PG 119cumenius Bishop of Trikka
Graeco-Roman Canon Law
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
« first‹ prevPage 3 of 3
col. 1229–1230page 252 of 297
PG 119:1229μὴ ἐξ ἐννόμων ὦσι γάμων, ἐπ᾽ ἄπειρον κωλύονται Οὐ γὰρ οἷόν τε τὸν πάππον τῇ αὐτοῦ ἐγγόνῃ γαμικῶς συναφθῆναι. Απειρον δέ φαμεν, κατὰ τὸ δυνα τὸν, οὐ τὸ φύσει ἄπειρον. Οὐ γὰρ ἀθάνατα τὰ γένη. Περὶ τοῦ ἐξ αἵματος βαθμοῦ ζ'.» Τὴν δὲ θὰ ἐκ πλαγίου ὁ ὄγδοος ἐφίησι τὸν γάμον βαθμὸς, τοῦ ἑβδόμου τοῦτον παντάπασιν εἴργοντος. Οὐ γὰρ δύναταί τις τὴν τοῦ δισεξαδέλφου θυγατέρα λαβεῖν· ἀλλὰ πρότερον μὲν τὸ τοῦ ἑβδόμου βαθμού ἐξ αἵματος ἐρωτώμην μὲν 89 ἐκωλύετο, ὁπωσδήποτε δὲ προβαῖνον οὐκ ἐκωλύετο μὲν, ἐπετιμᾶτο δὲ, διὰ τὸ σιωπηθῆναι τῷ νόμῳ, μέχρι τοῦ ἔκτου κωλύοντι μόνον. Φησί γάρ· «Τὴν τοῦ ἀδελφοῦ μου ἢ τῆς ἀδελφῆς μου θυγατέρα λαμβάνειν εἰς γάμον οὐ θέμις, οὐδὲ τὴν τούτων ἐγγόνην τετάρτου οὖσαν βαθμοῦ. Οὐδὲ τὴν θυγατέρα του θείου, ήγουν ἐξαδέλφην, οὐδὲ ὁ υἱός μου τὴν ἐγγόνην αὐτῶν, οἵτινες λέγονται δισ εξάδελφοι.» Ἐπεὶ δέ τινες τῷ βάρει τῶν ἐπιτιμίων κρύφα τοὺς τοιούτους ἐσετέλουν γάμους, ἀν ηνέχθη τὰ περὶ τούτου τῇ συνόδῳ, Τουκᾶ τοῦ θείου τὸν πατριαρχικὸν ἰθύνοντος θρόνον, καὶ ἐξ ἐκείνου ὥρισε καὶ ἔστησεν ἡ ἁγία σύνοδος, μηδόλως τὸν τοιοῦτον προβαίνειν ἢ ἵστασθαι γάμον, ἀλλ' ἐρωτώμενον μεν κωλύεσθαι, προβαίνοντα δὲ διασπᾶσθαι, καὶ τοὺς πράξαντας ἀφορίσασθαι, καὶ τὸν ἱερολογή σαντα ἱερέα, εἰμὴ ἀγνοίᾳ ἐκλάπη καθαιρεῖσθαι, Επεκύρωσε δὲ τὴν συνοδικὴν ταύτην πρᾶξιν καὶ θέσπισμα τοῦ ἐν βασιλεῦσιν ἀοιδίμου Μανουὴλ τοῦ πορφυρογεννήτου. Ταύτῃ τοι καὶ οὐκ ἐφεῖται τινι τὴν τοῦ διεξαδέλφου αὐτοῦ θυγατέρα λαβεῖν, ἀνε-C ψιὰν τούτου τυγχάνουσαν. Γὸ γὰρ φύσει δίκαιον καὶ εὐπρεπὲς καὶ σεμνόν, ὥσπερ τινὰ χαλινὸν τοῖς γάμοις ἐπέθηκεν 85. «Περὶ τοῦ ἐξ αἵματος ὀγδόου βαθμοῦ. Εἴς γε μὴν τὸν ὄγδοον βαθμὸν προβαίνων ὁ ἐξ αἵ ματος γάμος, συγκεχώρηται. Τὴν γὰρ τρισεξαδέλφην ἢ τὴν ἐγγόνην τοῦ διεξαδέλφου λαμβάνειν, οὐδ᾽ ἡντιναοῦν ἔχει κώλυσιν. «Περὶ τῶν ἐκ πορνείας γεννωμένων.» Τὸ δὲ ἐκ πορνείας, οὐκ ἔχει ἅπαν ὄνομα ἕν, ἀλλ᾽ υποδιαιρεῖται καὶ τοῦτο. Εἰ μὲν γὰρ γυναικός συνοικούσης τινὶ φανερῶς θὰ καὶ δι᾿ ὀλίγον γέγονε παῖς, φυσικὸς οὗτος ὀνομάζεται. Καὶ ἔχει δευτέραν τάξιν, ὡς πρὸς τὸν φύσει νόμιμον, καὶ προτιμᾶται εἰς κλη ρονομίαν καὶ τῶν ἀνιόντων, οὐχ ὅπως τῶν ἐκ πλα ; γίου. Εἰ δὲ φανερὸς μὲν ἔστιν, οὐ μέντοι ἐκ συναι κούσης τῷ ἀνδρὶ γυναικὸς, ονομάζεται νόθος. Εἰ δὲ παντελῶς ἀφανής, λέγεται σκότιος, ὥς φησιν Ομη ρος «.....σκότιον δὲ ἐγείνατο μήτηρ η 81 τοῖς δέ, θα ερωτώμενον μέν, 85 χαλινὸν ὁ νόμος τοῖς γαμ. θα φανερός.
col. 1231–1232page 253 of 297
PG 119:12314 περὶ οὐ λόγος ἡμῖν οὐδείς. Οὔτε γὰρ εἰς γαμικά συν αλλάγματα, οὔτε μὴν εἰς κληρονομίαν ἐν τοῖς τοιού τοις ἐστὶν ἀμφισβήτησις. Φησὶ δὲ καὶ ὁ νόμος· Τὴν ἐκ πορνείας ἀδελφὴν οὐδεὶς λαμβάνει. Καὶ, Ὁ πορνεύσας μετά τινος γυναικός, εἰ μὲν ἔστι φανερὰ ἡ πορνεία, τὴν μὲν μητρυιὰν αὐτῆς κωλύεται λαβεῖν, λαμβάνει δὲ τὴν διεξαδέλφην αὐτῆς. Περὶ τῶν ἐξ ἀγχιστείας.» Καὶ αὕτη μὲν ἡ τῶν ἐξ αἵματος. Τῶν δ' ἐξ ἀγχι στείας, ποικιλωτέρα ἡ εὕρεσις. Ἐν τούτοις γὰρ βαθμῶν ποσότητα ζητεῖν οὐδ᾽ ὅλως τοῖς παλαιοῖς ἔδοξεν ; ἀλλὰ τὰ συγκεχυμένα κατὰ τὴν τοῦ γένους κλῆσιν καὶ ἀπρεπῆ ῥητῶς κωλύσαντες, τὰ λοιπὰ ἀνέγκλητα εἴ ; σαν. Οἱ δὲ νεώτεροι καὶ βαθμοὺς αὐτοῖς ἐπενόησαν, καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν ἕκτον βαθμὸν, προβαίνειν δεδώκασι. Καίτοι ῥητῶς εὑρίσκομεν καὶ ἕκτον συγκεχωρημένου καὶ ἕβδομον κεκωλυμένον. Τὸν μὲν ὡς ἀσύγχυτον, τὸν δὲ ὡς συγκεχυμένον. Ωστε οὐ χρὴ βαθμούς παρεισάγειν εἰς ταῦτα· ἀλλ᾿ ὃ μὲν ὁ νόμος ῥητῶς ἐκώ λυσε, φεύγειν Ο δὲ μὴ ἐκώλυσε, παραδέχεσθαι. Ἐκώλυσε δὲ ὁ μὲν παλαιότερος νόμος τὰ προσεχεστέρα καὶ ἐγγύτερα. Φησὶ γάρ Πενθερά ἐστιν ἡ μή τηρ, καὶ ἡ μάμμη, καὶ ἡ προμάμμη της γαμετής μου. Καὶ οὐδεμίαν αὐτῶν λαμβάνω. Καὶ νύμφη λέ γεται, ἡ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἐγγόνου καὶ ἡ τοῦ προεγ γόνου γαμετή. Καὶ προγόνη λέγεται, ἡ ἐξ ἄλλου θα γάτηρ, καὶ ἐγγόνη, καὶ προεγγόνη τῆς γαμετῆς μου. Καὶ οὐδεμίαν αὐτῶν λαμβάνω. Οὐδὲ τὴν μητρικά μου, εἰ καὶ πολλὰς ἔσχεν ὁ πατήρ μου. Ἐπειδὴ μη τέρων ἔχουσι τάξιν. Οὔτε μητυυιὰ, τὸν γενόμενον ἄνδρα τῆς προγονῆς μου. Οὐδὲ τὴν θυγατέρα τῆς ἀποζευχθείσης μοι γυναικὸς, τὴν μετὰ τὴν ἀπόζευξιν τεχθεῖσαν ἐξ ἑτέρου ἀνδρός. Ὁ δὲ τοῦ Σισινίου τό μος, δύο ἀδελφοὺς ἐκώλυσε λαμβάνειν θείαν καὶ ἀνεψιάν, καὶ ἀνάπαλιν. Ἔτι δὲ δύο ἀδελφοὺς ἐκώλυσε λαμβάνειν δύο πρωτεξάδελφας. Ενθεωρεῖται δὲ τῷ μὲν πρώτῳ ὁ πέμπτος, τῷ δὲ δευτέρῳ ὁ ἕκτος βα θμός. Μέχρις οὖν τοῦ πέμπτου βαθμοῦ πάντη τὸ ἐξ ἀγχιστείας κεκώλυται. Εἰ δεῖ κἂν τούτοις βαθμούς ἀριθμεῖν. Τὰ δὲ τοῦ ἔκτου βαθμοῦ, εἰ μὲν οὐκ ἔχει σύγχυσιν περὶ τὰ τοῦ γένους ὀνόματα, οὐ κωλύεται, Εἰ δέ τις ὁρᾶται σύγχυσις, εἴργεται. Καὶ δὴ τὸν μὲν ἐξ ἑνος καὶ πέντε βαθμών γενόμενον γάμον οἱ μὲν ἄλλοι πάντες κωλύουσιν. Ὁ δέ γε Θεσσαλονίκης Μι χαὴλ ὁ Γούμενος 88 ἐν ἰδίῳ ψηφίσματι ἀκώλυτον ἀπο φαίνει. Οἷον εἰ πατὴρ καὶ υἱὸς πρώτου ὄντες βαθμού. συναφθεταν μικρᾷ θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ, πέμπου οὔσεις βαθμοῦ. Εἰ δὲ ὁ ζητούμενος ἔκτος ἐξ ἀγχιστείας βα θμὸς ἐκ δύο σύγκειται, καὶ τεσσάρων, εἰ μὲν γίνεται σύγχυσις, ὁ δεύτερος κεκώλυται. Οὐ γὰρ δυνατὸν δύο αὐταδέλφους δυσὶ συναφθῆναι πρωτεξαδέλφαῖς, ἢ τὸ ἀνάπαλιν. Γίνονται γὰρ ἀντὶ αὐταδέλφων σύγγαμο φυγείν. 96 Σύμνος.
col. 1233–1234page 254 of 297
PG 119:1233βροι, καὶ συγχέονται ἐντεῦθεν τὰ της συγγενείας ὀνό ματα. Φησὶ δὲ ὁ ἱερὸς καὶ μέγας Βασίλειος Ἐν οἷς τὰ τοῦ γένους ὀνόματα συγχέονται, ἐν τούτοις ὁ γά μος ἀθέμιτος. Εἰ δὲ οὐ γίνεται σύγχυσις, καὶ ὁ ἕκτος ἀκώλυτος ἐστι. Πάππον γὰρ καὶ ἔγγονον, ἀκώλυτον συναφθῆναι μεγάλη θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ· ἕκτου γὰρ καὶ τοῦτο βαθμοῦ. Αλλ᾽ ἔστιν ἀσύγχυτον. Πάλιν γάρ μετὰ τοὺς γάμους πάππου καὶ ἐγγόνου ἀποσώζουσι τόπους. Τὴν γὰρ μεγάλην θείαν καὶ τὸν μάγαν θεῖον, ἤτοι τοῦ πάππου τὴν ἀδελφὴν καὶ τὸν ἀδελφὸν, μάμμην καὶ πάππον οἱ πολλοὶ ὀνομάζουσι. Διὰ τοῦτο οὔτε ἀπὸ τοῦ νόμου τὸ παρὸν κεκώλυται ζήτημα, καὶ τῷ νόμῳ θα παρεῖται τοῦ Σισινίου ὡς ἀκώλυτον. Εκεῖνο δὲ ὡς σύγχυσιν ἔχω κεκώλυται. Εἰ δὲ ἐκ τριῶν ἐστι καὶ τριῶν, εἰ μὲν οὐκ ἔχει σύγχυσιν, ἀκώλυτον ἐστιν. Οἷον ὅταν μὲν θεῖος καὶ ἀνεψιὸς θείαν λάβῃ καὶ ἀνεψιάν, οὐδεμία γίνεται σύγχυσις. Πάλιν γὰρ; θείου καὶ ἀνεψιοῦ σώζουσι τόπον. Διὰ τοῦτο καὶ ἀκώλυτον εἶναι παντάπασιν, ἥ τε τοῦ ῥηθέντος νόμου σιωπή, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ θεσπίσματα βασιλικά και πράξεις συνοδικαὶ πᾶσιν αἰγώρισαν. Ὅταν δὲ ὁ μὲν θετος προλαβὼν ἔσχε τὴν ἀνεψιάν. ὁ δὲ ἀνεψιός βού ληται συνοικῆσαι τῇ θείᾳ, τὸ ἐπιγενόμενον διὰ τὴν σύγχυσιν κεκώλυται. Γίνονται γὰρ ὡς ἀπὸ τῶν νό μων, ὁ μὲν θεῖος ἀνεψιός. ὁ δὲ ἀνεψιός θεῖος. Καὶ ἔστι τοῦτο σαφὴς τῶν ὀνομάτων τοῦ γένους σύγχυσις. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ μέχρις ἑβδόμου βαθμού θεωρούν μενος ἐξ ἀγχιστείας γάμος, εἰ μὲν ἐξ ἑνὸς εἴη καὶ ἕξ, κεκώλυται. Οὐ γὰρ οἷόν τε πατέρα καὶ υἱὸν δισεξαδέλφαις συναφθῆναι δυσί· γίνονται γὰρ ἀντὶ πατρὸς καὶ υἱοῦ σύγγαμβροι. Εἰ δὲ ἐκ δύο καὶ πέντε, μηδαμώς εἴτε γὰρ πάππος καὶ ἔγγονος, εἴτε δύο αὐτάδελφοι συναφθετεν μικρᾷ θείᾳ καὶ ἀνεψιᾷ, ὁ δεύτερος γάμος ἀνέγκλητός ἐστιν. Εἰ δὲ ἐκ τριῶν καὶ τεσσάρων, πάλιν εἰ μέν ἐστιν ἀσύγχυτον, συγ κεχώρηται. Θεῖος γὰρ καὶ ἀνεψιός, δύο πρωτεξ αδέλφας ἀκωλύτως λαμβάνοντι Εἰ δὲ σύγχυσιν ἔχων ὁρᾶται, οὐ δῆτα· πάππος γὰρ καὶ δισέγγονος δύο πρωτο εξαδέλφας λαβεῖν εἴργονται· ἵνα μὴ καὶ οὗτοι σύγγαμ όροι λογισθε εν. Αλλ' ὁ μὲν προλαβών, μένει ἀκίνητος· κωλύεται δὲ ὁ ἐπιγενόμενος, ἢ προβάς διασπᾶται· τὰ δὲ ὑπὲρ τὸν ἕβδομον ἐξ ἀγχιστείας, η ἀπολυπραγμόνητά εἰσι καὶ ἀκώλυτα, ὥσπερ ἐν τοῖς ἐξ αἵματος τὰ ὑπὲρ τὸν ὄγδοον. Οὐ καλῶς δέ τισιν εἴρηται, ὅτι τὰ εὑρισκόμενα ἐξ ἀγχιστείας ἕκτου βαθμοῦ, ὅτε μὲν ἐξίσης εἰσὶν, ὡς ἐξ εκατέρου μέρους τρεῖς εἶναι βαθμούς, ἀκώλυτά εἰσι· κεκωλυμένα, δὲ, ὅτε εἰσὶν ἄνισα· ἐκ γὰρ τῶν εἰρημένων ἀνωτέρω δέδεικται, μὴ τὸ ἴσον καὶ τὸ ἄνισον, ἀλλὰ τὸ συγκεχυμένον καὶ ἀσύγχυτον, ἢ ἀφιέναι, ἢ ἀπείργειν τὸ συνάλλαγμα, 97 τῷ τόμ. 98 ἔχον.
col. 1235–1236page 255 of 297
PG 119:1235Α. Ὅτι οὐ δεῖ τὸν αὐτὸν δύο δευτέρας ἐξαδέλφες λαβεῖν.» τούτο Κεκώλυκεν ἡ Ἐκκλησία καὶ τὸν αὐτὸν καὶ ἕνα δύο δευτέρας ἐξαδέλφας λαμβάνειν. Οὐ γὰρ ἕβδομος ἐξ ἀγχιστείας, ὡς οἴονταί τινες, συνάγεται βαθμός, ἀλλ' ἔκτος. Διὰ τὸ ἑνὸς βαθμοῦ λογίζεσθαι τὸν ἄνα δρα μετὰ τῆς γυναικός. Τοῦτο γὰρ ζητηθὲν ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ πατριάρχου Νικολάου, ἐκωλύθη παρὰ τῆς Εκκλησίας. προὔδη δὲ καὶ θέσπισμα τοῦ ἐν βασι λεῦσιν ἀοιδίμου Μανουήλ, μή γίνεσθαί ποτε διοριζόμενον. Διατί δὲ τὰ ἐξ ἀγχιστείας ἤγουν τρι γενείας 88, εἰς τὸν ἕβδομον λύεται βαθμόν; Τὸ ἕν, ή φύσει ἐστιν, ἢ θέσει· καὶ φύσει μὲν, ὡς εἰς ἄν θρωπος· θέσει δὲ, ὡς ὁ ἀνὴρ μετὰ τῆς νομίμου για να κὸς, οὓς σχέσις ἥνωσε καὶ συνάφεια σαρκική, ὡς εἴρηται, καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. μὲν οὖν ἐξ αἵματος ᾗ ἡ οἰκείωσις καὶ γένους ἑνός, τὸ οἰκεῖόν τε καὶ τὸ ἕν, φύσει ἐστιν. Ὅταν δὲ ἐξ ἀγχιστείας καὶ δύο γενῶν, θέσει τὸ ἕν, καὶ ἡ οἰ κειότης αὐτοῖς, οἱ κατὰ τὴν ἐξ αἵματος οἰκειότητα, Διὸ καὶ τῷ ὑποβεβηκότι βαθμῷ, καὶ πρὸ τοῦ ὀγδόου, εὐθὺς ἡ τοιαύτη οἰκειότης τε καὶ ἕνωσις λύεται. Τὰ γὰρ μᾶλλον τὴν ἕνωσιν ἔχοντα, πλείονος καὶ τῆς ἀποστάσεως πρὸς τὴν διάλυσιν δέονται· ὥσπερ τὰ ἧττον ἡνωμένα, ἐλάττονος. «Περὶ τῶν ἐκ τριγενείας.» Τὰ δ' ἐκ τριγενείας γαμικά ζητήματα, εἰσὶ μὲν καὶ ταῦτα ἐξ ἀγχιστείας, ἀλλὰ τῇ τοῦ τρίτου γένου ἐπιπλοῷ, ῥᾷον ἢ τὰ ἐκ δύο συμπεπλεγμένα γενών λύονται. Ωσπερ γὰρ ταύτα ουσὶ βαθμοῖς ὑποδέθηκε τῶν ἐξ αἵματος (τὰ μὲν γὰρ εἰς τὸν ὄγδοον, τὰ δ᾽ ἐξ ἀγχιστείας ἐκ δυοῖν γενοῖν ἔσθ' ὅτε καὶ εἰς τὸν Έκτον λύονται), οὕτω πάλιν τὰ ἐξ τριγενείας ουσὶν ὑποβιβασθέντα βαθμοῖς τῶν ἐκ δύο γενῶν, τὴν έρω χὴν τῆς λύσεως κατὰ τῶν τέταρτον εὐθὺς λαμβάνει βαθμόν, εἰ καὶ πολλῷ μᾶλλον εἰς ταῦτα βαθμούς λαμβάνειν οὐ δεῖ, ἀλλὰ ζητεῖν, εἰ οὐκ ἐκωλύθη παρα τοῦ νόμου ρητῶς· τοῖς δὲ μάλιστα ἀκωλύτοις ὁ τέταρτος έπακολυθεῖ βαθμὸς, οἷον δὲ ἐπὶ τοῦ πατριάρχου Στυπή ἀποῤῥηθέν τε θὰ ὁμοῦ καὶ λυθέν. 884 διγενείας τοῦ ἀπορηθεν τε. Κωνσταντίνος γάρ τις ἔλαβεν εἰς γυναίκα Θεοδώρου τινὸς αὐταδέλφην Ανναν. θανούσης ἐκείνης ἔλαβεν εἰς δεύτερον συνοικέσιον τὴν τοῦ Θεοδώρου γυναικαδέλφην Εἰρήνην. Ὡς γενέσθαι τὸν Κων σταντίνον καὶ γαμβρόν του Θεοδώρου καὶ συγγαμο βρον. Εἰσὶ δὲ ἐν τούτῳ βαθμοὶ τέσσαρες. Ο Θεό δωρος γὰρ καὶ ἡ Αννα, βαθμοῦ δευτέρου. Η γυνή τοῦ Θεοδώρου καὶ ἡ Εἰρήνη, βαθμού δευτέρου. Ομοῦ τέσσαρες. Ὁ μὲν γὰρ τόμος δύο μόνα ἐκ τριγενείας εκώλυσεν, ἃ καὶ ἑνὸς μόνου βαθμού τυγχάνουσι, καὶ οὐ πλείονος. Οἷον, ὅτι οὐ δύναμαι λαβεῖν τὴν ποτὲ γυναῖκα τοῦ προγόνου μου, οὐδ'
col. 1237–1238page 256 of 297
PG 119:1237ἡ μητρυιὰ λαβεῖν τὸν ποτὲ ἄνδρα τῆς προγόνης απο τῆς. Κἂν τούτοις γὰρ τριγένειά ἐστιν. ᾿Αλλ' ἐπεὶ ὁ πρόγονος καὶ ἡ προγόνη υἱοῦ ἢ θυγατρός λόγον ἐπέχουσι πρὸς τὸν πατριὸν ἢ τὴν μητρυιαν, καὶ ἡ γυνὴ ἢ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς, νύμφης ἢ γαμβρου, ἀθέμι τα τὰ τοιαῦτα τυγχάνουσι συνοικέσια. Τὰ γὰρ ἄκρα δύο γένη, ὁ ἀνὴρ καὶ ἡ γυνή, βαθμὸν οὐκ ἔχουσιν οὔτε πρὸς ἄλληλα, οὔτε πρὸς τὸ μέσον γένος. Την γὰρ ἀνδρὸς μετά γυναικὸς συνάφειαν εἰς βαθμόν οὐκ εἰσάγομεν, ἀλλ᾽ ἓν μὲν εἶναι λαγιζόμεθα ταύ-; την, ὅτε καθ' ἑαυτὴν καθορᾶται (καὶ γὰρ ἡ τοῦ ἀδελφοῦ μου γυνὴ διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν ἄκραν ἕνωσιν, δευτέρου μου ἐστι βαθμού, ίσχναῖς ἐπινοίαις διὰ τὴν ἐντολὴν ἑνουμένη)· ὅτε δὲ πρὸς ἕτερον συγγε δ νικὸν αὐτῆς πρόσωπον ὁ βαθμὸς ζητεῖται οὐχ οὕτως. Ἡ γὰρ ἀδελφὴ τῆς νύμφης, πρὸς μὲν αὐτὴν δεν. τέρου ἐστὶ βαθμου πρὸς ἐμὲ δὲ, τετάρτου. Καὶ ἡ αὐτῆς θεία πρὸς ἐκείνην μὲν τρίτου, πρὸς ἐμὲ δὲ πέμπτου. Καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως. Τῶν οὐκ ἐνδεχομένων γαρ ἐστιν, ὥσπερ τὸν ἄνδρα, οὕτω δὴ καὶ τὸν τούτου ἀδελφὸν σάρκα λογίζεσθαι 1 μίαν μετὰ τῆς νύμφης, καὶ δι᾽ ἐπινοίας ἐπίνοιαν συνάψαι παρὰ τὴν τοῦ νόμου δύναμιν. Οἱ γὰρ ἐκ πλαγίου, πρῶτον βαθμὸν οὐκ ἔχουσιν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ δευτέρου ἄρχονται. Ὁ μὲν οὖν νόμος τὰ ἐκ τριγενείας πρώτου βαθμοῦ κεκώλυσιν, ὥσπερ εἴρηται· ἡ δὲ κρα τοῦσα συνήθεια καὶ τὰ παρὰ ταῦτα καὶ ὑπὲρ τὸν πρῶτον βαθμὸν ἐκ τριγενείας ὄντα, ἀκώλυτα ἔχει οἷον, ἔσχε τις γυναίκα. Χρόνῳ δὲ ὕστερον ἐκείνης θανούσης, τὴν γυναῖκα τοῦ θείου αὐτῆς εἰς δεύτερον ἔλαβε συνοικέσιον. Αλλος τὴν προγόνων του γυναικαδέλφου αὐτοῦ ἔλαβεν. Εν τούτοις γὰρ βαθμοί μὲν ἀναφαίνονται τρεῖς. Λύονται δὲ ὅμως κατὰ τὴν συνήθειαν. Ἡ μέντοι ἀκρίβεια, ὥσπερ εἴπομεν, τὸν τέταρτον ἐν τούτοις βαθμὸν ἀπαιτεῖ. Δεῖ γὰρ τὴν οἰκειότητα τῆς ἀγχιστείας πλαγιασθῆναι μικρόν, καὶ τηνικαῦτα ἔσται θεμιτὸς ὁ γάμος. Οἷον, ὅτι τοῦ γυναικαδέλφου μου ή γυνή προσεχώς ᾠκείωται πρὸς τὸ μέσον γένος, ὥσπερ κἀγὼ πρὸς αὐτὸν. Ὁ οὖν ἡμέτερος ἀδελφὸς δύναται ταύτην ἀμέμπτως λαβεῖν θάνοντος τοῦ γυναικαδέλφου μου, ἢ ἐγὼ τὴν ἐκείνης λαβεῖν, αὐτὴν δὲ οὐ θέμις λαβεῖν. Πάλιν ἔλαβον εἰς τὴν ἀδελφήν μου γαμβρόν, οὐ τὴν ἐπ' ἀδελφῷ ποτε νύμφην αὐτὸς ἔλαβεν τ' εἰς γυναῖκα,; καὶ ἔστιν ἀκώλυτον. Ἐπεὶ καὶ τετάρτου βαθμού; εὑρίσκεται, καὶ μακρύνεται μικρὸν καὶ τῆς οἰκειότητος τοῦ μέσου γένους. Τὸ γὰρ πρὸς αὐτὸ προσ εχῶς συναπτόμενον πρόσωπον, ἡ ἀδελφή μου ἐστιν ἐγὼ δὲ ἐκ πλαγίου, καὶ μικρὸν ἀποτέρω τοῦ μέσου. Πάλιν ἐπὶ τῇ θυγατρὶ ἐγένετό μοι γαμβρός. Τούτου τὴν ποτὲ μὲν νύμφην ἐπ᾽ ἀδελφῷ λαβειν με εἰς γυ ναῖκα οὐ θέμις, ὡς προσεχῶς συναπτομένην πρὸς τὸ μέσον γένος· τὴν δὲ αὐτῆς λαβεῖν] ἀδελφὴν, οὐκ ἀθέμιτον· ἀλλὰ καὶ γαμβρὸς καὶ γυναικάδελφος χηρεύσαντες θείαν καὶ ἀνεψιὰν οὐδαμῶς λαμβάνου 1 λογίσασθαι. 3 ἐκηίνης ἀδελφήν. Αὐτήν. 3' ἔλαβον.
col. 1239–1240page 257 of 297
PG 119:1239σιν. Οὗ δὲ τετελεύτηκεν η γυνή, λαμβάνειν τούτῳ τὸ εὐπρεπὲς ζητοῦμεν. έφεῖται τὴν τοῦ συγγάμβρου αὐτοῦ ἀδελφήν. ᾿Αλλὰ δὴ καὶ τὴν θυγατέρα τῆς δισεξαδέλφης της προτέρας αὐτοῦ γυναικὸς, ἤτοι τὴν πρωτεξαδέλφην τῆς πενθερᾶς αὐτοῦ. Κεκώλυται δὲ λαβεῖν τὴν θυγατέρα τῆς πρώτης ἐξαδέλφης τῆς προτέρας αὐτοῦ γυναικὸς. Δύο δέ ἀδελφῶν γυναικάδελφον καὶ γυναικαδέλ. την συνάπτεσθαι θεμιτόν. Τὸ δὲ ψήφισμα του πατριάρχου Λέοντος τοῦ Στυπῆ, ἐφίησι λαβεῖν γαμ βρὸν καὶ γυναικάδελφον δύο ἀδελφάς, οἷα πέμπτου γινομένου βαθμοῦ. Τὸ δὲ αὐτὸ ψήφισμα, ἔτι δέ καὶ τὸ τοῦ πατριάρχου Αρσενίου, δύο ἀδελφοὺς νύμφην λαβεῖν καὶ ἀνδραδέλφην, ἀκώλυτον εἶναι κρίνουσιν. Ο θεῖος καὶ γαμβρὸς ἐπ' ἀνεψιᾷ πρώτῃ, δύο λα βεῖν ἀδελφὰς οὐ κωλύονται, εἰ καὶ ἕκτος γίνεται βαθμός. ᾿Αλλὰ καὶ γαμβρός και γυναικάδελφος, δύο πρώτας ἐξαδέλφας λαβεῖν οὐ κωλύονται, εἰ καὶ ἕβδομος γίνεται βαθμός. Τὸ δὲ ψήφισμα του πιο τριάρχου Μιχαήλ, την θυγατέρα, τοῦ Ἰωάννου τυχίν, καὶ τὴν ἀνεψιὰν τῆς γυναικὸς αὐτοῦ, δυσὶν ἀδελφοῖς ἐπιτρέπει συζευχθῆναι. ᾿Αθέμιτα μέντοι τῶν εἰρη μένων ἔνια τινὲς ἐψηρίσαντο. Τό τε λαβεῖν τὸν σύγγραφον δ τὴν ἀδελφὴν ὕστερον τοῦ συγγέμόρον αὐτοῦ. Ἔτι δὲ καὶ τὸν γυναικάδελφον, τὴν ἐπ' ἀδελφῷ νύμφην τοῦ ἰδίου αὐτοῦ γαμβρου. "Ωσπερ επ καὶ ἐκεῖνο, ὅπερ τὸν Σούμνον Θεσσαλονίκης ἰδίῳ ἔφημεν λύσαι ψηφίσματι, τὸ, πατέρα καὶ υἱὸν λα βεῖν μικρὰν θείαν καὶ ἀνεψιάν, Φησὶ γὰρ ὁ νόμος. Ἐν τοῖς γάμοις οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ καὶ Περὶ υἱοθεσίας.» Καὶ οὕτω μὲν τὰ ἐκ τριγενείας. Τήν γε μὴν ἀπ δοχῆς ἕνεκα γινομένην υιοθεσίαν παραφυλάττειν, καθὰ δὴ καὶ τὴν ἐξ αἵματος, πρὸς τῶν ἱερῶν και νόνων καὶ φιλευσεβών δεδιδάγμεθα νόμων· κατά τε τους γαμικούς δηλαδὴ βαθμούς, καὶ τὴν τῶν γο νέων κληρονομίαν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Οὐ δύναμη τὴν πρὸς πατρὸς ἢ μητρὸς θείαν λαβεῖν εἰς γον εἰ καὶ εἰσὶ θεται· ἐπειδὴ μητέρων τάξιν ἔχουσιν· ἥτις τυχόν, τῷ πάππῳ μὲν υἱοθετήθη, ἀδελφῆς τε τόπον ἐπεῖχε πρὸς τὸν πατέρα, πρὸς ἐμὲ δὲ θείας. Οὔτε ὁ θετὸς πατὴρ τὴν τοῦ θετοῦ υἱοῦ θυγατέρα ἢ τὴν ἐγγόνην, οὔτε ὁ θετὸς υἱὸς τὴν τοῦ θετοῦ πατρὸς γαμετήν, ἢ τὴν μητέρα, ἢ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς, ἢ τὴν ἀπὸ υἱοῦ ἐγγόνην. Ἐὰν δὲ ὁ ἐπίτροπος, ἢ ὁ λεγόμενος κουτάτωρ υἱοθετήσαι βουληθῇ τὸν ἄνδρα τῆς ἐπιτροπευομένης ἢ κουρτ τορευομένης, ἢ τὸν πατέρα αὐτῆς, ἡ θέσις ἄχυρός έστιν, οὐ μὴν ὁ γάμος λύεται. Λύεται δὲ, ἡνίκα τις τὸν ἴδιον γαμβπὸν εἰσποιήσαιτο. Ἡ δὲ κδ' τα βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφού, Νεαρά, κωλύουσε 8 σύγγαμβρον.
col. 1241–1242page 258 of 297
PG 119:1241τοὺς εἰσποιουμένους πρὸς γαμικὴν ὁμιλίαν συν ἀπτεσθαι τοῖς τοῦ εἰσποιησαμένου παισὶν, ἐπάγει ᾿Αλλὰ πάλαι μὲν μὴ κατὰ λόγον, νῦν δὲ κατὰ τὸν πρέποντα θεσμὸν καὶ δίκαιον τῆς υἱοθεσίας γινο μένης, καὶ διὰ τελετῆς ἱερᾶς, τῶν μὲν εἰς γονέων τάξιν καθισταμένων, τῶν δὲ εἰς τὴν τῶν παίδων, οὐκέτι περιλείπεται λόγος εἰς γάμον συνάπτεσθαι τοῖς κατὰ φύσιν τοῦ εἰσποιησαμένου παισὶ τοὺς εἰσποιητοὺς παῖδας, μηδὲ τὸ τῶν ἀδελφῶν ὄνομα πρὸς τὸ τῆς συζυγίας μεθαρμόζεσθαι, ὥστε γαμβρους ἀντὶ ἀδελφῶν καλεῖσθαι. Ότι υἱοθετοῦσι καὶ εὐνοῦχοι.» Τοῦ δὲ νόμου λέγοντος, ὅτι ἡ θέσις μιμεῖται τὴν φύσιν, καὶ διὰ τοῦτο κωλύοντος τοὺς εὐνούχους εἰσποιειν τινα, καὶ ἔχειν αὐτὸν ὑπεξούσιον, ἡ κς' Νεκρὰ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως ἐθέσπισε, καὶ τοῦτο γίνεσθαι ἀκωλύτως. «Οτι υἱοθετοῦσι καὶ παρθένοι. ο Ἡ δὲ εἰκοστὴ ἐβδόμη καὶ ταῖς παρθένοις εἰσ ποιεῖν δίδωσι, καὶ τοὺς εἰσποιηθέντας ὑπεξουσίους ἢ αὐτεξουσίους, δίκαια κληρονομίας ἔχειν ἐπ' αὐταῖς. Καὶ μὴ δεῖσθαι βασιλικοῦ ἐπιτάγματος, ἢ πράξεως δικαστών. Περὶ τῆς ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀναδοχής.» . Ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος κατ᾿ ἀναδοχὴν γινομένη υἱοθεσία, οὐκ εἰς κληρονομίαν εἰσέρχεται, ἀλλ᾽ εἰς τοὺς γαμικούς μόνους, ὡς εἴρηται, ζητεῖται βαθμούς. Φησὶ γὰρ ὁ πεντηκοστός τρίτος κανών τῆς ἔκτης συνόδου· Ἐπειδὴ μείζων ἐστὶν ἡ κατὰ πνεῦμα οἰκειότης τῆς τῶν σωμάτων συναφείας, τοὺς ἐκ τοῦ ἁγίου καὶ σωτηριώδους βαπτισματος παῖδας ἀναδεχομένους, καὶ μετὰ τοῦτο ταῖς ἐκείνων μητράσι χηρευούσαις γαμικῶς συναπτομένους, ὁρίζομεν ἀφ ίστασθαι μὲν τοῦ τοιούτου συνοικεσίου· ἔπειτα καὶ τοῖς τῶν πορνευόντων ἐπιτιμίοις ὑποβάλλεσθαι. Ὁ γὰρ μὴ ἑτοίμως τοῦ κακοῦ ἀφιστάμενος, καὶ ἐξομολογούμενος, ὡς ἐμομίκτης 4 κρίνεται. Ὁ δὲ νόμος φησίν· Ὁ μέντοι ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τινὰ δεξάμενος, οὐ δύναται αὐτὴν ὕστερον πρὸς γά μον ἀγαγέσθαι, ὡς ἤδη γενομένην αὐτοῦ θυγατέρα. Οὐδὲ τὴν ταύτης μητέρα ή θυγατέρα. Αλλ' οὐδὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ. Ἐπεὶ οὐδὲν ἄλλο δύναται οὕτως εἰσω αγαγεῖν πατρικὴν διάθεσιν καὶ δικαίαν γάμου κώ λυσι», ὡς ὁ τοιοῦτος δεσμός, δι' οὗ Θεοῦ μεσιτεύοντος 3 αἱ ψυχαί αὐτῶν συνάπτονται. Ισχυρίζονται τοίνυν τινὲς, ὡς ἐπεὶ ἀπὸ τοῦ κανόνος καὶ ἀπὸ τοῦ νόμου μείζων ή πνευματικὴ τῆς σάρκα β συγγενείας ὁρίζεται, χρῆναι τοὺς ταύτῃ συνδεδεμένους παρατηρεῖν τοὺς κεκωλυμένους βαθμούς ἄχρι τοῦ ἐβδόμου, ὅσους δηλαδὴ καὶ εἰς τὴν καθ᾿ ἡμᾶς η συγ 4 αἱμομίκτης. 5 μεσάζοντος, 6 τῆς κατὰ σάρκα. 7 καθ' αἷμα,
col. 1243–1244page 259 of 297
PG 119:1243Λ γένειαν. Τοῖς δὲ πλείοσι τοῦτο οὐκ ἔδοξεν, ἀλλὰ μόνα τὰ τῷ ῥηθέντι νόμῳ περιεχόμενα κωλύεσθαι πρόσωπα. Οἱ μέντοι βαθμοὶ τῶν ἐξ υἱοθεσίας ἀμφο τέρας, ἐνηλλαγμένως ἀριθμοῦνται πρὸς τοὺς βαθμοὺς τῶν ἐξ αἵματος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ὁ πατὴρ πρὸς πάντας τοὺς ἀδελφοὺς, πρώτου πάντως ὑπὸ άρχει βαθμού· ἐνταῦθα δὲ ὁ πνευματικὸς οὗτος πα τήρ πρὸς μὲν τὸν παῖδα, ὃν εἰσεποιήσατο, πρώτου στὶ βαθμοῦ· πρὸς δὲ τὸν σαρκικὸν τοῦ παιδὸς πατέρα, δευτέρου. Αδελφὸς γὰρ αὐτοῦ λογίζεται. Πρὸς δὲ τοὺς αὐταδέλφους του πνευματικοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, τρίτου. Οὐ γὰρ κἀκείνους ἔσχεν υἱούς. Ὁ υἱὸς δὲ πρὸς τοὺς σαρκικοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ, δευτέρου. Καὶ πρὸς τὸν σαρκικὸν αὐτοῦ πατέρα, πρώτου ὥσπερ καὶ πρὸς τὸν πνευματικόν. Διὰ τοῦτο ἔξεστι τῷ βουλομένῳ λαβεῖν εἰς γυναῖκα τὴν τοῦ τέκνου αὐτοῦ ἀδελφήν. Ὁ δὲ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἀναδεχόμενος, τῆς γυναικὸς τ τοῦ διαζεύγνυται. συν Περὶ τῶν κεκωλυμένων 8 γάμων και χωρίς συγκ γενείας. ο Εστι δ' ὅτε καὶ χωρὶς συγγενείας ὁποιασοῦν τῶν εἰρημένων πέντε 9 συγγενειών, κωλύεται τὸ συνάλλαγμα. Οἷον, ὁ κατηγορηθεὶς μοιχὸς, εἰ καὶ μὴ προφανώς ἀπηλέχθη 10, οὐ δύναται ταύτην εἰς γυναῖκα λαβεῖν. Οὐδὲ ἀπελεύθερος τὴν γυναῖκα τοῦ πάτρωνος αὐτοῦ, μετὰ τὸν ἐκείνου θάνατον. Δίδωσι γὰρ ὑποψίαν, ὅτι καὶ ζῶντος ἐκείνω, ταύτην μοιχεύων ἦν. Οὐδὲ ὁ επίτροπος 11 τὴν ὀρφανὴν, ἢ ὁ υἱὸς αὐτοῦ, πρὸ τοῦ λυθῆναι τὴν ἐπιτροπήν. Λύεται δὲ ἡ ἐπιτροπὴ τὸν τριακοστόν χρόνον. Πέντε γὰρ καὶ εἴκοσι χρόνοι τῆς ἐνηλικιώσεως, καὶ τέσσαρες τῆς ἀποκαταστάσεως, καὶ τῇ ἀρχῇ τοῦ τριακοστοῦ χρόνου αὐτίκα ἡ ἐνοχὴ τοῦ ἐπιτρόπου λύεται. Καὶ ἔχει άδειαν ἐξ ἐκείνου συζυγῆναι τῇ ἐπιτροπευομένῃ. Πρὸ τούτου δε δὲ, οὐδαμῶς. Ἡ δὲ μήτηρ τῆς ἐπιτροπευθείσης ού ναται καὶ πρὸ τούτου τῷ ἐπιτρόπῳ τῆς θυγατρός αὐτῆς γαμηθῆναι. Ἐπεὶ δὲ ἁπλῶς καὶ οἱ οἰκειακοὶ ὑποχείριοι, εἰ καὶ μὴ δουλο! εἰσιν ἢ ἐγένοντό ποτε, τάξιν ἀπελευθέρου ἔχουσιν, οὐδὲ οὗτοι μετὰ θάνατον τῶν ἰδίων δεσποτῶν, τὰς ἐκείνων λαμβάνειν δύνανται γαμετάς, ἵνα μὴ δοῖεν προλαβούσης μοιχείας υπό νοιαν. Οὐδὲ ὁ σκηνικός, ἤτοι ὁ δημόσιος παιγνιώτης, ἢ ὁ τούτου υἱός, συγκλητικού θυγατέρα δύναται λαβεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος, ὅτι Ἐν τοῖς γάμοις οὐ μόνον τὸ ἐπιτετραμμένον, ἀλλὰ καὶ τὸ εὐπρεπὲς δεῖ ζητεῖν. Επὶ μὲν γὰρ τῶν ἐξ αἵματος, καὶ τῶν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, καὶ τῶν ἐξ υἱοθεσίας, βαθμούς δέον ζητεῖν, καὶ τὰ ὑπὲρ τὸν ἕβδομοι τούτοις ἀκώλυτα. Επὶ δὲ τῶν ἐξ ἀγχιστείας καὶ τῶν ἐκ τριγενείας, τὰ ῥητῶς κωλυθέντα ἡ σύγχυσιν ἔχοντα, 8 κωλυομένων. θ πάνεων. 10 ἀπηλέγχθη. 11 περὶ ἐπιτρόπου.
col. 1245–1246page 260 of 297
PG 119:1245φυλάττεσθαι χρή. Ἐπὶ δὲ τῶν ἔξω συγγενείας, τὸ εὐπρεπές. Η οὖν παρανόμως γαμηθεῖσα, δύναται διαλύειν τὸν γάμον, καὶ γαμεῖσθαι ἄλλῳ ὕστερον. Οἱ δὲ ἀπὸ κεκωλυμένων γάμων τικτόμενοι παῖδες, οὐδὲ τῆς τῶν νόθων ἀξιοῦνται προσεφορίας, οὐδὲ διαδέχονται κατά τινα τὸν ἴδιον πατέρα, ο πρὸς ἐλευθέραν μὴ ποιησαμένην πόρον ἐκ τοῦ σώματος ἔχων συνήθειαν, οὐ παλλακήν, ἀλλὰ γαμετὴν ἔχειν δοκεῖ. Δύναται ὁ κουράτωρ συνάψαι τὴν ἰδίαν θυ γατέρα τῷ κουρατευομένῳ ὑπ' αὐτοῦ. Τὸν δὲ υἱὸν αὐτοῦ τῇ κουρατευομένῃ οὐ δύναται χωρίς βασιλικῆς κελεύσεως. Ἐπεὶ ἀτιμοῦται. Οὔτε ὁ πατὴρ τοῦ ἐπιτρόπου ἐπισκόπου, οὔτε ὁ συνυπεξούσιος αὐτοῦ ἀδελφὸς δύναται γαμεῖν τὴν ὀρφανήν. Αἱ τῶν πενθουμένων γαμεταὶ κωλύονται ἐν τῷ πενθίμῳ χρό νψ γαμεῖσθαι· εἰ μὴ κατὰ κέλευσιν βασιλέως. Αἱ δὲ τῶν μὴ πενθουμένων, ἤτοι τῶν ἐπὶ καθοσιώσει καταδικασθέντων, οὐ κωλύονται. Ἡ ἐν τῷ πενθεῖν τὸν ἄνδρα γεννήσασα, ἔτι κωλύεται γάμῳ προσελθεῖν. Ἡ δὲ ἐν τῷ πενθίμῳ χρόνῳ τεκούσα, οὐ κω λύεται. Κατὰ δύο γὰρ αἰτίας ὁ πένθιμος ετυπώθη καιρός, διὰ τὸ μὴ σύγχυσιν γίνεσθαι τῆς γονῆς, καὶ διὰ τὴν ὀφειλομένην αἰδὼ καὶ τιμὴν τῷ ἀνδρί αἱ οὖν γυναῖκες τῶν μὴ ἀξίων πενθεῖσθαι, διὰ τὸ εἰς δημόσια τυχὸν περιπεσεῖν ἐγκλήματα, μετὰ τὸν τόκον οὐ κωλύονται καὶ ἐν τῷ πενθίμῳ γαμεῖσθαι. Ἡ πρὸ τοῦ πενθίμου χρόνου δευτερογαμούσα γυνή, ἀτιμοῦται, μηδὲν ἐκ τοῦ πρώτου γάμου κερδαίνουσα, καὶ μεδὲν πλέον τοῦ τρίτου μέρους τῆς ἰδίας οὐσίας δοῦναι δυναμένη τῷ δευτέρῳ ἀνδρὶ, ότε παῖδας 98), δηλαδὴ οὐκ ἔχει. Ἐὰν μετὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς τελευτὴν περὶ τὸν ἐνδέκατον μῆνα τέκῃ ἡ γυνή πορνεία ἐστὶ τὸ γεγονὸς, καὶ τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις ἐνέχεται, οἷς ἡ περὶ τὸν πένθιμον χρόνον δευτερογαμούσα. ἐκπίπτουσα δηλονότι τῆς τε προικώσεως πάσης, και ἀνδρώας 19 ὑωοστάσεως. Περὶ τῶν βδελυσσομένων τοὺς ἐννόμους γάμους, τὸν οἶνον, τὰ κρέα, καὶ ἕτερα.» Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων να κανών • Επίσκοπος, φησίν, ἢ πρεσβύτερος, ἢ ἄλλος τοῦ κλήρου, οὐ μὴν δι᾽ ἄσκησιν καὶ ἐγκράτειαν, ἀλλ' ὡς βδελυκτόν 15 ἀπεχόμενος γάμου τε καὶ κρεῶν καὶ οἴνου, ἐπιλελησμένος ὅτι ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, καὶ ὅτι πάντα κακὰ λίαν, καὶ βλασφημῶν διαβάλλει τοῦ Θεοῦ τὴν δημιουργίαν, ή διορθούσθω, ἢ καθαιρείσθω, καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας, ὡς ποῤῥωτάτω γενέσθω, ὡς ἀπεναντίας τοῖς ὀρθοῖς ταύτης ἱστά μενος δόγμασιν. Εἰ δὲ καὶ λαϊκὸς ταῦτα φρονῶν εἴη, 18 ποικώας καὶ πάσης ἀνδρώας. 18 βδελυκτών.
col. 1247–1248page 261 of 297
PG 119:1247τῆς Ἐκκλησίας ἀφοριζέσθω. Οὐδὲν γὰρ τῶν παρὰ Θεοῦ γενομένων κανόν, ἀλλ᾽ ἡ τούτων παρέχρησε βλαβερόν. Εἰ δὲ κακίας ταῦτα αἴτια ἦν, οὐκ ἂν παρήχθησαν παρὰ τοῦ Θεοῦ. ὥστε ὁ τὰ τοῦ Θεοῦ διαβάλλων ποιήματα, εἰς τὸν ποιήσαντα τὴν βλας φημίαν ἐκτείνει. Ὁ δὲ τῆς ἐν Γάγγρας πρώτος τον ἀναθέματι παραπέμπει, ὃς ἀκάθαρτον εἶναι τὸτ νό μιμον γάμον ἡγεῖται, καὶ τὴν ἀνδρὶ συνεζευγμένην κοσμίαν γυναῖκα και σώφρονα βδελυσσόμενος, διε τὴν πρὸς τὸν σύνευνον ὁμιλίαν, ἅτε μὴ δυναμένην ἐντεῦθεν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἐπιτυχεῖν. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσι, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος. Καὶ αὖθις Ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀποστήσονταί τινες τῆς πίστεως ἐν ὑποκρίσει ψευδολόγων καὶ καυτηριασμένων τὴν συνείδησιν, κωλυόντων γαμεῖν, ἀπέχεσθαι βρωμάτων, ἃ ὁ Θεὸς ἔκτισεν εἰς μετάληψιν. εἰ 14 κεκαι ηριασμένων. 15 ἐπανατείνεται, ο Ταύτην καὶ ὁ τέταρτος τὴν δίκην ἐπατείνεται 15 τῷ διακρινομένῳ, καὶ μὴ· μεταλαβεῖν ἀνεχομένῳ παρὰ πρεσβυτέρου γεγαμηκότος, τὴν ἱερὰν τελέσαντος λειτουργίαν, οἷα τὸν τίμιον γάμον βδελυσσομένην. Τούτῳ καὶ ὁ δωδέκατος υπάγεσθερ κελεύει τῷ ἀνα θέματι τὴν τοῦ ἰδίου ἀνδρὸς ἀναχωρούσαν γυναίκα, οἷα βδελυκτὸν τὸν γάμον νομίζουσαν. Ο γάρ τοι 'Από στολος, «Μὴ ἀποστερεῖτε, φησίν, ἀλλήλους, εἰ μή τι ἂν ἐκ συμφώνου γένηται.» Καὶ αὖθις· «Ἡ γυνή τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, ἀλλ' ὁ ἀνήρ.» Εἰ δέ που δι᾽ ἔρεσιν τοῦ μονήρους βίου τὴν ἀναχώρησιν ἔλοιτο, ἀνεπίκλητος. Ταύτῃ καὶ ὁ ἔννατος τῇ δίκη δίδωσι τὸν παρθενίαν μετιόντα, καὶ τοῦ βίου ἀναχωρήσαντα, ἅτε τὸν γάμον βδελυσσόμενον, καὶ μὴ δι' αὐτὸ τὸ τῆς παρθενίας καλὸν καὶ σεβάσμιον. Ὁ π πεντηκοστός τρίτος τῶν ἁγίων ἀποστόλων, Οὐ δεῖ, φησίν, ἐν ταῖς τῶν ἑορτῶν ἡμέραις, σαββάτου τυχόν καὶ κυριακῆς, ή οιασδηποτούν ἑτέρας, οἶναι καὶ κρεῶν ὡς βδελυγμένων ἀπέχεσθαι. Ὁ δὲ οὕτω καὶ φρόνῶν καὶ ποιῶν, ὡς τὴν ἰδίαν κεκαυτηριασμένος στνείδησιν, καὶ σκανδάλου τοῖς πολλοῖς γινόμενος εί τιος, εἰ μὲν τοῦ κλήρου εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ τοῦ λαοῦ, ἀφοριζέσθω· εἰ μή πού τις ἐν ἀφορισμέναις ἡμερῶν περιόδοις ἀσκῶν, ἐξίσης ταῖς ἄλλοις και τη Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τηρήσεις τὴν ἐγκρατεια». Ὁ δὲ τῆς ἐν ᾿Αγκύρα ιδ', τοῖς κρεῶν ἀπεχομένοις διὰ ἄσκησιν, γεύεσθαι μόνον ἐπὶ τῶν συνάξεων πε εγγυάται· καὶ οὕτως. εἰ βούλοιντο τὴν τούτων ἐδω δὴν μὴ προσίεσθαι, ἀλλά γε τών συνεψομένων τούτοις λαχάνων μὴ ἀπαναίνεσθαι τὴν μετάληψιν· ὡς ἂν ἐνα τεῦθεν πᾶσαν πρόφασιν σκανδάλου περιέλωσι τῶν απο μένων τούτους διὰ βδελυρίαν τῶν τοιούτων ἀπέχεσθαι. Καὶ οὐχ ἥκιστα τούτοις ἐστιᾶσθαι προσῆκε κατ' ἐκεί νας τῶν ἡμερῶν, ἡνίκα τῶν αἱρετικῶν ἔνιοι νηστεύειν ἀπὸ τούτων εἰώθασιν, ὡς ἂν μὴ συμβαίνειν δόξειεν τῷ ἐκείνων φρονήματι. Καὶ μάλιστα εἰ τύχοιεν ἐπιχωριάζοντες πόλει, τὸ πλεῖστογε 16 μέρει τοιαύτα νοσούσῃ· εἰ δὲ μὴ ὑπείκοιεν τῷ κανόνι, κληρικοὺς μὲν όντας σῆς ἱερωσύνης ἀπογυμνοί. τῷ πλείστῳ γε. εἶ
col. 1249–1250page 262 of 297
PG 119:1249Περί γάμων των κληρικῶν ἐπιτετραμμένων και η κεκωλυμένων.» Ὁ τῶν ἁγίων ἀποστόλων εἰκοστὸς ἔκτος κανών, καὶ ὁ ἔκτος τῆς ἔκτης συνόδου, καὶ ὁ τῆς ἐν Καρθαγένῃ, ι', τοῖς τῷ κλήρῳ κατειλεγμένοις, καὶ ἀνα γνώστας ἔτι καὶ ψάλτας τελοῦσι, νομίμως συγχωρούσι γαμεῖν. Μετὰ δέ γε τὸ εἰς βαθμὸν προαχθῆναι ὑπο διακόνου ἢ διακόνου, ἢ πρεσβυτέρου, οὐκ ἔτι. Τῶν γὰρ ἱερωμένων τοὺς πρὸς γάμον ἐκκλίνοντας καθαιροῦσιν εὐθύς Καὶ ὁ πρῶτος γὰρ τῆς Νεοκαισαρείᾳ, τὸν δῆθεν νομίμως γυναικὶ συναφθέντα πρεσβύτερον τῆς ἱερωσύνης ἀπογυμνοί. Οἱ δὲ τῆς Γ΄ συνόδου θεῖοι Πατέρες ἀνατρέποντες τὸ ἐν τῇ Λατίνων ἐκκλησίᾳ κρατῆσαν ἔθος, τὸ τοὺς χειροτονουμένους ἱερέας τε καὶ διακόνους πίστεις πρότερον διδόναι, ἢ μὴν τε λέως μετὰ τὴν χειροτονίαν ἀφέξεσθαι τῶν πρὸ ταύ της νομίμως συζευχθεισῶν αὐτοῖς γυναικῶν· Ἡμεῖς, φασί, καὶ μετὰ τὴν χειροτονίαν ἐῤῥῶσθαι τὰ συνοικέσια βουλόμεθα τῶν ἀξίως τῆς ἱερωσύνης ἠξιωμένων, ἵνα μὴ τὸν εὐλογηθέντα τῇ τοῦ Κυρίου παρουσία γάμον λάτωμεν ὑβρίζοντες, καὶ προσέτι ἀποφηναμένου, ἃ ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω. Καὶ μὴν καὶ ὅ ᾿Απόστολος τίμιον εἶναι λέγει τὴν γά μον, καὶ τὴν κοίτην ἀμίαντον. Καὶ πάλιν Δέδεσαι γυναικὶ; μὴ ζήτει λύσιν. Ὁ τοίνυν ἀποστερών διά κονον, ἢ ὑποδιάκονον, ἤ πρεσβύτερον, τῆς πρὸς τὴν? νόμιμον γυναῖκα συναφείας, καθαιρείσθω. Εκτός ὡρισμένου δή τινος καιροῦ, ὅτε μεταχειρίζειν τὰ ἁγία μέλλοιεν· ἵνα καθαροὶ τῷ καθαρῷ προσιόντες, τῶν αἰτημάτων μὴ διαμάρτοιεν. ᾿Αλλὰ καί τισι τῶν περὶ τὴν Νίκαιαν την πρώτην συστησαμένων σύνοδον ἐδόκει μώμον ἐπεισάγειν, ἐπισκόπους, καὶ πρεσου τέρους, διακόνους τε καὶ ὑποδιακόνους μὴ συγκαθεύδειν ὅλως ταῖς γαμεταῖς, ἂς πρινὴ ἱερᾶσθαι νομίμως ἠγάγοντο. Ο μέντοι Παφνούτιος, μια, τῶν κατὰ τὰς Θήβας πολεων ἐπίσκοπος ῶν, ἀνὴρ ἐκ πνιδὸς ἐν ἀσκητηρίῳ τεθραμμένος, καὶ πᾶσαν κατορθωκὼς ἀρετὴν, ἀπὶ σωφροσύνῃ δὲ καὶ μάλιστα γεγονώς περ ριβόητος, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῷ τῆς ὁμολογίας στε φάνῳ κεκοσμημένος (ἕτερος γὰρ αὐτῷ τῶν ὀφθαλμῶν δι' εὐσέβειαν ἐξωρώρυκτο), ἀντεῖπε τοῖς οὕτως ἔχουσι γνώμης, τίμιόν τε τὸν γάμον ἀποκαλῶν, καὶ σωφροσύνην τὴν πρὸς τὰς ἰδίας γαμετὰς ὁμιλίαν. Συνεβούλευσέ τε τῇ συνόδῳ, μὴ τοιοῦτον θέσθαι νό μον, δυσχερὲς εἶναι τοῖς ἐν κόσμῳ διάγουσι τὸ πρᾶ γμα φέρειν ἀποφαινόμενος. Ἴσως γὰρ τοῦ τόγε καὶ αὐτοῖς ταῖς τούτων γαμεταῖς τοῦ μὴ σωφρονείν α? τία γενήσεται Κατὰ δὲ τὴν ἀρχαίαν τῆς ἐκκλησίας παράδοσιν, τοὺς μὲν ἀγάμου; τοῦ ἱερατικοῦ τάγματος κοινωνήσαντας, μηκέτι γαμεῖν· τοὺς δὲ μετὰ τὸν γάμον εἰς ἱερωσύνην προβιβασθέντας, ὧν ἔχουσι γαμετῶν μὴ χωρίζεσθαι. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ Παφνούτιος, καίπερ γάμου ἄπειρος ὤν. Ἐπήνεσε δὲ τὴν τοῦ θεσπεσίου ἀνδρὸς εἰσήγησιν καὶ ἡ σύνοδος, καὶ οὐδὲν περὶ τούτου νενομοθέτηκεν, ἀλλὰ τῇ ἑκά στου γνώμῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ οὐκ ἀνάγκῃ θέσθαι νενό 19 γενήσεσθαι.
col. 1251–1252page 263 of 297
PG 119:1251μικεν. Οὕτω θεοφιλής ὁ Παφνούτιος οὗτος ἦν, ὡς καὶ σημεία θαυμαστὰ ὑπ' αὐτοῦ γίνεσθαι. Σφόδρα δὲ ἡ βασιλεύς Κωνσταντῖνος ἐτίμα τὸν ἄνδρα, καὶ συν εχῶς ἐπὶ τὰ βασίλεια μετεπέμπετο, καὶ τὸν ἐξαρω ρυγμένον ὀφθαλμὸν κατεφίλει. η 18 διετίας. Τῷ δωδεκάτῳ κανόνι τῆς ἐν ᾿Αγκύρας μηδόλως πρόσχῃς τὸν νοῦν, δύνασθαι λέγοντι γαμεῖν τὸν διάκονον καὶ μετὰ τὴν χειροτονίαν, τῇ τοῦ οἰκείου ἐπισκόπου ἐπιτροπῇ· φησὶ γὰρ ἡ Νεαρά Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, ὡς εἰ καὶ ἀπὸ συνηθείας ἀγράφου ἐξῆν τοῖς ἱερωμένοις ἐντὸς δεκαετείας 18, μετὰ τὴν χει ροτονίαν ψηφιζομένης, λαμβάνειν νομίμους γυναῖκας, ἀλλὰ τοῦτο ὡς ὑπὸ τῶν κανόνων κεκωλυμένον, οὐκ ὀφείλει κρατεῖν. Ὁ χειροτονῶν ἄγαμον, έρω τάτω αὐτὸν, εἰ δύναται χωρίς νομίμου γαμετής σεμνῶς βιοῦν. Καὶ εἰ κατάθοιτο, τοῦτον χειροτονείτω. Ὁ δὲ ἐπιτρέπων διακόνῳ γυναῖκα μετὰ τὴν χειροτονίαν λαβεῖν, τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβαλλέσθω. Πρεσβύτερος δὲ, ἢ διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος, μετά τὴν χειροτονίαν γαμῶν, ἐκβάλλεται του κλήρου. Τοῖς κληρικοῖς ἐπιτέτραπται νομίμους ἔχειν γαμε τάς. Οἱ ψάλται καὶ οἱ ἀναγνῶσται δύνανται νομίμως γαμεῖν. Οἱ δὲ ὑποδιάκονοι, καὶ διάκονοι, καὶ πρε σβύτεροι, καθάπαξ κεκώλυνται. Ὅθεν τούτων οἱ γάμῳ κοινωνήσαντες, ἐκπίπτουσι τῆς ἱερωσύνης. "Ορος γάμου.» Γάμος ἐστὶν ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς συνάφεια, καὶ συγκλήρωσις πάσης ζωής, θείου τε καὶ ἀνθρωπίνου δικαίου κοινωνία, εἴτε δι᾽ εὐλογίας, εἴτε διὰ στεφανώματος, ἢ διὰ συμβολαίου. Τὰ δὲ παρὰ ταῦτα γε νόμενα, ὡς μὴ γεγονότα λογίζονται. Εννόμους δὲ γάμους μεταξύ ἀλλήλων συνιστῶσι Ῥωμαῖοι, ἡνίκα τὰ περὶ τῶν γάμων τοῖς νόμοις διηγορευμένα φυλά ξουσι. Δεῖ δὲ τοὺς μὲν ἄῤῥενας ἐφήβους εἶναι, τὰς δὲ θηλείας ἀνδρὸς δεκτικάς. Τουτέστι τοὺς μὲν ὑπερ βεβηκέναι τὸν ιδ' χρόνον, τὰς δὲ μείξους εἶναι τῶν δώδεκα ἐνιαυτῶν. Ταῦτα δὲ λέγομεν εἴτε αὐτεξούσιοι, εἴτε ὑπεξούσιοί εἰσιν, οἱ πρὸς γάμον συνιόντες. Οὐ γίνεται γάμος, εἰ μὴ συναινέσουσιν οἱ συναπτόμενοι καὶ οἱ ἔχοντες αὐτοὺς ὑπεξουσίους. Τὸν γέ μον, οὐ τὸ συγκαθευδῆσαι ἀλλήλοις τὸν ἄνδρα καὶ τὴν γυναῖκα συνίστησιν, ἀλλ᾽ ἡ γαμικὴ αὐτῶν συν αίνεσις. Ὁ αὐτεξούσιος τελείαν ἄγων τὴν ηλικίαν, καὶ χωρις τῆς τοῦ πατρὸς συναινέσεως γαμεῖ, Τὰ πένθη τῶν ἀνιόντων, οὐκ ἐμποδίζει τους γάμους τῶν πενθούντων προσώπων. Ἐν σωφροσύνῃ διάγων μὴ ἀναγκαζέσθω πρὸς γάμον ἐλθεῖν παρὰ τοῦ ἰδίου πατρὸς, κἂν ὑπεξούσιος ᾖ, Μηδεὶς μυστικῶς στε
col. 1253–1254page 264 of 297
PG 119:1253φανούσθω, ἀλλὰ παρόντων πλειόνων. Ὁ δὲ τοῦτο κατατολμήσας, τιμωρία συμφρονιζέσθω. Δηλονότι καὶ τοῦ ἱερέως ἐν τοῖς ἀπρεπέσιν ἑαυτὸν παρεμβάλ λοντος, τὰς ἀξίας εὐθύνας εἰσπρατευμένου, κατὰ τὴν τῶν ἐκκλησιαστικῶν κανόνων διάταξιν. Κωφός καὶ ἄλαλος, καὶ τυφλὸς, καὶ γαμεῖν δύνανται, καὶ περὶ προικὸς ἐνέχονται. Περὶ διγάμων τριγάμων, καὶ πολυγάμων, άνδρων τε καὶ γυναικῶν,» Ο δέκατος έβδομος τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανών, Ὁ δυκί γάμοις, φησί, μετὰ τὸ βάπτισμα ὁμιλήσας, ἢ πορνεία περιπεσών, οὐ δύναται εἶναι ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὅλως τοῦ ἱεροῦ κατα λόγου. Ἡ γὰρ χάρις του παναγίου Πνεύματος, τῷ τοῦ θείου βαπτίσματος μυστηρίῳ, τῷ μήτε λόγῳ ῥητῷ, μήτε νῷ καναληπτῷ, παντὸς τύπου τον βα πτισάμενον ἀποπλύνασα, καὶ φωτὸς δεκτικὸν ἀποφήνασα, οὐ κωλύει λοιπὸν καὶ τῷ καθαρῷ φωτὶ τῆς ἱερωσύνης τοῦτον καταφαιδρύνεσθαι. Μετὰ δέ γε τὸ θεῖον λουτρόν, οὐκέτι περὶ ἁμαρτιῶν ὑπολείπεται θυσία, οἷα καὶ ἱερωσύνην χαρίσασθαι. Τοῦ κανόνος τούτου καὶ ὁ μέγας μέμνηται Βασίλειος ἐν τῷ ιβ΄ αὐτοῦ κανόνι, Τοὺς διγάμους, λέγων, παντελῶς ὁ κανὼν τῆς κατὰ τὴν κλῆσιν ὑπηρεσίας ἀπέκλεισεν τοῦτον δὴ λέγων. Ὁ δὲ ἀποστολικὸς τη΄ Οὐδὲ ὁ χή ραν λαβὼν ἢ ἐκβεβλημένην πρὸς τοῦ οἰκείου ἀν δρός, ἢ ἑταῖραν, ἢ οἰκέτιν, ἢ τῶν ἐπὶ σκηνῆς, αἳ τῷ ἀσέμνως βιῶναι οὐ πιστεύονται σωφρονεῖν, δύ ναται εἶναι ἐπίσκοπος, ή πρεσβύτερος, ἢ ὅλως τοῦ κλήρου. Τοῖς δυσὶ τούτοις ἀποστολικοῖς κανόσι και ὁ τρίτος τῆς ἕκτης συνόδου κανών Μηδεὶς δευτε ρογαμήσας, χειροτονείσθω πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, μήτε μὴν εἰ γυναικὶ συνοικεῖ τὸν ἴδιον ἄνδρα κατα λιπούσῃ, μήτε εἰ παλλακὴν ἔχει, ἀλλ᾽ ἢ μιᾶς ἀνὴρ γενόμενος σώφρονος καὶ ἐκ παρθενίας. Εἰ δέ τις γαμετὴν ἢ παλλακὴν εἰσαγάγοιτο φανερῶς ή λα θραίως, εὐθέως τῆς ἱερᾶς ἐκπιπτέτω τάξεως, καὶ Ιδιώτης ἔστω. Ἡ δὲ ὀγδοηκοστή ἔννατος Νεαρά βασιλέως Λέοντος τοῦ Σοφού, τοὺς διγαμοῦντας τῶν κληρικῶν μήτε τοῦ σχήματος ἀλλοτριοῦσθαι κελεύει, μήτη τῆς ἐκ τοῦ βήματος ὑπηρεσίας. Φησί γάρ Οὐκ ἀποδεχόμεθα τῆς προαιρέσεως τὸν παλαιὸν νομοθέτην, ὃς βούλεται πρεσβύτερον, ἢ διάκονον, ἢ ὑποδιάκονον, μετὰ τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ χειροθεσίαν συν αὐτῷ χειροθεσίαν συν αφθέντα γυναικί, παντελῶς τοῦ τοιούτου ὑπεξίστασθαι σχήματος, καὶ πρὸς τὸν λαϊκὸν βίον ἐπαναστρέφεσθαι, ἀλλὰ ἀκυροῦμεν τὸ δόγμα θεσπίζομεν δὲ, μόνῃ τῇ ὑποχωρήσει τῆς τάξεως, ἐφ' ᾗ πρὸ τοῦ γάμου ἐγνωρίζετο, ἀρκεῖσθαι τὴν δίκην αὐτοῖς· τοῦ δὲ κληρικοῦ σχήματος καὶ τῆς ἄλλης ταῖς ἐκκλησίαις ὑπηρεσίας ἐφάπτεσθαι, οὐκ ἀθέμιτον 33. 10 περὶ διγάμων ἱερωμένων 20 τῆς ἕκτης συνόδου συνάδει κανών. 31 εβδομηκοστή. 23 ἄλλης ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ὑπηρεσίαις, ἧς ἐφάπτεσθαι οὐκ ἀθέμιτον, μὴ παντάπασι τὴν ἀλλοτρίωσιν καταδικάζεσθαι.
col. 1255–1256page 265 of 297
PG 119:1255Οὐ Περὶ διγάμων λαϊκών.» 'Αλλ' ὁ μὲν θεῖος ᾿Απόστολος τὰς νεωτέρας χήρας γάμοις αὖθις προσομιλεῖν, εἰ βούλοιντο, συνεχώς ρησεν ρησεν· τὸ εὐόλισθον τῆς φύσεως ὑπειδόμενος. Ο δὲ θεῖοι Πατέρες καὶ τῶν ἀνδρῶν τοὺς διγαμεῖν αἱ ρουμένους, ᾤοντο δεῖν οὐ μὴ κωλύειν, του σαρκικού φρονήματος μὴ ἀγνοοῦντες τὴν ἐπανάστασιν. μὴν ἀνεπιτιμήτως εἴασαν ἔχειν. Φησὶ γὰρ ὁ πρῶτος τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συρόδου κανών· Οἱ νομίμως δεν τέροις ὁμιλήσαντες γάμοις, ὀλίγου δι᾽ ἐππεύσαντος 23 χρόνου, καὶ ταῖς εὐχαῖς καὶ ταῖς νηστείαις σχολάσαντες, τῆς κοινωνίας κατὰ συγγνώμην ἀπολαυέ σθωσαν. Εἰ δὲ πρὶν τὰ τοῦ νομίμου γάμου τελέσασθαι λαθραία μίξει συνῆλθον, καὶ ὡς πεπορνευκότες ἐπιτιμάσθωσαν. Ὁ δὲ μέγας Κασύλειος ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κανόνι, Οἱ μὲν, φησίν, ἐπ᾿ ἐνιαυτὸν ἕνα, ο δ᾽ ἐπὶ δύο τῆς ἱερᾶς εἴργουσι κοινωνίας τὸν διγα μοῦντα. Ἐν δὲ τῷ μα', Ἡ χήρα, φησίν, εἰ καὶ τῶν προσεχῶν γονέων ἀφῄρεται, καὶ εἰς δεύτερον ἐλθεῖν αυθαιρέτως οὐ κεκώλυται συνοικέσιον. Φησὶ γὰρ ὁ ᾿Απόστολος ᾿Εὰν δὲ ἀποθάνῃ ὁ ἀνὴρ, ἐλευθέρα ἐστὶ, ηση ὦ θέλει, γαμηθῆναι. Ζῶντες δὲ οἱ γονεῖς, ὧν ὑπ εξούσιος οὖσα τυγχάνει, καὶ μὴ συναινέσαντες, διπ σπᾶσαι δύνανται τὴν τοῦ γάμου συνάφειαν. Φησὶ γὰρ ὁ νόμος· Ἡ ἐλάττων τῶν κε᾿ ἐνιαυτῶν αὐτεξουσία μέλλουσα δευτερογαμεῖν, γνώμῃ τοῦ πατρὸς γα μείσθω. Η χήρα γυνὴ ἀναγκάζεσται μεῖναι τὸη πένθιμον χρόνον διὰ τὴν συγχυσιν τῆς γονῆς, ὅπερ ἐπὶ τοῦ ἀνδρὸς οὐκ ἔστι. Γαμηθεῖσα δὲ πρινὴ πληρωθῆναι τὸν μετὰ θάνατον τοῦ ἀνδρὸς ἐνιαυτὸν, ἀντι μοῦται, καὶ οὐ δύναται πλέον τοῦ τρίτου τῆς οὐσίας αὐτῆς διδόναι τῷ δευτέρῳ ἀνδρὶ, ἢ ἐν διαθήκῃ κατα λιπεῖν, ὅτε παῖδας δηλαδὴ οὐκ ἔχει, καὶ αὐτὴ οὐδὲν ἕξει ἀπὸ κληρονομίας, ἢ ληγάτου, ἢ μόρτις καυσα, ήγουν ἐπιτελεντίου δωρεᾶς· ἀλλὰ ταῦτα λαμβάνουσιν οἱ κληρονόμοι τοῦ καταλιπόντος. Καὶ εἴ τι κατέλιπεν αὐτῇ ὁ πρῶτος ἀνὴρ, λαμβάνουσι κατὰ βαθμὸν τὰ δέκα πρόσωπα, τουτέστιν, ἀνιόντες καὶ κατιόντες, καὶ ἐκ πλαγίου μέχρι δευτέρου βαθμοῦ, Ἐξ ἀδια θέτου δέ, κληρονόμοι τῶν συγγενῶν αὐτῶν μέχρι τρίτου μόνου βαθμοῦ. ᾿Αλλὰ καὶ πάσης ἀξίας στε ρεῖται, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ πρώτου ἀνδρὸς εἰς αὐτὴν ἐλθόντων προφάσει μνήστρων, ἢ κατὰ βούλησιν τοῦ τελευτήσαντος. Κατὰ κάλευσιν δὲ βασιλέως δύναται γυνὴ ἐν τῷ πενθίμῳ χρόνῳ δεύτερον νυμφίον ἑαυτῇ ἐπεισάγειν. Ἡ δὲ τεκοῦσα ἐν τῷ πενθίμῳ χρόνῳ, παραχρῆμα δύναται γαμηθῆναι. Οὐδεὶς δύναται ὑπὸ τὴν πολιτείαν ὧν τῶν Ῥωμαίων δύο γαμετὰς ἐν ταυτῷ ἔχειν. Ὁ δύο γαμετὰς ἐν ταύτῳ ἔχων, το 23 διϊππεύσαντος. 24 ἀπὸ τοῦ. ΝΟΤΑ.
col. 1257–1258page 266 of 297
PG 119:1257πτέσθω, ἐκδιωκομένης τῆς ἐπεισάκτου γυναικὸς μετά τῶν τεχθέντων ἐξ αὐτῆς παίδων. Ο μέγας Βασίλειος ἐν τῷ δ' κανόνι, Ἐπὶ τῶν τριγάμων συν ήθειαν, φησί, κατελάβομεν, πενταετίας ἀφορισμόν του γάμου δηλαδὴ μὴ διασπωμένου. Καλοῦσι δὲ τὸν τοιοῦτον οὐκέτι γάμον, ἀλλὰ πολυγαμίαν. Μᾶλλον δὲ πορνείαν κεκολασμένην, τουτέστι μὴ διακεχυ. μένην, ἀλλὰ συνεσταλμένην, καὶ ἐν μιᾷ περιγραφομένην γυναικί. Διὸ καὶ ὁ Κύριος τῇ Σαμαρείτιδι πέντε ἄνδρας διαμειψάσῃ, ὃν νῦν, φησίν, ἔχεις, οὐκ ἔστι σου ἀνήρ. ὡς οὐκ ἐστιν ἄξιον τῶν ὑπερεκπεσόντων τοῦ μετρίου τῆς διγαμίας, τῷ τοῦ ἀνδρὸς ἢ τῆς γυναικὸς καλεῖσθαι προσρήματι. Δεῖ δέ, φησί, μὴ πάντη τούτους ἀπείργειν τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς τόποις μόνοις τῶν ἀκροωμένων, και συνισταμένων μετρείσθαι τούτοις τὴν καταδίκην, οὐ μὴν καὶ τῶν προσκλαιόντων. ᾿Αλλὰ καὶ αὖθις ἐν τῷ ν', Τριγαμίας νόμος, φησίν, οὐκ ἔστιν, ἐκκλησιαστικός δηλαδή. Τὰ μέντοι τοιαῦτα, οἷα ῥύπη τῆς ἐκκλησίας ὁρῶμεν. Δημοσίαις δὲ καταδίκαις οὐχ ὑποβάλλομεν, ὡς τῆς ἀνειμένης πορνείας αἱρετώτερα. Οὐ γὰρ καταδικάζομεν τὴν πρᾶξιν, ὥστε καὶ διασπῶν·; κατά δὲ τὸν αὐτίκα ῥηθησόμενον τῆς ἑνώσεως τόμον, καὶ τὴν διαστολὴν καὶ ψῆφον αὐτοῦ, τούτους δεχό μεθα. Ὁ δὲ τῆς θεολογίας ἐπώνυμος καὶ μέγας Γρηγόριος, Τὸ πρῶτον, φησί, συνοικέσιον νόμος, τὸ δεύτερον συγχώρησις, τὸ τρίτον παρανομία. Τὸ δ' ὑπὲρ τοῦτο, χοιρώδης βίος, οὐδὲ πολλὰ ἔχων τῆς κακίας τὰ παραδείγματα. Ὁ δὲ τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου τρίτος κανών, Περὶ τῶν πλείστοις, " φησί, γάμοις περιπεσόντων, ὡς καὶ τῆς τριγαμίας προελθεῖν παρετέρω ὁ μὲν ὡρισμένος χρόνος σαφής, ἢ καὶ ἀτεχνῶς ἀσαφής, μή τινος τῶν παλαιτέρων δηλώσαντος. Ἡ δὲ πίστις καὶ ἡ ἀναστροφὴ τῶν μετανοούντων συντέμνειν οἶδε τὸν χρόνον, φησίν. Περὶ τοῦ νόμου 28 τῆς ἐνώσεως. ο Ηδη μὲν οὖν τοῖς παλαιοῖς νόμοις τρεῖς ἐνεγινώ σκοντο γάμοι. Ὁ δὲ βασιλεὺς Λέων ὁ Σοφὸς καὶ εἰς τέταρτον ἐλθὼν συνοικέσιον, ἀφορισμῷ παρὰ τοῦ πατριάρχου Νικολάου κατυπεβλήθη. Οὗ καὶ ἐδεῖτο ἡ ὁ βασιλεὺς λυθῆναι τοῦ δεσμοῦ. ὡς δ᾽ ἐκεῖνος τὸ παράπαν ἀδυσώπητος ἦν, τῆς Ἐκκλησίας τοῦτον ἔχω βάλλει, καὶ τὸν Εὐθύμιον σύγγελλον 97 ἄνδρα ἱερὸν προχειρίζεται πατριάρχην, ὃς καὶ τὸν βασιλέα θεσπίσαι βουλόμενον, καὶ μέχρι τοῦ τετάρτου γάμου παρατείνεσθαι τοῖς βουλομένοις τὰ συνοικέσια, πάσῃ σπουδή διεκώλυσεν, οὐχ ὅπως τὴν τετραγαμίαν, ἀλ λὰ καὶ τὴν τριγαμίαν ἀθέμιτον εἶναι μετὰ τῶν 28 περαιτέρω. 28 τόμου. 27 σύγκελλον,
col. 1259–1260page 267 of 297
PG 119:1259πλειόνων ἀρχιερέων διατεινόμενος. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ 23 στάσεως. σχίσμα περὶ τὴν Ἐκκλησίαν ἐγεγόνει, καί τὰ τῆς συστάσεως 28 μέχρι τῆς βασιλείας τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου του Πορφυρογεννήτου, καὶ Ῥωμανοῦ του πενθερού τούτου διήρκεσε. Καὶ τηνικαῦτα ἐξ ηνέχθη τόμος, ὁ λεγόμενος τῆς ἑνώσεως, διαλαμβάνων πότε καὶ τίσι τὸν τρίτον δεῖ γάμον παραχωρεῖν, ταῖς ἀνειμέναις τῶν ἐρώντων ἐπιθυμίαις ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος ἐπιτιθεὶς χαλινόν, ὃς καὶ κατὰ τὸν Ιούλιον μῆνα ἐτησίως ἐπ᾽ ἄμβωνος ἀναγινώσκεται. Πρὸς γοῦν τῷ τέλει, ταῦτά φησι· Τούς εἰς ἔτος ἀνα βεβηκότας τεσσαρακοστὸν, καὶ πρὸς τρίτον ἑαυτοὺς ἐπιρίπτοντας γάμον, οἷα βύπη τῆς Ἐκκλησίας τυγ χάνοντας, μέχρι πενταετίας ἀκοινωνήτους εἶναι θεσπίζομεν, καὶ τοῦ τοσούτου χρόνου ἐξήκοντος, ἅπαξ τοῦ ἔτους τῇ κοινωνία προσιέναι, κατὰ τὴν σεβά σμιον τοῦ σωτηρίου Πάσχα ἡμέραν, ἐν τῇ πρὸ τούς της νεστεία καθ᾽ ὅσον οἷόν τε ἀποκαθαίροντας επι τούς. Ὁ δὲ τολμῶν ἱερεὺς παρὰ τὸν διατεταγμένον δρον μεταλήψεως θείας τινὸς τούτους ἀξιῶσαι, περί τὸν ἴδιον κινδυνεύσει βαθμόν. Ταῦτα δέ φαμεν, όταν μὴ τέκνα τούτοις ἐκ τῶν προτέρων γάμων παρῇ εἰ δ᾽ οὖν, ἀσυγχώρητος αὐτοῖς ἔσται ἡ τριγαμία. Εἰ δέ τις τριακοντούτης ὤν, καὶ τοῦ γένους ἔχων ἐκ τῶν φθασάντων γάμων διαδοχήν, ὅμως γε μὴν διὰ τὸ τῆς σαρκικῆς ἐπιθυμίας ἀκόλαστον τρίτῃ συναφθείη γυ ναικὶ, ἐπὶ τετραετίαν ἀκοινώνητος ἔστω. Εἶθ᾽ οὕτω τρὶς τοῦ ἐνιαυτοῦ μεταλαμβανέτω, ἐν τῇ ἀναστασίμῳ ἡμέρᾳ τοῦ Πάσχα, ἐν τῇ κοιμήσει τῆς ἀχράν του Θεοτόκου, καὶ ἐν τῇ γενεθλίων τοῦ Κυρίνο ἑορτῇ τῶν πρὸ τούτων νηστειῶν τὸ πλεῖστον τῆς ἐκτακείσης αὐτῷ κηλίδος ἀποσμήχειν πιστευομένων. Εἰ δὲ ἔπαις ὧν τυγχάνει, συγγνώμην ἀξιοῦται, δι' ἔφεπν παιδοποιίας τὸν τρίτον γάμον αἱρούμενος, καὶ τῷ συνήθει ἐπιτιμίῷ θεραπευθήσεται, ἐπὶ τρισὶ χρόνοις τῆς κοινωνίας εἰργόμενος. Ὁ δὲ πάντα σοφὸς Β σίλειος ἐν τῷ π᾽ κανόνι· Τὴν πολυγαμίαν οἱ Πατέ ρες, φησί, τῷ τῆς ἀφασίας συνεκάλυψαν σκότει. οἷα κτηνώδη καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀπεοικυίαν διαγωγῆς. Ημῖν δὲ παρίσταται, ἤτοι δοκεῖ καὶ κρίνεται, πλέον ἢ τὴν παρνείαν ταύτην κολάζεσθαι. πολυγαμίᾳ δέ ἐστιν, οὐ τὸ πολλαῖς ἀδιαφόρως μίγνυσθαι, ἀλλὰ πολλὰς ἀγαγέσθαι τὸν αὐτὸν, εἰ καὶ μὴ ἀθρόον. Γάμος γάρ, οὐ τὸ γυναικί συμφθαρῆναι μόνον ἐπὶ καταχυδαιοτέραν διάλεκτον, ἀλλὰ ἀνδρὸς καὶ γυναικὸς συνάφεια και συγκλήρωσις τοῦ βίου παντός, θείου τε καὶ ἀνθρωπίνου δικαίου κοινωνία, ὡς οἱ νόμοι διαγορεύουσιν. Οὐ γὰρ ἀπὸ μόνης τῆς συν αφείας γινώσκεται, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς διαθέσεως τῶν συναλλαξάντων. ᾿Αποσεσιωπῆσθαι δέ φησι τοῖς Πε τράσιν, ὅτι ἡ μὲν τριγαμία τῷ νόμῳ ἐπιγινώσκεται ἡ δὲ πολυγαμία λοὶ τοῖς νόμοις, καὶ τοῖς κανόσιν ἀπείρηται. Πᾶν γὰρ συνάλλαγμα, τους όρους ύπερο βαῖνον τῆς τριγαμίας, πολυγαμία σαφῶς ὀνομάζεται.
col. 1261–1262page 268 of 297
PG 119:1261Καὶ τῆς πορνείας δὲ εἴρηκε χείρονα, μάλα εἰκότως. Ὁ μὲν γὰρ πορνεύων, εἰς ἑαυτὸν μόνον τὴν ἀδικίαν περιίστησιν, ἀκοντὶ τῷ βαράθρῳ τῆς ἀκολασίας έαυ τὸν ἐπιρρίπτων. Ὁ δὲ τέταρτον ἢ πέμπτον γάμον δῆθεν ἑαυτῷ συναλλάξας, κατορχεῖται μὲν τῶν κω λυόντων τοῦτον θείων κανόνων, ἀδικεῖ δὲ τοὺς γνη σίους αὐτοῦ παῖδας, παρασπείρων τούτοις καὶ νό θους. Διὸ καὶ μετὰ τὴν τῆς παρανομίας ἀπαλλαγὴν, καὶ τὴν γνησίαν ἐξομολόγησιν, καὶ πλέον τῶν πορ νευσάντων εὐθύνεσθαι ἀξιοῖ. Τοὺς μὲν γὰρ εἰς ἑπταετίαν, τούτους δὲ εἰς ὀκτὼ παρατείνει χρόνους, εἰ ἀκριβῶς τὸν νοῦν ἐπιστήσαις τοῖς τοῦ ἁγίου θεσπίσμασιν. Εἰ γὰρ τῶν δύο τόπων τῆς μετανοίας μόνον μνησθεὶς, τέσσαρας ἐν αὐτοῖς διελθεῖν ὥρισε χρό νους, ἤπου καὶ ἐν τοῖς δυσὶν ἑτέροις, οὓς παρῆκε διὰ συντομίαν, ὡς δήλους, ἑτέρους δεῖ τέσσαρας δι αγαγεῖν πρὸ τῆς τῶν ἁγιασμάτων μεθέξεως. Ὁ δὲ νόμος φησίν· ἔστω οὖν τοῦτο πᾶσι κατάδηλον, ὡς εἴ τις τολμήσεις πρὸς τέταρτον γάμον, τὸν οὐ γάμον ἐλθεῖν, οὐ μόνον ἀντ᾽ οὐδενὸς ὁ τοιοῦτος νομιζόμενος λογισθήσεται γάμος, ἀλλ᾽ οὐδὲ οἱ ἐξ αὐτοῦ τε χθέντες γνήσιοι λογισθήσονται παῖδες, καὶ ταῖς ποι ναῖς δὲ τῶν μεμολυσμένων τῇ πορνεία ὑποβληθήσονται οἱ τοιούτοι, ἀπ' ἀλλήλων πρότερον διαιρεθέντες. Περὶ τῆς εἰς δεύτερον γάμον ἐλθεῖν βουλομένης γυναικὸς, ἐν, ἀποδημίᾳ, ἣ στρατεία τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἀφανισθέντος. Ο Ὁ λα' του μεγάλου Βασιλείου κανών. Ἡ ἀναχωρήσαντος, φησί, τοῦ ἀνδρὸς, καὶ ἀφανοῦς ὄντος, μὴ ἀνα μείνασα τὴν ἐπάνοδον, μήτ' αὖ πρὸς τῶν ἀκριβῶς τὰ κατ' αὐτῶν ἐγνωκότων μαθούσα εἰ ἀληθῶς ἐτεθνήκει, καὶ γαμουμένη ἑτέρῳ, τῷ τῆς μοιχείας ἐνέχεται κρίματι. Ὁ δὲ λϚ΄ αἱ τῶν ἐπὶ μακρὸν ἀπο δημούντων στρατιωτών σύνευνοι, τῷ αὐτῷ, φησί, της μοιχείας ἐγκλήκατι περεπίπτουσιν. Ἔχομσι δέ τινα συγγνώμην, τῷ ἐν χρόνῳ θανάτου ἀεὶ τοὺς στρα τιῶτας ὑποπτεύεσθαι, ἅτε περὶ πολέμους, καὶ κιν δύνους, καὶ σφαγὰς ἀναστρεφομένους. Τοῖς δυσὶ τού τοις τοῦ μεγάλου κανόσι καὶ ἡ Γ' σύνοδος ἀρεσθείσα ἐνενηκοστὸν τρίτον κανόνα ἑαυτῆς ἐποιήσατο, αὐ τοῖς τοῖς αὐτοῦ ῥήμασι χρησαμένη, καὶ προστίθησιν, ὡς ᾿Επανήκων ὁ στρατιώτης ἐκ τῆς χρονίας ἀποδημίας, εἰ βουληθείη, λήψεται τὴν ἰδίαν γυναίκα συγγνώμη δὲ καὶ ταύτῃ καὶ τῷ νομίμως συναφθέντι δίδοται ἀνδρί. Οὐ γὰρ ἐπιτιμῶνται, διὰ τὴν ἄγνοιαν. Ἡ δὲ τοῦ μὴ ὄντος στρατιώτου, ἀσύγγνωστος μὴ ἀναμείνασα τὴν ἐπάνοδον. Εἰ δὲ οὐχ αἱρεῖται ἡ γυνὴ τὴν μετὰ τοῦ ἐπανελθόντος στρατιώτου συμβίωσιν, οὐδὲ τοῦ δευτέρου ἀνδρὸς καὶ βουλομένη συνοικεῖν ἐαθή σεται. Εἰ γὰρ βουλεθείη ὅλως μετὰ τὴν ἐκείνου ἐπ ἀνοδον, εἰ καὶ μὴ προσίεται ταύτην, ἔτι συνοικεῖν τῷ δευτέρῳ, ὡς μοιχαλίς τιμωρηθήσεται, καὶ ὁ γά μος αὐτίκα διασπασθήσεται. Εκείνας γὰρ συγγνώ κατ' αὐτόν.
col. 1263–1264page 269 of 297
PG 119:1263& μης ἀξιοῦσθαι φασιν οἱ Πατέρες, τὰς ἑτοίμως ἀφο ισταμένας του δευτέρου συνοικεσίου, καὶ τῷ ἐξ ἀγνοίας μὴ συντιθεμένας ἁμαρτήματι, οὐ μὴν τὰς άνθισταμένας, καὶ τὴν μοιχείαν προαιρουμένας. Εάν στρατιώτης ἐν ἐξπεδίτῳ διάγῃ, ήγουν ἐν δήμωσε λεῖ κατασκευάσματι, ὅσους δήποτε ἐνιαυτούς, περι μενέτω τοῦτον ἡ αὐτοῦ. γαμετή, κἂν εἰ μὴ γράμματα ἐδέξατο παρ' αὐτοῦ. Εἰ δὲ καὶ τελευτήσαντα πύθοιτο, μηδ' οὕτως εὐθέως γαμείσθω. Εἰ δὲ παρὰ τὸν προσ διορισμόν γαμηθείη τοῦτον, καὶ αὐτὴ, καὶ ὁ λαβὼν αὐτήν, ὡς μοιχοί τιμωρούνται. Εἰ δὲ οἱ καταθέμενοι ἀποδειχθεταν ψευσάμενοι, ἀποστρατεύονται. Καὶ ἔχει ἄδειαν ὁ ἐπανελθὼν στρατιώτης, τὴν ἰδίαν λαβεῖν, εἰ βούλοιτο, γαμετήν. Περὶ δὲ αἰχμαλώτων ἡ νεαρά η Λέοντος τοῦ Σοφού, μὴ λύεσθαι διορίζεται προφάσει τῆς αἰχμαλωσίας γάμον, μηδὲ τῷ ἐλευθέρω συντη ρηθέντι μέρει ἐξεῖναι πρὸς ἕτερον ἐπιδεῖν συνοικέσιον. Εἰ δὲ καὶ συναφθείη ἑτέρῳ, ἄδειαν ἔχει τὸ ὑπο στρέψαν μέρος ἐκ τῆς εἰχμαλωσίας, τὸ οἰκεῖον ἀνα καλεῖσθαι μέλος, καὶ τὸν δεύτερον γάμον διπ σπαν. Ότι οὐ δεῖ τῷ διγαμοῦντι συνεστιᾶσθαι τὸν ἱερολογήσαντα πρεσβύτερον.» Π Ὁ ἔβδομος τῆς ἐν Νεοκαισαρεία συνόδου κακών, πρεσβύτερον ἐν τῶν γάμῷ τοῦ δευτερογαμούντος ἐσθιᾶσθαι 30 οὐκ οἴεται δεῖν. Ὃν γὰρ ἐπιτιμὴν μέλο λει, καὶ ἐπ᾿ ἐνιαυτὸν τῆς θείας εἴργειν μεταλήψεως, πῶς οἷόν τε κοινωνεῖν τούτῳ τραπέζης τηνικαύτα, καὶ κατὰ τοῦτο δοκεῖν τῷ γινομένῳ συμπράττειν; Μετὰ μέντοι τὸν γάμον, αὐτῷ συνεσθίειν οὐ κωλικό θήσεται. ὅτι τοὺς εἰς γάμον απιόντας Χριστιανοὺς οὐ δεν παιγνίοις προσέχειν, ο Ὁ πεντηκοστός τρίτος τῆς ἐν Λαοδικεία κελεύει κακών, τοὺς εἰς γάμον ἀπιόντας Χριστιανοὺς τῆς προσηκούσης αὐτοῖς ἀντιποιεῖσθαι σεμνότητος, καὶ μὴ τοῖς ὁρχουμένοις ἢ παίζουσι προσέχειν τὸν νοῦν. Ημέληται δὲ τανῦν τὰ κανόνος τούτου, «Περὶ τῶν γαμουμένων παρθένων γυναικῶν παρὰ γνώμην τῶν οἰκείων γονέων.» τριακοστος όγδοος τοῦ μεγάλου Βασιλείου και νὼν τὰς ὑπεξουσίας κόρας, αἱ παρὰ γνώμην των ιδίων πατέρων τοῖς ἐρασταῖς εἰς γάμου κοινωνίαν έκδεδώκασιν ἑαυτὰς, ὡς πόρνας καταδικάζει. Εἰ μέντοι, φησί, διαλλαγεῖεν αὐτοῖς οἱ γονεῖς, καὶ μετά τὴν τοῦ ἐραστοῦ καὶ φθορέως αὐτῶν συνοίκησιν καταδέξαιντο, τὸ ἐξ ἀρχῆς παράνομον τῇ τῶν γονέων ὕστερον συναινέσει δοκεῖ θεραπεύεσθαι. Πλὴν καὶ οὕτω γε διὰ τὴν προτέραν παρονομίαν μετὰ τρία ἔτη τῆς κοιτωνίας αἰτοῦντες ἀξιωθήσονται, ᾿Αλλὰ τότε μὲν συναινέσει μόνῃ ὁ γάμος ἵστατο. Εφ' ἡμῶν δὲ οὐκ ἂν συσταίη χωρίς Ιερολογίας. 50 ἐστιᾶσθαι. 54 καὶ τὴν μετὰ τοῦ.
col. 1265–1266page 270 of 297
PG 119:1265᾿Αλλὰ καὶ ὁ μ᾿ ἔτι δε καὶ ὁ μβ', τὴν ἄνευ γνώμης τοῦ οἰκείου δεσπότου δούλης γαμουμένην, οὐδὲν ἄμοιρον ἔχειν πόρνης ψηφίζονται. Αἱ γὰρ συνθῆκαι τῶν ὑπεξουσίων, οὐδὲν ἔχουσι βέβαιον. Ταύτητοι καὶ οἱ παρὰ γνώμην τῶν κρατούντων γάμοι, πορ νεται λογίζονται. Εἰ δέ γε μετέπειτα τὰ τοῦ τοιού του παρρησιασθείη γάμου, τοῦ κυρίου αὐτῆς ἢ τῷ γάμῳ μόνον συγκατανεύσαντος ἢ καὶ τὴν ἐλευθερίαν χαρισαμένου, ὁ γάμος μὲν ἀνεύθυνος, ἡ δὲ προ τέρα ἁμαρτία, οἷα πορνεία, δικαίως ἐπιτιμηθήσεται Δούλη δὲ γαμικῶς ὁτιδήποτε συναφθεῖσα ἐλευθέρω, τοῦ δεσπότου εἰδότος, καὶ μὴ ἀντιλέγοντος, οὐχ ὡς πόρνη λογισθήσεται. Ἡ γὰρ ἐκείνου σιγὴ τὴν ἔλευ θερίαν ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ ἀναμάρτητον ταύτῃ χαρίζεται. Ἡ ὑπεξουσία ἢ ὑπεξουσιος οὐ δύναται η νομίμως γαμεῖν, μὴ συναινοῦντος τοῦ ἔχοντος αὐτοὺς ὑπεξουσίους· εἰ μή που ο πατήρ γεγονοταν αὑτοῦ τὴν θυγατέρα χρόνων εἰκοσιπέντε, ἀνδρὶ ζεύξαι ὑπερέθετο. Τότε γὰρ ἐλευθέρεια συζευχθῆναι μόνη 33 οὐ κεκώλυται, Περί γάμων παρανόμων καὶ ἀθεμίτων τῶν συγ γενών.» Τῶν μὴ ἐννόμως γινομένων γάμων, οἱ μὲν λέγονται ἀθέμιτοι, ὡς οἱ μετὰ συγγενῶν, ἢ αἱρετικῶν. Οἱ δὲ παράνομοι, ὡς οἱ μετὰ ἐπιτροπευομένης. Οἱ δὲ και τάκριτοι, ὡς οἱ μετὰ τῆς ἀνατεθειμένης τῷ Θεῷ οἷς οἱ μὲν θεῖοι κανόνες διασπάσθαι μόμον θεσπίζουσιν, οἱ δὲ νόμοι και δημεύεσθαι τους συναλλά ξαντας καὶ ἐξορίζεσθαι. Εὐτελεῖς δὲ ὄντας καὶ μα στίζεσθαι. Λατινικῶς δὲ ὁ μὲν παράνομος γάμος λέγεται νεφθάριον 33, ὁ δὲ κατάκριτος, δαμνᾶτος· γκεστος δὲ, ὁ ἀθέμιτος. «Περὶ κληρικῶν ἀθεμιτογεμούντων.» Ὁ τοίνυν ιθ' τῶν ἁγίων ἀποστόλων κακών, Ὁ δύο, φησίν, ἀδελφὰς ἀγόμενος, ἢ ἀδελφιδήν, κληρικός εἶναι οὐ δύναται. Πᾶς γὰρ ὁ ἀθέμιτος γάμος εἴτε ἐξ αἵματος, εἴτε ἐξ ἀγχιστείας, διασπᾶται· καὶ ὁ τούτῳ ἀλοὺς, οὐχ ὅπως τοῦ κλήρου ἐξωθεῖται, ἀλλὰ καὶ ἐπι τιμίοις ὑποβάλλεται. Ὁ γὰρ κζ' τοῦ μεγάλου Βασι λείου, ἱερέα τὸν ἀθέσμν γάμῳ ἐν ἀγνοίᾳ περιπαρέντα, τὴν καθ' αἷμα, τυχὸν προσήκουσαν εἰσοικισάμενον, ἢ μονάστριαν τὸ ἱερὸν ἀρνησαμένην σχῆμα, ἢ τὴν τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἐπιτροπευομένην 36, τοῦτον τῆς μετὰ τῶν πρεσβυτέρων κατέδρας μόνης μετασχεῖν ἀξιοῖ, τῶν δὲ λοιπῶν ἐνεργειῶν τῆς ἱερω σύνης ἀπέχεσθαι, μετανοῦντα διαπαντός Θεῷ καὶ άνθρωποις μετὰ δακρύων· τῷ μὲν, ὡς μόνῳ δυνα μένῳ τὰς ἁμαρτίας ἀφιέναι· τοῖς δὲ, ἵνα την συγ χώρησιν αὐτῷ παρὰ Κυρίου αἰτήσωνται. Εὐλογεῖν δὲ τὸν τὰ οἰκεῖα θεραπεύειν ὀφείλοντα τραύματα, οὔτε ἰδίᾳ, οὔτε δημοσία προσήκειν φησίν. τῷ δὲ τούς 32 μόνον. 88 νεφέριος. 84 ἐπιτροπευθεῖσαν. ΝΟΤΑ.
col. 1267–1268page 271 of 297
PG 119:1267ή των οὐ μέτεστι διὰ τὸ ἀνόμημα, εἰ καὶ κατὰ ἄγνοιαν γέγονε, πῶς οὗτος ἑτέρῳ δυνηθείη μεταδούναι; Εἰ δὲ τοῦτο, σχολῇ γ᾽ ἂν τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διανέμει, Αποχρῶσα γὰρ αὐτῷ συγγνώμη διὰ τὴν ἄγνοιαν, τὸ μὴ ἐπιτιμηθῆναι ἀλλὰ καὶ τῆς καθέδρας εἰσέτε μετέχειν. Τὸν δὲ κανόνα τοῦτον ἐν καλοῦ μοίρᾳ τῇ πρωτη λεχθῆναι νομίσαντες οἱ τῆς Γ΄ συνόδου θετοι Πατέρες εἰκοστὸν ἔκτον ἑαυτοῖς πεποιήκεσαν, τ ταῖς ταῖς αὐτοῦ χρησάμενοι λέξεσι, προσθέντες μόνον, ὡς ὁ τοιοῦτος ἄθεσμος γάμος προδήλως διαλυθήσεται, καὶ οὐδαμῶς ὁ ἀνὴρ μετουσίαν ἔξει πρὸς τὴν, δι᾿ ἣν τῆς ἱερᾶς ἐνεργείας εστέρηται· εἰ γὰρ μὴ διασπασθείη τὸ ἄθεσμον συνοικέσιον, οὔτε τὴν καθέδραν ἔξει, ἀλλὰ καὶ τῆς ᾿Εκκλησίας ἐξωσθήσεται μετὰ τῆς παρανόμως αὐτῷ μιγνυμένης, καὶ διὰ τῆς τῶν ἀρχόντων ἐξουσίας ὁ γάμος διαλυθήτεται. Ὁ γὰρ μετὰ τὴν ἐπίγνωσιν ἐπιμένων τῇ ἁμαρτία, ὡς αἱμομίκτης ἀτεχνῶς τιμωρηθήσεται. «Περὶ λαϊκῶν ἀθεμιτογαμούντων.» Ἡ δὲ πρὸς Διόδωρον τὸν ἐπίσκοπον Ταρσού του μεγάλου Βασιλείου ἐπιστολὴ, πάσης μὲν σοφίας περ πλήρωται, καὶ ῥητορικῇ περιήνθισται πιθανότητι. ᾿Ανασκευάζει δὲ, ἅττα οὐδεὶς εἰς 35 διάνοιαν ἀνθρώπου Χριστιανῷ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι τὴν τήμερον ἔρχεται. Ερωτηθείς γὰρ πρός τινος ὁ Διόδωρος, εἰ δύναιτο τῆς γυναικὸς αὐτοῦ θανούσης τὴν ἐκείνης ἀδελφὴν ἀγαγέσθαι πρὸς γάμον, ἀπεκρίνατο ἐγγράφως, τοῦτο μὴ κωλύεσθαι. Τῷ δὲ μεγαλῳ Πατρὶ Βασιλεί τὸν τοιοῦτον ἀπαγορεύοντι νόμον 56, ἡ τοῦ Θεοδώρου ἔγγραφος ἀπόφασις ἐμφανίζεται. Ὑπὲρ ἧς καὶ δεινοπαθήσας ὁ ἅγιος, τὴν πολλῆς ὠφελείας γέ μουσαν συνέταξε ταύτην ἐπιστολὴν, μὴ μόνον τὸν τοιοῦτον, ἀλλὰ καὶ πάντα ἄθεσμον ἀνατρέπουσαν γάμον. Τῷ γὰρ γενικῷ χρησόμενος τῆς ἀκαθαρσίας ὀνόματι, τούτους ἅπαντες ἐμπεριείληφεν ἐν βραχεῖ. Έν δὲ τῷ κγ' κανόνι, Περὶ τῶν δύο, φησίν, ἀδελφὲς γαμούντων ὅπως ἔχομεν κρίσεως, ἀπὸ τοῦ ἐκπεφωνημένου ἡμῖν ἐπιστολιδίου, οὗ τὸ ἀντίγραφον απεσταλκαμέν σου τῇ εὐλαβείς. εὖ μάλα εἴσῃ· ταύτην δὴ λέγων τὴν πρὸς Διόδωρον ἐπιστολὴν, ἦν καὶ πρὸς τὸν ἅγιον πέπομφεν ᾿Αμφιλόχιον. Τῷ δὲ λαβόντι, φησί, τοῦ ἰδίου ἀδελφοῦ τὴν γυναῖκα, οὐ πρότερον τόπος μετανοίας δοθήσεται, πρὶν ἂν ταύτης ἀποστῇ. Ταύτης τῆς ἐπιστολῆς καὶ ὁ νδ' δῆς ἕκτης συνόδου κανών μέμνηται, καί φησιν· Εἰ καὶ ὀλίγους τῶν άπειρημένων γάμων ὁ ἅγιος ἠριθμήσατο, σιωπῇ δὲ τοὺς πλέους τούτων παρέδραμεν, ἵνα μὴ τὸν λόγον καταρυπάνῃ τοῖς βεβήλοις ονόμασι, τῇ τῆς ἀκαθαρσίας μόνον γενικῇ προσηγορία τους παρανόμους σύμπαντας ὑποδείξας γάμους. Αλλ' ἡμεῖς ὁρίζομεν, τὸν τῇ οἰκείᾳ ἐξαδέλφη γαμικώς συναπτόμενον, τ πατέρα καὶ υἱὸν μητρί, καὶ θυγατρί, ἢ δύο ἀδελφοῖς πατέρα καὶ υἱὸν, ἢ ἀδελφοὺς δύο ουσὶν ἀδελφοῖς, ὑπὸ τὸν τῆς ἑπταετίας πίπτειν κανόνα, ἀφισταμένους 35 ἅττα οὐδὲ εἰς. 36 γάμου. 37 Διοδώρου.
col. 1269–1270page 272 of 297
PG 119:1269πρότερον τοῦ παρανόμου συνοικεσίου. Ὁ δὲ τοῦ μεγάλου Βασιλείου ἐξ' τὴν ἀδελφομιξίαν εἰς εἴκοσι χρόνους, ὡς καὶ τὸν φόνον 58, τῆς κοινωνίας ἐκβάλλει. Ὁ δέ γε ξη, Ἡ τῆς ἀπειρημένης φησί, συγγενείας πρὸς γάμον σύστασις εἰ φωραθείη, τὰ τῶν μοιχῶν ἐπιτίμια δέξεται. Απερ εἰσὶν, ἡ εἰς ιε΄ χρόνους τῆς κοινωνίας στέρησις, πρότερον τοῦ γάμου διασπω μένου. Ὁ δὲ σε', Ὁ ἀδελφῇ ἰδίᾳ ἐκ πατρὸς ἢ μητρὸς συμ μιανθείς, καὶ τοῦ οἴκου τῆς προσευχῆς ἐξωθείσθω, φησίν, ἔσως ἂν ἀπὸ τῇ τῆς 38 ἀθεμίτου καὶ παρανόμου μίξεως. Αποσχόμενος δὲ, καὶ ἀξίως μετανοήσας, μετὰ δώδεκα ἔτη τῆς θείας ἀξιούσθω κοινωνίας. Ὁ δὲ οη'· Οἱ δύο ἀδελφὰς εἰς συνοικέσιον λαμβά-, νοντες, εἰ καὶ κατά διαφόρους χρόνους, μετὰ τὸ διασπασθῆναι τὸν ἀθέμιτον γάμον, τῷ τῆς μοιχείας ὑπόκεινται κρίματι. Ὁ δὲ οϚ΄. Ὁ αὐτὸς ἔστω, φησί, τύπος καὶ περὶ τῶν τὰς νύμφης αὐτῶν λαμβανόν των. Ὁ δὲ οθ΄· Καὶ οἱ ταῖς μητρυχῖς αὐτῶν ἐπιμαινόμενοι 40, τῷ κανόνι ὑπόκεινται, ᾧ καὶ οἱ ταῖς ἐχυ τῶν ἀδελφαῖς συμμιαινόμενοι. Ὁ δὲ τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου β', σὺν δυσὶν ἀδελφοῖς γεγαμηνένην ἐξωθεῖσθαι τῆς Ἐκκλησίας ἕως θανάτου κελεύει. μὴ πειθομένην λύσαι δηλαδὴ τὸν γάμον. Νόσῳ δὲ περι πεσοῦσα τῇ θάνατον ἀπειλούσῃ, εἰ ἐπαγγέλλεται ὡς ῥαίσασα λύσει τὸν γάμον, προσδέχεσθαι εἰς μετά νοιαν. Εἰ δὲ καὶ τὴν γυναῖκα τελευτήσαι συμβαίη, ἢ καὶ τὸν ἄνδρα, ἔτι τῇ τοιαύτῃ παρανομίᾳ ἐνισχημένους, δυσχερής ἡ μετάνοια τῷ περιλειφθέντι ἐλέγχεται γάρ, ὡς οὐκ ἂν ἀπέστη τῆς ἁμαρτίας, εἰ ἔτι περιᾶν τὸ ἀποιχόμενον πρόσωτων. Ὁ δὲ τῆς ἐν Αγκύρα κε' ἰδικῶς περί τινος ἐκπεφώνηται, ὅς κόρην μέν τινα ἐμνηστεύσατο, τῇ δὲ ταύτης ἀδελφῇ συμφθαρείς, ἐγκύμονα ἐποιήσατο. Μετὰ δὲ τοῦτο γήμαντος αὐτοῦ τὴν μνηστήν, ή φθαρεῖσα ὑπὸ τῆς λύπης ἀπήγξατο. Τοὺς οὖν συνειδότας ἐψηφίσαντο οἱ Πατέρας ἐπὶ δέκα ἔτη μὴ κοινωνῆσαι· συνειδότες δέ εἰσιν, οἱ συμπράξαντες, οὐ μὴν οἱ ἔχοντες ἁπλῶς εἴδησιν, καὶ κωλύσαι μὴ δυνάμενοι· ἐπὶ γὰρ τῶν ἀθεμίτων πράξεων οὐχ ἧττον οἱ συνεργούντες τῶν αὐτουργῶν τιμωρούνται. Ὁ δὲ ια' τοῦ Τιμοθέου ᾿Αλεξαςδρείας τους κληρικούς κελεύει μὴ ἀπιέναι καλουμένους εἰς γάμον, εἰ πυθοίντο εἶναι παράνομον, εὐχῆς χάριν καὶ προσφορᾶς. Πολλού γε δει μεθ' ἱερολογίας ζευγνύναι τοὺς οὕτω γῆμαι προελομένους, ἵνα μὴ ἀλλοτρίαις κοινωνήσωσιν ἁμαρτίαις Ὁ ἀθέ μιτος οὐ βεβαιοῦται φάμος. Διὰ τοῦτο ἐὰν πρὸ κατ ηγορίας λυθῇ, συγχωρεῖται ἡ ποινή. Επὶ τοῦ ἐν ἀγνοίᾳ γενομένου αθεμίτου γάμου, δίδωσι συγγνώμην καὶ ἡ Ἐκκλησίη, καὶ ἡ ἐπανόρθωσις τοῦ ἁμαρ τήματος. Καὶ μάλιστα, εἰ μή πω 41 τῆς αὐτοῦ κατο ηγόρησεν. Οἱ αιμομίκται, εἴτε γονεῖς πρὸς τέκνα, ἢ τήκνα πρὸς γονεῖς, ἢ ἀδελφοὶ πρὸς ἀδελφάς, ξίφει τιμωρείσθωσαν. Οἱ δὲ κατὰ ἄλλην συγγένειαν προς ἀλλήλους συμφθειρόμενοι, τουτέστι πατὴρ εἰς γυ 38 φονεία. 10 απωθῇ τῆς. 40 ἐπιμιπινόμενοι. 41 εἰ μή πω τάς. ΝΟΤΑ.
col. 1271–1272page 273 of 297
PG 119:1271ναῖκα υἱοῦ, ἡ υἱὸς εἰς γυναίκας πατρός, ήγουν μη τρυιαν, ἢ πατρῷὸς εἰς προγονὴν, ἢ ἀδελφὸς εἰς γυ ναῖκα ἀδελφοῦ, ἢ θεῖος εἰς ἀνεψιάν, ἢ ἀνεψιός εἰς τὴν αὐτῆς θυγατέρα, καὶ ἐν εἰδήσει οὗτοι 48 μιθού θείαν, ἢ εἰς δύο ἀδελφὰς, ἢ εἰ; μητέρα ξένην καὶ μενοι, τυπτόμενοι ῥινοκοπείσθωσαν, αὐτοί τε καὶ αἷς συνεφθάρησαν. Οι πρὸς γάμον συναπτόμενοι ἄλλως σαρκικῶς συμφθειρομενοι ἐξάδελφοι, καὶ οἱ ἐξ αὐτῶν τικτόμενοι παίδες καὶ μόνον, ἢ καὶ πατὴρ καὶ υἱὸς πρὸς μητέρα [εισιόντες] καὶ θυλατέρα, κ δύο ἀδελφοὶ εἰς δύο ἀδελφὰς, ἢ δύο ἀδελφοὶ πρὸς μητέρα καὶ θυγατέρα, πρὸς τῷ χωρισμῷ καὶ το πτέσθωσαν, Ὁ τῇ ἰδίᾳ συντέκνῳ ἢ ονόματι γέμου μιγνύμενος, ἡ καὶ ἄλλως λαθραίως συμπλεκόμενος, ἅμα τῇ αὐτῇ ῥινοκοπείσθω. Εἰ δὲ ὅπανδρος εἴη, καὶ τυμτέσθωσαν πρὸς τούτῳ. Περὶ τῶν ἐπὶ γάμω λαμβανόντων τῷ θεῷ ἀφιε ρωμένας ο Ο ις τῆς δ' συνόδου κανών παρθένον φησὶν ἀναθεῖσαν ἑαυτὴν τῷ Δεσπότῃ θεῷ, ὡσαύτως καὶ μονάζοντα, μὴ ἐξεῖναι γάμψ προσομιλεῖν· εἰ δὲ παραβαλεν τὰ ὁμολογημένα, τῆς θείας ἀφορίζεσθαι κοινωνίας. Τὸν δὲ χρόνον τῆς αὐτῶν μετανοίας ὁ κατὰ τόπον ἐπίσκοπος πρὸς διάθεσιν ἑκάστου οἶκο νομήσει. Φησὶ γὰρ καὶ ἡ θεολόγος Γρηγορίου φωνή Εἰ γὰρ τὰς πρὸς ἀνθρώπους ὁμολογίας έμπεδον Θεός μέσος παραληφθείς, πόσος ὁ κίνδυνος ὧν πρὸς αὐτὸν ἐθέμεθα τὸν Θεὸν συνθηκών, τούτων παραβάτας εύρισκεσθαι; Ὁ δὲ δ᾽ τῆς Γ΄ συνόδου τὸν γυναικὶ μιγνόμενον ἀφιερωμένῃ Θεῷ, εἴτε παρθένος εἴη δηλαδή, εἴτε χήρα, κληρικὸν μὲν ὄντα καθείρε, λαϊκὸν δὲ ἀφορίζει. Αλλως δὲ ὁ νόμος κολάζοι. Τῶν μέντοι τοῖς ἐξῆς ῥηθησομένων κανόσιν, ἀπραξιαν μὲν ἡ τῶν πραγμάτων κατεψηφίσατο μετακολή, λε γέσθω γε μήν. Ὁ ιε΄ τῆς δ' συνόδου κανών, Μὴ χειροτονείσθω, φησί, γυνή διάκονος, πρὶν εἰς τεοσα ρακοστὸν αὐτὴν ἔκειν χρόνον. Τὴν δὲ μετὰ τὴν χει ροτονίαν εἰς τὴν θείαν υβρίσασαν χάριν, καὶ γέμῳ ἑαυτὴν ἐπιδοῦσαν, ταύτην τε ἀναθεματίζεσθαι, καὶ τὸν αὐτῇ σεμφθαρέντα. Ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ἐν τῷ κδ' κανόνι, Εἰ καὶ ἀνδρὶ, φησί, χηρεύσαντι οὐδεὶς ἐπίκειται νόμος, ὁ κωλύων δευτερογαμεῖν, εἰ μὴ τὸ τῶν διγάμων ἐπιτίμιον μόνον· ἀλλὰ γε τὴν τῷ τάγ ματι τῶν χηρῶν καταλεγεῖσαν γυναίκα, ὕστερον γαμουμένην ἔκρινεν ὁ Απόστολος παρορᾶσθαι, καὶ μὴ τρέφεσθαι παρὰ τῆς Ἐκκλησίας. 42 οὕτως. Ἡ μέντοι εξηκοντούτης εἰ πρὸς δεύτερον ἀπο
col. 1273–1274page 274 of 297
PG 119:1273κλίνεις γάμον, τῆς κοινωνίας ἀποκλεισθήσεται, μέ χρις ἂν τοῦ πάθους ἀποστῇ, τὸ ἐναγὲς τούτου μισήσασα καὶ ἀκάθαρτον. Εἰ μέντοι πρὸ ἑξήκοντά φησιν ἐτῶν ταῖς χήρεις αὐτὴν ἀριθμήσομεν, ἡμέτερον τὸ ἔγκλημα, οὐ τοῦ γυναίου. Οἱ ταῖς μοναζούσαις, ή ταῖς διακόνοις, ἢ ταῖς ἀσκητρίαις ἐνασελγαίνοντες, ὡς εἰς τὴν νύμφην Χριστοῦ τὴν Ἐκκλησίαν υβρί ζοντες, ῥινοκοπείσθωσαν αὐτοί τε, καὶ αἷς οὔ τοι συνεφθάρησαν. Α' χειροτονούμεναι διάκονοι εἰ τολμήσαιεν καταισχύνει την χειροτονίαν, προσομι λοῦσαι γάμῳ ἢ ἄλλῃ βίου πορίᾳ 13, θανάτου γενή σονται ἔνοχοι, καὶ τοῖς αὐτῶν μοναστηρίοις, ἢ ταῖς αὐτῶν ἐκκλησίαις αἱ αὐτῶν πειριουσίαι προσκύρως θήσονται οἱ δὲ γῆμαι καὶ φθεῖραι αὐτὰς τολμήσαντες, ὑπεύθυνοί εἰσι ξίφει, καὶ τὴν οὐσίαν αὐτῶν τὸ δημόσιον λήψεται. ὅτι οὐ δεῖ γάμους συναλλάττειν μετὰ αἱρετικῶν.» Ὁ μὲν ιδ΄ τῆς δ' συνόδου κανὼν ὀρθοδόξους κλη ρικοὺς αἱρετικαῖς συνάπτεσθαι γυναιξὶ πάντη ἀπεί ρηκε. Τῶν δὲ ἤδη συνῳκηκότων τοὺς παῖδας τῇ καθ ολικῇ Ἐκκλησία κελεύει προσάγεσθαι. Καὶ εἰ μὲν ὑπὸ αἱρετικῶν ἔτυχον βαπτισάμενοι, ὧν τὸ βάπτισμα τοῖς ὑγιῶς φρονοῦσιν ἀπόβλητον, ἄνωθεν βαπτίζεσθαι· εἰ δ᾽ οὖν, μόνῳ τῷ θείῳ χρίεσθαι μύρῳ. δὲ μήπω βαπτίσματος σφραγίδι ἐνεσημάνθησαν, μηκέτι ὑπὸ αἱρετικῶν βαπτίζεσθαι. ᾿Αλλὰ μὴν μηδὲ γαμικῶς συνάπτειν τούτους αἱρετικοῖς, μήτε μὴν ου δαίοις, μεθ' Ελλησιν. Αἱρετικοὺς μὲν τοὺς τὸ καθ' ἡμᾶς δεχομένους μυστήριον λέγω, ἔν τισι δὲ σφαλ λομένους τοῖς ὀρθοδόξοις. Ἰουδαίους δὲ, τους χριστοκτόνους· καὶ Ελληνας, τοὺς περιφανῶς ἀπίστους καὶ εἰδωλομανίαν νοσούντας. Εἰ δ᾽ ἴσως ὁ αἱρετικός ἢ ὁ ἄπιστος συνθέσθαι τῇ ὀρθοδόξῳ ἐπαγγέλλεται πίστει, τὸ μὲν συνάλλαγμα, φησί, προβαινέτω, ἡ δέ γε συνάφεια ὑπερτιθέσθω, μέχρις ἂν καὶ τὰ τῆς ἐπαγγελίας ἔργοις βεβαιωθῇ. Ταῦτα καὶ τῶν Λιο τίνων ποιεῖν εἰσπράττονται οἱ ὀρθοδόξους ἐγαγέσθαι γυναίκες αἱρούμενοι. Οἱ δὲ μὴ πειθόμενοι τούτοις, κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑπόκεινται· σὺν τῇ διαλύσει γὰρ τοῦ γάμου καὶ ἐπιτιμῶνται οι παραβαίνοντες. Ὁ δὲ τῆς ἐν Λαοδικεία δέκατος. Οι δεῖ, φησί, του; τῆς ᾿Εκκλησίας ἀδιαφόρως πρὸς κοινωνίαν γάμου τὰ ἑαυτῶν τέκια συνάπτειν αἱρητικοῖς. Ὁ δὲ κα' τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου τα τέκνα τῶν κληρικών ἐθνικοῖς, ἤγουν ἀπίστοις, ἢ αἱρετικος γαμικώς ἀπαγορεύει συνάπτεσθαι. Ὁ δὲ δεύτερος τῆς ἕκτης συνόδου οὕτω κατὰ ῥῆμα θεσπίζει· Μὴ ἐξέστω και ὀρθόδοξον άνδρα αἱρετική συνάπτεσθαι γυναικί μήτε μὴν αἱρετικῷ ἀνδρὶ γυναῖκα ὀρθόδοξον συζεύω γνυσθαι. Αλλ' εἰ καὶ φανείη τι τοιούτον ὑπό τινος τῶν ἁπάντων γενόμενον, ἄχυρον ἡγεῖσθαι τὸν γά μον, καὶ τὸ ἄθεσμον διαλύεσθαι συνοικέσιον. Οὐ γὰρ χρὴ τὰ ἄμικτα μιγνύναι, οὐδὲ τῷ προβάτῳ λύκον συμπλέκεσθαι, καὶ τῇ τοῦ Χριστοῦ μερίδι τὸν τῶν 18 πορεία.
col. 1275–1276page 275 of 297
PG 119:1275ἁμαρτωλῶν κλῆρον. Ἂν δὲ παραβῇ τις τὰ παρ' ἡμῶν ὁρισθέντα, ἀφοριζέσθω. Εἰ γὰρ κατὰ τὸν πολιτ τικὸν νόμον γάμος ορίζεται κοινωνία καὶ συγκλήρω σις θείου τε καὶ ἀνθρωπίνου δικαίου, πῶς ἂν συμβατεν ἀλλήλοις οἱ περὶ τὰ μείζω διαφερόμενοι τῇ τῆς ψυ χῆς διαθέσει, τἀναντία φρονοῦντες περὶ τὴν πίστιν Διὸ καὶ μετὰ τὴν λύσιν τοῦ ἀθεμίτου γάμου, καὶ ἀφορίζεσθαι τοὺς παραβαίνοντας ἀξιοῖ· ἀλλὰ ταῦτα μὲν περὶ τῶν γαμικῶς τὸ νῦν εἶναι συναπτομένων, ? καὶ τοῦ μὲν ἑνὸς μέρους αἱρετικούς προσανέχοντος δόγμασι, θατέρου δὲ τὰ τῆς ὀρθῆς πρεσβεύοντος πίσ στεως. Εἰ δὲ καὶ ἄμφω τὰ μέρῃ, φησὶν, ὅτε γαμικώς, συνῆλθον τὸ ἐξαρχῆς, τῆς τῶν ὀρθοδόξων ἡλλοτρίων το μοίρας εἶτα τὸ μὲν ἀπέγνω τὴν ἀληθειαν, θάτερον τὲ τῷ σκοπῷ τῆς ἀσεβίας εἰσέτι δουλεύει, οὐ παρὰ τοῦτο τὸ συνοικέσιον διαλυθήσεται. ὡς ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους πρώτῃ ὁ μέγας διορίζεται Παύλος εἰ γὰρ αἱρεῖται τῷ ἀπίστῳ συνοικεῖν ἡ πιστὴν ἢ τοὐναντίον ὁ πιστὸς τῇ ἀπίστῳ, μη χωριζέσθω ἡγίασται γὰρ ὁ ἄπιστος ἀνὴρ ἐν τῇ γυναικὶ, καὶ τὸ ἔμπαλιν. Πλὴν ὅρα ὅπως καὶ ὁ θεῖος Απόστολος συγκαταβάσει χρώμενος. Εἰ αἱρεῖται, φησὶ, τὸ πιστὸν μέρος συνοικεῖν τῷ ἀπίστῳ. Ωστε εἰ μὴ πἱρεῖται, αναμφιβόλως ὁ γάμος λυθήσεται. Πέπεισμαι δ' ότι τῆς ἀρχῆς ἦν ταῦτα, καὶ τῶν προοιμίων τοῦ κηρύ γματος. Τὸ δὲ σήμερον ἔχον, πῶς οἷόν τε Ἰουδαῖον, ἢ ᾿Αγαρηνὸν βαπτισθέντα συνοικεῖν ἔτι τῇ ἀβαπτί στῳ, ἢ τὴν βαπτισαμένην τῷ μὴ πιστεύσαντι; Καθα δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ πατριάρχου γέγονε Θεοδότου. Βυκι νάτωρ γὰρ βασιλικός βαπτισθείς, πατριαρχικό γράμ ματι διεζύγη τῆς γυναικὸς μὴ πειθομένης τῷ ἀνδρὶ, πολλὰ παρακαλοῦντι τὰ τῆς εὐσεβείας ελέσθαι. Ὁ δὲ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ λα', οὐ δεῖ, φησί, πρὸς πάντε ? αἱρετικὸν ἐπιγαμίαν ποιεῖν, οὐδὲ υἱοὺς διδόναι ἢ θυγατέρας, δέει τοῦ μὴ τὴν ἐκείνων κακοδοξίαν μεταμαθεῖν· ἀλλὰ μᾶλλον λαμβάνειν, εἶχε ἐπαγγέλ λειεν τὸ χριστιανοὶ γενέσθαι. Τὸ δὲ, Οὐ δεῖ πρὸς πάντα αἱρετικὸν, ἀντὶ τοῦ, πρὸς οὐδένα. Ιδίωμα γάρ ἐστι Γραφικόν, ὡς τὸ, Μὴ φοβον, ὅταν πλου τήσῃ ἄνθρωπος. Ὅτι οὐκ ἐν τῷ ἀποθνήσκειν αὐτὸν λήψεται τὰ πάντα οὐ γὰρ οἷόν τε καί τινα λαβεῖν. Καὶ ἀλλαχοῦ· Μὴ γὰρ ματαίως ἔκτισες πάντας τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων Οὐ γάρ εἰσι καὶ οἱ ματαίως κτισθέντες. 'Ασεβες γὰρ τοῦτο νομίζειν. Μὴ λαμβα " νέτω. Ἰουδαῖος Χριστιανήν, μήτε Χριστιανός Ιου δαίαν, μήτε αἱρετικὸς καὶ ἀλλότριος τῆς πίστεως κατά τινα πρόφασιν Χριστιανοῖς πρὸς γάμον συν απτέσθω. Ο γάμος ἐκ ποίων αἰτιῶν λύεται 4. 3 Περὶ τῆς τῶν γάμων διαλύσεως ἐν πολλοῖς τόποις ὁ 44 α! αἰτίαι, δι᾽ ἂς χωρίζεται ἡ γυνὴ τοῦ ἀνδρός..
col. 1277–1278page 276 of 297
PG 119:1277πολὺς διέξεισι νόμος. Τελικώτερον δὲ ἡ Ἰουστινιάνειος νεκρά, ῥητῶς τὰς αἰτίας ἐκτιθεμένη, δι᾿ ἂς ὁ ἀνὴρ ἢ ἡ γυνὴ ῥεπούδιον δύναται πέμπειν. ὗτοι ἀποστάσιον τῷ ὁμοζύγῳ, καὶ τὴν προῖκα ἀποκερδαίνειν, φυλαττομένης τῆς ἐπ᾿ αὐτῇ δεσποτείας τοῖς ἐκ τοῦ αὐτοῦ γάμου παισὶν, ἢ παίδων οὐκ ὄντων, ἀπολαύειν καὶ τῆς δεσποτείας τὸ ἀναίτιον πρόσωπον, Εἰ γὰρ καὶ πάλαι τοῖς ἀνθρώποις ἐξῆν καὶ ἐκ τῶν παλαιῶν νόμων καὶ ἐξ ἔθους μακροῦ ἀναιτίως λύειν τὰ συνοικέσια, ὥστε λέγειν τὸν ἄνδρα τῇ ὁμοζύγῳ «Γύναι, πράττε τὰ σά ν· καὶ ταύτην ἐκείνῳ· • Ανερ, πραττε τὰ σέ.» Καθὰ δὴ καὶ τοῖς τῶν Ἑβραίων ἀν δράσι πάλαι νενομοθέτητο, βιβλίον πέμπειν ἀποστασίου τῇ γυναικι ἀλλὰ τονῦν εἶναι τοῦτο παρὰ Χριστιανοῖς ἀνῄρηται. Αἰτίκι δὲ πρὸς τῶν εὐσεβῶν ἠρίθμηνται βασιλέων ὀνομαστὶ, δι᾽ ἃς καὶ μόνας τὸν γάμον ἔξεστι διαλύειν, καὶ μιᾶς ἄνευ ἐκείνων, ἀθέ με τον διασπᾶν. α΄. Καὶ ὁ μὲν ἀνὴρ πέμπει ῥεπουδιον τῇ γυναικὶ, καὶ τὴν προῖκα ταύτης ἀποκερδαίνει, ὡς εἴρηται διὰ τὰς αἰτίας ταύτας. β΄. Εἰ συνοιδέ τινας ἡ γυνὴ τῇ βασιλείᾳ ἐπιβουλεύοντας, καὶ τῷ ἰδίῳ μὴ ἐφανέρωσεν ἀνδρί. γ΄. Εἰ κατηγορία μοιχείας κατὰ τῆς γυναικός γέν νοιτο, καὶ κατὰ τοὺς νόμους ἀπελεγχθείη μοιχευθῆναι εὐτήν· Ἐὰν οἰφδήποτε τρόπῳ τῇ ζωῇ τοῦ ἀνδρὸς ἐπι βουλεύσῃ, ἢ ἄλλοις τοῦτο ποιοῦσι συνειδεῖα, τούτῳ μὴ φανερώσῃ. ε΄. ᾿Εὰν ἀνδράσι ξένοις παρά γνώμην τοῦ ἀνδρὸς συμποσιάζει ἢ συλλούεται. Γ΄. Ἐὰν ἔξω τοῦ οἴκοι μένῃ παρὰ γνώμην τοῦ ἀν δρός. Εἰ μή που τυχόν παρὰ τοῖς ἰδίοις γονεῦσιν ἢ αὐτὸς χωρὶς τῶν εἰρημένων αἰτιῶν ἐξωθήσῃ, καὶ γονέων αὐτῇ μὴ ὑπαρχόντων, ἔξω την νύκτα δια βιβάσῃ. παρα ζ'. Ἐὰν ἱππικοῖς, ἢ θεάτροις, ἢ κυνηγίοις 45 γένηται ἐπὶ τῷ θεωρῆσαι, ἀγνοοῦντες ἢ κωλύοντος τοῦ ἀνδρός. Τὸ μέντοι Γραφικὸν τὸ λέγον, μὴ ἐπιστρέφειν τὴν μοιχευθεῖσαν πρὸς τὸν ἑαυτῆς ἄνδρα, περὶ ἀν δρὸς νόει, μὴ θέλοντος ἐναλαβέσθαι ταύτην, Εἰ γὰρ συγχωρεῖ τὸ ἔγκλημα ὁ ἀνὴρ, ἀκωλύτως αὐτὴν ἐντὸς διετίας ἀναλαμβάνει, κατὰ τὴν Ἰουστινιανού νεκράν, και Λέοντος τοῦ Σοφού. Ἡ δὲ γυνὴ πέμπει ῥεπούδιον τῷ ἀνδρὶ διὰ τὰς αἰτίας ταύτας, δυναμένη ἀναλαβεῖν τήν τε ἑαυτῆ; προῖκα, καὶ τὴν διὰ τοὺς γάμους δωρεάν τοῦ ἀνδρὸς, ὁμοίως τοῖς παισὶ φυλαττομένης τῆς ἐπὶ τῇ δωρεᾷ δεσποτείας, ἢ παίδων οὐκ ὄντων, ἔχειν καὶ τὴν αὐτῆς δεσποτείαν. α΄. Εάν τι κατὰ τῆς βασιλείας ἢ αὐτὸς βουλεύση η 45 Κυνήγιον λέγει τόπον, ἔνθα τὸ παλαιὸν ἐθηριομάχουν.
col. 1279–1280page 277 of 297
PG 119:1279ται, ἢ τοῦτο τισι βουλευομένοις συνειδώς, μὴ φανε ρώσῃ τῇ βασιλείᾳ ἢ δι᾽ ἑαυτοῦ, ἢ δι' οιουδήποτε προσώπου. β΄. Ἐὰν οἱῳδήποτε τρόπῳ ἐπιβουλεύσῃ τῇ ζωῇ τῆς γυναικός. γ΄ Ἐὰν τῇ της γυναικός σωφροσύνῃ ἐπιβουλεύων, ἄλλοις αὐτὴν εἰς τὸ μοιχευθῆναι ἐπιχειρήση προ δοῦναι. δ΄. Ἐὰν κατηγορήσας αὐτῆς ὁ ἀνὴρ ἐπὶ μοιχεία, μὴ ἀποδείξῃ. ε΄. Ἐὰν ἑτέρα συνεισέρχηται γυναικὶ ἐν τῷ αὐτῷ οἴκῳ ἢ τῇ αὐτῇ πόλει, καὶ ὑπομνησθεὶς παρ᾽ αὐτῆς ἡ τῶν γονέων αὐτῆς, ἢ δι᾽ οἰουδήτινος ἑτέρου, ἀποσχέσθαι μὴ βούληται. Ἐπὶ τούτοις μὴ μόνον τὴν πρὸ γαμου δωρεάν δ ἀνὴρ ζημιούται, ἀλλὰ καὶ ἕτερον τρίτον ἐκ τῆς ἄλ λης αὐτοῦ περιουσίας, καὶ τὰς τιμωρίας ἀφίσταται 48, ἃς ἔμελλεν ἡ γυνὴ καταδικαζιμένη. Πλὴν οὔτε ἡ γυνὴ αὐτονόμως ἀναχωρεῖν δύναται τοῦ ἀνδρὸς, οὔτε οὗτος ἐκείνης, χωρίς κρίσεως καὶ ψήφου τῶν δικαστῶν· ὡς διάφοροι τοῦτο θεσπίζουσιν Ἰουστινιανοῦ νεαραί. Διὰ τοῦτο ὁ γαμήσας τὴν μὴ οὕτως ἀπο λυθεῖσαν, μοιχᾶται. Λύσις γάμου ἀζήμιος, καὶ περὶ τοῦ δι᾽ ἄσκησιν λυομένου γάμου 47, ο Αζημίως δὲ λύεται γάμος, ὅτε τριετίας παρ ελθούσης ὁ ἀνὴρ οὐχ οἷος τε εἴη συνιέναι τῇ γι μετῇ· εἰ καὶ αὐτὸς τὴν διάζευξιν οὐχ αἱρεῖται, μενούσης παρὰ τῷ ἀνδρὶ τῆς πρὸ τοῦ γάμου δωρεάς, μηδὲν οἴκοθεν ζημιουμένῳ. Λύεται γάμος καὶ ὅταν ἄσκησιν θάτερον ἕληται τῶν μερῶν, πρὸς τὴν ἐπὶ τὰ κρείττω μεταβαῖνον ὁδὸν, καὶ τὸν 48 ἀμείνω βίον αἱρούμενον. Τηνικαῦτα γὰρ κελεύομεν, παῤῥησίαν εἶναι καὶ ἀνδρὶ καὶ γυναικὶ πρὸς τὰ βελτίω 40 μεθ ισταμένου, διαλύειν τὸ συνοικέσιον, μετά τινος βραχείας ὑπολιμπανομένης τῷ καταλελειμμένῳ παρα μυθίας. Ὅπερ γὰρ ἂν συμφωνήσειεν οι συμβάλλοντες ἀπὸ τελευτῆς γενέσθαι κέρδος, τοῦτο ἔχειν δεῖ τὸν και ταλελειμμένον παρὰ θατέρου, εἴτε ἀνήρ, είτε γυνή καθεστήκοι. Διὸ 50 καὶ οὗτος, τόγε ἐπὶ τῷ συνοική σαντι, δοκεῖ τελευτᾷν, ἑτέραν ἀνθ' ἑτέρας βίου πορείαν ἑλόμενος. Ἡ γὰρ ἀπόκαρσις καὶ ἄκοντος θατέρου τῶν ὁμοζύγων γίνεται ἀσφαλῶς. Καὶ λέγο μεν, ἀγαθῇ χάριτι τὴν διάζευξιν γίνεσθαι. Καὶ τὸ περιλειφθὲν πρόσωπον δύναται πρὸς ἑτέραν συζυγίαν έλθεῖν. ᾿Αλλὰ τῇ τοῦ χειροτονηθέντος ἐπισκόπου γυναικὶ τοῦτο οὐ δέδοται. Καὶ διὰ τοῦτο μετὰ συν αινέσεως αὐτῆς δεῖ γίνεσθαι τὴν χειροτονίαν, καὶ οὕτως ἐπακολουθεῖν ἀπαραιτήτως τὴν ταύτης ἀπόκαρσιν. Λύεται γάμος καὶ ὅταν αἰχμάλωτος γένηται ὁ ἀνήρ, ἢ ἡ γυνή· ἄδηλον ὃν ἐπὶ πενταετίαν, εἰ 48 ὑφίσταται. 47 αἱ αἰτίαι, δ᾽ ἂς χωρίζεται ὁ ἀνὴρ τῆς γυναικός. 48 ἐν ἁγνείᾳ. 40 μεθισταμένη. 50 διότι.
col. 1281–1282page 278 of 297
PG 119:1281ζῇ. Εἰ δὲ παρὰ τὰς ὑφ᾽ ἡμῶν, φησί, διωρισμένας αἰτίας τολμήσουσί τινες διαλύειν τον γάμον, κελεύομεν, εἰ μὲν κατιόντας ἔχοιεν εἴτε ἐξ αὐτοῦ, εἴτε ἐξ ἄλλου γάμου, τὰς αὐτῶν οὐσίας ἐκείνοις δίδοσθαι, καὶ αὐτοὺς εἰς μοναστήριον δίδοσθαι ἐκ τῆς εὐσίας αὐτῶν. Εἰ δὲ μὴ ἔχοιεν κατιόντας, ἀλλὰ ἀνιόντας, τούτους τὸ τρίτον μέρος τῆς οὐσίας αὐτῶν λαμβάνειν, εἰ μὴ τῇ λύσει τοῦ γάμου συνήνεσαν. Εἰ δὲ μήτε ἀνιόντες, μήτε κατιόντες εἶεν, κελεύομεν πᾶσαν τὴν οὐσίαν τοῖς μοναστηρίοις, οἷς ἐνεβλήθησαν, δίδοσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ τοὺς τὰ τοιαῦτα συντιθέντας ἀθέμιτα συμβόλαια κελεύομεν ταῖς εἰς τὸ σῶμα ποιναῖς ὑποβάλλεσθαι. Καὶ εἰς ἐξορίαν πέμπεσθαι. Εἰ δὲ οἱ τὸν γάμον λύειν ἐπιχειρήσαντες βουληθείεν πάλιν ἑαυτοῖς συνελθεῖν, πρὶν ἂν ἐμβληθώσι μου ναστηρίοις, ἄδεια τούτοις δίδοται παρ' ἡμῶν, καὶ τὰς προειρημένας ποινάς συγχωροῦμεν αὐτοῖς καὶ τὰς ἰδίας ἔχειν περιουσίας. Τοῦ δ᾽ ἑνὸς προσώπου βουλομένου τον γάμον ἀνακαλέσασθαι, εἰ μὴ αινέσειε καὶ τὸ ἕτερον, κατὰ τοῦ μὴ βουλομένου κρατεῖν τὰς ποινάς. Ταῦτα δὲ κελεύομεν γίνεσθαι καὶ κατὰ πρόνοιαν τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων Εἰ δὲ κατὰ συναίνεσιν ἀμφοτέρων τῶν μερῶν, ἢ κατ' ἔρωτα σωφροσύνης λυθείη, γάμος, κελεύομεν εὐθὺς ἑκάτερα τὰ μέρη προσέρχεσθαι τῷ μονήρει βίῳ, ἀζημίων δηλονότι φυλαττομένων αὐτῶν. Εἰ δέ τις τούτων ἢ γάμῳ προσέλθοι, ἢ πενίᾳ περιπέσοι, τὴν πᾶσαν αὐτοῦ περιουσίαν οἱ παῖδες λήψονται· εἰ δὲ παῖδας οὐκ ἔχει, τὸ δημόσιον αὐτὸν διαδέξεται. Ο ξθ'. τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανών ἀναγνώστης, φησί, τῇ αὐτοῦ μεμνηστευμένη πρὸ τοῦ γάμου μιχθείη, κἀκείνης τοῦτο ἑλομένης, ἐπ᾿ ἐνιαυτὸν ἀφοριζόμενος εἰς τὸ ἀναγινώσκειν πάλιν ἐπάνεισιν, εἰς μείζονα μὴ προκόπτων βαθμόν. Εἰ δὲ μνηστείας χωρίς συνέλθοι γυναικί, καὶ εἰ λαβεῖν αὐτὴν εἰς γυναῖκα λόγους ἴσως μετ᾿ αὐτῆς ἐποιεῖτο, καὶ τῆς τοῦ ἀναγνώστου ὑπηρεσίας ἐκπίπτει. Εἰ δὲ ὑπηρέτης ἤτοι ὑποδιάκονος τῷ δευτέρῷ πάθει αλοίη, τῆς ὑπηρεσίας ἐκβάλεται τελέως. ὁ δὲ ἔννατος της Γ' συνόδου, τὸν εἰς γάμον κοινωνίαν ἀγόμενον τὴν ἑτέρῳ μεμνηστευμένην, ὅτι τοῦ μνηστευσαμένου περιόντος τοῖς τῆς μοιχείας ὑποβάλλει ἐγκλήμασιν. Εἰ δὲ μὴ γαμικῶς, ἀλλὰ πορνικῶς μετὰ τοιαύτης τις συμφθαρείη, καὶ οὗτος ὡς μοιχός τιμωρεῖται, καὶ ἡ γυνὴ ὡς μοιχαλίς. Ὁ δὲ τὴν μνηστείαν ἀγνοῶν, ὡς πόρνος. Περὶ μνηστείας.» Τὴν γὰρ μνηστείαν οἱ νομοθέται ορίζονται, μνή μην καὶ ἐπαγγελίαν τῶν μελλόντων γάμων, Καὶ ὁ μὲν Μωσαϊκος νόμος ὡς γάμον τὴν μνηστείαν ἔλο γίζετο. Καὶ ὁ τὴν ἄλλῳ μεμνηστευμένην φθείρων, ὡς μοιχὸς ἐκολάζετο. Καὶ ἐπειδὴ τὰ τῆς μνηστείας αὐτοῖς συνήρμοττε σύμβολα, καὶ γυναῖκα τὴν μνη στην προσαγορεύει. Εταπείνωσε γάρ, φησί, τὴν ΝΟΤΑ. εἰς μοναστήριον ἐμβάλλεσθαι, καὶ τοῖς μοναστηρίοις τέσσαρας οὐγκίας δίδοςται ἐκ τῆς καὶ ἕτερα
col. 1283–1284page 279 of 297
PG 119:1283η γυναίκα του πλησίον, ήγουν διεπαρθένευσε την τούτου μνηστήν. Οὕτω καὶ ἡ ἁγία Παρθένος, γυνή τοῦ Ἰωσὴφ ἐχρημάτισε. Μή φοβηθής γάρ, φησί, παραλαβεῖν Μαριάμ τὴν γυναῖκά σου. Παρ' ἡμῖν δὲ πρώην μὲν φιλήματι τῶν συναπτομένων καὶ ἀραβώνι προβαινεν ἡ μνηστεία. Καὶ ἐξῆν ταύτην λύειν, τῆς ποινής του προστίμου παρεχομένης. Μήπω δὲ τῆς μνηστείας λυθείσης, εἰκότως ὡς μοιχὸς ὁ τὴν γυναῖκα λαμβάνων ἐκρίνετο, ὡς ὁ ῥηθεὶς κανὼν διορίζεται. Όπου δὲ οὔτε μνηστεία προὔδη, οὔτε φίλημα, οὔτε δόσις ἀῤῥαβῶνος ἐπηκολούθησε, μόνοι δὲ οἱ λεγόμενοι διὰ ψιλῶν γραμμάτων 18 δεσμοί, και ἕτερος λάβῃ τὴν γυναῖκα, τῷ τῆς μοιχείας ἐγκλήματι οὐχ ὑπόκειται· ἀπὸ δὲ τῆς ἐξενεχθείσης ὥστε ρον νεαρᾶς τοῦ εὐσεβούς βασιλέως Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ κατὰ τὸ φίβ᾽ ἔτος, τὰ ἴσα δυνάται τῷ τελείῳ γάμῳ σχεδὸν ἡ μνηστεία, ἅτε μετὰ ἱερᾶς καὶ αὕτη τελουμένη εὐχῆς, καὶ ἄλλως οὐ λύεται, εἰ μὴ καθ᾽ οὔς τρόπος καὶ τὸ τέλειον διασπᾶται συνοικέσιον φησί γάρ «Νεκρὰ τοῦ βασιλέως Αλεξίου τοῦ Κομνηνού περὶ μνηστείας» Μνηστείαι παρ' ἡμῶν ἐτυπώθησαν ἀληθεῖς, ὅσαι μετά τῆς ἱερᾶς εὐλογίας καὶ κατὰ τὸν ὡρισμένον ἡμῖν καιρὸν τελεσθείσαι γνωρίζονται. Αρμόδιος σ' ἂν εἴη μνηστείας καὶ γάμου καιρὸς, τῆς μὲν θηλείας τὸν δωδεκαετή χρόνον διατρεχούσης, τοῦ δὲ ἄῤῥενος τὸν ιδ΄ διαμείβοντος. Μετὰ δὲ τὴν ἱερὰν τῶν εὐχῶν ἐπιδὴν, καὶ τὴν συνήθη τοῦ ἀῤῥάβωνος καὶ τοῦ φιλήματος παρατήρησιν, βραχέος, ἢ καὶ πλείονος καιροῦ διαλείποντος, ὡς ἂν δόξειε τοῖς συναλλάτ τουσιν. ἀπαραιτήτως καὶ τὸν ἔννομον γάμον προ βαίνειν κελεύομεν, καὶ μὴ κατὰ ταυτὸ συμβαίνειν 33 ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ πολλάκις καὶ ὥρᾳ. Εἰ δὲ πρὶν τὸν παρ' ἡμῶν ὁρισθέντα ἐπιστῆναι καιρὸν, καὶ τῶν εἰρη μένων μή γενομένων παρατηρήσεων, μνηστείαι προβήσονται καὶ συμβόλαια, ταύτας μνηστείας ἀληθεῖς μηδὲ εἶναι μηδὲ ὀνομάζεσθαι, εἰ καὶ προσ τίμου ποινὴ πρόσκειται· αἱ γὰρ κυρίως μνηστείαι οὐ προστίμων λυθήσονται δόσεσιν, ἅπερ οὐδὲ τοῖς συμβολαίοις τὸ λοιπὸν ἐγγραφήσονται ὅτι μηδέ παρ' αὐτῶν αἱ μνηστείαι κρατύνονται, ἀλλὰ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐπικλήσεως, αἴπερ καὶ ἄλυτοι τὸ παρ άπαν μένουσι, μόναις λυόμεναι ταῖς αἰτίαις, αἷς καὶ οἱ γάμοι. Ἐπεὶ δὲ κατὰ τὴν παλαιὰν τῶν νόμων συνήθειαν μετὰ τὸν ἐπταετῆ χρόνον τῆς κόρης οὐ καλῶς οἱ μνηστείαι προὔβαινον (ἀδεῶς γὰρ ἐπὶ τῆς μνηστευομένης 54 εἰσερχόμενοι ἕκαστος, τῇ συνεχεῖ θέᾳ καὶ τῷ ἐλευθερίῳ τῆς ὁμιλίας τὸ τοῦ ἔρωτος φλεγμαίνον προσανέκαιον), ἡμεῖς καὶ τοῦτο θεσπίζομεν, τὰ μὲν κατὰ τὸν ἑπταετῆ τῶν συμβαλλόντων χρόνον ἄχρι τοῦ ιδ' ἢ ιβ' τῆς ἡλικίας χρόνου γινό μενα ὡς ἐν τύπῳ μνηστείας συμβόλαια, μὴ τάξιν 14 ὁ αὐτήν. 38 ρημάτων. 58 συμπίπτειν. 14 τὰς μνηστευομένας.
col. 1285–1286page 280 of 297
PG 119:1285ὅλως ἐννόμου μπηστείας καὶ ἀσφαλούς ὑποφέρεσθαι ἀλλ᾽ ὡς ἐπερωτήσεις μόνον ἠσφαλισμένας κρίνεσθαι τε καὶ ἐνεργεῖν κατὰ τὸ ἔθος τῶν ἄλλων συναλλαγμάτων· ἐνεργεῖν δὲ τὸν παλαιὸν νόμον τὸν ἐπὶ τῇ μνηστεία ἐκφωνηθέντα, ἐν τοῖς κεκωλυμένοις προσώποις εἰσέρχεσθαι ἐπὶ ἐπὶ τὴν ἀποζευχθεῖσαν μνηστὴν, διὰ τὸ περιούσιον τῆς παρὰ Χριστιανούς ἐμπολιτευομένης καταστάσεως. Εἰ γὰρ καὶ μὴ μνη στεία ἐστὶ κατὰ τὸ ἀκριβὲς ἐντελῆς τὸ γινόμενον, ἀλλ' ὅτι σκοπὸν ἔχειν μνηστείας δοκεῖ, καὶ θεμέ λιος γάμου ἐντεῦθεν προκαταβάλλεται, καλῶς ἂν ἔχοι τὰ κεκωλυμένα τῷ νόμῳ πρόσωπα καὶ αὖθις κωλύεσθαι, καὶ μηδένα εἰς γυναῖκα λαμβάνειν, ἣν ὁ παλαιὸς νόμος μνηστήν τίνος γενομένην, τῆς μνηστείας λυομένης οὐκ ἀφῆκεν ἑτέρῳ κατά γάμον συνέρχεσθαι. «Περί μνηστείας κληρικῶν, Αμέλει καὶ οὐκ ἐφεῖταί τινι τῶν τοῦ βήματος θανάτῳ ἢ ἄλλῃ αἰτία τῆς οἰκείας διαζευχθέντι μνηστῆς πρὸ τοῦ γάμου, ἑτέρα συνάπτεσθαι γυ ναικί. Ὁ γὰρ πεποιηκέναι τοῦτο φωραθείς, ὡς δευτερογαμήσας καθαιρεῖται. Καὶ ὁ ἐμπεσὼν εἴς τι τοιοῦτον ἀναγνώστης, εἰς ἕτερον οὐ προκόπτει βαθμόν. Εἰ δὲ ἀσύστατός ἐστιν ἡ μνηστεία, εἰ μὲν τὸ κατεγγυηθὲν πρόσωπον τῷ θέλοντι ἱερωθῆναι, τὸν ἕκτον ὑπερέβη χρόνον, οὐ παραχωρηθήσεται ὁ μνηστευσάμενος ἑτέρα συναφθῆναι γυναικί, καὶ οὕτως ἱερωθῆναι. Δίγαμος γὰρ λογίζεται διὰ τὴν ἐπιθυμίαν, τῳ δεκτικὴν ἔρωτος εἶναι τηνικαῦτα τὴν γυναῖκα. Εἰ δὲ ἥττων τῶν ἓξ χρόνων ἦν τὸ κατεγγυηθὲν αὐτῷ πρόσωπον, ὅτε ἡ ἀθέτησις τῶν συμφών νων ἐγίνετο, δύναται ὁ τοιοῦτος καὶ ἑτέρα γυναικὶ συζευχθείς, ἀκωλύτως εἰς ἱερωσύνην ἐλθεῖν. Τοῦτο δὲ ἐπὶ λαϊκῶν οὐ κρατεῖ. Μόνους γὰρ τοὺς τοῦ βήματος, μιᾶς γυναικός, καὶ ταύτης παρθένου, ἄνδρας εἶναι δεῖ. Οἷα καὶ αὐτοὺς πάντως τῇ παρθενία πρὸ τούτου σεμνυνομένους. Τελείας δὲ τῆς μνη στείας οὔσης, καὶ εἰ πρὸ τοῦ συμμιγῆναί τῇ μεμνηστευμένη τὸν ἄνδρα, θανάτῳ ταύτης διέζευκται, οὐδὲ ὁ λαϊκὸς λαβεῖν δύναται ἢ ἐξαδέλφην ταύτης, ή ἕτερον πρόσωπον ἐκ τοῦ νόμου κεκωλυμένων. Οὐ γὰρ ἡ συνάφεια, ἀλλ᾽ ἡ τῆς εὐχῆς τελετὴ ποιεῖ τὴν μνηστείαν ὡς γάμον λογίζεσθαι. Εἰ μέντοι πρὸ τελείας ἱεροτελεστίας, μόνης δὲ μνηστείας συν ισταμένης, τὸν νυμφίον τῇ πενθερᾷ συμφθαρῆναι η συνέβη, ἢ ἑτέρῳ συγγενικῷ προσώπῳ τῆς μνηστής αὐτοῦ, κωλυθήσεται ὁ γάμος. Οὐ γὰρ θεμιτόν αἱμο μιξίαν ποιήσαντας.... Φησὶ γὰρ ὁ νόμος Τὰ ἐξω αρχῆς βέβαια, ἐκ τῶν ἐπισυμβαινόντων οὐκ ἀκυ ροῦνται. Αἱ αἰτίαι, δι᾿ ἂς λύεται ἡ μνηστεία, ο Λύεται δὲ ἡ μνηστεία ὥσπερ οἱ γάμοι, δι' εὐπροσε ώπους ταύτας αἰτίας ΝΟΤΑ.
col. 1287–1288page 281 of 297
PG 119:1287Β; ὑποκεῖσθαι. α΄. Εἰ ἀνυπόστατός ἐστιν ἡ μνηστεία καὶ ἀθέμιτος, διὰ τὸ ἀνήλικον τῶν παίδων. β΄. Εἰ ἐγγάστριος ἐξ ἀλλοτρίων σπερμάτων ἡ γυνὴ πεφώραται. γ΄. Λύεται καὶ διὰ καινοτάτην θρησκείαν ἀγνοηθεῖσαν, καὶ δογμάτων διαφοράν. δ΄. Η διὰ τρόπων αἰσχρότητα. ε'. Η τύχης ἐναλλαγήν. Γ΄. Η διὰ γάμῶν ὑπέρθεσιν ὑπὲρ τετραετίαν, μὴ ἐξ εὐλόγου ἐκταθεῖσαν αἰτίας, διὰ νόσον ἴσως χρονίαν, ἢ θάνατον γονέων, ἢ κεφαλικά ἐγκλήματα, ἢ μακρὰν ἀποδημίαν, ἐξ ἀνάγκης γενο μένην. ζ'. Ἔτι δὲ διὰ βίαν ἄρχοντος ἐπαρχίας τῆς μνηστείας γενομένης, τῆς τε κόρης καὶ τῶν γονέων αὐτῆς μὴ συν ναινούντων. η΄. Ἡ δι᾽ ἀπόκαρσιν ἀληθῆ, καὶ τὴν πρὸς τὸν μου νήρη βίον μετάβασιν. θ'. Η τὸ εἶναι βουλευτήν. ι΄. Η διὰ τὸ ἀποκεῖσθαι 15 τῷ δημοσίῳ τὴν οὐ σίαν αὐτοῦ, ἢ ἄλλῳ λειτουργήματι ἔννοχον εὑρεθῆναι. Τούτων οὖν τῶν ἀπηριθμημένων τινὸς τὴν ἔνω σιν μὴ διαστήσαντος, ὁ τὴν ἑτέρῳ μνηστευθεῖσαν ἀγόμενος, ἔτι τοῦ μνηστευσαμένου ζῶντος, μοιχάται. Μνηστεία ἐστὶ μνήμη καὶ ἐπαγγελία των μελ λόντων γάμων. Καὶ ἐγγράφως καὶ ἀγράφως μνηστεία γίνεται. Καὶ ψιλῇ συναινέσει συνίσταται, καὶ μεταξύ πόντων. Παρὰ γνώμην τῆς ὀρφανῆς ὁ ἐπίτροπος οὐ συνίστησιν αὐτῇ μνηστείαν, οὔτε διαλύει τὴν γε νομένην. Η μανία ἐμποδίζει τὴν μνηστείαν. Επι γενομένη δέ, οὐ λύει τὴν συστᾶσαν. Οἱ συναινοῦντες τῷ γάμῳ, καὶ τῇ μνηστεία συναινούσι. Συναινοῦσι δὲ, οι συναπτόμενοι, καὶ οἱ τούτων γονείς. Συναινεῖ δὲ δοκοῦσιν οἱ μὴ ῥητῶς ἀντιλέγοντες. Τότε δὲ μόνον ἀντιλέγειν δύνανται οἱ ὑπεξούσιοι, ὅτε τοῖς τρόποις ἀναξίους καὶ αἰσχροὺς αὐτοῖς μνη στεύονται οἱ γονεῖς. Τοιούτων δὲ μὴ ὄντων τῶν μνηστευομένων, κἂν εἰ ἀποκλήρους ἑαυτοὺς αἱροῦνται, τὰ τέκνα ποιεῖν, μόνον ἵνα μὴ τὴν τῶν γονέων, ἀλλὰ τὴν οἰκείαν ἐκπληρώσωσι θέλησιν, ἀνίσχυρον εἶναι αὐτῶν θεσπίζομεν διαπαντὸς τὸ βούλημα. Τὰ γὰρ ἐπὶ τῇ ἰδίᾳ καταστροφῆ καὶ ἀπωλείᾳ τῶν νέων δρμήματα, παντί τρόπῳ κωλύειν οἱ νόμοι ἐγνώκτο σιν. Διχονοούντων δὲ τῶν γονέων περὶ τῆς ἐκλογῆς, δῆλον ὅτι ἡ τοῦ πατρὸς γνώμη κρατεί. Διχονοούντος τοῦ ὑπεξουσίου, οὐ γίνεται μνηστεία, ὀνόματι αὐτοῦ. Ὁ πατήρ τῆς ὑπεξουσίας δύναται διαλύειν τὴν μνηστείαν, οὐ μὴν καὶ τῆς αὐτεξουσίας. Ἡ τὸ γινο μενον δοκοῦσα νοεῖν, καλῶς μνηστεύεται· τουτέστιν
col. 1289–1290page 282 of 297
PG 119:1289ἡ μὴ οὖσα ἧττων τῶν ἑπτὰ ἐτῶν. Εἰ μνηστείας γεγενημένης ἔσωθεν τοῦ τοὺς χρόνου, τολμήσαιέν τινες τοῖς μνηστευσαμένοις ἢ τὴν λεγομένην εὐλόγησιν, ἢ τὸ στεφάνωμα περι θεῖναι, ὡς τῶν θείων νόμων παραβάται γεγενημένοι, αὐτίκα τὴν μὲν προελθοῦσαν μνηστείαν ἅμα τῇ δο κούσῃ συναφείᾳ διαλύεσθαι, καὶ τὰ παρ' ἑκατέρου τοῦ μέρους ἐν τῇ μνηστεία συμβληθέντα πρόστιμα, τοῦ τολμήματος ζημίαν ὑπέχοντας τῷ τοῦ δημοσίου εἰσκομίζεσθαι μέρει. Μηδὲ τοῦ τολμῶντος ἱερέως ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ παρεῖναι πράξει ἀνευθύνου καθεστηκότος, ἀλλὰ τῇ αὐστηρίᾳ τῶν ἱερῶν ὑποκειμένου νόμων. Ὁ μνηστευςάμενος κόρην ἔφηβον, καὶ μὴ συμφωνήσας χρόνον ἐν τῇ μνηστεία οφείλει ταύτην εἰ μὲν ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχία διάγει, εἴσω διετίας γα μεῖν· εἰ δ᾽ ἐν ἀπουσίᾳ, εἴσω τριετίας. Εἰ δὲ ὑπέρ θηται χωρὶς εὐλόγου αἰτίας, δύναται ἡ κόρη ἑτέρῳ συνάπτεσθαι. Οὐ χρὴ τοὺς ἄρχοντας ἐξ ἐκείνης τῆς ἐπαρχίας, ἧς ἄρχουσι, μνηστεύεσθαι. Εἰ δὲ τοῦτο ποιήσουσιν, ἔξεστι τῇ κόρῃ καὶ τοῖς γονεῦσιν αὐτῆς, ἢ ἐπιτρόποις, ἢ κουράτορσι, παραιτεῖσθαι τὸν γάμον καὶ κερδαίνειν τοὺς ἀῤῥαβῶνας. Τοῦ αὐτοῦ κρατοῦντος καὶ ἐπὶ τῶν υἱῶν, καὶ ἐγγόνων, καὶ συγγενῶν, καὶ δομεστίκων, καὶ συγκαθέδρων, καὶ ἐπὶ πάντων ἐν τῇ τάξει καὶ τῶν οἰκείων αὐτοῦ, ἐὰν κατὰ σπου δὴν τοῦ ἄρχοντος ἐμνηστεύσαντο. Εἰ μέντοι καὶ μετὰ τὴν ἀρχὴν βούλεται ἡ κόρη συναφθῆναι αὐτῷ, ἔῤῥω ται ὁ γάμος. Σημείωσαι οὖν, ὅτι τότε κωλύει τὸ συνάλλαγμα ὁ νόμος, ὅτε τὸ ὀφφίκιον ὁ ἄρχων δια χειρίζει, και δύναται φοβερὸς εἶναι τοῖς γονεῦσι τῆς κόρης, ὥστε εἴγε ἄρχων μὲν ἦν, οὐκ ἦν δὲ ἱκανὸς “ ἐμφοβῆσαι τοὺς γονεῖς τῆς κόρης, οὐ κεκώλυται ἡ μνηστεία. μέντοιγε τῆς τρισκαιδεκα Περὶ τῶν τὰς ἰδίας γυναίκας προφάσει εὐλαβείας ἐκ βαλλόντων κληρικῶν.» Ὁ ε΄ τῶν ἁγίων ἀποστόλων κανὼν ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον ἢ διάκονον τὴν ἑαυτοῦ γυναίκα προ φάσει εὐλαβείας ἐκβάλλοντα ἀφορίζει, μέχρις ἂν αὖθις προσλάβηται· ἐπιμένοντα δὲ, καθαιρεῖ. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ Κύριος ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ἐθέσπισε, μὴ ἐξεῖναι τινι τῷ παλαιῷ προσέχοντι νόμῳ, ὅτε βού λοιτο τὴν ἰδίαν ἐκβάλλειν γυναῖκα, χωρὶς ἀπειρημένης αἰτίας. Εοικε γὰρ τὸν γάμον διαβάλλειν, ὡς ἀκάθαρτον ἂν τὸ νομίμως μίγνυσθαι. Τίμιον δὲ τὸν γάμον ἡ Τραφὴ ἀπεφήνατο, καὶ τὴν κοίτην ἀμίαν τον. Τούτου καὶ ὁ δέκατος τρίτος τῆς ἕκτης συνόδου κανὼν αὐτοῖς ῥήμασι μέμνηται, ἄνευ τῆς τοῦ ἐπι σκόπου προσθήκης. Αὕτη γὰρ ἡ σύνοδος πρώτη ταῖς γαμεταῖς ἀποτάττεσθαι τοὺς ἐπισκόπους ἐθέ σπισεν. «Περὶ τῶν τὰς ἰδίας γυναῖκας ἐκβαλλόντων λαϊκῶν.» Ὁ δὲ ἀποστολικὸς μη᾿ τὸν ἐκβάλλοντα λαϊκὸν παραλόγως τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα καὶ ἑτέραν λαμ βάνοντα, καὶ τὸν ὑποποιούμενον τὴν παρ᾽ ἄλλου
col. 1291–1292page 283 of 297
PG 119:1291ἀπολελυμένην, μὴ κατὰ νόμους δηλαδή, ἀφορισμῷ ὑποβάλλει. Όσα γε μὴν περὶ τούτου, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τοῦ μεγάλου Πατρός βασιλείου ἐχρησμοδότησεν, ἐν τῷ θ᾽ αὐτοῦ κάνονι, ἄγνωμον κομιδῆ μὴ κατά μέρος διεξέται. Εν γάρ, φησὶν, ἀκολουθον κατά τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν. ἐξίσης καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξί, τὴν τῆς πορνείας αἰτίαν λύσιν εἶναι τοῦ γάμου. Ἡ δέ γε τῆς ᾿Εκκλησίας συνήθεια, ούχ οὕτως ἔχουσα δείκνυται. Ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν γυναικῶν πολλὴν εὑρίσκομεν τὴν ἀκρίβειαν, τοῦ μὲν ᾿Απποστόλου λέ γοντος. Ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ, ἓν σῶμά ἐστι. Τοῦ δὲ Ἱερεμίου, ὅτι, ᾿Εὰν γένηται ἀνδρὶ ἑτέρῳ, οὐκ ἐπι στρέψει πρὸς τὸν ἀνδρα αὐτῆς, ἀλλὰ μιαινομένη μιανθήσεται, εἰ μὴ βουληθείη ὁ ἀνὴρ αὐτὴν δηλαδή, προσλαβέσθαι. Καὶ ὁ Σολομῶν ἐν ταῖς Παροιμίαις Ὁ ἔχων μοιχαλίδα, ἄφρων καὶ ἀσεβὴς, τουτέστιν, ὁ μιγνύμενος ὑπάνδρῳ γυναικί, καὶ ἥτις δείκνυτα μοιχαλίς. Τοὺς δὲ μοιχεύοντας τῶν ἀνδρῶν, ἡ πορ νεύοντας, κατέχεσθαι ὑπὸ τῶν ἰδίων γυναικῶν ὑπο τίθεται. Εἴτε γὰρ καὶ ἐμπικραίνοιτό τις τῇ γυναικὶ, καὶ πληγὰς ἐντείνοι, καρτερεῖν ταύτην δεῖ· εἴτε εἰς χρήματα ζημιοί, κἀκείνη τὴν προίκα δαπανωμένην δρώῃ, ἢ καὶ ζηλοτύπως ἔχοι τῷ ἑτέραις τὸν ἄνδρα συμφθείρεσθαι, οὐκ ἐφεῖται ταύτῃ διαζεύγνυσθαι τοῦ ἀνδρὸς παρὰ ταῦτα. Εἰ γὰρ ἀπίστου καθετέρου τῶν συνοικούντων τυγχάνοντος, θατέρῳ χωρισθῆναι αὐ δύναται, κατὰ τὸν μακάριον Παύλον, διὰ τὸ ἄδηλον τῆς ἐκβάσεως (τί γὰρ οίδας, γύναι, φησίν, εἰ τὸν ἄνδρα σώσῃς) πῶς ἀνεύθυνος ἔσται ἡ δι᾿ ἑτέραν ?) αἰτίαν λύουσα την συζυγίαν; ὥστε ἡ τὸν ἄνδρα παρ αλόγως ἀπολιποῦσα, εἰ ἄλλῳ συνοικήσει, μοιχαλίς λογίζεται. Εἰ δὲ τῷ καταληφθέντι 56 ἀνδρὶ συναφθεῖσε νομίμως, οὔτε ὡς μοιχαλίς, οὔτε ὡς πόρνη κατακρίνεται. Εἰ μέν τοῖς ὁ ἀνὴρ ἀποστὰς τῆς γυναικὸς ἐπ' ἄλλην ἦλθε, καὶ αὐτὸς μοιχὸς, ὡς ποιῶν αὐτὴν μοιχευθῆναι, καὶ ἡ συνοικούσα τούτῳ μοιχαλίς, διότι πρὸς ἑαυτὴν ἀλλότριον μετέστησεν ἄνδρα. Αλλά ταῦτα μὲν οὗτος. ᾿Απὸ δὲ τῆς ὕστερον εξενεχθείσης Ιουστινιανείου Νεαρᾶς, ἣν τὸ περὶ της λύσεως γέ μου άνω τεθὲν περιέχει κεφάλαιον, καὶ αὕτη ταῖς ἄλλαις αἰτίαις ἠρίθμηται, δι᾽ ἂς λύειν ταῖς γυναιξὶ τὰ συνοικέσια δίδοται. Εἰ ἐν τῇ αὐτῇ δηλαδη οἰκεία ἢ πόλει, ἑτέρᾳ ὁ ἀνὴρ συμφθείροιτο γυναικὶ, καὶ τοῦ μέρους τῆς ἰδίας γυναικὸς ἐπιτιμώντων αὐτῷ καὶ υποτιθεμένων ἀποστῆναι τῆς πρὸς ἐκείνην ὁμιλίας, μὴ πείθοιτο. Τηνικαῦτα γὰρ λύειν τους γάμους διὰ τὴν ζηλοτυπίαν ἐφίησιν. Ἐν δὲ τῷ λε΄. ὁ Βασίλειος, ἐπὶ τῶν διαλυόντων τὸν γάμον τὴν αἰτίαν χρή, φησί, σκοπεῖν. Καὶ εἰ μὲν παραλόγως τοῦ ἀνδρὸς ἀνεχώρησεν ἡ γυνή, ἡ μὲν ἐπιτιμίων, ὁ δὲ συγνώμης άξιος κρίνεται. Πρὸς τὸ κοινωνεῖν μέντοι τῇ ᾿Εκκλησία, οὐ μὴν καὶ ἑτέρα δηλαδὴ κεκρῆσθαι. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ τῆς ἐν Καρθαγένη ρϚ', τοὺς διαλυθέντας τῆς τοῦ 56 ἡ δὲ τῷ κακελειφθέντι.
col. 1293–1294page 284 of 297
PG 119:1293γάμου συναφείας, ἢ ἀλλήλοις καταλλάττεσθαι, ἢ οὕτω μένειν διακελεύεται, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου ἀπόφασιν «Οὺς ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω.» Καὶ τοῦ ᾿Αποστόλου· Δέδεται γυναικί; μὴ ζήτει λύ σιν. Οτι τῶν ἰδίων γυναικών χωρίζεσθαι δεῖ τοὺς ἐπισκό τους. Η Οἱ τῆς Γ΄ συνόδου θεῖοι Πατέρες ἐν τῷ ιβ΄ κανόνι ἀπείργουσι τοὺς ἀρχιερεῖς μετὰ τὴν χειροτονίαν συν οικεῖν ὅλως ταῖς πρὸ τῆς χειροτονίας θεσμοῖς γάμου συναφθείσαις αὐτοῖς γυναιξί, και φασιν· Οὐκ ἐπ', ἀθετήσει τῶν τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις ἐν τῷ πέμπτῳ " νενομοθετημένων κανόνι, τοῦτο θεσπίζομεν, ἀλλὰ τὴν ἐπὶ τὸ κρείττον ἐπίδοσιν τῆς Ἐκκλησίας πραγματευόμενοι. Οἱ μὲν γὰρ θεῖοι ἀπόστολοι ἄρτι τῆς Εκκλησίας τῇ τῶν Ἰουδαίων παχύτητι, καὶ τῇ Ελληνικῇ δεισιδαιμονία πολλὰ χαίρειν εἰπούσης, ἔστιν οἷς τῶν Πατρῴων ἐθῶν ἐνεδίδοσαν χρῆσθαι. Ο τε γὰρ τῶν Ἰουδαίων καὶ οἱ τῶν Ἑλλήνων ἀρχιερεῖς τῶν συνεύνων οὐκ ἐχωρίζοντο. Τὸ δὲ τήμερον εἶναι, χρῆναι φασι τοὺς ἀρχιερεῖς τὸν βίον πρὸς ἀκριβῆ σωφροσύνην ἀπευθύνοντας, οὐχ ὅπως τῆς τῶν ἀλλοτρίων, ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν ἰδίων γυναικῶν ὁμιλίας ἀποδιίστασθαι. Τοῦτο γὰρ σκανδάλου πρόφασιν οὐδ᾽ ἡντινοῦν τοῖς ὑπὸ χεῖρα καταλείπει, καὶ ἀποφέρουσι τὸ ἀποστολικὸν· Απρόσκοποι γίνεσθε καὶ Ἰουδαίοις, καὶ Ἕλλησι, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ ἑξῆς. Εἶτα τοῖς μὴ τὰ τοῦ κανόνος πρεσβεύουσιν, ἐπιτίμιον ἐπάγουσι τὴν καθαίρεσιν. Ὅτι δεῖ καὶ ἀποκαρῆναι τὴν χωρισθεῖσαν τοῦ ἐπισκόπου γυναῖκα Ἐν δὲ τῷ μὴ κανόνι οἱ αὐτοὶ Πατέρες τὴν κατὰ κοινὴν συμφωνίαν διαζευχθεῖσαν τοῦ μέλλοντος ἐπὶ τῶν τῆς ἐπισκοπῆς καθεδεῖσθαι οἰάκων, συνοικεῖν ὅλως αὐτῷ οὐ μεθιᾶσιν, ἀλλ' εἰς μοναστήριον κελεύουσιν εἰσιέναι, μὴ ἐν γειτόνων τῆς τοῦ ἐπισκόπου καταγωγής κείμενον. Οὐ γὰρ οἷόν τε συνεχῶς εἰς ἀλλήλους ὁρῶσι μὴ ἀνάπτεσθαί σφισι τὸν ἔρωτα τῇ μνήμῃ τῆς προτέρας διαγωγής. Κἀκεῖ δὲ τῆς τοῦ ἐπισκόπου προνοίας ἀπελαύειν αὐτὴν ἀξιοῦσιν, εἰ ἐνδεῶς ἔχουσα εἴη. Εἰ γὰρ αὐτῷ δὲ τῷ ἐπισκόπῳ περαιτέρω τῶν ἀναγκαίων εἰς ἑαυτὸν δαπανᾷν ἐκ τῆς ἐπισκοπῆς οὐκ ἐφεῖται, σχολή γ᾽ ἂν τῶν ἐκκλησίας ταύτῃ δοθήσεται, οἴκοιεν ἐσχηκυίᾳ τὰς πρὸς τὸ ζῆν ἀφορμάς. Εἰ δὲ καὶ ὁ βίος αὐτῆς σεμνὸς εἴη, καὶ εἰς τὸν τῆς διακονίας βαθμὸν προβιβάζεται. Εἰς μοναστήριον δὲ εἰσιέναι κελεύουσιν, ὡς ἀπαραίτητον ὃν ἀποκείρασθαι ταύτην. Εξῆν μὲν γὰρ αὐτῇ πρὸ τῆς χειροτονίας τοῦ ἀνδρὸς μὴ διαζυγῆναι. κἀντεῦθεν καὶ τὴν χειροτονίαν κωλυθῆναι, καὶ τὴν ἀπό Ὅτι δέ γε 57 τὰ τῆς χειροτονίας συνήνεσε, καρσιν. 57 ὅτι δέ γε.
col. 1295–1296page 285 of 297
PG 119:1295Εζήτηται δὲ τὰ περὶ τούτου καὶ ἐπὶ τῆς βασιλείας Ισαακίου τοῦ ᾿Αγγέλου, τῶν τριῶν πατριαρχών συνεδριαζόντων, τοῦ Οἰκουμενικοῦ, καὶ ᾿Αντιοχείας, καὶ τοῦ Ἱεροσολύμων, καὶ μητροπολιτῶν ὡσεὶ τες. σαράκοντα, οἳ καὶ ἔψηφίσαντο. ἀπαραιτήτως οφείλει ἀποκείρασθαι τὴν τοῦ χειροτονηθέντος ἐπισκόπου γυναῖκα, συνοδικοῖς γράμμασι τοῦτο σημειωσάμενοι κυρώσαντες. 'Εντεῦθεν δείκνυται, μηδὲ τὰς τῶν ἱερέων γυναίκας θε μιτὸν εἶναι δευτερογαμεῖν. δέον καὶ τῇ ἀποκάρσει τὴν διάζευξιν βεβαιώσασθαι. Ει α «Ὅτι τῶν ἰδίων γυναικῶν δεῖ τοὺς ἱερωμένου; ἐγκρατεύεσθαι, ὅτε τὰ ἄγια μεταχειρίζεσθαι μέλλον σιν.» γ΄ τῆς ἐν Καρθαγένη συνόδου κανών, τοὺς ἱερᾶσθαι λαχόντας φησὶν ἀεὶ μὲν καὶ ἐν πᾶσιν ἐγκράτειαν καὶ σωφροσύνην καὶ πᾶσαν ἄλλην ἀρετὴ μετιέναι δεῖ, ὅπως καθαροὶ τῷ καθαρῷ προσιόντες, τῶν αἰτημάτων ἐπιτυθχάνοιεν, μεσίται Θεοῦ χρη ματίζοντες καὶ ἀνθρώπων, ώστε διαπρεσβευόμενο πρὸς τὸν Θεὸν, τούτοις ἐκεῖνον ὡς ἐφικτὸν ἐξιλάσκεσθαι, καὶ εἰρήνην τῇ κόσμῳ αἰτεῖσθαι. Οὐχ ἥκιστα δὲ τοῦ καιροῦ καλοῦντος αὐτοὺς πρὸς τὴν τῶν θείων μεταχείρησίν τε καὶ μετάληψιν μυστηρίων. ἔργῳ τὰ τῆς σωφροσύνης ὀφείλοντας, ἀλλὰ καὶ τῆς τῶν ἰδίων γυναικῶν ὁμιλίας ἀπέχεσθαι χρή. Ὁ δὲ τρίτος τοῦ Ιερομάρτυρος Διονυσίου Αλεξανδρείας, ἀρκοῦντας ἐφίστησί σφισιν αὐτοῖς τοὺς ἱερωμένους διαιτητές, ηνίκα τοῖς φρικτοῖς προσιέναι μέλλουσι μυστηρίοις, ἀπέχεσθαι μὲν τῶν ἰδίων γυναικῶν, ἀλλὰ ἐκ κοινῆς συμφωνίας, κατὰ τὴν τοῦ μεγάλου Παύλου φωνήν, ὅτι ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει, καὶ τὰ ἑξῆς. Περὶ τῶν γυναῖκας συνεισάκτους ἐχόντων ἐπισκόπων Η κληρικών.» Ο τρίτος τῆς πρώτης συνόδου κανών, ἐπίσκοπον ἤ τινα τῶν τοῦ κλήρου συνείσακτον ἔχειν γυναῖκα, οὐκ οἴεται δεῖν· εἰ μὴ ἄρα μητέρα, ἢ ἀδελφὴν, ἢ θείαν, ἢ ἃ μόνα πρόσωπα πᾶσαν διαπέφευγεν ὑπου ψίαν. Συνεισακτους δέ φησι, τὰς ἑλομένας συνοικεῖν ἱερεῦσιν ἀζύγοις, τὰς πρὸς τὰς ἀναγκαίας χρείας αὐτοῖς διακονουμένας. Ὁ δὲ τῆς ἐν ᾿Αγκύρᾳ εθ παρθένους γυναῖκας κωλύει συνέρχεσθαί τισιν ὡς ἀδελφοῖς. Ἐπὶ τούτοις, ἡ μεγάλη τῆς ἀληθείας σάλ. πιγξ ὁ μέγας Βασίλειος, ἐπιστολὴν πρός τινα Γρη γόριον πρεσβύτερον πέμψας, ἐπιπληκτικώτερον τούτου καθάπτεται, τῷ τοιούτῳ προανέχοντος πάθει. Οὔτε πρώτοι γάρ, φησίν, οὔτε μόνοι νενομοθετήκι μεν, γυναῖκας ἀνδράσι μὴ συνοικεῖν, ἀλλ' ἀνάγνωθι τὸν ἐξενεχθέντα κανόνα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ἐν τῇ συνόδῳ Νικαίας, ὃς φανερῶς ἀπηγόρευσε, συνεισάκτους μὴ εἶναι. ᾿Αγαμίαν δὲ ἐν τούτῳ ἔχειν τὸν σεμνὸν, ἐν τῷ κεχωρίσθαι τῆς μετὰ τῶν γυναικῶν διαγωγής. Ὡς ἐὰν ἐπαγγελλόμενός τις αὐτὴν τῷ ὀνόματι, ἔργῳ τὰ τῶν γυναιξὶ συνοικούντων ποιεί, δῆλός ἐστι, τὸ μὲν τῆς παρθενίας σεμνὸν ἐν τῇ

Michael Chumnus, NomophylaxMichaelis Chumni Nomophylacis

col. 1297–1298page 286 of 297
PG 119:1297προσηγορία διώκων, τοῦ δὲ καθ᾿ ἡδονὴν ἀπρεποῦς & μὴ ἀφιστάμενος. Οὔτε γὰρ τὸν ἑβδομήκοντα ἔτη γε γονότα πείθομαι ἐμπαθῶς γυναικὶ συνοικεῖν, οὔτε ὡς ἐπὶ γενομένῃ τινὶ ἀτόπῳ πράξει ὡρίσαμεν, ἃ καὶ ὡρίσαμεν. ἀλλ᾽ ἐπεὶ ἐδιδάχθημεν παρὰ τοῦ ᾿Αποστό λου, μὴ τιθέναι πρόσκομμα τῷ ἀδελφῷ εἰς σκάνδαλον. Οἴδαμεν δὲ, ὅτι παρά τινων ὑγίως γινόμενον ἄλλοις ἀφορμὴ πρὸς ἁμαρτίαν ὑπάρξει. Τούτου ἕνεκα προσετάξαμεν, ἑπόμενοι τῆ διαγωγῇ τῶν ἁγίων Πατέρων, χωρισθῆναι σε τοῦ γυναίου. Εκβάλε τοίνυν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ οἴκου σου. Κατάστησον αὐτὴν ἐν μοναστηρίῳ. Έστω ἐκείνη μετὰ παρθένων, καὶ σὺ ὑπηρετοῦ ὑπὸ ἀνδρῶν, ἵνα μὴ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ δι' ἡμᾶς βλασφεμῆται. ἕως δ' ἂν ταῦτα ποιῇς, αἱ μυριάδες, ἄσπερ σὺ γράφεις διὰ τῶν ἐπιστολῶν, οὐδὲν ὠφελήσουσί σε, ἀλλὰ τελευτήσεις ἀργῶν, καὶ ° δώσεις τῷ Θεῷ λόγον ὑπὲρ τῆς σεαυτοῦ ἀργίας. Ἐὰν δτι τολμήσεις μὴ διορθωσάμενος σεαυτὸν ἀντέχεσθαι τῆς ἱερωσύνης, ἀνάθεμα ἔσῃ παντὶ λαῷ, καὶ δεχόμενοί σε, ἐκκήρυκτοι κατὰ πᾶσαν Εκκλησίαν γενή σονται. Επίσκοπος μὴ συνοικείτω οιαδήποτε γυναικί, μηδὲ γυνὴ διάκονος συνοικείτω ἀνδρί. ΝΙΧΑΗΛ ΝΟΜΟΦΥΛΑΚΟΣ ΤΟΥ ΧΟΥΜΝΟΥ ΓΕΓΟΝΟΤΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΒΑΘΜΩΝ ΤΗΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΑΣ Η συγγένεια, όνομά ἐστι κοινὸν καὶ καθολικόν. Διαιρεῖται δὲ εἰς τάξεις τρεῖς· εἰς ἀνιόντας, κατιόν 1 τας, καὶ τοὺς ἐκ πλαγίου. Καὶ ἀνιόντες μέν εἰσιν, ο! ἡμᾶς γεγεννηκότες· κατιόντες δὲ, οἱ ἐξ ἡμῶν γεννηθέντες· ἐκ πλαγίου δέ εἰσιν, οἱ μήτε γεννήσαντες ἡμᾶς, μήτε γεννηεέντες ἐξ ἡμῶν· κοινωνήσαντες δὲ ἡμῖν τῆς αὐτῆς γονῆς καὶ ρίζης. Παραδείγματος δὲ χάριν, υποκείσθω πρόσωπον ὁ Ἰακώβ. Οὗτος
col. 1299–1300page 287 of 297
PG 119:1299ανιόντας ἔχει τοὺς αὐτοῦ γεννήτορας, ούς γονεῖς καὶ προγόνους ὀνομάζομεν· ἤγουν τὸν πατέρα Ισαάκ, καὶ τὴν μητέρα Ρεβέκκαν· πέππον τὸν ᾿Αβραάμ, μάμμην τὴν Σάββαν, καὶ τοὺς ἔτι ἀνωτέρω· οὗτοι γού πάντες, συγγενεῖς τοῦ Ἰακώβ, λέγονται ἀνιόντες ὡς αἴτιοι τῆς αὐτοῦ γεννήσεως. Κατιόντες δέ εἰσι τῷ Ιακώβ, οἱ ἐξ αὐτοῦ καταγόμενοι υἱοὶ, Ιούδας τυχὸν, ὁ Λευί, ὁ Συμεών, ἡ θυγάτηρ οὕτω καλουμένη Δίνα, καὶ οἱ ἔτι τούτων κατωτέρω· οἷον ἔγγονος, ἐγγόνη οἱ κατιόντες λέγονται, ὡς ἐκ τοῦ Ἰακώβ καταγόμενοι. Εκ πλαγίου δέ εἰσι συγγενεῖς, οἱ μήτε γεννήσαντες τὸν Ἰακώβ, μήτε ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντες· κοινωνοῦντες δὲ αὐτῷ τοῦ αὐτοῦ γένους καὶ τῆς αὐτῆς ῥίζης. Οἷον, ὁ Ισμαήλ. Θεῖος γὰρ πρὸς πατρὸς τῷ Ἰακὼβ ὁ Ἰσμαήλ. Καὶ ἀνιόντες μὲν αὐτῷ, ὡς εἰρή καμεν, ὁ Ἰσπὰκ ὡς πατὴρ, καὶ ὁ ᾿Αβραάμ, ὡς πέπω πος, ὅτι ἐξ ὀσφύος αὐτῶν ὁ Ἰακώβ. Ὁ δὲ Ἰσραὴλ οὔτε ἀνιών λογισθείη συγγενής τῷ Ἰακώβ, ὅτι οὐκ ἔστιν αἴτιος τῆς αὐτοῦ γεννήσεως. οὔτε μὴν κατιών, ὅτι οὐκ ἐκ τοῦ Ἰακὼβ ἐγεννήθη· ἐκ πλαγίου δὲ ἐστι συγγενής, ὡς καὶ αὐτὸς ἐξ ὀσφύος τοῦ ᾿Αβραάκ γενε νηθεῖς, καὶ τὸν ᾿Αβραάμ ἔχων γενήτορα, ἀφ᾽ οὗ και δ Ιακώβ, κἀντεῦθεν κοινωνήσας τῷ Ἰακὼβ τῆς αὐ τῆς γονῆς καὶ ῥίζης. Πάντως γὰρ οἱ μήτε τὸν ἄνω τύπον ἔχοντες, τὴν τῶν ἀνιόντων λέγω τάξιν, μήτε τὸ κάτω βαθμὸν ἀποπληροῦντες, ἐκ πλαγίου ἔσον ται· ὅτι καὶ αἱ τοπικαὶ διαστάσεις τετραχώς διπι ροῦνται, εἰς τὸ ἄνω καὶ κάτω, δεξιὸν καὶ ἀριστερόν. Ταύτητοι τὸ δεξιὸν καὶ ἀριστερὸν πλάγια τυγχάνουσιν. Όπως γοῦν ταῦτα τὰ μέρη τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν, συγγενών τάξεις ἀποπληροί, προϊὼν ὁ λόγος ἐρεῖ. Ἐκ πλαγίου δὲ συγγενής τῷ Ἰακὼν καὶ Βαθουὴλ ὁ τοῦ ᾽Αβραὰμ ἀδελφός. Εἰ γοῦν ζητούν τις, εἰ τῷ Ἰακώβ συγγενής ἐστιν ὁ βαθουὴλ ὁ τοῦ 'Αβραὰμ ἀδελφὸς, καὶ Ἰσραὴλ ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ἰσχάας, ἐροῦμεν· ὅτι συγγενεῖς μὲν εἰσιν, οὔχουν ἀνιόντες, ὅτι μὴ ἐξ ὀσφύος αὐτῶν. Αλλ' οὐδὲ κατιόντες ὁ Βα θουὴλ ἢ ὁ Ἰσμαήλ. Λείπεται λοιπόν, ἐκ πλαγίου συγγενεῖς τῷ Ἰακώβ τούτους τυγχάνειν. Καὶ τὸν μὲν Ισμαήλ πατράδελφον εἶναι, ἤγουν θεῖον πρὸς πατρός τὸν δὲ Βαθουήλ, θεῖον ἀπὸ πάππου, ὃν καὶ μέγαν θεῖον ὁ νόμος ὀνομάζει. Τὸ αὐτὸ δέ ἐστι καὶ ἐπὶ τῶν θηλέων προσώπων. Τῷ γὰρ Ἰακὼς ἀνιόντων μὲν τάξιν ἔχουσιν, ἥτε μήτηρ Ρεβέκκα, καὶ ἡ μάμμη Σάβρα. Κατιόντων δὲ τάξιν ἀποπληροῦσιν αὐτῷ, ἡ θυγάτηρ Δίνα, καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς τυχὸν γεννηθεῖσα. δὲ τῇ Ρεβέκκα εἰσὶν ἀδελφοὶ, καὶ οὗτοι ἐκ πλαγίου συγγενεῖς τῷ Ἰακὼβ λογίζονται. Αὐτίκα ὁ Λάδαν, ὁ τῆς Ρεβέκκας ἀδελφὸς, συγγενής τῷ Ἰακώβ. Θείος γάρ πρὸς μητρός.
col. 1301–1302page 288 of 297
PG 119:1301᾿Αγάπαι, ΙΙ, 650. Αγαπητὸς εἰ ἀγαπώμενος, ΙΙ, 497. ᾿Αγαπητὸς εἰ ἀγαπητικός, ΙΙ, 590. 'Αλαζών, 11, 472. Καταβραβεύω, ΙΙ, 135.
col. 1303–1304page 289 of 297
PG 119:1303Διαπαρατριβαί, ΙΙ, 246. Δόξαι, Ενυπνιαζόμενοι, 11, 628. Εριθεία, ΙΙ, 465. Εὐαρεστοῦμαι, ΙΙ, 434. Γάγγραινα, 11, 267. Γινώσκειν, ΙΙ, 568. Γογγυστής, ΙΙ, 632
col. 1305–1306page 290 of 297
PG 119:1305Υπερηφανία, ΙΙ, 469. Μεμψίμοιρος, 11, 632. Μυωπάζειν, ΙΙ, 532.
col. 1307–1308page 291 of 297
PG 119:1307Νεόφυτος, ΙΙ, 225. Οἴσης, ΙΙ, 469. Παρακύψαι, ΙΙ, 600, Παρεςίδημος, Πάρεργον Πάροδος, ΙΙ, 483. Πιστός, 1 719. Πλεονεξίας, ΙΙ, 631.
col. 1309–1310page 292 of 297
PG 119:1309Σαργάνη, 1, 603. Συναλίζων, Ι, 3. Σωφροσύνη, ΙΙ, 293 Τετραχιλισμένα, ΙΙ, 343. Θεᾶσθαι, ΙΙ, 560. Θρεσκεία Ι, 451.
col. 1311–1312page 293 of 297

COMMENTARIA IN NOVUM TESTAMENTUM. (Con tinuatio). Argumentum Epistolæ ad Colossenses. EPISTOLA AD COLOSSENSES· Procemium. 14 Caput primum Gratar m actio de Colossensibus qui propter spem Deo familiares effecti sunt. Cap. II. Precatio pro ip-is, ut recipiantur ad șa pientiam operativam, ad virtutem tolerantiæ cum gratia rum actione familiaritatis, quæ est ex purificatione. 15 Cap. III. De creatione per Christum et reconcilia tione per conjunctionem Dei. Cap. IV. De gentium adductione, quæ facta est in corpore et passione Christi per fidem. Cap. V. De doctrina ipsius tradita per labores re conciliativa, ad exhibitionem coram Deo. Cap. VI. Quod non oporteat eos qui sapientiam ha bent in Christo, umana incedere fallaci sapientia. 27 Cap. VII. Quod conjunctio ad Deum spiritualiter quoque ea quæ legis sunt continet ad convivendum Chri Cap. VIII. Quod legis carnalis typi carnalibus in pretio habentur, non spiritualibus qui per virtutem Chri sti vivunt. sto. Cap. IX. Exhortatio ad purgationem, sanctificationem, benignitatem, pietatem, discendi amorem, cantum psal morum, laudabilem secundum Deum conversationem, et gratiarum actionem. Cap. X. Quæ ad concordiam erga familiares spectant. Argumentum prioris Epistolæ ad Thessalonicenses. 58 Caput primum. Laus Thessalonicensium in certami nibus, quæ apostolis digna erant. Cap. II. Quod ipsos desideraret, et in ipsis gaude ret ac sollicitus esset ut perficerentur. Cap. III. Precatio ad Deum de adventu suo, et cre mento ac confirmatione Thessalonicensium usque ad ad ventum Christi. Cap IV. Exhortatio ad temperantlam, justitiam, fra ternum in judicio amorem et laborem in proprio opere. Cap. V. Doctrina de mortis resolutione ac manifes tatione Christi circa mortuos ac viventes. Cap. VI. Quod repente venturus sit Christus: oportet itaque studiose paratum esse fide, spe, charitate, honore, pace, longanimitate, discendi amore. Cap. VII. mæ et corporis. Argumentum posterioris Epistolæ ad Thessalonicen ses Precatio de sanctificatione spiritus et ani mium. Argumentum prioris Epistolæ &d Timotheum. EPISTOLA I AD TIMOTHEUM. Prooemium. 135 Caput primum. - De ducatu ad amorem Dei, qui pror sus legal careat necessitate. Cap. II. De sui in evangelistam electione, cum per secuter esset, secundum gratiam Dei. Cap. III. Præceptum de fide ac mysterio bonæ conscient æ, qua deficiente imminet periculum. Cap. IV. De oratione ut pro omnibus fiat, ut ubique pure sine ulla turbation et religi: se. Cap. V. De præceptoribus quod viros esse oporteat, et non mulieres, propter naturam et effectum qui ex error suboritur. Cap. VI. Cap. VII. Cip. VIII Cap. IX. Ecclesiæ De virtute episcoporum. De divina incarnatione De certamine ad pietatein propter spem. 170 Adbortatio ut suiipsius curam habeat et Cap. X. Cap. XI. 1.t se unicuique apte accommodet. De viduarum ætate et modo ac guberna tlone. Cap. XII. De presbyterorum honore. Cap. XIII. De cauta electione. Cap. XIV – Quod nullum opus sit occultum. Cap. XV. Cap. XVI. De obedieutia servorum. Adversus avaros et falsos præceptores. 187 Cap. XVII. Præceptum horrore plenum de pura obedientia usque in finem. Cap. XVIII. Deductio divitum ad veram vitam. 194 Argumentum posterioris Epistolæ ad Timothæum. 195 EPISTOLA II AD THIMOTHEUM. - Promium. 199 Caput primum. — Commendatio fidei Timothei, et ex hortatio ad tolerantiam, juxta id quod gratiam decet, in qua et ipse seipsum perdurare tolerando dicit. Cap. II. De convenienti traditione divinorum dogma tum. Cap. III. De conversatione in præsenti vita sine an xietate de alimentis quæ citra laborem parveniunt. 210 Cap. IV. De fide in Christum, et tolerantia ob spem vitæ. Cap. V. De divina doctrina et vita pura ac pacifica etiam erga adversarios. Cap. VI.· Vaticinium de abundante hominum mahtia per fucum reprehensibilem. Cap VII. Exhortatio ut se imitentur, opponendo se perversis in tolerantia propter Deum. Cap. VIII. De his qui nova moliebautur quibus Ti motheum opponit. De futura sui ipsius resolutione ad æter Proœ Cap. IX. nam gloriam. Argumentum Epistolæ ad Titum. Procinium Caput primum. Gratiarum actio de fide Thessaloni censium et charitate ac patientia ad illorum honorem et affligentium ultionem: et precatio pro ipsorum perfe ctione gloriosa ad Christi gloriam. Cap. II. De fine qui erit post Antichristum mitten dum ad Judæorum redargutionem, qui Christo non cre diderunt. Caput primum. De doctoribus idoneis ad ministe rium et redargutionem non obtemperantium. Cap. II. - Adversus eos qui carnales annuntiabaot pu rificationes et de spirituali virtute. Cap. III. Admonitiones quas tradi oportet juxta sin gulorum ætatem. Cap. IV. sti gratiam serviant. Cap III. Gratiarum actio de vocatione. De servis, ut ipsi quoque decenter ad Chri gelii. Cap. V. Exhortatio ad laborem et devitationem otio sorum ac curiose degentium. Cap. VI. Cap IV. — Ut pr. ipso precentur et pro opere Evan Cap. VI. Admonition s de declinandis quæstionibus. quæ seditionem concitent. Cap V. De obedientia principatidus, exhibenda vcluti dect Christi mansuetudinem. Precatio pro pace, quæ est a Deo. Argumentum Epistolæ ad Philomonem. Procemium. 263

col. 1313–1314page 294 of 297

Caput primum. Laus Philemonis et gratiarum actio pro ipso. Cap. II Commendatio Onesimi fugitivi servi, et admonitio pro ipso qui salvus factus erat per fidem. 267 Argumentum Epistolæ ad Hebræos. Caput primum. Divina de Christo doctrina, cui data est gloria Patris ac potestas omnium, cum purga tione omnium, quæ sunt in terra, a qua ascendit ad supercolestem gloriam. Cap. II. Quod non sit ministeri lis gtoria Christi, sed divina et efficax: ideo non præsenti sæculo habitet, in quo sunt ministri, sed in futuro. Cap III. Quod carnem assua pserit juxta disposi tionem et condolentiam ac familiaritatem quam erga nos habuit, ut hominem a morte per familiaritatem ad ipsum liberaret. Cap. IV. Quod Christo credendum sid quemadmo dum Mosi crediderant, tantoque id melius quanto dignior est Deus homine. Cap. V. Exhortario ut cogentur ingredi requi-m quæ promonstrata est. ribus, et non ex altero seorsim, sed simul ex utrisque justificatur homo. Cap. V. Quod præceps et incomposita lingua ene cat eum qui ipsam nactus est: quain vincere necesse est ad laudem et gloriam Dei: in quo etiam tractat de con versatione et sine rixa unius adversus alium, ex gloriæ cupiditate propter sapientiam humanam; et de divina sapientia: et quod ex socordia et voluptatum an ora oriantur lites ac seditiones et inimicitiæ adversus Deum; et de resipiscentia ad salutem, ac de non judicando pro ximum. Cap. VI. Quod non per hominem, sed per Deum gressus viri diriguntur: in quo etiam tractatur de ava ritia divitum et ipsorum deliciis in hoc mundo ac de justo Dei judicio. Cap VII. De patientia ac tolerantia afflictionum, et de veritate in quo ponuntur speciales adhortationes cuique convenientes cum fide et quod inserviendum est saluti proximi. Argumentum prioris Epistolæ Petri Catholicæ. Caput primum. De regeneratione in Christo, et de Cap. VI. Terror judicii juxta sermonem qui per patientia in tentationibus et afflictionibus, ac de salu omnes dissemin«tus est, et utilitas gratiæ sacerdotalis, tari fide quæ prænuntiata est a prophetis. apui eum qui humano more affectus est una nobiscum Cap. II. De spe et sanctificatione firmaque conversio naturali codolentia. 315 ne, quæ necessaria est præter adoptionem. Cap. VII. Cap. III. Objurgatio adversus illos quibas opus est Quod digue vivendum sit juxta adoptio prima elementorum institutione. 327 nem per Christuni, ad utilitatem quoque eorum qui Cap. VIII. Quod firma sit Dei promissio, idque cuni extranei sunt, ad gloriam Det. juramento. Cap. IX. De Melchisedech qui Christi figura fuit, et a nomine, et a civitate, et a vita, et a sacerdotio. 313 Cap X. Quod cessare debet terrenum Aaron sacer dotium, firmum sit autem cœleste Christi sacerdotium alterius generis, non juxta carnem, neque per legem carnalem. Cap. XI. Excellentia Novi Testamenti supra Vetus, propter propitiationem et sanctimonium. Cap. XII. De sanguine Christi in quo condebatur Novum Testamentum, qui veram inducit purificationem, non frequentia sacrificia quæ fiebant per sanguinem ani malium. Cap XIII. Testimonium de sola purificatione et accessu ad Deum. Cap. XIV. Exhortatio ad virtutem ex timore futuri judicii. Cap. XV. Quod bonum initium ad bonum finem de Cap. XVI. ducit. De fide quæ veteres quoque glorificavit. Cap. XVII. De patientia ex imitatione Christi. 423 Cap. XVIII. De temperantia, dum occasio datur correctionis ne careamus ea in modum Esau, qui post modum non invenit pœnitentiæ locum. Cap. XIX. Quod formidabiliores sint futuræ pœnæ illis quæ sub Mose infligebantur, dignumque sit ut circa præsentia majus adhibeatur studium. Cap. XX. De fraterno amore ac hospitalitate. 439 Cap. XXI. De non vivendo carnaliter juxta legem, sed spiritualiter secundum Christum in vistute. 443 Cap. XXII. I'recatio ad Deum ut ad virtutem insti tuantur et debite gubernentur. Argumentum Epistolæ ca'holi æ Jacobi. Caput primum De patientia et fide nihil hæsitante aut adjudicante et de animi modestia ad divites: in quo etiam tractat de concupiscentia quæ in nobis est et effec tibus eam consequentibus, quod non sit causa ex Deo si quid enim boni nobis est, id ab eo esse dicit. 455 Cap II. De mansuetudine ac innocentia et actione bona quæ conducit ad beatitudinem, et de scientia ac me diocritate sermonis. Cap III De charitate erga unumquemque sine respectu personæ secundum legem. Cap IV. Quod non ex sola fide, sed etiam ex ope Cap. IV. De subjectione erga præfectos. et fraternio amore ac divino cultu: in quo agit de servorum sub jectione et toleranti patientia propter Christum. De obre dientia mulierum et concordia erga viros, ac salute quæ est in spiritu, in figuram Saræ de virorum erga mu li-res comparatione. De mansueta erga omnes clemen tia, cujus typus fuit Dei benignitas in Noe, in nobis autem Christi per baptismum condolentia. Cap. V. De reje: tione pravarum actionum, et repe titione fructuum in spiritu juxta donorum diversitatem. Cap. VI. Quod ex consortio ad Christum necesse sit naturales vincere adversitates, et ex spe ad ipsum ferre damna ab aliis damnata. Cap. VII. Admonitio presbyterorum de cura et vi sitatione gregis; in quo etiam agit de communi omnium modestia erga singulos, ac victoriam adversus diabolum. Cap. VIII. Precatio pro perfectione credentium. 575 Argumentum posterioris Epistolæ Petri catholicæ. 578 Caput primum. - De vocatione per fidem confirmata operibus quæ sunt in virtute ac spe futurorum bono rum. Cap. II. Adhortatio ad doctrinæ admonitionem, re vocando eam in memoriam: et quo modo in monte Thabor audiverit Dei vocem de Christo. Cap. III. Vaticinium de fraudulenta insurrectione hæreticorum impietatisque ipsorum ac futuri supplicii. 591 Cap. IV. Repetitio de malitia hominum hæretico rum in quo etiam agitur quo pacto repente venturus sit Christus in consummatione hujus sæculi, itaque dicit oportere omni virtute adornari. Argumentum primæ Joannis Epistolæ catholicæ. 618 Caput primum. Evangeliea de Christo theologia; in quo etiam agit de confessione et observatione a peccato, quod custodia præceptorum Dei cognitionem de ipso confirmet. Cap. II. De dilectione sine qua manet impietas; in quo etiam agit de gratia juxta cujusque ætatem et de aver sione ab amore mundi. Cap. III. De falsis fratribus Deum abnegantibus, et quod pietas in Christum sit Patris confessio: l'atris namque glorificatio, Filii theologia est. In quo etiam agit de divino ac spirituali dono in sanctificatione ob

col. 1315–1316page 295 of 297

pem pervenienti ad cognitionem Dei, quod omnis qui est in Christo, extra peccatum est: qui enim peccat, ex diabolo est. Cap. IV. De charitate erga proximum, et affectione ad tribuendum eleemosynas: in quo etiam agit de bona conscientia quæ est per fidem Jesu Christi et de discer nendis spiritilus per confessionem incarnationis Domini. Cap. V. — De fraterna charitate ad divinum cultum. Cap. VI. Theologia de Filio qui est in gloria Patris, et de victoria adversus malignum per fidem Jesu Christi ad vitam. Cap. VII. De subveniendo fratri peccanti per oratio nem, et quod non sit peccandum: in quo etiam agit de abstinentia a cultu dæmonum. Argumentum secundæ Joannis Epistolæ catholicæ. 683 EPISTOLA II. JOANNIS CATHOLICA. Prooemium. Caput primum. In quo post procemium agit de recta vita in charitate Dei, per fidem immutabilis pietatis; et quod non oporteat hæreticum in domum inducere aut salutare propter peccatum. Cap. II. Promissio de suo adventu cb spem futuræ utilitatis. Argumentum tertiæ Joannis Epistolæ catholicæ. 698 EPISTOLA III JOANNIS CATHOLICA. Procemium. NICOLAI. I. De nuptiis patrui avunculive, et fratris so rorisve filiæ, cum amita materterave et fratris sorovisve filio per affinitatem. II. De eodem. III. De duabus sobrinis non ducendis. IV. De sponsalibus septennis STUPA et ARSENII. De nuptiis duorum fratrum cum sponsa et glore. NICOLAI MUZALONIS. De sponsalibus duorum con sobrinorum fratrumve patruelium cum duabus sorori bus. THEODOTI. De divortio ab infideli conjuge. CONSTANTINI CHLIARENI. De homicidis latromum. LUCÆ. I. Subnotatio synodalis sub imperio domini Manuelis Comneni, Luca patriarchatum obtinente, flant nuptiæ septimi gradus cognationis. II. De clericis se immiscentibus sæcularibus negotiis. XI. De advocatis. III. De præfectis in extraneo monasterio tonsis. IV. De festo notaciorum. V. De dispositione piscopi. VI. No ecclesiæ ædantur transactione episcopi. VII. De iis qui testificantur contra filium spiritualem. VIII. De episcopo per vim tonso. IX. No jusjurandum irregulare servetur. X. De homicidio voluntario. XII. De infantibus captivis baptizandis, et de Agare XIII. Ne clerici turpilucres fiant, aut medici. MICHAELIS ANCHIALI. I. Ut ne lectores mundana officia suscipiant. quidem II. Ne clerici ex aliena diœcesi creentur. IV. De nuptiis cum cognata prius desponsata. Ceput primum. Precatio pro perfectione, et gra tiarum actio ob attestationem susceptionis fratrum pere gre agentium propter Ghristum in quo etiam agit de Diotrephes pravitate ac inhumanitate. Cap. II. De Demetrio cui optimum reddit testimo nium. Argumentum Epistolæ Judæ apostoli catholicæ. Caput primumĮ. De diligenti observatione fidei in Christum, propter insurrectionem impiorum et lascivo rum virorum; in quo etiam agit de futuro ipsorum sup plicio, ad similitudinem malorum qui olim peccaverant. Cap. II. Deploratio impiorum propter errorem et impietatem, ac lasciviam et blasphemiam, ac fucatam si mulationem per largitionem, in quo facilius decipiant. 715 Cap. III. De firmitate in fide eorum ad quos scribit; quodque compatiendum et parcendum sit proximo ob salutem quæ est in sanctificatione; et de fiducia pura cum glorificatione Christi. Synopsis Anonymi ex Ecumenio in Apocalypsin. 722 Sententiæ synodales et sanctiones pontificia archiepi Scoporum et patriarcharum Constantinopolis. 726 JOANNIS CHRYSOSTOMI. De emendatione delin quentium. GENNADII patriarchæ Constantinopolitani, et sanctæ cum eo congregatæ synodi, ad SS. omnes metropolitanos et ad papam urbis Romæ epistola encyclica. - Ne ob_pe cunias Bat manuum impositio. TARASII. De eodem, ad Adrianum papam veteris Ro mæ, epistola Tarasii patriarchæ Constantinopolis, novæ Romæ. NICEPHORI confessoris. Ex Nicephori canonibus. 727 SISINNII. Decisio Sisinnii patriarchæ, ne duo fratres accipiant duas consobrinas. nis. tia. III. De consuetudine non confirmata judiciali senten V. De nuptiis duorum fratrum cum filia fraris soro risve uxoris Joannis, et filia ejus, ex alto suscepta 795 THEODOSII. I. De nuptiis cum prius desponsata so brina. II. De sponsalibus non sufficientibus pro perfectoma trimonio. GERMANI. I. Subnotatio patriarchæ Germani contra metropolitanum Naupacti dominum Joannis, de quibus dam episcopalibus monasteriis, et de virgine, quæ ante pubertatem nuptialem ben dictionem accepit. III. Sigillum ejusdem Germani de paralauriis pa tri arcbalium monasterorium ad quem pertinere debeant. Factum mense Junio Vindictionis, et insinuatum secreto sacri chartophylacii Aliud de eodem. MANUELIS. 1. Solutiones quarumdam quæstionum. Il. De translatione episcoporum. III. De jure patronatus. INCERTORUM PATRIARCHARUM. I. De sessionis or dine metropolitanorum et archiepiscoporum, ut in char tophylacio describuntur. II. De iis qui proprios infantes exponunt. III. De mulieribus per vim tonsis. SERGI. De donationibus et collationibus monasterio rum aut conventuum. NECTARII. De Agibio et de Gabadio, quorum uterque Bestrensem piscopatum sibi vindicabat, ex monumentis actorum Constantinopoli. ALEXII. 1. De nuptiis septimi gradus. II. De quodam, qui suo filio per nuptias conjunxit filiam familias alterius, sine patris ejus consensu. 743 MICHAELIS. Exemplum edita synodalis sententie, sub Michaele patriarcha, a Niceta protosyncello et char tophylace magnæ ecelesiæ. Ne nuptiæ fiant septime gradu. JOANNIS XIPHILINI. De sponsalibus. II. Altera synodalis sententia. De sponsalibus. III. De clericis causas agentibus. NICOLAI ILLIUS PRISCI. Quod litteræ patriarchales gratis concedantur petentibus eas, uti descriptum exstat in serinio. ALEXII. I. Monumentum Alexii patriarchæ, de diver sis causis ecclesiasticis, pertinentibus ad universas me tropoles et archiepiscopatus. II. Exemplum monumenti, in venerabili scrinio Con stantinopolitano reconditi, quod est domini Alexii patri archa de iis, qui per donationem monasteria consequun –

col. 1317–1318page 296 of 297

tur, et de aliis quibusdam necessariis ecclesiasticis cau sis, quæ ad me:ropoles, archiepiscopatus, et episcopatus pertinent. III. De Sobrinis duobus, quorum unus matrimonium contraxit cum filia cujusdam adhuc impubere: alter vero copulatus est illius matri, post ejus obitum, quod priores nuptiæ pro nullis haberentur, ob ætatem puellæ prorsus imperfectam. MICHÆLIS. 1. Epistola patriarchæ, domini Michalis Cerularii, de matrimonio prohibito. II. Ex epistola ejusdem patriarchæ. III. Ejusdem. CONSTANTINI LICHUDIS. I. Scriptum in synodo sub notatum; de servo criminali, II. De sacerdote cædis reo et deposito. JOANNIS XIPHILINI. Exemplum decreti ad quemdam metropolitanum, de nuptiis prohibitis, litteris mandatis Niceta diacono et chartulario. EUSTRATII. De duobus sobriuis, qui matrem et filiam duxerant; deque dirempto posteriore matrimonio, tan quam illicite contracto. NICOLAI. I. De præstatione canonicorum. 859 II. Synodalis epistola Nicolai patriarchæ ad Alexium Comnenum, probans ex sacris canouibus atque legibus, non esse fas ut episcopates a metropolibus auferantur. LUCÆ. Ne clerici auferant ea quæ ad ecclesias vel epi scopos morientes pertinent. GEORGINI XIPHILINI. De jurihus territoriorum. 887 JOANNIS CAMATERI. Decretum synodale quod pro hibet unum et eumdem sobrinas duas uxores ducere quod magis sequendum licet, cum judices civiles hunc casum in proxime sequenti decreto non prohibeant. 890 DECRETUM JUDICUM CIVILIUM. De cognatione, cum duas quidam sobrinas in societatem matrimonii arcivisset. Et hoc quidem ab eis permissum fuit, verum a synodo prohibitum. PHILOTHEI. Refutatio scriptarum apud Harmenopo lum exsecrationum. INCERTORUM PATRIARCHARUM. I Epistola scri pta Gonstantinopoli ad Martyrium episcopum Antioche num, explicans quo pacto sint recipiendi hæretici ad sanctam universalem Ecclesiam accedentes. II. Brevis patriarchalis de quodam, qui matris suæ so brinam uxorem duxerat, deque pœnis illi irregandis Jaon nes Chartularius, Jonopuli filius, exposuit. An oporteat eum, qui cum extranea muliere habitat' post uxoris suæ mortem, ad binubi vel trinubi gradum suscipi. De eo, an majoribus pœnis plectautur scortantes, quam trinubi. De eo, qui animadvertit suum filium seortantem. 991 De snsceptoribus. NICEPHORI CARTHOPHYLACIS. Epistola ad mona chum quemdain Theodosium, et inclusum Corinthi, con tinens quarundam quæstionum solutionem. NICETÆ METROPOLITANI THESSALONICES. Sug gestio monachi cujusdam Cappadocis, Basilii nomen ha bentis, ad episcopum Thessalonica, dominum Nicetam Mitylenæum. de servis, ut sacræ preces eorum nuptiis adhibeantura Responsum episcopi Thessalonicensis, domini Nicetæ Mitylenæi. Interrogationes et responsiones diversæ, a variis an tistitibus factæ, ad Nicetam chartophylacem, qui fuit ar chiepiscopus metropolis Thessalonices. JOANNIS ZONARÆ. Magni quondam drungar vig‘æ, et primi a secretis, oratio ad eos qui naturalem seminis fluxum immunditiem existimabant. THEODORI BASALMONIS. Interrogationes canonica Marci, patriarchæ Alexandriæ, et responsa ad eas Theo dori Balsamonis, patriarchæ Antiochiæ. DEMETRII SYNCELLI. Declamatio Demetrii Syncelli, metropolitani Cyziceni. Responsio ad eum qui prohibitas aiebat esse nuptias inter personas ex tribus diversis familiis. BASILII THESSALONICÆ ANTISTITIS. An duo fra tres admitti possint ad legitimum conjugium cum amita consobrini, et sobrina nata ex alio consobrino. 1119 Suggestio ad antistitem Thessalonica Nicetam Mityle næum, de servis, ut interveniente benedictione copu'en tur. Scriptum DEMETRII CHOMATIANI totius Bulgaria archiepiscopi, de hujusmodi quæstione. Libellus abdication:s, sive renuntiatio Theodori Cri:o puli, Heracliensis metropolitani. CHIEP SCOPIS ET ALIIS, CUM ORDINANTUR. 1131 Epistola patriarchæ. Mandatum quod dari solet metropolitano et archiepi scopo, cum ordinatur. Mandatum quod letagis dari solet. III. Synodales responsiones ad interrogata Sidensis episcopi. Mandatum pro eo qui pater spiritualis fieri debet. 1151 Mandatum quod abbatibus prioribus datur. IV. De translationibus episcoporum. Officium et definitio patriarchæ. Literæ commendatiæ, quæ a patriarcha Constantino politano, recens ordinato, mitti solent. Series episcoporum Byzantii. Officia majoris ecclesiæ. Epistola a domino Adriano papa Romæ missa ad archiepiscopum Thessalonicensem, dominum Basilium Achridenum, de unienda Orientali Ecclesia cum Occiden tali. BASILII ACHRIDENI. I. Rescriptum Basidlii Achri deni ad Adrianum papain. II. Responsio ad interrogata de quibusdam nuptiis. 934 NICETÆ METROPOLITANI HERACLEÆ. Responsa ad Constantinum episcopum. RIÆ. I. De gradibus cognationis. II. Responsiones ad Constantinum Cabalisam archiepi scopum metropolis Dyrrhachii. JOANNIS EPISCOPI CITRI. Responsa ad Constanti num Cabasilam, Dyrrhachii archiepiscopum. Symboli cautio, quæ pro more præstari saulet a religio sissimis metropolitanis et archiepiscopis, tempore ordi nationis. Precatio, quæ coram imperatore legi solet a metropo litano recens ordinato. rum. Meditatum sive responsum de pr.vilegiis patriarcha Ejusdem meditatum de duobus illis officiis, chartularii scilicet, ac primi defensoris. Ejusdem cognitio de disceptata in synodo quæstione, num unus et idem duabus sobrinis jungi debeat 1199 Ejusdem epistola de incensis, quæ a patriarcha dari solent eo die quo catechesis habetur. Ejusdem meditatum de eonvocatione, quæ fit ad sacras monasterorium ædes, per tria signa. ELIÆ METROPOLITANI CRETÆ. Responsa ad Dio nysiun monachum, de diversis ejus interrogationibus. De gradibus in matrimonio. Divisio cognationis. De necessitudine per sanguinem. De eo qui ad mortem usque extraneæ mulieri cohabi De ascentibus et descendentibus. tal. De gradu septimo consanguinitatis.

col. 1319–1320page 297 of 297

ORDO RERUM QUÆ IN HOC TOMO CONTINENTUR. De gradu consanguinitatis octavo. De clericis incestas contrahentibus nuptias. De vulgo quæsitis. De laicis incestas contrahentibus nuptias. De affinitate. De his qui matrimonio sibi copulant Deo consecratas. Eumdem non debere duas sobrinas ducere. De mataimoniis ex tribus diversis generibus. Nuptias cum hæreticis non esse contrahendas. De adoptione. Quibus ex causis matrimonium solvatur. De susceptione ex sacro baptismate. Solutio matrimonii citra pœnam, deque matrimonio De nuptiis quæ prohibentur etiam citra cognationen. quod exercitationis piæ causa solvitur. De sponsalibus. De his qui abominantur legitimas nuptias, vinum, carnes et alia. Novella imperatoris Alexii Comneni de sponsalibus. De nuptiis clericorum concessis et prohibitis. Matrimonii definitio. De clericorum sponsalibus. Causæ propter quas sponsalia solvuntur. De contrahentibus secundas, tertias, plures nuptias, tam viris quam mulieribus. De laicis at secundas nuptias transeuntibus. De tomo unionis. De muliere secundas ad nuptias transire volente, ca jus maritus in peregrinatione, vel in expeditione inte rierit. Quo presbyter, qui nuptiis benedixit alterum contra hentis matrimonium, cum eo convivari non debeat. 1263 Christianos, qui ad nuptias eunt, non debere lud:cris intentos esse. Episcopos ab uxoribus suis separari debere. Etiam torderi debere mulieren ab episcopo separa tam. De virginibus præter parentum suorum voluntatem nubentibus. Debere sacerdotes ab uxoribus suis abstinere cum sa cra tractaturi sunt. De habentibus in contubernio mulieres extraneas epi scopis, aut clericis. MICHAELIS CHUMNI NOMOPHYLACIS. De gradibus cognationis. De nuptiis nefariis, et illicitis cognatorum. Index rerum et sententiarum in Commentariis Œcu menii. De clericis uxores suas prætextu religionis ejicienti bus. De laicis uxores suas ejicientibus. Mercuriis. Ex Typis J. CHASSEL.

Continue reading PG 119: Epistola I ad Thessalonicenses [OCR 59-133] →≣ entire volume
« first‹ prevPage 3 of 3
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View