MICHAEL CERULARIUS CP. PATRIARCILE sexta synodo ea res ventilata fuit, nultoque ac- σις γέγονε 11, καὶ ἐπὶ τοῦ Φωτίου τρανότερον, μεμ curatius sub Photio, certe culpabilis unio fuisset. Oportebat enim quod pravum judicassent, aversari vel corrigere et verbis saltem emendationem facere, si res forte vires nostras excederet. Quod si non innoxiæ criminationes erant, quod est incredibile, ut inde comperinus concludimusque, quia impunes tanto tempore ab episcopis dimissæ fuerunt, cur jam Græci Romanos reprehendunt? Videtis igitur, quomodo enumerata hactenus schismata, causam a nostris hominibus habuerint. Nam Photius odio commotus adversus papam Nicolaum etc. 16. Multo denique post, regnante Monomacho, sub Constantinopoleos patriarcha Cerulario, ut hic ad Antiochiæ præsulem scribit, atque ad eum Petrus, renovatis adversus Latinos criminationibus, separavit se Constantinopolitana Ecclesia, el ex sacris diptychis papa deletus fuit. πιέα ἡ ἔνωσις· ἐχρῆν γὰρ ὅ ἔκριναν κακὸν, καὶ ἀποστρέφεσθαι, ἢ διορθώσασθαι, ἢ κἂν μέχρι λόγων στῆσα: τοὺς διορθοῦντας, εἴ γε τὴν δύναμιν ὑπερβαίνουσαν εἶχε τὸ πρᾶγμα· εἰ δὲ βλαβερὰ " τὰ αἰτιάματα, ὅπερ ἀπίθανον, φωρᾶται γὰρ τοῦτο καὶ συνάγεται ὡς ἀκόλαστα οἱ ἀρχιερεῖς ταῦτα παρέ δραμον ἐν τοτούτῳ χρόνῳ, ἵνα τί καταμέμφονται τῶν Ῥωμαίων; "Ορα οὖν ὅτι τὰ ἀπαριθμηθέντα σχίσματα ἐξ αἰτίας γεγόνασι τῶν ἡμετέρων· ὁ γύρ Φώτιος ἐχθρωδῶς κείμενος πρὸς τὸν πάπαν Νικό λαν, κ. τ. λ. ις'. Ύστερον πολλῷ ἐπὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχου τοῦ Κηρουλαρίου, τοῦ ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ Μονομάχου, ὡς πρὸς τὸν Ἀντιοχείας γράφει, καὶ πρὸς ἐν ὁ αὐτὸς Πέτρος περὶ τῶν Λατινικῶν αἰτιαμάτων τῆς κοινωνίας αὐτῶν τελείως ἀπεῤῥάγη ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως, καὶ τῶν ἱερῶν διπτύχων ἀπηλείφθη ὁ Πάπας. Variæ lectiones. 18 Al. cod. εγνώσθησαν. 1 Al. cod. βλαπτικά. Sic est in utroque codice Vaticano seu Allatiano, nec non Parisiaco; abrupta idcirco, ut reor, Listoria, quia notissiwa erat. Notæ. Sunt e epistolæ apud Cotelerium Monum. Eccl. Gr., t. II. ANNO DOMINI MLV. MICHAEL CERULARIUS PATRIARCHA CP. NOTITIA (Fabric. Biblioth. Græc. ed. Harles, t. XI, p. 193.) Michael Cerularius ab anno 1043 ad 1059 [quo mortuus est], sedem CPol. tenuit (a). In hunc tanquam præcipuum ab 3. 1053 schismatis auctorem, Photio etiam deteriorem, invehuntur post Baronium Allatius De consensu II, 9; Stephanus de Altimura sive Mich. le Quien in Panoplia contra schisma Græcorumi, p. 214 seq. 284 seq. aliique. Et Nic. Comnenum p. 361 Prænot, myst. sic audimus, Arrógantiam ejus regia ipsa ferre non potuit, tyrannidem Ecclesia Byzantina detestata est, e diptychis successores delendum curarunt, donec eum Anchiali Michael clam omnes inscriberet. De Epistola ejus ad Joannem Tranensem in Apulia episc. sive ad ipsun papam Leonem IX, Latine versa ab Humberto, Silvæ Candidæ episcopo, qua Latinis varia objectavit, vide Mabillonium præf, ad (a) Vindobon. In cod. Cæsareo LXIV, 11, 26, est Germani patriarchæ CPol. et synodi ad Gregorii IX pape confessionem fidei de processione Spiritus sancti responsio atque in margine legitur scholion de ætate Cerularii sub imperio Constantini Monomachi an. mundi 6552, s. a. Chr. 1044. Vid. Lambec, III, p. 311. — Conf. Pagium in Crit. Baron. an. 1043, VIII; an. 1053, XI, XII; an. 1058, XI, et aliis annis; Guill. Cave, Hist. litt. SS. Eccles. II, pag. 133, ad an. 1043, ubi de ejus infenso erga Latinos ac pontifices Romanos ani no fatisque plura observavit; Laur. Moshem. Institutt. hist. eccl. sæc. xi, part 1. cap. 2, § 50, et cap. 3. § 9-11; Saxium in Onom. litt. pag. 172, ad annum 1043; Schroeckh. Hist. eccl. XXIV, pag. 210, s. 227 syg. (HARL.)

NOTITIA. part. 11 Ael, sanctorum orainis Benedictini sæculi vi (ab a. 1000 ad 1100), et Allatium, De libris Eccles. Græcor. diss. 2, p. 158 sqq. (FABR.) Florent. in cod. Laurent. 40, n. 69, plut. 5, est ex epistola Michaelis, patriarchæ CPolit. inc. 'Exl tŵy èx toɔ̃ aútoū yévou; et n. 70, ex alia ejusd. epistola. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laur. 1, pag. 79, qui citat Leunclav. Jus Gr. Roman. lib. iv, p. 263 sq. (HARL.) Michael. Cerularii et Leonis ep. Achrid. epist. ad Joannein ep. Tranensem in Basnag. Thes. mon. tom. III, p. 1, p. 277 sqq. Epistolæ II ad Petrum Antiochenum (cum Petri adversus Latinos responsoria pag. 145-162), Græce et Lat. apud Cotelerium, tom. II Monument. p. 135-145, et 162-168, e quibus prior apud Baronium, ad an. 1054, Latine n. 28 sq. Posterior ms. in bibl. Cæsarea Lambec. 111, pag. 160, et simul tertia adhuc inedita, quæ incipit: Πρὸ καιροῦ τινος ἀναμαθόντες παρὰ τῶν ἐκ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης. Primae a Cotelerio editae initium: Τὰ γράμματα τῆς μακαριότητός σου. Secunda: Οὐ παύσεταί ποτε τῶν καθ᾿ ἡμῶν Lπbouwv. (FABR.) Sive p. 597 ed. Kollar. de cod. LXVII, n. 60 et n. 61, est Petri, patriarchæ Antiocheni Epist. responsoria ad Michaelens, patriarcham CPol. atque Lambec. Citat Baron. Annal. eccles. tom. XI. an. 1043, n. 4; ib. an. 1054, n. 28, qui refutasse dicitur Michaelis epistolam tertiam, et n. 36–43, ubi Petri Epistola laudatur; item edit. Conciliorum Binianam, tom. III, part. 11, p. 189-207; vec non Allatium, De Ecclesiæ Occident. et Oriental. perpetua consensione, lib. 11, cap. 9. Ibidem in cod. CCXLVII, n. 22, est Enumeratio causarum, propter quas pontifex Rom. ex diptychis Græcorum ejectus est, ex Michaelis Cerularii et Petri aliorumque nonnullorum epistolis; ac n. 23, Mich. Cerul. Epistola (n. 1) ad Petrum patriarcham, cum subjuncto opere contra Latinos. V. Lambec. V, pag. 264 sqq. Kollar.— Monac. in cod. CXVIII, Mich. Epistola ad Petrum, et hujus responsio, sec. cat. Gr. codd. Bavar. pag. 50 sq. Taurini in cod. CC, n. 11, exstat Petri Epistola; et n. 14, Mich. Cerul. Epistola (n. 1) ad illum. V. Cat. codd. Gr. Taurin. pag. 298. Florentiæ in cod. Laurent. XI, n. 20 et 21, plut. 57, reperiuntur Mich. Cerul. epistolæ (I et II) ac n. 22 Petri responsio. V. cat. codd. Gr. Laurent. II. col. 412 sq. Venetiis in cod. DLXXV, eædem epistolæ. V. Cat. codd. Gr. bibl. Marc. p. 303. - Sec. Cat. ms. Angliæ, etc. II. n. 3781, inter codd. Abr. Sellerii, Mich. Cerul. Epistolæ duæ ad Petrum Antioch. Secund, Montfanc. Bibl. biblioth. Mss. I, pag. 500; E. Mediolani, in bibl. Ambros. Mich. – Mospatriarchæ CPol. ad Marcum (sic) Antiochen. cum responsione; item Epistola ad imperatorem. quæ in cod. CCCLV. Epist. (n. 1) et Petri Responsio V. Matthæi notit. codd. Gr. Mosquens. pag. 236, 1. 28 et 29. Paris. in bibl. publ. cod. MCLXVIII, epist. 1, ad Petrum, una cuin hujus Responsione, et in cod. MCCLXVIII. n. 1, Epistola ad Petrum. (Harl.) Edictum synodale, sive oŋpelwua an. 1054, de projecto a legatis Romanis in sacra mensa piltacio, sive Charta excommunicationis, Græce et Lat. editum ab Allatio, De libr. Eccles. Græcorum, p. 161-173. lucip. Οὐκ ἦν ἄρα, ὡς ἔοικε, κόρος τῷ πονηρῷ τῶν κακῶν. (FABB.) Vindobonæ, in cod. LXXVII, n. 62: Σημείωσις περὶ τοῦ ῥιφέντος πιττακίου ἐν τῇ ἁγίᾳ τραπέζῃ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας παρὰ τῶν ἀπὸ Ρώμης πρέσβεων κατὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυρίου Μιχαήλ. Προκαθημένου Μιχαήλ - ἐν τοῖς δεξιοῖς μέρεσι tŵv xatrixovµ¿vwy, etc. f. Relatio Mich. Cerularii, quomodo ipse cum sequacibus suis ab apocrisiariis sive legatis sanctæ Romanæ et apostolicæ sedis CPolitanæ in ipsa magna ecclesia S. Sophiæ sit excommunicatus. lusertum est exemplar formulæ excommunicatoria, quam legati sedis apostolicæ in præsentia totius cleri et populi CPolit. deposuerunt super principale altare ecclesiæ S. Sophiæ. V. Lambec. III, pag. 398 sq. qui illam relationem vocal calumniosam et virulentam add. eumdem p. 311. (Harl.) De Missa citatur a Michaele Nau in vera elligie Ecclesiæ Romanæ Græcæque, pag. 290, mis. Memorat Lambec. II, p. 160. (FABR.) Explicatio mysteriorum sacrorum, Romæ in cod. bibl. Vatic. V. Montfauc. Bibl. biblioth. mss. p. 11. (A. Harl.) Opus contra Latinos, Epistolæ 1 ad Petrum Antiochenum subjunctum, quod incipit: 'As moàù tò mλñBog tñ; xpṛotátŋtos toū navaɣátov Kuplov. Ms. in bibl. Cæsarea, teste eodem Lambec. V. p. 123 seq. [p. 265, ed. Kollar.] Homilia dicta in prima Dominica Quadragesimæ, festo Restitutionis imaginum, circa an. 1044. Incip. Προφητικαῖς ἑπόμενοι ῥήσεσιν, ἀποστολικαῖς τε παραινέσεσιν είκοντες. In hac Michaelis metropolite 8 Photii æterna memoria, pag. 99, ac pag. 100, Sisinnii patriarchæ CPol. qui an. Chr. 999 obiit, celebratur, iisque, quæ contra Photium scripta vel dicta sunt, anathema imponitur. Hæc homilia edita Græce et Latine e codice Coisliniano ab eruditiss. Montfaucono, pag. 96-102 Catalogi mss. Græcor. illíus bibl. sub titulo: Epistola synodi Nicænæ ad sanctam Alexandrinorum Ecclesiam, Paris. 1715, fol. Vide Memorias Trevoltinas an. 1716, p. 40 seq. Synodica decreta complura, ut De nuptiis in septimo gradu non contrahendis lib. 111 Juris GræcoUbi hæc loquntur. Le R. P. de Montfaucon s'est un peu trop fié à un des titres de cette pièce, tirée du manuscrit grec XXIV in folio, de la riche bibliothèque de Mgr le duc de Coislin, évêque de Metz, et imprimée page 96 du Catalogue. La lecture de ce petit ouvrage a fait apercevoir au docte éditeur, qu'il y était parlé d'empereurs et de patriarches postérieurs de longtemps au second concile de Nicée, et cependant cette difficulté ne lui a fait naltre ancun soupçon sur le titre; il s'est contenté d'avertir dans sa préface que les noms de ces empereurs et de ces patriarches avaient été ajoutés dans le onzième siècle. Tâchons de rendre ce savant Bénédictin un peu plus scrupuJeux sur les titres des manuscrits grecs, et de montrer que la prétendue lettre du second concile de Nicée 1° no s'adresse point à l'Eglise d'Alexandric; 2° qu'elle n'est point du second concile de Nicée; 3° que ce n'est point une lettre; 4º que c'est une homélie de Michel Cerularius, patriarche de Constantinople, prononcée le premier dimanche

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHE Romano 206-210; Fragmenta quatuor epistolarum similis argumenti, lib. 1v, p. 263, 264, Contra rebelles abbates, citat Nic. Comnenus, p. 340 Prænot. mystagog. Contra Armenios, id. 24. De homicidio facto in ecclesia, id. p. 251. De episcoporum judiciis, pag. 285; Synodico sexto, p. 148. De sacerdotis usore adul. tcrio polluta, exstat Græce et Lat. in Cotelerii Patribus apostolicis ad S. Hermæ lib. 1, mandat. 4, et in codice meo apocrypho Nov. Test. tom. III, p. 857 (b). Ad hunc Michaelem patriarcham plura scripta apud Lambecium, VII, p. 224 seq. [p. 435, n. 2, p. 479 sq. n. 3 et 4 Kollar.] (b) Florentiæ in cod. Laurent. XI., n. 84, plut. 5. sententia (↓ŕçoc) de matrimonio prohibito; et n. 85, de uxore" sacerdotis mocha. V. Bandin. in Cat, codd. Gr. Laur. 1, p. 80, qui citat Leunclav. I. c. tom. I, lib. v, v. 263, monetque posteriorem sententiam in codice multuni ab edita differre. Utraque Paris. in bild. publ. cod. MCCCXV, n. 5 et 10, atque MCCCXIX, n. 55 ac 36; atque prior adhuc in cod. MCCCLV, n. 14. (Harl.\ de Careme, jour auquel les Grees celebrent ta fête du rétablissement des saintes images; 5° que cette homélie a été prononcée l'an de Jésus-Christ 1044, ou peu après. • 1° Quand ce serait une lettre, rien ne marque qu'elle s'adresse à l'Eglise d'Alexandrie, on y rappelle la mémoire des patriarches d'Anticche comme des patriarches de Constantinople; c'est aux patriarches d'Alexandrie qu'on dosnerait des éloges, c'est pour eax qu'on ferait des vœux. 2° Si cette pièce était une lettre du second concile, on y parlerait du coucile et bu nom du concile, on y verrait des souscriptions et une adresse; rien de tout cela n'y parait, Quelle raison aurait porté à y méier dans la suite des voeux pour des empereurs et des patriarches postérieurs, mélange qui ne pouvait servir qu'à la faire passer pour supposée? Ce n'est donc pas une lettre du second concile. 3º Ce n'est pas même une lettre, elle n'en a pas la forme, et on y reconnaît le tour des boniélies grecques; on y dit qu'on parle à l'occasion de la fête du rétablissement des saintes images qui se célèbre ce jour là; on y raconte la Sa de la persécution des Iconomaques; on combat leurs erreurs par l'Ecriture et en orateur; on y fait des vœux pour tous les empereurs, depuis Michel et Théodore jusqu'à Michel le Paphlagonien, et pour plusieurs des patriarches, depuis saint Germain jusqu'à Sicinnius; on y loue l'impératrice Zoé comme vivante, et on ue joint à sen nom celui d'aucun empereur. 4° L'homélie a donc été prononcée l'an mil quarante-quatre au plus tôt; Michel le Paphlagonien mourut au mois de décembre l'an mil quarante et un; Michel Calasphate régnait encore le premier dimanche de Carême de l'année suivante mil quarante deux, et l'impératrice Zoé était exi.ée, elle fut rappelée la même année su mois d'avril, et reconnue pour impératrice; elle épousa et associa à l'empire Constantin Monomaque, mais elle se réserva la suprême autorité. Michel Cérularius succéda l'an mil quarante-trois au patriarche Alexis, mais il ne lui succéda que le 25 de mars, la fête du rétablissement des images étant passée; je crois Michel auteur de l'homélie, parce que tout autre que le patriarche n'aurait pas manqué en la prononçant de faire des voeux pour le patriarche, comme il en fait pour l'impératrice; je reconnais d'ailleurs Michel Cérularíus à l'affectation de faire des vœux pour Photius, de le niettre au rang des patriarches légitimes, de condamner tout ce qui a été fait ou écrit contre luí. On sait que Michel renouvela le schisme, et qu'il est proprement l'auteur de la division des deux Eglises. On parle dans l'homélie des patriarches d'Antioche, peut être parce que quelque député de cette Eglise était présent L'histoire de ce temps nous apprend les liaisons de Michel et de Pierre, patriarche d'Antioche. J'ajoute que le titre qui a trompé le P. de Montfaucon n'est pas le vrai titre, il est suivi d'un autre, qui sûrement est l'ancien; le voici traduit: Action de graces due à Dieu tous les ans, le jour que nous sommes rentrés en possession des Eglises, avec la déclaration de la vraie doctrine et la réfutation des impiétés que la malice a produites. Ce titre convient à l'ouvrage, l'autre n'y convient pas, et il était facile de discerner le véritable titre du titre supposé. MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆÆ HOMILIA DICTA IN PRIMA DOMINICA QUADRAGESIME FESTO RESTITUTIONIS IMAGINUM. Anniversaria Deo devula gratiarum actio qua die Ec- Εποφειλομένη πρὸς Θεὸν ἐτήσιος εὐχαριστία clesiam Dei recepimus, cum declaratione niorum dogmalum et overstone impictavum a maliciu pro - fectarum. Prophetica sequentes dieta, apostolicisque monitis obtemperantes, atque evangelicis historiis instituti, Encæniorum sive renovation's diem celebra· mus. Isaias enim ait ', innovari insulas ad Dema, quibus verbis Ecclesias ex gentibus subindicat. Fucrint autem Ecclesiæ, non structuræ ornatusque templorum tantum, sed piorum in ipsis congrega· tornin plenitudo qui hymnis et canticis divinum • Isa. ALI!, καθ' ἣν ἡμέραν ἀπελάβομεν τὴν τοῦ θεοῦ Ἐκκλησίαν, σὺν ἀποδείξει ευσεβείας δογμάτ των καὶ καταστροφῇ τῶν τῆς κακίας δισσε Σημάτων. Προφητικαῖς ἑπόμενοι βήσεσιν, ἀποστολικαῖς σ παραινέσεσιν εἴχοντες, καὶ εὐαγγελικαῖς ἱστορίαις στοιχειούμενοι, τῶν Εγκαινίων τὴν ἡμέραν ἑορτά Toµev. 'Hoaîa; µèvyác pṛoi èyxaivljeofai vhodu: πρὸς τὸν Θεόν, τὰς ἐξ ἐθνῶν ὑπαινιττόμενος έχε àŋoing. Eisy 6' & 'Exxhyslai, oùy at toy vaŵy ἁπλῶς οἰκοδομαί καὶ φαιδρότητες, ἀλλὰ τῶν ἐν αὐτ ταῖς εὐσεβούντων τὸ πλήρωμα, καὶ οἷς ἐκεῖνοι τὸ

HOMILIA IN FESTO RESTITUTIONIS IMAGINUM. β tans, in novitate vitæ ambulare præcipit: et, Si qua in Christo nova creatura, renovamini³. Dominica autem eloquia prophetico more declarant: Facta sunt Encania Hierosolymis, et hiems erat *; sive hiems spiritualis, qua geus Judæorum sanguinarias tempestates et tumultum contra communem Sal· vatorem commovebat; sive hiems illa, quæ per commutationem aeris in frigus corporeos sensus · dolore aficit. Fuit utique, fuit et nostro tempore hiems non mediocris, sed quæ ingentis malitiæ crudelitatem effundit. Sed effloruit nobis per Dei gratiam primum vernæ tempestatis tempus, in ang ad gratiarum actionem Deo pro beneficiorum messe reddendam congregati sumus, ut congruentiore modo Psalmorum illud proferremus: Æstatem et ver tu plasmasti ea, memor esto hujus. Etenim inimicos Domino exprobrantes, et sanctam adorationem ipsi in sacris imaginibus exhibendam inhonorantes, qui in impietatibus suis sese offerebant et superbiebant, confregit ille mirabilium opifex Deus et a defectionis fremitu deturbavit, neque despexit vocem clamantium ad se: Memor esto, Domine, opprobrii servorum tuorum, quod continui in sinu meo, multarum gentium; quod exprobraverunt inimici tui, Domine, quod exprobraverunt¯ commutationem Christi tui ". Commutatio autem Christi fuerint i¡ qui morte ejus redempti sunt, et credijerunt ei per verbum prædicationis et per imaginis ejus repræsentationem; per quæ magnum œcono miæ opus a redemptis cognoscitur, per crucem scilicet ac per passiones et miracula quæ et ante ct post crucem exhibita sunt; ex quibus ejus passio - num imitatio ad apostolos, deindeque ad martyres transivit, et per eos usque ad confessores et ascctas devoluta est. (εῖον ύμνοις καί δοξολογίαις θεραπεύουσιν. Ὁ δὲ Νumen colunt. Apostolus autcm ad idipsum adlorΑπόστολος αὐτὸ τοῦτο παραινῶν ἐν καινότητι ζωῆς περιπατῆσαι διακελεύεται, καὶ Εἴ τις ἐν Χριστῷ καινή κτίσις, ἀνακαινίζεσθε. Τὰ δέ γε Κυριακά λόγια την προφητικήν δεικνύντα κατάστασιν • Εγέ νετο, φησίν, Εγκαίνια ἐν Ἱεροσολύμοις καὶ χειμών ἦν· εἴτε νοητὸς καθ᾽ ἂν τὸ τῶν Ἰουδαίων ἔθνος κατὰ τοῦ κοινοῦ Σωτῆρος τὰς τῆς μιαιφονίας ἐκίνει καταιγίδας καὶ τὸν τάραχον· εἴτε καὶ ὁ τὰς σως ματικὰς αἰσθήσεις τῇ τοῦ ἀέρος ἐπὶ τὸ κρυμῶδες παραλυπῶν μεταβολῇ. Γέγονε γὰρ δὴ, γέγονε καὶ καθ' ἡμᾶς χειμὼν οὐχ ὁ τυχῶν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τῆς μεγάλης κακίας ἐκχέων τὴν ὠμότητα. Αλλ' ήνθησεν ἡμῖν τῶν χαρίτων τοῦ Θεοῦ τὸ πρωτοκαίριον ἔαρ, ἐν ᾧ τὸ εὐχαριστήριον τῶν ἐπ' ἀγαθοῖς θερισμῶν τῷ Θεῷ συνε ληλύθαμεν ποιήσασθαι, ὡς ἂν φαίημεν ψαλμικώτε μον· θέρος καὶ ἔαρ σὺ ἔπλασας αὐτὰ, μνήσθητι ταύτης. Καὶ γὰρ τοὺς ὀνειδίσαντας Κύριον ἐχθροὺς καὶ τὴν τούτου ἁγίαν προσκύνησιν ἐν ἁγίοις εἰκότιν ἐξατιμάσαντας, επαρθέντας τε καὶ ὑψωθέντας τοῖς δυσσεβήμασιν κατέῤῥαξεν αὐτοὺς ὁ τῶν θαυμασίων Θεὸς καὶ τοῦ τῆς ἀποστασίας φρυάγματος κατηδάφ:σεν, οὐδὲ παρείδε τῆς φωνῆς τῶν βοώντων πρὸς αὐτόν· Μνήσθητι, Κύριε, τοῦ ὀνειδισμοῦ τῶν δούλων σου, οὗ ὑπέσχον ἐν τῷ κόλπῳ μου πολύ τῶν ἐθνῶν, οὗ ὠνείδισαν οἱ ἐχθροί σου, Κύριε, οὗ ὠνείδισαν τὸ ἀντάλλαγμα τοῦ Χριστοῦ σου. Αντάλλαγμα δ᾽ ἂν εἶεν τοῦ Χριστοῦ οἱ τῷ θανάτῳ αὐτοῦ ἐξαγορασθέντες καὶ πεπιστευκότες αὐτῷ διά τι λόγου ἀνακηρύξεως καὶ εἰκονικῆς ἀνατυπώσεως δι' ὧν τὸ μέγα τῆς οἰκονομίας ἔργον τοῖς λελυτρωμένοις ἐπιγινώσκεται, διὰ σταυροῦ τε καὶ τῶν πρὸ τοῦ σταυροῦ καὶ μετὰ τὸν σταυρὸν παθῶν τε καὶ θαυμάτων· ἐξ ὧν καὶ ἡ τῶν αὐτοῦ παθημάτων μία μησις εἰς ἀποστόλους ἐκεῖθέν τε εἰς μάρτυρας διαβαίνει, καὶ δι' αὐτῶν μέχρις ὁμολογητῶν καὶ ἀσκη τῶν κάτεισιν. Τούτου τοίνυν τοῦ ὀνειδισμοῦ, δν ὠνείδισαν οἱ ἐχθροὶ Κυρίου, δι' ωνείδισαν τὸ ἀντάλλαγμα τοῦ Χριστοῦ αὐτοῦ ἐπιμνησθεὶς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ τοῖς ἰδίοις σπλάγχνοις καὶ ταῖς μητρικαῖς αὐτοῦ δεήσεσιν ἐπικαμπτόμενος, ἔτι δὲ καὶ ἀποστολικαῖς καὶ πάντων ἁγίων, οι συνεξυβρίσθησαν αὐτῷ καὶ συν εξουδενώθησαν ταῖς εἰκόσιν, ἵνα ὥσπερ συνέπαθον σαρκί, οὕτως ἄρα ὡς ἔοικεν καὶ ταῖς κατὰ τῶν εἰδ κόνων αὐτῷ συγκοινωνήσωσιν ύβρεσιν, ενήργησεν ὕστερον δ τε βεβούληται σήμερον, καὶ πέπραχε δεύτερον ὅπερ ἐτέλεσε πρότερον. Πρότερον γάρ μετὰ πολυετή τινα χρόνον τῆς τῶν ἁγίων εἰκόνων ἐκφαυλίσεως καὶ ἀτιμίας, επανέστρεψε τὴν εὐσέ βειαν εἰς ἑαυτόν· νυνὶ δὲ, ὅπερ ἐστὶ δεύτερον, μια κροῦ μετὰ τριακονταετηρίδα κακώσεως κατηρτίσατο τοῖς ἀναξίοις ἡμῖν τὴν τῶν δυσχερῶν ἀπαλλαγήν, καὶ τῶν λυπούντων τὴν ἀπολύτρωσιν, καὶ τῆς εὐσεβείας τὴν ἀνακήρυξιν, καὶ τῆς εἰκονικῆς πρόσο κυνήσεως τὴν ἀσφάλειαν, καὶ τὴν πάντα φέρουσαν ἡμῖν τὰ σωτήρια ἑορτήν. Ἐν γὰρ ταῖς εἰκόσιν ὁρῶ- * II Cor. v, 17. • Joan. x, 22. Psal. LXXIII, @ $. Hujus itaque opprobrii, quod exprobraverunt int mici Domini, quod exprobraverunt commutationem Christi ejus, recordatus Deus noster, propriis visceribus et maternis infexus supplicationibus, necnon apostolicis et omnium sanctorum precibus, quí una cum illo contumelils affecti et despecti sunt in imaginibus suis, ut sicut carne compàssi sunt, ita ut par erat in contumeliarum quas in imaginibus passus erat consortium venirent, demum id operatus est quod hodie decrevit; idque secundo fecit quod prius consummaverat. Prius enim post. quam multo annorum curriculo sanctæ imagines despectæ et inhonoratæ fuerant, pictatem erga seipsam reduxit: nunc autem, id est secundo, paulo post triginta aflictionis annos nobis indiguis procuravil ærumnarum liberationeni, et afligentibus redemptionem, piæ doctrine prædicationem, adurationís imaginum securitatem, et omnia nobis salutaria ferentem solemnitatem. In imaginibus enim videmus Christi cruciatus, quos pro nobis subiit, 17. Psal. LXXXVIII, 51, 52,

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCH.E crucens, sepulcrum, infernum destructum et de- μεν τὰ ὑπὲρ ἡμῶν τοῦ Δεσπότου πάθη, τὸν σταυ vaslatum, martyrum certamina, coronas, ipsam que salutem quam prinius noster præmiorum coronarumque largitor in medio terræ operatus est. Hanc hodieque solemnitatem celebramus. In hac precibus et supplicationibus una lætantes et exsultantes, psalmis exclamamus et canticis: Quis Deus magnus sicut Deus noster? Tu es Deus noster qui facis mirabilia solus. Nam gloriæ tuæ contempto res sulsannasti, audaces illos ct contra imaginem tuam feroces, timidos fugitivosque exhibuisti. Sed hactenus de gratiarum actione Deo referenda, deque Domino contra adversarios tropeo. Quod spectat autem ad eertamina et prælia contra Iconomachos inita, alius sermo aliaque descriptio fusius declarabit. Verum quasi in requie quadam post transitum deserti ad possessionem spiritualis Jerusalem constituti, Mosaico moti exemplo, imo potius divina jussione, quasi in cippo quodam ex magnis lapidibus concianato et ad recipiendam scripturam dispositio, in fratrum cordibus benedictiones quæ legis ultoribus debentur, et maledictiones quibus se obnoxios præstant praevaricatores, justum et æquum censuimus describere. Quamo· brem hæc dicimus: Eorum qui carnalem Dei Verbi adventum verbo, ore, corde ac mente, scriptura (f. pictura) et imaginibus confitentur, æterna memoria. Eorum qui agnoscunt unius et ejusdem Christi hypostaseos in substantiis differentiam, et quod in ea est creatum et increatum, visibile et invisibile, passibile et impassibile, circumscriptum et incircumscriptum; et qui divinæ substantiæ increati rationem et similia attribuunt, humanæ autem naturæ tum cætera tum circumscriptionem competere tam verbo quam imaginibus profitentur, æterna memoria. Forum qui credunt et prædicant sive annuntiant verba in scriptis, res in figuris; et utrumque pitant eandem utilitatem conciliare, scilicet verba pre licationem, et imagines veritatis confirmationew, æterna memoria. Eorum qui verbo sanctificant labia, deindeque auditores per ipsum verbum; ac qui sciunt et prædicant per venerandas imagines similiter sanctificari oculos videntium, mentemque corum erigi ad Dei cognitionem, quemadmodum et per divina templa, sancta vasa, aliaque sacra cimelia, æterna memoria. Eorum qui sciunt virgam et tabulas, arcam et candelabrum, niensam et altare incensi pramoustrasse et præfigurasse sanctissimam Virginem Deiparam Mariam; et illa quidem hanc præfigurasse, quæ tamen non fuerit idipsum quod illa (symbola!: * Psal. LXXVI, 11. ρόν, τὸν τάφον, τὸν ᾄδην νεκρούμενον καὶ σκυλευόμενον, τῶν μαρτύρων τοὺς ἄθλους, τους στεφάνους, αὐτὴν τὴν σωτηρίαν ἣν ὁ πρῶτος ἡμῶν ἀθλοθέτης καὶ στεφανίτης ἐν μέσῳ τῆς γῆς κατειργάσατο. Ταύτην σήμερον τὴν πανήγυριν ἑορτάζομεν. Ἐν ταύτῃ εὐχαῖς καὶ λιτανείαις συνευφραινόμενοί τε καὶ συναγαλλόμενοι, ψαλμοῖς ἐκβοῶμεν καὶ ᾄσμασιν Τις Θεὸς μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; σὺ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν ὁ ποιῶν θαυμάσια μόνος. Τοὺς φαυλιστές γὰρ τῆς σῆς δόξης ἐξεμυκτήρισας· τοὺς τολμητὰς κατὰ τῆς σῆς εἰκόνος καὶ θρασείς, δειλούς καὶ τ φευγότας ἀπέδειξας. Αλλ' ἡ μὲν εἰς Θεὸν εὐχα ριστία, καὶ τὸ Δεσποτικόν κατὰ τῶν ἀντιπάλων τρόπαιον ἐν τούτοις· τὰ δέ γε κατὰ τῶν εἰκονομα χούντων ἆθλά τε καὶ παλαίσματα ἕτερος ὁ λόγος καὶ λογογραφία διεξοδικωτέρα δηλώσει. Ὡς ἐν κατα παύσει δέ τινι τῇ (sic) μετὰ τὴν ἐρημικὴν παρ0059 εἰς κατάσχεσιν τῆς νοητῆς Ἱερουσαλήμ καθεστώτες, Μωσαϊκῇ τινι μιμήσει, μᾶλλον δὲ θεϊκῇ διακελεύσει, οἷα στήλῃ τινὶ ἐκ μεγίστων λίθων συνηρμοσμένη καὶ πρὸς ὑποδοχὴν γραφῆς διευθετισμένη, ταῖς τῶν ἀδελφῶν καρδίαις τάς τε εὐλογίας απ ἀφείλονται τοῖς νομοφυλακοῦσι, καὶ τὰς ἀρὰς δὲ αἷς καὶ ἑαυτοὺς ὑποβάλλουσιν οι παρανομούντες, δ καιόν τε καὶ ὀφειλόμενον δεῖν ᾠήθημεν ἀναγράψαι. Διό φαμεν τάδε· Τῶν τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου παρουσίαν λόγῳ, στόματι, καρδίᾳ καὶ νοῖ, γραφῇ τε καὶ εἰκό Ο σιν ὁμολογούντων, αἰωνία ἡ μνήμη. Τῶν εἰδότων τῆς τοῦ Χριστοῦ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τὸ ἐν οὐσίαις διάφορον, καὶ ταύτῃ τὸ κτιστὸν καὶ ἄκτιστον, τὸ ὁρατὸν καὶ τὸ ἀόρατον, τὸ παθητὸν καὶ τὸ ἀπαθὲς, τὸ περίγραπτον καὶ ἀπερί γραπτον· καὶ τῇ μὲν θεϊκῇ οὐσίᾳ τὸ ἄκτιστον καὶ τὰ ὅμοια προσαρμοζόντων, τῇ δὲ ἀνθρωπίνη φύσει τά τε ἄλλα καὶ τὸ περιγραπτὸν ἀνομολογούντων καὶ λόγῳ καὶ εἰκονίσμασιν, αἰωνία ἡ μνήμη. Τῶν πιστευόντων καὶ διακηρυκευομένων, ήτοι εξο αγγελιζομένων τους λόγους ἐπὶ γραμμάτων, τὰ πράγματα ἐπὶ σχημάτων· καὶ εἰς μίαν ἑκάτερον συντελεῖν ὠφέλειαν, τήν τε διὰ λόγων ἀνακήρυ ξιν καὶ τὴν δι' εἰκόνων τῆς ἀληθείας βεβαίωσιν, αἰωνία ἡ μνήμη. Τῶν τῷ λόγῳ ἁγιαζόντων τὰ χείλη, εἶτα τοὺς ἀκροατὰς διὰ τοῦ λόγου· εἰδότων τε καὶ κηρυσσόντων ὡς διὰ τῶν σεπτῶν εἰκόνων ὁμοίως ἁγιάζονται μὲν τὰ ὄμματα τῶν ὁρώντων, ἀνάγεται δὲ δι' αὐτῶν ὁ νοῦς πρὸς θεογνωσίαν, ὥσπερ καὶ διὰ τῶν θείων ναῶν καὶ τῶν ἱερῶν σκευῶν, καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων κειμηλίων, αἰωνία ἡ μνήμη. Τῶν ἐπισταμένων ὡς ἡ ῥάβδος καὶ αἱ πλάκες, ἡ κιβωτὸς καὶ ἡ λυχνία, καὶ ἡ τράπεζα καὶ τὸ 5 μιατήριον τὴν παναγίαν προδιέγραφε τε καὶ προ διετύπου Παρθένον τὴν Θεοτόκου Μαριάμ, καὶ ὡς ταῦτα μὲν προετύπου ταύτην, οὐ γέγονε δὲ ἐκείνη

HOMILIA IN FESTO RESTITUTIONIS IMAGINUM. Dei partum virginem; quique propterea illam in imaginibus puellam depingunt, aeterna memoria. ταῦτα, γέγονε δὲ κόρη, καὶ διαμένει μετά την fuisse autem illam puellam, remansisseqne post θεογνωσίαν (Ι. θεογονίαν) παρθένος· καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον κόρην αὐτὴν τοῖς εἰκονίσμασι γραφόντων, αἰωνία ἡ μνήμη. Τῶν τὰς προφητικὰς δράσεις ὡς αὐτὸ τὸ Θεῖον αὐτὰς ἐσχημάτιζε καὶ διετύπου, εἰδότων καὶ ἀποδε χομένων, καὶ πιστευόντων ἅπερ ὁ τῶν προφητῶν χορός έωρακότες διηγήσαντο· καὶ τὴν διὰ τῶν ἀπο στόλων καὶ εἰς πατέρας διήκουσαν ἔγγραφόν τε καὶ ἄγραφον παράδοσιν κρατυνόντων, καὶ διὰ τοῦτο εἰπ κονιζόντων τὰ ἅγια καὶ τιμώντων, αἰωνία ἡ μνήμη. Eorum qui propheticas visiones, ut ipsum divinum numen eas efformabat el figurabat, scinnt ac recipiunt; et credunt ea quæ prophetarum chorus ab se visa enarravit; et qui traditionem per apostolos in Patres derivatam, sive scriptam sive non scriptam corroborant, et ideo sancta per imagines repræsentant et honorant, æterna memoria. Eorum qui intelligunt Moysem loquentem: Attendile vobismelipsis, quia ea die, qua locutus est Dominus Deus in Choreb supra mortem, vocem verborum vos audivistis, similitudinem autem non vidiΤῶν συνιέντων Μωσέως λαλοῦντος· Προσέχετε ἑαυτοῖς, ὅτι τῇ ἡμέρᾳ ᾗ ἐλάλησε Κύριος ὁ Θεὸς ἐν Χωρήβ ἐπὶ τοῦ ὄρους, φωνήν ῥημάτων ὑμεῖς ἠκούσατε, ὁμοίωμα δὲ οὐκ εἴδετε· καὶ εἰδότων ἀποκριθῆναι ὀρθῶς· Εἰ δὲ εἰδομέν τι ἀληθὲς, εἴδο. μεν ὡς ὁ τῆς βροντῆς Υἱὸς ἡμᾶς ἐδίδαξεν· “Ο ἦν ἀπ' ἀρχῆς, ὁ ἀκηκόαμεν, ὁ ἑωράκαμεν, ὁ ἐθεασάμεθα τοῖς ὀφθαλμοῖς, καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψης λάφησαν περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς, καὶ ταῦτα μαρτυρούμεν· καὶ πάλιν ὡς οἱ ἄλλοι τοῦ Λόγου μαθηταί· καὶ συνεφάγομεν αὐτῷ, καὶ συνεπίομεν, οὐ πρὸ τοῦ πάθους μόνον, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀνάστασιν· τῶν γοῦν διαστέλλειν θεόθεν δυναμωθέντων τὴν ἐν τῷ νόμῳ παραγγελίαν καὶ τὴν ἐν χάριτι διδασκαλίαν, καὶ τὸ ἐκείνῳ μὲν ἀόρα τον ἐν ταύτῃ δὲ καὶ ὁρατὸν καὶ ψηλαφητόν· καὶ διὰ τοῦτο τὰ ἐραθέντα καὶ ψηλαφηθέντα εἰκονογραφούντων καὶ προσκυνούντων, αἰωνία ἡ μνήμη. Οι προφῆται ὡς εἶδον, οἱ ἀπόστολοι ὡς ἐδί δαξαν, ἡ Ἐκκλησία ὡς παρέλαβεν, οἱ διδάσκαλοι ὡς ἐδογμάτισαν, ἡ οἰκουμένη ὡς συμπεφρόνηκεν, ἡ χάρις ὡς ἔλαμψεν, ἡ ἀλήθεια ὡς ἀποδέδεικται, τὸ ψεῦδος ὡς ἀπελήλαται, ἡ σοφία ὡς ἐπαρρησιάσατο, ὁ Χριστὸς ὡς ἐβράβευσεν· οὕτω φρονοῦμεν, οὕτω λαλοῦμεν, οὕτω κηρύσσομεν Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὶν ἡμῶν καὶ τοὺς αὐτοῦ ἁγίους, ἐν λόγοις τιμῶν. τες ἐν συγγραφαῖς, ἐν νοήμασιν, ἐν θυσίαις, ἐν ναοῖς, ἐν εἰκονίσμασι· τὸν μὲν ὡς Θεὸν καὶ Δεσπό την προσκυνοῦντες, τοὺς δὲ διὰ τὸν κοινὸν Δεσπό την καὶ ὡς αὐτοῦ γνησίους θεράποντας τιμῶντες, καὶ τὴν κατὰ σχέσιν προσκύνησιν ἀπονέμοντες. Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων, αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων, αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων, αὕτη ἡ πίστις τὴν οἰκουμένην ἐστήριξεν. Ἐπὶ τούτοις τοὺς τῆς εὐσεβείας κήρυκας ἀδελφικῶς τε καὶ πατροποθήτως, εἰς δόξαν καὶ τιμὴν τῆς εὐσεβείας ὑπὲρ ἧς ἡγωνίσαντο ἀνευφημοῦμεν, καὶ λέγομεν· Γερμανοῦ, Ταρασίου, Νικηφόρου καὶ Με θαδίου, τῶν ὡς ἀληθῶς ἀρχιερέων Θεοῦ, καὶ τῆς ὀρθοδοξίας προμάχων καὶ διδασκάλων, αἰωνία ἡ μνήμη. Ιγνατίου καὶ Φωτίου, τῶν ἁγιωτάτων, ὀρθοδόξων καὶ ἀοιδίμων πατριαρχῶν, αἰωνία ἡ μνήμη. ▼ Deut. iv, 15. • | Joan. 1, 2. stis 1; sciuntque apte respondere: Si autem quidpian vidimus veri, vidimus utique sicut flius t0nitrui nos docuit: Quod erat ab initio, quod audivimus, quod vidimus, quod contemplati sumus oculis. et manus nostræ contrectaverunt de verbo vitæ, et kæc testificamur *; ac rursum ut alii discipuli Verbi, et una manducavimus et una bibimus cum illo, non solum ante passionem et resurrectionem, sed etiam post passionem et resurrectionem; enrum, inquam, qui divinitus distinguere possunt legis præceptum a doctrina gratiæ, et invisibilitatem quæ in illo a visibilitate et tangendi facultate quæ in hac reperitur; et ideo visibilia et sub tactum cadentia imaginibus repræsentant et adorant, Cæterna memoria. Prophetæ ut viderunt, apostoli ut docuerunt, Ecclesia ut accepit, doctores ut docuerunt, orbis ut una consensit, gratia ut effulsit, veritas ut demonstrata est, mendacium ut expulsum est, sapientia ut fidenter locuta est, Christus ut præmia distribuit, sic sentimus, sic loquimur, sic praedicamus Christum verum Deum nostrum et sanctos ejus, verbis, scriptis, cogitationibus, sacrificiis, lemplis, imaginibus honorantes: illum quidem ut Deuni et Dominum adorantes, illos vero propter communem Dominum ut germanos ejus famulos honorantes, et relative ipsis adorationem ascribentes. Hæc est fides apostolorum, hæc est fides Patrum, hæc est fides orthodoxorum, hæc fides orbem sustentavil. Ad hæc pietatis præconibus fraterno paternoque affectu in gloriam et honorem pietatis pro, qua decertarunt, benedicimus ac dicimus: Germani, Tara-ii, Nicephori et Methodii, qui vere summi sacerdotes Dei fuere, rectæ fidei propugnatores et doctores, ælerna memoria. Ignatii et Photii, sanctissimorum, orthodoxoru:n ac celebrium patriarcharum, æterna memoria. Hac citantur in Synodo Cp. sub Alxio Comneno infra exscripta ex codice XXXVI [et nobis recusa in tomo CXXVIII.

MICHAELIS CERULARI Stephani, Antonii et Nicolai, sanctissimorum et orthodoxorum patriarcharum, æterna memoria. Ommis quæ contra sanctos patriarchas, Tarasium, Nicephorum, Methodium, Ignatium, Stephanum, Photium, Antonium et Nicolaum scripta aut dicta sunt, anathema sint. Omnia quæ præter ecclesiasticam traditionem, et doctrinam explanationemque sanctorum et celebrium Patrum innovata, aut gesta aut in posteram gerenda sunt, anathema sint. Euthymil, Theophili et Emiliani, celebrium confessorum et archiepiscoporum, æterna memoria. Theophylacti, Petri, Michaelis et Joseph, beatorum Metropolitarum, æterna memoria. Joannis, Nicolai et Georgii, ter felicium confessorum et archiepiscoporum, et omnium qui ejusdemɔ sententiæ fuerunt episcoporum, æterna memoria. Theodori sanctissimi hegumeni Studii, æterna memoria. Isaaci. Thaumaturgi, et Joannicii prophetico spiritu plenissimi, æterna memoria. Hilarionis sanctissimi archimandritæ et hegtmeni Dalmati, æterna memoria. Symeonis sanclissimi Stylitæ, æterna memoria. Theophanis sanctissimi hegumeni Magni Agri, Herna memoria. Conciliabulo quod contra sacras imagines infremuit, anathema. lis qui dicta Scriptura sacrae contra idola, adversus venerandas Christi Dei nostri et sanctorum ejus imagines accipiunt, anathema. Jis qui scien:er participant cum contumeliosis erga sacras imagines, anathema. His qui dixerint alium præter Christum nos liberasse ab idatırım errore, anathema. lis qui ausi fuerint dicere, catholicam Ecclesiam idola aliquando admisisse, utpote qui totum mysterium evertant, et Christianorum fidem contumeliis aliciant, anathema. Multos annos apprecamur imperatoribus: Deus custodiat imperium eorum; Deus imperio eorum pacem concedat. Coelestis Imperator, terrenos custodi. Michaelis orthodoxi imperatoris nostri et Theodoræ matris ejus, æterna memoria. Basilii et Constantini, Lconis et Alexandri Christophori, et Romani, Constantini Romani, Nicephori et Joannis, Basilii, Constantini, Romani et Michaelis, qui terrenum imperium cum cœlesti commutarunt, æterna memoria. Zoes piissimus et beatissimæ Augustæ, æterna memoria. Germani, Tarasii, Nicephori et Methodii venerabilium patriaṛcharum, æterna memoria. Ignatii, Stephani et Antonii, Nicolai et Euthymii, Stephani, Tryphonis, Theophylacti, Polyeucti, Antonii, Nicolai ct Sisinuii orthodoxorum patriarcharum, æterna memoria. Quemadmodum hæ benedictiones ab ipsis Patribus in nos filios, eorum pietateni æmulantes CP. PATRIARCH.E Στεφάνου, Αντωνίου καὶ Νικολάου, τῶν ἁγίω τάτων καὶ ὀρθοδόξων πατριαρχών, αἰωνία ἡ μνήμη. *Απαντα τὰ κατὰ τῶν ἁγίων πατριαρχών, Ταρασίου, Νικηφόρου και Μεθοδίου, Ιγνατίου, Στε φάνου, Φωτίου, Αντωνίου καὶ Νικολάου γραφέντα ἢ λαληθέντα, ἀνάθεμα. *Απαντα τὰ παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν, καὶ τὴν διδασκαλίαν καὶ ὑποτύπωσιν τῶν ἁγίων καὶ ἀοιδίμων Πατέρων καινοτομηθέντα, ἡ πραχθέντα ή μετὰ τοῦτο πραχθησόμενα, ἀνάθεμα. Εὐθυμίου, Θεοφίλου καὶ Αἰμιλιανοῦ, τῶν ἀοιδίμων ὁμολογητῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων, αιωνία ή μνήμη. Θεοφυλάκτου, Πέτρου, Μιχαήλ καὶ Ἰωσήφ, τῶν μακαρίων μητροπολιτῶν, αἰωνία ἡ μνήμη. Ἰωάννου, Νικολάου καὶ Γεωργίου, τῶν τρισολβίων ὁμολογητῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων, καὶ πάντων τῶν ὁμοφρονησάντων αὐτοῖς ἐπισκόπων, αἰωνία ἡ μνήμη. Θεοδώρου τοῦ πανοσίου ηγουμένου τῶν Στουδίου, αἰωνία ἡ μνήμη. Ισαακίου τοῦ Θαυματουργοῦ, καὶ Ἰωαννικίου τοῦ προφητικωτάτου, αιωνία η μνήμη. Ιλαρίωνος τοῦ ὁσιωτάτου ἀρχιμανδρίτου· καὶ ἡγουμένου τῶν Δαλμάτου, αἰωνία ἡ μνήμη. Συν μεὼν τοῦ ὁσιωτάτου Στυλίτου, αἰωνία ἡ μνήμη. Θεοφάνους τοῦ ὁσιωτάτου ἡγουμένου τοῦ Μεγάλου Αγροῦ, αιωνία η μνήμη, Τῷ φρυαξαμένῳ συνεδρίῳ κατὰ τῶν σεπτῶν εἰδ κόνων, ἀνάθεμα. Τοῖς ἐκλαμβάνουσι τὰς παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ῥήσεις κατὰ τῶν εἰδώλων εἰς τὰς σεπτὰς εἰκόνας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, ἀνάθεμα, Τοῖς κοινωνοῦσιν ἐν γνώσει τοῖς ὑβρίζουσι τὰς σεπτὰς εἰκόνας, ἀνάθεμα. Τοῖς λέγουσιν ὅτι πλὴν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἄλλος ἡμᾶς ἐβρύσατο τῆς τῶν εἰδώλων πλάνης, ἀνάθεμα. Τοῖς τολμῶσι λέγειν τὴν καθολικὴν Ἐκκλησίαν εἴδωλά ποτε δεδέχθαι, ὡς ὅλον τὸ μυστήριον ἀνατρέπουσι, καὶ τὴν Χριστιανῶν ἐνυβρίζουσι πίστιν, ἀνάθεμα. Πολλὰ τὰ ἔτη τῶν βασιλέων· ὁ Θεὸς φυλάξει τὸ κράτος αὐτῶν· ὁ Θεὸς τὴν βασιλείαν αὐτῶν εἰ ρηνεύσει. Οὐράνια Βασιλεῦ, τοὺς ἐπιγείους φύλαξον. Μιχαὴλ τοῦ ὀρθοδόξου ἡμῶν βασιλέως καὶ Θεοδώρας τῆς αὐτοῦ μητρός, αιωνία η μνήμη. Βασιλείου καὶ Κωνσταντίνου, Λέοντος καὶ ᾿Αλεξάνδρου Χριστοφό ρου καὶ Ῥωμανοῦ, Κωνσταντίνου Ρωμανού, Νικηφόρου καὶ Ἰωάννου, Βασιλείου, Κωνσταντίνου, Ρωμανου καὶ Μιχαὴλ τῶν τὴν οὐράνιον βασιλείαν τῆς ἐπιγείου αλλαξαμένων, αἰωνία ἡ μνήμη. Ζωῆς τῆς εὐσεβεστάτης Αὐγούστης, καὶ τρισμακαρίστου, αιωνία η μνήμη. Γερμανοῦ, Ταρασίου, Νικηφόρου και Μεθοδίου · τῶν ἀοιδίμων πατριαρχῶν, αἰωνία ἡ μνήμη. Ἰγνατίου, Στεφάνου, καὶ Ἀντωνίου, Νικολάου καὶ Εὐθυμίου, Στεφάνου, Τρύφωνος, Θεοφυλάκτου, Πολυεύκτου, Αντωνίου, Νικολάου και Σισιννίου τῶν ὀρθοδόξων πατριαρχῶν, αἰωνία ἡ μνήμη. Αὗται ὡς εὐλογίαι Πατέρων ἀπ' αὐτῶν εἰς ἡμᾶς τοὺς υἱοὺς ζηλοῦντας αὐτῶν τὴν εὐσέβειαν, δια

HOMILIA IN FESTO RESTITUTIONIS IMAGINUM. βαίνουσιν· ὡσαύτως δὲ καὶ αἱ ἀραὶ τοὺς πατρα- descendunt; sic et maledictiones parricidas et λοίας, καὶ τῶν Δεσποτικῶν ἐντολῶν ὑπερόπτας και ταλαμβάνουσι. Διο κοινῇ πάντες ὅσον εὐσεβείας πλήρωμα, οὕτως αὐτοῖς τὴν ἀρὰν ἦν αὐτοὶ ἑαυτοῖς ὑπεβάλλοντο, ἐπιφέρομεν. Τοῖς λόγῳ μὲν τὴν ἔνσαρκον οίκονομίαν τοῦ Θεοῦ Λόγου δεχομένοις, ὁρᾶν δὲ ταύτην δι' εἰκόνων οὐκ ἀνεχομένοις· καὶ διὰ τοῦτο ῥήματι μὲν δέχεσθαι κατασχηματιζομένοι;, πράγματι δὲ τὴν σωτηρίαν ἡμῶν ἀρνουμένοις, ἀνάθεμα. Τοῖς τῷ ῥήματι τοῦ ἀπεριγράπτου κακῶς προσφυομένοις, καὶ διὰ τοῦτο μὴ βουλομένοις εικονογραφεῖσθαι τὴν παραπλησίως ἡμῖν σαρκὸς καὶ αἷματος κεκοινωνηκότα, Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ ἐντεῦθεν φαντασιασταῖς δεικνυμένοις, ἀνάθεμα. Τοῖς τὰς μὲν προφητικὰς δράσεις, κἂν μὴ βού λοιντο, παραδεχομένοις· τὰς δ᾽ ὀφθείσα; αὐτοῖς εἰ κονογραφίας (ὦ θαῦμα 1) καὶ πρὸ σαρκώσεως τοῦ Λόγου μὴ καταδεχομένοις, ἀλλ᾽ ἢ αὐτὴν τὴν ἄληπτόν τε καὶ ἀθέατον οὐσίαν ὀρθῆναι τοῖς τεθεαμέσ τοις κενολογούσιν· ἡ εἰκόνας μὲν ταῦτα τῆς ἀλη θείας καὶ τύπους καὶ σχήματα ἐμφανισθῆναι τοῖς ἑωρακόσι συντιθεμένοις, εἰκονογραφεῖν δὲ ένανθρωπήσαντα τὸν Λόγον καὶ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν αὐτοῦ πάθη οὐκ ἀνεχομένοις, ἀνάθεμα. Τοῖς ἀκούουσι τοῦ Κυρίου ὡς· Εἰ ἐπιστεύετε Μωσεῖ, ἐπιστεύετε ἂν ἐμοὶ, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τό· Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν, ὡς ἐμέ· τοῦ Μωσέως λέ γοντος συνιούσιν, εἶτα λέγουσι δέξασθαι μὲν τὴν προφήτην, οὐκ εἰσάγουσι δὲ δι' εἰκονισμάτων την τοῦ προφήτου χάριν, καὶ τὴν παγκόσμιον σωτηρίαν, ὡς ὡράθη, ὡς συνανεστράφη ἀνθρώποις, ὡς πάθη καὶ νόσους βάσεως μείζονας ἐθεράπευσεν, ὡς ἐσταυρώθη, ὡς ἐτάφη, ὡς ἀνέστη, ὡς πάντα ὑπὲρ ἡμῶν ἔπαθέ τε καὶ ἐποίησεν· τοῖς οὖν ταῦτα τὰ παγκόσμια καὶ σωτήρια ἔργα ἐν εἰκόσιν ὁρᾷν μὴ ἀνεχομένοις, μηδὲ τιμῶσιν αὐτὰ καὶ προσκυνοῦσιν, ἀνάθεμα. Τοῖς ἐπιμένουσι τῇ εἰκονομάχῳ αἱρέσει, μᾶλλι, δὲ τῇ χριστομάχῳ ἀποστασίᾳ, καὶ μήτε διὰ τῆς Μωσαϊκής νομοθεσίας πρὸς τὴν σωτηρίαν αὐτῶν ἀναχθῆναι βουλομένοις, μήτε ταῖς ἀποστολικαῖς διδασκαλίαις έναναστραφήναι τὴν εὐσέβειαν προαι ρουμένοις, μήτε ταῖς πατριαρχικαῖς παραινέσεσι καὶ εἰσηγήσεσι τῆς πλάνης αὐτῶν ἐπιστραφήναι βουλομένοις, μήτε τῇ συμφωνίᾳ τῶν ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ δυσωπουμένοις ἀλλ' ἐφάπαξ ἑαυτοὺς τῇ τῶν Ἰουδαίων καὶ Ελλήνων μερίδι καθυποβαλλομένοις· (ὰ γὰρ ἀμέσως ἐκεῖνοι εἰς τὸ πρωτότυπον βλασφημοῦσι, καὶ οὗτοι διὰ τῆς αὐτοῦ εἰκόνος εἰς ἐκεῖνον τὸν εἰκονιζόμενου τολμᾷν οὐκ ἐρυθριώσι·) τοῖς οὖν ἀνεπιστρέφως τῇ πλάνη ταύτῃ κατεχομένοις, καὶ πρὸς πάντα ψέγον θεῖον καὶ πνευματικήν διδασκαλίαν τὰ ὦτα βεβυσμέν νοις, ὡς ἤδη λοιπόν σεσηπόσι, καὶ τοῦ κοινοῦ σώ ματος τῆς Ἐκκλησίας ἀποτεμοῦσιν ἑαυτοὺς, ἀνάθεμα. : Joan. W, 46. ** Deut. xvi, 15. Dominicorum præceptorum contemptores apprehendunt. Quamobrem communi voce omnes, quotquot pictatis cœtum et plenitudinem constituimus, ita in illos maledictionem cui se subjecerunt; inferimus. lis qui verbo quidem Dei Verbi in carne conomiam reeipiunt, ipsam vero in imaginibus conspicere recusent; atque ideo dum se eam recipere verbo simulant, revera salutem nostram abnegant, anathema. lis qui verbo incircumscriptum maligne admittunt, et ideo nolunt in imagine reprasentari enim, qui perinde atque nos et carni et sangnini commı· nicavit, Christum verum Deum nostrum, atque inde phantasiasta comprobantur, anathema. lis qui propheticas quidem visiones, velint nolint, admittunt; visas autem ipsis prophetis Imagines (o res mira!) etiam ante incarnationcmi Verbi non recipiunt, sed ipsam incomprehensibilem et invisibilem substantiam ab illis conspectam effutiunt; aut hæc imagines quidem veritatis et ftguras et formas videntibus apparuisse fatentur, sed Verbum hominem factum ejusque pro nobis susceptas passiones imaginibus repræsentari nolunt, anathema. lis qui audiunt Dominum dicentem: Si crederetis Moysi, mihi utique crederetis, etc., etc Prophetam vobis cxcitabit Dominus Deus noster iz fratribus vestris, sicut me "; Moyseinque loquentem intelligunt, deinde dicunt se prophetam quidemn recipere, sed prophete gratiam per Imagines nou inducunt ac totius mundi salutem, ut visa est, ut conversata cum hominibus, ut affectiones et morbos omni međela superiores curavit, ut crucifixa et sepulta est ac resurrexit, ut omnia pro uobis passa et operata est; iis, inquam, qui hæc ad totius niun di salutem patrata opera in imaginibus videre non sustinent, neque illa honorant adorantque, anathema. lis qui manent in iconomachorum hæresi, imo potius in Christonachorum apostasia, neque por Mosaicam legem ad salutem suam adduci volunt, neque in apostolica doctrina pietatem versari consentiunt, neque patriarchalibus adhortationibus et institutionibus ab errore suo converti volunt, ne que ob consensum omnium per orbem Dei Ecclesiarum pudore afficiuntur, sed sc Judæorum ac gentilium sorti penitus subjecerunt (nam quæ illi sine ullo intermedio in prototypum blasphemant, hi per ipsius imaginem in ipsum imagine repræsentatum audere non erubescunt); iis itaque qui sine ulla resipiscentia in hoc errore detinentur, et ad omnem divinam objurgationem et spiritualem doctrinam aures obturant, utpote jam putridis, qui se a communi Ecclesiae corpore absciderint, ana thema.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHE Anastasio Constantinopolitano et Nicetæ, qui sub Isauris initium hæresibus dederunt, ut exsecrandis et perniciei ducibus, anathema. Paulo qui in Saulum conversus est, et Theodoro cognomin Gastæ, Stephanoque Molita, insuperque Stephano Crithino, et Leoni Lalondio; ac præterea si quis supradictis impietate similis, in quocunque Cleri catalogo aut dignitate aut officio reperiatur; iis omnibus in impietate manentibus, anathema. Theodoto, Antonio et Joanni, qui sibi mutuo mala communicarunt, et impietatem alter ab altero successione quadam acceperunt, anathema. Gerontio qui ex Lampe quidem venit, in Creta autem exsecrandæ hæresis sue virus evomuit, et captum semetipsum revocavit ad eversionem (heu!) salutaris ceconomiæ Christi, cum perversis ejus dogmatibus et scriptis et asseclis ejus, anathema, Omnibus hæreticis anathema. Multos annos imperatoribus apprecamur. Christophori, Theolori, Agapii, Joannis, Nicolai, delie, Theodori et Basilii, venerabilium patriarcharum Antiochenorum, aterna memoria. Sancta Trinitas ipsos glorificavit. Horum pro pictate usque ad mortem praliis, certaminibus et doctrina nos institui ac roborari Deo supplicantes, ac corum divinæ conversationis usque ad finem imitatores exhiberi rogantes, optata assequi mereamur miseratione et gratia magni et primi sacerdotum principis Christi veri Dei nostri, G intercessionibus gloriosissimæ Dominæ nostræ Deiparæ et semper Virginis Mariæ, divinorum angelorum, et omnium sanctorum. Amen. Αναστασίῳ Κωνστ. καὶ Νικήτα, τοῖς ἐπὶ τῶν Ισαύρων κατάρξασι τῶν αἱρέσεων, ὡς ἀνιέροις καὶ ὁδηγοῖς ἀπωλείας, ἀνάθεμα. Παύλῳ τῷ εἰς Σαύλον ἀποστρέψαντι, καὶ Θεοδώρῳ τῷ ἐπικαλουμένῳ Γάστῃ, καὶ Στεφάνῳ τῷ Μολίτῃ, ἔτι δὲ Στεφάνῳ τῷ Κριθίνῳ, καὶ Λαλονδίῳ τῷ Λέοντι· καὶ πρὸς τούτοις εἴ τις τοῖς εἰρημένοις ὅμοιος τὴν δυσσέβειαν, ἐν ὁποίῳ ἂν εἴη καταλόγῳ κλήρου ἢ ἀξιώματός τινος ἢ ἐπιτηδεύματος ἐξεταζόμενος· τούτοις ἅπασιν ἐπιμένουσιν αὐτῶν τῇ δυσσεβείᾳ, ἀνάθεμα. Θεοδότῳ, Αντωνίῳ, καὶ Ἰωάννῃ, τοῖς ἀλληλοπροξένοις τῶν κακῶν, καὶ ἑτεροδιαδόχοις την δυσσέβειαν, ἀνάθεμα. Γεροντίῳ τῷ ἐκ Λάμπης μὲν ὁρμωμένῳ, ἐν δὲ τῇ Κρήτῃ τὸν ἰδν τῆς αὐτοῦ μυσαράς αἱρέσεως έξεμέσαντι, καὶ εἰλημμένον ἑαυτὸν ἀποκαλέσαντι ἐπ' ἀνατροπῇ (φεῦ!) τῆς σωτηριώδους οἰκονομίας τοῦ Χριστοῦ, σὺν τοῖς διεστραμμένοις αὐτοῦ δόγμασι καὶ συγγράμμασι καὶ τοῖς ὁμόφροσιν αὐτοῦ, ἀνάθε μα, ὅλοις τοῖς αἱρετικοῖς, ἀνάθεμα. Πολλὰ τὰ ἔτη τῶν βασιλέων. Χριστοφόρου, Θεο δώρου, Αγαπίου, καὶ Ἰωάννου, Νικολάου, Ηλίου, Θεοδώρου και Βασιλείου τῶν ἀοιδίμων πατριαρχών Αντιοχείας, αἰωνία ἡ μνήμη. Ἡ ἁγία Τριάς αὐτοὺς ἐδόξασεν. Τούτων τοῖς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας μέχρι θανάτου ἄθλοις τε καὶ ἀγωνίσμασι, καὶ διδασκαλίαις παιδα γωγεῖσθαί τε καὶ κρατύνεσθαι Θεὸν ἐκλιπαροῦντες, καὶ μιμητὰς τῆς ἐνθέου αὐτῶν πολιτείας μέχρι τέλους ἀναδείκνυσθαι ἐκδυσωποῦντες, ἀξιωθείημεν τῶν ἐξαιτουμένων οἰκτιρμοῖς καὶ χάριτι τοῦ μεγάλου καὶ πρώτου ἀρχιερέως Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, πρεσβείαις τῆς ὑπερενδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀεὶ Παρθένου Μαρίας, τῶν θεοειδῶν ἀγγέλων, καὶ πάντων τῶν ἁγίων. Αμήν. MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHI EDICTUM SYNODALE (Mansi Concil. XIX, 811.) Edicium_de projecto pillacio in sacra nueusa a le- Σημείωμα περὶ τοῦ ῥιφέντος πιττακίου ἐν τῇ gatis Romanis, contra sanctissimum Patriarcham Dominum Michaelem mense Junio, indictione seplima. Præsidente Michaele sanctissimo domino nostro et œcumenico patriarcha, a dextris catechumenorum, et simul cum ipso causilentibus Dei amantissimis metropolitis Theophane Cyzici et SinSyuἁγίᾳ τραπέζῃ παρὰ ἀπὸ 'Ρώμης πρέσβεων κατὰ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Μιχαήλ, μηνὶ Ἰουνίῳ, Ινδικτ. ζ. Προκαθημένου Μιχαὴλ τοῦ ἁγιωτάτου ἡμῶν δε σπότου καὶ οἰκουμενικοῦ πατριάρχοῦ ἐν τοῖς δεξ:ίς μέρεσι τῶν κατηχουμένων, συνεδριαζόντων αὐτῷ θεοφιλεστάτων μητροπολιτῶν Θεοφάνους Κυζίκου

EDICTUM SYNODALE. καὶ Συγκέλλου, Νικήτα Χαλκηδόνος, καὶ Συγκέλλου, cello, Niceta Chalcedonis et Syncello, Laurentio Λαυρεντίου, Δυρραχίου καὶ Συγκέλλου, Ανθίμου Σίδης, Νικολάου Πισινοῦντος, Λέοντος Μύρων, Λέοντος Τραπεζοῦντος, Ἰωάννου Σμύρνης, Ευσεβίου Αδριανουπόλεως, Κωνσταντίνου Μιτυλήνης, Νικολάου Χωνῶν, Ὑπατίου Ἱδροῦντος, καὶ ἀρχιεπισκόπων Λέοντος Καραβιζύης, Γρηγορίου Μεσημβρίας παρισταμένων καὶ τῶν πατριαρχικῶν ἀρχόντων. " Dyrrachii et Syncello, Antimo Sides, Nicolao Pi sinuntis, Leone Myrorum, Leone Trapezuntis, Joanne Smyrna, Eusebio Adrianopolis, Constantino Mitylenes, Nicolao Chonarum, Hypatio Hidruntis et archiepiscopis Leone Carabyzia, GreBorio Mesembrize assistentibus et patriarchalibus nobilibus. Nequam ac improbo dæmoni non sat fuit, ut videtur, malorum. Propterea namque nullum unquam finem fecit, in pios homines arrepens, et novum quid adversus veritatem semper excogitans. Quapropter innumeris fere fraudibus ante Domini in carne adventum genus humanum illusit, innumeris vero postmodum erroribus et illecebris supplantare et dejicere eos qui illi credebant, omnino non destitit, neque unquam cessavit. Verumtamen his quoque de medio sublatis, com pia magnaque spes esset in iis qui pietatem aryplectuntur, nunquam in posterum nova impietatis semina inventuros in omnibus his quæ contra rectam rationem improbus ille disseminare studuit, cum contra ac ipse speraverat, machinæ illius dissipatæ fuissent, nunc quidam homines impil et exsecrandi, et quid non quicunque piétatem colit eus non nominaret, homines e tenebris erunipen· tes, cum ex Hesperia ortum ducant, in pietatis cultricem hanc et a Deo conservatam urbem ad· venientes, ex qua tanquam ex alta et eminente specula orthodoxiæ fontes erumpunt, et pura píetatis Quenta in orbis terrarum fines perfluunt, et fluviorum instar animas, quæ sub sole degunt omnes piis dogmatibns irrigant, in hac veluti fulgur, sive turbo, sive grandinis copia, sive, ut magis proprie rem indicemus, veluti silvestris porcus irruentes, rectain rationem diversitate dogmatum prævertere conati sunt ita, ut et Scriplurai in mystica magnæ Dei Ecclesiæ reponerent mensa, qua nes, imo orthodoxam Dei Kecku siam, omnesque qui impiis eorum dogmatibus non abrepti sunt, orthodoxos ob id idem, quodl pii esse et fidem orthodoxam dilatari præcupiunt, anathemate feriunt, incusantes nos in multis aliis,' et præterea quod farbam æque ac illi radere, et eam quæ est secundum naturam, hominis figuram immutare non sustinemus. Nec non quod non divisi a presbyteris matrimonio junctis, cominunionem suscipimus. Ad hæc quod sacrosanctum Symbolum, quod omnibus synodalibus, et acumenicis decretis inconcussum atque inexpugnabilo robur habet, spuriis cogitatis et sermonibus adulterinis, et audaciæ excessu adulterare nolumus, nee ut illi, ex Patre et Filio Spiritum sanctum, o improbi dæmonis machinas! sed ex Patre dicimus procedere; neque Scripturæ animum advertere volentes, que Ne deglabretis, ait, menta vestra; neque omnino animo volvere volentes, decorum id mulieribus creatorem Deum staturisse, quod indecorum esset hominibus; sed et quintum Gan - Οὐκ ἦν ἄρα, ὡς ἔοικε, κόρος τῷ πονηρῷ τῶν καὶ κῶν. Διὰ τοῦτο γὰρ οὐ παύεται τοῖς εὐσεβέσιν ἐπι· φυόμενος, καὶ καινόν τι κατὰ ἀληθείας ἀεὶ ἐφευ ρίσκειν ἐκμηχανώμενος. Τοιγάρτοι καὶ μυρίαις μὲν τόσαις ἀπάται; πρὸ τῆς ἐν σαρκὶ τοῦ Δεσπότου παρουσίας τὸν ἄνθρωπον υπηγάγετο. Μυρίαις δὲ καὶ μετὰ ταῦτα πλάναις καὶ δελεάσμασιν υποσχε λίζειν καὶ παρασύρειν τοὺς αὐτῷ πειθομένους οὐχ ὑφῆκεν ὅλως, οὐδὲ διέλιπεν. ᾿Αλλὰ καὶ τούτων ἐκ ποδῶν γενομένων, καὶ εὐσεβοῦς καὶ βαθείας ἐλπίδος τοῖς εὐσεβεῖν ὑποτρεφομένης ἐθέλουσι μήτ' ἂν καινοτέρων δυσσεβημάτων εφευρετὰς γενέσθαι ποτέ, ἐν πᾶσιν οἷς κατὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου ὁ πονηρὸς πειράσαι ἐσπούδασεν· εἰς τοὐναντίον αὐτῷ τῶν μηχα νημάτων περιτραπέντων· νῦν τινες δυσσεβεῖς ἄνδρες καὶ ἀποτρόπαιοι, καὶ τί γὰρ οὐκ ἄν τις εὐσεβῶν τούτους ὀνομάσειεν, ἄνδρες ἐκ σκότους ἀναδύντες, (τῆς γὰρ Εσπερίου μοίρας ὑπῆρχαν γεννήματα), εἰς τὴν εὐσεβῆ ταύτην ἐλθόντες πόλιν καὶ θεοφύ λακτον, ἀφ᾿ ἧς, ὥσπερ ἀπό τινος ὑψηλοῦ καὶ μετε ώρου χωρίου αἱ τῆς ὀρθοδοξίας πηγαὶ ἀναδύονται, καὶ καθαρὰ τῆς εὐσεβείας τὰ νάματα ἐς τὰ τῆς οἰκουμένης διαρρέουσι πέρατα, καὶ ποταμῶν δίκην τὰς ἐν ἁπάσῃ τῇ ὑφ' ἥλιον ψυχὰς, τοῖς εὐσεβέσι δόγμασι καταρδεύουσιν, εἰς ταύτην, ὥσπερ κεραυνός, * σεισμός, ἢ χαλάζης πλῆθος· εἰ χρὴ δὲ μᾶλλον εἰπεῖν οἰκειότερον, ὡς μονιὸς ἄγριος εἰσπηδήσαντες τὸν ὀρθὸν λόγον τῇ διαφορᾷ τῶν δογμάτων καταλυμήνασθαι ἐπεχείρησαν, ὡς καὶ Γραφὴν ἀποθέσθαι ἐν τῇ μυστικῇ τῆς μεγάλης τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας τραπέζῃ, δι' ἧς ἡμᾶς, μᾶλλον δὲ τὴν ὀρθόδοξον τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, καὶ πάντας τοὺς μὴ συνυπαγομέ νους τοῖς αὐτῶν δυσσεβήμασιν ὀρθοδόξους ἀναθέματι δι' αὐτὸ τοῦτο, ὅτι εὐσεβεῖν καὶ τὸ ὀρθόδοξον προ βαίνειν ἐθέλομεν, καθυπέβαλον, ἐγκαλέσαντες ἡμῖν ἄλλα τέ τινα, καὶ ὅτι τοὺς πώγωνας παραπλησίως ἐκείνοις ξυρᾷν, καὶ τὴν κατὰ φύσιν ἀνθρώπου μορφὴν παρὰ φύσιν ἐξαλλάσσειν οὐκ ἀνεχόμεθα· πρὸς δὲ καὶ ὅτι μὴ διακρινόμενοι ἀπὸ πρεσβυτέρων μεταλαμβάνειν γεγαμηκότων. Πρὸς ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις, καὶ ὅτι τὸ ἱερὸν καὶ ἅγιον σύμβολον, δ πᾶσι τοῖς συνοδικοῖς, καὶ οἰκουμενικοῖς ψηφίσμασιν ἄμαχον ἔχει τὴν ἰσχύν, νόθοις λογισμοῖς καὶ παρεγγράπτοις λόγοις καὶ θράσους ὑπερβολῇ μὴ κιβδηλεύειν ἐθέλο μεν, μηδὲ παραπλησίως ἐκείνοις ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὦ τῶν τοῦ πονηροῦ μηχανημάτων, ἀλλ' ἐκ τοῦ Πατρός φαμεν ἐκπορεύεσθαι· μήτε τῇ Γραφῇ προσέχειν ἐθέλοντες, ή, Οὐκ ἀκομαδαβάσετε, φησί, τοὺς πώγωνας ἡμῶν, οὔτε μὴν ἐννοεῖν ὅλως βουλομενοι, ὅτι γυναιξὶν εὐπρεπές τοῦτο ἐ κτίσας ἐποίησε Θεὸς, ἀνδράσι δὲ ἀνάρμοστον

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ grensis synodi canonem de iis qui a nuptiis abhor. έδικαίωσεν, ἀλλὰ καὶ τὸν τέταρτον τῆς ἐν Γάγγρα συνόδου περὶ τῶν γάμον βδελυσσομένων φανερῶς ἀτιμάζοντες, ὅς φησιν, Εἴ τις διακρίνοιτο παρά πρεσβυτέρου γεγαμηκότος ὡς μὴ χρῆναι λει τουργήσαντος αὐτοῦ προσφορᾶς μεταλαμβάνειν. ἀνάθεμα ἔστω· κατ᾿ αὐτὸ δὲ τοῦτο καὶ τὴν ἔκτην σύνοδον ἀθετοῦντες καὶ ἀτιμάζοντες, ή φησιν· Επειδὴ ἐν τῇ 'Ρωμαίων Εκκλησίᾳ ἐν τάξει και νόνος παραδεδόσθαι διέγνωμεν, τοὺς μέλλοντας διακόνου, ἡ πρεσβυτέρου ἀξιοῦσθαι χειροτονίας, καθομολογεῖν, ὡς οὐκέτι ταῖς αὐτῶν συνάπεινται γαμεταῖς, ἡμεῖς ἀρχαίοις ἐξακολουθοῦντες κανόσι τῆς ἀποστολικῆς ἀκριβείας καὶ τάξεως, τὰ τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν κατὰ νόμους συνοικέσια, ἀπὸ τοῦ νῦν ἐῤῥῶσθαι βουλόμεθα, μηδαμῶς αὐτῶν τὴν πρὸς τὰς γαμετὰς συνάφειαν διαλύοντες, ἢ ἀποστεροῦντες αὐτοὺς τῆς πρὸς ἀλλήλους κατὰ κατ pὸν τὸν προσήκοντα ὁμιλίας. "Ωστε εἴ τις ἄξιος 5 εὑρεθῇ πρὸς χειροτονίαν διακόνου, ἢ ὑποδιακό νου, οὗτος μηδαμῶς κωλυέσθω ἐπὶ τὸν τοιοῦτον βαθμὸν ἐπαναβιβάζεσθαι νομίμῳ συνοικών γαμετῇ, μήτε μὴν ἐν τῷ τῆς χειροτονίας καιρῷ απαιτείσθω ὁμολογεῖν, ὡς ἀποστήσεται τῆς νομ'μου πρὸς τὴν οἰκείαν γαμετὴν ὁμιλίας, ἵνα μὴ ἐντεῦθεν τὸν ἐκ Θεοῦ νομοθετηθέντα, καὶ εὐλογηθέντα τῇ αὐτοῦ παρουσίᾳ, γάμου καθυ βρίζειν ἐκβιασθώμεν, τῆς τοῦ Εὐαγγελίου φωνῆς έκβοώσης, • Οὓς ὁ Θεὸς ἔζευξεν ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω,» καὶ τοῦ ᾿Αποστόλου διδάσκοντος, • Τίμιον τὸν γάμον ἐν πᾶσι, καὶ τὴν κοίτην ἁμίαντον.» και, ο Δέδεσαι γυναικί, μὴ ζήτει λύσιν.» Εἴ τις οὖν τολμήσῃ παρὰ τοὺς ἀποστο rent, palam contemnentes, qui dicit: Si quis σε dividit a presbytero conjugato, quasi non oporteal, postquam ille sacrum fecerit, illius oblationis participem fieri, anathema sit; et in hoc etiam sextam synodum rejicientes, et contemuentes, quæ ait can. 13: Quoniam Romana Ecclesia pro canone traditum esse cognovimus, ut qui ad diaconatum, vel presbyteralum promoveudi sunt, profiteantur, se non amplius suis uxoribus conjungendos, nos antiquos canones apostolica perfectionis, ordinisque servantes, hominum, qui sunt in sacris, conjugia deinceps ex hoc temporis momento firma et stabilia esse voLumus, nequaquam corum cum uxoribus conjunclione: dissolventes, vel eos mutua, lempore contenienti, consuetudine privantes. Quamobrem si quis dignus invenius fuerit, qui hypodiaconus, vel diaconus, vel presbyter ordinetur, is ad talem gradum assumi nequaquam prohibeatur, si cum legitima uxore cohabitet. Sed neque ordinationis tempore ab co postuletur, ut proflatur se a legitima cum uxore consuetudino abstenturum, ue ex eo a Deo constilaίας σε ενα presentia benedictas nuptias injuria aflas et sua fcere cogamur, evangelica voce exclamante: 4 Quæ Deus conjunxit, homo non separel::: at Apostolo docente: «Honorabiles nuptias, et chorum immaculatums: al, e alligatus es uxori, ne quere solutionew ". Si quis ergo prater apostolicos canones incitutus sit aliquem corum, qui sunt in sacris, presby terorum inquimus, vel diaconorum, conjunctione cum legitima uxore, et consuetudine privare, deponatur. Similiter et si quis presbyter vel diaconus suam uxorem pietatis pratextu ejecerit, segregetur, λικούς κανόνας κινούμενος, τινὰ τῶν ἱερουμένων, et si perseverel, deponatur. πρεσβυτέρων φαμὲν, ἡ διακόνων, ἢ ὑποδιακόνων ἀποστερεῖν τῆς πρὸς τὴν νόμιμον γυναῖκα συναφείας, καὶ κοινωνίας, καθαιρείσθω. Ωσαύτως καὶ εἴ τις πρεσβύτερος, ἢ διάκονος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα προφάσει εὐλαβείας ἐκβάλλοι, ἀφορίζε σθω· ἐπιμένων δὲ καθαιρείσθω. eo Præter hæc omnia nihil omnino sapientes, Spiritum nou ex Patre, sed ex Filio quoque affirmant procedere; cum vocem illam neque ab evangelistis habeant, neque blasphemum hoc dogma & synodo cocu'nenica hauserint. Dominus enim Deus noster ait: Spiritus veritatis, qui a Patre procedit. Verumtainen nova hujusce impietauis parentes Spiritum inquiunt, qui a Patre et Filio procedit; nou illud rursus attendentes, si in quo a Patre Spiritus procedit, proprietas illius cognoscitur; similiter et si in quo generatur Filius, Filii; et procedit, ut ipsi nugantur, et Spiritus a Filio, pluribus proprietatibus Spiritum a Patre discerui, quam Filium. Commune euim Spiritui et Filio ex ipso Patre processus, propria vero Spiritus ex Patre processio, non vero a Filio. Quod si pluribus differentiis Spiritus quam Filius discernitur, proximior erit Paternæ substantiæ Filius, quam Spiritus. Εt sic rursus Macedonii in Spiritum sanetum conatus emergent, eorum drama, scenam1 Matth. xix, G. ' llebr. x, 4. 'I Cor. vII. 27. Πρὸς ἐπὶ πᾶσι δὲ τούτοις μηδὲ ἐννοεῖν ὅλως ἐθε λοντές, ἐν οἷς τὸ Πνεῦμα οὐκ ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ φασιν ἐκπορεύεσθαι, ὅτι οὔτε ἀπὸ εὐαγγελιστῶν τὴν φωνὴν ἔχουσι ταύτην, οὔτε ἀπὸ οἰκουμενικῆς συνόδου τὸ βλάσφημον τοῦτο κέκτηνται δόγμα. Ὁ μὲν γὰρ Κύριος ὁ Θεὸς ἡμῶν φησι, Τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, δ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκε πορεύεται. Οἱ δὲ τῆς καινῆς ταύτης δυσσεβείας πατέρες τὸ Πνεῦμά φασιν, δ παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται· ἀλλὰ μηδὲ συνορῶντες πάλιν ὡς εἰ ἐν ᾧ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται τὸ Πνεῦμα, ἡ ἰδιότης ἐπιγινώσκεται αὐτοῦ· ὡσαύ τως καὶ εἰ ἐν ᾧ γεννᾶται ὁ Υἱός, ἡ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται δὲ ὡς ὁ αὐτῶν λῆρος καὶ τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Υἱοῦ, πλείοσιν διαστέλλεται τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός, ήπερ ὁ Υἱός. Κοινὸν μὲν γὰρ Πνεύματι καὶ Υἱῷ ἡ ἐκ τοῦ αὐτοῦ Πατρὸς ἐκπόρευσις, οὐ μὴν καὶ ἡ τοῦ Υἱοῦ· εἰ δὲ πλείοσι διαφοραῖς διαστέλλεται τὸ Πνεῦμα ήπερ ὁ Υἱὸ;, ἐγγυτέρω ἂν εἴη τῆς Πατρικῆς οὐσίας ὁ Υἱὸς ἤπερ τὸ Πνεῦμα. Καὶ οὕτως ἡ Maxs- * Joan. xv. OR

EDICTUM SYNODALE τονίου πάλιν κατὰ τοῦ Πνεύματος παρακύψεις τόλ- que induens. Præter jam dicta neque illud capere μα τὸ ἐκείνων ὑποδυομένη δράμα, καὶ τὴν σκηνήν. ommino volunt, omine, quod commune non est Χωρὶς δὲ τῶν εἰρημένων, οὐδὲ συνιέναι ὅλως ἐθέσ omnium dominatricis, et consubstantialls Triadis, λουσιν, ὅτι εἰ πᾶν, ὅπερ μή ἐστι κοινὸν τῆς παντο unius tantummodo ex tribus esse. Sed hi quidem κρατορικῆς, καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, ἑνός ἐστι μόνου hac ratione, et contra nos, et orthodoxam Dei τῶν τριῶν· οὐκ ἔστι δὲ ἡ τοῦ Πνεύματος προβολή Ecclesiam impudenter sese gesserunt, ab altera κοινὸν τῶν τριῶν. Ἀλλ' οἱ μὲν οὕτως ἡμῶν τε quam a vetere Roma ad piissimum nostrum” im· αὐτῶν, καὶ τῆς ὀρθοδόξου τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας peratorem accedentes, et alia quædam contra orκατηναιδεύσαντο· ἐφ' ἑτέρας μὲν ἀπὸ τῆς πρεσβυ- thodorum Ecclesia coetum dolo malo machinati, τέρας Ρώμης πρὸς τὸν φιλευσεβέστατον ἡμῶν imo vero et ipsum accessum ab initio mentiti, αὐτοκράτορα ἀφικόμενοι· ἄλλα δέ τινα κατὰ τοῦ cum comminiscerentur ex urbe Roma accedere, ὀρθοδόξου τῆς Ἐκκλησίας πληρώματος σκαιωρήσαν- missosque esse a papa, re autem ipsa fraudis τες· μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ποιησάμενοι, plenis monitis, et consiliis Argyri, ipsi ex se sdκαὶ ἐκ τῆς Ῥώμης μὲν ἀφικέσθαι, καὶ παρὰ τοῦ venerant, nullo modo a papa missi. Sed et litteras, πάπα ἀποσταλῆναι σκηψάμενοι, ταῖς δὲ ἀληθείαις quas ab eo scilicet deferebant, commenti sunt: ταῖς παρὰ τοῦ ᾿Αργυροῦ δολεραῖς ὑποθήκαις καὶ quod ab aliis etiam multis agnitum est, sed eo συμβουλαῖς, αὐτοί τε ἀφ' ἑαυτῶν ἀφικόμενοι, καὶ potissimum, quod palam litterarum sigilla adulteμήτε παρὰ τοῦ πάπα ἀποσταλέντες· ἀλλὰ καὶ τὰ rata esse deprehensa sunt. Scriptum autem ab γράμματα & ὡς ἀπ' ἐκείνου δῆθεν ἐπεφέροντο, impiis hisce contra nos repositum Italicis litteris πλασάμενοι. Τοῦτο γὰρ ἀπό τε ἄλλων διεγνώσθη exaratum, et iu praesentia hypodiaconorum secund πολλῶν, καὶ ἀπὸ τοῦ τὰς τῶν γραμμάτων σφραγίδας hebdomadis ab ipsis primum allari Dei magn νενοθευμένας φανερῶς φωραθῆναι· αὐτὸ μὲν οὖν Ecclesis appositum, postmodum, quod hypodiaτὸ παρὰ τῶν δυσσεβῶν τούτων ἀποτεθὲν ἔγγραφον coni illud submoverunt, et a sacra mensa abjece καθ' ἡμῶν, Ἰταλικοῖς γράμμασι γεγραμμένον, καὶ runt, et illis qui apposuerant, ut denuo reciperent, ἐπὶ παρουσίαν τῶν ὑποδιακόνων της δευτέρας contenderunt, illi noluerunt. llius in pavimentum ἑβδομάδος, παρ' αὐτῶν πρῶτον μὲν τῇ τραπέζῃ τῆς dejecti, cum jam in manus multorum pervenerit, τοῦ Θεοῦ Μεγάλης Εκκλησίας ἐπιτεθέν· ὕστερον ne blasphema promulgarentur, mediocritas nostra δὲ διὰ τὸ τοὺς ὑποδιακόνους ἀπώσασθαι τοῦτο, καὶ in se recepit ideoque nonnullis advocatis, qui ex τῆς θείας ἀπορρίψαι τραπέζης, καὶ προτείναντας Italica lingue in Grecam convertere callent, proμὲν τοῖς θεῖσι λαβεῖν, ἐκείνους δὲ μὴ βουληθῆναι lospatariunduntaxat Cosnian, Romanam Pyram, et τοῦτο κατὰ τοῦ ἐδάφους ῥιφὸν, καὶ εἰς χεῖρας πολύ monachum Joannem Hispanum, scripturam illain λῶν ἐλθὸν, ἵνα μὴ δημοσιευθῇ τὰ ἐν αὐτῷ βλασφη in nostram linguam transveliere imposuit. Transμούμενα, ή μετριότης ἡμῶν ἀνελάβετο, εἶτα τῶν τὴν versi vero sententia his iisdem verbis ita se hábébat. Ιταλίδα γλῶτταν εἰς τὴν Ἑλλάδα μεταβάλλειν εἰδότων προκαλεσαμένη τινάς, ήγουν τὸν πρώτο παθά ριον Κοσμᾶν, τὸν Ῥωμαῖον τὸν Πυρὸν καὶ τὸν μοναχὸν Ἰωάννην τὸν Ισπανὸν, μεταφράσαι τὸ ἔγγρα φον επετρέψατο. Καὶ τοῦ ἐγγράφου παρὰ τούτων μεταφρασθέντος εἶχεν ἡ τούτου υφὴ αὐτοῖς· βήμασιν ούτωσί Quicumque fidei, et sacrificio Romanæ et apost0lice sedis se opponit, anathema sit, nec dicatur orthodorus, sed Pronymita, et novus Antichristas. Ubertus divina gratia sanctæ Romanæ Ecclesta episcopus, Petrus Amalphilanorum archiepiscopus, Federicus diaconus, et sacellarius, universa catholicæ Ecclesiæ filiis. Suncta Romano prima es apostolica sedes, ad quam, tanquam ad caput, cura omnium Ecclesiarum specialiter adaptatur, ecclesiastica pacis, ac necessitatis gratia ad hane το glam urbem nos suos apocrisiarius mittere constitui, ut quemadmodum scriptum est³, descendamus, et videamus, si opere completa est vox, qua continuo ex ea urbe ad aures illius ascendit, cognoscersique, si res aliter se haberet. Hine notum sit præ omniΟστις ἂν τῇ πίστει, καὶ τῇ θυσίᾳ τῆς 'Ρωμαϊκῆς καὶ ἀποστολικῆς καθέδρας ἀντιλέγοι, ἀνάθεμα έστω, καὶ μήτε δεχέσθω ὀρθόδοξος, ἀλλὰ λεγέσθω Προζυμίτης, καὶ νέος Αντίχρι στος. Ούβερτος Θεοῦ χάριτι τῆς ἁγίας τῶν Ῥω μείων Εκκλησίας ἐπίσκοπος, Πέτρος τῶν Αμαλφηνῶν ἀρχιεπίσκοπος, Φρεδέριχος διάκο νος, καὶ σακελλάριος πᾶσι τοῖς τῆς νιθολικῆς Εκκλησίας τέκνοις. Ἡ ἁγία Ρωμαϊκή πρώτη καὶ ἀποστολικὴ καθέδρα, πρὸς ἦν ἅτε δὴ πρὸς κεφαλὴν, ἡ φροντὶς πασῶν τῶν ᾿Εκκλησιῶν ἰδικῶς ἐφαρμόζει, τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης καὶ χρείας χάριν, πρὸς ταύτην τὴν βασιλικήν πόλιν ἡμᾶς ἀποκρισιαρίους αὐτῆς ποιῆσαι και τηξίωσεν· ἵνα, καθώς γέγραπται, κατέλθωμεν καὶ ἴδωμεν εἰ ἄρα ἔργῳ πεπλήρωται ἡ βοή, ή bus, gloriosis imperatoribus, clere, seπαικί, βορκίαἀδιαστίκτως ἐκ τηλικαύτης πόλεως ἀνέβαινε πρὸς τὰ ὦτα αὐτῆς· εἰ δὲ καὶ μὴ ἦν οὕτως, γνῷ, Οθεν γινωσκέτωσαν πρὸ μὲν πάντων οι δεδο ξασμένοι αυτοκράτορες, ο κλήρος, η σύγκλητος, * Gen. xviii, 21. que Constantinopolitano, universæque catholicas. Ecclesia, nos hic agnosisse quod. maxime latemur, bonum, et maximum, quod afflictim dolemus, me▾ lum. Num quod pertinet ad columnas imperià,

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHE virosque ab iisdem cohonestatos et cives sapientes, καὶ ὁ λαὸς ταύτης τῆς Κωνσταντινουπόλεως, maxime omnium Christiana, et orthodoxa urbs est: quod ad Michaelem, qui patriarchatu abulitur, et illius insipientiæ socios et consortes, in medio illius plurima hæreseon zizania quotidie disseminantur. Quemadmodum enim Simoniaci donum Dei vendunt: ω! Valesii, hospi:es suos castrant, et non solum ad clericatum, sed insuper ad episcopatum promovent: ut Ariani, rebaptizant in nomine sanctæ Trinitatis baptizatos, et Latinos potissimum: ut Donatistæ, decernunt, extra Græcorum Ecclesiam, Ecclesiam Christi, et verum sacrificium, et baptisma ex universo orbe periisse: ut Nicolaitæ, carnales nuptias concedunt, defendunique sacris altaris ministris: ut Severiani, maledictam legem Moysis pronuntiant: xt Pneumatomachi, aut Theomachi, Spiritus sancti ez Filio processionem et Symbolo absciderunt: ut Nazareni, carnalem Judæorum munditiem adeo servant, ut parvulos morientes ante octarum diem a nativitate baptizari contradicant: et mulieres vel in menstruis, vel parta periclitantes, communicare, vel si baptizata non fuerint, baptizari prohibent: el comam capitis, et barbam, veluti Nazareni uutrientes, eos qui comas tondent, et secundum institutionem Romanæ Ecclesiæ barbas radunt, in communionem non recipiunt. De quibus erroribus, et aliis pluribus operibus, ipse Michael litteris domini nostri Leonis papæ admonitus, resipiscere neglexit. Postmodum nobis illius nuntiis similium malorum argumenta rationabiliter opponentibus, presentiam suam, atque colloquium penitus denegavit, neque sacrum imperatorum consilium, et sapientum eum cohortantium ad sanam mentem, audiit: quemadmodum et antea Latinòrum ecclesias clausit, eosque Aagmitas nuncupans, verbis et factis ubique persecutus est in tantum, ut in filiis suis anathematizaret apostolicam sedem, contra quam scipsum adhuc subscribit acumenicum patriarcham. Quare nos ejusdem sancta, et prima apostolica sedis insignem injuriam, et vim non ferentes, el catholicam fidem multis modis demergi posse suspicantes, præjudicatione sanctæ et individuæ Trinitatis, et throni apostolici, cujus nos sumus apocrisiarii, et omnium orthodoxorum Patrum, et septem synodorum, ex universa catholica Ecclesia anuthemati, quod dominus noster piissimus papa eidem Michaeli et illius sequacibus, si suaderi nolunt, decrevit, hunc in modum subscribimus. Michael, qui patriarchatu abulitur, neophytus, et qui tantum humano timore monasticum habitum induit, nunc vero delictis incurabilibus apud multos difformalus, et una cum eo Leo, qui Acride dicitur, et ejusdem Michaelis sacellarius Nicephorus, qui Latinorum sacrificium in conspectu omnium pedibus conculcavit, calerique omnes qui eos sequuntur in jam diclis erroribus et facinoribus,sit anathema,maranatha cum Simoniacis, Valesiis, Arianis, Donatistis, Nicolaitis, Severianis, Manichæis,cum quibus dogmata statuunt, et aliis qui fermentatum animatum esse dicunt, et cum καὶ πᾶσα ἡ καθολική Εκκλησία, ἡμᾶς ἐνταῦθα διεγνωκέναι καὶ ὅθεν πλεῖστα χαιρόμεθα ἀγαθὲς καὶ μέγιστον, ὅθεν ἐλεεινώς λυπούμεθα κακόν. Καὶ γὰρ ὅσον πρὸς τοὺς κίονας τοῦ κράτους, καὶ τοὺς αὐτοῦ τετιμημένους, καὶ τοὺς πολίτας σοφούς, Χριστιανικώτατος καὶ ὀρθόδοξός ἐστιν ἡ πόλις· ἴσον δὲ πρὸς τὸν Μιχαὴλ τὸν κατα χρηστικώς λεγόμενον πατριάρχην, καὶ τῆς αὐτ τοῦ ἀνοίας συνεργούς, πλεῖστα ζιζάνια των απο ρέσεων καθεκάστην διασπείρεται ἐν μέσῳ αὐτῆς, ὅτι καθὼς οἱ Σιμωνιακοὶ τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ πιπράσκουσι, καὶ ὡς Βαλέσιοι τοὺς παροίκους αὐτῶν ἐξευνουχίζουσι, καὶ οὐ μόνον πρὸς Κλη ρικᾶτα, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐπισκοπᾶτα ἀνάγουσιν· ὡς οἱ 'Αρειανοὶ ἀναβαπτίζουσι τοὺς ἐν ὀνόματι τῆς ἁγίας Τριάδος βεβαπτισμένους, καὶ μάλιστα τοὺς Λατίνους· ὡς οἱ Δονατισταὶ ἐπικοροῦσιν ὅτι ἐκτὸς τῆς Ἐκκλησίας τῶν Γραικῶν τὴν Εκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἀληθινὴ θυσία, καὶ τὸ βάπτισμα ἐξ ὅλου τοῦ κόσμου ἀπολε λεκέναι· ὡς οἱ Νικολαΐται τοὺς σαρκικούς γάμους παραχωροῦσι, καὶ διεκδικοῦσι τοῖς τοῦ ἱεροῦ θυσιαστηρίου ὑπηρέταις· ὡς οἱ Σεβηριανοί ἐπικατάρατόν φασι τὸν νόμον τοῦ Μωσέως· ὡς οἱ Πνευματομάχοι ἢ θεομάχοι ἀπέκοψαν ἀπὸ τοῦ συμβόλου τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὴν ἐκπό ρευσιν ἐκ τοῦ Υἱοῦ· ὡς οἱ Ναζωρηνοὶ τὸν σαρκι κὸν τῶν Ἰουδαίων καθαρισμὸν ἐπὶ τοσοῦτον τηροῦσιν, ὥστε τὰ βρέφη τα θρησκόμενα πρό τῆς ὀγδόης ἡμέρας ἀπὸ τῆς γεννήσεως βαπτίζεσθαι ἀντιλέγειν, καὶ τὰς γυναῖκας, τὰς ἐν τοῖς καταμηνίοις αὐτῶν, εἴτε ἐν τῇ γέννα κιν δυνευούσας κοινωνήσασθαι, εἴτε ἀβάπτιστοί εἰσι, βαπτίζεσθαι διακωλύειν, καὶ τὴν κόμην τῆς κεφαλῆς καὶ τοῦ πώγωνος, ὡς οἱ Ναζαρηνοί τρέφοντες, τοὺς τὰς κόμας κείροντας, καὶ κατὰ τὴν διάταξιν τῆς Ῥωμαϊκῆς Ἐκκλησίας τοὺς πώγωνας ξυρίζοντας εἰς τὴν κοινωνίαν οὐ κατα δέχονται· ὑπὲρ ὧν πλανισμῶν, καὶ ἑτέρων πλείστων ἔργων αὐτοῦ, ὁ αὐτὸς Μιχαήλ γραμματι τοῦ κυροῦ ἡμῶν Λέοντες τοῦ πάπα νουθετηθεὶς, πα..... κατεφρόνησεν. "Επειτα ἡμῖν τοῖς ἀγγέ λοις αὐτοῦ τὰς ὑποθέσεις τῶν τηλικούτων και κῶν λογικῶς ἀντιστῆναι λέγουσι, την παρου σίαν αὐτοῦ, καὶ τὴν συντυχίαν παντελῶς ἀπηρ νήσατο, οὔτε τῷ ὑγιεῖ βουλεύματι τῶν αὐτοκρα τόρων καὶ τῶν σοφῶν νουθετούντων κατασπάσασθαι αὐτὸν, οὐχ ὑπήκουσεν, καθὼς καὶ πρότερον τὰς τῶν Λατίνων Ἐκκλησίας ἡσφαλίσατο, καὶ αὐτοὺς Αζυμίτας ἀποκαλῶν ῥήματι καὶ ἔργοις ἀπανταχῆ κατεδιώξατο ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐκ τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ ἀναθεματίζειν τὴν ἀποστολικὴν καθέδραν, καθ' ἧς ἑαυτὸν ἔτι ὑπογράφει οίκου· μενικὸν πατριάρχην· ὅθεν ἡμεῖς τῆς ἁγίας απο τῆς, καὶ πρώτης αποστολικῆς καθέδρας τὴν ἐξάκουστον βίαν καὶ ὕβριν οὐχ ὑποφέροντες, τήν τε καθολικὴν πίστιν καταδύεσθαι πολυτρέ πως υφορώμενοι, προκρίσει τῆς ἁγίας, καὶ G

EDICTUM SYNODALE. διαιρέτου Τριάδος, τοῦτε ἀποστολικού θρόνου & omnibus hæreticis, imo vero cum diabolo et angels οὔτινος τὴν ἀπόκρισιν διέπομεν, καὶ πάντων ejus, si resipiscere nolunt. Amen, Amen, Amen. τῶν ὀρθοδόξων Πατέρων τῶν ἑπτὰ συνόδων, ἀπὸ πάσης τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τῷ ἀνα θέματι, ὅπερ ὁ κύριος ἡμῶν ὁ εὐλαβέστατος πάπας τῷ αὐτῷ Μιχαὴλ, καὶ τοῖς αὐτῷ ἐπομένοις ἐὰν μὴ πεισθῶσιν, ἀπεφήνατο, οὕτω καθυπογράφομεν. Μιχαὴλ ὁ καταχρηστικώς πατριάρχης, ο νεόφυτος, καὶ μόνῳ ἀνθρωπίνῳ φόβῳ τὸ μοναχικὶν σχῆμα δεξάμενος, νῦν δὲ ἐγκλήμασιν ἀνηκέστοις παρὰ πολλῶν διαπεφημισμένος, καὶ μετ' αὐτοῦ Λέων ὁ τῆς ᾿Αχρίδας ἐπιλεγόμενος καὶ ὁ σακελλάριος τοῦ αὐτοῦ Μιχαὴλ ὁ Νικηφόρος, ἐστις τὴν τῶν Λατίνων θυσίαν προφανώς κατεπάτησε τοῖς ποσὶ, καὶ πάντες οἱ ἑπόμενοι αὐτοῖς ἐν τοῖς προκειμένοις πλανίσμασι, καὶ τολμήμασιν, ἔστωσαν ανάθεμα Μαραγαθὰ σὺν τοῖς Σιμωνιακοῖς, Βαλεσίοις, 'Αρειανοῖς, Δονα τισταῖς. Νικολαΐταις, Σεβηριανοῖς, Μανιχαίοις, σὺν οἷς δογματίζουσι καὶ τοῖς ἄλλοις, ὅτι τὸ Ένζυμον ἔμψυχον εἶναι, καὶ σὺν πᾶσι τοῖς αἱρετικοῖς, μᾶλλον δὲ καὶ μετὰ τοῦ διαβόλου, καὶ τῶν ἀγγέλων, ἐὰν μὴ πεισθώσιν. Αμήν, αμήν, αμήν. Ταῦτα μὲν οὖν τὰ τῆς δυσσεβοῦς ταύτης, καὶ ἀνοσίου γραφῆς· ἡ δὲ μετριότης ἡμῶν τὴν τηλικαύτην κατὰ τῆς εὐσεβείας τόλμαν, καὶ τὴν ἀναίδειαν μὲν ἀνασχομένη ἀνεπεξέλευστον μεἶναι, καὶ ἀτιμώρητον, τῷ κραταιῷ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλεῖ τὰ περὶ τούτου κοινολογεῖται· καὶ ὅς, ἦσαν γὰρ οὗτοι ἀπό δημοι πρό μια; καὶ μόνον ἡμέρας μετὰ τὸ περὶ τούτου ἀνενεχθῆναι τῷ κράτει αὐτοῦ, τοὺς ὡς τὴν μεγαλόπολιν τούτους μετασταλοῦντας ἐκπέμπει· καὶ θάττον μεταπέμπονται, οὐ βούλονται δὲ τῇ ἡμετέρα μετριότητι προσελθεῖν, ἢ τῇ ἱερᾷ καὶ μετ γάλη συνόδῳ εἰς ὄψιν ἐλθεῖν, καὶ ἀπόκρισίν τινα δοῦναι περὶ ὧν ἀσεβῶν ἀπηρεύξαντο· ἀλλ' ἀκολού. θως μὲν τῷ παρὸν αὐτῶν ἐκτεθέντι ἐγγράφῳ, καὶ πλείω δὲ τῶν ἐν αὐτῷ γραφέντων κατὰ τῆς ἡμετέρας πίστεως ἔχειν εἰπεῖν διατείνονται· αἱρεῖσθαι δὲ θανεῖν μᾶλλον, ἢ εἰς ὄψιν ἡμῖν, καὶ τῇ συνόδῳ ἐλθεῖν. Ταῦτα γὰρ ὁ κραταιὸς καὶ ἅγιος ἡμῶν βασιλεὺς δι' ἀποκρίσεως τοῦ περιβλέπτου μαγίστρου, καὶ ἐπὶ τῶν δεήσεων, καὶ τοῦ θεοφιλεστάτου χαρτο φύλακος, καὶ τοῦ ὑπομνηματογράφου λέγειν τούτους ἡμῖν, καὶ τῇ συνόδῳ μεμήνυκεν ἐπεὶ δὲ αὐτοὺς μὲν μὴ βουλομένους τῇ συνόδῳ, καὶ ἡμῖν ἀπαντῆσαι, βιασθῆναι ὁ κραταιὸς καὶ ἅγιος ἡμῶν βασιλεύς, διὰ τὸ δοκοῦν περικείσθαι τούτους τῆς πρεσβείας ὀφφίκιον, οὐκ ηὐδόκησεν· ἀνεκδίκητον δὲ πάλιν τὴν τηλικαύτην κατὰ τῆς εὐσεβείας μεἶναι ἀναίδειαν ἀπρεπὲς ἦν, καὶ ἄλλως ἀνάξιον, ᾠκονόμησε θερα πείαν ἀρίστην τῷ πράγματι, καὶ τίμιον, καὶ προσκυνητόν γράμμα πρὸς τὴν ἡμετέραν μετριότητα διὰ Στεφάνου τοῦ ὁσιωτάτου μοναχοῦ, καὶ οἰκονόμου τῆς Μεγάλης Εκκλησίας, καὶ Ἰωάννου μαγίστρου, καὶ ἐπὶ τῶν δεήσεων, καὶ Κώνσταντος βεστάρχου, καὶ ὑπάτου τῶν φιλοσόφων ἐξαπέστειλεν. Ἔχει δὲ ἐπὶ λέξεως ούτωσί· Αγιώτατε δέσποτα, περὶ τοῦ συμ βάντος ἡ βασιλεία μου ἐρευνήσασα, εὗρε την ῥίζων τοῦ κακοῦ γενομένην ἀπὸ τῶν ἑρμηνευτών καὶ τοῦ μέρους τοῦ ᾿Αργύρου, καὶ τοὺς μὲν ἐθνι κοὺς ὡς ξένους, καὶ παρ' ἑτέρων υποβληθέντας τι ποιῆσαι οὐκ ἔχομεν· τοὺς δὲ αἰτίους τυφ θέντας ἀπεστείλαμεν πρὸς τὴν ἁγιωσύνην σου, ὡς ἂν δι' αὐτῶν παιδαγωγηθῶσι καὶ ἄλλοι, τὸ μὴ φλυαρείν τοιαῦτα· τὸ δὲ χαρτίον μετὰ τὸ ἀναθε ματισθῆναι καὶ τοὺς συμβουλευσαμένους, καὶ τοὺς ἐκδεδωκότας, καὶ γράψαντας, καὶ μικρὰν PATROL. GR. CXX. Et hæc quidem in impio illo scripto et detestando continebantur. | Mediocritas vero nostra tautam coutra pietatem audaciam et impudentiam haud sustinens sine examine, et impunitam prætergredi, valido et sancto imperatori nostro de hac re sermonem habuit. Atille, namque aute unum tanturu diem ab urbe discesserant, postquam illi relatum fuerat, viros, qui eos in hanc magnam urbem reducerent, mittit, vocanturque citissime, sed nolunt mediocritatem nostram convenire, aut in conspectum sanctæ et magnæ synodi procedere, es responsum utcunque dare de his quæ ipsi impie enuntiarunt, sed us ipsi in Scriptura ab ipsis exarata expresscrant, et multo plura, quam in eo scripta fuerant, contra nostram fidem habere sese contendunt, velleque se potius mortem oppetere, non tamen in conspectum nostrum et synodi venire. Hæc enim robustus et sanctus noster imperator, per responsum spectabilis magistri, et a supplicationibus Dei amantissimi chartophylacis, et commentariorum scriptoris, eos nobis et synodo dicere renuntiavit. Cum vero his nolentibus ad synodum et nos accedere, vim iuferri, validus et sanctus noster imperator, propter legationis provinciam, quam præ se ferre videbantur, non probaret, rursumque tantam contra pietatem impudentiam innoxiam permanere haud decorum essel, et prorsus indignum, medicinam optimam rei præparavit, et pretiosum et venerandum scriptum ad nostram mediocritatem per Stephanum sanclissimum monachum, et magnæ Ecclesiæ œconomum, et Joannem magistrum, et a supplicationis bus, et Constantem vestarchem, et philosophorum bypatum transmisit, cujus tenor ille est: Sanctissime domine, de eo, quod accideral, mica regia majestas perquirens offendit, mali radicem ortum habuisse ab interpretibus, et suciis Argyri; et de alienigenis quidem tanquam peregrinis, et ab aliis suppositis aliquid facere non possumus, mali vero auctores verbera:os ad tuam sanctitatem transmisimius, ut per eos instruerentur et alii, ne similia in posterum effutiant. Chartula hæc post anathema dictum et consiliariis, et iis qui publicarunt aut scripserunt, aut rem ul gesta est vel tenuiter cal· lent, coram omnibus comburatur. Mea siquide

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ regia majestas imperavit, ut et veslarches Argyri εἴδησιν τῆς τούτων ποιήσεως ἔχοντας, καυθήτω gener, et Vestes illius filius in phylacum concludantur, ut ibi vitam digant, malis direzali, quemadmodum sunt digni propter hanc causum. Mense Julio, indict. 7. Ει hæc quidem regia et divina scriptura continebat. Secundum itaque pietatis cultoris imperatoris providentiam, ipsum impietatis scripluim, nec non qui illud exposuerunt, et vel ad illud faciendum adhortati sunt, vel auctoribus auxilium præstiterunt, in præsentia missorum ab imperatore in magno secreto anathemate subacti sunt; judicatum vero est quarta die, quæ est prima currentis hebdomadis. ἐνώπιον πάντων. Προσέταξε γὰρ ἡ βασιλεία μου ἵνα καὶ τὸν βεστάρχην τον γαμβρὸν τοῦ ἀργυροῦ, καὶ τὸν Βέστην τὸν ἐκείνου υἱὸν ἀπο κλείσωσιν εἰς τὴν φυλακὴν, ὡς ἂν διάγωσιν ἐν αὐτῇ κακοχούμενοι, καθώς εἰσιν ἄξιοι ἔνεκα τῆς τοιαύτης υποθέσεως. Μηνὶ Ἰουλίφ Ινδικτιών νος ζ. Ταῦτα μὲν ἡ βασιλική, καὶ θεία γραφή. Κατὰ γοῦν τοῦ φιλευσεβοῦς αὐτοκράτορος οίκονομίαν, αὐτό τε τὸ ἀσεβὲς ἔγγραφον, οἱ τοῦτο ἐκθέσ μενοι, καὶ ἡ γνώμην εἰς τὴν τούτου ποίησιν δεδι κότες, ἢ αὐτοῖς τοῖς ποιήσασι συναράμενοι ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν πρὸς βασιλέως ἀπεσταλμένων, ἐν τῷ μεγάλῳ σεκρέτῳ ἀναθέματι ὑπεβλήθησαν· ἐκρίθη δὲ κατὰ τὴν τετάρτην ἡμέραν, ἥτις ἐστὶ πρώτη μὲν τῆς ἐνεστώσης ἑβδομάδος. κδ' δὲ τοῦ παρόντος Ιουλίου μηνός, καθ' ην καὶ ἡ τῆς πέμπτης συνόδου ἔκθεσις ἀναγνωσθῆναι μέλο λει κατὰ τὸ σύνηθες ἐπ' ἀκροάσει τοῦ πλήθους, ἀνάθεματισθῆναι τὸ αὐτὸ ἀσεβὲς καὶ αὖθις Εγγρα φον· πρὸς δὲ καὶ τοὺς τοῦτο ἐκθεμένους καὶ γρά ψαντας καὶ συναίνεσίν τινα, ἡ βουλὴν εἰς τὴν τοῦ του ποίησιν δεδωκότας· τὸ δὲ πρωτότυπον τοῦ ῥιφέντος παρὰ τῶν δυσσεβῶν ἀνοσίου εγγράφου καὶ μυσαροῦ οὐ κατεκαύθη· ἀλλ' ἐν τῷ εὐαγεῖ τοῦ χαρτοφύλακος ἀπετέθη σεκρέτῳ εἰς ἔλεγχον διηνεκή τῶν τηλικαῦτα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν βλασφημησάντων, καὶ εἰς μονιμωτέραν κατάγνωσιν. Δεῖ δὲ γινώσκειν ὅτι κατὰ τὴν εἰκοστὴν ἡμέραν τοῦ ἐνεστῶτος μηνός, καθ᾽ ἣν ἀνεθεματίσθησαν οἱ κατὰ τῆς ὀρθεθύξου πίσ στεως βλασφημήσαντες, συμπαρήσαν τοῖς σήμερον Vicesima quarta vero die præsentis mensis Julii, qua ut quinte synodi expositio pro more legenda est, audiente multitudine, anathemate feriendum esse rursum impium scriptum, nec non et qui illud ediderunt, et scripserunt, et consensum aliquem aut consilium ut illud fieret, præstiterunt. Prototypum vero projecti ab impiis, impii exsecrandique scripti combustum non est, sed in sacro chartophylacis secreto repositumn, ad perpetuum eorum dedecus, et stabiliorem condemnationem, qui similia adversus Deum nostrum biasphemarunt. Sciendum præterea est, quod vicesimo die præsentis mensis, quo illi qui adversus orthodoxam fidem blasphemarunt, auathemate icti sunt, aderant una cum aliis præsulibus, qui nobiscum considebant, universi metropolitæ et epi- συνεδριάζουσιν ἡμῖν ἀρχιερεύσι, καὶ οἱ ἐνδημοῦντες scopi qui in urbe degebant; nempe Leo Athenarum et syncellus, Michael Sylui et syncellus, Nicolaus Euchaniæ et syncellus; Demetrius Cariæ et archiepiscopus, Paulus Lemmi, Lco Cotradi.r, Antonius Zicchia. πάντες μητροπολίται, καὶ οἱ ἀρχιεπίσκοποι, ήγουν Λέων ἡ ᾿Αθηνῶν καὶ σύγκελλος, Μιχαὴλ Συλαίου καὶ σύγκελλοις, Νικόλαος Εὐχανεία; καὶ σύγκελλος, Δημήτριος Καρίας καὶ ἀρχιεπίσκοπος, Παύλος Δή μνου, Λέων Κοτραδίας, Αντώνιος Ζιαχίας. MICHAELIS CERULARII ALIA CP. PATRIARCHÆ EDICTA SYNODALIA. (Vide tomum CXIX, col. 747, 850, 831.)

EPISTOLE. ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΨΗΦΟΣ ΗΤΟΙ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΕΡΙ ΓΥΝΑΙΚΟΣ ΙΕΡΕΑΣ ΜΟΙΧΕΥΘΕΙΣΗΣ. DOMINI MICHAELIS PATRIARCHÆ DECRETUM SEU EPISTOLA DE SACERDOTIS UXORE ADULTERIO POLLUTA. (Ex codd. mes. Paris. 277 et 1996, ap. Cotelerium in notis ad Hermam, p. 87 ed. Amstelod.) Joannes bic sacerdos, qui istud scriptum tib tradit, Deo clarissime, uxorem suam dixit in cri men adulterii incidisse; se vero simul ac adulterium commissum deprehendit, dissidium ab ea fecisse, nec amplius sustinuiae cum illa habitare. His itaque dictis, quasivit, num ipse, ob uxoris mœchiam, a sacerdotio exercendo prohibeatur. Νos respondimus, quod ea de causa non impediretur sacra tractare. Etenim qui jam adulteratam conjugem ducit, sacerdos fieri non potest. Sed cum quis uxoreın quidem virginem duxit, illa vero connubio juncta ei, adulterium sdmittit: si re cognita sacerdos mareat quietus, nce eam sua demo emittat, neque ab illa separari inducat in animum, indignus sacerdotio censetur, propter hujuscemodi sceleris tolerantiam. At si comperte adulterio, adulterantem domo sua confestim expulerit, et divortium fecerit, posthac quoque in sacerdoili quod habet dignitate permanet. Itaque si vera predicat Joannes, et postquam agnovit uxorem adulterium perpetrasse, ab illa sejunxit se, habitatioπemque curn ea detrectavit, sit etiam postea sacer dos, nec ullatenus ob uxoris adulterium a rerum sacrarum tractatione arceatur. Quandoquiden autem ait sacerdos se filium ex adultera suscepisse; duas quidem partes dotis, pueri causa retineat sacerdos; tertia vero mulieri detur,quam in mona sterium afferat, atque tondeatur. Ιωάννης οὗτος ἱερεὺς ὁ τὴν παροῦσαν γραφήν επιδιδούς σας, θεοφιλέστατε, ἐγκλήματι μοιχείας τὴν ἑαυτοῦ σύμβιον εἶπε περιπεσεῖν, καὶ αὐτὸν ἅμα τῷ την μοιχείαν πλημμεληθείσαν καταμαθεῖν, διαστῆναι αὐτῆς, καὶ μηκέτι ανασχέσθαι συνοικῆσαι αὐτῇ. Ταῦτα οὖν εἰπὼν, ἠρώτησεν εἴ που τῆς ἱερωσύνης αὐτὸς διὰ τὴν τῆς γυναικὸς μοιχείαν κωλύεται. Καὶ Αποκρινάμεθα ὡς οὐ κωλύεται διὰ τοῦτο τοῖς ἱεροῖς ἐγχειρεῖν. Ο μὲν γὰρ τὴν ἤδη μοιχευθεῖσαν ἀγαγόμενος, ἱερωθῆναι κωλύεται· εἰ δέ τις παρ θένον μὲν γυναῖκα ἀγάγηται, καὶ ἡ συνοικήσασα αὐτῷ μοιχεύσει, εἰ μὲν τοῦτο γνούς ὁ ἱερεὺς ἡσυχάσει, καὶ μήτε τοῦ οἰκείου οίκου αποπέμψει αὐτ τήν, μήτε διαστῆναι ταύτης προθυμηθῇ, ἀνάξιος διὰ τὴν τοῦ τοιούτου μύσους ἀποδοχήν, τῆς ἱερω σύνης νομίζεται. Εἰ μέν τοι γνοὺς τὴν μοιχείαν παρευθὺ τὴν μοιχεύουσαν τοῦ οἰκείου οίκου ἀπώσε ται, καὶ ταύτης διαζυγῇ, μένει τὸ τῆς ἱερωσύνη; καὶ αὖθις ἔχων ἀξίωμα. Εἰ οὖν ἀληθεύει ὁ Ἰωάννης, καὶ μεθὸ τὴν γυναῖκα μοιχεύσασαν ἔγνω, διέστη αὐτῆς, καὶ τὸ ταύτῃ συνοικεῖν παρητήσατο, έστω καὶ αὖθις ἱερεὺς, καὶ μηδαμῶς τοῦ τοῖς ἱερεῖς ἐγχειρεῖν παρὰ τὴν τῆς γυναικός μοιχείαν κωλύηται. Ἐπεὶ δὲ καὶ παῖδα ἐκ τῆς μοιχευθείσης λέγει ἔχειν ὁ ἱερεὺς, τὸ μὲν δίμοιρον τῆς προικός παρα κατεχέτω λόγῳ τοῦ παιδὸς ὁ ἱερεὺς, τὸ δὲ τρίτον δοθήτω τῇ γυναικὶ, ἵν' ἐν μοναστηρίῳ προσενέγκη τοῦτο, καὶ ἀποχαρῇ.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ DOMINICI GRADENSIS ET PETRI ANTIOCHENI EPISCOPORUM EPISTOLÆ MUTUÆ. (Ex Joan. Bapt. Cotelerii Monumentis Ecclesiæ Græcæ, t. II.) Epistola Dominici patriarchæ Venetiarum ad Antiochia patriarcham. Excelsissimæ sanctæ sedis, Ecclesiæ Antiochen - siuna prasidi, eminenti patriarchæ, magno et apostolico viro, Dominicus Dei gratia Gradensis et Aquileiensis Ecclesiæ patriarcba. 1. Admonemus, omnis desiderii ac reverentiæ voto, cum proposito fidelissimi obsequii, nostræ reverentia et amicitia honorari et coli Ecclesiam tuam; quæ nostræ matris Romanæ Ecclesiæ soror esse cognoscitur, atque fundatoris sui meritis, Petri videlicet apostolorum principis, post secundam prædicatur. His igitur omissis, fama pietatis tuæ, fde ac opere plene ipsam se ubique proclamans, cogit nos humilem tibi reverentiam reddere, necnon te per viam Domini incedente, vestigia tua s'qui. A'. Γράμμα Δομινίκου πατριάρχου Βενετίας, πρὸς τὸν Αντιοχείας πατριάρχην. Τῷ τῆς ὑψηλοτάτης ἁγίας καθέδρας της Αντιο χέων Εκκλησίας προεδρεύοντι, υπερόχῳ πατριάρχη, μεγάλῳ καὶ ἀποστολικῷ ἀνδρὶ, Δομίνικος χάριτι Θεοῦ τῆς Γρανδέσης [411. Γραδένσης] καὶ ᾿Αχιλίας Ἐκκλησίας πατριάρχης. α΄. Απάσης ἐφέσεως καὶ εὐλαβείας εὐχὴν [. εὐχῇ], μετὰ προσχήματος πιστοτάτης λατρείας, τὴν σὴν [f. inser. Ἐκκλησίαν] αἰδεῖσθαι καὶ σεβά ζεσθαι, τῇ τῆς ὑμετέρας [f. ἡμετέρας] εὐλαβείᾳ καὶ φιλίᾳ παραινούμεθα· ἥτις τῆς ἡμετέρας μητρός Ρωμαϊκῆς Ἐκκλησίας ἀδελφὴ γνωρίζεται, καὶ ταῖς τοῦ θεμελιωτοῦ αὐτῆς ἀριστείαις, τοῦ τῶν ἀποστόλων δηλαδὴ κορυφαίου Πέτρου, μετὰ τὴν δεν τέραν κηρύττεται. Τούτων τοίνυν ὑφεξαιρεθέντων, ἡ φήμη τῆς θρησκείας σου, πίστει καὶ ἐργασία πλῆρες ἑαυτὴν πανταχοῦ διαβρωμένη, βιάζεται ἡμᾶς χθαμαλήν σοι εὐλάβειαν ἀποδοῦναι· καὶ ἀνὰ τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου σου [απ σοι] βαδίζοντι, τοῖς ἔχνεσιν ἐπακολουθεῖν. 2. Nos ergo in septentrionali zona, longissimis terræ marisque intervallis divisi, animi tamen amore conjuncti, vestræ sanctitatis notitiæ agglutinari cupimus, mutui amoris nobis participationem rependenti. Quapropter indicamus, nostram Ecclesiam a beati Marci evangelistæ præconio sumpsisse originem; item beato Petro constituente, honorem patriarchici nominis intra Italiam duntaxat haβ'. Ἡμεῖς οὖν ἐν τῇ ἀρκτώᾳ ζώνῃ ἐπιμηκεστάτοις γῆς καὶ θαλάττης διαστήμασι διῃρημένοι, νοῦ δ' ὅμως ἔρωτι συνεζευγμένοι, τῇ τῆς ὑμετέρας άγνω σύνης γνώσει έγκεκολληθῆναι ὀρεγόμενοι, ἀμοιβα δοῦς στοργῆς ἡμῖν ἀναμοιρίαν ἀντισταθμοῦντι. Διό δὴ μηνύομεν τὴν ἡμετέραν Ἐκκλησίαν τῷ τοῦ ματ καρίου Μάρκου τοῦ εὐαγγελιστοῦ κηρύγματι εἰλης φέναι τὴν ἀρχαιογονίαν καὶ τοῦ μακαρίου Πέο Joan. Bapt. Cotelerii nota. Γράμμα Δομινίκου. Dominici Gradensis. Epistolam el Petri Antiocheni Responsum vidit in ms. Regio magnus antiquitatis ecclesiasticæ indagator Petrus de Marca, egitque de iis in DissertaLune de Pruatibus num. 21, 26. Fuerunt autem Petrus et Dominicus viri celebres sæculo xi medio. Ac de patriarchatu Gradensi seu Aquileiensi et Veneto multi fuse disseruernit; nosque diligentia sua ab onere notam hic conficiendi levavere. Unde superest ut inspiciamos titulum epistoke Dominici, Is codice Regio Scorialensi ita concipitur: Δομινί του πατριάρχου Γραδένσης καὶ Ακυληίας ἐπιστολὴ πρὸς τὸν Ἀντιοχείας πατριάρχην περὶ τοῦ αζύμου άρτου. Sed forte legendum, Γραδέναις· Dominici patriarche Gradensis. Nostra lectio της Γραδένσης, videtur orta ex imperitia Græculi scriptoris. qui putavit nomen esse substantivum, ideoque adjecit articulum. Suribi ergo debet, χάριτι Θεοῦ Γραδένσις καὶ Ἀκυλίας Εκκλησίας πατριάρχης. Nisi si relatum adjectivum Gradensis ad nomen Ecclesia, Græce conversum est in ή Γραδέωση. Sicque retinebitur τῆς Γραδέντης. Auit Γρανδεν ors, si quidem in Notitiis antiquis Gradensis et Grandensis exaratum invehitur. Αρχαιογονίαν. Hesychius Hierosolym. De laudibus Maria, statim post initium: Τίς εἶδε, τίς ἤκουσεν ἐξ ἀρχαγονίας τὸ πρότερον άρουραν ἀγεώρο γητον ἐξανθήσασαν ἄσταχυν; Α", ἀρχογονίας pro ἀρχαιογονία; Quis viuit, quis audivit ab antiquitate, quod antea ager incn!lus produxerit sicam?

τρου καθιστώντος, EPISTOL.B. τιμὴν τοῦ πατριαρχικού buisse, et in Romano conventu, confessionein œcumenici papæ dextram obtinuisse. Cujus quideni rei ordinem vobis plenius futuro tempore os tendemus, postquam ex mutuo rescripti usu, de iis quæ¸að fidem pertinent ad invicem declaraverimus. Modo tantum vestra probitatis amore capti, ad solam notitiam vestram pervenire festinamus, charitatem perfectam inter nos fundaturi, supra quam in posterum, quæ Dei sunt excelsius ædificabimus. ἡμῶν θεμελιωσόμενοι, ἐφ᾿ ἣν μετέπειτα τὰ ὀνόματος ἐντός Ιταλίας καταμόνας ἐσχηκέναι· καὶ ἐν τῇ Ῥωμαϊκῇ συνόδῳ συνεδρείαν τοῦ οἰκουμενικοῦ πάπα δεξιὰν ἠξιώσθαι. Οὗ δὴ πράγματος τὴν τάξιν ὑμῖν πληρέστερον εἰς τὸ μέλλον ὑποδείξομεν, ὁπηνίκα ἐξ ἀμοιβαίας χρήσεως ἀντιγραφῆς μάλιστα ν deest περὶ τῶν εἰς τὴν πίστιν ἀνηκόντων εἰς ἀλλήλους σαφηνίσομεν. 'Αρτίως μόνον τῆς ὑμετέρας καλοκαγαθίας ἐρώμενοι πρὸς μόνην τὴν ὑμετέραν γνῶσιν ἀφικέσθαι σπεύδομεν, ἀγάπην τελείαν μεταξὺ τοῦ Θεοῦ ὑψηλότερον οικοδομήσομεν 3. Attamen hoc paternitati vestræ facere non possumus, quod a clero Constantinopolitano sanetam Romanam Ecclesiam vituperari audivimus. γ. Τοῦτο δ' ὅμως τῇ ὑμετέρᾳ πατρότητι σιωπή σαι οὐ δυνάμεθα, ὅπερ παρὰ τοῦ τῆς Κωνσταντι νουπόλεως κλήρου τὴν ἁγίαν Ῥωμαϊκὴν Ἐκκλησίαν ὀνειδίζεσθαι ἀκηκόαμεν. Τέγουσι τοίνυν τὰ ἱερώτατα η Reprehendunt igitur sacratissimna szyma, quæ in άζυμα, άτινα ἐν τῷ σώματι τοῦ Χριστοῦ ἁγιάζομεν καὶ μεταλαμβάνομεν· κἂν τούτῳ ἡμᾶς ἀτελεῖς κἂν τούτῳ ἡμᾶς ἀτελεῖς τοῦ αὐτοῦ 'σώματος κατασκευάζουσι, καὶ ἀπὸ τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας κρίνουσιν ἀφωρισμένους, ότιπερ ἄνευ μίξεως ζύμης τὴν Εὐχαριστίαν θύομεν. Όπου ἡμεῖς τὴν ἑνότητα τῆς καθολικής Εκκλη σίας φυλάξαι χωρίς οιουδηποτοῦν σχήματος [1. σχί σματος] ἐπιθυμοῦντες ἐς τὰ μάλιστα τὴν τῶν ἀζύ μων συνήθειαν, οὐ μόνον τῇ ἀποστολικῇ, ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτῇ δὴ τοῦ Κυρίου κατέχομεν παραδόσει. Όμως ἐπεὶ ἡ τοῦ ἐνζύμου ἄρτου ἱερὰ φύρασις παρά τῶν ἁγιωτάτων καὶ ὀρθοδόξων Πατέρων τῶν Ἀνατο λικῶν Ἐκκλησιῶν ληφθεῖσα πιστεύεται καὶ νομίμως σχεθείσα· ἑκατέραν συνήθειαν πιστῶς συνιῶ μεν, καὶ συνέσει πνευματικῇ ὑγιῶς διαβεβαιώμεν. Η γὰρ τῆς ζύμης καὶ τῆς ἀλεύρου φύρασις, ᾗ απ τῆς ᾿Ανατολῆς χρῶνται Εκκλησίαι, τὴν τοῦ σαρκω θέντος Λόγου ἐμφαίνουσιν οὐσίαν· καὶ τὸ ἁπλοῦν. φύραμα τῶν ἀζύμων, ὅπερ ἡ τῶν Ῥωμαίων κρατεῖ Εκκλησία, την καθαρότητα τῆς ἀνθρωπίνης σαρκὸς ἢν ἡ θεότης αὐτῇ ἐνῶσαι ηὐδόκησεν, ἀναντιρρήτως παρίστησιν. δ. Επιτιμητέοι τοίνυν παρὰ τῆς ὑμετέρας πατρό τητος οἱ οὕτως ἀναιδῶς τοῖς ἱεροῖς καὶ ἀποστολικοῖς θεσπίσμασι ἀντιλέγοντες· καὶ ἐν ὅσῳ οἰκοδομεῖν διανοοῦνται, οὐ μόνον τὰ ᾠκοδομημένα καθαίρουσιν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ θεμέλιον διορύττουσι. Μάτην γὰρ οἱ μακαριώτατοι Πέτρος καὶ Παῦλος τὴν Ἰταλίαν ἐκήρυξαν, εἰ πᾶσα ἡ Δυτικὴ Ἐκκλησία, ἀπὸ τῆς εὐδαιμονίας τῆς ἀϊδίου ζωῆς ὑστερεῖται· πρὸς ἦν οὐδεὶς ἀφικνεῖται ἐὰν μὴ μέτοχος γένηται τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, καθὼς αὐτὸς διεμαρτύρατο 'Εὰν μὴ ἐσθίητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνcorpore Christi sanctificamus et sumimus; atque in hoc nos expertes illius corporis astruunt, et ab unitate Ecclesiæ judicant separatos; quod nimirum absque mistione fermenti Eucharistiam sacrificemus. Ubi nos unitatem catholicæ Ecclesiæ servare, sine quolibet schismate cupientes, maxime azymorum consuetudinem, non solum apostolica, sed etiam ipsamet Domini retinemus traditione. Tamen quia fermentati panis sacra commistio, a sanctissimis orthodoxisque Patribus Orientalium Ecclesiarum accepta creditur, ac legitime tenta: utramque consuetudinem fideliter intelligamus, intellectnque spiritali salubriter confirmemus. Nam fermenti et farinæ commistio, qua Orientis utuntur Ecclesiæ, incarnati Verbi declarat substantiam; simples vero massa azymorum, quam Romana tenet Ecclesia, puritatem humanæ carnis, quam placuit divinitati sibi unire, citra controversiam repræsentat, 4. Itaque redargui debent a vestra paternitate qui adeu impudenter sacris apostolicisque sanctionibus contradicunt; et in quo ædificare arbitrantur, non solum aedilcata destruunt, sed ad funda. mentum ipsum effodiunt. Frustra quippe beatissimi Petrus et Paulus in Italia prædicarunt, si Occidentalis Ecclesia, beatitudine sempiternæ vitæ priv.- tur: ad quam nemo perveniet, nisi particeps, fuerit corporis et sanguinis Christi, sicut ipse contesta· tus est: Nisi comederitis carnem Filii hominis, et sanguinem ejus biberitis, non habebitis vitam in voJoan. Bapt. Cotelerii note. Οικοδομήσομεν. Post Philonem in Fragmentis, p. 1199 A. 1. 2, de Septem mundi miraculis: 'Ap' ὧν οὐδὲν ὄφελος εγένετο τοῖς οἰκοδομήμασιν, πλὴν μικράς δόξης. Legendum, οικοδομήσασιν. Επ quibus xullum emolumentum provenit conditoribus, præter parvam gloriam. Est scholium Nicetæ Serrensis ad orationem 20 Gregorii Nazianzeni; homil. 19 Bastii Seleuciensis, ubi de Abrahamno, Προσώρα Θεὸν οἰκονομοῦντα, προσώρα Θεὸν ἐκ τῆς αὐτῆς φύσεως, τὴν οἰκονομίας ναὸν οἰκονομούντα, vel forte οἰκοδομούντα. Εκατέραν συνήθειαν. Si quem forte remorentur verba Ratramni, lib. 1♥ Contra Græcorum Opposita, cap. 2, p. ut: Rogo, quæ sit ista sapientia, vel sacra zelus religionis, ut circa Romanos now patiantur imperatores Græcorum, quod in toto sustinet orbe universalis Ecclesia, et velint a sua consuetudine nec Romanas nec Occidentales discrepare, quandoquidem. Orientales multimoda separentur varietate. Hæc ipsa Constantinopolis unius consuetudinis est more contenta; sciat is facili emendationa scribendum esse, varietate; nec ipsa. Τὴν τοῦ σαρκωθέντος Λόγου οὐσίαν. Unamn Verbi incarnati naturam, substantiam, essentiam, personam, duabus naturis, divina et humana, constautem.

MICHAELIS CERULARI CP. PATRIARCHA bis'. Si ergo lofermentali panis oblatio corpus θρώπου, καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ πίνητε, οὐχ έξετε Christi non est, omnes nos alieni sumus a vita. Prelude his a sanctitate tua breviter intellectis, Juxta nostri amoris signa, postulamus vestri quoque animi documenta nobis rescribi. ζωὴν ἐν ὑμῖν. Εἰ οὖν ἡ τοῦ ἀζύμου ἄρτου προδο φορὰ σῶμα Χριστοῦ οὐ τυγχάνει, ἡμεῖς ἅπαντες ἀλλότριοι ἐσμεν τῆς ζωῆς. Τούτων τοίνυν παρὰ τῆς ἁγιότητος ὑμῶν συντόμως νοουμένων, κατὰ τῆς ἡμετέρας στοργής σήμαντρα, ἐξαιτοῦμεν καὶ τὰ τῆς ὑμετέρας γνώμης διδάγματα ἡμῖν ἀντιγράφεσθαι· Venerando coangelico domino et spirituali nostro fratri, sanctissimo archiepiscopo Gradensi, seu Aquileiæ, Petrus misericordia Dei patriarcha Theopolis magnæ Antiochiæ, 1. Multa nos lætitia, ingentique gaudio spiritus affecerunt sacre littere tuæ, sacratissimo ac Deo charissime spiritualis frater et venerande domine. Revera quippe non mediocriter exsultavimus, ex ipsis deprehendents sinceritatem tum in Christo dilectionis, oribcdoxanique sententiam tui erga Deum amoris: licet doctrina de azymis, non parvanı visa sit habere differentiam, utpote traditioni nostræ sanctissimæ catholicæ Ecclesiæ contraria: qua de re fusius postra, Deo adjurante, dicemus, tuis fulti sacris precibus. Porro rubore nos suffu- * Joan. vi, 53. Β. Τῷ σεβασμίῳ ἰσαγγέλη δεσπότῃ καὶ πνευ ματικῷ ἡμῶν ἀδελφῷ, τῷ ἁγιωτάτω αρχιεπι κόπῳ Γρανθέσης, ήτοι Ακυλίας, Πέτρος ελέφ Θεοῦ πατριάρχης Θεουπόλεως μεγάλης Ακ τιοχείας. α'. Πολλῆς ἡμῖν εὐφροσύνης και μεγάλης πνευ ματικῆς ἀγαλλιάσεως αίτια, τὰ σὰ καθέστηκεν ἱερὰ γράμματα, ἱερώτατε καὶ θεοφιλέστατε πνευ ματικὰ ἀδελφὲ καὶ τίμιε δέσποτα. Εχάρημεν γὰρ οὐ μικρῶς [ΑΙ. μικρὸν] τῷ ὄντι, τὸ εἰλικρινὲς ἐξ αὐτῶν καταμαθόντες τῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης σου, καὶ τὸ ὀρθόδοξον φρόνημα τῆς θεοφιλίας σου· καν ὁ περὶ τῶν ἀζύμων λόγος οὐ μικρὰν ἔδοξεν ἔχειν δια - φοράν, ἀσύμβατος ὢν τῇ παραδόσει τῆς καθ' ἡμα, αγιωτάτης καθολικῆς Ἐκκλησίας· περὶ οὗ καὶ διεξοδικώτερον ὕστερον, Θεοῦ συνεργοῦντος ἐροῦμεν, Joan. Bapt. Cotelerii nom.. Τῷ σεβασμίῳ Ισαγγέλῳ. Exstat manuscripta epistola hæc in multis bibliothecis, atque eapropter a doctis viris pluribus lecta est, et citata sæpe: in'egra vero Grèce, quod sciam, nondum elita fuit. Damus e miss. Regiis octo, interdum inter se admodum diversis. Et codex quidem 912 titulum prafert: Τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Αντι γείας αντιγραφὴ πρὸς τὴν ἁγιώτατον ἀρχιεπίσκοπον Γρανδέτης, ήτοι Ακυληίας, περὶ τοῦ μὴ εἶναι δεκτόν, ὡς μηδὲ ἀκουσθέν ποτε, τὸ ὀνομάζεσθαι πατριάρ χην τὴν τοιοῦτον ἀρχιεπίσκοπον, καὶ περὶ τῶν ἀξύμων. Πολλής, etc. for est, ut legitur in Catalogo bibliotheæ Mo achiensis: Patriarchæ Antiocheni Responsio ad archieșiscopum Gradensem vel Aquilim: Non esse tolerandum, nec prius auditum, archiepiscopum loci illins vocari patriarcham; et de asymis. Nec differt inscriptio in exemplari 2473, nisi qual Γρανδῶν habet. In ms. autem numerato 696 legitur: Τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Θεουπόλεως Αντιοχείας της μεγάλης πρὸς τὸν ἐπίσκοπον Βιο νετίας ήτοι Ακυλίας Ιd est: Sanctissimi patriarchia Theopoleos Antiochiæ magner, ad episcopum Venetiarum seu Aquileiz. Colice autem 2622, qui valde interpolatus est: Ἐπιστολὴ ἀντίγραφος Πέτρου πατριάρχου Θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας, προς τὸν ἀρχιεπίσκοπον Ακυλίας, ήτοι Βενετίας, περί τε τοῦ μὴ ἑαυτὴν ἴ:σθαι πατριάρχην. καὶ περὶ ἀζύμων. Τῷ θεοφιλεστάτῳ, ἐσαγγέλῳ δεσπότῃ μου καὶ πνευ ματικῶν ἡμῶν ἀδελφῷ, τῷ ἀρχιεπισκόπω Βραδίνσις (pro Γραδένσης), Πέτρος ἐλέῳ Θεοῦ πατριάρχης Θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας. χαίρειν· Εpistola responsoria Petri patriarchæ Theopolis magnæ AnBiochic, ad archiepiscopum Aquileia, seu Venetiaruin; Ium ne ipsum se existimet esse patriarcham, rum de asgmis. Religiosissimo, coangelico domino moo_et_spirituali nostro fratri. archiepiscopo Gradensi. Petrus misericordia Dei patriarcha Theopoleos magna Auliochia, salutem. Ms. 1053: Επιστολή Μέτρου Αντιοχείας. Τῷ σεβασμιωτάτω δεσπότῃ ισαν γέλῳ καὶ πνευματικῷ ἀδελφῷ τῆς ἁγιωτάτης ἐπισκοπῆς Βινδέσης, Επιλεγέσης, Πέτρος, etc. Denique 4996: Τῷ σεβασμιωτάτῳ ἰσαγγέλῳ δε σπότῃ καὶ πνευματικῷ ἀδελφῷ τῷ ἁγιωτάτῳ ἀρχι επισκόπῳ Βραδίσης ᾿Απηνγένσης, Πέτρος, etc. Nec multum recedit liber Casareus 247, apud clarissinum Lambecium, dum ostendit: Τῷ σεβασμιω τάτῳ ἐσαγγέλῳ δεσπότῃ καὶ πνευματικῷ ἡμῶν ἀδελφῷ ἐπισκόπω Βραδένσης, απηλεγέσης, Πέτρος ἐλέῳ Θεοῦ πατριάρχης Θεουπόλεως μεγάλης Αντιο γείας. Πολλής, etc. Itaque Βενδέσης, Βραδίσης, ει Βραδένσης, aperte corruptiones sunt scripture verz Γραδένσης. Αι Ἐπιλιγγέσης. Απηνγέντης, et Απηλεγέσης, meo quidem judicio, deriarunt ab Ακυληθένσης, Aquileiensis, Aquileiensi. Omittebam titulum breviorem exstantem in Alexii Aristini Epistolarum quæ dicuntur canonicæ Synopsi: 06τρου Αντιοχείας πρὸς τὸν Βενετίας. Γέγονε δέ γ' ού της ἐπὶ τοῦ πατριάρχου κυροῦ ᾿Αλεξίου· Petri Δη tiocheni ad Venetum. Vixit autem iste sub patriarcha domno Alexio, Studite, prædecessore Michaelis Cerularii. Θεοφιλέστατε. Philo, De Joseph, p. 555 Β, Κατευξάμενος δὲ ἐκείνῳ καὶ θεοφιλέστατε προσ ειπών. Γ. Θεοφιλέστατα. In scholio autem 6, in gradumn 20, Climaci θεοφιλώς mutandum in θεσ φιλεῖ;. Τίμιε. Volo hic proponere varias opiniones circa comma difficillimum, n. 23 Vitæ Endociæ martyris in Actis Sanctorum Martii I, ut eligat quisque quam voluerit. Μs.: Διὸ καὶ ἀλλημίας ψυχῆς ταύτης τὴν πρόνοιαν ποιησάμενος, τὴν ἐκεί της προσφορὰν τῷ Θεῷ προσάγαγε. Εx paraphras stica versione Petri Pussiui viri valde docti: Quare libi commendo, ut huic quoque animæ proficere in melius studenti consulas, ejus oblatione ad Deum per manus pauperum transmitenda; quasi, opiner, esset corrigenium Αλλαγνίας ab ἀλλάσσω. Δι prastantissimi editores posuerunt τῆς ἀλαλημένης, explicaruntque de anima errore abducta. Mihi vero impense placet ¿ci sıpılaç· Quocirca et hujus semper honoranda animæ curam gerens, ipsius oblation. nem Deo appone.

EPISTOLA. ταῖς σαῖς ἁγίαις επερειδόμενοι. Πλὴν ἐρυθριάν & disli, homo Dei, dum magnis mediocritatem noἡμᾶς παρεσκεύασας, ἄνθρωπε τοῦ Θεοῦ, μεγάλα stram effers laudibus; quarum nullius nobis conτῇ ἡμετέρᾳ ἐπιγραψάμενος μετριότητι κατορθώματα, ὧν οὐδὲν ἑαυτοῖς συνεγνωκότες αιδούμεθα, πίστευε. Οὐδὲ γὰρ ἄλλο τι συνισμεν, εἰ μὴ ὅτι γε μόνον Χριστιανοὶ ὀρδόδοξοι ἐσμεν· βραχεῖς μὲν ἐν ἀρχιερεῦσι Θεοῦ [Al. inser. ὄντες], ἐλάχιστοι δὲ πάντων καὶ δοῦλοι τῶν δούλων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐσόμεθα δὲ ἴσως τοιοῦτοι, οίους ἡμᾶς ἡ σὴ ἐπεμαρτύρησε γραφή, εἰ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς Θεὸν πληθυνεῖς δέησιν. scii, erubescimus, mihi crede. Neque enim aliud in nobis agnoscimus, nisi id unum, quod sumuś Christiani orthodoxi; exigui inter Dei pontifices, minimi omnium, ac servi servorum Domini nostri Jesu Christi. Erimus autem forsan tales, quales nos esse altestata est epistola tua, si tuas erga Deum pro nobis preces auxeris. β. Περιείχετο της τιμία γραφή τῆς θεοφιλίας 2. Complectebantur honorandæ litteræ tuæ in σου περὶ τῆς ὑπὸ σὲ ἁγιωτάτης Εκκλησίας, / Deum charitatis, de sanctissima Ecclesia cui ὡς ὁ κορυφαῖος τῶν ἀποστόλων Πέτρος ταύτην συ- η στησάμενος, ένεχείρισε τῷ ἁγίῳ ἀποστόλῳ καὶ εὐαγγελιστή Μάρκῳ· ὑφ' οὗ ὁ ταύτης προεστώς εἰς τάξιν καὶ τιμὴν ἀνήχθη πατριάρχου· ὥστε κρατεῖν καὶ ἄρχειν διὰ τῆς διδασκαλίας· κἂν ταῖς Ῥωμαῖ· καῖς συνελεύσεσιν ἐκ δεξιῶν εἶναι τοῦ μακαρίτου [Α. μακαριωτάτου] πάπα συγκάθεδρον· καὶ ὡς εὐχερῶς ἔχει; ἐκ παλαιῶν [Allal. πολλῶν] τοῦτο δεῖξαι πράξεων· ὅτι ἀπὸ τοῦ ἁγίου Πέτρου τὴν · μονομερή πατριαρχικὴν κλῆσιν, ὁ σὸς θρόνος ἐκληρώσατο· καὶ δεῖ με ὡς πατριάρχου τὰ σὰ δέξασθαι γράμματα, καὶ περὶ πίστεως έγγραμμάτως όμι λῆσαί σοι. δ praes, quod summus apostolorum Petrus, eam instituerit, tradideritque sancto apostolo et evangelistæ Marco; ex quo illius antistes in ordinem ac honorem patriarcha evectus sit, ut potestatem et principatum obtineat per doctrinam, atque in Romauis conventibus a dextris beati papæ cousideat; quodque facile possis, hoc est antiquis multisque aclis, ostendere, scilicet sedem tuam a sancto letro sortitam esse specialem patriarchatus appellationem; quodque oporteat ut ego litteras tuas lanquam patriarchæ suscipiam, ac de fide per litteras tecum colloquar. 3. At mea tenuitas, sacratissime spiritalis frater, non modo ut patriarcha, sed ut apostolis paris, magnique pontificis Dei, litteras tuas recepit et amplexa est cum honore convenienti. Verum a puero ad senectutem usque sacris innutritus litte· ris, earumque lectioni vacans assidue, nunquam ullibi ab ullo didici, vel audivi usque ad hunc diem, præsulem Aquileiæ seu Venetiarum, nomi nari patriarcbam. Quinque enim in universo orbe ex divinæ gratiae dispensatione patriarchæ sunt, Romanus, Constantinopolitanus, Antiochenus, et Hierosolymitanus. Sed nec corum unusquisque proprie nuncupatur patriarcia, sed abusive. Pro clanantur autem, pontifex Romæ, papa; Constantinopolis, archiepiscopus; Alexandriæ, papa; Hierosolymorum, archiepiscopus; solus vero antiochiæ, peculiariter sortitus est, ut patriarcha auliret atque diceretur. Idque inveniet, si diligenter scrutata fuerit charitas tua, in omui scriptura professum. γ. Καὶ ἡ ἐμὴ βραχύτης [ΑΙΙ. βριλύτης], ἱερώτατε πνευματικὴ ἀδελφὲ, οὐχ ὡς πατριάρχου μόνου [4. μόνον], ἀλλ᾽ ὡς ἰσαποστόλου καὶ μεγάλου G ἀρχιερέως Θεοῦ, τα γράμματά σου μετὰ τῆς προσηκούσης τιμῆς ἐδέξατο καὶ ἡσπάσατο. Πλὴν ἐκ νηπίου [All. inser. καὶ] μέχρι γήρως τοῖς 18τοῖς ἐντραφεὶς γράμμασι, καὶ τῇ τούτων ἀναγνώσει σχολάζων ἀεὶ, οὐδέπω οὐδαμοῦ παρ' οὐδενὸς ἔμαθον ἢ ἤκουσα μέχρι τῆς ἄρτι, τὸν πρόεδρον Ακυλίας [Αll. 'Ακυληίας et Ακολίας] ήτοι Βενετίας. πατριάρχην ονομάζεσθαι. Πέντε γὰρ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ ὑπὸ τῆς θείας ᾠκονομήθη χάριτος είναι πατριάρχας, τὸν 'Ρώμης, τὸν Κωνσταντινουπόλεως, τὸν ᾿Αλεξανδρείας, τὸν ᾿Αντιοχείας, καὶ τὸν Ιερο σολύμων. Αλλ' οὐδὲ τούτων έκαστος κυρίως παρ τριάρχης καλείται· καταχρηστικῶς δὲ [ΑΙ. δὲ πάνω τες] ἀνακηρύττονται [All, ἀνακηρύττεται γάρ] δέ ὁ μὲν ἀρχιερεὺς της Ρώμης, πάπας· ὁ δὲ Κωνσταντινουπόλεως, ἀρχιεπίσκοπος· ὁ ᾿Αλεξαν δρείας, πάπας· καὶ ὁ τῶν Ἱεροσολύμων, ἀρχιεπί. σκοπος· μόνος δὲ ὁ ᾿Αντιοχείας ιδιαζόντως ἐκληρώθη πατριάρχης ἀκούειν καὶ λέγεσθαι. Καὶ τοῦτο εὑρή σει πολυπραγμονοῦσα ἡ ἀγάπη σου, διὰ πάσης γραφῆς ὁμολογούμενον. Joan. Bapt. Cotelerii nota. Περιείχε το τα τιμία γραφή της Θεοφιλίας σου. citationibus Leonis Allatii in opere Ecclesia Occidentalis et Orientalis perpetua consensione, et in Exercitationibus contra Creyghtonum, variantes lectiones marginibus apposui. Itemque ex ms. viri clarissimi Claudii Jolii præcentoris Ecclesiæ Parisiensis, in quo paucula epistolæ hujus supersunt; cæteris de industria resectis. Ανακηρύττονται δέ. Hinc Balsamon Meditaio, & Juris Græco-Rom. p. 439. At Nilus Doxa - patrius, apud Αllatium laudati mox operis lib. 1. cap. 12, n. 5; et cap. 18, n. 1, ait Romanum pontificem et Alexandrinum vocari, Autiochenum et Hierosolymitanum patriarchas; Constantinopo.!- tanum vero subscribere: Archiepiscopus nova Roma et acumenicus patriarcha. Neque hane distinctianem quam inducit Petrus Antiochenus, multum a veteribus servatam invenies: quin nec a tioribus omni es parte. recen-

MICHAELIS CERULARII CP. PATPIARCH 4. Porro allende ad id quod dico. Hominis corpus ab uno regitur capite: in en autem membra sunt multa; quæ omnia a solís quinque gubernantur sensibus; sunt vero sensus: visus, odoratus, auditus, gustus et tactus. lterum et corpus Christi, fidelium, inquam, Ecclesia, in diversis gentibus, velut membris, coaptatum, atque tanquam a quinque sensibus, a dictis magnis sedibus adininistratum, per unum regitur caput, ipsum Christum, Et quemadmodum præter quinque sensus, alius sensus non exstat: ita nec præter quinque patriarchas, alium patriarcham esse quisquam concedet. Itaque ab istis quinque sedibus, quæ vicem gerunt sensuum in Christi corpore, cuncta membra, seu omnes patriæ gentium, ac per loca dispersi episcopatus disponuntur, et Deo decenter diriguntur, velut in uno capite, Christo vero Deo nostro, per rectam unamque fidem apte coagmentati, et ab illo clucti. δ. Καὶ πρόσχες δ λέγω Τὸ σῶμα τοῦ ἀνο θρώπου ὑπὸ μιᾶς ἄγεται κεφαλῆς· ἐν αὐτῷ δὲ μέλη πολλά· καὶ πάντα ὑπὸ πέντε μόνον ακονομεῖται αἰσθήσεων· αἱ δέ εἰσιν, δρασις, όσφρησις, ἀκοὴ, γεῦσις, καὶ ἀφή. Καὶ τὸ σῶμα δὲ πάλιν τοῦ Χρισ στοῦ· ἡ τῶν πιστῶν λέγω Ἐκκλησία· ἐν διαφό ροις ώσπερ μέλεσι συναρμολογούμενον [411. συνερ μολογουμένη] ἔθνεσι, καὶ ὑπὸ [ΑΙ, ὡς εἰ καὶ ὡς [All. πέντε αἰσθήσεων οικονομούμενον [All. οικονομου μένη], τῶν εἰρημένων μεγάλων θρόνων, ὑπὸ μιᾶς ἄγεται κεφαλῆς· αὐτοῦ φημι τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὥσπερ ὑπὲρ τὰς πέντε αισθήσεις, ἑτέρα τις αἴσθησις οὐκ ἔστιν· οὕτως οὐδὲ ὑπὲρ τοὺς πέντε πατριάρ χας, ἕτερον πατριάρχην δώσει τις εἶναι. Ὑπὸ γοῦν τῶν πέντε τούτων θρόνων, τῶν ὥσπερ αἰσθήσεων ὄντων ἐν τῷ σώματι τοῦ Χριστοῦ, πάντα τὰ μέλη, ήγουν πᾶσαι αἱ πατριαὶ τῶν ἐθνῶν, καὶ αἱ κατὰ τὸν τόπον ἐπισκοπαὶ οἰκονομοῦνται, καὶ θεοπρεπώς διεξ άγονται· ὥσπερ ἐν μιᾷ κεφαλῇ, Χριστῷ τῷ ἀληΓινῷ Θεῷ ἡμῶν, δι' ὀρθοδόξου καὶ μιᾶς πίστεως συναρμολογούμεναι καὶ ἀγόμεναι ὑπ' αὐτῆς [al. αὐτοῦ. 5. Si vero ex eo quod sedes ad dexteram beatissimi papæ, confirmas te, sicut scripsisti, vocari patriarchat, hoc quoque admittimus. Sed audi quo pacto. Episcopos et pontifices, appellare Pa tres fidelis novit sermo; in unaquaque autem synodo eos qui primum locum tenent, exarchos et protothronos ac proedros consuevit nominare. Juxta quam utique rationem, convenit te patriarchain vocari, ut qui primas Romanæ synodi partes feras: quemadmodum et apud nos primus diuconorum nuncupatur archidiaconus. Quo enim alio modo sextum introducere poteriinus patriarcham, non exstante, juxta quod jam dictum est, sexto sensu in corpore? Idque cum multæ magnæque in mundo sint, diceresim tuam superantes, provincia ac regiones, a metropolitanis et archiepiscopis temperatae et ad cultum Dei deducta. Reputa namque, quanto regione tua major sit Bulgaria; quanto iterum hac amplior Babylon magna, et • Psal. xcv, ε'. Εἰ δὲ ἐκ τοῦ καθῆσθαί σε ἐκ δεξιῶν τοῦ μακαριω τάτου [ΑΠ. μακαρίτου] πάπα, δικαιοῖς σεαυτόν, ὡς έγραψας, πατριάρχην καλείσθαι, δεχόμεθα καὶ τοῦτο. Αλλ' ἄκουσον πῶς τοὺς ἐπισκόπους καὶ ἀρχιερεῖς, Πατέρας ὁ πιστὸς ο δε λόγος καλεῖν· τοὺς δὲ πρωτεύου τας ἐν ἑκάστῃ συνόδῳ, ἐξάρχους καὶ πρωτοθρόνους καὶ προέδρους είωθεν ὀνομάζειν. Καθ' όν δὴ λόγον εἰκὸς και σε πατριάρχην καλεῖσθαι, ἅτε τὰ πρῶτα τῆς Ρωμαϊκῆς φέροντα συνόδου - καθὼς καὶ παρ' ἡμῖν δ πρῶτος τῶν διακόνων καλεῖται ἀρχιδιάκονος. Ἐπε πῶς ἂν ἄλλως ἔκτον ἐπεισάγειν δυνησόμεθα πατρι άρχην, μὴ οὔσης ἕκτης, ὡς εἴρηται, αἰσθήσεω; ἐν τῷ σώματι; Καὶ ταῦτα πολλῶν καὶ μεγάλων ἐν τῷ κόσμῳ οὐσῶν ὑπὲρ τὴν σὴν ἐνορίαν ἐπαρχιῶν καὶ χωρῶν, ὑπὸ μητροπολιτῶν καὶ ἀρχιεπισκόπων ρυθμιζομένων καὶ μεταγομένων πρὸς θεοσέβειαν. Αναλόγισαι γὰρ ὅσον μείζων τῆς κατὰ σὲ χώρας ή Βουλγαρία· ὅσον δὲ ταύτης πάλιν Βαβυλών ή μετ γάλη, καὶ Ῥωμάγυρις ήτο: τὸ Χοροσὰν και Joan. Bapt. Cotelerii nota. Καὶ πρόσχες 8 λέγω. Georgius Trapezuntius. Epistola adl Cretenses, n. 13, tom. I Gracie orthodoxe, affirmat Romanam Ecclesiam esse instar Lartus, Constantinopolitanain gustus. Alexandrinam visus. Antiochenam auditus, et Hierosolymitanam oʻloratus. At ex Anastasio Bibliothecario Prefatione in octavam synodum, Romana sedes visui comparatur. Per Nilum autem Doxapatrium. in Allatio, De consensione Eccl. Occid. et Orient., cap 240, res tangitur, non explicatur. Ῥωμάγυρις. Romagyris, Allatius, 'Ρωμανίς, Romanis; cul. Reg. 912. Ρωμογυρές • 16 2, Ρωμήγυρις• 2473, Ρωμόγηρος 2022, Ρωμαγύρης. Nilus Doxapatrius tractatu De quinque thronis patriarchalibus, apud Allatium, De Occid. et Or. Eccl. perp. cons. lib. 1. cap. 9. n. 1: 'Ο 'Αντιοχείας κατεῖχεν ἅπασαν τὴν Ασίαν, καὶ Ἀνατολὴν, αὐτήν τα τὴν Ινδίαν, ὅπου καὶ ἕως τοῦ νῦν καθολικών χειροτονῶν στέλλει καλούμενον 'Ρωμηγύρεως, καὶ αὐτὴν τὴν Περσίαν, ἔτι καὶ αὐτὴν τὴν Βαβυλῶνα, τὴν νῦν καλουμένην Βαγδα. Κἀκεῖ γὰρ ἐστελλεν ὁ ᾿Αντιοχείας καθολικὸν εἰς Εἰρηνούπολιν, τὸν λεγό μενον Εἰρηνουπόλεως· Antiochenus obtinuit OMAEM Asiam, et Orientem, ipsamque Indiam; ubi ad præsens risque tempus, catholicum ordinans mittit, vocatum Romogyreos; ipsam quoque Persiam, adhucque ipsam Babylonem, quæ nunc appellatur Bagde. Nam et illuc mittebat Antiochenus catholicum ad Irenopolim, Irenopolitanum dictum. To Xopcoar. In codd. Reg. 696, 912, 2473, Χωροτάν. Το 1652, Χωροσαν. Αι eod. 1996, Χω ροσά- 2622. Χωράσαι. Autiquæ Notitiæ, ubi do patriarchatu Antiocheno: Μέχρι τῆς ἐσωτέρας ἐρήμου τοῦ Χοροσαν. in Cedreno, Anna Comnens, aliisque, Χωροσάν, Χοροσάν, εἰ Χοροσᾶν. Αpud Theophanem χωρασαν vel Κουρασάν. Codice Ce sareo 292, in observatione anonymi de Moscho, fit mentio cujusdam urbis τοῦ Χορησάν, dicta Tapat ubi f. leg. Xoposáv. Alibi vocatur Chorazan, Chorasan, Choroian, Chorosana, Chorasse, Gorosa1

EPISTOLS. αἱ λοιπαὶ τῆς ἄλλης [ΑΙΙ. δλης] 'Ανατολῆς ἐπαρχίας Romagyris, «ive Chorosam, necnon relique Orien ἐν οἷς ἀρχιεπίσκοποι παρ' ἡμῶν πέμπονται καὶ καθολικοί, χειροτονοῦντες ἐν ἐκείνοις τοῖς μέρεσι μητροπολίτας, ἔχοντας ὑπ' αὐτοὺς ἐπισκόπους πολ λούς· ἀλλ' εἷς ἐξ αὐτῶν πατριάρχης οὐκ ἐκλήθη ποτέ. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐν τούτοις. 5. Διελάμβανε δὲ ἡ γραφὴ τῆς ἁγιωσύνης σου, καὶ περὶ τοῦ ἁγιωτάτου καὶ μακαριωτάτου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ὅτι τὴν θεοτίμητον Ρωμαίκὴν Ἐκκλησίαν ἐξουθενεῖ καὶ διαβάλλει καὶ βλασ φημεί [All. λέγει βλασφημεῖν] διὰ τὰ ἄζυμα, ἅτινα εἰς τύπον τοῦ Κυριακοῦ σώματος συνήθως λαμβάγοντες πιστεύετε ἁγιάζεσθαι· καὶ ὡς ἀλλοτριοῦσθε ὑπ' αὐτοῦ δι' αὐτὰ τῆς ὀρθῆς καὶ ἀμωμήτου πίστεως, καὶ αὐτοῦ τοῦ τιμίου Δεσποτικοῦ σώματος, ἀποτεμνόμενοι τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἧς τῷ 1 κανόνι στοιχούντες μετὰ πασῶν τῶν κατὰ τὴν Εσπέραν Ἐκκλησιῶν, ὥσπερ κεφαλῇ σῶμα μετὰ πάσης ὑποταγής έπεσθε. Προσέκειτο δὲ τῇ γραφή ὅτι καὶ τῆς παλαιᾶς διδασκαλίας τῶν ἀποστόλων ἀλλότριον ποιοῦμεν· οἵτινες τὴν τῶν ἀζύμων παράδόσιν οὐκ ἀπ' αὐτῶν τῶν ἀποστόλων μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ παρελάβομεν· οὐκ ἀγνοοῦντες ὅτι πάντες οἱ κατὰ τὴν Ἀνατολὴν ἀοίδιμοι Πατέρες, τὴν διὰ τοῦ ζυμίτου ἄρτου ἀναίμακτον θυσίαν ἐγίνωσκον· οἱ καὶ βίῳ καὶ λόγῳ δια πρέψαντες, καὶ ταῖς διδασκαλίαις πᾶσαν τὴν οἶκουμένην παιδαγωγήσαντες, καὶ ὅτι ταύτην ἁγίαν ἡγούμενοι, ὥσπερ δὴ καὶ τῶν ἀζύμων, τὸν μὲν ζυμίτην ἄρτον λογίζεσθε τὸν δι' ἡμᾶς γεννώμες νον [All. γενόμενον] τέλειον ἄνθρωπον, ἅτε δὴ καὶ αὐτὸν ὄντα Θεὸν τέλειον· τὴν δὲ διὰ τῶν ἀζύμων μυσταγωγίαν, τὸ καθαρὸν καὶ ἀπαθὲς τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου ενανθρωπήσεως. ζ. Ταῦτα τῆς γραφής υπαγορευούσης, ὑπεραπολογούμεθα πρὸς τὴν κατὰ Θεὸν σύνεσιν καὶ ἀγάπην σου· ὅτι οὐχ οὕτως ὁ ἁγιώτατος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ἀποτόμως, ὡς ἔγραψας, τῆς ὑμε τέρας υπολήψεως καταγίνεται, καὶ κακοδόξους ὑμᾶς ἀποκαλεῖ, ἐκτέμνων τῆς ἁγίας καθολικής Εκκλησίας· ἀλλ᾽ ὀρθοδόξους καὶ ὁμόφρονας ἡμῖν περί τε τὴν ἀσφαλῆ θεολογίαν της ζωαρχικῆς καὶ ὁμοουσίου ἁγίας Τριάδος, καὶ τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καλῶς ἐπιστάμενος· ἑνὶ δὲ μόνῳ τούτῳ σκάζοντας, τῇ τῶν ἀζύμων αναφορά, δεινοπαθεί καὶ λυπεῖται καὶ ἀγανακτεῖ· ὅτι μὴ περὶ τὴν θείαν tis provinciæ, ad quas a nobis mittuntur archiepiscopi et catholici, qui ordinaut in illis partibus Metropolitanos quibus subsunt multi episcopi: attamen nullus eorum unquam appellatus est patriarcha. Verum de his hactenus. 6. Disserebat etiam epistola sanctitatis tuæ de sanctissimo [beatissimoque patriarcha Constantiπopolis, quod a Deo honoratam Ecclesiam Romanam contemnat, accuset, infamet, propter azyma, quæ in figura Dominici corporis ex more vos percipientes, creditis sanctificari; quodque propterea per eumdem abalienemini a recta et inculpata ſide ipsoque venerabili pretiosoque Dominico corpore, abscissi a catholica Ecclesia; cujus taine; regulain sectati, cum universis per Occidentem L. "lesiis, tanquam caput corpus cum omni subjecti ine se quamini. Adjiciebatur in litteris tuis, "us contrarium veteri apostolorum doctrinæ facere, qui azymorum traditionem, non tantum ab ipsis apostolis, sed et ab ipso Domino Christo acceperimus: non ignorantes quod incruentum ex fermentato pane sacrificium agnoverint cuncti in Oriente colebres Patres, qui cum vita tum sermone inclaruerunt, totumque orbem erudierunt doctrina sua, Præterea, vos hoc sacrificium sanctum existimare, ut et illud quod ex azymis conficitur, ac fermentatum quidem panem reputare loco ejus qui pro nobis factus est homo perfectos, utpote qui sit etiam Deus perfectus; mysteriorum autem per azyma celebrationem habere pro pura et impassibili Del Verbi incarnatione. 7. Hæc scriptura tua declarante, respondemus tuæ secundum Deum prudentiæ ac dilectioni: Non adeo præfracte, ac scripsisti, sanctissimus patriarcha Constantinopolitanus,' vestram existimationem invadit, vosque appellat cacodoxos seu malæ sententiæ homines, abscindifque a sancta catholica Ecclesia: sed probe cognoscens orthodoxos esse, idemque nobiscum sentire circa s0lidam theologiam vivifice et consubstantialis sanctæ Trinitatis, necnon circa incarnationem Domini, Dei, Servatorisque nostri Jesu Christi: in uno autem solo hoc claudicare, nimirum in azymorum oblatione, graviter fert, dolet, indignatur, quod Joan. Bapt. Cotelerii nota.. num, Corasan, Corasmia diciturque a Theophane esse Persis interior. Unde populi Chorasmi, Chorosanitar, Chorasanitæ, Chorasmii, Corasmini, Chorasmini, Chorosmini, Choraisanite, Chorasineni et Choraminal. Nec omitti debent verba Procopii. De bello Persico, lib. 11, cap. 24: Εἰς τὰ ἐπὶ Χορζιανηνῆς χωρία ἦλθον, quia emendari debet Χοροζιανηνῆς, ἐκ scriptura codicis Boici, Χορυζιανηνῆς. Legitur tamen in eodem Procopio, lib. ut De mulificiis, cap. 3: Χορζάνη χώρα. Forte pro Χοροζάντ. τον μέν ζυμίτην ἄρτον, etc. Supra Epistola Dominici. Huc facit locus, qui tanquam Gregorii in Registro citatur a Thoma Aquinate: Solet nonnullos movere, quod in Ecclesia nonnulli offerunt panes asymos, alii fermentatos. Ecclesia namque Romana offert azymos panes, propterea quod Dominus sine ulla commistione suscepit carnem. Alia vero Ecclesia offerunt fermentum, prò eo quod Verbum Patris indutum est carnem, et est verus Deus et verus homo. Nam et fermentum commiscetur farina. Sed tamen tam azymum quam fermentatum dum sumimus, unum corpus Domini Salvatoris nostri efficimur. Prætereo loca Humberti cardinalis contra Græcos et contra Nicetam.

MICHAELIS CERUI.ARII CP. PATRIARCH.B. non in sacra mystagogia, secundum sancta Eccle- μυσταγωγίαν κατὰ τὴν παράδοσιν τῆς ἁγίας Εκε sim traditionem idem sentientes, sequamiui quatuɔr sacros patriarchas, nec in perfecto pane incruentum consecretis sacrificium, sicut qui ab initio spectatores et ministri fuerunt sermonis tradiderunt nobis ³. 8. Nam participem esse azymorum, est participem feri veteris sacrificii, non autem Novi Tesla m. nti. Neque enim azyuum sumeus Dominus, gratias egit, fregit, deditque discipulis; sed panem, ut quatuor evangelistæ una voce unoque sensu confirmaverunt, testaturque Apostolus Paulus, his verbis: Ego accepi a Domino quod el tradidi vobis, quoniam Dominus Jesus, in qua nocte tradebatur, accepit panem, et gratias agens fregii, et dixit: Accipite et manducale, hoc est corpus meum quod pro vobis frangetur: hoc facite in meam commemorationem *, et quæ sequuntur. Ac azyma quidem sancita sunt Hebræis ad commemorationem celeris ex Ægypto fugæ; ut recordati mirabilium quæ erga eos ediderat Deus, persisterent in mandatis ejus, nec unquam obliviscerentur opera illius atque beneficia. Panis vero per antefermentum perfectus, qui ex consecratione commutatur in immaculatum corpus Domini et Servatoris nostri Jesu Christi, ad memoriam datus est œconomiæ seu dispensationis ejus in carne factæ. Quoties- 'cunque enim, inquit, manducabitis panem hunc, et calicem hunc bibetis, mortem Domini annuntiabitis donec veniat. Ilerumque Paulus dicit: Calix benedictionis cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est? et panis quem frangimus, nonne participatio corporis Christi est? Quoniam unus panis, unum corpus multi sumus. Omnes enim de uno pane participamus *. 9. Animadverte, sacratissime spiritualis frater, ubique panis prædicatur corpus Domini, propter perfectionem ac integritatem; non vero azymum. Azymum enim, mortuum est et inanimum, ac omnino imperfectum. At fermentum in massam farinæ Injectum, ei fit tanquam anima et constitutio. Que modo autem non absurdum est, id quod ¡mperfectum, mortuum, inanimum est, in viventem et vividcam carnem Domini Servatorisque nostri Jesu Christi excipi per eos qui in ipsum credunt? Non ergo lia, fratres, in magna hac re, periculose vos geratis; neque vestram quærentes stabiHre opinionem, male desideretis vincere; sed hic * Luc. 1, 2. * 1 Cor. xt, 23, 24. ibid. 26. Joan. Bapt. Προζύμης. Εt num. 23, προζύμη; num. vero 9, ζύμη. Hinc προζυμίτης in Pittacio mor andato. Græci nimirum Latinis prozymitæ, Latini Grecis azymitz. 'Η δὲ ζύμη. Græcorum male consuetudines, In Stevartii Observationibus ad Manuelem Calecam, p. 415: Asserentes fermentati panis vitam et animationem conferre. Forte, Asserentes fermentum " κλησίας ὁμοφρονοῦντες τοῖς τέσσαρσιν ἐξακολου θοῦντες [ΑΙΙ. ἐξακολουθείτε] ἱεροῖς πατριάρχαις, καὶ διὰ τελείου ἄρτου τὴν ἀναίμακτον ἱερουργείτε αυ σίαν, καθὼς οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου παρέδοσαν ὑμῖν [Αll. ἡμῖν]. η'. Τὸ γὰρ μετέχειν ἀζύμων, τῆς παλαιᾶς θυσίας μετέχειν ἐστὶ, καὶ οὐ τῆς Καινῆς Διαθήκης. Οὐδὲ γὰρ ἄζυμον λαβὼν ὁ Κύριος, εὐχαριστήσας έκλασε, καὶ τοῖς μαθηταῖς ἔδωκεν· ἀλλ᾽ ἄρτον, ὡς οἱ τέσ σαρες εὐαγγελισταί ομοφρονοῦντες [ΑΙΙ. ὁμοφωνούν τες] διεβεβαιώσαντο, καὶ Παῦλος μαρτυρεῖ ὁ ἀπόστο λος λέγων· Εγώ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Κυρίου δ καὶ παρέδωκα ὑμῖν, ὅτι ὁ Κύριος Ἰησούς, ἐν τῇ νυκτὶ ᾗ παρεδίδοτο, ἔλαβεν ἄρτον, καὶ εὐχαρι στήσας έκλασε καὶ εἶπε· Λάβετε, φάγετε, τοῦτο μου ἐστὶ τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενο τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· καὶ τὰ ἐξῆς. Καὶ τὰ μὲν ἄζυμα ἀνομοθετήθη τοῖς Εβραίοις, εἰς ἀνάμνησιν τῆς ἐξ Αἰγύπτου μετὰ σπουδῆς φυ γῆς· ἵνα μνημονεύοντες ὧν ἐποίησε θαυμασίων μετ' αὐτῶν ὁ Θεὸς, ἐμμένωσι τοῖς προστάγμασιν αὐτοῦ. καὶ μηκέτι ἐπιλάθωνται τῶν ἔργων [All.εὐεργεσιών] αὐτοῦ· ὁ δὲ διὰ τῆς προζύμης τέλειος άρτος, ὁ διὰ τῆς ἁγιστείας μεταποιούμενος εἰς τὸ ἄχραντον σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος [ΑΠ. ἐπε. καὶ Θεοῦ] ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς ἀνάμνησιν ἐδόθη τῆς ἐνσάρχου οικονομίας αὐτοῦ. Οσάκις γὰρ ἂν ἐσθίητε, φησί, τὸν ἄρτον τοῦτον, καὶ τὸ ποτήριον τούτο πίνητε.. τὸν θάνατον τοῦ Κυρίου καταγγέλλετε, ἄχρις οὗ ἂν ἔλθῃ. Καὶ πάλιν ὁ Παῦλος λέγει· Τὸ ποτήριον τῆς εὐλογίας ὁ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ [Α. οὐχ ἡ] και γωνία τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ ἐστί; τὸν ἄρτον δν κλῶμεν, οὐχὶ [Αll. οὐχ ἡ] κοινωνία του σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστίν; "Οτι εἰς ἄρτος, ἐν σῶμα οι πολλοί έσμεν. Οἱ γὰρ πάντε; ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν. θ'. Καὶ κατάμαθε, ἱερώτατε πνευματικὴ ἀδελφὲ, ὅτι πανταχοῦ ἄρτος καταγγέλλεται τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου διὰ τὸ ἐντελὲς καὶ ἄρτιον, καὶ οὐκ ἄζυμον. Τὸ γὰρ ἄζυμον, νεκρὸν καὶ ἄψυχον, καὶ τὸ πᾶν ἐλλιπές. Ἡ δὲ ζύμη τῷ φυράματι τοῦ ἀλεύρου εμβαλλο μένη, γίνεται αὐτῷ ὥσπερ ψυχὴ καὶ σύστασις. Καὶ πῶς οὐκ ἄτοπον, τὸ ἐλλιπὲς καὶ νεκρὸν καὶ ἄψυχον, εἰς ζῶσαν καὶ ζωοποιόν σάρκα τοῦ Κυρίου καὶ Σα τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκλαμβάνειν τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύοντας; Μηδὲ οὖν οὕτως, ἀδελφοί, περὶ τοιούτου μεγάλου πράγματος ἐπισφαλῶς διάκεισθε μηδὲ τὴν ἰδίαν συστῆσαι ζητοῦντες πρόσληψιν [44. ἀσθένειαν καὶ πρόληψιν, νικήν ἐπιθυμεῖτε κακῶς· • 1 Cor. x, 16, 17. Cotelerii nolas. pani vitam et animationem conferre. Vide llumbertum contra Græcos; et [supra) Pittacium seu libellum legatorum Romanoruin adversus Michaelem Cerularium, ejusdem seciatores. Quibus addi potest Nicetas Stethatus, in Latinos, cum Epistola Michaelis Cerulari et Leonis Achrideni ad Joannem Tranensem, cumque cæteris Græculis qui Latinæ Ecclesix azymis oblatrarunt.

** EPISTOLA. '. ἀλλ' ἔστιν & [ΑΙΙ. ο] καὶ ἡττᾶσθαι καλῶς ἀνέχεσθε· locus est ut vinci bene patiamhi: quia persuasio ὅτι ἡ πεισμονὴ οὐκ ἐκ τοῦ καλοῦντος ἡμᾶς, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος. Εἰ γὰρ ἔτι τῶν ἀζύμων μετέχομεν, πρόδηλον ἔτι ὑπὸ τὴν σκιὰν ἔτι τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου ἐσμεν, καὶ τράπεζαν Ἰουδαϊκὴν ἐσθίομεν· οὐχὶ δὲ Θεοῦ λογικὴν καὶ ζῶσαν σάρκα, καὶ ἡμῖν τοῖς πεπιστευκόσιν ἐπιούσιον τε καὶ ὁμοούσιον. Εἰ δὲ καὶ πιστεύομεν σάρκα Χριστοῦ [Αll. Θεοῦ] ἐσθίειν ζῶσαν τοῦ τελείου ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι, τί κοινὴν ἐμψύχῳ καὶ ζώσῃ σαρκὶ Θεοῦ, καὶ ἀψύχοις ἀζύμοις καὶ νεκροῖς; Τὸ γὰρ ἄζυμον οὐκ ἄρτος· οὐ γὰρ ἄρτιον, οὐδὲ αὐτοτελές· ἀλλ ἐλλιπὲς καὶ ἡμιτελὲς καὶ δεόμενον τοῦ πληρώματος της προζύμης [αι. ζύμης]. Ὁ ἄρτος δὲ, ἄρτιος, αὐτοτελής, τέλειος, καὶ πληρέστατος. α. Καὶ σύνες τῇ διαιρέσει [All. δυνάμει] τοῦ λόγου προσέχων, συνετώτατε· Ἐν τοῖς ἀζύμοις, οὐδεμία τίς ἐστι ζωτική δύναμις· νεκρὰ γὰρ, ὡς ἔφθημεν εἰπόντες· ἐν δὲ τῷ ἄρτῳ, ήγουν τῷ σώματι τοῦ Χριστοῦ, τρία τὰ ζῶντα καὶ ζωὴν παρέχοντα τοῖς αὐτῶν [ΑΙΙ. αὐτοῦ]. μεταλαμβάνουσι· τὸ Πνεῦμα, τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα· ὡς καὶ αὐτὸς ὁ τοῦ Χριστοῦ ἐπιστήθιος Ἰωάννης συμμαρτυρεῖ τῷ λόγῳ, οὕτω λέγων διὰ τῆς ἀποκαλύψεως· Τὸ Πνεῦμα, τὸ ὕδωρ, καὶ τὸ αἷμα· καὶ οἱ τρεῖς [Αίθ. τὰ τρία] εἰς [All. non [All. habet] τὸ ἐν εἰσι· δηλονότι τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ο καὶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς τοῦ Κυρίου σταυρώσεως δῆλον γέγονεν, όπηνίκα τὸ αἷμα καὶ τὸ ὕδωρ ἐκ τῆς ἀχράντου πλευρᾶς αὐτοῦ ἔρρευσε, λόγχῃ νυγείσης αὐτοῦ τῆς σαρκός [Α. πλευρᾶς]· τὸ δὲ ζῶν ἅγιον c Πνεῦμα ἔμεινεν ἐν τῇ τεθεωμένῃ σαρκὶ αὐτοῦ· ἣν ἐσθίοντες οἱ πιστοὶ ἐν τῷ μεταβαλλομένῳ ἄρτῳ διὰ Πνεύματος ἁγίου εἰς σάρκα Χριστοῦ, ζῶμεν ἐν αὐτῷ, ὡς ζῶσαν καὶ τεθεωμένην σάρκα ἐσθίοντες. τα'. Οὐ γὰρ ἔτι ἐσμεν ὑπὸ νόμον ἵνα καὶ άζυμον ζύμην προσφερώμεθα· ἀλλ' ὑπὸ χάριν. Καινὴ γάρ ἐσμεν κτίσις ἐν Χριστῷ· ἐπειδὴ τὰ ἀρχαῖα παρ ἦλθε, καθὼς Παῦλος βοᾷ, καὶ γέγονε τὰ πάντα καινά. Οἱ δὲ τὰ ἄζυμα ἐσθίειν βουλόμενοι, τί μή καὶ περιτέμνονται; Ἐπεὶ καὶ ὁ Χριστὸς περιετμήθη. Καὶ τὸ Σάββατον κατὰ τὴν ἀρχαίαν παράδοσιν, τί μὴ καὶ φυλάττουσι; Καὶ ἄκουσον τί Παῦλος πρὸς Γαλάτας φησι; Ιδε ἐγὼ Παῦλος λέγω ὑμῖν, ὅτι ἐὰν περιτέμνησθε, Χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠφε λήσει. Μαρτύρομαι δὲ πάλιν παντὶ ἀνθρώπῳ περιτεμνομένῳ, ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶν ὅλον τὸν νόμον πληρώσαι. Κατηργήθητε ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, οιτινες ἐν νόμῳ δικαιοῦσθε, τῆς χάριτος ἐξεπέ σετε. Ἡμεῖς γὰρ Πνεύματι ἐκ πίστεως ξἐλπίδα δικαιοσύνης ἀπεκδεχόμεθα. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν Παῦ * Galat. v, 82. I Joan. v, 8. • Rom. vi, 14. Joan. Bapt. Οὐ γὰρ ὅτι ἐσμεν ὑπὸ νόμον. lta codex Regius 1004, qui omnino similis est codici 1605. In codicibus vero 912 et 2173 legitur, Ὑπὸ νόμον, ἀλλ' ὑπὸ χάριν, ἵνα καὶ ἄζυμον ζύμην προσφέρωμεν. Καινή, eic. Nec aliter exemplaria 696, 2612, 1652, 1996, uisi quod duo priora habent, cum 1004 et 1605 προσφερόμεθα, posteriora duo, προσφερώμεθα, hac non est ex eo qui vocat nos, inquit Apostolus 1. Nam si adbuc azyme percipimus, liquet nos alhuc sub umbra Mosaicæ legis degere, et in Judaica mensa manducare, non vero comedere Dei rationalem ac viventem carnein, uobisque qui credi dimus supersubstantialem atque consubstantialem. Quod si credimus edere carnem vivam Christi, qui perfectus est in divinitate et humanitate quid commune animatæ ac viventi carni Dei, cum, inanimatis mortuisque azymis? Azymum scilicet non est panis, quia non est integrum ac in se perfectumn, sed mancum et semiperfectum, in«ligensque complemento fermenti. Panis autem est inLeger, absolutus, perfeetus, plenissimus. 10. Jam intellige, attendendo distributioni serinouis, vir intelligentissime: In azymis nulla est vitalis virtus, cum sint mortua, uti diximus; in pane autem, seu corpore Christi, tria sunt quæ vivunt vitamque præbent sumentibus, nempe Spiritus, aqua, sanguis: quemadmodum doctrina huic testimonium confert is qui supra pectus recubuit, Joannes, ita loqueus per revelationem: Spiritus, aqua et sanguis: et httres unum sunt; videlicet corpus Christi. Quod et tempore Domi nicæ crucifixionis patuit', quando aqua et sanguis ex impolluto ejus latere emuxerunt, ubi per ¡anceam perforata fuisset ipsius caro; vivens verosanctus Spiritus, mansit in deificata carne illius, quam adeles comedentes in eo pane qui per Spi ritum sanctumn mutatus est in carnem Christi, vivimus in eo, ut qui viventem ac· deificatam carnem manducemus. 11. Non enim amplius sumus sub lege, ut et azymum fermentum efferamus sed sub gratia. Nam sumus nova creatura in Christo', quandoquidem vetera transierunt, uti Paulus clamat, et facta sunt omnia noυα ". Qui suten szgua edere volunt, cur non etiam circumciduntur? quoniam 'et Christus circumcisus fuit. Sabbatum quoque juxta antiquam traditionem, quare non servant? Et sudi quid Paulus ad Galatas dicat: Ecce ego Paulus dico vobis, quoniam si cirumcidamini¸, Christus vobis nihil proderit. Testifcor autem rursus onıni komini circumcidenti se, quoniam debitor est universæ legis implenda. Evacuati estis a Christo, qui in lege justificamini; a gratia excidistis. Nos enim Spiritu, ex fde, spem justitia exspectamus Sed hæc quidem Paulus. Ego vero nonnihil e dicto * II Cor. v, 17. s Galat. ν, 2-3. Cotelerii nota. $s Cæterum pari modo objicit Latinis Nicetas Pectoratus ἄζυμον ζύμην, azymum fermentum, infermenlalum fermentum, fermentum asymi, hoc est, ut ipsemet declarat, azymuin quod continet fermentum Judaicum, fermentum Pharisæorum. Quapropter merito irridetur ab Humberto cardinalė… qui azymum cum fermento miscuerit.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHE fumulans, extulerim convenienter: Si azyma man- λος. Ἐγὼ δὲ μικρόν τι τοῦ ῥητοῦ [ΑΙΙ. τὸν ῥητὸν] ὑπαλducetis, Christus vobis nihil proderit; quoniam λάξας, εἴποιμι ἂν προσφόρως· Ἐὰν ἄζυμα ἐσθίητε, bæc lege tradita sunt in recordationem fugæ exa Χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠφελήσει· ὅτι εἰς ἀνάμνησιν Ægypto, non autem salutaris Passionis. ταῦτα ἐνομοθετήθη τῆς ἐξ Αἰγύπτου φυγῆς, οὐχὶ δὲ τοῦ σωτηρίου πάθους αὐτοῦ. ιβ'. 'Αλλ' ὢ τί ἂν καὶ λαλήσω; Εὐλογητὸς ὁ Θεός, δακρύειν [111. δάκρυίν] μοι ἐπέρχεται, ὅταν ἐνθι μηθῶ ὅτι κατὰ πάντα οἷς εὐαρεστείται Θεός, ἀσφα λῶς βιοῦσθε, καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ ὄνομα ἔργοις αὐτ τοῖς δοξάζετε, καὶ στέλλεσθε πορείαν ἐπίπονον καὶ μακράν, ἀπ' ἄκρου γῆς κινοῦντε; [ΑΙΙ. κινούμε νοι] ἐπὶ τὰ Ἱεροσόλυμα, εἰς προσκύνησιν τοῦ ζων ποιοῦ [Α. τοῦ τιμίου καὶ] τάφου· ἐν ἑνὶ δὲ τούτῳ πρόσκομμα καὶ σκάνδαλον ταῖς τοῦ Θεοῦ ἁγίαις Ἐκκλησίαις γίνεσθε, ἅτε τοῦ προεστώτος τῆς μιᾶς Ἐκκλησίας, ήγουν τοῦ μακαριωτάτου πάπα Ρώμης, οὐ καταδεχομένου τοῖς ἄλλοις πατριάρχαις περὶ τὴν θείαν μυσταγωγίαν ὁμοφρονεῖν [All. ὁμοφωνείν] καὶ 19. Sed heu! quld loquar? Benedictus Deus, lacrymæ mihi oboriuntur, quoties cogito vos secundum omnia quæ Deus comprobat, firmiter vivere, Christi nomen operibus ipsis glorifcare, ¡terque longum ac laboriosum suscipere, ab extremitate orbis petentes Hierosolymaını, ad vivifici sepulcri adorationem: in uno autem hoc offendiculum et scandalum sanctis Dei Ecclesiis effici, quod videlicet unius Ecclesiæ præses, nimirum beatissimus papa Romæ, nolit cum cateris patriarchis circa mysteriorum celebrationem consentire ac convenire, solusque erga alios contumax propriam nitatur confirmare sententiam. συνέρχεσθαι, καὶ μόνου τῶν ἄλλων ἀπαυθαδιαζομένου, καὶ τὸ ἴδιον σπεύδοντος ἐπιχυροῦν βού λημα. 13. Ut autem omne aliud omittam argumentum, Interim possum in Christo ostendere, modo placide audieris, quod quando cœnavit Dominus cum discipulis, ad vesperam magnæ quintæ feriæ, nondum præparatum fuerat azymum, quandoquidem magna Parasceve, in quam decimaquarta lunæ coincidebat, llebræi sacrificaturi erant Pascha. Atque hic attende mihi, dimissa omni contentionis instantia, necnon vana anticipatione. Non enim vincere desideramus; sed adjungere nobis fratres, quorum separatione convellimur. Ait Joannes, G evangelista ac theologus, qui in coena recubuit supra pectus Domini nostri Jesu Christi; et quis e discipulis alius fide dignior fuerit? Ante diem festum Pascha, sciens Jesus quia venit hora ejus, ul transeat ex hoc mundo ad Patrem; cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Er cana facia, cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscarioles; sciens Jesus quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit, surgit a cœna", et sequentía. ιγ'. Ἵνα δὲ πᾶσαν ἄλλην καταλίπω δικαιολογίαν δυνατῶς τέως ἔχω ἐν Χριστῷ ἀποδείξαι, εἰ εὐμενῶ; ἀκούεις ὅτι ὅτε συνεδείπνησεν ὁ Κύριος τοῖς μαθη ταῖς πρὸς ἑσπέραν τῇ μεγάλῃ πέμπτῃ, οὔπω ἦν ἄζυμον παρητοιμασμένον. Ἐπεὶ [Αll. ἐπειδή] δὲ τῇ μεγάλη παρασκευῇ, καθ' ἣν ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης συνέπιπτεν, ἔμελλον Εβραίοι θύειν τὸ πάσχα. Καὶ πρόσχες μοι ἐνταῦθα πᾶσαν ἀφεὶς μετὰ τοῦ φιλονείκου [ All. φιλόνεικον ] Ενστασιν σε καὶ ματαίαν πρόληψιν [ All. πρόσληψιν ]. Ο γὰρ νικήσαι ζητούμεν, ἀλλὰ προσλαβεῖν ἀδελ φοὺς ὧν τῷ χωρισμός σπαρασσόμεθα, Φησὶ γὰρ ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, ὁ καὶ ἀνη πεσὼν ἐν τῷ δείπνῳ ἐπὶ τῷ στήθει τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὗ τἷς ἂν καὶ εἴη ἄλλος μετ θητὴς ἀξιοπιστότερος; Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, εἰδὼς ὁ ᾿Ιησοῦς ὅτι ἦλθεν αὐτοῦ ἡ ὥρα ἵνα μεταβῇ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου πρὸς τὸν Πατέρα, αγαπήσας τοὺς ἰδίους τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ, εἰς τέλος ἠγάπησεν αὐτούς. Καὶ δείπνου γενομένου, τοῦ διαβόλου ήδη βεβληκότος εἰς τὴν καρδίαν Ἰούδα Σίμωνος Ισκαριώτου, ἵνα αὐτὸν παραδῷ, εἰδὼς ὁ Ἰησοῦς ὅτι πάντα δέδωκεν αὐτῷ ὁ Πατὴρ εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐξῆλθε καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ὑπάγει, ἐγείρεται τοῦ δείπνου· καὶ τὰ ἑξῆς. 14. Per id quod ait dilectus Discipulus: Ante ιδ'. Τὸ [ΑΙ. ἐκ τοῦ] δὲ εἰπεῖν τὸν ἡγαπημένον diem festum Pascha; et, Cane facta, aperte nsten- Πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, καὶ Δείπνου γεγενη * Joan. 'xiii, 1-4. Joan. Bapt. Cotelerii nota. Επίπονον. Immani errore in Euchologio Goari, p. 804, 1. τι: Διαγωγὴν ἐπίμονον invenies vulgatum, pro ἐπίπονον. Ηγαπημένον. Sic emaculandus est locus depravatissimus Georgii Mitylenæi apud Gretserum, De cruce, c. 1665,: Ἰδού ὁ υἱός σου ὁ Ἰωάννης ὁ Θεολόγος, ὁ ἡγαπημένος μαθητής, αυτή; σε παρηγορήσει καὶ τιμήσει καὶ δοξάσει. Παῦσαι τοῦ ὀδυρο μου· μήτηρ εἰς ἐμή· ἀλλὰ τὸ ἀπόῤῥητόν μου ἀγνοεῖς ὅτι τὸν παλαιὸν ἐκεῖνον Ἀδὰμ ἐπείγομαι σῶσαι. Ἔχουσα τοίνυν τὸν ἐπιστήθιον φίλον, ἄφες τὴν λύπην. Διατίθεμαί σε σὺν αὐτῷ, καὶ εἰς τοὺς ἑτέρους μαθητάς, καὶ ἀξιόλογον σοι τὸ σέβας καὶ τὴν τιμὴν ποιήσουσιν. Αtque hæc dum relego, occurrit κατά συγκυρίαν breviloquium elegans de dilecto discl pulo, sed leviter depravatum, in Epistola Alcuint ad abbates et monachos Gothiæ, t. 1 Miscellaneorum V. cl. Stephani Baluzii, p. 380: Stabat Joannes quando Christum cernebat. Minima enim mutatione emendandum Christus, quia ad textum Evangelii respicitur, Joan. xix, 26: Cum vidisset ergo Jesus matrem et discipulum staniem quem diligebat.

μένου [All. γενομένου], φανερώς παρέστησεν ὅτι οὐ dit, quinta feria non exstitisse Pascha. Verum τῇ πέμπτῃ ἔλαχεν εἶναι τὸ Πάσχα. Αλλ' οικονομία τις γέγονεν, ἵνα ἐπεὶ ἔμελλε τῇ νυκτὶ ἐκείνῃ παραδοθῆναι, παραδῷ τοῖς μαθηταῖς τῆς θείας μυσταγω γία; τὸ μυστήριον· καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν· Επιθυ μία ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν. Ὥστε δῆλον ἐντεῦθεν εἶναι ὅτι οὔπω ἦν, ὡς εἴρηται, τότε παρεσκευασμένον τὸ ἄζυμον, ἀλλ' ἄρτος τὸ παρατεθέν. Πρὸ γὰρ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα ὁ δεῖπνος ἐγένετο ἐν ᾧ τοῦτον κλάσας ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς, καὶ εἶπεν· Λάβετε, φάγετε. Καὶ μαρτ τυρεῖ τοῦτο πάλιν αὐτὸς ὁ Ἠγαπημένος, ἐν οἷς εἴρηκεν· "Αγουσι τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ τοῦ Καιάφα εἰς τὸ πραιτώριον· "Ην δὲ πρωί· καὶ αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθον εἰς τὸ πραιτώριον, ἵνα μὴ μιανθῶσιν, ἀλλ' ἵνα φάγωσι τὸ Πάσχα. ιε'. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἑτέρῳ κεφαλαίῳ λέγει· Οι οὖν Ἰουδαῖοι, ἵνα μὴ μείνῃ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα ἐν τῷ Σαββάτῳ, ἐπεὶ Παρασκευὴ ἦν· ἦν γὰρ μεγάλη ἡ ἡμέρα ἐκείνη [All.ἐκείνου) τοῦ Σαβ βάτου ηρώτησαν τὸν Πιλάιον ἵνα κατεαγώ σιν αὐτῶν τὰ σκέλη, καὶ ἀρθῶσιν. Ο; φαίνεται πάλιν πρὸ τοῦ τελέσαι τὸ Πάσχα ἀνὰ μέσον τῶν ἑσπερινῶν, δηλονότι τῇ Παρασκευῇ ἑσπέρᾳ, ἐν ᾗ καὶ ἡ τῶν ἀζύμων ἤρχετο ἑορτή, προσῆλθον τῷ Πιλάτῳ παρακαλοῦντες ἵνα ἀρθῶσιν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ τὰ σώματα, ίσως μή πως φαίνωνται ἀνδροφόνοι ἐν τῇ ἑορτῇ αὐτῶν. Πρόσχες οὖν ἀκριβῶς ὅτι πρὸ τοῦ Πάσχα καὶ τῶν ἀζύμων ὁ δεῖπνος ἐγένετο. Ούπω γὰρ ἦν ἄνυμον τῇ ἑσπέρᾳ ἐν ᾗ συνδειπνήσας ἦν τοῖς μαθηταῖς ὁ Σωτὴρ, ἀλλ᾽ ἄρτος τὸ παρατεθέν, δν κλάσας δέδωκεν αὐτοῖς, εἰπών· Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. ις. Καὶ οὐχ ἅπαξ εἶπεν ἄρτον, ἀλλὰ καὶ πολλά κις. Καὶ οὐχ οὗτος τοῦτο λέγει μόνος, ἀλλὰ καὶ οἱ λοι ποὶ τῶν εὐαγγελιστῶν. Καὶ ὁ μὲν Ματθαῖός φησιν Εσθιόντων δὲ αὐτῶν, λαβὼν ὁ Ἰησοῦς τὸν ἄρτον ὁρᾷ, ἄρτον καὶ οὗτός φησί· καὶ εὐχαριστήσας, έκλασε, καὶ ἔδωκε τοῖς μαθηταῖς, καὶ εἶπε· Λάβετε, φάγετε. Ομοίως δὲ τὰ αὐτὰ καὶ ὁ Μάρκος φησί, καὶ οἱ λοιποί. Καὶ οὐδαμοῦ ἄζυμον παρ' αὐτοῖς μνημονεύεται. Ἐπεὶ δὲ παθεῖν ἔδει τὸν Χριστὸν κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν τοῦ νομικού Πάσχα, καθ᾿ ἣν καὶ ὁ ἀμνὸς παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἐθύετο, ἔμελλε γενέσθαι καὶ τὸ Πάσχα, παρὰ τῶν θεοκτόνων, παρασκευῇ ἡμέρᾳ, ἐν ᾗ τηνικαῦτα καὶ ή τεσσαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης κατὰ τὸν πρῶτον μῆνα ἐν τῷ, εφάει [ΑΙ., ε λθ'] ἔτει ἐμπεσεῖν ἔτυχε κύκλος γὰρ ἦν ιη' τοῦ ἡλίου, καὶ πέμπτος τῆς dispensatio quædam facta est, ut quia noeta illa prodendus erat, discipulis traderet divinæ mysla. gogiæ sacramentum. Quapropter dixit: Desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum 1. Adeo ut hinc pateat, nondum tunc, quemadmodum dixi, præparatum fuisse azymum, sed quod appositum fuit exstitisse panem. Nam ante festum Paschæ, cœna contigit; in qua eum panem fregit, deditque discipulis, aiens: Accipite, manducate. Et hoc iterum testatur idem dilectus, per læc verba: Ad. ducunt Jesum a Caipha in pratorium, erat aulem mane; et ipsi non introierunt in prætorium, ut non contaminarentur, sed ut manducarent Pascha “. 15. Rursusque idem in alio capite dicit: Judai orgo, ut non remanerent in cruce corpora Sabbato. quoniam Parasceve erat, erat enim magnus dies ille Sabbati, rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum. crura, et tollerentur s. Quantum apparet, rursus antequam peragerent Pascha inter vespertina tempora, nimirum Parasceves. vespera, in qua 'azymorum incipiebat festum, accesserunt ad Pilatum, et postulaverunt ut de cruce tollerentur corpora: ne forte, ut videtur, in festo suo homicida esse conspicerentur. Diligenter ergo attende, quod ante Pascha atque Azyma cœna peracta fuerit. Nondum quippe erat azymum ea vespera, qua canavit cum discipulis Salvator; sed quod apporttuin est, panis fuit, quem cum fregisset dedit eis, dicens: Που facile in meam commemorationem 10 16. Et non semel tantum panem vocavit, imno sape. Nec solus ille ita loquitur, verum reliqui etiam evangelista, Matthaus quidem ait: Canantibus autem eis, accepil Jesus panem; cernis, panem quoque iste appellat: Et benedixit, ac fregil, deditque discipulis suis, et ait: Accipite, comedile ". Pari modo eaden Marcus profert, ac reliqui. Neque ullibi per cos azymum memoratur. Quia porro oportebat Chrisium pali ca.iem legalis Paschalis die, qua agnus a Judæis mactabatur, et celebrandum fuit Pascha a Deicidis, die Parasceves, in quam tunc accidit ut etian decima quarta luna ad primum mensem anno 5534 incideret (erat enim cyclus decimus octavus solis, lunæ quintus); ne forte proditione præventus, non posset discipulis proprium Pascua tradere; recumbens in cœua, 19 Lue. st, 15. 16 Joan. XVIII, 23. 18 Joan. xix, 31. s Luc. xu, 19. 17 Matth. XXVI, Joan. Bapt. Cotelerii nola. Ερώτησαν τὸν Πιλάτον. in codd. 696, 912, 1004, 1605, et 2473 subditur, xxì tà ènì TOÙτοῖς. Τούτων οὖν οὕτως εἰρημένων· et quæ addun tur. His ergo hanc in modum prolatis. Μss. autem 1632, 1996, καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις. Καὶ οὐχ άπαξ, etc., et qua adduntur. Et non semel tantum. Quæ autem posui, suut ex libro 2621. Κύκλος γὰρ ἦν. Μs. 2022: Κύκλος μὲν τοῦ ad ἡλίου κγ', δέκατος δὲ τῆς σελήνης, εἰκοστή τρίτη Μαρτίου μηνός, επινεμήσεως ιε'. Αὐτῇ δὲ τῇ νυκτὶ τῇ φερούσῃ εἰς τὴν εἰκοστὴν τρίτην τοῦ αὐτοῦ μην παρεδόθη και ὁ Κύριος καὶ σταυρωθείς δηλονότι τῇ κγ', εἰς ἣν ἑσπέρᾳ τὸ Πάσχα των Ιουδαίων. Καὶ ἵνα μή. Hoc est, Cyclus quidem solis vicesimus tertius, decimus autem lunæ, vicesima tertia dies mensis Mariii, indictione 15. La porro nocte ducente ad

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ vesperam quinta feria, postquam coenasset, acceplo pane et fracto, apostolis tradidit mysterium Novi Testamenti, nocte quintæ ejusdem, qua per Judam traditus est, quemadmodum refert Scriplura. 17. Sed quid etiam eloquitur Lucas? Et acceplo pane, gratias egit, et fregit s. Ecce Lucas pariter Christum dixit accepisse panem, non azymum. Non enim jam tunc temporis aderat, cum esset quinta dies. Si quidem per quintam illam decima Bertia luna occurrebat adhuc, nec azymum comparebat, quod nondum panis sublatio contigisset. Nam lege præceptum fuit ut Azyma decima quinta luna fierent, at decima quarta duntaxat agnus maclaretur: Uncle decimam quartam quidem primi nensis lunæ, lex Pascha nuncupat, decimnam quintam vero nominat primam Azymorum et Sabbatum. [Heu dementiam filitterati!] Neque erant Azyma per illam quintam feriam, quandoquidem Juna decimum tertium agebat diem. Scilicet solemnis mos erat, decima quinta lunæ Azyma confici, nt et agnum decima quarta mactari, in qua mactatus est Christus Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi”. Quod si Christus mactatus fuit et crucifrus lunæ decima quarta, Parasceves die, Sabbatum vero festum Azymorum est, quandonam Azyma mandueavit? et quando apostolis ut ea facerent in Novo Testamento tradidit? Quia dicitis: Azyma faceré accepimus ab apostolis. Num posiquam resurrexit a mortuis? Nonne videlis quam aperte rebus ipsis convincamini?. σελήνης· ἵνα μὴ παραδοθεὶς οὐ φθάσῃ τὸ οἰκεῖον Πά χατοῖς μαθηταῖς παραδοῦναι, ἀναπεσὼν ἐν τῷ δείπνερ κατὰ τὴν ὀψίαν τῆς πέμπτης, μετὰ τὸ δειπνῆσαι λαβὼν ἄρτον καὶ κλάσας, παρέδωκε τοῖς ἀποστόλοις τὸ μυστήριον τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἐν τῇ νυκτὶ τῇ τῆς πέμπτης, ἐν ᾗ καὶ παρεδόθη ὑπὸ τοῦ Ἰούδα, καθώς γέγραπται. εξ. ᾿Αλλὰ τί φησι καὶ ὁ Λουκᾶς"; Λαβὼν ἄρτον καὶ εὐχαριστήσας έκλασεν. Ἰδοὺ καὶ ὁ Λουκᾶς ἄρτον εἶπε λαβεῖν τὸν Χριστὸν, καὶ οὐκ ἄζυμον· οὐ γὰρ ἔτι ἦν τηνικαῦτα, πέμπτης οὔσης ἡμέρας τρισκαιδεκαταία γὰρ ἦν ἔτι σελήνη τῇ πέμπτη ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἦν ἄζυμον, διὰ τὸ μήπω γενέσθαι τὴν ἄρσιν τοῦ ἄρτου. Τὰ γὰρ Αζυμα τῇ μ' τῆς σελήνης γίνεσθαι νενομοθετημένον ἦν, τῇ δὲ ιὖν τὸν ἀμνὸν καὶ μόνον θύεσθαι. Διὸ καὶ τὴν μὲν ιδ τοῦ πρώτου μηνὸς τῆς σελήνης, Πάσχα προσαγορεύει ὁ νόμος, τὴν δὲ ιε' πρώτην τῶν ἀζύμων καὶ Σάββατον ονομάζει. [Φεῦ τῆς ἀνοίας τοῦ ἀγραμμάτου 1] Καὶ οὐκ ἦν ἄζυμα κατὰ τὴν πέμπτην ἐκείνην, τρισκαιδεκαταίας οὔσης τῆς σελήνης. Κατὰ γὰρ τὴν ιε' αὐτῆς νενομισμένον ἦν τὰ ἄζυμα γίνε σθαι, ὥσπερ καὶ τὸν ἀμνὸν κατὰ τὴν τὸν θύεσθαι, καθ᾿ ἣν ἐθύθη ὁ Χριστὸς ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Εἰ δὲ Χριστό; ἐθύθη καὶ ἐσταυρώθη τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τῆς σελήνης κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς Παρασκευῆς, τὸ δὲ Σάββατόν ἐστι των Αζύμων ή Εορτή τότε τὰ ἄζυμα ἔφαγε, καὶ πότε ταῦτα τοῖς ἀποστόλοις ποιεῖν ἐν τῇ Καινή Διαθήκη παρέδωκεν; ὅτι τὰ ᾿Αζυμα, λέγετε, παρὰ τῶν ἀποστόλων ποιεῖν παρελάβομεν. Μὴ κατὰ τὸ ἀναστῆναι αὐτὸν ἐκ νεκρῶν; Οὐχ ὁρᾶτε πῶς προδήλως ἐκ τῶν πραγμάτων ελέγχεσθε; ιη'. Τούτων οὖν οὕτως εἰρημένων, ἔχεις τι πρὸς ταῦτα ἀντιθεῖναι; Ἰδοὺ γὰρ δέδειχται προφανώς ὅτι πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα ὁ δείπνος ἐγένετο ἄζυμα δὲ οὐκ ἦν νόμιμον πρὸ τοῦ Πάσχα ἐσθίεσθαι. Εκθήσομαι δέ σοι καὶ πρὸς αναντίρρητον πίστωσιν τοῦ προκειμένου λόγου, κεφάλαιον ἕτερον τοῦ αὐτοῦ εὐαγγελιστοῦ, ἔχον ὡς καὶ αὐτὸς ὁμολο γήσεις, οὕτως ο βέβαιον γὰρ ὅτι τὰ παρ' ἡμῖν Εὐαγγέλια, τὰ αὐτὰ καὶ παρ' ὑμῖν [41. παρὰ Ρωμαίοις] ἀπαραλλάκτως ἐστί· Ταῦτα εἰπὼν ὁ 'Ι σοῦς, ἐταράχθη τῷ πνεύματι, καὶ ἐμαρτύρησε, 18. His ergo hunc in modum probatis, babesne quod ad ea opponas? Ecce ostensum est manifesto ante festum Paschatis accidisse cœnam: et Axyına comedi ante Pascha, non erat ex legis prescripto. Cæterum ad certissimam probationem proposita doctrinæ, exponam tibi et aliud ejusdem evangelista caput, ita habens, prout ipse etiam faleberis; constat quippe Evangelia quibus utimur, eadem absque ullo discrimine esse apud vos: Cum hac dixisset Sesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradel me, Aspiciebant ergo adinvicem discipuli, ha. καὶ εἶπεν· Αμήν, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι εἰς ἐξ sitantes de quo diceret. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem·diligebat Je sus. Innuit ergo huic Simon Petrus, ut interrogaret quisnam esset de quo diceret. Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu, dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est, cui ego intinctum panem porrezero. Et cum intiuxisset panem, dedit Judæ * Luc. xaul, 19. * Joan. 1, 29. ὑμῶν παραδώσει με. Εβλεπον οὖν πρὸς ἀλλή λους οἱ μαθηταὶ, απορούμενοι περὶ τίνος λέγει, *Ην δὲ ἀνακείμενος εἰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἐν τῷ κόλπῳ τοῦ Ἰησοῦ, δν ἠγάπα ὁ Ἰησοῦς Νεύει οὖν τούτῳ Σίμων Πέτρος, πυθέσθαι τίς ἂν εἴη περὶ οὗ λέγει. Επιπεσὼν δὲ ἐκεῖνος ἐπὶ τὸ στῆθος τοῦ Ἰησοῦ, λέγει αὐτῷ· Κύριε, Joan. Bapt. Cotelerii nctæ. vicesimum tertium diem ejusdem mensis, traditus est Dominus, et crucifixus videlicet die vicesimo sertio, quo ad vesperam Pascha Judæorum. Et ne forte. Aliam lectionem coufrmant Nicetas et llumbertus. Φεῦ τῆς ἀνοίας τοῦ ἀγραμμάτου. Glossema manifestum quod deest in alio codice ms. Εκθήσομαι, etc. Usque ad αναφθεγξάμε vos, num. 21, absunt a mss. 1996, 2612.

EPISTOLE. in eum Satanus. Et dicit ei Jesus: Quod facis, fuc citius. Hoc autem nemo scivit discumbentium, ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia loculos hnbebat Judas, quod dixisset ei Jesus: Eme ea quæ opus sunt nobis ad diem festum». 19. Quæ cum evangelista sic patefacial, quomodo non filet vel cæco clarum, ante Pascha legale cœnam factam esse? Nam per ista verba: Quidam enim putabant, quia loculos habebat Judas, quod dixisset ei Jesus: Eme ea quæ opus sunt nobis ad diem festum, evidenter ille tempus ostendit quo Dominus cœnavit cụm discípulis. Nullam ergo tiki pariant de eo tempore difficultatem ac dubitationem quæ ab aliis evangelistis pronuntiata sunt; nempe. a Mattbæo quidem: Prima autem die Azymorum accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes ei: Ubi vis paremus tibi comedere Pascha "? Marco autem: Εt primo die Asymorum, quando Pascha immolabant, dicunt ei discipuli ejus: Quo vis eamus, et paremus tibi ut manduces Pascha *? Luca vero: Venit autem dies Azymorum, in qua necesse eral occidi Pascha. Et misit Petrum et Joannem, dicens: Eunles parale nobis Pascha, ut manducemus Καὶ ἀπέστειλε Πέτρον καὶ Ἰωάννων, εἰπών, τίς ἐστιν; Αποκρίνεται ὁ Ἰησοῦς Εκεῖνός Simonis lscariota. Εt post buccellam, tunc introitit ἐστιν, ᾧ ἐγώ βάψας τὸ ψωμίον ἐπιδώσω. Καὶ ἐμβάψας τὸ ψωμίον, δίδωσιν Ιούδᾳ Σίμωνος Ισκαριώτη. Καὶ μετὰ τὸ ψωμίον, τότε εἰσῆλθεν εἰς ἐκεῖνον ὁ Σατανᾶς. Λέγει ὖν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς Ο ποιεῖς, ποίησον τάχιον. Τοῦτο δὲ οὐδεὶς ἔγνω τῶν ἀνακειμένων, πρὸς τί εἶπεν. Τινὲς γὰρ αὐτῷ ἐδόκουν ἐπεὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν ο Ιούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτήν. ιθ. Καὶ τοῦ εὐαγγελιστοῦ οὕτω ταῦτα διατρανοῦντος, πῶς οὐκ ἂν εἴη καὶ τυφλῷ δῆλον ὅτι πρὸ τοῦ νομικοῦ Πάσχα ὁ δεῖπνος ἐγένετο; Ἐκ γὰρ τοῦ εἰπεῖν αὐτὸν, Τινὲς γὰρ ἐδόκουν, ἐπεὶ τὸ γλωσσόκομον εἶχεν ὁ Ιούδας, ὅτι λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Αγόρασον ὧν χρείαν ἔχομεν εἰς τὴν ἑορτὴν, εναργώς απέδειξε τὸν καιρὸν καθ᾽ ἂν ὁ Κύριος συνεδείπνησε τοῖς μαθηταῖς. Μὴ οὖν ἐνδοιασμόν [Αll. ἐνδυασμόν] τινα καὶ ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ καιροῦ τὰ παρὰ τοῖς ἄλλοις εὐαγγελισταῖς εἰρημένα ἐμποιήτω σοι: ήγουν παρὰ μὲν τῷ Ματθαίῳ· Τῇ δὲ πρώτῃ τῶν Αζύμων, προσῆλθον οἱ μαθηταὶ τῷ Ἰησοῦ, λέγοντες αὐτῷ, Ποῦ θέλεις ετοιμάσωμεν. σοι φαγεῖν τὸ Πάσχα; Παρὰ δὲ τῷ Μάρκῳ καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ᾿Αζύμων, ὅτε τὸ Πάσχα Εύνον, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, Που θέλεις (4ll. inser. ἀπελθόντες] ἑτοιμάσωμέν σοι φαγεῖν τὸ Πάσχα; Καὶ παρὰ τῷ Λουκᾷ • Ηλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν Αζύμων ἐν ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ Πάσχα. Πορευθέντες ετοιμάσατε ἡμῖν τὸ Πάσχα ἵνα φάγωμεν. κ'. Τὰ δὲ ῥητὰ ταῦτα τῶν τριῶν εὐαγγελιστῶν, οὐκ ἐναντίωσίν τινα καὶ διαφωνίαν ἔχει πρὸς τὸ ῥητὸν τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου εἰπόντος, Πρὸ δὲ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα, καὶ τὰ ἑξῆς. Πρώτην γὰρ τῶν Ἀζύμων δίδωσιν ἡμῖν ἐννοεῖν τὰ θεῖα Εὐαγ γέλια, τὴν δεκάτην τοῦ πρώτου μηνός, προπαρα σκευήν τινά οὖσαν τοῦ Πάσχα, μετὰ καὶ τῶν ἄλλων τριῶν ἡμερῶν, ἤγουν τῆς ἐνδεκάτης, της δωδεκάτης, καὶ τῆς τρισκαιδεκάτης, καθὼς ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Εξόδου ἀναγέγραπται· Εἶπεν Κύριος προς Μω σῆν· 'Ο μὴν οὗτος ὑμῖν ἀρχὴ μηνών, πρώτος ἔσται ὑμῖν ἐν τοῖς μησὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ. Λάλησον πρὸς πᾶσαν συναγωγήν υιών Ισραήλ, λέγων Τῇ δεκάτῃ τοῦ μηνός τούτου λαβέτωσαν ἕκαστος πρόβατον, κατ' οίκους πατριών, πρόβατον κατ' οἰκίαν. Καὶ μετ' ὀλίγον· Καὶ ἔστω ὑμῖν διατετη ρημένον ἕως τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τοῦ μηνὶς τούτου. Ο γὰρ παρ' ἡμῖν δύναται ή λεγομένη μεγάλη ἑβδομάς, ετοιμασία τις οὖσα καὶ προεόρτιος τῶν τε ἁγίων παθῶν καὶ τῆς τοῦ Κυρίου καὶ Σω τῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεων, τοῦτο καὶ παρ' Εβραίοις ή τετρὰς ἐκείνη τῶν ἡμερῶν, Προπαρασκευή τις οὖσα τοῦ νομικοῦ Πάσχα, νενόμιστο. G 20. Hæc trium evangelistarum dicta, nullam bam bent repugnantiam et dissonantiam cum dicto isto Joannis evangelista: Ante vero festum Pascha, et quæ deinceps. Si quidem per primam diein Δεymorum divina Evangelia dant nobis intelligere diem decimam mensis primi, utpote Proparasceven quamdam Paschæ, una cum aliis tribus diebus, undecima, duodecima, decima tertia; quemadmo dum in Exodi libro descriptum est: Dixit Dominus ad Mosem: Mensis hic vobis principium mensium, primus erit vobis in mensibus anni. Loquere ad omnem Synagogam filiorum Israel, dicens: Decima meneis hujus sumat unusquisque pecus, per domος patriarum, pecus per domum 3. Paucisque interjectis Et sit vobis conservatum usque ad quartam et decimam mensis hujus ". Quod enim apud nos valet quæ dicitur magna bebdonas, quæ est velut pra paratio et antefestum sancta passionis atque mortuis resurrectionis Domini et Servatoris nostri Jesu Christi, id apud Hebræos ex lege et consuetudine erat quaternitas illa dierum, nimirum Proparasceve quædam Paschæ legalis. 10 Joan. XIII, 21-29. *¹ Matth. xxvi, 17. ss Marc. xv, 12. ss Luc. xxii, 7, Ibid. 6. Joan. Bapt. Cotelerii nota. Κύριε, τίς ἐστιν; Αποκρίνεται ὁ Ἰησοῦς. Cod. 912, 2673. Κύριε, τίς ἐστιν ὁ παραδιδούς σε; Απεκρίνατο ὁ Ἰησοῦς. Domine, qui est qui tradei re! Respond! Jesus. Jonn. xxi, 20. Ἐκ γὰρ τοῦ εἰπεῖν, etc. Lib. Reg. 913, 8. ** Exod. x11, 1-3. 2173. Εἰπεῖν αὐτῷ τὸν Ἰησοῦν, ὅ ποιεῖς, ποίησον τάχιον, ἐναργῶς, etc. Αt 696, Εἰπεῖν αὐτὸν, έναρ γώς, etc. μαθηταῖς πρὸ τῆς ἑορτῆς τοῦ Πάσχα. Μη οὖν.

MICHAELIS CERULARI 21. Ει alii quidem evangelist:e, qui prius vita excesserunt, non pertigerunt ad evangelicam prædicationem Joannis Theologi. Hic vero cum admodum longævus exstiterit, illorum vidit volumina, et suh vitæ finem, in Patmo insula divinitus motus, sanctum Evangelium suum Domitiano imperante conscripsit; multa quæ illi aut obscurius retulerant, aut omiserant penitus, veluti miraculum Lazari, tempus Cena, aliaque nonnulli, explanans, manifestans, magna voce prolocutus. Desinite, per Deum oro, adversus adeo manifestam veritatem repugnare; quodque nos Ecclesiæ alumni faciendum accepimus, hoc vos etiam facile, quatuor sacros patriarchas secuti: quoniam plurium sufragium prævalet; unus vero, nullus: Boni autem duo super unum”. At ubi quatuor una voce ac sententia idem sectantur, quis ambigit quin Deus inter ipsos assistat? quemadmodum ait Christus: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio corum " CP. PATRIARCHE κα'. Καὶ οἱ μὲν ἄλλοι εὐαγγελισταί προαπελθόντες, οὐκ ἔφθασαν ἐντυχεῖν τῷ εὐαγγελικῷ κηρύ γματι τοῦ Θεολόγου Ιωάννου. Οὗτος δὲ μακροβιώτατος γεγονώς ἐνέτυχε τοῖς ἐκείνων συντάγμασι, καὶ πρὸς τῷ τέλει τῆς ἑαυτοῦ βιοτῆς, ἐν Πάτμῳ τῇ νήσῳ θεόθεν κινηθείς, ἐπὶ Δομετιανοῦ βασιλέως τὸ κατ' αὐτὸν ἅγιον Εὐαγγέλιον συνεγράψατο· πολλά τῶν παρ' ἐκείνοις ἀσαφῶς εἰρημένων, καὶ παραλελειμμένων, οἷον τὸ θαῦμα τοῦ Λαζάρου τον καιρὸν τοῦ δείπνου, καί τινα άλλα, τρανώσας καὶ σαφηνίσας καὶ μεγαλοφώνως ἀναφθεγξάμενος. Καὶ παύσασθε διὰ τὸν Θεὸν, πρὸς οὕτω φανερὸν ἀλήθειαν ἀντιβαίνοντες· καὶ δ ποιεῖν οἱ τῆς Ἐκκλησίας τρά φιμοι παρελάβομεν, τοῦτο καὶ ὑμεῖς ποιεῖτε, τοῖς τέσσαρσιν ἱεροῖς πατριάρχαις επόμενοι· ὅτι τῶν πλειόνων ἡ ψῆφος κρατεῖ εἰς δὲ, οὐδείς· 'Αγα θοὶ δὲ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα. Ενθα δὲ τέσσαρες όμοφρονοῦντες τῷ αὐτῷ στιχοῦσι, τί; ἀμφισ βάλλει μὴ καὶ θεὸν ἐν αὐτοῖς παρείναι; καθά φησιν ὁ Χριστός - Όπου εἰσὶ δύο ή τρεῖς συνηγμένοι ἐν τῷ ἐμῷ ὀνόματι [Αl. ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου], ἐκεῖ εἰμὶ ἐν μέσῳ αὐτῶν. 23. Quapropter obsecro, conveniamus invicem spiritualiter; malimusque fratrum quam nostri amantes esse. Non enim per Christum aut apostolos azyma comedere, vel offerre edocti fuimus: quando neque Christus ipse tempore passionis sur, ut dicere occupavimus, pervenerit ad manducationem azymorum, nondum scilicet a Judæis paratorum, pront dictum est; neque rursus apostoli hoc tradi- c derunt quod nou acceperaut. Postquam enim{ cœnasset, inquiunt evangelistæ, per panem tradidit sacramentum Novi Testamenti, el dixit: Desiderio • Eccle. 19, 9. 27 Matib. xvIII, 20. Joan. Bapt. κβ. Καὶ διὰ τοῦτο παρακαλώ [All. inser. ἵνα] συμβῶμεν ἀλλήλοις πνευματικῶς, καὶ γενώμεθα φιλ. άδελφοι μᾶλλον ἢ φίλαυτοι. Οὐ γὰρ πρὸς Χριστοῦ, ἢ τῶν ἀποστόλων, τὰ ἄζυμα ἐσθίειν ἢ προσκομίζειν ἐδιδάχθημεν· ἐπεὶ οὐδὲ Χριστὸς αὐτὸς κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους αὐτοῦ, ὡς ἤδη προλαβόντες είπο μεν, έφθασε φαγεῖν τὰ ἄζυμα, μήπω παρὰ τῶν Ιουδαίων ἑτοιμασθέντα, ὡς εἴρηται· οὔτε οἱ ἀπό στολοι πάλιν παρέδωκαν δ οὐ παρέλαβον. Μετὰ γὰρ τὸ δειπνῆσαι, φασὶν οἱ εὐαγγελισταί, Παρέδωκε διά τοῦ ἄρτου μυστήριον τῆς Καινῆς Διαθήκης, εἰπών· Cotelerii nota. Τὸ θαῦμα τοῦ Λαζάρου. Quod Lazari mi raculum dum enarrat Origenes, ad Joan. xi, 43, aritur verbo ignorabili, χιρήσαντι, si fides libris editis. Verum ego illis nequaquain credo; quem debere ἀκούσαντι, persuadet quod præcedit, ὡς οὐδέπω γενομένῳ ὀξυηκόῳ, ut ei qui nondum acumine praditus esset audiendi. Itaque velim, ἵνα μὲν αὐτῷ Χριστὸς φωνῇ μεγάλῃ εἴπῃ κραυγάσας τῷ μετὰ τὸ ἀποθανεῖν ἀκούσαντι μὲν, οὐκ ὀξέως δὲ, καὶ διὰ τοῦτο δεομένῳ τῆς Ἰησοῦ κραυγῆς, τὸ, Λάζαμε, δεύρο έξω· Οι Christus ipsi, post mortem quidem audienti, non tamen acule, ideoque opus habenti Jesu clamore, clamans dicat magna voce, ‹ Lazare, veni ſoras. › Legito, p. 349, et judicio tuo utere. Supposititius Chrysostomus in quatriduanum Lazarum, 1. VII Anglicana edit. p. 531, l. viii, 9: Τετραήμερον σῶμα μετὰ τῆς ἐνταφίου τοῖς ζῶσι συγχορεύον αισθητός. Einend, ἐσθῆτος, deleta conjectura marginali omnino improbabili: Quasriduanum corpus, cum veste sepulcruli una cum viventibus choros celebrans. • "Οτι τῶν πλειόνων ἡ ψῆφος κρατεῖ. Sumplum ex canonibus, Nicano vi, et Antiocheno ΣΙΣ, ubi consulendi interpretes. Atque ad illa Decreta respiciebat imperator Constantius, cum ad Liberium papam his verbis uteretur: Τῶν γὰρ πλειόνων ἐπισκόπων ἡ ψῆτος ἰσχύειν ὀφείλει. Histor. Eccles. Theodoriti, hb. 1, cap. 16. Errato autem memoriæ evenit, ut ab Anastasio, in Hodego, cap. 13, p. 273, et in line Operis, canonibus apostolicis imputetur sententia. Ait priori loco: Νόμος γάρ ἐστιν ἐξ ἀποστολικῶν κανόνων, ὁ ἐπιτρέπων τῆς (f. vacal, vel aliquid deest ) τῶν πλειόνων μαρτυριών χρήσεων εἶναι τὴν ψῆφον ἐπὶ παντὶ ζητήματι, καὶ δόγματι συντείνοντι εἰς Χριστόν. Posteriori autem: Τῶν πλειόνων γὰρ ἰσχύει ἡ ψῆφος ἐπὶ παντὶ πράγματι· καθὼς οἱ κανόνες τῶν ἁγίων ἀποστόλων Χριστοῦ διετάξαντο. Michael Glycas, De proce sione Spiritus sancti, citatus per Allatium, De utriusque Ecclesia consensione, c. 917: Ἐπὶ πᾶσι τῶν πλειόνων ἡ ψῆφος κρατεῖν είωθεν. In Disceptatione Joannis Plusiadeni pro concilio Florentino, L. [ Gracia orthodore, p. 619: Εἷς οὐδείς· τῶν πλειόνων ἡ ψῆφος νικᾷ. Prafatio Theodoriti ad Psalmos, κρατείτω δὲ ὅμως τῶν πλειόνων ἡ ψῆφος, Ομοφρονοῦντες. Alias ομοφωνοῦντες inar ginis. Varietas frequens in codicibus manu exaratis interdum absque dispendio sensus, ut hic et 8. n. 8, 12; et in Theodorito, t. IV, p. 157 A. magno interdum cun errore. Pachymeræ Paraphrasis ad cap. 4 Dionysii De divinis nominibus, 1. 31: Συμφωνία, πολυμιγέων καὶ δίχα φρονεόντων Ένωσις λέγεται. Imo vero, φωνεόντων. Consonantic, Mullorum varie miatorum et seorsim sonantium unio dicitur. Chrysostomus, orat. 1, De incomprehencibili Dei natura, p. 332, ι. 1: Καὶ φρονεῖ μὲν, οὐδὲν δὲ διηρθρωμένον. Haud dubie φωνεί. Puer vo cem quidem edit, sed nullatenus articulatam,

EPISTOLAE. Επιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τὸ Πάσχα τοῦτο φαγεῖν desideravi Pascha hoc manducare vobiscum s, nempe μεθ' ὑμῶν τῆς ὥρας δηλονότι φθασάσης τοῦ adventante hora passionis suæ. πάθους αὐτοῦ. κγ'. Οἱ δὲ τῶν ἀζύμων μετέχοντες κινδυνεύουσι λανθανόντως εἰς τὴν τοῦ ᾿Απολλιναρίου περιπίπτειν αἵρεσιν Ἐκεῖνος γὰρ σῶμα μόνον ἄψυχον καὶ ἄνουν ἐτόλμησεν εἰπεῖν, λαβεῖν τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, ἀρκεῖν λέγων ἀντὶ ψυχῆς καὶ νος, τὴν θεότητα. Καὶ οἱ τὰ ἄζυμα προσκομίζοντε; νεκρὰν σάρκα καὶ οὐχὶ ζῶσαν προσ- · φέρουσιν. Η γὰρ προζύμη ἀντὶ ψυχῆς τῷ [ΑΙΙ. ἐν τῷ] φυράματι γίνεται, καὶ τὸ ἅλας ἀντὶ τοῦ νεός" * μὴ ἔχον τὸ ἄζυμον, πῶς οὐκ ἄψυχόν ἐστι καὶ νεκρὸν καὶ τῷ ὄντι νεαροποιόν; Ο γὰρ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τέλειος ὢν Θεὸς καὶ τέλειος ἄνε θρωπος, διπλοῦς τὴν φύσιν, ἀλλ' οὐ τὴν ὑπόστασιν, σῶμα ἔμψυχόν τε καὶ ἔν ουν ἐκ τῆς Ἀειπαρθένου προσλαβόμενος, διὰ τελείου ἄρτου εἰκότως παρέδωκε τὸ τῆς καινῆς Διαθήκης μυστήριον· εὐλογήσας αὐτὸν, καὶ κλάσας, καὶ εἰπὼν, Λάβετε, φάγετε· ὅς ἐστιν ὁ ἐπουράνιος ἄρτος καὶ ζωτικὴς καὶ ζωὴν διδοὺς τοῖς ἐσθίουσιν αὐτόν· καθὼς ὁ Χριστὸς ἐπηγγείλατο λέγων· Ο τρώγων μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ. κδ'. Εἰ δὲ καὶ πρὸς τὴν τῶν εἰρημένων δύναμιν δυσανασχετείτε και φιλονείκως | All. φιλονιχως διεγίστασθε, παρὰ τῶν ἁγίων λέγοντες ἀποστόλων Πέτρου και Παύλου τὴν τῶν ἀζύμων παράδοσιν παραλαβεῖν, συνερχόμεθα καν τούτῳ τῇ ὑμετέρα ἀδελφότητι, καὶ δείξομεν σὺν Θεῷ, τινὰ τῶν παρὰ – τῶν ἀποστόλων παραδοθέντων, ὑπ' ἐκείνων αὐτῶν. πάλιν διορθωθέντα [Αll. ἀναιρεθέντα] καὶ μεταποιη θέντα πρὸς τὸ εὐσεβέστερον· οἷα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως κρατυνομένης, καὶ τῆς Ἐκκλησίας Θεοῦ χάριτι στερεουμένης καὶ πλατυνομένης. Καὶ τὸ Σάββατον γὰρ ἴσα τῇ ἁγίᾳ Κυριακῇ προσετάγημεν τιμήν, καὶ φυλάττειν καὶ μηδὲν ἐν αὐτῷ ἐργάζε σθαι· ἀλλὰ τοῦτο νῦν οὐ γίνεται. Καὶ Πέτρος δὲ τοὺς ἐξ ἐθνῶν προσερχομένου; τῇ ἀμωμήτῳ πίστει τῶν Χριστιανῶν, τὸ πρῶτον περιέτεμνε, καὶ οὕτως ἐβάπτιζε· καὶ Παῦλος δὲ τὸν Τιμόθεον περιέτεμεν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ κατηχούμενοι τριακονταετείς ἐβαπτίζοντο. Καὶ ἄλλας τινὰς νομικὰς παρατηρή σεις οἱ πιστεύοντες ἐφύλαττον. Καὶ ἀρχιερεῖς γυναιξὶ συνεζεύγνυντο. Αλλ' οὐδὲν ἄρτι τοιοῦτον ἐμπολιτεύεται, τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, ὡς εἴρη και, ἰσχυροποιουμένης καὶ προκοπτούσης ἐπὶ τὸ ἐντελέστερον. αε'. Καὶ τί θαυμαστὸν ἢ ξένον, εἰ τηνικαῦτα μὲν οἱ μαθηταὶ ἐν ἀρχῇ τοῦ κηρύγματος, τῇ τῶν πολλῶν ἀσθενείᾳ συγκαταβαίνοντες, τινὰ τῶν ἐθίμων 26 Luc. xxi, 20, 15. s Joan. 1, 56. 23. Qui autem azyma sumunt, in periculum incurrunt clam delabendi ad Apollinaris hæresim. Siquidem ille ausus est affirmare corpus solum animæ mentisque expers assumptum fuisse per Verbum et Filium Dei, de sancta Virgine; contenditque divinitatem sufficere loco animæ ac mentis. Item qui azymis in missa utuntur, carnem mortuam, non autem viventem offerunt. Fermentum namque pro anima fit massæ, el sal pro mente: quibus azymum cum careat, qua ratione non erit inanimatum, mortuum, ipsaque re mortiferum? Etenim Dominus noster Jesus Christus, perfectus Deus, et perfectus homo, duplex natura, at non subsistentia, quique corpus animna mnenteque praditum e semper Virgine assumpsit, merito per panem perfectum tradidit novi testamenti sacramen⚫ tum, quem benedixit fregitque, dicens: Accipite, manducate, qui est panis calestis, vitalis, vitamque largiens comedentibus euni; sicut Christus promi❤ sit, hoc sermone: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo 10. 24. Quod si adversus allatorum vim ægre feren - tes contentionis amore obsistitis, asseveratisque vos a sanctis apostolis Petro et Paulo accepisse azymorum traditionem; in eo quoque cum vestra fraternitate congredimur, et Deo adjuvante probabimus, nonnulla eorum quæ ab apostolis tradita fuerunt, per ipsos eosdem postea correcta fuisse. et ad majorem pietatem translata: quia nimirum tides in Christum corroborata est, et Ecclesia per Dei gratiam firmata atque dilatata. Etenim Sabbatum pari honore cum Dominica prosequi jussi sumus, et servare, nihilque eo die operari: verum hoc nunc nequaquam observatur. Ad hæc Petrus eos qui ex gentibus accedebant ad inculpatamı Christianorum fidem, primum circumcidebat, de inde baptizabat; itemque Paulus circumcidit Timotheum. Quinetiam catechumeni, annum agentes tricesimum baptizabantur. Aliæ nonnullæ legales observationes a ſidelibus custodiebantur. Pontifices, cum uxoribus copulabantur. Nunc porro nihil ejusmnodi in usu est; quoniam sancta Dei Ecclesia (jam dictum fuit) robore crevit, atque ad perfectiorem provenit statum. 25. Et quid mirum aut novum, si tunc temporis, cum inciperet Evangelii prædicatio, discipuli multorum infirmitati sese accommodantes, permiseJoan. Bapt. Cotelerii notæ. Μεθ' ὑμῶν. Addunt codd. 912, 2473, πρὸ τοῦ με παθεῖν· antequam patiar. Luc. ssu, 15. Λανθανόντως εἰς τὴν τοῦ ᾿Απολλιναρίου περιπίπτειν αίρεσιν. Citatur hunc in modum a doctissimo Combefsio Auctarii 2, col. 437: Πλα PATROL. GR. CXX. als νῶντες εἰς τὴν ᾿Απολλιναρίου περιπίπτειν αίρε σιν. Ne errore in Apollinarii incidant he resim. Καὶ οὕτως ἐβάπτιζε. Lucusque liber Reg.

Τ MICHAELIS CERULARI CP. PATRIARCHIÆ. runt illis ut nonnullas consuetudines suas reline- αὐτοῖς συνεχώρησαν τελείσθαι ὑπ' αὐτῶν τῇ κατὰ rent: scilicet per paulatim factam omnimo:lass subtractionem, sapienter immutando illos, ac traducendo ad Evangelium, jam aut obtemperationem exercitatos? Neque enim ramus obliquus ferre potest subitam reflexionem vimque manus ad rectiIndinem ducentis; quemadmodum e nostris theolegis quidam pronuntiavit; citius quippe rumpe tur, quam rectus fiet. Ideo, ut dictum est, al tempus concessa fuere azyma, quoniam ingens tunc Hobræorum multitudo Romam incolebat; quod liber Actuum apostolorum indicat. Postea autem, in tempore, hæc etiam sublata sunt, Eandemque Dei dispensationem in Moyse cernere est; qui Hebræis interim quidem sacrificia permisit, quo Deus mentibus illorum inderet; deinde vero cum hoc quoque bene feliciterque peractum fuit, ea tunc abolevit. Sufficiunt mihi hæe, ad hominem plenum Spiritu sancto ac intelligentia spirituali. Da enim, inquit, sapienti occasionem, et sapientior erit ". μικρόν πάντως ὑφαιρέσει σοφῶς ὑπαλλάττοντες αὐτοὺς καὶ μετάγοντες ἐπὶ τὸ Εὐαγγέλιον, ετ γεγυμνασμένους πρὸς εὐπείθειαν; Μὴ δὲ γὰρ ἂν πτόρθον λοξὸν ἐνεγκεῖν ἀθρίαν μετάκλισιν και βίαν χειρὸς ἀπευθυνούσης· ὡς τις τῶν καθ' ἡμᾶς ἔφη θεολόγων· θάττον μὲν τ' ἂν [All. ins. τοῦτον πί γῆναι, ἡ ὀρθωθῆναι. Καὶ διὰ τοῦτο, ὡς εἴρηται, πρὸς καιρὸν μὲν συνεχωρήθη τὰ ἄζυμα ότι μεγάλη της ἦν Εβραϊκὴ τότε εἰς Ρώμην, καθὼς ἡ βίβλος τῶν Πράξεων τῶν ἀποστόλων διασαφεί. Επειτα δὲ Ανίκα καιρός, καταλυθῇ [11. κατελύθη] καὶ ταῦτα. Οπερ καὶ ἐπὶ Μωϋσέως ὁρᾶται παρὰ Θεοῦ οἰκονο μούμενον· συγχωρήσαντος μὲν τὰς θυσίας τέως τοῖς Εβραίοις, ἵνα ἐγκαταστήσῃ Θεόν· ἔπειτα Η δὲ ἡνίκα καὶ τοῦτο κατωρθώθη [41. κατορθωθ}}, καταλύσαντος αὐτὸς ὕστερον. Αρκεῖ μας τα τα πρὸς ἄνδρα πλήρη τυγχάνοντα Πνεύμα της ἁγίου καὶ συνέσεως πνευματικής. Δίδου γάρ, φησί, σε τῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερος έσται 26. Ceterum antea, initio pontificatus mei, litte ras commendattias dedi ad beatissimum papam Ronne, easque per quemdam qui ex solemni volo Hierosolymam proficiscebatur misi ad clarissi.num magistrum et ducem Atalia Argyrum, ut dirigeret ad sanctitatem ejus. Quo ex tempore elapsiin est biennium: nec de illis quidquam potui comperire. Et ecce iterum has describens, misi ad tuam in Deum dilectionem, ut propter amorem nostri, seu potius propter Deum, ob quem et pro quo Epistola est Pro Christo enim legatione fungimur, inquit divinus Apostolus ", efficias ut ad maxime venerandam illius beatitudinem perducatur; simulque petas respondeat scripto, quod mittas ad nos. 27. Si vero presentem quoque epistolam, postquam legerit pietas tua, ad ipsum transmiserit, 2κς'. Πρὸ καιροῦ δὲ, ἐν ἀρχῇ τῆς ἀρχιερωσύνης μου, συστατικὴν ἔστειλα γραφὴν πρὸς τὸν μακαριώ τατον πάπαν 'Ρώμης, πέμψας αὐτὴν διά τι ο: των κατ' εὐχὴν ἀπερχομένων εἰς Ἱεροσόλυμα, προς τὸν λαμπρότατον μάγιστρον καὶ δοῦκα τῆς Ἰταλίας των Αργυρίν ἵνα κατευοδώση αὐτὴν πρὸς τὴν άγιωσύνην του ΑΠ. αὐτοῦ]. Εκτοτε δὲ διετία - ἤλθε· καὶ περὶ ταύτης οὐδὲν ἠδυνήθην μαθεῖν. Καὶ ἰδοὺ πάλιν ταύτην μεταγράψας ἔστειλα πρὸς τὴν θεοφιλίαν σου ἵνα διὰ τὴν ἡμετέραν ἀγάπην, μᾶλλον δὲ διὰ Θεὸν, δι' δν καὶ ὑπὲρ οὗ ἡ γραφή Υπέρ Χριστοῦ γὰρ πρεσβεύομεν, φησὶν ὁ θεῖος ἀπόστολος διευθετήσῃς αὐτὴν πρὸς τὴν ἐκείνου σεβασμιωτάτην μακαριότητα, καὶ ζητήσῃς ἀντί γράφων καὶ ἀποστείλῃς πρὸς ἡμᾶς. κα. Εἰ δὲ καὶ τὴν παροῦσαν γραφὴν ἀναγνούσα ἡ σεβασμιότης σου, διαπορθμεύσει πρὸς αὐτὸν, .30 Greg. Νaz. orat. 42. 83 Prov. 15, 9. 30 11 Cur. v, 20. Joan. Bapt. Cotelerii notæ. Συγχωρήσαντος. Nilus, Ad Maguam, c. 13: Καὶ πρὸς εἰδωλολατρεία, ὕστερον ἐκμανεῖσι τοῖς Έπειτα τρέφα: θύειν αὐτῷ. Scribe ma tide ἐπιτρέ μαι. Atque ad idolorum cultum deinde furentibus pesteris permisisse ut sibi sacrificium offerrent. Αρκεί μοι ταῦτα. Melathesis literarum vitiosam induxit lectionem in Novellam tertiam Manuelis Comeni, Juris Graeco Romani, p. 150: Ητις (πρόσταξις) καταστρωθήσεται, καὶ τῷ ἱερῷ χαρτοφυλακίω εναποτεθήσεται, ἀρέσκουσα ταῖς αγιωτάταις Εκκλησίαις, καν ἰσίτυπα και μόνα ταύτης πεπιστωμένα, παρά τῶν μερῶν αὐτῶν ἐμφανίζηται. Quis enim probam, ἀσχέσουσα, που confestim agnoscat? cum sensu: Quie constitutio expandetur, et in sacro chartophylacio reponetur, suffectura sanctissimis Ecclesits, etiamsi ejus cxemplaria sola, competenti fide munita, ab ipsis partibus insinnentur. Σοφώτερος ἔσται. Libri Regii 1004, 1605, Subdunt: 'Ο δὲ τὰ πάντα εἰρηνοποιῶν Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς ἡμῶν, ἀξιώσαι ἡμᾶς ὁμοθυμαδὸν εὐγαριστῆσαι αὐτῷ, καὶ συλλειτουργῆσαι, τὸ αὐτὸ φρονούντες, elc. Qui vero cuncta reconciliat Chris slus verus Deus noster, dignos reddat nos qui uno animo gratias agamus ei, el comministremus, idem sentientes. Αργυρόν. De Argyro infra adliur non semel, et Edictum de Pistacio legatorum Romanorum, apud Allatium, dissertat. 2, De libris ecclesiasticit Gracorum; Joannes Veceus, oral. 2, Apologetic el Antirrhelica, n. 8; Georgius Metochita, De processione Spiritus sancti, lib. v. Quilnis adde Guillelamum Apuliensem, lib. 1 ct 11. Rerum (Notmannicarum, ubi Argyroum vocal; et Nicephoriu Bryemium, aliosque historicos. Leu IX, Epistola ad Constantinum Monomachum imperaturent: Suffultus ergo comitatu, qualem temporis brevilaς, et "imminens necessitas permisit, gloriosi ducis el magistri Argyroi fidelissimi tui colloquium et consilium expetendum censui. Quem locam referens Wibertus archidiaconus in Vita Leonis pape, cap. 10. Argyrii exhibet in libris editis. Argyrissum quidam nuncupant, et Argyrizzum. Dima vir diffusissime lectionis Carolus Fresmus in Familiis Augustis Byzantinis.

EPISTOLA. みこま εὐάρεστον Θεῷ τε καὶ ἡμῖν ἔργον ἐκτελέσειεν. Ισω; gratum Deo nobisque opus peract ura est. Forsan γὰρ Θεοῦ ἐπινεύσαντος πρεσβείαις τῶν ἁγίων και ρυφαίων ἀποστόλων, προσδέξεται τὰ ἀναγεγραμμένα, καὶ ἀποδέξεται, καὶ συνέλθοι τοῖς περιποθοῦσε τὴν αὐτοῦ σεβασμιότητα τιμίοις ἀδελφοῖς καὶ Πατράτι· καὶ κοινῇ πάντες όμοθυμαδόν, τῷ τὰ πάντα εἰρηνοποιοῦντι Χριστῷ τῷ ἀληθινῷ Θεῷ ἡμῶν εὐχαριστήσομεν, καὶ συλλειτουργήσομεν, τὸ αὐτὸ φρονοῦντες, τὴν αὐτὴν ἀναφορὰν ἱερουργοῦντες καὶ προσκομίζοντες. κη'. Ὡς ἐξ ἡμῶν προσεῖπε τὴν κατὰ Θεὸν ἱερὰν καὶ ἁγίαν [Αl. ins. ἁγίας] σου σύνοδον. Ασπάζεται δὲ καὶ ἡ καθ' ἡμᾶς ἐν φιλήματι ἁγίῳ τὴν ἁγιωσύτην σου, ἐπικαλουμένη σὺν ἡμῖν τὰς σὰς εὐχάς [Deest in All.]. Καὶ χαῖρε, καὶ ἔῤῥωτο, εὐφραινόμε νος ἐν Κυρίῳ πάντοτε, καὶ τῆς ἡμετέρας εὐτελεία; ἐν ταῖς σαῖς ἱεραῖς τελεταίς μνείαν ποιούμενος. Γ. Μιχαήλ τοῦ ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκόπου Κων σταντινουπόλεως νέας Ρώμης καὶ οἰκουμενι κοῦ πατριάρχου του Κηρουλαρίου προς Πέσ τρον τὸν ἀγιώτατον πατριάρχην Θεουπόλεως μεγάλης Αντιοχείας. σ'. Τὰ γράμματα τῆς μακαριότητός σου ἀνέγνω ή μετριότης ἡμῶν, καὶ ἀναμαθοῦσα διὰ τοῦ ταῦτα διακομίσαντος, ὡς καλῶς, Θεοῦ χάριτι τὰ κατ' αὐτὴν διεξάγεται, τῇ αὐτοῦ ηὐχαριστήσαμεν, ὡς εἰκός ἀγαθότητι, ζωήν σοι μακραίωνα καὶ ἄλυπον ἐπευ· χόμενοι. Οι; δὴ καὶ περιείχετο περὶ τοῦ εὐλαβοῦς διακόνου καὶ βασιλικοῦ κληρικοῦ Πέτρου ὅτι τε κατὰ τὰς ἡμετέρας πρὸς τὴν σὴν ἁγιότητα είσο ηγήσεις σιγίλλιον αὐτῆς τούτῳ πεπόρισται ἐπὶ τῷ φιλοτιμηθέντι αὐτῷ παρὰ τοῦ πρώτου [Α1. πρό] σου πατριάρχου κληρικοτόπου Α1. κληροτοπίῳ]· καὶ ὅτι ἑτέρας οὑτοσὶ προτυχών εὐεργεσίας παρὰ σοῦ· [ΑΗ. τῆς σῆς] τελειότητος, ἡγνωμόνησε, μηδὲ γρα τῆς αὐτοῦ καταξιώσας αὐτήν. enim, Deo annuente intercessionibus sanctorum inter apostolos principum, suscipiet admittetque quæ in ea perscripta sunt; necnon conveniet cum bonorandis fratribus Patribusque qui desiderio venerandæ religionis ejus flagrant: tum communiter omnes cadem mente, cunctorum reconciliatori Christo vero Deo nostro gratias agemus, el comministrabimus, idem sentientes, camdem obiat.onem consecrantes atque celebrantes. 28. Nomine nostro saluta divinam, sacram, sanctamque congregationem tuam. Quæ apud nos est sanctitatem tuam salutat in osculo sancto, et nobiscum preces tuas implorat. Vale, lætus in Domino semper, ac tenuitatis nostræ in sanctis sacrifciis tuis memor. Michaelis sanctissimi archiepiscopi Constantinopolis novæ Romæ, et œcumenici patriarchæ, Cerularii, ad Petrum sanctissimum patriarcham Theo® polis magnæ Antiochiæ. 1. Beatitudinis tuæ litteras legit mediocritas ndstra, et comperiens ex allatore earum, bene per Dei gratiam te agere, divinæ, ut par fuit, gratias egimus benignitati, vitam tibi longaevam et tristitia carentem deprecati. Continebant autem litteræ tuæ de religioso diacono imperatorioque clerico Petro, quod juxta nostras ad sanctitatem tuam suasiones, sigillum tuum obtinuerit pro clericatus loco quo donatus fuerat a patriarcha prædecessore tuo; qunda que idem alia antea a perfectione tua beneficia consecutus, ingratus exstiterit, ac ne quiden lit: ea ris suis dignum te arbitratus 2. At mediocritas nostra quia novit qualém quam³ que ardentem amorem et affectum, non nune, neque recens, sed jam olim habeas erga nos, utque non in malam partem accipias quas pro nonnullis ad te mittimus litteras, idcirco et scribit et postu❤ lat: tum quidem cupiens a te beneficio affici petitores, in laudem ac præconium magnificæ et geβ'. Καὶ ἡ μετριότης ἡμῶν εἰδυτα οἵαν οὐ νῦν, οὐδ᾽ ἐκ νέου, ἀλλ' ἀρχῆθεν εἶχε [Αll. εἶχες] πρὸς αὐτὸν [11. αὐτὴν] διάπυρον στοργὴν καὶ διάθεσιν, καὶ ὡς οὐ παρὰ φαῦλον λογίζῃ τὰς ὑπέρ τινων παρ' αὐτῆς πεμπομένας σοι γραφάς [Αll. συλλαβάς]· τούτου χάριν καὶ γράφει, καὶ ἀξιοῖ· ἅμα μὲν εὐερο γετεῖσθαι διὰ σοῦ τοὺς ἀξιοῦντας ἐθέλουσα, πρὸς ἔπαινον καὶ ἀνακήρυξιν τῆς μεγαλοδώρου καὶ φιλο- nerosæ animæ luæ; tum vero etiam non exiguan τίμου ψυχῆς σου· ἅμα δὲ καὶ μίσθῶν οὐκ ὀλίγων mercedem nobis concilians, qua quidem ex parte Joan. Bapt. Cotelerii notæ. Μιχαήλ. Celebris est in Historia, præsertim ecclesiastica, Michael Cerularius, Patriarcha CP. Græcoruin Schismaticorum caput, et Ecclesiæ Latinae hostis capitalis. Vulgo Μιχαὴλ ὁ Κηρουλάριος. Μιχαήλ Κηρουλάριος. Cod. Reg. 2493. Μια χαὴλ ὁ Κηρουλάρης, quemadmodum apud Glycem. À Balsamone ad cap. 1, tit. 8. Noniocanonis & Κήρουλλος Μιχαήλ muncupatur. Ο Κερουλάριος simpliciter apud Allatium, dissertatione 2, De libris ecclesiasticis Gracorum, p. 157. Ejus, ut et Petri Antiocheni contra Latinos Epistolæ in multis bibliothecis reperitur, et a viris doctis solent eiari haneque fere totain Annalibus suis insernit Baronius anno 4054, sed Latino tantum. De Michaele suppleri debet pittacium legatorum Roma - norum, in Allatio, De libris ecclesiasticis Gracor. p. 167, per cumdem libellum seu chartam excommunicationis, in conciliis post Leonis IX epistolas; Græca nimirum per Latina: Μιχαήλ, inquit, γράμμασι τοῦ κυροῦ ἡμῶν Λέοντος τοῦ πάπα νουθετηθείς, πα..... κατεφρόνησεν. Latine? Michael litteris domini nostri Leonis papa admonitus, resipiscere contempsit. Repono πεισθῆναι. Nam ibidem apud Allatium, p. 168 et C. 'Eàv πεισθώσιν. In Conciliis est: Nisi resipiscerent. Ei nisi forte resipuerint. Cerularii decretum Juri Greco-Romano addendum alius edidi.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ -ed illam pertinet. Αt diaconus, indignumn se, prout πρόξενος ἡμῖν γενομένη, τόγε εἰς μέρος ἦχον αὐτ ait, qui ad te scribat judicans, ideo nunquam ausus ad sanctitatem tuam litteras dare. Non cessat autem tibi gratias plurimas agere, ac pro te orare Deum, ob innumera tua erga se beneficia et dona: poscitque sigillum commutari, quoniam maderaetuor fuit, vixque legi potest. Atque hæc quidem de istis. 3. Ante tempus autem aliquantum, edocti ex iis qui a veteri Roma buc veniunt, virtutein, ingenuitatem et scientiam papæ ejus civitatis, qui nuper obiit; de communi concordia et consensione, propter scandala circa orthodoxam fidem de illis evulgata, non pauca ei significavimus per nostras syllabas sen litteras, cum humilitate multa; queinadmodum ipse quoque ex hujusmodi scriptura cognoscere poteris, qui quidem partim lucrari eum omnino volebamus, partim vero et benevolum ac nostrum habere satagebamus, ut nobis adversus Francos auxilium præberet. Quas litteras cum tradidissemus in manum vestiaritæ qui imperatoris litteras ad illum deferebat, sperabamus cum portaturum illum ambas epistolas ad quem inissæ fuerant, tum accepturum ab ipso rescriptum atque allaturum ad nos. 6. Ille vero, hujusmodi sumptis litteris, cum c pervenisset usque ad magistrum et ducem Italiæ Argyrum, ipso ei artificiose subrepente, quo velociter ad papam mitteret, litteras illi tradidit. Verum magister, sicut accurate didicimus, nunquam oblitus religionis suæ atque astutiæ, at semper male affectus in regiam urbem Romanu¡nque imperium, neque in hoc a consuetudine sua recessit; sed pecuniam quam ab imperatore acceptam vestiarius deferebat, retinuit, cam quoque, ut et prius missam, in usus suos plane volens convertere, ut qui in castrorum suorum ædificiis operam daret, curamque impenderet. τῆς. Ο δέ γε διάκονος ἀνάξιον τοῦ πρὸς σὲ γράφειν ἑαυτὸν, ὥς φησι, κεκρικώς, τούτου χάριν οὐδὲ γρά ψαι ποτὲ πρὸς τὴν σὴν ἐτόλμησεν ἁγιότητα. Οὐ παύεται δὲ αὐτῇ πάμπολλα εὐχαριστῶν καὶ ὑπερευ χόμενος, τῶν εἰς αὐτὸν ἀπείρων αὐτῆς εὐεργεσιών ἕνεκεν καὶ χαρίτων· καὶ αἰτεῖται ἀμειφθῆναι αὐτῷ [Α. αὐτῆς] τὸ σιγίλλιον, διὰ τὸ βραχῆναι, καὶ σχε δὲν μηδὲ ἀναγινώσκεσθαι δύνασθαι. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου [ΑΠ, τούτων]ε γ'. Πρὸ καιροῦ δέ τινος ἀναμαθόντες παρὰ τῶν ἐκ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ἐνταῦθα ἀφικνουμένων περὶ τῆς ἀρετῆς καὶ εὐγενείας καὶ γνώσεως τοῦ νῦν τελευτήσαντος πάπα ταύτης φημί· περὶ [ΑΝ. καὶ περὶ τῆς εἰς αὐτὸν [ΑΙΙ. ταὐτὸν] ἡμῶν ὁμοφ σύνης τε καὶ συμβάσεως διὰ τὰ περὶ τὴν ὀρθόδοξεν πίστιν περὶ αὐτῶν [Α1. αὐτὸν] θρυλλούμενα σκά - δαλα, οὐκ ὀλίγα δι' ἡμετέρων συλλαβῶν μετὰ πολλῆς ταπεινοφροσύνης, ὡς καὶ αὐτὸς ἔχεις γνῶναι ἐκ τῆς τοιαύτης γραφής, αὐτῷ ἐδηλώσαμεν· τοῦ:ο μὲν, κερδῆσαι τοῦτον πάντως βουλόμενοι· τοῦτο δὲ, καὶ εὔνουν ἔχειν καὶ οἰκεῖον πραγματευό μενοι εἰς τὴν περὶ ἡμᾶς αὐτοῦ κατὰ τῶν Φράγγων ἐπικουρίαν. Αστινας δ' συλλαβὰς, καὶ ἐγχειρήσε τις τῷ τὰ πρὸς ἐκεῖνον ἐπιφερομένῳ βασιλικά γράμματα βεστιαρίτη ἠλπίζομεν ἀποκομίσα: μὲν αὐτὸν καὶ ἄμφω τα γράμματα πρὸς ἐν ἀπο εστάλησαν, ἀντίγραφα [ΑΙΙ. ἀντίγραμμα] δὲ ἐξ αὐτ τοῦ λαβεῖν καὶ πρὸς ἡμᾶς ἀγαγεῖν. δ'. Ὁ δὲ τὰ τοιαῦτα λαβὼν γράμματα, καὶ μέσ χρις αὐτοῦ φθάσας τοῦ μαγίστρου καὶ δουκὸς Ἶταλίας του Αργυρού, τὰ γράμματα μὲν, εὐμηχάνως αὐτὸν αὐτοῦ ὑπελθόντος ἐφ᾽ ᾧ ταῦτα διὰ ταχέων ἐς τὸν πάπαν ἐξαποστείλαι, αὐτῷ ἐνεχείρισεν ὁ μάγιστρο, δὲ, ὡς ἀκριβῶς μεμαθήκαμεν, οὐδέποτε τῆς οἰκείας ἐπιλελησμένος θρησκείας καὶ διπλόης ἀλλ' ἀεὶ τἀναντία κατὰ τῆς βασιλίδος [ΑΙ. βασιλείας] καὶ τῆς Ῥωμανίας φρονῶν, οὐ δ' ἐν τούτῳ ἡμέλησε τῶν συνήθων, ἀλλ' αὐτά τε τὰ νομίσματα 2 πρὸς βασιλέως ὁ βεστιαρίτης λαβών, ἐπεφέρετο, ἀνελάβετο, ἐν κέρδει πάντως ἰδίῳ θέσθαι καὶ ταῦτα βουλόμενος, ὡς τὰ προαποσταλέντα, ἅτε περὶ οἱ κείων διαπονούμενος κάστρων οἰκοδομὰς καὶ ν περὶ αὐτὸν [[. αὐτῶν] ἐπιμέλειαν [Αl. ἐπιμε λείας]. 5. Atque hanc, uti dicemus, fraudem machinatus est. Convocavit nonn:llos, quibus præcipue, ut Joan. Bapt. Εὔνους. Ignorab.liter dictu. Philoni libro De plantatione Noe, p. 228 F. Εννοια γάρ ἐστι βούλησις τοῦ τῷ πλησίον εἶναι τὰ ἀγαθὰ αὐτὰ χάριν ἐκείνου. Nisi se se offerret εύνοια, claro sensu. Benevolentia enim est, voluntas ut proximo ereniant ipsa bona proplet eum. Βεστιαρίτη. Per ea quæ ab insiguibus viris observata fuere, explodet facile diligens lector joculare non neminis erratum. Is répertum inter officia palatii βεστιαρίτην, putavit esse bestiis cus randis præfectum, ideoque vertit bestiaritem, et marginem inepta glossa maculavit, Aliis θηριω κόμος, immemor suae paulo ante praecedentis interpretationis, 6 πρωτοεττιαρίτης, protovestiariles. ζ'. Καὶ ταύτην, ὡς ἐροῦμεν, τὴν συσκευὴν ἐπο καιώρησε. Προσκαλεσάμενος γάρ τινας, οἷς μᾶλλον, Cotelerii nota. Διπλόης. Quæst. 176. Casarii, οὐδὲ τοῦτο ἔξω διπλῆς καὶ ποικιλίας τὸ νόημα. L. διπλόης. Οι quaest. 118. Έχει δὲ καὶ τινα διπλόην τὸ νόημα. Κάστρων. Similiter vero mea quidem sententia ad istud triviale nomen producetur compendiam scripturæ, quod Leo Allatins licet in inss. tractandis subactus, legere tamen non potuit, lib. 11 De consensione Ecclesi utriusque. cap. 12, c. 675, hoc pacto: Καὶ τὸ παραδούναι δὲ Χριστια νὴν γυναῖκά τινα τῷ ἐν τῷ κάστρῳ ἐκπροσωποῦντι τῷ Ἀμηρ ὡμολόγει. Il est, Tradidisse vero Christianam quamdam mulierem ei qui in castro personam Amcræ refercbat, futebatur.

ὡς ἔοικε, τῶν ἄλλων είχε θαῤῥεῖν· ὧν ὁ μὲν, ἐν patet, confebat. Quorum unus quidem. Amalphas Αμάλφῃ ἐπισκοπήσας ποτέ, ὡς ἥκουσται, ὕστερον quondam episcopatum obtinens (ita accepimus), δὲ τῆς τοιαύτης ἀπελαθεὶς Εκκλησίας δι' αἰτίας· postea ab ea Ecclesia justis de causis expulsus, εὐλόγους, ἐπὶ πέντε ἤδη ὅλοις ενιαυτοῖς [All. ὅλους jam a quinque annis integris fagatus manet. Alter ἐν αυτούς] δεδιωγμένος ὑπάρχων [All. ὑπάρχει]· ὁ vero, nomea solum habet archiepiscopi, ipsa re δὲ, ὄνομα μόνον ἔχει ἀρχιεπισκόπου, πράγματος penitus nudum: neque enim ubinam pontiacatum παντάπασιν ἔρημον· οὐδὲ γὰρ ὅπου καὶ ἀρχιερεύ- gesserit potuit inveniri. Tertio autem, pro bio σας [44. ἀρχιεράτευσεν] οὐχ εὕρηται· τῷ δέ γε τρί- imposuit personam cancellarii, ac per summam τῷ προσωπεῖον, ὡς αὐτῷ ἐδόκει περιθεὶς καγκελο versutiam et pravitatem persuasit ut ex hac Röλαρίου καὶ τούτῳ δὴ τῷ Ῥωμαϊκῷ ἀξιώματι, mana dignitate appellaretur, quo haberet in fraude ἐξ ὑπερβαλλούσης πανουργίας [All. κακουργίας] καὶ quam moliebatur per quem obțineret, nimirum πονηρίας τοῦτον ἀναπείσας καλεῖσθαι, ἵνα ἔχῃ ἐπὶ tanquam per murum inexpugnabilem. Et cuin τοῖς σκαιωρηθεῖσι κρατεῖν δι' αὐτοῦ, ὡς διά τινος litterarum mearum sigillum abstulisset, Illicque δῆθεν τείχους ἀπροσμαχήτου. Καὶ τῶν ἐμῶν γραμ posita legisset, alia vero quasi ad nos per papam μάτων ἀφελὼν την σφραγίδα, καὶ τὰ ἐμφερό missa composuisset, bisce prædictos homines inμενα αὐτῇ ἀναγνούς, ἕτερα δὲ πρὸς ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ struens, miseros induxit; o dolum et nequitiam! πάπα δῆθεν ἀπεσταλμένα συνθεὶς, καὶ τούτοις [αι. ut ad magnam urbem accederent, ac ejusmodi τούτους] τοὺς εἰρημένους εφοδιάσας ἀνέπεισεν τοὺς litteras commonstrarent nobis. αθλίους, φεῦ τῆς πλάνης καὶ τῆς σκαιότητος, τὴν μεγαλόπολιν καταλαβεῖν, καὶ τὰ τοιαῦτα εμφανίσαι γράμματα πρὸς ἡμᾶς 1 6. Qui imperautem urbem ingressi, primo quidem potenti sanctoque nostro imperatori conspiciendos se præbuerunt, cum arroganti superboque habitu, spiritu, inçessu. Postea vero ad nostram venientes mediocritatem, quid dixerit quis quanta insolentia, jactantia, temeritate usi fuerint? nulla penitus nos salutatione impertiti, nec sustinentes vel minimum capita sua inclinare, nobisque solitam ve nerationem offerre, neque etiam omnine admittenles post metropolitanos nobiscum in secreto con5. Οἱ καὶ εἰσελθόντες τὴν βασιλεύουσαν, πρῶτον μὲν τῷ κραταιῷ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλεῖ ἐθεάθησαν μετά σοβαροῦ καὶ γαύρου σχήματος καὶ φρονήματος καὶ βαδίσματος· ἔπειτα δὲ πρὸς τὴν ἡμετέραν μετρι ότητα ἀνεληλυθότες, τί ἄν τις εἴποι ὁπόσῃ ὑπερηφα νείᾳ καὶ ἀλαζονείᾳ καὶ αὐθαδείᾳ ἐχρήσαντο; μηδὲ τὴν οἰανοῖν πρόσρησιν εἰπόντες ἡμῖν, ἢ κἂν γοῦν μικρὸν κλῆναι τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς, καὶ προσαγαγεῖν ἡμῖν τὴν συνήθη προσκύνησιν ἀνασχόμενοι, μήτε μὴν ὄπισθεν τῶν μητροπολιτῶν μεθ᾿ ἡμῶν ἐν τῷ σεκρέτῳ συνηθροισμένων καθίσαι όλως κατα- gregatos sedere, juxta jam olim obtinentem conJoan. Bapt. Cotelerii notæ. Καγκελλαρίου. Intelligit Fredericum, lunc diaconum et cancellarium, postea Romanum pontilcem; quem σημείωμα de projecto pittacio in saera mensa a legatis Romanis contra patriarcham Michaelem, quod prolucit Leo Allatius dissert. 2, De libris ecclesiasticis Græcorum, ita nuncupat β. 163. Φερεδέρικος διάκονος καὶ σακελλάριος. Sed forsan eodem errato quod cernitur initio actionis synodi vi, et scribendum, καγκελλάριος, qui et a Gracis καντζιλέριος dicitur, et καγγελλάριος. καγκελάριος. 'Αφελών. Participium reddendum S. Nilo, Ad Agathium, cap. 2, in Opusculis, p. 86, 87. Contra avaros: Ἵνα διπλῇ τὸν συναγαγόντα κολάσει καταδικάσῃ, τῇ μὲν ὑπὲρ ὧν ἀσθενεστέρους ὀφεί- η λων ἠδίκησε, τῇ δὲ, ἀνθ' ὧν ἅπερ ἐκείνων ἀφείλετο, " ἄλλοις ὕλην συνήγαγεν ἀσώτου ζωής. Οι duplici pana coacervatorem adjudicet, alteri quidem, pro eo quod imbecilliores spoliando injuria affecit, alleri vero, quoniam qua corum bona abstulit, ea aliis congregavit ad vitæ flagitiosa materiam. Sed et pari errato leges in Josepho, lib. x, cap. 3, P: 305 f. ὠφελοῦντο, pro ἀφελοῦντο. Εὐτελὲς δ' οὐδὲν οὐδ᾽ ὀλίγον ἀφελοῦντο. Vet. Interpr. Qui nihil tulerant vile, nec parvum. Et lib. xvi, cap. 12: Ωφελήσειν γὰρ οὕτως τοῦ θυμοῦ τὸ περιττόν, pro ἀφαιρήσειν. Sic enim adempturum ab eo iræ plurimum. Φεῦ τῆς πλάνης. Ab Allatio in opere De Purgatorio editus, Eustratius presbyter CP. Do statu animarum post mortem, p. 507, 508, ubi de Pythonissa, μετήλλαξε την πάλιν, omnino scribendum τὴν πλάνην, ut et ipse clamat contextus. Αt ex Locomio S. Dionysii per Michaelem syncellum, mallo ante medium, ejici debet πλάνην, et legi, εὐθὺς ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος ἐξαναδὺς ἐπὶ τὴν πρὸς τὸν ἀνθρωποκτόνον ἀποστάτην ἵεται πάλην. Hoc est, Statim ac e baptismi lavacro emersit, ad luciam adversus homicidam apostatam profectus est. Την μεγαλόπολιν. lla passim apud auctores, non solum Constantinopolis, sed et Roma, allæque urbes maxima appellantur. Certe cap. 1. part. 5 concilii Chalcedonensis, ubi in titulo libri editi habent, ἀρχιεπίσκοπος Λέων, cod. Reg. 1026, Γ. 182. ostendit, ἀρχιεπίσκοπος τῆς μεγαλοπόλεως. Ρώμης Λέων, disertique sunt Græci in varietate epithetorum, quibus urbem suam novam Romam ornant. Sed notari debet censura Christophori de Bondelmontibus in Descriptione Constantinopoleos: Fuit hæc urbs, inquit, pulcherrima valde, et aula sapientire et honestatis, nunc vero ad ignorantiam, et duritiam vetustæ opinionis, perventi (lego præventi) peccato gula, adhæserunt; et in tantum delati propier copiam piscium el curnium, quod pars quartaipsius ad morbum inciderunt lepra, et doctrinam Joannis Chrysostoni, Damasceni, et aliorum sanclorum Patrum dimisere. Nec omittam errorem qui Antiquitates CP, Lambecii, p. 99, seu Demonstra tiones chronographicas Combefcii p. 27, maculat: Τότε εὐφημίσθη ἡ πόλις ἀληθεῖσα Κωνσταντινούπο λις, τῶν ἱερέων βοώντων. Εἰς ἀπείρους αἰῶνας εὐός δωσον ταύτην, Κύριε, errorem pudendum: cum sit in proclivi emendare, κληθείσα. Tunc faustibus. omnibus aecepta est civitas vocata Constantinopolis, clamantibus sacerdotibue: In infinita sæcula hane dirige et promove, Domine. Μητροπολιτών μεθ' ἡμῶν ἐν τῷ σεκρέτα συνηθροισμένων. Hoc de secreto patriarchali accipio locum doannis Mosch. cap. 193 Prati spiri

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCIL suetudinem, verum id suam esse contumeliamn ar- δεξάμενοι, κατὰ τὴν κρατήσασαν ἀρχῆθεν συν bitrati. Quorsum non eloquor quod his stolidius est? Neque etiam ad imperiale culmen majesta-· temque ullatenus humiles exhibuerunt se: quin imo majorem in modum se extollentes ac sibi superiora imaginati, cum cruce et baculis intra regiam ingressi sunt. 7. Nihil igitur horum prout par erat perpetrantes, epistolam obsignatam tradiderunt nobis, statiæque recesserunt. Quam accipiens mediocritas nostra, et sigillum auferre conata, diligenterque scrutata, ipsummet invenit adulteratum, et litteras plenas doli ac vaframenti. Illa enim citra discrimen declarabant, quæ dum in hac magna urbe Argyrus commoraretur, nostræ sæpe protulit mediocritati, praesertim de azymnis, propter quæ non semnel tautum, sed et bis jam et ter quaterque per nos pulsus est atque ejectus a divina communione ac sumplione cucharistime. 8. Porro exemplum nostræ ad. papam epistolæ; sed et ipsius quæ quasi a papa ad nos scripta, per sceleratos homines allata fuit, quæque in linguam Græcam translata est, ad beatitudinem tuam misimus, ut cognoscas, quid nos ad illum scripserimus, quænam vero per redditam nobis epistolam fneriut significata; utque hinc plane intelligas, quod non nuda suspicione adducti fuimus, sed ipsam nudain apprehendimus veritatem. Cæterum manifestius idem figmentum deprehensum est per ar. chiepiscopum Tranensem ac syncellum, qui illinc ad nos veniens, totam aperuit veritatem, quemadmodum narravi potenti sanctoque imperatori nostro. ήθειαν, ἀλλ᾽ οἰκείαν τοῦτο ὕβριν νενομικότες. Τι μή λέγω τὸ τούτων ἀνοητότερον; 'Αλλ' οὐδὲ πρὸς βασιλικὴν ὅλως περιωπὴν καὶ μεγαλειότητα τεταπει νωνται· μᾶλλον μὲν οὖν ἑαυτοὺς μεγάλως ἐξαίροντες, καὶ τὰ ὑπὲρ αὐτοὺς φανταζόμενοι, μετὰ σταυροῦ καὶ σκήπτρων ἐντὸς τῶν βασιλείων εἰσέρχονται. ζ'. Μηδὲν τοίνυν τούτων, ὡς εἰκὸς, δεδρακότες, ἐπιστολὴν ἐσφραγισμένην ἡμῖν ἐπέδωκαν, καὶ εὐθὺς ὑπεχώρησαν. Ην καὶ λαβοῦσα ἡ μετριότης ἡμῶν, καὶ ἀφελεῖν τὴν σφραγίδα επιχειρήσασα, καὶ ἀκρι εως περιεργασαμένη, αὐτήν τε ταύτην εὗρε νενο θευμένην, καὶ τὰ γράμματα πλήρη δόλου καὶ περινοίας. Ἐκεῖνα γὰρ καὶ ἐδήλουν ἀπαραλλάκτως, ἅπερ ἐν τῇ μεγαλοπόλει ὁ ᾿Αργυρὸς ἐνδημῶν πρὸς τὴν ἡμετέραν πολλάκις έλεγε μετριότητα· μάλιστα δὲ περὶ τῶν ἀζύμων· δι᾽ ἃ καὶ οὐχ ἅπαξ μόνον, ἀλλὰ καὶ δὶς ἤδη καὶ τρὶς καὶ τετράκις τῆς θείας ἐξώσθη καὶ ἀπεβλήθη παρ' ἡμῶν κοινωνίας καὶ μετ ταλήψεως. τ'. Τὸ δὲ ἴσον τῆς πρὸς τὸν πάπαν ἡμετέρας γραφῆς, ἀλλὰ μὴν καὶ αὐτῆς τῆς πρὸς ἡμᾶς δῆθεν ἀπὸ τοῦ πάπα διὰ τῶν ἀλιτηρίων ἀποκομισθείσης, καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα μεθερμηνευθείσης φωνήν, πρὸς τὴν τὴν μακαριότητα ἐξεπέμψαμεν· ὡς ἂν γνοίης, τί μὲν ἡμεῖς πρὸς ἐκεῖνον ἐγράψαμεν, τίνα δὲ διὰ τῆς ἐπιδοθείσης ἡμῖν ἐπιστολῆς ἐδηλοῦντος καὶ ἀκρι Πως καταμάθῃς ἐντεῦθεν, ὡς οὐ ψιλὴν ὑπόνοιαν ὑπενοήσαμεν [ΑΙΙ. ἐπενοήσαμεν, ἀλλ' αὐτῆς τῆς ἀλη θείας γυμνῆς ἑδραξάμεθα. Φανερώτερον δὲ τὸ τοιούτον ηλέγχθη δράμα καὶ διὰ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Τρά νας καὶ συγκέλλου ἐκεῖθεν ὡς τούτου [ΑΠΙ. πρὸ τού των ὡς] πρὸς ἡμᾶς ἀφιγμένου, καὶ τὴν ἀληθῆ (Α. ἀλήθειαν] πᾶταν διασαφήσαντος [Deest in All.] γνώ μην, ἐν τρόπον εἴρηκα τῷ κραταιῷ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλεῖ. (. Φήμη δέ τι; τοῖς ἡμετέροις ὠσὶν ἐνηχήθη, ὡς τον δηλωθέντα πάπαν καὶ ἡ τελειότης σου ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀναφέρει διπτύχοις, ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ ᾿Αλεξαν δρείας, καὶ ὁ Ἱεροσολύμων. Καὶ οὐκ οἶμαι τοσοῦ τον ἀγνοῆσαι ἁγνόημα, μάλιστα πρὸ τῶν ἄλλων τὴν σὴν ἀσύγκριτον ἀρετήν. Οἶδας γὰρ ὅτι ἀπὸ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συνόδου καὶ ἐπίταδε, ἡ ἐν τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἀναφορὰ ταῖς 9. Rumor autem quid.m nostris auribus insonuật quod memoratum papam etiam perfectio tua in sacris diptychis referat, itemque Alexandrinus et llierosolymitanus antistites. Sed non puto tanta ignorantia teneri, maxime præ aliis tuam incomparabilem virtutem. Nosti enim a tempore sancte el œcumenicæ sextæ synodi, ac deinceps relationem papæ in sacris diptychis, apud nostras videlicet sanctas Ecclesias excisam fuisse, propterea quod καθ' ἡμᾶς δηλαδὴ ἁγίαις Εκκλησίαις ἐξεκόπη Vigilius tune Romæ papa, ad cam synodum venire poluerit. nec anathema dicere tum Theodoriti Joan. Bapt. tualis, de Apollinari Alexandrino: Καθότι, inquit, θεώρει αὐτὸν ἐν τῷ σηκρήτῳ να σεκρέτῳ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν ἐδάκνετο. Cum tamen interpres il vertal Quoties videbat illum, in secreto conscientiæ sua angebatur. Acta Petri martyris, p. 218: 'Ev τῷ σεκρέτῳ γενόμενος. Ubi versio, iu cubiculum veniens. Οικουμενικῆς ἔκτης συνόδου. Refellitur Petro Antiocheno in Responsione. Et parili modo Joannes Veceus, in Opusculis Græcis Arcudii, p. 152, anathenatismum 12 synodi quinta, ex synodo sexta laudat. Contra vero in loco Simeonis {lierosolymitani, quem profert Allatius, Adversus τοῦ πάπα, διὰ τὴν τηνικαῦτα πάπαν 'Ρώμης τὴν Βιγίλλιον [Α1. Βιγίλιον] μὴ ἀπαντῆσαι κατά Cotelerii notæ.. Creyghlonum, p. 572: Πέμπτης συνόδου typis expressum est vice Εκτης. Ἡ ἐν τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἀναφορὰ ἐξε εκόπη. Apud Lambecium cod. 247, lib. v, p. 125: Απαρίθμησις αἰτιῶν, δι᾿ ἂς ἀπόρηται (leg. ἀπέρδι πται) ἡ τοῦ πάπα Ρώμης ἀναφορά, etc. Απαντῆσαι. Αἱ ἀντὶ deducitur αντάω. ἀπαντάω, et cum aliis multis δυσάντητος. Ob quat ultimum hanc Notam conficere non dubitavi, ut indicarem sancti Cyrilli locum, qui bene habere videri posset, et male habet. In Oseain, n. 132. p. 165 A. Cyrus, inquit, in Babylonem et Assyriam expeditionem suscepit Σύν όχλω βαρεῖ καὶ δυσας -

ταύτην τὴν σύνοδον, μήτε μὴν ἀναθεματίσαι τὰ adversus rectam fidem duodecimque sancti Cyrilli παρὰ Θεοδωρίτου κατὰ τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ τῶν δώδεκα κεφαλαίων τοῦ ἁγίου Κυρίλλου γραφέντα, ἔτι δὲ καὶ τὴν τοῦ 162 ἐπιστολήν· καὶ ἔκτοτε καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀποτμηθῆναι τῆς καθ' ἡμᾶς ἁγιω· τάτης καὶ καθολικής Εκκλησίας τὴν πάπαν. Ο χάριν καὶ ἄπιστον ἡμῖν τοῦτο παντάπασιν ἔδοξε οὐ τοσοῦτον περὶ ἐκείνων, ὅσον περὶ τῆς σῆς πολυμαθείας τε καὶ ἐξῃρημένης συνέσεως. ι'. Καὶ οὐ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλ' ὅτι καὶ οἱ δηλωθέν τις δύο ἀρχιερεῖς οὐ μόνον ἄλλους τὰ ἄζυμα ἐσθίοντας καταδέχονται, ἀλλ' ἔστιν ὅτε καὶ αὐτοὶ δι' ἀζύμων τὴν θείαν ἐκτελοῦσι μυσταγωγίαν. Καὶ ἡμεῖς μὲν μήτινος εὐποροῦντες ἐκ τοῦ προχείρου, δι' οὗ τὴν περὶ τούτου πρὸς ἐκείνους ἐρώτησιν ποιησόμεθα, ἄλλως δὲ μηδὲ ἄλλοις περὶ τούτων θαῤῥεῖν ἔχοντες, τὸ πᾶν τῆς ἐρεύνης τῇ σῇ ἀνατίθεμεν ἁγιότητι· ὡς ἂν αὐτὴ περὶ τοῦ πράγματος ἀκριβῶς ἐξετάσασα γνωρίσῃ τῇ ἡμῶν μετ τριότητι. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. capita scriptis, tum epistolæ lbæ: atque ex en tempore usque ad presens, abscissum esse papan a nostra sanctissima et catholica Ecclesia. Quam ob causam, incredibilis nobis penitus visa est illa ſama: non adeo circa illos præsules, quam cirea multiplicem doctrinam tuam, singularengue prudentiam. 10. Neque vero hoc duntaxat relatum fuit, sel etiam quod duo memorati pontifices, cum homines alios azyma comedentes recipiunt, tum ipsi quoque interdum in azymis divina celebrant mysteria. Et nos qnidem neminem ad manum habentes, per quem illos ea de re interrogemus, ad hæc aliis circa ista nequaquam ddentes, omnem inquisitionem tum committimus sanctitati: ut ipsa, negotio diligenter explorato, nostra mediocritati notum faciat. Ac de his quidem sic. ια΄. Εἰς ἡμετέρας δὲ χεῖρας ἀπεδόθη. διὰ τοῦ λαμ προτάτου προέδρου καὶ δουκός Αντιοχείας τοῦ Σκληρος καὶ τὸ ἴσον τῆς πρὸς τὸν Γρανδέσης ήτοι Ακυλίας γραφής σου· 8 καὶ ἀναγνωσθέν, καταδρομὴν αὐτοῦ [ΑΙ. αὐτὸ] πολλὴν περὶ τῶν ἀζύμων μόνων [ΑΠΙ. μόνον] εὑρέθη ποιούμενον, τῶν ἄλλων Ρωμαϊκών σφαλμάτων πολλῷ τούτων χαλεπωτέρων ἀφέμενον. Εἰ τάχα δὲ καὶ ἔγραψεν ούτωσὶ πρὸς τὴν σὴν ἁγιότητα, ὅτι περὶ τούτων ἔγραψεν αὐτῷ [Α1. αὐτὸ] ἡ μετριότης ἡμῶν· ἀλλ᾽ οὖν περὶ G ο δενὸς τούτων ἐδήλωσέ ποτε ἢ αὐτῷ τῷ πάπᾳ, ἡ τινι ἄλλῳ τῶν ἐπισκόπων αὐτοῦ· πλὴν τῆς ἐπιστο τῆς ἦν νῦν πρὸς τὰ τὸ ἴσον ἐξαπεστείλαμεν. Αλλ', ὡς φαίνεται, ἀπό τε τῶν γραμμάτων αὐτῶν καὶ τῶν πράξεων ὅλως εἰσὶ φιλοψευδεῖς καὶ περίεργος. Αλλ' εὖ ἴσθι ὡς οὐχ ἐνὶ μόνῳ βέλει τῷ περὶ τῶν ἀζύμων περιπείρονται οἱ Ρωμαῖοι, τῷ τὸ προδήλως πᾶσι γινωσκομένῳ, ἀλλὰ πολλοῖς τε καὶ διαφόροις δι' & καὶ ἐκτρέπεσθαι τούτους επάναγκες. ιβ. Καὶ ὰ μὲν ἐπιτελοῦσιν ἰουδαΐζοντες, ταῦτά ἐστι· αὐτό τε τὸ περὶ τῶν ἀζύμων αὐτοῖς ἐπικρεμάμενον ἔγκλημα, καὶ τὸ τὰ πνιχτὰ τούτους ἐσθίειν, καὶ τὸ ξυρᾶσθαι καὶ τὸ φυλάττειν τὰ Σάββατα, 11. In nostras autem manus traditum est a clarissimo præside ac duce Antiochiæ Sclero exemplum epistolae tuæ ad Gradensen seu Aquileiensem antistitem: quæ lecta, inventa est plurimum excurrere in sola azyma, aliis Latinorum erroribus, qui multo graviores sunt, omissis. Si forte aute et ita scripsit ad sanctitatem tuam, quod de his ad ipsum litteras dederit nostra mediocritas: allamen de nullo horum indicavit unquam, aut ipsi papa, aut alteri cuipiam episcoporum suorum excepta epistola, cujus exemplum impresentiarum ad te misimus. Scilicet, sicut apparet ex litteris eorum atque actionibus, penitus mendaces sunt of vafri. Verum recte cognoscas, quod non who tantum jaculo, nempe circa azyma, transfiguntur Latini, illo cunetis notissimo, sed multis variisque; ob quæ necesse est ut illos averseur. 12. Et quidem quæ Judæos imitati peraguut, ista sunt: ipsum circa azyma impendens iis crimen, suffocata manducare, radi, Sabbata servare, polluta comedere, monachos carne vesci, adipe Joan. Bapt. Cotelerii nota. κεντήματα, καὶ βάλλοντα δι' αὐτῶν τὸν τῆς ἐράνης δάκτυλον. Quid vero ista Latina, Claves contenplans, et lance e vulnera, inque ea vclut retributionis digitum immittens. Quo modo non statim ex ipso contextu et ex Historia evangelica occurrit. ἐρεύνης δάκτυλος Thomæ apostoli? τήτῳ δυνάμε:· Cum exercitu ingenti et potentia Τοὺς ἤλους ἀνασκοποῦντα, καὶ τὰ τῆς λόγχης inemorabili, juxta interpretem. Ego vero corrigo, et sic corrigere omnes volo, δυσαντήτῳ. hoc est in expugnabili, cuique vix ac ue vix quidem occurri potest. Sic mortis δυσάντητον κράτος dixit idem Pater, lib. iv, Adversus Nestorium, p. 107, similiaque multa proferremus ex ipso, si necesse esset. Unde ejusdem operis, lib. mi, p. 82 li. ubi apparet δυσανὰ videtur scribendum, δυσάντητον· inexpugnabile, interpreti. Ερεύνης. Miui permirum videtur, viros doctos omnia edere, omnia concoquere, omnia interpretari, plane securos de sensu. Quid enim, amabo, hæc Græca sibi volunt, Theophylacti, In adorationem S. Crucis, apud Grelseruni, c. 1511: Constitut. apostol. Zonaras, Cedrenus. Καὶ τὸ ξυρᾶσθαι. Magnum vero crimen; ut per Græcos Latinis objiceretur; non solum hie, sed et in Edicto de pittacio, ubi aiunt: Εγκαλέσαντες ἡμῖν, ὅτι τοὺς πώγωνας παραπλησίως έκε!- νοις ξυρᾷν, καὶ τὴν κατὰ φύσιν ἀνθρώπου μορφήν παρὰ φύσιν ἐξαλλάσσειν οὐκ ἀνεχόμεθα. Incusar:- tes nos, Grecos Latini, quod, barbam æque ac iili.

MICHAELIS CERULARIN CP. PATRIARCILE sallo, omnique corio usque al carnem pertin- καὶ τὸ μιαροφαγεῖν καὶ τὸ τοὺς μοναχούς gente; in prima jejuniorum hebdoma:le, in caro misprivii et lacticinii Lebdomadis, codem modo circa cibum agere; feria quaria carnem edere, Parasceve autem casum et ova; totum Sabbati diem jejunare. Quæ vero extra hæc, ejusmodi sunt, atque ita habent. In sancto Symbolo, ta!e additamentum recitant, ex mala periculosaque sententia, ad hunc modum: Et in Spiritum sanclum, Dominum, et vivificantem, qui ex Patre Filioque procedit. Item in sacra missa proclamant: Unus sanctus, unus Dominus Je:us Christus, in gloria Dei Patris, per Spiritum sanctum. κρεωφαγεῖν τὸ στέαρ το χοίρειον, καὶ τὴν δερματίδα πᾶσαν τὴν διήκουσαν μέχρι τοῦ κρέατος, καὶ τὸ κατὰ την πρώτην τῶν νηστειῶν ἑβδομάδα, καὶ τὴν ἀπόκρεων ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν τυρηνὴν ἐκτελεῖν, καὶ τὸ τῇ τετράδι κρεωφαγεῖν, τῇ δὲ Παρασκευῇ ἐσθίειν τυρὴν καὶ ὠά· ἐν τῷ Σαββάτῳ δὲ νηστεύειν πᾶσαν τὴν ἡμέραν. Τὰ δ᾽ ἐκτὸς τούτων, τοιαῦτα καὶ οὕτως ἔχοντα, ἐν τῷ ἁγίῳ Συμβόλω τοιάνδε τινὰ ποιοῦνται προσθήκην, κακῶς καὶ ἐπικινδύνως φρονοῦντες ἔχει δὲ οὕτως· Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον καὶ ζωοποιέν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ ἐκπορευόμενον· καὶ ἐν τῇ θείᾳ δὲ μυσταγωγίᾳ τ', Εἰς ἅγιος, εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς, διὰ Πνεύματος ἁγίου, ἐκφωνοῦσι. 13. Ad lac, sacerdotum nuptias prohibent, hoe est, qui uxorem habent sacerdotii dignitatem non suscipiunt, sed conjugii expertes esse debent qui Joan. Bapt. radere, et eam quæ est secundum naturam homınıs fiquram, immulare contra naturam non sustinemus. Μήτε τῇ Γραφῇ προσέχειν ἐθέλοντες", ι, Οὐκ ἀπ καθαρώσετε, φησί, τοὺς πώγωνας ὑμῶν· οὔτε μὴν ἐννοεῖν ὅλως βουλόμενοι, ὅτι γυναιξὶν εὐπρεπές του το ὁ κτίσας ἐποίησε Θεός, ἀνδράσι δὲ ἀνάρμοστον έδικαίωσεν· Neque Scripturæ animum advertere wolentes, qua, Non depilabilis, inquit (Levit. xxx. 27), barbas vestras neque omnino cogitare volentes, quod Creator Deus id mulieribus decorum_esse effecit: viris vero inconveniens merito censuit, Pranterea Græci iidem in Indice accusationum contra La:inos, edito per Stewartium Observation. ad Manuelem Calecam, num. 36, hoc modo criminantur: Iidem barbam radunt, et pilos totius corporis; rati ad expiationem quamdam (sic lego) conducere. Quod Judaicum est. Et num. 51: Monachi mentum radunt, muliebrem in morem. Vide Zonaram et Blastarem in canonem Trullanum 96. Nec vice versa Græcis pepercerunt Latini. Nam in Pittacio dicitur: Την κόμην τῆς κεφαλῆς καὶ τοῦ πώγωνος, ὡς οἱ Ναζωρηνοί τρέφοντες, τοὺς τὰς κόμα: κείροντας, καὶ κατὰ τὴν διάταξιν τῆς Ῥω μαϊκῆς Ἐκκλησίας τοὺς πώγωνας ξυρίζοντας εἰς τὴν κοινωνίαν οὐ καταδέχονται. In conciliis: Sicut Nazareni, capillos capitis ac barbas nutrientes, cos qui comas tondent, et secundum institutionem Romane Ecclesiæ barbas radunt, in communione non recipiunt. Et tractatu de Græcorum malis consuetudinibus, apud eumdem Petrum Stevartium, p. 418: Graci nequaquam venerantes praceptum apostolicum illud (1 Cor. xr, 14): «Vir, si comam nutrial, ignominia est illi; omnes cum maximo studio incrementis (subjunxerim capillorum) operam præstant. Hujus lapsus clerici maxime rei sunt, et étiam monachi, quos nullo modo decet nutrire. In coronæ modum, sicut regula præcipit, tonsuram capillorum non faciunt: sed pene ut mulieres in fronte dividendo discriminant; servatis undique capillis, ut colli nuda et aurium cartilagines prolegant, p. 419. Sacerdotes eorum, more Judaico, promil: nt barbas, quæ sunt Dominico sanguine, cum ab illis bibitur, madentes. Nonnullos quoque Latinos non permisisse Græcis barbam nutrire, γένειον, τρέφειν, testatum invenies in libro Allatii De @tate et interstiliis in collatione ordinum, p. 6, 15. Adeo ex studiis partium res leves in atrocia vertuntur facinora. At Photius apud Joannem Veccum citatum a Leone Allatio Dissertatione de perpetuo ιγ'. Πρὸς δὲ [All. inser. τούτοις] καὶ τὸν γάμον τῶν ἱερέων κωλύουσι· τουτέστι τοὺς γυναίκας ἔχοντας μὴ καταδέχεσθαι τὸ τῆς ἱερωσύνης ἀξίωμα, ἀλλ Cotelerii notæ. consensu Occidentalis et Orientalis Ecclesiæ, p. 597, 593, ait: Οὕτω ξυρᾶσθαι μὲν, ἄλλοις πάτριον, ἑτέροις δὲ καὶ συνοδικοῖς ὅροις ἀπόβλητον. Ευφήμως δὲ τὸν λόγον εἰπεῖν ἔδει, καὶ εἴπομεν. Εἰ δὲ καὶ τὸν ἐν Σίδῃ κανόνα προσέθεμεν, βαρεῖς ἂν καὶ λίαν φορτικός κατεφάνημεν. Sic, Ionderi, aliis patriums est, aliis synodica etiam definitione abjiciendum. Bois enim verbis hæc dici oportebat, ut et diximus. Quod si canonem Sidensem proposuissemus, graves visi fuissemus atque importuni. Mitto caetera et cateros, qui plura forsan dixi quam par eral. Μιαροφαγείν. Quo de peccato praeclara estat lectuque dignissima Photii Epistola, Auctarii, num. 2, in qua ob leve mendum Montacutio aqua homesit, Εἴτε καὶ μετὰ τεσσαράκοντα ἡμέρας ἐπιτεθε αὐτοῖς ἐπιτίμιον. Solemnis nimirum error est in μετά οι κατά confusis. Tu, si quidem juxta (κατά) regulam quadraginta dierum imposita fuerit pœnitentiæ multa. Καὶ τὸ τοὺς μοναχούς, etc. lidem Græci: Si quis monachus in episcopum promoveatur, carnes manducat intrepide. Et monachi parra vexati ægritudine, carnibus vescuntur. Communiter antem omnes pinguedine porcina utuntur. Ibidem, in Accusationibus Græcorum contra Latinos, cap. 59: Monachi corum manducant adipem, et pinguedinem suillam, quæ carnibus adnascitur, hoc est lardum; el prætextu cujusvis, etiam exigui morbi, curnibus vescuntur monachi et laici in magna Quadragesima: et si quis monachus ordinetur episcopus, impune carnes manducat. Adde quæ in Humberto, Contra Græcorum calumnias, sub finem et ad finem; itemque Theophanem Chronici, p. 368. A.; Theophylacti epistolam citatam Juris Græco-Romani, p. 520. ut de ceteris nihil dicatur. Καὶ τὸ κατὰ τὴν πρώτην, etc. Adversus Latinos Græci, ibidem apud Slevartium, p. 410: Septimanam edulio casei dicatam non agnoscentes, carnes comedunt. Similique modo Index Accusativmum, cap. 53: Non agnoscunt Tyroplagam hebdomadem, ab esu casei sic nominatam: sed in ea vescuntur carnibus. Mox quæ uncis conclusi, desumpta sunt ex ms. 2376. Ἐν τῷ Σαββάτῳ νηστεύειν. Photius, epist. 2, n. 5: Καὶ πρῶτον μὲν αὐτοὺς ἐκθέσμως, εἰ; τὴν τῶν Σαββάτων νηστείαν μετέστησαν. Οἱὸς δὲ καὶ ἡ μικρὰ τῶν παραδοθέντων αθέτησις, καὶ πρὸ ὅλην του δόγματος επιτρίψαι καταφρόνησιν. Ubi miliil volo attentari in verbo ἐπιτρίβειν. Censt. post: ib.

ἀζύγους εἶναι τοὺς ἱερᾶσθαι θέλοντας. Καὶ δύο volunt sacrari. Duo fratres duas sorores ducunt. In missa, tempore communionis, unus ministrantium comedit azyma, et reliquos salulat. Annulos in manibus ferentes episcopi, quasi Ecclesias uX0rum loco duxerint, gestari a se arrbabonem aiunt, et ad bellum progressi, sanguine manus inquinant; ante quas pollutas, tum animas occidunt, tum ani mabus occiduntur. Utque nonnulli nobis affirmarunt, divinum baptismum celebrando, eos qui baptizantur, una immersione baptizant, nomen Patris et Filii et Spiritus sancti proferentes; quin etiam sale eorum quos baptizant ora implent. Male præterea accipiunt illud Apostoli dictum: Modicum fermentum totam massam fermentat; quod ita habent scriptum: Modicum fermentum totam massam corrumpit”; conanturque ex hac parva vocabuli occasione, evertere fermentum, quod panem subἀδελφὲς δύο λαμβάνουσι. Καὶ ἐν τῇ λειτουργία [56), κατὰ τὸν καιρὸν τῆς μεταλήψεως εἷς τῶν λειτουργεύντων, ἐσθίω. [ΑΙΙ. ἐσθίει] τὰ ἄζυμα [ΑΙΙ. καὶ τοῦ·], τοὺς λοιποὺς ἀσπάζεται. Καὶ δακτυλίους φοροῦντες ἐν ταῖς χερσὶν οἱ ἐπίσκοποι, ὡς δῆθεν γυναῖκας τὰς Εκκλησίας λαμβάνοντες, τὸν ἀρραβῶνα φορεῖν λέγουσι· καὶ εἰς πολέμους δὲ ἐξιόντες, αἵμασι τὰς ἑαυτῶν χεῖρας χραίνουσι· καὶ πρὸ αὐτῶν [in Allam εί, πρὸς ἑαυτῶν] τὰς ψυχὰς ἀναιροῦντες καὶ ἀναιρούμενοι. Ως δέ τινες ἡμᾶς διεβεβαιώσαντο, καὶ τὸ θεῖον βάπτισμα ἐπιτελοῦντες, τοὺς βαπτιζομένους βαπτίζοντες [ΑΙ. βαπτίζουσι] εἰς μίαν κατάδυσιν, τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος επιλέγοντες· ἀλλὰ καὶ ἄλατος πρὸς τούτῳ [All. τοῦτο] τὰ τῶν βαπτιζομένων πληροῦσι στο ματα. Κακῶς δὲ καὶ τὸ ἀποστολικὸν ἐκεῖνο ῥητὸν ἐκλαμβάνοντες, τὸ φάσκον, Μικρά ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ, οὕτως ἐκεῖνο γεγραμμένον ἔχουσι, Μικρά ζύμη ὅλον τὸ φύραμα φθείρει πειρώμενοι διὰ τῆς μικρᾶς ταύτης τοῦ ῥήματος ἀφορμῆς ἀνατρέπειν τὴν ζύμην τὴν τὸν ἀναβατὸν ἄρτον αίρουσαν. ιδ. ᾿Αλλ' οὐδὲ τὰ λείψανα τῶν ἁγίων ἀνέχονται προσκυνεῖν· τινὲς δὲ αὐτῶν οὐδὲ τὰς ἁγίας εἰκό νας Ούτε μὴν τοὺς ἁγίους καὶ μεγάλους Παν τέρας ἡμῶν καὶ διδασκάλους καὶ ἀρχιερεῖς, τόν τε Θεολόγον φημὶ Γρηγόριον, καὶ τὸν μέγαν Βασίλειον, καὶ τὸν θεῖον Χρυσόστομον, τοῖς λοιποῖς συναρι μοῦσιν ἁγίοις, ἢ ὅλως τὴν διδαχὴν αὐτῶν καταδέχονται. Καὶ ἄλλα δὲ τινα ὁρῶσιν, ὁ ἐργῶδές ἐστι κατὰ μέρος ἀπαριθμείσθαι. Ούτω τοίνυν βιοῦντες, καὶ τοιούτοις ἔθεσιν ἐντεθραμμένοι, καὶ τὰ προδήλως ἀθέμιτα καὶ ἀπηγορευμένα τολμῶντες καὶ ἀποτρόπαια, ἐν ὀρθοδόξων ὅλω; μοίρα τοῖς εὖ φρο νοῦσι τετάχθαι δόξουσιν; Οὐκ ἔγωγε οἶμαι. Οἱ δὲ ὀρθῶς ἴσως αὐτοὺς φρονεῖν οὕτω ποιοῦντας ἀποφαι νόμενοι τύχοιεν τῆς μερίδος αὐτῶν. Οὐδὲ γὰρ ταύτης αὐτοῖς ποτε τῆς ὁμονοίας καὶ συμπνοίας φθονήσαιμεν. Μὴ οὕτω μανείημεν ἢ ἐκσταίημεν τῶν οἰκείων φρενών. αε'. Ταῦτα κατὰ πάροδον διεξήλθομεν· ἵνα, εἰδέ ναι ἔχουσα ή τελειότης σου τὰ τούτοις τελούμενα [41. τούτων τολμώμενα], μὴ οἴηται ὡς περὶ μόνα τὰ ἄζυμα σφάλλονται, καθὼς καὶ αὐτοὶ μέχρι τοῦ παρόντος ὑπελαμβάνομεν· ἀλλὰ διαγνοῦσα καὶ τὰ ³ª I Cor. v, 6; Galat. v, 9. levat et attollit. 14. Sed ner sanctorum reliquias volunt adorare: quidam vero illorum, neque sacras imagines. Sanclos magnosque Patres nostros, doctores atque pontifces, Gregorium, inquam, Theologum, miagnum Basilium, divinum Chrysostomum, cum aliis sanctis non recensent, vel prorsus admittunt eorum doctrinam. Necnon alia quædam agunt, quæ operosum est particulatim enumerare. Ita ergo viventes, ejusmodi moribus iunutriti, manifesto illicita, velita, aversanda audentes, an recte sentientibus videbuntur in orthodoxorum omnuino cœtu esse collocandi? Non ego sane arbitror. Qui autem forsan eos ita operantes recte sentire affirmant, sortem in parte illorum accipiant. Neque enim unquam illis inviderimus banc concordiam atque consensionem. Absit ut adeo insaniamus et mente nostra excidamus. 15. Ista obiter enarravimus; ut nota habens perfectio tua quæ ab iis geruntur, non existimet circa sola azyma errare, sicuti etiam nos hucusque credidimus, sed agnitis aliis pariter et pejoribus delictis, connumeret illos cum quibus merentur, Quod porro omnium est gravissimum ac minus tOJoan. Bapt. Cotelerii notæ. p. 143. Μικρά ζύμη ὅλον τὸ φύραμα φθείρει. Nihil respondemus ad Græcorum objectiones. Neque enim responsionem merentur: quam tamen sæpe et a multis tulerunt. De hoc autem textu certum est, antiqua exemplaria, cum ab interpretibus et Patribus tractata, tum quæ ad nos usque pervene runt, habuisse ac habere, aut φθείρει, aut ζυμοί, aut δολοι, aut etiam δηλεί. Ἐν τῇ λειτουργία. Τη 1ndice objectorum Marcum Ephesium in Liturgiis Græcis Morelianis, Latinis per Græcos, num. 12, ex Stevartii ejusdem Observationibus in Calecam: Sive sit episcopus, sire sacerdos, ipse solus oblationis fit particeps. Cæteros sive in sacris ordinibus constitulos, sive laicos, osculo oblationis participes faciunt, etc. Post eumdem Manuelen Calecam, in Erroribus Latinorum, p. 412: Participationem sancta communionis non similiter ut nos Græci perficiunt; sed dicunt, quod qui missam celebral sacerdos osculatur volentem communicare. Et Auctor libri Περ: Φράγ κων καὶ τῶν λοιπῶν Λατίνων, citatus a viris doctis: Αζυμα ἐκτελοῦντες οὐ μεταλαμβάνουσιν ὡς ἡμεῖς· ἀλλ' ἀλλήλους ἀσπάζονται ἀντὶ τῆς μεταλήψεως. Hoc est: Aagma celebrantes, non sumunt uti nos; sed loco sumptionis invicem osculantur. Quibus adde Τινὲς δὲ αὐτῶν οὐδὲ τὰς ἁγίας εἰκόνας. Nicetas Choniates in Isaacio Angelo: Αρμενίοις καὶ ᾿Αλαμανοῖς ἐπίσης ἡ τῶν ἁγίων εἰκόνων προσο κύνησις ἀπηγόρευται. Apud Alemannos et Armenion sacrarum imaginum adoratio æque interdicla est,

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHB lerabile, eorumque amentiam maxime declarat, ἐπέκεινα τούτων [Αll. τούτου] αὐτῶν ἐλαττώματα, istud est: dicunt nempe, se ad hæc loca non ac- ·cessisse, ut docerentur aut disceptarent, sed potius ut docerent, ac persuaderent nos tenere sua doginata; idque aient cum imperio et impudentia exsuperanti. Dominus conservet beatitudinem tuam, annorum multorum curriculis, orantem pro nobis. συγκαταριθμῇ [Α. συγκαταριθμήσῃ] τούτους μεθ' ὧν εἰσιν ἄξιοι. Τὸ δὲ πάντων βαρύτερον καὶ ἀνυποιστότερον, καὶ τὴν ἀπόνοιαν αὐτῶν ἐκ τοῦ περιόντος ἐμφαῖνον, τοῦτό ἐστι· λέγουσι γὰρ ὅτι οὐ διδαχθησόμενοι, ἢ διαλεχθησόμενοι, τὰ ἐνταῦθα κατέλαβον, ἀλλὰ διδάξοντες μᾶλλον καὶ πείσοντες κρατεῖν ἡμᾶς τὰ δόγματα τούτων, καὶ ταῦτα μετ' ἐξουσίας καὶ ἀναισχυντίας ὑπερβαλλούσης. Ο Κύριος φυλάξαι τὴν μακαριότητά σου ἐν ἐτῶν πολλῶν περιόδοις, εὐχόμενον [Α. εὐχομένην] ὑπὲρ ἡμῶν. Petri Theopoleos totiusque Orientis patriarcha dis. sertatio, eo tempore scripta quo advenit Italus Argyrus ul nostra reprehenderet. 4. Quanta inimicus maligne perpetraverit in sancto tuo, quamque versutiam excogitaverint qui oderunt te, levantes caput in medio tuæ Ecclesiæ, abunde docuerunt nos sacræ litteræ tuæ, divinissime sancte domine. Et magna nos hac in re tenuit admiratio, qui non valenus intelligere, unde motus, aut quid volens Italus Argyrus, tantopere deflexerit a via, et sacra invaserit homo non sacratus. Quidl enim, inquit, commune cani et balneo, ut ille in l:icorum numero constitutus, sacerdotum negotiis sese iugerat, et scripta ejusmodi, sicut significasti, falsa excogitet, atque confciat? Ex quibus nihil relaturus est præter compositi dramatis infamiam. Idque cum papa vitam cum morte commutarit. Verum sit Deo gratia, qui comprehendit sapientes in astutia eorum nec diu passus est latere commentum. 2. Continebatur sacris litteris sanctitatis tuæ, rumorem quemdam ad tuas aures delatum fuisse, quod papam in sacris referam diptychis, idemque agant cæteri patriarchæ; quodque non oportuit ſtanta ignorantia teneri, præsertim aûte alios me, qui cognitum habeam, a sanctæ sextæ synodi tenipore ac deinceps, ut verbis tuis utar, relationem papa in sacris diptychis, excisam fuisse, propterea quod Vigilius tunc papa ad synodum venire noluerit, nec anathema dicere Theodoriti adversus rectamn fidem duodecimque sancti Cyrilli capita scriptis: atque ex eo tempore usque ad prascus, abscissum esse papam a nostra sanctissima Ecclesia. * 1 Cor. 111, 19. Joan. Bapt. Ο Κύριος φυλάξαι τὴν μακαριότητά σου. Solemnis epistolica clausula quæ admonet nie, ut Milan Fullerti Carnotensis suppleam, epist. 7: Vale in infini/um, Angele magni consilii. [Deus] te consule Christo servet. Vox Deus abest a libris sditis. Πέτρου Θεουπόλεως. De hac oratione seu epistola Joannes Veccus, CP. patriarcha, apologetica 11 oratione, in qua emollit multa et mutat; Georgius Metochita, De processione Spiritus sancti, lib, V; Baronius, ad annum 1054, ubi multa ex ea Δ'. Πέτρου Θεουπόλεως καὶ πάσης Ἀνατολῆς τα τριάρχου λόγος, καθ' δν καιρὸν εἰσῆλθεν ὁ Ιταλὲς Αργυρὸς ἐλέγξων τὰ ἡμέτερα. α΄. Οσα ἐπονηρεύσατο ὁ ἐχθρὸς ἐν τῷ ἁγίῳ σου, καὶ ἦν κατεπανουργεύσαντο γνώμην οἱ μισοῦντές σε. ἄραντες κεφαλὴν ἐν μέσῳ τῆς Ἐκκλησίας σου, ἱκανῶς ἡμᾶς τὰ σὰ ἱερὰ ἐδίδαξε γράμματα, θεοειδέστατε ἅγιε δέσποτα. Καὶ θαῦμα μέγα κατέσχεν ἡμᾶς ἐπὶ τούτῳ, συνιδεῖν μὴ δυναμένους, ὅθεν κι νηθείς, ἢ τί βουλόμενος ὁ Ιταλός, εἰς τοσαύτην ἀναδίαν ἐξέκλινεν 'Αργυρός, καὶ τοῖς ἱεροῖ; ἐπεχείρει, ἀν!ερος ὤν. Τί γάρ, φησί, κοινὸν κυνὶ καὶ βαλα νείῳ, δι' ἐκεῖνος, ἐν λαϊκοῖς τεταγμένος, τὰ ἱερέων πολυπραγμονῇ, καὶ συγγραφας τοιαύτας, ὡς ἐδή λώσας, ψευδεῖς ἐπινοῇ καὶ διαπράττηται; ἐξ ὧν οὐδὲν ἔμελλε πλὴν αἰσχύνης τοῦ δραματοφορηθέν τος ἀποίσεσθαι, καὶ ταῦτα τοῦ πάπα τὸν βίον και ταστρέψαντος. Ἀλλὰ χάρις τῷ Θεῷ, τῷ δρασσομένῳ τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν, καὶ μὴ ἐπὶ πολύ το πλάσμα λανθάνειν παραχωρήσαντι. β'. Περιείχετο τοῖς ἱεροῖς γράμμασι τῆς ἁγιωσύ νης του, φήμην τινὰ τοῖς σοῖς ἐνηχηθῆναι ὡσιν, ὡς τὸν πάπαν τοῖς ἱεροῖς ἀναφέρω διπτύχοις, τοῦτο αὐτὸ ποιούντων καὶ τῶν ἄλλων άγιωτάτων] πατριαρχῶν, καὶ ὡς οὐκ ἔδει τοσοῦτον ἀγνόημα ἀγνοήσαι, καὶ μάλιστα πρὸ τῶν ἄλλων ἐμὲ, εἰδότα ὅτι ἀπὸ τῆς ἁγίας Εκτῆς οἰκουμενικῆς συνόδου καὶ επίταδε, ἵνα τοῖς σοῖς χρήσωμαι βήμασιν, ἡ ἐν τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἀναφορὰ ἐξεκόπη τοῦ πάπα, διὰ τὸ τὸν τηνικαῦτα, πάπαν Βιγίλλιον [ΑΠΙ. Βιγια λιον] μὴ ἀπαντῆσαι κατὰ τὴν σύνοδον, μήτε μὴν ἀναθεματίσαι τὰ παρὰ τοῦ Θεοδωρίτου κατὰ τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ τῶν δίδεκα κεφαλαίων τοῦ ἁγίου Κυρίλλου γραφέντα· καὶ ἔκτοτε καὶ μέχρι τοῦ νῦν ἀποτμηθῆναι τῆς καθ' ἡμᾶς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τὸν πάπαν. Cotelerii nolæ. Latine adducit; el Leo Allatius, tum alibi, tum multis in locis lib. De consensione utriusque Ecclesim. Titulum habet cod. Reg. 604: Πέτρου Αντιο χείας ἀντίγραμμα πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως κηρυλάριον Μιχαήλ. Οσα. Ms. autern Cesareo 247: Τῷ θεοειδεστάτῳ, σεβασμίῳ καὶ προσκυνητῷ ἁγίῳ δεσπότῃ μου, τῷ μακαριωτάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ Κατ σταντινουπόλεως νέας Ρώμης, καὶ οἰκουμενικῷ πατριάρχῃ, Πέτρος ἐλέῳ Θεοῦ ἀρχιεπίσκοπος Θε πόλεως μεγάλης Αντιοχείας. Ότα

' וד EPISTOLE. γ. Ταῦτα τῆς σῆς τιμίας περιεχούσης γραφής ησχύνθην, οὐκ οἶδ' ὅπως εἴπω, πίστευε, καὶ τὸ πλεῖον ὑπὲρ σοῦ, καὶ μᾶλλον εἰ καθ᾽ ὁμοιότητα τῆς πρὸς ἡμᾶς γραφῆς σου ἔφθης τοιαῦτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους γράψας μακαριωτάτους πατριάρ χας. Οτι πρὸ ἐξετάσεως καὶ τελείας καταλήψεως τὸ μὴ γεγονὸς ὡς γεγονὸς ἐξ ἀκοῆς ματαίας παρα έστησας. Πῶς γὰρ καὶ ἔμελλον τέως αὐτὸν ἐγὼ ἀναφέρειν τὸν πάπαν, μὴ τῆς κατὰ σὲ ἁγίας Ἐκκλησίας ἀναφερούσης αὐτόν, τρόφιμος ὢν ταύτης, καὶ ζηλωτὴς εἰ και τις ἄλλος, ἔργῳ καὶ λόγῳ τὰ ταύτης πρεσβεία σεμνύνων και μεγαλύνων ἀεί; Τὰ δὲ κατὰ τὸν Βιγίλλιον [ΑΙΙ. Βιγίλιον] παρεξηγηθῆναι, τῆς ἀληθείας οὐχ οὕτως ἐχούσης, τοῦτο πόσην οὐ προσεπιμαρτυρεῖ ἀπροσεξίαν τῷ εὐσεβεῖ χαρ798 3. Hæc quia complectitur veneranda epistola tua pudore suffusus sum; nescio quo parto rem exprimam, mibi crede, praesertimque propter te, et maxine si ad similitudinem epistolæ ad nos missæ a te, jam similia ad alios quoque beatissimos patriarchas scripseris. Quoniam ante examen notitiamque perfectam, quod nunquam evenit ac si contigisset, ex inani auditu protulisti. Qua enim ratione ego papam referrein, non referente Snacta tua Feclesia, qui hujus alumnus sum, et selator, si quis alius, verboque ac opere ejus privilegia semper commendo atque extollo? De Vigilio antem perperam retulisse, veritate non ita habente, hoc quantam non attestatur religioso chartophylaci tuo negligentiam? Licet enim circa rhetoricam τοφύλακι σου; Εἰ γὰρ καὶ περὶ τὸ τῆς ῥητορικῆς disciplinam vir elt peritus, quemadmodum auliμάθημα σοφιστικὸς ὁ ἀνήρ, ὡς ἀκούομεν, ἀλλὰ νέος ὢν οὔπω πεῖραν ἔσχεν ἱκανὴν τῶν ἐκκλησια στικῶν Πίστιν δὲ οὐκ ἔχει, φησὶν Ἰωάννης, ὁ τῆς κλίμακος οἶνος εὐθὺς ἐκ ληνῶν ἐγκλειόμε νος [Α. εκλυόμενος Γ. ἐκκλείομενος]. δ. Καὶ διὰ τοῦτο χρεών ἐστι τοῦτον εἰς τοσοῦτον ἀχθέντα [All, ἀναχθέντα] μέγαν βαθμόν, ἐρευνητι κῶς, ἀλλ᾽ οὐ παραδευτικῶ; ἀνακρίνειν [All. ἀναγινώσκειν] τας Γραφάς. Ουσία γὰρ τῆς καθ' ἡμᾶς ἱεραρχίας ἐστὶ τὰ θεοπαράδοτα λόγια ἤγουν ἡ τῶν θείων Γραφῶν ἀληθινὴ ἐπιστήμη" κα θὼς ὁ μέγας ἀπεφήνατο Διονύσιος. Ο Βιγίλλιος | All. Βιγίλιος] γὰρ, ἐπὶ τῆς πέμπτης ἦν, καθ' ἦν τὰ περὶ Ωριγένους, Εὐαγρίου τε καὶ Διδύμου, καὶ τῶν ἄλλων, Πέτρου καὶ Σευήρου καὶ Ζωόρα [ΑΙΙ. Σωώρα], ἀλλὰ καὶ τῶν συγγραμμάτων τοῦ Θεοδωρίτου κεκίνητο οὐ μὴν δὲ ἐπὶ τῆς ἔκτης συνόδου. Διάστημα δὲ μετ ταξὺ τῶν δύο συνόδων ρκθ' ἔτη. Τὸν δὲ συνέβη πρὸς μικρὸν τῆς ἀναφορᾶς ἀποτμηθῆναι [411. ἀπο κοπῆναι), διὰ τὸ διενεχθῆναι αὐτὸν πρὸς τὸν ἁγιώτατον πατριάρχην Μηνᾶν, καὶ καθαιρέσει τοῦ τον υποβαλεῖν· ἕως οὗ καὶ πάλιν πρὸς ἀλλήλους οι ἀρχιερεῖς εἰρηνεύσαντες κατηλ' άγησαν. Ἐπὶ δὲ τῆς Έκτης τῆς ἁγίας συνόδου, ὁ ἱερὸς ἦν πάπας 'Αγάmus; tamen cui juvenis sit, nondum sufficientein babet notitiam rerum ecclesiasticarum. Fidem vera non obtinet, inquit Joannes Climacus, vinum mox e torcularibus expressum. 4. Idcirco debet ille, qui ad axcelsum adeo gradum evectus sit, indaganter non obiter disceptare Scripturas. Substantia enim nostra hierarchis sunt a Deo tradita oracula, seu divinarum Scripturarum vera scientia, sicut magnus pronuntiavit Dionysius. Nam Vigilius tempore quinte synodi vivebat, in qua agitata fuerunt quae ad Originem pertinebant, Evagrium, Didymum, aliosque, Pes trum, Severum, Zooram, necnon scripta Theodo riti; non vero tempore sextæ synodi. Inter quas synodos intercessere anni 159. Contigit antem ut ad breve tempus Vigilius a relatione resecaretur, propter contentionem quam habuit cum sanctissimo patriarcha Mena, quodque hunc deposuisset: donec iterum pace inter ipsos constituta reconciliati sunt pontifices. At sanctæ sextæ synodi temporibus papa erat sacer Agatho, vir venerabilis ac in divinis sapiens. Lege sexti hujus concilii Acta, quæ recitari solent Dominica consequente Joan. Bapt. Cotelerii note. Απροσεξίαν. Locum ἀπροσεξίας occupat illi contraria προσεξία, in his Josephi Thessalonicensis, De cruce, apud Gretseruin, c. 1205 D. Ἐκδιώκεται διὰ προσεξίας (Ι. δι' ἀπροσεξίας) καὶ ἀμελείας, διὰ ῥαθυμίας καὶ ἔκνου. Cousinili modo φιλοστοργίαν invenies in Cyrillo Alex. ad Mich.ram, n. 65, p. 460 C, cum sensus exigat ἀφιλοστοργίαν. At ibidem, n. 59, ubi, δικαιοσύνης ψῆφον ἐπενεγκεῖν ἀνέχεσθαί ποτε τὸν φιλάρετον πεπιστεύκατε; τοὺς δὲ ἐν μαρσίπῳ στάθμια δόλου, etc., scribi debet, ἀφιλάρετον, εἰ τοὺς δὲ ἔχοντας ἐν μαρσίπω. Quibus adde correctiones has, apud Marum eremitam, De taptismo, interrogat. 4, ἀκουσίως. Gregor. Νyssen. lili, ut in Psalmas, cap. 16, p. 361 υ, ἀήθεσιν ο ms. Reg. 1605, orat. 6 De beatitudinibus, p. 813 C, ἀλήπτων. De euntibus Hierosolyma, p. 652 C, ἀσχημοσύνης, cum eodem cod. 1605. Basil. Seleuc. orat. 5, κτίσεως ἀβουλίας αναχαιτίζειν. Theodorit, ι. 1V, p. 159 Β. ἀπρεπείας. Metaphrastem, in Vila Chrysostomi, n. 19, edit. Savil. t. VIII, p. 392, lib. xx, ημέλει. Theophyl. epist. 15, ἀπάνθρωπον. Nil. lib. 1. epist. 118, ανοήτοις. Deest hoc commna in ins. 604. Παροδευτικῶς. Infra epist. v. num. 8, κατά πάροδον. Antioch. homil. 27, Christum voravit θύραν τῶν ἔξω παροδευομένων· Ostium eorum qui extra transcurrunt et prætereunt. I ro quo vulgarunt παροδυρομένων. mare Eccles. hierarch. 1, 4, ibique interpretes. Διενεχθῆναι. Qui minus Grace sciunt, ubi orcurrerit dictio aliqua manifeste corrupta, solent præteritis quæ ante pedes jacent, trans currere, et emendationem de longinquo petere, quam in vicinia non advertunt. Id contigit quoque Photianarum Epistolarum interpreti. Nam in verbo mon mauci διαφορεῖν, μια διαφορον alui et probo, δυσαρεστεῖν lariolatus est, main exemplo. Ex me igitur Photii manus epist. 23: Οταν τοῖς σοῖς ἀνιῶνται, καὶ φυγεῖν οὐκ ἔχουσι τὸ μὴ διαφορεῖν Cum tuis factis discrucientur, nec vilare possizt quin dissideant.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHÆ Exaltationem venerandæ pretioseque crucis. θων, ἀνὴρ τίμιος καὶ τὰ θεῖα σοφός. Καὶ ἀνάγνωθι τὰ παρὰ [All. πρακτικά] τῆς ἔκτης συνόδου, ἥτις ειώθει Κυριακῇ μετὰ τὴν ὕψωσιν τοῦ τιμίου Inyenies dictum Agathonem a sancia, ea synodo gloriose prædicari. σταυροῦ ἀναγινώσκεσθαι. Εὑρήσεις γὰρ τὸν εἰρημένον ᾿Αγάθωνα εὐκλεῶς ὑπὸ τῆς ἁγίας ταύτης συνόδου ἀνακηρυττόμενον. ε'. Ἐπὶ δὲ τούτοις κἀγὼ μάρτυς ἀπαράγρα πτος, καὶ ἄλλοι σὺν ἐμοὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας αλλο γίμων πολλοί, ὅτι ἐπὶ τῷ μακαρίτη, πατριάρχη Αντιοχείας κυρῷ Ἰωάννη, ὁ πάπας τῆς Ῥώμης Ἰωάννης καὶ αὐτὸς ἀκούων, ἐν τοῖς ἱερεῖς διπτύ χοις ἀνεφέρετο. Καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει δὲ πρὸ χρόνων τεσσαράκοντα καὶ πέντε εἰσελθὼν εὗρον ἐπὶ τοῦ μακαρίτου πατριάρχου κυροῦ Σεργίου τον δηλωθέντα πάπαν ἐν τῇ θείᾳ μυσταγωγίᾳ μετὰ τῶν ἄλλων πατριαρχῶν ἀναφερόμενον. Όπως δὲ ὕστε 5. Ad hæc ego quoque testis sum omni exceptione major, aliique mecum plures eorum qui in Ecclesia præcellunt, quod sub beatæ memoriæ patriarcha Antiochiæ domno Joanne, papa Romæ, ipse etism Joannes nominatus, in sacris diptychis referretur. Constantinopolim præterea an'e hos annos quadraginta quinque ingressus, reperi sub sanctæ memoriæ patriarcha domno Sergio prædictum papam in sacra missa cum aliis patriarchis referri. Quo autem pacto postea ejus amputata fuerit relatio, quamque ob causam, clam me est. ρον ἡ αὐτοῦ ἐξεκόπη ἀναφορὰ, καὶ δι᾿ ἣν αἰτία", Ac de his quidem ita persuasum habens, nolo te amplius circa papæ relationem laborare. 6. Porro quæcunque a le enumerata sunt Latinorum vitia ac errata percurrimus. Εt alia quidem eorum visa sunt detestanda atque fugienda, alia vero sanabilia, quædam denique digna quæ dissimulentur. Quid enim ad nos, si pontifices barbam redant, et in signum (sicut scripsisti) desponsa tionis cum sancta Dei Ecclesia, gerant annulum? Nus quoqué supra caput Gararam facimus, in honorem omnino summi inter apostolos Petri, super quem magna Dei Ecclesia ædificata fuit. Quod enim in sancti contumeliam impii adinve- - nerunt, id nos pietate ducti in ejus gloriam lionoremque vertimus: Latini quiden, barbam radentes, nos vero in capitis vertice conficientes coronam. Sed et ipsi, aurum gestamus, qui amic H simus chirothecis, manipulis, et stolis, Intertextis. auro ἀγνοῶ. ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων οὕτως ἔχων, πλεῖον οὐδέν σε βούλομαι περὶ τῆς τοῦ πάπα ἀναφορᾶς προσεξεργάσασθαι. ς'. "Οσα δέ σοι καὶ ἀπηρίθμηται Ρωμαϊκὰ ἐλατο τώματα μετήλθομεν. Καὶ τὰ μὲν τούτων ἐδόκει ἀπευκταῖα καὶ φευκτά, τὰ δὲ ἰάσιμα, τὰ δὲ παροράσεως άξια. Τί γὰρ πρὸς ἡμᾶς τὸ ξυρᾶσθαι τοὺς ἀρχιερεῖς τοὺς πώγωνας, καὶ δακτυλοφορεῖν. αὐτοὺς εἰς σύμβολον ὡς ἔγραψας τῆς παρὰ τῆς ἀγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας νυμφεύσεως; Καὶ ἡμεῖς γὰρ, Γαράραν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ποιοῦμεν εἰς πιο μὴν πάντως τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου, ἐφ' δν[αί. ἐφ᾽ ᾧ] ἡ τοῦ Θεοῦ μεγάλη Εκκλησία ἐπ ᾠκοδόμηται. Ο γὰρ εἰς ὕβριν τοῦ ἁγίου, οἱ δυσσεβεῖς ἐφεύρησαν, τοῦτο ἡμεῖς εὐσεβοῦντες, εἰς δόξαν αὐτοῦ καὶ τιμὴν πεποιήμεθα· Ρωμαίοι μεν ξυρῶν τες τοὺς πώγωνας· ἡμεῖς δὲ ἐπὶ κορυφῆς τὴν πα παλήθραν ἐπιτηδεύοντες. Χρυσοφοροῦμεν δὲ καὶ αὐτοὶ, ἐγχείρια καὶ ἐπιμάνικα καὶ ἐπιτραχήλια περιβεβλημένοι χρυσόπαστα. 7. Quod autem polluta manducent ipsi, eorum- ζ. Καὶ τὸ μιαροφαγεῖν δὲ αὐτούς, καὶ τοὺς μου que monachi edant carnem, adipem porcinum, ναχούς κρεωφαγεῖν τὸ στέαρ τὸ χοίρειον, εὑρήσεις illa quoque invenies, modo indagaveris, apud καὶ ταῦτα πολυπραγμονών, παρά τισι τῶν ἡμετέ quosdam e nostris Beri. Nam Bithyni, Thraces, et ρων γινόμενα. Βιθυνεὶ γὰρ καὶ Θρᾷκες καὶ Λυδοί, Lydi comedunt picas, graculos, turtures, ac ter- γαγύλας καὶ κολοιοὺς καὶ τρυγόνας καὶ χερσαίους restres echinos quorum usuin Patres indifferentem ἐχίνους ἐσθίουσιν· ὧν τὴν χρῆσιν οἱ Πατέρες αδιάreliquerunt, Nulla quippe creatura Dei rejectitia φορόν είασαν. Οὐδὲν γὰρ κτίσμα Θεοῦ ἀπόβλητον, cal, quando cum gratiarum actione sumitur. Idque μετ᾿ εὐχαριστίας λαμβανόμενον. Καὶ πείθει με τους persuadet nihi vas lintei e colo demissi, in quo p το τὸ σκεῦος τῆς ἐξ οὐρανοῦ κατενεχθείσης οθόνης, erant omnia, quadrupedia terræ, bestiæ, reptilia, ἐν ᾧ ὑπῆρχε πάντα τὰ τετράποδα τῆς γῆς καὶ τὰ est, Joan. Bapt. Cotelerii nota. Δαχτυλοφορεῖν. Pro δακτυλιοφορεῖν, ut rectius, p. 318-321 Juris Græco-Roman., quæst. 3 Demetrii Chomateni, quæ est de Latinis. Δακτυ λίους φορούντες, supra in Epist. Michaelis, n. 13. Δακτύλιον φορεῖν apud Allatium, De Ecclesia Occidens. et Orient," consensione, eap. 1125, ex Joanne Citrio opusculo Ds consuetudinibus et dogmatibus Latinorum. Παράραν vel Γάῤῥαραν. Αl. πρὸς τὴν Αγίαν γ. Nonen, nisi fallor, Syriacum, quod tonsuram clericalem significabat. Sane apud Hebræos Test secuit. Quæ sequuntur de corona S. Petri, el papalethra Græcorum, a veteribus et recentiorlbus tradita sunt atque explicata suficienter, noo nos debent remorari. Εγχείρια. Inter multa clara testimonia istud paule obscurius exstat in Epistola Nicephori CP. ad Leonem tertium, stolam et simichenium auro variata. Teste enim illustrissimo Barouio Grece ἐγχείριον habebatur. Unde viri præstantissimi emendarunt semicinctium. Fortassis tamen ab interprete perperam lectum fuit ημιχείριον, ideoque versum semicherium, quod postea transiit in simichenium. Utut sit, per byxelpia hic intelligo aut chirothecas juxta Allatium, aut potius manua lia, mappulas, sudaria.

EPISTOLÆ. 80% θηρία καὶ τὰ ἑρπετὰ, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ· volatilia coli; tum Petrus divinitus audiens s καὶ Πέτρος θεόθεν ἀκούσας· Αναστάς, Πέτρε, θύ σον καὶ φάγε· καὶ εἰπών, Μηδαμώς, ὦ Κύριε, ότι οὐδέποτε πᾶν κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον διῆλθε διὰ τοῦ στόματός μου· καὶ πάλιν ἀκούσας, θεὶς ἐκαθάρισε, σὺ μὴ κοίνου. η'. Καιρὸς δὲ καὶ τὸ τοῦ ἁγίου Βασιλείου ἐρεῖν. Φησί γάρ Καὶ [All. ὡς αἱ. ὡς καὶ] ἐν λαγά τοις τὸ βλαβερὸν τοῦ καταλλήλου χωρίζομεν, οὕτως καὶ ἐν τοῖς κρέασι τοῦ χρησίμου τὸ βλα· βερὸν διακρίνομεν· ἐπεὶ λαχανόν ἐστι καὶ τὸ κώνειον, ὥσπερ κρέας ἐστὶ καὶ τὸ γύπειον, ἀλλ' ὅμως οὔτε υοσκύαμον [All. inser. κώνειον] φάγοι ἄν τις νοῦν ἔχων, ἢ [ΑΙΙ. οὔτε] ὦτα [γρ. ὀστᾶ] κυνὸς ἅψαιτο, μὴ μεγάλης ανάγκης κατεπειγού σης ὡς ὅ γε φαγὼν οὐκ ἠνόμησε. Καὶ τὸ τοῖς οσπρίοις δὲ καὶ λαχάνοις στέαρ χοίρειον ἐμε βάλλεσθαι, τοῦτο παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἀνεκρί. θη [All. ενεκρίθη] και συνεχωρήθη· καὶ μᾶλλον παρ' οἷς χρηστὸν οὐκ εὐρίσκεται ἔλαιον. Surge, Petre, occide, et manduca; ac dicens: Absit, Domine, quia nunquam commune quidquam vel immundum pertransiit per os meum; iterumque audiens Qua Deus purificavit, tu communia ne diceris s. 8. Occasio autem postulat ut verba sancti Basilii usurpemus: Ut et in oleribus, inquit, noxium a conducenti sejungimus: sic et in carnibus, ab utili sepuramus nocentem, quandoquidem inter olera locum habet cicula, sicut inter carnes vulturina: verumtamen neque cicutam neque altercum quis mente præditus comederit, aut canis carnem attigerit, nisi magna urgente necessitate, ut qui manducaverit extra delictum sit: itidem in legumina oleraque suillum adipem immittere, hoc a sanctis Patribus admissum fuit et concessum, præsertim apud quos bonum oleum nop invenitur. ' θ'. Καὶ ἄκουσον τί φήσιν ἐν τοῖς Ἀσκητικοῖς 9. Audi vero quid in Asceticis suis dical maαὐτοῦ ὁ μέγας Βασίλειος· Βρωμάτων μέντοι gnus Basilius: Jam ciborum diversitatem nullo διαφορὰς οὐδαμῶς ἐπιζητεῖν ὀφείλει ὁ ἀσκητὴς, modo consectari monachus debel, neque prætextu καὶ προσποιήσει δῆθεν ἐγκρατείας ἐξαλλαγάς videlicet continentia, escarum discrimina excogitare. ἐδεσμάτων ἐπινοεῖν. Τοῦτο γὰρ ἀνατροπὴ τῆς Siquidem hoc communis disciplina perversio, et κοινῆς εὐταξίας ἐστί, καὶ σκανδάλων ὑπόθεσις· scandalorum occasio est; fitque hæres illius væ, qui καὶ τοῦ οὐαὶ κληρονόμος γίνεται ὁ ἐν συστή- in conventu ascetico hujusmodi causas turbarum ματι ἀσκητικῷ τοιαύτας [All. τοιαύτης] αἰτίας dederit. Sed etiam retineatur decoctum illud sale ταραχῆς ἐνδιδούς. Αλλὰ κἂν τὸ προσέψημα conditum quod a sanctis Patribus concessum est, τοῦτο τὸ ταριχευτὼν τὸ παρὰ τῶν ἁγίων Πατέ ut modice pro alio quopiam condimento cibis injicereρων ἐγκριθὲν ἀντ' ἄλλου τινὸς ἀρτύματος, tur, commistum cum reliquo ferculo aquæ vei olerum: ἐλάχιστον τοῖς βρώμασιν ἐμβάλλεσθαι [All. ἐπισ ne scilicet prætextų vanæ religionis propria volunβάλληται] συμπεπλεγμένον τῷ λοιπῷ ἐδέσματι tate susceptæ, tanquam carnes repudians, conquirat τοῦ ὕδατος, ἢ τῶν λαχάνων ὑπάρχει [All. ὑπάρ escarum pretiosiores ac meliores: sed in decocto χῃ] μὴ προφάσει δῆθεν κενοδόξου ἐθελεευλα- minimi frusti bucceam citra observationem intinβείας, ὡς κρέα παραιτούμενος, ἐπιζητείτω τῶν gens, cum omni gratiarum actione assumat. Miniἐδεσμάτων τὰ τιμιώτερα και χρηστότερα· ἀλλὰ mum enim illud segmentum, in tam magnam copiam τῷ ἀποζέματι τοῦ ἐλαχίστου τεμάχους τὸν ψ aqua, aut (si contigerat) seminalis cibi conj clum, μὲν ἀπαρατηρήτως αποτρέχων, προσφερέσθω non est indicium cupedia, sed exactissima ascetaμετά πάσης εὐχαριστίας. Τὸ γὰρ ἐλάχιστον rum vereque durissima continentia. Oportet igitur ἐκεῖνο τμῆμα, εἰς τοσοῦτον πλῆθος ὕδατος, ut qui in sanctitate monastica exercet se, talia non καὶ σπερματώδους εἰ τύχοι βρώματος ἐμβληθέν, observet. Neque enim Judæorum ritus sectati ab huοὐ τρυφῆς ἐστι κατηγόρημα, ἀλλ' ἀκριβεστά- jusmodi abstinemus, sed fugientes deliciarum satuτη τῶν ἀσκητῶν καὶ ἀταλαίπωρος [Bas. All. ritatem. Hire sancti Basilii verba. ει el. cod. ταλαίπωρος] ὄντως ἐγκράτεια. Σμὴ τοίνυν τὰ τοιαῦτα μὴ παρατηρεῖν τὸν τῆς 3 Acl. x, 11-15 Joan. Bapt. Cotelerii nola. Basil. tom. III, p. 40. Στέαρ. Guruptus est turpiter in hac voce Philo Judeus,Quis rerum divinarum hæres, p. Ἐν τῷ Λευϊτικῷ, κατὰ τὴν τῶν ἱερέων τελείωσιν, ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόη, οπότε ἐξῆλθε πῦρ ἀπ' οὐρανοῦ, καὶ κατέφαγε τὰ ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου, τά τε όλο καυτώματα καὶ τὰ στέμματα. Λέγεται γὰρ εὐθύς Καὶ εἶᾶς πᾶς ὁ λαὸς, καὶ ἐξέστη, καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον. Levit. ix, ult. στέατα Const. monast. c. 25. Εγκριθέν· ἐκκριθέν. Varia lectio originem ducens ex pronuntiatione. Sit exemplo Theodoritus Ad. Isa. XIII, 8: Αλλήλοις ἐγκαλύψουσι τὸ δέος, contra sensum, qui ἐκκαλύψουσι poscit. Nec absis mili modo propter pronuntiationem ex vocibus quæ habent yx interdum elabitur y. Ut Juris Græco Romani 't. I, p. 338, I. penult. ἐκρύψεως. Nam poni debet εγκρύψεως. Αταλαίπωρος. Basil., Allat. et al. cod, ταλαίπωρος. Contra in Cyrillo Alex. In Michæam, τ. 27, ι. III, p. 414 B, οι lib. xr in Joan. t. 1V, ρ. 992 Α, οὐ ταλαίπωρον pro οὐκ ἀταλαίπωρον, quod passim apud eum occurrit.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCH.E 30% οσιότητος ἀσκητήν. Οὐ γὰρ Ιουδαίζοντες ἀπεχόμεθα τῶν τοιούτων, ἀλλὰ τρυφῆς [ΑΗ. τρι φὴν τῆς πλησμονής] πλησμονήν φεύγοντες. Καὶ ταῦτα μὲν τὰ ῥητὰ τοῦ ἁγίου Βασιλείου. 10. Sanctus vero Pachomius in suo sancto πιοnasterio sues e micis ac mensæ reliquiis pascebat, quibus mactatis, reliquam quidem carnem hospie tibus quos exciperet in epulum dabat: interanea vero ac extremitates pedum capitisque senibus monachis in infirmitatem delapsis apponebat. Quam suave porro obsonium est, honore dignissime domine, rostrum porci, auresque et extrema pedum, itemque lens et faba cum adipe suillo cociæ? quæ nisi bono oleo affatim inspersa, ut parum et spiritaliter ad gratiam exhilarer, multis, quemadmodum novit Dominus, tristitiæ jaculis quotidie confixus, in cibum semper assumerem. 11. Malum vero, et malorum pessimum, est adjectio ad sanctum Symbolum, hæc: Et in Spiritum sanctum, Dominum et vivificantem, qui ex Patre Filioque procedit. Nam si Evangelia cadem apud nos et Latinos sunt, unde illi plus aliquid addiscentes, tam alienum confecere additamentum? Sancto secundum Joannem Evangelio manifestissime docente nos de Spiritu sancto, in quibus ista complectitur: Si diligitis me, mandata mea servate. Ει ego rogabo Putrem, et alium Paracletum dabil robis, ut maneut vobiscum in æternum, Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere, quia non videt cum, nec scit eum: vos autem cognoscitis cum,quia apud vos manet, et in cubis est s. Paus cisque interpositis: Paracletus aulem Spiritus saucius, quem millet Pater in nomine meo; ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quæcunque dixero vobis ". Et iterum: Cum autem venerit Paraclelus, quem ego niittam vobis a Patre, Spiritum veritatis, qui a Patre procedit; ille testimonium perhibebit de me ª. Deinde: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. Non enim loquetur a semetipso: sed quacunque andiet loquetur, et quæ ventura sunt annuntiubit vobis. Ille me clarificabit; quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Omnia quæcunque nubet Pater, mea sunt. Propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis **¸ ι. Ὁ δὲ ἅγιος Παχώμιος χοίρους ἐν τῇ κατ' αὐτὸν ἁγίᾳ μονῇ ἐκ τῶν ψιχίων καὶ τῶν περισ σευμάτων τῆς τραπέζης ἐσίτευε· καὶ σφαττομένων αὐτῶν, τοῖς μὲν ἄλλοις ἐξεναγώγει κρέασι τοὺς ἐπιξενουμένους ὑποδεχόμενος τὰ ἐντόσθια δὲ καὶ τὰ ἄκρα τῶν ποδῶν καὶ τὰς κοιλίας [41. τῆς καφαλῆς], τοῖς ἐξατονοῦσι γέρουσι τῶν μοναζόντων παρέβαλλεν. Οἷον δὲ ἔψον ἡδὺ, τιμιώτατε δέσποτα, ρύγχος χοίρειον καὶ ὦτα καὶ ἄκρα ποδῶν· ἀλλὰ καὶ φακῆ καὶ κύαμος ἐν στέατι χοιρείῳ ἐφόμενα & εἰ μὴ καὶ χρηστοῦ εὐπόρησεν ἐλαίου, ἵνα τί καὶ πνευ ματικῶς εἰς τὴν χάριν μικρὸν διαχεθέν [11. δ.σχε θῶ αι. διαδεχέσθω], πολλοῖς ὡς οἶδε Κύριο; ἀθυμίας βέλεσι καθ' ἑκάστην περιπειρόμενος, βρώμασιν [44. βρῶσιν ἂν] ἐποιούμην εκάστοτε; ια΄. Κακὸν δὲ, καὶ κακῶν κάκιστον, ἡ ἐν τῷ ἁγίῳ Συμβόλῳ προσθήκη, τό, Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον καὶ ζωοποιὶν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορευόμενον. Εἰ γὰρ τὰ παρ' ἡμῖν Εὐαγγέλια τὰ αὐτὰ καὶ παρ' ὑμᾶς [Α παρὰ Ρωμαίοι;], πόθεν ἐκεῖνοι πλείόν τι (All. πλέον, ἢ τί αι. πλέον ἡμῶν τι] μαθόντες την τοιαύτην ἀλλόκοτον προσθήκην ἐποιήσαντο: του κατὰ Ἰωάννην ἁγίου Εὐαγγελίου μᾶλλον ἐριδηλότε ρον ἡμᾶς περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκδιδάσκοντος, ἐν οἷς καὶ διαλαμβάνει· Ἐὰν ἀγαπᾶτέ με, τὰς ἐν τολὰς τὰς ἐμὰς τηρήσατε. Καὶ ἐγὼ ἐρωτήσω τον Πατέρα καὶ ἄλλον Παράκλητον δώσει ὑμῖν, ἵνα μένη μεθ' ὑμῶν εἰς τὸν αἰῶνα, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀλη θείας, ὁ ὁ κόσμος οὐ δύναται λαβεῖν, ὅτι οὐ θεωρεῖ αὐτὸ, οὐδὲ γινώσκει αὐτό· ὑμεῖς δὲ γινώσκετε αὐτὸ, ὅτι παρ' ὑμῖν μένει, καὶ ἐν ὑμῖν ἐστι Καὶ μετ' ὀλίγα· Ὁ δὲ Παράκλητος, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ πέμψει ὁ Πατὴρ ἐν ὀνόματί μου, ἐκεῖνος ὑμᾶς διδάξει πάντα, καὶ ὑπομνήσει ὑμᾶς πάντα ὰ εἶπον ὑμῖν· καὶ πάλιν. "Οταν δὲ ἔλθῃ ὁ Παράκλητος, ὃν ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρά τοῦ Πατρὸς, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, δ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται, ἐκεῖνος μαρτυρήσει περὶ ἐμοῦ· εἶτα· Ετι πολλὰ ἔχω λέγειν ὑμῖν, ἀλλ' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. "Οταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας, οδηγήσει ὑμᾶς εἰς πᾶσαν τὴν ἀληθείαν. Οὐ γὰρ λαλήσει ἀφ' ἑαυτοῦ· ἀλλ' ὅσα ἂν ἀκούσῃ λαλήσει, και τὰ ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖν. Ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λήψεται, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν. Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμὰ ἐστι. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι ἐκ τοῦ ἐμοῦ λαμβάνει, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν. 12. Evangelista sic apertissime disserente, or- ιβ'. Καὶ τοῦ εὐαγγελιστοῦ οὕτω τρανότατα (4. thodoxorum quis audebit vel poterit addere vel τρανέστατα] διαγορεύοντος, τίς ὀρθοδόξων ' • Joan. xiv, 13-17. s hid. 20. ss Joan. xv, 20. 3 Joan. χνι, 12-15. Joan. Bapt. Cotelerii nola Μαθόντες. Αl. παθόντες. Male, Sic ejusdem Cyrilli editio v in Joan. p. 424 (, παθήματα vitiose exhibet qui est μαθήματα. In conelio 111tem Chalcedonensi, p. m, cap. 45, et in libello quem Justinianus imperator Agapeio R. pontifici obtulit CP. anathema inepte ponitur, cum sensus postulet mathema, id est Symbełum. Παρ' ὑμῖν μένει, καὶ ἐν ὑμῖν ἐστι. (Joan. λιν, 17.) Ita versiones multæ, et ex Patrikus nonnulli; v. gr. Fulgent. lib. vit Contra Fabianum, ab eruditissimo Chifletio publicatus, hunc in modum citat: Vos cognovistis eum, quia upud vos wanet, et in vobis est. ln duobus Romanis codd., Ἐν ὑμῖν μένει, καὶ ἐν ὑμῖν ἐστι. Τρανότατα· τρανέστατα. Η τρανός εί τρα νής. F quo secundo putaverit aliquis forma:m

τολμήσει, ἢ καὶ δυνήσεται προσθήκην ἢ ὑφαίρεσιν minuere? Nam quæ carissime sauxit sacra Scriποιήσασθαι; Περὶ ὧν γὰρ φανερώτατα ή θεία Γρα- plura, non oportet ad calculum vocare, seul sequi. φὴ ἐθέσπισεν, οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον Verum, ut videtur, amiserunt Latini exemplaria Επεσθαι. Αλλ' ὡς ἔοικεν, ἀπώλεσαν Ῥωμαῖοι τὰ Nicænæ primæ synodi, propterea quod Vandaloἀντίγραφα τῆς ἐν Νικαίᾳ πρώτης συνόδου, οἷα της rum gens Romæ diu domnium tenuit; a quillus Ρώμης ἐπὶ πολὺ τοῦ τῶν Οὐανδάλων [Αll. Οὐανδήforsan et didicerunt Arianorum in morem agere, λων] έθνους κυριαρχήσαντος παρίων ἴσως καὶ ac per unam immersionem, si koc verum est, ἔμαθον αρειανίζειν [ΑΙΙ. ἀρειανιζόντων ἐκείνων], quemadmodum significasti, baptis uu celebrare. καὶ εἰ; μίαν κατάδυσιν, εἰ τοῦτο ἀληθὲς, ὡς ἐδλως Nobis ad perfectam pietatis agnitionem confirmaσας, το βάπτισμα ἐπιτελεῖν. Ἡμῖν γὰρ ἀρκεῖ εἰς tionemque sufficit sapientia plenum et salutare ἐντελῆ τῆς εὐσεβείας ἐπίγνωσίν τε καὶ βεβαίωσιν divinæ gratiæ Symbolum. Nam de Patre, Filio τὸ σοφὸν καὶ σωτήριον τῆς θείας χάριτος Σύμβολον. et Spiritu sancto absolute docet, ac Domini incarΠερί τε γὰρ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ nationem iis qui cum fide accipiunt exhibet. Eos ἁγίου Πνεύματος ἐκδιδάσκει τὸ τέλειον, καὶ τοῦ autem qui nonnihil vel adjiciunt vel detrabunt, Κυρίου τὴν ἐνανθρώπησιν τοῖς πιστῶς δεχομένοις anathemate percutimus. Si quis enim, inquit Apoπαρίστησι. Τοὺς δὲ προστιθέντας τι ἡ ἀφαιροῦντά; " stolus, vobis evangelisaverit præter id quod acce τι [Αll. ἐξ αὐτοῦ], ἀναθεματίζομεν. Εἴ τις γὰρ, p stis, anathema είς ". φησὶν ὁ Απόστολος, εὐαγγελίζεται ὑμῖν [All. ὑμᾶς] παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα έστω. ιγ'. 'Αλλ' οὐδὲ τὴν ἑτέραν προσθήκην καταδεχό μεθα, ἦν εἰς τὸ, Εἰς ἅγιος, εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς, διὰ Πνεύματος ἁγίου, πεποίηνται· εἰ καὶ δυνατόν ταύτην ἡμᾶς εὐσεβῶς ἐκλαμβάνοντας, μηδὲν πρὸς τὸ ὀρθόδοξον καταβλάπτεσθαι. Φαίνεται γὰρ τούτῳ ἰσοδυναμούν, καὶ τὸ παρ' ἡμῶν τελούμενον· ὁπόταν τοῦ θείου Άρτου ύψουμένου, καὶ τοῦ λαοῦ βοῶντος, Εἰς ἅγιος, εἰς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός, ἔνθεν κἀκεῖθεν ὁ ἀρχιδιάκονος καὶ ὁ δευτερεύων τὸ πρῶτον καὶ τὸ δεύτερον ποτήριον αίρον- η τες, λέγωσι· Πλήρωσον, Δέσποτα· αὐτοὶ δὲ μερίδα τῶν ἁγιασμάτων ἐμβάλλοντες [All. λαμβάνοντες], ἐκφωνούμεν [All. ἐκφωνῶμεν· Πλήρωμα Πνεύματος αγίου. ιδ. Καλὸν γὰρ πρὸς τὸ καλοθελὲς ὁρῶντας ἡμᾶς, καὶ μᾶλλον ἔνθα μὴ Θεὸς ἢ πίστις τὸ κινδυνευόμε νον, νεύειν ἀεὶ πρὸς τὸ εἰρηνικόν τε καὶ φιλάδελφον. 'Αδελφοὶ γὰρ καὶ ἡμῶν οὗτοι, κἂν ἐξ ἀγροι κίας ἢ ἀμαθίας συμβαίνῃ [411. συμβαίη] τούτους πολλάκις ἐκπίπτειν τοῦ εἰκέτο;, τῷ ἑαυτῶν στοι χούντας θελήματι· καὶ μὴ τοσαύτην ἀκρίβειαν ἐπιζητεῖν ἐν βαρβάροις έθνεσιν, ἦν αὐτοὶ περὶ λόγους ἀναστρεφόμενοι απαιτούμεθα. Μέγα γὰρ κἂν παρ' αὐτοῖς ἀσφαλῶς ἡ ζωαρχικὴ Τριὰς ἀνακτ » Galat. I, 2. 13. Sed nec aliam additionem admittimus, quam in illo: Unus sanctus, uius Dominus Jesu Christus, in gloria Dei Patris, per Spiritum sanctum, fecerunt: quamvis possimus eam pie intelligendo, nullatenus in recta fide laudi Haic enim equivalere videtur quod peragitur apud nos, quando exaltato sancto pane, et populo clamaute: Unus sanclus, unus Dominus Jesus Christus, in gloria Dei Patris, hinc et illinc archidiaconus, quique secundas partes gerit, primum et secundum calicem levantes, dicunt; Imple Dou mine; ipsi autem particulam consecratæ oblationis immittentes, alla voce pronuntiamus: Plenitudo Spiritus sancti. 14. Caeterum convenit ut nos ad bonam volun tatem respiciendo, præsertim ubi nec circa Deum nec circa fidem periculum est, propendeamus semper ad pacem et fratrum amoren). Illi quippe fratres nostri sunt, quamvis ex rusticitate vel imperitia contingat, ut sæpe ab eo quod decet excidant, dum suam sequuntur voluntatem. Neque postulare debemus in barbaris gentibus adeo accuratam disciplinam, ac nobis in doctrina eductis exigitur. Magnum enim est, si vel· apud Joan. Bapt. Cotelerii notae. esse ἀτρανής a beato Cyrillo in isto loco, adl Amos, postmodum annis subsequentibus a quodam male fe 1. 54, μ. 308: Ουκ άχρηστον παντελῶς καὶ ἀτραν, φωνὴν ἱέντα; Θεῷ. Verum etiam me tacente lotus rouleatus clamat scribendum esse αδρανή. (7; Οία τῆς Ρώμης ἐπὶ πολὺ τοῦ τῶν Οὐαν Τάλων ἔθνους κυριαρχήσαντος. Videre potes ad hoc stultifoquium Altatiom, De consensione, etc., cap. 477, ιν; necnon ejusdem exercitationem 28 in Creygotonum. Quam si legeris, emendes velim testimonium Joannis Claudiae Metropolitae: Καὶ ὅπερ ὕστερον ἐν τοῖ, κατόπιν χρόνοις ὑπό τινος κακογνώ μονος ἀνδρὸς καὶ Ἰουδα όφρυνος, ήγουν ἀπὸ τῶν Βανδήλων ἐλάβετε τὸν τοῦτον εἶναι Νέμιτζον λεγό. μενον, ὡς τῆς Ρώμης κυριευθείσης ὑπ' αὐτῶν. Reponasque, ελάβετε, τῶν αὐτῶν εἶναι Νεμίτζων λεγομένων, partim ex sensu, qui est: Εt quod ad hiato homine, et cum Judæi, sentiente,»eu a Vun.alis, qui ipsi Nemitzi esse dicuntur, accepistis; cum videlicet Roma eorum putestati succubuisset; partit ex verbis Matthæi Hieromonachi ibidem prolatis: Πολλοῖς γὰρ ὕστερον χρόνοις πρὸς τῶν Οὐανδήλων, τῶν νῦν Νεμιτζ ων λεγομένων ή νόσος τοῖς Λατίνος εἰσεκώμασιν αὕτη, etc. De Nemitzis vir nunquam sine laude nominandus Carolus Fresnius, Alexiadem. Quod superat, per participium κυριο αρχήσας admoueor, ut consimile αὐταρχήσας re ponendum moncam in Historiarum Synagoge Seligerana, quo loco editum fuit: Γάϊος Ιούλιος Καίσαρ ὁ μετὰ ταῦτα αὐτουργήσας ἐγεννήθη inepte; præsertim cum ibidem non ita multo post Cesaris αυταρχίας nientio habeatur.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCH eos recte praedicetur vivifca seu vitæ principium ρύττοιτο, καὶ τὸ τῆς ἐνσάρκου οικονομίας κατὰ τὴν Trinitas, necnon in carne facta dispensationis mysterium justa nostram sententiam teneatur. Et vero nec illud laudamus ant admittimus, si verum est quod sacerdotes qui legitimas habent uxores, non sinuntur sacra tractare, quodque hebdomada carnisprivii, sicut scripsisti, eodem modo ac in prima sanctorum jejuniorum hebdomade, carne et caseo vescuntur. 15. Nam quæstio de asyniis, quemadmodum novit sanctitas tua, in cujus manus pervenit quam ad Venetiarum pontifcem nisimus responsionis epistolà, jam sufficienter a nobis examinata est, resque tanquam quæ secundum Ecclesiæ ordinem minime fiat, eversa est et confutata. Nisi canonico buic effato inizi: Visum est omnibus, antiquis 5 utendum esse consuetudinibus, antiquam apud se asserant· esse azymorum traditionem. Jam vero quod illi suffocata comedant, quodque duo fratres duabus sororibus matrimonio conjungantur, non ex miandato, opinor, et consensu papæ aut aliorum pontifcum delinquitur, sed hoc designatur per ausum eorum qui ita facere volunt: qualia multa nefaria et abominanda, in nostro Romano impe rio, nobis ignorantibus, solent perpetrari. 16. Nam abstinendum esse a suffocato, liber Actuum apostolicorum aperte docet, ubi Jacobus Dei frater ita loquens inducitur: Nota a sæculo sunt Deo cuncta opera ejus. Propter quod ego judico, non inquietari eos qui ex gentibus convertuntur ad Deum: sed scribere ad eos, ut abstineant ser a contaminationibus simulacrorum, et fornicatione, et suffocato, et sanguine's. Nec mibi persuadere ullatenus possum, papam cæterosque pontifices notitiam non habere illtus libri; unde constitutionum in aliis scripturis contentarum exactam qui habeant scientiam, cur ejusmodi delictam despicerent ac admitterent? Invenies porro etiam in urbe ac extra urbem, multos porcino vesci sanguine. Idque testantur botuli qui ad cauponum seu tabernarum projecturas prostant, quique pleni sunt sanguine suillo. 47. Ac vide, honoratissimne domine, quomodo plerisque eorum quæ a nostris peccantur non attendentes, aut etiam conviventes, majori cura sermones vanos serimus, et aliena curiose perscrutamur. Addamne hoc: Verum ne acerbe tuleris. In sanctissimo Studii monasterio diaconi "Act. xv, 18-20. ἡμετέραν δόξαν ἀνομολογείται μυστήριον. Ναὶ μὴν, οὐδὲ τοῦτο ἐπαινοῦμεν καὶ ἀποδεχόμεθα, εἰ καὶ τοῦτο ἀληθὲς, ὅτι μὴ καταδέχονται οἱ ἱερεῖς νομίμους ἔχοντες γυναίκας τὰ ἅγια μεταχειρίζεσθαι, καὶ τὴν ἀπόκρεω ἐν ταὐτῷ κατὰ τὴν πρώτην τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδα, ὡς ἔγραψας, τῆς τοῦ κρέατος καὶ τοῦ τυροῦ ποιούμενοι. ιε'. Τὸ γὰρ περὶ τῶν ἀζύμων ζήτημα, ἤδη, ὡς οἶδεν ἡ ἁγιωσύνη σου ἐντυχοῦσα τῇ παρ' ἡμῶν ἐκε πεμφθείσῃ ἀντιγράφῳ ἐπιστολῇ πρὸς τὸν ἀρχιερέα Βενετίας, ἱκανῶς ἐξήτασται παρ' ἡμῶν, καὶ ὡς μὴ κατ' ἐκκλησιαστικὴν ἀκολουθίαν γινόμενον κατ έστραπται καὶ ἀπεσκεύασται. Εἰ μὴ τῷ κανονικό τούτῳ ῥητῷ ἐπερειδόμενοι, φάσκοντι· "Εδοξε πᾶσι, τοῖς ἀρχαίοις ἔθεσι χρήσασθαι· ἀρχαίαν εἶναι καὶ αὐτοὶ παρ' αὐτοῖς ἐροῦσι τὴν τῶν ἀτόμων παράδο σιν. Καὶ τὸ τὰ πνικτὰ δὲ τούτους ἐσθίειν· καὶ δύο ἀδελφοὺς δυσὶν ἀδελφοῖς σαρκικῶς προσπλέκεσθαι· οὐ κατ' επιταγήν, οίμαι, καὶ σύνεσιν τοῦ πάπα, ἢ τῶν ἄλλων ἀρχιερέων πλημμελεῖται· παρὰ δὲ τὴν τόλμαν τῶν ταῦτα ποιεῖν αἱρουμένων τούτο γίνεται· οἷα δὴ καὶ ἐν τῇ καθ᾿ ἡμᾶς Ρωμαϊκῇ ἐπικρατείᾳ, πολλὰ τῶν ἀθέσμων καὶ ἀποτροπαίων, ἡμῶν ἀγνοούντων, εἴωθε γίνεσθαι. ις'. Περὶ γὰρ τοῦ ἀπέχεσθαι πνικτοῦ, ἡ βίβλος τῶν ἀποστολικῶν Πράξεων [ΑΙΙ. διατάξεων] διασαφεῖ· ἐν οἷς Ἰάκωβος ὁ ἀδελφόθεος φαίνεται λέγων· Γνωστὰ ἀπ' αἰῶνος ἐστι τῷ Θεῷ πάντα τὰ ἔργα αὐτοῦ. Διὸ ἐγὼ κρίνω μὴ παρενοχλεῖν τοῖς· ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἐπιστρέφουσιν ἐπὶ τὸν Θεόν· ἀλλ' ἐπιστεῖλαι αὐτοῖς, τοῦ ἀπέχεσθαι ἀπὸ τῶν ἁλιο σχημάτων τῶν εἰδώλων, καὶ τῆς πορνείας, καὶ τοῦ πνικτοῦ, καὶ τοῦ αἵματος. Καὶ οὐ πείθομαί ποτε, μὴ οὐχὶ καὶ τὸν πάπαν καὶ τοὺς λοιποὺ; ἀρχιερεῖς ἐπίγνωσιν ἔχειν [τῆς τοιαύτης συγγρα φῆς καὶ διατάξεως τῶν ἄλλων Γραφῶν] ἀκριβῆ εἴδησιν ἔχοντας [f. ἔχοντες], ἵνα τί καὶ τοιοῦτον πλημμελούμενον παραθεωρῶσι καὶ καταδέχωνται; Εὑρήσεις δὲ κάν τῇ πόλει καὶ τοῖς ἔξω, πολλούς τὸ ὕειον αἷμα ἐσθίοντας. Καὶ μαρτυρεῖ τὰ ἐν ταῖς προβολαῖς τῶν καπήλων [Αl. καπηλίων] προτιθέμενα κωλέντερα μεστὰ ὄντα χοιρείου αἵματος. ιζ'. Καὶ ἴδε, τιμιώτατε δέσποτα, ὅπως τὰ πολλὰ τῶν παρὰ τοῖς ἡμετέροις πεπλημμελημένων περι φρονοῦντες, ἢ καὶ παραθεωροῦντες, ἐμμελέστερον σπερμολογοῦμεν καὶ πολυπραγμονοῦμεν τὰ ἀλλότρια. Είπω δὲ καὶ τοῦτο; Ἀλλὰ καὶ μὴ παρ οξυνθῇς. Ἐν τῇ εὐαγεστάτῃ μονῇ τῶν Στουδίου. Joan. Bapt. Cotelerii notæ. Σύνεσιν. Rectius Allatius, συναίνεσιν. Αιque ego pariter συναίνεσιν malo apud Cyrillum, ι. IV, p. 160 B, quam σύνεσιν, ut συναινούσῃ quam συναιρούσῃ, in Vila Bacchi martyris Combedsiana, Ρ. 97. Εὑρήσεις δέ. Atque eo pertinent quæ Zonaras et Balsamon ad Canonem Trullanum 67 notant. Σπερμολογοῦμεν. Αct. xvi. 18: Σπερμο λόγος· seminiverbius. Vide Lexica, et Grammaticos. In Translatione S. Sebastiani et S. Gregorii in Suessionense monasterium, n. 36: Longum valde ac cuiquam spermologó difficillimum est.

EPISTOLAE. ζώννυνται οἱ διάκονοι, πράγμα ποιοῦντες ἐκκλησια- cinguntur, rem facientes ecclesiasticæ traditioni στικῇ παραδόσει ἀνακόλουθον. Καὶ ὄρα ὅπως πολλά κοπιάσας, καὶ σπουδάσας τὴν τοιαύτην οὐκ ηδυνήθης ἐκκόψαι μονολόγιστον συνήθειαν. Καὶ εἰ τῶν ὑφ' ἡμᾶς τελούντων περιγενέσθαι οὐ δυνάμεθα, πῶς τὸ σοβαρὸν ἐκεῖνο καὶ ὑψαύχενον ἔθνος, τῶν ἰδίων ἐθίμων ἐκστῆσαι δυνησόμεθα; 'Αγαπητὸν γὰρ, ώς εἴρηται, εἰ τὸ θεῖον παρ᾽ αὐτοῖς ὀρθοτομεῖται, καὶ κατὰ τὸν τῆς ἀληθείας λόγον ὁμοφρόνως ὑμνεῖται [αι. ὑμνολογεῖται] καὶ δοξάζεται. ιη'. Περὶ γὰρ τῆς ἐν τῷ ἁγίῳ Συμβάλῳ προσθήκης, καὶ τοῦ μὴ κοινωνεῖν αὐτοὺς τῶν ἁγιασμάτων ἀπὸ γεγαμηκότος [αί. ἀπὸ χειρός] ἱερέως, καλῶς καὶ θεοφιλῶς ἡ ἁγιωσύνη σου ἐνίσταται· καὶ μὴ παύσαιτο ποτὲ περὶ τούτου ἐνισταμένη καὶ πείθουσα, ἀπό τε τῶν ἁγίων Γραφῶν καὶ τῶν ἀναγε. γραμμένων [αι. άνω γεγραμμένων] εὐαγγελικῶν κηρυγμάτων, μέχρις ἂν αὐτοὺς ἕξεις συντιθεμένους τῇ ἀληθείᾳ, κατὰ αὐτὰ καὶ ἡμῖν [αί. καὶ τὰ αὐτὰ ἡμῖναι. καὶ τὰ αὐτὰ καὶ] περὶ τῆς ἐκ τοῦ Πατρὸς θείας ἐκπορεύσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος δε ξάζοντας. Τὰ δ' ἄλλα περιφρονητέα μοι είναι δοκεῖ, τοῦ τῆς ἀληθείας λόγου μηδὲν ἐξ αὐτῶν καταβλαπτομένου. ἂν ἴσως καὶ τὰ πλείω τυγχάνει ψευδή. Οὐ γὰρ προχείρως ὀφείλομεν ταῖς ματαίαις πείθε σθαι διαβολαῖς, οὐδὲ ταῖς ἡμετέραις πάλιν ὑπονοίαις κινεῖν. ιθ'. Καντεῦθεν καὶ λίαν επάναγκες, ἁγιώτατε δέσποτα, πάπα προχειριζομένου, πάντα ταῦτα τὴν σὴν ἱεροπρεπή τελειότητα διὰ τιμίας γραφῆς πρὸς αὐτὸν ἀνατάξασθαι οὕτως ἐν πᾶσι συνεργοῦντος σου Κυρίου, καὶ τὴν εἰς τοῦτο χάριν τῇ σῇ παρε χομένου ἁγιότητι. Ισως γάρ, καθώς λέγει ὁ ᾿Απόστολος, ἡμῶν ἐν ἡμερότητι συναγόντων τοὺς τὰ διάφορα φρονοῦντας, δώσει αὐτοῖς μετάνοιαν ὁ Θεός, πρὸς τὸ ἐπιγνῶναι τὴν ἀλήθειαν, καὶ παύσον· ται τῆς πολλῆς αὐτῶν φιλονείκου ἐνστάσεως, αίχε μαλωτισθέντων αὐτῶν εἰς τὸ αὐτοῦ θέλημα. Τάχα δὲ καὶ ὁ πάπας ἀπολογήσεται, μὴ εἶναι ἀληθῆ τὰ ** 11 Tim. 11, 25. minime consentaneam. Et considera, quod post multum laboris et studii non potueris hujusmodi exscindere singularem consuetudinem. ‚Quod si eorum qui sub nobis degunt superiores evadere nequimus, quo pacto illam gentem superbam allæque cervicis poterimus a suis consuetudinibus revocare? Bene erit, ut dixi, si Deus apud cus recte prædicetur, atque secundum veritatem landetur et glorificetur communi nobiscum sentendia. 18. Nain de additamento ad sanctum Symbo lum, quodque sacramentis non communicent de manu sacerdotis conjugio sociati, recte ac Deo grate insistel sanctitas tua: nec unquam cesset de eu iusistere ac suadere per sacras Scripturas perque conscripta evangelica præconia, donec eos adduxeris ad consentiendum veritati, et ad existimandum nobiscum de divina Spiritus sancti processione a Patre. Cætera vero mihi videntur essa aspernanda, cum veritatis doctrina nequaquam ex illis lædatur. Quorum forsan et major pars falsa est. Neque enim facile aurem præbere debemus inanibus calumniis, nec nostris adhuc suspicionibus habere fidem, ac movere quæ firma sunt recteque habent. πιστεύειν, καὶ τὰ καθεστῶτα καὶ καλῶς ἔχοντα 19. Unde necesse est, sanctissime domine, ut postquam papa electus fuerit, sacra tua perfectio cuncta bæc illi exponat per venerandam epistolam: ita Domino in cunctis adjuvante te, graliamque ad hoc sanctitati tuæ largiente. Fortassis enlın, quemadmodum ait Apostolus *, nobis cum mansueltidine colligentibus eos qui diversa sentiunt, dabit illis Deus pœnitentiam ad agnoscendam veritatemĮ, desinentque a sua instantia plena contentionis, instar captivorum perducti ad ejus voluntatem. Forte etiam papa excusans negabit vera esse quæ de Latinis fama dispersit; aut asseret hæc srpe a Joan. Bapt. Cotererii notæ. Υψαύχενον. In Ecclesiasten, Gregorius τομήν. Philipp. ", 2: Τὴν γὰρ περιτομὴν κηρύτ Nyssen. homil. 7, p. 462: Ιπποι γάρ εἰσί τινες ἀτεχνῶς ὑψαυχενισταὶ καὶ ὑψηλοκάρηνοι, Seu potius e mis. Reg. 1997: Υψαύχενές τε καί. Κατά pro καὶ τὰ in marg. Idem menlum in Vita Joannis Damasceni, p. 263, elit. Romana Græce; et in Actis SS. Maii 6, n. 30: Εὐθὺς οὖν ἄπεισι κατὰ τῆς καθάρσεως, ἐργαλεῖα ἐζητηκώς, καὶ λαβών, πρόσεισι τῇ κέλλῃ τοῦ ἐκεῖ γειτονοῦντος τῷ γέροντι. Τu mecum: "Απεισι, καὶ τὰ τῆς καθάρ σεως ἐργαλεῖα ἐκζητηκώς. Confestim itaque abii, et conquisitis instrumentis ad repurgandas fæces accommodatis, iisque in munus assumptis, ad illius cellam, qui seni vicinus erat, uccedit. Et Cyrill. Alex. lib. ut, in Joan. p. 284 Ε. κατά μικρά, vice, καὶ τὰ μικρά, p. 521 Α, κατὰ τὸ γεγραμμένον, pro καὶ τὸ γεγραμμένον. At in Asterio, De cæco a nativitate, Auctario: Combedsiano, cap. 121: Οὐδὲν δὲ ζυγομαχεῖτε καὶ τῶν ἀρχαίων, scribendum κατά τῶν. Apud Theodorium vero ad βλέπετε την καταPATROL, CX Χ. τοντες, καὶ τέμνειν πειρώνται τῆς Ἐκκλησίας τὸ σῶμα. Pari modo κατατέμνειν. Macar. homil. 42, init. Καὶ τὸ μέγεθος. Εx niss. Reg. 339, 1682: Κατὰ τὸ μέγεθος. In Chronico Alex. p. 254, 1. 1: Καὶ τὸ κατὰ τό, ut in Epitome temporum apud Eusebium Scaligeri. Denique Cyrillus Alexandr. V. in Julianum, p. 136, disserens de humanis affectibus Deo attributis ait: Εἰ δὲ δὴ λέγοιντο καὶ ἐπὶ Θεοῦ, τότε δὴ τότε καὶ μάλα ἐμφρόνως, πρε πόντως τε καὶ τῇ ἀῤῥήτῳ φύσει ἐοικότως, συνιέντες ἡμεῖς, καὶ ταῖς καθ' ἡμᾶς ἀσθενείαις ἀσεβῆ (aut ἀμιγῆ, καὶ ἀσινή, seu potius ἀστιβῆ ) τηροῦντες· αὐτὴν, καὶ οὐδένα τρόπον δυσσεβήσομεν. Ubi quoque legam, κατ' οὐδένα" Quod si etiam de Deo dicantur, tunc sane, tunc et valde sapienter, atque ut ineffabilem naturam decet, intelligentes, nostrisque infirmitatibus inaccessam servantes eam, nullo modo impie faciemus.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCH.E nonnullis perpetrata, non ex ejus sententia ac περὶ Ῥωμαίων φημιζόμενα· ἡ καί πολλάκις παρ' ariuo Gieri. 20. Quis porro illud admitti dignum putabit, a Romanis sive Latinis sanctas venerandasque imagines non coli, nec honorari sanctorun reliquias: præsertim cum apud eos conditæ siut reliqui sanctorum summorumque Petri et Pauli: quibus magis efferre se conspiciuntur ac magnifice gloriari, quam cunctis aliis Romanis narratlonibus et præclare gestis, quorum plenæ sunt omnes bisto - rige, omnia posinata? Praeterea cum Adrianus Romanus papa septimæ synodo præfuerit una cum aliis sanctissimis patriarchis, et alienam novamque doctrinam hæreticorum Iconomachorum Christianos accusantium anathematizaverit, qua ratione non bonorari per Latinos sacras colendasque imagines concedet quis? Maximeque multis sanctis imaginibus e Roma Constantinopolim translatis, quæ egregie ac exacte respondent sanctitati primiLiva eorum quorum imagines sunt. Quandoquidem et hic videmus Francos peregrinos in nostra omnino veneranda templa intrare, omnemque honorem ac reverentiam sacris imaginibus impertiri. 21. Itaque rogo, supplico, obtestor, et mente tuos sacros pedes amplector, ut de eo quod exactius est remittens divina tua beatitudo, rebus sese accommodet. Metuendam enim est ne, dum vult discissum sarcire, pejorem scissuram faciat; dumque prolapsum erigere contendit, majorem efficiat casum. Considera etiam, num inde manifesto, ex diuturna hac, inquam,' divisione ac dissensione, quod a sancta nostra Ecclesía divulsa fuerit magna liaec, prima et apostolica sedes, contigerit, omnem in seculo crevisse malitiam, totum orbem male habere, omnia terrarum regna turbata esse, ubique obtinere luctum, ac multum væ, frequentesque in regionibus et urbibus fames ac pestes, nec ullateaus ut plurimum nostros exercitus prospere agere? " ἐνίων πραττόμενα, μὴ κατ' ἐκείνου γνώμην καὶ σύνεσιν ταῦτα γίνεσθαι. κ. Τίς δὲ καὶ τοῦτο εὐπαράδεκτον ηγήσεται; ὅτι Ρωμαίοι τὰς ἁγίας καὶ σεπτὰς εἰκόνας οὐ προσκυνοῦσιν οὐδὲ τιμῶσι τὰ τῶν ἁγίων λεί ψανα· καὶ ταῦτα κειμένων παρ' αὐτοῖς τῶν λει ψάνων τῶν ἁγίων καὶ κορυφαίων, Πέτρου καὶ Παύ λου, οἷς πλέον εγκαυχώμενοι φαίνονται καὶ μεγαλοφρόνως αναβρυνόμενοι, ἢ πᾶσι τοῖς ἄλλοις Ρω μαϊκοῖς, διηγήμασι καὶ κατορθώμασιν, ὧν πᾶσα πλήρης συγγραφή καὶ ποίησις; Τοῦ πάπα δὲ Ῥώμης Αδριανοῦ, τῆς ἑβδόμης ἡγησαμένου συνόδου μετὰ τῶν ἄλλων αγιωτάτων πατριαρχῶν, καὶ τὴν ἐπείσακτον καινοτομίαν τῶν Χριστιανοκατηγόρων Εικονομάχων αἱρετικῶν ἀναθεματίσαντος, πῶς μὴ τιμᾶσθαι παρὰ Ρωμαίοις τὰς ἁγίας καὶ σεπτές εἰκόνας δώσει τις; καὶ μάλιστα πολλῶν ἐκ Ρώμης εἰς Κωνσταντινούπολιν μετακομισθεισῶν ἁγίων είν χόνων, πολὺ τὸ ἔκκριτον καὶ τὸ ἀκριβὲς ἐχουσῶν, ὧν εἰσιν εἰκόνες τῆς πρωτοτύπου ἁγιότητος [al. ὁμοιότητος]. Οπου γε καὶ ἐνταῦθα παρεπιδημοῦν τας δρώμεν Φράγγους, καὶ ἐν τοῖς [αι: Αυτοί;] καθ' ἡμᾶς πανσέπτοις ναοίς εισερχομένους, καὶ πᾶσαν τιμὴν καὶ προσκύνησιν ταῖς ἁγίαις εἰπόσιν ἀπονέμοντας. κα'. Καὶ παρακαλῶ, καὶ ἱκετεύω, καὶ δέομαι, καὶ νοερῶς τῶν σῶν ἁγίων ἐφάπτομαι ποδῶν, ἵνα τοῦ ἄγαν ἀκριβοῦς ἡ θεοειδές ἐνδοῦσα μακαριότη; σου, συνέλθῃ τοῖς πράγμασι. Δέος γὰρ μήποτε ρά ψαι τὸ διερ!ωγός βουλομένη, χεῖρον [αι. μείζον] τὸ σχίσμα ποιήσῃ· καὶ τὸ καταπεπτωκὸς ἀνορθών σαι σπουδάζουσα, μείζονα τὴν πτῶσιν ἐργάσηται. Σκόπησον δὲ, εἰ μὴ φανερῶς ἐντεῦθεν, ήγουν ἐκ τῆς μακρὰς ταύτης διαστάσεως καὶ διχονοίας τοῦ [αί. καὶ τοῦ] τῆς καθ' ἡμᾶς ἁγίας Εκκλησίας τὸν μέγαν τοῦτον καὶ [al. καὶ πρῶτον] ἀποστολικὴν θρόνον ἀποῤῥαγῆναι, συνέβη πᾶσαν ἐν τῷ βίῳ κατ κίαν πληθυνθῆναι, καὶ σύμπαντα κόσμον ἔχειν και κῶς· καὶ ὅπως καί βασιλείαι πάσης [al. πᾶσαι] τῆς γῆς τεταραγμέναι εἰσὶ, καὶ πανταχοῦ [αι. παν ταχόθεν] θρήνος, καὶ οὐαὶ πολὺ, καὶ λιμοί, καὶ λοιμοί, και συνεχείς κατά χώραν καὶ πόλιν· καὶ οὐδαμῆ οὐδαμῶς ὡς ἐπὶ πάντα [al. ἐπίπαν] τὰ ἡμέτερα εὐοδοῦνται στρατόπεδα; 22. Ut equidem meam pronam sententiam, si in adjectione Symboli corrigantur, nibil præterea postulaverim: necnon indifferentem relinquam cum aliis etiam de azymis quæstionem, quanquam eviJoan. Bapt. Αγίας καὶ σεπτὰς εἰκόνας οὐ προσκυνοῦ our. Leciorem hic amandamus ad sæpe memoraJun: memorandumque magnum virum Leouem Allatium, De utriusque Ecclesia perpetua consensione, lib. 11, cap. 12, n. 2; et cap. 15, n. 12 et seq. Εβδόμης συνόδου. Obiter corrigi velim synodum Photianam, in Synodo Anglicano, t. II, p. 245 D. ita legend»: Ο οὖν ταύτην μὴ δεχόμενος, καὶ ὀνομάζων οἶκουμενικὴν καὶ ζ' σύνοδον, καὶ τὰς ἄλλας, κἂν μὴ τολμᾷ λέγειν, ἀπογράφεται. ldl est: Qui igitur illam non recipit, et nominal œcumenicam κβ'. Ως ἔγωγε τὴν ἐμὴν γνωμην φανερώ (φανερώσω]· εἰ τὴν ἐν τῷ ἁγίῳ Συμβόλῳ προσθήκην διορθώσαιντο, οὐδὲν ἂν ἕτερον ἐπεζήτουν· ἀδιάφο ρον καταλιπών σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ περὶ τῶν Cotelerii nota. et septimam synodum; etiam alias, etsi non audeal dicere, proscribit. Postea in Allatio, De synodo Photiana, p. 153, reperi, Κἂν οἱ τολμᾷ λέγειν, παραγράφεται. ὃς ἔγωγε τὴν ἐμὴν γνώμην φανερώ. Hanc Petri Antiocheni locum respicit Nicetas Choniates prope finem Thesauri orthodoxæ fidei, apud Allatium, Dissertatione de perpetuo Ecclesia Occiden talis atque Orientalis, tam in dogmate quam in ritibus, consensu, p. 698, quæ dissertatio in lucea emissa est una cum ejusdem vir³ doctissimi libro De purgatorio.

$13 EPISTOLA. misi, ante Pascha cœnam contigisse, in qua Salvator et Dominus noster Jesus Christus divinorura mysteriorum discipulis tradidit sacramentum, quo tempore non solebat in lege azymum manducari. Atque hoc divinam tnam beatitudinem admittere exhortor ne dum omnia requirimus, omnia amitta· mus. Sufficiunt ista, cum ad exhibendam nostram de iis quæ signidrasti sententiam, tum ad movenἀζύμων ζήτημα· εἰ καὶ φανερῶς ἔδειξα δι᾿ ὧν denter probavi per quae ad episcopum Venetiarunt πρὸς τὸν ἐπίσκοπον Βενετίας ἀπέστειλα, πρὸ τοῦ Πάσχα γενέσθαι τὸ δεῖπνον, ἐν ᾧ ὁ Σωτὴρ καὶ Κύ ριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς τὸ τῆς θείας μυσταγω γίας τοῖς μαθηταῖς παρέδωκε μυστήριον· καθ' εν καιρὸν οὐκ ἦν νόμιμον ἄζυμον ἐσθίεσθαι. “Ο δὴ καὶ τὴν σὴν θεοειδή μακαριότητα συναινῶ καταδέξασθαι, ἵνα μὴν τὸ πᾶν ἐκζητήσαντες, τὸ πᾶν ἀπολέ σωμεν. Διὸ χρὴ [αί. ἀπόχρη] ταῦτα τὴν ἡμετέραν παραστῆσαι γνώμην, περὶ ὧν ἐδήλωσας, καὶ τὴν σὴν πρὸς οἶκτον ἁγίαν κινῆσαι ψυχήν· εἰ καὶ μᾶλ λον ὁ λόγος άττει πρὸς ἄλλων πλειόνων θεωρημάτων καὶ κρυφιωτέρων [αι. κρυφιωδεστέρων ] ὑποθέσεων ἀνάπτυξιν τε καὶ ἐξήγησιν. dum sanctum animum tuum in miserationem: licet adbuc sermo prorumpat ad plurium aliarum propositionum, abstrusiorumque quæstionum declarationem ac expositionem. κγ'. ᾿Ανέγνων δὲ καὶ τὰ ἴσα τῶν γραμμάτων, ὧν 23. Cæterum legi exempla litterarum, q' s miπρὸς τὸν μακαριώτατον πάπαν ἀπέστειλας, καὶ τὰ sisti ad beatissimum papain, necnon ipsius rescriἐκείνου πάλιν ἀντίγραφα, εἰ μὴ παρὰ τοῦ Αργυ- ptum, nisi ab Argyro (sicut indicasti) confictum ροῦ [al. inser. ὡς ἐδήλωσα;] ταῦτα πέπλασται καὶ adulteratumque est, beatumque te in Deo prædicavi παραπεποίηται· καὶ τῆς πολλῆς σε κατὰ Θεὸν ἐμα ob tantam kumilitatem ac mansuetudinem. Verum κάρισα ταπεινοφροσύνης καὶ πραότητος [αι. μετριό ¡useri debuerant dissidii causæ, quandoquidem de τητος]. Πλὴν ἀνατετάχθαι [αι. ἐντετάχθαι] τούτοις unitate et concordia scribebatur; ut iis clucidatis, Εδει, ἐπεὶ περὶ ἑνώσεως καὶ ὁμονοίας ἀνατέτακτο, perfectæ viderentur littera. Transmissæ quoque καὶ τὰ τῆς διαστάσεως αἴτια· ἵνα, τούτων διαφωτι sunt sacræ epistolæ sanctitatis tuæ, quas ad sacer. ζομένων, ἐντελῆ δόξῃ τὰ γράμματα. Διαπορθμεύθη dotes ac deiferos fratres comministrosque nostros, σαν δὲ καὶ τὰ πρὸς τοὺς ἱερεῖς καὶ θεοφόρους ἀδελ Alexandrinum et Hierosolymitanum misisti. Non φοὺς καὶ συλλειτουργοὺς ἡμῶν, τόν τε Αλεξαν continebat autem responsio mea ad Venetum, siδρείας, καὶ τὸν Ἱεροσολυμίτην ἐκπεμφθέντα ἱερά gnificatum esse mill ab illo, quod litteras misisset γράμματα τῆς ἁγιωσύνης σου. Οι διαλαμβάνει δὲ al beatitudinem tuam, sicut fert epistola tua. Quoτὰ πρὸς τὸν Βενετίας ἐμὰ ἀντίγραφα δηλωθῆναι circa mihi videris absque causa conqueri de hoμοι γράμματα παρ' αὐτοῦ [al. inser. παρ' ἐκείνου] & mine qui nihil ejusmodi scripsit. πεμφθῆναι πρὸς τὴν σὴν μακαριότητα, καθὼς καὶ τοῦτο τῇ γραφῇ σου προσέκειτο. Καὶ διὰ τοῦτο δεύ ρεάν μοι φαίνῃ λυπούμενος κατὰ τοῦ ἀνδρὸς, μηδὲν τοιοῦτον γράψαντος. κδ'. Απέστειλα καὶ τὸ ἴσον τῆς πρὸς ἐμὲ σταλεί σης ἀντιγραφῆς τοῦ μακαρίτου πάπα, Ρωμαϊκοί; ἐνσεσημασμένον γράμμασιν. Οὐ γὰρ ἡδυνήθημεν τινα εὑρεῖν δυνάμενον πρὸς ἀκρίβειαν εἰς τὴν Ελλάδα ταύτην μεταμείψαι φωνήν. Καὶ διὰ ταῦτα τὸν ταύτην διακομίσαντα Φράγγον, ἔμπειρον ἔντα γραμμάτων Ῥωμαϊκῶν, ἔπεισα ταύτην μεταγράψαι. Σὰν οὖν ἐστι τοῦ λοιποῦ ταύτην ἀσφαλῶς διερμηνεῦσαι καὶ γνωσθήναι τέλεον ἐξ αὐτῆς & καὶ πρὸς ἡμᾶς ὁ δηλωθεὶς πάπας, ἡμετέραν συστατικὴν δεξάμενος γραφήν, ἀντέγραψεν. κε'. Αλλ' εἴη μεν ταῦτα ἐν τούτοις. 'Ο δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης· καλὸν γὰρ ἐκ τῆς γραφῆς ἀποδοθή ναι τὸν τῆς ἐμῆς ἐπίλογον γραφῆς· ὁ εὐαγγελισάμενος εἰρήνην τοῖς ἐγγὺς καὶ τοῖς μακρὰν, τοῖς τε ὑπὸ νόμον καὶ τοῖ; ἔξω νόμου, ὁ τῆς ἀγάπης Πατὴρ, ἡ ἀγάπη· ταῦτα γὰρ πρὸ τῶν ἄλλων χαίρει καλούμενος, ἵνα νομοθετήσῃ κἂν τοῖς ὀνόμασι τὸ * Rom. xv, 33. “Ephes. 11, Joan. Bapt. "Αττει. Cyrillus Alex. homilia Paschali 46, initio, p. 210 E. Εὐστιβὴ ὥσπερ διατάττοντες τρία 6ον, praestiterit διάττοντες, κι μ. 219 D, 238 B, et sæpe ubique. Apud eundem Cyrillum Julianus imperator, p. 556 C. Εθυε μὲν γὰρ ᾽Αβραὰμ ὥσπερ καὶ ἡμεῖς ἀεὶ καὶ συνεχῶς· ἐχρῆτο δὲ μαντικῇ τῇ τῶν διὰ τούτων ἀρίστη. Απ τῇ τῶν διαττόντων ἀρι 4. Misi pariter exemplum epistolæ quam ad me rescripsit beatæ memoriæ papa, Latinis litteris expressum. Non enim potuimus invenire quempiam qui accurate valeret epistolam in linguam Græcam transferre. Propterea Franco qui eam attulit, cum Latiuas litteras calleat, persuasi ut transcriberet. Tuum jam est, eamdem fideliter interpretari, quo plene coguescatur quænan ad nos nemoratus papa, acceptis litteris nostris commenlatitiis, rescripserit. 25. Hæc hucusque. Deus autem pacis *:docet enim ex Scriptura exprimi scriptionis meæ epilo. gum, qui evangelizavit pacem iis qui prope, ac iis qui longe fuerunt “; iis qui sub lege, ac iis qui extra legem: Pater charitatis, charitas, hisce enim præ cæteris gaudet appellari, ut vel per neAnina fraternum amorem sanciat, excitans excitet Cotelerii notæ. στη? Nam p. 557 idem, Δεῖξαι τοὺς διάττοντας αὐτῷ βουλόμενος. Εt in Responsione Cyrilli p. 357, 358, Τοὺς τῶν ἀστέρων διάττοντας. Τους διάττοντας. Forte etiam in Theophrast Gazai, I. Il Bibliotheca Patrum Græco-Latin., p 381 (, legi debeat, Τοὺς ἐπὶ σκηνῆς διάττοντας, 10:1 διατάττοντας.

MICHAELIS CERULARII CP. PATRIARCHE sanctificatam animam tuam, ac persuadeat, ut na- Λ φιλάδελφον· παρακαλῶν παρακαλέσαι την σην jori cum moderátione et condescensu ad res acce- ἡγιασμένην ψυχὴν, καὶ πεῖσαι μετριώτερόν τε das; praesertim ubi in Deum, sicut jam dixi, non καὶ συγκαταβατικώτερον συνελθεῖν σε τοῖς πράγcadit contemptus, ματι, καὶ μᾶλλον οὗ μή ἐστ: Θεὸς, ὡς ἔφθην εἰπὼν. τὸ περιφρονούμενον. Υ. Sanctissimi Michuelis archiepiscopi Constantinopolis novæ Romæ ac œcumenici patriarchæ', cerulurii, ad Petrum patriarcham Antiochenum. E. Αγιωτάτου Μιχαὴλ ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντι νουπόλεως νέας Ρώμης καὶ οἰκουμενικού πατριάρχου τοῦ κηρουλαρίου πρὸς τὸν 'Αν τιοχείας πατριάρχην Πέτρον. α'. Οὐ παύεται ποτε τῶν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλών καὶ τῶν κατὰ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους ὁ πονηρὸς μηχανημάτων, μακαριώτατε, ἄλλοτε ἄλλας ἐπεγείρων τῷ βίῳ τις συμφοράς, καὶ μυρία καθεκάστην τα κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἀνακινῶν ἐφευρέματα, κατασείειν τούτοις πάντως ἡμᾶς καὶ καταβάλλεν ἐκμηχανώμενος. Καὶ ἄλλοτε μὲν ἄλλας, μυρίας δὲ πάντ τως, καὶ κατὰ διαφόρους καιροὺς, τὰς τρικυμίας τῷ βίῳ ἐπήγειρε· νῦν δὲ ὅτε καὶ τὰ τῶν αἱρέσεων ἐκποδὼν γεγόνασι σκάνδαλα καὶ αἱ τῆς ὀρθοδοξία; πηγαὶ ἀφθόνως καὶ δαψιλῶς εἰς τὰ τῆς οἰκουμένης διαῤῥέουσι πέρατα, ἄνδρας τινὰς ἀποτροπαίους καὶ δυσσεβεῖς, καὶ τί γὰρ οὐκ ἄν τις εὐσεβῶν τούτους ἐξονομάσειεν; ἀπὸ τῆς ἑσπερίου μοίρας, εἰς τὴν μεγαλόπολιν ταύτην συνήλασεν, αἰτίαν μὲν τῆς αὐτῶν ἀφίξεως σκηψαμένους τὸ παρὰ τοῦ πάπα ἀποσταλῆναι, ἀλλὰ ταῖς τοῦ ᾿Αργυροῦ δολεραίς ὑποθήκαις καὶ συμβουλαῖς εἰς τε τὴν βασιλίδα 1. Nunquam diabolus absistit insidiis contra nos, et machinis adversus genus humanum, bea. tissime, sed subinde varias in vitam excitat calamitates, ac innumera quotidie contra homines commovet conimenta, per ea omnino nos quassare ac deficere moliens. Et interdum quidem alias, 13 plane vero infinitas, diversisque temporibus, procellas vitæ immisit. Nunc vero postquam tum hæreseon amota sunt scandala, tum orthodoxæ fidei fontes copiose et ubertim ad fines terræ difluunt: homines quosdam exsecrandos, impios, et quo non eos piorum quispiam appellaverit nomine? ab Occidente in magnam hanc propulit civitatem; qui quidem adventus sui causam prætexuerunt, a papa nissos se esse, verum Argyri dolosis suggestionibus consiliisque ad imperialem urbem venerunt, ubi ingentium scandalorum causas tam in aliis quam adversus ipsam pietatem dare conati sunt. πόλιν ἀφικομένους, καὶ μεγάλων σκανδάλων ἀφορμάς κατά τε ἄλλων καὶ κατὰ τῆς εὐσεβείας αὐτῆς δοῦναι σπουδάσαντας. 2. Ac corum quidem dolos alius, cum machina- β'. Τοὺς μὲν ἄλλου; δόλους καὶ τὰς δυστρόπους καὶ tionibus perversis ineptisque quid attinet enarrare? Uique litteræ quas ad nos et ad potentem sanctumque nostrum imperatorem detulerunt, conlicte exstiteriut, sigillorum fraude et adulteratione palam figmentum convincente? Quod autem ordinę postremum est, magnitudine malitia ac nequitia primum, id scripto repræsentabo perfectioni tuæ. 3. Postquam deprehensi sunt fraudulentam fecisse profectionem litterasque finxisse, varios quidem sermones superbia et confidentia plenos adversus rectam fidem addiderunt: a nobis depravatam esse orthodoxiam, cum in aliis, tum in co quod Spiritum sanctum assereremus a sulo Patre, non autem etiam a Filio procedure; apid se vero học sanum permanere ac firmu pertendentes. Jactanter etiam dixerunt se profectos ad nostrorum correctionem, non ad perversionem suorum. Et nos quidem eorum colloquium congressionemque detrectavimus; tam quod certi essemus illos ab impietate dimoveri nou posse, quam quia sine beatitudine tua, caterisque sanctissimis patriarchis, hujusmodi de rebus verba cum legatis Romanis commovere, putavimus et omnino indiguum esse, et consuetudini, quæ superioribus temporibus in hujusmodi obtinuit, contrarium ac minime conveniens περιέργους αὐτῶν μηχανάς, καὶ ὡς & ἐπεφέροντο πρός τε ἡμᾶς καὶ πρὸς τὸν κραταιὸν καὶ ἅγιον ἡμῶν αὐτοκράτορα γράμματα, πεπλαστευμένα ἐτύγχανον, τῆς τῶν σφραγίδων επιβουλής και παι ραποιήσεως διαρρήδην ἐπελεγξάσης τὴν πλάστευσιν, τί ἂν καὶ διηγοίμην; ὅ δὲ τῇ μὲν τάξει τελευταῖον, τῷ δὲ μεγέθει τῆς κακίας καὶ πονηρίας πρωτευόν ἔστι, τοῦτο διὰ γραφῆς παραστήσω τῇ σῇ τελειό τητι. γ'. Ὡς γαρ καὶ τὴν ἄφιξιν δολεράν ποιησάμενοι, καὶ τὰ γράμματα πλαστευσάμενοι έφωράθησαν, καὶ ἄλλους δὲ λόγους ὑπεροψίας καὶ θράσους μεστούς κατὰ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως υπηγορεύοντο· παρ' ἡμῖν μὲν διεφθάρθαι τὸ ὀρθόδοξον, καὶ τά τε ἄλλα, καὶ ὅτι ἐκ τοῦ Πατρὸς μόνου, ἀλλὰ μὴ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκπορεύεσθαι λέγομεν παρ' ἑαυτοῖς δὲ ὑγιὲς εἶναι διατεινόμενο: τοῦτο καὶ ἀπαρά θραυστον. Εκόμπαζον δὲ, καὶ ὡς ἐπὶ διορθώσει τῶν ἡμετέρων, οὐκ ἐπὶ διαστροφῇ τῶν οἰκείων ἀφίκοντο Ἡμεῖς μὲν τὴν αὐτῶν συντυχίαν παρατησάμεθα καὶ τὴν ἔντευξιν· διά τε τὸ ἀμεταθέτως ἔχειν αὐτ τοὺς τῆς δυσσεβείας πεπείσθαι, καὶ ὅτι ἄνευ τῆς σῆς μακαριότητος, καὶ τῶν ἄλλων ἁγιωτάτων που τριαρχῶν, περὶ τοιούτων λόγους πρὸς τοὺς τοποτη ρητὰς τῆς Ῥώμης ἀνακινεῖν, καὶ ἀνάξιον ὅλως, καὶ τῇ κατὰ τοὺς ἄνω χρόνους ἐν τοῖς τοιούτοις κρατησάσῃ συνηθεία εναντίον καὶ ἀκατάλληλον ἐνο μίζομεν.

SIT EPISTOLE 4. At illi qui majus quid prioribus vellent temierario consilio audere, et posterioribus prima superare, scripturam contra nos deposuerunt in my sties Magnis Dei ecclerim mnens; alia qumdam corum impictatis exponentem deliramenta, quæque tandem subjicit anathemati omnem Ecclesiain orMiodororum, quod qui in ea sunt nolint barbas instar Latinorum radore, nec dubitent oblationem sumere presbyteris conjugatis; adhæc panem fermentatum offerant; item in Symbolo nostræ fidei non dicant Spiritum sanetum a Patre Filioque procedere, sed‑a solo Patre, δ. Ἐκεῖνοι δὲ καὶ μείζόν τι τῶν προτέρων βουλή θέντες νεανιεύσασθαι, καὶ τοῖς ὑστέροις ὑπερβαλέσθαι τὰ πρῶτα θελήσαντες, γραφὴν καθ' ἡμῶν ἐν τῇ τῆς Μεγάλης τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας μυστική τραπέζῃ ἀπέθεντο· ἄλλα τέ τινα τῆς αὐτῶν δυσας βείας διεξιούσαν ληρήματα, τελευταῖον δὲ καὶ κα σαν τὴν τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησίαν, ὡς μήτε τους πώγωνας παραπλησίως τῶν ἐν αὐτῇ τοῖς Λατίνοις βουλομένων ξυρόν, μήτε μὴν διακρινομένων μεταλαμβάνειν προσφορᾶς ἀπὸ πρεσβυτέρων γεγαμηκάτων, ἀλλὰ καὶ ἔνζυμον ἄρτον προσφερόντων, καὶ ὡς ἐν τῷ Συμβόλῳ τῆς ἡμετέρας πίστεως μὴ ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ᾽ ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεσθαι λεγόντων τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, όπο βάλλουσαν ἀναθέματι. ε'. Τὸ μὲν οὖν ἄμεινον ἦν κατακαυθῆναι τὴν ἀσεβῆ ταύτην γραφήν, καὶ μηδ' εἰς ἅψιν ἡμῶν ὅλως ἐλθεῖν. Ω; δὲ τότε οὐ γέγονε, διὰ τὸ καὶ φα νερῶς καὶ ἐπ' ὄψει ἄλλων τινῶν καὶ τῶν ἑβδομαρίων πάντων ὑποδιακόνων ἀποτεθῆναι αὐτήν· ἀλλὰ μὴν τοὺς οὕτω καθ᾿ ἡμων, μᾶλλον δὲ κατὰ τῶν ὀρθοδόξων πάντων, ἐν τῇ Μεγάλῃ τοῦ Θεοῦ ἐκκλητις βλασφημήσαντας, ἀμύνεσθαι, ἀπεικὲς ἐνομίσαμεν· ὡς ἂν μὴ σκανδάλων τοῖς ἐν Ρώμῃ δοίημεν ἀφορμήν. Πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοις, καὶ ὁ πρωτεύειν ἐν τῇ τοποτηρήσει δοκῶν, καγκελλάριον τῆς ἐν Ρώμῃ Εκκλησίας καὶ ἀνεψιόν τοῦ ῥηγὸς καὶ τοῦ πάπα ἑαυτὸν ἀπεκάλει. Τέως δὲ τῷ αὐτῷ δικαίῳ αὐτήν τε τὴν καθ' ἡμῶν βλασφημίαν καὶ τοὺς τὴν ἀσεβῆ κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐκθεμένους γραφήν, προστάξει βασιλικῇ ἐν τῷ μεγάλῳ σεκρέτῳ, ὑπεβάλομεν ἀναθέματι· πολλὰ μὲν μετὰ τὴν τῆς γραφῆς ταύτης υπόθεσιν, περὶ τοῦ εἰς ὄψιν ἡμῖν ἐλθεῖν, καὶ τοῖς τε ἄλλοις τῶν ἐν αὐτῇ, καὶ τῇ διαστροφῇ τοῦ ἁγίου Συμβόλου ἀποτάξασθαι παραινέσαντες. Ως δὲ οὐκ ἠνείχοντο ἀλλὰ καὶ διαχειρίσασθαι ἑαυτοὺς εἰ μὴ παύσονται περὶ τούτου όχλούμενοι διηπείλουν, εἰς τὸ κατὰ τῆς αὐτῶν βλασφημίας συνείδομεν χωρῆσαι ἀνάθεμα. 5. Caeterum praestitisset, impiam hane scripturam η igni fuisse traditam, nec ad nostrum omnino venisse conspectum. Id autem tunc non contigit, propterea quod palam coramque omnibus hebdo madariis subdiaconis et quibusdam aliis deposita fuerat. Sed et de iis qui sic adversum nos, seu potius adversum orthodoxos omnes, in Magna Dei ecclesia blasphemaverant, ultionem sumere, in. decens duximus, ne Romanis scandalorum daremus occasionem. Inter alios enim, qui legationis prk mum locum tenere videbatur, cancellarium Ro manæ Ecclesiæ, et consobrinum regis ac pape seipsum appellabat. interim tamen eodem jure lp. samque contra nos blasphemiam, et eos qui impiam adversus orthodoxos scripturam exposueraut, in magno secreto, jussu imperatoris, subdilimus anathemati: plurimum quidem post scriptura illius suppositionem adhortati eos,ut in conspectum nostrum venirent, atque tam aliis ea contentis, quam sancti Symboli depravationi renuntiarent. Postquam autem recusarunt, ipsisque sibi manus violentas illaturos se comminati sunt, si ultra hac in re molestia afficerentur, ad anathema in eorum blasphemiam censuimus esse progrediendum. 5. Καὶ ταῦτα μὲν ἅπερ καθ᾿ ἡμῶν ὁ πονηρὸς ἐσκαιώρησεν. Ανακοινοῦμεν οὖν τοὺς περὶ τούς του καὶ τῇ σῇ τελειότητι. Πρῶτον μὲν, ως τῆς αὐτῆς ὕβρεως ἡμῖν κοινωνῶν, τὴν [αί. την] γὰρ τὴν ἡμετέραν τίθεσθαί σε πειθόμεθα. Δεύτερον δὲ ὡς τοῦ ὀρθοῦ λόγου, οὗ πρόβολος στεῤῥὸς καὶ πρός μαχος ακαταμάχητος εἶ σὺ, παροινηθέντος παρὰ τῶν δυσσεβῶν καὶ βλασφημηθέντος οὐχ ἥκιστα. Έπειτα δὲ, ὡς ἂν τῶν προβάντων ἐσχηκὼς εἴδησιν καὶ κατάληψιν ἀκριβῆ, εἴ ποτέ σοι περὶ τούτων ἀπὸ Ῥώμης ἀφίκοιντο γράμματα, εσκεμμένως καὶ 6. Atque hæc sunt, quæ in nos malus machinatus fuit. Quæ sermone communicamus cum tua perfections Primo quidem, quod ejusdem contu meliæ“nodiscum particeps sis. Persuasum quippe habemus te nostram loco tuæ ducere. Secundo vero, quomiam fecta doctrina, cujus firmum præsidium es ac propugnator inexpugnabilis, non mediocriter probro affecta est atque blasphemiis impetita per impios homines. Adhæc, ut eorum quæ acciderunt notitiam scientiamque plenam adeplus, si forte a Roma ad te litteræ hisce de rebus adJoan. Bapt. Cotelerii notæ. Γραφὴν καθ' ἡμῶν. Pillacium illud ce lebre, seu libellum, et chartam excommunicatiomis, ut alii vocant. Quo de pittacio nos supra aliquoties. Et cum aliis etiam Sigebertus ad annum 105%. Καὶ τῶν ἑβδομαρίων πάντων ὑποδιακό νων. Calicium de projecto pittacio, apud Allatium, De libris ecclesiasticis Græcorum, p. 165, 166: 'Eπl παρουσίᾳ τῶν ὑποδιακόνων τῆς δευτέρας ἑβδομάδος. In præsentia hypodiaconorum secunde hebdomadís. Occurrunt passim ἑβδομάριοι, εβδομαδάριοι, ἀρχι εβδομάριος, archibebdomadarius, hebdomadarii, se ptimanarii, septimanariæ; inter episcopos. presby. ieros, diaconos, subdiaconos, lectores, cardinales, monachos, moniales, laicos. Τοὺς περὶ τούτου. Subintellige aut supple λόγους.