Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Iambic Poem on Symeon the YoungerCarmen Iambicum in Symeonem Juniorem
NoticeNotitia
col. 1039–1040page 1 of 82
Joannes Euchaitarum Metropolita
PG 120:1039Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρό; ἡμῶν Ἰωάννου μητροπολίτου Εὐχαΐτων ὑπόμνημα. Ο Βίος. Οὗτος ἦν ἐπὶ τοῦ βασιλέως Ρωμαίων Κωνσταντίνου τοῦ Μονομάχου και Ζωῆς τῆς βασι λίσσης. Στη δὲ τὰ ἀπὸ τότε συντείνει ἑξήκοντα τέσσαρα πρὸς τοῖς παντακοσίοις. ᾿Ανὴρ δὲ σοφώ τατος καὶ ἁγιώτατος ὢν συνέγραψε πλείους των λόγων, καὶ ἐπιστολὰς καὶ στίχους ἰαμβικούς, καὶ ἄλλα πολλὰ λόγου καὶ χάριτος ἄξια, καὶ πολλοὺς τῶν ἀνθρώ των ἐξεπαίδευσε ὢν πεπληρωμένος τῆς τοῦ παναγίου
JOANNES EUCHAITENSIS.
CARMEN IAMBICUM IN SYMEONEM JUNIOREM.
Vide supra col. 307.
Vitæ Symeonis Junioris fragmenta edentur infra in notis Fr Combefisii ad Manuetis
Caleca opus de essentia et operatione divina.
ANNO DOMINI ML.
JOANNES
EUCHAITARUM METROPOLITA
NOTITIA
Auctore Conrado Janningo S. J. in Junii Bollandiani tomo I.
antiquæ scripturæ, qui olim, ut multi alii, C. V.
Sebastiani Tengnagelii fuisse discitur ex ipsius
propria inscriptione, continetque solius Joannis,
de quo agimus, Euchaita poemata fere sacra 102,
de variis rebus versu iambico pacta. In fronte
autem codicis iste titulus legitur, auctorem sanclitatis laude condecorans: Τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρό;
ἡμῶν Ἰωάννου μητροπολίτου Εὐχαΐτων ὑπόμνημα.
• Sancti Patris nostri Joannis metropolita Enchaitarum, monumentum. › Tum vitam ejusdem per
compendium proponit, hactenus Latinis (imo e:
Græcis fere ipsis) ut vidimus ignotam.
Scripseram præmissum Paragraphum, auctorem venimus cujusdam codicis chartacei, non admodum
Vitæ Dorothei Junioris ex Allatlo assignans Joannem metropolitam Euchaitarum; in omnemque
versabam animum partem, quo aliquid de auctore
illo, deque ætate qua vixit, alicunde e tenebris
eruerem; facile deinde ex hac cognitione ætatem
Dorothei Junioris definiturus. Adeo igitur Allatium
in Diatriba de Simeonum scriptis; ac reperio
identidem auctoris nomen, et producta principia
aliquot monumentorum ejus; sed de vita et ætate
nibil. Adeo Simeonem nostrum Wangnerechium;
in Prolegomenis ad pietatem Marianam Græcorum;
videoque num. 25 notum ei fuisse Joannem Euchaitam Ilymnographum, sed de ætate aut vita ejus
nondum quidquam invenisse, quod viris doctis
probare se posse confideret. Adeo denique Maraccium in Bibliotheca Mariana; sed nihilo felicius
occupatum in inquirenda Joannis ætate quam
præmissos duos, observo. Debebatur nempe illa
gloria augustissimi Cæsaris Leopoldi Bibliotheca,
ut inde in lucem prodiret primum, quod indefessa tet cruditorum studia et labores diu frustra
quæsiverunt.
Cum igitur anno 1688 Viennæ æstatem transigeremus, ac sæpe bibliothecam, ex benignitate
Cesaris promptaque opera prænobilis Domini Danielis de Nessel Bibliothecarii aulici, semper nobis
patentem, perscrutaremur. in notitiam quoque
Ο Βίος. Οὗτος ἦν ἐπὶ τοῦ βασιλέως Ρωμαίων
Κωνσταντίνου τοῦ Μονομάχου και Ζωῆς τῆς βασι
λίσσης. Στη δὲ τὰ ἀπὸ τότε συντείνει ἑξήκοντα
τέσσαρα πρὸς τοῖς παντακοσίοις. ᾿Ανὴρ δὲ σοφώ
τατος καὶ ἁγιώτατος ὢν συνέγραψε πλείους των
λόγων, καὶ ἐπιστολὰς καὶ στίχους ἰαμβικούς, καὶ ἄλλα
πολλὰ λόγου καὶ χάριτος ἄξια, καὶ πολλοὺς τῶν ἀνθρώ
των ἐξεπαίδευσε ὢν πεπληρωμένος τῆς τοῦ παναγίου
Пveúμato: xópitos. «Vita. Vixit Joannes sub imperatore Romanorum Constantino Monomachio 11
imperatrice Zoe. Exinde antem anni extenduntur
sexaginta quatuor supra quingentos (ad tempus,
putu, quo scriptor iste vixit). Quoniam vero sa
pientia et sanctitate vitæ in primis excelleret, conscripsit plures orationes, et epistolas, et versus
col. 1041–1042page 2 of 82
PG 120:1041Τάρμαρος ὁ Επιδαυριώτης Πρῶτον φέρω μέλισμά σοι, Θεοῦ Λόγε, μοναχός Ιωάννης. Κανόνες παρακλητικοὶ τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνη; ἡμῶν Θεοτόκου. Ποίημα Ἰωάννου μοναχοῦ, τὸ ἐπίσ χλην Μαυρόποδος, τοῦ ἐν ὑστέροις χρόνοις χρηματίσαντος ἀρχιερέως Εὐχαΐτων, οὗ τὸ ὄνομα ἐντέ τακται τῇ ἀκροστιχίδι ἑκάστης εννάτης ᾠδῆς. τοῦ ἐν τῷ Χιλιω
NOTITIA.
iambicos, auaque multa, digna quæ laudentur dem Opuscula continet, puta Canones paracleticos
grataque habeantur: multos insuper homines
pie erudivit, utpote repletus gratia Spiritus sancli.
Scriptor præmissi codicis notatur fuisse quidam
Andreas Damarius Epidauriota, cujus ejusdem nomen aliis quoque codicibus in bibliotheca Cæsarea
in-criptum legitur, ac præsertim centesimo septuagesimo secundo inter theologicos; ubi leviter
mutato nomine vocatur sub finem libri 'Avôpéa;
Τάρμαρος ὁ Επιδαυριώτης: ætas quoque ejus ibidem indicatur, per descriptum Christi annum 1560.
Eamdem Darmarii ætatem confirmat Gangius, in
Praefat. ad suum Paschalium, cum illius ecgrapho
collatum n. 33, ubi inducit Isaacum Casaubonum
asserentem, quod ab eodem Darmario Emit Africanum De bellico apparatu, et Fragmentum Petri
Alexandrini de Paschate. › Natus enim Isaacus
ille fuit anno 1559, et jam erat a juventute Græcis
Latinisque litteris excolendis atque eruderandis
veteribus monumentis intentus, facile potuit adoJescens ipse seniorem Darmarium convenisse in
Gallia. Ut autem præcitati codicis scriptor exstiterit Darmarius anno 1560, tunc forte ad huc juvenis, ita videtur auctor fuisse.adjunct¡ Compendii
Vitæ, et quidem primus: recensens enim in illo annos qui inter Constantinum Monomachum et suam
zetatem intercesserunt, debet ipse compendium
illud aut primus scripsisse aut contraxisse. Quod
tamen numerum annorum aliquanto majorem ponal
intercessisse, quam recepta modo chronologia patitur, factum esse potest defectu accurata notitia
temporis, quo Monomachus imperavit. Potest etiam
ipse codicem, de quo hic præcipue agimus, scri
psisse diu post illum, cui annum 1560 annotavit.
Certe aliquid aut errori, aut ignorantiæ, aut i̇nieixsię concedendum est. morte enim Constantini
Monomachi ad usque annum 1560 defluxerunt anni
duntaxat 506, ponente interim Andrea annos 564.
Ut ut est de sensu scriptoris Andreæ; in eo saltem
mon erravit, quod Joannem metropolitam Euchaitarum (quem et Mauropodem appellari lego) sub
Constantino Monomacho vixisse asserat. Id enim
ex scriptis ipsius etiam Joannis eruitur; utpote qui
tribus poematibus suis, videlicet 74, 87 et 88 in codire Cæsareo, de Constantino tanquam vivente laudabiliter agit, affirmatiue ejus imaginem in Euchaltis asservari.
‹
Hactenus de viro ipso, parum Latinis noto. Nunc
de scriptis ejus, minus etiam notis, juverit breviter tractare,' eaque imprimis indicare, quæ biblioheca Cæsarea subministrat mss. Exstat ibi codice
204 inter theologos, Joannis Metropolite Euchaitarum oratio in tres sanctos Patres Basilium
Magnum, Gregorium Theologum seu Nazianzenum,
et Joannem Chrysostomum. Codex 211, ex quo
Compendium Vitæ jam deprompsimus, exhibet
poemata duo supra centum, pleraque argumenti
sacri, versu iambico concinnata. Codex 200 ejus-
›
quos Cantica consolatoria interpretarilicet ‹ad Dominum et Deum nostrum Jesum Christum; › suntque viginti quatuor numero, et singuli suam acrostichidem habent. Continet deinde alios similes
canones duos ad eumdem Dominum nostrum; et
tertium ad angelum custodem: quorum priores
sine posterior cum acrostichide sunt. Subsequuntur mox ‹ in sanctissimam Dominam nostram Dei
Genitricem canones 67, et in S. Joannem Præcorsorem canones undecim. › Denique codex 309
complectitur aliquot ad Christum canones, quorum
primo talis præfigitur acrosticlis, Πρῶτον φέρω
μέλισμά σοι, Θεοῦ Λόγε, μοναχός Ιωάννης.
Atque hi codices quatuor nunc sunt bibliothecæ.
Cæsareæ, eo illati a duobus studio et doctrina priestantibus viris, natione Belgis, Augerio Busbeckio
et Sebastiano Tengnagelio. Et ducentesimum quidem undecimum cum pluribus aliis eo intulit
Tengnagelius; reliquos vero tres cum aliis plus
quam ducentis intulit Busbeckius, a se studiose
conquisitos et comparatos in Græcia, cum pro
Augustissimo Cæsare Ferdinando I legationem
obiret Constantinopoli. Sed operæ pretium fecero, si his apposuero canonum in Deiparam,
de quibus codice 299, titulum totum, ut ibi legitur,
ad cognoscendum distinctius auctorem ipsum.
Κανόνες παρακλητικοὶ τῆς ὑπεραγίας Δεσποίνη;
ἡμῶν Θεοτόκου. Ποίημα Ἰωάννου μοναχοῦ, τὸ ἐπίσ
χλην Μαυρόποδος, τοῦ ἐν ὑστέροις χρόνοις χρηματίσαντος ἀρχιερέως Εὐχαΐτων, οὗ τὸ ὄνομα ἐντέτακται τῇ ἀκροστιχίδι ἑκάστης εννάτης ᾠδῆς. • Canones paracletici sanctissimæ Dominæ nostræ Dei
Genitricis. Poema Joannis monachi, cognomento
Mauropodis seu Nigripedis, qui ultimis temporibus
exstitit archiepiscopus Euchaitarum; cujua et nomen insertum est acrostichidi nonæ cujusque
odæ. >
Addi citatis Enchaitæ scriptis possunt, quæ notat Allatius in Diatriba de Simeonibus, producto
singulorum principio tituloque Græce; nempe,
‹ Orationes in festum sanctorum Angelorum; in
sanctam Dormitionem sanctissimæ Dei Genitricis;
in memoriam sancti megalomartyris Theodori; in
memoriam sancti martyris Theodori Tironis sive si;
tov avtopov in memoriam sancti martyris Theodori sive toỹ ¤čo in tres sanctos antistites Basilium, Chrysostomium, et Gregorium: Item in
eosdem oratio alia, quarum prior eadem est cum
citata ex bibliotheca Cæsarea, posterior ab illa
diversa. Ad hæc • Orationes in memoriain sanctæ
martyris Eusebiæ apud Euchaitas; in memoriam
magni Triumphatoris post celebratum Paschatis
triduum; in diem memoriæ magni Triumphatoris,
inque nuper factum apud Barbaros miraculum. ▸
Denique Vita, quam nos infra proferimus, sancti
Patris nostri Dorothei Junioris sive τοῦ ἐν τῷ Χιλιω·
xwμp. Et hæc quidem scripta ejus, ab Allatio
indicata; uti superiora, in codicibus Cæsaréis con-
col. 1043–1044page 3 of 82
PG 120:1043γατα πλησίον Εὐχαίτων. κατὰ τὴν Εὐχανίαν ἡ Εὐχαῖ χώρᾳ τῇ ἀνατολικῇ, τῇ καλουμένῃ Ηλιουπόλει, ἀνὴρ κατοικῶν ἐν χωρίῳ ἐπιλεγομένῳ Γελασέοις ὡς ἀπὸ Οὐαλεντίνος, ἐπιμελῶς κηδεύσας τὰ τίμια λείψανα αὐτῶν, ἀπέθετο ἐν τόπῳ καλουμένῳ Ἡλιουπόλει, πλησίον τῆς νήσου ἐν Γελασίοις τῷ χωρίῳ, ἐν οἰκήματι σεμνῷ, ὡς ἀπὸ μιλίων δεκαδύω Εὐχει Επιφάνιος, ἀνάξιος ἐπίσκου πος τῆς Εὐχαΐτων πόλεως, τῆς Ελελιώτων επαρχίας,
JOANNES EUCHAITENSIS.
Penta, ánnolassè sufficiat, Indiratum tamen cupi. ponto. Hinc colligere est, multum averrasse
minis anianti sanctorum gloria: lectòri, desiderari
nobis magnopere præcitatas orationes metropolita,
de S. Eusebia, et de utroque Theodore.
At vero lubet Lambecio grammaticalem quoque
quæstionem movere, dicendumine sit Euchaitarum,
an Euchaltorum? censètqué éx Græca terminatione,
posteriorem toquendi modahi priori præferendum.
Sed ego in locuitione, apud Latinos jain recepta,
nil mutandumi duti; Euchaitatumque potius, quam
Euchaitorum episcopuin appellare malui Joannen;
recedente præsertim ad Latinorum usum, etiam
Græcorum auctoritate, idem nomen per declinationem suam secundum sæpe (quamvis sæpius per
tertiam) infléctentium. Legé enim in Menæis impressis, ad diem 8 Februarii, ¿y talç Eiyatrais, et
ad 8 Junit by Ebyatta. Item in Menologio ms. Basilii imperatoris, narrante ad diem 8 Junii de S.
Theodoro, quod reliquiæ ejus depositæ sunt iv Eůγατα πλησίον Εὐχαίτων. Adile Zonaram, in Joanne
Vimisce scribentem, κατὰ τὴν Εὐχανίαν ἡ Εὐχαῖ
tav. Cèdrenus quoque in eodem Zimișce, eundem
Focum Ebyavelav appellat. Quidni igitur eadem vox
Eixat:a sub una terminatione singularis pariter
ac pluralis sit numeri, et per primam pariter ac
secundam Latinorum declinationem Dectatur;
quemadmodum scitur fieri in urbium nominibus
Solyma Gangra, aliisque. Quid etiam prohibet
dicere vòcem Euchaita numero singulari, gentile
esse populi, civitatem Euchaitam incolentis, quem-
: dmodum à civitatibus, non admodum ab Euchaita
remotis, deducuntur gentilia hæc, Cypasita, Zelita,
B∙rita; ut nihil de remötioribus dicam, Ascalonita,
Bethleemilia, aliisque sexcentis; hujus certe sententim fuit in niss. nostris nonnemo, qui scribit èv to?;
Esyatrai;. Sed hæc grammaticis relinquends. Nos
Ipsani urbem Euchaitam ejusque simm indageJurus.
Ferrarium, in Nova Topographia ad Martyrologium
Romanum, quando Heracleam Ponticam describens, urbem ei proximam facit Euchaitam. Nam
Heraclea in provincia Honoriade, et quidem remotissima ejus parte sita, non tantum toto provinci.
suæ, quam late patet, spatio; sed etiam Papolagoniæ, quæ inter Honoriadem, et Helenopontam
interjacet, disterminatur ab Euchaitis, Veriora
habent Acta martyrii S. Theodori Tironis mss.
Latina, quorum exemplaria quatuor penes nos
sunt, ex variis bibliothecis deprontpta: eaque omnia
unanimiter aiunt, matronam nobilem Eusebiam
transtulisse corpus sancti martyris ‹ in possessionem suam, quæ distat a civitate Amasia via unius
dièi, în locum qui vocatur Euchaita.» Jacet Amasia
in extrema orientali parte Helenoponti ad Juving
Irim; hinc igitur ad aliam quamvis plagam bojus
ipsius provinciæ si funere unius diei subsistere
vesperi cogeris, perrexeris, inter prædictum Iria
et llalim fluvios; atque adeo inter cosdem Euchaitam quæquë colloces liceblt.
Clariorem hisce afferret etiam lucem Vita
Græca ms. S. Barbaræ, quam nuper eruimus e
bibliotheca Cæsarea, si termini distantiæ notiores
forent. Habet Vita illa in principio: "Hy & tv s
χώρᾳ τῇ ἀνατολικῇ, τῇ καλουμένῃ Ηλιουπόλει, ἀνὴρ
κατοικῶν ἐν χωρίῳ ἐπιλεγομένῳ Γελασέοις ὡς ἀπὸ
wv dexadów Ebyattwv. Erat în regione orientali, quæ appellatur Heliopolis, vir quidam habitahs in loco cognominate Gelaseis, circiter x11 milliariis dissito ab Eucliaitis. Habet iterum in fine,
›
ubi de sepultura SS. Barbara et Julianæ, quarum
sacra corpora Valentinus ‹ sollicite mandans se
pulturæ, posuit in loco, qui vocatur Heliopolis.
prope insulam in Gelaseis pago, in domicilio vene
rando, x11 fere milliaribus ab Euchaitis.» Græc:
sunt: Οὐαλεντίνος, ἐπιμελῶς κηδεύσας τὰ τίμια
λείψανα αὐτῶν, ἀπέθετο ἐν τόπῳ καλουμένῳ Ηλιουπόλει, πλησίον τῆς νήσου ἐν Γελασίοις τῷ χωρίῳ,
ἐν οἰκήματι σεμνῷ, ὡς ἀπὸ μιλίων δεκαδύω Εὐχει
Twv. Habemus hic Euchaitam, labemus Gelaseos,
habemus Heliopolim: sed incertus omnium situs,
ut nullius ex aliorum determinári possit. Notissim“
Antiquum Euchaitis fuisse episcopatum aliquando
credidi Labbeo nostro tom. Il Conciliorum col. 55, ubi
inter alios episcopos in Egyptiaca quadam charta
descriptos (quos ipse putat concilio Nicæno inter--
fuisse) nominatur etiam Επιφάνιος, ἀνάξιος ἐπίσκου
πος τῆς Εὐχαΐτων πόλεως, τῆς Ελελιώτων επαρχίας,
¿ploaç ûntypaya ● Epiphanius, indignus episcopus quidem Heliopolis et maxime varia; sed nulia.
urbis Enchaitarum, provincia Eleliotorum. ‹ Verum cum eosdem omnes episcopos eodem modo
subscriptos inveniam tom. VI Concil. col. 1002, et
Berum col. 1061, cogor credere chartam illam
Egyptiam, utcunque antiqua visa sit, ad concilium CP. M. an. 680 inchoatum pertinere. Quæ
fuer´t Eleliotorum provincia, hactenus non comperio. Quandocunque autem initium suum habuerit
Euchaitarum episcopatus, magis ex tempore istius
concilii inclaruit, factus etiam archiepiscopalis:
nam apud Carolum a S. Paulo in duabus tabulis
uotitiarum antiquarum annumerator Abcoxeçá-
*9:4, quæ sui juris sunt, ae nulli metropalitæ subditæ, et utrobique collocatur in provincia Helenoquæ videatur huc posse facere, hactenus innotuit
Quæ proxima possit esse, collocatur ab Ortelio es
Michaelis -Glyca Phrygia; sed hæc (sive minorem
sive inajorem intelligas) quantum distat ab Helenoponto et Amasia!
Tenuit porro Euchaita nomen suum ad usque
imperium Joannis Zimiscæ, qui anno 969 creatus
est imperator. Præcipuum imperii ejus decus fait
victoria, quam reportavit a Russis die S. Theodoro
duci sacro, codem sancto favente, et ‹ viso a mul.is
in equo Romanos defendere, et Barbarorum phalanges conturbare, teste Zouara. Quamobrem
imperator, at martyri pro- navata opera gratiamı
referret, elegantissimum ei templum Euchanix site
col. 1045–1046page 4 of 82
PG 120:1045ΝΟΤΙΤΙΑ. φάλῳ Οὗτος γὰρ, ὥσπερ τοῖς τρισὶ νεανίαις Συνῆν τέταρτος ἐν μέσῳ φλογὸς πάλαι, Οὕτω πάλιν τέταρτος ἔστω καἀνθάδε, Δροσισμὸς ὑμῖν ἐν βασιλείοις μέσοις, Τον ήλιον σε πρώτα σώζων, καὶ νέμων Ζωὴν ἄλυπον, εὐτυχή, νικηφόρον, Καλοῖς τε τοῖς σύμπασιν εὐθηνουμέννη Έπειτα ταύτην την σελήνην τοῦ κράτους Την κοσμολαμπῆ, καὶ διαπρεπεστάτην, Τὴν οὐδὲν ἄλλο πλὴν ὅ κέκληται μόνον Ζωὴ γὰρ ὄντως ἡ Ζωὴ τοῦ νῦν βίου. Τρίτην δέ μοι συνταττε καὶ τὴν δευτέραν Τὸ φαιδρὸν ἄστρον τοῦ πανολβίου στέφους Η τὴν ἐκείνης αὐταδέλφην αξίαν Ο παντὸς ἄλλου μεῖζον εἰς εὐδοξίαν. Ες τὰς δεσποίνας, Τὸν εὐγενῆ μὲν, εὐτυχῇ δὲ δεσπότην, Τὸν εὐτυχῆ μὲν, εὐσεβὴ δὲ καὶ πλέον, Τῆς γῆς τὸ θαῦμα, τὸν μέγαν Μονομάχον, ὺν ἡ πρόνοια κοσμικῶν κακῶν λύσιν Εδειξεν ἡμῖν, καὶ καλῶν πάντων βρύσιν. ἐν Εὐχαῖτοις (α) Μαυρόπους Μελανόπους. Εἰς τὸ βιβλίον τῆς δια κονίας τοῦ τροπαιοφόρου, Εἰς τὸν τροπαιοφόρον.
ΝΟΤΙΤΙΑ.
Euchails struxit, vetere diruto; it'quo corpus ejus, & norata fuit; et miraculorum in se patratorum
múltis certaminibus defunctum, repositum erat;
et urbem, veteri nomine abolito, Theodoropolim
appellavit, › Appellatio tamen hæc non ita abolevit
vetus nomen, ut non fuerit etiam postea in usu aliquo per sæculum saltem integrum, ad tempora
videlicet usque Joannis Mauropodis, quem passim métropolim Euchaitarum inscribi supra vidiWUS.
Neque vero civitas Euchaita, modo dicti`duntaxat Theodori ducis ac martyris (quem prius in
lucem ipsa dederat, deinde post gloriosam mortem
sacrum corpus recepit, temploque ejus nomini condito decore asservavit), sed alterius quoque Theodgri militis, vulgo Tironis dicti, paulo ante istuta
martyrio coronati, reliquiis pariter et templo hofamam tam late propagavit, ut ipsa quoque inter
celebriora evaserit foca, ad quæ pietas Christiana
peregrinatum ire solebat. Id testatum facit exemplum Joannis anachoretæ apud Moschum, in Prato
spirituali, c. 180, enumerantem loca celebria, ad
quæ iste e Palæstina sát longo itinere ‹ pergebat,
nunc quidem Ephesum ad S. Joannem, nunc auten Euchaitam ad S. Theodorum, nunc vero ad
S. Theclam in Seleuciam Isauriæ, nunc ad S. Sergium in Saraphas. > Talibus igitur decorata sanctis, talibus ornata templis, talibus frequentata
peregrinationibus Euchaita, potest meruisse in sodem archiepiscopalem erigi, et ab antistite abroaSφάλῳ gubernar.
(Biblioth. Grec. ed. Harles, tom. VIII, p. 627.)
Poetis Christianis elegantioribus etiam accensendus venit Joannes Mauropus (a) monachus, atque inde
metropolita Euchaitensis, sive Euchania (quæ etiam Theodoripolis a Theodoro, martyre dicta, cui
templum Joan. Zimisces imper. condidit, urbs Heloponti, provinciæ in Asia Minori), qui scripsisse ve
Jestatur temporibus Constantini Monomachi, Zoes ac Theodoræ, n. e. circa an. Ch. 1050. Rogat enim,
p. 43, Christum, ut quemadmodum in fornace Babylonica olim tribus juvenibus, sic etiam in imperio
tribus hisce adsit ope suo.
Οὗτος γὰρ, ὥσπερ τοῖς τρισὶ νεανίαις
Συνῆν τέταρτος ἐν μέσῳ φλογὸς πάλαι,
Οὕτω πάλιν τέταρτος ἔστω καἀνθάδε,
Δροσισμὸς ὑμῖν ἐν βασιλείοις μέσοις,
Τον ήλιον σε πρώτα σώζων, καὶ νέμων
Ζωὴν ἄλυπον, εὐτυχή, νικηφόρον,
Καλοῖς τε τοῖς σύμπασιν εὐθηνουμέννη
Έπειτα ταύτην την σελήνην τοῦ κράτους
Την κοσμολαμπῆ, καὶ διαπρεπεστάτην,
Τὴν οὐδὲν ἄλλο πλὴν ὅ κέκληται μόνον·
Ζωὴ γὰρ ὄντως ἡ Ζωὴ τοῦ νῦν βίου.
Τρίτην δέ μοι συνταττε καὶ τὴν δευτέραν
Τὸ φαιδρὸν ἄστρον τοῦ πανολβίου στέφους
Η τὴν ἐκείνης αὐταδέλφην αξίαν
Ο παντὸς ἄλλου μεῖζον εἰς εὐδοξίαν.
Ad camdem Zoen ac Theodoram referendum carmen, p. 4: Ες τὰς δεσποίνας, quo nec imperatorem.
celebrare omittit.
Τὸν εὐγενῆ μὲν, εὐτυχῇ δὲ δεσπότην,
Τὸν εὐτυχῆ μὲν, εὐσεβὴ δὲ καὶ πλέον,
Τῆς γῆς τὸ θαῦμα, τὸν μέγαν Μονομάχον,
ὺν ἡ πρόνοια κοσμικῶν κακῶν λύσιν
Εδειξεν ἡμῖν, καὶ καλῶν πάντων βρύσιν.
Adde carmen in Constantini Monomachi imaginem, ἐν Εὐχαῖτοις apud Euchaitenses dedicatam, cum
particula crucis Christi, pag. 47. Plura in Monomachi laudem, pag. 23 et 51 atque in Theodora,
pag. 52. Sed imperatoris obitum deflet, p. 54 seqq. Neque illi tantum et Zoæ ac Theodoræ fuit super-
(α) Μαυρόπους idem est ac Μελανόπους. Confer
Lambecium, tom. I, pag. 149 [pag. 272, ed. Kollar.
couf. de eo (udin. Comm. de scriptor., etc.
pag. 606; Cave, Hist: litler. script. eccles. 11,
pag 139, ad an. 1051. Harl. 1
(b) Nonnulla cum Argoli Latina versione refert
Allatius, De libris ecclesiasticis Gracorum, pag. 97,
ubi etiam titulus integrior, Εἰς τὸ βιβλίον τῆς διακονίας τοῦ τροπαιοφόρου, pro quo Bustus tantum
edidit: Εἰς τὸν τροπαιοφόρον.
Notice from FabriciusNotitia ex Fabricio
col. 1047–1048page 5 of 82
PG 120:1047εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου μάρτυρος Θεοδώρου, ἤτοι τοῦ πεζοῦ· Παρ' ἡμῖν δ' οὖν οὐ
JOANNES KUCHAITENSIS.
ANNES
stes, sed etiam Alexii Comneni attigit imperium, siquidem in Jure Græco Romano, lib. 1, p. 215, inter
metropolitanos qui Nicolao, patriarchæ CP. mense Junio indict. 45 (boc est Christi 4092, Alexii Covaneni assederunt, memoratur ó Eûyavelaç 'Iwávvns.
In S. Theophylactum quoque, qui et ipse Alexii Comneni contigit tempora, exstat epigramma, p. 47.
[Auctore Cave, 1. c. scripsit Jo. Mauropus.
Orationem encomiasticam in tres SS. Patres, Basilium M., Gregorium Theologum et Joan. Chrysos10wum. In cod. Vindob. Cæs. 204, n. 5. V. Lambec. Comment. V, pag. 11 seqq. Meminit etiam ejus
orat. Leo Allatius in Diatr. de Simeonum scriptis, pag. 105. Vid. quoque supra de Chrysostomo, et infra vol. IX, p. 62.
Orationem εἰς τὴν μνήμην τοῦ ἁγίου μάρτυρος Θεοδώρου, ἤτοι τοῦ πεζοῦ· incipit Παρ' ἡμῖν δ' οὖν οὐ
onávia tà xaλà, tò toũ àóyou· quam confundit Nesselius in Cat. codd. Cæsar. part. 1, pag. 224, cum
priore.
Canones paracleticos, sive carmina consolatoria 24, ad Christum, sotera. In cod. Vindob. Cæsarco
theol. 78, secundum Nesselii Cat. n. 4,. fol. 4. Uuum quodque carmen peculiarem suam habet acrostichidem, quæ, itidem ut quælibet ode, nona, nomine Joannis insignita est. Hæc et sequentia cantică
sive canones diligentius fusiusque recensuit Lambec. Comm. V, p. 290 seqq. de cod. (uti numieral) 219.
Ibid. fol. 77, pag. 2, alia sunt duo Cantica ad Christum, sotera, sine acrostichide et nomine
auctoris.
Ib. fol. 83, pag. 1, Canon. sive Canticum ad sanctum angelum custodem. - Fol. 88, pag. 4, Canones
sive cautica 67, ad Mariam Deiparam, quorum unum quodque peculiarem suam habet acrostich dem, et
Itidem, nt quælibet ode, nona, nomine Joannis est insignita. Fol. 315, p. 1, Canones sive cantica 14
ad S. Joannem Baptistanı, eodem, quo priora, modo condita. Aliquot canones paracletici sunt etiam
in cod. Cæsar. 309, fin. V. Lambec. V, p. 575.
bid. cod. 103, continentur ejusdem 102 sacra iambica, præusa ipsius Epitome. Curatius descripsit
Lambec. hunc cod. quem numerat 2+1, in Comment, vol. V, pag. 66 sqq.; ct singulorum poemalum
inscriptiones atque principia posuit, itemque correxit Hippolyti Maraccii Lucensis, qui in Bibliotheca
Mariana de Joannis Maur. ætate, tanquant re incerta agit, et Sim. Wagnereck, qui in Pietate Mariana.
(.ræcorum, part. 1, in Prolegom. n. 23, scribit se nondum quiaquam de nostre invenisse, quod viris
doctis probare se posse confideret. Ipse tamen Lambec. ignoravit edit. Busti Eturensèm, miratus, poemata sacra memorata a Joan. Meursio sexies citari in Glossario Græco-Barbaro, et quidem velut jam
edita. Sed Kollarius jam in nota A, loco nostri Fabricii allato, certiora docuit.
Idem Juan. Maur. scripsit Vitam S. Eusebiæ, apud Euchaitas in magna veneratione habitæ; item
Vitam S. Dorothei junioris iu Chiliocomo, ex quibus fragmenta quædam prolata esse a Leone Allatio, la
libro De consensu utriusque Ecclesiæ in dogmate de purgatorio, p. 754, indicat Cave. Add. ipsum Fabric.
in One sectionis de Juan. Maur
Præter memoratos codd. Vindobon. sunt alii quoque, in quibus exstant Joan. Mauropodis Opuscula.
Florentiæ in bibl. Laurent. Canon in S. angelum custodem, in cod. 17, n. 12, plut. 15 (Bandin. Cal.
codd. Gr. Laur. I, pag. 40). Encomium in SS. Patres, Basil. M. Gregor. Theolog et Joan. Chrysostomum, in cod. 47, n. 29 (Band. 1. c. pag. 418). Est quoque illud Entomium in codd. Vatican. V.
Montſ. Bibl. bibl. mss. I, pag. 12 D, et 13 C.; in cod. Mediol. Ambr. ibid. pag. 500; in cod.l.
Paris. bill. pubi. 559, n. 9, et 1557, n. 24, secund. Cat. codd. Paris. vol. II; — in codd. Coistin. 504
et 307, in Homiliis et Vitis SS. martyr. Jan. V. Montfauc. In Bibl. Coisl. pag. 418, quem, miror, nusquam illius mentionem factam reperisse; et pag. 433, ubi errat, Caveum non meminisse illius opusculi.
- Taurini in bibl. Reg. codd. 70, fol. 329, et 116, in SS. Patrum Sermonibus Vitisque, mense Januar, d.
30. V. Cat. codd. Gr. Taurin. pag. 167 et 221.) — Tum in cod. Laurent. 18, n. 3, plut. 9, Joan. Maur.
Invocatio et confessio in ongelum custodem vitæ nostræ, versibus 456 iambicis. Sermo in Dormitionem
Deiparæ, in cod¸ 31, n. 21, plut. 10. - Etymologicum metricum nominum in S. Scriptura celebriorum, in
cod. 13, n. 49, plut. 74. V. Bandin. I, pag. 420 et 496, ac toi. I, p. m ubi dubitat, num illa car.
mina etymologici in ed. Eton, reperiantur. In eod. cod. 13. n. 50, est Initium etymologiarum corum,
quæ ad hominem pertinent, versibus iambic., quorum auctorem eumdem Joannem esse suspicatur Band.
pag. 112.—Taurini, in bibl. Reg. cod. 108, Ilypomnema in Dominicas solemnitates iambicis aliisque versibus, præmissa Joannis Maur. Vita, Plura v. in Cat. cit. pag. 244. Paris. in bibl. publ. cod. 847, iambi
in Theodoretum, hujus Commentario in zu prophet. minores prefixi; in cod. 1182, n. 113, Joan. Enchaitarum metropolitæ Epistola.· Monachii in bibl. elector. cod. 235, Versus iambici in festa Domini
et in alia diversi generis argumenta. (V. Cat. codd. Gr. Bavar. p. 82.) — De Joan. Maur. inedita
quadamı Oratione, in qua dictum 1 Joan. v, 7: Oi aŭtol apei; xal žv, agit Franc. Anton. Knivel.
in Neuven Kriticken über denber. Spruch. Drey sind, die da zeugen im Himmel, elc. Brunsv. 1785, &,
sect. 2. (HARL.)
col. 1049–1050page 6 of 82
PG 120:1049Ἐγὼ δὲ τούτους ἐξελών μου τοὺς λόγους Πολλῶν ἀπ᾿ ἄλλων ἐμμέτρων, οὐκ ἐμμέτρων Μόνους φέρων δίδωμι τοῖς λόγων φίλοις, Ως γεῦμα μικρὸν δαψιλοῦς ἀνθοσμίου, Οἷς ἡδονὴ γένοιτο ταῦτα μετρία, Κύρος δ' ἀπέστω, καὶ μέθη, καὶ ναυτία. Καλὴν δεδωκώς ταῖς βίβλοις ὑπουργίαν Αὐτὸς πονηρὰν ἀντιλαμβάνω χάριν. Τῶν μὲν γὰρ ἤδη τὰς νόσους ἰασάμην, Ἐγὼ δὲ συντέτηκα, καὶ κακῶς ἔχω, Κόπων τὸ σῶμα συντριβεὶς ἀμετρία. 'Αλλ' οι τρυφῶντες ἐν πόνοις ἀλλοτρίοις Καὶ ταῖς ἐμεῖς πλέοντες εὔδια ζάλαις Πρὸς Κύριον μέμνησθε τοῦ κεκμηκότος. Εἰς τὰ δωρηθέντα Μηναῖα εἰς Εὐχαῖτα. Ύμνων ἐπελθὼν ἡμερησίων βίβλους, Πᾶσάν τε τούτων τὴν γραφὴν ἐπιξέσας, Καὶ χεῖρα, καὶ νοῦν, ὡς ἐνῆν καταρτίσας. Δῶρον φίλῳ δίδωμι καὶ μάλα πρέπον Τῷ προστατοῦντι τοῦ τόπου στεφηφόρῳ, Ος ἔνδον οἰκεῖ τῆσδε τῆς Ἐκκλησίας, Δι' οὗ τύχοιμι τῆς ἀκηράτου βίβλου, Τῇ χειρὶ τοῦ πλάσαντος ἐγγεγραμμένος. Ο συγγραφεύς ψεῦδος μὲν οὐκ εἰρηκέτω. Ψεύταιτο μέν τ' ἂν ἔν γε τοῖς λοιποῖς λόγοις, Οὕτω φιλούντων τῶν κελευόντων τάδε, τῶν τοῖς ἐπαίνοις ἐντρυφῶν τὸ βιβλίον Ομως ἔδοξεν ἐνδεέστερον λέγειν Εξουσία κρότων γὰρ οὐκ οἶδεν κόρον Οὐκοῦν ἀφείσθω ταῦτα τοῖς ἐγκωμίοις, Η συγγραφὴ δὲ μὴ προχωρείτω πλέον. Οὐκ εὐφυῶς γὰρ πρὸς τὰ τοῦ ψεύδους έχει, Νόμος τε ταύτην εκτροπῆς ἀποτρέπει. Ἐνταῦθα τοίνυν τὸν δρόμον παύει τέως, Ἕως κατ᾽ εὐθὺ δῷ τις αὐτῇ τὸ τρέχειν. *Αλλης, 591, τρυφῆς ἥκιστα ποιοῦμαι λόγο, Αρκεῖ γὰρ αὕτη ψυχαγωγεῖν πλουσίως, Βρύουσα πᾶσαν ἡδονήν τε καὶ χάριν. Πλὴν ἀλλ᾽ ἄγοις οὕτω με, καὶ φέροις, Λόγε, Ατρεπτον, ἀκλόνητον, ἡδραιωμένον, Είσω μένοντα τῶν τεταγμένων όρων, Ὡς ἄνθεσι μέλισσαν ἐν βίβλοις στρέφων, οἱ μουσικώτεροι
NOTITIA.
Hujus Joannis Epigrammata iambica, carminaque in præcipiorum festorum Patrumque pictas in tabulis imagines et historias, ac de aliis-varii generis argumentis prodierunt brevi paginarum, p. 73, libello
Gr. cura Matth. Busti, Etonensis, qui versionem nullam (c) addidit, sed paucas nec iudoctas notas ad
calcein voluminis adjunxit, Etonæ 1610, 4, exc. Joan. Norton, iisdem typis, quibus Savilii Chrysostomus
sub idem tempus deinde fuit expressus. Ordinem, quem in ms. suo codice reperit, subinde immutasse se
Bustus non diffitetur, quanquam cum Busti codice conspirat quoque Vindobonensis, de quo Jambecius V,
pag. 29 [p. 66 Kollar.], cui Etonensis editio fuit ignota.
Ait Euchaitensis, se hæc carmina velut gustum quemdam dare ex plurimis aliis, quæ prosa et versu
scripserit.
Ἐγὼ δὲ τούτους ἐξελών μου τοὺς λόγους
Πολλῶν ἀπ᾿ ἄλλων ἐμμέτρων, οὐκ ἐμμέτρων
Μόνους φέρων δίδωμι τοῖς λόγων φίλοις,
Ως γεῦμα μικρὸν δαψιλοῦς ἀνθοσμίου,
Οἷς ἡδονὴ γένοιτο ταῦτα μετρία,
Κύρος δ' ἀπέστω, καὶ μέθη, καὶ ναυτία.
Codicum mendis eluendis ac castigandis laboriosam operam se collocasso refert pag. 70.
Καλὴν δεδωκώς ταῖς βίβλοις ὑπουργίαν
Αὐτὸς πονηρὰν ἀντιλαμβάνω χάριν.
Τῶν μὲν γὰρ ἤδη τὰς νόσους ἰασάμην,
Ἐγὼ δὲ συντέτηκα, καὶ κακῶς ἔχω,
Κόπων τὸ σῶμα συντριβεὶς ἀμετρία.
'Αλλ' οι τρυφῶντες ἐν πόνοις ἀλλοτρίοις
Καὶ ταῖς ἐμεῖς πλέοντες εὔδια ζάλαις
Πρὸς Κύριον μέμνησθε τοῦ κεκμηκότος.
Singulatim meminit Menæorum, a se recensitorum et emendatorum:
Εἰς τὰ δωρηθέντα Μηναῖα εἰς Εὐχαῖτα.
Ύμνων ἐπελθὼν ἡμερησίων βίβλους,
Πᾶσάν τε τούτων τὴν γραφὴν ἐπιξέσας,
Καὶ χεῖρα, καὶ νοῦν, ὡς ἐνῆν καταρτίσας.
Δῶρον φίλῳ δίδωμι καὶ μάλα πρέπον
Τῷ προστατοῦντι τοῦ τόπου στεφηφόρῳ,
Ος ἔνδον οἰκεῖ τῆσδε τῆς Ἐκκλησίας,
Δι' οὗ τύχοιμι τῆς ἀκηράτου βίβλου,
Τῇ χειρὶ τοῦ πλάσαντος ἐγγεγραμμένος.
Chronographiam scripsisse se, sed, ubi ad suain ætatem pervenit, abrupisse, ne adulatione deturpare
Historiam cogeretur, innuit, p. 69.
Ο συγγραφεύς ψεῦδος μὲν οὐκ εἰρηκέτω.
Ψεύταιτο μέν τ' ἂν ἔν γε τοῖς λοιποῖς λόγοις,
Οὕτω φιλούντων τῶν κελευόντων τάδε,
τῶν τοῖς ἐπαίνοις ἐντρυφῶν τὸ βιβλίον
Ομως ἔδοξεν ἐνδεέστερον λέγειν
Εξουσία κρότων γὰρ οὐκ οἶδεν κόρον·
Οὐκοῦν ἀφείσθω ταῦτα τοῖς ἐγκωμίοις,
Η συγγραφὴ δὲ μὴ προχωρείτω πλέον.
Οὐκ εὐφυῶς γὰρ πρὸς τὰ τοῦ ψεύδους έχει,
Νόμος τε ταύτην εκτροπῆς ἀποτρέπει.
Ἐνταῦθα τοίνυν τὸν δρόμον παύει τέως,
Ἕως κατ᾽ εὐθὺ δῷ τις αὐτῇ τὸ τρέχειν.
Episcopus et metropolita creatus est invitus, cum contentum parvo, ac libris studiisque unice inten·
sum nihil magis juvaret, quam in illis delitescere, et juvenibus instituendis porro vacare procul invidia,
periculis ac curis, quas majorum dignitatum splendor secum afferre consuevit.
*Αλλης, inquit p. 591, τρυφῆς ἥκιστα ποιοῦμαι λόγο,
Αρκεῖ γὰρ αὕτη ψυχαγωγεῖν πλουσίως,
Βρύουσα πᾶσαν ἡδονήν τε καὶ χάριν.
Πλὴν ἀλλ᾽ ἄγοις οὕτω με, καὶ φέροις, Λόγε,
Ατρεπτον, ἀκλόνητον, ἡδραιωμένον,
Είσω μένοντα τῶν τεταγμένων όρων,
Ὡς ἄνθεσι μέλισσαν ἐν βίβλοις στρέφων,
(c) Ut minori, inquit Bustus, fastidio possint
οἱ μουσικώτεροι aspicere, Græce solummodo ex
cudendum curavi, neque instar Virgiliani Mezentii
exsangue et putidum Latinæ versionis cadaver
Græco poete animato et vivido alligare sustinui:
quod quidem dum faciunt nonnulli, præsertim in
poetis, verendum est ne, ut quidam e veteribus,
cum ignem cremandis mortuorum cadaveribus
'
pollui crederet, graviter cominotus Prometheum
ad opem ferendam advocasse perhibetur, ut ignem,
quem de cœlo clepserat, pari furto mortalibus
(si posset) subduceret: consimiliter etianı exsistat aliquis, qui typographiæ inventorem subinde
inclamare velit, ut beneficium hoc suum, ad usus
indignos traductum, reposcat sibi, et saltem að
tempus retrahat.
Life of Saint Dorotheus the YoungerVita S. Dorothei Junioris
col. 1051–1052page 7 of 82
Caput Primum
PG 120:1051Ως τέττιγα δρόσω με τοις λόγοις τρέφων, Μόνοις τε πείθων τοῖς παροῦσιν ἐμμένειν, Καὶ μηδὲν αἰτεῖν ἄλλο πλὴν σωτηρίαν. ρ. 14. Καλῶς γεωργήσασα πολλοὺς τῶν νέων, Πάντας γὰρ οὐ τίθημι, μὴ καὶ κομπάσω. Πλὴν ἀλλὰ πλείστους ἦρεν ἐκ μαθημάτων, Πλείστοις δὲ καὶ πρὸς ἦθος εἰσήνεγκε τι, Οὗ μᾶλλον ἡ παίδευσις εὐτυχεστέρα Τούτων περισσῶν ἐν λόγοις κομψευμάτων. Τούτους έγωγε τους σοφισθέντας νέους Κέρδος μέγιστον τῷ ταλάντῳ προσφέρω. Κρύψεις δέ σου τὸν λύχνον ἐν τῇ γωνίᾳ Τί τοῦτο φής, ἄνθρωπε; πῶς λαλεῖς λύχνον Τὴν οὐκ ἔχοντα τὸ προσῆκον φως λύχνῳ; *Ην λύχνος, οἶδα, καὶ γὰρ οὐκ ἀρνητέον. ᾿Αλλ' εἰς τροφὴν ἔλαιον ἀρκοῦν οὐκ ἔχων Εψυγμένην δείκνυσι τὴν θρυαλλίδα, της τῷ μαρασμῷ καὶ τὸ τοῦ φωτὸς σέλας Αμυδρα φαίνον οὐκ ἔχει λαμπηδόνα. Συνασθενεῖ γὰρ καὶ λόγος τῷ σαρκίῳ, "Ωσπερ παθούσῃ μουσικὸν μέλος λύρα. ἀκροστιχίς Τρισήλιον φῶς τρεῖς ἀνῆψεν ἡλίους. α'. Οὐ παλαιοῖς ἄρα μόνον ἀλλὰ καινοῖς διηγήμασιν ἔδει κοσμηθῆναι τὸν Πόντον, ὡς ἂν ἀμφοτέρωθεν εὖ ἔχοι δεδοξασμένος, τὰ παρόντα μὲν ἀναφέρων
J051
Ως τέττιγα δρόσω με τοις λόγοις τρέφων,
Μόνοις τε πείθων τοῖς παροῦσιν ἐμμένειν,
Καὶ μηδὲν αἰτεῖν ἄλλο πλὴν σωτηρίαν.
ρ. 14. Καλῶς γεωργήσασα πολλοὺς τῶν νέων,
Πάντας γὰρ οὐ τίθημι, μὴ καὶ κομπάσω.
Πλὴν ἀλλὰ πλείστους ἦρεν ἐκ μαθημάτων,
Πλείστοις δὲ καὶ πρὸς ἦθος εἰσήνεγκε τι,
Οὗ μᾶλλον ἡ παίδευσις εὐτυχεστέρα
Τούτων περισσῶν ἐν λόγοις κομψευμάτων.
Τούτους έγωγε τους σοφισθέντας νέους
Κέρδος μέγιστον τῷ ταλάντῳ προσφέρω.
Eodem in loco innuit, se ætate provectum et viribus jam deficientibus ad dignitatem episcopalem
prefraelum esse. Objicienti enim: Κρύψεις δέ σου τὸν λύχνον ἐν τῇ γωνίᾳ; respondet:
Τί τοῦτο φής, ἄνθρωπε; πῶς λαλεῖς λύχνον
Τὴν οὐκ ἔχοντα τὸ προσῆκον φως λύχνῳ;
*Ην λύχνος, οἶδα, καὶ γὰρ οὐκ ἀρνητέον.
᾿Αλλ' εἰς τροφὴν ἔλαιον ἀρκοῦν οὐκ ἔχων
Εψυγμένην δείκνυσι τὴν θρυαλλίδα,
της τῷ μαρασμῷ καὶ τὸ τοῦ φωτὸς σέλας
Αμυδρα φαίνον οὐκ ἔχει λαμπηδόνα.
Συνασθενεῖ γὰρ καὶ λόγος τῷ σαρκίῳ,
"Ωσπερ παθούσῃ μουσικὸν μέλος λύρα.
Nujus Joannis Euchaitensis non exiguum nomen inter melodoa Græcos, atque in ecclesiasticis Græcorum
libris ingenii ejus ác pielatis monument«sccurrunt, e quibus Canones in festa SS. Basilii, Nazianzeni
ac Chrysostomi cuni versione sua publicavit Nic. Rajaus S. J. in Diss. præliminari ad tom. II det. SS.
Junit, p. 50-59; et Canonem in Deiparam, p. 48 sq. Canonis prioris ἀκροστιχίς est: Τρισήλιον φῶς τρεῖς
ἀνῆψεν ἡλίους. Canones in S. Nicolaum citat Allatius contra Hollingerum, pag. 183. De hoc Joana
videndus etiam tom. I Act. SS. Junii, pag. 594 seqq. in quo, pag. 515-614, exhibetur scripta ab eo
Vita præceptoris sui, Dorothei Junioris, Trapezuntii Chillocomensis, cum versione Conradi Janningi
S. J. Ex Vita S. Eusebiæ, cuĵus memoria»pud Euchaitenses colebatur, profert nonnulla idem Allatius,
lib. De purgatorio, pag. 754 seq. Forte in Catena Corderians Patrum Græcorum in Psalmos, ubi Joannes citatur, intelligitur non Chrysostomus, qui semper in illo opere venit Chrysostomi nomine, sed Eu.
ehaltensis noster, quem Expositioni Origenis Psalmos adjecisse quædam, Colomesius, ex Antoaii Verderii Catalogo mss. CPolitanorum adnotavit.
DE RECENTIORI TRIBUSQUE GRÆCORUM DOCTORIBUS
BASILIO, NAZIANZENO ET CHRYSOSTOMO
COMMUNI FESTO
Per Joannem metropolitam Euchaitarum instituto.
Vide Patrologie tom. XXII, p. CCCLXXXIX.
SIVE IN CHILIOCOMO
Auctore monacho coavo discipulo ejus, facto deinde metropolita Euchaitarum.
Ex Ms. Græco Bibliothecæ Vaticans interprete Conrado Janningo.
CAPUT I.
Dorothei natales, fuga, monachatus, sacerdotium.
4. Oportebat equidem non modo prisca, sed etiam ▲
recentiori rerum gestarum narratione commendari
Pontum, ut utrimque feret celebrior gloria ejus,
α'. Οὐ παλαιοῖς ἄρα μόνον ἀλλὰ καινοῖς διηγήμασιν
ἔδει κοσμηθῆναι τὸν Πόντον, ὡς ἂν ἀμφοτέρωθεν
εὖ ἔχοι δεδοξασμένος, τὰ παρόντα μὲν ἀναφέρων
col. 1053–1054page 8 of 82
PG 120:1053εἰς τὴν τῶν προγεγονότων ομοίωσιν, ὥσπερ εἰς προγόνων εὐγένειαν, τὸ δὲ κλέος ἐκείνων ὑπὲρ πίστιν ἄλλως δοκοῦν διὰ τὸ παράδοξον ἐκ τῶν παρόντων πιστούμενος· καὶ παρά τε τῆς όψεως παρά τε τῆς ἀκοῆς τὸ πρὸς ἀρετὴν ἀνδρῶν γόνιμον καὶ πολυφόρον μαρτυρούμενος, ὧν ἅπασαν πλήρη τὴν ἑαυτοῦ περίχωρον ἔχει· ἄλλου κατ' άλλο μέρος αὐτῆς ἐν διαφόροις καιροῖς τὴν τοῦ καλοῦ κατόρθωσιν ἐπιδειξαμένου, καὶ μέντοι καὶ τὸ σῶμα μετὰ τοὺς ἄθλους αὐτοῦ που καταλιπόντος παρὰ τὸν τόπον τῆς ἀγωνίας, τοῖς περιοίκοις ἐνέχυρον ἀσφα λες σωτηρίας. β. Τούτων εἷς καὶ Δωρόθεος, ὁ μέγας ἐν ἀσκη ταῖς· λέγω δὲ τὸν νέον καὶ καθ' ἡμᾶς· περὶ οὗ πολὺς λόγος, καὶ μακράς συγγραφῆς καὶ ἱστορίας. δεόμενος· ἡμῖν δ' ἀποχρήσειν ἐκ πολλῶν ὀλίγα δοκῶ μοι· ἀντὶ πολλῶν γὰρ ταῦτα, κἂν οὐ πολλά· ἐπείπερ ἱκανὰ καὶ αὐτὰ τὸ τε ἄκρως φιλόσοφον τοῦ ἀνδρὸς παραστῆσαι καὶ τὸ πάνυ φιλόθεον, ἔτι δὲ καὶ ὅσης ἀπήλαυσε τῆς χάριτος ἐπὶ τούτοις, καὶ πρὶν ἐντεῦθεν ἀπαναστῆναι, ἀῤῥαβῶνα τῆς νῦν ἐκδεξαμένης αὐτὸν καὶ πρὸς Θεὸν οἰκειώσεως. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ τοσοῦτος ἐφύη μέν πεθεν ἔνθεν ἐξ ἐπισήμου πόλεως γείτονος, μᾶλλον δὲ μητροπόλεως ἔθνους οὐκ ἄνω νύμου. Τραπεζούντιος γάρ γένος καὶ τῶν εὖ γεγο νότων, καὶ τῶν ἐν τέλει τὰ πρῶτα· ἐν γὰρ πατρι κ!οις ἐτέλουν οἱ πρὸς πατρὸς πατέρες αὐτῷ· καὶ τούτων οὐ τοῖς ἐξ ἰδιωτῶν ἄρτι πρῶτον εἰς τοῦτο παραγγείλασι τὸ ἀξίωμα, ἀλλ᾽ οἷς, ὡς ἂν εἴποι τις, κατὰ κλῆρον ἦν ἡ εὐγένεια, καὶ οὓς γενεσίως ἔτι καὶ νῦν, ὡς ἐπίσημον τι γένους λαμπρότα του, οἷον Ηρακλείδας τινὰς καὶ Πελοπίδας ἐπιφης μίζουσιν. γ. Εκ τούτων οὖν προελθὼν καὶ τὰ τοῦ βίου προοιμία ὑπὸ διδασκάλοις κοσμίως καὶ παιδαγωγοίς διανύσας, ὡς εἰκὸς ἦν δήπου τὸν εὐγενῆ· ὅτε πρῶτον, ἀνέβη δωδεκαετής, ηδίστη καθίσταται φροντὶς τοῖς πατράσι καὶ σκέψις ἐπ' αὐτῷ παραχρῆμα, καὶ βουλή περισπούδαστος, γάμου καταδῆσαι δεσμοῖς τὸν ἐλεύθερον. Ετι γὰρ ἡγνόουν οἱ ἄνθρωποι ὡς δ παῖς αὐτοῖς εὐγενέστερος τὴν ψυχὴν ἢ τὸ σῶμα, δς γε καὶ πρὸ τῆς σωματικής ηλικίας ὑπὲρ τὸ σῶμα φρονήσας, καὶ παρὰ τὴν πρώτην εὐθὺς εἰς ὑψηλό-, τέρα βλέψας τῶν κοινῶν καὶ νενομισμένων, σαρκός μὲν καὶ αἵματος ὑπεριδεῖν δεῖν ψήθη, ὅλον δὲ καὶ σῶμα καὶ πνεῦμα καθαρὸν τηρήσαι τῷ πνεύματι. Ταύτῃ τοι καὶ ἄλλως οὐκ ἔχων ἐκ τῆς κεφαλῆς ἐπιθυμίας ταύτης τυχεῖν, καὶ τῶν ἀνθελκόντων ἐκείνων εμποδίων περιγενέσθαι, ἑαυτὸν σοφῶς ὑπεκαλέπτει, καὶ ταχὺ φυγά; ὁ γενναῖος, ἐντεῦθεν
εἰς τὴν τῶν προγεγονότων ομοίωσιν, ὥσπερ εἰς & dum illa qua nunc geruntur, similia iis qum olim
προγόνων εὐγένειαν, τὸ δὲ κλέος ἐκείνων ὑπὲρ
πίστιν ἄλλως δοκοῦν διὰ τὸ παράδοξον ἐκ τῶν
παρόντων πιστούμενος· καὶ παρά τε τῆς όψεως
παρά τε τῆς ἀκοῆς τὸ πρὸς ἀρετὴν ἀνδρῶν γόνιμον καὶ πολυφόρον μαρτυρούμενος, ὧν ἅπασαν
πλήρη τὴν ἑαυτοῦ περίχωρον ἔχει· ἄλλου κατ' άλλο
μέρος αὐτῆς ἐν διαφόροις καιροῖς τὴν τοῦ καλοῦ
κατόρθωσιν ἐπιδειξαμένου, καὶ μέντοι καὶ τὸ σῶμα
μετὰ τοὺς ἄθλους αὐτοῦ που καταλιπόντος παρὰ τὸν
τόπον τῆς ἀγωνίας, τοῖς περιοίκοις ἐνέχυρον ἀσφα
λες σωτηρίας.
β. Τούτων εἷς καὶ Δωρόθεος, ὁ μέγας ἐν ἀσκη
ταῖς· λέγω δὲ τὸν νέον καὶ καθ' ἡμᾶς· περὶ οὗ
πολὺς λόγος, καὶ μακράς συγγραφῆς καὶ ἱστορίας.
δεόμενος· ἡμῖν δ' ἀποχρήσειν ἐκ πολλῶν ὀλίγα δοκῶ
μοι· ἀντὶ πολλῶν γὰρ ταῦτα, κἂν οὐ πολλά· ἐπείπερ
ἱκανὰ καὶ αὐτὰ τὸ τε ἄκρως φιλόσοφον τοῦ ἀνδρὸς
παραστῆσαι καὶ τὸ πάνυ φιλόθεον, ἔτι δὲ καὶ ὅσης
ἀπήλαυσε τῆς χάριτος ἐπὶ τούτοις, καὶ πρὶν ἐντεῦθεν ἀπαναστῆναι, ἀῤῥαβῶνα τῆς νῦν ἐκδεξαμένης
αὐτὸν καὶ πρὸς Θεὸν οἰκειώσεως. Οὗτος τοιγαροῦν ὁ
τοσοῦτος ἐφύη μέν πεθεν ἔνθεν ἐξ ἐπισήμου πόλεως
γείτονος, μᾶλλον δὲ μητροπόλεως ἔθνους οὐκ ἄνω
νύμου. Τραπεζούντιος γάρ γένος καὶ τῶν εὖ γεγονότων, καὶ τῶν ἐν τέλει τὰ πρῶτα· ἐν γὰρ πατρικ!οις ἐτέλουν οἱ πρὸς πατρὸς πατέρες αὐτῷ· καὶ
τούτων οὐ τοῖς ἐξ ἰδιωτῶν ἄρτι πρῶτον εἰς τοῦτο
παραγγείλασι τὸ ἀξίωμα, ἀλλ᾽ οἷς, ὡς ἂν εἴποι
τις, κατὰ κλῆρον ἦν ἡ εὐγένεια, καὶ οὓς γενεσίως
ἔτι καὶ νῦν, ὡς ἐπίσημον τι γένους λαμπρότατου, οἷον Ηρακλείδας τινὰς καὶ Πελοπίδας ἐπιφης
μίζουσιν.
γ. Εκ τούτων οὖν προελθὼν καὶ τὰ τοῦ βίου
προοιμία ὑπὸ διδασκάλοις κοσμίως καὶ παιδαγωγοίς
διανύσας, ὡς εἰκὸς ἦν δήπου τὸν εὐγενῆ· ὅτε πρῶτον,
ἀνέβη δωδεκαετής, ηδίστη καθίσταται φροντὶς τοῖς
πατράσι καὶ σκέψις ἐπ' αὐτῷ παραχρῆμα, καὶ
βουλή περισπούδαστος, γάμου καταδῆσαι δεσμοῖς
τὸν ἐλεύθερον. Ετι γὰρ ἡγνόουν οἱ ἄνθρωποι ὡς δ
παῖς αὐτοῖς εὐγενέστερος τὴν ψυχὴν ἢ τὸ σῶμα, δς
γε καὶ πρὸ τῆς σωματικής ηλικίας ὑπὲρ τὸ σῶμα
φρονήσας, καὶ παρὰ τὴν πρώτην εὐθὺς εἰς ὑψηλό-,
τέρα βλέψας τῶν κοινῶν καὶ νενομισμένων, σαρκός
μὲν καὶ αἵματος ὑπεριδεῖν δεῖν ψήθη, ὅλον δὲ καὶ
σῶμα καὶ πνεῦμα καθαρὸν τηρήσαι τῷ πνεύματι.
Ταύτῃ τοι καὶ ἄλλως οὐκ ἔχων ἐκ τῆς κεφαλῆς
ἐπιθυμίας ταύτης τυχεῖν, καὶ τῶν ἀνθελκόντων
ἐκείνων εμποδίων περιγενέσθαι, ἑαυτὸν σοφῶς
ὑπεκαλέπτει, καὶ ταχὺ φυγά; ὁ γενναῖος, ἐντεῦθεν
Ergo Trapezunte natus, celebri civitate ad
Pontum Euxinum, quæ alio quoque nomine Oezenis
appellatur Est et Trapezus alia ad sinum Aralicum et tertia in Arcadia. Sed de priore hic
sermo, cujus antiquitati grande decus addidit
imperium Orientis, Constantinopoli eo ab imperatoribus Græcis sæculo xiui translatum, ibique annos
fere ducentos retentum. Fait- eadem natale solum
gesta sunt a generositate majorum nostrorum, his
ipsis Hdem præstant, futuris alioqui propter ntmiam suam admirabilitatein incredibilibus; et visus
auditusque simul testimonium perhibent fecund
hominum illorum ad virtutem indoli, quibus omnis
hate regio circum abundat, aliis atque aliis, per
diversos ejus partes temporaque præclara virtutum
exempla præebentibus; quin etiam corpus, decursa
vitæ palæstra, subinde relinquentibus in loco cartaminis tesseram salutis indubitatam circum incolentibus mansurum.
2. Ex horum numero fuit etiam Dorotheus, præclarus ille in paucis ascetes: Dorotheum dico Juniorem, qui nostra aetate doruit; de quo frequens
sermo, multa scriptionis ac narrationis indigus:
sed nobis suffectura puto e multis pauca; cumtel
pauca illa multorum instar habitura sint, nipote
accommodata ad repraesentandum summau vir
sapientiam summamque religionem; et in iis
quanta præventus sit gratia, quamque certam,
priusquam hinc emigraret, acceperit arrham illius,
qua nunc fruitur, familiaritatis divinæ. Talis igitur
tantusque vir, ex illa regione aliquando duxit originem, utpote natus in celebri urbe, Ponto vicina,
aut potius in metropoli clarissima gentis. Erat
enim a Trapezuntius; genus trabens e nobilis
simis parentibus, iisque in magistratu principibus;
majores quippe ējus ex parte`patris numerabantur
inter patricios; non illos qui recens e plebe ad
istam dignitatem pervenerant, sed quibus nobilitas, ut dicam, læreditaria erat; quique etiamnunc
ob insigne prosapiæ suæ decus, uti Heraclida quidam aut Pelopida laudantur.
3. Talibus itaque prognatus parentibus, exordium
vitae sub disciplina magistrorum ac.pædagogorum
praeclare, ut nobilem decet, peregit. Ubi primum
attigit annum ætatis duodecimum, suavis sollicitudo parentibus oborta est, considerantibus ac
studiose consultantibus de Glio in matrimonium
collocando.!gnorabant enim eatenus homines,
puerum illum animi magis qua: corporis nobilitate præstare, qui ante ætatem corporalem¨supra
corpus sapiens, a teneris statim aunis oculorum
aciem in sublimiora, quam putabatur et alii plerumque solent, intendit; persuasum habens, carui
et sanguini remittendum nuntium esse, totumque
et corpus et animum in munditia spiritul reservandum. Itaque desperans, aliter compotem se flerl
ardentissimi desiderii sui et obstacula id impedientia perrumpere posse; clam sese subducit et celeceleberrimorum virorum Georgii, vulgo Trapezuntii,
et cardinalis Bessarionis.
Duæ hæ familia celeberrimæ censebantur ab
Hercule et l'elope ductæ, inter quas de Peloponens
possessione adeo famosa contentio fuit, ut Heraclidarum in illam reditus aliquibus etiam pro
epocha fuerit. Vide Salianum a. m. 2930, num. 3.
col. 1055–1056page 9 of 82
PG 120:1055ἀπιὼν ᾤχετο. Οὐκ ὀλίγον δὲ πλάνηθείς, κατὰ ζήτη σιν ἀνδρὸς παιδευτού, οἷα κομιδή νέος καὶ πρός ξενιτείαν ἄλλως ἀήθης, ἐν ᾿Αμισῷ ποτε γίνεται, κἀκεῖ τὸ ποθούμενον κατὰ θείαν νεῦσιν εὑρίσκε.. Ιωάννης ἦν τῷ φυγάδι τὸ ζητούμενον εὕρεμα Ἰωάννης ἐκεῖνος, ὁ τὰ θεῖα πολὺς, ἀνὴρ τά τε άλλα θεοφορούμενος, καὶ τῷ διορατικῷ τὴν ψυχὴν κε κοσμημένος χαρίσματι. δ'. Οὗτος οὖν ὁ θαυμάσιος ετύγχανε μὲν ἄρτι τῇ κατ' αὐτὸν εὐαγεστάτῃ μονῇ τοὺς θεμελίους κατα βαλλόμενος, ἣν οὕτω πως τῆς Γέννας καλοῦσιν. Ἰδὼν οὖν τὸν πρόσφυγα ξένον, πλήρεσιν ἱστίοις, δ δή φασιν, εἰς ταύτην κατάραντα, καὶ πάσῃ σπουδ καὶ προθυμίᾳ χρώμενον, ὥστε τῷ χορῷ συνταγῆναι τῶν ἤδη παρ' αὐτῷ τὴν ἄσκησιν παιδοτριβουμένων ἥδιστά τε προσδέχεται, ἀκριβής, όπερ έφαμεν, στοχαστής τοῦ μέλλοντος ὢν διὰ τὴν τοῦ νοῦ καθα ρότητα καὶ χερσὶν ὑπτίαις παραλαμβάνει. Πάσαν δὲ πεῖραν πρότερον καὶ προσενεγκὼν καὶ λαβὼν τῆς τοῦ νέου γνώμης καὶ διαθέσεως, ὅσπερ νόμος ἀσκητικός, ὅπως μὲν πρὸς εὐπείθειαν τὸ πάντων ἐν τούτοις κυριώτατον ἔχει, ὅπως δὲ πρὸς πόνους καὶ κακοπάθειαν, καὶ εἴ τι ἄλλο δόκιμον, συνελόντα εἰπεῖν τοὺς εἰς τὴν μεγάλην ταύτην παλαίστραν ἀποδυομένους νενόμισται παρέχειν τοῖς προεστῶσιν, ἱκανῶς καὶ τούτῳ ζητήσας. Ἐπεὶ τὰ πάντα συμ βαίνοντα τῇ πνευματική πολιτεία τὸν γεννάδα εώρα, καὶ πρὸς οὐδὲν ἀλλοτρίως τῶν καλῶν δια κείμενον, τέλος ἀποκείρει θαῤῥήσας, καὶ τῷ ἱερῷ τὸν ἄξιον ἐγκαθίστησι. ε'. Τοῦτο μὲν Δωροθέῳ τῶν ἐφετῶν τὸ πρῶτον καὶ μέγιστον· οὕτω δὴ κατὰ τὴν ψαλμικὴν ἔλαφον, ἐν δίψει δραμών, παρὰ τῇ πηγῇ τοῦ πνεύματος ταύτῃ, τό τε δίψος κατέπαυσε καὶ τὸν πόθον ἀνέ παυσε, μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον ανήψε καὶ διηρέθισε, μετὰ τὴν τῆς γλυκύτητος γεῦσιν ἐπιεικώς ἐκκαυθεὶς πρὸς τοὺς τῆς γλυκύτητος έρωτας, καὶ ἀεὶ τὸ παρὸν εἰς ὑπέκκαυμα λαμβάνων τοῦ λείπου τος. Εντεῦθεν τοίνυν ἀρξάμενος τῆς καλῆς ἐργα σίας, καὶ τῶν ἱερῶν ἀγώνων αψάμενος, ποιον μὲν εἶδος ἀσκητικῆς παρέλιπεν ἀρετῆς; τίνι δὲ τοῦ πρωτείου τῶν καλῶν παρεχώρησεν; Ετάχθη μὲν γὰρ εὐθὺς ὁ θαυμάσιος, ὡς ἐν ἀκμῇ νεότητος ὤν, καὶ καταπου νεῖν ἐν κόποις τὸ σῶμα πρὸς ὑποταγὴν δεόμενος πνεύματος, διακονεῖν ταῖς χρείαις τῶν ἀδελφῶν τοῦ δὲ κοινοῦ Πατρὸς καὶ καθηγητοῦ ἀφορμάς εκάστοτε χορηγοῦντος τῇ τοῦ νέου φιλοπονία προς κατορθωμάτων ἐπίδειξιν, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ἐφ᾽ ᾧ τινι πλέον ἢ ἔλαττον δοκιμώτερος οὗτος ἀπέβη καὶ διεφάνη· ἴσα γὰρ τὰ πάντα καὶ ὅμοια καὶ ἀλλήλων
rem inde abiens capessit fugam: in qua diu ober- ἀπιὼν ᾤχετο. Οὐκ ὀλίγον δὲ πλάνηθείς, κατὰ ζήτη
rans inquirendo sibi institutorem idoneum, utpote
admodum adolescens et peregrinationibus alioqui
non assuetus, Amisum tandern pervenit; ubi
et desideratum quæsitumque reperit ex Dei nutu
magistrum. Erat is Joannes, quem fugiens quærebat et quæsitum invenit: Joannes, inquam, ille
qui res divinas Niasque sancti Spiritus allatu probe
callebat, et ornatam perspicacitatis dono habebat
animam.
4. Admirabilis itaque Joannes iste etiam tum
occupabatur in jaciendis sanctissimi monasterii sui
fundamentis, quod vulgo Gennæ, id est Nativitatis,
appellant: cumque intuitus fuisset profugum
hospitem, plenis, ut dici solet, velis eo delatum,
studiumque omne et ingenium adhibentem, ut
ascriberetur in numerum discipulorum qui jam
tum disciplinam monasticam ab ipso docebantur:
suavissimo vultu excipit juvenem et manibus
supinis amplectitur; animi nempe sui perspicacirate, quam diximus, solerter futura prævidens.
Omnibus porro experimentis prius in medium
prolatis ac sumptis, animum juvenis affectumque
tentandi causa, prout leges monasticæ exigunt,
Interrogavit, quomodo obedientiæ, quæ inter alias
virtutes primas tenet, affectus; quomodo ad labores
doloresque ferendos animatus esset; et, ut breviter dicam, quidquid aliud ex regula debent a
præpositis interrogari qui in hanc magnam virtutis
palastram recipiendi sunt, suficienter eum examinavit. Postquam autem omnia quæ ad religiosa
institutum spectant, probare juvencın ac nihil a
perfectione alienum meditari comperit; animos
dignùm futuram in templum deduxit.
5. Atque illud quidem primum maximumque votorum Dorotheo fuit: qui inde in modum cervi,
de quo Psalmista ', in siti currens, ad fontem
hunc spiritualem, et sitim levavit et desiderium
exstinxit; imo vero accendit potius et excitavit.
magis. Posteaquam enim dulcedinem ejus gustarat, vehementiori ejusdem percipiendæ desiderio
inflammabatur; semperque id quod præsens aderat, in sumente excitabat cupidinem illius quod
aberat. Hinc itaque orsus præclarum vit:e suæ institutum, sacramque ingressus palaestram, ecquodnam genus monasticǝrum virtutum prætermisit?
cuinam primas in excrcitio bonorum operum con,
cess't? Statim namque initio, eo quod in primo
ætatis Dore versans, corpus subjicere spiritui per
labores et aflictiones deberet, jussus fuit necessitatibus fratrum. Inservire. Ad hæc Patre omnium
et magistro communi, alias ex aliis laborioso juveni prrbente exercitandi sese occasiones, ad illustranda ejus bona opera; difficile dictu est, in
3. Psil. ALI, 2.
Amisus urbs episcopalis ad Pontum Euxinum.
Dist´t a Sinope stadia 1020, ut testatur Arriaσιν ἀνδρὸς παιδευτού, οἷα κομιδή νέος καὶ πρός
ξενιτείαν ἄλλως ἀήθης, ἐν ᾿Αμισῷ ποτε γίνεται,
κἀκεῖ τὸ ποθούμενον κατὰ θείαν νεῦσιν εὑρίσκε..
Ιωάννης ἦν τῷ φυγάδι τὸ ζητούμενον εὕρεμα
Ἰωάννης ἐκεῖνος, ὁ τὰ θεῖα πολὺς, ἀνὴρ τά τε άλλα
θεοφορούμενος, καὶ τῷ διορατικῷ τὴν ψυχὴν κε
κοσμημένος χαρίσματι.
δ'. Οὗτος οὖν ὁ θαυμάσιος ετύγχανε μὲν ἄρτι τῇ
κατ' αὐτὸν εὐαγεστάτῃ μονῇ τοὺς θεμελίους κατα
βαλλόμενος, ἣν οὕτω πως τῆς Γέννας καλοῦσιν.
Ἰδὼν οὖν τὸν πρόσφυγα ξένον, πλήρεσιν ἱστίοις, δ
δή φασιν, εἰς ταύτην κατάραντα, καὶ πάσῃ σπουδ
καὶ προθυμίᾳ χρώμενον, ὥστε τῷ χορῷ συνταγῆναι
τῶν ἤδη παρ' αὐτῷ τὴν ἄσκησιν παιδοτριβουμένων·
ἥδιστά τε προσδέχεται, ἀκριβής, όπερ έφαμεν,
στοχαστής τοῦ μέλλοντος ὢν διὰ τὴν τοῦ νοῦ καθα
ρότητα καὶ χερσὶν ὑπτίαις παραλαμβάνει. Πάσαν
δὲ πεῖραν πρότερον καὶ προσενεγκὼν καὶ λαβὼν
τῆς τοῦ νέου γνώμης καὶ διαθέσεως, ὅσπερ νόμος
ἀσκητικός, ὅπως μὲν πρὸς εὐπείθειαν τὸ πάντων
ἐν τούτοις κυριώτατον ἔχει, ὅπως δὲ πρὸς πόνους
καὶ κακοπάθειαν, καὶ εἴ τι ἄλλο δόκιμον, συνελόντα
εἰπεῖν τοὺς εἰς τὴν μεγάλην ταύτην παλαίστραν
ἀποδυομένους νενόμισται παρέχειν τοῖς προεστῶσιν,
ἱκανῶς καὶ τούτῳ ζητήσας. Ἐπεὶ τὰ πάντα συμβαίνοντα τῇ πνευματική πολιτεία τὸν γεννάδα
εώρα, καὶ πρὸς οὐδὲν ἀλλοτρίως τῶν καλῶν δια
κείμενον, τέλος ἀποκείρει θαῤῥήσας, καὶ τῷ ἱερῷ
τὸν ἄξιον ἐγκαθίστησι.
ei addens, comam detondit, eoque loco omnino
ε'. Τοῦτο μὲν Δωροθέῳ τῶν ἐφετῶν τὸ πρῶτον
καὶ μέγιστον· οὕτω δὴ κατὰ τὴν ψαλμικὴν ἔλαφον,
ἐν δίψει δραμών, παρὰ τῇ πηγῇ τοῦ πνεύματος
ταύτῃ, τό τε δίψος κατέπαυσε καὶ τὸν πόθον ἀνέπαυσε, μᾶλλον δὲ πολλῷ πλέον ανήψε καὶ διηρέθισε, μετὰ τὴν τῆς γλυκύτητος γεῦσιν ἐπιεικώς
ἐκκαυθεὶς πρὸς τοὺς τῆς γλυκύτητος έρωτας, καὶ
ἀεὶ τὸ παρὸν εἰς ὑπέκκαυμα λαμβάνων τοῦ λείπου
τος. Εντεῦθεν τοίνυν ἀρξάμενος τῆς καλῆς ἐργα
σίας, καὶ τῶν ἱερῶν ἀγώνων αψάμενος, ποιον μὲν εἶδος
ἀσκητικῆς παρέλιπεν ἀρετῆς; τίνι δὲ τοῦ πρωτείου
τῶν καλῶν παρεχώρησεν; Ετάχθη μὲν γὰρ εὐθὺς
ὁ θαυμάσιος, ὡς ἐν ἀκμῇ νεότητος ὤν, καὶ καταπου
νεῖν ἐν κόποις τὸ σῶμα πρὸς ὑποταγὴν δεόμενος
πνεύματος, διακονεῖν ταῖς χρείαις τῶν ἀδελφῶν·
τοῦ δὲ κοινοῦ Πατρὸς καὶ καθηγητοῦ ἀφορμάς
εκάστοτε χορηγοῦντος τῇ τοῦ νέου φιλοπονία προς
κατορθωμάτων ἐπίδειξιν, οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ἐφ᾽ ᾧ
τινι πλέον ἢ ἔλαττον δοκιμώτερος οὗτος ἀπέβη καὶ
διεφάνη· ἴσα γὰρ τὰ πάντα καὶ ὅμοια καὶ ἀλλήλων
nus in Periplo, quamvis Stephanus numeret tatCum 900.
col. 1057–1058page 10 of 82
PG 120:1057εχόμενα, καθάπερ πολύπλοκος σειρά τις χρυσῆ, τὸ Α' γενναῖον, τὸ πρόθυμον, τὸ λελογισμένον, τὰ περιδέξιον, τὸ θάττον ἢ κελευσθῆναι πρὸς τὸ κελευόμενον ὑπακούειν, τὸ κρεῖττον ἐλπίδος· ἐξανύειν τὸ ἔργον ἐπὶ πᾶσι, τὸ πάντων ὑψηλότατόν τε καὶ μέγιστον, τὸ μηδὲν μέγα κατορθούν οἴεσθαι, κἂν τὰ πάντων άριστα κατεπράξατο· ἀλλὰ πρὸς τὴν Δεσποτικὴν ὁρᾷν ἐντολὴν, καὶ μετὰ τὴητῶν πάντων ἐκπλήρωσιν ἀχρεῖον ἑαυτὸν καλεῖν δοῦλον, καὶ τῆς τῶν ὑπηρετουμένων εὐχῆς καὶ εὐλογίας ἀνάξιον. ς'. Οὕτω δ' ἐπὶ μήκιστον χρόνον ταῖς τοιαύταις εργασίαις διαγενόμενος, καὶ δεξιὸς ὡς ἄλλος οὐδεὶς τὰ πρὸς θεραπείαν ἀνθρώπων μαρτυρηθείς, ἐντεῦ δεν άξιος κρίνεται καὶ Θεοῦ λειτουργίας, καὶ διακονήσας καλῶς (τὸ γὰρ ἀποστολικὸν εἰπεῖν εὔκαιρον) βαθμὸν ἑαυτῷ καλὸν περιποιεῖται, ἐν καθέδρα πρεσβυτέρων αἰνεῖν τὸν Κύριον εἰκότως ἀξιωθείς. Τὸν δὲ τοιοῦτον βαθμὸν ἐπιστεύθη μὲν εὖ μάλα κατακοσμῆσαι δι' ἔργων τῶν καθηκόντων· κατε κόσμησε δὲ μᾶλλον ἢ ἐπιστεύθη· οὕτω μὲν φιλοπόνως περὶ τὴν ἱερὰν λειτουργίαν ταύτην διατεθείς, ὡς ἐπὶ ὅλοις ἔτεσι δυσὶ καὶ ἐξήκοντα, ἐξ ὅτου τὴν πρεσ σεύτερον ἀνεδέξατο, αὐτὸν καθ᾿ ἑκάστην τὰ τῆς εὐπ γους μυσταγωγίας ἐπιτελεῖν πάσης άνευ προφάσεως καὶ ἔκνου δίχα παντός· οὕτω δὲ φιλοσόφως καὶ καθαρῶς, ὡς μετὰ τὴν νέαν μονὴν (περὶ ἧς αὐτίκα λελέξεται) καὶ τὴν πρὸς ταύτην μετάβασιν μήτ' ἐκτὸς τῶν ὅρων αὐτῆς τὰ τῶν ποδῶν ἴχνη θεῖναι, μήτε γυναικὶ τὸ παράπαν εἰς ὄψιν ὑπομεῖναι παρα γενέσθαι· καὶ τῶν ἀνδρῶν δὲ, μόνοις ὡς ἥδιστα συν εἶναι τοῖς φιλοθέοις, καὶ τὴν ἀρετὴν ἐπίσης αὐτῷ διηνεκή μελέτην πεποιημένοις, τῶν δ' ἑτέρως ἐχόντων τὰς ὁμιλίας ἐκτρέπεσθαι· ἑαυτῷ δὲ συνεῖναι καὶ Θεῷ τὰ πολλὰ, οὐχ ἁπλῶς τὰς εὐχὰς, οὐδ᾽ ὡς ἄν τις ἄλλος ἀφοσιούμενος, ἀλλ᾽ ὄμβροις ἀννάοις δακρύων καταβρέχων τὸ ἔδαφος, τῷ θείῳ πυρὶ τῆς θαυμαστῆς κατανύξεως εὐαγγελικῶς τὴν καρδίαν καιομένην ἔχων ἐν ἑαυτῷ, καὶ τὸ πρόσωπον, ὥσπερ ὁ Θεόπτης τὸ πρότερον, ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας καὶ οὗτος δεδοξασμένον δεικνὺς καὶ μικροῦ τι κρεῖττον ὁμοίως όψεως ἀνθρωπίνης. Οὕτως ᾔδει τιμήν ὁ ἱερὸς ἐκεῖνος ἱερωσύνην, οὕτω δ' αὖ πάλιν παρ' ἐκείνης ἀντιτιμᾶσθαι. Τί δὲ οὐκ ἔμελλεν, ᾧ τοσοῦ τον ἐξέλαμψεν ὁ βίος ὁ μετὰ ταῦτα, καὶ τοιαύταις τὸ θεῖον θεραπείαις ἐξῳκειώσατο (ἵνα μὴ τὰ καθ' ἕκαστα τῶν ἄλλων ἐπιών διατρίβω), ὡς καὶ θεαμάτων ἀποῤῥήτων ἀξιωθῆναι τὸν ἄνδρα, καὶ μυστηρίων μεγάλων ἀποκάλυψιν δέξασθαι, ὧν τὸ τέλος ψυχῶν οικονομία καὶ σωτηρία παράδοξον μὲν τὴν ἀφορμὴν η ἀηθή; άλη θες Γέννα, εἶδον οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ τὸ πρόσωπον Μωυσέως, δεν δεδόξασται.
εχόμενα, καθάπερ πολύπλοκος σειρά τις χρυσῆ, τὸ Α' quonam magis minusve insignis evaserit atque
γενναῖον, τὸ πρόθυμον, τὸ λελογισμένον, τὰ περιδέξιον, τὸ θάττον ἢ κελευσθῆναι πρὸς τὸ κελευόμενον
ὑπακούειν, τὸ κρεῖττον ἐλπίδος· ἐξανύειν τὸ ἔργον·
ἐπὶ πᾶσι, τὸ πάντων ὑψηλότατόν τε καὶ μέγιστον,
τὸ μηδὲν μέγα κατορθούν οἴεσθαι, κἂν τὰ πάντων
άριστα κατεπράξατο· ἀλλὰ πρὸς τὴν Δεσποτικὴν
ὁρᾷν ἐντολὴν, καὶ μετὰ τὴητῶν πάντων ἐκπλήρωσιν
ἀχρεῖον ἑαυτὸν καλεῖν δοῦλον, καὶ τῆς τῶν ὑπηρε
τουμένων εὐχῆς καὶ εὐλογίας ἀνάξιον.
apparuerit. Omnia enim ejus virtutumn decora inter
se paria ac simillima, et ad instar catenæ aureæ
multorum annulorum connexa erant; nempe animi
ejus magnitudo ac promptitudo, prudentia, sapientia, obedientia maulatum prævertens, exserutia
operum perfectior quam sperari posset; denique
quod omniumn præcipuuin et maximum est, sul
æstimatio qua nibil quidquam præclare fieri a se
putabat, tametsi præclarissima quæque operaretur; sed Dominicum respiciens præceptum, cum omnia explevisset, inutilem se ipse appellabat servum; et Deo famulantium precibus, et benedictione indignum.
ς'. Οὕτω δ' ἐπὶ μήκιστον χρόνον ταῖς τοιαύταις
εργασίαις διαγενόμενος, καὶ δεξιὸς ὡς ἄλλος οὐδεὶς
τὰ πρὸς θεραπείαν ἀνθρώπων μαρτυρηθείς, ἐντεῦ
δεν άξιος κρίνεται καὶ Θεοῦ λειτουργίας, καὶ διακο·
νήσας καλῶς (τὸ γὰρ ἀποστολικὸν εἰπεῖν εὔκαιρον)
βαθμὸν ἑαυτῷ καλὸν περιποιεῖται, ἐν καθέδρα
πρεσβυτέρων αἰνεῖν τὸν Κύριον εἰκότως ἀξιωθείς.
Τὸν δὲ τοιοῦτον βαθμὸν ἐπιστεύθη μὲν εὖ μάλα
κατακοσμῆσαι δι' ἔργων τῶν καθηκόντων· κατε
κόσμησε δὲ μᾶλλον ἢ ἐπιστεύθη· οὕτω μὲν φιλοπόνως
περὶ τὴν ἱερὰν λειτουργίαν ταύτην διατεθείς, ὡς
ἐπὶ ὅλοις ἔτεσι δυσὶ καὶ ἐξήκοντα, ἐξ ὅτου τὴν πρεσ
σεύτερον ἀνεδέξατο, αὐτὸν καθ᾿ ἑκάστην τὰ τῆς εὐπ
γους μυσταγωγίας ἐπιτελεῖν πάσης άνευ προφάσεως
καὶ ἔκνου δίχα παντός· οὕτω δὲ φιλοσόφως καὶ
καθαρῶς, ὡς μετὰ τὴν νέαν μονὴν (περὶ ἧς αὐτίκα
λελέξεται) καὶ τὴν πρὸς ταύτην μετάβασιν μήτ'
ἐκτὸς τῶν ὅρων αὐτῆς τὰ τῶν ποδῶν ἴχνη θεῖναι,
μήτε γυναικὶ τὸ παράπαν εἰς ὄψιν ὑπομεῖναι παρα
γενέσθαι· καὶ τῶν ἀνδρῶν δὲ, μόνοις ὡς ἥδιστα συν
εἶναι τοῖς φιλοθέοις, καὶ τὴν ἀρετὴν ἐπίσης αὐτῷ
διηνεκή μελέτην πεποιημένοις, τῶν δ' ἑτέρως
ἐχόντων τὰς ὁμιλίας ἐκτρέπεσθαι· ἑαυτῷ δὲ συνεῖναι
καὶ Θεῷ τὰ πολλὰ, οὐχ ἁπλῶς τὰς εὐχὰς, οὐδ᾽ ὡς
ἄν τις ἄλλος ἀφοσιούμενος, ἀλλ᾽ ὄμβροις ἀννάοις
δακρύων καταβρέχων τὸ ἔδαφος, τῷ θείῳ πυρὶ τῆς
θαυμαστῆς κατανύξεως εὐαγγελικῶς τὴν καρδίαν
καιομένην ἔχων ἐν ἑαυτῷ, καὶ τὸ πρόσωπον, ὥσπερ
ὁ Θεόπτης τὸ πρότερον, ἐκ τῆς αὐτῆς αἰτίας καὶ
οὗτος δεδοξασμένον δεικνὺς καὶ μικροῦ τι κρεῖττον
ὁμοίως όψεως ἀνθρωπίνης. Οὕτως ᾔδει τιμήν ὁ
ἱερὸς ἐκεῖνος ἱερωσύνην, οὕτω δ' αὖ πάλιν παρ'
ἐκείνης ἀντιτιμᾶσθαι. Τί δὲ οὐκ ἔμελλεν, ᾧ τοσοῦτον ἐξέλαμψεν ὁ βίος ὁ μετὰ ταῦτα, καὶ τοιαύταις
τὸ θεῖον θεραπείαις ἐξῳκειώσατο (ἵνα μὴ τὰ καθ'
ἕκαστα τῶν ἄλλων ἐπιών διατρίβω), ὡς καὶ θεαμάτων
ἀποῤῥήτων ἀξιωθῆναι τὸν ἄνδρα, καὶ μυστηρίων
μεγάλων ἀποκάλυψιν δέξασθαι, ὧν τὸ τέλος ψυχῶν
οικονομία καὶ σωτηρία παράδοξον μὲν τὴν ἀφορμὴν
* Luc. xvII, 10.
6. Cum talibus longissimo tempore dedisset ope
ram exercitiis et hominum famulatui tam promptum
se exhibere probatus esset, ut nemo magis dignus
quoque judicatus est qui divino missa sacrificio
applicaretur; et egregie ministerium suum obiens
(ad rem quippe facit Apostoli sententia "), gradum
sibi bonum acquisivit, ex merito dignus, qui in
cathedra, seniorum laudaret Dominum. Istiusmodi
porro gradum, per operam eidem convenientia,
creditus fuit quam optime ornare; sed ornavit
reipsa magis quam creditus fuit: nam sacrosancto
sacrificio operabatur tanta quidem cum sedulitate,
ut totis· sexaginta duobus annis, ex quo ordine
sacerdotali initiatus fuit, sacram hostiam Deo
obtulerit quotidie, nulla se impediri ab instituto
causa, nullo torpore, passus. Tanta vero cum prudentia et puritate; ut post ædificatum novum
monasterium, de quo mox sermo erit, et factam
eo commigrationem, nunquam extra septa ejus
pedem extulerit, aut mulierem omnino ullam
conspectum suum subire sustinuerit. Cum iis
tantum viris suavissime conversabatur, qui amore
Dei fagrabant et perpetua, uti ipse, virtutis exercitia obibant; eorum vero, qui aliter affecti erant,
consuetudinem declinabat. Secum et cum Deo
η
* ¡l Tim. 1, 3. Luc. xxiv, 32.
Pro ἀηθή; legebatur in ecgrapho nostro άληθες; non recte hoc loco.
Γέννα, Nativilas, Orius: fortassis, quia sul
titulo Natalis Dominici dedicatus locus erat.
agebat plerumque, non sola huic præces suas,
quemadmodum alii solent, persolvens; sed iterea perpetuo etiam lacrymarum imbre pavimentum rigans: circumferebat enim cor, juxta Evangelium ', divina mire compunctionis flamma ardens
in seipso, eademque ex causa præferebat faciem,
uti olim is qui Deum viderat, glorificatain et
aliquid humana specie majus exhibentem. Ita noverat sanctus ille sacerdotium honorare; ita rursum a sacerdotio honorabatur. Quid enim minus
evenire illi poterat, cujus reliqua exinde vita adco
excelluit, talique rem divinam pertractavit observantia, ut arcanis etiam visionibus (ne singula viri
gesta prosequar) dignatus sit et grandium mysterioNempe Moyses de quo Exodi xxxiv, 35: Kal
εἶδον οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ τὸ πρόσωπον Μωυσέως, δεν
δεδόξασται.
Chapter IICaput II
col. 1059–1060page 11 of 82
PG 120:1059λαβοῦσα καὶ τὴν ἀρχὴν, εἰς δὲ κρεῖττον πάσης ἐλπίδος ἀποτέλεσμα λήξασα. ν ζ. Τίς οὖν ἡ τρόπος καὶ πόθεν; Στέλλεται τους κατά τινα χρείαν, ὑπὸ τοῦ μεγάλου Πατρὸς ἐφ' δ δεῖ. Καὶ γὰρ οὐδὲ μετὰ τὸ τῆς ἱερωσύνης αἰδέσιμον τοῦ λειτουργεῖν ἀπέστη τοῖς ἀδελφοῖς μεγέθει τε ταπεινοφροσύνης καὶ προθυμίας ἀκμῇ. Ἐπεὶ δὲ ἅλις εἶχεν αὐτῷ τὰ τῆς ἀρίστης ὑποταγῆς, καὶ ἔδε:, ἄρχεσθαι μαθόντα καὶ πειθαρχεῖν εἰς τοσοῦτον, ἤδη καὶ αὐτὸν ἄλλων ἄρξαι, καὶ μέγαν ἀληθῶς ἐν τῇ βασιλείᾳ κληθῆναι τῶν οὐρανῶν, μὴ μόνον ποιή σαντα τὴν ὑποταγήν, ἀλλὰ καὶ διδάξαντα ἐνταῦθα τὰ σύμβολα τῆς θείας ἐπισκοπῆς, κἀντεῦθεν ἡ χά ρις ἤδη τὸν ἑαυτῆς μνηστεύεται ἄξιον. Τρίτη την γεννάδαν ἐδεύοντα τῆς ἡμέρας ὥρα καταλαμβάνε ὁ δὲ πρός τινα τῶν παροδίων ναῶν, εὐχῆς εἰσέδραμε χάριν (τοῦτο γὰρ ἦν ἔθος αὐτῷ, καὶ τὰ πάντων ήπειγε σπουδαιότατα)· ὁ ναὸς δὲ ῎Αννης, ὡς λόγος, τῆς ἁγίας προμήτορος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν. παρελθὼν τοίνυν εἴτω, καὶ τοὺς τῷ μὲν ἐδάφει τα γόνατα, πρὸς οὐρανὸν δὲ χεῖρας καὶ ὄμματα καὶ νοῦν ἀνυψώσας, ἐν ἐκστάσει γέγονεν ὅλος, καὶ σὺν χρόν μόλις ἐπανελθών, τρὶς ἑξῆς ἀνεφθέγξατο· Τριάς ἁγία, δόξα σοι. Τότε μὲν οὖν οὐδὲν ἴσως πλέον Επισημήναντος τοῦ ὀφθέντος, ἄλλως τε αὐτῷ τὴν φωνὴν ταύτην ἐπελθεῖν ᾤετο, καὶ σιγῇ παρ' ἑαυτῷ κατέσχε τὸ θαῦμα, διαπορούμενος ἅμα, καὶ περι σκοπῶν πανταχόθεν τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν. Οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ πάλιν ἐπί τινα σταλεὶς λει τουργίας, τελεώτερον εὐθὺς καὶ τρανώτερον διδά σκεται τὸ ἀποῤῥητον διδάσκεται δέ η'. Παρὰ τοὺς πρόποδας όντι τοῦ βουνοῦ τοῦδε, ᾶς τὴν ἱερὰν ἐκείνου ταύτην μονὴν ὑπὲρ ἑαυτοῦ νυνὶ φέρει, θειοτέρα τις όψις αὐτῷ ἐν μοναχοῦ συν ήντησε σχήματι· καὶ ὁ μοναχὸς πολιός, ἱεροπρεπής την στολήν, θεοειδής τήν μορφήν. Οὗτες τοίνυν τὸν ὅσιον ὀνομαστὶ προσειπών, Ορᾷς, ἔφη, τέχνε Δωρόθεε, τὸ ὑπερκείμενον τοῦτο; καὶ ἅμα τὸν λόγο. τῇ χειρὶ παρεδείκνυ· Τοῦτο, εἶπεν, ἦν ἔτε πολλῶ μεγάλων ἀνδρῶν κατοικητήριον ἦν ἱερὸν ἔχον ἅγιον, τῇ ἐπικλήσει τιμώμενον τῆς ὑπερθέου Τριάδος, τὸ νῦν ἐν ἐρειπίοις μόνον ερώμενον· ὅπερ αὖθις ἀναστῆναι δεί παρά σου μεγαλοπρεπέστερον, καὶ τὸν τόπον οἰκισθῆναι φιλοτιμότερον, ἐπὶ τιμῇ τῆς Τριάδος τοῦτο γὰρ αὐτῆς ἐστι θέλημα. Σὺ δὲ ἀλλ' ὅπως μοι τούτων ἐν καιρῷ μνημονεύσεις, καὶ μηδὲν σχημά μενος ὑπακούσεις. Τἄλλα δὲ εὐελπις ἔσο· τῇ γὰρ Τριάδι πάντα μελήσει. Ο μὲν οὖν φανείς, ταῦτ' εἰπὼν, ἐξ ὀφθαλμῶν εὐθὺς ἦν· τὸν ἰδόντα δὲ καὶ ἀκούσαντα φόβος ἅμα κατέσχε καὶ χαρὰ λόγου κρείττων· τῷ μὲν παραδόξῳ τῆς ὄψεως ἐκπεπληγ
rum revelationem acceperit; quorum finis, anima- λαβοῦσα καὶ τὴν ἀρχὴν, εἰς δὲ κρεῖττον πάσης
rum directio et salus, quæ mirabile quidem initium ἐλπίδος ἀποτέλεσμα λήξασα.
atque occasionem, exitum vero spe omni melioren
sortita sunt.
CAPUT II.
Eastases patitur, et divinitus jussus exstruit monasterium ac templum.
7. Quo igitur modo ac initio ista evenere? Mittebatur aliquando a Patre suo spirituali Dorotheus,
negotii quidpiam curaturus: neque enim posteaquam ad venerandum sacerdotii ordinem evectus
erat, a ninisteriis fratrum magna cum humilitate
et alacritate animi obeundis cessabat. Cum vero
subditi partes praeclare omnes explesset, oportebat
illum, qui aliis subesse et obedire in tantis rebus
didicerat, tandem aliis quoque ipsum imperare,
et vere magnum vocari in regno cœlorum; cum
non modo faceret quod subditi est, sed etiam doceret, subjectionem esse signum visitationis divinæ, ob quam et gratia Dei ipsum sibi per amorem desponderat. Cum ergo euntem quo missus
erat egregium virum tertia dici hora deprolicndisset, curriculo se contulit orandi cɔusa að aliquod
e templis viæ adsitis, prout consuetudo illi erat,
tametsi negotiis maxime gravibus urgeretur: templum autem S. Annæ vocabatur, avia Servatoris
nostri. Ingressus itaque intro posuit humi genua;
et manibus, oculis, mente in celum sublatis, lotus
in ecstasin obiit; ac tandem vix sibi redditus,
tertium exclamavit: Sancta Trinitas, tibi gloria.
Et tunc quidem nihil forte amplius indicante visione, existimavit sine causa vocem illam sibi
elapsam esse: premensque silentio in sinu suo
mysterium, animi simul pendebat, simul considerabat sedulo, quið illud sibi vellet. Nec multum
intercessit temporis, cum denuo ministerii cujuςpiam causa aliquo missus, perfectius planiusque
mysterium edoctus est, bunc in modum.
8. Incendenti forte ad pedem hujusce collis, qui
hoc ejus sacrum monasterium in vertice suo nunc
os'entat, objecta est divina quædam visio hominis
in habitu monachi, canitie venerandi, sacro vestitu
decenter ornati, divinum quidpiam facie præferentis; qui nomine suo sanctumn compellans; Viden',
inquit, Ali Dorothee, id quod hic superjacet? simulque manu fastigium monstrabat: Istud, inquiens, olim domicilium fuit, a multis praeclaris
viris inhabitatum, templo ornatum vencrubili, ν
Jivinissima Triados appellatione insignito, cujus
nunc tantum parietinæ visuntur superstites. Illud
jpsum per te rursum excitari debet magnifcentius,
et inhabitari splendidius, ad honorem sanctissimæ
Trinitatis, cujus ita stat voluntas. Tu vero fac
horum memineris suo tempore, et sine cunctatione
obedias. Cæterum bono animo et spe sis: sanclæ
enim Triadi omnia curæ erunt. His dictis, qui
apparebat ex oculis statim evanuit: ipse vero qui
apparentem viderat, loquentemque audierat, timore
• Psal. iv, 10.
ζ. Τίς οὖν ἡ τρόπος καὶ πόθεν; Στέλλεται τους
κατά τινα χρείαν, ὑπὸ τοῦ μεγάλου Πατρὸς ἐφ' δ
δεῖ. Καὶ γὰρ οὐδὲ μετὰ τὸ τῆς ἱερωσύνης αἰδέσιμον
τοῦ λειτουργεῖν ἀπέστη τοῖς ἀδελφοῖς μεγέθει τε
ταπεινοφροσύνης καὶ προθυμίας ἀκμῇ. Ἐπεὶ δὲ
ἅλις εἶχεν αὐτῷ τὰ τῆς ἀρίστης ὑποταγῆς, καὶ ἔδε:,
ἄρχεσθαι μαθόντα καὶ πειθαρχεῖν εἰς τοσοῦτον, ἤδη
καὶ αὐτὸν ἄλλων ἄρξαι, καὶ μέγαν ἀληθῶς ἐν τῇ
βασιλείᾳ κληθῆναι τῶν οὐρανῶν, μὴ μόνον ποιή
σαντα τὴν ὑποταγήν, ἀλλὰ καὶ διδάξαντα ἐνταῦθα
τὰ σύμβολα τῆς θείας ἐπισκοπῆς, κἀντεῦθεν ἡ χά
ρις ἤδη τὸν ἑαυτῆς μνηστεύεται ἄξιον. Τρίτη την
γεννάδαν ἐδεύοντα τῆς ἡμέρας ὥρα καταλαμβάνε:·
ὁ δὲ πρός τινα τῶν παροδίων ναῶν, εὐχῆς εἰσέδραμε
χάριν (τοῦτο γὰρ ἦν ἔθος αὐτῷ, καὶ τὰ πάντων
ήπειγε σπουδαιότατα)· ὁ ναὸς δὲ ῎Αννης, ὡς λόγος,
τῆς ἁγίας προμήτορος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν. Παρελ
θὼν τοίνυν εἴτω, καὶ τοὺς τῷ μὲν ἐδάφει τα
γόνατα, πρὸς οὐρανὸν δὲ χεῖρας καὶ ὄμματα καὶ νοῦν
ἀνυψώσας, ἐν ἐκστάσει γέγονεν ὅλος, καὶ σὺν χρόν
μόλις ἐπανελθών, τρὶς ἑξῆς ἀνεφθέγξατο· Τριάς
ἁγία, δόξα σοι. Τότε μὲν οὖν οὐδὲν ἴσως πλέον
Επισημήναντος τοῦ ὀφθέντος, ἄλλως τε αὐτῷ τὴν
φωνὴν ταύτην ἐπελθεῖν ᾤετο, καὶ σιγῇ παρ' ἑαυτῷ
κατέσχε τὸ θαῦμα, διαπορούμενος ἅμα, καὶ περισκοπῶν πανταχόθεν τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν. Οὐ
πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ πάλιν ἐπί τινα σταλεὶς λειτουργίας, τελεώτερον εὐθὺς καὶ τρανώτερον διδά
σκεται τὸ ἀποῤῥητον διδάσκεται δέ
η'. Παρὰ τοὺς πρόποδας όντι τοῦ βουνοῦ τοῦδε,
ᾶς τὴν ἱερὰν ἐκείνου ταύτην μονὴν ὑπὲρ ἑαυτοῦ
νυνὶ φέρει, θειοτέρα τις όψις αὐτῷ ἐν μοναχοῦ συν
ήντησε σχήματι· καὶ ὁ μοναχὸς πολιός, ἱεροπρεπής
την στολήν, θεοειδής τήν μορφήν. Οὗτες τοίνυν
τὸν ὅσιον ὀνομαστὶ προσειπών, Ορᾷς, ἔφη, τέχνε
Δωρόθεε, τὸ ὑπερκείμενον τοῦτο; καὶ ἅμα τὸν λόγο.
τῇ χειρὶ παρεδείκνυ· Τοῦτο, εἶπεν, ἦν ἔτε πολλῶ
μεγάλων ἀνδρῶν κατοικητήριον ἦν ἱερὸν ἔχον ἅγιον,
τῇ ἐπικλήσει τιμώμενον τῆς ὑπερθέου Τριάδος, τὸ
νῦν ἐν ἐρειπίοις μόνον ερώμενον· ὅπερ αὖθις ἀναστή
ναι δεί παρά σου μεγαλοπρεπέστερον, καὶ τὸν τόπον
οἰκισθῆναι φιλοτιμότερον, ἐπὶ τιμῇ τῆς Τριάδος
τοῦτο γὰρ αὐτῆς ἐστι θέλημα. Σὺ δὲ ἀλλ' ὅπως μοι
τούτων ἐν καιρῷ μνημονεύσεις, καὶ μηδὲν σχημά
μενος ὑπακούσεις. Τἄλλα δὲ εὐελπις ἔσο· τῇ γὰρ
Τριάδι πάντα μελήσει. Ο μὲν οὖν φανείς, ταῦτ'
εἰπὼν, ἐξ ὀφθαλμῶν εὐθὺς ἦν· τὸν ἰδόντα δὲ καὶ
ἀκούσαντα φόβος ἅμα κατέσχε καὶ χαρὰ λόγου
κρείττων· τῷ μὲν παραδόξῳ τῆς ὄψεως ἐκπεπληγ
col. 1061–1062page 12 of 82
PG 120:1061μένον, ὥσπερ εἰκὸς, καὶ θορώβου τὴν ψυχὴν πε πλησμένον, χαίροντα δ' ὅμως τῇ τοῦ πρὶν ἀποῤῥή του δηλώσει καὶ σαφηνείᾳ, καὶ ὅτι μὴ μάτην αὐτῷ κατὰ τὴν θεωρίαν ἐκείνην ἡ Τριάς ὅλη γλώσσῃ τὸ τρίτον ἐξεφωνήθη. Οὔπω δ᾽ οὖν εἶχε συνιδεῖν τι πέρας τοῦ πράγματος· ἀλλ᾽ ἦν ἡ τῆς προτέρας λύσις, ὡς ἔοικε, δευτέρας ἀπορίας ἀρχή· τοῦτο μὲν τὴν τάξιν θυμουμένῳ, καὶ ὡς οὐκ ἐξὲν αὐτῷ, ὑπὸ ἐντολήν τε ἔτι κειμένῳ καὶ τὴν ὑπακοὴν διανύοντι, μέγα τε ποιεῖν ἢ μικρὸν παρὰ τὴν τοῦ ἄγοντος βούλησιν· τοῦτο δὲ καὶ τὸ ἴδιον μέτρον εὐσυνέτως σκοποῦντι, καὶ μήτε πρὸς ποιμαντικήν ἐπιστήμην, μήτε πρὸς δαπάνην ἢ μέριμναν ἔργου της λικούτου καὶ πράγματος ἱκανῶς ἔσχεν, ὅλως λογια ζομένῳ - ἄλλως τε καὶ πόθος αὐτὸν ἄῤῥητος, οἷς τῶν ἀφύχτων σειρήνων, τοῦ διδασκάλου κατείχε, καὶ πάντα μᾶλλον παθεῖν ἢ ζημιωθῆναι τοῦτον ὑπέμενεν. θ'. Ο μὲν οὖν ἐν τούτοις ἦν καὶ τούτοις λογισμοῖς προσεπάλαιεν· οὐκ ἦν δὲ ἄρα ταῦτα λαθεῖν τὸν βλέ ποντα, ὅστις οὐκ ἄλλος, ἀλλ' αὐτὸς ἦν ἐκεῖνος, ὁ τοῦ θεσπεσίου τοῦδε Πατρός καθηγητής και διδά σκαλος, ᾧ καὶ νῦν ὡς ἀεὶ πάντα γνώριμα τίθησι, καίτοι γε μακρὰν ἀφεστῶτι, ὁ ἀνακαλύπτων βαθέα καὶ ἀπογυμνῶν κεκρυμμένα. Υποστρέψαντα γὰρ μετὰ τὴν τῆς διακονίας ἐκπλήρωσιν, μικρὸν ἐπισ σχών, μετακαλεῖται τὸν ὅσιον, καὶ Τί, φησὶ, μέλλεις, ὦ Δωρόθεε τέκνον, ἡ μήτι που σύγε λήθην ἔσχες τοῦ χρηματίσαντος καὶ ὧν ἐκεῖνος ἐπέσκηψεν; Εἶπε, καὶ διαταραχθέντα τὸν ὅσιον αθρόως ἰδὼν πρὸς τὸ τοῦ λόγου παράδοξον, καὶ καθάπερ ὑπό τινος βροντῆς ἐκτεθαμβημένον, ἀνελάμβανε το κατὰ μικρὸν, καὶ ἀνεκαλεῖτο σὺν εὐμενείᾳ, καὶ τέλος τὰς χεῖρας ἐπιθεὶ; ἐπανήγαγεν. Ὁ δὲ, ἑαυτοῦ τε ἅμα καὶ τῶν πατρικῶν ἰχνῶν γεγονώς, ἱκέτευεν, Αντιβόλει, κατελιπάρει, φιλήμασι, δάκρυσι, χειρῶν ἐμπλοκαῖς, τοὺς ὡραίου ἐκείνους πόδας ἐξεθεράπευε. Τί γὰρ οὐκ ἔλεγε; τί δὲ οὐκ ἐποίει τῶν εἰς οἶκτον ἱκανῶν ἐπισπᾶσθαι ψυχὴν φιλοικτίρμονα; δι' ὧν ἁπάντων ἂν τοῦτο παρῃτεῖτο καὶ μόνον, τὴν ἀπ' ἐκείνου διάστασιν, χωρισμὸν Θεοῦ ἄντικρυς καὶ ζημίαν ψυχῆς, τὸ πρᾶγμα καλῶν καὶ κατωδύνως ἄγειν πρὸς τοῦτο, καὶ λίαν ἀφορήτως διατεινόμενος. Αλλ' ὁ μέγας αὖθις παρηγορῶν, οὐκ ἔστιν, εἶπεν, τέκνον, οὐκ ἔστιν ἄλλως γενέσθαι· οἶσθα γὰρ ὅτι θεῖον, οὐκ ἀνθρώπινον, τὸ ἐπίταγμα. "Α δὲ ὁ Θεὸς ὁ ἅγιος βεβούλευται, τίς διασκεδάσει; καὶ τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν ὑψηλὴν τίς ἀποστρέψει; Οὐ θέμις οὖν ἀπειθεῖν ταῖς θειοτέραις οικονομίαις τοῦτο γὰρ οὐ μόνον ἀσύμφορον, ἀλλὰ τῷ παντὶ καὶ ἀδύνατον. Ἡμᾶς δ', ἂν ᾖ θέλημα, κωλύσει πάντως οὐδὲν ἐπισκέπτεσθαί σε καὶ πάλιν, κἂν ἐν ἐσχάτοις γῆς διατρίβης, καὶ τὰ συνήθη γνωμοδοτεῖν, καὶ καταρτίζειν ἐν τοῖς τοῦ πνεύματος. τ'. Ὅπερ οὖν ὡς ἐπήγγελτο, καὶ ποιῶν οὐκ ἔληγεν ὕστερον ὁ ἀψευδής θεράπων τῆς ἀληθείας τότε δ' ἐπειδὴ τούτων ἤκουσε παρ' ἐλπίδα καὶ γνώμην, 6 πιο
μένον, ὥσπερ εἰκὸς, καὶ θορώβου τὴν ψυχὴν πε- pariter et gaulio supra quam dici possit compreπλησμένον, χαίροντα δ' ὅμως τῇ τοῦ πρὶν ἀποῤῥή
του δηλώσει καὶ σαφηνείᾳ, καὶ ὅτι μὴ μάτην αὐτῷ
κατὰ τὴν θεωρίαν ἐκείνην ἡ Τριάς ὅλη γλώσσῃ
τὸ τρίτον ἐξεφωνήθη. Οὔπω δ᾽ οὖν εἶχε συνιδεῖν τι
πέρας τοῦ πράγματος· ἀλλ᾽ ἦν ἡ τῆς προτέρας
λύσις, ὡς ἔοικε, δευτέρας ἀπορίας ἀρχή· τοῦτο μὲν
τὴν τάξιν θυμουμένῳ, καὶ ὡς οὐκ ἐξὲν αὐτῷ,
ὑπὸ ἐντολήν τε ἔτι κειμένῳ καὶ τὴν ὑπακοὴν
διανύοντι, μέγα τε ποιεῖν ἢ μικρὸν παρὰ τὴν τοῦ
ἄγοντος βούλησιν· τοῦτο δὲ καὶ τὸ ἴδιον μέτρον
εὐσυνέτως σκοποῦντι, καὶ μήτε πρὸς ποιμαντικήν
ἐπιστήμην, μήτε πρὸς δαπάνην ἢ μέριμναν ἔργου της
λικούτου καὶ πράγματος ἱκανῶς ἔσχεν, ὅλως λογια
ζομένῳ - ἄλλως τε καὶ πόθος αὐτὸν ἄῤῥητος, οἷς τῶν
hensus fuit: timore quidem perculsus ac menta
turbatus, ex insolita ut par est visione; simul vero
delibutus gaudio, quia declaratum nunc et expl
catum videbat, quod prius ei acciderat mysterium;
dicebatque non frustra sibi, in' priori illa visione,
tertium toto Disu inclamatam sanctissimam Tritaten. Nondum tamen rei eventum capere poterat
omnimode; sed prime dubitationis solutio, ut solet,
alterius principlum fuit, partim adversanti mandalum, opinantique, sibi sub alterius præceptis con
stituto, et sub obedientia viventi, nihil quidquam
licere præter moderatoris sui voluntatem, sive
magnum illud sit sive parvum; partim etiam consideranti moðulum suuni, atque omnino cogitanti
ἀφύχτων σειρήνων, τοῦ διδασκάλου κατείχε, καὶ πάντα non suppetere sibi aut scientiam pastoralem aul
μᾶλλον παθεῖν ἢ ζημιωθῆναι τοῦτον ὑπέμενεν. regendum, aut sumptus at providentiam ac perficiendum tantum opus: præsertim cum incredibili desiderio, veluti inevitabiHum Sirenum, teneretur.
magistri su¡, quidvis potius subiturus quam ab ipsius consortio recessurus.
θ'. Ο μὲν οὖν ἐν τούτοις ἦν καὶ τούτοις λογισμοῖς
προσεπάλαιεν· οὐκ ἦν δὲ ἄρα ταῦτα λαθεῖν τὸν βλέποντα, ὅστις οὐκ ἄλλος, ἀλλ' αὐτὸς ἦν ἐκεῖνος, ὁ
τοῦ θεσπεσίου τοῦδε Πατρός καθηγητής και διδά
σκαλος, ᾧ καὶ νῦν ὡς ἀεὶ πάντα γνώριμα τίθησι,
καίτοι γε μακρὰν ἀφεστῶτι, ὁ ἀνακαλύπτων βαθέα
καὶ ἀπογυμνῶν κεκρυμμένα. Υποστρέψαντα γὰρ
μετὰ τὴν τῆς διακονίας ἐκπλήρωσιν, μικρὸν ἐπισ
σχών, μετακαλεῖται τὸν ὅσιον, καὶ Τί, φησὶ, μέλλεις,
ὦ Δωρόθεε τέκνον, ἡ μήτι που σύγε λήθην ἔσχες
τοῦ χρηματίσαντος καὶ ὧν ἐκεῖνος ἐπέσκηψεν;
Εἶπε, καὶ διαταραχθέντα τὸν ὅσιον αθρόως ἰδὼν
πρὸς τὸ τοῦ λόγου παράδοξον, καὶ καθάπερ ὑπό
τινος βροντῆς ἐκτεθαμβημένον, ἀνελάμβανε το κατὰ
μικρὸν, καὶ
ἀνεκαλεῖτο σὺν εὐμενείᾳ, καὶ
τέλος τὰς χεῖρας ἐπιθεὶ; ἐπανήγαγεν. Ὁ δὲ, ἑαυτοῦ
τε ἅμα καὶ τῶν πατρικῶν ἰχνῶν γεγονώς, ἱκέτευεν,
Αντιβόλει, κατελιπάρει, φιλήμασι, δάκρυσι, χειρῶν
ἐμπλοκαῖς, τοὺς ὡραίου ἐκείνους πόδας ἐξεθεράπευε. Τί γὰρ οὐκ ἔλεγε; τί δὲ οὐκ ἐποίει τῶν εἰς
οἶκτον ἱκανῶν ἐπισπᾶσθαι ψυχὴν φιλοικτίρμονα;
δι' ὧν ἁπάντων ἂν τοῦτο παρῃτεῖτο καὶ μόνον, τὴν
ἀπ' ἐκείνου διάστασιν, χωρισμὸν Θεοῦ ἄντικρυς καὶ
ζημίαν ψυχῆς, τὸ πρᾶγμα καλῶν καὶ κατωδύνως
ἄγειν πρὸς τοῦτο, καὶ λίαν ἀφορήτως διατεινόμενος.
Αλλ' ὁ μέγας αὖθις παρηγορῶν, οὐκ ἔστιν, εἶπεν,
τέκνον, οὐκ ἔστιν ἄλλως γενέσθαι· οἶσθα
γὰρ ὅτι θεῖον, οὐκ ἀνθρώπινον, τὸ ἐπίταγμα. "Α δὲ
ὁ Θεὸς ὁ ἅγιος βεβούλευται, τίς διασκεδάσει; καὶ
τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν ὑψηλὴν τίς ἀποστρέψει; Οὐ
θέμις οὖν ἀπειθεῖν ταῖς θειοτέραις οικονομίαις·
τοῦτο γὰρ οὐ μόνον ἀσύμφορον, ἀλλὰ τῷ παντὶ καὶ
ἀδύνατον. Ἡμᾶς δ', ἂν ᾖ θέλημα, κωλύσει πάντως
οὐδὲν ἐπισκέπτεσθαί σε καὶ πάλιν, κἂν ἐν ἐσχάτοις
γῆς διατρίβης, καὶ τὰ συνήθη γνωμοδοτεῖν, καὶ
καταρτίζειν ἐν τοῖς τοῦ πνεύματος.
τ'. Ὅπερ οὖν ὡς ἐπήγγελτο, καὶ ποιῶν οὐκ ἔληγεν
ὕστερον ὁ ἀψευδής θεράπων τῆς ἀληθείας τότε δ'
ἐπειδὴ τούτων ἤκουσε παρ' ἐλπίδα καὶ γνώμην, 6
9. Talibus ille agitabatur cogitationibus, et secum
ipse luctabatur: quod latere non potuit videntem;
ipsum, inquam, hujusce mirifici Patris directorem
ac magistrum; cui et nunc, uti semper, tametsi
jonge absenti, nota erat omnia, solito revelare profunda, ac delegere occulta. Reversum quippe s
peracto ninisterio Sanctum, post moram exiguam,
advocat ad se, atque ait: Quid tergiversaris, fili
mi Dorothee? Numquid oblivio te cepit illius, qui
te divinitus monuit, et mandatorum quæ dedit?
dic. Cum vero ipsum, inopinato sermone turbatum
ac veluti tonitruo quodam stupefactum cerneret;
recreavit nonnihil animo deficientem et placide
revocavit, ac tandem manibus prehensum reduxit.
Ipse vero tum sua tum patrum suoruin vestigia
relegens, supplicabat, precabatur, obsecrabat,
osculis, lacrymis, amplexu manuum forinosos πιοderatoris sui pedes venerabatur. Quid enim non
dicebat? quid non agebat illorum quæ nata sunt
animam misericordem movere ad commiserationem? id unum et solum deprecans, ne a magistro
suo separaretur; quod plane separationem sui a
Deo atque jacturam animæ suæ appellabat, el
ægerrime ferendum imo intolerabile sibi asserebat.
Sed præclarus moderator rursus eum consolans:
Non potest, inquit, fili mi, non potest aliter fieri:
nosti namque, a Deo, non ab homine perfectum
isthoc mandatum. Quæ autem Deus, qui sanctus
est, statuit, quis dissipabis? et manum ejus, qu
exeelsa est, quis avertit? Non igitur æquum est
divina dispositioni non parere: id enim non modo
inutile foret, sed etiam omnino fieri nequit. Nos
porro, si ita tibi lubitum fuerit, nihil quidquam
impediet, a visitatione tui, tametsi in extremis
terrarum plagis morareris, consilium tibi more
nostro daturos, et in rebus spiritualibus directuros.
10. Hæc ubi edicta fuere, rem propositam exsequi
non ultra distulit fidelis minister veritatis; sed illis
præter spem et sententiam auditis, illico sibi per
col. 1063–1064page 13 of 82
PG 120:1063τῆς ὑπακοῆς ὄντως τέκνον, οὐκ ἀντιτείνων ἦν ἔτι, οὐκ ἀπειθῶν, οὐ προσδιαζόμενος, ἀλλ' ὅλον ἑαυτὸν τῇ χάριτι παραδούς, καὶ τῆς τοῦ κρείττονος εὐδοκίας, ἄπεισιν εὐθὺς, ὡς προστέτακτο, παρὰ τὸν ὑποδειχθέντα τόπον ὑπὸ τῆς ὄψεως, μᾶλλον δὲ πρόσεισιν οὗτος γὰρ ἐκεῖνος ὁ τόπος, οὗτος ὁ ἐκ γειτόνων ὁρώμενος, καὶ τοσαύτην ἀγέλην νῦν μοναστῶν, ἐπ᾿ ἐλπίδι κατοικοῦσαν, ὡς γέγραπται, ἐκ τοῦ πρὶν ἀοικήτου φέρων καὶ τρέφων τῇ σωματική τε τρο καὶ πολλῷ γε μᾶλλον τῇ ψυχικῇ, ἧς αὐτοῖς δ᾽ πας λόγος, καὶ ὑπὲρ ἧς οἱ ἀγῶνες οι πνευματικοὶ καὶ σωτήριοι. Πρὸς τοῦτον ἐκεῖνος ὑπὸ Θεοῦ τε πεμφθείς καὶ τοῦ μεγάλου Πατρὸς ἐκείνου καὶ παιδευτού, μηδεμιά μελλήσει τὸ πρᾶγμα μηδὲ δισταγμῷ τινι δούς, ἔργου είχετο, καὶ πόνοις πόνους συνήπτε καὶ ἱδρῶσιν ἱδρῶτας, ἐκκαθαίρων, ἐκφορῶν, ὁμα λίζων ταῖς ἑαυτοῦ χερσὶν ὁ γενναῖος· μεστὸς γὰρ ὁ τόπος ύλης ἀγρίας, μεστός συμπτωμάτων καὶ παντοδαπού φορυτού. Παρὰ τὴν πρώτην μὲν οὖν ἀγήνυτά τε κάμνειν ἐῴκει καὶ ἀδυνάτοις προδήλως ἐπιχειρεῖν, οἰκοδομὴν ἐκκλησίας καὶ μονῆς σύστασιν ἐν ἐρήμῳ γῇ καὶ ἀβάτῳ διανοούμενος καταστήσασθαι καὶ ταῦτα ξένος ἐν ξένοις, πένης, ἄοικο άγνωστος, ἔρημος ἁπάσης βοηθείας καὶ συγκροτήσεως· ἐπειδὴ καὶ μονώτατος, ὅτι μὴ ἐνὶ συνεργά Βασιλείῳ τῷ καλῷ χρώμενος· δν, τοῦ κατ᾿ αὐτὸν ὄντα κύκλου, συνέκδημον ειλήφει καὶ συναθλον. παρὰ τοῦ Πατρὸς αιτησάμενος· μεθ᾽ οὗ πονῶν κατ ἀρχὰς καὶ πρὸς τηλικοῦτον ἄθλον παραβαλλόμενος, οὐκ εἰς τέλος ἔμελλεν ἄρα παρὰ τῆς θείας ἐγκαταλειφθῆναι προνοίας. ᾿Αλλὰ ταχὺ τὰ τοῦ πράγ ματος οι περίοικοι συναισθόμενοι, καὶ μὴ ἂν ἀθεεὶ ταῦτα γίνεσθαι εν μάλα σοφῶς παρ' ἑαυτοῖς κρίσ ναντες, ὅλῃ καὶ σπουδῇ καὶ χειρὶ συνεφάπτοντα τῶν ἔργων αὐτοῖς, χρήμασί τε καὶ σώμασι καὶ πᾶσι τρόποις ἐκθύμως τὰ τῆς συνεργίας ἐπιδεικνύμενοι ἐξ ὧν (ἵνα συνέλω τὸ πᾶν) τό τε ἱερὸν ἐν ὀλίγῳ, καὶ ἡ μονὴ μετ' ὀλίγον, εἰς & νῦν ὁρῶνται συναπαρτίζονται σχήμα· δηλαδὴ καὶ τοῦ χρόνου βραχεῖάν τινα προσθήκην, ἐπεὶ καὶ βραχύς, τοῖς ἐξειργασμέν νοις τότε συνεισενέγκαντος. ταχὺς τὴν εὐπείθειαν ἐκεῖνος καὶ ἀπροφάσιστος, τὸ ια΄. Αὕτη μὲν ἡ αἰτία, καὶ οὗτος ὁ λόγος τῆς εἰς τόνδε τὸν τόπον τοῦ ἀνδρὸς ἐνδημίας· τοῦτο δὲ καὶ τὸ ἔργον, καὶ οὗτος ὁ τρόπος τῆς ἐνταῦθα παρα κίας αὐτοῦ καὶ φιλοπονίας· μᾶλλον δὲ τὸ ἔργον οι τοῦτο, ἀλλ᾽ οἷόν τις ἀφορμὴ καὶ καταβολὴ τοῦ ἀλη θοῦς ἔργου, πρὸς δ ταῦτα πάντα συντείνει καὶ φέ ρει, τὴν ἐργασίαν λέγω τοῦ ἀγαθοῦ, καὶ τὴν τῆς ἀγγελικῆς πολιτείας ἄσκησιν καὶ κατόρθωσιν, ἧς ἐκεῖνος κατῆρξε, καὶ ἦν τοῖς μετ' ἐκεῖνον κατέλιπτ τὰς πρώτας μὲν ὑποθέσεις παρὰ τοῦ μεγάλου Πατρός, ώσανεί τινα στοιχεία, παρειληφώς προς τὸν τῆς ἀκριβείας τοῦτον κανόνα, ὧν τοὺς τύπους ἐγγράφους ἐκ τῶν ᾿Αρσενίου τοῦ πάνω διαταγμάτων,
τῆς ὑπακοῆς ὄντως τέκνον, οὐκ ἀντιτείνων ἦν ἔτι,
οὐκ ἀπειθῶν, οὐ προσδιαζόμενος, ἀλλ' ὅλον ἑαυτὸν τῇ
χάριτι παραδούς, καὶ τῆς τοῦ κρείττονος εὐδοκίας,
ἄπεισιν εὐθὺς, ὡς προστέτακτο, παρὰ τὸν ὑποδει·
χθέντα τόπον ὑπὸ τῆς ὄψεως, μᾶλλον δὲ πρόσεισιν·
οὗτος γὰρ ἐκεῖνος ὁ τόπος, οὗτος ὁ ἐκ γειτόνων
ὁρώμενος, καὶ τοσαύτην ἀγέλην νῦν μοναστῶν, ἐπ᾿
ἐλπίδι κατοικοῦσαν, ὡς γέγραπται, ἐκ τοῦ πρὶν
ἀοικήτου φέρων καὶ τρέφων τῇ σωματική τε τρο
καὶ πολλῷ γε μᾶλλον τῇ ψυχικῇ, ἧς αὐτοῖς δ᾽ πας
λόγος, καὶ ὑπὲρ ἧς οἱ ἀγῶνες οι πνευματικοὶ καὶ
σωτήριοι. Πρὸς τοῦτον ἐκεῖνος ὑπὸ Θεοῦ τε πεμφθείς
καὶ τοῦ μεγάλου Πατρὸς ἐκείνου καὶ παιδευτού,
μηδεμιά μελλήσει τὸ πρᾶγμα μηδὲ δισταγμῷ τινι
δούς, ἔργου είχετο, καὶ πόνοις πόνους συνήπτε
καὶ ἱδρῶσιν ἱδρῶτας, ἐκκαθαίρων, ἐκφορῶν, ὁμα
λίζων ταῖς ἑαυτοῦ χερσὶν ὁ γενναῖος· μεστὸς γὰρ ὁ
τόπος ύλης ἀγρίας, μεστός συμπτωμάτων καὶ
παντοδαπού φορυτού. Παρὰ τὴν πρώτην μὲν οὖν
ἀγήνυτά τε κάμνειν ἐῴκει καὶ ἀδυνάτοις προδήλως
ἐπιχειρεῖν, οἰκοδομὴν ἐκκλησίας καὶ μονῆς σύστασιν
ἐν ἐρήμῳ γῇ καὶ ἀβάτῳ διανοούμενος καταστήσασθαι καὶ ταῦτα ξένος ἐν ξένοις, πένης, ἄοικο
άγνωστος, ἔρημος ἁπάσης βοηθείας καὶ συγκροτή
σεως· ἐπειδὴ καὶ μονώτατος, ὅτι μὴ ἐνὶ συνεργά
Βασιλείῳ τῷ καλῷ χρώμενος· δν, τοῦ κατ᾿ αὐτὸν
ὄντα κύκλου, συνέκδημον ειλήφει καὶ συναθλον.
παρὰ τοῦ Πατρὸς αιτησάμενος· μεθ᾽ οὗ πονῶν κατ
ἀρχὰς καὶ πρὸς τηλικοῦτον ἄθλον παραβαλλόμενος,
οὐκ εἰς τέλος ἔμελλεν ἄρα παρὰ τῆς θείας εγκατα
λειφθῆναι προνοίας. ᾿Αλλὰ ταχὺ τὰ τοῦ πράγματος οι περίοικοι συναισθόμενοι, καὶ μὴ ἂν ἀθεεὶ
ταῦτα γίνεσθαι εν μάλα σοφῶς παρ' ἑαυτοῖς κρίσ
ναντες, ὅλῃ καὶ σπουδῇ καὶ χειρὶ συνεφάπτοντα
τῶν ἔργων αὐτοῖς, χρήμασί τε καὶ σώμασι καὶ πᾶσι
τρόποις ἐκθύμως τὰ τῆς συνεργίας ἐπιδεικνύμενοι·
ἐξ ὧν (ἵνα συνέλω τὸ πᾶν) τό τε ἱερὸν ἐν ὀλίγῳ,
καὶ ἡ μονὴ μετ' ὀλίγον, εἰς & νῦν ὁρῶνται συναπαρτίζονται σχήμα· δηλαδὴ καὶ τοῦ χρόνου βραχεῖάν
τινα προσθήκην, ἐπεὶ καὶ βραχύς, τοῖς ἐξειργασμέν
νοις τότε συνεισενέγκαντος.
suaderi sivit verus obedientia filius; nihil excusa- ταχὺς τὴν εὐπείθειαν ἐκεῖνος καὶ ἀπροφάσιστος, τὸ
tionis afferens, nihil in contrarium adducens, nihil
dissentiens; sed absque omni violentia se totum
gratia commisit; et propensa voluntate, quod
convenientius erat, eligens, abiit. continuo, aut
potius adiit, ut jussus fuerat, ad designatum a
visione locum. Illum scilicet locum, qui e vlcinia
late conspicuus, cum prius inhabitabilis esset, tam
numerosum nunc gregem monachorum, in spe
habitanten, uti scriptum est ', habet atque alit,
cibo tum corporali, tum multo magis spirituali,
cujus præcipuam illi rationem ducunt, et cujus
causa certamina spiritualia et salutifera suscipiunt.
Ad huncce locum Dorotheus a Deo et magno Patre
suo atque institutore missus, sine tergiversatione,
ulla, sine ulla ambiguitate opus aggressus est;
et labores laboribus sudoresque sudoribus addidit,
suis manibus locum repurgando, complanando,
noxia efferendo: crǝt quippe admodum silvestris,
et ruinis ruderibusque omnis generis oppletus.
Quare initio quidem actum agere, atque id quod
fieri non potest videbatur velle moliri: cum exædificare ecclesiam et monasterium construere in terra
deserta et invia induxit in animum; et quidem
peregrinus inter peregrinos, pauper, extorris,
ignotus, omni auxilio consilioque privatus. Etenim
omnino solus, adjutorem non habebat præter
unum Basiljum, virum bonum, quem ex circum
se stantibus socium peregrinationis et certaminum
pedierat atque obtinuerat a communi Palre: cum
quod et initium laboris faciens, et tanta certamina
aggrediens, non in finem derelinquendus erat a
Providentia divina. Siquidem circum habitantes
populi, id quod res erat mox animadvertentes, et
non nisi motore Deo talia fieri apud sese sapienter
statuentes; omni studio et conatu manum et ipsi
admoverunt operi; pecunia, viribus, aliisque modis alacriter conferentes opein et operam suam:
unde et templum (ut breviter dicam) exiguo tempore, et paulo post monasterium quoque ad illam
formam adducta sunt, qua nunc spectantur:
quanquam etiam tempus, licet breve, exiguam
aliquam accessionem iis quæ tum facta sunt adjecil
11. Atque hæc quidem causa et ratio susceptæ a
Dorotheo in locum istum peregrinationis: hoc
opus ipsius, hic vivendi laborandique ibidem modus: imo vero illud non opus ipsius, sed quodammodo occasio ac fundamentum melioris operis,
quia omnia hæc dirigebat conferebatque; ad operationem, dico, virtutis, ét angelicæ conversationis
exercitium atque institutum, quod ipse inchoavit ac
posteris ibidem suis reliquit. Et priuna quidem
principia, quæ pro Regula suis esse volebat, magno
Patre suo veluti elementa quædam mutuatus fuit;
eorumque formam, ex celebris illius Arseni præceptis descriptam, uti alter Moyses exaratas Dei
• Psal. v. 10.
ια΄. Αὕτη μὲν ἡ αἰτία, καὶ οὗτος ὁ λόγος τῆς εἰς
τόνδε τὸν τόπον τοῦ ἀνδρὸς ἐνδημίας· τοῦτο δὲ καὶ
τὸ ἔργον, καὶ οὗτος ὁ τρόπος τῆς ἐνταῦθα παρα
κίας αὐτοῦ καὶ φιλοπονίας· μᾶλλον δὲ τὸ ἔργον οι
τοῦτο, ἀλλ᾽ οἷόν τις ἀφορμὴ καὶ καταβολὴ τοῦ ἀλη
θοῦς ἔργου, πρὸς δ ταῦτα πάντα συντείνει καὶ φέ
ρει, τὴν ἐργασίαν λέγω τοῦ ἀγαθοῦ, καὶ τὴν τῆς
ἀγγελικῆς πολιτείας ἄσκησιν καὶ κατόρθωσιν, ἧς
ἐκεῖνος κατῆρξε, καὶ ἦν τοῖς μετ' ἐκεῖνον κατέλιπτ·
τὰς πρώτας μὲν ὑποθέσεις παρὰ τοῦ μεγάλου
Πατρός, ώσανεί τινα στοιχεία, παρειληφώς προς
τὸν τῆς ἀκριβείας τοῦτον κανόνα, ὧν τοὺς τύπους
ἐγγράφους ἐκ τῶν ᾿Αρσενίου τοῦ πάνω διαταγμάτων,
col. 1065–1066page 14 of 82
PG 120:1065ὥσπερ ἄλλο; Μωσῆς θεοχαράκτους πλάκας ἐδέξατο (ἦν δὲ οὗτος Αρσένιος ὁ τὴν ἀρετὴν περιβόητος ἐκεῖνος ἐν μονασταῖς, ὃς καὶ τῆς χρυσῆς καλουμέν νης Πέτρας, οὐ δ' ἐκείνη δὲ πόῤῥω, ἄριστα πάντων ἦρχε καὶ ἀφηγήσατο), καὶ αὐτὸς δὲ πολλὰ προσεξευρὼν οίκοθεν, καὶ τῷ πολυπλόκῳ τούτῳ στεφάνῳ τῆς ἀσκητικῆς εὐπρεπείας συγκαταπλέξας, ἅμα μὲν εἰς κάλλους περιουσίαν, ἅμα δὲ καὶ πρὸς μεί ζονος ὠφελείας ὑπόθεσιν. Τί γὰρ τῶν καλῶν παρ' αὐτοῖς οὐ φιλοσοφεῖται; οὐ μακρυθυμία; οὐκ ἐπιεικείᾳ;. εὐχὶ τῶν παρόντων ὑπεροψία; οὐχὶ τῶν μελ λόντων ἐπιθυμία; οὐ πραότης; οὐ καθαρότης; οὐχ ἢ κατὰ πνεῦμα πτωχεία; οὐχ ὅσα τῶν μακαριζομένων ἢ καὶ ἄλλως ἐπαινουμένων; Ἡ ἀκτησία δὲ, ἡ δ' εὐτέλεια, τὸ δ' ἐγκρατὲς περὶ πάντα, τὸ πρὸς ἀγρυπνίαν φιλόπονον, τὸ περὶ τὸ ψάλλειν ἀκόρεστον, ἡ ἐν προσευχαῖς εὐτονία, ἡ τῶν θείων μελέτη, τὸ φιλόξενον, τὸ φιλόπτωχον, ὅσον ἐκ τῶν παρόντων; εβ'. Τὸ μηδὲν ἁπλῶς τῶν σωματικῶν, μόνα δὲ τὰ τοῦ πνεύματος ζητεῖν τε καὶ πραγματεύεσθαι, ὅτι μὴ πᾶσα ἀνάγκη, καὶ ὧν χωρὶς δηλονότι, τὸν πρὸς τὸ σῶμα δεσμὸν τῇ ψυχῇ διαμένειν ὅλως ἀμής χανον, καὶ τοῦτο δὲ τῶν ἄλλων οὐχ ἧττον πνευματικὸν τε καὶ ἀποστολικόν, μὴ φορτικούς τισιν εἶναι, τὰ πρὸς χρείαν αἰτοῦντας, μηδ' ἐγκοπὴν διδόναι τινὰ τῇ τοῦ ἀγαθοῦ κατορθώσει ἐκ τοῦ περὶ ταῦτα καταναρκᾷν ἔστιν ὧν· ἀλλὰ ταῖς ἰδίαις ἐργάζεσθαι χερσὶν, ὅτε δεῖ, καὶ βοηθεῖν ἑαυτοῖς δι᾿ ἑαυ τοῦ εἰς τὰ ἀναγκαῖα τῆς ἔξωθεν δὲ περιφοράς ταύτης, ἣν πολλοὶ τῶν ἁπλουστέρων ἐπιτηδεύουσιν εἰς ἐρανισμὸν τῶν κατὰ χρείαν τοῖς ἀσκουμένοις, παρὰ τῶν ἑτοίμων μεταδιδόναι, φείδεσθαί τε καθ' ὅλου καὶ τὸ σύμπαν ἀπέχεσθαι, ἵν᾽ ἀπρόσκοπον αὐτοῖς πανταχόθεν τῆς δικαιοσύνης μένοι τὸ ἔργον, καὶ μηδενὸς τῶν πάντων συνείδησις ἐπί τινι πλήτ τοιτο τῶν ὑπ' αὐτῶν πραττομένων· μᾶλλον μὲν οὖν εἴ τις δύναμις, αὐτοὺς τῶν ἰδίων πόνων κοινωνεῖν ἑτέροις προθύμως· ἵνα κἀντεῦθεν ᾖ μείζον τὸ θαῦμα τῆς ἀρετῆς μετὰ τῆς φιλοσόφου πενίας πλουτούσης καὶ τὴν μετάδοσιν· ἐπεὶ καὶ Παῦλος τὰς χεῖρας οὐ ταῖς ἑαυτοῦ χρείαις μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς οὖσι μετ' αὐτοῦ διακόνοις ἀνακηρύττει. Πρὸς ὁ παράδειγμα βλέπων ὁ ἀποστολικὸς ἐκεῖνος ἀνὴρ, οὐ πολὺ δὲ ἴσως εἰπεῖν ὅτι καὶ ἀπόστολος, ἑαυτόν τε πρὸς τοῦτο κάλλιστα ήσκει, καὶ τοὺς ἑαυτοῦ ἐξεπαίδευσε. Καὶ νῦν ἔστιν ἰδεῖν μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν καὶ τοῦτο παρ' αὐτοῖς σπουδαζόμενον, τὴν τῶν χειρῶν ἐργα σίαν, ὅσον μόνον ταύτην μὲν εἶναι πάρεργον· τὸ δ' ἀληθὲς ἔργον ἕτερον τὴν διὰ πάσης ιδέας λειτουργίαν τοῦ θείου καὶ θεραπείαν, οὐκ οἶδ᾽ εἴ που ἄλλοθι μάλλον, ἢ ἐνταῦθα κατορθουμένην· ὡς ἂν αὐτοῖς ἄρτιον καὶ πανταχόθεν πλῆρες καὶ τέλειον τὸ ἀγαθὸν ἦν ἔκ τε τῶν σωματικῶν ἱκανῶς, Εκ τε τῶν πνευματικῶν δαψιλῶς, εἰς τὸν ἀπαρτισμόν συμπληρούμενον.
ὥσπερ ἄλλο; Μωσῆς θεοχαράκτους πλάκας ἐδέξατο digito tabulas, excepit. Erat autem Arsenius iste
(ἦν δὲ οὗτος Αρσένιος ὁ τὴν ἀρετὴν περιβόητος
ἐκεῖνος ἐν μονασταῖς, ὃς καὶ τῆς χρυσῆς καλουμέν
νης Πέτρας, οὐ δ' ἐκείνη δὲ πόῤῥω, ἄριστα πάντων
ἦρχε καὶ ἀφηγήσατο), καὶ αὐτὸς δὲ πολλὰ προσεξευρῶν οίκοθεν, καὶ τῷ πολυπλόκῳ τούτῳ στεφάνῳ
τῆς ἀσκητικῆς εὐπρεπείας συγκαταπλέξας, ἅμα
μὲν εἰς κάλλους περιουσίαν, ἅμα δὲ καὶ πρὸς μείζονος ὠφελείας ὑπόθεσιν. Τί γὰρ τῶν καλῶν παρ'
αὐτοῖς οὐ φιλοσοφεῖται; οὐ μακρυθυμία; οὐκ ἐπιεί
κεια;. εὐχὶ τῶν παρόντων ὑπεροψία; οὐχὶ τῶν μελ-
· λόντων ἐπιθυμία; οὐ πραότης; οὐ καθαρότης; οὐχ
ἢ κατὰ πνεῦμα πτωχεία; οὐχ ὅσα τῶν μακαριζομένων ἢ καὶ ἄλλως ἐπαινουμένων; Ἡ ἀκτησία δὲ, ἡ
δ' εὐτέλεια, τὸ δ' ἐγκρατὲς περὶ πάντα, τὸ πρὸς
ἀγρυπνίαν φιλόπονον, τὸ περὶ τὸ ψάλλειν ἀκόρεστον,
ἡ ἐν προσευχαῖς εὐτονία, ἡ τῶν θείων μελέτη, τὸ
φιλόξενον, τὸ φιλόπτωχον, ὅσον ἐκ τῶν παρόντων;
εβ'. Τὸ μηδὲν ἁπλῶς τῶν σωματικῶν, μόνα δὲ
τὰ τοῦ πνεύματος ζητεῖν τε καὶ πραγματεύεσθαι,
ὅτι μὴ πᾶσα ἀνάγκη, καὶ ὧν χωρὶς δηλονότι, τὸν
πρὸς τὸ σῶμα δεσμὸν τῇ ψυχῇ διαμένειν ὅλως ἀμής
χανον, καὶ τοῦτο δὲ τῶν ἄλλων οὐχ ἧττον πνευματικόν τε καὶ ἀποστολικόν, μὴ φορτικούς τισιν εἶναι,
τὰ πρὸς χρείαν αἰτοῦντας, μηδ' ἐγκοπὴν διδόναι
τινὰ τῇ τοῦ ἀγαθοῦ κατορθώσει ἐκ τοῦ περὶ ταῦτα
καταναρκᾷν ἔστιν ὧν· ἀλλὰ ταῖς ἰδίαις ἐργάζεσθαι
χερσὶν, ὅτε δεῖ, καὶ βοηθεῖν ἑαυτοῖς δι᾿ ἑαυτοῦ εἰς τὰ ἀναγκαῖα τῆς ἔξωθεν δὲ περιφοράς
ταύτης, ἣν πολλοὶ τῶν ἁπλουστέρων ἐπιτηδεύουσιν
εἰς ἐρανισμὸν τῶν κατὰ χρείαν τοῖς ἀσκουμένοις,
παρὰ τῶν ἑτοίμων μεταδιδόναι, φείδεσθαί τε καθ'
ὅλου καὶ τὸ σύμπαν ἀπέχεσθαι, ἵν᾽ ἀπρόσκοπον
αὐτοῖς πανταχόθεν τῆς δικαιοσύνης μένοι τὸ ἔργον,
καὶ μηδενὸς τῶν πάντων συνείδησις ἐπί τινι πλήτ
τοιτο τῶν ὑπ' αὐτῶν πραττομένων· μᾶλλον μὲν οὖν
εἴ τις δύναμις, αὐτοὺς τῶν ἰδίων πόνων κοινωνεῖν
ἑτέροις προθύμως· ἵνα κἀντεῦθεν ᾖ μείζον τὸ θαῦμα
τῆς ἀρετῆς μετὰ τῆς φιλοσόφου πενίας πλουτούσης
καὶ τὴν μετάδοσιν· ἐπεὶ καὶ Παῦλος τὰς χεῖρας οὐ
ταῖς ἑαυτοῦ χρείαις μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῖς οὖσι μετ'
αὐτοῦ διακόνοις ἀνακηρύττει. Πρὸς ὁ παράδειγμα
βλέπων ὁ ἀποστολικὸς ἐκεῖνος ἀνὴρ, οὐ πολὺ δὲ
ἴσως εἰπεῖν ὅτι καὶ ἀπόστολος, ἑαυτόν τε πρὸς τοῦτο
κάλλιστα ήσκει, καὶ τοὺς ἑαυτοῦ ἐξεπαίδευσε. Καὶ
νῦν ἔστιν ἰδεῖν μετὰ τῶν ἄλλων καλῶν καὶ τοῦτο
παρ' αὐτοῖς σπουδαζόμενον, τὴν τῶν χειρῶν ἐργα
σίαν, ὅσον μόνον ταύτην μὲν εἶναι πάρεργον· τὸ
δ' ἀληθὲς ἔργον ἕτερον τὴν διὰ πάσης ιδέας
λειτουργίαν τοῦ θείου καὶ θεραπείαν, οὐκ οἶδ᾽ εἴ που
ἄλλοθι μάλλον, ἢ ἐνταῦθα κατορθουμένην· ὡς ἂν
αὐτοῖς ἄρτιον καὶ πανταχόθεν πλῆρες καὶ τέλειον
τὸ ἀγαθὸν ἦν ἔκ τε τῶν σωματικῶν ἱκανῶς, Εκ τε
τῶν πνευματικῶν δαψιλῶς, εἰς τὸν ἀπαρτισμόν
συμπληρούμενον.
• Act. xx, 24.
PATROL. GR. CXX.
»
clarissimus virtute inter monachos, quique Aurean,
ut appellant, Petram, non procul inde remotam,
primus omnium inchoavit rexitque. Ipse vero Dorotheus multa illis per se inventa adjiciens, caden
suæ multimodis plexa ascetici decoris coronæ
intexuit, tum ad augendam magis pulcritudinen
ejus, tum ad ponendum majoris utilitatis fundamentum. Quod enim virtutum genus ab ipsis non
exercebatur? An longanimitas? an modestia? an
despicientia rerum præsentium, aut amor futurarum? an mansuetudo? a puritas? an spiritus
paupertas? an aliquid demum omnium quæ beatum
reddere possunt hominem aut aliter laudabilia
sunt? Porro paupertas, frugalitas, in omnibus
temperantia, vigilandi studium, psallendi ardor
insatiabilis, orandi intentio, rerum divinarum meditatio, erga peregrinos juxta ac mendicos charitas,
quota pars sunt illorum quæ in promptu est enarrare?
12. illorum est nihil omnino rerum quæ ad corpus, solum vero quæ ad animum spectant, quærere
et sectari, nisi summa necessitas urgeat ac talia
ea sint, sine quibus sustineri vita nullo modo
potest. Illorum est illud quoque, non niinus quam
alia spirituale et apostolicum, quod cum necessitatis
causa petunt quidpiam, nemini onerosi sint, nec
tamen obstaculum præclaro virtutis exercitio ponant per istiusmodi rerum corporalium neglectum;
sed propriis operantur manibus, quando opus est,
et juvant se per seipsos in suis necessitatibus;
illam autem exteriorum negotiorum curam, in quain
simpliciorum multi tam sollicite incumbunt ad
corroganda exercitantibus necessaria, transferre
ad facile parabilia satagunt; aut potius ea omnino
abstinent, ut ubique justitia opera excrcere sine
offensione et scandalo possint, nulliusque conscientia in aliquo operum suorum angatur: quod si facultas suppetat, ipsi laborum suorum participes
alios faciunt alacriter, ut vel hinc admirabilior sit
vis virtutis, quæ et philosophicam sectatur paupertatem, et opulenta manu in alios distribuit;
cum etiam Paulus prædicet ", manus suas non suis
modo, sed sociorum quoque suorum usibus necessaria subministrasse. Quod exemplum sibi propositum habens vir iste apostolicus, imo et apostolum
dixero, in illis se præclare exercebat, et instruebat suos. Jam vero considerandum nobis est cum
aliis eorum gestis illud quoque in quod sedulo incumbant, videlicet operatio manualis, quatenus hæc
solum esset occupatio secundaria; cum primaria
in eo versaretur, quod omnis generis cultum et
sacrificia offerant Deo, nec scio, an nulli uspianı
majori cum accuratione quam illi hic: adeo ut
integrum et omni ex parte completum atque perfectum possideant bonum, quoad corpus quidem,
sufficienter; quoad animam vero, abundanter et
cum absolutissima perfectione.
Chapter IIICaput III
col. 1067–1068page 15 of 82
PG 120:1067εί ιγ. Τοιαύτη μὲν οὖν ἡ θαυμαστὴ μεγάλου νομο θεσία καὶ πολιτεία, τοιοῦτος δὲ καὶ ὁ νομοθέτης, δ τὸ μέγα τοῦτο καὶ θεῖον πολίτευμα συστησάμενος 8 καὶ μόνον ἂν ἤρκεσεν ἱκανὸν γενέσθαι τεκμήριον τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς, καὶ ὅπως μὲν αὐτῷ Θεὸς έμελεν, ὅπως δὲ αὐτὸς Θεῷ πάλιν, τῷ δοξάζοντι τοὺς δοξάζοντας, καὶ τοὺς τιμῶντας οὕτως ἀντιτι μῶντι. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐπεὶ καὶ τῶν ἐπ' αὐτὸν ἐκεῖθεν βυέντων χαρισμάτων τὸ πλῆθος ἀνὰ στόμα τους πολλοῖς περιφέρεται, οἷς καὶ μᾶλλον φιλεῖ πως ἐγείρεσθαι τὰ ὦτα τοῖς φιληκόοις, πρὸς τὴν τῶν καινοτέρων ἀκρόασιν ἐπιεικῶς λιχνευόμενα, φέρε, καὶ ἡμεῖς νῦν ὀλίγα τῶν τοῦ ἀνδρὸς θαυμασίων, εἰς τὴν κατ' αὐτὸν διήγησιν παραλάβωμεν, καὶ ταῦτα διὰ βραχέων ὡς μάλιστα ἵνα μὴ τῷ τῶν ἀκροατών φιλοκαίνῳ ζητοῦντες χαρίσασθαι, λάθωμεν αὐτοὺς ἀποκναίσαντες τῷ μήκει τοῦ λόγου. Εστι δὲ τὸ πρῶτον καὶ μέγιστον ἐν ἐκείνοις, ἡ περὶ τὸ διορατικὸν, εἶτ᾽ οὖν θεωρητικόν, ὡς ἂν εἴποι τις, ἕξις αὐτ τοῦ καὶ τελείωσις· ᾧ τὸ πρακτικὸν ἐπισφράγισε, δαψιλεστέραν τὴν ἄνωθεν ἔλλαμψιν εἰκότως πλουτήσας, διὰ τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα. Καὶ τὰ παρα δείγματα τούτου. ι. θέρους ἦν ώρα και μεσημβρινὸς ὁ καιρό; προέφθασαν οὖν οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ ὁρῶντος, προέφθασε δὲ καὶ αὐτὸς εὐθὺς καὶ ἐκέκραξεν ἐν ἀωρία τοιαύτη ἐκκλησίαν κηρύττων τοῖς ἀδελφοῖς· ἐπεὶ δὲ συν έδραμον ὡς εἰκὸς, ταχὺ σὺν ἐκπλήξει πρὸς τὸ παράλογον (ούπω γὰρ δὴ καιρὸς τῶν ἑσπερινών ύμνων ἦν), Δῶμεν, ὦ τέκνα καὶ ἀδελφοί, φησί, δῶμεν ἅμα δόξαν Θεῷ, τῳ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα σώσαντι νῦν ἐκ βυθοῦ θαλάσσης τὸν δεῖνα προστεθεικὼς καὶ τὸ ὄνομα. Ταῦτ᾽ εἰπὼν, οὐδὲν ἄλλο, πλὴν ἢ μόνον θαυμάζοντας ἐπὶ τὴν σύναξιν ἦγεν. Οὐ πολλαὶ τὸ μέσον ἡμέραι, κἀκεῖνος ἐλαύνων εἰς τὴν μονὴν, ἐξαίφνης εἰσέπεσε, τὸν σωτῆρα, τὸν ῥύστην τὸν ζωοδότην λαμπρά βοῶν τῇ φωνῇ, καὶ τῶν ἱερῶν ἐκείνων ποδῶν ἀμφοτέραις ὡς εἶχε θερ μότητος καὶ τάχους ἐπειλημμένος· οὐ πρὶν ἀνῆκεν, οὐδ᾽ ἐξανέστη, καίτοι παρὰ πάντων ἐκβιαζόμενος, ἕως δάκρυσιν ἅμα πᾶν τὸ κατ' αὐτὸν δράμα τοῖς παροῦσιν ἐξετραγώδησεν· ὅπως τε κατά πρόσταγμα βασιλικόν, τὸν Αστακηνὸν πλέον κόλπον, καὶ ὡς κλύδωνι δεινῷ περιπέσοι, ὑφ' οὗ τῇ νηΐ συγκατα βαπτισθεὶς μετὰ τῶν συμπλόων, καὶ γεγονώς ὑπου βρύχιος, ἤδη δὲ καὶ δόξας βιαίως ἐναποπνεῦσαι τοῖς ὕδασιν, ὄψιν ἴδοι γλυκείαν, καὶ φωνῆς ἀκούσα ποθεινοτάτης, θαῤῥεῖν τε κελεύοντος αὐτῷ τοῦ Πατρὸς, καὶ χεῖρα σωτήριον ὀρέγοντος ἅμα ξ καθάπερ ἀγκύρας ἱερᾶς ἐξεχόμενος, Πέρα πίστεως, έφη, πέρα προσδοκίας ἁπάσης, παντὸς λόγου κρείτ τον τρόπῳ, κακῶν ἀπαθὴς ἐπὶ τὸ ξηρὸν ἐξεβράσθην
CAPUT III
Miracula et mors Sancti.
13. Talis igitur fuit mirabilis Dorothei institutio
el conversatio, talis ipse legislator, qui sublimem
bunc atque divinum viveudi modum constabilivit:
quod unum pro multis sufficiat argumentis, ad
probandum viri virtutem, et dignoscendum quomodo
ipsi cura esset Deus et ipse vicissim Deo, qui
glorificantes se glorifcat et honorantes se sic pariter honorat. Verum enimvero quoniam multitudo
gratiarum ac donorum, inde in sanctum virum
produentium, in ore multorum versatur; qui, ut
audiendi cupidi sunt, soient acrius intendere aures
In rerum novarum narrationes; ago proferamus
et nos in medium pauca quædam ejus miracula,
idque quanta feri possit brevitate; ut ne cupientes novitate dictionis bene mereri de auditoribus,
imprudenter ipsis obtundamus aures prolixitate
orationis. Est autem primum maximumque omnium
in viro miraculum, quod habitualiter et perfecte
penetraret seu contemplaretur divina; et quæ cognoverat agenda, actu compleret, unde et abundantioribus a cœlo illustrationibus, ut par est,
dignatus fuit propter animæ puritatem. Ecce autem
exempla.
14. Estivum agebatur tempus, et medius incafuerat dies, cum repente oculi videntis prævenerunt; prævenit autem etiam ipse citus, et clamavit in immaturitate column fratribus indicens: iisque
station ut par est, convenientibus stupentibusque
ob rei novitatem (nondum enim Vesperarum tempus erat): Demus, inquit, alii fratresque mei,
demus gloriam Deo, qui modo præter spem omnem
ex profundo maris eripuit quempiam (addebat et
nonen) salvum atque incolumem. His dictis lacuit,
et mirabundos ad Synaxin dimisit. Non multi
intercessere dies, cum ille ipse festinanter ad monasterium accedit, alta voce inclamans servatorem
liberatoremque suum, qui sibi vitam reddiderat;
et venerabiles ejus pedes ambabus manibus, quanta
potuit cum alacritate atque affectu, apprehensos
tenens, non prius dimisit aut hume surrexit,
tametsi ab omnibus cogeretur, quam totam fortuna sua serien præsentibus exhibuisset: quomodo jussu regis navigans per Aslacenum είnum in velvementem inciderit tempestatem; a
qua eversa cum vectoribus navi, ipse fundum per
ticrit; et jam jamque aquis violenter suffocandus,
blandam viderit visionem, atque vocem audierit
exoptatissimam; qua fiduciam concipere jubebatur
a sancto Patre, manum auxiliatricem simul extendente. Quam ille sacra adinstar anchoræ apprelcndens, prater spem, inquit, omnem et exspe-
„ctationem nihil detrimenti passus, modo prorsus
Qui e Propontide in Ortum longo tractu oxtenditur sinus, Bithyniamque alluit, ab Astace,
urbe olim celebri, noinen suum mutuatus est. Nam
alia urbs ejusdem nominis in Acarnania huc non
ιγ. Τοιαύτη μὲν οὖν ἡ θαυμαστὴ μεγάλου νομο
θεσία καὶ πολιτεία, τοιοῦτος δὲ καὶ ὁ νομοθέτης, δ
τὸ μέγα τοῦτο καὶ θεῖον πολίτευμα συστησάμενος -
8 καὶ μόνον ἂν ἤρκεσεν ἱκανὸν γενέσθαι τεκμήριον
τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς, καὶ ὅπως μὲν αὐτῷ Θεὸς
έμελεν, ὅπως δὲ αὐτὸς Θεῷ πάλιν, τῷ δοξάζοντι
τοὺς δοξάζοντας, καὶ τοὺς τιμῶντας οὕτως ἀντιτιμῶντι. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἐπεὶ καὶ τῶν ἐπ' αὐτὸν ἐκεῖθεν
βυέντων χαρισμάτων τὸ πλῆθος ἀνὰ στόμα τους
πολλοῖς περιφέρεται, οἷς καὶ μᾶλλον φιλεῖ πως
ἐγείρεσθαι τὰ ὦτα τοῖς φιληκόοις, πρὸς τὴν τῶν
καινοτέρων ἀκρόασιν ἐπιεικῶς λιχνευόμενα, φέρε,
καὶ ἡμεῖς νῦν ὀλίγα τῶν τοῦ ἀνδρὸς θαυμασίων, εἰς
τὴν κατ' αὐτὸν διήγησιν παραλάβωμεν, καὶ ταῦτα
διὰ βραχέων ὡς μάλιστα ἵνα μὴ τῷ τῶν ἀκροατών
φιλοκαίνῳ ζητοῦντες χαρίσασθαι, λάθωμεν αὐτοὺς
ἀποκναίσαντες τῷ μήκει τοῦ λόγου. Εστι δὲ τὸ
πρῶτον καὶ μέγιστον ἐν ἐκείνοις, ἡ περὶ τὸ διορατι
κόν, εἶτ᾽ οὖν θεωρητικόν, ὡς ἂν εἴποι τις, ἕξις αὐτ
τοῦ καὶ τελείωσις· ᾧ τὸ πρακτικὸν ἐπισφράγισε,
δαψιλεστέραν τὴν ἄνωθεν ἔλλαμψιν εἰκότως πλουτή
σας, διὰ τὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα. Καὶ τὰ παραδείγματα τούτου.
ι. θέρους ἦν ώρα και μεσημβρινὸς ὁ καιρό;
προέφθασαν οὖν οἱ ὀφθαλμοὶ τοῦ ὁρῶντος, προέφθασε
δὲ καὶ αὐτὸς εὐθὺς καὶ ἐκέκραξεν ἐν ἀωρία τοιαύτη
ἐκκλησίαν κηρύττων τοῖς ἀδελφοῖς· ἐπεὶ δὲ συν
έδραμον ὡς εἰκὸς, ταχὺ σὺν ἐκπλήξει πρὸς τὸ
παράλογον (ούπω γὰρ δὴ καιρὸς τῶν ἑσπερινών
ύμνων ἦν), Δῶμεν, ὦ τέκνα καὶ ἀδελφοί, φησί,
δῶμεν ἅμα δόξαν Θεῷ, τῳ παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα
σώσαντι νῦν ἐκ βυθοῦ θαλάσσης τὸν δεῖνα προστε
θεικὼς καὶ τὸ ὄνομα. Ταῦτ᾽ εἰπὼν, οὐδὲν ἄλλο,
πλὴν ἢ μόνον θαυμάζοντας ἐπὶ τὴν σύναξιν ἦγεν.
Οὐ πολλαὶ τὸ μέσον ἡμέραι, κἀκεῖνος ἐλαύνων εἰς
τὴν μονὴν, ἐξαίφνης εἰσέπεσε, τὸν σωτῆρα, τὸν
ῥύστην τὸν ζωοδότην λαμπρά βοῶν τῇ φωνῇ, καὶ
τῶν ἱερῶν ἐκείνων ποδῶν ἀμφοτέραις ὡς εἶχε θερ
μότητος καὶ τάχους ἐπειλημμένος· οὐ πρὶν ἀνῆκεν,
οὐδ᾽ ἐξανέστη, καίτοι παρὰ πάντων ἐκβιαζόμενος,
ἕως δάκρυσιν ἅμα πᾶν τὸ κατ' αὐτὸν δράμα τοῖς
παροῦσιν ἐξετραγώδησεν· ὅπως τε κατά πρόσταγμα
βασιλικόν, τὸν Αστακηνὸν πλέον κόλπον, καὶ ὡς
κλύδωνι δεινῷ περιπέσοι, ὑφ' οὗ τῇ νηΐ συγκατα
βαπτισθεὶς μετὰ τῶν συμπλόων, καὶ γεγονώς ὑπου
βρύχιος, ἤδη δὲ καὶ δόξας βιαίως ἐναποπνεῦσαι
τοῖς ὕδασιν, ὄψιν ἴδοι γλυκείαν, καὶ φωνῆς ἀκούσα
ποθεινοτάτης, θαῤῥεῖν τε κελεύοντος αὐτῷ τοῦ
Πατρὸς, καὶ χεῖρα σωτήριον ὀρέγοντος ἅμα ξ
καθάπερ ἀγκύρας ἱερᾶς ἐξεχόμενος, Πέρα πίστεως,
έφη, πέρα προσδοκίας ἁπάσης, παντὸς λόγου κρείτ
τον τρόπῳ, κακῶν ἀπαθὴς ἐπὶ τὸ ξηρὸν ἐξεβράσθην
facit. Vocatur idem sinus subinde etiam Nicomediensis, a Nicomedia, quæ sinui isti similiter adjácet, et e ruinis Astaci vel condita, vel aucta pulatur.
col. 1069–1070page 16 of 82
PG 120:1069καὶ ἰδοὺ τὰ σῶστρα και χαριστήριά σοι τῷ σώ~ σαντι, Πάτερ, ἀποδώσων πάρειμι νῦν. Παρεσημάνθη δὴ τοῦ συμπτώματος ὁ καιρὸς πρὸς τὸν τῆς προβ ρήσεως, καὶ ὁ αὐτὸς εὑρεθεὶς τῷ πεπονθότι καὶ τοῖς προακούσασι τὴν ἴσην έκπληξιν ενεποίει. Τοιοῦτον μὲν ἐν τῶν τοῦ μεγάλους θαυμάτων, είχε καὶ ἔν· ἐπειδὴ καὶ πρόγνωσιν ἔχει, καὶ προαγόρευσιν, καὶ τὴν πρὸς ἀνέλ πιστον σωτηρίαν ἀνθρώπων ὑπὲρ ἄνθρωπον δύναμιν, ἕτερον δὲ, μάλλον δὲ ἕτερα.· δεῖ γὰρ ἤδη συντέμνειν καὶ ὡς ἐν διηγεῖσθαι τὰ πολλά τε καὶ παραπλήσια, κἂν ἐν διαφόροις ἕκαστον αὐτῶν γέγονεν καιροίς. α'. Αδελφοὶ τῆς ἱερᾶς ἀγέλης ἐκείνης αποφοι Β. 15. τῶντες ἐνίοτε κατ' ιδιάζουσάν τινα χρείαν, ἐκνηρό τερον εἶχαν πρὸς τὴν ἐπάνοδον· ἐπεὶ καὶ ὁ μὲν ποι μὲν πολλάκις ἀνεκαλείτο, καὶ διαμέλλοντας ήπειγεν, οὐκ εὐπρεπὲς τὸ πρᾶγμα καλῶν, οὐδὲ συμφέρον τοῖς οὕτως ὑπὲρ τὸ δέον λειποτακτοῦσιν· οἱ δὲ προ φάσεις ἄλλοτε ἄλλας ἐν ἁμαρτίαις προφασιζόμενος, τὴν ὑποστροφὴν ἀνεβάλλοντο·· οὐκ ἂν παροιμίαις ὅτι ὁ ὅσιος, ἀλλὰ διαρρήδην αὐτοῖς τὴν τελευτὴν τοῦ βίου προϋσήμαινεν, εἰ μὴ θάττον ὡς ἔχουσι προς ἔθη τὰ ἑαυτῶν ἐπανέλθοιεν. Οὐκ ἔπειθε προλέγων, ἀλλ᾽ ἔπειθε δεικνύς τὰς προρήσεις ἀποβαινούσας. Πάνυ γὰρ βραχὺ τὸ ἐντεῦθεν, καὶ ὡς ὁ μέγας Απείλει, οικτρότατα κατέστρεφεν ἕκαστος τῆς ἀπει θείας ἐπίχειρα, τὸν ἔξω τῆς αὐλῆς Κυρίου ευρίσκων ἐπονείδιστον θάνατον. Τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ βλέπων· ὁ δυνατὸς δὲ, πηλίκος. Περί τινας εἶχον οἱ τῆς μονῆς ἀναγκαίας οικοδομάς· λίθος οὖν ὑπὸ μηχανήματος κινούμενος παμμεγέθης, ἐπεὶ τὸ μηχάνημα τῷ βά ρει συνέτριψε, μετ' οξείας ῥύμης εφέρετο λυθεὶς κατὰ τοῦ πρανούς, καὶ ὑπὲρ κεφαλῆς ὅσον ούπω τοῖς οἰκοδόμοις ἔμελλεν εμπεσείσθαι. Μέγιστος δὲ φόβος αὐτίκα πρὸς τὸ δεινὸν, καὶ κραυγὴ παρὰ πάντα σὺν ἀπορίᾳ. 'Αλλ' ὁ Πατὴρ παρὼν οὐκ ἠπόρει, χεῖρες γὰρ εὐθὺς ἐπὶ Θεὸν ἐκτενείς, χείρες καθαραί τε καὶ ἅγιαι, καὶ δάκρυσι σύγκρατος οσία εὐχὴ, ἐπίκλησιν ἔχουσα τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ τὸ κακὸν (ἢ τοῦ θαύματος Γὼ τῆς πάντα δυναμένης εὐχερῶς ἀρετῆς! ) ἔστη τε παραχρῆμα, καὶ τὸν στήσαντα τρανῶς διεσήμανεν. Ο γὰρ λίθος, καθά περ εὐλαβηθεὶς τὸν ἀνείργοντα, εἰς τοῦ πίσω τε ἀνεκρούσθη, καὶ τῆς φοράς παυσάμενος ἔστη, μαρ τυρῶν εἰσέτι καὶ νῦν τὴν θαυματουργήσασαν δύνα μιν· ἐπεὶ φοβερός ἐστι καὶ ἔτι τοῖς ὁρῶσιν οὐχ ἦτε τον, ἐν ολισθηρῷ καὶ ἀποκρήμνῳ παντάπασιν, οὐ κεῖσθαι δοκῶν, ἀλλ᾽ οἷον ἀπαιωρείσθαι, καὶ τοῖς κάτω βαδίζουσιν ύπερθεν ἐπικρέμασθαι καθάπερ άλλος τις μυθικός καὶ Ταντάλειος. ις'. Οσης δὲ μετεῖχεν αὐτῷ καὶ αὐτὰ τὰ πάρεργα τῶν χειρῶν εὐλογίας: Αμπελῶνος ἦν ἐπιμέλεια
καὶ ἰδοὺ τὰ σῶστρα και χαριστήριά σοι τῷ σώ~ inexplicabili, in siccum ejectus fui; et lutec servate
σαντι, Πάτερ, ἀποδώσων πάρειμι νῦν. Παρεσημάνθη
δὴ τοῦ συμπτώματος ὁ καιρὸς πρὸς τὸν τῆς προβρήσεως, καὶ ὁ αὐτὸς εὑρεθεὶς τῷ πεπονθότι καὶ τοῖς
προακούσασι τὴν ἴσην έκπληξιν ενεποίει. Τοιοῦτον μὲν
ἐν τῶν τοῦ μεγάλους θαυμάτων, είχε καὶ ἔν· ἐπειδὴ καὶ
πρόγνωσιν ἔχει, καὶ προαγόρευσιν, καὶ τὴν πρὸς ἀνέλπιστον σωτηρίαν ἀνθρώπων ὑπὲρ ἄνθρωπον δύναμιν,
ἕτερον δὲ, μάλλον δὲ ἕτερα.· δεῖ γὰρ ἤδη συντέμνειν
καὶ ὡς ἐν διηγεῖσθαι τὰ πολλά τε καὶ παραπλήσια,
κἂν ἐν διαφόροις ἕκαστον αὐτῶν γέγονεν καιροίς.
salutis praemia atque gratitudinis dona nunc adsum
redditurus tibi, servatori meo, Pater. Post hac
observatum est tempus, quo casus iste et prædictio
facta sunt: idemque omnino fuisse, compertum
est quod omnibus pariter et qui periclitatus
fuerat, et qui periculum pranoverant, admirationem
movit. Et tale quidem unum fuit miraculorum
ejus, si tamen unum: quippe quod et prenotionem, et prophetiam, et virtutem complectitur
lumana majorem, ad reddendam hominibus insperatam salutem. Aliud porro, aut potius alia sunt, quæ nunc contrahere oportet, per modumque unius plura et multiplicia enarrare, tametsi alio atque alio tempore quodlibet eorum contiperist.
G
· α'. Αδελφοὶ τῆς ἱερᾶς ἀγέλης ἐκείνης αποφοι Β. 15. Leidit, fratres quosdam sacri istius catus,
τῶντες ἐνίοτε κατ' ιδιάζουσάν τινα χρείαν, ἐκνηρό
τερον εἶχαν πρὸς τὴν ἐπάνοδον· ἐπεὶ καὶ ὁ μὲν ποι
μὲν πολλάκις ἀνεκαλείτο, καὶ διαμέλλοντας ήπειγεν,
οὐκ εὐπρεπὲς τὸ πρᾶγμα καλῶν, οὐδὲ συμφέρον
τοῖς οὕτως ὑπὲρ τὸ δέον λειποτακτοῦσιν· οἱ δὲ προ
φάσεις ἄλλοτε ἄλλας ἐν ἁμαρτίαις προφασιζόμενος,
τὴν ὑποστροφὴν ἀνεβάλλοντο·· οὐκ ἂν παροιμίαις
ὅτι ὁ ὅσιος, ἀλλὰ διαρρήδην αὐτοῖς τὴν τελευτὴν τοῦ
βίου προϋσήμαινεν, εἰ μὴ θάττον ὡς ἔχουσι προς
ἔθη τὰ ἑαυτῶν ἐπανέλθοιεν. Οὐκ ἔπειθε προλέγων,
ἀλλ᾽ ἔπειθε δεικνύς τὰς προρήσεις ἀποβαινούσας.
Πάνυ γὰρ βραχὺ τὸ ἐντεῦθεν, καὶ ὡς ὁ μέγας
Απείλει, οικτρότατα κατέστρεφεν ἕκαστος τῆς ἀπει
θείας ἐπίχειρα, τὸν ἔξω τῆς αὐλῆς Κυρίου ευρίσκων
ἐπονείδιστον θάνατον. Τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ βλέπων· ὁ
δυνατὸς δὲ, πηλίκος. Περί τινας εἶχον οἱ τῆς μονῆς
ἀναγκαίας οικοδομάς· λίθος οὖν ὑπὸ μηχανήματος
κινούμενος παμμεγέθης, ἐπεὶ τὸ μηχάνημα τῷ βάρει συνέτριψε, μετ' οξείας ῥύμης εφέρετο λυθεὶς
κατὰ τοῦ πρανούς, καὶ ὑπὲρ κεφαλῆς ὅσον ούπω
τοῖς οἰκοδόμοις ἔμελλεν εμπεσείσθαι. Μέγιστος δὲ
φόβος αὐτίκα πρὸς τὸ δεινὸν, καὶ κραυγὴ παρὰ
πάντα σὺν ἀπορίᾳ. 'Αλλ' ὁ Πατὴρ παρὼν οὐκ ἠπόρει, χεῖρες γὰρ εὐθὺς ἐπὶ Θεὸν ἐκτενείς, χείρες
καθαραί τε καὶ ἅγιαι, καὶ δάκρυσι σύγκρατος οσία
εὐχὴ, ἐπίκλησιν ἔχουσα τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ τὸ
κακὸν (ἢ τοῦ θαύματος Γὼ τῆς πάντα δυναμένης
εὐχερῶς ἀρετῆς! ) ἔστη τε παραχρῆμα, καὶ τὸν
στήσαντα τρανῶς διεσήμανεν. Ο γὰρ λίθος, καθάπερ εὐλαβηθεὶς τὸν ἀνείργοντα, εἰς τοῦ πίσω τε
ἀνεκρούσθη, καὶ τῆς φοράς παυσάμενος ἔστη, μαρ
τυρῶν εἰσέτι καὶ νῦν τὴν θαυματουργήσασαν δύναμιν· ἐπεὶ φοβερός ἐστι καὶ ἔτι τοῖς ὁρῶσιν οὐχ ἦτε
τον, ἐν ολισθηρῷ καὶ ἀποκρήμνῳ παντάπασιν, οὐ
κεῖσθαι δοκῶν, ἀλλ᾽ οἷον ἀπαιωρείσθαι, καὶ τοῖς
κάτω βαδίζουσιν ύπερθεν ἐπικρέμασθαι καθάπερ
άλλος τις μυθικός καὶ Ταντάλειος.
ις'. Οσης δὲ μετεῖχεν αὐτῷ καὶ αὐτὰ τὰ πάρεργα
τῶν χειρῶν εὐλογίας: Αμπελῶνος ἦν ἐπιμέλεια
liquando abire aliquo privatm necessitatis ergo,
et moras quoad reditum interponere longiores.
Quos cum praepositus: eorum Dorotheus steps
revocasset et cunctantes ursisset, rem feri indignam
dictitabat et parum proficuam lis, qui ultra decorum sic morabantur: ipsi vero obtendebant alias
ex aliis excusationes in peccatis, reditum suum
differentes. Tunc non amplius in parabolis, sed
palam ipsis mortem præsignifcavit, nisi, quantociun
possent, ad pristinum vivendi modum redirent.
Sed nibil persuasit obstinatis prædicendo, persuasit
autem quæ prædixerat probando. Perbreve namque
tempus inde effluxit, cum singuli, ut minatus ille
fuerat, miserabilem infdelitatis sum auferentes
merceden, ignominiosam extra domum Domini
oppetiere mortem. Et talis quidem fuit ille ex dono
prophetia; ex gratia vero miraculorum, quantus |
Occupabantur monachi circa ædifcium aliquod
sibi necessarium, cum prægrande saxum mackinam, qua tollebatur, pondere suo rupit, et magno
impetu ruit in præcepe, impingendum fere in
capita difcantium. Pervasit illico animos, conspecto presenti periculo, ingens terror; et horrendum cum desperatione sustulerunt clamorem om
nes, præter Dorotheum, qui præsens aderat nihil
desperans. Etenim manus ad Deum e vestigio
levate, manus pure et sancis, fervensque cum
lacrymis oratio sub invocatione sancta Trinitatis
(o miraculum! o præpotentem virtutis vim!) stiterunt in momento periculum, et sistentis potentiam manifestam reddiderunt. Saxum quippe,
veluti declinans operas, retro actum est, ibique
represso impetu sledit; in hunc usque diem testificans operatricem in viro sancto miraculorum
virtutem quandoquidem etiam nunc horribile
intuentibus spectaculum præbeat, cum in lubrico
et præcipiti loco non facere, sed veluti suspensum
imminere subeuntibus, instar fabulosi ac Tantalei saxi, videatur.
16. Quantam vero laudem Sancto attulerunt
opera manuum ejus quasi accessoria? Vinea
Mater hoc sphalma est: Sisyphum faciunt poetæ, non Tantalum, volvere et revolvere un
montem saxum semper lapsurum.
col. 1071–1072page 17 of 82
PG 120:1071εἰργάζοντο φιλοπόνως, ὁ δ᾽ αὐτοῖς ἐφεστὼς καὶ παρεπόμενος ἅμα, κόκκους λεληθότως ἐσπρίων ἐῤῥίπτει κατὰ τῆς γῆς, τοῖς ποσὶν ἠρέμα Καταχωννύων. Το καταβληθὲν μὲν οὖν οὐδ᾽ εἰς δέκατον ἐξικνεῖτο μέρος μεδίμνου, τὸ δ᾽ ἀποδοθὲν ἐν καιρῷ (τίς, Θεὲ τῶν δικαίων, λαλήσει τὰς δυναστείας σου;) εἰς ὅλους τριάκοντα μεδίμνους συνεποσοῦτο. τοιαῦταπολλά τῶν τοῦ ἀνδρὸς τεραστίων κατὰ σχολὴν ἄν τις Έχοι φιλαλήθως ἀπαριθμεῖσθαι, οὐκ ἐξ ἀκοῆς ἀναλέγων, ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἐκείνους τοὺς ἕκαστα τούτων ὄψει παραλαβόντας, εἰς ἀκριβεστάτην βεβαίωσιν παράγων τῶν λεγομένων· ἐπειδήπερ καὶ μέχρι βασιλέων αὐτῶν ἡ περὶ τούτων έφθασε φήμη, λαμπρυνούσης τὸν ἐργάτην τῆς ἀρετῆς, καὶ, ὥσπερ νόμος αὐτῇ, ἐπὶ μέγα δόξης αἱρούσης· οἷς τοσαύτην αἰδὼ καὶ τιμὴν περὶ τὸν ἅγιον ἐνεποίησεν, ὡς τὰ ἄλλα κρείττονα τούτοις ἢ κατ' ἄνθρωπον νομισθῆναι τὸν ἄνδρα, καὶ τὸ θεῖον ἔργον αὐτοῦ (τὸ καινόν τοῦτο λέγω καὶ σεπτὸν φροντιστήριον) βασιλικῆς προνοίας τυχεῖν πρός τε τὴν δαπάνην συναιρομένης, καὶ ἀποτροπὴν αὐτῷ βραβευούσης βάρους παντός, δηλαδὴ τῶν ἔξωθεν τούτων· οἷς ἀεὶ καὶ νῦν μάλιστα τὰ πάντα δοκεῖται, καὶ δι᾿ ὧν ἡ ἀνθρωπίνη ζωή παρὰ τῆς ἐπηρείας λυμαίνεται. Εἰς τοσοῦτον μετ γέθους ἤρθη καὶ θαύματος ἡ δόξα τῶν τοῦ μεγάλου κατορθωμάτων, καὶ οὕτως ὁ βίος αὐτῷ εἰς πᾶσαν δ μικροῦ τὴν οἰκουμένην ἐξέλαμψεν. τοῖς εἰς τοῦτο τεταγμένοις τῶν μοναχῶν· καὶ οἱ μὲν ιζ'. Οἷος δὲ καὶ ὁ θάνατος! (τί γὰρ ἂν παρα τείνοιμεν ἐπὶ πλέον τὸν λόγον;) ὡς θαυμαστὸς τῷ ὄντι κἀκεῖνος, καὶ τοιαύτης ζωῆς ὡς ἀληθῶς ἄξιος, ἐνεργὸν κἀνταῦθα τὸ χάρισμα τῇ κεχαριτωμένη ψυχῇ; Μήπω γοῦν τινος ἀνωμάλου τὸ σῶμα παρα ενοχλούντος, μηδ' ίχνους μαλακίας ὑποφανέντος, αὐτὸς ὅσον οὔπω τὴν τελευτὴν αὐτῷ προεἶπεν ἐγε γίζειν· ἠξίου δὴ καὶ αὐτὸς τὸ ἐπιβάλλον μέρος, εἴπερ τι τῶν τῇ μονῇ προσόντων, μεταλαβεῖν, ν' εφόδιον, φησὶν, ἔχοιμι πρὸς τὴν ἐκεῖ μετοικίαν. Ταχὺ δὲ τῶν πενήτων εκείνων πλουσίων εἰς μέσον τὰ πάντα προθύμως συνενεγκάντων (οὕτω γὰρ πρὸς εὐπείθειαν ἦσαν ὑπ' ἐκείνου πάλαι γεγυμνασμένοι), διεδόθη κατὰ σπουδὴν τοῖς περιοίκοις τὰ πρὸς ἡμί σειαν· εὐτελέστατα δ' ἦσαν, οἷα εἰκὸς, καὶ φαυλότατα πάντη σκεπάσματα καὶ σκευάρια, κἀκεῖνα πρὸς ὑποδοχὴν καὶ θεραπείαν ξένων ἀφωρισμένα ἔτι δὲ καὶ ὅσα τῶν ἀναγκαίων εἰς ἀποτροφὴν αὐτοῖς προαπέκειτο, καὶ ὁ φιλόπτωχος ὅμως, οὐδὲ τούτων ἀπῆλθε πρὸς ἔλεον ἀκοινώνητος. ιη'. Τρεῖς ἐντεῦθεν ἡμέραι, καὶ ἀναστὰς πρωταί τερον, τοὺς οἰκίσκους περιῄει τῶν ἀδελφῶν, ὁμοῦ τε καὶ κατ' ἰδίαν ἐντυγχάνων αὐτοῖς, καὶ παρὰ τοὺς πόδας ἑκάστῳ προκυλινδούμενος, ὁ τύπος τῆς ὄντως ὑψοποιοῦ ταπεινώσεως, εὐχὴν παρὰ πάντων καὶ συγγνώμην ᾔτει τῶν ἑπταισμένων. Τῶν δὲ σὺν αἰδοῖ τῇ προσκυνούσῃ καὶ εὐλαβείς τὸν Πατέρα
εἰργάζοντο φιλοπόνως, ὁ δ᾽ αὐτοῖς ἐφεστὼς καὶ
παρεπόμενος ἅμα, κόκκους λεληθότως ἐσπρίων
ἐῤῥίπτει κατὰ τῆς γῆς, τοῖς ποσὶν ἠρέμα καταχωννύων. Το καταβληθὲν μὲν οὖν οὐδ᾽ εἰς δέκατον
ἐξικνεῖτο μέρος μεδίμνου, τὸ δ᾽ ἀποδοθὲν ἐν καιρῷ
(τίς, Θεὲ τῶν δικαίων, λαλήσει τὰς δυναστείας σου;)
εἰς ὅλους τριάκοντα μεδίμνους συνεποσοῦτο. Τοιαῦτα
πολλὰ τῶν τοῦ ἀνδρὸς τεραστίων κατὰ σχολὴν ἄν τις
Έχοι φιλαλήθως ἀπαριθμεῖσθαι, οὐκ ἐξ ἀκοῆς
ἀναλέγων, ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἐκείνους τοὺς ἕκαστα τούτων
ὄψει παραλαβόντας, εἰς ἀκριβεστάτην βεβαίωσιν
παράγων τῶν λεγομένων· ἐπειδήπερ καὶ μέχρι
βασιλέων αὐτῶν ἡ περὶ τούτων έφθασε φήμη, λαμ
πρυνούσης τὸν ἐργάτην τῆς ἀρετῆς, καὶ, ὥσπερ
νόμος αὐτῇ, ἐπὶ μέγα δόξης αἱρούσης· οἷς τοσαύτην
αἰδὼ καὶ τιμὴν περὶ τὸν ἅγιον ἐνεποίησεν, ὡς τὰ
ἄλλα κρείττονα τούτοις ἢ κατ' ἄνθρωπον νομισθή
ναι τὸν ἄνδρα, καὶ τὸ θεῖον ἔργον αὐτοῦ (τὸ καινόν
τοῦτο λέγω καὶ σεπτὸν φροντιστήριον) βασιλικῆς
προνοίας τυχεῖν πρός τε τὴν δαπάνην συναιρομένης,
καὶ ἀποτροπὴν αὐτῷ βραβευούσης βάρους παντός,
δηλαδὴ τῶν ἔξωθεν τούτων· οἷς ἀεὶ καὶ νῦν μάλιστα
τὰ πάντα δοκεῖται, καὶ δι᾿ ὧν ἡ ἀνθρωπίνη ζωή
παρὰ τῆς ἐπηρείας λυμαίνεται. Εἰς τοσοῦτον μετ
γέθους ἤρθη καὶ θαύματος ἡ δόξα τῶν τοῦ μεγάλου
κατορθωμάτων, καὶ οὕτως ὁ βίος αὐτῷ εἰς πᾶσαν
δ
μικροῦ τὴν οἰκουμένην ἐξέλαμψεν.
colenda cura quibusdam monachis commissa erat, τοῖς εἰς τοῦτο τεταγμένοις τῶν μοναχῶν· καὶ οἱ μὲν
strenuam ei operam impendentibus: quibus ille
praefectus et comes accedens, grana aliquot leguminum clam terræ mandavit, ac leniter pedibus
aggesta humo contexit. Id porro quod sic seminatum erat, decimam partem medimni non implebat: id vero quod suo tempore fuit redditum (Deus
bone, quis justorum tuorum potentiam eloquatur!) censitum est ad medimnos omnino triginta.
Istiusmodi viri prodigia posset quis per otium annumerare plura, eaque verissima; non ex auditu
collecta referens, sed illos ipsos qui singula propriis oculis usurparunt, in maximam confirmationem dictorum suorum adducens: quandoquidem
ad ipsos quoque reges factorum ejus famam penetraverit, celebrem reddente operatorem virtute sun,
quæ ipsum, ut solet, ad magnam gloriam evexit.
Sanctum enim illis tam venerabilem fecit, ut tum
quoad alia supra hominem aliquid ipsi tribuendum
putaren:; tum vero divino ejus operi (novo, inquam, buicce ac venerabili monasterio), regiam
suam sollicitudinem impenderint, quæ et necessaria ad sumptus faciendos suppeditavit, et opem ad
molestias quaslibet ferendas attulit, molestias, inquam, extrinsecus advenientes; quibus olim et
modo maxime turbantur omnia, et quorum causa
vita humana violenter labefactatur. Atque ita recte
factorum viri sancti gloria in summam magnitudinem atque admirationem excrevit, et vita ejus per
totum pene terrarum orbem inclaruit.
17. Mors vero ejusdem (cur enim longius oradionem protendimus?) quam mirabilis et ipsa
‹fuit, quamque consentanea tali vitæ! operantibus
hic quoque in anima ejus, gratiæ plena, divinis
donis. Nondum quidquam invaletudinis tentabat
corpus, nondum vestigium languoris apparebat
ullum: quando vir sanctus propediem sibi instare
mortem prædixit: oravitque earum insuper suam
recularum, quæ in monasterio erant, partem sibi
dari, ut viaticum, inquiebat, habeam quo illuc
commigren. Cum vero illi in paupertate sua divites
monachi, illico in medium contulissent certatim
omnia (ita quippe a magistro suo pridem exercitati
erant in obedientia), dimidiam illorum partem confestim distribuendam inter accolas curavit: erant
autem, uti decebat, vilissima et nullius omnino
pretii tegumenta et vascula, eaque ad suscipiendum ac serviendum hospitibus destinata. Ad hæc
rerum omnium, quæ ad sustentandam vitam
reconditae servabantur, participes reddi ex misericordia pauperes voluit, priusquam moreretur.
18. Tres exinde dies cfluxerant, cum solito maturius surgens, domunculas fratrum circuivit; cum
singulisque seorsim agens, et ad pedes eorum accidens, tanquam humilitatis vere suos exaltantis
typus, orationes ipsius et veniam delictorum suorum postulavit. Interea fratribus, cuni demissa
reverentia et religione, Patrem suum circumstanιζ'. Οἷος δὲ καὶ ὁ θάνατος! (τί γὰρ ἂν παρα
τείνοιμεν ἐπὶ πλέον τὸν λόγον;) ὡς θαυμαστὸς τῷ ὄντι
κἀκεῖνος, καὶ τοιαύτης ζωῆς ὡς ἀληθῶς ἄξιος,
ἐνεργὸν κἀνταῦθα τὸ χάρισμα τῇ κεχαριτωμένη
ψυχῇ; Μήπω γοῦν τινος ἀνωμάλου τὸ σῶμα παρα
ενοχλούντος, μηδ' ίχνους μαλακίας ὑποφανέντος,
αὐτὸς ὅσον οὔπω τὴν τελευτὴν αὐτῷ προεἶπεν ἐγε
γίζειν· ἠξίου δὴ καὶ αὐτὸς τὸ ἐπιβάλλον μέρος,
εἴπερ τι τῶν τῇ μονῇ προσόντων, μεταλαβεῖν, ν'
εφόδιον, φησὶν, ἔχοιμι πρὸς τὴν ἐκεῖ μετοικίαν.
Ταχὺ δὲ τῶν πενήτων εκείνων πλουσίων εἰς μέσον
τὰ πάντα προθύμως συνενεγκάντων (οὕτω γὰρ πρὸς
εὐπείθειαν ἦσαν ὑπ' ἐκείνου πάλαι γεγυμνασμένοι),
διεδόθη κατὰ σπουδὴν τοῖς περιοίκοις τὰ πρὸς ἡμίσειαν· εὐτελέστατα δ' ἦσαν, οἷα εἰκὸς, καὶ φαυλό
τατα πάντη σκεπάσματα καὶ σκευάρια, κἀκεῖνα
πρὸς ὑποδοχὴν καὶ θεραπείαν ξένων ἀφωρισμένα·
ἔτι δὲ καὶ ὅσα τῶν ἀναγκαίων εἰς ἀποτροφὴν αὐτοῖς
προαπέκειτο, καὶ ὁ φιλόπτωχος ὅμως, οὐδὲ τούτων
ἀπῆλθε πρὸς ἔλεον ἀκοινώνητος.
ιη'. Τρεῖς ἐντεῦθεν ἡμέραι, καὶ ἀναστὰς πρωταί
τερον, τοὺς οἰκίσκους περιῄει τῶν ἀδελφῶν, ὁμοῦ τε
καὶ κατ' ἰδίαν ἐντυγχάνων αὐτοῖς, καὶ παρὰ τοὺς
πόδας ἑκάστῳ προκυλινδούμενος, ὁ τύπος τῆς ὄντως
ὑψοποιοῦ ταπεινώσεως, εὐχὴν παρὰ πάντων καὶ
συγγνώμην ᾔτει τῶν ἑπταισμένων. Τῶν δὲ σὺν
αἰδοῖ τῇ προσκυνούσῃ καὶ εὐλαβείς τὸν Πατέρα
col. 1073–1074page 18 of 82
PG 120:1073περιεπόντων, ἀσπασμούς τε καὶ δάκρυσι ταῖς εἰς Έδαφος ἀντικατακλίσεσι τὸ εἰκὸς ἐκπληρούντων, ἡ μεσημβρία παρῆλθεν. Ενθα δὴ μάλιστα πολύς τις δ φιλόστοργος ἦν, τροφῆς μετασχεῖν παρακαλῶν ἕκαστον, καὶ ἄξιον μὴ συγκάμνειν ἐπὶ πλέον αὐτῷ, ὡς οὐκέτι περὶ τὰ κοινὰ πονουμένῳ κατὰ τὸ ἔθος, ἀλλὰ νῦν γε περὶ τὸ ἴδιον ἀναγκαίως ασχολουμένῳ, καὶ μὴ διοχλεῖν βουλομένῳ τοὺς οἰκείους εἰς τὰ οἰκεῖα. Οἱ μὲν οὖν ἀντεῖχον δυσφοροῦντες ἐπιπολύ, οἱ δ᾽ ἐνέκειντο πλέον εκβιαζόμενοι, ἕως πάντα ποιοῦντι μικρόν τι παραχωρήσαντες, συνέδραμον αὖθις μετὰ σπουδῆς παραχρῆμα· καὶ καταλαβόντες τὸν ἅγιον ἐκτενέστερον προσευχόμενον, διατραπέν τες ὑπέστησαν· ἄχρις ὅτου ποτέ, τῆς εὐχῆς ἐκεῖνος παυσάμενος, τοὺς μὲν ἐπέτρεπε ψάλλειν, αὐτὸς δ' ἀνακλιθείς, πῶς ἂν εἴποι τις ηρέμα καὶ προσηνῶς, & καὶ τοὺς πόδας ἐξάρας, ἐν εἰρήνῃ κατὰ τὸ γεγραμμένον ἐκοιμήθη καὶ ὕπνωσεν ὕπνον ὄντως, οὐ θάνατον, ὕπνον τὸν πρέποντα δικαίοις ὡς ἀληθῶς καὶ προσετέθη τούτῳ τῷ τρόπῳ πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ ὁ ἡμέτερος οὗτος ἐν ἁγίοις Πατήρ, καὶ υἱὸς τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας, πρὸς ἢν οὕτως ἱλέως ἐξετ δήμησεν, ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως σπεύσας, καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν ἀνάπαυσιν ὑπερφυῶς μετα βὰς ἐκ τῆς ἐνταῦθα κακοπαθείας· ὡς οὐχ ἧττον εἶναι τὸ τέλος αὐτῷ ἢ τὸν βίον ἀξιοθαύμαστον. ιθ'. Τοιαύτη μὲν Δωροθέῳ ἡ ἐπὶ γῆς παροικίᾳ, οὕτως αἱ πράξεις καὶ τὰ ἔργα θεοφιλή, οὕτω δαψιλῆ τὰ χαρίσματα· τοιαύτη δὲ πάλιν καὶ ἡ ἐντεῦθεν μετάστασις, ἐπιεικῶς ἀξία καὶ πρέπουσα, καὶ οἷον κορωνίς τις χρυσῆ τῇ τοῦ ἀνδρὸς πολιτεία κατὰ λόγον ἐπιτεθεῖσα· οὗ ταῖς πρὸς τὸ θεῖον πρεσβείαις, ᾧ καλῶς εὐηρέστησεν, εὐαρεστεῖν εὐχόμεθα καὶ αὐτοὶ κατάγε δηλαδὴ τὸ ἡμέτερον, καὶ τὴν καθ' ἡμᾶς λέγω δύναμιν· ἐπεὶ καὶ τοῖς ἐλαχίστοις οἶδεν ἡ ἀγαθότης χαίρειν ὑπὸ φιλανθρωπίας, καὶ χεῖρα παρέχειν πρὸς τὰ κρείττω ταῖς προθυμίαις· δυνα τὸς δὲ ὁ ἅγιος, τὸ λειπὸν ἀποπληροῦν· ἐπεὶ κάνε ταῦθα χρηστότης αὐτῷ, τῶν ἀγαθῶν τὸ κεφάλαιον, κἀκεῖσε νῦν πάλιν (οὐκ ἀπιστοῦμεν) ὡς παραμένει μετά τινος εὖ οἶδα προσθήκης οὐκ ἀγεννοῦς, ὅσῳ καὶ μάλιστα τῇ τῶν καλῶν πηγῇ νυνὶ πεπλησίακς, παρ' ἧς τὸ χρηστὸν ἀρυσάμενος πλουσίως καὶ δαψιλῶς, εὖ τε δεβούλευσεν ήδη πολλοῖς καὶ πεποίηκεν, Ενθεν εἰς τοσοῦτον καὶ δεδικαίωται, καὶ ἔτι μᾶλλον ποιήσει, καὶ τὸ φιλάγαθον ἐπιδείξεται περὶ πάντας ἡμᾶς τοὺς περιλοίπου; ἔτι καὶ ζῶντας, καὶ τῷ τόπῳ τούτῳ τῆς βασάνου τέως ἐνδιατρίβοντας ἕως καὶ ἡμᾶς ὁ ἐκείνου μισθαποδότης πρὸς τὴν ἐκεῖ καλέσει κατάπαυσιν, εἴη δὲ εἰπεῖν καὶ ἀνά παυσιν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Πόσος, συμποσέομαι,
περιεπόντων, ἀσπασμούς τε καὶ δάκρυσι ταῖς εἰς tibus, ipsumque amplexando, lacrymando, ad terΈδαφος ἀντικατακλίσεσι τὸ εἰκὸς ἐκπληρούντων, ἡ
μεσημβρία παρῆλθεν. Ενθα δὴ μάλιστα πολύς τις δ
φιλόστοργος ἦν, τροφῆς μετασχεῖν παρακαλῶν
ἕκαστον, καὶ ἄξιον μὴ συγκάμνειν ἐπὶ πλέον αὐτῷ,
ὡς οὐκέτι περὶ τὰ κοινὰ πονουμένῳ κατὰ τὸ ἔθος,
ἀλλὰ νῦν γε περὶ τὸ ἴδιον ἀναγκαίως ασχολουμένῳ,
καὶ μὴ διοχλεῖν βουλομένῳ τοὺς οἰκείους εἰς τὰ
οἰκεῖα. Οἱ μὲν οὖν ἀντεῖχον δυσφοροῦντες ἐπιπολύ,
οἱ δ᾽ ἐνέκειντο πλέον εκβιαζόμενοι, ἕως πάντα
ποιοῦντι μικρόν τι παραχωρήσαντες, συνέδραμον
αὖθις μετὰ σπουδῆς παραχρῆμα· καὶ καταλαβόντες
τὸν ἅγιον ἐκτενέστερον προσευχόμενον, διατραπέν
τες ὑπέστησαν· ἄχρις ὅτου ποτέ, τῆς εὐχῆς ἐκεῖνος
παυσάμενος, τοὺς μὲν ἐπέτρεπε ψάλλειν, αὐτὸς δ'
ἀνακλιθείς, πῶς ἂν εἴποι τις ηρέμα καὶ προσηνῶς, &
καὶ τοὺς πόδας ἐξάρας, ἐν εἰρήνῃ κατὰ τὸ γεγραμμένον ἐκοιμήθη καὶ ὕπνωσεν ὕπνον ὄντως, οὐ
θάνατον, ὕπνον τὸν πρέποντα δικαίοις ὡς ἀληθῶς·
καὶ προσετέθη τούτῳ τῷ τρόπῳ πρὸς τοὺς πατέρας
αὐτοῦ ὁ ἡμέτερος οὗτος ἐν ἁγίοις Πατήρ, καὶ υἱὸς
τῆς τοῦ Θεοῦ βασιλείας, πρὸς ἢν οὕτως ἱλέως ἐξετ
δήμησεν, ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως σπεύσας,
καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖθεν ἀνάπαυσιν ὑπερφυῶς μεταβὰς ἐκ τῆς ἐνταῦθα κακοπαθείας· ὡς οὐχ ἧττον
εἶναι τὸ τέλος αὐτῷ ἢ τὸν βίον ἀξιοθαύμαστον.
ιθ'. Τοιαύτη μὲν Δωροθέῳ ἡ ἐπὶ γῆς παροικία, οὕτως αἱ πράξεις καὶ τὰ ἔργα θεοφιλή, οὕτω
δαψιλῆ τὰ χαρίσματα· τοιαύτη δὲ πάλιν καὶ ἡ
ἐντεῦθεν μετάστασις, ἐπιεικῶς ἀξία καὶ πρέπουσα,
καὶ οἷον κορωνίς τις χρυσῆ τῇ τοῦ ἀνδρὸς πολιτεία
κατὰ λόγον ἐπιτεθεῖσα· οὗ ταῖς πρὸς τὸ θεῖον πρεσβείαις, ᾧ καλῶς εὐηρέστησεν, εὐαρεστεῖν εὐχόμεθα
καὶ αὐτοὶ κατάγε δηλαδὴ τὸ ἡμέτερον, καὶ τὴν καθ'
ἡμᾶς λέγω δύναμιν· ἐπεὶ καὶ τοῖς ἐλαχίστοις οἶδεν
ἡ ἀγαθότης χαίρειν ὑπὸ φιλανθρωπίας, καὶ χεῖρα
παρέχειν πρὸς τὰ κρείττω ταῖς προθυμίαις· δυνατὸς δὲ ὁ ἅγιος, τὸ λειπὸν ἀποπληροῦν· ἐπεὶ κάνε
ταῦθα χρηστότης αὐτῷ, τῶν ἀγαθῶν τὸ κεφάλαιον,
κἀκεῖσε νῦν πάλιν (οὐκ ἀπιστοῦμεν) ὡς παραμένει
μετά τινος εὖ οἶδα προσθήκης οὐκ ἀγεννοῦς, ὅσῳ
καὶ μάλιστα τῇ τῶν καλῶν πηγῇ νυνὶ πεπλησίακς,
παρ' ἧς τὸ χρηστὸν ἀρυσάμενος πλουσίως καὶ δαψιλῶς, εὖ τε δεβούλευσεν ήδη πολλοῖς καὶ πεποίηκεν,
Ενθεν εἰς τοσοῦτον καὶ δεδικαίωται, καὶ ἔτι μᾶλλον
ποιήσει, καὶ τὸ φιλάγαθον ἐπιδείξεται περὶ πάντας
ἡμᾶς τοὺς περιλοίπου; ἔτι καὶ ζῶντας, καὶ τῷ
τόπῳ τούτῳ τῆς βασάνου τέως ἐνδιατρίβοντας·
ἕως καὶ ἡμᾶς ὁ ἐκείνου μισθαποδότης πρὸς τὴν
ἐκεῖ καλέσει κατάπαυσιν, εἴη δὲ εἰπεῖν καὶ ἀνάπαυσιν, ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις,
νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.
Αμήν.
1 Psal. 19, 9.
ram usque seзe inclinando, quod sui erat officii,
implentibus, transierat meridies. Tunc, uti suos
quam qui maxime amabat, singulos abire cibumque sumere jussit; nihil sibi porro ab ipsis officiis
impendendum dictitans; utpote qui de rebus comnmunitatis, ut solebat, nihil amplius sollicitus, ad
privatam tantum necessitatem intendebat; sUOSque circa se vexari nolebat. Et alii quidem multum
contrą nitebantur, alii vero ampliorem ei vim
faciebant, donec multum satagenti nonnihil concesserunt: sed mox curriculo ad ipsum revertebantur; invenientesque intensius orantem cum
verecundia substiterunt, donec finita oratione fratres ad psallendum hortatus est; et reclinans se
ipse, quiete, ut sic dicam, atque prono in terran
corpore pedesque extendens, in pace, uti scriptum
est, requievit et dormivit somnum potius quam
in mortem: sominum nempe, qualis justos decet:
atque ita appositus est patribus suis sanctus licce
Pater noster, regni colorum Glius, quo tam lilariter iter suscepit, ad præmium supernæ vocationis
festinans, et ad requiem coelestem modo extraor
dinario transiens ex hisce miseriis; ut obitus
ejus non minori admiratione dignus sit quam
&
vita.
19. Talis igitur Dorothei in terris vivendi ratio
ſuit, talia tamque divina opera, tam copiosa a Deo
collata dona: talis similiter viri transitus, omnino
praeclarissimus et decorus, ac veluti coronis quædam aurea, tali conversationi ejus, ut par est, inposita: cujus intercessionibus apud Deum, cui
ipse admodum placuit, nos quoque placituros
exoptamus, quantum nempe per statum viresque
nostras licebit; cum etiam minimis gaudere præ
humanitate sua noverit bonitas ejus, et adjutricem
tendere manum iis qui consequi virtutem desiderant. Potest autem Sanctus quod deest supplere:
quandoquidem eademn benignitas, quæ hic inter
virtutes ejus primas tenuit, nunc illic quoque,
dubium perseveret, cum non exiguo sui incremento; præsertim cum propius nunc absit ab illo
bonorum omnium fonte, ex quo affatim bonitatis
et copiose hauriens, servivit jam pridem ac benefecit multis ipse, tantumque sanctimoniæ consecutus est; nunc autem liberalius benefaciet, et
benefcentiam suam exseret in nos omnes, qui adliuc
superstites sumus in hac vila et in hacce exercitationis palæstra versamur: donec ille, qui Patri
nostro remuneratus est, nos quoque ad supernam
requiem, aut potius dixerim, omnis molestia vacuitatem evocet; quem decet gloria, honos et ade
radio cuncta, nunc et semper et in sacula saculrum. Amen.
Πόσος, quantus, quam mulius; hinc necdum alibi lectum συμποσέομαι, quasi simul supputer.
Sermon on the Dormition of the Holy Mother of GodSermo in SS. Deiparae Dormitionem
col. 1075–1076page 19 of 82
Sermo in SS. Deiparæ Dormitionem
PG 120:1075ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΥΧΑΙΤΩΝ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΝΣΕΠΤΟΝ ΚΟΙΜΗΣΙΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ. ἡμῶν. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Σοὶ τοῦτο πλεκτὸν ἐξ ἀκηράτου στέφος Λειμώνος, ὦ Δέσποινα, κοσμήσας φέρω, Αλλότριον πρόσφθεγμα, σοὶ μάλα πρέπον *Απαντα γὰρ τὰ δοῦλα καὶ τὰ τῶν ξένων. Λόγων ὁ λειμών, τῆς Ἐδὲμ φυτὰ τρέφων, Βρύων τε πολλοῖς ἄνθεσι καὶ ποικίλοις, ῶν οὐ μαραίνει τὴν καλὴν ὥραν χρόνος, Οὐδ᾽ ἄλλος οὐδεὶς τὴν χάριν φθείρει τρόπος 'Αλλ᾽ εἰσαεὶ θάλλει τε καὶ λάμπει πλέον Τῶν ἄρτι φαιδρὸν ἐξανισχόντων ῥόδων. Ἐκεῖθεν ἐδρέφθησαν ἡμῖν καὶ τάδε, Τοῖς νῦν γεωργεῖν αὐτὸν ἐξιωμένοις. Ἐκεῖθεν οὗτος ὁ στέφανος ἐπλάκη, Οὐκ ἀξίως μὲν (καὶ γὰρ οὐδὲ πᾶν τόδε Επάξιόν σου) τοῦ πόθου δ' επαξίως, Ος πᾶσαν εἰσήνεγκεν ἰσχὺν ἐνθάδε, Οἷς εἶχε, τιμὴν τὴν ὑπέρτιμον θέλων. Σὺ δὲ πρὸς αὐτὸν εὐμενὲς βλέψασά μοι, Δέχου παρ' ἡμῶν ὡς βασιλὶς μὲν στέφος, Ως τοῦ Λόγου Μήτηρ δὲ τὸ πρὸς τῶν λόγων Τῆς δουλικῆς τε χειρὸς ἀντειλημμένη. Εὔθυνε πρὸς σέ, καὶ δίδου παῤῥησίαν, Ο; ἄν σε λαμπρῶς, ᾧ φέρει, στέψη στέφει. Προγραμμα εἰς τὸν τῆς Κοιμήσεως λόγον.
ΙΩΑΝΝΟΥ ΕΥΧΑΙΤΩΝ
ΛΟΓΟΣ
ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΑΝΣΕΠΤΟΝ ΚΟΙΜΗΣΙΝ
ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ
ΘΕΟΤΟΚΟΥ.
JOANNIS EUCHAITARUM ARCHIEPISCOPI
SERMO
IN AUGUSTISSIMAM SANCTISSIME DEIPARÆ DORMITIONEM
Ex Vaticano et Laurentiano codd. hane homiliam Græce et Latine primus in lucem protulit Ant. Ballerini,
S. J., în opere cui titulus: Sylloge vienumentorum de immaculata conceptione B. Virginis. Romise 1851.
PROOEMIUM
Intaminatis e vireto floribus
Sertum tibi, Regina, contextum fero,
Munus peregrinum, tibi decens tamen:
Nam, vel peregrina, cuncta serviunt tibi.
Laudum hortus est, Eden et plantas educat,
Multis renidens herbulisque et floribus,
Queis nulla demunt vernum honorem tempora
Nullæque cœli gratiam lædunt vices;
Perenne sed virescit et nitet magis,
Rosarum quam recentium nitet décor.
Ex hoc mihi demessa sunt hæc germina,
Cui hortulum mollire cultu contigit:
Ex hoc corona forum conserta hæc fuit,
Indigna te, Virgo (nihil nam te viget
Mortale dignum), verum amor convenit;
lac namque cunctas contulit vires amor
Te gestiens ornare opimis laudibus.
Ergo benigno conspicata lamine
Hane tu coronam ceu Regina suscipe,
Quæ texta verbis te, Parens Verbi, decet:
Servique munus dedicantis dum capis,
Illum fove, fiduciamque ultro insere,
Ut splendide te floribus circumtegat.
• Laur. addit ἡμῶν.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ.
Σοὶ τοῦτο πλεκτὸν ἐξ ἀκηράτου στέφος
Λειμώνος, ὦ Δέσποινα, κοσμήσας φέρω,
Αλλότριον πρόσφθεγμα, σοὶ μάλα πρέπον·
*Απαντα γὰρ τὰ δοῦλα καὶ τὰ τῶν ξένων.
Λόγων ὁ λειμών, τῆς Ἐδὲμ φυτὰ τρέφων,
Βρύων τε πολλοῖς ἄνθεσι καὶ ποικίλοις,
ῶν οὐ μαραίνει τὴν καλὴν ὥραν χρόνος,
Οὐδ᾽ ἄλλος οὐδεὶς τὴν χάριν φθείρει τρόπος
'Αλλ᾽ εἰσαεὶ θάλλει τε καὶ λάμπει πλέον
Τῶν ἄρτι φαιδρὸν ἐξανισχόντων ῥόδων.
Ἐκεῖθεν ἐδρέφθησαν ἡμῖν καὶ τάδε,
Τοῖς νῦν γεωργεῖν αὐτὸν ἐξιωμένοις.
Ἐκεῖθεν οὗτος ὁ στέφανος ἐπλάκη,
Οὐκ ἀξίως μὲν (καὶ γὰρ οὐδὲ πᾶν τόδε
Επάξιόν σου) τοῦ πόθου δ' επαξίως,
Ος πᾶσαν εἰσήνεγκεν ἰσχὺν ἐνθάδε,
Οἷς εἶχε, τιμὴν τὴν ὑπέρτιμον θέλων.
Σὺ δὲ πρὸς αὐτὸν εὐμενὲς βλέψασά μοι,
Δέχου παρ' ἡμῶν ὡς βασιλὶς μὲν στέφος,
Ως τοῦ Λόγου Μήτηρ δὲ τὸ πρὸς τῶν λόγων
Τῆς δουλικῆς τε χειρὸς ἀντειλημμένη.
Εὔθυνε πρὸς σέ, καὶ δίδου παῤῥησίαν,
Ο; ἄν σε λαμπρῶς, ᾧ φέρει, στέψη στέφει.
Yaris lectiones.
Notæ.
Habetur hoc epigramma inter Græce edita a
Matthæo Busto (pag. 16-18), et titulum præfert:
Προγραμμα εἰς τὸν τῆς Κοιμήσεως λόγον. Ipsum ex
Vat.cano codice accuratius descriptum, et Latina
præcl. viri P. Henrici Valle, poeticæ trad`ndæ apud
collegium hoc Rom. professoris, interpretatione
auctuin, sermoni, quem Deiparæ offert, visum est
conjungere.
col. 1077–1078page 20 of 82
PG 120:1077Εἰ δ' οὖν τὸ δῶρον δεξιᾶς τῆς ἀξίου, Αὐτή τε σαυτὴν εὐπρεπῶς τούτῳ στέφε Η μᾶλλον εὐπρέπειαν αὐτὴ τῷ στέφει Προσψαύσεως τῆς ἀξιουμένῳ δίδου. Ημᾶς δὲ τοὺς λόγοις σε τιμώντας μόνοις Ἔργοις σὺ πάντως ἀντιτίμησον πλέον. Οἴκῳ τε τῷ σῷ γειτονοῦντας ἐνθάδε, Καὶ τῆς ἐκεῖ σου στῆσον ἐγγὺς οἰκίας, Ην ἀμφέπουσιν οἱ χοροὶ τῶν ἀγγέλων, Ην προσκυνοῦσι πᾶσα τάξις τῶν ἄνω. Ταύτην ἀμοιβὴν τοῦ πόθου καὶ τοῦ λόγου Λάδοιμεν ἐκ σοῦ, καὶ τὸ τῆς δόξης στέφος Κἂν ταῦτα μεῖζον ἢ καθ᾽ ἡμᾶς ἐλπίσαι. Α'. Ἐπὶ τὴν Μητέρα τοῦ Λόγου μετὰ τὸν Λόγον, ὁ λόγος. Τὸν γὰρ Βασιλέα προπέμψας, τῇ Βασιλίδι προσυπαντα, ἀπὸ δόξης δόξαν ἀμείβων, καὶ μεταβαίνων εἰς δύναμιν ἐν δυνάμεως. Οὕτως ένα τρυφῇ τῇ τῶν καλῶν εὐπορίᾳ, καὶ τοσοῦτον χαίρει φιλοτιμούμενος τῇ περιουσίᾳ τῶν ὑποθέσεων. Χριστὸς μὲν ἡμῖν, ἡ πάντων ἑορτὴ τῶν αἰώνων ἑορτή * χθὲς ἦν, ἀλλ᾽ ἑορτή, φωτισμὸς, καὶ πηγὴ φωτὸς ἀϊδίου, καὶ αὐτόφως. Διὰ τοῦτο καὶ φῶς ἀνα βαλλόμενος ὡς ἱμάτιον, τὴν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἀνα βόλὴν, καὶ τῷ προσώπῳ λάμψας ὡς ἥλιος, ἐξ ὅρους ἁγίου ταῖς ἀστραπαῖς ἡμᾶς ἔβαλε, καὶ τὴν θέαν οὐ φέροντας παρῆλθε ταχύ· μᾶλλον δὲ μεθ᾿ ἡμῶν ἐστιν ἀεὶ κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ λάμπει τοῖς ἀξίοις καὶ νῦν, ἀλλὰ πρὸς ἀξίαν, καὶ μετριώτερον. Β'. Ἡ σήμερον δὲ τὴν Χριστοῦ Μητέρα ποιεῖται μυστήριον, ἐκ μεγάλου τε μέγα, καὶ λαμπρὸν ἐκ λαμπροῦ, καὶ προφθάνει φαιδρότητα φαιδρότης δημοτελὴς καὶ μεγίστη πανήγυρις τηλικαύτην κατα λαμβάνει. Οὕτω πάντα τρόπον ἡμῖν ἀγαθυνούσης τῆς ἀγαθότητος, καὶ χάριν διδούσης κατὰ καιρὸν ἀντὶ χάριτος. Ο δε γὰρ ἡ σοφία παραμυθεῖσθαι σοφῶς τὸ τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας ἁψίκορον ', ἵν', ὥσπερ κακόσιτοι ", τῷ πολυτελεῖ καὶ ποικίλῳ τῶν. προκειμένων ἀνακτώμεθα τὴν ὄρεξιν κάμνουσαν, καὶ ταῖς προθυμίαις ἀκμάζοντες, οσάκις • ἂν δέοι, πρὸς τὴν τῶν χρησίμων ἀπαντῶμεν ἀπόλαυσιν. Γ. 'Αλλά με θερμότερον κινεῖ τὰ παρόντα, καὶ φέρειν μετρίως οὐκ ἔχω τὴν ἡδονὴν, καὶ ζητῶ φωνὴν ἀξίαν τοῦ θαύματος. Βοήσομαι τοίνυν λαμπρόν τι καὶ διαπρύσιον ', καὶ τῆς ἡμέρας τὴν χάριν ὑψηλῷ κηρύξω * κηρύγματι. κατὰ τὸν λόγον. 3 αιωνίων. καί. άψίκορον. κακώσιτο.. ὡτάνις. διαπύρσιον. • κηρύξων.
SERMO IN SS. DEIPARE DORMITIONEM.
Εἰ δ' οὖν τὸ δῶρον δεξιᾶς τῆς ἀξίου,
Αὐτή τε σαυτὴν εὐπρεπῶς τούτῳ στέφε
Η μᾶλλον εὐπρέπειαν αὐτὴ τῷ στέφει
Προσψαύσεως τῆς ἀξιουμένῳ δίδου.
Ημᾶς δὲ τοὺς λόγοις σε τιμώντας μόνοις
Ἔργοις σὺ πάντως ἀντιτίμησον πλέον.
Οἴκῳ τε τῷ σῷ γειτονοῦντας ἐνθάδε,
Καὶ τῆς ἐκεῖ σου στῆσον ἐγγὺς οἰκίας,
Ην ἀμφέπουσιν οἱ χοροὶ τῶν ἀγγέλων,
Ην προσκυνοῦσι πᾶσα τάξις τῶν ἄνω.
Ταύτην ἀμοιβὴν τοῦ πόθου καὶ τοῦ λόγου
Λάδοιμεν ἐκ σοῦ, καὶ τὸ τῆς δόξης στέφος·
Κἂν ταῦτα μεῖζον ἢ καθ᾽ ἡμᾶς ἐλπίσαι.
'
Α'. Ἐπὶ τὴν Μητέρα τοῦ Λόγου μετὰ τὸν
Λόγον, ὁ λόγος. Τὸν γὰρ Βασιλέα προπέμψας, τῇ
Βασιλίδι προσυπαντα, ἀπὸ δόξης δόξαν ἀμείβων, καὶ
μεταβαίνων εἰς δύναμιν ἐν δυνάμεως. Οὕτως ένα
τρυφῇ τῇ τῶν καλῶν εὐπορίᾳ, καὶ τοσοῦτον χαίρει
φιλοτιμούμενος τῇ περιουσίᾳ τῶν ὑποθέσεων.
Ergo tua dignare donum dextera,
Sertoque te decenter ipsa cingito;
Quin muneri, Virgo, novum praebe decus
Dum destinata te corona protegis.
Nosque ore tantum, Diva, plaudentes tibi
Tu re vicissim fac honores amplius;
Et quos tuæ sedi hic habes domesticos,
Et alteri sursum propinquos advoca,
Quam coelites circum angelorum stant chori,
Quam cuncta certatim colit divum cohors.
Hac nos amoris, debitæ hac laudis vice
Per te fruamur cum coronæ gloria,
· Majora quanquam hæc sunt spei fiducia.
1. Ad Matrem Verbi oratio, postquam cuin Verbo
versata est, se convertit. Postquam enim Regem
comitata est, Regina occurrens, gloriam alternat
gloria, et de virtute transit in virtutem. Adeo in
bonorum deliciatur copia, et de thematum ubertate adeo sibi placens collætatur.
Et superiore quidem festo celebrandus nobis
proponebatur Christus, qui sæculorum omnium
festum est, sed festum qui et illuminatio sit, imo
ſons lucis æternæ, atque ipsa per se lux. Propterea
el amictus lumine sicut vestimento a, vestimento
inquam, quod ipse ex natura sua induit, et facie
resplendens sicut sol b, fulgetris suis e sancto
monte © nos ejaculavit, ac cito non ferentes splendorem vultus ejus pertransiit a, seu melius dixesuam, et nunc quoque eorum, qui digni sint, pro
Χριστὸς μὲν ἡμῖν, ἡ πάντων ἑορτὴ τῶν αἰώνων
• ἑορτή * χθὲς ἦν, ἀλλ᾽ ἑορτή, φωτισμὸς, καὶ πηγὴ
φωτὸς ἀϊδίου, καὶ αὐτόφως. Διὰ τοῦτο καὶ φῶς ἀναβαλλόμενος ὡς ἱμάτιον, τὴν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἀναβόλὴν, καὶ τῷ προσώπῳ λάμψας ὡς ἥλιος, ἐξ ὅρους
ἁγίου ταῖς ἀστραπαῖς ἡμᾶς ἔβαλε, καὶ τὴν θέαν οὐ
φέροντας παρῆλθε ταχύ· μᾶλλον δὲ μεθ᾿ ἡμῶν ἐστιν
ἀεὶ κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, καὶ λάμπει τοῖς ἀξίοις
καὶ νῦν, ἀλλὰ πρὸς ἀξίαν, καὶ μετριώτερον.
riin, semper nobiscum est secundum promissionem
cujusque tamen meritis et qua ferri possit ratione, oculis resplendet.
Β'. Ἡ σήμερον δὲ τὴν Χριστοῦ Μητέρα ποιεῖται
μυστήριον, ἐκ μεγάλου τε μέγα, καὶ λαμπρὸν ἐκ
λαμπροῦ, καὶ προφθάνει φαιδρότητα φαιδρότης
δημοτελὴς καὶ μεγίστη πανήγυρις τηλικαύτην καταλαμβάνει. Οὕτω πάντα τρόπον ἡμῖν ἀγαθυνούσης
τῆς ἀγαθότητος, καὶ χάριν διδούσης κατὰ καιρὸν
ἀντὶ χάριτος. Ο δε γὰρ ἡ σοφία παραμυθεῖσθαι
σοφῶς τὸ τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας ἁψίκορον ', ἵν',
ὥσπερ κακόσιτοι ", τῷ πολυτελεῖ καὶ ποικίλῳ τῶν.
προκειμένων ἀνακτώμεθα τὴν ὄρεξιν κάμνουσαν, καὶ
ταῖς προθυμίαις ἀκμάζοντες, οσάκις • ἂν δέοι,
πρὸς τὴν τῶν χρησίμων ἀπαντῶμεν ἀπόλαυσιν.
derioque alacres effecti, ad ea quæ nobis prodesse queant, degustanda, quoties opportunitas se nobis
offerat, occurramus.
Γ. 'Αλλά με θερμότερον κινεῖ τὰ παρόντα, καὶ
φέρειν μετρίως οὐκ ἔχω τὴν ἡδονὴν, καὶ ζητῶ φωνὴν
ἀξίαν τοῦ θαύματος. Βοήσομαι τοίνυν λαμπρόν τι
καὶ διαπρύσιον ', καὶ τῆς ἡμέρας τὴν χάριν ὑψηλῷ
κηρύξω * κηρύγματι.
• Psal. cii, 2.
II. Hodierna vero dies solemni cultu celebrat
Genitricis Christi mysterium, magnum utique post
magnum ac splendidum post splendidum, et letitia communem omnium lætitiam præeuntem habet,
ac maxima solemnitas maximam excipit solemni -
tatem. Sic nempe modis omnibus bonitas ipsa
beneficiis nos cumulat, et gratiam gratiæ opportune adjungit. Novit enim (divina) Sapientia infirmitatis humana desiderium ad fastidium proclive
μrovide reficere; ut non secus ac qui stomacho
laborant, exquisitis variisque epulis propositis
elanguentem rursus excitemus appetentiam, desi
III. Verum quæ nunc geruntur, venementiorem
in me affectum accendunt, nec facile exuberantem
ferre jucunditatein possum, et verba, quæ miraculo
respondeant, me deficiunt. Quidpiam igitur splenpidum atque præclarum inclamabo, et hujus dici
gratiam sublimi præconio efferam.
• Matth. xvi, 2. II Petr. 1, 18. d Exod. xxXIII,
Varia lectiones.
• Menclose apud Fabricium (Biblioth. Grac. 1. X. p. 285) κατὰ τὸν λόγον.
3 Laur. αιωνίων.
Vat. addit. καί. • Cod. uterq. άψίκορον. • Cod. Laur. κακώσιτο.. • Cod. Laur. ὡτάνις.
Laur. διαπύρσιον. • Laur. κηρύξων.
Nole.
God.
• Cod.
Indicat auctor solemus Transfigurationis Dominica festum, quod paucis ante dicbus celebra
lium fueral.
col. 1079–1080page 21 of 82
PG 120:1079Μητρὸς Θεοῦ κοίμησιν ἑορτάζομεν σήμερον, Μη τρὸς Θεοῦ κατάπαυσιν, Μητρὸς Θεοῦ μετάστασιν, ἀνάβασιν, ἔπαρσιν· καὶ προσθήκη τοῦ θαύματος, ὅτι καὶ θυγάτηρ ή Μήτηρ, ἔστι δ' ὅτι καὶ Νύμφη, καὶ Παρθένος αὖθις ή Νύμφη, καὶ διὰ πάντα Βασί λισσα, καὶ δούλη πρὸ πάντων, καὶ τῶν χαρισμάτων τὸ πλῆθος ποικίλον καὶ πολυώνυμον. Δ'. Ταύτης αἴρεται νῦν ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωή· καὶ πρὸς οὐρανοὺς ἀνυψοῦται τῶν οὐρανῶν τὸ μυστήριον, τῶν ἀγγέλων τὸ θαῦμα, τῶν ἀνθρώπων τὸ κράτος, ἡ τοῦ γένους εὐγένεια, ἡ Χριστιανῶν παρ ῥησία, τὸ παντὸς καλοῦ μείζον ἀσυγκρίτως καλόν καὶ τὸν θνητὸν τοῦτον κόσμον τοῖς θνητοῖς καταλείψασα 10, αὐτὴ πρὸς ἦν ἔτεκε ζωὴν μεταχωρεί". Ἡ δὲ τὴν μητέρα καὶ δεξιοῦται λαμπρῶς, καὶ φιλοτίμως ἀσπάζεται. Ο κρατῶν γοῦν ἀῤῥήτως τῇ χειρὶ πνοὴν ἅπασαν ἐπὶ ταύτην κάτεισιν 18 αὖθις, οὐκ ἐνοικήσων, ὡς πρὶν, ἀλλ' ὡς εἰπεῖν, ἐξοικίσων, μᾶλλον δὲ κατοικίσων, οὗ πρεπωδέστερον, καὶ μετά ξων ἐντεῦθεν πρὸς ἑαυτὸν τὴν ἐν σπλάγχνοις ἀ χράντοις κενωθέντα βαστάσασαν. Διὰ τοῦτο καὶ πάρεστι· καὶ στρατὸν ἀγγελικὸν καὶ οὐράνιον ἑαυτῷ 18 συνεπάγεται· μεθ' ὧν 1 πάλιν ἄνεισι 18, τὴν τε κοῦσαν ἀπάγων, καὶ μεγάλην αντέκτισιν μεγάλου καταβάλλων 14 δανείου, παλιγγενεσίαν ἀντὶ γεννήσεως, καὶ ἀντὶ σαρκώσεως θέωσιν. Ε'. Τοῦτο ἡμῖν τῆς ἑορτῆς τὸ κεφάλαιον· αὕτη τῆς ἡμέρας ἡ δύναμις. Τις οὐ χαίρει πρὸς ταῦτα, καὶ τὴν ψυχὴν ἠρέμα πτεροῦται, καὶ τὸ σῶμα κουφίζεται, καὶ ὅλος εἰς ύψος μετεωρίζεται; Τίς τοιούτοις θεάμασιν ἐντυχών, οὐκ ἐπαίρεται, καὶ περιφρονεῖ τάλλα πάντα, καὶ πρὸς ἐν τοῦτο φέρεται; Τις ἡδίων ἀπόλαυσις; Τίς ἀμείνων τροφή; Τίς ἑτέρα τέρψις χαριεστέρα της " τοιάσδε φαιδρότης τος; "Ην Θεός τε παρών, καὶ χορὸς ἀγγέλων συνο ών, καὶ λειτουργοῦντες ἀπόστολοι, καὶ Μήτηρ Θεού τιμωμένη, δι' ήν ταῦτα πάντα, καὶ περὶ ἦν λε πρὰν λαμπρῶς συγκροτούσιν; μείζων, καταλήψασα. οι ἐκδημεῖ. 13 κάτισιν. 18 ἐν αὐτῷ. ῖν. ἄε:σι. καταβάλλον. αύτη. Της 4): Όταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ἡμῶν.
Genitricis Dei hodierna die celebramus Dormitionem, Genitricis Dei depositionem, Genitricis Dei
resurrectionem, ascensionen exaltationem;
ac miraculo accedit, quod et Filia sit quæ Mater,
et quod insuper Sponsa, ac rursus quod Virgo sit
quæ Sponsa est, atque per omnia Regina, et ante
omnia Ancilla, divinorumque charismatum varia
ac praeclarissima plenitudo
IV. Hujus nunc vita ab hac terra sursum evehitur; ac cœlum versus ea attollitur, quæ est cœlorum mysterium, stupor angelorum, hominum
fortitudo, generis sui nobilitas, Christianorum fducia, bonum quovis bono incomparabiliter majus et mortalem hunc mundum mortalibus
diniittens, ipsa ad eam quam genuit, vitam trans
migrat.
Μητρὸς Θεοῦ κοίμησιν ἑορτάζομεν σήμερον, Μη
τρὸς Θεοῦ κατάπαυσιν, Μητρὸς Θεοῦ μετάστασιν,
ἀνάβασιν, ἔπαρσιν· καὶ προσθήκη τοῦ θαύματος,
ὅτι καὶ θυγάτηρ ή Μήτηρ, ἔστι δ' ὅτι καὶ Νύμφη,
καὶ Παρθένος αὖθις ή Νύμφη, καὶ διὰ πάντα Βασί
λισσα, καὶ δούλη πρὸ πάντων, καὶ τῶν χαρισμάτων
τὸ πλῆθος ποικίλον καὶ πολυώνυμον.
Δ'. Ταύτης αἴρεται νῦν ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωή· καὶ
πρὸς οὐρανοὺς ἀνυψοῦται τῶν οὐρανῶν τὸ μυστή
ριον, τῶν ἀγγέλων τὸ θαῦμα, τῶν ἀνθρώπων τὸ
κράτος, ἡ τοῦ γένους εὐγένεια, ἡ Χριστιανῶν παρ
ῥησία, τὸ παντὸς καλοῦ μείζον ἀσυγκρίτως καλόν·
καὶ τὸν θνητὸν τοῦτον κόσμον τοῖς θνητοῖς κατα
λείψασα 10, αὐτὴ πρὸς ἦν ἔτεκε ζωὴν μεταχωρεί".
",
Ἡ δὲ τὴν μητέρα καὶ δεξιοῦται λαμπρῶς, καὶ
φιλοτίμως ἀσπάζεται. Ο κρατῶν γοῦν ἀῤῥήτως τῇ
χειρὶ πνοὴν ἅπασαν ἐπὶ ταύτην κάτεισιν 18 αὖθις,
οὐκ ἐνοικήσων, ὡς πρὶν, ἀλλ' ὡς εἰπεῖν, ἐξοικίσων,
μᾶλλον δὲ κατοικίσων, οὗ πρεπωδέστερον, καὶ μετάξων ἐντεῦθεν πρὸς ἑαυτὸν τὴν ἐν σπλάγχνοις ἀχράντοις κενωθέντα βαστάσασαν. Διὰ τοῦτο καὶ
πάρεστι· καὶ στρατὸν ἀγγελικὸν καὶ οὐράνιον ἑαυτῷ
18 συνεπάγεται· μεθ' ὧν 1 πάλιν ἄνεισι 18, τὴν τε
κοῦσαν ἀπάγων, καὶ μεγάλην αντέκτισιν μεγάλου
καταβάλλων 14 δανείου, παλιγγενεσίαν ἀντὶ γεννή
σεως, καὶ ἀντὶ σαρκώσεως θέωσιν.
Hæc vero matrem et data dextera liberaliter
salutat, et comiter amplexatur. Is itaque, qui inefabiliter auram omnem manu continet, ad hanc
rursus descendit, non ut in ea, sicut prius, sedem
deßgat, sed, prope dixerim ut a sua illam sede
educat, seu potius ut eam ad sedem deducat, quæ
congruentior sit, et penes semetipsum hinc illam
transferat, quæ eum exinanitum immaculatis viscer:bs gestavit. Id irco et praesens ipse adest, et
secum angelorum ac cœlestium civium exercitum
simul adducit: quibus stipatus ascendit rursus
suam secum genitricem attollens, et ingens il i
ſœnus pro ingenti usura persolvens, pro generatione regenerationem, et pro humana carne deifica”
Lionem.
V. Hæc solemnitatis hujus nostræ summa est:
hæc præsentis festivitatis tessera. Quis ad ista non
lætetur, et anima sensim non attollatur, atque
ipso corpore levis non sublevetur, totusque in sublime feratur? Cujusnam oculis ejusmodi speclaculum obversetur, et non sursum attrahatur, et
contemnat reliqua omnia, atque ad hoc unum non
rapiatur? Quænam suavior oblectatio f Quænam
potiores delicia? Quæ alia voluptas præ hujusmodi
hilaritate jucundior? Ubi et præsens adest Deus,
et simul astat angelorum chorus, et sacro minis erio funguntur apostoli, et honoribus cumulatur
Dei Mater, in cujus gratiam hæc omnia, et cujus
splendoribus splendido plausu gratulantur?
Ε'. Τοῦτο ἡμῖν τῆς ἑορτῆς τὸ κεφάλαιον· αὕτη
τῆς ἡμέρας ἡ δύναμις. Τις οὐ χαίρει πρὸς ταῦτα,
καὶ τὴν ψυχὴν ἠρέμα πτεροῦται, καὶ τὸ σῶμα κου
φίζεται, καὶ ὅλος εἰς ύψος μετεωρίζεται; Τίς
τοιούτοις θεάμασιν ἐντυχών, οὐκ ἐπαίρεται, καὶ
περιφρονεῖ τάλλα πάντα, καὶ πρὸς ἐν τοῦτο φέρεται;
Τις ἡδίων ἀπόλαυσις; Τίς ἀμείνων τροφή; Τίς
ἑτέρα τέρψις χαριεστέρα της " τοιάσδε φαιδρότης
τος; "Ην Θεός τε παρών, καὶ χορὸς ἀγγέλων συνο
ών, καὶ λειτουργοῦντες ἀπόστολοι, καὶ Μήτηρ Θεού
τιμωμένη, δι' ήν ταῦτα πάντα, καὶ περὶ ἦν λε
πρὰν λαμπρῶς συγκροτούσιν;
Varia lectiones.
1. Cod.
"Cod. Laur.
• Cod. Laur. μείζων, ubi ipse accentus circumferus ostendit mendum allerius syllaba.
Laur. καταλήψασα. οι Vat. ἐκδημεῖ. 13 Cod. Laur. κάτισιν. 18 Cod. Vat. ἐν αὐτῷ.
ῖν. 1 Cod. Vat. ἄε:σι. 16 Cod. Laur. καταβάλλον. 17 Laur. αύτη. 18 Της abest a Cod. Vatic.
Notæ.
ptandum, quo a fœda diaboli captivitate est præservata, ipsi defuisset.
Licet communis titulus hujus solemnitatis plenitudo abesset, si charisma illud tantopere exoapud Græcos sit Dormitio SS. Deiparæ, et homiliæ
hac occasione habitæ inscribi consueverint in sanclissimæ Deiparæ Dormitionem, ex hoc tamen loco
manifeste liquet, eadem festivitate celebratam fuisse
non Dormitionem modo, sed etiam ejusdem Virginis Resurrectionem, corporisque simul cum anima
in cælos Assumptionem.
Observa, quaeso, quomodo non modo Deipara
gratia plena dicatur, sed plenitudo quoque churisDatum appelletur; quo sane nihil significantius
dici potest ad perfectissimam munerum ipsi collatorum copiani exprimendam. At vero plane ista
Hoc sane de bonis creatis mtelligendum est.
Videsis tamen, quam alte de Virgine Patres senserint, et in eamdem transferant, quæ de solo Dec
predicantur; et simul quam longe hæc notio Vir.
ginis ab eo malo distet, quod a prima origine miseri filii Adæ contrahunt.
Hæc nempe Vita, de qno Paulus (Coloss. I,
4): Όταν ὁ Χριστὸς φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ἡμῶν. Com
Christus apparueril vila nostra.
col. 1081–1082page 22 of 82
PG 120:1081Γ'. Αλλ' οἷον ἐκεῖνό μοι παρ' ἐλπίδα προσέστη!Α Τοιαύτης γὰρ ἤδη τῇ Θεομήτορι παρασκευασθείσης πομπῆς ἐκ τηλικούτου συστήματος, τίς ἐκεῖ δοθήσεται 10 χώρα τοῖς ἐλαχίστοις ἡμῖν πρὸς τὴν τῆς κοι τῆς Δεσποίνης ἡμῶν 50 τιμήν; Τίς δὲ οι ἱκανὸς καταλαβείν τινα θέαν ἐν οὕτω θεσπεσίῳ θεάτρῳ, καὶ καλλίστης, οράσεως βραχύ τι παραπολαῦσαι; Αρ' οὐκ ἐδείσατε; Οὐχὶ μὴ κατόπιν, δ δή φασιν, Ελθοιμεν "' ἑορτῆς; ᾿Αλλὰ τὸ δεινότερον ἔτι, μὴ, καὶ παρόντες, ἁμάρτοι μεν αὐτῆς, ὡς ἀνάξιοι; Αλλά μοι το θαρσείτε· μάτην γὰρ ἡ δειλία, καὶ τὸ δέος οὐκ εἰς καιρόν. Τίς γὰρ αὕτη, καὶ πόθεν, περὶ ἦν ἡ ξένη τιμή, καὶ τὸ τῆς δόξης ἀπρόσιτον; Οὐκ ἐξ ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων; Ἐξ ἡμῶν δηλαδή καὶ κἂν ὑπὲρ ἄνθρωπον, ἀλλὰ ἄνθρωπος. Τί δ' ὁ ταύτην δοξάσας ἐπὶ τοσοῦτον; Οὐχὶ καὶ αὐτὸς καθ' ἡμᾶς ἀπὸ ταύτης δι' εὐσπλαγχνίαν, ὁ καὶ πρὸ ταύ τῆς ἀῤῥήτως ὑπὲρ ἡμᾶς ὢν ε ἀεί; Τῶν ἀριδήλων καὶ τοῦτο. Κατ᾽ οὐδὲν τοίνυν ἔλαττον καὶ ἡμῖν ἀν θεκτέον 38 τῆς τοῦ καλοῦ μετουσίας. Ἡ γὰρ ἐκ τοῦ γένους οἰκείωσις ὀρέγει τὴν παρρησίαν· καὶ τὴν φύσιν οὐχ ὅπως ἀνθισταμένην, ἀλλὰ καὶ συμπράττουσαν ἔχομεν. Ει Ὡς ὄφελον οὕτω καὶ τὸν τρόπον ἔχοιμεν συναιρόμενον. "Αν γὰρ δὴ καὶ τοῦτο προσῇ, θαυμαστή τις εὐτυχία τὸ πρᾶγμα, καὶ μηκέτι μέλλωμεν ἄνθρωποι, ἀλλὰ τοῖς ἀγγέλοις θαῤῥοῦντες ἑαυτοὺς ἀνα μίξωμεν. Οὐ γὰρ κτίσις ἐνταῦθα τῆς ἀξίας τῶν φύσεων, ἀλλὰ θυμηδίας ισομοιρία, μᾶλλον δὲ καὶ τῶν φύσεων ἐντεῦθεν ισοτιμία, διὰ τὸν ἐκ τοιαύ της ἡμῖν ὁμοιωθέντα μητρὸς, καὶ τοῖς ἐπουρανίοις Ενώσαντα θεοπρεπῶς τὰ ἐπίγεια. Ζ'. Τοιγαροῦν ἐπεὶ ταῦτα καὶ τοσούτου θεάματος μεταλαβεῖν ἀξιούμεθα· ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ συνεληλύθαμεν· τιμήσωμεν ἁγνῶς τὴν Παρθένον, τὴν Μη τέρα γνησίως, την Νύμφην πολυτελῶς, την δεδοξασμένην ἐνδόξως, υπερκοσμίως τὴν ὑπερκόσμιον καθαροὶ τὰ καθήκοντα τῇ καθαρά λειτουργήσωμεν, η εὐλαβῶς τῇ Δεσποίνῃ, τῇ Βασιλίδι λαμπρῶς τὰ πρὸς θεραπείαν ἐπιτελέσωμεν. Μηδὲν τῶν ἀνάγνων προσ φερέσθω τῇ παναγία, μηδὲν τῶν κάτω κειμένων τῇ τῶν οὐρανῶν ὑπερτέρᾳ· ἔστω κράτιστα πάντα, καὶ δοθείσεται. ἡμῶν ο ἡμῶν. έλθωμεν ἀλλ᾽ ἄμοι. ὧν. ἀνθεκταῖον. μᾶλλον δὲ καὶ τῶν φύσεων ἐντεῦθεν ισοτιμία, εν ἐπ οὐρανίοις.
SERMO IN SS. DEIPARE DORMITIONEM.
VI. Verum quidnam illud mihi praeter exspectationem contingit! Cum enim Dei Genitrici tam
nobilis ex ejusmodi conventu jam parata sit pompa,
ecquis nobis minimis locus ibi dabitur, ad communem Dominam nostram honorandam? Ecquis e
nobis dignus est, ut in theatrum adeo divinum
vel oculos injiciat, et pulcherrimo horum aspectu
vel obiter ad brevem aliquam horam perfruatur.
Numquid non vos tremor occupavit? Numquid
non, quod utique est in proverbio, post festum
praesentes festo astemus, ejusdem tamen exsories,
Γ'. Αλλ' οἷον ἐκεῖνό μοι παρ' ἐλπίδα προσέστη!Α
Τοιαύτης γὰρ ἤδη τῇ Θεομήτορι παρασκευασθείσης
πομπῆς ἐκ τηλικούτου συστήματος, τίς ἐκεῖ δοθήσεται 10 χώρα τοῖς ἐλαχίστοις ἡμῖν πρὸς τὴν τῆς κοι
τῆς Δεσποίνης ἡμῶν 50 τιμήν; Τίς δὲ οι ἱκανὸς
καταλαβείν τινα θέαν ἐν οὕτω θεσπεσίῳ θεάτρῳ,
καὶ καλλίστης, οράσεως βραχύ τι παραπολαῦσαι;
Αρ' οὐκ ἐδείσατε; Οὐχὶ μὴ κατόπιν, δ δή φασιν,
Ελθοιμεν "' ἑορτῆς; ᾿Αλλὰ τὸ δεινότερον ἔτι, μὴ,
καὶ παρόντες, ἁμάρτοι μεν αὐτῆς, ὡς ἀνάξιοι;
accurremus? Nonne, quod etiam gravius est, etsi
utpote indigni, manebimus?
Verumtamen bono animo, quæso, estote: inanis
enim est iste metus, neque hic timor opportunus
Αλλά μοι το θαρσείτε· μάτην γὰρ ἡ δειλία, καὶ
τὸ δέος οὐκ εἰς καιρόν. Τίς γὰρ αὕτη, καὶ πόθεν,
περὶ ἦν ἡ ξένη τιμή, καὶ τὸ τῆς δόξης ἀπρόσιτον; nunc accidit. Quæ enim et unde ista est, cui pere
Οὐκ ἐξ ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων; Ἐξ ἡμῶν δηλαδή
καὶ κἂν ὑπὲρ ἄνθρωπον, ἀλλὰ ἄνθρωπος. Τί δ' ὁ
ταύτην δοξάσας ἐπὶ τοσοῦτον; Οὐχὶ καὶ αὐτὸς καθ'
ἡμᾶς ἀπὸ ταύτης δι' εὐσπλαγχνίαν, ὁ καὶ πρὸ ταύ
τῆς ἀῤῥήτως ὑπὲρ ἡμᾶς ὢν ε ἀεί; Τῶν ἀριδήλων
καὶ τοῦτο. Κατ᾽ οὐδὲν τοίνυν ἔλαττον καὶ ἡμῖν ἀν
θεκτέον 38 τῆς τοῦ καλοῦ μετουσίας. Ἡ γὰρ ἐκ τοῦ
γένους οἰκείωσις ὀρέγει τὴν παρρησίαν· καὶ τὴν
φύσιν οὐχ ὅπως ἀνθισταμένην, ἀλλὰ καὶ συμπράτ·
τουσαν ἔχομεν.
grinus hic honor, et incomparabilis hæc gloria defertur? Nonne ex nobis hominibus? Ex nobis sane;
et licet humanam conditionem transcendat attamen homo est. Quid vero ille, qui ad tantum gloriæ
hanc provexit? Nonne et ipse propter misericordiam suam ab ea natus est homo nobis similis,
qui utique ante ipsam, natura hac nostra supra
quam dici possit præcelsior, ab æterno exsistebat?
Ει hoc prorsus manifestum. Nihilo igitur minus et
nos communis boni participes esse debemus. Nam
quæ ex communi genere oritur necessitudo, hanc plane facultatem facit; nos porro non modo non
pugnantem, imo vero consonam naturam habemus.
Ὡς ὄφελον οὕτω καὶ τὸν τρόπον ἔχοιμεν συναιρό
μενον. "Αν γὰρ δὴ καὶ τοῦτο προσῇ, θαυμαστή τις
εὐτυχία τὸ πρᾶγμα, καὶ μηκέτι μέλλωμεν ἄνθρωποι, ἀλλὰ τοῖς ἀγγέλοις θαῤῥοῦντες ἑαυτοὺς ἀναμίξωμεν. Οὐ γὰρ κτίσις ἐνταῦθα τῆς ἀξίας τῶν
φύσεων, ἀλλὰ θυμηδίας ισομοιρία, μᾶλλον δὲ καὶ
τῶν φύσεων ἐντεῦθεν ισοτιμία, διὰ τὸν ἐκ τοιαύ
της ἡμῖν ὁμοιωθέντα μητρὸς, καὶ τοῖς ἐπουρανίοις
Ενώσαντα θεοπρεπῶς τὰ ἐπίγεια.
Atque utinam et vivendi rationem pari elatam
nobilitate servaremus! Si enim etiam mores ita
compositos gereremus, in miram quamdam felicitatem res tota verteret, et mox non amplius homines
essemus, sed cum fiducia nosmetipsos angelis permisceremus. Neque enim ex naturarum nobilitate
res heic dijudicatur, sed par omnibus ex æquo jus
est participandæ lætitiæ; seu melius dixerim,
æqualis ipsarum quoque naturarum exinde fit honor propter illum, qui per tam præcelsam matrem factus est nobis similis, et terrestria cœlestibus
divinitus conjunxit.
Ζ'. Τοιγαροῦν ἐπεὶ ταῦτα καὶ τοσούτου θεάματος
μεταλαβεῖν ἀξιούμεθα· ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ συνεληλύθαμεν· τιμήσωμεν ἁγνῶς τὴν Παρθένον, τὴν Μητέρα γνησίως, την Νύμφην πολυτελῶς, την δεδοξασμένην ἐνδόξως, υπερκοσμίως τὴν ὑπερκόσμιον·
καθαροὶ τὰ καθήκοντα τῇ καθαρά λειτουργήσωμεν, η
εὐλαβῶς τῇ Δεσποίνῃ, τῇ Βασιλίδι λαμπρῶς τὰ πρὸς
θεραπείαν ἐπιτελέσωμεν. Μηδὲν τῶν ἀνάγνων προσ
φερέσθω τῇ παναγία, μηδὲν τῶν κάτω κειμένων τῇ
τῶν οὐρανῶν ὑπερτέρᾳ· ἔστω κράτιστα πάντα, καὶ
VII. Quandoquidem ergo hisce de causis digni
effecti sumus, ut etiam tam miri spectaculi participes simus; nam et propter hoc idem in bune
coetum convenimus; puris mentibus Virginem,
sincero affectu Matrem, magnifice Sponsam, gloriose refulgentem gloria, terrenis omnibus præcel
siorem laudibus non terrenis honoremus: quæ
puram deceant, sacra puri peragamus, reverenter
Dominæ, splendide Reginæ exhibeamus famulatum.
Nihil non purum sanctissimæ offeratur: nihil, quod
Varia lectiones.
• Cod. Laur. δοθείσεται. 30 Abest ἡμῶν ο Vatic. * Hic Vatic. addit ἡμῶν. 3 Laur. έλθωμεν
18 Cod. Laur. ἀλλ᾽ ἄμοι. * Cod. Laur. ὧν. s Cod. Laur. ἀνθεκταῖον. s Absunt a Laur. cod. verba.
μᾶλλον δὲ καὶ τῶν φύσεων ἐντεῦθεν ισοτιμία, εν Cod. Laur. ἐπ οὐρανίοις.
Note.
Si humanam conditionem transcendit, ergo
frustra ex iis quæ propria sunt conditionis human,
ineluctabile quoddam argumentum duci quidam
putarunt, quo Virgo Deipara communi hominum
vitio infecta eviuceretur.
col. 1083–1084page 23 of 82
PG 120:1083μεγαλοπρεπή ε, καὶ φιλότιμα, καὶ τηλικαύτη πομπῇ καὶ πανηγύρει προσήκοντα. Ἐγὼ μὲν ἐπάσω τῇ Δεσποίνῃ τὰ προπεμπτήρια ὑμεῖς δὲ ἄλλοθεν ἄλλος ἀκολούθως ἐπευφημεῖτε, καὶ τὸ πρὸς δύναμιν ἕκαστος παρ' ἑαυτοῦ συνεισφέρων, τὴν ὁσίαν αἰσίως τῆς ἑορτῆς συμπληροῦτέ μοι. Οὐ χεῖρον μέντοι, τὸν λόγον ἀνωτέρω προαγαγεῖν, ἵν' ἀπὸ τοῦ τόκου τοῦ θείου τιμήσω τὴν Θεοτόκον, καὶ καλὴν ἀρχὴν ὑποθῷ καλῷ πράγματι. Η'. Ην ότε κόσμος πρὸς κόσμον ἀλλοτρίως εἶχε καὶ πολεμίως, ὁ ὁρώμενος οὗτος πρὸς τὸν ἀόρατον, ὁ τῆς φθορᾶς πρὸς τὸν ἄφθαρτον 3, ὁ ἁπιών οι πρὸς τὸν μένοντα, καὶ τὰ ἐς τοῦ αὐτοῦ Κτίστου κτίσματα κακῶς ἑστασίαζεν. Ὁ μὲν τὸν οἰκεῖον, ὡς θέμις, ποιητὴν περιείπε, κἀκείνῳ τὴν δόξαν ἀπεδίδου καὶ τὴν τιμήν· ὁ δὲ ῥᾳθυμίᾳ τοῦ ὄντος διαμαρτών, ἀπηνέχθη πρὸς τὰ μὴ ὄντα· καὶ τοὺς ἐχθροὺς εὐεργέτας ἀνοήτως ὑπέλαβε, καὶ ὡς ἀληθείᾳ τῇ πλάνῃ δι' ἀπροσεξίαν κατηκολούθησεν. Εντεῦθεν τοῦτο τὸ μέγα τοῦ Θεοῦ ποίημα ολεθρίων δαιμόνων γίνεται παίγνιον· καὶ τὸ κατ' εἰκόνα πατεῖται πρὸς ὕβριν τοῦ ἀρχετύπου· καὶ ὁ βραχὺ παρ' ἀγγέλους παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσιν. Θ. Εντευθεν τὰ σπλάγχνα πάσχει τοῦ ἀπαθοῦς καὶ τὸ πάθος, οἶκτος περὶ τὸ πλάσμα, καὶ φιλανθρωπίᾳ περὶ τὸν ἄνθρωπον. Εντεῦθεν ἡ ἀρχαία βουλὴ καὶ ἀληθινὴ, καὶ βοηθεῖν ἐδόκει καιρός. Καὶ τῆς βοηθείας ὁ τρόπος, ὡς ὑπερφυὴς καὶ πα ράδοξος. Μετὰ πᾶσαν ἄλλην μηχανὴν ἀπρακτήσασαν, αὐτ τὸς, ὁ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως, τὸν ἀγῶνα τοῦτον ὑπέρχεται· καὶ ὁ Θεὸς τῶν ἀνθρώπων διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐνανθρωπεῖ· καὶ ὁ ταπεινοὺς ὑψῶν, ταπεινοῦται· καὶ τὴν πρὸς τὸν ἀντίπαλον πάλην ἐκ τοῦ ἴσου τοῖς πίπτουσιν ἡμῖν ὑποδέχεται. Τί γάρ, εἰ καὶ νεύματι μόνῳ τὸν ἐχθρὸν ἐξ ὕψους ἀνάλωσεν, ἐν ἀσφαλεῖ καθεστώς ἐπὶ τῆς οἰκείας περιωπῆς, καὶ μηδένα πόνον ἢ κίνδυνον περὶ τὴν συμπλοκὴν ὑποστάς; Τί δὲ μέγα, δραπέ την, πονηρὸν καὶ ἀγνώμονα, ὑπὸ Θεοῦ χειρωθῆναι, καὶ ἀναχθῆναι ο κάκιστον δοῦλον παρὰ Δεσπότοι δυνατοῦ δέσμιον; Τοῦτο μὲν οὖν ῥᾴδιον μᾶλλον, ἢ παράδοξον ἦν, καὶ τῆς θείας πλέον ισχύος Η φιλανθρωπίας κατόρθωμα 1. Ὁ δὲ τῆς ἰδίας ὥσπερ ἀξίας τὴν ἐμὴν προβείς εὐδοξίαν· ὦ βάθος εὐσπλαγχνίας Θεοῦ, ὦ χρηστότης 10 μεγαλοπρεπεί. * προμπτέρια. 30 πρὸς ἀφθαρσίαν. οι ὁ ὁποιῶν. τό. περιείπτε. Τίς ὁ λόγος τῆς θείας σαρκώσεως. * ἀπαχθῆναι. 3 κατώρθωμα.
terram redoleat, illi, quæ calis est sublimior; om- 4 μεγαλοπρεπή ε, καὶ φιλότιμα, καὶ τηλικαύτη
nia prorsus eximia sint, omnia munificentiæ decoπομπῇ καὶ πανηγύρει προσήκοντα.
risque plena, et pompa tam augusta, atque conventus solemnitati congrua.
Atque ego quidem, quæ ad abeuntem Dominam
deducendam spectant, decantabo; vos autem alii ex
parte vosmet consociantes fausta acclamate, et
quod quisque possit, quantum in se est, simul
omnes oferentes, solemnia mecum parentalia decenter persolvite. Verumtamen non abs re erit
sermonis exordium paulo altius petiisse, ut Deipara
laudes e divino partu deducam, et egregiæ pertractationi egregium initium faciam.
VII. Fuit, quando mundus alienus et inimicus
erat mundo, videlicet aspectabilis hic invisibili,
corruptibilis incorrupto, dilabens firmiter consistenti, et creaturæ contra ipsum Creatorem suum
impie rebelles erant. Et alter quidem Conditorem
proprium, ut par est, reverebatur, eique gloriam
reddebat et honorem; alter vero animi socordia ab
co qui est, declinans, abductus est ad ea quæ non
sunt; et tanquam beneficos stulte amplexus est
inimicos, et per segnitiem errori ceu veritati adhæsit. Hinc nobile hoc Dei opus exitialium dæmonum
fc ludibrium; et in contumeliam archetypi pro
culcatur quod ad ejusdem imaginem factum fuerat;
et comparatus est jumentis •, qui paulo minus erat
ab angelis t.
IX. Exinde vero illius, qui nescit affici, viscera
aliciuntur; affectus autem miseratio fuit in opus
suum, et clemens erga homines charitas. Hinc consilium illud antiquum ac verum 6, et certum ferendi
axilii tempus definiebatur. Ipsa autcm opitulandi
ralio quam longe naturæ fines prætervolans, quanιque admiranda illa fuit!
Postquam alia adminicula omnia nibil prosecerant, is ipse, qui omnia portut verbo virtutis suæ↳,
certamen hoc subit; et qui Deus est hominum, fit
homo propter homines; et qui exaltat humiles ',
ad huniilem conditionem se demittit; et luctam
contra adversarium non secus ac unus e nobis, qui
prosternebamur, suscipit. Quid enim, si vel solo
nutu e cœlo, tuto ipse in sublimi sua consistens
sede, ac nullum in confictu laborem aut pericuJum sustinens, inimicum perdidisset? Quid vero
magnum (fuisset), fugitivum illum, improbum et
ingratum, a Deo subjici scelestissimumque servum
a Deo potente vinctum abduci? Id enimvero facile
potius fuisset, quam admiratione dignum, ac res
feliciter gesta divina magis fortitudini, quam ejus
dem erga homines charitati ascribenda esset.
Verum ille gloriam meam suæ ipsius quodɔmmodo dignitati anteponens" (o misericordiæ Dei
Ἐγὼ μὲν ἐπάσω τῇ Δεσποίνῃ τὰ προπεμπτήρια
ὑμεῖς δὲ ἄλλοθεν ἄλλος ἀκολούθως ἐπευφημεῖτε, καὶ
τὸ πρὸς δύναμιν ἕκαστος παρ' ἑαυτοῦ συνεισφέρων,
τὴν ὁσίαν αἰσίως τῆς ἑορτῆς συμπληροῦτέ μοι. Οὐ
χεῖρον μέντοι, τὸν λόγον ἀνωτέρω προαγαγεῖν, ἵν'
ἀπὸ τοῦ τόκου τοῦ θείου τιμήσω τὴν Θεοτόκον, καὶ
καλὴν ἀρχὴν ὑποθῷ καλῷ πράγματι.
Η'. Ην ότε κόσμος πρὸς κόσμον ἀλλοτρίως εἶχε
καὶ πολεμίως, ὁ ὁρώμενος οὗτος πρὸς τὸν ἀόρατον,
ὁ τῆς φθορᾶς πρὸς τὸν ἄφθαρτον 3, ὁ ἁπιών οι πρὸς
τὸν μένοντα, καὶ τὰ ἐς τοῦ αὐτοῦ Κτίστου κτίσματα
κακῶς ἑστασίαζεν. Ὁ μὲν τὸν οἰκεῖον, ὡς θέμις,
ποιητὴν περιείπε, κἀκείνῳ τὴν δόξαν ἀπεδίδου
καὶ τὴν τιμήν· ὁ δὲ ῥᾳθυμίᾳ τοῦ ὄντος διαμαρτών,
ἀπηνέχθη πρὸς τὰ μὴ ὄντα· καὶ τοὺς ἐχθροὺς
εὐεργέτας ἀνοήτως ὑπέλαβε, καὶ ὡς ἀληθείᾳ τῇ
πλάνῃ δι' ἀπροσεξίαν κατηκολούθησεν. Εντεῦθεν
τοῦτο τὸ μέγα τοῦ Θεοῦ ποίημα ολεθρίων δαιμόνων
γίνεται παίγνιον· καὶ τὸ κατ' εἰκόνα πατεῖται πρὸς
ὕβριν τοῦ ἀρχετύπου· καὶ ὁ βραχὺ παρ' ἀγγέλους
παρασυνεβλήθη τοῖς κτήνεσιν.
Θ. Εντευθεν τὰ σπλάγχνα πάσχει τοῦ ἀπαθοῦς·
καὶ τὸ πάθος, οἶκτος περὶ τὸ πλάσμα, καὶ φιλαν
θρωπία περὶ τὸν ἄνθρωπον. Εντεῦθεν ἡ ἀρχαία
βουλὴ καὶ ἀληθινὴ, καὶ βοηθεῖν ἐδόκει καιρός.
Καὶ τῆς βοηθείας ὁ τρόπος, ὡς ὑπερφυὴς καὶ πα
ράδοξος.
Μετὰ πᾶσαν ἄλλην μηχανὴν ἀπρακτήσασαν, αὐτ
τὸς, ὁ φέρων τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως,
τὸν ἀγῶνα τοῦτον ὑπέρχεται· καὶ ὁ Θεὸς τῶν
ἀνθρώπων διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐνανθρωπεῖ· καὶ ὁ
ταπεινοὺς ὑψῶν, ταπεινοῦται· καὶ τὴν πρὸς τὸν
ἀντίπαλον πάλην ἐκ τοῦ ἴσου τοῖς πίπτουσιν ἡμῖν
ὑποδέχεται. Τί γάρ, εἰ καὶ νεύματι μόνῳ τὸν ἐχθρὸν
ἐξ ὕψους ἀνάλωσεν, ἐν ἀσφαλεῖ καθεστώς ἐπὶ τῆς
οἰκείας περιωπῆς, καὶ μηδένα πόνον ἢ κίνδυνον
περὶ τὴν συμπλοκὴν ὑποστάς; Τί δὲ μέγα, δραπέ
την, πονηρὸν καὶ ἀγνώμονα, ὑπὸ Θεοῦ χειρωθῆναι,
καὶ ἀναχθῆναι ο κάκιστον δοῦλον παρὰ Δεσπότοι
δυνατοῦ δέσμιον; Τοῦτο μὲν οὖν ῥᾴδιον μᾶλλον,
ἢ παράδοξον ἦν, καὶ τῆς θείας πλέον ισχύος Η
φιλανθρωπίας κατόρθωμα 1.
Ὁ δὲ τῆς ἰδίας ὥσπερ ἀξίας τὴν ἐμὴν προβείς
εὐδοξίαν· ὦ βάθος εὐσπλαγχνίας Θεοῦ, ὦ χρηστότης
• Psal. xLvu, 13. (Psal. vult, 6. 6 Isa. sxv, 1 sec. LXX. b. Hebr. 1, 3. 1 Luc. 1, 52.
Variæ lectiones.
10 Col. Laur. μεγαλοπρεπεί. * Cod. Laur. προμπτέρια. 30 Cod. Laur. πρὸς ἀφθαρσίαν.
οι Cod
Laur. ὁ ὁποιῶν. 81 Col. Laur. τό. • Cod. Laur. περιείπτε. 8: In cod. Laur. eadem manus e regione
in rubrica subjecit: Τίς ὁ λόγος τῆς θείας σαρκώσεως. * Laur. ἀπαχθῆναι.
3 Laur. κατώρθωμα.
col. 1085–1086page 24 of 82
PG 120:1085τος πέλαγος ἐμὲ μορφονται τὸν χοϊκόν, ἵνα τὸ Ο ἐμὸν ἀσθενὲς τῆς ἑαυτοῦ πληρώσας δυνάμεως, δι' αὐτοῦ ν καταβάλοι τὸν ἰσχυρὸν, καὶ τῇ τὴν ἦταν εἰς φύσιν τ ἐξ ἔθους δεξαμένῃ τῇ σαρκὶ παραδούς ἀπέλαστον νίκην ποιησοί εν τὸ τρόπαιον ταύτης μᾶλλον ἢ ἑαυτοῦ· καὶ οὕτως ἀφελὼν τὸ μεσότοιχον, καὶ καταργήσας ἐν ἐκείνῃ τὴν ἔχθραν, συνάψοι τὰ διεστῶτα, καὶ πρὸς μίαν ὁμόνοιαν ἁρμόσοι τὸ πᾶν. Οὗτος ὁ λόγος τῆς τοῦ λόγου ταχύτητος· τοῦτο τῆς μεγάλης κενώσεως τοῦ Θεοῦ τὸ μυστήριον. Γ. Ἐπεὶ δὲ τῇ θείᾳ σαρκώσει θείας έδει γεννήσεως, καὶ τοιαύτῃ γεννήσει το τοιαύτης μητρός ἐνταῦθα τὸ μέγα τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς τοῦδε οι γένους δῶρον τι καὶ καρποφόρημα, ή κοινή φιλοτιμία της ὡς φύσεως, τὸ ἐν ἀνθρώποις ἐξαίρετον, τῶν ἐν κόσμῳ τὸ κάλλιστον, ή τηνικαῦτα μὲν κόρη καθαρὰ καὶ ἀνα έπαφος, μετὰ ταῦτα δὲ καὶ γυνὴ· καθαρωτέρα πολλῷ, καὶ τὴν ἀγνείαν τῷ τόκῳ μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἁγιάσασα. Οἱ κατὰ μητέρας γὰρ μήτηρ ἡ τοῦ Πατρὸς πάντων μήτηρ· οὐδὲ κατὰ παρθένους Παρθένος ἡ τὸν ἁγιασμὸν τετοκυία· ἀλλ᾽ ἀμιγὲς μὲν οὐδ᾽ ἕτερον ἀκριβὲς δὲ ἑκάτερον, μᾶλλον δὲ καὶ ἀμφότερα πολύ καθ' ὑπεροχήν. Παρθένος μὲν, ἀλλ᾽ οὐκ ἄκαρπος, οὐδὲ ταῖς 50 μητράσι δοθείσης " εὐλογίας ἐπιδεής τὸ δ' ἔτι καινότερον, ὅτι οὐκ ἄλλον ἐν ἡμῖν, ἀλλ' αὐτὸν τοῦτον τίκτει, τὸν ταῖς τικτούσαις τὸ τίκτειν ἐπ' εὐλογίαις δωρούμενον. Πρῶτος γὰρ αὐτὸς, μετὰ τῆς τοῦ χαίρειν προσρήσεως τὴν ἁγίαν μήτραν εἰσ δὺς, καὶ λύσας ἑτοίμως τῇ πρὸς τὴν μητέρα χαρά τὴν εἰς τοὺς προγόνους ἀρὰν, εὐλογημένην τε προσειπὼν τῇ τοῦ ἀγγέλου φωνῇ, καὶ κεχαριτωμέ την καλέσας τὴν καὶ προϋπάρχουσαν τα ταῦτα, καὶ παραχρήμα πλέον ὑπάρξουσαν, ἀπ' αὐτῆς αὐτίκα καὶ δι' αὐτῆς ὁλοκλήρῳ τῷ γένει, τὴν εὐλογίαν διέδωκε. Μήτηρ μὲν, ἀλλ' ἀκήρατος καὶ γαμικῶν νόμων κρείττων, καὶ τῶν ἀναγκαίων ταῖς ἄλλαις εἰς κυοφορίαν ἐπέκεινα. Καὶ θαυμαστοί τὴν τεκού σεν ὁ γεννηθεὶς τῇ καινῇ μίξει ταύτῃ τῶν ἐναν τίων, καὶ μαρτυρεῖ τῷ τεχθέντι τὸ περὶ τὰς φύσεις διπλοῦν δι' ἑαυτῆς ἡ γεννήσασα. Η * τοιν δι' αὐτοῦ. * εἰς φύσιν. * ποιήσει, • καὶ τοιαύτῃ γεν νήσει. τοῦδε. 68 ἐνταῦθα τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς τοῦδε γένους μέγα κ. τ. καῦτα. 6 καθυπεροχήν. σε τῆς. • δοθήσης. ἄλον. * τῇ μητέρα * εὐλογημένη. " πρὸ καὶ ὑπάρχουσαν. οι ολοκλήρῳ τῷ γαίνει.
SERMO IN SS. DEIPAPÆ DORMITIONEM.
τος πέλαγος! ἐμὲ μορφονται τὸν χοϊκόν, ἵνα τὸ & abyssum! Ο pelagus bonitatis!), terreniam formam
ἐμὸν ἀσθενὲς τῆς ἑαυτοῦ πληρώσας δυνάμεως, δι'
αὐτοῦ ν καταβάλοι τὸν ἰσχυρὸν, καὶ τῇ τὴν ἦταν
εἰς φύσιν τ ἐξ ἔθους δεξαμένῃ τῇ σαρκὶ παραδούς
ἀπέλαστον νίκην ποιησοί εν τὸ τρόπαιον ταύτης
μᾶλλον ἢ ἑαυτοῦ· καὶ οὕτως ἀφελὼν τὸ μεσότοιχον,
καὶ καταργήσας ἐν ἐκείνῃ τὴν ἔχθραν, συνάψοι τὰ
διεστῶτα, καὶ πρὸς μίαν ὁμόνοιαν ἁρμόσοι τὸ πᾶν.
Οὗτος ὁ λόγος τῆς τοῦ λόγου ταχύτητος· τοῦτο τῆς
μεγάλης κενώσεως τοῦ Θεοῦ τὸ μυστήριον.
$8
Γ. Ἐπεὶ δὲ τῇ θείᾳ σαρκώσει θείας έδει γεννή
σεως, καὶ τοιαύτῃ γεννήσει το τοιαύτης μητρός·
ἐνταῦθα τὸ μέγα τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς τοῦδε οι γένους
δῶρον τι καὶ καρποφόρημα, ή κοινή φιλοτιμία της
ὡς
φύσεως, τὸ ἐν ἀνθρώποις ἐξαίρετον, τῶν ἐν κόσμῳ τὸ
κάλλιστον, ή τηνικαῦτα μὲν κόρη καθαρὰ καὶ ἀνα
έπαφος, μετὰ ταῦτα δὲ καὶ γυνὴ· καθαρωτέρα πολλῷ,
καὶ τὴν ἀγνείαν τῷ τόκῳ μεθ᾽ ὑπερβολῆς ἁγιάσασα.
Οἱ κατὰ μητέρας γὰρ μήτηρ ἡ τοῦ Πατρὸς πάντων
μήτηρ· οὐδὲ κατὰ παρθένους Παρθένος ἡ τὸν
ἁγιασμὸν τετοκυία· ἀλλ᾽ ἀμιγὲς μὲν οὐδ᾽ ἕτερον·
ἀκριβὲς δὲ ἑκάτερον, μᾶλλον δὲ καὶ ἀμφότερα πολύ
καθ' ὑπεροχήν. Παρθένος μὲν, ἀλλ᾽ οὐκ ἄκαρπος,
οὐδὲ ταῖς 50 μητράσι δοθείσης " εὐλογίας ἐπιδεής
τὸ δ' ἔτι καινότερον, ὅτι οὐκ ἄλλον ἐν ἡμῖν, ἀλλ'
αὐτὸν τοῦτον τίκτει, τὸν ταῖς τικτούσαις τὸ τίκτειν
ἐπ' εὐλογίαις δωρούμενον. Πρῶτος γὰρ αὐτὸς, μετὰ
τῆς τοῦ χαίρειν προσρήσεως τὴν ἁγίαν μήτραν εἰσ
δὺς, καὶ λύσας ἑτοίμως τῇ πρὸς τὴν μητέρα χαρά
τὴν εἰς τοὺς προγόνους ἀρὰν, εὐλογημένην τε
προσειπὼν τῇ τοῦ ἀγγέλου φωνῇ, καὶ κεχαριτωμέτην καλέσας τὴν καὶ προϋπάρχουσαν τα ταῦτα, καὶ
παραχρήμα πλέον ὑπάρξουσαν, ἀπ' αὐτῆς αὐτίκα
καὶ δι' αὐτῆς ὁλοκλήρῳ τῷ γένει, τὴν εὐλογίαν
διέδωκε. Μήτηρ μὲν, ἀλλ' ἀκήρατος καὶ γαμικῶν
νόμων κρείττων, καὶ τῶν ἀναγκαίων ταῖς ἄλλαις
εἰς κυοφορίαν ἐπέκεινα. Καὶ θαυμαστοί τὴν τεκού
σεν ὁ γεννηθεὶς τῇ καινῇ μίξει ταύτῃ τῶν ἐναν
τίων, καὶ μαρτυρεῖ τῷ τεχθέντι τὸ περὶ τὰς φύσεις
διπλοῦν δι' ἑαυτῆς ἡ γεννήσασα.
meam induit; ut infirmitatem meam sưa ipsius virtute supplens, ipse per se prosternat fortem 1, et
carui quæ prava agendi ratione cladem pasta fuerat
in nature, insperatam tribuens victoriam, huic poLius quem sibi tropaeum statueret; atque he do
mum intermedium tollens parietem k, in ea cărne
inimicitiam´destruens, dissita in unum conjungeret, et omnis ad perfectam concordiam componepet. Hæc ratio exstitft, cur Verbum materiæ crassitiom indueret; hoc mágnum est Dei sese að ima
exinanientis mysterium.
X. Porro cum ad divinam hanc incarnationem
divina opus esset generatione, et ad tam dirinam
generationem etiam condigna mater requireretur;
ecoe magnum illud donum, eximiusque fructus hujusce nostri generis communis ista naturae
gloriatio, singulare hoc in bominibus portentum,
omniam, quæ in mundo sunt, pulcherrimum, quæ
tunc quidem virgo erat pura et illibata, deinde
vero et mulier multo purior, quippe quæ puritatem suam per ipsum partum puritate incomparabiliter splendidiori exornavit. Neque enim secun
dum communium matrum rationem mater illa fuit,
quæ omnium Patris Mater exstitit; neque aliis
virginibus similis illa Virgo fuit, quæ virtutem
sanctifcatricem genuit; sed et horum neutrum
sine alterius participatione, imo perfecte utrumque,
quin etiam utrumque eminentissima ratione fuit.
Εt sane Virgo fuit, sed non infecunda, neque benedictionis illius expers, quæ matribus impertitur;
et quod vel magis est inauditum, non alium nobis
parit, sed illum eumdem, qui parientibus largitur,
ut cum benedictione pariant. Primus enim ipse,
cum post salutationem gaudii sanctum sinum ingressus esset, perque gaudium Matri denuntiatum
protinus maledictionem protoparentibus indictam
dissolvisset, ac per angeli vocem shocuius esset
benedictam illam, eamque gratia plenam compellasset, quæ et prius jamr erat ejusmodi et mor
pleniori copia id ipium futura erat, statim post
ipsam et per ipsam universo generi benedictionem
effudit. Perro et mater fuit, sed intacta, et nullatenus nuptialibus legibas obnoxia, et ab ærumnis
libera, quibus ratione partus reliquæ subjiciuntur. Cumque nova hac invicem sibi adversantium confunctione mirabilem præstat genitus gignentem, tum gignens genito testimonium de duplici natura
per se reddit.
Η
1 Matth. x, 29. Ephes. 11, 14, 15.
Variæ lectiones.
* Laur. τοιν
s Laur. δι' αὐτοῦ. * Laur. abest εἰς φύσιν. * Laur. ποιήσει, • Laur. omitt. καὶ τοιαύτῃ γεν
νήσει. of Vat. omitt. τοῦδε. 68 Laur. ἐνταῦθα τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς τοῦδε γένους μέγα κ. τ.
καῦτα. 6 Laur. καθυπεροχήν.
σε Vat. τῆς. • Laur. δοθήσης. of Laur. ἄλον. * Laur. τῇ μητέρα
* Laur. εὐλογημένη. " Laur. πρὸ καὶ ὑπάρχουσαν. οι Laur. ολοκλήρῳ τῷ γαίνει.
Notæ.
Duo hic habemus, quæ ad primam Deipara
originem sponte sua referuntur; tunc enim nobis
hoc donum collatum est, ac pari modo eatenus
solum generis nostri laudari potest fructus, quatenus prima illius origo spectatur. Atqui ex tunc,
uti patet, exhibetur non modo ut quidpiam excellens, ac donum Deo dignum, sed ut portentum
quoddam, et omnium, quotquot sunt, quid pulcherrimum.
Ergo varia illa ac præclarissima charismatum
plenitudo, prout auctor superius loquebatur, Maria
exstitit etiam antequam ei nuntium de Verbo Dei
concipiendo ab angelo deferretur; ac proinde eo
nomine donata est etiam propter ea charismata
per quæ ad Deum gignendum apta evaserat.
col. 1087–1088page 25 of 82
PG 120:1087ΧΙ. ΙΔ'. Ο μὲν γὰρ ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς ", εἶτα γέγονε καὶ προσλαβών, δοὐκ ἦν, καὶ ὅπερ ἦν, συντηρεί καὶ μένει πάλιν οὐχ ἧττον ὢν Θεὸς προαιώνιος, καὶ ὁ νεόκτιστος ἄνθρωπος· ὅλος τοῦτο κἀκεῖνο, φύσει κατ' ἄμφω, καθ' ἑκάτερον τέλειος· ἡνωμένος μὲν ἀσυγχύτως εν εἰς ὑπόστασιν μίαν· διηρημένος δὲ τοῖς θελήμασι καὶ ταῖς τῶν φύσεων ἰδιότησιν. Ἐχρὴν γὰρ αὐτὸν, τῶν θαυμασίων ὄντα Θεόν, θαυμαστὸ πανταχοῦ τὰ ἑαυτοῦ ποιεῖν πράγματα· καὶ μὴ με νον ἁπλῶς ἡ τῇ συμφωνίᾳ δεικνύντα τὸ ἐναρμόνιον, ἢ τῷ διαφόρῳ πρὸς τὸ καινὸν ἐξαλλάττοντα· ἀλλὰ καὶ πρὸς ἑαυτὰ ξενοτρόπως ἀντίθετα καὶ ἀντί στροφα. Διὰ τοῦτο διπλοῦς καὶ τὴν γέννησιν, διπλοῦς καὶ τὴν φύσιν· τὸ μὲν ἐν ἀμφοῖν ὑπερκόσμιον καὶ ὑπέρ χρονον, τὸ δὲ κατὰ κόσμον καὶ περὶ χρόνον. Τοῦτο μὲν τὸ ἀκόλουθον, αμήτωρ τὸ πάλαι· τὶς γὰρ μής τηρ ἐκεῖ τοῦ τοὺς αἰῶνας γεννήσαντος; ἀπάτωρ τὸ νῦν· ποῦ γὰρ κάτω πατὴρ, τοῦτον μόνον ἔχοντος ἄνωθεν; Τίς δ' ἀνὴρ τῆς ἀχράντου καὶ παναμώμου, ὁ παρ' ἑαυτοῦ συντελέσας τι πρὸς τὴν ἄῤῥητον γέν νησιν; Σὺ δ' ἐντεῦθεν ἐκδέχου τὸ ἀντιστρέφον α μόνος οὖν ἀμήτωρ ὁ καὶ ἀπάτωρ· μόνος δ' απ ἀπάτωρ, ὁ καὶ ἀμήτωρ τῆς αὐτῆς γὰρ ἄμφω δυνά μεως· μᾶλλον δὲ αὐτὸς καὶ ἀμφότερα. ΙΒ'. Ἐκεῖ Θεός εἷς, ἀλλ' οὐχ ἂν ἁπλῶς ὡς καὶ τρία· καὶ τὰ τρία δ᾽ οὖν ἔν, ἐπειδήπερ εἷς πάλιν Πατήρ, καὶ Υἱός, ἡ Τριὰς ἡ μακαρία, καὶ Πνεῦμα Υἱὸς ἄναρχος ἐξ ἀνάρχου Πατρός, ὁ νῦν ὑπ' ἀρχὴν ἀπὸ Μητρὸς τοιαύτης γενόμενος. Μία φύσις τὸ πᾶν, μία βούλησις, κίνησις, ενέργεια, δύναμις, οὐσία, θεότης, τὸ συνεκτικώτατον ἀπάντων καὶ κυριώτατον τἄλλα μὲν, τὸ “καθόλου μοναδική τις ἁπλότης καὶ ενιαία, τρισσουμένη δὲ μόνον ταῖς ὑποστάσεσι, καὶ τοῖς δὲ ἐπ᾿ αὐταῖς σε ιδιώμασιν. Εἷς κανταῦθα Θεὸς, ἄχρι τούτου, καὶ μόνον ἢ ὁμοιότης· τὸ δ' ἐξῆς δρα δὴ παραλλάττον πῶς ὁμοῦ, καὶ ἀντανακλώμεν νυν. Οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔτι νῦν, ὡς καὶ τὸ ἄνθρωπος τὴν οὖν φύσιν διπλούς, ἀλλὰ τὴν ὑπόστασιν εἷς ὅπερ ἔμπαλιν πάλιν πρὸς τὸ ἐκεῖ. Οὕτω κρείττοσι τ λόγοις ἡ κρείττων οικονομία, τὸ μὴ διαφέρον ἅμα καὶ διαφέρον, πρὸς τὸν ἄνω φέρεται τρόπον - ἵνα καὶ τὸ ἄτρεπτον δείξῃ, καὶ γνωρίσῃ τὸ πρόσλημμα, ἔτι δὲ τῆς ὅλης θεότητος τὸ περὶ τὰ πρόσωπα πλούσ σιον, εἰς ἐν αὐτῇ στενωθὲν ἀναπληρώση πανσόφως τῇ συνθέσει τῶν φύσεων. σει ἀπαρχῆς. * ὑπ' αὐταῖς. * ἀσυγχήτως. ο 86 αντανακλώμενης. τὸ ἀντιστρέφων. τά. * ταῖς. καί. κρείτωσε.
XI. Et
ΧΙ. Εt sane is deinde nascitur, qui erat ab initio &
et dum illud assumit, quod non erat, etiam id
quod erat, conservat; et rursus manet nihilo secius Dons ante ameula exsistens, qui et homo est
recens conditus, totus hoc et illud, in utroque atque unoquoque eorum natura perfectus; in unam
quidem bypostasim.. sine confusione anitus; dietinctas tamen voluntates habens, et naturarum proprietates. Par erat enim, ut qui Deus est mirabilium, etiam quæ sua ipsius sunt, omni ex parte
mirabilia faceret 1; adeo ut non modo vel in concordia concinnitatem ostenderent, vel novitatem
sua ipsorum diversitate præferrent, verum etiam
ut mira quadam ratione sibi invicem opposità atque
adversantia apparerent.
ΙΔ'. Ο μὲν γὰρ ἦν ἀπ᾿ ἀρχῆς ", εἶτα γέγονε
καὶ προσλαβών, δοὐκ ἦν, καὶ ὅπερ ἦν, συντηρεί -
καὶ μένει πάλιν οὐχ ἧττον ὢν Θεὸς προαιώνιος, καὶ
ὁ νεόκτιστος ἄνθρωπος· ὅλος τοῦτο κἀκεῖνο, φύσει
κατ' ἄμφω, καθ' ἑκάτερον τέλειος· ἡνωμένος μὲν
ἀσυγχύτως εν εἰς ὑπόστασιν μίαν· διηρημένος δὲ τοῖς
θελήμασι καὶ ταῖς τῶν φύσεων ἰδιότησιν. Ἐχρὴν
γὰρ αὐτὸν, τῶν θαυμασίων ὄντα Θεόν, θαυμαστὸ
πανταχοῦ τὰ ἑαυτοῦ ποιεῖν πράγματα· καὶ μὴ με
νον ἁπλῶς ἡ τῇ συμφωνίᾳ δεικνύντα τὸ ἐναρμόνιον,
ἢ τῷ διαφόρῳ πρὸς τὸ καινὸν ἐξαλλάττοντα· ἀλλὰ
καὶ πρὸς ἑαυτὰ ξενοτρόπως ἀντίθετα καὶ ἀντί
στροφα.
Διὰ τοῦτο διπλοῦς καὶ τὴν γέννησιν, διπλοῦς καὶ
τὴν φύσιν· τὸ μὲν ἐν ἀμφοῖν ὑπερκόσμιον καὶ ὑπέρ
χρονον, τὸ δὲ κατὰ κόσμον καὶ περὶ χρόνον. Τοῦτο
μὲν τὸ ἀκόλουθον, αμήτωρ τὸ πάλαι· τὶς γὰρ μής
τηρ ἐκεῖ τοῦ τοὺς αἰῶνας γεννήσαντος; ἀπάτωρ
τὸ νῦν· ποῦ γὰρ κάτω πατὴρ, τοῦτον μόνον ἔχοντος
ἄνωθεν; Τίς δ' ἀνὴρ τῆς ἀχράντου καὶ παναμώμου,
ὁ παρ' ἑαυτοῦ συντελέσας τι πρὸς τὴν ἄῤῥητον γέν
νησιν; Σὺ δ' ἐντεῦθεν ἐκδέχου τὸ ἀντιστρέφον α
μόνος οὖν ἀμήτωρ ὁ καὶ ἀπάτωρ· μόνος δ' απ
ἀπάτωρ, ὁ καὶ ἀμήτωρ τῆς αὐτῆς γὰρ ἄμφω δυνάμεως· μᾶλλον δὲ αὐτὸς καὶ ἀμφότερα.
Idcirco et nativitatem duplicem habet, habet duplicem et naturam: et in ambobus unum quidem
est, quod mundi hujus ordinem ac tempus omne
excedit; aliud vero, quod mundanis legibus ac
tempori est obnoxium. Hoc enimvero inde consequitur, ut quatenus est ab æterno, matrem non habeat; quæ enim ibi mater illi esset, qui sæcula
condidit? Sine patre vero sit, quatenus natus est
in tempore; nam quomodo terrestris ei sit pater,
qui hunc solum habet in cœlis? Quin autem vir
intemeratae illius atque immaculatissimæ, qui ad ineſſabilem illam generationem quidpiam ex se contu!erit? Tu vero hinc vide inversam rei rationein; solus igitur sine matre, qui est et sine patre; rursus autem solus sine patre, qui et sine matre: nam utrumque eamdem requirit virtutem, seu, melius
dixerim, idem ipse est utrumque.
ΙΒ'. Ἐκεῖ Θεός εἷς, ἀλλ' οὐχ ἂν ἁπλῶς ὡς καὶ
τρία· καὶ τὰ τρία δ᾽ οὖν ἔν, ἐπειδήπερ εἷς πάλιν
Πατήρ, καὶ Υἱός, ἡ Τριὰς ἡ μακαρία, καὶ Πνεῦμα·
Υἱὸς ἄναρχος ἐξ ἀνάρχου Πατρός, ὁ νῦν ὑπ' ἀρχὴν
ἀπὸ Μητρὸς τοιαύτης γενόμενος. Μία φύσις τὸ πᾶν,
μία βούλησις, κίνησις, ενέργεια, δύναμις, οὐσία,
θεότης, τὸ συνεκτικώτατον ἀπάντων καὶ κυριώτατον
τἄλλα μὲν, τὸ “καθόλου μοναδική τις ἁπλότης καὶ
ενιαία, τρισσουμένη δὲ μόνον ταῖς ὑποστάσεσι,
καὶ τοῖς δὲ ἐπ᾿ αὐταῖς σε ιδιώμασιν. Εἷς κανταῦθα
Θεὸς, ἄχρι τούτου, καὶ μόνον ἢ ὁμοιότης· τὸ δ' ἐξῆς
δρα δὴ παραλλάττον πῶς ὁμοῦ, καὶ ἀντανακλώμεν
νυν. Οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔτι νῦν, ὡς καὶ τὸ ἄνθρωπος
τὴν οὖν φύσιν διπλούς, ἀλλὰ τὴν ὑπόστασιν εἷς·
ὅπερ ἔμπαλιν πάλιν πρὸς τὸ ἐκεῖ. Οὕτω κρείττοσι τ
λόγοις ἡ κρείττων οικονομία, τὸ μὴ διαφέρον ἅμα
καὶ διαφέρον, πρὸς τὸν ἄνω φέρεται τρόπον - ἵνα
καὶ τὸ ἄτρεπτον δείξῃ, καὶ γνωρίσῃ τὸ πρόσλημμα,
ἔτι δὲ τῆς ὅλης θεότητος τὸ περὶ τὰ πρόσωπα πλούσ
σιον, εἰς ἐν αὐτῇ στενωθὲν ἀναπληρώση πανσόφως
τῇ συνθέσει τῶν φύσεων.
XII. Unus ibi Deus, sed non unum simpliciter
eadem ratione, qua et tria: consequenter autem et
tria sunt unum, quandoquidem unus denuo sunt
Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, quæ est
beata Trinitas. Eterno ex Patre æternus est Filius,
qui nune, a tali Matre genitus, exsistendi initio faclus σει obnoxius. At quod summa potestate omnia
continet ac moderatur, una omnino natura est, una
voluntas, actio, energia, virtus, substantia, divinitas; et in anteris quidem simplicitas quædam
prorsus monadies atque una, solum vero quoad
hypostases, et quoad proprietates, que ipsis insunt, trina. Hactenus itaque vous ibi Deus, ac nil
nisi sequalitas; quod ad aliud vero spectat, videsis,
quomodo et dissimilia habeat, et simul in idem
recidat. Nunc enim jam non amplius simples cernitur, quippe qui etiam homo est. Duplex itaque
est, quantum ad naturas attinet; verumtamen
unus quoad bypostasim: quod sane inversa, atque
allic ratione se habet. Sic dispensationis mysterium,
præstantiori quavis ratiocinatione sublimius, ad
divinitatis rationem se habet tum secundum id quo convenit, tum secundum id quo discrepat, adeo ut
et id ostendat, quod est immutabile, et id quod assumptum est, palam exhibeat, insuper autem per
1 Psal. LXXI, 48; Psal. Lxxvi, 14.
Varia lectiones.
· Laur. ἀπαρχῆς.
* Laur. ὑπ' αὐταῖς.
* Laur. ἀσυγχήτως. ο
86 Laur, αντανακλώμενης.
Laur. τὸ ἀντιστρέφων. ss Laur. τά. * Laur. ταῖς.
** Laur. abest καί.
• Laur. κρείτωσε.
col. 1089–1090page 26 of 82
PG 120:1089ΙΓ. ᾿Αλλὰ τί μοι τούτων νυνί; Τοῖς τοίνυν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ, καὶ τὰ περὶ τὴν τεκοῦσαν ἑπόμενα. Καθὸ μὲν ἐκεῖνος ἄνθρωπος ὕστερον, καὶ μήτηρ ἡ ἐνεγκοῦσα· καθὸ δὲ καὶ Θεὸς, οὐδὲν ἧττον καὶ παρθένος, οὐχ ἧττον καὶ μετὰ γέννησιν κἀκείνη σ'. Τὸ μὲν, τῆς πληρώσεως· τὸ δὲ, τῆς κενώσεως· καὶ τὸ μὲν, ὡς μόνου ως Θεοῦ, θεῖον ὅλον· τὸ δὲ, ὡς καὶ ἀνθρώπου 68, ἀνθρώπινον. Τούτου τί συμφωνότερον, ἢ Θεῷ πρεπωδέστερον, ή μητρὶ χαριέστερον; ΙΔ΄. Πλὴν ὁ μὲν τοῦτο δεύτερον, τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς τε καὶ καθ᾿ ἡμᾶς γέννησιν ταύτην, γεννηθεὶς ἀπὸ Μητρὸς ἀξίας, εξαιτό υποτασσόμενος τοῖς γονεῦσι, κατὰ τὸ λόγιον, δῆλον δ' ὅτι γονεῦσι τῇ μὲν κατὰ φύσιν καὶ ὑπὲρ φύσιν, τῷ δὲ κατά τινα σχέσιν, εἶτ᾽ οὖν θέσιν, εἰ βούλει, καὶ πρὸς φύσιν οὐδέν. Ως το γὰρ ἀνὴρ, ὁ μνηστήρ καὶ τοῦ τεχθέντος πατήρ. Γονεῖς τοίνυν ὁμῶς, εἰ καὶ μὴ οι ὁμοίως ἀμφότεροι· ὑφ᾽ ὧν καὶ λαμβάνει τὸ σωτήριον ὄνομα τὸ χρηματισθὲν αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου καὶ πρὸ συλλήψεως. Καὶ ὡς πρωτότοκον σ' ἅγιον Κυρίῳ προσάγεται. Βαβαὶ σε καρποφορίας ὑπερφυοῦς! Θεὸς Θεῷ δῶρον καὶ υἱὸς πατρὶ δίδοται, μεγαλοπρεπέστατον δῶρον ἁπάντων καὶ γνησιώτατον. Ὑφ᾽ ὧν ὁ πάντα πληρῶν, καὶ εἰς Αἴγυπτον φυγαδεύεται, καὶ ἐξ Αἰγύπτου κληθείς, ἀνακομίζεται πάλιν· καὶ μετ' ὀλίγον ζη τεῖται προσεδρεύων τῷ ἱερῷ· πρὸς οὓς εἰς καιρὸν καὶ παῤῥησιάζεται, ἐν τοῖς τοῦ ὄντως δεῖν λέγων εἶναι τὸ πλέον, οὐκ ἐν τοῖς τοῦ δοκοῦντος " πατρός. Η καὶ χαρίζεται τὴν παρὰ τῷ γάμῳ θαυματουργίαν, λόγῳ μόνῳ τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον ἐκβιασάμενος. Εκ τε τῆς ἄχρις ἐντελοῦς ἡλικίας περὶ τοὺς πα τέρας ὑποταγῆς, καὶ τοῦ τὴν ἀρχὴν τῶν σημείων ἐκείνοις προσαναθείναι ", νομοθετῶ ἡμῖν ἄντικρυς τὴν εἰς τοὺς τεχόντας τιμήν. ΙΒ'. 'Αλλὰ Χριστὸς μὲν ἐντεῦθεν τῶν θαυμάτων ἀρξάμενος, περὶ τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν ἀπασχολεῖται, καὶ τὴν βασιλείαν κηρύσσει τῶν οὐρανῶν, καὶ ταῖς εἰς τοῦτο φερούσαις ενεργείαις καὶ πράξε ἑαυτὸν ἐπιδίδωσιν, ἕως τὸ ἔργον τοῦ ἀληθινοῦ Πατρὸς ἐτελείωσε· καὶ τῷ σταυρῷ δοξασθείς, πρὸς ἀξίαν κἀκεῖνον ἑαυτῷ το ξυνεδόξασεν· ὅτε πάλιν εύο ρίσκει την Μητέρα πλησίον, καὶ τῇ μακρόθεν αὐτῇ σιν μόνως. άνθρωπος. οι ήττον κἀκείνη καὶ μετὰ γέννησιν. ήν. ὡραῖον. ο μή, οι προτότοκον. &ς. το δοκοῦντος. προ-αναθῆναι. το εαυτόν.
SERMO IN SS. DEIPARA DORMITIONEM
naturarum compositionem summa sapientia illud suppleat, quod ratione personarum in tota Deitate
latius protenditur, in ipsa vero in unum coarctatur.
ΙΓ. ᾿Αλλὰ τί μοι τούτων νυνί; Τοῖς τοίνυν τοῦ
Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ, καὶ τὰ περὶ
τὴν τεκοῦσαν ἑπόμενα. Καθὸ μὲν ἐκεῖνος ἄνθρωπος
ὕστερον, καὶ μήτηρ ἡ ἐνεγκοῦσα· καθὸ δὲ καὶ Θεὸς,
οὐδὲν ἧττον καὶ παρθένος, οὐχ ἧττον καὶ μετὰ
γέννησιν κἀκείνη σ'. Τὸ μὲν, τῆς πληρώσεως· τὸ
δὲ, τῆς κενώσεως· καὶ τὸ μὲν, ὡς μόνου ως Θεοῦ,
θεῖον ὅλον· τὸ δὲ, ὡς καὶ ἀνθρώπου 68, ἀνθρώπινον.
Τούτου τί συμφωνότερον, ἢ Θεῷ πρεπωδέστερον, ή
μητρὶ χαριέστερον;
Xul. Verum horum nunc mihi satis; his autem,
quæ sunt Filli Dei, qui et Filius est et Deus, connectuntur et ea quæ ad Genitricem pertinent. Et
quidem quatenus ille dein factus est homo, ea quæ
ipsum gestavit, etiain mater est; quatenus autem
etiam est Deus, rursus illa nibilo mínus et virgo
est, et talis non minus etiam post partum persevePal. Alterum plenitudinis est (divinitatis), alterum
exluanitionis; alterum, quippe solius Dei opus, 10tum divinum: alterum, utpote. etiam hominis, humapum. Quid hoc magis consentaneum, vel quid magis Deo conveniens, aut matri jucundius esse
possit?
ΙΔ΄. Πλὴν ὁ μὲν τοῦτο δεύτερον, τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς
τε καὶ καθ᾿ ἡμᾶς γέννησιν ταύτην, γεννηθεὶς ἀπὸ
Μητρὸς ἀξίας, εξαιτό υποτασσόμενος τοῖς γονεῦσι,
κατὰ τὸ λόγιον, δῆλον δ' ὅτι γονεῦσι τῇ μὲν κατὰ
φύσιν καὶ ὑπὲρ φύσιν, τῷ δὲ κατά τινα σχέσιν,
εἶτ᾽ οὖν θέσιν, εἰ βούλει, καὶ πρὸς φύσιν οὐδέν.
Ως το γὰρ ἀνὴρ, ὁ μνηστήρ καὶ τοῦ τεχθέντος
πατήρ. Γονεῖς τοίνυν ὁμῶς, εἰ καὶ μὴ οι ὁμοίως
ἀμφότεροι· ὑφ᾽ ὧν καὶ λαμβάνει τὸ σωτήριον ὄνομα
τὸ χρηματισθὲν αὐτοῖς ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου καὶ πρὸ
συλλήψεως.
Καὶ ὡς πρωτότοκον σ' ἅγιον Κυρίῳ προσάγεται.
Βαβαὶ σε
καρποφορίας ὑπερφυοῦς! Θεὸς Θεῷ δῶρον
καὶ υἱὸς πατρὶ δίδοται, μεγαλοπρεπέστατον δῶρον
ἁπάντων καὶ γνησιώτατον. Ὑφ᾽ ὧν ὁ πάντα πληρῶν,
καὶ εἰς Αἴγυπτον φυγαδεύεται, καὶ ἐξ Αἰγύπτου
κληθείς, ἀνακομίζεται πάλιν· καὶ μετ' ὀλίγον ζητεῖται προσεδρεύων τῷ ἱερῷ· πρὸς οὓς εἰς καιρὸν
καὶ παῤῥησιάζεται, ἐν τοῖς τοῦ ὄντως δεῖν λέγων
εἶναι τὸ πλέον, οὐκ ἐν τοῖς τοῦ δοκοῦντος " πατρός.
Η καὶ χαρίζεται τὴν παρὰ τῷ γάμῳ θαυματουρ
γίαν, λόγῳ μόνῳ τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον ἐκβιασάμενος.
Εκ τε τῆς ἄχρις ἐντελοῦς ἡλικίας περὶ τοὺς πατέρας ὑποταγῆς, καὶ τοῦ τὴν ἀρχὴν τῶν σημείων
ἐκείνοις προσαναθείναι ", νομοθετῶ ἡμῖν ἄντικρυς
τὴν εἰς τοὺς τεχόντας τιμήν.
ΙΒ'. 'Αλλὰ Χριστὸς μὲν ἐντεῦθεν τῶν θαυμάτων
ἀρξάμενος, περὶ τὴν τοῦ κόσμου σωτηρίαν ἀπασχο‐
λεῖται, καὶ τὴν βασιλείαν κηρύσσει τῶν οὐρανῶν,
καὶ ταῖς εἰς τοῦτο φερούσαις ενεργείαις καὶ πράξε
ἑαυτὸν ἐπιδίδωσιν, ἕως τὸ ἔργον τοῦ ἀληθινοῦ
Πατρὸς ἐτελείωσε· καὶ τῷ σταυρῷ δοξασθείς, πρὸς
ἀξίαν κἀκεῖνον ἑαυτῷ το ξυνεδόξασεν· ὅτε πάλιν εύο
ρίσκει την Μητέρα πλησίον, καὶ τῇ μακρόθεν αὐτῇ
σιν
= Luc. 11, 51 ▪ Luc. 11, 49. • Joan. xvII, 4
G
XIV. Cæterum ille, qui in secunda bac forma a
digna Matre nativitate ista præcellentiore iuxta ac
nostra simili genitus est, secundum evangelicum
oraculum, erat subditus parentibus =, videlicet et
illi, quæ secundum naturam ac simul supra naturam ipsum genuit, et illi qui, relatione quadam,
scilicet, si ita vis, adoptione, nullatenus vero natura, eidem pater fuit. Sponsus enim etiam nati
pater habcbatur, utpote (Maria) vir. Ambo igitur
pariter genitores, sed non eadem ambo ratione;
a quibus et nomen accipit Salvatoris, quod vel
ante conceptum divinitus ab angelo revelatum ipsis
fuerat.
Tum tanquam primogenitum sanctum Domino
sistitur. Prob oblationem fructus, qui excedit naturam! Deus Deo, et Filius Patri donum datur,
donum præ omnibus magnificentissimum, ac
maxime congruum. Qui omnia implet, ab iisdem
per fugam et in Ægyptum defertur, et ex Ægypto
vocatus denuo reportatur, et paulo post cum in
templo versaretur, requiritur; quibus in præsentia
et illud libere respondet; in iis potius, inquiens,
quæ veri Patris mei sunt, oportet me esse ", non in
¡is quæ patris sunt putatitii. Ad nuptias insuper
in Genitricis gratiam miraculum largitur, sola
verborum vi aquan in vinum convertens; et tum
ejusmodi erga parentes ad perfectam usque ztatem
subjectione, tum initio patrandi signa in gratiam
eorum anticipato, honorem parentibus deferendum
nobis aperte præscribebat.
XV. Porro Christus cum miraculis suis initium
inde fecisset, jam ad salutem mundi labores suos
confert, et prædicat regnum cœlorum, seque actis
et operibus, quæ ad id conducerent, totum impendit, quousque veri Patris sui opus perfecit •; et
cruce gloriam adeptus, istam quoque pro dignitate
sua ad eamdem gloriam secum evexit; quando
Matrem denuo prope astantem cernit, ejusque aniVarias lectiones.
6 Vat.
μόνως.
• Laur. άνθρωπος.
οι Vat. alio verborum ordine. ήττον κἀκείνη καὶ μετὰ γέννησιν.
• Codd. ήν. " Laur. in marg. eadem manu ὡραῖον. ο Laur. abest μή, οι Laur. προτότοκον.
in marg. rursus, wpalov. e Laur. &ς. το Laur. δοκοῦντος. * Laur. προ-αναθῆναι.
Laur.
το Laur. εαυτόν.
col. 1091–1092page 27 of 82
PG 120:1091& προμηνυθείσῃ σε ρομφαία δεινῶς τὴν καρδίαν σκε η ρασσομένην ἰδὼν (καὶ τί γὰρ ἡ Μήτηρ ἐπὶ ξένῳ πάθει Μονογενούς;) παραμυθεῖται καὶ προνοεῖ, καὶ παρθένον παρθένω μαθητή παρατίθησιν, ένα ἑαυτοῦ τὸν στεργόμενον εἰσποιήσας τη στεργομένη καὶ τοῦτον τὸν τρόπον, ὡς ἱλαρῶς τε διάξοι τὸν λοιπὸν βίον, καὶ τὴν μόνωσιν ταύτην Οπενέγκαι βιον, οικονομήσας. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ θρηνεῖ τὸν ἑαυτῆς ὡς νεκρόν η Θεόπαις”, καὶ μυρίζει, καὶ τὸν ἐπιτάφιον νόμον, ὡς εἶχε, σὺν ταῖς ἄλλαις ἐκπληροί γυναιξίν. Είνα παραυτίκα καὶ βλέπει το καλὸν ἐκεῖνο καὶ μέγε καὶ γλυκὺ θέαμα Χριστὸν τὸν ἄρτι ταφέντα (ε τῆς θεϊκῆς ἐξουσίας! ὢ τῆς δυνάμεως 1), ζῶντα πόλιν εἰς τρίτην, καὶ γνωρίζει τον φίλτατον, καὶ περισ χεῖται τῷ παθουμένη, αἰδοῖ τε, καὶ φόβῳ καὶ πόλε μεριζομένη και τη χαρά περιγάννυται, τα παραλά τε μετ' ἐκπλήξεως ὁρῶσα πολλῆς, καὶ τὰ προλαβόντα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς. Καὶ ταν μαστήν τινα πάσχουσα 10 πρὸς πάντα την Μονήν, μεταξύ τι βραχύ καὶ πρὸς οὐρανοὺς ἐν νεφέλεις επαρθέντα ὁρᾷ, καὶ τῆς ἀγγελικῆς ὁμιλίας. Η καὶ παρηγορίας το ακούει, εὐαγγελιζομένης καὶ πάλιν τοῦ ἀπιόντος τὴν ἔλευσιν. ΙϚ'. Αλλ' οὐδὲν ἄρα ταῦτα μητρικῷ πόθῳ κάρ νοντι, καὶ παιδὸς ἐκδημίαν, ὅσον πρὸς τὸ φαινόμενο (ἀλλὰ παιδὸς πῶς ἂν εἴποιμι θεοπρεπῶς καὶ ἀξίως παιδὸς ἡλίκου καὶ τίνος), φέρειν οὐκ ἔχοντι. Διὰ τοῦτο @ ζητεῖ τὴν πρὸς αὐτὸν ἄφιξιν τε καὶ παρ' αὐτοῦ λαμ βάνει καὶ τοῦτο προθύμως, διδόντος το φιλοφρόνως, ὡς εἴωθεν. Απόδειξις αὐτάρκης τοῦ λόγου ή μετ' ὀλίγον ἐντεῦθεν τῆς ἀθανάτου μετάθεσις· ἦν πανηγυρίζομεν σήμερον κλητὴν ἁγίαν ἡμέραν, τὴν ἡμέ ραν ἄγοντες ταύτην, καὶ μετὰ τοσαύτης κι αὐτὴν υποδεχόμενοι τῆς τιμῆς. ΙΖ΄. Καλὰ μὲν γὰρ ἤδη καὶ τἄλλα, καὶ καλῶν κάλλιστα, τὰ τῆς Θεομήτορος θαύματα. Τίνα ταῦτέ φημι; Τὰ πρὸ τοῦ τόπου παράδοξα, τὰ ἐν τόπῳ, τὰ σὲ μετὰ τόκον· τὴν ἄσπορον σύλληψιν, την πλα τον κύησιν, τὴν ἄφθορον γέννησιν, τὴν ἅψιν εκείνην τοῦ ἀγγέλου τὴν φοβεράν, τὴν φωνὴν ἐκείν νην τὴν θείαν, καὶ λαμπραν, καὶ χαρμόσυνον και τὰ Ἰωάννου τοῦ πάνυ θαυμαστά σκιρτήματα, τιμῶντος ἐγγάστρια τὸν ἔτι κατά γαστέρα· τὴν Ελισάβετ ἐπίγνωσιν τῆς τοῦ τιμηθέντος αξίας, καὶ τὴν ἀξίαν περὶ τὴν κυοῦσαν εὐλάβειαν, καὶ Το προσμηνυθήσει. * μόνοσιν. ή Θεόπαις ὡς νεκρόν. * πάσχουσαν. Η ὁμηλίας. Η παροιγορείας. * ἄφηξιν. 6 διδόντως. οι πανιγυρίζομεν. τοσούτης. τοῦ. όψιν. τὴν λαμπράν, καὶ θείαν χαρμόσυνον. θαυμαστὸν σκίρτημα.
'
JOANNIS BUCHAITENSIS
mam gladio, & quo jamdiu pronuntiatum illi προμηνυθείσῃ σε ρομφαία δεινῶς τὴν καρδίαν σκε
fuerat?, videns acerbe dilaceratum, (ecquid enim
aliud Matri fores in Unigenit (Inaudita passione η
solamen præbet, et providas curas impendit, et
Virginom virgini discipulo committit, dilectum
pro se ipso dileet tradens; et hoc pacis proepi.
cil, ut el reliquam vitæ tempus ducat mærere
vacuum, et ejusmodi solitudinem facilius forat.
Verumtamen Dot Filia Natumĭsuém' utpoše
mortuum lamentatur, et imbuit unguentis, of,
prouti potest, «justa fuhehrin cum allis mulieribus
persolvit. Mox vero et pulchrum illud et magnum
et dules præ oculis habet speétaculum, Christum
nempe, qui paulo ante sepulcro fuerat reconditus,
to potestatem divinami!e riftatem l) ad tertiam
diam rursus viventem, et dileofficium agnoscit,
et desideratum amplectitar, os reverentiam inter
hc metum, atherosque et gaudium, tam praesentia
ingenti cum-stupore considerams; tum præterita în
conde suo conferens, collatatur. Et cum interim
mirabilem quamdam ad hoc omnia experiretur
jucunditatem, paulo post etiam ad culos in nubibus erectum eum videt, et colloquium audit angelorum, lmtumque eorum nuntiam, eum, qui abierat, rursus esse venturum.
XVI. Verum nihil utique hæc valebant ad leniendum desiderium Matris, quæ dolebat, et Fil¡¡
(atque utinam quanti et qualis Filli, dicere possem,
prout Deum decet ac Filio condignum est), quoad
visibilem ejusdem aspectum, absentiam ferre non
poterat. Quocirca ad ipsum venire discupit; et
hoc etiam prompte ab eo consequitur, qui benevole,
prouti consueverat, id concedit. Hoc ipsum vero,
quod dixi, satis evincit quæ paulo post subsecuta
est immortalis illius translatio; quam hodie, festivitatem banc agentes, quæ et dies sancta vocari
promeruit, et hanc ipsain tanto honore prosequentes solemni conventu celebramus.
XVII.Nam et cætera Dei Genitricis portenta sane
eximia sunt, et in eximlis maxime eximia. Quæ
nam hæc dico? Scilicet quæ ante partum, quæ în
partu, quæ post partum mirabilia suspicimus:
conceptum satus expertem, gestationem ab ærumna
vacuam, partum corruptionis nescium, tremendum
illum angeli aspectum, vocem illam divinam, praeclaram, ac jucundam; plane admirandas Joannis
exsultationes, honorantis ex utero adhuc in utero
gestatum; Elisabetæ conscientiam de dignitate
¡llius qui honorabatur, tum ejusdem erga gestanP Luc. 11, 35.
ρασσομένην ἰδὼν (καὶ τί γὰρ ἡ Μήτηρ ἐπὶ ξένῳ
πάθει Μονογενούς;) παραμυθεῖται καὶ προνοεῖ, καὶ
παρθένον παρθένω μαθητή παρατίθησιν, ένα
ἑαυτοῦ τὸν στεργόμενον εἰσποιήσας τη στεργομένη
καὶ τοῦτον τὸν τρόπον, ὡς ἱλαρῶς τε διάξοι τὸν
λοιπὸν βίον, καὶ τὴν μόνωσιν ταύτην Οπενέγκαι
βιον, οικονομήσας.
"
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ θρηνεῖ τὸν ἑαυτῆς ὡς νεκρόν η
Θεόπαις”, καὶ μυρίζει, καὶ τὸν ἐπιτάφιον νόμον,
ὡς εἶχε, σὺν ταῖς ἄλλαις ἐκπληροί γυναιξίν. Είνα
παραυτίκα καὶ βλέπει το καλὸν ἐκεῖνο καὶ μέγε
καὶ γλυκὺ θέαμα Χριστὸν τὸν ἄρτι ταφέντα (ε
τῆς θεϊκῆς ἐξουσίας! ὢ τῆς δυνάμεως 1), ζῶντα πόλιν
εἰς τρίτην, καὶ γνωρίζει τον φίλτατον, καὶ περισ
χεῖται τῷ παθουμένη, αἰδοῖ τε, καὶ φόβῳ καὶ πόλε
μεριζομένη και τη χαρά περιγάννυται, τα παραλά
τε μετ' ἐκπλήξεως ὁρῶσα πολλῆς, καὶ τὰ προλα
βόντα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς. Καὶ ταν
μαστήν τινα πάσχουσα 10 πρὸς πάντα την Μονήν,
μεταξύ τι βραχύ καὶ πρὸς οὐρανοὺς ἐν νεφέλεις
επαρθέντα ὁρᾷ, καὶ τῆς ἀγγελικῆς ὁμιλίας. Η καὶ
παρηγορίας το ακούει, εὐαγγελιζομένης καὶ πάλιν
τοῦ ἀπιόντος τὴν ἔλευσιν.
ΙϚ'. Αλλ' οὐδὲν ἄρα ταῦτα μητρικῷ πόθῳ κάρ
νοντι, καὶ παιδὸς ἐκδημίαν, ὅσον πρὸς τὸ φαινόμενο
(ἀλλὰ παιδὸς πῶς ἂν εἴποιμι θεοπρεπῶς καὶ ἀξίως
παιδὸς ἡλίκου καὶ τίνος), φέρειν οὐκ ἔχοντι. Διὰ τοῦτο
@ ζητεῖ τὴν πρὸς αὐτὸν ἄφιξιν τε καὶ παρ' αὐτοῦ λαμ
βάνει καὶ τοῦτο προθύμως, διδόντος το φιλοφρόνως,
ὡς εἴωθεν. Απόδειξις αὐτάρκης τοῦ λόγου ή μετ'
ὀλίγον ἐντεῦθεν τῆς ἀθανάτου μετάθεσις· ἦν πανηγυρίζομεν σήμερον κλητὴν ἁγίαν ἡμέραν, τὴν ἡμέ
ραν ἄγοντες ταύτην, καὶ μετὰ τοσαύτης κι αὐτὴν
υποδεχόμενοι τῆς τιμῆς.
ΙΖ΄. Καλὰ μὲν γὰρ ἤδη καὶ τἄλλα, καὶ καλῶν
κάλλιστα, τὰ τῆς Θεομήτορος θαύματα. Τίνα ταῦτέ
φημι; Τὰ πρὸ τοῦ τόπου παράδοξα, τὰ ἐν τόπῳ,
τὰ σὲ μετὰ τόκον· τὴν ἄσπορον σύλληψιν, την πλα
τον κύησιν, τὴν ἄφθορον γέννησιν, τὴν ἅψιν
εκείνην τοῦ ἀγγέλου τὴν φοβεράν, τὴν φωνὴν ἐκείν
νην τὴν θείαν, καὶ λαμπραν, καὶ χαρμόσυνον και
τὰ Ἰωάννου τοῦ πάνυ θαυμαστά σκιρτήματα,
τιμῶντος ἐγγάστρια τὸν ἔτι κατά γαστέρα· τὴν
Ελισάβετ ἐπίγνωσιν τῆς τοῦ τιμηθέντος αξίας,
καὶ τὴν ἀξίαν περὶ τὴν κυοῦσαν εὐλάβειαν, καὶ
Varia lectiones.
"
Το Laur. προσμηνυθήσει. * Laur. μόνοσιν. vo Vat. ako verborum ordine ή Θεόπαις ὡς νεκρόν.
* Uterq. cod. πάσχουσαν. Η Laur. ὁμηλίας. Η Laur. παροιγορείας. * Laur. ἄφηξιν. 6 Laur. διδόντως.
οι Laur. πανιγυρίζομεν. s Laur. τοσούτης. “Vat. abest. τοῦ. Laur. abest sd. * Laur. όψιν. et Laur.
τὴν λαμπράν, καὶ θείαν χαρμόσυνον. or Vat. θαυμαστὸν σκίρτημα.
Nola.
Ecce tibi singulare illud Deipara encomium, ut autonomastice Del Filia appelletur.
col. 1093–1094page 28 of 82
PG 120:1093ἀνάῤῥυσιν για· τοὺς ἀγγέλους μετά βραχύ, τους ποιμένας, τοὺς μάγους, τοὺς ὕπαρ, τοὺς ὄναρ, τοὺς; ἐν ἐκστάσει χρηματισμούς· τὴν Συμεὼν προφητείαν, τὴν ᾿Αννης ἀνθομολόγησιν· πρὸς δὲ τούτοις ἢ καὶ πρὸ τούτων, τὰ ταύτης αὐτῆς ὥσπερ ίδια, ὡς εὐχῆς δῶρον ἄνωθεν τοῖς ἱεροῖς ἐδόθη πατράσιν· ὡς μητρικὴν παραδόξως ἀγονίαν διέλυσεν· ἔδει γάρ, έδει προδραμεῖν θαῦμα θαύματος, καὶ καρπόν νεκρᾶς μήτρας, παρθενίας τόκον πιστώσασθαι ὡς εὐθὺς δοτὸν δῶρον ἀντεδόθη πάλιν τῷ δεδωκότι 50 - ὡς χερσὶν ἱερέων τῷ ἱερῷ προσαχθεῖσα τὴν ὑπὲρ πᾶσαν πί στιν οι ἀνήχθη παρὰ τοῖς ἁγίοις ἀδύτοις ἀναγωγήν, τὸν ἀπ᾿ οὐρανοῦ ξένον ἄρτον, τὴν ἀγγέλων τροφήν; ἐκεῖ δεχομένη· τάλλα, οἷς καλῶς αὕτη πόρρωθεν ἀγνιζομένη θεῷ πρὸς ὑποδοχήν ηὐτρεπίζετο τῆς θείας ἁγιωσύνης, ὧν οὐδὲν ἀπεικὸς ἐπὶ μυστηρίῳ 5 τοσούτῳ, κἂν πολύν ως ἐστιν & τὸν παράλογον ἐν τῷ ὑπερβάλλοντι φέρει. Πόσαι μοι καθ᾿ ἕκαστον τούτων πανηγύρεις καὶ τελεταί, ὧν κεφάλαιον ἐν ὑπερφυές τε καὶ μέγιστον, Θεοῦ ἐνανθρώπησις ἐπὶ τῷ τὸν ἄνθρωπον θεωθῆναι. Καὶ τούτων ἑκάστην μετὰ τοῦ ἰδίου καιροῦ τε καὶ μυστηρίου δεχόμεθα καὶ προπέμπομεν, ὥσπερ ώρας ἄλλας εὐτάκτους ὑπαπιούσας ἀλλήλαις ἐν κόσμῳ, καὶ ἐπιούσας, καὶ τὴν ἑαυτῶν ἡμῖν χάριν ἐκ διαδοχής φιλοτιμουμένας. Ι. Τὰ δὲ νῦν ἡ σφραγὶς ἐκείνων πασῶν, καὶ βεβαία συμπλήρωσις· ἡ ἐσχάτη καὶ πρώτη καὶ μεγίστη τῶν ἑορτῶν χρόνῳ μὲν ἐσχάτη καὶ τάξει τἄλλα δὲ δυνάμει καὶ ἀξιώματι. Πάλλεται μοι τὸ πνεῦμα πρὸς τὰ παρόντα, καὶ ἡ καρδία σκιρτᾷ· καὶ περισκοπεί τινας λόγους λο γισμοῖς ὑψηλοὺς οὐ καὶ ἀξίους τῆς μεγαλοπρεπείας τοῦ θαύματος. Απαίρει, πρὸς οὐρανοὺς ὁ ἔμψυχος θρόνος τοῦ Θεοῦ μετατίθεται· ὑψοῦται τῆς δόξης ή κιβωτός· ἡ πηγὴ τοῦ φωτὸς μεταχωρεί πρὸς τὸ φῶς· ὁ τῆς ζωῆς θησαυρός μεταβαίνει πρὸς τὴν ζωήν. Καὶ τὰ συντρέχοντα θαύματα περὶ τὴν ἐκδηη μίαν, ηλίκα, 18. Χριστὸς αὐτὸς ἄνωθεν ἐνταῦθα τα προσυπαντί, τὰς αὐτῷ καὶ φίλες καὶ δούλας οι δυνάμεις συνεπαγόμενος ἐν κύκλῳ δορυφορούσας· καὶ τὴν ἀγκαλι σαμένην τα πολλάκις, φιλόστοργος εὖ μάλα καὶ γνησ σίως ανταγκαλίζεται· καὶ γίνεται πλοκή θαυμαστή καὶ συμφωνία τοῦ πραγμάτος. Ο Δεσπότης άγει υψηλοῖς. οι ένα ανάρρησιν δεδοχότι ο προσαχθήσαν. Η πίστην. πολλά ἐστιν ἢ τὸ παράλογον... ταῦτα. • καὶ δούλας. * ἀγγαλισαμένην.
SERMO IN SS. DEIPARE DORMITIONEM.
"
ἀνάῤῥυσιν για· τοὺς ἀγγέλους μετά βραχύ, τους tem (Virginem reverentiam condignam, ac preποιμένας, τοὺς μάγους, τοὺς ὕπαρ, τοὺς ὄναρ, τοὺς conium; angelos paulo post, pastores, magos, et
ἐν ἐκστάσει χρηματισμούς· τὴν Συμεὼν προφητείαν, divina modo per vigiliam, modo per somnum,
τὴν ᾿Αννης ἀνθομολόγησιν· πρὸς δὲ τούτοις ἢ καὶ modo per extasim oracula; Simeonis vaticinium,
πρὸ τούτων, τὰ ταύτης αὐτῆς ὥσπερ ίδια, ὡς εὐχῆς Annæ confessionem; ad hæc autem, seu etiam
δῶρον ἄνωθεν τοῖς ἱεροῖς ἐδόθη πατράσιν· ὡς μητρικὴν ante ista, ea quoque, quæ ejusdem hujus (Virgiπαραδόξως ἀγονίαν διέλυσεν· ἔδει γάρ, έδει προδρα- nis) propria quodammodo exstiterant, videlicet
μεῖν θαῦμα θαύματος, καὶ καρπόν νεκρᾶς μήτρας, quod precibus sanctorum parentum veluti donum
παρθενίας τόκον πιστώσασθαι ὡς εὐθὺς δοτὸν divinitus concessa fuerit: quod maternam steriliδῶρον ἀντεδόθη πάλιν τῷ δεδωκότι 50 - ὡς χερσὶν
tatem mirabili ratione dissolverit; oportebat enim,
ἱερέων τῷ ἱερῷ προσαχθεῖσα τὴν ὑπὲρ πᾶσαν πί- plane oportebat, ut miraculo præcurreret miraeuστιν οι ἀνήχθη παρὰ τοῖς ἁγίοις ἀδύτοις ἀναγωγήν, lum, et ut virginitatis partui fidem faceret effeti
τὸν ἀπ᾿ οὐρανοῦ ξένον ἄρτον, τὴν ἀγγέλων τροφήν eteri fructus; quod concessum domum statim el,
ἐκεῖ δεχομένη· τάλλα, οἷς καλῶς αὕτη πόρρωθεν qui dederat, redditum rersys fuerit; quod sarerἀγνιζομένη θεῷ πρὸς ὑποδοχήν ηὐτρεπίζετο τῆς dotum manibus templo oblate; in sacris penetrali
θείας ἁγιωσύνης, ὧν οὐδὲν ἀπεικὸς ἐπὶ μυστηρίῳ 5 bus, eo vlla instituto, quod omnem fdem excedit,
τοσούτῳ, κἂν πολύν ως ἐστιν & τὸν παράλογον ἐν τῷ novum e dœlo panem, cibum ibi ˜angelicum acciὑπερβάλλοντι φέρει.
piens, educata fuerit; tum alia, quibus eam Deus
diu in antecessum sibi pulchre purifcans, ad suscipiendam tn se divinam ipsam sanctitatem parabat, et quorum nihil in tanto mysterio non congruum reperitur, etsi sint quæ supra communem
ordinem eminentia communem rationem longe prætergrediuntur.
Πόσαι μοι καθ᾿ ἕκαστον τούτων πανηγύρεις καὶ
τελεταί, ὧν κεφάλαιον ἐν ὑπερφυές τε καὶ μέγιστον,
Θεοῦ ἐνανθρώπησις ἐπὶ τῷ τὸν ἄνθρωπον θεωθῆναι.
Καὶ τούτων ἑκάστην μετὰ τοῦ ἰδίου καιροῦ τε καὶ
μυστηρίου δεχόμεθα καὶ προπέμπομεν, ὥσπερ ώρας
ἄλλας εὐτάκτους ὑπαπιούσας ἀλλήλαις ἐν κόσμῳ, καὶ
ἐπιούσας, καὶ τὴν ἑαυτῶν ἡμῖν χάριν ἐκ διαδοχής
φιλοτιμουμένας.
Ι. Τὰ δὲ νῦν ἡ σφραγὶς ἐκείνων πασῶν, καὶ
βεβαία συμπλήρωσις· ἡ ἐσχάτη καὶ πρώτη καὶ
μεγίστη τῶν ἑορτῶν χρόνῳ μὲν ἐσχάτη καὶ τάξει
τἄλλα δὲ δυνάμει καὶ ἀξιώματι.
Quot mihi ad horum unumquodque festivitates,
ac sacra solemnia, quorum una est radix auguεtissima juxta ac nobilissima, divina scilicet humanæ naturæ assumptio, ut ad diviņam naturam
homo proveheretur! Et horum quidem singula
secundum proprium et tempus et mysterium excipimus ac præmittimus, non secus ac annuas
mundi: tempestates, quæ pulchro ordine altera
alteri locum præbent, et succedunt, et sua ipsarum
beneficia per vices nobis largiuntur.
XVIII. Quæ autem in præsens agitur solemnitas,
illarum omnium obsignatio est ac stabilis consummatio; festivitatum postrema est, et prima simul,
et maxima; tempore scilicet et ordine postrema;
prima vero et summa, si dignitatem ac virtutem
spectes
· Πάλλεται μοι τὸ πνεῦμα πρὸς τὰ παρόντα, καὶ
ἡ καρδία σκιρτᾷ· καὶ περισκοπεί τινας λόγους λο
γισμοῖς ὑψηλοὺς οὐ καὶ ἀξίους τῆς μεγαλοπρεπείας
τοῦ θαύματος. Απαίρει, πρὸς οὐρανοὺς ὁ ἔμψυχος
θρόνος τοῦ Θεοῦ μετατίθεται· ὑψοῦται τῆς δόξης ή
κιβωτός· ἡ πηγὴ τοῦ φωτὸς μεταχωρεί πρὸς τὸ
φῶς· ὁ τῆς ζωῆς θησαυρός μεταβαίνει πρὸς τὴν
ζωήν. Καὶ τὰ συντρέχοντα θαύματα περὶ τὴν ἐκδη- η mitantur, quanta ea sunt!
μίαν, ηλίκα,
Vehemens mihi spiritum ad præsentia commotio
ciet, et cor exsultat, atque conceptus sensu sublimesse portenti magnificentia dignos circumspiciens requirit. Abit, ad colos transfertur animatus
Dei thronus; attollitur area gloria; fons lacis
ad lucem transmigrat; thesaurus vitæ transit ad
vitam. Miracula porro, qum discessum illius com
18. Χριστὸς αὐτὸς ἄνωθεν ἐνταῦθα τα προσυπαντί,
τὰς αὐτῷ καὶ φίλες καὶ δούλας οι δυνάμεις συνεπα
γόμενος ἐν κύκλῳ δορυφορούσας· καὶ τὴν ἀγκαλι
σαμένην τα πολλάκις, φιλόστοργος εὖ μάλα καὶ γνησ
σίως ανταγκαλίζεται· καὶ γίνεται πλοκή θαυμαστή
καὶ συμφωνία τοῦ πραγμάτος. Ο Δεσπότης άγει
XIX. Christus ipse e cœlo, sibi et amicas et
famulantes secuin adducens Virtutes, quæ circumcirca satellitium agunt, huc usque in occursum
advenit; et eam quæ toties ipsum ulnis complexa
gestaverat, summo et utique sincero Filii affectu
vicissim amplectens sustinet; ac mira quaedam fit
Varia lectiones.
Laur. υψηλοῖς.
οι
• Laur. ένα
so Ita codd., sed forte ανάρρησιν legendum. Laur. δεδοχότι ο Ulerg. cod. προσαχθήσαν. Η Laur.
πίστην. os lia codd. Num legendum, πολλά ἐστιν ἢ τὸ παράλογον...
ταῦτα. • Laur. abest καὶ δούλας. * Laur. ἀγγαλισαμένην.
Notæ.
Vide an sibi constet fontem lucis aliquando in tenebris, peccati scilicet, fuisse.
col. 1095–1096page 29 of 82
PG 120:1095τὴν Δέσποιναν· ὁ Βασιλεὺς τὴν Βασίλισσαν· ὁ Νυμ ΕΣ Ο φίος τὴν Νύμφην· ὁ Υἱὸς τὴν Μητέρα την Παρ θένον ὁ καθαρός· τὴν Αγίαν ὁ ῞Αγιος· ὁ πάντων ἐπέκεινα τὴν πάντων υψηλοτέραν· καὶ δέχεται ψυ χήνες ὁ οὐρανὸς ἑαυτοῦ πλατυτέραν· καὶ προπέμπουσιν ἄγγελοι τὴν ἀγγέλων ἐνδοξοτέραν· καὶ συν τρέχουσιν ἄνθρωποι, καὶ πονοῦσιν ἀπόστολοι σε άλλος ἄλλαθεν ἄρτι συνεκφανέντες άθρόον, καὶ, ἵν' οι κειότερον είπω τι, ἐξ ἀέρος, οὐκ οἶδ' ὅθεν, ἐπιβρα χέντες τῇ γῇ. Ο καινῆς ἐπομβρίας! "Ο πτηνών ὁδοιπόρων! Ο πεζῶν ἀερίων»! Τίνες οἶδε, ὡς νεφέλαι, πέτα ται, καλῶς Ησαΐας μεθ᾿ ἡμῶν ἀπορεῖ. Τίς ὁ λό γος τῆς οὕτω παραδόξου καινοτομίας; Πόθεν ἐκ νεφῶν ἡμῖν ἄνθρωποι; Πῶς ἐπίγειον στράτευμα τοσοῦτον ἐξ οὐρανοῦ; Οὐ γὰρ εἰς ὧδε μόνον Ηλίας αιθεροδρόμος· οὐχ εἷς ᾿Αββακούμ' ἐπὶ νεφέλης μετάρσιος· οὐδὲ Παῦλος μόνος ἐκ γῆς πρὸς οὐρανὸν τρίτου· ἀλλ' οὐρανόθεν εἰς γῆν μετὰ πολλῶν ἄλλων πάρεστι μυστηρίῳ γὰρ μείζονι καὶ πλειόνων ἔδει τῶν λειτουργῶν. Κ'. Ἡ μὲν οὖν χερσὶ δεσποτικαῖς καὶ γνησίαις ἑαυτὴν ἡδέως πιστεύσασα τῷ βασιλικῷ ο προσ ἄγεται θρόνῳ ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ περιβεβλημένη πεποικιλμένη, κατὰ τὴν ἐπ' αὐτῇ παλαιὰν συγγενικήν προφητείαν, καὶ τὴν ἑαυτῆς βασιλείαν τε καὶ δόξαν παραλαμβάνει ἐκ δεξιῶν ἡ * Βασίλισσα παραστάσα τοῦ Βασιλέως ἐπὶ κοινωνίᾳ τῆς ἴσης ἀϊδίου μακαριότητος. Οἱ δὲ ταφῆς μνημονεύουσι, καὶ περὶ τὸ ἄχραντον σῶμα καὶ θεοδόχον φιλοπονοῦσι 4 4, Φεῦ δεινῆς ὕβρεως! Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἄξιον τὸ πρᾶγμα σχετλιασμοῦ; φεῦ ζημίας " οὐ φορητῆς! εἰ θάνατος εἶχε τὴν ἀπαρχὴν τῆς ζωῆς, καὶ τάφος κατέσχε τὴν τοὺς τάφους κενώσασαν τῷ τόκῳ τῷ ζωη φόρῳ. Αλλ' εὐλαβείσθω μηδείς, μηδ' ἀγωνιάτω τὸν κίνδυνον. Ἐπὶ καινοῖς γὰρ καινὰ, καὶ τοῖς ἀεὶ παραδόξοις ἐπισυμβαίνει παράδοξα. Οὐ γὰρ ἤνεγκεν δ. περὶ τῆς μετεωροπορίας τῶν ἀποστόλων. ἀέριον. 'Αβακούμ. πιστεύσασαι. βασιλεικῷ. ή. περὶ τῆς τοῦ σώματος μεταθέσεως. ζημείας. είχε.
compositio atque rei parilitas Dominus dedu- τὴν Δέσποιναν· ὁ Βασιλεὺς τὴν Βασίλισσαν· ὁ Νυμ
cit Dominam, Reginam Rex, Sponeus Sponsam,
Filius Matrem, Virginem qui purus, Sanctus
Sanctam, cunctis præcelsior pracelsiorem omnibus; et coelum animam semetipso ampliorem
suscipit et angeli comitantur gloriosiorem angelis; et simul accurrunt homines, et apostoli, alii
aliis ex mundi plagis, eodem tempore jam in unum
convenientes, imo, ut magis proprie dicam, ΕΣ
aere, nescio unde, in terram pluentes, approperant.
O novam pluviam! Ο viatores volantes! O pedites allereos! Qui sunt isti, qui, ut nubes, volant,
pulchre nobiscum Isaias scitatura? Quæ causa
tam admirandi novique eventus? Unde nobis e
nubibus homines? Quomodo e colis tantus ter.
restris exercitus? Non ergo unus duntaxat Elias"
hic per æthera graditur; non solus Habacum •
sublimis supra nubem attollitur; neque solus
Paulus e terra ad tertium cœlum rapitur; sed a
colo in terram hic simul cum multis aliis se sistit;
quippe nobiliori huic mysterio et amplier ministrorum cœtus opus erat.
XX. Illa itaque Domini ac Filii sui manibus
semetipsam suaviter cum credidisset, in vestitu,
juxta vetus congeneris de ipsa oraculum, deasralo circumdata varielate ', ad regium thronum
adducitur, et Regina a dextris Regis astans, ejusdemque cuin eo æternæ beatitatis particeps, debitis sibi et regno et gloria potitur
Hi vero quæ sunt funeris, haud oblivioni tradunt, et ad corpus illud immaculatum ac Dei
hospitio nobile curas suas convertunt. Prob dirum
probrumn! Quomodo enim non dignum id fuerit,
quod lamentemur? Preh injuriam non ferendam,
quod more primitias vitæ possederit, atque illam
sepulcrum tenuerit, qum partu suo vivifco sepulcra evacuavit!
φίος τὴν Νύμφην· ὁ Υἱὸς τὴν Μητέρα την Παρ
θένον ὁ καθαρός· τὴν Αγίαν ὁ ῞Αγιος· ὁ πάντων
ἐπέκεινα τὴν πάντων υψηλοτέραν· καὶ δέχεται ψυ
χήνες ὁ οὐρανὸς ἑαυτοῦ πλατυτέραν· καὶ προπέμ
πουσιν ἄγγελοι τὴν ἀγγέλων ἐνδοξοτέραν· καὶ συν
τρέχουσιν ἄνθρωποι, καὶ πονοῦσιν ἀπόστολοι σε άλλος
ἄλλαθεν ἄρτι συνεκφανέντες άθρόον, καὶ, ἵν' οι
κειότερον είπω τι, ἐξ ἀέρος, οὐκ οἶδ' ὅθεν, ἐπιβρα
χέντες τῇ γῇ.
Ο καινῆς ἐπομβρίας! "Ο πτηνών ὁδοιπόρων! Ο
πεζῶν ἀερίων»! Τίνες οἶδε, ὡς νεφέλαι, πέτα
ται, καλῶς Ησαΐας μεθ᾿ ἡμῶν ἀπορεῖ. Τίς ὁ λόγος τῆς οὕτω παραδόξου καινοτομίας; Πόθεν ἐκ
νεφῶν ἡμῖν ἄνθρωποι; Πῶς ἐπίγειον στράτευμα
τοσοῦτον ἐξ οὐρανοῦ; Οὐ γὰρ εἰς ὧδε μόνον Ηλίας
αιθεροδρόμος· οὐχ εἷς ᾿Αββακούμ' ἐπὶ νεφέλης
μετάρσιος· οὐδὲ Παῦλος μόνος ἐκ γῆς πρὸς οὐρανὸν
τρίτου· ἀλλ' οὐρανόθεν εἰς γῆν μετὰ πολλῶν ἄλλων
πάρεστι μυστηρίῳ γὰρ μείζονι καὶ πλειόνων ἔδει
τῶν λειτουργῶν.
Κ'. Ἡ μὲν οὖν χερσὶ δεσποτικαῖς καὶ γνησίαις
ἑαυτὴν ἡδέως πιστεύσασα τῷ βασιλικῷ ο προσἄγεται θρόνῳ ἐν ἱματισμῷ διαχρύσῳ περιβεβλημένη πεποικιλμένη, κατὰ τὴν ἐπ' αὐτῇ παλαιὰν
συγγενικήν προφητείαν, καὶ τὴν ἑαυτῆς βασιλείαν
τε καὶ δόξαν παραλαμβάνει ἐκ δεξιῶν ἡ * Βασίλισσα
παραστάσα τοῦ Βασιλέως ἐπὶ κοινωνίᾳ τῆς ἴσης
ἀϊδίου μακαριότητος.
Οἱ δὲ ταφῆς μνημονεύουσι, καὶ περὶ τὸ ἄχραντον
σῶμα καὶ θεοδόχον φιλοπονοῦσι 4
4, Φεῦ δεινῆς
ὕβρεως! Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἄξιον τὸ πρᾶγμα σχε
τλιασμοῦ; φεῦ ζημίας " οὐ φορητῆς! εἰ θάνατος
εἶχε τὴν ἀπαρχὴν τῆς ζωῆς, καὶ τάφος κατέσχε
τὴν τοὺς τάφους κενώσασαν τῷ τόκῳ τῷ ζωηφόρῳ.
Αλλ' εὐλαβείσθω μηδείς, μηδ' ἀγωνιάτω τὸν
κίνδυνον. Ἐπὶ καινοῖς γὰρ καινὰ, καὶ τοῖς ἀεὶ
παραδόξοις ἐπισυμβαίνει παράδοξα. Οὐ γὰρ ἤνεγκεν
* Peal. xLIV, 10.
At nemo hæc vereatur; neque de ejusmoai angatur discrimine. Novis enim nova congruunt(13),
atque iis quæ jugi quodam portento constant
9 Isa. LX, 8. * IV Reg. 11, 11. • Dan. XIV,
Varia lectiones.
or Val. abest. δ. * Laur. in margine: περὶ τῆς μετεωροπορίας τῶν ἀποστόλων. De apostolorum per
ethera advents. * Laur. ἀέριον.· Laur. 'Αβακούμ. πιστεύσασαι. * Laur. βασιλεικῷ. Laur. aliest ή.
• Codd. ad oram: περὶ τῆς τοῦ σώματος μεταθέσεως. De corporis depositione.. Laur. ζημείας. Laur.
είχε.
Notæ.
Plane mirum est, quam sæpe ac studiose
Patres inculcent Deiparæ cum Deo similitudinem,
sic parilitatem, adeo ut Virgini per gratiam, quantum creatura capax esse potest, collata suspicere
debeamus ea quæ divinitatis sunt propria, ejusque
perfectiones ad perfectioner divinam, quoad
creaturæ licet, accedant. Advertas porro velim,
hanc comparationem ad puritatem ac sanctitatem
extendi; quod quidem per se satis est ad repellendam quamlibet suspicionem cujusvis peccati,
quod ipsam aliquando contaminaverit.
Optandum sane fuerat, ut hanc sententiam
præ oculis ii haberent, qui ex communi stirpis
humanæ conditione sese permoveri aiebant ad
dubitandum, an ex ruina ab Adam propagata escipiendæ Virgini locus esse posset. Meminisse
tunc juvabat, novis uon. communes, sed novas le
ges congruere.
Si juge portentum suspicere in beatissima
Virgine debemus, frustra ergo et conceptum ejus
ad communes leges exigimus.
col. 1097–1098page 30 of 82
PG 120:1097ἡ γῆν τὸ οὐράνιον, οὐδ᾽ ἡ φθορὰ θεν τοι κἀκεῖνο ταχὺ τὴν αὐτὴν ἀπαίρει 10 κατόπιν, καὶ ψυχὴν ὅλως ἄμωμον, ὅλως ἄφθαρτον σώμα μετα διώκει ὑπὸ δορυφόρων τοιούτων μετὰ τῆς ἴσης τι μῆς πρὸς τὴν αὐτὴν ἐκείνῃ εἴ κατάπαυσιν καὶ λῆξιν φερόμενον. Τέω; δ᾽ οὖν ὡς νεκρὸν νόμῳ φύσεως, πρὸς τάφον ἀπάγεται, ἀποστολικαῖς τε χερσὶν καὶ 15 ἱερατικαῖς ἀνυψούμενον, καὶ γλώσσαι; καὶ στόμασιν ὁσίοις κατευφημούμενον. τὸ ἀκήρατον. Εν ΚΑ'. Πόθεν οὖν ἐνταῦθα σύ ε, βέβηλε, μεταξύ τῶν ἁγίων, ἵνα καὶ πρὸς σὲ κατὰ πάρεργον Ἐπιστραφῶ τι βραχύ; Πῶς ἐπὶ τοσοῦτον ἐξέστης των σαυτοῦ λογισμῶν, ὡς ἀνάγνοις μὲν ὄμμασιν, ἀνάγνοις δὲ καὶ χερσὶ τῶν ἀψαύστων τούτων κατατολμῆσαι, καὶ πειραθῆναι τὸ φρικωδέστατον, εἰς τὰ ἀνύδριστα ἐξυβρίσαι; Οὐ γὰρ ἔχεις ἀκούειν, κἂν οὐδὲν ἕτερον, ἐν τοῖς προγόνοις τοῖς σοῖς οἷα πέπονθεν Οζά 10 διὰ τὴν προπέτειαν; Καὶ τί τύπος ἐκεῖνος 16 τῶν ὁρωμένων; Καὶ κιβωτός χειρῶν ἔργον τὸ ἐκεῖ κομιζόμενον, καὶ σαφῶς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἁγίων ἡ πρόψαυσις. Θάνατος μέντοι τὰ τῆς ὑπουργία; ε' επίχειρα. Καθαροῦ γὰρ δέον προσάπτεσθαι, μηδ' ἐπιτιμῇ τὸν μὴ καθαρόν· ὅτι τὸ καλὸν οὐ κα ι λόν, εἰ μὴ καλῶς, φασί, γίνοιτο. Αὐτὴ δέ σοι νῦν, ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια. ο ΚΒ'. Τὸ γὰρ προπεμπόμενον τοῦτο, ἡ ἀκατάλυτος αὕτη σκηνὴ καὶ ἀχειροποίητος, οὐ λιθίνας 10 πλάκας ἐντὸς, οὐδὲ ῥάβδον φέρει θαυματουργόν ἀλλ᾽ 10 8 πολλῷ μείζον, αὐτοῦ τοῦ καὶ δόντος ἐκεῖνα καὶ θαυμαστώσαντος τέμενός ἐστιν ἅγιον· ἐν οὐδ᾽ ὄρος δύναται στέγειν καταβάντα τι μικρὸν ἐπ' αὐτὸ, ἀλλ' ἀπτομένου μόνον καπνίζεται. Οὗ σαλπίγγων ὁ φθορά. ἐνθέν τι. 10 επαίρει. 11 πρὸς τὴν αὐτὴν ἐμήνην. πρὸς τὴν ἐκείνῳ. * καί. 13: περὶ τῆς ἐπιβουλῆς τοῦ Εβραίου δε τοῦ ἑβραίου περὶ τῆς τόλμη υπουργείας. 1. βέβυλε. 18 ὁ ζᾶν. το ἐκεῖνα. 17 λιθήνας ἀλλὰ,
IN SS. DEIPARE DORMITIONEM.
ἡ γῆν τὸ οὐράνιον, οὐδ᾽ ἡ φθορὰ
θεν τοι κἀκεῖνο ταχὺ τὴν αὐτὴν ἀπαίρει 10 κατόπιν,
καὶ ψυχὴν ὅλως ἄμωμον, ὅλως ἄφθαρτον σώμα μεταδιώκει ὑπὸ δορυφόρων τοιούτων μετὰ τῆς ἴσης τι
μῆς πρὸς τὴν αὐτὴν ἐκείνῃ εἴ κατάπαυσιν καὶ λῆξιν
φερόμενον. Τέω; δ᾽ οὖν ὡς νεκρὸν νόμῳ φύσεως,
πρὸς τάφον ἀπάγεται, ἀποστολικαῖς τε χερσὶν καὶ 15
ἱερατικαῖς ἀνυψούμενον, καὶ γλώσσαι; καὶ στόμασιν
ὁσίοις κατευφημούμενον.
τὸ ἀκήρατον. Εν- merito alia portenta accedunt. Non enim tulit
penes se tellus, quod erat caeleste; neque corruptio,
φuod immaculatum erat, invasit Et hoc igitur
a tergo cito eam sequitur, et animæ prorsus immaculatæ corpus prorsus incorruptum vestigiis
hæret, et pari cum honore a præclaris illis satelli
tibus ad eamdem cum illa quietem sortemque
beatam evehitur. Tantisper nihilominus, quippe
naturæ lege morti traditum, apostolorum simul ac
sacerdotum manibus elatum, linguisque ac vocibus
sacris collaudatum ad sépulcrum defertur.
ΚΑ'. Πόθεν οὖν ἐνταῦθα σύ ε, βέβηλε, μεταξύ
τῶν ἁγίων, ἵνα καὶ πρὸς σὲ κατὰ πάρεργον ἐπι·
στραφώ τι βραχύ; Πῶς ἐπὶ τοσοῦτον ἐξέστης των
σαυτοῦ λογισμῶν, ὡς ἀνάγνοις μὲν ὄμμασιν, ἀνά
γνοις δὲ καὶ χερσὶ τῶν ἀψαύστων τούτων κατατολμῆσαι, καὶ πειραθῆναι τὸ φρικωδέστατον, εἰς τὰ
ἀνύδριστα ἐξυβρίσαι; Οὐ γὰρ ἔχεις ἀκούειν, κἂν
οὐδὲν ἕτερον, ἐν τοῖς προγόνοις τοῖς σοῖς οἷα πέπονθεν Οζά 10 διὰ τὴν προπέτειαν; Καὶ τί τύπος
ἐκεῖνος 16 τῶν ὁρωμένων; Καὶ κιβωτός χειρῶν ἔργον
τὸ ἐκεῖ κομιζόμενον, καὶ σαφῶς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν
ἁγίων ἡ πρόψαυσις. Θάνατος μέντοι τὰ τῆς ὑπουρ
γία; ε' επίχειρα. Καθαροῦ γὰρ δέον προσάπτεσθαι,
μηδ' ἐπιτιμῇ τὸν μὴ καθαρόν· ὅτι τὸ καλὸν οὐ κα ι
λόν, εἰ μὴ καλῶς, φασί, γίνοιτο. Αὐτὴ δέ σοι νῦν, ἡ
τῶν πραγμάτων ἀλήθεια.
XXI. Qui tu igitur (ut ad te quoque hic obiter
sermonem brevi convertam), ο impure inter
sanctos? Qui usque adeo e tua ipse mente exci.
disti, ut impuris oculis impurisque manibus adversus haec plane non tangenda quid auderes, et
horrendum illud acelus conareris, atque ea quæ
probro sunt vacus contumelia afficeres? Nonne
enim, sin aliud quidpiam, audire saltem potuisti,
quid propter temeritatem in avis tuis factum sit
Gre? Ecquid enim typus ille præe bis quae nunc
oculis nostris obversantur? Quæ tunc scilicet.
vehebatur arca, manufactum erat opus, et tactus
ejus prorsus in salutem sanctorum vertebatur.
Exhibiti tamen ministerii stipendium mors fuit.
puro enim tangi oportuit, nec in honorem cedebat, ut tangeret impurus: quandoquidem bo.
num, nisi (ut inquiunt) fat bene, in bonum non computatur. Quæ vero tibi nunc adest, ipsa est
veritas per ea obumbrata.
ΚΒ'. Τὸ γὰρ προπεμπόμενον τοῦτο, ἡ ἀκατάλυτος αὕτη σκηνὴ καὶ ἀχειροποίητος, οὐ λιθίνας 10
πλάκας ἐντὸς, οὐδὲ ῥάβδον φέρει θαυματουργόν·
ἀλλ᾽ 10 8 πολλῷ μείζον, αὐτοῦ τοῦ καὶ δόντος ἐκεῖνα
καὶ θαυμαστώσαντος τέμενός ἐστιν ἅγιον· ἐν οὐδ᾽
ὄρος δύναται στέγειν καταβάντα τι μικρὸν ἐπ' αὐτὸ,
ἀλλ' ἀπτομένου μόνον καπνίζεται. Οὗ σαλπίγγων
XX11. Quod enim nunc deducitur, tabernaculum
hoc indissolubile et non manufactum, non lapideas
intus habet tabulas, neque virgan continet prodigiorum fecundam; sed, quod multo nobilius est,
templum sanctum est illius, qui et ea dedit, et portenta operatus est; quem neque mons ferre valet,
si in eum ad brevem horam descendat, sed illo vel
Varia lectiones.
• Vat. Yfi
• Laur. ὁ φθορά. Laur. ἐνθέν τι. 10 Laur. επαίρει. 11 Laur. πρὸς τὴν αὐτὴν ἐμήνην.
Val. πρὸς τὴν ἐκείνῳ. * Laur. abest καί. 13 Vat. ad marginem: περὶ τῆς ἐπιβουλῆς τοῦ Εβραίου δε
"
De
τοῦ ἑβραίου· De
insidiis cujusdam Hebrai: Laur. vero paulo infra itemque ad marginem περὶ τῆς τόλμη aur. υπουργείας.
Hebræi cujusdam audacia.
1. Laur. βέβυλε.
18 Laur. ὁ ζᾶν. το Vat. ἐκεῖνα. 17
* Laur. λιθήνας 18 Laur. ἀλλὰ, et omittit sequens 8.
Notæ.
posse. Eodem spectat, quod paulo post immaculaiam animam cum incorrupto corpore Joannes
comparat. Cum enim integritas corporis absolutissima fuerit ac perpetua, postulat comparatio, ut
id ipsum de animæ integritate intelligatur.
Manifesle hic se prodit veterum sententia emundatione, quæ communis aliis sit, accipi
de immunitate Virginis beatissimæ a communi generis humani lapsu: eoque opportunior est modus, quo ea doctrina proponitur, quod, cum ex ea
ratio petatur, cur ejusdem Virginis corpus corru
ptionem passum non fuerit, non quidem disputando contenditur, sed veluti explorata præsumitur.
Atque hanc primo quidem trahit Joannes, dum
inquit non potuisse terram apud se id retinere,
quod coeleste erat, quod nempe expers erat illius
vitii propter quod in terram reverti indictum fuit
homini (neque enim negat alioquin Joannes, Virginem e terra fuisse), quodque propterea coelestibus potius spiritibus comparandum est: deinde
vero multo disertius, dum ait, propterea corruptionem virgineum corpus invadere non potuisse,
quod labem istud nesciret. Aperte enim liquet,
loc ucque de virginali integritate, neque de ulla
PATROL. GR. CXX.
Per apostrophen hic auctor alloquitur Judrum quemdam, qui lectulum, quo Virginis Deiparæ corpus ab apostolis ad sepulcrum ferebatur,
voluisse impetu facto in terram dejicere, gravique
poena tunc ipsum multatus, in pristinam sanitatem
statim restitutus ejusdem Virgínis virtute diccbatur. Hæc fusius enarrata cernere est etiam in
sermone, quem subjicimus, Isidori Thessalonicensis. Quod autem auctor ex abrupto verba ad Judaeum illum sic convertat, indicio id est, pervulgata ac notissima inter Adeles ea fuisse, quæ de
hac re narrabantur.
col. 1099–1100page 31 of 82
PG 120:1099φωναι φοβερὸν ἠχοῦσαι καὶ μέγα, λαμπάδες οι 10 ἠχοῦται μέγα, καὶ. καιόμεναι πυρί φλογερῷ, ἀστραπαί τε διάττουσαι καὶ γνόφος φρικώδης, και βολίδης, καὶ λίθοι, καὶ τοιαῦτα δείματα" πλείστα, μακρὰν καὶ τοὺς ἤδη καθηγνισμένους απάγουσι. Πῶς οὖν, ἄναγνε, σὺ τοῖς ἀπροσίτοις ὑπέμεινας ἐπενεγκεῖν ὑβρίστριαν χεῖρα, καὶ τὸ μέγα τοῦτο ἤλπισας 18 ἔργον, τὸν ἀσάλευτον θρόνον τοῦ βασιλέως τῆς δόξης ἐπ' ἀτι μία σαλεῦσαι, καὶ περιτρέψαι; Τίς ὢν τὴν δύο ναμιν, ἢ τίνα τοῦ μίσους εἰ ἐπαγόμενος πρόφασιν τῆς ἀπονοίας, οπότε καὶ θεομαχεῖν οὐκ ἐνάρ κήσας; ΚΓ'. Ηπου τάχα και το σῶμα καὶ κλίνη σε, καὶ τὰ ἐπιτάφια σύμβολα, ὡς περὶ νεκροῦ τινος άλλου τῶν συνήθων καὶ κατὰ σὲ, τοῦ τῆς ἀθανασίας παρέπεισε θησαυροῦ οἰηθῆναι· καὶ διὰ τοῦτο τὸ θρά σος ἀσωφρόνιστον καὶ ἀκάθεκτον. Σῶμα μὲν, ἀλλ' ἀκράτητον οὐ θανάτῳ μόνον καὶ τάφῳ, ἀλλὰ καὶ χερσὶ πελαζούσαις οὕτω θρα σέως· ' ταύταις " μέντοι καὶ πλέον φοβερόν, ἢ ἀκράτητον, ὅσῳ καὶ τομὴν ἐπιφέρει τῆς θρασύτης τος πρόστιμον, ὡς αὐτὸς σαφῶς μαρτυρεῖς, οἷς Ενδίκως πεπείρασαι. Κλίνη μέν 10 - ἀλλ' ἐπίσχες. Αὐτίκα γὰρ δήπου γε φανεῖται καὶ σοὶ (ἐμοὶ γοῦν ἤδη φαίνεται) τῆς σῆς κιβωτοῦ κατὰ πολὺ σεμνοτέρα, ἐν ἱερωτέρῳ πάνω χωρίῳ τεθησαυρισμένη καὶ σεβομένη ἐσθής τε καὶ ζώνη. Σύμφημι γὰρ τὰ τυχόν σοι τέως καὶ χλευαζό μενα, τῷ φαινομένῳ μόνῳ προσέχοντι, καὶ μηδέν τι βαθύτερον, ὥσπερ ο νόμος σὸς πανταχοῦ, συνιδείν δυναμένῳ. 'Αλλ' οὐκ εἰς μακρὰν, ὦ θαυμάσιε, καὶ τὴν ζώνην ὄψει ταύτην καὶ τὴν ἐσθῆτα, εἰ μήπω καὶ νῦν σὺν ἡμῖν βλέπειν ἔχεις, τοῖς τῶν ἁγίων ἁγίοι; ἱερῶς ἐμβατεύοντα καὶ τιμῆς παρὰ πᾶσι θεοπρεποῦς ἀξιούμενα 3. Πῶς δὲ οὐκ ἔμελλεν, & καὶ χρόνος ᾐδέσθη, καὶ φθορᾶς ἀδυσώπητος νόμος ἐδυσωπήθη, τὰ κατὰ πάντων ὁμοῦ τῶν 8 ὁρατῶν δυναστεύοντα; ΚΔ'. Ηδη γοῦν μοι δοκεῖς οὐδ᾽ αὐτὸς ἔτι μελ λήσειν ἐπὶ πολύ· ἀλλὰ παραχρῆμα δὴ μάλα συμ φρονήσειν εν τὸ δέον, τῇ καλῇ παιδεία " νουθετηθείς, ἣν ὁρῶ κατὰ πόδας σε μετιοῦσαν ἀπρόοπτον· ὡς ἂν αὐτός τε περὶ ταῦτα διατεθῇς " εὐπειθέστερον, καὶ πολλοῖς ἄλλοις κήρυξ τῶν ἐπ' αὐτοῖς φανῆς σ θαυμασίων, μαθών, ἐξ ὧν πέπονθας, οίαν ἔχει τὴν δύναμιν. λαμπάδαις, 18 δείγματα. 33 ήλπησας. 6 μείσους. καί. μόνῳ. θραταίως: ταύτας. περὶ τῆς τιμίας κλίνης κλήνης) καὶ ἐσθῆτος καὶ ζώνης περ. οι ἀξιούμεθα. τῶν. • Lους, μᾶλλα. συμφρονήσει. 33 παιδίᾳ, " διατεθεί;. 87 φανείς.
duntaxat tangente fumigat "; cujus tubarum voces φωναι φοβερὸν ἠχοῦσαι καὶ μέγα, λαμπάδες οι
terribile quid atque ingens resonantes, lampades
Nammeo igne ardentes, et discurrentia fulgura et
turbo horrendus, sagittæque et saxa, et terrifica
ejusmodi alia plura, procul et eos repellunt, qui
jam sunt emundati. Quonam ergo pacto tn, o impure, inducere animum potuisti, ut insolentem
manum injiceres, et magnum hoc speraști facinus,
inconcussuni nempe regis gloriæ thronum contumeliose concutere ac dejicere? Quibusnam polles
viribus, vel quamnam odii ac vecordiæ causanı
affers, quandoquidem vel Deo indicere bellum non
dubitasti?
XXIII. Enimvero et cadaver forte, et lectulus et
ſunerea symbola te deceperunt, ut de hoc immortalitatis thesauro non aliter, ac de cadavere cujuspiam alterius e vulgo et ex tui æqualibus, existimares, et exinde insana ista atque effrenis
audacia?
At vero demortui quidem corpus est; sed quod
non solum morte et tumulo, verum etiam manibus
tai audacter irruentibus detineri nequeat; hisco
tamen etiam magis tremendum sit, et invincibile,
quandoquidem pœnam quoquè temerarii ausus
profecto irrogat, prout ipse per ea, quæ merito
expertus es, luculenter testaris
Lectulus est quidem; verumtamen fac animum
advertas. Mox enim apparebit utique et tibi (saltem mihi jam apparet) longe nobiliori, quam arca
tua, cultu insignis tum vestis (ejus), tum zona,
loco prorsus sacratiori ceu thesaurus reconditæ,
el religiosa veneratione honoratæ. Et concedo
equidem, abs te forte hæc interim etiam derideri,
quippe qui id solum consideras, quod incurrit în
oculos, nec quidpiam vales, non secus ac ubique
lex tua, intimius perspicere. At si necdum vales, o
egregie, nunc quoque nobiscum cernere, haud
diuturnum intercurret tempus, cum et hanc zonam
videbis et vestem in Sancta sanctorum religiose
deferri, et a cunctis sacro cultu honorari. Et sane
qui non primum præ omnibus prorsus visibilibus
locum ca obtinerent, quæ et tempus est reveritum, et
gere?
XXIV. Jam itaque censeo, haud diutius te quoque adhuc cunctaturum; sed potius in id, quod
æquum est, cito prorsus consensurum, postquam
egregia illa eruditus es disciplina, quo statim impetitum inopinato te video, ut scilicet postquam ex
iis quæ passus es, qua polleant virtute, didicisti,
et ipse obsequentius adversus ea te haberes, et
apud alios multos præco exsisteres mirabilium,
quæ propter ipsa evenerunt.
«Psal. cili, 32.
10 Vat. ἠχοῦται μέγα, καὶ.
καιόμεναι πυρί φλογερῷ, ἀστραπαί τε διάττουσαι
καὶ γνόφος φρικώδης, και βολίδης, καὶ λίθοι, καὶ
τοιαῦτα δείματα" πλείστα, μακρὰν καὶ τοὺς ἤδη
καθηγνισμένους απάγουσι. Πῶς οὖν, ἄναγνε, σὺ
τοῖς ἀπροσίτοις ὑπέμεινας ἐπενεγκεῖν ὑβρίστριαν
χεῖρα, καὶ τὸ μέγα τοῦτο ἤλπισας 18 ἔργον, τὸν
ἀσάλευτον θρόνον τοῦ βασιλέως τῆς δόξης ἐπ' ἀτι·
μία σαλεῦσαι, καὶ περιτρέψαι; Τίς ὢν τὴν δύο
ναμιν, ἢ τίνα τοῦ μίσους εἰ ἐπαγόμενος πρόφα
σιν τῆς ἀπονοίας, οπότε καὶ θεομαχεῖν οὐκ ἐνάρ
κήσας;
ΚΓ'. Ηπου τάχα και το σῶμα καὶ κλίνη σε,
καὶ τὰ ἐπιτάφια σύμβολα, ὡς περὶ νεκροῦ τινος
άλλου τῶν συνήθων καὶ κατὰ σὲ, τοῦ τῆς ἀθανασίας
παρέπεισε θησαυροῦ οἰηθῆναι· καὶ διὰ τοῦτο τὸ θρά
σος ἀσωφρόνιστον καὶ ἀκάθεκτον.
Σῶμα μὲν, ἀλλ' ἀκράτητον οὐ θανάτῳ μόνον
καὶ τάφῳ, ἀλλὰ καὶ χερσὶ πελαζούσαις οὕτω θρα
σέως· ' ταύταις " μέντοι καὶ πλέον φοβερόν, ἢ
ἀκράτητον, ὅσῳ καὶ τομὴν ἐπιφέρει τῆς θρασύτης
τος πρόστιμον, ὡς αὐτὸς σαφῶς μαρτυρεῖς, οἷς
Ενδίκως πεπείρασαι.
Κλίνη μέν 10 - ἀλλ' ἐπίσχες. Αὐτίκα γὰρ δήπου γε
φανεῖται καὶ σοὶ (ἐμοὶ γοῦν ἤδη φαίνεται) τῆς σῆς
κιβωτοῦ κατὰ πολὺ σεμνοτέρα, ἐν ἱερωτέρῳ πάνω
χωρίῳ τεθησαυρισμένη καὶ σεβομένη ἐσθής τε καὶ
ζώνη. Σύμφημι γὰρ τὰ τυχόν σοι τέως καὶ χλευαζό
μενα, τῷ φαινομένῳ μόνῳ προσέχοντι, καὶ μηδέν τι
βαθύτερον, ὥσπερ ο νόμος σὸς πανταχοῦ, συνιδείν
δυναμένῳ. 'Αλλ' οὐκ εἰς μακρὰν, ὦ θαυμάσιε, καὶ
τὴν ζώνην ὄψει ταύτην καὶ τὴν ἐσθῆτα, εἰ μήπω
καὶ νῦν σὺν ἡμῖν βλέπειν ἔχεις, τοῖς τῶν ἁγίων
ἁγίοι; ἱερῶς ἐμβατεύοντα καὶ τιμῆς παρὰ πᾶσι
θεοπρεποῦς ἀξιούμενα 3. Πῶς δὲ οὐκ ἔμελλεν, &
καὶ χρόνος ᾐδέσθη, καὶ φθορᾶς ἀδυσώπητος νόμος
ἐδυσωπήθη, τὰ κατὰ πάντων ὁμοῦ τῶν 8 ὁρατῶν
δυναστεύοντα;
inexorabilis lex corruptionis ausa non est attin.
ΚΔ'. Ηδη γοῦν μοι δοκεῖς οὐδ᾽ αὐτὸς ἔτι μελ
λήσειν ἐπὶ πολύ· ἀλλὰ παραχρῆμα δὴ μάλα συμ
φρονήσειν εν τὸ δέον, τῇ καλῇ παιδεία " νουθετηθείς,
ἣν ὁρῶ κατὰ πόδας σε μετιοῦσαν ἀπρόοπτον· ὡς
ἂν αὐτός τε περὶ ταῦτα διατεθῇς " εὐπειθέστερον,
καὶ πολλοῖς ἄλλοις κήρυξ τῶν ἐπ' αὐτοῖς φανῆς σ
θαυμασίων, μαθών, ἐξ ὧν πέπονθας, οίαν ἔχει τὴν
δύναμιν.
Variæ lectiones.
• Laur. λαμπάδαις, 18 Laur. δείγματα. 33 Laur. ήλπησας. 6 Laur.
μείσους. 38 Val. abest καί. 2. Laur. μόνῳ. s Laur. θραταίως: 14 Laur. ταύτας. In uiron. codice
ad marginem: περὶ τῆς τιμίας κλίνης (Laurent. κλήνης) καὶ ἐσθῆτος καὶ ζώνης· De venerando l. ctulo,
1o Val. 8, περ.
οι Laur. ἀξιούμεθα. is Laur. abest τῶν. • Lους, μᾶλλα. ss Laur.
συμφρονήσει. 33 Codd. παιδίᾳ, " Laur. διατεθεί;. 87 Laur. φανείς.
el reste, et zonn.
col. 1101–1102page 32 of 82
PG 120:1101Τσιγαροῦν νοῦν κτησάμενος, ἐπείπερ ἐπλήγης, καὶ παρὰ τοῦ τρώσαντος αὖθις, ὅπερ ἀκούεις, καὶ τυχὼν τῆς ἰάσεως, ὅτι χρηστεύεσθαι πέφυκε και πρὸς τοὺς ἀχαρίστους οὕτω καὶ πονηρούς, σωφορ νέστερος γίνου μοι τῶν ἑξῆς θεατής· καὶ τὴν θαυ μαστὴν παρ' ἐλπίδα 10 Αλλοιωμένος ἀλλοίωσιν, μεθ' ἡμῶν ἤδη σκόπει τά τε ἄλλα σὺν εὐλαβείᾳ, καὶ τὴν κορυφαίαν ἐκείνην καὶ πρεσβυτάτην των θεολό των ακρότητα, κατ᾿ αὐτοὺς ἐκείνους εἰπεῖν, ὡς αὐτοὶ πάντων ἄριστα τοὺς ἐξοδίους " πρῶτοι διατι θοῦσι, θεοφόρητοί τε γινόμενοι καὶ πρὸς τὴν ἄνω θεν ἔμπνευσιν ὅλοι μεθαρμοζόμενοι, “εἶθ᾽ ὡς ἐφε ξῆς τοῖς ἑξῆς οι τὴν καλὴν ὑπουργίαν ταύτην παρ ραδιδοῦσι, καὶ ὡς ἀναλόγως οὕτω τοῖς πᾶσι τὰ τῆς εὐφημίας καταμερίζεται. ΚΕ'. Ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἀγωνίζονται καὶ περὶ τὴν ἀνή κουσαν ἕκαστος αὐτῷ λειτουργίαν εκθυμότατα κάμνουσιν, ἐκ τοῦ πλέον δοξάσαι καὶ πλέον δοξασθῆ να φιλοτιμούμενοι. Ἐμὲ δὲ καὶ πάλιν ἐκφέρει τὸ θάμβος τῶν δρωμένων, καὶ συναπαίρειν ἡγοῦμαι τῇ δεσποίνῃ πρὸς οὐρανὸν καὶ τῇ διανοίᾳ μικροῦ παραψαύω τοῦ στε ρεώματος. Διὰ τοῦτό μοι δέξασθε τι φωνήν μεταρ στον 8, ὡς ἐξ ὕψους τοσούτου πρὸς ὑμᾶς φερομένην Εὐφραινέσθω “ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ δικαιοσύ τὴν αἱ νεφέλαι ῥανάτωσαν· βηξάτω τὰ ὄρη εὐφροσύνην, καὶ οἱ βουνοὶ ἀγαλλίασιν· Σαλευθήτω ἡ θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς, ἡ οἰκουμένη καὶ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ· εὐφραν νέσθωσαν ἄγγελοι καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἄνθρωποι, πᾶν γένος θνητὸν, πᾶν ἀθάνατον· ἔμψυχος ἅμα φύσις καὶ ἄψυχος, αἰσθητή τε καὶ νοητή, ὁρατὴ καὶ ἀδρα το;· πᾶν ὅσον ἐγκόσμιον καὶ πᾶν ὑπερκόσμιον, " Η γὰρ ἀνατωσαμένη τοῖς πᾶσι ' τὴν χαρὰν ἀπελθοῦσαν, αὐτὴ πρὸ πάντων ἀξία τὰς ἀπαρχὰς αὐτῆς φέρεσθαι. Δεῦτε τοιγαροῦν, εὐφρανθῶμεν ἐπὶ τῇ προξένῳ τῆς εὐφροσύνης· σαλπίσωμεν σάλπιγξιν εὐήχοις καὶ μουσικαῖς ἐν πανηγύρει λαμπρᾷ, ἐν εὐσήμῳ ἡμέρᾳ ἑορτῆς ἡμῶν· συνδράμωμεν ἕκαστος εἰς τὴν κοινὴν ἀγαλλίασιν, βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ πάντες λαοί, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς, νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων προφητική τε γὰρ ἡ παραίνεσις 4, καὶ μάλα δικαία 40, Κα'. Ἀλλ᾽ εἰς δέον εμνήσθην προφητείας και προφητῶν. Ποῦ ποτέ μοι νῦν αἱ θαυμασταὶ καὶ πολύ λαὶ περὶ τῶν παρόντων ἐκεῖναι 30 προαγορεύσεις; το Ελπίδας. Η ἐξωδίους. Η μεταρμοζόμενοι, οι ἐξοῖς. “λειτουργείαν. 6 δέξασθαι. μεταρσίαν. ὑφαινέσθω, * καὶ πᾶν ὑπερκόσμιον τοῖς πᾶσι. παραίνησις.. δικαίω. το ἐκείνων,
IN SS. DEIPARE DORMITIONEM.
Τσιγαροῦν νοῦν κτησάμενος, ἐπείπερ ἐπλήγης,
καὶ παρὰ τοῦ τρώσαντος αὖθις, ὅπερ ἀκούεις, καὶ
τυχὼν τῆς ἰάσεως, ὅτι χρηστεύεσθαι πέφυκε και
πρὸς τοὺς ἀχαρίστους οὕτω καὶ πονηρούς, σωφορ
νέστερος γίνου μοι τῶν ἑξῆς θεατής· καὶ τὴν θαυ
μαστὴν παρ' ἐλπίδα 10 Αλλοιωμένος ἀλλοίωσιν, μεθ'
ἡμῶν ἤδη σκόπει τά τε ἄλλα σὺν εὐλαβείᾳ, καὶ τὴν
κορυφαίαν ἐκείνην καὶ πρεσβυτάτην των θεολό
των ακρότητα, κατ᾿ αὐτοὺς ἐκείνους εἰπεῖν, ὡς
αὐτοὶ πάντων ἄριστα τοὺς ἐξοδίους " πρῶτοι διατιθοῦσι, θεοφόρητοί τε γινόμενοι καὶ πρὸς τὴν ἄνω
θεν ἔμπνευσιν ὅλοι μεθαρμοζόμενοι, “εἶθ᾽ ὡς ἐφεξῆς τοῖς ἑξῆς οι τὴν καλὴν ὑπουργίαν ταύτην παρ
ραδιδοῦσι, καὶ ὡς ἀναλόγως οὕτω τοῖς πᾶσι τὰ τῆς
εὐφημίας καταμερίζεται.
ΚΕ'. Ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἀγωνίζονται καὶ περὶ τὴν ἀνήκουσαν ἕκαστος αὐτῷ λειτουργίαν εκθυμότατα
κάμνουσιν, ἐκ τοῦ πλέον δοξάσαι καὶ πλέον δοξασθῆ
να φιλοτιμούμενοι.
Mentem igitur, quandoquidem percussus fuisti,
indeptus, et rursus, prout testis es, medelam quoque a percutiente assecutus, quia nempe ex natura
sua ad benefaciendum vel ingratis adeo ac sceleratis fertur, sapientior, quæso, reliquorum esto
spectator; et admiranda conversione in aliumı
præter spem immutatus, jam nobiscum venerabundus intuere cum cætera omnia, tum, ut eorumdem illorum verbis utar, principem illam alque
augustissimam theologorum summitatem quo
modo ipsi (apostoli) et a Deo afflati et toti ad
supernam inspirationem composhi, omnium præstantissime funebres modulos primi constituunt;
quomodo deinde eximium hoc ministerium futuris
servandum tradunt, et quomodo sic collandandi
ratio convenienter omnibus assignatur.
XXV. Ast illi quidem certatim omne studium
adhibent, et prouti propriam cujusque ministerium
postulat, maxime alacri animo operam suam conferunt, majorem sibi quoque ex majori gloria
tributa gloriam ambientes.
Ἐμὲ δὲ καὶ πάλιν ἐκφέρει τὸ θάμβος τῶν δρωμέ Me vero et rursus abripit vehemens eorum quæ
νων, καὶ συναπαίρειν ἡγοῦμαι τῇ δεσποίνῃ πρὸς cernuntur admiratio, et in cœlum simul cum Reοὐρανὸν καὶ τῇ διανοίᾳ μικροῦ παραψαύω τοῦ στε gina migrare me existimo, ac propemodam firmaρεώματος. Διὰ τοῦτό μοι δέξασθε τι φωνήν μεταρ mentum attingere ipse mihi videor. Quapropter
στον 8, ὡς ἐξ ὕψους τοσούτου πρὸς ὑμᾶς φερομένην·
sublimem, quæso, veluti e tanta celsitudine ad·
Εὐφραινέσθω “ὁ οὐρανὸς ἄνωθεν, καὶ δικαιοσύ vos delatam, vocem excipite: Lætetur cœlum deτὴν αἱ νεφέλαι ῥανάτωσαν· βηξάτω τὰ ὄρη super, et mubes pluant justitiam r; montes stillen!
εὐφροσύνην, καὶ οἱ βουνοὶ ἀγαλλίασιν· Σαλευθήτω latitiam, et colles exsulationem: Commoveatur
ἡ θάλασσα καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς, ἡ οἰκουμένη mare et plenitudo ejus, orbis terrarum et omnes qui
καὶ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ· εὐφραν habitant in eo si gaudio gentiant angeli, exsullent
νέσθωσαν ἄγγελοι καὶ ἀγαλλιάσθωσαν ἄνθρωποι, homines; genus omne mortalium, immortalium
πᾶν γένος θνητὸν, πᾶν ἀθάνατον· ἔμψυχος ἅμα φύσις
omne, natura animata simul et inanimis, sensibiκαὶ ἄψυχος, αἰσθητή τε καὶ νοητή, ὁρατὴ καὶ ἀδρα- lisque et intelligibilis, visibilis atque invisibilis;
το;· πᾶν ὅσον ἐγκόσμιον καὶ πᾶν ὑπερκόσμιον, " Η et quidquid in mundo est, et quidquid supra
γὰρ ἀνατωσαμένη τοῖς πᾶσι ' τὴν χαρὰν ἀπελθοῦ mundum. Quæ enim longe digressum gaudium omσαν, αὐτὴ πρὸ πάντων ἀξία τὰς ἀπαρχὰς αὐτῆς uibus restituit, digna ipsa est, ut ante omnes
φέρεσθαι.
ejusdem gaudii primitias sibi reportet.
Δεῦτε τοιγαροῦν, εὐφρανθῶμεν ἐπὶ τῇ προξένῳ
τῆς εὐφροσύνης· σαλπίσωμεν σάλπιγξιν εὐήχοις
καὶ μουσικαῖς ἐν πανηγύρει λαμπρᾷ, ἐν εὐσήμῳ
ἡμέρᾳ ἑορτῆς ἡμῶν· συνδράμωμεν ἕκαστος εἰς
τὴν κοινὴν ἀγαλλίασιν, βασιλεῖς τῆς γῆς, καὶ
πάντες λαοί, ἄρχοντες καὶ πάντες κριταὶ γῆς,
νεανίσκοι καὶ παρθένοι, πρεσβύτεροι μετὰ νεωτέρων προφητική τε γὰρ ἡ παραίνεσις 4, καὶ μάλα
δικαία 40,
Agile proinde, collatemur in lætitiæ auctrice;
sonoris harmonicisque tubis canamus in splendido
conventa, in insigni die solemnitatis nostra 7; simul
accurramus quisque ad communem exsultationem,
reges terræ et omnes populi, principes et omnes ju -
dices terral, juvenes et virgines; senes cum junio -
ribus *: prophetica etenim vox, et sequissimo sane
fure, id præcipit.
Κα'. Ἀλλ᾽ εἰς δέον εμνήσθην προφητείας και
προφητῶν. Ποῦ ποτέ μοι νῦν αἱ θαυμασταὶ καὶ πολύ
λαὶ περὶ τῶν παρόντων ἐκεῖναι 30 προαγορεύσεις;
• Isa. xLv, 8 sec. LXX. * Psal. xcvi1, 7. y Psal. LIIS, 4. s Psal. cxcvil, 11, 12.
XXVI. Opportune vero prophetiæ et prophetsrum injecta est mentio. Ubinam mihi nunc admiranda illa ac plura de præsentibus rebus præconia?
Varia lectiones.
το Vat. Ελπίδας. Η Laur. ἐξωδίους. Η Laur. μεταρμοζόμενοι, οι Laur. ἐξοῖς. “Laur. λειτουργείαν.
6 Laur. δέξασθαι. Vat. μεταρσίαν. Laur. ὑφαινέσθω, * Laur. voces καὶ πᾶν ὑπερκόσμιον excide
runt. of Laur. abest τοῖς πᾶσι. 6 Laur. παραίνησις.. Laur. δικαίω. το Laur. ἐκείνων, quod ad prophetas referri posset.
Notæ.
Ex Dionys. Αreop. De div. nomin. cap. 3: Summilas autem theologorum hoc loco Petrus apostoloruin princeps intelligitur.
col. 1103–1104page 33 of 82
PG 120:1103Ποῦ τὰ πάλαι θρυλούμενα τοῖς τὰ ἔμπροσθεν βλέπουσι; Ποῦ πρὸ πάντων Δαβίδ, ὁ βασιλεὺς καὶ προφήτης, καὶ Χριστοῦ προπάτωρ, τὸ μεῖζον; Τί τὴν ἑαυτοῦ θυγατέρα, περὶ ἧς τοιαῦτα μεγάλα καὶ λαμπρά προεθέσπισεν, οὐκ αὐτὸς παρὼν ᾄδει, καὶ τιμῇ τοῖς καθήκουσι, τὸ δεκάχορδον ἐκεῖνο ψαλτήριον καὶ τὰ εύηχα κύμβαλα, καὶ τὸν χορὸν, καὶ τὰ τύμπανα, καὶ πᾶν, εἴτι ἄλλο, μουσικών της καὶ τερπνὸν ἔργα νον, μεθ' ὧν ἡμῖν πλεονάκι; τὸν Θεὸν αἰνεῖν παραινεῖ, νῦν ἐνταῦθα παράγων, καὶ τὴν ἠδίστην δι σῶν ἁρμονίαν ἀνακρουόμενος, ὡς πολὺ δικαιότερον, ἢ ὁπόταν ἐκεῖ τῆς κιβωτοῦ προηγείτο ποικίλην τινὰ μουσικὴν καὶ παντοδαπὴν καὶ πολύφθογγον συναπτ χῶν ἐκ μέλους παντὸς, ᾗ τὰ πάντα κινῶν, ὑφ' ἡδο νῆς κἀκεῖνος εὐρύθμως συνυπωρείτο, καὶ τερπόμενος τέρπειν ώμολόγει Θεόν; ΚΖ'. Ποῦ δὲ τὰ τῶν ἄλλων ἁγίων καὶ δικαίων συστήματα, ρήσεις τε σοφῶν καὶ αἰνίγματα, παρα βολαί τε καὶ λόγοι σκοτεινοὶ καὶ δυσέφικτοι, πριν εἰς πέρας ἐλθεῖν, ἕνα πάντες σκοπόν, ἓν κεφάλαιον, ὑπόθεσιν μίαν τὴν πολυύμνητον δε ταύτην καὶ πολυ σύμβολον Παρθένον ποιούμενοι· καὶ ἄλλος μὲν ἄλλως τὰ κατ' αὐτὴν φανταζόμενος, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄλλος οὐκ ; ἔλαττον εκθειάζων τὸ φαντασθέν, καὶ συμφώνως ἐντεῦθεν ἡμῖν εὐαγγελιζόμενοι σωτηρίαν παγκόσμιον; Αλλ' οἱ μὲν, εὖ οἶδ᾽, ὅτι καὶ πάρεισιν δὲ ἀφα νῶς. Καὶ παρέσονται τῇ τῶν προῤῥηθέντων σε αυτ τοῖς ἀποβάσει συνησθησόμενοι, καὶ ταῖς ἑαυτοῦ κ φωναῖς ἕκαστος, μᾶλλον δὲ ταῖς τοῦ πνεύματος, τὴν τῶν καλῶν τούτων πάντων αἰτίαν συνανυμνήσοντες. Δίκαιο: δέ εἰσιν, ὥσπερ πάλαι μέλλουσαν ἔτι οὕτω καὶ σὲ νῦν πολλῷ μᾶλλον ἤδη παροῦσαν ἐγκωμίοις καὶ κρότοις δεξιοῦσθαι τοῖς λαμπροτάτοις. ΚΗ'. Τοιγαροῦν ἀκολούθως προστιθέσθω καὶ τὸ ἡμέτερον, ὁ τῆς προσθήκης δὲ τρόπος. Καὶ μηδείς απληστίαν σε καταγνώτω 10 τοῦ λόγου. Ομολογεί γὰρ ἡττᾶσθαι τοῦ πάθους διὰ τὸν πόθον· καὶ ὑμῖν αὐτὸ τοῦτο περὶ τὰ παρόντα βουλόμενος, έμβολ μέγα πᾶσι τὸ παρακλητικόν. Καὶ συνέπεσθε· ἐπάρωμεν εἰς ὕψος φωνήν κροτή ; σωμεν χεῖρας· αἰνέσωμεν Θεὸν μετ' ᾠδῆς, τὸν ποιοῦν τα τοιαῦτα θαυμαστά πράγματα, ἔνδοξά τε καὶ ἐξαί σια 6, ὧν οὐκ ἐστιν ἀριθμὸς, τὸν ἐπὶ τὴν ταπείν νωσιν ἐπιβλέψαντα τῆς δούλης αὐτοῦ, καθάπερ * ἠδύστην. Η πολύ υμνητον. 8 πάρησιν, 6 προρηθέντων. Η αὐτοῦ. καί. * άπληστείαν. το καταγνώτῳ. * ἡμῖν. • ἐξέσια. Εἰς ὑπεραγίαν Θεοτόκον ίαμβοι. Παστάς, τράπεζα, ῥάβδε, λυχνία, κλίμαξ, Κλίνη, κιβωτέ, νεφέλη, λαβές, θρόνε. Κόσμει με παστας, ἐμπίπλα τράπεζα με, Στήριζε ῥάβδε, λυχνία φώτιζέ με, Αναγε κλίμαξ, ἀνάπαυε με κλίνη, Τήρει,κιβωτέ, νεφέλη λάμπρυνέ με, Λαδίς με προσλάμβανε, τίμα με θρόνο.
Ubinam qu: olim palam enuntiabantur ab iis, qui Ποῦ τὰ πάλαι θρυλούμενα τοῖς τὰ ἔμπροσθεν βλέπουpræsentia hæc prospiciebant? Ubinam ante omnes
David rex et propheta et, quod majus est, Christi
progenitor? Quid est, qnod suam ipsius fliam, de
qua in antecessum tam præclara ac splendida vaticinatus est, non prasens ipse cantu celebrat, et
opportune honorat, multo convenientius nunc decachordumillud psalterium et cymbala bene sonantia, et chorum et tympana, et cætera, si quæ sunt
alia, musica ac suavia organa, quibus nos saponumero excitat ad laudandum Deum, bic proferens,
et harmoniam omnium suavissimam ciens, quam
cum illic ante arcam præiret, ex omni melodia
variam quamdam, omnigenamque ac multisonam
musicam contexens, qua cum cuncta permoveret,
præ! jucunditate et ipse ad numerum saltabat, et
cum gaudio Deo se gratum facere affirmabat?
σι; Ποῦ πρὸ πάντων Δαβίδ, ὁ βασιλεὺς καὶ προφήτης,
καὶ Χριστοῦ προπάτωρ, τὸ μεῖζον; Τί τὴν ἑαυτοῦ
θυγατέρα, περὶ ἧς τοιαῦτα μεγάλα καὶ λαμπρά
προεθέσπισεν, οὐκ αὐτὸς παρὼν ᾄδει, καὶ τιμῇ τοῖς
καθήκουσι, τὸ δεκάχορδον ἐκεῖνο ψαλτήριον καὶ τὰ
εύηχα κύμβαλα, καὶ τὸν χορὸν, καὶ τὰ τύμπανα,
καὶ πᾶν, εἴτι ἄλλο, μουσικών της καὶ τερπνὸν ἔργα -
νον, μεθ' ὧν ἡμῖν πλεονάκι; τὸν Θεὸν αἰνεῖν παραινεῖ, νῦν ἐνταῦθα παράγων, καὶ τὴν ἠδίστην δι
σῶν ἁρμονίαν ἀνακρουόμενος, ὡς πολὺ δικαιότερον,
ἢ ὁπόταν ἐκεῖ τῆς κιβωτοῦ προηγείτο ποικίλην τινὰ
μουσικὴν καὶ παντοδαπὴν καὶ πολύφθογγον συναπτ
χῶν ἐκ μέλους παντὸς, ᾗ τὰ πάντα κινῶν, ὑφ' ἡδο
νῆς κἀκεῖνος εὐρύθμως συνυπωρείτο, καὶ τερπόμε
νος τέρπειν ώμολόγει Θεόν;
XXVII. Sed et ubinam concordes aliorum san- ΚΖ'. Ποῦ δὲ τὰ τῶν ἄλλων ἁγίων καὶ δικαίων
etorum ac justorum voces, sapientiumque effata
συστήματα, ρήσεις τε σοφῶν καὶ αἰνίγματα, παρα
atque ænigmata, proverbiaque ac sermones occulti, βολαί τε καὶ λόγοι σκοτεινοὶ καὶ δυσέφικτοι, πριν
atque, priusquam ad exitum perveniant, ad intel- εἰς πέρας ἐλθεῖν, ἕνα πάντες σκοπόν, ἓν κεφάλαιον,
ligendum ardui, qui quidem unum omnes ὑπόθεσιν μίαν τὴν πολυύμνητον δε ταύτην καὶ πολυscopum, unum argumentum, unum thema propo- σύμβολον Παρθένον ποιούμενοι· καὶ ἄλλος μὲν ἄλλως
situm sibi habent, hanc scilicet laude dignissimam, τὰ κατ' αὐτὴν φανταζόμενος, ἀλλ' οὐδ᾽ ἄλλος οὐκ
innumerisque symbolis præsignatam Virginem; ἔλαττον εκθειάζων τὸ φαντασθέν, καὶ συμφώνως
et alius quidem alio, quæ ad ipsam spectant, sche- ἐντεῦθεν ἡμῖν εὐαγγελιζόμενοι σωτηρίαν παγκόσ
mate designat, neque tamen alius alio minus id μιον; Αλλ' οἱ μὲν, εὖ οἶδ᾽, ὅτι καὶ πάρεισιν δὲ ἀφα
quod designant divino honore effert, et unanimiter νῶς. Καὶ παρέσονται τῇ τῶν προῤῥηθέντων σε αυτ
omnes communem inde salutem nobis spondent? τοῖς ἀποβάσει συνησθησόμενοι, καὶ ταῖς ἑαυτοῦ κ
Verum hos probe scio invisibiliter hic quoque φωναῖς ἕκαστος, μᾶλλον δὲ ταῖς τοῦ πνεύματος, τὴν
adesse. Absunt autem, ut in eorum quæ prædicta τῶν καλῶν τούτων πάντων αἰτίαν συνανυμνήσοντες.
ab ipsis fuerant, exitu congaudeant, et ut suis Δίκαιο: δέ εἰσιν, ὥσπερ πάλαι μέλλουσαν ἔτι οὕτω
quisque vocibus, seu melius dixerim, vocibus di- καὶ σὲ νῦν πολλῷ μᾶλλον ἤδη παροῦσαν ἐγκωμίοις
vinitus inspiratis, omnium horum bonorum au- καὶ κρότοις δεξιοῦσθαι τοῖς λαμπροτάτοις.
etrieam simul hymnis celebrent. Æquissimum porro est, ut quemadmodum olim adhuc venturam, sic
multo magis et modo jam præsentem splendidissimis laudibus ac plausibus comitentur.
XXVIII. Consequenter proinde et quod nostrum
est, iis accedat; nam ut et nostra adjiciamus, mos
postulat. Nec seronem quispiam reprehenda',
quod salari non posse videatur. Fatetur enim,
affectu se vinci propter vim anoris; parique vos
erga præsentia studio affici discupiens, vehementer
omnes excitans inclamat:
Addite vosmet mihi socios; attollamus ad cœ57
ΚΗ'. Τοιγαροῦν ἀκολούθως προστιθέσθω καὶ τὸ
ἡμέτερον, ὁ τῆς προσθήκης δὲ τρόπος. Καὶ μηδείς
απληστίαν σε καταγνώτω 10 τοῦ λόγου. Ομολογεί
γὰρ ἡττᾶσθαι τοῦ πάθους διὰ τὸν πόθον· καὶ ὑμῖν
αὐτὸ τοῦτο περὶ τὰ παρόντα βουλόμενος, έμβολ
μέγα πᾶσι τὸ παρακλητικόν.
Καὶ συνέπεσθε· ἐπάρωμεν εἰς ὕψος φωνήν κροτή
lum vocem; plaudamus manibus; cum cantico σωμεν χεῖρας· αἰνέσωμεν Θεὸν μετ' ᾠδῆς, τὸν ποιοῦν
Deum laudemus, qui ejusmodi mira, gloriosaque
et magnifica, quorum non est numerus, operatur;
qui, sicut inquit illa eadem quæ cherubim est præτα τοιαῦτα θαυμαστά πράγματα, ἔνδοξά τε καὶ ἐξαί
σια 6, ὧν οὐκ ἐστιν ἀριθμὸς, τὸν ἐπὶ τὴν ταπείν
νωσιν ἐπιβλέψαντα τῆς δούλης αὐτοῦ, καθάπερ
Varia lectiores.
* Laur. ἠδύστην. Η Laur. πολύ υμνητον. 8 Laur. πάρησιν, 6 Laur. προρηθέντων. Η Laur. αὐτοῦ.
• Val. abest καί. * Laur. άπληστείαν. το Val. καταγνώτῳ. * Laur. ἡμῖν. • Laur. ἐξέσια.
Notæ
Vide constanten veterum sententiam, inameris nempe Veteris Testamenti symbolis Virginem
Mariam præsignatam fuisse, nullumque reperiri ex
¡lis bagiographis, cujus oculis Virgo non obversaretur.
Placet hic ejusdem Joannis epigramma ex
Mattheo Busto (p. 71) referre, in que nonnulla
beatissime Virginis symbola simul collecta exhibentur:
Εἰς ὑπεραγίαν Θεοτόκον ίαμβοι.
Παστάς, τράπεζα, ῥάβδε, λυχνία, κλίμαξ,
Κλίνη, κιβωτέ, νεφέλη, λαβές, θρόνε.
Κόσμει με παστας, ἐμπίπλα τράπεζα με,
Στήριζε ῥάβδε, λυχνία φώτιζέ με,
Αναγε κλίμαξ, ἀνάπαυε με κλίνη,
Τήρει,κιβωτέ, νεφέλη λάμπρυνέ με,
Λαδίς με προσλάμβανε, τίμα με θρόνο.
col. 1105–1106page 34 of 82
PG 120:1105αὐτὴ φησι ἡ τῶν χερουβὶμ ἀνωτέρα, καὶ τοσαῦτα ποιήσαντα οι μετ' αὐτῆς μεγαλεία. Μακαρίσωμεν ἄνθρωποι τὴν τοῦ Πλάστου Μητέρα, ἐξ ἧς ἡ τοῦ πλάσματος καὶ ἀνόρθωσις καὶ ἀνάπλασις. Αψευ τῆς τοῦτο πρόῤῥησις ταύτης τῆς μεγάλης προφήτιδος, ὑπὸ πάσης ειπούσης μακαρισθήσεσθαι γε νεας “. Μεγαλοπρεπῶς μὲν οὖν καὶ ἀξίως πρῶτα μὲν ὑπ' αὐτῶν τῶν ἀχράντων εὐαγγελίων τὸν πρέ ποντα λαμβάνει μακαρισμόν, πρὸς τὸν ἑαυτῶν σ ἀφ' ἑκάστης δεσπότην ἀναβοώντων. Μακαρία ή κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοί, οὓς ἐθήλασας· εἶθ᾽ ὑπὸ πασῶν γενεῶν, ὡς ἡ προαγόρευσις, η τε μεμακάρισται, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μακαρισθήσεται. Μακαριζέσθω τοίνυν οὐχ ἥκιστα καὶ νῦν παρ' ἡμῶν, καὶ τὴν ὀφειλόμενον ἔρανον ἐκ τοῦ καθ' ἡμᾶς ἄρτι γένους ἀνενδεῶς ἐκπληρούσθω. Δότε αὐτῇ ἀπὸ καρποῦ χειλέων αὐτῆς, ἡ σοφή παροιμία κατὰ καιρὸν ἡμῖν ἐγκελεύεται· αὐτὸς δὲ ἂν εἴποιμι μᾶλλον, ἀπὸ καρποῦ κοιλίας αὐτῆς· καὶ δι' εὐ λογίας ἁπάσης ἡ εὐλογημένη γεννήτρια τῆς εὐλο γίας ἀγέσθω. Μή τις “ἀγνώμων ἔστω περὶ τὴν εὐεργέτιν α· μή τις υπερόπτης τῆς βασιλίδος· " μή τις Ελιγώρως έχων πρὸς τὴν Δεσπότιν· ἀλλὰ πάντες ἅμα καὶ πᾶσαι μετὰ τοῦ προσήκοντος κόσμου προς τὴν πάνδημον ταύτην ἑορτὴν ἀπαντήσωμεν, καὶ σὺν ἀλλήλοις ο ὁμοῦ φαιδρυνθῶμεν πανηγυρίζοντες, πλούσιοί τε καὶ πένητες, υψηλοί τε καὶ ταπεινοὶ, ἱερεῖς και λαός, μοναδικοὶ καὶ μιγάδες· ὅσον ἐν ἄρχουσιν, ὅσεν ἐν ἀρχομένοις, ὅσον ἐν ἀνδράσιν, ὅσον ἐν γυναιξίν. ΚΘ'. 'Αλλὰ μεταξὺ λέγοντί μοι προσέπεσέ τι τῶν ἀβουλήτων, μᾶλλον δὲ τῶν τῇ τάξει μαχομένων τῆς φύσεως. Α' γάρ με γυναῖκες ἐνταῦθα πλεονεκτούσι, καὶ ἀξιοῦσι πρωτεύειν, εἰς γε τοῦτο τὸ μέρος, ἡμῶν τῶν ἀνδρῶν, οἷς τὸ ἄρχειν αὐτῶν καὶ πανταχοῦ προκεκρίσθαι, ή τε φύσις πάλαι ἀπέδωκε καὶ ὁ τὴν φύσιν δημιουργήσας· τὰ τοῦ γένους γοῦν δίκαια πολλὰ παρ' αὐταῖς καὶ βοηθεῖσθαι δοκοῦσι πανταχόθεν εἰς τὴν προτίμησιν. Οὐχ ἧττον μέν τι κἀκεῖναι πρὸς ἑαυτὰς στασιάζουσιν, αἱ παρθένοι πρὸς τὰς μητέρας, αἱ μητέρες πρὸς τὰς παρθένους, καὶ φιλονεικοῦσιν ὅλον ἑκάτεραι τὸ τι κοινὸν ἰδιώσασθαι. Αλλά ταύταις μὲν, εἰ δοκεῖ, καταλλαγὴν πρὸς ἀλλήλας ἡμεῖς ἐπιτάξωμεν τῷ τῆς φυσικῆς ἐξουσίας ὀρθῶς χρησάμενοι νόμῳ, καὶ τὴν ἴσην τε ἑκατέραις ἀπονείμαντες μοῖραν· οὐ γὰρ τοῦτο μᾶλλον ἢ τοῦτο, ἀλλ' ἐπίσης ἀμφότερα, καὶ παρθένος καὶ μήτηρ ή τιμωμένη, καὶ κοινὸν ὁμοίως ἁπάσαις γυναιξὶ τὸ καλλώπισμα ". Αὐτοῖς δ᾽ ἡμῖν πρὸς ἐκείνας εἰσαὖθις † δικαία τάχα δικάσει καὶ κοινὴ Δέσποινα, ὁπηνίκα καὶ ὅπως εὐδοκήσοι καὶ δοκιμάσοι. Τὰ δὲ νῦν (ἑορτή εὐεργέτην, σε οι ποιήσαντι. ἀνάπλασις καὶ ἀνόρθωσις. σε μακαρισθήσεται. • γεναιάς. 15 ἑαυτόν. 6 ή τις. συναλλήλοις. Κοιν. * καλώπισμα. το στασιάζουσα.. * τόν. 14 καταλογήν. "
IN SS. DEIPARÆ DORMITIONEM.
"
αὐτὴ φησι ἡ τῶν χερουβὶμ ἀνωτέρα, καὶ τοσαῦτα celsior, respexit in humilitatem ancillaska, et
ποιήσαντα οι μετ' αὐτῆς μεγαλεία. Μακαρίσωμεν
ἄνθρωποι τὴν τοῦ Πλάστου Μητέρα, ἐξ ἧς ἡ τοῦ
πλάσματος καὶ ἀνόρθωσις καὶ ἀνάπλασις. Αψευ
τῆς τοῦτο πρόῤῥησις ταύτης τῆς μεγάλης προφήτι
δος, ὑπὸ πάσης ειπούσης μακαρισθήσεσθαι γενεας “. Μεγαλοπρεπῶς μὲν οὖν καὶ ἀξίως πρῶτα
μὲν ὑπ' αὐτῶν τῶν ἀχράντων εὐαγγελίων τὸν πρέποντα λαμβάνει μακαρισμόν, πρὸς τὸν ἑαυτῶν σ
ἀφ' ἑκάστης δεσπότην ἀναβοώντων. Μακαρία ή
κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοί, οὓς ἐθήλα
σας· εἶθ᾽ ὑπὸ πασῶν γενεῶν, ὡς ἡ προαγόρευσις,
45η τε μεμακάρισται, καὶ εἰς τὸν αἰῶνα μακαρι
σθήσεται.
Μακαριζέσθω τοίνυν οὐχ ἥκιστα καὶ νῦν παρ'
ἡμῶν, καὶ τὴν ὀφειλόμενον ἔρανον ἐκ τοῦ καθ' ἡμᾶς
ἄρτι γένους ἀνενδεῶς ἐκπληρούσθω. Δότε αὐτῇ
ἀπὸ καρποῦ χειλέων αὐτῆς, ἡ σοφή παροιμία
κατὰ καιρὸν ἡμῖν ἐγκελεύεται· αὐτὸς δὲ ἂν εἴποιμι
μᾶλλον, ἀπὸ καρποῦ κοιλίας αὐτῆς· καὶ δι' εὐ
λογίας ἁπάσης ἡ εὐλογημένη γεννήτρια τῆς εὐλο
γίας ἀγέσθω. Μή τις “ἀγνώμων ἔστω περὶ τὴν
εὐεργέτιν α· μή τις υπερόπτης τῆς βασιλίδος· " μή
τις Ελιγώρως έχων πρὸς τὴν Δεσπότιν· ἀλλὰ πάντες
ἅμα καὶ πᾶσαι μετὰ τοῦ προσήκοντος κόσμου προς
τὴν πάνδημον ταύτην ἑορτὴν ἀπαντήσωμεν, καὶ
σὺν ἀλλήλοις ο ὁμοῦ φαιδρυνθῶμεν πανηγυρίζοντες,
πλούσιοί τε καὶ πένητες, υψηλοί τε καὶ ταπεινοὶ, ἱερεῖς
και λαός, μοναδικοὶ καὶ μιγάδες· ὅσον ἐν ἄρχουσιν, ὅσεν
ἐν ἀρχομένοις, ὅσον ἐν ἀνδράσιν, ὅσον ἐν γυναιξίν.
ΚΘ'. 'Αλλὰ μεταξὺ λέγοντί μοι προσέπεσέ τι τῶν
ἀβουλήτων, μᾶλλον δὲ τῶν τῇ τάξει μαχομένων τῆς
φύσεως. Α' γάρ με γυναῖκες ἐνταῦθα πλεονεκτούσι,
καὶ ἀξιοῦσι πρωτεύειν, εἰς γε τοῦτο τὸ μέρος, ἡμῶν
τῶν ἀνδρῶν, οἷς τὸ ἄρχειν αὐτῶν καὶ πανταχοῦ
προκεκρίσθαι, ή τε φύσις πάλαι ἀπέδωκε καὶ ὁ τὴν
φύσιν δημιουργήσας· τὰ τοῦ γένους γοῦν δίκαια
πολλὰ παρ' αὐταῖς καὶ βοηθεῖσθαι δοκοῦσι πανταχόθεν εἰς τὴν προτίμησιν. Οὐχ ἧττον μέν τι κἀκεῖναι
πρὸς ἑαυτὰς στασιάζουσιν, αἱ παρθένοι πρὸς τὰς
μητέρας, αἱ μητέρες πρὸς τὰς παρθένους, καὶ
φιλονεικοῦσιν ὅλον ἑκάτεραι τὸ τι κοινὸν ἰδιώσασθαι.
cum ipsa tam ingentia fecit magnalia. Beatam homines proclamemus Conditoris Matrem, ex qua
creaturæ et reparatio est, et nova plasmatio. In
id conspirat falli nescium prophetisss hujus magna vaticinium, dum ab omnibus generationibus
beatam se prædicatum iri affirmavit. Magnifice
ergo et condigne convenientem beatæ prædicationem primo quidem ab ipsis intemeratis Evangeliis
accipit, quæ ad Dominum suum quotidie clamant:
Beatus venter, qui te portavit, et ubera quæ suxistib;
deinde vero, prout vaticinium portendit, ab omnibus generationibus et jam prædicata est beata,
et usque in sæculum beata prædicabitur.
Ergo et nunc a nobis beata studiosissime celebretur, et debitum ei tributum a genere nostro
nunc ipsum large solvatur. Date ei de fructu labiorum ejus, opportune nobis sapiens proverbium
indicit; ipse vero potius dixerim, de fructu ventris
ejus; atque omni benedictione benedicta Genitrix
benedictionis celebretur. Ne quis adversus benefactricem ingratus exsistat; ne quis superbus Reginæ contemptor: ne quis erga Dominam incurius; sed cuncti simul, et cunctæ cum decenti
ornatu ad communem hanc solemnitatem conveniamus, et omnes simul texentes laudes, tam divites collætemur tum pauperes, præcelsique et
humiles, sacerdotes et populus, solitarii et in 50cietate viventes, et quantum in se est, imperantes
et subditi, viri ac mulieres.
XXIX. Verum inter dicendum mihi quidpiam
excidit, quod inconsulte prolatum, seu potius cum
ordine naturæ pugnans videri potest. Hic enim me
vincunt mulieres, et hac saltem ex parte merito præcedunt nobis viris, quibus tum natura
tum naturæ Creator dedit pridem, ut in illas
dominaremur primasque in omnibus partes
haberemus; multa igitur sexus jura et illis suppetere videntur ad primos usquequaque honores.
Neque minus profecto et illa inter se dimicant,
virgines cum matribus, matres cum virginibus, et
quod commune est, utræque sibi tanquamı proprium vindicare totum contendunt.
"
Verum his quidem, si ita videtur, mutuam conciliationem nosmet ipsi imponamus, naturalis in
ipsas potestatis jure recte utentes, et æqualem
utrisque portionem assignantes: quæ enim honoratur, non hoc magis est quam istud, sed peræque
utrumque, et virgo et mater, et commune omribus ex æquo mulieribus est ornamentum. Et rursus quod ad nos ipsos præ illis spectat, justa illa
Αλλά ταύταις μὲν, εἰ δοκεῖ, καταλλαγὴν πρὸς
ἀλλήλας ἡμεῖς ἐπιτάξωμεν τῷ τῆς φυσικῆς ἐξουσίας
ὀρθῶς χρησάμενοι νόμῳ, καὶ τὴν ἴσην τε ἑκατέραις
ἀπονείμαντες μοῖραν· οὐ γὰρ τοῦτο μᾶλλον ἢ τοῦτο,
ἀλλ' ἐπίσης ἀμφότερα, καὶ παρθένος καὶ μήτηρ ή
τιμωμένη, καὶ κοινὸν ὁμοίως ἁπάσαις γυναιξὶ τὸ
καλλώπισμα ". Αὐτοῖς δ᾽ ἡμῖν πρὸς ἐκείνας εἰσαὖθις
† δικαία τάχα δικάσει καὶ κοινὴ Δέσποινα, ὁπηνίκα
καὶ ὅπως εὐδοκήσοι καὶ δοκιμάσοι. Τὰ δὲ νῦν (ἑορτή et communis Domina, quando et quomodo illi.
• Luc. 1, 48. 5 Luc. x1, 27. • Prov. XXXI, 51 sec. LXX.
Varia lectiones.
• Laur. εὐεργέτην, σε Laur. hoc incisum abest, nec obscura omission
οι Laur. ποιήσαντι. es Val. ἀνάπλασις καὶ ἀνόρθωσις. σε Laur. μακαρισθήσεται. • Laur. γεναιάς.
15 Codd. ἑαυτόν. 6 Laur. ή τις.
• Lur. συναλλήλοις.
nis est causa.
Κοιν. * Laur. καλώπισμα.
"
το Laur. στασιάζουσα.. * Codd. τόν. 14 καταλογήν. " Laun
col. 1107–1108page 35 of 82
PG 120:1107πανηγυρίσωμεν, ἐν ἀγάπῃ συνεορτάσωμεν, καὶ τὴν καλὴν τέως ἅμιλλαν πρὸς ἀλλήλους ἅμα καὶ πρὸς ἐκείνας κατ' ἰσοτιμίαν ἁμιλληθῶμεν τ. Αισχυνθώ μεν άνδρες φανῆναι γυναικῶν ἐλάττους περὶ τὰ κράτιστα· καὶ τὸ πρεσβεῖον κάνταῦθα τῆς τάξεως ἐκ τοῦ κατὰ ταῦτα μᾶλλον πρωτείου λαβεῖν φιλοτιμησώμεθα. Αιδέσθητε, μητέρες, ηττηθῆναι παρ θένων, αἷς αὐταὶ τὸν νυμφῶν τὸν καθαρὸν ἐκ καθαρᾶς” μητρὸς ἐχαρίσασθε. Αιδέσθητε, παρθένοι, μητέρων ἀπολειφθῆναι, αἷς αὐταὶ τὸ μηκέτι τίκτειν ἐν λύπαις ἐδώκατε, δι' ἀμωμήτου· παρθένου ἐν χαρά καὶ χαρὰν καὶ τεκούσης ἅμα καὶ συλλαβούσης. γὰρ ἡμῖν, ἀλλ᾽ οὐκ ἀγὼν τὸ προκείμενον ἐν εἰρήνῃ Λ'. Τί μοι διατάττειν καθ' έκαστα; Τί δὲ λέγειν τὰ πλείω; Νῦν ἄγγελοι χαίρουσιν, ἀναβαίνοντες καὶ καταβαίνοντες, ἐπί τε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, καὶ τὴν μητέρα τὴν ἄνθρωπον· καὶ τὴν τῶν πυλῶν αὖθις ἔπαρσιν ἀλλήλοις διακελεύονται, οὐχ & τὸ πρὶν ἀποροῦντες καὶ πυνθανόμενοι ", τίς ἐστιν οὗτος ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης; ἤδη γὰρ ἐγνώσθη κακείνοις ἐμφανῶς διὰ ταύτης, ὅτι ὁ καταβὰς πρὶν ἐκεῖθεν, αὐτὸς ἐκεῖνος ἐστιν 70 καὶ ὁ ἀναβὰς πάλιν ὕστερον· ἀλλ' ἐξ ἑτέρας ἄλλα Γραφῆς μετὰ τῆς ὁμοίας ἐρωτῶντες ἐκπλήξεως· Τίς αὕτη ἡ ἐγκύ πτουσα ὡς ὄρθρος, καλὴ ὡς ἡ σελήνη, ἐκλεκτή ὡς ὁ ἥλιος; Νῦν ἀὴρ ἁγιάζεται τῇ τῶν ἁγίων ἀνόδῳ, καὶ φωτί ξένῳ σύμπας φρυκτωρεῖται καὶ καταλάμπεται. Νῦν οὐρανοὶ σκιρτῶντες ἀνοίγονται, καὶ Θεοῦ βασίλεια δέχεται περιχαρῶς τὴν Βασίλισσαν. Νῦν ὁμοῦ τὰ ἄνω καὶ κάτω ἐμμελῆ τινα χορείαν το χορεύει καὶ παναρμόνιον· καὶ πανήγυρις εις 50 παγκόσμιος συγκινοῦσα τὴν κτίσιν εἰς εὐφροσύνην ή παροῦσα καθέστηκεν ἡμέρα τῆς Θεομήτορος. ΛΑ'. Ἐπαινώ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸν καιρόν Τῇ γὰρ μεθ᾿ ἡμῶν τῆς Δεσποίνης ἀναστροφῇ καὶ τὸ δ' ἔτος ἤδη συναπολήγει· ὥσπερ πρὶν εἰς τὸν κόσμον ἐρχομένη διὰ γεννήσεως συνεισῆλθε, καὶ συνδιήγαγεν, οὕτω πάλιν ἐντεῦθεν ἐπιούσῃ συν απιόν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὴν προσήκουσαν εκπληρώση δορυφορίαν τοῖς τῆς Βασιλίδος κινήμασι δουλεύαν καὶ παρεπόμενον. Νυνὶ δὲ καὶ δῶρα προσάγει τῶν ἑαυτοῦ τὰ κρείτ τρια καὶ τελεώτατα, μεθ' ὧν χαῖρον χαίρουσαν το ἐστι. το χορίαν. το ἀμιλληθῶμεν. * καταράς. * πινθανόμενοι. τις. οι: Περὶ τοῦ καιροῦ τῆς κοιμήσεως τό. συναπολάγη. οι συνήλθε. κρήττω.
πανηγυρίσωμεν, ἐν ἀγάπῃ συνεορτάσωμεν, καὶ τὴν
καλὴν τέως ἅμιλλαν πρὸς ἀλλήλους ἅμα καὶ πρὸς
ἐκείνας κατ' ἰσοτιμίαν ἁμιλληθῶμεν τ. Αισχυνθώ
μεν άνδρες φανῆναι γυναικῶν ἐλάττους περὶ τὰ
κράτιστα· καὶ τὸ πρεσβεῖον κάνταῦθα τῆς τάξεως
ἐκ τοῦ κατὰ ταῦτα μᾶλλον πρωτείου λαβεῖν φιλοτιμησώμεθα. Αιδέσθητε, μητέρες, ηττηθῆναι παρ
θένων, αἷς αὐταὶ τὸν νυμφῶν τὸν καθαρὸν ἐκ
καθαρᾶς” μητρὸς ἐχαρίσασθε. Αιδέσθητε, παρθένοι,
μητέρων ἀπολειφθῆναι, αἷς αὐταὶ τὸ μηκέτι τίκτειν
ἐν λύπαις ἐδώκατε, δι' ἀμωμήτου· παρθένου ἐν χαρά
καὶ χαρὰν καὶ τεκούσης ἅμα καὶ συλλαβούσης.
quod vobis præcedant matres, quibus vos
placuerit ac visum fuerit, facile dijudicabit. Quod γὰρ ἡμῖν, ἀλλ᾽ οὐκ ἀγὼν τὸ προκείμενον ἐν εἰρήνῃ
autem ad præsens attinet (non enim ineundum
certamen, sed solemnitas nobis agenda proponi
tur). conventum in pace celebremus, in charitate
simul peragamus festum, et pulchro quodam interim ad parem assequendum honorem certamine
cum inter nosmetipsos invicem, tum cum illis
suscepto, nullatenus primas cedamus. Erubescamus viri, quod ad optima quæque mulieribus imbecilliores appareamus; et hic quoque ordinis
primatum potius ex primatu quoad ista sumere
studiose aduitamur. Erubescite matres, quod vincamini a virginibus, quibus ipsæ purum sponsum
per puram matrem largitæ estis. Erubescite virgines,
ipse dedistis, ut non amplius in dolore pariant, per Virginem scilicet immaculatam, quæ in gaudio
et gaudium et peperit juxta et concepit.
XXX. Verum quid per singula ex ordine discurro? aut quid plura persequendo immoror?
Nunc gaudio gestiunt angeli ascendentes et descendentes tum supra Filium hominisª, tum supra matrem hominem; et alter alteri indicunt, ut rursus
eleventur portæ, non quidem ut prius, dubitantes
et sciscitantes: Quis est iste Rex gloriæ•? Jam enim
per hanc ipsam et illis apertissime apparuit, quod
qui prius inde descendit, ille idem est, qui iterum
deinde et ascendit; sed ex alia Scriptura pari
cum stupore alia interrogant: Quæ est ista, quæ
ascendit sicul aurora consurgens, pulchra ut luna,
decta ut sol?
Nunc aer ascensu sanctorum sanctificatur, ac
nova luce totus illuminatur, ac refulget. Nunc cœli
cum exsultatione panduntur, et aula Dei regia la- G
tanter Reginam excipit. Nunc cælestia simul et
terrestria festivam quamdam et aptissime ordinatam choream agitant; et præsens hæc Dei Genitrieia dies facta est universalis quædam solemnitas, quæ simul creaturas omnes ad lætitiam
provocat.
XXXI. Prater calera vero etiam tempus (festi
vitalis) habeo, quod collaudem. Simul enim cum
Domine nostræ inter nos conversatione etiam anni
circulus jam finem habet quemadmodum
scilicet antea, cum hunc mundum illa per nativitatem ingrederetur, simul annus intravit et simul
morama egit: sic rursus, hinc illa abeunte, et hic
simul abit, ut ipse quoque ad omnes Reginæ gressus famulum se viæque comnitem exhibens, congruum satellitii munus expleat.
Nunc autem et dona ex iis quæ habet optima
ac perfectissima offert, cum quibus gaudens gauΛ'. Τί μοι διατάττειν καθ' έκαστα; Τί δὲ λέγειν
τὰ πλείω; Νῦν ἄγγελοι χαίρουσιν, ἀναβαίνοντες
καὶ καταβαίνοντες, ἐπί τε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώ
που, καὶ τὴν μητέρα τὴν ἄνθρωπον· καὶ τὴν τῶν
πυλῶν αὖθις ἔπαρσιν ἀλλήλοις διακελεύονται, οὐχ &
τὸ πρὶν ἀποροῦντες καὶ πυνθανόμενοι ", τίς ἐστιν
οὗτος ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης; ἤδη γὰρ ἐγνώσθη
κακείνοις ἐμφανῶς διὰ ταύτης, ὅτι ὁ καταβὰς πρὶν
ἐκεῖθεν, αὐτὸς ἐκεῖνος ἐστιν 70 καὶ ὁ ἀναβὰς πάλιν
ὕστερον· ἀλλ' ἐξ ἑτέρας ἄλλα Γραφῆς μετὰ τῆς
ὁμοίας ἐρωτῶντες ἐκπλήξεως· Τίς αὕτη ἡ ἐγκύ
πτουσα ὡς ὄρθρος, καλὴ ὡς ἡ σελήνη, ἐκλεκτή
ὡς ὁ ἥλιος;
Νῦν ἀὴρ ἁγιάζεται τῇ τῶν ἁγίων ἀνόδῳ, καὶ φωτί
ξένῳ σύμπας φρυκτωρεῖται καὶ καταλάμπεται. Νῦν
οὐρανοὶ σκιρτῶντες ἀνοίγονται, καὶ Θεοῦ βασίλεια
δέχεται περιχαρῶς τὴν Βασίλισσαν. Νῦν ὁμοῦ τὰ
ἄνω καὶ κάτω ἐμμελῆ τινα χορείαν το χορεύει καὶ
παναρμόνιον· καὶ πανήγυρις εις 50 παγκόσμιος
συγκινοῦσα τὴν κτίσιν εἰς εὐφροσύνην ή παροῦσα
καθέστηκεν ἡμέρα τῆς Θεομήτορος.
"
ΛΑ'. Ἐπαινώ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὸν καιρόν
Τῇ γὰρ μεθ᾿ ἡμῶν τῆς Δεσποίνης ἀναστροφῇ καὶ
τὸ δ' ἔτος ἤδη συναπολήγει· ὥσπερ πρὶν εἰς τὸν
κόσμον ἐρχομένη διὰ γεννήσεως συνεισῆλθε, καὶ
συνδιήγαγεν, οὕτω πάλιν ἐντεῦθεν ἐπιούσῃ συν
απιόν, ἵνα καὶ αὐτὸ τὴν προσήκουσαν εκπληρώση
δορυφορίαν τοῖς τῆς Βασιλίδος κινήμασι δουλεύαν
καὶ παρεπόμενον.
Νυνὶ δὲ καὶ δῶρα προσάγει τῶν ἑαυτοῦ τὰ κρείτ
τρια καὶ τελεώτατα, μεθ' ὧν χαῖρον χαίρουσαν
J Joan. 1, 51. • Psal. xxill, 8. ↑ Ephes. iv, 10. "Cant.tv, 9.
Varia lectiones.
το Vat. ἐστι. το Laur. χορίαν.
De tempore dormiτο Laur. ἀμιλληθῶμεν. * Laur. καταράς. * Laur. πινθανόμενοι.
• Laur. abest τις. οι fic Vatic. ad marginem: Περὶ τοῦ καιροῦ τῆς κοιμήσεως
es Laur. abest τό. es Laur. συναπολάγη. οι Laur. συνήλθε. ss. Laur. κρήττω.
dionis.
Notæ.
Græci a Kalendis septembribus novi anni initium ducebant.
col. 1109–1110page 36 of 82
PG 120:1109προπέμπει καὶ συναπέρχεται. "Ηδιστον μὲν ἔαρ ἐν Ει ὥραις (τίς ἀντείποι λόγος τῷ λόγῳ;) καὶ ποικίλη χάρις ἀνθέων, καὶ ἀπαλὴ φυτῶν βλάστη, καὶ ὡραις. της ἀγροῦ, καὶ χλοάζουσα πόα, καὶ καλὸν ταῖς ἀρούραις ἐπικυματίζοντα ληϊα· ἡδὺ δὲ καὶ στάχυς παῤῥησίαν ἄρτι λαμβάνων, καὶ προκύπτων εἰς φῶς, οἷα βρέφος εὐγενές τε καὶ χαρίεν, ὡς ἐκ μή τρας τῆς κάλυκος, καὶ βότρυς τα ἐπαγγελλόμενος καὶ τοῖς δροσεροῖς ἔτι φύλλοις ὑπαναστέλλειν ἀρχό μενος· καλὰ δὲ καὶ τἄλλα καθεξῆς ἐν τῶν ὡραίων 4, οἷς ἡ ὥρα τρυφᾷ καὶ ταῖς ἐλπίσιν εὐφραίνει τὸν θεατὴν γεωργόν. Πολύ εν δ' ἔτι κάλλιον ἡ πάντων τελεσφορία, καὶ τὸ πρὸς ἐκπλήρωσιν ἔργου τὴν ἐπαγγελίαν ἐλθεῖν, ὅπερ οὗτος ἡμῖν ὁ καιρὸς νῦν χαρίζεται. Νῦν γὰρ οι πἱ μὲν ἀποθῆκαι τὸν σίτον, οἱ ληνοὶ δὲ τὸν οἶνον, καὶ τὴν ἄλλην τοῦ ἔτους εὐετηρίαν ὁ προσήκων δέ χεται τόπος, καὶ οὐκ ἔτι προσδοκωμένην, ἀλλ᾽ εἰ; χειρας ήδη κατεχομένην, καὶ τὸ τῶν ἐλπίδων ἀμφί βελον ἀσφαλεῖ τέλει κρίνουσαν. Νῦν ὁμοῦ καὶ ὁ σπείρας χαίρει θερίσας, καὶ ὁ φυτεύσας, εὐφραίνεται, τοὺς καρποὺς τῶν πόνων δρεψάμενος. "Ο Κύριος έδωκε χρηστότητα, καὶ ἡ γῆ ἡμῶν ἤδη τὸν καρπὸν αὐτῆς ὁλοκλήρως ", εἰ μή τι να που τέλεον ὑπερήμερον καὶ ἐκπρόθεσμον. ΛΒ'. Τῆς γῆς δὲ τὸ ἴδιον ἐντελῶς ἀπεχούσης, καὶ ὁ οὐρανὸς ἀναλόγως ἀπέχει τὸ ἑαυτοῦ, τὸν οὐράνιον φημι τοῦτον θησαυρὸν καὶ ὑπέρτιμον· ὃν ἀπολαμ· ς βάνων σήμερον γέγηθε τὴν αὐτοῦ γλυκεῖαν ἐλπίδα, τὴν εὐφορίαν τῆς κτίσεως, τὸ μέγα τοῦ κόσμου γεώργιον· καὶ θησαυρίζει τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλοις ταμείοις, καὶ τὴν εὐδαιμονίαν τοῖς ἄγαν ἐνδοτάτοις ἐναποτίθεται· ἐκλεγεῖσαν μὲν εἰς καιρὸν, μετὰ τὴν τῆς οἰκονομίας 8 συμπλήρωσιν, καὶ τὴν θαυμαστὴν ὑπουργίαν τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὡς δὲ μέρος εὖ μάλα πῖον καὶ εύσταχυ ", καὶ τῆς ὥρας ἔχων ἐπιτηδείως, ἐν θέρει συγκομισθεῖσαν· καὶ πρὸς τὴν οἰκείαν κατάπαυσιν ἐντεῦθεν μετενεχθεῖσαν, οὐ μέντοι καθάπαξ ἀπενεχθεῖσαν ἡμῶν, οὐδ᾽ ἀπο στᾶσαν εἰς τέλος τῶν καθ' ἡμᾶς, κἂν μεθέστηκεν. Ἐκείνη γὰρ ἡ τῶν τῇδε προνοοῦσα καὶ νῦν, ἐκείνη καὶ βραβεύει, καὶ φέρει, καὶ συντηρεῖ τὰ ἡμέτερα ἐκείνης ἔργον καὶ δῶρον ἡ εὐνομία τῶν πόλεων, ἡ τῆς οἰκουμένης εἰρήνη, τῶν ἐκκλησιῶν ἡ ὁμόνοια, τῶν σκήπτρων ἡ δυναστεία, τῶν στρατοπέδων ο ἡ εὐτυχία, ἡ τῶν πάντων, ὧν ἔχομεν, καλῶν χορηγία δι' ἐκείνην καὶ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν δι᾽ ἐκείνην πιστεύομεν καὶ θανόντες εὖ ἔξειν ἐπὶ χρηστοτέραις ελπίσιν ἐνθένδε μεταχωρούντες· καὶ συνελόντα 4 φάναι, παρ' αὐτῆς κανταῦθα κἀκεῖσε τὰ κάλιον. " νῦν μὲν γάρ. 95 τί. 8. οἰκονομοίας. 1 μεταχοροῦντες. • συνελόντα δέ. βότρυσιν. οι καθ' ἑξῆς. δρέων. περὶ τοῦ καιροῦ τῆς κοιμήσεως. αἱ λινοί. 8 νῦν μέν, ο όλοι ήρω Ο ἄσταν. » μέν τι • στρατοπαίδων.
IN SS. DEIPARE DORMITIONEM.
προπέμπει καὶ συναπέρχεται. "Ηδιστον μὲν ἔαρ ἐν dentemn comitatur, atque una discedit. Ει jucun
ὥραις (τίς ἀντείποι λόγος τῷ λόγῳ;) καὶ ποικίλη
χάρις ἀνθέων, καὶ ἀπαλὴ φυτῶν βλάστη, καὶ ὡραις.
της ἀγροῦ, καὶ χλοάζουσα πόα, καὶ καλὸν ταῖς
ἀρούραις ἐπικυματίζοντα ληϊα· ἡδὺ δὲ καὶ στάχυς
παῤῥησίαν ἄρτι λαμβάνων, καὶ προκύπτων εἰς
φῶς, οἷα βρέφος εὐγενές τε καὶ χαρίεν, ὡς ἐκ μή
τρας τῆς κάλυκος, καὶ βότρυς τα ἐπαγγελλόμενος
καὶ τοῖς δροσεροῖς ἔτι φύλλοις ὑπαναστέλλειν ἀρχό
μενος· καλὰ δὲ καὶ τἄλλα καθεξῆς ἐν τῶν ὡραίων 4,
οἷς ἡ ὥρα τρυφᾷ καὶ ταῖς ἐλπίσιν εὐφραίνει τὸν
θεατὴν γεωργόν.
"
Πολύ εν δ' ἔτι κάλλιον ἡ πάντων τελεσφορία, καὶ
τὸ πρὸς ἐκπλήρωσιν ἔργου τὴν ἐπαγγελίαν ἐλθεῖν,
ὅπερ οὗτος ἡμῖν ὁ καιρὸς νῦν χαρίζεται. Νῦν γὰρ οι
πἱ μὲν ἀποθῆκαι τὸν σίτον, οἱ ληνοὶ δὲ τὸν οἶνον,
καὶ τὴν ἄλλην τοῦ ἔτους εὐετηρίαν ὁ προσήκων δέ
χεται τόπος, καὶ οὐκ ἔτι προσδοκωμένην, ἀλλ᾽ εἰ;
χειρας ήδη κατεχομένην, καὶ τὸ τῶν ἐλπίδων ἀμφίβελον ἀσφαλεῖ τέλει κρίνουσαν. Νῦν ὁμοῦ καὶ ὁ
σπείρας χαίρει θερίσας, καὶ ὁ φυτεύσας, εὐφραί
νεται, τοὺς καρποὺς τῶν πόνων δρεψάμενος. "Ο
Κύριος έδωκε χρηστότητα, καὶ ἡ γῆ ἡμῶν ἤδη
τὸν καρπὸν αὐτῆς ὁλοκλήρως ", εἰ μή τι να που
τέλεον ὑπερήμερον καὶ ἐκπρόθεσμον.
ΛΒ'. Τῆς γῆς δὲ τὸ ἴδιον ἐντελῶς ἀπεχούσης, καὶ
ὁ οὐρανὸς ἀναλόγως ἀπέχει τὸ ἑαυτοῦ, τὸν οὐράνιον
φημι τοῦτον θησαυρὸν καὶ ὑπέρτιμον· ὃν ἀπολαμ· ς
βάνων σήμερον γέγηθε τὴν αὐτοῦ γλυκεῖαν ἐλπίδα,
τὴν εὐφορίαν τῆς κτίσεως, τὸ μέγα τοῦ κόσμου
γεώργιον· καὶ θησαυρίζει τὸν πλοῦτον ἐν ἀσύλοις
ταμείοις, καὶ τὴν εὐδαιμονίαν τοῖς ἄγαν ἐνδοτάτοις
ἐναποτίθεται· ἐκλεγεῖσαν μὲν εἰς καιρὸν, μετὰ τὴν
τῆς οἰκονομίας 8 συμπλήρωσιν, καὶ τὴν θαυμαστὴν
ὑπουργίαν τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὡς δὲ
μέρος εὖ μάλα πῖον καὶ εύσταχυ ", καὶ τῆς ὥρας
ἔχων ἐπιτηδείως, ἐν θέρει συγκομισθεῖσαν· καὶ πρὸς
τὴν οἰκείαν κατάπαυσιν ἐντεῦθεν μετενεχθεῖσαν, οὐ
μέντοι καθάπαξ ἀπενεχθεῖσαν ἡμῶν, οὐδ᾽ ἀποστᾶσαν εἰς τέλος τῶν καθ' ἡμᾶς, κἂν μεθέστηκεν.
Ἐκείνη γὰρ ἡ τῶν τῇδε προνοοῦσα καὶ νῦν, ἐκείνη
καὶ βραβεύει, καὶ φέρει, καὶ συντηρεῖ τὰ ἡμέτερα
ἐκείνης ἔργον καὶ δῶρον ἡ εὐνομία τῶν πόλεων, ἡ
τῆς οἰκουμένης εἰρήνη, τῶν ἐκκλησιῶν ἡ ὁμόνοια,
τῶν σκήπτρων ἡ δυναστεία, τῶν στρατοπέδων ο ἡ
εὐτυχία, ἡ τῶν πάντων, ὧν ἔχομεν, καλῶν χορηγία·
δι' ἐκείνην καὶ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν
δι᾽ ἐκείνην πιστεύομεν καὶ θανόντες εὖ ἔξειν ἐπὶ
χρηστοτέραις ελπίσιν ἐνθένδε μεταχωρούντες· καὶ
συνελόντα 4 φάναι, παρ' αὐτῆς κανταῦθα κἀκεῖσε τὰ
- Psal. LXXXIV, 13.
dissima quidem inter anni tempestates est verna
(quis repugnare ausit?), et varia dorum gratia, et
delicata plantarum germinatio, et agrorum venustas, ac virescens herba, et pulchra sunt undabunda
per agros segetes; oblectat desuper et spica jam
audacula erumpens, et ex calice veluti e matrice
quasi iufans ingenuus juxta atque elegans in lucem prodiens, ac racemus (velut primo) annuntiatus, et incipiens foliis etiamnum tenellis suboriri;
sed et alia eximia venustati illi accedunt, quibus
tempestas illa luxuriatur, et spectantem agricolam
multa spe exhilarat.
Verumtamen etiam longe his præcellentior est
fructuum omnium niaturitas, et certa eorum quæ
promittebantur, assecutio; quod hæc modo nobis
tempestas elargitur. Nunc enim et horrea frumentum, et dolia vinum, et idoneus quisque locus alics
annuæ ubertatis proventus excipit, eosque non
quidem mera adhuc in spe sitos, sed jam manibus
apprehensos, et certo exitu de spe incerta decernentes. Nunc pariter et qui seminaveral metens
lætatur, et qui plantaverat laborum colligens frnctus exsultat. Dominus dedit benignitatem, et terra
nostra jam fructum suum integre dedith, nisi si
quid alicubi tempus soum prætergrediatur, ac debitum post præstitutum diem solvat.
XXXII. Porro cum terra integre suum recipiat,
consentance et cœlum quod suum est recipit,
celesten hunc, inquam, pretiosissimumque the
saurum; quem quidem hodierna die tanquam
dulcem spem suam, creati hujus universi ubertatem, præcellentem mundi istius fructum excipiens gaudio festit, et hasce divitias in promptua
riis non prædandis recondit, et beatitatem hanc in
recessibus prorsus penitissimis deponit; et eam
opportuno sane tempore, postquam dispensatio
scilicet opere completa est, et admirandum ministerium suum ipsa præbut mysterio Christi (redimentis), decerpit; congruam itidem anni tempestatem observans, per æstatem, quippe æstas maxime
opima est segetumque feras, eamdem colligit; et
licet hinc eam ad tranquillitatis propriæ sedes
transferat, non penitus tamen nobis illam aufert,
neque, utcunque ipsam amoveat, ab iis tamen
quæ ad nos pertinent, illa omnino digreditur. Ipsa
enim terrestrium horum etiamnum curam gerit;
ipsa res nostras et moderatur, et promovel, et
conservat; ipsius opus ac donum est felix reipublicæ regimen, terræ universæ pax, Ecclesiarum
concordia, sceptroruin potentia, prospera exerci
tuum fortuna, omnium quæ habemus bonorum,
Variæ lectiones
Quod superius Vaticanus, hoc loco Lag-
• Laur. κάλιον. " Laur. νῦν μὲν γάρ.
95 Laur. abest τί. 8. Laur. οἰκονομοίας.
1 Laur. μεταχοροῦντες. • Vat. συνελόντα δέ.
• Laur. βότρυσιν. οι καθ' ἑξῆς. ss Laur. δρέων.
rent. cod. aid marg. label: περὶ τοῦ καιροῦ τῆς κοιμήσεως.
os Laur. αἱ λινοί. 8 Laur. νῦν μέν, ο Laur. όλοι ήρω
Ο Laur. ἄσταν.
» Laur. μέν τι • Laur. στρατοπαίδων.
col. 1111–1112page 37 of 82
PG 120:1111τῆς εὐπραγίας ἡμῖν, κατὰ πάντα χρόνον καὶ τρό πον ἐλεουμένης τὸν ἑαυτῆς μὲν Υἱόν, τὸν οἰκτιρμῶν δὲ Πατέρα· καὶ παρ' αὐτοῦ ταῦτα πάντα παρ ἔχουσαν ἡμῖν καὶ παρέξουσαν· καὶ τὸ μέλλον γὰρ ὑπολάμπει τοῖς παροῦσιν ἤδη φαιδρότερον διὰ τὸ πρὸς τὸ εὐεργετεῖν, ὡς ἂν εἴποι τις, ἄπληστον καὶ ἀκάματον τῆς κοινῆς ἡμῶν πάντων εὐεργεσία; καὶ εὐεργέτιδος ταύτης. ο σαι καὶ ὑπερῇρας πάσας. ΑΓ. Ταῦτά σοι, Δέσποινα, τὰ παρ' ἡμῶν προ πεμπτήρια· ταῦτά σοι τὰ γέρατα τὰ ἐξιτήρια ἀνθ' ὧν εὐπεποίηκας την φύσιν τὴν ἡμετέραν· ἀνθ' ὧν ἡμῖν πᾶσι σωτηρίαν ἐπήγασας· ἀνθ' ὧν ζωὴν ἔτεκες· ἀνθ' ὧν χαρὰν ἔβλυσας τῷ γένει τῷ ἀν θρωπίνῳ. Εύγε τῶν ἐκ τοῦ δωρημάτων, οἷς ἐπλευ τίσθημεν· εἶχε τῶν πολλῶν χαρισμάτων, οἷς ἐδο ξάσθημεν. Οὐκέτι προστίμοις προγονικοῖς ὑποχείο μεθα· οὐκέτι δουλεύομεν ἀρᾷ καὶ φθορῇ· θάνατος ἡμῶν οὐκέτι κυριεύει. Διὰ σοῦ ταῦτα πάντα, καὶ διὰ σὲ, καὶ ἐκ σοῦ. Σὺ γὰρ ἀφεῖλες πᾶν δάκρυον ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς· σὺ τὴν κτίσιν ἐνέπλησας παντοίας εὐεργεσίας· τὰ οὐράνια εύφρανας· τα ἐπίγεια ἔσωσας· τὸ πλάσμα κατήλλαξας· ἐξιλάσω τὸν Πλάστην· τοὺς ἀγγέλους ὑπέκλινας· τοὺς ἀν θρώπους ἀνύψωσας· τοῖς ἄνω, τοῖς κάτω δι᾿ ἑαυ τῆς ἐμεσίτευσας· μετεσκεύασας ἄριστα τὸ πᾶν πρὸς τὸ βέλτιον. Πολλαὶ θυγατέρες, πολλαὶ καὶ μητέρες εποίησαν δύναμιν· σὺ δὲ ὄντως υπάρχει ΑΔ'. 'Αλλ' οὗτος μὲν ἐπὶ πᾶσιν ὁ βραχὺς χαρι στήριος, οὐ δ' ἱκέσιός τις· λαὸς ἡμεῖς σας, ὦ Κυ ρία τῆς κτίσεως, σὰς ἐξαίρετος κλῆρος, σή μερίς ἐκλεκτή· σοὶ γὰρ φέρων ἡμᾶς ὁ ἐκ σοῦ τεχθείς ἔδωκε, πατρικὴν εἰκότως κληρονομίαν προσφιλεῖ μητρὶ χαρισάμενος. Σὺ καὶ σώζεις, καὶ σώζοις, την καλὴν δωρεάν· μᾶλλον δὲ, τὸ ἀγχίστροφον, σώζοις, ὥσπερ καὶ σώζει;· τό τε κράτος ὡσαύτω; κατά πάντων κρατύνουσα, καὶ ὁμοίως εἰς τέλος ιθύνουσα τὸ πολίτευμα· τήν τε πόλιν τὴν σὴν, τὸ διὰ σὲ μέγα θαῦμα τοῦτο καὶ περιβόητον, ἢν ὡς Βασιλίς βασιλίδα συνέχεις καὶ περιέπεις· καὶ τὴν, ὅση τα της ὑπήκοος, τῇ μεγάλῃ χειρί σου κυβερνῶσα καὶ πάντων τῶν εὐεργέτιδος ταύτης. οἱ ἐπίλογοι. τά Τοῖς ἄνω, τοῖς κάτω σὺ ὑπάρχ χει; ἐ ἐξοικονομήσας τὴν ἑνότητα· καὶ διὰ σοῦ ἐγνώκαμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· ᾧ ἡ δόξε καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν
suppeditatio: per ipsam et vivimus, et novemar, τῆς εὐπραγίας ἡμῖν, κατὰ πάντα χρόνον καὶ τρό
πον ἐλεουμένης τὸν ἑαυτῆς μὲν Υἱόν, τὸν οἰκτιρμῶν
δὲ Πατέρα· καὶ παρ' αὐτοῦ ταῦτα πάντα παρ
ἔχουσαν ἡμῖν καὶ παρέξουσαν· καὶ τὸ μέλλον γὰρ
ὑπολάμπει τοῖς παροῦσιν ἤδη φαιδρότερον διὰ τὸ
πρὸς τὸ εὐεργετεῖν, ὡς ἂν εἴποι τις, ἄπληστον καὶ
ἀκάματον τῆς κοινῆς ἡμῶν πάντων εὐεργεσία;
καὶ εὐεργέτιδος ταύτης.
præstabit; nam propter communis bajus omnium
ut quispiam dixerit, et infatigabile benefaciendi
subsequentur, augurari licet.
et sumus per ipsam certiori binc spe commigrantes, etiam post mortem bene nos habituros
confdimus; atque ut paucis universa complectar,
res secundæ omnes tum ad præsentein hanc vitam
tum ad futuram spectantes, ab ipsa nobis proflaunt,
quæ omni tempore et modis omnibus propitium
nobis Filium suum et misericordiarum Patrem
reddit, et hæc omnia nobis ab ipso et præstat et
nostrum beneficii simul et benefactricis insatiabile,
studium, jam ex præsentibus et lætiora illa quæ
XXXIII. Hæc tibi a nobis, ο Domnina, abeunti
consalutatio; bi tibi discedenti sunto bonores,
quoniam bene naturæ nostræ fecisti; quoniam
nobis omnibus affudisti salutem; quoniam peperisti vitam; quoniam gaudium humano generi depluisti. Benedicta sint promanantia ex te dona,
quibus divites faeti sumus; benedictæ sint tam
multæ illæ gratiæ, quibus gloriose coronati sumus.
Non amplius damnationi subjicimur primorum parentum; non amplius maledictioni et corruptioni
sumus obnoxii; non amplius nostri dominatur
mors. Per te, et propter te, et ex te ista omnia.
Tu etenim lacrymas a facie terræ prorsus abstulisti: tu creaturas universas omnigenis cumulasti
beneficiis; tu coelestia exhilarasti; tu salvasti terrestria; creaturam reconciliasti; Creatorem propitium reddidisti; angelos humiliasti; homines
exaltasti: superna inter et hæc infima per te ipsam
Intercessisti meliatrix et mirum in modum
omnia in melius transmutasti. Multæ fliæ, multa σαι καὶ ὑπερῇρας πάσας.
etiam matres fecerunt virtutem; tu autem vere
vicisti et supergressa es universas.
ΑΓ. Ταῦτά σοι, Δέσποινα, τὰ παρ' ἡμῶν προπεμπτήρια· ταῦτά σοι τὰ γέρατα τὰ ἐξιτήρια
ἀνθ' ὧν εὐπεποίηκας την φύσιν τὴν ἡμετέραν· ἀνθ'
ὧν ἡμῖν πᾶσι σωτηρίαν ἐπήγασας· ἀνθ' ὧν ζωὴν
ἔτεκες· ἀνθ' ὧν χαρὰν ἔβλυσας τῷ γένει τῷ ἀνθρωπίνῳ. Εύγε τῶν ἐκ τοῦ δωρημάτων, οἷς ἐπλευ
τίσθημεν· εἶχε τῶν πολλῶν χαρισμάτων, οἷς ἐδο·
ξάσθημεν. Οὐκέτι προστίμοις προγονικοῖς ὑποχείο
μεθα· οὐκέτι δουλεύομεν ἀρᾷ καὶ φθορῇ· θάνατος
ἡμῶν οὐκέτι κυριεύει. Διὰ σοῦ ταῦτα πάντα, καὶ
διὰ σὲ, καὶ ἐκ σοῦ. Σὺ γὰρ ἀφεῖλες πᾶν δάκρυον
ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς· σὺ τὴν κτίσιν ἐνέπλησας
παντοίας εὐεργεσίας· τὰ οὐράνια εύφρανας· τα
ἐπίγεια ἔσωσας· τὸ πλάσμα κατήλλαξας· ἐξιλάσω
τὸν Πλάστην· τοὺς ἀγγέλους ὑπέκλινας· τοὺς ἀν
θρώπους ἀνύψωσας· τοῖς ἄνω, τοῖς κάτω δι᾿ ἑαυ
τῆς ἐμεσίτευσας· μετεσκεύασας ἄριστα τὸ πᾶν
πρὸς τὸ βέλτιον. Πολλαὶ θυγατέρες, πολλαὶ καὶ
μητέρες εποίησαν δύναμιν· σὺ δὲ ὄντως υπάρχει
ΑΔ'. 'Αλλ' οὗτος μὲν ἐπὶ πᾶσιν ὁ βραχὺς χαριστήριος, οὐ δ' ἱκέσιός τις· λαὸς ἡμεῖς σας, ὦ Κυ
ρία τῆς κτίσεως, σὰς ἐξαίρετος κλῆρος, σή μερίς
ἐκλεκτή· σοὶ γὰρ φέρων ἡμᾶς ὁ ἐκ σοῦ τεχθείς
ἔδωκε, πατρικὴν εἰκότως κληρονομίαν προσφιλεῖ
μητρὶ χαρισάμενος. Σὺ καὶ σώζεις, καὶ σώζοις, την
καλὴν δωρεάν· μᾶλλον δὲ, τὸ ἀγχίστροφον, σώζοις,
ὥσπερ καὶ σώζει;· τό τε κράτος ὡσαύτω; κατά
πάντων κρατύνουσα, καὶ ὁμοίως εἰς τέλος ιθύνουσα
τὸ πολίτευμα· τήν τε πόλιν τὴν σὴν, τὸ διὰ σὲ
μέγα θαῦμα τοῦτο καὶ περιβόητον, ἢν ὡς Βασιλίς
βασιλίδα συνέχεις καὶ περιέπεις· καὶ τὴν, ὅση τα
XXXIV. Verum pauca hæc demum gratiarum
potius actionis, quam supplicationis sint verba.
Nos populus tuus, totius mundi Domina, lua
peculiaris hereditas; tua portio electa sumus. Tibi
enim nos ille ultro dedit, qui ex te natus est, paternam dilectæ matri convenienter donans hæreditatem. Tu vero eximium donum servas, ac servare
persistas; seu potius e converso, servare persistas,
sicut et servas, et virtutem pariter contra adversantia omnia corroborans, atque itidem vitæ gressus usque in finem dirigens, et civitatem tuam,
agnum hoc propter te et ubique celebre prodigium, quam uti Regina reginam tueris ac protegis, της ὑπήκοος, τῇ μεγάλῃ χειρί σου κυβερνῶσα καὶ
i Il Cor.
1, 8; Prov. xxxi, 29.
Varia lectiones.
• Quae sequuntur, sic paulo aliter in Vat. πάντων τῶν εὐεργέτιδος ταύτης. • Vat. in marg. οἱ ἐπίλογοι.
• Laur. abest τά • Cod. Laur. hunc sermonen his paucis absolvit: Τοῖς ἄνω, τοῖς κάτω σὺ ὑπάρχ
χει; ἐ ἐξοικονομήσας τὴν ἑνότητα· καὶ διὰ σοῦ ἐγνώκαμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· ᾧ ἡ δόξε
καὶ τὸ κράτος, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι,
νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν
Notæ.
Act. xvii, 28. llabes autem hoc loco doctrinam illam, quam toties etiam ab Isidoro Thessalonicensi propositam cernimus, videlicet Virginem
Deiparam quodammodo causam exstitisse cur Deus
hane rerum universitatem conderet.
Cum aperte hic agatur de causa lolius bu
mani generis propria, communis autem omnium
hominum causa sit nulla præter crimen ab Adam
propagatum; extra causam ergo fuit beata Virgo;
neque enim eodem crimine obstricta potuisset per
se mediatrix intercedere.
col. 1113–1114page 38 of 82
PG 120:1113καθιστῶσα κἂν ἀντίπαλόν τι προσβάλοι· κἂν ἐτέ ρως ἀβούλητον, αὐτὴ τὸν σὸν τρόπον, ὃν οἶδας, ὃν εξωίας, μετιοῦσα τὸν κίνδυνον· καὶ τὸ διοχλούν ἀζημίως καὶ ἀβλαβῶς ἀποτρέπουσα· ἵν' οὕτως ἡμῖν πανταχόθεν τὸ ἀσφαλὲς διὰ τὴν σὴν χάριν ἔχουσιν, ἐξῇ μεγαλύνειν σε καὶ δοξάζειν ἀεὶ τὴν τὸ γένος ἡμῶν ὑπερφυώς μεγαλύνασαν· ὅτι σοι πᾶσα δόξα πρέπει καὶ τῷ σῷ τόκῳ συν Πατρί τε καὶ Πνεύματι νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν.
VERSUS IAMBICI.
xateuðúvous by driviúvé te pálista ta xoiva simulque universam, quæ ei subjicitur, ditionem (a)
καθιστῶσα κἂν ἀντίπαλόν τι προσβάλοι· κἂν ἐτέρως ἀβούλητον, αὐτὴ τὸν σὸν τρόπον, ὃν οἶδας, ὃν
εξωίας, μετιοῦσα τὸν κίνδυνον· καὶ τὸ διοχλούν
ἀζημίως καὶ ἀβλαβῶς ἀποτρέπουσα· ἵν' οὕτως ἡμῖν
πανταχόθεν τὸ ἀσφαλὲς διὰ τὴν σὴν χάριν ἔχουσιν,
ἐξῇ μεγαλύνειν σε καὶ δοξάζειν ἀεὶ τὴν τὸ γένος
ἡμῶν ὑπερφυώς μεγαλύνασαν· ὅτι σοι πᾶσα δόξα
πρέπει καὶ τῷ σῷ τόκῳ συν Πατρί τε καὶ Πνεύματι
νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν.
manu tua præcelsa gubernans ac prospere regens,
atque ante omnia rempublicam in tuto constituens,
et si quid adversum, si quid utcunque inopinatam
impendeat, ipsa more tuo, quo scis, quo consuevisti, periculum solvens, et quidquid conturbet,
sine damno et sine noxa avertens; ut sic nobis
securam undique tranquillitatem gratia tui adeptis
liceat, te, quæ genus nostrin tam admiranda ratione inagnificasti, magnificare ac glorificare semiper, quoniam tibi gloria omuis decet ac Filio tuo simul cum Patre ac Spiritu nunc et in sæcula
Amen.
(a) Non levem bæc possent injicere suspicionem, facilius cadere in homillarum cujuspiam Ecclesie,
postremam hanc sermonis partein esse addititiam;
Euchaitarum enim urbs, quam Joannes noster regebat, nuspiam nota fuit uti prodigium magnum
et ubique celebre, nec multis opus est, ut suadeatur,
hoc loco Constantinopolitanam prorsus urbem designari. Huic vero suspicioni magnam vim addere
videtur Laurentianus codex, a quo ista omnia
absunt. Verumtamen deficit bujus argumemi robur, si utriusque codicis rationem inspicias. Laurentianus enim profert homiliarium, in quo plures
diversorum auctorum sermones ad usum cujuspiam
Ecclesiæ collecti cernuntur; Vaticanus vero nihil
exhibet, nisi collectionem opusculorum nostri
Joannis, carmina scilicet, epistolas, et homilias.
Manifestum est autem, suspicionem interpolationis
a quo ea amputantur, quæ minus ad rem faciunt,
quam in codicem, in duo apposite cujuspiam Scriptoris opera simul collecta fuerint. Accedit quod,
si fides habenda iis est, quæ ipsemet adnotatā vidi
a præclariss. viro Angelo Maio, Vaticanus codex
ipsi auctori coævus dicendus est: ex quo fit ut
minas verisimilis interpolatio hujus videatur. Quod
vero ad illa spectant, quæ homiliam in urbe regia,
non autem in Euchaitarum oppido dictami suadent,
genuina haberi possunt, si quis putet, Joannem
hanc orationem non in Ecclesia sua, sed in Coustantinopolitana urbe, cum forte ibi versaretur,
habuisse. Et reipsa Joannem Constantinopoli esse
moratum, et plurimum ibidem auctoritate valuisse,
in Præfatione innuimus.
JOANNIS
METROPOLITANI EUCHAITENSIS
VERSUS IAMBICI
IN PRINCIPALIUM FESTORUM PICTAS IN TABULIS HISTORIAS ATQUE ALIA VARIA
CURA MATTHÆI BUSTI, ETONENSIS,
IN LUCEM EDITI
(Etons, in collegio Regali, excudebat Joannes Norten, in Græcis, etc., Regius Typographus, 1610, 4°.)
REVERENDISSIMO IN CHISTO PATRI AC DOMINO,
DOMINO
RICHARDO CANTUARIENSI ARCHIEPISCOPO TOTIUS ANGLIA PRINATI ET METROPOLITANO.
Quod in laudatissima illa Atheniensium republica (reverendissime domine) ex præscripto legis facere tenebantur inquilini, idem in re litteraria jam diu obtinuisse, patronumique huic peregrino et exsuli quam pri.
mum quærendum esse intelligo. Nam neque tam elegantem libellum cum summa auctoris et litteratorum
injuria penitus supprimere unquam libuit, neque ita in lucem emittere, ut tanquam surreptitius civís ànpooraclou dixŋv possit sustinere. Et quoniam hujus scriptoris rationibus optime consultum esse cupio, non
placel in patrono eidem prospiciendo, temere et sine omni delectu versari. Sacas quidam apud Xenophontem
dum gratiam apud aliquem spectatæ virtutis virum inire studet, eximiæ bonitatis equum, et nuperrime cursu
Iambic verses on the painted histories of the principal feastsVersus Iambici in principalium festorum pictas in tabulis historias
col. 1115–1116page 39 of 82
Epistola nuncupatoria
PG 120:1115τὰ δεσμὰ ῥήξας κροαίνει κατὰ πεδίων, παρὰ τῶν παρ' ἡμῖν ταύτης τῆς ἐργασίας προεστηκότων, 'Ελλáð', σɛ. ὥσπερ ἐξ οὐρανοῦ προκύπτων φθέγγεσθαι. Ελλανοδίκας ἑαυτοὺς ἀντὶ θεατῶν ποιεῖσθαι, οἱ τὰ τῆς Ἑλλάδος οἱ γὰρ ἐν σοφοῖς Φαῦλοι παρ' ὄχλῳ μουσικώτεροι λέγει,
victorem, libenter ilti se donaturum professus est, quem gleba in confertissimum militum globum conniventibus oculis emissa fortuito contingeret. Anceps quidem ista et plena periculi sortitio, quæ tamen homi
nem non ſefellit, utpote quem Cyrus ad eam exercitus sui partem converterit, in quam si vel clausis oculis
collimasses, a viro forti non posset aberrare. Quod si ego similiter fortunæ aleam experiri (præsertim in
tam mira paucitate eorum qui ista ex animo curant, atque amplexantur) illumque huic advenæ patronum
adoptare vellem quem casus obtulisset, periculum fore videtur, ne nihilo tutius hospitium eidem obtingeret,
quam hirundini, quam Archias in Græco epigrammate sub Medeæ statua nidificantem facid, et humanitaten erga peregrinos inde sibi pollicentem, ubi tanta in domesticos atque conjunctissimos exstitisset immenitas. Si vero vel tantillum apud me cogitare velim, non erit aṛduum dispicere, cui potissimum hoc, quidquid
cst prisci operis, nuncupare debeam. Tu enim (reverendissime Pater) qui nunc publico Ecclesiæ bono feliciter prospiciens, wμois épelõɛis oùx éúáɣxahov ßápoc, tu, inquam, statim occurris, et animo obversaris
meo: ad quem cum Gregorius nuperrime, ut debuit, diverterit, æquum profecto est út noster hic Joannes,
qui et olim diœceseos Constantinopolitanæ fuit, et nunc iisdem typis excusus prodit, Constantinopolitanum
patriarchum, et dominum suum comitetur, ejusque vestigia studiose observel. Quod quidem ut commʊde
facere possit, tibi humililer supplicare, et, sub tui nominis auspiciis, in publicum prodeundi, desiderio mi
rifice gestire jamdudum visus est: exactoque jam fere menstruo, post absolutum Gregorium, spatio, velut
erosus longiores sub pralo noras, nunc denique τὰ δεσμὰ ῥήξας κροαίνει κατὰ πεδίων, et contento cursu
ad suum fertur Gregorium. Et feratur sane, idque studio quam maxime velit impotenti atque effrenato,
inodo prius el grati animi testimonium de seipso, et restitutæ sibi nunc denique vitæ, de domino Henričo
Savišio, viro illustrissimo, et ad propagandas litteras nato, perhibeat: per quem unum stetisse videtur, quominus huic misello in tenebris perpetuo obdormiendum esset. Neque enim sperandum unquam fuit, ut hanc
gratiam inipetraret παρὰ τῶν παρ' ἡμῖν ταύτης τῆς ἐργασίας προεστηκότων, quorum plerique Graci ho
minis artificio minime capiuntur, sed illa potius amplexantur quæ Mercurii institoris, quam Saturni fano
aptiora videbuntur. Quanquam, non tam vehementer huic exoptandum unquam fuit, ut typis evulgaretur,
utpote qui vel oliosissimis etiam vanissimorum hominum scriptis pateant, neque lucem post diuturnas lenebrus aspicere tam jucundum putavit, quam honorificum et gloriosum cum sanctis hisce Patribus nascendi
societute conjungi, In hoc vero præcipue exsultat et triumphat serio, et Chrysostomo post aliquod tempus in
publicum processuro, officiose præcurrere gestit, carminibusque in ejusdem honorem jam vlim compositis,
quasi corollis quibusdam floribusque vias consternere. Hunc sane tantum honorem egregio illi viro acceptum
refert, cujus beneficio habet, ut nobili hoc prælo cohonestetur. Quem quidem si humana voce affari posset,
procul dubio, in illas tragici poetæ voces erumperet, Zylw yέ σou µèv 'Eλλáð', 'Elháð‹ç é σɛ. Cœieru
vero omniaquæ in istum cadere possunt ornamenta reverendissimæ paternitati vestræ debebit. Hunc enim
hominem ignotum in clientelam tuam humiliter se conferentem, ut spero, non aspernaberis, neque divelli
sines a suo Gregorio, qui huic nostro Joanni semper visus est ὥσπερ ἐξ οὐρανοῦ προκύπτων φθέγγεσθαι.
Ita enim ipse loquitur in oratione quadam, quam in bibliotheca sua servat dominus Savilius, suo tempore
lucem aspecturam. Et sane vel solo tanto pietatis nomine dignum hunc pulaverim patrocinio tuo: non quod
pusillum hunc laµ6ɛtoɣpáçov eum esse unquam crediderim, qui pari passu cum summis Ecclesiæ lu
minibus possit incedere: quid enim tanta vecordia posset esse furiosius? Imo vero absit ut ego, quan
tum huic homini tribuendum, aut in qua demum classe censendus sit, definiendi potestatem mihi arrogem.
Liceat impune aliis Ελλανοδίκας ἑαυτοὺς ἀντὶ θεατῶν ποιεῖσθαι, aut potius judicent οἱ τὰ τῆς Ἑλλάδος
YAWTING QUYKEXPotquivoi. Sed quanquam facile crediderim fieri posse ut hic quem ego valde probo, illis
non perinde placeat;
οἱ γὰρ ἐν σοφοῖς
Φαῦλοι παρ' ὄχλῳ μουσικώτεροι λέγει,
(ut pulchre Euripides in Hippolyto), tamen et horum etiam calculo hunc comprobatum iri confido. Quem
quidem ut minori cum fastidio possint aspicere, Cræce solummodo excudendum judicavi: neque instar
Virgiliani Mezentii exsangue el pulidum Latinæ versionis cadaver Graco poetæ animato et virido
alligare sustmui: quod quidem dum faciunt nonnulli præsertim in poetis, verendum est ne, ut quidam
e veteribus, cum ignem cremandis mortuorum cadaveribus pollui crederet, graviter commotus Prometheum ad opem ferendam advocasse perhibetur, ut ignem quem de cœlo clepserat, pari furto mortalibus
(si posset) subduceret: consimiliter etiam exsistat aliquis, qui typographiæ inventorem subinde inclamare velit, ut beneficium hoc suum ad usus indignes traductum reposcat sibi, et saltem ad tempus
retrahal. Mihi vero hoc solum negotii dari credidi, ut codicem meum, impeditissimum illum quiden.
et longe depravatissimum, a mendis, quoad fieri potest, repurgatum exhibeam: in quo si tibi (revetendissime archipræsul) operam meam probavero, me universo hoc negotio plenissime defunctum esse,
et laboris fructus uberrimos percepisse arbitrabor. Sed sentio me justo longiorem fuisse; quare, quod unum
restat, Deum opsimum maximum oblestor, ut te Ecclesiæ suæ incolumem quam diutissinie præstare digu.tur.
Reverendissime Paternitati vestræ deditissimus
MATTHEUS BUST.
col. 1117–1118page 40 of 82
PG 120:1117σχεδιάζων εἰς τὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπομνήματα.
VERSUS IAMBICI.
BENEVOLO LECTORI. S.
Non exspectabis, amice lector, dum ego libelli hujus elegantiam verbis prædicem: qui quidem si propria et nativa pulchritudine destitueretur,' fortasse verborum lenocinium non invitus admitteret, et subdolarum mercium more, mangonio prælini se haud moleste ferret. Hic vero seipso- contentus fucum
aspernatur, sibique apud candidum lectorem omnia fausta pollicetur, si modo deterso hoc situ in quo
per tot sæcula misere deformatus jacuit, quam emendatissimus in publicum prodeat. Huic sane negotio
insudasse me fateor, perfecisse quod volebam non audeo dicere. Quod enim Menelaus apud Euripidem
Creati, idem ego buic nostro Joanni jure possum occinere..... où yàp þáðɩov λdyxg piḍ Σtñsai spónaiz
TWV xaxŵy & 60s nápa. Neque exspectandum mihi erat ut unius ejusdemque depravatissimi codicis
beneficio omnes que hiç reperiebantur maculæ penitus eluerentur. Satis profecto erit, si pauca admodum restent, quæ alterius exemplaris ope indigere videantur: quod quidem (ut spero) exitus ipse comprobabit. Hoc certe profiteor, sedulo me cavisse, ne critica modumpayμoovn plagam ullam infligere,a;
neque enim committendum putavi, ut, nisi ubi necessitas ipsa flagitaret, ab exemplari discederem. Manifesta et crassa librarii errata, quæ in hoc tam minuto libello erant valde numerosa, piguit annotare.
Cætera, de quibus ambigere quis jure posset, loco movere non sustinui. Illud vero de quo præcipue te
admoneri cupio, hoc unicum est. Ordinem queni in manuscripto codico reperi, a me prorsus immutatuni
esse scito, aut potius, omnia quæ prius valde confusa erant, in hunc, quem vides, ordinem reducía esso (a).
Neque enim volui in re tam explorata, aút judicio meo diffidere, aut vereri ne factum hoc meum tibi probare non possem. Quem quisque versus locum in manuscripto codice occupavit, numeri in margine
appositi indicant: quorum seriem toties interruptam miraris sat scio: verum ne in eorum ordine pervestigando, frustra te fatiges et torqueas, rem totam ita expedire visum est. Quoties numerorum ordinem interruptum animadvertes, recurre statim ad notas quæ illi paginæ respondent, ibi enim locum
designatum habes, in quo sine majori molestia illa reperies quæ in exemplari proxime sequebantur. Hac
ego serie disposita in manuscripto codice reperi omnia, quæ si erudito cuiquam placere, aut commodum
aliquem sensum suppeditare poterit, causam non dico, quin apud omnes litteratos reus peragar, ŵę autoσχεδιάζων εἰς τὰ τῶν Ἑλλήνων ὑπομνήματα. Octo enim immanes hiatus videbis; qui quidem omnes in
meo codice non longe aberant a paginæ medio, non asterisco; non alla quavis nota conspicui, sed sententiæ mutilatione satis manifesti. Lectorem enim in media periodo pendentem plerique destitaunt, et
repento in alterius periodi a priore prorsus alienæ medium præcipitant. Hujus tantæ confusionis originem in alio priori codice manuscripto exstitisse conjicio: in quo quidem chartæ omnes, præter primam et ultimam confusæ, atque ordine præpostero compactæ fuisse videntur. Hinc dum imperitus
nescio quis librarius codicem bunc meum describit, neque eundem versuum numerum quem;tà &nóYpaqa habebant, unicuique paginæ attribuit, has mihi tenebras offudit, quibus certe aliquandiu oppletus
scriptorem hunc pro deplorato habui: tandem vero, divina grația adjuļus, dispuli, hujusque libeltt
membra tam misere divulsa ad hunc modum digerenda esse perspexi. De his to premonendum putavi,
mi Lector: tu nostris conatibus fave, et vale. collegio Regali Cantabrig.
"
(a) In Cæsareo codice, quem Lambecius (Comment. de Bibliotheca Casarea, lib. p.1, 149) describit, eam cernere
est ordinis perturbationem quam Bustus in suo codice lamentatur et pro viribus emendare studuit. Unde apparet,
ab eodem archetypo deductum esse utrumque; et Lambecit scilicet et Busti exemplar, aut ipsorum alterum
siterius esse apographum
Iambic commentary on the painted festival iconsVersibus iambicis Commentarius in pictas festorum tabulas
col. 1119–1120page 41 of 82
Monitum lectoriProgramma in totum librum
PG 120:1119* ΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ ΩΣ ΕΝ ΤΥΠΟ ΕΚΦΡΑΣΕΩΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΕΥΧΑΙΤΩΝ Διὰ στίχων Ιαμβικών. Πρόγραμμα εἰς τὴν ὅλην βίβλον. Πάλαι διδαχθεὶς ὡς ἄριστον πᾶν μέτρον, Τὰ τ᾿ ἄλλα πάντα μετριάζω, καὶ λόγους. Οἱ γὰρ περιττοὶ τῶν περιττῶν εἰκότω; Οὗτος ἦν ἐπὶ βασιλέως Ῥωμαίων Κωνσταντίνου τοῦ Μονομάχου καὶ Ζωῆς τῆς βασιλίσσης· ἔτη δὲ τὸ ἀπὸ τότε συντείνει εξηκοντατέσσαρες πρὸς τοῖς που τακοσίαις. Ανὴρ δὲ σοφώτατος καὶ ἁγιώτατος κ. συνέγραψε πλείους των λόγων, καὶ ἐπιστολὰς, καὶ στίχους ιαμβικούς, καὶ ἄλλα πολλὰ λόγου καὶ χάο μιτὸς ἄξια, καὶ πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων ἐξεπαίδευσε πεπληρωμένες ὢν τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος χά ς της. Εἰς πίνακας. (α) Οπτάνονται οἱ μέγιστοι οὗτοι, καθ' ένα πρότερον, εἶτα καὶ ἅμα, ύπαρ οὐκ ὄναρ, τῷ τότε τῆς Εὐχαίτων πόλεως τῶν ἱερῶν ἐξηγουμένω, Ἰωάννῃ τῷ πάνυ, ἀνδρὶ τ᾿ ἄλλα μέν ἐλλογίμῳ, καὶ παιδείας ἑλληνικῆς οὐκ ἀμαίως ἔχοντι, ὡς τὰ αὐτῷ πονηθέντα δείκνυσιν, ἀρετῆς δὲ εἰς ἄκρον ἐλλην απότη Ὁ δὲ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ ἀναστάς, ὁ Εὐχαίτων δηλαδὴ Ἰωάννης, καθὼς οἱ ἅγιοι εισηγήσαντο, διεπράξατο τό τε πλῆθος καὶ στασιάζοντας καταστείλας (ἐδόκει καὶ γὰρ ἐπ' ἀρετῇ διαβόητος ὁ ἀνὴρὴ τὴν ἑορτὴν ταύτην παρέδωκε Εκκλησία ἑορτάζειν
* ΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ
ΩΣ ΕΝ ΤΥΠΟ ΕΚΦΡΑΣΕΩΣ
ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΕΥΧΑΙΤΩΝ
Διὰ στίχων Ιαμβικών.
IN MAGNAS FESTORUM TABULAS
PER MODUM EXPOSITIONIS
COMMENTARIUS JOANNIS
SANCTISSIMI EUCHAITARUM METROPOLITANI
Fersibus iambicis.
Πρόγραμμα εἰς τὴν ὅλην βίβλον.
Πάλαι διδαχθεὶς ὡς ἄριστον πᾶν μέτρον,
Τὰ τ᾿ ἄλλα πάντα μετριάζω, καὶ λόγους.
Οἱ γὰρ περιττοὶ τῶν περιττῶν εἰκότω;
velut alia cuncta, sermones melior. Qui enim exce
dunt, excedentibus operibus ac sermonibus uti
Matthæi Busti notæ.
Programma in totum librum.
Olim edoctus optimam esse cunctani mensuram,
stantino Monomacho, el imperatrice Zoe. Exinde
autem anni extenduntur sexaginta quatuor supra
quingentos. Cum vero sapientia et sanctitate vitæ in
primis excelleret, conscripsit plures orationes el
epistolas et versus iambicos, aliaque multa, digna
que laudentur grataque habeantur: multos insuper
homines pie erudivit, utpote repletus gratia Spiritus
sancti (a). Verum ista fere omnia non aliunde
desumpta esse videntur, quam ex hoc ipso libre.
De auctore quidem ipso pauca admodum sunt
que dicenda occurrunt, utpote de quo altum
ubique silentium, cujusque nomen nec Gesnerus,
neque alii qui bibliothecas nobis concinnarunt, vel
fando unquam accepisse videntur. In ipso codicis
mei frontispicio ista reperi. scripta quidem sunimo
artificio in quibus tamen Hellenismum non præstabo. Οὗτος ἦν ἐπὶ βασιλέως Ῥωμαίων Κωνσταντίνου
τοῦ Μονομάχου καὶ Ζωῆς τῆς βασιλίσσης· ἔτη δὲ τὸ
ἀπὸ τότε συντείνει εξηκοντατέσσαρες πρὸς τοῖς που
τακοσίαις. Ανὴρ δὲ σοφώτατος καὶ ἁγιώτατος κ.
συνέγραψε πλείους των λόγων, καὶ ἐπιστολὰς, καὶ
στίχους ιαμβικούς, καὶ ἄλλα πολλὰ λόγου καὶ χάο
μιτὸς ἄξια, καὶ πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων ἐξεπαίδευσε
πεπληρωμένες ὢν τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος χάς της. fic vicebat sub imperatore Romanorum Con (nisi fallor) aetatem diu et solem perlatura sual.
Statim
Εἰς πίνακας. Titulum sortitus est hic li.
bellus a parte magis nobili quam magna, in qua
solemniorum fe iarum depictas in tabulis historias
pigmentis in ævum pertinacibus exornat, quæque
(α) Hoc elogium, uti patet ex anuorum supputatione, non est antiquissimum; imo Rollandiani (In Comun.de
tribus Dorotheis, Junii, tom. 1, p. 804) opinantur, illud auctorem habere Andream Darmarium Epidauriolam, qui el
Janquam codicis exscriptor ibidem adnotatur. Matthæus Bustus autumare so dicit, ista omnia non aliunde desumpli
esse videri, quam et hoc ipso libro (videl. ex versibus iambicis); statim enim, inquit, inter legendum in oculos
incurrunt. Verum necesse non est, ut hanc Busti conjecturain amplectamur, easque Joannis laudes unico carminum
psius testimonio inniti putemus. Nam hæc eadem legimus in Græcorum Menris, et quidem ea reperio in Venela
illa Menæorum editione, que cum prodierit anno 13351, epocham elogii scripti in codice Andrea Darmarii sperte
antecedit. In his dum enarratur (Jannuarii die XXX in Synaxurio), quæ occasio ac ratio impulerit ad sanctos doctores
Basilium Magnum, Nazianzenum Gregorium et Joannem Chrysostomum die XXX Januaril simul honorandos, reperis
Joaunein Euchaitensem, cui tres SS. doctores apparuisse feruntur, omnigena doctrina et virtutis eminentia summopere commendatum. Οπτάνονται (ita Menza de tribus ilis Ss doctoribus) οἱ μέγιστοι οὗτοι, καθ' ένα πρότερον,
εἶτα καὶ ἅμα, ύπαρ οὐκ ὄναρ, τῷ τότε τῆς Εὐχαίτων πόλεως τῶν ἱερῶν ἐξηγουμένω, Ἰωάννῃ τῷ πάνυ, ἀνδρὶ τ᾿ ἄλλα μέν
ἐλλογίμῳ, καὶ παιδείας ἑλληνικῆς οὐκ ἀμαίως ἔχοντι, ὡς τὰ αὐτῷ πονηθέντα δείκνυσιν, ἀρετῆς δὲ εἰς ἄκρον ἐλλην απότη
Sacro Echnitensis urbis untistiti, Joanni illustri viro, cum propter alia celebri, tum disciplinis græcis, cicut scripta
ejus fi lem faciunt, non inerudito, et ad sublime virtutum provecto, summi ilți (tres SS. doctores) primum quidem sin
guli scorsim, deinde vero simul omnes non per somnium, sed in visione conspiciendos se prabent. Quanta vero existi
matione et auctoritate in ipsa Constantinopolitana civitate Joannes polleret, ostendunt quæ inibi sic leguntur:
Ὁ δὲ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ ἀναστάς, ὁ Εὐχαίτων δηλαδὴ Ἰωάννης, καθὼς οἱ ἅγιοι εισηγήσαντο, διεπράξατο τό τε πλῆθος καὶ
στασιάζοντας καταστείλας (ἐδόκει καὶ γὰρ ἐπ' ἀρετῇ διαβόητος ὁ ἀνὴρὴ τὴν ἑορτὴν ταύτην παρέδωκε Εκκλησία ἑορτάζειν
tsp. Surgeris cutem vir ille dirimus, Curtaiteusis nimirum Joannis, fccit sicut brati ilie praccocrunt: et cum m
col. 1121–1122page 42 of 82
PG 120:1121Χρήξειν δοκοῦσι πραγμάτων τε, καὶ λόγων 5 Ἐμοὶ δὲ μικρῷ πραγμάτων μικρός λόγος, Καὶ τῶν λόγων οὖν μικρὸν ἀρκείτω μέρος, Εἰς δεῖγμα, καὶ γνώρισμα τῶν ὅλων λόγων, ριέχονται ἀποφάσεις συνοδικαί, 215. καὶ ὁ Εὐγανείας θεῖον αὐτοῦ ἀπόκειται σῶμα ἐκ βάθρων καταβαλών, μέγαν τε καὶ κάλλιστον ᾠκοδόμησε, μεγαλοπρεπείς αὐτῷ κτήσεις προσαπορίσας, ἂν καὶ ἀντὶ Εὐχανείας Θεοδωρόπολιν κατωνόμασε, Ναὸν αὐτῷ κατὰ τὴν Εὐφάνειαν, ἡ Εὐχαῖτα, περικαλλῆ ἐδομήσατο, τον πρώην καταβαλών, ἐν ᾧ τὸ πολύαθλον ἐκείνου σῶμα κατέθετο, καὶ τὴν πόλιν ἀντὶ τῆς προτέρα; αὐτῆς κλήσεως Θεοδωρόπολιν 69, τῷ προστατοῦντι τοῦ τόπου στέφη περὶ τὴν Μαύραν θάλασσαν, πᾶσαν τὴν περίχωρον, παροικίαν, 47. Ἐπὶ τῆς βασιλείας Αλεξίου του Κομνηνού, ὃς μετὰ τὸν Βοτανειάτην τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας ἐδέξατο, ἐν Κωνσταντινουπόλει στάσις γέγονε παρὰ τῶν ἐλλογίμων καὶ ἐναρέτων ἀνδρῶν κ. τ. λ. Εγκώμιον εἰς τὸν θεοσεβέστατον μητροπολίτην Εὐχαίτων καὶ Πρωτοσύγκελλον,
VERSUS LAMBICI.
Χρήξειν δοκοῦσι πραγμάτων τε, καὶ λόγων
5 Ἐμοὶ δὲ μικρῷ πραγμάτων μικρός λόγος,
jure videntur. Mibi autem operibus parvo parvus
Καὶ τῶν λόγων οὖν μικρὸν ἀρκείτω μέρος,
Εἰς δεῖγμα, καὶ γνώρισμα τῶν ὅλων λόγων,
argumentum ac expositionem omnium sermonum,
sermo sermonumque certe parva pars sufficiat, in quos sæpe scribens frustra laboravi. Omitto namque
Matthæi Busti notæ.
statim euim inter legendum in ocnlos inenrrunt.
Semel fortasse in hujus nomen incidisse, vi leor:
nimirum in libro 111 Juris Græco-Romani, èv ŭ) miριέχονται ἀποφάσεις συνοδικαί, pag. 215. Ili enim
inter alios episcopus habetur καὶ ὁ Εὐγανείας
"Twávne, sub Nicolao III patriarcha Constantinonolitano, et sub imperio Alexii Comneni. Atque hie
sane idem esse poterit cum hinc nustro, si modo temporum intervalla patientur. Nam ab obitu Constantini Monomachi, quem hic deplorat, usque ad
Nicolamin II patriarcham Constantinop., triginta
anni fluxerunt. Quod vero pro Exatio habes
Eůzavilaç, hoc neminem enminiovere debet: unam
enim eamdemque urbem utroque nomine designari certum est: utcunque Abrahamus Ortelius,
vir doctissimus, in illo suo Thesauro Geographice
duas distinctas facit, et Euchaniam urbem fuisse
scribit circa Constantinopolim, quæ postea Throdoropolis dicta fuit, Cedreno teste. Et sane fuisse
joxta Constantinopolim urbem quamdam, nomine
Theodoropolim, haud plane negaverim: ex qua
fortasse fuit ille Gregorius. qui synode Nicænæ
secundæ interfuit. Verum illam longe aliam esso
constat ab hae nostra, quæ ducentis annis post
synodum Nicænam secundam Theodoropolens nomine celebrari cœpit, sub imperio Joannis Zimiscar. Ille enim ut Theodoro inartyrii gratiam referret, ob præstitum ipsi (ut vulgo creditum est)
in prælio contra Barbaros auxilium, vaby tv & TO
θεῖον αὐτοῦ ἀπόκειται σῶμα ἐκ βάθρων καταβαλών,
μέγαν τε καὶ κάλλιστον ᾠκοδόμησε, μεγαλοπρεπείς
αὐτῷ κτήσεις προσαπορίσας, ἂν καὶ ἀντὶ Εὐχανείας
Θεοδωρόπολιν κατωνόμασε, ut scribit Cedrenus in
Joanne Zimisca. Idem attestatur Zonaras verbis
paululum immutatis, et simul totum hoc quod voJunius uno verbo conficit, dum Euchaniam cum
Euchaitis aperte confundit, tom. II in Joanne
Zimisa: Ναὸν αὐτῷ κατὰ τὴν Εὐφάνειαν, ἡ Εὐχαῖτα,
περικαλλῆ ἐδομήσατο, τον πρώην καταβαλών, ἐν ᾧ
τὸ πολύαθλον ἐκείνου σῶμα κατέθετο, καὶ τὴν πόλιν
ἀντὶ τῆς προτέρα; αὐτῆς κλήσεως Θεοδωρόπολιν
wvópasev. Præterea Nicephorus Callistus Eccleistica historiæ libro vas, cap. 44, Theodori martyris corpus Euchaiten delatum esse scribit, atque
ibi insigni templo cohonestatum.
Atque hoc ipsum moster hic Joannes hand
obscure innuere videtur, pag. 47, ubi de Euchaitis
agens, thy pápτupo; nói vocat, et similiter pag.
69, iis verbis, τῷ προστατοῦντι τοῦ τόπου στέφηcopy. Sed tamen occurrit quædam d.fficultas, quæ
quidem talis est, ut quemlibet facile conturbare
possit, et Abrahami Ortelií, viri diligentissimi, lapsum
merito excusare debeat. Hanc dissimulare haudquaquam placet. Libro enim in Juris Græco-Romani (qui prius est Scutentiarum synodalium)
inter alios metropolitanos patriarchæ Constantinopolitano, subjectos, qui ibi ordine (sex sub incertis
patriarchis descripto) recensentur, se les quinquagesima prima assignatur Euchaitis, inter Novas
Patras et Amas'ride:, et sedes 64 Euchanie, undo
necessario sequi videtur Enchaita et Enchaniam
non esse eandem metropolim. Ego tamen confidenter afirmo codicem hic mendosum esse, et
Euchaita in sedem 51 per librarii înscitiam irrepsisse.
Nam Curopalates in libro De officiis Magne
Ecclesie, dun docet quo ordine se olim haberent
metropoles subjectæ throno patriarchæ Constanti
nopolitani, et ex quibus sedibus in quas mutatæ.
essent ex institutione Andronici Palazologi senioris,
apertissime scribit Euchaitorum metropoli sedem
64 olim assignatam fuisse (quæ libro Juris
Greco-Romani Euchania ascribitur) eamdemque
metropolim postea sub imperio Andronici Palanlogi ad sede 76 devenisse. Et quamvis in aliis
fere omnibus cum ordine illo veteri sub incertis
patriarchis descripto exacte quadret, tamen 51 sedem, quam Enchaitis in libro in Juris GræcoRomani assignatam esse dixiams, Sebastopoleos
metropoli ascribit. Verum hinc procul dubio faclum est ut Ench-itorum metropolis in illo libro
111 supra dicto sedem 51 per vitium obtineret,
quod scilicet jam ante ex descriptione multo antiquiore per imperatorem Leonem Philosophum
facta, eamdein sedein inter Novas Patras et Amiastrilem obtinuisset, ut constat ex libro u Juris
Greco-Romani, qui est De navellis imperatoriis.
Has enim vicissitudines experta est hæc metropolis, imminuta paulatim loci dignitate Barbaroruin
incursionibus, quibus ex ipso situ opportuna erat.
Plinius enim, libro vi, cap. 17, Scythiæ populis
annuineral. Justinianus vero pauto distinctius in
novella 28 inter urbes Helenoponti provinciæ in
Asia Minori non incelebris a Constantini matre sic
dictæ enumerat: Et Dainascenus monachus Studites, qui lingua Græca vulgari sive barbara Sanclorum historias conscripsit, hanc ipsam collocat
περὶ τὴν Μαύραν θάλασσαν, id est portum Eusinum ita enini recentiores et Barbari Græci mare
illud appellant, prodµavpàv (præcisa prima littera,
ut solent) ob coelum ibi nebulosum, ut docet Martinus Crusius in Annotationibus ad lib. in TurcoGræciæ suæ. Hæc tamen intercedere potest differentia inter hæc duo nomina, ut Euchania urbein
significet, Euchaita vero et urbem et πᾶσαν τὴν
περίχωρον, sive παροικίαν, ut habetur pag. 47.
Nunc (credo) sepulta jacet hæc metropolis inter
illa 4 urbium millia, quarum cadavera hodie in
Asia Minori monstrari" dicuntur. Alque hæc de
ipsa metropoli, atque etiain de ipso auctore qui
inde nomen suum accepit.
tudinem atque contendentes compescuissel (elenim insignis eral ob famam virtutis), hanc in Dei honorem solemnitatem
celebrandi Ecclesiæ auctor fuit. Dixi autem, Joauneir ejusmodi auctoritate Constantinopoli politum esse; nam
hæc in Constantinopolitana urbe evenisse sub Alexio Comneno, diserte bisce verbis ipsa præmittunt Mensa (loc. cu.):
Ἐπὶ τῆς βασιλείας Αλεξίου του Κομνηνού, ὃς μετὰ τὸν Βοτανειάτην τὰ σκήπτρα τῆς βασιλείας ἐδέξατο, ἐν Κωνσταντινού
πόλει στάσις γέγονε παρὰ τῶν ἐλλογίμων καὶ ἐναρέτων ἀνδρῶν κ. τ. λ. Regunte Alexio Commen, qui pest Botoniutem
inperii sceptrum accepit, contentio exorta Constantinopoli est inter viros doctrina ac virtute prostunies, etc. His
vero, quod majoris est momenti, accedit Joanuis nostri encomium, quod a juniore Michaele Paello conscriptum
commemorat Le Quien cum hoc titulo: Εγκώμιον εἰς τὸν θεοσεβέστατον μητροπολίτην Εὐχαίτων καὶ Πρωτοσύγκελλον,
illudque in codice Reg. 1837 asservari affirmat. Pretium fuerit operæ hic exscribere, que pauca ex illo encomio
idem Le Quien collegisse videtur: Hunc, inquil, pastoralibus muneribus excelluisse ail Psellus, ut, quamvis non
politica admodum aut sæculari scientia, auamen eloquentia, quæ ad Isocratis characterem accederet, philosoph a
præsertim christiana ac theologia ita claruerit, ut Gregorius alter esse videretur. (Aut. BALLERINI, Præf. ad Euchuita
homitiem supra editam.
Part IPars Prima
col. 1123–1124page 43 of 82
PG 120:112308; εἰς κενὸν κέκμηκα πολλάκις γράφων. Εὼ γὰρ εἰπεῖν οἷς ἐχρησάμην λέγων. 10 Τις γὰρ περιστεία τε, καὶ τί τὸ πλέον Ἐν παντὶ μόχθῳ τῷ βροτοῖς μοχθουμένῳ; Κἂν πολλὰ φυσήσωσιν ἐν τῷ νῦν βίῳ, Λέγοντες, ἢ γράφοντες εἰς ἀπληστίαν, Ομβρους ἀμέτρους εκχέοντες ῥημάτων, 45 Βροντῶντες, ἀστράπτοντες ἐξ εὐγλωττίας. Πλεῖστον μὲν ὕψος οὐρανοῦ, καὶ γῆς βάθος, Πλείστη δὲ τούτων ευρυχωρία μέσον. Πνείτωσαν εἰς ἄπειρον· ἄφθονος τόπος, Οὐδεὶς στενώσει τήνδε τὴν ἀπειρίαν. 20 Πολλὰς φορά; ἤνεγκεν ἤδη πνευμάτων, Πλείους δ' ἐνεγκεῖν ἐστιν ηὐτρεπισμένη, Ἕως ' ἀποπνεύσωσιν ἐσχάτην μίαν, Ἕως λυθῶσιν εἰς ἀδηλίας χάος, Μηδὲν κατορθώσαντα πλὴν κενούς πόνους. 25 Αλλ' οἱ μὲν ὡς θέλουσιν· οὐδεὶς γὰρ φθόνος. Ἐγὼ δὲ τούτους ἐξελών μου τους λόγους. Πολλῶν ἀπ' ἄλλων ἐμμέτρων, οὐκ ἐκ μέτρων, Μόνους φέρων δίδωμι τοῖς λόγων φίλοις, Ως γεῦμα μικρὸν δαψιλοῦς ἀνθοσμίου 30 Οἷς ἡδονὴ γένοιτο ταῦτα μετρία. Κόμος δ' ἀπέστω, καὶ μέθη, καὶ ναυτία. Ἔχοντες οὖν μοι τοὺς βραχεῖς " φίλου λόγους, Αὐτοὶ δι᾿ ἔργων μᾶλλον ἢ μακρῶν λόγων, Εὔχεσθε πᾶσιν εὐαρεστεῖν τὸν φίλον, 35 Πλέον δὲ πάντων τῷ λογιστῇ, καὶ λόγῳ, τῇ καν 4 μόγις γένοιτο πραγμάτων λόγος. “ὓς ἔργα σώζων ἐκπυρὸς τὰ σὺν λόγῳ, Εἰς καῦσιν ἐκδίδωσιν ἀπράκτους λόγους, Ως χόρτον, ὡς ἔρημον ικμάδος ξύλον. 40 Εγωγε τοίνυν ἔργα τῷ λόγῳ φίλα Φέροιμι, και λάβοιμι την σωτηρίαν. Λόγων δὲ πολλῶν, καὶ γραφῶν ἄλλοις μέλοι. ΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ ΩΣ ΕΝ ΤΥΠΟ ΕΚΦΡΑΣΕΩΣ. Α΄. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν. Τί τοῦτο; φῶς ἤστραψεν ὡς ἐξ αἰθέρος, ᾿Αὴρ δὲ μεστός μουσικῆς συμφωνίας. 45 Πρόσχωμεν, ὡς μάθωμεν. Ὢ μυστηρίου Ο Παρεμβολή τις ἀγγέλων κράζει μέγα, Θεῷ, λέγουσα, δόξα τῷ σαρχουμένῳ. Καὶ πῶς Θεὸς σάρξ; ποῦ τὸ θαῦμα; καὶ πόθεν Τὸ θαῦμα τοῦ; Βάδιζε σὺν τοῖς ποιμέσι γρ. ἀποπνεύσουσιν ἕως. " γρ. φίλους. Ο γρ. λόγος. αν και μόγις. λόγος μόγις
08; εἰς κενὸν κέκμηκα πολλάκις γράφων.
Εὼ γὰρ εἰπεῖν οἷς ἐχρησάμην λέγων.
10 Τις γὰρ περιστεία τε, καὶ τί τὸ πλέον
Ἐν παντὶ μόχθῳ τῷ βροτοῖς μοχθουμένῳ;
Κἂν πολλὰ φυσήσωσιν ἐν τῷ νῦν βίῳ,
Λέγοντες, ἢ γράφοντες εἰς ἀπληστίαν,
Ομβρους ἀμέτρους εκχέοντες ῥημάτων,
45 Βροντῶντες, ἀστράπτοντες ἐξ εὐγλωττίας.
Πλεῖστον μὲν ὕψος οὐρανοῦ, καὶ γῆς βάθος,
Πλείστη δὲ τούτων ευρυχωρία μέσον.
Πνείτωσαν εἰς ἄπειρον· ἄφθονος τόπος,
Οὐδεὶς στενώσει τήνδε τὴν ἀπειρίαν.
20 Πολλὰς φορά; ἤνεγκεν ἤδη πνευμάτων,
Πλείους δ' ἐνεγκεῖν ἐστιν ηὐτρεπισμένη,
Ἕως ' ἀποπνεύσωσιν ἐσχάτην μίαν,
Ἕως λυθῶσιν εἰς ἀδηλίας χάος,
Μηδὲν κατορθώσαντα πλὴν κενούς πόνους.
25 Αλλ' οἱ μὲν ὡς θέλουσιν· οὐδεὶς γὰρ φθόνος.
de illis loqui, quibus dicendo usus sum. Quænam
enim exuberatio et quænam superfuitas in omni
labore a mortalibus sustentato? Multum siquidem
tument in hac præsenti vita, insatiabiliter dicentes
ac scribentes, imbres verborum immensos fundentes, ex facundia tonantes et fulgurantes. Maxima
quidem est cœli celsitudo terræque profunditas,
məxima vero inter illa distantia. Suflent in immensum: amplus est locus: nemo coarctabit hanc
immensitatem. Multas jam flamiuum undas tulit;
plures autem est ferre parata, donec ultimam
spirent auram, donec solvantur in tenebrarum
chaos, nihil inde præter vanos labores percepto.
Sed isti sicut volunt faciant: nulla enim invidia.
Ἐγὼ δὲ τούτους ἐξελών μου τους λόγους.
Πολλῶν ἀπ' ἄλλων ἐμμέτρων, οὐκ ἐκ μέτρων,
Μόνους φέρων δίδωμι τοῖς λόγων φίλοις,
Ως γεῦμα μικρὸν δαψιλοῦς ἀνθοσμίου
30 Οἷς ἡδονὴ γένοιτο ταῦτα μετρία.
Κόμος δ' ἀπέστω, καὶ μέθη, καὶ ναυτία.
Ἔχοντες οὖν μοι τοὺς βραχεῖς " φίλου λόγους,
Αὐτοὶ δι᾿ ἔργων μᾶλλον ἢ μακρῶν λόγων,
Εὔχεσθε πᾶσιν εὐαρεστεῖν τὸν φίλον,
35 Πλέον δὲ πάντων τῷ λογιστῇ, καὶ λόγῳ,
τῇ καν 4 μόγις γένοιτο πραγμάτων λόγος.
“ὓς ἔργα σώζων ἐκπυρὸς τὰ σὺν λόγῳ,
Εἰς καῦσιν ἐκδίδωσιν ἀπράκτους λόγους,
Ως χόρτον, ὡς ἔρημον ικμάδος ξύλον.
40 Εγωγε τοίνυν ἔργα τῷ λόγῳ φίλα
Φέροιμι, και λάβοιμι την σωτηρίαν.
Λόγων δὲ πολλῶν, καὶ γραφῶν ἄλλοις μέλοι.
Ego vero istos excerpens meos sermones, mulus
ex aliis mensuratis, non immensis, solos, ut variorum fragrantiumque forum delibationem, sermonum amicis offero, modicam voluptatem allaturam. Absint vero satietas, ebrietas et nausea.
Habentes igitur hos breves amici sermones, ipsi
magis operibus quain longis sermonibus, orate ut
cunctis acceptus sit amicus, maxime vero omnium
moderatori et verbo, cui saltem operum ratio
habeatur. Qui opera cum ratione facta salvificans,
inutiles sèrmones ut fænum et carens hamore
lignum, in combustionem tradit. Ego quidem igitur
opera verbo cara feram accipiamque salutem. De
multis autem sermonibús ac scriotis alii curent.
ΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΤΩΝ ΕΟΡΤΩΝ
ΩΣ ΕΝ ΤΥΠΟ ΕΚΦΡΑΣΕΩΣ.
IN MAGNAS FESTORUM TABULAS PER MODUM EXPOSITIONIS.
Α΄. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν.
Τί τοῦτο; φῶς ἤστραψεν ὡς ἐξ αἰθέρος,
᾿Αὴρ δὲ μεστός μουσικῆς συμφωνίας.
45 Πρόσχωμεν, ὡς μάθωμεν. Ὢ μυστηρίου
1. 1n sanclam Christi Nativitatem.
Quid istud? Lumen ex æthere splenduit, aer
vera musica symphonia repletur. Accedamus, ut
discamus. Ο mysterium! Agmen angelorum magna
Παρεμβολή τις ἀγγέλων κράζει μέγα,
Θεῷ, λέγουσα, δόξα τῷ σαρχουμένῳ.
Καὶ πῶς Θεὸς σάρξ; ποῦ τὸ θαῦμα; καὶ πόθεν·
Τὸ θαῦμα τοῦ; Βάδιζε σὺν τοῖς ποιμέσι
voce clamat, Deo, dicens, gloria Incarnato. Et quomodo Deus caro? Ubi et unde prodigium? Ubi
prodigium? Vade cum pastoribus, qui, dum hoe
festiuant, greges deserunt. Istis adjunctis imMatthæi Busti notæ.
γρ. ἀποπνεύσουσιν ἕως. " γρ. φίλους. Ο γρ. λόγος.
αν και μόγις. Pro λόγος reposui μόγις:
illud enim sententiam aut nullam habet, aut
perdifficilem: hoc contra satis apertam: et facilis
est unius elementi transitus in alterum µ in à et
vicissim: ut passim videre est, et demonstratur
exemplis a Gulielmo Cantero in libro De Rations
emendandli Veler. Grzc. script.
Part IIPars II
col. 1125–1126page 44 of 82
PG 120:112550 Ἐκεῖ γὰρ αὐτοῖς, ὡς ὁρᾷς, ἐπειγμένοις Καταφρόνησις γίνεται τῶν θρεμμάτων Τούτοις συνελθών, ἐμφοροῦ μοι τοῦ πόθου. Αντρον θεωρεῖς, ἄντρον ἡμελημένον, Ἐν ᾧ φάτνη τις, καὶ βρέφος, καὶ παρθένος. 5. Θεὸς πένης, ἄοικος, ἐν φαύλῳ φάκει, Εἰς φῶς προελθὼν ἄρτι. Φεῦ τί μοι λέγεις; Ψεύδος μὲν οὐδὲν, ἀλλ' ἀληθῆ μανθάνεις. Καὶ μάρτυς ἀστὴρ, ἂν κατ᾽ οὐρανὸν βλέπεις, Ἐκεῖθεν ὁ ἧκε τὸ βρέφος σοι δεικνύων. 60 Οὗτοί τε συντρέχοντες, ὡς πρὸς Δεσπότην, ῶν καὶ τὸ τερπν ᾆσμα τῆς εὐφημίας. Οἷς συμμελῳδεῖν, οὐκ ἀπιστεῖν σε πρέπον. Εἰς γὰρ χάριν σὴν ταῦτα πάντα συντρέχει. Θεὸς βροτωθείς, ὡς θεώσῃ τὴν φύσιν. 65 Πένης ὑπὲρ σοῦ, πλούσιόν σε δεικνύων. Ἐπικροτοῦντες ἄγγελοι ταῖς ἐλπίσι. Μήτηρ άνανδρος, παρθένος βρεφοτρόφος, Μάγων τὰ λαμπρὰ δῶρα, ποιμένων δρόμος, Χαρᾶς τὰ πάντα μεστά, καὶ θυμηδίας. 70 Τούτοις μὲν οὖν σύγχαιρε, καὶ συμπροσκύνει, Τα δὲ τόνδε τὸν κατηφή πρεσβύτην Δάκνει γὰρ αὐτὸν ἄλλο τι κρυπτόν πάθος, Εξεῖ δὲ τούτου μικρὸν ὑπνώσας λύσιν, Καὶ συγκροτήσει πᾶσιν ἡμῖν ἡδέως. Β. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Βάπτισιν. 75 ᾿Ανὴρ κομήτης αὐχμὸν ἄγριον τρέφων, Τρίχας καμήλου, καὶ ο δορᾶς ζώνην φέρων, Ασαρκος, ἡμίγυμνος, ἀγγέλου τύπος, Ηκει προφήτης καινὸς ἐξ ἐρημίας Πρῶτον δ᾽ ἑαυτοῦ Χριστὸν εἶναι μηνύων, 80 Δείκνυσιν αὐτὸν πᾶσι τοῖς ἡθροισμένοις. Τούτῳ προσελθὼν Χριστὸς ὡς ἐγνωσμένος, Αἰτεῖ λαβεῖν βάπτισμα τοῖς ἄλλοις ίσα. Ο δ' εὖ γινώσκων ὅστις οὗτος, καὶ πόθεν, Πείραν τὸ πρᾶγμα, πεῖραν ἡγεῖται μόνοι 25 "Οθεν κραταιῶς ἀντιτείνει τῷ λόγῳ. Πλὴν ἀλλ᾽ ὑπείκει Δεσπότου προθυμίᾳ Τρέμει δ' ὅμως τὴν χεῖρα, καὶ ψαύει μόλις Ανω θεωρῶν, ὡς ίλιγγον ἐκφύγοι, Μᾶλλον δὲ κἀκεῖ φρικτὸν ἄλλο τι βλέπει. 90 Περιστερὰ κάτεισιν εἰς γῆν ὑψόθεν, Ην οὐρανοὶ πέμπουσιν ἐκ τῶν σχισμάτων Φωνὴ δ' ἐκεῖθεν πατρική βροντα μέγα, Υἱὸν καλοῦσα Χριστὸν ἡγαπημένο, Καὶ μαρτυρεῖ τὸ Πνεῦμα τούτῳ προστρέχον, 95 Δι' δν κατῆλθεν, ᾧ σεμνῶς ἐφιζάνει. Πτηνῷ δ' ἔοικεν ὀξυκινήτῳ φύσει, Περιστερᾶς γὰρ εἶδος ὡς ἁπλουστέρας. Συνεὶς δὲ ταῦτα καὶ ποταμὸς ἡρέμα Ἱστᾷ τὸ ῥεῖθρον τοῦ δρόμου, καὶ προσμένει, 100 Οὕτω γε τιμῶν τὴν Θεοῦ παρουσίαν, Καὶ τὴν καλὴν κάθαρσιν ἀντιλαμβάνων, Ὡς πρῶτος αὐτὸς τὴν χάριν δεδεγμένος, Αρχὴ γένηται τῷδε τῷ μυστηρίῳ. Τοῦτο βροτῶν φῶς, τοῦτο δευτέρα πλάσις, ἰσ. ἧκον. * γρ. βάπτησιν. Ο γρ. δοράς. Τούτῳ προσελθών. εγνωσμένος Αγνοημένος, ἡγνωσμένος, γνόομαι γνωστ.) ὁ δ' εὖ γινώσκων, εδ
VERSUS IAMBICI.
50 Ἐκεῖ γὰρ αὐτοῖς, ὡς ὁρᾷς, ἐπειγμένοις
Καταφρόνησις γίνεται τῶν θρεμμάτων·
Τούτοις συνελθών, ἐμφοροῦ μοι τοῦ πόθου.
Αντρον θεωρεῖς, ἄντρον ἡμελημένον,
Ἐν ᾧ φάτνη τις, καὶ βρέφος, καὶ παρθένος.
5. Θεὸς πένης, ἄοικος, ἐν φαύλῳ φάκει,
Εἰς φῶς προελθὼν ἄρτι. Φεῦ τί μοι λέγεις;
Ψεύδος μὲν οὐδὲν, ἀλλ' ἀληθῆ μανθάνεις.
Καὶ μάρτυς ἀστὴρ, ἂν κατ᾽ οὐρανὸν βλέπεις,
Ἐκεῖθεν ὁ ἧκε τὸ βρέφος σοι δεικνύων.
60 Οὗτοί τε συντρέχοντες, ὡς πρὸς Δεσπότην,
ῶν καὶ τὸ τερπν ᾆσμα τῆς εὐφημίας.
Οἷς συμμελῳδεῖν, οὐκ ἀπιστεῖν σε πρέπον.
Εἰς γὰρ χάριν σὴν ταῦτα πάντα συντρέχει.
Θεὸς βροτωθείς, ὡς θεώσῃ τὴν φύσιν.
65 Πένης ὑπὲρ σοῦ, πλούσιόν σε δεικνύων.
Ἐπικροτοῦντες ἄγγελοι ταῖς ἐλπίσι.
Μήτηρ άνανδρος, παρθένος βρεφοτρόφος,
Μάγων τὰ λαμπρὰ δῶρα, ποιμένων δρόμος,
Χαρᾶς τὰ πάντα μεστά, καὶ θυμηδίας.
70 Τούτοις μὲν οὖν σύγχαιρε, καὶ συμπροσκύνει,
Τα δὲ τόνδε τὸν κατηφή πρεσβύτην·
Δάκνει γὰρ αὐτὸν ἄλλο τι κρυπτόν πάθος,
Εξεῖ δὲ τούτου μικρὸν ὑπνώσας λύσιν,
Καὶ συγκροτήσει πᾶσιν ἡμῖν ἡδέως.
Β. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Βάπτισιν.
75 ᾿Ανὴρ κομήτης αὐχμὸν ἄγριον τρέφων,
Τρίχας καμήλου, καὶ ο δορᾶς ζώνην φέρων,
Ασαρκος, ἡμίγυμνος, ἀγγέλου τύπος,
Ηκει προφήτης καινὸς ἐξ ἐρημίας·
Πρῶτον δ᾽ ἑαυτοῦ Χριστὸν εἶναι μηνύων,
80 Δείκνυσιν αὐτὸν πᾶσι τοῖς ἡθροισμένοις.
Τούτῳ προσελθὼν Χριστὸς ὡς ἐγνωσμένος,
Αἰτεῖ λαβεῖν βάπτισμα τοῖς ἄλλοις ίσα.
Ο δ' εὖ γινώσκων ὅστις οὗτος, καὶ πόθεν,
Πείραν τὸ πρᾶγμα, πεῖραν ἡγεῖται μόνοι
25 "Οθεν κραταιῶς ἀντιτείνει τῷ λόγῳ.
Πλὴν ἀλλ᾽ ὑπείκει Δεσπότου προθυμίᾳ·
Τρέμει δ' ὅμως τὴν χεῖρα, καὶ ψαύει μόλις
Ανω θεωρῶν, ὡς ίλιγγον ἐκφύγοι,
Μᾶλλον δὲ κἀκεῖ φρικτὸν ἄλλο τι βλέπει.
90 Περιστερὰ κάτεισιν εἰς γῆν ὑψόθεν,
Ην οὐρανοὶ πέμπουσιν ἐκ τῶν σχισμάτων·
Φωνὴ δ' ἐκεῖθεν πατρική βροντα μέγα,
Υἱὸν καλοῦσα Χριστὸν ἡγαπημένο,·
Καὶ μαρτυρεῖ τὸ Πνεῦμα τούτῳ προστρέχον,
95 Δι' δν κατῆλθεν, ᾧ σεμνῶς ἐφιζάνει.
Πτηνῷ δ' ἔοικεν ὀξυκινήτῳ φύσει,
Περιστερᾶς γὰρ εἶδος ὡς ἁπλουστέρας.
Συνεὶς δὲ ταῦτα καὶ ποταμὸς ἡρέμα
Ἱστᾷ τὸ ῥεῖθρον τοῦ δρόμου, καὶ προσμένει,
100 Οὕτω γε τιμῶν τὴν Θεοῦ παρουσίαν,
Καὶ τὴν καλὴν κάθαρσιν ἀντιλαμβάνων,
Ὡς πρῶτος αὐτὸς τὴν χάριν δεδεγμένος,
Αρχὴ γένηται τῷδε τῷ μυστηρίῳ.
Τοῦτο βροτῶν φῶς, τοῦτο δευτέρα πλάσις,
macilentus, seminidus, angeli typus, e deserto
novus propheta venit. Priorem autem semetipso
Christum esse significans, ipsum omnibus congregatis manifestat. Ad eum Christus ut notus accedens, baptismum aliorum baptismo similem dari
sibi rogat. ille vero, bene sciens qualis et unde sit
iste rem experimentum purumque tentamen æstimat. Unde fortiter obstitit verbo. Verumtamen
desiderio Domini obtemperat. Sed manu tremit
vixque sursum aspiciens, vertiginem effugit. Magis
autem tremendum aliud quid conspicit. Desuper in
terram delabitur columba, quam ex nubibus cœli
demittunt, et vox paterna ex alto reboat, Christum
Filium dilectissimum vocans. Testimoniumque
reddit Spiritus ad ipsum accurrens, propter quem
descendit et super eum solemniter considens. Yofucri vero veloci natura, columbæ sciticét simplici,
plearis amore. Antrum vides, antrum. reconditum,
in quo prascpe, et infans, et virgo, Deus pauper,
tugurio carens, in vili panno, ad lucem modo editus
est! Eheu! quid dicis? Nihil quidem falsi, sed verum
audis. Et testis est stella, quam in cœlo conspicis,
unde venerit infans tibi ostendens; et isti velut
ad Dominum concurrentes, quorum etiam est jucundus laudum concentus. Cum his concinere,
non diffidere tibi convenit. Tui enim gratia hæc
omnia funt: Deus homo factus, ut deificet tuam
naturan; egenus propter te, divitem te demonstrans; angeli, spebus applaudentes; mater ncscicus virum, virgo puerpera; splendida magorum
dona; pastorum concursus; omnia jubilatione
gaudioque plena. Cum his igitur tu congaude; cum
illis pronus adora, sine vero hunc demissis oculis
senem mordet enim eum alius quis secretus
affectus. Ab hoc autem post breve somnium libe- similis est. Intelligens autein hæc.et amnis placido
rabitur, et libenter nobiscum omnibus complaudel.
II. In sacrum Christi Baptisma.
Vir pilosus, incultam rusticitatem enutriens,
de pilis cauneli vestitus, et zonam pelliceam ferens,
· ἰσ. ἧκον. * γρ. βάπτησιν. Ο γρ. δοράς.
Sen
cursum sistit, et exspectat, sic Dei præsentiam
honorans, pulchramque vice puritatem accipiens,
ut ipse priinus, accepta gratia, principium huic
mysterio fiat. Hoc mortalium lumen, hoc secunda
creatio, charisma, sigillum et hoc concinunt angeli,
Matthæi Busti notæ.
Τούτῳ προσελθών. Pro εγνωσμένος reposuis
Αγνοημένος, si versus ratio tulisset, aut
cliam ἡγνωσμένος, tanquam factum ex particula
privativa et γνόομαι baryiono (unde γνωστ.) sed
nusquam (quantum scio) legitur. Hoc certum est
ea quae paulo post sequuntur, ὁ δ' εὖ γινώσκων, εδ
cer., aliqu:d tale postulare.
Part III, IVPars III, IV
col. 1127–1128page 45 of 82
PG 120:1127105 Χάρισμα, και σφράγισμα, καὶ σωτηρία. Τοῦτο ' κροτοῦσιν ἄγγελοι, τοῖς γηΐνις Ήδιστα συγχαίροντες, ώς θεουμένοις. Απευχαριστῶ πολλὰ τῷ λελουμένῳ Τούτου γὰρ οὐδὲν εἰς ἀμοιβήν μοι πλέον. Γ. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Μεταμόρφωσιν. ο Φρίξον θεατὰ τὴν ἐρωμένην θέαν, Καὶ στῆθι μακράν, εὐλαβῶς κάτω βλέπων, Μή πως καταστράψη σε Χριστὸς ἐγγύθεν, Καὶ ζημιωθῇς σαρκικῶν φῶς ὀμμάτων, Ως Παῦλος ἄλλος ἀστραπῇ βεβλημένο;. 115 Ορᾷς μαθητάς ἐνθάδε προκειμένου; Οὐ γὰρ φέρειν ἔχουσι τὴν λαμπηδόνα. Βλέπει δὲ Μωσῆς τὴν χάριν σὺν Ηλία Γνάφος [γὰρ] αὐτοῖς • προξενεῖ παρρησίαν. Σύ δ' εἰ λαλούσης ἐκ γνόφου φωνῆς μόνον 123 Θείας ἀκούσῃς, εὐτυχεῖς, καὶ προσκύνει. Δ'. Εἰς τὴν ἔγερσιν τοῦ Λαζάρου. Ο τῆς Γραφῆς νοῦς· ἀλλ᾿ ἄκουε, καὶ βλέπει *Ην τις δίκαιες Λάζαρος, Χριστοῦ φίλος. Τοῦτον θανόντα γῆ καλύπτει, καὶ τάφος. Δε σύγγονοι θρηνοῦσι τὸν τεθαμμένον 123 Τοῦ γὰρ φιλοῦντος ἀγνοοῦσι τὸ κράτος. Πάρεστιν αὐτός· αἱ δὲ συντονωτέρως Κλαίουσι, κωκύουσι, προσπίπτουσί τε Καθυστερείν λέγουσι τὴν παρουσίαν. Οψεσθε, φησί, τὴν ἐμὴν ἐξουσίαν 130 Ο δημιουργός. Που δ' ὁ τοῦ φίλου τάφος; Ιδού, σέσηπε, τὸν τεταρταίον βλέπεις, Απεκρίθησαν. Καὶ σκόπει τὸν Δεσπότην Υποκριτής ἄριστος ὁ ζωηφόρος Σχολῇ βαδίζων δυσφορεί, καὶ δακρύει, 155 Εξ οὐρανοῦ τε δῆθεν αἰτεῖ τὴν χάριν. Σὲν ἔργον, ὦ κράτιστε, τί βλέπεις άνω Ἐγγὺς δ' ὁ μάρτυς. Εἰ κελεύσεις γὰρ μόνον Τρέψεις τὸ πένθος εἰς ἑορτὴν αὐτίκα, Οὐκοῦν κελεύει. Δεῦρο δ' έξω, κραυγάσα;. 140 Ζωὴν ἑτοίμως ἐμπνέει τῷ κειμένῳ. Γοιαῦτα Χριστὸς οἶδε ποιεῖν τοῖς φίλοις. Εξάλλεται γοῦν ζῶν ὁ νεκρὸς ἐκ τάφου, Καὶ δὴ βαδίζει χειρίαις ἐσφιγμένος. Πλὴν ἀλλ᾽ ἀνεῖται, καὶ λυθεὶς ἀποτρέχει, 115 Τὸ δεῖπνον οἶμαι σκευάσων ὁ γεννάδας, Εἰς δεξίωσιν προσφιλούς εὐεργέτου, Δι᾿ ὃν πάλιν ζῇ, καὶ τροφῆς δεῖται πάλιν. Ε΄. Εἰς τὰ Βαΐα. Ανοιγε τὰς τὰς, ὦ Θεοῦ πόλις, πύλας, Ας ἠγάπησε Κύριος παντοκράτωρ. 150 Ἰδοὺ γὰρ αὐτὸς ἔρχεταί σοι Δεσπότης, Πρᾷος, δίκαιος, μέτριος, ταπεινόφρων, Εχων όχημα πωλον εὐτελοῦς ἔνου, Καὶ τοὺς μαθητὰς ἐκ ποδῶν ὁδοιπόρους. Παίδες προπεμπέτωσαν αὐτὸν ἐν κρότοις 155 Δεῖ γὰρ τὸν ἁγνὸν ἐξ ἁγνῶν τιμὴν ἔχειν. Κλάδους προσειέτω δὲ νικητηρίους * (Ως τοῦ παρόντος χθες κατειδὼς τὸ κράτο;) ο * γρ. κρατοῦσιν. * γρ. προξενοι.· γρ. Ος τοῦ παρόντος χθες κρατεῖ δὲ τὸ κρ. Γνόφος γὰρ] αὐτοῖς. Γὰρ ῾Ως τοῦ παρόντος χθὲς,
JOANNIS EUCIIAITENSIS
105 Χάρισμα, και σφράγισμα, καὶ σωτηρία.
Τοῦτο ' κροτοῦσιν ἄγγελοι, τοῖς γηΐνις
Ήδιστα συγχαίροντες, ώς θεουμένοις.
Απευχαριστῶ πολλὰ τῷ λελουμένῳ·
Τούτου γὰρ οὐδὲν εἰς ἀμοιβήν μοι πλέον.
Γ. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Μεταμόρφωσιν.
11ο Φρίξον θεατὰ τὴν ἐρωμένην θέαν,
Καὶ στῆθι μακράν, εὐλαβῶς κάτω βλέπων,
Μή πως καταστράψη σε Χριστὸς ἐγγύθεν,
Καὶ ζημιωθῇς σαρκικῶν φῶς ὀμμάτων,
Ως Παῦλος ἄλλος ἀστραπῇ βεβλημένο;.
115 Ορᾷς μαθητάς ἐνθάδε προκειμένου;·
Οὐ γὰρ φέρειν ἔχουσι τὴν λαμπηδόνα.
Βλέπει δὲ Μωσῆς τὴν χάριν σὺν Ηλία
Γνάφος [γὰρ] αὐτοῖς • προξενεῖ παρρησίαν.
Σύ δ' εἰ λαλούσης ἐκ γνόφου φωνῆς μόνον
123 Θείας ἀκούσῃς, εὐτυχεῖς, καὶ προσκύνει.
Δ'. Εἰς τὴν ἔγερσιν τοῦ Λαζάρου.
Ο τῆς Γραφῆς νοῦς· ἀλλ᾿ ἄκουε, καὶ βλέπει
*Ην τις δίκαιες Λάζαρος, Χριστοῦ φίλος.
Τοῦτον θανόντα γῆ καλύπτει, καὶ τάφος.
Δε σύγγονοι θρηνοῦσι τὸν τεθαμμένον·
123 Τοῦ γὰρ φιλοῦντος ἀγνοοῦσι τὸ κράτος.
Πάρεστιν αὐτός· αἱ δὲ συντονωτέρως
Κλαίουσι, κωκύουσι, προσπίπτουσί τε·
Καθυστερείν λέγουσι τὴν παρουσίαν.
Οψεσθε, φησί, τὴν ἐμὴν ἐξουσίαν
130 Ο δημιουργός. Που δ' ὁ τοῦ φίλου τάφος;
serrestribus tanquam divinis jucundissime collætanΙδού, σέσηπε, τὸν τεταρταίον βλέπεις,
Απεκρίθησαν. Καὶ σκόπει τὸν Δεσπότην
Υποκριτής ἄριστος ὁ ζωηφόρος -
Σχολῇ βαδίζων δυσφορεί, καὶ δακρύει,
155 Εξ οὐρανοῦ τε δῆθεν αἰτεῖ τὴν χάριν.
Σὲν ἔργον, ὦ κράτιστε, τί βλέπεις άνω
Ἐγγὺς δ' ὁ μάρτυς. Εἰ κελεύσεις γὰρ μόνον
Τρέψεις τὸ πένθος εἰς ἑορτὴν αὐτίκα,
Οὐκοῦν κελεύει. Δεῦρο δ' έξω, κραυγάσα;.
140 Ζωὴν ἑτοίμως ἐμπνέει τῷ κειμένῳ.
Γοιαῦτα Χριστὸς οἶδε ποιεῖν τοῖς φίλοις.
Εξάλλεται γοῦν ζῶν ὁ νεκρὸς ἐκ τάφου,
Καὶ δὴ βαδίζει χειρίαις ἐσφιγμένος.
Πλὴν ἀλλ᾽ ἀνεῖται, καὶ λυθεὶς ἀποτρέχει,
115 Τὸ δεῖπνον οἶμαι σκευάσων ὁ γεννάδας,
Εἰς δεξίωσιν προσφιλούς εὐεργέτου,
Δι᾿ ὃν πάλιν ζῇ, καὶ τροφῆς δεῖται πάλιν.
Ε΄. Εἰς τὰ Βαΐα.
Ανοιγε τὰς τὰς, ὦ Θεοῦ πόλις, πύλας,
Ας ἠγάπησε Κύριος παντοκράτωρ.
150 Ἰδοὺ γὰρ αὐτὸς ἔρχεταί σοι Δεσπότης,
Πρᾷος, δίκαιος, μέτριος, ταπεινόφρων,
Εχων όχημα πωλον εὐτελοῦς ἔνου,
Καὶ τοὺς μαθητὰς ἐκ ποδῶν ὁδοιπόρους.
Παίδες προπεμπέτωσαν αὐτὸν ἐν κρότοις·
155 Δεῖ γὰρ τὸν ἁγνὸν ἐξ ἁγνῶν τιμὴν ἔχειν.
Κλάδους προσειέτω δὲ νικητηρίους
* (Ως τοῦ παρόντος χθες κατειδὼς τὸ κράτο;)
ctus est; hunc quatriduanum cernis, responderunt
tes. Multas baptizato rependo gratias: hoc enim Et contuere Dominum. Actor est optimus ille
mihi ad vicem exsolvendam nihil ampl us est.
III. In sanctam Christi Transfigurationem.
Perhorreace, spectator, hancce visionem, et sta
procul, pie deorsum intuens, ne forte Christus te
propiorem radiis obeæcet, et, ut alter Paulus fulgure perculsus, carnalium oculorum lumen læsum
sentias, Discipulos ibi prostratos viles: non enim
valent sustinere splendorem; cerne vero Moysis
cun Elia gratiam: nubes enim ipsis conciliat præsentiam. Tu autem si de nube loquentem solumsnodo divinam vocem audis, felix es, et adora.
1V. In resurrectionem Lazari.
Est Scripture sensus. Attamen audi et vide. Erat
quis justus Lazarus, Christo dilectus. Hunc mortuum tellus premit et tumulus. Sorores deflent
repultum: diligentis enim agnoscunt potentias.
Ipse adest: illæ vero contentius lamentantur, ingemiscunt, et ad genua volvuntur. Seram dicunt
csse presentiam. Videbilis, inquit creator, meam
potestatem. Ubi est amici tumulus? Ecce putrefaο
qui vivificat. Lente gradiens, ingemit et lacrymatur;
et e cœlo petit gratiam. Opus tuum, potentissime, sursum intueris. Propinquus est testis: si
enim tantummodo jusseris, moerorem in festum
subito convertes. Jube igitur. Veni foras, ubi
clamavit, protinus vitam inspirat jacenti. Talia
Christus amicis facere solet. Exsurgit ergo vivens
e tumulo mortuus, et jam graditur institis ligatus.
Attamen exuitur et solutus currit ad convivium,
puto, generosus parandum, ut digne excipiat amicos benefactoris, per quem reviviscit et rursus
undiget cibo.
V. In Palmas.
Aperi tuas, civitas Dei, portas, quas dilexit Dominus omnipotens. Ecce enim ad to venit ipse rex
tuus mansuetus, justus, equus, humilis, insidens
vili asini pullo et discipulos pedibus iter facientes.
Pueri comitantur eum cum plausibas. Decel erim
purum a puris honorem accipere. Ranios aulem
triumphales movent, (ut quæ præsentis potestatem
* γρ. κρατοῦσιν. * γρ. προξενοι.· γρ. Ος τοῦ παρόντος χθες κρατεῖ δὲ τὸ κρ.
Matthæi Busti notæ.
Γνόφος γὰρ] αὐτοῖς. Γὰρ in exemplari de
sideratur ut et alia oinnia uncinis inclusa, quæ
in hoc libello occurrent.
῾Ως τοῦ παρόντος χθὲς, et cæt. Nimirum
in resuscitando Lazaro: hoc enim factum est die
proxime præcedente, ut constat ex Joannis cap.
x; unde etiam Ecclesia Lazari resuscitationem in
Vigiliis Festi Palmarum celebrari voluit, sumpto a
Lazari festo Paschalium dierum initio. Quare ita
legenduin censui: nam ex iis quæ leguntur in inanuscripto, quæque in margine apposita vides, scusum elicere nullum poles.
Part VIPars VI
col. 1129–1130page 46 of 82
Pars V
PG 120:1129Ο γ' ἄλλος ὄχλος τους χιτῶνας στρωννύων. Ύμνους προσαδέτωσαν ἱκετηρίους 160 (Σωτὴρ γὰρ ήκει πάσιν ὁ ζωηφόρος) Οσοι λαβεῖν θέλουσιν αὐτοῦ τὴν χάριν. Σὺ δ᾽, ὦ ποθεινή, πρὸς τί τὰς σαυτῆς πύλας, Σιών, ἀνοίξει;; Ενδον ἐμπεπλησμένη Λῃστῶν ἀπηνῶν, δυσσεβῶν, μιαιφόνων, 465 Οὓς οὐ δ' ὁ νεκροὺς ἐξανιστῶν ῥᾳδίως. Αδην τε νικῶν οὗτος 10 εντρέπει τάχα Τοῖς γὰρ φόνου πνέουσιν αἰδὼς οὐκ ἔνι, Καὶ μᾶλλον, εἰ φθόνος τις αὐτοὺς ἐκφλέγει. Όμως δ' ἄνοιγε, καὶ δέχου τὸν Δεσπότην. 170 Καὶ γὰρ πάρεστι τοῦ παθεῖν, οἶμαι, χάριν, Ἐπείπερ οἶδε, καὶ παθών, φεύγειν πάθος. Οὐ δή τις ἡμῖν ἐστιν, ἐντεῦθεν φόβος. Ὡσαννὰ τοίνυν, σῶσον εὐλογημένε, Οὕτω προσηνὴς εἰσελαύνων, καὶ φέρων 175 Βροτοῖς ἅπασιν ἐκ παθῶν ἀφθαρσίαν. Γ'. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Σταύρωσιν. Νυξ ταῦτα. Καὶ γὰρ ἥλιον κρύπτει σκότος, Αχλὺς δὲ πληροί πάντα καὶ βαθὺς ζόφος. Πῶς οὖν θεωρῶ, δημιουργέ Χριστέ μου, Σταυρούμενόν σε; Φεῦ, τί τοῦτο; καὶ πόθεν; 180 Σωτῆρα κόσμου προσδοκῶν σε μακρόθεν, Νῦν ὡς κακοῦργον εἰς ἀμᾶς ξύλον βλέπω. Απῆλθεν εἶδος, κάλλος οὐκ ἔχεις ἔτι Μήτηρ δὲ θρηνεῖ, καὶ σὸς ἠγαπημένος, Μόνοι παρόντες τῶν πρὸ μικροῦ σου φίλων. 185 Φρούδοι μαθηταί, καὶ πτερωτοὶ δ' οικέται Μάτην περιτρέχουσι, μεστο: δακρύων. Οὐ γὰρ βοηθεῖν εὐποροῦσε τῷ πάθει, Μέγας δ' ἄπεστι σὸς Πατὴρ παντοκράτωρ, Μόνον λιπών σε ταῦτα πάσχειν, ὡς λέγεις. 190 Καίτοι προείπες οὐχὶ λειφθῆναι μόνος, Συνόντος αὐτοῦ καὶ τανῦν πάσχοντί σοι. Αλλ' οὐκ ἄπεστι. Πνεῦμα γὰρ σὸν λαμβάνει, Συνευδοκῶν τε, καὶ συνών σοι, καὶ φέρων Υἱοῦ τελευτὴν ἡγαπημένου βλέπειν. 195 11 Δεῖ γάρ με, δεῖ τοι συνθανεῖν, εὐεργέτα, Ως συμμετάσχω τῆς ἐγέρσεως πάλιν. Οὕτως ἔδοξε· τοῦτο τῆς εὐσπλαγχνίας Ὑμῶν πρὸς ἡμᾶς ἡ μεγίστη χρηστότης Εὐγνωμονοῦμεν. Πλήν τάχυνον ἐκ τάφου 200. Σπεύσεις δὲ πάντως. Ήλιος γὰρ ἐνθάδε, Ο πρὶν ζοφωθείς, καὶ κρυβεὶς εἰς τὴν χάριν, Έλαμψε φαιδρὸν αὖθις ἀνθ' ἑωσφόρου, Σὲ τὸ μέγιστον "Ηλιον προμηνύων Ἐκ γῆς τ' ἀνίσχειν, φῶς τε πέμψειν αὐτίκα. 205 ίδοιμεν οὖν λάμποντα και σε, Χριστέ μου, Ὥσπερ τὸ σὸν ποίημα τὴν νῦν ἡμέραν, Δι' ἧς ὁρῶμεν τούσδε τοὺς θείους τύπους, Καί σοι συναστράψοιμεν ἐκ γῆς καὶ τάφων. Ζ'. Εἰς τὴν Θεοτόκον δακρύουσαν. Ὢ τοῦ πάθους Δέσποινα, καὶ σὺ δακρύεις; 10 γρ. εντρέχει. 13 γρ. δεῖ με γάρ. 18 γρ. ἀνασχεῖν. 6) "Αδην τε νικῶν οὗτος. Εντρέχει έντρέπει, ήγουν δυσωπεί, αιδώς 3. Εως τίνος οὐ βούλει ἐντραπήναί με;
VERSUS IAMBICI.
Ο γ' ἄλλος ὄχλος τους χιτῶνας στρωννύων.
Ύμνους προσαδέτωσαν ἱκετηρίους
160 (Σωτὴρ γὰρ ήκει πάσιν ὁ ζωηφόρος)
Οσοι λαβεῖν θέλουσιν αὐτοῦ τὴν χάριν.
Σὺ δ᾽, ὦ ποθεινή, πρὸς τί τὰς σαυτῆς πύλας,
Σιών, ἀνοίξει;; Ενδον ἐμπεπλησμένη
Λῃστῶν ἀπηνῶν, δυσσεβῶν, μιαιφόνων,
465 Οὓς οὐ δ' ὁ νεκροὺς ἐξανιστῶν ῥᾳδίως.
Αδην τε νικῶν οὗτος 10 εντρέπει τάχα
Τοῖς γὰρ φόνου πνέουσιν αἰδὼς οὐκ ἔνι,
Καὶ μᾶλλον, εἰ φθόνος τις αὐτοὺς ἐκφλέγει.
Όμως δ' ἄνοιγε, καὶ δέχου τὸν Δεσπότην.
170 Καὶ γὰρ πάρεστι τοῦ παθεῖν, οἶμαι, χάριν,
Ἐπείπερ οἶδε, καὶ παθών, φεύγειν πάθος.
Οὐ δή τις ἡμῖν ἐστιν, ἐντεῦθεν φόβος.
Ὡσαννὰ τοίνυν, σῶσον εὐλογημένε,
Οὕτω προσηνὴς εἰσελαύνων, καὶ φέρων
175 Βροτοῖς ἅπασιν ἐκ παθῶν ἀφθαρσίαν.
Γ'. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Σταύρωσιν.
Νυξ ταῦτα. Καὶ γὰρ ἥλιον κρύπτει σκότος,
Αχλὺς δὲ πληροί πάντα καὶ βαθὺς ζόφος.
Πῶς οὖν θεωρῶ, δημιουργέ Χριστέ μου,
Σταυρούμενόν σε; Φεῦ, τί τοῦτο; καὶ πόθεν;
180 Σωτῆρα κόσμου προσδοκῶν σε μακρόθεν,
Νῦν ὡς κακοῦργον εἰς ἀμᾶς ξύλον βλέπω.
Απῆλθεν εἶδος, κάλλος οὐκ ἔχεις ἔτι·
Μήτηρ δὲ θρηνεῖ, καὶ σὸς ἠγαπημένος,
heri conspexit) hæc alia turba suas sternens
tunicas. Supplicibus concinant hymnis (Salvator
enim venit, omnibus vitam portaus) quotquot "
ipsius gratiam percipere volunt. Tu vero, venerabilis Sion, ad quid tuas aperies portas? Intus
plena es latronibus savis, impiis, homicidis, quos
nec ipse qui facile mortuos suscitat et infernum
vincit, cito convertit. Cædem enim spirantibus
nullus inest pudor, præsertim cum aliquis eos
inflammet zelus. Verumtamen aperi et recipe Dominum; etenim advenit, puto, patiendi causa, cum
scit, vel patiens, fugere passionem. Nullus quidem
exinde nobis est timor. Hosanna ergo, Salvator benedicte, sic mansuetus ingrediens, et ferens omnibus mortalibus ex passionibus immortalitatem.
Μόνοι παρόντες τῶν πρὸ μικροῦ σου φίλων.
185 Φρούδοι μαθηταί, καὶ πτερωτοὶ δ' οικέται
Μάτην περιτρέχουσι, μεστο: δακρύων.
Οὐ γὰρ βοηθεῖν εὐποροῦσε τῷ πάθει,
Μέγας δ' ἄπεστι σὸς Πατὴρ παντοκράτωρ,
Μόνον λιπών σε ταῦτα πάσχειν, ὡς λέγεις.
190 Καίτοι προείπες οὐχὶ λειφθῆναι μόνος,
Συνόντος αὐτοῦ καὶ τανῦν πάσχοντί σοι.
Αλλ' οὐκ ἄπεστι. Πνεῦμα γὰρ σὸν λαμβάνει,
Συνευδοκῶν τε, καὶ συνών σοι, καὶ φέρων
Υἱοῦ τελευτὴν ἡγαπημένου βλέπειν.
195 11 Δεῖ γάρ με, δεῖ τοι συνθανεῖν, εὐεργέτα,
Ως συμμετάσχω τῆς ἐγέρσεως πάλιν.
Οὕτως ἔδοξε· τοῦτο τῆς εὐσπλαγχνίας
Ὑμῶν πρὸς ἡμᾶς ἡ μεγίστη χρηστότης
Εὐγνωμονοῦμεν. Πλήν τάχυνον ἐκ τάφου·
200. Σπεύσεις δὲ πάντως. Ήλιος γὰρ ἐνθάδε,
Ο πρὶν ζοφωθείς, καὶ κρυβεὶς εἰς τὴν χάριν,
Έλαμψε φαιδρὸν αὖθις ἀνθ' ἑωσφόρου,
Σὲ τὸ μέγιστον "Ηλιον προμηνύων
Ἐκ γῆς τ' ἀνίσχειν, φῶς τε πέμψειν αὐτίκα.
205 ίδοιμεν οὖν λάμποντα και σε, Χριστέ μου,
Ὥσπερ τὸ σὸν ποίημα τὴν νῦν ἡμέραν,
Δι' ἧς ὁρῶμεν τούσδε τοὺς θείους τύπους,
Καί σοι συναστράψοιμεν ἐκ γῆς καὶ τάφων.
Ζ'. Εἰς τὴν Θεοτόκον δακρύουσαν.
Ὢ τοῦ πάθους Δέσποινα, καὶ σὺ δακρύεις;
mater necnon tuus dilectus, soli nunc ex omnibus
quos nuper habebas amicis, astantes. Fugitivi discipuli, timidique velut aves servi, frustra pleni lacrymis circumcursant: non enim passioni tuæ succurrere valent. Abest autem magnus tuus Pater
omnipotens, relinquens te solum, ut ais, ista pati.
Attamen dixeras te non relinqui solum, ipso tibi
nunc patienti astante. Et vero non abest: tuum
enim accipit spiritum, consentiens astansque tibi,
et Filii dilectissimi mortem aspicere valens. Oporat
enim me, oportet tibi commori, benefactor, ut
denuo resurrectionis particeps fiam. Ita placuit.
Hoc erga nos misericordiæ vestræ maxima gratia.
Bene novimus. tumulo tamen festina. Omnino
properabis. Ecce enim sol qui prius in tui gratiam
obscuratus et absconditus fuerat rursum auroræ
loco splendide fulget, te maximum Solem e terra
brevi surrecturum missurumque lumen significaus.
Videamus igitur lucentem te, Christe, sicut opus
tuum, praesentem diem, per quam contemplamur
hos divinos typos, et tecum e terra tumulisque
surgamus.
VI. In sanciam Christi crucifixionem.
Ubique nox. Etenim solem obducunt tenebræ;
nimbus autem et densa caligo replent omnia.
Quomodo ergo, Christe, ni Creator, te video crucifixum? Eheu! quid est hoc et unde? Te mundi
Salvatorem exspectans, nunc velut malefactorem
in maledictionis ligno suspensum aspicio! Evanuit
species; decorem amplius non habes. Plorat autem
10 γρ. εντρέχει. 13 γρ. δεῖ με γάρ. 18 γρ. ἀνασχεῖν.
Matthæi Busti
6) "Αδην τε νικῶν οὗτος. Εντρέχει locum hic
habere non potest, ideoque substituo έντρέπει,
ήγουν δυσωπεί, quod etiam αιδώς in sequenti versu
positum evincit. Hujus verbi vim dum non assePATROL. GR. CXX.
VII. In Deiparam lacrymantem.
O microris Domina, et tu lacrymaris? Quodnam
notæ.
cutus videtur Augustinus Steuchius Eugubinus,
Septuaginta interpretum versionem immerito rejicit, ad Exod. cap, s, v. 3. Εως τίνος οὐ βούλει
ἐντραπήναί με;
Part VIIIPars VIII
col. 1131–1132page 47 of 82
Pars VII
PG 120:1131210 Καὶ τίς βοηθός τῶν παρ' ἡμῶν δακρύων, Εἰ καὶ σὺ πάσχεις άξια θρηνωδίας; Τίς ἐλπὶς ἄλλη; Τίς παράκλησις; Φράσον. Καὶ μὴν ἐχρῆν σε μᾶλλον εὐθύμως ἔχειν, Ανθρωπε χρηστὲ τοῦ 18 τέλους προκειμένου. 913 "Αλλοι; γὰρ ἄλλο φάρμακον σωτηρίας, 1919 Εμὸν δὲ πένθος κοσμικοῦ πένθους λύσις. ΙΙ. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ ζωηφόρων Ἀνάστασιν. Σκόπει, σκόπει τὸ θαῦμα τοῦ τεθαμμένου, Εως θεατόν ἐστι, πρὶν παραδράμη. Μή πως επιστῆς ὕστερον λαλουμένῳ, Θέλων προσάπτειν τοῖς ὑπὲρ φύσιν, φύσιν. Τοίνυν, μαθητὰ τῶν ἀποῤῥήτων, δρα 1:55 Καὶ ζῶντα Χριστὸν αὖθις· εὖγε τοῦ τάχους. ὺς ὀξὺς εἰς ἔγερσιν ὁ ζωηφόρος, Τάφοι κατοικεῖν νεκρὸς οὐκ εἰθισμένος. Τριήμερον γοῦν, οὐ τριέσπερον βλέπεις, Καν ζωοποιῇ τετραημέρους φίλους, 12:0 Νῦν δ' ἐξαναστὰς τοὺς γενάρχας ελκύει Χερσὶ κρατα:αῖς ἐκ παλαιῶν μνημάτων. Πρῶτον δ' ἀνορθοῖ τὸ προπεπτωκός πάλαι Έπειτα τὸν βρίθοντα τόνδε πρεσβύτην, Μεθ' ὧν άπασαν ἐξεγείρει τὴν φύσιν, 1255 Δι' ἣν κατελθὼν μέχρι σαρκὸς, καὶ τάφου, Αδην πατεῖ τύραννον ἀνθρωποφθόρον. Πλὴν ὡς ἀπαρχὴν τοῦ γένους τοῦ σοῦ δέχου Αδάμ, Δαβίδ τε καὶ σοφὸν Σαλομώνα, Οὓς ἡ Γραφή σοι ζώντας ὧδε δεικνύει, 1950 Ω; τοῦ διδόντος τὴν ἔγερσιν Πατέρας. Αὐτὸς μὲν οὖν τοὺς ἄνδρας ἐκ νεκρῶν ἔχεις. Εξαν γυναίκες, τὴν ἁπάντων μητέρα. Οὗτοι δὲ τυφλούσθωσαν ἐκ φόβου τέως Φρουροί μάταιοι, δυστυχεῖς ὑπηρέται. 1255 Βάλλει γὰρ αὐτοὺς ἀστραπαῖς ὁ Δεσπότης, Ως μὴ θεαθῇ δυσσεβῶν ὄψει πάλιν. Σε δ' ἀξιωθεὶς ὧν ὁρᾷς θεαμάτων, Ἐπικράτησον· σὴν ἀνάπλασιν βλέπεις. Καὶ χαῖρε, χαῖρε, πάσχα τοῦτο Κυρίου. Θ'. Εἰς τὴν ψηλάφησιν. Χριστός, μαθηταί, Χριστός ἐστι καὶ πάλιν. Θαρσείτε, μὴ κλονεῖσθε τῇ ξένῃ θέα, Μηδὲ " πτοεῖσθε τὰς ἀδήλους εἰσόδους Οὐδεὶς γὰρ ὑμᾶς όψεται κεκρυμμένους Αλλ' αὐτὸς ἀκράτητον ειληφώς φύσιν, Οὕτω διέδρα καὶ τάφον κεκλεισμένον. Ἀλλ᾽, ὦ τί τοῦτο 18; νῦν γὰρ ὥσπερ ᾐσθόμην Οὐχ οὗτος ὁ πρὶν εύστομος δημηγόρος; Οἷον κάτω νενευκεν ἐκπεπληγμένος; Ἡ χεὶρ δὲ ναρχα, και 10 παρειμένη τρέμει, 1970 Πλευρὰν φλέγουσαν ψηλαφᾷν ώρμημένη. Χριστὸν προδήλως, ὦ φιλοπράγμον, βλέπεις, Ως ἡ παροῦσα μαρτυρεί σοι δειλία. Νῦν οὖν πέπεισο, καὶ λιπὼν τοὺς πρὶν λόγους 13 σ. πάθους. 1 γρ. ποιεῖσθε τὰς ἀδήμους. τ ἴσ. νοῦν γὰρ οὐ παρεσχόμην.. 10 γρ. παρειμένα. Αλλοις γὰρ άλλο. 216 85, χαίρων ὀνείροι; καὶ σκιαῖς. Μηδὲ πτοείσθε.
210 Καὶ τίς βοηθός τῶν παρ' ἡμῶν δακρύων,
Εἰ καὶ σὺ πάσχεις άξια θρηνωδίας;
Τίς ἐλπὶς ἄλλη; Τίς παράκλησις; Φράσον.
Καὶ μὴν ἐχρῆν σε μᾶλλον εὐθύμως ἔχειν,
Ανθρωπε χρηστὲ τοῦ 18 τέλους προκειμένου.
913 "Αλλοι; γὰρ ἄλλο φάρμακον σωτηρίας,
1919 Εμὸν δὲ πένθος κοσμικοῦ πένθους λύσις.
ΙΙ. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ ζωηφόρων
Ἀνάστασιν.
Σκόπει, σκόπει τὸ θαῦμα τοῦ τεθαμμένου,
Εως θεατόν ἐστι, πρὶν παραδράμη.
Μή πως επιστῆς ὕστερον λαλουμένῳ,
Θέλων προσάπτειν τοῖς ὑπὲρ φύσιν, φύσιν.
Τοίνυν, μαθητὰ τῶν ἀποῤῥήτων, δρα
1:55 Καὶ ζῶντα Χριστὸν αὖθις· εὖγε τοῦ τάχους.
ὺς ὀξὺς εἰς ἔγερσιν ὁ ζωηφόρος,
Τάφοι κατοικεῖν νεκρὸς οὐκ εἰθισμένος.
Τριήμερον γοῦν, οὐ τριέσπερον βλέπεις,
Καν ζωοποιῇ τετραημέρους φίλους,
12:0 Νῦν δ' ἐξαναστὰς τοὺς γενάρχας ελκύει
Χερσὶ κρατα:αῖς ἐκ παλαιῶν μνημάτων.
Πρῶτον δ' ἀνορθοῖ τὸ προπεπτωκός πάλαι
Έπειτα τὸν βρίθοντα τόνδε πρεσβύτην,
Μεθ' ὧν άπασαν ἐξεγείρει τὴν φύσιν,
1255 Δι' ἣν κατελθὼν μέχρι σαρκὸς, καὶ τάφου,
Αδην πατεῖ τύραννον ἀνθρωποφθόρον.
Πλὴν ὡς ἀπαρχὴν τοῦ γένους τοῦ σοῦ δέχου
erit nostrarum solamen lacrymarum, si tu ipsa
lamentatione digua patiaris? quænam alia spes?
quæ solatio? Responde. At vero te potius, homo
pic, oportet, ad præsens malum, forti animo esse.
Aliis enim aliud salutis remedium: meus autem
mæror humani mæroris est solutio.
VIII. In sacram vivificamque Christi Resurrectionem.
Intuere, intuere sepulti prodigium, dum aspectalile est, priusquam transierit, ne postea dicto remmas assensum, voleus iis quæ sunt supra naturam,
naturam componere. Igitur, mysteriorum discipule,
vide quoque Christum rursus viventem. Euge!
diligentiam! Quam promptus ad resurrectionem
auctor vitæ, sepulcrum inhabitare mortuus non
assuevit. Triduanum ergo, non trinoctialem vides,
si quidem quatriduanos vivificat amicos. Nunc
autem suscitatus, protoparentes ex antiquis monu、
mentis inanu forti elicit. Primum vero relevat quod
olim prolapsum fuerat; deinde miserum hunc senioJem; posteaque totam suscitat naturam, ob quam
cum ad carnem et tumulum usque descenderit,
mortem, homicidam tyrannum proculcat. Cæterum
"
Αδάμ, Δαβίδ τε καὶ σοφὸν Σαλομώνα,
Οὓς ἡ Γραφή σοι ζώντας ὧδε δεικνύει,
1950 Ω; τοῦ διδόντος τὴν ἔγερσιν Πατέρας.
Αὐτὸς μὲν οὖν τοὺς ἄνδρας ἐκ νεκρῶν ἔχεις.
Εξαν γυναίκες, τὴν ἁπάντων μητέρα.
Οὗτοι δὲ τυφλούσθωσαν ἐκ φόβου τέως
Φρουροί μάταιοι, δυστυχεῖς ὑπηρέται.
1255 Βάλλει γὰρ αὐτοὺς ἀστραπαῖς ὁ Δεσπότης,
Ως μὴ θεαθῇ δυσσεβῶν ὄψει πάλιν.
Σε δ' ἀξιωθεὶς ὧν ὁρᾷς θεαμάτων,
Ἐπικράτησον· σὴν ἀνάπλασιν βλέπεις.
Καὶ χαῖρε, χαῖρε, πάσχα τοῦτο Κυρίου.
Θ'. Εἰς τὴν ψηλάφησιν.
Χριστός, μαθηταί, Χριστός ἐστι καὶ πάλιν.
Θαρσείτε, μὴ κλονεῖσθε τῇ ξένῃ θέα,
Μηδὲ " πτοεῖσθε τὰς ἀδήλους εἰσόδους·
Οὐδεὶς γὰρ ὑμᾶς όψεται κεκρυμμένους·
Αλλ' αὐτὸς ἀκράτητον ειληφώς φύσιν,
Οὕτω διέδρα καὶ τάφον κεκλεισμένον.
Ἀλλ᾽, ὦ τί τοῦτο 18; νῦν γὰρ ὥσπερ ᾐσθόμην
Οὐχ οὗτος ὁ πρὶν εύστομος δημηγόρος;
Οἷον κάτω νενευκεν ἐκπεπληγμένος;
Ἡ χεὶρ δὲ ναρχα, και 10 παρειμένη τρέμει,
1970 Πλευρὰν φλέγουσαν ψηλαφᾷν ώρμημένη.
Χριστὸν προδήλως, ὦ φιλοπράγμον, βλέπεις,
Ως ἡ παροῦσα μαρτυρεί σοι δειλία.
Νῦν οὖν πέπεισο, καὶ λιπὼν τοὺς πρὶν λόγους
ut primitias generis tui recipe Adam, et David,
sapientemque Salomonem, quos Scriptura tibi
viventes, ut dantis resurrectionem patres, estendil.
Ipse ergo vivos ex mortuìs habes, Evam mulieres
omnium matrem. Illi vero interea timore cæcati
sunt vani custodes, miseri servi; percellit enim eos
fulguribus Dominus, ne deinceps impiorum videatur oculis. Tu vero dignatus spectaculo quod cernis plaude: tuam regenerationem vides. Salve
quoque, salve, pascha Domini.
IX. In Contrectationem.
Christus, discipuli, Christus est denuo. Coufidite,
ne vana visione conturbemini; non invisibiles aditus cogitate stupentes: nemo enim vos absconditos
cernit. Verum ipse incorruptibilem indutus naturam,
ita sepulcrum circumclusum effugit. Sed quid
istud? Nunc enim, ut novimus, non est iste qui
prius ore suavi loquebatur? Quomodo deorsum
inclinatur perculsus? Manus autem torpet, languidaque tremit, cum fulgidum latus tangere properat.
Christum manifeste, curiose, cernis, ut tibi testatur
præsens trepidatio. Nunc ergo crede, prioresque
13 7σ. πάθους. 1 γρ. ποιεῖσθε τὰς ἀδήμους. τ ἴσ. νοῦν γὰρ οὐ παρεσχόμην.. 10 γρ. παρειμένα.
Malll:æi Busli nota.
Αλλοις γὰρ άλλο. Versum 216 et reliquoος,
qui hunc in codice meo immediate sequebantur,
quare num. 85, ibi χαίρων ὀνείροι; καὶ σκιαῖς. Inter
quos tamen, ut vides, nulla intercedit adinitus,
Hulla connexio. Idem in sequentibus animadvertere
poteris, ne frustra eadem iterare atque inculcare
Logar: ita vero, ut a me digeruntur, bellissime
conspirant omnia, et festorum ordo qui in manuscripto fœdissime conturbatus erat, hic restituitur.
Μηδὲ πτοείσθε. Intelligit stupendum Christi
introitum, ostio clauso. Ita enim et sensus erit
optimus, ct versus integer.
Part X, XIPars X, XI
col. 1133–1134page 48 of 82
Pars IX
PG 120:1133Γλώσσας ἀπαρτίζοντα τὰς ἐρωμένας, Θαύμαζε, καὶ κήρυττε τὸν Ζωηφόρον 1. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ σωτήριον Ανάληψιν. Οὐκ ἦν ὁ Χριστὸς σαρκικῶν ἐκ σπερμάτων, Κἂν σὰρξ προήλθε ἐκ μητρικῶν αἱμάτων. 'Αλλ' ἐκ Θεοῦ φὺς καὶ κατελθὼν ὑψόθεν, Εἰς οὐρανοὺς ἄνεισι πρὸς Θεὸν πάλιν, Καὶ σῶμα θεῖον ἐκ ταφῆς ἀφθαρτίσας, 1280 Φέρει σὺν αὐτῷ, καὶ καλύπτεται νέφει. Οὗτοι δ᾽ ἄνω βλέπουσιν ἐκπεπληγμένοι, Καὶ χεῖρας ἐκτείνοντες ὡς πρὸς αιθέρα, Ζητοῦσιν ὥσπερ τὴν σύναρσιν ἐκ πίθου, Φίλοι μαθηταὶ, καὶ τεκοῦσα Παρθένος. 1285 Όθεν καταστέλλουσιν αὐτοὺς ἡρέμα Λόγοι προσηνεῖς ἀγγέλων εὐαγγέλων, Οὕτω, λέγοντες, Χριστὸν ἥξειν καὶ πάλιν, "Ωσπερ κατείδον ἄρτι γῆθεν ἡρμένον, Πέρας γὰρ εἶναι τοῦτο τοῦ μυστηρίου. 1200 Ταῦτα προδήλως ο γραφεύς τῶν εἰκόνων Τύποις διδάσκει τὴν ἀλήθειαν σέβων. ΙΑ'. Εἰς τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν. Τὴν ἐσχάτην τε καὶ μεγίστην ἡμέραν Γράφει πρὸς ἀκρίβειαν ἡ σοφὴ τέχνη, Καθ' ἦν τὰ φρικτά θαυματουργεῖται τάδε. 1995 Διόσοφόν τι τοὺς ἀποστόλους φέρει Αφνω δ' ἄνωθεν ἦχος εμπίπτει μέγας, Καὶ φῶς τε καὶ πῦρ συγκάτεισιν υψόθεν, ἐκλαβών. γρ. 18 Θεόν. Ας οὐκ ἔγνω τις γηγενών πλὴν ἐνθάδε. 1500 Τούτων δ᾽ ἕκαστος προσλαβὼν αὐτῶν μίαν, Φωνὰς δίδωσι τοῖς παροῦσι ποικίλας, *Αλλος πρὸς ἄλλον 1' ἐκλαλῶν τὴν νῦν χάριν. Η συνδρομὴ δὲ πρὸς τὸ θαῦμα τῶν ἄλλων Διδασκάλους δείκνυσι τοὺς καθημένους, 1505 *Απασιν αὐτοῖς προσλαλοῦντας γνησίως, Εἰ καὶ συνῆλθον ἐκ γενῶν ἀλλοθρόων (Πλήθη γὰρ ἐθνῶν εἰσι συμμεμιγμένων). Σὺ δ', εἰ ξενίζῃ πρὸς τὸ τῆς θέας ξένοι, *Ακουε, καὶ πίστευε τοῖς λαλουμένοις, 1310 Καὶ δοὺς σεαυτὸν τοῖσδε τοῖς πυριπνόοις, 18 Θεῖον τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ δόξαζέ μοι, Τὸ ταῦτα πάντα θαυματουργοῦν ἐνθέως, Φῶς, πῦρ, πνοήν τε καὶ σοφοὺς ἀγραμμάτους. ΙΒ. Εἰς τὸν Ἡλίαν τρεφόμενον ὑπὸ κόρακος. Ζηλωτά, παιδεύθητι μακροθυμίαν, 1315 Καὶ μὴ τὸ πῦρ ἄνωθεν, ἀλλ' ὕδωρ βρέχε Και σε τρέφει κόραξ γάρ, οὐ καταφλέγει Οθεν διδαχθεὶς ὡς κακὸν λιμὸς μέγα, Αρδευε τὴν γῆν, καὶ τὰ γῆς ζῶα τρέφε. Χρήζεις τροφῆς γὰρ καὶ σὺ τοῖς ἄλλοις ἴσα, ΙΓ΄. Εἰς τὴν κατὰ τὸν ἅγιον Παῦλον καὶ τὸν Χρυσόστομον ίστορίαν. 1390 Σίγα, θεατὰ, καὶ βραχὺν μεῖνον χρόνον, Τι Εἰς τὴν κατὰ τὸν ἅγιον
VERSUS IAMBICI.
Γλώσσας ἀπαρτίζοντα τὰς ἐρωμένας,
Θαύμαζε, καὶ κήρυττε τὸν Ζωηφόρον
1. Εἰς τὴν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ καὶ σωτήριον
Ανάληψιν.
Οὐκ ἦν ὁ Χριστὸς σαρκικῶν ἐκ σπερμάτων,
Κἂν σὰρξ προήλθε ἐκ μητρικῶν αἱμάτων.
'Αλλ' ἐκ Θεοῦ φὺς καὶ κατελθὼν ὑψόθεν,
Εἰς οὐρανοὺς ἄνεισι πρὸς Θεὸν πάλιν,
Καὶ σῶμα θεῖον ἐκ ταφῆς ἀφθαρτίσας,
1280 Φέρει σὺν αὐτῷ, καὶ καλύπτεται νέφει.
Οὗτοι δ᾽ ἄνω βλέπουσιν ἐκπεπληγμένοι,
Καὶ χεῖρας ἐκτείνοντες ὡς πρὸς αιθέρα,
Ζητοῦσιν ὥσπερ τὴν σύναρσιν ἐκ πίθου,
Φίλοι μαθηταὶ, καὶ τεκοῦσα Παρθένος.
1285 Όθεν καταστέλλουσιν αὐτοὺς ἡρέμα
Λόγοι προσηνεῖς ἀγγέλων εὐαγγέλων,
Οὕτω, λέγοντες, Χριστὸν ἥξειν καὶ πάλιν,
"Ωσπερ κατείδον ἄρτι γῆθεν ἡρμένον,
Πέρας γὰρ εἶναι τοῦτο τοῦ μυστηρίου.
1200 Ταῦτα προδήλως ο γραφεύς τῶν εἰκόνων
Τύποις διδάσκει τὴν ἀλήθειαν σέβων.
ΙΑ'. Εἰς τὴν ἁγίαν Πεντηκοστήν.
Τὴν ἐσχάτην τε καὶ μεγίστην ἡμέραν
Γράφει πρὸς ἀκρίβειαν ἡ σοφὴ τέχνη,
Καθ' ἦν τὰ φρικτά θαυματουργεῖται τάδε.
1995 Διόσοφόν τι τοὺς ἀποστόλους φέρει·
Αφνω δ' ἄνωθεν ἦχος εμπίπτει μέγας,
Καὶ φῶς τε καὶ πῦρ συγκάτεισιν υψόθεν,
deserens sermones, mirare et prædica vitæ Auctorem.
X. In sucram salutaremque Christi Ascensionen.
Non erat Christus ex caruali semine, licet processisset caro ex materno sanguine. Sed ex Deo
genitus et desuper delapsus, in coelos ad Deum
rursus ascendit, et divinum corpus, immortalitate
donatum, e sepulcro secum levat et nube contegit.
vero sursum aspiciunt stupefacti, manusque
velut ad umbras protendentes, quasi conjunctionem
ex amore quærunt, cari discipuli Virgoque puerpera.
Unde moderantur eos leniter dulces angelorum ser·
mones, sic, dicentes, Christum rursus esse venterum, queniadmodum viderunt eu e terra modo
surgentem: hunc enim esse mysterii finem. Sic
manifeste docet imaginum pictor typis veritatem
honorans.
XI. In sacram Pentecosten.
Ultimam maximamque diem sapiens ars exactissime depingit, qua tremenda prodigia facta sunt
talia. Stratum duplex gestat apostolos. Subito vero
cœlitus magna supervenit commotio; lumen ac
ἐκλαβών.
γρ.
$7
18 Θεόν.
Ας οὐκ ἔγνω τις γηγενών πλὴν ἐνθάδε.
1500 Τούτων δ᾽ ἕκαστος προσλαβὼν αὐτῶν μίαν,
Φωνὰς δίδωσι τοῖς παροῦσι ποικίλας,
*Αλλος πρὸς ἄλλον 1' ἐκλαλῶν τὴν νῦν χάριν.
Η συνδρομὴ δὲ πρὸς τὸ θαῦμα τῶν ἄλλων
Διδασκάλους δείκνυσι τοὺς καθημένους,
1505 *Απασιν αὐτοῖς προσλαλοῦντας γνησίως,
Εἰ καὶ συνῆλθον ἐκ γενῶν ἀλλοθρόων
(Πλήθη γὰρ ἐθνῶν εἰσι συμμεμιγμένων).
Σὺ δ', εἰ ξενίζῃ πρὸς τὸ τῆς θέας ξένοι,
*Ακουε, καὶ πίστευε τοῖς λαλουμένοις,
1310 Καὶ δοὺς σεαυτὸν τοῖσδε τοῖς πυριπνόοις,
18 Θεῖον τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ δόξαζέ μοι,
Τὸ ταῦτα πάντα θαυματουργοῦν ἐνθέως,
Φῶς, πῦρ, πνοήν τε καὶ σοφοὺς ἀγραμμάτους.
ΙΒ. Εἰς τὸν Ἡλίαν τρεφόμενον ὑπὸ κόρακος.
Ζηλωτά, παιδεύθητι μακροθυμίαν,
1315 Καὶ μὴ τὸ πῦρ ἄνωθεν, ἀλλ' ὕδωρ βρέχε
Και σε τρέφει κόραξ γάρ, οὐ καταφλέγει·
Οθεν διδαχθεὶς ὡς κακὸν λιμὸς μέγα,
Αρδευε τὴν γῆν, καὶ τὰ γῆς ζῶα τρέφε.
Χρήζεις τροφῆς γὰρ καὶ σὺ τοῖς ἄλλοις ἴσα,
ΙΓ΄. Εἰς τὴν κατὰ τὸν ἅγιον Παῦλον καὶ τὸν
Χρυσόστομον ίστορίαν.
1390 Σίγα, θεατὰ, καὶ βραχὺν μεῖνον χρόνον,
ignis desuper collabuntur, linguas visibiles dispertientes, quas nemo mortalium alibi vidit unquain. Illarum autem unam unusquisque suscipientes, varias linguas astantibus loquuntur, alter
ad alterum præsentem gratiam collaudans. Turbarum ad prodigium concursus, magistros ostendit
illos sedentes omnibus ipsis propria lingua loquentes, etsi variis ex gentibus confluxerint (erat
enim multitudo gentium commistarum). Tu vero
si stupes de novitate visus, ausculta credeque loquentibus, et teipsum tradens illis igne inspiratis,
divinum Spiritum Dei hæc omnia miranda, lumen,
iguem, inspirationem, ignarorumque sapientemn
doctrinan, divinitus operari cogita.
XII. In Eliam a corvo nutritum.
Zelator, edisce patientiam, neque desuper ignem,
sed aquam plue. Te namque nutrit corvus et non
consumit. Unde quantum sit malum fames edoclus, irriga terram, et animalia terra nutri. Τι
enim sicut alia victu eges.
XIII. In sancti Pauli et Chrysostomi historiam.
Sle, spectator, et aliquandiu siste, ne forte pulMatthæi Busti notæ.
Vita
Εἰς τὴν κατὰ τὸν ἅγιον Havlor. Hanc
historiam (ai historia dicenda sit) vide apud Leonem
Augustum et Simeonem Metaphrastem in
Chrysostomi, præfixa Parisiensi editioni operum
ejusdem Chrysostomi, aut etiam apud Baronium,
qui eamdem in suos Annales inde transcripsit.
Tum. V, anno 407, n. 12. Illic euim Joanni Chrysostomo commentarios in Epistolas jam tum scribenti Paulum apostolum a tergo as:antem habes,
eique in aurem jususarrantem, et arcanos EpistoJarum sensus enarrantein. Interim sanctus Proclus,
qui tum quidem Chrysostomo a ministeriis, postea
vero patriarcha Constantinopolitanus fuit, ista per
Ostii rimam sive foramen speculatur, una cui adlico quodam, qui malitiosis artibus a dignitatis
culine dejectus, capiti etiam suo ab imperatore
Part XIV-XVIPars XIV - XVI
col. 1135–1136page 49 of 82
Pars XII, XIII
PG 120:1135Μή πως ταράξῃς τὴν καλὴν συνουσίαν, Καὶ ζημιώσῃς κόσμον ἐνθέους λόγους. Ἐξ οὐρανοῦ γὰρ ἄρτι τούτους του τρίτου "Ηκει κομίζων Παῦλος αιθεροδρόμος. 1:25 Κινεῖ δὲ χεῖρα πρὸς γραφῆς ὑπουργίαν Οἰκουμένη; τὸ θαῦμα, τὸ χρυσοῦν στόμα. Ζήλου, τὸ λοιπὸν, ὃν πρὸ τῶν θυρῶν βλέπεις, Τούτω τε συνθαύμαζε, και συγκαρτέρει. ΙΔ'. Εἰς τὸν ἅγιον Ιωάννην τὸν Χρυσόστομον. 1) Η γλώσσαν εὑρὼν πῦρ πνέουσαν, ζωγράφε, 1500 Μύνην ἀφῆκας εὐλαβηθεὶς τὴν φλόγα; Η πάντα τολμῶν προσγράφεις καὶ τὸ φλέγον; Καὶ φθέγγεται μὲν, καὶ λαλεῖ παραινέσεις, 'Αλλ' ἔστιν ἰσχνόφωνο; ἐξ ἀσιτία;. Ἐμὲν τὸ λεἶπον· οὐ γὰρ οἷς παρεσχόμην. 1505 Νῦν οὖν ὑποσχών, γνώσομαι τί μοι λέγει. Βαβαί· καταφρονεῖν με πείθει τοῦ βίου. ΙΕ΄. Εἰς τὸν ἅγιον Γρηγόριον τὸν Θεολόγων. Τί σοι τὸ σύννουν βλέμμα βούλεται, Πάτερ; Λέξειν τι καινὸν ἐκβιάζῃ μοι τάχα. 'Αλλ' οὐκ ἂν εὕροις· πᾶν γὰρ ἀνθρώποις ξένον. 1510 Εγνώρισαν φθάσαντες οἱ σοί μοι λόγοι. 17'. Εἰς τὸν μέγαν Βασίλειον. Επιπρέπει τις σεμνοποιός ὠχρότης Ἐξ ἐγκρατείας τῷ σοφῷ διδασκάλῳ. 15 γρ. ἡ γλῶσσα νευρών. 30 γρ. θαύμα. 'Αλλ' εἰ λαλήσει (ζῇν γὰρ δοκεῖ καὶ τύπος, Τρυφὴ τὸ χρῆμα, φαιδρότης, καὶ τερπνότη; 1345 Οὐκοῦν τὰ χείλη πρὸς λόγους κίνει, Πάτερ, Τοὺς καὶ λίθους θέλγοντας. ᾿Αλλὰ μὴ λέγε, *Απερ διδάσκων εἰς συναίσθησιν ἄγεις. Δάκνειν γὰρ οἶδε ταῦτα (κἂν στάζῃ μέλι) Τοὺς ἕλκεσι βρύοντας, ἐξ ὧν στυγνότης, 1550 Πρὸς ἦν ἐπαρκεῖς καὶ γραφεὶς οὕτω μόνον. ΙΖ΄. Εἰς τοὺς τρεῖς ἅμα. Τριὰς μὲν εὗρεν ισαρίθμους συμμάχου; Υπερμάχους δ' ἔστησε πίστις ἐνθάδε, 'Ανάξιον κρίνατα, καὶ πόρρω λόγου, τῶν τοῖς λόγοις σύνεστι, μὴ καὶ τοῖς τύποις. 1355 "Οθεν γραφέντες ζῇν δοκοῦσι καὶ λέγειν "Απερ φέρουσιν αἱ θεόγραφοι Βίβλοι. Ταύτην ἀμοιβὴν τοῖς διδασκάλοις νέμει Εὔνους μαθητής, οἰκέτης Ιωάννης. 11. Εἰς τὸν ἅγιον Νικόλαον. Αὐτὸν κρατῶ σε προσκυνῶ τε καὶ βλέπω. 1360 Αὐτὸν κρατῶ σε· σὸν δὲ τὸ σῶμα καὶ τάδε, Ανὴρ ἐναργώς πρεσβύτης. Ἐκ χρωμάτων Σαφὲς τὸ σῶμα· πνεῦμα δ᾽ ἂν σοι καὶ λόγον Ἐμὸν παρέσχον, εἰ λαβεῖν κατηξίους. Οὕτως ἔχειν πόθος με πείθει, καὶ λέγειν.
Μή πως ταράξῃς τὴν καλὴν συνουσίαν,
Καὶ ζημιώσῃς κόσμον ἐνθέους λόγους.
Ἐξ οὐρανοῦ γὰρ ἄρτι τούτους του τρίτου
"Ηκει κομίζων Παῦλος αιθεροδρόμος.
1:25 Κινεῖ δὲ χεῖρα πρὸς γραφῆς ὑπουργίαν
Οἰκουμένη; τὸ θαῦμα, τὸ χρυσοῦν στόμα.
Ζήλου, τὸ λοιπὸν, ὃν πρὸ τῶν θυρῶν βλέπεις,
Τούτω τε συνθαύμαζε, και συγκαρτέρει.
ΙΔ'. Εἰς τὸν ἅγιον Ιωάννην τὸν Χρυσόστομον.
1) Η γλώσσαν εὑρὼν πῦρ πνέουσαν, ζωγράφε,
1500 Μύνην ἀφῆκας εὐλαβηθεὶς τὴν φλόγα;
Η πάντα τολμῶν προσγράφεις καὶ τὸ φλέγον;
Καὶ φθέγγεται μὲν, καὶ λαλεῖ παραινέσεις,
'Αλλ' ἔστιν ἰσχνόφωνο; ἐξ ἀσιτία;.
Ἐμὲν τὸ λεἶπον· οὐ γὰρ οἷς παρεσχόμην.
1505 Νῦν οὖν ὑποσχών, γνώσομαι τί μοι λέγει.
Βαβαί· καταφρονεῖν με πείθει τοῦ βίου.
ΙΕ΄. Εἰς τὸν ἅγιον Γρηγόριον τὸν Θεολόγων.
Τί σοι τὸ σύννουν βλέμμα βούλεται, Πάτερ;
Λέξειν τι καινὸν ἐκβιάζῃ μοι τάχα.
'Αλλ' οὐκ ἂν εὕροις· πᾶν γὰρ ἀνθρώποις ξένον.
1510 Εγνώρισαν φθάσαντες οἱ σοί μοι λόγοι.
17'. Εἰς τὸν μέγαν Βασίλειον.
Επιπρέπει τις σεμνοποιός ὠχρότης
Ἐξ ἐγκρατείας τῷ σοφῷ διδασκάλῳ.
chrum conturbes cœtum, et mundo divinos subtrabas sermones. Ex tertio namque cœlo nunc illos
affert æthereus Paulus. Manum autem move ad
Scripturæ subsidium, orbis universi miraculum, os
aureum. Imitare, de catero, quem ante forcs
aspicis; cum isto mirare et persevera.
XIV. In sanctum Joannem Chrysostomum.
Num lingua, pictor, iguem spirante invenia,
solam timidus prætermisisti flammam? An ominia
audens ignem quoque sculpens adjicis? Fatur quidem hortationesque loquitur: sed ex abstinentia
guttur hæret. Meum est reliquum; non enim aures
prebui. Nunc igitur conji:iens, quid mihi loquatur,
sciam. Ah! me vitam contemnere suadet.
XV. In sanctum Gregorium theologum.
Quid tibi vult bic cogitabundus vultus, Pater?
Ad novum quid mihi statim dicendum cogis: sed
non invenires, totus enim hominibus extrancus
est. Tui sermones jam mihi revelaverunt.
XVI. In magnum Basilium.
Sapientem magistrum decet venerabilis ex contimentia pallor. Si vero loquatur (videtur enim esse
15 γρ. ἡ γλῶσσα νευρών. 30 γρ. θαύμα.
'Αλλ' εἰ λαλήσει (ζῇν γὰρ δοκεῖ καὶ τύπος,
Τρυφὴ τὸ χρῆμα, φαιδρότης, καὶ τερπνότη;
1345 Οὐκοῦν τὰ χείλη πρὸς λόγους κίνει, Πάτερ,
Τοὺς καὶ λίθους θέλγοντας. ᾿Αλλὰ μὴ λέγε,
*Απερ διδάσκων εἰς συναίσθησιν ἄγεις.
Δάκνειν γὰρ οἶδε ταῦτα (κἂν στάζῃ μέλι)
Τοὺς ἕλκεσι βρύοντας, ἐξ ὧν στυγνότης,
1550 Πρὸς ἦν ἐπαρκεῖς καὶ γραφεὶς οὕτω μόνον.
ΙΖ΄. Εἰς τοὺς τρεῖς ἅμα.
Τριὰς μὲν εὗρεν ισαρίθμους συμμάχου;·
Υπερμάχους δ' ἔστησε πίστις ἐνθάδε,
'Ανάξιον κρίνατα, καὶ πόρρω λόγου,
τῶν τοῖς λόγοις σύνεστι, μὴ καὶ τοῖς τύποις.
1355 "Οθεν γραφέντες ζῇν δοκοῦσι καὶ λέγειν
"Απερ φέρουσιν αἱ θεόγραφοι Βίβλοι.
Ταύτην ἀμοιβὴν τοῖς διδασκάλοις νέμει
Εὔνους μαθητής, οἰκέτης Ιωάννης.
11. Εἰς τὸν ἅγιον Νικόλαον.
Αὐτὸν κρατῶ σε προσκυνῶ τε καὶ βλέπω.
1360 Αὐτὸν κρατῶ σε· σὸν δὲ τὸ σῶμα καὶ τάδε,
Ανὴρ ἐναργώς πρεσβύτης. Ἐκ χρωμάτων
Σαφὲς τὸ σῶμα· πνεῦμα δ᾽ ἂν σοι καὶ λόγον
Ἐμὸν παρέσχον, εἰ λαβεῖν κατηξίους.
Οὕτως ἔχειν πόθος με πείθει, καὶ λέγειν.
vivendi typus) hoc est deliciæ, gaudium, et jucunditas. Labia ergo, Pater, move ad sermones ipsas
petras demulcentes: sed ne dicas quæ docens ad
sympathiam agis. Contristari enim norunt ista
(licet mel distillant) vulneribus gravalos, e quibus
est tristitia, contra quam solum sic scripto suffcis.
XVII. In tres simul.
Trinitas quidem numero pares invenit commilitones. Defensores autem hic erexit fides indignum
ct irrationale judicans, quorum sermonibus inest,
corum non inesse typis. Unde depicti vivere videntur ac dicere quæ ferunt divini Libri. Hanc vicissitudinem magistris partitur benevolus discipulus,
servus Joannes.
XVIII. In sanctum Nicolaum.
Ipsum te amplector, venerorque ac contemplor.
Ipsum te complector. Tuum autem corpus est
istud, vir jam senior. Ex coloribus evidens est
corpus. An autem tibi cum spiritu meum quoque sermonem exhibui, modo recipere digneris.
Sie esse et loqui me suadet indoles.
Matthæi Busti notæ.
metuebat: ideoque noctu ad sanctum Chrysostomum commicabat, illi ut causam suam exponeret,
atque illo apud imperatorem intercedente, pristinam dignitatem, si posset, recuperaret. Verum
dum sanctum illum Patrem privatim cum alio
colloquentem interpellare verecundatur, tres noctes
continuas ad ostium præstolatur, et summo mane
domum re infecta ter revertitur. Proclus autem ignorans quanam ingressus esset is qui Chrysostoivo
lucubranti astabat, attonito similis stupet; mox
tamen comperit bunc non alium fuisse a saneto
Paulo, idque non aliunde quam quod oris specie
Paulinam effigiem, quam religiose colebat Chrysostomus, referret atque exprimeret.
Part XIXPars XIX
col. 1137–1138page 50 of 82
Pars XVII - XVIII
PG 120:1137ΙΘ'. Εἰς τὸν ἅγιον Κωνσταντῖνον τὸν εἰ ἐν τῇ κα' Μαΐου. Κόσμῳ νεκρωθείς, καὶ Θεῷ ζήσας, Πάτερ, Απεκρίθης ζῶν, καὶ θανὼν ἀνευρέθης Κράζεις δὲ σιγῶν, καὶ βοᾷς ἐκ τοῦ τάφου, 1568 Σάλπιγγα τὰς σας θαυματουργίας ἔχων. 999 Εντεῦθεν ὁ πρὶν πᾶσιν ἡγνοημένος, 1000 Νῦν καὶ βασιλεῖς προσκυνητὰς ἑλκύεις, τῶν ἔργον ἡ στέφουσα τὴν σορὸν χάρις (Πᾶν τερπνὸν ὕλης, καὶ τέχνης πᾶν ποικίλον) Φέρουσα, καὶ τέρπουσα τοὺς θεωμένους, Δι' ἧς ἄριστα την νοητήν σου δίδως 1.005 Δόξαν θεωρεῖν ἐν Θεῷ κεκρυμμένην, " γρ. ἐν τῷ καμήλῳ. τι γρ. κηδίαν. Εως παρ' αὐτοῦ τὰ πρὸς ἀξίαν λάβῃς. Κ'. Εἰς τοὺς ἁγίους Αναργύρους Ἰδοὺ τί τερπνόν, ἢ γέμον θυμηδίας, Ως αὐταδέλφων φιλτάτων συνοικία; "Ην ἡ παροῦσα μαρτυρεί τούτοις στάσις 1010 Καθ' ἣν ὁμοῦ σύνεισιν οἱ γεγραμμένοι. Ανάργυρος μὲν ὁ τρόπος τοῖς συγγόνοις, Τέχνῃ τ' Ιατροί, θαυματουργοὶ δὲ πλέον Ην οὖν θέλεις ἄμισθον ἐξαιτοῦ χάριν. Θεία γὰρ ἐγγὺς εὐτυχὴς δὲ καὶ τέχνη. ΚΔ'. Εἰς τὴν " κηδείαν τοῦ Χρυσοστόμου, καὶ τὴν κατὰ τὸν 'Αδέλφιον ἱστορίας. 1015 Τὸν ἄγγελον μὲν ἐν βροτοῖς ὁ πρεσβύτης Ζητῶν ἔκαμνε, καὶ ποθῶν ἐδυσφόρει, Εἰς τὸν ἅγιον Κωνσταντίνον Βάρλαμα. ἡ καὶ τοῦ Μαΐου ἀπρακτός ἔστι διὰ τὴν μνήμην τῶν ἁγίων καὶ Ισαποστόλων μεγάλων βασιλέων Κωνσταντίνου καὶ ῾Ελένης. Ει 21: Κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀπέρχεται ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν ναὸν τῶν ᾿Αποστό λων, ἔνθα καὶ ἡ ἁγία τούτου σορὸς κεῖται. Σάλπιγγα τὰς σας. 1369, κατὰ στόμα τρώτοι, ἂν ἔργον ἡ στέφουσα. Εἰς τοὺς ἁγίους Αναργύρους. τῶν θαυματουργών Ἀναργύρων, Η α' του Νοεμβρίου άπρακτος διὰ τοὺς θαυματουργούς 'Αναρ γύρους. οι περὶ εὐπορίστων εῖο τῶν ἁγίων Αναργύρων ἣν οὖν θέλεις ἄμισθον ἐξαιτοῦ χάριν. Εἰς τὴν κηδείαν. Καὶ τὴν κατὰ τὸν Αδέλφιον.
VERSUS IAMBICI.
ΙΘ'. Εἰς τὸν ἅγιον Κωνσταντῖνον τὸν εἰ ἐν
τῇ κα' Μαΐου.
Κόσμῳ νεκρωθείς, καὶ Θεῷ ζήσας, Πάτερ,
Απεκρίθης ζῶν, καὶ θανὼν ἀνευρέθης·
Κράζεις δὲ σιγῶν, καὶ βοᾷς ἐκ τοῦ τάφου,
1568 Σάλπιγγα τὰς σας θαυματουργίας ἔχων.
999 Εντεῦθεν ὁ πρὶν πᾶσιν ἡγνοημένος,
1000 Νῦν καὶ βασιλεῖς προσκυνητὰς ἑλκύεις,
τῶν ἔργον ἡ στέφουσα τὴν σορὸν χάρις
(Πᾶν τερπνὸν ὕλης, καὶ τέχνης πᾶν ποικίλον)
Φέρουσα, καὶ τέρπουσα τοὺς θεωμένους,
Δι' ἧς ἄριστα την νοητήν σου δίδως
1.005 Δόξαν θεωρεῖν ἐν Θεῷ κεκρυμμένην,
XIX. In sanclum Constantinum, ad diem Maii
vicesimam primam.
Mundo fuisse mortuus Deoque vixisse, Pater,
separatus es vivens et mortuus inventus es. Clamas
antem silens et ex tumulo reboas, pro tuba habens mirabilia opera tua. Unde prius omnibus ignotus, nunc
reges ad venerationem allicis, quorum opus (prorsus materia jucundum et arte varium) gratia quæ
coronat urnam, prætendit, et spectantes lælificat:
per quam optime tuam intelligibilem das videre
gloriam in Deo absconditam, donec ab ipso digna
recipis.
" γρ. ἐν τῷ καμήλῳ. τι γρ. κηδίαν.
Εως παρ' αὐτοῦ τὰ πρὸς ἀξίαν λάβῃς.
Κ'. Εἰς τοὺς ἁγίους Αναργύρους
Ἰδοὺ τί τερπνόν, ἢ γέμον θυμηδίας,
Ως αὐταδέλφων φιλτάτων συνοικία;
"Ην ἡ παροῦσα μαρτυρεί τούτοις στάσις
1010 Καθ' ἣν ὁμοῦ σύνεισιν οἱ γεγραμμένοι.
Ανάργυρος μὲν ὁ τρόπος τοῖς συγγόνοις,
Τέχνῃ τ' Ιατροί, θαυματουργοὶ δὲ πλέον·
Ην οὖν θέλεις ἄμισθον ἐξαιτοῦ χάριν.
Θεία γὰρ ἐγγὺς εὐτυχὴς δὲ καὶ τέχνη.
ΚΔ'. Εἰς τὴν " κηδείαν τοῦ Χρυσοστόμου,
καὶ τὴν κατὰ τὸν 'Αδέλφιον ἱστορίας.
1015 Τὸν ἄγγελον μὲν ἐν βροτοῖς ὁ πρεσβύτης
Ζητῶν ἔκαμνε, καὶ ποθῶν ἐδυσφόρει,
XX. In sanctos Anargyros.
Quid tam lætum ac jucundum veluti fratrum
dilectissimorum communis habitatio? Hoc testatur
præsens illorum status, juxta quem simul habitant
depicti. Non argentea quidem est conditio fratribus; arte sunt medici, sed magis miraculorunı
operatores. Quam igitur vis absque mercede precare gratiam: divina namque ars propinqua est et
fausta.
XXI. In funera Chrysostomi et Adelphii historiam.
Angelum inveniendi in mortalibus senex desi -
derio premebatur, cum vidisset, sicut mortaleın
Matthæi Busti notæ.
Εἰς τὸν ἅγιον Κωνσταντίνον et cat. Diutis- lienses habeant Βάρλαμα. Adderem etiam Galenum
sime torsit nos hic locus, quem tamen aliquando
tandem expedivimus. Nam, ut habetur in Novella
Manuelis Commeni (libro secundo Juris GræcoRomani ex Balsamone) ἡ καὶ τοῦ Μαΐου ἀπρακτός
ἔστι διὰ τὴν μνήμην τῶν ἁγίων καὶ Ισαποστόλων
μεγάλων βασιλέων Κωνσταντίνου καὶ ῾Ελένης. Ει
Curopalates De Officiis Magnæ Ecclesiæ Constant.
Maii 21: Κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ μεγάλου Κωνσταντί
νου ἀπέρχεται ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν ναὸν τῶν ᾿Αποστό
λων, ἔνθα καὶ ἡ ἁγία τούτου σορὸς κεῖται.
Σάλπιγγα τὰς σας. Versum 1369, et reliquos qui hunc ordine sequebantur in manuscripto,
quære num. 33, κατὰ στόμα τρώτοι, qui quidem
quam male inter se cohæreant nemo non videt.
ἂν ἔργον ἡ στέφουσα. Templum Aposto
lorum exstruxit Constantinus, ut Eusebius lib. iv,
de Vita Constantini, scribit, ubi templi formam
explicat: qui etiam subdit, Constantinum ibi in
aurea arca sepultum fuisse, quam utrinque sex
stipant apostoli. Hanc ædem postea ruinam minitantem pro dignitate instauravit Justinianus, ut
docet Procopius de ædificiis Justiniani. Zonaras
Theodoram restaurasse scribit.
Εἰς τοὺς ἁγίους Αναργύρους. De Anargyris rarissime apud scriptores fit mentio, eaque
Lantum nomine tenus. Zonaras pag. 192, in Michael Paphlag. meminit τῶν θαυματουργών Αναρ
γύρων, et in lib. u Juris Græco Romaui. Η α' του
Νοεμβρίου άπρακτος διὰ τοὺς θαυματουργούς 'Αναρ
γύρους. Vel ex hoc loco constat eos fratres fuisse
οι medicos: et saue in libro ut, περὶ εὐπορίστων
qui Galeno ascribitur, citatur quædam composi
εῖο τῶν ἁγίων Αναργύρων unde liquido constat
hune librum non esse Galeni: tum etiam quoniam
monachum Barlaam citat, ita enim legendum
videtur, quamvis tam Aldini codices quam Basiibi citari, nisi hoc in Galeni libris indubitatis aliquando contingeret. Anargyri autem dicti sunt,
quod gratis medicinam facerent, quod non obscure
indicat bic auctor iis verbis, ἣν οὖν θέλεις ἄμισθον
ἐξαιτοῦ χάριν. Neque enim audiendus est libri modo
citati interpres Latinus, qui ita transfert, sanctorum argentum non possidentium, veritus (credo)
ne perniciosum medicinæ professoribus exemplum
posteris proderet.
Εἰς τὴν κηδείαν. De exsequiis S. Chrysostomi, et pompa funebri qua eidem in vasta illa
solitudine parentatum est, scribit Palladius diaconus in Dialogo de vita Chrysostomi: ubi tantain
multitudinem ex Syria, Cilicia, Ponto, atque
Armenia conduxisse dicit, ut ex condicto convenisse crederentur.
Καὶ τὴν κατὰ τὸν Αδέλφιον. Summa
hæc est. Adelphius quidam, Arabyssi (ut ferunt)
episcopus, Chrysostomi defuncti desiderio languens, misere cupiebat scire, quem inter beatos
Tocum obtineret ille sanctissimus Pater, num inter
prophetas aut patriarchas. Tandem post diutur-'
nam orationem, et fletus uberrimos, in locum ineffabili gloria perlustrem rapi sibi visus, ibique a
glorioso aliquo angelo edoctus, omnes Ecclesiæ
Patres ordine perlustravit, inter quos cum Chrysostomum non posset conspicere, ingentem animo
moeroren hausit: cumque tristitiae causam rogatus aperuisset, hoc responsum abstulit, Chrysostomum oculis humanis nequaquam conspici
posse, utpote qui invisibilis Dei throno jugiter
assistat. Hanc fabulam vide apud Nicephorum
Callistum Ecclesiastica Histor. lib. xuur, cap. 26,
nec non apud Cæsarem Baronium tom. V, ann.
407, num. 34, ubi ejusdem confutatio habetur.
Part XXII, XXIIIPars XXII. XXIII
col. 1139–1140page 51 of 82
Pars XX, XXI
PG 120:1139Χριστῷ παραστήσαιτε τὴν οἰκουμένην Επείπερ εἶδεν ὡς βροτόν τεθνηκότα, Οὕτω τε νεκρὸν πρὸς ταφὴν ἀπηγμένον. Ἐν οὐρανοῖς δὲ τὸν ποθούμενον βλέπει, 1020 Τοῦ προσκυνητού σφόδρα πλησίον θρόνου. Οὗτος πρέπων γὰρ ἦν Ἰωάννῃ τόπος, Σὺν τοῖς Χερουβὶμ ὡς ἐχρῆν τεταγμένῳ. ΚΒ'. Εἰς τὸν ἀρχάγγελον Μιχαήλ. Φῶς, πνεῦμα, καὶ πῦρ, οἴδαμεν τοὺς ἀγγέλους, Παντὸς πάχους τε καὶ πάθους υπερτέρους 1025 'Αλλ' ὁ στρατηγὸς τῶν ἀθλων ταγμάτων. Ο πίστις, οἷα θαυματουργείν ισχύεις; Ως βαστα μορφοῖς τὴν ἀμόρφωτον φύσιν; Πλὴν ἡ Γραφὴ δείκνυσι τὸν γεγραμμένον, Οὐχ ὡς πέφυκεν, ὡς δ' ἔδοξε πολλάκις. ΚΓ'. Εἰς τὸν ἀσπασμὸν Πέτρου καὶ Παύλου. Εξιστόρει μοι, Παῦλε, τὸν μέγαν Πέτρον. Λέγει; γὰρ ἐλθεῖν εἰς Σιών τούτου χάριν. Δίδου δὲ καὶ φίλημα το σύμβολον πόθου, Περιπλακείς ήδιστα τῷ ποθουμένῳ Αντάσπασαι δὲ καὶ σύ, Πέτρε, γνησίως 4035 Τὸν σὸν διώκτην, τοῦ πάλαι λυθείς φόβον, Ἐπείπερ οὕτως εἶδες ηλλοιωμένον. Χριστοῦ μαθητής ἐστι, καὶ ζήλου πνέει 'Αλλ' οὐκ ἀπειλῆς, ὡς πρὸ τούτου, καὶ φόνου. Οθεν συνεργὴν προσλαβὼν τὴν γεννάδαν, 4040 Σκέπτεσθε κοινὴν σκέψιν, ὡς σεσωσμένην 3 γρ. σύμβουλον. ΚΔ'. Εἰς τὸν Σωτήρα. Τοὺς οὐρανοὺς ἔχοντα, Δέσποτα, θρόνον. Καὶ γῆν πατοῦντα, καὶ τὸ πᾶν πληροῦντά σε Ενταῦθα πίστις εὐσεβής περιγράφει, 1045 "Ην σοι γεωργεί καρδία γεωργίου. Ος αὐτάδελφον εὐτυχῶς αὐχεῖν ἔχει Πιστὸν Μιχαήλ, τὸν νέον γῆς δεσπότην. ΚΕ'. Εἰς τὸν ἅγιον Παῦλον ὑπαγορεύοντα, καὶ Λουκᾶν καὶ Τιμόθεον παριστῶτας, καὶ γρά φοντας. Ο ζῶντα Χριστὸν ἐν μέσῃ ψυχῇ φέρων, Ἐκεῖθεν ἕλκει τοὺς ἀποῤῥήτους λόγους 1050 Ους καὶ διδαχθείς, σκέπτεται πῶς ἐκφράσω.. Τοῖς ἀξίοις γὰρ πᾶσιν ἐξειπεῖν θέλει. Αλλ' οἱ παρόντες εὐφυεῖς ἐξυγράφοι Ως μυστικοὺς γράφουσι τοὺς λόγους τέως. Φθόγγος γὰρ οὔπω γῆν προῆλθεν εἰς ὅλην, 1055 Κἂν πᾶσαν ἐπλήρωσεν ὕστερον κτίσιν. Κα'. Πρόγραμμα εἰς τὸν τῆς Κοιμήσεως λόγον. Σοὶ τοῦτο πλεκτὸν ἐξ ἀκηράτου στέφεις Λειμῶνος, ὦ Δέσποινα, κοσμήσας φέρω. 'Αλλότριον πρόσφθεγμα, σοὶ μάλα πρέπον "Απαντα γὰρ τὰ δοῦλα καὶ τὰ τῶν ξένων. 1060 Λόγων ὁ λειμών, τῆς Ἐδὲμ φυτά τρέφων, Βρύων τε πολλοῖς ἄνθεσι καὶ ποικίλοις, Αλλ' ὁ στρατηγὸς τῶν. ἐνταῦθα ποικιλτοῖσιν ἐμπρεπὲς τύποις άλλ' ὁ ἄλλο, ἀλλ' οὐ Σοὶ τοῦτο πλεκτόν. Σο τένες πλεκτών στέφανον ἐξ ἀκηράτου Λειμώ
Χριστῷ παραστήσαιτε τὴν οἰκουμένην
Επείπερ εἶδεν ὡς βροτόν τεθνηκότα,
Οὕτω τε νεκρὸν πρὸς ταφὴν ἀπηγμένον.
Ἐν οὐρανοῖς δὲ τὸν ποθούμενον βλέπει,
1020 Τοῦ προσκυνητού σφόδρα πλησίον θρόνου.
Οὗτος πρέπων γὰρ ἦν Ἰωάννῃ τόπος,
Σὺν τοῖς Χερουβὶμ ὡς ἐχρῆν τεταγμένῳ.
ΚΒ'. Εἰς τὸν ἀρχάγγελον Μιχαήλ.
Φῶς, πνεῦμα, καὶ πῦρ, οἴδαμεν τοὺς ἀγγέλους,
Παντὸς πάχους τε καὶ πάθους υπερτέρους·
1025 'Αλλ' ὁ στρατηγὸς τῶν ἀθλων ταγμάτων.
Ο πίστις, οἷα θαυματουργείν ισχύεις;
Ως βαστα μορφοῖς τὴν ἀμόρφωτον φύσιν;
Πλὴν ἡ Γραφὴ δείκνυσι τὸν γεγραμμένον,
Οὐχ ὡς πέφυκεν, ὡς δ' ἔδοξε πολλάκις.
ΚΓ'. Εἰς τὸν ἀσπασμὸν Πέτρου καὶ Παύλου.
Εξιστόρει μοι, Παῦλε, τὸν μέγαν Πέτρον.
Λέγει; γὰρ ἐλθεῖν εἰς Σιών τούτου χάριν.
Δίδου δὲ καὶ φίλημα το σύμβολον πόθου,
Περιπλακείς ήδιστα τῷ ποθουμένῳ·
Αντάσπασαι δὲ καὶ σύ, Πέτρε, γνησίως
4035 Τὸν σὸν διώκτην, τοῦ πάλαι λυθείς φόβον,
Ἐπείπερ οὕτως εἶδες ηλλοιωμένον.
Χριστοῦ μαθητής ἐστι, καὶ ζήλου πνέει·
'Αλλ' οὐκ ἀπειλῆς, ὡς πρὸ τούτου, καὶ φόνου.
Οθεν συνεργὴν προσλαβὼν τὴν γεννάδαν,
4040 Σκέπτεσθε κοινὴν σκέψιν, ὡς σεσωσμένην
defunctum, sic quoque mortuum ad sepulcrum
ferri. In cœlis autem desideratum aspicit, proxime
divinum thronum. Ilic enim locus decebat Joannem
inter Cherubim rite positum.
XXII. In archangelum Michael.
Lumen, spiritum et ignem scimus angelos omni
mole et omni passione immunes sed hic immaterialium est dux exercituum. O fides, quanta
operari potes miracula & Quam facile quæ sine fl--
gura est naturam, forma induis! Verumtamen
imago ostendit depictum, non qualis est natura, sed
qualis sape videtur.
XXIII. In complexum Petri ac Pauti.
Memora mili, Paule, magnum Petrum. Dicis
enim propter hunc Sion venisse. Da vero quoque
osculum, claritatis symbolum, jucundissime dilcctum amplexando. Tu quoque, Petre, antiquo
liberatus metu, vicissim ex animo tuum comple-D
clere persecutorem, siquidem eum sic vides commutatum. Christi discipulus est: zelum, non autem
minas et necem, ut antea, spiral. Unde cooperatorem. hunc nobilem suscipiens, quomodo terrarum
3 γρ. σύμβουλον.
ΚΔ'. Εἰς τὸν Σωτήρα.
Τοὺς οὐρανοὺς ἔχοντα, Δέσποτα, θρόνον.
Καὶ γῆν πατοῦντα, καὶ τὸ πᾶν πληροῦντά σε
Ενταῦθα πίστις εὐσεβής περιγράφει,
1045 "Ην σοι γεωργεί καρδία γεωργίου.
Ος αὐτάδελφον εὐτυχῶς αὐχεῖν ἔχει
Πιστὸν Μιχαήλ, τὸν νέον γῆς δεσπότην.
ΚΕ'. Εἰς τὸν ἅγιον Παῦλον ὑπαγορεύοντα, καὶ
Λουκᾶν καὶ Τιμόθεον παριστῶτας, καὶ γρά
φοντας.
Ο ζῶντα Χριστὸν ἐν μέσῃ ψυχῇ φέρων,
Ἐκεῖθεν ἕλκει τοὺς ἀποῤῥήτους λόγους
1050 Ους καὶ διδαχθείς, σκέπτεται πῶς ἐκφράσω..
Τοῖς ἀξίοις γὰρ πᾶσιν ἐξειπεῖν θέλει.
Αλλ' οἱ παρόντες εὐφυεῖς ἐξυγράφοι
Ως μυστικοὺς γράφουσι τοὺς λόγους τέως.
Φθόγγος γὰρ οὔπω γῆν προῆλθεν εἰς ὅλην,
1055 Κἂν πᾶσαν ἐπλήρωσεν ὕστερον κτίσιν.
Κα'. Πρόγραμμα εἰς τὸν τῆς Κοιμήσεως λόγον.
Σοὶ τοῦτο πλεκτὸν ἐξ ἀκηράτου στέφεις
Λειμῶνος, ὦ Δέσποινα, κοσμήσας φέρω.
'Αλλότριον πρόσφθεγμα, σοὶ μάλα πρέπον
"Απαντα γὰρ τὰ δοῦλα καὶ τὰ τῶν ξένων.
1060 Λόγων ὁ λειμών, τῆς Ἐδὲμ φυτά τρέφων,
Βρύων τε πολλοῖς ἄνθεσι καὶ ποικίλοις,
orbem Christo præsentetis salvatum, mutuo consilia
cum ipso meditare.
XXIV. In Salvatorem.
Calos habentem, Domine, thronum, terraque
pedum scabello utentem et omnia replentem, te
pia hic circumscribit fides, quam tibi colit cor terricolæ: qui fauste potest prædicare fratrem, fidelem Michael, novum terræ dominum.
XXV. In sanctum Paulum dictantem et Lucam
Timotheumque adstantes et scribentes.
Qui viventem Christum medio pectore fert, exinde
sermones ineffabiles elicit, quos ipse doctus a·l
exponenduin attente considerat: dignis enim omnibus exponere vult. Sed præsentes idonei scribæ
tanquam mysticos adhuc sermones scribunt:
nondum enim sonus ad universam exivit terrani
qui postea totum replevit orbem.
XXVI. Programma in Dormitionis sermonem.
Hanc tibi, Domina, e puro prato plexam offèro
coronam. Aliena allocutio, tibi plane convenicus;
omnia enim, etiam alienorum, tibi sunt obedientia.
Sermonum est pratum, Edenis plantas enutriens,
Matthæi Busti notæ.
Αλλ' ὁ στρατηγὸς τῶν. Post hunc versum aliquid deesse suspicor quod hujusmodi sensum habuisse videtur ἐνταῦθα ποικιλτοῖσιν ἐμπρέπες τύποις: aut fortasse pro άλλ' ὁ legendum ἄλλο,
vel ἀλλ' οὐ aut etiam fortasse de industria orationein sequentem a sequenti exclamatione abrumpi voluit: sed potior est prior sententia; illa
frigidiora.
(15') Σοὶ τοῦτο πλεκτόν. lli duo versus desum
p'i sunt ex Euripidis Hippolyto coronato. Ibi enim
Hippolytus Dianam ad hume modum compellat: Σο
τένες πλεκτών στέφανον ἐξ ἀκηράτου Λειμώ
wes, etc.
Part XXIV-XXVIPars XXIV - XXVI
col. 1141–1142page 52 of 82
PG 120:1141ῶν οὐ μαραίνει τὴν καλὴν ὥραν χρόνος, Οὐδ᾽ ἄλλος οὐδεὶς τὴν χάριν φθείρει τρόπος ᾿Αλλ' εἱσαεὶ θάλλει τε καὶ λάμπει πλέον 1065 Τῶν ἄρτι φαιδρὸν ἐξανισχόντων ρόδων. Ἐκεῖθεν ἐδρέφθησαν ἡμῖν καὶ τάδε, Τοῖς νῦν γεωργεῖν αὐτὸν ἠξιωμένοις. Ἐκεῖθεν οὗτος ὁ στέφανος ἐπλάκη, Οὐκ ἀξίως μὲν (καὶ γὰρ οὐ [δὲ] πᾶν τόδε 1070 Επάξιόν σου) τοῦ πίθου δ' ἐπαξίως, ὺς πᾶσαν εἰσένεγκεν ἰσχὺν ἐνθάδε, Οἷς εἶχε, τιμᾶν τὴν ὑπέρτιμον θέλων, Σὺ δὲ πρὸς αὐτὸν εὐμενες βλέψασά μου, Δέχου παρ' ἡμῶν ὡς βασιλὶς μὲν στέφος, 1073 Ως τοῦ Λόγου μήτηρ δὲ, τὸ πρὸς τῶν λόγων, Τῆς δουλικῆς τε χειρὸς ἀντειλημμένη, Εὔθυνε πρὸς σέ, καὶ δίδου παῤῥησίαν, ὡς ἄν σε λαμπρῶς ᾧ φέρει στέψη στέφει. Εἰ δ' οὖν τὸ δῶρον δεξιᾶς τῆς ἄξιον, 4080 Αὐτὴ ε σεαυτὴν εὐπρεπῶς τούτῳ στέφε, Η μᾶλλον εὐπρέπειαν αὐτὴ τῷ στέφει Προσψαύσεως σῆς ἠξιωμένῳ δίδου. Ημᾶς δὲ τοὺς λόγοις σε τιμῶντας μόνοις, Ἔργοις σὺ πάντως ἀντιτίμησον πλέον, 1085 Οἴκῳ τε τῷ σῷ γειτονοῦντας ἐνθάδε. Καὶ τῆς ἐκεῖ σου στῆσον ἐγγὺς οἰκίας, Ην ἀμφέπουσιν οἱ χοροὶ τῶν ἀγγέλων, Ην προσκυνοῦσι πᾶσα τάξις τῶν ἄνω. Ταύτην ἀμοιβὴν τοῦ πόθου καὶ τοῦ λόγου 4090 Λάβοιμεν ἐκ σοῦ, καὶ τὸ τῆς δόξης στέφος Κἂν ταῦτα μεῖζον ἢ καθ' ἡμᾶς ἐλπίσαι. ΟΙ ΚΖ'. Πρόγραμμα εἰς τὸν περὶ τῶν ἀγγέλων λέγων. Κἂν ἄλλο μείζον * εὐπόρουν τι προσφέρειν, ὡς οἱ ῥέοντες τὰς βαρυπλούτους δόσεις, Ἐφεισάμην ἂν οὐδαμῶς ὡς τιμίου 1095 Ως τίμιον μᾶλλον δὲ σὺν προθυμίᾳ Ηνεγκα δῶρον 10 προσφιλές τοῖς τιμίοις, ᾿Αλλ' οὐδενὸς μὲν ἔσχον ἄλλου φροντίδα, Οὐδεὶς δ' ἔτρωσε τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἔρως Τῶν γῆν ὁρώντων, καὶ μενόντων ἐνθάδε, 1100 Πλὴν ἢ μόνων λόγων τε καὶ μαθημάτων, "Α μοι συνῆξαν οἱ μακροὶ μόλις πόνοι, Ὑμᾶς συνεργούς προσλαβόντες γνησίως, Αρχιστράτηγοι τῶν ἀΰλων ταγμάτων Οθεν στενὸς μέν εἰμι τἆλλα, καὶ πένης 1105 Τῆς δ᾽ οὖν προσούσης κτήσεώς μοι μετρία, Έλεσθε μοῖραν, ὦ Θεοῦ παραστάται, Καὶ τὴν χάριν δέχεσθε τῆς συνεργίας. Λόγος γὰρ ὑμῖν οὗτος ἀντὶ τῶν λόγων, Εκ γείτονος δώρημα μετριωτάτου, 4110 "Ος καὶ τὸν ὑμῶν οἶκον ἐκ τοῦ πλησίον Κάλλιστον ἐντρύφημα προσβλέπειν ἔχω, Ὑμᾶς δι' αὐτοῦ τοὺς ὑπὲρ θνητὴν θέαν Δοκεῖ θεωρεῖν, ἀστραπηβόλους ὅλους, Δεικνύντας εἰς γνώρισμα τῆς παρουσίας, 1115 Φωτὸς τὰ κύκλῳ πάντα πεπληρωμένα Ο καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀναξίους φθάσαν Εἰς τοῦτον ὠδήγησε τὸν βραχὺν λόγον. Αλλ᾽ ἀντὶ τοῦ ῥέοντος εἰς αὔρας λόγου, Τῷ ζῶντι καὶ μένοντι συστήσοιτέ " με, 1120 Καὶ τὴν καθ᾽ σε ὑμᾶς δόξαν ἀντὶ τῆς κάτω Ποθοῦντι μᾶλλον τὴν ἄνω δείξοιτέ μοι γρ. τε σαυτήν. γρ. εὐποροῦντι, τα τσ. προσφορές. * γρ. με.. γρ. ἡμᾶς.
IISE
VERSUS IAMBICI.
ῶν οὐ μαραίνει τὴν καλὴν ὥραν χρόνος,
Οὐδ᾽ ἄλλος οὐδεὶς τὴν χάριν φθείρει τρόπος·
᾿Αλλ' εἱσαεὶ θάλλει τε καὶ λάμπει πλέον
1065 Τῶν ἄρτι φαιδρὸν ἐξανισχόντων ρόδων.
Ἐκεῖθεν ἐδρέφθησαν ἡμῖν καὶ τάδε,
Τοῖς νῦν γεωργεῖν αὐτὸν ἠξιωμένοις.
Ἐκεῖθεν οὗτος ὁ στέφανος ἐπλάκη,
Οὐκ ἀξίως μὲν (καὶ γὰρ οὐ [δὲ] πᾶν τόδε
1070 Επάξιόν σου) τοῦ πίθου δ' ἐπαξίως,
ὺς πᾶσαν εἰσένεγκεν ἰσχὺν ἐνθάδε,
Οἷς εἶχε, τιμᾶν τὴν ὑπέρτιμον θέλων,
Σὺ δὲ πρὸς αὐτὸν εὐμενες βλέψασά μου,
Δέχου παρ' ἡμῶν ὡς βασιλὶς μὲν στέφος,
1073 Ως τοῦ Λόγου μήτηρ δὲ, τὸ πρὸς τῶν λόγων,
Τῆς δουλικῆς τε χειρὸς ἀντειλημμένη,
Εὔθυνε πρὸς σέ, καὶ δίδου παῤῥησίαν,
ὡς ἄν σε λαμπρῶς ᾧ φέρει στέψη στέφει.
Εἰ δ' οὖν τὸ δῶρον δεξιᾶς τῆς ἄξιον,
4080 Αὐτὴ ε σεαυτὴν εὐπρεπῶς τούτῳ στέφε,
Η μᾶλλον εὐπρέπειαν αὐτὴ τῷ στέφει
Προσψαύσεως σῆς ἠξιωμένῳ δίδου.
Ημᾶς δὲ τοὺς λόγοις σε τιμῶντας μόνοις,
Ἔργοις σὺ πάντως ἀντιτίμησον πλέον,
1085 Οἴκῳ τε τῷ σῷ γειτονοῦντας ἐνθάδε.
Καὶ τῆς ἐκεῖ σου στῆσον ἐγγὺς οἰκίας,
Ην ἀμφέπουσιν οἱ χοροὶ τῶν ἀγγέλων,
Ην προσκυνοῦσι πᾶσα τάξις τῶν ἄνω.
Ταύτην ἀμοιβὴν τοῦ πόθου καὶ τοῦ λόγου
4090 Λάβοιμεν ἐκ σοῦ, καὶ τὸ τῆς δόξης στέφος·
Κἂν ταῦτα μεῖζον ἢ καθ' ἡμᾶς ἐλπίσαι.
'
multis variisque conspersum floribus, quorum nitorem non absumit tempus nec alins modus gratiam fœdat; semper autem florescit, et plusquam
rosæ modo fulgore præstantes' nitescit. Hinc nolis
illad colere dignatis hæc collecta sunt; hinc ista
corona nexa est. Non quidem digne (non enim iotum ibi te dignum est), sed ex amoris proportione
qui cunctam hic attulit virtutem, eam quæ supra
laudem est, pro posse, honorare volens. Τu vero,
In eum benevolens et ad me respiciens, a nobis
quasi Regina coronam accipe et quasi Verbi Mater,
verborum munus proba; servilemque manum assumens, ad te dirige donaque fiduciam, ut te corona quam gerit splendide coronet. Si ergo donum
dextera tua dignum est, ipsa temetipsam eo decenter corona, vel potius ipsa coronæ tua contrectatione dignatæ decentiam præsta. Nos autem
qui te solis honoramus verbis, operibus tu potius vicissim bonors; quique tuam hic ædem
frequentamos, nos illic prope tuam siste sedem,
quam circumdant angelorum chori, quam omnis
cœ'estium ordo veneratur. Hanc amoris sermonisque mercedem, una cum gloriæ corona, licet
l:re majora sint pro nobis speranda, a te recipiamas.
ΟΙ
ΚΖ'. Πρόγραμμα εἰς τὸν περὶ τῶν ἀγγέλων λέγων.
Κἂν ἄλλο μείζον * εὐπόρουν τι προσφέρειν,
ὡς οἱ ῥέοντες τὰς βαρυπλούτους δόσεις,
Ἐφεισάμην ἂν οὐδαμῶς ὡς τιμίου·
1095 Ως τίμιον μᾶλλον δὲ σὺν προθυμίᾳ
Ηνεγκα δῶρον 10 προσφιλές τοῖς τιμίοις,
᾿Αλλ' οὐδενὸς μὲν ἔσχον ἄλλου φροντίδα,
Οὐδεὶς δ' ἔτρωσε τὴν ἐμὴν ψυχὴν ἔρως
Τῶν γῆν ὁρώντων, καὶ μενόντων ἐνθάδε,
1100 Πλὴν ἢ μόνων λόγων τε καὶ μαθημάτων,
"Α μοι συνῆξαν οἱ μακροὶ μόλις πόνοι,
Ὑμᾶς συνεργούς προσλαβόντες γνησίως,
Αρχιστράτηγοι τῶν ἀΰλων ταγμάτων·
Οθεν στενὸς μέν εἰμι τἆλλα, καὶ πένης·
1105 Τῆς δ᾽ οὖν προσούσης κτήσεώς μοι μετρία,
Έλεσθε μοῖραν, ὦ Θεοῦ παραστάται,
Καὶ τὴν χάριν δέχεσθε τῆς συνεργίας.
Λόγος γὰρ ὑμῖν οὗτος ἀντὶ τῶν λόγων,
Εκ γείτονος δώρημα μετριωτάτου,
4110 "Ος καὶ τὸν ὑμῶν οἶκον ἐκ τοῦ πλησίον
Κάλλιστον ἐντρύφημα προσβλέπειν ἔχω,
Ὑμᾶς δι' αὐτοῦ τοὺς ὑπὲρ θνητὴν θέαν
Δοκεῖ θεωρεῖν, ἀστραπηβόλους ὅλους,
Δεικνύντας εἰς γνώρισμα τῆς παρουσίας,
1115 Φωτὸς τὰ κύκλῳ πάντα πεπληρωμένα
Ο καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἀναξίους φθάσαν
Εἰς τοῦτον ὠδήγησε τὸν βραχὺν λόγον.
Αλλ᾽ ἀντὶ τοῦ ῥέοντος εἰς αὔρας λόγου,
Τῷ ζῶντι καὶ μένοντι συστήσοιτέ " με,
1120 Καὶ τὴν καθ᾽ σε ὑμᾶς δόξαν ἀντὶ τῆς κάτω
Ποθοῦντι μᾶλλον τὴν ἄνω δείξοιτέ μοι
XXVII. Programma ad sermonem de Angelis.
Si majus aliud quid haberem offerendum vobis
qui divitia funditis munera, huic tanquam pretioso
minime parcerem. Velut pretiosum autem məgis
cum ardore protulissem munus carum pretiosis.
Sed nihil aliud babui curæ, nec alius eorum quæ
terram respiciunt hicque morantur, animam meam
occupavit amor, præterquam sermonum scientiarumque quas mihi ægre comparaverunt longi
labores, vos habentes aperte cooperatores, calestium duces exercituum. Unde sum de cæteris tenuis ac pauper; hujus autem habitæ possessionis
justam accipite partem, Dei satellites, et pro cooperatione babete gratiam. Hic enim sermo vobis
pro sermonibus a vicino munus offertur modicissimo, qui vestram domum opus magnificum, e
propinquo prospiciendam habens, in eà vos supra
mortalem visum positos, intueri putat omnino radiantes et in præsentiæ signum), cuncta circumstantia lumine plena monstrantes. Quod etiam
erga nos indignos ex antecedenti factum ad hunc
conduxit brevem sermonem. Sed pro verbo quod
fluit ad auras, verbo viventi manentique me præbete, mihique vestram gloriam magis quaṁ terrestrem desideranti, cœlestem osten·lite.
γρ. τε σαυτήν. γρ. εὐποροῦντι, τα τσ. προσφορές. * γρ. με..
γρ. ἡμᾶς.
Part XXVIIIPars XXVIII
col. 1143–1144page 53 of 82
Pars XXVII
PG 120:1143Και. Εἰς τοὺς λόγους τοῦ Θεολόγου τοὺς μὴ ἀναγινωσκομένους. Τίς ὁ θρασυνθεὶς πρῶτος εἰπεῖν τοὺς λόγους Ηκιστα τούτους αναγινωσκομένους; Τίς κοσμολαμπὲς φῶς καλύπτει γωνίᾳ; 1125 Τίς ἀστέρας λάμποντας ἐγκρύπτει νέφει Τις μαργάρους στίλβοντας εἰς γῆν χωννύει; Φεῦ κλήσεως μὲν βασκάνου ψευδωνύμου. Εἰ δ' ἔργον εἶχε ζημίας παγκοσμίου, Νῦν δ' οὐ γάρ ἐστιν ἔργον, ἀλλ' 18 ἄλλως λόγος. 11:0 Τὸ φῶς δράσθω φαῖνον ἐν τῇ λυχνία, Πᾶσιν προκείσθω, πᾶσι κοινῇ λαμπέτω, Οσοι βλέπειν ἔχουσι τῶν ἄλλων πλέον. Ως είθε πάντες εἶχον εἰδέναι τάδε Είθε προσεῖχον τοῖσδε πάντες τοῖς λόγοις. 1155 Οὕτω γὰρ ἂν πρόχειρος ἡ σωτηρία Παρῆν ἅπασιν ἐκ μιᾶς ταύτης βίβλου. 30 Εὼ γὰρ εἰπεῖν, ὡς σοφοὺς ποιεῖ μόνη, Αρκοῦσα πρὸς παίδευσιν ἀνθρώποις ὅλην Πλήρης μέν ἐστι δογμάτων ἀποκρύφων, 4140 Πλήρης δὲ θείων καὶ σοφῶν μυστηρίων, Πλήρης δὲ χρηστῶν ἠθικῶν διδαγμάτων, Πλήρης δὲ κομψών τεχνικών μαθημάτων, Μουσεῖον αὐτόχρημα γνῶσιν ἐμπνέων. Ταύτης ἄμεμπτον τὴν γραφὴν καταρτίσας, 1145 Πολλοῖς τροφήν προὔθηκα μὴ κενουμένην. ΚΘ'. Πρόγραμμα εἰς τοὺς νόμους. Ο κόσμε, κόσμε, τῶν κακῶν τὸ χωρίον, Πλήρες ταμείον δαψιλούς μοχθηρίας, θάλασσα μεστή συμφορῶν τρικυμίας, Οσης δεηθείς, καὶ τυχών συνεργίας, 130 Ως ὀψὲ γοῦν γένοιο σαυτοῦ βελτίων, Εἴληφας οὐδὲν εἰς διόρθωσιν πλέον. Ὢ πολλὰ μοχθήσαντες άνθρωποι μάτην, Καὶ πολλὰ φροντίσαντες ἀνθρώπων χάριν, Ινα πρέποντα ζῶμεν ἀνθρώποις βίον. 1155 Ο δογματισταὶ καὶ σεμνοί οι νομογράφοι, Σύμπνοια κοινή πατρικών φρονημάτων, Φύσημα δήμων, ἀξίωμα συγκλήτων, Γνώμαι σοφῶν τε, καὶ νόμοι βασιλέων, Φαύλων κολασταί, τῶν καλῶν ἐπαινέται, 1160 Λύμης διώκται, προστάται σωτηρίας, Οἷς Ακρίβωται πᾶς προμηθείας τρόπος, Ὑμᾶς μὲν οὐδὲν ἐλλιπόντας ὧν ἔδει Πρὸς ὀρθότητα τῶν καθ' ἡμᾶς πραγμάτων. Έχει κρατήσας, καὶ καλύψας ὁ χρόνος. 1165 Θνητοὺς γὰρ εὗρεν εὐκατέργαστον φύσιν. Η δ' ἐστὶν ἀκράτητος ή πονηρία, Καθ' ἧς άπρακτοι, καὶ κενοὶ πάντες πόνοι Ὑμῖν κατεβλήθησαν ἐν παντὶ χρόνῳ. Οὐ γὰρ πέφυκεν ἠρεμεῖν ἡ σχετλία, 1470 'Αεὶ δὲ ποιεῖν μᾶλλον ἢ πάσχειν θέλει. Ατρωτός ἐστι τοῖς φόβοις τῶν δογμάτων, Αληπτός ἐστι τοῖς βρόχοις τῶν γραμμάτων. Μᾶλλον δὲ τοῖς μὲν γωνίας σκότος τόπος, Τῆς δὲ πρὸς ἄκρα γῆς τὸ πάντολμον θράσος. 117. Οὐκ οἶδε κάμνειν, οὐ δαμάζεται πόνοις, γρ. ἄλλος. γρ. ἐγώ, οι γρ. μονογράφοι.
Και. Εἰς τοὺς λόγους τοῦ Θεολόγου τοὺς μὴ
ἀναγινωσκομένους.
Τίς ὁ θρασυνθεὶς πρῶτος εἰπεῖν τοὺς λόγους
Ηκιστα τούτους αναγινωσκομένους;
Τίς κοσμολαμπὲς φῶς καλύπτει γωνίᾳ;
1125 Τίς ἀστέρας λάμποντας ἐγκρύπτει νέφει:
Τις μαργάρους στίλβοντας εἰς γῆν χωννύει;
Φεῦ κλήσεως μὲν βασκάνου ψευδωνύμου.
Εἰ δ' ἔργον εἶχε ζημίας παγκοσμίου,
Νῦν δ' οὐ γάρ ἐστιν ἔργον, ἀλλ' 18 ἄλλως λόγος.
11:0 Τὸ φῶς δράσθω φαῖνον ἐν τῇ λυχνία,
Πᾶσιν προκείσθω, πᾶσι κοινῇ λαμπέτω,
Οσοι βλέπειν ἔχουσι τῶν ἄλλων πλέον.
Ως είθε πάντες εἶχον εἰδέναι τάδε·
Είθε προσεῖχον τοῖσδε πάντες τοῖς λόγοις.
1155 Οὕτω γὰρ ἂν πρόχειρος ἡ σωτηρία
Παρῆν ἅπασιν ἐκ μιᾶς ταύτης βίβλου.
30 Εὼ γὰρ εἰπεῖν, ὡς σοφοὺς ποιεῖ μόνη,
Αρκοῦσα πρὸς παίδευσιν ἀνθρώποις ὅλην
Πλήρης μέν ἐστι δογμάτων ἀποκρύφων,
4140 Πλήρης δὲ θείων καὶ σοφῶν μυστηρίων,
Πλήρης δὲ χρηστῶν ἠθικῶν διδαγμάτων,
Πλήρης δὲ κομψών τεχνικών μαθημάτων,
Μουσεῖον αὐτόχρημα γνῶσιν ἐμπνέων.
Ταύτης ἄμεμπτον τὴν γραφὴν καταρτίσας,
1145 Πολλοῖς τροφήν προὔθηκα μὴ κενουμένην.
ΚΘ'. Πρόγραμμα εἰς τοὺς νόμους.
Ο κόσμε, κόσμε, τῶν κακῶν τὸ χωρίον,
XXVIII. In sermones Theologi non agnitos.
Quis primus fuit adeo temerariùs ut bos sermones nullo modo legi affirmaret? Quis lamen per
totum terrarum orbem splendens in angulo occulit?
Quis lucida sidera nube tegit? Quis margaritas
splendidas sub terra sepelit? Heu compellationem
invidam et falsam! quæ si in opus adduceretur,
detrimentum mundo universo afferat. At enim nullo
niodo id opere præstatur, sed rumor tantum inanis
est. Lumen aspiciatur illuminans in candelabro,
omnibus coram ponatur, omnibus communiter
lumen exhibeat, illisque præcipue, qui plus aliis
Πλήρες ταμείον δαψιλούς μοχθηρίας,
θάλασσα μεστή συμφορῶν τρικυμίας,
Οσης δεηθείς, καὶ τυχών συνεργίας,
130 Ως ὀψὲ γοῦν γένοιο σαυτοῦ βελτίων,
Εἴληφας οὐδὲν εἰς διόρθωσιν πλέον.
Ὢ πολλὰ μοχθήσαντες άνθρωποι μάτην,
Καὶ πολλὰ φροντίσαντες ἀνθρώπων χάριν,
Ινα πρέποντα ζῶμεν ἀνθρώποις βίον.
1155 Ο δογματισταὶ καὶ σεμνοί οι νομογράφοι,
Σύμπνοια κοινή πατρικών φρονημάτων,
Φύσημα δήμων, ἀξίωμα συγκλήτων,
Γνώμαι σοφῶν τε, καὶ νόμοι βασιλέων,
Φαύλων κολασταί, τῶν καλῶν ἐπαινέται,
1160 Λύμης διώκται, προστάται σωτηρίας,
Οἷς Ακρίβωται πᾶς προμηθείας τρόπος,
Ὑμᾶς μὲν οὐδὲν ἐλλιπόντας ὧν ἔδει
Πρὸς ὀρθότητα τῶν καθ' ἡμᾶς πραγμάτων.
Έχει κρατήσας, καὶ καλύψας ὁ χρόνος.
1165 Θνητοὺς γὰρ εὗρεν εὐκατέργαστον φύσιν.
Η δ' ἐστὶν ἀκράτητος ή πονηρία,
Καθ' ἧς άπρακτοι, καὶ κενοὶ πάντες πόνοι
Ὑμῖν κατεβλήθησαν ἐν παντὶ χρόνῳ.
Οὐ γὰρ πέφυκεν ἠρεμεῖν ἡ σχετλία,
1470 'Αεὶ δὲ ποιεῖν μᾶλλον ἢ πάσχειν θέλει.
Ατρωτός ἐστι τοῖς φόβοις τῶν δογμάτων,
Αληπτός ἐστι τοῖς βρόχοις τῶν γραμμάτων.
Μᾶλλον δὲ τοῖς μὲν γωνίας σκότος τόπος,
Τῆς δὲ πρὸς ἄκρα γῆς τὸ πάντολμον θράσος.
117. Οὐκ οἶδε κάμνειν, οὐ δαμάζεται πόνοις,
XXIX. Programma in leges.
O munde, munde, malorum sedes, officina verlo
labore plena, mare calamitatum fluctibus refertum,
quanto indigebas auxilio quantumque præsidium
obtinuisti, ut inde tandem teipso melior ßeres, née
quidquam ad correctionem magis assumpsisti! 0
homines multum frustra laborantes et propter homines solliciti circa multa ut vitam hominibus convenientem vivamus! O dogmatiste venerabilesque
legislatores, communis patriarum meditationum
consensio, inflatio populorum, senatuum placita,
sapientum cogitationes regumque leges, pravorum
vident. Utinam omnes hæc tenerent' Utinam om- punitores, bonorumque laudatores, sceleris vindices
nes his sermonibus animum adverterent! Sic enim
in promptu salus adesset omnibus ex hoc unico volumine. Namque pratereo, ut ipsum solum sapientes efficiat, cum ipsum satis sit hominibus ad universas disciplinas comparandas. Plenum siquidemi
es: dogmatum reconditorum: plenum divinorum
et doctorum mysteriorum: plenum optimorum
moralium præceptorum: plenum elegantium artificialium doctrinarum. Museum revera scientiam
inspirans. Hujus inculpabilem scriptionem expediens, plerisque cibum proposui nunquam deficientem.
γρ. ἄλλος.
γρ. ἐγώ, οι γρ. μονογράφοι.
protectoresque salutis, quibus omnis investigatur
prudentiæ modus, vos nihil quidem eorum quæ ad
rerum nostrarum correctionem conducunt omittentes, vicit obscuravitque tempus. Mortales enim
naturæ domitu facili invenit; invincibilis autem
est pravitas, contra quam inefficaces et inanes
cuncti labores vestri omni tempore prolapsi sual.
Non enim ad quiescendum natá est hæc misera;
sed semper agere quam pati mavult. Neque dogmatum metu vulneratur, neque scriptorum capitur
laqueis: at potius ejus in tenebrosis angulis est
srdes, et ad extremum usque terræ ferox audacia.
Part XXXPars XXX
col. 1145–1146page 54 of 82
Pars XXIX
PG 120:1145Οὐκ οἶδε θνήσκειν, οὐ μαραίνεται χρόνῳ. Μᾶλλον μὲν οὖν ῥώννυσιν αὐτὴν ὁ χρόνος Τόλμης γὰρ ἤδη, καὶ θράσους πεπλησμένη Ελκει, σπαράσσει, καὶ ταράσσει τὸν βίον, 4180 "Αγει τα πάντα, καὶ φέρει, καὶ συστρέφει. Αμήχανόν τι δεινὸν ἀνθρώποις ἔφυ, Καὶ τῶν φοβήτρων τῶνδε καρπὸς ἡ βλάβη Τὸ θηρίον γὰρ ἀγριαίνεται πλέον, Ὥσπερ οι λέοντες ἐξ ἀμυδρῶν νυγμάτων. 1185 Τίς οὖν φυγή " τῆς συμφορᾶς ἀμηχάνου; Μία τις, ὡς ἔοικε, τοῦ κακοῦ λύσις, Φεύγειν πρὸς ἄλλον ἡμερώτερον βίον Μάλλον δὲ κἀκεῖ· φεῦ πονηρῶν ἐλπίδων. Εἰ γὰρ τὰ νῦν μοι σπέρματα ζωήν λύει, 1190 Τῶν σπερμάτων ἐκεῖθεν οἱ καρποὶ τίνες; Σὺ σῶζε, Χριστέ, σῶζε δὴ σύ, Χριστέ μου, Σύ, καὶ χάρις σή· ποῦ γὰρ ἀλλαχοῦ τόπος; Τίς ἐλπὶς ἄλλη; Τίς πόρος σωτηρίας. Εἰ μὴ σύ, Πλάστα, ῥύστα τῶν ἀγνωμόνων; Α'. Εἰς * λιτὸν εὐαγγέλιον ἐνίστορον. 1195 Ὢ τῶν ἀπίστων καὶ ξένων θεαμάτων Πάλιν Λόγος σάρξ, καὶ βροτός Θεὸς πάλιν. Χριστὸς γὰρ αὐτὸς ἦλθεν αὖθις ὑψόθεν, Η δις παχυνθείς, ἢ τὸ πρὶν φέρων πάχος, Οὐκ ἐξ ἁγνῆς μὲν, ὡς τὸ πρόσθεν, παρθένου, 1200 Οὐδ᾽ εἰς Ἰουδαίαν τε καὶ Παλαιστίνην 'Αλλ' ἐνθάδε, ξένην τε καὶ καινὴν πλάσιν Πλασθεὶς ἀπ' ἄλλων χρωμάτων, οὐχ αἱμάτων. Ο τοῦ λόγου δ' ἔλεγχος ἐκ τῶν πραγμάτων Πάρεστι. Καὶ γὰρ θαυματουργοῦντα βλέπειν, 1205 Καὶ ὁρῶντα, καὶ πάσχοντα καὶ νῦν ὡς πάλαι Πάρεστι, καὶ λέγοντος & πρὶν τοῖς φίλεις Τρανῶς ἀκούειν, εἰς βροτῶν σωτηρίαν. Καινὸν τὸ θαῦμα· καὶ νέα γὰρ ἡ χάρις. Οθεν νεάζει καὶ θεόφθεγκτος βίβλος, 1210 Κἂν ἀρχαΐζῃ τοὺς τύπους τῶν γραμμάτων, Ὡς ἐν χρόνῳ φέρουσα τὸν πρὸ τοῦ χρόνου. Τίς οὖν τοσοῦτον ἀξιώματος βάρος, Τίς τὸν φέροντα πᾶσαν ἐν χειρὶ κτίσιν, Μονὴν ποθοῦντα 30 καρτερήσει βαστάσαι; 4215 Οὐ γὰρ ξένος τις εἰς ξένους ήκει πάλιν, Ζακχαῖον αὐτῶν τὸν μικρὸν μικρὰν στέγην, ὡς οὐδὲ τρώγλης εὐπορῶν ἀλωπέκων ᾿Αλλὰ πρόδηλος τῶν ἁπάντων Δεσπότης, Αψαυστος, ἀπρόσιτος, ἄστακτος φύσει, 1220 Πληρῶν ἅπασαν ὡς ἀχώρητος κτίσιν ᾿Αλλ' ὡς Θεὸς μὲν ταῦτα, καὶ τούτων πέρα Ως σὰρξ καὶ νῦν οὐκ ἀπαξιο! στέγην. Οὐκοῦν ξενίζει Δεσπότης τὸν δεσπότης, Ο καὶ θαλάσσης τὸ κράτος, καὶ γῆς ἔχων 1225 Τον δημιουργὸν οὐρανοῦ, καὶ τῶν κάτω. Οὐδεὶς δ' ἐρίζει τῷ ξενιστῇ τοῦ γέρως. 83 γρ. πλέον τίς. γρ. τίς. 8 Ισ. Αιτίττων. 28 γρ. καρτερίσει. "Ωσπερ λέοντες ἐξ. ὥσπερ πλέον λις ἐξ. πλέον παρέλα κειν ἀπὸ τοῦ κοινοῦ αγριαίνεται Εἰς λιτὸν εὐαγγ. Αιτίττων,
VERSUS IAMBICI.
Οὐκ οἶδε θνήσκειν, οὐ μαραίνεται χρόνῳ.
Μᾶλλον μὲν οὖν ῥώννυσιν αὐτὴν ὁ χρόνος·
Τόλμης γὰρ ἤδη, καὶ θράσους πεπλησμένη
Ελκει, σπαράσσει, καὶ ταράσσει τὸν βίον,
4180 "Αγει τα πάντα, καὶ φέρει, καὶ συστρέφει.
Αμήχανόν τι δεινὸν ἀνθρώποις ἔφυ,
Καὶ τῶν φοβήτρων τῶνδε καρπὸς ἡ βλάβη
Τὸ θηρίον γὰρ ἀγριαίνεται πλέον,
Ὥσπερ οι λέοντες ἐξ ἀμυδρῶν νυγμάτων.
1185 Τίς οὖν φυγή " τῆς συμφορᾶς ἀμηχάνου;
Μία τις, ὡς ἔοικε, τοῦ κακοῦ λύσις,
Φεύγειν πρὸς ἄλλον ἡμερώτερον βίον
Μάλλον δὲ κἀκεῖ· φεῦ πονηρῶν ἐλπίδων.
Εἰ γὰρ τὰ νῦν μοι σπέρματα ζωήν λύει,
1190 Τῶν σπερμάτων ἐκεῖθεν οἱ καρποὶ τίνες;
Σὺ σῶζε, Χριστέ, σῶζε δὴ σύ, Χριστέ μου,
Σύ, καὶ χάρις σή· ποῦ γὰρ ἀλλαχοῦ τόπος;
Τίς ἐλπὶς ἄλλη; Τίς πόρος σωτηρίας.
Εἰ μὴ σύ, Πλάστα, ῥύστα τῶν ἀγνωμόνων;
Α'. Εἰς * λιτὸν εὐαγγέλιον ἐνίστορον.
1195 Ὢ τῶν ἀπίστων καὶ ξένων θεαμάτων·
Πάλιν Λόγος σάρξ, καὶ βροτός Θεὸς πάλιν.
Χριστὸς γὰρ αὐτὸς ἦλθεν αὖθις ὑψόθεν,
Η δις παχυνθείς, ἢ τὸ πρὶν φέρων πάχος,
Οὐκ ἐξ ἁγνῆς μὲν, ὡς τὸ πρόσθεν, παρθένου,
1200 Οὐδ᾽ εἰς Ἰουδαίαν τε καὶ Παλαιστίνην·
Nec fatigari nec domari laboribus scit; neque mori
neque tempore marcessere novit. Hanc quidem
magis roborat tempus. Audacia, ferocitateque plena,
trabit, lacerat, conturbat vitam. Omnia pellit, fert,
aggerat: hominibus est aliquod inextricabile negotium. Et horumce terriculorum fructus, est pernicies. Fera namque magis exasperatur, velut ex
obscuris punctulis leones. Quodnam igitur remedium
hujus inextricabilis calamitatis? Una quædam, ut
videtur, inali solutio: ad aliam ut mitiorem fugia
mus vitam. Eheu! miseram spem! Si enim quæ
nunc sunt semina vitani solvunt, seminum exinde
qui fructus erunt? Serra tu, salva, Christe mi;
tu et gratia tua. Ubi enim aliud refugium? Quis
salutis portus, nisi tu, Creator, salvator. errantium?
XXX. In Litittum evangelicum carmen.
O incredibilia extraneaque spectacula! Rursus
Verbum caro, et homo Deus rursum! Christus
enim ipse desuper iterum venit, sive denuo corporatus, sive pristinum corpus gerens; non ex casta
virgine sicut prius, nec in Judæa ac Palæstina; sed
'Αλλ' ἐνθάδε, ξένην τε καὶ καινὴν πλάσιν
Πλασθεὶς ἀπ' ἄλλων χρωμάτων, οὐχ αἱμάτων.
Ο τοῦ λόγου δ' ἔλεγχος ἐκ τῶν πραγμάτων
Πάρεστι. Καὶ γὰρ θαυματουργοῦντα βλέπειν,
1205 Καὶ ὁρῶντα, καὶ πάσχοντα καὶ νῦν ὡς πάλαι
Πάρεστι, καὶ λέγοντος & πρὶν τοῖς φίλεις
Τρανῶς ἀκούειν, εἰς βροτῶν σωτηρίαν.
Καινὸν τὸ θαῦμα· καὶ νέα γὰρ ἡ χάρις.
Οθεν νεάζει καὶ θεόφθεγκτος βίβλος,
1210 Κἂν ἀρχαΐζῃ τοὺς τύπους τῶν γραμμάτων,
Ὡς ἐν χρόνῳ φέρουσα τὸν πρὸ τοῦ χρόνου.
Τίς οὖν τοσοῦτον ἀξιώματος βάρος,
Τίς τὸν φέροντα πᾶσαν ἐν χειρὶ κτίσιν,
Μονὴν ποθοῦντα 30 καρτερήσει βαστάσαι;
4215 Οὐ γὰρ ξένος τις εἰς ξένους ήκει πάλιν,
Ζακχαῖον αὐτῶν τὸν μικρὸν μικρὰν στέγην,
ὡς οὐδὲ τρώγλης εὐπορῶν ἀλωπέκων·
᾿Αλλὰ πρόδηλος τῶν ἁπάντων Δεσπότης,
Αψαυστος, ἀπρόσιτος, ἄστακτος φύσει,
1220 Πληρῶν ἅπασαν ὡς ἀχώρητος κτίσιν·
᾿Αλλ' ὡς Θεὸς μὲν ταῦτα, καὶ τούτων πέρα·
Ως σὰρξ καὶ νῦν οὐκ ἀπαξιο! στέγην.
Οὐκοῦν ξενίζει Δεσπότης τὸν δεσπότης,
Ο καὶ θαλάσσης τὸ κράτος, καὶ γῆς ἔχων
1225 Τον δημιουργὸν οὐρανοῦ, καὶ τῶν κάτω.
Οὐδεὶς δ' ἐρίζει τῷ ξενιστῇ τοῦ γέρως.
bic, aliena novaque psalmatione, ex aliis coloribus,
mon ex alio sanguine, psalmatus. Verbi autem årgumentum ex rebus adest: etenim videre est
¡llum miracula operantem, et agentem et patienterm nunc ut olim, audireque, ad hominum salutem,
quæ prius amicis aperte dicebat, annuntiantem.
Novum est prodigium: namque nova est gratia.
Unde juvenescit ore divine prolatus liber, licet
typis characterum veterascat, tanquam in tempore
ferens eum qui ante tempus est. Quis igitur tantum dignationis pondus, quis totam manu feren •
tem creationem, commorationemı diligentem portare sustinebit? Non enim hospes ad hospites rursum venit, a pusillo Zacchæo pusillam casam
petens; ut qui non habet vulpium foveam, sed
manifestus omnium Dominus, inaccessus, inipassibilis, intactus natura, totam ipse immensus replens creationem. Sed ut Deus hæc et majora his
agit; ut autem caro neque nunc casam dedignatur. Igitur hospitio Dominus Dominum recipit;
qui maris et terræ potentiam habet, cœli et omnium
quæ sub coelo sunt factorem. Nemo vero cum hồspite de munere contendit: ubique enim ab hono83 γρ. πλέον τίς. γρ. τίς. 8 Ισ. Αιτίττων. 28 γρ. καρτερίσει.
Matthæi Busti notæ.
"Ωσπερ λέοντες ἐξ. Ita legendum videtur:
exites enin ictus et leves puncturæ resides leonum
Iras potius irritant: legerem fortasse ὥσπερ πλέον
λις ἐξ. nisi πλέον hic secundo positum παρέλα
κειν videretur, cum pari facilitate ἀπὸ τοῦ κοινοῦ
repeti possit, atque ipsum αγριαίνεται potest.
Εἰς λιτὸν εὐαγγ. Quantum conjectura assequi possum, legendum boc loco Αιτίττων, ut
in margine admonui. Lititta enim metropolim
Nova Romæ fuisse scribit Curopalates, cujus Encænia hic celebrari videntur.
col. 1147–1148page 55 of 82
PG 120:1147Εξίσταται γὰρ πανταχοῦ τῶν τιμίων 1998 Τοῖς κρείττοσι πρόθυμος ηττόνων φύσις. 727 Ηττων δὲ πᾶς τις τοῦ κρατοῦντος ἐννόμως, "Αλλως τε, κἂν τύχοι τις οὐ δῶρον τύχης, 'Αλλ' ἐκ Θεοῦ σχὼν τοῦ κρ του; τὰς ἡνίας, 730 ὡς ὁ κραταιός δεσπότης Κωνσταντίνος Ο Μονομάχος, οὗ κρατήσας ὁ φθόνος Αντεκρατήθη, καὶ νενίκηται πλέον, Θεοῦ κραταιὰν χεῖρα δόντος ὑψόθεν, Καὶ πρὸς μεγίστην δόξαν ἐξ ἀτιμίας 755 ἄραντος αὐτὸν, μέχρι καὶ λαμπρού στέφους, 'Δεί τε συμπράττοντος & πράττειν θέμις, Καὶ συνδιευθύνοντος αὐτῷ τὸ κράτος, Δέος μὲν ἐχθροῖς, ἡδονὴν δ' ὑπηκόοις, Καὶ θαῦμα παντὸς τοῦ βίου, καὶ τοῦ χρόνου. 640 'Αλλ' ὦ κραταιὲ δέσποτα στεφηφόρε, Δέχου τὸν ἐξάγοντα φῶς ἀπὸ σκότους, Τὸν ἐξ ἀναγκῶν δόντα σοι σωτηρίαν, Καὶ πρὸς τοσοῦτον ὕψος ἐξάραντα σε. Δέχου τε πιστῶς, καὶ σέβε πρὸς ἀξίαν, 735 Βλέπων, ἀκούων, προσκυνῶν, κρατῶν, φερων Αὐτὸν Θεόν τε καὶ Θεοῦ φρικτούς λόγους, Τὸ τῶν βροτῶν φῶς, τὴν τροφὴν τῶν ἀγγέλων, Τὸν καὶ βασιλεύσαντα, καὶ στέψαντά σε, Τὸν συμβασιλεύοντα καὶ σκέποντά σε, 750 το συγξένιζε καὶ φίλους, καὶ μητέρα, Αὐτόν τε τὸν σὸν σύμμαχον, καὶ προστάτην, ῷ τὰ τρόπαια, κλήσιν ἀξίαν ἔθου. Πάντες γὰρ εἰς ἐν συνδραμόντες ἀθρόοι Σύνεισι Χριστῷ, καὶ δέονταί σου χάριν, 755 Πάντες σε λαμπρύνουσι, πάντας οὖν δέχου. Οὗτοι στέφος σοι, μάργαροι, λαμπροί λίθοι, Κοσμοῦντες ὡς κάλλιστα τὴν ἁλουργίδα. Οὗτοι κατ' ἐχθρῶν ὅπλα σοι νικηφόρα, Μεθ' ὧν κρατεῖς τε καὶ κρατήσεις εἰς τέλος 760 Ἐν οἷς φυλάξεις ευτυχές σου τὸ κράτος, Καλὴν παρ' αὐτῶν καὶ εὐ πρὸ τῆς ἐν ἐλπίσι Τῆς εὐσεβείας τὴν ἀμοιβὴν λαμβάνων. ΛΑ'. Εἰς Σταύρωσιν χρυσήν. Κανταῦθα Χριστός ἐστιν ὑπνῶν ἐν ξύλῳ, Φέρει δὲ χρυσὸς τοῦ πάθους τὴν εἰκόνα, 165 'Ανθ᾽ οὗ πραθεὶς, ἔσωσε τοὺς κατ' εἰκόνα. ΛΒ'. Πρὸς τὸν ἐπιλαβόμενον τοῦ ἰάμβου, του, ἀνθ' οὗ πραθείς, ὡς τῆς προθέσεως οὐ καλῶς προσκειμένης Εἰ Χριστὸν ἐχθροίς ώνιον μιαιφόνοις, Εχθρὸς μαθητὴς ἀντέδωκε χρυσίου, Τί νῦν ἁμαρτάνουσιν οἱ πεπεισμένοι Πάλαι πραθῆναι Χριστὸν ἀντὶ χρυσίου; 770 Πῶς δ' οἱ λέγοντες, καὶ γράφοντες τὴν πρᾶξιν 80 γρ. προσ. " γρ. προκειμένης. Τοῖς κρείττοσι πρόθυμος. 1229 Οὗ κρατήσας ο φθόνος. ἐπ᾿ αἰτίαις τισὶ πεπλασμέναις, τὸ δὲ ὅλον ἦν τὸ ζηλότυπον, Ο τὰ τρόπαια κλησιν. τοῦ τροπαιοφόρου ἐπ' ὀνόματι τοῦ μεγάλου μάρτυρος Γεωργίου, εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τῶν Μαγ γάνων κατὰ μνήμην τοῦ μεγάλου Γεωργίου
Εξίσταται γὰρ πανταχοῦ τῶν τιμίων
1998 Τοῖς κρείττοσι πρόθυμος ηττόνων φύσις.
727 Ηττων δὲ πᾶς τις τοῦ κρατοῦντος ἐννόμως,
"Αλλως τε, κἂν τύχοι τις οὐ δῶρον τύχης,
'Αλλ' ἐκ Θεοῦ σχὼν τοῦ κρ του; τὰς ἡνίας,
730 ὡς ὁ κραταιός δεσπότης Κωνσταντίνος
Ο Μονομάχος, οὗ κρατήσας ὁ φθόνος
Αντεκρατήθη, καὶ νενίκηται πλέον,
Θεοῦ κραταιὰν χεῖρα δόντος ὑψόθεν,
Καὶ πρὸς μεγίστην δόξαν ἐξ ἀτιμίας
755 ἄραντος αὐτὸν, μέχρι καὶ λαμπρού στέφους,
'Δεί τε συμπράττοντος & πράττειν θέμις,
Καὶ συνδιευθύνοντος αὐτῷ τὸ κράτος,
Δέος μὲν ἐχθροῖς, ἡδονὴν δ' ὑπηκόοις,
Καὶ θαῦμα παντὸς τοῦ βίου, καὶ τοῦ χρόνου.
640 'Αλλ' ὦ κραταιὲ δέσποτα στεφηφόρε,
Δέχου τὸν ἐξάγοντα φῶς ἀπὸ σκότους,
Τὸν ἐξ ἀναγκῶν δόντα σοι σωτηρίαν,
Καὶ πρὸς τοσοῦτον ὕψος ἐξάραντα σε.
Δέχου τε πιστῶς, καὶ σέβε πρὸς ἀξίαν,
735 Βλέπων, ἀκούων, προσκυνῶν, κρατῶν, φερων
Αὐτὸν Θεόν τε καὶ Θεοῦ φρικτούς λόγους,
Τὸ τῶν βροτῶν φῶς, τὴν τροφὴν τῶν ἀγγέλων,
Τὸν καὶ βασιλεύσαντα, καὶ στέψαντά σε,
Τὸν συμβασιλεύοντα καὶ σκέποντά σε,
750 το συγξένιζε καὶ φίλους, καὶ μητέρα,
Αὐτόν τε τὸν σὸν σύμμαχον, καὶ προστάτην,
ῷ τὰ τρόπαια, κλήσιν ἀξίαν ἔθου.
Πάντες γὰρ εἰς ἐν συνδραμόντες ἀθρόοι
Σύνεισι Χριστῷ, καὶ δέονταί σου χάριν,
755 Πάντες σε λαμπρύνουσι, πάντας οὖν δέχου.
Οὗτοι στέφος σοι, μάργαροι, λαμπροί λίθοι,
Κοσμοῦντες ὡς κάλλιστα τὴν ἁλουργίδα.
Οὗτοι κατ' ἐχθρῶν ὅπλα σοι νικηφόρα,
Μεθ' ὧν κρατεῖς τε καὶ κρατήσεις εἰς τέλος·
760 Ἐν οἷς φυλάξεις ευτυχές σου τὸ κράτος,
Καλὴν παρ' αὐτῶν καὶ εὐ πρὸ τῆς ἐν ἐλπίσι
Τῆς εὐσεβείας τὴν ἀμοιβὴν λαμβάνων.
ΛΑ'. Εἰς Σταύρωσιν χρυσήν.
Κανταῦθα Χριστός ἐστιν ὑπνῶν ἐν ξύλῳ,
Φέρει δὲ χρυσὸς τοῦ πάθους τὴν εἰκόνα,
165 'Ανθ᾽ οὗ πραθεὶς, ἔσωσε τοὺς κατ' εἰκόνα.
ΛΒ'. Πρὸς τὸν ἐπιλαβόμενον τοῦ ἰάμβου, του,
ἀνθ' οὗ πραθείς, ὡς τῆς προθέσεως οὐ καλῶς
προσκειμένης
Εἰ Χριστὸν ἐχθροίς ώνιον μιαιφόνοις,
Εχθρὸς μαθητὴς ἀντέδωκε χρυσίου,
Τί νῦν ἁμαρτάνουσιν οἱ πεπεισμένοι
Πάλαι πραθῆναι Χριστὸν ἀντὶ χρυσίου;
770 Πῶς δ' οἱ λέγοντες, καὶ γράφοντες τὴν πρᾶξιν
cui tropæa, dignam vocationem posuisti. Omnes
enim in unum coadumati se simul cum Christo consociant, pro te deprecantur, clarum te faciunt;
omnes igitur recipe. Tibi sunt isti corona, margaritæ, lapides pretiosi purpuram quam maxime
exornantes; isti sunt tibi adversus hostes arma
victricia; quibuscum dominaris et in finem dominaberis. Cum bis tuam feliciter servabis potestatem,
pulchram ab ipsis etiam ante eam quam speras,
pietatis mercedein accipiens.
XXXI. In Crucifixum aureum.
ribus in gratiam præstantium cedit obsequiosa
inferiorum natura. Quilibet autem inferior est
legitimo dominatore, præsertim, cum, etsi donum
fortunæ non habeat, a Deo teneret potestatis habenas, ut potens Dominus Constantinus Monomachus,
cui dominata invidia vicissim est domita magisque
devicta, Deo fortem manume cœlo præbente, el
ad maximam gloriam ex ingloria eum assumente,
atque etiam ad illustrem elevante coronam, semperque cum illo quæ facere decet agente, atque ipsi
firmante potentiam, timorem quidem inimicis,
jucunditatem autem subditis, et omnis vitæ et temporis prodigium. Attamen potens Domine coronate,
recipe eum qui lumen e tenebris elicit, eum qui
tibi dat e necessitatibus salutem, et ad tantam
exaltavit te celsitudinem. Recipe fideliter, et juxta
dignitatem, venerate videns, audiens, adorans,
retinens, ferensque Deum ipsum ac metuenda Dei
verba, mortalium lumen, delicias angelorum, qui te discipulus auro corruptus tradidit, quid nunc
regnantem coronatumque fecit, qui tecum regnat
et te sustinet. Quocum hospitio recipe amicos et
matrem, ipsumque tuum auxiliatorem et patronum,
80 γρ. προσ. " γρ. προκειμένης.
Ecce Christus in ligno dormiens; fert autem
passionis imaginem auream; cujus pretio venditus,
eos qui conformes sunt suæ imagini salvavit.
XXXII. Contra reprehensorem ultimi iambi, (cujus
pretio venditus) quasi præpositione non bene
apposita.
Si Christum sævis venalem inimicis inimicus
peccant qui persuasum habent Christum olim auro
fuisse venditum? Qui vero dicentes et scribentes
qua ratione quoque modo venditio facta fuerit;
Matthæi Busti notæ.
Τοῖς κρείττοσι πρόθυμος. Versum 1229
et reliquos qui hunc in exemplari sequebantur,
quære num. 7, et exorsus a versu ultimo, perge.
Οὗ κρατήσας ο φθόνος. Nam Michael Paphlago Romani successor Monomachum in insulain Lesbum relegavit, ἐπ᾿ αἰτίαις τισὶ πεπλασμέ
ναις, τὸ δὲ ὅλον ἦν τὸ ζηλότυπον, ut scribit Zonaras.
Ο τὰ τρόπαια κλησιν. Sanctum Geore
gium intelligit. Nam Damascenus ille Monachus
Studites in Sanctorum historia soli sancto Georgio
hunc titulum τοῦ τροπαιοφόρου defert. El constat
ex Cedreno pag. 950. Monomachum exstruxisse
monasterium in Manganis ἐπ' ὀνόματι τοῦ μεγάλου
μάρτυρος Γεωργίου, et Curopalates de Offc. Pa
latii Constantinopolitani et Magnæ Ecclesiæ, ait,
Imperatorem εἰς τὴν σεβασμίαν μονὴν τῶν Μαγ
γάνων κατὰ μνήμην τοῦ μεγάλου Γεωργίου e palas
ti precedere solitum case Aprilis 23.
'
Part XXXI, XXXIIPars XXXI, XXXII
col. 1149–1150page 56 of 82
PG 120:1149Όπως συνέστη, καὶ καθ' ὅντινα τρόπον, Έξω φέρονται τοῦ προσήκοντος λόγου, Σκάφην τα καλοῦντες (τὴν ὑμνουμένην) σκά [φην; Τί δ' ἄν τις εἶπει τὴν πρᾶσιν, πλὴν ἢ μόνον 775 Οπερ πέφυκεν ἀντιλήψεως δόσιν; Μόνον προσέπτω κέρμα τῷ πεπραμένῳ, ὡς ἂν πρὸς ἀντάλλαγμα μὴ συνεμπέσοι. Ἐγὼ μὲν οὕτω τὴν πρᾶσιν μαθὼν λέγω Αλλες δ᾽ ἴσως βλέποντες ἡμῶν τι πλέον, 80 Οὐκ ἀντὶ χρυσοῦ φασι πεπρᾶσθαι τόδε, Απλῶς δὲ χρυσοῦ δεῖν γράφειν τε καὶ λέγειν. Τῆς ἀκριβείας τῶν διδασκάλων ὅση; Πῶς 3 οὖν ἐκεῖνον τὸν Θαλῆν τις θαυμάσο:; Σοφοὶ μὲν οὗτοι, καὶ τὸ δόγμα τῶν πάνυ 785 Υπερφυώς γάρ ἐστι τῶν ἀποκρύφων. Τί δ' ή πρόθεσις ζημιοί προσκειμένη; Ερήσομαι γὰρ τὸν δικαστὴν τοῦ λόγου Ἡ πῶς παροῦσαν αὖθις ἔλκεις εἰς μέσον; Πῶς γὰρ νοήσεις τὸ πραθῆναι χρυσίου, 790 Μη προσλαβὼν ἔξωθεν αὐτὴν ἀγράφω;; Δεί γάρ με πάντως πρὸς σὲ τῶν σῶν τι φρά [ται. 'Αλλ', ὡς ἔοικε, της σαφηνείας χάριν Αχρηστος ἡ δύστηνος ὑμῖν εὑρέθη. Τὸ γὰρ σαφές τε καὶ πρόδηλον ἐν λόγοις, "95 Λογογράφοις ἥδιστον, οὐ σχεδογράφοις, Γρίφους δέ σοι πλέκοντι τοὺς ἐν τῷ σχέδει Ἐπαχθές ἐστι πᾶν πρόχειρον, καὶ σχέδην 'Αλλ' ἕνεκέν τε, καὶ χάριν, καὶ τοιάδε, 800 "Η τὴν ὑπὲρ δεῖν ἀντὶ τῆς ἀντὶ φράσεις Εἰς συμπέρασμα τοῦ λόγου προσλαμβάνειν. Μάλιστα μὲν πῶς; ἀντὶ γὰρ τούτου τάδε Αμεινον εἰπεῖν μᾶλλον εἶναι τὴν πρᾶσιν, Η τοὺς τοσούτους εκπεριτρέχειν κύκλους. 805 Έπειτα πολλή συγγένεια πρὸς τάδε Γῇ προθέσει πρόσεστι μαρτυρουμένη, Ανθ' ὧν πέφυκε λαμβάνεσθαι πολλάκις. Πῶς οὖν στερηθῇ τῶν ἑαυτῆς ἐνθάδε; Νικᾷ οι δι' ἀμφοῖν· ὥστε συγχωρητέα. 810 Εἰ δ' ἄλλος αὐτὴν ἐξελαύνει τις λόγος, Η δεῖξον, ἢ σίγησον, ἢ δόξεις μάτην Επηρεάζειν “τοῖς ἀνευθύνοις λόγοις. Οὐκ εὐλόγως δὲ τοῦ λόγου τὸν προστάτην Λόγοις μάχεσθαι σφόδρα τῶν ἄνευ σε λόγου. ΑΓ. Πρὸς τοὺς ἀκαίρως στιχίζοντας. 815 * Άριστον εἶναι πᾶν μέτρον προείπέ τις Κἀγὼ δὲ μετρεῖν πρᾶξιν εἰδὼς καὶ λόγον, Μέτροις ἐρίζω καὶ λόγους τοὺς ἐμμέτρους. Μέτρον δ' ἂν εἴη πᾶν τὸ συμμέτρως ἔχον. Μέτρον δ' ἄμετρον οὐδαμῶς μέτρον λέγω. 820 Σκόπει τὸ ῥητὸν, καὶ σύνες τί σοι λέγει Ἐκ Πινδάρου σε γὰρ τοῦτο τοῦ σοφωτά Στου Καὶ ταῦτα κλῆσιν το σχέδην κεκτημένοις. γρ. καλοῦνται. 30 Ισ. οὐκ. 60 γρ. φράσον. οι γρ. δ'. γρ. Αχρηστον. γρ. σου. γρ. τοὺς λόγους ἀνευθύνους. γρ. λόγων. Σκάφην καλοῦντες. που καλοῦνται, καλοῦσι, για Καὶ ταῦτα κλῆσιν. Οδυσσ. ι. Ούτιν ἐγὼ πύματον ἔδομαι μετὰ οἰς ἑτάροισι. Οἱ δὲ νεώτεροι ταῦτα καὶ ὅσα τοιαῦτα ζηλώσαντες γρίφους ἐμελέτησαν πλέ κειν, οὓς ὠνόμασαν σχέδη, τὴν ἀρχὴν μὲν λεττούς τινας καὶ οἴους ῥᾷον ἐκδιδράσκεσθαι, τέλος δὲ ἀδρου; καὶ δυσδιαφύκτους. σχέδο; παρὰ τὸ σχέδην ήγουν, ἐγγύς, καὶ ἐχομένως. Εκ Η νδάρου γάς. Αλλὰ ποῦ κεῖται;
VERSUS JAMBICI.
Όπως συνέστη, καὶ καθ' ὅντινα τρόπον,
Έξω φέρονται τοῦ προσήκοντος λόγου,
Σκάφην τα καλοῦντες (τὴν ὑμνουμένην) σκά-
[φην;
Τί δ' ἄν τις εἶπει τὴν πρᾶσιν, πλὴν ἢ μόνον
775 Οπερ πέφυκεν ἀντιλήψεως δόσιν;
Μόνον προσέπτω κέρμα τῷ πεπραμένῳ,
ὡς ἂν πρὸς ἀντάλλαγμα μὴ συνεμπέσοι.
Ἐγὼ μὲν οὕτω τὴν πρᾶσιν μαθὼν λέγω·
Αλλες δ᾽ ἴσως βλέποντες ἡμῶν τι πλέον,
80 Οὐκ ἀντὶ χρυσοῦ φασι πεπρᾶσθαι τόδε,
Απλῶς δὲ χρυσοῦ δεῖν γράφειν τε καὶ λέγειν.
Τῆς ἀκριβείας τῶν διδασκάλων ὅση;
Πῶς 3 οὖν ἐκεῖνον τὸν Θαλῆν τις θαυμάσο:;
Σοφοὶ μὲν οὗτοι, καὶ τὸ δόγμα τῶν πάνυ
785 Υπερφυώς γάρ ἐστι τῶν ἀποκρύφων.
Τί δ' ή πρόθεσις ζημιοί προσκειμένη;
Ερήσομαι γὰρ τὸν δικαστὴν τοῦ λόγου·
Ἡ πῶς παροῦσαν αὖθις ἔλκεις εἰς μέσον;
Πῶς γὰρ νοήσεις τὸ πραθῆναι χρυσίου,
790 Μη προσλαβὼν ἔξωθεν αὐτὴν ἀγράφω;;
Δεί γάρ με πάντως πρὸς σὲ τῶν σῶν τι
φρά-
[ται.
'Αλλ', ὡς ἔοικε, της σαφηνείας χάριν
Αχρηστος ἡ δύστηνος ὑμῖν εὑρέθη.
Τὸ γὰρ σαφές τε καὶ πρόδηλον ἐν λόγοις,
"95 Λογογράφοις ἥδιστον, οὐ σχεδογράφοις,
Γρίφους δέ σοι πλέκοντι τοὺς ἐν τῷ σχέδει
Ἐπαχθές ἐστι πᾶν πρόχειρον, καὶ σχέδην·
'Αλλ' ἕνεκέν τε, καὶ χάριν, καὶ τοιάδε,
800 "Η τὴν ὑπὲρ δεῖν ἀντὶ τῆς ἀντὶ φράσεις
Εἰς συμπέρασμα τοῦ λόγου προσλαμβάνειν.
Μάλιστα μὲν πῶς; ἀντὶ γὰρ τούτου τάδε
Αμεινον εἰπεῖν μᾶλλον εἶναι τὴν πρᾶσιν,
Η τοὺς τοσούτους εκπεριτρέχειν κύκλους.
805 Έπειτα πολλή συγγένεια πρὸς τάδε
Γῇ προθέσει πρόσεστι μαρτυρουμένη,
Ανθ' ὧν πέφυκε λαμβάνεσθαι πολλάκις.
Πῶς οὖν στερηθῇ τῶν ἑαυτῆς ἐνθάδε;
Νικᾷ οι δι' ἀμφοῖν· ὥστε συγχωρητέα.
810 Εἰ δ' ἄλλος αὐτὴν ἐξελαύνει τις λόγος,
Η δεῖξον, ἢ σίγησον, ἢ δόξεις μάτην
Επηρεάζειν “τοῖς ἀνευθύνοις λόγοις.
Οὐκ εὐλόγως δὲ τοῦ λόγου τὸν προστάτην
Λόγοις μάχεσθαι σφόδρα τῶν ἄνευ σε λόγου.
ΑΓ. Πρὸς τοὺς ἀκαίρως στιχίζοντας.
815 * Άριστον εἶναι πᾶν μέτρον προείπέ τις
Κἀγὼ δὲ μετρεῖν πρᾶξιν εἰδὼς καὶ λόγον,
Μέτροις ἐρίζω καὶ λόγους τοὺς ἐμμέτρους.
Μέτρον δ' ἂν εἴη πᾶν τὸ συμμέτρως ἔχον.
Μέτρον δ' ἄμετρον οὐδαμῶς μέτρον λέγω.
820 Σκόπει τὸ ῥητὸν, καὶ σύνες τί σοι λέγει·
Ἐκ Πινδάρου σε γὰρ τοῦτο τοῦ σοφωτά
Στου
obvium et odiosum est; sed voces ideo, propter,
et alia hujusmodi, vel super pro contra placet in
conclusionem sermonis adhibere. Maxime vero
quid? Melius est dicere hoc pro isto esse venditionem, quam exspatiari. Deinde multa propinquitas
ad ista præpositioni testimonio est ad quæ sæpius
adhibere nata est. Cur igitur suis hic orbaretur
proprietatibus? Vincit utrinque: unde admittenda
est. Si vero quis alius serme propellit eam, vel
ostende, vel tace, vel frustra calumniari rectos
sermones videberis. Non autem expedit verbi patronum sermocinando multum concertare cum eis
qui sunt sine verbo.
Καὶ ταῦτα κλῆσιν το σχέδην κεκτημένοις.
extravagari censendi sunt, scapham vocantes famosam scapham? Quid autem quis venditionem dixerit,
1: isi quod naturaliter est datum pro dato? Solum vendito superveniat pecunia, ut in commutationem non
cedat. Ego quidem sic venditionem designo. Alii vero
forte plusquam nos videntes non pro auro venditionem factam, sed simpliciter auro scribendum
ac dicendum dicunt. O magistrorum sinceritatem!
Quis ergo non miretur Thaletem? Sapientes quidem
isti sunt, et celebris opinio est quæ superat miracula apocrypha. Quid autem offendit apposita
præpositio! Interrogabo quæstionis judicem. Numquid præsentem iterum in causam vocas? Quomodo
enim auro vendi explicabis, ea deforis absque
scripto non assumpta? Oportet enim plane me de
tuis aliquid ad te dicere? Verum, ut videtur, evidentiæ causa sine utilitate vobis invenitur hæc misera. Quod enim clarum, et manifestum est in
sermonibus, id historicis jucundissimum est, non
schedographis, nec illam appellationem adeptis.
Tibi autem ænigmata in schedo texenti, quidquid
γρ. καλοῦνται. 30 Ισ. οὐκ. 60 γρ. φράσον. οι γρ. δ'.
γρ. Αχρηστον.
γρ. σου.
XXXIII. Adversus intempestive versificantes.
Optimam esse quamlibet mensuram aliquis affirmavit; et ego actionem sermonemque metiri
sciens, mensuris ctiam metricos sermones circumscribo. Metrum autem dicitur quidquid proportionem habet: sed metrum immensum minime dico
metrum. Perpende dictum et quid tibi dicat scrutare:
γρ. τοὺς λόγους ἀνευθύνους. γρ. λόγων.
Matthæi Busti notæ.
Σκάφην καλοῦντες. Ita enim legendumn,
που καλοῦνται, aut etiam fortasse καλοῦσι, για
jecta interrogationis nota in versum præcedenLem.
Καὶ ταῦτα κλῆσιν. Ad hunc locum mutel
ligendun apprine faciunt illa Eustathii Οδυσσ. ι.
al illum Homeri versum: Ούτιν ἐγὼ πύματον
ἔδομαι μετὰ οἰς ἑτάροισι. Οἱ δὲ νεώτεροι ταῦτα καὶ
ὅσα τοιαῦτα ζηλώσαντες γρίφους ἐμελέτησαν πλέ
κειν, οὓς ὠνόμασαν σχέδη, τὴν ἀρχὴν μὲν λεττούς
τινας καὶ οἴους ῥᾷον ἐκδιδράσκεσθαι, τέλος δὲ ἀδρου;
καὶ δυσδιαφύκτους. Quibus verbis innuere videtur
Eustathius, σχέδο; παρὰ τὸ σχέδην dici, ήγουν,
ἐγγύς, καὶ ἐχομένως.
Εκ Η νδάρου γάς. Αλλὰ ποῦ κεῖται;
Part XXXIV, XXXVPars XXXIV, XXXV
col. 1151–1152page 57 of 82
Pars XXXIII
PG 120:1151Καί μοι μέτρει μεν, ἀλλ' ἄριστε, σὺν μέτρω· 850 Οὗτος λόγοις ἄριστος ἐκ μαθημάτων, Καὶ τὸν λόγον γὰρ σὺν λόγω χειριστέον. Κακῶς δὲ μὴ σὺ τῷ καλῷ κέχρητό μοι. 825 Αμετρία γὰρ πανταχού κακόν μέγα, Μάλιστα δ' ἡ φθείρουσα τὴν μέτρου φύσιν. ΑΔ'. Επιτύμβιοι εἰς τὸν φίλον Μιχαὴλ τὸν διάκονον. Ἡ τῆς μεγίστης ἡδύτης ἐκκλησίας, Τὸ τῆς κρατούσης νῦν ἀηδίας ἄλας, Ο πᾶς γλυκασμὸς τῆς καθ᾿ ἡμᾶς πικρίας 830 ᾿Απῆλθε τὸν δύστηνον ἐκλιπών βίον. Ἡμῖν δὲ τὸ ζῇν συμφορὰν ἀφείς μόνον, Αὐτὸς διαδρὰς οίχεται σεσωσμένος. Οὐ γὰρ δίκαιον ἦν τὸ φῶς “ὑπὸ σκότους Έτι κρατεῖσθαι, καὶ διαυγάζειν μάτην, 855 Πάντων φιλούντων οὐ τὸ φῶς, τὸ δὲ σκότος. Οθεν μετέστη πρὸς τὸ συγγενὲς σέλας. Τῷ Πατρὶ τῶν φώτων γὰρ ήνώθη πάλιν, Ἐξ οὗ τέλειον δῶρον ἦλθεν εἰς βίον. ᾿Αλλ' αὐτόθεν με, τῶν ἐμῶν φῶς ὀμμάτων, 840 Φώτιζε τὸν σὸν Μιχαὴλ Ἰωάννην. ΛΕ. Επιτύμβιοι εἰς τὸν Πρωτεύοντα. Εν ἦν τὸ κοσμοῦν τὸν ταλαίπωρον βίον Ο νεκρὸς οὗτος, πρὶν νεκρὸς πεφηνέναι, Εως 4' ἔτι ζῶν, φῶς ὑπῆρχε τοῦ σε βίου, Εως ὑπὲρ τὴν εἶχε τὴν λαμπηδόνα, 845 Ὑφ' ἧς ὅλην ηύγαζε τὴν οἰκουμένην, Ὁποῖα φαιδρὸς λύχνος αὐχμηρὸν τόπον. Θεοῦ γὰρ οὗτος δῶρον ἦν φερωνύμως, Ηθει,-λόγῳ, τρόπῳ τε καὶ λαμπρῷ βίῳ Τὴν εὐγένειαν τὴν ἄνωθεν δεικνύων. Οἷς ἐτράφη τε καὶ συνῆν καθημέραν. Οὗτος κράτιστος ἐν νόμοις ἐκ τοῦ τρόπου, Λέγων δίκαια, καὶ κατευθύνων κρίσεις, Καὶ ταῖς πάγαις ἄληπτος ὢν τῶν λημμάτων 855 Ὑφ᾽ ὧν πέφυκε πᾶς μαλάσσεσθαι τόνος. Οὗτος γένει τε καὶ τύχῃ φρονεῖν ἔχων Εἰς γῆν ἑώρα, καὶ ταπεινὸν ἐφρόνει, Ὡς ἄν τις οἰκτρὸς εὐτελέστατος πένης. Καὶ γὰρ πένης ἦν, ἀλλὰ πολλοὺς πλουσίους 800 'Αντλῶν ἐδείκνυ χερσὶ δαψιλεστάταις. Οὗτος ξένην ὤδευσεν ἀνθρώποις τρίβον, Καὶ μίξιν εὗρε τῶν ἀμίκτων πραγμάτων, Ασκησιν εἰς ἕν, καὶ πολιτείαν ἄγων. Καὶ τὴν μὲν ὡς ἄταρχος ἐκπονών λάθρα, 865 Τῇ δὲ προδήλως, εἴ τις ἄλλος, ἐμπρέπων. Νύκτωρ διαθλῶν ἐν προσευχαῖς ἀγρύπνοις, Καὶ πρὸς τὰ κοινὰ συντελῶν τὴν ἡμέραν Μένων ἄχραντος ἐν μέσῳ τῶν πραγμάτων, Ως μαργαρός τις ἐν μέσῳ ρυπασμάτων. 870 Πρᾶος, γαληνός, ἐγκρατής, σώφρων πλέον, Ηδύς, προσηνής, ἵλεως, πᾶσι φίλος, Θείου φόβου τε καὶ πόθου πεπλησμένος, Οὐδὲν κάτωθεν, οὐδὲ τῆς ὕλης φέρων 'Αεὶ δ᾽ ἑαυτὸν τοῖς Θεοῦ δούλοις νέμων 875 Δοῦλον, ξενιστήν, καὶ ποριστὴν, καὶ φίλον. Οὗτος (τί μὴ τάχιστα συντεμών λέγω;) Εμψυχος εἰκὼν ἀρετῆς ἦν, καὶ τύπος, Καὶ τοῖς καλοῖς ἅπασι πρωτεύων μόνος, Τὴν κλήσιν ἐκράτυνεν ἐκ τῶν πραγμάτων. 880 Καὶ ταῦτα μὲν χθές· νῦν δὲ τί; σκιᾶς ὄναρ γρ. κόσμου. το. ὑπὸ τοῦ σκότ. Η Ισ. ἔτ' ἔζη.
Καί μοι μέτρει μεν, ἀλλ' ἄριστε, σὺν μέτρω· 850 Οὗτος λόγοις ἄριστος ἐκ μαθημάτων,
Καὶ τὸν λόγον γὰρ σὺν λόγω χειριστέον.
Κακῶς δὲ μὴ σὺ τῷ καλῷ κέχρητό μοι.
825 Αμετρία γὰρ πανταχού κακόν μέγα,
Μάλιστα δ' ἡ φθείρουσα τὴν μέτρου φύσιν.
ΑΔ'. Επιτύμβιοι εἰς τὸν φίλον Μιχαὴλ τὸν
διάκονον.
Ἡ τῆς μεγίστης ἡδύτης ἐκκλησίας,
Τὸ τῆς κρατούσης νῦν ἀηδίας ἄλας,
Ο πᾶς γλυκασμὸς τῆς καθ᾿ ἡμᾶς πικρίας
830 ᾿Απῆλθε τὸν δύστηνον ἐκλιπών βίον.
Ἡμῖν δὲ τὸ ζῇν συμφορὰν ἀφείς μόνον,
Αὐτὸς διαδρὰς οίχεται σεσωσμένος.
Οὐ γὰρ δίκαιον ἦν τὸ φῶς “ὑπὸ σκότους
Έτι κρατεῖσθαι, καὶ διαυγάζειν μάτην,
855 Πάντων φιλούντων οὐ τὸ φῶς, τὸ δὲ σκότος.
Οθεν μετέστη πρὸς τὸ συγγενὲς σέλας.
Τῷ Πατρὶ τῶν φώτων γὰρ ήνώθη πάλιν,
Ἐξ οὗ τέλειον δῶρον ἦλθεν εἰς βίον.
᾿Αλλ' αὐτόθεν με, τῶν ἐμῶν φῶς ὀμμάτων,
840 Φώτιζε τὸν σὸν Μιχαὴλ Ἰωάννην.
ΛΕ. Επιτύμβιοι εἰς τὸν Πρωτεύοντα.
Εν ἦν τὸ κοσμοῦν τὸν ταλαίπωρον βίον
Ο νεκρὸς οὗτος, πρὶν νεκρὸς πεφηνέναι,
Εως 4' ἔτι ζῶν, φῶς ὑπῆρχε τοῦ σε βίου,
Εως ὑπὲρ τὴν εἶχε τὴν λαμπηδόνα,
845 Ὑφ' ἧς ὅλην ηύγαζε τὴν οἰκουμένην,
Ὁποῖα φαιδρὸς λύχνος αὐχμηρὸν τόπον.
Θεοῦ γὰρ οὗτος δῶρον ἦν φερωνύμως,
Ηθει,-λόγῳ, τρόπῳ τε καὶ λαμπρῷ βίῳ
Τὴν εὐγένειαν τὴν ἄνωθεν δεικνύων.
hoc enim ex sapientissimo Pindaro est. Metra
quidem agila, sed, optime, cum metro: sermo enim
cum ratione tractandus est. Tu nunquam bono
male utere: immoderatio enim ubique magnum
malum est, sed maxime quæ meusuræ naturam
destruit.
XXXIV. Epitaphici værsue in dilectum Michaelem
diaconum.
Οἷς ἐτράφη τε καὶ συνῆν καθημέραν.
Οὗτος κράτιστος ἐν νόμοις ἐκ τοῦ τρόπου,
Λέγων δίκαια, καὶ κατευθύνων κρίσεις,
Καὶ ταῖς πάγαις ἄληπτος ὢν τῶν λημμάτων
855 Ὑφ᾽ ὧν πέφυκε πᾶς μαλάσσεσθαι τόνος.
Οὗτος γένει τε καὶ τύχῃ φρονεῖν ἔχων
Εἰς γῆν ἑώρα, καὶ ταπεινὸν ἐφρόνει,
Ὡς ἄν τις οἰκτρὸς εὐτελέστατος πένης.
Καὶ γὰρ πένης ἦν, ἀλλὰ πολλοὺς πλουσίους
800 'Αντλῶν ἐδείκνυ χερσὶ δαψιλεστάταις.
Οὗτος ξένην ὤδευσεν ἀνθρώποις τρίβον,
Καὶ μίξιν εὗρε τῶν ἀμίκτων πραγμάτων,
Ασκησιν εἰς ἕν, καὶ πολιτείαν ἄγων.
Καὶ τὴν μὲν ὡς ἄταρχος ἐκπονών λάθρα,
865 Τῇ δὲ προδήλως, εἴ τις ἄλλος, ἐμπρέπων.
Νύκτωρ διαθλῶν ἐν προσευχαῖς ἀγρύπνοις,
Καὶ πρὸς τὰ κοινὰ συντελῶν τὴν ἡμέραν·
Μένων ἄχραντος ἐν μέσῳ τῶν πραγμάτων,
Ως μαργαρός τις ἐν μέσῳ ρυπασμάτων.
870 Πρᾶος, γαληνός, ἐγκρατής, σώφρων πλέον,
Ηδύς, προσηνής, ἵλεως, πᾶσι φίλος,
Θείου φόβου τε καὶ πόθου πεπλησμένος,
Οὐδὲν κάτωθεν, οὐδὲ τῆς ὕλης φέρων
'Αεὶ δ᾽ ἑαυτὸν τοῖς Θεοῦ δούλοις νέμων
875 Δοῦλον, ξενιστήν, καὶ ποριστὴν, καὶ φίλον.
Οὗτος (τί μὴ τάχιστα συντεμών λέγω;)
Εμψυχος εἰκὼν ἀρετῆς ἦν, καὶ τύπος,
Καὶ τοῖς καλοῖς ἅπασι πρωτεύων μόνος,
Τὴν κλήσιν ἐκράτυνεν ἐκ τῶν πραγμάτων.
880 Καὶ ταῦτα μὲν χθές· νῦν δὲ τί; σκιᾶς ὄναρ
enim erat iste siguificativo nomine, moribus, sermone, cultu, splendidaque vita supernam ostendens
originem. Litterarum excelluit studio, quibus enutritus erat quotidieque· versabatur. Legum peritus,
justa decernens, judicia dirigens, et l»queis irridens, muneribus quæ sæpe animos corrumpunt,
inaccessibilis. Hic genere fortunaque clarus in
terram demisse dirigebat oculos humiliterque ve
luti miserabilis vilisque pauper sentiebat. Et revera pauper erat, sed manibus hauriens beneftcentissimis, multos divites reddidit. Hic insolitum
hominibus sequebatur Iramitem, unionemque reMaximæ ecclesiae dulcedo, sal nunc regnantis
tristitia, nostra amaritudinis, lenimen, miseram
relinquens vitam, abiit. Nobis autem nonnisi calamitosam vitam relinquens, ipse fugiens salvus
evasit. Non enim æquum erat lumen sub tenebris rum insociabilium, asceticam una cum civili conadhuc comprimi frustraque lucere, omnibus non
lumen, sed tenebras diligentibus. Ideo ad affine
lumen translatus est. Etenim Patri luminum, a
quo descendit in vitam omne donum perfectum,
conjungendus rediit. Sed hinc, meorum lumen oculorum, me tuum Joannem Michael, illunina.
XXXV. Epitaphium in Prinicerium.
Natus erat ad hanc miseram vitam adornandam
bic mortuus, priusquam mortuus appareret; dum
adhuc viveret, vitæ lumen erat; dum super terram degeret, claritate fulgebat super totam terram,
quasi lucerna fulgens in tenebroso loco. Deodatus
γρ. κόσμου.
• το. ὑπὸ τοῦ σκότ. Η Ισ. ἔτ' ἔζη.
jungens vitam, invenerat, uram quidem velut incorporeus latenter exercebat; alia vero manifeste,
si quis alius, splendebat. Nocles agebat insom
les in oratione, diesque publicis consumebat
officiis; purus manens in medio negotiorum sient
margarita in mediis sordibus. Mitis, placidus, continens, sapiens, amcnus, beneficus, misericors,
omnibus carus, Dei timore amoreque plenus, nibil
terrestre nec materiale gerebat; sed Dei servis semper seipsum præbebat servum, hospitalem, pauroet amicum. Hic (cur non paucis absolvam?)
viva virtutīs imago ac typus erat, et, bonis omnibus
nam
Part XXXVIPars XXXVI
col. 1153–1154page 58 of 82
PG 120:1153Τὰ πάντα φρούδα, πάντα φάσμα φασμάτων, 219 Κἂν οὐκ ἔχει τὴν φύσιν θνητὴν ἔχειν, Φανέν τι μικρόν, καὶ παρελθὸν αὐτίκα, Η μᾶλλον εἰπεῖν, ταῦτα μὲν ζῇ καὶ πάλιν Οὐ γὰρ πέφυκεν ἀρετὴ θνήσκειν ὅλως. 885 Εχει δὲ τὸν χοῦν ἡ φθορὰ πάλιν μόνον, Αφ' ης ὑπέστη, καὶ πρὸς ἣν ὑποστρέφει. Οὐκοῦν τι δεινὸν ἔσχεν ὁ κρυβεὶς τάφῳ, 'Αλλ' ὁ στερηθεὶς τοῦ καλοῦ τούτου βίος, Τοιοῦτον οὐδὲν ἄλλο τι βλέπειν ἔχων. 890 Καίτοι γε πολλῶν ἄρτι χρήζων, εἰκότως Επικρατούντων πανταχοῦ τῶν χειρόνων Οθεν τὸ πρᾶγμα πένθος ἡγεῖται μέγα, Καὶ τὸν θανόντα κόπτεται, καὶ δακρύει, Εἰδὼς μεγίστην ἣν ὑπέστη ζημίαν. Αφ'. Επιτύμβιοι εἰς τὸν Χαρτοφύλακα. 895 Πένθους ὁ καιρὸς, συμφορᾶς τὸ χωρίον, Καὶ δυστυχοῦσιν ἀρετή τε καὶ λόγοι. Τὸ σφῶν γὰρ αὐτοῖς οἴχεται μέγα κράτος, Ηδη πεσόντος, ὡς ὁρᾶς, Ἰωάννου, Ἰωάννου πεσόντος, οἴμοι, τοῦ πάνυ. 900 Ο καρδία σείσθητι, καὶ θραύσθητί μοι, Πλήττοντος οὕτω καιρίαν σε τοῦ λόγου. Ανὴρ σοφὸς τέθνηκεν, ἢ τῆς ζημίας Ανήρ δίκαιος, εὐλαβής, φεῦ τοῦ πάθους. Ο χαρτοφύλαξ, ὦ στυγνων ἀκουσμάτων, 905 Ο χαρτοφύλαξ, οὗ τὸ πρὶν μέγα κλέος, Τὸ καὶ πρὸς αὐτὸν οὐρανὸν τρίτον φθάνον, Καὶ τὴν ἄπειρον γῆν ὅλην περιτρέχον, Εἰ καὶ βραχεῖ νῦν συγκαλύπτεται τάφῳ. Τάφος γὰρ αὐτὸν ἔσχεν ὡς θνητῶν ἕνα, ο 4 [σ. πλέον. Βροντῶν μὲν ὥσπερ ἐκ νεφῶν ἐν τοῖς λόγοις, Εργων δὲ λαμπρότησιν ἀστράπτων 4 πάλιν, Καὶ πρὸς Θεοῦ μίμησιν ἡκριβωμένος Τοσοῦτον ἡμᾶς τοὺς χαμαὶ λείπων κάτω. 915 "Οσον συνήπται πλησιάζων τοῖς ἄνω, Λαμπροῦ βίου τε καὶ λόγου κοινωνία. Τανῦν δὲ ταῦτα μικρός ήλεγξε χρόνο;, Διαῤῥυέντων ἀθρόον πάντων ἅμα, Καὶ τὸν χθὲς αὐγάζοντα φαιδρὸν ἀστέρα 920 Δύντα πρόωρον οὗτος έκρυψε τόπος, Αστὴρ μὲν, ἀλλ' ήστραπτεν ἡλίου πλέον, Πρόσγεια λάμπων, ἀλλὰ νικῶν τοὺς ἄνω, Καὶ τὸ κράτιστον, νοῦν τε καὶ λόγον φέρων Οἷς ἦγεν, οἷς ἔθελγε καὶ λίθων φύσιν. 925 Τοιοῦτον ἦν τὸ θαῦμα τῆς χθὲς ἡμέρας Τοσοῦτον εὐτύχημα τοῦ παντὸς βίου, Καὶ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς εἶδεν ήλιος χρόνου. Νῦν δ' ὡς ἔβλεψε τὴν ἐναντίαν τύχην, Καὶ τὴν κάτω σβεσθεῖσαν ἔγνω λαμπάδι, 930 Οὐδ᾽ αὐτὸς ἡμῖν καρτερεῖ λάμπειν ἔτι ᾿Αλλὰ σκυθρωπός ἐστι, καὶ πάθους γέμει. Δεῖ γὰρ στυγνάζειν πᾶσαν ἄρτι τὴν κτίσιν, Ως τὴν ἑαυτῆς δόξαν εστερημένην. Ομώνυμός σοι ταῦτα, δοῦλε Κυρίου, 935 Ψυχῆς ἐμῆς μέλημα, φῶς τῶν ὀμμάτων, Μαθημάτων κοινωνὲ, καὶ διδασκάλων, τῇ καὶ συνέζης, καὶ συνέπνεις ἐν βίῳ, Πρὸς ἦν τὸ φίλτρον εἶχες ἐξῃρημένον, Ομώνυμός σοι τήνδε την μονωδίαν,
VERSUS IAMBICI.
Τὰ πάντα φρούδα, πάντα φάσμα φασμάτων, 219 Κἂν οὐκ ἔχει τὴν φύσιν θνητὴν ἔχειν,
Φανέν τι μικρόν, καὶ παρελθὸν αὐτίκα,
Η μᾶλλον εἰπεῖν, ταῦτα μὲν ζῇ καὶ πάλιν·
Οὐ γὰρ πέφυκεν ἀρετὴ θνήσκειν ὅλως.
885 Εχει δὲ τὸν χοῦν ἡ φθορὰ πάλιν μόνον,
Αφ' ης ὑπέστη, καὶ πρὸς ἣν ὑποστρέφει.
Οὐκοῦν τι δεινὸν ἔσχεν ὁ κρυβεὶς τάφῳ,
'Αλλ' ὁ στερηθεὶς τοῦ καλοῦ τούτου βίος,
Τοιοῦτον οὐδὲν ἄλλο τι βλέπειν ἔχων.
890 Καίτοι γε πολλῶν ἄρτι χρήζων, εἰκότως
Επικρατούντων πανταχοῦ τῶν χειρόνων·
Οθεν τὸ πρᾶγμα πένθος ἡγεῖται μέγα,
Καὶ τὸν θανόντα κόπτεται, καὶ δακρύει,
Εἰδὼς μεγίστην ἣν ὑπέστη ζημίαν.
Αφ'. Επιτύμβιοι εἰς τὸν Χαρτοφύλακα.
895 Πένθους ὁ καιρὸς, συμφορᾶς τὸ χωρίον,
Καὶ δυστυχοῦσιν ἀρετή τε καὶ λόγοι.
Τὸ σφῶν γὰρ αὐτοῖς οἴχεται μέγα κράτος,
Ηδη πεσόντος, ὡς ὁρᾶς, Ἰωάννου,
Ἰωάννου πεσόντος, οἴμοι, τοῦ πάνυ.
900 Ο καρδία σείσθητι, καὶ θραύσθητί μοι,
Πλήττοντος οὕτω καιρίαν σε τοῦ λόγου.
Ανὴρ σοφὸς τέθνηκεν, ἢ τῆς ζημίας·
Ανήρ δίκαιος, εὐλαβής, φεῦ τοῦ πάθους.
Ο χαρτοφύλαξ, ὦ στυγνων ἀκουσμάτων,
905 Ο χαρτοφύλαξ, οὗ τὸ πρὶν μέγα κλέος,
Τὸ καὶ πρὸς αὐτὸν οὐρανὸν τρίτον φθάνον,
Καὶ τὴν ἄπειρον γῆν ὅλην περιτρέχον,
Εἰ καὶ βραχεῖ νῦν συγκαλύπτεται τάφῳ.
Τάφος γὰρ αὐτὸν ἔσχεν ὡς θνητῶν ἕνα,
tantummodo primicerius, nomen rebus firmavit.
Hæc quidem heri: sed quid hodie? umbræ somnium. Omnia vana; omnia vanitatum vanitas,
modicum quid apparens et statim evanescens. Vel,
ut melius loquar, hæc quidem rursum vivunt: virtus enim non omnino moritura nata est. Corpus
autem tantum resumit corruptio, a qua exiit, el
in quam revertitur. Nihil ergo funesti subiit tumulo
conditus, sed mundus hoc bono privatus, nibil
aliud simile possidens. Attamen multis nunc indiget;
non mirum, malis ubique dominantibus. Ideo rem
magnum æstimat mœrorem, mortuumque plangit
ac lacryınatur, maximum quod subiit damnum senLieus.
XXXVI. Epitaphium in Cartophylacem.
Mœroris tempus, ærumnæ locus. Jacent virtus et
litterae: quibus ablata est magna potestas, mortuo,
jam ut vides, Joanne, eheu! illustrissimo. O cor,
commovere ac conterere, et aurem præbe. Vir
sapiens mortuus est: proh dolor! vir justus, beneficus, cecidit: omnibus debilis! Cartophylax, ο
funestum nuntium! Cartophylax, cujus antea magna erat gloria, perveneratque ad tertium usque
cœlum, ac totum orbem terrarum circuierat, brevi
nunc tegitur tumulo. Tumulus enim ipsum habet
tanquam unum ex mortalibus, etsi mortalem non
4 [σ. πλέον.
Βροντῶν μὲν ὥσπερ ἐκ νεφῶν ἐν τοῖς λόγοις,
Εργων δὲ λαμπρότησιν ἀστράπτων 4 πάλιν,
Καὶ πρὸς Θεοῦ μίμησιν ἡκριβωμένος·
Τοσοῦτον ἡμᾶς τοὺς χαμαὶ λείπων κάτω.
915 "Οσον συνήπται πλησιάζων τοῖς ἄνω,
Λαμπροῦ βίου τε καὶ λόγου κοινωνία.
Τανῦν δὲ ταῦτα μικρός ήλεγξε χρόνο;,
Διαῤῥυέντων ἀθρόον πάντων ἅμα,
Καὶ τὸν χθὲς αὐγάζοντα φαιδρὸν ἀστέρα
920 Δύντα πρόωρον οὗτος έκρυψε τόπος,
Αστὴρ μὲν, ἀλλ' ήστραπτεν ἡλίου πλέον,
Πρόσγεια λάμπων, ἀλλὰ νικῶν τοὺς ἄνω,
Καὶ τὸ κράτιστον, νοῦν τε καὶ λόγον φέρων
Οἷς ἦγεν, οἷς ἔθελγε καὶ λίθων φύσιν.
925 Τοιοῦτον ἦν τὸ θαῦμα τῆς χθὲς ἡμέρας·
Τοσοῦτον εὐτύχημα τοῦ παντὸς βίου,
Καὶ τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς εἶδεν ήλιος χρόνου.
Νῦν δ' ὡς ἔβλεψε τὴν ἐναντίαν τύχην,
Καὶ τὴν κάτω σβεσθεῖσαν ἔγνω λαμπάδι,
930 Οὐδ᾽ αὐτὸς ἡμῖν καρτερεῖ λάμπειν ἔτι·
᾿Αλλὰ σκυθρωπός ἐστι, καὶ πάθους γέμει.
Δεῖ γὰρ στυγνάζειν πᾶσαν ἄρτι τὴν κτίσιν,
Ως τὴν ἑαυτῆς δόξαν εστερημένην.
Ομώνυμός σοι ταῦτα, δοῦλε Κυρίου,
935 Ψυχῆς ἐμῆς μέλημα, φῶς τῶν ὀμμάτων,
Μαθημάτων κοινωνὲ, καὶ διδασκάλων,
τῇ καὶ συνέζης, καὶ συνέπνεις ἐν βίῳ,
Πρὸς ἦν τὸ φίλτρον εἶχες ἐξῃρημένον,
Ομώνυμός σοι τήνδε την μονωδίαν,
videretur habere naturam, tonans ut e nubibus in
sermonibus, operum. autem rursum splendore fulgurans, et imitator Dei perfectus; tantuin nos tere
renos infra relinquens, quantum cœlestibus et
illustri vita et claro sermone conjungitur propinquus. Nunc autem hæc parvum tempus, cunctis
una brevi profluentibus, revelavit; et illum qui
fulgidi astri instar heri splendebat, hic ante tempus
occiduum abscondit locus. Astrum quidem, sed
plusquam sol irradiavit: super terram lucebat,
sed vincebat cœlestia. Et quod præcipuum est,
menten rationemque gerebat, quibus ipsam lapidum naturain demulsit. Tantum erat diei hesternæ
prodigium! Tantam omnis vitæ omnisque temporis
nostri decus sol aspexit! Nunc autem cum vidit
contrariam fortunam, inferioremque lucernam
cognovit exstinctam, jam non ipse nobis lucere
valet; sed tristis est et merore plenus. Decet
enim nunc omnem mærere naturam, tanquam sua
orbatam gloria. Confrater, serve Domini, vitæ meæ
dulcedo, lumen oculorum neorum, studiorum magistrorumque socie, quocum vixisti aeremque vitalem hausisti, cui philtra babebas allicientia, confrater, in quam hanc tibi monodiam dicat, seipsum,
quibus tuam lamentatur mortem, lamentans. Cecidit cedrus; pinus ingemiscat. Si enim tu citius e
Part XXXVII, XXXVIIIPars XXXVII, XXXVIII
col. 1155–1156page 59 of 82
PG 120:1155940 θρηνῶν ἑαυτὸν οἷς τὸ σὺν θρηνεῖ πάθος. Πέπτωκε κέδρος, ἡ πίτυς στεναζέτω. Εἰ γὰρ σὺ θάττον ἡρπάγης ἐκ τοῦ βίου, Σώφρων, ἄμεμπτος, εγκρατής, ἁγνὸς, νέος, Τί χρή με τὸν δύστηνον ἐλπίζειν ἔτι; ΛΖ'. Εἰς τὸν βεστιάρχην 'Ανδρόνικον ἐπιτύμβιοι. 945 Ἐκεῖνος οὗτος ὁ χθὲς ἐν βίῳ μέγας, Πλούτῳ, λόγοις, δόξῃ τε λάμπων καὶ νόμοις, Ὃν εἶχε κόσμος κόσμον ἐν μέσῃ πόλει, *Ος φαιδρὸν ἀντέλαμπεν ἐκ γῆς ἡλίῳ, ᾿Ανδρόνικος, φεῦ, πῶς προσείπω, καὶ τίνα; 930 οὗ μηδὲ κλήσιν ἀξίον οὐ τις ἂν φράσοι. Πλὴν ἀλλὰ κεῖται, καὶ τέλος ζωῆς ἔχει, Βίου τε τοῦ ῥέοντο, ἀλλὰ καὶ φθόνου. Αὕτη δὲ μορφὴ τοῦ παρελθόντος μένη, Τ'ν τοῦ καλοῦ σώζουσα σώματος τύπου. ΛΗ. Ετεροι εἰς τὸν αὐτόν. Εἰ καὶ σοφοί θνήσκουσι, τίς λόγων λόγος; Εἰ καὶ δυνάστας πτῶσις οὕτως ἀθρία Φέρει συναρπάζουσα, τίς δόξης έρως; Τί πλοῦτος ἡδύ; Τίς δυναστείας χάρις, Εἰ πάντα θνήσκει προσβολῇ μιᾶς νόσου 900 Τούτων ἁπάντων εἰς τὸ πρωτείον φέρων Πρὶν ἐλπίσοι τις, πρὶν μάθοι τὸ πᾶν πάθος, *Αφνω νεκρός, φεῦ, κρύπτεται βραχεί λίθω Ανδρόνικος (τάλαινα δυστυχείς πόλις) Ὁ νοῦς ὁ λαμπρός, ἡ νοημάτων βρύσις, 905 Τὸ τῶν λόγων ἄγαλμα, τῶν νόμων κράτος, Ἡ τοῦ κράτους εύκλεια, καὶ τῶν ἐν τέλει. () γοῦν τοσοῦτος ἁρπαγείς ἐκ τοῦ βίου Τί τερπνὸν ἡμῖν οίχεται λιπὼν ἔτι; γγ. ἄν τις. Τί δ' ἄλλο χρηστόν; "Ηλιε, στυγναζί μου, 970 Τοιοῦτον οὐδὲν ἄλλο προσβλέπειν ἔχων. ΑΘ'. Εἰς τὸν ἑαυτοῦ τάφον. Θαύμαζε μηδὲν, ἀλλὰ φρίσσε τὴν θέαν Βλέπεις γὰρ ἂν ἄνθρωπος ἀνθρώπου πάν; Τὸ πτῶμα κοινὸν, ἀλλ᾽ ἄνισος ὁ χρόνος Καὶ τὸν σὸν ἄλλοις ὕστερον δείξει; τάφον. 975 Εως δὲ μέλλει, γνῶθι τὴν σαυτοῦ φύσιν, Καὶ σωφρονίζου συμφοραῖς ἀλλοτρίαις. Μ'. Έτεροι. Ζωῆς ἀπῆλθε φάσμα, και χθὲ; ήμερα. Ψευδεῖς ὄνειροι, καὶ πλάνοι σώζοισθέ μοι, Παίξαντες ἡμᾶς ἐν σκιαῖς βραχὺν χρόνον, 980 Εἶτα προδόντες, καὶ λιπόντες ἀθρόον. Οὐδὲν γὰρ ἦτε πλὴν ἐνυπνίων χάρις Κλέπτουσα, καὶ σφάλλουσα τοὺς πλανωμένου;. ΜΑ'. Εἰς πολυάνδριον. Αστοργε μήτερ, ὦ πικρᾶς ἀσπλαγχνίας, Ὑφ᾽ ἧς τὰ σαυτῆς τέκνα συγκατεσθίεις. 985 Οὐδεὶς δ' ἔνεστιν οἶκτος· ἀλλ᾽ ἐπ᾿ ἐσχάτων Σάλπιγξ ἀπαιτήσεις πάντας ἀγγέλου. ΜΒ. Ἐπίγραμμα εἰς τὸν Πλάτωνα και Πλούταρχον. Εἴπερ τινὰς βούλοιο τῶν ἀλλοτρίων Τῆς σῆς ἀπειλῆς ἐξελέσθαι, Χριστέ μου, Πλάτωνα καὶ Πλούταρχον ἐξέλοιό μοι 990 Αμφω γάρ εἰσι καὶ λόγον, καὶ τὸν τρόπον Τοῖς σοῖς νόμοις έγγιστα προσπεφυκότες. Εἰ δ᾽ ἡγνόησαν ὡς Θεὸς σὺ τῶν ὅλων, Ἐνταῦθα τῆς σῆς χρηστότητος δεῖ μόνον, Δι' ἣν ἅπαντας δωρεάν σώζειν θέλεις.
940 θρηνῶν ἑαυτὸν οἷς τὸ σὺν θρηνεῖ πάθος.
Πέπτωκε κέδρος, ἡ πίτυς στεναζέτω.
Εἰ γὰρ σὺ θάττον ἡρπάγης ἐκ τοῦ βίου,
Σώφρων, ἄμεμπτος, εγκρατής, ἁγνὸς, νέος,
Τί χρή με τὸν δύστηνον ἐλπίζειν ἔτι;
ΛΖ'. Εἰς τὸν βεστιάρχην 'Ανδρόνικον ἐπιτύμβιοι.
945 Ἐκεῖνος οὗτος ὁ χθὲς ἐν βίῳ μέγας,
Πλούτῳ, λόγοις, δόξῃ τε λάμπων καὶ νόμοις,
Ὃν εἶχε κόσμος κόσμον ἐν μέσῃ πόλει,
*Ος φαιδρὸν ἀντέλαμπεν ἐκ γῆς ἡλίῳ,
᾿Ανδρόνικος, φεῦ, πῶς προσείπω, καὶ τίνα;
930 οὗ μηδὲ κλήσιν ἀξίον οὐ τις ἂν φράσοι.
Πλὴν ἀλλὰ κεῖται, καὶ τέλος ζωῆς ἔχει,
Βίου τε τοῦ ῥέοντο, ἀλλὰ καὶ φθόνου.
Αὕτη δὲ μορφὴ τοῦ παρελθόντος μένη,
Τ'ν τοῦ καλοῦ σώζουσα σώματος τύπου.
ΛΗ. Ετεροι εἰς τὸν αὐτόν.
Εἰ καὶ σοφοί θνήσκουσι, τίς λόγων λόγος;
Εἰ καὶ δυνάστας πτῶσις οὕτως ἀθρία
Φέρει συναρπάζουσα, τίς δόξης έρως;
Τί πλοῦτος ἡδύ; Τίς δυναστείας χάρις,
Εἰ πάντα θνήσκει προσβολῇ μιᾶς νόσου
900 Τούτων ἁπάντων εἰς τὸ πρωτείον φέρων
Πρὶν ἐλπίσοι τις, πρὶν μάθοι τὸ πᾶν πάθος,
*Αφνω νεκρός, φεῦ, κρύπτεται βραχεί λίθω
Ανδρόνικος (τάλαινα δυστυχείς πόλις)
Ὁ νοῦς ὁ λαμπρός, ἡ νοημάτων βρύσις,
905 Τὸ τῶν λόγων ἄγαλμα, τῶν νόμων κράτος,
Ἡ τοῦ κράτους εύκλεια, καὶ τῶν ἐν τέλει.
() γοῦν τοσοῦτος ἁρπαγείς ἐκ τοῦ βίου
Τί τερπνὸν ἡμῖν οίχεται λιπὼν ἔτι;
vita subluctus es, prudens, irreprehensus, continens, castus, juvenis, quid mihi misero adhuc
sperandum restal?
XXXVI. In vestarcham Andronicum versus
epitaphici.
llle heri magnus in vita; divitiis, litteris, gloria,
moribusque fulgens, quem media civitate mundus
habuit decus, qui lumen æmulum soli de terra
mittebat, Andronicus; eheu!..... qualem 'dicam?
Nemo digna vocaret appellatione. Attamen jacet, et
vitæ finem habet, vita sed et invidia deficientibus. Hæc autem ejus qui transiit imago sola pulehri corporis serval typum.
XXXVIII. Ali in eumdem versus.
Si sapientes ipsi moriuntur, quæ rationum est
ratio? Si potentes, ipsos tam prompta ruina subripiens tollit, quod erit gloriæ desiderium? Si cuncta
unius morbi impetu moriuntur, quid divitiæ placent? Quæ potentiæ gratia? Horum omnium unus
primatum gerens, priusquam ægrotantem audierit
quis, subito mortuus, eheu! brevi lapide conditur
Andronicus, (infelix civitas,) mens illustris, consiliorum scaturigo, sermonum decus, legum putentia, potestatis gloria, magistratuum splendor. Talis
ergo morte raptus quid nobis amoeni relinquens
γγ. ἄν τις.
Τί δ' ἄλλο χρηστόν; "Ηλιε, στυγναζί μου,
970 Τοιοῦτον οὐδὲν ἄλλο προσβλέπειν ἔχων.
ΑΘ'. Εἰς τὸν ἑαυτοῦ τάφον.
Θαύμαζε μηδὲν, ἀλλὰ φρίσσε τὴν θέαν·
Βλέπεις γὰρ ἂν ἄνθρωπος ἀνθρώπου πάν;
Τὸ πτῶμα κοινὸν, ἀλλ᾽ ἄνισος ὁ χρόνος·
Καὶ τὸν σὸν ἄλλοις ὕστερον δείξει; τάφον.
975 Εως δὲ μέλλει, γνῶθι τὴν σαυτοῦ φύσιν,
Καὶ σωφρονίζου συμφοραῖς ἀλλοτρίαις.
Μ'. Έτεροι.
Ζωῆς ἀπῆλθε φάσμα, και χθὲ; ήμερα.
Ψευδεῖς ὄνειροι, καὶ πλάνοι σώζοισθέ μοι,
Παίξαντες ἡμᾶς ἐν σκιαῖς βραχὺν χρόνον,
980 Εἶτα προδόντες, καὶ λιπόντες ἀθρόον.
Οὐδὲν γὰρ ἦτε πλὴν ἐνυπνίων χάρις
Κλέπτουσα, καὶ σφάλλουσα τοὺς πλανωμένου;.
ΜΑ'. Εἰς πολυάνδριον.
Αστοργε μήτερ, ὦ πικρᾶς ἀσπλαγχνίας,
Ὑφ᾽ ἧς τὰ σαυτῆς τέκνα συγκατεσθίεις.
985 Οὐδεὶς δ' ἔνεστιν οἶκτος· ἀλλ᾽ ἐπ᾿ ἐσχάτων
Σάλπιγξ ἀπαιτήσεις πάντας ἀγγέλου.
ΜΒ. Ἐπίγραμμα εἰς τὸν Πλάτωνα και Πλού
ταρχον.
Εἴπερ τινὰς βούλοιο τῶν ἀλλοτρίων
Τῆς σῆς ἀπειλῆς ἐξελέσθαι, Χριστέ μου,
Πλάτωνα καὶ Πλούταρχον ἐξέλοιό μοι·
990 Αμφω γάρ εἰσι καὶ λόγον, καὶ τὸν τρόπον
Τοῖς σοῖς νόμοις έγγιστα προσπεφυκότες.
Εἰ δ᾽ ἡγνόησαν ὡς Θεὸς σὺ τῶν ὅλων,
Ἐνταῦθα τῆς σῆς χρηστότητος δεῖ μόνον,
Δι' ἣν ἅπαντας δωρεάν σώζειν θέλεις.
abit? Quod aliud bonum? Sol, ingemisce mecum,
nihil huic simile illustrans.
XXXIX. In sui ipsius tumulum,
Non mirare sed horresce spectaculumn. Homo
enim cum sis, hominis fatuın cernis. Exitus communis est, sed inæquale tempus. Tuum quoque
tumuluin aliis ipse ostendes. Dum autem id moratur, tuam ipsius cognosce naturam, alienisque calamitatibus sapere disce.
XL. Aliud carmen.
Cessit vitæ phantasma et besterna dies. Mendacia fallaciaque somnia, valete. Nos sub umbris aliquandiu luditis; deinde proditis et brevi deseritis.
Nihil enim estis præter somniorum blandimentum
quod credulos decipit.
XLI. In camelerium.
Crudelis mater, o acerba inhumanitas, que tutes
proprios filios comedis! Nulla jam misericordia;
sed novissime cunctos angelica tuba reposcet.
XLII. Epigramma in Platonem et Plutarchum.
Si quosdam alienos e tuis minis excipere velles,
Christe ini, Platonem et Plutarchum excipe, quæso
Ambo enim more ac sermone tuis legibus maxime
paruerunt. Si vero te Deum universorum esse naa
Part XLIII-XLVPars XLIII - XLV
col. 1157–1158page 60 of 82
Pars XXXIX - XLII
PG 120:1157ΑΓ. Εἰς τὴν καθημερινήν λειτουργίαν τῆς 470 Μόνοις δὲ ταύτην ἐκφανεῖ τοῖς ἀξίοι:, ἁγίας Σοφίας. Οὐκ ἦν δίκαιον τὴν σκιὰν μὲν τοῦ νόμου Φέρειν άπαυστον τῷ Θεῷ λειτουργίαν, Σχολῆς δὲ καιρὸν τὴν ἀλήθειαν βλέπειν, 998 *Ν καὶ κατορθοί δεσπότης Μονομάχος ΜΔ'. "Ετεροι. Δαβὶδ μελωδῶν εὐσεβῆ νόμον γράφει, Ἐν παντὶ καιρῷ τῷ Θεῷ δόξαν νέμειν. Πληροί δὲ τοῦτον εὐσεβὴς Μονομάχος, 'Δεὶ τὸ θεῖον εὐλογεῖσθαι θεσπίσας. ΜΕ'. Εἰς χρυσόβουλλον τῆς Λαύρας 400 Χρυσοῖς γραφήναι γραμμάτων ἔδει τύποις Τὸ ἐν λόγοις κάλλιστον, ὡς χρυσοῦν ὅλον. Εἰ τις δὲ τέχνη πρὸς τὸ καὶ μέλι γράφειν, Ἐκεῖσε βάπτων, γραψάτω τις τὸν λόγον, Ως ἂν πρέπουσαν όψιν ἐντεῦθεν λάβοι 465 Το στίλβον αὐτοῦ, καὶ γλυκάζον ἠρέμα. Αλλ' οὐ θεατός ἐστι τοῖς ἀναξίοις, ᾿Αλλ᾽ οὐδ᾽ ἀκουστὸς τοῖς ἀγροικικωτέροι;. Οθεν φυλάξει τὴν χάριν κεκρυμμένην Χρυσοῦς φύλαξ, κάτωθεν ἐμβεβλημένος οι Σήμαντρα χειρὸς εὐγενοῦς δεδεγμένην. ΜϚ'. Εἰς τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν, ὅτε διαπράσεις ταύτην ἀπέλιπε. Με δυσχέραινε συ πρὸς ἡμᾶς οἰκία Ερημο; οὕτω, καὶ κενὴ λελειμμένη. Σὺ γὰρ σεαυτῇ πρόξενος τοῦ νῦν πάθους, 475 Άπιστος οὖσα τοῖς δὲ ἑαυτῆς δεσπόταις, Καὶ μηδένα στέργουσα τῶν κεκτημένων, Μηδ' εἰς τέλος σώζουσα τὴν ὑπουργίαν. Οὐ γὰρ πέφυκας τοῖς ἔχουσι προσμένειν 'Δεὶ δ᾽ ἀμείβειν ἄλλον ἐξ ἄλλου θέλεις, 480 ᾿Αποστατοῦντος οἰκέτου κακοῦ δίκην. Πριν σε οὖν προδῷς σύ, καὶ λίπῃς τὸν δεσπότην, Οὗτός σε 5 φεύγει σωφρονῶν ὡς δραπέτην Πρὸ τοῦ παθεῖν ἄκων δὲ τὴν σὴν ζημίαν, Εκών σε ρίπτει, καὶ λιπὼν ἀποτρέχει, 485 Πλὴν οὐ πάθους άμοιρον, οὐδ' οίκτου δίχα. Οἰκτίζεται γὰρ καὶ λίαν σε, φιλτάτη, Ως κτῆμα τερπνόν, ὡς πατρῴαν ἐστίαν, Ὡς ἐκ γένους δωρόν τε καὶ κλῆρον μόνην, Καί μοι στρέφει τὰ σπλάγχνα, καὶ τὴν καρδίαν γρ. σύμανδρα, σε γρ. ἑαυτοῖς, σε γρ. νοῦν δῷς σύ. σε γρ. φθέγγει. Εἰς τὴν καθημερινήν. 950, νήματι ἔμπεδον κόγχης ἀναδευομένῳ αίματι. Ο καὶ κατορθοῖ δεσπότης. 999 11, ἐντεῦθεν ὁ πρίν πᾶσιν. Εἰς χρυσόβουλλον. ρίβουλλον σφραγίδα, μονο βούλλαν μολυβδίνην, χρυσόβουλλον γράμμα ερυθροσήμαντον σφραγίδί τε χρυσείᾳ καὶ σηρικώ Τῆς Λαύρας. τῆς ἁγίας Λαύρας Μή δυσχέραινε συ. πρὸς ἡμῶν, λελειμμένη.
VERSUS IAMBICI.
ΑΓ. Εἰς τὴν καθημερινήν λειτουργίαν τῆς 470 Μόνοις δὲ ταύτην ἐκφανεῖ τοῖς ἀξίοι:,
ἁγίας Σοφίας.
Οὐκ ἦν δίκαιον τὴν σκιὰν μὲν τοῦ νόμου
Φέρειν άπαυστον τῷ Θεῷ λειτουργίαν,
Σχολῆς δὲ καιρὸν τὴν ἀλήθειαν βλέπειν,
998 *Ν καὶ κατορθοί δεσπότης Μονομάχος
ΜΔ'. "Ετεροι.
Δαβὶδ μελωδῶν εὐσεβῆ νόμον γράφει,
Ἐν παντὶ καιρῷ τῷ Θεῷ δόξαν νέμειν.
Πληροί δὲ τοῦτον εὐσεβὴς Μονομάχος,
'Δεὶ τὸ θεῖον εὐλογεῖσθαι θεσπίσας.
ΜΕ'. Εἰς χρυσόβουλλον τῆς Λαύρας
400 Χρυσοῖς γραφήναι γραμμάτων ἔδει τύποις
Τὸ ἐν λόγοις κάλλιστον, ὡς χρυσοῦν ὅλον.
Εἰ τις δὲ τέχνη πρὸς τὸ καὶ μέλι γράφειν,
Ἐκεῖσε βάπτων, γραψάτω τις τὸν λόγον,
Ως ἂν πρέπουσαν όψιν ἐντεῦθεν λάβοι
465 Το στίλβον αὐτοῦ, καὶ γλυκάζον ἠρέμα.
Αλλ' οὐ θεατός ἐστι τοῖς ἀναξίοις,
᾿Αλλ᾽ οὐδ᾽ ἀκουστὸς τοῖς ἀγροικικωτέροι;.
Οθεν φυλάξει τὴν χάριν κεκρυμμένην
Χρυσοῦς φύλαξ, κάτωθεν ἐμβεβλημένος·
cognoverunt, hic tua benignitate sola quæ cunctos
vis salvare gratis, opus est.
XLIII. In quotidianam sancte Sophiæ liturgiam.
Non fas erat legis umbram incessabilem præstare
Dro liturgiam, cessationis autem tempus, veritatem
conspicere; quod etiam corrigit rex Monomachus.
XLIV. Aliud.
David psalmista piam legem scribit, qua omni
tempore Deo præstetur gloria: banc autem pius
Monomachus, sacrum perpetuo celebrandum sta·
tuens, adimplet.
XLV. In auream bullam Lauræ.
Aureis characterum typis scribi decet sermonum
pulcherrimum, totum aureum. Si vero quænam ars
esset scribendi melle, huc hauriens, scribat hunc
sermonem, ut exinde convenientem colorem sumere
possit dulcedine temperatum. Sed non visibilis to.
οι Σήμαντρα χειρὸς εὐγενοῦς δεδεγμένην.
ΜϚ'. Εἰς τὴν ἑαυτοῦ οἰκίαν, ὅτε διαπράσεις
ταύτην ἀπέλιπε.
Με δυσχέραινε συ πρὸς ἡμᾶς οἰκία
Ερημο; οὕτω, καὶ κενὴ λελειμμένη.
Σὺ γὰρ σεαυτῇ πρόξενος τοῦ νῦν πάθους,
475 Άπιστος οὖσα τοῖς δὲ ἑαυτῆς δεσπόταις,
Καὶ μηδένα στέργουσα τῶν κεκτημένων,
Μηδ' εἰς τέλος σώζουσα τὴν ὑπουργίαν.
Οὐ γὰρ πέφυκας τοῖς ἔχουσι προσμένειν·
'Δεὶ δ᾽ ἀμείβειν ἄλλον ἐξ ἄλλου θέλεις,
480 ᾿Αποστατοῦντος οἰκέτου κακοῦ δίκην.
Πριν σε οὖν προδῷς σύ, καὶ λίπῃς τὸν δεσπότην,
Οὗτός σε 5 φεύγει σωφρονῶν ὡς δραπέτην
Πρὸ τοῦ παθεῖν ἄκων δὲ τὴν σὴν ζημίαν,
Εκών σε ρίπτει, καὶ λιπὼν ἀποτρέχει,
485 Πλὴν οὐ πάθους άμοιρον, οὐδ' οίκτου δίχα.
Οἰκτίζεται γὰρ καὶ λίαν σε, φιλτάτη,
Ως κτῆμα τερπνόν, ὡς πατρῴαν ἐστίαν,
Ὡς ἐκ γένους δωρόν τε καὶ κλῆρον μόνην,
Καί μοι στρέφει τὰ σπλάγχνα, καὶ τὴν καρδίαν
indignis; audiendus nec agrestibus. Ideo custodiet hanc gratiam absconditam aureus custos, infra
impositus; solis autem hanc ostendet dignis, sigillo
nobilis dexteræ munitam.
XLVI. In ipsius domum cum eam venditam
deseruit.
Ne indigneris adversum nos tu, domus, ita deserta vacuaque derelicta: tu enim tibimetipsi
præsentis es causa doloris, infidelis cum sis tuis
dominis, nec ullum possessorum uilexisti, nec in
finem servasti ministerium. Non enim cum code
domino permanere; sed semper unum pro alio vis
mutare, perfugæ servi instar. Prius igitur quanı
tu dominum prodas et deseras, ipse te veluti perfugam fugit. Potius autem quam invitus jacturam
tui patiatur, ¡pse libens te pellit et deserens fugit,
non tamen absque mœrore aut misericordia. Multuni
γρ. σύμανδρα, σε γρ. ἑαυτοῖς, σε γρ. νοῦν δῷς σύ. σε γρ. φθέγγει.
Matthæi Busti notæ.
Εἰς τὴν καθημερινήν. Cedrenus pag. 950, νήματι ἔμπεδον κόγχης ἀναδευομένῳ αίματι. Lit
scribit, lucruentum, sacrificium in templo sanitæ
Sophiæ solemnioribus tantum feriis offerri solitum
usque ad tempora Munomachi, atque hunc demum
illius Ecclesiæ reditus auxisse, et quotidianæ liturgiæ sumptus abunde suppeditasse.
Ο καὶ κατορθοῖ δεσπότης. Versum 999 et
reliquos qui hunc in manuscripto sequebantur
quære num. 11, ibi ἐντεῦθεν ὁ πρίν πᾶσιν.
Εἰς χρυσόβουλλον. Intelligit Aureamn Bul
lam, sive diploma imperatorium, a quo immùnitates concessæ, cæteræque donationes robur suum
omne mutuantur, frequens hujus vocabuli usus
occurrit in libris de Jure Græco-Romano, ubi etiam
pro vária sigilli appensi materia, modo babes xrρίβουλλον σφραγίδα, μονο βούλλαν μολυβδίνην,
quo genere patriarcharum rescripta muniri solel.ant. Choniates libro. 1, χρυσόβουλλον vocal γράμμα
ερυθροσήμαντον σφραγίδί τε χρυσείᾳ καὶ σηρικώ
teras minio notatas sigilloque aureo et serico filo
munitas, quod conchylii sanguine tinctum erat.
Τῆς Λαύρας. Constat testimoniis multoruin qui Græciam hoc sæculo perlustrarunt, exstare hodie monasterium in Atho monte non incelebre, quod etiam nunc τῆς ἁγίας Λαύρας omen
retinet. Hujus meminit Antonius Maginus in Cosmographia, et Martinus Crusius in Annot, ad
librum iv. Turco-Gracie ait hujus monasterii conditorem fuisse sanctum Athanasium, non illum
Magnum, sed alium longe recentiorem, qui sub
Nicephoro Phoca vixit, anno D. 961. Neque tamen
dixerim monasterium illud hic intelligi: constat
enim daúpav aliquotes generaliter sumi pro quovis
monasterio.
Μή δυσχέραινε συ. Rectius πρὸς ἡμῶν, ut
releratur ad λελειμμένη.
Part XLVIPars XLVI
col. 1159–1160page 61 of 82
PG 120:1159Ομως δὲ χαῖρε, μήτερ δευτέρα, 490 Ο πρός σε θερμὸς ἐκ συνηθείας έρως. Σὺ γὰρ τιθηνός, καὶ τροφός μοι φιλτάτη, Σὺ παιδαγωγός, καὶ διδάσκαλος μόνη Εν σοὶ πόνους ἤνεγκα μακρούς, καὶ κόπους, Ἐν στὶ διῆξα νύχτας ἀγρύπνους ὅλας, 495 Εγ σοὶ διημέρευσα, κάμνων ἐν λόγοις, Τοὺς μὲν διορθῶν, τοὺς δὲ συντάττων πάλιν, Κρίνων μαθηταῖς καὶ διδασκάλοις ἔρις Έτοιμος ῶν ἅπασιν εἰς ἀποκρίσεις, Καὶ προστετηκώς ταῖς γραφαῖς, καὶ ταῖς βί [βλοις. 500 Εν σοὶ συνηξα γνῶσιν ἐκ μαθημάτων, Ἐν σοὶ δὲ ταύτην τοῖς θέλουσι σκορπίσας, Πολλούς σοφούς ἔδειξα προῖκα τῶν νέων. Τούτοις ὅλον με, πατρικὴ, θέλγεις, στέγη. Τούτσις με κάμπτεις, καὶ κατακλᾷς, φιλτάτη 505 Λόγος δὲ νικᾷ πάντα, καὶ Θεοῦ πόθος, Τρίτον δ' ἀρίθμει τῆς τελευτῆς τὸν φόβον, Οἷς ὡς μύωψιν ἀθρώον πεπληγμένος, Απειμι φεύγων ἔνθεν οὗ Θεὸς φέρει, *Αλλων πάροικος ἀντὶ τοῦ χθὲς δεσπότου, 510 Προσήλυτος τις οἰκτρὸς ἀντ᾽ ἐγχωρίου, Ανέστιός τε καὶ ξένης χρήζων στέγης, Ο τῆς ἑαυτοῦ μὴ φθονήσας τοῖς ξένοις. Ἐπεὶ δ' ἀπαίρειν καιρὸς εἰς ἀλλοτρίαν, Σὺ χαῖρε πολλά, χαῖρέ μοι σὺ γνησία, 515 Ξένη δὲ μᾶλλον ἔκ γε τῆς νῦν ἡμέρας 88 γρ. μακρισμῷ, οἱ ἴσ. ἀνάκτησιν. Η καὶ τιθηνήσασα, καὶ θρέψασά με, Καὶ πρὸς τέλειον μέτρον ἐξέτι βρέφους Απαρτίσασα, καὶ καταρτίσασά με. 520 Νύν δ' άλλους ἕξεις οὓς παιδεύσεις, καὶ θρέψεις, Αλλοις παρέξεις πρὸς λόγους εὐκαιρίαν, Είπερ λόγους στέργουσιν, ἡμῖν δ' οὐκέτι. Σώζου δὲ, σώζου καὶ σύ, πιστή γωνία, Ἐν ᾗ λαθὼν ἔζησα τὸν πρὸ τοῦ βίου, 525 Υμείς το χρηστοί γείτονες σώζοισθέ μοι, Καὶ τῷ σε μακρυσμῷ μὴ σκυθρωπάζοιτέ [μοι. Πάντων γὰρ ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ δεδραγμένη Ῥᾷον τίθησι, καὶ τὰ μακρὰν πλησίον Ἕως συνάξῃ πάντας εἰς κρίσιν μίαν. ΜΖ'. "Οτε τὴν οἰκίαν ἀπέλαβεν. 530 Εχω πάλιν σε, καὶ βλέπω τὴν φιλτάτην Πλὴν οὐκέτι κλῆρόν σε πατρικὸν λέγω, Χριστοῦ δὲ μᾶλλον δῶρον ἠγαπημένον, Χάριν τε λαμπρὴν εὐσεβοῦς βασιλέως, Οι μοι γλυκείαν προστεθεικότες βίαν, 535 Παλίντροπον στρέφουσιν αὖθις ἐνθάδε. Ὁ μὲν καθ᾽ ὕπνους δεξιὰν θείαν νέμων, Καὶ πρὸς τὰ τῇδε πολλάκις δοκῶν ἄγειν Ὁ δὲ προδήλως τὴν ἀνάγκην προσφέρων, Καὶ τῆς πατρώας την ανάκλησιν στέγης τὴν 540 Σφοδρῶς ἀπαιτῶν, ὡς ἀσύγγνωστον χρέος, Κρίνων μαθηταῖς καί. διδασκάλοις διδασκάλους διδάσκαλος, νῦν δ' ἄλλου. Έξεις στο. Καὶ τῷ μακρισμό. μακρυσμῷ μακρύνω. οίμοι ὅτι παροικία μου ἐμακρύνθη, οίμοι ὅτι προσηλύτευσα εν ματ κρισμῷ.
Ομως δὲ χαῖρε, μήτερ δευτέρα,
490 Ο πρός σε θερμὸς ἐκ συνηθείας έρως.
Σὺ γὰρ τιθηνός, καὶ τροφός μοι φιλτάτη,
Σὺ παιδαγωγός, καὶ διδάσκαλος μόνη
Εν σοὶ πόνους ἤνεγκα μακρούς, καὶ κόπους,
Ἐν στὶ διῆξα νύχτας ἀγρύπνους ὅλας,
495 Εγ σοὶ διημέρευσα, κάμνων ἐν λόγοις,
Τοὺς μὲν διορθῶν, τοὺς δὲ συντάττων πάλιν,
Κρίνων μαθηταῖς καὶ διδασκάλοις ἔρις
Έτοιμος ῶν ἅπασιν εἰς ἀποκρίσεις,
Καὶ προστετηκώς ταῖς γραφαῖς, καὶ ταῖς βί
[βλοις.
500 Εν σοὶ συνηξα γνῶσιν ἐκ μαθημάτων,
Ἐν σοὶ δὲ ταύτην τοῖς θέλουσι σκορπίσας,
Πολλούς σοφούς ἔδειξα προῖκα τῶν νέων.
Τούτοις ὅλον με, πατρικὴ, θέλγεις, στέγη.
Τούτσις με κάμπτεις, καὶ κατακλᾷς, φιλτάτη·
505 Λόγος δὲ νικᾷ πάντα, καὶ Θεοῦ πόθος,
Τρίτον δ' ἀρίθμει τῆς τελευτῆς τὸν φόβον,
Οἷς ὡς μύωψιν ἀθρώον πεπληγμένος,
Απειμι φεύγων ἔνθεν οὗ Θεὸς φέρει,
*Αλλων πάροικος ἀντὶ τοῦ χθὲς δεσπότου,
510 Προσήλυτος τις οἰκτρὸς ἀντ᾽ ἐγχωρίου,
Ανέστιός τε καὶ ξένης χρήζων στέγης,
Ο τῆς ἑαυτοῦ μὴ φθονήσας τοῖς ξένοις.
Ἐπεὶ δ' ἀπαίρειν καιρὸς εἰς ἀλλοτρίαν,
Σὺ χαῖρε πολλά, χαῖρέ μοι σὺ γνησία,
515 Ξένη δὲ μᾶλλον ἔκ γε τῆς νῦν ἡμέρας·
cnim miseretur tui, charissima, tanquam gratæ
possessionis, fuel paterni, gentilicii muneris, so- c
lius hæreditatis; mihique cor et viscera movet erga
te vividus ex consuetudine amor. Tu enim mihi
nutrix et altrix, charissima; tu sola mihi pædagoga
et magistra, in te multos et longos sustinui labores; in te totas insommes duxi noctes; in te dies
consumpsi laborans in sermonibus, alios quidem
corrigens, alios autem rursum ordinans, dissidia
inter magistros et discipulos judicans, omnibus
paratus ad respondendum, scriptisque ac libris
insudans. In te doctrinam collegi; et in te distribuens cam volentibus multos e junioribus sapientes gratis reddidi. Talibus me totum demulces,
patrium tugurium; talibus me captivas et commoves, charissima. Ratio vero cuncta vincit et Dei
amor, quibus annumera mortis metum. His veluti p
muscis undequaque stimulatus exinde quo Deus
ducet fugiens abeo: aliorum vicinus, qui heri dominus eram; alienigena miserandus, qui eram
indigena; errabundus et alieno tugurio egens, qui
88 γρ. μακρισμῷ, οἱ ἴσ. ἀνάκτησιν.
Η καὶ τιθηνήσασα, καὶ θρέψασά με,
Καὶ πρὸς τέλειον μέτρον ἐξέτι βρέφους
Απαρτίσασα, καὶ καταρτίσασά με.
520 Νύν δ' άλλους ἕξεις οὓς παιδεύσεις, καὶ θρέψεις,
Αλλοις παρέξεις πρὸς λόγους εὐκαιρίαν,
Είπερ λόγους στέργουσιν, ἡμῖν δ' οὐκέτι.
Σώζου δὲ, σώζου καὶ σύ, πιστή γωνία,
Ἐν ᾗ λαθὼν ἔζησα τὸν πρὸ τοῦ βίου,
525 Υμείς το χρηστοί γείτονες σώζοισθέ μοι,
Καὶ τῷ σε μακρυσμῷ μὴ σκυθρωπάζοιτέ
[μοι.
Πάντων γὰρ ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ δεδραγμένη
Ῥᾷον τίθησι, καὶ τὰ μακρὰν πλησίον·
Ἕως συνάξῃ πάντας εἰς κρίσιν μίαν.
ΜΖ'. "Οτε τὴν οἰκίαν ἀπέλαβεν.
530 Εχω πάλιν σε, καὶ βλέπω τὴν φιλτάτην
Πλὴν οὐκέτι κλῆρόν σε πατρικὸν λέγω,
Χριστοῦ δὲ μᾶλλον δῶρον ἠγαπημένον,
Χάριν τε λαμπρὴν εὐσεβοῦς βασιλέως,
Οι μοι γλυκείαν προστεθεικότες βίαν,
535 Παλίντροπον στρέφουσιν αὖθις ἐνθάδε.
Ὁ μὲν καθ᾽ ὕπνους δεξιὰν θείαν νέμων,
Καὶ πρὸς τὰ τῇδε πολλάκις δοκῶν ἄγειν·
Ὁ δὲ προδήλως τὴν ἀνάγκην προσφέρων,
Καὶ τῆς πατρώας την ανάκλησιν στέγης
#
τὴν
540 Σφοδρῶς ἀπαιτῶν, ὡς ἀσύγγνωστον χρέος,
meum alienis non invidi. Sed cum alio tempus
est abeundi, tu multumn vale, vale, mibi propinqua,
potius autem ex hac die aliena. Attamen, vale,
secunda mater; quæ me lactasti ac educasti, atque
ab infantia usque ad ultimum terminuni, me formasti et recreasti. Nunc autem alios habebis quos
educes atque enutries; aliis ad litteras otium præstabis, si litteras ament, nobis autem non amplius.
Vale vero, vale quoque tu fidelis angulus, ubi later:s
præteritam egi vitam; vosque; buni vicini, valete;
et ob moram ne sitis mihi infenși. Manus enim Dei
quæ tenet onɔnia propius longinqua facile ponit,
donec omnes ad unum judiclum congreget.
XLVII. Quando donium recuperadil.
Habeo te rursuni et video charissimam. Attamen
te paternam hæreditatem jam non dico, sed potius
donum Christi dilectissimum ac pii regis illustrein
gratiam. Qui mihi dulcem vim adhibentes hic
iterum reducem adducunt: unus quidem in somunis
divinam dexteram tendens et ad ca quæ sunt ibi
ducere sæpe visus; alter vero manifeste vim adhi
Matthæi Busti notæ.
Κρίνων μαθηταῖς καί. Polius διδασκάλοις
quam διδασκάλους: sed sensus erit multo elegandior, si legatur διδάσκαλος, nisi quod versus claudicaret: in quo tamen genere peccat hic auctor
aliquoties imo vero sub hoc ipso titulo versus
babetur omnium licentiosissimus, in quo pedes
omnes spoudaici νῦν δ' ἄλλου. Έξεις στο.
Καὶ τῷ μακρισμό. Legendum μακρυσμῷ·
nam originem habet a μακρύνω. Εt tamen psalmo
cxIx editionis Romanæ, vers. 5. ubi LXX interpretes
habent οίμοι ὅτι παροικία μου ἐμακρύνθη, alius
interpres habet οίμοι ὅτι προσηλύτευσα εν ματ
κρισμῷ.
!
Part XLVIIIPars XLVIII
col. 1161–1162page 62 of 82
Pars XLVII
PG 120:1161Ἕως ἔπεισαν ἐγκατοικήσαι πάλιν. Καὶ δὴ κατοικῶν ἐξ ὑπαρχῆς δευτέρας, Οὐκ οἶδα μέχρι ποῦ τε, καὶ πόσον χρόνον Νέος καλοῦμαι τῆς παλαιᾶς δεσπότης, 845 Καὶ θαῦμα τὴν ἄπιστον εὐκινησίαν, Καὶ τὴν σ' ἄπυστον, ἣν ἐκινήθην, ἔχω, Οὕτω Θεοῦ στρέφοντος, οἷς οἶδε τρόποις, Καὶ ποικίλως ἄγοντος ἡμῶν τὸν βίον, Εἰς ὃν πεποιθώς είμι, καὶ θαῤῥεῖν ἔχω 550 ὺς καὶ τὸ λοιπὸν εὐθετήσει τοῦ βίου, Τοῖς δεξιοῖς τούτοις με πρὸς σωτηρίαν ὺς ἀσθενῆ τε καὶ μικρόψυχον φέρων Τὸ καρτερεῖν γὰρ οὐκ ἐμὸν τἀναντία. Οὐκοῦν ἀποτρέποις γε ταῦτα, Χριστέ μου 155 Μόνοις δὲ τοῖσδε τὴν ἐμὴν ζωὴν ἄγοι;, Ανθρωπος ἦν, ἄνθρωπε, μὴ κατακρίνης. Οὐ γὰρ τοσοῦτον δυσσεβὴς ἦν ὁ κλόνο;, Ὅσον μετεῖχε τῆς ἐριστικῆς βίας. Τί γὰρ Κύριλλον πανταχού νικαν έδει, 570 Καὶ δογματιστὴν ὄντα, καὶ λογογράφον; Όμως δὲ τοῦτο καὶ διώρθωται πάλιν Τὰ δ' ἄλλα πάντα τῶν μεγίστων ποιμένων Βλέπων τὸν ἄνδρα μηδενός σε λελειμμένον, Ενταῦθα τούτοις εικότως συνεγγράφω. ΜΘ'. Εἰς τὸ τυπικὸν τῆς Λαύρας. 575 Δέδοικα μήπως θεσπίσας, άλλοις τάδε, Αὐτὸς δὲ τούτων οὐδὲν ἐξειργασμένος, Κατηγόρους εύροιμι τοὺς ἐμοὺς νόμους. 'Αλλ' ὁ κριτής μου, καὶ Θεὸς, καὶ Δεσπότης, Μὴ τοῖς ἐμεῖς με, τοῖς δὲ σοῖς κρίνον νόμοις. Ως χρηστὸς, ὡς εὐσπλαγχνος, ὡς εὐεργέτης· 580 Οὐ τους δικαίους (φεῦ γὰρ οἴχομαι τάλας) Εἶτα πρὸς ἄλλον χειραγωγήσοις βίον, Αλυπον, ἀστένακτον, Έξω φροντίδων. Τίς γὰρ φόβος σοι τῷ κρατοῦντι τῶν ὅλων 560 Εν πλάσμα σῶσαι δωρεὰν ἔργων δίχα; ΜΗ'. Εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας Ιστορημένους, ἐν οἷς ἦν καὶ Θεοδώρητος. Ανιστορήσας τους σοφούς διδασκάλους, Καὶ τὴν Θεοδώρητον αὐτοῖς συγγράφω, Ως ἄνδρα θεῖον, ὡς διδάσκαλον μέγαν, 'Ω; ἀκράδαντον ὀρθοδοξίας στύλον. 565 Εἰ δ' εκλογήθη μικρὸν ἐκ τινὸς τύχης, σ' γρ. ἄπιστον, σε γγ. λελυμένον. Τοὺς συμπαθεῖς δὲ καὶ φιλανθρώπους λέγω, Οἷς προίκα σώζειν οἶδας, ὡς εὐεργέτης. Ν'. Εἰς τὸν διαρρήξαντα τὸ οἰκεῖον χειρόγραφον. Τὴν πάρδαλιν μὲν δυσμενῶς ἔχειν λόγος Πρὸς ὄψιν ἀνδρός· καν γεγραμμένην λάδ.:, 585 Εὐθὺς διασπᾶν καὶ γραφὴν μισουμένην, Οὗτος δ' ὁ δεινὸς τῆς ᾿Αραβίας λύκος, Μορφὴν μὲν ἄλλην οὐ διέσπασε ξένην, Αὐτὸς δ' ἑαυτὸν ἔξανεν γεγραμμένον. Ἐν οὖν τὸ λεἶπον· τὰς τομὰς θεία δίκῃ, 590 "Ας ὁ γραφείς πέπονθεν, ὁ γράψας πάθος.. Εἰς τὸ τυπικὸν τῆς. ἐννάτην εἰ τὸ ἑσπερινὸν, τυπικά τυπικόν ἀσκητικά διατάγματα, παρά τὸ διατυποῦν τὸ ἀτύπωτον καὶ μετατάττειν προς ευσχημοσύνην τὸ ἄτακτον,
116]
VERSUS IAMBICI.
Ἕως ἔπεισαν ἐγκατοικήσαι πάλιν.
Καὶ δὴ κατοικῶν ἐξ ὑπαρχῆς δευτέρας,
Οὐκ οἶδα μέχρι ποῦ τε, καὶ πόσον χρόνον
Νέος καλοῦμαι τῆς παλαιᾶς δεσπότης,
845 Καὶ θαῦμα τὴν ἄπιστον εὐκινησίαν,
Καὶ τὴν σ' ἄπυστον, ἣν ἐκινήθην, ἔχω,
Οὕτω Θεοῦ στρέφοντος, οἷς οἶδε τρόποις,
Καὶ ποικίλως ἄγοντος ἡμῶν τὸν βίον,
Εἰς ὃν πεποιθώς είμι, καὶ θαῤῥεῖν ἔχω
550 ὺς καὶ τὸ λοιπὸν εὐθετήσει τοῦ βίου,
Τοῖς δεξιοῖς τούτοις με πρὸς σωτηρίαν
ὺς ἀσθενῆ τε καὶ μικρόψυχον φέρων·
Τὸ καρτερεῖν γὰρ οὐκ ἐμὸν τἀναντία.
Οὐκοῦν ἀποτρέποις γε ταῦτα, Χριστέ μου·
155 Μόνοις δὲ τοῖσδε τὴν ἐμὴν ζωὴν ἄγοι;,
Ανθρωπος ἦν, ἄνθρωπε, μὴ κατακρίνης.
Οὐ γὰρ τοσοῦτον δυσσεβὴς ἦν ὁ κλόνο;,
Ὅσον μετεῖχε τῆς ἐριστικῆς βίας.
Τί γὰρ Κύριλλον πανταχού νικαν έδει,
570 Καὶ δογματιστὴν ὄντα, καὶ λογογράφον;
Όμως δὲ τοῦτο καὶ διώρθωται πάλιν·
Τὰ δ' ἄλλα πάντα τῶν μεγίστων ποιμένων
Βλέπων τὸν ἄνδρα μηδενός σε λελειμμένον,
Ενταῦθα τούτοις εικότως συνεγγράφω.
ΜΘ'. Εἰς τὸ τυπικὸν τῆς Λαύρας.
575 Δέδοικα μήπως θεσπίσας, άλλοις τάδε,
Αὐτὸς δὲ τούτων οὐδὲν ἐξειργασμένος,
Κατηγόρους εύροιμι τοὺς ἐμοὺς νόμους.
'Αλλ' ὁ κριτής μου, καὶ Θεὸς, καὶ Δεσπότης,
Μὴ τοῖς ἐμεῖς με, τοῖς δὲ σοῖς κρίνον νόμοις.
Ως χρηστὸς, ὡς εὐσπλαγχνος, ὡς εὐεργέτης· 580 Οὐ τους δικαίους (φεῦ γὰρ οἴχομαι τάλας)
Εἶτα πρὸς ἄλλον χειραγωγήσοις βίον,
Αλυπον, ἀστένακτον, Έξω φροντίδων.
Τίς γὰρ φόβος σοι τῷ κρατοῦντι τῶν ὅλων
560 Εν πλάσμα σῶσαι δωρεὰν ἔργων δίχα;
ΜΗ'. Εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας Ιστορημένους, ἐν
οἷς ἦν καὶ Θεοδώρητος.
Ανιστορήσας τους σοφούς διδασκάλους,
Καὶ τὴν Θεοδώρητον αὐτοῖς συγγράφω,
Ως ἄνδρα θεῖον, ὡς διδάσκαλον μέγαν,
'Ω; ἀκράδαντον ὀρθοδοξίας στύλον.
565 Εἰ δ' εκλογήθη μικρὸν ἐκ τινὸς τύχης,
bens et paterni tugurii acquisitionem fortiter reposcens, ut ineluctabile officium, donec ut iterum
hic habitarem suaserint. Et nunc quidem hic rursum habito, nesciens usquequo, nec quanto tempore novus antiquæ dominus appeller, incredibilemque mobilitatem ac`inauditam qua motus fui
miror, sic Den, modis quos novit, movente, varieque vitam nostram agente, cui confido, et spero
ut reliquam vitam bene disponat, his prosperts in
salutem me velut debilem ac pusillanimem ferens;
non enim meum est adversaria superare. Tu igitur,
Christe mi, bac averte; illis vero solis meum dirige vitam, ut bonus, ut misericors, ut beneficus:
deinde ad aliam manú duc vitam, mœrore, luctu
periculisque immunem. Cur enim tu, cunctorum
dominator, unam creaturam gratis sine operibus
salvare timueris?
XLVIII. In sanctos Patres in historiis memorulos,
inter quos eral ipse Theodoretus.
Doctos magistros memorans etiam inscribo Theodoretum, at divinum virum, ut ɩnzgnum magistruin,
ut inconcussam orthodoxiæ coluinnain. Qui si ex
quadam fortuna motus est, homo erat, o honto, ne
condemnes. Non enim tam impius fuit motus, quam
σ' γρ. ἄπιστον, σε γγ. λελυμένον.
'
Τοὺς συμπαθεῖς δὲ καὶ φιλανθρώπους λέγω,
Οἷς προίκα σώζειν οἶδας, ὡς εὐεργέτης.
Ν'. Εἰς τὸν διαρρήξαντα τὸ οἰκεῖον χειρόγραφον.
Τὴν πάρδαλιν μὲν δυσμενῶς ἔχειν λόγος
Πρὸς ὄψιν ἀνδρός· καν γεγραμμένην λάδ.:,
585 Εὐθὺς διασπᾶν καὶ γραφὴν μισουμένην,
Οὗτος δ' ὁ δεινὸς τῆς ᾿Αραβίας λύκος,
Μορφὴν μὲν ἄλλην οὐ διέσπασε ξένην,
Αὐτὸς δ' ἑαυτὸν ἔξανεν γεγραμμένον.
Ἐν οὖν τὸ λεἶπον· τὰς τομὰς θεία δίκῃ,
590 "Ας ὁ γραφείς πέπονθεν, ὁ γράψας πάθος..
violenta ipsius vita. Numquid enim ubique Cyrillum oportebat esse victorem, et dogmatistam et
historicum? Verumtamen hoc quoque postea correctum est. In cæteris autem omnibus, hunc virum
nulli maximorum pastorum cedentem videns, bic
cum ipsis jure inscribo.
XLIX. In Lauræ normam.
Timco ne cum aliis ista præscripserim, ipse vero
nihil eorum sim operatus, accusatrices inveniam
meas præscriptiones. Sed tu, qui judex meus et
Deus et Dominus es, ne me meis, sed tuis judica
legibus: non dico justas (nam ebeu! miser istas
timeo), verum benignas et clementes, quibus gratis,
ut beneficus, salvare soles.
L. In eum qui proprium chirographum dilaceraveral.
Pantheram aiunt male habere ad visum homin!s;
et si depictam inveniat, protinus odiosam dilacerare imaginem. Hic autem sævus Arabiæ lupus
figuram quidem alienam non lilaceravit, selsenetipsum laniavit pictum ubi vidisset. Unum ergo
superest: lacerationes pictor quas perpessus est,
justitia divina idem subeat.
Matthæi Busti notæ.
Εἰς τὸ τυπικὸν τῆς. Martinus Crusius in
Annotat. ad lib. v, Turco-Gracia sue, scribit,
cantilenam illam, quain psallebant Græci inter
ἐννάτην εἰ τὸ ἑσπερινὸν, τυπικά vocari. Hic vero
τυπικόν significare videtur, ἀσκητικά διατάγματα,
PATHOL. GR. CXX.
id est statuta, sive constitutiones quas huic aut alteri alicui monasterio descripserat, ita dictum παρά
τὸ διατυποῦν τὸ ἀτύπωτον καὶ μετατάττειν προς
ευσχημοσύνην τὸ ἄτακτον, ut Suidas ex incerto
auctore citat.
Part LI, LIIPars LI, LII
col. 1163–1164page 63 of 82
Pars XLIX, L
PG 120:1163ΝΑ'. Εἰς τὸ αὐτὸ χειρά μαςον συγκολληθὲν πάλιν. 615 Τον γάρ βαλόντα καὶ βοηθεῖν τῷ πάθει Πιστευέτω πᾶς τῇ νεκρῶν ἀναστάσει Ὁστὰ πρὸς ὀστᾶ συντεθήσεται πάλιν, Καὶ πῆξιν αὖθις σωμάτων ἕξει λύσις, Ἐπεὶ τὰ λεπτὰ ταῦτα τῶν σπαραγμάτων 595 Εἰς ἐν συνήφθη, καὶ συνηρμόσθη πάλιν, Καὶ τὸν σπαράκτην θήρα πάσι δεικνύει. ΝΒ. Εἰς τὰς ἐγγράφους λοιδορίας, τὰς κατὰ τοῦ βασιλέως καὶ τοῦ πατριάρχου. *Ανθρωπε, ρίψον & κρατεῖς τε καὶ βλέπεις Δεινὸς γὰρ αὐτοῖς ἐγκάθηται σκορπίος, Τοὺ φέρων ὄλεθρον ανθρωποκτόνου 600 Το κέντρον αἷμε, μή σε πλήξῃ καιρίαν. Καὶ πῶς γὰρ ἂν φείσαιτο τῶν ἐλαττόνων ὺς οὐδὲ οι χριστοὺς εὐλαβεῖται Κυρίου, Βάλλει βασιλεῖς, οὓς σέβονται καὶ λίθοι, Οὓς οἶδε τιμᾶν καὶ χορὸς τῶν ἀγγέλων, 605 "Ων ἡ περιττή καλλονή, καὶ χρηστότης Καὶ θῆρας αὐτοὺς ἡμεροὶ τοὺς ἀγρίους, Βάλλει, τιτρώσκει πατριάρχας ἀγγέλους, των δαίμονες φρίττουσι τὴν ἀθλίαν, Οἷς οὐδ᾽ ὁ μῶμος αὐτό; ἂν μέμψαιτό τι; 610 Οὕτως ἀναιδής ἐστι, καὶ φόνου πνέει. Πλὴν τοῖς ἅπαξ παθοῦσι, καὶ πεπληγέσι Θαυμαστός ἐστι τῆς ἰατρείας τρόπος. Εἰ γάρ τις αὐτὸν συλλαβὼν τέμοι μέσον, Ἐκεῖθεν ἔξει τοῦ κακοῦ θάττον λύσιν 53 γρ. χρηστούς. Ιατρικός λόγος τε καὶ παροιμία. Εἰ δὲ κρατήσας φείσεται τοῦ θηρίου, Ανθρωπον αὐτὸν οὐδαμῶς ἐγώ λέγω, θεὸν δὲ μᾶλλον, καὶ Θεοῦ καλῶ τύπου, 620 "Ος καὶ φονευταῖς οἶδε συγγνώμην νέμειν. ΝΓ'. "Οτε πρῶτον εγνωρίσθη τοῖς βασιλεῦσι Πάλαι μὲν ἦν μοι, δέσποτα στεφηφόρε, Ακουσμα φρικτόν, βασιλεὺς αὐτοκράτωρ, Γῆς καὶ θαλάσσης κύριος, καὶ δεσπότης, Εξουσιαστής, καὶ δυνάστης τοῦ βίου, 625 "Ον ἂν θέλοι κτείνων τε καὶ σώζων πάλιν, Ως τῶν ἁπάντων τὸ κράτο; κεκτημένος Αφ᾽ οὗ δὲ τῆς σῆς ἡμερωτάτης θέας, Καὶ τῶν μελιχρῶν ἠξιώθην σου λόγων, Καὶ τὴν καλὴν ἔβλεψα τῶν ἠθῶν χάριν, 630 Καὶ τοὺς πόθου γέμοντας ἔγνων σου τρόπους, Οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ἡλίκο; μοι, καὶ πόσο; Γλυκασμὸς ἐστάλαξεν εἰς τὴν καρδίαν. Καί πού με δεινὸς πρὸς τὸ πράγμα νῦν ἔρως *Αφνω κατέσχε, καὶ βιάζεται λέγειν, 633 Ως τερπνὸν οὐδὲν ἄλλο πλὴν βασιλέως, ᾿Αλλ' ουτός έστι χρῆμα κάλλιστον μόνο; Πάντων ἀκουσμάτων τε καὶ θεαμάτων. Οὕτως ἄρα, κράτιστε τῶν βασιλέων, "Η σὴ προσηνής, καὶ φιλάνθρωπος θέα 640 Εθελξεν, ήλλοίωσεν, εξέστησέ με, Ὅτε πρῶτον ἐγνωρίσθη τοῖς. καὶ πρὸς τὸ πρᾶγμα δαιμονίως ιλιγγιώντα. αἱ εὐπραξίαν δειναί συγ κρύψαι καὶ συσκιάσαι τὰ τοιαῦτα ἀνείδη
ΝΑ'. Εἰς τὸ αὐτὸ χειρά μαςον συγκολληθὲν πάλιν. 615 Τον γάρ βαλόντα καὶ βοηθεῖν τῷ πάθει
Πιστευέτω πᾶς τῇ νεκρῶν ἀναστάσει
Ὁστὰ πρὸς ὀστᾶ συντεθήσεται πάλιν,
Καὶ πῆξιν αὖθις σωμάτων ἕξει λύσις,
Ἐπεὶ τὰ λεπτὰ ταῦτα τῶν σπαραγμάτων
595 Εἰς ἐν συνήφθη, καὶ συνηρμόσθη πάλιν,
Καὶ τὸν σπαράκτην θήρα πάσι δεικνύει.
ΝΒ. Εἰς τὰς ἐγγράφους λοιδορίας, τὰς κατὰ τοῦ
βασιλέως καὶ τοῦ πατριάρχου.
*Ανθρωπε, ρίψον & κρατεῖς τε καὶ βλέπεις·
Δεινὸς γὰρ αὐτοῖς ἐγκάθηται σκορπίος,
Τοὺ φέρων ὄλεθρον ανθρωποκτόνου •
600 Το κέντρον αἷμε, μή σε πλήξῃ καιρίαν.
Καὶ πῶς γὰρ ἂν φείσαιτο τῶν ἐλαττόνων
ὺς οὐδὲ οι χριστοὺς εὐλαβεῖται Κυρίου,
Βάλλει βασιλεῖς, οὓς σέβονται καὶ λίθοι,
Οὓς οἶδε τιμᾶν καὶ χορὸς τῶν ἀγγέλων,
605 "Ων ἡ περιττή καλλονή, καὶ χρηστότης
Καὶ θῆρας αὐτοὺς ἡμεροὶ τοὺς ἀγρίους,
Βάλλει, τιτρώσκει πατριάρχας ἀγγέλους,
των δαίμονες φρίττουσι τὴν ἀθλίαν,
Οἷς οὐδ᾽ ὁ μῶμος αὐτό; ἂν μέμψαιτό τι;
610 Οὕτως ἀναιδής ἐστι, καὶ φόνου πνέει.
Πλὴν τοῖς ἅπαξ παθοῦσι, καὶ πεπληγέσι
Θαυμαστός ἐστι τῆς ἰατρείας τρόπος.
Εἰ γάρ τις αὐτὸν συλλαβὼν τέμοι μέσον,
Ἐκεῖθεν ἔξει τοῦ κακοῦ θάττον λύσιν
Ll. In idem chirographum recollectum.
Fidem unusquisque mortuorum resurrectioni
habeat; ossa ad ossa rursum connectentur et coagmentum iterum habebunt corpora soluta, siquidem
istæ lacerationum minutiæ in unum colliguntur
et denuo coalescunt, feramque laceratricem omnibus ostendunt.
LI. In injuriosa scripta contra reyem el patriarcham.
lomo, projice quæ tenes ac cernis: funestus
enim in eis insidet scorpio. Ictu mortifero lethuin
gerens stisnulum tolle, ne te lethaliter vulneret.
Quomodo enim parcat inferioribus, qui nec christos
Domini veneratur, calumniatur reges, quos ipsi
verentur lapides, quos honorat angelorum chorus,
quorum pra:stans forma bonitasque feras ipsas
jenit; calumm:atur, vulnerat patriarchas, angelos,
quorum dæmones pertimescunt spiritalitatem, quibus nec ipsum probrum aliquid exprobraret? Adeo
fr.pudeus est ac cedem spiral! Atlamen semel
passis et percussiɛ mirus est sanationis modus. Etemam si quis illum corripiens secet medium, hinc
53 γρ. χρηστούς.
Ιατρικός λόγος τε καὶ παροιμία.
Εἰ δὲ κρατήσας φείσεται τοῦ θηρίου,
Ανθρωπον αὐτὸν οὐδαμῶς ἐγώ λέγω,
θεὸν δὲ μᾶλλον, καὶ Θεοῦ καλῶ τύπου,
620 "Ος καὶ φονευταῖς οἶδε συγγνώμην νέμειν.
ΝΓ'. "Οτε πρῶτον εγνωρίσθη τοῖς βασιλεῦσι
Πάλαι μὲν ἦν μοι, δέσποτα στεφηφόρε,
Ακουσμα φρικτόν, βασιλεὺς αὐτοκράτωρ,
Γῆς καὶ θαλάσσης κύριος, καὶ δεσπότης,
Εξουσιαστής, καὶ δυνάστης τοῦ βίου,
625 "Ον ἂν θέλοι κτείνων τε καὶ σώζων πάλιν,
Ως τῶν ἁπάντων τὸ κράτο; κεκτημένος
Αφ᾽ οὗ δὲ τῆς σῆς ἡμερωτάτης θέας,
Καὶ τῶν μελιχρῶν ἠξιώθην σου λόγων,
Καὶ τὴν καλὴν ἔβλεψα τῶν ἠθῶν χάριν,
630 Καὶ τοὺς πόθου γέμοντας ἔγνων σου τρόπους,
Οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ἡλίκο; μοι, καὶ πόσο;
Γλυκασμὸς ἐστάλαξεν εἰς τὴν καρδίαν.
Καί πού με δεινὸς πρὸς τὸ πράγμα νῦν ἔρως
*Αφνω κατέσχε, καὶ βιάζεται λέγειν,
633 Ως τερπνὸν οὐδὲν ἄλλο πλὴν βασιλέως,
᾿Αλλ' ουτός έστι χρῆμα κάλλιστον μόνο;
Πάντων ἀκουσμάτων τε καὶ θεαμάτων.
Οὕτως ἄρα, κράτιστε τῶν βασιλέων,
"Η σὴ προσηνής, καὶ φιλάνθρωπος θέα
640 Εθελξεν, ήλλοίωσεν, εξέστησέ με,
promptius habebit mali solutionem: ferieutem
enim vulneri mederi medici et proverbium dicunt.
Si vero captæ parcit feræ, ipsum hominem ego
nullatenus dico, sed potius Deum et Dei typum
appello, qui veniam ipsis homicidis concedere
salagil.
LIII. Quanao primum ad regum agnitionem venit.
Olim, domine coronate, mihi tremendum erat
audire, rex autocrator, terræ marisque dominus
et dominator, vitæ potestatem ac arbitrium habens,
quem velis occidens et rursum servans, tanquain
omnium potentiain adeptus. Ex quo vero dulcissimo
tuo conspectu, melleisque sermonibus tuis dignus
habitus sum, et pulchram aspexi morum gratiam,
moresque tuos amore plenos cognovi, dicere non
valeo qualis et quanta dulcedo meuin in animum
stillaverit. Et certe me sævus in rem subito invasit
amor, et dicere me cogit, nihil aliud præter regem
esse jucundum; hunc enim solum esse cunctorum
audibilium vel aspectabilium pulcherrimum. Sc
igitur, regum potentissime, tua dulcis et benigua
visio demulsit, transmutavit, extulit me, aliter ac
Matthæi Busti notæ.
Ὅτε πρῶτον ἐγνωρίσθη τοῖς. Hic vero plis
losophum ex musei angulis in aulam proreptantem
irabes καὶ πρὸς τὸ πρᾶγμα δαιμονίως ιλιγγιώντα.
Quod si 'paulo houorificentius loquatur de hoc imperatore, qui nune propter lascivam et desidem
vitam merito vapulat, non est mirandum. Primum
enim αἱ εὐπραξίαν (ut inquit orator) δειναί συγ
κρύψαι καὶ συσκιάσαι τὰ τοιαῦτα ἀνείδη· denunc
coustat multas in Monomacho viguisse virtutes,
quæ illis vitus caliginem possent offundere: quod
tamen de Zoe vetula libidinosissima nescio an vere
dici possit.
Part LIIIPars LIII
col. 1165–1166page 64 of 82
PG 120:1165Αλλα φρονεῖν ἔπεισεν ἀντὶ τῶν πάλαι Ολως δὲ καινὸν ἐκ παλαιοῦ, καὶ νέον Έδειξε, διπλοῦν ἔργον ἐξειργασμένη Ομοῦ μὲν ἐπλήρωσεν ἡδονῆς ξένης, 635 Ομοῦ δὲ λαμπρότητος εμπέπληκέ με. Αμφω γὰρ αὕτη τὰς ενεργείας φέρει, Λαμπηδόνος γέμουσα, καὶ θυμηδίας Καὶ Μωσέως μὲν τὸ πρόσωπον, ὡς λόγος, Ἐδόξασε πρὶν ἡ Θεοῦ θεωρία, 650 Ως καὶ κάλυμμα τὸν θεόπτην λαμβάνειν, Ἐπειδὰν αὐτὸν προσλαλεῖν ἄλλοις ἔδει. Οὐ γὰρ φορητὸν εἶχε τὴν αὑτοῦ θέαν, Εἰ μὴ καλυφθεὶς ἦλθεν εἰς ὁμιλίαν. Ἐμοὶ δὲ σὺ, κράτιστε τῶν βασιλέων, 655 Εἰς ὄψιν ἐλθὼν, καὶ θεαθείς μετρίως, Οὐ τὸ πρόσωπον, οὐδὲ τὴν δίψιν μόνον, Ολον δὲ δόξης ἐμπέπληκας αὐτίκα. Καίτοι μέγαν σε τὸν καθ᾿ ἡμᾶς δεσπότην. Ηδειν πρὸ τούτου, καὶ Θεοῦ θεῖον τύπον, 660 Καλῶς στρέφοντα τοῦ κράτους τὰς ἡνίας, καὶ σὺν Θεῷ σώζοντα τὴν οἰκουμένην Θεὸν δὲ πανσέβαστη, καὶ πλάστης νέον, *11 δημιουργὸν ἄλλον οὐκ ἠπιστάμην. Νῦν δ' ὀψὲ μὲν οὖν ἀλλ' ὅμως ἐκτησάμην, €65 Καὶ πράγμα θαύμα, θαῦμα θαυμάτων πέρα Εἰς δεῦρο λανθάνον με μανθάνω μόλις. Σὺ γὰρ Θεός τις, ὡς ἔοικε, τὴν φύσιν, Η πῶς νεουργεῖς, εἰπὲ, τοὺς κατ' εἰκόνα, Καὶ ῥᾷστα πλάττεις, καὶ μεταπλάττεις πάλιν, 670 Γνώμας ἀμείβων, καὶ μεθαρμόζων τρόπους, ο «Ε γρ. ἀστραπή. Τρέπων λογισμούς, καὶ μεθιστῶν καρδίας, Αγων, φέρων, στρέφων τε πάντα ῥᾳδίως. Ἐκ φθέγματός τε καὶ θέας τῆς σῆς μόνης; Καὶ τοὺς μὲν ἄλλου; οὐ τοσοῦτον θαυμάσω, 675 Οὓς ταῦτα ποιεῖς ἐν βραχεῖ, καὶ συντόμως. Οὐκ ἀπροθύμους ὄντας οὐδ᾽ αὐτοὺς ἴσω; Ημᾶς δὲ πῶς ἡμειψας οὕτως ἀθρόον; Η πῶς τοσοῦτον ίσχυσε βραχὺς χρόνο;; *Απαξ προσωμίλησας ἡμῖν ἐγγύθεν, 680 *Απαξ προσεῖδες, μικρὸν ἀντώφθης πάλιν, Απῆλθες εὐθὺς συμμεθαρμόσας όλους. Καινὴν γὰρ ἐντέθεικας ἡμῖν καρδίαν, Καὶ πνεῦμα καινὸν ἔκτισας τοῖς ἐγκάτοις. Αγροικος ἦν χθές· ἀστικὸς δὲ νῦν μάλα 683 Κάτω νενευκώς· ἀλλὰ νῦν ἄνω βλέπων, Αθυμος· ἀλλ' εύθυμος, ἡδονῆς γέμων. Μικρός, κατηφής· νῦν δὲ λαμπρὸς, καὶ μέγας, Καὶ ταῦτα μηδὲν εἰς τροπήν φέρον πάθος Παθεῖν ἀπ' ἀρχῆς εὖ παρεσκευασμένος, €90 Ὡς ἄν τι δώσω δείγμα τοῦ νέου πάθους. Άτυχος ο ὢν πρὶν, νῦν δὲ κομπάζω τάδε. Ούτω με παντάπασιν ἐξ ἄλλου τέως Έδειξεν ἄλλον ή παναλκής σου χάρις. Μικρὸν γὰρ αὕτη, μικρὸν ἐλλάμψεσά μας, 695 Εἶτα κουδεῖσα θα τον ἐκ τῶν ὀμμάτων, Ὡς οι ἀστραπῆς τις οξύτης· καὶ λαμπρότης, "Ομως κατεκράτησεν ἡμῶν εἰς τέλος, Καὶ τὴν καλὴν ἄμειψιν ἐξήμειψέ με. Τί δ' ἂν πάθοι τι;, εἰ πάλιν τούτου τύχοι, 700 Καὶ τῆς ὁμοίας δεύτερον τύχοι θέας, Δεν δ' ἐμὲ μὲν οὖν, Ατὲ μὲν νοῦν.
VERSUS IAMBICI.
Αλλα φρονεῖν ἔπεισεν ἀντὶ τῶν πάλαι·
Ολως δὲ καινὸν ἐκ παλαιοῦ, καὶ νέον
Έδειξε, διπλοῦν ἔργον ἐξειργασμένη
Ομοῦ μὲν ἐπλήρωσεν ἡδονῆς ξένης,
635 Ομοῦ δὲ λαμπρότητος εμπέπληκέ με.
Αμφω γὰρ αὕτη τὰς ενεργείας φέρει,
Λαμπηδόνος γέμουσα, καὶ θυμηδίας -
Καὶ Μωσέως μὲν τὸ πρόσωπον, ὡς λόγος,
Ἐδόξασε πρὶν ἡ Θεοῦ θεωρία,
650 Ως καὶ κάλυμμα τὸν θεόπτην λαμβάνειν,
Ἐπειδὰν αὐτὸν προσλαλεῖν ἄλλοις ἔδει.
Οὐ γὰρ φορητὸν εἶχε τὴν αὑτοῦ θέαν,
Εἰ μὴ καλυφθεὶς ἦλθεν εἰς ὁμιλίαν.
Ἐμοὶ δὲ σὺ, κράτιστε τῶν βασιλέων,
655 Εἰς ὄψιν ἐλθὼν, καὶ θεαθείς μετρίως,
Οὐ τὸ πρόσωπον, οὐδὲ τὴν δίψιν μόνον,
Ολον δὲ δόξης ἐμπέπληκας αὐτίκα.
Καίτοι μέγαν σε τὸν καθ᾿ ἡμᾶς δεσπότην.
Ηδειν πρὸ τούτου, καὶ Θεοῦ θεῖον τύπον,
660 Καλῶς στρέφοντα τοῦ κράτους τὰς ἡνίας,
καὶ σὺν Θεῷ σώζοντα τὴν οἰκουμένην·
Θεὸν δὲ πανσέβαστη, καὶ πλάστης νέον,
*11 δημιουργὸν ἄλλον οὐκ ἠπιστάμην.
Νῦν δ' ὀψὲ μὲν οὖν ἀλλ' ὅμως ἐκτησάμην,
€65 Καὶ πράγμα θαύμα, θαῦμα θαυμάτων πέρα
Εἰς δεῦρο λανθάνον με μανθάνω μόλις.
Σὺ γὰρ Θεός τις, ὡς ἔοικε, τὴν φύσιν,
Η πῶς νεουργεῖς, εἰπὲ, τοὺς κατ' εἰκόνα,
Καὶ ῥᾷστα πλάττεις, καὶ μεταπλάττεις πάλιν,
670 Γνώμας ἀμείβων, καὶ μεθαρμόζων τρόπους, ο
olim me sentire suasit, prorsusque novum et recens ostendit, duplex opus operata: simul extranea
me jucunditate et splendore implevit: ambas enim
has virtutes habet, splendore jucunditateque plina.
Sic et Moysis vultum, ut dicitur, prius Dei visio
illustraverat, ita ut Dei contemplator velamen assumeret, quando cum aliis colloqui deberet; non
euim sustinendum habuisset visum, nisi velatus
ad caelum venisset. Mihi autem tu, regum potentissime, ad causpectum veniens, etsi modicum visus, non tantum vultum, non tantum visum, sed
totum extemplo replevisti gloria. Equidem te magnum antea sciebam nostrum dominatorem, diviwunique Dei typum, mire potestatis habenas regentem, et orbem terrarum cum Deo servantem:
Deum autem, augustissime, novumque plasmatorem
et alium creatorem non noveram. Nunc autemi sero
quidem sed tamen agnovi, remque, prodigium,
prodigium prodigiorum superans, hucusque latens
me, vix edisco. Tu enim aliquis, ut videtur, natura
Deus, quomodo, dic, renovas eos qui sunt ad imaKinem tuam, et facillime formas et transformas,
mutans sententias, disponensque mores, argumenta
«Ε γρ. ἀστραπή.
Τρέπων λογισμούς, καὶ μεθιστῶν καρδίας,
Αγων, φέρων, στρέφων τε πάντα ῥᾳδίως.
Ἐκ φθέγματός τε καὶ θέας τῆς σῆς μόνης;
Καὶ τοὺς μὲν ἄλλου; οὐ τοσοῦτον θαυμάσω,
675 Οὓς ταῦτα ποιεῖς ἐν βραχεῖ, καὶ συντόμως.
Οὐκ ἀπροθύμους ὄντας οὐδ᾽ αὐτοὺς ἴσω;·
Ημᾶς δὲ πῶς ἡμειψας οὕτως ἀθρόον;
Η πῶς τοσοῦτον ίσχυσε βραχὺς χρόνο;;
*Απαξ προσωμίλησας ἡμῖν ἐγγύθεν,
680 *Απαξ προσεῖδες, μικρὸν ἀντώφθης πάλιν,
Απῆλθες εὐθὺς συμμεθαρμόσας όλους.
Καινὴν γὰρ ἐντέθεικας ἡμῖν καρδίαν,
Καὶ πνεῦμα καινὸν ἔκτισας τοῖς ἐγκάτοις.
Αγροικος ἦν χθές· ἀστικὸς δὲ νῦν μάλα
683 Κάτω νενευκώς· ἀλλὰ νῦν ἄνω βλέπων,
Αθυμος· ἀλλ' εύθυμος, ἡδονῆς γέμων.
Μικρός, κατηφής· νῦν δὲ λαμπρὸς, καὶ μέγας,
Καὶ ταῦτα μηδὲν εἰς τροπήν φέρον πάθος
Παθεῖν ἀπ' ἀρχῆς εὖ παρεσκευασμένος,
€90 Ὡς ἄν τι δώσω δείγμα τοῦ νέου πάθους.
Άτυχος ο ὢν πρὶν, νῦν δὲ κομπάζω τάδε.
Ούτω με παντάπασιν ἐξ ἄλλου τέως
Έδειξεν ἄλλον ή παναλκής σου χάρις.
Μικρὸν γὰρ αὕτη, μικρὸν ἐλλάμψεσά μας,
695 Εἶτα κουδεῖσα θα τον ἐκ τῶν ὀμμάτων,
Ὡς οι ἀστραπῆς τις οξύτης· καὶ λαμπρότης,
"Ομως κατεκράτησεν ἡμῶν εἰς τέλος,
Καὶ τὴν καλὴν ἄμειψιν ἐξήμειψέ με.
Τί δ' ἂν πάθοι τι;, εἰ πάλιν τούτου τύχοι,
700 Καὶ τῆς ὁμοίας δεύτερον τύχοι θέας,
vertens et animos innovans, agens, ferens, evolvensque faciliter omnia, ex voce solaque visione
tua? Non adeo quidem mirarer alíos, quos ita
brevi subitoque mutas, utpote ardentes et mobiles:
sed nos quomodo sic repente mutasti? Quomodo
sic potuit breve tempus? Semel nobiscum courer.
satus es, semel aspexisti modicumque conspectus
es, slaliu, omnibus conciliatis, aliisti. Novun
enim animum nobis inspirasti, novumque spiritum
pectoribus creasti. Heri rudis eram, urbanus autem nunc valde; deorsum inclinatus, sed nunc
sursum tuens; languidus, sed nunc hilaris et
voluptate plenus; parvus, obscurus, nunc autem
radians et magnus; et ad hæc sentienda minime
sensu mobili a principio paratus eram, ut exemplum
exhibeam novi sensus. Prius eram simplex, et
nunc hæc cum ostentatione dico. Sic me prorsus
alium tua potens effecit gratia. Licet enim ipsa
modicum paulisperque mihi luxerit, et statim ex
oculis evanuerit, ut velox et lucidum fulgur, attamen
nos in finem possedit et egregie me mutavit. Quid
autem sentiret aliquis, si denuo idem experiretur,
et secunda vice similem haberet visionen, ut voMatthæi Busti notæ.
Δεν δ' ἐμὲ μὲν οὖν, fort». Ατὲ μὲν νοῦν.
col. 1167–1168page 65 of 82
PG 120:1167Ως ή κέλευσις βούλεται τοῦ δεσπότου; "Η δῆλον ὡς ἄνθρωπος οὐ δόξειέ τις. ᾿Αλλ' ἄγγελός τις, ἢ Θεός παραυτίκα, Ολος θεωθείς τῇ Θεοῦ κοινωνίᾳ. 703 Πειράσομαι δὴ καὶ πάλιν, καὶ πολλάκις, Σπί τε προσελθεῖν, καὶ τυχεῖν ὁμιλίας, Εἴ πως λάβοιμι τή δε τὴν εὐκληρίαν 'Αλλ' ἓν δέδοικα, καὶ τὸ σὸν θεῖον κράτος Αὐτῷ βοηθὸν προσλαβεῖν εἰς τὸν φόβον, 710 Μή πού[με] δεινὸν ὄμμα Γοργούς ἀγρίας Πρὸ τῆς πύλης βλέψειεν 8 ηγριωμένον, Μὴ Κέρβερος τις ἐξυλακτήσω: μέγα, Μηδὲ Βριμώ τις ἐμβριμωμένη δάκοι. Καὶ πῶς γὰρ οἴσω δήγματος πληγὴν μίαν 715 "Ανθρωπος ἰσχνόσαρκος, ἐκτετηγμένος; Ἐγὼ δὲ δειλός εἰμι καὶ πρὸς ἄλλο τι Λειτουργικῶν γὰρ πνευμάτων ὄψις τρέμω, Καὶ τῶν πτερωτῶν ἀγγέλων σου τὴν θέαν Ψυχὰς γὰρ ἁρπάζουσιν ἐκ τῶν σωμάτων. 720 Εξ ὧν με ρύσαι, ψυχοσώστα προστάτα, Καὶ μήτε τούτων εκταραξάτω μέ τι, Μηδ' ἄλλο μηδὲν προσβάλοι τῶν φασμάτων, Η τῶν φοβήτρων τῶν πρὸ τῶν προαυλίων. Ἐπὰν δὲ ταῦτα σὺν Θεῷ διαδράσω, 75 Καί που γένωμαι πλησίον τοῦ σοῦ θρόνου, 726 Μηδέν χερουδίμ ῥομφαίαν πυρὸς φέρον, 1309 Κατά στόμα τρώσοι με, καὶ φλέξοι πάλιν 1570 'Αλλ' ώσπερ αὐτὸς ἡμερον πλουτεῖς φύσιν, Καὶ τὴν ὁδόν μοι πᾶσαν ἡμερον δίδου Ώ; είγε ταύτην ἀσφαλῶς διαδράμω, Όρμος τις ἡδὺς τ' ἄλλα πάντα, καὶ φίλος, Τῆς σῆς γαληνότητος εμπεπλησμένο. 4575 Τανῦν δὲ Χριστὸν, πιστέ χριστὲ Κυρίου, Εχεις σύνοικον, καὶ συνεργὸν τοῦ κράτους. Τὸν καὶ βασιλεύσαντα, και στέψαντά σε, Καὶ συμβασιλεύοντα, καὶ σκέποντά σε, Οὗτος γὰρ ὥσπερ τοῖς τρισὶ νεανίαις 1380 Συνῆν τέταρτος, ἐν μέσῳ φλογὸς πάλαι Οὕτω πάλιν τέταρτος ἔστω κἀνθάδε, Δροσισμὸς ὑμῖν ἐν βασιλείοις μέσοις, Τὸν ἥλιόν σε πρῶτα σώζων, καὶ νέμων Ζωὴν ἄλυπον, εὐτυχή, νικηφόρον, 1383 Καλοῖς τε τοῖς σύμπασιν “8 εὐθηνουμένην Έπειτα ταύτην τὴν σελήνην τοῦ κράτους, Την κοσμολαμπῆ, καὶ διαπρεπεστάτην, Τὴν οὐδὲν ἄλλο, πλὴν ὅ κέκληται μόνον. Ζωὴν γὰρ ὄντως ἡ Ζωὴ τοῦ νῦν βίου. 1590 Τρίτην δέ μοι συνταττε καὶ τὴν δευτέραν, Τὸ φαιδρὸν ἄστρον τοῦ πανολβίου στέφους, Η τὴν ἐκείνης αὐταδέλφην ἀξίαν, Ο παντὸς ἄλλου μεῖζον εἰς εὐδοξίαν. Ὁ Χριστὸς οὖν τέταρτος ὑμῖν ἐν μέσῳ 1395 'Αεὶ παρέστω, καὶ πρὸς ἀλλήλους μίαν Σύμπνοιαν ἐργάζοιτο, καὶ συμψυχίαν, Διδούς ἅπασι μακρὸν ἐνθάδε χρόνον, Δόξαν δ' ἐκεῖθεν τὴν ἑαυτοῦ προσνέμων, Καὶ τὸ στέφος, κράτιστε, τῆς ἀφθαρσίας. ΝΔ'. Εἰς τὰς δεσποινας. 1400 Δισσαῖς ἀνάσσαις αὐταδέλφοις αὐγούσταις Δώρημα κοινὸν ἐξ ἑνὸς δούλου τόδε. 60 γρ. Αγριωμένην. " γρ. εὐθυνουμένην. Μηδέν χερουβίμ. 23, ἥττων δὲ πᾶς τις,
Ως ή κέλευσις βούλεται τοῦ δεσπότου;
"Η δῆλον ὡς ἄνθρωπος οὐ δόξειέ τις.
᾿Αλλ' ἄγγελός τις, ἢ Θεός παραυτίκα,
Ολος θεωθείς τῇ Θεοῦ κοινωνίᾳ.
703 Πειράσομαι δὴ καὶ πάλιν, καὶ πολλάκις,
Σπί τε προσελθεῖν, καὶ τυχεῖν ὁμιλίας,
Εἴ πως λάβοιμι τή δε τὴν εὐκληρίαν·
'Αλλ' ἓν δέδοικα, καὶ τὸ σὸν θεῖον κράτος
Αὐτῷ βοηθὸν προσλαβεῖν εἰς τὸν φόβον,
710 Μή πού[με] δεινὸν ὄμμα Γοργούς ἀγρίας
Πρὸ τῆς πύλης βλέψειεν 8 ηγριωμένον,
Μὴ Κέρβερος τις ἐξυλακτήσω: μέγα,
Μηδὲ Βριμώ τις ἐμβριμωμένη δάκοι.
Καὶ πῶς γὰρ οἴσω δήγματος πληγὴν μίαν
715 "Ανθρωπος ἰσχνόσαρκος, ἐκτετηγμένος;
Ἐγὼ δὲ δειλός εἰμι καὶ πρὸς ἄλλο τι·
Λειτουργικῶν γὰρ πνευμάτων ὄψις τρέμω,
Καὶ τῶν πτερωτῶν ἀγγέλων σου τὴν θέαν·
Ψυχὰς γὰρ ἁρπάζουσιν ἐκ τῶν σωμάτων.
720 Εξ ὧν με ρύσαι, ψυχοσώστα προστάτα,
Καὶ μήτε τούτων εκταραξάτω μέ τι,
Μηδ' ἄλλο μηδὲν προσβάλοι τῶν φασμάτων,
Η τῶν φοβήτρων τῶν πρὸ τῶν προαυλίων.
Ἐπὰν δὲ ταῦτα σὺν Θεῷ διαδράσω,
75 Καί που γένωμαι πλησίον τοῦ σοῦ θρόνου,
726 Μηδέν χερουδίμ ῥομφαίαν πυρὸς φέρον,
1309 Κατά στόμα τρώσοι με, καὶ φλέξοι πάλιν·
1570 'Αλλ' ώσπερ αὐτὸς ἡμερον πλουτεῖς φύσιν,
Καὶ τὴν ὁδόν μοι πᾶσαν ἡμερον δίδου
Ώ; είγε ταύτην ἀσφαλῶς διαδράμω,
Όρμος τις ἡδὺς τ' ἄλλα πάντα, καὶ φίλος,
Τῆς σῆς γαληνότητος εμπεπλησμένο.
4575 Τανῦν δὲ Χριστὸν, πιστέ χριστὲ Κυρίου,
Εχεις σύνοικον, καὶ συνεργὸν τοῦ κράτους.
Τὸν καὶ βασιλεύσαντα, και στέψαντά σε,
Καὶ συμβασιλεύοντα, καὶ σκέποντά σε,
Οὗτος γὰρ ὥσπερ τοῖς τρισὶ νεανίαις
1380 Συνῆν τέταρτος, ἐν μέσῳ φλογὸς πάλαι·
Οὕτω πάλιν τέταρτος ἔστω κἀνθάδε,
Δροσισμὸς ὑμῖν ἐν βασιλείοις μέσοις,
Τὸν ἥλιόν σε πρῶτα σώζων, καὶ νέμων
Ζωὴν ἄλυπον, εὐτυχή, νικηφόρον,
1383 Καλοῖς τε τοῖς σύμπασιν “8 εὐθηνουμένην
Έπειτα ταύτην τὴν σελήνην τοῦ κράτους,
Την κοσμολαμπῆ, καὶ διαπρεπεστάτην,
Τὴν οὐδὲν ἄλλο, πλὴν ὅ κέκληται μόνον.
Ζωὴν γὰρ ὄντως ἡ Ζωὴ τοῦ νῦν βίου.
1590 Τρίτην δέ μοι συνταττε καὶ τὴν δευτέραν,
Τὸ φαιδρὸν ἄστρον τοῦ πανολβίου στέφους,
Η τὴν ἐκείνης αὐταδέλφην ἀξίαν,
Ο παντὸς ἄλλου μεῖζον εἰς εὐδοξίαν.
Ὁ Χριστὸς οὖν τέταρτος ὑμῖν ἐν μέσῳ
1395 'Αεὶ παρέστω, καὶ πρὸς ἀλλήλους μίαν
Σύμπνοιαν ἐργάζοιτο, καὶ συμψυχίαν,
Διδούς ἅπασι μακρὸν ἐνθάδε χρόνον,
Δόξαν δ' ἐκεῖθεν τὴν ἑαυτοῦ προσνέμων,
Καὶ τὸ στέφος, κράτιστε, τῆς ἀφθαρσίας.
ΝΔ'. Εἰς τὰς δεσποινας.
1400 Δισσαῖς ἀνάσσαις αὐταδέλφοις αὐγούσταις
Δώρημα κοινὸν ἐξ ἑνὸς δούλου τόδε.
eam percurreró, quidam sit mihi portus in omnibus dulcis et amicus, tua benignitate repletus.
Nunc autem, fidelis Domini Christe, potentiæ socium et cooperatorem habes Christum, qui te regia
coronaque donavit, qui tecum regnat et le confirmat. Ipse porro, quemadmodum tribus adolescentibus in medio fornacis olim quartus adfuit, ita
rursum ibi quartus media regia ros vobis adsit, te
primum solem salvans, tibique lætam vitam tribueus, felicem, victricem, ac bonis omnibus refertam; deinde illain potentiæ lunam, mundi lucernam, splendorem maximum, quæ nihil aliud est
ac nominatur; revera enim zoe vitæ præsentis
Juntas regis jubet. Evidenter non ut homo videretur, sed quasi angelus, aut omnino deus totus Dei
commercio deificatus. Tentabo equidem rursum et
pluries ad te venire fruique commercio, an forte
felicem hanc sortem obtinere queam. Sed unum
timeo tuamque divinam exoro potestatem, ut adversus timorem auxilium præstet, ne nie dirus feræ
Gorgonis oculus ante januam tremebundum aspiciat, ne quis Cerberus qiagnos edat latratus, ne quædam indignans Hecate me faceret. Etenim quomodo
morsus unam sustinebo plagam, homo macer el
tabefactus? Ego vero sum ad aliud quid pavidųs:
hiturgicorum enim spirituum timeo visum, alatotumque tuorum angelorum visionem: nam e cor- est vita. Tertiam autem, quæso, computa quoque
paribus auinas eripiunt. quibus erue mne, Salvator ammarum, defensor; ue me quidquain illorum
conturbet, nec aliud quid phantasmatum et terriculorum ante fores astantium appropinquet. Postquam autem hæc auxiliante Deo transiero, et prope
thronum tuum accessero, ne cherubim igneami ge·
rens romphæain coram le me vulneret ac postea
succendat. Sed cum ipse mitis naturæ dives es,
totam quoque viam mihi redde planami; ut si tutus
60 γρ. Αγριωμένην. " γρ. εὐθυνουμένην.
secundam, ornatissimæ coronæ lucidum astrum,
sive probam illius sororem, quod ad gloriam quolibet alio majus est. Christus ergo quartus in medio
vestri jugiter adsit, et ad invicem unam mentem
ununique sensum efficiat, longam omnibus bic
præstans vitam, gloriam autem quæ ex ipso est el
coronam, optime, immortalitatis illic reservans.
LIV. In Reginas.
Duabus reginis sororibus augustis istud ex une
Matthæi Busu notæ.
Μηδέν χερουβίμ. Versum 727 et reliquos qui hunc in manuscripto sequebantur vide pag.
23, ibi ἥττων δὲ πᾶς τις, etc.
Part LIVPars LIV
col. 1169–1170page 66 of 82
PG 120:1169Εἰς τὴν ἐμὴν δέσποιναν οἱ χωρει τόπος. 'Αλλ' ἡ κατ' αὐτὴν δόξα, καὶ τὸ νῦν κλέος *Απασαν ἐπλήρωσε τὴν οἰκουμένην, 1405 Καὶ πανταχοῦ φαίνει τε καὶ λάμπει πλέον Τῆς κοσμολαμπους πανσελήνου λαμπάδος, Ωστε πρόδηλος πᾶσιν ἡ ταύτης χάρις, Κἂν ἔνδον αὐτὴ τῶν ἀνακτόρων μένῃ. Αλλ' ὦ μεγίστη κυρία τοῦ νῦν γένους, 1510 (Πρὸς γάρ σε τρέψω τὸν βραχὺν τοῦτον λόγον, Κἂν μὴ βλέπειν ἔχω σεὶ πῶς δέχῃ τάδε; Ω τῶν τοσούτων εκγόνη βασιλέων, Οσους ἀριθμεῖν οὐκ ἔνεστι ῥᾳδίως, Τὸ σκῆπτρον ἡμῶν, ἡ δὲ πρόνοια τοῦ κράτους, 4415 Τῆς εὐγενείας λείψανον, τῆς πορφύρας Κάλλιστον ἄνθος, χρῶμα τῆς ἁλουργίδος, Οφθαλμὲ κόσμου, πλοῦτε, δόξα, λαμπρότης, Πᾶν εἴ τι τερπνὸν ἄλλο τῶν τιμωμένων. τὰ τῶν καθ' ἡμᾶς πραγμάτων σωτηρία, 1430 Ζωή τε τοῦ σύμπαντος εὐτυχεστάτη, Οὕτω πλατύνου γῆς ἀπ᾿ ἄκρων εἰς ἄκρα, Φαίνουσα πᾶσιν ἐγγύθεν, καὶ μακρόθεν, Οὕτως ὁρωμένη τε καὶ κεκρυμένη, Πλήρου τὰ πάντα φωτὸς ἀκραιφνεστάτου. 1425 Οὕτω δὲ πυκνάς πέμπε τὰς λαμπηδόνας, Έχουσα συλλάμπουσαν ἐκ τοῦ πλησίον Αλλην σεαυτήν, τὴν ἐμὴν μὲν δεσπότιν, Σὴν δ᾽ αὐταδέλφην γνησίαν, καὶ φιλτάτην, Της οι συμμερίζῃ τοῦ κράτους τὰς ἡνίας. 1450 Επεύχομαι δὲ πλεῖστον ἐνταῦθα χρόνον ὑμῖν δοθῆναι, καὶ τὸ συγχαίρειν ἅμα Καὶ δὴ συνευφραίνοισθε, καὶ βλέποιτέ μοι Καὶ τὸν φαεινὸν ἥλιον, και φωσφόρον, Ο σε γρ. πρόνοια, τὸ κράτος, σε γρ. συμμετρίζη. Τὸ κοσμικὸν φῶς, τὴν γαλήνην τοῦ βίου, 1455 Εαρ τὸ φαιδρόν, τῆς χαρᾶς τὴν ἡμέραν, Τὸν εὐγενῆ μὲν, εὐτυχῆ δὲ δεσπότην, Τὸν εὐτυχῆ μὲν, εὐσεβῆ δὲ " καὶ πλέον, Τῆς γῆς τὸ θαῦμα, τὸν μέγαν Μονομάχου, Ὃν ἡ πρόνοια κοσμικῶν κακῶν λύσιν 1440 Εδειξεν ἡμῖν, καὶ καλῶν πάντων βρύσιν. Οὕτως ἄλυπον ἐκπερῶσαι τὸν βίον Ἔχοιτε τοῦτον λύχνον ἄλλον ἐν μέσῳ, Ασβεστον ἐκπέμποντα λαμπαδουχία», Πρὸς ἐν βλέπουσαι νύκτα, καὶ μεθ᾽ ἡμέραν 1445 Ομοῦ τε συντέρποισθε, καὶ σώζοισθέ μοι. ΝΕ'. Ἐν τῇ μνήμῃ τῶν ἁγίων Σεργίου, καὶ Βάκχου ὅτε καὶ δῶρα ἔπεμψεν. Οι γειτονοῦντες μάρτυρες τοῖς δεσπόταις, Ως γείτονας στέργουσι τοὺς ἐκ γειτόνων, Φιλοβασιλεῖς ἐκ μακρῶν ὄντες χρόνων, Καὶ συμφορὰς ἔλυσαν αὐτοῖς πολλάκις, 1450 Αφαρπάσαντες· ἐξ ὀλέθρων ἐσχάτων Ἐφ' οἷς παρ' αὐτῶν εὗρον ἀντιμισθίαν, Τον πανσέβαστον τούτων οἶκον ἐνθάδε, *Ος εὐπρεπής μέν ἐστι δόξα τῷ κράτει, γρ. τό "Ον ἡ πρόνοια κοσμικῶν. εμο. Εκείνος τοίνυν ὁ ἀνὴρ αἴτιος τοῖς ἀπαθῶς λογιζομένοις κριθήσεται τοῦ τὴν ἑαν μοίραν δουρί κυριευθῆναι βαρβαρική. κἀντεῦθεν ἡ πρὸς τὰς Ῥω μαίας χώρας ῥάστη ταῖς Βαρβάροις πάροδος ἐγένεθη.
VERSUS IAMBICI
Εἰς τὴν ἐμὴν δέσποιναν οἱ χωρει τόπος.
'Αλλ' ἡ κατ' αὐτὴν δόξα, καὶ τὸ νῦν κλέος
*Απασαν ἐπλήρωσε τὴν οἰκουμένην,
1405 Καὶ πανταχοῦ φαίνει τε καὶ λάμπει πλέον
Τῆς κοσμολαμπους πανσελήνου λαμπάδος,
Ωστε πρόδηλος πᾶσιν ἡ ταύτης χάρις,
Κἂν ἔνδον αὐτὴ τῶν ἀνακτόρων μένῃ.
Αλλ' ὦ μεγίστη κυρία τοῦ νῦν γένους,
1510 (Πρὸς γάρ σε τρέψω τὸν βραχὺν τοῦτον λόγον,
Κἂν μὴ βλέπειν ἔχω σεὶ πῶς δέχῃ τάδε;
Ω τῶν τοσούτων εκγόνη βασιλέων,
Οσους ἀριθμεῖν οὐκ ἔνεστι ῥᾳδίως,
Τὸ σκῆπτρον ἡμῶν, ἡ δὲ πρόνοια τοῦ κράτους,
4415 Τῆς εὐγενείας λείψανον, τῆς πορφύρας
Κάλλιστον ἄνθος, χρῶμα τῆς ἁλουργίδος,
Οφθαλμὲ κόσμου, πλοῦτε, δόξα, λαμπρότης,
Πᾶν εἴ τι τερπνὸν ἄλλο τῶν τιμωμένων.
τὰ τῶν καθ' ἡμᾶς πραγμάτων σωτηρία,
1430 Ζωή τε τοῦ σύμπαντος εὐτυχεστάτη,
Οὕτω πλατύνου γῆς ἀπ᾿ ἄκρων εἰς ἄκρα,
Φαίνουσα πᾶσιν ἐγγύθεν, καὶ μακρόθεν,
Οὕτως ὁρωμένη τε καὶ κεκρυμένη,
Πλήρου τὰ πάντα φωτὸς ἀκραιφνεστάτου.
1425 Οὕτω δὲ πυκνάς πέμπε τὰς λαμπηδόνας,
Έχουσα συλλάμπουσαν ἐκ τοῦ πλησίον
Αλλην σεαυτήν, τὴν ἐμὴν μὲν δεσπότιν,
Σὴν δ᾽ αὐταδέλφην γνησίαν, καὶ φιλτάτην,
Της οι συμμερίζῃ τοῦ κράτους τὰς ἡνίας.
1450 Επεύχομαι δὲ πλεῖστον ἐνταῦθα χρόνον
ὑμῖν δοθῆναι, καὶ τὸ συγχαίρειν ἅμα·
Καὶ δὴ συνευφραίνοισθε, καὶ βλέποιτέ μοι
Καὶ τὸν φαεινὸν ἥλιον, και φωσφόρον,
famulo commune donum. Meæ dominæ unus non
sufficit locus; sed ejus gloria famaque præsens
totam replevit terram, et ubique resplendet fulgetque magis quam illuminantis mundum plenilumii fulgor. Unde, licet intra palatium maneat, omnibus ejus est manifesta gratia. Sed, o maxima
præsentis generationis domina (ad te enim, etsi
videre te non possim, brevem hunc sermonem vertamn), quomolo hæc accipis? Ο tot edita regibus,
nt eos numerare facile non sit, sceptrum nostrum,
potestatis providentia, nobilitatis reliquiæ, flos
purpuræ pulcherrique, muricis decor, ocule mundi,
diviti:e, gloria, splendor, quidquid inter honoranda
jucundum est! 0 rerum nostrarum salus, universitatisque felicissima vita, sic ab extremis ad extrema terræ pertinge, prope longeque lucens oninibus; sic visa et abscondita, cuncta puro lumine
reple. Sic vero densos emitte radios, habens in
proximo collucentem aliam temetipsam, meam
quidem dominam, tuam autem sororem gérmanam
ac charissimam, cum qua partiris potestatis habemas. Deprecor autem ut hic multo tempore vobis
σε γρ. πρόνοια, τὸ κράτος, σε γρ. συμμετρίζη.
Τὸ κοσμικὸν φῶς, τὴν γαλήνην τοῦ βίου,
1455 Εαρ τὸ φαιδρόν, τῆς χαρᾶς τὴν ἡμέραν,
Τὸν εὐγενῆ μὲν, εὐτυχῆ δὲ δεσπότην,
Τὸν εὐτυχῆ μὲν, εὐσεβῆ δὲ " καὶ πλέον,
Τῆς γῆς τὸ θαῦμα, τὸν μέγαν Μονομάχου,
Ὃν ἡ πρόνοια κοσμικῶν κακῶν λύσιν
1440 Εδειξεν ἡμῖν, καὶ καλῶν πάντων βρύσιν.
Οὕτως ἄλυπον ἐκπερῶσαι τὸν βίον
Ἔχοιτε τοῦτον λύχνον ἄλλον ἐν μέσῳ,
Ασβεστον ἐκπέμποντα λαμπαδουχία»,
Πρὸς ἐν βλέπουσαι νύκτα, καὶ μεθ᾽ ἡμέραν
1445 Ομοῦ τε συντέρποισθε, καὶ σώζοισθέ μοι.
ΝΕ'. Ἐν τῇ μνήμῃ τῶν ἁγίων Σεργίου, καὶ Βάκ
χου ὅτε καὶ δῶρα ἔπεμψεν.
Οι γειτονοῦντες μάρτυρες τοῖς δεσπόταις,
Ως γείτονας στέργουσι τοὺς ἐκ γειτόνων,
Φιλοβασιλεῖς ἐκ μακρῶν ὄντες χρόνων,
Καὶ συμφορὰς ἔλυσαν αὐτοῖς πολλάκις,
1450 Αφαρπάσαντες· ἐξ ὀλέθρων ἐσχάτων·
Ἐφ' οἷς παρ' αὐτῶν εὗρον ἀντιμισθίαν,
Τον πανσέβαστον τούτων οἶκον ἐνθάδε,
*Ος εὐπρεπής μέν ἐστι δόξα τῷ κράτει,
manere concedatur, et simul gaudeatis. Certe, collætemini videteque splendidum solem, atque luciferum, mundi lunen, vitæ serenitatem, letum ver,
lætitiæ diem; nobilem ac felicem dominum, magis
adhuc pium quam felicem, terrae prodigiuin, magnum Monomachum; quem ad malorum solutionem mundanorum nobis providentiæ dedit, omniumque bonorum fontem ostendit. Sic absque
tristitiæ peracta vita, lucernam hanc aliam habeɛtis mediam, quæ inexstinguibilem emittit claritatem,
ad quam intuentes nocte dieque simul gaudeatis
et salvemini.
LV. In memoriam sanctorum Sergii, et Bacchi cum
etiam dona misit.
Martyres vicini regibus, ut vicinos, eos qui sunt
in vicinitate diligunt, cum a longo tempore regum
sint amici; et sæpe calamitates ab eis averterunt,
ex ultimis ruinis ernentes. Unde invenerunt ab eis
mercedem, hoc augustissimum templum, quod
quidem est potestati gloria urbi decus, principibus
custos. Hunc reges ditissime complectuntur,
hunc venerantur venerandi principes, alium es
γρ. τό
Matthæi Busti notæ.
"Ον ἡ πρόνοια κοσμικῶν. Audi vero quid
de eodem Monomacho scribit Zonar. in Monomaεμο. Εκείνος τοίνυν ὁ ἀνὴρ αἴτιος τοῖς ἀπαθῶς
λογιζομένοις κριθήσεται τοῦ τὴν ἑαν μοίραν δουρί
κυριευθῆναι βαρβαρική. Cum enim provinciæ quedain essent iniuues, quae pro vectigalibus locoyum angustias tuerentur, custodiis abolitis tribula iis imperavit: κἀντεῦθεν ἡ πρὸς τὰς Ῥω
μαίας χώρας (provincias urbi Constantinopolitane,
sive Nova Romæ subjectas Intel igit) ῥάστη ταῖς
Βαρβάροις πάροδος ἐγένεθη.
Part LVIPars LVI
col. 1171–1172page 67 of 82
Pars LV
PG 120:1171Πόλη: δὲ κόσμος, τοῖς δ' ἀνακτόροις φύλαξ 1455 Τοῦτον βασιλεῖς δεξιοῦνται πλουσίως, Τοῦτον σέβουσιν οἱ σεβαστοὶ δεσπόται, Αλλον παρ' ἄλλου τὸν τύπον δεδεγμένοι, Καὶ τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἐπ' αὐτοῖς θαυμάτων, Τοῖς μάρτυσι νέμοντες ἐκ τοῦ πλησίον. 1460 Οὗτοι φιλοῦντες ἔκπαλαι τοὺς τοῦ κράτους, Μᾶλλον φιλοῦσι τοὺς καθ᾿ ἡμᾶς δεσπότας, Ως εὐσεβεστέρους τε καὶ σοφωτέρους. Σοφώτεροι γάρ εἰσιν οἱ πρὸς ἀξίαν Τὰ θεῖα τιμᾷν εἰδότες πάντων πλέον 14€5 Οὗτοι κατευθύνουσιν αὐτῶν τὸ κράτος, Αίγλη οι περιστέφοντε τῶν αἰτημάτων. Οὗτοι κατ' ἐχθρῶν συμμαχούσι τοῖς φίλοις, Καὶ προσφιλεῖς τιθεῖσι τοῖς ὑπηκόοις, Πάει προσηνείς, πᾶσιν ἡγαπημένους. 1470 Οὗτοι δὲ καὶ νῦν, οἷάπερ φίλοι φίλοις, Γνωρίσματα στέλλουσιν εὐνοίας τάδε, Καὶ τοῦτον αὐτοῖς μηνύουσι τὸν τρόπον Ηδη παροῦσαν τὴν ἑαυτῶν ἡμέραν, Καθ' ήν θανόντες εὐκλεῶς οἱ γεννάδαι, 1475 Δόξῃ κατεστέφθησαν, ὡς νικηφόροι, Καὶ συγκαλοῦσιν εἰς μίαν θυμηδίαν, Οὓς ἐξ ἔθους ἔχουσι τιμάν γνησίως ὓς ἂν συνευφραίνοιντο τοῖς στεφηφόροις, Κοινῶς ἑορτάζοντες οἱ στεφηφόροι. 4 180 Πείθεσθε τοίνυν, ὦ φαεινοὶ δεσπόται, Καὶ τῆς χαρᾶς δέχεσθε τὴν κοινωνίαν, Ενταῦθα μὲν νῦν ὡς φίλοι, καὶ πλησίον Ἐν οὐρανοῖς δὲ μικρὸν ὕστερον πάλιν, Οταν λαβόντες ἄλλο βέλτιον στέφος, 1485 Τούτοις τε συγχαίροιτε, καὶ τοῖς ἀγγέλοις. ΑΝΤ' Εἰς τὴν ἐν Εὐχαῖτοις εἰκόνα τοῦ βασιλέως. Καὶ τὸν κραταιὸν δεσπότην Κωνσταντίνου, Τῆς γῆς τὸ θαῦμα, τὸν μέγαν Μονομάχου Ενταῦθα πράξις εὐσεβὴς ἀναγράφει. Τὰς δωρεάς γὰρ τῶν πρὸ τοῦ βασιλέων 1490 Σάλον παθούσας ἐξ ἐπηρείας μέγαν, γρ. περιστέφοντες τῶν ἐτημάτων. 18 γρ. παροιμία. Χρυσῆς ὑπεστήριξε κίονος βάσει, Τον χρυσόβουλλον ἀνταναστήσας λόγον, Ως αντέρεισμα καρτερὸν πρὸς τὴν βίαν, Δι' οὗ τὸ μέλλον ἀσφαλέστερον νέμει 1500 Τῇ μάρτυρος πόλει τε και οι παροικία. Οθεν δίκαιον ἀντιλαμβάνει γέρας, Εἰς τοὺς καθ᾿ ἡμᾶς ἐγγραφεὶς εὐεργέτας. ΝΖ. Εἰς τὴν θήκην τοῦ τιμίου ξύλου τοῦ Χριστοῦ. Σταυροῦ πάλιν φῶς, καὶ πάλιν Κωνσταντίνος Ὁ πρῶτος οἶδε τὸν τύπον δι᾿ ἀστέρων 1505 'Ο δεύτερος δὲ τοῦτον αὐτὸν καὶ βλέπει, Καὶ χερσὶ πισταῖς προσκυνούμενον φέρει. Αμφω παρ' αὐτοῦ τὸ κράτος δεδεγμένοι, Αμφω σέβουσιν αὐτὸν ὡς εὐεργέτην. ΝΗ'. Εἰς τὸν ἅγιος Θεοφύλακτον. Θεὸς φύλαξ σοι, τοῦτο γὰρ κλῆσιν φέρεις 1510 Ἐμοὶ δὲ καὶ σὺ, σὺν Θεῷ φύλαξ πάτερ. Σώζων ἀσινῶς, ἀσφαλῶς διεξάγων. Καὶ τὴν ζάλης γέμουσαν ἡμερῶν νόσον. Ην εἰς τέλος πράϋνον εὐχῶν φαρμάκοις. Καὶ πάντα μοι σύμπραττε πρὸς τὸ συμφέρον, 1515 Εργοις βεβαιῶν τὴν ἐπώνυμον χάριν, Ἐφ' ᾗ πεποιθὼς ἱστορῶ σε, καὶ γράφω. ΝΘ'. Αίνιγμα εἰς πλοῖον ἐξ ἑτέρου. Ζωόν τι πεζόν, ἀλλὰ νηκτὸν εὑρέθη, Εμψυχον, ἀλλ᾽ ἄψυχον, ἔμπνουν, ἀλλ᾽ ἄπνουν,
Πόλη: δὲ κόσμος, τοῖς δ' ἀνακτόροις φύλαξ
1455 Τοῦτον βασιλεῖς δεξιοῦνται πλουσίως,
Τοῦτον σέβουσιν οἱ σεβαστοὶ δεσπόται,
Αλλον παρ' ἄλλου τὸν τύπον δεδεγμένοι,
Καὶ τὴν ἀμοιβὴν τῶν ἐπ' αὐτοῖς θαυμάτων,
Τοῖς μάρτυσι νέμοντες ἐκ τοῦ πλησίον.
1460 Οὗτοι φιλοῦντες ἔκπαλαι τοὺς τοῦ κράτους,
Μᾶλλον φιλοῦσι τοὺς καθ᾿ ἡμᾶς δεσπότας,
Ως εὐσεβεστέρους τε καὶ σοφωτέρους.
Σοφώτεροι γάρ εἰσιν οἱ πρὸς ἀξίαν
Τὰ θεῖα τιμᾷν εἰδότες πάντων πλέον·
14€5 Οὗτοι κατευθύνουσιν αὐτῶν τὸ κράτος,
Αίγλη οι περιστέφοντε τῶν αἰτημάτων.
Οὗτοι κατ' ἐχθρῶν συμμαχούσι τοῖς φίλοις,
Καὶ προσφιλεῖς τιθεῖσι τοῖς ὑπηκόοις,
Πάει προσηνείς, πᾶσιν ἡγαπημένους.
1470 Οὗτοι δὲ καὶ νῦν, οἷάπερ φίλοι φίλοις,
Γνωρίσματα στέλλουσιν εὐνοίας τάδε,
Καὶ τοῦτον αὐτοῖς μηνύουσι τὸν τρόπον
Ηδη παροῦσαν τὴν ἑαυτῶν ἡμέραν,
Καθ' ήν θανόντες εὐκλεῶς οἱ γεννάδαι,
1475 Δόξῃ κατεστέφθησαν, ὡς νικηφόροι,
Καὶ συγκαλοῦσιν εἰς μίαν θυμηδίαν,
Οὓς ἐξ ἔθους ἔχουσι τιμάν γνησίως
ὓς ἂν συνευφραίνοιντο τοῖς στεφηφόροις,
Κοινῶς ἑορτάζοντες οἱ στεφηφόροι.
4 180 Πείθεσθε τοίνυν, ὦ φαεινοὶ δεσπόται,
Καὶ τῆς χαρᾶς δέχεσθε τὴν κοινωνίαν,
Ενταῦθα μὲν νῦν ὡς φίλοι, καὶ πλησίον·
Ἐν οὐρανοῖς δὲ μικρὸν ὕστερον πάλιν,
Οταν λαβόντες ἄλλο βέλτιον στέφος,
1485 Τούτοις τε συγχαίροιτε, καὶ τοῖς ἀγγέλοις.
ΑΝΤ' Εἰς τὴν ἐν Εὐχαῖτοις εἰκόνα τοῦ βασιλέως.
Καὶ τὸν κραταιὸν δεσπότην Κωνσταντίνου,
Τῆς γῆς τὸ θαῦμα, τὸν μέγαν Μονομάχου
Ενταῦθα πράξις εὐσεβὴς ἀναγράφει.
Τὰς δωρεάς γὰρ τῶν πρὸ τοῦ βασιλέων
1490 Σάλον παθούσας ἐξ ἐπηρείας μέγαν,
alio recipientes exemplum, et prodigiorum in se
factorum vicem sanctis martyribus e vicinia reddentes. Ili constitutos in potestate jampridem diligentes, nostros magis amant, reges ut magis pios
magisque sapientes sapientiores enim sunt qui
juxta dignitatem divina plusquam cætera venerantur. Hi potestatem eorum, precum decore circumdantes, obfirmant. Hi cum amicis adversus hostes
alimicant et subditis efficiunt gratos, omnibus boiros, cunctis gralos. Hi vero nunc quoque, velut
amicis amici, hæc benevolentiæ signa mittunt ipsique hoc significant modo suum adesse diem, quo
gloriose fortes defuncti, gloria sicut victores coronati sunt; et in unum advocant gaudium, quos
sincere solent honorare, ut cum coronatis communem agentes festivitatem coronati congaudeant.
Parete ergo, illustres domini, lætitiæque accipite
consortium, hic quidem ut amici et vicini; in cœlis
autem iterum paulo serius, quando meliorem aliam
coronam accipientes, cum istis et angelis.collætakimini.
LV). In regis imaginem Euchaitis exsistentem.
Et potentem regem Constantinum, terræ prodigium, magnum Monomachum, hic pium opus in47
γρ. περιστέφοντες τῶν ἐτημάτων. 18 γρ. παροιμία.
Χρυσῆς ὑπεστήριξε κίονος βάσει,
Τον χρυσόβουλλον ἀνταναστήσας λόγον,
Ως αντέρεισμα καρτερὸν πρὸς τὴν βίαν,
Δι' οὗ τὸ μέλλον ἀσφαλέστερον νέμει
1500 Τῇ μάρτυρος πόλει τε και οι παροικία.
Οθεν δίκαιον ἀντιλαμβάνει γέρας,
Εἰς τοὺς καθ᾿ ἡμᾶς ἐγγραφεὶς εὐεργέτας.
ΝΖ. Εἰς τὴν θήκην τοῦ τιμίου ξύλου τοῦ Χριστοῦ.
Σταυροῦ πάλιν φῶς, καὶ πάλιν Κωνσταντίνος·
Ὁ πρῶτος οἶδε τὸν τύπον δι᾿ ἀστέρων·
1505 'Ο δεύτερος δὲ τοῦτον αὐτὸν καὶ βλέπει,
Καὶ χερσὶ πισταῖς προσκυνούμενον φέρει.
Αμφω παρ' αὐτοῦ τὸ κράτος δεδεγμένοι,
Αμφω σέβουσιν αὐτὸν ὡς εὐεργέτην.
ΝΗ'. Εἰς τὸν ἅγιος Θεοφύλακτον.
Θεὸς φύλαξ σοι, τοῦτο γὰρ κλῆσιν φέρεις·
1510 Ἐμοὶ δὲ καὶ σὺ, σὺν Θεῷ φύλαξ πάτερ.
Σώζων ἀσινῶς, ἀσφαλῶς διεξάγων.
Καὶ τὴν ζάλης γέμουσαν ἡμερῶν νόσον.
Ην εἰς τέλος πράϋνον εὐχῶν φαρμάκοις.
Καὶ πάντα μοι σύμπραττε πρὸς τὸ συμφέρον,
1515 Εργοις βεβαιῶν τὴν ἐπώνυμον χάριν,
Ἐφ' ᾗ πεποιθὼς ἱστορῶ σε, καὶ γράφω.
ΝΘ'. Αίνιγμα εἰς πλοῖον ἐξ ἑτέρου.
Ζωόν τι πεζόν, ἀλλὰ νηκτὸν εὑρέθη,
Εμψυχον, ἀλλ᾽ ἄψυχον, ἔμπνουν, ἀλλ᾽ ἄπνουν,
scribit. Antecessorum enim regum donationes, quæ
magnam ex violentia tempestatem tulerant, in
aureæ columnæ basi stabilivit, auream exstruens
bullam, sicut forte contra vim munimentum, quo
martyris urbi sedique futurum securius tribuit.
Ideo justum recipit præmium inter nostros benefactores inscriptus.
LVII. In thecam pretiosæ crucis Christi.
Iterum crucis lumen et iterum Constantinos,
qui primus vidit in cœlo typum: secundus autem
hunc ipsum quoque cernit et fidelibus adoratum
manibus sustinet. Ambo, ab isto potestate accepta,
istum ut benefactorem venerantur.
LVIII. In sanctum Theophylactum.
Deus tibi custos: hoc enim nomen geris. Mihi
autem et tu cum Deo custos, pater absque damno
servans, tuto dirigens et plenam tempestate mitigans ægritudinem, quam in finem precum remediis
benignam, et omnia mihi prospera mecum operare,
nominalem operibus gratiam confirmans; qua confisus refero ac scribo.
LIX. Enigma in navigium ex alio.
Invenitur animal pedestre sed natatile; animatum, sed absque anima; inspiratum, sed absque
Part LX, LXIPars LX, LXI
col. 1173–1174page 68 of 82
Pars LVII - LIX
PG 120:1173Έρπον, βαδίζον, και πτεροις κεχρημένον. 1890 ᾿Ακουε, καὶ θαύμαζε, καὶ δίδου λύσιν. Ξ. Εἰς τὸν τὸ αὐτὸ δι' ετέρων, ὡς ἕτερόν τι προβάλλοντα. Εδεξάμην σε καινὸν οὐ φέροντά τι. Οὐ πρόσφατος γὰρ, ὥσπερ αὐχεῖς, ἀλλ᾽ ὅλος Εωλος, ἐξίτηλος ἐν λόγοις πάρει, Νηὸς λυθείσης τῷ χρόνῳ σαπρὰ ξύλα, 1525 Ως ναυαγός τις συλλέγων τε καὶ λέγων Ανθρωπ' ἄπελθε, τὴν σκάφην ανατρέπεις Φθείρειν γὰρ αὐτὴν μᾶλλον, ἢ σώζειν έφυς, Κάκιστα πηγνύς, ῥᾳδίως δ' ὅμως λύων, Η μᾶλλον εἰπεῖν, συνδιασπῶν τῷ χρόνῳ. 1330 Οὕτω σέσηπεν ἡ σοφή σου πυθία Χρησμὸς δὲ καινὸς οὐδαμῶς· κενὸς δ' ὅμως το Ηρως δὲ δόξας, λῆρος εὑρέθης μόνον. ΞΑ. Εἰς τὸ Δεσποτικόν αἷμα. Ἐν οὐρανοῖς μὲν προσκυνητὰς ἀγγέλους Εδει τὸ λύτρον τῆς ἐμῆς ψυχῆς ἔχειν. 1535 'Αλλ' ἦν ἄμεινον, τὸ δι᾽ ἂν παρεσχέθη. Τοῦτον τὸ δῶρον προσκυνεῖν ἐν γῇ κάτω Όμως δὲ τοῦτο προσκυνοῦσι καὶ νόες, Ενταῦθα σεπτῶς νῦν τεθησαυρισμένον. Πρέπει γὰρ αὐτοὺς αἷμα τιμῶν Δεσπότου 1540 Εἰς ἐν δι' αὐτοῦ τοῖς βροτοίς συνημμένους. ΞΒ΄. Εἰς τὴν Θεοτόκον ὡς ἐν ὕπνῳ ἀπεκα ύφθη. Αὐκ ἦν καθεύδειν τὴν φιλάνθρωπον Κόρην, Τῶν εὐσεβούντων ἀγρυπνούντων ἐν φόβοις. Οὐδὲ προδοῦναι τοῦ κράτους τὰς ἡνίας Εἰς χεῖρας ἐχθρες, δουλικάς, και βαρβάρους 1545 Αλλ' εἰς Δύσιν σπεύδοντα, καὶ πρὸς τὴν 70 Τῷ γῆς κρατοῦντι συμμαχεί στεφηφόρι, Εύζωνον οὕτω τὸν δρόμον ποιουμένη Καὶ μαρτυροῦσιν οὓς ἀφυπνίζει φίλους. ΕΓ. Εἰς τὴν αὐτήν. Δραμοῦσα τὸ πρὶν ἐξ Εῴας εἰς Δύσιν, 1550 Καὶ σὺν δίκῃ κτείνασα τὴν μιαιφόνον, Πρὸς τὴν ἑαυτῆς αὖθις εκτρέχει πόλιν Η παντάνασσα, καὶ τροποῦται βαρβάρους, Νίκην ἀεὶ νέμουσα τῷ στεφηφόρῳ Οθεν παριστᾷ καὶ γραφεῖσα τὸν δρόμον. ΕΔ'. Εἰς τοὺς δύο ἁγίους Θεοδώρους 1595 Ως ἀγχίνους ἦν ὁ γραφεὺς τῶν εἰκόνων. Διπλοῦς γὰρ αὐτὸς, πνεῦμα, σάρξ τε τυγχάνων, Διττοὺς ἑαυτῷ τοὺς ὑπερμάχους γράφει. Τῷ μὲν τὸ σῶμα, τῷ δὲ τὴν ψυχὴν νέμων. ΞΕ'. Εις τινα τιμηθέντα ἐξαίφνης. Μυστογράφος χθὲς εὐγενὴς νεανίας, 1560 Καὶ σήμερον πάρεστιν ἐξάκτωρ νέος. 69 γρ. ήρος. το ἔσω. Εἰς τὴν Θεοτόκον. τὸν ἐν μάρ τυσι περιώνυμον Εἰς τοὺς δύο ἁγίους Θεοδώρους. ο στρατηλάτης, Τήρων,
VERSUS IAMBICI.
Έρπον, βαδίζον, και πτεροις κεχρημένον.
1890 ᾿Ακουε, καὶ θαύμαζε, καὶ δίδου λύσιν.
Ξ. Εἰς τὸν τὸ αὐτὸ δι' ετέρων, ὡς ἕτερόν τι
προβάλλοντα.
Εδεξάμην σε καινὸν οὐ φέροντά τι.
Οὐ πρόσφατος γὰρ, ὥσπερ αὐχεῖς, ἀλλ᾽ ὅλος
Εωλος, ἐξίτηλος ἐν λόγοις πάρει,
Νηὸς λυθείσης τῷ χρόνῳ σαπρὰ ξύλα,
1525 Ως ναυαγός τις συλλέγων τε καὶ λέγων·
Ανθρωπ' ἄπελθε, τὴν σκάφην ανατρέπεις·
Φθείρειν γὰρ αὐτὴν μᾶλλον, ἢ σώζειν έφυς,
Κάκιστα πηγνύς, ῥᾳδίως δ' ὅμως λύων,
Η μᾶλλον εἰπεῖν, συνδιασπῶν τῷ χρόνῳ.
1330 Οὕτω σέσηπεν ἡ σοφή σου πυθία
Χρησμὸς δὲ καινὸς οὐδαμῶς· κενὸς δ' ὅμως·
το Ηρως δὲ δόξας, λῆρος εὑρέθης μόνον.
ΞΑ. Εἰς τὸ Δεσποτικόν αἷμα.
Ἐν οὐρανοῖς μὲν προσκυνητὰς ἀγγέλους
Εδει τὸ λύτρον τῆς ἐμῆς ψυχῆς ἔχειν.
1535 'Αλλ' ἦν ἄμεινον, τὸ δι᾽ ἂν παρεσχέθη.
Τοῦτον τὸ δῶρον προσκυνεῖν ἐν γῇ κάτω·
Όμως δὲ τοῦτο προσκυνοῦσι καὶ νόες,
Ενταῦθα σεπτῶς νῦν τεθησαυρισμένον.
Πρέπει γὰρ αὐτοὺς αἷμα τιμῶν Δεσπότου
1540 Εἰς ἐν δι' αὐτοῦ τοῖς βροτοίς συνημμένους.
spiritu; repens, gradiens, et alis utens. Audi, nirare, et da solutionem.
117$
ΞΒ΄. Εἰς τὴν Θεοτόκον ὡς ἐν ὕπνῳ ἀπεκα·
ύφθη.
Αὐκ ἦν καθεύδειν τὴν φιλάνθρωπον Κόρην,
Τῶν εὐσεβούντων ἀγρυπνούντων ἐν φόβοις.
Οὐδὲ προδοῦναι τοῦ κράτους τὰς ἡνίας
Εἰς χεῖρας ἐχθρες, δουλικάς, και βαρβάρους -
1545 Αλλ' εἰς Δύσιν σπεύδοντα, καὶ πρὸς τὴν 70
["Ew,
Τῷ γῆς κρατοῦντι συμμαχεί στεφηφόρι,
Εύζωνον οὕτω τὸν δρόμον ποιουμένη
Καὶ μαρτυροῦσιν οὓς ἀφυπνίζει φίλους.
ΕΓ. Εἰς τὴν αὐτήν.
Δραμοῦσα τὸ πρὶν ἐξ Εῴας εἰς Δύσιν,
1550 Καὶ σὺν δίκῃ κτείνασα τὴν μιαιφόνον,
Πρὸς τὴν ἑαυτῆς αὖθις εκτρέχει πόλιν
Η παντάνασσα, καὶ τροποῦται βαρβάρους,
Νίκην ἀεὶ νέμουσα τῷ στεφηφόρῳ·
Οθεν παριστᾷ καὶ γραφεῖσα τὸν δρόμον.
ΕΔ'. Εἰς τοὺς δύο ἁγίους Θεοδώρους
1595 Ως ἀγχίνους ἦν ὁ γραφεὺς τῶν εἰκόνων.
Διπλοῦς γὰρ αὐτὸς, πνεῦμα, σάρξ τε τυγχάνων,
Διττοὺς ἑαυτῷ τοὺς ὑπερμάχους γράφει.
Τῷ μὲν τὸ σῶμα, τῷ δὲ τὴν ψυχὴν νέμων.
ΞΕ'. Εις τινα τιμηθέντα ἐξαίφνης.
Μυστογράφος χθὲς εὐγενὴς νεανίας,
1560 Καὶ σήμερον πάρεστιν ἐξάκτωρ νέος.
LXII. In Deiparam, ut in somnis revelata ezt.
Non erat humanæ virgini quiescendum, dum pii
LX. In eum qui idem aliis verbis, quasi aliud quid, vigilarent cum metu, nec in manus inimicas, serproponit.
Excepi te nihil novi ferentem. Non enim recens,
ut gloriaris, sed totus refotus, in sermonibus nugator ades, navis vetustate confractæ putrida ligna, veluti quis naufragus, colligens ac legens,
Homo, recede, cymbam corrumpis. Potius enim
natus es eam perdere quam servare, pessima 'connectens, faciliter autem solvens, vel, ut melius
dicam, cum tempore discerpens. Ita putruit lua
sapiens pythia: oraculum autem novum minime;
vacuum vero. Heros visus, nugator tantum inventus es.
LXI. In Dominicum sanguinem.
In cœlis animæ meæ pretium angelos adoratores
habere decebat: sed melius erat eum propter quem
effusus est, ipsum in terra munus adorare. Verumtamen hoc quoque spiritus, hic honorifice nunc
thesaurizatum, adorant: convenit enim eos veuerari Domini sanguinem, per quem in unum mortalibus coaptantur.
69 γρ. ήρος.
το ἔσω.
viles et barbaras, erant tradendæ potestatis habenæ.
At in occasum et ad auroram festinans, cursu levi
velocique veniens, cum domino terræ coronatu
dimicat: et testantur, quos amicos expergefacil.
LXIII. In eamdem.
Postquam ad occasum ex aurora cucurrit et
merito trucidavit occisorem, ad suam iterumi
urbem excurrit regina potens, fugatque barbaros,
victoriam semper coronato tribuens: unde quoque
curşum exhibet depicta.
LXIV. In duos sanctos Theodoros.
Quam solers fuit harum imaginum pictor! Duplex
enim ipse, spiritu carneque constans, duplices sibi
pingit auxiliatores, huic quidem corpus, illi vero
animam tribuens.
LXV. In quemdēm ad honores subito elevalumi.
Mystographus heri nobilis juvenis erat, et køddie
recens exactor est. Unum quidem transiit, aliud
autem subita vertit; sed et hoc iterum non longo
Matthæi Busti notæ.
Εἰς τὴν Θεοτόκον. Ζonaras tom. Ill in
Joanne Zimisa, scribit Theodorum τὸν ἐν μάρ
τυσι περιώνυμον imperatori contra Barbaros -
goauti auxilio fuisse: ikque compertum esse et
insomnio religiosæ cujusdam femime Byzantinæ,
cui sancta Maria apparuit. Ad hane historian fortasse alludit hic Joannes. Vide Zonar.
Εἰς τοὺς δύο ἁγίους Θεοδώρους. llorum
alier dictus est ο στρατηλάτης, alter vero Τήρων,
at distinguuntur in supra dicta novella Manuelis
Comneni, et apud Damascenum monachum Studitem.
Part LXVI - LXVIIPars LXVI - LXVII
col. 1175–1176page 69 of 82
Pars LXII - LXV
PG 120:1175Τὸ μὲν παρῆλθεν, ἄλλο δ' ἦλθεν ἀθρόον Καὶ τοῦτο δ' αὖθις μακρὸν οὐ μενεῖ χρόνον. ᾿Απῆλθεν ἡ χθές, ἡ δ᾽ ἐνεστῶσα τρέχει, Καὶ τὴν παροῦσαν αὔριον χθές τε τις φράσει. 1563 το Κανταῦθα τοίνυν, νῦν μὲν ἐξάκτωρ φίλος, Δείξει δὲ τοῦτον ἄλλο τι χρόνος τάχα. Ταῖς κλήσεσι δ' ἔπειτα συγκατασβέσει. Τοιοῦτόν ἐστι πᾶν τὸ θνητὸν, καὶ ῥέον Σκιὰ κρατούσαις χερσὶν οὐ κρατουμένη. 1570 Τίς τ' οὖν παρατρέχοντα ῥοῦν παραδράμοι; ΕϚ'. Εἰς τάφον. Κοινὸς τριῶν εἰς φιλτάτων οὗτος τάφος Μηδεὶς δὲ καὶ τέταρτον ἄλλον ἐμβάλοι Ἔξει γὰρ οὗτος, ὅστις ὢν που καὶ τύχοι, Τόλμης ἀμοιβήν, τὴν Θεοῦ φρικτὴν δίκην. ΣΖ'. Εἰς σχέδος 1575 Τεσσαράκοντα συμμάχους θείους ἔχω, Τεσσαράκοντα φράσσομαι παραστάταις. Τις πρὸς τοσούτους χεῖρας ὁπλίτας ἄροι; Τις πρὸς φάλαγγα μαρτύρων στήσοι μάχην; "Ορα σχιδευτὰ πρὸς τίνας μοι συμπλέκῃ, .1580 Πόσῳ στρατῷ δὲ συμβαλεῖν τολμᾷς μάχην. ΣΗ'. Εἰς ῥέουσαν ὕδωρ Εδλυξε καὶ πρὶν νἅμα τῷ λαῷ πέτρα Χριστὸν δὲ ταύτην μυστικοί φασι λόγοι, ὺς καὶ ποτίζει νέκταρ εἰς ἀφθαρσίαν. Μήτηρ δὲ Χριστοῦ δευτέρα πάλιν πέτρα. 1585 Ζηλοῖ τὸν υἱὸν, καὶ ῥέει ζωή; ύδωρ. Πάντες δέχεσθε συντρέχοντες τὴν χάριν. ΣΗ'. Εἰς τὴν διά κινναβαρεως χαραγήν των σχεδῶν. Η δεσπότου χεὶρ τοῦ σοφοῦ Μονομάχου Αληθινὸν νοῦν ἐντίθησι τοῖς νέοι;, *Ανθεί καταχρώζουσα πορφυροτρόφ, 1590 Βασιλικῆς γνώρισμα λαμπρὸν ἀξίας. α. [Εἰς τὸν τροπαιοφόρον. Πιστὸς βασιλεὺς, εὐσεβὴς αὐτοκράτωρ, Σεβαστὸς ὀρθόδοξος ὁ Μονομάχος, Τὸ πρὸς σὲ φίλτρον, οἷον ἐν ψυχῇ φέρω, Εργοις έδειξα, λαμπρὲ τροπαιοφόρα, 1595 * "Απαντα τὴν σὴν συναπαρτίσας χάριν, ἂν ἡ γραφὴ δείκνυσιν αὕτη τοὺς τύπους, Ἐμοὶ πρὸ πάντων μαρτυροῦσα τὸν πόθον, Επειτα ταῖς σαῖς πανσεβάστος Αὐγούσταις. γρ. τι 19 ἔσ. καὶ ταῦτα το τσ. ού.· γρ. δίκην να αρέω; χαραγήν. 10 γρ. ἅπασαν. Εἰς σχέδος. σχέδος σχιδευτά, Εἰς ῥέουσαν ύδωρ. της Θεοτόκου τῆς ἐν τῇ πηγῇ Εἰς τὴν διὰ κινναξάρεως. Που ποτε θείαν Ελένου ψυχαν "Η Κασάνδρας ἐσίδω, Τρωάδες, Ως γιοῖ κρίνω σ' αγείρους. (εἰς τὴν διὰ κινναδάρεως) ἄνθει κατα χρώζοντα πορφυρογράφο
Τὸ μὲν παρῆλθεν, ἄλλο δ' ἦλθεν ἀθρόον
Καὶ τοῦτο δ' αὖθις μακρὸν οὐ μενεῖ χρόνον.
᾿Απῆλθεν ἡ χθές, ἡ δ᾽ ἐνεστῶσα τρέχει,
Καὶ τὴν παροῦσαν αὔριον χθές τε τις φράσει.
1563 το Κανταῦθα τοίνυν, νῦν μὲν ἐξάκτωρ φίλος,
Δείξει δὲ τοῦτον ἄλλο τι χρόνος τάχα.
Ταῖς κλήσεσι δ' ἔπειτα συγκατασβέσει.
Τοιοῦτόν ἐστι πᾶν τὸ θνητὸν, καὶ ῥέον·
Σκιὰ κρατούσαις χερσὶν οὐ κρατουμένη.
1570 Τίς τ' οὖν παρατρέχοντα ῥοῦν παραδράμοι;
ΕϚ'. Εἰς τάφον.
Κοινὸς τριῶν εἰς φιλτάτων οὗτος τάφος·
Μηδεὶς δὲ καὶ τέταρτον ἄλλον ἐμβάλοι·
Ἔξει γὰρ οὗτος, ὅστις ὢν που καὶ τύχοι,
Τόλμης ἀμοιβήν, τὴν Θεοῦ φρικτὴν δίκην.
ΣΖ'. Εἰς σχέδος
1575 Τεσσαράκοντα συμμάχους θείους ἔχω,
Τεσσαράκοντα φράσσομαι παραστάταις.
Τις πρὸς τοσούτους χεῖρας ὁπλίτας ἄροι;
Τις πρὸς φάλαγγα μαρτύρων στήσοι μάχην;
"Ορα σχιδευτὰ πρὸς τίνας μοι συμπλέκῃ,
.1580 Πόσῳ στρατῷ δὲ συμβαλεῖν τολμᾷς μάχην.
mansit tempore. Abiit besterna dies hodiernaque
currit, et cras præsentem diem heri quis dicet?
Attamen nunc quidem exactor est amicus, et aliud
quid eum mox tempus ostendet; sed postea cum
nominibus suis exstinguetur. Tale quidquid more
tale est ac transitorium: umbra quæ potentibus
manibus haud retinetur. Quis ergo superans fluentum superabit?
LXVI. In tumulum.
Trium delectissimorum unus communis est hic
tumulus: nemo vero quartum adjiciat: habebit
enim iste, quisquis et ubivis est, ausi retributionem, tremendam Dei justitiam.
LXVII. In schedum.
Quadraginta divinos auxiliatores haleo; quadraginta munior defensoribus. Quis adversus istos
manus armatas tollet? Quis adversus phalangem
martyrum sustinebit certamen? Vide, quibuscum
congrediaris quantoque cum exercitu pugnam audeas
inire!
"
ΣΗ'. Εἰς ῥέουσαν ὕδωρ
Εδλυξε καὶ πρὶν νἅμα τῷ λαῷ πέτρα
Χριστὸν δὲ ταύτην μυστικοί φασι λόγοι,
ὺς καὶ ποτίζει νέκταρ εἰς ἀφθαρσίαν.
Μήτηρ δὲ Χριστοῦ δευτέρα πάλιν πέτρα.
1585 Ζηλοῖ τὸν υἱὸν, καὶ ῥέει ζωή; ύδωρ.
Πάντες δέχεσθε συντρέχοντες τὴν χάριν.
ΣΗ'. Εἰς τὴν διά κινναβαρεως χαραγήν των
σχεδῶν.
Η δεσπότου χεὶρ τοῦ σοφοῦ Μονομάχου
Αληθινὸν νοῦν ἐντίθησι τοῖς νέοι;,
*Ανθεί καταχρώζουσα πορφυροτρόφ,
1590 Βασιλικῆς γνώρισμα λαμπρὸν ἀξίας.
α. [Εἰς τὸν τροπαιοφόρον.
Πιστὸς βασιλεὺς, εὐσεβὴς αὐτοκράτωρ,
Σεβαστὸς ὀρθόδοξος ὁ Μονομάχος,
Τὸ πρὸς σὲ φίλτρον, οἷον ἐν ψυχῇ φέρω,
Εργοις έδειξα, λαμπρὲ τροπαιοφόρα,
1595 * "Απαντα τὴν σὴν συναπαρτίσας χάριν,
ἂν ἡ γραφὴ δείκνυσιν αὕτη τοὺς τύπους,
Ἐμοὶ πρὸ πάντων μαρτυροῦσα τὸν πόθον,
Επειτα ταῖς σαῖς πανσεβάστος Αὐγούσταις.
LXVill. In fluentem aquam.
Effudit quoque prius aquam populo petra: petram autem mystici dicunt sermones esse Christum,
qui quoque nectar hauriendum propinat ad immortalitatem. Mater autem Christi rursum secunda petra
Filium æmulatur, et aquam vitæ fundit. Omnes
gratiam una accipite.
LXIX. In signum ex cinnabari schedorum.
Regis dextera sapientis Monomachi verum juve
nibus animum indidit flore purpureo tingens illustre dignitatis regiæ signum.
LXX. In trop@ophorum.
Fidelis rex, pius imperator, venerabilis orthodoxus Monomachus amorem erga te, qualem in corde
gero, operibus demonstravi, illustris tropophore,
cunctis tui gratia completis, quorum bæc scriptura
typos ostendit, mihi ante omnes de amore testi
monium exhibens, deinde tuis venerabilibus Augustis.
γρ. τι 19 ἔσ. καὶ ταῦτα το τσ. ού.· γρ. δίκην να αρέω; χαραγήν. 10 γρ. ἅπασαν.
Matthæi Busti notæ.
Εἰς σχέδος. Quid σχέδος sit aut etiam
σχιδευτά, plane nescire me profiteor: mendum
in utroque hærere arbitror, cui tamen non nisi
alterius codicis beneficio subveniri possit. Quare
conjectura omni supersedeo. Deploratos enim attingere vetat magnus magister.
Εἰς ῥέουσαν ύδωρ. De templo της Θεοτόκου
τῆς ἐν τῇ πηγῇ scribit Cedrenus in Basilio imperat., sed strictim: Nicephorus Callistus pluribus,
Ecclesiast. Hist. lib, xv, cap. 25 et 36.
Εἰς τὴν διὰ κινναξάρεως. Hic vero vola
potius facienda videbantur, quain successus aliquis
lætior sperandus. Neque sane mihi quidquam
succurrebat sæpius quam illud Hecubre apud Euripidem:
Που ποτε θείαν Ελένου ψυχαν
"Η Κασάνδρας ἐσίδω, Τρωάδες,
Ως γιοῖ κρίνω σ' αγείρους.
Cujus quidem voti compos demum factus sum.
Eodem enim fere momento, quo hæc pagina prælo
subjicienda erat, ne quid inexpertum reliquisse
videremur, virum longe eruditissimum dominum
II. Savilium, quamvis occupatissimum interpel
lare libuit neque sane meliori unquam damno
frontem posui. Vixdum enim perlectis quatuor
hisce verŝibus rem diu multunique frustra quæsitam felicissima conjectura momento expedivit,
nique legendum esse (εἰς τὴν διὰ κινναδάρεως)
certissime confirmavit, ex iis ve:bis, ἄνθει καταχρώζοντα πορφυρογράφο
Part LXXI - LXXIIIPars LXXI - LXXIII
col. 1177–1178page 70 of 82
Pars LXVIII - LXX
PG 120:1177ΟΔ'. Εἰς τὸν αὐτόν. *Αλλων βασιλεὺς, τὰς δὲ πιστος οἰκέτης, 1600 Ο τὸ κράτος σαῖς ἐκ Θεοῦ λιταῖς ἔχων, Αδελφὲν οὖν δίδωμι τοῖς ὑπηκόοις 1002 Χαίρων ἐμαυτὸν εἰς τό σοι δόξαν φέρειν, 340 Καὶ τὰς αὐγούστας, ὡς συνεργούς λαμβάνω, Πρὸς τὴν ἴσην πρᾶξιν τε καὶ λειτουργίαν, Αλλ' ἀντίδος, μέγιστα τροπαιοφόρε, Απασιν ἡμῖν τὴν ἄνω σκηπτουχίαν. ΟΒ'. 'Αμοιβαῖοι εἰς τὸν ἀσώματον Τίς τὴν ἄμορφον ἐξεμόρφωσε φύσιν; 545 Η δοξάσασα τὸ στέφος Θεοδώρα. Καὶ πῶς ἀνιστόρησεν ἄγνωστον θέαν, Πίστις κατορθοί πάντα ταῦτα ῥᾳδίως. Ποῖον δὲ μισθὸν ἡ πανευσεβής θέλει; Ποθεῖ πρὸ πάντων ψυχικήν σωτηρίαν. 350 ᾿Αρχιστράτηγε, σπεύδε, πλήρου τὸν πόθον Η πίστις " αὐτὴ " προξενήσει καὶ τότε. ΟΓ. "Αλλοι εἰς τὸν αὐτόν. Ἔχουσα θερμὸν προστάτην ἐνταῦθά σε. Η πανσεβαστὸς αὐγούστα Θεοδώρα, Ἐκεῖ πλέον σε προστατεῖν αὐτῆς θέλει, 355 ᾿Αρχιστράτηγε τῶν ἄνω στρατευμάτων, Οταν βασιλεὺς οὐρανῶν κρίνων κάτω, Τοὺς γῆς βασιλεῖς εἰς κρίσιν φρικτὴν ἄγῃ Οθεν παρ' αὐτῆς νῦν λαβὼν δῶρον τόδε, το ἴσ. αὐτῇ. " γρ. προξενίσει. Θερμῶς τότε πρόστηθι τῆς δωρουμενης. ΟΔ. Εἰς δέησιν ὑπὸ τοὺς πόδας τοῦ Χριστοῦ κειμένου τοῦ βασιλέως, ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως. 360 Σὺ δεσπότην με τῶν σεαυτοῦ κτισμάτων, Καὶ τῶν ἐμῶν ἄρχοντα συνδούλων ἔθου Εγώ δε δοῦλος εὑρεθείς ἁμαρτίας, Τὰς μάστιγας σου, Δέσποτα κριτα, τρέμω. ΟΕ. ῾Ως ἐκ τῆς Θεοτόκου. Μήτηρ σε, τέκνον, ικετεύει Παρθένος, 365 Σον οὗτος ἔργον κἄν τι προσκεκρουκέ σοι, Σὸν πλάσμα, σὸν ποίημα, σοῦ πλὴν οὐδένα Θεὸν γινώσκει· δὸς σὺ τὴν σωτηρίαν. ΟϚ'. Ὡς ἐκ τοῦ Προδρόμου. Ανθρωπος ἦν, εὔσπλαγχνε, συγγνώμην έχε, Ζῶν μὲν εὐόλισθον εἰς ἁμαρτίαν, 370 Ομως δὲ τὴν σὴν πίστιν οὐκ ἠρνημένον Η πίστις αὐτὸν, μακρόθυμε, σωσάτω. ΟΖ'. 'ὓς ἐκ τοῦ Χριστοῦ. Αιδώς τε μητρὸς καὶ παράκλησις φίλου Κάμπτουσιν οὐκ ἄκοντα, καὶ πείθουσί με 375 Εἰς τὴν χαρὰν εἴσελθε τοῦ σοῦ Κυρίου. ΟΗ'. "Αλλοι εἰς τὴν Σωτῆρα ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως. Τῶν ἀστάτων μὲν οὐδὲν αἰτήσαντί μοι Όμως δέδωκας πάντα, Δημιουργέ μου, Ζωὴν δὲ τὴν μένουσαν ἐξαιτουμένῳ Μᾶλλον παρακλήθητι, καὶ δὸς τὴν χάριν Χαίρων ἐμαυτόν. πλουτοῦσι πολλοί,
ΟΔ'. Εἰς τὸν αὐτόν.
VERSUS IAMBICI.
*Αλλων βασιλεὺς, τὰς δὲ πιστος οἰκέτης,
1600 Ο τὸ κράτος σαῖς ἐκ Θεοῦ λιταῖς ἔχων,
Αδελφὲν οὖν δίδωμι τοῖς ὑπηκόοις
1002 Χαίρων ἐμαυτὸν εἰς τό σοι δόξαν φέρειν,
340 Καὶ τὰς αὐγούστας, ὡς συνεργούς λαμβάνω,
Πρὸς τὴν ἴσην πρᾶξιν τε καὶ λειτουργίαν,
Αλλ' ἀντίδος, μέγιστα τροπαιοφόρε,
Απασιν ἡμῖν τὴν ἄνω σκηπτουχίαν.
ΟΒ'. 'Αμοιβαῖοι εἰς τὸν ἀσώματον
Τίς τὴν ἄμορφον ἐξεμόρφωσε φύσιν;
545 Η δοξάσασα τὸ στέφος Θεοδώρα.
Καὶ πῶς ἀνιστόρησεν ἄγνωστον θέαν,
Πίστις κατορθοί πάντα ταῦτα ῥᾳδίως.
Ποῖον δὲ μισθὸν ἡ πανευσεβής θέλει;
Ποθεῖ πρὸ πάντων ψυχικήν σωτηρίαν.
350 ᾿Αρχιστράτηγε, σπεύδε, πλήρου τὸν πόθον
Η πίστις " αὐτὴ " προξενήσει καὶ τότε.
ΟΓ. "Αλλοι εἰς τὸν αὐτόν.
Ἔχουσα θερμὸν προστάτην ἐνταῦθά σε.
Η πανσεβαστὸς αὐγούστα Θεοδώρα,
Ἐκεῖ πλέον σε προστατεῖν αὐτῆς θέλει,
355 ᾿Αρχιστράτηγε τῶν ἄνω στρατευμάτων,
Οταν βασιλεὺς οὐρανῶν κρίνων κάτω,
Τοὺς γῆς βασιλεῖς εἰς κρίσιν φρικτὴν ἄγῃ·
Οθεν παρ' αὐτῆς νῦν λαβὼν δῶρον τόδε,
LXXI. In eumdem.
Aliorum rex, tuus autem fidelis servus, qui tuis
precibus a Deo potestatem habeo, fratrem ergo do
aubditis, gaudens in hoc me tibi gloriam afferre,
atque Augustas, ut auxiliatrices ad parem actum
paremque liturgiam, assumo. Tu vero, maxime
tropæophore, nobis omnibus regnum supernum
vicissim concede.
LXXII. Alternantes versus in incorporalem angelum.
Quis infiguratam figuravit naturam? - Illa quæ
coronam illustravit Theodora. - Quomodo explicavit visionem invisibilem? Fides hæc omnia
facile dirigit. Quam autem mercedem piissima
cupit? — Animæ salutem ante omnia desiderat.
Summe dux exercituum, euge, imple desiderium.
Fides ipsa hoc etiam præstabit.
LXXIII. Alii in eundem.
Hic te fervidum defensorem habens venerabilis
Augusta Theodora, illic te magis sibi cupit auxiliaturum, summe dux supernorum exercituum,
quando rex cœlorum deorsum judicans terræ reges
ad tremendum judicium aget: unde nunc ab illa
hoc munere accepto, tunc fervide tuere donatricem.
το ἴσ. αὐτῇ. " γρ. προξενίσει.
Θερμῶς τότε πρόστηθι τῆς δωρουμενης.
ΟΔ. Εἰς δέησιν ὑπὸ τοὺς πόδας τοῦ Χριστοῦ
κειμένου τοῦ βασιλέως, ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως.
360 Σὺ δεσπότην με τῶν σεαυτοῦ κτισμάτων,
Καὶ τῶν ἐμῶν ἄρχοντα συνδούλων ἔθου·
Εγώ δε δοῦλος εὑρεθείς ἁμαρτίας,
Τὰς μάστιγας σου, Δέσποτα κριτα, τρέμω.
ΟΕ. ῾Ως ἐκ τῆς Θεοτόκου.
Μήτηρ σε, τέκνον, ικετεύει Παρθένος,
365 Σον οὗτος ἔργον κἄν τι προσκεκρουκέ σοι,
Σὸν πλάσμα, σὸν ποίημα, σοῦ πλὴν οὐδένα
Θεὸν γινώσκει· δὸς σὺ τὴν σωτηρίαν.
ΟϚ'. Ὡς ἐκ τοῦ Προδρόμου.
Ανθρωπος ἦν, εὔσπλαγχνε, συγγνώμην έχε,
Ζῶν μὲν εὐόλισθον εἰς ἁμαρτίαν,
370 Ομως δὲ τὴν σὴν πίστιν οὐκ ἠρνημένον·
Η πίστις αὐτὸν, μακρόθυμε, σωσάτω.
ΟΖ'. 'ὓς ἐκ τοῦ Χριστοῦ.
Αιδώς τε μητρὸς καὶ παράκλησις φίλου
Κάμπτουσιν οὐκ ἄκοντα, καὶ πείθουσί με·
375 Εἰς τὴν χαρὰν εἴσελθε τοῦ σοῦ Κυρίου.
ΟΗ'. "Αλλοι εἰς τὴν Σωτῆρα ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως.
Τῶν ἀστάτων μὲν οὐδὲν αἰτήσαντί μοι
Όμως δέδωκας πάντα, Δημιουργέ μου,
Ζωὴν δὲ τὴν μένουσαν ἐξαιτουμένῳ
Μᾶλλον παρακλήθητι, καὶ δὸς τὴν χάριν
LXXIV. In orationem jacentis sub pedibus Christi
regis (loquitur res).
servos
Tu me regem creaturarum tuarum meorumque
conservorum ducem posuisti: ego vero
inventus peccati, castigationes tuas, Domine judex,
timeo.
LXXV. Tanquam a Deipara.
Mater te, nate, suppliciter orat Virgo. Tuum opus
est, etsi quið te læserit, tua creatura, tua factura;
præter te nullum Deum agnoscit: tu da salutem.
LXXVI. Tanquam a Præcursore.
Homo erat, o misericors, indulgentiam habe;
animál quidem ad peccatum erat proclive; verumtamen tuam fidem haud negavit: fides eum,
clementissime, salvum faciat.
LXXVII. Tanquam a Christo.
Honor matris et nomen amici me libentem fleetunt et ad concessionem adducunt, O fidelis serve,
gratiam istis tribuens, in gaudium tui Domini in.
gredere.
LXXVIII. Alii ad Salvatorem tanquam ex rege.
Caducorum quidem nihil postulante mibi omnia,
mi Creator, dedisti; vitam autem manentem roganti
magis adesto propitius et da gratiam.
Matthæi Busti notæ.
Χαίρων ἐμαυτόν. Versum 1003, et reliquos
qui hunc in manuscr. sequebantur quære num. 90,
ib πλουτοῦσι πολλοί, et sic deinceps usque ad f
nem libri,
Part LXXIX, LXXXPars LXXIX, LXXX
col. 1179–1180page 71 of 82
Pars LXXIV - LXXVIII
PG 120:1179ΟΘ' Εἰς στεφανωθέντας ὑπὸ Χριστού. 580 18 Οὐ χεὶρ κραταιὰ τοὺς κραταιούς δεσπότας Έστεψε Χριστός, καὶ παρέσχε τὸ κράτος. Ση χρηστότης θάλασσαν οὐ κενουμένην Έδειξεν αὐτοὺς πλουσίων χαρισμάτων, τῶν ἀφθένως ἅπασα γῆ πληρουμένη, 385 Σοὶ τῷ βραβευτῇ τοῦ κράτους δόξαν φέρει. Σὲ τὸν συνεργὸν ἱκετεύει τοῦ κράτους, 'Δεὶ παρεῖναι, συμμαχεῖν, ἐνισχύειν, Ζωὴν χορηγεῖν, καὶ χαρὰν τοῖς δεσπόταις. Μάρτυς δὲ τούτων ἡ γραφὴ τῆς εἰκόνος. 390. Οἱ γὰρ μονασταὶ τῆς μονῆς τῆς τιμίας, Τοῦ Σωσθενίτου τοῦδε τοῦ πρωταγγέλου, Πολλῶν τυχόντες δωρεῶν, καὶ πλουσίων, Ταύτην ἀμοιβὴν τοῖς καλοῖς εὐεργέται; 'Αντεισφέρουσιν, ἱστοροῦντες αὐτέχνως 395 Σε, Χριστέ μου, στέφοντα τούτους ἐνθάδε. Π'. Εἰς τὸν τοῦ βασιλέως τάφιν ἐπιτύμβιον. Οναρ τὰ θνητὰ πάντα, καὶ ματαιότης, Εύκλεια, δόξα, πλοῦτος, αὐτὸ τὸ κράτος. Ο γὰρ πρὸ μικροῦ βασιλεὺς κεκλημένος, Ο γῆς ἀκούων Κύριος, καὶ δεσπότης, 400 Καὶ ζῶν μὲν ἄλλον εἶχε μείζω δεσπότην, Καὶ νῦν τεθνηκὼς ὡς κριτὴν τοῦτον μένει, Λόγους ἀπαιτήσοντα τῶν πεπραγμένων. Τέως δὲ νεκρός ἐστι, καὶ κωφή κόνις, Άφωνος, ἄπνους, χοῦς μόνον λελυμένος. 405 Η πρὶν δὲ δόξα, καὶ τὸ τοῦ θρόνου κράτος. Τὰ σκήπτρα, τὰ τρόπαια, καὶ στέφους κλέος, *Απαντα ταῦτα, φεῦ, παρῆλθεν ἀθρόα, Ως καπνός, ὡς ὄνειρος, ὡς ἄνθος χλόης. 'Αλλ', ὦ χορηγὲ τῶν καλῶν, Θεοῦ Λόγε, 410 Ο δοὺς τὰ ρευστὰ ταῦτα τῷ τεθαμμένῳ, Σὺ καὶ τὰ κρείττω τῶν ἀπελθόντων δίδου. Θεὸν γὰρ ἄλλον οὐκ ἔγνω, (πλήν σου μόνου. Καὶ πρὸς σὲ πάσας ἔστρεφε τὰς ἐλπίδας, Κἂν αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος ἡμαρτηκέ σοι. 415 Η πίστις οὖν, εὔσπλαγχνε, τοῦτον σωσάτω ΠΑ'. "Ετεροι ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως. Εδει με, Χριστέ, μηδὲ φῶς ἰδεῖν βίου. Τὴν σὴν παροξύναντα μακροθυμίαν. Ποια γὰρ ὠφέλεια κερδῆσαι κόσμον, Ψυχῆς δὲ νὰ μικρὰν ἔσχον αὐτὸς φροντίδα 420 'Αλλ' ώσπερ ἄλλον οὐκ ἔχων βασιλέα, Οὕτω κατετρύφησα τῆς ἐξουσίας Τῶν σῶν δὲ σεπτῶν, δέσποτα, προσταγμάτων, Τὸ τῶν ἐμῶν προβθηκα, φεύ, θελημάτων, Ὑφ' ὧν παχυνθεὶς καὶ πλατυνθεὶς ἐν βίῳ, 425 "Αρτι στενοῦμαι τῷ βραχεῖ τούτῳ λίθῳ. Εἰς ὃν γυμνὸς νῦν, ἀντὶ τῶν πάλαι θρόνων, Καὶ τῶν ἀπείρων ὧν ἐπεκράτουν τόπων, "Ωσπερ πένης τις δυστυχής απερρίφην Τῆς πρὶν δὲ λαμπρότητος αντηλλαξάμην 430 Το στυγνόν, οίμοι, τοῦτο τοῦ τάφου σκότος 40 γρ. με. το γρ. παράν. Τοῦ Σωσθενίτου. Ποια γὰρ ὠφέλεια. σάρκα την δύστηνον ἐξύγκουν τάλας χλιδῇσι παν τοίησιν ἐξησκημένην.
ΟΘ' Εἰς στεφανωθέντας ὑπὸ Χριστού.
580 18 Οὐ χεὶρ κραταιὰ τοὺς κραταιούς δεσπότας·
Έστεψε Χριστός, καὶ παρέσχε τὸ κράτος.
Ση χρηστότης θάλασσαν οὐ κενουμένην
Έδειξεν αὐτοὺς πλουσίων χαρισμάτων,
τῶν ἀφθένως ἅπασα γῆ πληρουμένη,
385 Σοὶ τῷ βραβευτῇ τοῦ κράτους δόξαν φέρει.
Σὲ τὸν συνεργὸν ἱκετεύει τοῦ κράτους,
'Δεὶ παρεῖναι, συμμαχεῖν, ἐνισχύειν,
Ζωὴν χορηγεῖν, καὶ χαρὰν τοῖς δεσπόταις.
Μάρτυς δὲ τούτων ἡ γραφὴ τῆς εἰκόνος.
390. Οἱ γὰρ μονασταὶ τῆς μονῆς τῆς τιμίας,
Τοῦ Σωσθενίτου τοῦδε τοῦ πρωταγγέλου,
Πολλῶν τυχόντες δωρεῶν, καὶ πλουσίων,
Ταύτην ἀμοιβὴν τοῖς καλοῖς εὐεργέται;
'Αντεισφέρουσιν, ἱστοροῦντες αὐτέχνως
395 Σε, Χριστέ μου, στέφοντα τούτους ἐνθάδε.
Π'. Εἰς τὸν τοῦ βασιλέως τάφιν ἐπιτύμβιον.
Οναρ τὰ θνητὰ πάντα, καὶ ματαιότης,
Εύκλεια, δόξα, πλοῦτος, αὐτὸ τὸ κράτος.
Ο γὰρ πρὸ μικροῦ βασιλεὺς κεκλημένος,
Ο γῆς ἀκούων Κύριος, καὶ δεσπότης,
400 Καὶ ζῶν μὲν ἄλλον εἶχε μείζω δεσπότην,
Καὶ νῦν τεθνηκὼς ὡς κριτὴν τοῦτον μένει,
Λόγους ἀπαιτήσοντα τῶν πεπραγμένων.
Τέως δὲ νεκρός ἐστι, καὶ κωφή κόνις,
Άφωνος, ἄπνους, χοῦς μόνον λελυμένος.
LXXIX. In coronatos a Christo.
405 Η πρὶν δὲ δόξα, καὶ τὸ τοῦ θρόνου κράτος.
Τὰ σκήπτρα, τὰ τρόπαια, καὶ στέφους κλέος,
*Απαντα ταῦτα, φεῦ, παρῆλθεν ἀθρόα,
Ως καπνός, ὡς ὄνειρος, ὡς ἄνθος χλόης.
'Αλλ', ὦ χορηγὲ τῶν καλῶν, Θεοῦ Λόγε,
410 Ο δοὺς τὰ ρευστὰ ταῦτα τῷ τεθαμμένῳ,
Σὺ καὶ τὰ κρείττω τῶν ἀπελθόντων δίδου.
Θεὸν γὰρ ἄλλον οὐκ ἔγνω, (πλήν σου μόνου.
Καὶ πρὸς σὲ πάσας ἔστρεφε τὰς ἐλπίδας,
Κἂν αὐτὸς ὡς ἄνθρωπος ἡμαρτηκέ σοι.
415 Η πίστις οὖν, εὔσπλαγχνε, τοῦτον σωσάτω
ΠΑ'. "Ετεροι ὡς ἐκ τοῦ βασιλέως.
Εδει με, Χριστέ, μηδὲ φῶς ἰδεῖν βίου.
Τὴν σὴν παροξύναντα μακροθυμίαν.
Ποια γὰρ ὠφέλεια κερδῆσαι κόσμον,
Ψυχῆς δὲ νὰ μικρὰν ἔσχον αὐτὸς φροντίδα·
420 'Αλλ' ώσπερ ἄλλον οὐκ ἔχων βασιλέα,
Οὕτω κατετρύφησα τῆς ἐξουσίας·
Τῶν σῶν δὲ σεπτῶν, δέσποτα, προσταγμάτων,
Τὸ τῶν ἐμῶν προβθηκα, φεύ, θελημάτων,
Ὑφ' ὧν παχυνθεὶς καὶ πλατυνθεὶς ἐν βίῳ,
425 "Αρτι στενοῦμαι τῷ βραχεῖ τούτῳ λίθῳ.
Εἰς ὃν γυμνὸς νῦν, ἀντὶ τῶν πάλαι θρόνων,
Καὶ τῶν ἀπείρων ὧν ἐπεκράτουν τόπων,
"Ωσπερ πένης τις δυστυχής απερρίφην
Τῆς πρὶν δὲ λαμπρότητος αντηλλαξάμην
430 Το στυγνόν, οίμοι, τοῦτο τοῦ τάφου σκότος·
autem gloria, throni potentia, sceptrum, tropæs,
runt, ut fumus, ut somnium, ut fos feni. Sed.
chorage bonorum, Dei Verbum, qui hæc caduca
dedisti sepulto, tu quoque meliora illis caducis
tribue. Deum enian nullum præter te solum agnovit,
et licet ipse sicut homo peccaverit in te, cunclas
ad te spes convertit. Fides igitur eum, o clementissime, salvum facial!
Non manu potenti sunt potentes reges: corona- coronæque decus, hæc omnia, heu! cito transievit Christus et præstitit potentiam. Tua bonitas
ipsis mare non vacuum ostendit divitibus donis,
quibus omnis terra copiose referta, tibi potestatis
largitori gloriam defert. Te potestatis cooperatorem
suppliciter rogat, ut semper adsis, hello succurras,
robur addas, vitam et gaudium largiaris regibus.
Testis autem horum est imaginis pictura: monachi enim hujus sancti recessus, sub hoc Sosthenito
præside, multis ac divitibus cumulati muneribus,
hanc vicem augustis benefactoribus referunt, artificiose meinorantes te, mi Christe, istos ibi coro -
mantem.
LXXX. In regis tumulum epitaphium.
Somnium vanitasque cuncta mortalia, fama, gloLXXXI. Alii versus tanquam regis.
Oportebat me, Christe, non videre lunen vitæ,
qui tuam exasperavi longanimitatem. Quid enim
profuit lucratum esse mundum? Animæ vero parum
ipse curabam. Sed quasi regem alium non haberem, sic abusus sum potentia. Tuis sanctis legibus, Domine, meas, eheu! prætuli voluntates, qui
brevi lapide premor in quem nunc nudus, præteritorum loco thronorum, ominiuinque locorum quibus potiebar, sicut pauper miserabilis projectus
sum. Splendoris autem loco præcedentis tristes,
chen! tumuli hujus tenebras commutavi; heri rex,
heri in gloria magnus, heri terræ marisque domiria, divitiæ, ipsa potestas. Qui enim paulo ante rex bus incrassatus et deceptus in vita, nunc suh học
dicebatur, qui vocabatur terræ Dominus et Dominator, et vivens quidem alium majorem habebat
Dominum, et nunc mortuus illum ut judicein
exspectat factorum rationem reposciturum. Interea
nortuus est exiguusque cinis, siue voce, sine spiritu, terrena solum congeries dissoluta. Anterior
40 γρ. με. το γρ. παράν.
"rp.
Matthæi Busti notæ.
Τοῦ Σωσθενίτου. Sosthenium monaste
rium Michaeli archangelo sacrum fuisse scribit
Cedrenus, apud quem nominis rationem videre
potes, ut eliam apud Nicephor. Eccles, Mist. lib.
VII, C. ),
Ποια γὰρ ὠφέλεια. Post hunc versain
deesse videtur aliquid cujus sententia talis fuit. Try
σάρκα την δύστηνον ἐξύγκουν τάλας χλιδῇσι παν
τοίησιν ἐξησκημένην.
Part LXXXII, LXXXIIIPars LXXXII, LXXXIII
col. 1181–1182page 72 of 82
Pars LXXXI
PG 120:1181Ο χθὲς βασιλεύς. ὁ χθὲς ἐν δόξῃ μέγας, Ο χθες δοκῶν γῆς, καὶ θαλάσσης δεσπότης. Τοιοῦτον ἐτούτησα τῆς ἁμαρτίας Ενταῦθα καρπόν· τῶν δ᾽ ἐκεῖ πλείων φόβος, 435 Εξ ὧν με ῥῦσαι, δημιουργέ Χριστέ μου, Ῥῦσαί με τῇ σῇ δωρεάν εὐσπλαγχνίᾳ, Ήτις με θάλπει, καὶ πρὸς ἢν βλέπω μόνην, Αλλη γὰρ ἐλπὶς οὐδαμοῦ σωτηρίας. ΙΒ'. "Ετεροι. Οίμοι τὸ κέρδος τοῦ ταλαιπώρου βίου 140 Έζησα μικρὸν ἐν πολυτρόφοις τύχαις, Εἶδον τὰ τερπνὰ πάντα καὶ τἀναντία, Προς δόξαν ήρθην ἐκφυγών ᾅδου πύλας, Καὶ βασιλεὺς ἤκουσα, φεῦ, καὶ δεσπότης Τανῦν ἐγὼ μὲν ἐν στενῷ κεἶμαι λίθῳ, 465 "Αψυχος, ἄπνους, εἰς κόνιν λυθείς μόνην. Ἐκεῖνα δ᾽ ἦν ὄνειρος, οὐδέν τι πλέον 'Αλλ' ὁ πλάσας με ταῖς ἀχράντοις χερσί σου, Ανάπλασον πάλιν με τὸν λελυμένον, Καὶ δὸς βοηθὲν χεῖρα, δός μοι κειμένῳ, 450 Καὶ δείξον αὖθις φῶς τὸ σὸν, πλαστουργό μου. ΠΓ'. Αλλοι. Σὺ βασιλεὺς, Ὕψιστε, καὶ σὺ δεσπότης, Ζωῆς ὑπάρχων Κύριος, καὶ θανάτου Ἐγὼ δὲ θνητὴν ἐκ φθορᾶς λαβὼν φύσιν, Μέλλων τε θάττον εἰς φθορὰν ὑποστρέφειν, 435. Μάτην βασιλεὺς ὠνομαζόμην ἄρα, 216 Χαίρων ὀνείροις, καὶ σκιαῖς ἀσυστάτοις, πρὸς μικρὸν τέρψαντα καὶ παίξαντά με Απῆλθον, ἐξέπτησαν ἐν βραχεῖ χρόνῳ Ἐμοὶ δ᾽ ἀφῆκαν τὰς ἐπ' αὐτοῖς εὐθύνας, 290 Καὶ τοὺς λόγους, φεῦ, τῶν κακῶς πεπραγμέν [νων, Οὓς μὴ τ βαρύνῃς, δημιουργέ μου τότε, Αλλ' ὡς κριτής εύσπλαγχνος, ιλάσθητί μοι. ΠΔ'. "Ετερος. [] τῶν ματαίων καὶ κινῶν φρονημάτων, Πρόσκαιρος ὢν ἄνθρωπος ἐφρόνουν μέγα. 225 Καὶ γῆς βραχύς χους, γῆς ἐπεσκόπουν ἄκρα, Ζητῶν τὰ κύκλῳ τῆς ὅλης οἰκουμένης Εἰς ἐν συνάψαι τοῖς ὅροις τοῖς τοῦ κράτου; Αλλ' ἐκράτησεν ἡ πρὸ τοῦ κρατουμένη, Καὶ πρὸς στενόν μέρος τι συγκλείσασά με 230 Ενταῦθα τέφραν ἀντὶ δεσπότου φέρει. Σὺ δ' ὁ πλάτας με ταῖς ἀχράντοις χερσί σου, Ανάπλασον πάλιν με πρὸς σωτηρίαν, Καὶ τοῖς βλέπουσι συμπαθῶς μου τὸν τάφον Φάνηθι καὶ σὺ συμπαθὴς ἐν τῇ κρίσει. ΠΕ. Εἰς τὴν εἰκόνα τῶν τριῶν ἁγίων, ἣν έδω ρήσατο τῷ ἁγίῳ Γρηγορίῳ. 235 Εμς! τί μεῖζον τῶν ἐμῶν διδασκάλων, Τῶν οὐδὲ κόσμον πάντα προκρίνειν ἔχω, Ομως δὲ φίλτρον ἀνδρὸς ἡγιασμένου. Αἰδοῖ κρατῆσαν οίχεται τούτους ἄγον Αλλ' ἐντρύφα μοι τῷ καλῷ δώρῳ, πάτερ, 240) "Ηδιστα τόνδε τὸν συνώνυμον βλέπων, Καὶ τοὺς συναυγάζοντας αὐτῷ φωσφόρους Ἐμοὶ δ᾽ ἀπ' αὐτῶν μικρὸν ἐξαιτοῦ σέλας, 80 γρ. βαρύνεις. Μάτην βασιλεύς. Δαβιδ μελωδῶν.
VERSUS IAMBICI.
Ο χθὲς βασιλεύς. ὁ χθὲς ἐν δόξῃ μέγας,
Ο χθες δοκῶν γῆς, καὶ θαλάσσης δεσπότης.
Τοιοῦτον ἐτούτησα τῆς ἁμαρτίας
Ενταῦθα καρπόν· τῶν δ᾽ ἐκεῖ πλείων φόβος,
435 Εξ ὧν με ῥῦσαι, δημιουργέ Χριστέ μου,
Ῥῦσαί με τῇ σῇ δωρεάν εὐσπλαγχνίᾳ,
Ήτις με θάλπει, καὶ πρὸς ἢν βλέπω μόνην,
Αλλη γὰρ ἐλπὶς οὐδαμοῦ σωτηρίας.
ΙΒ'. "Ετεροι.
Οίμοι τὸ κέρδος τοῦ ταλαιπώρου βίου •
140 Έζησα μικρὸν ἐν πολυτρόφοις τύχαις,
Εἶδον τὰ τερπνὰ πάντα καὶ τἀναντία,
Προς δόξαν ήρθην ἐκφυγών ᾅδου πύλας,
Καὶ βασιλεὺς ἤκουσα, φεῦ, καὶ δεσπότης·
Τανῦν ἐγὼ μὲν ἐν στενῷ κεἶμαι λίθῳ,
465 "Αψυχος, ἄπνους, εἰς κόνιν λυθείς μόνην.
Ἐκεῖνα δ᾽ ἦν ὄνειρος, οὐδέν τι πλέον·
'Αλλ' ὁ πλάσας με ταῖς ἀχράντοις χερσί σου,
Ανάπλασον πάλιν με τὸν λελυμένον,
Καὶ δὸς βοηθὲν χεῖρα, δός μοι κειμένῳ,
450 Καὶ δείξον αὖθις φῶς τὸ σὸν, πλαστουργό μου.
ΠΓ'. Αλλοι.
Σὺ βασιλεὺς, Ὕψιστε, καὶ σὺ δεσπότης,
Ζωῆς ὑπάρχων Κύριος, καὶ θανάτου·
Ἐγὼ δὲ θνητὴν ἐκ φθορᾶς λαβὼν φύσιν,
Μέλλων τε θάττον εἰς φθορὰν ὑποστρέφειν,
435. Μάτην βασιλεὺς ὠνομαζόμην ἄρα,
216 Χαίρων ὀνείροις, καὶ σκιαῖς ἀσυστάτοις,
πρὸς μικρὸν τέρψαντα καὶ παίξαντά με
nator apparens! Talem ibi peccati fructum messui; sed de illis major est metus. quibus libera
me, creator mi Christe, libéra me tua gratuita
misericordia, quæ me recreat et ad quam unam
respicio: spes enim alia salutis non est ulla.
LXXXII. Aliud.
Απῆλθον, ἐξέπτησαν ἐν βραχεῖ χρόνῳ
Ἐμοὶ δ᾽ ἀφῆκαν τὰς ἐπ' αὐτοῖς εὐθύνας,
290 Καὶ τοὺς λόγους, φεῦ, τῶν κακῶς πεπραγμέν
[νων,
Οὓς μὴ τ βαρύνῃς, δημιουργέ μου τότε,
Αλλ' ὡς κριτής εύσπλαγχνος, ιλάσθητί μοι.
ΠΔ'. "Ετερος.
[0] τῶν ματαίων καὶ κινῶν φρονημάτων,
Πρόσκαιρος ὢν ἄνθρωπος ἐφρόνουν μέγα.
225 Καὶ γῆς βραχύς χους, γῆς ἐπεσκόπουν ἄκρα,
Ζητῶν τὰ κύκλῳ τῆς ὅλης οἰκουμένης
Εἰς ἐν συνάψαι τοῖς ὅροις τοῖς τοῦ κράτου;
Αλλ' ἐκράτησεν ἡ πρὸ τοῦ κρατουμένη,
Καὶ πρὸς στενόν μέρος τι συγκλείσασά με
230 Ενταῦθα τέφραν ἀντὶ δεσπότου φέρει.
Σὺ δ' ὁ πλάτας με ταῖς ἀχράντοις χερσί σου,
Ανάπλασον πάλιν με πρὸς σωτηρίαν,
Καὶ τοῖς βλέπουσι συμπαθῶς μου τὸν τάφον
Φάνηθι καὶ σὺ συμπαθὴς ἐν τῇ κρίσει.
ΠΕ. Εἰς τὴν εἰκόνα τῶν τριῶν ἁγίων, ἣν έδω
ρήσατο τῷ ἁγίῳ Γρηγορίῳ.
235 Εμς! τί μεῖζον τῶν ἐμῶν διδασκάλων,
Τῶν οὐδὲ κόσμον πάντα προκρίνειν ἔχω,
Ομως δὲ φίλτρον ἀνδρὸς ἡγιασμένου.
Αἰδοῖ κρατῆσαν οίχεται τούτους ἄγον·
Αλλ' ἐντρύφα μοι τῷ καλῷ δώρῳ, πάτερ,
240) "Ηδιστα τόνδε τὸν συνώνυμον βλέπων,
Καὶ τοὺς συναυγάζοντας αὐτῷ φωσφόρους·
Ἐμοὶ δ᾽ ἀπ' αὐτῶν μικρὸν ἐξαιτοῦ σέλας,
tionem reddeniam, sicut et de male gestis, eheu!
reliquerunt; quam lu, Creator, tunc non aggravas;
sed, ut judex misericors, miserere mei.
LXXXIV. Aliud.
es0 vanæ inanesque cogitationes! Homo cum
sem temporarius, magna cogitabam, et brevis
terræ particula, ad extrema terra conjiciebamı
oculos, ea quæ totius orbis circuitu continentur,
in unum intra limites potentiæ coaptare quærens.
Sed possedit ante possessa et me in angustam partem inclusum, hic cinerem pro dominatore gestat.
Tu vero qui me tuis intemeratis manibus formasti,
ad salutem me reforma, meumque tumulum cum
compassione cernentibus, videaris et tu compatiens
Triste miserabilis vitæ commodum! Paulisper
In variis fortunis vixi; omnia secunda adversaque
vidi; ad gloriam, inferni faucibus ereptus, elevatus
sum; atque rex et dominus, eheu! sum appellatus.
Nunc in angusto lapide jaceo, inanimis, absque
spiritu, in cinerem solutus. Illa vero somnium erant
et nihil amplius. Sed, o tu, qui me tuis intemeratis manibus plasmasti, rursum plasına me solutum, et da manum adjutricem mihi jacenti, et in die judicii.
iterum, mi plasmator, tuum lumen ostende.
LXXXIII. Aliud.
Tu rex et dominator es, o Altissime, vitæ pariter
et mortis dominus. Ego vero, qui mortalem ex
corruptione naturam acceperam et in corruptionem cito rediturus, frustra regis nomen habui,
somniis levibusque gaudens umbris, quæ, postquam
me paulisper delectaverunt atque luserunt, in
brevi tempore evolaverunt. Mihi autem de ipsis ra80 γρ. βαρύνεις.
LXXXV. In trium sanctorum imaginem, quam
sancto Gregorio dederat.
Mihi quid meis majus magistris, quibus nec universum mundum anteponerem? verunitamen hominis sancti dilectio, pudorem vincens, abit istos
abducens. Nihilominus hoc pulchro dono delectare,
pater, jucundissime tuum hunc synonymum et
collucentes cum ipso luciferos contemplans. Mihi
autem ab ipsis parvam exposce flammain, quæ me
Matthæi Busti notæ.
Μάτην βασιλεύς. Versum 456 et reliquos qui in cxemplari sequebantur quare num. 40; ibi
Δαβιδ μελωδῶν.
Part LXXXVI - LXXXVIIIPars LXXXVI - LXXXVIII
col. 1183–1184page 73 of 82
Pars LXXXIV, LXXXV
PG 120:1183'Αεὶ κατευθυνόν με πρός σωτηρίαν. Τούτου γὰρ οὐδὲν βούλομαι λαβεῖν πλέον. Πϛ. Εἰς τὴν εἰκόνα τοῦ βασιλέως, καὶ τοῦ πα τριάρχου. 245 Οι προκριθέντες τῇ σοφῇ Θεοῦ κρίσει Αρχοντες ἡμῶν, καὶ γραφαῖς τιμητέοι. Ο μὲν γὰρ ἄρχει σωμάτων ἀνθρωπίνων Ψυχῶν δὲ ποιμὴν οὗτος ἐκλελεγμένος Ανωθεν ἄμφω τὸ κρατεῖν εἰληφότες, 250 'Αμφω καλῶς ἄρχουσι τῶν ὑπηκόων. "Οθεν γραφέντες, τοῦ κράτους τοὺς αἰτίους, Καὶ προστάτας έχουσι συγγεγραμμένους. ΠΖ'. Εἰς τὸν προφήτης Δανιήλ. θῆρες λέοντες ἦσαν ἐχθροί σοι πάλαι Ανήρ Λέων δὲ νῦν σὸς οἰκτρὸς οἰκέτης. 255 Ὡς οὖν παρ' αὐτῶν οὐδὲν αὐτὸς ἑβλάβης, Οὕτω προφῆτα, τοῦτον ἐκ βλάβης ρύου. ΠΙΙ'. Υπέρ ἑαυτοῦ πρὸς Χριστόν. Πολλὴ χάρις σοι τῶν λόγων, Θεοῦ Λόγε, Οἷς εὐδόκησας δωρεάν με πλουτίσαι Ὑφ᾽ ὧν λογισμοῖς σώφροσι κεχρημένος, 200 Έταξα ρητὰ ταῖς ἐμοῖς χρείαις μέτρα, Αρχεῖν ἔμοιγε ταῦτα κρίνας τὰ τρία, Τροφήν, σκέπην, στέγην τε καὶ μηδὲν πλέον, Δι᾽ ἃ κλονεῖται πᾶσα σήμερον κτίσις Επείπερ εξήμειψεν ή τρυφῆς βία 265 Τὴν χρῆσιν αὐτῶν εἰς παράχρησιν πάλαι. Χρήσιν δ' ἔγωγε τὴν ἀναγκαίαν ἔχων Υπερπερισσεύω τε καὶ χαίρω πλέον Τῶν τοῖς ἁπληστοις ἀντεπαντλούντων πίθοις. Τι γὰρ τὸ κέρδος τῶν ἀμετρήτων πίτων, 270 Τοῖς εἰς ἅπαυστον δίψος ἐκκεκαυμένοις; Διαῤῥαγείεν πρῶτον ἂν τῇ πλημμύρα, Η τοῦ πάθους (αμα προσλάβοιντή τι ο Ἐπεὶ δὲ τοῦτο συμφορὰ μισουμένη, Τὸ μηδὲ διψαν κρεῖττον, ἢ τὸ μετρίως. 275 Εφ᾽ ᾧ λαβὼν ἄνωθεν αὐτὸς τὴν χάριν, Καὶ σύντομον σχὼν τῶν ὀρέξεων πέρας, Πολλὴ χάρις σοι τῶν λόγων λέγω, Λόγε, Οἷς εὐδόκησας έωρεάν με πλουτίσαι, Πρὸς οὓς τὸ πλεῖστον ἀσχολῶν τῶν φροντίδων, 280 Εἰς τάλλα τὸν νοῦν δυσχερῶς οι επιστρέφω, Οἷς ἐντρυφῶν νύκτωρ τε καὶ μεθ᾽ ἡμέραν, Αλλης τρυφῆς ἥκιστα ποιοῦμαι λόγον. Αρκεῖ γὰρ αὕτη ψυχαγωγείν πλουσίως, Βρύουσα πᾶσαν ἡδονήν τε καὶ χάριν. 285. Πλὴν ἀλλ᾽ ἄγοις οὕτω με, καὶ φέροις, Λόγε, Ατρεπτον, ἀκλόνητον, ἡδραιωμένον, Εἴσω μένοντα τῶν τεταγμένων δρων, Ως άνθεσι μέλισσαν ἐν βίβλοις στρέφων, Ως τέττιγα δρόσῳ με τοῖς λόγοις τρέφων, 290 Μόνοις τε πείθων τοῖς παροῦσιν ἐμμένειν, Καὶ μηδὲν αἰτεῖν ἄλλο πλὴν σωτηρίαν, Εἰς ἦν με θᾶττον προσλάβοις εὐεργέτα, Κἂν μηδὲ [καὶ] νῦν σφόδρα δυσκόλως έχω. Κρείττων γὰρ εὐπλοίας τε καὶ κούφων πόνων 295 Όρμος ποθεινός, καὶ τὸ τῶν πόνων τέλος, ἂν μοι τυχεῖν γένοιτο ῥᾷστα, Χριστέ μου. ΠΘ'. Περὶ ἑαυτοῦ πρὸς τὸν Χριστόν. Πολλὴ χάρις σοι τῶν λόγων, Θεοῦ Λόγε, Οι γρ. επιτρέφω.
'Αεὶ κατευθυνόν με πρός σωτηρίαν.
Τούτου γὰρ οὐδὲν βούλομαι λαβεῖν πλέον.
Πϛ. Εἰς τὴν εἰκόνα τοῦ βασιλέως, καὶ τοῦ πατριάρχου.
245 Οι προκριθέντες τῇ σοφῇ Θεοῦ κρίσει
Αρχοντες ἡμῶν, καὶ γραφαῖς τιμητέοι.
Ο μὲν γὰρ ἄρχει σωμάτων ἀνθρωπίνων
Ψυχῶν δὲ ποιμὴν οὗτος ἐκλελεγμένος
Ανωθεν ἄμφω τὸ κρατεῖν εἰληφότες,
250 'Αμφω καλῶς ἄρχουσι τῶν ὑπηκόων.
"Οθεν γραφέντες, τοῦ κράτους τοὺς αἰτίους,
Καὶ προστάτας έχουσι συγγεγραμμένους.
ΠΖ'. Εἰς τὸν προφήτης Δανιήλ.
θῆρες λέοντες ἦσαν ἐχθροί σοι πάλαι·
Ανήρ Λέων δὲ νῦν σὸς οἰκτρὸς οἰκέτης.
255 Ὡς οὖν παρ' αὐτῶν οὐδὲν αὐτὸς ἑβλάβης,
Οὕτω προφῆτα, τοῦτον ἐκ βλάβης ρύου.
ΠΙΙ'. Υπέρ ἑαυτοῦ πρὸς Χριστόν.
Πολλὴ χάρις σοι τῶν λόγων, Θεοῦ Λόγε,
Οἷς εὐδόκησας δωρεάν με πλουτίσαι·
Ὑφ᾽ ὧν λογισμοῖς σώφροσι κεχρημένος,
200 Έταξα ρητὰ ταῖς ἐμοῖς χρείαις μέτρα,
Αρχεῖν ἔμοιγε ταῦτα κρίνας τὰ τρία,
Τροφήν, σκέπην, στέγην τε καὶ μηδὲν πλέον,
Δι᾽ ἃ κλονεῖται πᾶσα σήμερον κτίσις·
Επείπερ εξήμειψεν ή τρυφῆς βία
265 Τὴν χρῆσιν αὐτῶν εἰς παράχρησιν πάλαι.
Χρήσιν δ' ἔγωγε τὴν ἀναγκαίαν ἔχων
Υπερπερισσεύω τε καὶ χαίρω πλέον
Τῶν τοῖς ἁπληστοις ἀντεπαντλούντων πίθοις.
semper ad salutem dirigat; hoc enim amplius nihil
accipere volo.
LXXVI. In imaginem regis et patriarcha.
Qui sapienti Dei judicio duces nostri erant præfecti, tabulis etiam honorandi erant. Hic quidem
enim humanis dominatur corporibus; animarum
autein pastor ille fuit selectus. Desursum ambo
dominatione accepta, ambo pulchre subditis præsunt. Unde depicti, potestatis auctores et defensores habent una depictos.
LXXXVII. In Danielem prophetam.
Feri leones erant olim inimici tibi: vir autem
Leo nunc tuus est miserandus servus. QuemaduoΤι γὰρ τὸ κέρδος τῶν ἀμετρήτων πίτων,
270 Τοῖς εἰς ἅπαυστον δίψος ἐκκεκαυμένοις;
Διαῤῥαγείεν πρῶτον ἂν τῇ πλημμύρα,
Η τοῦ πάθους (αμα προσλάβοιντή τι ο
Ἐπεὶ δὲ τοῦτο συμφορὰ μισουμένη,
Τὸ μηδὲ διψαν κρεῖττον, ἢ τὸ μετρίως.
275 Εφ᾽ ᾧ λαβὼν ἄνωθεν αὐτὸς τὴν χάριν,
Καὶ σύντομον σχὼν τῶν ὀρέξεων πέρας,
Πολλὴ χάρις σοι τῶν λόγων λέγω, Λόγε,
Οἷς εὐδόκησας έωρεάν με πλουτίσαι,
Πρὸς οὓς τὸ πλεῖστον ἀσχολῶν τῶν φροντίδων,
280 Εἰς τάλλα τὸν νοῦν δυσχερῶς οι επιστρέφω,
Οἷς ἐντρυφῶν νύκτωρ τε καὶ μεθ᾽ ἡμέραν,
Αλλης τρυφῆς ἥκιστα ποιοῦμαι λόγον.
Αρκεῖ γὰρ αὕτη ψυχαγωγείν πλουσίως,
Βρύουσα πᾶσαν ἡδονήν τε καὶ χάριν.
285. Πλὴν ἀλλ᾽ ἄγοις οὕτω με, καὶ φέροις, Λόγε,
Ατρεπτον, ἀκλόνητον, ἡδραιωμένον,
Εἴσω μένοντα τῶν τεταγμένων δρων,
Ως άνθεσι μέλισσαν ἐν βίβλοις στρέφων,
Ως τέττιγα δρόσῳ με τοῖς λόγοις τρέφων,
290 Μόνοις τε πείθων τοῖς παροῦσιν ἐμμένειν,
Καὶ μηδὲν αἰτεῖν ἄλλο πλὴν σωτηρίαν,
Εἰς ἦν με θᾶττον προσλάβοις εὐεργέτα,
Κἂν μηδὲ [καὶ] νῦν σφόδρα δυσκόλως έχω.
Κρείττων γὰρ εὐπλοίας τε καὶ κούφων πόνων
295 Όρμος ποθεινός, καὶ τὸ τῶν πόνων τέλος,
ἂν μοι τυχεῖν γένοιτο ῥᾷστα, Χριστέ μου.
ΠΘ'. Περὶ ἑαυτοῦ πρὸς τὸν Χριστόν.
Πολλὴ χάρις σοι τῶν λόγων, Θεοῦ Λόγε,
enim commodi ´in conviviis immoderatis iis qui in
sitim inexstinguibilem exarserunt? Rumperentor
prius in redundatione, quam viuo quodam adhiberent remedium. Cum autem hoc tristis est necessitas, non sitire satius est quam immoderate
sitire. Ideo gratia desuper accepta stricteque refrenatis desideriis ipse tibi dico: Multæ gratiæ
tibi, Verbum, ob verba quibus me gratis locupletare dignatus es; ad quæ plerasque curas assidue
verto, dum alia ægre mente recogito; in quibus
nocte dieque delicias carpens, novæ voluptatis minimam habeo rationem. lllæ enim, totam voluptatem totamque gratiam infundentes, animam ditisdum igitur ab eis ipse non læsus es, ita hunc, pro- sime ducere sufficiunt. Verumtamen ita me ducas
pheta, a malo libera.
LXXXVIII. Pro semetipso ad Christum.
Multæ tibi gratiæ, Dei Verbum, ob verba quibns
me gratis locupletare dignatus es. quibus sapien ▾
tes deducens rationes, rationales mels necessitatibus disposui regulas, sufficere mihi judicans hæc
tria, cibum), vestitum, ac tugurium, ampliusque
nihil ex his, propter quæ turbatur hodie ominis
creatura: siquidem diliciarum vis usum eorum in
ahusum jampridem commutavit. Usum autem ego
necessarium habens, superabundo magisque gauuco quam qui doliis immensis abundant. Quid
Οι γρ. επιτρέφω.
et feras, Verbum, immobilem, constantem, inconcussum, intra præscriptos manentem fines, ut
Moribus apen in litteris me vérsans, ut rore cicadam me verbis enutriens, mihi suadens solis esse
contentum præsenùbus nihilque expetere nisi salutem, ad quam ine cito, etsi nunc non multo graver
tædio, beneficus assumas. Præstat enim felici navigatione desideratus portus, levibusque laborilus
laborum cessatio: quæ mihi, Christe,
promple eveniant'!
tinam
LXXXIX. De semetipso ad Christum.
Multæ tibi gratiæ, Dei Verbum, ob verba qui-
Part LXXXIXPars LXXXIX
col. 1185–1186page 74 of 82
PG 120:1185Οἷς εὐδόκησας δωρεάν με πλουτίσαι. Πολλὴ χάρις σοι τοῦδε τοῦ τερπνοῦ βίου, 200 Καὶ τῆς ἔμοιγε φιλτάτης ἀπραξίας. Ἴσως ἄδοξός ἐστιν, ἀλλ᾽ ἐλευθέρα Ἴσως κρότων άμοιρος, ἀλλὰ καὶ φθόνων Κτησίς τις οὐ πρόσεστιν; οὐδὲ φροντίδες, Αἰ μᾶλλον ἐκτήκουσι σάρκας δεσπότου, 503 Η τῶν προσόντων ἡ μετουσία τρέφει *Απεστι κέρδος; ἀλλὰ καὶ μοχθηρία, Η πάντα κέρδους ἐξανιχνεύει πόρον, Η κερμάτων χνοῦν οἶδεν ἐκλείχειν μόνη. Οὐ προσκυνεῖ τι;, οὐδὲ θωπεύει τάχα 510 Οὐ προσκυνοῦμεν οἷα θῶπες οὐδένα 'Αλλ' δς εὐγενεῖς ἅπαντες ὡς κατ' εἰκόνα. Προεδρία που; καὶ 8 προσεδρεία πότε, Ης πολλαπλῆν σύνοιδα τὴν ἀηδίαν, Πρὸς τὴν ἐκείνης ἡδονὴν μετρουμένην; 515 Πλοῦτος ῥέει; πῶς; οὐχὶ καὶ παραῤῥέει; Μάλιστα καὶ τίς ἀστάτου φίλου λόγος; *Επ πλανᾶσθαι τοὺς θέλοντας δ' εὐκόμως Σὺ δ' εὖ βεβηκώς, κτῆμα τοιοῦτον πάθει, Αεὶ πεφυκὸς τῷ φιλοῦντι προσμένειν. 320 'Αλλ' όγκον αἴρει· καὶ καταστέλλει πάλιν, Ως πνεῦμα φύσης ἀσχὸν ἐστερημένον. ᾿Αλλὰ τρυφὴν δίδωσιν· [αλλά] καὶ φθόην Ο ποῖον εἶπας! καὶ γὰρ οὐ ψευδῶς ἔφην. Σὺ δ' ἐξέταζε τἆλλα τῶν κακῶν ὅσα, 325 Εν οἷς ὁ πλοῦτος δεξιοῦται τους φίλους. Τίς οὖν συνήσει; τίς διοπτεύσει τάδε; Πολλή χάρις σοι τῶν λόγων Θεοῦ Λόγε, Οἷς εὐδόκησας δωρεάν με πλουτίσαι, Οὓς ἀξίωμα, πλοῦτον, εύκλειαν, θρόνον, 350 Καὶ πᾶν ὅτι κράτιστον ἡγοῦμαι μόνους, Οἱ τὰς ὀρέξεις τῶν ἐμῶν θελημάτων Ρεμβασμὸν οὐκ ἐῶσι πάσχειν ῥᾳδίως Πίνοντες αὐτοὶ πάντα ψυχῆς πόθον, Ο Ως τοὺς ποταμοὺς ἡ θάλασσα τοὺς πέριξ 355 Εἰ μή τι σαρκὸς ἀσθενείᾳ προσλάβοι, Ως τέλμα, μικρὸν ἐκτραπὸν ῥείθρου μέρος. Ἐξ ὧν ἔγωγε τὰς ἀφορμὰς λαμβάνων, Τούτους ἐμαυτῷ τοὺς νόμους τε ἔχω γράφειν, 339 Ἐν οἷς κρατοῦμαι καὶ κρατῶ τῶν ὧν [θέμις. 4. Εἰς ἑαυτόν. 1603 Πλουτοῦσι πολλοί· παύε, καὶ τί; μοι λόγος; Πτωχοὺς γὰρ ἕξει πάντας ἐξ ἴσου τάφος, 1605 'Αβρούς, μέσους, ἥττους τε καὶ πενεστάτους. Τανῦν δὲ παῖξαι μικρὸν αὐτοῖς ἐνδίδου, Εως κενάς φέροντες αίσθωνται χέρας. Πολλούς θρόνοι φέρουσιν ὑψηλούς άνω Ἐγὼ δὲ γῆθεν ἔκπαλαι πεπλασμένος, 1610 Εις γην τε νεύω, καὶ κάτω ζητῶ μένειν. 86 Πολλῷ δὲ τὴν ἔπαρσιν ἐκκλίνω φωτί, Μή πως σκοτωθεὶς ὑψόθεν χαμαὶ πέσω, οι ἴσ. εὐκόλως. 88 γρ. εὐγενῶς. ει ίσ. προσεδρεῖαι πόθι, ὧν πολλο δὲ φωτὶ τὴν ἔπαρσιν ἐκκλίνω. 'Εν οἷς κρατοῦμαι. 340 71, καὶ τῆς αὐγούστας ὡς. λουτούσι πολλοί. Ισ. γράφειν ἔχω, ε ισ πολλῷ
VERSUS IAMBICI.
Οἷς εὐδόκησας δωρεάν με πλουτίσαι.
Πολλὴ χάρις σοι τοῦδε τοῦ τερπνοῦ βίου,
200 Καὶ τῆς ἔμοιγε φιλτάτης ἀπραξίας.
Ἴσως ἄδοξός ἐστιν, ἀλλ᾽ ἐλευθέρα
Ἴσως κρότων άμοιρος, ἀλλὰ καὶ φθόνων·
Κτησίς τις οὐ πρόσεστιν; οὐδὲ φροντίδες,
Αἰ μᾶλλον ἐκτήκουσι σάρκας δεσπότου,
503 Η τῶν προσόντων ἡ μετουσία τρέφει·
*Απεστι κέρδος; ἀλλὰ καὶ μοχθηρία,
Η πάντα κέρδους ἐξανιχνεύει πόρον,
Η κερμάτων χνοῦν οἶδεν ἐκλείχειν μόνη.
Οὐ προσκυνεῖ τι;, οὐδὲ θωπεύει τάχα
510 Οὐ προσκυνοῦμεν οἷα θῶπες οὐδένα -
'Αλλ' δς εὐγενεῖς ἅπαντες ὡς κατ' εἰκόνα.
Προεδρία που; καὶ 8 προσεδρεία πότε,
Ης πολλαπλῆν σύνοιδα τὴν ἀηδίαν,
Πρὸς τὴν ἐκείνης ἡδονὴν μετρουμένην;
515 Πλοῦτος ῥέει; πῶς; οὐχὶ καὶ παραῤῥέει;
Μάλιστα καὶ τίς ἀστάτου φίλου λόγος;
*Επ πλανᾶσθαι τοὺς θέλοντας δ' εὐκόμως
Σὺ δ' εὖ βεβηκώς, κτῆμα τοιοῦτον πάθει,
Αεὶ πεφυκὸς τῷ φιλοῦντι προσμένειν.
320 'Αλλ' όγκον αἴρει· καὶ καταστέλλει πάλιν,
Ως πνεῦμα φύσης ἀσχὸν ἐστερημένον.
᾿Αλλὰ τρυφὴν δίδωσιν· [αλλά] καὶ φθόην
Ο ποῖον εἶπας! καὶ γὰρ οὐ ψευδῶς ἔφην.
Σὺ δ' ἐξέταζε τἆλλα τῶν κακῶν ὅσα,
325 Εν οἷς ὁ πλοῦτος δεξιοῦται τους φίλους.
Τίς οὖν συνήσει; τίς διοπτεύσει τάδε;
Πολλή χάρις σοι τῶν λόγων Θεοῦ Λόγε,
Οἷς εὐδόκησας δωρεάν με πλουτίσαι,
Οὓς ἀξίωμα, πλοῦτον, εύκλειαν, θρόνον,
350 Καὶ πᾶν ὅτι κράτιστον ἡγοῦμαι μόνους,
Οἱ τὰς ὀρέξεις τῶν ἐμῶν θελημάτων
Ρεμβασμὸν οὐκ ἐῶσι πάσχειν ῥᾳδίως
Πίνοντες αὐτοὶ πάντα ψυχῆς πόθον,
bus me gratis locupletare dignatus es. Multæ tibi
gratiæ ob hancjucundam vitam et mihi charissimum
orium. lugloria f rsitan est, sed libera; forsitan
plausuum expers, sed et invidiæ. Possessio non
est? neque curæ, quæ magis carnes potentis extenuant, quam redundantium participatio nutrit.
Abest lucrum? Sed quoque labor, qui cunctam
tucri viam obsidet, qui tantum seit nummorum delibare superficiem. Nemo forte adorat? At neque
blauditur: neminem ut adulatores adoramus; sed
omnes quantum ad imaginem nobiles sunt. Ubi
præminentia? Et tunc sollicitudo cujus de catero
bene novi incommoda, ad jucunditatem ejus accommodata? O divit. fluunt? Quomodo? Nonne
etiam præteifluunt? Maxime; et quæ inconstantis
amici ratio? Sine errare volentes. Tu vero bene
Juudatus hanc exopta possessionem, quæ semper
diligenti perimanere solet. Sed fastum extollunt:
et rursum deprimunt, ut Spiritus utrem aere privatum. Sed libidines excitant: verum et consumplionem. Ο qualia dixisti! At vero non mendacia
locutus sum. Tu vero recense quot sint alia
Ως τοὺς ποταμοὺς ἡ θάλασσα τοὺς πέριξ·
355 Εἰ μή τι σαρκὸς ἀσθενείᾳ προσλάβοι,
Ως τέλμα, μικρὸν ἐκτραπὸν ῥείθρου μέρος.
Ἐξ ὧν ἔγωγε τὰς ἀφορμὰς λαμβάνων,
Τούτους ἐμαυτῷ τοὺς νόμους τε ἔχω γράφειν,
339 Ἐν οἷς κρατοῦμαι καὶ κρατῶ τῶν ὧν
[θέμις.
4. Εἰς ἑαυτόν.
1603 Πλουτοῦσι πολλοί· παύε, καὶ τί; μοι λόγος;
Πτωχοὺς γὰρ ἕξει πάντας ἐξ ἴσου τάφος,
1605 'Αβρούς, μέσους, ἥττους τε καὶ πενεστάτους.
Τανῦν δὲ παῖξαι μικρὸν αὐτοῖς ἐνδίδου,
Εως κενάς φέροντες αίσθωνται χέρας.
Πολλούς θρόνοι φέρουσιν ὑψηλούς άνω
Ἐγὼ δὲ γῆθεν ἔκπαλαι πεπλασμένος,
1610 Εις γην τε νεύω, καὶ κάτω ζητῶ μένειν.
86 Πολλῷ δὲ τὴν ἔπαρσιν ἐκκλίνω φωτί,
Μή πως σκοτωθεὶς ὑψόθεν χαμαὶ πέσω,
inala, quibus fortuna complectatur amicos. Quis
igitur intelliget? Quis hæc considerabit? Multæ tibi
gratiæ, Dei Verbum, ob verba, quibus me gratis
locupletare dignatus es, quæ sola dignitatem, divitias, famam, thronum, et quodcumque optimum,
existimo; quæ meæ placita voluntatis non faciliter
errare sinunt; ipsa totum animæ desiderium,
sicut mare circumdantes fluvios, potantia; nisi
quid carnis debilitate præsumat, sicut cœnosus lacus, aliquam fluenti deviam partem; ex qu.bus
cgo rationes assumens, illas mihimetipsi leges
habeo scribendas, quibus contineor et corum quæ
licita sunt facultatem habeo.
XC. In semetipsum.
Divitiis abundant multi. - Cur hoc dico? Page
peres enim cunctos æqualiter habebit tumulus, diviles, mediocres, inferioresque ac pauperrinos.
Nunc autem eis paululum ludere permitte, donec
se manus vacuas habere sentiant. Multos ie
altum sublimes evehunt throui. Ego vero de
terra olim plasmatus, ad terram inclino dearsumque manere volo. Multo splendore circumdatam.
οι ἴσ. εὐκόλως. 88
Matthæi Busti nota.
γρ. εὐγενῶς. ει ίσ. προσεδρεῖαι πόθι, ὧν πολλο
δὲ φωτὶ τὴν ἔπαρσιν ἐκκλίνω.
'Εν οἷς κρατοῦμαι. Versum 340 quære
num. 71, ibi καὶ τῆς αὐγούστας ὡς.
11λουτούσι πολλοί. Litteræ a et b repr
seutaut personas Dialogi cujus umbram hic habes.
· Ισ. γράφειν ἔχω, 8ε ισ πολλῷ
Numeros sequentibus in margine frustra apponere
nolui. Nulla enim inter libros impressos et cou.
manusc. occurrit amplius differentia quantum að
ordinem.
Part XCPars XC
col. 1187–1188page 75 of 82
PG 120:1187Τῆς αὐθαδείας ἀξίαν διδοὺς δίκην Οθεν ταπεινὴν ἀσφάλειαν ἐκλέγων, Πεζῇ βαδίζωι πεζὸν ὢν ζῶον φύσει Πᾶσι μὲν οὐκ ἀποπτος ὡς ἐκ τῶν ἄνω, Πολλοῖς δὲ καὶ κάτωθεν ὢν ἐγνωσμένος, Ο μείζον οἶδα μᾶλλον εἰς εὐδοξίαν, Οταν τις αὐτὸς ἐκ ταπεινοῦ χωρίου Πρὸς ὕψος ἐκτείνοιτο, καὶ δοκῇ μέγας, "Ωσπερ κολοσσός μῆκος οἰκεῖον σε φέρων, Καὶ μηδὲν εἰς δίαρμα χρήζων τοῦ τόπου. Οσοι δὲ κομπάζουσι βαθμοῖς, καὶ θρόνοις, Οὗτοι κολοιῶν οὐδέν εἰσι βελτίους Μέγα φρονούντων ἐν πτεροῖς ἀλλοτρίοις, τῶν ἡ πάλιν ψίλωσις αἰσχύνει πλέον. Τῶν 8 προσθέτων γὰρ χρωμάτων τῇ συγκρίσει, Εἰς μεῖζον ἐξάγουσι τὴν ἀμορφίαν. Αλλα 6 κροτήσει πᾶς ὄχλος τοὺς ἐν μέσῳ. Εἰπὼν ὄχλον, βέλτιστε, μὴ ζήτει πλέον. Οχλος γὰρ οὐδὲν ἄλλο, πλὴν ὄντως όχλος, Βοάς ατάκτους τοῖς κρατοῦσι προσνέμων, Ως πρόσφορον το μείλιγμα τῆς ἐξουσίας, Πλέον δὲ μηδὲν συντελῶν τῶν χρησίμων, Μᾶλλον μὲν οὖν μέγιστα καὶ βλάπτειν ἔχων. Φυσῇ γὰρ αὐτοῦ; τοῖς ἐπαίνοις πολλάκις, Πείθων ἀκούειν ὡς ἀληθεῖς τοὺς λόγους. Οἱ δ᾽ εἰσὶν οὐδὲν, πλὴν μόνον κενοί ψόφοι, Επηρεασταὶ τῶν κενών φρονημάτων, Ψεύσται, πλάνοι, γόητες, ἀνδράσι γέλως, Βόθρος δ' ἀνάρθροις, οἷς ὁ πιστεύων ἄνους. Κραυγῆς δὲ πολλὴς οὐ πάνυ φροντιστέον Καὶ ψῆρες ὀξύφωνον, ἀλλὰ κουφόνουν. Τούτοις λογισμοίς, καὶ λόγοις Αγων ἐμαυτὸν "ι, ἐκπεραίνω τὸν βίον. [Δ'. Εἰς ἑαυτόν. Έλκουσι βαθμοί· πρόσεχες, αθρόα ζάλη Ψήφοι φέρονται συστροφή καταιγίδων Θρόνοι καλοῦσιν· ὦ κυβερνῆτα, βλέπε Ορᾷς ὅσος κύκλωθεν ηγέρθη κλύδων; Σπεῦσον, βοήθει· κλύζεταί σοι τὸ σκάφος. Λαβοῦ οι τάλαν τάχιστα τῶν σῶν οἰάχων, Λαβοῦ, λογισμό, πριν να παραχθῶμεν βία. Η πού τι κἀμὲ συμπονεῖν ἐπιτρέπεις; Ὡς οὖν κελεύεις πείθομαι. Καὶ δὴ λέγε Σὺ τὴν σεαυτοῦ κοσμίως βάδιζε μοι. Αρκεῖ γὰρ ἂν κάλλιστα καὶ ταύτην δράμης. Βαθμῶν δ' ἐκείνων καὶ θρόνων πρὸς οὓς πτύρῃ, Πολλοὶ μὲν ἦσαν ἐγκρατείς χθες, καὶ πάλαι, Πολλοὶ δ᾽ ἔσονται συῤῥέοντες τῷ χρόνῳ, Ο καὶ συνεκλείπουσι πάντες ἐν μέρει, Εως καταντήσωσιν εἰς κοινὸν τέλος, Μηδὲν παρ' αὐτῶν κερδάναντες ἄλλο τι, Πλὴν τὰς ἐπ' αὐτοῖς εὐθύνας, καὶ τοὺς λόγους, Πλέον πικραίνειν ὕστερον πεφυκότας, "Η σήμερον τέρπουσι τοὺς κεκτημένους, Τέρπουσι γὰρ [ἀλλ'] ὥσπερ ἄνθρακες βρέφη, Τοὺς πρὸς μόνον τὸ στίλβον ἐκθαμβουμένους, Καὶ μὴ σκοποῦντας ὡς ἔχει καὶ τὸ φλέγον, Πρὶν ἂν παθών τις νοῦν ἐνέγκοι, καὶ μάθοι. Εστω, καλῶ; εἴρηκας. 'Αλλὰ γὰρ πόθεν Τὸ σὲν τάλαντον ἐμπορεύσῃ τοῦ λόγου; ΤΟ α) γρ. φέρω. 80 γρ. προσθέντων. το γγ. κρατοῦσι. το γ. μήνιγμα, ο έκτορα! ων 8. γ. παραχωμεν. γ. τάλαντα τάχο
JOANNIS BUCHAITENSIS
Τῆς αὐθαδείας ἀξίαν διδοὺς δίκην
Οθεν ταπεινὴν ἀσφάλειαν ἐκλέγων,
Πεζῇ βαδίζωι πεζὸν ὢν ζῶον φύσει·
Πᾶσι μὲν οὐκ ἀποπτος ὡς ἐκ τῶν ἄνω,
Πολλοῖς δὲ καὶ κάτωθεν ὢν ἐγνωσμένος,
Ο μείζον οἶδα μᾶλλον εἰς εὐδοξίαν,
Οταν τις αὐτὸς ἐκ ταπεινοῦ χωρίου
Πρὸς ὕψος ἐκτείνοιτο, καὶ δοκῇ μέγας,
"Ωσπερ κολοσσός μῆκος οἰκεῖον σε φέρων,
Καὶ μηδὲν εἰς δίαρμα χρήζων τοῦ τόπου.
Οσοι δὲ κομπάζουσι βαθμοῖς, καὶ θρόνοις,
Οὗτοι κολοιῶν οὐδέν εἰσι βελτίους
Μέγα φρονούντων ἐν πτεροῖς ἀλλοτρίοις,
τῶν ἡ πάλιν ψίλωσις αἰσχύνει πλέον.
Τῶν 8 προσθέτων γὰρ χρωμάτων τῇ συγκρίσει,
Εἰς μεῖζον ἐξάγουσι τὴν ἀμορφίαν.
Αλλα 6 κροτήσει πᾶς ὄχλος τοὺς ἐν μέσῳ.
Εἰπὼν ὄχλον, βέλτιστε, μὴ ζήτει πλέον.
Οχλος γὰρ οὐδὲν ἄλλο, πλὴν ὄντως όχλος,
Βοάς ατάκτους τοῖς κρατοῦσι προσνέμων,
Ως πρόσφορον το μείλιγμα τῆς ἐξουσίας,
Πλέον δὲ μηδὲν συντελῶν τῶν χρησίμων,
Μᾶλλον μὲν οὖν μέγιστα καὶ βλάπτειν ἔχων.
Φυσῇ γὰρ αὐτοῦ; τοῖς ἐπαίνοις πολλάκις,
Πείθων ἀκούειν ὡς ἀληθεῖς τοὺς λόγους.
Οἱ δ᾽ εἰσὶν οὐδὲν, πλὴν μόνον κενοί ψόφοι,
Επηρεασταὶ τῶν κενών φρονημάτων,
Ψεύσται, πλάνοι, γόητες, ἀνδράσι γέλως,
Βόθρος δ' ἀνάρθροις, οἷς ὁ πιστεύων ἄνους.
Κραυγῆς δὲ πολλὴς οὐ πάνυ φροντιστέον·
devito celsitudinem, ne forte excitate perculsus,
justam superbiæ pœnam luens, humi cadam: unde
humilem eligens securitatem, pedibus animal pe‐
destre gradior, omnibus quidem haud perspicuus
tanquam e superioribus, sed multis deorsum notus:
quod melius ad gloriam esse scio, quando quis
ipse ex inferiore loco ad altitudinem ascendit et
magnus apparet, uti colossus suam gerens celsitudinem et uihil ad elevationem a luco mutuaus.
Quicumque vero gradibus et thronis superbiunt,
hi nihil meliores sunt corvis, qui pennis gloriantur
alienis, et rursum istis nudati majori contumelia
confunduntur: factitiorum enim colorum compa⚫
ratione, majorem præsentant informitatem. - Sed
his qui sunt în publico plaudet omnis turba.
Turbam audiens optime, non amplius require:
turba namque nihil aliud est, quam vera turba,
clamores incompositos, tanquam proprium potestatis lenimen, potentibus distribuens, nibil autem ad utilitatem conficiens, imo nocere antiquis·
simum habens. Illos namque sæpe laudibus inflat,
et quasi veros suadet audire sermones; isti vero
mihil sunt nisi vani strepitus, vanarum proditores
cogitationum, mendaces, seductores, impostores,
publicus risus, puteus autem debil.bus, quibus
confidit amens De multo vero strepitu non omnino
AT
Καὶ ψῆρες ὀξύφωνον, ἀλλὰ κουφόνουν.
Τούτοις λογισμοίς, καὶ λόγοις
Αγων ἐμαυτὸν "ι, ἐκπεραίνω τὸν βίον.
[Δ'. Εἰς ἑαυτόν.
Έλκουσι βαθμοί· πρόσεχες, αθρόα ζάλη:
Ψήφοι φέρονται συστροφή καταιγίδων·
Θρόνοι καλοῦσιν· ὦ κυβερνῆτα, βλέπε·
Ορᾷς ὅσος κύκλωθεν ηγέρθη κλύδων;
Σπεῦσον, βοήθει· κλύζεταί σοι τὸ σκάφος.
Λαβοῦ οι τάλαν τάχιστα τῶν σῶν οἰάχων,
Λαβοῦ, λογισμό, πριν να παραχθῶμεν βία.
Η πού τι κἀμὲ συμπονεῖν ἐπιτρέπεις;
Ὡς οὖν κελεύεις πείθομαι. Καὶ δὴ λέγε·
Σὺ τὴν σεαυτοῦ κοσμίως βάδιζε μοι.
Αρκεῖ γὰρ ἂν κάλλιστα καὶ ταύτην δράμης.
Βαθμῶν δ' ἐκείνων καὶ θρόνων πρὸς οὓς πτύρῃ,
Πολλοὶ μὲν ἦσαν ἐγκρατείς χθες, καὶ πάλαι,
Πολλοὶ δ᾽ ἔσονται συῤῥέοντες τῷ χρόνῳ,
Ο καὶ συνεκλείπουσι πάντες ἐν μέρει,
Εως καταντήσωσιν εἰς κοινὸν τέλος,
Μηδὲν παρ' αὐτῶν κερδάναντες ἄλλο τι,
Πλὴν τὰς ἐπ' αὐτοῖς εὐθύνας, καὶ τοὺς λόγους,
Πλέον πικραίνειν ὕστερον πεφυκότας,
"Η σήμερον τέρπουσι τοὺς κεκτημένους,
Τέρπουσι γὰρ [ἀλλ'] ὥσπερ ἄνθρακες βρέφη,
Τοὺς πρὸς μόνον τὸ στίλβον ἐκθαμβουμένους,
Καὶ μὴ σκοποῦντας ὡς ἔχει καὶ τὸ φλέγον,
Πρὶν ἂν παθών τις νοῦν ἐνέγκοι, καὶ μάθοι.
Εστω, καλῶ; εἴρηκας. 'Αλλὰ γὰρ πόθεν
Τὸ σὲν τάλαντον ἐμπορεύσῃ τοῦ λόγου;
curandum est: sturnus quoque crepitans imbecil-
¡us est. His ego rationibus et argumentis me regens, vitam perago.
XCl. In seipsum,
Trabunt honores; cave, turbo velox. Suffragia
feruntur: conspirant tempestates. Turoni vocant: 0
gubernator, intuere. Videsne quantus surrexit@luctus?
Festina, succurre; immergitur cymba. (cius, infelis,
tuum accipe gubernaculum; accipe,ratio, priusquam vi opprimamur. Numquid et me vocas ad collaborandum? Ut jubes, pareo. Dic ergo. Tu sapienter
tuam ambula viam: sufficit enim si eam probe
percurras. Graduum autem illorum ac thronorum
quos reformidas, multi quidem heri pridieque potentes erant, multi vero concurrent cum tempore,
quocum etiam cuncti deficiunt in vicem, donec ad
communem pervenerint finem, nihil aliud ex illis
lucrati nisi de eis rationes reddendas, magis autem
ad. crastinam ducunt amaritudinem, quam hodie
possidentes lætificant. Lætificant enim, sed velut
carbones infantes, qui solum mirantur nitorem, DEC
considerant esse simul ignem, donec patiens aliquis mentem advertat et discat. Esto; pul
chre dixisti. Sed quomodo tuo verbi talento negotiaberis? - Qualı verbi talento, habens verbum?
ΤΟ
α) γρ. φέρω. 80 γρ. προσθέντων. το γγ. κρατοῦσι. το γ. μήνιγμα, ο έκτορα! ων
8. γ. παραχωμεν.
γ. τάλαντα τάχο
Part XCIPars XCI
col. 1189–1190page 76 of 82
PG 120:1189Ποῖον λόγου τάλαντον οὐκ ο ἔχων λόγον; Οΐ:ω * καμόντων ὡς ὁρᾷς τῶν ὀργάνων, Ως μηδὲ λεπτὸν φθέγμα πέμπειν εὐκόλως. Τοσοῦτον ἐκράτησε των πρώην θλων Η νῦν με συστέλλουσα παιδαγωγία, Ὑφ᾿ ἧς πέπαυμαι τοῦ θεατρίζειν μάτην, Καὶ πολλὰ ληρεῖν ἐν σχολαῖς καὶ συλλόγοις Εἴσω δὲ νεύων, μετριάζω πρὸς λόγους, Μηδὲν περιττόν, μηδ' ἄκαιρον εκφέρων, Μόνοις δὲ φωνὴν τοῖς ἀναγκαίοις νέμων. Οὕτω τε σαίνων, καὶ λεαίνων τὴν νόσον, Το ζωτικόν μοι πνεῦμα συνθάλπω μόλις. *Αλλως τε 10 καὶ πάλαι τις ἦν εύγλωττία, Καὶ καρπὸν οὐκ ἄχρηστον ἑξήνεγκέ σοι, Καλῶς γεωργήσασα πολλοὺς τῶν νέων Πάντας γὰρ οὐ τίθημι, μὴ καὶ κομπάζω Πλὴν ἀλλὰ πλείστους ἦρεν ἐκ μαθημάτων, Πλείστοις δὲ καὶ πρὸς ἦθος εἰσήνεγκέ τι Οὗ μᾶλλον ἡ παίδευσις εὐτυχεστέρα οι Τούτων περιττῶν ἐν λόγοις κομψευμάτων. Τούτους ἔγωγε τους σοφισθέντας νέους, Κέρδος μέγιστον τῷ ταλάντῳ προσφέρω τῶν νῦν θεωρεῖ; ἔστιν οῦ; διδασκάλους, Βαθμοίς τε λαμπροῖς ἐμπρέποντας ἀξίως 'Αργοῦντα δ' ἄρτι μηδαμώς μέμφοντί με. Ξηρὸς γὰρ εἰμι τῇ πυρώσει τοῦ πάθους, Καὶ πραγματείας, ὡς γεωργίας, ξένος. Οθεν σχολάζων προστέτηκα ταῖς βίβλοις, Εἶναι μαθητής, οὐ διδάσκαλος θέλων Τον γὰρ οἷδα τοῦτο πολλῷ τῷ μέσῳ, Καὶ πᾶσιν ἄλλως ἀσφαλέστερον τρόποι.. Κρύψεις δέ σου τὸν λύχνον ἐν τῇ γωνία; Τί τοῦτο φῂς, ἄνθρωπε; πῶς οι καλεῖς λύχνον Τὸν οὐκ ἔχοντα τὸ προσῆκον φῶ; λύχνῳ; Ην λύχνος, οἶδα· καὶ γὰρ οὐκ ἀρνητέον Αλλ' εἰς τροφὴν ἔλαιον ἀρκοῦν οὐκ ἔχων, Εψυγμένην δείκνυσι τὴν θρυαλλίδα, Η; τῷ μαρασμῷ, καὶ τὸ τοῦ φωτὸς σέλας, Αμυδρά φαῖνον οὐκ ἔχει λαμπηδόνα. Συνασθενεῖ γὰρ καὶ λόγος τῷ σαρκίῳ, Ὥσπερ παθούσῃ μουσικὸν μέλος λύρᾳ. Τὸ φωτὸς οὖν μοι λείψανον τηρητέον Μετ᾿ ἀσφαλείας ἔνδον ἐγκλείσαντί που, Καὶ τῶν ὑπαίθρων πνευμάτων ἀπωτάτω, Μὴ παντελῶς μοι σβεσθὲν ἐν βραχεῖ λάθοι. Αὐτὸς δὲ λύχνον ἄλλον ἐν μέσῳ τίθει, Οστις κύκλῳ τοσοῦτον ἐκπέμψει σέλας, Οσον σὺ βούλει, μή δεδοικὼς τὴν σβέσιν. Ἴσον κακὸν γὰρ, φῶς τε συγκλείειν μέγα, Καὶ μικρὸν αὖθις εἰς ὑπαιθρον ἐξάγειν. Αλις γάρ, ἂν σύμμετρον αὐγάζῃ τόπον, Αλις δὲ, κἂν ζῇ καὶ διαυγείας δίχα. Ἴσως γὰρ εἰς ἔναυσμα συμβάλοιτό που, Κἂν αὐτὸ μηδὲν πρὸς τὸ νῦν φαίνειν ἔχῃ, Ως ἡ καθ᾿ ἡμᾶς ἀδρανεστάτη φάση;. Πῶς οὖν σε δόξα προς μέγιστον ἐξάτοι, Οὐκ ἐνδιδόντα τῇ φορᾷ τῆς ἡμέρας; * Μέν', ὦ ταλαίπωρ ἀτρέμα σοῖς ἐν τόποις κἄ 97 γρ. έχω. οι γρ. καμνόντων. " γρ. και. γρ. τοῖς τῶν.· γρ. καὶ εἰςο Ισως γὰρ εἰς ἔναυσμα. Συμβάλοι τόπου, συμβάλλειν 50 γρ. ἡ μὲν ὦ ταλ. Μέν' ώ ταλαίπωρο. ταλαίπωρ' ἀτρήμα σοῖς ἐν δεμνίοις· Ορᾷς γὰρ
VERSUS IAMBICI.
Ποῖον λόγου τάλαντον οὐκ ο ἔχων λόγον;
Οΐ:ω * καμόντων ὡς ὁρᾷς τῶν ὀργάνων,
Ως μηδὲ λεπτὸν φθέγμα πέμπειν εὐκόλως.
Τοσοῦτον ἐκράτησε των πρώην θλων
Η νῦν με συστέλλουσα παιδαγωγία,
Ὑφ᾿ ἧς πέπαυμαι τοῦ θεατρίζειν μάτην,
Καὶ πολλὰ ληρεῖν ἐν σχολαῖς καὶ συλλόγοις·
Εἴσω δὲ νεύων, μετριάζω πρὸς λόγους,
Μηδὲν περιττόν, μηδ' ἄκαιρον εκφέρων,
Μόνοις δὲ φωνὴν τοῖς ἀναγκαίοις νέμων.
Οὕτω τε σαίνων, καὶ λεαίνων τὴν νόσον,
Το ζωτικόν μοι πνεῦμα συνθάλπω μόλις.
*Αλλως τε 10 καὶ πάλαι τις ἦν εύγλωττία,
Καὶ καρπὸν οὐκ ἄχρηστον ἑξήνεγκέ σοι,
Καλῶς γεωργήσασα πολλοὺς τῶν νέων·
Πάντας γὰρ οὐ τίθημι, μὴ καὶ κομπάζω·
Πλὴν ἀλλὰ πλείστους ἦρεν ἐκ μαθημάτων,
Πλείστοις δὲ καὶ πρὸς ἦθος εἰσήνεγκέ τι
Οὗ μᾶλλον ἡ παίδευσις εὐτυχεστέρα
οι Τούτων περιττῶν ἐν λόγοις κομψευμάτων.
Τούτους ἔγωγε τους σοφισθέντας νέους,
Κέρδος μέγιστον τῷ ταλάντῳ προσφέρω
τῶν νῦν θεωρεῖ; ἔστιν οῦ; διδασκάλους,
Βαθμοίς τε λαμπροῖς ἐμπρέποντας ἀξίως·
'Αργοῦντα δ' ἄρτι μηδαμώς μέμφοντί με.
Ξηρὸς γὰρ εἰμι τῇ πυρώσει τοῦ πάθους,
Καὶ πραγματείας, ὡς γεωργίας, ξένος.
Οθεν σχολάζων προστέτηκα ταῖς βίβλοις,
Εἶναι μαθητής, οὐ διδάσκαλος θέλων
Τον γὰρ οἷδα τοῦτο πολλῷ τῷ μέσῳ,
Καὶ πᾶσιν ἄλλως ἀσφαλέστερον τρόποι..
Κρύψεις δέ σου τὸν λύχνον ἐν τῇ γωνία;
Τί τοῦτο φῂς, ἄνθρωπε; πῶς οι καλεῖς λύχνον
Τὸν οὐκ ἔχοντα τὸ προσῆκον φῶ; λύχνῳ;
Ην λύχνος, οἶδα· καὶ γὰρ οὐκ ἀρνητέον·
Αλλ' εἰς τροφὴν ἔλαιον ἀρκοῦν οὐκ ἔχων,
Εψυγμένην δείκνυσι τὴν θρυαλλίδα,
Η; τῷ μαρασμῷ, καὶ τὸ τοῦ φωτὸς σέλας,
Αμυδρά φαῖνον οὐκ ἔχει λαμπηδόνα.
Συνασθενεῖ γὰρ καὶ λόγος τῷ σαρκίῳ,
Ὥσπερ παθούσῃ μουσικὸν μέλος λύρᾳ.
Τὸ φωτὸς οὖν μοι λείψανον τηρητέον
Μετ᾿ ἀσφαλείας ἔνδον ἐγκλείσαντί που,
Καὶ τῶν ὑπαίθρων πνευμάτων ἀπωτάτω,
Μὴ παντελῶς μοι σβεσθὲν ἐν βραχεῖ λάθοι.
Αὐτὸς δὲ λύχνον ἄλλον ἐν μέσῳ τίθει,
Οστις κύκλῳ τοσοῦτον ἐκπέμψει σέλας,
Οσον σὺ βούλει, μή δεδοικὼς τὴν σβέσιν.
Ἴσον κακὸν γὰρ, φῶς τε συγκλείειν μέγα,
Καὶ μικρὸν αὖθις εἰς ὑπαιθρον ἐξάγειν.
Αλις γάρ, ἂν σύμμετρον αὐγάζῃ τόπον,
Αλις δὲ, κἂν ζῇ καὶ διαυγείας δίχα.
Ἴσως γὰρ εἰς ἔναυσμα συμβάλοιτό που,
Κἂν αὐτὸ μηδὲν πρὸς τὸ νῦν φαίνειν ἔχῃ,
Ως ἡ καθ᾿ ἡμᾶς ἀδρανεστάτη φάση;.
Πῶς οὖν σε δόξα προς μέγιστον ἐξάτοι,
Οὐκ ἐνδιδόντα τῇ φορᾷ τῆς ἡμέρας;
* Μέν', ὦ ταλαίπωρ ἀτρέμα σοῖς ἐν τόποις·
volens. Istud enim multo facilius esse scio necnon
circa omnia tutius. Abseondesne tu tuam in
angulo luceruam? Quid dicis, lomo? Quomodo
lucernam vocas, eum qui non habet lumen lucerna
conveniens? Erat lucerna, scio; hoc enim non
negandum est: sed ad nutrimentum, sufficiens
non habens oleum, exstinctum ostendit ellychnium;
cujus consumptione, luminis quoque fulgor, ob
scure lucens, claritatem non habet. Languescit
euim sermo cum corpusculo, sicut cum mala lyra
cantus. Reliquum ergo lumen mihi custodiendum
est intus cum securitate includenti longissimeque
a fləminibus apertis teuenti, ne penitus exstinctum
mibi brevi subripiatur. Ille enim aliam in medio
Ita enim laboraverunt, ut vides, organa, ut nee
debilem vocem faciliter emittam. Adeo præteritis
nugis prævaluit quæ me nunc regit disciplina! Qua
ducente, theatrum frustra tenere multaque in scholis et colloquiis effutire cessavi; meditando vero
sermonibus temperor, nibil superfluum, nibil absurdum proferens, solis vero necessariis vocem
tribuens. Sic blandiens ac demulcens morbum, vix
mihi vitalem spiritum accendo. Aliud vero erat
olim quædam facundia; fructumque tibi non inutilem, multis juvenibus praclare iustitutis tulit:
omnes enim non cito ne gloriari videar. Verumitameu multos in scientiis instituit, multisque ad
njorum normam aliquid attulit, cujus educatio
ists exuberantibus in verbis illecebris multo fe- ponit lucernamı, qui tantum orbicularem fulgorem
licior est. Hos equidem sapienter edoctos juvenes
ut lucrum maximum að talentum adjicio; quorum
nunc quosdam vides magistros clarisque merito
fulgentes honoribus. Potiantem vero nunc me
haud redarguunt; aridus enim sum incendio morbi,
ac negotiis civilibus sicut agriculturæ alienus. Unde
voluminibus vaco discipulus, haud magister esse
κἄ 97
**
γρ. έχω. οι γρ. καμνόντων. " γρ. και.
emittit, quantum cupis, exstinctionem non tinens:
par enim maluın est magnum occludere lumen, et
parvum in apertum producere; salis est enim si
modicum illustret spatium, etsi sine splendore
vivat. Forte enim ad accensum quopiam proficeret,
etsi nihil ad lucendum ipsum habeat, sicut nostra
debilis locutio. Quomodo ergo ad summum
γρ. τοῖς τῶν.· γρ. καὶ εἰςο
Matthæi Busti notæ.
Ισως γὰρ εἰς ἔναυσμα. Συμβάλοι τόπου,
пол erat ferendum: neque enim συμβάλλειν
uspiam significat, Conducere vel conferre: in media voce sæpissime, in qua significatio activi re
50 γρ. ἡ μὲν ὦ ταλ.
flectitur plerumque in ipsum agentem.
Μέν' ώ ταλαίπωρο. Electra apud Euripidem
in Oreste fratrem jam furentem sic aſſatur: Mir w
ταλαίπωρ' ἀτρήμα σοῖς ἐν δεμνίοις· Ορᾷς γὰρ
Part XCIIPars XCII
col. 1191–1192page 77 of 82
PG 120:1191Ορα; γὰρ οὐδὲν ὧν νομίζεις φασμάτων. Οὕτω δέ μοι σκόπησον, ὡς σαφῶς μάθοις. Τί δόξαν εἶπας; οὐχὶ τὴν πλήθους πλάνην, Ην καὶ πλανώνται, καὶ πλανῶσιν ἐξίσου; Οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς τοῦτο τοὺς ᾐσθημένους Πάλαι γὰρ ἴσμεν, τίς μὲν ἀκριβεστάτη, Τίς δ' αὖ ματαία δόξα, καὶ ψευδεστάτης Πρὸς οὖν ἐκείνην πάντα ' συντείνων πόθον Ηκιστα χαίρω τῇδε τῇ ψευδωνύμψο Δίκαια ποιῶν. Τις γὰρ εἰδώλου λόγος, Εξὸν πρὸς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν βλέπειν; Καθ' ἣν ἐγὼ μέγιστον εὑραίμην κλέος, Αιωνίως τέρπον με, καὶ πληρεστάτων. Τὸ νῦν δὲ μικρὸν τοῦτο, καὶ πρὸς ἡμέραν Τοὺς ὡς μέγα στέργοντας αὐτὸ παιζέτω, Ἕως ἀποπτὰν πάντας ἀθρίον φύγοι, Πεισθέντας ὀψὲ· ταὐτὰ κἀκείνους λέγειν. Εύγε, κρατούμεν· οὐκ ἔστι τρικυμία Εξημέρωται πόντος ηγριωμένος, Ἐξ οὐρίας ὁ πλοῦς τε τῷ σκάφει πάλιν. Θάρρει, λογισμέ· σὺν Θεῷ γὰρ ἐμπλέεις, Παρ' οὗ τὸ νικᾶν ἐν ζάλης καιροῖς ἔχει;. ΙΒ'. Παλινωδία πρὸς ταῦτα μετὰ τὴν χειροτονίαν. Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἀτρεκής οὗτος λόγος. Ποιητικῶς γὰρ λάζομαι μῦθον πάλιν, Οὐδ' ἐμπεδούμεν τὰ πρὸ τοῦ δεδογμένα Ἐπεὶ βροτοῖς πᾶς εὐμετάβλητος λόγος. Ερῶ δὲ μᾶλλον, ὡς ὁ μὲν λόγος μένει, γρ. συντείνον. 3 γρ. ταῦτα ὁ γρ. αὐτῷ. Η πραγμάτων φύσις δὲ τὴν τροπὴν ἔχει. Ανθρωπος ων, ἄνθρωπε, μηδὲν τῆς μέγα. Οὐ πείσομαι γὰρ τοῦτο· λῆρος κομπάσαι, Εως τις ἐμπνεῖ, καὶ τὸν ἥλιον βλέπει. Μάρτυς δὲ τούτων αὐτὸς οὗτος ὁ γράφων, Παθών, μαθών τε, καὶ παλιλλογῶν τάδε *Ος χθὲς μὲν ἄλλα καὶ φρονῶν ἦν, καὶ γράφων, *Οναρ θεωρῶν, ὡς ἔοικεν, οὐχ ὑπαρ, Τὴν μέχρι παντὸς ἐκτροπὴν τῶν πραγμάτων Καὶ τὴν παροῦσαν εὖ καθεστώσαν βλέπων, Τὴν αὔριον μάταιος οὐκ ἐπεσκόπει. Μέσην τε τὴν θάλασσαν εἰσέτι πλέων, Ως ἐντὸς ὅρμων έθρασύνετο φθάσας. Τοιοῦτον ἡ βλάπτουσα τὸν νοῦν κουφότης Πείθει νομίζειν, ὡς ἑαυτοῦ τις κρατεί, Καὶ τὸν βίον τίθησιν, ὡς • αὐτῷ φίλον. Τὸν πάντα δὲ στρέφοντα πανσόφοις λόγοις, Καὶ πάντας εὐθύνοντα πρὸς τὸ συμφέρον, Οὐκ ἐννοεῖν δίδωσιν, ὡς οὐ φευκτέος, Εως λαθών τις ἐμπέσοι, καὶ νοῦν λάβοι Ο; κἀμὲ πάντα τὸν πρὸ τοῦ γλυκύν βίον ᾿Απραγμόνως ζήσαντα, καὶ γαληνίως, Πάλαι τε χαίρειν πᾶσι τοῖσδ᾽ εἰρηκότα, Βαθμοίς, προπομπαῖς, ἀξιώμασι, θρόνοις, Αὐτῇ κακῶν ζάλη τε καὶ τρικυμία τῶν ἐμπέπλησται πᾶσα δόξα τοῦ βίου, Ηδη τε νικάν εἰς τέλος πεπεισμένον, ('Ως ἄν τις ἔνθεν οἷς προγέγραπται τότε, οὐδὲν ὧν δοκεῖς σάφ' ειδέναι. ὄνειρον ὀρέστειον διηγῇ, Θεσσαλε.
Ορα; γὰρ οὐδὲν ὧν νομίζεις φασμάτων.
Οὕτω δέ μοι σκόπησον, ὡς σαφῶς μάθοις.
Τί δόξαν εἶπας; οὐχὶ τὴν πλήθους πλάνην,
Ην καὶ πλανώνται, καὶ πλανῶσιν ἐξίσου;
Οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς τοῦτο τοὺς ᾐσθημένους·
Πάλαι γὰρ ἴσμεν, τίς μὲν ἀκριβεστάτη,
Τίς δ' αὖ ματαία δόξα, καὶ ψευδεστάτης
Πρὸς οὖν ἐκείνην πάντα ' συντείνων πόθον
Ηκιστα χαίρω τῇδε τῇ ψευδωνύμψο
Δίκαια ποιῶν. Τις γὰρ εἰδώλου λόγος,
Εξὸν πρὸς αὐτὴν τὴν ἀλήθειαν βλέπειν;
Καθ' ἣν ἐγὼ μέγιστον εὑραίμην κλέος,
Αιωνίως τέρπον με, καὶ πληρεστάτων.
Τὸ νῦν δὲ μικρὸν τοῦτο, καὶ πρὸς ἡμέραν
Τοὺς ὡς μέγα στέργοντας αὐτὸ παιζέτω,
Ἕως ἀποπτὰν πάντας ἀθρίον φύγοι,
Πεισθέντας ὀψὲ· ταὐτὰ κἀκείνους λέγειν.
Εύγε, κρατούμεν· οὐκ ἔστι τρικυμία
Εξημέρωται πόντος ηγριωμένος,
Ἐξ οὐρίας ὁ πλοῦς τε τῷ σκάφει πάλιν.
Θάρρει, λογισμέ· σὺν Θεῷ γὰρ ἐμπλέεις,
Παρ' οὗ τὸ νικᾶν ἐν ζάλης καιροῖς ἔχει;.
ΙΒ'. Παλινωδία πρὸς ταῦτα μετὰ τὴν χειροτονίαν.
Οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἀτρεκής οὗτος λόγος.
Ποιητικῶς γὰρ λάζομαι μῦθον πάλιν,
Οὐδ' ἐμπεδούμεν τὰ πρὸ τοῦ δεδογμένα
Ἐπεὶ βροτοῖς πᾶς εὐμετάβλητος λόγος.
Ερῶ δὲ μᾶλλον, ὡς ὁ μὲν λόγος μένει,
gloria te ducet, non diei tributo contribuentem?
Placide, infelix, remane in loeis tuis: nibil enim
ex phantasmatibus vides. Sic autem considera, ut
manifeste erudiaris. Quid gloriam dicis? Nonne
multitudinis errorem, quo pariter decipiuntur að
decipiunt? Nihil hoc ad nos: olim enim didicimus,
quæ perfecta, quæ vana fallaxque sit gloria: Ad
illam igitur omue contendens desiderium, minime
de hac male vocata gaudeo. Et merito. Quæuain
enim de idola ratio habenda est, cum ipsamı veritatem prospicere licet? Apud quam utinam maximum inveniam splendorem, æterne pleneque me
delectantem Illud autem quod modicum ac momentaneum est, amantes ipsum quasi magnum
aliquid ludat, donec e conspectu plane fugiat omnes, sero doctos et ipsos eademn dicere: Euge,
præstamus: jam non est tempestas. Quiescit exasperatus pontus, navique cursus iterum prosperus
datur. Macle, ratio; Deo duce, qui te victorem in
tempestatum angustiis præstabit, navigas.
XCH. Palinošia super his post ordinationem.
Non est rectus nobis hic sermo: poetice namque resumo dicta, nec ante prolata´ confrmo. Et-
· γρ. συντείνον. 3 γρ. ταῦτα ὁ γρ. αὐτῷ.
Η πραγμάτων φύσις δὲ τὴν τροπὴν ἔχει.
Ανθρωπος ων, ἄνθρωπε, μηδὲν τῆς μέγα.
Οὐ πείσομαι γὰρ τοῦτο· λῆρος κομπάσαι,
Εως τις ἐμπνεῖ, καὶ τὸν ἥλιον βλέπει.
Μάρτυς δὲ τούτων αὐτὸς οὗτος ὁ γράφων,
Παθών, μαθών τε, καὶ παλιλλογῶν τάδε·
*Ος χθὲς μὲν ἄλλα καὶ φρονῶν ἦν, καὶ γράφων,
*Οναρ θεωρῶν, ὡς ἔοικεν, οὐχ ὑπαρ,
Τὴν μέχρι παντὸς ἐκτροπὴν τῶν πραγμάτων·
Καὶ τὴν παροῦσαν εὖ καθεστώσαν βλέπων,
Τὴν αὔριον μάταιος οὐκ ἐπεσκόπει.
Μέσην τε τὴν θάλασσαν εἰσέτι πλέων,
Ως ἐντὸς ὅρμων έθρασύνετο φθάσας.
Τοιοῦτον ἡ βλάπτουσα τὸν νοῦν κουφότης
Πείθει νομίζειν, ὡς ἑαυτοῦ τις κρατεί,
Καὶ τὸν βίον τίθησιν, ὡς • αὐτῷ φίλον.
Τὸν πάντα δὲ στρέφοντα πανσόφοις λόγοις,
Καὶ πάντας εὐθύνοντα πρὸς τὸ συμφέρον,
Οὐκ ἐννοεῖν δίδωσιν, ὡς οὐ φευκτέος,
Εως λαθών τις ἐμπέσοι, καὶ νοῦν λάβοι·
Ο; κἀμὲ πάντα τὸν πρὸ τοῦ γλυκύν βίον
᾿Απραγμόνως ζήσαντα, καὶ γαληνίως,
Πάλαι τε χαίρειν πᾶσι τοῖσδ᾽ εἰρηκότα,
Βαθμοίς, προπομπαῖς, ἀξιώμασι, θρόνοις,
Αὐτῇ κακῶν ζάλη τε καὶ τρικυμία
τῶν ἐμπέπλησται πᾶσα δόξα τοῦ βίου,
Ηδη τε νικάν εἰς τέλος πεπεισμένον,
('Ως ἄν τις ἔνθεν οἷς προγέγραπται τότε,
enim mortalibus est mutabilis omnis sermo. Dicani
vero potius sermonem quidem manere, sed rerum
naturam subire mutationem. Homo cum sis, homo,
nihil magni dicas: non enim hoc credam: nuga
jactitantur, dum quis spirat ac solem aspicit. Testis
autem istorum, qui quæ passus didicit ac ista
refert; qui quidem heri alia sentiebat ac scribebat,
somnium videus, ut apparet, non realem visum,
rerum omnimodam explicationem et præsenteni
videns contirınatam, crastinamı vanus non intuebatur, et medio mari navigans, ut jam in portum
ingressus, securus erat. Si mentem ludens mobilitas reputare suadet quemque sui dominum esse
vítamque, sicut ipsi bonum est, statuere. Illum
autem qui cuncta sapientibus vertit rationibus, et
omnes ad utilitatem dirigit, non cogitare dat, utpote qui non fugiendus est, donec quis absconditus
cadat, et inentem sumat. Qui me quoque, qui totam
♥ tam quietam duxi, jamdudumque his omnibus
valedixeram, gradibus, pompis, dignitalibus, thro
nis, ipsi tempestati turbinique malorum, quibus
cuncta vitæ gloria repletur, et jam in fine viccere
confidebam (tanquam ut quis hinc quibus præMatthæi Busti notæ.
οὐδὲν ὧν δοκεῖς σάφ' ειδέναι. Atque eosdem versus contra stolidum illum antiquitatis contemptorem Thessalum opportune usurpavit Galenus lib. 1.
de Methodo, hac insuper allexens, ὄνειρον ὀρέστειον
διηγῇ, Θεσσαλε.
col. 1193–1194page 78 of 82
PG 120:1193Μᾶλλον δ' ἐκεῖθεν οἷς προπέπρακται μάθοι) Καὶ δὴ πρὸς ὕψος χεῖρας ἐξαίροντά με, Καὶ δὴ κρατοῦντα σύμβολον νίκης μέγα, Φθάσας κραταιᾷ χειρὶ νῦν συλλαμβάνει, Καὶ τὴν ἄκαμπτον καρδίαν κάμψας βία, Αγει, φέρει τε, καὶ τίθησιν εἰς μέσον, Τὸν ἐκφυγεῖν δόξαντα πᾶν ἤδη μέσα. Τῶν πρὶν δ' ἐκείνων ἀστάτων ἐνυπνίων, Καὶ τῶν λογισμῶν, οἷς ἐμαυτὸν ἐκράτουν, Κατεσκέδασται σύγχυσίς τις, καὶ ζόφος, Οὕτω Θεοῦ σφήλαντος αὐτοὺς ἀθριον, Οὕτω Θεοῦ φύραντος ἀῤῥήτῳ τρόπῳ, Καὶ πάντα συγχέαντος, ὡς ἁγνωσία Σέθοιμεν αὐτὸν, ὥς τις εἶπε τῶν πάλαι ᾿Αλλότριος μὲν πλὴν καλῶς δοκῶν φάναι. Τοῦ θαύματος γὰρ ἔνθεν αὐτῷ τὸ πλέον, Ἐκ τῆς ἀβύσσου τῶν ἀδήλων κριμάτων, Τῶν εἶδεν οὐδεὶς τοὺς ἀποῤῥήτους λόγους Οἷς εἶξα κἀγώ· καὶ τί γὰρ παθεῖν ἔδει, Εἰς τὸν δυνάστην ἐμπεσόντα τὸν μέγαν; Οὐκοῦν ἐκάμφθην, καὶ κρατηθεὶς ἅπαν, Υπῆλθον ἤδη τοῦ ζυγοῦ τὸ φορτίον Καὶ μάρτυς· εἰμὶ τοῦ πανισχύρου κράτους, Ο ῥᾷστα πᾶσαν ἐκβιάζεται φύσιν, Και σκληρότης τις αυτόχρημα τυγχάνοι Αλλ' εἴ τις αὐχει στεῤῥὸς εἶναι τὰς φρένα;, Καὶ τοῖς λογισμοῖς ἀσφαλῶς βεβηκέναι. Εντεῦθεν ἂν παίδευσιν ἀρκοῦσαν λάθος, Μὴ σφόδρα θαῤῥεῖν, μηδὲ πιστεύειν ἄγαν, γρ. έδοξαν 'Αλλότριος μέν. "Οτε ἀπέστη τῆς. τοῦ χρονογράφου τοῦ Μοναμάχου. Ω, τοῖς ἑαυτοῦ χρήσεται πάντω, νόμοι;. Αλλος γὰρ ἡμῖν, δς τὸ πᾶν ἔχει κράτος, Παρ' οὗ μόνον δεῖ προσφυὲς ζητεῖν πέρας *Απαντας ἡμᾶς παντὸς ἔργου, καὶ λόγου, Παντὸς σκοποῦ τε καὶ λογισμοῦ, καὶ δρόμου. Ἐπεὶ καθ᾽ αὑτὸν οἶδεν οὐδεὶς οὗ τρέχει, Πρὶν ἂν θανών τις πεῖραν ἕξοι τῶν ὅλων, ᾿Αρχῆς ὁμοῦ, τέλους τε καὶ τῶν ἐν μέσῳ "Α χρὴ σκοποῦντας εὐλαβεστέρως ἔχειν, Δεὶ τὸ μέλλον χρηστὸν ἐξαιτουμένου;. ΑΓ. Εἰς τὴν τοῦ νομοφύλακος νεαράν. Αὐτὸς σκοπήσας πράγμα κοινή συμφέρον, Αὐτὸς βασιλεῖ τὸ σκοπηθὲν γνωρίσας, Αυτός τε πείσας, αὐτός ἐστιν ὁ γράφων. ΙΔ΄. Εἰς τὸν δεύτερον λόγον τὸν εἰς τὸν τροπαιοφόρον. Μιᾶς ὁ μικρὸς ἔργον ἑσπέρας λόγος "Οθεν βραχύς τε καὶ τὰ πρὸς τέλη νάθος, Είπερ δίκαιον λοιδόρως καλεῖν νόθον, Τὸν ἐξ ἀδελφοῦ μοῖραν ἠρανισμένον. Ενὸς γὰρ ἄμφω πατρὸς ὄντες οἱ λόγοι, Αδελφικῶς θαῤῥοῦσι τὴν κοινωνίαν. ΣΕ'. "Οτι ἀπέστη τῆς συγγραφῆς τοῦ χρονογράφου. Ο συγγραφεύς ψεῦδος μὲν οὐκ εἴρηκέ πω, Ψεύσαιτο μέντ᾽ ἂν ἔν γε τοῖς λοιποῖς λόγοις Οὕτω φιλούντων τῶν κελευόντων τάδε, ῶν τοῖς ἐπαίνοι. ἐντρυφῶν τὸ βιβλίον, Ομω;· ἔδοξεν ἐνδεέστερον λέγειν παλινῳδοῦντα πρὸς τὴν κολακείαν τὴν ἀνέδἂν οὕτωσὶ γεγενημένην.
VERSUS LAMBICI.
Μᾶλλον δ' ἐκεῖθεν οἷς προπέπρακται μάθοι)
Καὶ δὴ πρὸς ὕψος χεῖρας ἐξαίροντά με,
Καὶ δὴ κρατοῦντα σύμβολον νίκης μέγα,
Φθάσας κραταιᾷ χειρὶ νῦν συλλαμβάνει,
Καὶ τὴν ἄκαμπτον καρδίαν κάμψας βία,
Αγει, φέρει τε, καὶ τίθησιν εἰς μέσον,
Τὸν ἐκφυγεῖν δόξαντα πᾶν ἤδη μέσα.
Τῶν πρὶν δ' ἐκείνων ἀστάτων ἐνυπνίων,
Καὶ τῶν λογισμῶν, οἷς ἐμαυτὸν ἐκράτουν,
Κατεσκέδασται σύγχυσίς τις, καὶ ζόφος,
Οὕτω Θεοῦ σφήλαντος αὐτοὺς ἀθριον,
Οὕτω Θεοῦ φύραντος ἀῤῥήτῳ τρόπῳ,
Καὶ πάντα συγχέαντος, ὡς ἁγνωσία
Σέθοιμεν αὐτὸν, ὥς τις εἶπε τῶν πάλαι
᾿Αλλότριος μὲν πλὴν καλῶς δοκῶν φάναι.
Τοῦ θαύματος γὰρ ἔνθεν αὐτῷ τὸ πλέον,
Ἐκ τῆς ἀβύσσου τῶν ἀδήλων κριμάτων,
Τῶν εἶδεν οὐδεὶς τοὺς ἀποῤῥήτους λόγους -
Οἷς εἶξα κἀγώ· καὶ τί γὰρ παθεῖν ἔδει,
Εἰς τὸν δυνάστην ἐμπεσόντα τὸν μέγαν;
Οὐκοῦν ἐκάμφθην, καὶ κρατηθεὶς ἅπαν,
Υπῆλθον ἤδη τοῦ ζυγοῦ τὸ φορτίον·
Καὶ μάρτυς· εἰμὶ τοῦ πανισχύρου κράτους,
Ο ῥᾷστα πᾶσαν ἐκβιάζεται φύσιν,
Και σκληρότης τις αυτόχρημα τυγχάνοι
Αλλ' εἴ τις αὐχει στεῤῥὸς εἶναι τὰς φρένα;,
Καὶ τοῖς λογισμοῖς ἀσφαλῶς βεβηκέναι.
Εντεῦθεν ἂν παίδευσιν ἀρκοῦσαν λάθος,
Μὴ σφόδρα θαῤῥεῖν, μηδὲ πιστεύειν ἄγαν,
sc iptus sit, potius autem illine, quibus sit praedestinatus, discat,) cum jam in altum manus tendebam et magnumi victoriæ symbolum occupabam,
ipse manu forti præveniens corripit; et, indomitunı
vi domans animum, agit, fert, et in medium ponit
illum qui jam omne publicum effugisse sibi plane
videbatur. Istorum autem incertorum somniorum
et rationum quibus me continebain evanuit confusio
quædam et obscuritas, ita Deo statim ea subvertente,
ita Deo ineffabili modo confundente cunctaque
miscente, ut ignorantia veneremur eum, sicut
ait antiquorum quidam, extraneus, sed qui optine
dixisse videtur. Ipsi namque præsertim miratio venit
ex occultorum abysso judiciorum, quorum nemo
novit ineffabiles calculos. Quibus et ego cessi. Utquid enim dolerem ante Regem magnum cadens?
Igitur domitus sum et omnino victus jugi onus
jam subegi. Et testis sum validissimæ potentiæ,
quæ cunctam naturam, etsi maxima durities insit,
facile subjicit. Attamen si quis se firmo animo esse
gloriatur, et rationibus se firmari credat, exinde
sulliiens accipere potest documentum, ut non nimis confidat nec nimis speret se suis legibus oinnino fruendum. Alius enim nobis est, qui cunetam
γρ. έδοξαν
Matthæi
'Αλλότριος μέν. Eurip. Hecub.
"Οτε ἀπέστη τῆς. Pro τοῦ χρονογράφου
reponerem libenter τοῦ Μοναμάχου. Cupio enim
PATROL. GR. CXX.
Ω, τοῖς ἑαυτοῦ χρήσεται πάντω, νόμοι;.
Αλλος γὰρ ἡμῖν, δς τὸ πᾶν ἔχει κράτος,
Παρ' οὗ μόνον δεῖ προσφυὲς ζητεῖν πέρας
*Απαντας ἡμᾶς παντὸς ἔργου, καὶ λόγου,
Παντὸς σκοποῦ τε καὶ λογισμοῦ, καὶ δρόμου.
Ἐπεὶ καθ᾽ αὑτὸν οἶδεν οὐδεὶς οὗ τρέχει,
Πρὶν ἂν θανών τις πεῖραν ἕξοι τῶν ὅλων,
᾿Αρχῆς ὁμοῦ, τέλους τε καὶ τῶν ἐν μέσῳ·
"Α χρὴ σκοποῦντας εὐλαβεστέρως ἔχειν,
Δεὶ τὸ μέλλον χρηστὸν ἐξαιτουμένου;.
ΑΓ. Εἰς τὴν τοῦ νομοφύλακος νεαράν.
Αὐτὸς σκοπήσας πράγμα κοινή συμφέρον,
Αὐτὸς βασιλεῖ τὸ σκοπηθὲν γνωρίσας,
Αυτός τε πείσας, αὐτός ἐστιν ὁ γράφων.
ΙΔ΄. Εἰς τὸν δεύτερον λόγον τὸν εἰς τὸν τροπαιοφόρον.
Μιᾶς ὁ μικρὸς ἔργον ἑσπέρας λόγος
"Οθεν βραχύς τε καὶ τὰ πρὸς τέλη νάθος,
Είπερ δίκαιον λοιδόρως καλεῖν νόθον,
Τὸν ἐξ ἀδελφοῦ μοῖραν ἠρανισμένον.
Ενὸς γὰρ ἄμφω πατρὸς ὄντες οἱ λόγοι,
Αδελφικῶς θαῤῥοῦσι τὴν κοινωνίαν.
ΣΕ'. "Οτι ἀπέστη τῆς συγγραφῆς τοῦ χρονογράφου.
Ο συγγραφεύς ψεῦδος μὲν οὐκ εἴρηκέ πω,
Ψεύσαιτο μέντ᾽ ἂν ἔν γε τοῖς λοιποῖς λόγοις
Οὕτω φιλούντων τῶν κελευόντων τάδε,
ῶν τοῖς ἐπαίνοι. ἐντρυφῶν τὸ βιβλίον,
Ομω;· ἔδοξεν ἐνδεέστερον λέγειν·
habet potentiam, a quo tantum nos omnes proprium
finem omnium, operis, sermonis, propos:ti, rationìs et cursus, quærere oportet. Nemo enim, p.iusquam moriatur omniumque initii, finis, et mediorum experientiam habuerit, seit quo vadat. Quæ
considerantes decet nos agere circumspecte, semper
utilia deprecantes futura.
XCIII. In Nomophylacis novellam.
Ille qui rem omnibus utilem vidit, ipse qui
visam regi manifestavit, et ipse qui suasit, ipse est
qui scribit.
XCIV. In secundum sermonem in Tropeophorum..
Unius opns vesperæ parvus sermo: unde brevis
est, et in eis quæ sunt ad finem notus, si quidem
justum est injuriose vocare nothum, qui partem
ex fratre sortitus est. Unius enim patris ambo
cum sermones sint, fraterne communitate coufidunt.
XCV. Cum a scriptura chronographi destitit.
Scriptor mendacium quidem “husquam dixit:
mentiretur autem in reliquis sermonibus, ita amantibus qui jubent ista, quorum laudibus etsi tumescat libellus, non tamen sufficientia dicere visus
est. Facultas enim plausuum satietatem nescit. Hæc
Busti notæ.
audire eum παλινῳδοῦντα πρὸς τὴν κολακείαν τὴν
ἀνέδἂν οὕτωσὶ γεγενημένην.
Part XCVI - XCVIIIPars XCVI - XCVIII
col. 1195–1196page 79 of 82
Pars XCIII - XCV
PG 120:1195Εξουσία κρίτων γὰρ οὐκ οἶδεν κόρον. Οὐκοῦν ἀγείσθω ταῦτα τοῖς ἐγκωμίοις Η συγγραφή [δὲ] μὴ προχωρείτω πλέον. Οὐκ εὐφυῶς γὰρ πρὸς τὰ τοῦ ψεύδους έχει, Νόμος τε ταύτην εκτροπῆς ἀποτρέπει. Ενταῦθα τοίνυν τὸν δρόμον παύει τέως, Εως κατ' εὐθὺ δῷ τις αὐτῇ τὸ τρέχειν. ια. Εἰς τὰ δωρηθέντα μηναῖα εἰς Εὐχαῖτα Ύμνων ἐπελθὼν ἡμερησίων βίβλους, Πασάν τε τούτων τὴν γραφὴν ἐπιζέσας, Καὶ χεῖρα, καὶ νοῦν, ὡς ἐνῆν, καταρτίσας Δῶρον " φίλῳ δίδωμι καὶ μάλα πρέπον, Τῷ προστατοῦντι τοῦ τόπου στεφηφόρῳ, "Ος ἔνδον οἰκεῖ τῆστε τῆς ἐκκλησίας Δι' οὗ τύχοιμι τῆς ἀκηράτου βίβλου, Τῇ χειρὶ τοῦ πλάσαντος εγγεγραμμένος. ΚΖ'. Εἰς τὰ αὐτά. Οὐ πολλὰ μὲν, κράτιστα πάντα δ' ἐνθάδε Οὐκ ἂν γὰρ εὕροις ἀλλαχοῦ τὰ βελτίω. Εβουλόμην δὲ ταῦτα μὲν τύπους μένειν, Αντιγράφων εἶναι δὲ τὴν ὑπουργίαν. ΕΠ'. Εἰς τὰ διορθωθέντα βιβλία. Καλήν δεδωκώς ταῖς βίβλοις ὑπουργίαν, Αὐτό; πονηρὰν ἀντιλαμβάνω χάριν. Τῶν μὲν γὰρ ἤδη τὰς νόσους ἰασάμην, Ἐγὼ δὲ συντέτηκα, καὶ κακῶς ἔχω, Κόπων τὸ σῶμα συντριβεὶς ἀμετρία Αλλ' οἱ τρυφῶντες ἐν πόνοις ἀλλοτρίοι:, Καὶ ταῖς ἐμεῖς πλέοντες εὔδια ζάλαις, Πρὸς Κύριον μέμνησθε τοῦ κεκμηκότος. Αθ. Εἰς τοὺς ἀποστόλους. Σταυροί Πέτρον * κύμβαλον ἐν Ρώμη Νέρων Ρώμη ξίφει θνήσκοντα τὸν Παῦλον βλέπει. Εἰρηνικὸς τέθνηκε Λουκᾶς ἐν τέλει. Ζωής • ὕπνον πρύτανιν ὑπνοί Ματθαίος. Μάρκον θανατοὶ δῆμος Αλεξανδρέων. Καὶ μὴ θανών ζῇ, καὶ θανὼν Ἰωάννης Σταυροῦσί τε τρεῖς ἄνδρες ὁμῶς 'Ανδρέαν Νεκροῦσι λόγχαι; τὸν Θωμᾶν ἐν Ἰνδίᾳ. Βαρθολομαίος σταυρικῷ θνήσκει πάθει, Καὶ τὸν Σίμωνα σταυρὸς ἐξάγει βίου. Μάχαιρα τέμνει τοὺς Ἰακώβου δρόμους. Ισον Πέτρῳ δίδωσι Φίλιππος μόρον. Ι". Εἰς τὸν ἄγγελον τὸν ἱστάμενον ἔξω τῆς πύλης. Οὐρανοβάμον, πῶς παραυλεῖς ἐνθάδε; Καὶ τίς ὁ χάρτης; τί δέ σοι τὰ γραπτέα; Μίσθωμα τιθεὶς τοῖς γενηφόσι μόνοις, Αμισθον ἀφίημι την ῥαθυμίαν. ΡΑ'. Εἰς τὴν βάπτισιν τοῦ Χριστοῦ ἡρωικά. Μίγνυται ὡδι ἄμικτα· φύσις φλογόεσσα, καὶ [γρά Πύρ θεότητος ξύλον, Ἰορδάνου τε δέεθρον. ΡΒ'. Εἰς τινὰ μοναχὸν σιωπῶντα δῆθεν. Σιγάς, Πάτερ βέλτιστε, μηδέν μοι γράφων; Εξ έρας, σιώτα. Καὶ γὰρ ἐξ ἐπωνύμου, * γρ. φίλου. Ο γρ. κύμβακος. 1 16. εἰρηνικῷ εἴσ. πρύτανιν ὕπνον ὑπο Ειρηνικὸς τέθνηκε. εἰρηνικῷ, εν τέλει
$195
Εξουσία κρίτων γὰρ οὐκ οἶδεν κόρον.
Οὐκοῦν ἀγείσθω ταῦτα τοῖς ἐγκωμίοις
Η συγγραφή [δὲ] μὴ προχωρείτω πλέον.
Οὐκ εὐφυῶς γὰρ πρὸς τὰ τοῦ ψεύδους έχει,
Νόμος τε ταύτην εκτροπῆς ἀποτρέπει.
Ενταῦθα τοίνυν τὸν δρόμον παύει τέως,
Εως κατ' εὐθὺ δῷ τις αὐτῇ τὸ τρέχειν.
ια. Εἰς τὰ δωρηθέντα μηναῖα εἰς Εὐχαῖτα
Ύμνων ἐπελθὼν ἡμερησίων βίβλους,
Πασάν τε τούτων τὴν γραφὴν ἐπιζέσας,
Καὶ χεῖρα, καὶ νοῦν, ὡς ἐνῆν, καταρτίσας
Δῶρον " φίλῳ δίδωμι καὶ μάλα πρέπον,
Τῷ προστατοῦντι τοῦ τόπου στεφηφόρῳ,
"Ος ἔνδον οἰκεῖ τῆστε τῆς ἐκκλησίας·
Δι' οὗ τύχοιμι τῆς ἀκηράτου βίβλου,
Τῇ χειρὶ τοῦ πλάσαντος εγγεγραμμένος.
ΚΖ'. Εἰς τὰ αὐτά.
Οὐ πολλὰ μὲν, κράτιστα πάντα δ' ἐνθάδε·
Οὐκ ἂν γὰρ εὕροις ἀλλαχοῦ τὰ βελτίω.
Εβουλόμην δὲ ταῦτα μὲν τύπους μένειν,
Αντιγράφων εἶναι δὲ τὴν ὑπουργίαν.
ΕΠ'. Εἰς τὰ διορθωθέντα βιβλία.
Καλήν δεδωκώς ταῖς βίβλοις ὑπουργίαν,
Αὐτό; πονηρὰν ἀντιλαμβάνω χάριν.
Τῶν μὲν γὰρ ἤδη τὰς νόσους ἰασάμην,
Ἐγὼ δὲ συντέτηκα, καὶ κακῶς ἔχω,
Κόπων τὸ σῶμα συντριβεὶς ἀμετρία
Αλλ' οἱ τρυφῶντες ἐν πόνοις ἀλλοτρίοι:,
ig.lur panegyricis dimittantur: bistoria vero nou
amplius procedat. Non enim ingenue nata et ad
verba mendacii, lexque cam a fallacia avertit. Hic
igitur cursum sistit, donec quis ci recte currere
donet.
XCVI. In Menæca Euchaitis data,
Hymnorum quotidianorum libris perlectis, totaque illorum scriptura correcta, necnon manu meuteque pro posse conciliatis, munusque valde conveniens dilecto; patrono loci coronato, qui intra
istam ecclesiam inhabitat, offero: per quem immortali libro, manu plasmatoris inscriptus dignus
habear.
XCVII. In eadem.
Non multa, sed optima sunt hic omnia: non
enim alibi meliora invenies. Volebam autem liæc
manere typos et exemplarium esse subsidio.
XCVIÌI. In correctos libros.
Bonam cum dederim operam libris, ipse malam
accipio remunerationem: illorum enim morbos
jam quidem curavi; ipse vero dissolvor, et, corpore
morbis infinitis contrito, male habeo. Sed vos qui
Jaboribus alieuis dulciter fruimini, meisque temΚαὶ ταῖς ἐμεῖς πλέοντες εὔδια ζάλαις,
Πρὸς Κύριον μέμνησθε τοῦ κεκμηκότος.
Αθ. Εἰς τοὺς ἀποστόλους.
Σταυροί Πέτρον * κύμβαλον ἐν Ρώμη Νέρων
Ρώμη ξίφει θνήσκοντα τὸν Παῦλον βλέπει.
Εἰρηνικὸς τέθνηκε Λουκᾶς ἐν τέλει.
Ζωής • ὕπνον πρύτανιν ὑπνοί Ματθαίος.
Μάρκον θανατοὶ δῆμος Αλεξανδρέων.
Καὶ μὴ θανών ζῇ, καὶ θανὼν Ἰωάννης
Σταυροῦσί τε τρεῖς ἄνδρες ὁμῶς 'Ανδρέαν·
Νεκροῦσι λόγχαι; τὸν Θωμᾶν ἐν Ἰνδίᾳ.
Βαρθολομαίος σταυρικῷ θνήσκει πάθει,
Καὶ τὸν Σίμωνα σταυρὸς ἐξάγει βίου.
Μάχαιρα τέμνει τοὺς Ἰακώβου δρόμους.
Ισον Πέτρῳ δίδωσι Φίλιππος μόρον.
Ι". Εἰς τὸν ἄγγελον τὸν ἱστάμενον ἔξω τῆς
πύλης.
Οὐρανοβάμον, πῶς παραυλεῖς ἐνθάδε;
Καὶ τίς ὁ χάρτης; τί δέ σοι τὰ γραπτέα;
Μίσθωμα τιθεὶς τοῖς γενηφόσι μόνοις,
Αμισθον ἀφίημι την ῥαθυμίαν.
ΡΑ'. Εἰς τὴν βάπτισιν τοῦ Χριστοῦ ἡρωικά.
Μίγνυται ὡδι ἄμικτα· φύσις φλογόεσσα, καὶ
[γρά
Πύρ θεότητος ξύλον, Ἰορδάνου τε δέεθρον.
ΡΒ'. Εἰς τινὰ μοναχὸν σιωπῶντα δῆθεν.
Σιγάς, Πάτερ βέλτιστε, μηδέν μοι γράφων;
Εξ έρας, σιώτα. Καὶ γὰρ ἐξ ἐπωνύμου,
pestatibus tranquille navigatis, aute Dominum
extenuati memores estole.
XCIX. In apostoloş.
Romæ Petrum capite deorsum crucifigit Nero.
Roma Paulum ense necatum cernit. Pacifico fue
quiescit Lucas. Somnum vitæ consolatorem Matthæus dormit. Marcum occidit Alexandrinorum populus; et non mortuus vivit, etsi mortuus Joannes.
Crucifigunt tres viri Andream; Thomam in India
lanceis interimunt. Bartholomæus crucis supplicio
moritur; et Simoncm e vita crus educit. Gladius
Jacobi cursum succidit; et Philippus eamdem ac
Petrus habet sortem.
C. In angelum extra portam stantem.
Curbic, cœlicola, consistis.? Quænaın hæc charta?
Quid tibi scribendum? Mercedem attribuens solis
vigilantibus, absque mercede indolentiam dimitto.
Cl. In baptismum Christi versus keroici.
Hic insociabilia miscentur: ignita cum humida
natura: ignis divinitatis incorporeus et Jordauis
fluentum.
CII. In quemdam monachum silentem.
Siles, Pater optime, et uihil mihi scribis? beue
* γρ. φίλου. Ο γρ. κύμβακος. 1 16. εἰρηνικῷ εἴσ. πρύτανιν ὕπνον ὑπο
Matthæi Busti notæ.
Ειρηνικὸς τέθνηκε. Video dissidentes de
S. Luca sententias. Nonnulli, sed numero alque
auctoritate inferiores, in summa senectute sine
martyrio defunctum esse scribunt, quorum fortasse sententiæ favet hic noster, et sic legendum
est εἰρηνικῷ, aliter enim illud εν τέλει hic prorsus friget.
Part CIII, CIVPars CIII, CIV
col. 1197–1198page 80 of 82
Pars XCIX - CII
PG 120:1197Άφωνος ἰχθὺς καὶ δοκεῖς, καὶ τυγχάνεις. ΡΓ'. Εἰς τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον ιαμβοι. Παστάς, τράπεζα, ῥάβδε, λυχνία, κλίμαξ, Κλίνη, κιβωτέ, νεφέλη, λαδὶς, θρόνε Κόσμος με παστας, ἐμπίπλα, τράπεζα, με, Στήριζε, ῥάβδε, λυχνία, φώτιζε με, Αναγε, κλίμαξ, ἀνάπαυέ με, κλίνης Τήρει κιβωτέ, νεφέλη, λάμπρυνέ με, Λαβί, με προλάμβανε, τίμα με, θρόνε. ΡΔ'. Εἰς τὰς Δεσποτικὰς ἑορτάς. Εὐαγγελισμός, γέννα, κλήσεως θέσις, Χεὶρ Συμεών, βάπτισμα, φῶς Θαβωρίου, Λάζαρος ἐκ γῆς, βάϊα, σταυροῦ ξύλου, Ἔγερσις, ἄρσις, Πνεύματος παρουσία. Τὸ χαῖρε παῦλα τῆς παλλιγόνου λύπης Η γέννα τύπος πλάσεως τῆς δευτέρας Ἡ κλήσις εἰκόνισμα τῆς σωτηρίας Η Συμεὼν χεὶρ δεῖγμα τοῦ γραπτοῦ νόμου Η βάπτισις κάθαρσις ἀνθρώπων τύπου Τὸ τοῦ Θαβώρ φῶς τῆς ἐμῆς νυκτός λύσις Ο Λάζαρος φροίμιον αἴσχους θανάτου Ψυχῆς ἔαμος σύμβολον τὰ βάϊα Αμαρτίας σταύρωμα τοῦ σταυροῦ ξύλου Θανὴ θανῆς ἔγερσις ἡ τοῦ Κυρίου *Αρσις πεσόντων, ἄρσις ἡ τοῦ Δεσπότου Τὸ Πνεῦμα τέρμα τῆς ἐμῆς σωτηρία;. ΡΕ. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα. Τοῖς πρὶν ὁλικῶς ἐκ Θεοῦ πεπτωκόσιν, Εὐθὺς δ' ἀμοιρήσασιν ἀειζωίας, Ο γρ. τίχε:. 10 γρ. λαλίδα. Καντεῦθεν εἰκτρῶς εἰς ᾅδου νενευκόσιν, Πστραψεν ἡμῖν λαμπροφανὴς ἡμέρα. Χριστὸς γὰρ ᾅδου συνθλάσας πύλας, ιδού, Χειρὶ κραταιᾷ πάντας ἀνάγει πάλιν. Δεύρο, προφητῶν ἀτρεκέστατον στόμα, Δαβίδ ἀνακίνησον ὑμνῶν τὴν λύραν, Ψάλαξον, ἀνάστησον, Χριστέ μου ο ταχύ, Καὶ θᾶττον ἐχθροὶ σκορπιοῦνταί σου μάλα. Πλάτυνον Ησαΐα τὴν σὴν 10 μαγάδα, Καὶ ῥῆξον αὐτὴν, ὡς χέλυς Μωαβίτις. Τὸ κέντρον ἡμβλύνθη γὰρ ᾅδου παμφάγου, Καὶ θάνατος πέπτωκεν ἐλθὼν εἰς νίκος. Χριστὸς γὰρ αὐτὸς καταβὰς τούτων μέχρι, Ἰσχὺν θεϊκὴν ἰσχυρῶς ἐζωσμένος, Τῷ Πατρικῷ τε θυρεῷ πεφραγμένος, Έτριψεν, ἐξέρρηξεν αὐτοὺς ἐξόχω; Εξάξας Αδάμ παγγενή ζοφουρίας Εδειξεν ἀστίθητον οἶμον εἰς πόλον. Νῦν χαρμοσύνως πᾶσα πληθὺς τῶν νέων Σκιρτᾷ, χορεύει, μειδιά, χαίρει μέγα Νυνὶ καθαρθεὶς ἐκ νεφῶν ὑγρῶν πόλος Ελαμψεν αὐγὴν τοῖς βροτοῖς σελασφόρος. Νῦν ἥλιος πέπομε χρυσᾶς ἀκτῖνας, Εἰς τέρψιν, εἰς ἔλλαμψιν, εἰς εὐς ξίαν. Καὶ τί τὰ πολλὰ συγκυκλεῖν 11 δεῖ καὶ λέγειν; 'Απαξαπλῶς σύμπασα γηθεῖ νῦν κτίσις Χριστὸν νικητὴν ἐξ ἄδου θεωμένη. Αλλ᾽ ὦ στίφος τίμιον, ἐκλελεγμένον, Αθροισμα σεπτήν, χριστεπώνυμον λέχος, 'Εξάξας Αδάμ. Ζουφηρίας ρίας. Ζόφος όρος τη ουρές.
$197
VERSUS IAMBIC!.
Άφωνος ἰχθὺς καὶ δοκεῖς, καὶ τυγχάνεις.
ΡΓ'. Εἰς τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον ιαμβοι.
Παστάς, τράπεζα, ῥάβδε, λυχνία, κλίμαξ,
Κλίνη, κιβωτέ, νεφέλη, λαδὶς, θρόνε
Κόσμος με παστας, ἐμπίπλα, τράπεζα, με,
Στήριζε, ῥάβδε, λυχνία, φώτιζε με,
Αναγε, κλίμαξ, ἀνάπαυέ με, κλίνης
Τήρει κιβωτέ, νεφέλη, λάμπρυνέ με,
Λαβί, με προλάμβανε, τίμα με, θρόνε.
ΡΔ'. Εἰς τὰς Δεσποτικὰς ἑορτάς.
Εὐαγγελισμός, γέννα, κλήσεως θέσις,
Χεὶρ Συμεών, βάπτισμα, φῶς Θαβωρίου,
Λάζαρος ἐκ γῆς, βάϊα, σταυροῦ ξύλου,
Ἔγερσις, ἄρσις, Πνεύματος παρουσία.
Τὸ χαῖρε παῦλα τῆς παλλιγόνου λύπης·
Η γέννα τύπος πλάσεως τῆς δευτέρας
Ἡ κλήσις εἰκόνισμα τῆς σωτηρίας
Η Συμεὼν χεὶρ δεῖγμα τοῦ γραπτοῦ νόμου·
Η βάπτισις κάθαρσις ἀνθρώπων τύπου·
Τὸ τοῦ Θαβώρ φῶς τῆς ἐμῆς νυκτός λύσις·
Ο Λάζαρος φροίμιον αἴσχους θανάτου·
Ψυχῆς ἔαμος σύμβολον τὰ βάϊα
Αμαρτίας σταύρωμα τοῦ σταυροῦ ξύλου·
Θανὴ θανῆς ἔγερσις ἡ τοῦ Κυρίου·
*Αρσις πεσόντων, ἄρσις ἡ τοῦ Δεσπότου
Τὸ Πνεῦμα τέρμα τῆς ἐμῆς σωτηρία;.
ΡΕ. Εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα.
Τοῖς πρὶν ὁλικῶς ἐκ Θεοῦ πεπτωκόσιν,
Εὐθὺς δ' ἀμοιρήσασιν ἀειζωίας,
facis, site etenim ex cognomiue mutus piscis cs
et videris.
CIII. In sanctissimam Deiparam versus iambici.
Thalame, mensa, virga, lampas, scala, tore,
arca, nubes, ansa, throne? Exorna me, thalare;
saţia me, mensa; sustine, virga; lampas, illumina
nic, subleva scala, rcdice me, tore, arca, custodi,
illustra me, nubes, ansa, trahe me, honora me,
throne.
CIV. In Dominicas festivitates.
Aucuntiatio, nativitas, nominis impositio, Symeouis manus, baptisma, Tlaboris lunen, Lazarus e
terra, palma, crucis liguum, resurrectio, ascensio,
Spiritus adventus. Illud ave, mœroris est antiqui
cessatio, Nativitas, nova generationis typus, inpositio nominis, salutis Ogura, Symeonis manus,
scriptæ legis, baptisma, hominis sordidi purificatio,
LazaTuaboris splendor, mea noctis illuminatio,
rus, opprobrii mortis procemium, palmæ veris
animæ symbolum, crucis lignum peccati crucifixio
resurrectio Christi, mors mortis, ascensio Domini,
erectio lapsorum, Spiritus adventus, meæ salutis
terminus.
Ο γρ. τίχε:. 10 γρ. λαλίδα.
Καντεῦθεν εἰκτρῶς εἰς ᾅδου νενευκόσιν,
Πστραψεν ἡμῖν λαμπροφανὴς ἡμέρα.
Χριστὸς γὰρ ᾅδου συνθλάσας πύλας, ιδού,
Χειρὶ κραταιᾷ πάντας ἀνάγει πάλιν.
Δεύρο, προφητῶν ἀτρεκέστατον στόμα,
Δαβίδ ἀνακίνησον ὑμνῶν τὴν λύραν,
Ψάλαξον, ἀνάστησον, Χριστέ μου ο ταχύ,
Καὶ θᾶττον ἐχθροὶ σκορπιοῦνταί σου μάλα.
Πλάτυνον Ησαΐα τὴν σὴν 10 μαγάδα,
Καὶ ῥῆξον αὐτὴν, ὡς χέλυς Μωαβίτις.
Τὸ κέντρον ἡμβλύνθη γὰρ ᾅδου παμφάγου,
Καὶ θάνατος πέπτωκεν ἐλθὼν εἰς νίκος.
Χριστὸς γὰρ αὐτὸς καταβὰς τούτων μέχρι,
Ἰσχὺν θεϊκὴν ἰσχυρῶς ἐζωσμένος,
Τῷ Πατρικῷ τε θυρεῷ πεφραγμένος,
Έτριψεν, ἐξέρρηξεν αὐτοὺς ἐξόχω;·
Εξάξας Αδάμ παγγενή ζοφουρίας
Εδειξεν ἀστίθητον οἶμον εἰς πόλον.
Νῦν χαρμοσύνως πᾶσα πληθὺς τῶν νέων
Σκιρτᾷ, χορεύει, μειδιά, χαίρει μέγα
Νυνὶ καθαρθεὶς ἐκ νεφῶν ὑγρῶν πόλος
Ελαμψεν αὐγὴν τοῖς βροτοῖς σελασφόρος.
Νῦν ἥλιος πέπομε χρυσᾶς ἀκτῖνας,
Εἰς τέρψιν, εἰς ἔλλαμψιν, εἰς εὐς ξίαν.
Καὶ τί τὰ πολλὰ συγκυκλεῖν 11 δεῖ καὶ λέγειν;
'Απαξαπλῶς σύμπασα γηθεῖ νῦν κτίσις
Χριστὸν νικητὴν ἐξ ἄδου θεωμένη.
Αλλ᾽ ὦ στίφος τίμιον, ἐκλελεγμένον,
Αθροισμα σεπτήν, χριστεπώνυμον λέχος,
CV. In sacrum Pascha.
Universis prius a Deo lapsis, et recte privatis
æterna yita, proindeque miserabiliter ad infernum
deflexis, irradians nobis illuxit dies. Christus enim,
confractis inferni portis, ecce manu forti cunctos
relucit. lluc ades, prophetarum os verissimum,
David, hymnorum resuscita lyram; iterum tange;
surge velociter, mi Christe, et statim dissipentur
nimici tui. Expande Isaia, cytharam et, sicut
testudo Moabitis, eructa vocem. Hebetatus est
enim voracissimi venter inferui, morsque veniens
ad victoriam cecidit. Namque Christus cum ad eos
descendisset, divina virtute poteiner accinctus, et
scuto paterno protectus, triumphantes fregit et
n coutrivit; omnisque generis homines e liubis eripiens, inaccessum ad polum iter ostendit. Nunc
omnis spirituum multitudo lætanter exsultans, choros
ducit, arridet, valde gaudet. Nunc humile purum
nubibus irradiante splendore mortalibus illuxit
coelum. Nunc sol ad voluptatem, ad illuminationem,
ad sanitatem aureos immisit radios. Et quid multa
colligere dicereque oportet? Uno verbo nunc universa collætatur creatura, Christum ex inferno
Malilai Busli nota.
'Εξάξας Αδάμ. Ζουφηρίας bic mendosun
sine dubio est quare reponendum videtur Çoçɔuρίας. Quod quidem vocabulumn quamvis novum
sit, tamen belle Limbum exprimit, ut patet ex ipsis
simplicibus ex quibus componitur. Ζόφος όρος
Molice interposito, ut in τη ουρές.
Five EpigramsEpigrammata Quinque
col. 1199–1200page 81 of 82
Pars CV
PG 120:1199ὡς οἱ μαθηταὶ πρὸς Θεοῦ θεῖον τάφον, ὓς ἂν κατοπτεύσαντες αὐτὸν τὸν λόγον, Τὸ χαίρετε κλέψωμεν, ὡς αἱ μαρίαι. Συ δ' ὦ προσάγων τὰς ἱκεσίας, θῦτα, Ἐπευλόγησον, εὐλογῶν ' νῦν τὸν λόγον. Χριστοῦ πρὸς ὑπάντησιν ίωμεν πόθῳ, Λευχειμονοῦντες ὀρθοδοξίας πέπλοις, Εξωσμένοι πίστεως πανοπλίαις, Τὴν πρᾶξιν ὡς πέδιλα πρὸς θεωρίαν. Ἐν τοῖς ποσὶ φέροντες εμπράκτῳ δρόμῳ, ᾿Αναδράμωμεν εἰς θεόδμητον γνόφον, Ιωάννου φρόντισμα ταῦτα καὶ πόνος, Ανδρὸς φυγόντος κλῆσιν ἄλλην δευτέραν. Ως ἀσθενὴς γὰρ, ἀξιώματος βάρος Ογκον τε δόξης οὐχ ὑπέστη βαστάσαι. Κούφος διέπλει τὴν θάλασσαν τὴν βίου, Καὶ τῆς προνοίας ἐτρύφησε την χάριν. Οὐκοῦν ἄμοιρος προσθέτων επωνύμων, Τῇ κυρίᾳ κλήσει δὲ κοσμείται μόνη Πλὴν εἴ τις αὐτὸν ἐν Θεοῦ διακόνοις Γάττων, ἐκεῖθεν μείζονα κλῆσιν νέμοι Φέρουσαν οὐδὲν εἰς διάγνωσιν πλέον. Οὐδ', εἰ θέλεις, τρίσσευε τὸν τοῦ Κλαυδίου, φθόνος γὰρ οὐδεὶς πατρικῶν γνωρισμάτων. Πάλαι μὲν οὕτως, ἀλλὰ νῦν οὕτω πάλιν Ποιμὴν μὲν οἰκτρὸς Εὐχαίτων ὁ γράφων, Εστι δὲ καὶ σύγκελλος· ὦ πὼς καὶ πόθεν θεία πρόνοια, σοὶ χάρις· σὰ γὰρ τάδε. Αὐτὴ γὰρ οἷς ἔκρινας εἰργάσω τρόποις Πρὸς ταῦτα δ' ἡμεῖς οὐδέν· αὐτὴ μαρτύρει. τὸν νῦν. γρ. ΙΙ. Εἰς τὴν αὐτοῦ βίβλον. Τις ἂν σε προσβλέψεις, βίβλο; Τίς εντύχοι σοι; Τίς δ' ἂν εἰς χεῖρας λάβοι Οὕτως ἔχει φόβος με τῆς ἀχρηστίας, Κάν τι προσείη χρήσιμον τοῖς σοῖς λόγας. 17. Αλλοι. Φεύ, φεῦ! ποθῶ μὲν πανταχοῦ πλείω γράφειν Ὁρῶ δ' ἐπιβλέποντας οὐδὲ πρὸς τάδε. Άλλους γὰρ ἄλλοι νῦν ἐπείγουσι πόνοι Λόγων δὲ τούτων καὶ γραφῶν οὐδεὶς λόγος. Ὅθεν τὸ δῶρον τοῦ Θεοῦ μου, τὸν λόγον Έχων πρόχειρον, οὐκ ἔχω τούτου χάριν, 'Αλλ᾽ εἰς σιωπὴν συγκεκλεισμένον βλέπων, ὡς τάλλα πάντα καρτερώ που καὶ τόδε. Γ. Αλλοι. Καὶ ταῦτα πολλά πρός γε τους κεχρημένους, Μάλλον δ' ὅλως ἄχρηστα ταῖς νῦν ἡμέραις Καθ᾽ ἂς δοκεῖ δεῖν χρημάτων, οὐ ῥημάτων, Ζήλου κρατοῦντος πραγμάτων, οὐ γραμμάτων. Τοιοῦτόν ἐστιν. ὦ πόνοι τε καὶ λόγοι, Το συμπέρασμα τῶν ἐμῶν σπουδασμάτων. εἰς τὰ ἑαυτοῦ ὄνομα, εἰς ἑαυ τον, Συγκέλλου Πρωτοσυγκέλλου
119)
JOANNIS EUCHAITENSIS VERSUS IAMBICI.
ὡς οἱ μαθηταὶ πρὸς Θεοῦ θεῖον τάφον,
ὓς ἂν κατοπτεύσαντες αὐτὸν τὸν λόγον,
Τὸ χαίρετε κλέψωμεν, ὡς αἱ μαρίαι.
Συ δ' ὦ προσάγων τὰς ἱκεσίας, θῦτα,
Ἐπευλόγησον, εὐλογῶν ' νῦν τὸν λόγον.
Χριστοῦ πρὸς ὑπάντησιν ίωμεν πόθῳ,
Λευχειμονοῦντες ὀρθοδοξίας πέπλοις,
Εξωσμένοι πίστεως πανοπλίαις,
Τὴν πρᾶξιν ὡς πέδιλα πρὸς θεωρίαν.
Ἐν τοῖς ποσὶ φέροντες εμπράκτῳ δρόμῳ,
᾿Αναδράμωμεν εἰς θεόδμητον γνόφον,
victorem aspiciens. Ast, o venerabilis et selecta
turba, cœtus honorabilis, portio Christi nomine
decorata, obviam Christo eamus orthodoxiæ velis
candidi; et fidei armatura cincti, operationem
quasi calceos ad pompam in pedibus efficaci cursu
ferentes, ad divinum sanctuarium, sicut discipuli
ad divinum Dei tumulum, sursum curramus, ut ab
ipso Verbo conspecto, illud avete, sicut Maris,
subripiamus. Tu autem offerens preces benedic,
sacerdos, sermonem nunc benedicens.
EJUSDEM JOANNIS
EPIGRAMMATA V,
Ab Antonio Ballerinio ex codice Vaticano Græce editi.
‹ Aliquam, inquit, interpretationem addere animus refugiebạt, quia, ut Matthæi Busti eadem de re verbis utar, exsangue Latina versionis cadaver Græco poetæ animato
vivido alligari non sustinui.»
Ιωάννου φρόντισμα ταῦτα καὶ πόνος,
Ανδρὸς φυγόντος κλῆσιν ἄλλην δευτέραν.
Ως ἀσθενὴς γὰρ, ἀξιώματος βάρος
Ογκον τε δόξης οὐχ ὑπέστη βαστάσαι.
Κούφος διέπλει τὴν θάλασσαν τὴν βίου,
Καὶ τῆς προνοίας ἐτρύφησε την χάριν.
Οὐκοῦν ἄμοιρος προσθέτων επωνύμων,
Τῇ κυρίᾳ κλήσει δὲ κοσμείται μόνη
Πλὴν εἴ τις αὐτὸν ἐν Θεοῦ διακόνοις
Γάττων, ἐκεῖθεν μείζονα κλῆσιν νέμοι
Φέρουσαν οὐδὲν εἰς διάγνωσιν πλέον.
Οὐδ', εἰ θέλεις, τρίσσευε τὸν τοῦ Κλαυδίου,
φθόνος γὰρ οὐδεὶς πατρικῶν γνωρισμάτων.
Πάλαι μὲν οὕτως, ἀλλὰ νῦν οὕτω πάλιν·
Ποιμὴν μὲν οἰκτρὸς Εὐχαίτων ὁ γράφων,
Εστι δὲ καὶ σύγκελλος· ὦ πὼς καὶ πόθεν·
θεία πρόνοια, σοὶ χάρις· σὰ γὰρ τάδε.
Αὐτὴ γὰρ οἷς ἔκρινας εἰργάσω τρόποις·
Πρὸς ταῦτα δ' ἡμεῖς οὐδέν· αὐτὴ μαρτύρει.
τὸν νῦν.
γρ.
ΙΙ. Εἰς τὴν αὐτοῦ βίβλον.
Τις ἂν σε προσβλέψεις, βίβλο;
Τίς εντύχοι σοι; Τίς δ' ἂν εἰς χεῖρας λάβοι·
Οὕτως ἔχει φόβος με τῆς ἀχρηστίας,
Κάν τι προσείη χρήσιμον τοῖς σοῖς λόγας.
17. Αλλοι.
Φεύ, φεῦ! ποθῶ μὲν πανταχοῦ πλείω γράφειν
Ὁρῶ δ' ἐπιβλέποντας οὐδὲ πρὸς τάδε.
Άλλους γὰρ ἄλλοι νῦν ἐπείγουσι πόνοι
Λόγων δὲ τούτων καὶ γραφῶν οὐδεὶς λόγος.
Ὅθεν τὸ δῶρον τοῦ Θεοῦ μου, τὸν λόγον
Έχων πρόχειρον, οὐκ ἔχω τούτου χάριν,
'Αλλ᾽ εἰς σιωπὴν συγκεκλεισμένον βλέπων,
ὡς τάλλα πάντα καρτερώ που καὶ τόδε.
Γ. Αλλοι.
Καὶ ταῦτα πολλά πρός γε τους κεχρημένους,
Μάλλον δ' ὅλως ἄχρηστα ταῖς νῦν ἡμέραις·
Καθ᾽ ἂς δοκεῖ δεῖν χρημάτων, οὐ ῥημάτων,
Ζήλου κρατοῦντος πραγμάτων, οὐ γραμμάτων.
Τοιοῦτόν ἐστιν. ὦ πόνοι τε καὶ λόγοι,
Το συμπέρασμα τῶν ἐμῶν σπουδασμάτων.
Matthæi Busti notæ.
Primo huic et sequenti epigrammati titulum
non præfiximus, quia in resarciendo olim codice
ita charta recens superposita fuit veteri folio, ut in
utraque facie recta et versa titulus legi non possit.
Non tamen longe aberravit, qui conjiciat, primo
quidem εἰς τὰ ἑαυτοῦ ὄνομα, alieri vero εἰς ἑαυ
τον, titulos fuisse prædros.
Patel hinc, a Joanne hæc fuisse conscripta,
cum adhuc diaconus esset.
Συγκέλλου imo et Πρωτοσυγκέλλου titulum
Joanni Euchaitensi tributum cernis etiam in epigraphe orationis encomiasticæ a Psello Juniore
habitæ, quam superius ex Le Quien retulimus:
quem tamen titulum. conjunctum cum dignitate
episcopi tum in hoc epigraminate tum in illa epigraphe invenimus. Id vero nihil is mirabitur qui
noverit, penes Græcos non modo Syncellum dictum
fuisse presbyterum qui cum patriarcha habitabat,
atque adeo primaria inter honoratiores dignitate
poliebatur, sed præterea, ut notat Cangius (Gloss.
Vet. Latin. v. Syncellus) Syncelli dignitatem a Constantinopolitanis imperatoribus, episcopis et archiepiscopis titulo tenus attribui consuevissed
col. 1201–1202page 82 of 82
PG 120:1201Λέγω γὰρ τοῦτο οὐκέτι ὡς ὁ Δίων ὁ Προυσαεὺς ὁ ἐπὶ τοῦ Σευήρου και ᾿Αλεξάνδρου τῶν αὐτοκρατόρων γενόμενος, ἀλλ᾽ ὡς Ἰωάννης ὁ Ξιφιλίνος, ἀδελφόπεις ὢν Ἰωάννου τοῦ πατριάρχου, ἐπὶ δὲ Μιχαὴλ αὐτοκράτορος τοῦ Δούκα τὴν ἐπιτομὴν ταύτην τῶν πολλῶν βιβλίων τοῦ Δίωνος συνταττόμενος. 495, 196. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΟΥ ΞΙΦΙΛΙΝΟΥ ΛΟΓΟΙ ΤΙΝΕΣ. ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ. — ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΨΩΣΙΝ.. Τὸ τῆς Αναστάσεως μέγα μυστήριον, ἀδελ φοί μου, τοσοῦτον διὰ λόγων, ὅσον δι' αὐτῶν τῶν Ιωάννου. Έξιφιλίνου. Τὸ τῆς ἀναστάσεως.
ANNO DOMINI MLXX:11
JOANNES XIPHILINUS
NOTITIA
De Joanne Xiphilino, patriarcha Constantinopolitano, hæc Joannes Xiphilinus, qui Dionis Historiam.
in compendium redegit habet: Λέγω γὰρ τοῦτο οὐκέτι ὡς ὁ Δίων ὁ Προυσαεὺς ὁ ἐπὶ τοῦ Σευήρου και
᾿Αλεξάνδρου τῶν αὐτοκρατόρων γενόμενος, ἀλλ᾽ ὡς Ἰωάννης ὁ Ξιφιλίνος, ἀδελφόπεις ὢν Ἰωάννου τοῦ
πατριάρχου, ἐπὶ δὲ Μιχαὴλ αὐτοκράτορος τοῦ Δούκα τὴν ἐπιτομὴν ταύτην τῶν πολλῶν βιβλίων τοῦ Δίωνος
συνταττόμενος. V. edit. Sylburg. p. 495, 196.
ΙΩΑΝΝΟΥ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ
ΤΟΥ ΞΙΦΙΛΙΝΟΥ
ΛΟΓΟΙ ΤΙΝΕΣ.
S. P. N. JOANNIS XIPHILINI
CP. PATRIARCHA
ORATIONES ALIQUOT.
EX VARIIS CODICIBUS EDIDIT ET ANIMADVERSIONES ADJECIT CHRIST.
FRID. MATTHEI GYMNASIORUM UNIVERSITATIS MOSQUENSIS RECTOR.
(Typis Universitalis Cesareo-Mosquensis. Auno 1775, 4 Insunt eliam Basilii Magni homilis tres, alias jam,
contra quam credidit Matthaeius, edit.)
ΚΥΡΙΑΚΗ Γ΄ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ. — ΜΕΤΑ ΤΗΝ
ΥΨΩΣΙΝ..
Τὸ τῆς Αναστάσεως μέγα μυστήριον, ἀδελ
φοί μου, τοσοῦτον διὰ λόγων, ὅσον δι' αὐτῶν τῶν
Ιωάννου. Hunc indicem petii ex codice Bibliothecæ sanctissimæ Synodi in folio num. 46, in
quo tamen vitiose legitur Έξιφιλίνου. Nam codex
ejusdem Bibliothecæ in quarto nun. 252, ex quo
textum, ut vocat, harum orationum lausimus, nulJum indicem habet. Esse autem has orationes Joanvis Xiphilini, patriarchæ quondam ConstantinopoDOMINICA TERTIA LUCÆ.
ASCENSIONEM.
POST
Magnum Resurrectionis mysterium, fratres mei;
non tam verbis quam ipsis operibus a Domino nostro
litani, viri suæ ætatis satis diserti, intelligitur cum
ex oratione in Crucem, seu in tertiam Jejuniorum,
quam Gretserus de Cruce t. II, p. 1449 sub istius
nomine edidit, quæ in cod. num. 46, folio 362 seqq.
legitur, tum ex orationibus iis, quæ in utroque
codice leguntur et inter se conveniunt.
Τὸ τῆς ἀναστάσεως. Hæc oratio in cod.
Continue reading PG 120: Joannis Xiphilinus Patriarcha Constantinople →≣ entire volume