dantes, aut ex laboribus propriis, aut liberalitate fortuna, aut aliunde, pietatis prætextu, docebant eos but totam suam substantiam, vel maximam ejns partem, Deo tribuerent. Et licet inopes essent parentes eorum, indigerentque liberorum providentia, instituebant c, ut parentibus dicereny quasi justum quidpiam et inexcusabile, et quod illos posset revocare, Corban (id est, munus est Deo repositum) quod requiris a me percipere, id est, lucrifacere d. Ut ex eo parentes quidem,qui Deum scirent præferendum esse,animo dejecto reprimerentur: Pharisæi autem licenter deinceps, quæ reposita erant, devorarent (utpote qui liberos deciperent, persuaderentque sua Deo dedicare e, atque ita parentes inopes contemnere, simpliciorum facultates ad se attrahentes voce Corban. τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρὶ, Δῶρον ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφελη-A Quos liberorum inveniebantPharisæi opibus abunθῇς. Τοῦτο δὲ τοιαύτην ἔχει τὴν ἑρμηνείαν· οὓς ἂν τῶν παίδων εὔρισκον οἱ Φαρισαῖοι περιουσιαζομένους ἢ ἀπὸ κόπων ἰδίων, ἢ ἀπὸ φιλοτιμίας τῆς τύ χης, ἢ ὁθενοῦν ἄλλοθεν, ἐπαίδευον αὐτοὺς εὐσεβείας προσχήματι ἀνατιθέναι τῷ Θεῷ ἢ πᾶσαν την περιουσίαν αὐτῶν, ἢ τὸ πλεῖστον αὐτῆς. Καὶ ἐὰν ἐνδεεῖς ἦσαν οἱ τούτων γονεῖς, καὶ ἐδέοντο τῆς παρὰ τῶν παίδων προμηθείας, ἐδίδασκον αὐτοὺς λέγειν πρὸς τοὺς γονεῖς, ὡς εὔλογόν τε καὶ ἀπαραίτητον, καὶ ἀποτρέπειν ἔκείνους δυνάμενον, ὅτι Κορβᾶν, τουτἐστι δῶρον ἀνατεθειμένον ἐστὶ τῷ Θεῷ, ὃ ζητεῖς ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῆναι, ἤτοι κερδᾶναι, ὡς ἐκ τούτου κερδάναι, ὡς ἐκ τούτου συστέλλεσθαι μὲν τοὺς γονεῖς, τὸν Θεὸν δεῖν προτιμᾶσθαι γινώσκοντας· τοὺς δὲ Φαρισαίους ἀδεῶς τοῦ λοιποῦ κατεσθίειν τὰ δῆθεν ἀνατεθειμένα· οἷα τοὺς παῖδας μὲν ἀπανῶντας καὶ συμπείθοντας ἃ εἶχον δήπουθεν ἀφιεροῦν τῷ Θεῷ, καὶ οὕτω τοὺς πατέρας πενομένους περιφρονεῖν, πρὸς ἑαυτοὺς δὲ τὰς τῶν ἀφελεστέρων περιουσίας ἐφελκομένους διὰ τῆς φωνῆς τοῦ Κορβάν. Ερώτησις. Αἱ παρὰ τοῦ μακαρίτου πατριάρχου ᾿Αντιοχείας Θεοδώρου, τοῦ ἐπιλεγομένου Βαλσαμών, γεγονυται ἀποκρίσεις πρὸς τὰς ἐρωτήσεις Μάρκου τοῦ ὁσιωτάτου πατριάρχου Αλεξανδρείας, ευρίσκοντοί τινας παρεκβάσεις ποιούμεναι ἔν τε κανονικαῖς καὶ νομικαῖς διατάξεσι. Δεῖ οὖν ταύταις προσέχειν. ἢ ου; ᾿Απ. Ὁ ἱερὸς οὗτος ἀνὴρ, ὁ ᾿Αντιοχείας, τρίβων μὲν ἦν ἐς ἀκριβὲς τῶν νομικῶν 7 καὶ κανονικῶν νομοθετημάτων, καὶ παρὰ πᾶσιν ἐν τούτοις περιαδόμενος. τὰ μέντοι συγγράμματα τούτα, ὥσα πρὸς κανονικὰ καὶ νομικὰ λήμματα ἐξηνέχθησαν, οὐκ ἐς τὸ πᾶν ἀκριβείας ἐχόμενα καταφαίνονται, τὸ παράδοξον· ἀλλ' ώσπερανεί λήθης μάλιστα καὶ παροράσεως προϊόντα, καί που καὶ ἐφ' ἑαυτὸν μεριζόμενα· καὶ οὐκ ἄν τις ἐφιστῶν τούτοις, οὐκ ἀπορήσειεν, ευρίσκων τῇ ἐλείνου ἀκριβείᾳ τὰ ἑαυτοῦ συγγράμματα μὴ συντρέχοντα. Ἐγὼ δὲ καὶ ζῶντος ἐκείνου πολλῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει νομοτριβουμένων ἀκήκοα, ἐπιλαμβανομένων τινῶν τοῦ ἀνδρὸς ἐκείνου γνωμοδοτημάτων, ὡς μὴ κατὰ μοῖραν ἐξενεχθέντων, ἔν τε κανόνων ἀρμηνείαις, καὶ νόμων, καὶ ἄλλοις τοιοίσδε συντάγμασι. Λείπεται οὖν εἰπεῖν ἡμᾶς κατὰ λόγον εἰκότα, ὡς τὰ εἰρημένα συγγράμματα ἐκεῖνον ἀναγινώσκειν χρεών, τὸν ἀκριβῶς τὸ πολυσχεδὲς 8 τῆς νομικῆς ἐπιστάμενον, καὶ ἐπιστημόνως ταῖς πολυειδέσιν ἐλίξεσι τῶν κανονικών εγγυμνασάμηνον περιλήψεων. Ὁ τοιοῦτος ἀκριβῶς εἶσεται το τε ἀνεπιλήπτως, καὶ τὸ μὴ ὡσαύτως ἐν τούτοις γραφῆναι φαινόμενον. Τόν γε μὴν μὴ τοιαύτην αὐχουν τα πεῖραν, μηδαμῶς αὐτοῖς ὁμιλεῖν· ἵνα μὴ κατὰ 7 τὰ τῶν νομικών. 8 πολυσχιδές. Inter. beato patriarcha Antiochiæ Theodoro cognomine Balsamon, facta responsiones ad interrogationes Marci, sanctissimi Alexandriæ pa triarchæ,comperiuntur quasdam transgressiones r facere in canonicis et civilibus constitutionibus: an iis adhærendum sit, necne? Res. Divinus ille vir, Antiochiæ patriarcha, magnus quidem erat civilium et canonicarum constitutionum veterator,elab omnibus s' in his celebratus: ejus autem scripta, quæ ad canonica et civilia postulata h edita sunt, non ominibus, quod mirum est, accurationem habere cernuntur: sed veluti ex oblivione maxime et inconsiderantia procedentia,alibi etiam in seipsis divisa.Nec de eo dubitet, qui diligenter considerarit, inveniens ejus scripta diligentiæ i non respondentia. Ego autem eliam illo vivo multos audivi Constantinopoli legisperitos, qui quasdam viri illius opiniones 1 reprehenderent, quod non essent recte emissa k in canonum et legum interpretationibus, et aliis hujusmodi voluminibus. Restat igitur, ut verisimili ratione dicamus, prædicta scripta ab eo legi oportere, qui exacte jurisprudentiæ multiplicitatem novit, et in variis canonicorum textuum anfractibus docte exercitatus est. Talis vir accurate sciet, quid extra reprehensionem,quid non eo modo seriptum appareat. Eum sane, qui tali non glorietur experientia, nullo modo cum iis congredi oportet l, ne rudium mercatorum more, in auri et argenti speciem habentibus,et subæratis,ac stanneis • liberos. b eos docebant, ut pietatis pretextu totam. c tamen sic eos erudiebant, ut. d et irrecusabile, quodque posset eis ablegandis sufficere: Corban est, id est, munus Deo dedicatum, quod cupis ex me commodicapere. dedicata. beate memoria. digressiones. tractabat ille quidem subtiliter legum et canonum statua, et est ab omnibus. - lemmata. I subtilitati viri. 1 sen ientias. * prolata. I in eis versari oportet. k ΝΟΤΑ. He sunt ultimo loco positæ in hoc ipso libro (infra col. 1034).

negotians, æquo cum anreis et argenteis pretio; τοὺς ἀπειροτέρους τῶν ἐμπολούντων, κατ' ἴσον damnum et in ipsa sorte sustineat. τοῖς χρυσοῖς καὶ ἀργυροῖς, καὶ τὰ χρυσοειδῆ, καὶ ἀργυροειδῆ, καὶ τὰ ὑπόχαλκα, καὶ καττιτήρινα ἐμπολῶν θα την ζημίαν καὶ εἰς αὐτὸ τὸ κεφάλαιον ὑποστῇ. Inter. Despondit quis sibi puellam sine consuetis sacris precibus, sed per consensum et instrumentorum scripturam: licet ei conjugi cum germana hujus puellæ præmortuæ, necne? Alius autem quidam eodem modo uxorem sibi, desponsa præmortua, aliam duxit: an hic bigamus censebitur, necne? ་ Ερ. Εμνηστεύσατό τις κορην οὐ μετὰ τῶν συνήθων ἱερῶν εὐχῶν, ἀλλὰ διὰ συναινέσεως καὶ συμβολαίων γραφής. Εξεστιν αὐτῷ συζευχθῆναι τῇ αὐταδέλφῃ τῇ τοιαύτης, κόρης, ὡς τεθνηκυίας, ἢ οὔ; Ετερος δέ τις τὸν αὐτὸν τρόπον γυναῖκα μνη στευσάμενος, ἄλλην ἠγάγετο θανούσης ἐκείνης· ἄρα οὖν οὗτος ὡς δίγαμος λογισθήσεται, ἢ οὔ; Res. Duæ piorum principum novellæ constitu- Απ. Δύο εὐσεβῶν βασιλέων νεαραὶ νομοθεσίαι· tiones,prior quidem, Leonis philosophi, posterior ἡ μὲν προγενεστέρα, ἡ τοῦ σοφοῦ δηλαδὴ Λέοντος - autem, Alexii Comneni, quæ sunt sponsalium et ἡ δὲ, μεταγενεστέρα, ἡ τοῦ Κομνηνοῦ ᾿Αλεξίου, τὰ nuptiarum, sapienter et religiose ad reipublica περὶ τῶν μνηστειῶν καὶ τῶν γάμων σοφῶς τε καὶ Christianæ ornatum declararunt, implentes etiam φιλοθέως πρὸς ευκοσμίαν τοῦ Χριστιανικού πολιveterum legum, quæ de luis latæ sunt, defectum; τεύματος διετράνωσαν, ἀναπληρώσασαι καὶ τὸ τῶν nec enim ut las omnino reprobarent abrogarent- παλαιῶν νόμων τῶν περὶ τούτων κειμένων ὑστέρημα, que, suas illi ediderunt constitutiones. Sponsalibus Οὐδὲ γὰρ ἐπ' ἀθετήσει καὶ ἀργίᾳ ἐκείνων καθολικῇ igitur et in septenni ætate robur illæ tribuerunt, τὰς ἑαυτοῦ διατάξεις ἐξήνεγκαν. Επεῖνοι μὲν οὖν consensu solo et instrumentorum scripturæ. Nec καὶ ἐν ἐπταετε: ἡλικίᾳ καὶ συναινέσει μόνῃ καὶ γρα amplius quidquam in iis caverunt. Scriptæ autem φῇ συμβολαίων τὸ κύρος ἐχαρίζοντο ταῖς μνηστείαις, novella m tempus atatis tam sponsi, quam sponsæ, και πλέον οὐδὲν τούτων περιειργάζοντο· αἱ ἀναγε ulterius producentes finierunt: sancientes, ma- γραμμέναι δὲ νεαραι καὶ τὸν χρόνων τῆς ἡλικίας rem quidem debere decimum qnartum annum, τοῦ τε μνηστῆρος καὶ τῆς μνηστῆς, ἐπὶ τὸ πολλῷ feminam autem decimum tertium complere: et πλέον ἐκτείνασαι ὡροθέτησαν· θεσπίσασαι, τὸν μὲν sponsalia non aliter, quam sacra precatione, con- ἄῤῥενα, τὸν τεσσαρεσκαιδέκατον ἐνιαυτὸν, τὴν δὲ Grmari constituerant; ut inde juxta nuptiarum θήλειαν, τὸν τρισκαιδέκατον συμπληροῦν. Τὸ τὴν privilegium, firmitate indissolubili glorientur. Quæ μνηστείαν δὲ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ τρόπῳ, ἀλλ᾽ ἱεροτελε autem sponsalia non sic processerint, irrita, et ve- G στίς βεβαιούσθαι διετάξαντο, ὡς τὸ ἄλυτον ἐντεῦ lut non facta censeri.Verumtamen neque prædicta θεν κατὰ τὸ τοῦ γάμου προνόμιον, καὶ ταύτην α septennis - ætalis veterem constitutionem cessare χεῖν· καὶ τὴν μὴ οὕτω προβᾶσαν μνηστείαν, ἀν omnino, sed effectum etiam hanc ex parte habere υπόστατον, καὶ ὡς μηδὲ γεγονόταν λογίζεσθαι. Οὐ staluerunt, non ut perfectis adæquentur sponsa μὴν ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν περὶ τῆς δηλωθείσης επταετίας libus,sed tantum confirmento conventiones despon- παλαιάν νομοθεσίαν άργησει καθόλου, τὸ ἐνεργὸν salibus factas, velut hominum placita simpliciter δὲ καὶ ταύτην ἔχειν ἐκ μέρους ἐθέσπισαν· οὐχ ὥστε stipulationibus munita. Hoc amplius, ut definitas καὶ ἀπαρτίζειν τελειαν μνηστείαν, ἀλλὰ μόνον κραet declaratas cognaticas personas ingredi prohi- τύνας 10 τὰς περὶ μνηστείας λογοποιίας, ὡς ἀνθρώπων beant ad separatam sponsam p sive ad septimum ἁπλῶς ἀρεσκείας κατησφαλισμένας επερωτήσεσι gradum, sive ad decimum tertium annum, ratio καὶ πρός γε κωλύειν εἰσέρχεσθαι ἐπὶ τὴν ἀποξυ· sponsalium, eorumque disjunctio q constiterit. γεῖσαν μνηστὴν τὰ ὡρισμένα καὶ ἐκπεφωνημένα συγγενικά πρόσωπα, εἴτε ἐπὶ τοῦ ἑβδόμου, εἴτε ἐπὶ τοῦ τρισκαιδεκάτου ἐνιαυτοῦ ὁ τῆς μνηστείας συνέστη λόγος, καὶ ἡ ταύτης διαζυγή. Sponsi igitur, de quibus quæris, primus quidem, si puella erat septennis,aut provectior, cum sponsalia solo consensu inter eos facta sunt, prohibetur ex lege germanam ejus uxorem ducere, mortua videlicet illa. Sin autem erat minorseptenni, (natali aetate nec per solum consensum sponsalia prorsus consistere dignoscuntur)sine reprehensione et crimine ei conjungetur. Annales enim legum terminos nec novare, nec egredi possumus. Secundus autem, quia sponsaliorum consensum 9 ἐμπωλῶν. 10 κρατῦναι. q r Τοίνυν καὶ οἱ μνηστήρες, περὶ ὧν ἡρώτησας, ὁ μὲν πρῶτος, εἰ μὲν ἑπταετὴς ἦν ἡ κόρη ἢ ἐπέκεινα, ὁπότε κατὰ συναίνεσιν μόνην ἡ μέσον τούτων προέβη μνηστεία, κωλυθήσεται τὴν αὐταδέλφην ταύτης κατὰ τὸν νόμον εἰς γυναίκα λαβεῖν, θανούσης δηλονότι ἐκείνης. Εἰ δὲ ἐλάττων ἐτύγχανε τῶν ἑπτὰ ἐν τοιαύτῃ γὰρ ἡλικίᾳ οὐδὲ διὰ μόνης συναινέσεως μνηστεία ὅλως συνισταμένη ἐπιγινώσκεται), αμέμπτως καὶ ἀκατηγορήτως αὐτῇ συζευχθήσεται. Τοὺς χρον νικοὺς γὰρ ὅρους τῶν νόμων οὔτε καινίζειν, οὔτε m supra dicta vero novellæ neque de prædicta septenni. • non ut efficiat plena sponsalia, sed tan tum confirmel. a accedere prohibeat ad separatam divortio sponsam. I sive septimo, sive decimo tertio anno sponsalia contracta sint, et eorum secuta diremptio. * supergredi.

| majorem aceipient? Gerte exirem:e blasphemias precipitium effugere nullo modo poterunt. Etta- men perspieue lerómysta « majorem Spiritu. Fis lium » dicens, erqualem porquam subito nuncupavit, et postmodum subjunxit, « Tradebat Spiritum et dicebat : Ego mittant, » manifestissime comprobans, uli ipsa Sapientia Patremi majorem et zqualeni sui palam edoeuit in Evangeliis dicens; « Pater meus major me est; » rursusque : « Ego et. Pater unum sumus, » ita et hie Spiritum porrigens seeundum divinitatem, et mittens. majorem - illo. et; :equalem. semetipsum plane enuntiavit : et uti ibi zequale, ita et hie secundum nature per omnia simile, majus vero secundum proprietatem, quod Filius ex , Patre est, non autem ex Filio Pater. lfzc euim proprietas est, qua ex Filio et per Filium Spiritus €», ei non vice versa. Unde míssio Filii a Patre hou ex seipsa habet, neque ostendiL sempiternam ex Patre exsistentiam Filii, eum in (empore sit. et ad creaturas. Uti vero eonsequitur eam qua supra omne tempus est, et secundum illud eam esse indi- xium est, habetque quod sit et dicatur Filii a. Pa- we, sed noh item Patris Filio, pari. modo missio Spiritus a Filio secundum eamdem consideratione agnita, est dieiturque a Filio, at non item prorsus Filii a Spiritu. secundura divinitatem. Et eumdem confessionis apicom Athapasium, liec ila. 5e habere, €t majus uti de Paire e. Filio, ita et de Filio et Spiritu secundum jaw! expositam .proprietatem ; decrevisse, et ex hoc dicto et ex aliis. plurimis 1n suis divinis commentariis inspersis. perepieue. 3p- paret, nube verosolum ex ii$ qui in epistolis ud Serapionem decernit; namquo cum illis dicat : * Eundem ordinem) et naturam. eum'habeat Spiri- tus erga Filium, quam habet Filius. erga Patrem, » in iisdem iterum repetat : « Quam enim agnoscings proprietatem Filii erga Patrem, eamdem habere Spiritum érga Filium reperiemus. » Rersusque : « Veluti in propria imagine est Filius in. Spiritu, non ulio modo est Pater in Filio. » Nec post mulla: * hmago Filii dicitur t est, Spiritus; quos eniui cognovit et predetermínavit conformes hnaginis Filii sui, » Et qur operibus. nomine non . inferior est Gregorius Thauimaturgus, in su dogmatiez re- D velauonis initiatiogo, « Patris imago, ait, Filius, » nee multo post: v Imago Filii Spiritus, perfecti perfecta.» Et. passim in divinis Litterls. legitur, 1 Patris Filius, et Filii Spiritus, » nec ullo in loco, Filii imago Pater est, neque Spiritus Filii, licet. lorum trjuu una esséntia sit, quamvis si ob haac ista allirmarentur etnou ob jam dietam. proprieta- tem naturalis progressus, indifferenter alterum al- terius imago nupcuparetur, Veruintomen hae non sunt, neque dicuntur. hnago enim Filius est illius, ex quo est, Patris seutentía. Gregorii in rebus ilheologicis magui. Cum enim supra eam consub- stantiale posuisset, stalim subinluliL; Et quod huc inde est, non iteu ex hoc Pater, » ipsam inier se congruentiam adaptans, cum et consubstantiale : ELLE METROPOLITANI CRET/E (56) "λποχρίσεις πρός τινα μοναχὸν Διογύσιον περὶ᾿ διαφόρων αὐτοῦ ἐρωτήσεων. Τὸ μὲν ἀσθενὲς τῆς ἐμῆς διανοίας καὶ ἄπορον, πνευματικὲ ἀδελφὲ, ἐπεῖχέ μου τὴν γλῶτταν πρὸς τὰ παρὰ σοῦ διαπορητικῶς προτεινόμενα " καὶ ναρχῶ- σαν εἶχε πρὸς τοῦτο τὴν χεῖρα, χαὶ πρὸς γραφὴν μηδαμῶς κινουμένην. Ὁ δὲ ταπεινοῖς καὶ ὑπηκόοις φωταγωγῶν διδοὺς χάριν, καὶ ἐν ἀνοίξει τοῦ στόμα- τος τοῦ παρ' αὐτοῦ πληρῶν πνεύματος, ἐῤῥώννυξ τὲ μου τὸ ἀσθενὲς, καὶ τὰ δεσμὰ τῆς γλώττης ὑπέλυε" χαὶ πρὸς γραφὴν ὀργῶσαν τὴν πρὶν ναρχῶσαν χεῖρα ἐδείκνυεν. "Ὅθεν διὰ σοῦ τῷ ἐν σοὶ λαλοῦντι Θεῷ πειθόμενος, ἐπιχλινὴς τοῖς σοῖς ἐπιτάγμασι γίνομαι" καὶ ταῖς σαῖς εὐχαῖς θαῤῥήσας, ἀνοίγω τὸ στόμα, πὸν ἐφεστῶτα τούτῳ φόδον ἐχτιναξάμενος" καὶ λα- λήσω πρὸς; τὰ παρὰ σοῦ προτεινόμενα, οὐ ῥήματα τῆς ἐμῆς διανοίας γεννήματα, ἀλλὰ τοῦ τυφλοὺς φωτίζοντος, καὶ τοὺς ἀσυνέτους αυνετίζοντος. Ἐπεὶ δὲ πρὸ τῶν ἠπορημένων, ἐρμενείαν ἐζήτη- σας τοῦ παρὰ τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ ἐδδομηκοστοῦ χανόνος, ὃ; τὸν ἐν χείλεσι μιανθέντα διάχονον, καὶ μέχρι τούτου ἡμαρτηχέναι ὁμολογήσαντα, διείργει μὲν τῆς θείας λειτουργίας, μετέχειν δὲ τῶν ἁγια- σμάτων μετὰ τῶν διακόνων ἀνίησιν " ἀκολούθως ἄρα καὶ ἡμεῖς τὴν τοῦ κανόνος ἀσάφειαν διαλύσομεν, χαὶ τοῦ ἠπορημένου τὴν λύσιν ποιήσομεν. Ὅσα μὲν οὖν τινες, τὸν χανόνα τοῦτον ἑρμηνεύειν πειρώμενοι, διὰ τοῦ ἐν χείλεσι μιασμοῦ χρυφίως ὑποδηλοῦσθαι εἰρήκασι, σιγῇ, νῦν παρελθεῖν αὐτὰ ἔκρινα, ὡς οὐκ οἰκοδομεῖν, ἀλλὰ χαθαιρεῖν, δυνάμενα τοὺς ἀκούον- τας. Ὃ δὲ ἐμοί τε λέγειν ἀσφαλὲς καὶ τὸ τοῦ χα- νόνος ἀσαφὲς πρὸς ἑαντὸ συμθιδάζειν δύναται, τοῦτο καὶ λέγειν πειράπομαι. Συνεργήσει δέ μοι πρὸς τοῦτο χαὶ τὸ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὑπὸ τοῦ Κυρίου λεγόμε- νον. Ποῖον τοῦτο; Ὃ ἐμδλέψας (φησὶ) γυναικὶ πρὸς πὺ ἐπιθυμῆσα: αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ τλποχρίσεις πρός τινα μοναχὺν Διογύσιον περὶ διαφόρων αὐτοῦ ἐρωτήσεων. Τὸ μὲν ἀσθενὲς τῆς ἐμῆς διανοίας καὶ ἄπορον, πνευματικὲ ἀδελφὲ, ἐπεῖχέ μου τὴν γλῶτταν πρὸς τὰ παρὰ σοῦ διαπορητικῶς προτεινόμενα " καὶ ναρχῶ- σαν εἶχε πρὸς τοῦτο τὴν χεῖρα, χαὶ πρὸς γραφὴν μυδαμῶς κινουμένην. Ὁ δὲ ταπεινοῖς καὶ ὑπηκόοις φωταγωγῶν διδοὺς χάριν, καὶ ἐν ἀνοίξει τοῦ στόμα- τος τοῦ παρ' αὐτοῦ πληρῶν πνεύματος, ἐῤῥώννυξ τὲ μου τὸ ἀσθενὲς, καὶ τὰ δεσμὰ τῆς γλώττης ὑπέλυε" καὶ πρὸς γραφὴν ὀργῶσαν τὴν πρὶν ναρχῶσαν χεῖρα ἐδείκνυεν. "Ὅθεν διὰ σοῦ τῷ ἐν σοὶ λαλοῦντι Θεῷ πειθόμενος, ἐπιχλινὴς τοῖς σοῖς ἐπιτάγμασι γίνομαι" καὶ ταῖς σαῖς εὐχαῖς θαῤῥήσας, ἀνοίγω τὸ στόμα, πὸν ἐφεστῶτα τούτῳ φόδον ἐχτιναξάμενος" καὶ λα- λήσω πρὸς τὰ παρὰ σοῦ προτεινόμενα, οὐ ῥήματα τῆς ἐμῆς διανοίας γεννήματα, ἀλλὰ τοῦ τυφλοὺς φωτίζοντος, καὶ τοὺς ἀσυνέτους συνετίζοντος. Ἐπεὶ δὲ πρὸ τῶν ἠπορημένων, ἐρμενείαν ἐζήτη- φας τοῦ παρὰ τῷ μεγάλῳ Βασιλείῳ ἐδδομηκοστοῦ χανόνος, ὃ; τὸν ἐν χείλεσι μιανθέντα διάχονον, χαὶ μέχρι τούτου ἡμαρτηχέναι ὁμολογήσαντα, διείργει μὲν τῆς θείας λειτουργίας, μετέχειν δὲ τῶν ἅγια- σμότων μετὰ τῶν διαχόνων ἀνίησιν" ἀκολούθως ἄρα καὶ ἡμεῖς τὴν τοῦ χανόνος ἀσάφειαν διαλύσομεν, χαὶ τοῦ ἠπορημένου τὴν λύσιν ποιήσομεν. Ὅσα μὲν οὖν τινες, τὸν χανόνα τοῦτον ἑρμηνεύειν πειρώμενοι, διὰ τοῦ ἐν χείλεσι μιασμοῦ χρυφίως ὑποδηλοῦσθαι εἰρήκασι, σιγῇ͵ νῦν παρελθεῖν αὐτὰ ἔκρινα, ὡς οὐκ οἰχοδομεῖν, ἀλλὰ χαθαιρεῖν, δυνάμενα τοὺς ἀκούον- ἢ τας. Ὃ δὲ ἐμοί τε λέγειν ἀσφαλὲς καὶ τὸ τοῦ χα- νόνος ἀσαφὲς πρὸς ἐάντὸ συμδιδάζειν δύναται, τοῦτο καὶ λέγειν πειράτομαι. Συνεργήσει δέ μοι πρὸς τοῦτο χαὶ τὸ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὑπὸ τοῦ Κυρίου λεγόμε- νον. Ποῖον τοῦτο ; Ὁ ἐμδλέψας (φησὶ) γυναικὶ πρὸς πὸ ἐπιθυμῆσα: αὐτῆς, ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ 139 CAPUT I. ἡ (50) Eliz Cretensis episcopi subscriptio exstat in Actis 11 synodi Niezene, alioqui vit, Ergo sub Irena € Consianüno Augg. vixerit, — Ejus commeita- | nus opera in terris faciénda exercere, et iu Judaca (3) Evalge'ium regui praedicare eoepisset, et oinni- potente virtute. jam verbo, jam laetü omuem worbum espelleret, populi ad eum multitudo do- tlriuas gratia. attracta, confluebat. 3/49. Adverie. igitur quot ex civitatibus congregati asseche Christi liant. Et si, quod maxime sensibus essent adJi- €, miuime capaces aliorum dogmatum. erant, Hoe autem veluti per zxuigma insinuat, e civitatupi unde couvenerant numerus, sensuum mnunero par, et quod uua cum di:cipulis Jrsum sequi, et. ad |«oulis aliitudinem perveuire, et auditores. divi- marum beatiudinum (ieri nou. poluerunt, Neque vero illud vestras fugial aures àc lateat, quod civitatum quinarium — emori proditum, | unde ) profeeti sumi qui Dominum sequebantur, universi erbis, qnem Cürisii Evangelium. compreliendit, prefiguratio erat. Alii enim a negoiis mutatiovi Obnoxiís, ci instar ros $usque deque revolutis veluti a .qua!am Galilea ad Evangelium concur- rerunt. Galilea siquidew (4) revolutio interpretata est. Alii vero tanquam ἃ Decapoti, quotquot ex nobili Israetitieo. genere Decalogum legis in honore labebaüt, puste« in sagenam Evamgelii redacii suut, Quin etiam et ab illa Hierosolyma venientes, que quod prophetarum oracula nelle recipere, propheticum verbum occidit, et ipsi in fidem in- iroeunt. Ei qui ex peccatorum faetione erzat fornicarii, publicani per confessionem νοὶ! ex ; quadam Juda (5) ad amplexus Ecclesiz admissi sunt, Judaea enim et partem Domino peccantem, et. confessionem vi nominis sonat, Pralerea qui de loeis ultra Jordanem, nimirum longea baptismo memolis veuiunt, et ipsi per lavacrum (6). regens- rationem aceipiunt, ὃ « Videus autem: turbas ascendit in montem, et accesserunt ad eum discipuli ejus, el aperieus cs suum docebat eos **, » Et. vero Ὁ, Lucas: ip plano Dominum coustilisse, el heatitudianm percensuisse eataloguin narrat his verbis: « Stetit Jesus in loco campestri *. ». Non vero aller altezi repugnat (7), rius in Nazianzenum, mp antea Graece editus, exstat Patrologie tom, XEXVI.

aspexit mulierem,mcchatum esse in corde suo - καρδίᾳ αὐτοῦ. Εἰ οὖν πρὸς ἐπιθυμίαν μόνον ἐμβλέ minus pronuntiavit. quod in corporalibus tactionibus et complexibus in ea peccatum perfecerit; multo magis eum, qui non usque ad spectra modo, sed et per corporalem tactum, labiorum, inquam osculi, indeque facta inquinationis peccatum veluti incorporavit, talis inquinatio ut machum condemnabit. Consequenter igilur doctori • Christo, magnus Basilius diaconum his pollutum removet quidem a sacro ministerio sanctificationes fautem cum diaconis participare permittit: quod ei adhuc desit ad perfectionem peccati, et corporalem & crassioremque mistionem: qua victus diaconus non amplius cum diaconis communione fruetur, sed in laicorum locum expulsus (ut ait rursus idem magnus Basilius), benigne illic hujus esse particeps permittitur. Jam vero het de iis, quæ solutione indigent, dicere aggrediar. ψαντα γυναικί, μοιχᾶσθαι ἐν τῇ καρδίᾳ ὁ Κύριος ἀπεφήνατο, ὡς ἀσωμάτοις ἀφαῖς καὶ περιπλοκαῖς ἐν ταύτη τὴν ἁμαρτίαν τελειώσαντα· πολλῷ μᾶλλον τὸν μέχρις 11 εἰδώλων, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς σωματικῆς άφῆς, τοῦ ἐν χείλεσι φημὶ ἀσπασμοῦ, καὶ τοῦ ἐνα τεύθεν μιασμοῦ, τὴν ἁμαρτίαν ὥσπερ σωματώσαντα, ὁ τοιοῦτος μιασμὸς ὥσπερ μοιχὸν αὐτὸν κατακρινετ. ᾿Ακολούθως οὖν ἄρα καὶ ὁ μέγας Βασίλειος τῷ δι δασκάλῳ Χριστῷ τὸν τούτοις μιανθέντα διάκονον ἀφίστησι μὲν τῆς θείας λειτουργίας, μετέχειν δὲ τῶν ἁγιασμάτων μετὰ τῶν διακόνων ἀφίησι· διὰ τὸ ἐνδεῖν ἔτι πρὸς ἐντέλειαν τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὴν σωματικωτέραν καὶ παχυτέραν μίξιν· ἧς ὁ ἡττηθεὶς διάκονος, οὐκέτι τῆς μετὰ τῶν διακόνον ἀπολαύσει κοινωνίας, ἀλλ᾽ εἰς τὸν τῶν λαϊκῶν τόπον ἀπελαθείς, ὥς φησιν αὖθις ὁ μέγας οὗτος Βασίλειος, φιλανθρώ πως έκεῖσε μετέχειν ταύτης συγχωρεῖται. Ηδη δέ σοι καὶ περὶ τῶν ἠπορημένων τῆς λύσεως λέγειν πειράσομαι. Quæsiisti, an oporteat viribus omnino defectis, Εζήτησας εἰ δεῖ τοῖς ἐξασθενήσασι τέλεον, καὶ et tenue quidem adhuc spirantibus, sed qui sint λεπτὰ μὲν εἰσέτι ἐμπνέουσιν, ἀναισθητοῦσι δὲ ὅλως, omnino sine sensu et neque bibere, neque edere καὶ μήτε πιεῖν, μήτε φαγείν δυναμένοις, μεταδιδό possint, largiri divinas sanctificationes ', jam aniκαι τῶν θείων ἁγιασμάτων, ἐκπνεῖν ἤδη μέλλουσι. mam ematuris. Εt dicimus, cum canon divinitus Καί φαμεν, ὅτι τοῦ πγ κανόνος τῶν ἐν Κωνσταντιinspiratorum patrum,qui Constantinopoli imperan- νουπόλει συνελθόντων θεοφόρων Πατέκων, Ιουστι te Justiano convenerunt, expressim vociferetur: νιανού βασιλεύοντος, διαρρήδην διακεκραγότος, Nemo corporibus morientium Eucharistiain largia- Μηδεὶς τοῖς σώμασι τῶν τελευτώντων τῆς εὐχαρι tur: scriptum est enim: Accipite, manducale; στίας μεταδιδότω γέγραπται γάρ, Λάβετε, φάγετε mortuorum autem corpora nec manducare, nec τὰ δὲ τῶν νεκρῶν σώματα οὐδὲ φαγεῖν, οὐδὲ λαβείν accipere possunt: nibil nos præter hæc dieere pos- δύνανται· οὐδὲν ἡμεῖς παρὰ τοῦτο εἰπεῖν δυνάμεθα, se,quia nec adjectionem detractionemve ullam in ὅτι μηδὲ προσθήκην, ἢ ἀφαίρεσίν τινα τοῖς ἱεροῖς sacris canonibus comminiscii Quoniam autem ii, χάνοσιν 13 ἐπινοεῖν. Επεὶ δὲ οἱ περὶ ὧν ἠρώτησας, de quibus interrogasti, suorum negligentia (ut di- ἀμελείᾳ τῶν παρ' αὐτοῖς θεραπευτῶν, ὡς ἔφης, xisti ministrorum k <xtrema hora ad hoc per morἐπὶ τῆς τελευταίας ὥρας εἰς τοῦτο ὑπὸ τῆς νόσου bum redacti sunt,ul respirent quidem adhuc,sen- συνηλάθησαν ὥστε ἐμπνεῖν μὲν εἰσέτι, ἀναισθητεῖν su aulem careant, et neque accipere, neque man- δὲ, καὶ μηδὲ λαβεῖν μηδὲ φαγεῖν δύνασθαι· ἀλλὰ καὶ ducare possint: sed et quod offertur, ob insensibi- τὸ προσενηνεγμένον ὑπ' ἀναισθησίας, ἢ καὶ ἄλλως litatem, aut alio quo modo exspuant: necesse est πως παραπεύειν· ἀνάγκη τὸν παρατυχόντα ἐν και sacerdotem, qui eo tempore præso fuerit, non ροῖς τοιούτοις ἱερές μὴ ἀπροθύμως διατεθῆναι, ἀλλὰ stupidum esse,sed consilium sequi, per quod et βουλῆς γενέσθαι, δι' ἧς καὶ τοῖς ἁγίοις δώροις τὸ sanctis muneribus reverentia conservetur, et agro- σεβάσμιον διαφυλαχθήσεται, καὶ τῷ κάμνοντι τὸ Lanti acquirantur securitas, quod non sit prorsus ασφαλές περιποιηθήσεται, μὴ ἀμοίρου πάντη του expers hujusmodi subsidii leorum qui sic trans- τοιούτου ἐφοδίου τῶν ὧδε μεθισταμένου. mutantur. Fiatque illud, si labra et lingua tenue τοῦτο, εἰ τά τε χείλη καὶ ἡ γλῶσσα τοῦ λεπτὸν adhuc spirantis, nec omnino exstincti, per tactio- εἰσέτι ἐμπνέοντος, καὶ μὴ ἀπονεκρωθέντος τέλεον, nem et unctionem sacrarum sanctificationumusigil. διὰ τῆς ἐπαφῆς καὶ ἐπιχρίσεως τῶν πανιέρων για Ientur: ant potius si ad infirmitatem ejus collatio σμάτων ἐπισφραγίσονται· ἢ μᾶλλων εἰπεῖν, εἰ πρὸς harum temperetur. Sic enim, ut dictum est, utrisque τὴν ἀσθένειαν αὐτοῦ ἡ μετάδοσις τούτων συμμετρη utraque conservabuntur, et reverentia sanctis re- θήσεται. Οὕτω γὰρ, ὡς εἴρηται, καὶ ἀμφοτέροις bus, cum agrotus ex his, quæ diximus, ea non ἀμφότερα περιφυλαχθήσεται, καὶ τοῖς ἁγίοις τὸ στο respuat.Sic enim et sua erit stabilitas canoni, qui βάσμιον, ἐκ τοῦ μὴ τὸν κάμνοντα (ἐξ ὧν εἴρηται) VARIE LECTION ES. 11 τὸν οὐ μέχρις. 19 κανόσιν ἐστὶν ἐπινοεῖν. Εστω ⚫igitur ad exemplum doctoris sacramenta, setiam magis adhuc corporalis et crassior. jam vero et de solutione vocatorum indubium. 1 sacramenta. ¡ quod nec adjectionem, nec detractionem in sacricanonibus excogitare licet. medicorum. ' dum non prorsus expers!alis viatici rebus terrinis excedit. "per contactum et unctionem sanctorum sacramentorum obsiquetur:corum communicatio accommodetur.

ἀποβαλεῖν αὐτά. Οὕτως γὰρ καὶ τῷ κανόνι ἔσται τὸ non iis, qui adhuc pauxillum spirant, interdixit ἀδιάπτωτον· ὃς οὐ τοῖς μικρόν ἔτι ἐμπνέουσιν ἀπεί- participatione; sed mortuis corporibus. Mortua ρηκε τὴν μετάληψιν, ἀλλὰ τοῖς νεκροῖς σώμασι. Τὰ γὰρ enim, inquit, corpora neque sumere, neque edere νεκρὰ (φησί) σώματα οὐδὲ λαβεῖν, οὐδὲ φαγεῖν δύναται. possunt. Mortua autem sunt, a quibus anima jam Νεκρὰ δὲ, ὧν ἤδη ἀπέπτη ἡ ψυχή. avolavit. • Περὶ τοῦ ἐπεισάκτι γυναικὶ συνοικοῦντος ἕως θανάτου αὐτοῦ.» δ De eo qui ad mortem usque extraneæ mulieri cohabitat. Δεύτερον τοιοῦτον τὸ ἐρώτημα, εἰ δεῖ τὸ μέχρις Secunda interrogatio hujusmodi est, an ei, qui ἐσχάτης ἐκπνοῆς συνεισάκτῳ γυναικι συμφθειρο- ad extremum usque spiritum cum extranea muμένῳ μεταδιδόναι τῶν θείων ἁγιασμάτων, ἢ μή. Διὰ liere,turpem transegit vitam n, sint largiendæ diτὸ καταληφθῆναι τοῦτον ὑπὸ τοῦ ἐκθεριστοῦ θανάτου vinæ sanctificationes q, necne; propterea quod in ἐν τῇ ἰδίᾳ ἁμαρτία. Ἡ μὲν οὖν ἐρωτήσις τοιαύτῃ. proprio peccato a falcifera morte deprehensus sit. Τίς δὲ ὁ περὶ τούτου λόγος ἡμῶν; Εἰ μὲν ὁ πρὸς Talis est igitur interrogatio. Quænam autem de αὐταῖς ταῖς ἐσχάταις ἀναπνοαίς γενόμενος, εἰς συναί- hoc nobis oratior est? Si quidem qui ad extremum σθησιν ἐλθὼν τοῦ ἀπαραλογίστου λογοθεσίου καὶ τῆς " ipsum halitum redactus, ad conscientiam veniens μελλούσης κρίσεως, ἐθριάμβευσέ τε τὴν ἁμαρτίαν, non fallacium ratiocinioruin, futurique judicii, καὶ ἐπηγγείλατο, εἰ παλινζωίας τεύξεται, μηκέτι publicaverit peccatum, et professus sit se, si πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ὑποστρέψαι· καὶ μετὰ συντριβῆς reviviscat, ad id non reversurum, et contritione καρδιακῆς θερμότερον ἐξελιπάρησε του Δεσποτικού cordis ardentius postulaverit Dominici corporis σώματός τε καὶ αἵματος ἀξιωθῆναι, ἀξιωθήτω του et sanguinis communionem mereriq: mereatur του, πίστει τῆς παρὰ Θεοῦ φιλανθρωπίας. Τοῦτο γάρ per divinæ clementiæ fidem. Id enim arbitror οἶμαι καὶ τὸν ιγ΄ κανόνα τῶν ἐν Νικαία συνελθόν- et 13 canonem Patrum, qui Niceæ convenerunt, των Πατέρων πρὸς τῷ τέλει ἐπισημήνασθαι, ἐν τῷ ad finem significare, cum ait: In summa autem, φάναι. Καθόλου δὲ καὶ περὶ παντὸς οὗτινοσοῦν ἐξ- der quolibet excedente, et Eucharistiæ participaοδεύοντος, αιτούντος τὸ μετασχεῖν Εὐχαριστίας, ὁ tionem petente,episcopus cum examinatione oblaἐπίσκοπος μετὰ δοκιμασίας μεταδιδότω της προσ- tionem impertiat. Quod si nihil tale, vel eo temφορᾶς. Εἰ δ᾽ οὐδὲν τοιοῦτον, οὐδ᾽ ἐν καιρῷ τοιούτῷ pore (quod absit) ostenderit); qui ad id advocatus ἐπεδείξατο, (ὅπερ ἄπείη) ὁ μὲν ἐπὶ τοῦτο προσκε- fuerit sacerdos, procul revertatur: memor Doκλημένος ἱερεὺς, πόρρω ἀφιστάσθω, μνημονεύων τοῦ mini Christi, dicentis in Evangelio: Ne projiciatis Δεσπότου Χριστοῦ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις λέγοντος, Μὴ sancta canibus, neque mittalis margaritas aute ρίπτετε τὰ ἅγια τοῖς κυσί, μηδὲ βάλλετε τους porcos: et præterea magni Apostoli, vetantis, ne μαργαρίτας ἔμπροσθεν τῶν χοίρων. Και προσέτι quis cum alienis peccatis communicet. Qui autem τοῦ μεγάλου ᾿Αποστόλου κοινωνεῖν ἀλλοτρίοις άμαρ- hujusmodi sententia damnatus erit seipsum acτήμασιν ἀπαγορεύοντος. Ὁ δὲ τὴν τοιαύτην κατα cuset. Dictum enim a Deo est per prophetam, In δίκην καταψηφισθεὶς, ἑαυτὸν αἰτιάσθω. Εἴρηται γὰρ quo te invenero, in eo te judicabo. Iuventus auὑπὸ τοῦ Θεοῦ διά τινος τῶν προφητών, Εν ᾧ εἴρω σε, tem hic est iu proprio peccato. Neque mihi quis ἐν τούτῳ δὴ καὶ κρινῷ σε. Εὕρηται δὲ οὗτος ἐν τῇ magni Gregorii per miracula celebris proferat ἰδίᾳ ἁμαρτία. Καὶ μή μοί τις τὸν τοῦ μεγάλου Γρη- canonem,qui toto vitæ suæ tempore excommunicaγορίου τοῦ ἐν θαύμασι περιβοήτου κανόνα προσφε- tione damnatos, in tempore exitus communioρέτω, δς τοῖς ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ τῆς ἰδια; ζωῆς nem participare benigne permittit: non enim de ἀκοινωνησίαν κατακριθείσιν, ἐν καιρῷ τῆς ἐξόδου iis loquitur, quos peccati non ponitel; sed de iis, κοινωνίας μετασχεῖν φιλανθρώπως ἐφίησιν. Οὐ γὰρ qui quidem a peccato jam recesserunt, placare περὶ τῶν ἀμετανοήτων εἴρηκεν, ἀλλὰ περὶ τῶν ἀπο- autem Deum per banc longam poenitentiam στάντων μὲν ἤδη τῆς ἁμαρτίας, ἐξιλεούσθαι δὲ τὸν damnati fuerunt. Θεὸν διὰ τῆς μακράς ταύτης μετανοίας κατακρι - θέντων. • Περὶ τοῦ, εἰ δεῖ τὸν ἐπεισάκτῳ γυναικί συνοι. κοῦντα, μετὰ τῶν τὴν ἀποβίωσιν τῆς ἑαυτοῦ γυναικός, εἰς διγάμου ἢ ἢ τριγάμου βαθμον δέχεσθαι.» Ηρώτησας πρὸς τούτοις, πῶς δεῖ καλεῖν τὸν μετὰ τὴν τελευτὴν τῆς ἐκ πρώτου γάμου συναφθείσης αὐτῷ συνεισάκτῳ συνοικοῦντα, καὶ ταύτη συμμολυνόμενον. Τὸ αὐτὸ δὲ καὶ μετὰ 13 τὴν ἀποβίωσιν τῆς ἐκ δευ15 καὶ περὶ τοῦ μετά. stupri consuetudinem habet. An oporteat eum, qui cum extranea muliere habitat, post uxoris suæ mortem, ad binubi vel trinubi grudum suscipi. Quæsiisti adhuc, quonam modo vocandus sit is qui, post mortem conjugis ex primo matrimonio, habitat cum extranea, et cum ea coinquinatur; item qui post obitum secundæ uxoris ad extraVARIE LECTIONES. sacramenta. p nostra ratio. q consequi: consequatur, idque per fdem in Dei benignitatem. 1 Generaliter autem, et de. * abscedat.: ad placandum autem.

JUS CANONICUN neam divertit. An ille binwbus, hit trinubis, an Φέρου, ἐπὶ συνείσακτον ἀποκλίναντος. Καὶ εἶ ἐὸν simpliciter scortatores. Et miror quid in mentem μὲν, δίγαμον, τὸν δὲ, τρίγαμον· ἢ πόρνους ἁπλῶς. tibi venerit,ut de his adeo perspicue differentibus, Και σου θαυμάζω την σύνεσιν, ὅπως περὶ τῶν quasi indiferentibus quasieris: cum magna sit οὕτω πρόδηλον ἐχόντων τὴν διαφοράν, ὡς περὶ bigamorum cum scortatoribus differentia, et horum διαφόρων, ἐρωτῶν προήχθης· ὅτι πολλή τις ἡ τῶν rursus cum illis. Quod omnibus manifestum est, διγάμων πρὸς τοὺς πόρνους διαφορά, καὶ τούτων et maxime non perfunctorie audientibus magnum αὖθις πρὸς ἐκείνους. Οπερ ἅπασι πρόδηλον· καὶ μάτ Apostolum, qui bigamiam certa ratione reperitur λιστα τοῖς μὴ παρέργως ἀκούουσι τοῦ μεγάλου Απο concessisse, scortationem vero nequaquam. Cui στόλου, ὃς τὴν μὲν διγαμίαν οἰκονομικῶς παραγω congruens magnus Basilius sic ait in sacris suis ρῶν εἴρηται· τὴν πορνείαν δὲ οὐδαμῶς, ο δὲ στοι canonibus: Quæ in viduitate potestatem sui ipsius χῶν καὶ ὁ μέγας Βασίλειος, οὕτω πώς φησιν ἐν τοῖς habet, ut nubat, extra crimen est, cum Aposto - ἱεροῖς κανόσιν αὑτοῦ· Ἡ ἐν χηρείᾳ ἐξουσίαν ἑαυτῆς lus dicat: Sin autem vir mortuus fuerit libera est ἔχουσα συνοικεῖν, ἀνέγκλητός ἐστι· τοῦ ᾿Αποστόλου cui velit nubere, modo in Domino. Hoc autem ad- λέγοντος. Ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν didit, scortatorios vetans affectus et congressus, ᾧ θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν Κυρίῳ. Τοῦτο σὲ προσέ quales sane sunt extranearum mulierum. Et bi- έθηκε, τὰς πορνικάς κωλύων συμπαθείας καὶ gamia quidem precatione consecratur: scortatio συναφείας, ὁποῖαι δὴ καὶ αἱ τῶν συνεισάκτων. Καὶ autem nequaquam: aut scortatio non esset. Εt ἡ μὲν διγαμία εὐχῆς ἀξιοῦται, ἡ πορνεία δὲ οὐδα quidem bigamia (quemadmodum magnus ait Basi μοῦ. Ἡ γὰρ ἂν οὗ πορνεία ἦν. Καὶ ἡ μὲν πορνεία lius) neque matrimonium est, neque matrimonii (καθώς φησιν ὁ μέγας Βασίλειος) οὔτε γάμος ἐστὶν, principium. Quod autem bigamia sit matrimonium, οὔτε γάμου ἀρχή· ἡ δὲ διγαμία, ὅτι γάμος, καὶ ἐξ ex ipso nomine liquet. Et bigami quidem duobus αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος φανερόν. Καὶ οἱ μὲν δίγαμοι, annis vacant communione, quibus impletis, eam ἐπὶ δύσιν ἔτεσι σχολάσαντες τῆς κοινωνίες, μετὰ τὴν merentur. Scortatores, si quidem a scortatione τούτων συμπλήρωσιν ἀξιοῦνται αὐτῆς, οἱ δὲ πόρνοι, cessent, per annos septem integros excommuni- παυσάμενοι μὲν τῆς πορνείας, ἐφ' ὅλοις ἑπτὰ ἔτεcatione damnantur, post quos ad communionem σιν ἀκοινωνησίαν κατακρίνονται, μεθ' 3 δὴ δέχονται admittuntur. Quod si scortari non desinant, in se εἰς κοινωνίαν. Μὴ παυσάμενοι δὲ, αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυ ipsi excommunicationis sententiam ferunt. Εt hæc τῶν τὴν τῆς ἀκοινωνησίας ψῆφον ἐκφέρουσαι. Καὶ de differentia nuptiarum r, et scortatorum: cum ταῦτα περὶ διαφορᾶς γάμων τε 16 καὶ πορνών quibus collocantur etiam qui • cum extraneis mu- μεθ' ὧν δὴ τάττονται καὶ οἱ συνεισάκτοις συνοι lieribus habitant. De eo, an majoribus pœnis plectantur scortantes, quam trinubi. κοῦντε;. «Περὶ τοῦ, εἰ μείζοσιν ἐπιτιμίοις ἐπιτιμώνται οι πορνεύοντες τῶν τριγάμων.» Hoc amplius, et trigamia a scortatione, et tri- Ἔτι δὲ καὶ ἡ τριγαμία πρὸς τὴν πορνείαν, καὶ οἱ gami a scortatoribus diferunt. Idque ex his mani- τριγαμοῦντες πρὸς τοὺς πόρνους διενηνόχασι. Καὶ festum est illi enim cum sordium purgatione, δήλον ἐκ τῶνδε. Οἱ μὲν γὰρ καὶ μετ᾿ ἐκρύψεως, καὶ etiam canonico rigore, precationem merentur,: παρὰ τὴν κανονικὴν ἀκρίβειαν, εὐχῆς γοῦν ἠξιώθη hi aulem, scortatores videlicet, nullo modo. illi σαν. Οἱ δὲ, οἱ πόρνοι δηλαδή, οὐδαμῶς. Καὶ οἱ μὲν quidem postquam quinquennii excommunicatio- πενταετίας ἀφορισμὸν οὐκ ἀπὸ κανόνος (ὡς ὁ μέγας nem, non a canone, ut magnus inquit Basilius, φησὶ Βασίλειος), ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς τῶν προειληφότων sed majorum traditione sustulerint, deinde peni- ἀκολουθίας ὑπενεγκόντες, εἶτα καρπὸν ἐπίδειξάμενοι tentiæ fructum exhibuerint,in communionis locuin μετανοίας, εἰς τὸν τῆς κοινωνίας τόπον ἀποκαθ restituuntur. At seortatores, si a scortatione re- ίστανται. Οἱ δὲ πορνεύοντες, ἀφιστάμενοι μὲν τῆς cesserint, octavo anno eam merentur: si non re- πορνείας, ἐν τῷ ὀγδόῳ ἔτει αὐτῆς ἀξιοῦνται, μὴ ἀφο cesserint, nequaquam. Ratiocinando igitur collige ιστάμενοι δὲ, οὐδαμῶς. Συλλογίζου σὖν τὰς διαφοράς has differentias, et non dubitabis, sitne scortator ταύτας, καὶ οὐκ ἀπορήσεις. Οἷον εἰ πόρνος ἢ τρί an trinubus,qui post secundas nuptias sine preca- γαμος ὁ μετὰ τὴν διγαμίαν εὐχῆς ἄνευ γυναικί τινι tione cum quapiam muliere turpem vitam agity. συμφθειρόμενος. Όπως δὲ πάλιν τὰ τῶν τριγάμων, Rursus quonam modo jura trinuborum regantur, οἰκονομεῖται, τῷ τῆς ἑνώσεως τόμῳ ἐντυχών μαθηση ex unionis, decisione disces apertissime. Neque σαφέστατα. Οὐ σχολὴ γὰρ ἡμῖν ταῖς ἐκεῖ σὲ διαστίξησι enim nobis otium est, in ejus distinctionibus im- ξεσι διατρίβειν. morandi. De eo, qui animadvertit suum filium scortantem. Quantum autem ad illud pertinet, an oporteat 14 διγάμων τε. δ • Περὶ τοῦ ἐπινοοῦντος τὸν ἑαυτοῦ υἱόν πορ νεύοντα. Περὶ δὲ τοῦ εἰ χρὴ τοὺς ἱερεῖς τὰς τῶν πατέρων digamorum. inter quos referuntur et qui. licet proster accuratam canoniem sententiam, preces amen impetrant, ▾ stupri consuetudinem habet. ' ex tomo unionis.

δ ἐκείνων, δέχεσθαι προσφοράς, ὧν εἰδήσει οἱ ὑπεξού- sacerdotes suscipere oblationes patrum illorum. σιοι παίδες πορνεύουσιν, ἢ μὴ τοῦτο γάρ σοι τέταρ- quibus scientibus filii in potestate positi scortantur, τον ἐρώτημα)· φημὶ ὡς εἰ δεῖ τὰς πορνευόντων necne (hæc enim est interrogatio tua quarta),aio: καὶ μὴ ἀφισταμένων τῆς πορνείας προσίεσθαι, δεῖ Si scortantium, nec a scortatione recedentium, πάντως καὶ τὰς τῶν πατέρων, ὧν προτροπῇ of oblationes admittenda sunt; patrum etiam omnino, παῖδες πορνεύουσι. Τὸ γὰρ εἰδότας μή κωλύειν, quorum permissu liberi scortantur. Nam non vetare ἀλλὰ σιγάν, προτρέπειν ἄντικρύς ἐστιν. Εἰ δ᾽ οὐκ scientes, sed tacere; permittere procul dubio est. ἐκεῖνο, πῶς τοῦτο; ἀλλὰ μὴν τὰς τῶν πορνευόντων Quod si non illud, hoc quonam modo? Atqui scorοὐ προσίεσθαι δεῖ. Οὐκ ἄρα οὐδὲ τὰς τῶν κοινω- tantium non sunt admittendæ: nec igitur eorum, νούντων αὐτοῖς. Ὅτι δὲ κοινωνὸς ὁ πατὴρ, φανερόν. qui conscii participant. Conscium aurem et partiΕἰς τοῦτο γὰρ φέρει· Εἰ ἐθεώρεις κλέπτην, συν- cipem esse patrem, perspicuum est Eo enim illud έτρεχες αὐτῷ· καὶ μετὰ μοιχοῦ τὴν μερίδα σου ἐτι- pertinet: Si conspiciebas furem,cum eo concurreθεις. Καὶ ἐν τῷ κα' κανόνι τοῦ μεγάλου Βασιλείου, bas; et cum macho partem tuam porebas. Et in ὃς λέξεσιν αὐταῖς οὕτως διέξεισιν· Ὁ συνεγνωκώς 71 canone magni Basilii, qui his verbis pronuntiat: ἑκάστῳ τῶν ἁμαρτάνοντων, καὶ μὴ ὁμολογήσας, Conscius cum unoquoque delinquentium,nonconἀλλ' ἐλεγχθεὶς, ἐν τοσούτῳ χρόνῳ, εἰς ὅσαν ὁ ἐργά- fessus, sed convictus, tanto tempore sub pana της τῶν κακῶν ἐπιτετίμηται, καὶ αὐτὸς ἔσται ἐν erit, quanto is, qui est mali auctor, emendatur. ἐπιτιμίῳ. Καίτοι ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ ἐν εἰδήσει τοῦ Quanquam hic in filio qui, sciente patre,scortatur ταυρὸς πορνεύοντος υἱοῦ καὶ πλέον τι θεωρείται, ἢ plus quidpiam conspicitur, quam de quibus dictum ἐφ᾽ ὧν εἴρηται. Τοσοῦτον γὰρ οἱ παῖδες ὑπὸ τῶν παest. Adeo enim subjecti sunt patribus filii,ut neque τέρων ἐξουσιάζονται, ὥστε οὐδὲ νομίμ γυναικι legitimæ uxorisine illorum consensu conjungi posσυνάπτεσθαι ἄνευ τῆς ἐκείνων συναινέσεως δύνα- sint. Nuptiæ enim sine iis, qui habent in potestate, σθαι. Οἱ γὰρ ἄνευ των κρατούντων γάμοι (ὥς φησιν coeuntes(ut iterum magnus ille inquit 42 canone), αὖθις ὁ μέγας οὗτος ἐν τῷ μβ' κανόνι αὐτοῦ) πορ- sunt scortationes. Neque igitur, patre vivo, neque νεταί εἰσιν. Οὔτε οὖν τοῦ πατρὸς ζώντος, οὔτε του domino, qui coeunt, sunt criminis exsortes.Convenδεσπότου, οἱ συνιόντες, ἀνεύθυνοι. Αἱ γὰρ συνθῆκαι liones enim eorum, qui in aliena potestate sunt, τῶν ὑπεξουσίων οὐδὲν ἔχουσι βέβαιον. Εἰ οὖν ταῦθ' nihil firinitatis habent. Si hæc igitur ita se habent, οὕτως ἔχει, τίς ὁ τὸν πατέρα τούτων τοῦ τῶν πόρ- quis horum patrem pena scortantium eximet? των ἐξαιρησόμενος ἐπιτιμίου; Εσται οὖν καὶ οὗτος Ideoque et hic, quemadmodum filius, erit excomὁμοίως τῷ υἱῷ ἀφωρισμένος· ὅτι παρὸν κωλύειν, ἢ Gmunicatus; quia cum posset prohibere, aut aliter και άλλως νομίμως εκγαμίζειν, οὐδὲν τούτων πε- legitimo elocare matrimonio, nihil horum fecerit. ποίηκε. Πῶς δὲ αὐ παροξυνεῖ μᾶλλον θεόν, ὁ μὴ ἀνα- Quonam autem modo non magis Deum exacerbabit, λύων μὲν τῆς ἁμαρτίας, οἰόμενος δὲ διὰ τῶν προσ- qui cum peccali causam non præcidat, oblationiφορῶν καὶ δεήσεων ἐξιλεοῦσθαι Θεόν; ἴσον γάρ τι bus et precationibus placari Deum arbitratur? Idem ποιεῖν τοῖς ἀδικοῦσι μὲν, καὶ τὰ ἐξ ἀδικῶν κατ euim faceret cum iis, qui iniquitatem commiserunt, έχουσιν, ἀξιοῦσι δὲ τὴν δικαστὴν δώροις ἀφεῖναι et injuste parta possident;sed maleficiorum remitτούτοις τὴν κατὰ τῶν ἀδικησάντων ποινήν. Πάντως ti sibi panamn a judice muneribus deprecantur. Illi γὰρ παροξυνοῦσιν οἱ τοιοῦτοι μᾶλλον τον δικαστήν, enim talia deprecantes, acerbiorem omnino sibi τοιαῦτα ἀξιοῦντες, εἰ μὴν τὴν 15 κλήσιν διαψεύδεται potius reddent judicera (nisi is nomen suum καὶ οὗτοι θεὸν, τὸν μὴ ἄλλως, ἢ διὰ μετανοίας τοῖς ementiatur, ethiDeum, qui non aliter ad penitenμετανοοῦσιν ἐπικλινόμενον. ᾿Ακουέτωσαν οὖν, ὡς μία tes, quam per penitentiam, flectitur.Audiant igiσθωμα πόρνης οὐ μερίζεται ἀγνός. Ισχύουσι μὲν γὰρ tur, ut meretricis mercedem non patiatur munὑπὲρ τῶν ἁμαρτανόντων προσφερόμεναι καὶ τῶν δι- dus a. Valeul enim et pro peccatoribus oblate καίων ὑπὲρ ταύτων δεήσεις. Αλλ᾽ ἐνεργούμεναι, τουτέστι justorum preces,sed effectui tradits.id est, si, pro τῶν ὑπὲρ ὧν προσάγονται μετανοούντων, καὶ ὑπαναχω- quibus offeruntur, penitentia ducantur, conver ρούντων τῆς ἁμαρτίας. ἂν οὐδὲν ἐνταῦθα ὁρῶ γινόμε- tanturque a peccato; quorum nihil hic factum viναν, ὅτε πορνεύων πορνεύει, καὶ ὁ πατὴρ σιγῶν, καὶ μὴ ἀεο, cum scortans scortatur, et pater tacens, nec ἀναχαιτίζων, προτρέπεται. coercens, permittit. «. Περὶ ἀναδόχων. Οἱ ἀνάδοχοι περί τούτων γάρ σοι τὸ πέμπτον ἐρώτημα). εἰ ἀκριβῶς ἔδεσαν τὰ τῷ μεγάλη Διονυεξ σίῳ διωρισμένα, καὶ ᾗ δὴ τὴν μέριμναν καὶ φυλακήν ἀπαιτοῦνται περὶ τὸν διὰ τῆς πνευματικής κολυμβήθρας ἀναγεννώμενον καὶ ὑπὸ τούτων ἀναδεχόμε- ' 15 εἰ μη τὴν. De susceptoribus. Susceptores (de his enim tuum quintum est interrogatum) si probe nossent, quæ a magno Dionysio definita sunt, et quatenus curam exiguntur et sollicitudinem ejus, qui per spiritale lavacrum regeneratur, et ab his suscipitur: segnius quidem ad FARIS LECTIONES. * non capere parlem de mercede meretricis eum, qui purus est.

susceptorum minesterium prodirent,etiam arden- vov, σχολη γ' ἂν προς την τῶν ἀναδόχων λειτουρ tius invitati. Cum vero ignorent, videamus autem γίαν ἀπήντων, καὶ θερμότερον προσκαλούμενοι quotidie et mulieres sine differentia susceptorum ἐπεὶ δὲ οὐκ ἴσασιν, ὁρῶμεν δὲ καθ᾿ ἑκάστην καὶ onus recipientes; quid vetat, juxta consuetudinem, γυναῖκας ἀδιαφόρως τὸ τῶν ἀναδόχων βάρος υπο quæ hic obtinuit, viro peregrinante, qui primoge- δεχομένας· τί κωλύει, κατὰ τὴν ἐπικρατήσασαν nitum horum parentem filiolum suscepit, illius ταύτῃ συνήθειαν, τοῦ ἀνδρὸς ἀποδημοῦντος τοῦ τὸ πρωτ uxorem invitatam suscipere eum, qui eisdem pos- τογενές παιδίον τῶνδε τῶν γονέων ἀναδεξαμένου, τὴν tea fuit natus? ἐκείνου γυναῖκα κληθεῖσαν τὸ μετ' ἐκεῖνο τούτοις τεχθὲν ἀναδέξασθαι; Sextum autem,quod de infante quæsitum est, ut paucis dicam, est hujusmodi: Τὸ δὲ περὶ τοῦ παιδὸς ἕκτον ἐρώτημα, ώς βραχετ φάναι, τοιοῦτόν ἐστιν· Infans, inquisti, morbo correptus, et jam morti Παιδίον (ἔφης) νόσῳ κατηθὲν, καὶ ἐγγίσαν ἤδη proximus, sacerdoti cuidam oblatus est per sacram τῷ θανάτῳ, προσήχθη τινὶ τῶν ἱερέων, διὰ τῆς ιεDei generationem regenerandus. Hic cum exilem ρᾶς θεογενεσίας ἀναγεννηθησόμενον. Ὁ δὲ λεπτὸν spiritum eum ducere videret, et veritus,ut solemni- τοῦτο ἰδὼν ἔμπνεον, καὶ φοβηθεὶς μήπως τῶν συνbus precibus et adjurationibus non decantalis præ- ήθων εὐχῶν καὶ ἐφορκισμῶν ἐπᾳδομένων προαναρ riperetur, antequam baptismalis regenerationem πασθῇ, μὴ τυχὸν τῆς διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀναγεν esset adeptus: precationes ante baptismum decan- νήσεως· περιελὼν τὰς εὐχὰς τὰς πρὸ τῆς τελειώ tandas, et adjurationes præcidens, initiat illum σεως ἐπαδομένας καὶ τοὺς ἐφορκισμούς, τελειοῖ τοῦτο triplici demersione,et triplici Patris, Filii et Spi- διὰ τῆς τρίτης καταδύσεως, καὶ τῆς ἰσαρίθμου ἐπιritus sancti invocatione. Quid post hæc? Conva- κλήσεως τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου lescit infans,abeunte morbo. Accedit iterum sacer- Πνεύματος. Τί τὸ ἐπὶ τούτοις; ρώννυται τὸ παιδίον, dos, adjurationes, quas præterierat, et preces im- τῆς νόσου διαπετευσάσης. Πρόσεισιν αὖθις ὁ ἱερεὺς, pleturus. Quod restat, quasiisti discere, liceret id τοὺς ἀφορκισμούς 16 οὓς παραλέλοιπε, καὶ τὰς εὐ facere, necne. Εt puto ea, quæ baptismum præce- χὰς ἀναπληρώσων. Λοιπὸν ἐζήτησας μαθεῖν, εἰ ἔξω dunt, post baptismum accinenda non esse ei, qui εστι τοῦτο ποιεῖν, ἢ μή. Καὶ δοκεῖ, μοι, ὅτι οὐ δεῖ jam baptismo initiatus est, per triplicem immer- μετὰ τὴν τελείωσιν τὰ πρὸ τῆς τελειώσεως προσέδε sionem, et trium personarum invocationem, in σθαι τῷ ἤδη τετελειωμένῳ διὰ τῆς φρικτῆς καταδύ quibus est baptimus.Nusquam enim ab ullo sacro- σεως, καὶ τῆς ἐπικλήσεως τῶν τριῶν προσώπων, ἐν rum canonum tale quid definitum invenimus Eις οἷς ἡ τελείωσις. Οὐδαμοῦ γὰρ ὑπ᾽ οὐδενὸς τῶν ἱε 47 canon divinitus afflatorum Patrum, qui Laodicem ρῶν κανόνων τοιοῦτόν τι εὑρίσκομεν διωρισμένον. convenerunt,de iis loquens,qui ob necessitatem in Καὶ ὁ τῶν ἐν Λαοδικεία δὲ συνελθόντων θεοφόρων morbis baptizantur,nihil horum meminit, neque ut Πατέρων μζ' κανών, περὶ τῶν περιστατικῶς ἐν νότ preces dicantur, neque ut adjurationes post bapti- σαις βαπτιζομένων διεξιών, οὐδενὸς τούτων έμνηsma fiant: sed illius modo, quod fides ediscenda μόνευσεν, οὐ τοῦ εὐλογεῖν, οὐ τοῦ ἐφορκίζειν μετὰ sit etiam post baptisma, ab eo, qui morbo prohi- τὸ βάπτισμα· μόνον δὲ τοῦ δεῖν τὴν πίστιν ἐκμπνbitus est, antequam eam disceret. Ail enim, eos, θάνειν, καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα, τὸν ὑπὸ τῆς νόσου qui in morbo baptizati sunt, fidem ediscere opor- κωλυθέντα πρὸ τοῦ ταύτην ἐκμαθεῖν Φησί γάρ, ότι tere, et agnoscere, se divina largitione dignos ha- δεῖ τοὺς ἐν νόσῳ βαπτισθέντας, ἤτοι ἀναστάντας, bitos esse b. ἐκμανθάνειν τὴν πίστιν, καὶ γινώσκειν, ὅτι θείας δωρεάς ἠξιώθησαν. Septimam et ultimam interrogationem hujusmodi proposuisti. Puella quædam,quintum agens annum, in impubere ælale despondetur cuidam viro, η qui propter ætatem impuberem jure eam repudiat. Hæc autem rursus septimo ætatis anno despondetur alteri: qui iterum eandem causam habens cum priore, dissidium cum ea facit. Quid tum deinde? Tertium decimum agens annum vult alii viro legi time conjugi, et benedictione sacra initiari. Hæc per narrationem exponens, quærebas, prohibita essent, necne. Εt dicimus, non prohiberi eam; tum quod præter aetatem desponsata sit, et hujus modi sponsalia nullo connumerentur modo sponsalibus novella constitutione cognitis: tum quod predictl sponsi (si quidem sponeos vocarioporteat 16 ἐφορκισμούς. quod divinum munus adepti sint. Εβδομον καὶ τελευταῖον ἐρώτημα τοιοῦτόν τι προβέβληκας. Κόρη τις, πέμπτον ἄγουσα ἔτος τῆς ἐν ἀνηδότητι ἡλικίας, μνηστεύεται τινὶ ἀνδρί. Ος και λῶς ποιῶν, διὰ τὴν τῆς μνηστευθείσης ἀνηβότητα, ἀφίσταται αὐτῆς. Ἡ δὲ καὶ πάλιν ἐν τῷ ἑβδόμῳ χρόνῳ τῆς ἡλικίας αὐτῆς μνηστεύεται ἀνδρὶ ἑτέρῳ· ὃς δὴ πάλιν τὰ ἴσα τῷ προτέρω φρονήσας ἀποβ ῥήγνυται αὐτῆς. Εἶτα τί; τρισκαιδέκατον ἐλαύνουσα χρόνον βούλεται νομίμως ἀνδρὶ ἑτέρῳ συναφθῆναι τε καί ἱερολογηθῆναι. Ταῦτα διηγηματικῶς ἐχθεὶς, ἐζήτεις μαθεῖν, εἰ κεκώλυται, ἢ μὴ κεκώλυται. Καὶ λέγομεν, μὴ κεκωλύσθαι ταύτην, διά τε τὸ παρ' ἡλικίαν μνηστευθῆναι, καὶ μὴ συναριθμεῖσθαι όλως τὰς τοιαύτας μνηστείας ταῖς ἐγνωσμέναις τῇ νεαρᾷ νομοθεσίᾳ μνηστείαις. Καὶ προσέτι δὲ, διὰ τὸ τοὺς

προηγησαμένους μνηστήρας (εἴγε μνηστήρας δεῖ eos, qui per illicitum appellationem ementiiti sunt) καλεῖν, τοὺς τὴν κλήσιν διαψευσαμένους, διὰ τὸ ἔκ- jnre jam ab ea discesserint. Nam et si quis eorum θεσμον) δικαίως ἤδη διαστῆναι αὐτῆς. Καίτοι εἰ καί sponsalia vindicet c, sufficiat puellæ auxilium ad eum τις ἐκείνων τῆς μνηστείας ἀντεποιεῖτο, ἱκανὸν τῇ repellendum, quod non videatur consentire, pro κόρη βοήθημα πρὸς ἀθέτησιν ἐκείνου, τὸ μὴ δοκεῖν pler ætatem pupillarem. συναινεῖν, διὰ τὴν ἀνηβότητα, ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΟΣ. • Επιστολὴ τοῦ χαρτοφύλακος κυρίου Νικηφόρου πρός τινα μοναχον Θεοδόσιον καὶ ἔγκλείστον Κορίνθου, περιέχουσα λύσιν τινῶν ζητημά των.» NICEPHORI CHARTOPHYLACIS. Εpistola Chart.phytacis domuni Nicephori ad monachum quemdam Theodosium, et inclusum Corinthi, continens quarumdam quæstionum solutionem. Exstat inter Opera Nicephori CP. patriarchæ, Patrologiæ tom. C, col. 1061. ΝΙΚΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. • Υπόμνησις τινὸς μοναχοῦ Καππαδόκου, Βασιλείου τοὔνομα, πρὸς τὸν Θεσσαλονίκης, κύρον Νικήταν τὸν Μιτυληναῖον, περὶ δούλων ἵνα ἱερολογών ται. NICETÆ METROPOLITANI THESSALONICES. Suggestio monachi cujusdam Cappadocis, Basilii nomen habentis, ad episcopum Thessalonica, dominum Nicetam Mitylenæum, de servis, ut sacræ preces eorum nuptiis adhibeantur. Δέσποτέ μου ἅγιε, ἐν τῷ κόσμῳ, τὴν οἴκησιν Sancte domine mi,in mundo habitationem faciens, ποιούμενος, καὶ τῶν προσερχομένων μοι τοὺς λογι- et adeuntium me confessiones suscipiens,reperi ex σμοὺς ἀναδεχόμενος, εὗρον ἐξ αὐτῶν τινας, δούλους iis aliquos, qui ser vos et aucillas haberent,et servos καὶ δουλίδας ἔχοντας, καὶ τοὺς δουλοὺς αὐτῶν ἐκτὸς eorum sine sacra precatione, scortatorum more, Ιερολογίας πορνικώς συναφθέντας. Τῇ δὲ δευτέρᾳ conjunctos. Cum autem legissem secundum magni διατάξει τοῦ μεγάλου Παύλου ἐντυχών, τῇ λεγούσῃ· Pauli præceptumn, dicens: Quod si ethnici sit serΕἰ δὲ ἐθνικοῦ εἴη 17 ὁ οἰκέτης, διδασκέσθω εξαρε- vus, doceatur placere domino, ne sermo calumστεῖν τῷ δεσπότῃ, ἵνα μὴ βλασφημῆται ὁ λόγος. Εἰ niis appetatur.Si igilur habet uxorem vir, aut uxor μὲν 18 οὖν ἔχει γυναίκα, ἢ ἡ γυνὴ ἄνδρα, διδασκέ- virum, doceantur seipsis esse contenti. Quod si σθωσαν ἀρκεῖσθαι ἐχυχοῖς 19· εἰ δὲ ἄγαμοί εἰσι, innupti sint, discant non scortari, sed nuptias lege μανθανέτωσαν μὴ πορνεύειν, ἀλλὰ γαμεῖν νόμῳ. contrahere. Quod si dominus ejus, qui fidelis sit, Εἰ δὲ ὁ δεσπότης αὐτοῦ, πιστὸς ὢν, καὶ εἰδὼς, ὅτι sciatque eum scortari, non det ei uxorem, aut πορνεύει, οὐ δίδωσιν αὐτῷ γυναῖκα, ἢ τῇ γυναικὶ mulieri virum, excommunicetur. Cum, inquam, ἄνδρα, ἀφοριζέσθω. Ταύτῃ, ὡς εἴρηται, ἐντυχών, id legissem, admonui domninos, ut benedicerentur παρήνεσα τοὺς δεσπότας, εὐλογῆσαι τοὺς οἰκέτας eorum servi. Præceptum eliam eis ostendi. Qui αὐτῶν· ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν ὑπέδειξα αύ- præceptum quidem probarunt Apostoli,utsanctum, τοῖς. Οἱ δὲ τὴν μὲν διάταξιν τοῦ ᾿Αποστόλου ἐδέξαντο, et Deo grata continens. id vero pro defensione ὡς ἁγίαν, καὶ τὰ τῷ Θεῷ 20 φίλα λέγουσαν· ἀπελο- causabantur, se vereri, ne si præcepto pareant, ut γοῦντο δὲ, ὅτι φοβούμεθα, εἰ πεισθῶμεν τῇ διατά- servi benedictionem accipiant, liberati per beneξει εὐλογῆσαι τοὺς δούλους, μήπως ἐλευθερωθέντες dictiouem, eorum servitute priventur. Cum hæc illi ὑπὸ τῆς εὐλογίας, στερηθῶμεν 21 τῆς αὐτῶν δουλείας. dicerent, eram rursus in certamine ad propositum Ταῦτα αὐτῶν λεγόντων τ, ἤμην πάλιν ἐναγώνιος dubius: multoque tamen adhibito studio, inveni πρὸς τὸ προκείμενον· καὶ ὅμως πολλὰ σπουδάσας, etiam ter • beati imperatoris domini Alexii Novelεὗρον καὶ τοῦ τρισμακαρίστου βασιλέως, κυρίου 25 lam, jubentem, ut servi benedicantur, rursusque Αλεξίου Νεαράν, κελεύουσαν εὐλογεῖσθαι τοὺς δού- post benedictionem servi maneant. Ram igitur illis λους, καὶ μένειν αὐτοὺς πάλιν δούλους καὶ μετὰ τὴν ostendi. Qui iterum defendebant, non esse hanc εὐλογίαν. Υπέδειξα οὖν ταύτην αὐτοῖς. Οἱ δὲ πάλιν constitutionem beati illius principis. Cumque neἀπελογοῦντο, μὴ εἶναι ταύτην την νομοθεσίαν τοῦ sciam quid opus facto sit, sanctitatem tuam rogo, μακαρίτου βασιλέως. Μὴ ἔχων οὖν τί ποιῆσαι, δέο- ut si vere ea novella ab eo facta sit, a tergo firμαι τῆς σῆς ἁγιότητος, ἵνα εἰ ἀληθῶς ἡ νεκρὰ παρ' metur subscriptionis tuæ auctoritate. Subscribaἐκείνου γέγονεν, ὄπισθεν ἐπικυρωθῆ δι᾽ ὑπογραφής 24 turque fsancta manu tua, ad probationem certituσῆς, καὶ ὑπογραφῇ διὰ τῆς ἁγίας χειρός σου, πρὸς dinemque eorum, qui illi fdem non habent, et ad σύστασιν καὶ πληροφορίαν τῶν ἀπιστούντων αὐτῇ, multorum utilitatem. καὶ ὠφέλειαν πολλῶν. el 17 εἰ καὶ ἐθνικοῦ. 18 καὶ εἰ μέν. 18 αὐτοῖς. 20 καὶ θεῷ φίλα. 21 μήπως ἐλευθερωθώσιν ἀπὸ τῆς εὐλο γίας, καὶ στερηθ. 19 τούτων λαλούντων. 23 κύρου. 24 δι' ἐπιγραφῆς. © ex eis sponsalia secum asseral esse contracta. d etiamsi pagani servussit, hero suo placere discat, ne doctrina c. • plurimum laudandi. ' firmetur per adnotationem tuam et subscribatur.

Hoc amplius discere velim a tua sanctitate, quid de iis faciendum sit, qui unum habent servum.Est enim qui unum tantum habeat servum: et cum emere non possit ancillam, servus extranea et vaga libidine seortatur. Est qui ancillam habeat, quæ, quia dominus servum comparare non potest,scortetur similiter. Peto et me tuam institutionem doceas r, et quæ sit talium medela; et an dominis, qui post Ecclesis judicium non emendantur,oferre Deo munus sit fas; et an liceat sacerdoti horum munera accipere: maxime, cum scortantes mulieres oblationes fermentaverint. Ἔτι δέομαι μαθεῖν παρὰ τῆς ἁγιωσύνης, σου, τί οφείλω ποιῆσαι εἰς τοὺς πρὸς ἕνα ἔχοντας οἰκέτην, Ὁ μὲν γὰρ ἔχει ἕνα δουλον, καὶ μὴ δυνάμενος ἐξωνήσασθαι 25 καὶ δούλην, πορνεύει ὁ δοῦλος ἀπολελυ μένος 98 ἔξω· ὁ δὲ δούλην, καὶ μὴ δυνάμενος ωνήσασθαι καὶ δοῦλον, πορνεύει καὶ αὐτὴ ὁμοίως. Καὶ αἰτῶ μαθεῖν τὴν σὴν οἰκονομίαν, καὶ τίς ἡ θεραπεία τῶν τοιούτων· καὶ εἰ ἄξιόν ἐστι τοὺς δεσπότας αυ τῶν μετὰ τὴν κρίσιν τῆς ᾿Εκκλησίας μή ποιήσαντας διόρθωσιν, προσφέρειν δῶρον τῷ θεῷ· καὶ εἰ ἐνδέχεται τὸν ἱερέα δέχεσθαι τὰ τούτων δῶρα, καὶ μάλιστα, ὅτι οἱ πορνεύουσαι τὰς προσφοράς ζυμώ σουσι. Responsum episcopi Thessalonicensis, domini «Λύσις τοῦ Θεσσαλονίκης, κυροῦ Νικήτα τοῦ Μιτυλη Niceto Mitylenæi. G ναίου.» Quis tu, amice, qui hæc longo ex intervallo in- Τις μὲν εἴ, ἄθρωπε, ἀγνοῶ, ὁ ταῦτα ἐπερωτών, terrogas, nescio; qui nec te viderim, nec tecum ἐκ μακρού διαστήματος, μήτε ιδών σε, μήτε ένα sim collocutus. Quæ autem errata comprehendit τυχών σοι· ἐξ ἀνάγκης δὲ, ο διαλαμβάνει ἡ ὑπό admonitio tua b, necessario corrigenda sunt, tuamn- μνησίς σου σφάλματα, διορθωτέα εἰσί. Καὶ ἀποδέ que de iis interrogationem accipio. Peccata eorum, χομαί σου τὴν περὶ τούτων ἐρώτησιν, ὅτι τὰ ἁμαρ qui dominis inserviunt, sive servi sint, sive liberi, τήματα τῶν ὑπηρετούντων τοῖς δεσπόταις, εἴτε δοῦ et potius servi,aut omnino constituti in potestate, λοί εἰσιν εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ μᾶλλον δούλοι, ἢ ὅλως in dominos & conferuntur, si eorum correctionem ὑπεξούσιοι, ἐπὶ τοὺς δεσπότας 48 φέρονται· εἴ γε μὴ nullo modo curent. Et si quidem sint latentia, ratio- παντοίως φροντίζει 20 τῆς τούτων διορθώσεως, καὶ εἰ nem Deo reddet, qui fecit: sin autem aperta, pater- μέν εἰσιν ἀφανῆ, τῷ Θεῷ δώσει λόγον ὁ πράττων familias ipse: qui etiam ecclesiæ loci hæc declarare εἰ δὲ φανερά, αὐτὸς ὁ οἰκοδεσπότης· ὡς καὶ ὀφείλει tenetur, ut episcopus, et qui illic sunt sacerdotes, τῇ κατὰ τόπον Ἐκκλησία ταῦτα φανεροῦν, ἵνα δ ac monachi,de eorum correctione disceplent. Tunc ἐπίσκοπος, καὶ οἱ ἐκεῖσε ἱερεῖς, καὶ μοναχοί, περὶ enim paterfamilias si quidem admonitus id negle- a τῆς τούτων διορθώσεως ἀγωνίσωνται. Τότε γὰρ ὁ xerit, nec fecerit ad emendationem,quidquid in se οἰκοδεσπότης, εἴπερ ἐμελοίη ὑπομνησθείς, καὶ οὐχὶ est, increpandus est pro sui ordinis qualitate, et τὰ παρ' αὐτοῦ πάντα ποιοῖ πρὸς διόρθωσιν, ἐπιτιμης exterminandus. Cum igitur servi et ancillæ cujus- τέος ἐστὶ κατὰ τὴν αὐτοῦ τάξιν, καὶ ἀφοριστέος. piam scortantur, et accepta ejus notitia dominos non Οτε γοῦν οἱ δοῦλοι καὶ οἱ δουλίδες τινὸς πορνεύουσι, coercet ullo modo tale peccatum, nec permittit eos καὶ εἴδησιν λαμβάνων ὁ κύριος αὐτῶν οὐ παντοίως benedictionem accipere: excomınunicatione dignus διορθούται τὸ τοιοῦτον ἀμάρτημα, καὶ ἐπιτρέπει αὐτ est, juxta sacros et divinos canones, quemadmodum τοῖς τὴν ἱερολογίαν, ἀφορισμοῦ ἐστιν ἄξιος κατὰ tu exquisite considerasli. Illud autem fruatra for- τοὺς ἱεροὺς καὶ θείους κανόνας, καθὼς αὐτὸς 28 ἠκρι midant domini, ne si servis concedatur, ut cum βολογήσω· ἐκεῖνο δὲ μάτην υποπτεύεται παρὰ τῶν legitimis uxoribus sacris benedicantur precibus, aut δεσποτῶν, ὅτι ἐὰν συγχωρηθῶσιν οἱ δούλοι Ιερολο ancilla cum viris, suos servos amittant: quasi sa- γηθῆναι μετά γυναικών νομίμων, ἢ αἱ δουλίδες crarum precum recitatio eos in libertatem rapiat. μετὰ ἀνδρῶν, τοὺς οἰκείους οἰκέτας ἀπολέσουσιν. Hanc enim formidinem inclytus imperator, dominus ὡς τῆς ἱερολογίας ἁρπαζούσης αὐτοὺς εἰς ἐλευθε Alexius sustulit, per novellam, quam etiam Eccle- ρίαν. Ταύτην γάρ τὴν ὑποψίαν ἀνεῖλεν ὁ ἀοίδιμος sim receperunt. Εt reliquum,ne scortentur *, rece- βασιλεὺς κύριος 30 ᾿Αλέξιος, διὰ Νεαρᾶς, ἣν καὶ αἱ plum est, ut sacra precatione serviles initientur Εκκλησίαι ἐδέξαντο· καὶ λοιπὸν, ἵνα μὴ πορνεύωpersons, iterumque in servitute maneant. Nec σιν 31, ἐδέχθη τὸ ἱερολογεῖσθαι τὰ δουλικὰ πρόσωπα, ullam causam habent domini, quin suos servos καὶ μένειν πάλιν ὑπὸ τὴν δουλείαν. Καὶ οὐδεμίαν servis mulieribus, et ancillas servis viris, cum sacra ἔχουσιν οἱ δεσπόται πρόφασιν εἰς τὸ συζευγνύειν precatione legitime conjungant. Quod nisi fecerint, τοὺς οἰκείους δούλους νομίμως ταῖς δουλίσι 53 γυναιξί, canonicis obnoxii sunt ponis, exterminationibus i καὶ τὰς δουλίδας ἀνδράσι δούλοις μετὰ ἱερολογίας. videlicet, et excommunicationibus. Eorum autem Καὶ εἰ μὴ τοῦτο ποιοῦσιν, ὑπεύθυνοι εἰσι τοῖς κανοneque oblationes accipiends, donec corrigantur. νικοῖς ἐπιτιμίοις, ἤγουν ἀφορισμοῖς καὶ ἀποκοινωνη 25 μὴ δυναμένου τοῦ δεσπότου ἐξων. 18 ἀπολελυμένως. 27 δυναμένου ὠνήσασθαι καὶ δοῦλου τοῦ δεσπότου, 18 ἐπὶ τοὺς οἰκοδεσπότας. 20 φροντίζοι. 29ο καθὼς καὶ αὐτός. 30 χῶρος, ὅ ἵνα μὴ πορνεύωσιν οἱ δοῦλοι. ταῖς δούλαις. k s cognoscere cupio consilium tuum. Η suggestio. n patres familias. I segregandus. ⋆ Ideoque ne serve scortentur. I segregationibus.

tati sunt», nisi id fecerint, sacris canonibus obnoxii erunt. Quod si cui sit facultas habendi servum unum, vel ancillam, desit autem fucultas alterius comparandi,ut eos conjungat, et ob id indulget ei °, quem in sua potestate habet: sciat ipsos non ideo liberari ab ecclesiastica et canonica censura. Sed et ipse omnino tenetur docere servum suum continenter agere,aut omni modo scortationem prohibere p, nuptiis utcunque conjungens scortantem personam; atque ita extra culpam esto 9. σίαις. Τῶν δὲ τοιούτων οὐδὲ αἱ προσφοραὶ δεκταὶ, Sed et qui ad ea observanda emendandaque, depuἕως ἂν διορθώσωνται. ᾿Αλλ᾿ καὶ οἱ ἐπιτεταγμένοι 33 ἐπιτηρεῖν τὰ τοιαῦτα, καὶ διορθοῦν, εἰ μὴ τοιοῦτο ποιοῦσι, καὶ αὐτοὶ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ὑπεύθυνοι γίνονται. Εἰ δέ τις εὐπορεῖ ἑνὸς δούλου ἢ δουλίδος, ἀπορεῖ δὲ ἕτερον κτήσασθαι, πρὸς τὸ συζεύξαι αὐτοὺς, καὶ διὰ τοῦτο ἀνέχεται δν ἔχει 34 ὑπὸ τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν, ἴστω ὡς τοῦτο οὐκ ἐκβάλλει αὐτοὺς τῆς ἐκκλησιαστικῆς καὶ κανονικῆς ἐπιτιμήσεως· ἀλλὰ καὶ αὐτὸς παντοίως αἰτείσθω 35 διδάξαι τὸν οἰκεῖον οἰκέτην σωφρονεῖν, ἢ κωλύσαι 58 τὴν πορνείαν διὰ τρόπου παντός, γάμῷ ὅπως δήποτε συζεύξας τὸ πορνεύον πρόσωπον· καὶ οὕτως ἔστω ἀνεύθυνος 37. Ἡ ὑπογραφή - Ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Νικήτας. «Ερωτήσεις καὶ ἀποκρίσεις διάφοροι, γενόμεναι παρὰ διαφόρων ἀρχιερέων πρὸς τὸν χαρτοφύλακα κύριον Νικήταν, τὸν γεγονότα ἀρχιεπίσκοπον τῆς μητροπό λεως Θεσσαλονίκης.» Ερώτησις πρώτη. Διάκονος ὀφφικιάλιος κατηγο ρηθεὶς, ὅτι προέδωκέ τι ἀκίνητον τῆς Ἐκκλησίας, ἐπετιμήθη παρὰ τοῦ μητροπολίτου· ἐτελεύτησεν ὁ μητροπολίτης, ἦλθεν ὁ ἕτερος, καὶ εἴασε τοῦτον ἐπιτετιμημένον· καὶ ἐρωτῶ εἰ δυνατόν ἐστι τούτον λυθῆναι παρ᾽ ἡμῶν τοῦ ἐπιτιμίου. Ερώτησις β΄. Κληρικός, λαβών γυναίκα, καὶ μνηστευσάμενος αὐτὴν, καὶ τὰς εὐχὰς τῆς μνηστείας δεξάμενος, συνεγένετο ταύτη Εἶτα ἐχειροτονήθη δε ρεὺς, ἐλπίζων ὅτι αἱ εὐχαὶ τῆς μνηστείας ἀρκοῦσιν. εἰς γάμον, ἀγνοοῦντος καὶ τοῦ ἀρχιερέως, ὅτι οὐκ ἐγένετο τέλειος γάμος. Μετὰ τοῦτο ἔλαβε καὶ τὰς εὐχὰς τοῦ γάμου· καὶ ἐρωτῶ εἰ ὀφείλει ἱερουργεῖν, ἢ στῆναι 38 τῆς ἱερουργίας, ἢ ἐπιτιμηθῆναι πρὸς καιρόν. Ερώτησις γ΄. Ὁ δευτερογαμήσας δεπότατος εἰ ὀφείλει ἐν τῷ καιρῷ τῆς εἰσόδου συνεισοδεύειν τῷ ἀρχιερεῖ. Subscriptio: Nicetas metropolitanus Thessalonica. Interrogationes et responsioncs diversa, a variis antistitibus factæ ad dominum Nicetam chartophylacem, qui fuit archiepiscopus metropolis Thessalonices. Interrogatio prima. Diaconus officialis, accusatus, quod per collusionem amiserit rem Ecclesiæimmobilem, censura ecclesiastica subjectus est a metropolitano: obiit metropolitanus,succes sit alius, qui eum in poenis esse sivit. Quæro, an hic a nobis pæna absolvi possit. Interr. 2. Clericus uxorem ducens, precatione tantum sponsaliorum suscepta, cum ea congressus est deinde creatus est sacerdos, credens sponsaliorum preces ad nuptias sufficere, cum cantistes ignoraret perfectas nuptias non fuisse contractas. Postea nuptiarum etiam precationem accepit. Quæro, an debeat sacra celebrare, aut a celebratione desistere, aut temporalibus penis coerceri. Interr. 3. An deputatus, qui secundas nuptias contraxit, debeat tempore introitus simul introire cum antistite. Απόκρισις πρώτη. Ὁ κατηγορηθείς, εἴτε καὶ Responsio prima. Qui incasatus est,sive simpliἁπλῶς, εἴτε καὶ κατὰ νόμους διαβληθεὶς ἐπὶ τῇ τοῦ citer,sive secundum leges accusatione instituta, ob κτήματος τῆς Ἐκκλησίας προδοσία, οὐ μέντοι καὶ collusionem de prædio Ecclesiae factam,non tamen ἐλεγθεὶς, εἰ καὶ εἰάθη ἐπιτετιμημένος, τοῦ ἐπιτι- etiam convictus, et si sub poenis (cum is qui proμήσαντος αὐτὸν διὰ τὴν τοιαύτην κατηγορίαν τελευ- pler talem accusationem eas irrogaverat, sit morτήσαντος, καὶ παρὰ τῶν μετ᾿ αὐτὸν δύο ἀρχιερέων tuus relictus fuerit, et a duobus, qui post illum καὶ ἔτι ἐπιτετιμημένος μέχρι τοῦ νῦν· ὅμως ἐὰν fuerunt, antistitibus, sitque hactenns sub iis: tamen οὐδεὶς ἐλέγχῃ αὐτὸν οὐδὲ νῦν, οὔτε αὐτὸς ὁμολογεῖ si nunc nullus eum convincat, nec fateatur prodiτὴν προδοσίαν, δύναται λυθῆναι παρὰ τοῦ νῦν ἀρχιερέως titonem, polest a suo antistite, qui nunc est,absolαὐτοῦ, καὶ εἶναι ἐν τῇ οἰκείᾳ ἐνεργεία, καὶ ἐνεργεῖν καὶ vi; et esse in proprio ministerio, officioque suo τὰ τοῦ ὀφφικίου αὐτοῦ. fungi. ᾿Απ. β'. Ὁ δὲ τῇ οἰκείᾳ μνηστῇ πρὸ τῆς τοῦ γάμου ἱερολογίας κληρικός συναφθείς, εἰ καὶ μὴ ὡς κλεψιγαμήσας λογίζεται, διὰ τὸ νομίζειν ὅτι ἀρκεῖ αὐτῳ πρὸς τὴν τῆς μνηστῆς συνάφειαν ἡ τῆς μνηστείας συνάφεια· ἀλλ' ὅτι ἠγνόησεν ὅλως ἅπερ Resp. 2. Clericus autem, qui cum sua sponsa ante nuptiarum consecrationem colit, licet non censeatur clandestinas r contraxisse nuptias, quia sufficere existimet sponsaliorum conjunctionem ad sponsa copulam: quia tamen omnino ignoravit ea, quæ 35 οἱ ἐπιτετραμμένοι διοσᾷν, δὲ ἀνέχεται πορνεύειν ὃν ἔχει, ἢ ἣν ἔχει. 35 ἀπαιτεῖται, 36 κωλύσει. 37 ἔσται ἀνεύθυνος. Μηνὶ Σεπτεμβρίῳ, ἐπινεμήσεως ια'. 38 ἢ ἐκστῆναι. m inspiciendaque. " mandatum habcnt. patitur scortari eum eamve, quem quamve in sua potestate habet. prohibebit. addendum Mense septembri, indictione xi.: furtivas. PATROL. GR. CXIX.

ipsum non ignorare oportuit, ob eam causam præ- αὐτὸν οὐκ ἐχρῆν ἀγνοεῖν, διὰ τοῦτο προκριματίζεται, judicium patitur, et si post ordinationem, benediclionem nuptiarum susceperit. Duo enim ignoravit, et solam sponsalioruin precationem non sufficeread copulam, et post ordinationem benedictione conjugali non initiari quemquam. Dicam et tertium, neminem qui cum sponsa ante nuptias congressus sit, ordinatione dignum haberi. Resp. 3. Deputatus vero, qui secundas contraxit. nuptias, servans (ut opinor) binubi priorem ponam, quæ ei canonice imposita est (videlicet excommunicatus anno uno aut allero, prout ipse judicaveris), postea rursus benigne restituetur ad deputati ministerium. İnterr.Cum donatum esset cuipiam monasterium a quodam eorum, qui ante me fuerunt, metropolitano; facta est monasterio et possessionis s ad meam metropolim pertinentis concessio. An hoc possit tieri, et possessiones metropolitanorum t monasteriis, concedi, nomine tantum sic appellatis, non re. Resp. Possessionis ad metropolim pertinentis monasterio facta concessio, etsi monasterium metropoli dominice subsit, aut velut domus " sit metropolitani, aut nullo modo donari possit, aut reditus ad metropolim proveniat (ut plerumque ft), recla ratione nec cognita est, nec recipienda. multo autem magis, si nihil horum fuerit. Mani festa enim alienatio aut frustra et inconsiderate a metropoli in monasterium possessio translata videtur r. Quod autem frustra et in vanum sit, nec rationi nec legi est consentaneum. Cujusque enim monasterii peculiaris est administratio, et ad propriam constitutionem spectans x. Verum eliam peculiaris ipsius metropolis, nisi ex sy nodica dispensatione ad utilitatem Ecclesiæ tale quid datum sit. At vero alienatio sine synodica cognitione Geri non permittitur. Interr. Si quis sacerdos, aut etiam laicus, deprehensus sit contra proprium episcopum, aut magistratum, aut privatum simpliciter, et vulgarem hominem cruces in charta manu propria lecisse, aut etiam insidias in ipsos, vel coetus 7 populi meditatus, cui pene subjicitur? Resp. Qui tale quidpiam perpetrant, et ab extraneis legibus, ut tu ipse scis Deo charissime, plectuntur, velut crimius conjurationis et sodalitii rei z. Multo autem magis ab Ecclesia emendationi subjiciuntur ", juxta decimum oclavum canonem Chalcedonensis sanctæ synodi. Εt si quidem clerici sint, de proprio gradu excidunt juxta tricesimum quartum conc. Trull. canonem: sin autem laici, excommunicantur. In quibus enim clerici deponuntur, laici excommunicantur. 89. 40 μετατιθεμένη. κἂν μετὰ τὴν χειροτονίαν καὶ τὴν ἱερολογίαν τοῦ γάμου ἐδέξατο. Δύο γὰρ ἡγνόησεν, ὅτι οὐκ ἀρκεῖ αὐτῷ μόνη ἡ εὐχὴ της μνηστείας πρὸς τὴν συνάφειαν· καὶ ὅτι μετὰ τὴν χειροτονίαν οὐδεὶς ἱερολογείται μετὰ γυναικός. Εἴπω δὲ καὶ τρίτον, ὅτι οὐδεὶς τῇ μνηστῇ συναφθεὶς πρὸ τοῦ γάμου, χειροτονίας ἀξιοῦται. Απ. γ΄. Ὁ μέντοι δευτερογαμήσας δεποτάτος, φυλάξας, οἶμαι, τὸ τοῦ διγάμου πρότερον ἐπιτίμιον, ὅπερ αὐτῷ κανονικῶς ἐπιτίθεται ήγουν ἕνα ἐνιαυτὸν εἴτε δύο γενόμενος ἀκοινώνητος, ὡς ἂν αὐτὸς δοκιμάσης μετὰ τοῦτο πάλιν φιλανθρώπως ἀποκαταστήσεται εἰς τὴν τοῦ δεποτάτου ἐνέργειαν. Ερώτησις. Δωρηθέντος τινὶ μοναστηρίου παρά τινος τῶν πρὸ ἐμοῦ μητροπολιτῶν, ἐγένετο ἐπὶ τῷ μοναστηρίῳ καὶ κτήματος ἐπίδοσις τῇ ὑπ' ἐμὲ μητροπόλει διαφέροντος, Εἰ οὖν δύναται τοῦτο γίνεσθαι, καὶ τὰ τῶν μητροπόλεων ἐπιδίδοσθαι τοῖς μοναστη ρίοις κτήματα, ὀνόμασι μόνον κεκλημένοις, οὐ πρέ γμασι. ᾿Απ. Ἡ τοῦ κτήματος τῆς μητροπόλεως προς μοναστήριον ἐπίδοσις, κἂν ὑπὸ τὴν μητρόπολιν δε σποτικῶς ὑπάρχῃ τὸ μοναστήριον, κἂν ὡς ἐνδια τημα ᾖ τοῦ μητροπολίτου, καὶ ὅλως ἀδώρηστον, κἂν τὰ τῶν προσόδων εἰς τὴν μητρόπολιν εἰσοδιάζη ται (οἷα πολλάκις γίνεται) τῷ ὀρθῷ λόγῳ ἀνεπίγνωστός ἐστι καὶ ἀνεπίδεκτος· πολλῷ δὲ πλέον ἐὰν σ δεν τούτων ᾖ. Εκποιήσις γὰρ φανερά, ἢ μάτην καὶ ἀλογίστως ἀπὸ τῆς μητροπόλεως εἰς τὸ μονα στήριον τὸ κτῆμα μετατιθέμενον 30-40 φαίνεται. Τὸ δὲ μάταιον, οὐκ ἔλλογον οὐδὲ ἔννομον. Εκάστου γὰρ μοναστηρίου διοίκησις ἰδιάζουσά ἐστι, τὴν αὐτοῦ σύστασιν ὁρῶσα, ἀλλὰ καὶ ἡ τῆς μητρο πόλεως, ἰδιάζουσα, εἰ μὴ ἐκ συνοδικῆς οἰκονομίας πρὸς τὸ λυσιτελὲς τῆς Ἐκκλησίας τοιοῦτόν τι δέδοται. Καὶ ἐκποίησις δὲ ἄνευ συνοδικῆς διαγνώσεως οὐ συγκε χώρηται γίνεσθαι. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος, ἢ καὶ λαϊκὸς φωραθείη κατὰ τοῦ οἰκείου επισκόπου, ἢ καὶ ἄρχοντος, ἢ καὶ ἰδιώτου ἁπλῶς, καὶ τοῦ τυχόντος ἀνθρώπου, σταυροὺς ἐν χάρτῃ οἰκειοχείρως ποιῶν, ἢ καὶ συσκευὰς κατ᾿ αὐτῶν, ἢ καὶ λαοσυναξίας ἐκμελετών, τίνι ἄρα ἐπι. τιμίῳ ὑπόκειται; Απ. ΟΙ τοιοῦτόν τι διαπράττοντες καθώς οἶδας καὶ αὐτὸς θεοφιλέστατε, καὶ παρὰ τῶν ἔξω νόμων τιμωρούνται, ὡς ὑπεύθυνοι τῷ της συνωμο σίας καὶ φρατρίας ἐγκλήματι· πολλῷ δὲ πλέον παρὰ τῆς Ἐκκλησίας εὐθύνονται, κατὰ τὸν ιη' τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἁγίας συνόδου κανόνα. Καὶ εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, ἐκπίπτουσι τοῦ οἰκείου βαθμοῦ, κατὰ τὸν λδ τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ· εἰ δὲ λαϊκοί, ἀφορίζον ται. Εν οἷς γὰρ οἱ κληρικοί καθαιρούνται, οἱ λαϊκοί ἀφορίζονται. • pradii. metropolinm. " domicilium. Nam alienationem manifestumn esse paret, quas temere citraque rationem prædium a metropoli ad monasterium transfert.Quod autem temere fit. × conservationem spectans. Itidem et metropolis administratio pecularis est. concursus., factionis, a puniuntur

Ερώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος ἢ καὶ λαϊκὸς φωραθείη ἐπαοιδὸς, ἢ καὶ φαρμακὸς, ἢ καὶ τριοδεύων ποίῳ ἐπιτιμίῳ ὑποσεσεῖται; Απ. Καὶ τὰ τοιαῦτα τῆς ἐθνικῆς εἰσι συνηθείας οὐ τῆς Χριστιανικῆς πολιτείας, οὔτε μὲν τῆς ὀρθοδόξου Εκκλησίας. Ὅθεν ὁ τούτοις ἁλοὺς τοῖς ἐπιτηδεύμασι καὶ κακοτεχνήμασιν, εἰ μὴν κληρικός ἐστι, καθαιρεῖται, καὶ τῆς Ἐκκλησίας ἀποῤῥίπτεται, κατὰ τὸν λϚ' τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου κανόνα ὡσαύτως δὲ καὶ ὁ λαϊκὸς ἐκβάλλεται τῆς Ἐκκλησίας τελείως. Μετανοοῦντες δὲ οἰκονομοῦνται δι' ἑξαετίας, ἢ πενταετίας· τρία μὲν ἔτη ὑποπίπτοντες, καὶ τὰ λοιπὰ συνευχόμενοι μόνον, χωρίς προσφορᾶς, κατὰ τὸν κδ' τῆς ἐν ᾿Αγκύρᾳ. Οὕτως δὲ μετανοήσαντες γνησίως, ἢ ὡς ἂν ὁ ἀρχιερεὺς συνορᾷ, πρὸς τὴν μετάνοιαν αὐτῶν ἔχει γὰρ ἐξουσίαν καὶ μειοῦν τὸν καιρὸν), τῆς θείας καταξιούνται μεταλήψεως. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερωμένους παραδυναστεύειν τῷ τῆς χώρας ἄρχοντι σπεύδει, κἀντεῦθεν προσαγγέλλει τινά κατά τινων, καὶ τὸν ἄρχοντα κατ' ἐκείνων διανιστᾷ, τί κανονικῶς ὁ τοιοῦτος πείσετει; Απ. Ὁ ἱερωμένος τῷ ἱερῷ προσεδρεύειν ὀφεί λει, καὶ ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς ὑπηρεσίαις ἐνασχολεί. σθαι, καὶ οὐ παραδυναστεύειν κοσμικαῖς ἐξουσίαις καὶ ἄρχουσιν. Ἐκ δὲ τῆς νομίμου παραγγελίας οὐ βλάπτεται εἴ ποτε τοῦτο ποιήσει, εἰ μὴ κατὰ τῆς Εκκλησίας ἐστὶν ἡ προσαγγελία ἡ ψευδὴς καὶ συ κοφαντική. Τότε γὰρ ἢ ὡς ἀσεβὴς ἢ ὡς συκοφάντης καταγινώσκεται έλεγχθείς. Λῆλαί δέ εἰσιν αἱ κανονικαὶ τῶν τοιούτων τιμωρίαι. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος, παρὰ τὸ προσῆκον ἀμφιέννυνται ἔνδυμα, καὶ κοσμικὰ περιβαλλόμενος φωραθῇ, καὶ ῥαβδοφορῶν ἢ καὶ νυκτοπορῶν, πῶς οὗτος κανονι κῶς συσταλήσεται; ᾿Απ. Τὸ ἀμφιέννυσθαι ἀκατάλληλα τῷ οἰκείῳ σχή ματι, καὶ ῥαβδοφορεῖν, καὶ νυκτοπορεῖν, ὅσον μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον, οὐκ ἐπαινετόν ἐστιν. Οὐδὲν γὰρ αγαθὸν ὑποβάλλει νοεῖν κατὰ τοῦ οὕτω πράττοντος. Μετὰ παραγγελίαν 41 γὰρ ὁ τοῦτο ποιῶν, καθαιρεθήσεται πάντως· εἰ μὴ δι᾽ ἀνάγκην τινὰ, ἢ περίστασιν, ἢ πενίαν, ἢ ἄλλην τινὰ εὔλογον, 42 ἢ καὶ διὰ τὴν τοῦ τόπου ἀγριότητα, καὶ ἀκαταστασίαν, καὶ βάρβαρον, πρὸς ὠφέλειαν ἑαυτοῦ ἢ ἑτέρου τινός, οὐ πρὸς ψυχικὴν βλάβην. Τότε γὰρ συγγνωσθήσεται, ὡς μὴ ἀρνούμενος τὸ ἐπάγγελμα, μηδὲ καταφρονητικῶς ἔχων πρὸς τὸ σχῆμα, μηδέ τισιν ἑτέροις ἐπιτιθέμενος. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος συμμιγή λαόν δια ανίστησιν ἢ κατὰ τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου, ἢ κατά τινος ἑτέρου ἁπλῶς, καὶ ὀχλοποιεῖ, καὶ ἐκμελετᾷ κατ' αὐτοῦ, τί ὀφείλει οὗτος πείσεσθαι ἀπὸ κανόνος; 44 παραγγελίαν γοῦν. 49 αἰτίαν· εὔλογον. Interr. Si quis consecratus b, aut etiam laicus deprehensus sit incantator aut veneficus, aut etiam triviorum circulator, cui pœnæ succidet? Resp. Hæc sunt paganicæ consuetudinis, non Christianæ reipublicæ, et minus orthodoxa Ecclesiæ. Unde qui de his studiis et malis artibus convictus fuerit, si quidem sit clericus; deponitur, et de Ecclesia ejicitur, juxta canonem tricesimum sextum Laodicenæ synodi. Similique modo laicus prorsus ab Ecclesia expellitur. Penitentiam autem agentes emendantur per sexennium, aut quinquennium: tribus quidem annis prostrati, et reliquis comprecantes tantum, sine oblatione, juxta vicesimum quartum canonem Ancyranæ. Atque ita ingenue poenitentes, vel ut antistes ad eorum penitentiam animadverterit c (habet enim poteslatem etiam minuendi temporis), divinam communicationem promerebuntur. Interr. Si quis sacerdotatus d cum præside provinciæ potentatum habere studeat, indeque denuntiaverit quidpiam de aliquibus; et præsidem in eos excitaverit, quid secundum canones patietur? Resp. Sacerdos templo assidere debet, et ecclesiasticis occupari ministeriis, non potentatum simul gerere cum mundanis potestatibus et magistrati bus. Ex legitima autem denuntiatione non læditur. si quando id faciat, nisi contra Ecclesiam, fiat falsa et calumniosa delatio. Tunc enim aut ut impius, aut calumniator convictus, damnatur. Certæ autem sunt canonicæ horum pœnæ. Interr. Si quis sacratus, præter decorum induatur vestem, et mundanis amictus deprehensus sit, et tela ferens, noctuque vagans, quonam modo coercebitur? Resp. Indui non decenti habitu,et telum & ferre, noctuque vagari, ut prima specie videtur, laudabile non est. Nam de eo, qui sic agit, boni nihil suspicari licet. Post admonitionem enim b qui id facil, deponetur omnino: nisi per necessitatem aliquam, aut infortunium, vel paupertatem, aliamνe quam justain causam, aut etiam loci ferocitatem, et instabilitatem, ac barbariem, ad utilitatem suam, vel alterins cujuspiam, non ad animæ damnum. Tunc enim ei venia dabitur, ut qui non sit inficiatus promissum, neque contemptui habeat habitum, neque ullis aliis insidietur. Interr. Si quis sacralus promiscuum vulgum excitet adversus suum episcopum, vel alium quemlibet simpliciter, et turbas congreget, ac moliatur in eum, quidnam a canone pati debet? b sacerdos. • vere acta pœnitentia, vel prout pontifici videtur, habita pœnitentiae ipsorum ratione. d in sacerdotio cons'itutus.. incitaverit. fustes gerens. fustem. h ergo. i qui professionem suam non neget.

Resp. Responsum, quod ad primam interro-A gationem factum est, et ad hanc sufficiet, nec pluribus opus est verbis. Interr. Si quis sacratus edoctus fuerit, quomodo omnia, quæ sunt secundum canones, facere oporteat, quæ autem præter ecclesiasticam institutionem et traditionem,aversari: et postquam vel nullo modo, vel ad tempus paruerit, rursus aliquando ad suos depravatos mores revertatur, et præter canones ecclesiasticamque traditionem alienis i majoribus, et pro sua libidine utatur, cui pœnæ secunduin canones subjicietur? Resp. Quod contra divinos canones ecclesiasticamque traditionem fit, aut emendandum est, aut prorsus condemnandum: et transgredienti plena a competenti canone definita est. Interr. Si quis sacerdos donum sacramentorum communicantibus non gratuito largiatur, qua censura emendabitur? Resp. Si hic post unam vel alteram admonitionem non corrigatur, benigna ratione exeonmunicabitur. Quod si postea absolutus excommunicatione coeleste donum non venale vendere perseveret, deponetur. Donatio enim Dei, donatio non venalis k. Si quis autem ei sponte offerat, in solatium forte paupertatis, vel honoris causa, vel in modum liberalitatis; accipere. et pro offerente vota facere non prohibetur. Interr. Si quis sacerdos salem benedicens, aut ovibus et bobus preces fundens inveniatur, eorumque pectuscula et coria recipiens,aut etiam columbas ad mortuorum sepulcra et memorias mactans, cui penæ subjicitur? An liceat autem ei et convivari in memoriis, et festis diebus, et nuptiis, cum laicis convivia habentibus; ad hac in eo quod interea responsum erit, acquiescam. Resp. Animalia et oves in ecclesiis offerre, ut maclentur a sacerdotibus, qui velut eorum portiunculam accipiant, veteri more, pectuscula e1 coria, item columbos ad sepulcra mortuorum sacrifcare, Judaicum omnino est, et Græcum 1, et censura correctioneque dignum. Ratione autem carentia dignari sale, et oves ac boves, ad utilitatem assumentium, sanitatemque ipsorum. et animalium, nihil habet absurdi: quin potius etiam fidei est illud. Ut animalia etiam sacerdotibus offerantur ab aliis, sive viva, sive mactata, in honorem» aliquem et expiationem, præter rationem non est, sed et pietate plenum: modo ne ad altare, vel intra ecclesiam. Ideoque pectuscula et coria allata sacerdos omnino citra repre43 τοῦτο. Η ᾿Απ. Ἡ πρὸς τὴν πρώτην σου ἐρώτησιν ἀποκρι σις ἀρκέσει καὶ πρὸς τὴν νῦν, καὶ οὐ χρεία λόγων πολλῶν. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερωμένος ἐκδιδαχθῇ τὰ κατὰ κανόνας πάντα ὡς δεῖ διαπράττεσθαι, τὰ δὲ παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν καὶ παράδοσιν ἀποστρέφεσθαι· ὁ δὲ ἢ οὐδαμῶς ἢ πρὸς καιρὸν πεισθείς, πάλιν παρὰ καιρὸν πρὸς τὰ παράλογα αὐτοῦ ἤθη ὑποστρέφει, καὶ παρὰ κανόνας καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν ἀλλοκότοις ἔθεσεσι καὶ τοῖς δοκούσιν αὐτῷ χρᾶται· τίνι ἐπιτιμίῳ κανονικῶς ὑποκείσεται; ᾿Απ. Τὸ παρὰ τοὺς θείους κανόνας γινόμενον καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν, ἢ διορθωτέον ἐστὶν, 希 τελείως καταγνωστέον· καὶ τῷ παραβαίνοντι ἀπὸ τοῦ προσφόρου κανόνος τὸ ἐπιτίμιον ὥρισται. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερεὺς μὴ κατὰ δωρεάν τὴν δωρεάν τῶν μυστηρίων τοῖς μεταλαμβάνουσι δίδωσιν, ὅπως ἐπ:- τιμηθήσεται οὗτος; Επ. Ὁ τοιοῦτος κατὰ φιλάνθρωπον λόγον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν παραγγελίαν μένων ἀδιόρθωτος, ἀφορισθήσεται. Εἰ δὲ μετὰ ταῦτα λυθεὶς τῶν ἀφορι σμοῦ. ἐπιμένων πιπράσκει τὴν ἄπρατον οὐράνιον δωρεάν, καθαιρεθήσεται. Δωρεά γὰρ ἢ τοῦ Θεοῦ δωρεά, οὐχὶ ὤνιον. Εκ προαιρέσεως δὲ εἴ τις αὐτῷ προσφέρει εἰς παρηγορίαν τυχὸν τῆς πενίας, τιμῆς ἕνεκεν, ἢ κατὰ τρόπον φιλοτιμίας τοῦτον 45 λαμβάνειν καὶ ὑπερεύχεσθαι τοῦ προσενεγκόντος, οὐ κεκώλυται. Ερώτησις. Εἴ τις ἱερεὺς άλατα εὐλογῶν, ἢ καὶ προβάτοις εὐχὰς διδοὺς καὶ βουσὶν εὑρεθῇ, καὶ τὰ στηθύνια τούτων, καὶ τὰ δέρματα ἀναλαμβανόμενος, ἢ καὶ περιστερὰς ἐν τοῖς τάφοις τῶν τεθνεώτων καὶ τοῖς μνημοσύνοις αὐτῶν σφαγιάζων. τίνι ἐπιτιμά υπόκειται; Εἰ ἔξεστι δὲ αὐτῷ καὶ συμποσιάζειν ἐν τοῖς μνημοσύνοις, καὶ ἐν ταῖς ἑορτασίμοις ἡμέραις, καὶ ἐν τοῖς γάμοις, μετὰ τῶν συμποσιαζόντων λαϊκῶν, πρὸς ταῦτα ἐν τῷ τέως ἐποκριθέντι ἔχω καλῶς. ᾿Απ. Τὸ εἰς τὰς ἐκκλησίας προσφέρειν ζῶα καὶ πρόβατα, καὶ σφαγιάζεσθαι παρὰ τῶν ἱερέων, καὶ οἷον ἀφαιρέματα τούτων λαμβάνειν, κατὰ τὸ παλαιὸν, τὰ στηθύνια καὶ τὰ δέρματα, καὶ τὸ περιστε ρὰς ἐν τοῖς τάφοις τῶν τεθνεώτων θύειν, Ιουδαϊκὸν αντικρύς ἐστι, καὶ Ἑλληνικὸν, καὶ ἄξιον ἐπιτιμής σεως καὶ διορθώσεως. Τὸ δὲ ἄλογα ἀξιοῦν τῶν ἁλῶν, καὶ τὰ πρόβατα καὶ τοὺς βόας, πρὸς ὠφέλειαν τῶν μεταλαμβανόντων, καὶ ὑγείαν αὐτῶν τε καὶ τῶν ζώων, οὐδὲν ἔχει ἄτοπον, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ πίστεώς ἐστι τοῦτο. Καὶ τὸ τὰ ζῶα δὲ τοῖς ἱερεῦσι παρὰ τῶν ἄλλων προσφέρεσθαι, εἴτε ζῶντα, εἴτε καὶ ἐσφα γμένα, κατὰ τιμήν τινα καὶ ἀφοσίωσιν, οὐ παράλογόν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ εὐσεβές. Πλὴν μὴ εἰς τὸ θυσιαστή ριον, ἢ εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐντός. Εἰ δὲ τοῦτο, i peregrinis. * Nam donum hoc Dei, donum est: non res venalis. 1 salem. honoris et devotionis causa. paganum. = percipientium,

πάντως καὶ τὰ στηθύνια καὶ τὰ δέρματα προσαγό- hensionem accipiet. Qui enim totum exhibet, non μενα, ἀκαναγνώστως λήψεται ὁ ἱερεὺς. Ὁ γὰρ προσ- prohibetur partem sacerdoti exhibere, et quidem ἄγων τὸ ὅλον, οὐ κωλύεται μέρος προσάγειν τῷ partem pinguissimam. Ne dixeris hoc esse legis ἱερεῖ, καὶ μέρος τὸ πιότατον. Καὶ μή μοι λέγε ὅτι Μosaica. Non enim lex prorsus abolita est, et τοῦ Μωσαϊκού νόμου τοῦτό ἐστιν. Οὐ γὰρ τελείως ὁ in melius, sed et sublimius transmutata, Sacriνόμος ἀνῄρηται, ἀλλ' ἐπὶ τὸ βέλτιον καὶ ὑψηλότερον ficia enim animalium feri desierunt, ad tempus tunc μετεσκεύασται. Αἱ μὲν γὰρ θυσίαι τῶν ζώων ἐπαύ- permissa: at oblationes, quæ sacerdotibus fiunt, θησαν, πρὸς τὸν τότε συγχωρηθεῖσαι καιρόν· οἱ δὲ non vetantur. Et quod Christiane fit innato °, πρὸς τοὺς ἱερεῖς προσαγωγαὶ οὐ κωλύονται. Καὶ τὸ quodam more, vel etiam ex rusticana liberalitate, Χριστιανικῶς γινόμενον κατά τι ἔθος ἐγχώριον, ἢ ut Judaice factum non censebitur. Quod si in καὶ ἐκ φιλοτιμίας ἀγροικικῆς, οὐχ ὡς Ἰουδαϊκῶς mortuorum memoriis columbæ animalium granγινόμενον λογισθήσεται. Εἰ δὲ καὶ ἐν τοῖς μνημοσύ diorum vice sacerdotibus exhibentur a tenuioribus νοις τῶν τεθνεώτων προσάγονται τοῖς ἱερεῦσι περι- in eorum alimoniam, nou per rationem sacrificii, στεραί, ἀντὶ ἀδροτέρων ζώων, παρὰ τῶν πενεστέ- neque ut ad sepulcra mactentur, hoc nemo probiρων, εἰς ἀποτροφὴν αὐτῷ, οὐ κατὰ λόγον θυσίας, η buerit. Oportet enim sacerdotem ex sacerdotio ali, οὐδὲ ὥστε σφαγιασθῆναι ἐπὶ τῶν τάφων· τοῦτο οὐκ et honorari a laicis, et alias omnino p, prout quis ἄν τις κωλύσειε. Χρὴ γὰρ τὸν ἱερέα ἀπὸ τῆς ἱερω- potueritexhibitionibus secundum facultates factis. σύνης τρέφεσθαι, καὶ τιμᾶσθαι παρὰ τῶν λαϊκῶν, Si bovem integrum offerre non possit, partem ἄλλως τε πάντως, ὡς ἄν τις δύναιτο, καὶ ταῖς κατὰ offerat, vel petusculum, aut quidpiam aliud, vel δύναμιν προσαγωγαίς. Εἰ μὴ βοῦν δύναιτο προσφέ- corium forte solum; si neque hoc, columbam, ρειν ὁλόκληρον, μέρος ἂν προσενέγκῃ, ἢ τὸ στηθύ- aut aliam avem aliquam: non quidem Judaice aut νιον, ἢ ἄλλο τι, ἢ δέρμα τυχὸν μόνον. Εἰ δὲ μὴ Græcer, sed pie ac religiose. Enim vero etiam saτοῦτο, περιστεράν, ἢ ἄλλην ὄρνιν τινά οὐ μὴν serdotes simul cum laicis conam et cibum sumere, Ἰουδαϊκῶς & Ἑλληνικῶς, ἀλλὰ φιλοθέως καὶ εὐσε ac convivari in festis, et nuptiis, modeste, et βῶς. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ συνδειπνεῖν καὶ συνεσθίειν καὶ cum decenti gravitate, Deo gratias agentes, non συμποσιάζειν τοὺς ἱερεῖς τοῖς λαϊκοῖς ἐν ταῖς ἑορταῖς prohibentur. Nisi collatitia sint convivia, aut seκαὶ ἐν τοῖς γάμοις, εὐλαβῶς, καὶ μετὰ σεμνότητος cundæ nuptiæ aut aliqua in his ludicra inducanπρεπούσης αὐτοῖς, εὐλογοῦντας τὸν Θεὸν, ἀκώλυτόν tur: nam quæ ex collatione fiunt convivia, prohiἐστιν. Εἰ μὴ ἐκ συμβουλῆς 4 ἐστι τὰ συμπόσια, εἰ μὴ bentur S3 canone Laodicenæ. Et in secundis δευτερογαμούντων εἶεν οἱ γάμοι, εἰ μὴ παίγνιά τινα nuptiis convivari sacerdoti non permittitur; sed ἐν τούτοις εἰσάγονται· τὰ γὰρ ἐκ συμβουλής 45 συμ- si quando in primis nuptiis convivetur, festivitati πόσια κατὰ τὸν νε' τῆς ἐν Λαοδικεία κανόνα κωλύον- intererit, donec thymelici, juxta quinquagesimum ται. Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ δὲ γάμῳ ὁ ἱερεὺς οὐ συν- quartum canonem Laodicenæ synodi) et ludicra εσθίειν ἐπιτρέπεται· ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς πρώτοις γά- introducantur. Qui præter hæc facit, excommuni μοις ἦν ποτε συμποσιάσῃ καὶ εὐφρανθήσεται, ἕως catur, et canonicæ subjicitur censure. μέλλουσιν εἰσαχθῆναι (κατὰ τὸν νδ' κανόνα τῶς ἐν Λαοδιδείᾳ συνόδου) οἱ θυμελικοὶ, καὶ τὰ παίγνια. Ὁ δὲ παρὰ ταῦτα ποιῶν ἀφορίζεται, καὶ ἐπιτιμᾶται κανονικῶς. Ερώτησας, εὐλαβέστατε, ὅτι Τρύφων τις, οὕτω Interrogasti,religiosissime, de Tryphona quodam καλούμενος, ἐμνηστεύσατο κόρην ἀτελῆ τὴν ἡλικίαν qui sic vocabatur, eum scilicet despondisse sibi οὖσαν· καὶ μήπω ἱερολογίας γενομένης, μηδὲ συν- imperfectæ ætatis puellam, eamque nondum seαφείας, ἐτελεύτησεν ἡ κόρη· καὶ ἔλαβεν ο Τρύφων cuta benedictione vel copula discessisse, et Tryἑτέραν γυναῖκα, καὶ τέτοκε θυγατέρα. Καὶ ἡ θυγάτηρ phonem aliam duxisse uxorem, quæ peperit filiam. αὕτη τοῦ Τρύφωνος συζεύγνυται τῷ πρωτεξαδέλφῳ Ipsam Tryphonis filiam conjungi cum puellæ illius τῆς κόρης ἐκείνης, ἥτις προμνηστευθείσα τῷ Τρύ- consobrino, quæ prius Tryphoni desponsata in imφωνι, ἐν ἀτελεῖ τῇ ἡλικίᾳ τετελεύτηκε· καὶ ἐζήτη- perfecta ælate obiit. Quasiisti discere, an vetilus σας μαθεῖν, εἰ κωλύεται τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα. sit talis contractus. Et rescribimus: si sponsa illa Καὶ ἰδοὺ γράφομέν σοι, ὅτι ἐὰν ἀτελὴς ἦν ἐκείνη ἡ non fuit viri potens, necdum nuptiarum capax, μνηστή, καὶ οὔπω δεκτή γάμου, παράνομος, ἦν ἡ injusta esse sponsalia t et pro nullis haberi, nulμνηστεία, καὶ ἀντ᾽ οὐδενὸς λογισθήσεται· καὶ οὐκέτι lumque obstare ei contractui impedimentum, quin κώλυμα οὐδὲν εἰς τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα, καὶ ἡ Tryphonis flia licite nubat illius consobrino. θυγάτηρ τοῦ Τρύφωνος ἀκωλύτως λαμβάνει τὸν πρῶτον ἐκείνης ἐξάδελφον, 44 συμβολῆς. 4 συμβολῆς. aalox * • provinciali. p cum aliis cmnino rebus. q tum oblationibus. r pagano more. secundo nubentium. s ex collecta. n illegitima fuisse sponsalia.

Magni quondam drungarii vigle, et primi a secretis, Oratio ad eos, qui naturalem seminis fluxum immunditiem existimant. ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΖΩΝΑΡΑ. «Τοῦ γεγονότος μεγάλου δρουγγαρίου τῆς βίγλας, καὶ πρωτοασηκρήτις, λόγος πρὸς τοὺς τὴν φυσικὴν τῆς γονῆς ἐκροὴν μίασμα ἡγουμένους.» Noli justus esse multum ", neque regula ipsa Μὴ γίνου δίκαιος πολύ, μηδὲ γίνου τοῦ κανόνος rectior. Hæ sunt sententiæ præstantioris et nostræ εὐθύτερος. Γνῶμαι ταῦτα τῆς εὐγενεστέρας σοφίας sapientiæ. Quod si extraneorum quidpiam eis καὶ ἡμετέρας εἰσίν. Εἰ δὲ δεῖ παρενεῖραι τούτοις τι assuendum sit (nec enim quæ illorum sunt, omnia καὶ τῶν ἔξωθεν (οὐδὲ γὰρ πάντα τὰ ἐκείνων ἀπόrejicienda):Nequid nimis. Quorsum autem hoc mihi βλητα), Μηδὲν ἄγαν. Εφ᾽ ᾧ δέ μοι ταῦτα προανα præludium est, quamprimum dicetur. Multi enim κέκρουσται, αὐτίκα δὴ μάλα ῥηθήσεται. Πολλοὶ τῶν eorum, qui exactiorem monachicam disciplinam ἀκριβέστερον τάχα μετιέναι δοκούντων τὴν μοναχι sectari videntur, et veluti ad spiritalius inclinant, τὴν πολιτείαν, καὶ ῥεπόντων οἷον πρὸς τὸ πνεύμα. ut immunditien aliquam, naturalem seminis flu- τικώτερον, ὡς μίασμά τι τὴν φυσικὴν τῆς γονῆς rum arbitrantur: non solum quando cum imagi νομίζουσιν ἐκροήν. Καὶ οὐ μόνον ὅτε μετά τινος natione aliqua contigerit, sed et si absque imagi- φαντασίας συμβῇ, ἀλλ' ὁπηνίκα καὶ φαντασίας χωnatione. Atque adeo pollutum existimant eum, ρίς· καὶ τοσοῦτον αὐτοῖς ὁ τοῦτο παθών μεμιάνθαι qui id passus est; ut non eum modo arceant a νενόμισθαι, ὡς μὴ μόνον τῆς τῶν ἁγιασμάτων εἴργειν sanctificationum v participatione, sed jam aliqui αὐτὸν μεταλήψεως, ἀλλ᾽ ἤδη τινὲς καὶ προσψαύειν attingere ipsum divinam: imaginem prohibeant y. αὐτὸν εἰκόνος θείας ἀπείργουσι. Οὕτω κέκριται Ita immunditiem judicant, naturalem seminis τούτοις ἀκαθαρσία ἡ φυσικὴ τοῦ σπέρματος ἔκαριexcretionem. Disputandum vero cum his, demon- σις. Διαλεκτέον δὲ τούτοις, καὶ δεικτέον, ὡς οὔτ᾽ strandumque, hunc affectum neque semper incul- ἀεὶ τὸ πάθος ἐνέγκλητον, οὔτ᾽ ἀδιαφόρως ὁ τοῦτο patum esse, neque indistincte, qui eum passus παθών, ὑπὸ ἐπιτίμησιν. Τὸ μὲν γὰρ, εἰς ἐμπάθειαν est, puniendum. Illud enim exhortatio, ad libidi- προτροπή· τὸ δέ γε λοιπὸν, προοδοποίησις ἀπογνά nem: reliquum autem, viæ præparatio ad despe- σεως. Εἰ γὰρ ὁ ἀπροαιρέτως ἀνάγκῃ δουλεύσας τῆς rationem. Si enim qui non sua sponte necessitati φύσεως, καὶ διαθέσεως χωρὶς ἐμπαθούς ὑποστὰς natura subjectus, et sine perturbata a affectione περιττώματος ἔκκρισιν, ἀκάθαρτος κέκριται, καὶ passns excrementi egestionem, immundus judica- τῆς ἁγιστείας, κατὰ τοὺς δοκοῦντας ἀκριβεῖς ἐκδέ tur, et ex sententia exactiorum doctorum repelli- βληται τῶν καθηγητῶν, ὁ περιπεσὼν ἐξ ἐμπαθείας tur a sanctificatione: quomodo propriam non G ὁμοίῳ παθήματι, ἢ καὶ γνώμῃ πρὸς μίξιν κατολι desperaverit salutem, qui libidinis impetu in σθήσας, πῶς οὐκ ἂν ἀπογνοίη τὴν σωτηρίαν τὴν simile vitium inciderit,vel sponte in commistionem ἑαυτοῦ; Εἰ μὲν οὖν, βέλτιστοι, τῶν κανόνων ἀγνοία collapsus fuerit? Si igitur, boni viri, ex canonum ταῦθ᾽ ὑμῖν νομοθέτηταί τε καὶ ᾠκοδόμηται, τὸ ignorantia, hæc vobis constituta et disposita sunt: καθηγεῖσθαι, καὶ δέχεσθαι λογισμούς, docere, et ratiocinia b accipere, et peccatoribus σφαλλομένοις ἐπιτιμᾷν, ὑμῖν οὐκ ἐπέοικεν· ὥσπερ irrogare panas, vobis non convenit: quemadmo- οὐδ᾽ ἰατρεύειν, τῷ τῆς ἰατρικῆς τέχνης ἀνεπιστήμονι. dum nec medicari, artis medicæ imperito. Quod Εἰ δὲ τοὺς κανόνας εἰδότες, καὶ ὅπη τούτοις ἡ τῆς· si scientes, ubi canones genitale profluvium pu- γονῆς κεκόλασται ἔκκρισις, καὶ ὅπη ἀνεπιτίμητος. niunt, et ubi non puniunt, eos tamen velut ὑμεῖς τοὺς μὲν ἀργεῖν ἐᾶτε, κατὰ τοὺς νόμους του Platonicas leges, sinitis negligi, a vobis autenn Πλάτωνος, ἀφ᾽ ἑαυτῶν δ' ἐπιτιμᾶτε τοῖς ὑφ᾽ ὑμᾶς, ipsis ponas irrogatis iis, qui vobis subjecti sunt, καὶ ἀντινομοθετεῖτε τοῖς νομοθέταις, καὶ τοῖς θείοις et legislatoribus contraria sancitis, divinisque et πατράσι καὶ ἱεροῖς ἀντιδιατάττεσθε· οὐ προστασίας sacris Patribus adversantia facitis: non modo ψυχῶν ἔκπτωσις μόνον ὑμῶν καταψηφισθήσεται, animarum curationis privatio vobis irrogabitur, ἀλλὰ καὶ κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποπεσεῖν ὑμᾶς ἐπι verum etiam canonicis penis subjiciendos esse ψηφισθήσεται, κατὰ τὰ περὶ τούτων ἱερὰ διατάvos decernetur, juxta sacras de his constitutiones. γματα. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐν αὐτοῖς προσθεῖναι, κατὰ Nec enim quidquam iis addendum est, juxta τὴν θείαν Γραφὴν, καὶ ἀπ' αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελεῖν. divinam Scripturam, et ab iis demendum nihil. Ὁ δὲ μέγας Παύλος καὶ ἀναθέματι κατακρίνει τὸν Magnus autem Paulusanathemate etiam condemnat ἕτερόν τι παρ᾽ ὅπερ ἐλάβομεν εὐαγγελιζόμενον, και eum, qui præter id, quod accepimus, evangeli- ἄγγελος ᾖ. Υμεῖς δὲ, κἂν εἰς τὴν τῆς ἀρετῆς ἀκρώ zaverit quidpiam, etiam si angelus esset. Vos ρειαν ἔληλακέναι δοκῆτε, ἀλλὰ πολὺ τῆς ἀξίας τῆς autem, quamvis ad virtutis videamini pervenisse αγγελικῆς διεστήκατε. Εἰ δ᾽ ἀγγέλους ἕτερόν τι fastigium, longe ab angelica dignitate distatis. παρὰ τὰ δεδομένα εἰσάγοντας ἀναθέματι καθυπο Quod si angelos aliud quidpiam inducentes praeter έβαλεν ὁ θεῖος ᾿Απόστολος, ἐγὼ μὲν οὐδὲν φαῦλον ἐρῶ, ea, quæ tradita fuere, anathemati subjecit divinus ὑμεῖς δ᾽ οἶδ' ὅτι συνίετε, κἂν αὐτὸς φείδωμαι. Ότι Apostolus, nihil equidem ominosum dicam: vos δὲ κανόσιν ἐναντιοῦσθε, ἀδιαφόρως τοὺς ὀνειρασθέν τοῖς * nimium. sacramentorum. x sacram. I usque adeo., excitatio." sine vitiosa.» confessiones exéipere.

τας τῶν ἁγιασμάτων ἀπείργοντες (ἐῶ γὰρ λέγειν autem, sat scio, intelligitis, licet non exprimam καὶ τῆς τῶν θείων ἐκτυπωμάτων προσψαύσεως) Quod autem canonibus adversamini, cum imagiαὐτῶν τῶν ἱερῶν κανόνων προστιθεμένων, οἱ μὲν natos a sanctificationibus c indifferenter arcetis εἰδότες αὐτοὺς, βοῦν ἐπὶ γλώττης θέμενοι, τοῦτο δὴ (milto enim et divinarum effigierum contactum), τὸ παροιμιώδες, σιγήσετε· οἱ δ᾽ ἀγνοοῦντες μαθή- ipsis sacris canonibus adjectis, qui quidem scitis σεσθε. Οἱ δὲ κανόνες, τῶν ἐγκεκριμένων Πατέρων, ipsos, bovem in lingua ponentes, ut est in proverκαὶ οὓς σύνοδοι ἐπεκράτυναν, καὶ βασιλεῖς εὐσεβεῖς bio, tacebilis: qui autem ignoratis, discetis. Canoτάξιν νόμων ἐπέχειν ἐθέσπισαν. Η τε γὰρ οίκουμε - nes autem sunt delectorum a Patrum, et quos νικὴ ἔκτη σύνοδος, ἡ ἐν τῷ Τρούλλῳ τῶν ἀνακτόρων synodi roborarunt, piique imperatores legum συγκροτηθεῖσα ἀπαρίθμησιν τῶν κρατεῖν ὀφειλόντων vicem obtinere sanciverunt. Sexta non ecumenica κανόνων ποιησαμένη, καὶ τῶν αὐτοὺς ἐκτεθεικότων synodus in Trullo palatii coacta, enumerationem θείων καὶ ἱερῶν Πατέρων, μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοὺς faciens canonum, qui obtinere debent, et divinorum περὶ τῆς νῦν ζητουμένης υποθέσεως ἐρωτηθέντας sacrorumque Patrum, qui eos ediderunt, cum καὶ ἀποκριναμένους θεολήπτους ἄνδρας ἀπαριθμεῖ· aliis eos etiam Numine aflatos Patres enumerat τὸν μέγαν δηλαδὴ καὶ τὰ θεῖα σοφὸν ᾿Αθανάσιον, qui de præsenti quæstione interrogati, respondeκαὶ Διονύσιον, καὶ Τιμόθεον, τῆς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ runt: magnum videlicet, et in divinis sapientem προστατεύσαντας Εκκλησίας. Η τε τὸ δεύτερον ἐν Alhanasium, et Dionysium, et Timotheum, qui Νικαία συναθροισθεῖσα σύνοδος οἰκουμενική, ασπα- Alexandrinæ præfuerunt Ecclesia. Et secundaNicaσίως τοὺς θείους κανόνας ενστερνίζεσθαι λέγουσα, nasynodus generalis, libenterdivinoscancnesdicens τοὺς θ᾽ ὑπὸ τῶν θείων σαλπίγγων τοῦ ἁγίου Πνεύ- amplectendos, eos qui a divinis sancti Spiritus bucciματος, τῶν σοφῶν ἀποστόλων συντεθειμένους, φημί, nis, sapientibus, inquam, apostolis compositi sunt, καὶ τοὺς ὑπὸ τῶν ἐξ ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν συν et qui a sanctis et oecumenicis synodis, præterea όδων, πρὸς ταύταις δὲ καὶ τοπικῶν· προστιθεῖσα δε etiamn a provincialibus: addens aulem, et a sanctis καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν ἐξ ἑνὸς γὰρ ἅπαντες Patribus nostris (ex uno enim omnes illuminati καὶ τοῦ αὐτοῦ πνεύματος αὐγασθέντες, ὥρισαν (φησὶ] Spiritu, definierunt, inquit, conducibilia, subdit: τὰ συμφέροντα), ἐπάγει· Καὶ οὓς μὲν ἀναθέματι Εt quos anathemati quidem transmittunt, nos παραπέμπουσι, καὶ ἡμεῖς ἀναθεματίζομεν· οὓς δὲ quoque anathematizamus: quos vero depositioni καθαιρέσει, καὶ ἡμεῖς καθαιροῦμεν· καὶ οὓς τῷ καὶ οὓς τῷ nos quoque deponimus: quos autem segregationi ἀπορισμῷ· καὶ ἡμεῖς ἀφορίζομεν· οὓς δὲ ἐπιτιμίοις nos itidem segregamus: quos autem penætradunt, παραδιδόασι, καὶ ἡμεῖς ὡσαύτως ὑποβάλλομεν, nos quoque similiter subjicimus. Τούτων τοίνυν τῶν ὑπὸ τῶν ἁγίων συνόδων πρὸς τοῖς λοιποῖς ἐγκριθέντων θεολήπτων ἀνδρῶν, ὁ μὲν κλεινὸς Διονύσιος ἐν τῇ πρὸς Βασιλείδην ἐπιστολή ταυτί διατάττεται. Οἱ ἐν ἀπροαιρέτῳ νυκτερινῇ φύσει γενόμενοι, τῷ οἰκείῳ συνειδότι κατακολουθείτωσαν • καὶ ἑαυτοὺς, εἴτε διακρίνονται, εἴτε μή, σκοπείτωσαν. ὡς ὁ ἐπὶ τῶν βρωμάτων, ο διακρινόμενος, φησίν, ἐὰν φάγῃ, κατακέκριται. Καὶ ἐν τούτοις εὐσυνείδητος ἔστω καὶ ἀπαῤῥησίαστος, κατὰ τὸ ἴδιον ἐνθύμιον, πᾶς ὁ προσιών τῷ Θεῷ. Ὁ δέ γε θεοφόρος Τιμόθεος πρὸς τὸν ἐρωτήσαντα, εἰ ὁ ὀνειρασθεὶς ὀφείλει κοινωνῆσαι, ἢ οὔ, τοιαύτην ἀπόκρισιν δέδωκεν· Εἰ μὲν ὑπόκειται ἐπιθυμίᾳ γυναικὸς, οὐκ ὀφεία λει· εἰ δὲ ὁ Σατανᾶς πειράζει αὐτὸν, ἵνα διὰ τῆς p προφάσεως ταύτης ἀλλοτριῶται τῶν θείων μυστης ρίων, οφείλει κοινωνῆσαι, ἐπεὶ οὐ παύσεται ὁ ἐπηρεάζων, κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν, ὅτε ὀφείλει κοινωνῆσαι, ἐπιτιθέμενος αὐτῷ. Ο δὲ μέγας καὶ ἱερὸς ᾿Αθανάσιος πρὸς ᾿Αμοῦν ἐπιστέλλων περὶ τούτου μονάζοντα, πολύστιχον ἔθετο τὴν ἐπιστολήν· ἧς ἡμεῖς τῶν καιριωτέρων πρὸς τὴν ὑπόθεσιν μνησθέντες, παρήσομεν τὰ λοιπά. Φησί δ' οὕτω. Πάντα μὲν καθαρὰ τοῖς καθαρούς, τῶν δὲ ἀκαθάρτων καὶ ἡ συνείδησις κατὰ πάντα μεμόλυνται. ᾿Αγαμαι δὲ τοῦ διαβάλου τὸ σόφισμα, ὅτι περ φθορὰ καὶ λύμη ὑπάρχων, λογισμούς υποCum ihitur hi numine afflati viri a sanctis synodis simul cum reliquis approbati sint, celebris quidem Dionysius in sua ad Basilidem epistola hæc constituit. Qui in non voluntario nocturno fuxu fuere, propriam subsequantur conscientiam: elseipsos sive discernant r, sive non, iutueantur. Ut is, qui de cibis, Discernens & (inquit si comederit, condemnatus est. Et in his boua præditus conscientia, nec obtrectator iu propria cogitatione esto, omnis qui Deum accedit. Divino auten numine inspiratus Timotheus ad eum, qui quæsierat, an qui libidinosis stimulatus est somniis deberet communicare, necne, tale responsum dedit. Si quidem mulieris desidcrio subjectus est non debet. Quod si Salanas el.m tentat, ne hac occasione a divinis alienetur sacramentis, debet communicare: quoniam calumniator non desinet illi struere insidias, quo tempore communicandum ei est. Magnus autem et sacer Athanasius ad Amum monachum de hoc scribens,longam fecit epistolam, cujus nos commemorautes ea, quæ ad rem pertinent, reliqua rætermillemus. Sic autem ait: Omnia quidem munda mundis: immundorum autem et conscientia per omnia polluta est. Miror autem imposturam diaboli, quia cum corruptio sit et pernicies, cogitationes tamen suggerit, ut videVARIÆ LECTIONES. © sacramentis, ª receptorum. • et universalibus sex syn. ' an ambigant, necne. «Ambiguens. |

tur, munditiei. Id vero quod fit, insidiæ magis βάλλει, τῷ δοκεῖν, καθαρότητος. Εστι δὲ τὸ γινό sunt, quam examinatio. Ut enim athetas avocet μενον ἐνέδρα μᾶλλον ἢ δοκιμασία. Ἵνα γὰρ ἀπ a consueta et salutari exercitatione, et vincere ασχολήσῃ τοὺς ἀσκητὰς τῆς ἐθίμου καὶ σωτηριώδους videatur, pariter talia quædam excitat bombycia. μελέτης, καὶ δόξῃ κρατεῖν, κατὰ τοῦτο τοιαῦτά Quid enim, dic, amice, peccati habet, aut immun- τινα κινεί βομβύκια. Τί γὰρ εἰπέ μοι, ἀγαπητέ ditiei, naturalis aliqua excretio? perinde ac si ἔχει ἀμάρτημα ἢ ἀκάθαρτον φυσική τις ἔκκρισις; quis vellet in crimen verti mucum per nares ὡς εἴ τις ἐθέλει ποιεῖσθαι ἔγκλημα καὶ τὰς διὰ emissum, et oris stupum, hoc amplius, ventris ῥινῶν ἐκπεμπομένας μύξας, καὶ τὰ διὰ στόματος excrementa. Quod si Dei manuum opus esse cre- πτύσματα, ἔτι δὲ καὶ τὰς διὰ γαστρὸς ἐκκρίσεις. dimus hominem, juxta divinas Scripturas,quomodo Εἰ δὲ καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ χειρῶν ἔργον εἶναι πιστεύο potuit a munda potentia opus aliquod inquinatum μεν τὸν ἄνθρωπον, κατὰ τὰς θείας Γραφάς, πῶς feri? Et si Dei progenies sumus, secundum divina ἠδύνατο ἐκ καθαράς δυνάμεως ἔργον τι γενέσθαι apostolorum Acta, nihil habemus in nobis ipsis μεμολυσμένον; Καὶ εἰ γένος τοῦ Θεοῦ ὑπάρχομεν, immundum. Tunc enim solum polluimur, quando κατὰ τὰς θείας τῶν ἀποστόλων Πράξεις, οὐδὲν impiissimum committimus peccatum. Quando ἔχομεν ἐν ἑαυτοῖς ἀκάθαρτον. Τότε γάρ μόνον autem naturalis aliqua præter voluntatem fit μεμολύσμεθα, ὅτε τὴν ἀσεβεστάτην ἁμαρτίαν ἐρα excretio, tunc naturæ necessitate cum aliis et id γαζόμεθα. Οταν δὲ φυσική τις ἀβουλήτως ἔκκρισις patimur. Et post alia: Dixerit autem quis probabi- γίνεται, τότε τῇ τῆς φύσεως ἀνάγκῃ μετὰ τῶν ἄλλων liter: Naturalis ulla excretio non subdit nos sup - καὶ τοῦτο ὑπομένομεν. Καὶ μετά τινα Φαίη δ' ἄνplicio. Et fortasse medicorum filii pro his causam τις εὐλόγως. Φυσική τις ἔκκρισις ἡμᾶς οὗ παρίστησι dicent, quod animali datæ sint necessariæ quædam προς τιμωρίαν τάχα δὲ καὶ ἰατρῶν παῖδες ὑπὲρ viæ, per quas membrorum, quæ in unoquoque τούτων ἀπολογήσονται, ὅτι τῷ ζώῳ δέδονται τινες nostrum coalescunt, superfua millantur, ut capi- ἀναγκαῖσι διέξοδοι, πρὸς τὸ περιττὸν τῶν ἐν ἑκάστῳ tis excrementa, pili, et quæ e capite mittuntur τῶν ἐν ἡμῖν τρεφομένων μελῶν ἀποπέμπειν· οἷον, aquosa, et alvi dejectiones: igitur et meatuum κεφαλῆς περιττώματα, τρίχες, καὶ τὰ ἀπὸ κεφαλῆς seminalium illa superfuitas. Quod ergo est adver- υδατώδη πεμπόμενα, καὶ γαστρός διαχωρήματα. sus Deum peccatum, cum Dominus ipse animal Καὶ τοίνυν τῶν σπερματικών πόρων ἐκεῖνο περίπτωμα. finxerit, feceritque hæc membra tales habere Ποία τοίνυν ἐστὶ πρὸς Θεὸν ἁμαρτία, αὐτοῦ τοῦ πλάσανdecursus? τος τὸ ζῶον Δεσπότου, ποιήσαντος ταῦτα τὰ μέλη τοιαύτας ἔχειν διεξόδους; Sed hæc prædictorum Patrum sunt instituta. Quid autem vos, summæ puritatis exacti (ut arbitramini custodes, qui etiam imaginatione libidinosa carcntem fluxum punitis, et naturalem spermatis excretionem, impuritatem existimatis? eosque qui id patiuntur, nullo animi præcedente motu, a sanctificationibus repellitis s"? et interim non erubescitis magno Athanasio contraria statuentes in prasenti enim cæteros prætereo), iisque, quæ ille scripsit, contraria facientes? Cujus sermones et magni latres, quique ad summum externa sapientiæ, et divinæ atque nostræ, provecti sunt: orbis terrarum luminaria et doctores, in quibus nostra stabilita est fides, pro definitionibus et sententiis acceperunt. Ο vecordiam vestram vel stoliditatem, et ut verius dicam b, imperitiam! Neque intelligitis, meo quidem judicio ', vos judaizare, et Veteris Testamenti renovare instituta, quæ Servator noster homo factus inania reddidit? lilius enim jus est, seminifuos immundos censeri. Vos autem, ut opinor, eum, qui cum uxore sua concubuerit, postquam surrexerit e lecto, judicabitis immundnm: nec ad orationem admittetis, sed etiam ei valvas templi obstruetis. Nec cogitatis Ꭰ ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τὰ τῶν ῥηθέντων Πατέρων θεσμοθετήματα. Τί δ' ὑμεῖς, οἱ τῆς ἀκραιφνούς καθαρότητος ἀκριβεῖς ὡς οἴεσθε, φύλακες, οἱ καὶ τὴν ἀφάνταστον ῥύσιν κολάζοντες, καὶ τὴν φυσικὴν τοῦ σπέρματος ἔκκρισιν ἀκαθαρσίαν νομίζοντες, καὶ τοὺς τοῦτο πάσχοντας, μὴ προϋποκειμένης ἐμπαθείας τινός, τῶν ἁγιασμάτων ἀπάγοντες; Εἶτα οὐκ ἐγκαλύπτεσθε τῷ μεγάλῳ ᾿Αθανασίῳ ἀντιδ:1ταττόμενοι (ἐῶ γὰρ κατὰ γε τὸ παρὸν τοὺς λοιποὺς), καὶ οἷς ἐκεῖνος ἔγραψεν ἀντιπράττοντες; Οὗ τοὺς λόγους καὶ οἱ μεγάλοι Πατέρες καὶ εἰς ἄκρον έληλακότες τῆς τε θύραθεν σοφίας, καὶ τῆς θείας καὶ ἡμετέρας, οἱ τῆς οἰκουμένης φωστῆρές τε καὶ διδάσκαλοι, ὑφ᾽ ὧν ἡ καθ' ἡμᾶς ἐστήρικται πίστις, ὡς ὅρους καὶ ἀξιώματα ἥγηνται, ο τῆς ὑμῶν ἀπονοίας. ἢ τῆς ἀδελτηρίας, καὶ ἀμαθίας, εἰπεῖν οἰκειότερον! οὐδὲ συνίετε κατά γε την γνώμην ταύτην Ιουδαί ζοντες, καὶ τὰς τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἀνανεοῦντες διαταγάς, ὥσπερ ὁ Σωτὴρ ἐνανθρωπήσας κατήρ γηκεν; Εκείνης γάρ, τους πονοῤῥεῖς ἀκαθάρτους νομίζεσθαι νόμιμον· ὑμεῖς δ᾽ οἶμαι καὶ τὸν συνευ νασθέντα τῇ ἑαυτοῦ γαμετῇ, τῆς κοίτης ἐξανιστά μενον, κρινεῖτε ἀκάθαρτον, καὶ εἰς προσευχὴν οὐ προσήσεσθε. ᾿Αλλὰ καὶ τὰς τοῦ ναοῦ θύρας τούτῳ ** a sacramentis. ↳ vel insulsitatem et imperitiam, ut verius dicam. ¹ in hac quidem sententia.

ἐπιζυγώσετε. Οὐδ᾽ ὅτι τίμιος ὁ γάμος εἴρηται, λο- dictum, nuptias esse honorandas, et lectum sine γιεῖσθε, καὶ ἡ κοίτη αμίαντος· ἀλλ' ὅτι κανταῦθα macula: sed quia et illic seminis fluxus, majori σπέρματος ἐκροὴ, καὶ μᾶλλον σὺν ἡδονῇ, καταδικά- cum voluptate condemnabitis insontem; et eum, σετε τὸν ἀναίτιον· καὶ τὸν νεκροῦ προσαψάμενον qui cadaver attigerit, non verebimini dicere οὐκ ὀκνήσετε μεμιασμένον ἡγήσασθαι· καὶ οὗ ἐν pollutum. Et cujus in corpore lepra effloruit, e τῷ σώματι λέπρα ἐξήνθησε, τῆς πόλεως ἐξωθήσετε, civitate expelletis. Verum agile qui in somnis ᾿Αλλ᾿ ὃς μὲν, ὧν οὗτοι, κατὰ τοὺς ὕπνους ἀποκρίνει excernit genitale semen, eum non creditis munγονὴν, ὑμῖν οὐκ ἤγηται καθαρός· τί δὲ περὶ ἐγρη- dum?Quid vero de iis videtur, et constitutum est, γονότων, καὶ ῥύσιν ὑφισταμένων αὐτῆς, ὑμῖν δέ- qui exsuscitati ejusdem fluxum patiuntur 9 hoc δοκταί τε καὶ διατέτακται; Πολλοῖ γὰρ τοῦτο τὸ enim vitio multi laborant, vel cum urinam sequitur πάθος ἐπισυμβαινόν ἐστιν, ἢ τοῖς οὔροις ἐφεπομένου sperma, vel cum solum sponteque fuit. Nam si τοῦ σπέρματος, ἢ μόνου καὶ αὐτομάτως ἐκρέοντος. hos a mundis separatis, manifesto Judæos imitaΕἰ μὲν καὶ τούτους τῶν καθαρῶν ἀπροκρίνετε, του mini: ii enim quos semiuifluos nominavit Moses, δαίζετε προφανώς. Οὗτοι γὰρ οὓς γονοβρυεῖς νό- et immundos existimari constituunt. Quod si hos μασεν ὁ Μωσῆς, καὶ ἀκαθάρτους νομίζεσθαι διετά- admittitis, nec pollui per excretionem putatis; ξατο 48. Εἰ δὲ τούτους προσίεσθε, καὶ οὐ μιαίνειν qua ratione eos, qni seminis fluxum absque libiαὐτοὺς την ἔκκρισιν οἴεσθε, τίς ὁ λόγος, δι᾿ ὃν τοῖς dinoso spectro passi sunt in somnis, arcetis a μὲν ἀφάνταστον παθοῦσι ῥύσιν γονῆς καθ᾽ ὕπνους, sanctificationum perceptione: vigilantes autem *, ἀπείργετε τὴν τῶν ἁγιασμάτων μετάληψιν, τοῖς qui eodem sunt affecti vitio. extra pænam esse δ' ἐν ἐγρηγόρσει τοῦτο παθοῦσιν, ἐᾶτε τὸ πάθος sinitis? Etenim utraque excretio est naturalis, et ἀνεπιτίμητον; Καὶ ἄμφω γὰρ ἐκκρίσεις εἰσὶ φυ- utraque præter voluntatem accidit. Quod si honiσικαί, καὶ ἄμφω ἀπροαιρέτως συμβαίνουσαι. 'Αλλ' num quispiam hæc de iis dixerit, qui absque εἰ ταῦτα φήσειεν ἄν τις τῶν ἀνθρωπηθέντων περὶ somnio libidinoso in seminis fluxum inciderunt: τῶν ἀφαντάστως φύσει περιπεσόντων γονῆς, τί quid de iis dixeris, qui in somniis lactionem δ᾽ ἂν εἴπῃς περὶ τῶν ὀνειρασθέντων καὶ φαντασθέν- mulieris imaginati sunt, aut aliud quidpiamn, των ἀφὴν γυναικὸς, ἡ ἕτερόν τι διεγείρον τὴν πύ- suscitans carnis inflammationem, vel ad spermatis ρωσιν τῆς σαρκὸς, καὶ μέχρις ἐκροῆς πεφθακότων fluxum usque pervenerunt? Num tibi prorsus hi τοῦ σπέρματος; Οὐ πάντως οὗτοί σοι μεμιάνθαι polluti esse censebuntur? Siquidem is, qui hoc κριθήσονται; Εἰ μὲν ὁ τοῦτο παθών, ὦ ἀντίθετε, passus est, adversarie, præcedentem habuit affecπροϋποκειμένην εἶχεν ἐμπάθειαν, κὰν τοῖς λογισμοῖς lionem libidinis et cogitationibus aluit mulieris ἐπιθυμίαν ἔτρεφε γυναικὸς, καὶ ταύτην έστρεφεν concupiscentiam, eamque animo versavit, atque ἐπὶ νοῦν, καὶ οὕτως ἡ φαντασία καθ᾽ ὕπνους ἐπη- ita imaginatio in somnio subsecula est, nec ipse κολούθησεν, οὐδ᾽ αὐτὸς κρινῶ τὸν τοιαῦτον ἀναίτιον. hunc innocentem judicavero. Sibi enim ipse pre Αὐτὸς γὰρ ἑαυτῷ τοῦ πάθους ἐστὶν αἰτιώτατος, καὶ cipuus est auctor mali, et inquinatus est, non cor μεμόλυνται οὐ τὸ σῶμα, διὰ τὴν ἔκκρισιν τὴν pore, propter seminalem excretionem (non enim σπερματικὴν οὐ γὰρ ἀκαθαρσία τουτὶ τὸ περίτα immundities est hujusmodi cxcrementum), sed τωμα), ἀλλὰ τὸν λογισμόν, διὰ τὴν συγκατάθεσιν cogitatione, propter carnalis desiderii assensionem. τῆς ἐπιθυμίας τῆς σαρκικῆς. Εἰ δὲ τοιοῦτον οὐδὲ Quod si in eo, qui genitalem fluxum passus est, τῷ τὴν γονὴν ἀποκρίναντι προϋπέκειτο, οὔτε μὴν nihil tale præcessit,neque cogitationem hujusmodi τὸν λογισμὸν εἶχεν ἐμπαθείᾳ τοιαύτῃ ἐγκείμενον deditam affectioni habuit; sed imaginatio ultro αυτομάτως δ᾽ ἡ φαντασία ἐπῆλθε, καὶ ἡ τῆς γονῆς incessit, et seminis fluxio, vel etiam ex improperio ἐκροὴ ἢ καὶ ἐξ ἐπηρείας σατανικῆς ἐπενήνεκται, satanica ' illata est, secundum divos Patres, iniκατὰ τοὺς θείους Πατέρας, τοῦ δεσμενούς τοῖς mico athletis insidiante: non imitabor in his tuam ἀσκηταῖς ἐνεδρεύοντος - οὐ μιμήσομαί σου την irreligiosam religionem.Caro enim polluta non est ἀνευλαβῆ περὶ ταῦτα εὐλάβειαν. Ἡ μὲν γὰρ σὰρξ excretione seminis. Bona enim omnnis Dei creat'.ra, οὐ μεμίανται τῇ ἐκκρίσει τοῦ σπέρματος. Πᾶν γὰρ et Christo bonus odor sumus in iis, qui servantur, κτίσμα Θεοῦ καλόν, καὶ Χριστῷ εὐωδία ἐσμὲν ἐν juxta magnum Apostolum. Quod si etiam cogitatio τοῖς σωζομένοις, κατὰ τὸν μέγαν ᾿Απόστολον. Εt imaginati somnium libidinosum, extra concupi. δὲ καὶ ὁ λογισμὸς τοῦ ὀνειρασθέντος, ἐμπαθείας scentiam fuit, erit et ille impollutus. Quid igitur ἐκτὸς, κἀκεῖνος ἀμίαντος. Τί τοίνυν τὸ τὸν ἄνθρω- hominem a sanctorum " aditu arcebit, si nec πον ἀπεῖρξον τῆς εἰς τὰ ἅγια προσελεύσεως; Εἰ cogitatio libidinoso desiderio, nec caro excreto μήτε ὁ λογισμὸς ἐξ ἐμπαθοῦς ἐπιθυμίας, μήτε ἡ semine aspersa, inquiuala est? Videris mili si σὰρξ ῥαντισθεῖσα τῷ ἐκκριθέντι σπέρματι κέχραν. fuxum bic passus, in imaginatione fuit n lecti δοκεῖς, εἰ ὁ τὴν ῥύσιν παθών οὗτος mulieris viro conjunctæ, eliam adulterii eum ται. Σύ μοι 46 διετάξαντο. ¡ qui quidem majore fit voluptate. × qui vigilantes. ' ex tentatione satanica. — sacrarum rerum, □ concubitus cum muliere viro conjuncta.

damnare, et velut adultero homini ponam irro-Aἐν φαντασία γέγονεν εὐνῆς γυναικός συνεζευγμένης gare: et in eum, qui in somnis sibi visus occidisse ἀνδρὶ, καὶ μοιχείαν αὐτοῦ καταψηφεῖσθαι, καὶ quempiam, homicidii sententiam ferre, et homici- ὡς μοιχῷ τῷ ἀνθρώπῳ ἐπιτιμῆσαι, καὶ τὸν ἐν darum penis subjicere, vel etiam magistratui tra- ὕπνοις δόξαντα πεφονευκέναι, τινά, φόνου κρίνειν, dere puniendum. Et rursum, conversa sententia, καὶ φονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποβαλεῖν, ἢ καὶ τῇ ἀρχῇ eum,qui in somniis pro pietate certavit, connu- παραδοῦναι πρὸς κόλασιν. Καὶ γνώμης αὖθις ἐξ merare martyribus: et qui in somnis congressum ἀντιῤῥόπου, τὸν ἐν οἰνείροις ὑπὲρ εὐσεβείας ἀθλή impudicum effugit, coronare ut continentem. Quod σαντα, συγκαταλέξαι τοῖς μάρτυσι· καὶ τὴν ἔν si læc decus non merentur, nec illa dedecus. Aut ὕπνοις ὁμιλίαν ἀκόλαστον ἐξαλύξαντα, στεφανώσαι enim altera pars injuria afficiatur, si et optimum ὡς, σώφρονα. Εἰ δέ μὴ ταῦτα τῶν τιμωμένων, apparens et pessimum, non ut somnium reputetur, οὐδ᾽ ἐκεῖνα τῶν ἐπιτιμωμένων. Ἡ γὰρ ἂν ἀδικοῖτο et ut phantasma contemnatur; aut similiter etiam μερίς θατέρα, εἰ καὶ μὴ τὸ βέλτιστον δοκοῦν καὶ alterum quidem ut bonum honoretur, alterum τὸ χείριστον, ὡς ὄναρ λογίζοιτο, καὶ καταφρονοίτο autem puniatur ut malum, licet utrobique som- ὡς φάντασμα· ἢ καὶ ὁμοίως ὡς φάντασμα· ἢ καὶ ὁμοίως τὸ μὲν ὡς καλὸν nium fuerit. τιμῷτο τὸ δ' ὡς γαῦλον κολάζοιτο· κἂν ὄναρ ᾗ ἑκατέρωθεν. τὸν Non inelegans autem, ex historia etiam afferre. Οὐκ ἔχαρι δὲ καὶ τὸ ἐξ ἱστορίας δοῦναι τῷ λόγῳ sermoni monumentum aliquod. Historia haec est: ροπήν τινα. δ' ἱστορία· Ερωτά τις ἤρα περ Quidam insano amore libidinosam deperibat ριμανή γυναικὸς ἀκολάστου τινός· θῶνις ἐκέκλητο mulierem. Mulieris nomen erat Thonis, quæ amaἡ γυνή ἢ τὸν ἐραστὴν οὐ ῥᾷστα προσίετο. Ο torem non facile admittebat. Hic autem amplum δ' ἐρῶν ἀδρὸν αὐτῇ δώσειν ἐπηγγέλλετο μίσθωμα ei mercedem se daturum promisit: ea autem ἡ δὲ κατεφρόνει τῆς δόσεως. Καὶ ὃς, φλεγμαίνων dationem contemnebat. Ille vero amore incensus, τῷ ἔρωτι, τὴν δόσιν ἐπηύξανεν. Ἡ δ᾽ αὖθις βαρύ munus augebat: illa rursus mercedem depri- νουσα τοὺς μισθούς, καὶ οὕτω περιφρόνει. Εν mcns •, nihilominus aspernabatur. Cum in his τούτοις τοῦ καιροῦ τριβομένου, ἔδοξεν ὄναρ ὁ ἔρχο tereretur tempus, amator sibi visus est in somniis στης συγγενέσθαι τῇ ἐρωμένῃ, καὶ ἡ φλὸς ἐντεῦθεν congredi cum muliere, indeque amoris flamma απέσβη τοῦ ἔρωτος. Ἡ δὲ, τοῦτο γνοῦσα, exstincta est. llla cum id rescivisset, promissam ἐπηγγελμένον ἀπῄτει μισθόν· καὶ μὴ λαμβάνουσα, petebat mercedem. Quam curn aller non daret, προσῆλθε τῷ ἄρχοντι. Βόκχορις, ὅς τοῦ ἔθνους magistratum adiit Bocchoris nominabatur, qui c ἐκείνου πατῆρχεν, ὠνόμαστο. Καὶ ὁ πρώην ἐρῶν genti illi præerat. Qui prius deperibat, mercedem μὴ ὀφείλειν ἀπελογεῖτο μισθὸν, ὡς τῆς ἐρωμένης negabat se debere, quia congressum amasia tunc τότε τὴν ὁμιλίαν ἀνκινομένης. ᾿Αλλ' ὄναρ, εἶπε, rerusasset. At in somniis (inquit) visus mecum δόξας μοι συγγενέσθαι, τοῦ ἔρωτος πέπαυσαι· καὶ congredi, amore desiisti: idque factum est, quod γέγονεν ὃ κακ τῆς καθαπαρ συνουσίας συμβήσεσθαι ex vero complexum eventurum fuisset: ideoque ἔμελλε· καὶ ὀφειλέτης εἰ τοῦ μισθοῦ. Ἡ δὲ τῆς es mercedis debitor. Lilis aulem arbiter mulieri δίκης διαιτητής την ἐπηγγελμένην ὑπὲρ τοῦ μισθοῦ promissam mercedis nomine auri quantitatem in τῇ γυναικὶ τοῦ χρυσίου ποσότητα εἰς μέσον παmedium afferri petiit. Cumque allata esset, cru- ραχθῆναι ἀπῄτησε. Καὶ παραχθείσης τὸ ταύτην menam, qua continebatur. huc et illuc agitari in ἔχον ἔνδον βαλάντιον, ἡλιακῆς ἀκτῖνος ἔναντι τῇδε conspectu radii solaris jussit; et ut umbram mulier κακείσε προσέταξε φέρεσθαι, καὶ τὴν γυναῖκα τῆς caperet, sapienter pronuntiavit; quippe cum amaσκιᾶς ἐπιλαβέσθαι, σοφῶς ἐψηφίσατο· ὡς τοῦ ἐραtor nihil amplius umbra per somniorum imagina- στοῦ μηδὲν πλέον σκιᾶς διὰ τῆς ἐν ὀνείροις φανε tionem percepisset. Unbra enim procul dubio τασίας παραπολαύσαντος. Σκιὰ γὰρ ὡς ἀληθῶς τῆς veritatis est phantasma. Et neque si quid boni ἀληθείας τὸ φάντασμα. Καὶ οἴτε χρηστόν τι δόξας sic visus sit fecisse, laudabitur homo: neque si οὕτω ποιεῖν, ἐπαινεθήσεται ἄνθρωπος· οὔτε φαύλον, mali quidpiam, condemnabitur. Non nosti carnem κατακριθήσεται. Οὐκ οἶσθε ὅτι ἡ σάρξ ἐπιθυμεῖ concupiscere adversus spiritum, spiritum autem κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρ adversus carnem? ut ad Galatas scribens ait mag- κός; Ὡς Γαλάταις ἐπιστέλλων φησὶν ὁ μέγας nus Apostolus. Spiritum quidem,spiritalemn bono- Απόστολος. Πνεύμα μὲν τὸν πνευματικὸν καλῶν rum cogitationes P, quæ spiritalia imaginatur, et λογισμόν, τὸν τὰ πνευματικὰ φανταζόμενον, καὶ divinis occupata est: Carnem autem, carnalem et τοῖς θείοις ἐνασχολούμενον· σάρκα δὲ, τὸν σαρκικόν materialem, et in iis versantem quæ quidem et sibi τε καὶ ὑλικὸν, καὶ περὶ ταῦτα στρεφόμενον, οἳ invicem opponuntur. Nam carnales cogitationes, καὶ ἀλλήλοις ἀντίκεινται. Οἱ μὲν γὰρ σαρκικοί carne innatam habcnte inflammationem, absurdas λογισμοί, ἔμφυτον οχούσης τὴν πύρωσιν τῆς σαρκὸς, cupiditates inducunt. Spiritalis autem considera- ἐπιθυμίας ἀτόπους ἐπάγουσιν· ὁ δέ γε πνευματικὸς p • mercedem graviorem poscens, etiam sic hominem aspernabatur, ³ spiritualem appellans cogitationem, quæ.

λογισμός, αὐτοκράτωρ ἡμῖν δοθεὶς ἐκ Θεοῦ, τὸ τῆς tio, imperatrix nobis a Deo data, carnis resecat σαρκὸς ἀνακόπτει ὁρμήματα, ἃ διὰ τῶν ἀντικειμέ- impetus, qui per oppositas cogitationes in ea νων λογισμῶν αὐτῇ ἐπεγείρονται, καὶ ὡς ἐν χημῷ exsuscitantur, ut in camo et freno maxillas ejus καὶ χαλινῷ τὰς σιαγόνας αὐτῆς ἄγχων, τὰ ταύτης constringens, stolidos ejus reprimit fremitus. Si ἀτάσθαλα καταστέλλει φρυάγματα. Εἰ γοῦν τῆς igitur carne inflammata, et a ratione constricta, σαρκὸς πυρουμένης, ἀγχομένης δὲ ὑπὸ τοῦ λο- nec permissa frandere adversus animam, non laγισμοῦ, καὶ μὴ συγχωρουμένης καταφρυάξασθαι τῆς zantes ei habenas, sed totis manuum viribus ejus ψυχῆς, μὴ ἐνδιδόντος αὐτῇ τὸν ῥυτῆρα τοῦ χαλινού, impetus refrenante et coercente, velut equi immoἀλλ᾽ ὅλαις χερσὶ τὰς ταύτης ὁρμᾶς ἀνασειράζοντος rigeri et effreuis: sic autem coacta et titillata 4, τε καὶ ἄναστέλλοντος, ὡς ἵππον ἑτερόγναθον καὶ vel etiam maligno insidiante,is qui carnis prælium δυσήνιον· βιαζομένης βιαζομένης δὲ οὕτω καὶ γαργαλίζο- subit, imaginatus fuerit in somnis quidpiam,quale μένης, ἢ καὶ τοῦ πονηροῦ ἐπιτιθεμένου, φαντασθείη affecta libidine cogitatio suggesserit, quam spiriκαθ᾽ ὕπνους τι ὁ τῆς σαρκὸς τὸν πόλεμον ὑφιστά talis salutarisque expulit, et cum imaginatione μενος, ὁποῖον ὁ ἐμπαθῆς ὑπέθετο λογισμός, ὃν semen efluxerit, quam condemnationem feret ab ὁ πνευματικὸς ἀπώσατο καὶ σωτήριος, καὶ συνε- bomtne judicium habente? nisi quis ipsum quoque κρυῇ τῇ φαντασίᾳ γονή· τίνα κατάκρισιν ἕξει πρὸς cogitationum incursum culpet. Divini autem ἀνθρώπου διάκρισιν ἔχοντος; Εἰ μή τις καὶ τὴν Patres neque luclam sub accusationem vocant. προσβολὴν τῶν λογισμῶν αὐτὴν αἰτιόωτο. Οἱ δὲ Cum enim quatuor sint, quæ dicuntur in peccato θετοι Πατέρες οὐδὲ τὴν πάλην ὑπ᾽ αἰτίασιν τίθενται. accidere, incursus et lucta, inquam, assensio et Τεσσάρων γὰρ ἐπὶ τῆς ἁμαρτίας λεγομένων συμ- actio: ea quidem,quæ duorum sunt præcedentium, βαίνειν, προσβολῆς καὶ πάλης φημί, συγκαταθέ- a divinitus allatis Patribus extra culpam posita: σεώς τε καὶ πράξεως· τὰ μὲν τῶν προηγουμένων assensio autem sub accusatione, velut mentis ἀμφοῖν, παρὰ τοῖς θεοφόροις Πατράσιν ἀνέγκλητα· peccatum inducens: actio autem snb poena etiam ἡ συγκατάθεσις δ᾽ ὑπ᾽ αἰτίασιν, ὡς τὴν κατὰ διά- est. Qui autem has ambas salutari cogitatione νοιαν ἁμαρτίαν εἰσάγουσα. Ἡ δέ γε πρᾶξις, καὶ vincente effugit, cur condemnationi subjiceretur 9 ὑπὸ κόλασιν. Ο δὲ καὶ ἀμφοτέρας ταύτας του Si enim cogitatione impressionem faciente, et ad και σωτηρίου λογισμοῦ νικῶντος ἐκπέφευγεν, ὑπὸ κατά- obsccnas impellente libidines, is qui hoc passus κρισιν διὰ τί; Εἰ μὲν γὰρ τοῦ λογισμού προσβα- est, libenter accepit quod animo obversabatur, et λόντος, καὶ πρὸς ἀσελγεῖς ἐπιθυμίας κινώσαντος. mentem habuit huic immorantem, ac veluti deliὁ πάσχων ἄσμένως ἐδέξατο τὸ ἐνθύμιον, καὶ τὸν c ciantem, meditantemque ea, quæ ad id pertinent; νοῦν ἔσχε τούτῳ ἐνδιατρίβοντα, καὶ οἷον ἐνηδυνό- atque homine sic affecto, phantasia noctu invaseμενον, καὶ μελετῶντα τὰ περὶ αὐτοῦ· οὕτω τε rit: crimine non vacat, licet forte et seminis exτἀνθρώπου διακειμένου, ἡ φαντασία νυκτὸς ἐπελή- cretionem evaserit. Cogitatio enim non extra λυθεν, οὐκ ἀνέγκλητος· κἂν ἴσως καὶ τὴν ἔκκρισιν affectum, sed incursionis jaculo vulnerata est, et τῆς γονῆς διαπέφευγεν. Ο γὰρ λογισμὸς οὐ πάθους ad mentis peccatum, per pigritiam mollita r, proἐκτὸς, ἀλλ᾽ ἐτρώθη τῇ βολίδι τῆς προσβολῆς, καὶ lapsa est. Quod si cogitatum incursionem quidem πρὸς τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἐκ ῥαθυμίας fecerit, verum statim ignominiose repulsum fuerit, χαυνωθεὶς ἐξωλίσθησεν. Εἰ δὲ προσβάλῃ μὲν τὸ vel etiam sub luctam cadentibus ambabus cegitaἐνθύμιον, ἀποῤῥαπισθείη δ' αὐτίκα, ἢ καὶ ὑπὸ πά- tionibus, et veluti in trutina liberatis, melior ponλην πεσόντων ἀμφοτέρων τῶν λογισμῶν καὶ ταλαν- derosior fat: deinde per carnis necessitatem, et τευομένων ὡς ἐπὶ πλάστιγγος ὁ κρείττων περιβρι- inimici nostri improperium ', imaginatio nocturna θέστερας γένηται· εἶτα διὰ τὴν τῆς σαρκὸς ἀνά- movebit carnem, et luxum efficiet spermatis: qui γκην, καὶ τοῦ δυσμεναίνοντος ἡμῖν τὴν ἐπήρειαν, eum est passus, inquinatus non est. Quo enim φαντασία νυχτερινή κινήσει την σάρκα, καὶ ῥύσιν modo, qui cogitationem ab assensione intactam ἐργάσεται σπέρματος· ὁ ταύτην παθὼν οὐ μεμίανται. servavit? Πῶς γὰρ, ὅσγε τὸν λογισμὸν ἐν συγκαταθέσεως ἀπαθῆ διετήρησε; Συμφήσει δέ μοι πρὸς τοῦτο καὶ σύμψηφος ἔσται καὶ ὁ προφήτης καὶ θεοπάτωρ Δαβίδ, λέγων· «Ενθύμιον ἀνθρώπου ἐξομολογήσεται σοι, καὶ ἐγκατάλλειμμα ἐνθυμίου εορτάσει σοι.» Εἰ γὰρ ἐνθύμιον (φησί) πονηρὸν ἀνθρώπῳ ἐπέλθῃ, καὶ τῷ τούτου ἐμφιλοχωρήσει νοί, ἐνηδυνομένῳ τῇ περὶ τοῦτο διατριβῇ, καὶ τὸ κατὰ διάνοιαν τελοῦντι ἁμάρτημα, μετανοίας δεῖ τῷ τοιούτῳ καὶ ἐξομολογήσεως· ἵνα Assentietur autem mihi ad hoc,et suffragabitur propheta et Dei pater David, inquiens: Cogitatio hominis conftebitur tibi, et reliquia cogitationum diem festum agent tibi.Si enim cogitatio (inquit)mala homini irrepserit,et in ejus mente sedes fixerit, capta voluptate consuetudinis ejus et perficiente intelligeutiæ peccatum 4,penitentia ei opus est et confessione, ut per eas cogitationem purget a 4 sic autem carne vim adhibente. ac titillationem sentiente. " per ignaviam lasata & tentationum. I perficiente peccatum cogitationis.

sordibus contractis per inquinationem peccati διὰ τούτων καθάρῃ τὸν λογισμὸν τοῦ ἐκ τοῦ μολυ intelligentia. Quod si irruens cogitatio derelicta σμοῦ τῆς κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίας αὐτῷ προστετη fuerit, rejecta videlicet fuerit, et inefficax manse- κότος ὁμόργματος. Εἰ δ᾽ ἐγκαταλειφθείη προσβαλόν rit, non contaminans mentem; ejus desertio Deo τὸ ἐνθύμιον, ἀποβληθείη δηλονότι, καὶ ἄπρακτον pro festo habebitur,cum mens improbam conside- μείνῃ, μὴ μολύναν τὸν νοῦν, εἰς ἑορτὴν τῷ Θεῷ ἡ rationem a se submovet. Nihil enim adeo Domi- εγκατάλειψις αὐτοῦ λογισθήσεται, καὶ τὸ ἀποσκευάnum oblectat, quam mundities: nihilque mundo σασθαι τὸν νοῦν τὸ πονηρὸν διανόημα οὐδὲν γὰρ munditie charius. Placet enim Deo supra vitulum οὕτω ὡς καθαρότης τέρπει τὸν Κύριον, καὶ οὐδὲν juniorem, et supra omne sacrificium, et iucenso- τῷ καθαρῷ καθαρότητος φίλτερον. Αρέσκει γὰρ τῷ rum bene odoratorum oblationem,et preliosorum Θεῷ ὑπὲρ μόσχον νέον, καὶ ὑπὲρ πᾶσαν θυσίαν, καὶ unguentorum. Magnus etiam Pater et summus θυμιάματων εξόσμων προσαγωγὴν, καὶ μύρων που philosophus Maximus, cum allegorice exponeret il- λυτελῶν. Καὶ ὁ μέγας δὲ Πατὴρ καὶ φιλοσοφώτατος lud: Non retribuet Dominus usque ad tertiam et Μάξιμος, ἀλληγορῶν τὸ «Οὐκ ἀποδώσει Κύριος ἕως quartam generationem, et occultiorem sensum in- τρίτης καὶ τετάρτης γενεάς, ο καὶ ἀναγωγικώτερον terpretaretur,incursionem quidem et luctamn impu- έρμηνεύων αὐτὸ, τὴν μὲν προσβολὴν καὶ τὴν πάλην nem esse ait,assensionem autem et actionem pro μ ἀτιμώρητον εἶναί φησι· τὴν δέ γε συγκατάθεσιν καὶ mereri retribution m. Harum enim quaternio, di- τὴν πρᾶξιν ἀξιοῦσθαι ἀνταποδόσεως. Ἡ γὰρ τούτων vino huic et sanctissimo Patri in generationum τετρακτὺς τῷ θείῳ τούτῳ καὶ σοφωτάτῳ Πατρὶ εἰς quaternionem excepta est. Quod si is, qui pravam τὴν τῶν γενεῶν ἐξείληπται τετρακτύν. Εἰ δέ σοι ὁ animi conceptionem ratione superavit, in somnio τῷ λογισμῷ κρατήτας τῆς πονηρᾶς ἐνθυμήσεως, autem libidinoso imaginatus est, et genitale senen ἐν ὄνειρώξει δὲ φαντασθεὶς καὶ ἀποκρίνας γονήν, excrevit,indignus tibi existimatnr,qui incruentam τοῦ μετασχεῖν τῆς ἀναιμάκτου θυσίας ἀναξιος ἤγη participet victimam: etiam tibi occasio: est, jeju- ται· ὥρα σοι καὶ τὸν νηστεύοντα, ὡς τῶν ἁγιασμέ nantem, velut sanctificationes participaturum, si των μεθέξοντα, εἰ τῆς σαρκὸς τροφὴν ζητούσης, carne alimentum requirente, in somnium ei fuerit ἐνύπνιον αὐτῷ γένηται, δόξαν ἐπάγον τροφῆς τε oblatum, cibi et potus opinionem invehens, ut non καὶ πόσεως, ἀπεῖρξαι, ὡς μὴ νήστιν, τῆς μεταλή jejunum arcendi a participatione. Frequenter enim ψεως. Τῶν γὰρ συχνάκις συμβαινόντων ἐστὶ τὸ τὸν usuvenit, ut is qui sitit, ad aquas stare videatur, διψώντα δοκεῖν ἐν ὕπνοις ἑστᾶναι παρ' ὕδατα, καὶ el rex iis haurire, implereque ventrem. Isaias τούτων ἀρύεσθαι, καὶ τὴν γαστέρα πιμπλῶν. Καὶ ὁ hujus rei tibi fidem faciat, dicens: Quemadmo- Ησαΐας σοι τὸν λόγον πιστούτω, λέγων· "Ον τρόπον lum somnial sitiens et bibens, et experrectus sitit, ἐνυπνιάζεται ὁ διψῶν καὶ πίνων, καὶ ἐξαναστὰς ἔτι adhuc. anima autem ejus in vanum speravit; sic " ψᾷ, ἡ δὲ ψυχὴ αὐτοῦ εἰς κενὸν ἤλπικεν· οὕτως erunt et omnium gentium divitiæ. Ego vero in ἔσται καὶ ὁ πλοῦντος πάντων τῶν ἐθνῶν. Ἐγὼ δέ τινι sacrorum Patrum quemdam incidi, quem inveni τῶν ἱερῶν Πατέρων ἐνέτυχον, καὶ μάρτυσιν ἐξmaryribus adæquantem eos, qui cogitationibus ισοῦντα τοῦτον εὗρον τοὺς λογισμοῖς πυκτεύοντας, pugnants, nec vi earum succumbunt. Tyrannis καὶ τῇ τούτων βία μὴ ὑποκύπτοντας. Τυράννοις γὰρ enim similes libidire concitatas cogitationess. Εt ὠμοίου τοὺς ἐμπαθεῖς λογισμούς· καὶ ὥσπερ ἐκεῖνοι quemadmodum illi a se captos libamina ferre τοὺς ὑπ᾽ αὐτῶν ἁλισκομένους σπονδὰς εἰδώλοις φέ idolis coegerunt, sic cogitationes illicitis actionibus ρειν ἠνάγκαζον, οὕτω δὴ καὶ οἱ λογισμοί ἀθέσμοις succidere compellunt. Εt quemadmodum tyranni πράξεσιν ὑποκύπτειν βιάζουσι. Καὶ ὡς οἱ τύραννοι martyribus non obtemperantibus omne mali genus μὴ πειθομένοις τοῖς μάρτυσιν ἐπῆγον ἅπασαν κάτ infixerunt,sic et invisibilis tyrannus non cedenti- χωσιν, οὕτως ἄρα καὶ ὁ ἀόρατος τύραννος μὴ ἐνδι bus impetui spiritualibus athletis omnen aflictio- δοῦσι τῇ προσβολῇ τοῖς πνευματικούς παγκρατιαnem infert, per carnis titillationes et inflammatio- σταῖς πᾶσαν ἐπάγει κάκωσιν, διὰ γαργαλισμῶν τῆς nem.Et ut illi se nou submitttentes,martyr bus an- σαρκὸς καὶ πυρώσεως. Καὶ ὡς ἐκεῖνοι μὴ ὑπολύ numerati sunt, licet non per gladium. vel ignem, ψαντες, τοῖς μάρτυσι συνηρίθμηνται· κἂν μὴ τὸν velornamentamortemsubierint(quales fuere marty- διὰ ξίφους ἢ πυρὸς ἢ βασάνων ὑπέστησαν θάνατον res multi eodem plane modo et iis,qui in incursu (οιοι πολλοὶ γεγόνασι μάρτυρες)· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον commotarum libidine cogitationem non cesserunt καὶ τοῖς ἐν τῇ προσβολῇ τῶν ἐμπαθῶν λογισμῶν μὴ contentionis constantia, testimonium conscientiæ χαλάσασι τὸ εὔτονον τῆς ἐνστάσεως, τὸ κατὰ συνεί factum ests.Quod sicubi (inquit) inflammationis vi δησιν μαρτύριον ἤνυσται. Εἰ δέ που (φησί) και superatus terga dederit, et assensione mentis ὑπενδοίη τη βία νικώμενος τῆς πυρώσεως, καὶ peccatum operatus sit; de in sui compos factus, et συγκαταθέσει τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἐργάσαιτο, quo feratur cognoscens, ab actione abstinuerit, et εἶθ' ἑαυτοῦ γεγονὼς καὶ ὅπη φέρεται γνούς, απο n cogitationis. cogitationem.: tempus est jejunantem,ut sacramenta percipiat. y qui cum cogitationibus colluctantur. * comparabat vitiosas cogitationes. "succumbere. bet ab illis, qui in aggressione vitiosarum cogitationum de contentione obstandi nil remiserunt, conscientia martyrium est peractum.

σταίη τῆς πράξεως, καὶ τὸν λογισμὸν τονώσει πρὸς ἔνστασιν, καὶ ἀποκρούσεται τὸ ἐνθύμιον, οὐδὲν τοῦτον τοῦ κατὰ συνείδησιν μαρτυρίου λέγει στερίσκεσθαι. Επεὶ μηδ' δς τῇ βίᾳ τῶν κολάσεων ὑπενδούς, θύειν ὑπέσχετο, εἶτα τῷ βωμῷ προσαχθεὶς τοῦ θύειν ἀπέσχετο, τῶν μαρτυριῶν ἐκπεσείται γερῶν. cogitationem confirmarit ad pugnam, et mentis conceptum expulerit: neque hunc conscientiæ teslimonio e privari dicit. Nam nec qui tormentorum dolori cedens, sacrificaturum se promisit, deinde ad aram adductus a sacrifcando abstinuit, martyrum privabitur præmiis. ᾿Αλλὰ φασί τινες τους ταυτα δογματίζοντας, καὶ Verum aiunt aliqui eos, qui hæc instituunt et διδάσκοντας λέγειν, ὡς καὶ ὁ μέγας Βασίλειος περὶ docent, dicere, quod et magnus Basilius de eo τούτου ἐρωτηθεὶς ἀπεῖρξε τους τοιούτους τῆς τῶν interrogatus, tales prohibuerit a sanctificationum ἁγιασμάτων μεθέξεως. Δοκοῦσι δέ μοι οἱ τῇ του participatione. Videntur autem mihi, qui sancti ἁγίου τούτου Πατρὸς ἀποκρίσει χρώμενοι πρὸς τὴν hujus Patris responsione ad suæ instantis constiτῆς οἰκείας ἐνστάσεως σύστασιν, ἢ ἐκόντες μύειν tutionem utuntur d, vel volentes ad veritatem conπρὸς τὴν ἀλήθειαν, ἢ τὸν νοῦν μὴ συνιέναι τῆς ἀπο- veuire, vel mentem responsionis non intelligere. κρίσεως. Αναγκαῖον δὲ καὶ αὐτῆς πρὸς ρῆμα μνη- Necesse autem est interrogationis verba hic adσθῆναι τῆς ἐρωτήσεως, καὶ τῆς πρὸς αὐτὴν τοῦ σοφοῦ scribere, et ad eam factæ a sapiente illo divinoque ἐκείνου καὶ θείου Πατρὸς ἀποκρίσεως. Εχει δὴ Patre responsionis. Plane sic se habet interrogatio: ἐρώτησις οὕτως· Εἰ τῶν συνήθων καὶ κατὰ φύσιν Si consueta et naturalia cuipiam acciderint, an γινομένων τινί, χρή, τολμῶν εἰς κοινωνίαν τῶν ἁγίων oporteat in communionem sanctorum admitteree? παραδέχεσθαι. Ἡ δὲ ἀπόκρισις οὕτω· Κρείττονα τῆς Responsio autem in hunc modum: Meliorem natura φύσεως καὶ τῆς συνηθείας ἔδειξεν ὁ ᾿Απόστολος et consuetudine fostendit Apostolus esse eum, qui εἶναι τὸν ἐν τῷ βαπτισμῷ συνταφέντα Χριστῷ· συνταφέντα Χριστῷ· in baptismo cum Christo sepultus est: nunc quiποτὲ μὲν εἰπὼν, ὅτι ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συν dem dicens, veterem nostrum hominem simul cruεσταυρώθη, ἵνα καταργηθῇ τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτίας, cifixum esse, ut solvatur corpus peccati, ne amτοῦ μηκέτι δουλεύειν ἡμᾶς τῇ ἁμαρτία· ποτὲ δὲ plius serviamus peccato: alias autem præcipiens: παραγγείλας, Νεκρώσατε οὖν τὰ μέλη ὑμῶν τὰ ἐπὶ Mortificate igitur membra vestra, quæ sunt in τῆς γῆς, πορνείαν, ἀκαθαρσίαν, πάθος, ἐπιθυμίαν terra, scortationem, immunditiem, affectionem, κακὴν, καὶ τὴν πλεονεξίαν, ἥτις ἐστὶν εἰδωλολατρεία. concnpiscentiam pravam, et plus babendi cupidiδι' ἃ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς tatem r, quæ est idololatria, per quæ venit ira Dei ἀπειθείας. Ποτὲ δὲ ὅρον ἐκθέμενος, ἐν τῷ εἰπεῖν· in filios inobedientiæ. Alibi autem terminumx epoΟἱ τοῦ Χριστοῦ Ἰησοῦ τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν nens, dicendo: Qui autem Jesu Christi carnemn σὺν τοῖς παθήμασι καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις. Ἐγὼ δὲ crucifixerunt cum affectionibus et concupiscentiis. ἔγνων, ὅτι ταῦτα καὶ κατωρθώθη, Θεοῦ χάριτι, καὶ Ego autem scio hæc etiam correcta fuisse b, Dei ἐν ἀνδράσι, καὶ ἐν γυναιξί, πίστει τῇ εἰς τὸν Κύριον gratia,el in viris, et in mulieribussincera in Domiγνησία. num fide. Τοῦ δὲ ἐν ἀκοθαρσίᾳ ὄντα τινὰ ἐγγίζειν τοῖς ἁγίοις, καὶ ἐκ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης φοβερὸν διδα-. σκόμεθα τὸ κρίμα. Εἰ δὲ πλεῖον τοῦ ἱεροῦ ὧδε, φοβερώτερον δηλονότι. Παιδεύσει δὲ ἡμᾶς ὁ ᾿Απόστολος, εἰπών· Ὁ ἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως, κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει. Ἐκ γοῦν τῶν ῥημάτων τῆς ἀποκρίσεως δείκνυται ὡς ὁ μέγας οὗτος Πατήρ οἱ περὶ ἀφαντάστου δεύσεως εἴρηκεν, οὐδὲ περὶ πεφαντασμένης μὲν, ἐμπαθείας δὲ γενομένης χωρίς, καὶ ἧς ἐπιθυμία οὐ προηγήσατο· ἢ κἂν ἴσως καὶ προηγήσατο, ἀλλ' ἀπεβλήθη, τοῦ ἀγαθοῦ νικήσαντος λογι. σμοῦ· ὥστε μηδὲ τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἐκτελεσθῆναι. γὰρ εἰς μαρτυρίαν τοῦ λόγου παράγει τοῦ ᾿Αποστόλου ῥητά, ἁμαρτίας μέμνηται, καὶ ἀκαθαρσίας,· καὶ, ἐπιθυμίας κακῆς. Εἶτα ἐπάγει την γνώμην ἐκεῖνος τὴν ἑαυτοῦ, λέγων· Τὸ δὲ ἐν ἀκαθαρσίᾳ ὄντι τινὰ ἐγγίζειν τοῖς ἁγίοις, καὶ, τὰ ἑξῆς. Οὐκ ἂν δέ τις εἴπῃ ἀκαθαρσίαν ὀνομάσαι τὸν μέγαν Βασίλειον τὴν σπερματικὴν ἔκκρισιν ἀπαθῶς γενομένην. Τοῦτο γὰρ διαβολὴ τῆς σαρκός. Ὁ δὲ πολὺ Eum autem, qui est in immunditie i, appropiuquare sanctis, etiam ex Vetere Testamento terribile docemur judicium. Quod si hic plus sacro, terribilius: videlicet. Docebit autem nos Apostolus, dicens: Manducans et bibens indigne, judicium sibi manducat et bibit Itaque ex verbis responsio ostenditur, quod magnus hic Pater de fuxu citra imaginationem facto non locutus sit, neque de eo, qui imaginationem quidem habuit, sed animi perturbatione k caruit, et concupiscentia eam non præcessit: vel etiamsi forte præcessit, ejecta fuit tamen, cogitatione bona vincente, adeo ut intelligentiæl peccatum perfectum non fuerit. Quæ enim in sermonis testimonium profert Apostoli verba, peccati meminerunt, et immunditiæ, et concupiscentiæ prava. Subjicit ille deinde suam sententiam, inquiens: Eum autem, qui est in immunditis, sancti appropinquare, et quae sequuntur. Non aulem dixerit quisquam, magnum Basilium immunditiem nominare semiVARIE LECTIONES. martyrio. a probationem. ⚫ hunc et sacrarum rerum perceptionem. superiorem et fortiorem * h avaritiam. perfecta fuisse.' Accessionis autem ad res sacras, quæ fit a constituto in immunditie, eliam plns quam lemplum, eo esi terribilior. * affectione. ' ut cogitationis. k

' Η κανὸν τὸ σῶμα, οὐδὲ κακίας ἀρχὴ, καθὼς ἐδόξασαν ἔνιοι. Οὐδ᾽ ἐναντιοῦσθαι προδήλους λοφίσαιτό τις αὐτὸν τῷ μεγάλῳ ᾿Αθανασίῳ, εἰρηκότι περὶ τῆς σπερματικῆς ταύτης εκκρίσεως, ὅσαπερ ἄνω ποι τοῦ λόγου γεγράφαται· οὗ τοὺς λόγους κανόνα καὶ στάθμην ἀκριβείας ἅπαντες οἱ ἱεροὶ Πατέρες ἐν ἅπασιν ἤγηνται. Εἶτα καὶ τοῦτο λογιστέον, ὅτι καὶ ἄμφω πνευματοφόροι οὗτοι δὴ οἱ Πατέρες, καὶ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ καὶ ἑνὸς ἐμπνεόμενοι Πνεύματος, έλεγόν τε καὶ ἔγραφον. Πῶς οὖν εἰκὸς ἀλλήλοις ἐναντιοῦ σθαι τοὺς ὑπὸ τοῦ ἁγίου κινουμένους καὶ ἀγαθοῦ Πνεύματος; Εντεῦθεν ἀριδηλότατα δείκνυται, ὡς nalem excretionem, absque affectione factamm. λούς τε καὶ καλοὺς λόγους ἔθετο, ἀποδεικνύς, ὡς οὐ Hoc enim fuerit carnis calumnia. Multas vero et pulchras inservit rationes quibus ostenderet, non malum esse, corpus neque mali principium: quemadmodumn nonnulli opinati sunt. Nec putet quispiam, eum manifesto adversari magno Albanasio, dicenti de hac spermatica excretione, quæ superius alicubi scripta sunt. Cujus sermones regulam et perpendiculum exactæ disci, linæ omnes sacri Patres in omnibus putaverunt. Illuique præ terea considerandum est, hos ambos Spiritu sane plenos Patres,uno eodemque afflatos spiritu,loculos fuisse et scripsisse. Quo igitur modo verisimile, sibi invicem adversatos fuisse, qui a sancto et καὶ ὁ μέγας Βασίλειος ἀκαθαρσίαν οὐ τὴν σπερμα bono impulsi sunt Spiritu. Hinc manifestissime τικὴν ὠνόμασεν ἔκκρισιν, ἀλλὰ τὴν πονηρὰν ἐπι ostenditur, magnum Basilium immunditiam no- θυμίαν· ἧς ἡγουμένης καὶ ἡ κατὰ διάνοιαν ἁμαρτία minasse non seminis excretionem, sed pravam τελεῖται διὰ συγκαταθέσεως. Καὶ οὕτω γίνεται φαν concupiscentiam. Qua præeunte mentis n etiam τασία καθ᾽ ὕπνους, καὶ τοῦ σπέρματος ἐκροή. Οὕτω peccatum per assensionem perficitur, atque ita γὰρ οὔτ᾽ αὐτὸς ἑαυτῷ ἐναντιώσθαι δόξειεν ἂν, ὡς imaginatio fit in somnis, et seminis effluxio. Sic κακὸν εἶναι τὸ σῶμα καὶ ἀκάθαρτον λέγων· οὔτε enim neque ipse sibi repugnare videbitur; ut τῷ μεγάλῳ ᾿Αθανασίῳ τἀναντία διατάττεσθαι λο dicens malum et immundum esse corpus neque γισθήσεται. ᾿Αλλὰ καὶ ἐκ τοῦ φέναι, Ἐγὼ δὲ ἔγνων magno Athanasio contraria præcipere censebitur. ὅτι ταῦτα κατωρθώθη, Θεοῦ χάριτι, καὶ ἀνδράσι Sed et ex eo quod dicit, Ego autem scio hæc καὶ γυναιξὶ, τοῦτο ἐμφαίνεται, ἢ μᾶλλον καθαρῶς correcta fuisse ®, Dei gratia, et a viris, et mu- ἀποδείκνυται, ὅτι περὶ ἐκκρίσεως σπέρματος μετὰ lieribus: illud apparet vel potius plane demon- φαντασίας γενομένης φησίν, ἧς ἐμπάθεια προηγή stratur, de seminis excretione facta cum imagi- σατο, καὶ ἡ κατὰ διάνοιαν ἁμαρτία. Τοῦτο γὰρ κατnatione, eum loqui, quam animi præcessit motus, ώρθωται παρ' ώνπερ κατώρθωται, οὐχὶ τὸ μὴ et intelligentia p peccatum Hoc enim emeudatum ἐπιθυμῆσαι, ὅ ἐστι τὸ μὴ προβαλεῖν λογισμὸν fuit q, non qnidem non concupiscere, quod est (τοῦτο γὰρ φυσικόν), ἀλλὰ τὸ μὴ ὑποκλιθῆναι τῇ non imputum facere cogitationem. (hoc enim ἐπιθυμίᾳ, μηδὲ συνθέσθαι τῷ λογισμῷ, μηδὲ τὴν est naturale), sed non succumbere concupiscentiæ, κατά διάνοιαν ἁμαρτίαν ἐκτελεσθῆναι. Οὐδὲ τὸ μὴ nec assentiri cogitationi, nec perfici mentis pec- γίνεσθαι σπέρματος ἐκροὴν κατωρθώθη (τῆς γὰρ catum.Neque seminis fuxum non fieri, correctum φύσεως ἔργον τὸ διωθεῖσθαι τοῦτό ἐστιν, ὡς περίτε fuit (hoc enim est naturæ opus expellere, velut τωμα), ἀλλὰ τὸ μὴ ἐμπαθῶς γενέσθαι τὴν ἔκκρισιν, excrementa),sed non libidinoso affectu excretionem ἐκ φαντασίας, ἣν συνίστησιν ἐπιθυμία κακή, ἐξ ἧς ἡ fieri, ex imaginatione, quam prava fingit concu- διάνοια κέχρηνται. Ὁ λογισμός, ὦ οὗτος, τῇ συγκατ piscentia, ex qua intelligentia: inquinata est. ταθέσει μεμόλυνται· ἡ δὲ τοῦ σπερματικού περιτο Heus tu, cogitatio assensione fœdala est, excre- τώματος έκκρισις, οὐκ ἀκάθαρτος, Ποιητὴς γὰρ τοῦ menti autem spermatici dejectio, non est immun- σώματος ὁ Θεός τῶν δ' ὑπὸ θεοῦ κτισθέντων οὐδὲν da.Fabricator enim corporis, Deus: eorum autem, ὑπάρχει ἀκάθαρτον. Οἷς δὲ ἀκαθαρσία νενόμισται ἡ quæ a Deo fabricata sunt, nihil est immundum. γονή, μανιχαίζειν ὑπόληψιν. δώσουσιν ἢ τῆς τῶν Quibus genitale profluvium existinatur immundi- Βογομίλων μετέχειν αἱρέσεως. Ἐπεὶ καὶ οὗτοι κατά tia, in suspicionem venient Manichæorum sectæ, γε τὸ διττὰς εἰσάγειν ἀρχὰς, καὶ τὸ σῶμα κτίσμα aud quod Bogomilorum hæresis sint parti- λέγειν τοῦ πονηροῦ, προδήλως μανιχαίζουσι. Χήρ cipes. Nam et hi, quol duo inducant principia, et γοῦν ὑποστέλλεσθαι τοὺς τὴν ἔκκρισιν τῆς γονῆς corpus mali creaturam dicant, manifeste mani- μολυσμὸν οἰομένους, καὶ λέγοντας, ἐξ ἧς τὴν ἡμετέ chaizant. Reprimendi ergo illi sunt, qui " semi- ραν σάρκα συμπήγνυσθαι, ὁ ἀριστοτέχνης Θεὸς ᾠκοnis furum inquinationem arbitrantur, et esse νόμησεν, ἵνα μὴ τῆς βεβήλου ταύτης μετέχειν αἱρέ dicunt, ex quo Deus optimus architectus carnem σεως δόξωσιν. Εἰ γὰρ ἀκάθαρτος ἡ γονὴ, καὶ ἡ ἐκ nostram concrescere instituit: ne profana hac ταύτης συνισταμένη σάρξ πάντως ἔσται ἀκάθαρτος secta infecti esse videantur. Nam si immundum καὶ ὡς ἐκ θολερᾶς καὶ βορβορώδους πηγγῆς οὐ νάμα Ο m absque vitio. cogitationis. • præstita fuisse. P cogitationis. & præstitum fuit, a quibus sane præstitum est. quod est cogitationem non adjicere: neque præstitum fuit, ut seminis fluxus non feret. t cogitatio. " Faeessant ergo, qui. NOTÆ. Qui sic fuere dicti a perpetuis precibus. Bog enim Slavonica lingua, Deus est, et milu, benignus, quasi perpetuo dicerent, Benigne Deus.

" πρόεισι καθαρόν, ἀλλὰ ῥυπῶδες καὶ θολερόν tòv est genitale semen, et quæ ex eo concrevit caro, αὐτὸν τρόπον, εἰ μεμόλυνται ἡ γονὴ, καὶ ἡ σάρξ, ἢ erit omnino immunda. Et quemadmodum ex tur ἐξ αὐτῆς οὐσίωται, μεμολυσμένη ἐστὶ καὶ ἀκάθαρ- bido cœnosoque fonte unda non manal pura, τος καὶ ἀντιστρόφως αὖθις, εἰ ἀκαθαρσία τὸ sed sordida et lntulenta: sic si semen pollutum σπέρμα ἐστὶ, καὶ τὸ σπέρμα ἐξ οὗ κεκοῦται, ἀκά- est, et caro, quæ ex ea substantiam accipit, θαρτον. Καὶ οὕτω τὸ σῶμα δὴ τὸ ἡμέτερον, κτίσμα polluta est et immunda: et vice versa, si semen τοῦ πονηροῦ λογισθήσεται. Οὐδὲν γὰρ τῶν ὑπὸ Θεοῦ immunditia est, et illud immundum, ex quo evaγενομένων, κακόν. Τὸ δὲ μεμολυσμένον, κακόν. Εἰ cuatur. Atque ita plane corpus nostrum creatura δὲ κακόν, οὐ κτίσμα Θεοῦ. Συνάγεται λοιπόν, εἰ mali censebitur. Nihil enim eorum, quæ a Deo ταῦτα δῶμεν, ἔργον εἶναι τὴν σάρκα τοῦ πονηροῦ. creala sunt, malum: pollutum autem malum v: Οπερ ὡς εἴρηται, τῆς τῶν Μανιχαίων αἱρέσεως· si malum, non Dei creatura. Colligitur ergo, si ἧς καὶ οἱ Βογόμιλοι συμμετέχουσιν· οἷς καί τι πλέον hac concedamus, carnem esse opus mali: quod εἰσῆκται καὶ ἀσεβέστερον. Ἐν ταῖς καθ᾽ ὕπνους ut diximus est Manichæorum seclæ: qua eliam φαντασίαις αὐτοὺς τοὺς δαίμονας ληροῦσιν ἀσελγαί- Bogomili sunt imbuti: a quibus et amplius quidνειν εἰς τὰ σώματα τὰ ἀνθρώπινα, ή ποιοῦντας εἰς piam introductum est, et impium magis. In nocτοὺς τὴν φαντασίαν ὑφισταμένους, ἢ πάσχοντας ὑπ' (urnis imaginationibus nugantur damones libidiαὐτῶν. Τοὺς γοῦν μίασμα τὴν τῆς γονῆς νομίζοντας nem exercere in corpora humana, vel agentes in ἔκκρισιν, εἴ τινες τῆς δόξης ταύτης τῆς μυσαράς 00s, qui imaginationem subeant libidinis, vel ab μετέχειν νομίζοιεν, οὐ κρίσεως ἀφεστηκέναι νομι- iis patientes. Eos igitur, qui seminis excretionem σθετεν ὀρθῆς. scelus existimant x, si qui hujus abominandæ opinionis dixorint esse participes; a recto judicio non procul abesse videbuntur. 'Αλλ' ἐρεῖ τις ἴσως, ὅτι τῶν μὲν μολυσμὸν ἠγουμένων τὴν τῆς γονῆς ἐκροὴν καθήψω σφοδρώς, μακρὸν περὶ τούτων κενώσας λόγον· - τί δὲ ποιητέον αύτοῖς, ἢ πῶς οἰκονομητέον τοὺς τοιούτοις τολμήμασι περιπίπτοντας, οὐ προστέθεικας. Τὸ μὲν μέμφεσθαι, τοῦ βουλομένου παντός· τὸ δὲ διορθοῦσθαι τὸν σφαλλόμενον, ἄριστον. Ἵνα γοῦν μὴ χώραν δῶμεν ταῦτα λέγειν τινί, φαμὲν ὅτι μάλιστα μὲν καὶ τοῖς ἤδη ῥηθεῖσιν ἐμπεριείληπται, οἱ μὲν τῶν νυκτερινῶν φαντασμάτων ἀνέγκλητον, τί δ᾽ ὑπὸ ἐπιτιμησιν· εἰρήσεται δὲ καὶ αὖθις σαφέστερον. Οἷς τοίνυν ἀφάνταστος τοῦ σπέρματος ἡ ἀπόκρισις, διορθουμένης τῆς φύσεως τὸ περίττωμα, καὶ οἷς ἂν καὶ μετὰ φαντασίας τοῦτο ἐπισυμβῇ, ἀπαθοῦς τοῦ λογισμού διαμείναντος και μὴ μολυνθέντος πρότερον ἐκ συγκαταθέσεως, τὸ πάθος ἀκόλαστον καὶ ἀνεπιτίμητον· καὶ οὔτε τῆς μεθέξεως οὗτοι τῆς ἀναιμάκτου θυσίας εἰρχθήσονται, κατὰ τοὺς θείους Πατέρας· οὔτε μὲν ὡς ὑποστάντες μολυσμόν, λογισθήσονται. Εἰ γὰρ ὁ λογισμὸς αὐτοῖς οὐ μεμόλυνται, ἢ μηδὲ προσβαλούσης ἐνθυμήσεως αὐτῷ πονηρᾶς, ή, κἂν προσέβαλε, μή προσδε-D χθείσης· ἢ κἂν προσεδέχθη, μὴ προσμεινάσης, ἀλλ' ἐγκαταλειφθείσης, κατὰ τὸν Μελωδόν, ἀποσκευασθείσης δηλαδὴ καὶ ἀποπεμφθείσης· τὸ δὲ σῶμα διὰ τῆς σπερματικῆς ἐκκρίσεως οὐ μεμίανται (οὔτε γὰρ ἡ σὰρξ κανόν, ὡς κτίσμα Θεοῦ· οὔτε μὴν τὰ ταύτης ἐκρέοντα, καὶ ταύτης συστατικά), ἡ ἐπιτίμησις, ἢ τῆς τῶν ἁγιασματων μεθέξεως ἡ ἀποτροπή, διὰ τίνα λόγον ἔσεται εὔλογον; οἷς δ᾽ ἐμπαθής προϋπέκειτο λογισμός, καὶ πονηρὸν ἐνθύμιον προσβολον προσεδέχθη τε καὶ προσέμεινε, καὶ τῷ νῷ Verum (inquiet forsitan aliquis) cum eos, qui inquinationem esse putant seminis fluxum, vehementer incesseris, et longum de his protraxeris sermonem, non addidisti, quid iis faciendum, aut quomodo emendandi sint y, qui in talia facla inciderint. Reprehendere quidem, est in arbitrio cujusvis: errantem autem dirigere, est optimum. Ne igitur locum demus cuipiam hæc objicienti, dicimus iis, quæ jam dicta sunt; id maxime contineri, nocturnarum quidem imaginationum esse aliquas extra crimen, aliquas autem esse pana dignas. Exprimetur autem et rursus apertius. Quibus ergo seminis excretio sine imaginatione est, natura detrudente excrementum: et quibus hoc cum imaginatione contigerit, cogitatione imperturbata manente 3, nec antea inquinata per assensionem,affectio extra penam est, et reprehensionem. Neque hi ab incruentæ victimæ participa-. tione arcebuntur, secundum divos Patres: neque ut inquinationem passi reputabuntur. Si enim cogilatio iis inquinata non est, vel mala animi conceptione non irruente; vel, si irruerit, non admissa; vel, si admissa sil, non permanente, sed derelicta, juxta Meloduma, sublata videtur de medio et amandata: corpus autem per spermati cam excretionem contaminatum non est (neque enim caro malum, ut Dei creatura; neque ea, quæ ex eo defluunt, et eam constituuut): emendatio svel, participationis sacramentorum probibitio, quam ob juxtam rationem fet? Quibus antem ante inerat affectione commota cogitatio, et mala animi conceptio impetum faciens admissa fuit, et at quidquid pollutum est, malum est* esse pollutionem existimant., quomodo cum eis agendum, qui. vitii experte manente. psalmorum vel canticorum auclorem. b pœnæ irrogatio.

permansit, et in animo libenter versata est: eoque / ἐνεφιλοχώρησε, καὶ ἡδύνθη αὐτῷ ἡ τούτου διαλογή, deliciata illus disputatio, ut jom intellectus c pec- ὡς τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν ἤδη συστῆναι· τού catum formatum sit: hæc autem nocturna imagi· τοῖς δὲ νυκτερινὴ φαντασία ἐπηκολούθησε, καὶ ῥύσις natio secuta est, et seminis supervenit fluxus: hi- γονῆς ἐπιγέγονεν· οὗτοι καὶ ὑπὸ αἰτίασιν ἔσονται, eliam erunt accusationi et censura obnoxiid, non καὶ ὑπὸ ἐπιτίμησιν, οὐ διὰ τὴν σπερματικὴν ἐκροήν, propter seminalem defluxum, sed propter mertis ἀλλὰ διὰ τὴν κατὰ διάνοιαν ἁμαρτίαν, καὶ τὸν τοῦ peccatum et cogitationis contaminationem. Licet λογισμοῦ μολυσμόν. Κἂν γαρ μήτε φαντασία - enim nec imaginatio nocturna eis supervenerit, κτερινὴ αὐτοῖς ἐπιγένηται, μήτε φύσις γονῆς, οὐδὲν nec genitalis seminis profnvium; nihilominus cu- ἧττον μεμόλυνταί τε τὸν λογισμὸν, καὶ τὴν ἐπιτί gitatione inquinati sunt, et emendationem • non μησιν οὐκ ἐκφεύξονται. Εστι δ' ὃς καὶ λογισμού effugient. Est autem qui et cogitatione non præce- μὴ προϋπάρξαντος ἐμπαθούς, μήτε μὴν τῆς κατὰ dente, quæ affectione fsit incitata, neque peccato διάνοιαν ἁμαρτίας τελεσθείσης, ἐν ὕπνοις φαντασθεὶς, mentis perfecto, in somnis spectrum imaginatus, καὶ σπερματικὸν ἐκκρίνας περίττωμα, οὐκ ἀνέγε spermatico excremento dejecto, non est extra κλητος. Ποῖος δὲ οὗτος; ὃς ἐξ ἀκρασίας τῆς περὶ culpam. Qualis vero hic? Qui ex cibi elbi et potus βρῶσιν καὶ πόσιν, καὶ τὴν γαστέρα ἐβάρυνε. καὶ τὸν intemperantia ventrem oneravit, et mentem confu- νοῦν συνεθόλωσε, καὶ ὕπνον ἀδελφὸν ὑπνώττων dit, et mortis fratrem somnum dormiens, in ima- θανάτῳ 47, φαντασία περιπέπτωκε, καὶ σπέρμα ginationem incidit,semenque excrevit. Hic enim et ἐξέκρινε. Καὶ οὗτος γὰρ αὐτὸς ἑαυτῷ διὰ τὴν ἀκρι ipse sibi propter ingluviem, phantasmatis auctor. σίαν τοῦ φαντάσματος αἴτιος· καὶ ὁ τὰ κατ' ἐκεῖνον Et qui eum gubernat, prout homini conferre co- οἰκονομῶν, ὡς συνίδῃ συμφέρειν τῷ ἀνθρώπῳ, ἐπε gnoverit, emendationem inferat. νέγκῃ τὴν ἐπιτίμησιν. THEODORI BALSAMONIS RESPONSA. Interrogationes canonica sanctissimi patriarchæ Alexandriæ domini Marci: et responsa ad eas sanctissimi patriarchæ Antiochiæ,domini Theodori Balsamonis. Dei quidem spectator et propheta Moses: Interroga (inquit) patrem tuum, et renuntiabit tibi: seniores luos, et dicent tibi. Sanctissimus autem Alexandriæ patriarcha, dilectus frater, et nostra c mediocritatis comminister, dominus Marcus, Pater exsistens Patrum, Dei gratia, et presbyterorum presbyter, indeque nec ad se directum habens hoc propheticum elegans verbum, in quibus luctabatur multis ecclesiasticis interrogationibus,aliud ex eadem cithara spiritus vaticinium suscepit, inquiens: Ecce vero, quid pulchrum aut jucundum est, quain fratres in idem consentire! Quamobrem quemadmodum psalterium aliquod, instrumentum musica cura indigens, scriptam edens interrogationem, eam nostræ mediocritati porrexit, rogavitque, comprehensas in ea propositiones canonicas et questiones in commune proferri, et hunc fraternæ responsionis eleganter exarari codicillum. Scriptum igitur ab ejus sanclitate compositum, hæc expressim comprehendit. " In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Interrogationes ad quas responderi desiderant Christiani, qui Saracenorum regionem, et sub eorum ditione babitant, factæ a Marco patriarcharum: Alexandriæ minimo, in diebus imperii piissimi et Christi studiosissimi imperatoris nostri, domini Isaacii Angeli, et tempore sanctissimi et æcumenici patriarchæ domini Georgii, quorum 47 θανάτου. ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΒΑΛΣΑΜΩΝ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ. • Ερωτήσεις κανονικαὶ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Αλεξανδρείας κυρίου Μάρκου. Καὶ ἀποκρίσεις ἐπ' αὐταῖς τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Αντιοχείας, κυρίου Θεοδώρου τοῦ Βαλσαμών.» Ὁ μὲν θεόπτης και προφήτης Μωσῆς, Ερώτησον, φησί, τὸν πατέρα σου, καὶ ἀναγγελεί σοι τοὺς πρεσβυτέρους σου, καὶ ἐροῦσί σοι. Ο δὲ ἁγιώτατος πατριαρχης Αλεξανδρείας, ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς τῆς ἡμῶν μετριότητος, κύριος Μάρ κος, Πατὴρ Πατέρων ὑπάρχων, τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ, και πρεσβυτέρων πρεσβύτερος, κάντεῦθεν μηδὲ ψάλλουσαν ἔχων αὐτῷ ταύτην τὴν προφητικὴν καλλιέπειαν, ἐφ᾽ οἷς ἐζυγομαχεῖτο πολλοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἐρωτήμασιν, ἕτερον ἐκ τῆς αὐτῆς κινύρας - τοῦ πνεύματος ἀνεδέξατο θεσπιῴδημα, λέγον· Ἰδοὺ δὴ τί καλὸν ἢ τί τερπνόν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ συμφρο νεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Διό, καθά τι ψαλτήριον ὄργανον μουσικῆς ἐπιμελείας δεόμενον, ἐκθέμενος ἐρώτησιν ἔγγραφον, ἐνεχείρισε ταύτην τῇ ἡμῶν μετριότητι· καὶ ἐζήτησε τὰ ἐν αὐτῇ περιεχόμενα κανονικά προβλήματα καὶ ζητήματα λαληθῆναι ἐπὶ κοινοῦ καὶ ἀδελφικῆς ἀποκρίσεως καλλιγραφηθῆναι τοῦτο κωδίκιον. Τὸ γοῦν παρὰ τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ συντεθὲν γράμμα διαλαμβάνει ταῦτα ῥητῶς. Ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ερωτήματα ἅπερ χρήζουσιν οἱ Χριστιανοὶ οἱ κατοικοῦντες ἐν τῇ χώρᾳ τῶν Σαρα κηνῶν, καὶ ἐν ταῖς ἐξουσίαις αὐτῶν· ἐρωτηθέντα παρὰ Μάρκου τοῦ ἐλαχίστου ἐν τοῖς πατριάρχαις ᾿Αλεξανδρείας, ἐν ἡμέραις τῆς βασιλείας τοῦ εὐσε βεστάτου καὶ φιλοχρίστου βασιλέως ἡμῶν κυρίου Ισαακίου τοῦ ᾿Αγγέλου, καὶ ἐπὶ τοῦ ἁγιωτάτου καὶ cogitationis, a hi et culpa, et penæ obnoxii erunt. • panam. quæ vitiosa ft. s panam. h Marco Alexandrino, patriarcharum.

οἰκουμενικοῦ πατριάρχου κυρίου Γεωργίου. ἂν τὰ annos augeat Deus in dierum longitudinem.Mense ἔτη αὐξανεῖ ὁ Θεὸς εἰς μακρότητα ἡμερῶν. Μηνὶ Februario, indictionis 13, anni post incarnatioΦεβρουαρίῳ ἐπινεμήσεως ιγ', καὶ ἐτῶν μετὰ τὴν nem Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu σάρκωσιν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Christi, 1903. Ἰησοῦ Χριστοῦ ασφ. Inter. 1. Quæ in partibus Alexandria et Hierosolymorum leguntur liturgia, et conscriptæ dicun - tur fuisse a sanctis apostolis, Jacobo fratre Domini, et Marco, recipienda sunt a sancta et catholica Ecclesia, necne? Ερώτησις. Αἱ περὶ τὰ μέρη τῆς ᾿Αλεξανδρείας καὶ τῶν Ἱεροσολύμων ἀναγινωσκόμεναι λειτουργίαι, καὶ λεγόμεναι συγγραφῆναι παρὰ τῶν ἀφίων ἀποστόλων, Ἰακόβου τοῦ ἀδελφοθέου, καὶ Μάκρου, δεκταί εἰσι τῇ ἁγίᾳ καὶ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἢ οὔ; Απ. Ὁ μέγας ἀπόστολος Παῦλος, ὁ τῶν ἁγίων Res. Magnus apostolus Paulus, sanctarum Dei Εκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ ρήτωρ καὶ διδάσκαλος. Κοριν- Ecclesiarum orator et doctor, ad Corinthios scriθίοις ἐπιστέλλων, φησίν· 'Αδελφοί, παρακαλῶ ὑμᾶς bens, ait: Fratres, obsecro vos per nomen Doδιὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, mini nostri Jesu Christi, ut idem dicatis omnes, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες, καὶ μὴ ᾖ ἐν ὑμῖν σχί, nec sint in vobis dissidia: sitis autem compoσματα· ἦτε δὲ κατηρτισμένοι ἐν τῷ αὐτῷ νοῖ, καὶ ὅ siti i eadem mente, eademque voluntate. Dicimus ἐν τῇ αὐτῇ γνώμῃ. Φαμέν τοίνυν, ὡς οὔτε ἀπὸ θείας igitur, nos neque a sacra Scriptura, neque a Γραφῆς, οὔτε ἀπὸ κανόνος ἐκφωνηθέντος συνοδικώς canone synodice edito, edoctos fuisse sacrum ἀνεδιδάχθημεν, ἱεροτελεστίαν ὑπὸ τοῦ ἁγίου ἀποστό- ministerium i a S. apostolo Marco traditum. Soλου Μάρκου παραδοθῆναι· μόνος δὲ ὁ λβ΄ κανὼν τῆς lus enim 32 canon sancta et acumenicæ synodi ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συστάσης coactæ in Trullo magni palatii,ait a S. Jacobo Dei ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, φησὶν ὑπὸ τοῦ fratre mysticum sacrificium fuisse compositum. ἁγίου Ιακώβου τοῦ ἀδελφοθέου μυστικὴν ἱερουργίαν Attamen 85 canon sanctorum et omni laude celeσυντεθῆναι. Ο μέντοι πε᾿ κανὼν τῶν ἁγίων καὶ παν- brium Apostolorum, et 59 canon Laodicenæ ευφήμων ἀποστόλων, καὶ ὁ νθ᾿ κανὼν τῆς ἐν Λαο- synodi, enumerantes Veteris Testamenti et Novi, δικείᾳ συνόδου, ἀπαριθμούμενοι τὰ ὀφείλοντα παρ' ipsosque apostolicos libros, qui in usu nobis esse ἡμῖν πολιτεύεσθαι βιβλία τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης debent, nullam sacrificii sancti Jacobi vel sancti καὶ τῆς Καινῆς, καὶ αὐτὰ δὴ τὰ ἀποστολικά, Marci mentionem faciunt. Neque etiam catholica ἱερουργίας τοῦ ἁγίου Ἰακώβου ἢ τοῦ ἁγίου Μάρκου sanctissimi et acumenici throni Constantinopolis μνείαν ὅλως οὐ ποιοῦνται. ᾿Αλλὰ καὶ ἡ καθολική Ecclesia ullo modo eas liturgias agnoscit. PronunἘκκλησία τοῦ ἁγιωτάτου καὶ οἰκουμενικοῦ θρόνου tiamus igitur, non esse has recipiendas. Et si enim τῆς Κωνσταντινουπόλεως οὐδ᾽ ὅλως ταύτας ἐπιγι- ab iis facta sint, ab omni usu vacare jubentur, νώσκει. Ψηφιζόμεθα οὖν μὴ εἶναι δεκτὰς αὐτάς. Κἂν ut et alia multa. Idque manifestum est ex 85 caγὰρ ἐγένοντο. παντελοῖς ἀπραξίας κατεψηφίσθησαν, none sanctorum et benedictorum apostolorum, et ὡς καὶ ἄλλα πολλά. Καὶ δῆλόν ἐστιν ἀπὸ τοῦ πε' 2 canone sanctæ et acumenicæ synodi in Trullo κανόνος τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων, καὶ magni palatii coactæ: alter enim, apostolicus τοῦ β΄ κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου videlicet, definit duas Clementis epistolas, et παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, dispositiones i octo librorum ejus, legi quidem, Ὁ μὲν γὰρ, ὁ ἀποστολικὸς δηλαδή, διορίζεται τὰς verum non evulgari, ob arcana quæ in iis sunt τοῦ Κλήμεντος δύο ἐπιστολὰς, καὶ τὰς διαταγὰς τῶν recondita: alter autem vult eas neque legi, proὀκτὼ βιβλίων αὐτοῦ ἀναγινώσκεσθαι μὲν. μὴ δημο- pterea quod iis spuria quædam multa et a pietate σιεύσθαι δὲ, διὰ τὰ ἐν αὐταῖς μυστικά· ὁ δὲ θέλει aliena interposita sint ab hæreticis. Quamobrem ταύτας μηδὲ ἀναγινώσκεσθαι, διὰ τὸ παρεντεθῆναι omnes Ecc. e Dei sequi debent morem novæ αὐταῖς παρὰ ἑτεροδόξων πολλά τινα νόθα, καὶ τῆς Romæ, nimirum Constantinopolis, et sacra cele εὐσεβείας ἀλλότρια. Διὰ τοι τοῦτο καὶ ὀφείλουσι πᾶσαι brare juxta traditiones magnorum doctorum et αἱ Εκκλησίαι τοῦ Θεοῦ ἀκολουθεῖν τῷ ἔθει τῆς νέας luminarium pietatis, sancti Joannis Chysostomi Ῥώμης, ἤτοι τῆς Κωνσταντινουπόλεως· καὶ ἱερουρ- et sancti Basilii. Ait enim 41 caput, 1 tit. 2 lib. γεῖν κατὰ τὰς παραδόσεις τῶν μεγάλων διδασκάλων Basilicon: De quibus scripta lex non est, morem, καὶ φωστήρων τῆς εὐσεβείας, τοῦ ἁγίου Ἰωάννου quo Roma utitur, servari oportet. τοῦ Χρυσοστόμου καὶ τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Φησὶ γὰρ τὸ μα' κεφάλαιον τοῦ α΄ τίτλου τοῦ β΄ βίβλιου τῶν Βασιλικῶν· Περὶ ὧν ἔγγραφος οὐ κεῖται νόμος, παραφυλάττειν δεῖ τὸ ἔθος, ᾧ ἡ Ῥώμη κέχρηται. Ερώτησις β΄. Βιβλία διάφορα εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀνατολικὰς καὶ νοτίους χώρας· καὶ τὰ μὲν ὀνομάζονται Διδασκαλίαι τῶν ἁγίων ἀποστύλων, τὰ δὲ, Ὁράσεις τοῦ ἁγίου Παύλου. Ερωτῶ οὖν εἰ ὀφεί— λομεν ἀναγινώσκειν αὐτὰ; Inter. 2. Varii reperiuntur libri, in orientalibus et meridionalibus regionibus: et alii nomi nantur Præcepla sanctorum apostolorum: alii, Visiones sancti Pauli. Quæro an bi nobis legendi sint? I conglutinati. 1 sacram caremoniam. k sacra carimonia. I præceptioncs. PATROL. GR. CXIX.

Res. Cum Dominus et Deus et Servator noster Jesus Christus in Evangeliis dicat, Videte ue decipiamini: multi enim venient in nomine meo, dicentes, Quia ego sum, et tempus appropinquavit: pronuntiamus et nos, Dei Ecclesiam nosse me et confiteri apostolica præcepta, et visiones, et disciplina - librorum, quæ 85 apostolico canone declarantur,et Dei præconum voces iis esse creditas. Præter hos alium nullum novit apostolicum commentarium °. Observandum igitur, ut ab hæreticis ficta aversemur mendacia. Absinthio enim amariora, licet per nominum sanctorum apostolorum inscriptionem mellitam referant placentam. Inter. 3. Sexaginta Basilicorum capita al nostras regiones non pervenerunt: ideoque quantum ad ea pertinet, in tenebris versamur. Quærimus, an ob eam rem damnemur. Απ. Τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν Εὐαγγελίοις εἰπόντος· Βλέπετε μὴ πλανηθῆτε· πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες, Ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ ὁ καιρὸς ἤγγικε ψηφιζόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὅτι ἀποστολικὰς διδασκαλίας, καὶ δράσεις, καὶ διδάξεις τοῦ Θεου Εκκλησία για νώσκει καὶ ὁμολογεῖ τὰ ἐν τῷ πε᾿ ἀποστολικῷ κανόνι δηλούμενα βιβλία, καὶ πιστευόμενα εἶναι τῶν θεοκηρύκων φωνάς. ἕτερον δέ τι παρὰ ταῦτα οὐκ οἶδεν ἀποστολικὸν σύγγραμμα. Παρατηρητέον οὐκ ἀποστρέφεσθαι τὰ πεπλασμένα παρὰ τῶν αἱρετικῶν σχεδιάσματα. Αψινθίου γὰρ πικρότερὰ εἰσι, κἂν μελιτοῦτταν διὰ τῆς ἐπιγραφῆς τῶν ὀνομάτων των ἁγίων ἀποστόλων ὑποκρίνωνται. Ερώτησις γ΄. Τὰ ἑξήκοντα κεφάλαια τῶν Βασι λικῶν οὐ διεδόθησαν εἰς τὰς χώρας ἡμῶν· διὰ τοῦτο νυχτοβπτομεν ὅσον τὸ εἰς αὐτά. Ζητούμεν οὖν με θεῖν, εἰ ἐντεῦθεν κατακρινόμεθα. Res. Quæcunque lex ait, iis ait qui in lege sunt, Απ. “Οσα ὁ νόμος λαλεῖ, τοῖς ἐν τῷ νόμῳ λέγει, secundum magnum Apostolum. Qui igitur ob vitam κατὰ τὸν μέγαν ᾿Απόστολον. Οἱ γοῦν αὐλοῦντες βίον gloriantur orthodoxam, sive ex oriente sint, sive ὀρθόδοξον, κἂν ἐξ ἀνατολῶν ὡσι, κἂν ἐξ ᾿Αλεξαν ex Alexandrinorum plaga, sive aliunde, Romani δρέων, κἂν ἑτέρωθεν, Ρωμαίοι λέγονται, καὶ κατὰ dicuntur, et secundum leges vivere coguntur. Non νόμους ἀναγκάζονται πολιτεύεσθαι· τῷ νόμῳ δέ τῷ astringuntur tamen lege, quæ ait, Non oportet Ro- φάσκοντι, Οὐ δεῖ Ῥωμαῖον ἄνδρα νόμον ἀγνοεῖν, οὐ manum virum leges ignorare. ii enim soli, qui συσφίγγονται. Μόνοι γὰρ οἱ κατοικοῦντες τὴν Ῥώ habitant Romam, regiam videlicet civitatem, quæ μην, τὴν βασιλίδα δηλονότι τῶν πόλεων, την κατά similibus est munita propugnaculis, et multis abun- ησφαλισμένην ὁμοίοις πυργώμασι, καὶ πολλοὺς πλου dat jurisperitis, horum ferreis tenentur pedicis. τούσαν νομομαθείς, τοῖς ἐκ τούτων σιδηροπέδαις Ideoque si hi legem ignorare se allegent, veniam κατέχονται. Διὸ οὗτοι μὲν ἀγνοῆσαι νόμον διενιστά non consequuntur, sive manuales sint operarii, c μενοι, οὐ συγγινώσκονται και χειρωνάκται, και sive circumforanei sint aliqui, et litterarum impe- ἀγύρται τινὲς ὡσι, καὶ γραμμάτων ἀνήκοοι· ὡς δύο riti: ut qui possint a suis civibus legum discere νάμενοι τὰ τῶν νόμων μαθεῖν ἀπὸ τῶν συγκατοίκων tenorem. Qui autem extra Roman agunt, agre- αὐτῶν. Οἱ δὲ ἔξω τῶς Ρώμης διάγοντες, ἀγρόται stes P scilicet et reliqui, multoque magis Alexan- δηλονότι, καὶ λοιποί, πολλῷ δὲ πλέον ᾿Αλεξανδρεις, drini, legem civilem ignorantes. veniam merentur. νόμον πολιτικὸν ἀγνοήσαντες συγγινώσκονται. Καλόν Bonum ergo est, ut hi quoque interrogent, et γοῦν ἐστι καὶ τούτους ἐρωτᾷν, καὶ μάνθανειν τὰ legitima præcepta discant. Quod si est difficile, ve- νομικά παραγγέλματα· εἰ δὲ δυσχερές ἐστι, συγγνώ niam sunt consecuturi. μης ἀξιωθήσονται. Inter. 4. An extra periculum, sacra, itemque laici fenori dent pecuniam, an potius sit iis exitiosum? Ερώτησις δ'. Ακίνδυνόν ἐστι τοῖς ἱερωμένοις, ναὶ μέντοι καὶ τοῖς λαϊκοῖς, ἐπὶ τόκῳ δανείζειν, ἢ μᾶλλον ολέθριον; Res. Mosaica quidem lex,Non fenerabis, inquit Απ. Ὁ μὲν Μωσαϊκός νόμος, Οὐκ ἐκτοκιεῖς, argentum tuum fratri tuo: civilis autem agnoscit φησί, τὸ ἀργύριόν σου τῷ ἀδελφῷ σου· ὁ δὲ πολι usuras centesimas et trientes. Definit enim ut se- τικὸς ἐπιγινώσκει τόκους ἑκατοστιαίους, καὶ ἀπὸ natores accipiant usuras trientes, nimirum in sin- τρίτης ἑκατοστῆς. Διορίζεται γὰρ τοὺς συγκλητι gulas libras nummos quatuor. Negotiatores autem " κοὺς λαμβάνειν τόκους ἀπὸ τρίτης ἑκατοστῆς· ἤγουν vulgares, et cateros, dimidiam centesimæ, nimi- ἐφ' ἑκάστῃ λίτρα νομίσματα δ'. Τοὺς κοινολείτας rum in singulas libras nummos sex. Eos vero, qui πραγματευτὰς, καὶ λοιποὺς, ἡμιεκατοστιαίους. ἤγουν maritimum fenus contrahuntr, pro singulis libris ἐφ' ἑκάστῃ λίτρα νομίσματα Γ'. Τοὺς δὲ διδόντα: nummos duodecim. Quonam autem modo cente- διαπόντιον δάνειον, ὑπὲρ ἑκάστης λίτρας νομίσματα simæ vocentur usura, cum libræ quantitas non ιβ΄. Όπως δὲ καλοῦνται οἱ τόκοι ἑκατοστιαῖοι, τῆς perveniat ad solidos centum, sed ad septuaginta λίτρας μὴ συμποσουμένης εἰς νομίσματα ρ, ἀλλὰ duos: non est dicendi tempus, ne opus fiat præter εἰς οβʹ, καιρὸς οὐκ ἔστι λέγειν· ἵνα μὴ ἔργον τὸ πάρο opus. Et hæc quidem de laicis. Sacralis vera fe- εργον γένηται. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ λαϊκῶν. Τοὺς neratione prorsus interdietum est. Ait enim hæc ἱερωμένους δὲ τοκίζειν παντελῶς ἀπηγόρευται. Φησὶ " * agnoscere. = doctrinas. o scriptum. p rustici. q laicos.: qui trajecticiam pecuniam mutuo dant.

γὰρ ὁ μδ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτα ῥητῶς· nominatim 44 sanctorum apostolorum canon: Επισκοπος ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος τόκους ἀπαιτῶν τοὺς δανειζομένους, ἢ παυσάσθω, ἢ καθαιρείσθω. Καὶ ὁ ιζ' κανὼν τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς α΄ συνόδου ταῦτα διέξεισιν· Ἐπειδὴ πολλοὶ ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζόμενοι, την πλεονεξίαν καὶ τὸ αἰσχροκερδές διώκοντες, ἐπελάθοντο τοῦ θείου Γράμματος, λέγοντος, Τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωκεν ἐπὶ τόκῳ· καὶ δανείζοντες ἑκατοστὰς ἀπαιτοῦσιν, ἐδικαίωσεν ἡ ἁγία καὶ μεγάλη σύνοδος, ὡς εἴ τις εὐρεθείη μενὰ τὸν ὅρον τοῦτον τόκους λαμβάνων ἐκ μεταχειρήσεως, ἢ ἄλλως ἐπερχόμενος τὸ πρᾶγμα, ἢ ἡμιολίας ἀπαιτῶν, ἢ ἕτερόν τι ἐπινοῶν αἰσχροκερδείας ἕνεκα, καθαιρεθήσεται τοῦ κλήρου, καὶ ἀλλοτρίος τοῦ και νόνος ἔσται. Τὰ αὐτά φησι καὶ ὁ δ᾽ κανὼν τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου, καὶ ἕτεροι ή Ερώτησις ε΄. ᾿Ακίνδυνόν ἐστιν ιερατεύειν ὀρθο δόξους, Σύρους, καὶ ἐξ ᾿Αρμενίων, ἀλλὰ μὴν καὶ ἐξ ἑτέρων χωρῶν τινὰς πιστοὺς, κατὰ τὴν οἰκείαν διάλεκτον· ἢ παντοίως ἀναγκάζονται μετὰ Ελληνίδος ἱερατεύειν γραφῆς; Απόκρισις. Ο μεγὰς ἀπόστολος Παύλος Ρωσ μαίοις ἐπιστέλλων φησίν· Ἦ Ἰουδαίων μόνων ὁ Θεός; οὐχὶ δὲ καὶ ἐθνῶν; ναὶ καὶ ἐθνῶν. Οἱ γοῦν ὀρθοδοξοῦντες ἐν πᾶσι, κἂν ὦσι τῆς Ἑλληνίδος φωνῆς πάμπαν ἀμέτοχοι, μετὰ τῆς ἰδίας διαλέκτου ἱερουργή - σουσιν, ἀντέγραφα ἔχοντες τῶν συνήθων ἁγίων εὐχῶν ἀπαράλλακτα, ὡς μεταγραφέντα ἐκ κοντακίων καλλιγραφηθέντων διὰ γραμμάτων Ελληνικῶν. Ερώτησις 5΄. Εῤῥαβωνίσατο τις γυναῖκα, καὶ ἐτελεύτησε πρὸ τοῦ ἱερολογηθῆναι μετ᾿ αὐτῆς, ὡς νενόμισται, καὶ πρὸ τοῦ συναφθῆναι αὐτῇ, ἀκίνδυνόν ἐστι ταύτην λαβεῖν τὸν τούτου ἀδελφὸν, ἢ οὔ; G ᾿Απ. Τὸ καλὸν οὐκ ἔστι καλὸν, εἰ μὴ καλῶς γέ νηται. Ει γοῦν ἡ μνηστεία, ἤτοι ὁ ἀῤῥαβὼν, ἐτελέσθη κατὰ τὴν ὑποτύπωσιν τῆς νεαρᾶς νομοθεσίας του ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, μετὰ τελετῆς τῶν συνήθων ἁγίων εὐχῶν· τῆς γυναικὸς οὔσης δωδεκαετούς, τοῦ δὲ ἀνδρος τὸν τεσσα ρεσκαιδέκατον χρόνον ἀνύσαντος, οὐ λήψεται ταύτην εἰς γάμον ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ. Ὁ γὰρ οὕτω τελεσθεὶς ἀῤῥαβὼν ἐν πᾶσι τῷ νομιμῳ γάμῳ ταυτίζεται. Εἰ δὲ κατὰ τὴν κρατοῦσαν συνήθειαν. ὡς μανθάνομεν, εἰς πάντα σχεδὸν τὰ μέρη τοῦ Νόμου καὶ τῆς ᾿Ανατολῆς, ἀλλοτρόπως, ὁ θανὼν τὴν περιοῦσαν ήδῥαβωνίσατο, συζευχθείη νομίμως αὐτῇ ὁ τούτου αὐτάδελφος. Ερώτησις ζ. Απροκριματίστως διακονικοῦ ἢ ἱερατικοῦ βαθμου ἀξιωθείη ὁ διὰ τὸ τελευτῆσαι τὴν μνηστευθεῖσαν αὐτῷ, ἑτέραν σύμβιον ἀγαγόμενος, ἢ ὡς δίγαμος κωλυθήσεται. ᾿Απ. Εἰ μὲν κατὰ τὴν τῆς ῥεθείσης νεαρᾶς ἀποτύπωσιν ἠῤῥαβωνίσατο τὴν ἀποιχομένην μνηστὴν, ἑτέρα γυναικὶ μετὰ τὸν ταύτης θάνατον συζευχθείς, οὐκ ἀξιωθείη βαθμοῦ τινος τῶν τοῦ βήματος. Δίγαμος γὰρ λογίζεται. Εἰ δὲ παρὰ τὴν ταύτης περίληψιν s peractione. Episcspus, aut presbyter, aut diaconus, usuras ab iis exigens, quibus mutuum dedit, vel desinat, vel deponatur. Et 17 canon sanctæ et secumenicæ 1 synodi hæc: Quoniam multi, qui in canone recensentur, plura habendi studium et turpe lucrum persequentes, divinæ Scripturæ obliti sunt, quæ dicit: Argentum suum non dedit ad usuram; et fenerantes centesimas exigunt: æquum censuit sancta et magna synodus, ut si quis inventus fuerit post hoc statutum usuras mutuo sumere, vel eam rem aliter persequi, vel sesqui alteras exigere, vel aliquid alius excogitare turpis quæstus gratia, e clero deponatur, et sit alienus a canone. Eadem et 4 canon Laodicenæ synodi, et alii. Inter. 5. An orthodoxi Syri et ex Armeniis, necnon ex aliis regionibus aliqui fdeles propria lingua extra periculum sacra celebrent, an vero cogantur prorsus cum Græca scriptura sacerdotio fungi? Res. Magnus apostolus Paulus ad Romanos scribens inquit: Ad Judaeorum taetum Deus? Num et gentium? certe et gentium. Qui igitur recte in omnibus de fide sentiunt, et si sint Græcæ linguæ omnino expertes, propria dialecto sacra confcient, exemplaria consuetarum sacrarum precum habentes non evariantia, ut desumpta ex contaciis græ canicis litteris eleganter descriptis. Inter. 6. Desponsavit quis sibi mulierem, et priusquam cum ea per benedictionem,sicut constitutum est, initiaretur, et cum ea copularetur, decessit: an ea impune nubet hujus fratri, necne? Hes. Quod bonum, non bonum est, nisi bene fiat. Si igilur sponsalia et arrhabonis datio per fecta sint juxta dispositionem novellæ constitutionis inclyti imperatoris, domini Alexi Comneni, cum consecratione *solitarum sanctarum precum, femina evcedente annum duodecimum, virum autem decimum quartum, non ducet eam uxorem frater ejus. Itaque enim perfectus arrhabo legitimis nuptiis in omnibus assimilatur. Quod si juxta consuetudinem,quæ (ut didicimus) obtinet in omnibus fere Austri et Orientis partibus, præmortuus aliter sibi superstitem desponsaverat: hujus germanus ei legitime conjungatur. Inter. 7. Au siue præjudicio diaconico et sacerdotali gradu dignus habebitur, qui cum mortua ipsius esset sponsa, alium conjugem duxit, an velut binubus prohibebitur? Res. Si quidem juxta prædictæ novellæ formam desponderat sibi mortuam sponsam,post ejus mortem alii uxori conjunctus non consequetur ullum allaris gradum: binubus enim censetur. Sin au tem præter ejus tenorem cum mortuo sponsa

contractum iniverat,sine impedimento sacrabitur, τὸ τελευτῆσαν ἐμνηστεύσατο γύναιον; ἀπαρεμποδίστως ut qui bigamus non censeatur. ἱερωθήσεται, ὡς μὴ λογιζόμενος δίγαμος. Inter. 8. Si sacerdos tonsus fuerit, concessum erit ei post tonsuram sacrificare, annon? Ερώτησις η'. Ἱερεὺς ἐὰν ἀποκαρῇ, ἐκχωρηθείη ἱερουργεῖν μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν, ἢ ο; El Ras. Cum aecundus canon sanctæ etœcumenica Απ. Τοῦ β΄ κανόνος τῆς ἐν τῷ ἁγιωτάτῳ θρόνῳ synodi coactæ in sanctissimo throno Constantino- τῆς Κωνσταντινουπόλεως συστάσης ἁγίας καὶ οἰκου polis hæc nominatim pronuntiet: Etiamsi huc μενικῆς συνόδου ταῦτα κατά ῥῆμα διεξιόντος· Εἰ καὶ usque nonnulli antistites, qui ad monachorum ha- μέχρι τοῦ νῦν ἔνιοι τῶν ἀρχιερέων, εἰς τὸ τῶν μου bitum descenderant, ut in episcopali fastigio ma- ναχῶν τατιόντες σχῆμα, ἐν τῷ τῆς ἀρχιερωσύνης nerent, vim adhibuerunt: et cum hoc facerent, εβιάζοντο διαμένειν ὕψει........ ἀλλ᾽ οὖν ἡ ἁγία neglecti sunt: sancta tamen et universalis hæc sy- παὶ οἰκουμενική σύνοδος αὕτη, καὶ τοῦτο ρυθμίζουσα nodus, hanc negligentiam quoque corrigens, et ad τὸ παρόραμα, καὶ πρὸς τοὺς ἐκκλησιαστικούς θεο ritus ecclesiasticos hanc inordinatam actionem re- σμοὺς τὴν ἄστακτον ταύτην ἐπανάγουσα πράξιν, ὥρι digens, statuit ut si quis episcopus, vel aliquis σεν ἵνα εἴ τις ἐπίσκοπος ἤ τις ἄλλος τοῦ ἀρχιερατικοῦ alius ex pontificali dignitate, voluerit ad vitam αξιώματος πρὸς τὴν μοναχικόν θελήσεις κατελθεῖν monasticam descendere, vel poenitentiæ locum im- βίον, καὶ τὸν τῆς μετανοίας τόπον ἀναπληρῶσαι, μηplere, ne amplius antistitis dignitatem usurpet. κέτι λοιπὸν τῆς αρχιερατικῆς ἀντιποιηται ἀξίας. Αἱ Monachorum enim professiones, subjectionis et γὰρ τῶν μοναχῶν συνθῆκαι ὑποταγῆς ἔχουσι λόγον, discendi cupiditatis rationem habent, non autem και μαθητείας, ἀλλ᾽ οὐχὶ διδασκαλίας καὶ προεδρείας doctrinæ vel primatus: nec alios pascere, sed se οὐδὲ ποιμαίνειν ἄλλους, ἀλλὰ ποιμαίνεσθαι επαγγέλ pasci profitentur. Εt ideo, quemadmodum prædi- λονται. Διὸ, καθὰ προείρηται, θεσπάζομεν μηκέτι τινὰ ctum est, decernimus ut nemo eorum, qui in τῶν ἐν ἀρχιερατικῷ καταλόγῳ καὶ ποιμένων εξεταζο episcopalem pastorumque catalogum relatus est, μένων εἰς τὴν τῶν ποιμαινομένων καὶ μετανούντων ad eorum, qui pascuntur et agunt penitentiam,lo- χώραν ἑαυτὸν καταβιβάζειν. Εἰ δέ τις τοῦτο τολμήσειε cum se dimittat. Si quis autem hoc facere ausus πρᾶξαι μετὰ τὴν ἐκφώνησιν καὶ διάγνωσιν τῆς νῦν ἐπε fuerit, post denuntiationem et declarationem hujus πεφωνημένης ψήφου, αὐτὸς ἑαυτὸν τοῦ ἀρχιερατικοῦ edite sententia, ipse qui seipsum episcopali gradu αποστερήσας βαθμοῦ, οὐκέτι πρὸς τὸ πρότερον όσπερ privavit, non amplius ad priorem, quam factis de- ἠθέτησε διὰ τῶν ἔργων ἀξίωμα επαναστρέψει, Κατα spicatui habuit dignitatem revertetur. Comprehen- λαμβάνεται δὲ πρὸ τῆς ἐκφωνήσεως τούτου μὴ μόνον ditur autem et ante hujus promulgationem, non τοὺς τοῦ βήματος, ήγουν υποδιακόνους, διακόνους solum eos, qui altari serviunt, subdiaconos vide- καὶ ἱερεῖς, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀρχιερεῖς ἱερουρ licet diaconos et sacerdotes; sed et antistites ipsos γεῖν καὶ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν. Τῶν γοῦν ἀρχιερέων etiam post tonsuram sacrificare. Cum igitur anti- μετ' ἐμβριθείας κανονικῆς ἐκ τῆς ἱερωσύνης αποξε stites cum gravitate canonica a sacerdotio abalie- νωθέντων, διὰ τὸ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν εἰς τόπον nati sint,propterea quod post tonsuram ad locum μαθητιώντων καὶ μετανοούντων ἐλθεῖν, κάνουυθεν discipulorum et penitentium venerint, indeque απαλλοτριωθῆναι τοῦ διδασκαλικοῦ ἀξιώματος, πάνω alieni facti fuerint dignitate doctoria sacerdotes τως οἱ ἱερεῖς καὶ ἁπλῶς οἱ τοῦ βήματος ἀπαρεμπο omnino, et qui simpliciter allari serviunt etiam δίστως καὶ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν τὰ τῶν βαθμών post tonsuram citra impedimentum operabuntur ἐνεργήσουσι δίκαια. Καὶ πρὸ τῆς ἀποκάρσεως γὰρ quæ ad ipsorum gradus pertinent. Nam et ante ώσαύτως, καὶ μετὰ τὴν ἀπόκαρσιν μαθηταὶ καὶ tonsuram pariter, ac post eamdem fuerant et sunt ὑποτακτικοὶ ἦσαν καὶ εἰσί, discipuli et subjecti. Inter. 9. Si laicus in somnis imaginatus fuerit, meretur eo die divinarum sanctificationem participationem, necne? Et an sacerdos, qui idem passus est, sacra conficiet, necne? Res. Antistites (inquit sacra Scriptura) dona et hostias offerens, ad hominibus accipit, et quemnadmodum offert Deo pro populo, sic et pro seipso. Nam et eum premit carnalis infirmitatis pondus. Verum et per Mosem dixit Dominus, Mundi mumdum adeant. Maculam autem haberis in anima,sub velum meum non ingredietur,nec ad altare meum appropinquabit. Unde et tres sanctissimi patriarche throni Alexandriæ, sanctus Dionysius videlicet rescribens ad Basilidem episcopum,et magnus Athanasius,regulam præscribens monacho euidam Amum cognominato, et sanctus Timotheus, de re hujusmodi respondentes quibusdam, qui ipsos inΕρώτησις θ'. Λαϊκὸς ἐὰν φαντασθῇς, ἀξιωθείη αυθημερον τῆς τῶν θείων ἁγιασμάτων μεθέξεως, ή moi; καὶ ἱερεὺς ἐὰν φαντασθῇ, ἱερουργήσει κατ' αὐτὴν τὴν ἡμέραν τοῦ φαντασμού, ἢ οὐ; Αρ. Ο προσφέρων (φησί το Γράμμα τὸ ἱερόν δώρα και θυσίας ἀρχιερεὺς ἐξ ἀνθρώπων. λαμβάνεται, καὶ καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ· προσφέρει τῷ θεῷ, οὕτω δὴ καὶ περὶ ἑαυτοῦ· ἐπεὶ καὶ αὐτῷ· βάρος στρ κικῆς ἀσθενείας ἐπίκειται. Αλλά και διά Μωσέως εἶπεν ὁ Κύριος, Οἱ καθαροὶ τῷ καθαρῷ προσίτωσαν. Ὁ δὲ μώμον ἔχων κατὰ ψυχήν, πρὸς τὸ καταπέ τασμά μου οὐκ εἰσελεύσεται, καὶ πρὸς τὸ θυσιαστή ριόν μου οὐκ ἐγγιετ· ὅθεν καὶ τρεῖς ἁγιώτατοι πατριαρχει του θρόνου τῆς ᾿Αλεξανδρείας, ὁ ἅγιος Διονύσιος δηλαδή, ἀντιγράφων προς Βασιλείδην ἐπίσ σκοπον, ὁ μέγας Αθανάσιος κανονίζων τινὰ μονα. χόν, ᾿Αμοῦν ἐπονομαζόμενον, καὶ ὁ ἅγιος Τιμόθεος,

πρός τινας ερωτήσαντας περὶ τοιούτου τικὸς ἀποκρι- terrogaverant, olim ea, quæ sunt de laicis, conseνόμενοι, τέως τὰ περὶ τῶν λαϊκῶν ἀκολούθως ταῖς quenter divinis bis Scripturis expedierunt. Ait θείαις ταύταις Γραφαῖς διηυλύτωσαν. Φησὶ γὰρ ἡ enim sancti Dionysii responsio: Siquidem subjiciτοῦ ἁγίου Διονυσίου ἀπόκρισις, Εἰ μὲν ὑπόκειται tur mulieris desiderio, non debet. Quod si Satanas ἐπιθυμία γυναικός, οὐκ ὀφείλει· εἰ δὲ ὁ Σατανᾶς eum tentat, ut hac occasione abalienet a commuπειράζει αὐτὸν, ἵνα διὰ τῆς προφάσεως ταύτης nione sacramentorum, debet communione frui. ἀπαλλοτριώσῃ τῆς κοινωνίας τῶν μυστηρίων, ὀφείλει Quoniam tentator eo tempore non desinet ei strueκοινωνήσαι. Επεὶ οὐ παύσεται ὁ πειράζων κατ' ἐκεῖ- re insidias. Quamobrem et nos eadem de faicis νον τὸν καιρὸν ἐπιτιθέμενος αὐτῷ. Διὸ καὶ ἡμεῖς τὰ definientes, in episcopis, diaconis, et sacerdotibus αὐτὰ περὶ λαϊκών διοριζόμενοι, περὶ ἐπισκόπων, imaginationem passis per satanicum solum improδιακόνων καὶ ἱερέων φανταζομένων κατὰ σατανικὴν perium eamdem formam obtinere non novimus: καὶ μόνον ἐπήρειαν, τὸν αὐτὸν τόπον κρατεῖν οὐ operationem enim sacrificii eis potius occludendam διαγινώσκομεν, ἐπιζυγωθῆναι δὲ μᾶλλον αὐτοῖς τὴν censemus solo somnii libidinosi die, propter sacerτῆς ἱεροτελεστίας ἐνέργειαν κατὰ μόνην τὴν ἡμέραν dolii reverentiam, nisi forte mora periculosa sit, τῆς ὀνειρώξεως ψηφιζόμεθα, διὰ τὸ τῆς ἱερωσύνης, vel propter dici cclebritatem, vel utilitatem rei, σεβάσμιον. Εἰ μὴ τυχὸν κινδυνώδης ἐστὶν ἡ ὑπέρ- 5 Noctu enim frangi queat laqueus tentatoris, exalθεσις, ἢ διὰ τὸ τῆς ἡμέρας περιφανέστατον, ἢ διὰ tari autem sacrificii potestas. τὸ τοῦ πράγματος χρησιμώτατον. Τῇ νυκτὶ γὰρ συντριβείη μὲν ἡ παγὶς τοῦ ἐπηρεαστοῦ, ὑψωθείη δὲ τῆς ἱερουργίας ἡ δύναμις. Ερώτησις ι'. Ο μετὰ νομίμου συμβίου αυτού σαρκικῶς συναφθεὶς, ἀξιωθείη αἰθημερὸν τῆς τῶν ἁγιασμάτων μεταλήψεως, ἢ οὐ; " Απ. Ὁ θεοκήρυξ Παῦλος, ὁ τῆς ᾿Εκκλησίας μέσ γας διδάσκαλος, Δοκιμαζέτω (φησίν) ἕκαστος ἑαυτὸν, καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω, καὶ τοῦ ποτηρίου πινέτω. Καὶ πάλιν, Μὴ ἀποστερείτωσαν (φησίν) ἑαυτοὺς οἱ ὁμόζυγοι, εἰ μή τι ἐκ συμφώνου, ὅταν τῇ προσευχῇ τῆς ἁγίας κοινωνίας μέλλωσι προσελθεῖν. Καὶ τὸν Δαβὶδ δὲ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, ζητήσαντας ἐκ τῶν ἄρτων φαγεῖν τῆς προθέσεως, προησφαλίσατο ὁ ἀρχιερεὺς, εἰ καθαροί εἰσιν ἀπὸ κοίτης γυναικός. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ Μωσαϊκῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου ταῦτα ῥητῶς ἀνατάττονται· «Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Μωσήν, Καταβὰς διαμάρτυραι τῷ λαῷ τούτῳ, καὶ ἄγνισον αὐτοὺς σήμερον καὶ αὔριον. Καὶ πλυνάτωσαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τὴν ἡμέραν τὴν τρίτην.» Τῇ γὰρ ἡνέρᾳ τῇ τρίτη καταβήσεται Κύριος ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινά, ἐναντίον παντὸς τοῦ λαοῦ. Καὶ πάλιν, «Κατέβη Μωσῆς ἐκ τοῦ ὅρους πρὸς τὸν λαόν, καὶ ἡγίασεν αὐτούς· καὶ ἔπλυναν ἔπλυναν τὰ ἱμάτια. Καὶ εἶπε τῷ λαῷ, Γίνεσθε έτοιμοι τρίτῃ ἡμέρᾳ, καὶ μὴ προσέλθητε γυναικί.» Ὁ δὲ ἁγιώτατος πατριάρχης Αλεξανδρείας Τιμόθεος περί τούτου ἐρωτηθείς, ἔφησεν, οὐκ ὀφείλουσιν οἱ συμπλακέντες ομόζυγοι σαρκικώς καταξιούσθαι τῆς τῶν θείων ἁγιασμάτων μεταλήψεως, κατ᾿ αὐτὴν τὴν ἡμέραν τῆς σαρκικῆς αὐτῶν συνελεύσεως. Διὸ καὶ ἡμεῖς τοῖς οὕτω διορισθεῖσιν ἑπόμενοι, λέγομεν ὡς οὐκ ἔστιν ἐκχωρητές τοῖς ὁμοζύγοις ἡ τῶν ἁγιασμάτων μετάληψις, κατὰ τὴν ἡμέραν καθ᾽ ἣν συνήφθησαν σαρκικώς. Προστιθέαμεν δὲ ὡς ἐπεὶ ὁ αὐτὸς μέγας Τιμόθεος, ερωτηθεὶς κατὰ ποίαν ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος ὀφείλουσιν ἐγκρατεύεσθαι οἱ ὄμόζυγοι, ἀπεκρίνατο, Κατὰ τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν, διὰ τὸ ἐν αὐταῖς καὶ μᾶλλον τὴν πνευματικὴν θυσίαν τῷ Κυρίῳ προσφέρεσθαι· ἐξ ἀνάγκης ὀφείλουσιν υἱ 4 tentationem. scripta leguntur. Inter. 10. Qui cum legitima uxore sua carnaliter conjunctus fuerit, an eo die dignus habendus sit participatione sanctificationum necne? Res. Dei præco Paulus,magnus Ecclesia doctor, Examinet (inquit) unusquisque seipsum et sic ex pane comedal, et e calice bibat. Εt rursus, Ne privent, inquit, seipsos conjuges, nisi ex consensu, quando ad sancta communionis precationem accessuri sunt. Et Davidem eosque qui cum eo erant, quærentes comedere ex panibus propositionis, caule priusţinterrogavit pontifex, num mundi essent a concubitu mulieris. Sed et in Mosaico Exodi libro, hæc nominatim instituuntur: Et dirit Dominus adMosem, Descendens contestare populum hunc, purifca eos hodie et crus, et abluant vesti menla sua,et parati sint in diem tertium. Nam ter tio die descendet Dominus in montem Sina coram universo populo. Εt rursus, Descendit Moses de monte ad populum,et sanctifcavit eos: ablueruntque vestimenta. Et dixit populo, Estote parati die tertio,et ne congrediamini cum muliere. Sanctissimus autem Alexandriæ patriarcha Timotheus de hoc interrogatus, dixit: Non debent conjuges, qui carnaliter conjuncti sunt, promereri divinarum sanctificationum participationem per ipsum diem carnalts eorum complexus.Itaque nos hæc sic defnita sequentes, dicimus non esse conjugibus permittendam sanctificationum perceptionem,quo die carnaliter copulati sunt. Addimus autem, quod cum ipse magnus Timotheus interrogatus, quo die hebdomadis continentes esse debeant conjuges, responderit: Sabbato et Dominico, propterea quod magis eliam in eis spiritalis hostia Deo offeratur. Ac necessario debent conjuges a mutua communicalione separari quo die divinas sanctificationes assumunt, non modo ante ministrationem ipsam, sed etiam post eam. Εt optamus corrigi, quod pre-

ter divina instituta et præcepta circa sponsæ de- ομόζυγοι ἐκ τῆς πρὸς ἀλλήλους σαρκικῆς κοινωνίας ductionem in nuptiarum auspices maleft. Nam postquam sacra precatione initiati sunt, et divinas sanctificationes promeruerunt, ad carnalem festinant unionem, in nuptiarum deliciis lascivientes, sacra benedictionis vim non considerantes, et sanctificationum contemptionem. Conjuges ergo quo die divinas sanctificationes participaturi sunt, non tantum ante earum assumptionem, sed et post eam citra excusationem continenter se gerere debent. Quod si non faciant, gravioribus subjicientur penis. ἀποδιίστασθαι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς τῶν θείων για σμάτων μεταλήψεως. Οὐ μόνον πρὸ τῆς ἐπιστασίας αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ τὴν μετ᾿ αὐτήν. Καὶ εὐχόμεθα διορθωθῆναι τὸ κακῶς καὶ παρα τὰ θεῖα διατάγματα καὶ διδάγματα κατὰ τὴν νυμφαγωγίαν εἰς τοὺς νυμφοστόλους γινόμενον. Μετὰ γὰρ τὸ ἱερολογηθήνα: καὶ τῶν θείων ἁγιασμάτων καταξιωθῆναι αὐτοὺς, πρὸς σαρκικὴν κατεπείγουσιν ἕνωσιν οἱ τῶν ἡδέων του γάμου κατατρυφώσαντες· μὴ ἀναλογιζόμενοι τῆς ἱεροτελεστίας τὴν δύναμιν, καὶ τῶν ἁγιασμάτων τὴν καταφρόνησιν. ᾿Απαραιτήτως οὖν οἱ ὁμόζυγοι, καθ᾽ ἂν ἡμέραν τῶν θείων ἁγιασμάτων μέλλουσι μετασχεῖν, οὐ μόνον πρὸ τῆς μεταλήψεως τούτων ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν μετάληψιν, ὀφείλουσιν ἐγκρατεύεσθαι. Τοῦτο δὲ μὴ ποιοῦντες, αυστηροτέροις ἐπιτιμίοις ὑποβληθήσονται. Inter. 11. An, si sacerdos lavetur, possit eodem die sacra facere? et an laico liceat, postquam venerit in balneum,eodem die sacramenta assumere? Et e contrario, an sacerdos peracto sacrificio, vel laicus sumptis divinis sanctificationibus lavetur, aut vena sectionem patiatur, necne? Ερώτησις ια'. ᾿Εὰν ἱερεὺς λουθῇ, δύναται κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἱερουργῆσαι; καὶ λαϊκὸς μετὰ τὸ ἀπελθεῖν εἰς βαλανείον, ἐκχωρηθείη αὐθημερὸν τῶν μυστηρίων μεταλαβεῖν; καὶ ἐκ τοῦ ἐναντίου, ἱεροτελεστήσας ὁ ιερεὺς, ἢ ὁ λαϊκὸς θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθεὶς λουθήσεται, ἢ φλεβοτομηθήσεται, ἢ οὔ; Res. Galenus medicorum doctissimus, Balneum, Απ. Ὁ ἐν ἰατροῖς διδασκαλικώτατος Γαληνός, inquit, et sol, et gymnasium ad motum excitant, Βαλανείον, φησὶ, καὶ ἥλιος καὶ γυμνάσιον εἰς κίνησιν quæ ante quiescebant, excrementa. Itaque nihil eo- ἐξορμᾷ τὰ τέως ἡσυχάζοντα περιττώματα. Διὸ οὐδὲν rum, de quibus interrogasti, fet. Venarum enim ἐξ ὧν ἡρώτησας γενήσεται. Καὶ αἱ τομαὶ γὰρ τῶν sectiones, horum ostendunt vilia et proprietates, φλεβῶν ἐλέγχουσι τὰς τούτων κακίας καὶ ἰδιότητας, juxta Hippocratis præcepta: interdum quidem κατὰ τὰ Ἱπποκρατεια δόγματα· ποτὲ μὲν κυίσκου discussionem parientes, nonnunquam autem con- σαι διαφόρησιν, ποτὲ δὲ μᾶλλον στεγάνωσιν. Ινατί strictionem potius. Quid igitur? exspectatum forte γοῦν: προσδοκήσιμον ἴσως κακὸν τῇ σωτηριώδει τῶν malum salutari sanctificationum participationi con- ἁγιασμάτων μεθέξει συνάψωμεν, καὶ ῥαθυμία τὸ nectemus, et salutis nostræ lumen socordia obum- φῶς τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἐπηλυγάσωμεν; ὅπου γε brabimus? cum justa ratio sacrificantes tam ante, τοὺς ἱερουργοῦντας δίκαιος λόγος καταναγκάζει καὶ quam post sacrifcium, compellat cum omni com- πρὸ τῆς ἱερουργίας καὶ μετὰ τὴν ἱερουργίαν μετὰ punctione et reverentia ad Deum genuflectere, et πάσης κατανύξεως καὶ εὐλαβείας γονυκλυτεῖν πρὸς gratias agere ob Dominici corporis et sanguinis Θεόν, καὶ εὐχαριστεῖν χάριν τῆς τοῦ Συριακού σώ assumptionem, nec deliciari mollitiis, et aquarum ματος καὶ αἵματος μεταλήψεως, καὶ μὴ θρύπτεσθαι calidarnm aspersionibus. Quod si venæ incisionem βλακείαις καὶ ῥαντισμοῖς ὑδάτων θερμῶν. Εἰ δὲ τὴν morbus urgeat letalis, propter salutem ægrotantis φλεβοτομίαν κατεπείγει θανάσιμον νοσήμα, διὰ τὴν ea perficietur. σωτηρίαν τοῦ κάμνοντος τελεσθήσεται. Inter. 12. Si quis post sanctam assnmptionem vomuerit, per quam traditionem emendabitur? Ερώτησις ιβ΄. Ἐὰν ἐμέσῃ τις μετὰ τὴν ἁγίαν μετάληψιν, κατὰ ποίαν διορθωθείη παράδοσιν; Res. Sancte, inquit, custodiens sancta. expiabi- ᾿Απ. Ὁ μὲν φυλάττων (φησίν) οσίως τὰ ὅσια, tur v et sanctificabitur: gratiam autem prodens, ὁσιωθήσεται καὶ ἁγιασθήσεται· ὁ δὲ προδιδοὺς τὴν inquinabitur x. Si igitur ex ingluvie lapsus est in χάριν, βεβηλωθήσεται. Εἰ γοῦν ἐξ ἀκρασίας ὠλίσθη vomitum is, qui divinas sanctificationes assumpsit, σεν εἰς τὸν ἔμετον ὁ τῶν θείων ἁγιασμάτων μετα gravioribus penis emendabitur. Sin autem per in- λαβών, μετὰ σφοδροτέρων ἐπιτιμίων διορθωθήσεται cidentis forte agrotationis infestationem, episco- εἰ δὲ διὰ συμπεσόντος τυχαίως ἀῤῥωστήματος κάτ pali judicio moderatius coercebitur. Et hoc enim κωσιν, κατὰ τὴν ἐπισκοπικὴν διάκρισιν μετριωτέρως desertionis est opus. ἐπιτιμηθήσεται. Καὶ τοῦτο γὰρ ἔργον ἐστὶν ἔγκαταλείψεως. Inter. 13. An sine periculo sacrificabit quispiam, aut divina faciet baptismata in navi, vel domo non sacra? Ερώτησις ιγ΄. ᾿Ακινδύνως ἐν πλοίῳ ἢ ἐν ἀνιέρῳ οἰκίᾳ ἱερουργήσει τις, ἢ θεῖα τελέσει βαπτίσματα; Res. Dixit quidem Deus per Mosem ad Israel, ᾿Απ. Ὁ μὲν Θεὸς εἶπε διὰ Μωσέως πρὸς τὸν Ισραήλ, Hierosolymis et non alio ullo loco festum celebra- Εν Ἱεροσολύμοις καὶ οὐκ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ τινὶ ἑορτά pius evadet. = profanus fiet.

σεις Πάσχα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου. Εντεύθεν καθαρῶς bis Paschalis Domino Deo tuo. Inde clare innuens αἰνιττόμενος τοῦ Ἰουδαϊκού Πάσχα την παντελῆ Judaici Paschatis plenam vocationem, propter loci ἀπραξίαν, διὰ τὸ τοῦ τόπου μονώτατον. Ὁ δὲ νθ' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, καὶ ὁ προ κανὼν τῆς ἐν Καθαγένη συνόδου, καθαιρέσει καθυποβάλλουσι τὸν ἐν εὐκτηρίῳ οἴκῳ θεῖον ἐκτελέσαντα βάπτισμα. Διορίζονται γὰρ ἐν καθολικαῖς ἐκκλησίαις τὰ βαπτίσματα γίνεσθαι. Αλλὰ καὶ ὁ λα˙ κανών τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καὶ ὁ ιβ κανὼν τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συστάσης συνόδου, διατάττονται μετὰ ἐκχωρήσεως ἐπισκοπικῆς καὶ εἰς εὐκτηρίους οἴκους τελεῖσθαι βαπτίσματα. Ὁ μέντοι ἀοίδιμος βασιλεὺς κύριος Λέων, ὁ σοφὸς, βλέπων τὴν ὀρθόδοξον πίστιν εὐθηνουμένην ὡς ἄμπελον, καὶ αὐξανομένην ὡς νεόφυτα ἐλαιῶν, κύκλῳ τῆς τραπέζης τῶν ταύτης ἐκκλησιῶν, διωρίσατο ἐν δ' καὶ ἐν ιε΄ Νεαρᾷ θεσμοθεσίᾳ αὐτοῦ μὴ μόνον εἰς τὰς ἐκκλησίας ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς εὐκτηρίους οἴκους ἀδιαστίκτως ἱεροτελεστίας καὶ βαπτισμάτα γίνεσθαι. Διὸ κατὰ τὴν τούτων περίληψιν, ὁ μετὰ ἀντιμινσίου ἱερουργήσας, ἢ βαπτίσας εἰς εὐκτήριον οἶκον, μή ἱερωθέντα δι' ἐγκαινίων ἀνοιξίων, καὶ τοῦ συνήθους ἐνθρονισμοῦ, καὶ μέντοι καὶ διὰ λειψάνων ἁγίων ἐνσοριασμού (ταῦτα γὰρ εἰσι τῶν καθολικῶν Ἐκκλησιῶν ἀποθησαυρίσματα καὶ ὑψώματα), ἀλλ᾽ εἰς εὐχὴν οἰκιακὴν ἀφορισθέντα πιστῶν, ἢ εἰς οἰκίσκον πλοιαρίου τινὸς ἀποταμιευθέντα Θεῷ, καὶ ἁγίαις εἰκόσι κοσμούμενον, οὐ προκριματισθείη ὡς παραβάτης κανόνων καὶ ἀδιάφορος. Οὕτω γὰρ καὶ οἱ μετα τῶν αὐτοκρατόρον ἐπόμενοι κληρικοί, εἰς πεδιάδας ἐρήμους ἱερουργείν ἱερουργείν δεδικαίωνται, κατὰ μόνον τὸ εἰς ἐκκλησίαν ἀφορισθέν βαμβίκινον οἰκισκάριον. Ερώτησις ιδ'. ᾿Ακινδύνως ἱερουργήσει τις ἢ συνεύξεται μετὰ αἱρετικῶν, Ἰακωβιτών δηλαδὴ καὶ Νεστοριανῶν, εἰς ἐκκλησίαν αὐτῶν, εἴτε μὴν καὶ ἡμετέραν· ἢ κοινῆς μετ' αὐτοῦ μετάσχῃ τραπέζης· ἢ ποιήσει ἀνάδοχον ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἢ κατοιχομένων ποιήσει μνημοσύνα • ἢ μεταδώσει τῶν θείων ἁγιασμάτων αὐτοῖς; Ἡ στενοχωρία γὰρ τοῦ τόπου πολλὰ τοιαῦτα ποιεῖ. Καὶ ζητῶ τὸ ποιητέον. singularitatem. Canon autem 59 sanctæ et acumenicæ synodi coacta in Trullo magni palatii, et ca non 84 synodi Carthaginensis, depositioni subjiciunt eum, qui in oratoria domo divinum perfciunt baptisma. Statuunt enim baptismata in catholicis Ecclesiis debere feri. Sed et 31 canon synodi in Trullo, et 12 canon synodi coactæ in templo sanctorum apostolorum, constituunt ut et in oratoriis domibus baptismata fant cum permissu episcopi. Inclytus sane imperator dominus Leo philosophus, videns orthodoxam fidem exuberantem ut virem, et crescentem ut olivarum palmites in circuitu mensæ ecclesiarum ejus, definivit Bin 4 et 15 Novella, non tantum in catholicis ecclesiis, sed et in oratoriis domibus indistincte sacra ministeria, et baptismata fieri. Quamobrem juxta harum tenorem, qui cum antimensio sacra fecerit. aut baptisaverit in oratoria domo, non consecrata per initiatorias dedicationes, et solemnem throni inaugurationem, quin et per sanctarum reliquiarum tumulum (hi enim sunt catholicarum Ecclesiarum thesauri et exaltationes), sed in domesticam orationem fidelium separata,aut in navigii alicujus domunculu Deo destinata, et sanclis imaginibus ornata,non patietur præjudicium, perinde ac si canonum transgressor esset, nullamque eorum rationem habuisset.Sic enim et clerici, qui sunt in imperatorum comitatu. in campis solitariis sacra rite facere censentur, sub solo bombycino, quod est ecclesiæ destinatum, tentorio. Απ. Μὴ δότε τὰ ἅγια τοῖς κυσίν (ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν εἴρηκεν), μηδὲ βάλητε τους μαργαρίτας τῶν χοίρων ἐπίπροσθεν. Διὰ τοι τοῦτο καὶ ὁ ξδ΄ και η νὼν τῶν θεοκηρύκων ἁγίων ἀποστόλων φησίν, Εἴ τις κληρικὸς ἢ λαϊκὸς εἰσέλθῃ εἰς συναγωγὴν Ἰουδαίων ἢ αἱρετικῶν προσεύξασθαι, καθαιρείσθω καὶ ἀφοριζέσθω. Καὶ ὁ λγ' κανὼν τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου, ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ δ᾽ καὶ ὁ λδ' ταῦτά φησι περὶ τοῦ συγχωρεῖν τοῖς αἱρετικοῖς εἰσιέναι εἰς οἶκον Θεου, ἐπιμένουσι τῇ αἱρέσει, ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικῷ ἢ σχι σματικῷ συνεύχεσθαι. “τι οὐ δεῖ Χριστιανὸν ἐγκαταλείπειν μάρτυρας Χριστοῦ, καὶ ἀπιέναι πρὸς τοὺς ψευδομάρτυρας· τουτέστιν αἱρετικοὺς, ἢ αὐτοὺς τοὺς προειρημένους αἱρενικούς γενομένους. Οίτοι γὰρ ἀλλότριοι τοῦ Θεοῦ τυγχάνουσιν. Εστωσαν οὖν ἀνάθεμα οἱ ἀπερχόμενοι πρὸς αὐτοὺς. Διά τοι τοῦτο καὶ " Inter. 14. An sine periculo sacra vel vota simul faciet aliquis cum hæreticis, Jacobitis videlicet et Nestorianis, in eorum ecclesia, vel etiam in nostra,aut communem cum iis participabit mensam, aut faciet ex sancto lavacro susceptorem, aut mortuorum celebrabit memorias aut largietur illis divinas sanctificationes? Nam loci augustia multa hujusmodi faciunt. Quæro quid faciendum. Res. Ne detis sancta canibus, (inquit, Dominus et Deus noster) nec projiciatis margaritas ante porcos. Qua de causa et sexagesimus quartus canon Dei præconum sanctorum apostolorum ait: Si quis clericus, aut laicus, orandi causa ingressus fuerit in synagogam Judæorum, vel hæreticorum, deponatur et excommunicetur. Εt trigesimus tertius cauon Laodicenæ synodi, item sextus et trigesimus quartus, hæc ait de venia danda hæreticis in sua bæresi perstantibus ingrediendi domum Dei: quod non oportet una cum hæretico vel schismatico orare: Quod non oportet ullum Christianum Christi martyras relinquere,et ad falsos martyras, hoc est hæreticos, abire, vel eos, qui prius hæretici fuere. Hi enim sunt a Deo alieni. Sint ergo anathema, qui ad eos abeunt. Eam ob rem et nos

censemus, non excommunicationi tantum et depo- ἡμεῖς ψηφιζόμεθα μὴ μόνον ἀφορισμῶ καὶ καθαι sitioni subjiciendos laicos et clericos vota simul ρέσει καθυποβάλλεσται τοὺς λαϊκοὺς τε καὶ κληρι facientes in orthodoxorum vel hæreticornm eccle- κούς, συνεχομένους ἐν ἐκκλησίᾳ ὀρθοδόξων ἢ αἱρε sia, aut ubicunque vola cum eis simul facientes solemnia, et sacerdotali more, aut etiam cibum simul sumentes, verum et gravius coerceri, juxta divinorum canonum prædictorum tenorem. Locorum enim augustiæ et hæreticorum multitudo, orthodoxæ fidei non mutant integritatem. Inter. 15. Captivi Latini et alii ad nostras accedunt catholicas ecclesias,et participes fieri postulant divinarum sanctificationum: scire velim, an hoc eis concedendum sit. Res. Qui non est mecum, contra me est, (inquit, divinum Evangelium) et qui non colligit mecum, dispergit.Quoniam igitur ante annos multos,occidentalis Ecclesiæ (Romæ, inquam) celebris conventus divisus est ab aliorum qnatuor sanctorum patriarcharum spiritali communione, et ad mores institutaque divertit, a catholica Ecclesia, et ab orthodoxis aliena: quam ob causam neque Papa in divinis sacrificationibus y communi patriarchalium nominum relatione dignus habetur: non debet Latinicum genus manu sacerdotali per divina et immaculata mysteria sanctificari, nisi deponat prius, se a Latinicis institutis et consuetudinibus abstenturum, et secundum canones instructus fuerit, et orthodoxis adæquatus. Inter. 16. Divinarum sanctificationum assumptio arbitraria est monachis omnibus, clericis et laicis, qui non sunt prohibiti: ut quotidie fere per eam sanctificari possint. An ut sub pondere libratur - munus? Sed et in iis, qui ad congregationem conveniunt, necessitatem habet boni participatio, an arbitraria est, et spontanea? Res. Quemadmodum lege statutum est ª, dignis dari dignitates, sic sancta, sanctis. Quicunque igitur per vitæ integritaten,viam sibi ad divinam participationem complanarunt, sine impedimento admittentur, Neque enim hi omnino eam, ut rem quamlibei aliam, aggredientur, si gratiæ altitudinem considerent, et sacramenti magnitudinem. Cogi autem quemquam divinas sanctificationes'assumere, non placnit. Et si enim aliqui apostolico 9 canon usi, (sic inquiente, Quicunque fideles ingrediuntur et Scripturas audiunt, in precatione autem et sacra communione non permanent, ut Ecclesia confusionem afferentes, segregari oportet) velint eos, qui in ecclesiam conveniunt, etiam invitos cogi divinas sumere sanctificationes nos tamen canonem non sic interpretamur. Et enim fdeles quidem ad finem usque divini sacrificii, et α τικῶν, ἢ ὁπουδήποτε συνευχομένους αὐτοῖς ἱερατικώς, ἢ μὴν καὶ συνεσθίοντας ἀλλὰ καὶ μειζόνως κολάζεσθαι, κατὰ τὴν τῶν ῥηθέντων θείων κανόνων περίληψιν. Η γὰρ στενοχωρία τῶν τόπων καὶ ὁ τῶν αἱρετικῶν πληθυσμὸς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως οὐ μετα ήμειψε τὴν ἀκεραιότητα. Ερώτησις ιε΄. Αἰχμάλωτοι Λατίνοι καὶ ἕτε ροι παρουζιάζουσιν εἰς τὰς καθολικὰς ἐκκλησίας ἡμῶν, καὶ ζητοῦσι μεταλαβεῖν τὸν θείων ἁγιασμά των. Εἰ γοῦν ἐκχωρητέον τοῦτό ἐστι, ζητούμεν μαθεῖν. ᾿Απ. Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ, κατ᾿ ἐμοῦ ἐστι τὸ θεῖον ἔφησεν Εὐαγγέλιον) καὶ ὁ μὴ συνάχων μετ' ἐμοῦ, σκορπίζει. Ἐπεὶ οὖν πρὸ χρόνων πολλῶν ἀπεσχίσθη τῆς δυτικῆς Ἐκκλησίας (τῆς Ῥώμης φαμέν) τὸ περιώνυμον ἔθροισμα ἐκ τῆς τῶν ἑτέρων τεσσά ρων ἁγίων πατριαρχῶν πνευματικῆς κοινωνίας, καὶ ἀπεσχοινίσθη πρὸς ἔθη καὶ δόγματα τῆς καθε ολικῆς Ἐκκλησίας καὶ τῶν ὀρθοδόξων ἀλλότρια. Διὰ γὰρ τοῦτο οὔτε ἐν ταῖς θείαις ἱεροτελεστίαις, κοινῆς των πατριαρχικῶν ὀνομάτων ἀναφορᾶς ὁ πάπας ἠξίωται, οὐκ ὀφείλει γέτος Λατινικὸν ἐκ χειρὸς ἱερατικῆς διὰ τῶν θείων καὶ ἀχράντων μυ στηρίων ἀγιάζεσθαι· εἰ μὴ κατάθηται πρότερον ἀπέχεσθαι τῶν Λατινικῶν δογμάτων τε καὶ συνηθειών καὶ κατὰ κανόνας κατηχηθῇ, καὶ τοῖς ὀρθοδόξοισ ἐξισωθῇ. Ερώτησις ις'. Ἡ τῶν θείων ἁγιασμάτων μετάληψις αυθαίρετός ἐστι πᾶσι τοῖς μὴ κεκωλυμένοις μοναχοῖς κληρικούς τε καί λαϊκοῖς· ὥστε δύνασθαι τούτους καθ' κἑάστην σχεδὸν δι' αὐτῆς ἁγιάζεσται ἢ ὡς ὑπὸ στάθμης ζυγοστατεῖται τὸ δώρημα; ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς τούτων ἐκκλησιάζουσιν ἀναγκαστική ἐστι τοῦ ἀγαθου ἡ μετάληψις ἢ προαιρετέα καὶ αὐτοκέλευστος ᾿Απ. Ὡς νενόμισται δίδοται τοῖς ἀξίοις τὰ ἀξιώ ματα, οὕτω καὶ τοῖς ἁγίοις τὰ ἅγια. Ὅσοι γοῦν διὰ καθαρότητα βίου τῆς θείας μεταλήψεως τὴν ὁδὸν αὐτοῖς ἐξωμάλισαν, ἀπαρεμποδίστως δεχήσονται. Πάντως γὰρ οὐδὲ αὐτοὶ ταύτης ὡς τυχαίας κατατολμήσουσι, κατανοῦντες τὸ ὕψος τῆς χάριτος, καὶ τοῦ μυστηρίου τὸ μέγεθος. ᾿Αναγκαστικῶς δέ τινας τῶν θείων μεταλαμβάνειν ἁγιασμάτων οὐ δέδοκται. Κἂν γὰρ τινες τῷ ἀποστο λικῷ θ' κανόνι χρησαμένοι, (τῷ οὕτω λέγοντι· Πάντας τοὺς εἰσιόντας πιστοὺς καὶ τῶν Γραφῶν ἀκροωμένους, μὴ παραμένοντας δὲ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ ἁγίας με ταλήψει, ὡς ἀταξίαν ἐμποιοῦντας τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀφορίζεσθαι δεῖ), θέλουσι δὲ τοὺς ἐκκλησιάζοντας τῶν θείων μεταλαμβάνειν ἁγιασμάτων καὶ ἄκοντας· ἀλλ' ἡμῖν οὕτω τὰ τοῦ κανόνος οὐκ ἐκλαμβάνεται. Εκκλησιάζειν μὲν γὰρ τοὺς πιστοὺς μέχρι τέλους • in sacris cerimoniis. velut ad lancem ponderatur. a more receptum est,

τῆς θείας ἱεροτελεστίας, καὶ τῆς τελευταίας τοῦ ultima sacrificantis precationis renumerationisque ἱερουργοῦντος εὐχῆς, καὶ τοῦ ἀντιδώρου τῆς μετα- participationis, interesse concioni debere cenλήψεως, ψηφιζόμεθα· καὶ τοῖς οὕτω μὴ ποιοῦσι semus. Et iis, qui sic non faciunt, canonis inτὴν ἐκ τοῦ κανόνος ἐπισείομεν ἀγανάκτησιν. Μετα- dignationem vibramus: participare aulem eos λαμβάνειν δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀναγκάζομεν, διὰ τὴν τῆς non cogimus, ob conscientiæ tormentum. Animσυνειδήσεως βάσανον. Προσεκτέον οὖν, κατὰ τὴν τοῦ advertendum igitur, juxta prædicti canonis Lenoῥηθέντος κανόνος περίληψιν, μὴ ἀσυντάκτως ἐκ rem, ne qui conventui intersunt, inordinate a τῆς ἱερουργίας ὑποχωρεῖν τοὺς ἐκκλησιάζοντας· sacrificio revertantur. Sed cum ipsum ex Veleri ἀλλ᾽ ἐπεὶ αὕτη ἔκ τε τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ τῆς Νovoque Testamento pari modo magnificetur, et Νέας εἰς μίαν ταυτότητα μεγαλύνεται, καὶ μέχρι ad recitationem quidem usque sanctorum Evange μὲν τῆς τῶν ἁγίων Εὐαγγελίων ἀνακηρύξεως, της liorum, Davidicæ citharæ carmina sacramenti ceΔαυϊτικῆς κινύρας τὰ ψαλτῳδήματα τοῦ μυστηρίου lebrent potestatem: postea autem incruentebastia τὴν δύναμιν ἁγιάζουσι· μετὰ δὲ ταύτην τῆς ἀναι aperiantur vestibula, antistitibus permittentia suμάκτου θυσίας ἀνοίγονται τὰ προαυλία, ἐπιτρέποντα per humeralem amictum deponere, qui agni figura καὶ τοῖς ἀρχιερεῦσι τὸ μὲν ἐπωμάδιον ὁμοφόριον τὸ eleganter fabricatus est, et tractare veri vivifeique εἰς τύπον τοῦ ἀμνοῦ καλλιτεχνηθὲν ἀποτίθεσθαι, Agni sacramentum: si quidem ii, qui in congregaμεταχειρίζεσθαι δὲ τοῦ ἀληθοῦς καὶ ζωοποιοῦ ᾿Αμνοῦ τὸ tionem convenerunt, statim post sancla Evangelia μυστήριον· εἰ μὲν οἱ ἐκκλησιάζοντες εὐθὺς μετὰ τὰ ἅγια sponte discedant, non culpabuntur: sed si post Εὐαγγέλια, αυθαιρέτως ὑποχωρήσουσιν, οὐκ αἰτιχθήσον- incruentæ mysticæque victimæ principium,ulinorται· εἰ δὲ μετὰ τὴν καταρχὴν τῆς ἀναιμάκτου θυσίας dinali et offensores juxte excommunicabuntur. καὶ μυστικῆς, ὡς ἄτσκτοι καὶ σκανδαλισταὶ δικαίως ἀφορισθήσονται. Ερώτησις ιζ'. Οἱ μετὰ τοῦ ἀρχιερέως ἢ μετὰ τοῦ ἱερέως συλλειτουργοῦντες διάκονοι, ἀπαραιτήτως μεταλαμβάνειν ὀφείλωσιν, ἢ οὔ; ᾿Απ. Ὁ η' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων οὕτω φησὶν, Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, προσφοράς γινομένης μὴ μεταλάβη, τὴν αἰτίαν εἰπάτω. Καὶ ἐὰν ᾗ εύλογος, συγγνώμης τυγχανέτω. Εἰ δὲ μὴ λέγει, c ἀφοριζέσθω, ὡς οἴτιος βλάβης γινόμενος τῷ λαῷ, καὶ ὑπόνοιαν ποιήσας κατὰ τοῦ προσενέγκαντος ὡς μὴ ὑγιῶς προσενεγκόντος. Παρατηρητέον οὖν τοὺς ὑποδιακόνους καὶ τοὺς διακόνους, καὶ μᾶλλον τοὺς χειραπτήσαντας μεταλαμβάνειν τῶν θείων ἁγιασμάτων • ἢ μὴν τὴν αἰτίαν λέγειν δι᾿ ἣν τοῦ ἀγαθοῦ τούτου ἀπέστησαν. Τοῦτο γὰρ μὴ ποιοῦντες, ἀφορισθήσονται κατὰ τὴν τοῦ ρηθέντος κανόνος περίληψιν. Ερώτηεις τη'. ᾿Ακίνδυνόν ἐστι γίνεσθαι τὴν τῶν θείων ἁγιασμάτων διάδοσιν καὶ μετάληψιν μετὰ ψυχροῦ οἴνου καὶ ὕδατος· ἢ ἀπαραίτητόν ἐστι καὶ ζέον ὕδωρ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς μεταλήψεως εἰς τὰ ἅγια βάλλειν; Απ. Τοῦ λβ΄ κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλι του μεγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου καθαρέσει καθυποβάλλοντος τοὺς μὴ τελειοῦντας τὸ θεῖον καὶ ἅγιον ποτήριον ἐξ οἴνου καὶ ὕδατος, αἱρεσιῶταί τινες οὐκ ἀνέχονται βάλλειν ζέον εἰς τὸ ἅγιον καὶ θεῖον ποτήριον· Ότι (φασὶ) τὰ περὶ τούτου τῷ κανόνι οὐ διελήφθησαν. Ακούουσι δὲ, ὅτι τὸ ζέον τῷ ἁγίῳ αίματι προστιθέμενον τὴν δι' ὕδατος καὶ οἴνου ἕνωσιν τοῦ ἁγίου ποτηρίου οὐκ ἀλλοιοὶ ἐπὶ μηδὲ οὐκ ἕτερόν τι παρὰ τὸ ὕδωρ ἐστί. Βάλλεται δὲ εἰς πληροφορίαν τοῦ εἶναι ζωοποιά τὰ ῥεύσαντα ἀπὸ τῆς ἁγίας πλευρᾶς τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ σωτηρίου πάθους αὐτοῦ, τὸ αἷμα δηλονότι καὶ τὸ ὕδωρ· ἅτινα ἐξέῤῥευσαν ζέοντα ὡς ἐκ ζωοInter 17. Qui cum pontifice vel sacerdote comministrant diaconi, debent citra excusationem communionem assumere, annon? Res. Canon 8 sanctornm apostolorum sic ait: Si quis episcopus, presbyter, vel diaconus, vel ex sacerdotali catalogo, facta oblatione non comιηunicaverit, causam dicat: et si probabilis fuerit, veniam consequetur; sin vero minus, segregetur, ut qui populo offensionis causa sit, et suspicionem dederit adversus eum, qui obtulit, quasi non digne obtulerit.Observandum igitur, ut subdiaconi,etdiaconi et polius sacra contrectantes, divinassanctifica tiones assumant, vel certe causam dicant, ob quam eo bono abstinuerunt. Id cnim si non faciant, juxta prædicti canonis tenorem excommunicabuntur. Inter 18. Au sine periculo divinarum sanctifica tionum distributio et assumptio fant cur frigido vino et aqua: an sine excusatione aqua f rvens participationis tempore in sancta sit mittenda? Res. Cum 32 canon sanctæ el acumenicæ synodi, coaclæ in Trullo magni palatii, depositioni subjiciat eos, qui divinum et sanctum poculum non consecrant ex vino et aqua; hæresivtæ aliqui non patiuntur calidam infundi in sanctum et divinum poculum, Quia, inquiunt, de eo nihil canone comprehnsun est. Audiurt autem, fervenien sancto sanguini additam, unionem aquæ et viui sancti calicis non mutare, quia præter aquam nihil est aliud. Infunditur autem, ut vivificasse constet, quæ fluunt e sancto latere Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi, tempore salutaris passionis ejus, sanguinem videlicet et aquam, quæ ferventia efluxerunt, velut ex vivifco deifcato corpore vivifca. Qui sic igitur non faciunt,

nec inde miraculi magnificant magnitudinem, sed ποιοῦ τεθεωμένου σώματος ζωοποιά. Οι γοῦν μή aqua frigida vinoque utuntur in divinarum san- ποιοῦντες οὕτω, καὶ τὸ τοῦ θαύματος καντεύθεν ctificationum participatione; non credunt etiam μεγαλύνοντες μέγεθος, ἀλλὰ διὰ ψυχροῦ ὕδατος καὶ post salutarem Domini mortem sancto corpori οἴνου τὴν τῶν θείων μυστηρίων ποιοῦντες μετάejus inesse deitatem, sed ab eo abscessisse, ληψιν, οὐ πιστεύουσι καὶ μετὰ τὸν σωτήριον τοῦ esseque cujusmodi nostra corpora. Quæ magna Κυρίου θάνατον παρὰ τῷ ἁγίῳ σώματι αὐτοῦ τὴν hæresis est nugatio. Magnus enim inter sanctos θεότητα εἶναι, ἀλλὰ ἀποστῆναι ἐκ τούτου καὶ εἶναι Joannes Damascenus. In sepulcro, inquit, corpo- κατὰ τὰ ἡμέτερα σώματα. Όπερ μεγάλης αἱρέσεως raliter: in inferno autem cum anima, ut Deus: ἐστι φλυάρημα. Ὁ γὰρ μέγας ἐν ἁγίοις Ἰωάννης ὁ in paradiso vero cum latrone, et in throno fuisti, Δαμασκηνός, Εν τάφῳ (φησί) σωματικῶς· ἐν ᾅδῃ Christe, cum Patre et Spiritu, omnia implens, δὲ, μετὰ ψυχῆς, ὡς Θεός. ἐν παραδείσῳ δὲ, μετὰ quiincircumscriptus es. Qui igitur divinum poculum λῃστοῦ· καὶ ἐν θρόνῳ ὑπῆρχες, Χριστέ, μετὰ Πατρὸς aqua fervente non consecrant, ut hærosiolæ e sorte καὶ Πνεύματος· πάντα πληρῶν, ὁ ἀπερίγραπτος. orthodoxorum expellentur. Οἱ γοῦν μὴ διὰ ζέοντος ὕδατος τελειοῦντες τὸ θεῖον ποτήριον, ὡς αἱρεσιῶται, τῆς μερίδος τῶν ὀρθοδόξων ἐκκηρυχθήσονται. Inter. 19. Sacerdos sæcularis rectene confessiones aliquorum hominum cum perinissu episcopi suscipiet, annon? Res. Divini canones, qui confessionem reconciliationis sacerdotibus cum episcopali venia b committunt, multo antiquiores sunt sancto Pachomio, qui diguus habitus est, ut per visionem angelicam monachorum habitum videret. Quamobrem monachorum nusquam meminerunt, sed presbyterorum simpliciter. Episcopali ergo judicio laicis sacerdotibus jus confessionis potestas concedetur c, et per eam reconciliatio pœnitentium. Inter. 20 An sine præjudicio transeant monachi ex monasteriis, ubi detonsi sunt, in alia, necne? Ερώτησις ιθ΄. Λαϊκὸς ἱερεὺς μετὰ ἐπιτροπῆς ἐπισ κοπικῆς καλῶς ἐξαγορείας ἀνθρώπων τινῶν ἀναδέξεται, ἢ οὐ; Απ. Οἱ θεῖοι κανόνες τὴν ἐξαγορείαν τῆς κατ αλλαγῆς τοῖς ἱερεῦσι μετὰ προτροπῆς ἐπισκοπικῆς ἀναθέμενοι, κατὰ πολὺ προγενέστεροι τοῦ ἁγίου Παχωμίου εἰσὶν, ἀξιωθέντος ἰδεῖν δι᾽ ὀπτασίας ἀγω γελικῆς τὸ σχῆμα τῶν μοναχῶν. Διὰ γὰρ τοῦτο οὐδὲ μέμνηνται που μοναχῶν, ἀλλὰ πρεσβυτέρων ἁπλῶς. Κατὰ κρίσιν γοῦν ἐπισκοπικὴν τοῖς λαϊκοῖς ἱερεῦσιν ενδυνάμως ἐπιτραπήσεται τῆς ἐξαγορείας τὸ δίκαιον, καὶ διὰ ταύτης ἡ τῶν μετανοούντων καταλλαγή. Ερώτησις κ'. 'Απροκριματίστως μεταβαίνουσι μοναχοὶ ἐξ ὧν ἀπεκάρησαν μοναστηρίων πρὸς ἕτερα μοναστήρια, ἢ οὔ; Res. Si is, qui apud hominem deposuit propriam Απ. Ἐὰν ὁ πρὸς ἄνθρωπον καταθέμενος τὴν confessionem, implere eam cogitur, quonam οἰκείαν ὁμολογίαν, πληροῦν ἀναγκάζηται, πῶς ὁ modo qui apud Deum deposuit, cogitur suam de- πρὸς Θεὸν καταθέμενος, ἀναγκασθήσεται τὴν οἰκείαν positionem infirmare? Idcirco et juxta quartum άθετῆσαι κασάθεσιν; Διά τοι τοῦτο καὶ κατὰ τὸν δ᾽ canonem sancta et acumenicæ synodi coactæ in κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συν templo sanctorum apostolorum, appellatæ 1 et 2, στάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου τῆς λεγο nominatim hæc pronuntiantem, Si quis monachus μένης α΄ καὶ β΄ τὸν ταῦτα διεξιόντα ῥητῶς, Εἴ τις ex proprio fugiens monasterio, in aliud transierit μοναχὸς τῆς ἰδίας ἀποδράσας μονῆς εἰς ἕτερον vel in mundanam habitationem petulanter ingressus μεταπέσῃ μοναστήριον, ἢ εἰς κοσμικὸν εἰσκωμάσῃ fuerit, pariter et qui eum exceperit sit excommu- οἴκημα ὡσαύτως τε καὶ ὁ τοῦτον δεξάμενος, ἀφnicalus, donec is qui fugit, revertatur in monaste- ωρισμένος εἴη, ἕως ἂν ὁ ἀποφυγὼν ἐπανέλθῃ ἐξ ἧς rium, a quo perperam def cit. Si vero episcopus κακῶς ἐξέπεσε μονῆς. Εἰ μέντοιγε ὁ ἐπίσκοπος aliquos monachos, pietatis et vitæ honestatis testi- τινὰς τῶν μοναχῶν ἐπ᾿ εὐλαβείᾳ καὶ βίου σεμνότητι monium habentes, in aliud inonasterium ob ejus μαρτυρουμένους εἰς ἕτερον μοναστήριον ἐπὶ καταcompositionem voluerit transferre, vel in munda- στάσει τῆς μονῆς θελήσει μετακομίσαι, ἢ εἰς κοσμι num domicilium ob salutem inhabitantium consti- κὴν οἰκίαν ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἐνοικούντων δοκιμάσει tuere, vel alibi placuerit præesse, horum neque καταστῆσαι, ἢ ἀλλαχόσε εὐδοκήσει ἐπιστατῆσαι· susceptores, neque monachos culæ reos facit. τούτων οὔτε τοὺς ὑποδεχομένους, οὔτε τοὺς μονα Qui igitur sine episcopali permissu transeunt in χοὺς ὑποδίκους ποιεῖ. Οι γούν δίχα προτροπῆς alia monasteria ex iis, ubi tonsi sunt, multoque ἐπισκοπικῆς μεταβαίνοντες εἰς ἕτερα μοναστήρια ἐξ magis in mundanis domibus conversantes, et qui ὧν ἀπεκάρησαν, πολλῳ δὲ πλέον εἰς κοσμικὰς κατά eos suscipiunt, exterminati et excommunicali οικίας διατρίβοντες, καὶ οἱ δεχόμενοι τούτους, άφω erunt, donec in monasteria, in quibus conven- ρισμένοι καὶ ἀκοινώνητοι ἔσονται, μέχρις ἂν ὑπο tiones d fecerunt, fuerunt reversi. στέψωσιν εἰς τὰ μοναστήρια ἐν οἷς τὰς συνθήκες δεδώκασιν. VARIE LECTIONES. Dexhortalione. * efficaciter concedetur. pacta vel sponsiones.

Ερώτησις κα'. Εξεστιν εἰς διαφόρους ἐκκλησίας κληρωθῆναί τινα, ἢ οὐ; Interrogatio 21. An possit quis in diversis ecclesiis clericus ordinari, necne? Απ. Εἶπεν ἐν Εὐαγγελίοις ὁ Κύριος, Οὐδεὶς δύ- Res. Dixit in Evangeliis Dominus, Nemo potest ναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. Τοῦ γὰρ ἑνὸς ἀνθέξεται, duobus dominisservire. Nam uni adhærebit, et alteκαὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. Οθεν καὶ ὁ ιε' κανών rum aspernabitur. Unde et canon 13 sancta et της ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ζ' συνόδου ταῦτα κατὰ acumenica 7 synodi hæc ad verbum exprimit: ῥῆμα διέξεισι, Κληρικὸς ἀπὸ τοῦ παρόντος μὴ κατα- Clericus ab hoc deinceps tempore in duabus ecταττέσθω ἐν δυσὶν ἐκκλησίαις. Εμπορείας γὰρ clesiis non collocetur: hoc enim est negotiationis καὶ αἰσχροκερδείας ἴδιον τοῦτο, καὶ ἀλλότριον γὰρ et turpis lucri proprium, et ab ecclesiastica consueκλησιαστικῆς συνηθείας. Ηκούσαμεν γὰρ ἐξ αὐτῆς tudine alienum. Ab ipsa enim Domini voce audiτῆς Κυριακῆς ἁγίας φωνῆς, ὅτι οὐ δύναταί τις δυσὶ vimus, non posse quempiam duobus dominis serviκυρίοις δουλεύειν· ἡ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει, καὶ τὸν re: vel unum odio habebit, et alterum diliget; vel ἕτερον ἀγαπήσει· ἢ τοῦ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ τοῦ unum amplectetur, et alterum negliget. Unusquisque ἑτέρου καταφρονήσει. Εκαστος οὖν, κατὰ τὴν ἀπο- ergo, ut vox est apostolica, in eo, in quo vocatus στολικὴν φωνὴν, ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἐν τούτῳ ὀφείλει η est, debet manere, et in una Ecclesia assidere. μένειν, καὶ προσεδρεύειν ἐν μιᾷ Ἐκκλησίᾳ. Τὰ Quæ enim propter turpe lucrum fiunt in ecclesiasiγὰρ δι' αἰσχροκέρδειαν γινόμενα ἐπὶ τῶν ἐκκλη- cis negotiis, ea a Deo sunt aliena. Ad hujus autem σιαστικῶν πραγμάτων, ἀλλότρια τοῦ Θεοῦ καθεστή- vitæ usum sunt diversa studia. Ex iis ergo, si quis κασι. Πρὸς δὲ τὴν τοῦ βίου τούτου χρείαν ἐπιτηδεύ- velit, ea quæ sunt corpori ad usum necessaria, comματά εἰσι διάφορα. Ἐξ αὐτῶν οὖν εἴ τις βούλοιτο paret. Dixit enim Apostolus, Usibus meis, et iis τὰ χρειώδη τοῦ σώματος ποριζέσθω. Εφη γὰρ ὁ qui mecum sunt, subministraverunt mapus mes. Απόστολος. Ταις χρείαις μου καὶ τοῖς οὖσι μετ᾿ ἐμοῦ Observandum igitur, ut hic canon inviolatus conὑπηρέτησαν αἱ χεῖρες αὗται. Παρατηρητέον οὖν τὰ τοῦ servetur: magna enim fuit hujus contemptio. θείου τούτου κανόνος συντηρεῖσθαι ἀπαρεγχείρητα· πολλὴ γὰρ γέγονεν αὐτοῦ καταφρόνησις. Ερώτησις κβ'. 'Αρχαῖον ἔθος εἰς τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων εκράτησε χώραν, τοὺς τελευτῶντας ἱερεῖς καὶ ἀρχιερεῖς διὰ ἁγίου μύρου χρίεσθαι, καὶ ἐνταφιάζεσθαι· καὶ ζητοῦμεν μαθεῖν εἰ ἀπροκριμάτιστον τοῦτό ἐστιν. Interrogatio 29. Velus consuetudo in Alexandrinorum regione obtinuit, ut mortui sacerdotes et pontifces sancto ungerentur unguento, et ita sepelirentur. An illud extra præjudicium sit, discere cupimus. Απ. Εὐαγγελικόν ἐστι παράγγελμα, ἅπαξ βαπτί- Res. Evangelicum est præceptum, semel eos, qui ζεσθαι τοὺς πιστεύσαντας εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς crediderunt, baptizari in nomiue Patris, et Filii, et καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Διά τοι τοῦτο Spiritus sancti. Ob eam rem et 47 canon sanctorum καὶ ὁ μζ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτά φη- apostolorum hæc inquit: Episcopus vel presbyter, σιν, Επίσκοπος ἢ πρεσβύτερος τὸν κατὰ ἀλήθειαν eum, qui vere habet baptismum, si de integro baptiἔχοντα βάπτισμα ἐὰν ἄνωθεν βαπτίσῃ, ἢ τὸν μεμο- zaverit, vel si eum, qui ab impiis pollutus est, non λυσμένον παρὰ τῶν ἀσεβῶν μὴ βαπτίσῃ. καθαιρε!- baptizaverit, deponatur, ut qui irrideal mortem et σθω· ὡς γελῶν τὸν σταυρὸν καὶ τὸν τοῦ Κυρίου crucem Domini,et non discernal sacerdotes a falsis θάναν, καὶ μὴ διακρίνων ἱερέας ψευδοϊερέων. Καὶ sacerdotibus. Et 18 canon synodi Carhaginensis ὁ ιη κανὼν τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου ταῦτα δι- hæc exprimit: Si quis clericus ordinetur, debet έξεισιν, Ἐὰν τις κληρικὸς χειροτονῆται, οφείλει ὑπο- admoneri, ut servet decrela; et ut mortuorum corμιμνήσκεσθαι τοὺς ὅρους φυλάττειν· καὶ ἵνα τοῖς poribus Eucharistia non detur, nec baptismus. Qui σώμασι τῶν ἀποθανόντων εὐχαριστία μὴ διδῶται, igitur unguento deliniunt mortuos sacerdotes, et μηδὲ βάπτισμα. Οἱ γοῦν διὰ μύρου χρίοντες τους pontifices, aut alios quosvis, et sic sepeliunt, maτελευτῶντας ἱερεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, ἢ ἑτέρους τινὰς gna sunt castigatione digni, vel ut contemnentes καὶ οὕτως ἐνταφιάζοντες, μεγάλης εἰσὶ κολάσεως orthodoxos, qui eos baptizarunt; vel ut plenam ἄξιοι· ἢ ὡς καταγινώσκοντες τῶν βαπτιζόντων όρ- non habentes testificationem, quod hi cum orthoθοδόξον αὐτοὺς, ἡ ὡς μὴ πληροφορίαν ἔχοντες ἐντελή, doxis fuerint participes, et ante judicium conτοῖς ὀρθοδόξοις εἶναι· τούτους κοινωνούς, κοὶ πρὸ καταdemnantes. κρίσεως κατακρίνοντες. Ερώτησις κγ'. Λελωβημένος ἢ ἑτερόφθαλμος ἀξιωθείη βαθμοῦ ἱερατικοῦ; ὁ μετὰ τὴν ἱερωσύνην καταπαθής γεγονώς, ἐσεῖται καὶ μετὰ τὸ πάθος ἱερουργών, ἢ οὔ; ᾿Απ. Καὶ ἄλλοτε εἴπομεν ἀπὸ τοῦ Μωσαϊκού νόμου τοὺς τοιούτους εἰς ἱερωσύνην μη προβιβάζεσθαι Ὁ δὲ οζ΄ κανὼν τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων ταῦτό φησιν· Εἴ τις ἀνάπηρος ᾖ τὸν ὀφθαλμόν, Inter. 23. Mancus aut monoculus habebiturne grodu sacerdotali dignus? aut qui post sacerdotium mutilatus est, permittelurne post vitium sacrificare annon? Res Et alibi diximus,hos ad sacerdotium Mosaica lege non promoveri. Canon autem 77 sanctorum et benedictorum apostolorum hæc ait: Si quis vel oculo orbatus vel femore oblæsus, episcopatu • vel cruce laesus.

autem dignus sit, fiat. Non enim corporis damuum ἢ τὸ σκέλος πεπληγμένας, ἄξιος δέ ἐστιν ἐπισκοπῆς, eum polluit, sed animæ inquinatio. Et 78 canon γινέσθω. Οὐ γὰρ λώδη σώματος αὐτὸν μιαίνει, ἀλλὰ eorumdem sanctorum apostolorum sic loquitur: ψυχῆς μολυσμός. Καὶ ο οη' κανὼν τῶν αὐτῶν ἁγίων Qui autem est surdus et cæcus, ne sit episcopus, ἀποστόλων οὕτω διέξεισι, χωρὸς καὶ τυφλός, μὴ non ut pollutus, sed ne ecclesiastica impediantur. γινέσθω ἐπίσκοπος· οὐχ ὡς μεμιασμένος, αλλ ένα Quicunque igitur morborum aliquorum vitio probi- μὴ τὰ ἐκκλησιαστικὰ παρεμποδίζοιντο. “Ο σοι τοίνυν biti fuerint sacerdotalium graduum jura exsequi, ἐκ πάθους ἀῤῥωστημάτων τινῶν ἱερατικών βαθμών ordinatione digni non habebuntur. Qui autem post ενεργεῖν κεκώλυνται δίκαια χειροτονίας οὐκ ἀξιωθήordinationem sic male affecti sunt, sacra facere σονται. Οἱ δὲ μετὰ τὴν χειροτονίαν οὕτω παθόντες morbo non impediuntur. Et ita imbecilla constituti κακῶς, οὐκ ἐμποδίζονται διὰ τὴν νόσον ἱερουργείν, valetndine, libere sacrificabunt. Dei præconibus καὶ οὕτως ἀῤῥώστως ἔχοντες, ἀκωλύτως ἱερουργή enim placuit, per mutilationem corporis a sacrifi- σουσι. Τοῖς γὰρ θεοκήρυξιν έδοξε διὰ λώβην στά calione non prohiberi quemquam. Quod si morbi ματος τῆς ἱερουργίας τινὰ μὴ κωλύεσθαι. Εἰ δὲ τῆς debitum officio sacerdotiisitimpedimento,exercere ἱερατείας τὸ σπούδασμα ἐμποδίζει τῆς τόσου τὸ ἄφλη desinetagrolans, a dignitate tamen non alienabitur, μα, τῆς ἐνεργείας παυθήσεται ὁ νοσῶν, τοῦ δὲ quin potius nuiserandus erit, ac priore quidem ἀξιώματος οὐκ ἀλλοτριωθήσεται· ἀλλὰ μᾶλλον οι honore fruetur, habebit autem etiam quæ ad vitam κτειρηθήσεται, καὶ ἀπολαύσει μὲν τῆς προτέρας τιμῆς, sustentandam sufficiant, et reliqua, juxta priorem ἕξει δὲ καὶ τὰ πρὸς ζωάρκειαν, καὶ τὰ λοιπὰ, κατὰ τὴν consuetudinem. προτέραν συνήθειαν. Inter. 24. An sacerdos, vel diaconus, sine periculo fal nummularius, vel commerciarius, vel medicus, vel asirologus, necne? Res. Canon sanctorum et omni laude beatorum apostolorum, hæc inquit: Episcopus, vel presbyter, vel diaconus seculares curas non suscipiat: alioqui deponatur. Nemo enim potest duobus dominis servire. Et 81 canon dicit: Diximus, non oportere episcopum, vel presbyterum, seipsum ad publicas administrationes demittere, sed in ecclesiasticis negotiis versari. Nemo enim potest duobus dominis servire, secundum Dominicum verbum. α Vel ergo ita non facere persuadeatur, vel deponatur El canon 6 synodi Carthaginensis deGnit, ex infami vel turpi negotio sacratos victum non comparare. Et canon 10 ejusdem synodi ad institutiones puerorum et Scripturarum lectionem debere paratos esse clericos definit, et non mundanis et secularibus curis occupari. Est vero eliam jussio f inclyti imperatoris, domini Manuelis Comneni, edila mense Novembri, indict. 15, ad quorumdam clericorum nummulariorum suggestionem, insinuata in secreto domeslicorum s, mense Novembri, indict. 15, et hæc expressim præcipiens: Ad quoscunque pervenerint ex emptione tales nummulariarum mensarum taberuæ, imperium meum potestatem dat transferendi eas in honestam et Romanam personam, quæ occurrerit. Vobis enim, sacrati cum sitis, talem artem exercere non licet, quia nec poteftis convenienti castigatione coerceri, si quid præter præfectoriam definitionem facialis, cum sitis sacrali. Quicunque igitur vestrum euptione, ut dictum est, has acquisierint, dignas ad præfectum adducant personas, tum ut admittat eas, tnm ut mensularios pro ipsis gratis et absque consuetudine dalioneve Ερώτησις κδ'. 'Ακινδύνως γίνεται ἱερεὺς ἢ διάκονος καταλλάκτης, ἢ κομμερκιάριος, ἢ ἰατρὸς, ἢ ἀστρολόγος, ἢ οὐ; Απ' Ὁ Γ' κανὼν τῶν ἁγίων καὶ πανευφήμων ἀποστόλων ταῦτά φησιν Επίσκοπος, ἢ πρεσβύτε ρος, ἢ διάκονος κοσμικὰς φροντίδας, μὴ ἀναλαμλανέ τω· εἰ δὲ μή, καθαιρείσθω. Οὐδεὶς γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν. Καὶ ὁ πα' κανὼν εἶπεν, ὅτι οὐ χρὴ Επίσκοπον ἢ πρεσβύτερον καθιέναι ἑαυτὸν εἰς δη μοσιακὰς διοικήσεις, ἀλλὰ προσευχαιρεῖν ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς χρείαις. Οὐδεὶς γὰρ δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν, κατὰ τὴν Κυριακὴν παραγγελίαν. Η πειθέσθω οὖν τοῦτο μὴ ποιεῖν, ἢ καθαιρείσθω. Καὶ ὁ δ᾽ κανὼν τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδι διορί ζεται, ἀπὸ ἀτίμου ή αἰσχροῦ πράγματος τοὺς ἱερωμένους τροφὴν μὴ πορίζεσθαι. Καὶ ὁ ι νὼν τῆς αὐτῆς συνόδου πρὸς διδασκαλίας παί δων καὶ ἀνάγνωσιν Γραφῶν ἑτοίμους είναι τοὺς κληρικούς διορίζεται, καὶ μὴ κοσμικαῖς καὶ βιωτικαῖς φροντίσιν ἐνασχολεῖσθαι. "Εστι δὲ καὶ πρόσταγμα τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου Μανουήλ τοῦ Κομνηνοῦ, ἐξενεχθὲν μὲν κατὰ μῆνα Νοέμβριον, ἐπινεμήσεως ιεʹ, ἐπὶ ὑπομνήτει τινῶν κλη ρικῶν καταλλακτών· καταστρωθὲν ἐν τῷ σεκρέτῳ τῶν οἰκειακῶν, κατὰ μήνα Νοέμβριον, ἐπινεμή σεως ιεʹ, καὶ ταῦτα ῥητῶς παρακελευόμενον Όσοις περιῆλθον ἐξ ἀγορασίας τὰ τοιαῦτα κατ αλλακτικά τραπεζοτόπια, δίδωσιν ἄδειαν ἡ βασι λεία μου ἐναλλαγῆναι ταῦτα εἰς ἅπερ ἂν εὑρήσητε ἀξιόλογα καὶ Ῥωμαϊκά πρόσωπα. Ὑμᾶς γάρ ξερω μένους ὄντας τὴν τοιαύτην ἐπιστήμην μετέρχεσθαι οὐκ ἐνδέχεται, ὅτι οὐδὲ δυνατὸν ἀναστέλλεσθαι διὰ προσήκοντος προσήκοντος σωφρονισμού, όπηνίκα τι ποιεῦτε παρὰ τὸν ἐπαρχικὸν ὁρισμόν, διὰ τὸ εἶναι ἱερωμέ νους. Ὅσοι οὖν ἐξ ὑμῶν ἐξ ἀγορασίας, ὡς εἴρηται, ταῦτα κέκτησθε, προσκομισέτωσαν ἀξιόλογα προσ f edictum. & relatum in secretarium rerum privatarum:

haec ait: Non oportet eos, qui sunt sacrali, vel clerici, esse magos, vel incantatores, vel mathematicos, vel astrologos, vel facere ea, quæ dicuntur amuleta, quæ quidem sunt ipsarum animarum vincula: eos autem qui ferunt ', ejici ex Ecclesia jussimus. Εt 22 cap. 39 tit. 60, libri Basilicorum hac habet: Geometria qnidem publice docetur, ars autem mathematica damnatur. Et Vetus inguit: Mathematicam dixit astronomiam. Clerici ergo, et multo magis ii, qui allari ministrant, si publicarumj servitutum functiones ausi fuerint suscipere, corporatorum officium et administrationem mercari, nummularii forte facti, vel prandii distractores vel vini venditores, ipsi etiam astronomi, sponsione fidem dabunt, se ab his illicitis artibus abslenturus Quod si non pareant, depositioni subjicentur. Ars autem medica, licet a philosophis deliniatur sanitatis esse conciliatrix, id tamen necessario non fit. Fallacia enim sunt hominum consilia, et multorum judicia prava, juxta veterem sen tentiam. Cur igitur abscedat clericus, multoque magis sacerdos et diaconus, ab attributo sibi ministerio irreprehensibili et Grmo, elad id, quod lubricum et ambiguum, sape etiam periculosum, se conjiciat 9 ὁ ἱερεὺς καὶ ὁ διάκονος, τῆς ἀπονεμηθείσης αὐτῷ ωπα τῷ ἐπάρχῳ· καὶ ἵνα δέξηται αὐτὰ καὶ σφρα- ulla sigillet n. Sane 36 canon Laodicenæ synodi γίσῃ. τραπεζίτας ἀντ᾿ αὐτῶν, κατὰ δωρεάν, καὶ ἄνευ συνηθείας καὶ δόσεως οιασδήτινος. Ο μέντοι λϚ΄ κανὼν τῆς ἐν Λαοδικεία συνόδου ταῦτά φησιν, ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς ἢ κληρικούς, μάγους ή ἐπποιδοὺς εἶναι ἢ μαθηματικούς, ἢ ἀστρολόγους, ἢ ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήρια· ἅτινά εἰσι δεσμωτήρια τῶν ψυχῶν αὐτῶν. Τοὺς δὲ φοροῦντας, ρίπτεσθαι ἐκ τῆς Ἐκκλησίας ἐκελεύσαμεν. Καὶ τὸ κβ' κεφάλαιον τοῦ λθ' τίτλου του ξ' βιβλίου ταῦτα διέξεισιν· Ἡ μὲν γεωμετρική δημοσία διδάσκεται, ἡ δὲ μαθηματικὴ κατακρίνεται. Καὶ ὁ Παλαιός φησι Μαθηματικὴν εἶπε τὴν ἀστρονομίαν. Οἱ γοῦν τολμήσαντες κληρικοί, πολλῷ καὶ πλέον οἱ τοῦ βήματος, δημοσιακών δουλειῶν ἐνεργείας ἀναδέξασθαι, ἢ συστη ματικών πολιτείαν καὶ μεταχείρησιν ἐμπορεύεσθαι, καταλλάκται, τυχόν γενόμενοι, ἢ πρανδιοπράται, ἢ οἰνοπράται, καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ ἀστρονόμοι, παρεγγύηθήσονται τῶν ἀκανονίστων τούτων ἐπιτηδευμάτων ἀπέχεσθαι· καὶ μὴ πειθόμενοι, καθαιρέσει καθυποβληθήσονται. Η δὲ τέχνη τῶν ἰατρῶν, κἂν ὁρίζηται παρὰ τῶν σοφῶν ὑγείας είναι περιποιητική, ἀλλ' οὐκ ἐξ ἀνάγκης γίνεται τοῦτο. Σφαλεραί γάρ εἰσιν αἱ τῶν ἀνθρώπων ἐπίνοιαι, καὶ τῶν πολλῶν αἱ διαγνώσεις δειλαί, κατὰ τὸ παλαιὸν γνωμοδότημα. Ἵνατι γοῦν ἀποσταίη ὁ κληρικός, πολλῷ δὲ πλέον διακονίας, τῆς ἀμέμπτου καὶ ἀσφαλούς, καὶ εἰς σφαλερὰν καὶ ἀμφίβολον πολλάκις καὶ ἐπικίνδυνον ἑαυτὸν ἐπιρρίψει; Ερώτησις κε'. Μονοθελήτης ἱερατικὸν ἔχων Inter. 25. Monotheleta' sacerdotalen habens ἐπάγγελμα, διὰ μετανοίας ὑπέστρεψεν εἰς τὴν καθ᾿ admonitionem, per penitentiam ad nostram orἡμᾶς ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ ἐδέχθη, καὶ ἡγιάσθη· {hodoxam fidem rediit, et susceptus est ac sancti μετὰ μικρὸν δὲ στραφεὶς εἰς τὸν ἴδιον ἤμετον, αἱρε- fcatus. Paulo autem post, ad proprium reversus σιώτης, ὡς πρότερον, γέγονεν· ἀλλ᾽ αὖθις, ὡς G vomitum, hæreticus (ut antea) factus est: sed rurλέγει, καθ' ἑαυτὸν γεγονώς, καὶ τὸ ἁμάρτημα συνsus, ut inquit, cum apud se esset, et peccatum inεἰς, εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν κατέφυγε, καὶ ἐδέχθη, telligeret, ad orthodoxam fidem confugit, et admisκατὰ τὸν καλῶς ὑποστρέψαντα ἄσωτον· ἐπεὶ δὲ sus est, in modum opportune redeuntis prodigii; θέλει καὶ ἱερωσύνης ἀξιωθῆναι, ζητοῦμεν τὸ ποιητέον cum autem sacerdotium ambiat, quærimus, quid μαθεῖν. faciendum sit, discere. Απ. Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, τὸ ἱερόν φησιν Εὐαγγέλιον. Διὸ κατὰ τὸν ιδʹ κανόνα τῆς ἐν Νικαίᾳ ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου (τάδες κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνοντα, Περὶ τῶν κατηχουμένων καὶ παραπεσόντων ἔδοξε τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη συνόδῳ, ὥστε τριών ἐτῶν αὐτοὺς ἀκροωμένους μόνον, μετὰ ταῦτα εἶχε σθαι μετὰ τῶν κατηχουμένων), ἀρκεῖ τῷ οὕτω και κῶς ὀλισθήσαντι, καὶ τῇδε κἀκεῖσε μεταῤῥιπιζομένῳ, δεχθῆναι κατὰ τὴν τοῦ κανόνος περίληψιν. Ιερατείας γὰρ οὐκ ἀξιωθήσεται. Ερώτησις κα. ᾿Ακινδύνως ἐπίσκοποι μοναχοί τε καὶ κληρικοὶ γίνονται φροντισταί δημοσίων ὀφφικίων καὶ δουλειῶν, καὶ κηδεμόνεος πραγμάτων αρχοντικῶν, ἢ ου; η Res. Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro conversus, aptus est ad reguum ccelorum, inquit sacrum Evangelium. Quamobrem, juxta 14 canonem sancta et acumenicæ synodi Nicenæ (hæc comprehendentem ad verbum, De catechumenis eliis qui lapsi sunt, visum est sanctæ et magna synodo, ut ii tribus annis tantum audientes, postea Orent cum catechumenis), sufficit huic tam perdite lapso, et huc atque illuc agitato, si juxta canonis tenorem admillatur; nam sacerdotium non promerebitur. Inter. 26. An episcopi, monachi, et clerici sine periculo fiant administratores publicorum officiorum et ministeriorum, et curatores nogotiorum ad magistratus pertinentium, necne? Απ. Οἱ ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντες ἐξακοσιοι Res. Qui Chalcedone convenerunt sexcenti triτριάκοντα ἅγιοι Πατέρες, καὶ τὴν ἁγίαν τετάρτην ginta sancti Patres et sanctam quartam synodum * confirmet. ' qui hæc gestant. fiscalium. * ab eruditis. ' Qui unam in Christo voluntatem = professionem.

coelestem fecerunt, in 7 canone sub hac de iis no- σύνοδον οὐρανώσαντες, ἐν ζ΄ κανόνι αὐτῶν τάδε minatim eleganter scripserunt: Eos, qui in clero semel ordinati sunt, et itidem monachos statuimus nec ad militarem expeditionem, nec ad sæcularem dignitatem posse venire. Qui autem hoc audent et non poenitentia ducti ad id revertuntur, quod propter Deum prius elegerant, anathematizari. Et 83 canon sanctorum apostolorum bæc ait: Episcopus, vel presbyter, vel diaconus, exercitui vacans, et utraque obtinere volens, Romanum scilicet magistratum, et sacerdotalem administrationem, deponatur. Quæ sunt enim Cæsaris, Casari; et quæ sunt Dei, Deo. Fient igitur in monachis, et reliquis adeo bene se gerentibus, ea quæ hujusmodi canonibus definita sunt. Inter. 27. Conjuges communi forte consensu et placito animæ conducibili, monasticam vitam elegerunt. Quia autem rursus in eadem domo agunt, eodem victu, eademque mensa utentes, discere velim quid faciendum sit. Res. Divinicanones sanctæ et oecumenicæ synodi, coactæ in templo sanctorum apostolorum, appellalæ 1 et 2, definiunt: tonsuras in monasteria sic fieri, ne recusari possint, et conventiones" eorum, qui tondentur, a fidejussoribus suscipi. Qui igitur non degunt in monasteriis, in quibus habitu mutarunt, et tonsi sunt, sed in mundanis diversoriis; compellentur a dimcoseos episcopo, cum excommunicatione et acerbissimis penis redire bene, unde male exierunt. Inter. 28. Pontifices, qui diaconos, vel sacerdotes ordinant, item qui per divinum lavacrum pueros orthodoxorum, aut aliquos hæreticos sanctifcant; pariter qui aliquibus ministrant divinas sanctificationes, si in laboris præmium nummarias aliquas summas ab iis exigant, rectene faciunt, annon? Res. Milites, inquit, propriis stipendiis non aluntur. Et per Mosen dixit Deus, Non constringes os bovi trituranti. Si igitur per mediocrem dationem aliquam, et arbitrio ordinati, vel aliter sanctificali, solatium accipere quærunt sacerdotes et pontifices, qui ordinant vel baptizant, nihil mali faciunt. Nam solemne est per consuetudinem, ordinantes accipere solatium. Quod si hujusmodi solitas niunificentias non requirant, sed majora dona, et quæ ordinati facultates coangustent, non tantum non exaudientur, sed et depositioni subjicientur. Ait enim 2 canon sancta et cecumenica synodi: Si quis episcopus propter pecunias ordinationem fecerit, et non venalem gratiam in venditionem deduxerit, et propter pecunias ordinaverit episcopum, vel chorepiscopum, vel presbyterum, vel diaconum, vel aliquem eorum, qui in clero annumerantur, vel propter pecunias promoverit æconomum, vel defensorem, vel paramonarium, • sponsiones. n ῥητῶς περὶ τούτων ἐκαλλιγράγησαν, Τοὺς ἅπαξ ἐν κλήρῳ τεταγμένους καὶ μοναστὰς ὡρίσαμεν μήτε ἐπὶ στρατείας, μήτε ἐπὶ ἀξίαν κοσμικὴν ἔρχεσθαι· ἤ, τοῦτο τολμῶντας, καὶ μὴ μεταμελομένους ὥστε επιστρέψαι ἐπὶ τοῦτο ὃ διὰ Θεὸν εἴλοντο, ἀναθεματί ζεσθαι. Καὶ ὁ πγ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτα διέξεισιν· Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, διάκονος στρατεία σχολάζων, καὶ βουλόμενος ἀμφό τερα κατέχειν, Ρωμαϊκὴν ἀρχὴν καὶ ἱερατικὴν διακονίαν, καθαιρείσθω. Τὰ γὰρ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ, τῷ Θεῷ. Γενήσεται οὖν ἐπὶ τοῖς οὕτω καλῶς πολιτευομένοις μοναχοῖς τε καὶ λοιποῖς τὰ ἐν τοῖς τοιούτοις κανόσι διωρισμένα. _ Ερώτησις κϛ΄. Ομόζυγοι κατὰ κοινὴν τάχα ψυχ ωφελῆ θέλησιν καὶ ἀρέσκειαν τὸν μονήρη βίον ἐπελέξαν το· ὅτι δὲ καὶ αὖθις ἐν μιᾷ κατοικία διάγουσιν, ὁμο δίαιτοι πάντως ὄντες καὶ ὁμοτράπεζοι, ζητῶ τὸ ποιητέον ἐπὶ τούτοις μαθεῖν. ᾿Απ. Οἱ θεῖοι κανόνες τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων ἀποστόλων συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συν όδου, τῆς λεγομένης α΄ και β΄, διορίζονται κατὰ τὸ ἀπαραίτητον εἰς μοναστήρια τὰς ἀποκάρσεις για νεσθαι, καὶ ὑπὸ ἀναδόχων τὰς συνθήκας τῶν ἀποχειρομένων δέχεσθαι. Οἱ γοῦν μὴ διάγοντες εἰς τὰ μοναστήρια εἰς ἃ μετεσχηματίσθησαν καὶ ἀπεκά ρησαν, ἀλλ᾽ εἰς κοσμικά καταγώγια, καταναγκα σθήσονται παρὰ τοῦ ἐγχωρίου ἐπισκόπου μετά ἀφορισμοῦ καὶ δριμυτάτων ἐπιτιμίων ὑποστρέψαι Ο καλῶς ὅθεν ἐξῆλθον κακῶς. " Ερώτησις κη΄. Οι χειροτονοῦντες ἀρχιερεῖς διακόνους καὶ ἱερεῖς, ἀλλὰ μὴν καὶ οἱ διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος παῖδας ὀρθοδόξων ἁγιάζοντες, ἢ καί νινας αἱρετικούς· ὡσαύτως καὶ οἱ μεταδιδόντες τι νὰς τῶν θείων ἁγιασμάτων, ἐὰν ἀπαιτῶσιν ἐξ αὐτῶν χάριν κόπου τούτων ποσότητάς τινας νομισματικές, καλῶς ποιοῦσιν, ἢ οὔ; Απόκρισις. Οἱ στρατιῶται, φησίν, ἰδίοις όψω νίοις οὐκ ἀνατρέφονται. Καὶ διὰ Μωσέως εἶπεν ὁ Θεὸς, Οὐ φιμώσεις βοῦν ἁλοῦντα. Εἰ γοῦν διὰ μετρίας τινὸς δόσεως, καὶ τῇ προαιρέσει τοῦ χειροτονουμέ νου, ἢ ἄλλως ἁγιαζομένου, παρηγορηθῆναι ζητοῦσιν οἱ χειροτονοῦντες ἢ βαπτίζοντες. Ἱερεῖς τε καὶ ἀρ· χιερεῖς, οὐδέν τι ποιοῦσι κακόν Νενόμισται γὰρ διὰ συνήθειαν παρηγορείσθαι τοὺς χειροτονοῦντας. Εἰ δὲ ταιαύτας μὲν συνήθεις εὐλογίας οὐ ζητοῦσιν, ἀλλὰ δόματα σθεναρὰ καὶ τὴν ἰσχὺν τοῦ χειροτονου μένου στενοχωροῦντα, οὐ μόνον οὐκ εἰσακουσθή σονται, ἀλλὰ καὶ καθαιρέσει ὑποβληθήσονται. Φησὶ γὰρ ὁ β κανὼν τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου. Εἴ τις ἐπίσκοπος ἐπὶ χρήμασι χειροτονίαν ποιή σει, καὶ εἰς πράσιν κατάγει τὴν ἄπρατον χάριν, καὶ χειροτονήσει ἐπὶ χρήμασιν ἐπίσκοπον, ἢ πρεσβύτε ρον, ἢ διάκονον, ἢ χωρεπίσκοπον, ἢ ἕτερόν τινα των ἐν τῷ κλήρῳ κατηριθμημένων, ἢ προβάλοιτο ἐπὶ χρήμασιν οἰκονόμον, ἢ ἔκδικον, ἢ προσμονάριον, ἢ VARIS LECTIONES.

ἄλλως τινὰ τοῦ κανόνος δι' αἰσχροκέρδειαν, ὁ τούτῳ vel omniuo aliquem ex canone, turpis quaestu ἐπιχειρήσας, ἐλεγχθείς κινδυνευέτω περὶ τὸν οἰκεῖον gratia, qui hoc tenlasse convictus fuerit, de proβαθμόν. Καὶ ὁ χειροτονούμενος, μηδὲν ἐκ τῆς κατ' prio gradu in periculum venial; et qui est ordinaἐμπορίαν ὠφελείσθω χειροτονείας, ἡ προβολῆς· ἀλλ' tus, ex ordinatione vel promotione, quæ instar ἔστω ἀλλότριος τῆς ἀξίας ἢ τοῦ φροντισμάτος, οὔ- mercatorum venundatur, nihil juvetur, sed sit a περ ἐπὶ χρήμασιν ἔτυχεν. Εἰ δέ τις μεσιτεύων φανείη dignitate vel curatione alienus, quam pecuniis τοῖς οὕτως αἰσχροῖς, καὶ ἀθεμίτοις λήμμασι, καὶ adeptus est. Si quis autem sequester et intercesοὗτος, εἰ μὲν κληρικός εἴη, τοῦ οἰκείου ἐκπιπτέτω sor a deo turpibus et nefariis lucris apparuerit, βαθμοῦ· εἰ δὲ λαϊκὸς ἢ καὶ μονάζων, ἀναθεματιζέ. hic quoque, si sit quidem clericus, proprio gradu σθω· Καὶ ὁ κγ' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ με- excidat; si sit autem laicus, vel monachus, anaγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς thematizetur. Ει 23 canon sanctæ et acumenica συνόδου ταῦτα διέξεισι περὶ τοῦ Μηδένα ἐπίσκοπον, synodi in Trullo magni palalii coacte hæc perseεἴτε πρεσβύτερον, εἴτε διάκονον, τῆς ἀχράντου με- quitur: Ut nullus, sive episcopus, sive presbyter, ταδιδόντα κοινωνίας, παρὰ τοῦ μετέχοντος εἰσπράτ- sive diaconus, immuculatam præbens communioτειν, τῆς τοιαύτης μεταλήψεως χάριν, ὀδολον, ἢ nem, ab eo, qui communicat, ejus participationis εἶδος τὸ οἱονοῦν. Οὐδὲ γὰρ πεπραμένη ἐστὶν ἢ χά- gratia, obolos, vel quamvis aliam speciem exigat. ρις,, οὐδὲ χρήμασι τὸν ἁγιασμὸν τοῦ πνεύματος με Non est enim venalis gratia, nec pro pecuniis spi ταδιδόαμεν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις τοῦ δώρου ἀπανουρ- ritus sanctificationem impertimur: sed ea iis, qui γεύτως μεταδοτέον. Εἰ δὲ φανείη τις τῶν ἐν τῷ κλή. digni sunt, absque ulla est calliditate o communiρῳ κατειλεγμένων ἀπαιτῶν ᾧ μεταδίδωσι τῆς canda.Si quis autem eorum, qui sunt in cleri caἀχράντου κοινωνίας τὸ οἱονοῦν εἶδος, καθαιρείσθω, talogo, ab eo, cui immaculatam impertit commuὡς τῆς τοῦ Σίμωνος ζηλωτής πλάνης καὶ κακουρ- nionem, ullam speciem exigere visus fuerit, depoγίας. natur, ut Simoniaci erroris et maleficii æmulator. Ερώτησις κθ'. Οἱ κατ᾽ ἐπίγνωσιν ἀληθῆ πρὸς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν ἐρχόμενοι, Νεστοριανοί δηλονότι, Αρμένιοι, Ιακωβίται, καὶ ἕτεροι αἱρεσιῶται, διὰ μόνου τοῦ ἁγίου μύρου οφείλουσι τελειοῦσθαι, ἢ καὶ διὰ θείου βαπτίσματος; Απ. Ὁ δε' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλω συνόδου, ἀκολουθήσας τῷ ζ΄ κανόνι τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς β΄ συνόδου, τάδε κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνει· Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ καὶ τῇ μερίδι τῶν σωζομένων ἀπὸ αἱρετικῶν, δεχόμεθα κατὰ τὴν ὑπὸ τεταγμένην ἀκολουθίαν τε καὶ συνήθειαν, ᾿Αρειανοὺς μὲν καὶ Μακεδονιανοὺς καὶ Ναβατιανούς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς καθαρούς, καὶ ἀριστερούς, καὶ τοὺς τέσσαρεσκαιδεκατίτας, ἤτοι τετραδίτας, ἤγουν 9 Απολιναριαστὰς δεχόμεθα διδόντας λιβέλλους, καὶ ἀναθεματίζοντας πᾶσαν αἵρεσιν μὴ φρονοῦσαν ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ Ἐκκλησία· σφραγιζομένους ἤτοι χρισμένους πρῶτον τῷ ἁγίῳ μύρῳ τό, τε μέτωπον καὶ τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ τὰς ῥίνας, καὶ τὸ στόμα, καὶ τὰ ὦτα. Καὶ σφραγίζοντες αὐτοὺς, λέγομεν, Σφραγίς δωρεάς πνεύματος ἁγίου, η Περὶ δὲ τῶν παυλιανισάντων, εἶτα προσφυγόντων τῇ καθολικῇ Ἐκκλησία, ὅρος ἐκτέθειται, ἀναβαπτίζεσθαι αὐτοὺς ἐξ ἅπαντος. Ευνομιανοὺς μέντοι τοὺς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους, καὶ Μοντανιστὰς τοὺς ἐκταῦθα λεγομένους Φρύγας, καὶ Σαβελλιανούς, τοὺς υἱοπατορίαν δοξάζοντας, καὶ ἕτερά τινα χαλεπὰ ποιοῦντας· καὶ πάσας τὰς ἄλλας αἱρέσεις, ἐπειδὴ πολλοί εἰσιν ἐνταῦθα, μάλιστα οἱ ἀπὸ τῆς Γαλατῶν χώρας δομώμενοι, πάντας τοὺς ἀπ᾿ αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ ὀρθοδοξία, ὡς Ελληνας δεχόμεθα· καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς Χριστιανούς, καὶ τὴν δευτέραν κατηχουμένους, εἶτα • fraude. paganos. Inter. 29. Qui per veram cognitionem ad orthoxam fidem accedunt, Nestoriani videlicet, Armenii, Jacobilæ, et alii hæretici, an solo sancto Anguento debeant iniliari, an vero etiam divino lavacro? Res. Canon 95 synodi in Trullo secutus 7 canonem sanctæ et acumenicæ 2 synodi, hæc ad verbum complectitur: Eos, qui rectæ de fide sententiæ accedunt, et parti eorum, qui ex hæreticis servantur, juxta subjectam consequentiam et consuetudinem recipientes, Arianos quidem,et Macedonianos, et Novalianos, qui se καθαρους [id est puros] appellant, et tessares decatitas seu tetradi ditas, et Apollinaristas, recipimus dantes libellos, et omnem hæresim anathematizantes, quæ non sentit, al sentit sancta Dei universalis et apostolica Ecclesia: sancto primum chrismate et frontem, et oculos et nares, et os, et aures imprimentes, dicimus: Signaculum doni Spiritus sancti. De iis autem, qui Pauliani sectam secuti sunt, deinde ad catholicam Ecclesiam confugerunt, statutum est ut ii omnino rebaptizentur. Eunomianos quoque, qui in unam demersionem baptizant, el Montanistas, qui hic dicuntur Phryges, et Sabellianos, qui Filium idem esse cum Patre existimant,et aliad quædam gravia faciunt, et omnes alias hæreses, quoniam multi hic sunt, et maxime qui ex Galatarum regione profecti sunt: omnnes ex iis, qui ad rectam de fide sententiam volunt accedere,recipimus ut Græcos P. Et primo quidem die, eos Christianos facimus, secundo autem, cathecumenos, deinde tertio, ad - juramus,simul etiam ter in facien et aures inspirantes: et sic initiamus, et diu in ecclesia versari VARE LECTIONES.

et Scripturas audire facimus, et tunc ipsos bapti- 4 καὶ τὴν τρίτην ἐξορκιζομένους, μετὰ τοῦ ἔμφυσαν zamus. Quin eliam Manichæos, et Valentinianos, τρίτον εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ εἰς τὰ ὦτα· καὶ οὕτως et Marcionistas, et similes hæreticos. Nestorianos κατηχούμεν, καὶ ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τὴν ἐκκληautem oportet libellos facere, et hæresim suam σίαν, καὶ ἀκροᾶσθαι τῶν Γραφῶν· καὶ τότε αὐτοὺς anathematizare, et Nestorium, et Eulychen, et βαπτίζομεν. Καὶ τοὺς Μανιχαίους δὲ, καὶ τοὺς Γαν Dioscorum, et Severum, et reliquos talium hære- λεντινιανούς 48, καὶ τοὺς Μαρκιωνιστάς, καὶ τοὺς ἐκ seon principes, et qui eadem, quæ illi, sentiunt, et τῶν ὁμοίων αἱρέσεων, τοὺς Νεστοριανούς, χρὴ ποιomnes prædictas hæreses, et sic esse sanciæ εῖν λιβέλλους, καὶ ἀναθεματίζειν τὴν αἵρεσιν, αὐτῶν, communionis participes. Itaque juxta canonis hu- καὶ Νεστόριον, καὶ Εὐτυχέα, καὶ Διόσκορον, καὶ jus tenorem alii quidem hæretici lavacro sanctifi- Σεβήρον, καὶ τοὺς λοιποὺς ἐξάρχους τῶν τοιούτων cantur, alii autem sancto duntaxat unguento con- αἱρέσεων, καὶ τοὺς φρονοῦντας τὰ αὐτῶν, καὶ πάν secrantur. σας προσαναφυομένας αἱρέσεις καὶ οὕτως μετα λαμβάνειν τῆς ἁγίας κοινωνίας. Κατά γοῦν τὴν τοῦ τοιούτου κανόνος περίληψιν, οἱ μὲν τῶν αἱρεσιωτῶν διὰ βαπτίσματος ἁγιάζονται, οἱ δὲ διὰ μόνου τοῦ ἁγίου μύρου τελειοῦνται. 48 Βαλιντινιανούς. Inter. 30. Si hæreticus sacerdos vel diaconus dignus habitus divino et sancto baptismale, vel per sanctam unctionem sanctificatus sit, licebilne ei sacra facere cum priore ordinatione, an vero si sacra ministrare velit, iterabitur ejus ordinatio? Res. Canon 80 sanctorum apostolorum eos, qui ex pagana vita ad orthodoxam fidem accedunt et baptizantur, episcopalem etiam dignitatein promereri definit. Priore igitur sacerdotio pro sacrilego habito, et pro non facto, si cum canonica disciplina judicatus, qui sic fuerit orthodoxus effectus, et cum esset aliquando profanus sacerdos, in posteriore vita sua indemnabilis apparuerit, dignus censeatur uon sacerdotali solum dignitate, sed et episcopali,per consuelos omnino gradus ad doctoriam promotus sublimitatem. Inter. 31. Si hæretici, qui ad orthodoxorum fidem accessit, uxor et liberi, vel etiam alii ejus familiares et domestici, non fiant orthodoxi, sed inhæreant priori hæresi, an prohibebitur is, qui (ut diximus) baptismale initiatus est, ad sacerdotalem vel episcopum ascendere gradum: an vero propter illorum malitiam et ipse tali bono privabitur? Ερώτησις λ'. Ἐὰν αἱρετικός, ἱερεὺς, ἢ διάκονος, ἀξιωθῇ τοῦ θείου καὶ ἁγίου βαπτίσματος, ἢ διὰ τοῦ ἁγίου μύρου ἁγιασθῇ, ἐσεῖται ἱερουργῶν μετὰ τῆς προτέρας χειροτονίας αὐτοῦ, ἢ ἑτέρας ἀξιωθείη χειροτονίας, ἐὰν θελήσῃ ἱερουργεῖν; Απ. Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων π' κανὼν τοὺς ἐξ εθνικοῦ βίου προσελθόντας τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει καὶ βαπτισθέντας, καὶ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος καταξιού σθαι διορίζεται. Τῆς γοῦν προτέρας ἱερωσύνης, μια ρωσύνης νομιζομένης, καὶ ὡς μὴ γινομένης λογιζομένης, ἐὰν μετὰ τῆς κανονικῆς ἀκριβείας ἀνακρινόμενος ὁ οὕτως ὀρθοδοξήσας, καὶ ὤν ποτε βέβηλος ἱερεὺς, περὶ τοῦ ὑστέρου αὐτοῦ βίου ἀκατάκριτος ἀναφανείη, ἀξιωθείη οὐ μόνον ἱερατικοῦ ἀξιώματος, ἀλλὰ καὶ ἐπισκοπικοῦ, διὰ τῶν συνήθων πάντως βαθμῶν εἰς τὸ διδασκαλικὸν ὕψος ἀναγόμενος. Ερώτησις λα'. Ἐὰν τοῦ προσελθόντος τῇ πίστει τῶν ὀρθοδόξων αἱρετικοῦ ἡ γυνὴ, καὶ οἱ παῖδες, ἢ καὶ ἕτεροι τούτῳ συνέστιοι καὶ συγκάτοικοι, οὐκ ὀρθοδο ξήτουσιν' ἀλλ' ἐξέχονται τῆς προτέρας αἱρέσεως, οὐ κωλυθήσεται ὁ τελειωθείς, ὡς εἴρηται, διὰ τοῦ βαπτίσματος, εἰς ἱερατικὸν βαθμὸν ἢ ἐπισκοπικὸν ἀνελθεῖν· ἡ διὰ τὴν ἐκείνων κακίαν καὶ αὐτὸς τοσού του ἀγαθοῦ ἀποστερηθῇ; Res. Canon quidem 39 synodi Carthaginensis Απο Ὁ μὲν λζ' κανών της ἐν Καρθαγένη συν ait, ut episcopi, et presbyteri, et diaconi non ordi- όδου, φησίν, Επίσκοπον καὶ πρεσβύτερον καὶ διάκο nentur, priusquam omnes qui sunt in suis adibus, τον μὴ χειροτονεῖσθαι πρὶν πάντας τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ Christianos orthodoxos fecerint. Canon autem αὐτῶν ὀρθοδόξους Χριστιανοὺς ποιήσουσιν. Ὁ δὲ β' 72 sancta et acumenica in Trullo synodi hæc in κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς parte definit expressim: Si autem aliqui, qui συνόδου διορίζεται ἐν μέρει ταῦτα ῥητῶς, Εἰ δέ τινες adhuc sunt infideles, et in orthodoxorum gregem ἔτι ἐν τῇ ἀπιστία τυγχάνοντες, καὶ οὔπω τῇ τῶν pondum relati sunt, inter se legitimo sunt matri- ὀρθοδόξων εγκαταλεγέντες ποίμνῃ, ἀλλήλοις γάμψ monio conjuncti: deinde hic quidem eo, quod νομίμῳ ἡρμόσθησαν· εἶτα ὁ μὲν τὸ καλὸν ἐκλεξά est honestumn q, electo,ad lucem veritatis accurre- μενος, τῷ φωτὶ τῆς ἀληθείας προσέδραμεν rit: ille vero erroris vinculo detentus fuerit, no- ὑπὸ τοῦ τῆς πλάνης κατεσχέθη, δεσμού, μὴ πρὸς τὰς lens divinos radios fxis oculis intueri. et fideli θείας ἀτενίσαι ἀκτῖνας ἐλόμενος· εὐδοκεῖ δὲ τῷ placeat cum infideli cohabitare, ne a se invicem πιστῷ ἡ ἄπιστος, ἢ τὸ ἔκπαλιν ὁ ἄπιστος συνοικεῖν separentur. Ex divini enim Pauli sententia, sancti τῇ πιστῇ· μὴ χωριζέσθων, κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστο ficatus est vir infidelis in muliere,el sanctificata est λον. Ηγίασται γὰρ ὁ ἄπιστος ἀνὴρ ἐν τῇ γυναικί, mulier inâdelis in viro. Contrarietatem igitur duo- ἢ ἡγίασται ἡ ἄπιστος γυνὴ ἐν τῷ ἀνδρί. Τὴν ἀναrum canonum, quæ esse videtur, canonice sol- φαινομένην οὖν ἐναντιότητα τῶν δύο τούτων κανό 48 Βαλιντινιανούς. «quod bonum est.

ὅτι νων κανονικῶς λύοντες, λέγομεν ὅτι, ὁ μὲν ἐκ γενε- ventes, dicimus eum, qui cum nativitate orthoτῆς ὢν ὀρθόδοξος, μετά γυναικός αἱρετικῆς συν αφθείς, οὐκ ἀξιωθείη κληρώσεως, εἰ μὴ καὶ τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ποιήσει ὀρθοδόξους Χριστιανούς καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς κεχωρισμένος ἐστὶ συν άξεως, ὡς τῇ τοῦ Χριστοῦ μερίδι συμπλέξας κλῆρον ἁμαρτωλόν. Ὁ δὲ αἱρεσιώτης ὢν ἐκ σπαργάνων αὐτῶν, ἐὰν τὴν ὀρθόδοξον πίστιν προέληται, δικαίως, ἐὰν ἀπό τινος ἑτέρου λόγου οὐκ ἐμποδίζηται, χειροτονίας ἀξιωθείη ἱερατικῆς. Τί γὰρ οἶδας, φησὶν ὁ μέγας Απόστολος, ἐὰν ὁ πιστὸς μεταγάγῃ τὴν ἄπιστον σύζυγον αὐτοῦ πρὸς τὴν πίστιν; Καλῶς οὖν ὁ εἰς τὴν ὀρθόδοξον πίστιν ἐλθὼν ἀπὸ θρησκείας αἱρετικῶν, κατὰ κανόνας ἀξιωθείη ἀξιώματος Ιερατικοῦ, κἂν μὴ ὀρθοδοξήσωσιν ἡ γυνὴ καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ. Ερώτ. λβ'. ᾿Απροκριμάτιστόν ἐστι τελεῖσθαι τέκνων ἀναδοχὰς διὰ Λατίνων, ᾿Αρμενίων Μονοθελητῶν, Νεστοριανῶν, καὶ λοιπῶν τοιούτων· ἢ μᾶλλον μισητὸν καὶ ἀποτρόπαιον; ᾿Απόκ. Τὸ β΄ θέσπισμα τοῦ ι' κεφαλαίου τοῦ α τίτλου τοῦ α' βιβλίου τῶν βασιλικών; Αἱρετικός, φησίν, ἐστὶ, καὶ τοῖς κατὰ τῶν αἱρετικῶν ὑπόκειται νόμοις, ὁ μικρὸν γοῦν ἐκκλίνων τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. Ἐπεὶ γοῦν πάντες οἱ ἀπαριθμηθέντες εἰς τὴν παροῦσαν ἐρώτησιν, οὐ διὰ μικρὸν ἀλλὰ διὰ πλάτος μέγα καὶ δυσδιεξίτητον ἐκ τῆς τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησίας ἀπεξενώθησαν, πάντως οὐδὲ χάριν ἀναδοχῆς παίδων πνευματικών μεσιτευομένης δι' ἁγίων εὐχῶν καὶ ἁγιασμάτων πολλῶν, ἡμῖν συγκοινωνήσουσιν· ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἀκοινωνησίᾳ κατακριθώ. μεν, κατὰ τὸν κανόνα, τὸν λέγοντα, Ὁ κοινωνῶν ἀκοινωτήτῳ, καὶ αὐτὸς ἀκοινώνητός ἐστιν. Ερώτ. λγ΄. Ορθόδοξαι γυναίκες συνάπτονται τάχα γαμικῶς μετὰ Σαρακηνῶν, ἢ καὶ αἱρεσιωτῶν, καὶ θέλουσιν, ὡς ὀρθοδοξοῦσαι, καθὼς διενίστανται, μεταλαμβάνειν τῶν θείων ἁγιασμάτων· ζητοῦμεν οὖν τὸ ποιητέον μαθεῖν. G doxus esset, cum hæretica muliere conjunctus est, dignum non censeri, qui in clerum allegatur, nisi domesticos suos omnes Christianos fecerit orthodoxos quia et ab ecclesiastica est remotus communione, utpote qui Christi partibus peccatricem sortem implexuerit. Qui autem, hæreticus cum esset ab incunabulis, orthoxam fidem delegerit, jure, nisi quæ justa causa impediat, ordinationem sacerdotalem consequi possit. Quid enim (inquit magnus Apostolus) nosti, si fidelis deducat infidelem conjugem ad fidem? Recte igitur, qui ad orthodoxam fidem venit ab hæreticorum supersti tione, sacerdotali secundum canones honoretur dignitate, licet uxor et liberi ejus orthodoxi non fiant. Interr. 32. An extra præjudicium infantium susceptiones fiunt a Latinis, Armeniis, Monotheletis, Nestorianis, et cateris ejusmodi, an potius odio dignum atque detestandum? Resp. Thema 2, cap. 10, 1, lib. 1 Basilicorum: Hæreticus, inquit, est, et legibus, quæ de hæreticis sunt, subjicitur, qui paulum ab orthodoxa fide declinat. Cum igitur ii omnes, qui hac interrogatione enumerali sunt, non parvo,sed longo spatio, et quod difficile superari queat, ab orthodoxorum Ecclesia prorsus exsulent: non communicabunt, nobiscum gratiam susceptiouis liberorum spirita - lium, per sacras preces et sanctificationes multas intercedentis: ne et excommunicatione condemnemur, juxta canonem dicentem,Qui communicat cum excommunicato, est excommunicatus et ipse. Interr. 33. Orthodoxæ mulieres conjunguntur forte per nuptias cum Saracenis vel hæreticis,voluntque, ut bene de fide sentientes,quemadmodum constanter instituerunt, participes Geri divinarum sanctificationum. Quærimus quid faciendum sit. ᾿Απόκ. Ὁ οι κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου Resp. Canon 70 synodi in Trullo hæc ait: Non liταῦτά φησι Μὴ ἐξεῖναι ὀρθόδοξον ἄνδρα αἱρετική cere vero orthodoxo cum muliere hæretica conσυνάπτεσθαι γυναικί, μήτε αἱρετικῷ ἀνδρὶ ὀρθόδοξον jungi, neque vero orthoxæ cum viro hæretico coγυναῖκα συζεύγνυσθαι. Αλλ' εἰ καὶ φανῇ τοιοῦτον pulari. Sed et si quid ejusmodi ab ullo ex omniὑπό τινος τῶν ἁπάντων γινόμενον, ἄκυρον τὸν γάμον bus factum apparuerit, irritas nuptias existimari, ἡγεῖσθαι, καὶ τὸ ἄθεσμον διαλύεσθαι συνοικέσιον. Οὐ γὰρ et nefarium conjugium dissolvi: neque enim ea, χρὴ τὰ ἄμικτα μιγνύναι, οὐδὲ τῷ προβάτῳ τὸν λύκον quæ non sunt miscenda, misceri; nec ovem cum συμπλέκεσθαι, καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ ποίμνῃ τὸν τῶν lupo, nec peccatorum sortem cum Christi parte ἁμαρτωλῶν κλῆρον. Εἰ δὲ παραβῇ τις τὰ παρ᾽ ἡμῶν conjungi oportet. Si quis autem ea, quæ a nobis ὁρισθέντα, ἀφοριζέσθω. Ἡ γοῦν διὰ τὴν ἄθεσμον ταύτην decreta sunt, transgressus fuerit. segregetur. Quæ κοινωνίαν μετὰ αἱρετικοῦ, ἀφωρισμένη οὖσα καὶ ἀκοινώ- igitur per llicitam hanc cum bæretico societatem, νητος, πῶς τῶν θείων ἁγιασμάτων ἀξιωθείη; πάντως exterminata excommunicataque est, quonam modo οὐδαμοῦ, εἰ μὴ ἀποστῇ τοῦ κακοῦ, καὶ κανονικοῖς habebitur divinis sanctificationibus digna? nullo ἐπιτιμίοις διορθωθῇ. prorsus, nisi a malo divertat, et canonicis emendata sit correctionibus. Ερώτ. λδ'. Τινὲς γυναικείων Τινὲς γυναικείων μοναστηρίων προεστῶσαι ζητοῦσιν ἐγχώρησιν ἐπισκοπικήν χάριν τοῦ δέχεσθαι λογισμούς τῶν ὑπ᾿ αὐτὰς μοναχῶν. Ζητοῦμεν οὖν εἰ ἔστιν ἐνδεχόμενον τοῦτο γενέσθαι. permissione confessiones. PATROL. GR. CXIXInterr. 34. Quædam muliebrium monasteriorum præfectæ episcopalem requirunt veniam r, ut sibi subditarum monialium ratiocinia suscipiant.Quærimus, an illud admitti possit.

Resp. Alibi etiam diximus, solis tributum esse sacerdotibus, confessionum suscicere ratiocinia cum episcopali permissu. Si igitur non sacratus præfectus nec cum episcopali permissu id facere potest, multo minus id præfectæ concessum erit: etsi virtus ejus solem splendore superet. Interr. 35. Divini canonss diconissarum meminerunt. Quærimus, quale sit earum officium. Απόκ, Γαὶ ἄλλοτε εἴπομεν, μόνοις τοῖς ἱερεῦσι μετὰ ἐπισκοπικῆς ἐκχωρήσεως δεδομένον εἶναι τὸ δέχεσθαι λογισμούς. Αν γοῦν οὐδὲ ἀνίερος καθ ηγούμενος μετὰ ἐπισκοπικῆς ἐκχωρήσεως δύναται δέχεσθαι λογισμούς, πολλῷ πλέον οὐκ ἐκχωρηθῇ τοῦτο παρὰ καθηγουμένης γίνεσθαι, κἂν ἡ ἀρετὴ αὐτῆς λάμπῃ τὸν ἥλιον. Ερώτ. λε'. Οἱ θεῖοι κανόνες μέμνηται διακονιστ κονισσῶν. Ζητοῦμεν οὖν μαθεῖν ποῖόν ἐστι τὸ τούτων λειτούργημα. Resp.Olim aliquando ordines diaconissarum ca- ᾿Απόκ. Πάλαι ποτὲ καὶ τάγματα διακονισσῶν τοῖς nonibus cogniti fuere, habebantque ipsæ gradum κανόσιν ἐπεγινώσκετο, καὶ εἶχον καὶ αὗται βαθμὸν ad altare. Menstruorum autem inquinatio minis· ἐν τῷ βήματι· ἡ δὲ τῶν ἐμμήνων κάκωσις τὴν terium earum a divino et sancto allari expulit. In ὑπηρεσίαν ταύτην ἐκ τοῦ θείου καὶ ἁγίου βήματος ἀπεsanctissima autem Ecclesia sedis Constantinopoli- ξένωσε· παρὰ δὲ τῇ ἁγιωτάτῃ Εκκλησίᾳ τοῦ θρόνου tanorum diaconissæ deliguntur, unam quidem τῶν Κωνσταντινουπολιτών διακόνισσαι προχειρίζονται, communicationem non habentes ad altare, in μίαν μὲν μετουσίαν μὴ ἔχουσαι ἐν τῷ βήματι, ἐκκληmultis autem habentes conventum, et muliebrem σιάζουσαι δὲ τὰ πολλὰ, καὶ τὴν γυναικωνίτιν ἐκκληcœtum ecclesiastice dirigentes. σιαστικῶς διορθούμεναι. Interr. 36. An subdiaconus et diaconus legitime possit cum muliere copulari necne. Ερώτ. λς'. Υποδιάκονος καὶ διάκονος δύναται να μίμως συναφθῆναι γυναικί, ἢ οὐ; Resp. Et canones, et leges variæ vetant sacra- ᾿Απόκ. Καὶ κανόνες καὶ νόμοι διάφοροι κωλύουσι tos post ordinationem mulieribus conjungi. Cum τοὺς ἱερωμένους συνάπτεσθαι γυναιξί μετὴ τὴν autem (ut videtur) canonicum hoc contemneretur χειροτονίαν. Τοῦ δὲ τοιούτου κανονικού παραγγέλinterdictum, inter imperatores inclytus et sapien- ματος ἀθετουμένου, ὡς ἔοικεν, ὁ ἐν βασιλεῦσιν tissimus dominus Leo per Novellam sanctionem ἀοίδιμος καὶ σοφώτατος κύριος Λέων, διὰ θεσπί vitium emendavit. Inquit enim hæc in parte ex- σματος Νεαροῦ τὸ κακὸν διωρθώσατο. Φησὶ γὰρ ἡ pressim tertia ejus Novella: Jubemus ut ad vetus τρίτη Νεκρὰ αὐτοῦ ἐν μέρει ταῦτα ῥητῶς· ΚεEcclesia superne traditum prescriptum creationes λεύομεν κατὰ τὸ ἄνωθεν ἀρχαῖον τῆς ᾿Εκκλησίας procedant: neque enim dignum est, ut qui spi- G διάταγμα τάς χειροτονίας προβαίνειν. Οὐ γὰρ ritali ascensu supra corporis abjectionem evecli ἀξιόν ἐστι, μετὰ τὸ ἀνυψωθῆναι τῆς σωματικῆς sunt, hi rursus ad carnis sordes delabantur; sed ταπεινώσεως ὑπὸ ταπεινώσεως ὑπὸ τῆς πνευματικῆς ἀναβάσεως, e diverso, ut divinum ministerium ex corporis τούτους πάλιν ἐπὶ τὴν σαρκικὴν ταπεινότητα καταsordibus tanquam in altum aliquem gradum cons- πίπτειν· τοὐναντίον δὲ μᾶλλον χρὴ εἰς ἀνάβασιν cendat, convenientius fuerit. Quamobrem nemo ύψηλὴν τὴν θείαν λειτουργίαν ἐκ τῆς σωματικής eorum, qui allari serviunt post. ordinationem au- ταπεινότητος ἀναβαίνειν. Διὸ οὐδεὶς τῶν τοῦ βήμαdacter lege connubii mulieri conjungetur. Idque τος μετὰ τὴν χειροτονίαν ταλμηρῶς συζευχθείη κατά si fecerit licuit, quod post eam adeo male fuit νόμον γάμου γυναικί· τοῦτο δέ ποιήσας καθαιρεθήσεται. Νξῆν γὰρ αὐτῷ πρὸ τῆς χειροτονίας ποιῆσαι τὸ μετὰ τὴν χειροτονίαν οὕτω κακῶς τολ μηθέν. ausus. Interr. 37. Licitum est saceadotes præfectos exsistentes, vel primopapass, et pontifices, supermanicis et supergenualibus insigniri, an est vetitum. Resp.Supermanicarum et supergenualium sacratissimus amictus solis pontificibus attributus est, velut figuram obtinentibus Domini, et Dei, et Servovatoris nostri Jesu Christi: indeque peccata eliam hominum remittunt,aliaque majoraad imitationem Christi faciunt, quæ sacerdotibus data non sunt. Quære neque supermanicarum, neque supergenualium merebuntur amictum. Nam supermanicæ fgura sunt manicarum, quibus erant constrictæ manus Domini, et Dei, et Servatoris nostri Jesu Christi, quando ad voluntariam passionem conten- ** qui abbates sint, vel protopapades. Ερώτ. λζ'. Εκχωρητόν ἐστι τοὺς ἱερεῖς, ήγου μένους όντας, ἢ πρωτοπαπάδας, καὶ τοὺς ἀρχιερεῖς, διὰ ἐπιμανίκων καὶ ἐπιγονατίων ἀποσεμνύνεσθαι· ἡ Ο κεκώλυται. ᾿Απόκ. Ἡ τῶν ἐπιμανίκων καὶ τῶν ἐπιγονατίων ἱερωτάτη ἐνδυμενία μόνοις τοῖς ἀρχιερεύσι πεφιλο τίμηται, ὡς τὸν τύπον ἐπέχουσι τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· κἀντεῦθεν καὶ ἁμαρτίας ἀφιοῦσιν ἀνθρώπων, καὶ ἄλλα ποιουσι Χριστομιμήτως μείζονα, ὅσα τοῖς ἱερεῦσιν οὐκ ἐνεδόθησαν. Διὸ οὐδὲ τῆς τῶν ἐπιμανίκων οὐδὲ τῶν έπιγονατίων ενδυμενίας ἀξιωθήσονται. Τα γάρ ἐπιμάνικα τύπος εἰσὶ τῶν χειροπεδῶν τῶν έλιχθει σῶν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σω τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὅτε πρὸς τὸ ἑκούσιον

induit Dominus, cum discipulorum pedes lavit. Quemadmodum igitur quæ patriarchis per indumenta gratiæ tributæ sunt t, ulli alii non dantur episcopo, saccus videlicet et crux multiplex u (eos enim hisce decorari placuit, utpote relato ad v'habitabilis orbis extrema): sic nec episcopis concessa privilegia sacerdotalibus «labuntur, ne privilegiorum ecclesiarum confusio Gal, et Creatori dicat creatura, Exæquor tibi. πάθος ἠπείγετο. Τὸ δὲ ἐπιγονάτιον εἰς τύπον τοῦ debat. Supergenuale autem, figura est lintei, quod λεντίου ἐστὶν, ὁ ὁ Κύριος ἐνεδύσατο, καὶ τοὺς πόδας τῶν μαθητῶν ἔνιψεν. Ωσπερ οὖν οὐ δοθείη επισκόπῳ τινὶ τὰ τοῖς πατριάρχαις φιλοτιμηθέντα διὰ ἐνδυμες νίας χαρίσματα, σάκκος δηλονότι καὶ πολυσταύριον (τούτους γὰρ ὑπὸ τούτων κυδαίνεσθαι δέδοκται, ὡς καὶ ἀναφερομένους εἰς τῆς οἰκουμένης τὰ πέραταοὕτως οὐδὲ τὰ τοῖς ἐπισκόποις ἀπονεμηθέντα προνόμια τοῖς ἱερεῦσι δοθήσεται· ἵνα μὴ τῶν ἐκκλησιαστικῶν προνομίων σύγχυσις γένηται, καὶ τῷ Πλάσαντι εἴπῃ τὸ πλάσμα· Εξισομαί σοι. Ερώτ. λη'. ᾿Απὸ ἀρχαίας ἐγχωρίου συνηθείας θάπτονται λείψανα ὀρθοδόξων εἰς τὰς κατὰ χώραν ἐκκλησίας ἡμῶν. Ζητῶ οὖν μαθεῖν εἰ ἔστι τοῦτο ἀποκριμάτιστον. Απόκ. Διαφορὰ μεγάλη ἐστὶν ἐκκλησιῶν κασιερω θεισῶν διὰ ἐγκαινίων ἀνοιξίων καὶ ἐνθρονισμού, χρίσματός τε ἁγίου μύρου, καὶ ἀποθέσεως λειψάνων ἁγίων μαρτυρικῶν, καὶ τῶν μὴ οὕτως ἁγιασθεισών, καὶ εὐκτηρίου τόπον ἐπεχουσῶν. Διὸ ἐν ἐκείναις μὲν ἐν αἷς δηλονότι μαρτυρικά λείψανα τεθησαύρισται, καὶ ἁγίου μύρου ἐμεσολάβησε χρίσμα, ἀνθρώπινον λείψανον οιονδηποτοῦν οὐ ταφήσεται (κατὰ τὸ β΄ κεφάλαιον τοῦ α΄ τίτλου τοῦ εἰ βιβλίου τῶν βασιλικών, τὸ λέγον· Μηδεὶς ἐν ελλησίᾳ θαπτέτω νεκρόν. Καὶ κατὰ τὸν ἔξωθεν αὐτοῦ κείμενον παλαιόν, τὸν λέγοντα Οὐκ ἔξεστι θάπτειν τινὰ ἐν ἐκκλησίᾳ, ἔνθα δολονότι μάρτυρας ἐκεῖσε σῶμα ἀπόκειται)· εἰς δὲ τοὺς μὴ οὕτω καθιερωθέντας, ἁγίους εὐκτηρίους κατονομαζομένους, ἀκινδύνως ἐνταφιασθήσονται λείψανα. Ερώτ. λθ'. Κάτοικοί τινων ἐνοριῶν, τῆς τῶν οἰκείων ἀρχιερέων χειροτονίας παραιτούμενοι, ἑτέρων ἐνοριῶν ἐπισκόποις προσέρχονται καὶ χειροτονιών, καθώς ἕκαστος ἔχει θελήματος. Εἰ γοῦν ἀσφαλῶς αὐτοῖς γίνεται τοῦτο, ζητῶ μαθεῖν. " Απόκ. Τοὺς μὲν αναγνώστας τοὺς ἀθετήσαντας τὰς χειροτονίας τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν, καὶ εἰς ἑτέρας ἐνορίας μείζονος ἐξιωθέντας βαθμοῦ διὰ χειροθεσίας ἐπισκοπικῆς, ἀκοινωνησίας ἐπιτιμίῳ οἱ κανόνες καθυποβάλλουσι· καὶ οὐ μόνον αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς χειροτονήσαντας τούτους, καθὼς τὰ περὶ τούτου παρίσταται ἀπὸ τοῦ νδ κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου, ταῦτα κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνοντος· Κληρικοὺς εἰς ἐκκλησίαν τελοῦντας, ὡς ἤδη ὡρίσαμεν, μὴ ἐξεῖναι εἰς ἄλλης πόλεως τάττεσθαι ἐκκλησίαν, ἀλλὰ στέργειν ἐκείνην ἐν ᾗ λειτουργεῖν ἐξ ἀρχῆς ἠξιώθησαν· ἐκτὸς ἐκείνων οἵτινες ἀπιλέσαντες τὰς ἰδίας πατρίδας, ὑπὸ ἀνάγκης εἰς ἄλλην ἐκκλησίαν μετῆλθον. Εἰ δέ τις ἐπίσκοπος, μετὰ τὸν ὅρον τοῦτον, ἄλλῳ ἐπισκόπῳ προσήκοντα δέξηται κληρικὸν, ἔδοξεν ἀκοινώνητον εἶναι καὶ τὸν δεχθέντα καὶ τὸν δεξάμενον· ἕως ἂν ὁ μεταστάς κληρικός εἰς τὴν ἰδίαν ἐπανέλθῃ Εκκλησίαν. Περὶ δὲ τῶν λαϊκών συνεζητήθη ποτὲ παρὰ ταύτῃ τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ τῆς τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν Ἐκκλησίας, πατριαρχεύοντος τοῦ ἁγιωτάτου ἐν πατριάρχαις καὶ Χ Interr. 38. Vetere provincia consuetudine reliquiæ * orthodoxorum in nostræ regionis ecclesiis sepeliuntur. Quæro igitur discere, an hoc citra præjudicium fiat. Resp. Magna differentia est inter ecclesias consecratas per initiatorias dedicationes, et throni inaugurationem sanctique unguenti unctionem, et sanctarum reliquiarum martyrum indigitationem; et eas quæ sic sanctificatæ nan sunt, obtinentque oratorii locum.Ideoque in quibus videlicet martyricæ reliquiæ recondita sunt, et sancti unguenti intervenit unctio, humanum quælecunque cadaver non sepelietur, juxta 2 caput, 1 tit., 5 lib.Basilicorum inquiens: Nullus in ecclesia sepeliatur tuus. Εt secundum veterem y, extra eum positum: Non licet sepelire quemquam in ecclesia, ubi scilicel martyris corpus depositum est. In sanctis autem oratoriis appellatis, quæ ita consecrata non sunt, reliquiæ siue periculo sepelientur. Interr. 39. Quarumdam parcciarum incolæ, suorum pontificum ordinationes respuentes, aliarum diæcesium et ordinationum episcopos adeunt prout quisque vult: an tulo faciant, quæro discere. Resp.Lectores quidem, qui suorum episcoporum ordinationes spreverunt: et in aliis provinciis majorem gradum per episcopalis manus impositionem consecuti sunt, excommunicationis ponæ canones subjiciuut,nec eos modo, sed et eos, qui ordinaverunt,quemamodum exprimitur canone 54 synodi Carthaginensis, hæc complectente ad verbum: Clericos in ecclesia agentes,ut jam definiimus,non jicere ordinare in alius civitatis ecclesia, sed contentos esse illa,in qua ab initio ministrare meruerunt: iis exceptis, qui amissa sua patria, ex necessitate in aliam ecclesiam migrarunt. Quod si quis episcopus post hanc definitionem, clericum susceperit ad alium episcopum pertinentem, placuil excommunicatum esse, tam susceptum,quam suscipientem, donec qui migravit clericus, ad propriam ecclesiam revertatur. De laicis autem simul quæsitum est in sancta Constantinopolitanorum Ecclesiæ synodo,patriarchatum obtinente sanctissimo inter patriarchas et sapientissimo domino Michaele Anchialo,et mense Novembri, indictione ' per supellectilem beneficia tributa sunt. "polystaurium. ▾ quorumnomina referentur in sacris ad. cudavera. s scilicet, interpretem.

quarta, synodalis est facta subnotatio, ex vario- σωφωτάτου κυρίου Μιχαήλ τοῦ ᾿Αγχιάλου· καὶ γατ rum canonum allegatione excepta *, ex aequo puniri eum, qui ex aliena provincia ordinat laicum, preter episcopi ipsius sententiam,ipsumque etiam ordinatum. Interr, 40. Possunt diaconi præter archidiaconorum voluntatem sacerdotalem consequi gratiam, annon? Resp. Hujus rei providentia per sacrosancti Spiritus gratiam episcopi tributa est. Quare et cum eorum consensu diaconi sacrabuntur, archie diacono, ut confratre, solum præsente. Interr. 41. Laici, qui secundas contraxerunt nuptias, alias nuptias, tertias scilicet, legitime contrahent, annon? p γονε κατὰ Μήνα Νοέμβριον, ἐπινεμήσεως δ', σημείωμα συνοδικόν, συγκεκροτημένον ἀπὸ διαφόρων κανόνων προσκομιδής • ἐπίσης γνωματεύον κολάζετ σθαι καὶ τὸν ἐξ ἑτέρας ἐνορίας χειροτονήσαντα λαϊκὸν παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ, καὶ αὐτὸν δὴ τὸν χειροτονηθέντα. Ερώτ. μ'. Δύνανται οἱ διάκονοι παρὰ γνώμην των ἀρχιδιακόνων αὐτῶν ἱερατικοῦ καταξιούσθαι χαρίσματος, ἢ ου; ᾿Απόκ. Τοῖς ἐπισκόποις ἡ περὶ τούτου πρόγοια πε φιλοτίμηται παρὰ τῆς χάριτος τοῦ παναγίου Πνεύ ματος. Διὸ καὶ μετὰ γνώμης αὐτῶν ἱερωθήσονται οἱ διακόνοι, τοῦ ἀρχιδιακόνου, ὡς συναδέλφου, μόνον παρουσιάζοντος; Ερώτ. μα. Οι διγαμήσαντες λαϊκοὶ, καὶ ἑτέ ρου γάμου, ἤτοι τρίτου, νομίμως ἀξιωθήσονται, ἢ οὔ; Resp. Vetu quidem lex et tertias nuptias, ut legi- ᾿Απόκ. Ὁ μὲν παλαιός νόμος καὶ τρίτον γάμον ὡς Limas, agnovit, et ex iis procreatos. haeredes, et ἔννομον ἐπεγίνωσκε, καὶ τοὺς ἐκ τούτου γεννηθέντας, in potestate habuit parentis. Canones autem divi- κληρονόμους καὶ ὑπεξουσίους είχε τοῦ φύσαντος norum et sanetorum Patrum, uon solum tertias oἱ δὲ κανόνες τῶν θείων καὶ ἁγίων Πατέρων, οὐ nuptias non agnoscunt, verum etiam secundas μόνον τὸν τρίτον γάμον οὐκ ἐπιγινώσκουσιν, ἀλλὰ pana moderate subjiciunt. Quia autem imperante καὶ τὸν δεύτερον ἐπιτιμίῳ μετρίαν καθυποβάλλουσιν. inclyte principe, domino Leone philosopho, dissi- "Οτι δὲ βασιλεύοντος τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυρίου dium fuit magnum inter omnes mundi Ecclesias, Λέοντος τοῦ Σοφοῦ σχίσμα γέγονε μέγα παρὰ ταῖς quod princeps non solum tertias contraheret, sed Εκκλησίαις τοῦ κόσμου παντὸς, διὰ τὸ τὸν βασιλές eliam quartas, synodicus factus est conventus om- μὴ μόνον τριγαμήσει, ἀλλὰ καὶ τετραγαμήσει, συν nium fere,quæ ubique sunt direcesium antistitum,8 έλευσις ἐτελέσθη συνοδική πάντων σχεδὸν τῶν ἀρ iudictionc anni 6423. Εt disputatum est, qui nuptia- χιερατευόντων ἐν ταῖς ἁπανταχοῦ διοικήσεσι, κατὰ les fugiendi sint contractus, et qui permittendi, ve- “τὴν ἡ ἐπινέμησιν τοῦ ςυχη' ἔτους. Καὶ συνεζητήθη lut legitimi,imperantibus inclyto principe Constan. ποτα γαμικά συναλλάγματά εἰσιν ἀποτρόπαια, καὶ tino Porphyrogenneta, et ejus socero domino Roma- ποῖα συγχωρητέα, ὡς ἔννομα· βασιλευόντων του τε no. Post multas altercationes, et exactam disquisitio- ἀοιδίμου βασιλέως Κωνσταντίνου του Πορφυρογεννή nem, decisi s synodica eleganter scripta est, confir- του, καὶ τοῦ πενθεροῦ αὐτοῦ κυρίου Ρωμανού. mata etiam principis solita subscriptione: quartas Μετὰ πολλὰς γοῦν ἀντιλογίας καὶ μετὰ ἐξέτασιν quidem nuptias respuendas esse, nec permittendas: ἀκριβῆ, εκαλλιγραφήθη τόμος συνοδικός, κατησιαtertias autem nunc permittendas esse, nunc non es-λισμένος καὶ τῇ τοῦ βασιλέως συνήθει υπογραφῇ, τὸν se.Definit enim binubos, et simul orbos,qui quadra- μὲν τέταρτον γάμον, ἀπόπτυστον εἶναι καὶ ἀσυγχώ gesimum annum nondum impleverunt,contrahere ρητον· τὸν δὲ τρίτον, πῆ μὲν συγχωρητέον είναι, eliam tertias nuptias ad orbitalis remedium, nisi πῆ δὲ ἀσυγχώρητον. Διορίζεται γάρ, τους μήπω πλη quod per totum quinquenium censura emendantur, ρώσαντας τὸ τεσσαρακοστὸν ἔτος, διγαμήσαντας, καὶ ne divinas assumant sanctificationes.Finito autem ἄπαιδας ὄντας, συναλλάττειν καὶ τρίτον γάμον, διὰ quinquennio, ter in anno assument. Sed et trice- τὴν θεραπείαν τῆς ἀπαιδίας. Πλὴν ἐπιτετιμημένους nariis, quamvis liberos habentibus, tertii connubii είναι δι' όλης πενταετίας, ώστε μὴ μεταλαμβάνειν potestas facta est, propter etatis infirmitatem: ut τῶν θείων ἁγιασμάτων· μετὰ δὲ τὴν πενταετίαν, et hi per quadriennium esse non debeant divinarum τρὶς τοῦ ἔτους μεταλαμβάνειν αὐτούς. ᾿Αλλὰ καὶ sanctificationum participes: quo peracto,ler in an- τοὺς τριασκονταετεῖς ὄντας, κἂν παῖδας ἔχωσιν, έξε no divina participaturi sint sacramenta. lis aulem χώρησαν, διὰ τὴν ἐκ τῆς ἡλικίας ἀσθένειαν καὶ qui quadregesimum annum excesserunt, nullo me- τρίτον γάμον· ὀφείλοντας καὶ τούτους ἐπὶ τετραε do tertias esse concedendas nuptias divini Patres τίαν ἀμετόχους εἶναι τῶν θείων ἁγιασμάτων, ὡς ἔχε oraculo pronuntiarunt. Et hæc quidem unionis ea τοτε καὶ αὐτῶν μελλύντων τρὶς τοῦ ἔτους τῶν θείων decisio definit.Caterum Ecclesia tandem nostra μεταλαμβάνειν μυστηρίων. Τοῖς δὲ τὸν τεσσαρακο metale tertii matrimonii contractum non permisit. στον χρόνον ὑπερανοβάσιν, ἐξ οὐδενὸς τρόπου τὸν τρίτον γάμον συγχωρητέον εἶναι οἱ θεῖοι Πατέρες ἐθεσπιῳδησαν· καὶ ὁ μὲν τόμος οὗτος τῆς ἑνώσεως ταῦτα διορίζεται ἡ Ἐκκλησία δὲ οὐκ ἐπέτρεψε τέως ἐπὶ τῶν ἡμετέρων χρόνων τρίτου γάμου συνάλ λαγμα. · confecta. ª tomus.

Ερώτ. μβ'. Τοῖς παλλακευομένοις συγχωρη- Interr. 42. In concubinam agentibus permitτέα ἐστὶν ἡ τῶν θείων ἁγιασμάτων μετάληψις, ἢ tenda est divinarum sanotificationum participatio, οὔ; Απόκ. Ο μέγας ἐν ἀρχιερεύσι βασίλειος ἐν διαφό ροις κανόσιν αὐτοῦ οὐ δίδωσιν ἄδειαν τοῖς πορνεύω ουσι τῶν θείων ἁγιασμάτων μεταλαμβάνειν. Ἐν δὲ τῷ π' κανόνι αὐτοῦ διορίζεται, τὴν πορνεύουσαν, ἀποστᾶσαν τῆς πορνείας, μὴ ἀπεντεῦθεν, ἀλλὰ μετὰ τριετίαν τῶν θείων ἁγιασμάτων μεταλαμβάνειν. Ερώτ. μγ'. Ἡ συμπενθερία τῶν συντέκνων μέχρι πόσου βαθμοῦ κωλύεται; ᾿Από Ὁ μὲν νγ' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου κολάζει τοὺς ἀναδόχους συνάπτεσθαι γαμικῶς ταῖς μητράσι τῶν ἐκ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος η ἀναδεχθέντων παίδων. Καὶ μετὰ ἀπόστασιν τοῦ κακού, καθυποβάλλει πορνευόντων ἐπιτιμίῳ. Τὸ δὲ τελευταῖον θέσπισμα τοῦ τ' κεφαλαίου τοῦ ε΄ τίτλου τοῦ κη᾿ Βιβλίου τῶν βασιλικῶν ἐπὶ πλέον ἐπεκτείνει τὴν κόλασιν. Οτι δὲ καὶ ὁ δηλωθεὶς κανὼν καὶ ὁ διαληφθεὶς νόμος μείζονα τὴν κατὰ πνεῦμα συγγένειαν λέγουσι τῆς σωματικῆς συναφείας, γέγονε σημείωμα συνοδικὸν ἐπὶ τοῦ ἁγιωτάτου. Εκείνου πατριάρχου κυρίου Νικολάου, κατὰ μῆνα Μάϊον τῆς ιε΄ ἐπινεμήσεως, ἐπὶ ἐρωτήσει τοῦ ὑπερτίμου ἐκείνου κυρίου Γρηγορίου τοῦ Ξηροῦ, διοριζόμενον τοῖς αὐτοῖς ὅροις συσφίγ. γεσθαι καὶ ὑφαπλοῦσθαι τὴν διὰ τῆς συντεχνίας συστᾶσαν πνευμνατικὴν συγγένειαν, οἷς καὶ αἱ σωματικαί συγγένειαι, περιορίζονται. Ερώτ. μθ'. Ἡ χώρα τῶν ᾿Αλεξανδρέων πολ. λαῖς μυριάσι γενεαλογουμένη, καὶ πληθυνομένη, ὀρθοδόξων Χριστιανῶν..... ζητοῦμεν οὖν μαθεῖν, εἰ ἐφεῖται καὶ ἐντὸς τοῦ Γ΄ βαθμού συνάλλαγμα γίνεσθαι γαμικόν, διὰ τὴν ἀνάγκην τοῦ πράγματος. necne? Resp. Magnus in anstitibus Basilius, in variis canonibus suis non dat scortantibus licentiam divihas sanctificationes assumendi.In 80 autem cauone definit, scortatricem, quæ scortatione disces - sit, non exinde, sed post triennium, divinarum sanctificationum participem fieri. Interr. 43. Consoceratus compatrum ad quotum usque gradum prohibetur? Resp. Canon quidem quinquagesimus quartus sancta et acumenica synodi, in Trullo magni palatii coacta, vetat susceptores connubio jungi cum matribus infantium e sancto lavacro susceptorum, et post discessionem a mało, subjicit scortantium ponæ. Ultimus autem versiculus 10 c. 5, tit. 28, libro Basilicwv, alterius puntitionem extendit. Sed quoniam et declaratus canon, et supra scripta lex spiritualem cognationem dicunt majorem conjunctione corporali: facta fuit synodica subnotatione, tempore sanctissimiillius patriarcha, domini Nicolai, mense Maio, decimaquinta indictione, ad interrogationem perquam honorandi illius domini Gregorii Xeri, definiens iisdem constringi et explicari terminis b spiritualem,quæ per compater - nitatem contrahitur, cognationem; quibus corporales coguationes circumscribuntur. Interr. 44. Alexandrinorum regio multis geneGrationum myriadibus populosa est et amplificata, Christianis autem orthodoxis coangustata. Quærimus ergo discere, an permissum sit et intra sextum gradum nuptias contrahere, propter rei ne cessitatem. ᾿Απόκ. Οἱ θεῖοι καὶ ἱεροὶ κανόνες καὶ νόμοι χάριν τῶν γαμικῶν συναλλαγμάτων ἐν πᾶσιν ὁμοφρονή. σαντες, καὶ θεαρέστοις σχοινίσμασι καὶ διδάγμασι τὰ γαμικὰ περιορίσαντες συναλλάγματα, ἐξ οιουδήτινος τρόπου ἐξελθεῖν ταῦτα σὐκ ἐξεχώρησαν· ἀλλ᾿ ἐπὶ μὲν τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων τὴν γαμικὴν συνάφειαν κεκωλυμένην εἶναι παντελῶς διωρίσαντο τῶν ἐκ πλαγίου δὲ τὴν συγγένειαν μέχρις εβδόμου βαθμοῦ δικαίως ἐστενοχώρησαν. Τὴν δὲ ἐξ ἀγχι-, στείας, ἤτοι συμπενθερίας, συγγένειαν, κατὰ τὸν ἕκτον βαθμὸν ἀπέλυσαν. Οφείλουσι γοῦν καὶ οἱ ᾿Αλεξανδρεῖς οὕτω γαμικῶς συναλλάττειν, καὶ τὴν στενοχωρίαν τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανῶν εἰς ἁμαρτίας δικαίωμα μὴ προβάλλεσθαι. Διασπασθήσεται γὰρ τὸ παρὰ ταῦτα γενησόμενον συνοικέσιον· καὶ μοιχετόντων ἐπιτιμίοις οἱ τὸ ἀθέμιτον συναλλάξαντες καθυποβληθήσονται. Επεὶ δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ τόμου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου ἐκείνου κυρίου Σισινίου δύο πρῶτοι ἐξάδελφοι δύο ἀδελφὰς οὐ λαμβάνουσι, καὶ ταῦτα, τοῦ συναλλάγματος ἀναγομένου εἰς ἕκτον ἐξ ἀγχιστείας βαθμόν, ἔσο καὶ τὰ περὶ τούτου εἰδώς· ἵνα μὴ κατὴ λήθην τῷ τῆς Ἐκκλησίας ἔθει ψυχούλα βῶς ἐναντιωθῇς. » extendi finibus. Resp. Divini et sacri canones,et leges, nuptialium contractuum causa in omnibus consentientes, et Deo gratis intervallis et præceptis nuptiales contractus circumscribentes, nullo modo eaegredi siverunt: sed inter ascendentes quidem et descendentes nuptialem copulam prohibitam esse definierunt. Eorum autem, qui sunt ex transverso, cognationcm ad septimum usque gradum jure coangustarunt: cognationem vero,quæ per afinitalem, vel consoceratum conciliatur, post sextum gradum obsoluerunt. Debent igitur et Alexandrini nuptias in hunc modum contrahere, et paucitatem orthodoxorum Christianorum ad peccati justificationem non proponere. Distrahitur ergo, quod præter hæc factum fuerit, conjugium; et mæchantium penis, qui illicitum contraxerint, subjicientur. Quia autem sanctissimi etiam patriarcha illius, domini Sisinnii decisione, duo patrueles se consobrini, sorores duas non accipiunt, et hac, contractu deducto ad sextum affinitatis gradum,disce quæ in ea continentur: ne, per oblionem, Ecclesim consuetudini cum animæ detrimento adverseris.

Interr. 46. Siquis scortatus furit e cum muliere Ερώτ. μς'. Ἐὰν τις πορνικῶς συμφθαρτ captiva Christiana, pariterque orthodoxa, sine pe- μετά γυναικός αἰχμαλώτου Χριστιανῆς, καὶ κατὰ riculo ut servam eam vendet? ταὐτὸν ὀρθοδόξου, ἀκινδύνως ὡς δούλην πωλήσει αὐτήν; Resp. Potestatem habet dominus a se constupratam ancillam suam vendendi, ejusque pretium lucrifaciendi. Tunc enim libertatem promeretur ancilla, quæ cum domino simul corrupta est a, quando ad extremum usque spiritum, nullum ejus divendendæ rrabuit argumentum. Ait enim 2 cap. 19 tit. 48 lib. hæc nominatim: Si quis non habens uxorem, in suo concubitu aucillam habeat, et cum ea ad mortem usque maneat, sive ex ea susceperit, sive non et de ea nihil in testamento suo dixerit: sit illa libera. Interr. 47. Si orthodoxus scortatus sit cum Judæa, aut Agarena muliere, censura emendabitur, an rebaptizabitur? Resp. Quadragesimus septimus quidem canon sanctorum et omni laude celebrium apostolorum hæc ait: Episcopus, vel presbyter, si eum, qui vere habet baptismum, de integro baptizaverit, vel si eum, qui ab impiis pollutus est, non baplizaverit, deponatur, ut qui irrideat mortem et crucem Domuni, et non discernat sacerdotes a falsis sacerdotibus. Forsan igitur dixerit quispiam, orthodorum, qui cum impia scortatus est, pollutum esse, et rebaptizari debere. Quod verum non est: is enim ab iis polluitur, qui sponte abluendo exuit divinum sanctumque baptisma induitque baptisma impiorun. Judicio ergo episcopali per graviorem pœnam emendabitur, et ut scortator,et ut satanicæ communionis cum impio factus particeps: verum non baptizabitur. Interr. 48. Quot annorum mas aut femina admittatur ad confessionem? Απόκ. Άδειαν ὁ δεσπότης ἥξει τὴν ὑπὸ τούτου πορνευομένην δούλην αὐτοῦ πωλεῖν, καὶ ἀποκερδαίνειν τὸ ταύτης τίμημα. Ελευθερίας γάρ τότε ἀξιοῦται ἡ δούλη μετὰ τοῦ δεσπότου συμφθειρο μένη, ὅτε μέχρι τελευταίας τούτου ἀναπνοῆς οὐδέν τι περὶ διαπράσεως ταύτης φθάσει γενέσθαι. Φησὶ γὰρ τὸ β΄ κεφάλαιον τοῦ ιθ᾽ τίτλου τοῦ μη' βιβλίον ταῦτα ῥητῶς· Εάν τις δούλην σχῇ ἐν τῇ ἰδίᾳ συν αφεία, μὴ ἔχων γαμετήν, καὶ μείνα μετ᾿ αὐτῆς μέχρι τελευτῆς, εἴτε ἔχων παῖδας ἐξ αὐτῆς, εἴτε μή καὶ μηδὲν εἴπῃ περὶ αὐτῆς ἐν ἰδίᾳ διαθήκῃ· γίνεται ἐκείνη ἐλευθέρα. Ερώτ. μζ΄. Ἐὰν ὀρθόδοξος συμφθαρῇ πορνικῶς μετά Ἰουδαίας ἢ ᾿Αγαρηνῆς γυναικός, δι' ἐπιτιμίου διορθώ θείη, ἢ ἀναβαπτισθήσεται; " ᾿Απόκ. Ὁ μὲν μζ' κανὼν τῶν ἁγίων καὶ πανευφή μων ἀποστόλων ταῦτά φησιν· Ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος τὸν κατὰ ἀλήθειαν ἔχοντα βάπτισμα ἐὰν ἄνωθεν βαπτίσῃ ἢ τὸν μεμολυσμένον παρὰ τῶν ἀσεβῶν μὴ βαπτίσῃ, καθαιρείσθω, ὡς γελῶν τὸν σταυρὸν καὶ τὸν τοῦ Κυρίου θάνατον, καὶ μὴ διακρίνων ἱερέας ψευδοἱερέων. Ἴσως οὖν εἴποι τις ὀφείλειν καὶ τὸν πορνεύσαντα ὀρθόδοξον μετὰ τῆς ἀσεβοῦς μολυνθῆναι, καὶ ἀναβαπτισθῆναι ὀφείλειν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο ἀληθές. Εκεῖνος γὰρ μολύνεται παρὰ τῶν ἀσεβῶν, ὃς ἐκοντὶ μὲν ἀπονίπτεται τὸ θεῖον καὶ ἅγιον βάπτισμα, ἐνδύεται δὲ βάπισμα ἀσε 6ῶν. Δι' ἐπιτιμίου γοῦν σφοδροτέρου κατ' ἐπισκο πικὴν διάκρισιν διορθωθείη, καὶ ὡς πόρνος, καὶ ὡς κοινωνήσας μετὰ ἀσεβους κοινωνίας σατανικῆς· ἀλλ' οὐ βαπτισθήσεται. Ερώτ. μη΄. Ποσαετής ἀνὴρ ἡ γυνή δεχθείη εἰς ἐξαγορείαν; Resp. Leges quidem delictis impuberum condo- ᾿Απόκ. Οἱ μὲν νόμοι συγχωρητέα τὰ τῶν ἀνή των nandum esse dicunt. Impuberes autem sunt mares ἁμαρτήματα λέγουσιν εἶναι. Ανηβοι δὲ εἰσιν ἐπὶ quidem, qui decimum quartum annum impleve- μὲν τῶν ἀῤῥένων, οἱ τὸν τεσσαρεσκαιδέκατον χρόνον runt: feminæ vero, duodecim annorum. Forsan πληρώσαντες· ἐπὶ δὲ τῶν θηλειών, αἱ δωδεκαετείς. igitur dixerit aliquis post duodecimum et decimum Ίσως οὖν εἴπῃ τις, μετὰ τὸν δωδέκατον καὶ τὸν τεσ quartum ælatis annum eos debere peccata sua de- σαρεσκαιδέκατον χρόνον τῆς ἡλικίας αὐτῶν ὀφείλειν clarare; utpote delictorum judicium subeuntes, τούτους ἐξαγορεύειν, ὡς καὶ ἐξ ἁμαρτημάτων εὐθα et capaces scortationis, aliorumque quorumpiam νομένους, καὶ γεγονότας πορνείας καὶ ἄλλων ἁμαρττο peccatorum effectos. Nos autem ab ipsa experien- μάτων τινῶν δεκτικούς. Ἡμῖν δὲ ἀπὸ πείρας αὐτῆς, tia, sed ab iis, quæ talium quorumdam causa per ἀλλὰ μὴν καὶ ἀπὸ λαληθέντων συνοδικῶς κατὰ δικ varia tempora synodice prolata sunt, consulimus; φόρους καιρούς, χάριν τοιούτων τινῶν, γνωμοδοτες - ut potest sexum annum mares et feminæ per con- μετὰ τὸν ἕκτον ἐνιαυτὸν ὀφείλειν καὶ τοὺς ἄρ fessiones emendari et sanctificari debeant. Quia et ῥένας καὶ τὰς θηλείας δι' ἐξαγορείας διορθούσθαι clericus quidam per obligatoria scripla, desponsa καὶ ἁγιάζεσθαι. Οτι καὶ κληρικός τις διὰ δεσμωτι uxore septenni, et post ejus mortem alii con- κῶν ἐγγράφων κατεγγυησάμενος γυναῖκα ἐπ:αετῆ. junctus mulieri, synodice non impetravit, ut ea- καὶ μετὰ θάνατον ταύτης ἑτέρᾳ συζευχθείς γυναικί, nonicam consequeretur ordinationem, utpote οὐ παρεχωρήθη συνοδικῶς παρεχωρήθη συνοδικῶς κανονικῆς ἀξιωθῆναι bigamus. Ait enim sancta Constantinopolitana χειροτονίας, ὡς δίγαμος. Εἶπε γὰρ ἡ ἐν Κωνσταν synodus, septennem feminam amoris esse capa- τινουπόλει ἁγία σύνοδος τὴν ἐπταετῆ γυναῖκα δεκτι ται · stupri consuetudinem habuerit, a stupri consuetudinem habet. }

καὶ ἔρωτος εἶναι κατεῦθεν καὶ φθορὰν ὑφίστασθαι, cem, exindeque stuprum pati, et scortationis argui καὶ τῆς πορνείας τοῖς λογισμοῖς ἀλίσκεσθαι. Εἰ δὲ ἐπὶ ratiociniis. Quod si hæc de femina juste tractanγυναικὸς ταῦτα δικαίως φεφιλοσόφηται, πολλῷ πλέον tur, multo magis in mare sciscentur. ἐπὶ ἀνδρὸς ψηφισθήσεται. Ερώτ. μθ'. Κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς κυριωνύμου πρώτ της ἡμέρας ἐὰν συμπλακώσιν ομόζυγοι σαρκικῶς, ἐπιτιμηθήσονται ὡς παρανομήσαντες, ἢ οὐ; ᾿Απόκ. Καὶ ἄνοθεν εἴρηται, κατὰ τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ὀφείλειν ἀπέχεσθαι τοὺς ὁμοζύγους τῆς σαρκικῆς κοινωνίας· διὰ τὸ ἐν αὐταῖς τὴν πνευματικὴν θυσίαν ἀναφέρεσθαι τῷ Κυρίῳ· καθώς τοῦτο καὶ ὁ μέγας ἐν ἁγίοις Τιμόθεος πατριάρχης ᾿Αλεξανδρείας πρὸς τοὺς ἐρωτήσαντας περὶ τούτου ἀπεκρίνατο. Οἱ γοῦν μὴ εἰς ταύτας τὰς ἡμέρας ἐγκρατευόμενοι, πῶς καὶ τότε κατὰ κοινὴν συμφωνίαν σχολάσουσιν (ὡς ὁ μέγας ᾿Απόστολος εἴρηκε) η τῇ πρὸς Θεὸν ἐντεύξει καὶ προσευχῇ; Πάντως οὐδέποτε. Διὸ καὶ δι᾽ ἐπιτιμίων μετρίων οἱ οὕτως ἡμαρτηκότες διορθωθήσονται. Ερώτ. ν'. Ἐὰν κατὰ τὴν Τεσσαρακονθήμερον νηστείας οὐκ ἐγκρατεύωνται οἱ ὁμόζυγοι, ἀξιωθήσονται τῆς των θείων ἁγιασμάτων κοινωνίας, κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου Πάσχα κοσμοσωτήριον ἑορτὴν, ἢ οὐ; ᾿Απόκ. Εἰ μηδὲ ἰχθυοφαγεῖν ἐδιδάχθημεν, μηδὲ ἁπλῶς καταλύειν δι᾽ ὅλης τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, καὶ κατὰ πᾶσαν τετράδα, καὶ Παρασκευήν, πολλῷ πλέον τῆς σαρκικῆς συμπλοκῆς ἀπέχειν ἀναγκασθήσονται. Οἱ γοῦν παρανομήσαντες οὕτως ὁμόζυγοι, καὶ εἰς ἀκρασίαν σατανικὴν μεταστοιχειώσαντες τὴν ἀπὸ τῆς νηστείας καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιών σωτηριώδη μετάνοιαν (ὥσπερ εἰ μὴ τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ ἡ περιδρομὴ ἐξήρκει τούτοις εἰς ἀποπλήρωσιν τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμίῶν αὐτῶν)· οὔτε τῆς θείας καὶ ἁγίας μεταλήψεως κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ ἁγίου καὶ μεγάλου Πάσχα ἀξιωθήσονται, ἀλλὰ καὶ δι' ἐπιτιμιῶν διορθωθήσονται. Ερώτ. να'. 'Ακίνδυνόν ἐστι κατὰ τὴν Κυριώνυμον ἡμέραν εἰς βαλανεῖον ἀπέρχεσθαι, καὶ θερμοῖς λουτροῖς ἀπονίπτεσθαι, ἢ οὔ; " ᾿Απόκ. Κατὰ τὴν Κυριώνυμον ἔργου παντὸς ἀποδιίστασθαι τοὺς πιστοὺς, καὶ οἱ θεῖοι Πατέρες ἐδίδαξαν καὶ ἡ νδ Νεκρὰ τοῦ Βασιλέως κυρίου Λέοντος τοῦ Σοφοῦ δικαίως ἐθεσπιωδησε, φησὶ γὰρ ἐν μέρει ταῦτα· Ορίζομεν καὶ ἡμεῖς ἃ τῷ ἁγίῳ ἔδοξε ΠνεύD ματι, καὶ τοῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ μεμνημένοις ἀποστόλοις· ώςτε πάντας ἐν τῇ θείᾳ καὶ τὴν ἀφθαρσίαν ἡμῶν ἐγκαινισαμένῃ ἡμέρᾳ σχολάζειν άργία, και μήτε γεωργόν μήτε τινὰ ἕτερον ἅπτεσθαι ἔργου ἐν ταύτῃ τῶν μὴ νενομισμένων. Εἰ γὰρ οἱ παλαιοὶ τὰς σκιὰς καὶ τοὺς τύπους τιμῶντες, διὰ τοσαύτης ἦγον τιμῆς τὴν τοῦ Σαββάτου ἡμέραν, ὡς παντελεῖ αὐτοὺς ἀπραξίᾳ διδόναι, πῶς εἰκὸς οὓς ἡ χάρις θεραπευτὰς ἔχει καὶ ἡ ἀλήθεια, τούτους μὴ τιμὴν τὴν ἡμέραν ἥτις τὸ τίμιον παρὰ τοῦ Δεσπότου ἐπλούτησε, καὶ ἡμᾶς ἠλευθέρωσε τῆς ἐκ φθορᾶς Interr. 49. In vespera primi diei Dominici e si conjuges carnaliter implicentur, censura coercebuntur, ut transgressores legum, annon? Resp. Et superius dictum est, in Sabbato et Dominico conjuges abstinere debere carnali societate, quod in eis spiritalis hostia offeratur Domino: quemadmodum magnus inter sanctos Timotheus Alexandriæ patriarcha, ad eos, qui de hoc interrogabant,respondit. Qui igitur his diebus continenter non agunt, quonam modo tunc communi vacabant (ut magnus et Apostolus) congressui tum Deo et orationi? Nullo plane modo. Itaque qni sic deliquerunt, panis moderatioribus f emendabuntur. Interr. 50. Si per Quadragenæ jejunium conjuges continenter non agant, digni habebuntur divinarum sanctificationum communione in magni Paschali mundi salutari festo, fests, annon? Resp. Si neque pisces edere docemur, neque simpliciter jejunium solvere per totam sanctam Quadragenam s, mutto magis a carnali complexu abstinere cogentur. Conjuges ergo, qui sic transgressi sunt, et in satanicam incontinentiam mutarnnt salutarem penitentiam, quæ ex jejunio est, et liberatione cupiditatum carnalium, quasi totius anni curriculum his non sufficiat ad suas explendas libidines: divinam et sanctam partici pationem in die sancti magnique Paschalis non promerebutur: quinimo potius penis emendabuntur. Interr. 51. Sine periculo est, die Dominico ingredi balneum, et calidis lavacris ablui, annon? Resp. Die Dominico debere ab omni opere abstinere fideles, et divi Patres docuerunt, et 54 Novella imperatoris domini Leonis philosophi, juste oraculum edidit, hæc enim ait in parte: Statuimus nos etiam, quod Spiritui sancto, ab ipsoque institutis apostolis placuit, ut omnes in die sacro, quoque nostra integritas instaurata est, a labore vacent: neque agricolæ, neque quiquam alii in illo illicitum opus aggrediantur. Si enim qui umbram quamdam atque figuram observabant, tantopere Sabbati diem venerabantur, ut ab omni prorsus opere abstinerent: quomodo qui gratiæ lucem, ipsamque veritatem colunt,hos eum diem, qui a Domino honore ditatus est, nosque ab exitii dedecore liberavit, non venerari par est? aut quomodo cum ex septem diebus unus in Domini honoVARIE LECTIONES. • a domino denominati. I panis modicis. s per totum quadragesimam, et quamvis quarta feria, et in parasceve.

rem consecratus sit, nos aliorum ad opera usu ἀτιμίας; Ἡ πῶς οὐ παντελῶς ἀσυνείδητον ἑπτὰ contentos non esse, neque illum Domino eximium ἡμερῶν οὐσῶν, ὧν μία εἰς Δεσποτικὴν τιμὴν ἀνεῖ et inviolatum conservare: sed ipsum etiam vulga- ται, μὴ ἀρκεῖσθαι ἡμᾶς ταῖς ἐξ ἀποκεχρημένους rem facere, nostrisque operibus applicandum pu- εἰς ἔργον, καὶ ἀναφαίρετον τῷ Δεσπότῃ ἐκείνην tare, religionis non est prorsus dissoluta?Quapro- τηρεῖν· ἀλλὰ καὶ ταύτην κοινοποιεῖσθαι, καὶ τῶν pter dicimus et nos, omni operatione (quemadmo ἡμετέρων ἔργων νομίζειν καιρόν; Διό φαμεν καὶ dum dictum est cessante h, cum et ipsi rustici ἡμεῖς, πάσης ἐνεργείας ἐμπορευομένων, καὶ αὐτῶν negotientur, et omnibus coactis versari in eccle- δὴ τῶν γεωργῶν, ἀπρακτησάσης, ὡς εἴρηται, καὶ siis, et glorificare potius Deum die Dominico,quod πάντων ἀναγκαζομένων ταῖς ἐκκλησίαις ἐνασχολε fideles qui sumus, in ea viderimus justitiæ Solem σθαι, καὶ δοξολογεῖν τῶν Θεὸν μᾶλλον κατὰ ταύτην resplenduisse 1. Neque igitur qui balneorum præ- τὴν κυριώνυμον, διὰ τὸ ἐν αὐτῇ ἰδεῖν ἡμᾶς τοὺς censoria lavacraque et reliqua faciunt,his ministra- πιστοὺς τὸν τῆς δικαιοσύνης Ηλιον λάμψαντα· οὔτε bunt, neque fidelis ullus veniam merebitur,qui ab οὖν οἱ τὰ τῶν βαλανείων προκαυστήρια, λουτήριά τε, oratione abstinens, et a multum celebrandis glo- καὶ λοιπὰ ἐνεργοῦντες τούτοις ὑπηρετήσουσιν, οὔτε rificationibus præceptionibusque diei Dominici τις πιστὸς συγγνώμης ἀξιωθείη τῆς μὲν προσευχῆς recedens, aquis calidis adhæret et occupatur: sed ἀποσχόμενος καὶ τῶν πολυϋμνήτων δοξολογιῶν καὶ episcopali judicio emendationibus corrigetur. διδασκαλιῶν τῆς κυριωνύμου ἀφιστάμενος, καὶ θερ· μοῖς ὕδασι προσανέχων καὶ ἀσχολούμενος· ἀλλὰ διὰ ἐπιτιμίων, κατὰ τὴν ἐπισκοπικὴν διάκρισιν διορθωθήσεται. Interr. 52. Jejunium solvens carnibus, caseo et ovo, diebus Mercurii et Veneris totius anni, venia dignus, annon? Ερώτ. νβ΄. Ὁ καταλύων διὰ κρέατος, τυροῦ καὶ ὠοῦ, τὰς τετράδας καὶ τὰς παρασκευὰς τοῦ ὅλου χρόνου, συγγνωστέος ἐστὶν, ἢ οὔ; Resp. Sexagesimus nonus canon sanctorum apo- ᾿Απόκ. Ο ξθ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων φησίν· stolorum ait: Si quis episcopus, vel presbyter, vel Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ἀναdiaconus, vel lector, vel cantor, sanclan Paschæ γνώστης, ἢ ψάλτης, τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν τοῦ Quadragesimam non jejunat,vel quartum diem,vel Πάσχα οὐ νηστεύει, ή τετράδα, ἢ παρασκευήν, καθ Parasceven, præter quam si propter imbecillitatem αιρείσθω· εἰ μὴ δι' ἀσθένειαν ἐμποδίζειτο. Εἰ δὲ corporalem impediatur, deponatur: si sit autem λαϊκὸς εἴη, ἀφοριζέσθω. Ὁ γοῦν καταλύων ἄνευ σω laicus, segregetur. Qui igitur sine corporali infr- ματικῆς ἀσθενείας τὰς τετράδας καὶ τὰς παραmitate dissolvit i dies Mercurii et Veneris, punitur σκευάς, κολάζεται κατὰ τὴν τοῦ τοιούτου κανόνος juxta canonis hujus tenorem. Quando vero propter c περίληψιν. Ὅτε δὲ δι᾿ ἀσθένειαν ἀναγκασθείη τις imbecillitatem coactus fuerit dissolvere, piscibus καταλύσαι, διὰ ἰχθύων ἢ ἐλαίου μετριάσει τοῦ ἀρ veloleo moderabitur aegrotationis aflictionem.Car- ῥωστήματος τὴν κακότητα. Κρέατος γὰρ ἡ τυροῦ nes enim vel caseum, aut ovum attingere non fuerit ἢ τοῦ ἅψασθαι οὐ συγχωρηθείη, κἂν πνέῃ τὰ λο concessum,licet extremam efflet animam,neque in σθια, οὔτε ἐν τῇ μεγάλῃ Τεσσαρακοστῇ, οὔτε ἐν magna Quadragena, neque in qualicunque Mercurii oᾳδήτινι τετράδι καὶ παρασκευῇ· ἀρκεῖ γὰρ τῷ ἐξ vel Veneris die.Sufficit enim ei,qui necessario per ἀνάγκης διὰ ξηροφαγίας μεγαλύνειν ὀφείλοντι τὰς aridorum esum magnificare debet dies Mercurii et τετράδας καὶ τὰς παρασκευάς, διὰ ἐλαίου καὶ ἰχθύων Veneris, per oleum et pisces morbi acerbitatem ἐπιεικεῦσαι τὸ νόσημα. Υπέξελέ μοι τὰς τετράδας, mitigare. Excipe mihi dies Mercurii et Veneris, καὶ τὰς παρασκευὰς τῆς ἀπόκρεω, της τυροφάγου carnis privii, septuagesimæ, renovationis et duode- τῆς κιακινησίμου 48, καὶ τοῦ δωδεκαημέρου. Εν cim dierum. In his enim per carnes eliam, citra ταύταις γὰρ καὶ διὰ κρέατος ἀκινδύνως καταλύο periculum jejunia frangimus: quia circa dodeca- μεν· ὅτι κατὰ τὸ δωδεκαήμερον νηστεύουσιν οἱ hemerum jejunant Armenii propter Artsiburium,in ᾿Αρμένοι διὰ τὸν ᾿Αρτζιβούριον· κατὰ τὴν ἑβδο hebdomade prima carnisprivii, propter Ninivitas: μάδα τῆς πρώτης ἀπόκρεω, διὰ τοὺς Νινευίτας· καὶ et in hebdomade tyrophagi Tetraditæ hæreticijeju- κατα τὴν ἑβδομάδα της τυροφάγου νηστεύουσιν οἱ nium magnum observant. Nos igitur contraria iis Τετραδίται οἱ αἱρετικοί νηστείαν μεγάλην. Εμείς facientes, frangimus k, ne videamur cum iis con- οὖν ἀντιπράττοντες, τούτοις, καταλύομεν, ἵνα μὴ sentire, eo, excepto, quod illud fiet, si quis cum δόξωμεν ὁμοφρονεῖν αὐτοῖς. Πλὴν καὶ τοῦτο γενήTetraditis aut Armeniis habitet. Alioqui enim, si σεται, ὅταν τις μετὰ Τετραδιτῶν ἢ ᾿Αρμενίων συν in regione degat, ubi nullus est ejuscemodi, degu- αυλίζηται. Εἰ γὰρ εἰς χώραν διάγει ἔνθα οὐκ ἔστι stabit tantum in carnibus, vel caseo, et suspicio- τοιοῦτος, ἀπογεύσεται μόνον κρέατος ἢ τυροῦ, καὶ nem attenuabit per continentiam, non per inglu- μετεωρίσει τήν ὑποψίαν δι' ἐγκρατείας, οὐ μὴν διὰ 40 διακαινησίμου. cum omne opus negotiator um, et ipsorum quoque agricolarum cesset, ut dictum est, omnesque in ecclesiis versari. I resplenduisse: ne quidem eos, qui balnearum æstuaria et lavacra, et reliqua tractant, his operas suas facturos 1 violat. * violamus hæc.

ἀδδηφαγίας. Κατὰ δὲ τὴν ἑβδομάδα τῆς διακινησί- vien. Hebdomade autem antipaschalis sine periμου 50 ἀκινδύνως κρεωφαγήσομεν, κατὰ τὴν αὐτῆς τετράδα, καὶ παρασκευήν. Ὡς μία γὰρ λογίζεται κυριώνυμος τὸ ἐπταήμερον τοῦτο διάστημα. Ερώτ. νγ'. Αἱ νηστείαι τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων ἀποστόλων, καὶ τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, καὶ τῆς κοιμήσεως τῆς ἁγίας Θεοτόκου, καὶ τοῦ Σωτῆρος, ἀπαραίτητοί εἰσιν, ἢ συγχωρητέαι καὶ ἀδιάφοροι; culo carnibus vescenur in ejus Mercurii die et Veneris. Nam pro uno die Dominico habetur hoc septem dierum intervallum. Interr. 53 Jejunia diei festi Sanctorum Apostolorum, et Natalis Christi, et Obdormitionis sancta Deipara et Servatoris, inexcusabilia sunt, an permittenda et indifferentia? Απόκ. Ἡ μὲν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἁγία Resp. Constantinopolitana quidem sancta synodus σύνοδος ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου in diebus sanctissimi illius patriarchæ.... interroπατριάρχου....... ἐρωτηθεῖσα εἰ χρὴ τὴν ἐν τῷ Αὐ- gala, an oporteat Augusti mensis jejunium perfγούστῳ νηστείαν ἐπιτελεῖν, ἀπελογήσατο ὡς αὕτη cere 4: respondit, id jejunium mutatum esse, ne ἡ νηστεία μετετέθη, διὰ τὸ μὴ περιπίπτειν ταῖς cum paganis jejuniis quæ eodem tempore fiunt, κατὰ τὸν καιρὸν τοῦτον γινομέναις ἐθνικαῖς νηστεί- concurrat. Multi tamen homines id jejunium adhuc αις. Πλὴν καὶ ἔτι πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων ταύτην την observant. Nos autem eum ea. quæ ad hoc pertiνηστείαν νηστεύουσιν. Ἡμεῖς δὲ, σκοπήσαντες τὰ nent, consideraverimus, defendimus jejunia necesπερὶ τούτου, ἀπολογούμεθα, ὅτι ἐξ ἀνάγκης προ- sario præcedere hæc quatuor festa: nimirum festum ηγοῦνται νηστείαι πρὸ τῶν τεσσάρων τούτων ἑορτῶν· Sanctorum Apostolorum, Natalis Christi, Transἤγουν πρὸ τῆς ἑορτῆς τῶν ῾Αγίων Αποστόλων, τῆς formationis Christi et Dei nostri, et Obdormitionis Γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ, τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ sancta Deipara, sed tantum septem dierum. Unum Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ τῆς Κοιμήσεως τῆς enim est quadraginta dierum jejunium sancti et maἁγίας Θετόκου· πλὴν ἑπταήμεροι. Μία γὰρ τεσ- gni Paschalis. Quod si quis plusquam septem dieσαρακονθήμερος νηστεία ἐστὶν, ἡ τοῦ ἁγίου καὶ με- bus circa festum Sanctorum Apostolorum et festum γάλου Πάσχα. Εἰ δέ τις καὶ πλέον τῶν ἑπτὰ ἡμε- nalalis Christi jejunet, seu sponte, seu a fundatoρῶν κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ῾Αγίων Αποστόλων καὶ κατὰ ria regula = impulsus, non vituperabitur. Quomnoτὴν ἑορτὴν τῆς Γηννήσεως τοῦ Χριστοῦ νηστεύει, do autem, et propter quid ante unumquodque horum ἢ ἐκοντί, ἢ ἀπὸ κτητορικού τυπικοῦ συνωθούμενος, quatuor festorum jejunare debeamus, declaratum οὐ καταισχυνθήσεται. Όπως δὲ καὶ διατί πρὸ ἑκά- in synodali decisione, de eo a nobis facta. Oni στης τούτων τῶν τεσσάρων ἑορτῶν ἑπταήμερον igitur non jejunant ante unumquodque horum quaνηστείαν ἐξ ἀνάγκης νηστεύειν ὀφείλομεν, ἐδηλώθη tuor festorum sine ulla omnino excusatione magnis ἐν τῷ γεγονότι παρ' ἡμῶν χάριν τούτου συνοδικῷ emendabuntur penis. τόμῳ. Οἱ γοῦν μὴ νηστεύοντες πρὸ ἑκάστης τούτων τῶν τεσσάρων ἑορτῶν κατὰ τὸ πάντη ἀπαραίτητον, δι' ἐπιτιμίων μεγάλων διορθωθήσονται. Ερών. νδ' οἱ κατὰ ταύτας τὰς νηστείας έγκρατευόμενοι, πρὸς δὲ καὶ οἱ κατὰ τὰς τετράδας καὶ παρασκευὰς ξηροφαγούντες, εκχωρηθήσονται διὰ δευτέρας τραπέζης θεραπεῦσαι τὴν τοῦ σώματος ἔνδειαν, ἢ οὐ; ᾿Απόκ, Κυρίος ἡ ἐγκράτεια, νηστεία ἐστίν· ὅτι καὶ παθοκτόνος, οὐκ ἀνθρωποκτόνος καλεῖται. Εἰ γοῦν οἱ ἐγκρατευόμενοι, διὰ συστάσιν τοῦ σώματος και δευτέρας τραπέζης δεηθῶσιν, οὐ προκριματισθή - σονται. Πάντως γὰρ καὶ αὐτοὶ τὴν ὁλοήμερον οὐχ ἀτιμάσουσιν ἐγκράτειαν, διὰ ἐσπερινῆς ἀκρασίας. Τοῦτο δὲ ποιήσαντες, ἐπιτιμηθήσονται. Ερώτ. νε΄. Κατὰ τὴν παραμονὴν τῆς ἐκ νεκρῶν ἐγέρσεως τοῦ δικαίου Λαζάρου, καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν Αγίων Τεσσαράκοντα, ἀκινδύνως τελείαν ἱερουργίαν ἱερουργήσει τις, ἢ οὐ; Ὡσαύτως καὶ κατὰ τὴν ὅλην ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν ἔξεστι βαπτίζειν, ἢ ἱερολογίας γάμων καὶ μνηστειῶν ποιεῖν, ἢ οὐ; Απόκ. Εν ' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου 50 διακαινησίμου. η Interr. 54. Qui his jejuniis continenter agunt, adhæc et diebus Mercurii et Veneris aridis vescuntur, sinentur per secundariam mensam curare corporis indigentiam, annon? Resp. Proprie continentia, jejunium est; quia et affecticida, non homicida vocatur, Si ergo, qui continenter vivunt, ad corporis sustentationem secundaria mensa indigeant, præjudicium non patientur. Nam nec hi tota die continentiam infamabunt per incontinentiam nocturnam s. Id enim si fecerint, cocrcebuntur. Interr. 55. In expectatione resurrectionis a mortuis justi Lazari, et in festo Sanctorum Quadraginta, sine periculo sacrificium quispiam perfeclum celebralil, annon? Fariter et lola sancta Quadragena licet baplizare, aut benedictiones nuptiarum sponsaliorumque facer e, annon? Resp. Quinquagesimus secundus canon sanctæ et 1 Augusto mense, jejunium servaret: ™ seu a municipali quodum decreto.» Omnino tamen nec ipsi tota die continuatam temperantiam, per vespertinam intemperantiam deformabunt,

mcumenica synodi, in Trullo magni palatii con- παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου, gregata, hæc ait: In omnibus sanctæ Quadrage- ταῦτά φησιν· Ἐν πάσαις ταῖς τῆς ἁγίας Τεσσαρα simæ jejunii diebus, præter quam Sabbato, et κοστῆς τῶν νηστειῶν ἡμέραις, παρὲξ Σαββάτου καὶ Dominico, et sancto Annuntiationis die, fiat sacrum Κυριακῆς, καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἡμέρας, præsanctifcatorum ministerium. Εt 49 canon ἡ τῶν προηγιασμένων Ιερών λειτουργία γινέσθω, Laodicens synodi hæc enuntiat: Quod non oportet Καὶ ὁ μθ' τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου ταῦτα διέξεισιν, in Quadragesima panem oferre, nisi Sabbato, et ὅτι οὐ δεῖ τῇ Τεσσαρακοστῇ ἄρτον προσφέρειν, εἰ solis Dominicis. et 51 canon ejusdem synodi μὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ μόνον. Καὶ ὁ να' και inquit: Quod non oportet in Quadragesima mar- νὼν τῆς αὐτῆς συνόδου φησίν, ὅτι οὐ δεῖ τῇ Τεσσαρα tyrum natales peragere, sed sanctorum martyrum κοστῇ μαρτύρων γένεθλία τελεῖν, ἀλλὰ τὰς τῶν facere commemorationes in Sabbatis et Dominicis, ἁγίων μαρτύρων μνήμες ποιεῖν ἐν τοῖς Σάββασι Et 52 ait: Quod non oportet in Quadragesima nu- καὶ ταῖς Κυριακαῖς. Καὶ ὁ νβ΄ λέγει, ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ ptias, vel natalitia celebrare. Ejusdem synodi 45 Τεσσαρακοστῇ γάμους ἢ γενέθλια ἐπιτελεῖν. Ὁ με complectitur: Quod non oportet post duas hebdo- τῆς αὐτῆς συνόδου διαλαμβάνει ὅτι οὐ δεῖ μετὰ δύο madas Quadragesimæ ad illuminationem admitti. η εβδομάδας τῆς Τεσσαρακοστῆς δέχεσθαι εἰς τὸ φώς Qui igitur contra horum tenorem faciunt bapti- " τισμα. Οἱ γοῦν ποιοῦντες παρὰ τὴν τούτων περίλη smata, vel nuptiales benedictiones in tota sancta ψιν βαπτίσματα, ἢ ἱερολογίας γαμικάς, δι᾽ ὅλης τῆς magna Quadragena, vel perfectas hostias sacrifi- ἁγίας μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἡ τελείας θυσίας cantes, excepto solo Sabbato, et die Dominico, et ἱερουργοῦντες. ἄνευ μόνου τοῦ Σαββάτου καὶ τῆς evangelizatione P, injuste agunt, etgravibus emenda- Κυριακῆς καὶ τοῦ Εὐαγγελισμού, παρανομούσι, καὶ δι' buntur penis, quod ea commiserint, quæ veniam ἐπιτιμίων μεγάλων διορθωθήσονται, ὡς ἀσύγγνωστε non merentur. Ganonibus sane definitum est, in πλεμμελήσαντες. Κατὰ μέντοι τὸ μέγα Σάββατον magno Sabbato baptismala fieri Quod si vitæ κεκανόνισται τὰ βαπτίσματα γίνεσθαι. Εἰ δὲ κατ exitus urgeat divini baptismatis initiationem, επείγει τὴν τοῦ θείου βαπτίσματος τελετὴν ἡ τοῦ lavacrum exhibebitur, etiam alio die Quadragenæ. βίου μετάστασις, γενήσεται βάπτισμα καὶ καθ᾿ ἐπέ Nam et iis, qui ad extremum coercentur 9, et per- ραν ἡμέραν τῆς Τεσσαρακοστῆς· ὅτι καὶ τοῖς ἐσχά petua excommunicatione damnati sunt, mortis τως ἐπιτιμηθεῖσι καὶ ἀκοινωνησίᾳ κατακριθεῖσι πανauxiliatur mysterium, ad sanctorum mysteriorum τελεῖ τὸ τοῦ θανάτου μυστήριον βοηθεῖ πρὸς τὴν τῶν participationem. ἁγίων μυστηρίων μετάληψιν. Interr. 56. Sine periculo fiunt ordinationes subdiaconorum, diaconorum, sacerdotum, et pontifcum in sancta et magna Quadragena, annon? Resp. Canonibus statutum est (ut superius diximus) ne perfecta sacrifcatio fiat toto 40 dierum jejunio, exceptis solis Sabbatis, et Dominicis, et festo Evangelizationis. His itaque diebus, quando mystica consecrata viclima perficitur, ordinationes citra ullum crimen funt: cateris autem jejunatoriis diebus, quando perfecta sacrificatio non fit, nec ordinatio ullius eorum, qui allari ministrant, multoque minus episcopalis perficietur. Ordinatio' enim est publici conventus tempus, et glorificationis Dei, dignis elargiens spiritales dignilates Interr. 57. Quæ in sanctis Dei Ecclesiis ab aliquibus offeruntur res qualescunque, vel etiam edulia, ad ullo accipientur ', et eorum tribuetur licentia? Item quæ, et qualia sunt canonica, quæ sacerdotibus et pontificibus quotannis dantur? Resp. Aurea quidem et argentea, quæ Deo. oferuntur, vasa et supellectilia, sine domino sunt, et per episcopos Deo consecrantur. Esculenta aulem, et potulenta, quæ juxta morem, Ερώτ. νς'. Ακινδύνως γίνονται χειροτονίαι κατὰ τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην Τεσσαρακοστὴν τῶν ὑποδιακόνων, τῶν διακόνων, τῶν ἱερέων καὶ τῶν ἀρχιεράων, ἢ οὐ; Απόκ. Κεκανόνισται (καθώς ἄνωθεν εἴρηται) μὴ γίνεσθαι τελείαν ἱεροτελεστίαν δι᾽ ὅλης τῆς τεσσα ρακονθημέρου νηστείας, ἄνευ μόνων τῶν Σαββάτων καὶ τῶν Κυριακῶν, καὶ τῆς ἑορτῆς τοῦ Εὐαγγελισμού. Διὸ κατὰ μὲν τὰς ἡμέρας ταύτας, ὅτε καὶ μυστικὴ τετελειωμένη θυσία τελεῖται, γενήσονται χειροτονίαι κατὰ τὸ πάντη ἀκρεμάτιστον· ἐν δὲ ταῖς λοιπαῖς νηστίμοις ἡμέραις, ὅτε τελεία ἱεροτελεστία οὐ γίνε ται, οὐδὲ χειροτονία τινὸς τῶν τοῦ βήματος, πολλῷ δὲ πλέον ἐπισκοπική τελεσθήσεται. Καὶ ἡ χειροτονία γὰρ πανηγύρεως ἐστι καιρὸς, καὶ δοξολογίας Θεοῦ, τοῖς ἀξίοις χαριζομένη πνευματικὰ ἀξιώματα. Ερώτ. να' Τὰ ἐν ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ Εκκλησίαις παρά τινων προσφερόμενα οἰαδήτινα πράγματα, ἢ καὶ τρωκτά, παρὰ τίνος δεχθήσονται καὶ έξουσιασθήσονται; Καὶ τίνα, καὶ ποτά εἰσι τὰ ἔτη σίως διδόμενα τοῖς ἱερεῦσι, καὶ ἀρχιερεύσι κανονι κά; ᾿Απόκ. Τὰ μὲν τῷ Θεῷ προσαγόμενα χρυσᾶ καὶ ἀρ γυρά σκεύη καὶ ἔπιπλα, ἀδέσποτα εἰσι, κἂν διὰ τῶν ἐπισκόπων προσφέρωνται τῷ θεῷ· τὰ δὲ τρωχτά καὶ ποτὰ συνήθως ἐν μνήμαις ἁγίων καὶ ὑπὲρ μνηVARIE LECTIONES. • ad baptismum. *et Annuntiationis. a qui extreme puniuntur. ' nam et ordinatio, pubtici conventus est occasio, el celebrationis Dri. quonam accipiuntur et retinebuntur? t in nullius dominio sunt.

! δ μοσύνων κατοιχομένων εἰσκομιζόμενα τῷ ναῷ, καὶ ἡ sanctorum memoriis, et pro mortuorum commeτὰ ὑπὲρ ψυχικῶν διαδόσεων ταῖς ἐκκλησίαις παρά morationibus inferuntur in templum, et quæ proτινων προσφερόμενα, τοῖς ἐπισκόποις δίδοσθαι κεκα animalibus trajectionibus ecclesiis * ab aliquibus νόνισται, καὶ παρὰ τούτων πρός τε τοὺς κληρικούς offeruntur, episcopis dari canonic e statutum est, καὶ τοὺς ξενιζομένους καὶ ἄλλως πενητεύοντας άδελ- et ab his distribui in cl ricos peregrinos hospitio φοὺς διαμερίζεσθαι, κατὰ τὴν τούτων διάκρισιν, Φησί exceptos, et alioquin inopia pressos fratres, prout γὰρ ὁ γ' κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων ταῦτα ῥητῶς ipsi judicaverint. Citenim tertius canon sanctorum Εἴ τις ἐπίσκοπος ἢ πρεσβύτερος παρὰ τὴν τοῦ Κυ- apostolorum hæc expressim: Si quis episcopus, ρίου διάταξιν τὴν ἐπὶ τῇ θυσίᾳ προσενέγκῃ ἕτερά vel presbyter, præter Domini de sacrificio ordinaτινα ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, ἢ μέλι, ἢ γάλα, ἢ ἀντὶ tionem, alia quædam ad altare altulerit, mel, vel οἴνου σίκερα ἐπιτηδευτά, ἢ ὄρνις, ἢ ζωά τινα, ἢ lac, vel pro vino siceram v, vel confecta, vel aves, όσπρια, παρὰ τὴν διάταξιν, καθαιρείσθω καθαιρείσθω· πλην vel aliqua animalia, vel legumina, præter ordinaνέων χέδρων, κῷ καιρῷ τῷ δέοντι. Μὴ ἐξὸν δὲ ἔστω tionem, deponatur: præterquam nova legumina, ἕτερόν τι προσάγεσθαι εἰς τὸ θυσιαστήριον, ἢ μόνον tempore opportuno. Ne liceat autem aliquid aliud ἔλαιον εἰς τὴν λυχνίαν, καὶ θυμίαμα τῷ καιρῷ τῆς ad altare offerre, quam oleum ad luminare, et ἁγίας προσφορᾶς· ἡ ἄλλη δὲ πᾶσα οπρώα εἰς οἶκον ineensum, tempore sanctæ oblationis. Omnis ἀποστελλέσθω, ἀπαρχὴ τῷ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς πρε- autem alius fructus domum mittatur, ut sint σουτέροις, ἀλλὰ μὴ πρὸς τὸ θυσιαστήριον. Δῆλον δὲ primitiæ episcopo, et presbyteris. Clarum autem ὡς ὁ ἐπίσκοπος καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἐπιμερίσουσι τοῖς est, episcopum et presbyteros diaconis, et reliquis διακόνοις καὶ τοῖς λοιποῖς κληρικοῖς. Καὶ ὁ ζ' και clericis distributuros. Et 7 et 8 canon Gangrena ὁ η' κανὼν τῆς ἐν Γάγγρᾳ συνόδου ταῦτα παρακελεύε- synodi hæc præcipit: Si quis vult fructus ecclesia ται· Εἴ τις καρποφορίας ἐθέλει λαμβάνειν, ή διδόναι oblatos accipere, vel dare extra eccleeiam, præter ἔξω τῆς ἐκκλησίας, παρὰ γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, episcopi sententiam, vel ejus, cui cura eorum ἥ τοῦ ἐγκεχειρισμένου τὰ τοιαῦτα, καὶ μὴ μετὰ γνώ- tradita est, et non cum ejus sententia ea velit μης αὐτοῦ ἐθέλει πράττειν. ἀνάθεμα ἔστω. Καὶ ὁ agere, sit anathema. Εt 72 apostolicus canon hæc οβ´ ἀποστολικὸς κανὼν ταῦτά φησιν· Εἴ τις κληρικός, ait: Si quis clericus, vel laicus, a sancta ecclesia ἢ λαϊκὸς, ἀπὸ τῆς ἁγίας ἐκκλησίας ἀφέλληται κηρὸν ceram vel oleum auferat, segregetur. Ει 73 canon ἢ ἔλαιον ἀφοριζέσθω. Καὶ ὁ ογ' κανὼν λέγει· Σκεῦος ait: Vas aureum, vel argenteum. vel velum saucχρυσοῦν ἢ ἀργυροῦν ἁγιασθὲν, ἢ οθόνην, μηδεὶς εἰς tificatum, nemo amplius in suum usum convertal: οἰκείαν χρῆσιν σφετεριζέσθω· παράνομον γάρ. Εt hoc enim ft præter jus, et contra leges. Si quis δέ τις φωραθείη, ἐπιτιμάσθω ἀφορισμῷ Ὁ δὲ ι' κz - autem deprehensus fuerit, multetur. Canon aulem νὼν τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ῾Αγίων Αποστόλων συστάσης decimus acumenicæ sanctæ synodi, congregatæ in οἰκουμενικῆς ἁγίας συνόδου, τοὺς μὲν κοινοποιοῦντας templo Sanctorum Apostolorum, eos quidem, τὰ τοῦ βήματος ἱερὰ καθαιρέσει καθυποβάλλει· qui allaris sacra contaminant, depositioni subjicit: τοὺς δὲ τὰ ἔξωθεν τοῦ βήματος ὄντα ἱερὰ σκεύη εἰ; eos autem, qui extra altare exsistentia sacra vasa ἀνίερον χρῆσιν μεταποιοῦντας, ἀφορίζει· τοὺς δὲ in profanum usum convertunt, excommunicat: ἁρπάζοντας, ὡς ἱεροσύλους κατακρίνει. Ὁ δὲ μέγας eos vero, qui diripiunt, ut sacrilegos condemnat. Κύριλλος ἐν τῇ πρὸς Δόμνον ἐπιστολῇ ταῦτά φησιν· Porro magnus Cyrillus in epistola ad Domnum Εκαστος ἡμῶν τῶν ἰδίων καιρῶν δώσει λόγους τῷ scripta, hæc ait: Unusquisque nostrum propriorum πάντων Κριτῇ. Κειμήλιον μὲν γὰρ, καὶ κτήσεις temporum rationes reddet Judici omnium. Vaἀκινήτους ἀνεκποίητα ταῖς ἐκκλησίαις σώζεσθαι sorum enim thesauros, et possessiones immobiles, χρὴ, θαρσεῖσθαι δὲ τοῖς κατὰ καιρὸν τὴν θείαν δι- inalienabiles ecclesiis conservari portet: iis έπουσιν ἱερωσύνην, τῶν παραπιπτόντων ἀναλωμάτων autem, qui per tempus divino furguntur sacerdoτὴν οἰκονομίαν. Ζήτει καὶ βιβλίου νδ' τίτλον γ', κε- η tio, administrationem sumptuum erogandorum φάλαιον β΄ Χάριν δὲ τῆς ὀγειλούσης δίδοσθαι ποσό- fiducia præditam esse x. Quare et libri 54, tit. 3, τητος ὑπέρ κανονικού παρὰ κοινολαϊτῶν, οἱ κανόνες cap 2. De quantitate autem, quæ pro canonario μὲν οὐδέν τι διορίζονται, πρόσταγμα δὲ τοῦ ἀοιδίμου danda est a plebiis r, canones quidem nihil defiβασιλέως ἐκείνου κυρίου Ισαακίου τοῦ Κομνηνοῦ niunt: verum jussio inclyti imperatoris illius, ὑποτυποι πολλά τινα δίδοσθαι τοῖς ἐπισκόποις παρὰ domini Isaacii Comneni, formain designat multorum τῶν ἐν ταῖς ἐνορίαις αὐτῶν προσκαθημένων λαϊκών. quorumdam, quae episcopis dantur a laicis, qui Ἐπεὶ δὲ ἡ τῶν πραγμάτων ἀνωμαλία καὶ ἔνδεια sedes in eorum diccesibus stabilierunt: Quonian τὴν τούτων ἐκάλυψεν ὑποτύπωσιν (πολλοστημόριον autem rerum irregularitas et indulgentia & horum γάρ τις αὐτῶν οὐ δίδωσι πρὸς ἐπίσκοπον, ἀρκούμεθα occultavit descriptionem(mullesimam enim eorum τῇ συνηθείᾳ καὶ προαιρέσει τῶν διδόντων. partem episcopo dat nemo), contenti sumus eonsuetudine, et dantium liberalitate. και ■ quæ nomine distributionum spiritualium ecclesiis. siceram factitiam, vel gallinas. eragandorum cum fiducia committi. quæ canonici nomine præslanda est a laicis. * qui habens in eorum territorlis domicilia. * et inopia.

JUB CANONICUM Interr. 58. Orthodoxus quidam ab Agaremis cap- Ερώτ. νη' 'Ορθόδοξος τις αἰχμαλωτισθεὶς tus, et per vim orthodoxam fidem ejuratus, ac circumcisus, absque intermissione fere immundtiem dedet, et clam cum orthodoxis convenit, invocatque salutem. Quia autem vult sacramentorum fieri particeps, quærimus, quid sit faciendum. παρὰ ᾿Αγαρηνῶν, καὶ κατὰ βίαν τὴν ὀρθόδοξον πίσ στιν ἐξομοσάμενος, καὶ περιτμηθείς, διόλου σχεδόν τὴν ἀκαθαρσίαν ἀποκλαίεται, καὶ μετὰ τῶν ὀρθοδό ξων λαθραίως συνέρχεται, καὶ τὴν σωτηρίαν ἀνακα λεῖται. Επεὶ δὲ ἐθέλει καὶ τῶν ἁγιασμάτων μετα λαμβάνειν, ζητοῦμεν τὸ ποιητέον μαθεῖν. Resp. Certantium sunt coronæ, et Dominus ac ᾿Απόκ. Τῶν ἀγωνιζομένων εἰσὶν οἱ στέφανοι, καὶ Deus noster Jesus Christus: Si quis me conftea ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Εἴ τις με tur, inquit, coram hominibus, et ego conflebor ὁμολογήσει, φησίν, ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, κἀγὼ eum coram Patre meo, qui in cœlis est. Immun- ομολογήσω, αὐτὸν, ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός που τοῦ ἐν dum ergo vas, ad susceptionem unguenti, qua οὐρανοῖς. ᾿Ακάθαρτον γοῦν ἀγγεῖον πρὸς ὑποδοχὴν mentis alienatione admittetur? Quamobrem con- μύρου πῶς παραφρονούντως δεχθήσεται; Διὸ παρο solationem quidem episcopicam, et aliud spiritale ηγορίας μὲν ἐπισκοπικῆς καὶ ἄλλης πνευματικής colloquium ille sic penitens, et bona mutatione ὁμιλίας, ὁ οὕτω μετανοῶν, καὶ τὴν καλὴν θέλων mutari volens, promerebitur; sed sanctis sacra- αλλοιωθῆναι ἀλλοίωσιν, ἀξιωθήσεται· τῶν δὲ ἁγίων mentis dignus non habebitur. Debet enim impietatis μυστηρίων οὐκ ἀξιωθήσεται. Πρότερον γὰρ ὀφείλει sordes abluere, et ita admitti: et post præstitutum τῆς ἀσεβείας τὴν βεβήλωσιν ἀπονίψασθαι, καὶ οὕτως tempus sancta etiam communicationis Gel parti- δεχθῆναι· καὶ μετὰ τὸν νενομισμένον καιρὸν καὶ τῆς ceps. ἁγίας μεταλήψεως γενήσεται μέτοχος. Interr. 89. Vicanorum turbæ eum, qui ipsis videtur esse dignus episcopali, vel sacerdotali dignitate, mihi exhibent; peluntque ut sine repulsa renuntietur ordineturque pontifex, aut sacerdos, vel diaconus. Quæro igitur, an acclamationes populi sequi compellar b. Resp Olim aliquando ordinationes episcoporum, et reliquorum sacris initiatorum ordinibus fiebant per electionem multitudinis, eorumque, qui simul imperabant. Decimus tertius autem canon Laudicenæ synodi, et 3 canon sanclæ et acumenica 7 synodi, hujusmodi ordinationes ab ecclesiastico rejecit statu. Ille enim ait, turbis non esse permittendum eorum, qui sunt in sacerdotio constituendi, electionem facere. Hic autem pronuntiat Omnem electionem, quæ ft a magistratibus, episcopi, vel presbyteri, vel diaconi, irritam manere: ex canone dicente. Si quis episcopus secularibus magistratibus usus, per eos ecclesiam obtinuerit, deponatur, et segregetur, et omnes qui cum eo communicant. Oportet enim eum, qui est promovendus ad episcopatum, ab episcopis eligi, quemadmodum a sanctis Patribus Nice æ decretum est, in canone qui dicit: Episcopun oportet maxime quidem ab omnibus, qui sunt in provincia, consti- p tui: si autem hoc difficile fuerit, vel propter urgentem necessitatem, vel propter viæ longitudinem, tres omnino eodem convenientes,iis quoque qui absunt, simul suffragium ferentibus, et assentientibus per litteras, tunc facere electionem. Eorum autem, quæ a se funt, confirmationem dare unicuique metropolitano. Interr. 60. Liberi ex secundis nuptiis procreati, et qui ex ancillis, ac concubinis, sacerdotio digni judicabuntur, annou? Resp. Secundarum nuptiarum liberi nulla ratione an voces populares sequi cogamur. Ερώτ. νθ' Πλήθη χωριτικὰ τὸν δοκοῦντα τού τοις ἄξιον εἶναι πρὸς ἀξίωμα ἐπισκοπικὸν ἢ ἱερατικόν παριστῶσί μοι· καὶ ζητοῦσι κατὰ τὸ ἀπαραίτητον ἐπικηρυχθῆναι καὶ χειροτονηθῆναι ἀρχιερέα, ἢ διάκονον. Ζητώ τοίνυν μαθεῖν εἰ ταῖς φωναῖς τῶν ὄχλων ἀναγκαζόμεθα κατακολουθεῖν. ᾿Απ. Πάλαι ποτὲ αἱ χειροτονίαι τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν λοιπῶν ἱερωμένων δι᾽ ἐπιλογὴς τοῦ ὄχλου καὶ τῶν παραδυναστευόντων ἐγίνοντο· ὁ δὲ ἐγ' κανὼν τῆς c ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου, καὶ ὁ γ' κανὼν τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ζ' συνόδου, τὰς τοιαύτας χειροτονίας ἀπὸ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀπεξένωσαν καταστάσεως. Ο μέν γάρ φησι περὶ τοῦ μὴ ὄχλοις ἐπιτρέπειν τὰς ἐκλογάς ποιεῖσθαι τῶν μελλόντων καθίστασθαι εἰς ξερατεῖον· ὁ δὲ ταῦτα διέξεισι, Πᾶσαν ψῆφον γινομένην παρὰ τῶν ἀρχόντων, ἐπισκόπου, ἢ πρεσβυτέ ρου, ἢ διακόνου, ἄκυρον μένειν, κατὰ τὸν κανόνα τὸν λέγοντα, Εἴ τις ἐπίσκοπος κοσμικοῖς ἄρχουσι χρησά μενος, δι' αὐτῶν ἐγκρατὴς ἐκκλησίας γένηται, καθαι ρείσθω καὶ ἀφοριζέσθω, καὶ οἱ κοινωνοῦντες αὐτῷ πάντες. Δεῖ γὰρ τὸν μέλλοινα προβιβάζεσθαι εἰς ἐπισκοπὴν, ὑπὸ ἐπισκόπων ψηφίζεσθαι· καθώς καθὼς καὶ παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαία ώρισται, ἐν τῷ κανόνι τῷ λέγοντι. Επίσκοπον προσήκει μάτ λιστα μὲν ὑπὸ πάντων τῶν ἐν τῇ ἐπαρχία καθίστα σθαι· εἰ δὲ δυσχερές εἴη τοῦτο, ἢ διὰ κατεπείγουσαν ἀνάγκην, ἢ διὰ μῆκος ὁδοῦ, ἐξ ἄπαντος τρεῖς ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναγομένους, συμψήφων γινομένων καὶ τῶν ἀπόντων, καὶ συντιθεμένων διὰ γραμμάτων, τόντε τὴν χειροτονίαν ποιεῖσθαι. Τὸ δὲ κῦρος τῶν γινομέν νων δίδοσθαι καθ᾿ ἑκάστην επαρχίαν τῳ μητροπο λίτῃ. Εώρτ. ξ'. Οἱ τοῦ δευτέρου γαμου παῖδες, καὶ οἱ ἀπὸ δουλίδων καὶ παλλακών τεχθέντες, ἀξιωθήσονται ἱερωσύνης, ἢ οὗ; ᾿Απόκ. Οἱ τοῦ δευτέρου γάμου παῖδες ἐξ οὐδενὸς λόVARIE LECTIONES.

} } ! γου κωλύονται ἱερᾶσθαι. Ο γὰρ ἐπὶ τοῦ Πορφυρο- vetantur sacris ordinibus initisri. Synodica enim γεννήτου καὶ βασιλέως κυρίου Κωνσταντίνου γεγονώς τόμος συνοδικὸς τῷ πρώτῳ γάμῳ τὸν δεύτερον ἐπὶ πᾶσαν ἐξίσωσε Διὸ καὶ ὑπεξούσιοι κληρονόμοι τοῦ πατρός εἰσιν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ ἀπὸ δουλίδων τεχθέν τες, καὶ ἐλευθερίας ἀξιωθέντες, ὡσαύτως καὶ οἱ ἐκ παλλακῶν γεννηθέντες, οὐ κωλυθήσονται ἱερωθῆναι Αἱ γὰρ μητέρες αὐτῶν ἐπιτιμίοις πορνευόντων ὑπέπεσον, αὐτοὶ δὲ οὐδὲν ἥμαρτον, καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲ ἐπιτιμίοις ὑπόκεινται. Κατὰ γοῦν τοὺς λοιποὺς ἀνθρώπους τοὺς μηδὲν ἡμαρτηκότας, καὶ αὐτοὶ τιμῆς ἱερατικῆς κατὰ κανόνας ἀξιωθήσονται. Ερώτ. ξα. Αναγνώστης Αναγνώστης παρὰ ἡγουμένου ἐπιτραπείς διέπειν κτήματα μοναστηριακά, θέλει προκαθῆσθαι τῶν ἐκεῖσε ὄντων ἱερέων, καὶ λοιπῶν ὅ κληρικῶν, καὶ ἐν ταῖς ἱερεῖς ἀγιστείαις μετὰ τὸν ἡγούμενον μνημονεύεσθαι. Ερωτῶ τοίνυν μαθεῖν εἰ καλῶς περὶ τούτου φιλονεικεί. Απόκ. Τάξις συνέχει τὰ οὐράνια καὶ τὰ ἐπίγεια. Διὸ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, τῆς κενοδοξίας ἀναστέλλων τὴν ματαιότητα, Όταν κληθῇς εἰς γάμον ὑπό τινος, ἔφησεν, εἰς πρωτοκλισίας τάπητας μὴ ἀνακλιθῇς, ἀλλ᾽ εἰς ἔσχατον τόπον ἀνάπεσον· ἕνα ἀκούσῃς παρὰ τοῦ κεκληκότος σε • Φίλε, προσανάβηθι. Καὶ οὕτως ἔσται σοι δόξα πολλή. Ὁ γοῦν ζητῶν ἀναγνώστης πρὸ τῶν ἱερέων καθῆσθαι, καὶ μετὰ τὸν ἡγούμενον μνημονεύεσθαι, τοῖς Κυριακοῖς ἐναντιοφρονεί παραγγέλμασιν. Εἰ δὲ κατὰ τὴν διήγησιν σου ὁ ἀναγνώστης εἰς χώραν ἐπιδημεί, καθηγουμένου τόπον ἀναπληρῶν, ἀκινδύνως μᾶλλον δὲ ἀξίως φιλονεικεῖ πρὸ τῶν ἱερέων καθῆσθαι, καὶ μνημονεύεσθαι, ὡς τόπων ἐπέχων τοῦ ἐπιτρέψαντος αὐτῷ τὸ λειτουργημα. Καὶ παρίσταται τοῦτο ἀπὸ τοῦ ζ' κανόνος τῆς ἐν Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλανέου συντάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς Γ' συνόδου ἐν μέρει ταῦτα διεξιόντος. Μεμαθήκαμεν ἔν τισι τῶν ᾿Εκκλησιῶν διακόνους τινὰς αὐθαδείᾳ καὶ αὐτονομία κεχρημένους, τολμῶν πρὸ τῶν πρεσβυτέρων καθέζεσθαι, ἐκτὸς εἰ μὴ τὸ πρόσωπον ἐπέχων τοῦ οἰκείου πzτριάρχου, ἢ μητροπολίτου, ἐν ἑτέρα πόλει παραγίνηται, ἐπί τινι κεφαλαίῳ. Τότε γὰρ, ὡς τὸν ἐκείνου τόπον ἀναπληρῶν, τιμηθήσετρι. Ερώτ. ξβ'. Αγροικώτερος ἱερεὺς τὰν τρίτου γάμου ἱερολογίαν ποιήσῃ, τὴν τριτογαμίαν εἰδὼς, κολασθείη, ἢ ὡς χωρίτης, συγγνώμης άξιωθήσεται; Απόκ. Ὁ μὲν φάπτον ἀγνοήσας, οἷος ἂν καὶ ἔστιν, ἀξιοῦται κατά νόμους συγγνώμες· ὁ δὲ νόμου ἀγνοήσας, συγγινώσκεται. Επεὶ δὲ ἀπὸ τῆς Νεαμᾶς νομοθεσίας τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως – κυρίου Κωνσταντίνου του Πορφυρογεννήτου ὁ τρίτος γάμος πῆ μὲν συγγνωστέος ἐστί, πῆ δὲ ἀσύγγνωστος (οἱ γὰρ ἔχοντες παῖδας ἐκ πρώτου ἢ δευτέρου γάdecisio, facta tempcre imperatoris domini Constantini Porphyrogennetæ, primis nuptiis secundas in omnibus exæquavit. Ideoque et sui haeredes sunt patri. Sed et qui ex ancillis nati, et donati libertate, parique modo, qui ex concukinis geniti, non vetantur sacrari. Matres enim eorum penis scortantium succiderunt q, ipsi autem nihil deliquerunt: quamobrem nee penis subjiciuntur. Ut reliqui igitur homines, qui nihil peccarunt, honerem sacerdotalem secundum canones consequentur et ipsi. Interr. 61. Lector potestate a priore 4 accepta, administrauli possessiones monasteriales, vult præeedere sacerdotes, et alios clerices illic exsir stentes, et in sanctis sacrificiis post præfectum seu priorem *, commemorationem sui Geri. Quare an recte de eo contendat. Resp. Ordo coelestia et terrestria continet. Ideoque Dominus noster Jesus Christus inanis gloriæ vanitatem reprimens, Cum vocalus fueris, inquit, ad nuptias ab aliquo, ne discumbas ad primi accubitus tapetes, sed recumbe in ultimo Ιοεο: ut audias ab eo qui te invitavit: Amice, ascende superius. Εt ita erit tibi gloria multa. Leator igitur volens ante sacerdotes sedere, et post præfectum commemorari, Dominicis adversatur præceptis. Quod si, quemadmodum narras, lector in regione peregrinatur, præfecti fecum & implens, sine periculo, vel potius merito, contendit ante sacerdotes sedere et commemorari, veluti locum obstinens ejus, qui mandavit ei munus. Idque ostenditur e canone septimo sanctæ et ccumenica sexts synodi, congregatæ in Trullo magni palatii, hæc in parte persequentis: In nonnullis Ecclesiis diacones officia ecclesiastica habere didicimus: et ex hoc nonnullos eorum, arrogantia et licentia fretos ante presbyteros sedere: statuimus, ut diaconus, etiamsi in dignitate, id est, in quovis sit officio ecclesiastica, ante presbyterum ne sedeat: præterquam, sit proprii patriarchæ, vel metropolitani vicem gerens, adsit in alia civitate super aliquo capite. Tunc enim ut locum illius implens, honorabitur. interr. 62. Agrestior sacerdos si tertii matrimonii sacram benedictionem sciens fecerit, punietur, an, ut rusticus, veniam merebitur? Resp. Qui factum ignorat qualiscunque sit, legibus excusatur: qni autem legem ignorat veniam non consequitur. Quoniam autem Novella constitutione inclyti imperatoris, domini Constantini Porphyrogeunetæ, tertiæ nuptiæ partim sunt venia dignæ, partim minime (nam qui ex primo, vel secundo matrimonio habent liberos, et qui quadragesimum VARA LECTIONĘS. e obnoxia fuerunt. ab abbate. •post abbatem. ' abbatem. abbatis vicens gerens.

metatis annum excesserunt, tertias contrahere non μου, καὶ οἱ τεσσαρακοστόν χρόνον τῆς ἡλικίας αὐτῶν possunt): dicimus sacerdotem, qui hujusmodi veti- ὑπεραναβάντες, τρίτον συναλλάττειν οὐ δύνανται)· tarum nuptiarum benedictionem fecerit, deponen- φαμὲν ὅτι ὁ τοιούτου κεκωλυμένου τρίτου γάμου δε dum esse: ejus enim crassa est legis ignorantia. ρολογίαν πεποιηκώς ἱερεὺς, καθαιρετέος εστίν· παRustici autem si subtilitatem legis ignorent, inter- χύτητα γάρ νόμου ἡγνόησεν. Οἱ δὲ χωρῖται, λεπτόdum excusantur, non tamen, si omnibus manife- τητα νόμου ἡγνοηκότες ἐνίοτε συγγινώσκονται, οὐ μὴν sta jura. τὰ πᾶσι δῆλα νόμιμα. Interr. 63. Mulier quædam a proprio patre coacta Ερώτ. ἔγ΄. Γυνή τις αναγκαζομένη παρὰ τοῦ legitime conjungi viro, et videns obligatoriis scri- οἰκείου πατρός νομίμως συζευχθῆναι ἀνδρὶ, καὶ plis conjugium a patre munitum, indicavit, quod βλέπουσα δι' ἐγγράφων δεσμωτικῶν τὴν συζυγίαν recte factum erat, cuidam amatorie erga ipsam ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἀσφαλιζομένην, μήνυμα ἔθετο πρός affecto. Hic autem, ut perdile amans, nihil cuncta- τινα διακείμενον ἐρωτικῶς πρὸς αὐτὴν τοῦ γινομέν tus, cum nonnullis rei ignaris familiaribus suis νου καλου. Ὁ δὲ, μηδὲν μελλήσας, ὡς ἐρωτομανών, nocte quadam in mulieris domicilium irrupit, cam- μετά τινων ἀπαιδεύτων συνήθων αὐτῷ ἐν ἑσπερᾷ que volentem rapuit, abduxitque domum suam, μιᾷ τὴν τῆς γυναικὸς κατοικίαν κατέλαβε· καὶ ταύintra fines alius territorii sitam Quæro, an qui τὴν ἕρπασε θέλουσαν, καὶ ἀπήγαγεν εἰς τὴν κατοιtalem raptum moliti sunt, possint per sacram bene- κίαν αὐτοῦ, διακειμένην εἰς ἑτέρου χωρίου περιdictionem canonice conjungi: maxime, cum puellæ οχήν. Ερωτῶ οὖν μαθεῖν εἰ δύνανται διὰ ἱερολογίας parentes illud modo fieri velint. κανονικῶς συναφθῆναι οἱ οὕτω τὴν τοιαύτην ἀρπαγὴν συσκευάσαντες. Καὶ οἱ γονεῖς γὰρ τῆς γυναικός θέ λουσιν ἀρτίως τοῦτο γενέσθαι. Resp. Tertium caput 58 tit. lib 60 Basilicon, hæc ait nominatim. Ne nubat rapta raptori. Sed et si tali conjugio parentes ejus consentiant, exsilio circumscribuntur. Εt 27 canon sanctæ et acumenica quarta synodi hæc inquit: eos, qui nomine conjugii mulieres rapiunt, vel opem ferunt ac consentiunt iis, qui rapiunt; statuit synodus, si sint quidem clerici, proprio gradu excidere: sin autem laici, anathematizari. Quamobrem et nos hæc legitime canoniceque constituta sequentes, dicimus: si res, ut interrogatione tua proposuisti, ita se habet; neque nuptias futuras inter raptam et raplorem, et si pater illius rem approbet: neque raptus poenas efugituros, qui ejus fuerint conscii, sed etiam ultimo affectos iri supplicio. ἀσπάζηται τὸ γινόμενον, οὔτε τα τῆς ἁρπαγῆς ἐπιτίμια τιμωρηθήσονται. Inter. 64. Mulier quædam gravi morbo laborans, nocte mali afflictionem ulta, seipsam in mortem projecit, et mortis hausit poculum. Vir ejus, cum lector tunc esset, hodieque sit, quærit, an ob eam rem sacerdotalem dignitatem consequi non possit. ᾿Απόκ. Τὸ γ΄ κεφάλαιον τοῦ νη᾿ τίτλου τοῦ ξ' βιβλιου τῶν Βασιλικῶν ταῦτά φησι ῥητῶς· Μὴ γαμεί σθω ἡ ἁρπαγείσα τῷ ἁρπάσαντι αὐτήν ἀλλὰ κα εἰ συναινέσουσι τῷ τοιούτῳ συνοικεσίῳ οἱ γονεῖς αὐτῆς, περιορίζονται. Καὶ ὁ κζ' κανὼν τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς δ' συνόδου ταῦτα φησι· Τοὺς ἀρε πάζοντας γυναῖκας ἐπ' ὀνόματι συνοικεσίου, ἡ συμπράττοντας, ἢ συναιρομένους τοῖς ἁρπάζουσιν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, εἰ μὲν κληρικοὶ εἶεν, ἐκπί πτειν τοῦ βαθμοῦ· εἰ δὲ λαϊκοὶ ἀναθεματίζεσθαι. Διὸ καὶ ἡμεῖς τοῖς οὕτω διατεταγμένοις νομίμως τε καὶ κανονικῶς ἀκολουθήσαντες, λέγομεν ὡς εἰ οὕτως ἔχουσι τὰ τοῦ πράγματος καθὼς ἡ ἐρώτησις περιέστησεν, οὔτε γάμος γενήσεται μεταξὺ τῆς ἀρπαγείσης καὶ τοῦ ἁρπάσαντος, κἂν ὁ πατὴρ ταύτης διαδράσουσιν οἱ ταύτης συνίστορες, ἀλλὰ καὶ ἐσχάτως Ερώτ. ξε'. Γυνή τις ἀῤῥωστία περιπεσοῦσα δεινῇ, ἐν ὥρᾳ νυκτερινῇ, τοῦ νοσήματος άμυνομένη δῆθεν τὴν κάκωσιν, ἑαυτὴν εἰς θάνατον ἔξ ῥιψε, καὶ τὸ τοῦ θανάτου ποτήριον ἔπιεν. Ερωτᾷ οὖν ὁ ταύτης ἀνὴρ, ἀναγνώστης, ὧν καὶ τότε καὶ σήμερον, εἰ ἐντεῦθεν κωλύεται τυχεῖν ἱερατικού ἀξιώματος. Resp. Si, quemadmodum narras, ita se res habet, ᾿Απόκ. Εἰ κατὰ τὴν διήγησίν σου συνέπεσον τὰ lector sine impedimento sacrabitur. Ut enim dili- του πράγματος, ἀπαρεμποδίστως ὁ ἀναγνώστης gentem pigritia non lædit negligentis,ex divinorum canonum sententia: sic lectori præjudicium non faciet uxoris ejus peccatum. Unusquisque enim propriis catenis (ut vulgo fertur) coercetur ho ἱερωθήσεται. ὡς γὰρ οὐ βλάπτει τὸν σπουδα τον ἡ ῥαθυμία τοῦ ἀμελούς, κατὰ τὴν τῶν θείων νό μων περίληψιν, οὐδὲ τὸν ἀναγνώστην προκριματί σει τῆς γυναικὸς αὐτοῦ τὸ ὁλίσθημα. Εκαστος γὰρ ταῖς οἰκείαις σειραῖς, κατὰ τὸν εἰπόντα, συσφίγ γεται. ΤΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΚΑΙ ΟΡΟΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ. • Από του νομίμου βιβλίου Βασιλείου, Κωνσταντίνου καὶ Λέοντος, ἀπὸ τοῦ τίτλου, Επίσκοπος ἐστιν ἐπιτηρητὴς καὶ ἐπιμελητής OFFICIUM ET DEFINITIO EPISCOPI. Ex libro de jure, qui est Busilii, Constantini et Leonis, titulo v, cap. 1. Episcopus est inspector et curator omnium ad κεφ. α.. b constringitur.

πασῶν τῶν ἐκκλησιαζομένων ψυχῶν, τῶν ἐν τῇ Ecclesiam pertinentium animarum, quæ in ejus αὐτοῦ ἐπαρχία, δύναμιν ἔχων τελεστική, πρεσβυτέρου, provinciasunt;habens potestatem initiandi presbyδιακόνου, ὑποδιακόνου, καὶ ἀναγνώστου, καὶ ψάλτου, terum, diaconum, subdiaconum. lectorem, cantoκαὶ μοναχοῦ. rem et monachum. ἴδιον ἐπισκόπου, τοῖς μὲν ταπεινοῖς συγκατέρχε σθαι, καταφρονεῖν δὲ τῶν ἐπαιρομένων, καὶ πρὸς ταπείνωσιν ἔργῳ καὶ λόγῳ τῶν ὑπερηφάνων τὸ φρόνημα καθέλκειν, καὶ προκινδυνεύειν τοῦ ποιμνίου, καὶ τὴν ἐκείνων στενοχωρίαν, οἰκείαν ὀδύνην ποιεῖσθαι. Proprium episcopi est, erga humiles se demittere, ac superbos despicere; et factis ac verbis elatorum spiritus ad humilitatein deprimere: itemque pro grege adire pericula, et eorum angustiam, pro dolore suo ducere. ΕΠΙΛΥΣΕΩΝ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟΝ. RESPONSORUM LIBER SECUNDUS. ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. «"Απερ έλυσεν ὁ τιμιώτατος χαρτοφύλαξ, κύριος Πέτρος, καὶ διάκονος τῆς τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας, ἐν ἔτει 5 χ. INTERROGATIONES. Quas solvit reverendissimus chertularius dominus Petrus, idemque diaconus Majoris Ecclesia Dei, anno mundi vi ciɔ.iɔc. Ερωτημα. Εἰς πόσον καιρὸν ὀφείλει βαπτίζεσθαι Interrogatio. Intra quot tempus baptizari debet τὸ παιδίον; Απόκρισις. Ἐὰν νοσῇ, ὅρον οὐκ ἔχει, infans? Resp. Si ægrolet, terminum nullum habet, ἀλλὰ παραυτίκα βαπτίζεται. Εἰ δὲ ὑγιαίνει, εἰς sed confestim baptisatur. Sin recte valeat, intra τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας. Ερώτ. Εστιν ἄξιον, diem quadragesimumn. Interr. Licetne cum unica μετὰ μιᾶς προσφορᾶς λειτουργῆσαι; ᾿Απόκ. Ἐὰν oblatione liturgiam peragere? Resp. Si nulla sancti μὴ ἔστιν ἁγίου μνήμη, ἢ νεκροῦ, τὸ κωλύον οὐδέν. memoria, nulla mortui existat, nihil est impedi- · Ερώτ. Εἰ οὐχ εὑρίσκεται οἶκος, μετά όξους δεῖ menti. - Inter. Si vinum non reperiatur, cum aceποιῆσαι ἕνωσιν; Απόκ. Οὐχί. Τοῦτο γὰρ ἐθνικόν tone facienda est unio? Resp.Non: est enim loc pagaἐστιν. — Ερώτ. "Εστιν ἄξιον, μοναχὸν εὐλογῆσαι γέ- num.-Interr. Au fas est monachum nuptiis benediμον; 'Απόκ. Ούτε μοναχὸν, οὔτε ἐν μοναστηρίῳ. cere? Resp.Nec monachum,nec in monasterio.Inter. Ερώτ. Ἐὰν ἔχῃ ἄνθρωπος ἀνευλόγητον γ. ναῖκα Si vir habeat mulierem in hospitio suo non beneεἰς τὸ ὀσπήτιον αὐτοῦ, ἔστιν ἄξιον δέχεσθαι προσ- dictam (39)t num fas est oblationem ejus accipere? φορὰν αὐτοῦ: ᾿Απόκ. Απὸ τῆς οἰκίας αὐτοῦ οὐ- Resp. Ex ejus domo non oportet oblationem acciχρὴ δέχεσθαι οὔτε προσφοράν, οὔτε κηρόν, οὔτε pere, nec ceram, nec oleum, nec incensum. ἔλαιον, οὔτε θυμίαμα. – Ερώτ. Εστιν ἄξιον δέχε- -Interr. Est ne fas, monachum suscipere pueros e σθαι μοναχὸν παιδία ἀπὸ βαπτίσματος, ή ποιεῖν baptismo, vel fraternitates per adoptionem facere, ἀδελφοποιησίας, ἢ κρατεῖν στεφάνια: Απόκρισις. vel habere serta? Resp. Hæc præter canonem sunt, Παρὰ κανόνα εἰσὶ, καὶ κωλύονται, Ερώτ. Γυνὴ et prohibentur. Interr. Simulier, quæ peripit,dies ἡ γεννήσασα εἰ διέλθοι τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας, quadraginta transierit, nec precationem consecuta καὶ μὴ λάβῃ εὐχὴν, ἄξιόν ἐστι τοῦ γενέσθαι προσ- sit, an par est, ab ea fieri oblationem; Resp. Non φορὰν παρ' αὐτῆς. Απόκ. Παρ' αὐτῆς μὲν εὐχὶ, quidem ab ipsa, sed ab alia quadam persona. ἀλλὰ παρ' ἑτέρου προσώπου. Ερώτ. Ἱερεὺς ἐὰν —Interr.Sisacerdosimaginationemlibidinis carnaἐν σωματικῇ φαντασία γένηται λειτουργήσει τῇ lem habuerit, eane die liturgiam peraget, aut si ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, ἢ κοσμικός μεταλήψεται; ᾿Απόκ, mundanus, an sacra percipiet? Resp. Si ex demoΕάν ἐξ ἐπηρείας δαιμονικῆς κωλύονται τοῦ niaca tentatione arceantur a bono, prius confileἀγαθοῦ, ἐξαγορεύουσι πρότερον, καὶ οὕτως ὁ μὲν buntur, atque ita sacerdos quidem sacrum miἱερεὺς λειτουργείτω· ὁ δὲ κοσμικός μεταλαμβανέτω. nisterium obibit, mundanus autem participabit: Nimirum S. Sophiæ. Constantinopoli. NOTÆ. Scilicet per sacras nuptiarum preces.

sin ex luxuria et potatione nimis, nec hic, Εἰ δὲ ἐκ τρυφῆς καὶ πολυποσίας, μήτε οὗτος, uec ille. - Interr. Qui captns a gentilibus, et am- μήτ' ἐκεῖνος. — Ερώτ. Ὁ εἰς ἔθνη κρατηθεὶς, καὶ plexus religionem paganam, atque in cubili polla- μαγαρίσας, καὶ ἐν κοίτῃ μιανθείς, μήπω δὲ μουλ tus necdum tamen factus est Musulmanus σουμανίσας 54, μυρώνεται: τὰς εὐχὰς τῆς μικροan unctionis ft particeps? vel qui vota dire man- φαγίας λαμβάνει, καὶ κοινωνεῖ; ᾿Απόκ. Ὁ μια ducationis accipit, an etiam communicat? Resp. Qui ροφαγήσας, τὸν Χριστὸν ἀρνεῖται ὁ καὶ οὐκ εὐθὺς dire manducationis factus est particeps, Christum ἔσται δεκτός, ἀλλὰ μετὰ χρόνον, ἄξια μετανοίας έργαnegat; nec confestim admitti potest, sed post ali- ποιήσας, ἵνα μυρωθῇ· καὶ μετὰ ταῦτα, ἵνα μετα quod tempus, dignis penitentia peractis operibus λάβῃ. – Ερώτ. Εἰ οὐκ ἔχει τόπον ἡ ἐκκλησία ut unctionem consequatur, ac postea communicet. τοῦ ἀποχύνειν τὸ ἀπόλουμα της κολυμβήθρας, που Interr. Si ecclesia locum certum non habeat ad ὀφείλει χύνεσθαι; Απόκρισις, Όπου ἐστι τόπος effundendum aquam baptismi, ubinam hanc debet καθαρός, καὶ μὴ πατούμενος. Ερώτ. Αἱ τῶν ἑται effundere? Resp. Ubi mundus est locus, qui non ρίδων προσφοραί, δεκταί εἰσιν, ἢ οὗ; ᾿Απόκ. Ουχί. proculcatur pedibus.-Interr. Oblationes meretri- Υπὸ ἐπιτίμιον γάρ εἰσι· καὶ οὔτε προσφοραί, οὔτε cum accipiendane sunt, annon? Resy. Nequaquam. Η θυμίαμα δεχθήσεται. Ερώτ. Ἱερεὺς ἐὰν ἀποNam sub censura sunt, nec ab eis oblatio nec incen- " χαρῇ, ἔστιν ἄξιος ἱερουργῆσαι; Απόκ. Εάν sum accipietur. Inter. Sacerlos si tonsus fuerit, καὶ πρώην ἦν ἄξιος, οὐ κωλύεται διὰ τῆς ἀποκάρ an fas erit eum sacra peragere? Resp. Siquidem et σεως. — Ερώτ. Εστιν ἄξιον ποιεῖν φωτίσματα τῶν antea dignus erat, per tonsuram non prohibetur. ἁγίων Θεοφανίων, καὶ λοιπῶν, ἐν ἀγγείῳ οἰῳδηποτ Interr. Est ne fas lumina sanctorum Theophanis. οὖν; ᾿Απόκ. Τὰ τῶν θείων φωτισμάτων ἀγγεῖα, rum, aliorumque festorum facere quocunque lubet μόνοις τοῖς φωτίσμασιν ἀφοριζέσθωσαν. Ερώτ. in vase? Resp. Sacrorum luminum vasa solis istis Δούλους καὶ δούλας ζευγνυμένους παρὰ τῶν κα luminibusdedicatasunto.-Interr.Servoscumservis ρίων αὐτῶν άνευ εὐλογήσεως, μεταδώσομεν τῆς θείας copulatos a dominis suis absque benedictione, num κοινωνίας ἢ προσδεξόμεθα τὴν θυσίαν αὐτῶν; participes sacra communionis fociemus, vel ho- Απόκ. Επεὶ μίξις ἄνευ ἱερολογίας πορνεία stiam eorum suscipiemus. Resp. Quoniam coitus ἐστὶ, κἂν τε δούλος ᾗ ὁ ἀνευλόγητος, κἂν τε ἐλεύθε absque sacris precibus, est scortatio, sive servus ρος, οὔτε εἰς δωροφορίαν προσδεκτέος, οὔτε εἰς προσsit, qui benedictionis expers est, sive liber, nec ad συχὴν ἐν τῷ οἴκῳ Κυρίου. Ἐπεὶ καὶ δ θεῖος ᾿Από oblationem muneris est admittendus, nec ad pre- στολος μήτε συνεσθείειν κελεύει, μήτε συναναμί cationem in domo Donini. Quippe divinus eiiam γνυσθαι τούτοις. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ δεσπόται, ἐπεὶ προApostolus ille nec vesei cum eis, nec consuetudi- δότας τῆς τῶν δούλων ἀπωλείας εἰσὶν, ὡς αὐτοὶ nem habere præcipit. Quinetiam ipsi domini cum προτρεπόμενοι τούτους ἐπιγίγνυσθαι, εἴ γε δύναιντο auctores sint interitus servorum, dum eos ad illum ἀναστέλλειν τὸ πάθος, τῆς τῶν δούλων δεσποτείας coitum invitant, quem inhibere poterant, dominio ἐκπίπτουσι, κατὰ τὸ νεαρόν θέσπισμα τοῦ κλεινοῦ servorum excidunt juvta novellam sanctionem in- ἡμῶν αὐτοκράτορος, κυροῦ ᾿Αλεξίου. — Ερώτ. Εστιν clyti principis nostri, domini Alexii.-Interr. An fas ἄξιον ἀναδέχεσθαι τὰ παιδία τῶν παίδων αὐτῶν; est e baptismo suscipere liberorum suorum libe- Απόκρισις, Οὐκ ἔστι νόμος, ἡ βασιλεὺς ταῦτα κωros? Resp. Ncque lex, neque princeps quisquam λύων. — Ερώτ. Εστιν ἄξιον ἱερέα βαπτίσαιτὸ ἴδιον hoc prohibet. Interr. Licetne sacerdoti, suum bap- παιδίον: ᾿Απόκ. ᾿Ακώλυτόν ἐστι τοῦτο, — Ερώτ. Ἐὰν tizare infantem? Resp. Hoc minime prohibitum est. ὦσιν ἀδελφοὶ δύο, ἢ τρεῖς, ἢ πλείους, καὶ δέξηται ὁ Interr. Si fuerint fratres duo, vel tres, vel pures, εἰς παιδίον, ἵνα λέγωνται ὅλοι σύντεκνοι; ᾿Απόκ. Οὐχί. et unus e baptisms susceperit infantem, an omnes ᾿Αλλὰ μόνος ὁ δεξάμενος. Ερώτ. Ἐὰν γενὴ εὐτρε appellabuntur compatres? Resp. Non, sed is dun- πισθῇ πρὸς γάμου εὐλόγησιν, καὶ συμβῇ αὐτῇ τὰ taxat, qui suscepit. — Interr. Si mulier parata sit ad συνήθη, άρα οφείλει μεταλαβείν; ᾿Απόκ. Περιμένετ nuptiarum benedictionem, eique acciderint con- τὴν κάθαρσιν, καὶ οὕτω τὰ τῆς ἱερολογίας ἀκωλι sueta, uum participare debet? Resp.Purificationem τως, καὶ τὰ τῆς μεταδόσεως τῶν ἁγιασμάτων προexspectabit, atque ita lam sacrarum conceptio pre- θήσεται. — Ερώτ Εἰ δὲ ἀνάξιοί εἰσιν οἱ ἀμφότεροι cum, quam sacramentorum participatio succedet. τοῦ μεταλαμβάνειν, ἄρα ὀφείλουσι μεταλαβεῖν διὰ --Interr. Si vero indigni sunt ambo,qui participent, τὴν εὐλόγησιν, καὶ ἔκτοτε ἐπιτιμηθῆναι; ᾿Απόκ. Πρὸς an participare propter benedictionem debent, ac το εἶδος καὶ τὴν διαφορὰν τοῦ ἁμαρτήματος έψεται deinde censura subjici. Resp. Pro specie diferentia- καὶ ἡ οἰκονομία. Ερώτ. Εάν γυνή γεννήσει, καὶ que peccati, sequetur et dispensatio. Interr. Si εἰσέλθωσί τινες εἰς τὴν οἰκείαν αὐτῆς, πόσον ὀφείλου mulier partum ediderit, et quidam in ejus domum σιν ἐπιτιμηθῆναι ἐπὶ τῷ μεταλαβεῖν; ᾿Απόκ. Απολουingressi fuerint, quandiu per censuram a partici- σάμενοι ἐν τῇ ἐξῆς τῶν ἁγιασμάτων οὐ κωλυθήσονpatione debent arceri? Resp. Abluti postridie non· Ερώτ. Εἰ δὲ καὶ τὸ βρέφος βαπτισθῇ, ὀφείλει 81 μουσουλμανίσας ται. - NOTA. Hoc est, Turcus, accedente circumcisione.

θηλάζεσθαι παρά της αὐτοῦ μητρός, ὅτι οὔσης ἀκαθάρτου; Απόκ, θηλάσει πάντως τὸ βρέφος, ἵνα μὴ ἀπόληται. — Ερώτ. Καλόν ἐστι τὸ ἐξομολογεῖσθαι τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν πνευματικοῖς ἀνδράσιν; "Απόκ. Καλὸν μὲν, καὶ πάνυ ὠφέλιμον, ἀλλὰ μὴ τοῖς ἀπείρως καὶ ἰδιωτικῶς περὶ τὰ τοιαῦτα διακειμένοις ἵνα μὴ διὰ τῆς ἀλόγου συμπαθείας καὶ αἰκονομίας, ἢ διὰ τῆς ἀκαίρου καὶ ἀνεπιστήμονος παρατάσεως τῶν ἐπιτιμίων, καταφρονητὴν ἢ ῥαθυμον ἢ παρει μένον σε απεργάσηται· ἐὰν οὖν εὕρης ἄνδρα πνευματικὸν καὶ ἔμπειρον, δυνάμενόν σε ἰατρεύσαι ἀνεπαισχύντως, καὶ μετὰ πίστεως, ἐξομολόγησαι αὐτῷ, ὡς τῷ Κυρίῳ, καὶ οὐκ ἀνθρώπῳ. - Ερώτ. Εἰ δὲ μὴ, εἴρω ἄνθρωπον, εἰς ὃν ἔχω πληροφορίαν ἐξομολογή. σασθαι, τί ὀφείλω ποιῆσαι; — Απόκ, Εξομολόγησαι τῷ Θεῷ κατιδίαν, κατακρίνων ἑαυτὸν, καὶ λέγων καθ' ὁμοιότητα τοῦ τελώνου· Ὁ Θεὸς ἡμῶν, σὺ ἐπίστασαι, ὅτι ἀμαρτωλός είμι, καὶ ἀνάξιος πάσης συγχωρήσεως. ᾿Αλλὰ σώσόν με ἕνεκεν τοῦ ἑλέους σου. - Ερώτ. Εξομολογούμενος δὲ τῷ Θεῷ, μνημονεύσω καὶ ἀπαριθμήσω πᾶσαν ἁμαρτίαν, ἦν ἔπραξα; ᾿Απόκ. Οὐδαμῶς· μάλιστα, ἐὰν σώματι καὶ πορνεία ἁμάρτης, Εν ὅσῳ γὰρ θέλεις μνημονεῦσαι τῆς δεῖνος καὶ τῆς δείνος, μολύνεται σου ἡ ψυχή. Λοιπὸν καλόν, καθ' ὁμοιότητα τοῦ τελώνου λέγειν· Ὁ Θεός, ιλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ. El ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΥΓΚΕΛΛΟΥ, ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΚΥΖΙΚΟΥ, ΜΕΛΕΤΗ. arcebuntur a sacramentis. Interr. Si baptizatus sit infans, an lactari a matre sua debet, adhuc im munda? Resp. Omnino lactabit infantem, ne pereat. -Interr. An bonum est, confteri nos peccata nostra virisspiritualibus? Resp. Bonum est ac valde utile: sed non iis, qui non experti, et rudes sint, harum rerum: ne quis per alienam & ratione com passionem et dispensationem, vel per intempesti vam et imperitam intentionem pœnarum te contemplorem, aut desidem, aut dissolutum reddat. Itaque si vinum inveneris spiritualem et peritum, qui medicinam adhibere tibi possit absque verecundia, et cum fide, confitearis ei, tanquam ipsiDomino, non homini.—Interr. Atvero si homi nem non inveniam, qui mihi satisfaciat in conftendo, quid faciam? Resp. Conftere Doo privatim, lemetipsum damnans. et ad exemplum publicani dicens: Deus noster, tu me scis esse peccatorem, et indignum omni venia. Verum salva me, propter misericordiam tuam.Interr. Cum autem Deo confiteor, an mentionem faciam et enumerationem omnium peccatorum, quæ commisi? Resp. Nequaquam; maxime, si corpore deliqueris, et scortando. Quippe dum mentionem facere vis hujus aut illus peccati, polluitur anima tua. Proinde bonum est, ad exemplum publicani dicere: Deus, propitius esto mihi peccatori. DEMETRII SYNCELLI, METROPOLITANI CYZICENI DECLAMATIO Πολλάκις ἡμῖν ἐπῆλθε τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων θαυ Sæpe nobis hos mirari viros ad animum accidit, μάζειν, τί ποτε διανοούμενοι, καὶ τίνας νόμους quid tandem cogitantes, et quibus legibus divinis θείους ἢ ἀνθρωπίνους πληροῦντες, τὰ μηδεμιᾶς ἐν vel humanis satisfacientes nulla in nuptiis prohibi τοῖς γάμοις κωλύσεως άξια, τάχα δὲ οὐδὲ ὅλως tione digna fortasseque nec dubii quidquam haἀμφισβητήσιμα, ὑπὸ μακρὰς οὕτω καὶ συνεχεῖς τις bentia, sub tam prolixas et continuas quaestiones θέασι τὰς ζητήσεις, οὐκ οἶδ' ὅθεν αὐτοῖς ἐντακέντος revocent: haud scimus unde infxo eis tanto zelo τοῦ τοσοῦτου ζήλου καὶ τῆς θερμότητος, ὡς παῖδας ac fervore, ut simpliciter liberos duorum parentum, ἁπλῶς δυοῖν γεννητόρων μηδὲν ἐπικοινωνούντων nulla se cognatione tangentium, sacris precibus ἀλλήλοις κατὰ συγγένειαν, μεθ' ἱερολογίας συν- intervenientibus copulatos, quique jam liberos et αφθέντας, ἤδη δὲ καὶ παιδοποιήσαντας, ἀποζεύξαι ipsi susceperint, disjungere conentur, eorumque πειρᾶσθαι, καὶ διασπάσαι τὸ συνοικέσιον, ἐπιτροπῇ cohabitationem dirimere, permissu et consensu καὶ ταῦτα, καὶ συναινέσει δύο προβὰν μητροπολιτῶν, duorum quoque metropolitanorum contractam, qui οὓς τάχα δεήσει καὶ καθελεῖν κατ᾿ αὐτοὺς τῆς ἀξίας, fortassis eliam de horum sententia dignitate deὡς τὸ οὕτως ἄθεσμον ἐπιτρέψαντας. Ἵνα δὲ δῆλον ή jiciendi erunt, quod rem adeo illicitam permiserint. τὸ λεγόμενον, καὶ αὐτὰ τὰ τῶν λεγομένων συγγενών Ut autem perspicuum sit, quod dicimus, etiam παραθετέον ονόματα. Δημήτριος, φησί, καὶ Ἰωάν- ipsa illorum, qui cognati perhibentur, apponenda νης, ἀδελφοί. Αύθις, ἕτερον γένος, Μαρία καὶ Νικό- nobis nomina. Demetrius, aiunt, et Joannes sunt λαος, ἀδελφοί. Συνάπτεται νόμῳ γάμου τῇ Μαρίᾳ ὁ fratres. Rursus alia familia, Maria et Nicolaus, Ιωάννης. Τούτων συναπτομένων· ὁ τῆς Μαρίας fratres, Maris Joannes matrimonii lege jungitur. ἀδελφὸς Νικόλαος κατὰ νομικὴν ἀκρίβειαν τὸν Δη- His copulatis frater Maria Nicolaus, secundum μήτριον πάντως οὐδαμῶς ὀνομάσει συμπένθερον· ὡς subtilitatem juris, nequaquam Demetrium appellaτοῦ νόμου μόνους εκείνους συμπενθέρους ειδότος, bit consocerum: quum lex illos duntaxat agnoτοὺς τῶν συναπτομένων γεννήτορας, πρὸς δὲ, καὶ scat consoceros, qui copulatorum parentes sunt, τοὺς αὐτῶν ἀνιόντας. Εἰ μή τις ἄρα συνηθεία από et eorumdem adscendentes: nisi quis forte consueμενος, τῷ τῶν συμπενθέρων ὀνόματι καὶ ἐπὶ τούτων tudinem vulgi sequens, nomine consocerorum et βουληθῇ καταχρήσασθαι. Οὕτω δὲ τούτων συγγενι- in his abuti voluerit. Hoc modo cum his appellaκῶν ἀπορούντων κλήσεων, τοὺς ἀποτεχθέντας ἐξ tiones cognatics deficiant, quinam vocabit aliquis NOTÆ. Hoc scriptum nola, ceu valde necessarium. et utile. PATROL. GR. CXIX.

ex his prognatos? Nam Demetrius quidem Mariam, αὐτῶν (τίκτει γὰρ ὁ μὲν Δημήτριος, Μαρίαν· ὁ δὲ Nicolaus Plotinam procreal. An consobrinos inter Νικόλαος, Πλωτίνον), πῶς ἄν τις καλέσοι; Εξαδέλ se? An potius sobrinos? Alqui parentes eorum, τους πρώτους ἀλλήλων: ἀλλὰ δισεξαδέλφους; Καὶ neque fratres sunt, neque consobrini. Nura alterum μὴν οἱ τεκόντες, οὔτε ἀδελφοί, οὔτε ἐξάδελφοι. ᾿Αλλὰ patruum, alterum fratris filium? Enimvero feri τὸν μὲν, θεῖον· τὸν δὲ, ἀνεψιόν; Αλλ' οὐκ ἂν ἔχοι nequit, ut quispiam cognationis appellationem eis τις κλῆσιν τινὰ συγγενείας αὐτοῖς ἀναπλάσασθαι ἢ fingat vel accommodet nequidem si portentuosior ἐφαρμόσαι, οὐδ᾽ ἂν ᾖ τῶν σκινδαψοὺς ἢ τοὺς τραγο sit iis, qui Scindapsos et Tragelaphos(42) commini- ελάφους πλαττόντων τερατωδέστερος, ἂν δὲ ἡ φύσις scuntur. Quorum vero propinquatis appellationem τὴν ἐκ συγγενείας κλήσιν ὅλως ἠγνόησε, καὶ οὐδὲ natura prorsus ignorat, ita ut ne nudum quidem ψιλόν αὐτοῖς ἐντεῦθεν περιέθηκεν ὄνομα, τούτους nomen hinc eis indiderit; eos post procreatos etiam κετὰ παιδοποιίαν ἀλλήλων κετὰ παιδοποιίαν ἀλλήλων πειρᾶσθαι διιστῶν, καὶ liberos a se invicem dirimere velle, ac matrimo- λύειν ὡς κεκωλυμένον τὸ συνοικέσιον, οὐκ ἀθετήσεως nium eorum solvere ceu prohibitum, non modo νόμων τε καὶ κανόνων αὐτοὶ τιθέμεθα μόνον, ἀλλὰ nos pro abolitione legum et canonum, verum etiam καὶ βίας μεγάλης, καὶ τυραννίδος. Θερμότερος δι pro magna vi ac tyrannide ducimus. Quod si quis p ἄν τις εἶπε, καὶ τῆς Μανιχαίων παραψαύον αἱρέforte ferventior sit, dixerit hoc etiam Manichæorum σεως· οἳ τοὺς νομίμους ἀνόμως διασπῶσι γάμους, ὡς hæresi esse affine, qui legitimas nuptias injuste di- βδελυσσόμενοι. Επεὶ καὶ τῆς αὐτῆς ἀτοπίας ἀμφόrimunt, velut eas abominantes. Quippe sunt ejus- τερα, συγχωρεῖν σε γάμους κεκωλυμένους, και λύειν dem absurditatis ambo, prohibitas permittere nu- τοὺς ἀκωλύτους. Οπερ ἂν καὶ νῦν παρολίγον ἐπράplias, et non prohibitas solvere: quod sane parum χθη καὶ διηνύσθη τοῖς πᾶν τὸ δοκοῦν καὶ ποιεῖν καὶ abfuit, quominus et modo factum fuerit ab iis, qui λέγειν μηχανωμένοις· εἰ μὴ τὸ ἄγαν πεφυλαγμένον quidquid ipsis est visum, tum facere, tum dicere τε καὶ ἀγχίνων τοῦ διορατικωτάτου Πατρός ἡμῶν moliuntur: nisi singularis illa cautio prudentiaque καὶ κοινοῦ δεσπότου, ὃν ψῆφος ἐμφανῶς θεία ταῖς perspicacissimi Patris nostri, communisque do- τῆς οἰκουμένης Εκκλησίαις ἐπ' ἀνανεώσει τῶν 13mini, quem divinus plane calculus Ecclesiis orbis ρῶν θεσμῶν καὶ κανόνων ἐπέστησε, συνοδικῇ διασκέ terrarum ad instaurationem sacrarum legum atque ψει τὸ πρᾶγμα ἀνέθετο. canonum præfecit, ad synodicam deliberationem negotium retulisset. Atenim, inquit adversarius. hic avunculus amitam ducere deprehenditur; et fratris filius, fratris Gliam. Nam his verbis auditores, aut judices, se circumscripturos pulant: qui an dialecticas me-C thodos atque sophismata, vel simpliciter ipsas definitiones, et propositiones, et quæ conficiuntur inde conclusiones, calleant;dicere non possumus.In re qnidem præsenti vehementer sophismalis nos circumvenire nituntur. Avunculus, inquiunt, amitam duxit, Joannes scilicet Mariam, quæ amila proprie Plotini est, tanquam filii fratris ejus. Quod ipsum continuo apud nos etiam est excusabile. Sed et fratris flius, fratris duxit filiam: Mariæ scilicet fratris filius, Plotinus: at cujus fratris filiam? si quidem ejusdem Mariæ, fuerit hoc extrem me absurdum, et canibus sacris prohibitum. Quippe suam consobrinam ducere, nobis etiam multo magis exsecrabile damnandumque videtur, et p omni dignum supplicio. Sin duxit eam, quæ Maris marito Joanni fratris est filia, quis hoc prohibet canon, aut lex, aut tomus synodalis? Enimvero hic reliquum est eis sophisma, vitiumque non coherentium syllogismorum, et magnus quoque Basilius in medium productus, passimque citatus, ac imperita interpretatione corruptus: dum quæ ab ipso de aliis admodum accommodate dicta sunt, hiad indicatas personas trahere salagunt. Praeterea per illud etiam dictum, Erunt duo in carnem unam; audent jactitare, Joannem se necessario Plotini ᾿Αλλὰ θεῖος, φησὶν, ἐνταῦθα θείαν λαμβάνων εξα ρίσκεται, καὶ ἀνεψιὸς ἀνεψιάν. Εντεῦθεν γὰρ καὶ παραλογίζεσθαι τοὺς ἀκροατὰς ἢ δικαστὰς οἴονται, εἰ μὲν καὶ διαλεκτικῶν μεθόδων, καὶ σοφισμάτων, ἢ τῶν ἁπλῶς ὅρων τε, καὶ προτάσεων, καὶ τῶν ἐκ τούτων συμπερασμάτων ὄντες εἰδήμονες, λέγειν οὐκ ἴσμεν· ἐπὶ τοῦ παρόντος γοῦν ὅμως καὶ σφόδρα κατασοφίζεσθαι σπεύδοντες. Θεῖος γὰρ εἰλήφει θείον, φησὶν· ὁ Ιωάννης δηλαδή την Μαρίαν, τὴν κυρίως του Πλωτίνου θείαν ὡς ἐδελφόπαιδος. Ο καὶ παρ ἡμῖν αυτόθεν ἀνέγκλητον. ᾿Αλλὰ καὶ ἀνεψιός, ἀνψιάν· ὁ τῆς Μαρίας ἀνεψιός δηλονότι, Πλωτίνος· ἀνεψιὰν δὲ τινὸς; Εἰ μὲν τῆς αὐτῆς Μαρίας, ἐσχάτως ἄτοπον, καὶ κανόσι θείοις κεκωλυμένον. Τὴν γὰρ ἰδίαν ἐλαδέλφην λαμβάνειν, καὶ ἡμῖν πολλῷ πλέον ἐξάγιστον καὶ ἀπόβλητον, καὶ πάσης κολάσεως ἄξιον, Εἰ δὲ τοῦ Ἰωάννου τοῦ τῇ Μαρία συζευχθέντος, της ὁ τοῦτο κωλύων κανών, ἢ νόμος, ἢ τόμος συνοδικός; Αλλ' ἐνταῦθα λοιπὸν αὐτοῖς καὶ τὸ σόφισμα, καὶ τὰ τῶν ἀσυλλογιστών, συλλογισμῶν, καὶ ὁ μέγας Βα σίλειος εἰς μέσον ἀγόμενος, καὶ περιφερόμενος, καὶ ἀμαθῶς παρερμηνευόμενος· τὰ ἐφ' ἑτέρον ὑπ' ἐκείνου μάλα προσφόρως ἐκφωνηθέντα ῥητά, σφό δρα τούτων ἐπὶ τὰ εἰρημένα καθελκόντων πρόσωπα παρ᾽ ὁ καὶ διὰ τοῦ, Εσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν, θεῖν ἠναγκασμένως τοῦ Πλωτίνου τὸν Ἰωάννην κυριολεκτεῖν οὗτοι ἀποθρασύνονται, ὃν ἐκ πλαγίου ἀγχιστείας τρόπῳ τῷ τοῦ Πλωτίνου γένει οἰκεια θέντα, οὐδεὶς οὐδέπω νόμος θεῖον αὐτοῦ ὀνομάζων NOTÆ De his Elias Cretensis in comment. in Nazianzenum.

δεξενυται, Τὸ δὲ ἐκ τῆς τοῦ ἀκολούθου εἰσφηρᾶς τὸ ὁ σιωπηθὲν συλλογίζεσθαι, κατ᾽ αὑτὸν φάναι τὸν θεο- φάντορα, νομοϑετοῦντός ἐστιν, οὐ τὰ τοῦ νόμου λέ- ὕοντος. Ἐπεὶ οὕτω γε ἐξέσται τῷ πονηρεύεσθαι βοωλο- μένῳ, καὶ ἐπὶ τοὺς ἔτι ποῤῥωτέρω τοῦ γένους τὸν λόγον ἐκτείνειν, καὶ πᾶσιν ἀποχλείειν ἐπίσης τὴν πρὸς ἀλλέλους γαμιχὴν ὁμιλίαν, διὰ τῆς παρατε- παμένης ταύτης ἀπεράντου σειρᾶς ἢ κλίμαχος, οὗ τί γένοιτ᾽ ἂν ἀδικώτερον; Καίτοιγε ἐπὶ τέλει τοῦ αὐτοῦ Ἠατρὸς τοῖς νομίμοις γάμοις πλατεῖαν ὁδὸν ὑπανοί- ὕοντος, χαὶ σαφῶς ἐπὶ τοῦτο προτρεπομένου. Ἐπι- φέρει γάρ" Κεφάλαιον δὲ τῶν εἰρημένων, εἰ μὲν νόμῳ ἢ τιζόρμᾶται πρὸς γάμον, ἤνοικται τούτῳ πᾶσα ἡ οἱ- χου μένη. Τί δ' ἐννομώτερον ἐχείνον, ὃ μήτε νόμος πο- λιτικὸς, μῆτε κανὼν ἱερὸς ἀπαγορεύσας που φαίνεται, εἰ μὴ καὶ ῥητῶς αὖθις ἐπέτρεψαν; Ἐπείπερ οὐ τὰ συγχεχωρημένα περιλαμθάνειν οἴδασιν οἱ περὶ τούτων ϑεσμοθετοῦντες, ἀλλὰ μόνα τὰ χεχωλυμένα ἀπαρι- θμεῖσθαι, καὶ ὧν ἡ παράθασις μεγίστην οἶδε βλάδην ἀποτίχτειν τοῖς περιπίπτουσιν, Ὥσπερ καὶ εἴ τις ἰατρὶς τῷ κάμνιντι ἀπαγορεύσας τὰ βλάπτοντα, οὐ πάντως ἄγάγχην ἔχει καὶ καταλέγειν ἀνὰ μέρος ἄπαντα τὰ τῇ φύσει μηδὲν λυμαινόμενα. ᾿Αλλὰ δεῦρο λοιπὸν ὁ τὰ θεῖα παρεξηγούμενος, αὐτὰ πρὸς ἔπος διερμηνεύθητε τὰ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ μεγόλου ῥῆτο- ρος, τῇ διανοίᾳ καὶ τῷ σχοπῷ τῶν λεγομένων τὸν νοῦν πρῶτον ἐρείσας, Καὶ σαυτῷ τάχα ποτὲ μέμψῃ «ἢς προπετείας, Ἐπεὶ καὶ χανὼν, ὡς οἶσθα, νομικός ἔστιν, ἐπ᾽ ἐχείνων μόνων τὰς τῶν νόμων θέσεις ἰσχύειν, ἐφ᾽ ὧν καὶ ἐξεφωνήθησαν. Καθ᾽ ὃν λόγον καὶ τᾶς νομιχὺς χανὼν πρὸς τοῖς ἄλλοις σαθρὺς εἶναι λέ- γεται, Ὅδεν ἀμέλει κἂν ὁτιοῦν γένηται, ἐπ’ ἐχείνων πάντως κρατήσει χαὶ τὰ ὑπὸ τοῦ θεολήπτου τοῦδε διηγορευμένα, ἐφ᾽ ὧν τότε ἐξηνέχϑη. Δῆλον δὲ, ὥστε μὴ δύο ἀδελφαῖς ἕνα χοὶ τὸν αὐτὸν ἄνδρα γάμῳ ἀρ- μόζεσθαι" ὥσπερ αὖ πάλιν καὶ τὰ ἀπὸ τοῦδε τῷ τόμῳ μεταληφθέντα, ἐν ἐκείνοις ἔξει τὸ κράτος, εἰς ἄπερ ἔστη τὸ ἀποτέλεσμα ποῦ, μήτε δύο ἀδελφοὺς δύο ἐξαδέλφας λαμθάνειν, μήτο θεῖον χαὶ ἀνεψιὼν ἀδελ- φὰς δύο" καὶ τὰ τούτων ἔμπαλιν, εἰ καὶ πολλαῖς διὰ μέσου ταῖς παρεχθάσεσιν ἐξυφαίνεται. ᾿Αλλ᾽ ὃ λέ- γειν ὡρμήθημεν, ὁ μέγας τοιγαροῦν οὗτος, ἑνὸς ἀν- διὸς συμπλοχὴν πρὸς ἀδελφὰς δὐο ἀπαγορεύων, καὶ τὸ χκατεγνωσμένον διασύρων τῆς πράξεως, ὡς ἔχφυ- ον πάντη καὶ μηδ᾽ ἀκοῇ φορητὸν ὁσίᾳ, τὸ, Οὐκ εἰσελεύσῃ πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρχός σου, ἀποχαλύ- ᾧχι ἀσχημοσύνην σὐτοῦ, ἀπὸ τῆς Πραφῆς πρὸς ἀπο- τροπὴν λαθὼν, δεῖξαι βουλόμενος, ὡς τὸ ῥητὸν ἐκεῖνο ἐμπεριεχτιχόν ἐστι καὶ τούτου τοῦ εἴδους τῆς οἰχειό- τῆτο;, χαὶ ὡς ὑπὸ τῆς ὑείας Γραφῆς ἡ τοῦ ἑνὸς ἀνδρὸς πρὸς ἀδελφὰς δύο γαμικὴ ὁμιλία ἤδη προ απηγόρενται, εἰσάγει τούτους τοὺς λογισμούς. Τί γὰρ Bzisvuvgi. Vb Ob ix o vo dxooílou slsqapd; 2^ cuerrübv sv)loytzesDar, xaw' abeby qüvax cv Üso- qivropz, vopalevaivzs kavtw, ob «à vn0 víuou Xé- qeviog. "Eus oícs ye HBiovas v movmosísoüa: Boulo- pivo, xal émb voug Ec xoBpcripu t03 yévoug viv Mov basivew, xal mdaw ámoxieiety Emlong chv mphs áxkÜloug yapodjs SpuMew, Gà vüe mapaiz- sauve sabre &nepávrow cetpas 3) xilnaxoc, oU ct qum? y BGcuovepov; Kaizotye &nl a£AXet coU abxoo Tizghz «oig voppois Yápotg càasetay dby nayol- Yonos, xdi cagüg imi v00:0 mpospemop£vou. "Emi- tige: Yáp* Kegádkatoy 8E «àv elpnyu£vov, el pby vdptp visÜpuásat mobs yápov, fvoucras voUstp doa 1) ol- xeogévi. "TUS évvopdosepoy Exe (vou, 8 pris vóptog mo- Yizohe, pss xavüv lephe &nayopeóac nou qaivesat, £l xal Petüs adig Enispsyav ; "Eneimep oU «à mvrxeyopnp£va epi p Gávew olzaty ol regt coótuy üespoBexobvesz, à uóva. c xexoopdva. dmapt- Gpstsüan, xat Dv fj mapáóate uertony ole Boábry Amosberety Tol; mepimimouctv, "Domep xal el vi; latphe tj zhuv.yut ümayopsósa; và Bláncovra, o3 mávee; àvipny Éyet xal xatelyev àvà npo: üzavea à vf ode prBtv Dopacvópieva. "AXI Osbpo Jotby 6 5à Ü:ia mapcinyojprvo:, ask mphr Exo eppnyssürn: và vhs EnistOMiS coU pneyákou Qíco- gos, cH Birvolg xal wp cxunip tO» Aeyagévtoy shy voüv zpürvov gsisag, Kal cauti váys movi pépQn "is mponzzelos. "Ezzi xal xavüv, às olof2, vouixóg Aswy, bx! Dxeiwov uóvuw ah; xU» víuev seus ioydety, bg? Ov xav £sgurstüraav. Ka" Dy Aóyov xat Td; vopne xavüv mobs vols Bots ostiphe elyav M- qiia. "O0ev ápdex xdv óviov yévatat, ba ixcluoy mát xpavígst xoi và (zh eU Ü:okfacoy co0bc Uotyogsupdvn, &q* Ov cóze Lerstg n. ASiov Gb, Osvs 3 &5o á£cgatg fva xal rbv tci üvbpa. vápp &p- pázzs0ni Gamepad rdiuv xal xi àrb vols «ip vZjup pévaAng8évsa , &v Excivorz S&st v upáxos, sig ünsp Es vb ázo:fcga a6), 4s Bjo düekqobg bio iéabihgag Lagáven, pec clo xai ávepoy áón- qs bo" xal «à coósty Épzait, el xal noXlats 6x Bícso coi, mapexüácect) blvyalustat. "AX! 8 Ai Yer üpyiífnpev, 6 páyae voryapzüv eUcog, Evbz àv- Brie coprXorhy mpbs áürAgz 0Jo &mayopeóu, xat 43 xazsywaspésov Gvisópov «he npázeug, Og Éxgu- 3er mávex xu gnP* àxoh qopmióv óolq, zb, O0x iisckcósg mobs mávwm ol«sio) czpxó; g09, àmoxaAó- dan àsynisosiory a0soU, àmb vh l'oagls mph &mo- apuziy XaGüv, Gelizt oulgsvoz, ds xb Bnzby Exelvo &pctgieestxóv East xal cobzou vo efüouc vij; obxedd- Ser, xàl dg $ahake Üilag lpagüe f| toD bib &vbp mphs übskph. Ojo yapoch épuia fjv mpo azqyápevsat, elaáyet odvouz vous loytsuodg. TL yàp Ei ὁ ἑωρακὼς τὴν εἰκόνα ἐν αὐτῇ ὁρᾷ τὴν ὁμοίω- σιν τοῦ πρωτοτύπου " ἀνάγχη πᾶσα χαὶ τὸν προσ- πκυνοῦντα τὴν εἰκόνα, ἐν αὐτῇ προσχυνεῖν τὸ εἶδος τοῦ πρωτοτύπου. Μιᾶς δὲ οὔσης τῆς ὁμοιώσεως, μία ἄρα ἔσται καὶ ἡ προσχύνησις τῶν ἀμφο- πέρων. Ἀγείθεσις ὡς éx τῶν Eixorogáyov. Εἰ κοινωνοῦσά ἔστι τῆς Χριστοῦ προσχυνήσεως ἡ ἀποματτομένη αὐτοῦ εἰχὼν, πῶς φησιν αὐτὸς, Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω; Οὐκ ἄρα οὖν χοινωνοῦσά ! ἔστι, Μὴ χοινωνοῦσα δὲ, εἰδωλικῶς προσχυνεῖσθαι δέδοται" ὡς δευτέρας προσχυνήσεως ἐν αὐτῷ claxo- μιζομένης. Αὐσις πρὸς τοῦτο. Οὐκ ἄλλο τί ἔστιν ἡ Χριστοῦ εἰχὼν, ἢ Χριστὸς, παρὰ τὸ τῆς οὐσίας δηλαδὴ διάφορον, ὡς πολλαχῶς ἀποδέδεικται. Ὅθεν xal ἡ ταύτης προσχύνησις, Χριστοῦ προσχύνησίς ἔστιν" ob τί που τῆς εἴχονι- χῆς ὕλης προσχυνουμένης * ἀλλὰ μόνον τοῦ ἐν αὐτῇ ὁμοιωθέντος Χριστοῦ, Ὧν δὲ ἡ ὁμοίωσις μία, τούτων μία δηλαδὴ καὶ ἡ προσχύνησις. Οὐκοῦν δίδωσιν ἑτέρῳ τὴν Got ἐν τῇ οἰχείᾳ εἰχκόνε Χριστὸς, ἐν fj μᾶλλον

les fuerint, et ab Ecclesia exclusi, licet instar lu- καὶ μέγας Βασίλειος, ὁ καὶ τὰ βάθη τοῦ Πνεύματος, minarium splenduerint. Unum præter hac, et κατὰ τὴν Θεολόγου, ἐρευνῶν· paucis quidem verbis, adjiciemus. Si quidem illa de confusione verba, incogitanter ipsorum injecta scripto, etiam sine defectu in magni Basilii epistola posita probaverint: concedatur sane, ut quæ ipsorum est sententia, sæpius indicatarum personarum conjunctio sit illicita. Nam sic habet sacer ac magnus ille Basilius, qui et spiritus profunditates, ut Gregorius Theologus ait, scrutatur. Basilius ergo de nuptiis quibusdam illicitis loquens, compendiariam præbet notam, qua illicitæ nuptis a legitimis facile secerni possint. In quibus, inquit, generis appellationes confunduatur, in his nefaria sunt nuptia. Hæc illi tomo verba sunt incerto. Verum epistola cum de iis differat, qui ex uno viro et duabus feminis sororibus nascuntur, nihil aliud positum invenire est, quam hæc ipsa verba: Quanam, inquit, ex cognatione sic natos, appellabunt? Num fratres inter se dicent, an consobrinos? Utraque certe competent eis, propter confusionem. Quamobrem cum verba lomi, ab interpretis rerum divinarum Basilii verbis tantopere discrepent, tum ipsorum verborum, tum sensus ratione; cumque adeo remota sint a se invicem, ut nemo non illa tomo comprehensa pro vauo fgmento duntaxat habeat: quisquis sane tanquam generali quadam regula temere volent his uti, totque confusiones inde matrimoniis invehere, seipsum imprudens decipit, dum falsis ex principiis, ceu dici solet, opiniones suas probare nititur. Οὗτος περί τινος αθεμίτου γάμου διαλεγόμενος, ἐπίτομον γνώρισμα δίδωσιν, ἐν ᾧ τὰ τῶν ἀθεμίτων γμον ῥᾳδίως τῶν νομίμων ἀποκριθήσονται· Εν oἷς, λέγων, τὰ τοῦ γένους συγχέονται ὀνόματα, ἐν τούτοις ὁ γάμος ἀθέμιτος. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ τόμος· Αὐτῇ δὲ τῇ ἐπιστολῇ περὶ τῶν ἐξ ἑνὸς ἀνδρὸς καὶ δυοῖν γυναικῶν ἀδελφῶν τικτομένων ὄντος τοῦ λόγου, πλέον οὐδὲν προσκείμενον εὑρεῖν ἔστι τῶν οὕτως ἐχόντων ῥητῶν. Ἐκ ποίας, φησί, συγγενείας τοὺς γεννηθέντας προσαγορεύσουσιν; Αδελφούς ἀλλήλων ἢ ἀνεψιούς προσεροῦσιν; Αμφότερα γὰρ αὐτοῖς προσαρμόσει διὰ τὴν σύγχυσιν. Τοσαύτης οὖν δια φωνίας ὑπούσης τῶν τοῦ νόμου 13 ῥητῶν πρὸς τὰ τοῦ Θεοφάντορος καὶ τῇ φράσει καὶ τῇ ἐννοίᾳ, καὶ οὕτως ἀπεξενωμένων πρὸς ἄλληλα, ὡς διάκενον μόνον αναπλασμὸν παρὰ πᾶσι τὰ τοῦ τόμου ταῦτα νομί ζεσθαι, ὁ τούτοις καθάπερ τινὶ καθολικῷ κανόνιἀνεπιστάτως χρώμενος, καὶ τὰς τηλικαύτας ἐντεῦ δεν συγχύσεις έπεισάγων τοῖς γάμοις, ἑαυτὸν δώπου λέληθεν ἀπατῶν, ἐξ ἀνυποστάτων ἀρχῶν, ὁ δὲ λέγεται, τὰ δοκοῦντα κατασκευάζειν τεχνώμενος. Restat, ut ad ipsorum honestum, honesti præ- Λείπεται τοίνυν πρὸς τὸ εὐπρεπές αὐτῶν, τοῦ textum ac fulcrum, paucis differendo respondea- εὐπρεπούς προβλήμα τε καὶ ἔρεισμα, μικρά τινα mus. Hi enim homines citra discrimen ullum alia G διαλαβεῖν. Καὶ γὰρ οὗτοι μὴ διαστέλλοντες, ἀλλ᾽ pro aliis proferentes, deque aliis pronuntiata mali- ἕτερα νθ, ἑτέρων προβαλλόμενοι, καὶ τὰ ἐφ' ἑτέρων gne suffurantes, et aures simpliciorum demulcendo έχφωνηθέντα κακούργως κλέπτοντες, καὶ τὰς τῶν corrumpentes, dictum istud: In nuptiis non solum απλουστέρων ἀκοὰς παρασαίνοντες, τὸν Ἐν τοῖς quid concessum, sed etiam quid honestum sit, γάμοις, φασίν, οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ querimus: sursum, deorsum allegant. Enimvero καὶ τὸ εὐπρεπὲς ζητουμεν, ἄνω καὶ κάτω προφέ qui jura vel paulum inspectitavit, omnino nequit ρουσιν. Ὅπερ ὁ καὶ μικρὸν ἐγκύψας τοῖς νόμοις, ignorare, quemadmodum in paulo ante præcedenti, οὐκ ἀγνοήσει πάντως, ὅτι ὥσπερ ἐν τῷ μικρῷ πρὸ et xx quoque capite, de naturalibus liberis et τούτου κεφαλαίῳ, πρὸς δὲ, καὶ ιθ΄, περὶ τῶν φυτικών adoptivis, quique a servis descendunt, et a servili παίδων καὶ τῶν θετῶν, καὶ τῶν ἀπὸ δούλων κατά affinitate, deque aliis quibusdam lex disserat: ita αγομένων, καὶ τῶν ἐκ δουλικῆς ἀγχιστείας, και pervulgatum istud honesti capitulum regula cu- ἑτέρων τινῶν τῷ νόμῳ διείληπται· οὕτω δὴ καὶ τὰ jusdam instar legis auctoritate promulgatum esse περιφόρητον δὴ τοῦτο τοῦ εὐπρεποῦς κεφάλαιον, de liberis constitutorum in dignitate, deque patro- περὶ τῶν ἀπὸ τῶν ἀξιωματικών τικτομένων καὶ nis: ut hi quidem libertinis, illi vero personis sce- πατρώνων ὥστε τοὺς μὲ μὴ ἀπελευθέροις, τους nicis matrimonio non copulentur. Et quidem hoc δὲ μὴ σκηνικοῖς προσώποις πρὸς γάμον ἁρμόζε caput expositum esse peculiariter, ad prohibendum σθαι, τῷ νόμῳ κεκανόνισται. Οτι δὲ τὸ τοιοῦ conjunctionem illorum, qui senatorii sunt ordinis, τον κεφάλαιον ιδιαζόντως πρὸς ἀπαγόρευσιν τῆς cum libertinis, aut scenicam factitantibus: ipse τῶν συγκλητικών πρὸς ἀπελευθέρους ἢ σκηνικούς textus legis si lectus fuerit, ostendet. In conjun- συναφείας ἐκπεφώνηται, αὐτὸ τὸ τοῦ νόμου πλάτο; ctionibus nuptiarum, inquit, non solum conside- παραστήσει ἀναγνωσθέν. Εν ταῖς συναφείαις γάρ randa subtilitas est, verum etiam num sit hone- (φησί) τῶν γάμων, οὐ μόνον τὴν ἀκρίβειαν σκο stum,quod agitur. Atque hujus regula obscuritatem πεῖσθαι χρεών, ἀλλ᾽ εἰ καὶ σεμνὸν ἐστι τὸ πραττό explicans Stephanus, et quibus congruat casibus, μενον. Τοῦ δὲ τοιούτου κανόνος τὴν ἀσάφειαν ἀναdocens: Hoc dixit, inquit, capite xvi, cujus ini- καλύπτων ὁ Στέφανος, καὶ ποίοις διδάσκων ἀρμόζε tium, Senatoris filia: quasi diceret, clarius isthic σθαι 56 θέμασι· τοῦτο εἶπε (φησίν) ἐν τῷ ις' κεφα expositum esse. Deinde apponit ipsa etiam verba, λαίῳ, Σενάτορις φίλια ώσανεί λέγων, σαφέστερον 13 του τόμου. 13 ἁρμόζεται.

ταῦτα μήπω μηδὲ ἀντιφθέγγεσθαι καιρὸν ἢ τόπον ὦ ἔχοντες, μήτε γνώμην οἰκείαν εἰσάγειν ἐπὶ ταῖς χρίσεσιν, οὐχ οἴδ' ὅ τι παθόντες, καὶ τοὺς θύραθεν ἤδη διαγράφειν ἐπιχειροῦσι" καίτοι τὴν συγγέ- νείᾶν νον ων μηδὲ ἐξαρχῆς ἐπινοηθεῖσαν τῆς τῶν ἔχ πλαγίου γάμων χωλύσεως ἕνεκα, ἀλλὰ δι' ἑτέρας αἰτίας. Πλατῦναι γὰρ, φησὶν, οἱ πολιτικοὶ νόμοι τὴν τῶν πολιτῶν ἤτοι ὑπηχόων βουλόμενοι γνησιότητα, καὶ μὴ περικλείεσθαι τὴν συγγένειαν, τοὺς μεταξὺ τῶν ἔχ πλαγίου διεκώλυσαν γάμους, ὡς ἂν τοῖς ἔξωθεν τῆς ἑαυτῶν συγγενείας ἐξανάγχης συναπτό- μένοι, τὴν πρὸς αὐτοὺς σχοῖεν γνησιότητά τε καὶ εὕ- νοιαν, Οἷς συνῳδὰ καὶ ὁ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς ἐν τοῖς ἐξηγητικοῖς αὐτοῦ τῆς Γενέσεως λόγοις διέξεισιν. πνῶ τορρ δον τον ρυρϑύων πρμωε ἐθὼ τὐβ μιν μι μμν δονλα “ἥκει δὲ λοιπὸν ὁ λόγος καὶ περὶ τῆς συγγενείας Ὁ διαιρέσεως τῶν ἔξω νόμων ἐπιμνησθῆναι, καὶ δεῖξαι χἀντεῦθεν τὸ ματαιάζον καὶ δύσερι τῶν εἰς οὐδὲν ἕσπερον εὐχαιρούντων, ἣ λέγειν καὶ ἀχούειν καινότε- ρόν τι χαὶ ἄχαιρον. Φησὶ γάρ' Τὸ τῆς συγγενείας ὄνομα εἰς τρία διήρηται. Εἰς ἀνιόντας, εἰς χατιόνε τας, καὶ τοὺς ἐκ πλαγίου, Ἑνάστη δὲ τούτων τάξις διαφύρους ἔχει βαθμούς. ᾿Αλλ' ἐπὶ μὲν τῶν ἀνιόντων καὶ κατιόντων, εἰς ἀπέραντον ὁ γάμος χεχώλυ- ται " μηδὲ γὰρ ὅσιον εἶναι, τὸ τῆς γεννήσεως αἴτιον ὑποθαίνειν τῷ γεννωμένῳ, ὅπερ πολλὰ καὶ τῶν ἀλόγων ἀποσείεται ζώων. Ἐπὶ ὁὲ τῶν ἐκ πλαγίου τὰ τῆς χωλύσεως οὐ περαιτέρω ἀρι:- θμεῖται τοῦ ἔχτου βαθμοῦ, ᾿Αχόλουθον δὲ προσθεῖ- ναι χαὶ τὰ ἐξ ἀγχιστείας παρὰ τοῦ νόμου πρὸς γά- μοιιχοινωνίαν χωλυόμενα πρόσωπα, ἀφ᾽ ἧς αὐδὲ συγ- ' γένειαν εἶναι ὁ νόμος ἀνέχεται. ᾿Αγχιστεία γὰρ, φησὶν, ἐστὶν οἰκειότης προσώπων ἐκ γάμων ἡμῖν συνημμένων, συγγενείας ἐχτός. ᾿Αλλ' ὅμως πολλὴν κἀνταῦθα τοῦ σεμνοῦ τιθέμενος πρόνοιαν, χαὶ περὶ τούτου φησίν’ Οὐ δύναμαι λαθεῖν τὴν ἐμὴν προγονὴν ἢ νύμφην, οὐδὲ τὴν συμπενϑεράν μου, ἢ τὴν μητρυιάν μου, οὐδὲ τὴν θυγατέρα τῆς ἀποζευ- χθείσης μου γυναιχὸς, τὴν μετὰ τὴν ἀπόζευξιν τε- χθεῖσαν ἐξ ἑτέρου ἀνδρός. Τὴν τοῦ πατρός μου, ἢ τοῦ ἀδελφοῦ μου μνηστὴν, οὐ δύναμαι λαδεῖν, Οὐ μόνον ἡ τοῦ πατρὸς, ἀλλὰ καὶ ἡ τοῦ πάππου, μη- τρυιὰ λέγεται - καὶ χωλύομαι λαδεῖν αὑτάς, Κἂν πολλὰς ἔσχεν ὁ πατὴρ, οὐδεμίαν αὐτῶν λαμδάνω, Οὐδὲ πὴν μητέρα τῆς ποτέ μου μνηστῆς, οὐδὲ τὴν ἢ γυναῖχά ποτε τοῦ προγονοῦ μου, Οὔτε ἡ μητρυιὰ λαμθάνει τὸν γεγενημένον ἄνδρα τῆς προγονῆς αὐτῆς. Τὴν προγονὴν τοῦ ἀδελφοῦ μου λαθεῖν οὐ δύ- ναμαι, οὔτε τὴν θυγατέρα τῆς προγόνης μου λαμ- δάνω. Ὧν χαθ᾽ ἕκαστόν τις ἐφιστῶν, ναὶ σχοπού- μενος ἀχριδῶς, πολλὴν ἐν τούτοις τῶν νομοθετῶν Pire cl MET M lE s "ME cn UCMEMEIPEEE TM arp NER IR S TREALAENEU BP EENSEETn TEN finibus nuptias inter eos, qui sibi sunt ex transverso, contrahi vetuerunt : ut necessario cmm) constitulie extra cognationem suam eopulati sincera eosdem animorum affectione ac benevolentia complecte- rentur. Quibus consentanea commemorat et orator ille praeditus aurea lingua i, in erationibus suis quibus librum de ortu rerum enarrat. facere personarum eam erga alias. rationem ha- bentium, de qua modo agimus : nec horum quid- quam ab eis reprehenditur, aut in dubium vocatur. Quibus, ut apparet, perfectiores adversarii nostri, quamvis necdum coniradicendi, nec suam in ju- diciis sententiam proferendi occasionem locumn- ve naeti, haud seio. quonam iinpulsi malo ; etiam extraneos quibusdam cireumseribere linibus co- nantur : licet. haud ignorent, ne ipsam quidem cognationem initio nuptiarum ex transverso pro- bibendarum gratia, sedalias ob causas exeogita- lam, Leges enim civiles, ut quidam ait, civium sive subditorum sinceram inter se affectionem dilatare volentes, nec artis. eognationem includere "Hxzt 8k Aotnhy à Myog xol epi vijc. ovy yevelag Biaigé£ottos àv Etto váyoy ExtpymoBTvat, xa Ostia xàvieü0ey «b pazzi&lov xal 8ís:pt vüv elg oDübv Esegov ebxarpobvsuov, 3, Mew xat àxolety xacyése- gói t xal Éxatgoy, (nol yàp: Tb «he cuyyevelag bvoua elg vpla. Bfoncat. Elg dvibyzas, sig xazióv- za5, Xi vobg Ex mAaylov. 'Ezáoen 0: cozy ái: Be lpoug Eget Balluoóg. AXI &xk. pbv zv ávióvrtoy xa xatióvtoy, elg &mépavvow ó Yápog xexólu- zat* prüi vàp ücwv slvai, cb vüe Yevehjsrng aluo» bmofaivevy vi vevvopdvo, ónsp moXid xal ^O» àXóyuv àmoszlezai Qüow. "Eri àb «Gv ix Tales cà vüs xweóstus 5 megatvépu àpi- Opsiva. vo) Éxvoo BaÜuoU. "Ax/louóoy 8b mpoaü:i- vacxal và tEóyyiorelag mapà vo) vóuou mpb; vá- ox xotbitoylay xtoXoópeva pósw na, à" fjc abük auy- yévnav elvai à. vópog &viyezai, "Apywrsela. yàp, vuol», ba:lv obxsóvns mposómov bx vápuv dulv covpgdvov, cuyyevelag bxsóc. XX Guo; moXhy x&vvaüÜx «oU gepyyoU ciüÉguevog mpóvotxv , xal msi soüvou emolv: Oi Büvapataócw «hy iphy mpoyovky 1| vópeny, 38$ civ sugsevdepáv pou, 3 thv pntpuidy uou, ojbE «iy Üuyazfpa s; &mogeu- a0clons pou Yuvatxbg, ci» peri chv &mileokw c- xüelsaw i& bxipoy ávBpá. Th» c0 matpóg pou, d «o0 ádekgoU uou pvmsshv, ob Góvagat Aafziv, O0 uávov dj toà matgbs, (JÀà xe i voU mámmon, pm- tpuà Aiyenat ^ xal xwAjonai Aafely ajzác, Kàv ToXM, Écyev 6 math, oldeuíav aürüv Aap6áwo, O38b ahy peyípa tfe moti uoo pymorhe, ol8b hy quvalwá mo:s zo mpoyovoU pou. OUce 1| pprpui Aagfávet why Yeyevnpévov &vópa. ve mpoyoVic aüriz. Th» mpoyoviy coU dBekgon poo Aaftly oà Bó- vaga, ob:s hy Üvyatépa vhs mpoyóve pou Agg- 6ávu. "Qv xaü' Exactóv vig bqutüv, vai oxomoU- gevog &xpióOg, moXXby Ev toUroig vy vopcÜccv Longe resonantibus factis tantummodo. 0 quomodo ignis captivis factus est ros, Quos aliz cireum custodiebant angeli ! Intus euim imbuti puritatis rore, Externum non timebant iguis fremitum, Quinant- liceat igni urenti pueros absumere, Vili non indigentes cibo et passionibus liberos ? linis torrente Daniel quondam v:dens, Torrentem effudit e calidis laerymis, Nune irrigatam flammam ab angelo videns, Lzetatur quidem, et plaudere forsan velit Pueros videns in igue viventes iterum Sibi enim communis captivitatis sors est exalia Qu:e Persarum superstitiosum ignem exstinxit. Tacet autem tradens loquentem librum, Qui rerum arcanam przuotionem.contiuel. AL vere omnia nova ; et iguis-nou urit, . Kt fero ignem spirantes ex inedia Res mira ! sili projectum virum colunt. Mulcet enim oratio earum feritatem, Vim infringens faucum imminentium. Quid? quod etiam. quoddam pietatis officrum α |du Bene lambentes pedum ejus pulverem, Et abstergendi laborenr suis ferentes linguis ! Sie fortis inter horridas stetit feras, Jam mente, quemvis uon annis adhuc, seuex ; Mites enim, qui truces erant, factos videl, Et stando cursum gigantis aequor. Ὁ quam aperte scriptura demonstrat, Qua sintubique-veritatis symbola, Ὁ Quamvis et lingua et notu-earcál scriptio?

continentiam ae religionem circa nuptias illicitas, / et provenientes inde commistiones atque confu- siones, Preterea dum leges hasce, qum in usu reipu- Mic: nostrae &unt, princeps inter alios relig:osis- simus repurgavit; opere pretium omnino dusxit, eas cum sacris sanctionibus et canonibus conci- liare, prorsus ut conseutientes iis efficerentur : ne quid ab eis discrepans, et peregrinum, et pugnans eum eis, adeoque alienum a statu Christiano, his inesset : quo respectu sacris etiam eanonibus edieto publico, vigorem earum subdidit. Eaque de eausa qui hactenus id accurate dederunt operam, ne quo contractu generis necessitudo polluutur; nequaquam personas indicatas silentio przeteriis- sent, si quid ess putassent indecori et inhonesti | committere. Cum ergo legumlatores personarum affinitatis ratione contrabere prohibitarum enune- rationem instituerint, et prohibitionis fines ad has ipsas usque duntaxat extenderint : omnino is, qui et alias ob affinitatem prohibitas excogitat nu- ptias, quarum illi legumlatores haud meminerunt, suam ampliicat ex auctoritatis usurpatione glo- riam, non leges sequitur, astipulantes sibi, vel re- pugnanles : aut etiam suorum desideriorum 3c studiorum lucra captat improbe sub larva quadam, honesti scilicet. ac decori depravato pretextu. Quamobrem et dictum illud, avulsum a recta le- gum sententia, cujus hac verba sunt : Affines inter se tam ascendentium, quam descendentiam vicem obtinent, ideoque nefarie copulantur : tanquam f inexpugnabile quiddam perverse allegat. Temere scilicet. inflatus, elephantum se tenui filo colliga- Turum ait. Est illud quidem juris axioma. Sed co- natum hominis hxc proferentis ipse textus legis redarguit, elarius liane sententiam exponens, el personis duntaxat enumeratis prohibitionem defi- niens; ne in his etiam nuptie in infinitum prohi- beantur. Quam enim, obsecro, videre est cizzsti3- mem, vel. necessitudinem sanguinis inter 'me i;a- iremque conjugis fratris mei, propter quam ex me wata filia cum ipso contrahere prohibeatur? Sed prztexitur. yic ab istis malitiosis hominibus confu- sio quadam et permistio, cognaticorumque nomi- numm permutatio. Quos sane non abs re quispiam ] confusionis auctores dixerit, qui tam- manifesto tantam confusionem non modo rerum, sed etiam vocabulorum inducant, et eas quidem, quz fratri- hus nupt: sunt, sorores ae nurus appellare cogant, ex hoc admirabili nexu eomplexuque muluo; vi- veque versa, fratres dicere mulieris (babx, quie isthze mutatio, qu: confusio!) qui mariti mulieris fratres sunt. Quod si nobis etiam confusiones ho- rum oppugnande sunt. quanto secundum ipsos -sequius melius fuerit, etiam duorum-consobrinorum eum duabus ex alia familia consobrinis conjunctio- λ κατανοήσει φειδὼ χαὶ εὐλάδειαν περὶ τοὺς ἀθέσμου: τῶν γάμων, καὶ τὰς ἐντεῦθεν ἐπιμιξίας τε καὶ τυγχύσει:. Ἔτι καὶ τοὺς παρ᾽ ἡμῖν πολιτευομένους τούτους νόμους ὁ εὐσεδέστατος ἐν βασιλεῦσιν ἀναχαθάρας, πρὸ ἔργου παντὸς ἔθετο, τοῖς ἱεροῖς θεσμοῖς καὶ χανόσι συμδιθάσαι τούτους, καὶ συμφωνοῦντας δεῖξαι τοῖς ἅπασιν, ἵνα μηδὲν ἀπᾷδον τούτοις, μηὸξ ἔχφυλον, καὶ πρὸς αὐτοὺς μαχόμενον ἥ, μηδ Χρι- στιανικῆς ἀλλότριον καταστάσεως, Καθὸ καὶ τοῖς θείοις τούτοις χανόσι χοινῷ θεσπίσματι τὴν ἰσχὺν γαϑυπέταξε. Διὸ καὶ οἱ μέχρι τούτων ἀκριδωτάμε- γοι τὸ τοῦ γένους ἀθόλωτον, οὐχ ἂν οὐδὲ τὸ περὶ τῶν εἰρημένων προσώπων παρέδραμον σιωπῇ, εἴ τι καὶ πούτοις συνέδεσαν ἀπρεπὲς τε καὶ ἄσεμνον, Τῶν Β τοίνυν νομοθετῶν, τῶν ἐξ ἀγχιστείας κεγωλυμένων κατάλογον ποιησαμένων, καὶ μέχρι τούτων τὰ ττῆς χωλύσεως καὶ μόνον ὁρισάντων, ὁ καὶ ἑτέρους εἰσ- ἀγωνεξ ἀγχιστείας γάμους, ὧν οἱ νομοθετήσαντες οὖν ἐμνήσθησαν, οὗτος δόξαν οἰχείαν ἐξ αὐθεντίας πλη- ῥοῖ, οὐ νόμοις ἀκολουθεῖ, εἴτε τοῖς μὲν προσχείμε- γος, τοῖς δὲ ἀντικείμενος " εἴτε δὴ χαὶ τὰς αὐτοῦ θελήσεις κἂὶ θεραπείας, ὑπὸ προσυπείῳ δῆθεν τῇ τοῦ σεμνοῦ καὶ τοῦ εὐπρεποῦς παραχερδαίνων με- παποιέσει. Ἔφ' ᾧ καὶ τῆς νομιχῆς ἀποσπαράξας εὐθύτητος τὸ ῥητὸν ἐχεῖνο, τὸ φάσκον" Οἱ ἀγ- χιστίϊς πρὸς ἀλλήλους ὀνιόντων χαὶ κατιόντων πάξιν ἐπέχουσιν, ὅθεν καὶ ἀθεμίτως συνάπτοντα! " ὡς ἄμαχόν τι διεστραμμένως προφέρουσιν “', ᾿Απὸ λεπτῆς φησι κρόκης δεσμεῖν ἐλέφαντα, εἰνῇ φυσιού- Σ μενος. Τοῦτο γὰρ τὸ τοῦ νόμου ἀξίωμα. Ἐλένχει δὲ τὴν τοῦ λέγοντος ἐπιχείρησιν, τὸ τοῦ νόμου πλά- τος, τρανότερον τὰ περὶ αὐτοῦ ἐξηγούμενον, καὶ μόνοις τοῖς ἀπηριθμημένοις προδῴποις τὴν κώλυσιν ὁριζόμενον, τοῦ μὴ κἀν τούτοις τὸν γάμον εἰς ἀπέ- ρᾶντον εἴργεσθαι. Ποίαν γὰρ ἔστιν Ἰἰδεῖν συγγένειαν ἢ αἵματος οἰκείωσιν μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ ἀδελφοῦ τῆς τοῦ ἀδελφὸβ μου γαμετῆς, ἵνα καὶ ἡ ἐξ ἐμοῦ τυ- χὰν τεχθεῖσα αὐτῷ συνάτιτεσθαι χωλύηται ; ᾿Αλλ᾽ ἢ σύγχυσις ἐνταῦθα, χαὶ ὁ φυρμὸς παρὰ τῶν ἐϑελο- γάκων προφέρεται, χαὶ ἡ τῶν συγγενικῶν ὄνομ ἁτων ἄμειψις. Οὖς καὶ προσφόρως ἄν τις καλέσῃ συγχυ- πικοὺς, οὕτω προδήλως τοιαύτην σύγχυσιν οὗ πρὰ- Ὑμάτων μόνον, ἀλλὰ καὶ ὀνομάτων εἰσάγοντας, καὶ » ἀδελφὰς βὲν, τὰς ἐπ᾽ ἀδελφοῖς, καὶ νύμφας ὀνομάζειν βιαζομένους ἀπὸ τῆς θαυμασίας ταύτης πλοχῆ; καὶ ἀντιπεριχωρήσεως, ἀδελφοὺς δὲ τῆς γυναικὸς ἔμπα- λιν (βαδαὶ τῆς μεταδολῆς καὶ τῆς συγχύσεως ") τοὺς αὐτῆς ἀνδραδέλφους. Εἰ δὲ δεῖ καὶ ἡμᾶς πρὸς τὰς τούτων συγχύσεις ἐνίστασθαι, πόσῳ μᾶλλον κατ᾽ αὐτοὺς εἰρχθήσεται δικαιότερον καὶ ἡ τῶν δύο ἀῤῥέ- νῶν ἐξαδέλφων πρὸς τὰς ἀφ' ἑτέρου γένους ἐξαδέλ- φας συνάφεια; Ὧν οὕπω μέχρι χαὶ τήμερον οὔτε νόμος οὔτε χανὼν τὴν. ἐπιμιξίαν ἀπέτρεψεν, ἀλλ᾽ ἀνεπικωλύτως καὶ ἀδεῶ; διενεργεῖται ὁσημέραι, Καὶ σύγχυσις ἐντεῦθεν καὶ ἄμειψις τῶν τῆς συγγενείας VARLE LECTIONES.

ὀνομάτων πολλὴ χαὶ χαταφανὴς, ὡς τῶν αὐτῶν Α πρότερον μὲν ἐξαδέλφους ἀλλήλους καλούντων, μετὰ δὲ τὴν πρὸς ἐχείνους συνάφειαν, συγγάμθρους αὖθις συνελαυνομένους "' χατονομάζειν. Κατ' ἴσον δὲ καὶ τῶν θελειῶν ἐξαδέλφας ὁμοῦ καὶ συννύμφας ἀλλήλας καλεῖν. Τὴν αὐτὴν δ᾽ ἄν τις τῶν ὀνομάτων σύγ- χυσιν ἴδοι καὶ ἐπὶ τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἐξ ἑτέρου γένους δευτέραις ἐξαδέλφαις συναρμοζομένων. Τὶ δ᾽ ἄν τις εἴποι καὶ περὶ τῶν τρισεξαδέλφων ; Οἷς ὁ νόμος τὴν γαμιχὴν ἐπαγγελίαν οὐ μόνον ἀφῆχεν ἀκώλυτον, ἀλλὰ καὶ ῥητῶς ταύτην ἐπέτρεψεν, ἐν οἷς φησιν" Ἡ γραφεῖσα ὑπὸ αἵρεσιν τῆς μητρὸς χλη- ρονόμος, Ἐὰν τῷ τρισεξαδέλφῳ γαμηθῇ, πληρούτω πάντως τὴν αἵρεσιν. Οὐ γὰρ αἰσχρός ἔστιν ὁ γάμος. Εἰ μὴ ἄρα ἐκεῖνος ἐμποδίζοι. Οὗτοι γοῦν συναπτό- βένοι, «οὐ συνεύνους μόνον ἀντὶ τρισεξαδέλφων καλέσουσιν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀλλήλων πατέρας, θείους ἅμα καὶ πενθερούς " καὶ οἱ γεννήτορες αὖθις, ἄνε- ψιοὺς τοὺς αὑτοὺς καὶ γαμδρούς. Καὶ τὸ δὴ θαυμα- στότερον" ὅτι καὶ χχηρονομοῦσιν ἀλλήλους, ἐδδόμον βαθμοῦ τυγχάνοντες, τῶν προσεχεστέρων ἔξ ἐπιλι- πόντων βαθμῶν, χαθὼς χαὶ ὁ περὶ κληρονομίας παρίστησι νόμος, Ἡ συγγενικὴ βοήθεια, ἐξ βαθμοὺς συγγενείας περιλαμθάνει, καὶ ἀπὸ τοῦ ἑδδόμου πρόσωπα δύο, τὰ τικτόμενα ἀπὸ τοῦ δισεξαδέλφου καὶ τῆς δισεξαδέλφης. Τί τούτων αὖθις συγχυτικώ- τερον; ᾽Αλλ᾽ ὁ νομοθέτης, τὸν αὐτὸν πενθερὸν ὀνομά- ζειν καὶ θεῖον, καὶ χληρονόμον αὑτοῦ ἐξ ἀποτελέσμα- τὸς δείχγυσθαι, οὐχ ἡγήσατο σύγχυσιν. Διατί; Ὅτι μηδὲν πάντως ἔχθεσμον ἐνεῖδε τῷ πράγματι. Καθὸ ἐ καὶ μήπω κανόνος ἱεροῦ ἢ νόμου χαινοῦ τοὺς πρὸς ἀλλήλους τῶν τοιούτων προσώπων γάμους ἀποχλει- σάντων, χωροῦαιν οὗτοι διὰ πάντων, χαὶ διαδίδονται, τῶν συγχύσεων ὀλίγα φροντίζοντες, ᾿Αλλὰ γὰρ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἐκ πλαγίου, μέχρ: τῶν δισεξαδέλφων ὁ νόμος τὰ τῆς κωλύσεως ὁρισάμενος, τοὺς περαιτέρω τούτων ἀδεῶς ἀφῆχΞ συμπλέκεσθαι" οὕτως ἄρα χαὶ τὰ ἐξ ἀγχιστείας χαταλέξας χωλνόμενα πρόσωπα, καὶ ἱτούτοις τὴν ἀπαρίθμησιν ὡσανεί τινα τειχία καὶ ὄρους θέμενος, τὴν γαμιχὴν ὁμιλίαν τοῖς ἄλλοις ἐπέτρεψεν. Οἷς ὁ ἀντινομοθετῶν, καὶ τὰ γένη προδήλως ἀδικῶν, λέληθε δῆπον πολλῷ πρότερον καὶ αὐτοὺς ὑπ᾽ εὐθύνην ἄγων τοὺς παριδόντας εἰς δεῦρο. τὰ τοιαῦτα θείους Πατέρας καὶ πατριάρχας. Οἵ γε, χαὶ κινδυνεύσουσι πάντως τὸ κατ᾽ (αὐτοὺς, ἐπάρατοι γενέσθαι, καὶ τῆς Ἐχκλησίας ἐχχήρυχτοι, εἰ καὶ φωστήρων δίχην ἐξέλαμψαν. Ἕν ἐπὶ τούτοις ἐροῦμεν καὶ σύντομον. ΕΙ μὲν αὐτὰ τὰ περὶ συγχύσεως ἀπεριμερίμνως τῷ τόμῳ παρεῤῥιμμένα ῥητὰ, καὶ τῇ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐπιστολῇ ἀπαραλείπτω: ἐγχείμενα δείξουσι, διδόσθω χατ᾽ αὐτοὺς, χαὶ τὴν τῶν πολλάχις μνημονευθέντων προσώπων συνάφειαν τῶν ἀθεμίτών ὑπάρχειν. Ἔχει καὶ γὰρ οὕτως ὁ ἱερὸς T5 YARIA LECTIONES. *! φυνελαυνομένων, 3 vel. rectius, coaffines. NOTJE. (A6) 1. u, C. De instit. el substitut. (19) Li. 8 Hacautem. D. Unde cognatis.

et palio MS EC a UC T nM ELLA ne ÉE | tus DE Basilius ergo, de nuptiis quibusdam illicitis lo- «quens, compendiariam praet notam, qua illicitoe nuptim a legitimis facile secerni possint. In qui- bus, inquit, generis appellationes confunduntur, in his nefariz sunt nuptiz. lic illi tomo verba sunt. inserta, Verum epistola cum de iis dilferat, qui ex "no viro et duobus feminis sororibus nascuntur, nihil aliud. positum invenire est, quam hic ipsa verba : Quansm, inqult, ex cognatione sic natos appellabunt? Num fratres inter se dicent, an con- f sobrinos? Uiraque certe competent eis, propter eonfüsionem. Quamobrem cum verba tomi, ab in-« lerpretis rerum divinarum Basilii verbis tantopere discrepent, tum ipsorum verborum, Lum sensus ratione; cumque adeo remota sint a se invicem, uL nemo non illa tomo comprehensa pro vano figmento duntaxat liabeat : quisquis sane tanquam generali quadam regula temere volet his uti, totque confusiones inde matrimoniis invehere, seipsum imprudens decipit, dum falsis ex principiis, ceu dici solet, opiniones suas probare nititur. Restat, ut ad ípsorum honestum, honesti pree- textum ae fulerum, paucis differendo respondea« mus. Hi enim homines citra diserimen ullum alia , pro aliis proferentes, deque aliis pronuntiata mali- gne suffurantes, et aures simplieiorum demulcendo corrumpentes, dictum istud : In nuptiis non solum quid concessum, sed etiam quid honestum sit, quirimus : sursum, deorsum allegant. Enimvero qui jura. vel paulum inspectitavit, omnino nequit ignorare, quemadmodum in paulo ante precedenti, ei Xix quoque capite, de naturalibus liberis et adoptivis, quique a servis descendunt, et a servili affinitate, deque aliis quibusdam lex disserat : ita pervulgatum istud honesti capitulum regule cu- jusdam instar legis auctoritate promulgatum esse de liberis constitdtorum in dignitate, deque patro- nis : ut hi quidem libertinis, illi vero personis sce- nicis matrimonio non copulentur. Et quidem hoc ] capnt expositum esse peculiariter, ad prohibendum conjuuctionem illorum, qui senatorii sunt ordinis, cum libertinis, aut scenicam factitantibus : ipse lextus legis si lectus fuerit, ostendet. In conjun- «tionibus nuptiarum, inquit, non solum conside- randa aubüilitas est, verum etiam num sit hone- stum, quod agitur. Atque hujus regulz obscuritatem explicans Stephanus, et. quibus congruat casibus, docens : Hoc dixit, ipquit, capite xvi, cujus ini- tium, Senatoris. filia : quasi diceret, c'arius isthie expositum esse. Deinde apponit ipsa ctiam verba, A Tüv apaypáztoy nóppoley tyoivruy pdvov. 7D mí «b müp-dy xolg Gopoxtfjsong pósos, O5; áyyéloo msépoyec tgpoupovy zpi£ "Exiov 1àp óppfjsavttg &yvciaz ópósov, Tiv ixsbg e)x. Énr&av àxgatov Bpópov. "El o3 epsby Up qaely matbag qgiivov, Teogfis dunapac xat zaüóy Umepvégouc ; Tloph; zotaphv Aat mdXat féxov, Tlozagbv £&6lote üepuv Saxpouv. Nàv 8$ 6posic0by mp Um &yyDhoo BAntv *batbpóveras pibv, xa xposelw Loue 0Dec Toj; nalüzg dÜpüw elg sb rüp Qüvrug mtv "IH yàp cuvatypálosos dU c$j9, Tiy cuggópav o6ianon xolg IMpoate zàávn» Xiy 8b VadoUv Exbitoue «b Bi6Mov, ) -Q sprypésow mpótyoatw ài vépet. JD mávtosz xatjà, xal «b pàv vàp ob gérez, Oipsc 8b mop mvovcec && üaisíag Tiy xày épsxtüv üvpa vise Efus. diuot yàp abzóy f mgostoyl «b páaoc, Ti» lsyov &pOLovousa. zv mag:aü piov "AX. elapfpouas aya xa Xetzoupyiav, Asiyoyseg alzoU xy molüw eb hy xávtv, Ks fozsudy. acéyovssz iv yAezatg móvev. "Azpegzog oj) fovrxe xGN axüpetoy písov "0 mgea6uróde xal nh chc fouxlag" Aibjuovag yàp toUg áiÜáccoug Mimi, — ^ Kai vij oáozt ylyaviós ig.gatvec Opópov. D "D có; vapyels dj ypague Oeaxidet (Toug mavtolamots tfjg &Müelag s)mous, Kv o)x Éyzt xiynetw, 3 qüiypa voágsw; Basilius ergo, de nuptiis quibusdam illicitis lo- quens, compendiariam praebet notam, qua illicito nuptie a legitimis facile secerni possint. In qui- bus, inquit, generis appellationes confunduntur, in his nefariz sunt nuptiz. llc illi tomo verba sunt. inserta, Verum epistola cum de iis dilferat, qui ex "no viro et duobus feminis sororibus nascuntur, nihil aliud positum invenire est, quam hic ipsa verba : Quansm, inqult, ex cognatione sic natos appellabunt? Num fratres inter se dicent, an con- sobrinos? Uiraque certe competent eis, propter eonfüsionem. Quamobrem cum verba tomi, ab in- lerpretis rerum divinarum Basilii verbis tantopere discrepent, tum ipsorum verborum, lum sensus ratione; cumque adeo remota sint a se invicem, uL nemo non illa tomo comprehensa pro vano figmento duntaxat liabeat : quisquis sane tanquam generali quadam regula temere volet his uti, totque confusiones inde matrimoniis invehere, seipsum imprudens decipit, dum falsis ex principiis, ceu dici solet, opiniones suas probare nititur. Restat, ut ad ípsorum honestum, honesti pree- textum ae fulerum, paucis differendo respondea« mus. Hi enim homines citra diserimen ullum alia pro aliis proferentes, deque aliis pronuntiata mali- gne suffurantes, et aures simplieiorum demulcendo corrumpentes, dictum istud : In nuptiis non solum quid concessum, sed etiam quid honestum sit, quirimus : sursum, deorsum allegant. Enimvero qui jura. vel paulum inspectitavit, omnino nequit ignorare, quemadmodum in paulo ante przcedenti, et Xix quoque capite, de naturalibus liberis et adoptivis, quique a servis descendunt, et a servili affinitate, deque aliis quibusdam lex disserat : ita pervulgatum istud honesti capitulum regule cu- jusdam instar legis auctoritate promulgatum esse de liberis constitdtorum in dignitate, deque patro- nis : ut hi quidem libertinis, illi vero personis sce- nicis matrimonio non copulentur. Et quidem hoc capnt expositum esse peculiariter, ad prohibendum conjuuctionem illorum, qui senatorii sunt ordinis, cum libertinis, aut scenicam factitantibus : ipse lextus legis si lectus fuerit, ostende!. In conjun- ciionibus nuptiarum, inquit, non solum conside- randa aubüilitas est, verum etiam num sit hone- stum, quod agitur. Atque hujus regulz obscuritatem explicans Stephanus, et. quibus congruat casibus, docens : Hoc dixit, ipquit, capite xvi, cujus ini- tium, Senatoris. filia : quasi diceret, c'arius isthie expositum esse. Deinde apponit ipsa ctiam verba, εάν ὐς δος εν εξ ἐς εξ Οὗτος περί τινος ἀθεμίτου γάμου διαλεγόμενος, ἐπέτομον γνώρισμα δίδωσιν, ἐν ᾧ τὰ τῶν ἀθεμίτων γάμων ῥᾳδίως τῶν νομίμων ἀποχριθήσονται - Ἐν οἷς, λέγων, τὰ τοῦ γένους συγχέονται ὀνόματα, ἐν τούτοις ὁ γάμος ἀθέμιτος. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ τόμοτ. Αὐτῇ δὲ τῇ ἐπιστολῇ περὶ τῶν ἐξ ἑνὸς ἀνδρὸς καὶ δυοῖν γυναικῶν ἀδελφῶν τιχτομένων ὄντος τοῦ λόγου, πλέον οὐδὲν προσχείμενον εὑρεῖν ἔστε τῶν οὕτως ἐχόντων ῥητῶν. Ἔχ ποίας, φησὶ, συγγενείας τοὺς ὁ γεννηθέντας προσαγορεύσουσιν; ᾿Αδελφοὺς ἀλλήλων ἢ ἀνεψιοὺς προσεροῦσιν; ᾿Αμφότερα γὰρ αὐτοῖς προπαρμόσει διὰ τὴν σύγχυσιν. Τοσαύτης οὖν δια- φωνίας ὑπούσης τῶν τοῦ νόμου δ᾽ ῥητῶν πρὸς τὰ τοῦ θεοφάντορος καὶ τῇ φράσει χαὶ τῇ ἐννοίᾳ, καὶ οὕτως ἀπεξενωμένων τερὴς ἄλληλα, ὡς διάχενον μόνον ἀναπλασμὴν παρὰ πᾶσι τὰ τοῦ τόμου ταῦτα νομί- ζεσθα!, ὁ τούτοις καθάπερ τινὶ καθολικῷ κανόνι ἀνεπιστάτως χρώμενος, καὶ τὰς τηλικαύτας ἐντεῦ- θεν συγχύσεις ἐπεισάγιον τοῖς γάμοις, ἑαυτὸν δήπου λέληθεν ἀπατῶν, ἐξ ἀνυποστάτων ὀρχῶν, ὃ δὴ λέγεται, τὰ δοχοῦντα κατασχευάζειν τεχνώμενος, Λείπεται τοίνυν πρὸς τὸ εὐπρεπὲς αὐτῶν, τοῦ εὐπρεποῦς πρόδλημά τε καὶ ἔρεισμα, μικρά τινα διαλαθεῖν, Καὶ γὰρ οὗτοι μὴ διαστέλλοντες, ἀλλ᾽ ἕτερα ἀνθ᾽ ἑτέρων προδαλλόμενοι, καὶ τὰ ἐφ᾽ ἑτέρων ἐκφωνηθέντα καχούργως χλέπτοντες, καὶ τὰς τῶν ἁπλουστέρων ἀχηὰς παρασαίνοντες, τὸ, Ἔν τοῖς γάμοις, φασὶν, οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς ζητοῦμεν, ἄνω καὶ κάτω προφέ- ρϑυσιν. Ὅπερ ὁ καὶ μικρὸν ἐγχύψας τοῖς νόμοις, οὐκ ἀγνηήσει πάντως, ὅτι ὥσπερ ἐν τῷ μιχρῷ πρὸ τούτου κεφαλαίῳ, πρὸς δὲ, χαὶ ιθ΄) περὶ τῶν φυσιχῶν παίδων καὶ τῶν θετῶν, καὶ τῶν ἀπὸ δούλων χατ- αγομένων, καὶ τῶν ἐκχ δουλικῆς ἀγχιστείας, καὶ ἑτέρων τινῶν τῷ νόμῳ διείληπται" οὕτω δὴ καὶ τὸ περιφόρητον δὴ τοῦτο τοῦ εὐπρεποῦς κεφάλαιον, περὶ τῶν ἀπὸ τῶν ἀξιωματιχῶν τιχτομένων καὶ πατρώνων' ὥστε τοὺς μὲν μὴ ἀπελευθέροις, τοὺς δὲ μὴ σχηνιχοῖς προσώποις πρὸς γάμον ἁρμόζε- σθαι, τῷ νόμῳ κεχανόνισται. Ὅτε δὲ τὸ τοιοῦ- τὸν χεφάλαιον ἰδιαζόντως πρὸς. ἀπαγόρευσιν τῆς τῶν συγχλητιχῶν πρὸς ἀπελευθέρους ἢ σχηνιχούς συναφείας ἐκπεφώνηται, αὑτὸ τὸ τοῦ νόμου πλάτος παραστήσει ἀναγνωσθέν. Ἐν ταῖς συναφείαις γὰρ (φησὶ) τῶν γάμων, οὐ μόνον τὴν΄ ἀχρίδειαν σκο- πεῖσθαι χρεὼν, ἀλλ᾽ εἰ καὶ σεμνόν ἐστι τὸ πραττό- μένον. Τοῦ δὲ τοιούτου κανόνος τὴν ἀσάφειαν ἀνα- χαλύπτων ὁ Στέφανος, καὶ ποίοις διδάσχων ἁρμόζε-- σθαι "5 θέμασι " τοῦτο εἶπε (φησὶν) ἐν τῷ τς' χεφα- λαίῳ, Σεγάτορις φίλια " ὡσανεὶ λέγων, σαφέστερον. Α καὶ μέγας Βασίλειος, ὁ χαι τὰ βάθη τοῦ Πνεύματος», κατὰ τὴν Θεολόγου φωνὴν, ἐρευνῶν" " χοῦ τόμου. 5 ἁρμόζεται. VARLE LECTIONES.

ἐκεῖ λέλεκται. Εἶτα και παρατίθεται αὐτὰ τὰ ῥητὰ, ^ unde sumpta sint, et quo spectent. Ea sunt hujusἐξ ὧν καὶ δι᾽ ἃ είληπται, ἅτινα οὕτως ἔχει· Οὔτε ἡ modi Neque flia, vel neptis, vel proneptis Osmodi θυγάτηρ, ἢ ἐγγόνη, η προεγγόνη του συγκλητικού, senatoris, liberto nubere potest; vel ei, qui arlem δύναται ἀπελευθέρῳ γαμεῖσθαι, ἢ τῷ παιγνίαν σκη- senicam exhibuerit; vel cujus pater et mater arνικὴν ἐνδειξαμένῳ, ἢ ἐκείνῳ, οὔτινος ὁ πατὴρ καὶ tem exercuerit scenicam. Et hæc quidem de his ἡ μήτηρ παιγνίαν ἐνεδείξατο σκηνικήν. Καὶ ταῦτα lingua legum Stephanus. Al vero pronunμὲν ἐπὶ τούτων ἡ τῶν νόμων γλώσσα Στέφανος. Τὸ tiata de aliis, et quæ valere duntaxat in illis deδὲ τὰ ἐφ' ἑτέρων εκφωνηθέντα, καὶ τὴν ἰσχὺν ἐν bent, ad alia trahere quæque manifestam interἐκείνοις ἔχειν ὀφείλοντα, μετάγειν ἐφ᾽ ἕτερα, καὶ pretationem habent, detorquere præter sentenτὰ πρόδηλον ἑρμηνείαν ἔχοντα παρὰ τὸν νόμον με. tiam legis, id scilicet hoc ipsum est, quod revera ταποιεῖν αὐτὸ τοῦτο δὴ τὸ, τὴν ὡς ἀληθῶς σύγχυσιν confusionem gignit, atque etiam falsi crimine forἐργαζόμενόν ἐστιν, ὁ τάχα καὶ ὑπὸ πλαστογραφίας tassis incaulos obstringet. ἔγκλημα θήσει τούς γε δὴ μὴ παραφυλάττοντας. ὥσπερ οὖν οὐκ ἔστι ταὐτὸν, τό, ἕνα ἄνδρα συμ- Quemadmodum ergo non idem est, eumdem φθείρεσθαι δύο ἀδελφαῖς (τοῦτο δὴ τὸ τῷ μεγάλ» virum duas sorores stupro polluere (quod a magno Βασιλείῳ καλῶς ἀπαγορευθέν), τῷ δύο κηδεστών Billo Basilio recte prohibitum fuit) et duorum affiπαῖδας ἀλλήλοις συζεύγνυσθαι· οὕτως οὐδὲ τοὺς ἀπο- nium liberos inter se copulari: sic neque procreτεχθέντας παῖδας του Δημητρίου τε καὶ τοῦ Νικο- atos ex Demetrio et Nicolao liberos, copulari quisλάου, συναφθῆναι τις κατά τινα τρόπον κωλύσει. Διd quam ullo modo vetabil. Ideoque de sententia καὶ αὐτὸν τὸν θεοφόρον καὶ μέγαν Βασίλειον νόμῳ divini magnique Basilii, cum ex prescripto legis πρὸς γάμον ὁρμωμένοις, ἤνοικται τούτοις ὁ τοιοῦτος ad matrimonium progrediantur, patet eis ad γάμος καὶ συγκεχώρηται. Συγκεχώρηται δὲ, ἐπεὶ μὴ hujusmodi concessas nuptias aditus. Et concessa κεκώλυται. Οὐ κεκώλυται δὲ, ἐπεὶ μήτε παλαιός sunt, quia non prohibitæ. Non prohibitæ, quia κανών, μήτε μὴν ὁ τόμος αὐτὸς ἀναιρών που δείν neque canon vetus, neque tomus ipse probatur eas κνυται, ὡς ἅπαν ἐν τούτοις συνάγων τε καὶ ἱστὰς τὸ tollere: cum conclusionem uuiversam in eis colσυμπέρασμα, καὶ μόνους ἀδελφοὺς δύο, ἐξαδέλφης ligal ac terminet, tantumque duos fratres a consoδύο ἀπείργων λαμβάνειν, καὶ θεῖον καὶ ἀνεψιόν brinis duabus ducendis arceat; et patruum cum ἀδελφὰς δύο, καὶ τὰ τούτων ἀνάπαλιν· περαιτέρω δὲ filio fratris, a duabus sororibus et quæ vice versa μηδὲν πολυπραγμονών, μηδὲ ἀποφαινόμενος. Καθ' funt: nihil ulterius vel inquirens, vel pronunὃν λόγον καὶ ὁ μακαρίτης κῦρος Σέργιος, πολλῇ τῇ tians Quam rationem secutus etiam beatæ memoπείρα τούτων γεγυμνασμένος, τὸ συνάλλαγμα Ρω- riæ patriarcha Sergius, in his rebus usu multo μανοῦ τοῦ υἱοῦ Γενεσίου τοῦ πατρικίου πρὸς τὴν θυ- exercitatus, contractum Romani, Genesii patricii γατέρα τοῦ τῶν εὐαγῶν οἴκων οἰκονόμου, ἐπέτρεψεν filii, cum piarum ædium cconomi filia, ceu miὡς ἀκώλυτον, εἰ καὶ πολλῷ τοῦ νῦν προβάντος nime prohibitum concessit: licet ille multo magis ἐκεῖνο ἐπισφαλέστερον, ὡς καὶ ὄντως συγγενικόν: lubricus esset, quam qui modo contigit, veluti ὅτι καὶ δύο ἀμφιθαλῶν ἀδελφῶν ὑπόντων, δύο δὲ revera cognatione non carens. Sunt enim ibi duo πρώτων ἐξαδέλφων ἑτέρων, ᾿Αγάθης λέγω καὶ Ρω- germani fratres, et alii duo consobrini, Agatha μανού· ὧν ὁ μὲν, τῇ ᾿Αγάθη συνήφθη· τῶν δέ. ἡ θυ- videlicet, ac Romanus: quorum hic, copulatus γάνηρ τῷ τῆς ᾿Αγάθης ἐξαδέλφην Ῥωμανῷ· ὧν οὐδὲν, est Agathæ, illorum vero, Agathæ consobrino Roὡς ἂν εἴποις αὐτὸς, ἀπρεπέστερον· ὡς πάντη ἐγγίζον mano juucta filia: quo nihil vel ipse fateri cogeris τῷ ἀπὸ τοῦ τόμου κεκωλυμένῳ, καὶ τὸ αὐτὸ σχεδόν inhonestius, cum omnino propius ad id accedat, ἐν τῷ δύο ἀδελφοὺς δύο ἐξαδέλφας ἀγαγέσθαι, εἴγε quod tomi scripto prohibitum est; idemque sit καὶ μᾶλλον μία σὰρξ ὁ πατὴρ τῷ υἱῷ, ἤπερ ἀδελφὸς propemodum; ac si duo fratres duas consobrinas ἀδελφή, κατὰ τὰς τὰς ἐξηγήσεις. ᾿Αλλ' ὅμως νόμων ducant: siquidem magis una caro sunt pater et τινῶν καὶ κανόνων μὴ συναιρομένων τῇ ᾿Εκκλησίᾳ filius, quam duo fratres, secundum interpretatio - πρὸς τὴν τούτων διάστασιν, ἀλλὰ μηδὲ τοῦ τόμου nes tuas. Tamen, nec legibus quibusdamn atque ῥητῶς αὐτοῦ, ὁ τοιοῦτος γάμος προέβη τε καὶ συνε canonibus Ecclesiæ causam præhentibus ad horum έστη, καὶ ἀπαρενόχλητος ἔμεινε, τῇ πολιτείᾳ πάσῃ diremptionen, nec ipso quoque tomo; matrimoκεκηρυγμένος ὧν καὶ κατάδηλος. Καὶ μυρία τούτων nium hujusmodi locum habuit, et contractum fuit ἐχόμενα συναλλάγματα ἀνὰ τὴν εὐνομουμένην αύτην et mansit a nemine oppugnatum, per universumn εύροι τις μεγαλόπολιν ἐμπολιτευόμενα. imperium publicatum ac manifestum. Adeoque reperiat aliquis vel sexcentos hujusmodi contractus in hac bene constituta urbe maxima fieri. Διόπερ τοῦ τόμου λοιπὸν ἐντὸς στήσῃ, καὶ ὅριον αὐ τὸν ἕξεις, καὶ οὐκ ὑπερβήσῃ, οὐδὲ περιεργότερος τούτου καὶ ἐφεκτικώτερος ἔσῃ, οὐδὲ τῶν νομίμων νομιμώQuapropter intra tomum ipsum consistes, eumque ceu limitem tibi statutum non transilies, nec eo curiosior ac tenacior eris, nec magis legiti NOTÆ. d. 1. 42. D. De rit. nupt. Hoc est, interpres. Hinc Glossa legum dict.

¡ mus quam ipsa leges, nec canonibus sive regulis τερος, οὐδὲ τῶν κανόνων εὐθύτερος, οὐδὲ τῶν τού rectior, nec ipsis Patribus qui harum auctores τους θεμένων Πατέρων ἐπιστημονικώτερος εἰς ψυχῶν sunt, in sanandis ac repurgandis animis peritior, θεραπείαν καὶ κάθαρσιν, ὅστις ποτὲ εἶ. Οτε δὲ καὶ quicunque tandem sis. Ubi vero novas coegeris νέας συνόδους ἀθροίσεις, καὶ τόμους ἑτέρους συνθήσεις, synodos, novosque tomos composueris, adjunctis καὶ βασιλικὰς ἐπικρίσεις προσθήσεις, τότε τάχα σοι sententiis fmperatoriis: tunc fortasse nos etiam te καὶ ἡμεῖς πρὸς μὲν τὰ ἔμπροσθεν ἐπακολουθήσομεν, sequemur in iis, quæ postea contingent: sed ita τοὺς δὲ νόμῳ συναφθέντας ἤδη καὶ παιδοποιήσαντας, tamen, ut eos qui jam legis auctoritate copulati οὐδαμῶς διαζεύξομεν, ὡς ἂν μὴ διγάμους ἀπεργαsunt, ac liberos procrearunt, nequaquam separa- σώμεθα, κακῷ τὸ κακὸν ἰώμενοι, ἀποκλήρους δὲ καὶ turi simus; ne malum malo sanantes, et ipsos τοὺς τούτων ἀποτεχθέντας, καὶ προσαίτας, καὶ ἴρους, digamos efficiamus, et procreatos ex eis liberos καὶ αὐτὸ τοῦτο, ονείδη τῆς φύσεως, Εως δ' ἂν τόμος exharedes, et mendicos, et Iros, et ipsius denique μὲν οὔπω καινὸς ἕτερος, οἱ αὐτοὶ δὲ νόμοι τε καὶ naturæ probra. Donec autem novus quispiam κανόνες ἐπέχωσιν, ἀναιρεθῆναι δὲ τούτους ἀμήχα. tomus haud prodierit, et eædem leges atque ca- νον, ἀδυνατώτερον εὖ ἴσθι καὶ τὰ οὕτως ἔχοντα δια nones vigorem suum obtinuerint, nec fieri po- λυθῆναι συνοικέσια. Αλλ', ω Βέλτιστε καὶ σεμνοπρε terit, ut aboleantur: multo minus fieri posse η πέστατε, καὶ νόμων εἰσηγητά καινῶν (καί σοι μη scias,ut hoc modo contracta matrimonia diriman- " δὲν πρὸς ὀργὴν εὐκαίρως παῤῥησιαζομένης τῆς tur. Sed enim, vir optime ac gravissime, quique ἀληθείας), ἐπίσχες μικρὸν τὴν γλώτταν, ἐπίσχες, εἰ legum novarum es auctor (cave excandescas, dum δυνατόν, αἰδεσθεὶς ὀψέ ποτε παλαιά τε ὁμοῦ καὶ νέα opportune veritas liberius tecum agit), coerce lin. Πατέρων διδάγματα, ὧν μὴ μέταιρε ὅρια. Ανάμεινον guam, coerce paululum si potes; taudem aliquando τὸν τοῦ λέγειν καὶ ἀντιλέγειν τόπον τε καὶ καιρὸν, κ prisca pariter ac recentia Patrum decreta reveri- μετ' ὀλίγον ἥξει σοι. Ετι βραχὺ, καὶ ἐν καθέδρα πρεtus, quorum terminos ne moveas. Exspecta σβυτέρων αἰνέσεις τὸν Κύριον. Τί πρὸ τῶν θρόνων τὰ dicendi et contradicendi locum atque tempus, τῶν θρόνων ἁρπάζεις; Τί δεσμένεις φορτία δυσβά paulo post obventura tibi. Parum adhuc spatii στακτα, ἢ μηδὲ τῷ δακτύλῳ κινῆσαι δυνατόν; Μικρὸν restat, et in solio seniorum laudabis Dominum. ὅσον καὶ ὁ τῆς διδασκαλίας θρόνος σε ὑποδέξεται. Cnr ante thronos, munera tbonorum ad le rapis? Αρον κύκλῳ τοὺς ὀφθαλμούς σου, καὶ ἴδε, ὡς ἡ μὲν cur onera portatu difficilia colligas, quæ nec digi- ἔνθεν, ἡ δὲ ἐντεῦθεν τῶν μητροπόλεων περιμένουσαι, to moveri possunt? Ubi paulum adhuc temporis ὑπτίαις σε χερσὶν ἀπεκδέχονται, καὶ ἀντιζηλοτυποῦσιν abierit doctoris te thronus excipiet. Uculos ἀλλήλαις ἐρίζουσαι, ποτέρα τούτων καθηγητὴν καὶ δι undique tuos circumfer; ac vide quemadmodum " δάσκαλον ἕξει σε. Τότε γοῦν καὶ εἰσηγήσῃ τὰ δόξαντα hæc ab hac, illæc ab ista parte metropolis εὐκαιρότερον, καὶ θεμιστεύσεις θαῤῥαλεώτερον, καὶ exspectans supinis te manibus excipiant; altera ἀντινομοθετήσεις τὰ ἔτι καινότερα, καὶ ὑπερφωνήinvidens alteri, dum utra ducem doctoremque te σεις τοὺς ἄλλους. Καί που καὶ τὰς ἀφοῦς ἀνασπάσες, sit habitura contendunt. Tum nimirum et com- δριμύ τι τούτοις ἐμβλέψεις, καὶ τιτανώδες, καὶ ὅλον modius trades, quæ visa tibi fuerint; et leges αὐτοῖς τὸν μυκτήρα δημοσιεύσεις· καὶ οὐδὲ γρύξει majore cum confidentia feres, et vicissim magis τυχὸν τοὺς ἐπιεικεστέρους ἀφήσεις, κἂν πολιᾷ καὶ adhuc nova promulgabis, et alios clamore vinces. χρόνῳ προέχωσιν· ὡς νῦν γε τῶν πρεσβυτέρων κατά Quin etiam elalo supercilio, torvum eos intuebe επαιρόμενος, καὶ τὸ τοῦ λόγου ἐν καρὸς αἴσῃ αὐτοὺς ris, ac titanicum in morem; nasumque totum in λογιζόμενος. Κρίμα σεαυτῷ θησαυρίζεις, ἐν ἡμέρᾳ ἀνeos expandes, et fortasse moderatiores ne quidem ταποδόσεως περιμένον σε. Αλλ᾽ οὐ πείθομεν. Καὶ τὸ mussitare sines, tametsi canitiei et aetatis digni- ἐξῆς αὐτὸς σεαυτῷ ἐπίλεγε. tate præstent quando jam temet adversus seniores efferens, eosque loco gregariorum (quod aiunt, militum habens, condemnationem ipse tibi cumulas, quæ tibi ad diem illum compensationis est exspectanda. Sed frustra hæc Tu ipse tibi quod superest, adjungito. RESPONSIO Ad eum, qui prohibitas aiebat esse nuptias inter personas ex tribus diversis 'amiliis. Caniclei quidem præses obstinate, atque etiam inconsiderate(ut lene quid dicam),instat, nefarias inquiens esse nuptias inter personas trium diversarum familiarum. Temere vero id dicere convincitur. Quippe nihil affert ex jure, quod lo.. cum habeat. Ego vero servus tuus, quod diserte non vetitum est a lege, nequaquam ex conjecturis admittere possum, tanquam expressum. Lex enim de personis trium diversarum familiarum quæ contrahere vetantur, diserte verbis hisce disserit: ΑΠΑΝΤΗΣΙΣ • Πρὸς τὸν λέγοντα κεκωλυμένον εἶναι τὸν ἐκ τριγενεία: γάμον, καὶ ἀσυγχώρητον. Ὁ μὲν ἐπὶ Κανικλείου, ἀμεταθέτως, οὐ πολὺ δὲ εἰπεῖν καὶ ἀπερισκέπτως ἐνίσταται, λέγων εἶναι τὸν εἰρημένον ἐκ τριγενείας γάμον παράνομον. Ελέγ χεται δε μάτην φθεγγόμενος. Οὐδὲν καὶ παρίστησ σιν ἐκ τοῦ νόμου καίριον. Εγὼ δὲ ὁ δοῦλός σου τὸ μὴ παρὰ τοῦ νόμου ητῶς κωλυθὲν οὐ δύναμαι ἀπὸ στοχασμῶν ὡς ἐκφωνηθέν παραδέχεσθαι. Καὶ γὰρ ὁ νόμος περὶ τῶν ἐκ τριγενείας κεκωλυμένων ῥητῶς διέλαβε, φάσκων οὕτως· Οὐδὲ τὴν ποτὲ γυναῖκα τοῦ προγόνου που λαμβάνω. Οὐδὲ ἡ μητρυιὰ λαμβάνει

τὸν γενόμενον ἄνδρα τῆς προγόνης αὐτῆς· ἃ σχεδὸν ἡ Νec uxorem privigni quondam mei duco. Nec καὶ πρώτου βαθμοῦ εἰσιν, εἴ τις κάν τούτους εἰσάγειν noverca nubil ei qui vir privignæ ipsius fuit. Quæ βαθμοὺς ἐκβιάσοιτο. Περὶ δὲ τῶν ἄλλων ἐκ τριγε- sane propemodum primi sunt gradus, si quis in his νείας, ὡς ἀκωλύτων, οὐδὲν ὅλως ὁ νόμος διέλαβε. etiam gradus introducere cogat. De cæteris ex Διὸ καὶ οὐδεὶς οὐδέποτε δικαστής τοιοῦτον γάμον tribus familiis diversis, velut ad quos nulla prohiδιέσεισε. Καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐν τῷ τόμῳ τοῦ Σισι- bitio pertineat, nihil omnino lex est complexa. νίου, ὁ μὲν ῥητῶς κεκώλυται, ἕκτου βαθμοῦ εὑρι- Quo fit, ut nullus unquam judex ejusmodi nuptias σκόμενον, μεμένηκεν ἀπαράβατον· ὁ δὲ παρεῖται, oppugnarit. Itidem in Sisinii tomo, quod diserte δηλαδὴ ὡς ἀκώλυτον, παρ᾽ οὐδενὸς μετὰ ταῦτα κε- prohibitum fuit, veluti qu d sexti gradus esse κώλυται· ὅπερ ἐστὶ τὸ ἐξ ἐκατέρου μέρους ἰσάζον, deprehenderetur, a nemine tentatum mansit: quod ὅταν θεῖος καὶ ἀνεψιός, θείαν λαμβάνει καὶ ἀνεψιάν. autem omissum, veluti quod minime velaretur, a Δέκα γὰρ καὶ ἑπτὰ ἔτη κοιαίστωρι ὄντι ἐξυπηρετη- nemine deinceps prohibitum fuit. Id vero est, σάμην τῷ μακαρίτῃ κυρίῳ μου τῷ Μυστικῷ, καὶ quod ex utraque parte quamdam habet æqualitaτοιαῦται πολλαὶ ὑποθέσεις ἐκινήθησαν ἔν τε τῇ βασι- tem: uti cum patruus et fratris filius, amitam et λευούσῃ καὶ ἐν τοῖς ἔξω. Καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἔγραφον fratris filiam ducunt. Equidem annis Ivir bona οἱ κριταὶ. Καὶ εἰς τὸ κοιαιστώριον δὲ τοιαῦται πολ- memoriæ Mystico servii, cum quæstor esset: ac λαὶ ὑποθέσεις ἐκινοῦντο. Αλλ' οὐδέποτε τοιοῦτος ejusmodi causa complures tam in urbe imperatoἐκωλύθη βαθμός. Ἐν μὲν γὰρ τῇ φυσικῇ συγγενείᾳ ria, quam foris, sunt molæ: de quibus ad illum τὸν ἕβδομον βαθμὸν οὐ παρεξερχόμεθα. Οὐδὲ γὰρ ἡ judices perscribebant. Movebantur etiam in Quæφύσις ἀνέχεται ὑπὲρ τοῦτον τὸν βαθμὸν τὴν ζωὴν storio complures ejusmodi causa. Sed gradus ille σῶν ἀνθρώπων ἐπεκτείνεσθαι. Ἐν δὲ τοῖς ἐξ ἀγχι- nunquam prohibitns fuit. Etenim in cognalione στείας καὶ τοῖς ἐκ τριγενείας, ὅσα ὁ νόμος ῥητῶς διω- naturali gradum septimum non præterimus. Quippe ρίσατο, ταῦτα ὀφείλουσι διαφυλάττεσθαι. Τὸ δὲ διὰ τί, nec ipsa natura concedit, ut vita mortalium ultra οὐ χρὴ πολυπραγμονεῖν, οὐδὲ τὰς αἰτίας ἐπιζητεῖν. gradum hunc porrigatur. In iis autem, quæ sunt Οτι καὶ ὁ νόμος οὕτω φησίν· Οὐ δεῖ πάντων τῶν νο- ex affinitate, triumque familiarum conjunctione μίμων λογισμὸν ἀπαιτεῖν. Εὑρίσκονται γὰρ οἱ πολλοὶ, necessitudines, observari debent, quæcunque lex ἀναιτιαλόγητοι. Καὶ ἔστι τὸ τοιοῦτον νόμιμον, δίγεστον diserte statuit. Nec investigandum curiose, quamκαὶ παλαιὸν, καὶ πρὸ τῆς μοναρχίας. Όσα δὲ μὴ ῥητῶς obrem: Nec inquirendæ causæ. nam et ipsa lex ὑπὸ τῶν νόμων κεκώλυται, ταῦτα τῶν κεκωλυμένων inquit: Non omnium, quæ legibus tradita k sunt, ὑπερτείνοντα, πράττεται ἀδεως. petenda est ratio. Quippe leges pleræque nullam habere causam inveniuntur. Atque hoc sane jus et ex Digestis, et vetus est, et aute monarchiam pro ditum. Quæcumque vero non diserte prohibita sunt a legibus ea tanquam extra numerum vetitoruın sese porrigentia, fiunt impune. Ὁ δὲ πάλιν ὡς μέγα τι προβαλλόμενος φησιν, ὅτι Ἐν τοῖς γάμοις τοῖς γάμοις οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς δεν ζητεῖν, καὶ ἐκ τούτου πειρᾶται κρατῆσαι τοῦ ἀγῶνος. Αὐτόθεν δὲ τὴν λύσιν ὁ νόμος ἐπάγει, καὶ πᾶσαν ἀπολογίαν ἀποῤῥαπίζει. Περὶ γὰρ των ἐκ φυσικής ἐπιθυμίας προβιβαζομένων εἰς τὸ παράνομον, τοῦτο διέξεισι, καί φησιν· Ὁ φυσικὸς πατήρ οὐ λαμβάνει τὴν πορνογενῆ αὐτοῦ θυγατέρα. Τὸ γὰρ φύσει δίκαιον καὶ τὸ εὐπρεπὲς ἐν τοῖς γάμοις σκοπεῖται. Τὰ αὐτὰ καὶ περὶ δουλικῆς συγγενείας φυλάττεσθαι δεῖ. Καὶ εἰκότως. Εἰ γὰρ καὶ συγγένεια ἐν τούτοις οὐ θεωρεῖται διὰ τὸ ἀκέφαλον, ἀλλὰ διὰ τὸ εὔσχημον συντηροῦνται καὶ ταῦτα. Καὶ οἱ λόγοι, ἐν οἷς ἐξεφωνήθησαν, ἐν ἐκείνοις καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχουσι. Τὸ δὲ περιβιάζεσθαι αὐτοὺς, ἢ ἐξ ἀντιδιαστολῆς ἀποκρ!- νεσθαι, παρανοοῦντος τούτους ἐστί. Καὶ οἱ ἀντιλέγοντες, μηδὲ ἑπόμενοι τοῖς κειμένοις νόμοις, ἀλλ᾽ έτερα ἐξ οἰκείων παρεισάγοντες, οὐ δικαστῶν, ἀλλὰ νομοθετῶν τάξιν πειρώνται ἔχειν. ᾿Απαρχῆς γὰρ ἀδιάκριτος ἦν ἡ πρὸς ἀλλήλους συνάφεια. Τῶν δὲ νομοθετῶν ῥητῶς κωλυσάννων τὰ δοκοῦντα ἀθέμιτα, τὰ λοιπὰ προβαίνει μὴ κωλυόμενα. Διὸ καὶ εὐ χρὴ Rursum adversarius, veluti magnum quid nobis objiciens; In nuptiis, inquit, non solum quid concessum, verum eliam quid honestum sit, quæri debet. atque fretus hoc dicto, potiri victoria nititur. Verum solutionem continuo lex infert, et omnem defensionem retundit. Quippe sic illud intcrpretatur, ut ad eos referat 1, qui a libidine naturali nefarias ad conjunctiones progrediuntur, cum ait: Naturalis pater filiam vulgo quæsitam non ducit uxorem. Quod enim natura justum et honestum est, in nuptiis spectatur. Eadem et in servili cognatione servanda sunt, nec absque ralione. Licet enim cognatio locum in eis non habeat propterea quod capite non censeantur, tamen hæc quoque propter honestatem serventur. Et verla legum valere in iis debent, de quibus sunt pronuuliala. Velle autem torquere leges, vel ex opposito respondere, hominis est, ab earum sensu aberrantis. Et qui contradicunt, nec scriplas leges sequuntur, sed alia quædam de suo proferunt: non locum judicum, sed jurisconditorum vindicare sibi conantur. Ab initio quidem homines inter se sine discrimine copulabantur. At postquam diserte κ 1. 20. D. de legib. 11. 14. § Unde. D. De rit. nupt.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. legum auctores ea prohibuere, quæ videntur ζητεῖν, τίς ὁ προτρέψας ῥητῶς τὸ τοιόνδε γενέσθαι, illicita: citra prohibitionem cætera procedunt. ἀλλὰ μάλιστα τις ὁ γενέσθαι κωλύσας. Εἰ δὲ μηδείς, Ideoque non opus est quærere, quisnam diserte προβαίνειν ἀνάγκη τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα. Καὶ οὐ permiserit aliquid feri: sed potius, quis fieri pro- νῦν, πρώτως ἡμεῖς τοῦτο ἀκώλυτον τάξομεν, ἀλλ᾽ hibuerit. Quod si prohibuit nemo, necesse est ejus- ἔστι προβαῖνον ἐξ ἀμνημονεύτων τῶν χρόνων παρὰ modi contractus succedat. Neque vero nos primi τὸ μηδεμίαν ἔχειν αἰτίαν κωλύσεως. Ὁ γὰρ εὐθὺς statuemus hoc extra prohibitionem, sed procelit δικαστής πρὸς τὸ παρὰ τοῦ νόμου ἐκφωνούμενον a tempore, cujus memoria non exstal: quando- ὥσπερ κανόνα τινὰ τὸν νοῦν ἀπερείδων τὰ περιττά quidem causam prohibitionis non habet. Nimirum καὶ τοῦ κανόνος ἐπέκεινα παρίησιν ὡς ἀκώλυτα· εἰ rectus judex mentem defigens in id, quod a lege μή τις διὰ φιλαυτίαν τινά, ἢ ἀπέχθειαν, περὶ τοὺς pronuntiatur, velut ad regulam quandam: cætera καλῶς κειμένους νόμους καὶ τὴν ἄνωθεν κρατούσαν quæ hanc extra regulam sese porrigunt, veluti non συνήθειαν διαμάχεσθαι βούλεται. Καὶ ἐπὶ τῶν πρὸ prohibita permittit: nisi quis vel arrogantia, vel ἡμῶν γὰρ πολλὰ τοιαῦτα γέγονε συνοικέσια, μήτε odio ductus, circa leges præclare scriptas, et re- παρὰ τῆς ᾿Εκκλησίας, μήτε παρά τινος δικαστού κω ceptam a majoribus consuetudinem, rixari velit λυθέντα· ᾶ καὶ περιττόν ἐστι καταλέγειν, οὕτω στο Superiorum certe memoria temporum, hujusmodi φοὺς ὄντας καὶ ἀναμφιβόλου τοῦ παρόντος ζητήmulta matrimonia contracta fuere, nec ab Eccle- ματος. sia, nec ab aliquo judice prohibita: quæ quidem recensere velle superfluum fuerit, cum adeo perspicua sit, et omnis expers dubii, proposita nobis questio. BASILII THESSALONICE ANTISTITIS. Quoniam emergit quæstio tua, religiosissime Dyrrhachii magne Sacellari, num duo fratres admittantur ad legitimum conjugium cum amita consobrini, et sobrina natu ex alio consobrino, respondemus, id feri licere. Nec enim illicitum est, nec prohibitum.Illa namque prohibita dicuntur,etillicita, et nefaria, in quibus genera confunduntur: hoc est si periculum sit, ne qui patruus est, propter cohabitationem cum uxore dicatur ejus ex fratre Alius, ratione copulationis cum muliere: ac rursum, si qui frater uxoris est, eum forte coaffinem dici contingat. Atque alia hujusmodi. Tale quiddam est hæc confusio, et hoc indecorum. Quippe secundum divinum illum Basilium, in nuptiis non c modo quid concessum sit, verumetiam quid deceat, quærimus. Et idem alibi: In quibus generis appellationes confunduntur, in his nefariæ sunt nuptia. Sic igitur hic nec inhonesti quidquam emergit, nec confusio generis Allerius enim partis, quintus est gradus; alterius, secundus: atque ita gradus ex affinitate, quem vocant, septimus conficitur. Quod sane matrimonium et licitum est, et legitimum, et prohibitionis expers. Affinitas autem juxta jurisconsultum, est necessitudo personarum per nuptias nobis conjunctarum, citra cognationem. Neque discrimen quoddam erit agnatorum, et cognatorum, a masculo videlicet, ac femineo sexu provenientium; cum gradus ex affinitalc septimus intervenit. Ergo locum habebit hujusmodi contra- η ρειδόμενοι. ctus, minimeque vetabitur: quemadmodum legibus et canonibus innixi ostendimus. Subscriptio: Basilius humilis Thessalonice metropolitanus. ᾿Επεὶ ἀναφαίνεται τὸ ἐρώτημά σου, ο Θεοφιλέ στα: Δυρραχίου μέγα Σακελλάριε, εἰ ἀπολύονται δύο ἀδελφοὶ πρὸς θείαν πρωτεξαδέλφου, καὶ ἀνεψιὰν ἐξ ἑτέρου πρωτεξαδέλφου πρὸς ἔννομον συνοι κέσιον, ἔξεστι τοῦτο γενέσθαι. Οὔτε γὰρ ἄθεσμόν ἐστιν, οὔτε κεκωλυμένον. Ἐκεῖνα γὰρ κεκωλυμένα λέγεται, καὶ ἄθεσμα, καὶ παράνομα, ἐν οἷς τὰ γίνη συγχέονται. Τουτέστιν, εἰ θεῖος, τῇ δὲ συνοικήσει της γυναικός, κινδυνεύει ἀνεψιὸς λέγεσθαι τῷ λόγῳ τῆς πρὸς τὴν γυναῖκα συναρμογῆς. Καὶ αὖ πάλιν, εἰ γυναικάδελφός ἐστι, καὶ συμβαίνει τυχὸν λέγεσθαι σύγγαμβρος. Καὶ ἄλλαττα. Τοιαύτη ἡ σύγχυσις, και τὸ ἀπρεπές. Κατὰ γὰρ τὴν θεοφόρον Βασίλειον, Εν τους γάμοις οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον ζητοῦμεν, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπές. Καὶ ἑτέρωθι ὁ αὐτός· Εν οἷς τὰ τοῦ γένους συγχέονται, ἐν τούτοις ὁ γάμος αθέμιτος. Οὕτως οὖν οὔτε τις ἀπρέπεια ἐνταῦθα ἀνακύπτει, οὔτε τοῦ γένους σύγχυσις. Τοῦ γὰρ ἑτέρου μέρους, πέμπτος βαθμός· τοῦ δὲ ἑτέρου, δεύτερος. Καὶ οὕτως ἕβδομος ἐξ ἀγχιστείας ὀνομαζόμενος. Ενθεσμος ὁ τοιοῦτος γάμος, καὶ ἔννομος, καὶ ἀκών λυτος. Αγχιστεία δέ ἐστι κατὰ τὸν νομοθέτην. οἱκειότης προσώπων ἐκ γάμων συνημμένη 58, συγγε νείας ἐκτός. Καὶ διαφορά τις οὐκ ἔσται ἀγνάτων καὶ κογνάτων, τῶν ἐξ ἀῤῥενογονίας δηλαδὴ καὶ θηλυγονίας, έβδόμου ἐξ ἀγχιστείας μεσολαβούντος βαθμοῦ. Εντεύθεν οὖν γενήσεται τὸ τοιοῦτον συνάλλαγμα, καὶ οὐ κωλυθή σεται, καθ᾽ οὓς ἔφαμεν τρόπους, νόμοις καὶ κανόσιν ἐπε- " «Η υπογραφή·» Βασίλειος ὁ ταπεινός μητροπολίτης Θεσσαλονίκης. 58 συνημμένων.

ΥΠΟΜΝΗΣΙΣ SUGGESTIO Πρὸς τὸν Θεσσαλονίκης κῦρον Νικήταν τὸν Adantistitem Thessalonica Nicelam Mitylenaeum, Μιτυληναίον, περὶ δούλων, ἕνα ἱερολογών de servis, ut interveniente benedictione copulentur. ται, ο Δέσποτά μου ἅγιε, ἐν τῷ κόσμῳ τὴν οἴκησιν Sancte Domine, dum equidem in mundo domiποιούμενος, καὶ τῶν προσερχομένων μοι τοὺς λο- cilium habeo, et accedentium ad me rationes γισμοὺς ἀναδεχόμενος, εὗρον ἐξ αὐτῶν τινας, δού- exploro, quosdam ex eis reperi, qui servos et λους καὶ δουλίδας ἔχοντας, καὶ τοὺς δούλους αὐτῶν ancillas habent, cosque sine sacrarum precum conἐκτὸς ἱερολογίας πορνικῶς συναφθέντες. Τῇ δὲ δευ- ceptione cum scortandi licentia copulatos. Ego τέρα διατάξει του μεγάλου Παύλου ἐντυχών, τῇ vero perlecto inagni illius Pauli secundo præceλεγούσῃ, «Εἰ καὶ ἐθνικοῦ εἴη οἰκέτης, διδασκέσθω plo, cujus verba sunt: • Eliamsi pagani servus «εὐαρεστεῖν τῷ δεσπότῃ, ἵνα μὴ βλασφημῆται ὁ sit, sic instituatur, ut domino placere velit, ne • λόγος. Καὶ εἰ μὲν οὖν ἔχει γυναῖκα, ἢ γυνὴ ἄνδρα, ipsa doctrina probris exagitetur. Ac si quidem • διδασκέσθωσαν ἀρκεῖσθαι αὐτοῖς· εἰ δὲ ἄγαμοι uxorem habet, aut mulier maritum; doceantur «εἰσι, μανθανέτωσαν μὴ πορνεύειν, ἀλλὰ γαμεῖν eis esse contenti. Sin matrimonio copulati non «νόμῳ. Εἰ δὲ ὁ δεσπότης αὐτοῦ ἄπιστος 54 ὤν, καὶ sunt, a scortando discant abstinere, nuptiasque de εἰδὼς ὅτι πορνεύει, οὐ δίδωσιν αὐτῷ γυναίκα, ἢ τῇ legis præescripto contrahere.» Quod si dominus, γυναικὶ ἄνδρα, ἀφοριζέσθω· ταύτῃ ὡς εἴρηται) alienus a fidem cum servum scortari norit, non ἐντυχών, παρήνεσα τοῖς δεσπόταις, εὐλογῆσαι τοὺ; dal ei conjugem, vel maritum mulieri, separator: οἰκέτας αὐτῶν. ᾿Αλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν διάταξιν ὑπὸ hoc igitur (ut dixi) perlecto, monui dominos, ut έδειξα αὐτοῖς, οἱ δὲ, τὴν μὲν διάταξιν τοῦ ᾿Αποστόλου benedictionem servis suis impertirentur, bsc ἐδέξαντο, ὡς ἁγίαν καὶ Θεῷ φίλα λέγουσαν· ἀπελο- ipso præcepto eis ostento. Verum illi præcepto γιῦντο δὲ, ὅτι φοβούμεθα, εἰ πεισθῶμεν τῇ διατάξει Apostoli comprobato tanquam sancto, et Deo acceεὐλογῆσαι τοὺς δούλους, μήπως ἐλευθερωθῶσιν ἀπὸ pla proferente; nihilominus hac utebantur excuτῆς εὐλογίας, καὶ στερηθῶμεν τῆς αὐτῶν δουλείας. satione, quod vereri se dicerent, si præcepto Ταῦτα τούτων λαλούντων, ἤμην πάλιν ἐναγώνιος benedicendi servos parerent: ne illis ratione beπρὸς τὸ προκείμενον. Καὶ ὅμως πολλὰ σπουδάσας, nedictionis emancipatis, ipsi jus suum in servos εὗρον καὶ τοῦ τρισμακαρίστου βασιλέως, κυροῦ amitterent. Quæ cum illi dicerent, rursus in re ᾿Αλεξίου νεκράν, κελεύουσαν εὐλογεῖσθαι τοὺς δού- proposita anxius hæsitabam. Magno tamen adhiλους, καὶ μένειν αὐτοὺς πάλιν δούλους καὶ μετὰ τὴν bito studio felicissimi memoriæ imperatoris, doεὐλογίαν. Υπέδειξα οὖν ταύτην αὐτοῖς. Οἱ δὲ πάλιν G mini Alexii Novallam iuveni, quæ servis leneἀπολογοῦντο, μὴ εἶναι ταύτην τὴν νομοθεσίαν τοῦ dictionem impertiri præcipit, ea lege, post ipsam μακαρίτου βασιλέως. Μὴ ἔχων οὖν τί ποιῆσαι, δέο- quoque benedictionem ut servi maneant. Quam μαι τῆς σὼς ἁγιωσύνης, ἵνα εἰ ἀληθῶς ὁ τοιαύτη cum eis commonstrassem, illi vicissim præterieνεκρὰ παρ' ἐκείνου γέγονεν, ὄπισθεν ἐπικυρωθῆναι bant, legem illam ejus imperatoris, beatæ memoδι' ἐπιγραφῆς σῆς, καὶ ὑπογραφῆς, διὰ τῆς ἁγίας riæ, nequaquam esse. Quare cum quid agam, χειρός σου, πρὸς σύστασιν καὶ πληροφορίαν τῶν non habeam, sanctitatem tuam obsecro, ut siἀπιστούντων αὐτῷ, καὶ ὠφέλειαν πολλῶν. Ἔτι δέομαι quidem ea novella revera illius imperatoris est, μαθεῖν παρὰ τῆς ἁγιωσύνης σου, τί ὀφείλω ποιῆσαι illam et inscriptione sanctæ tuæ manus, et subεἰς [πρὸς] τοὺς ἕνα ἔχοντας οἰκέτην. Ὁ μὲν γὰρ scriptione ratam facias: ut et confirmes, et cerἔχει ἕνα δοῦλον, καὶ μὴ δυναμένου τοῦ δεσπότου tos reddas eos, qui fidem ei non habent, et pluἐξωνήσασθαι καὶ δούλην, πορνεύει ὁ δοῦλος ἀπολε- ribus prosis. Præterea discere abs tua sanctitate λυμένως ἔξω· ὁ δὲ δούλην, καὶ μὴ δυναμένου ὠνή- cupio, quid de iis agendum mihi sit, qui unicum σασθαι καὶ δοῦλον τοῦ δεσπότου, πορνεύει καὶ αὐτὴ servum habent. Unius enim servi dominus si faὁμοίως. Καὶ αὐτῳ μαθεῖν τὴν σὴν οἰκονομίαν, και cullatem emendi aneillam non habeat, libere ser τίς με θεραπεία τῶν τοιούτων, καὶ εἰ ἄξιόν ἐστὶ τοὺς vus extra conjugium scortatur: itidem ancillæ δεσπότας αὐτῶν μετὰ τὴν κρίσιν τῆς Ἐκκλησίας μὴ dominus, si facultatem emendi servum non haποιήσαντας διόρθωσιν, προσφέρειν δῶρον τῷ Θεῷ· beat, consimiliter et ipsa scortatur. His ego eonκαὶ εἰ ἐνδέχεται τὸν ἱερέα δέχεσθαι τὸν τούτων δῶρα, silium tuum cognoscere cupio, et quodnam his καὶ μάλιστα, ὅτε αἱ. πορνεύουσαι τὰς προσφοράς remedium sit adhibendum. An item fas ait horum ζυμώσουσιν. dominos, qai post judicium Ecclesiæ nullam emen. dationem instituerint, Deo munus offerre: numque licitum sit, ut horum dona sacerdos suscipiat, præsertim cum oblationes fermentantur ab iis quæ scortatione se polluunt. 50 πιστός. = rectius, fidelis. NOTE. (49)Tanquam pater spiritualis, de quo infra sub fin. hujus libri.

Solutio Niceta Mitylenaei Thessalonica antistitis.. Λύσις τοῦ Θεσσαλονίκης, κυροῦ Νικήτα του Μιτυληναίου. Quisnam sis, mi homo, qui magno ex intervallo Τίς μὲν εἶ, ἄνθρωπε, ἀγνοῶ, ὁ ταῦτα ἐπερωτῶν ἐκ de his interrogas, equidem ignoro: cum te nec μακροῦ διαστήματος, μήτε ιδών σε, μήτε ἐντυχών viderim, nec allocutus sim. Errata quidem illa, σοι. Εξ ἀνάγκης δὲ ἃ διαλαμβάνει ἡ ὑπόμνησίς σου quæ suggestio tua continet, corrigenda veniunt, σφάλματα, διορθωτές εἰσί. Καὶ ἀποδέχομαί σου τὴν tuamque de his interrogationem probo; quando- περὶ τούτων ἐρώτησιν, ὅτι τὰ ἁμαρτήματα των quidem eorum peccata, qui dominis inserviunt, ὑπηρετούντων τοῖς δεσπόταις, εἴτε δοῦλοί εἰσιν, sive sint servi, sive liberi, vel potius si servi, aut εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ μᾶλλον εἰ δοῦλοι, ἢ ὅλως ὑπο prorsus alterius iu potestate, conferuntur in ipsos εξούσιοι ἐπὶ τοῖς οἰκοδεσπότας φέρονται, εἴγε μὴ patresfamilias, si quis omni studio de corri- παντοίως φροντίζοι τις τῆς τούτων διορθώσεως. Καὶ gendis eis non cogitet. Quod si nec manifesta εἰ μὲν εἰσὶν ἀφανῆ, τῷ Θεῷ δώσει λόγον ὁ πράττων· sunt, Deo rationem reddet is, qui ea committit: εἰ δὲ φανερὰ, ὁ οἰκοδεσπότης. Ὃς καὶ ὀφείλει τῇ sin manifesta paterfamilias: qui quidem ea loci- κατὰ τόπον Εκκλησίᾳ ταῦτα φανεροῦν, ἵνα ὁ ἐπίσκο ejus ecclesiæ patefacere debet, ut turn episcopus, πος καὶ οἱ ἐκεῖσε ἱερεῖς καὶ μοναχοὶ περὶ τῆς τούτων tum illic constituti sacerdotes ac monachi, de διορθώσεως ἀγωνίζονται. Τότε γὰρ ὁ οἰκοδεσπότης, corrigendis illis solliciti sint, Quippe tunc loco εἴπερ ἀμελοίη ὑπομνησθείς, καὶ οὐχὶ τὰ παρ' ἑαυτοῦ suo castigandus est paterfamilias, et ab ecclesia πάντα ποιεῖ πρὸς διόρθωσιν, ἐπιτιμητέος ἐστὶ κατὰ separandus, cum admonibus negligenter se gerit, τὴν αὐτοῦ τάξιν, καὶ ἀφοριστέος. Ὅτε γοῦν οἱ δούλοι nec ad emendationem delicti facit omnia, quæ ab καὶ αἱ δουλίδες τινὸς πορνεύουσι, καὶ εἴδησιν λαμβά ipso requiruntur Itaque cum alicujus servi et νων ὁ κύριος αὐτῶν, οὐ παντοίως διορθοῦται τὸ ancillæ scortantur, deque hoc factus certior eorum τοιοῦτον ἁμάρτημα, καὶ ἐπιτρέπει αὐτῷ 60 τὴν ἱεροdominus, non omni modo peccatum id corrigit, λογίαν, ἀφορισμοῦ ἐστιν ἄξιος κατὰ τοὺς ἱεροὺς καὶ utque sacra benedictionis participes fant, per- θείους κανόνας, καθὼς καὶ αὐτὸς ἠκριβολογήσω. mittit segregationis ponam meretur, juxta sacros Ἐκεῖνο δὲ μάτην υποπτεύεται παρὰ τῶν δεσποτών, ac divinos canones, uti tu quoque peraccurate ὅτι ἐὰν συγχωρηθῶσιν οἱ δούλοι ἱερολογηθῆναι μετὰ disserendo commonstrasli. Frustra vero meluunt γυναικῶν νομίμων, ἤ αἱ δουλίδες μετὰ ἀνδρῶν, τοὺς domini, ne si potes'as facta fuerit servis, ut οἰκείους οἰκέτας ἀπολέσουσιν· ὡς τῆς ἱερολογίας interveniente benedictyone legitimis cum uxori- ἁρπαζούσης αὐτοὺς εἰς ἐλευθερίαν. Ταύτην γὰρ τὴν bus vel cum maritis ancillæ copulentur ipsi ὑποψίαν ἀνεῖλεν ὁ ἀοίδιμος βασιλεὺς χώρος ᾿Αλέξιος mancipiis suis excidant, ac si conceptio pre- διὰ νεκρᾶς, ἣν καὶ αἱ ἐκκλησίαι ἐδέξαντο. Καὶ λοιcum sacrarum eos in libertatem raperet. Quippe πὸν ἵνα μὴ πορνεύωσιν οἱ δοῦλοι, ἐδέχθη τὸ Ιερολο metum hunc eis abstulit inclytus imperator ille, γεῖσθαι τὰ δουλικά πρόσωπα, καὶ μένειν πάλιν dominus Alexius per novellam ab Ecclesiis ap- ὑπὸ τὴν δουλείαν. Και οὐδεμίαν ἔχουσιν οἱ δεσπόται probatam. Ideoque ne servi scortentur, receptum πρόφασιν εἰς τὸ μὴ συζευγνύειν τοὺς οἰκείους δού est, ut benedictione sacra personæ serviles copu- λους νομίμως ταῖς δούλαις γυναιξὶ, καὶ τὰς δουλίδας lentur, ac nihilominus servituui sint obnoxia: ἀνδράσι δούλοις μετὰ ἱερολογίας. Καὶ εἰ μὴ τοῦτο neque Domini causam ullam habent, quominus ποιοῦσιν, ὑπεύθυνοί εἰσι τοῖς κανονικοῖς ἐπιτιμίοις, servos suos legitime cum ancillis uxoribus, et ἤγουν ἀφορισμοῖς καὶ ἀκοινωνησίαις. Τῶν δὲ τοιού ancillas cum servis maritis, interveniente sacra των, οὐδὲ αἱ προσφοραὶ δεκται, ἕως ἂν διορθώσων benedictionc, copulent: adeoque, ni faciant, penis ται. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ ἐπιτετραμμένοι ἐπιτηρεῖν τὰ canonicis obnoxii sunt, videlicet segregationibus τοιαῦτα καὶ διορᾷν, εἰ μὴ τοῦτο ποιοῦσι, καὶ αὐτοὶ et exclusionibus a communione sacra. Talium τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ὑπευθύνοι γίνονται. Εἰ δέ τις quoque personarum oblationes recipiendæ non εὐπορεῖ ἑνὸς δούλου ἢ δουλίδος, ἀπορεῖ δὲ ἕτερον sunt, donec corrigantur. Quin etiam ii, quibus τήσασθαι πρὸς τὸ συζεύξαι αὐτὸν, καὶ διὰ τοῦτο est commissum, ut isthæc observent et inspiciant, ἀνέχεται πορνεύειν ὃν ἔχει, ἢ ἣν ἔχει, ὑπὸ τὴν ἰδίαν nisi faciant officium, pænæ sacrorum canonum ἐξουσίαν, ἴστω ὡς τοῦτο οὐκ ἐκβάλλει αὐτοὺς τῆς sese reddunt obnoxios. Quod si quis unum ser- ἐκκλησιαστικῆς καὶ κανονικῆς ἐπιτιμήσεως· ἀλλὰ καὶ vum, vel unam ancillam possidet, et propter αὐτὸς παντοίως ἀπαιτεῖτα διδάξαι τὸν οἰκεῖον οἰκέτην inopiam comparare nequit alterum, vel alteram, σωφρονεῖν, ἢ κωλύσει 61 τὴν πορνείαν διὰ τρόπου παντός, eorum copulandorum causa, ideoque scortandi γάμῳ ὁπωσδήποτε συζεύξας τὸ πορνεῦον πρόσωπον, καὶ licentiam concedit ei, quem quamve sua in pote- οὕτως ἔσται ἀνεύθυνος. Μηνὶ Σεπτεμβρίῳ, ἐπινεμήstate habet: is sciat, idcirco se non liberari ab σεως ια΄. ecclesiastica et canonica pœna: sed omnino ab ipso requiritur, ut servum suum ad castitatem condocefaciat, vel omni modo scortationem impediat; persona, quæ hac se polluit, ad conjugii legem astricta. Sic enim culpa expers erit. Datum mense Septembri, indictione xi. Subscriptio: ἡ ὑπογραφή - Nicetas Thessalonicæ metropolitanus. Ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Νικήτας. 60 αὐτῶν. 61 κωλύσαι,

• Τοῦ μακαριωτάτω ἀρχιεπισκόπου πάσης Βουλγαρίας, η Beatissimi archiepiscopi totius Bulgaria Domini κυροῦ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΕΙΑΝΟΥ, σημείωμα περὶ τοῦ τοιούτου ζητήματος. DEMETRII CHOMATIANI scriptum, de hujusmodi quæstione. Gloriosissime ac dilectissime frater germane, domine Stephane, per lilleras tuas nos interrogasti, num fas sit ei, qui cum aliqua muliere rem habuit, matrimonium cum ejus sobrina contrahere. Quam nos ad quæstionem, in hunc modum respondemnus: videlicet hujusmodi eontraelum regnante Domino Manuele imperatore; nato in Porphyra, et deinceps quoque maximam in controversiam incidisse: dum nonnulli tanquam illicitum interdicto prohiberent, aliis minime vetantibus tanquam legibus consectaneum. Qui prohibebant, cum aliis argumentis conficiebant id, quod ab ipsis, asserebatur; tum ex eo quod slaluerint, maritum et uxorem in uno et eodem gradu consistere Atque ita sextum sobrinorum Μεγαλοδοζότατε περιπόθητέ μοι αὐτάδελφε, κῦρε Στέφανε, ἠρώτησας ἡμᾶς διὰ γράμματος σου, εξ ἔξεστι μιγέντα τινί γυναικί, συμμιγήναι γαμικώς τῇ ἐκείνης δισεξαδέλφῃ. Καὶ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐρώ τησιν, τοιάνδε ποιούμεθα τὴν ἀπόκρισιν, ὡς τὸ τοιοῦς τον συνάλλαγμα καὶ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ βασιλέως τοῦ πορφυρογεννήτου κυροῦ Μανουήλ, καὶ μετὰ ταῦτα, ὅτι εἰς πολλὴν ἀντιλογίαν ἐνέπεσεν· ὡς ἐνίων μὲν ἀπαγορευόντων αὐτὸ ὡς ἀθέμιτον, ἐνίων δὲ μὴ ἀπειργόντων τοῦτο ὡς ἔννομον. Καὶ οἱ μὲν κω λύοντες τοῦτο, τὴν οἰκείαν ἔνστασιν συνεκρότουν ἔκ τε ἄλλων, καὶ ἐκ τοῦ διαγινώσκειν, ἔνὸς βαθμού τυγχάνειν τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς γυναικός. Καὶ οὕτως τὸν ἕκτον βαθμὸν τῶν δισεξαδέλφων μένειν ἀκέραιον συνεπέραινον, μηδαμώς δηλαδὴ τῇ ἐπεισαγωγῇ τοῦ ἀνδρὸς παρατιτρωσκόμενον, ὥστε ἀνα- radumn manere integrum concludebant, ut neβαίνειν εἰς ἕβδομον, τὸν τοῖς θείοις νόμοις ἀκώλυ- quaquam per accessionem ipsius viri scilicet quasi τον ἐπιγινωσκόμενον. Ναὶ μὴν καὶ ἐκ τοῦ γραφικοῦ scinderetur, ascendendo ad gradum septimum quem θείου ῥήματος, τοῦ θεσπίζοντος. Οὐκ εἰσελεύσῃ εἰς non prohibitum sacra leges agnoscunt. Imo πάντα οἰκεῖον σαρκός σου, ἀποκαλύψαι ἀσχημοσύνην etiam divini sacrarum litterarum dicti auctoritate, αὐτοῦ. Οἰκείαν σαρκὸς τοῦ ἀνδρὸς, τὴν δισεξαδέλφην cujus hoc præceptum est. Non ingredieris ad τῆς ὡς εἴρηται) μιγείσης αὐτῷ γυναικός ονομά- quemvis necessarium carnis tuæ, ut ejus ignomi ζοντες. ν δὴ ῥήματι καὶ ὁ μέγας ἐχρήσατο φωστήρ niam revele: sobrinam mulieris, cum qua (ceu τοῦ κόσμου Βασίλειος ἀθέμιτον ἀπείργων συνόλω dictum est) rem prius habuerat, ratione caruis λαγμα. Οἱ δέ γε τούτο τοῖς συγκεχωρημένοις ἐγγρά- viro propinquam nuncupabant. Quo sane dicto φοντες, ἑβδόμου ἐξ ἀγχιστείας συνήγον εἶναι βαθμοῦ· Basilius eliam, magnum illud luminare mundi, ὡς ἓξ μὲν ἐκ τοῦ ἑνὸς γένους εὑρισκομένων βαθμών. nefarium contractum vetans, est usus. At vero ἐκ δὲ τοῦ ἑτέρου γένους, βαθμοῦ ἄλλου ἑνὸς. Καὶ οὕτω qui concessis hoc conjugium annumerabant, sepτὰ παρὰ τῶν ἀπειργόντων προτιθέμενα, ὡς ἀπάδοντα, timi ex affinitate gradus esse colligebant: quando καὶ ἀπεμφαίνοντα διεγράφοντο. Εἰ γὰρ πᾶσα ἀν- sex quidem gradus unius generis esse depreάγχη, φασί, δύο γένη ἀλλήλων ἀλλότρια συνελθεῖν, henderetur, alterius autem unus. Atque hoc modo, ἵνα τὴν ἀγχιστείαν ἐργάσωνται, ἐξ ἐκατέρων δὲ τῶν quæ a velantibus hoc matrimonium proponerenγενῶν τούτων συνάγονται οἱ βαθμοί, καὶ οὕτως ἢ τὰ tur, velut a proposito aliena, minimeque conκεκωλυμένα ἢ τὰ συγκεχωρημένα τῶν ἐντεῦθεν sentanea cancellabantur. Quippe si omnino necesse συναλλαγμάτων ἀναφαίνονται, πῶς ἄν τις εἰς βάθος est, aiebant, duo genera diversa inter se convenire πεπειραμένος τῆς νομικῆς συλλογίσαιτο, ἑνὸς βα- ad efficiendam affinitatem, et ambolus ex hisce θμοῦ εἶναι τὸν ἄνδρα μετὰ τῆς γυναικός; Εντεῦθεν generibus si gradus colliguntur, atque ita vel γὰρ ἀσύμφωνα ἑαυταῖς αἱ θεσμοθεσίαι καὶ ἄτοπα prohibiti, vel permissi contractus elucent: qui θεσπίζουσαι εὑρηθήσονται, τὰ μὲν δευτέρου, καὶ fieri possit, ut juris accurate peritus ratiocinando τρίτου, καὶ τετάρτου, καὶ πέμπτου, ναὶ δὲ καὶ ἐκ colligat, unius esse gradus maritum cum uxore? τεσσάρων καὶ δύο, ἔκτου βαθμοῦ συναλλάγματα, κω- Hinc enim leges inter se discrepantia quædam, et λύουσαι ὡς ἀθέμιτα· τὰ δὲ τοῦ ἑνὸς, ἐπιτρέπουσαι absurda statuere deprehendentur; quasi secundi, γίνεσθαι· ὁ ποίκς ἂν ἀτοπίας καταλείψῃ ὑπερβολήν; et tertii, et quarti, et quinti, atque etiam ex qua- ᾿Αλλως τε δὲ, καὶ ἐκ τῆς τοῦ γένους σειρᾶς τῶν βα- luor et duobus contracta sexti gradus matrimoθμῶν εἰωθότων γεννᾶσθαι, ἑκάστης γεννήσεως κατὰ nia, velut illicita prohibeant; quæ vero gradus τούς νόμους ἕνα βαθμὸν ἀποτελούσης, ἐξ ἀνάγκης ὁ unius sint, feri permittant: quo sane quid esse ἀνὴρ καὶ ἡ γυνή, ἢ ὡς πατὴρ καὶ θυγάτηρ λογι- possit absurdius? Alioquin etiam, cum ex generis σθήσονται, ὡς ἂν δηλαδὴ ὑπὸ βαθμὸν ἕνα γένωνται linea gradus nasci consueverint, qualibet generaκαὶ ἀκολούθως, ἢ ὡς ἀδελφὸς καὶ ἀδελφή, ἢ ὡς tione secundum leges gradum unum conficiente; θεῖος καὶ ἀνεψιά, ἢ ὡς ἐξάδελφος καὶ ἐξαδέλφη, καὶ necessario marilus et uxor vel tanquam pater et ἐφεξῆς. Κάντεῦθεν ἀνέδην τὰ τοιαῦτα πρόσωπα χω- filia reputabuntur, uti sub unum gradum scilicet ρήσουσιν ὥσπερ ἀπό τινος ὁρμητηρίου, πρὸς τὰς τῶν redligantur; et consequenter, vel tanquam frater et αθεμίτων χάμων συναλλαγάς. Καὶ μὲν συγγενείας soror, vel tanquam patruus et fratris fiiia, vel μὴ μεσολαβούσης ἐν τῷ ἀνδρὶ, καὶ τῇ γυναικὶ, νοῦν tanquam consobrinus et consobrina, quæque deinὅλως οὐκ ἔχει τὸ λέγειν, ἑνὸς βαθμοῦ ἢ δύο εἶναι τὸν ceps sequuntur. Unde persona hujusmodi liἄνδρα μετὰ τῆς γυναικός. Τὰ συγγενικά γάρ προ- bere, velut a meta quadam, ad nefariarum nuTà

ptiarum contractus progredientur. Αt vero cum σωπα τους βαθμούς ἀποτίκτουσιν, ὡς διείληπται. inter maritum et uxorem nulla intercedat co- Τούτων δὲ οὕτως ὁμολογουμένως ἀχόντων, ἀναιρεῖ gnatio, prorsus ineptum est dicere, virum et uxo- ται λοιπὸν καὶ τὸ λογίζεσθαι οἰκείαν σαρκὸς τοῦ rem vel unius esse gradus, vel duorum. Nam co- ἀνδρὸς τὴν δισεξαδέλφην τῆς αὐτοῦ γυναικός. Τὴν gnatics duntaxat persona,ceu dictum est, g. adus μέντοι περὶ τοῦ Γραφικοῦ τούτου ρήματος ἔννοιαν gignunt et constituunt. Quæ cum omnium confes- Βασιλείου του μεγάλου καὶ θεοφόρου Πατρός γοργώς sione ita se habeant, sequitur in etiam locum και συνεπτυγμένως ἐξενεχθεῖσαν, οἱ τῆς ἁγίας καὶ non habere, quod uxoris sobrina pro marili οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου μακάριοι Πατέρες τραnecessaria carnali sit habenda. Cælernm illius e νῶς ἀναπτύσσοντες καὶ διαλευκαίνοντες, τὸν νδ και sacris Litteris dicti sententiam, a magno et divi- νόνα ἐξέθεντο, περὶ τὰ μέσα πρὸς λέξιν οὕτω θε nitus affato Patre Basilio argute ac breviter expo - σπίζοντα· «Ἐπεὶ δὲ τῇ τοιαύτῃ σιγῇ καὶ τῷ ἀδιαsitam, beati Patres sanctæ illius et universalis γνώστῳ τῆς τῶν ἀθέσμων γάμων απαγορεύσεως ἐπι sexta synodi perspicue expicantes et declarantes, τὴν ἡ φύσις συνέχει, συνείδομεν γυμνότερον τὰ περὶ Liv canonem confecerunt, qui circ medium sic τούτων ἐκθέσθαι ὁρίζοντες ἀπὸ τοῦ νῦν, τὸν τῇ ad verbum statuit: • Quia vero ex ejusmodi οἰκείᾳ ἐξαδέλφῃ πρὸς γάμου κοινωνίαν συναπτόμε silentio, et parum explicata prohibitione nu-B vov, ἢ καὶ πατέρα καὶ υἱὸν μητρὶ καὶ θυγατρί, pliarum illicitarum, confusio naturæ quædam δύο κόραις ἀδελφαῖς πατέρα καὶ υἱὸν ἢ ἀδελφοῖς est secuta: nudius hæc exponenda statuimus, δυσὶ μητέρα και θυγατέρα, ἢ ἀδελφοὺς δύο ουσὶν adeoque decernimus, deinceps eum, qui cum ἀδελφαῖς, ὑπὸ τὸν τῆς ἄπταετίας κανόνα πίπτειν, sua consobrina matrimonii societale copulatur, ἀφιστομένων αὐτῶν προδήλως τοῦ παρανόμου συνοι aut patrem et filium cum matre ac Glia, vel cum κεσίου.» Ταῦτα τοῦ ἱεροῦ κανόνος διαγορεύοντος, duabus puellis sororibus patrem atque filium, οὐδεμία τις μνήμη παρ' αὐτῷ τῶν οὕτως ἐχόντων vel cum duobus fratribus matrem et filiam, πρὸς ἄλληλα προσώπων, καὶ τὸν γάμον, ὡς διείληvel fratres duos cum duabus sororibus poenamn πται, συναλλασσόντων εὑρίσκεται· οὐδὲ ὑπ᾽ αἰτίαν canonis septennis circumscriplam incurrere; ὅλως τι τούτων ἠνέχθη, ἢ διαστάσει ὑπέπεσε. Τοῖε nimirum et ipsis a nefario matrimonio diverten- τοιούτοις δὲ λογισμοῖς καὶ ταῖς πράξεσι μετέπειτα libus.» Hæc cum sacri canonis verba sint, nulla κινουμένη καὶ ἡ κατὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν ἁγία sane mentio fieri apud eum personarum, quæ σύνοδος, ἐπὶ τῆς ἐφημερίας τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης erga se invicem sic comparata sunt, et matri- Θεοδοσίου τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Κωνσταντίνουmonium indicato modo contrabunt, deprehenditur: πόλεως, σημείωμα κατὰ τὴν λ᾽ τοῦ Ιουλίου μηνός, τῆς nec omnino quidquam horum sub culpam reiatum ι' ἐπινεμήσεως, ἐξέθετο· οὕτως ἔχον ἐπὶ λέξεων. fuit, aut sub divortii pœnam cecidit. Cumque rationibus hujusmodi et actis deinceps sacrosancta Constantinopolitana synadus moveretur, habita tempore Theodosii, piæ recordationis sanctissimi Constantinopolitani patriarchæ, scriptum quoddam Julii mensis die trigesimo, indictione decima, exposuit: cujus hæc ipsa verba sunt. Sanctissimus Aprous metropolitanus, frater et consors ministerii mediocritatis nostra, Romanus ille Artabusdus,scriptum in synodo protulit,quodad verbum hac continebat. Puella quædam,cujus nomen Irena, precibus sacris intervenientibus eum Joanne quodam sponsalia contraxit, cum annum celatis decimum ageret. Hoc sponsalia cum esse nefaria pronuntiatum fuisset, sunctum est scriptum synodale,permittens inter personas hasce desponsas divortium,propterea quod essent ipsa sponsalia nefaria,ceu dictum fuit. Vult ergo nunc Irena legitime copulari cum Theodoro, qui Joannis est sobrinus. Hoc in matrimonio contrahendo,nunquid im- η pedimenti sit, interrogo. Petiit igitur a mediocritate nostra,et sacro concilio fratrum; uti,num contractus ille scriplo comprehensus, aliquod habeat obstaculum,intelligeret. Responsum a nobis est,eia fratrum catu presente,contractum ejusmodiprorsus ab omni prohibitione immunem esse. Cum enim sponsalia cum Joanne contracta,velutiqua consture non possint, propter atatem Irenæ impuberem, solvantur: recte sobrino ejus Iremus secundum matrimonit legem copulabitur. Quippe Theodorus pro persona Irena Cognata non habetur, nec affini- " . Ὁ ἱερώτατος μητροπολίτης Απρω, ἀδελφὸς καὶ συλλειτουργὸς τῆς ἡμῶν μετριότητος, Ρω μανὸς ὁ ᾿Αρτάβασδος, ἔγγραφον προεκόμισε συν οδικώς, τάδε κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνον, Κόρη τις Εἰρήνη καλουμένη, ἔλαβεν εὐχὴν μνηστείας μετά τινος Ιωάννου δεκαετής τότε οὖσο τὴν ἡλιο κίαν. Λαληθείσης δὲ τῆς περὶ τούτου παρανόμου μνηστείας, γέγονε σημείωμα συνοδικὸν ἐπιτρέπ που διαζυγῆναι τοὺς τάχα μνηστευσαμένους, διὰ τὸ εἶναι τὴν μνηστείαν παράνομον, ὡς διείληπται. Βούλεται γαῦν σήμερον ἡ Εἰρήνη του μίμως συναφθῆναι τῷ Θεοδώρο δουτέρῳ ὄντι ἐξαδέλφῳ τοῦ Ἰωάννου. Καὶ ἐρωτῶ, εἰ ἔχει τινὰ παρεμποδισμόν. Ηξίωσεν οὖν τὴν ἡμῶν μετριό τητα, καὶ τὴν ἱερὰν ἀδελφότητα, μαθεῖν εἴπερ οὐκ ἔχει κωλύμην τινὰ τὸ, περὶ οὐ γέγονεν ἡ γραφή, συνάλλαγμα. Ἤκουσε δὲ ἐκ ταύτης, καὶ ἐκ τῆς παρουσιαζούσης τῶν ἀδελφῶν ὁμηγύρεως, ὅτι· τὸ τοιοῦτον συναλλαγμα πανταχόθεν ἀκών λυτόν ἐστιν. Ἐπεὶ γὰρ ἡ μετὰ ᾿Ιωάννου τελεστ θεῖσα μνηστεία, ὡς ἀνυπόστατος λύεται, διὰ τὴν τῆς Εἰρήνης ἀνηβότητα, καλῶς ἡ Εἰρήνη δεν τέρῳ ἐξαδέλφη νυτού κατά νόμον γάμου συζευ χθήσεται, οὔτε γάρ συγγενικόν πρόσωπον τῇ

} Εἰρήνῃ λογίζεται ὁ Θεόδωρος, οὔτε τοῖς ἐξ ἀγχιστείας tatis ullius vinculis atque terminis astringitur δεσμοῖς καὶ ὅροις συσφίγγεται, διὰ τὸ ὑπερβῆναι τὸν ἐξ propterea quod extra gradum affinitatis posiἀγχιστείας βαθμόν.» tus sit. Τοιαύτης οὖν τῆς συνοδικῆς ἀποφάσεως ἐξενε Talis ergo sententia synodi cum pronuntiata χθείσης περὶ τοῦ ἀνατεταγμένου συναλλάγματος, οὐ sit de contractu supra commemorato, non impedieκωλυθήσεται καὶ ὁ πορνικῶς συναφθείς γυναικί, tur is eliam, qui furtiva cum aliqua muliere conλαβεῖν εἰς γυναῖκα νόμῳ γάμου τὴν δισεξαδέλφην suetudinem habuit, quominus sobrinam ejus αὐτῆς· ὅτι μηδὲ γάμον εἶναι τὴν πορνείαν, μηδὲ γά- legitimis nuptiis uxorem ducat: tum quod scorμου ἀρχὴν, ὁ μέγας γνωματεύει Βασίλειος, ἀλλ' tationem magnus ille Basilius nec esse matrimoἁμάρτημα ἐπιτιμίοις ἐκκλησιαστικοῖς ὑποκείμενον nium, nec initium matrimonii; sed peccatum καὶ ὅτι εἰς τὸν ἐξ ἀγχιστείας ἕβδομον τὸ τοιοῦτον panis ecclesiasticis obnoxium, decernat: tum συνάλλαγμα περιίσταται, καὶ ὃς δὴ ἐκ τεσσάρων καὶ quod ejusmodi contractus in gradum ex affinitate τριῶν, δηλονότι πρωτεξαδέλφων μὲν ἐξ ἑτέρου γέ- septimum desinat, sicut illud etiam matrimonium, νους, θείας δὲ καὶ ἀνεψιᾶς ἐξ ἑτέρου· καὶ ἐκ πέντε quod contrahi solet ex gradibus quatuor et triκαὶ δύο, ἤγουν πρώτου ἐξαδέλφου καὶ ἀνεψιοῦ ἐκ bus nimirum consobrinis ex uno genere, ex altero πρωτεξαδέλφου, καὶ δύο αὐταδέλφων, καὶ ἀκολούθως, ὦ amita fratrisque filia: et quod ex quinque ac ἀπὸ ἓξ καὶ ἑνὸς, ἤγουν δισεξαδέλφων, καὶ τοῦ ταύταις duobus, id est consobrino ac consobrini Glio, ἐξ ἑτέρου γένους συναπτομένου, συνίστασθαι πέ- duobusque germanis fratribus et simili modo, de φυχε· καὶ τὸ πλέον, ὅτι οὐδὲ τοῖς ἀπηγορευμένοις sex et uno; sobrinis scilicet et eo, qui cum his ὡς ἀθεμίτοις συντάττεται, κατὰ τὴν τοῦ ἀναπεψω ex alio genere copulatur: tum denique, magis νημένου νδ' κανόνος τῆς οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου etiam propterea quod inter conjugia prohibita, περίληψιν. Διά γε μὴν τὴν πορνείαν, ὀφείλει ὁ περὶ tanquam illicita, secundum id, quod recitato supra οὗ ὁ λόγος ἀνὴρ, δι᾿ ἔργων ἑαυτὸν καθάραι, τῶν δυ- quinquagesimo quarto universalis sextæ synodi caναμένων ἐξιλεοῦσθαι τὸν τοὺς μετανοοῦντας δεχόμενον, none continetur, non referatur. Scortationis quiκαὶ ἐπὶ κακίαις ἀνθρώπων μετανοοῦνται φιλάνθρωπον dem commissa causa debet is, de quo loquimur, Κύριον. factis ejusmodi se purgare; quæ benignum illum mortalium afflictiones aliam ipse mentem induit, Dominum, qui pœnitentiam agentes recipit, et ob placare possint. ΤΟΜΟΣ ΕΞΙΤΗΡΙΟΣ, LIBELLUS ABDICATIONIS, • Ητοι παραίτησις τοῦ ἁγιωτάτου μητροπολίτου Sive renuntiatio sanctissimi Heracliensis metroΗρακλείας, κυροῦ Θεοδώρου του Κριτοπού λου. Παναγιώτατέ μου δέσποτα, αὐθέντα καὶ οἶκου μενικὲ πατριάρχα, καὶ ὑμεῖς, ἅγιοι μου δεσπόται, ἀδελφοὶ, καὶ συλλειτουργοί· ὅπως μὲν ὑπετάγην τῷ καλέσαντι, καὶ ὑπέκυψα τὸν αὐχένα τῷ ζυγῷ τοῦ Εὐαγγελίου, εἴτε ἐξ ἀπειρίας ἔπαθον, εἴτε ἐξ ἄνθρωπίνης ὀρέξεως οὐκ ἔχω εἰπεῖν· τέως δ' οὖν, ἔπαθόν τι ἐπισφαλές. Επεὶ δὲ τὰ κατ᾽ ἐμὲ κατολίγον ἐπισκεπτόμενος, ἐθεώρουν τὸ ἐμὸν χαμερπές, καὶ τὸ ὕψος τοῦ ἀξιώματος, τοσοῦτον ἀπ᾿ ἀλλήλων διεστηκότα, ὅσον ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, ἀφροσύνην ἐμαυτοῦ κατεγίνωσκον, και, Τίς κοινωνία, ἐλάλουν, ἐμοὶ τῷ περιπεζίῳ καὶ τῇ ἀγχιθέῳ ἱερατεία; Ὅτε δὲ καὶ τὸν ὅρον τοῦ μεγάλου Παύλου ἐπὶ στόματος εἶχον, η τὸν εἰδοποιοῦντα τὸ τοῦ ἀρχιερέως μόρφωμα, καὶ ἀνελεγόμην τούτου τὰ χρώματα· τὸ ὅσιον, τὸ ἄκακον, τὸ ἀμίαντον· καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν ἀνεπόλουν· ἐταπεινούμην τὸ πρόσωπον, καὶ κατὰ τὸν Μανωὲ ἐβόων καὶ αὐτὸς, Απωλόμην· οὐχ ὅτι Θεὸν ἑωράκειν, ἀλλ' ὅτι ὑπὲρ ἐμὲ ἡ εἰκών. Ποῦ γάρ μοι τὸ ὁριστὸν αὐτῆς, εἰ μὴ μόνη ψιλή ἡ ὁμωνυμία, καὶ μέχρι τοῦ ποδήρους ἡ φαντασία; Εἰ δὲ καὶ θείαις Γραφαῖς προσομιλήσας, τὰς ἀπειλὰς διεξήειν τῇ γλώσση, καὶ τὰς ὑπὲρ ἑκάστης εὐθύνας ψυχῆς, ὅσας ὑπέσειόν μοι οἱ προφῆται, ὁ νόμος, ὁ Χριστὸς, τὸ Εὐαγγέλιον, οἱ ἀπόστολοι, οὐκ ἔτι αἱ Γραφαὶ λόγοι μόνον ἐδόκουν, ἀλλ᾽ ἤλοι μονονού ἐμπεπαρμένοι· οὐδὲ τὸν ἀέρα δαίροντες, ἀλλὰ τὸ ἐμὸν περικάρδιον. Ταῦτα γοῦν πάντα PATROL. GR. CXIX. politani, Domini Theodori Critopuli. Sanctissime mi here, domine, ac universalis patriarcha, vosque, sancti Domini, fratres et consortes in ministerio mei: quo equidem modo vocationis auctori me submiserim, et Evangelii jugo cervicem subdiderim, ex imperitia ne, an humana cupiditate quadam, id acciderit, mihi, sane dicere non possum: saltem hoc fateor, accidisse mihi rem periculi plenam. Posteaquam vero paulatim meipsum considerans, et humilitatem meam et officii dignitatem inspiciebam, tantum a se invicem distantia, quantum coelum et terra: meipsum stultitiæ damnans: Quænam esse possit, inquam, socielas inter me humi affixum, et accedens prope ad Deum sacerdotium? Cum autem magni etiam illius Pauli defnitionem in ore haberem, quæ speciatim pontificis quasi formam delineat, et illius relegerem colores, pietatem, integritatem, puritatem, eosque mecum ipsius expenderem, cum humilitate faciem demittebam, et exemplo Manoæ clamabam: Perii: non quod Deum aspexissem, sed quod simulacrum hoc supra vires meas esset. Nam quid tandem est mihi cum ejus definitio commune, nisi nuda societas appellationis, et ad vestem usque talarem species? Quod si sacras eliam Litteras lectitans, eas comminationes lingua percurrerem, reddendasque pro qualibet anima rationes. quas incutiebant mihi prophets, lex, Christus, Evange

lium, apostoli: tum vero littera sacra non amplius Aἐκ μακροῦ θεωρῶν, ὤδινον πνεῦμα σωτήριον, τὸ verba mihi duntaxat esse videbantur, sed clavi tantum non in me defxi, nec aerem verberantes, sed mea præcordia. Hæc igitur omnia dudum considerans,spiritum equidem salutarem parturiebam, nimirum ut habitum penitentiæ induerem, solitariamque vitam adirem. Et nunc adeo felu per inspectionem Christi vivificato, peperi quod partu riebam. Ideoque scriptum hoc abdicationis exponens, non coacte, sed sponte; non incogitanter, sed per otium, et supplicatione ad Deum instituta: Maneat, inquam, aliis haud ablata pontificatus dignitas, qui sacerdotio functi sunt secundum ordinem Christi, æterni pontifcis: aliorum in solia collocationes nulli obnoxiæ mutationi sint, in quibus illustratio Spiritus sedem suam fxit. Mihi quæ· ritor obedientia, vestisque pilis constans, et lacryma penitentiæ, quo abluantur facinora mea. Renuntio sedi, et dignitati, et sacerdotio. Simul hisce verbis tum illum exhortor, qui me olim exhortabatur; tum quem Spiritus ille consolator ad apostolatum suum segregabit. Salve, pastorum deinceps et Pater patrum: precibus me tuis deducito, tuoque sive pastoricio, sive pateruo pedo me fulcito. Quippe non tam ego pastor sum amplius, qui munere pastoris imperito fungebar sed ovicula, sed filius. Atque utinam addere liceat, auctus divinis benedictionibus tuis, et in senecta proficiens vigore perfectioneque virtutis. Salvete, vos etiam, astites mensæ mysticæ, ac in hodiernum usque diem socii et consortes nei. Posthac non bibam vobiscum de hac vitæ intellectili. Mementote mei vestris in precibus, ut, tametsi a consortio vestro atque ab illa jucunda et spirituali conversatione nunc avulsus sim, vobiscum tamen in regno coelorum eo potu recentiori fruar. Ante omnia vero, et supra omnes, salve, tu quoque, fidelissime rex, a Deo misse, cujus sublime brachium et pacatum imperium, pacata Ecclesia Dei sit, in MANDATA QUÆ DANTUR METROPOLITANIS,ET ARCHIEPISCOPIS, ET ALIIS,CUM ORDINANTUR. Epistola patriarchæ. ἐνδυθῆναι με δηλαδὴ τὸ τῆς μετανοίας σχήμα, καὶ τὸν μονήρη τρόπον ἐπεισελθεῖν. Καὶ ἤδη τῇ τοῦ Χριστοῦ ἐπισκοπῇ ἀναζωπυρησάσῃ τοῦ συλληφθέν, ἔτεκον ὁ ὤδινον. Οθεν καὶ τὸν παρόντα ἐξιτήριον τόμον ἐκθέμενος, οὐκ ἀναγκαστικῶς, ἀλλ᾽ ἑκουσίως οὐκ ἀμελετήτως, ἀλλὰ μετὰ σχολῆς καὶ ἱκετηρίας τῆς εἰς Θεόν· Αλλων, φημί, ἔστω τὸ τῆς ἀρχιερω σύνης ἀναφαίρετον, οἱ κατὰ τὴν τάξιν τοῦ Χριστοῦ ἱεράτευσαν τοῦ ἀρχιερέως εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ ἄλλων οἱ ἐνθρονισμοὶ ἀμετάθετοι, οἷς σύνεδρος ἡ του πνεύ ματος ἔλλαμψις. Ἐμοὶ δὲ ζητείσθω ὑποταγή, καὶ τρίχινον ῥάκος, καὶ τὸ τῆς μετανοίας δάκρυον, ἀποπλῦνόν μου τὰ πεπραγμένα. Παραιτούμαι δὲ καὶ τὸν θρόνον, καὶ τὴν ἀρχὴν, καὶ τὴν ἱερωσύνην. Καὶ παδακαλῶ τούτοις τὸν προκαλούμενον, καὶ ὃν ὁ Παράκλητος εἰς τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ ἀφορίσει. Χαίρε οὖν, ὦ ποιμενάρχα, καὶ Πατὴρ πατέρων, καὶ ταῖς εὐχαῖς σου με ἐφοδίασον, καὶ τῇ ποιμαντικῇ είτε καὶ πατρικῇ βακτηρία σου στήριξον. Οὐκέτι γάρ είμι ποιμὴν, ποιμαίνων ἀπείρως· ἀλλὰ ποίμνιον ἤδη, καὶ τέκνον. Εἴη δὲ εἰπεῖν καὶ ηὐξημένον ταῖς σαῖς εὐλογίαις κατὰ Θεὸν, καὶ ἐν γήρᾳ προκόπτον τὴν κατ᾿ ἀρετὴν ἀκμὴν καὶ τελείωσιν. Χαίρετε δὲ καὶ ὑμεῖς, οἱ τῆς μυστικῆς παραστάται τραπέζης, καὶ ἕως τῆς σήμερον συγκοινωνοί μου καὶ συμμετ ρίται. ᾿Απάρτι γὰρ οὐ μὴ πίω μεθ᾽ ὑμῶν ἐκ τῆς ἀμπέλου ταύτης τῆς νοητῆς. Καὶ μέμνησθέ μου ἐν ταῖς εὐχαῖς, ἵνα εἰ καὶ τῆς ὑμῶν ξυναυλίας καὶ τῆς φίλης καὶ πνευματικῆς διαίτης τωτέως ἀπέῤῥωγα, ἀλλ' ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν πίω τοῦτο μεθ᾿ ὑμῶν καινότερον. Χαίροις δὲ πρὸ πάντων καὶ ἐπὶ πᾶσι καὶ σὺ, ὁ πιστότατος ἄναξ, ὁ ἐκ Θεοῦ ἀπεσταλ μένος, ὁ ὑψηλὸς τὸν βραχίονα καὶ μετενδύης ἔτι ἔ 69. αἱ ἔτι λευκὴν στολὴν τὰ βασίλεια, καὶ εἴη εἰρηναία ἡ βασιλεία, καὶ ἡ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία, ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει τοῦ εἰρηνάρχου Χριστοῦ. est. Induas regiam albo ab annis ad annos amictu, spiritu ac virtute Christi, qui pacis est princeps. G Sanctissimis episcopis, religiosissimis presbyteris, amantissimis Dei diaconis, et universo sacro " clero: gloriosissimis et clarissimis municipibus et incolis custoditæ divinitus urbis N. Vult spiritualis ordinis lex atque regula, quæ secundum evangelicas et apostolicas dirigitur gratias, ornandæ sacra dignitati destinatos, in statu decenti et inculpato conservare: ut tam Ecclesia, quam reipublica corpus, per religiosam gubernationem, in tranquţlla pacataque serenitate secundum voluntatem Dei regatur, atque omnis alieno69 θὰ ἐπιἔτη καὶ ἔτη. 63 al. ἠπειγμένους. «ΕΝΤΑΛΜΑΤΑ ΔΙΔΟΜΕΝΑ ΤΟΙΣ ΧΕΙΡΟΤΟΝΟΥΜΕΝΟΙΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΑΙΣ, ΚΑΙ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟ ΠΟΙΣ, ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΙΣ.» «Πατριαρχικόν. ο Τοῖς ὁσιωτάτοις ἐπισκόποις, θεοσεβεστάτοις προσευτέροις, θεοφιλεστάτοις διακόνοις, καὶ παντὶ τῷ εὐαγετ κλήρῳ· τοῖς ἐνδοξοτάτοις καὶ λαμπροτάτοις αλήτορσι καὶ οἰκήτορσι τῆς θεοσώστου πόλεως τῆς δεῖνα. Ὁ τῆς πνευματικῆς ἀκολουθίας ὅρος καὶ νόμος, ταῖς εὐαγγελικαῖς καὶ ἀποστολικαῖς ἔθυνόμενος χάρισι, τοὺς τὴν ἱερὰν ἀξίαν κοσμεῖν ἠξιωμένους 65, ἐν ἀξιολόγῳ καὶ ἀνεπιλήπτῳ τηρεῖν βούλεται καταστήματι· ὡς ἂν τὸ τῆς Ἐκκλησίας καὶ πολιτείας εὐαγῶς διακυβερνώμενον πλήρωμα, ἐν ἀκυμάντῳ καὶ εἰρηναίᾳ γαλήνῃ θεοπρεπῶς διεξάγηται, καὶ

" πᾶσα δογμάτων ἀλλοφύλων ἀποκρούηται ζήτησις rum dogmatum inquisitio ac tempestas repellatur, καὶ ζάλη, καὶ τῶν ἐπανισταμένων λαιλάπων ἐκ που et caliginosa turbinum ex hostili hæresi se comλεμίας αἱρέσεως, διασκεδάζηται ζοφώδης σκοτόμηνα. moventium tenebræ dissipentur. Quippe talem Τοιοῦτον γὰρ εἶναι δεῖ τὸν λαοῦ προστησόμενον, καὶ oportet eum esse, qui populo præfuturus sit, et ἀνθεξόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ λόγου, καὶ doctrinæ fidei curam habiturus, quique futurus ὀφθαλμὸν, καὶ ἀκοὴν, καὶ χεῖρα, καὶ πόδα τῆς ποί- sit oculus, et auris, et manus, et pes gregis, ut μνης, πρὸς ὁδηγίαν μὲν καὶ φυλακὴν τῶν κρειττό- bonos ducat atque custodiat, malos et aliter affeνων. ἀποχὴν δὲ καὶ ἀνατροπὴν τῶν ἐναντίως καὶ ctos abigat ac subvertat. Itaque cum acceperiruus, ἑτέρως ἐχόντων ἐσόμενον. Ἐπεὶ οὖν ἐν στερήσει religiosissimum urbis vestra gregem adhuc pastore ποιμένος τὴν καθ' ὑμᾶς εὐγεστάτην ποίμνην ἐπ- carere, postquam is, qui hactenus ejus pascendi έγνωμεν διαμένουσαν, τοῦ προποιμάναντος ἤδη πρὸς curam gessit, ad alteram vitam migravit, et cali τὴν ἐκεῖσε λῆξιν ἁπάραντος, καὶ πρὸς τὰς ἐκεῖ μου mansiones ingressus est: minime committendum νὰς εἰσελάσαντος, οὐκ ᾠήθημεν δεῖν ἐπὶ πολὺ χη- putavimus, ut Ecclesia vestra marito suo spoliata ρεύουσαν καὶ ἄνανδρον καθῆσθαι θὰ τὴν καθ᾽ ὑμᾶς rectoreque destituta, diu cum viduitatis incommo Ἐκκλησίαν, τοῦ διαξάγοντος ἔρημον. Οθεν ἐκλεξά- dis confictaretur. Ideoque cum piissimum presbyμενοι τὸν δεῖνα τον θεοσεβέστατον πρεσβύτερον, " terum N. selegissemus, eique interveniente Patris ἐπικλύσει τοῦ προανάρχου Πατρὸς, καὶ ἐπινεύσει ante omnia principii expertis invocatione, annuente τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ, καὶ συνεργία τοῦ ὁμοουσίου simul experte principii Filio, cooperante consubκαὶ ἡγεμονικοῦ Πνεύματος, ὡς ἐλάχιστοι καὶ ἀv- stantiali ac principe Spiritu, tanquam nemini et άξιοι χεῖρα ἐπιθέντες, καὶ ἱρωνύμως τὰ κατ᾿ αὐτὸν indigni manum imposuissemus, et rite quæ ad ἐκτελέσαντες, ἐρχιερέα της θεοσώστου ὑμῶν ἀν- ipsum pertinerent, expedivissemus, eum urbis ηγορεύσαμεν πόλεως. Ασμενοι οὖν, καὶ γηθόσυνοι, vestra, divinæ custodiæ commendata, pontifcem καὶ ὅλῃ ψυχῇ καὶ διανοίᾳ τοῦτον εἰσδέξασθε, καὶ ὡς designavimus. Lubentes igitur, et hilares, toto πατέρα αιδέσθητε, καὶ ὡς ποιμένα ὁμοψύχως ἔπί- corde atque animo illum excipite, ceu patrem, reγνωτε, καὶ ὡς ὁδηγῷ πρὸς σωτηρίαν ἐλαύνοντι ἐπ- veremini, ceu vocantem vos pastorem unanimiter ακολουθήσατε, καὶ ὡς ἴδιον θήραμα παριθάλψατε, agnoscite, ceu ducem ad salutem vos impellentem καὶ ὡς τάξιν υἱῶν παρ' αὐτῷ φέροντες ὑποτάγητε sequimini, ceu captam a vobis prædam fovete, ceu γινώσκοντες, ὡς κατὰ Παῦλον τὸν μέγαν διδάσκα- filiorum ipsi loco constituti obedientiam præstate: λον, ἀκοιμήτοις ὀφθαλμοῖς ἐπαγρυπνήσει, καὶ τῆς scientes eum, de illius magni doctoris Pauli senψυχικῆς ὑμῶν σωτηρίας ἐπιεικῶς προνοήσεται. Καὶ tentia, pro vobis insomnibus oculis vigilaturum, ac γὰρ δι' αὐτοῦ ἐλπὶς ἡμῖν βεβαία ἐστὶ, τὰ κράτιστα G studiose salutis animarum vestrarum rationem haπαρὰ Θεῷ καὶ σωτηρίας εχόμενα ὑμᾶς λήψεσθαι. biturum. Nam certa in spe sumus, per eum vos Εἰ γὰρ αὐτῷ τὸ οὖς ὑμῶν ὑποκλίνοιτε, καὶ τοῖς ὑπ᾽ apud Deum praestantissima quæque, et ad salutem αὐτοῦ λεγομένοις προσέχοιτε, τῶν ἐλπιζομένων pertinentia, consecuturos. Quippe si aurem ei veἀγαθῶν ἐπιτεύξοισθε, καὶ τῶν ἐκεῖθεν ἀμοιβῶν αὐτῷ stram inclinaveritis, et animum iis, quæ ab ipso συμμετάσχοιτε. Πρὸ δὲ τούτων, καὶ διὰ πάντων, proferuntur, adverteritis: in spe posita nobis bona δεήσεις ἐκτενεῖς καὶ ἐντεύξεις διηνεκεῖς ὑπὲρ τοῦ nanciscemini, quæque vices in altera vita repenσωτηρίου κράτους τῶν ἐκ Θεοῦ προλαμπόντων με- duntur, earum cum ipso participes eritis. Caeterum γάλων βασιλέων ἡμῶν ποιεῖσθαι μὴ διαλίποιτε· ante hac, et per omnia, preces intentas et interὅπως Κύριος ὁ Θεὸς ὁ στέψας, καὶ συμμαχῶν, καὶ cessiones perpetuas pro salutari potestate collocaνικητικαῖς εὐημερίαις τὴν γαλήνιον κεφαλὴν 65 αὐ- torum divinitus in illustri loco magnorumque imτῶν στέφων, ἐπὶ πλεῖον καὶ πλεῖον ταῖς κατ' ἐχθρῶν peratorum nostrorum, habere ne desinatis: ut ἀνυψώσεις προκοπαίς φρουρῶν καὶ διαφυλάττων Dominus ille, qui Deus est, quique coronavit et ἀδιάδοχον τὸ στέφος αὐτῶν, εἰς παντὸς τοῦ κόσμου propugnat, et victricibus serenum ipsorum vertiσωτηρίαν καὶ εὐόδωσιν· μεμνημένοι καὶ τῆς ἡμῶν, cem prosperitatibus ceu serto redimit, magisac maὡς εἰκὸς, μετριότητος. Πρὸς δὲ τὴν τοῦ προκεχειρι- gis eos progressibus adversus hostes exaltet, cuσμένου ὑμῶν ἀρχιερέως ἐν τῇ ποίμνῃ ἀποκατάστα- stodiens et conservans in gubernatione non σιν, καὶ πρὸς τὸν ἱερὸν θρόνον καθίδρυσιν, τὸν εὐ- interrupta coronam eorum, ad totius mundi saluλαβέστατον τὸν δεῖνα ἀπεστείλαμεν, ὥστε τὸ τοιοῦ- tem ac felicitatem: mediocritatis etiam nostra, τον ἔργον ἱεροπρεπῶς ἐκτελέσαντα, πρὸς ἡμᾶς εὐ- eeu par est, recordantes. Caeterum qui designatum καίρως παλινδρομῆσαι. Ὁ δὲ παντοκράτωρ καὶ μό- pontificem vestrum ipsi gregi exhiberet, eumque νος Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἐν Τριάδι ὑποστάσεων, καὶ ἐν sacro in solio collocaret, religiosissimum N. ableμονάδι οὐσιότητος προσκυνούμενος, ὁ τὰ διεστῶτα gavimus: ut hoc munere rite obito, ad nos opperσυνάγων, καὶ τὰ πόῤῥω ἐγγίζειν ποιῶν, ὁ καὶ τῆς tune recurreret. Omnipotens autem, et solus ille ἡμετέρας ποίμνης τὸ λείπον ἀνασωσάμενος, εὐλογῶν Deus noster,quiin Trinitate personarum, et in uniεὐλογήσει, καὶ πληθύνων πληθυνεί, καὶ αὐξων ὑπερ- tate essentiæ adoratur; qui distantia colligit, et 64 καθίστασθαι. 63 al. κορυφήν.

procul remota facit esse propinqua; qui denique αὐξήσει τοὺς οἴκους ἡμῶν, τά τε γεννήματα, καὶ gregis etiam nostri reliquias servavit incolumes; διαφέροντα ὑμῖν, φιλανθρώπως συμποιμαίνων τῷ benedicendo benedicat,multiplicando multiplicet, ποιμένι ὑμῶν, καὶ συνεκτρέφων ὑμᾶς ἐπὶ νομάς augendo adaugeat domos vestras, et futuras ve- ζωηφόρους, καὶ ἐπ' ύδωρ ψυχικῆς ἀναπαύσεως. stras, et res ad vos pertinentes; benignecompascens 'Αμήν. cum pastore vestro, et cum illo vos ad vividca pascua, ct ad aquam requietis animorum enutriens, Amen. Mandatum, quod dari solet metropolitano et ar chiepiscopo, cum ordinatur. «Ενταλμα διδόμενον τῷ χειροτονουμένῳ μητροπολίτη καὶ ἀρχιεπισκόπῳ.» I. Cura benigni Dei, qua genus humanum com- α'. Ἡ τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ ἡμῶν περὶ τὸ ἡμέ plectitur, cum alias multas adipiscendæ salutis τερον γένος κηδεμονία, πολλὰς μὲν αὐτῷ τὰς τῆς occasiones ei suppeditat, ac diversis beneficiis in- σωτηρίας ἀφορμὰς παρασχομένη, διαφόροις δὲ τοῦτο vitat; tum imprimis per eximia bona recte lata- τοῖς εὐεργετήμασιν ἀνακαλουμένη, μᾶλλον τοῖς τῆς rum legum et per sanctiones canonicas, devotio- εὐνομίας προτερήμασι καὶ ταῖς κανονικαῖς θεσμο nem erga sese illorum in animis, qui eas observant, θεσίαις τὴν εἰς ἑαυτὸν οἰκειότητα τῶν ταύτας συν providenter excitat. Per has enim agnoscimusipsum τηρούντων προεμηθεύσατο. Διὰ τούτων γὰρ αὐτὸν principem legum auctorem et Dominum; dumque μὲν πρῶτον ἐπιγινώσκομεν τὸν νομοδότην και δύο divinis ejus præceptionibus quasi manuducimur, ριον αὐτοῦ δὲ χειραγωγούμενοι ταῖς θείαις ἐντο absque offensa viam voluntatis ejus confcimus; λαῖς, ἀπροσκόπως τὴν τοῦ θελήματος αὐτοῦ ἀ per has puræ atque illibata fidei nostra monumenta ανύομεν ὁδόν· διὰ τούτων τὰ τῆς καθαρᾶς ἡμῶν καὶ conservantur, et ejusdem in recta doctrinæ sen- αμωμήτου πίστεως διαφυλάττεται γνωρίσματα, καὶ tentia nativa venustas elucet ac fulget; per has ἀνόθευτον τὸ ταύτης εναστράπτει τῆς ὀρθοδοξίας rapina, circumscriptiones, et eorum qui potestatis κάλλος· διὰ τούτων ἁρπαγαί τε καὶ πλεονεξίαι, καὶ abusu vim proximis afferunt, libidines retundun- αἱ τῶν καταδυναστευόντων τοὺς πλησίον ἀνακόπτονtur; per has tum contentiones, tum rixæ coercen- ται ὁρμαί· τούτοις φιλονεικίαι καὶ ἔριδες ἐπιστομιtur et inhibentur, ac pacis et concordia bonum ζόμεναι κατέχονται, καὶ τὸ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας sumit incrementa. Enimvere, quemadmodum per καλὸν ἐπιδίδωσιν. ᾿Αλλ' ὥσπερ δι' αὐτῶν τά τε ἄλλα has cum alia bona perficiuntur, tum vila et oratio ἀγαθὰ κατορθοῦνται, καὶ βίος μὲν καὶ λόγος ἐντεῦ formatur, in hominum vulgo virtutum opes incre- δεν ρυθμίζεται, εἰς πλῆθος δὲ ὁ τῶν ἀρετῶν ἐπισ menta sumunt, justitia pacatam rerum faciem tue- δίδωσι πλοῦτος, δικαιοσύνη τε τὸ εἰρήνα τον περιtur, et administratione sua consensum ab omni κρατεῖ, καὶ τὸ ὁμόγνωμον καὶ ἀστασίαστον διαχυ alienam discidio conservat: ita cum ab his non c βερνώσα συνέχει, οὕτω τὸ μὴ τούτοις χειραγωγείο manuducimur, injustitia et avaritia, maligni libi- σθαι, ἀδικίαν μὲν καὶ πλεονεξίαν, τὰ πονηρὰ τῆς dinis inexplebilis fetus, in vita mortalium nascun- άπληστίας ἀποκυήματα, τῷ βίῳ ἐναποτίκτει, τὸν tur: bellum inter nos implacabile suscitatur; om- κατ' ἀλλήλων δὲ ἀκήρυκτον πόλεμον ἀντεισάγει ἐν nis de salute nostra spes in periculum et difficul- ἀπόρῳ τῶν τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἐναποῤῥιπτομένων tatem conjicitur. Itaque si liberationem a tantis ἐλπίδων. Εἰ τοινυν τοσούτων μὲν κακῶν ἀπαλλαγὴν malis divinarum legum disciplina nobis conciliat, ἡ τῶν θείων νόμων προξενεί παιδαγωγία, ἡ ταύτης et ejusdem privatio contrarium huic effectum ha- δὲ στέρησις τῶν ἐναντίων παραιτία καθίσταται, δεῖ bet, supinis manibus tua pietas divina et aposto- τὴν σὴν θεοφίλειαν τὰ θεῖα καὶ ἀποστολικὰ θεσπία lica oracula, cum salutiferis et spiritualibus do- σματα, τάτε σωτήρια καὶ πατρικὰ 66 διδάγματά τ clrinis atque præceptis, excipere debet; quasique καὶ διατάγματα, χερσὶν ὑπτίαις εἰσδέχεσθαι, καὶ ὡς tabulas divinitus sculptas, tum in pretio habere, Θεοχαράκτους ταῦτα πλάκας τιμὴν καὶ φυλάττειν tum servare: similiterque legum civilium doctri- τήν τε ἄλλην τῶν πολιτικών νομοθετημάτων εἰσήγησ nam amore complecti et venerari, ac in omni σιν στέργειν τε καὶ διευλαβεῖσθαι, καὶ τούτοις ἐπὶ actione constanter has sequi; quidquid occurrit, πάσῃ πράξει ἀῤῥεπῶς ἐπακολουθεῖν, καὶ τὸ ἐπὶ χεῖρας ad eas dirigere et accommodare: cum certo norit, ἀπευθύνειν τε καὶ ῥυθμίζειν, τὸν ἐπὶ πάντων Κύριον eum Dominum, qui rerum universitati præest, a εἰδυταν σαφῶς ἐκ δεξιῶν ὑμῶν 67 παρεῖναι, καὶ πᾶν τὸ dextris nobis adesse; quidquid agatur, perspicere; δρώμενον ἐφορῶν, καὶ τὰς ἐφαμίλλους τοῖς ἔργοις ἄμοι· respondentia factis præmia tribuere. βας ἀποταμιεύεσθαι. 2. Debet tua pietas, quæ per divinam vocata est graliam et jugum illud evangelicum collo recepit, ex Evangeliiprescriptogregem vobis commendatum ac traditum ab opifice rerum Spiritu regere: vitam propriam pro ipsis ovibus objicere: in caligine peccati ambulantes ad lucem deducere: pro iis 60 al. πνευματικά, 67 ἡμῶν. β΄. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν ὑπὸ τῆς θείας χάριτος προκληθεῖσαν, καὶ τὸν εὐαγγελικὸν ἐπ' αὐχένος εἰσε δεδεγμένην ζυγὸν εὐαγγελικῶς τὴν ἐγχειρισθεῖσαν ὑμῖν ὑπὸ τοῦ παντουργοῦ Πνεύματος ποίμνην ιθύ νειν, τὴν οἰκείαν ὑπὲρ τῶν προβάτων προτιθέναι ψυχήν, τοὺς ἐν σκότει τῆς ἁμαρτίας πορευομένους

φωταγωγεῖν, ἀδικουμένων προκινδυνεύειν, θλιβομέ- qui aficiuntur injuriis, obire pericula: consolari νους ψυχαγωγεῖν, τοῖς ἐνδεέσι τὴν δυνατὴν ἐπάγειν παράκλησιν, ἀποστολικῶς τοῖς ἀσθενέσι συνασθε νεῖν, τοῖς σκανδαλιζομένοις συμπάσχειν, καὶ τύπον ἀρετῆς καὶ εὐταξίας δι' ἐμπράκτου πολιτείας πᾶσι διαγινώσκεσθαι, ὥστε τὸ φῶς ὑμῶν λάμπειν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς δοξάζεσθαι. eos, qui afliguntur: egenis afferre solatium, pro viribus, apostoli exemplo, infirmis se præbere socium infirmitatis. cum iis, cui offenduntur, communi dolore affici: ab omnibus denique pro virtutis et ordinis boni exemplo, per efficacem vivendi rationem agnosci; ut lex vestra coram hominibus luceat, et Pater vester, qui in calis est, glorificetur. γ΄. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν νηστείαις καὶ ταῖς πρὸς 3. Debet tua pietas jejuniis et supplicationibus ad σὸ θεῖον σχολάζειν ἱκετηρίαις, ὁσίας χεῖρας νυκτὸς Deum vacare, noctu et interdiu pias ad Dominum καὶ ἡμέρας πρὸς Κύριον ἐκπεταννύσαν· ἐπαγρυ- manus exporrigendo: et creditarum nobis animaπνεῖν τε ὑπὲρ τῶν ἐμπεπιστευμένων ἡμῖν ψυχῶν, rum causa vigilax esse, atque colitus eis salutem καὶ ταύταις ἄνωθεν ἐξαιτεῖσθαι τὴν σωτηρίαν, ὡς exposcere, veluti quæ illarum nomine rationem λόγον ὑπὲρ αὐτῶν ἀποδοῦναι ὀφείλουσαν, ὅπερ πρὸ redditura sit, quod ipsum ante nos magnus ille doἡμῶν ὁ μέγας ἐκδιδάσκει ᾿Απόστολος· Πείθεσθε cet Apostolus, hisce verbis: Obtemperate iis, qui γάρ, φησί, τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν, καὶ ὑπείκετε. Αὐτοὶ vobis præsunt, et obsecundate. Nam ipsi vestrarum γὰρ ἀγρυπνοῦσιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, ὡς λόγον animarum causa vigilant, ianquam rationem redἀποδώσοντες. Εἰ γὰρ ὁ θρεμμάτων προεστὼς ἀλόγων, dituri. Quippe si non fert impune, qui carentibus δ ἑνὸς αὐτῶν ἀπολωλότος οὐκ ἀτιμώρητος, πολλῷ δήπου 68 ratione pecudibus præest, ubi earum vel una peὁ ψυχῆς καταμελων, τοῦ τιμιωτάτου τοῦ ἐγκοσμίων rierit: multo magis qui animam negligit, rem suκτήματος, οὐκ ἀνεύθυνος. pra mundi rcs alias maximi pretii, culpa carere nequit. δ΄. Χρή σε μὴ ἀποκάμνειν διδάσκοντα, ἀλλὰ δι ηνεκῶς τὸν ἐγκεχειρισμένον σοι λαὸν τὰ πρὸς σωτηρίαν ἐκπαιδεύειν καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ, καὶ δι᾽ ἑτέρου, τοῦ τὴν τοιαύτην διακονίαν ἐκπληροῦν δυναμένου ὅπως μὴ καταμελῶν, τῇ κανονικῇ αὐστηρία σαυτὸν ἐγκαταστήσῃς ὑπεύθυνον. Ἐπίσκοπος γάρ, φησίν, ή πρεσβύτερος ἀμελῶν τοῦ κλήρου ἢ τοῦ λαοῦ, καὶ μὴ ἐκπαιδεύων αὐτοὺς τὴν εὐλάβειαν, ἀφοριζέσθω ἐπιμένων δὲ τῇ ῥαθυμία, καθαιρείσθω. ε΄. Χρὴ σε μὴ τῷ τῆς προεδρίας ἐπαιρόμενον ἀξιώματι, τῶν ἐγκεχειρισμένων κατεξανίστασθαι, ὅπως μὴ καὶ τοῦ τῆς ταπεινοφροσύνης ἐκπέσης μακαρισμοῦ, καὶ τῷ τῶν τυφουμένων ἐγκλήματι καθυποβληθείης τύπον δὲ μᾶλλον ἑαυτὸν καθιστών ταπεινοφροσύνης τοῖς ὁρῶσι, καὶ τούτους δι' ἔρω γων τὰς τοῦ Κυρίου ἐντολὰς παρορμῆν ἐκπληροῦν· • Μάθετε γάρ, φησίν, ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ.» Και, Οστις πρῶτος ἐν ὑμῖν ἐθέλει εἶναι, ἔστω πάντων ἔσχατος. 4. Oportet te minime defatigari docendo,sed continuo commendatum tibi populum in iis, quæ ad salutem spectant, tum per teipsum erudire, tum per alium, qui ejusmodi muneri satisfacere possit:ne negligenter te gerens severitati canonica temetipsum reddas obnoxium. Sic enim illa statuit: Episcopus, Gaut presbyter, quiclerum vel populum negligit, nec eos pietatem docet, segregator, et perseverans in negligentia, deponitor. 5. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν, τὴν ἐπαινετὴν ἐπι αναιρουμένην ταπείνωσιν, μηδὲν ἀνάξιον ἐν τοῖς ὑπὸ χεῖρα ἀρχιερατικῆς ὑπολήψεως κιαπράττεσθαι· ἀλλ' ἡνίκα τις τούτων καὶ ὅτε ὀψόμενος αὐτὴν παραγίνηται, μὴ ἐξ ἀπονοίας καὶ φυσιώσεως τὴν αὐτοψίαν τούτου καὶ προσομιλίαν διαναβάλλεσθαι· ἀλλ' αὐτίκα καὶ τὴν παραδοχὴν τούτου ποιεῖσθαι, καὶ πρὸς δεξίωσιν ὡς δέον προέρχεσθαι καθ' όν τρόπον ἡ με τριότης ἡμῶν πρὸς τὴν ὑμῶν θεοφίλειαν διατίθεται), ἀκριβῶς εἰδυταν, ὡς εἰ καὶ τῇ προεδρία τὸ μεῖζον ἐκληρώσατο, ἀλλ᾽ οὖν τῇ ὁμοτιμίᾳ τῆς φύσεως, ἢ καὶ τῷ παραλλήλῳ τῆς τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἐνεργείας, κατ' οὐδὲν ἔλαττον ἡμῶν 68* ὁ τοιοῦτος διαφέρει. 68 δήπου μᾶλλον, 68' ὑμῶν. 5. Oportet te non propter dignitatem officii præsidiselatum,adversus tibi commendatos insurgere,ne pariter et humilitatis felicitatione careas,et inflatorum crimen incurras; sed potius teipsum exhibere spectantibus, exemplum humilitatis, et eos ad implenda Domini mandata fuctis ipsis excitare. Discite, inquit, ex me, quoniam mitis sum, et humilis corde. Item, Quisquis inter vos primus esse vult, sit omnium ultimus. 6. Debet tua pietas laude dignam suscipiens humilitatem, nihil indignum existimatione pontificia inter subditos committere: sed quandocunque hom rum aliquis invisendi causa accedit, non ex insania et inflatione hominis aspectum et allocutionem dif ferre: sed eum statim admittere, proque more prodire ad ipsum excipiendum (qualis et nostra mediocritatis esse solet affectio erga pietatem vestram), cum accurate norit, tametsi ratione præfectura major ipsa sit; illum tamen alterum naturæ dignitate parem, vel etiam instituta Spiritus sancti efficacitatis comparatione, nullius respectu discriminis inferiorem nobis esse.

7. Debet tua pietas, siquidem malas vitare suspi- ζ'. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν, εἴπερ τὰς πονηρὰς ciones velit, iis, qui clero accensentur, rerum administrationem atque alias functiones ecclesiasticas in manus tradere. Hoc enim et a canone sacro præceptum est, et omni vos offensa liberat: uti scilicet administratio rerum Ecclesiæ testimoniis non careat, ut nulla prorsus ex parte sacerdotio convicii labes aspergatur. ἐκφεύγειν ὑπολήψεις ἐθέλει, τοῖς ἐν τῷ κλήρῳ καταλεγομένοις τήν τε τῶν πραγμάτων οἰκονομίαν, καὶ τὰς ἄλλος ἐκκλησιαστικὰς ἐγχειρίζειν διακονίας. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἱερός κανὼν ἐγκελεύεται, καὶ ὑμῖν τὸ ἀπρόσκοπον προξενεῖ, ὥστε μὴ ἀμάρτυρον εἶναι τὴν τῆς Ἐκκλησίας οἰκονομίαν· καὶ μήτε ἐντεῦθεν, μήτε μὴν ἑτέρωθεν, λοιδορίαν τῇ ἱερωσύνη προστρί βεσθαι. 8. Debet tua pietas, si quis episcoporum vitam η΄. Δεῖ τὴν σὴν θεοφιλείαν, εἴ ποτέ τινι τῶν ἐπιcum morte commularit, omnino nihil ex rebus ip- σκόπων τὸ τοῦ βίου τέλος ἀπέλθοι, μηδὲν μηδαμῶς sius auferre: nec honesto nomine consuetudinis, ἐκ τῶν αὐτοῦ ἀφαιρεῖσθαι πραγμάτων, μηδὲ σεμινα prohibitum rapinæ violentiæ quæ facinus obvelare: ὀνόματι συνηθείας ἐπισκιάζειν τὴν τῆς ἁρπαγῆς καὶ sed universis denuntiare, futurum, ut omnia salva τυραννίδος ἀπηγορευμένην πρᾶξιν· παρεγγυάσθαι conserventur, et secundum ipsius met dispositio- δὲ πᾶσι, σῶα πάντα διαφυλάττεσθαι, καὶ κατὰ τὴν nem qualibet relicta species administremtur: in αὐτοῦ ἐκείνου διάταξιν, οὕτως ἕκαστον τῶν καταprimis quæcunque vel ab illo tempore, quo præ- λιμπανομένων εἰδῶν διοικεῖσθαι· μάλιστα δὲ ὅσα ἡ fectus episcopatui fuerit, acquisiverit; vel ei post- κατὰ τὸν καιρὸν, ὃν προεχειρίσθη, ἐκέκτητο modum a cognatis accesserint. Quod si morte μετὰ ταῦτα ἐκ συγγενῶν αὐτῷ προσετέθη. Εἰ δ᾽ ἐξά subitanea vitam finierit, ne sic quidem facultates πινα τὸ τοῦ βίου τέλος τούτῳ ἐπέλθοι, μηδ' οὕτως ipsius diripi auferrive debent; sed si qui cognati ἀρπαγὴν καὶ ἀφαίρεσιν τῶν προσόντων αὐτῷ πραejus exstent, illis res ipsius propriæ attribuantur: γμάτων γίνεσθαι· ἀλλ᾽ εἰ μὲν συγγενεῖς τούτῳ εἴηsin nulli tales supersint, tunc siquidem inops est σαν, ἐκείνοις καὶ τὰ τούτου ἴδια περιποιεῖσθαι· εἰ ecclesia cui præfuit, atque horum indiga, facul- δὲ μὴ τοιοῦτοί τινες εἶεν, τότε εἰ μὲν ἀπορός ἐστιν tates ejus accipiet: si locuples et opulenta, saltem ἡ κατ' αὐτὸν ᾿Εκκλησία, καὶ τῶν τοιούτων ἐπιδεής, ut in pauperes ejns bona distribuantur, operam Εκείνη καὶ τὰ αὐτῷ προσήκοντα ἀναλήψεται· εἰ δὲ dare debet; non specie quadam dominicæ auctori ἐν εὐπορία καθειστήκει, τοῖς γοῦν πένησι ταῦτα δια tatis et potestatis invadendo, res ipsius auferre. δίδοσθαι παρασκευάζειν, ἀλλὰ μὴ αὐθεντίας τρόπῳ Quippe si quid a vobis ejusmodi tentatum fuerit, καὶ ἐξουσίας ἐπέρχεσθαι, καί τι τῶν αὐτοῦ ἀφαιρεῖ tum id quod ablatum fuerit in duplum restituetur; α σθαι. ὡς εἴγε τοιοῦτόν τι παρ' ὑμῶν τολμηθείη, καὶ tum ipse non exiguum ad tempus excommunicatio- δ ' ἂν ἀφαιρεθείη εἰς τὸ διπλάσιον ἀναστραφήσε nis poenæ subjectus eris. ται, καὶ ἀκοινωνησίᾳ ἐπὶ πλεῖστον αυθυποβληθήση χρόνον. 9. Siquis episcoporum, tibi subditorum, ad altcram vitam commigraverit; pietas tua longe se removens ab omni cupiditate humana, vel potius a simoniaco vitio liberam sese demonstrans, et omni modo atque omnibus viribus gratiam Spiritus sancti minime venalem servans, Deumque solum inspectorem cordium nostrorum intuens, eum hominem ad gradum episcopalem evehere debet, qui testimonia vitæ honestæ, doctrina, ordinis et studii spiritualis habeat, et rite secundum canones electus sit: ut magna illa pontificatus dignitas immunis a cauponatione conservetur, ac tum ipse canonicis sanctionibus non condemneris, tum ille suis probatus hoc modo ad episcopatum propria virtute provehi, liber ab omni sit offensa; nec spirituales in leges impingens, nec inevitabile Dei judicium adversus sese provocans. 10. In omni actione atque tractatione, prorsus a muneribus continere te debes, et certo scire, peccatum quodlibet simplum perpeti supplicium: ad istam Simonis hæresim, duplam in ea deprehenso condemnationem afferre. Quapropter hæc omnino exscindenda venit, ac ne consuetudinibus quidem, θ΄. Δεῖ τὴ σὴν θεοφίλειαν, εἴποτέ τις τῶν ὑπ' αὐτ τὴν τελούντων ἐπισκόπων πρὸς τὴν ἐκεῖθε μενασταίη ληξιν, παντὸς ἀνθρωπίνου ἑαυτὴν μακρύνου σαν ἐλαττώματος, μᾶλλον δὲ τῆς σιμωνιακῆς κακίες ἐλευθεριάζουσαν, καὶ παντὶ τρόπῳ καὶ πάσῃ δυνάμει τὴν τοῦ Πνεύματος θείαν χάριν άπρατον διασώζον σαν, πρὸς μόνον Θεὸν τὸν τῶν καρδιῶν ἡμῶν ἀποβλέπουσαν ἔφορον, τὸν ἐπὶ βίῳ σεμνῷ, καὶ λόγῳ, καὶ καταστάσει πνευματικῇ μαρτυμούμενον, καὶ καν νικώς ψηφιζόμενον, εἰς τὸν ἐπισκοπικὸν ἀνάγειν βι- ᾿θμὸν, ἵνα δὴ καὶ τὸ μέγα τῆς ἀρχιερωσύνης ἀκαπίλευτον συντηροῖτο ἀξίωμα, καὶ αὐτὸς μὲν παρὰ τῆς κανονικῆς θεσμοθεσίας ἀκατάκριτος ἐποφθείης, κἀκεῖνος ἐξ ἑαυτοῦ οὕτω προχειρίζεσθαι τοὺς ἀμφ' αὐτὸν διδασ κόμενος, ἀπρόσκοπος εἴη· μήτε τοῖς πνευματικούς νόμοις προσκρούων, μήτε τὸ ἄφυκτον τοῦ Θεοῦ κρῖμα καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐκκαλούμενος. ι Δεῖ σε ἐπὶ πάσῃ πράξει και μεταχειρίσει παι τάπασι δώρων ἀπέχεσθαι, ἀκριβῶς εἰδότα, ὡς πάτα μὲν ἁμαρτία ἁπλῆν τὴν τιμωρίαν ὑφίσταται· ἡ δὲ τοῦ Σίμωνος αἵρεσις διπλὴν ἐπάγει τῷ ἁλόντι κατα κρισιν. Διὸ δεῖ παντελῶς ταύτην περικόπτειν, καὶ μηδὲ ταῖς λεγομέναις συνηθείαις εἴσοδον καὶ παρVARLE LECTIONES. - testamentum.

εἰσδυσιν ἔχειν. Καὶ γὰρ αἱ λεγόμεναι αὗται συν- Aquas vocant, aditus et fenestra patefacienda est: ήθειαι, φιλαργυαίας συνεισκωμάσασαι νοσήματι, Etenim hæ, quæ dicuntur consuetudines, uti cum οὐδέν ἔλαττον, εἰ μὴ καὶ μᾶλλον εἰς καταδίκην τοὺς avaritiæ morbo irrepserunt, ita non minus quam σῆς ἀρχιερωσύνης, μετόχους αλισκομένους ἄγουσιν, hæc, siquidem non etiam magis, ad condemnatioἐπὶ σεμνῷ προσωπείῳ τῆς Σίμωνος ἐνεργουμένης nem pontifces, qui harum participes facti depreαἱρέσεως. Δεῖ γὰρ κἂν σεμνμ ὀνόματι διαβεβλημένη henduntur, pertrahunt; quando quidem sub honesta πρᾶξις καλυπτηται, καὶ ταύτην παντὶ τρόπῳ ἐκ- larva Simonis hæresis exercetur. Famosum namτρέπεσθαι, καὶ παραιτεῖσθαι, καὶ μᾶλλον τῆς ἀνα- que facinus, licet honesto vocabulo veletur, omni κεκαλυμμένως δηλούσης τὸ τόλμημα· τά τε γὰρ λαν- modo vitandum et aversandum est; adeoque magis θάνοντα τῶν ἑλκῶν, δυσιατώτερά πως εἴωθε τυγχά- etiam, quam id, quod aperte scelus ipsum præ se νειν, καὶ τὰ ὕπουλον ἔχοντα τὴν παρανομίαν, ῥέον fert. Latentia nimirum ulcera difficilius sanari μᾶλλον ἢ καὶ τὰ πρόδηλα τῶν ἀτοπημάτων εἰς τοὺς solent, et absurda facinora, quibus inest subdola πολλοὺς καταφέρεται. Οὔτε οὖν ἀπὸ δίκης οὔτε quædam nequitia, longe se facilius in vulgus insiχρηματικῆς, οὔτε ἐγκληματικῆς τοσύνολον λαμβά- nuant, quam quæ manifesta sunt. Ut ergo nec litis νειν, μετὰ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐξουσίας διαταττό· causa, vel civilis, vel criminalis, in universum aliμεθα, οὔτε ἀπὸ προχειρίσεως ἡγουμένου, ἢ ἀρχιμαν- quid accipias, interveniente Spiritus sancti potestate δρίτου, ἢ ἐξάρχου οὔτε μὴν ἀπὸ προβολῆς οἰκονή- mandamus: nec item propter abbatis, vel archiμου, ἢ μειζοτέρου, οὐδέ γε (τὸ φρικωδέστερον) ἀπὸ mandritæ, vel legati præfectionem, imo neχειροτονίας διακόνου, ἢ πρεσβυτέρου, ἢ ἐπισκόπου, quidem propter institutionem æconomi, vel majoοὐδαμῶς οὐδὲ καθ' οιονδήποτε τρόπου, οὔτε πρὸ τῆς ris; quod horribilius denique, non propter ordiχειροτονίας οὔτε μετὰ τὴν χειροτονίαν προσῆκε nationem diaconi, vel presbyteri, vel episcopi, λαμβάνειν. Τοῦτο γὰρ, οἶμαι, καὶ τοῖς ἀπείρως ἔχουσι quidquam prorsus ullo modo, nec ante ordinatioπερὶ τοὺς κανόνας τοὺς θείους, κατάδηλον ἐμφανίζει nem, nec post ordinationem sumere convenit. Hoc τὴν ἀτοπίαν· διὸ δεῖ παντάπασιν ἐν πᾶσι τοῖς εἰρη- enim quam sit absurdum, ut equidem arbitror, μένοις, καὶ τοῖς, ὡς εἰκὸς, παραλελειμμένοις, αθώους eliam sacrorum canonum imperitis est manifestum. τὰς χεῖρας φυλάττοντα, καὶ πρό γε τῶν χειρῶν τοὺς Quapropter omnino in omnibus indicatis, et iis, λογισμούς, οὕτω τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης μεταχειρ!- quæ fortassis omissa sunt, manus puras servans, ζεσθαι νόμον, εἰδότα καὶ πεπεισμένον, ὡς ὁ ταύτης et quidem ante manus, ipsas cogitationes; ita sciπαρορῶν τὰς ἐντολὰς καὶ προστάγματα, οὐχ ἡμετέ- licet muneris pontificii legem subire debes, et ρας παραινέσεις ἀθετεῖ, ἀλλὰ τῶν θείων καὶ ἱερῶν certa cum animi persuasione scire eum, qui hasce κανόνων ὑπερόπτης γίνεται, καὶ τὴν ἐκ τούτων οὐκ præceptiones atque mandata flocci faciat, non adἐκφεύξεται καταδίκην. Διὸ καὶ τὸν λεγόμενον ἐν- monitiones nostras nihili facere: sed divinorum θρονισμὸν οὐ τῷ χειροτονοῦντι (μή γένοιτο), ἀλλὰ sacrorumque canonum contemptorem esse, nec τοῖς ἐνδεεστέροις τῶν κληρικῶν, ἢ καὶ τοῖς ἐκκλησιαστι- condemnationem ab eis irrogandam effugiturum. κὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν τελοῦσι, κατὰ ἀναλογίαν τῆς ἐκ- Atque hanc ob causam statnimus, ut inthronismus κλησιαστικῆς εὐπορίας διοριζόμεθα δίδοσθαι. Εὐπόρου γὰρ quem vocant, non ei, qui ordinat episcopum τῆς ἐπισκοπῆς καθισταμένης, εὐεργεσίας μέρει τοὺς (absit ut hoc fat), sed pauperibus clericis, vel ὑπηρετοῦντας ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς διακονίαις, ἀπορώ- alio quodam ecclesiastico munere fungentibus raτερον τὸν βίον κεκτημένους, δωροφορεῖσθαι ἐκεῖθεν εὐ- tione facultatum ecclesiasticarum habita, detur. δόλως ἀπείργομεν. Quippe si locuples sit episcopatus, nequaquam prohibemus, quominus in eos, qui ministeriis ecclesiasticis inserviunt, et inopem vitam traducunt, velut ex beneficentia, munuscula quædam conferantur. ια΄. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν πρὸ πάντων καὶ μετὰ πάντων τοῦ τῆς φιλοχρηματίας καὶ πλεονεξίας πάθους καθαρὰν ἑαυτὴν συντηρεῖν, τοῖς οἰκείοις ἐπαρκουμένην· καὶ μήτε τρόπῳ τινὶ τὰ ἀλλότρια οἶκειοποιεῖσθαι, μὴ δουλικοῖς ἐπιτάγμασι κατατρύ- " χειν τὸ ὑποχείριον, ἢ βαρυτάταις ἐπιτιμήσεσι τοὺς μὴ ὑπείκοντας ἀνταμύνεσθαι, ἵνα τοῖς ἔργοις, και τὸ τῆς ἱερωσύνης κοσμῆται ἀξίωμα, καὶ αὐτὸς εἴης θεϊκῆς ΤΕ καὶ ἀνθρωπίνης ἀνώτερος κατακρίσεως. ιβ΄. Δεῖ σε πᾶσιν ἀκρίβειαν ἐν τοῖς κανονικοῖς ἅπασι καταβάλλεσθαι πράγμασιν· ἐγκαλούντων τέ τίνων, καὶ παράβασιν αὐτῷν προτεινόντων, ἐπιμεHoc est, vicarii, sive suffraganei. 11. Debet tua pietas ante omnia, et inter omnia, se ipsam ab avaritiæ vitio puram et immunem servare suisque facultatibus esse contenta; neque ullo modo res alienas iuvadendo sibi vindicare, neque servilibus imperiis subditos affligere, vel penis gravissimis non obsecundantes vicissim ulcisci: quo scilicet abs te sacerdotii dignitas factis ornetur, atque etiam ipse tum divinæ, tum humanæ coudeninationi nequaquam sis obnoxius. 12. In omnibus rebus, ad canones spectantibus, accurationem summam adhibere debes, et ubi quidam accusationes instituunt, et in canones peccaNOTÆ. Sportula quasi quædam, quæ pendebantur ab episcopo, cum in solium collocabatur.

tum esse praetendunt, rem omnem investigatione λεστέρα εξετάσει διερευνῶν, καὶ τὴν διόρθωσιν τῶν diligenti perscrutari, et quæ commissa sunt, ita ἡμαρτημένων ποιεῖσθαι· ἴσῃ μὲν τῇ εὐνοίᾳ ἀμφοτέcorrigere: ut pari quidem benevolentia partis ρων μερῶν τοὺς λόγους διευκρινούντα, τῇ στάθμῇ δὲ utriusque rationes expendas, at observationum ca- τῶν κανονικῶν παρατηρημάτων επόμενον, καὶ τούτοις nonicarum lancem sequaris, iisque singula dirigas ἕκαστα διευθύνοντά τε καὶ περαιούμενον. et finias. 13. Debet tua pietas sacris cimeliis maximam ιγ΄. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν τοῖς ἱεροις κειμηλίοις adhibere curam atque providentiam, ut ea scilicet μεγίστην καταβάλλεσθαι πρόνοιαν, ὥστε ταῦτα εἰς ad ornamentum ecclesiæ detrimenti omnis expertia κόσμον τῆς Ἐκκλησίας ἀσινῇ διασώζεσθαι, ἢ καὶ conserventur, vel incrementum quoque, si feri αὔξησιν, εἰ οἷον τέ ἐστιν, ἐπιδέχεσθαι· τά τε ἄλλα possit, capiant: itidemque cætera prædia, quæ ad ἀκίνητα κτήματα, ὅσα γε εἰς τὴν τῆς ᾿Εκκλησίας usum ecclesiæ conferunt, non alienata servare: συντελεῖ χρείαν, ἀνεκποίητα συντηρεῖν· τά τε ἐμquæ nonnullis emphyleutico jure concedi solent, φυτευτικοῖς δικαίοις ἐγχειριζόμενά τισι, μετὰ τῆς cum nostro consensu administrare: quidquid inde ἡμετέρας γνώμης οικονομεῖν· καὶ τὸ ἐντεῦθεν ἐραcolligitur, ad Ecclesia stabilimentum expendere. νιζόμενον εἰς τὴν τῆς Ἐκκλησίας προσδαπανών Nam et sacer ille canon apostolorum sic ait: «Cujus– ἐπισύστασιν. Καὶ γὰρ καὶ ὁ ἱερὸς τῶν ἀποστόλων libet gentis episcopi scire debent, qui sit eorum κανὼν οὕτω φησί· «Τοὺς ἐπισκόπους παντὸς ἔθνους, primas: neque supervacaneum quidquam absque εἰδέναι χρὴ τὸν ἑαυτῶν πρῶτον, καὶ μηδὲν περιττὸν illius sententia facere.» Idem habita quoque Vene- ἄνευ τῆς ἐκείνου πράττειν γνώμης.» Τὸ αὐτὸ δὲ thalis sancta synodus affirmans, decrevit: «Ne quis καὶ ἡ ἐν Βενεθάλοις ἁγία σύνοδος διαβεβαιοῦσα, ἐκύ metropolitanus et episcopus quidquam agal absque ρωσεν·. Ως μητροπολίτην ἅπαντα καὶ ἐπίσκοπον illo qui thronum apostolicum gubernal. Quin μηδὲν χρῆναι πράττειν, ἄνευ τοῦ τὸν ἀποστολικὸν etiam canonis alterius hæc verba sunt: «Similiter θρόνον ιθύνοντος.» ᾿Αλλὰ καὶ ἕτερος ἱερὸς κανών placuit, ut presbyteri præter sententiam episcopo- ωδέ φησιν· «Ομοίως ἤρεσεν, ὥστε τοὺς πρεσβυτέρους rum suorum, ejus ecclesia, ad cujus sacerdotium παρὰ γνώμην τῶν ἰδίων ἐπισκόπων πρᾶγμα μὴ πιο ordinati sunt, rem minime distrahant.. Quo etiam πράσκειν τῆς Ἐκκλησίας, ἐν ᾗ καθιέρωνται.» Ον modo non licet episcopis ecclesiæ prædia distra- τρόπον καὶ τοῖς ἐπισκόποις οὐκ ἔξεστι πιπράσκειν here, ignorante synodo. χωρία τῆς ἐκκλησίας, ἀγνοούσης τῆς συνόδου. 14. Debet tua pietas, si quem ejus abbatem rebus humanis excedere contingat, primum quidem res c eas, quæ apud ipsum existunt, ad ejus functionem scilicet spectantes, vel etiam si quæ exstant aliæ, citra ullam innovationem omni modo servare; neque consuetudinis prætextu nefario, manus injustas eis inferre. Deinde vero eum, cui testimonium pietatis et prudentis monachi tribuunt, ad hujus praefectura gradum provehere: nullis scilicet donis intervenientibus, quæ capi citra periculum pontifcis nequeunt; et ei, qui ea dedisse depræhensus fuerit, absque commiseratione pcnam canone decretam afferunt. « ιδ΄. Δεῖ τὴν σὴν θεοφίλειαν, εἴποτέ τινι τῶν ἀμφ' αὐτὴν ἡγουμένων ἡ ἀπὸ τῶν ἐντεῦθεν ἔξοδος γένηται, πρῶτα μὲν τὰ τούτῳ προσόντα, ὅσα γε εἰς ὑπηρε σίαν ἐτέλει, ἢ εἰ καί τινο ἄλλα πρόσεστιν, ἀκαινοτόμητα κατὰ πάντα τρόπον τηρεῖν, καὶ μὴ τῷ τῆς συνηθείας παρανόμῳ προσχήματι χείρας αὐτοῖς ἐπιβάλλειν ἀδίκους. Επειτα δὲ τὸν ἐπ᾿ εὐλαβείᾳ καὶ συνέσει παρὰ τῶν μοναχῶν μαρτυρούμενον, εἰς τὸν τῆς ἡγουμενείας βαθμὸν προχειρίζεσθαι· δίχα δη λονότι λημμάτων, ἃ καὶ τῇ ἀρχιερωσύνῃ κίνδυνον ἐπάγει, καὶ τῷ ἁλόντι τὴν ἐκ τοῦ κανόνος ἀσυμπαθῶς ἄμυναν ἐπιφέρει· 15. Exhortandi sunt, quibus tradita monachorum ιε΄. Χρὴ τοῖς τὴν ἐπιστασίαν τῶν μοναχῶν ἐγχει est praefectura, ut eis qui solitariam ad vitam acce- ριζομένοις παρεγγυᾷν, τῷ νενομισμένῳ χρόνῳ καὶ dunt, interveniente consueto tempore atque explo- τῇ προσηκούσῃ δοκιμασία τοὺς τῷ μονήρει βία ratione debita, tribuat habitum angelicum, et plene προστιθεμένους, του τε ἀγγελικοῦ καταξιούν σχή tondeat: quo per exercitationem diuturnam mores ματος, καὶ τὴν τελείαν ἀπόκαρσιν ποιεῖσθαι· ὅπως eorum perspiciantur, atque habitum consecuti, ἂν τῇ χρονίᾳ γυμνασίᾳ καὶ ὁ τρόπος αὐτῶν ἔμφανής constantes in bono permaneant. εἴη, καὶ αὐτοὶ πάγιοι πρὸς τὸ καλὸν τούτου τυχόντες διαμένοιεν. 16. Cum alia solitariæ vitæ convenientia, secundum sanctiones Patrum regulare debes: tum senes et castos ennuchos quarere, qui mulieribus in semneis sacram institutionem ad intelligenda mysteria suscipiant: ex iisdem tum commercia promiscuasque turbas hominum mundanoruin tollere, tum duplorum (quæ vocant) monasteriorum ις'. Δεί σε τά τε ἄλλα τῇ μοναδικῇ πολιτείς ἁρμόδια, κατὰ τοὺς πατρικούς κανονίζειν θεσμούς, καὶ γηραιοὺς καὶ σώφρονας ευνούχους ἐν τοῖς γυναικείοις σεμνείοις τὴν θείαν ἐπιτελεῖν μυστ αγωγίαν ἐπιζητεῖν· καὶ ἐκκόπτειν μὲν ἐκεῖθεν τὰς ἐπιμιξίας καὶ ἀναφύρσεις τῶν κοσμικῶν, ἀποδιιστῶν δὲ τὰς τῶν λεγομένων διπλῶν μοναστηρίων, Hoc est, locis ad exercitationes graves et bonestas destinatis.

εἴπερ εἰσὶ κατὰ τὸν τόπον, συναφείας τε καὶ παρα- siquidem eo loci sint, conjunctiones et nefarias νόμους συνδιατριβάς. Οὕτω ταῦτα. Καὶ εἴ τι ἕτερον ὅ τε καιρὸς καὶ ἡ χρεία προβάλλοιτο, μετὰ τῆς ἐπαινετῆς καὶ προσηκούσης καὶ θεοφιλούς σπουδῆς ἐκπληρῶν, πάσης μὲν λαβῆς καὶ καταδίκης ἐξαιρεθήσῃ· εἰς κόσμον δὲ τῶς Ἐκκλησίας, καὶ δόξαν του τὸ οἰκεῖον αἷμα ὑπὲρ αὐτῆς ἐαχέαντος, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, ὀφθήσῃ· ὅπερ καὶ ἐλπίζομεν καὶ εὐχόμεθα· καὶ μετὰ μεγάλων τῶν ἐλπίδων εἰς τὴν ἐναποκειμένην τοῖς ἁγίοις παραπεμφθήσῃ μακαριότητα. ἔνθα πάντων ἡ προσδοκωμένη κατάπαυσις γένοιτο, ἐκ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Οτι αὐτός ἐστι τῶν ἀγαθῶν δοτήρ καὶ πληρωτής, και αὐτῷ πρέπει τιμὴ καὶ δόξα, νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. • Ένταλμα διδόμενον τοῖς ἐξάρχοις.» α΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειεν, τὴν ἐπιστασίαν καὶ πρόνοιαν τῶν πατριαρχικών μοναστηρίων παρὰ τῆς ἡμῶν μετριότητος ἀναδεδεγμένην 69, μετὰ τῆς ἐπαινετῆς συνειδήσεως πολλήν ἀναλαβεῖν ἐπιμέλειαν καὶ σπουδήν, ὡς οὐχ ἡμῖν μόνον τὸν περὶ τούτων λόγον ὀφείλουσαν ἀποδοῦναι, ἀλλά γε καὶ πρὸ ἡμῶν τῷ πάντων ἐφόρῳ Θεῷ καὶ μήτε πρὸς χάριν, μήτε πρὸς ἔχθραν, μήτε πρὸς δῶρον, μήτε πρὸς παράκλησιν, μήτε πρὸς ἄλλο τι τῶν ἀνθρωπίνων ἀποκλίνουσαν, μεταχειρίζεσθαι τὴν τοιαύτην διακονίαν· ἀλλὰ κατὰ τοὺς κανονικούς θεσμούς πάντα πράττειν, καὶ κατὰ τὴν ἡμετέραν διαταγήν, ἀνεπαχθῶς τε καὶ ἀβαρῶς τὴν περίοδον ποιεῖσθαι, ὅτε χρεία καλεῖ· ἵνα μὴ τῷ πλήθει καὶ τοῖς πλείοσιν ἀva-C λώμασιν, ἔτι δὲ καὶ τῇ ἀκαίρῳ ἐπιδημίᾳ, ἀντὶ τῆς μελλούσης ὠφελείας, ἤδη παροῦσάν τε καὶ ἐνεργοῦσαν τὴν βλάβην αὐτοὺς ἐνορῶσι καταλαμβάνουσαν. Καὶ γὰρ εἰ σωματικήν τινα ἐκ τῆς σῆς παρουσίας συν αίσθονται βλάβην, οὐδὲ τὴν ψυχικὴν ἐπαγγελλομένῳ πιστεύσουσι σωτηρίαν. Καὶ πρός γε τούτοις ἐκ πάτης δωροληψίας 70 καθαρὰν αὐτὴν καὶ ἀμόλυντον διατηρήσεις· καὶ μήτε ταῖς λεγομέναις συνηθείαις όπωςδήποτε καταχρανθῆναι, μήτε ἑτέροις πρόσκομμα γενέσθαι· οὐ γὰρ ἡ σεμνότης τοῦ ὀνόματος τὴν δυσσέβειαν αποσκευάζει τῆς πράξεως· ἀλλὰ τὸ παράνομον τοῦ πραγματος, καὶ τῆς ὀνομασίας ἐκκακίζει τὴν δεξιότητα. Καὶ γὰρ ὁ ἑτέρους δικαιοπραγείν νο μοθετῶν, αὐτὸς καὶ τῆς τοῦ ἀδικεῖν ὑπολήψεως και θαρὸς ὀφείλει καθίστασθαι, Εἰ μέντοι παρὰ τὰ ἐγγράφως σοι διατεταγμένα (δ μή γένοιτο, μηδὲ δώῃ Κύριος) ἄλλο τι διαπραχθείη, καὶ παράβασις τινος τῶν παραγγελμάτων ἐπιτολμηθείη, μάλιστα δὲ εἰ συνηθείας ἢ αὐτὸς, ἢ ἕτερός τις τῶν συνεπομένων σοι ἀπαιτῶν φωραθείη, ἢ ἄλλην τινὰ ζημίαν ἐπιφέρων τοῖς ἐπὶ ἀπαλλαγῇ ζημίας ψυχῆς τε καὶ σώματος ὑποδεχομένοις τὴν σὴν εὐλάβειαν· ὅστις οὖν τῷ τοιούτῳ νοσήματι ἀλους φωραθείη, ἐξ αὐτῆς ἐκείνης τῆς παρανόμου πράξεως ἔστω γινώ60 al. δεξαμένην. 70 δωσοληψίας. Vicariis sive suffraganeis. conversationes removere. Atque hæc quidem in hunc modum. Quo si quid aliud tibi vel ipsum tempus, vel necessitas offerat, id si laudabili, decente, religioso studio perficies, omni temet repræhensione et condemnatione exines, Ecclesia ornamento eris, gloriæ Christi veri Dei nostri, qui sanguinem pro Ecciesia suum profudit, servies (uti futurum speramus et optamus), cum magna spe denique ad illam sanctis repositam beatitatem ablegaberis: ubi requies exoptata contingat universis, in Christo Jesu Domino nostro: quoniam ipse bonorum largitor est et absolutor; cui par est tribui honorom atque gloriam. nunc et saculis infinitis. Amen. Manlatum quod legatis dari solet. 1.Debet tua reverentia,quæ præfecturam el curationem patriarchalium monasteriorum a nostra mediocritate nacta est, cum laudabili conscientia multum diligentiæ ac stulii suscipere, uti quæ uon solum nobis horum debeat rationem reddere, verum etiam ante nos, inspectori omnium Deo: ac neque gratiam neque inimiciliam, neque donum, neque preces, neque quidquam aliud in rebus humanis respiciendo, minisicrium ejusmodi obire: sed omnia secundum canonicas leges, et mandatum nostrun agere, citraque gravamen et onus aliquod aliorum, visitationis munere defungi, cum usus postulat: ne scilicet illi propter comitum multitadinem, et majores sumptus, atque etiam propter importunum adventum, futuri commodi loco, praesens et urgens damnum se videant percipere. Quippe si corporale quoddam ex præsentia tua detrimentum sentiant, nec animi salutem pollicenti tibi fidem habituri sunt. Praeterea te purum et impollutum ab omni captatione munerum perpetuo servabis, ac neque consuetudinibus quas vocant, nullo modo contaminaberis; neque alius offendiculo eris. Non enim vocabuli honestas impietatem facti excusat; sed rei sceleritas, ipsius eliam appellatiouis bonitatem deminuit. Nimirum qui præcipit alliis, ut juste se gerant eliam ipse vel ab omni suspicione injuriæ purus esse debet. Enim vero si præter hæc injunct. tibi per Scripluram (quod absit, neque Dominus fieri permiserit) diversum quiddam fuerit actum, et alicujus ex his mandatis altentata violatio; maxime, si consuetudines vellemetipsum exigere, vel alium quemquam ex comitibus tuis compertum fuerit; aliudve detrimentum quoddam eis inferri, qui reverentiam tuam excipiunt eo nomine, ut animi corporisque damnis liberentur: quisquis igitur in hujusnodi vitio deprehensus fuerit, ob hoc ipsum nefarium facinus, sciat, primum quidem se sacris a mysteVARIÆ LECTIONES. NOTÆ.

riis arceri, et ab ecclesiastico repelli conventu: deinde mox etiam futurum, ut ab eo poena quoque civilis exigatur. Nam qui sanctiones et leges ecclesiasticas contemnit, neque formidabile putat earum supplicium, ipsemet sese poenis civilibus subjicit. His a nobis in exordio collocatis, ad ipsius ministerii mandatum procedat oratio. Ασκων, ὡς πρῶτα μὲν τῶν θείων ἀπείργεται μυστη ρίων, καὶ τῆς εκκλησιαστικῆς ἀπελαύνεται συν όδου· οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ τὴν πολιτικὴν ἀπαιτηθήσεται δίκην. Ὁ γὰρ ἐκκλησιαστικούς παρορῶν θεσμούς καὶ νόμους, καὶ μὴ φοβερὰν ἡγού μενος τὴν ἐκείνων δίκην, αὐτὸς ἑαυτὸν ταῖς που λιτικαῖς εὐθύναις καθυποβάλλει. Τοῦτων ἡμῖν ἐν προοιμίοις τεθέντων, πρὸς τὸ τῆς διακονίας ἐπίταγμα ὁ λόγος χωρείτω. 2. Debet reverentia tua sacrorum monasteriorum præfectos, qui superbo quodam contemptu et arrogantia reliquos erga solitarios utuntur, oralione et admonitionibus efficere modes os et humiles; atque erudire, ut monachus pro suis membris agnoscant; neque duntaxat eorum animas p pro suis viribus sed corpora quoque cura sua complectantur: et agere debet omnia, quæ momenti alicujus sunt, cum eorum consilio: communem cum eis victum, cum cætera vivendi ratione habere: cuncta immobilia non alienata servare, quique percipiuntur ex eis fructus manifestos omnibns facere, et idonec administrare; ut ex eis greges ipsorum in bono statu conserventur, atque ipsi monachi causa nihil habeant adversus magistros suos atque doctores. 3.Debet reverentia tua vitam monasticam exercentes, qui pastori suo noluntobtemperare sed ordini solitario contraria incedunt via et reliquæ multitudini offendiculo sunt, obsequentes et morigeros efficere, et oratione ac spiritualibus instructionibus G eos cbedientia domini docere atque ita formare, ut ex dignitate professionis suæ se gerant; neque voluntatibus suis obsequendo, neque rebus propriis, sive peculiis (quæ vocant) curam adhibendo: uti facitis aversationem vitæ Lrrena asserentes, a commissis peccatis liberationem inveniunt, et bonorum in omnem æternitatem durantium participes fiant. 4. Debet reverentia tua controversias, quæcunque monachorum adversus abbates, et vice versa abbatum adversus monachos incidunt, tum investigare, tum dissolvere justitiæque auxilium adhibendo, recte componere: offensam omnem de medio tollere, vicissimque paeatum reducere slatum: vivendi denique rationem in eis plantare, quæ religiosos homines deceat. 5. Debet reverentia tua monachos, qui de via recla deflectunt, et inobedientia laboranterga sibi præfectos, ac peccatum ad mortem coinmitunt, uti divinus ille Joannes loquitur, pro quibus preces et obsecrationes vim magnam habent hos ergo velut orationi doctrici non obtemperantes, penis convenientibus subjicere debet; uti per eas castigati, ad salutem facientia discant; alque alii per castigationem magis sobrii spiritualem ad culturam reddantur. β'. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν τοὺς ἐπιστατεῖν ἱερῶν φροντιστηρίων λαχόντας, ὑπεροψία δὲ καὶ ἀλαζο νείᾳ πρὸς τοὺς λοιπούς χρωμένους μονάζοντας, με τρίους καὶ ταπεινόφρονας λόγῳ καὶ παραινέσεσιν ἀπεργάζεσθαι, καὶ ὡς μέλη οἰκεῖα τους μοναχοὺς ἐκπαιδεύειν ἡγεῖσθαι, μή μόνον τῶν ψυχῶν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν σώματων ὅση δύναμις κηδομένους πάντα δὲ πράττειν τὰ καιριώτατα 70', μετὰ τῆς αὐ τῶν γνώμης, κοινήν τε τὴν ἐστίασιν, καὶ τὴν ἄλ λην δίαιταν ἔχειν, τά τε ἀκίνητα πάντα ἀνεκποίητα τηρεῖν, καὶ τὰ καρποφορούμενα δῆλα καθιστών ἅπασι, καὶ δεόντως ταῦτα μεταχειρίζεσθαι, ὡς ἂν ἐκ τούτων τά τε ποίμνια αὐτῶν εὐσταθῇ, καὶ αὐτοὶ ἀπροφάσιστοι εἶεν πρὸς τοὺς αὐτῶν καθηγητάς τε καὶ διδασκάλους. γ΄. Δεῖ τήν σὴν εὐλάβειαν τοὺς μὴ πειθαρχειν ἐθέλοντας τῷ ἑαυτῶν ποιμένι μονάζοντας, ἀλλ᾽ ἀπὸ εναντίας της μοναδικῆς βαδίζοντας τάξεως, καὶ πρόσω κομμα τῇ λοιπῇ γινομένους πληθύϊ, τούτους εν πειθεῖς καὶ εὐγνώμονας ποιεῖσθνι, καὶ τὴν τοῦ Κυ ρίου ὑπακοὴν ἐκπαιδεύειν λόγῳ καὶ πνευματικαίς εἰσηγήσεσιν, ἀξίως παρασκευάζων 71 τοῦ ἐπαγγέλο ματος πολιτεύεσθαι, μήτε θελήμασιν οἰκείοις ἀκου λουθοῦντας, μήτε τῇ ἰδίᾳ κτήσει ἢ τοῖς λεγομένοις πεκουλίοις προσέχοντας· ἵνα δὴ τοῖς ἔργοις τὴν τοῦ βίου ἀποφυγήν βεβαιούμενοι, τῶν ἡμαρτημένων εὕροιεν τὴν ἀπαλλαγὴν, καὶ τῶν διαιωνιζόντων μετ τάσχοιεν ἀγαθῶν. δ΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν πρὸς τοὺς ἡγουμέ νους παρὰ τῶν μοναχῶν, καὶ αὖ πάλιν παρὰ τῶν ήγουμένων πρὸς τοὺς μονάζοντας γινομένας δια φορὰς, ἐρευνᾶν τε καὶ διαλύειν, καὶ τῇ δικαιοσύνῃ βοηθῷ χρώμενον, πρὸς τὸ δέον ῥυθμίξειν. Καὶ πᾶν μὲν σκάνδαλον ἐκ μέσου ποιεῖσθαι, πᾶσαν δὲ ἀντεισ φέρειν εἰρηναίαν κατάστασιν, καὶ τὴν ὁσίοις πρέπουσαν ἐμφυτεύειν τούτοις διαγωγήν. ε΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν τοὺς τῆς εὐθείας ἐκε τρεπομένους μονάζοντας, καὶ ἀνηκοίαν μὲν πρὸς τοὺς προεστῶτας νοσοῦντας, τὴν πρὸς θάνατον δὲ ἁμαρτίαν ἐργαζομένους, ὡς ὁ θεσπέσιος Ιωάννης φησίν, ὑπὲρ ὧν εὐχὴ καὶ παράκλησις μεγάλην ἰσχὺν ἔχει, τούτους ὡς μὴ πειθομένους λόγῳ διδα σκαλικῷ, ταῖς ὀφειλομέναις καθυποβάλλειν ἐπιτιμήσεσιν, ὡς ἂν ἐντεῦθεν παιδαγωγούμενοι, τὰ σώ ζοντα μάθοιεν, καὶ ἄλλοι τῷ ἐκείνων σωφρονισμῷ νηφαλεώτεροι περὶ τὴν πνευματικήν εὑρίσκοιντο ἐργασίαν. 70° καιριώτερα. 71 καὶ ἀξίως παρασκευάζειν.

5΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν ἐντείλασθαι, τοῦ τὸ ἱερὸν ἅπαντας ἐκμανθάνειν ψαλτήριον τοὺς ἐν τῷ μοναχικῷ σχήματι καταλάγομένους, καὶ μὴ δούλων ἀθλίων λόγον ὑπέχειν, καὶ τὸ πᾶν ἀναλίσκειν εἰς τὴν τῶν γηΐνων ἐργασίαν, διὰ τὴν ἀκρισίαν τῶν καθηγουμενευόντων, ἢ παρακοὴν τῶν καθυποτατομένων, καὶ ἄκηδίαν. ζ΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν παρεγγυάν, ἀναζητεῖν τοὺς ἠγουμένους τοὺς λειποτακτοῦντας, μοναχούς, καὶ εἰς τὴν οἰκείαν αὐτοὺς ἐπαναστρέφειν ὑποταγήν· τοὺς δὲ μὴ βουλομένους τοῦτο ποιεῖν, εἴγε εὐλόγως, πα ραδιδόναι ἐν ἑτέροις μοναστηρίοις εἰς εὐλαβεῖς καὶ τὸν θεῖον φόβον διδάσκειν δυναμένοις ἡγουμένους. Διδακτικὸς 72 γὰρ ἐστιν ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος, καθώς φησιν ὁ Προφήτης • Δεῦτε, τέκνα, ἀκούσατέ μου. Φόβον Κυρίου διδάξω ὑμᾶς. η΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν τοὺς ἐν γυναικείοις μου ναστηρίοις τὴν ἱερὰν ὀφείλοντας ἱερουργίαν ἐπιτελεῖν, γηραλέους είναι προτρέπεσθαι, καὶ εὐνούχους· ἵνα μὴ διασύρηται ἡ τῶν παρθένων ὑκόληψις ὑπό τῶν αἱρουμένων διπλοιδορεῖν τοὺς πλησίον. θ΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν ἐντέλλεσθαι τοῖς ἡγου μένοις, τοὺς ἐν ἑτέροις μοναστηρίοις τάς τε συνθήκας καὶ ἐξαγορεύσεις ποιησαμένους, ἄνευ γνώμης τοῦ ἀποκείραντος μη προσδέχεσθαι, ἀλλὰ σπουδῇ πάσῃ κεχρῆσθαι πρὸς τὸ πείθειν αὐτοὺς εἰς τὴν οἰκείαν παλινδρομεῖν μονήν. Τοὺς δὲ τοῦτο παραλόγως κατατολμώντας ποιεῖν, ἐπιτιμᾶν καὶ ἀφορίζειν, ὡς ἐξίσου τοῖς ἀνδραποδισταῖς ἁμαρτάνοντας. ι΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν τοῖς ἡγουμένοις πρασ τάττειν, τῶν ὑποτεταγμένων διακωλύειν τὰς ἐν ταῖς πόλεσι πρόδους, πᾶσάν τε προσπάθειαν συγγενῶν καὶ φίλων, καὶ τὰς λεγομένας συντεχνίας τέλεον ἐκκόπτειν· ἔτι γε μὴν καὶ τὰς μετὰ γυναικῶν δικ:- τας καὶ ἀναφύρσεις. Οὐ γὰρ μοναδικῆς ταῦτα καθ εστήκασι τάξεως σύμβολα. 6. Percipere tua reverentia debet, ut quotquot habitus monastici cætibus aggregantur, sacrosanctum psalterium ediscant, nec illorum infelicium servorum culpæ fiant ad fines, neque totum in rerum terrestrium culturam expendant, propter imperitiam præfectorum, vel inobedientiam et socordiam subditorum. 7. Monere tua reverentia debet, ut abbates eos monachos perquirant qui ordinem deserunt, atque ipsos ad obedientiam suam reducant: qui hoc recusant facere, siquidem ex certa ratione, in alia tradant mona-teria religiosis quibusdam abbatibus, qui timorem divinum docere possint. Nam Dei metus omnino quiddam est ejusmodi, quod tradi docendo possit, quemadmodum Vates ait: Adeste, filii, audite me: timorem Domini docebo vos. 8. Auctor esse reverentia lua debet, ut qui mulieribus in monasteriis sacram obire debent functionem, senes sint et eunuchi, ne virginum existimatio laceretur ab iis, quibus volupe est proximos conviciis proscindere. 9. Debet tua reverentia mandare abbatibus ut eos, qui aliis in monasteriis pacta convenia el confessiones fecerunt absque illius sententia, qui capillos eorum totondit, non admittant: sel omnem adhibeant diligentiam atque studium, ut ipsis persuadeant, quo suam ad mansionem recurrant. Eos vero qui præter rationem admittere lales audent, punies atque segregabis, veluti par cum c plagiariis crimen committentes. ια΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν προτρέπειν πάντας, νηστείαις καὶ δεήσεσι κατὰ τοὺς πατρικοὺς καὶ πνευματικούς τύπους σχολάζειν, μὴ τὸν χυδαῖον βίον μεταδιώκειν· τοῦτο μὲν ὑπὲρ τῆς αὐτῶν, τοῦτο δὲ καὶ ὑπὲρ τῆς τοῦ κοινοῦ σωτηρίας· τοῖς τε ἐνδεέσιν ὅση δύναμις τὰ δέοντα εὐαγγελικῶς ἐπιχορηγεῖν, εἰς πλείονα τῶν ψυχῶν αὐτῶν εξόδωσιν. τε καὶ περιποίησιν. ιβ΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν διαμαρτύρασθαι πᾶσιν, ο φροντιστηρίων ἐπιμελεῖσθαι ἐτάχθησαν ἱερῶν, τοῦ μὴ ἀποκείρειν μοναχοὺς ἢ μοναστρίας πρὸ τριετους δοκιμασίας, καὶ τότε ἀποκείρειν τοὺς μὲν ἄῤῥενας ἀπὸ πεντεκαιδεκαετούς χρόνου· τὰς δέ γυναῖκας, ἀπὸ ἑπτακαιδεκαετούς. Τοῦτο γὰρ τοῖς πατρικοῖς διατυπούται θεσμοῖς. Τὸ γὰρ παρὰ ταῦτα γινομένου, συγχύσεως καὶ ταραχῶν ὡσταπολλὰ τε!- κνυται αίτιον. γ΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν ἅπασι ποραινεῖν, οἷς 10. Abbatibus reverentia tua præcipere debet, ut sibi subditorum per urbes in publicum prodeuntium obambulationes prohibeant, atque omnem in eis erga cognatos et amnicos propensionem. quasque compaternitate vocant et conversationes alque promiscua cum mulieribus commercia,. penitus exstirpent. Non enim hæ monastici sunt ordinis tesseræ. 11 Exhortari reverentia tua debet omnes,utjejuniis atque precibus secunduin patritos et spirttuales rilus vacent, non vitæ vulgaris vestigia sequantur: allerum propter suam, alterum propter communem aliorum utilitatem: utque pro viribus, secundum illud evangelicum præceptumn, indigentibus neces saria suppeditent, ad majorem animarum prosperitatem et acquisitionem. 12 Debet tua reverentia conlestari ad universus, qui sacrorum ut phronisteriorum curam habeant, ordinati sunt, ne monachos aut monastrias anle triennii londeant explorationem; quo præterito, mares quidem post decimum quintum ætatis annum tondeant: feminas, vero post decimum septimum. Hoc enim patritis est sancitum legibus. Nam quod præter hæc fieri contingit, plerumque confusionis et turbarum causam esse constat. 13. Debet reverentia tua monereuniversos, quiVARIE LECTIONES. 72 διδακτός.

bua animus est sacra phrontisteria de novo struere, ή γνώμη πρὸς τὸ νεουργεῖν ἐστιν ἱερὰ φροντιστήρια, ne in lacis ea parum honestis ædificent, vel quam proxime apud villas; nec in illis, ubi non adest idonea copia suppeditandit eis res necessarias. Alternm enim corruptelam animis expeditam offerre solet, alterum eis manifestum affert interitum prius etiam quam excolantur. 14. Debet reverentia tua, sicubi patriarchalis monasterii præses (ceu fieri consentaneum est diem obierit, eum qui ab universis eligitur, ad nos ablegare: non alium, quem ipsi monachi non postulant, sed quem elegerint omnes: ut ita manus impositionem consecutus, gregem sibi subditum pascal 15. Debet reverentia tua, sicubi poscat usus, omnia monasteria describere,quæ juris sunt patri archici, una cum rebus ad ea pertinentibu, et cum vasis sacris: eamque descriptionem nobis mittere. μὴ οἰκοδομεῖν ταῦτα, ἐν ἀσέμνοις τύποις, ἢ ὡς ἐγγυ τάτω χωρίων, μηδ' αὖ οἷς ἡ περιουσία οὐκ αὐτάρ κης ἐστὶν, εἰς τὸ χορηγεῖν τούτοις τὰ πρόσφορα. Τὸ μὲν γὰρ ἐτοίμην οἶδε ψυχῆς Τ3 παρέχειν φθοράν, τὸ δέ νὴν καταστροφὴν αὐτοῖς πρόδηλον ποιεῖται καὶ πρὸ τῆς ἐργασίας. ιδ. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν, εἰ που μοναστηρίου πατριαρχικοῦ, οἷα εἰκὸς, ἡγούμενος τελευτήσει, τὸν ὑπὸ πάντων ψηφιζόμενον πρὸς ἡμᾶς ἀναπέμπειν, μαὶ μὴ ἕτερον, ὃν οὐχ αἱροῦνται οἱ μοναχοί, ἀλλ᾽ ὄν πάντες ἐκλέξονται· ὡς ἂν τῆς χειροθεσίας ἀξιούμενος, οὕτω ποιμάνῃ τὸ ὑποχείριον. ιε΄ Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν, εἴπου χρεία ἐπείγοι, καταγράψασθαι ἅπαντα τὰ τοῖς πατριαρχικούς προ νομίοις ἀνήκοντα μοναστήρια, ἅμα τοῖς διαφέρουσιν αὐτοῖς πράγμασί τε καὶ ἱεροῖς σκεύεσι, καὶ πρὸς ἡμᾶς ἀναπέμψαι. ις'. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν τοὺς ἐν τοῖς μοναστηρίοις παραβάλλοντας, καὶ ταῦτα καινοτομούντας, ἄλλας τε ἀκαίρους αὐτοῖς ἐπηρείας καὶ βλάβας ἀπάγοντας, όση δύναμις ἀνακόπτειν· καὶ τοῖς ἐκεῖσε ἀσκουμένοις τὸ ἀζήμιον καὶ ἀνενόχλητον, κατὰ τὸν εὐσεβὴ λόγον, διανοεῖσθαι. 16. Reverentia tua debet eos, qui divertunt in monasteriis, ac novis ea gravant oneribus, et alias importunas injurias atque detrimenta inferunt, pro viribus coercere:animique cogitationes eo dirigere, ut illic semet exercentes, a damnnis immunes sint, et in religioso studio nullis molestiis impedantur. 17. Debel reverentia tua quolibet in monasterio, ιζ΄. Δεῖ τὴν σὴν εὐλάβειαν ἐν ἐκάστῃ μονῇ, ἐν ᾗ quod tibi erit adeundum, hoc ipsum latum tibi παραβάλλειν ὀφείλεις, τοῦτο δὴ τὸ παρεσχημένον præceptorum instrumentum a principio ad finem σοι τῶν προσταγμάτων ἔγγραφον καθυπαναγινώσκειν usque perlegere, cum ejus rei mandatum ab omni ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι τέλους, ἐντολὴν δηλαδὴ παρὰ Θεού potenti Deo scilicet habcas: ut nostram de ipsis παντοκράτορος ἔχουσαν· ὡς ἂν καὶ τὴν ἡμετέραν ordinationem intelligant, ac te veluti patrem et περὶ αὐτῶν ἐπιγνοίεν διαταγήν, καὶ ὡς πατέρα correctorem eorum, quæ neglecta sunt, non viola. δέχοιντο καὶ διορθωτὴν τῶν ἡμελημένων, ἀλλ' οὐχὶ lorem et vastatorem, excipiant: adeoque tuis φθορές και λυμεῶνα· καὶ ταῖς ταῖς νουθεσίαις έτοι admonitionibus alacriores et diligentiores effician- μότεροι κατασταῖεν καὶ σπουδαιότεροι. tur. His te cum in exordio, tum hoc etiam loco muniendum putavimus, condemnalionem divinam formidantes. Τu si cuostus erit hujus ordinationis nostra, vices tixi colitus Deus ipse laboribus tuis respondentes et jam repondet, et in judicio mor- (uorun. Sin esse præcepti nostri violator inventus fueris, et quædam corruperis ac innovaveris, ante suppliciumn humanum, ultoren experieris ipsumn Deum, qui poenas et nunc exigit, et cum praemia cuique pro suis factis tribuit. Mandatum pro eo, qui paler spiritualis fieri debet. Decessor noster, sanctissimus ille patriarcha N., per litteras mandatum continentes, reverendissimo monacho et abbate venerabilis monasterii successorum Ammoniaci Dositheo permisit ante hoc tempus. utillorum rationes audiret, qui eum ceu patrem spiritualem accederent; nec illorum duntaxat, verum etiam constitutorum sub se monachorum: alque uti ad eos pertinentia, studio quodam accurate examinaret. Quia vero nostra quoque mediocritas invenit hunc virum omnis pietatis studiosum, et conditionis ejus participem, quæ vere monachum 13 ψυχας. Τούτοις σε καὶ ἐν προοιμίοις, καὶ νῦν ᾠήθημεν δέον ἐξασφαλίσασθαι, τὸ θεῖον δεδοικότες κατάκριμα. ᾿Αλλ᾽ εἰ μὲν φύλαξ εἴης τῆς ἡμετέρας διαταγής, ἄνω θεν Θεὸς ἀμείψεταί σε, τῶν πύνων ἀξίως, νῦν καὶ ἐν τῇ τῶν βεβιωμένων διαγνώσει. Εἰ δὲ παραβάτης της ἡμετέρας εὐρεθῇς ἐντολῆς, ἐπὶ λύμῃ καὶ καινοτομίᾳ τινῶν γενόμενος, Θεὸν ἕξεις πρὸ τῆς ἀνθρωπίνης δίκης τὸν ἀμυνόμενον, εὐθύνας τε ἀπαιτοῦντα καὶ νῦν, καὶ ὁπηνίκα ἑκάστῷ τὰ ἐπίχειρα τῶν οἰκείων ἀποδίδωσιν ἔργων, " • Ενταλμα εἰς τὸ γενέσθαι πατέρα πνευματικόν, ο Εφθασε μὲν ὁ πρὸ ἡμῶν ἁγιώτατος ἐκεῖνος πετράγχης ὁ δεῖνα, ἐκχωρῆσαι δι' ἐνταλτηρίου αὐτοῦ γράμματος τῷ τιμιωτάτῷ ἱερομονάχῳ καὶ καθηγουν μένῳ τῆς σεβασμίας μονῆς τῶν ᾿Αμμωνιακού Δοσι θέῳ, δέχεσθαι τοῦ λογισμούς τῶν ὡς πνευματικῷ πατρὶ προσιόντων αὐτῷ· οὐ μόνον δὲ ταύτων, ἀλλὰ καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν μοναχῶν καὶ ἐξετάζειν τὰ κατ' αὐτοὺς ἀκριβέστερον. Επεί δὲ καὶ ἡ μετριότης ἡμῶν εὗρε τὸν τοιοῦτον ἄνδρα, πάσης εὐλαβείας ἀντιποιούμενον, καὶ τῆς τοῖς κατ᾿ ἀλήθειαν πρεπού της μοναχούς καταστάσεως μετέχοντα, καὶ συν VARE LECTIONES.

ελόντα φᾶναι) ἱκανὸν περὶ τὴν τοιαύτην λειτουρ- decet; ac breviter uli res exponatur, adeo muneri γίαν, εἴπερ τινὰ ἕτερον, ἀνατίθησι καὶ αὐτὴ τῷ huic idoneum, ut quisquam alius esse possit: traῥηθέντι καθηγουμένῳ τὴν τοιαύτην διακονίαν, διὰ dit et ipsa dicto abbati ejusmodi ministerium, per τοῦ παρόντος αὐτῆς ἐντάλματος· δι' οὗ καὶ ἐνδι- hoc praesens mandatum suum: quo etiam potestaδωσι τούτῳ ἀνακρίνειν τοὺς προσερχομένους αὐτῷ, tem ipsi facit examinandi eos, qui ad ipsum acceκαὶ τὰ ἐν βάθει τούτων ἐρευνᾶν διανοήματα, καὶ dunt, et cogitationes illorum in imo recessu perτὰς πράξεις καταμανθάνειν, ἐφ᾽ ᾧ τὰς ἀρχὰς μὲν scrutandi, et actiones cognoscendi; ut tum principia καὶ τὰς αἰτίας (ὡς οἷόν τε) σπεύδειν ἱστῶν, καὶ τέλεον et causas, quantum ejus fieri possit, inhibere ἀνακόπτειν τὰ δὲ τέλη καὶ ἐνεργήματα εὐθύνειν studeat, ac prorsus resecare: tum fines et affecta κανονικῶς. Πρὸς τὰς ἕξεις μέντοι, καὶ διαθέσεις, secundum canones corrigat. Ad habitus tamen el καὶ τὰς δυνάμεις τῶν προσερχομένων, καὶ ποιότη- dispositiones, et vires accedentium, et qualitates, τας, ὀφείλει ἀναλόγως μεταῤῥυθμίζεσθαι, καὶ γι- accommodare se ratione quadam harum habita νεσθαι τοῖς πᾶσι τὰ πάντα, νῦν μὲν ἐπέχων, νῦν δὲ debet,atque omnibus omnia feri: nunc inhibens, ἀνιείς. Καὶ νῦν μὲν τοῖς αὐστηροτέροις χρώμενος nunc remittens: nunc austerioribus utens remediis, τῶν φαρμάκων, νῦν δὲ καὶ τὸ γλυκάζον συγκεραν- η nunc aliquam dulcedinem admiscens: alias redar νύς. Αλλοτε ἐλέγχων, ἐπιτιμῶν· ἄλλοτε πάλιν παρ guens,increpans; alias rursum obsecrans, admoρακαλών, νουθετῶν· καὶ παντὶ τρόπῳ τὰ πρὸς σω nens omni denique modo dispensans ea, quæ ad τηρίαν τῶν ἀνακειμένων αὐτῷ ψυχῶν διοικονομού. salutem animarum curæ suæ creditarum pertinent. μενος. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ δήσει μὲν ἐν τοῖς ὑπ' αὐ- Nain propterea ligabit inter subditos sibi, quæ ligaτὸν ἢ δεθῆναι, λύσει δὲ αὖθις τὰ λύσεως ἄξια· καὶ ri; rursumque solvet, quæ sulvi merentur: et τοὺς τοῦ τῇδε βίου μεθισταμένους σὺν ἀφέσει τῶν migrantes ex hac vita, cum remissione delictorum, ἐπταισμένων εἰς τὰ ἐκεῖσε παραπέμψει δικαιωτή ad alterius vitæ tribunalia dimittel. Εidem conceρεία. Εκχωρούμεν δὲ τούτῳ ἀποκιρειν καὶ τοὺς dimus, ut illis tonsuram impertiatur, qui eam vel τοῦτο αἱρουμένους ἐν τῇ ζωῇ αὐτών, εἴτε καὶ ἐν in vila sua, vel etiam in extremis respirationibus ταῖς τελευταίαις ἀναπνοσαῖς· μετὰ συντηρήσεως μένω expetunt: ita tamen, ut observationes monachicæ τῶν παρατηρημάτων τοῦ μοναχικοῦ ἐπαγγέλ- professionis non omittantur; pura nimirum confesματος, τῆς τε δηλαδή καθαρᾶς ἐξομολογήσεως, τῶν sio, valedictiones, cooptationes, et depositum ilἀποταγῶν τε, καὶ συνταγῶν, καὶ τῆς πρὸς τὸν lius, qui tondetur, ad susceptorem. Itaque præἀνάδοχον παρακαταθήκης τοῦ ἀποκειρομένου. Καὶ sentibus hisce litteris mediocritatis nostræ, quibus τοίνυν προσέσται τῷ διαληφθέντι καθηγουμένῳ του mandati formula continetur, majoris certitudinis σιθέῳ τὸ παρὸν ἐνταλτήριον γραμμα τῆς ἡμῶν μετ causa dictus abbas Dositheus utetur. τριότητος εἰς ἀσφάλειαν. τα • Ενταλμα διδόμενον τοῖς ἡγουμενοις.» Ὁ τῶν Ἐκκλησιῶν διδάσκαλος, ὁ ἕως τρίτου οὐρανοῦ ἀναβεβηκώς, καὶ ἀκούσας ἄῤῥητα ῥήματα, κάκεῖθεν ἀρυσάμενος καὶ ἐκχέων εἰς πάντα τὰ ἔθνη τὴν θείαν διδασκαλίαν τοῦ ἁγίου Εὐαγγελίου, πρὸς τὸν ἅγιον Τιτον γράφων, οὕτως ἔφη· Κατάστησον καθ᾿ ἑκάστην Εκκλησίαν πρεσβυτέρους καὶ ἡγουμένους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάμεν. Ταύτη οὖν τῇ διδασκαλίᾳ ἐπακολουθοῦσα ἡ ἡμῶν μετριότης, προχειο ρίζεται τὴν εὐλάβειαν ὑμῶν εἰς τὸ εἰρημένον εὐαγές μοναστήριον, καὶ ἐπικρατὴς αὐτοῦ γενοῦ, ἅμα και η πάντων τῶν ἀνέκαθεν δικαιωμάτων, ποιῶν πᾶσι τὴν φροντίδα, καὶ τὴν διοίκησιν τοῦ αὐτοῦ μοναστηρίου· πρῶτα μὲν τὴν συνήθη δοξολογίαν καὶ αἴνεσιν ἀναπέμπων Κυρίῳ τῷ Θεῷ ἡμῶν μετὰ τῶν ὑποτεταγμένων μοναχῶν, ὄρθρον, καὶ λυχ.... 74 και τὰς ἁρμοζούσας ὥρας. Εἰθ' οὕτως καὶ φωταγωγίαν τὴν αὐταρκοῦσαν, καὶ εἴ τι δ᾽ ἂν ἐπιδέηται ὁ εὐαγής οἶκος εἰς ἐπανόρθωσιν κτισμάτων καὶ ἑτέρων πραγμάτων. Ηδη γὰρ πᾶσαν φροντίδα ἀνατιθέμεθά σοι, ὡς ὀφείλοντι πάντων προνοεῖσθαι ἐμμελῶς. " Mandatum, quod abbatibus prioribus datur. Ecclesiaruin ile doctor, qui ad tertium usque cœlum ascendit, et audivit ineffabilia verba, atque hinc divinam sancti Evangelii doctrinam hausit, quam in omnes gentes effudit, ad sanctum Titum scribens, hæc verba posuit; Constituito qualibet in ecclesia presbyteros et præsules, quemadmodum ego tibi præcepi. Hanc ergo doctrinam sequens mediocritas nostra præfecit reverentiam vestram indicato religioso monasterio: cujus tu pos sessionem accipito, cum omnibus superiorum temporums juribus; curam cum aliorum omnium, tum administrationis ejusdem monasterii sic gerens, ut primum consuetam celebrationem ac laudem Domino Deo nostro sursum mittas, una cum subjectis tibi inonachis, laun mane, quam vesperi, lucernis accensis, aliisque competentibus horis; deinde quantum satis est luminarium procures,et si quid religiosæ domui opus erit ad refectionem difciorum aliarumque rerum. Omnem enim sollicitudinem tibi nunc imponimus, uti qui diligenter universis prospicere debeas. 74 λυχνοκαίαν. Verba patriarchæ NOTÆ

Δέον σε ἐν ἐπιμελείᾳ μεγίστῃ καὶ τοῦτο ποιεῖς σθαι ὥστε τοὺς ἀποκειρομένους μή πρότερον ἐν ἑτέp7 οἰαδηποτοῦν τῆς μονῆς ἀπασχολέῖν διακονία, καν δεξιῶς πρὸς τινα τῶν τοιούτων ἔχωσι, πρὶν ἂν τὸ ψαλτήριον καλῶς ἐκμάθωσι, καὶ τὴν λοιπὴν ἄπασαν ἀκολουθίαν, ἣν προσῆκόν ἐστιν ἀπαραιτήτως παντὶ μοναχῷ ἐξεπίστασθαι, ἧς τῇ ἀγνοίᾳ ο μικρός καὶ ὁ τυχῶν τῷ τῶν μοναχῶν πρόσεστι.... 75 τάJUS CANONICUM Faciendum maximo tibi studio, ne qui tondentur, in alia quamvis monasterii functione prius versentur, licet ad aliquam harum idonei sint, quam recte psalterium edidicerint, una cum universa reliqua serie rerum earum,quas citra exceptionem et excusationem scire qnemvis monachum convenit, et quarum cum ignoratione non exiguum ordini solitario periculum est conjunctum. Præterea selectis quibusdam sub te monachis universos monasterii reditus et expensas per scripturam notas facere debes, et ita subditos tibi solitarios omnes in officio continere, nullum ut peculium habeant: ac robur dabit vobis Dominus Deus, qui omnes homines salvos esse vult, ut opera religiosa, et ipsi grata faciatis, una cum universis, " qui vobiscuin sunt fratribus. Memineris etiam pauperum fratrum nostrorum, et cum universa in Christo fraternitate pro nobis preces fundito. Litteræ commendatitiae, quae a patriarcha Constantinopolitano, recens ordinato, mitti solent. Quoniam statutum ecclesiasticum obtinuit, ut qui recens cum dignitate patriarchali evecti sunt ad thronum Constantinopolis, et habenas administrationis sacrae sibi sumpserunt, populo Domini eis commisso,prius ornatis pastoricia dignitate patriarchis per litteras, de rectis dogmnatibus significent, tanquam exploratoribus et arbitris probatæ fidei, suæ; ut inde societas ejusdem religionis illustrius " elucens, conjunctionem in Deo strictiorem efficiat; patrum consuetudini parentes, litteras hasce commendatitias exaramus, quæ compedium quoddam tam acte a nobis vitæ, quam sententiæ de doctrina nostra, contineant. Majores nobis fuere pii parentes in eadem cum illis sententia: hæreditas, accepta quasi per manus fides orthodoxa. Nullus entin in nobis exstitit amor rerum caducarum.Institutum animi, vita tranquilla mercatus doctrinæ, virtute præditorum imitatio. Secundum hæc morum mutatio vitæque solitariæ studium. Tantum satis,ad exprimendam quasi forImam vitæ nostræ. Quod attinet doctrinam fidei: Credimus in unum Deum. Et quæ sequuntur Unam deitatem agnoscimus, quæ tribus in personis glorificatur, natura quidem indivisam, sed distinctam proprietatibus.Amplector sanctas vii synodos universales, et ab eis statuta recipio et accepto omnia: primam quidem veluti quæ Arium dejecerit, cui a furore cognomen fuit inditum, cum alienum facereta natura Patris Filium: alteram, veluti quæ insanum Macedonium damnaverit, blasphemias de Spiritu 73 deest κίνδυνος. Vide confessionem sequentem. γματι. Πρὸς τούτοις δέον σε ἐγγράφους καὶ διαδήλους τοὺς ὑπὸ σὰ τῶν ᾿ ἐκκρίτων μοναχοῖς πάσας τὰς τῆς đà μονῆς εἰσόδους τε καὶ ἐξόδους καταπράττεσθαι, καὶ ἐκτὸς πεκουλίων συντηρείν τοὺς ὑπὸ σὲ ἅπαντας μονάζοντας· καὶ ἐνισχύσει ὑμᾶς Κύριος ὁ Θεὸς, ὁ θέλων πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι, ἐργάζεσθαι τὰ τῆς εὐλαβείας καὶ τῆς ἀρεσκείας αὐτοῦ ἔργα, μετὰ πάντων τῶν συνόντων ὑμῖν ἀδελφῶν. Καὶ πνημό νευσε καὶ τῶν πτωχῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, καὶ ἡμῶν υπερεύχου μετὰ πάσης τῆς ἐν Χριστῷ ἀκελφό τητος, «Συστατικὴ ἐπιστολή, πεμπομένη παρὰ τοῦ πα τριάρχου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἄρτι χει ροτονηθέντος.» Επειδὴ θέσπισμα ἐπεκράτησεν ἐκκλησιαστικόν, τοὺς ἄρτι πατριαρχικῶς ἐπὶ τὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως ἀρθέντας, καὶ τὰς ἱεραρχικὰς ἡλίας διαζωσαμένους, καὶ τὸν λαὸν Κυρίου πιστευθέντας, τοῖς προτελεσθεῖσι την ποιμαντικὴν ἐξίαν πατριάρχαις περὶ τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἐπιστείλαι, καθάπερ τισὶν ἐξετασταῖς καὶ διαγνώμοσι τοῦ παρὰ σφίσι δοκιμίου τῆς πίστεως, ἵν᾿ ἐντεῦθεν ἡ κοινωνία τοῦ σεβάσματος αριδηλότερον αναλάμψασα, τὴν κατὰ Θεὸν ἕνωσιν οίκειοτέραν ἐναπεργάσηται· πειθόμενοι τῇ συνηθεία τῶν πατέρων, τὴν ἀνὰ χεῖρας ταύτην συστατικὴν ἐπιστολὴν ἐγχαράττομεν, ἐπιτομήν τινα τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς βίου καὶ τοῦ δογματικού φρονήματος περιέχουσαν. Ἡμῖν εὐσεβεῖς πρόγονοι, γεννήτορες ομογνώμο νες αὐτοῖς· κλῆρος, ἡ διαδοχὴ τῆς ὀρθοδοξίας. "Ερω τα γὰρ τοῦ κάτω ῥέοντος οὐκ ἐλάβομεν. Επιτήδευ μα δὲ, γαλήνιος βίος, καὶ λόγων ἐμπορία, καὶ τῶν ἐναρέτων μίμησις. Εἶτα μεταβολὴ τρόπου, καὶ τοῦ μοναδικού πολιτεύματος ἀντιποίησις· τοσαῦτα μέν, εἰς χαρακτῆρα τοῦ καθ' ἡμᾶς βίου. Τὰ δὲ τοῦ λόγου τῆς πίστεως· Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεὸν, καὶ τὰ ἑξῆς. Μίαν θεότητα γνωρίζομεν, δοξα ζομένην ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ἀδιαίρετον μὲν τῇ φύσει, διαιρετὴν δὲ ταῖς ἰδιότησιν. Ασπάζομαι της ἁγίας οἰκουμενικὰς ζ' συνόδους, καὶ τὰ παρ' αὐτῶν δογματισθέντα πάντα δέχομαί τε καὶ ἀποδέχομαι· τὴν μὲν πρώτην, ὥς Αρειον καθελοῦσαν, τὸν τῆς μανίας ἐπώνυμον, ἀποξενοῦντα τῆς τοῦ Πατρὸς φύσεως τὸν Υἱὸν· τὴν δὲ δευτέραν, ὡς τὸν φρενοβλαβη Μακεδόνιον ἐξοστρακίσασαν, βλασφημήσαντα περί NOTE.

τοῦ ἁγίου Πνεύματος· τὴν δὲ τρίτην, ὡς ἀποῤῥίψα - sancto proloculum: tertiam, veluti quæ impium σαν τὸν δυσσεβῆ Νεστόριον, ληροῦντα ψιλόν ἄνθρω- illum Nestorium rejecerit, qui per delirium tradeπον τὸν Χριστὸν, καὶ τὴν πανύμνητον ἀπαρνούμε bat, Christum esse nudum hominem, et omni diνον Θεοτόκον· τὴν δὲ τετάρτην, ὡς τὸν ἀτυχέστατον gnamlaude Deiperam indiciabatur: quartam, veluti Εὐτυχῆ, καὶ τὸν ἀλάστορα Διόσκορον καταῤῥάξασαν, quæ infelicissimum Eutychem et alastorem τοὺς τὰς ἐν Χριστῷ δύο φύσεις πρὸς μίαν τραπῆναι illum Dioscorum prostraverit, qui duas in Christo φλυαρούντας, καὶ σύγχυσιν αὐτῶν δογματίζοντας naturas conversas in unam garriebant, et earum τὴν δὲ πέμπτην, ὡς ἀναθεματίσασαν τὰ μικρὰ "- confusionem tradebant: quintam, veluti quæ anaγματα Νεστορίου και Θεοδώρου τοῦ Μοψουεστίας, themati subjecerit dira dogmata Nestorii et Theoκαὶ 'Ωριγένους, καὶ Διδύμου, καὶ Εὐαγρίου, τῶν ἐλ- dori Mopsuestani præsulis, et Origenis, et Lillymi, ληνοφρόνων, βαθμούς θεότητος ἀναπλασάντων, και et Evagrii, paganus sententias sequentium,qui graψυχῶν προϋπάρξεις, καὶ μετεγγισμούς, καὶ τέλος dus deitalis finxerunt et animorum præexistentias, κολάσεως, καὶ δαιμόνων ἀποκατάστασιν· τὴν δὲ et appropinquationes, et finem supplicii, et dæmoἔκτην, ὡς ἀποῤῥίψασαν τοὺς ἀμφὶ Ονώριον, καὶ num in integrum restitutionem: sextam,veluti quæ Σέργιον, καὶ Μακάριον, τοὺς παράφρονας καὶ τερι- Honorii, Sergii, Macarii sectatores rejecerit,homines τολόγους, ἕν θέλημα καὶ μίαν ἐνέργειαν Χριστῷ τῷ insanos et portentusos, qui unam voluntatem et ἐν δυσὶ φύσεσιν ἐπιγράψαντας· τὴν δὲ ἐβδόμην, ὡς unam duntaxat actionem Christo, naturis duabus τὴν εἰκονομαχικὴν λύσσαν καταπατήσασαν. Αὕτη constanti, ascripserunt: suplimam, veluti quæ μου τῆς πίστεως ὁμολογία. Ταύτην ὡς ἐν πίνακι furorem iconomachicum proculcaverit. Hæc fidei διαχαράξαντες γράμμασιν ἐξαπεστείλαμεν εἰς ὑμᾶς, meeæ confessio. Hanc velutin tabula litteris exara ἵνα τὸ δοκίμιον τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας γνώριμον tam misimus vobis, ut pietatis nostræ sinceritas, ὑμῖν ἤδη γενόμενον, συνδήσῃ, πλέον εἰς ἕνωσιν, καὶ quæ jam vobis innotuit, nos amplius ad unionem τοὺς κοινωνοὺς τῆς πίστεως, κοινωνούς ποιήσῃ καὶ colliget, et fidei participes etiam charitatis particiτῆς ἀγάπης, πᾶσαν σκανδάλου πρόφασιν καὶ πέτραν pes reddat; omnem occasionem scandali et offenπροσκόμματος ἐκ μέσου ποιούμενον. Ὁ δὲ τὰ δι- diculi lapidem e medio tollens. Qui vero disjuncta εστῶτα συνάπτων, εἴη καὶ ποιμαίνων, καὶ συμποι- conjungit, idem nos et pascal, et compascal, et ad μαίνων, καὶ πρὸς τὸν μάνδραν ἄγων τοῦ Πνεύματος. caulam Spiritus deducat. Saluta sanctam apud te Πρόσειπε τὸν κατὰ σὲ ἁγίαν σύνοδον. Σὲ ἡ σύνοδος ἐν synodum. Quæ nobiscum synodus est, in Domino Κυρίῳ προσαγορεύει. te salutat. «Ἡ παρὰ τῶν θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων συνήθως ἐν τῷ καιρῷ τῆς χειροτονίας γινυμένη τοῦ συμβόλου ἀσφάλεια.» Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων, καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων, φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο· τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀμθρώπους, καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν, καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου, καὶ ἐνανθρωπήσαντα, σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ παθόντα, καὶ ταφέντα, καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρα κατά η τὰς Γραφάς, καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανούς, καὶ καθεζόμενον ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς, καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης, κρῖναι ζῶντας νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος· καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν· εἰς μίαν ἔγίαν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν ᾿Εκκλησίαν. Ὁμολογῶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν, καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. ᾿Αμήν. Πρὸς τούτοις Qui Latine, Felix. Symboli cautio, quæ pro more præstari solet a reli giosissimis metropolitanis et archiepiscopis, tempore ordinationis. Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, opificem coli et terræ, aspectabilem omnium et inaspectabilium: et in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei unigenitum, ex Patre genitum ante omniasecula, lunen de lumine. Deum verum de Deo vero genitum, non factum; consubstantia - lem Patri, per quem omnia facta sunt: qui propter nos homines, et propter salutem nostram descendit de ccepis, et incarnatus est de Spiritu sancto, ex Maria Virgine, et homo factus est; qui crucifixus est pro nobis sub Pontio Pilato, et passus est, et sepultus, et resurrexit die tertia secundum Scripras, et ascendit in colo, et sedet ad dexteram Patris, et rursum venturus est cum gloria,judicalum vivos et mortuos, cujus regnum finem non habebit: et in Spiritum sanctum, Dominum, vivifcum,qui ex Patre procedit qui cum Patre ac Filio simul adoratur, et simul glorificatur, qui per prophetas est locutus. Credo in unam sanctam universalem et apostolicam Ecclesiam. Confiteor unum baptisma ad peccatorum remissionsm. Expecto resurrectionem mortuorum, et vitam futuri sæculi. Amen. Praeter hac recipio sanctas et universales septem synodos, quæ conservationis sanctorum dogmatum NOTÆ. Græcus error, illi genti peculiaris.

sauca fuere coacta, promittens me statutos ab eis ἀποδέχομαι τὰς ἁγίας καὶ οἰκουμενικὰς ζ΄ συνόδους. canones amplexurum et servaturum: itidemque αἵτινες ἐπὶ τῶν φυλακῇ σεπτῶν δογμάτων συν sanctas constitutiones, quæcumque sanctis a Patri- ηθροίσθησαν, καθομολογῶν τοὺς ὑπ' αὐτῶν διωρι bus nostris promulgatæ sunt, diversis occasionibus σμένους στέργειν καὶ φυλάττειν κανόνας, καὶ τὰς et temporibus: omnes, quas ipsi recipiunt, cum eis ἁγίας διατάξεις, ὅσαι τοῖς ἱεροῖς ἡμῶν Πατρίσι recipio; et quas aversantur, cum eis aversor. Præ- κατά διαφόρους καιροὺς καὶ χρόνους ετυπώθησαν terea pacem ecclesiasticam spondeo me conserva- πάντας, οὓς ἀποδέχονται, συναποδεχόμενος· καὶ οἷς Lurum, nec toto vilæ meæ tempore quidpiam illi ἀποστρέφονται, συναποστρεφόμενος. Έτι καὶ τὴν adversum in animo habiturum: sed id omnibus ἐκκλησιαστικὴν εἰρήνην ὁμολογώ διαφυλάττειν, καὶ obsecuturum et consensurumNicolaosanctissimo et κατ' οὐδένα τρόπον ἐναντία αὐτῆς φρονεῖν διὰ βίου universali patriarchæ.Polliceor etiam,me in timore παντός, κατὰ πάντα ἑπόμενος καὶ συμφωνών Νέα Domini ct mente religiosa recturum gregem fidei κολάῳ τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ οἰκουμενικῷ πατριάρχη, meæ commendatum, servando meipsum ab omni Προσεπαγγέλλομαί τε ἐν φόβῳ Θεοῦ καὶ θεοφιλεί prava suspicione purum, quantum quidem a me γνώμῃ τὴν ἐγχειρισθεῖσάν μοι ποίμνην ἐθύνειν. præstari poterit. Scripta sunt hæc manu propria πάσης πονηρᾶς ὑπολήψεως καθαρὸν ἐμαυτὸν συν N. presbyteri, ac designati episcopi civitatis τηρῶν, ὅσον μοι περίεστι δύναμις. Εγγράφη ταύτα N. quæ divinitus servatur, mense.... ac indi- διὰ χειρὸς ἐμου αὐτοῦ, τοῦ δεῖνα πρεσβυτέρου, καὶ ctione... ὑποψηφίου τῆς θεοσώστου πόλεως τῆς δεῖνα, μην..... καὶ ἐπιμήσει..... Precatio, quæ coram imperatore legi solet a metropolitano recens ordinato. • Εὐχὴ ἀναγινωσκομένη ἐνώπιον βασιλέως παρά μητροπολίτου ἄρτι χειροτονηθέντος.» Sanctus ille Deus, qui ex hæreditate sua eximia, ῾Ο Θεὸς ὁ ἅγιος, ὁ ἐν τῆς αὐτοῦ ἐξαιρετέου κληinde usque ab alvo materna elegit le in imperato- ρονομίας, ἐξ αὐτῆς νηδύος μητρικῆς ἐκλεξάμενος rem universi corporis atque cœtus Christiani, et σε εἰς βασιλέα τοῦ χριστιανικοῦ παντός πληρώματος supra divinum sanctumque caput tuum coronam καὶ συστήματος, καὶ ἐπὶ τὴν θείαν καὶ ἱερὰν σὴν praeliosis gemmis adornatam imposuit,idque sancto κεφαλὴν στέφανον θεὶς ἐκ λίθων τιμίων κατεσκευςsuo inunxit oleo, solus ille bonus, in misericor- σμένον, καὶ ταύτην ἐλαίῳ χρίσας ἁγίῳ αὐτοῦ, αὐτ dia et abysso benignitatis opulentus, o coronate τὸς ὁ μόνος ἀγαθὸς, ἐν ἐλέει καὶ ἀδύσσῳ χρηστό custoditeque divinitus sancte imperator, qui eliam τητος πλούσιος, θεόστεπτε θεοφρούρητε βασιλεύ ex populo suo peculiari deligit pontifices ac sacer- ἅγιε, ὁ καὶ ἐκ τοῦ αὐτοῦ περιουσίου λαοῦ λαβὼν doles, ut pro misericordia, vita, victoria, perenni- ἀρχιερεῖς τε καὶ ἱερεῖς, ὡς ἂν ὑπὲρ ἐλέους, ζωής, tate, pace, valetudine, ac salute majestatis tuæ νίκης, διαμονῆς, εἰρήνης, ὑγιείας, καὶ σωτηρίας τοῦ Christum amantis, et pro ignorantiis populi, in- φιλοχρίστου κράτους ὑμῶν, καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοηcruentas ipsis hostias offerant; meam quoque servi μάτων τὰς ἀναιμάκτους αὐτῷ θυσίας προσφέροιεν, humilis, in hac hora precatiouem hanc exaudiat, έπακούσοι κάμοῦ τοῦ ταπεινοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ τῆς et augustus sacrosque pedes tuos in lato spatioso- παρούσης εὐχῆς, καὶ στήσοι τοὺς βασιλικούς σου que collocet, subjiciens eis omnes alienigenas et θείους πόδας ἐν εὐρυχώρι, ὑποτάξας πάντα τὰ barbaras nationes; easque ceu pulverem a ἀλλόφυλα και βάρβαρα ὑπ' αὐτοὺς ἔθνη, καὶ ὡσεὶ facie venti dissipet, ac hostes tuos internecione χοῦν κατὰ πρόσωπον ἀνέμου αὐτὰ λεπτῦναι, καὶ τοὺς deleat: ut in profunda pace sortem hæredilatis έχθροὺς σου ἐξολοθρεύσειεν· ἵνα ἐν εἰρήνῃ βαθείᾳ τὸ tuæ tibi subdilam, gentem illam sanctam, regium τῆς σῆς κληρονομίας ὑπήκοον σχοίνισμα, τὸ ἅγιον sacerdotum gregem,regia cum dignitateac magni- ἔθνος, τὸ βασίλειον ἱεράτευμα, βασιλικώς τε καὶ με fice regas, plenasque gratiarun actionis voces γαλοπρεπώς διιθύνοις, καὶ εὐχαριστηρίους ἀναπέμ sursum ad Deum mittas; qui diem supra diem præ- ποις φωνὰς τῷ Θεῷ, ὡς ἡμέραν ἐφ' ἡμέρας τῆς κρατ potenti sanctaeque majestati tuæ adjiciat, et annos ταιᾶς καὶ ἁγίας τῆς βασιλείας προσθήσοι, καὶ ἔτη τὰ tuos conservet in generationen et generationem, σὰ συητηρήσειεν ἕως γενεᾶς καὶ γενεᾶς, καὶ βασι teque regnare velit usque ad fines praesentis sa- λεύειν εὐδοκήσεις μέχρι τερμάτων τοῦ παρόντος culi, ac semen tuum in perpetua successione paci- αἰῶνος, ἀλληλοδιάδοχον διατηρῶν εἰρηνικῶς σπέρια fice conservet. Etiam fiat, fiat, omnipotens Deus, τὸ σόν. Ναὶ μὴν γένοιτο, γένοιτο, Θεὶ παντοκράτωρ el cum hoc terreno regno celestis quoque regni καὶ σὺν τῇ ἐπεγείω ταύτῃ βασιλείᾳ, καὶ τῆς ἐπου tui participes eos efficias. Quoniam omne donum ρανίου σῆς αὐτοὺς ἀξιώσειας βασιλείας. Ότι καὶ perfectum apud te solum Deum est, qui nostras πᾶν δώρημα τέλειον παρὰ σοί ἐστι τῷ μύνῳ Θεῷ, eliam preces perficies: cui competit omnis gloria, τῷ καὶ τὰς ἡμετέρας τελειοῦντι εὐχάς, ᾧ πρέπει πᾶσα honor, adoratio et imperium æternum, ad infinita δόξα, τιμὴ, καὶ προσκύνησις, καὶ κράτος αἰώνιον, εἰς usque sæcula. Amen. τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΒΑΛΣΑΜΩΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΜΕΛΕΤΑΙ ΗΤΟΙ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ THEODORI BALSAMONIS PATRIARCHE ANTIOCHENI MEDITATA SIVE RESPONSA «Του ἁγιωτάτου πατριάρχου Αντιοχείας Θεοδώρου ή Sanctissimi patriarcha Antiocheni Theodori meμελέτη ἤγουν ἀπόκρισις, χάριν τῶν πατριαρχικῶν προνομίων. δ η ditatum, sive responsum de patriarcharum privilegiis. Εἰσῆλθε τὸ ἀξίωμά σου ἐνώπιόν μου, πανιερώ Venit in conspectum meum petitio tua, vir sanτατε, καὶ ἐδέχθη, καὶ ἀπεδέχθη, καὶ ᾠκειώθη μοι. ctissime, et admissa receptaque,per mihi placuit. Οὐ γὰρ ἄσεμνα ράκη κεριεβέβλητο, καὶ τῆς σῆς Quippe non inhonestis erat indumentis amicta,nec πλουτοδότιδος σοφίας ἀνάξια· σεμνὰ δὲ μᾶλλον, καὶ indignis liberali sapientia tua: sed honestis potius εὐπρεπῆ, καὶ οἷα χείλη στημονίζουσιν ἱερατικά, λα- et decentibus, qualia texere sacerdotalia labra λοῦντα δικαιοσύνην, καὶ ζητοῦντα ἀλήθειαν. Δέξαι solent, quæ justitiam proferunt, et veritatem quæ τοίνυν ὃ δι' αὐτοῦ λαβεῖν ἐζήτησας ἐξ ἡμῶν φιλικῆς runt. Quapropter accipe, quod per eam voluisti a ἀποκρίσεως τάλαντον. Ηξίωσάς με διαλαβέσθαι nobis consequi, responsionis amica talentum. γραφῇ, πόθεν καὶ πῶς ἡ τῶν ἁγιωτάτων πατριαρ- Petiisti, ut scripto complectar, unde, et quomodo χῶν οὐσιώθη πεντὰς, καὶ ποίων προνομίων ἠξίωται, sanctissimorum patriarcharum numerus quinaκαὶ εἰ ἔστι τις μέσον τούτων διαφορά, καθώς τινες rius exstiterit; quæ privilegia consecuti sint; et an λέγουσι.. Γράφομεν τοίνυν τῇ ἱερότητί σου, ὅτι πρὸ sit inter eos discrimen aliquod, uti quidam perbiπάντων πατριαρχῶν τῆς θεουπόλεως μεγάλης Αν- bent. Scribimus ergo sanctitati tuæ, cæteros ante τιοχείας παρὰ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Πέτρου κεχειρο- " patriarchas omnes, a sancto Petro apostolo fuisse τόνηται ὁ ἐξ ᾿Αντιοχέων Εὔοδος· καὶ μετ' ολίγον ordinatum magnæ illius Antiochiæ antistitem, Evo- • ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ θεοκήρυκος, τῆς Ἐκκλησίας τῶν ᾿Αλε- dum Antiochenum; et paulo post, ab eodem præξανδρέων ἐπίσκοπος, ὁ ἅγιος Μάρκος προβέβληται· cone divino, episcopum Alexandrinæ præfectum τῶν Ἱεροσολυμιτῶν, ὁ ἅγιος Ἰάκωβος· καὶ τῆς Θρᾴ- Ecclesiæ, sanctum Marcum; Hierosolymitanæ, κης, ὁ ἅγιος ᾿Ανδρέας. Μετὰ δὲ χρόνους ὡσεὶ τρια- sanctum Jacobum; Thracensi, sanctum Andream. κοσίους μέγας ἐν Πατράσιν, ὁ ἅγιος Σίλβεστρος Post annos vero quasi trecentos, magnus inter παρὰ τοῦ ἁγίου Ισαποστόλου μεγάλου Κωνσταντίνου, Patres, et sanctus vir Silvester, a sancto et aposto ἄρτι πρώτως ὀρθοδοξήσαντος, πάπας του θρόνου lis pari, magro illo Constantino, qui rectam docτῆς παλαιᾶς Ρώμης ὠνόμασται, καθὼς ἡ φιλόθεος trinam recens amplexus fuerat, solii prisca Roma ἱστορία, καὶ αἱ λοιπαὶ ἐκκλησιαστικαὶ ἱστορίαι δια- papa fuit appellatus; quemadmodum historia reliλαμβάνουσιν. Ὁ δὲ μέγας θρόνος τῆς Κωνσταντινου- giosa, cum cateris historiis ecclesiasticis tradit. πόλεως, τὸ περιβόητον τοῦτο καὶ πρᾶγμα καὶ ὄνομα, Magnus autem hronus ille Constantinopolis, re Περινθίοις ὑποκείμενος (Πείρινθας δέ ἐστιν ἡ δυτι- pariter ac nomine famosus, Perinthiis subjectus κή Ηράκλεια) ἐτέλει ὑπὸ ἐπίσκοπον. Ούπω γὰρ (est autem Perinthus, occidentalis Heraclea) epiμεγαλόπολις ή Κωνσταντινούπολις ὠνομάζετο, ἀλλὰ scopo parebat. Necdum enim urbs magna,vel Conπολίχνιον, καὶ Βυζάντιον. Μετενεχθέντων δὲ τῶν· «tantinopolis appellabatur; sed oppidum et Byzanσκήπτρων τῆς βασιλείας ἀπὸ τῆς παλαιᾶς Ρώμης tium Cum autem imperii sceptra ex veteri Roma, ἐν αὐτῇ, κατὰ θείαν καὶ ἀπόῤῥητον Πρόνοιαν, ὡς ἐξ divina et ineffabili Providentia, tanquam ex ἄγριελαίου εἰς καλλιέλαιον, ὁ τότε ἀρχιερατεύων τῆς oloustro in olivam, huc translata fuissent; qui tunc Ἐκκλησίας τοῦ τοιούτου θρόνου ἅγιος Μετροφάνης, pontificia cum auctoritate throno hujus ecclesi ἐξ ἐπισκόπου μετωνομάσθη ἀρχιεπίσκοπος. Διὰ γὰρ præerat, sanctus ille Metrophanes, ex episcopo, τοῦτο καὶ ἡ πρώτη ἁγία οἰκουμενικὴ σύνοδος μνη- nomine mutato, vocatus fuit archiepiscopus. Eleμονεύσασα καὶ τοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, nim idcirco prima sancta synodus universalis, PATROL. GR. CXIX.

mentione throni Constantinopolitani facta, Roma 4 δέδωκεν αὐτῇ τὰ πρεσβεῖα τῆς παλαιᾶς Ρώμης, διὰ veteris illi honoraria jura tribuit, propterea quod esset (ut ipsius verbis utar) Roma nova: quemadmodum haec secundo et tertio synodi ejusdem canone declarantur. Ut autem bonus ordo, res omnium pulcherrima, in Ecclesiarum quoque capitibus periude, servetur, atque coelestibus in ordinibus, divina et universalis sancta synodus, in Trullo majoris palatii coacta, quæ quinta et sexta dicitur, haec disertis verbis decrevit. τὸ εἶναι ταύτην (φησί) νέαν Ῥώμην, καθώς δηλού ται τὰ περὶ τούτου ἀπὸ τοῦ δευτέρου καὶ τρίτου κανόνος τῆς αὐτῆς συνόδου. Ἵνα δὲ τὸ κάλλιστον χρή μα τῆς εὐταξίας καὶ εἰς τὰς κεφαλὰς φυλάττηται τῶν Ἐκκλησιῶν, ὥσπερ καὶ εἰς τὰ οὐράνια τάγματα, ὥρισεν ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συ σπᾶσα θεία καὶ οἰκουμενικὴ ἁγία σύνοδος, ἡ καὶ πενθέκτη λεγομένη, ταῦτα ῥητῶς. Renovantes ea, que a centum quinquaginta «Ανανεούμενοι τὰ παρὰ τῶν ρν' ἁγίων Πατέ sanctis Patribus, in custodita divinitus et impera- ρων, τῶν ἐν τῇ θεοφυλάκτῳ καὶ βασιλίδι πόλει toria urbe congressis,et a sexcentis ac triginta,qui συνελθόντων, καὶ τῶν ἑξακοσίων τριάκοντα των Chalcedone convenerunt,sancita sunt:decernimus, ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντων νενομοθετημένα ut thronus Constantinopolis æqualibus honorariis ὁρίζομεν, ὥστε τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως fruatur juribus quibus veteris Romæ thronus;uique θρόνον τῶν ἴσων ἀπολαύειν πρεσβείων τοῦ τῆς parem cum illo ecclesiasticisinrebus amplitudinem πρεσβυτέρας Ρώμης θρόνου, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλη obtineat, et ab illo secundus sit: post quam, ma- σιαστικοῖς ὡς ἐκεῖνον μεγαλύνεσθαι πράγμασι, gnae urbis Alexandrinæthronus numeretur:dein. δεύτερον μετ' ἐκεῖνον ὑπάρχοντα· μεθ' ὃν ὁ τῆς de, Antiochenus: et post hunc, urbis Hierosoly- Αλεξανδρείας μεγαλοπόλεως ἀριθμείσθω θρόνος ο mitana thronus. Propterea secundum id, quod hoc εἶτα ὁ τῆς τῶν ᾿Αντιοχέων· καὶ μετὰ τοῦτον, ὁ τῆς canone continetur, ex eo tempore huc usque,san- τῶν Ἱεροσολυμιτῶν πόλεως. Διὸ καὶ κατὰ τὴν ctissimorum istorum quinque soliorum magnos τούτου περίληψιν, ἔκτοτε καὶ μέχρι τοῦ νῦν οἱ τῶν pontifces per orbem universum hoc modo venera- τοιούτων πέντε ἁγιωτάτων θρόνων μεγάλοι άρχιε mur. Etenim juxta papa veteris Romæ ab Ecclesiis ρεῖς οὕτω κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην σεβάζονται. abscissio, minime ordinem canonicum abolevit. Τοῦ γὰρ πέπα τῆς παλαιᾶς Ρώμης ἡ δικαία ἐκ Præterea primus adversus secundum sese non τῶν Ἐκκλησιῶν ἐκκοπή, τὴν κανονικὴν εὐταξίαν efert, neque secundus adversus tertium: sed οὐκ ἐλυμήνατο. Παρὰ τοῦτο δὲ, τοῦ δευτέρου ὁ πρῶ cum instar quinque sensuum capitis unius (qui tot τος οὐ κατεπαίρεται, οὐδὲ τοῦ τρίτου ὁ δεύτερος esse numero dicuntur, nec dividuntur tamen in c ἀλλ' ὡς αἰσθήσεις πέντε μιᾶς κεφαλῆς ἀριθμούμε partes) apud populum Christianum habeantur,di- ναι καὶ μὴ μεριζόμεναι, παρὰ τῷ χριστωνύμῳ λπῷ gnitate nihilominus pares sunt in omnibus; et λογιζόμενοι, ισοτιμίαν ἐν ἅπασιν ἔχουσι, καὶ κάρτι cum capita sanctarum per universam orbem Ec- τῶν κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἁγίων Εκκλησιών clesiarum Dei jure dicantur, locum in eis discri- τοῦ Θεοῦ δικαίως καλούμενοι, διαφορὰν ἀνθρωπίνην men ab hominibus statutum habere non potest: οὐ πάσχουσιν· οὐδὲ κατὰ σμικρολόγους, ὁ πάπας neque de sententia quorumdam non magni mo- Ρώμης ὕβριοπαθεῖ, ὅτι αὐτὸς μὲν διὰ τοῦ Ρ στοιχείου menti res afferentium, papa Romano propterea τρίτος τῇ θέσει των γραμμάτων κατεστοιχείωται, ft injuria, quod ipse propter litteram R si ὁ δὲ Κωνσταντινουπόλεως διὰ τοῦ Κ τιμᾶται καὶ litterarum collationem respiciamus, tertius in or- προτερεύεται. Οὐδὲ σκανδάλου πάροδος γεγονε μέσ dine sit; et eadem ratione Constantinopolitanus σον τοῦ ᾿Αλεξανδρείας καὶ τοῦ ᾿Αντιοχείας, χάριν per litteram honoretur,ac priorem locum conse- τοῦ ἄλφα στοιχείου, ὡς ἑκάστου αὐτῶν ἰδιουμένου quatur. Nec offensioni aperta fenestra fuit inter τὸν πρότερον· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἡ πεντὰς τῶν αἰσθήσεων Alexandrinum et Antiochenum, proter litteram, στοιχεῖ τῇ διαπλάσει τοῦ ἀρχιτέκτονος καὶ πλάστου velut eorum quolibet locum sibi priorem vindi- Θεοῦ, καὶ οὐ κατατρέχει τυχὸν ἡ ὅρασις τῆς ὀσφρή cante: sed quemadmodum quinarius ille sensuum, σεως, οὐδὲ ἡ ἀκοὴ τῆς ἀφῆς καὶ τῆς γεύσεως, ὅτι architecti et conditoris Dei formationi respondet, παρ' ἡμῖν οὕτω πως ὀνομάζονται· οὕτως οὐδέ τις nec aspectus (verbi gratia) odoratum, nec auditus τῶν ἁγιωσάτων πατριαρχῶν ἐκ τῶν θείων κανόνων tactum vel gustatum hostiliter eam ob causam τόπον κληρωσάμενος πρότερον, τοῦ δευτέρου καὶ invadit, quod eorum nomina forte tali serie a nobis τοῦ μετ' αὐτὸν ὡς ὑπερφέρων ἀλαζονεύεται. proferantur: ita nec sanctissimorum patriarcharum aliquis, cui per divinos canones primus attributus est locus, adversus secundum, et proximum ad hoc, arroganter semet effert. Quia vero nonnulli dicunt, non esse permissum Alexandrino vel Antiocheno, verbi gratia, ut cum lampade vel face patriarchali facial ite ad urbem imperatoriam, vel in aliam diæcesin; exceptis illis provinciis, quæ per canones eis attributæ Επεὶ δέ τινες λέγουσιν, ὡς οὐκ ἐφεῖται τῷ ᾿Αλεξανδρείας ἢ τῷ ᾿Αντιοχείας τυχόν, μετὰ λαμπάδος πατριαρχικῆς τὰς ὁδοιπορίας ποιεῖν εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν, ἢ εἰς ἑτέραν διοίκησιν, παρὰ τὰς απονεμηθεσίας ἀπὸ τῶν κανόνων αὐτοῖς. Ἡ γὰρ Quæ prima est in vocabulo Roma.

ἀαμπὰς τοῦ διβατκαλικοῦ, φασὶν, ἐστὶν ἀξιώματος. ὦ Πχρ᾽ ἐνορίαν δὲ διδάσχειν οὐκ ἐφεῖται ἀρχιερεῖ, κατὰ τὸν χκ' κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔχτης" συνόδου, Καὶ εἰς ἐπιαύστάσιν δῆθεν τοῦ λόγου αὑτῶν, καὶ τοῖς εὐαγγελικοῖς ἀπο- χρῶνται ῥέμασι, καὶ λέγουσι - Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων. ᾿Αχουσάτωσαν, ὡ; οἱ βασιλεῖς καὶ οἱ πατριάρχαι μεγαλύνονται μὲν καὶ διδαπχαλιχοῖς ἀξιώμασι, διὰ τὴν τοῦ ἁγίου χρίσματος δύναμιν' ἐντεῦθεν γὰρ οἱ πιστοὶ δεσπόται: καὶ αὐτοκράτορες κατηχητικῶς ὁμιλοῦσ: τῷ χριστω- νύμῳ λαῷ, ἢ θυμιῶσιν ὡς ἱερεῖς, καὶ μετὰ δικηρίου σφραγίζουσι, Κατὰ τοῦτο δὲ μόνον λαμπάσι ζωνννο- μέναι; ἀργυροῖς καὶ διαχρύσοις (οἷον εἰπεῖν) στεφα- γώμασιν οὐκ ἀποσεμνύνονται, ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ κατὰ τὸν οὐράνιον γίγαντα τὸ χέντρον χκαταφωτίζουσι τῆς ἢ ὀρθοδοξίας τοῖ; ἀμαρύγμασι "καὶ ἡ ἔξοδος αὐτῶν ἀπ' ἄκρον λάμπει τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τὸ ζατάντημα αὐτῶν ἕως ἄκρου φθάνει τοῦ οὐρανοῦ " καὶ οὐχ ἔστιν ὃς τῆς θέρμης αὑτῶν ἀποχρύπτεται. ΕἸ γὰρ μόνον διὰ τὸ τῆς διδασχαλίας ἀξίωμα τῶν τοιούτων λαμ- πάδων ἐπενοήθη τὰ σεμνολόγημα, ἣ κατὰ χαιροὺς τέως αὐτοχρατόριστα ἔχ τοῦ προνομίου τούτου δι» γαίως ἂν ἀφῖχεν ἀφώτιστος. Γυναῖχας γὰρ σιγᾷν καὶ μὴ διδάσχειν νενομοθέτηται. ᾿Αλλὰ μὴν χαὶ ταύτας ὁρῶμεν οὕτω δοξαζομένας κατὰ τοὺς βασι- λεῖς. Καὶ οἱ ἐγχώριοι δὲ πάντες ἀρχιερεῖς παρ- ομοίως τὰς ἀρχιερατιχὰς χοὶ ἀλλοίας προύδους ἐπ- ενύουν ἄν" καὶ εἶδεν ἄν τις τυχὸν τὸν τοῦ ᾿Αθύρα ἐπίσκοπον, καὶ τὸν πολλῷ τούτου μικροπρεπέστερον, πεζῇ μὲν καὶ βάδην τὰς προόδους τῆς οἰκείας ἐνορίας περιερχόμενον, λαμπάδι δὲ πατριαρχιχῇ κυδαινόμε- νον, ὅτι χαὶ αὐτοὶ διδασχαλιχὸν ἀξίωμα περιδέδλην- ται. Οὔ τί ἂν τις φαίη χαινοπρεπέστερον, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν, ἀηδέστερον; ΕῚ δὲ τοῦτο οὐδέποτέ τις εἶδε γινόμενον εἴς τινα τῶν μητροπολιτῶν ἢ τῶν ἀρχι:- πισκόπων, πολλῷ δὲ πλέον τῶν ἐπισκόπων, ἄνεν βόνων τῶν αὐτοκεφάλων ἀρχιεπισκόπων, τοῦ Βουλ- γαρίας φημὶ, καὶ τοῦ Κύπρον, καί τινων ὀλίγων μητροπιλιτῶν λαθόντων ἀπὸ φιλοτιμίας βασιλικῆς ἰδικῆς τοῦτο τὸ δίκαιον" ὅραρς, μόνοις τοῖς βασι- λέῦσι καὶ τοῖς πατριάργαις ὑπὸ τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος χάριτος, καὶ τῆς ἀρχαιοπαραδότου συν- ηϑείας, χαὶ εὐταξίας, ἐπιφιλοτιμηϑῆναι τοῦτο τὸ δί- ἧι δος δου κ ϑεῖωε, Ι ἐπὶ " τ ΟΝ ἡ εἶς ἄς ρα ΝΑ ΟΠΡΕῸΣ Ὅτι δὲ τῶν μὲν αὐτοκρατόρων ἡ ἀρωγὴ πρὸς φω- τισμὸν καὶ σύστασιν ἐπεκτείνεται ψυχῆς τε χαὶ σώ- ματος, τὸ δὲ μεγαλεῖον τῶν πατριαρχῶν εἰς μόνην ψυχικὴν ἐστεγοχώρηται λυσιτέλειαν (ὀλίγη γὰρ τοῦ- τοῖς ἐστὶ φροντὶς εὐπαθείας σωματικῆς), ὡσαύτως καὶ ἡ περὶ τοὺς ὑπηχόους τῆς βασιλίσσης χηδεμονία χαὶ μέριμνα πρὸς μόνην σωματικὴν εὐζωῖαν ἐξ ἤπλωται {πάσης γὰρ ψυχικῆς βοηθείας αἱ γυναῖχες ἐστέρηνται), αἱ λαμπάδες μὲν τῶν βασιλέων διττοῖς bt LENS, "LA pajsaneni iu. cote, de dak aiti, xs cdi c dd ro dlnccdi hoc obtinuerunt : sequitur, solis iniperatoribus ct patriarchis per graliam Spiritus sancli, et acceptam xjmiquitus consuetudinem atque: ordinem, jus boe. propter iudicatas capsas egse concessum. Po adr c S UAM MNA UA ORCI MON: pis dies * 2 bs ing on Dominica Excarnaliorum. De magno et illustri. Do- mini nostri Jesu. Christi die. bxxtremis Excarna- libus dictas. Fratres. Patresque, lex est. universalis hodierno die mundanos esu carnium defungi, magnumque in iis voracitalis ac bibacitatis certamen videas agi- tari, nec non et fceda ludierorum spectacula, qui» vel referre turpe est; ae quos par eral frugaliter «uti, et de presentibus Deo gratulari, sesequead im« rainens convivium, ut meretur, comparare, diaboli- cis aci fraudibus, alia omnia faciunt, alium se excepturos pro alio demonstrantes, Quorsum hzc au- tem mihi dicuntur? ut ne codem nos quoque inopes monachi mentem dimittamus, neu eorum desiderio ducamur, quod nequaquam dignum sit desiderio, sed planctu; quin oculis in Evangelio, quod hodie sit audiendum, defixis, de quo et cantatus Canon est, magnum et illustre Domini nostri Jesu Christi ad- ventus diem cogitemus, qua judex ovibus dextra, hedis sinistra. colloeatis, illos bac felice et opta- üissima voce compellabit : Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mun- di, his diram ae tristissimam cam sententiam loquetur : Discedite a me, maledicti, in ignem ater- mum, ei paratus est diabolo el angelis ejus***, llc horrore sunt, medius fidius, et pavore, ac conster- natione plena : qux nos juxia. atque illos oportet reputantes accidere et allacrymari, Deumque propitium parare, priusquam ad ex- | perientiam sit deventum rerum qux audiantur, Ac cum sie obeant illi, nos, cohortor, Evangelica praconia pernices audiamus, timide atque trepide Deo servire satagentes, cuncta ex animo vitiositate remota ; omnique invicem przclare functionis inducta scientia, penita misericordia, benignitate, submissione, mansuetudine, lenitate, seu quid aliud est eximium et laudatum, quo digna olita Christi Evangelio vita coeleste regnum erciscamur per Chri- sium Jesum Dominum nostrum : cui gloria, etimpe- rium, cum Patre, ac sancto Spiritu, nune, et scm- per, in omnemque perpetuitatem. Amen. A quid Lum? postea scilicet rursum oppugnari rursum cst coronari, ae quo majores sunt serumnze, hoc sancti Spiritus major consolatio est: nam Apostoli hec sunt verba : Sicut abundant. passiones Christi iu nobis, ila et per Christum abundat. consolatio no- stra. Sive autem. tribulamur, pro vestra consolatione εἰ salute (15), que operatur in tolerantia earumdem passiomun, quas et nos patimur, (εἰ spes nostra firma. est de vobis) sive consolamur, pro. vestra consolatione et salute, scientes. quod. sicut. socii. passionum estis, sic eritis et. consolationis **. En iis. verbis ostendit socios nos esse vicissim in solatüs eL srumnis, ceu unum corpus, unanque mentem, uL in unam spem quoque accilos ac vocatos. Quaniobrem ne in posterum concidamus, fratres, neu doleamus, B quin una omnes cousurgamus, lanquam eximii Christi milites, arma ferentes non carnalia, sed Deipotentia, quie arces evertant, id est prudentiam, fortitudinem , temperantiam , justitiam , Christi hic quoque exsecuti sententiam , Cum persequentur. vos in civitate ista, fugite in. aliam **. Quo extorres ne quid esuri sumus, bibiturive, aut amicturi cu- remus : ipse enim dixit: Xon fe deseram, neque relinquam **, ut vel indidem fenestram sit aperturus, alque adjumento nobis in omuibus futurus. Ecquid non gaudeamus, liis affecti promissis ? non ovemus, qui Dominici simus discipuli ? sic persecuti suut et sanctos apostolos, quos Dominus affatur in hzc verba : Beati estis cum. maledizerin: vobis, et per- , secuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum ' vos menüientes propter me : gaudete in illa die, et ezsultate *? ; itaque gaudii sunt. atque exsulta- lionis prasentia, quas inenarrabilem ketitiam, vi- lam perenuem, a€ sine fine regnum coneilieut : In viam gentium ne abieritis, ait, et in civitates Samari- lanorum. ne intraveritis ?^, lioc accipiendum in h:e- reticos, Quapropter eorum neu ecclesias, neu do- mos iueamus , quin ubicunque pacis filius, semen pietatis est, eo. divertamus, inibique versemur, uti et proximis temporibus ; caveamus qui veritatem fingant, qui przfeetos se dieant, neque sinl, sed plui qui errent, et in errorem. impellant, delu- dant ac deludantur, quorum justa damnatio est, tueamur consolidam fidem, tum integram vitam, )aleruirum alterutro non. ledentes, quin utrinque integri et. perfecti. Qui proposita confessio est, de Domini nostri Jesu Christi incarnatione ducitur, ut qui eum neget reprasentari pictura, neget et corporatum conspectum : idem est enim corporatam esse conspectum, ac repraesentari pictura. Qui Sacram ejus imaginem nou adoret, Dominum non adorat: inest scilicet in imagine princeps exem plar, atque in principe exemplari reprzsentati cujusque imago elucet et adoratur. Sin adorare se Iconomachi dicant, mentiuntur : nam, Confitentur, inquit, se nosse. Deum, factis au- NOTA.

Hum): idcirco faces imperatorum geminis aureis διαχρύσοις περιζωννύονται στεφανώμασι· τῶν δὲ cingantur corollis, cum quæ patriarcharum et πατριαρχῶν καὶ τῆς βασιλίσσης ἐνὶ κατακυκλούνται imperatricis sunt, uno quasi sepimento circum- θριγγώματι. Αλλ' ἐρεῖ τις Εστω· δεδόσθω, τὰς dentur. Sed dicet quispiam: Sit ita, sane. Conces. πατριαρχικὰς λαμπάδας ἀνάπτεσθαι περί τοσούτων sum esto, lucernas patriarchales accendi per ignem ευλογοφανῶν παραδόσεων. Τὸ ταύτας ἐξ ἀργύρου tof traditionum, veri speciem habentium. Sed unde περιζωννύεσθαι δύναμιν, πόθεν περιεζώσατο δύνα profectum est,quod eisdem ex argento vis quædam μιν; Ἤρκει διὰ μόνων τῶν λαμπάδων τὰς κεφαλὰς accedat? Sufficiebat, duntaxat ecclesiarum capiti- τῶν ἐκκλησιῶν μεγαλύνεσθαι, καὶ τέως τους ύπερο bus per lampadas majestatis aliquid accedere, at- ορίους πλανωμένους καὶ πενητεύοντας, χάριν τούτου que interim eos, qui vagantur in exsilio, et pau- μὴ σκύλλεσθαι, Φαμὲν οὖν, ὡς οἱ εὐσεβέστατοι βαperes sunt,eam ob causam non vexari. Responde- αιλεῖς, καὶ τῶν ἁγιωτάτων πατριαρχῶν ἡ πεντάς, mus, piissimos imperatores, et sanctissimorum ἐοίκασι γεωργοίς μέσον ἑστηκόσι σιτοδότιδος άλω patriarcharum quinarium, esse similes agricolis, νος, καὶ τῷ πτύψ τοῦ χρίσματος τὴν κακίαν ὡς consistentibus in area frumenti largitrice, ac ren- ἄχυρον ἔκφαυλίζουσι, καὶ τὴν ἀρετὴν ὡς κόκκον συν tilabro unctionis vitiositatem ceu paleas exter- άγουσιν· ἢ διαβήταις ζυγοστατοῦσιν ἐθυτενῶς τοῦ minare, et virtutem ceu grana colligere: vel η κύκλου τὴν δικαιοσύνης τοῖς ἀμαρύγμασιν· ἡ νηὸς similes esse normis recta circuli superficiem σεύουσι τῆς δικαιοσύνης τοῖς ἀμρύγμασιν ἢ νηός Nbrantibus et sanctrum per justitiæ radios colm ποντοπορούσης ἱστοῖς καὶ πετάσμασιν, ἐν προμη lustrantibus: vel maritimi navigii malis ac velis, θείαις βασιλικαῖς, καὶ παραγγελίαις πνευματικαίς dum imperatoriis consiliis, et præceptis spiritua- τὸ κοσμικὸν ἀκάτιον σώζουσι. Τῷ τοι και μικρότε Nbus cymbam mundi hujus incolumem servant. τὰ μεγάλα σταθμώμενοι τῶν βασιλέων οἱ εὐσεβέστα Quo fit, ut cum exiguis magna comparantes reli- τοι, καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων οἱ προύχοντες, διωρί glosissimi imperatores,atque inter sanctos Patres, σαντο ἐξ ἀνάγκης αὕτω δορυφορείσθαι τους μεγά eximii quique necessario statuerint, ista ratione λους ἀρχιερεῖς, καὶ εἶναι ἐπιτοαυτὸ πλούσιόν τε καὶ comitandos esse magnos pontifices, parique modo πένητα· ὡς ἂν οἱ μὲν ὀρθόδοξοι βλέποντες τὸ μέγα Mm opulentum, quam pauperem habendum: ut τοῦτο καὶ σεβάσμιον σεμνολόγημα παρὰ Βασιλεύσι rects quidem doctrinæ sectatores, dum magnam καὶ πατριάρχαις μόνοις πολιτευόμενον, εὐχαριστίαν illam et augustam pompam solis imperatoribus et ανάλογον ὡς θυμίαμα δεκτὸν τῷ Κυρίῳ προσφέρωσι patriarchis exhiberi vident, convenientem gratia- τῷ μέσον του κέντρου τῆς κοσμικῆς ὡραιότητος rum actionem instar grati suffitus, offerant Domino, G τους δεφένσορας τοῦτον δοξάζοντι· καὶ γονυκλιτῶσι qui intra centrum mundanæ pulchritudinis defen- πρὸς Κύριον, τροπαίοις βασιλικοῖς τὴν ὑφήλιον και sures ejus glorificat; utque fero genu petant a ταλάμπεσθαι, καὶ εὐχαῖς πατριαρχικαῖς ἀκτινοβο Domina, quo tropais imperatoriis universa sub λεῖσθαι τὰ ἐπιχθόνια· οἱ δὲ πεποιθότες ἐπὶ τῇ δυ sole tellus collustretur, et patriarchicis precibus νάμει αὐτῶν ἑτερόδοξοι, καὶ καυχώμενοι ἐπὶ τῷ terrena res irradientur: at vero diversa sententia πλούτῳ αὐτῶν (τὰ γὰρ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν χρυσίον sectatores, qui potentia sua nituntur, et suis se εἰσὶ καὶ ἀργύριον), ορὸς τὸ δρώμενον ἀβλεπτήσωσι jactant opibus (simulacra namque gentium sunt καὶ νομίσωσιν ἔργα χαλκοτύπων είναι μάταια καὶ aurum et argentum) ad id, quod cernitur, cacu- ανόνητα, και κοσμικού δοξαρίου χαρίσματα. Καὶ ţant: et excusorum opera vana atque inutilia ταῦτα μὲν περὶ τῶν πατριαρχικών λαμπάδων. Ἐπεὶ existiment mundanæque opinionis munera. Et hoc δὲ καὶ ῥάβδος, καὶ σάκκος, καὶ πολυσταύριον, καὶ quidem de lampadibus patriarchicis. Quoniam vero διὰ γραμμάτων 78 στιχάριον, τὴν πατριαρχικὴν καὶ baculus, et saccus, et cruces plurimæ, plenaque μόνην δοξάζουσιν ἁγιότητα, θέλουσι δὲ τινές τισιν tunica Aguris gamma litteram repræsentantibus, ἐξ αὐτῶν τινας τῶν πατριαρχῶν ἐνίοτε μὴ καταpatriarchalem sanctitatem solam nobilitant, ac ποικίλλεσθαι, φέρε καὶ περὶ τούτων βραχέα φιλοσο nonnulli volunt, quosdam ex patriarchis nonnun- φήσωμεν. Ελῖνον τὸ οὖς σου, πανιερώτατε, καὶ ἄκου quam aliquibus horum non exornari: age, de his σαν μου. Οὐ γὰρ ἐν παραβολαῖς ἀνοίξω τὸ στόμα etiam breviter disseramus. Inclina aurem tuam, μου, ἀλλὰ φθέγξομαι προβλήματα ἀπ᾿ ἀρχῆς, ὅσε sanctissime, et me audi. Non enim in parabolis μὴ θείων Πατέρων χάρις ἐδίδαξε. aperiam os meum, sed quaestiones ab origine proferam, quas divorum Patrum gratia me docuit. Sanctissimos quinque patriarchas (adhuc enim ut hedera quercui,sic ipse concordiæ papaRomani quasi mordicus inhæreo, et ob separationem illius animo laceror, atque quotidie conversionem ipsius egregiam exspecto) pro solo capite corporis omnium Ecclesiarum Dei agnoscimus, quemadmo- Τοὺς ἁγιωτάτους πατριάρχας πέντε (καὶ ὅτι γάρ ὡς κισσός δρυός, τῆς ὁμονοίας τοῦ πάπα Ρώμης εξέχομαι, καὶ τῷ χωρισμῷ τούτου τὴν καρδίαν σπαράττομαι, καὶ τὴν καλὴν ἐπιστροφὴν καθεκάστην καραδοκώ) μίαν οἴδαμεν κεφαλὴν τοῦ σώματος πασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ, καθὼς καὶ ἄνωθεν 10 γαμμάτων.

εἴρηται· καὶ πιστεύοντες τελειωθῆναι τούτους τῆς dum et supra dictum fuit: et qui credimus eos ἁγιωσύνης τῷ χρίσματι, Χριστούς Κυρίου, καὶ per unctionem sanctitatis perfici, unctos Domini, ἁγιωτάτους κατονομάζομεν, και στηλογραφούντες et sanctissimos appellamus, ac referentes eos in μετὰ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων ἡμῶν, καὶ numerum sanctorum et divinitus aflatorum Patrum σχετικῶς ἀσπαζόμενοι, πληροφορούμεθα διὰ τούτων nostrorum, et amanter ipsos amplectentes, certi ἡμῖν τὰς θύρας τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπο- sumus, fores regni coelestis per eos nobis tum κλείεσθαι καὶ ἀνοίγεσθαι, καὶ διὰ τῶν χειλέων αὐ occludi, tum aperiri, et per ipsorum labra Deum τῶν τὸν Θεὸν ἀποστοματίζειν τὰ μέλλοντα. Οὐ γὰρ velut ore proprio futura proferre. Non enim caro σὰρξ καὶ αἷμα, ἀλλ᾽ ὁ οὐράνιος Πατὴρ καὶ Θεὸς et sanguis, sed coelestis ille Pater ac Deus noster ἡμῶν, ὁ εἰπών· Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκχεῶ (qui dixit: In diebus illis effundam de Spiritu meo, ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου, καὶ οἱ δοῦλοι μου προφη- et servi mei vaticinabuntur), revelat eis tam τεύσουσιν. ἀποκαλύπτει τούτοις τὰ ὄντα καὶ τὰ præsentia, quam futura. Sic enim et Saul inter ἐσόμενα. Οὕτω γὰρ καὶ Σαούλ εν προφήταις, καὶ prophetas, οι Caiaphas invitus oraculum hoc Καϊάφας ἄκων προεφητεύσατο, εἰπών· Συμφέρει ένα protulit: Expedit unum perire pro populo et ἀπολέσθαι ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ ὑπὲρ τοῦ ἔθνους παν- pro hac universa natione. Nam ille per unctionem τός.. Ὁ μὲν γὰρ τῷ χρίσματι της βασιλείας υπεθερ- regiam incalescebat, hic per gratiam pontificatus. μαίνετο, ὁ δὲ τῆς ἀρχιερωσύνης τῇ χάριτι. Εν γάρ, Erat enim, inquit, ejus anni pontifex maximus. φησίν, ἀρχιερεὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐκείνου. Διὸ καὶ ὡς Propterea nostri patriarcha, tanquam obtinentes τόπον ἐπέχοντες τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, δικαίως locum Christi Deique nostri,non abs re voluntarios ἀποσεμνύνουσι τὰ ἑκούσια πάθη αὐτοῦ, καὶ τὰ διὰ ipsius cruciatus, et probra salutis nostra causa ei τὴν σωτηρίαν ἡμῶν ἐπενεχθέντα τούτῳ παρὰ τῶν ante crucem et resurrectionem ab ingratis Judaeis ἀχαρίστων Ἰουδαίων ἐφύβριστα πρὸ τοῦ σταυροῦ illata, cum gravitate repraesentant. Quæ autem illa καὶ τῆς ἀναστάσεως. Ποῖα δὲ ταῦτά εἰσιν, ἀκουσάτω sint, audiat tua sanctitas. Nam tametsi videam ἡ ἱερότης σου. Κἂν γὰρ κόπος ἐνώπιόν μου ἐστιν me laborem subiturum,donec ingrediar in sanctua ἕως οὗ εἰσέλθω εἰς τὸ ἁγιαστήριον τοῦ Θεοῦ, καὶ rium Dei, quæque in eo sunt, et circa ipsum, συνῶ τὰ ἐν αὐτῷ καὶ περὶ αὐτό, ἀλλ᾽ ἡ χάρις τοῦ intelligam: nihilominus sancti Spiritus gratia in παναγίου Πνεύματος ἡ ἐν πατριάρχαις προτυπω- patriarchis præfigurata, in prophetis ante denunθεῖσα, ἐν προφήταις προκηρυχθεῖσα, ἐν ἀποστόλοις tiata, in apostolis fundata, in martyribus absoluta, θεμελιωθεῖσα, ἐν μάρτυσι τελειωθεῖσα, καὶ ἐν ἱερῶ in hierarchis decorata, subministrabit orationem άρχαις κατακοσμηθεῖσα, δώσει λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ in apertione oris mei. στόματός μου. g Τὰ τῶν πατριαρχῶν τῶν ἁγίων ἐμπιμάνικα, τὰς χειροπέδες τοῦ Κυρίου δοξάζουσιν, ἂς ἑκὼν ὑπέστη διὰ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν, κατὰ μαστιγίαν πρὸς Καϊάφαν ἀγόμενος, Τὰ ἐπιτραχήλια, τὸ φραγέλλιον τὸ ἑλκύσαν τὴν ζωὴν πρὸς τὸν θάνατον. Τὰ μετὰ ποταμίων στιχάρια, τοὺς κρουνοὺς τοῦ αἵματος καὶ τοῦ ὕδατος, τοὺς ἐκ τῆς θείας πλευρᾶς ἀποστάξαντας. Τῶν γονατίων τὰ ἐπιβλήματα, τοῦ ᾿λεντίου τὸ ἐγχειρίδιον, δι' οὗ τοὺς πόδας ὁ Κύριος τῶν ἀποστόλων ἀπέσμηξεν. Οἱ σάκκοι, τὴν χλαίναν τῆς ὕβρεως. Τὰ ὠμοφόρια, τὴν ἐκ τοῦ ᾅδου πρὸς οὐρανὸν τοῦ πρωτοπλάστου μετάβασιν. Τὰ διὰ πολυστυρίων φαινόλια, τοῦ τιμίου σταυροῦ τὴν παγκόσμιον δόξαν καὶ δύναμιν. Τὰ ἐν τούτοις τριγώνια, τὸν ἀκρογωνια τον λίθον, ο Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τὸν τὰ διεστῶτα συνέψαντα, Καὶ αἱ ῥάβδοι τὸν κάλαμον, τὸν τὴν σωτηρίαν τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καλλιγραφήσαντα. Καὶ μάρτυς ἐν οὐρανῷ πιστός. ᾿Απὸ γοῦν τῶν οὕτω δεδοξασμένων ἀγακλεῶς, καὶ εἰς τύπον καταστάντων τοῦ ἀληθινοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, ποιός τις τολμητίας καὶ θρασυκάρδιος ἀφέληται τι δικαιον ἱερατικὸν ὁπωσδήποτε: Πάντως οὐδείς. 'Ακούσει γὰρ ἐκ τοῦ θεοπάτορος· Σὺ δὲ ἀπώσω καὶ ἐξουδένωσας τὸν Χριστόν σου, καὶ τὸ ἁγίασμα αὐτοῦ ἐβεβήλωσας. Ὥσπερ τοίνυν οὐκ ἔξεστι τῶν ἁπάντων τινὶ λέγειν πηρὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, άλλως μὲν ἐν τῷδε τῆς οἰκουμένης τῷ κλίματι παρουσιάζειν καὶ μεγαλύνεσθαι, ἄλλως δ' ἐν ἐκείνῳ δοξάζεσθαι, ἵνα Sanctorum patriarcharum epimanica, Domini manicas celebrant, quas volens sustinuit ob salutem nostram, cum instar verberonis ad Caiapham duceretur. Collaria, lorum illud, quod vitam ad mortem traxit. Tunicæ luvios habentes, sanguinis et aquæ rivos, qui ex divino latere distillarunt. Genuum amictus, ejus lintei documentum, quo pedes apostolorum Dominus extersit. Sacci, pallium illud contumeliæ atque opprobrii. Humeralia, primitivi transitum ab inferis ad colum. Multis ingnitæ crucibus penula, venerandæ crucis universalem gloriam atque potestatem. Quæ sunt in his triangula, lapidem illum angularem Christum Deum nostrum, qui disjuncta conjunxit. Baculi, arundinem illam, quæ salutem generis humani egregie depinxit. Testis in colo ddelis. Patriarchis ergo tam præclare nobilitatis, et in simulacrum veri Christi ac Dei nostri constitutis, quis adeo temerarius et audax fuerit, ut jus aliquod sacerdotale quocunque modo adimat? omnino nullus. Audiet enim a Christi patre Davide: Tu autem repulisti et annihilasti unctum tuum, et sanctificationem ejus profanasti. Quemadmodum ergo nemini dicere licet de uno Christo Deoque nostro, quod aliter in hoc orbis tractu sit presens et magnificetur, aliter in illo glorifcetur; ne vess nim extrema reum se faciat, et ad impietatem exorbitet: sic etiam nemo patriarchalet sacram

amplitudinem dividi debere dixerit, ut vel majora μὴ παραπληξίας ἐσχάτης κατοκριθῇ, καὶ πρὸς δυςvel minora habeat privilegia. Quapropter etiam σέβειαν μετακυλισθῇ, οὕτως οὐδὲ τὴν πατριαρχικὴν statutum est, ut in quavis ecclesia Dei, sive ad θείαν μεγαλειότητα διαιρετέαν εἴποι τις εἶναι, καὶ Euphratem, sive ad Tigrim, sive ad ipsum pertin- πρὸς μείζονα καὶ ἐλάττονα προνόμια μεταπίπτουσαν. gal Oceanum, conjunctim eorum nomina referan- Τῷ τοι καὶ δέδοκται κατὰ πᾶσαν ἐκκλησίαν, περὶ tur. Acceperunt enim, uti scriptum legimus, re- τὸν Εὐφράτην, καὶ Τίγρητα, καὶ αὐτὸν διήκουσαν τὸν giones gentium; et eorum throni sunt instar luna ὠκεανὸν, ἐλαδὸν αὐτοὺς ἀναφέρεσθαι. Ελαβον γάρ, perfectæ, ac solis instar coram me sunt. φησί, χώρας ἐθνῶν, καὶ οἱ θρόνοι αὐτῶν ὡσεὶ κατηρ τισμένη σελήνη, καὶ ὡς ἥλιος εἰσιν ἐναντίον μου. Sed dicet aliquis: Cum divini et sacri canones ᾿Αλλ' ἐρεῖ τις· Καὶ πῶς τῶν θείων καὶ ἱερῶν velut arripendio quodam patriarchis quatuor orbis κανόνων ὡς ἐν σχοινίῳ κληροδοσίας επιμερισάντων partes distribuerint, qui ft, ut ipse semel statuta τοῖς πατριάρχαις τῆς οἰκουμένης τὴν τετραμέρειαν, transgrediens, velis eas instar unius haberi pro- αὐτὸς ὑπερβαίνων τὰ δόξαντα θέλεις ὡς μίαν ἐνορίαν vinciæ, quæque divisa recte sunt, male confun- ταύτας λογίζεσθαι, καὶ συγχέειν κακῶς τὰ διαιρε dere 9 Ad hanc objectionem respondemus, posse - θέντα καλῶς; Φαμὲν οὖν πρὸς τὴν τοιαύτην ἀντίθε pariter et hac vim suam obtinere, quemadmodum σιν, ὡς ἔστι καὶ ταῦτα κρατεῖν καθὼς ὑπὸ τῶν ἁγίων a sanctis Patribus sancita sint, et tamen identitatem Πατέρων τεθέσπισται, καὶ τὴν ταυτότητα τῆς ἐνώ unionis non confundi. Opifex ille hujus universi σεως μὴ συγχέεσθαι. Ὁ Δημιουργὸς τῶν ὅλων Θεός Deus,qui hominem suam ad imaginem fixit,et reκατ' οἰκείαν εἰκόνα πλαστουργήσας τὸν ἄνθρωπον, gem terrestrium constituit, qui colitus regeretur, καὶ βασιλέα καταστήσας τῶν ἐπὶ γῆς βασιλευόμενον prædicatur ille quidem cum propter reliquam άνωθεν, ὑμνεῖται μὲν καὶ χάριν τῆς ἄλλης ὑπερφυούς figmenti hujus eximiam compagem; tum quod ex ἁρμονίας τοῦ πλάσματος, καὶ πῶς ἐξ ἀθανάτου κράτ immortali partim, partim mortali mistura, vas ματος καὶ θνητοῦ τὸ ἐφόλκιον διωργάνωσε, καὶ τόπο illud apte fluxerit: quod sane cum loco circum- περιγραφόμενον τῷ λόγῳ τῆς σαρκώδους παχύτητος, scribatur, ratione crassitiei carnalis, niente tamen νοερῶς τὰ παρὰ Γαδείρων περιεργάζεται. Οὐχ ἧττον ea spectal, quæ vel apud Gades exsistunt. Neque δὲ μεγαλύνεται, ὅτι τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων εὐδό minus ei majestatis ex eo tribuitur,quod hominum κησε διὰ πέντε αἰσθήσεων διεξάγεσθαι, σφετεριζο vitam per quinque sensus regi voluerit, quorun μένων τὴν ἰδικότητα, καὶ μὴ ἀπαρνουμένων τὴν quilibet vim sibi peculiarem vindicaret, cum inte- ἀνακοίνωσιν. Κἂν γὰρ ἡ ὄψις τυχὸν ἐνεργῇ καὶ μονοrim societam mutuam non abnegent. Licet enim μερῶς τὸ ἀποκληρωθὲν ταύτῃ λειτούργημα παρά aspectus, verbi gratia, munus sibi divinitus injunc- Θεοῦ, καθὰ Θεοῦ, καθὰ τι δίκαιον ὄφλημα, μὴ ἐμποδιζομένη, tum etiam pro sua parte duntaxat obeat, ceu de- παρὰ τῶν συντρόφων αἰσθήσεων, ἀλλὰ τῆς κοινωνίας bitum quoddam persolvens,in quo minime cognaαὐτῶν οὐ χωρίζεται· θέλει δὲ ταύτας μετέχειν των tis a sensibus impeditur, nequaquam tamen ab έξιωμάτων αὐτῆς, καὶ συναρήγειν εἰς τὸ αὐτὸ κατὰ horum societate avellitur, sed vult eos dignitatis δουλίδας πιστὰς, πρὸς θεραπείαν τοῦ ταύτης πλου sum participes esse, mutuasque conferre peras τήσαντος σώματος. Ετι θαυμάζεται, πῶς ἑκάστην instar fidarum ancillarum, ad curandum id cor- τούτων ἐδιπλασίασεν, ἵνα κἂν συμβῇ περιαιρεθῆναι pus, cui sensus hi dati sunt. Praeterea meretur τὴν μίαν, ἡ περιλειφθεῖσα κακείνης τὸν τόπον ἀναadmirationem, quod quem libet horum geminave- πληρώσειε, καὶ μὴν καταλαζονεύωνται ταύτης αἱ rit; ut tametsi perire contigerit unum, lamen re- ἀρτιόσωμοι, συμπονῶσι δὲ μᾶλλον αὐτῷ, ὡς ἂν μὴ reliquus illius etiam vicem impleat, nec adversus ὁ οἰκοδεσπότης αὐτῶν θριαμβεύηται, ὡς εἴπερ τύχοι eum insolescant sensus adhuc integri, sed potius καὶ τὴν θατέραν ἀχρειωθῆναι τῶν ἀκοῶν, οὐκέτι τὸ ei condoleant, ne ludibrio paterfamilias ipsorum κάλλιστον χρημα ὁ ἄνθρωπος, ἐντελὴς καὶ σώος, habeatur. Quippe si contigerit alterutram aurem καὶ οἷον αὐτὸν ὁ Θεὸς εἰργάσατο, λέγεται· ἀλλ' ὡς inutilem reddi, non amplius homo,creatum longe η ἔκτρωμά τι λογίζεται, ὑπὸ τῶν λοιπῶν τεττάρων pulcherrimum, perfectus et incolumis, et qualem " αἰσθήσεων, γιαινούσῶν καὶ ταῦτα, μὴ βοηθούμενος. Deus condidit, esse dicitur; sed instar abortus ὡς γοῦν ἑκάστης τῶν αἰσθήσεων πληρούσης τὴν habetur,cum a reliquis quatuor sensibus,licet in- οἰκείαν ἐνέργειαν, τῶν λοιπῶν τὸ χρήσιμον οὐκ ἀππincolumes sint, auxilii nihil habeat. Quemadmodum ναινόμεθα, οὐδὲ καταψηφιζόμεθα τούτων ἀσχημοσύ ergo quolibet sensu munus suum implete, cæte- νην καὶ ἀχρειότητα, διὰ τὸ μὴ διπλοειδῶς ἐνεργεῖν, rorum usum non inficiamur, nec damnanus eos καθώς πεπλαστούργηνται, μᾶλλον μὲν οὖν καὶ συν tanquam foedos et inutiles, propterea quod gemina άγομεν (μιᾶς γὰρ ἐξ αὐτῶν σχολασάσης τελείως, ὡς ratione non sint efficaces, quemadmodum erant εἴρηται, ὅλον τὸ σῶμα ἠχρείωται, καὶ ὡς μηδὲ ὄν conditi, sed potius eis favemus (quippe si unus ex τοῖς ἀνθρώποις λογίζεται)· οὕτω καὶ τῶν πατριαρχῶν eis,uti dictum est, in universnm defecerit; totum ἡ πεντάς, δικαίως καὶ ἀσφαλῶς οἰκονομηθήσεται. corpus inutile redditur, et ab hominibus haud Εκαστος γὰρ τούτων, τήν μὲν ἀπονεμηθεῖσαν αὐτῷ aliter habetur atque si non exsisteret), sic etiam διοίκησιν ἐνεργήσει μονοειδώς, ἵνα μὴ συγχέωνται quinarius patriarcharum recte atque ordine sese τῶν ἁγίων Εκκλησιῶν τὰ προνόμια· τῶν δὲ τιμῆς geret. Nam quilibet horum administrationem sibi τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν ἀνέκαθεν δεδομένων δικαίων τῇ

ἀποξενωθή- tributam obibit pro parte sua, ne sanctarum ecclesiarum privilegia confundantur: nec tamen honore concesso divinitus, dalive antiquitus patriarchali sacræ amplitudini juribus, quispiam spoliabitur. Quippe si tale quid usuvenerit, et Alexandrinum (verbi causa) in urbe imperatrice commorantem, privilegiis patriarchalibus propterea quispiam spoliaverit, quod non degat in provincia sua; caput ipsum inutile reddet, tanquam surdum,vel cæcum, et quatuor,aut tribus duntaxat sensibus præditum. ob hanc ipsam causam, ceu credi par est, jamdudum sancitum est, ut haud dubie per eleπατριαρχικῇ θείᾳ μεγαλειότητι, οὐδεὶς σεται. Εἰ γὰρ τοιοῦτόν τι γένηται, καὶ τὸν ᾿Αλεξανδρείας τυχόν εὑρισκόμενον εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν, τῶν πατριαρχικών προνομίων ἀποξε νώσει τις, ὅτι κατὰ τὴν οἰκείαν ἐνορίαν οὐ πάρεστιν, ἀχρειώσει τὴν κεφαλὴν ὡς χωρεύουσαν, ἢ ἀβλεπτού σαν, καὶ ὑπὸ τεττάρων, ἢ καὶ τριῶν διεξαγομένην αἰσθήσεων. Διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν, ὥς ἔοικε, προτετύπωται προβάλλεσθαι κατὰ τὸ ἀπαραίτητον καὶ τοὺς μὴ ἔχοντας πατριάρχας τοὺς ἀποκληρωθέντας αὐτοῖς ἁγίους θρόνους, διὰ τὴν ἐπιδρομὴν τῶν ἐθνῶν, τὸν Αντιοχείας καὶ τὸν Ἱεροσολύμων φημί. ctionem instituantur etiam ii patriarchæ, qui cæteroqui sacros sibi destinatos thronos, ob paganorum hostiles incursus, haud possident: Antiochenus, inquam, et Hierosolymitanus. Κἂν γὰρ ἐξώσθησαν τῆς δόξης τῶν θρόνων αὐτῶν, ἀλλ' ἡ πνευματικὴ χάρις, κατὰ τὸν Δαβίδ, οὐ παλαιωθήσεται. Ηξει δὲ μᾶλλον ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐμφανῶς καὶ οὐ παρασιωπήσεται. ὡς συναγάγῃ αὐτῷ τοὺς ὁσίους αὐτοῦ, τοὺς διατιθεμένους τὴν διαθήκην αὐτοῦ. Φιλοφρονητέον τοίνυν τοὺς ἀποξενωθέντας πατριάρχες ἐκ τῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν αὐτῶν, καὶ ὑπερορίους καθημένους εἰς ἑτέρου πατριάρχου διοίκησιν, καὶ μὴ ἀτιμαστέον. Κεκανόνισται γὰρ παρακαλεῖσθαι τούτους, καὶ πάσης ἐπιμελείας καὶ ὑποδοχῆς ἀξιοῦσθαι, οὐ μὴν ὑβρίζεσθαι διὰ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν, θρήνων ἀξίαν οὖσαν, καὶ μὴ ἀλαζονείας γεννήτριαν. Εἶτα τῶν θείων καὶ ἁγίων Γραφῶν καὶ τῶν Πατρικών παραδόσεων κατονομα ζουσῶν Πάπαν τὸν ἐπίσκοπον Ῥώμης, ὡοαύτως καὶ τὸν ᾿Αλεξανδρείας· ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν Κωνσταντίνουπόλεως, καὶ τὸν Ἱεροσολύμων, ἀρχιεπισκόπους μόνον δὲ τὸν ᾿Αντιοχείας, πατριάρχην. Πῶς τῶν ᾿Αντιοχέων ἡ ἐκκλησία οὐχ ὑβριοπαθεί, μανθάνουσα καὶ τοὺς λοιποὺς, πατριάρχας ἀνακηρύττεσθαι; πάντως διὰ τὴν ταυτότητα τῆς τιμῆς, καὶ διὰ τὸ ἐπέχειν τοὺς πεντε πατριάρχες τόπον τῆς μιᾶς κεφαλῆς τοῦ σώματος, δηλαδὴ τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ. Ἐπεὶ δέ τινες λέγουσι μηδὲν εἶναι τὸ ἐμποδὼν, καὶ τοὺς ἑκασταχῆ ἀρχιερατεύοντας οὕτω τιμᾶσθαι καὶ μεγαλύνεσθαι. Καὶ οὗτοι γὰρ διδασκαλικού ἀξιώματος κατηξίωνται, καὶ κατὰ Μωσέα και, Ααρών εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων ἐστήκασι, καὶ τὴν ἀναίμακτον θυσίαν προσφέρουσι. Φαμέν, ὡς ἀπὸ τῶν θείων καὶ η ἱερῶν κανόνων μόνοις τοῖς πατριάρχαις πεφιλοτίμηται τῆς οἰκουμένης τὰ κλίματα. Κάντεῦθεν οὐδὲ ἔχει τις ἕτερος οἰκείῳ δικαίῳ ἐνορίαν, ἢ ἄλλο τι δίκαιον ἱερατικόν· ἀλλ᾽ ἐκεῖνο καὶ μόνον τὸ μέρος τῆς διοικήσεως ἱερατικῶς ἐνεργεῖ, τὸ δοθὲν αὐτῷ παρὰ τῆς πατριαρχικῆς θείας μεγαλειότητος. Ὅθεν ὡς ἀποστελλόμενοι παρὰ πατριαρχῶν, καὶ ἀναπληροῦντες τὸν τόπον τῶν θείων καὶ ἁγίων ἀποστόλων, ἀποστολικῶν μὲν προνομίων ἠξίωνται (δεσμοῦσι γάρ καὶ λύουσι κατ' αὐτοὺς καὶ χειροτονίας ποιοῦσι, καὶ τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, προσάγουσι) πατριαρχικών δὲ δικαίων οὐ κατηξίωνται. Οὔτε γὰρ σάκκους, οὔτε πολυσταύρια ἐνδιδύσκονται· οὔτε μετὰ γὰρ γραμμάτων καὶ τριγωνίων στιχάρια. Ταῦτα δὲ οὕτω γίνεται, ὅτι καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ή θεία ὁμήγυρις τὸ τοῦ Quavis enim gloria thronorum suorum per vim exciderunt, tamen spiritualis gratia, secundum Davidem, non exolescet. Imo potius veniet Deus noster manifesto, nec silebitur; ut colligat sibi sanctos suos, qui testamentum ipsius disponunt. Itaque complectendi sunt amanter ii patriarchs, qui sanctissimis ecclesiis suis spoliati sunt, et exsules in alterius patriarchæ diocesi degunt, minimeque contumeliis afficiendi. Quippe sancitum canonibus est, ut eos consolemur, et omni cura susceptioneque dignemur; non injuriis aliciamus ob rerum humanarum inconstantiam, quæ lacrymis potius est digna, quam ut insolentiam gignere debeat. Cæterum cum sacræ Litteræ, Patrumque traditiones, episcopum Romanum appellent papam; itidemque Alexandrinum, et ipsum quoque Constantinopolitanum, ac Hierosolymitanum, ar chiepiscopos; solum vero Antiochenum patriar cham: qui fieri potest, ut Antiochena ecclesia non patiatur injuriam, quæ intelligat, reliquos etiam publice dici patriarchas? Omnino ft hoc propter identitatem honoris, et quod hi quinque patriarchæ vicem unius capitis universi corporis obtineant, sanctarum videlicet Ecclesiarum Dei. Quia vero quidam perhibent, nihil esse impedimento, quominus ubivis constituti pontifces, eodem cum patriarchis honore amplitudineque fruantur, cum et ipsi docendi dignitatem nacti sunt, et exemplo Mosis et Aaronis in sanctis sanctorum consistant, incruentamque victimam offierant: respondemus per divinos sacrosque canones, solis patriarchis esse concessos orbis terrarum tractus. Unde fit,ut alius quispiam suo jure provinciam non habeat, vel aliud quodpiam jus sacerdotale: sed in ea duntaxat parte diocesis munere sacerdotali fungitur, quæ ipsi a sacra patriarchali amplitudine concessa est. Unde veluti qui mittan tur a patriarchis, et vicem divinorum sanctorumque apostolorum impleant, apostolica quidem privilegia consecuti sunt (lingant enim et solvunt per se, 20 ordinationes faciunt, et incruentam hostiam offierunt, at patriarchalia jura non obtinuerunt. Nec enim vel saccos, vel penulas multis insignitas crucibus induunt, nec tunicas frequenti littera gamma, triangulisque depictas. Hac autem ita funt, quod ac

sanctorum apostolorum divinus colus martyrii sta- μαρτυρίου στέδιον τρέχουσα, χειροπέδαις μὲν καὶ dium decurrens,manicis quidem ac loro subjectus fuerit, et discipulorum pedes absterserit linteo, atque Aaronis exemplo induerit humorale, lunicam talarem.Ephud,quibus illa prisca pellis Ada - miss massa denotabatur: verum sanguis et aqua ex eorum latere non defluxit,quorum vicem gam matia tunicarum implent. Nec contumelia pallium induerunt.Nec eorum quisquam lapis an. gularis vocatus fuit, sicut Domiuus ille Deusque noster. Nec fidei talentum per quemlibet ipsorum in universum orbem terrarum dilataturn fuit, sed hic Romam, ille ad Indos vel Britannos, alius ad Gallos doctrina latices derivavit. Solus ille Christus ac Deus noster aderat ubique, atque universa gaudio implebat. Unde fit, ut sanctissimi patriarchæ, qui sanctarum ecclesiarum capitis Dei vicem implent, saceos induant, tunicasque fluviis ac triangulis, penulas multis crucibus depictas; ac pariter in omnibus Ecclesiis nominatim referantur. Idem baculo,perinde ac arundine Christus Deusque noster, spectabiles sese reddunt.Cæteri pontifices et antistites, perinde ac Aaron illa virga, quæ magni mysterii significandi causa floruit, vel instar magni illius apostoli Petri, qui ex ipso Deo audivit, Pasce oves meas. Et quoniam vero est simile, quempiam interrogare, quæ vocabuli papa signicatio sit, quæ patriarchæ, quæ archiepiscopi; et quamobrem horum quinque capitum facultas atque privilegia sint eadem, uti declaratum fuit, cum eorumdem nomina sint diversa: necessario putavimus horum quoque velut apicem tangendum. φραγγελίῳ καθυποβέβληται, καὶ πόδας μαθητῶν διὰ λεντίου ἀπέσμηξε, καὶ ἐνεδιδύσκετο κατά 'Ααρών τὴν ἐπωμίδα, καὶ τὸν ποδήρη, καὶ τὸ ἐφούδ, τὰ τὸ ἀρχαῖον σημαίνοντα κώδιον τοῦ ᾿Αδαμιαίου φυράματ τος· αἷμα δὲ καὶ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτῶν οὐ κατέρρευσεν, ὧν ἀναπληροῦσι τόπον τὰ τῶν στιχα ρίων γαμμάτια. Οὐδὲ τὴν χλαίναν τῆς ὕβρεως ἐν εδύσαντο. Οὐδέ τις αὐτῶν λίθος ἀκρογωνιαίος ὠνόμα ται, ὡς ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν. Οὐδὲ τὸ τῆς πίστεως τάλαντον δι᾽ ἑκάστου αὐτῶν εἰς πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ἐφήπλωται, ἀλλ' ὁ μὲν ἐν Ῥώμῃ, ὁ δὲ ἐν Ινδοῖς ἢ Βρεττανοῖς, ὁ δὲ ἐν Γαλάταις τοὺς τῆς διδα σκαλίας μετώχευσε πίδακας. Μόνος δὲ ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν πανταχοῦ παρῆν, καὶ χαρᾶς τὰ πάντα ἐπλήρωσεν. Ὅθεν καὶ οἱ ἁγιώτατοι πατριάρχει, τὸ πον ἀναπληροῦντες τῆς κεφαλῆς τῶν ἁγίων Εκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ, ἐνδιδύσκονται σάκκους, καὶ μετὰ ποταμίων καὶ τριγωνίων στιχάρια, καὶ διὰ πολυστε ρίων φαινόλια, καὶ εἰς πάσας τὰς ᾿Εκκλησίας κατά ταὐτὸν ἀναφέρονται. Τῇ δὲ ῥάβδῳ, ὡς ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν τῷ καλάμψ τῆς ὕρεως, ἀποσεμνύνονται. Οἱ λοιποὶ ἀρχιερεῖς καὶ ἠγούμενοι, ὡς ὁ ᾿Απρών τῇ ῥάδῳ ἐκείνῃ τῇ βλαστησάσῃ κατά μεγάλου μυ στηρίου προδήλωσιν, ἢ ὡς ὁ μέγας ἀπόστολος Πέτ τρος, ὁ ἀκούσας παρά Θεοῦ, Ποίμανε τὰ πρόβατα μου. Ἐπεὶ δὲ τῶν εἰκότων ἐστὶν ἐρωτῆσαί τινα, τις ἡ τοῦ πάπα σημασία, καὶ τίς ἡ τοῦ πατριάρχου ἐστὶ, καὶ τίς ἡ τοῦ ἀρχιεπισκόπου, καὶ διατί τῶν πέντε κεφαλῶν ἡ μὲν ἐνέργεια καὶ τὰ προνόμια ταυτίζον ται, καθώς διείληπται, τὰ δὲ ὀνόματα τούτων εἰσὶ διάφορα, δέον ἐλογισάμεθα καὶ τὰ περὶ τούτων ἐκκορυφώσει. Apud Latinos papa dicitur Pater. Et apud Ju- Πάπας παρὰ Λατίνοις κέκληται ὁ Πατήρ. Καὶ dmos patriarcha dicitur princeps sive Pater patria- παρὰ Ιουδαίοις πατριάρχης, ὁ ἄρχων ἤτοι ὁ Πατὴρ rum. Similiter archiepiscopus, erit episcoporum τῶν πατριῶν. Καὶ ἀρχιεπίσκοπος ὁμοίως, ὁ ἐπισκό Pater. Licet ergo papa, patriarchæ, et archiepi- πων Πατήρ. Κἂν ἡγοῦν ὦσι τοῦ πάπα, του πατριάρ scopi significata, lingua ratione diversa sunt, χου, καὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου τὰ σημαινόμενα τῇ διπ nullo tamen modo potestate differunt. Quamob- λέκτῳ διάφορα, ἀλλὰ δυνάμει κατὰ μηδὲν διαφέρου rem omnes eliam communi nomine patriarchæ σι. Διὸ καὶ πάνες κοινῷ ὀνόματι πατριάρχει dicuntur. Sanctus quidem ille Silvester, qui pri- κατονομάζονται. Ὁ γοῦν πρώτως ἀρχιερατεύσας ἐν mus Roma pontifcatum obtinuit, et qui primus Ρώμῃ ἅγιοις Σίλβεστρος, καὶ ὁ πρώτως ἀρχιερατεύ Antiochim pontifex fuit Evolus, non abs re Patres σας ἐν ᾿Αντιοχείᾳ Εξοδος, ἐκλήθησαν εὐλόγως Πα appellati fuere. Quippe necdum erant patriarcha, τέρες. Ούπω γὰρ ἦσαν πατριάρχαι, παρὰ τῶν Πα qui a Patribus instituuntur. Similiter et Alexan- τέρων προβαλλόμενοι. ισαύτως καὶ ὁ ᾿Αληξανδρείας drinus propterea vocatus fuit papa quod sanctus ἐκλήθη πάπας, διὰ τὸ λαβεῖν τὸν ἅγιον Κύριλλον ille Cyrillus in tertia synodo privilegia papæ κατὰ τὴν τρίτην σύνοδον τοῦ πάπα Ρώμης, τοῦ ΚεRomani, Celestini scilicet, acceperit. Cum autem λεστίνου φημί, τὰ προνόμια. Τῆς δὲ εὐσεβείας διπ religio jam pervagata fuisset Gnes orbis terra- δραμούσης εἰς τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα, καὶ πόλεως rum, ut urbs fere qualibet episcopum obtinuis- ἐκάστης σχεδὸν λαβούσης ἐπίσκοπον, ἐδέησε μιμηθῆ set: ipsa pietatis ratio poscebat, ut Hierosolymis και θεαρέστως καὶ εὐσεβῶς καὶ τὴν Ἱρουσαλήμ, etiam honos haberetur, ob crucialus sacrosanctos διὰ τὰ ἄγια πάθη καὶ τὸν τάφον τοῦ Κυρίου ἡμῶν et sepulchrum Domini nostri Jesu Christi. Nam Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἡ γὰρ μεγαλόπολις προτετίμητο, magna isthæc urbs Constantinopolis jam ante καθώς προείρηται, διὰ τὸ εἰς ταύτην μετενεχθῆναι τὰ honorem obtinueral, uti supra dictum fuit, pro- σκήπτρα τῆς τῶν Ῥωμαίνων βασιλείας. Μετωνομά 77 φραγιλλίῳ. 78 μετυχέτευσε. Figura litteræ gamma. ΝΟΤΑ.

σθησαν οὖν οἱ ἐν ταύταις ἀρχιερατεύοντες, ἀρχιεπί- pterea quod in eam imperii Romani sceptra fuissent σκοποι· ἀρχαὶ δηλονότι καὶ κεφαλαὶ πολλῶν ἐπισκό- translata. Itaque mutatis nominibus harum pontiπων. Ταὐτὸν δέ ἐστιν εἰπεῖν, Πατέρες καὶ πατριάρ- fices dicti sunt archiepiscopi, veluti principia et χαι. Ἐκ τούτου δὲ διαφορά τις οὐκ ἔστι μέσον αὐτ capita multorum episcoporum. Quod idem erit, ac τῶν. Ὁ γὰρ πατὴρ τοῦ ἔθνους τοῦδε τυχόν, πατήρ si dixeris, Patres et patriarchæ. Unde nullum exiἐστι καὶ ἱερατικῆς φυλῆς καὶ λαϊκῆς, ὡς ὁ Ἰακώβ slit inter eos discrimen. Nam Pater hujus illiusve τῶν ιβ΄ φυλών Ισραήλ. Καὶ ἄρχων ἐπισκόπων, ἐξ gentis, tam sacerdotalis, quam laicæ tribus est ανάγκης ἐστὶ πατὴρ καὶ ἐπισκοπων καὶ λαϊκῶν· ὁ δὲ Pater, sicut Jacob duodecimn tribuum Israelis. Et Γοτθίας οὐ καλεῖται ἀρχιεπίσκοπος, ὡς ἄρχων ἐπι- princeps episcoporum, necessario Pater est tum σκόπων καὶ προβολεύς, ἀλλ' ὡς ἀρχὴ ἐπισκόπων. episcoporum, tum laicorum. Gotthiæ quidem anΟρίσθη γάρ παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, τὰς μὲν tistes non propterea vocatur archiepiscopus, quod ἐχούσας διοικήσεις πολλὰς πόλεις, ὑπὸ ἐπισκόπων episcoporum princeps et ordinator sit, sed tanκυβερνωμένας, παρὰ μητροπολιτών διεξάγεσθαι, quam principium episcoporum. Quippe sanctis a οὺς καὶ πρώτους οἱ κανόνες ὀνομάζουσι· τὰς δὲ μὴ Patribus est sancitum, ut eæ diæceses, quæ mullas ἐχούσας᾽ ὑφ᾽ ἑαυτὰς πόλεις τινὰς ὑπὸ ἐπισκόπων habent urbes sub episcoporum gubernatione conΙθυνομένας, παρὰ ἀρχιεπισκόπων ἱερατεύεσθαι· ὥστε η stitutas, a metropolitanis administrentur, quos μειονεκτεῖν μὲν αὐτὰς τῶν μητροπόλεων, ύπερτε- eliam ipsi canones appellant primos: quæ vero ρεῖν δὲ τῶν ἐπισκόπων. Οὕτω λυθείσης καὶ τῆς τοις sub se non habent urbes aliquas, episcoporum reαύτης ἀμφιβολίας, ἤθελον εἰπεῖν, ὅτου χάριν ὁ πά- gimini subditas, archiepiscopos habeant pontifices: πας Ρώμης οικουμενικὸς πάπας λέγεται, ὡσαύτως ut inferiores hæ quidem sint metropolibus, at epiκαὶ ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, οἴκουμε- scopalibus superiores. In hunc modum, hoc etiam νικός πατριάρχης· οἱ δὲ λοιποὶ πατριάρχαι, καὶ ambiguo soluto, volebant equidem dicere, quamnobταῦτα τῆς αὐτῆς ὄντες τάξεως, κλήσεώς τε καὶ τι rem papa Romanus appelletur universalis Papa, μῆς, καὶ ταύτης οὐκ ἔτυχον τῆς ἀνακηρύξεως. Ἐπεὶ similiterque Constantinopolis archiepiscopus, uniδὲ τὸν μὲν πάπαν τὸ τῆς φιλαυτίας δαιμόνιον τῆς versulis patriarcha: cum reliqui patriarcha, licet τῶν λοιπῶν ἁγιωτάτων πατριαρχῶν ἀπέστησεν ὁμ- ejusdem sint ordinis, appellationis et honoris, ita ηγύρεως, καὶ εἰς μόνην τὴν Δύσιν ἐστενοχώρησε τὸν proclamari non soleant. Sed quando papam Roδὲ Κωνσταντινουπόλεως βλέπω μηδενὶ τῶν προνο- manum malus ambitionis ille genius a reliquorum μίων τοῦ πάπα κατακοσμούμενον (οὔτε γὰρ τῷ τῆς sanctissimorum patriarcharum cætu avulsit, et in βασιλείας λώρῳ κατὰ τὸ τοῦ ἁγίου Κωνσταντίνου COccidentem duntaxat coarclavit; cum interim viνομιζόμενον θέσπισμα καταστέφεται, οὔτε κοκκοβα- deant Constantinopolitanum nullo papæ privilegio φέσι πεδίλοις κατὰ τὸ τυπωθὲν θεατρίζεται, ἀλλ' semet ornantem (quippe nec regni coronatur οὐδ᾽ ἑτέρῳ προνομίῳ τῆς παλαιᾶς Ρώμης κέχρηται, fascia, secundum id, quod sancti Constantini staκαὶ διὰ τοῦτο οἱ πόδες αὐτοῦ ἵστανται ἐν εὐθύτητι, tutum esse putatur, nec cum coccineis calceis, ut καὶ ἡ κεφαλὴ αὐτοῦ παντοίᾳ συνέσει, κατὰ τὸν Δαβίδ, ibidem sancitur; velut in spectaculo semet exhiπεπολίωται· καὶ τὰς οἰκείας δὲ ὑπογραφὰς ὡς οἱ- bet; nec aliud denique Romæ veteris papæ priviκουμενικὸς οὐ μεγεθύνει πατὴρ, κἂν παρ' ἡμῶν legium usurpat: ideoque slant pedes ejus in recti οὕτω κέκληται καὶ δεδόξασθαι)· τὴν μὲν περὶ τούτου tudine, et caput ejus omnigena prudentia, quemalσυζήτησιν, ὡς ἀλυσιτελῇ, παρατρέχω. ᾿Απολογούμαι modum Davides loquitur, incanuit. Idem ne δὲ πρὸς τοὺς λέγοντας τολμηρῶς, οφείλειν τῆς πα- subscriptiones quidem suas magnificas facit, tanτριαρχικῆς ἀποξενοῦσθαι τιμῆς τὸν ᾿Αντιοχείας καὶ quam pater universalis; licet a nobis ita vocetur et τῶν ῾Ιεροσολύμων. Κεκανόνισται γάρ, φασί, μηδ' celebretur (equidem de hoc disquisitionem, velut ἐν ἀρχιερεῦσι συντάττεσθαι τοὺς μὴ ῥιψοκινδύνως infrugiferam, instituere supersedeo. Facere lamen ἀπερχομένους ἀρχιερεῖς εἰς τοὺς παρὰ Βαρβάρων non possum, quin iis respondeam, qui audacler κατεχομένους θρήνους αὐτῶν, μηδὲ τὸν τοῦ μαρτυ- prædicant, adignitate patriarchali removendos Anρίου προαρπάζοντος στέφανον. ὡς εἰ μὲν εἰσὶ λαϊ- tiochenum et Hierosolymitanum. Quippe canonibus καὶ οἱ τοιαῦτα καθά τι μάταιον ἄμβλωμα κατὰ τῶν statutumn est, inquiunt, ne quidem inter pontifices ἁγίων κεφαλών ὠδινήσαντες, συγγνώμης ἀξιωθήσον- recensendos esse, qui non vel extremo cum periται κατὰ πολλὴν ἐπιείκειαν. Γέγραπται γάρ· Οὐ χρὴ culo se conferant ad thronos suos a Barbaris occuΡωμαῖον ἄνδρα νόμους (ταὐτὸν δ᾽ ἔστιν εἰπεῖν καὶ palos, nec marlyrii coronam præripiant. Nimirum κανόνας) ἀγνοεῖν. Ὅτι κἂν χειρώναξ τίς ἐστι, κἂν si laici sunt, qui talia veluti stolidum quemdam σύρφαξ, οἴκοθεν εἰδέναι νόμους ἢ κανόνας μὴ συγχω- abortum adversus sacra sancta capita parturierunt, ρούμενός ἐστιν, ἀλλ᾽ οἱ τούτους κατὰ σπουδαίους άργυ- veniam merebuntur ex singulari quadam nostra ρογνώμονασ μεταλλεύοντες. moderatione. Cæteroquin enim scriptum est: Ho- • Όσσα τε φύλλα καὶ ἄνθεα γίνεται εἴπρος ὥρῃ· minem Romanum ignorare leges (idem et de canonibus dicendum) non oportet. Quippe licet aliquis manuarius sit opifex, et ex infima fæce plebis, quin leges aut canones per se norit, veniam impetrare non potest; cum qui leges et canones, instar industriorum argenti exploratorum, investigant, in bac urbe regia tot sint. " Quot folia et flores nascuntur tempore verno:

qui quidem cuivis ad manum sunt, tanquam libe- παρὰ ταύτῃ τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων καθεστή rale quoddam et nullo constans pretio epulum: κασι, καὶ πρόκεινται τῷ βουλομένῳ παντί φιλότιμος neque dubium est, quin horum doctrinæ mulso πανδαισία καὶ ἀπραγμάτευτος, καὶ πάντως τῷ με dulcescere possit istorum ignorationis absinthium. λικράτῳ τῆς διδασκαλίας αὐτῶν ἐμελιτώθη τὸ τῆς Sin autem sacro pontificum catalogo continentur, ἀγνοίας ἐκείνων ἀψίνθιον. Εἰ δὲ τοῦ θείου καταλόγου babæ! quonam modo quis horum condemnationem τῶν ἀρχιερέων εἰσὶ, βαβαί! πῶς ἂν τις εἴπῃ καὶ διexpresserit? Quam enim merebitur is veniam, qui ηγήσεται τὴν ἐπαγομένην τούτοις κατάκρισιν; Ποίας cum se canones docere profiteatur,canonum tamen γάρ συγγνώμης ἀξιωθήσεται ὁ διδάσκειν κανόνας cratissiem non videt, quæ ipsum prope montem ἐπαγγειλάμενος, καὶ κανόνων μὴ βλέπων παχύτητα, Athon superat? Omnino nullam. Imo potius ex τὸν Αθων αὐτὸν σχεδὸν ὑπερβαίνουσαν; Πάντως ούomnipotenti Deo audiet. Tu rejecisti justitiam, et δεμιᾶς· ἀκούσει δὲ μᾶλλον ἀπὸ Θεοῦ παντοκράτορος ego rejiciam te, ne mihi sis sacerdos. Quapropter Κὺ ἀπώσω δικαιοσύνην, κἀγὼ ἀπωσόμαί σε τοῦ μὴ omni de hoc contentione omissa, scripto praesenti ἱερατεύειν μοι. Ὅθεν τὴν περὶ τούτου πολλὴν ἀντιad tollendum omne scandalum inseram XXVIII ca- λογίαν καταλιπών, καταστρωννύω πρὸς περιαίρεσιν nonem coacta in magni palatii Trullo sanctæ ac, σκανδάλου παντὸς τῇ παρούσῃ γραφῇ τὸν λζ' κανόνα universalis synodi, quæ quinta et sexta dici solet: τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μεγάλου παλατίου συστάσης qui sane canon ita sonat ad verbum: Quia diversis ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου τῆς λεγομένης πενθ temporibus Barbarorum impressiones acciderunt, έκτης, οὕτως ἐπὶ λέξεως ἔχοντα· «Ἐπειδὴ κατὰ διαet urbes hinc plurima redacta sunt in potestatem φόρους καιρούς βαρβαρικαί γεγόνασιν ἔφοδοι, καὶ impiorum, ita ut deinceps hujus talis urbis prascs πλείσται πόλεις ἐντεῦθεν ὑποχείριοι τοῖς ἄνομοις post ordinationem suam non potuerit thronum κατέστησαν, ὡς ἐντεῦθεν μὴ δυνηθῆναι τὸν τῆς suum accipere,atque in eo proconditionesacerdota- τοιαύτης πόλεως πρόεδρον μετὰ τὴν ἐπ' αὐτῷ li collocari, et usu recepta consuetudine tam ordi- χειροτονίαν τὸν οἰκεῖον θρόνον καταλαβεῖν, καὶ nationes, quam alia omnia, qua ad episcopi perti- ἐν αὐτῷ ἱερατικῇ καταστάσει ἐνιδρυθῆναι, καὶ nent officium,perficere atque exercere:nosdignita- οὕτω κατὰ τὸ κρατῆσαν ἔθος τὰς χειροτονίας, tem et venerationem sacerdotii tuentes,minimeque καὶ πάντα, ἃ τῷ ἐπισκόπῳ ἀνήκει, πράττειν τε volentes,ut injuria paganorum juribus ecclesiasti- και μεταχειρίζεσθαι, ἡμεῖς τὸ τίμιον καὶ σεβά cis detrimento sit, in hunc modum ordinatis, et ob σμιον τῇ ἱερωσύνῃ φυλάττοντες, καὶ μηδαμώς causam supra positam thronos suos non possidenti- πρὸς λύμην τῶν ἐκκλησιαστικῶν δικαίων τὴν bus, jus suum absque prejudicio sic conservandum ἐθνικὴν ἐπήρειαν ἐνεργεῖσθαι βουλόμενοι, τοῖς decrevimus, ut et ordinationes diversorum clerico- οὕτω χειροτονηθεῖσι, καὶ διὰ τὴν προκειμένην rumjuxta canones instituant,et auctoritate præsi- αἰτίαν ἐν τοῖς ἑαυτῶν μὴ ἐγκαταστᾶσι θρόνοις, dentia secundum modum fruantur,ac denique fir- τὸ ἀποκριμάτιστον συντηρηθή και συνεωράκαμεν ma etrata sit omnis ab ipsis profecta administratio. ὥστε καὶ χειροτονίας διαφόρων κληρικών καvoNon enim accuratione per necessitatis tempus cir- νικῶς ποιεῖν, καὶ τῇ τῆς προεδρείας αὐθεντία cumscripta,lex dispensationis inangustumcogetur κατὰ τὸν ἴδιον ὅρον κεχρῆσθαι, καὶ βεβαίαν καὶ νενομισμένην εἶναι πᾶσαν ὑπ' αὐτῶν προϊούσαν διοίκησιν. Οὐ γὰρ ἀπὸ τοῦ τῆς ἀνάγκης καιροῦ τῆς ἀκριβείας περιγραφείσης, ὁ τῆς οἰκονομίας ὅρος περιορισθήσεται.» Præter hunc vero canonem, scripto præsenti Σὺν τῷ τοιούτῳ δὲ κανόνι ἀναδιδάσκω τοὺς ἐντυγlectores moneo, etiam edictum quoddam estare χάνοντας τῇ παρούσῃ γραφῇ, ὡς καὶ πρόσταξις memorandi imperatoris. domini Alesii Comneni, ἐστι τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ ᾿Αλεξίου τοῦ mense Novembri secundæ indictionis publicatum, Κομνηνού, κατὰ τὸν Νοέμβριον μῆνα της δευτέρας ac fiscalibus et ecclesiasticis secretis insertum, έπινεμήσεως ἀπολυθεῖσα, καὶ τοῖς δημοσιακοῖς καὶ quod statuit non solum debere citra ullum ἐκκλησιαστικοῖς σεκρέτοις καταστρωθείσα, καὶ δι impedimentum eligi pontifices in orientales Eccle- οριζομένη μὴ μόνον ἀπαρεμποδίστως ἀρχιερεῖς ψηφί sias, a paganis possessas, licet ii, qui ad eas ζεσθαι εἰς τὰς ἀνατολικής Εκκλησίας, τὰς παρὰ τῶν renuntiantur, quos sortiti sunt thronos accipere ἐθνῶν κατεχομένας, κἂν οὐ δύνανται οἱ ἐν αὐταῖς nequeant propter malitiam paganorum: verum ἐπικηρυττόμενοι καταλαμβάνειν τοὺς λαχόντας του etiam quod post ordinationem habere debeant, τους θρόνους διὰ τὴν ἐθνικὴν κακίαν, ἀλλὰ καὶ μετὰ quæcunque ante illam Constantinopoli habebant τὴν χειροτονίαν ἔχειν ὅσα πρὸ ταύτης ἔσχον κατὰ jura: nimirum abbatias, adelphatorum anno τὴν μεγαλόπολιν δικαία. Ἡγουμενείας δηλαδή, ἀδελ nas et reliqua. Atque nos quidem hæc ita φάτων σιτηρέσια, καὶ λοιπά. Καὶ ἡμεῖς μὲν καθὼς rogati perscripsimus. Cælerum Deus ille pacis, qui ἠξιώθημεν, ταύτα γεγράφαμεν. Ὁ δὲ τῆς εἰρήνης per Davidem prophetam dixit: Si populus meus Θεός, ὁ εἰπὼν διὰ τοῦ προφήτου Δαβίδ· Ἐὰν ὁ λαός præcepta mea servaverit, in virga visitabo inimi μου τὰς ἐντολάς μου φυλάξῃ, ἐν ῥαβδῳ τοὺς ἐχθροὺς cos eorum, et in flagellis iniquitales eorum; αὐτῶν ἐπισκέψομαι, καὶ ἐν μάστιξι τὰς ἀδικίας απ NOTÆ. Vide Novellam sextam Alexii Commeni. κανοQuæ proportiones fratrum sunt, uti vocant.

τῶν· τὸ δὲ ἔλεός μου οὐ μὴ διασκεδάσω ἀπὸ τῶν misericordiam vero meam non dispergam a diliἀγαπώντων με, οὐδ᾽ οὐ μὴ βεβηλώσω την διαθήκην μου τὴν μὴν ἐθνικὴν ἀπιστίαν διασκορπίσει ὡσεὶ κονιορτὸν ἀπὸ ἄλωνος θερινῆς, τοὺς δὲ ὁσίους αὐτοῦ συναγάγῃ, καὶ δώσει αὐτοῖς χώρας ἐθνῶν καὶ φυλάς, Καὶ ἐρεῖ πᾶς ὁ λαός· Εὐλογητός Κύριος εἰς τὸν αἰῶνα. Γένοιτο, γένοιτο. «Μελέτη, χάριν τῶν δύο ὀφφικίων, τοῦ τε χαρτοφύλακοι, καὶ τοῦ πρωτεκδίκου,» gentibus me, nec profanabo testamentum meum: is ergo paganorum quidem infidelitatem dissipet, veluti pulverem ex area æstiva, sanctos autem suos colligat, et paganorum eis det regiones ac tribus. Et dicat populus universus: Benedictus Dominus in saculum. Fiat, fiat. EJUSDEM Meditatum, de duobus illis officii, chartularii scilicet, ac priani defensoris. Τοῦ μεγάλου διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας Παύλου Cum magnus ille doctor Ecclesiæ, divinusque τοῦ θεοκήρυκος λέγοντος. Οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει præco Paulus dicat, non sibi quempiam honorem τιμὴν, ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ὤφειλεν ὁ sumere, sed a Deo vocatum; sane debebat primus πρωτέκδικος ἀρκεῖσθαι τοῖς δεδομένοις αὐτῷ, καὶ defensor sibi concessis esse contentus, et decesκατ' ἰχνία 70 βαίνειν τῶν πρὸ αὐτοῦ, παντοία σοφίᾳ sorum suorum vestigiis insistere: quorum plerique, τῶν πλειόνων κεκοσμημένων τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ, sicut et ipse, per Dei gratiam omnigena fuerunt καθὼς καὶ αὐτός ἐστι, καὶ τὰ ὑψηλότατα τῆς ἁγιω- ornati doctrina, supremasque sanctissima Dei τάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης Εκκλησίας ἐνεργησάντων majoris Ecclesia dignitates gesserunt, atque etiam ὀφφίκια τινῶν δὲ καὶ κατὰ γνησίους πτερυξαμένων aliqui genuinorum in morem pullorum aquilinoἀετιδεῖς, καὶ εἰς τὸν μέγαν φθασάντων θρόνον τῆς rum alas sumpserunt, et ad magnum illum ConΚωνσταντινουπόλεως, καὶ τὰ κυρωθέντα διὰ χρόνων stantinopolis thronum pervenerunt: minimeque ἀμνημονεύτων σχεδόν, μή σπεύδειν αλλοιωθῆναι dare debeat operam, ut annis hominum prope κατὰ σηπίας αυθημερόν καὶ οὕτω διψοκινδύνως memoriam excedentibus confirmata, mutarentur σκανδαλίζειν καὶ σκανδαλίζεσθαι· θέλειν δὲ μᾶλλον uno die, sepiarum in morem; atque ita periculose εἰρήνην ἐπὶ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπὶ τοὺς ὁσίους tam offendere, quam offendi: sed velle potius αὐτοῦ. Ἐπεὶ δ᾽ οὐκ οἶδ' ὅπως παραδραμὼν τοὺς pacem supra populum Dei, et supra sanctos ejus. ἐγείροντας τὰ σκάνδαλα μύλωνας, καὶ τὰ διορισθέντα Verum quia nescio quomodo mularibus excitanκανονικῶς κατὰ τῶν παραλυόντων ἀπερισκέπτως tibus scandala præteritis, atque itidem iis, quæ συνήθειαν μακρὰν ἐκκλησιαστικὴν οἰανδήτινα καὶ ς canonice statula sunt adversus inconsiderate ταύτην γὰρ κρατεῖν ὡς τοὺς θείους κανόνας νενομο violantes quamcunque diuturnam consuetudinem θέτηται), καὶ ὑπεραναβὰς τὸν ὁρίζοντα, θέλει παρα- ecclesiasticam (nam et illan perinde ratam esse σαλεῦσαι τὰ τοῦ χαρτοφύλακος προνόμια, καὶ συνdebere sancitum est, atque sacros canones) et άψαι τοῖς ἐκδικικοῖς λειτουργήμασι, κατά τινας έτε- transcenso denique horizonte, privilegia chartularii ροφυή συμμοσχεύοντας σώματα, καὶ πρὸς ἐπισύστα- concutere vult, et cum functionibus defensoriis σιν τοῦ οἰκείου θελήματος, κανόσι χρῆται τῆς ἁγίας conjungere, more quorundam, qui diversæ natura καὶ οἰκουμενικῆς τετάρτης συνόδου, πρὸς δὲ καί τισι corpora sibimet inserendo copulant: cumque βήμασι τοῦ ἀποκειμένου βιβλίου ἐν τῷ σεκρέτῳ τοῦ instituti sui probandi causa, sancta et universalis ἱεροῦ ἐκδικείου, παριστῶ καὶ αὐτὸς διὰ τῆς παρού- quartæ synodi canonibus utatur, ac praesenti σης γραφής μου, καθὼς ἠξίωμαι, τὰ τοῦτον, ὡς ἐγώ verbis quibusdam ex libro, qui servatur in secreto μαι, δικαίως επιστομίζοντα, καὶ τὸν κατὰ καιροὺς sacri defensorii: proferam et ipse hoc præsenti χαρτοφύλακα φιλαλήθως ἀποσεμνύνοντα. ᾿Απὸ τοῦ scripto, quemadmodum a me petitum est, quæ o8 κγ' κανόνος τῶν ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντων χλ᾽ ἁγίων huic non abs re, meo quidem judicio, sunt obturaΠατέρων, συκίνην ἐπικουρίαν ὁ πρωτέκδικος ιδιώ- tura; et vere cuivis pro tempore chartulario σατο, χάριν τοῦ κρίνειν ἰδιορυθμίας μοναζόντων καὶ venerationem conciliatura. Igitur ex canone ΧΧΙΙΙ κληρικῶν, καὶ ἀνακρίνειν ἀποδημίας αὐτῶν, καὶ sanctorum Patrum, qui Chalcedone convenerunt, κατακρίνειν ὡς φυγαδίας δουλοπρεπείς. Πρὸ γὰρ ficulnum præsidium sibi defensor quæsivit, quasi ἑκατὸν χρόνων μικρόν τι πλέον ἢ ἔλαττον, τοῦ ἀοι- judicet ipse de iis, quæ suut officii monachorum et δίμου βασιλέως τοῦ Ἰουστινιανοῦ, τοῦ τὴν Ἐκκλησίαν clericorum, quasique de horum peregrinationibus ἀγακλεῶς οὐρανώσαντος, ὁ τοιοῦτος κανὼν ἐκπε- inquirat, easque veluti mancipiorum aufugia conφωνηται, ὅτε λόγος οὐκ ἦν ἐκδίκων ὄντων ἀπὸ τοῦ demnet. Nimirum annis paulo plus minusve βήματος, λαϊκῶν δὲ ταῖς ἐκκλησίαις διδομένων centum ante clarissimum illum imperatorem ἑκάστοτε πρὸς ἐκδίκησιν. Καὶ τοῦτο δῆλόν ἐστιν ἀπὸ Justinianum, qui hanc ecclesiam laudabiliter. τοῦ σε κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, ούτωσι quasi quodam cœlesti opere construxit, is canon διεξιόντος ῥητῶς· «Περὶ ἐκδίκων τῶν Ἐκκλησιῶν publicatus fuit: quo tempore nullus erat sermo τῶν ὀφειλόντων ἀπὸ τοῦ βασιλέως αἰτηθῆναι, de defensoribus ex ordine sacro, sed ecclesiis σύμπασιν ἔδοξεν αἰτῆσαι ἀπὸ τῶν βασιλέων semper laici defensionis causa dabantur. Atque 70 κατίχνια.

hoc manifestum est ex Lxxv canone concili Car διὰ τὴν τῶν πενήτων κάκωσιν, ὧν ταῖς ἐπα thaginiensis, cujus hoc verba suut: De defensori- χθείαις ἀπαύστως ἡ Ἐκκλησία παρενοχλείται, bus Ecclesiarum, qui ab imperatore peti debent, ὥστε ἐκδίκους τούτοις μετὰ τῆς τῶν ἐπισκόπων visum est universis, petendos ab imperatoribus, προνοίας ἐπιλέγεσθαι κατὰ τῆς τῶν πλουσίων τυραννία propter afflictionem pauperum, quorum gravami- Soc.» bus indesinenter Ecclesia molestatur: ut defensores gantur adversus opulentorum tyrannidem. Itidem paret hoc ex xv novella imperatoris Justiniani, quæ exstat libro νι Basilicorum, titulo XVIII in hanc sententiam: Defensores ex incolis cujuslibet urbts per vices eligi, licet illustres aliqui sint, et clarissimi: atque gos duntaxat biennio defensionis munus sustinere. Quare cum defensores et eligantur, cen dictum est, et eorum munus certo temporis spatio definiatur: nugantur sane, qui ex indicato canone stabiliri perhibent id, quod " a primo defensore asseritur. Verba vero libri de officio primi defensoris, quæ propemodum hujusmodi sunt: Oportet vos, si quis præsbyterorum et diaconorum cum aliquolitem habebit, eum quiaccusatur, tertium citare, secundum indicatum modum, et non obsequentem condemnare: haec, inquam, verba neque radicitus, neque vel rami, vel corticis reapectu, jurisdictionem chartularii in universes sacris initiatos evertunt, et ad defensores transferunt. eis, interveniente providentia episcoporum, eliΩσαύτως καὶ ἀπὸ τῆς με νεαρᾶς τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ, τῆς κειμένης ἐν βιβλίῳ Γ' τῶν βάσι λικῶν, τίτλῳ ιη', καὶ διαλαμβανούσης, τοὺς ἐνδίκους ἀπὸ τῶν κατοίκων ἑκάστης πόλεως ἀμοιβαδὸν ἐπιλέγεσθαι, κἂν ἐλλούστριοί τινες ὦσι καὶ λαμπρότατοι· καὶ ἐπὶ μόνῃ διετία τὸ τῆς ἐκδικήσεως υπέχειν τού τους λειτούργημα. Τῶν γοῦν ἐκδίκων ἐπιλεγομένων ὡς εἴρηται, καὶ τῆς λειτουργίας αὐτῶν μετρουμένης χρονικῷ διαστήματι, εἰκαιομυθοῦσιν οἱ λέγοντες, ἀπὸ τοῦ ῥηθέντος κανόνος στηρίζεσθαι τὸ παρὰ τοῦ πρωτεκδίκου λεγόμενον. Τὰ δὲ ῥήματα τοῦ πρωτεκο κου βιβλίου, τὰ οὕτω πῶς κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνοντα «Δεῖ ὑμᾶς, εἴ τις τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων δίκην ἕξει μετά τινος, προκαλεῖσθαι 80 τον διαγω καλούμενον ἐκ τρίτου κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπ πον, καὶ μὴ ὑπείκοντα καταδικάζειν, ο οὐ κατασπώσε προθέλυμνον, οὐδ᾽ ἐξ ἀποσπάδος, οὐδ᾽ ἐξ φλοιού, της κατὰ πάντων τῶν ἱερωμένων δικαιοδοσίαν τοῦ χαρτο φύλακος, καὶ πρὸς τοὺς ἐκδίκους μεταφυτεύουσιν. Quippe non sic intelliguntur, de primi defensoris Οὐδὲ γὰρ ἐκλαμβάνονται, καθώς φησιν ὁ πρωτόκο sententia, quasi possit is cogere vel invitos eos, δικος, εἰς τὸ δύνασθαι τοῦτον καταναγκάζειν καὶ qui a diaconis et presbyteris quibusdam conve- ἄκοττας τοὺς ἐναγομένους παρὰ διακόνων και προς niuntur, fortassis ipsi laict, ut apud eum causam σβυτέρων τινῶν, ἴσως ὄντας καὶ λαϊκούς, απολογεί dicant, ob quam postulantur. Nam temerarium G σθαι παρὰ τούτῳ περὶ ὧν ἡ αἰτίασις. Τοῦτο γὰρ καὶ isthuc est, ac ne patriarchali quidem sacs am- τολμηρόν ἐστιν, οὐδὲ τῇ πατριαρχικῇ θείᾳ μέγα plitudini concessum, veluti legibus contrarium, λειότητι δέδοται, ὡς ὑπεναντίον τοῖς νόμοις, τοῖς quæ actores forum reorum sequi volunt. Quod si διοριζομένοις τῶν ἐναγομένων τῷ φόρῳ τοὺς ἀνάγον quis primi defensoris mentem probans (nam et τας ἕπεσθαι. Εἰ δέ τις τοῦ πρωτεκδικικοῦ θελήματος molitiose agentibus quod aiunt, interdum benedi- ἀντεχόμενος (εὐλογοῦνται γάρ, φησί, καὶ κακοπρα citur vano cum fastu subjiciet, indicata verba γοῦντες ἐνίοτε), ὑποθήσει κενεμβάτων, τὰ ῥηθέντα loqui de duabus partibus, quæ diversis studiis ρήματα διαλέγεσθαι περί μερῶν μὴ μεριζομένων δια non distinguantur; sed quæ communis sacerdotii φόροις ἐπιτηδεύμασιν, ἀλλ᾽ ἡνωμένων τῆς ἱερωσύνης professione conjuncta sint: is audiet, hoc modo τῷ ἐπαγγέλμα:ι, ἀκούσει διὰ τούτου σχολὴν τολμης lemerariam vacationem et justicium Indici non ρὰν καταψηφίζεσθαι καὶ παρόρασιν, μή μόνον τῆς chartularii duntaxat jurisdictioni, verum etiam δικαιοδοσίας τοῦ χαρτοφύλακος, ἀλλὰ καὶ τοῦ παι ipsius patriarchalis sacralissimi tribunalis. Quippe τριαρχικού θειοτάτου βήματος. Εἰ γὰρ τοῦτο δοθείη, si hoc concessum sit, primus defensor jus dicet δικαιοδοτήσει θαῤῥούντως, μάλιστα δ' εἰπεῖν αὐθεν audacter, imo suprema cum potestate, aduersus η τικῶς ὁ πρωτέκδικος, κατὰ ἀρχιερέων, και διακό pontifices, et diaconos, et reliquos sacerdotes, νων, καὶ λοιπῶν τῶν τοῦ βήματος, ἔστιν ὅτε καὶ μετ magnis nonnunquam dignitatibus insignes, quæ γάλα διαπρεπόντων ὀφφίκια, καὶ τὴν πρωτεκάκιipsius etiam primi defensoris jurisdictionem ex τὴν ἰουρισδικτίονα κατὰ διάμετρον υπερπαίοντα. diametro transcendant. Quin et episcopianos sibi Ζητήσει δὲ καὶ τοὺς ἐπισκοπειανοὺς σφετερίσασθαι, vindicare conabitur, veluti qui episcopi ratiocinium ὡς ἐπισκόπου κληρωσάμενος λογοθέσιον, ωσπερ ὡς sortitus sit. Quod sane, quam absurdum sit, ne ἄτοπον, οὐδὲ λέγεσθαι ἄξιον. Τὸ δὲ λέγειν τινά, dici quidem meretur. Caeterum quod quidam ait, τοὺς ἑλκομένους παρὰ τοῖς ἐκδίκοις ὑφό τινων τῶν eos qui a sacerdotibus apud defensores ob quam» του βήματος περί χρηματικῆς ἢ ἐγκληματικῆς cumque causam vel oivilem, vel criminalem, in jus οιασδήτινος ὑποθέσεως, οφείλειν μετακαλείσθαι διὰ rapiatur, per tres dununtiationes esse arcessendos, μηνυμάτων τριῶν, καὶ καταδικάζεσθτι μὴ ὑπείκον el coondemnandos si uon compareat (id enim τας (οὕτω γὰρ ἀνάγκη πᾶσα πρόκειται γίνεσθαι, εἰ omnino fiat necesse est si concessum fuerit, per δοθείη διὰ τῶν ῥηθέντων ῥημάτων τοῦ πρωτεκδικι - 90 προσαλεῖσθαι.

κου βιβλίου λαβεῖν τὸν πρωτέκδικον ἄδειαν περὶ indicata verba libri de omoio primi defensoris, πάσης υποθέσεως δικάζειν διακόνους καὶ ἱερεῖς μετὰ potestatem consequi primum defensorem, quavis τῶν ἀντιθούντων αὐτοῖς), πῶς οὐκ ἔστι τῆς πρωτ. in causa judicandi diaconus et sacerdotes, cum εκδικικῆς σοφίας ἀνάξιον; Βαβαὶ γὰρ. πόσα τούτου eorum adversariis), id vero quo pacto sapientiam δοθέντος ἀθετοῦνται θειότατα νόμιμα! πόσα Πατέρων primi defensoris non indignum est? Babæ, quot λέων ορθοδόξων θεσπιωδήματα! πόσα πόσα Βασιλέων illo concesso sacratissima leges abolentur! quot θείων δόγματα καὶ διδάγματα, τοὺς ἐναγομένους orthodoxorum principum sanctiones! quot sancto παντοίως συνάγοντα, [καὶ] δι᾽ ἐπιφωνημάτων τρια- rum Patrum decreta pariter et doctrinæ quæ κονθημέρων μετακαλουμένους, καὶ διπλαῖς ἐκκλη- variis modis reis favent, dum eos per edicta iriτοῖς τὴν τούτων καταδίκην μετεωρίζοντα! Πάντως ginta dierum arcessunt, et duabus appellationibus πολλὰ, καὶ πάντα σχεδόν ἀριθμὸν ὑπερβαίνοντα condemnationem eorum suspendunt? Multæ, haud Συνάγεται τοίνυν ἀπροσπαθῶς, καὶ τὴν ἐκ τούτων dubie, atque omnem numerum excedentes. Itaque τῶν ῥημάτων ἀναφαινομένην δῆθεν ἀσάφειαν συναρ- nullo interveniente animi affectu colligitur, emerμολογεῖσθαι καλῶς τῇ περὶ ἐλευθεριών λοιπῇ τοῦ gentem ex hisce verbis obscuritaten ambiguam, βιβλίου γραφῇ· καὶ τοὺς παρὰ πρεσβυτέρων ἢ δια- η recte conciliari er id, quod in eodem libro deinκόνων ἑλκομένους παρὰ τοῖς θεοσεβεστάτοις ἐκδίκοις ceps perscriptum est de libertatibus nimirum eos, χάριν ἐλευθεροβοούντων ή δουλαγωγουμένων τινών, qui a presbyteris vel diaconis arcessantur ad reliκαὶ μετὰ τρεῖς διαλαλιὰς μὴ πειθομένους ἐλθεῖν, giosissimos defensores illorum causa, qui proclam μονομερώς κατακρίνεσθαι, διὰ τὰ νομιμα θεία θεό mant ad libertatem, vel in servitutem abripiuntur, σπίσματα, τὰ τὴν ἐλευθερίαν ὑπὲρ παντα σχεδόν si post edicta tria recusent comparere, una dunπεριθάλποντα, καὶ καὶ ἐξ ἐπιπέδου διοριζόμενα τὴν laxat parte praesente condemnari, propter sacras ταύτης ζήτησιν γίνεσθαι, καὶ μὴ ὠφελεῖσθαι τοὺς juris sanctiones, quæ libertatem prope supra res οὕτω τὴν καταδίκην καθ᾿ ἑαυτῶν σχεδιάσαντας, ἐκ omnes fovent, et inquiride hac jubent, ex simplici τοῦ εἶναι τοῦ βήματος τῆς ἐλευθερίας τοὺς ἀντιλή- etplano; nec ita condemnatos quidquam ex eo subπτορας. Οὕτω δὲ τούτων ἐχόντων, δικαίως ἐπιτρα- sidii capere volunt, quod libertatis propugnatores, πήσεται ὁ πρωτέκδικος, τῶν μὲν χάριν ἐλευθερίας sacri sint ordinis homines. Quæ cum ita sint, τὴν ἐκκλησιαστικὴν ζητούντων βοήθειαν, μετὰ δι- haud abs re primo defensori permissum erit, ut καιοδοσίας ἀντιλαμβάνεσθαι· τῶν δὲ λοιπῶν προσ- iis quidem, qui opem ecclesiasticam libertatis φύγων ἀντιποιεῖσθαι, ὥσπερ καὶ ὅπου νενόμισται· causa implorant, per jurisdictionem suam subveκαὶ συνίστασθαι μάλλον τούτοις, καὶ ἐκδικεῖν ἀπὸ Cniat: et reliquorum ad Ecclesias confugientium τῶν ἐπηρεαζόντων αὐτοὺς, καθώς που καὶ κέκληται. causam tueatur, quemadmodum et ubi legibus est Οὕτω γὰρ ποιῶν, καὶ φυλάξας ὁσίως τὰ ὅσια δεόν- definitum: adeoque potius his assistat, et defenτως οσιωθήσεται. Καὶ ταῦτα μὲν ἀποχρώντως ἐγρά- dat eos ab iuferentibus injuriam, sicuti noφησαν εἰς ἐκτροπὴν τῶν παρὰ τοῦ πρωτεκδίκου minis ipsius ratio postulat. Nam ita si se geret, προτιθεμένων, καὶ παρασπωμένων τὰ παρὰ τοῦ ac sancte sancta servaverit, haud dubie veneraχαρτοφύλακος ἀμέμπτως νεμόμενα δικαία. Ρητέον tionem merebitur. Et hæc quidem scripta sufficiant δὲ καὶ τὰ συνιστῶντα τὸν χαρτοφύλακα. Εἰπάτω δὲ ad ea divertenda, quæ a primo defensorem profeμᾶλλον ταῦτα τῆς ἀληθείας τὸ στόμα, καὶ τῆς δικαιο- runtur. ac jura convellunt, in quorum inculpata σύνης ὁ ἥλιος. Οὐδὲ γὰρ εἴκοθεν εἴπωμεν ἐπιμύ- possessione chartularius est. Nunc de iis quoque θεον, κατὰ τοὺς κνηθομένους τὰς ἀκοὰς, τῷ λόγῳ τοῦ dicendum, quæ pro chartulario faciunt. Vel dicat διαφέροντος, καὶ τοὺς ἐπὶ ὕδατος ἀντιλογίας δοκιμά- ea potius ipsum veritatis os, et sol justitis. Non ζοντας τὰ ἀμφίβολα· ἀλλ' ἐκεῖνα διπλόης πάσης enim ex nobis fabulam afferemus, instar illorum, ἐκτὸς σχεδιάσομεν, ὅσα πείρα μακρά, και χρόνος quibus aures puriunt ad orationem de eo quod πολὺς, καὶ θείων Γραφῶν ἀνάγνωσις ἡμᾶς ἀνεδίδαξαν. ipsis expedit; et eorum more, qui ad aquam con- ᾿Αρκτέον οὖν, ὅθεν ἄρχεσθαι ἄμεινον· καὶ πορευτέον ἐκ tradictionis examinant res controversas: sed citra δυνάμεως πάλιν εἰς δύναμιν. fucum omnem ea simpliciter proponemus, quæ diuturnus usus longi temporis exercitatio, et sacrarum Litterarum lectio nos docuerunt. Incipiendum igitur, unde præstat initium fleri: et a facultate majorem ad facultatem progrediendum. Κεφαλὴ τῆς ἅγιωτάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης έκκλη σίας ἐστὶ, μετὰ τὴν πρώτην ἄναρχον. καὶ ἀΐδιον, καὶ ἀπειροδύναμον κεφαλήν, τὸν Κύριον καὶ Θεὸν ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ πνευματικὺς νυμφίος αὐτῆς ὁ κατὰ καιροὺς ἁγιώτατος οἰκουμενικός παρ τριάρχης. Τῶν γοῦν ἐκκλησιαστικῶν δικαίων διαιρουμένων διχῇ, εἴς τε τὰ διαφέροντα τῇ Ἐκκλησία πολυαιδῶς, καὶ εἰς τὰ τῷ πατριάρχη προσκυρωθέντα κανονικῶς, ἐδέησε τοῖς τὰ τῆς Ἐκκλησίας ὁροθετήσωσιν ὀρθοδόξοις ἡμῶν αὐτοκράτορσιν, και ταμερίσαι ταῦτα πρὸς πέντε σεκρέτων εὐαγή λογο- Caput sanctissimæ Dei majoris Ecclesiæ, secundum caput illud primum initio carens et aeternum, et infinitæ potentiæ, Dominum Deumque nostrum Jesum Christum, et spiritualis ille sponsus ejus, sanctissimus cujnsque temporis universalis patriarcha. Cum autem ecclesiastica jura bifariam dividantur, videlicet, in ea, quæ variis modis ad ipsam Ecclesiam pertinent; et in ea, quæ per eanones peculiariter addicta sunt patriarcha: opor tuit omnino principes nostros orthodoxos, qui robus Ecclesis certam legem dederunt, hac disper

νηταῖς. Οὐδὲ γὰρ ἔδει τὸν οὕτως ἐγκλεῶς ἐν πᾶσι νυμφοστολούμενον, περὶ σκαπάνην ἀσχολεῖσθαι καὶ δούλων χορτάσματα. Εκτοτε γοῦν καὶ μέχρι τοῦ νῦν παρὰ πέντε προκαθημένων, τῶν ἐξωκατακοίλων ἀρ· χόντων φημί, ὡς ὑπὸ πέντε αἰσθήσεων ταυτί διεξ άγονται· ἤγουν τοῦ μεγάλου οἰκονόμου, τοῦ μεγάλου σακελλαρίου, τοῦ μεγάλου σκευοφύλακος, τοῦ χαρτο φύλακος, καὶ τοῦ σακελλίου. Καὶ ἔχει τῶν ἔκκλη· σιαστικών κτημάτων τὴν πρόνοιαν, ὁ μέγας οίκου νόμος· τῶν κατὰ πόλιν, καὶ τῶν περατικῶν μοναστηρίων την μέριμναν (τρισκαιδέκατος γάρ λεγεών τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων, ἡ περαία ταύτης ἐστὶν), ὁ μέγας σακελλάριος· τῶν ἱερῶν κειμηλίων τὴν ἐπιμέλειαν, ὁ μέγας σκευοφύλαξ· καὶ τῶν καθολικῶν ἐκκλησιῶν, πρὸς δὲ καὶ τῶν ἐμφυτεύσεων τὴν διοίκησιν, ὁ σακελλίου, tiri in quinque secretorum religiosa ratiocinia θέσια· καὶ ἀναθεῖναι τὴν τούτων διοίκησιν διακο atque horum administrationem certis ministris commillere. Nam minime conveniebat ipsum patriarcham, tam insigniter in omnibus speciem sponsi prae se ferentem, occupari tractando rastro, mancipiisque satiandis. Inde igitur in hunc usque diem, aquinque præsidibus quos magistratus Exocalaccelos dicimus, tanquam a quinque sensibus hæc administrantur: nimirum a magno ceconomo, a magno sacellario, a magno scevophylace, a chartulario, et ea præside sacellii. Magnus œco nomus prædiorum ecclesiasticorum curam gerit: magnus sacellarius tam urbana, quam ulterius sita monastica curat (cum urbis imperatricis decima tertia regio, sit ejus regio extrema), de sacris - cimeliis sollicitus est magnus ille vasorum custos: ecclesiarum in genere, atque etiam amphytousium administratio, penes sacellii præfectum est. " σα Ὁ δὲ χαρτοφύλαξ κατευθύνει μονομερῶς τὰ τῷ πατριάρχη, δικαίῳ τῆς ἀρχιερωσύνης, ἀνήκοντα. Οπως μὲν οὖν τῶν ἄλλων τεσσάρων προκαθημένων τὰς προβλήσεις τετύπωται γίνεσθαι, καὶ πόσους ἕκαστον τούτων ἔχει χαρτουλαρίους τοῦ κόπου συμμεριστὰς, καὶ πόσους σεκρετικούς διακονητὰς, οίκ ἔστι λέγειν καιρός. Οὐδὲ γὰρ περὶ τούτων εἰπεῖν προεθέμεθα. Ὅθεν δὲ, καὶ ὅπως ὁ χαρτοφύλαξ σε μνολογείται πανευκλεῶς, καὶ καλεῖται του πατριάρ χου στόμα και χείρ, ζητητέον. Ἐπεὶ δέ τινες παρωνυμίζεσθαι τον χαρτοφύλακα θέλουσιν ἐκ τοῦ φυλάττειν μεμβράνας ήτοι κωδίκια, περιαιρετέον πρὸ πάντων τὸ ἐκ τούτου φυόμενον σκάνδαλον. Ὁ χαρτοφύλαξ οὐκ ἔστιν, ὥς τινες λέγαυσιν, φύλαξ τοῦ σεκρέτου, καὶ θυρωρός (τούτο γάρ τῶν ὀστιαρίων ἀρχαῖον ἐπάγγελμα)· ἐπισκοπικῶν δὲ δικαίων φρον τιστὴς ἀξιόμαχος. Οὕτω γὰρ καὶ νομοφύλαξ καλεί ται, καὶ σκευοφύλαξ στρατοπέδου βασιλικοῦ. Εἰ δ ἀπισχυρίζονται, πῶς τῶν ἄλλων σεκρέτων οἱ προκαθήμενοι φύλακες οὐ κατονομάζονται, καὶ ταῦτα πραγμάτων ὄντες διοικηταί· ἀλλ' ὁ μὲν, μέγας οἰκονόμος καλεῖται· ὁ δὲ, μέγας σακελλάριος· ὁ δὲ, σακελλίου· ἀκουσάτωσαν, ὡς ταυτόν ἐστιν εἰπεῖν, οἰκονόμον, φύλακα, σακελλάριον, καὶ τὸν σακελλίου. Παρὰ γὰρ τοῖς Ῥωμαίοις σάκελλον, παρὰ τὸ διοι κεῖν καὶ φυλάττειν ἐστί. Καὶ ἡ τοὺς κακούργους δὲ φυλάττουσα πατριαρχικὴ σακέλλη ἐντεῦθεν, καὶ οὐκ ἄλλοθεν μετωνόμασται, ὥσπερ δὴ καὶ τὸ σακούλιον. Λέγεται γοῦν σακελλάριος, ὁ τῶν μοναστηρίων διοι κητής· καὶ ὁ σακελλίου ὑποκοριστικῶς, ὁ τῶν καθ ολικῶν ἐκκλησιῶν φροντιστής. Ἵνα δὲ ἡ τῶν προ καθημένων πεντὰς μὴ ταυτωνυμίζεται, διαφόραν ὀφφικίων ὀνόμασιν αὐτὴν μεγεθύνεσθαι. Τῷ τοι καὶ ταυτιζομένη τῶν ἐνεργειῶν τοῖς ἀποτε λέσμασι, μερίζεται τῶν ὀφφικίων ταῖς κλήσεσιν. Οὕτω γοῦν περιαιρουμένης καλῶς, τῆς ἐκ τῆς φυ λακῆς ὑποκλεπτομένης ἀσαφείας κατὰ τοῦ χαρτοφύλακες, σαφηνιστέον καὶ τὰ λοιπά. Τοῦ χαρτορί λακος, ἡ ἐνέργεια πολυειδής και πολυσχιδής ἐστι. Διὸ καὶ ὁ κατὰ καιροὺς ἁγιώτατος πατριάρχης, ὡς Chartularius autem pro sua parte solus ea dirigit, quæ jure pontificatus ad patriarcham pertinent. Εt quo quidem pacto cæterorum quatuor præsidum institutiones seu electiones fieri debere sancitum sit, et quot nam quilibet horum chartularios laboris consortes habeat, quotve suo in secreto ministros, alienum hoc loco fuerit dicere. Non enim de his loqui nunc instituimus. Unde vero, et qualiter id venerationis in signis chartophylaci tribuatur, ut os et manus patriarcha nuncupetur, inquirendum. Et quia nonnulli nomen chartophylacis ex eo derivant, quod meubranas sive codices custodiat: ante omnia tollendum, quod inde nasci posset, scandialum. Chartophylax non est, uti quidam perhibent, custos secreti, et janitor (nam ostariorum veins ea professio est), sed idoneus jurium episcopalium curator. Sic enim et nomophylacem, et scevophylacem castrorum principis dicimus. Quod si fortiter hoc inficiantes quærant, qui fiat, ut aliorum secetorum praesides,non dicantur custodes,cum quidem rerum administratores sint; cur unus, magnus vocetur ceconomus; alius, magnus sacellarius, alius, sacelli praefectus: audiant, idem esse nomen ceconomi, custodis, sacellarii et sasellii præfecti. Nam apud Romanos sacellum ab administrationeet custodia dicitur. Atque etiam hinc sacella patriarchalis, qua malefici custodiuntur, non aliunde appellata est, sicut et saculium, Sacellarius quidem dicitur monasteriorum administrator: et præfectus sacelli deminutive, ecclesiarum in genere curator. Caeterum ne hi quinque præsides unum duntaxat haberent nomen, placuit diversorum officiorum appellationibus eos ampliores reddi debere. Quo fit, ul actionum finibus idem existentes, officiorum vocabulis distinguantur. Hoc modo recte sublato dubio, quod adversus chartophylacem tacite nasci poterat reliqua etiam declaranda veniunt. Munus chartularii varium et multiplex est. Idcirco sanctissimus pro tempore patriarcha, velut alterum Aaronem, hunc deligens, cum Mose dicit ad Dominum: «Inspiciat ώρισθη

Dominus Deus patrum nostrorum, et universa carnis, hominem in hoc catu, qui egrediatur a facie mea,» et ingrediatur ante faciem eorum, et introducat eos ad me, et abducat eos a me: quibus dictis, manus ei suas imponit, et dat ei gloriam suam, ut audiant eum filii Israelis. Etiam ei porri git in manum annulum aureum, sicut et Dominus ad Mosem dixit: Et impones Rationale super Aaronis pectus, et annulum facies aureum et accommodabis eum labris ipsius Rationalis, ut per eum nomina Gliorum Israelis describantur. Et quinam id est? Patriarchale bulloterium, pro more suspensum ad chartularii pectus, receptaculum studii doctrinarum omnis generis, (dignis enim, quod aiunt, concedenda sunt dignitates),quo internecivos munit cum sigillo et gratia, peccatores convertit cum stilo et atramento, gravatos afflictionibus defendit cum baculo et fistula, dignos denique spiritus donis sacerdotalibus afficit: dum eos qui extra gradum constituti sunt, clericos facit; gradu compræben308, perficit. Hoc patriarchalia describit et dat stauropegia per universum prope terrarum orbem, ac multarum urbium ecclesiastica capita transfert ad primi capitis regiam Dal etiam chartulario patriarcha claves regni calorum, sicuti caro illi Petro, ei lemque discipulo data sunt a Domino. Quippe sicut Dominus ad hunc, ita magnus pontifex ad illum: Quidquid solveris, inquit, in terra, solutum erit in cœlis: etquidquid ligaverisin terra, ligatum etiam in cœlis erit. Et quod imprimis est novum, non solum hic tantæ potestatis largam consecutus est gratiam: verum etiam iis, qui gratiam hanc ab ipso accipiunt. Facit enim potestatem monachis sacerdotum munus suscipientibus, audiendi rationes hominum, et peccatorum chirographa discerpendi: quod alioqui solis episcopis & Spiritu sancto concessum est. Quod si videas illum in synodo citra meditationem ea proferentem, quæ vel ipse, si dicendum ei foret, in medium afferret Moses: itidemque silani in morem ea pronuntiantem, quæ capitis ipsi vertex instar nubis et aquæ suppeditat: Aaronem videre non desiderabis, scriptarum divinitus tabularum verba recitantem; neque Baruchum, dextre captivitatem Judææ descriἄλλον 'Ααρὼν τοῦτον ἐπιλεγόμενος, λέγει μετὰ Μωσέως πρὸς Κύριον. • Επισκεψάσθω Κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων καὶ πάσης σαρκὸς, ἄνθρωπον ἐπὶ τῆς συναγωγής ταύτης, ὅστις ἐξελεύσεται ἀπὸ προσώπου ἐμοῦ,» καὶ ὅστις εἰσελεύσεται πρὸ προσώπου αὐτῶν, καὶ ὅστις εἰσάξει αὐτοὺς ὡς ἐμὲ, καὶ ὅστις ἐξάξει αὐτοὺς ἐξ ἐμοῦ· καὶ οὕτως ἐπιτίθησι τὰς χεῖρας αὐτοῦ ἐπ' αὐτὸν, καὶ δίδωσιν αὐτῷ τὴν δόξαν αὐτου, ὅπως ἀκούωσιν αὐτοῦ οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ. Εγχειρίζει τούτῳ καὶ χρυσοῦν ὡς ἄν τις εἴποι δακτύλιον, κα θὼς εἶπε Κύριος πρὸς Μωσῆν· καὶ ἐπιθήσεις τὸ λογεῖον ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ ᾿Ααρών, καὶ ποιήσεις δακτύλιον χρυσοῦν, καὶ συναρμολογήσεις αὐτὸν τοῦ Λογείου τοῖς χείλεσιν, ἐφ᾽ ᾧ δι' αὐτοῦ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἀπογράφεσθαι τὸ ὀνόματα. Ποῖος δὲ οὗτός η ἐστι; Τὸ πατριαρχικὸν βουλλωτήριον, τὸ παρὰ τῷ στήθει τοῦ χαρτοφύλακος ἀπωρημένον, ὡς εἴωθε, δοχείῳ καθεστηκότι λογικοῦ παντοίου σπουδάσματος (Τοῖς γὰρ ἀξίοις, φησί, δοτέον τὰ ἀξιώματα) δι' οὗ τοὺς ὀλοθρευτὰς ἀσφαλίζεται σὺν σφραγίδι καὶ χάριτι, τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐπιστρέφει σὺν γραφίδι καὶ μέλανι, τοὺς καταπονουμένους διεκδικεῖ σὺν βακτηρία καὶ σύριγγι, καὶ τοὺς ἀξίους τῷ πνεύματι χαρισμάτων ἱερατικῶν ἀξιοῖ· τοὺς μὲν ἐκτὸς τοῦ βήματος, κληρικοποιῶν· τοὺς δὲ ἐντὸς, τελειοποιῶν. Διὰ τούτου καὶ κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην σχεδόν πατριαρχικά καταγράφεται καὶ δίδωσι ταυροπήγια, καὶ πολλῶν πόλεων ἐκκλησιαστικά μετατίθησι κάρηνα, εἰς τῆς πρώτης κεφαλῆς τὸ ἀνακτος ρον. Δίδονται διὰ τούτου τῷ χαρτοφύλακι καὶ αἱ κλεῖς - τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ὡς ὑπὸ τοῦ Κυρίου τῷ φίλῳ Πέτρῳ καὶ μαθητῇ. Φησὶ γὰρ οἷον πρὸς αὐτὸν, μέγας ἀρχιερεύς· Ὁ ἐὰν λύσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὁ ἐὰν δήσῃς ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένον καὶ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Καὶ τὸ πάντων καινότερον, οὐ μόνον οὗτος τοσαύτης εξουσίας ἐπλούτησε χάρισμα, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐξ αὐτοῦ τὴν χάριν ταύτην λαμβάνοντες. Επιτρέπει γὰρ ιερατεύουσι μοναχοῖς, ἀνθρώπων δέχεσθαι λογισμούς, καὶ διαῤῥήσσειν ἁμαρτημάτων χειρόγραφα· ὅπερ μόνοις ἐπισκόποις ἀπὸ τοῦ παναγίου δέδοται πνεύματος. Αν ἴδῃς δὲ τοῦτον συνοδικῶς σχεδιάζοντα ὅσα λαλῶν λαλήσαι Μωσῆς, κἀκεῖνα κρουνηδὸν ἀποστοματίζοντα, ὅσα νενελώσει καὶ ὑδατώσει τῆς κα φαλῆς ἡ ἀκρώρεια, οὐ ζηνήσεις ἰδεῖν 'Ααρών (so-Dbentem: sed contentus iis eris, quæ charlularius γράφων πλακῶν ἐπαγγέλλοντα ῥήματα, οὐδὲ Baρούχ περιδεξίως ἀπογραφομενον τῆς Ἰουδαίας τὴν ἅλωσιν· ἀρκεσθήσῃ δὲ τοῖς οὕτω πραττομένοις ὑπὸ τοῦ χαρτοφύλακος, καὶ Δευτερονόμιον συμπεραίνουσι. Παὸς τούτοις θαύμασον, πῶς τῶν θείων κανόνων μόνοις ἐκχωρησάντων τοῖς ἐν πόλεσιν ἀρχιερατεύουσι τὴν τοῦ διδάσκειν τὸν λαὸν σεμνοπρέπειαν, ὁ χαρτοφύλαξ καὶ μόνος τὸ διδάσκειν κατηχητικῶς τὸν λαὸν ἐπ' ἐκκλησίας ἐπεκληρώσατο· πῶς τὰς πατριαρχικές διαγνώσεις καλλιγραφεῖ, καὶ ὑπογραφαῖς οἰκείαις καὶ σφραγῖοι κατεμπεδος· καὶ πῶς δικαστηρίου μεγάλου προκαθῆται καὶ δικαιοδοτεῖ κατὰ μὲν πάντὸς ἄνθρώπου, κἂν οἷας ἂν εἴη τύχης καὶ φύσεως περὶ ἐκκλησιαστικῶν ζητημάτων, καὶ aget, quæque Deuteronomium perfciunt. Est præterea quod mireris, cum sacri canones permiserint urbium duntaxat pontificibus auctoritatem docendi populum; nihilominus chartularium solum more catechetico populum in ecclesia docendi potestatem sortitum esse: patriarchales eumdem cognitiones in litteras referre, suisque subscriptionibus et sim gillis munire: magno præsidere tribunali, et jus cum homini cuivis dicere, cujuscunque landem fortunæ sit acsexus in questionibus ecclesiasticis, et animi delictorum emendatione: tum vero sacerdotibus et monachis, in quavis criminali et civili causa. Quippe vel ad ipsas usque Gades jurisdictio chartularii pertinet, si quis concesserit, etiam illic

:liquos habitare, solio Constantinopolitano sub- σφαλμάτων ψυχικών διορθώσεως. Κατὰ δὲ ἱερωμέ jectos. νων καὶ μοναχῶν, περὶ πάσης εγκληματικῆς καὶ χρηματικῆς αἰτιάσεως. Περᾷ γὰρ καὶ μέχρι Γαδείρων αὐτῶν ἡ δικαιοδοσία τοῦ χαρτοφύλακος, εἰ δοίη τις κἀκεῖσε τινας κατοικεῖν ὑποκειμένους τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Jam vero, quod præsidet ipse duodecim patriarchalibus notariis, eam ex sede Gdem habentibus, quam habent duodecim notarii tam Veli, quam Hippodromi judicum (mitto namque dicere, bis duodecim: cum patriarcharum humanitas et submissio petrahi se non patiatur ad evertendum ea, quæ antiquitus in usu sunt), ac ratione consimili, quod præsidet ante metropolitanos in electionibus episcoporum ad vacantes ecclesias, et in iis publicis congressibus, qui extra η patriarchale tribunal funt, imo eliam in festorum publicis carimoniis atque convertibus, non solum ipsas intra partes ecclesia, verum eliam quovis in loco, quod nulli concessum est diacono proplerea quod disertis verbis a XVIII canone sancta ac universalis primæ synodi prohibeatur: quonam quaso referes, auditor prudentissime? Omnino faleberis horum omnium potestatem ei tribulam propterea, quod existimetur esse os, et labra, et manus quodam modo patriarchæ. Abripit me proclivis impetus animi, ut dicam, et accurate declarem, quam ob causam supra cæleros præsides solus chartularius ordines ecclesiasticos majoris auctoritatis causa geminos habeat, episcopianorum videlicet, ac secreticorum. Sed quoniam institutionis horum insigne quoddam fundamen- c tum est, ac res ipsa postulat, hoc ipsum quoque veritatis exhibendæ causa examinari: paulisper differamus eam orationem, qua supradictos in ordines disquiremus, ac dicamus; quamobrem præter id, quod sacris canonibus continetur, chartularius diaconorum in numero consistens, ante pontifices sedeat. Hæc pervulgata quæstio multa diversis temporibus excitavit scandala, varieque disceptata fuit inter chartularium et pontifices solii Constantinopolitani. Cumque cognitio patriarchalis, pontificibus favens, eis dem obiter arrideret, ob inclicali superius canonis sententiam: prolatumn est edictum clarissimi principis, domini Alexii Comneni, quo hæc ad verbum continentur: • Ecclesiastici decori curam majestas mea gerens, et cum in omni civili statu bonum ordinem requirens, tum hoc in studiosus incumbens, ut is magis etiam sacris in rebus observetur; privilegia cuique graduum ecclesiasticorum jam olum tribula, eumque slalum, qui hactenus in eis viguit, etiam deinceps immutabilem subsistere ac permanere cupit, et equum censet, sanctissime domine, velut a tot annis acceptum, et longo jam spatio temporis observatum, et perpetuis ab uno tempore in aliud progressionibus hucusque citra mutationem præclare confirmatum ac staVide Novellam × Alexii Comneni. Τὸ δὲ προκαθησθαι τοῦτον δωδεκάδος πατριαρχι κῶν νοταρίων αὐτοπιστίαν ἐχόντων, οταν ἔχει καὶ ἡ δωδεκὰς τῶν τοῦ Βήλου καὶ τοῦ Ἱπποδρόμου κριτών (ἐν γὰρ εἰπεῖν δωδεκάδος διπλῆς, ὅτι τῶν πατριαρ χῶν ἡ φιλανθρωπία καὶ συγκατάβασις οὐχ ἕλκεται πρὸς ἀναίρεσιν τῶν νενομισμένων ἀνέκαθεν), ὡσεύ τως καὶ τὸ προκαθῆσται τῶν μητροπολιτῶν ἐν ταῖς ψήφοις τῶν χηρευουσῶν ἁγιωτάτων ἐκκλησιῶν, καὶ ἐν ταῖς ἔξωθεν τοῦ πατριαρχικού βήματος γινομέναις κοιναῖς συνελεύσεσιν, ἀλλὰ μὴν καὶ ἑορ τασίμοις πανδήμοις τελευταῖς τε καὶ πανηγύρεσιν, οὐ μόνον ἐντὸς τῶν τῆς ἐκκλησίας μερῶν, ἀλλ' ἐν τόπῳ παντί, ὅπερ οὐδενὶ διακόνῳ πεφιλοτίμηται, διὰ τὸ ῥητῶς ὑπὸ τοῦ τη˙ κανόνος τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς πρώτης σποδοῦ κωλύεσθαι, ποῦ θήσεις, ἀκροατὰ συνετώτατε; Πάντως ἂν εἴποις τούτων πάντων δοθῆναι τὴν ἐξουσίαν αὐτῷ, διὰ τὸ λογίζε σθαι στόμα, καὶ χείλη, καὶ χεῖρας ὡσανεί πατριαρ χικάς. Ελκει με τὸ πρόθυμον εἰπεῖν καὶ ὑπεξεργά σασθαι, τίνος χάριν παρὰ τοὺς ἄλλους προκαθημέν νους ὁ χαρτοφύλαξ καὶ μόνος διττοῖς ἐκκλησιαστι κοῖς μεγαλύνεται τάγμασιν, ἐπισκοπειανοῖς δηλαδή καὶ σεκρετικοῖς. Ὅτι δὲ τῆς τούτων εὑρέσεως υπου βάθρα τις τιμήεσσα πρόκειται, καὶ τὸ πράγμα παρακαλεῖ καὶ ταύτην ἀργυρογνωμονῆσαι διὰ τὴν τῆς ἀληθείας παράστασιν, ἀναμεινάτω προς μικρόν ὁ λόγος τὴν τῶν ῥηθέντων ταγμάτων συζήτησιν. καὶ ῥητέον, τίνος χάριν παρὰ τὴν τῶν θείων κανό νων μερίληψιν, ἐν διακόνοις ὁ χαρτοφύλαξ ταυτό μενος, τῶν ἀρχιερέων προκάθηται. Το ζήτημα τοῦτο τὸ πολυθρύλλητον πολλὰ κατὰ διαφόρους και ροὺς ἀνήγειρε σκάνδαλα, καὶ μεγάλη τούτου κατεξο έτασις γέγονε μέσον τοῦ χαρτοφύλακος καὶ τῶν ἀρχιερέων του θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ τάχο μειδιώσης ἀκροθιγώς τῆς ὑπὲρ τῶν ἀρχιε ρέων πατριαρχικής διαγνώσεως διὰ τὸν του τι θέτ τος ἀνωτέρω κανόνος περίληψιν, προεκομίσθη πρόςταγμα τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως, κυροῦ ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνού, τάδε κατὰ ῥῆμα διαλαμβάνον· • Η βασιλεία μου τῆς ἐκκλησιαστικῆς εὐκισμίας φροντίζουσα, καὶ τὸ εύτακτον καὶ ἐν παντὶ μὲν ζητοῦσα τῷ πολιτεύματι, ἐπιπλέον δὲ τοῖς θείοις τοῦτο τοῦτο ἐπολιτεύεσθαι διὰ σπουδής τιθεμένη, τὰ ἀρχῆθεν ἀπονενεμημένα προνόμια ἑκάστῳ τῶν ἐκκλησιαστικῶν βαθμῶν, καὶ τὴν ἄχρι καὶ δεύρο επικρατήσασαν ἐν τούτοις κατάστασιν, κατὰ τὸ ἀναλλοίωτον καὶ εἰς τὸ ἑξῆς εἶναι καὶ διαμένειν βούλεταί τε καὶ εὐδοκεῖ, ἁγιώτατε δέσποτα, ὡς καὶ παραδεχθεῖσαν διὰ τοσούτων ἐτῶν, καὶ τῷ μακρό χρόνῳ ἐμπολιτευσαμένην, καὶ ταῖς ἀπ᾿ ἄλλον εἰς ἄλλον κατὰ τὸ ἀνεξάλλακτον ἕως τοῦ νῦν μεταβήσε NOTE.

σιν ἐπικριθεῖσαν καὶ βεβαιωθεῖσαν καλῶς. Ἐπεὶ δὲ bilitum. Quia vero nunc majestas mea didicit, νῦν ἡ βασιλεία μου μάθοι, ὥς τινες τῶν ἀρχιερέων quosdam pontifices ambitione quadam impulsos, ἀντιφιλοτιμούμενοι πειρῶνται τὸ τοῦ χαρτοφύλακος chartularii dignitatem deprimere velle, perque ὑποβιβάσαι προνόμιον, καὶ κανόνας εἰς μέσον προ- canones in medium productos contendere, non illi φέροντες, διὰ τούτων φιλονεικοῦσι μὴ προκαθῆσθαι sessionem supra pontifices competere, quoties αὐτὸν τῶν ἀρχιερέων, όπηνίκα δέοι τούτους συνέρ- eis alicujus negotii causa conveniendum sit, et χεσθαι κατά τινα χρείαν, καὶ συνεδριάζειν κατὰ ταυ una considendum in senatu, ante accessum ad τὸν, πρὸ τῆς εἰς τὴν ἁγιωσύνην σου εἰσελεύσεως, sanctitatem tuam: minime ferendum majestati οὐκ ἀνασχετὸν τῇ βασιλείᾳ μου ἔδοξε, πράγμα διὰ meæ visum est, ut res tanto jam tempore probaτοσούτου χρόνου βασανισθέν, καὶ τοῖς τρὶν πατριάρ-. la, et a superioribus patriarchis, ac pontificibus χαις καὶ τοῖς ἄλλοις ἀρχιερεύσιν, ἀλλὰ δὴ καὶ aliis, atque illis ipsis adeo, qui jam non justa αὐτοῖς τοῖς νῦν οὖν ἐπ᾿ εὐλόγῳ ἐρίζουσι πράγματι de causa rixantur, diuturno silentio admissa, urδιὰ τῆς πολυημένου δεχθὲν σιωπῆς, κατὰ τὸ παρ- gente nulla ratione aboleatur, et quasi neglectum έλκον ἀθετηθῆναι, καὶ ὥς τι τῶν ἡμελημένων παρα- aliquid convellatur. Quapropter quiddam rationi συρῆναι. Τοίνυν καὶ διορίζεται πράγματι εύλογον valde consentaneum et æquum statuit. Quippe si καὶ πάνω δίκαιον τοῦτο. Εἰ μὲν γὰρ αἱροῦντο καὶ adhuc pontifices immota non movere vellent, πάλιν οἱ ἀρχιερεῖς μὴ κινεῖν τὸ ἀκίνητα, μηδὲ τὰ nec quæ placuere superioris memoriæ fatribus, τοῖς πρὶν δεδογμένα Πατράσιν, ἀλλὰ δὴ καὶ αὐτοῖς et ipsismet longo silentio patientiaque ad hodierδιὰ τῆς μακράς συνδόξαντα σιωπῆς, καὶ τῆς ἕως num usque diem comprobata fuerunt, ex inconτοῦ νῦν ἀνοχῆς, ἐκ παλιμβολίας ὥσπερ ἀναπαλαίειν, stantia velut oppugnare recte facerent, et habenεὖ ἂν ἔχοι, καὶ χάρις, ὅτι τὸ μάχιμον καταθέμενοι, dæ ipsis gratia, quod abjecto pugnandi studio, τὸ εἰρηναῖον προτετιμήκασιν. Εἰ δὲ καὶ ἔτι τούτων pacem potius amplexi essent. At vero si quidam τινὲς τῶν τοῦ κανόνος ῥημάτων ἀντιποιούμενοι, adhuc verba canonis usurpantes, (quando a sen- (τῆς γὰρ ἔννοιας πόῤῥω ἀποδιεστήκασι) πειρῶνται tentia longe absunt) libidinem suam probare τὸ οἰκεῖον συστῆσαι θέλημα, καὶ ἐπὶ τὸ ἄτακτον οὐ nituntur, ordinemque nequiter in confusionem καλῶς τὴν τάξιν μεταβιβάζουσιν, ἐᾷ μὲν νῦν ἡ inordinatam commutant: canonis quidem majestas βασιλεία μου τὴν τοῦ κανόνος ἑρμηνεῦσαι καὶ σαφηmea contextum interpretari ac declarare mittit, νίσαι ὑφὴν, ῥᾴστην οὖσαν καταληφθῆναι καὶ διαγνω- perceptu et intellectu facillimum iis, qui subtiliσθῆναι καλῶς τοῖς βάπτουσιν εἰς ἀκρίβειαν, καὶ tale sunt imbuti, mentemque canonis attingunt: κανονικῆς ἐννοίας θιγγάνουσιν· αὐτὸ δὲ τοῦτο τοῖς verum hoc in pontifcibus reprehendit, quod cum ἀρχιερεῦσιν ἐπιτιμᾷ, τί δή ποτε τὸν κανόνα εἰδότες, G canonem nossent, ejusque verba peraccurate teκαὶ τὰ ῥήματα τούτου ἐξακριβούμενοι, τὴν ἑαυτῶν nerent, suam ipsorum conscientiam præter raσυνείδησιν ἀνευλόγως ἐπάτησαν, καὶ τοῦ κανόνος lionem conculcarint,et rejici canonem passi sint, παραῤῥιπτουμένου ἠνείχοντο, καὶ τὴν ὑφεδρίαν ἐπὶ ac inferiorem sessionem sub memoriæ superioris τῶν πρὶν χαρτοφυλάκων Ασπάζοντο· καὶ μισθὸν chartulariis amplexi fuerint.Ideoque pro sacrorum τούτοις τῆς τῶν ἱερῶν κανόνων περιφρονήσεως τὴν canonum contentu, mercedem hanc eis [majestas ἐπὶ τὰς λαχούσας αὐτοὺς Εκκλησίας ἀπέλασιν, meal tribuit, ut suas ad Ecclesias abigantur; ecδίδωσι, κανόνι στοιχούσα κἀνταῦθα ἐκκλησιαστικῷ, clesiastici canonis eliam hac in parte vestigiis καὶ τοῖς περιφρονηταίς των κανόνων, ἐκείνους insistens, et ad adversus canonum contemplores, αὐτοὺς τοὺς ἱερούς κανόνας εἰς ἄμύναν αντεξ- ipsos canones sacros in subsidium producens. άγουσα, ο Καὶ ἐπεὶ μετὰ τὴν τούτου προκομιδὴν τὰ ἀπὸ μακράς συνήθειας κραθήσαντα, καὶ διὰ βασιλικοῦ προστάγματος γεγόνασι κραταιότερα, προκάθηται μέχρι τοῦ νῦν παντὸς ἀρχιερατεύοντος, καν τύχῃ τοῦτον καὶ βασιλικὸν ἔχειν ἀξίωμα, υπερτίμου ή πρωτοσυγκέλλου τυχόν. Καὶ τότε μὲν οὕτω διευλυτώθη τὰ δῆθεν ἀμφίβολον. Ἐγὼ δὲ τῷ βασιλικῷ διορισμῷ κατὰ τὸ νενομισμένον ἀκολουθῶν, τῇ κατασκευαζούσῃ γνώμῃ τὴν προεδρίαν τοῦ χαρτοφύλακος διὰ μόνην τὴν ἄγραφον μακροτάτην συνήθειαν, την ἀντὶ νόμου παραλαμβανομένην, ὡς γέγραπται, οὐ προστίθεμαι. οἶδα γὰρ τότε τὴν μακρὰν συνήθειαν ἀντὶ νόμου κρατείν, δοκιμασθεῖσαν πάντως δικαστικῶς, ὅτε νόμοι καὶ κανόνες διὰ ταύτης οὐ παραλύονται. Λέγω δὲ τὴν προεδρείαν ἔχειν τὸν χαρEt quoniam hoc promulgato ea, quæ longa consuetudine invaluerant, per ipsius eliam principis edictum magis stabilita fuerunt: chartulaPrius in hunc usque diem sedet ante quemlibet pontificem, licet dignitatem habeat ab ipso principe concessam, ut hypertimi, vel prolosyncelli. Ac tunc quidem ambiguum hoc ita solutum fuit. Εgo vero sicut imperatoris sanctioni, prout legibus receptum est, assentior: ita sententiam, chartulario primam sessionem astruentem, per solam non scriptam longissimi temporis consuetudinem, quæ legis (ut antea scripsimus) loco ducitur minime probo. Quippe tunc scio diutur nam consuetudinem pro lege valere omnino tamen in judicio prius examinatam, cum leges et canones ΝΟΤΑ. 1. 34 D. De legib. et 1. 3 G. Qua sit long. consuet. PATROL. GR. CXIX.

per eam non debilitantur. Igitur aio,chartularium & τοφύλακα, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων περίληψιν, habere primam sessionem etiam secundum id, quod τοῦτο ὅπερ ἡ βασίλειος θεία περιωπή ἑκοντὶ την sacris canonibus continetur: quod sane sacra princi καῦτα παρεσιώπησε. Κἂν γὰρ ὁ ῥηθεὶς τῆς ἐκ Νι pis circumspectio tunc sponte relicuit. Nam licet in- καίᾳ πρώτης συνόδου κανών διορίζηται, μὴ μεταdicatus ille Nicæni primi concilii canon statuit, dia- λαμβάνειν μηδὲ καθῆσθαι πρὸ τῶν ἱερέων διάκονος, conum nec participare, nec sedere ante sacerdotes, ἀλλ᾽ ὁ ζ' κανὼν τῆς ἁγίας και οἰκουμενικῆς ἕκτης septimus tamen canon sanctæ ac universalis sexts συνόδου παρακελεύεται, τὸν ἐπέχοντα πρόσωπον synodi jubet, utis qui personam patriarchæ, vel sim- πατριαρχικὸν ἢ ἁπλῶς ἐπισκοπικὸν, πρὸ τῶν ἱερέων pliciter episcopi gerii,ante sacerdotcs seuleat. Ideo- καθέζεσθαι. Διὸ καὶ ὁ μέγας ἅγιος Κύριλλος ὁ πα que magnus ac sanctus etiam Cyrillus, Alexandrinus πας ᾿Αλεξανδρείας, ἐπὶ κεφαλῆς χρησοῦν λώρον papa, capiti fasciam circumdedit auream, quo περιεβέβλητο, ὅτε τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικής τρία tempore sanctæ et universali tertiæ synodo præ- της συνόδου προίστατο. Επεῖχε γὰρ καὶ τὸν τόπον fuit. Quippe Celestini locum obtinebat ejus, qui Ro- τοῦ Κελεστίνου, τοῦ τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ῥώμης manam tunc regebat Ecclesiam; quemadmodumn ιθύνοντος, καθὼς τοῦτο παρίσταται ἐκ τῶν ποπατι liquet ex actis ejusdem synodi tertia. Εt qua Ce- κῶν τῆς τρίτης συνόδου. Καὶ ὡς ἐκεῖνος ἐμεγαλύ lestinus utebatur gloria, secundum sanctionem νετο, κατὰ τὸ θέσπισμα τοῦ ἰσαποστόλου ἁγίου apostolis æqualis illius sancti magnique Constan- μεγάλου Κωνσταντίνου, τὸ γεγονὸς πρὸς τὸν ἅγιον tini, factam ad sanctumn Silvestrum, cum imperii Σίλβεστρον, ὅτε τὰ σκῆπτρα τῆς βασιλείας ἐκ τῆς sceptra per Dei providentiam ex veteri Roma παλαιᾶς Ρώμης κατὰ Θεοῦ πρόνοιαν μετετέθησαν transferrentur in hanc urbem urbium principem; εἰς τὴν τῶν πόλεων βασιλεύουσαν, καὶ διοριζόμενον, qua statuitur, aurea fascia tum ipsius sancti Sil- μετὰ χρυσοπάστου λώρου τὴν τοῦ ἁγίου Σιλβέστρου vestri, tum successorum ejus, pontificum Roma- κεφαλὴν, καὶ τῶν μετ' αὐτὸν ἀρχιερέων της Ρώμης norum caput condecorari debere: eadem et Cy- κατακαλλύνεσθαι, καὶ αὐτὸς τοιουτοτρόπως καθ rillus exornabatur. Quamobrem et ii, qui post ωραίζετο. Καντεῦθεν καὶ οἱ μετ᾿ ἐκεῖνον εἰς ᾿Αλεξάν ipsum Alexandriæ pontificatum gessere, propter ὄρειαν ἀρχιερατεύοντες, διὰ μνήμην αἰώνιον τοῦ æternam memoriam ejus, quod tunc decretum τότε συνδόξαντος, ὡσαύτως μέχρι τοῦ νῦν κατακοfuit, eoclem modo in hunc usque diem titulo suo σμοῦνται στηλογραφούμενοι. Kal πάντων ἀπεριcohonestantur. Cumque omnes alii capitibus aper- καλύπτοις ἱερουργούντων ταῖς κεφαλαίς, μόνος ὁ tis res sacras peragant, solus Alexandrinus pa- πατριάρχης Αλεξανδρείας ἱερουργεί μετὰ τοῦ λώρου triarcha rem divinam facit, fascia dicta caput ob- c τὴν κεφαλὴν καλυπτόμενος. Καὶ τοὺς δώδεκα volutus. Quinetiam xIt illos cardinarios Papa Καρδηναρίους του Πάπα παρομοίως βλέπομεν κεconsimiliter videmus pileis aureis ornatos κοσμένους χρυσοῖς ἐπιβλήμασιν, ὡς ἀντιπροσωπούν veluti Papa personam repraesentantes, ejusque jura τας τῷ Πάπα, καὶ τὰ τούτου στηρίζοντας δίκαια. fulcientes. Nam appellatione cardinis apud Roma- Κάρδων γὰρ παρὰ Ρωμαίοις, αἱ φλιαὶ τῶν θυρῶν nos potes forium veniunt. Itaque consentaneum ὀνομάζονται. Αραρεν οὖν ἀληθεύειν ἐναργώς τους est, eos haud dubie verum dicere, qui perhibent, λέγοντας καὶ τὸν καὶ κατὰ καιροὺς χαρτοφύλακα μετὰ etiam cujusque temporis chartularium aurea ejus τοιαύτης νιάρας χρυσῆς πρὸ μετρουμένων χρόνων modi liara, certos ante annos, in publicis quibus- τινῶν, ἔν τισι πανδήμοις δοξάζεσθαι πανηγύρεσιν, dam conventibus usum, qui non tantum pro more οὐ μόνον ἐπ' Εκκλησίας γινομέναις, ὡς εἴωθεν, haberentur in Ecclesiis, verum etiam in proces- ἀλλὰ καὶ ἐν προόδοις, καὶ ἀγοραίς. Πεπληροφόρημα sionibus, et foris publicis. Atque cquidem certo δὲ καὶ αὐτοὺς, ἀποκεῖσθαι μέχρι τοῦ νῦν εἰς τὸ τοῦ scio, in hunc usque diem repositum esse pileum χαρτοφύλακος κιβώτιον, χρυσόπαστον τοιοῦτον ἐπίσ ejus modi auro interspersum in arca chartularii: βλημα· καὶ χρόνος οὐκ ἔστι γηραλέος καὶ πέμπελος, neque longum intercedit, ac remolum temporis ἀλλὰ νέος καὶ πρόσφατος. Καὶ φθόνος οὐκ ἀγενὴς, spatium, sed rei memoria recens est. Nec ignobi- ἢ καὶ ἀπαίδευτος δῆθεν εὐλάβεια, τὰ τὸ τοιούτων lis invidia, vel imperita scilicet religio, magnum σχολάσαντα μέγα τοῦ ὀφφικίου προνόμιον. Τί γέρ, ejusmodi privilegium hujus officii aboleverunt. εἰπέ μοι πρὸς τῆς ἀληθείας αὐτῆς, πρὸς τῆς ἀδελφιQuippe per ipsam te veritatem obtestor, per cha- κῆς ἀγάπης, πρὸς τῆς κατὰ Θεὸν διαθέσεως, εἴη ritatem fraternam, per anorem erga Deum, dic ἂν σπουδαιότερον, τοῦ βλέπειν ἔστιν ὅτε τὸν χαρτο mihi, quodnam majus fuerit opera pretium,quam φύλακα διὰ τῆς ἀγορᾶς προοδεύοντα μετὰ χρυσοπάchartularium videre nonnunquam per forum pro- στου τιάρας, καὶ ἐποχούμενον ἐν ἡμιόνη, πατριαρ cedentem cum auro interspersa liara, qui mulo χικῶς μετὰ ἐθονίου κεκοσμημένη 81 λευκού, καθώς vebatur, et more patriarchali ornatus sit albo lin- καὶ τοῦτο διὰ τοῦ ῥηθέντος θεσπίσματος ώρισται, teo,quemadmodum id quoque per indicatam san- καὶ ὑπὸ ἐξκουβιτώρων δορυφορούμενον; Εἰ μή τις 81 κεκοσμημένον. NOTÆ. Notæ cardinales Ecclesiæ Rom. olim duodecim fuisse.

λέγει προτιμητέαν εἶναι τὴν κεφαλὴν τῆς χειρὸς, ἢ ctionem statutum est, et excubitorum habeat ἄλλου μέλους τοῦ σώματος. Τοῦτο γὰρ διὰ τὴν εὐ- satellitium? nisi quis dicere velit, plus honoris ήθειαν οι παραλληλίζεται. Αλλ' ἐπανιτέον ὅθεν ὁ deferendum capiti,quam manui,vel alteri membro λόγος μετέπεσε, καὶ ζητητέον, τίνος χάριν τῶν corporis. Nam hæc comparatio, ceu stulta, non inμὲν ἄλλων σεκρέτων οἱ προκαθήμενοι μόνοις ἐξ- stituitur. Sed redeundum, unde deflexit oratio, et υπηρενοῦνται σεκρετικοῖς δουλευταῖς· ὁ δὲ χαρτοφύ- inquirendum, quamobrem aliorum secretorum λαξ τάγμασι διττοῖς διακονητῶν μεγεθύνεται. Φαμὲν præsides secreticis duntaxat servitiis ulantur: οὖν, ὅτι τὰ τοῦ χαρτοφύλακος δίκαια ψυχικών ρυπα- cum chartularius auctoritatis majoris causa gemiσμάτων εἰς καθαρτήρια, καὶ νοσημάτων σωματικών nos habeat ministrorum ordines. Itaque dicimus, ἀλεξιτήρια. Διὸ καὶ τετύπωται, ταγμάτων διττών in eo versari jura chartularii,ut animorum sordes ὑπουργοῖς αὐτὰ κατευθύνεσθαι. Αν γοῦν θεμιστεύων expurget,ac morbis corporeis medicinam adhibeat. προκάθηται, καὶ δικαστικὰ διυλίζων νοήματα νό- teoque statutum est, hæc esse dirigenda per geμους συνάπτῃ νομίμοις θεσπιωδήμασι, καὶ κανόσι minorum ordinum administros. Sive igitur jus di κανόνας ἀρμολογῇ, ἂν δικολογων προτάσεις κα cens præsideat, et judiciaros percolans intelleἀντιθέσεις σφυρηλατῇ, καὶ τὰς μὲν ἀποσμιλεύῃ τῇ ctus, leges cum legum sanctionibus componat, et λυθία τῆς διαγνώσεως, τὰς δὲ παραδέχηται. καὶ canones cum canonibus conciliet: sive causas τέλος, ἂν κρίσεις πατριαρχικών νοταρίων ζυγοστατῇ, agens, propositiones et objectiones sub incudem σεκρετικῶν διπλαλιεῖς μεγαλύνεται καὶ μᾶλλον, revocet, et has quidem velut abradat per Lydium ὅταν τὸ δικαστήριον ἐν μόνοις πραγμασι στημονίζης cognitionis lapidem, illas admittat; sive denique ται. Εἰ δὲ προκάθηται ψυχικῶν ἀῤῥωττημάτων θε- judicia notariorun partriarchalium ponderet, per ραπείαν ποιούμενος, καὶ σεσηπότων τραυμάτων secreticorum ministrorum decreta magnam aucloἐπισκεπτόμενος κακόηθειαν, πῆ μὲν σιδήρῳ χωνεύων ritatem consequitur; praesertim cum solis in rebus τοῦ πάθους τὴν ὑπουλότητα, πῆ δ᾽ ἐπιπάσσων ἤπια judicium texit. Sin ita præsidet, ut ægritudinibus φάρμακα, παρὰ τῆς τάξεως ὑπηρετεῖται τῶν ἐπι- animi remedium adhibeat, et putridorum vulnerum σκοπειανῶν. Εἰ δ᾽ ἔστιν ὅτε κατὰ διορισμὸν πα fceditatem inspiciat, ac nonnunquam ferro latens τριαρχικόν, τινὰ τῶν προνομίων τούτων παρασα- vitii malum adurat, nonnunquam mitia inspergat λεύοιντο, τέως ἐγὼ ἀγνοῶ, καὶ συγγνώμης ἀξιωθής medicamenta, ordinis episcopianorum ministerio σομαι, τὴν παλαιὰν ἀναδιδάσκων παράδοσιν. Τούτων utitur. An vero interdum sic jubente ac volente οὖν οὕτω καλῶς διευκρινηθέντων, ὡς οἶμαι, ἀναγ- patriarcha usuveniat, ut aliquod horum privile καταν ἔδοξέ μοι ποιῆσαι καὶ πρὸς τὸν κατὰ καιροὺς G giorum loco moveatur; equidem scire non possum, χαρτοφύλακα δικαίαν ἀξίωσιν. Δέσποτα μου χαρτο- et veniam merebor, qui consuetudinem antiquam φύλαξ, τὸ ἐμπιστευθέν σοι τάλαντον ἀπὸ Θεοῦ doceo. His igitur in hunc modum recte declaratis, παντοκράτορος, μὴ καταχωσθείη διὰ νωθρείαν σου, ut arbitror, necessarium mihi visum est, ut justam ἵνα μὴ ἀκούσῃς δοῦλος πονηρὸς καὶ ἀχάριστος· μηδέ petitionem ad cujuvis temporis chartularium inτὰ κέρμα τῶν μεγάλων προνομίων αὐτοῦ προδοθείη stituam. Domine mi chartophylax, talentum fidei κατὰ τὴν πολλὴν ἐπιείκειαν· ἀλλὰ διαδοθήτω πρὸς tuæ creditum ab omnipotente Deo, per ignaviam τραπεζίτης, καὶ διπλασιασθήσεται. Σκοπόν σε κατ tuam ne defossum sit; ne servus nequam et ingraέστησε δεύτερον ὁ Θεὸς διὰ χειρὸς ἐπισκοπικῆς. tus appelleris: neve magnorum hujus officii priΚἀντεῦθεν ἐπὶ τῷ στόματί σου πάντες εἰσέρχονται vilegiorum as, nimia mansuetudine tua prodatur, εἰς οἶκον Θεοῦ παντοκράτορος, καὶ ἐπὶ τῷ στόματί sed inter nummularios distribuatur,et duplicetur. σου ἐξέρχονται. Μὴ οὖν εἴπῃς, Τί δοθείη μοι, καὶ Alterum te scopum Deus episcopalem manum τί προστεθείη μοι πρὸς μέριμναν ὁλοχρόνιον; Μηδὲ constituit. Quo fit, ut ad os tuum omnipotentis σιγήσῃς, μηδὲ καταπραύνης, μηδὲ λαλήσῃς ὡς Dei domum omnes ingrediantur, et ad os tuum ἀνθρώποις ἀρέσκων, εἶπεν ὁ μέγας ἀπόστολος egrediantur. Non ergo dixeris: Quid dari mili Παῦλος, κατ' ἐκεῖνον τὸν πονηρὸν μισθωτόν, τὸν Π possit, et quid adjici ad sollicitudinem perpetuam? καθ᾿ ἑαυτὸν ψιθυρίσαντα· τὸ ἐκλεῖπον ἐκλειπέτω, Neve lacueris, nec demulseris, nec locutus fueris, τὸ ἐσκορπισμένον μὴ συναχθείη, καὶ τὸ συντετριμ- veluti qui hominibus placere velis, inquit magnus μένον μὴ ὁλομεληθείη. ᾿Αρκεῖ γὰρ τῇ ἡμέρα ἡ και ille Paulus apostolus instar illius pravi mercenarii, κία αὐτῆς. ᾿Αλλὰ σήρυξον ἀποστολικῶς, ἐνώπιον qui apud semetipsum susurrabat: Defcial, quod Θεοῦ τὴν ἀλήθειαν. Ἐπίστηθι εὐκαίρως, ἀκαίρως, deficit, dispersum non colligatur, contritum non ἔλεγξον, ἐπιτίμησον, παρακάλεσον, κακοπάθησον, redintegretur. Sufficit namque diei afflictio sua. ἔργον ποίησον εὐαγγελιστοῦ, τὴν διακονίαν σου Sed potius apostolico more veritatem in conspectu πληροφόρησον. Καὶ τάχα νεανικῶς οὕτω τὸν καλὸν Dei rædicato Insta opportune,imporune. Redar ἀγῶνα κατὰ τὸ ἀπητημένον ἀγωνισάμενος, καὶ τὴν gue,increpa, cohortare, tolerans esto, fac offeium διακονίαν σου συντηρήσας ἀνεπιβούλευτον xx evangelista, ministerium tuum imple. Ac fortassis ἀμείωτον ἐν τῷ μηδενὶ ἂν ταπεινώσῃς τοὺς ἀντι- ita juveniliter absoluto præclaro certamine, prout πίπτοντας, καὶ ἐρεῖς. Τὸν δρόμον τετέλεκα, την abs te postulatum fuerit, et conservato ministerio πίστιν τετήρηκα. Λοιπὸν ἀπόκειται μοι τῆς δικαιο- tuo citra insidias, ac minime deminuto, in nullo σύνης ὁ στέφανος. ὃς καὶ δοθήσεται σοι παρὰ Θεοῦ humiliabis adversantes, ac dices: Cursum absolvi,

fidem conservavi. De cælero reposita mihi est co- παντοκράτορος ἔν τε νῦν αἰώνι, καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ἐν rona justitia Quæ quidem dabitur tibi ab omni Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος potente Deo tam in hoc sæculo, quam in futuro, εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν. idque in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria et imperium in sæcula. Amen. EJUSDEM Cognitio, de disceptata in synodo quæstione,num unus et idem duabus sobrinis jungi debeat. • Διάγνωσις, χάριν τοῦ λαληθέντος συνοδικῶς ζητήμα τος, περὶ τοῦ, εἰ χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ δισεξιδέλφαις συνάπτεσθαι.» Atheniensium tam iudigenæ, quam advenæ,nulli Οἱ τῶν ᾿Αθηναίων ιθαγενεῖς καὶ προσήλυτοι εἰς alii rei vacabant, inquit magnus ille Paulus, quam οὐδὲν ἕτερον εὐκαίρουν, ὁ μέγας Παυλός φησιν, ut aliquid novi tum proferrent, tum audirent. At λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον. Ἡ Ἐκκλησία δὲ vero Ecclesia Dei, vel sacra potius regia sancttsτοῦ Θεοῦ, καὶ μᾶλλον τὸ θεῖον ἀνάκτορον τῆς ἁγιω simæ Dei majoris Ecclesiæ, a sanctis Patribus, τάτης τοῦ Θεοῦ μεγάλης Εκκλησίας, τὰ παρὰ τῶν decreta corroborans, omnem superfluitatem novi- " Αγίων Πατέρων δογματισθέντα κρατύνουσα, προθέ tatis speciem habentem radicitus exstirpal, et cul- λυμνον ἀποσπᾷ πᾶσαν καινοφανή περιττότητα, και mum veritatis ad ferendum fructum centuplum θέλει τῆς ἀληθείας τὸν ἄσταχυν ἀνατέλλειν ἑκατο vult crescere. Proficit enim per Dei gratiam,in omni στεύοντα. Προσκόπτει γὰρ τῇ χάριτι του Θεοῦ, ἐπὶ accepta Deo tam oratione, quam negotio. Quam- παντὶ θεαρέστῳ λόγῳ καὶ πράγματι. Διά τοι τούτο obrem etiam id, de quo non ita pridem quæsitum καὶ τὸ συνοδικῶς ἐρωτηθὲν πρὸ μικρού, περὶ τοῦ εἰ est in synodo, num unus et idem duabus sobri- χρὴ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ δισεξαδέλφαις συνάπτε nis copulari debeat, minime voluit ceu novum σθαι, οὐκ ηὐδόκησεν ὥς τι καινοπρεπὲς ὑπὸ γωνία, aliquid, in angulum aliquem cadere neglectum: πεσεῖν ἀτημέλητον· ἀλλ' ὡς σπουδαῖον καὶ χρησι sed uti rem alicujus momenti et utilissimam, ad μώτατον, εἰς κοινὴν προέθετο κατεξέτασιν. Ἐπεὶ οὖν examen publicum proposuit. Et quia sanctissimus ὁ παναγιώτατος νυμφίος αὐτῆς, καὶ τῶν κανονικών ille sponsus ejus,et canonicarum traditionum me- παραδόσεων μελεδωνὸς ἀγρυπνότατος, ἠθέλησε καὶ dilator vigilantissimus, nos quoque participes ejus ἡμᾶς συμμεριστὰς γενέσθαι τοῦ ἀγαθοῦ, φαμὲν ὅτι boni esse voluit, dicimus aliquos lalam et offen. τινὲς πλατεῖαν ὁδὸν καὶ ἀπρόσκοπον (ώς φαπν sionis expertem (ut ipsi quidem aiunt viam ape- ἅπλωσαν τῷ Δημητρίῳ τυχόν, τῷ χρηματίσαντι ruisse Demetrio, qui Mariæ cujusdam maritus c γαμέτη Μαρίας τινός, δισεξαδέλφην ταύτης Θεοδώραι fuerat, matrimonio copulandi sobrinam ejus, no- καλουμένην ἁρμόσασθαι, Καὶ ἐρωτώμενοι, πόθεν mine Theodoram. Et interrogati, quamobrem, et καὶ ὅπως τοῦτο προτρέπουσι, λέγουσιν εἰς ἕβδομον quon:odo ad hoc invitent, aiunt, hunc contractum βαθμὸν καταντῶν τὴν τοῦ συναλλάγματος ποίησιν, ad septimum gradum pertingere,propterea quod διὰ τὸ πρόσωπα δύο, καὶ ἀκολούθως δύο βαθμούς Demetrius et Maria, conjux ejus mortua,personas καθίστασθαι τὸν Δημήτριον μετὰ Μαρίας τῆς ἀπὸ duas, et consequentur gradus duos constituant, οιχομένης συζύγου αὐτοῦ, κἂν τῇ ὁμονοία καὶ τῇ licet ob consensum et amorem mutuum pro una στοργῇ σὰρξ μία λογίζωνται. Ἡ γὰρ Μαρία, φασίν, carne haberentur. Nam Maria, inquiunt, sextum ἕκτον εἶχε μετὰ τῆς Θεοδώρας βαθμόν, οὐ μὴν ὁ cum Theodora gradum habuit, non itidem Deme- Δημήτριος, ὡς εἰς ἕβδομον πρόσωπον, καὶ βαθμὸν trius, veluti qui ad personam septimam, et ejusdem τοσαυτάριθμον ἀναγόμενος. Τὸ δὲ β΄ θέμα, του λβ' numeri graalum referatur. At secundum thema κεφαλαίου τοῦ εἰ τίτλου του κη΄ βιβλίου των Βασι capitis xxxi tituli v libri XXVII Basilicorum, et λικῶν, καὶ ὁ νδ' κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ μετ canon Liv coactæ in magna palatii Trullo sancta γαλου παλατίου συστάσης ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς et universalis synodi, usque ad gradum sextum συνόδον, μέχρι τοῦ ἔκτου βαθμοῦ καὶ αὐτοῦ τὰ ἐξ matrimonia tam ex affinitate, quam cognatione ἀγχιστείας καὶ τὰ ἐξ αἵματος ἐξεστενοχώρησαν συν contracta,constrixerunt. Quæ vero sextum sequun. αλλάγματα. Τὰ δὲ μετὰ τοῦτον, άδεως ἀπέλυσαν tur, libere confari permiserunt. Ac tametsi pu- ἀναχώννυσθαι. Καὶ κἂν ἐξηνέχθη προσρέτως τόμος blicatus sit recens tomus synodalis, confirmatus συνοδικός, στηριχθεὶς καὶ προστάξει βασιλική, τοὺς etiam edicto imperatorio, quo præcipitur, ne ἐξ αἵματος ὄντας ἑβδόμου βαθμού μὴ συνάπτεσθαι, gradu septimo conjuncti per cognationem, matri- ἀλλὰ τοὺς ἐξ ἀγχιστείας οἰκείωσιν τοιουτόμετρον monia contrahant: tamen ad hoc ii, qui eodem ἔχοντας, οὐκ ἐστενοχώρησε. Πολύ γάρ ἐστι τὸ διέ gradu per affinitatem sese constrigunt, non con- φορον μέσον συγγενείας ἐξ αἵματος, καὶ συγγενικῆς stringuntur. Magnum enimn diserimen est inter ἁπλῶς οἰκειώσεως· καὶ λόγος μέγας μέσον του necessitudinem sanguinis, et cognaticam simpli- των ἐστήρικται, τοὺς μὲν συνάπτων, τοὺς δ citer propinquitatem: ac magna inter hæc stabi- διαιρών. Οἱ πλείους δὲ τούτων καὶ ἐπιχειρήματι lita ratio est, alios copulans, alios dirimens. Etiam συλλογιστικοῖς, καὶ διὰ τῆς εἰς τὸ ἀδύνατον ἀπὸ Quod paragraphum nostri dicunt. NOTÆ.

αγωγής τοὺς οἰκείους δῆθεν λόγους στηρίζουσι. Λέ- plerique horum syllogisticis argumentis, et per γουσι γάρ, ὡς εἰ δοθείη γενέσθαι τὴν Μαρίαν καὶ τὸν Δημήτριον ἑνὸς βαθμοῦ μετὰ τὴν συνάφειαν, πολλὰ συμπέσουσιν ἄτοπα· οἷον, Δημήτριος γαμέτης τῆς Μαρίας καλούμενος, καὶ γαμβρὸς τοῦ ταύτης πατρὸς, τούτου μὲν παῖς, ἐκείνης δὲ ἀδελφὸς μετονομασθήσεται, τοῦ βαθμοῦ τῇ ταυτότητι· καὶ οὕτω διαπᾶσθαι τὸ συνοικέσιον, εἰς ἀδελφομιξίαν περιιστάμενων. Προστιθέασι δὲ κατὰ τοῦτο τὸ ἄτοπον καὶ τὰς ἐξ ἀδιαθέτου διαδοχάς, ἀλλήλων τε, καὶ τῶν γονέων τούτων, καὶ μέντοι καὶ προσγενῶν, αὐτοὺς σφετερίσασθαι. Ωσαύτως καὶ τὸ μὴ δύνασθαι τοὺς ἑτερομερεῖς ἀρχιστεῖς ἀλλήλοις συνάπτεσθαι, καθώς τῆς ἀγχιστείας τὰ νόμιμα διορίζονται· ἀλλὰ κατὰ τοὺς γάμους τῶν ἐξ αἵματος προσγενών. abductionem ad impossibile,rationes suas fulciunt. Aiunt enim si concessum sit, Mariam et Demetrium post copulationem unius feri gradus, absurda multa concursura: verbi gratia, quod Demetrius, qui Mariæ maritus esse perhibetur, et patris ejus gener, ejusdem quoque filius, et frater Maris, propter identitatem gradus, sit appellandus. Atque hoc modo dirimendum matrimonium, veluti quod ad concubitum fratris cum sorore tendat. Addunt huic absurde eos eliam successiones ab intestato, tam ipsorum inter se, quam parentum, imo etiam propinquorum, sibi vindicare. Consimiliter ex una parte duntaxat affines inter se copulari non posse, quemadmodum affinitatis jura statuunt: sed idem in his faciendum, quod in nuptiis sanguine propinquorum. Καὶ μὴν ἐν τῇ Ῥωμαϊκή συνηθεία, καὶ τῇ ἐκκλη Alqui dicunt, in consuetudine Romana, et statu σιαστικῇ καταστάσει, φασί, τὸ ἐναντίον σήμερον ecclesiastico,contrarium hodie observatur.Patruus πολιτεύεται. Θεῖος γὰρ καὶ ἀνεψιός μετὰ θείας καὶ enim, et fratris filius, cum amita et fratris filia ἀνεψιᾶς ἀκωλύτως συνάπτονται, ἕκτον ἐξ ἀγχιστείας sine impedimento copulantur, qui gradum ex affiniκαὶ ταῦτα λαχόντες βαθμόν, ὡς τοῦ τόμου τοῦ ἁγιω- tate sextum obtinent: cum sanctissimi patriarcha τάτου πατριάρχου Σισινίου τους πρώτους ἐξαδέλφους Sisinnii tonus consobrinos vetuerit cum duabus κωλύσαντος δυσὶν αὐταδέλφαις συνάπτεσθαι. Δι- gerunanis sororibus jungi. Urgent præterea, nec ενίστανται δὲ, μηδὲ ἀπρεπές τι, καὶ τῶν ὀνομάτων inhonesti quidquam, vel quod nomina confnndat, συγχυτικὸν ὑποσύρεσθαι, ἐκ τοῦ τὸν αὐτὸν δυσι ex eo irrepere, quod idem duabus sobrinis copuδισεξαδέλφαις συνάπτεσθαι· ὅτι τότε φασί παρατη- letur. Tunc enim, inquiunt, accurata ratio nomi ρεῖται τῶν ὀνομάτων ἀκρίβεια, καὶ τὸ ἀσύγχυτον, num habetur, et eorumdem confusio cavetur, cum τούτων φυλάττεται, ὅτε δουλική τύχη μεσιτεύει " cognationi fortuna servilis intercedit: non cum συγγένειαν· οὐ μὲν ὅταν ἐκ συναφείας ομοζύγων ex copulatione conjugum iegibus admissa, velut τοῖς νόμοις δεκτῇς, ὡς ἐκ ρίζης τινὸς πτόρθος γενο νηθοῦσιν κατάλληλοι. Εἰ γὰρ δοθείη καν τούτοις συντηρεῖσθαι τῶν ὀνομάτων τὸ εὐπρεπὲς καὶ ἀσύγχυτον, στενοχωρηθείη καὶ τῶν τρισεξαδέλφων καὶ ἐφεξῆς ἡ ἐκχωρητές 32 συνάφεια· ἵνα μὴ κληθῶσιν οἱ ἐξ ἐκείνων φυόμενοι, ἀδελφοὶ καὶ τετταρεξάδελφοι, ὅπερ οἱ δέδοκται. Καὶ αὐτοὶ, ταῦτα. Ἡμεῖς δὲ σκοπήσωμεν προτερον, εἰ τοῖς νόμοις καὶ τοῖς κανόσι δοκεῖ, δύο βαθμούς τοὺς ὁμοζύγους ψηφίζεσθαι, καὶ διὰ τοῦτο συγχωρητέον εἶναι τὸ, περὶ οὗ ὁ λόγος, συνάλλαγμα. Εἴπωμεν οὖν, καὶ πάλιν ἐκκορυφώσωμεν τα λεγόμενα. Φασί τινες τὴν φωνὴν τοῦ Κυρίου τὴν λέγουσαν, Καὶ ἔσονται οἱ ὁμόζυγοι σαρξ μία, μὴ ἐκλαμβάνει σθαι πρὸς ταυτότητα, ἀλλὰ πρὸς στοργήν καὶ ὁμόνοιαν. Εἰ γὰρ μὴ οὕτως ἐκληφθῇ τὸ Κυριακὸν θεσπιώδήμα, ἀδελφοί κληθεῖεν οι συναφθέντες, καὶ οὐχ ὁμόζυγοι· καὶ ἐφεξῆς ἐπακολουθήσουσι κατὰ μυριἀριθμα, τὴν ἀτοπίαν του ζητήματος μεγαλύνοντα, ᾿Ακουσάτωσαν οὖν, ὡς προτάσεις ψευδείς οὔτε διὰ συλλογισμῶν ἀλήθειαν συμπεραίνουσιν, οὔτε πρὸς τὸ ἀδύνατον ἀπαγόμεναι, τοῦ ὑποκειμένου την φύσιν μετατιθέασιν· ἀλλ᾽ ἐξ ὁμολογουμένων καὶ ἀπλανῶν ἀνατέλλει τῆς ἀληθείας ὁ ἥλιος. Εἰ γάρ τις εἴποι 83 ἐγχωρητές. ex radice quadam, rami convenientes procreantur. Nam si datum fuerit etiam in his observari nominum honestatem, et declinationem confusionis, velut in arctum redigetur etiam ex sobrinis natorum, et ordine sequentium licite permittendaque conjunctio, ne videlicet contingat ex eis genitos appellari fratres simul, et prognatorum ex sobrinis filios, quod minime visum est. Et hæc quidem illi. Nos autem prius considerabimus, an leges alque canones censcant, conjuges pro duobus gradibus habendos, ac propterea permittendum contractum, quo de agitur. Disseramus igitur, et quasi repetamus ab ipso apice, quæ dicenda veniunt. Aiunt quidam vocem Domini, qua dicitur, Erunt conjuges una caro, non de identitate accipiendam, sed de amore ac consensu. Quippe mi sic oraculum Dominicum intellectum fuerit, copulati conjugio vocandi essent fratres ac sorores, non conjuges: ac deinceps quoque sequerentur infinita incommoda,quæstionis absurditatem majorem efficientia. Audiant ergo, propositiones falsas neque per syllogismos veritatem concludere, neque si deducantur ad impossibile, subjecti naturam mulare: sed ex confessis et errore carentibus solem veritatis oriri. Nam verbi gratia, si quis dixerit,

τὸ Omnis lapis anima præditus est: ac rursus ex τυχόν, Πᾶς λίθος ἔμψυχός ἐστι, καὶ ἑτέρωθεν, Πᾶτε altera parte, Omnis smaragdus est lapis: et con- σμάραγδος λίθος ἐστι· καὶ συμπερανεί. Πᾶς ἆρα cludat, Omnis erga lapis smaragdus est anima præ- λιθος σμάραγδος ἔμψυχός ἐστι......ψιν συναγάγει, ditus....... colliget, extremumque mendacium.· καὶ ψεῦδος ἔσχατον. Ὅθεν καὶ ὁ λέγων γενέσθαι Unde fit, ut qui dicit per matrimonii copula- διὰ τῆς συναφείας τῶν ὑποστάσεων τὴν σύγχυσιν, tionem esse factam personarum confusionem, et καὶ τὴν ὁμοζυγίαν μεταστοιχειωθῆναι πρὸς ἀδελφ conjugium esse transmutatum in fraternitatem, τητα, καὶ οὕτω συμπεραίνων τάχα τὸ ἄτοπον, γλώτ atque ita forte absurditatem concludit; compe- τοπέδην συνήγαγεν, οὐκ ἀλήθειαν. Τούτου δὲ οὕτως dem linguæ, non veritatem colligat. Quod cum ἔχοντος, καὶ τῶν γενῶν σωζομένων ἑκατέρων μετά ita sit, cumque post conjunctionem sexus uterque τὴν ἕνωσιν, μὴ τολμητέον ἀδελφοὺς τοὺς ὁμοζύγους maneat integer, nemo tam sit audax, ut ipsos εἰπεῖν εἰς ἐπιστομισμὸν τοῦ ῥήματος τοῦ Θεοῦ, τοῦ conjuges appellet fratres, ad reprehensionem dicti εἰπόντος. Καὶ οὐκέτι ἔσονται οἱ ὁμόζυγες δύο, αλλά divini, cujus verba sunt: Et conjuges ipsi non εἴς. ὡς γὰρ οὐ λέγεται τὸ ἀγριέλαιου καλλιέλαιον, amplius erunt duo, sed unus. Quippe sicut olea- ὅτι κλάδος αὐτοῦ μετὰ καλλιελαίου μετεμοσχεύθη, ster propterea non dicitur oliva, quod ramus, οὕτως οὐδὲ πατέρα της κόρης τὸν ταύτης εἴποιμεν ejus in olivam translatus sit: sic neque patrem πενθερόν. Τούτου δὲ στηριχθέντος ἐξ ἀναντιῤῥήτου puellae, socerum puellæ vocabimus, Quo sane καὶ ἀσφαλούς ἀποδείξεως, ώς οιόμεθα, οὔτε stabilito per demonstrationem certam, et cui καλεῖσθαι θάτερον ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν κληρονομίαν contradici nequeat, nostra quidem opinione, ne- τοῦ τελευτήσαντος, ἢ τινὸς τῶν ἐξ αἵματος αὐτῷ que vocari licebit alterutrum eorum ad succes- προσγενών παῤῥησιασθήσεται (πῶς γάρ; προσλαμ sionem defuncti, vel alicujus ipsi sanguine pro- βανόντων τῶν κτησαμένων ἐκ νόμου τὰς διακατο pinquorum (quo enim id pacto? cum possessiones χάς), οὔτε μεμπτέον ἔσται καὶ ἀποτρόπαιον τὸ λέaccipiant ii, quibus lege deferuntur) neque repre- γειν, τοῖς αὐτοῖς ὅροις συστέλλεσθαι τὰ ἐξ ἀγχιστείας hendi poterit, aut abominandum erit, si quis καὶ τὰ ἐξ αἵματος συναλλάγματα. Οὕτω γὰρ κεκα dicat, iisdem finibus circumscribi contract: νόνισται. Τὸ δὲ συνάπτεσθαι θεῖον καὶ ἀνεψιόν μετά et affinitate et ex cognatione matrimonia. Sic θείας καὶ ἀνεψιᾶς, οὐκ ἔστιν (ὥς τινες λέγουσι) enim canonibus est statutum. Quod autem pa- συνηθείας ἀγράφου παγκράτιον, ἢ καὶ ἀπαραδότου truus et fratris filius, cum amita et fratris ilia ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως τροπαιούχημα· ἀλλὰ copulentur, non est, ut aliqui perhibent, per πρόσταξις θεία τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως, κυροῦ ᾿Αλλε consuetudinem non scriptam introductum, vel sine ξίου τοῦ Κομνηνοῦ, ἐξενεχθεῖσα ἐπὶ ὑπομνήσει Βάρδι traditione per statum ecclesiasticum invectum: τινὸς λεγομένου Ξηροῦ, καὶ ἐπιγνωσθεῖσα τοῖς στο sed clarissimi principis, domini Alexii Comneni μοσιακοῖς καὶ ἐκκλησιαστικοῖς ἀρχείοις καὶ κώδιξ, sacrum edictum, prolatum ad suggestionem Bar- τὸν τοιοῦτον γάμον ἀπέλυσε κατὰ τὴν δεδομένην τους dæ cujusdam, qui Xerus appellabatur, et rece- βασιλεῦσιν ἄνοθεν κυριότητα· μὴ τοίνυν συκοφαν ptum tam in republicæ, quam in ecclesiarum ar- τητέον τὴν ἀκριβῆ τῆς Ἐκκλησίας κατάστασιν. Τὰ chiva et codices, ejusmodi nuptias liberas fecit, γὰρ ἐξ ἀγχιστείας συναλλάγματα, μέχρι τοῦ ἔκτου pro ea protestate, quæ cœlitus est imperatoribus βαθμοῦ καὶ αὐτοῦ, καὶ ἐστενοχώρει πάντοτε, καὶ dala. Non igitur accuratus Ecclesiæ slalus calum- στενοχώρει, καθώς που καὶ τά ἐξ αἵματος, ἑπομένη, niandus est. Nam matrimonia ex affinitate, ad νομικοῖς καὶ κανονικοῖς διατάγμασι, καὶ τῷ τόμ sextum usque gradum et coarctabat semper, et τοῦ ἁγιωτάτου ἐκείνου πατριάρχου, κυροῦ Σισινίου. adhuc constringit sicut etiam matrimonia ex co- Τὸ γὰρ ἐπ' ἀνατροπῇ τούτου διορισθὲν παρὰ βασιλικής gnatione: in quo tam legum, quam canonum θείας μεγαλειότητος, εἰς ἔργον ἐλθεῖν ὁ δίκαιος κριτής statuta sequitur, et tomum illius sanctissimi οὐκ ηὐδόκησεν, ὡς οἴδασιν οἱ μεμυημένοι, καὶ οὐ πε patriarchæ, domini Sisinnii. Quod enim ad ejus πλάνηνται, eversionem ab imperatoria sacra majestate promulgatum fuit, ut in effectum deduceretur, justus ille judex minime voluit: quemadmodum norunt initiati, nec in errore versantur. Atqui, subjicit adversarius, ne id quidem, quod confusio et dedecus nominum introducatur, ob graduum necessitudinem, quominus primæ conjugis suæ sobrinam ducat Demetrius, impediet. Hoc enim illis etiam sanguine propinquis usuvenit, cum inter se copulantur, qui vel octavo se gradu contingunt, dum conjuges absque pudore vocamus, quos natura sobrinorum filios agnoscit, eorumque liberos pro tratribus ducimus, cum & natura sint prognatorum ex sobrinis filii. Cur ergo novum et insolens sit, idem hoc etiam in praesenti questione dici atque feri? Sed audiant, qui hac ita colligunt, quod, quemadmodun es, Ναί, φησὶν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ σύγχυσιν καὶ ἀπρέπειαν όνομάτων εἰσάγεσθαι διὰ τὴν τῶν βαθμῶν ιδιότητα, ἐμποδίσει λαβεῖν τὸν Δημήτριον τὴν δισεξαδέλφην τῆς προτέρας αὐτοῦ γυναικός. Τοῦτο γὰρ καὶ εἰς τοὺς συναπτομένους ἐξ αἵματος συγγενεῖς καὶ ὀγδόου ὄντας βαθμοῦ θριαμβεύεται, δι' ὧν ὁμοζύγους ἀν ερυθριάστως κατονομάζομεν, οὓς ἡ φύσις τρισεξο αδέλφους ἐγνώρισε, καὶ τοὺς παῖδας αὐτῶν ὡς ἀδελ φούς περιέπομεν, τετταρεξαδέλφους ὄντας ἐκ φύσ σεως. Τί γοῦν ἐστι καινὸν κἀν την παρόντι ζητήματα λαλεῖσθαι τοῦτο καὶ γίνεσθαι; Αλλ' ἀκουσάτωσαν oἱ ταῦτα συνείροντες, ὅτι καθὼς τὰ Γαδείρων ἐντὸς διακείμενα, καὶ ἀκριβολογοῦνται καὶ ἀπογράφονται,

τὰ δέ πέρα Γαδείρων οὐ πέρατα εἰσιν· οὕτω τὰ quæ eis Gades sita sunt, accurate seiri ac describi μὲν ἐντὸς τοῦ ἔκτου βαθμοῦ γινόμενα συναλλάγματα, καὶ διὰ τὸ φύσει δίκαιον καὶ εὐπρεπές κατακρίνονται· τὰ δὲ ἐκτὸς αὐτῶν μετεωριζόμενα, οὐδὲ κατασπώνται, οὐδὲ κουφίζονται, ἄνευ μόνου τοῦ ἐξ α'- ματος ἑβδόμου βαθμοῦ. possunt, cum quæ ultra Gades sunt posita, penetrari nequeant: sic etian matrimonia, quæ intra sextum gradum contrahuntur, vel ipsa ratione naturalis æquitatis et honesti damnentur: quæ autem extra gradus hosce suspenduntur, nec dirimantur, nec releventur, excepto solo ex sanguinis conjunctione septimo gradu. Τοῦτον γὰρ βασιλικός ὁρισμὸς καὶ τόμος συνοδι Nam illum tam imperatoria sanctio,quam tomus κὸς τοῖς τοῦ ἔκτου βαθμοῦ συναλλάγμασι συνεξίσω- synodalis, sexti gradus matrimoniis exæquavit. Ει σιν. Ἐπεὶ οὖν ἱκανῶς διελάβομεν τά τισι δικαιολο- quando jam satis disseruimus de iis, quæ nonnulli γούμενα περὶ τοῦ εἰς ἕνα βαθμὸν τοὺς ὁμοζύγους hac in quæstione allegant, sintne conjuges ad unum ἀνάγεσθαι, εἴτε καὶ μή· Φέρε καὶ τὸ ἡμῖν παριστά- referendi gradum, necne: age proferamus etiam μενον χάριν τοῦ τοιούτου ζητήματος, εἴπωμεν. οἱ id, quod de quæstione proposita nobis ad animum νενομοθετηκότες περὶ κεκωλυμένων γάμον διδάσκον- accidit. Jurisconsulti, qui de nuptiis prohibitis τες ἐν βιβλίῳ κη', τίτλῳ ε', εἰς δύο διαιρούσι τοὺς docet libro Basilicorum ΙΙΙ, titulo, v, bifariam συγγενεῖς· εἰς ἀνιώντας καὶ κατιόντας, παῖδας δηλα- cognatos dividunt: ascendentes et descendentes, δὴ καὶ γονεῖς, καὶ εἰς τοὺς ἐκ πλαγίου, ἀδελφούς liberos scilicet ac parentes; et in eos, qui sunt ex φημι καὶ λοιποὺς ἐξ αἵματος προσγενείς. Καὶ τῶν transverso, fratres inquam, et reliquos sanguine μὲν ἀνιόντων καὶ κατιόντων, καν γνήσιοι ὦσι, κἂν propinquos. Et ascendentium quidem ac descendenφυσικοί, και θετοί, τοὺς γάμους κωλύουσιν εἰς ἀπέ- tium,sive legitimi sint, sive naturales, sive adoptiραντον. Τῶν δὲ ἐξ αἵματος, μέχρις ἔκτου βαθμοῦ. vi, nuptias prohibent in infinitum: eorum vero,qui Μετὰ μέντοι τὸ τεχνολογῆσαι τὰ περὶ τούτων, καὶ sanguine propinqui sunt.ad sextum usque gradum. εἰς ὄψιν προθέσθαι τὴν τῶν βαθμῶν βαθείαν καὶ Postquam ista subtiliter exposuerunt, et oculis subδυσδιεξίτητον ὑπουλότητα (δυσχερεστάτη γάρ φησι, jecerunt graduum profundam et penetratu difficilem καὶ οὐκ εὐκαταληπτος ἡ ἐκ πλαγίου τῶν βαθμῶν obscuritatem (impeditissima namque ut ipsorum ἐστιν εὕρεσις) προστιθέασι καὶ ταῦτα ῥητῶς· Εἰσὶ verbis utar nec perceptu facilis est in iis, qui sunt δὲ καὶ ἕτεροι γάμοι, οὐ διὰ θεσμὸν συγγενείας, διὰ extransverso graduum inventio), disertis verbis hæc δὲ ἀγχιστείαν μὴ προβαίνοντες. Αγχιστεία δέ ἐστιν α etiam adjiciunt: Sunt et aliæ nuptiæ r, non ill οἰκειότης προσώπων ἐκ γάμων ἡμῖν συνημμένων, quidem propter jus cognationis,sed propter affiniσυγγενείας εκτός. Οἷον οὖν οἰκειοῦνται βαθμὸν οἱ tatem non procedentes. Affinitas autem est necesὁμόζυγες μετὰ τὴν συνάφειαν, καθαρῶς μὲν οὐ δι- tudo quædam personarum,per nuptias nobis conδάσκουσιν· ἐπάγουσι δέ, μή δύνασθαί τινα πρὸς junctarum, citra cognationem. Ergo quem sibi γάμον λαβεῖν τὴν οἰκείαν νύμφην ἢ προγονήν. 'Αλλ' gradum post initum matrimonium vindicent conοὐδὲ τὴν μητρυιάν, ἢ τὴν πένθεραν, ἐπειδὴ μητέ- juges, pure illi quidem non docent: subjungunt ρων τάξιν ἐπέχουσι. Σκοπητέον τοίνυν πρὸ πάντων tamen, aliquem nurum suam, vel privignam, uxoτὸ περὶ τῶν βαθμῶν. Οὕτω γὰρ ἐξομαλισθείη τὸ τοῦ rem ducere non posse. Nec item novercam, vel ζητήματος ἀναντες. socrum: quoniam matrum loco sunt. Consideranda igitur ante omniagraduum ratio.Sic enim exæquari poterit ipsa questionis velut acclivis inæqualitas. Ο τῆς συγγενείας βαθμοί, ἐκ τῶν βαθμίδων τῆς κλίμακος ὠνομάσθησαν, ὡς γὰρ ἐκεῖναι λαμβάνουσαι καταρχὴν ἐξ ἐπιπέδου τινὸς, καὶ εἰς τὰ πρόσω προβαίνουσαι, τὴν κάθοδον ἢ τὴν ἀνοδον συμπεραίνουσιν, αὕτω καὶ οἱ βαθμοί, ὡς ἐκ ῥίζης ὁμοφυείς κλάδοι του πρώτου γεννήτορος προϊέμενοι, τὴν συγγένειαν καταρτίζουσιν. ἴδωμεν οὖν, ποία ῥίζα καὶ καταρχὴ μεσιτεύει τὸν ἀνδρα μετὰ τῆς γυναικὸς, ὥστε πρὸς ταύτην ἀναδραμεῖν, καὶ ἐξ αὐτῆς ὡς διὰ βαθμίδος πρὸς τούτους ἐλθεῖν. Πάντως οὐδεμία. Οὐδὲ γὰρ δύναται τις εἰπεῖν, Ὁ Πέτρος ἐγγένησε τὸν Δημήτριον. Ὁ αὐτὸς καὶ τὴν Μαρίαν ἀπέτεκεν. ώστε τούτους δύο βαθμῶν ἔχειν συγγένειαν. Προφανές γὰρ ψευδός ἐστι. Πολλῶ δὲ πλέον οὐκ εἴποι τις ὑποστάσεις διττάς, ένας εἶναι βαθμού. Δύο γὰρ γεννήσεις τούτους παρήγαγον. Οι γοῦν λέγοντες Gradus cognationis dicti sunt a similitudinegraduum alicujus scalm. Nam sicut illæ principium sumentes a planitie, sursumque tendentes, ad descendendum vel ascendendum nobis serviunt: sic et hi gradus, velut ejusdem naturæ rami ex radice primo scilicet parente procedentes,cognationen perficiunt. Videamus ergo, quænam radix acprincipium inter virum et uxorem sic intercedat, ut ad eam sit recurrendum, et ab ea ceu gradu quodam ad ipsos veniendum. Nulla prorsus existit. Non enim dicere quispiam potest, Petrus genuit Demetrium. Idem et Mariam procreavit: quo fit, utibi duorum graduum cognatione juncti sunt. Hoc enim manifestissimum mendacium est. Multo magis carebit aliquis, ne dicat, duas personasunius esse gradus.Quippe dum generationes eos produxerunt. *. Vide eclogam Basilicorum; vide tit. dle Gradibus cognationis, d. lib. Basilicorum. P vide tit. de prohib. nupt. d. lib. Basili.

Nimirum qui dicunt, conjuges inter se vel unius, εἶναι τοὺς συζύγου; ἑνὸς ἢ δευτέρου βαθμού, xzi vel secundi esse gradus, quique per gradus eos ita ζυγοστατοῦντες διὰ βαθμίδων αὐτοὺς, κατὰ τὰ στα librant, uti solent res illa, quæ pondere, vel inen - θμώμενα, ἢ μετρούμενα, ἢ ἀριθμούμενα, εοίκασι sura, vel numero constant; similes sunt interro- τοῖς ἐρωτωμένοις, πόσος ἀμπίσχει τόδε τὸ δάπεδον gantibus, quotuplex istud pavimentum lapisambiat, μάργαρος; καὶ ἀποκρινομένοις, διττός. Λίθος γάρ et respondentibus, duplex. Quippe cingitur alapide πρασίζων αὐτὸ περιζώννυσι, καὶ ξύλον κέδρινων prasini coloris, et ligno cedrino circumdatur. Qua- ἀμφιέννυσιν. Αραρε τοίνυν λέγειν ἡμᾶς, μήτε πρὸς mobrem apte dicimus, nec ad duorum graduum δύο βαθμῶν οἰκειότητα τοὺς ὁμοζύγους ἀνάγεσθαι, necessitudinem referri conjuges (quo enim id (πῶς γὰρ, οἱ μὴ τὴν αὐτὴν ἐσχηκότες ῥίζαν καὶ γένpacto? cum eamdem radicem et generationem non νησιν, καὶ διὰ τούτο μηδὲ φυσικῶς διαιρούμενοι;) habeant, ac ea causa naturaliter non dividantur): μήτ᾽ οὖν ἑνος γενέσθαι βαθμοῦ, διὰ τὴν ἔνσαρκον nec etiam unius et ejusdem esse gradus, propter ἕνωσιν, καὶ συγχυθῆναι κατὰ μελίκρατον. Πώς γάρ; unionem carnalem, ut instar mulsi commisceantur, Σωζομένων ἀδιαπτώτων τῶν ὑποστάσεων; Διὰ δὲ (qua enim id fieri ratione possit, cum persona τὴν θείαν καὶ σωτηριώδη φωνὴν τοῦ Κυρίου, καὶ maneant integra?) sed propter divinam ac saluta- Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ εἰ rem vocem Domini, et Dei, et servatoris nostri Jesu πόντος πρὸς τοὺς ἐρωτήσαντας αὐτὸν μαθητάς, εἰ Christi, qui dixit ad discipulos ipsum interrogantes, ἔξεστιν ἀνθρώπῳ ἀπολῦσαι τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ liceretne homini divertere ab uxore sua, disertis ἐπαγαγόντος ταῦτα ῥητῶς· Οὐκ ἀνέγνωτε, ὅτι ὁ verbis hæc subjungendo: Non legistis, eum qui ab ποιήσας ἀπαρχῆς, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς· initio res condidit, marem et feminam ipsos fecisse: καὶ ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα qua de causa relinquet homo patrem suum et ma- αὐτὸ καὶ τὴν μητέρα, καὶ προσκολληθήσεται τη trem, et agglutinabitur uxori sum. El erunt hi duo γυναικὶ αὐτοῦ· καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν· in carnem unam. Quare non amplius duo sunt sed ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο, ἀλλὰ σὰρξ μία· πιστεύειν ἡμᾶς, una caro: propter hanc ergo vocem credere nos et καὶ ὁμολογεῖν, ἕνα σχεδὸν ὁμόψυχον ἄνθρωπον ἐν ους confiteri,unum propemodum unaminem hominem, θεωρούμενον ὑποστάσεσιν, ὁμοζύγους διὰ τὸν γάμον λοqui duabus in personis cernitur, pro conjugibus γίζεσθαι. ᾿Αλλὰ δοτέον ἀναδραμεῖν τοῦ λόγου τὸν ῥύσαι matrimonii causa haberi. Sed enim permittendum, καὶ πρὸς ἕτερον καίριον. ut rivus orationis etiam ad aliud quiddam opportune currat. τῶν Unigeniti Filii Dei incomprehensibils erga nos Ἡ τοῦ μονογενους Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ πρὸς ἡμᾶς demissio, et pignus salutis humani generis,cum ex ἀκατάληπτος συγκατάβασις, καὶ τὸ τῆς σωτηρίας aliis multis mysteriis magnificatur, tum etiam non τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων ἐχέγγυον, μεγαλύνεται parum glorificatur ex benedictione nuptiali. Quippe μὲν καὶ ἐξ ἄλλων μυστηρίων πολλῶν, οὐχ ἧττον ο cum obnoxia peccato conjunctio in universam ho- καὶ ἐκ τῆς γαμικῆς ἱερολογίας δοξάζεται. Τῆς γὰρ minum massam fuisset dedita post draconis invi- ἁμαρτητικῆς συναφείας διαδοθείσης εἰς ἅπαν diam, et mandati divini transgressionem, jamque ἀνθρώπων τὸ φύραμα, μετὰ τὸν φθόνον τοῦ δράκον malum illud ad alia mala majora processisset; cura τος, καὶ τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ τὴν παράβασιν, καὶ benigno Deo fuit regeneratio nostra et instauratio. τοῦ κακοῦ πρὸς ἕτερα κακὰ προχωρήσαντος μεί Itaque cum unigenitus Dei Filius homo factus fuisset ζονα, ἐμέλησε τῷ φιλανθρώπῳ θεῷ τῆς ἡμῶν παλιγinstar nostrum, propter nos, et omnem aliam ad- γενεσίας καὶ ἀναπλάσεως. Γεγονώς τοίνυν ἄνθρω ministrationem implesset, uti nos beatitatem pristi- πος καθ᾿ ἡμᾶς, δι' ἡμᾶς ὁ μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, δ nam recuperamus: etiam nuptiis in Cana Galilææ καὶ πᾶσαν ἄλλην πληρώσας οἰκονομίαν, ἵνα ἡμεῖς celebratis benedixit, et aquam desperationis in τὴν ἀρχαίαν μακαριότητα λάβωμεν, καὶ τὸν ἐν Επvinum verm Dei cognitionis mutavit; certiores να τῆς Γαλιλαίας γάμον ηὐλόγησε, καὶ τὸ ὕδωρ τῆς per hoc reddens homines, quod feminæ nun am- ἀπογνώσεως εἰς οἶνον ἀληθοῦς θεογνωσίας μετέβαλεν plius in doloribus liberos pariant, nec qui pro- ἐντεῦθεν πληροφορῶν τὸ ἀνθρώπινον, ὡς οὐκέτι για creantur ex copulatione matrimoniali amplius ναῖκες ἐν λυπαῖς τέκνα γεννήσουσιν, οὐδὲ ἐκ γεμι pristino more dicant, In peccatis concepit me ma- τῆς συναφείας τικτόμενοι, κατὰ τὸ πρότερον εἶ ter mea: sed Dei præcepta servantes, quemadmo- ποιεν, Ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου· ἀλλὰ dum primus ille parens noster ea servavit ante τηρήσαντες τὰς ἐντολὰς τοῦ Θεοῦ, καθὼς ὁ προπά transgressionem, eumdem honorem et gloriam τωρ αὐτὰς ἐτήρησε πρὸ τῆς παραβάσεως, τῆς αὐτῆς consequantur, qua fuerint ornati primi parentes τιμῆς καὶ δόξης ἀξιωθήσονται, οἵας πρὸ τῆς παρακοῆς ante inobedientiam. οἱ προπάτορες. Honorabile namque matrimonium est, et lectus impollutus, qui salutem largitur. Quæ cum ita sint, et cum tabulæ divinitus scriptæ dicant, Non ingredieris ad quemvis necessarium carnis tus, ut reveles pudorem ejus: cum primus ille parens noster alibi respouderit, Jam magis uxor mea est Τίμιος γὰρ ὁ γάμος, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος, σωτη ρίαν φιλοτιμούμενος. Τούτων οὕτως ἐχόντων, καὶ τῶν θεογράφων πλακών λεγουσῶν· Οὐκ εἰσελεύσῃ πρὸς πάντα οἰκεῖον σαρκός σου ἀποκαλύψαι αἰσχύ νην αὐτοῦ· καὶ τοῦ προπάτορος ἀποκρινομένου ἑτέρωθεν. Νῦν καὶ μᾶλλον ἡ γυνή μου ὀστοῦν ἐκ τῶν

} όστων μου ἐστιν καὶ σαρξ ἐξ τῆς σαρκός μου· οὐ os ex ossibus meis, et caro ex carne mea: equidem τολμῶ τοὺς ὁμοζύγους εἰπεῖν ἄλλης καὶ ἄλλης εἶναι dicere non audeo,conjuges alterius et alterius esse σαρκὸς, κἂν ἐν δυσὶν ὑποστάσεσιν αὐτοὺς θεωρῶ· carnis, licet eos in duabus personis video: ne merito ἵνα μὴ δικαίως κατακριθῶ κατὰ τοὺς ἀθετοῦντας condemner illorum more, qui scriptas et non ἐγγράφους καὶ ἀγράφους παραδόσεις, τῶν ἁγίων scriptas traditiones reprobant, quæ sanctarum ᾿Εκκλησιῶν καὶ τῆς σωτηρίας ἡμῶν τὸ ἐχέγγυον. Ecclesiarum et salutis nostra pignus sunt. Imo Διαγινώσκω δὲ μᾶλλον μίαν σάρκα τούτους λογίζε- potius statuo, pro una carne ducendos, et iisdem σθαι, καὶ τοῖς αὐτοῖς στενοχωρεῖσθαι τὸν ἄνδρα vo- constriugi maritumlegalibus et canonicis præceptis, μικοῖς καὶ κανονικοῖς παραγγέλμασιν, ὅσον τέως εἰς quantum scilicet copulationem matrimonialem attiσυνάφειαν γαμικὴν, οἷς καὶ ἡ τούτου στενοχωρεῖται nel, quibus et conjux ejus includitur: idemque ὁμόζυγος ὥσπερ καὶ τὸ ἀνάπαλιν. Καὶ διὰ τοῦτο vice versa locum habere. Atque hac de causa non μὴ δύνασθαι τὸν Δημήτριον εἰς γυναίκα τὴν Θεο- posse Demetrium in uxorem ducere Theodoram, δώραν λαβείν, λογιζομένην δισεξαδέλφην αὐτοῦ, quæ pro sobrina ejus habetur, propter matrimnoδιὰ τὴν μετὰ τῆς Μαρίας γαμικὴν τούτος συνάφειαν. nialem ipsius cum Maria conjunctionem. Assentior ᾿Αποδέχομαι δὲ καὶ τοὺς κωλύοντας τὸ τοιοῦτον etiam iis, qui matrimonialeni ejusmodi contractum γαμικὸν τοῦ Δημητρίου συνάλλαγμα διὰ τοὺς νόμους Demetrii prohibent legum ratione quarum τοὺς λέγοντας, ἐν τοῖς γάμοις οὐ μόνον τὸ ἐφειμένον, verba sunt: In nuptiis non solum quid permissum ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς ζητητέον· κατανῶν ἀπρε- sit, sed etiam quid honestum, considerandum est: πέστατον εἶναι, τὸν μέχρι τοῦ νῦν γαμβρόν παρὰ dum animadverto, inhonestissimum esse, ut qui τῆς δισεξαδέλφης λεγόμενον, ὁμόζυγον αὐτῆς ὀνο- lactenus a sobrina vocatus fuerit affinis, postea μάζεαθαι. Οτι δὲ χρώμενοι βήμασί τινες τοῦ κατὰ conjux ejus appelletur. Et quia nonnulli utentes τὴν λ' τοῦ Ιουλίου μηνός, τῆς ιβ΄ ἐπινεμήσεως, συν- verbis scripti synodalis, publicati die xxx mensis οδικού σημειώματος, τοῦ μὲν ἁγιωτάτου κυροῦ Θεο- Julii, indictione duodecima, cum esset patriarcha δοσίου πατριαρχεύοντος, ἡμῶν δὲ τοῦ χαρτοφύλακος sanctissimus ille dominus Theodosius,et nos officio ἐνεργούντων ὀφίκιον, καὶ περὶ τὸ τέλος ταῦτα chartularii fungeremur, quo in scripto circa finem διεξιοῦσιν, «Ἐπεὶ γὰρ ἡ μετὰ Ἰωάννου τελεσθεῖσα hæc verba leguntur: Cum enim celebrata cum Joanμνηστεία ὡς ἀνυπόστατος λέλυται, διὰ τὴν τῆς ne sponsalia, ceu minime constantia, solvantur, Εἰρήνης ἀνητότητα, καλῶς ἡ Εἰρήνη δευτέρω propter atatem Irenæ impuberem: recte Irena 50ἐξαδέλφῳ αὐτοῦ κατὰ νόμον γάμου συζευχθή brino ipsius legematrimoniali copulabitur.Quippe σεται. οὔτε γὰρ συγγενικόν πρόσωπον τὴν Εἰ-c nec pro persona cognata Theodorus Irenam ducit, ρήνην λογίζεται, ὁ Θεόδωρος, οὔτε τοῖς ἐξ ἀγχι- nec affinitatis vinculis atque legibus constringitur στείας δεσμοῖς καὶ ὕροις συσφίγγεται, διὰ τὸ ὑπερβῆναι propterea quod sextum ex affinitate gradum exceτὸν ἐξ ἀγχιστείας ἕκτον βαθμόν.» dat. Θέλουσιν ἡμᾶς σιωπάν, ἄρτι τάναντία διαγινώσκοντας· πρῶτον μὲν λέγομεν, ὡς ὁ κατὰ καιροὺς χαρτοφύλαξ στόμα πατριαρχικόν λογιζομένος, ἐκεῖνα λέγει καὶ γράφει, ὅσα νεφελώσει καὶ ὑδατώσει τῆς κεφαλῆς ἡ ἀκρώρεια. Οὐκοῦν οὐδὲ αἰτιατέους ἢ ἐπαινετέους λογιεῖται τις ἡμᾶς καλλιγραφήσαντας ἴσως τὴν παροῦσαν ὑπόθεσιν, ἢ τοὐναντίον κακογραφήσαντας. Κατὰ γὰρ τὸν Βαρούχ υπεγραμματεύσαμεν ὅσα θρηνών Ιερεμίας ἐθρήνησε· καὶ κατὰ τὸν Λαρὼν ἐλαλήσαμεν, ὅσα λαλῶν ἐλάλησε Μωσής. Οπερ δὲ καὶ τότε τὴν μικρόνοιαν ἡμῶν ἐθεράπευσε χάριν τοῦ τοιούτου ζητήματος, ἐγράφη παρ' ἡμῶν ἐν τῷ β΄ κεφαλαίω, τοῦ ιγ΄ τίτλου τοῦ νομοκανόνου. Εἴπομεν γὰρ τὸ τοιοῦτον κεφάλαιον ἑρμηνεύοντες, ὡς καὶ βασιλικὸν ἐκώλυσε πρόσταγμα τὸ ζητούμενον συνοικέσιον, κἂν καταστρωθῆναι οὐκ ἔφθασε, καὶ ἡ Exκλησία τὴν τούτου ποίησιν οὐκ ἀνέχεται. Εἶτέ φαμεν, ὡς σημειωμάτων προκομιζομένων ταλαυγενῶν, καὶ διὰ 85 γραμμάτων όμοιων ἐκκνησιαστικών, διυλιζόντων καὶ αὐτὸν φαυλότατον κώνωπα τοῦ τοιούτου ζητήματος, καὶ ἀποκαλούντων τούτο παρανομώτατον 85 διαγραμμάτων. His ergo verbis utentes, tacere nos volunt, qui jam contraria statuimus: primum respondemus, cujusque temporis chartularium,qui os patriarcha esse ducitur, ea tum dicere, tum scribere, quæ capitis ipsi vertex instar nubis et aquæ suppeditat. Ideoque nec culpandos,nec laudandos nos pulabit quispiam, qui vel recte præsentem causam, vel e contrario male litteris complexi simus. Nam more Baruchi,scribæ munere functi nolavinus quæcunque lamentando Hieremias lamentatus est: el Aaronis more prolocuti sumus,quæcunque loquendo locutus est Moses. Quod autem intellectus nostri te nuitati tunc remedio fuit in hac questione, perscriptumn a nobis est in capite secundo tituli XIII Nomocanoni. Quippe caput illud interpretantes diximus, tiam elicto imperatorio prohibitum esse matrimonium, quo de agitur, licet in acla relatum non fuerit, et Ecclesia promulgationem ejus non sustineat. Deinde subjicimus, quod cum notationes priscæ proferuntur, et consimilia scripla ecclesiaetioa, pravissimum et ipsa culicem quæestionis huVARIÆ LECTIONES. ΝΟΤΑ. Semper. D. De reg. jur. Et l. 42. D. De rit. nupt.

jus percolantia, et iniquissimam hanc appellantia; οὐδεὶς μή σκαρδαμύττων πρὸς τὴν ἐνάργειαν, ἐκε nemo sane, qui ad evidentem ratione in non conniνων μὲν καταψηφιεται σχολήν, καὶ ταῦτα μηδὲ veat.illa quidem velut abolita damnabit,praesertin ἀναιρεθέντων ῥητῶς ὑπὸ τοῦ παρόντος συνοδικοῦ cum nec sublata sint disertis verbis a praesenti σημειώματος· τὰ δὲ ἐν τούτῳ περιεχόμενα, κανονι synodali scripto; quæ aulemn hoc continentur, κοῖς κοὶ νομίμοις ἐξισώσει διδάγμασιν. ᾿Αφορῶν οὖν canonis et legalibus doctrinis exæquabit. Itaque εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωνὴν Κύριον respiciens in auctorem et consummatorem fidei καὶ Θεὸν ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, λόγω καὶ αὖθις· nostræ, Dominum ac Deum nostrum Jesum Chri- ὡς ἐπεὶ ὁ μέγας Παυλός φησιν·. Ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου stum, rursus aio: quod cum magnus ille Paulus σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ· ὁμοίως δὲ dicat, Mulier corporis sui potestatem non habet.sed καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, maritus: ac similiter maritus potestatem corporis ἀλλ' ἡ γυνή.» Οἱ δὲ θεῖοι καὶ ἱεροὶ κανόνες καὶ sui non habet, sed uxor: itidemque cum sacri ca- τόμοι τὸν μετὰ χήρας γαμικῶς συναφθέντα λογικόnones et tomi cum vidua matrimonio copulatum μενοι δίγαμον, εἰς ἐκκλησιαστικὸν βαθμὸν οὐκ εὐpro digamo halentes,ad gradum aliquem ecclesia - δοκοῦσιν ἐλθεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν τοῦ τελευτήσαντος sticum pervenire non sinant: ac ne defuncti qui- ἱερέως ὀμόζυγον δευτερογαμήσαι παραχωρούσι, dem sacerdotis conjugem ad secundas transire 5 πάντως διὰ τὴν ταυτότητα τῶν σωμάτως αὐτῶν, nuptias permittant,idque omnino propter identi- καθὼς τὰ περὶ τούτου παρίσταται ἐκ τοῦ λα' καὶ tatem corporum ipsorum,quemadmodum manifes λβ΄ κεφαλαίου, τοῦ πρώτου τίτλου, τοῦ γ' βιβλίου to liquet ex xxxi et xxxii capite tituli primi libri τῶν Βασιλικῶν, καὶ τοῦ μδ' κανόνος τοῦ ἁγίου ΒαIII Basilicorum, et xLiv canone sancti Basilii, σιλείου, λέγοντος περὶ τὸ τέλος· Ἡμεῖς οὖν τῆς cujus in fine dici'ur, Nos diaconæ corpus, veluti διακόνου τὸ σῶμα, ὡς καθιερωμένης, οὐκέτι ἐπιτρέ qua consecrata fuerit, non amplius in usu carnali πομεν ἐν χρήσει εἶναι σαρκικῇ· διαγινώσκω κανοesse permittimus: equidem judico canonicum et νικόν εἶναι καὶ νόμιμον, τὸ μετὰ αὐθεντίας έχε legitimum esse, ut auctoritate probibeatur ecole- κλησιαστικῆς κωλύεσθαι τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δυσὶ siastica, quominus unus et idem duabus sobrinis δισεξαδέλφαις συνάπτεσθαι, καὶ τὸ ἀνάπαλιν· καὶ εἰ copuletur, ac vice versa: sique clam ejusmodi λάθοι γενέσθαι τοιοῦτόν τε, σπουδαίως διασπᾶσθαι, καὶ quid factum fuerit, de industria dirimatur, et in- μετ ἐπιτιμίου διορθοῦσθαι. terveniente pœna corrigatur. EJUSDEM. Epistola de incensis, quae a patriarcha dari solent co die quo catechesis habetur. Tu quidem, charissime fili,gloriosissime judex, et præfecte judiciorum, cum Davide pallens: Interroga patrem tuum, ac dicet tibi; seniores te, ac renuntiabant tibi; recte cognoscere cupivisti ex nobis, qua de causa dari populo suleant a cujusque temporis sanctissimis patriarchis incensa, post habitam calechesin. Ego vero faces affectionis hauriens iu exsilio, cunctabar hactenus in respondendo. Sed quoniam cuivis petenti, et semper quidem, tam lingua, quam manu dare debere didici, hac ad interrogationem ex tempore respondeo. • Επιστολή, χάριν τῶν διδομένων θυμιαμάτων Ο παρά του πατριάρχου, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κατηχήσεως. ο Σὺ μὲν, τριπόθητον τέκνον, μεγαλοδοξότατε κριτά, καὶ ἐπὶ, τῶν κρίσεων, ψάλλων μετὰ τοῦ Θεοπάτορος, Ερώτησον τὸν πατέρα σου, καὶ ἐρεῖ σοι, τους πρεσβυτέρους σου καὶ ἀπαγγελοῦσί σοι καέως ἐζήτησας μαθεῖν ἐξ ἡμῶν, τίνος χάριν δίδον ται τῷ λαῷ παρὰ τῶν κατὰ καιροὺς ἁγιωτάτων πατριαρχῶν μετὰ τὴν κατήχησιν θυμιάματα. Εγώ δὲ πίνων τρυγίαν θλίψεως ὑπερόριον, ᾤχνουν πρὸς τὴν ἀπόκρισιν. Ἐπεὶ δὲ παντὶ τῷ αἰτοῦντι, καὶ πάντοτε, καὶ γλώττῃ καὶ χειρὶ ὀφείλειν διδόναι μάθης, σχεδιάζω σοι ταύτα πρὸς τὴν ἐρώτησιν. με Celsissimam sacrorum imperatorum circumΤὴν ὑψηλοτάτην τῶν θείων αὐτοκρατόρων περιωspectionem,et patriarcharum amplitudinem, inter τὴν, καὶ τῶν πατριαρχῶν τὴν μεγαλειότητα, μετά alia reddebant olim augustiorem etiam annuæ τῶν ἄλλων ἐσέμνουν καὶ ἑτήσιοι ῥόγαι ποτέ, καὶ rog, ac baiorum largitiones. Quippe sedebant 3χΐων φιλοτιμήματα. Εκάθηντο γὰρ ἐτησίως οι annis singulis cujusque temporis patriarchæ ac κατά καιρούς πατριάρχαι καὶ βασιλεῖς, καὶ μετεκτω imperatores, et per hæc subditos ad benevolen- λούντο τοὺς ὑπηκόους διὰ τούτων πρὸς εὔνοιαν. liam invitabant Novit hoc patrum conscriptorum Ο δε ταύτα τῆς συγκλήτου βουλῆς τὸ ὑπέρτατον, ἴσως amplissimus ordo, ac fortassis etiam nonnulli,qui δὲ καί τινες τῶν τῆς καθ' ἡμᾶς γενεάς. Οὐδὲ γὰρ lac ætale nostra vivunt Non enim ante tempora Euclilis prodita sunt gerris, nec somniantium vetularun fabellae sunt: sed usque ad imperiuın domini Constantini Ducæ duravit augustus ille mos tam in ipsius Dei, quam imperatorum regia, et omnin, bonum hoc ad nos quoque propagalnin fuit, a majoribus ad nepotes, a generatione ad πρὸ Ευκλείδου μεμυθολόγηται, οὐδὲ γραϊδίων ἐστὶν ὀνειροπολούντων λογύδρια· ἀλλὰ μέχρι τῆς βασιλείας τοῦ Δούκα κυροῦ Κωνσταντίνου καὶ ταύ την εἶχον τὴν σεμνοπρέπειαν τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν βασιλέων ἀνάκτορα, καὶ πάντως γέγονεν ἂν τὸ καλὸν πρὸς ἡμᾶς διαδόσιμον ἐκ προγόνων εἰς παίδας, και ἐκ φυλῆς εἰς φυλὴν πτερυσσόμενον. Εἰ δ᾽, ὅσπερ οὐ

RÆCO-ROMA πέπεισμαι, καὶ τοῦτο λήθης βυθῷ κατακέχωσται, καὶ generationem transiens. Sin, quod equidem non Κασταλίας ύδωρ εὐχάριστον τῶν τότε κρατούντων arbitror, hoc etiam oblivionis gurges absorbuit, et οὐ κηρύττει την προνοίαν ἀλλὰ μεμβράναι βίβλων gratiosa isthæc aqua Castaliæ providentiam supeΙστορικῶν, καὶ συγγραφαὶ τακτικών ανακτορικών rioris memoriæ principum non prædicat: saltem κεκράξονται κατὰ Στέντορα. Καὶ σὺ δὲ παντὸς συνε membranæ librorum historicorum, et ordinationum τάγματος λογικοῦ τελῶν ὑφηγητὴς νουνεχέστατος aulicarum monumenta Stentoris in morem hæc κἀν τούτῳ τῷ σπουδαίῳ προβλήματι πλεονεκτήσεις proclamalunt. Τu quoque, qui cujusvis eruditi πολλούς, καί μοι συλλαλήσεις τῷ γέροντι. Αλλὰ καὶ scripti acutissimus es interpres, etiam in hac non τοῦ βασιλέως κυροῦ Κωνσταντίνου του Μονομάχου levis momenti quaestione compluribus eris superior, τὰ θεσπησιώτατα διατάγματα, τὰ τελεσφορήσαντα ac me senem in dicendo juvabis. Quinetiam imτὰ ὀφφίκια τοῦ ἐπὶ τῶν κρίσεων, καὶ τοῦ νομοφύ- peratoris, domini Constantini Monomachi edicta λακος, καὶ διοριζόμενα τούτους ετησίως μετὰ καὶ sacratissima, quibus ordinata sunt officia praefecti ἄλλων πολλῶν ἀποφέρεσθαι χάριν ῥόγας ἀνὰ χρυσίου Judiciorum, et nomophylacis, et quæ statuunt, eos τοσήνδε ποσότητα, καὶ τὰ συνήδη βαΐα, οὐκ εἰσὶν debere singulos in annos, præter alia, consequi ἐν τῷ οὐρανῷ, οὐδὲ πέραν θαλάσσης, ἵνα τις εἴπῃ, ratione rogæ, quemlibet auri talem ac talem quanΤίς ταῦτα μετακομίσει μοι; Παρὰ δὲ τῇ χειρὶ σου, titalem, una cum consuetis baiis; non in colo καὶ τῇ καρδίᾳ σου, καὶ τῷ στόματί σου εἰσί. Καὶ sunt, nec trans mare, uti dicere quis debeat, πάντως γνωμολογήσεις ἐκ τούτων τοῦ πράγματος Quisnam hæc afferet mihi? Sed sunt in manu tua, τὴν ἀλήθειαν. Τῶν γοῦν βασιλέων καὶ τῶν πατριαρ- et in corde tuo, et in ore tuo. Atque omnino χῶν μεγαλυνομένων, ὡς εἴρηται, διὰ τῶν βαΐων καὶ rei veritatem ex his mentis acumine colliges. τῶν ῥογῶν, ἔδει τέως τοὺς πατριάρχας τοὺς τὴν ἀρ- Cum autem imperatores et patriarchæ magniχαίαν μέχρι τοῦ νῦν συντηροῦντας συνήθειαν, καὶ ficentiam ceu dietum est, suam demonstrent χρυσίνους παραμετρούντες τοῖς κληρικούς, διδόναι per baia et rogas, sane par erat, ut patriarchæ, καὶ βαία, καθώς προτετύπωται. Ἐπεὶ δ᾽ οὐκ οἶδ qui priscam hactenus consuetudinem conservant, όπως οὐ φαίνεται ποτε τοῦτο γινόμενον, ἀλλ᾽ ἐν et aureos clericis nummos admetiuntur, etiam ταῖς ἡμέραις τῶν κατηχήσεων ἀντὶ ῥογῶν καὶ βαίων ipsis baia darent, quemadmodum indicatum est μόνα διδόασι τῷ λαῷ θυμιάματα· σκοπητέον πρὸ antea. Sed quoniam hos, nescio qua de causa, non πάντων, το σημαινόμενον τῶν βαΐων, καὶ ζητητέον amplius fleri videmus, sed iis diebus, quibus τὴν αἰτίαν, δι᾿ ἣν θυμιάματα μὲν δίδονται κατὰ τὴν catecheses habentur, loco rogarum et baiorum sola ἡμέραν τῆς κατηχήσεως, καὶ κατὰ τὴν μεγάλην τε- populo dant incensa: considerandum ante omnia, τράδα κηρία καὶ θυμιάματα· κηρία δὲ καὶ σταυρὸς & quodnam vocis baiorum significatum sit, et inquiκατὰ τῆς βαϊφόρου 84 τὴν Κυριώνυμον. rcnda, propter quam incensa dantur in die catecerei denique cum crucibus ea Dominica, qua baia chesis, et magna feria quarta, cerei cum incensis; gestantur. Οἷα μὲν οὖν ἦσαν τὰ βαΐα ἐκεῖνα, παρὰ βασιλέων διδόμενά ποτέ καὶ πατριαρχῶν, τέως ἐγὼ ἀγνοῶ. Οὔτε γὰρ ἀπὸ χειρός βασιλικῆς ἢ πατριαρχικῆς βαίον ή χείρ μου μετὰ ῥόγας ἐδέξατο, καὶ ταῦτα πλουτιζομένη καθ' ἑκάστην σχεδὸν ὑπ' αὐτῶν, οὔτε τὴν τούτων ποιότητα παρ ἑτέρων μεμάθηκα. Κλάδους δὲ φοινίκων καὶ μυρσινῶν βλέπω τοὺς ἀνθρώ πους κατέχοντας, καὶ τὴν βατφόρον δοξάζοντας. Ποίας δὲ διαλέκτου τὸ βαῖον ἐστὶ, καὶ τίνα σημασίαν ἔχει κατὰ Ῥωμαίους καὶ Ἕλληνας, δηλωθήσεται. Βαΐον κατά Ρωμαίους οὔτε κλάδος ἐστὶν ἐκ δένὅρου κοπτόμενος, οὔτε ῥόδον ἐκ ῥοδωνίας συναγόμενον, οὔτε κρίνον ἐκ κρινωνιᾶς συλλεγόμενον· άνθρωπίνη 85 δὲ γνώμη, ἐκ τοῦδε εἰς τόδε μετάβασις, ἀγαθὴ δηλονότι ἢ πονηρά. Εντεῦθεν γὰρ τους παιδοτρίβας βαϊούλους κατονομάζομεν, ὡς τὰ νηπιώδη τῶν παίδων φρονήματα μετάγοντας πρὸς ἀῤῥένωσιν. Καὶ πραεβαρικάτορας λέγαμεν, τοὺς ποικιλλομένους κατὰ τὴν ἴριν συνεργούς, και προδιδόντας τους πρόσφυγας. Τῆς γοῦν Ιουδαίας καὶ Ἱερουσαλὴμ γενομένης υποχειρίας τῶν Ρωμαίων τῷ στέμματι, μετὰ τὸ μοναρχῆσαι τὸν Ιούλιον Καίσαρα, (ούτω Enimvero cujusmodi fuerint ifla baia, quæ ab imperatoribus et patriarchis olim dabantur, equidem hactenus ignoro. Nec enim ab imperatoria vel patriarchali manu baium aliquod cum roga manus mea unquam accepit, licet ab eis alioqui tantum non quotidie collocupletetur, nec horum qualitatem ex aliis intellexi. Palmarum tamen, ac myrtorum ramos tenere mauu homines video, cum diem celebrant, qua baia gestantur. El cujusnam linguæ vocabulum sit baium quamve significatio - nem habeat secundum Romanos et Graecos, indicabitur. Baium lingua Romana neque rainum significal, ex arbore casum, neque rusam ex roseio collectam neque lilium: sed est animi humani ab una sententia in aliam traductio, bona videlicet, vel prava. Nimirum hinc fit, ut puerorum magistros apellemus baiulos, veluti qui puerorum animos infantes ad virilitatem traducant Ει prævaricatores dicimus eus cooperatios, qui variautur instar iridis, et clientes produnt. Iuque cum Judæa et Hierosolyma facta fuisset Ronanorum imperio subdita, solo rerum potito Julio 86 σταυροὶ κατὰ τὴν βαϊοφόρον. 85 ἀνθρωπίνης δὲ γνώμης.

Cæsare; (sic enim factum, ut Dominum Pilatus γὰρ καὶ Πιλάτος τὸν Κύριον ἔκρινε, καὶ τήν του judicaret, ac Judaam Caesar Augustus censeret, et Paulus cum damnaretur, diceret:Sisti me Caesari oportet;) paterna Judeorum lingua cum Romana commutata fuit. Quippe Judai cum gentilibus permisti, eorum instituta didicerunt. Cum ergo populi Judaici seniores, et scribarum catus vidisset Dominum Deuinque nostrum, qui lergis cherubicis insidet, per demissionem asinino vehi pullo, cum nihilominus more regio a præcedentibus et sequentibus stiparetur, ac Hierosolymæ dignitatem amplificaret (quippe Sionis urbem super universa tabernacula Jacobi dilexit) viderant etiam turbas ad terram tunicas suas substernentes, et via molliores reddentes, pueris ramos gestantibus, ac dicentibus, Hosanna filio regis Davidis! bene. dictus es qui venis: non dixere cum prophetis, Laudate, pueri Dominum; neque, Gaude vehemen ter filia Sionis, prædica gloriam Dei Hierosolyma, quoniam ecce rex tuus venit tibi mitis et servans, et vectus asinino pulo filio subjugalis Cum enim os habeant, inquit ille, non loquentur: cum oculos, non videbunt: cuin aures, non audient: quonium cordibus eorum velanien legis et igna rationis incumbit. Nimirum ut peccatores excandescebant, et accendebantur ira, et fremebant dentibus, et conlabescebant, cum dicerent: Egredimini, gentes, egredimini, populi, ac videle quo pacto mundus universus pos: eum vadat. Ideoque gestationemramorum non intelligentes, furiosorum more clamabant: Babs; seducti sunt omnes, onmes inutiles facui sunt et deflexerunt. Proh: leges et præcepta Mosaica praeter exspectationem baium faclæ sunt, hoc est, secundum ipsorum insaniain, redactio ad interitum. Ita jam recte declarata, mea quidem opinione, baiorum voce, dicendumn, quo pacto et quamobrem sanctissimis patriarchis post catechesin incensa dentur, die baiorum gestationis, cruces et cerei, rursus magna feria quarla cerei et incensa die sancti Paschatis salutationes et tricipitia. Dicimus ergo, quod cum natio Judæorum ad lucem ræculiverit, et salutem appellaverit exitium, velut indicatum est (solet enim usuvenire, ut aurugine laborantibus mei sit amarum), nos cis contraria sentientes et facientes, (quippe solemn non conniventibus ocnlis intuentur), cum ramorum gestatione conventus celebremnus et insaniam ipsorum velut in triumpho spectandam exhibenles (facti sunt enim spec aculum mortalibus), confileamur, ac nequaquam inficiemur, nos quidem esse factos baium fidei; sed ex unbra ad verilatem, sed ad immortalitatem ex mortalilate: neque nos pudet ramos illos appellare baia. In eadem exsistentes opione fidelissimi principes,annuis rogis baia miscebant argento puta vel auro exornata. Quippe congratulahant iis, qui hæc consequebantur, velut orthodoxis erga Deum, et ipsos erga principes benevolis Quia vero principum quidem λίαν Κτίση, Αύγουστος απεγράψατο, καὶ 1 αλλος κατακρινόμενος ἔφη· Δεῖ με παραστῆναι τῷ Καίσαρι) ή πατρώα τῶν Ἰουδαίων διάλεκτος πρὸς τὴν τῶν 'Ρωμαίων μετεστοιχείωται. Τοῖς ἔθνεσι γὰρ ἐμεγα σαν, καὶ ἔμαθον τὰ τούτων ἐπιτηδεύματα. Ιδόντες τοίνυν τῶν Ἰουδαίων οι δημογέροντες, καὶ τῶν γραμ ματέων ὁ σύλλογος τὸν ἐπὶ νώτοις χερουβικούς καθ' μενον Κύριον καὶ Θεὸν ἡμῶν, ἐπὶ παύλου μὲν ἄνω κατὰ συγκατάβασιν ἐποχούμενον, βασιλικῶς δὲ παρὰ τῶν προαγόντων καὶ τῶν ἑπομένην στενοχωρούμε vov, καὶ τὴν Ἱερουσαλήμ μεγαλώνοντα, ἡγάπησε γὰρ τὴν πόλιν Σιὼν ὑπὲρ πάντα τὰ σκηνώματα Ιακώβ, καὶ τοὺς ὄχλους μὲν τῇ γῇ τοὺς χιτώνας στρωννύοντας, καὶ τὰς ὁδοὺς μαλακίζοντας, τους παϊδας δὲ κλαδηφοροῦντας καὶ λέγοντας • Ωσαννὰ τῷ υἱῷ τοῦ βασιλέως Δαβίδ! εὐλογημένος εἶ ὁ ἐρχόμενος· οὐκ εἶπον μετὰ τῶν προφητῶν· Αἰνεῖτε, παίδες Κύριον· οὐδὲ, Χαίρε σφόδρα, θύγατερ Σιών, κήρυττε δόξαν Θεοῦ Ἱερουσαλήμ, ὅτι ἰδοὺ βασιλεὺς σου έρχε ταί σοι πραὺς καὶ σώζων, ἐπιβεβηκώς εἰς πώλον ὄνου, υἱὸν ὑποζυγίου. Έχοντας γάρ στόμα, φησίν, οὐ καλέσουσιν· ὀφθαλμοὺς, καὶ οὐκ ὄψονται· ὦτα, καὶ οὐκ ἀκούσουσιν· ὅτι ταῖς καρδίαις αὐτῶν κάλυμμα νόμου καὶ ἀγνωσίας ἐπίκειται. Ηγανάκτησαν δὲ ὡς ἀμαρτωλοὶ, καὶ ὠργίσθησαν, καὶ τοὺς οδόντας ἔδρυξαν, καὶ ἐτάκησαν, καὶ εἶπον· Εξέλθετε ἔθνη, ἐξέλθετε λαοί, καὶ ἴδετε, πῶς ὅλος ὁ κόσμος ὑπάγει ὀπίσω αὐτοῦ. Διὸ καὶ τῶν κλάδων μὴ συνιέντες τὸ δορυφόρημα, Βαβαὶ κατὰ μαινομέν νους ἐβόησαν, βαβαί πάντες πεπλάνηνται, πάντες ἠχρειώθησαν καὶ ἐξέκλιναν. Βαθαὶ τῶν Μωσαϊκών παραγγελιών, βαίος ἀπροσδόκητον γέγονε, τουτέστι κατὰ τὴν τούτων ἀπόνοιαν, μεταφορὰ πρὸς ἀπο ώλειαν. Οὕτω καλῶς σαφηνισθείσης, ὡς οἴομαι, τῆς τῶν βαίων φωνῆς, ῥητέον ὅπως καὶ διατί παρὰ τῶν αγιωτάτων πατριαρχῶν μετὰ τὴν κατήχησιν θυμιάματα δίδονται, κατὰ τὴν βαϊοφόρου σταυροί και κηρία, καὶ αὖθες κατὰ τὴν μεγάλην τετράδα κτίρια καὶ θυμιάματα, καὶ κατὰ τὸ ἅγιον Πάσχα ἀσπασμοὶ καὶ τρικέφαλα. Φαμὲν τοίνυν, ὡς τοῦ γένους· τῶν Ἰουδαίων πρὸς τὸ φῶς ἀὅλεπτήσαντος, καὶ τὴν σωτηρίαν πανωλε θρίαν κατονομάσοντος, ὡς διείληπται, τοῖς γάρ ικτεριῶσι τὸ μέλι πικρόν ἐστιν), ἡμεῖς τἀναντία τού τοις φρονοῦντες καὶ πράττοντες (ἀσκαρδαμυκτί γὰρ τὸν ἥλιον βλέπομεν κλαδηφοροῦντες πανηγυρίζου μεν, καὶ τὴν ἐκείνων ἀπόνοιαν θριαμβεύοντες, θέατρον γὰρ καὶ ἀνθρώποις γεγόνασιν), ὁμολογούμεν καὶ οὐκ ἀρνούμεθα, βαίον γεγονέναι τῆς πίστεως ἀλλ' ἐκ σκιᾶς πρὸς ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ εἰς ἀθανασίαν ἀπὸ θνητότητος· καὶ βαία τους κλάδους κατονομά ζοντες, οὐκ ἐπαισχυνόμεθα. Οὕτω φρονοῦντες καὶ οἱ πιστότατοι βασιλεῖς, ταῖς ἐτησίοις λόγοις βαία συνεπρυτάνευον, ἐξ ἀργύρου τυχόν ἢ χρυσού καλο λυνόμενα. Συνέχαιρον γὰρ τοῖς λαμβάνουσι ταῦτα ὀρθοδοξοῦσι τὰ πρὸς Θεὸν, καὶ εὐνοουμένοις τέ προς αὐτούς. Ἐπεὶ δὲ τῶν μὲν βασιλέων αἱ ῥόγπ:, καὶ τῶν βαίων τὰ ἄνθη τὰ ταύταις συνανατέλλοντα,

η πρὸ χρόνων ἐσχόλασαν, δι᾿ ἣν αἰτίαν ἄνωθεν εἴπομεν· roge baiorumque fores, qui cum rogis exoriobam τῶν δὲ θείων πατριαρχών αἱ ρόγαι δημοσιεύονται, tur, ante multos annos desierunt ex ea causa, quam καὶ ἡ συνήθως διδομένη ρόγα κατὰ τὴν κυρίως ἀπό indicavimus; cum rogo patriarcharum adhuc κρεω, εἰς τὴν ἐτησίως προβαίνουσαν ἐκκλησιαστι- in usu publico sint, quæque pro more datur roga κὴν λόγον κατὰ τὴν μεγάλην τρίτην μετέπεσε, και die carnis privii, sic immutata sit, ut in anniversaθώς, τὰ παλαιὰ λαλοῦσι ῥωγάλια, διδόασιν οἱ πα- riam rogam ecclesiasticam magna feriæ tertia τριάρχαι μετὰ τὴν κατώχησιν τῷ λαῷ ὡς βαΐα τὰ incidat, quemadmodum antiqua Rogalia loquuntur: θυμιάματα· παρεγγνώμενοι δι' αὐτῶν ὡσανεὶ τοῖς idcirco dant patriarchæ populo post catechesin λαμβάνουσι, μεταπεσεῖν ἐκ τῆς φυλῆς διαγογῆς, incensa, loco baiorum; velut admonentes illos, qui καθώς που καὶ καθηγήθησαν, καὶ δι' ολιγομέρου ea sumunt, ut rationem vivendi pravam relinquant, ἐπιστροφῆς βασιλείαν αἰώνιον ἀνταλλάξασθαι. Ευτε- sicut edocti sint, ac per conversionem paucorum λέσι δὲ θυμιαμάσι κατὰ σμικρολόγους και κίμδικας dierum sibi regnum illud æternum comparent. οὐκ ἐλαττονοῦσι τὸ μεγαλεῖον τοῦ Πνεύματος· (πῶς Caterum per hæc incensa vilis pretii, more parcoγὰρ οἱ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην φιλανθροπίαις παν rum hominum et avarorum, majestatem spiritus τοδαπας σαγηνεύοντες, καὶ πᾶσαν πενητεύουσαν non deminuunt, (quo enim id pacto facerent ii, αὐλακίζοντες ἄρουραν, καὶ πολύχουν εὐεργεσία; qui terrarum orbem universum variis beneficiis θερίζοντας ἄσταχυν; ) ἀλλὰ τῆς ἡμέρας τὴν δύναμιν irrediunt, et omne arvum sterile sulcant, opimasque αἰνιττόμενοι, καὶ διδάσκοντες ώσπερεί δι' αὐτῶν τοὺς beneficentiæ spicas metunt?) sed occultam ejus λαμβάνοντας, όποῖον εἶναι δεῖ τὸ ψυχικόν κατάστημα diei vim indicare volunt, quasique docere per hac τοῦ νηστεύοντος, καὶ τῆς μετανοίας τὸ ὁλοκαύτωμα, eos, qui ea sumunt, qualis esse debeat animi staκαὶ τῆς προσευχῆς τὸ θυμίαμα. Καὶ τότε μὲν οὕτω tus in eo, qui jejunium observat, quale holocaustum κατευθύνουσι τῆς νηστείας τὸ στάδιον. Κατὰ δὲ τὴν penitentia, et precationis incensum. Ac unc τῆς βαϊοφόρου χαρμόσυνων κυριώνυμον, ὡς ἀθλαθές quidem ita jejunii curriculum dirigunt. Αt vero ται καθίσαντες, (Εκάθισε γάρ, φησίν, ὁ κρίνων δι- laeta illa die Dominica baiorum gestationis, sedenκαιοσύνην,) δεξιοῦνται τοὺς τὸ παγκράτιον τῆς νη- tes pro more distribuentium præmia (quippe conστείας νικήσαντας, τιμίων και αγίων σταυρών sedit, inquiunt Litteræ sacra, quijudicatjustitiam), ἁγιάσμασι, καὶ νημίων φωτοβόλων χαρίσμασιν. victores in certamine jejunii pretiosarum sanctaΟυδε γάρ θέλουσι σκιαμαχεῖν τοὺς πιστοὺς κατ' rumque crucium lustrationibus, et cereorum ἐκείνους τοὺς νηπιοφόρονας, ἀλλ' ὡς ἤδη τῆς δικαιο- lucentium donis excipiunt. Quippe non cum umbris σύνης τὸν ἥλιον βλέποντας, τὴν νέαν Σιών διὰ πώς c dimicare fideles volunt, fatuorum more, sed eos που φωτίζοντα, προτρέπονται δι' αὐτῶν τοῖς ἤδη veluti jam aspicientes justitia solam, qui novam νηστεύουσι νηστείαν Κυριακής τεσσαρακονθήμερον, Sionem per pullum illuminat, per hæc exhortantur, καὶ τῶν παθῶν τὰ νέγη διώξασι, συνανατέλλειν ut absolut Dominico dierum quadraginta jejunio, μετὰ τοῦ γίγαντος. Βαΐα λὲν κατέχουσι ταῖς χερσὶ, et nubibus vitiorum expulsis, una cum hoc gigante διὰ τὸ μεταπεσεῖν ἐξ ἐμπαθοῦς καὶ καινοτέρας ἴσως (diclo nimirum sole) exoriantur. El baia quidem διαγωγής πρὸς ὑψηλοτέραν καὶ ἀπαθῆ κηρία δὲ manibus propterea tenent, quod traducti sint a καὶ σταυρούς, διὰ τὸ καταβαλεῖν μετὰ τοῦ τῆς ἀλη- vitiosa profanaque fortasse vita, ad sublimiorem et θείας φωτὸς τὸ ἀρχέκακον Σατὰν καὶ ἀντίπαλον, vitiorum expertcm: cereos vero cumn crucibus, Καὶ οἱ γὰρ ἄλλο δώρον δοθήσεται τους δι᾽ ἐγκρατείας quod cum lumine veritatis auctorem omnis mali et νικήσασι τὸ μέγα της νηστείας παγκράτιον, τοῦ adversarium suum Salanam prostraverint. Et τριποθήτου θείου σταυρού τιμιώτερον, τοῦ μύλας quodnam aliud donum iis, qui per continentiam in ᾅδου παμφάγου συνεπίξαντος, καὶ πύκας ζωῆς τῷ illo magno jejunii certamine victores exstiterint, γένει τῶν ἀνθρώπων ἀνοίψαντος; Πάντως οὐδὲν dari pretiosius possit optatissima sacra cruce, εἰ μή τις εἴποι τὸν δι' αὐτοῦ τὴν σωτηρίαν ἡμῖν quas omnia devorantis inferni genuinos comminuit, σχεδιάσαντα Ἰησοῦ Χριστὸν καὶ Θεὸν ἡμῶν. Ἐπεὶ et humano generi vitæ portas aperuit? omnino δὲ καὶ βασιλέα πολλαῖς δορυφορούμενον κυριότησιν, nullum, nisi quis dicere velit Jesum Christum Deum ἀμέσως ἢ κατὰ ῥυπαρού καταστήματος οὐκ ἔξεστιν nostrum, qui per crucem nobis salutem acquisivit. ὑποδέξασθαι, νῦν μὲν, φησὶν ὁ μέγας ἀρχιερούς, Εt quoniam regem multorum dominatuum satelli τοῖς ἀγχεμάχοις συναριθμήθηκε, τοῖς σφενδονήσεις tio stipatum sine medio, vel cum statu sordido συστοιχειώθηκε, τοῖς ἀκαντισταῖς συνανάβητε, και non licet excipere; Nunc quidem, inquit magnus τοῖς τροπαιοφόροις συνανακλύθησε, Μετὰ δὲ μικρὸν ille pontifex, inter pedem conferentes numeremini, ἀνοιχθήσονται ὑμῖν τὰ ἀνάκτορα, καὶ ἴδητε τὸν οὐ funditorum ordiue consistite, cum sagittariis perρανοῦ καὶ γῆς βασιλεύοντα απερίγραπτον Κύριον gite, cum gestantibus tropæa procumbite. Verum καὶ θεὸν ἡμῶν σαρκικῶς χερσὶ δικαίων περιγραφή pest exiguum temporis intervallum ipsa regia vobis μενον, καὶ ζωὴν ἀτελεύτητον ἀντὶ βαίων φιλοτιμούν aperietur, ac videbitis caeli terraque Regem, nullis μενον. Καὶ πάντα μὲν τὴν χαρμόσυνον κυριώνυμον circumscriptum terminis Dominum Deumque nosτῆς τῶν βαίων σεπτής πανηγύρεως, κηρία και trum carnaliter justorum manibus circumscribi, σταυροὺς λαμβάνοντες οἱ λαοὶ, τὴν κατὰ τοῦ θανάτου vitamque vobis fine carentem baiorum loco largiri. νίκην ἑαυτοῖς προμνηστεύονται, καὶ ὡς ἀστέρες και Ac læta quidem illa die Dominica venerabilis baio- p

rum festivitatis, dum populi cereos et cruces acci- ταφωτίζουσι τὴν ἄναστρον σφαῖραν τῆς ἀπογνώσεως, piunt, victoriam adversus mortem sibi certe des ἢ ὡς δοῦλοι πιστοί λαμπαδηφόροι τὰς τριόδους περιpondent, et instar siderum illuminant expertem ερχόμενοι, τοῦ νυμφίου τὴν ἐνδημίαν καταλαμastrorum sphæram desperationis; vel tanquam πρύνουσι, καὶ τὴν λώβην τῶν ἐν σκότει καθημένων servi fideles, qui faces gestant, per trivia circum- αίρεσιωτῶν θριαμβεύουσι. Μετὰ δέ τρίτην ἡμέραν, euntes, adventum sponsi splendidiorem reddunt, ὁ τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν κηδεμών, ὁ πατριάρχης deque lepra sectariorum in caligine sedentium qua- φημί, καθ' ἑαυτὸν ὥσπερ συλλογισάμενος, μή λάθη si triumphant. Post diem vero tertium curator ille τις ἀχρειῶσαι τοῦ σωτηρίου πάθους τὰ ἄπαθλα, humanarum animarum, videlicet ipse patriarcha, (καὶ μέλι γὰρ εἴωθε πολλάκις τὴν ἠδύτητα μετάγειν quasi rationibus secum expensis, ne quis quam εἰς ἔμετον, εἰ μεταληφθείη παρὰ τὸ χρήσιμον, ὡς ipso salutaris passionis præmia tractet indigne ἄγρυπνος φύλαξ ἀναστὰς ὀρθριαίτερον. δίδωσι τοῖς (nam ipsum mel quoque sæpius dulcedinem suam πιστοῖς θυμιάματα, ὁμιλῶν οἷον διὰ τούτων αὐτοῖς. in vomitum convertere solet, si aliter quam expe- καὶ ὑποτιθεμενος, μὴ πανηγυρικῶς, ἀλλὰ ἀγωνι diat, sumptuun sit), instar custodis vigilacis matu- στικῶς τῶν ἐφεξῆς τριῶν ἡμερῶν τὸ στάδιον ἀνα rius surgens, incensi dat fidelibus, indicare per μ δέξασθαι. Κἂν γὰρ ἐκινδύνως, φησί, τὸ μέγα τῆς hæc volens, et admonere, ne festivo more, sed " νηστείας διεπεραιώθητε πέλαγος τῷ ἱστίῳ τοῦ pugilum ritu deinceps dierum curriculumn susci- σταυροῦ κουφιζομένοι, καὶ παρὰ τῷ θείῳ λιμένι piant. Licet enim, inquit, absque periculo magnum τῶν ἁγίων παθῶν τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν κατα illud jejunii pelagus a crucis velo sublevati traje- ηντήσατε, ἀλλὰ τὸν ἀτίμητον οὐκ ἀπλουτήσετε cistis, et ad divinum portum sanctorum Christi μάργαρον, ὡς ἐκεῖνος ὁ φρόνιμος έμπορος. Επι Deique nostri cruciatum appulistis: tamen instar γὰρ ἄρπαγες καὶ λῃσταὶ σπουδαίως ἐρε οδιφώσι τὸν illius prudentis negociatoris, inæstimabilem illum Κύριον, καὶ σαγήνην μιαιφονίας συῤῥέψαντες, και unionem consecuti non estis. Adhuc enim prædones ροσκοποῦσι τούτου τὴν ἅλωσιν. Γρηγορήσωμεν τοίνυν ac latrones studiose domino per tenebras insidian- καὶ ἐφεξῆς, καὶ τοῖς ἀγρυπνοῦσιν Ιουδαίοις συν tur, et reti quodam honicidii consulo, capiendi γρυπνήσωμεν. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ἐν σκότει ποντοποejus occasionem quærunt. Igitur etiam deinceps ρήσουσι, κεναῖς ὠλέναις ἀφάσοντες δίκτυα· ἡμεῖς vigilemnus, et cum Judaeis excubias agentibus excu- δ' ἐν ἡμέρᾳ περιπατήσωμεν, καὶ τοῦ φωτὸς τὰ ἔργα bemus. Ipsi quidem in tenebris per mare vagabun- ληψόμεθα. Αὐτοὶ τοὺς σκόλοπας ἀγκιστρεύσουσιν, tur, incassum relia laxantes: nos autem ambule- ἡμεῖς δὲ τὴν ἄγραν κερδήσωμεν. Αὐτοὶ τὸν μάργα. mus in die, ac lucis opera consequemur: ipsi sudes ρον ἐν λίθῳ καλύψουσιν, ἡμεῖς δὲ τούτον ἐν ὀστραhamis uncinabunt, nos prædam lucrabimur: ipsi κίνοις ἀποθησαυρίσωμεν σκεύεσιν. Οὕτω γινομένης unionem in lapide legeut, nos eum in testaceis καὶ ταύτης τῶν θυμιαμάτων τῆς διαδόσεως, καὶ τοῦ vasis recondemus. Postquam in hunc modum data λαοῦ τὰς χεῖρας πάλιν ἐπὶ τὸ τῆς νηστείας ουριοδρα sunt inceusa, et populus rursum manus suas ad μήσαντος πέλαγος, καὶ τὴν νύκτα τῶν ἁγίων παθών jejunii pelagus prospero cursu dixerit, noctemque τοῦ Χριστοῦ λαμπάσι καταπυρσεύσαντος, τούς γάρ sanctorum Christi crucialuum faculis accensis ἐν ἡμέρᾳ περιπατοῦντας νυχτοβατεῖν κατὰ τοὺς collustravit (nam in die ambulantes, ut eorum ἐσποτισμένους ἀδύνατον, ὁ τῆς Εκκλησίας νυμφίος more, qui ambulant in tenebris, nocturna faciant ἀνατείλας καὶ πάλιν, καθά τις εἴπῃ, ἐῷος ἀρκτούρος itinera fieri nullo modo potest: tum vero sponsus καὶ ἀκροκνέφαιος, κατὰ τὴν φαιδρὰν τοῦ ἁγίου Πάσχα Ecclesiæ rursus exoriens instar matutini aut vesper- ἡμέραν τὴν κυριώνυμον ὡς ἄλλος θεσπέσιος Μωσης tini Arcturi, die fausto sancti Paschalis Dominico τὸν τοῦ Χριστοῦ λαὸν ἐγκολπίζεται. Καὶ συγχαίρων velut aller divinus Moses sinu suo Chrisi populum οἷον αὐτοῖς, πᾶσαν Αἰγυπτιακὴν ἀποτιναξαμένοις excipit, quasique congratulans eis, qui omnem κακότητα καὶ Φαραὼ διώκτην καταποντίσασι· Δεῦτε, sceleritatem Ægyptiacam excusserint, et Pharao- φησίν, ἴδετε τῆς ὀρθαδοξίας οἱ ἔμποροι, οἱ τὸ τῆς nem persecutorem mari submerserint: Adesle, νηστείας ἐκινδύνως περάσαντες πέλαγος, ποὺ τὸ inquit, aspicite vos mercatores orthodoxæ doctrinæ, μέγα κῦμα τοῦ φθόνου τὸν τῆς ζωῆς θησαυρὸν ἀπὸ qui citra periculum pelagus jejunii trajecistis, εκύλισε· ποὺ τὸν ἀκοίμητον μάργαρον εὐροκλύδων quonam invidiæ fuctus vitæ thesaurum jactaverit: τυφωνικὸς ὡς ἐν ὁστρέῳ τῷ τάφῳ κατέκρυψε. Καὶ ubinam insomnem illum unionem turbinis aestus ἰδόντες τὸ μὲν ἔλυτρον μετασαλευθὲν δυνάμει θεϊκῆς abreptum in sepulcro, tanquam in ostreo, cælave- άστραπῆς, τὸν δὲ μάργαρον αὐτεξουσίως ἐξανατεί rit. Cumque videritis saniem vi fulguris divini λαντα, καὶ εἰς ἐμπορίαν προκείμενον ἀπραγμάτευ commotam, et unionem propria potestate prodeun- τον, λάβετε τοῦτον καὶ ἰδιώσασθαι 86, καὶ ζωὴν tem, ac expositum emptoribus citra ullum pretium; αἰώνιον ἑαυτοῖς ἀποθησαυρίσατε. Τάχα δὲ καὶ κατὰ accipite eum vobisque peculiarem facite, ac vitae πατέρα φιλόστοργον, νῦν πρώτως ἰδόντα παϊδας æternæ thesaurum vobismetipsis acquirite. For- αμύμονας, ἀπὸ μακρᾶς καὶ κινδυνώδους ἀποδημίας tassis etiam more patris liberum amantis, qui αβλαβῶς ἐνδημήσαντας, ἐν φιλήματι ἁγίῳ περιχα 86 ἰδιώσασθε,

ρῶς κατασπάζεται, καὶ ἀνοίξος τοὺς θησαυρούς τῆς jam primum flios videt ex longinqua et periculosa εὐλογίας αὐτοῦ, δεξιούνται τούτους νομίσμασιν, όλι- peregrinatione domum illæsos redeuntes, lalaγοις μὲν κατὰ τὸ φαινόμενον, πολλοῖς δὲ κατὰ τὸ bundus eos cum osculo sancto salutat, et apertis νοούμενον. Αφορών γὰρ εἰς τὸν τῆς πίστεως άρχη- thesauris benedictionis suæ, numismatis eos exciγὸν καὶ τελειωτὴν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀληθινὸν Θεὸν pit, exiguis quidem illis in speciem; sed magnis ἡμῶν, ἀῤῥαβωνίζεται δια τούτων αὐτοῖς καὶ τὴν τοῦ ejus ratione, quod intelligitur. Quippe respiciens ἁγίου Πνεύματος ἐπιφοίτησιν. in auctorem et consummatorem fidei, Jesum Christum, verum illum Deum nostrum; velut arrha data per hæc eis pollicetur futurum, ut Spiritus sanctus super eos veniat. Ταῦτα ἡμεῖς ὡς ἀρχιτέκτονες γέροντες γεγράφαμέν σοι, σοφώτατε, καὶ ὑπεδείξαμέν σοι ἀπολογίας θεμέλιον. Σὺ δὲ ὡς ἄλλος Βεσελεήλ, ἐποικοδομήσεις τὸ ἀληθές. Θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς, φησί, δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, Ἰησοῦν Χριστὸν, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας. ᾿Αμήν. • Μελέτη. χάριν τῆς εἰς τοὺς θείους γιούς των μοναστηρίων γινομένης μετακλήσεως διὰ σημαντηρίων τριῶν.» Βλέπων ἀπειροκάλους τινάς, καὶ πρὸς μηδὲν εἰ καιροῦντας ἐπωφελές, ἀλλ᾽ ἢ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον, ματαίαν ἀποκαλοῦντας καὶ σκανδαλοκαὶ σκανδαλοποιὸν τὴν διὰ σημαντηρίων τριῶν εἰς τοὺς ναοὺς γινομένην τῶν μοναζόντων μετάκλησιν, χάριν τῆς τῶν θείων δοξολογιῶν ἀκροάσεως· (Ορκει γάρ, φησί, δι᾽ ἑνὸς αὐτοὺς μεταστέλλεσθαι, καὶ μὴ γίνεσθαι κατὰ τῶν ἁγίων Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ μυκτηρισμόν καὶ χλευασμὸν παρὰ τῶν κυκλούντων ἡμᾶς ἀσεβῶν, κἀντεῦθεν καὶ παραβολὴν ἐν τοῖς ἔθνεσι, μηδὲ θριαμδεύεσθαι τὸ μοναχικόν, ὡς δῆθεν εἰς μίαν διαλαλιὰν μὴ εὐσυνθετοῦν) παριστῶ διὰ τῆς παρούσης μου γραφῆς, ὡς οὔτε διὰ τὰς φληναφίας τῶν ἀσε βῶν, οὔτε διὰ τὰς δυσκολίας τῶν μοναστῶν ἐπενοήθη, διὰ σημαντηρίων τριῶν τὰς θείας δοξολογίας επισης ρύττεσθαι· ἀλλὰ διὰ λόγον αρχαιοπαράδοτον σπου δαιότατον. Τῶν γὰρ ἐπ᾽ Εκκλησίας γινομένων ἡμερινῶν καὶ νυκτερινῶν δοξολογιῶν, κατὰ τὸ τοῦ προφήτου Δαβίδ θεσπιώδημα, τὸ λέγον· Ἐν ἐσπέρα, καὶ πρωΐ, καὶ μεσημβρία διηγήσομαι, καὶ ἀπαγγελῶ, καὶ εἰσακούσεται τῆς φωνῆς μου ὁ Κύριος· ἀπὸ τῶν δύο συν τελουμένων Διαθηκῶν, ἀπὸ τῆς Νέας δηλαδὴ καὶ τῆς Παλαιᾶς, κατὰ τῶν ἁγίων καὶ θεοφόρων Πατέρων παραδοσιν, ωρίσθη πρὸ πάντων δοξάζεσθαι τὸν Θεὸν ἀπὸ τῆς θείας κιννύρας τοῦ Θεοπάτορος ('Ανοίξω γάρ, φησίν, ἐν ψαλτηρίῳ τὸ πρόβλημά μου) καὶ μετὰ τὴν τούτου ἀνάπτυξιν, τὸν θεῖον μελισσῶνα τῆς Ἐκκλησίας εξαγωνίζεσθαι, διὰ κηρίου διδασκαλιών εὐαγγελικῶν, τοῦ κέντρου φωτίζοντας τὴν σκοτόμαιναν· διὰ μέλιτος γραφῶν ἀποστολικῶν, γλυκαίνοντος τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα· καὶ διὰ μαρτυρικῶν ἀφηγήσεων, μεγαλυνουσῶν τὸν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν. Διὸ καὶ χάριν μὲν τῶν ἕξ ψαλμῶν τοῦ θεοπάτορος, καὶ λοιπῶν, τῶν ἐν τῇ ὀρθρινῇ δοξολογίας πρὸ τοῦ ἁγιοπολιτου ψαλλομένων εκάστοτε, καὶ ταῖς ψαλλομένων συνήθως ἐν ταῖς θείαις ἱεροτελεστίαις, καὶ ταῖς ἑσπεριναῖς προσευχαῖς, πρὸ Hæc nos veluti provectiores architecti scripsimus tibi, vir eruditissime, ac fundamentum satisfactionis quasi digito commonstravimus. Tu velut alter Beseleel, verum superstrues. Quippe fundamentum aliud, ut ille inquit, nemo ponere potest præter id, quod positum est, Jesum scilicet Christum, cui gloria et imperium in sæcula. Amen. EJUSDEM Meditatum, de convocatione, quæ fit ad sacras monasteriorun ades, per tria signa. D' Quoniam video quosdam imperitos, et nullam ad rem utilem idoneos, quam ut aliquid novi dicant et audiant stullam ac scandali plenam vocare convocationem monachorum ad sacras arles, quæ tribus ft signis, celebrationes divinas audiendi causa (Sufficiebat enim, inquiunt, uno duntaxat θος signo congregari, nec præberi causam suhsannandi etirridendi sanctas De Ecclesias circumdantibus nos impiis, ut parobola Giant inter paganos, nec slatum monasticum velut in triumpho spectandum exhiberi, quasi ad unam commonitionem se recte non componat); equidem hoc scripto probabo, nec propter illas impiorum nugas, nec propter monachorum morositates excogitatum esse, ut tribus signis glorificationes divinæ denuntientur: sed propter magni momenti rationem quamdam, ab antiquis sæculis per manus traditam. Quippe cum Dei celebrationes, quæ interdiu et πoctu fiunt in Ecclesia, ljuxta Davidiis prophetæ oraculum, cujus verba sunt: Vesperi, et mane, et in meridie narrabo, et renuntiabo, vocemque meam Dominns audiet: cum igitur hæ perficiantur ex duobus Testamentis, Novo scilicet ac Veleri, juxta sanctorum et divinitus amatorum Patrum tradilionem: ante omnia sancitum est ut glorificetur Deus per sacram Davidis citharam, (Aperiam enim, inquit, in psalterio quæstionem meam et post explicationem ejus, ut sacrum examen Ecclesiæ semel exerceat per Evangelicarum doctrinarum favum stimulo caliginem illuminante; perque mel apostolicorum scriptorum, quod dulcedinem finibus orbis terrarum offert; ac per narrationes denique de martyribus quæ administrationem in carne Christi Deique nostri amplificant. Ideoque propter se illos Davidis psalmos, et reliquos, qui assidue in glorificatione matutina canuntur ante hagiopolitam; et propter eos, qui pro more canuntur, cum res divina peragitur, et

JUS ANONICUM in precibus vespertinis, ante lectiones apostolicas, τῶν ἀποστολικῶν ἀναγνωσμάτων καὶ εὐαγγελικῶν, et evangelicas, atque etiam versibus inclusas, ἀλλὰ μὴν καὶ τῶν στιχηρών, μετακαλούνται οἱ μου arcessuntur monachi per signum quoddam exi- ναχοὶ διὰ σημαντηρίου μικροῦ, καὶ οἷον ταπεινοτάρου, guum, quasique humilius et obscurius. Nam quæ καὶ σκοτεινού. Τὰ γὰρ τῇ Παλαιᾷ Διαθήκη σκιαγρα Veteri Testamento veluti per umbras delineantur, φούμενα, τύπος τῶν μελλόντων ἦσαν, καὶ εἰκονί figura futurorum erant, et simulacra. Propter σματα. Χάριν δὲ τῆς τῶν θεοφθόγγων Εὐαγγελίων divinorum autem Evangeliorum prædicationem, et ἀνακηρύξεως, καὶ λοιπῶν πανηγυρικών βιβλίων ἱερᾶς sacram reliquorum ad conventus publicos perti- ἀναγνώσεως, καὶ τῆς ὅλης ἀκολουθίας τοῦ ἁγιοπολί nentium librorum lectionem, et propter universum του ἁπλῶς, τὸ μέγα σημαντήριον εὕρηται. Εἰς πᾶσαν simpliciter hagiopolitæ ordinem, magnum signum γὰρ τὴν γῆν καὶ εἰς τῆς οἰκουμένης τὰ πέρατα inventum est. In universam enim terram, et ad ἡ ἐκ τούτων διῆλθεν ὠφέλεια. Οὕτω δὲ τούτων τε fines orbis terrarum utilitas ex eis proveniens λουμένων θεαρέστως καὶ εὐσεβῶς, ἔδει τὸν τοῦ Κυ penetravit. Quæ quam ita nodo quodam Deo grato ρίου λαὸν καὶ περὶ τῆς μελλούσης υπομιμνήσκεσθαι ac religiose peragantur, oportebat populum lo- κρίσεως, δι' ἣν γονυκλισοῦμεν καὶ προσευχόμεθα. mini etiam de futuro commoneferi judicio, cujus " Τετύπωται γοῦν, διὰ σημαντηρίου χαλκού, περὶ causa in genua procumbinus, ac preces fundimus. τῆς τελευταίας ἡμέρας ἐκείνης τοὺς χριστωνύ Itaque statutum est, debere Christianos per μους ὑπομιμνήσκεσθαι. ᾿Ανέβη γάρ, φησὶν, ὁ Θεὸς signum aheneum illius ultimi diei admoneri. ἐν ἀλαγμῷ, Κύριος ἐν φωνῇ σάλπιγγος, Σαλπί Scriptum est enim: Ascendit Deus in jubilatione, σουσιν οἱ ἄγγελοι τοῦ Θεοῦ, καὶ οἱ νεκροὶ ἀναστή Dominus in voce tuba. Item, Clangent angeli Dei σονται, καὶ ἑκάστῳ ἀποδοθήσεται κατὰ τὰ ἔργα Luba, et mortui resurgent, et retribuetur cuique αὐτοῦ. Τὸ δὲ κατὰ τὰς καθολικὰς ἐκκλησίας secundum opera sua. Quod autem in generalibus τῶν πόλεων μὴ μετακαλεῖσθαι τὰ πλήθη διὰ στι urbium ecclesiis plebes non convocentur tribus μαντηρίων τριῶν, ἀλλὰ διὰ μεγάλου ἑνὸς, οὐκ ἔστι signis, sed uno quodam magno: non ordinis ec- τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκολουθίας ἀνατροπή. Απός clesiastici subversio est. Convocatur enim popnlus γὰρ μετακαλεῖται χειρώνας, καὶ περὶ σκαπάνη manuariis opificiis deditus, quique ligoni et aratro ήσχολημένος καὶ ἄροτρον. Έστι τοίνυν ἀγαπητὸν vacat. Itaque boni consulere debet, si publico ἐκκλησιάσαι τοῦτον κἂν εἰς τῆς Νέας Διαθήκης το intersit calui, cum Novi Testamenti lectiones reci - ψαλτωδήματα. Καὶ ἡμῖν μὲν τοῖς φυλάττουσι τῇ tantur. Ac nobis quidem, qui per Dei gratiam ο χάριτι τοῦ Θεοῦ πᾶσαν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν servamus immolam omnem traditionem eccle- ἀμετάπτωτον, οὕτω πολιτεύεσθαι δέδοκται. Τοῖς δὲ siasticam, hunc ordinem sequi visum est. Latinis Λατίνοις μερισθεῖσι κακῶς ἀφ᾿ ἡμῶν, καὶ πωρωθείσι vero male a nobis divisis, et quorum cor obdura- τὴν καρδίαν ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, κἂν τοῖς λόγοις ὑπὲρ tum est a Salana, licet in sermonibus oleo sint ἔλαιον ἀπαλύνωνται, ἄλλη τις παρεδόθη συνήθεια, moliores, alia quædam consuetudo convocandi περὶ τῆς εἰς τοὺς ναούς μετακλήσεως τοῦ λαοῦ, populum sacras ad ædes est tradita. Nam uno 'Evi ràp Ενὶ γὰρ κέχρηνται σημαντηρίῳ, τῇ καμπάνα duntaxat utuntur signo, campana scilicet, quæ a φημί, ἥτις ἐκ τοῦ κάμπου μετονομάζεται. το γάρ campo sic dicitur. Quemadmodum enim campus ὁ κάμπος (φασὶ) βουλομένοις εἰς ὁδοιπορίαν ἀνεμcujusvis itineri citra, ullum expositus est impedi- πόδιστος πρόκειται, οὕτω καὶ τῆς χαλκοστόμου κώ mentum, sic et illius ahenei tintinnabuli sublimis δωνος ή μετέωρος διαλαλιὰ τοῖς πᾶσιν εὐπρόσιτος vox, universis accessu facilis patet. Ac pluribus ήπλωται. Πολλῶν δὲ σημαντηρίων οὐκ ἔστι χρεία sane signis Latini et Itali propterea non indigent, Λατίνοις καὶ Ἰταλοίς, ὅτι μηδὲ ψαλτωδημάτων quod cantionibus hagiopoliticis non utantur, sed ἁγιοπολιτικῶν, ἀλλὰ μόνης τῆς κιννύρας του sola Davidis cithara. Θεοπάτορος.

! ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΤΕΙΣ ΓΑΜΙΚΑΙ MATTHÆI MONACHI QUÆSTIONES ET CAUSE MATRIMONIALES • Περὶ τῶν βαθμῶν τοῦ γάμου.» De gradibus in matrimonio. Οὐκ ἄν τις, οἶμαι τῶν εὖ φρονούντων ἀωρίας ἡμᾶς Nemo nos accusaverit, opinor, qui quidem γράψαιτο, κατά γε τὸ νῦν δεξιόντας καὶ τὰ τῶν λε- sapiat, veluti rem alienam agentes, si hoc loco γομένων τοῦ γάμου βαθμῶν, καὶ τῆς αὐτῶν συγγε- graduum matrimonii, quos vocant, et cognationis νείας τήν τε ἐγγύτητα καὶ ἀπόστασιν, ὅθεν δὴ τῶν eorumdem tam propinquitatem,quam remotionem συγκεχωρημένων οἱ τὴν κώλυσιν ἔχοντες σαφῶς exponamus: unde fet, uti qui aliquid habent διακρίνονται καὶ ἐλέγχονται. Τοὺς μὲν οὖν βαθμούς impedimenti, a permissis clare discerni possint, et ἀπὸ μεταφορᾶς εἰρῆσθαι φασί τινες τῶν τῆς κλίμα- deprehendi. Enimvero gradus aliqui dictos perhiκος ἀναβαθμών 87. Ὡς γὰρ ἐκείνων ἡ ἄνοδος καὶ ἡ bent a translatione graduum scala. Quippe sicuti κάθοδος γίνεται, οὕτω διὰ τῶν τῆς συγγενείας βα- per eos ascenditur ac descenditur, ita per gradus θμῶν οἵ τε ἀνιόντες καὶ οἱ κατιόντες εὑρίσκον. cognationis tam ascendentes quam descendentes ται. Οἱ δὲ μὴ οὕτως ἔχοντες, ἐκ πλαγίου γινώσκονται. inveniuntur. Qui vero sic affecti non sunt, ex Προβαίνειν μέντοι πεφύκασι κατὰ τὴν τῶν γεν- transverso cognoscuntur. Ceterum gradus ita νήσεων τάξιν. Εκάστην γὰρ γέννησιν βαθμὸν ἀποτε- comparati sunt, ut secundum ordinem generatioλεῖν ἕνα νενόμισται. Τούτων οἱ μὲν εἰς πλάτος, οἱ num procedant. Quippe receptum est, ut quaelibet δὲ εἰς βάθος ἐκτείνονται. Καὶ οἱ μέν τοῦ πλάτους την generatio gradum unum absolvat. Deinde quidam αὐτὴν πρὸς ἀλλήλους ἀποσώζουσι τάξιν. Υἱοὶ μὲν in latitudinem, quidam deorsum extenduntur. Qui γὰρ ὄντες, τὸν πρῶτον ἅπαντες πληροῦσι βα- in latitudinem, eumdem inter se locum servant. θμόν· ἀδελφοὶ δὲ, πρὸς ἀλλήλους τὸν δεύτερον, τῶν 88 Nam qui liberi sunt, primum omnes gradum imἐπέκεινα ὦσι τῶν δέκα. Διότι τοὺς γαμικῶς συν- plent: qui fratres,secundo inter se gradu jungunαπτομένους ἐκ τοῦ αἵματος, ἀνάγκη μὴ πλείους εἶναι tur, licet plures numero sint, quam decem.Quipτῶν δύο. Ταύτῃ τοι καὶ τούσδε μόνους ἐκ τῶν pe qui matrimonii lege inter se copulantur ex ἀδελφῶν θεωροῦντες, δευτέρου φαμὲν εἶναι βαθμοῦ, eodem sanguine, necessario plures non sunt κατὰ τὴν διπλῆν αὐτῶν πάντων 80 γέννησιν. Ωσαύτως quam duo. Qua etiam de causa hus solos ex fraοἱ ἀνεψιοὶ τὸν τρίτον ἐπέχουσι, καὶ οἱ πρωτεξάδελφοι tribus considerantes,secundi gradus esse dicimus, τὸν τέταρτον, καὶ τὸν ἕκτον οἱ διεξάδελφοι, καὶ omnino ratione duplicis eorum generationis. Conἐφεξῆς ἀναλόγως. Οἱ δὲ κατὰ βάθος, οὐ πάντες τὸν similiter fratrum sororumve liberi gradum erga αὐτὸν βαθμὸν ἔχουσιν, ἀλλ᾽ οἱ μὲν υἱοὶ τὸν πρῶτον, patruos et avunculos tertium obtinent, consobrini οἱ ἔγγονοι τὸν δεύτερον, καὶ οἱ δισέγγονοι τὸν τρίτον, quartum inter se, sobrini sextum, eadem in cate καὶ ἐφεξῆς ὁμοίως. Παρὸ καὶ οὐ κατὰ τὰς γενέσεις, ris ratione observata. Qui se porrigunt deorsum, ὣς γε ἔδοξε τοῖς ἀρχαιοτέροις, ἀλλὰ κατὰ τὴν οἰκειό- non omnes eumdem gradum habent; sed alii priτητα, καὶ τὴν τοῦ γένους ἐγγύτητα, καὶ τὴν ἀπό- mum; nepotes, alterum; pronepotes, tertium; ca στασιν αὖθις πρὸς τὴν πρώτην τοῦ γένους ἀρχὴν, teri,consimiliter.Ideoque non secundum generatioκάλλιον τοὺς βαθμοὺς ὀνομάζεσθαι. Μεταξὺ γὰρ πατρὸς nes, uti pricis placuit, sed secundum necessitudiκαὶ υἱοῦ μικρά τις διάστασις. Πάππου δὲ καὶ ἐγγόνου nem; et generis propinquitatem, vel etiam remoμείζων. Δισεγγόνου δὲ πρὸς τὸν αὐτὸν ἔτι μείζων. Οὕτω tionem a primo generis principio, gradus hosce nuσχέσεως ἔχουσι καὶ οἱ ἐκ πλαγίου. merari præstat. Nam inter patrem et filium, exiguum quoddam intervallum est. Majus inter avum et nepotem. Inter avum et pronepotem, adhuc majus. Eadem in illis etiam obtinet ratio, qui sunt ex transverso. 87 ἀναβασμῶν. 88 κἄν. 88 πάντως. 9 1. 10, § Gradus autem. D. de gradibus et affin. PATROL. GR. CXIX.

«Διαίρεσις τῆς συγγενείας. ο Divisio cognationis. Cum autem generale nomen sit cognatio prima Γεννικὸν δὲ ὄνομα οὖσα ἡ συγγένεια, εἰς δύο κατά divisione in duo scinditur: in cognationem nature πρώτην διαίρεσιν τέμνεται, εἰς τε τὸ φύσει καὶ τὸ et arrogationem.Natura cognatus est pater, verbi θέσει. Καὶ φύσει μὲν συγγενής ἐστι πατήρ, τυχόν, causa, filius,mater,flia, frater, consobrinus, sobri- υἱός, μήτηρ, θυγάτηρ ἀδελφὸς, ἀνεψιός, ἐξανεψιός, nus,sobrini filius,atque alii tales. Arrogatione vero, ὁ ἐκ τοῦ ἀνεψιοῦ γεννηθεὶς, καὶ ὅσα τοιαῦτα. Θέσει socer,gener, frater conjugis, filius adoptivus. Rur- δὲ, πενθερός, γαμβρός, γυναικάδελφος, θετὸς υἱός. sum cognatio naturalis bifariam dividitur,videlicet τὸ φύσει δὲ πάλιν ὑποδιαιρεῖται εἰς δύο. Εἷς τε τὸ in procreatos ex nuptiis legitimis, et vulgo quæsi- μετὰ γάμου νομίμου, καὶ τὸ ἐκ πορνείας γεγονός. tos. Arrogatio quoque subdivitur in affinitatem et τὸ δὲ θέσει ὑποδιαιρεῖται καὶ αὐτὸ εἴς τε ἀγχιστείαν adoptionem. Affinitas est necessitudo, quæ prove- καὶ θέσιν. Καὶ ἔστιν ἀγχιστεία μὲν, ἐξ ἐπιγεμnit ex matrimoniali copulatione. Adoptio,alicujus βρίας συγγένεια· θέσις δὲ, ἡ χωρίς σαρκικής συν in filium cooptatio, citra conjunctionem carnalem. αφείας υἱοθεσία. Ἡ μέντοι ἀδελφοποιία, οὐ νόμιμόν Fraternitas autem facta per adoptionem legibus ἐστιν. Απαιδες μὲν γὰρ ὄντες, ἐσοφισάμεθα τὴν repugnat. Quippe liberis destituti, adoptionem com- υἱοθεσίαν, εἰς διαδοχὴν τῶν πραγμάτων. Τὴν δὲ menti sumus, bonorum transmittendorum causa. ἀδελφοποιΐαν οὐδεμία εἰσάγει εύλογος πρόφασις. Τὰ μὲν Fraternitatem vero per adoptionem factam οὖν τὸ εὔλογον ἔχοντα, καὶ ὁ νόμος ἐδέξατο. Τὰ δὲ μὴ nulla ratio probabilis introducit. Jam si quæ ra- τοιαῦτα οὐ παρεδέξατο. tionem probabilem habent, ea lex etiam admittit: quæ talia non sunt, rejicit. Rursum per subdivisionem, affinitas vel ex duobus generibus consistit, uti cum patruus et fratris filius, cum amita ejusque fratris sororisve filia copulati sunt; vel consobrini duo, cum duabus consobrinis; quæ proprie dicitur affinitas: vel alia quoque persona duobus hisce generibus intervenit, et vocatur hæc trium generum per affinitatem copulatio Et sunt hæc partim prohibita, partim non prohibita, sicut in sequentibus ostendetur. Adoptio vel fit per cooptationem in filium, successionis causa, vel per susceptionem ex baptismale sacro, confirmationis et doctrina, atque etiam testimonii causa. Sed adoptio se porrigit ad hæreditatem adeundam. Hunc enim ad finem facta est. Ex baptismate susceptio, duntaxat in gradibus matrimoniorum spectatur. Et hæc quidem generalior cognationis est divisio. Deinceps etiam de particularibus dicemus. Πάλιν καθ᾽ ὑποδιαίρεσιν τὰ ἐξ ἀγχιστείας ἢ ἐκ δύο γενῶν συνίσταται· ὡς θεῖος καὶ ἀνεψιός συν αφθέντες θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ ἡ δύο πρωτοξάδελφο. δυσὶ πρωτεξαδέλφαις. Καὶ καλεῖται ἀγχιστεία. Η περιβέβληται καὶ ἕτερον πρόσωπον μεταξὺ τῶν δύο τούτων γενῶν, καὶ καλεῖται ἐξ ἀγχιστείας τριγένεια. Εἰσι δὲ ταῦτα καὶ κωλυτὰ καὶ ἀκώλυτα, ὡς ἐν τοῖς ἑπομένοις δειχθήσεται. Ἡ δὲ θέσις ἢ κατὰ υἱοθεσία, γίνεται διαδοχής χάριν, ἢ κατὰ ἀναδοχὴν τὴν ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτί σματος, στηριγμοῦ καὶ διδασκαλίας, ἔτι δὲ και μαρτυρίας ἕνεκα. ᾿Αλλ' ἡμῖν 80 υἱοθεσία, καὶ εἰς κληρονομίαν εἰσέρχεται. Διὰ τοῦτο καὶ γὰρ ἐγεγό νει. Ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ ἁγίον βαστίσματος, εἰς τοὺς γεμικοὺς μόνους ζητεῖται βαθμούς. Καὶ αὕτη μὲν ἡ καθο λικωτέρα τῆς συγγένειας διαίρεσις. Εφεξῆς δὲ καὶ περὶ τῶν κατὰ μέρος ἐροῦμεν. De necessitudine per sanguinem. «Περὶ τῆς ἐξ αἵματος τυγγενείας.» Gentilitas sive consanguinitas dividitur in ascen- Διαιρείται τοίνυν τὸ ὁμογενὲς καὶ αἵματος εἰς dentes et descendentes, et eos, qui sunt ex trans- τε ἀνιόντας, καὶ κατιόντας, καὶ τοὺς ἐκ πλαγίου. verso. Ascendentes sunt, qui nos genuerunt, verbi Καὶ ἀνιόντες μὲν εἰσὶν οἱ ἡμᾶς γεγεννηκότες. Οἷον gratia, pater et mater,avus et avia, et qui sunt his πατὴρ καὶ μήτηρ, πάππος καὶ μάμμη, καὶ οἱ τούτων superiores. Descendentes, qui ex nobis sunt pro- ἀνωτέρω. Κατιόντες δὲ, οἱ ἐξ ἡμῶν, γεννηθέντες, creati, verbi gratia, Glius, filia, nepos, neptis, pro- οἷον υἱός, θυγάτηρ, ἔγγονος, ἐγγόνη, δισέγγονος, nepos, proneptis, et qui hos ordine sequuntur. δισεγγόνη, καὶ οἱ τούτων ἐφεξῆς. Ἐκ πλαγίου δε, Ex transverso sunt, qui neque nos genuerunt, neque οἱ μήτε ἡμᾶς γεγεννηκότες, μήτε ἐξ ἡμῶν γεννηprocreati sunt ex nobis: sed ad eamdem originem θέντες, ὑπὸ δὲ τὴν αὐτὴν καὶ μίαν ἀρχὴν καὶ γονὴν ac progeniem nobiscum referuntur, verbi gratia, ἡμῖν ἀναγόμενοι, οἷον ἀδελφὸς, ἀλεφή, θείος, θεία, frater, soror, patruus, amita, fratris filius et filia, ἀνεψιός, ἀνεψιά, ἐξάδελφος ἐξαδέλφη, καὶ οἱ τούτων consobrinus, consobrina, et qui hos ordine se- ἐπέκεινα, οἱ ἀπὸ λοξότητος δηλαδὴ συγγενείς. quuntur, nimirum ex obliquo cognati. De ascendentibus et descendentibus Enimvero ascendentes a descendentibus, licet 90 ή μέν. • Περὶ ἀνιόντων καὶ κατιόντων.» ᾿Αλλ' οἱ μὲν ἀνιόντες πρὸς τοὺς κατιόντας, καν NOTÆ. De fraternitate per adoptionem facta, vide Basilic. lib. xxxv, tit. 13. et 1. 7. C. De hæred. instit. 1. 23. D. De rii. nupt.