tur abunde ipsis tribui precatur: conformia di- Δαυΐδ φθεγγόμενος, cens cum beato David, qui ait: «Extende mise- γινώσκουσί σε ricordiam tuam cognoscentibus te 42.» CAPUT I. De diligenti observatione fidei in Christum, propter insurrectionem impiorum et lascivorum virorum in quo etiam agit de futuro ipsorum supplicio, ad similitudinem malorum qui olim peccaverant. 3, 4. Charissimi tantum mihi studium fuit scribendi ad vos de communi salute, ut non potuerim non scribere vobis: exhortans ut rursum certelis pro fide semel traditu sanctis. Obiter enim subierunt quidam homines impii, qui olim descripti sunt in hoc judicium: qui Dei nostri gratiam transferunt ad lascivium, ac Deum qui η solus est herus, et Dominum nostrum Jesum Christum negant. Per hæc innuit Epistolæ argumentum, quod ob providentiam salulis eorum, ne per simplicitatem caperentur a sceleratissimis hæreticis præsentes depromat 623sermones, tanquam notans eos et manifestos reddens ignorantibus per apertionemlascivæillorum vitæ.De his autem elletrus locutus est 43, sed hic latius nunc et diffusius. Descriptos autem dicit eos: quoniam et Petrus et Paulus de ipsis dixerunt qui in postremis temporibus venturi sint hujusmodi seductores 44. Et ante hos ipse Christus, dicens: • Multi venient in nomine meo et multos seducent: ne ergo sequamini illos 45. Nam dicentes se Christianos,hoc nomine multos seducunt. Dicit autem Nicolauin, Valentinum ac Simonem, quique illos secuti sunt sceleratissimnos ac impurissimos. Nam cum gastrimargi essent ac libidinosi, doctrinam simulabant, ut hujus prælextu lalentem ingressum in domos nanciscerentur, ac mulierculas peccatis oneralas ducerent captivas 4 Effictis enim nocturnis mysteriis tradiderunt seipsos cubilibus ac lasciviis. Quod autem ait, «Transferunt ad lasciviam,» hoc est, Depravant «lelorquentes a temperantia ad lasciviam: unde et negare contingit ipsos Dominum nostrum Jesum Christum. Atenim quomodo non negant, qui vitæ impuritate doctorem omnis temperantiæ veluti clamosa ac sonora quadam voce abjurant? Quæ enim communio est luci cum tenebris 47. «Exhortans ut rursum certelis.» Exhortatur eos qui semel Christum Salvatorem susceperunt et in eum crediderunt, ut adhuc certent sive adnitantur, hoc est, dissoluto animo non sint affecti, sed seipsos contineant et majus adhuc studium circa hoc amplectantur. Qui enim incarnatum Verbum suscepimus, si diceremus alium esse qui ante sæcula fuit cum Patre, et alium qui postremis temporibus ex Matre in propria hypostasi natus est, annon negaremus unum esse Dominum ac herum? Unus est enim Dominus Jesus juxta " Παράτεινον τὸ ἔλεός σου τοῖς • Περὶ προσοχῆς τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, διὰ τὴν ἐπανάστασιν τῶν ἀσεβῶν καὶ ἀσελγῶν ἀνδρῶν· ἐν ᾧ περὶ μελλούσης αὐτῶν κολάσεως, καθ' ὁμοίωσιν τῶν πάλαι ἁμαρτησάντων καὶ πονηρῶν.» «᾿Αγαπητοί, πᾶσαν σπουδὴν ποιούμενος γράφειν ὑμῖν περὶ τῆς κοινῆς σωτηρίας, ἀνάγκην ἔσχον γράψαι ὑμῖν· παρακαλῶν ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ παραδοθείση τους ἁγίοις πίστει. Περιέσδωσαν γάρ τινες ἄνθρωποι οἱ πάλαι προγεγραμμένοι εἰς τοῦτο τὸ κρίμα ἀσε εἴς· τὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν χάριν μετατιθέντες εἰς ἀσέλγειαν κτὶ τὸν μόνον Δεσπότην Θεὸν καὶ Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀρνούμενοι.» Τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἐπιστολῆς διὰ τούτων μηνύει, ὅτι προμηθείᾳ τῆς αὐτῶν σωτηρίας, τοῦ μὴ ἁλῶναι δι' ἁπλότητα τοῖς μιαρωτάτοις αἱρετικούς, τους περόντας ἐκτίθεται λόγους, ώσπερεί στίζων αὐτοὺς καὶ διαδήλους ποιῶν τοῖς ἀγνοοῦσι διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀσελγοὺς αὐτῶν βίου. Περὶ τούτων δὲ καὶ Πέτρος εἴρηκε μὲν, πλατύτερον δὲ καὶ διεξοδικώτερον οὗτος νῦν. Προγεγραμμένους δὲ αὐτοὺς λέγει, ὅτι καὶ Πέτρος καὶ Παῦλος περὶ αὐτῶν εἴρηκεν, ὅτι ἐν ἐσχά τοις καιροῖς ἐλεύσονται πλάνοι τοιοῦτοι. Καὶ πρὸ τούτων δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς φάσκων, «Πολλοὶ ἐλεύ σονται ἐπὶ τῷ ἐμῷ ὀνόματι, καὶ πολλοὺς πλανή σουσι. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν, ο Χριστια νοὺς γὰρ ἑαυτοὺς ὀνομάζοντες, ἐπὶ τῷ ὀνόματι τού τῳ πολλοὺς ἀπατῶσι. Λέγει δὲ τοὺς ἀπὸ Νικολάου καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Σίμωνος τῶν μιαρωτάτων καὶ ἀκαθάρτων. Οὗτοι γὰρ γαστρίμαργοι ὄντες καὶ ἀκόλαστοί, ὑπεκρίναντο τὴν διδασκαλίαν, ἵνα δι᾿ αὐτῆς παρείσδυσιν εἰς τὰς οἰκίας εὕρωσι, καὶ αἰχμαλωτί σωσι γυναικάρια σεσωρευμένα ἁμαρτίαις. Τελετάς γὰρ νυκτερινὰς πλασάμενοι, κοίταις καὶ ἀσελγείαις ἑαυτοὺς ἐκδεδώκασι. Τὸ δὲ, «Μετατιθέντες εἰς ἀσέλγείαν,» ἀντὶ τοῦ, Παραχαράττοντες ἀπὸ τῆς σωφροσύνης εἰς ἀσέλγειαν. Αφ' οὗ καὶ ἀρνεῖσθαι συμβαίνει αὐτοῖς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἀρνοοῦνται, οἱ διὰ τῆς τοῦ βίου ἀκαθαρσίας τὸν πάσης σωφροσύνης διδάσκαλον οιονεί τινι διατόρῳ φωνῇ ἀπότομον ποιούμενοι; Τίς γὰρ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; «Παρακαλῶν ἐπαγωνί ζεσθαι.» Επαγωνίζεσθαι παρακαλεῖ τοὺς ἅπαξ τὸν Χριστὸν καταδεξαμένους Σωτῆρα, καὶ τούτῳ πεπιστευκότας, τουτέστι, μὴ ἐκλελυμένως διατεθῆναι, ἀλλὰ συντείναντας ἑαυτοὺς, ἔτι μᾶλλον ἔχεσθαι τῆς περὶ τοῦτο σπουδῆς. Δεξάμενοι γὰρ τὸν ἐνανθρω πήσαντα Λόγον, εἰ λέγοιμεν ἕτερον μὲν εἶναι τὸν πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐπ᾿ ἐσχά των ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ κατ' ἰδίαν ὑπόστασιν, πως οὐκ ἂν ἀρνηθείημεν τὸν ἕνα Κύριον καὶ Δεσπότην; Εἷς 49 Psal. xxxv, 6. 43 [] Petr. in 44 II Tim. III, 43. 4 Luc. xvΙ, 23. 4Il Tim.11,6. 47 II Cor.

COMMENT. IN EPIST. JUD. γὰρ Κύριος Ἰησοῦς καθ᾿ ἔνωσιν οἰκονομικήν. Ο γὰρ πρὸ αἰώνων Θεοῦ λόγος καὶ Θεὸς, εἰς τὴν τῆς θεότητος δόξαν ἀναφοιτώσαν ἔχων τὴν σάρκα, ἢ ἀπὸ τῆς ἁγίας Παρθένου ἐξ ἀρχῆς συλλήψεως ἀνέλαβεν, εἷς καὶ ὁ αὐτός ἐστιν ἁπάντων δεσπότης, ο Χάριν μετατιθέντες. • Μετατιθέντες, ἀντὶ τοῦ, μεταποιοῦντες, παραποιούντες.» • Υπομνήσαι δὲ ὑμᾶς βούλομαι, εἰδότας ὑμᾶς ἅπαξ τοῦτο, ὅτι ὁ Κύριος λαὸν ἐκ τῆς Αἰγύπτου σώσας, τὸ δεύτερον τοὺς μὴ πιστεύσαντας ἀπὸ ώλεσεν. Αγγέλους τε τούς μή τηρήσαντας την ἑαυτῶν ἀρχὴν, ἀλλὰ ἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οίκητήριον, εἰς κρίσιν μεγάλης ἡμέρας, δεσμοῖς ἀϊδίοις ὑπὸ ζόφον τετήρηκεν. Ὡς Σόδομα και Γόμορρα, καὶ αἱ περὶ αὐτὰς πόλεις, τὸν ὅμοιον τούτοις τρόπον ἐκπορνεύσασαι, καὶ ἀπελθοῦσαι 5 ὀπίσω σαρκὸς ἑτέρας, πρόκεινται δείγμα, πυρὸς αἰωνίου δίκην ὑπέχουσαι· ὁμοίως μέντοι καὶ οὗτοι ἐνυπνιαζόμενοι, σάρκα μὲν μιαίνουσι, κυ ριότητα δὲ ἀθετοῦσι, δόξας δὲ βλασφημούσι. Ὁ δὲ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, ότε τῷ διαβόλῳ διακρινόμενος διελέγετο περὶ τοῦ Μωϋσέως σώμα. τος, οὐκ ἐτόλμησε κρίσιν ἐπενεγκεῖν βλασφημίας, ἀλλ᾽ εἶπεν, Επιτιμήσαι σοι Κύριος. Ούτοι δὲ ὅσα μὲν οὐκ οἴδασι βλασφημοῦσιν, ὅσα δὲ φυσικώς, ὡς τὰ ἄλογα ζῶς, ἐπίστανται, ἐν τούτοις φθείρονται, ο factam quadam dispensatione unionem. Nam Dei Verbum ac Deus ante sæcula, assumptam habens ad gloriam divinitatis carnem,quam a divina Virgine ab initio conceptiones accepit, unius et idem est omnium herus. • Gratiam transferunt: hoc est, transmulant, corrumpunt. 624 5-10 Volo autem vos commonefacere;cum sciamus semel illud, quod Dominus posteaquam populum ex Agypto sulvum eduxerat,rursus eos qui non crediderunt perdidit: quodque angelos qui non servaverant suam originem,sed reliquerunt suum domicilium,ad julicium magni diei vinculis aternis sub caligine servavit. Sicut Sodoma et Gomorra hisque finitimæ civitates, quæ ad consimilem modum cum illis fuerant extra stupra inquinata, et carnem alienum secuta, proposita sunt exemplo, ignis aterni panam sustinentes. Similiter sane el hi insomniis agitati, carnem quidem polluunt, dominationem vero spernunt, in splen dores maledicta congerunt. At Michael archangelus,cum adversus diabolum certans disputaret de corpore Mosi,non ausus est illi maledicum judicium impingere,sed dixit: Increpet te Dominus. Αt isti quæ non noverunt, ea maledictis insectantur: quæ vero a natura, ceu animantia rationis expertia sciunt, in his corrumpuntur. Εἰρηκὼς τὴν ἀσέλγειαν τῶν ἀκαθάρτων Νικο- Postquam impurorum Nicolaitarum Valentiniaλαϊτών καὶ Οὐαλεντινιανῶν, καὶ Μαρκιωνιστῶν, καὶ norum ac Marcionistarum dixit lascivian, et velut ὥσπερ ἐγκαύσει τινὶ ἐπισήμους αὐτοὺς ποιήσας ἀπὸ inustione quadam insignes eos ab ipsorum foetuτῆς προσούσης αὐτοῖς βορβορότητος, ἐπάγει καὶ lenta turpitudine reddidit, etiam hoc subjungit: ταῦτα· «Ὁ Κύριος λαὸν ἐκ γῆς Αἰγύπτου,» καὶ «Posteaquam Dominus populum ex Ægypto,etc. ἑξῆς. Ὁμοῦ μὲν διὰ τούτων δεικνύς, ὡς ὁ αὐτὸς simul quidem,per haec ostendens quod idem Deus Θεὸς τῆς παλαιᾶς ἐστι καὶ νέας εἰσηγητής, ἀλλ᾽ οὐχ ve:eris ac novi lestamenti sit auctor: et non sicut ὡς οἱ μικροὶ οὗτοι, ἄλλον μὲν τὸν τῆς παλαιᾶς φά- dicunt hi scelerati, alium fuisse veteris, vindicanσκοντες τιμωρητικὸν καὶ ὠμόν, ἄλλον δὲ τὸν τῆς tem ac sevum: alium vero novi,mitem ac humaνέας, προσηνῆ καὶ φιλάνθρωπον ἔφοβον εἶναι Θεὸν, num præsidem esse Deum: et simulait quod neque ἅμα δὲ καὶ ὡς οὐδὲ οἱ νῦν ἀτιμώρητοι μείνειαν. Ως ii qui nunc peccant, inulli permanere poterunt, οὐδὲ οἱ ἐξ Αἰγύπτου, διὰ μὲν τὴν ὑπερβάλλουσαν quemadmodum neque illi qui ex Ægypto educti δύναμιν, καὶ τὴν πρὸς τοὺς πατέρας αὐτῶν όρκω fuerant. Nam immensa quidem Dei virtute,et proμοσίαν, τοῦ Θεοῦ τῆς Αἰγυπτιακῆς αὐτοὺς ἀπαλλά- pter jusjurandum ad patres ipsorum factum, Deus ξαντος βίας, οὐ μέντοι καὶ παρανομήσαντες ἀτιμώ illos ab Ægyptiaca servitute ac tyrannide liberaρητοι διαμεμενήκασιν, ἀλλ᾽ ἔδοσαν δίκας ἀξίας οὐδὲν verat: nec lamen qui impie egerunt inulti perαὐτοὺς ὠφελήσαντος τοῦ πρὸς τοὺς αὐτῶν πατέρας manserunt, sed dignus dederuut penas; nihilque τοῦ Θεοῦ εὐμενους, οὐδὲ τῆς τῶν θαυμάτων ὑπερ- illis profuit quod benignus fuerit Deus erga patres φυοῦς διὰ τούτους ἐναργείας, ὡς οὐδὲ μοὺς ἐκπεπτω- ipsorum: neque iniitimmensa signorum evidentia κότας ἀγγέλους, τὸ ἀπὸ Θεοῦ γενέσθαι, καὶ νοερᾷ φύ- propter hos exhibita: quemadmodum neque angeσει τετιμῆσθαι, οὐδὲ τοὺς Σοδομίτας ἡ μετὰ τοῦ Λώτ los qui ceciderant quod a Deo formati essent, et συναυλία. Αλλ' οἱ μὲν τὴν Ἐρυθράν θάλασσαν διὰ intellectuali natura prædili: 697 (sic) neque Soξηρᾶς διελθόντες διὰ πίστεως, ὕστερον ἀπιστήσαν- domitas quod una cum Lot habitarent. Sed hi qui τες ἀπώλοντο. Τούς δὲ τῆς ἀγγελικῆς ἀξίας λαχόν- mareRubrum velutaridam,fide primum transierant, τας τὸ τίμιον, ἐκ ῥᾳθυμίας μὴ ἐμμείναντας τῇ ἐαυ- postmodum facti increduli perierunt.Qui vero anτῶν ἀρχῇ, ἀλλ᾽ ἀθετήσαντας τὴν δεδομένην αὐτοῖς gelica dignitatis honorem sortiti fuerant,cum præ δι' ἀγαθότητα δίαιταν ἐπουράνιον, εἰς κρίσιν, ἤτοι segnitie non permansissent in sua origine,sed corεἰς κατάκρισιν μεγάλης ἡμέρας τη τιμωρία και rupissent datum sibi ex honitate coeleste vitae instiἀνυποίστου τεταμίευκεν. Τοῦτο γὰρ καὶ νῦν τὸ tutum, ad judicium sive condemnationem, supplie τετήρηκε σημαίνει. Καθὸ καὶ ὁ Χριστός φησι· cio magni et intolerabilis diei reposuit et conserva- • Τὸ ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις vit. Nam hoc etiam nunc significat τετήρησε Juxta αὐτοῦ.» Καὶ δὴ οἱ Σοδομίται τεκμήριον τοῦ ὑποδες illud quod ait Christus: «Qui præparatus est dia-

bolo et angelis ejus 4. Et certeSodomilæinsignum ξαμένω αὐτοὺς ἀτελευτήτου πυρὸς πρόκεινται, proponuntur ignis æterni qui ipsos excepturus est. «Οπίσω σαρκὸς ἑτέρας ἀπελθόντες,» καὶ πορνεύ Seculæ carnem alienam,» et fornicata, hoc est, σαντες, τουτέστιν, ἐκκλίναντες. Ο τὸ πορνεύειν declinantes, quod πορνεύειν significat. Carnem vero σημαίνει. Σάρκα δὲ ἑτέραν τὴν ἀῤῥενα φύσιν λέγει, alienam dicit masculinam, quod ad congressum ὡς μη προς συνουσίαν γενέσεως συντελούσαν. Η qui ft generationis gratia non prosit. Caro enim ad γὰρ πρὸς συνουσίαν σὰρξ, τοῦ θέλεός ἐστι κατὰ τὸ congressum faciens caro feminæ est, juxta illud υπό τοῦ προπάτορος εἰρημένον, «Οστοῦν ἐκ τῶν quod a primo parente dictum est: «Os ex ossibus οστέων μου, καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου.» Ἡ δὲ meis ex caro ex carne mea 4» Masci:lorum autem τῶν ἀρρένων σὰρξ, ἑτέρα τῆς συνουσίας φημί. Πλὴν caro aliena est, inquam, a coitu Quanqua: in fe- καὶ ἐπὶ τοῦ θήλεος, ἡ μὲν κατὰ νόμους ἑνὶ μία, ἰδία mina quoque, una quidem legibus uni juncta, sua σάρξ καὶ οἰκεία, ἡ δὲ ἐκκεχυμένη καὶ δημοσία, et propria caro est: quæ autem elluaste: publica ἑτέρα καὶ ἀλλοτρία, καὶ μικρῷ τῆς ἀῤῥενικῆς εἰς extranea et aliena est, ac relicta ad piaculum pro- μίασμα λειπομένη. Εἰρηκὼς δὲ ταῦτα τὰ ὑποδεί pemodum masculini sceleris. Ubi autem hac exem- γματα, κατέλιπε τὸ ἀκόλουθον τούτοις ἐννοεῖν τὸν pla posuisset, quod his consequens erat auditori ἀκροατήν. Τί δὲ τοῦτο; Τὸ ἐπενεγκεῖν· Εἰ οὖν τούτοις reliquit intelligendum. Quid est aulem illud? In- οὕτως ἀπεχρήσατο μηδὲν δυσωπηθείς τῇ προτέρα ferre quod inde sequitar Si ergo los ita delerit, αὐτῶν εὐκληρία, ἄρα τούτου; νῦν ἀσελγοῦντας ἐξαι nihil placatus priore eorum felicitate, nunquid hos ρήσεται τὸ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ δι᾿ ἀνθρωπους εἰς τὸν nucc impie ac lascive agentes liber vit, cum Dei κόσμον ἐλθεῖν καὶ ἀνασχέσθαι ὑπὲρ τούτων ὕβρεων Filius propter homines in mundum venerit,et in- καὶ παθῶν; οὐκ ἂν εἴποι τις τοῦτο. Κἂν γὰρ φιλάνjurias at: afflictiones pro ipsis sustinuerit? hoc θρωπός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ δίκαιος ἀληθείᾳ. Καὶ διὰ nemo unquam dicere. Quanquam enim benignus μὲν ἀληθῆ δικαιοσύνην, τῶν ἡμαρτηκότων οὐκ sit et humanus, attamen etiam vere justus est: et εφείσατο, διὰ δὲ φιλανθρωπίαν, πόρτας καὶ τελώνας propter veram justitiam, his qui peccaverunt non εἰς τὴν βασιλείαν εἰσήγαγεν. Οὕτω τοῦ ἀκολούθου pepercit: propter benignitatem autem, meretrices ὄντος χρήσασθαι, αὐτὸς παρῆκε, καὶ δι᾽ ἃ μὲν προac publicanos in regnum introduxit 50. Cum ita con- είπομεν, ἢ καὶ ὡς τῷ μακαρίῳ Πέτρῳ προειρημέ sequens fuisset ut serme sponderet, ipse præter- νου, ὅτε ἔλεγεν· «Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἀγγέλων ἁμαρτηmisit, ob causam quam praediximus. Aut etiam σάντων οὐκ ἐφείσατο,» καὶ ἐξῆς. Καὶ περὶ μὲν τού simili modo loquens cum beato Petro,cum diceret: των οὕτως. Τὸ δὲ, «Σάρκα μὲν μιαίνουσιν ἐνυπνια «Si enin Deus angelis ui pe. caverant non peper- ξόμενοι, η θαυμάζειν ἄξιον τῆς σεμνότητος τοῦ cit, etc.Εt de his quidem ita dictum sit. Porro quod λόγου. Πολλὴν γὰρ αὐτῶν ἀσέλγειαν καταμαρτυρεί, ait: «Insomniis agilati carnem inaculant,» ad- φάσκων ὅτι καὶ βίῳ εἰσὶν ἀκάθαρτοι, καὶ γλώσσῃ miratione dignum est quod adeo verecunde ser- ἀσελγέστατοι. Τὸ γὰρ ἄγαν αἰσχρὸν τῆς πράξεως, monem protulerit. 628 Mullam enim lasciviam διὰ τοῦ ᾿Ενυπνιαζόμενοι περιέστειλεν. Ο μικρόν et impudicitiam de ipsis testatur, dicens quod et ἡμεῖς, καὶ ὅσον προσῆκε, παραγυμνώσομεν, ἐκ τοῦ vita sunt impuri, et lingua maxime lascivi: vehe- πεπονημένου τῷ μακαρίῳ Επιφανίῳ τῷ Κύπρου meutem autem operis turpitudinem recte compre- περὶ τούτων, ὁ καὶ Πανάριον εκάλεσε, τὴν γνῶσιν hendit per hoc verbum ἐνυπνιαζόμενοι (id est, εἰληφότες. Φησί γάρ οὗτος· Τούς μικρούς τούτους somniantes vel agitati insomniis) quod nos paulu- Βορβορίτας αἰσχρῶς γυναιξὶν ἐπιμιγνυμένους, μὴ τῇ lum et quantum decens erit, denudabimus,sumpto μήτρα τὴν γονὴν κατασχεῖν, ἀλλ᾽ ἀτελέστῳ τῇ βδε intellectu ex opere quod de his edidit beatus Epi- λυρίᾳ ταῖς ἑαυτῶν ὑπολαβόντες ταύτην χερσὶν, εὐ phanius Cypri episcopus, et Panarium appellavit. θὺς τῷ στόματι ταύτην προσάγειν μεθ' ών συναφθε Dicit enim hic quod scelesti ist Borborita (id est, ρησαν γυναίων, καὶ οὕτως ἀπέρχεσθαι ἀπ' ἀλλήλων fetulenti ac ccno oppleti) cum fœde mulieribus τοὺς ἀκαθάρτους, μέγα τι οἰηθέντας ἐπιτετελεκέναι. commiscerentur,non in vulva semen effundebant, Τοῦτο τὸ ἀκάθαρτον δράμα διὰ τὸ ἀτέλεστον, ἐν sed imperfecta abominatione, suis manibus illud υπνίασμα καλεῖ, ἐπεὶ καὶ τοιαῦτα τὰ ἐν τοῖς ἐνα suscipientes, statim illud in os immittebant mu- υπνιασμούς. Μιαίνοντες τοίνυν διὰ τῆς βορορώδους lierum cum quibus corrupti erant: et ila a se ταύτης προσφορᾶς τὴν ἑαυτῶν σάρκα, ἔτι, φησὶ, καὶ mutuo discedebant impuri, magnum quippiam se κατὰ τῆς θείας φύσεως μαίνονται τὴν κυριότητα peregisse putantes. Hoc impurum facinus propter ταύτης ἀθετουν ες, καὶ τὴν τοῦ παντὸς αὐτῆς δεν imperfectionem appellat insomnium, quoniam hu- σποτείαν. Πλατύτερον δὲ περὶ τούτων ὁ μακάριος jusmodi sunt quæ in insomniis aguntur. Iuqui- Εἰρηναῖος ὁ Λουγδούνου εἴρηκεν ἐν τῷ ἐλέγχῳ τῆς names ergo per f tulentam hanc assumptionen ψευδωνύμου γνώσεως, παρ᾽ οὗ ὁ βουλόμενος λαμβα suam carnem, amplius adhuc insaniunt, inquit, νέτω τὴν γνῶσιν, Η κυριότητα, τὴν τοῦ κατὰ Χρισ adversus divinam naturam, Dominum hujus asper- στον μυστηρίου τελετὴν ἀθετοῦσιν, ἐν τάξει μυστη nantes et dominationem quam ipsa in universum ρίων ἀγγελικῶν τὰς ἑαυτῶν ἀσελγείας ἐκτελοῦντες. habet. Latius autem de his dixit beatus Irenæus Δόξας δὲ τὴν παλαιάν φησι διαθήκην καὶ τὴν νέαν, 48 Matth. xxv, 41. 49 Gen. II, 23. 50 Matth. xxI, 31.

COMMENT. IN EPIST. JUDA ὡς Παυλός φησι «Εἰ γὰρ τὸ καταργούμενον διὰ Lugdunensis in confutatione falso dicta scientis, & δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ μένον ἐν δόξῃ.» Καὶ πάλιν quo is qui voluerit, intellectum accipiat. Aut domiΕἰ γὰρ ἡ διακονία τῆς κατακρίσεως δόξα, πολλῷ nationem spernunt, hoc est, perfectionem mysterii μᾶλλον ἡ διακονία τῆς δικαιοσύνης δόξα. Η καὶ Δόξας, quod est secundum Christum: in ordine et vice mysτὰς ἐκκλησιαστικὰς ἀρχάς φησιν, ἃς ἐβλασφήμουν teriorum angelicorum suas impudicitias perfcienὡς ἔστι καὶ ἀπὸ τῆς τρίτης Ἰωάννου τοῦ ἠγαπη- tes. Δόξας autem, id est, splendores dicit Vetus ae μένου Επιστολῆς μαθεῖν. Ἐν οἷς φησι τὸν Διοτρεφή Novum Testamentum: quemadmodum Paulus ait: λόγοις πονηροῖς καταφλυαρεῖν αὐτῶν. Ἐπεὶ δὲ βλασ- «Etenim si id quod aboletur per gloriam fuit, multo φημίας, εμνήσθη, σωφρονίζων οὐκ αὐτοὺς μόνους, magis quod permanet, in gloria est 31.» Etrursum: ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους καθαρὰς ἔχειν τὰς Nam si administratio condemnationis gloria,mulγλώσσας τοῦ τοιούτου κακοῦ, καὶ μηδὲ κατὰ τῶν to magis administratio justitiæ gloria. Aut etiam ἀξίων βλασφημίας τούτῳ κεχρῆσθαι, φησίν· «Ὁ δὲ Splendores dicit ecclesiasticos principatus,in quos Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος,» καὶ ἑξῆς. Τί τοῦτο λέγων; maledicta congerunt: quemadmodum discere licet ὡς οὗτοι μὲν προχείρως καὶ ἀκρατῶς κέχρηνται κατά etiam a tertia Joannis dilecti Epistola, inter quos ait πάντων τῇ βλασφημία. Οὐ χρὴ δὲ τοῦτο, ὅπου γε οὐδὲ esse Diotrephen, qui malignis sermonibus adversus τοὺς ἀξίους βλασφημίας, δίκαιον βλασφημεῖν, ὡς ipsos garriret. Quoniam autem maledictorum meδῆλον ἀπὸ τοῦ ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. Παρὸν γὰρ αὐτῷ minit, cohibens non ipsos solos, verumetiam uniκρινομένῳ μετὰ τοῦ διαβόλου περὶ τοῦ Μωϋσέως versos homines, nt linguas habeant puras ab hujus σώματος βλασφημῆται τὸν διάβολον διὰ τὴν ἀναίδειαν modi malo, et nec adversus illos qui maledicto αὐτοῦ, τοῦτο οὐκ ἐποίησεν, εἰ μὴ τὸ, Επιτιμήσαι σοι digni sunt eo utantur ait: Michael archangelus,» μόνον ὁ Θεὸς, διάβολε, ἀπήνεγκεν αὐτῷ. Εἰ δὲ ὁ ἀρχ- etc. Quid autem per hoc sibi vult? 699 Quod hi άγγελος οὐδὲ ἀνδρὸς βλαφημουμένου ἤνεγκε, πώς quidem temere et intemperanter adversus omnes οὗτοι τὸν πάντων Θεὸν βλασφημεῖν ὅλως τολμῶσι; maledictis utantur. Id autem fieri non debet, cum Καὶ ἄλλως γράφεται· Εἰ δὲ ὁ ἀρχάγγελος οὕτως, ne eos quidem qui maledicto digni sunt quum οὐκ ἐν δίκῃ ἂν ἀνδρὸς ἀδελφοῦ καὶ ὁμογενούς βλα- sit maledictis incessere, sicut ab archangelo Miσφημίας συμπλέκοιμεν. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτων. chaele manifestum est. Nam cum in controversia Ἡ δὲ περὶ τοῦ Μωϋσέως κώματος κρίσις ἐστὶ αὕτη, quæ inter ipsum et diabolum erat de Mosi Λέγεται τὸν Μιχαὴλ τὸν ἀρχάγγελον τῇ τοῦ Μωϋ- corpore, data fuisset occasio ut eum maledicto imσέως ταφῇ δεδιηκονηκέναι. Τοῦ γὰρ διαβόλου τοῦτο peteret propter illius impudentiam, non hoc fecit, μὴ καταδεχομένου, ἀλλ' ἐπιφέροντας ἔγκλημα διὰ sed id tantum in eum intulit: Increpet te Deus, τὸν τοῦ Αἰγυπτίου φόνον, ὡς αὐτοῦ ὄντος τοῦ diabole. Quod si archangelus non tulit ut vir conΜωυσέως, καὶ διὰ τοῦτο μή συγχωρεῖσθαι αὐτῷ vicis impeteretur, quomodo hi Dominum univerτυχεῖν τῆς ἐντίμου ταφῆς. Ἡ καὶ διὰ τούτου τὸ sorum omnino blasphemiis audent incessere? Alto πᾶσιν ἀνθρώποις ἐποφειλόμενον μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ quoque modo scribitur: Quod si ita se habuit arσώματος ἔξοδον λογοθέσιων σημαίνειν βουλόμενος changelus nequaquam in causa fratris viri ejusdem ὁ ᾿Απόστολος, καὶ ὅτι αὐτὸς εἴη ὁ Παλαιᾶς καὶ nobiscum conditionis blasphemias et maledicta Καινῆς Διαθήκης Θεὸς, τοῦτο προφέρει νῦν. Δεῖξαι congeramus. Εt hæc quidem de his dicta sint. γὰρ βουλόμενος, ὁ Θεὸς τοῖς τότε παχύτερον δια- Porro de Mosi corpore hoc est judicium. Dicitur κειμένοις ἀνθρώποις διὰ τοῦ φανεροῦ τὸ ἀφανές, Michael archangelus ministerium præstitisse in ὅτι μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν ταῖς ἡμετέραις sepeliendo Mose: id non ferebat diabolus, sed ac ψυχαῖς ἀνθίσταται ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἑαυτοῦ που cusationem afferebat propter cædem Ægyptii, νηρῶν δαιμόνων, ἐκκόψαι βουλόμενος τὴν ἐπὶ τὰ ἄνω quasi Mosis ipsius essetis: et propterea non perπορείαν αὐτῶν (καὶ ὁ μὲν ἀνθίσταται, οἱ δὲ ἀγαθοὶ mittebat, ut ille honorificam consequeretur sepulΘεοῦ ἄγγελοι συμμαχούσιν αὐταῖς, ὡς καὶ ὁ μακάριος turam. Aut etiam per hoc significare volens Apos- ᾿Αντώνιος τεθέαται), ταῦτα τότε πραχθῆναι συνεχώς tolus legem universis præfixam hominibus post exiρει. Πλὴν τὸν Μιχαὴλ τότε, τὸν διάβολον ἀποσοβῆσαι tum a corpore, et quod idem esset Deus Veteris ac μὲν, μὴ μέντοι ἐξουσιαστικῶς ἐπιτιμῆσαι, ἀλλὰ τῷ Novi Testamenti, hoc nunc profert in medium. Κυρίῳ τῶν ὅλων παραχωρῆσαι τὴν κρίσιν, καὶ εἰ Cum enim Deus hominibus qui tunc crassius afπεῖν· Επιτιμήσαι σοι ὁ Θεὸς, διάβολε, «Οὗτοι δὲ a fecti erant, per manifesta vellet ostendere occulta: οὐκ οἴδασι, ο Ὁ μὲν Μιχαήλ, φησίν, οὕτως, οὐδὲ κατὰ nempe quod adversus nostras animas, postquam ἀνδρὸς, ἤτοι τοῦ Μωϋσέως ἠνέσχετο βλασφημίας. hinc liberalæ sunt, insurgat diabolus cum suis Οὗτοι δὲ περὶ δογμάτων ἃ οὐκ οἴδασι, βλασφήμους συν- malignis dæmonibus, impedire volens iter eorum τιθέασι λόγους, ὅσα δὲ φυσικῇ ὁρμῇ ἀδιακρίτως, ὡς τὰ ad superna (et ille quidem resistit, boni vero anἄλογα, ἐπίστανται ζώα, ταῦτα μεταδιώκουσιν, ὡς ἵπποι geli Dei sunt ipsis auxilio: quemadmodum etiam θολυμανεῖς ἢ χοίροι. vidit beatus Antonius): hæc tum fieri permittebat, Attamen Michael tunc ausus quidem fuit diabolum arcere, non tamen cum auctoritate increpare, sed universorum Domino concessit judicium, et ait: Increpet te Deus, diabole. «At isti quæ non no M4 II Cor. III, 11. 53 Exod. I. PATROL. GR. CXIX. η

verunt Michael quidem ita fecit, neque adversus virum sive Mosen tulit convicium: hi vero de dogmatis quæ non noverunt, maledicos componunt sermones: quæ vero naturali motu sive judicio, tanquam animantia rationis expertia noverunt, hæc prosequuntur tanquam equi insanientes in femellas, aut veluti porci. 630 CAPUT II. Deploratio impiorum propter errorem el impietatem, ac lasciviam et blasphemiam, ac fucatam simulationem per largitionem, quo facilius decipiant. 11-13. Va illis, quoniam viam Cain ingressi sunt: et deceptione mercedis qua deceptus fuit Balaam efusi sunt: et contradictioneCore perierunt. Hi sunt inter charitates vestrus velut saxa maris simul convivantes absque timore,seipsos regentes, nubes aquam non habentes, quæ a ventis circumvaguntur, arbores autumnales infrugifera, bis emortuæ et eradicata unda efera maris, despumantes sua ipsorum dedecorastelle erratica quibus caligo tenebrarum in æternum servata est. • Viam Cain:» hoc est, per fratris occisionem: nam et ipsi talia docentes fratres, sive ejusdem " sortis homines, occidunt illos pravis doctrinis. Aut etiam semen absorbentes, fratrem in virtute interimunt, quem seminis fructificatio proferret in vitam. Viam autem Balaam, eo quod et ipsi sicut ille, lucri gratia hæc faciunt. Porro viam Core, quoniam et ipsi sicut ille, præceptoris officium, cum sint indigni,rapueruntc Hi sunt inter charitates vestras.» Erant adhuc tempore illo mensæ quæ in ecclesiis parabantur, de quibus et Paulus in Epistola ad Corinthios loquitur 53: quas etiam ἀγάπας, id est, charitates sive dilectiones, appellabant. Ad has, inquit, concurrunt: non ob usum qui in illis habetur, sed ut occasionem inveniant inescandi animas instabiles: quemadmodum et Petrus dicit c in secunda Epistola 54: Quod autem dicit: Absque timore, aut cum præcedenti, Velut saxa maris simul convivantes, ordinandum est, ut sit hic sensus: Velut saxa maris simul convivantes, hoc est, cum nihil metuendum exspectant, cœnam una sumunt, repente tanquam saxa maris animarum perditionem ipsis inducentes. 651 Aut ad sequentem dictionem Regentes: hoc est, absque timore seipsos componentes, nihil veriti inquit, judicium quod ipsis imminet, eo quod regere nesciant, sed cæci cæcos ducentes, et in foveain 55, juxta Domiui verba, una cum his qui reguntur incidentes. Marinis autem saxis ipsos comparat, et nubibus aqua carentibus, ac arboribus autumnalibus, undisque p efferis, ac stellis erraticis. Nam quæ his natura conveniunt, hæc illi libera voluntate habent. Siquidem et saxa maris navigantibus perniciosa sunt, cum ex improviso occurrunt: sicut et ipsi his qui uma convivantur imminent ut inopinatum malnm. Et nubes aqua carentes quæ a ventis cir. cumaguntur ad quæcunque loca pervenerint, non refrigeria ex imbre, quem non habent,sed caliginem ipsis inducunt. Similiter et hi salutari sermone 3 [ Gor. 1. 4 II Petr. II. 53 Matth. xn, 11. • Ταλανισμὸς αὐτῶν ἐπὶ τῇ πλάνῃ καὶ ἀσεβείᾳ καὶ ἀσελγείᾳ καὶ βλασφημία, καὶ ἐπιπλάστῳ ὑποκρίσει, τῇ εἰς ἀπάτην δωροδοκία. • Οὐαὶ αὐτοῖς, ὅτι τῇ ὁδῷ τοῦ Κάϊν ἐπορεύθησαν, καὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Βαλαάμ μισθοῦ ἐξεχύθησαν, καὶ τῇ ἀντιλογία του Κορὲ ἀπώλοντο. Οὗτοι εἰσιν ἐν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶν, σπιλάδες, στνευ ωχούμενοι ἀφόβως, ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες, νεφέ λαι ἄνυδροι ὑπὸ ἀνέμων περιφερόμεναι, δένδρα φθινοπωρινὰ ἄκαρπα, δὶς ἀποθανόντα καὶ ἐκριζωθέντα, κύματα ἄγρια θαλάσσης ἐπαφρίζοντα τὰς ἑαυτῶν αἰσχύ vas, ἀστέρες πλανῆται· οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους εἰς αἰώνα τετήρηται, ο • Οδῷ τοῦ Κάϊν.» Τουτέστι, διὰ τῆς ἀδελφοκτονίας. Καὶ γὰρ καὶ αὐτοὶ τοιαύτα διδάσκοντες τοὺς ἀδελφοὺς, ἤτοι τοὺς ὁμογενεῖς ἀνθρώπους ἀποκτιννύουσιν αὐτοὺς ταῖς πονηραῖς διδασκαλίαις. Ἡ καὶ σπερμοφαγοῦντες, τὸν δυνάμει ἀδελφὸν ἀποκτιννύου - σιν, ὃν ἡ τοῦ σπέρματος τελεσφορία ἤνεγκεν ἂν βίον. Τῇ δὲ τοῦ Βαλαὰμ ὁδῷ, ὅτι κέρδους χάριν και αὐτοὶ ὡς ἐκεῖνος ταῦτα πράσσουσι. Τῇ δὲ τοῦ Κορέ, ὅτι καὶ αὐτοὶ ὡς ἐκεῖνος διδασκαλικὸν ἀξίωμα ἀνάξιοι ὄντες ἥρπασαν, «Οὗτοί εἰσιν ἐν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶν.» Ησαν ἔτι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γινόμεναι τράπεζαι, ὡς καὶ Παυλός φησιν ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους. Ας καὶ ἀγάπας ἐκάλουν. Εν ταύταις, φησί, συνέρχονται, οὐ διὰ χρείαν τὴν ἐν ταύ ταις γινομένην, ἀλλ᾽ ἵνα καιρὸν εὕρωσι, ψυχὰς ἀστη ρίκτους δελεάζειν, ὡς καὶ Πέτκος φησὶν ἐν τῇ δευ τέρῃ ἐπιστολῇ. Τὸ δὲ, ᾿Αφόβως ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες, ἤτοι πρὸς τὸ σπιλώδες συντακτέον, ἵνα ᾖ τὸ νόημα οὕτως· Σπιλάδες ἀφόβως συνευωχούμενοι, τουτέστι, μηδένα φόβον τοῖς συνδείπνοις προσδοκῶσιν, ἐξαίφνης ὥσπερ σπιλάδες ἐπάγοντες αὐτοῖς τὸν ὄλεθρον τῶν ψυχῶν. Ἡ πρὸς τὸ, ποιμαίνοντες, τὸ, ἀφόβως ἑαυτοὺς συντάττοντες. Οὐ δεδιότες, φησί, τὸ ἀπὸ τοῦ μὴ ἐπίστασθαι ποιμαίνειν κρίμα, ἀλλὰ τυφλοί το φλούς ὁδηγοῦντες, καὶ εἰς βόθυνον, τὸ τοῦ Κυρίου ἐρεῖν, μετὰ τῶν ποιμαινομένων εμπίπποντες. Σπι λάσι δὲ αὐτοὺς παρεικάζει, καὶ ἀνύδροις νεφέλαις, καὶ δένδροις φθινοπωρινοῖς, καὶ κύμασιν ἀγρίοις, καὶ ἀστροις πλανήταις. γὰρ ἐκείνοις υπάρχει κατὰ φύσιν, ταῦτα τούτοις κατὰ προαίρεσιν. Αἵ τε γὰρ σπιλάδες τοῖς πλέουσιν ἀλέθριοι, ἀπροσδοκήτως ἐπιγινόμεναι, ὡς καὶ αὐτοὶ τοῖς συνδείπνοις ἐνέλ πιστον κακὸν ἐπιφύονται. Αἵ τε ἄνυδροι νεφέλαι ὑπὸ ἀνέμων έλαυνόμεναι, οἷς ἂν τόποις ἐπενεχθῶσιν, οὐκ ἀναψύχουσι τῷ ὄμβρῳ οὐ γὰρ ἔχουσιν), ἀλλὰ ζόφον αὐτοῖς ἀπεργάζονται. Ὡσαύτως καὶ οὗτοι, οὐ λόγῳ σωτηριώδει τὰς ψυχὰς ἄρδουσι τῶν ἐντυγχανόντων, ἀλλὰ ζοφοῦσι ταῖς μιαρωτάταις αὐτῶν εἰσηγήσεσιν, ἐλαυνόμενοι τοῖς τῶν δαιμόνων πονηροῖς ἐπιτη-

COMMENT. IN EPIST. JUDÆ. δεύμασιν. ᾿Αλλὰ καὶ τὰ φθινοπωρινὰ δένδρα δὶς ἀπο- non irrigant animas eorum quos assequuntur, sed θνήσκοντα, ἔν τε τῇ τοῦ καρποῦ αὐτῶν ἀποβολῇ, καὶ obscurant potius scelestissimis suis doctrinis, ἐν τῇ τῶν φύλλων ἀποῤῥου (ξηρά γὰρ δοκεῖ τότε vecti pravis dæmonum institutis. Sed et arbores τοῦ κάλλους ἐστερημένα, τῆς ἀπό τε τοῦ καρποῦ autumnales sunt bis mortuæ, nempe et fructus sui ἀγλαίας, καὶ τῆς τῶν φύλλων ἀνθηρᾶς εὐπρεπείας), amissione et foliorum defluxu. Tunc enim aridæ αὐτοῖς τι κατάλληλον πάσχει Δὶς γὰρ καὶ οὗτοι ἀπο- videntur,pulchritudine privatæ,sive venustate quæ βαλλόμενοι διὰ τῆς σπερμοφαγίας, καὶ τὴν ἀπὸ τῆς fructum sequebatur, et jucundo foliorum ornatu. σώφρονος πολιτείας ευκοσμίαν σφαιρούμενοι. Διό His consentaneum est quod istis contingit: nam et καὶ ἐκριζοῦνται ἀπὸ τοῦ παραδείσου τοῦ Κυρίου τῆς ipsi bis moriuntur, suum fructum abjicientes seΕκκλησίας. Καὶ ἔξω ῥιπτούμενοι τούτου, συλλέγον- minis absorptione, et castæ conversationis ornatu ται τῷ αἰωνίῳ πυρί. Ποίαν γὰρ ἔχει στάσιν ἢ ῥίζαν sese privantes. Ideo quoque a paradiso Ecclesiæ ὁ διὰ τὸν τῆς ἡδονῆς συρφετὸν ὑπὸ πάντων βαλλό- Domini eradicantur, et extra ipsam projecti, colμενος; Αστέρες δὲ πλανῆται χρηματίζουσι καὶ αὐτοὶ, liguntur ad ignem æternum. Quem enim statum οὐχ ὅτι τῷ τῆς πίστεως ἡμῶν στερεώματι μετα- aut radicen habebit,qui propter fæcem voluptatum πρέποντες, τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον Χριστὸν ἔχουσι ab omnibus abjicitur? Porro stella erraticæ sive δι' αὐτῶν προερχόμενον, καὶ τὰς τῶν ἀρετῶν ὥρας planetæ appellantur et ipsi: non quod firmamenἀποτελοῦντα, καὶ ζωογονοῦντα τοὺς κατὰ ταύτας tum fidei nostræ exornantes, Christum justitiæ suτεταγμένους πιστοὺς, ἀλλ' ὅτι δοκοῦντες εἰς ἄγγελον lem habeant per ipsos procedentem, et virtutum φωτός μετασχηματίζεσθαι, ὡς ὁ προκατάρχων αὐτῶν horas perGcientes, ac fideles qui juxta ipsas ordiπονηρὸς δαίμων, ἀπεναντίας μόνον τῶν τοῦ Κυρίου narentur vivificantem, sed quod videantur in anφέρονται δογμάτων, οἷς καὶ ζοφοῦσι τους προσπελά- gelum lucis transformari: quemadmodum et maliζοντας, καὶ ζόφον τὸν αἰώνιον ἑαυτοῖς ἐκπορίζον- gnus damon qui ipsis prædominatur: id solum ται. ᾿Αλλὰ καὶ κύμασιν ἀγρίοις παρεικασθέντες, liabentes quod contrariis dogmatis ferantur ad τὴν πρὸς αὐτὰ ὁμοιότητα οὐκ ἀναίνονται. Μανικῶς Domini dogmata, per quæ et illis qui appropinγὰρ καὶ αὐτοὶ καὶ ἀκατασχέτως ταῖς κατὰ τοῦ Θεοῦ quant tenebras ofundunt, et sibi ipsis caliginem βλασφημίαις, ἐλαυνόμενοι ὑπὸ τῶν τῆς πονηρίας πνεύ- æternam conciliant. Sed et undis efferis comμάτων, ἐπαφρίζουσι τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας, εἰς ἀφρὸν parati, similitudinem cum ipsis non rejiciunt. ἀποτελευτώντες μετὰ τὸν κόμπον τῆς βλασφημίας, ἐκ 6,2 Nam blasphemiis adversus Deum insane et τῆς τοῦ βίου αὐτῶν ἀνυποστάτου καὶ εὐδιαλύτου αἰσχρό- effrene feruntur ventis malitiæ, despumantes suas τητος. Τοιοῦτος γὰρ ὁ πρὸς ὂν παρεικάσθησαν ἀφρὸς τῶν c impudentias, in spumnam desinentes post fastum δ κυμάτων. blasphemiæ, ex intolerabili et caduca sua vita ac turpitudine quæ facile dissolvitur. Hujusmodi namque est spuma undarum, cui comparati sunt. • Προεφήτευε δὲ καὶ τούτοις ἕβδομος ἀπὸ ᾿Αδάμ Ενώχ, λέγων. Ἰδοὺ ἦλθε Κύριος ἐν ἁγίαις μυριάσιν αὐτοῦ, ποιῆσαι κρίσιν κατὰ πάντων καὶ ἐξελέγξαι πάντας τοὺς ἀσεβεῖς αὐτῶν περὶ πάν των τῶν ἔργων ἀσεβείας αὐτῶν, ὧν ἐσέβησαν, καὶ περὶ πάντων τῶν σκληρών, ὧν ἐλάλησαν, κατ' αὐτοῦ ἁμαρτωλοὶ ἀσεβεῖς. Οὗτοί εἰσι γογγυσταί, μεμψίμοιροι, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν πορευόμενοι, Καὶ τὸ στόμα αὐτῶν λαλεῖ ὑπέρογκα, θαυμάζοντες προσωπα ὠφελείας χάριν.» Ταῦτα εἰπὼν, ἐπιφέρει καὶ τὸν Ενώχ τὴν ἀποκειμένην αὐτοῖς προφητεύοντα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κάκωσιν ἐν τῇ ἐσχάτῃ δηλονότι τοῦ Θεοῦ δικαιοκρι- η σία. «Καὶ ἐξελέγξαι πάντας τοὺς ἀσεβεῖς» Ασεβής ἁμαρτωλοῦ διαφέρει, καθὸ ὁ μὲν ἀσεβὴς περὶ Θεὸν ἔχει τὸ πλημμελὲς, ὁ δὲ ἁμαρτωλὸς περὶ τὰ κατὰ τὸν βίον πραττόμενα, τοῦ τῆς δικαιοσύνης σκοποῦ τὸ ἀστόχημα. Μετὰ δὲ ταῦτα ἀφέμενος τούτων τῶν ἀσελγῶν ὁμοιώματος, ἤδη καὶ εἰς αὐτόχρημα τῆς κατ' αὐτῶν ἐνδείξεως χωρεί, γογγυστὰς αὐτοὺς καὶ με ψιχιμοίρους καλῶν. Ἔστι δὲ γογγυστὴς μὲν, ὁ ὑπ᾽ ὀδόντα καὶ ἀπαῤῥησιάστως τῷ δυσαρεστουμένῳ ἐπιμεμφόμενος. Μεμψίμοιρος δὲ ὁ πάντα καὶ ἀεὶ σκώπτειν ἐπιτηδεύων. Γογγυσταὶ δὲ καὶ μεμψία 50 1 Petr. III. I Tim. 11. 14-19. Prophetavit autem et his septimus ab Adam Enoch, dicens: Ecce venit Dominus cum sanctis millibus suis, ut faciat judicium adversus omnes et redarguat omnes qui inter ipsos sunt impiis de factis omnibus quæ impie patrarunt, deque omnibus duris quæ locuti sunt adversus eum peccatores impii. Hi sunt murmuratores, cavillatores, juxta concupiscentias suas ambulantes: el os illorum loquitur tumida, admirantes personas utilitatis gratia. α His dictis subjungit et Enoch, qui antea vaticinatus est repositum ipsis a Deo supplicium, in postremo videlicet Dei judicio. «Qui inter ipsos sunt impii. Impius a peccatore differt,in eo quod impius peccatum habet circa Deum, peccator vero circa ea quæ aguntur in vitæ conversatione a justitiæ scopo aberrat. Post hæc autem ab horum impiorum assiinilatione absolutus, jam rem quoque ipsam aggreditur, accusans ipsorum vitia, vocansque eos murmuralcres ac cavillatores. Est autem proprie γογγυστής, qui sub dentibus et apud se indignatur offendenti: μεμψίμοιρος vero, qui semper studet omnes cavillari et dicteriis lacessere. Porro hi murmuratores ac cavillatores sco-

OECUMENII TRICCE EPISCOPI IN EPIST. JUDÆ, lesti sunt, inquit, cum libere et palam non possint μοιροι οὗτοι οἱ μιαροί, φησίν. Οὐ γὰρ ἔχουσι παῤῥηsua doctrina uti propter feditatem: non enim careret periculo publicare impudicitiam juncta impietate ac blasphemia. Cavillatores vero ut qui ea quæ sunt aliorum, imo quæ veritatis sunt calumniantur, quo videlicet sua mala suasque lascivias stabiliant. Quod autem de Balaam dixit, quod bi quoque sicut illi mercede effusi sint, manifestius nunc dicit quod personas admirentur utilitatis gratia. Admirari quidem dicens, assentari principibus, utilitatem vero lucrum. CAPUT IH. 633 De firmitate in fide eorum ad quos scribit:quodque compatiendum et parcendum sil proaimo ob salutem quæ est in sanctificatione: et de fiducia pura cum δοξολογία (id est glorificatione) Christi. 20-25. Vos autem, dilecti, meministis verborum quæ prædicta fuerunt ab apostolis Domini nostri Jesu Christi, quod dixerint vobis in extremo tempore futuros illusores qui juxta suas impias cupiditates ambularent. Hi sunt qui segregant, animales spiritum non habentes. Vos autem, dilecti, sanctissima vestra fidei superstruentes vos ipsos per Spiritum sanctum orantes, vosipsos in charitate Dei servate, exspectantes misericordiam Domini nostri Jesu Christi in vitam aeternam. Et hos quidem commiseremini discernentes; illos autem per timorem salvos facite, ex incendio rapientes, odio persequentes etiam quæ in carne est maculatam tunicam. Εἰ vero qui potest illos servare a peccato immunes, et statuere in conspectu gloriæ sua incontᾳ minatos cum exsultatione, soli sapienti Deo Salvatori nostro gloria, et magnificentia, et imperium et potestas nunc et in omnia secula. Amen. *Meministis verborum quæ prædicta fueruntab apostolis. Nempe a Petro in secunda Epistola, et a Paulo in singulis ferme Epistolis. Ex hoc autem manifestum est quod extremo tempore hæc scripserit,cum jam cursum suum perfecissentapostoli. «Hi suntquisegregant., Ecce aliud crimen scelestissimorum istorum hominum.Neque enim ipsi soli pereunt, inquit,verum etiam Ecclesiæ alumnos deprædantur: Nam hoc sibi vult significare ἀποδιορίζειν, id est segregare, 654 hoc est, extra terminos ecclesiasticos η facere,sive extra fidem, sive etiam ipsum sacrum Ecclesia tabernaculum. Nam speluncas latronum exhibentes suas synagogas,abducunt. Hoc auten fa. ciunt cum sint animales homines, hoc est, juxta mundi circonvolutionem et vulgarem usum viventes.Jam enim diximus quod vitam solet frequenter animam appellareScriptura: quemadmodum in Job: «Quæcunque habet homo dabit pro anima sua. 57, sive pro vita sua: et in illis quos Paulus dicit, Cum animales essent, non posse suscipere quæ erant spiritus Dei. Nam ψυχικός, id est, animalis, dici. tur a ψυχή, id est, anima,) Cum ergo auimales es7 Job. 1, 4. σίαν τῇ διδασκαλίᾳ ἑαυτῶν δι' αἰσχρότητα χρήσασθαι. Οὐ γὰρ ἀκίνδυνον δημοσιεύειν τὴν μετὰ ἀσε βείας καὶ βλασφημίας ασέλγειαν. Μεμψίμοιροι δὲ, ὡς τὰ τῶν ἄλλων καὶ τὰ τῆς ἀληθείας διαβάλλοντες, ἵνα τὰ οἰκεῖα κατὰ δῆθεν καὶ ἀσελγήματα στήσωσιν. Οπερ δὲ περὶ τοῦ Βαλαάμ εἴρηκεν, ὅτι μισθοῦ καὶ οὗτοι ὡς ἐκεῖνος ἐξεχύθησαν, νῦν σαφέστερόν φησιν, ὅτι πρόσωπα θαυμάζουσιν ὠφελείας χάριν, θαυμάζειν μὲν, τὸ κολακικῶς αὐτοὺς χρῆσθαι τοῖς ἐν τέλει λέγων ὠφέλειαν δὲ τὸ κέρδος. • Περὶ ἀσφαλείας αὐτῶν ἐπὶ τῇ πίστει, συμπαθείας τε καὶ φειδοῦς εἰς τὸν πλησίον ἐπὶ σωτηρία ἐν ἁγιασμῷ. Εὐχὴ αὐτῶν εἰς ἁγιασμὸν, καὶ παρρησία καθαρά σὺν δοξολογία Χριστοῦ.» twy «Υμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, μνήσθητε τῶν ῥημάτων προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων του Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι ἔλεγον ὑμῖν, ὅτι ἐν ἐσχάτῳ χρόνῳ ἔσονται εμπαίκται, κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι τῶν ἀσεβειών. Ουτοί εἰσιν οἱ ἀποδιορίζοντες ψυχικοί, πνεῦμα μὴ ἔχοντες. Ὑμεῖς δὲ ἀγαπηποί, τῇ ἁγιωτάτη ὑμῶν πίστει ἐποικοδομοῦντες ἑαυτοὺς ἐν Πνεύ ματι ἁγίῳ προσευχόμενοι ἑαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ τηρήσατε, προσδεχόμενοι τὸ ἔλεος τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ζωὴν αἰώνιον. Καὶ ούς μὴ ἐλεεῖτε διακρινόμενοι, οὓς δὲ ἐν φόβῳ σώζετε, ἐκ πυρὸς ἁρπάζοντες, μισοῦντες καὶ τὸν ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἐσπιλωμένον χιτῶνα. Τῷ δὲ δυ ναμένω φυλάξαι αὐτοὺς ἀπταίστους, καὶ στῆσαι κατενώπιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἀμώμους ἐν ἀγαλ λιάσει, μόνῳ σοφῷ Θεῷ Σωτῆρι ἡμῶν, δόξα καὶ μεγαλωσύνη, κράτος καὶ ἐξουσία, νῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν.» • Μνήσθητε τῶν ῥημάτων τῶν προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων, ο τῶν ὑπὸ Πέτρου ἐν τῇ δευτέρα Επιστολῇ, καὶ ὑπὸ Παύλου ἐν πάσῃ σχεδὸν Επιστολῇ. Εκ τούτου δὲ δῆλον, ὅτι ἔσχατον μετὰ τὸ παρελθεῖν τοὺς ἀποστόλους ἔγραφε ταῦτα. «Οὗτοι εἰσιν οἱ ἀποδιορίζοντες.» Ἰδοὺ ἕτερον ἔγκλημα τῶν μιαρωτάτων τούτων ἀνθρώπων. Οὐ γὰρ αὐτοὶ μόνοι, φησὶν ἀπόλλυνται, ἀλλὰ καὶ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας ἀποσυ λώσι τροφίμους, (τοῦτο γὰρ τὸ ἀποδιορίζοντες, βούλεται αὐτῷ σημαίνειν), τουτέστιν, ἔξω τῶν ἐκε κλησιαστικῶν ὅρων ποιοῦντες, ἤτοι τῶν τῆς πίστεως. ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἱεροῦ τῆς ᾿Εκκλησίας σκηνώματος. Σπήλαια γὰρ λῃστῶν τὰς ἑαυτῶν συναγωγὰς ἀποδεί ξαντες, ἀπὸ μὲν τῆς ᾿Εκκλησίας ἀπάγουσιν, ἑαυτοῖς δὲ προσάγουσι. Ποιοῦσι δὲ τοῦτο, ψυχικοὶ ἄνθρωποι ὄντες, τουτέστι, κατὰ τὴν τοῦ κόσμου συμπεριφορὰν ζώντες. Εἴπομεν γὰρ ἤδη, ὅτι ψυχὴν πολλάκις καὶ τὴν ζωὴν εἴωθε καλεῖν ἡ θεία Γραφή, ὡς ἐν Ἰώβ· «Πάντα ὅσα ἔχει ἄνθρωπος, δώσει ὑπὲρ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ἡ εἴτουν τῆς ζωῆς αὐτοῦ. Οὓς καὶ Παυλός φησι ψυχικούς ὄντας, μή δύνασθαι δέχεσθαι τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ Θεοῦ. Ψυχικοί τοίνυν ὄντες, καὶ ψυχικῇ χρώνται διδασκα

ANONYMI EX OECUMENIO IN APOCADYPSIN. λίᾳ, περὶ ἧς εἴρηται· Οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἄνωθεν sent, et animali utirentur doctrina (de qua dictum ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτωνα καταβαίνουσα, ἀλλ᾽ ἐπί est: Non est hac sapientia e supernis descendens γειος, δαιμονιώδης, πνεῦμα μὴ ἔχουσα θεῖον λαλοῦν. a Patre luminum,sed terrena, animalis,diabolica), • Υμεῖς δὲ, ἀγαπητοί.» Ἐκεῖνοι μὲν οὖν οὕτως spiritum non habebant qui divina loqueretur. φησὶν, ὑμεῖς δὲ τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει ἐποικοδο • Vos autem, dilecti.» Illi itaque taliter se habent, μοῦντες, ἤτοι ἑαυτοὺς ἀνακτώμενοι ἐν Πνεύματι inquit, vos autem, sanctissimæ vestræ fidei superἁγίῳ, τουτέστι, κατὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος δι- struentes vosipsos, sive reformantes per Spiritum δασκαλίαν τὰς ἑαυτῶν ἀθροίσεις ἐν ταῖς προσευχαῖς sanctum: hoc est: juxta spiritus sancti doctrinam ὑμῶν ποιούμενοι, «Ἑαυτοὺς ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ τηρή- congregationes vestras in precationibus vestris σατε,» τουτέστιν, ἑαυτοὺς διαφυλάττετε, τὸν ἀπὸ του facientes. «Vosipsos in charitate Dei servato:» Κυρίου προδεχόμενοι ἔλεον, τὸν εἰς τὴν ἐσχάτην hoc est, vosipsos custodite, suscipientes a Domino ἡμέραν τῆς αἰωνίου ζωῆς βραβευόμενον ὑμῖν. Κά- misericordiam, conciliantes vobis ad extremum κείνους δὲ, εἰ μὲν ἀποδιίστανται ὑμῶν, τοῦτο γὰρ diem vitam æternam; illos vero si vobis resistant σημαίνει τό, Διακρίνεσθαι), ελέγχετε, τουτέστι, φα- (nam id significat Disceptantes) arguite: hoc est, νεροῦτε τοῖς πᾶσι τὴν ἀσέβειαν αὐτῶν. Εἰ δὲ πρὸς η manifestate omnibus impietatem ipsorum: si vero ἴασιν ἀφορῶσι, μὴ ἀπωθεῖσθε, ἀλλὰ τῷ τῆς ἀγάπης ad sanitatem respiciant, ne repellatis: sed mise ὑμῶν ἐλές προσλαμβάνεσθε, σώζοντες ἐκ τοῦ ἠπει- ricordiascharitatis vestræ assumite, servantes ab λημένου αὐτοῖς πυρός. Προσλαμβάνεσθε δὲ μετὰ τοῦ igne quem illis comminatus est Deus.Ipsos autem ἑλεῖν αὐτοὺς καὶ μετὰ φόβου, περισκεπτόμενοι μή assumite commiseratione simul et timore: prosπως η πρόσληψις τούτων, ἀμελῶς ὑμῶν τὰ πρὸς picientes ne quo modo horum assumptio, dum osci αὐτοὺς διακειμένων, λύμης ὑμῖν γένηται αἰτία, τῶν tantes affecti estis in his quæ ipsorum sunt, perἤδη ἐστηριγμένων κλεπτομένων ὅπ' αὐτῶν εἰς τὴν niciei vobis causa fat, si jam confirmati corripiαὐτὴν τῆς ἀσεβείας αὐτῶν ἀνάχυσιν. Εὐζήλωτον γὰρ mini ab ipsis in eamdem confusionem. Facile ἡ κακία. Εστω οὖν ἡ πρόσληψις αὐτῶν, φησίν. ᾿Αλλὰ enim imitantur homines vitium. Sit ergo eorum μετά φόβου προσίεσθε αὐτοὺς, ἤτοι μετά περι- assumptio, inquit, sed cum timore ad ipsos acceσκέψεως, καὶ τῷ ἐλέει τῷ πρὸς αὐτοὺς συνεπέσθω dite, sive cum circumspectione, et commiseratioτὸ μίσος, τὸ πρὸς τὰ μικρὰ αὐτῶν ἔργα, μισούντων nem ad ipsos sequatur odium adversus impis eὑμῶν καὶ βδελυσσομένων, καὶ τὸν ἀπὸ τῆς σαρκὸς rum facta, dum odio prosequimini ac destestamini αὐτῶν ἐσπιλωμένον, ἤτοι μεμιαμμένον αὐτῶν χιτῶνα, 688 a carne quoque ipsorum commaculatam sive ὡς τῇ πρὸς τὴν αὐτῶν σάρκα προσψαύσει, καὶ αὐτοῦ conspurcatam tunicam, tanquam ex contractu ad βδελυροῦ χρηματίζοντος. Η προσλαμβάνοντες αυ- carnem ipsorum ipsa etiam exsecratione appellaτοὺς τῷ φόβῳ τῆς μελλούσης κολάσεως, φησί, ἑλέους tionem sumente. Aut assumentes eos, timore futuri ἀξίους δρᾶσθαι, μετανοοῦντας παρασκευάζετε. Ταῦτα supplicii præparate resipiscentes, ut misericordia εἰπὼν, εὐχῇ λοιπὸν ἐπισφραγίζει τὴν ᾿Επιστολήν. digni videantur. His dictis precatione ac voto postmodum obsignat Epistolam. • Τέλος, σὺν Θεῷ, τῆς Ἰούδα Καθολικῆς Ἐπι στολής.» Finis, divino favente auxilio, Judæ Epistolæ catholica. MONITUM. Sequens opusculum edidit P. Bern. Montefalconius in Biblioth. Coislin. p. 277. Ex eo innotescit quam sedem tenuerit Ecumenius, quod antea ignorabatur.. Caeterum, inquit, vir doctissimus, stylo tam perplexo scriptum est, vix ut intelligi possit. Aliquot etiam in locis vitiatum videtur. Ipsum tamen pro facultate mea Latine interpretari studui.» in Thessalia in Apocalypsin Joannis Theologi edidit, synopsis non ita compendiosa, ubi sufficienter omnia enuntiantur quantum licet in synopsi. Christe Deus, auxiliare nobis. «Εκ τῶν Οἰκουμενίῳ τῷ μακαρίῳ ἐπισκόπῳ Τρίκ-D Ex iis qua beatus OEcumenius episcopus Triccz της Θεσσαλίας θεοφιλῶς πεπονημένων εἰς τὴν Αποκάλυψιν Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου, σύνοψις σχολικὴ μετὰ τῆς δεούσης ὅσον κατά σύνοψιν ἀνελλιπούς αὐταρκείας. Χριστὲ ὁ Θεὸς, σύμπραξον ἡμῖν.» Οτι καὶ τοῦτο τὸ σύγγραμμα, μύησις τῆς ἀπὸ τοῦ ἐπὶ τὸ στῆθος ἀνακλήσεως (ι ἀνακλίσεως) τῆς Hunc librum esse dilecti supra pectus diving Sapientiæ recumbentis mysticam institutionem,

ANONYMI EX OECUMENIO IN APOCALYPSIN. utpote divinitus inspiratum et utilem, ineluc- ὑπερθέου σοφίας τοῦ ἠγαπημένου, ἅτε θεόπνευστον tabiliter evincitur: non autem ex numero spu- ὄν καὶ ὠφέλιμον, ἀναμφιλόγως κατείληπται· ἀλλ' riorum, ut quidam erroris spiritu concitati nu- οὐ τῶν νόθων, ὥς τινες πλάνῳ συγκροτούμενοι πνεύ gaciter effutierunt,sed contra genuinum et filio to- ματι ἐληρώδησαν, εἰ μὴ καὶ γνήσιον, καὶ τοῦ τῆς nitrui dignum. Si quidem credendum sit Athana- βροντῆς ἐπάξιον υἱοῦ, εἴ γε πιστέον (sic) ᾿Αθανασίῳ nasio maximo in Expositione librorum Veteris et τῷ παμμεγίστῳ ἐν τῇ Ἐκθέσει τῶν κανονιζομένων Novi Testamenti in Canone locum habentium, qui τῆς Παλαιᾶς τε καὶ Νέας βιβλίων, τοῖς γνησίοις καὶ hunc germanis Scripturæ libris annumerat; atque τοῦτο ἐγκρίνοντι· ἀλλὰ καὶ Βασιλείῳ τῷ θείῳ eliam divino Basilio in compendiaria Quæstione τουτο ἐν τῇ περὶ Υἱοῦ συζητήσει συντόμῳ ἔδοξε, de Filio idipsum visum est: itemque Gregorio di- καὶ Γρηγορίῳ τῷ θείῳ τὸν λόγον ἐν τῷ συντα vinæ eloquentiæ viro in libro ejus syntaxis more κτηρίῳ αὐτοῦ λόγῳ, καὶ Μεθοδίῳ τῷ σοφωτάτῳ adornato, et Methodio sapientissimo Patarorum Επισκόπῳ Πατάρων ἐν τῷ περὶ ἀναστάσεως, Κυepiscopo in sermone de Resurrectione; Cyrillo ρίλλῳ τε τῷ μεγάλῳ ἐν τοῖς περὶ τῆς ἐν πνεύματι quoque magno in operibus suis de adoratione et προσκυνήσεως καὶ λατρείας αὐτοῦ πόνοις, πρὸς τού cultu in spiritu, præter hos Hippolyto Romæ præ- τοις καὶ Ιππολύτῳ τῷ Ῥώμης προέδρῳ ἐν τῇ τοῦ suli in Expositione in Danielem, aliisque multis, εἰς τὸν Δανιὴλ ἐρμηνεία λόγου, καὶ ἄλλοις δὲ πολne longiores simus: quibus sane non visum est λοῖς, ἵνα μὴ μακρολογῶμεν· οἷς εἰς νόθον καὶ ἀπόβλη hunc librum quasi spurium et abjiciendum res- τον οὐκ ἔδοξεν ἀπεῤῥιφθαι, εἰ μὴ γνήσιον κριθῆναι. puere, sed genuinum esse statuere. Neque vero Οὐκ ἦν τοιούτοις καὶ τοσούτοις ἀκριβασταῖς τοῦτο 80tantis talibusque viris ejusmodi sententia fuisset, κοῦν, εἰ μὴ τὸ μέτριον αὐτῷ ᾔδεσαν σπουδαζομένον. Εἰ nisi ipsum omnibus modis et numeris absolutum γὰρ μὴ τοῦτο. μηδὲ τὸ ἔντριτον σπαρτίον κατὰ τὸν esse scivissent. Nam si id non ita se haberet, verum ἐκκλησιάζοντα. Σολομῶντα, ο "Αῤῥηκτον μένον sane non esset quod ait in Ecclesiaste Salomon: οὐ ταχέος διαῤῥαγήσεται.» Πολλῷ ἂν τὸ ἐξάπλοκον. • Funiculum triplicem infractum manere, nec Διὰ τῆς Αποκαλύψεως οὖν ταύτης δείκνυσιν ὁ Χρι facile rumpi 58-59.» Quanto autem magis funiculus στοῦ μαθητής, ὡς καὶ τὸ προφητικὸν καταπλοῦτετ sextuplex (non rumpetur). Per hanc itaque Apo- χάρισμα· εἴπερ τῶν ἐνεστώτων καὶ τῶν παραχη calypsin ostendit Christi Discipulus se prophetica μένων τε καὶ μελλόντων γνῶσιν τὸ μετὰ χεῖρας gratia ditatum esse; siquidem hic liber præsen- σύγγραμμα θησαυρίζει, ὧν καὶ πᾶσα ἐγκύμων tium, præteritorum et futurorum notitiam ceu c προφητεία, ὅ καὶ τοῖς παρ' ἡμῖν θυραυλοῦσιν ἐν λόγῳ thesaurum continet, quibus omnnis prophetia σοφοῖς. Ἐπεὶ δέ τινες αὐθαδίσαντο, ᾗ καὶ προσέλε repleta est quod pro iis dictum sit apud nos κται νοθείας ἐγκλήματι τὸ θεοτελὲς τοῦτο χρησμ sapientibus,qui scientiam vix a limine salularunt. ᾠδημα ἀχρειούν· παρ᾽ ὅσον ὁ θεόληπτος οὗτος τοῦ Quia vero nonnulli eo audaciæ proruperunt, ut Λόγου Πατὴρ εἰωθὼς αὐτῷ θεολογία σεμνύνειν τῶν dictum est,ut divinum hoc oraculum quasi spurium θεοπρεπῶν αὐτοῦ τόκων τὸν ἐκ βαλβιδος αὐτῶν ὡς accusarent; quia scilicet cum divinus hic Verbi ἂν εἴποι τις πρόοδον, οὐ νῦν τοῦτο ποιεῖ περὶ δὲ Pater libros suos divinos a principio theologia τὸ καθ᾿ ἡμᾶς πρόσλημμα διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατου ornare soleat, id in hoc libro non praestat; sed τὴν περὶ ἡμᾶς τὸ προοίμιον προσευκαιρεί· ἀναγκαῖον tempori se accommodans, de assumpta natura no- ἐκεῖνο ἐρεῖν, ὡς ἀδιάφορον εἰδὼς τὸ περὶ τὸ ἐν καὶ stra quam amore nostrorum ineffabili accepit, pro- νὸ αὐτὸ ὑπάρξαν τῇ ἀποῤῥήτῳ ἑνώσει τῶν συνελθό @mium concinnat: necesseque est dicereipsum, cum ντων, ὅπως οὖν ἑκατέρως χρῆσθαι, εἴτ' ἀπὸ τῶν probe sciret indifferens esse argumentum,cum de θειοτέρων τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ ἀρξάμενον, ἢ, ἀπὸ uno eodemque agitur per unionem ineffabilem con- τῶν ἀνθρωποπρεπῶν. Ἐν τοῖς πρώτοις αὐτοῦ γράμcurrentium naturarum, utroque modo usum esse, μασιν ἀπὸ τῶν θεοπρεπεστέρων ἀρξαμενος, ἐπὶ τὰ ita ut vel a divinitate Salvatoris Christi inciperet, ἀνθρώπινα χωρεῖν οὐκ ἠνήνατο, ἀφ᾽ ὧν φάσκει vel ab humanis ejus attributis. Cumque in priori- «Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο ἐν τῷ μετὰ χεῖρα; bus scriptis suis a divinioribus caperit,ad luumana αὖθις συγγράμματι ἀπὸ τῶν ἀνθρωποπρεπῶν ἀρω procedere non dedignatus est, quando dicit: «Et ξάμενος, ὡς ἂν μὴ δόξαι ἀπὸ τῶν θειοτέρων μόνων Verbum caro factum est 60:» in praesenti quoque αὐτὸν γινώσκειν, οὗ μέντοι καὶ ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων, libro ab humanis orsus, ne videretur ipsnm a di- οὐκ ἠνέσχετο τοῖς ἀνθρωποπρεπέσιν ἐπαναπαῦσε τὴν vinis duntaxat cognoscere,non autem ab huma- λόγον· ἀλλὰ κάν τούτοις τὰ θεοπρεπέστερα προσνέnis, noluit tamen in humanis sermonem sisti; μειν οὐ κατοκνεῖ, δι' ὧν καὶ τῷ ἀνθροπίνῳ τοῦ Κυsed in his divina etiam tradere non omittit, per ρίου τὰ ὑπὲρ ἄνθρωπον ἐνθεωρεῖσθαι βούλεται. Ος quæ vult ut ex humanitate Domini ea quæ supra καὶ Παύλῳ τῷ θείῳ σκοπὸς ἐν τῇ πρὸς Κολασσαεῖς hominem sunt speculemur. Quem etiam scopum Επιστολή • «Εν αὐτῷ, περὶ τοῦ Χριστοῦ φάσκοντι, habuit divinus Paulus in Epistola ad Colos- ἐκτίσθη τὰ πάντα, τὰ τε ἐν οὐρανῷ καὶ τὰ ἐπὶ γῆς 58.59 Eccle. iv, 12. 60 Joan. 1, 14 Vitium suspicor.

JUS CANONICUM GRECO-ROMANUM. πάντα δι' αὐτοῦ ἔκτισται, καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάνω senses: «In ipso (de Christo loquitur) creata sunt των, καὶ τὰ πάντα ἐν αὐτῷ συνέστηκεν, καὶ αὐτός omnia quæ in cœlo et quæ in terra Omnia per ipἐστιν ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος τῆς Ἐκκλησίας, ὃς sum creata sunt, et ipse est ante ante omnia,etomἐστιν ἀπαρχή, πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν· ἵνα nia in ipso constant. Et ipse est caput corporis Ecγένηται ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων.» Ο προσ- clesia,qui estprincipium, primogenitus ex mortuis; ληφθείσα γὰρ αὐτοῦ σὰρξ ἐψυχωμένη νοερώς, ut sit in omnibus primatum tenens. Nam caro ab ἵν᾽ ἐκ δύο φύσεων ἀσυγχύτως νοοῖτο ὁ Ἐμμα- ipso assumpta animata intelligibiliter, ut ex duaνουήλ συνημμένων θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι, τελείως bus naturis inconfuse intelligatur Emmanuel,conἐχούσης ἑκατέρας κατὰ τὸν οἰκεῖον λόγον καὶ τὴν junctis scilicet deitate et humanitate, utramque κατὰ ποιότητα φυσικὴν ἰδιότητα και διαφοράν, οὐ secundum rationem suam perfecte habente, et συγχυθέντων, οὐκ ἀλλοιωθέντων τῶν συνδεδραμηκό- secundum qualitatem physicam, proprietatem, et των, οὐδ᾽ αὖ διαιρουμένων τῇ ὁλοκληρίᾳ τῶν φύσεων differentiam; non confusis nec mutatis naturis μετὰ τὴν ἄφραστον ἔνωσιν· ἵνα καὶ Νεστόριος κατω concurrentibus, neque divisis omnino naturis post αισχύνοιτο, καὶ Εὐτυχής συναπόλλοιτο. ᾿Αλλ' ὅπως inenarrabilem unionem,ut et Nestorius confundaμὲν ᾖ τὸ περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐν τοῖς ἄλλοις θείοις tur, et Eutiches una pareat. Sed ut dogma de Salἀκριβὲς καὶ ἀπεξεσμένον δόγμα, ἐνδιατρίψας ὡς εἴ- vatore in aliis divinis accuratum et exactum esset, ρηται ἐνταῦθα τοῖς ἀνθρωπίνοις κατεχρήσατο ῥή- cum hic versaretur, ut dictum est, humanis usus μασιν, πλήν οὔτε τὰ θεῖα τῶν ἀνθρωπίνων ἀπήλ- est verbis. Cæterum neque divina ab humanis, λακται, οὐκ ἔμπαλιν τὰ ἀνθρώπινα τῶν θείων· κατὰ τὸ neque rursum humanaa divinis sejuncta sunt: sed μᾶλλον κὲ καὶ ἧττον ἡ χρῆσις πρόεισιν, secundum magis et minus usus procedit. MONITUM. Desinente sæculo x placuit hic colligere varia monumenta jus canonicum Græco-Romanum illustrantia. Quoad ea quæ ad sæcula retroacta spectant et jam a nobis edita sunt, satis erit titulum ascribere cum nota remissiva; sed ea integre edemus quæ sunt subsequentium sæculorum. Omnia nobis suppeditavit Joannis Leunclavii Jus Græco-Romanum Seriem contentorum dabit index ad calcem voluminis. EDIT. PATR. ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΣΥΝΟΔΙΚΑΙ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΧΙΕΡΑΤΙΚΑΙ ΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΤΡΙΑΡΧΩΝ SENTENTIÆ SYNODALES ET SANCTIONES PONTIFICIE ARCHIEPISCOPORUM ET PATRIARCHARUM CONSTANTINOPOLIS. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ «Περὶ ἐπιτιμίας τῶν ἁμαρτανόντων, ο Οὐκ ἁπλῶς πρὸς τὸ τῶν ἁμαρτημάτων μέτρον δεῖ τὴν ἐπιτιμίαν ἐπάγειν, ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν ἁμαρτανόντων στοχάζεσθαι προαιρέσεως· μήποτε ῥάψαι τὸ διερρωγός βουλόμενος, χεῖρον το σχίσμα ποιήσης a De correctione. De emendatione delinquentium a. Non simpliciter pro delictorum modo correctio facienda est, sed delinquentium simul spectandus est animus: ne cum vis rupturam sarcire, deterioaem eam facias: et cum erigere prostratum studes, Hoc fragmentum, quia brevissimum, hic repetere non piget. EDIT. PATR.