἡμῖν, Καὶ ἡμεῖς τεθεαμεθα καὶ μαρτυροῦμεν, ὅτι ὁ Πατὴρ ἀπέσταλκε τὸν Υἱὸν Σωτῆρα τοῦ κόσ σμου.» Εἴπομεν καὶ πρὸ τούτου, ὡς ἔθος τῷ μακαρίν τούτῳ, τὰ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν ἀναλαμβάνειν, τοῦ τε ἐξιν βούλεσθαι τῶν λεγομένων τοῖς μαθητευομένοις περιποιεῖν, καὶ ἐπὶ τὸ τρανώτερον τὸν λόγον ἄγειν καὶ τελεώτερον. Ἑτέρως γὰρ καὶ ἑτέρω; ἐπιχειρῶν ἀπὸ τῶν ἐν τῷ πράγματι ἐνθεωρουμένων, καὶ οἷον τὸ ἐλλιπὲς τοῦ λόγου αναπληρών, τελεωτάτην την τῶν λεγομένων ποιεῖται ἀπόδειξιν. Κατὰ ταύτην καὶ νῦν τὴν ἀγωγὴν χρώμενος τῷ λόγῳ φησί· «Θεὸν οὐδεὶς πώποτε τεθέαται, ο Ἐπεὶ γὰρ περὶ τῆς ἀγά πης τῆς εἰς τοὺς ἀδελφοὺς ποιούμενος τοὺς λόγους τὸν Θεὸν εἰς ὑπόδειγμα προήγε, ούντα τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ διὰ τὴν περὶ ἡμᾶς ἀγάπην εἰς θάνατον. ᾿Ακόλουθον δὲ ἦν εἰπεῖν τινα, Καὶ πόθεν τοῦτο λέγεις περί πραγμάτων ἀθεάτων καὶ ἀνεφίκτων, καὶ διαβεβαιοῖς ἡμᾶς οἷς μήπω τις ἔγνωκε; συντρέχων οὖν τοῖς οὕτω λέγουσι φησ καὶ αὐτὸς, ὅτι Θεὸν μὲν οὐδείς ἑώρακε πώποτε. Σύμφημι καὶ αὐτός. ᾿Αλλ᾽ ἐκ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, φησί, γινώσκομεν, ὅτι ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν ἐστι. Καὶ καλῶς τοῦτο λέγει, per ipsum. Quemadmodum enim honitas dicitur,eo quod propter bonitatem, intellectualem ac sensibilem mundum produxerit,ut is qui vere est,aliquos laberet sui participes: ita quoque propter dilec tionem qua pro nobis dedit Unigenitum suum in mundum ostendit,etiam per hoc quod charitas sit. Ideo et ipse subjungit: • In hoc est charitas, hoc est, In hoc ostenditur quod Deus sit charitas. Deinde extollens bonitatem charitatis Dei, ait: Non quod nos dilexerimus ipsum hoc fecit Deus,dans Filium suum pro nobis, quasi dilectis debuisset, ut diligentibus rependeret æqualem affectum: sed per charitatem prior auspicans beneficium erga nos, misit Filium suum: nec solum misit, verum etiam pro peccatis nostris proprio illius sanguine placatus est. Si sic ergo dilexit nos Deus, inquit, quanquam in natura nihil nobis commune esset cum illo, multo magis debemus et nos diligere eos qui ejusdem nobiscum sunt naturæ: et cognito bono quod a charital procedit, invicem illud adninistrare. Quemadmodum enim culpa est illi qui non eligit quod eligendum est, nec amat quod amabile est: ita et laudi daturiis qui diligunt dignos dilectione, eo quod chari sint. lta autem affecti, utrumque habemus: 590 et αγαπητοί, id est, clari sumus, eo quod a Deo amati et assumpti simus, et ἀγαπητικοί, hoc est, amore persequentes per dilectionem erga proximos: dilectionem, inquam, sinceram ac puram, non autem affectibus obnoxiam ac sordidam, quæ sicariis aliisque facinorosis contingere potest. IV, 12:14. Deum nemo vidit unquam. Si diligamus nos invicem, Deus in nobis manet, et charitus ejus est perfecta in nobis. Ex hoc cognoscimus in eo nos manere et ipsum in nobis, quod de spiritu suo dederit nobis. Et nos vidimus et testamur quod Pater miserit Filium suum Salvatorem mundi. Diximus etiam antehac quod huic beato viro moris sit eadem de eisdem repetere, ac habitum eorum quæ dicuntur velle infigere iis qui docentur, et sermonem ducere ad id quod clarius ac perfectius est. Alio enim et alio modo aggrediendo ab his quæ in re conspiciuntur, et veluti complens quod in sermone deest, perfectissimam facit demonstrationem eorum quæ dicuntur. Juxta banc institutionem etiam nunc sermone utens ait: «Deum nemo vidit unquam. Quuiam enim sernonem faciens de charitate erga fratres, Deum in exemplum produxerat, qui Filiumn suum unigenitum dedit in mortem, propter charitatem quam erga nos habuit: consequens autem erat ut aliquis diceret:E: unde aut quomodo hoc dicis de rebus invisibilibus et incomprehensibilibus,et tua apud nos confirmas his quæ nunquam aliquis cognovit? occurrens igitur his qui ita dicerent, ait ipse: Quod Deum sane nemo unquam viderit, et ego quoque assero: sed ex dilectione erga nos mutua, cogno-

εἰσὶ καταλαμβάνομεν. ᾿Αμέλει ὥσπερ οὐδὲ ψυχήν τις ἑώρακεν, ἀλλ᾽ ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γοῦν καὶ τῶν κινη μάτων κατανοεῖ ὡς ἐνυπάρχει, οὕτω ἡμῖν καὶ τὴν εἰς ἡμᾶς αὐτοῦ ἀγάπην, ὡς διὰ τινος κινήσεως καὶ ἐνερ γείας γινώσκομεν. Εἰ δέ τοῦτο οὐκ ἔξω τοῦ εἰκότος, οὐδὲ ὁ θεῖος οὗτος ἀνὴρ παρὰ τὸ εἰκὸς ἐκ τῆς ἐνεργείας εἶναι τὸν Θεὸν καὶ ἐν ἡμῖν δείκνυσι. Καὶ τίς ἡ ἐνέργεια; Ἡ εἰς τοὺς πλησίον ἡμῶν καθαρὰ καὶ ἄδολος ἀγάπη. scimus quod Deus in nobis sit. Et recte hoc dicit. Πολλὰ γὰρ τῶν ἀθεάτων ἡμῖν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν, ὅτι Multa namque ex his quæ nobis invisibilia sunt, ex actionibus esse deprehendimus. Certe quemadmodum neque animam quispiam vidii, sed tamen ex actionibus et motionibus in nobis esse deprehendit: ita et dileclionem Dei erga nos, veluti per quamdam motionem ac operationem cognoscimus. Quod si hoc absurdum non est, neque iste vir præter decorum ex operatione Deum quoque in nobis esse ostendit. Et quæ est operatio? Pura ac sincura dilectio erga proximum. 591 Hæc enim efficax est et nullum habens defe- Αὕτη γὰρ καὶ ἐνεργής καὶ ἀνελλιπής, ἐν τῷ ctum, quando videlicet pura est. Hoc indicium est καθαρά δηλονότι εἶναι. Τοῦτο το γνώρισμα et nos in ipso et ipsum in nobis manere,quod etiam τῆς τε ἡμῶν ἐν αὐτῷ μονῆς καὶ τῆς ἐν ἡμῖν ἐκεί de Spiritu suo dederit nobis. Nam qui purus est, pura νου, καὶ ὅτι, φησί, τοῦτο ἐκ τοῦ Πνεύμανος αὐτοῦ et ab omnisordeimmaculata nobis largitur. Quoniamn δέδωκεν ἡμῖν, Ὁ γὰρ καθαρός καθαρὰ καὶ ἄχραντα ergo per puram dilectionem cum eo communicamus παντὸς ρύπου χαρίζεται. Ἐπεὶ οὖν διὰ τῆς καθαρᾶς ex hoc etiam nos, inquit, qui secundum carnem eum ἀγάπης αὐτῷ κοινωνοῦμεν, ἐκ τούτου καὶ ἡμεῖς, φηvidimus,cognovimus eum,et testificamur quod Pa σιν, οἱ κατὰ σάρκα τεθεαμένοι αὐτὸν ἔγνωμεν καὶ ter miserit eum Salvatorem mundi.Sed præter nos μαρτυροῦμεν, ὅτι ὁ Πατὴρ ἀπέσταλκεν αὐτὸν Σωtram quoque notitiam ipse eliam nos instruxit, τῆρα τοῦ κόσμου. ᾿Αλλὰ καὶ πρὸς τῇ ἡμετέρα γνώperfectius in hanc cognitionem nos inducens,quando σει, καὶ αὐτὸς ἐξηγήσατο, τελεώτερον ἡμᾶς τῇ dixit: «Exivi a Patre, et veni in mundum96.»Hoc τοιαύτῃ ἐμβιβάζων γνώσει, ποτὲ μὲν λέγων, «Εξω quantum ad id attinet quod Filium suum Unigeni - ἦλθον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐλήλυθα εἰς τὸν κόσμον,» lum ob nostri dilectionem demiserit in mundum. τοῦτο περὶ τοῦ καταπέμψαι ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας Rursum eu aliis manifestius: Adeo enim, inquit, ἀγάπης ἀπ᾿ οὐρανοῦ τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ Deus dilexit mundum,ut Filium suum unigenitum εἰς τὸν κόσμον· καὶ δι᾿ ἑτέρων δὲ πάλιν τρανότερον ο daret, ut omnis qui credit ut eum non pereat. Et: «Τοσούτον γάρ, φησίν, ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, Non veni ut judicem mundum, sed ut salvum fa- ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ciam mundum. Habemus igitur et a nostro ipso- c ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτῷ μὴ ἀπόληται· ο καὶ, «Οὐκ ἦλθον rum aspectu, inquit, et a doctrina Unigeniti qui ἵνα κρίνω τὸν κόσμον, ἀλλ᾽ ἵνα σώσω τὸν κόσμον.» est sinu Patris velut in Evangeliis dictum est 97. Εχομεν τοίνυν καὶ ἀπὸ τῆς αὐνοψίας, φησὶ, καὶ ἀπὸ et ab operatione per mutuam dilectionem, quod τῆς τοῦ Μονογενοῦς ἐξηγήσεως τοῦ ὄντος, εἰς τὸν Deus in nobis sit, et de Spiritu suo dederit nobis, κόλπον τοῦ Πατρὸς, ὡς ἐν Εὐαγγελίοις εἴρηται, καὶ et cum eo participemus. ἀπὸ τῆς ἐνεργείας διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, ὅτι ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν, καὶ ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ δέδω καν ἡμῖν, καὶ κοινωνοῦμεν αὐτῷ. IV, 15-17 Quisquis confessus fuerit quod Jesus est filius Dei, Dei in eo manet, et ipse in Deo. Et nos cognovimus et credidimus charitatem quam habet Deus in nobis. Deus charitas est, et qui manet in charitate, in Deo manet et Deus in eo. In hoc perfecta cst charitas nobiscum, ut fiduciam habeamus in die judicii, quod sicut ille est et nos sumus in munde hoc. Hoc ad id quod paulo ante dictum est refertur, pula quod omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. Quoniam enim sufficienter demonstravit quod el Glii sint Dei et Deus in ipsis maneat: demonstravit autem hoc per mutram clar ilatem,quæ cnfirmat datum esse ipsis Spiritum sanctum sive spiritualia dona: 192 rursum ad illa refert sermonem, et ait: «Quisquis confessus fuerit quod Jesus est Filius Dei, Deus in eo manel;» hujusmodi aliquid dicens: Dixiinsnperioribus, Omnis qui confietur Jesum Christum in 96 Joan. xvi, 28. 97 Joan. 1 18. " «Ος ἂν ὁμολογήσῃ ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει, καὶ αὐτὸς ἀν τῷ Θεῷ. Καὶ ἡμεῖς ἐγνώκαμεν καὶ πεπιστεύκαμεν τὴν ἀγάπην, ἢν ἔχει ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν. Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστὶ, καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει, καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ. Ἐν τούτῳ τετελείωται ἡ ἀγάπη μεθ᾿ ἡμῶν, ἵνα παῤῥησίαν ἔχωμεν ἐν τῇ ἡμέρα τῆς κρίσεως, ὅτι καθὼς ἐκεῖνός ἐστι, καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ο Τοῦτο πρὸς τὸ πρὸ βραχέος εἰρημένον ἀναφέρεται τό, ὅτι πᾶν πνεῦμα ὁ ὁμολογεῖ ᾿Ιησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ· ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι. Ἐπεὶ γὰρ ἱκανῶς ἀπέδει ξεν, ὅτι καὶ τέκνα εἰσὶ Θεοῦ, καὶ ὁ Θεὸς ἐν αὐτοῖς μέσ νει, ἀπέδειξε δὲ τοῦτο διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγάπης, ήτις ὅτι ἐδόθη αὐτοῖς Πνεῦμα ἅγιον, ἤτοι πνευμα τικὰ χαρίσματα, βεβαιοῦται, ἐπαναφέρει πάλιν ἐπ' ἐκεῖνα τὸν λόγον, καὶ φησιν, «Ὃς ἐὰν ὁμολογήσῃ ὅτι ᾿Ιησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς ἐν αὐτῷ μένει • τοιοῦτο λέγων· εἴρηκεν ἀνωτέρω, Πᾶν πνεῦμα ὁμολογοῦν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐλη-

σει COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. » λυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ εἶναι. Προϊὼν δέ μοι ὁ λόγος, carne venisse,ex Deo est:porro in progressu aliud φησὶ, καὶ ἕτερόν τι ἐξέφηνε. Καὶ τοῦτο τοίνυν προ- mihi quiddam manifestavit sermo,et hoc ergo proτίθημι, ὅτι οἱ ὁμολογοῦντες ταῦτα, καὶ μένων ἔχου- ponam: quod qui hæc confitentur, etiam manentem σιν ἐν ἑαυτοῖς τὸ Πνεῦμα, ἤτοι τὸν Θεὸν, καὶ τὰ in seipsis habent Spiritum, sive Deum et hujus dona τούτου πνευματικά χαρίσματα, καὶ αὐτοὶ ἐν Θεῷ spiritualia, et ipsi iu Deo manent. Et hoc non temere μένουσι. Καὶ τοῦτο οὐχ ὡς ἔτυχε φαμεν, ἀλλὰ βε- dicimus, sed firma cognitione et fide per mutuam βαίᾳ γνώσει καὶ πίστει διὰ τῆς εἰς ἀλλήλους ἀγά- charitatem. Facta autem charitatis mentione, reπης. ᾿Αγάπης δὲ μνημονεύσας, ἐπιφέρει καὶ πάντα fert quoque omnia quæ de charitate dixit,magnam τὰ περὶ ἀγάπης ἅπερ φθάσας εἴρηκε, πίστιν πολλήν fidem tribuens serinoni qui est de charitate. «In τῷ περὶ ἀγάπης παρεχόμενος λόγῳ. • Εν τούτῳ hoc perfecta est charitas.» Vull, inquit, nos perτετελειῶται ἡ ἀγάπη, η Βουλόμενος, φησὶν ἡμᾶς fectos esse in charitate, ut fiduciam habeamus in τετελειῶσθαι ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἵνα παῤῥησίαν ἔχωμεν die judicii, erga eum videlicet qui incarnatus est: ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, πρὸς τὸν ἐνανθρωπήσαντα quoniam et ipse judex erit. juxta ipsius sententiam, δηλονότι, ὅτι καὶ αὐτός ἔστιν ὁ χρόνων κατὰ τὴν qua ait: «Pater neminem judicat, sed omne judi αὐτοῦ ἀπόφανσιν, τήν, ὅτι. Ὁ Πατήρ οὐδένα κρί- cinm dedit Filios. Et quod erga eum qui incar νει, ἀλλὰ τὴν κρίσιν ἅπασιν δέδωκε τῷ Υἱῷ.» Καὶ natus est futura sit nobis fiducia, significavit per ea ὅτε πρὸς τὸν ἐνανθρωπήσαντα ἡ παῤῥησία ἡμῖν ἔσται, quæ in sequentibus dixit, quod sicut ille est et nos ἐδήλωσε διὰ τῶν ἐπομένων εἰπὼν, ὅτι Καθώς ἐκεῖνος sumus in hoc mundo,id dicens: Cum antea ostenἐστι, καὶ ἡμεῖς ἐσμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, τοῦτο sum sit Deum in nobis, et nos in Deo esse, perfeλέγων, προσποδεδειγμένου ὅτι ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν καὶ clionem, inquit, charitatis nobis ipsis allestamur. ἡμεῖς ἐν αὐτῷ, τὸ τέλειον, φησὶ, καὶ ἑαυτοῖς ἐπιμαρ- Quemedmodum ergo ille in mundo irreprehensibilis τυρόμεθα τῆς ἀγάπης. Ὡς οὖν ἐκεῖνος ἦν ἐν τῷ erat ac purus,ideo quoque dicebat: «Venit princeps κόσμῳ ἄμωμος καὶ καθαρὸς, διὸ καὶ ἔλεγεν, «Ερ- mundi hujus, et in me nihil inveniet: ita et nos, χεται ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου, καὶ ἐν ἐμοὶ εὑρή- inquit,erimus in mundo. Nam Est et Sumus per avοὐδέν » οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐσόμεθα ἐν τῷ κόσμῳ, τι χρονία, ponuntur (qua tempus unum sumitur pro φησί. Τὸ γὰρ, ἔστι καὶ ἐσμέν, ἤτοι κατὰ ἀντι- alio tempore veluti Scripturæ moris est. Aut proχρονίαν κεῖται, ὡς τῇ Γραφῇ ἔθος, ἢ βαθύτερόν τι fundius aliquid per hoc significat. Dixit enim freσημαίνει διὰ τούτου. Εἴρηκε γὰρ πολλάκις, ὅτι quenter,quod Deus sitin nobis et nos in Deo Si hoe ἡμεῖς ἐν τῷ θεῷ, καὶ ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν. Εἰ οὖν τοῦτο, igitnr est,tlle autem sancte in nobis est, hoc est, sanἀγνῶς, δὲ ἐκεῖνος ἐστιν ἐν ἡμῖν, τουτέστιν, ἁγνείας – clitatis dux et princeps: ita et nos ipsum referamus ἡμῖν ὑφηγητὴς καὶ ὕπαρχος, οὕτω καὶ ἡμεῖς αὐτὸν in hoc mundo sancte ac pure mortui mundo,semπεριφέρωμεν ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ, ἀγνῶς καὶ καθα- per ipsius nortificationem in corpore circumfeρῶς, τεθνεῶτες τῷ κόσμῳ, πάντοτε τὴν νέκρωσιν αὐ- rentest. Porro ita,inquit,vitam degentes, et fiduciam τοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες. Οὕτω δὲ βιοτεύοντες, habebimus erga ipsum, et absque timore tunc eriφησὶ παῤῥησιασόμεθά τε πρὸς αὐτόν, καὶ φόβου παν mus.Siquidem pefecti in charitate per bona opera τὸς ἐκτὸς τότε ἐσόμεθα. Τετελειωμένοι γὰρ ἐν τῇ ἀγά- procul erimus a tiinore. 595 Et hujus confirmaδιὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων, πόῤῥω τοῦ φόβου ἐσόμεθα. tionem subjungit, nempe quod perfecta charitas Καὶ ἐπιφέρει τούτου πιστωτικὸν τὸ, ὅτι ἡ τελές ἀγά- furas ejicit timorem. Quem autem limorem? Ipse πη ἔξω βάλλει τὸν φόβον; Ποῖον δὲ φόβον αὐτός φησιν, dicit quod supplicii metum: contingit enim aliὅτι τὸν κολαστικόν. Εσται γάρ τινα καὶ ἀγαπᾶν διὰ φό- quein diligere propter metum, ne puniatur: verum 6ον τοῦ κολασθῆναι. Οὗτος δὲ ὁ φόβος οὐ τετελείωται, hic metus non est perfectus, id est, non esl perτουτέστιν, οὐ τῆς τελείας ἐστὶν ἀγάπης. Ταῦτα εἰ- fecta charitatis.His de perfecta charitate dictis, ρηκὼς περὶ τῆς τελείας ἀγάπης, καὶ convincit omnino quod debeamus Deum diligere, στικῶς δείκνυσιν ὡς ὠφείλομεν ἀγαπᾶν τὸν Θεὸν, quoniam ipse prior, inquit, dilexit nos. Debemus ὅτι καὶ αὐτὸς, φησί, πρῶτος ἠγάπησεν ἡμᾶς. Οφεί- autem, cum ille nobis prior fuerit boni initium, λομεν δὲ τὸν προκατάρχοντα ἡμῖν ἀγαθοῦ σπου- studiosus et nos eniti ad repensionem, quemadmoδαιότερον πρὸς τὴν ἀνταμοιβήν τούτου ἐπείγεσθαι dum superius a nobis latius dictum est. Quæsiveκαὶ ἡμεῖς, ὥσπερ ἀνωτέρω διεξοδικώτερον ἡμῖν εἴ- runt autem nonnulli quomodo, cum David dical: ρηται, Εζήτησαν δέ τινες πῶς τοῦ Δαυίδ λέγοντος, «Timete Dominum,omnes sancti ejus,quoniam ni- • Φοβήθητε τον Κύριον πάντες οἱ ἅγιοι αὐτοῦ, ὅτι hil deest timentibuseum, hic non dicit: «Perfecta οὐκ ἔστιν ὑςτέρημα τοῖς φοβουμένοις αὐτὸν,» νῦν charitas foras ejicit timorem. «Annon ergo sancti οὗτός φησιν, «Η τελεία ἀγάπη ἔξω βάλλει τον φό. Dei perfecti sunt in charitate, quibus jubetur ut tiβον.» Οὐ δήπου γὰρ οἱ ἅγιοι τοῦ Θεοῦ τετελείων meant? Et dicimus duplicem esse tinorem: alter ται ἐν τῇ ἀγάπῃ, οἷς τὸ φοβεῖσθαι προστάσσεται. quidem iuitialis est, qui et comitem affertcruciatum, Φαμὲν οὖν ὡς διττός ἔστιν ὁ φόβος. Ὁ μὲν προκατ- propter mala a se perpetrata: tinente eo quia ad αρτικός, ὃς καὶ σύνδρομον ἐπιφέρεται τὴν κόλασιν Deum accedit, et propterea accedente ne puniatur, διὰ τὰ πεπραγμένα αὐτῷ δεινά, τοῦ προσιόντος Θεῷ et hic quidem initialis est. Porro perfectus, tali πη καταναγκα 98 Joan. v, 22. 99 Joan. χιν, 30. 1 1 Cor. iv, 40. * Psal. ΧΧΧΙΙΙ, 10.

! timore liberatus est, ideoque sanctus dicitur et φοβουμένου, καὶ διὰ ταῦτα προσιόντος ἵνα μὴ κοι permanens in saeculum seculi - nam «Timor Do- λασθῇ. Καὶ οὗτος μὲν ὁ προκαταρκτικός. Ὁ δὲ τε mini sanctus, inquit, permanet in sæculum cu- λειωτικὸς δέους μὲν τοιούτου ἀπήλλακται. Διὸ καὶ lig:» cum initialis neque sanctus sit neque per- ἁγνὸς εἴρηται, καὶ διαμένων εἰς αἰῶνα αἰῶνος. maneat, sed in perfecta charitate esse desinat. Quis igitur et propter quid dicitur perfectus timor? Qui eo quod perfecte in charitatem assumptus sit, conatur ac veretur ne quid sibi desit eorum quæ decet illos operari erga dilectum, qui vehementer diligunt. IV, 18-21. Timor non est in charitate,sed perfecta charitas foras ejicit timorem: quoniam timor cruciatum habet. Qui autem timet, non est perfectus in charitate. Nos dilig.mus eum, quo- - niam ipse prior dilerit nos. Si quis dixerit, Dili. " go Deum, et fratrem suum oderit, mendax est. Qui enim non diligit fratrem suum quem vidit, Deum quem non vidit quomodo potest diligere? Et hoc praceptum habemus ab eo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Ο φόβος γάρ, φησί, Κυρίου ἁγνὸς διαμένων εἰς αιώνα αἰῶνος, ο τού προκαταρκτικοῦ οὔτε ἀγνοῦ οὔτε μονίμου ὄντος, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τελείᾳ ἀγάπῃ ἐκλείποντος. Τίς οὖν, καὶ διὰ τί ὁ τελειωτικὸς φόβος; Ὁ διὰ τὸ τε λείως εἰς ἀγάπην ἀναληφθῆναι, σπουδὴν ποιούμενος μὴ ἔλλειπειν τι αὐτῷ ὡς εἰκὸς τὸν σφόδρα ἀγαπῶντα ἐπιτελεῖν τῷ ἀγαπωμένῳ. • Φόβος οὐκ ἔστιν ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἀλλ᾽ ἡ τελεία ἀγάπη έξω βάλλει τὸν φόβον, ὅτι ὁ φόβοι κόλα σιν ἔχει. Ὁ δὲ φοβούμενος οὐ τετελείωται ἐν τῇ ἀγάπῃ. Ἡμεῖς ἀγαπῶμεν αὐτὸν, ὅτι αὐτὸς πρῶτος ἠγάπησεν ἡμας. Εάν τις εἴπῃ, ᾿Αγαπώ τὸν Θεὸν, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισή, ψεύστης ἐστιν. Ὁ γὰρ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν έώρακε, τὸν Θεὸν ὅν οὐχ ἑώρακε, πῶς δύναται αγαπᾷν; Καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν ἔχομεν ἀπ' αὐτοῦ, ἵνα ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεόν, ἀγαπᾷ καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.» 594 Qui ingenue Deum diligit,non propter supὉ γνησίως ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, οὐ διὰ τὴν ἀπειλὴν plicioruin minas, facit quæ illi grata sunt, sed ob τῶν κελάσεων ποιεῖ τὰ θεάρεστα, ἀλλὰ τῷ τῆς ἀρε vehementem virtutis amorem et charitatem erga της φίλτρῳ, καὶ τῇ ἀγάπῃ τῇ πρὸς τὸν Θεόν, οὐ μὴν Deum:non tamen seipsum tutum existimatob gene- οὐ διὰ τὸν γνήσιον φόβον ἑαυτὸν ἀσφαλιζόμενος, δς rosum timorem, qui est amor honesti.Aut rursum ἐστιν έρως τοῦ καλοῦ. ῾Η πάλιν ὁ φόβῳ τοῦ ἐμπε is qui timore incidendi in cruciatum, aliquid facil, σεῖν εἰς κόλασιν ποιῶντι, ὃ αὐτός ἐστι τῷ προτέρῳ. idem est cum priore: ideo subjungit: «Timor cru- Διὸ ἐπάγει· «Ο φόβος κόλασιν ἔχει. «- «'Εάν τις cialumn habet..—«Si quis dixerit, Diligo Deum.»Ubi εἴπῃ, ὅτι, ᾿Αγαπῶ τὸν Θεόν, ο Διαβιβαστικὴν εἶναι τὴν cogentibus rationibus ostendit charitatem et a Deo ἀγάπην, ἀπό τε τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς, καὶ ἡμῶν πρὸς ad nos, et a nobis ad Deum traducere, idque rursum αὐτὸν καταναγκαστικῶς ἀποδείξας. καὶ τοῦτο προσaddidit, quod si ita dilexit nos Deus, et nos debemus θεὶς πάλιν, ὅτι εἰ οὕτως ἠγάπησεν ἡμᾶς ὁ Θεὸς, invicem diligere: nunc iterum sermonem ad hoc reκαὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ἀλλήλους ἀγαπᾶν, νῦν αὖθις ferens ait,quod quia ex debito nobis positum est, ut πρὸς τοῦτο ἀναφέρων τὸν λόγον φησὶν, ὅτι ἐπειδὴ fratrem liligamus ab exemplo dilectionis Dei erga χρεωστικῶς ἡμῖν ἀπόκειται τὸν ἀδελφὸν ἀγαπᾶν, nos,quam etiam Deo referentes ac retribuentes, ἐξ ὑποδείγματος τῆς τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀγάπης, debitum explebimus: oportet, inquit, exitnie fra- ἢ καὶ ἀντεισφέροντες καὶ ἀνταποδιδόντες Θεῷ, τὴν trem diligere, ad perfectissimum signum charitatis ὀφειλὴν ἀποπληροῦντες ἐσόμεθα, χρή φησιν, ἀνα erga Deum. Nam si hoc non sit, neque charitas υπερθέτως τὸν ἀδελφὸν ἀγαπᾶν, εἰς τελεώτατον nostra erga Deum servaretur, utpote debito quod γνώρισμα τῆς πρὸς Θεὸν ἀγάπης. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο, erga nos invicem est interlicense quod ex charitate οὐδὲ ἡ πρὸς Θεὸν ἀγάπη ἡμῶν σωθείη, ὡς τῆς ad Deum contraximus. «Qui enim non diligit tra- οφειλῆς τῆς πρὸς ἀλλήλους διαπιπτούσης, ἣν ἔκ τῆς trem.»Subjungit autem huic efficacissimum quoque η πρὸς Θεὸν ἀγάπης ἐσχήκαμεν.. Ὁ γὰρ μὴ ἀγα sermonem ad convincendum eos qui divinam chari- " τῶν τὸν ἀδελφόν,» Επιφέρει δὲ καὶ τούτου ἐναργέ talem corrumpere conantur, lale uippiam dicens: στατον εἰς ἔλεγχον λόγον τῶν ἐπιχειρούντων νοθεύ Dilectio sive charitas coit ac formatur omnino ex ειν τὴν θείαν ἀγάπην, τοιοῦτόν τι λέγων· Ἡ ἀγάπη mutua conversatione: conversatio autem comitem πάντως ἐκ τῆς πρὸς ἀλλήλους συνίσταται συν habet fratris aspectum,et ex hoc maxime colligatur ηθείας. Ἡ δὲ συνήθεια ἐπόμενον ἔχει τὸ ὁρᾶν τὸν ad illius dilectionem. Quod si hoc verum est, qui id ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ ταύτῃ μάλιστα συνδεῖσθαι πρὸς quod fortius attrahit ad dilectionem nilil facit, et τὴν ἀγάπην αὐτοῦ. Εφελκυστικὸν γὰρ ὅρασις πρὸς fratrem quem vidit non diligit: si Deum quem non ἀγάπην. Εἰ δὲ τοῦτο, ὁ τὸ μᾶλλον ἐφελκόμενον εἰς vidit dicat se diligere,qui neque cum eo conversa- ἀγάπην παρ᾽ οὐδὲν ποιούμενος, καὶ τὸν ἀδελφὸν tus est, neque ullo sensu capi potest, quomodo ὃν ἐώρακε μὴ ἀγαπῶν, πῶς τὸν Θεὸν ὃν οὐχ ἑώρακε verax esse deprehendetur Si quis igitur impuden- φάσκων ἀγαπῶν, ὃς μηδὲ συνήθης ἐστὶν αὐτῷ, ter dicat se Deum quidem diligere, fratrem vero μηδὲ αἰσθήσει μηδεμιᾷ ληπτός, ἀληθεύων φωραodio habere,none is non sulum divinam corrum- θείη; Εἰ τοῦτο οὖν τις ἀναιδευόμενος λέγοι, φησί, 5 Psal. xvΙΙΙ, 11.

COMMENT. IN EPIST. I JOANMIS τὸν μὲν Θεὸν ἀγαπᾶν, μισεῖν δὲ τὸν ἀδελφὸν, οὐ πρὸς pit charitatem, sed et præcepti ejus transgressor οἷς τὴν ἀγάπην τὴν θείαν νοθεύει, ἔτι καὶ τῆς ἐντο- invenitur? Cujus? Ejus quo dicit: «Per hoc coλῆς αὐτοῦ παραβάτης ευρίσκεται; Ποίας; τῆς λεγούς gnoscent omnes quod mei sitis discipuli. si chariσης. «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί latem habueritis inter vos mutuam. Qui ergo ἐστε, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀλλήλους.» Ὁ οὖν τὸν Θεὸν ἀγα- Deum diligit, et hujus discipulum se esse asseπῶν, καὶ τούτου μαθητής διισχυριζόμενος εἶναι, ἀγαπᾷ ril, diligat et fratrem suum juxta illius præcepκαὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐκείνου ἐντολήν. • Περὶ θεολογίας Υἱοῦ ἐν δόξῃ Πατρὸς, καὶ περὶ νίκης τῆς κατὰ τοῦ πονηροῦ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ζωήν, ο «Πᾶς ὁ πιστεύων, ὅτι Ἰησοῦς ἐστὶν ὁ Χριστὸς, ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται. Καὶ πᾶς ὁ ἀγαπῶν τὸν γεννήσαννα, ἀγαπᾷ καὶ τὸν γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ. Ἐν τούτῳ γινώσκομεν, ὅτι ἀγαπῶμεν τὰ τέκνα του Θεοῦ, ὅταν τὸν Θεὸν ἀγαπῶμεν τὰ εὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρῶμεν. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ ἀγάπη του Θεοῦ, ἵνα τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρώμην. Καὶ αἱ ἐντολαί αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσι. "Οτι πᾶν τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Θεοῦ, νικᾷ τὸν κόσμον, καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη ἡ νικήσασα τὸν κόσμον ἡ πίστις ἡμῶν, Τίς ἐστιν ὁ νικῶν τὸν κόσμον εἰ μὴ ὁ πιστεύων, ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ; tum. 595 CAPUT VI. Theologia de Filio qui est in gloria Patris, et de victoria adversus mulignum per fidem Jesu Christi ad vitam. V, 1-5. Omnis qui credit Jesum esse Christum, ex Deo natus est. Et qui diligit eum qui genuit, diligit et eum qui natus est ex illo. Per hoc cognoscimus quod diligamus filios Dei, cum Deum diligimus, et præcepta ejus servamus. Hæc est enim charitas Dei, ut pracepta ejus servamus: et præcepta ejus gravia non sunt. Quoniam omne quod natum est er Deo, vincit mundum. Εt hæc est victoria quæ vincit mundum, fdes nostra. Quis est qui vincit mundum nisi qui credit quod Jesus est Filius Dei? Ταῦτα εἰρηκώς, καὶ ἑτέροις πάλιν πιστοῦται τὸν His dictis rursus aliis quoque sermonem confirλόγον, οὕτω πως κατασκευάζων· Εἰ ἐντολὴν ἐλάβο- mat, ita quadammodo roborans: Si præceptum a μὲν ἀπὸ τοῦ Διδασκάλου ἀλλήλους ἀγαπᾶν, πάντως Magistro accepimus de nolis mutuo diligendis.utiεἰ πιστεύομεν ὅτι ὁ διδάσκαλος ἡμῶν Ἰησοῦς ἐστιν que si credimus quod magister ac præceptor noster ὁ Χριστὸς, ὃς ἐν τούτῳ ἐστι Χριστὸς ἐν τῷ Θεὸς εἶναι Jesus sit Christus,qui eo Christus est quo Deus et καὶ ἄνθρωπος, φυλάξομεν καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ, homo est:serv.bimus etiam præcepta ejus tanquam ὡς διδασκάλου, ὡς Θεοῦ. Πιστεύοντες δὲ Θεὸν αὐτὸν magistri et tanquam Dei. Porro credentes ipsum esse εἶναι, υἱοὶ αὐτοῦ χρηματίζομεν, καθὼς καὶ ἐν Εὐαγ- Deum, filii ejus appellamur: quemadmodum etiam γελίοις εἴρηται. Οσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν,» τουτέστιν, in Evangeliis dictum est: «Quotquot autem acce ὅσοι ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν, «ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν perunt eum,hoc est,quotquot crediderunt in eum, τέκνα Θεοῦ γενέσθαι. ο Εἰ γεγεννήμεθα δὲ ἐξ αὐτοῦ, dedit eis potestatem ut filii Dei Gerent 5.» Si vero πάντως καὶ τὸ καθῆκον τῷ γεγεννηκότι ἐπιδειξόμεθα. ex ipso nati sumus, utique etiam præstabimus quod Τί τοῦτο; Τὸ ἀγαπᾶν τὸν γεγεννηκότα, φύσει τού- decens est ei qui nos genuit.Quidnam hoc est? Ut του τοῖς τέκνοις πρὸς τοὺς πατέρας Επακολουθοῦνeum diligamus qui nos genuit, cum hoc filiorum τος. Ἐπεὶ δὲ, φησὶν, τοῦτο, πάντες οἱ πεπιστευκότες naturam subsequatur ut patres diligant. Quoniam ἐξ αὐτοῦ γεγεννήμεθα, (εἰ δὲ ἐξ αὐτοῦ γεγεννήμεθα, autem hoc ita est, universi qui credidimus ex eoὀφειλέται ἐσμὲν καὶ διὰ τοῦτο ἀλλήλους ἀγαπᾶν, dem nati sumus: quod si ex eodem nati sumus, καὶ ὡς ἀδελφοὶ, καὶ ὡς ἐξ αὐτοῦ γεγεννημενοι,) debitores eliam ex eo sumus ut nos invicem diligaἐπιφέρει καὶ τούτου πίστιν, ὡς ὁ ἀγαπῶν τὸν mus: et quia fratres, et quia ex eodem nati. Et γεννήσαντα, καὶ τὸν γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ ἀγαπᾷ, hujus persuasionem subjicit: quod qui diligit eum εἶτα ἀντιστρόφως χρῆται τῷ λόγῳ, καὶ φησιν ὅτι ν qui genuit, diligit etiam eum qui ex ipso genitus est. ἡ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς ἤτοι τὰ τέκνα τοῦ Θεοῦ Deinde sermonis conversione ulitur, 596 et ait ἀγάπη, τὴν εἰς τὸν τεκόντα ἀγάπην βεβαιοτ. 'Ανω quod dilectio erga fratres sive filios Dei, confirmat μὲν γὰρ ἔλεγεν, «Ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, καὶ τὸν ἀδελ- dilectionem erga eum qui genuit. In superioribus φὸν αὐτοῦ ἀγαπᾶν,» νῦν δὲ ἀντιστρέψας λέγει, ὅτι namque dixit: «Qui Deum diligit, is et fratrem ὁ ἀγαπῶν τὰ τέκνα τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸν Θεὸν ἀγαπᾷ. diligit:» nunc autem sermone inverso dicit quod Καὶ δεῖγμα τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης, τὴν εἰς τὸν ἀδελ- isqui alios Dei diligit, etiam Deum diligit:ac signum φὸν ἀγάπην τίθεται. Εἶτα τὴν εἰς Θεὸν ἀγάπην, καὶ dilectionis Dei ponit dilectionem erga fratrem. Deinτῶν ἐντολῶν αὐτοῦ ποιητικὴν φησι, καλῶς τοῦτο de dilectionem in Deum aitquoque efficere præcepλέγων. «Ο γὰρ ἀγαπῶν με, αὐτός γησιν ὁ Σωτὴρ, torum ipsius observationem: recte hoc dicens: nam, τὰς ἐντολᾶς μου τηρεῖ.» - «Αὕτη γάρ ἐστιν ὁ ἀγάπη «Qui me diligit, ait ipse Salvator, præcepta mea serτοῦ Θεοῦ. ὁ Ἐν ὑπερόπτῷ ἀκουστέον τὸ προκείμε- val., Hæc enim est charitas Dei.»Per hyperbaνον οὕτως· Αὕτη γὰρ ἐστιν ἢ ἀγάπη, ἵνα τὰς ἐντο- ton intelligendum est quod proponitur,hoc modo: λὰς αὐτοῦ τηρῶμεν, ὅτι πᾶν τὸ γεγεννημένον ἐκ Hæc est enim charitas Dei ut præcepta ejus servemus 4 Joan. XIII, 35. 5 Joan. 1, 12. 6 Joan. xiv, 21.

α quoniam omne quod natum est ex Deo vincit mun- τοῦ Θεοῦ. Τὸ δὲ, Βαρεται οὐκ εἰσὶ παρεμβέβληται. dum. Porro. Gravia non sunt, interjectum est. Et «Καὶ αἱ ἐντολαὶ αὐτοῦ βαρεῖαι οὐκ εἰσί.» Οὐκ εἶ præcepta ejus gravia non sunt. Non sicut dixit πεν ὥσπερ ὁ Χριστός, ὅτι • Ο ζυγός μου ἐλαφρός Christus, «Jugum meum leve est 7;» sic et ipse, ἐστι, ο καὶ αὐτός, ὅτι αἱ ἐντολαὶ ἐλαφραι εἰσιν, ἀλλ' quod præcepta levia sunt, sed quod gravia non sunt ὅτι βερεται οὐκ εἰσι. Τῷ γὰρ ἀναγομένῳ κατ' ἀρε dixit:apud eum namque qui ad virtutem adducitur, τὴν καὶ τὰ πάνω βαρέα κούφα λογίζεται, ὥσπερ τῷ eliam quæ levia sint admodum gravia reputantur: ἀποβεβληκότι τὴν πάντα κατορθοῦσαν τὰ καλὰ εὐquemadmodum apud eum qui robur ac sanitatem ρωστίαν, καὶ τὰ πάνυ ἐλαφρὰ βαρέα λογίζεται. perdidit quæ omnia bona efficit, etiam quæ admodum Ἐπειδὴ γάρ ἐδόκει τισὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ levia sunt, gravia videntur. Siquidem quia videban- βαρείας είναι ἅτε Θεοῦ, διὰ τοῦτό φησιν ὅτι Εἱ ἐνα tur quibusdam præcepta Dei esse gravia, utpote τολαί αὐτοῦ Βαρεται οὐκ εἰσι. Τί γὰρ βαρὺ τὸ ἀγα quæ Dei essent, propterea dicit quod præcepta ejus πᾶν τὸν ἀδελφόν; ἀλλὰ καὶ τὸ ἐν φυλακῇ ἐπισκέ gravia non sunt. Quid enim gravitatis habet dilige- πτεσθαι τί βαρύ; Οὐ γὰρ ἐξαιρεῖσθαί φησι τὸν ἐν refratrem? Præterea quid gravitatis habet visitare φυλακῇ, ὃ δυσχερές, ἀλλ' ἐπισκέπτεσθαι μόνον· eum qui in carcere est? neque enim liberare jubet οὐδὲ τὸν ἀσθενοῦντα ἀπαλλάττειν τῆς νόσου, ἀλλὰ eum qui est in carcere, quod lifficile esset, sed μόνον ἐπισκέπτεσθαι· οὐδὲ τῷ πεινῶντι πολυτελῆ tantum visitare: neque eum qui æprolat Liberare τράπεζαν παρατιθέναι κελεύει, ἢ τῷ γυμνῷ ἱμάτιον ab agritudine,sed tantum visitare, neque esurienti διδόναι περιττῇ ποικιλία κατεκευασμένον, ἀλλὰ τὰ mensam opiparam jubet apponere, neque nudo τὴν ἀναγκαῖαν χρείαν παρεχόμενα, ἣν ὁ πεινῶν καὶ suppeditare vestimentum superflua variegalione ή γυμνητεύων ἐπιζητεῖ. Οὕτως τὰ περὶ τούτων διοιpræparatum:sed quæ necessarium usum tribuant, κησάμενος, ἐπιτίθησι τούτοις τοῖς ἤδη εἰρημένοις quem is esurit aut nudus est, requirit. Postquam καὶ ἕτερον ἐπακτικὸν πρὸς μεταχείρισιν τῆς ἀγάde his ita ordinavit, addit his quæ jam dicta sunt πης. Τί τοῦτο; Τὴν νίκην. Φησὶ γὰρ, ὅτι διὰ τῆς el aliud quod ad exhibitionem charilatis inducit, πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπης, τέκνα συνιστῶντες ἐχυQuirinam illud est? victoria Ait enim: vos qui di- τοὺς τοῦ Θεοῦ, ἔχετε καὶ τοῦτο ἤδη τοῦ κατορθώμαlectione erga proximum vosipsos Dei filios consti- τος τούτου ἐπακολούθημα, τὸ τὸν κόσμον νικᾷν. Τὸ tuitis, jam et hoc habetis quod comitatur illud fac- γὰρ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Θεοῦ νικᾷ τὸν κόσμον. Εἶτα tum egregium, nempe ut mundum vincalis: quo- παρατίθησι καὶ τὴν νίκην, καὶ τὸ διὸ ἡ νίκη, τὴν niam id quod natum est ex Deo, vincit mundumn. – πίστιν ἀμφότερον εἶναι λέγων, δηλονότι τὴν πρὸς Deinde addit et victoriam, et quid sit causa vic:- τὸν Θεόν, ἤ τις καὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ γεννηθεῖσα ἐνίκησε riæ, ac utrumque fidei convenire dicit, ei videlicet πᾶσαν ἀπιστίαν καὶ ἀπήλασε, καὶ Ἰουδαῖος, οὔτε quæ est erga Deum, quæ etiam ex Deo nala, vicit Ελλην, οὔτε αιρετικός δύναται πρὸς αὐτήν. Καὶ et abegit omnem iucredulitatem: 596 neque Ju- ἐπειδὴ ἡ πίστις οὐ ψιλή νικᾶς, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἔχοντος dæus, neque Græcus, neque lærcticns potest quid. αὐτὴν, διὰ τοῦτο προστίθησι· «Καὶ τίς ἐστιν ὁ νιquam adversus illam. Et quoniam ddes non nuda κῶν τὸν κόσμον, εἰ μὴ ὁ πιστεύων ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν vincit, sed una cum eo qui ipsam habet, propte- ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ;» Καὶ τίς οὗτός ἐστὶν Ιησούς; rea addit. e Et quis est qui vincit mundum, nisi Ὁ δι᾽ ὕδατος καὶ ἵματος Ἰησοῦς ὁ Χριστός. qui credit quod Jesus est Filius Dei?» Quis est autem iste Jesus? Qui per aquam et sanguinem venit Jesus Christus. V,6-12.Hic est qui venit per aquam et sanguinem Jesus Christus:non per aquam solum,sed per aquam et sanguinem. Et spiritusest qui testificatur, quoniam Spiritus est veritas. Quoniam tres sunt qui testificantur,Spiritus, aqua et sanguis; et hi tres ad unum sunt. Si testimonium hominum accipimus, testimonium Dei majus: quoniam hoc est testimonium Dei, quod testificatus est de Filio η suo. Qui credit in Filium Dei,habet testimonium in seipso. Qui non credit Deo,, mendacem fecit ipsum, quia non credit in testimonium, quod testificatus est Deus de Filio suo. Et hoc est testimonium, quod vitam æternam dedit nobis Deus: et hæc vita in Filio ejus est. Qui habet Filium, habet vitam: qui non habet Filium Dei, vitam non habet. δ Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος καὶ αἵματος Ιησοῦς Χγιστός, οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλ' ἐν τῷ ὕδατι καὶ τῷ αἵματι. Καὶ τὸ Πνεῦμά ἐστι, τὸ μαρτυροῦν, ὅτι τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια. Οτι τρεῖς εἰσιν οἱ μαρτυροῦντες, τὸ Πνεῦμα, καὶ τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα, καὶ οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἔν εἰσιν. Εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων λαμβάνομεν, ἡ μαρτυρία τοῦ Θεοῦ μείζων ἐστίν. Ὅτι αὕτη ἐστὶν ή μαρτυρία του Θεοῦ, ἢν μεμαρτύρηκε περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἔχει τὴν μαρτυρίαν ἐν ἑαυτῷ. Ὁ μὴ πιστεύων τῷ Θεῷ, ψεύστην πεποίηκεν αὐτὸν, ὅτι οὐ πεπίστευκεν εἰς τὴν μαρτυρίαν, ἢν μεμαρτύρηκεν ὁ Θεὸς περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ μαρτυρία, ότι ζωὴν αἰώνιον ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεός͵ Καὶ αὕτη ἡ ζωὴ ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ ἐστιν. Ὁ ἔχων τὸν Υἱόν, ἔχει τὴν ζωήν. Ο μὴ ἔχων τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὴν ζωὴν οὐκ ἔχει, ο Quoniam et propagationis filiorum meminerat, Επειδὴ τεκνώσεως ἐμνήσθε Θεοῦ καὶ τόκου, εἰ 7 Matth. 11, 30,

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. πών, Πᾶν τὸ γεγεννημένον ἐκ τοῦ Θεοῦ, ταῦτα δὲ διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἡμῖν περιγίνεται, διὰ τοῦτό φησιν, «Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι᾽ ὕδατος καὶ αἴματος Ἰησοῦς Χριστός.» Καὶ τίνος χάριν ἦλθεν; 'Avzγεννῶν ἡμᾶς καὶ υἱοὺς ποιῶν Θεοῦ. Καὶ γὰρ τοῦτο ὡς ἐπόμενον τῷ λόγῳ καὶ ἐξακούεται, ἵνα ᾖ οὕτως· Καὶ πᾶν τὸν γεγεννημένον ἐκ τοῦ Θεοῦ νικᾷ τὸν κόσμον. Καὶ πῶς ἐγεννήθη; Δι᾽ ὕδατος, φησὶ, καὶ αἴματος. Ὁ γὰρ ἐλθὼν Ἰησοῦς ὁ Χριστός, δι᾿ ὕδατος ἀναγεννᾷ καὶ αἵματος. Προστίθησι δὲ πάλιν ἐπαναλαμβάνων τὸν λόγον, οὐκ ἐν τῷ ὕδατι φάσκων μόνον, ἀναγεννῶν δηλονότι, ἀλλ᾽ ἐν τῷ ὕδατι καὶ τῷ αἴματι. Βούλεται γὰρ πρῶτον δεῖξαι τοῦ υἱοθετούντος ἡμᾶς Χριστοῦ τὴν ἀνάδειξιν, ὅτι ὁ ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος πρῶτος υἱοθετηθεὶς ὑπὸ Θεοῦ, καὶ ἡμῖν διὰ τῆς ἑαυτοῦ υἱοθεσίας ἐχαρίσατο τὸ τοιοῦτον ἀξίωμα, Ο καὶ κατὰ καιροὺς τρεῖς ἐξεφάνθῃ, ἐπὶ του βαπτίσματος ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, ἄνωθεν τοῦ Πατρὸς μαρτυροῦντος τὸν βαπτιζόμενον Υἱὸν ἀγαπητόν. Τίς δὲ ὁ ἐμβαίνων τὸ ὕδωρ, ἢ ὁ συνειλημένος τῷ Θεῷ λόγῳ ἄνθρωπος; Ὁ φαινόμενος τῷ κρυπτώ· τούτῳ γὰρ καὶ ἔδει τὴν μαρτυρίαν γενέσθαι. Διὰ τοῦ ὕδατος οὖν, τουτέστιν. ἐν τῷ δι᾽ ὕδατος βαπτίσματι ἐξεφάνθη Υἱὸς Θεοῦ ὁ Ἰησοῦς διὰ τῆς τοῦ Πατρὸς μαρτυρίας. Διὰ δὲ τοῦ αἵματος· ὅτε μελλων σταυροῦσθαι ἔλεγε, «Δόξασόν με σύ, Πάτερ,» καὶ ἠνέχθη ἡ φω- • Καὶ ἐδόξασα καὶ πάλιν δοξάσω,» ἢν καὶ βροντὴν ἐνόμισαν οἱ ἀκούσαντες. Διὰ δὲ τοῦ Πνεύματος, ὅτε ὡς Θεὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν. Θεοῦ γὰρ τοῦτο μόνου λοιπὸν, τὸ ἀνιστῶν ἑαυτόν. Τῇ δὲ τοῦ Πνεύματος φω-C νῆ, σημαίνεται ὁ Θεός· ἐπεὶ καὶ Πνεῦμα ὁ Θεός. Τριῶν οὖν μαρτυρούντων, τοῦ βαπτίσματος, τοῦσταυροῦ, τῆς ἀναστάσεως τὴν νοῦ Ἰησοῦ υἱοθεσίαν, ἀναμφίλεκτος ἡ τοῦ Κυρίου υἱοθεσία, δι᾿ ἧς υἱοθε σίας, καὶ ἡμῖν ὡς ἀπαρχὴ τοῦ ὅλου ἀνθρωπείου φυράματος ὤν, ἐχαρίσατο τὸ υἱοὺς εἶναι Θεοῦ. Καὶ τὰ τρία ταῦτα εἰς ἕνα τὸν Χριστόν εἰσι. Τοῦτο γὰρ σημαίνει διὰ τοῦ εἰπεῖν, «Οἱ τρεῖς εἰς τὸ ἔν εἰσι,» τουτέστιν, εἰς τὴν περὶ τοῦ Χριστοῦ μαρτυρίαν. Ιστέον δὲ ὡς τινες τῶν Πατέρων τὸ Πνεῦμα οὐ διὰ τὴν ἀνάστασιν ἔφασαν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα, ὅτε ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ἐβόησε τὸ, «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός,» καθόνι καὶ Πνεῦμα, ὡς προειρήκαμεν, ὁ Θεὸς λέγεται. Ταῦτα εἰπὼν, ἐπιφέρει πίστιν τῶν λε- η γομένων ἀπὸ τοῦ ἐλάττονος αὕτως εἰπών. Εἰ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἀνθρώπων περί τινος ὁτουοῦν λαμβάνομεν, οὐ πολλῷ δικαιότερον λάβοιμεν τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ τοῦ μείζονος; ἡ γὰρ οὐχὶ αὕτη ἡ μαρτυρία περὶ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ἤτοι τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἐστιν; Ὁ πιστεύων οὖν εἰς τὸν Γιὸν τοῦ Θεοῦ, ὅτι Θεός ἐστιν ὡς Υἱὸς Θεοῦ, ἔχειν τὴν μαρτυρίαν ἐν αὐτῷ, τουτέστιν, ἐν ἑαυτῷ, πιστεύων ὅτι καὶ αὐτὸς υἱοθετεῖται διὰ τοῦ υἱοθετηθέντος Ἰησοῦ ὑπὸ Θεοῦ. Ὁ μὴ πιστεύων δὲ δυσὶ ἔνοχος ἐστι κακοῖς, ἀπιστίας, ψεύστην ποιῶν τὸν Θεὸν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν ἀποστερῶν ὑἱοθεσίας, καὶ διὰ τούτου καὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἣν ἐπηγγείλατο τοῖς υἱοθετουμένοις ὑπ᾽ αὐτοῦ ὁ dicens:Omne quod natum ex Deo: hæc autem per scrum baptisma nobis contingunt;propterea dicit: «Hic est qui venit per aquam et sanguinem Jesus Christus. Et cujus gratia venit? ut nos regeneret, ac Filios Dei efficiat Nam et hoc tanquam sermonem consequens subintelligitur, ut sit hic sensus. Et omne quod natum est ex Deo vincit mundum. Quomodo autem natum est? per aquam, inquit,et sanguinem. Siquidem Jesus Christus qui venit, per aquam regenerat et sanguinem. Addit autem rursum repetendo sermonem dicens: Non per aquamn solum, videlicet regenerans,sed per aquam et sanguinem. Vult enim primum designationem ostendere Christi qui nos adoptavit: quoniam homo qui in ipso erat, primus a Deo adoptatus, nabis quoque per suam adoptionem dedit hujusmodi dignitatem quod etiam tribus temporibus demontralum est: nempe in baptismo in Jordane, 598 cum Paler superne testificaretur eum qui baptizabatur suum esse Filium dilectum 8. Quis autem ille erat qui ingressus est aquam nisi homo qui una cum Deo Verbo assumptns est? is certe qui in occulto apparebat, nam huic opus erat testimonio. Per aquam ergo, hoc est, in baptismale quod fit per aquam, demonstratus est Filius Dei esse Jesus per testimoniumn Patris. Per sanguinem vero, quando crucifigendus dicebat: «Glorifica me tu, Pater, et delata est vox: «Et glorificavi et rursum glorificabo ";» quam etiam tonitruum esse existimabant lui qui audiverant. Per Spiritum autem, quando tanquam Deus surrexit ex mortuis. Nam soli Deo hoc relinquitur ut seipsum suscitet. Porro dictione Spiritus, significatur Deus:quandoquidem et Spiritus est Deus 10. Quoniam igitur tribus testifcantur Jesu adoptionem, nempe baptismo, passione et resurrectione, nihil ambiguitatis habet Domini adopllo: per quam adoptionem nobis quoque, ut qui esset primitiæ totius humanæ massæ, donavit ut filii Dei essemus.Et hæc tria in unum Christum sunt: nam hoc significat, dicens: «Hi tres ad unum sunt, hoc est ad testimonium de Christo. Sciendum est autem quod nonnulli Patrum Spiri tum, non propter resurrectionem acceperunt, sed Patrem ipsum quando in Jordane clamavit: «Hic est Filius meus dilectus;» propterea quod et Deus dicitur Spiritus ut prædiximus. His dictis persuasionem eorum quæ dicuntur, a minori subjungit, ita dicens: Si testimonium hominum de vulgari quavis re accipimus,nonne multo justius accipere debemus testimonium a Deo qui major est? Etenim annon hoc testimonium de Filio suo sive Christo a Deo est? Qui igitur credit in Filium Dei,quod Deus sit tanquam Dei Filius,habet testimonium in ipso, hoc est, in seipso, credens quod et ipse adoptati s sit a Deo per Jesum adoptatum. Qui verum non credit, duobus malis obnoxius est, pula incredulitatis, mendacem faciens Deum:ac præterea seipsum pri24. 8 Matth. 11, 17. 9 Joan. xii, 28. 10 Joan. IV,

Εν vans adoptione, ac per hoc æterna quoque vita, Χριστὸς, ἂν καὶ αὐτὸς ἔχει ἐν ἑαυτῷ, ὡς ἐν τῷ Εὐ quam promisit Christus his qui a se adoptati es- αγγελίῳ γέγραπται • Ἐν αὐτῷ ζωή ἦν. "Ωστε sent: quam et ipse in se habet sicut in Evangelio ὁ ἔχων τὸν Υἱὸν διὰ τοῦ ἁγίου βαπτισματος, ἔχει καὶ scriptum est: a in ipso vita erat11.» Itaque qui ha- τὴν ζωήν. Ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθημεν, bet Filium per sacrum baptisma, habet et vitam. τουτέστι, κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ, Χριστὸν ἐνεδυσάQuotquot enim in Christum baptizati sumus, hoc μεθα. Ὅστις δὲ μὴ ἔχει τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ διὰ τοῦ et,juxta ipsius præceptum, Ch istum induimus 12 βαπτίσματος, οὐδὲ τὴν ζωὴν ἔχει, καὶ νενέκρωται. 599 Qui autem non habet Filium Dei per baptis- Νεκροὺς γὰρ λαμβάνων ἡμᾶς τοῖς παραπτώμασιν, mum, neque vitam habet.sed mortuus est. Siquidem ἐγείρει διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, Πῶς; ως πολaccipiens non peccatis mortuos, excitat per sacrum λάκις εἴρηται, ὅτι ὁ συνταφείς Χριστῷ διὰ τῆς ἐν βαbaptisma. Quomodo? Sicut frequenter dictum est, πτίσματι, καταδύσεως, οὗτος νεκρός ἐστι τῷ κόσμῳ, quod consepultus Christo per demersionem quæ ft ἦτο ταῖς κοσμικαῖς ἐπιθυμίαις, καὶ οὐκέτι ἐαυτῷ, in baptismo, mortuus sit mundo, sive nundanis ἀλλὰ Χριστώ ζῇ, κατὰ τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ ἐν καινόconcupiscentiis, et jam non sibi ipsi, sed Christo τητι τητι ζωῆς περιπατῶν καὶ παρείσδυσιν τῇ ἁμαρτία vival, juxta præcepta illius in novitate vitæ am μηκέτι διδούς. bulans,neque posthac peccato dans clancularium ingressum. V, 13-15. Hac scripsi vobis qui credilis in no. men Filii Dei: ut scialis quod vitam habemus aternam, et ut credatus in nomen Filii Dei. Et hac est fiducia quam haberus apud Deum,quod si quid petierimus secundum voluntatem ejus,audit nos Et si scimus quod audit nos in omni eo eo quod perierimus, scimus quod habemus petitiones quas postularimus ab eo. Tonquam in epilogo summatim prædicta repetit, et ait: Scripsi vobis hæc tanquam hæredibus vitæ æternæ nequaquam enim ista scriberentur his qui non vivunt secundum spem vitæ æternæ: quia neque sancta dare canibus neque margaritas epargere coram purcis 44, laudem promereretur. Tanquam hæredibus ergo vilæ æternæ hæc scribens, repetit breviter, ut diximus, suggerens illis quæ jam dicta sunt:primum quod firmiter credere oporteat in nomen Filii Dei, hoc est, in traditum nobis ab illo divinum cultum: nam hoc significare vult nomen Filii Dei, sicuti diximus, cui videlicet viam parat ipsa sacri baptismatis gratia. Deinde quod hujus indubitatæ fidei nullum sit aliud signum, nisi fiducia, quam per irreprehensibilem fidem reperimus apud ipsum, sicut eliam in superioribus diximus. Rursumque signum hujus fiduciæ posuit, non frustrari in omnibus quæ a nobis postulantur. Sed quoniam non omnes omnia postulata assequun· tur, neque semper exaudiuntur in his quæ petunt addit: Secundum voluntatem ejus: manifestans videlicet quod petens præter voluntatem magistri, non sit exaudiendus, conformiter ad beatum Jacohum: quandoquidem et ille, «Pelitis, inquit, et non accipitis, eo quol male pelatis 15,» hoc est, prout vobis non expedit. 600 Convertens autem hujusmodi signum in manifestius indicium, ait:. Εἰ si scimus quod audit nos in omni eo quod petierimus, scimus quod habemns peritiones quas postulavimus ab eo:» tale qnippiam dicens: Si secundum voluntatem ejus petimus,audit nos: et si audit nos in omni eo quod petimus, scimus quod secundum " 14 Joan. 1, 4. 19 Rom. VI, 3. 13 Rom. VI, 4. • Ταῦτα ἔγραψα ὑμῖν τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἵνα εἰδῆτε, ὅτι ζωὴν αἰώνιον ἔχετε, καὶ ἵνα πιστεύητε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ παῤῥησία, ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἐάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ ἀκούει ἡμῶν. Καὶ εἰ οἴδαμεν ὅτι ἀκούει ἡμῶν, ὁ ἄν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα παρ' αὐτοῦ.» ὡς ἐν ἐπιλόγῳ ἀνακεφαλαιούται καί φησιν· Εγραψα ὑμῖν ταῦτα ὡς κληρονόμοις αἰωνίου ζωῆς οὐκ ἂν γὰρ ταῦτα γραφείη τοῖς μὴ κατ' ἐλπίδα βιοῦ σι τῆς αἰωνίου ζωῆς. Ὅτι μηδὲ τὰ ἅγια διδόναι τοῖς κυσί, μηδὲ τοὺς μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων ἀξιέπαινον ῥιπτεῖν. Ὡς οὖν κληρονόμοις τῆς αιωνίου γράφων ταῦτα ζωῆς, ἐπαναλαμβάνει, ὡς εἰ ρήκαμεν διά βραχέων ὑπομιμνήσκων αὐτοὺς τῶν εἰρημένων ἤδη· πρῶτον ὅτι δεῖ πιστεύειν ἀδιστάκτως εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν, εἰς τὴν ὑπ᾽ ἐκείνου παραδοθεῖσαν ἡμῖν θεοσέβειαν. Τούτο γάρ βούλεται σημαίνειν τὸ ὄνομα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὡς φθάνομεν εἰρηκότες. Ης ὁδοποιὸς ἡ τοῦ ἁγίου δηλαδὴ βαπτίσματος χάρις. Εἶτα ὅτι σημε τον ταύτης τῆς ἀδιστάκτου πίστεως οὐδέν ἐστιν ἄλλο, ἢ ἡ παῤῥησία, ἢν διὰ τῆς ἀμώμου πίστεως εὐ ρίσκομεν πρὸς αὐτὸν, ὡς καὶ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν. Καὶ πάλιν σημεῖον τῆς τοιαύτης παῤῥησίας, τὸ μὴ ἀστοχεῖν πάντων τῶν παρ' ἡμῶν αἰτουμένων, τέτ θεικεν. 'Αλλ' ἐπειδὴ οὐ πάντων τῶν αἰτουμένων πάντες τυγχάνουσιν, οὐδὲ εἰσακούονται εἰς ἃ αἱ τούσι, προστίθησι τὸ Κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ, ὡς ὁ γε παρὰ τὸ θέλημα τοῦ διδασκάλου αἰτῶν, οὐδὲ εἰσ ακουσθησόμενος, συνειδὰ τῷ μακαρίῳ Ἰακώβῳ ἀποφαινόμενος· ἐπεὶ καὶ οὗτος, «Αἰτεῖτε, φάσκει, καὶ οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς αἰτεῖτε, ο οἰονεί, ἀσυμφόπως ὑμῖν. ᾿Αντιστρέφων δὲ τὸ τοιοῦτον σημεῖον εἰς σας φέστερον γνώρισμα φησί· καί ἐὰν οἴδαμεν ὅτι εἶσακούει ἡμῶν εἰς πᾶν ὃ ἂν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα ἃ ᾐτέκαμεν αὐτὸν, ο τοιοῦτό τι λέγων· Εἰ κατά το θέλημα αὐτοῦ εἰτούμεθα, ἀκούει ἡμῶν. Καὶ εἰ ἀκούει ἡμῶν εἰς ὃ ἂν αἰτώμεθα, οἴδα14 Matth vu, 6. 18 Jac. 17, 3.

COMMENT. IN EPIST. I JOANNIS. μὲν ὅτι κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ ποιοῦμεν τὰ αἰτή- ι. voluntatem ejus facimus petitiones nostras, et haματα ἡμῶν, καὶ ἔχομεν ἐν ἑαυτοῖς, τὰ αἰτήματα & ἠτηκάμεν. Ταῦτα δέ ἐστι ἡ βασιλεία καὶ ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ, ἃ καὶ αἰτεῖν αὐτὸς ἡμῖν ἐνετ: (λατο. Ταῦτα εἰπὼν καὶ ῥητῶς παρατίθεταί τι, ὧν αἰτεῖν ἡμᾶς βούλεται τῶν κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἐπεὶ γὰρ πολοὺς ἐστι σχεδόν δι' ὅλης τῆς ᾿Επιστολῆς, τὴν εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπην ἐξυμνῶν, καὶ τοῦτο βούλεσθαι τὸν Θεὸν τὴν εἰς τὸν ἀδελφὸν ἀγάπην ἀνόθευτον τηρεῖν, τοῦτο εἶναί φησι νῦν ἔν τῶν θελημάτων αὐτοῦ, ἵνα ἐὰν τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα μὴ πρὸς θάνατον, αἰτήσῃ, καὶ δώσει αὐτῷ. Καὶ τί δώσει; Ζωὴν αἰώνιον. Τίσι; Τοῖς μὴ πρὸ θάνατον ἁμαρτάνουσιν. • Περὶ ἀντιλήψεως τοῦ ἁμαρτάνοντος ἀδελφοῦ διὰ προσευχῆς, καὶ περὶ τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν ἐν ᾧ περὶ ἀπονῆς δαιμονικού σεβάσματος. Εάν τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα ἁμαρτίαν μὴ πρὸς θάνατον, αἰτήσει, καὶ δώσει αὐτῷ ζωήν τοῖς ἁμαρτάνουσι μὴ πρὸς θάνατον. Εστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον, οὐ περὶ ἐκείνης λέγω ἵνα ἐρωτήσῃ. Πᾶσα ἀδικία ἁμαρτία ἐστὶ. Καὶ ἔστιν ἁμαρτία οὐ πρὸς θάνατον. Οἴδαμεν ὅτι πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ οὐχ ἁμαρτάνει, ἀλλ' ὅ γεννηθεὶς ἐν νοῦ Θεοῦ τηρεῖ ἑαυτὸν, καὶ ὁ πονηρὸς οὐχ ἄπτεται αὐτοῦ. Οἴδαμεν ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐσμεν, καὶ ὁ κόσμος ὅλος ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται. Οἴδαμεν δὲ ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἥκει, καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν, ἵτα γινώσκωμεν τὸν ἀληθινὸν Θεόν. Καὶ ἐσμεν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ,» " bemus in nobis ipsis petitiones quas postulavimus 46, Hæc autem sunt regnum et justitia ipsius: quæ etiam ipse præcepit nobis petere. His diclis manifeste etiam aliquid proponit eorum quæ vult nos petere juxta Dei voluntatem. Quoniam enim tota propemodum epistola multus est in extollendo chariiatem erga fratrem, et afferendo hoc velle, ut dilectionem erga fratrem incorruptam servemus: hanc nunc dicit esse unam voluntatem ipsius, ut εἰ quis viderit fratrem suum peccare non ad mortem, petat et dabit ipsi. Εt quid dabit? vitam æternam. Quibus? his qui peccant non ad mortem. CAPUT VI. De subveniendo fratri peccanti per orationem, et quod non sit peccandum: in quo etiam agit de abstinentia a cultu dæmonum. V, 16-21. Si quis viderit fratrem suum peccare peccatum non ad mortem, petet, et dabit ipsi vitam peccantibus non ad mortem. Est peccatum ad mortem,non pro illo dicout roget. Omnis iniquitas peccatum est, et est peécatnm non ad mortem. Scimus quod omnis qui natus est ex Deo non peccat, sed qui genitus est ex Deo servat ipsum, et malus ille non tangit eum.Scimus quod ex Deo sumus,et mundus totus in maligno constitutus est. 601 Scimus autem quod Filius Dei venit. Et dedit nobis mentem,ut cognoscamus illum qui verus est: et sumus in vero, In Filio ejus Jesu Chris10. Hic est verus Deus et vita alerna. Filioli, cavete vobis a simulacris Amen. • Εάν τις ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἁμαρτάνοντα,» «Si quis viderit fratrem suum peccare.» Hæc Τοῦτο ἐν τῶν θελημάτων ἐστί. Δικαιοσύνης γὰρ τὸ una voluntatum est. Justitiæ enim est condolere τῷ ἡματηκότι ἀδελφῷ συναλγεῖν, καὶ συμπράττειν fratri qui peccavit, et ad salutem auxilio esse. Est εἰς σωτηρίαν, «"Εστιν ἁμαρτία πρὸς θανάτων.» Τὸ peccatum ad mortem.» Ordo sit iste: Est peccaἑξῆς. Ἔστιν ἁμαρτία πρὸς θάνατον, καὶ ἔστιν ἁμαρ- tum ad mortem,et est peccatum non ad mortem. τία οὐ πρὸς θάνατον. Οὐ περὶ τῆς πρὸς θανάτον Non de eo quod est ad mortem dico, ut rogel,sed λέγω ἵνα αἰτήσῃ, ἀλλὰ περὶ τῆς μὴ πρὸς θάνατον de eo quod non est ad mortem Deinde sermonem Εἶτα διασαφεῖ τὸν λόγον, τὴν διαίρεσιν ποιούμενος explanat distinctionem faciens peccati quod est ad τῆς πρὸς θάνατον ἁμαρτίας, καὶ τῆς μὴ πρὸς θά- mortem et ejus quod non est ad mortem. Simpliciνατον. ὡς γὰρ ἀπὸ γένους τῆς ἁπλῶς ἁμαρτίας ter enim lanquam a genere peccati facit divisioποιεῖ τὴν διαίρεσιν, καί φησι· Πᾶσα ἀδικία, άμαρ- nem, et ait: umnis iniquitas, peccatum est: sive τία, ἐστί· τουτέστι, καὶ ἡ πρὸς θάνατον καὶ ἡ μὴ sit ad mortem, sive non ad mortem. Sed pro eo πρὸς θάνατον. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τὴν πρὸς θάνατον, quod est ad mortem,i.e precetur sive petal, neque μὴ ἐρωτάτω φησὶν ἦτοι αἰτείτω. Οὐ γὰρ εἰσακού- enim exaudietur eo quod male petat, pro eo rogans σθήσεται, ὅτι κακῶς αἰτεῖ, περὶ τοῦ μηδεμίαν λέγων qui nullam ostendit conversionem. Nam solum loc ἐπιδεικνυμένου ἐπιστροφήν. Πρὸς θάνατον γὰρ αὕτη peccatum ad mortem est, quod ad poenitentiam non ἐστὶν ἁμαρτία μόνη, ἡ μη πρὸς μετάνοιαν ἀφορῶσα, respicit: quo cum ægrotusset Judas, in sempiterἦν, καὶ Ἰούδας νοσήσας τῷ αἰωνίῳ ὑπήχθη θανάτῳ. nam mortem abductus est. Sed et illi peccant ad ᾿Αλλὰ καὶ οἱ μνησικακοῦντες, οἳ πρὸς θάνατον ἀ- mortem qui injuriarum sunt memores. Nam viæ μαρτάνουσιν. Οδοί γάρ μνησικάκων εἰς θάνατον, eorum qui memores sunt injuriarum tendunt ad φησί Σολομῶν. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ οὗτοι μετανοοῦντες mortem ait Solomon. Neque hi enim respiciendo ἐπιστρέφουσι, μνησικακίας ἐχόμενοι, καὶ διατη- convertuntur, injuriæ memoriam retinentes, et ροῦντες τὴν κατὰ τοῦ πλησίον ὀργήν, ἀλλὰ ἀμετ- servantes iram adversus proximum, sed sine pcάγνωστα ἁμαρτάνουσι. Ταῦτα δηλώσας. Επισημαί- nientia peccant.His declaratis,consequenter eliam νεται λοιπὸν καὶ τίνων ἐστὶ τὸ πρὸς θανάτου άμαρ- significat quorum sit peccare peccato ad mortem: τάνειν, καί φησιν, ὅτι ὁ υἱοθετηθεὶς ἐκ Θεοῦ οὐκ et ait quod qui a Deo a doptatus est, hic nunquam 16 Matth. VI, 1. PATROL. GR. CXIX.

languet neque peccato ad mortem. Ubi enim esse ἂν ποτε οὗτος οὔτε τὴν πρὸς θάνατον, οὔτε τὴν μὴ tradidit semel inhabitanti in se per adoptionem πρὸς θάνατον ἁμαρτίαν νοσήσῃ. "Απαξ γὰρ ἑαυτὸν Christo, iuaccessibilis permanet peccato. Altamen ne quis existimet quod hujusmodi penitus naturam mutaverit, ut qui a peccato posthac capi nequeat, subjungit: Servat seipsum: quasi dicat: Nisi servarel ac custodiret seipsum a maligno, omnino peccaturus. Non ergo natura ad impeccabilitatem procedit, sed ex Dei magnificentia, qui eo quod nos adoptaverit, tali dignatus est gratia: ut servantes nos et custodientes quod ab ipso donatum est, etiam habeamus.602 ne peccemus. Quandoquidem nisi ita esset, cum mundis in maligno constitutus sit (dicit autem mundum eos qui bonis operibus non tradiderunt seipsos in adoptionem Dei) nihil vetaret quo minus una cum his qui pereunt examinaremur:eo quod mens hominis assidue prona sit ad malum ab ineunte ælale 17:quemadmodum tem. pore diluvii manifestavit Deus. Sed quoniam,inquit, Filius Dei venit ac dedit nobis mentem sive judicium quo interna cognitione cognoscamus ipsum verum Deum,ac simus in vero Filio ejus Jesu Christo: co cognovimus per hanc magnificentiam quod hic sit verus Deus et vita alrna, et cognoscentes tuti sumus ab impetu maligni ejusque offendiculis. • Hic est verus Deus.» Hoc etiam loco demonstrativum. Hic pro articulo relatio ponitur. «Gavete vobis a simulacris.» Interrogarunt nonnulli: Si ad perfectos hac scribit, quam ob causam nunc jubet,ut sibi caveant ab idolis? Dicimus ergo quod quia universa Ecclesiæ scripsit, quæ non constae bal ex populu selecto,sed erant etiam aliqui in ipsa qui senius afficerentur. His ergo præcipit omnia, respiciens ad eorum lubricitatem. ἐκδοὺς τῷ ἐνοικοῦντι ἐν αὐτῷ διὰ τῆς υἱοθεσίας Χριστῷ, ἐνέπαφος διαμενεῖ ἁμαρτίας, πλὴν ἵνα μὴ τις οἰηθῇ πάντη τὴν φύσιν τὸν τοιοῦτον μεταπεποιήσθαι, ὡς ἀνάλωτον εἶναι λοιπὸν τῇ ἁμαρτίᾳ, ἐπισ φέρει τὸ, Τηρεῖ ἑαυτὸν, ὡς εἴ γε μὴ τηρῇ ἑαυτὸν «xὶ φυλάσσῃ ἐκ τοῦ πονηροῦ, πάντως ἁμαρτησό μενος. Οὐ φύσει οὖν εἰς ἀναμαρτησίαν προβαίνει, φησὶν, ἀλλ' ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ μεγαλοδωρεας. Ος δια τοῦ υἱοθετῆσαι ἡμᾶς, ταύτης ἠξίωσε τῆς χάριτος, "να φυλάσσοντες ἡμεῖς καὶ τηροῦντες ὁ δωρηθέν ἡμῖν αὐτοῦ, καὶ τὸ μὴ ἁμαρτάνειν ἔχωμεν, ἐπεὶ ἄλλως, φησὶ, τοῦ κόσμου ἐν τῷ πονηρῷ κειμένου (λέγει δὲ κόσμον τοὺς μὴ διὰ δεξιῶν ἔργων εἰς υἱο θεσίαν ἑαυτοὺς τοῦ Θεοῦ μετατάξαντας), οὐδὲν ἂν ἐκώλυε τοῖς ἀπολλυμένοις συνεξετάζεσθαι ἡμᾶς, καθότι ἔγκειται ἡ διάνοια τοῦ ἀνθρώπου ἐπιμελῶς ἐπὶ τὰ πονηρὰ ἐκ νεότητος αὐτοῦ, ὡς ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ ὁ Θεὸς ἀπεφήνατο· ἀλλ᾽ ἐπεί, φησίν, δ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἥκει, καὶ δέδωκεν ἡμῖν διάνοιαν, ἤτοι διάγνωσιν τοῦ ἐνδιαθέτῳ γνώσει ἐπιγινώσκειν αὐτὸν ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ εἶναι ἐν αὐτῷ τῷ ἀληθινῷ Υἱῷ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστῷ, ἔγνωμεν διὰ τῆς μεγαλοδωρεᾶς ταύτης, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, καὶ ζωή αἰώνιος, καὶ γνόντες μένομεν ἀνεπηρέαστοι ἐκ τοῦ πονηροῦ, καὶ τῶν σκανδάλων αὐτοῦ. «Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινός Θεός.» Κάνταῦθα τὸ, Οὗτος, ἀντὶ ἀναφορικοῦ ἄρθρου κεῖται. • Φυλάξατε ἑαυτοὺς ἀπὸ των ειδώλων.» Εξήτησάν τινες. Εἰ πρὸς τελείους πιστούς ταῦτα γράφει, τίνος χάριν νῦν παρεγγυά φυλάττεσθαι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν εἰδώλων; Φαμὲν οὖν, ὡς ἐπειδὴ Ἐκκλησίᾳ ὁλῃ ταῦτα ἔγραφεν, ἥτις οὐ πᾶσα κεκριμένῳ λαῷ συνεπληρούντο, ἀλλ᾽ ἦν τις ἐν ταύτῃ καὶ νωθέστερον διακείμενος πρὸς τούτους ταῦτα παρεγγυά, τὸ εὐόλεσθον αὐτῶν ὑφορώ μενος. Finis, divino favente aurilio, Joannis prioris Epistola catholicæ. a Τέλος, σὺν Θεῷ, τῆς Ἰωάννου καθολικῆς πρώτης, Επιστολῆς.» 17 Gen. VIII, ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ARGUMENTUM CATHOLICE JOANNIS POSTERIORIS EPISTOLÆ 603 Hanc tanquam senior scribit dom.inæ et filiis ipsius.Occasio vero Epistolæ fuit hæc: Cum videret filios illius recte in fide conversari, multosque Ταύτην ὡς πρεσβύτερος γράφει κυρίᾳ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς. Ἡ δὲ πρόφασις τῆς Ἐπιστολῆς αὕτη - Ορῶν τὰ τέκνα αὐτῆς καλῶς ἀναστρεφόμενα ἐν τῇ

COMMENT. IN EPIST. II JOANMIS Christi in carne, scribit Epistolam, ac primum quidem commendat ipsius filios quod recte ambulent. Deinde docens nos esse recens mysterium, quod apud nos et, rursum de dilectione exhortatur, et ut maneant in doctrina sibi tradita, et cunsequenter docet eum esse Antichristum qui ait Christum in carne non venisse. Præcipit autem ne quis suscipiat hujusmodi in domum, neque dicat ipsis Ave: et ita concludit Epistolam. πίστει, καὶ πολλοὺς πλάνους περιερχομένους καὶ seductores circumire ac dicere non esse adventum λέγοντας μὴ εἶναι τὴν παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ ἐνσαρκί, γράφει τὴν Ἐπιστολὴν, καὶ πρῶτον μὲν ἀποδέχεται αυτῆς τὰ τέκνα, καλῶς περιπατοῦντα. Εἶτα διδάσκων μὴ νεώτερον· εἶναι τὸ καθ᾿ ἡμᾶς μυστήριον, παραινεῖ πάλιν περὶ ἀγάπης, καὶ ἵνα μείνωσιν ἐν τῇ διδαχῇ τῇ παραδοθείσῃ αὐτοῖς. Καὶ λοιπὸν διδάσκει ᾿Αντίχριστον εἶναι τὸν λέγοντα μὴ ἐν σαρκ ἐνηλυθέναι τὸν Χριστόν. Παραγγέλλει δὲ τοὺς τοιούτους μὴ δέχεσθαι τινα εἰς οἰκίαν, μηδὲ λέγειν τοῖς τοιούτοις χαίρειν. Καὶ οὕτως τελειοῖ τὴν ᾿Επιστολήν. ΚΕΦΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ α΄.. Μετὰ τὸ προοίμιον περὶ ὀρθοῦ βίου ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ, διὰ πίστεως εὐσεβοῦς ἀμεταθέτου· ἐν ᾧ τὸ, Οὐ δεν αἱρετικὸν εἰσοικίζειν, ἢ χαιρετίζειν ἐφ' ἁμαρτία.» β'. «Επαγγελία παρουσίας αὐτοῦ ἐπ' ἐλπίδι πρὸς ὠφέλειαν.» 604 EPISTOLE POSTERIORIS CATHOLICÆ JOANNIS CAPITA. 1. In quo post proæmium agit de recta vita in charitate Dei, per fidem immutabilis pietatis: et quod non oporteat hæreticum in domum inducere aut salutare propter peccatum. 2. Promissio de suo adventu ob spem futura utilitatis. ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ JOANNIS APOSTOLI POSTERIOR CATHOLICA EPISTOLA ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. Ο πρεσβύτερος Εκλεκτῇ κυρίᾳ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς, οὓς ἐγὼ ἀγαπῶ ἐν ἀληθείᾳ, καὶ οὐκ ἐγὼ μόνος, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἐγνωκότες τὴν ἀλήθειαν, διὰ τὴν ἀλήθειαν τὴν μένουσαν ἐν ἡμῖν (καὶ μεθ' ἔσται εἰς τὸν αἰῶνα), ἔσται μεθ' ὑμῶν χάρις, ἔλεος, εἰρήνη παρὰ Θεοῦ Πατρὸς, καὶ παρὰ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ Πατρὸς, ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἀγάπῃ. 605 PROCEMIUM. 1, 1-3. Presbyter Electa domina et filiis ejus, quos ego diligo in veritate, nec ego solus; sed et omnes qui cognoverunt veritatem: propter veritatem quæ permanet in nobis, et nobiscum erit in aternum: erit vobis gratia, misericordia, pax a Deo Patre a Domino Jesu Christo Filio Patris in verilale et charitate. Τινὲς ᾠήθησαν ταύτην καὶ τὴν μετ' αὐτὴν Ἐπισ Quidam existimarunt hanc Epistolam et eam quæ στολὴν μὴ εἶναι Ιωάννου τοῦ ἠγαπημένου ἀλλ᾽ sequitur non esse Joannis Directi, sed alterius qui ἑτέρου ὁμωνύμου τούτῳ, καθότι καὶ πρεσβύτερον idem nomen cumn hoc sortitus erat: eo quod in his ἑαυτὸν ἐν ταύταις γράφει, καὶ πρὸς γυναῖκα και et presbyterum scribal seipsum, et ad mulierem, ἕτερον Γάϊον, ἵνα καὶ αὐτὸν, ὥσπερ καὶ τὴν γυναῖκα aliumque Gaium, et eum unicum sicut et unam μίαν, ὅπερ οὐ κατ' Επιστολὴν καθολικήν. Καὶ τὴν mulierem, scribat: quod non fit in Epistola cathoπρογραφὴν δὲ ὅτι μὴ κατὰ τὴν πρώτην πεποίηται lica. Præterea quod præscriptionem non fecerit Επιστολήν· οὐ γὰρ ἐν ἐκείνῃ οὕτως ἀπήρξατο. ᾿Αλλά juxta prioren epistolam: non enim in illa ita inφαμεν, ὅτι ἐν τῇ πρωτῇ οὐκ ἐποίησε τοῦτο οὕτω choavit. Sed dicimus quod in priore non ita præπρογράψας· οὐ γὰρ πρὸς ὡρισμένον ἔγραψε πρόσ- scripserit, eo quod non ad definitam personam ωπον, οὐδὲ πρὸς Ἐκκλησίαν τόπων τινών, ὥσπερ scriberet,606 neque ad Ecclesiam certorum locoἐποίησεν ὁ μακάριος Πέτρος, ἀφωρισμένως πρὸς rum: quemadmodum fecit beatus Petrus, definite τοὺς ἐν τῇ διασπορᾷ Επισημαινόμενος Ἰουδαίους significans se scribere ad Judæos qui dispersi γράφειν, καὶ πρὸ τούτου ὁ θεῖος Ἰάκωβος ταῖς δώ- erant: et ante hunc divus Jacobus definiens se