PG 120Joannis Xiphilinus Patriarcha Constantinople
John Xiphilinus, Patriarch of Constantinople
≣ Whole volume (continuous scroll)Scripture in the FathersSubject indexFull searchNotebook
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Index
⬅ Printed pages
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

NoticeNotitia

OrationsOrationes

col. 1203–1204page 1 of 44
NotitiaOratio I
PG 120:1203ἔργων παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καὶ Θεοῦ διδασκό. μεθα· καὶ ἐπὶ τῶν παραγγελμάτων δὲ, καὶ ἐπὶ τῶν διδαγμάτων αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν τερατουργη. μάτων ἀπὸ τῶν κατωτέρων ἀρχόμενος ὁ Κύριος βαδίζει ἐπὶ τὰ μείζονα, καὶ ὥσπερ διά τινων βαθμίδων, ἀπὸ τῶν εὐτελεστέρων ἀναδαίνει ἐπὶ τὰ ὑψη λότερα, καὶ κατὰ μικρὸν ἀνάγει τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἐπὶ τὴν τῆς θεότητος αὐτοῦ δόξαν τε καὶ γνῶσιν καὶ ἔννοιαν. Καὶ ἔστι μὲν πολλαχόθεν ταῦτα καὶ ἑτέρωθεν εὑρεῖν, ἐξαιρέτως δὲ καὶ ἀπὸ τῆς προκειμένης ἡμῖν ὑποθέσεως. Πρῶτον μὲν γὰρ ἐν ἀπεγνωσμένῃ καὶ βαρείᾳ νόσῳ τὴν τῆς ἀναστάσεως ὑποδεικνύει καὶ προοιμιάζεται ὁ Κύριος δύναμιν, ἐπιτιμήσας τῷ πυρετῷ, σφοδρῶς τὴν τοῦ Πέτρου πενθερὰν καταφλέγοντι, καὶ τοσαύτην ποιήσας τὴν τῆς νόσου μετάστασιν, ὡς καὶ διακονεῖν τοῖς ποο ροῦσιν ἐνισχῦσαι τὴν ἤδη προσδοκωμένην τεθνήξεσθαι· εἶτα μικρόν τι τῇ δυνάμει προστίθησι, και ἐπὶ μεῖζον πάλιν θαῦμα προχωρεῖ ὁ φιλάνθρωπος. Πρὸς γὰρ τὸν τοῦ ἑκατοντάρχου παῖδα, νοσοῦντα δεινῶς καὶ ἀπαγορευθέντα ήδη, καὶ τὰ ἔσχατα πνέοντα, καὶ ταῖς τοῦ ᾅδου πύλαις ἐγγίσαντα κλη θεὶς ὁ Δεσπότης, καὶ παραγενέσθαι πρὸς αὐτὸν οἰκονομικῶς προθυμούμενος, διὰ τὴν αἴτησιν ὅμως καὶ τὴν πίστιν τοῦ ἑκατοντάρχου, εἰπόντος αὐτῷ, Κύριε, εἰπὶ λόγῳ, καὶ ἰαθήσεται ἡ παῖς μου, ο Ο! • ΤΟΣ τῷ προστάγματι μόνον αὐτοῦ ἀνέστη τὸν ἤδη σχεδὸν ἀποθανεῖν πιστευόμενον, μηδὲ πλησιάσας » ὅλως τῷ τόπῳ, ἀλλὰ πόρρωθεν ἐξαποστείλας τὴν εὐτ ρωστίαν τῷ κάμνοντι ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ, καθ᾽ ἦν τὸ πρόσταγμα γέγονε, καὶ ὁ δοῦλος ἠλευθερώθη τῆς νόσου, καὶ πρὸς τὴν προτέραν καὶ κρείττονα ἐπιν ἦλθεν ὑγείαν καὶ κατάστασιν. Ὢ προστάγματος δύναμις! ὄντως ο φωνή δυνάμεως ἡ φωνὴ τοῦ Θεοῦ, κ καθώς λέγει ὁ ἅγιος Δαβίδ, «Ιδού δώσει τὴν φωνὴν αὐτοῦ φωνήν δυνάμεως.» "Αμα γὰρ τῷ εἰσ πεῖν τὸν Δεσπότην πρὸς τὸν ἑκατόνταρχου, ο Υπαγε, καὶ, ὡς ἐπίστευσας, γενηθήτω σοι, ο καὶ ἡ νόσο; εὐθὺς ἀπὶ τοῦ παιδὸς ὑπεχώρησεν, Τεθνήξεσθαι. τεθνήξαθαι, 1 Ομως καί. ἐμοῦ καὶ, οιὶ ἅμα και. Προστάγματι μόνον. προστάγματι μένω. ανέστη ἀνέστησε. Εἶτα καὶ δι᾿ ἑτέρας μείζονος θαυματοποιίας την αὐτοῦ παρίστησιν ὁ Κύριος δύναμιν ἐν τῇ πόλει ἐπιδημήσας Ναῖν. Τῆς χήρας γὰρ τὸν υἱὸν ἀποψύξαντα, καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον προτεθέντα, καὶ εἰς τὸν τάφον ἀπαγόμενον ἤδη, παραδόξως ἀνέστησε, καὶ ἀπέδωκε τῇ μητρὶ αὐτοῦ, ὡς ἡ προκειμένη σήμερον περικοπὴ τοῦ Εὐαγγελίου δηλώσει σαφές στατα, οὕτως ἔχουσα·. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ο φησὶν ὁ θεηγόρος Λουκᾶς, ο επορεύετο ὁ Ἰησοῦς εἰς πόλιν καλουμένην Ναῖν, καὶ συνεπορεύοντο αὐτό, οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἱκανοὶ, καὶ ὄχλος πολύς· ὡς δὲ ἤγγισε τῇ πύλη τῆς πόλεως ἰδοὺ ἐξεκομίζετο (β) του δώσει, 31. Προτεθέντα. Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ. καὶ ἐγένετο ἐν τῇ ἑξῆς. Ιδού. και ιδού. ανήρ. καὶ αὕτη χήρα, οι ἦν σὺν αὐτῇ.
col. 1205–1206page 2 of 44
PG 120:1205ἀνὴρ τεθνηκώς, υἱός μονογενής τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὴ χήρα, καὶ ὄχλος τῆς πόλεως ἱκανὸς σὺν αὐτῇ. Καὶ ἰδὼν αὐτὴν ὁ Ἰησοῦς ἐσπλαγχνίσθη ἐπ' αὐτ τὴν καὶ εἶπεν αὐτῇ, Μὴ κλαῖς. Καὶ προσελθὼν ἥψατο τῆς σοροῦ· οἱ δὲ βαστάζοντες ἔστησαν. Καὶ εἶπε, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, εγέρθητι, καὶ ἀνεκάθισεν ὁ νεκρὸς, καὶ ἤρξατο λαλεῖν, καὶ ἔδωκεν αὐτὸν τῇ μητρὶ αὐτοῦ.» Ο μεγαλουργὸς Θεὸς καὶ Δεσπότης καὶ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς θαῦμα μέγα τε ματουργεί, καὶ ζωοποιεῖ ἡ ζωή, καὶ ἀνιστᾷ ἡ ἀνά στασις, καὶ νεκρὸν ἐγείρει πρὸς ταφὴν ἀπαγός μενον, καὶ ἀπὸ τοῦ θαύματος τούτου πιστοῦται καὶ πληροφορεῖ τὴν προσδοκωμένην κοινὴν ἀνάστασιν καὶ καθολικὴν ἔγερσιν τῶν νεκρῶν, καὶ τὴν αὐτοῦ ζωηφόρον καὶ θείαν ἀνάστασιν προδεικνύει, καὶ τὴν δι' αὐτῆς λύτρωσιν καὶ ἐλευθερίαν ἡμῶν ὑπεμφαίνει καὶ σωτηρίαν, καὶ ζωὴν τὴν αἰώνιον. Ώ; γὰρ ἤγγισε, φησί, τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, ἰδοὺ ἀνὴρ ἐξ σκομίζετο τεθνηκώς υἱὸς μονογενής τῇ μητρὶ αὐτοῦ. Ήγγισε τῇ πύλῃ τῆς πόλεως Ναΐν ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν, ἡ πύλη τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀθανασίας, καὶ τὸν θρῆνον ἐκέλευσεν ὁ ζωοδότης συστέλλεσθαι. Ἐκράτησε γὰρ τὴν κλίνην τοῦ τεθνηκότος ἀπαντήσας ὁ Δεσπότης, καὶ τῇ μητρὶ τοῦ κειμένου εἶπε Μή κλαίε, ὦ γύναι, ἀλλὰ δὸς ἡσυχίαν τῷ πένθει. Ἐγὼ γάρ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή. Παῦσαι τοίς νυν τῶν ὀδυρμῶν, παῦσαι τῶν θρήνων, καὶ στῆσον τὰ δάκρυα· λυθήσεται γάρ σου τῶν δακρύων ή πρό φασις, καὶ μεταβληθήσεται τὸ πένθος σου εἰς χαράς. Καὶ προσελθὼν ἥψατο τῆς σοροῦ, καὶ ἔστησαν οι βαστάζοντες ἐκπληττόμενοι καὶ διαποροῦντες, Τίς ἐστιν οὗτο;, καὶ ἐπὶ τίνι σκοπῷ ἥψατο της σορού; Ως δὲ περιμένοντες ἦσαν μετὰ θάμβους, πολλοῦ, καὶ ἰδεῖν προσεδόκων τὸ συμβησόμενον, ἐφώνησε τὸν νεκρὸν ὁ Χριστὸς, καὶ εἶπε· Σοὶ λέγω, νεανίσκε, ἐγέρθητι, καὶ οὕτω λόγῳ καὶ ἀφῇ τὸν νεκρὸν ἐξω ανέστησε, καὶ ἐλάλει ἐνώπιον πάντων. Δυνάμενος δὲ λόγῳ μόνῳ ποιῆσαι τὸ θαῦμα ὁ Χριστὸς, ὅμως ἅπτεται τῆς κλίνης διὰ τὸ, ἵνα μάθωμεν, ὅτι τὸ σῶμα Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, σῶμά ἐστι ζωῆς καὶ ἀθανασίας· καὶ ὅτι αὐτό; ἐστιν ὁ καταρχάς χερο σὶν ἀχράντοις θεουργικῶς διαπλάσας τὸν ἄνθρωπον, καὶ τῷ θείῳ καὶ νοερῷ ἐμφυσήματι ψυχώσας καὶ ζωώσας αὐτόν· καὶ ὅτι αὐτὸς πάλιν ὕστερον διὰ σάλπιγγος τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν μέλλει ἀναστῆσαι καὶ ἐγεῖραι καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ. Κριτής γάρ ἐστι ζώντων καὶ νεκρῶν, καὶ αὐτός ἐστιν ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια, οὐ δεηθήσονται τοῦ χειραγωγοῦντος οἱ ἀκολουθοῦντες αὐτῷ. Εἰ δὲ καὶ ἀλήθεια, οὐ ψεῦδος, τα λεγόμενα, καὶ μακάριοι οἱ τοῦτο πιστεύοντες· εἰ δὲ καὶ ζωή, κἂν ἀποθάνωσι, ζήσοντα: οἱ πληροῦντες τὰς ἁγίας αὐτοῦ ἐν τολάς, καθὼς πάλιν ἀλλαχοῦ λέγει· 'Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, κἂν ἀποθάνῃ, ζήσεται. Καὶ, ἐάν τις τὸν ἐμὸν λόγον τηρήσῃ, θάνατον οὐ μὴ θεωρήσῃ εἰς ῾Ο Ιησούς. ὁ Κύριος. Μια ἐπ' αὐτῇ, ἀνεκάθισε». Πρὸς ταμήν. πρὸς τάτου. Διά τό. διατί; ἵνα. Θεουργικώς.
col. 1207–1208page 3 of 44
PG 120:1207τὸν αἰῶνα.». Δέχονται μὲν εἰς ὦτα τὸν τοῦ Θεοῦ λό δ γον καὶ δαίμονες καὶ ἄνθρωποι φαῦλοι, ἀλλ' οὐκ ἐν ἀκροάσει μόνον ψιλῇ τῆς σωτηρίας ὁ λόγος, οὐδὲ ἐν μόνῳ τῷ μαθεῖν ἡ ζωή, ἀλλ' ἐν τῷ τηρῆσαι καὶ πληρῶσαι τὸ ἀκουσθέν. Θάνατον τοίνυν οὐ μὴ θεω ρήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα ὁ βέβαιος φύλαξ τῶν θείων ἐντολῶν καὶ προσταγμάτων τοῦ Χριστοῦ. Ταῦτα δὲ λέγει ὁ Κύριος, οὐχὶ πάντως ἀναιρῶν τὸ τεθνά. και σαρκί, ἀλλὰ τὸν θάνατον, θάνατον εἶναι μὴ λογιζόμενος, ὡς Θεός οὐδὲ τῷ Θεῷ τὸ νεο κρὸν, καθὰ πέφυκεν, ἀλλὰ καὶ τὸ μὴ ὂν ἄγειν εἰς γένεσιν, καὶ τὸ κατεφθαρμένον εὐκόλως ζωοποιεῖν. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ λέγει, Νεανίσκε, σοὶ λέγω, καὶ σοὶ προστάσσω, ἐγέρθητι. Σοί, τῷ τεθνεῶτι λέγω· οὐχ ἑτέραν ἀνθ᾿ ἑτέρας εἰσάγω ἢ ἐμπνέω ψυ χὴν αὐτὴν ἀνακαλοῦμαι δεσποτικῶς τῇ ἐμῇ δυνάμει ὑποστρέψαι. Ζωώθητι καὶ ἐγέρθητι, ἐκέ λευσεν ὁ Δεσπότης, καὶ ὁ δοῦλος ὑπήκουσε τῷ τοῦ Δεσπότου προστάγματι, καὶ ψυχωθεὶς, καὶ κινηθείς ἀνεκάθισε, καὶ ἤρξατο λαλεῖν ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ, ἵνα μή τις υπολάβῃ, ὅτι πνεῦμα πονηρίας ὑπεισελθὸν τὸ σῶμα ἐκίνησε, καὶ κατὰ φαντασίαν λοιπὸν καὶ ἀπάτην τὸ πρᾶγμα γεγένηται. Διὰ τοῦτο καὶ ἀνεκάθισεν ὁ νεκρὸς καὶ ἐλάλει πρὸς πληροφορίαν τῆς κοινῆς καὶ καθολικῆς ἐγέρσεως τῶν νεκρῶν. Ταῦτα γὰρ σημεῖα τῆς ἀναστάσεως βέβαια καὶ ἀσφαλῆ· σῶμα γὰρ ἄψυχον, οὔτε λέγειν δύναται τῇ ἀληθείᾳ· ὅθεν καὶ ἔδωκεν αὐτὸν τῇ μητρὶ αὐτοῦ πρὸς πλείονα πληροφορίαν καὶ πίστωσιν. Οὐδὲ τῷ Θεῷ. Οὐ γὰρ μόνον τω Θεῷ — εύκολον ζωοποιεῖν. Αὐτήν. ἀλλὰ τὴν αὐτήν. Πνεύμα πονηρίας. Πνεύμα πονηρόν, ήγουν διάδοτο Ὡς και – διατρίβοντες. Ἐπειδὴ δὲ τὸ παράδοξον τοῦ μεγάλου θαύματος τούτου εἰς φόβον καὶ κατάπληξιν τοὺς τότε παρόντας ήγαγεν ἅπαντας, καὶ ἐδόξαζον τὸν Θεὸν λέο γοντες, ότι ο Προφήτης μέγας εγήγερται ἐν ἡμῖν, ο καὶ ὅτι «ἐπεσκέψατο ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ.» Ούπω γὰρ εἶχον ἔννοιαν ὡς περὶ Θεοῦ τοῦ Σωτῆρος Χρι στοῦ· ὅμως οὐδὲ τοῦτο μικρὸν ἦν τὸ μέγαν προφή την καὶ μείζονα τῶν λοιπῶν προφητῶν, καὶ αὐτοῦ τοῦ νομοδότου Μωσίως νομίζειν τὸν Κύριον, καὶ κατὰ μικρὸν ὁδῷ προβαίνοντας καὶ εἰς ὑψηλοτέραν ἀναβῆναι τὴν ἔννοιαν, καὶ Θεὸν εἶναι πιστεῦσαι ἀληθινόν. Καὶ ἐξῆλθεν ὁ λόγος τοῦ θαύματος ἐν ὅλῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ πάσῃ τῇ περιχώρῳ. Διὰ γὰρ τοῦτο πολλοὺς ἀπεφέρετο μάρτυρας τοῦ πράγματος, ἵνα, καὶ βουλόμενοι οἱ βάσκανοι Ἰουδαῖοι διαβάλλειν καὶ ὑποκρύπτειν τὰ θαύματα, μὴ ἰσχύωσι. Τοσοῦτον γὰρ ἐπλατύνθη ὁ λόγος τῆς ἀγέρσεως τοῦ νεκροῦ καὶ ἐπέκεινα τῆς ὅλης περιχώρου τῆς Ἰουδαίας ἐγένετο, ὡς και μέχρι τῆς ἀκοῆς Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ εἰς τὴν ἔρημον διατρίβοντος. Τρεῖς δὲ ἀναστάσεις ἐγένοντο παρὰ τῶν προφητῶν πρὸ τῆς Χριστοῦ παρουσίας, καὶ τέσσαρες παρ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Καὶ πρώτη μὲν ἀνάστασις τοῦ παιδ'; τῆς Σαραφθίας, δν Ηλίας ἀνέστησε δευτέρα ἡ τοῦ παιδὸς τῆς Σουμανίτιδος ἣν Ελισσαίος ἐθαυματούργησε· τρίτη δὲ, ἦν τὸ νεκρὸν σῶμα τοῦ Ελισσαίου ἐποίησε. Διπλοῦν γὰρ ἔλαβε τὸ χάο φθάσαι. Σαραφθίας. 111 22. Σουμανίτιδος. 1, 32 Τὸ νεκρόν σῶν 21.
col. 1209–1210page 4 of 44
PG 120:1209ρισμα δ. Ελισσαίος αναληφθέντος Ηλιοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ νεκρὸς ὤν, νεκρὸν ἀνέστησεν ἐπιτεθέντα τῷ σώματι αὐτοῦ. Τετάρτη ἀνάστασις, ἡ τοῦ πατ μόντος νεανίσκου, ή πρώτως γενομένη παρὰ τοῦ Χριστοῦ· ἀλλ' οὐχ ὡς Ηλίας ἢ Ελισσαίος διὰ προσ ευχῆς καὶ παρακλήσεως ἀνέστησε τὸν τεθνηκότα; τοῦτον ὁ Χριστὸς, ἀλλ᾽ αὐθεντικῶς·· πέμπτη δὲ ἀνάστασις ἡ τῆς θυγατρὸς τοῦ Ἰαείρου· ἔκτη του Λαζάρου, τοῦ τετραημέρου· ἑβδόμη ἡ ἐν τῷ πάθει τοῦ Χριστοῦ, πολλὰ σώματα τότε τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ηγέρθησαν οἷς ἐπηκολούθησεν ὀγδόη ἡ τοῦ Κυρίου ἀνάστασις. ᾿Αλλ' αἱ μὲν ἑπτὰ θα νάτῳ πάλιν διεδέχθησαν, ἡ δὲ ὀγδόη, ἀνωτέρα θα νάτου, διέμεινεν. Η γὰρ κατὰ τὸν ὄγδοον αἰῶνα μέλλουσα γενέσθαι τῶν νεκρῶν ἀνάστασις, οὐκ ἔτι θανάτῳ διακοπήσεται, ἀλλὰ ἀκατάλυτος ἔσται καὶ αιώνιας Σπουδάσωμεν τοίνυν καὶ ἡμεῖς, ἀδελ φοί, ζωοποιῆσαι καὶ ἀναστῆσαι τὰς ἡμετέρας ψυχάς νενεκρωμένας ἤδη καὶ τεθανατωμένα; ταῖς ἁμαρ τίαις. Προσέλθωμεν, παρακαλώ, τῷ τοὺς νεκροὺς ζωογονοῦντι Δεσπότῃ, καὶ προσπέσωμεν αὐτῷ καὶ προσκλαύσωμεν. Νῦν γὰρ χρεία ἐξομολογήσεως ἐν τῷ παρόντι βίῳ· νῦν χρεία εὐχῶν, νῦν δακρύων καιρὸς καὶ στεγαγμοῦ καὶ πένθους, καὶ συντρίψω μεν τὰς καρδίας ἡμῶν τὸν Δεσπότην ἐπικαλούμενοι. Αὐτὸς γὰρ ἡ λύτρωσις τῆς λύπης, καὶ χαρὰ καὶ Ελευθερία καὶ ζωή, καὶ ἀνάστασις. Δοξάσωμεν, ἀδελφοί μου, μὴ στόματι μόνον καὶ χείλεσιν, ἀλλὰ καθαρᾷ καρδίᾳ καὶ πάσης ἀπαθείας, καὶ διὰ βίου ἀρίστου καὶ πολιτείας ἀκαταγνώστου, ὅτι οὕτως ὁ Θεὸς δοξάζεται Ως ἂν ἴδωσι, φησί, τὰ καλὰ ἔργα ἡμῶν, καὶ δοξάσωσι τὴν Πατέρα ἡμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, πάντα εἰς δόξαν Θεοῦ διαπρατο τώμεθα, καὶ ἐν συντετριμμένῃ καὶ τεταπεινωμένη καρδίᾳ πρὸς αὐτὸν ἀναβοήσωμεν λέγοντες έκαστος ἡμῶν· ο Ῥῦσαι, Κύριε, ἀπὸ ῥομφαίας τὴν ψυχήν μου, καὶ ἐκ χειρὸς κυνὸς τὸν μονογενή μου. Καὶ εἰσακούσεται ὁ Θεὸς, καὶ οὐ μακρύνει την βοή θειαν αὐτοῦ ἀφ' ἡμῶν ὁ ἀνεξίκακος Κύριος, ἀλλ' ἐλευθερώσει ἡμᾶς πάσης ὀργῆς καὶ κινδύνου καὶ στενοχωρίας καὶ θλίψεως, καὶ λυτρώσεται τῆς τυ ραννίδος καὶ ἐπιθέσεως καὶ βλάβης τῶν ὁρατῶν καὶ ἀοράτων ἐχθρῶν ἡμῶν, καὶ ἐξελεῖται ἡμᾶς τοῦ χαλεποῦ θανάτου τῆς ἁμαρτίας, καὶ κοινωνούς ποιήσει τῆς οὐρανίου αὐτοῦ βασιλείας, ὅτι αὐτός ἐστιν ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή, ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἡμῶν, καὶ αὐτῷ τὴν εὐχαριστίαν προσάγωμεν σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΚΥΡΙΑΚΗ ΙΒ΄ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ. Ἦχος γ', ἑωθινὸν α. Οὐδὲν οὕτω; οἶδε θολοῦν, ἀγαπητοί, καὶ 'Ηλιού. Ηλίου. Οἷς ἐπηκολούθησεν. Οἷς: αἷς ἀναστάσεσι. θανάτῳ πάλιν διεδέχθησαν. θάνατος διεδέξατο. Ογδρον αἰῶνα. Σπουδάσομεν. ηθικόν. Ζωογονοῦντι, ζωοποιοῦντι. Καθαρᾷ καρδίᾳ καὶ πάσης ἀπαθείας. Η ε Καθαρᾷ καρδίᾳ ἀπὸ πάσης ἀπειθίας, καθαρι καρδίᾳ πάσης ἀπειθείας, καθαρᾷ καρδίᾳ καὶ διὰ πάσης ἀπαθείας. ἀπάθεια Ὡς ἂν ἴδωσι. 16. ᾿Απὸ ῥομφαίας. 21. Μακρύνει. μακρυν:. Οὐδὲν οὕτως.

Oration IIOratio II

col. 1211–1212page 5 of 44
PG 120:1211σκοτίζειν ἀνθρωπίνην διάνοιαν, ὡς τὸ τῶν παρόντ τὰς νύκτας ἀφίησιν ἀναπαύεσθαι. Ὁ δὲ Θεὸς τῆς καὶ ἐλευθεροῦσθαι κελεύει, συνάγειν δὲ βούλεται ἀδικίας, ἀλλ' ἐκ τῆς οἰκείας δικαιοσύνης. των ολοψύχως εξέχεσθαι, καὶ τῇ τῶν χρημάτων ἐπιθυμίᾳ συνέχεσθαι· ἀπὸ τούτου γὰρ τὰ μυ ρία τίχτονται δεινά· ἡ πρὸς τὸν πλησίον ἀπέχθεια, τὸ πρὸς τοὺς φίλους ἄπιστον, τὸ πρὸς τοὺς ἐχθροὺς ἄσπονδον, τὸ καὶ τὴν φύσιν αὐτὴν ἀγνοεῖν, αἱ μυσ ρίας φροντίδες, αἱ ἀθυμίαι, τελευταῖον ἡ τῆς ψυχῆς ἀπώλεια, καὶ ἡ τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἔκπτωσις. Οὐδεὶς γὰρ τῶν κατὰ τὸν παρόντα βίον τερπνών καὶ ἡδέων ολοσχερῶς ἀντεχόμενος, καὶ χρήματι δου λεύων, δυνήσεταί ποτε γνησίως ἐπιλαβέσθαι τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν, καὶ τῆς ἐκεῖτε λαμπρότητος ἐπι τυχεῖν, ἀλλ' ἀνάγκη τὸν περὶ τὰ παρόντα ἐσπουδακότα, τὰ ῥέοντα καὶ φθειρόμενα, ἐκείνων ἐκπεσεῖν τῶν μενόντων καὶ ἀϊδίων. «Οὐ δύνασθε γάρ, φησί, Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμμωνα, ο ἀντὶ τοῦ, οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ ἀδικίᾳ. Ο γὰρ τὸν ἕνα ἀγαπήσας δεσπότην, μισήσει πάντως τὸν ἕτερον, καὶ ὁ τοῦ ἑνὸς ἀντεχόμενος, τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. Τοῦτο καὶ αὐτὴ ἡ τῶν πραγμάτων πεῖρα βοᾷ. Οἱ γὰρ τῆς τῶν χρημάτων ἐπιθυμίας καταγελάσαντες, οὗτοί εἰσιν οἱ μάλιστα τὸν Θεὸν ἀγαπήσαντες· οἱ δὲ δουλωθέντες αὐτοῖς, οὗτοι μάλιστά εἰσιν οἱ ῥαθυμοτέραν τὴν πρὸς Θεὸν διάθεσιν ἔχοντες. Ψυχὴ γὰρ ὑπὸ φιλοχρηματίας κρατηθεῖσα καθάπαξ, οὐ παραιτήσεται καὶ πρᾶξαί τι καὶ εἰπεῖν τῶν παροξυνόντων θεόν· ἑτέρου γὰρ δεσπότου γίνεται δούλη, τοῦ μαμμωνα δηλονότι, τοῦ πάντα ἀπεναντίας ἐπιτάττοντος τῷ Θεῷ· ὁ μὲν γὰρ πάντας ἀνθρώπους προστάσσει ἀλλήλους ἀσπάζεσθαι καὶ φιλεῖν· ὁ δὲ μαμμωνᾶς ἐχθροὺς κελεύει τοὺς αὐτῷ προσκειμένους πᾶσι γίνεσθαι. Ο μαμμωνάς τοὺς αὐτὸν ἀγαπῶντας τῷ πηλῷ, καὶ τῇ πλινθείᾳ προσηλώσας (τοῦτο γὰρ ἐστιν ὁ χρυσός)· οὐδὲ μὲν περιττῆς καὶ ἀνονή του φροντίδος ἀπαλλάττεσθαι θησαυροὺς ἐν οὐρανοῖς, οὐκ ἐκ τῆς εἰς ἑτέρους Καὶ ἐπεὶ ταῦτα οὕτως ἔχει, ἀποστήσωμεν ἐπυ τους, ἀδελφοί μου, τῆς τῶν χρημάτων ἐπιθυμίας. Αὕτη γὰρ τοὺς ὑπ' αὐτῆς κρατηθέντας πάντων τῶν ἄλλων ἀποστήσασα, δούλους ποιεῖ ἑαυτῆς· αὕτη τὸν Γιεζή λεπρὸν ἀπέδειξεν ἀντὶ μαθητοῦ καὶ προφήτου· αὕτη τὸν Ανανίαν καὶ τὴν Σάπφει σαν θανάτῳ παρέδωκεν· αὕτη τὸν Ἰούδαν προδότην εἰργάσατο, καὶ τῆς ἀπωλείας κληρονόμον κατέστησεν, καὶ τῶν Ἰουδαίων τοὺς ἄρχοντας διέφθειρε, Καὶ τῇ τῶν χρημάτων. τῇ Β. καθάπερ τισὶ σιδηραῖς ἀλυχτοπέδαις. Συνέχεσθαι. ἐξέχεσθαι εἰ συνέχεσθαι, ἐξέχεσθαι. καὶ κλεπτῶν ἀνέδειξε κοινωνούς· αὕτη μυρίους πολέμους εἰς τὸν κόσμον εἰσήνεγκεν, αἱμάτων μὲν τὰς ὁδοὺς, θρήνων δὲ καὶ οἰμωγῶν τὰς πόλεις πλη ρώσασα· αὕτη καὶ τὸν προσελθόντα τῷ Χριστῷ νεανίσκον, καὶ πάσας τὰς τοῦ νόμου διαβεβαιωσά μενον ἐντολὰς κατορθῶσαι, εἰς τὸ τέλειον τῆς εὐαγ γελικῆς πολιτείας φθάσαι, καὶ τῷ Χριστῷ ἀκολου Ι, Πλινθείᾳ. Γιεζή. 11 27. 'Ανανίαν. ν
col. 1213–1214page 6 of 44
PG 120:1213δ θῆσαι ἐκώλυσεν, ὡς ἡ σήμερον αναγνωσθησομένη εὐ αγγελική περικοπὴ δηλώσει, οὕτως ἔχουσα· «Τῷ παιρῷ ἐκείνῳ νεανίσκος τις προσῆλθε τῷ Χριστῷ γονυπετῶν καὶ λέγων· Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ἀγαθὸν ποιήσω, ἵνα έχω ζωὴν αἰώνιον;» Τὸν νεανίσκον τοῦ τον, τὸν προσελθόντα τῷ Χριστῷ, τινὲς ὡς ὕπουλον καὶ πονηρὸν καὶ πειράζοντα τὸν Χριστὸν διαβάλλουσι. Τὸ δὲ ἀληθὲς οὐχ οὕτως ἔχει, ἀλλὰ φιλάργυρον μὲν καὶ χρημάτων δοῦλον καλῶς ἂν τις εἴποι, ὅπουλον δὲ καὶ πονηρὸν καὶ πειράζοντα οὐδαμῶς. Καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς φιλάργυρον εἶναι τοῦτον ἤλεγξεν. Ὁ δὲ εὐαγγελιστής Λουκᾶς ἄρχοντα λέγει τοῦ τον εἶναι τῶν Ἰουδαίων· καὶ ὁ εὐαγγελιστής Μάρκος λέγει, ὅτι ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ἠγάπησεν αὐτόν. Φαίνεται τοίνυν ἀπὸ τούτου, ὅτι τάλλα μὲν καλὸς ἦν ὁ νεανίσκος, καὶ ζωῆς ἐπεθύμει αἰωνίου, ἡ δὲ ἄκανθα τῆς φιλαργυρίας αὐτοῦ τὴν λιπα ρὰν ἄρουραν τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ἐλυμήνατο, ο Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, Τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς, εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός. Ὁ Φύσει μὲν ἀγαθὸς μόνος ὁ Θεός γνώμῃ δὲ ἀγαθὸς μόνος ὁ θεομίμητος γίνεται· οὐ δεὶς δὲ οὔτε ὑλικὸς, οὔτε ἄῦλος ἀγαθός ἐστι κυρίως, εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός. Διότι τῷ μὲν κατὰ φύσιν ἡ ἀγαθότης, καὶ διὰ τοῦτο ἀτρεπτοτάτη· τοῖς δὲ ἄλλους πᾶσιν ὁρατοῖς καὶ ἀοράτοις κατά προαίρεσιν, διὰ τοῦτο τρεπτή. Καὶ ἐπεὶ τοίνυν οὗτος ὁ νεανίσκος ἄνθρωπον ἁπλῶς τὸν Χριστὸν ὑπελάμβανεν εἶναι, καὶ ἀγαθὸν αὐτὸν ἐκάλεσεν, οὐχ ὡς Θεόν, ἀλλ' ὡς ἄνθρωπον, καὶ ὡς ἕνα τῶν παρ' Εβραίοις διδασκάλων, λοιπὸν καὶ ὁ Χριστὸς πρὸς τὴν τοιαύτην αὐτοῦ ὑπόληψιν, ὡς ἄνθρωπος αὐτῷ διαλέγεται. Διατί με λέγεις ἀγαθὸν, ἄνθρωπον ὄντα κατὰ τὴν σὴν ὑπό ληψιν, ὡς μὲν γὰρ ἄνθρωπος, οὐκ εἰμὶ ἀγαθός ως δὲ Θεὸς, ἄπειρον ἔχω τὸ τῆς ἀγαθότητος πέλαγος μόνος γὰρ κυρίως ἀγαθὸς ὁ Θεός. Τοῦτο δὲ εἰπὼν ὁ Χριστὸς, οὐ τοὺς ἀνθρώπους ἀπεστέρησε τῆς ἀγα θέτητος, ἀλλὰ περὶ τῆς κυρίως ἀγαθότητος ἐδίδαξεν. Αμα δὲ καὶ τὴν κολακείαν ἀπώσατο καὶ ἐπαίδευσεν ἡμᾶς, μὴ συγκατατίθεσθαι τοῖς ἐπαίνοις. «Εἰ δὲ θέλεις εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν, τήρησον τὰς ἐντολά;» λέγει αὐτῷ, ο Ποίας;» Οὐχ ὡς πειράζων ὁ νεανίσκος εἶπε, ποίας, ἀλλ' ἐνόμισε παρὰ τὰς νομικὰς ἐντο λὰς, ἑτέρας εἶναι ἐντολὰς τὰς εἰσαγούσας εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον. ι Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπε τὸ, Οὐ φου νεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, οὐ κλέψεις, οὐ ψευδομαρτυ ρήσει;. Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου καὶ ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. Λέγει αὐτῷ ὁ νεανίσκο;· Πάντα ταῦτα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.» Τας κεφαλαιωδεστέρας τῶν νομικών ἐντολῶν προτείνει τῷ νεανίσκῳ οἰκονομικῶς ὁ Χρισ στὸς, ἅμα μὲν τιμῶν αὐτὰς, ἵνα μὴ δόξῃ ἐναντίος τῷ νόμῳ· ἅμα δὲ καὶ, ἵνα δείξῃ, ὅτι ὁ ἐν τῷ νόμῳ νομίζων εἶναι τέλειος, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ εὐαγ γελικοῦ νόμου ἀτελής ἐστιν. Ἐγίνωσκε γὰρ, ὡς προγνώστης Θεός, ὅτι οὕτως ἀποκριθήσεται, ὅτι Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ γενιπετών. Ἡ δὲ ἀκανθα. Ίνα δείξῃ, ὅτι ὁ ἐν. Ἵνα δάξῃ, ὅτι ἐν.
col. 1215–1216page 7 of 44
PG 120:1215κατώρθωσε τὰς ἐντολὰς καὶ ἐφύλαξεν ἐκ νεότητος. Διὰ τοῦτο καὶ μίαν τῶν εὐαγγελικῶν ἐντολῶν προ τείνας τῷ νεανίσκῳ ὁ Κύριος, φιλάργυρον ήλεγξε τοῦτον εἶναι· εὐαφόρμως δὲ καὶ καθαρῶς ὑπε έδειξε την φιλαργυρίαν πάσας λυμαινομένην τας ἀρετὰς, καὶ ἀπὸ τούτου φευκτὸν τὸ τοιοῦτον πάθος καὶ ἀποτρόπαιον διωρίσατο. Καθὼς δὲ εἶπεν ὁ νεανίσκος, εἰ ἐφύλαξε τὰς τοῦ νόμου ἐντολὰς, μεγάλα πάντως κατώρθωσε. Πῶς δὲ ἴσχύσε ἐκεῖνος κατορθῶς σαι τὸ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον, ὡς ἑαυτόν, είπερ αὐτὸς μὲν πλούσιος ἦν, ὁ δὲ πλησίον πτωχός; Οὐδεὶς γὰρ ἀγαπῶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν, πλουσιώτερος θέλει εἶναι τοῦ πλησίον· πᾶς δὲ ἄνθρωπος πλησίον λέγεται· καὶ εἰ ἠγάπα τον πλησίον ὁ νεανίσκος, ἐμερίσατο ἂν, ὅσα ἐκέκτητο πρὸς τοὺς ὀλίγα ἢ οὐδόλως ἔχοντας. Τί οὖν ἔστιν εἰπεῖν, ὅτι κατώρθωσε καὶ ταύτην τὴν ἐντολὴν, καὶ τὰς ἄλλας ὁ νεανίσκος» ὡς ἀνεχώρει τότε κατορθοῦν αὐτάς· ἡγάπα μὲν γὰρ τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν, ἀλλ᾿ ὥστε μηδὲν αὐτῷ βλασ βερὸν ἐνδείξασθαι, οὐ μὴν, ὥστε συμμερίσασθαι αὐτῷ τὸν ἴδιον πλοῦτον· τοῦτο γὰρ ὑψηλὸν καὶ μέγα καὶ τῆς Ιουδαϊκής χαμαίζηλίας ανώτερον. Ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς, ἀδελφοί μου, οἱ τοῦ Εὐαγγε Καθαρῶς, σαφῶς. Καθὼς δὲ κατώρθωσε. Καλῶς δὲ εἶπεν ὁ νεα ἴσκος, Εἰ ἐφύλαξα τὰς λίου μάλιστα, εἰ ἀγαπῶμεν τους πλησίον ὡς ἑαυτοὺς, καὶ συμμερίζομεν αὐτοῖς, ἅπερ ἔχομεν ἀγαθὰ ἐκ Θεοῦ. Ὀλίγοι δέ εἰσιν, ὡς νομίζω οι πλη ροῦντες σήμερον ταύτην τὴν ἐντολήν. Ὅτε δὲ μηδὲ ταύτην τὴν ἐντολὴν ποιοῦμεν, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν πλησίον ἁρπάζομεν, καὶ ἀδικοῦμεν καὶ πλεονεκτού μεν, καὶ διαβάλλομεν καὶ στενοχωροῦμεν αυτούς, ποίας καταδίκης καὶ κολάσεως οὐκ ἐσμὲν ἄξιοι; Τί έτι ὑστερῶ, ο Τί λείπομαι, λέγει ὁ νεανίσκος; Τοῦτο δὲ εἰπὼν ἐνέφηνε, καὶ ἐδήλωσε, ὅτι μείζονος ἐπιθυμεῖ καὶ ἐφίεται ἀρετῆς. «Εφη αὐτῷ ὁ Ἰη σους· Εἰ θέλεις τέλειος είναι, ύπαγε, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανοῖς, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι.» Επειδή τὰ ὑπάρχοντα, τουτέστιν, ὁ πλοῦτος ἐμπόδιον ἦσαν τοῦ ἀκολουθῆσαι, κελεύει ὁ Χριστὸς τῷ νεανίσκῳ πωλῆσαι ταῦτα καὶ δοῦναι πτωχοῖς, καὶ οὕτως ἐλευ θερωθῆναι καὶ ἀκολουθεῖν αὐτῷ. Εξεις δὲ θησαυρόν, εἶπε τῷ νεανίσκῳ ὁ Κύριος, παραμυθούμενος τὴν φιλοχρηματίαν αὐτοῦ, καὶ ἐπαγγελλόμενος, ὅτι θη σαυρίσει πάλιν, καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ κρείττονα θησαυρόν. Εν οὐρανῷ γὰρ, εἶπεν, ὅτι ἕξεις θη σαυρόν. Εδήλωσε δὲ διὰ τούτου καὶ τὴν ἀποκειμέν νην ἀεὶ τοῖς ἀξίοις ἀμοιβὴν τῶν κατορθωμάτων. Το Δεῦρο ἀκολούθει μοι, ἡ ἀντὶ τοῦ Βάδιζε κατ' ίχνος τῆς ἐμῆς πολιτείας, καὶ ἀκολούθει ταῖς ἐμαῖς ἐντο λαῖς. Τοῦτο γάρ σοι λείπει τὰς νομικὰς ἐντολὰς κατορθώσαντι. ο 'Ακούσας δὲ ὁ νεανίσκος τὸν λόγον, ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά.» Οτον είχε πολλὰ ὁ νεανίσκος, τοσοῦτον αὐτοῖς ἐδεδούλωτο· καὶ γὰρ ἡ προσθήκη του πλούτου προς θήκην ποιεῖ τῆς φιλαργυρίας γέγονεν οὖν αἰτία τῆς λύπης καὶ τῆς ἀπειθείας ἡ πολυκτημοσύνη. τοῦ νόμου ἐντολάς, μεγάλα πάντως κατώρθωσα. Πᾶς δὲ ἄνθρωπος πλησίον λέγεται. Τοῦ Εὐαγγελίου μάλιστα. μά λιστα μαθηταί.
col. 1217–1218page 8 of 44
PG 120:1217Ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἠδυνήθη ἀκολουθῆσαι, ἀπῆλθε λυ πούμενος. «Ο δὲ Ἰησοῦς εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτ τοῦ, Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅτι δυσκόλως πλούσιος εἰσο ελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· ο ε! δὲ ὁ πλούσιος δυσκόλως, ὁ πλεονέκτης οὐδόλως· εἰ γὰρ ὁ μὴ δοὺς τὰ ἑαυτοῦ κατακρίνεται, πολλῷ μᾶλ. ον ὁ καὶ τὰ ἑτέρων ἁρπάζων. «Πάλιν δὲ λέγω ὑμῖν, Εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ τρυπήματος ῥαφίδος διελθεῖν, ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· ο εἰπὼν τὸ πρᾶγμα δύσκολον δ Χριστὸς, ἔπειτα λέγει τοῦτο καὶ ἀδύνατον, καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀδύνατον, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀδυνάτου ἀδυνατώτερον. 'Αδύνατον μὲν γὰρ τὴν κάμηλον τὸ ζῶον διὰ τρυπήματος βελόνης διελθεῖν· ἀδυνατώτερον δὲ τούτου τὸ, εἰσελθεῖν πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· τινὲς δὲ κάμηλον λέγουσι σχοινίον παχὺ τοῦ πλοίου, ᾧ δεσμοῦσι τὰς ἀγκύρας οἱ ναῦ ται. Ταῦτα λέγων ὁ Χριστός, οὐ διαβάλλει τὸν πλοῦτον, ἀλλὰ τὸ δουλοῦσθαι τῷ πλούτῳ. "Άριστον δὲ καὶ θαυμάσιον τὸ παράδειγμα. Καθάπερ γὰρ τὸ τρύπημα τῆς βελόνης οὐ χωρεῖ τὴν κάμηλον διά τε τὴν πολλὴν αὐτοῦ στενότητα, καὶ διὰ τὸν πολὺν ὄγκον τῆς καμήλου, οὕτω καὶ ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, οὐ χωρεῖ τὸν πλούσιον, διά τε τὴν ἑαυτῆς στενότητα, καὶ διὰ τὸν πολὺν ὄγκον τοῦ πλουσίου. Πρέπει οὖν, ἀδελφοί μου, πάντα ὄγκον ἀποθέσθαι κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον, καὶ λεπτυνθῆναι δι᾿ ἑκουσίου πενίας, ὥστε δυνηθῆναι διὰ τῆς στενῆς ὁδοῦ εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Στενὴ γὰρ καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπ ἄγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν. ο 'Ακούσαντες δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐξεπλήσσοντο σφόδρα, λέγοντες, Τίς ἄρα δύναται σωθῆναι;» Εξεπλήσσοντο, ἀντὶ τοῦ ἐθορυβοῦντο. Πλὴν οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν (πένητες γὰρ ἦσαν), ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῶν πλουσίων· ἤρξαντο γὰρ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν ἀνα λαβεῖν οἱ ἀπόστολοι, καὶ ὑπεραλγεῖν τῆς ἀπωλείας τῶν ἀνθρώπων, λέγοντες· Τίς ἄρα δύναται σωθῆ ναι; • Εμβλέψας δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Παρ' ἀνθρώποις τοῦτο ἀδύνατον· Παρὰ δὲ Θεῷ πάντα δυνατά.» Πρῶτον ἡμέρῳ βλέμματι τὴν διάνοιαν τῶν μαθητῶν φρίττουσαν καὶ θορυβουμένην παρηγόρησεν ὁ Χριστὸς, εἶτα εἶπεν, ὅτι παρὰ ἀνθρώποις πλουσίοις τοῦτο δηλαδὴ τὸ σωθῆναι ἀδύνατόν ἐστι, δεδεμένοι ἰσχυρῶς ταῖς σειραῖς τῆς φιλαργυρίας ἀδυνατοῦσιν ἀφ' ἑαυτῶν μόνον ἐλευθερωθῆναι τῆς τοιαύτης τυραννίδος. Ο δὲ Θεὸς οὐ μόνον σῶσαι δύναται, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἕτερον δύναται. Σώσει δὲ τοὺς πλουσίους ὁ Θεὸς, ἐὰν τὴν παρ' ἑαυτῶν σπου δὴν εἰσφέροντες ἐπικαλέσωνται καὶ τοῦτον ἐπίκουρον καὶ συλλήπτορα τῆς ἐλευθερίας, κενοῦντες τὸν πλοῦτον εἰς τοὺς πένητας καὶ σβεννύοντες τὸ πῦρ τῆς τῶν χρημάτων ἐπιθυμίας. Ἰδοὺ ἐδιδάχθημεν καὶ ἐμάθομεν, ἀδελφοί μου, ὅτι ἀδύνατον σωθῆναι φιλάργυρον, ἐὰν μὴ τὴν παρ' ἑαυτοῦ σπουδὴν εἰσφέ Κάμηλον λέγουσι. Κάμηλον δὲ ὧδε, οὐ τὸ ζῶον, ἀλλὰ τὸ παχύ σχοινίον, ᾧ δεσμοῦσι τὰς ἀγκύρας οἱ ναῦται. Πάντα όγκον ἀποθέσθαι. 1. Αδύνατόν ἐστι, δεδεμένοι ἰσχυρῶς. ἀδυνατόν ἐστι, δεδεμένοι γὰρ ἰσχυρῶς. 'Αφ' ἑαυτῶν μόνον. μένων.

Oration IIIOratio III

col. 1219–1220page 9 of 44
PG 120:1219ρων, σχοίη καὶ τὸν Θεὸν βοηθὸν ἐπὶ τῇ ἀπαλλαγῇ τοῦ τοιούτου πάθους. Λέγουσι δὲ ὅτι, ἐὰν πάντα τῷ Θεῷ δυνατά, δυνατὸν ἄγα τῷ Θεῷ καὶ τὸ κακόν. Λέγουσιν οὖν πρὸς αὐτοὺς, ὅτι τὸ κακὸν οὐκ ἔστι δυνάμεως, ἀλλ' ἀδυναμίας. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Δαδιδ τις ἁμαρτίας ὠνόμασεν ἀσθενείας, εἰπών·. Ὅτι ἐπληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν· ο Καὶ ὁ θεῖος Παῦλος λέγει, ο Οντων ἡμῶν ἀσθενῶν, ἤγουν ἁμαρτωλῶν, ὁ Χριστὸς ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπέθανε.» Και ἀλλοτρόπως, κατὰ τὸν Θεῖον Γρηγόριον, Αρχὴ τοῦ κακοῦ τὸ ἀμελῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ· ἡ γὰρ ἐν τῷ καλῷ στάσις, κακίας ἀρχὴ γίνεται. Πῶς δὲ ἀμελήσει τοῦ ἀγαθοῦ ἡ ἀγαθότης; Δύναται μὲν γὰρ πάντα ὁ Θεός· βούλεται δὲ τὰ ἄριστα καὶ τὰ ἀγαθά. Θεῷ δυνατά. Δυνατά, δυνατόν ὠνόμασεν ἀσθενίας. Επληθύνθησαν. 5. Οντων ὑμῶν. 16. Στάσις. "Ηγουν, τὸ μὴ προκόπτειν ἐν τῷ καλως. Τρυφὴν καὶ ἀπόλαυσιν. Τρυφήν Διὰ τοῦτο, ἀδελφοί μου, τῷ πάντα δυναμένω θεῷ ἀσθενῶς ἔχοντες προσέλθωμεν, δυνάμεως ἕνεκα, καὶ τῷ τοῖς ἀπόροις πόρον παρέχοντι μετά συντετριμμένης καρδίας προσπέσωμεν, καὶ τὸν ἐξ ἁμαρτιῶν πλοῦτον ἀποκουφίσαι ἐκδυσωπήσωμεν, ὅπως πτω χοὶ πταισμάτων ἀναδειχθέντες τῷ πλούτῳ πλουτισθέντες εἰς χεῖρας Θεοῦ τὰ χρήματα παραθώμεθα, χερσὶ πενήτων αὐτὰ ἀποθέμενοι, καὶ τοὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς θησαυροὺς ἑαυτοῖς ἀποθησαυρίσαντες. Τότε ἀληθῶς εὑρεθησόμεθα πλούσιοι, οὐδένα τὸν ἐπιβουλεύοντα τῷ ἀκενώτῳ καὶ μένοντι πλούτῳ ὑφορώμενοι, καὶ μένουσαν καὶ ἀδιάῤῥευστον τὴν ἐπὶ τούτῳ τῷ ἀγαθῷ θησαυρῷ τρυφὴν καὶ ἀπόλαυσιν ἕξι μεν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ πρέπει δόξα καὶ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΚΥΡΙΑΚΗ Ε', ΛΟΥΚΑ. Μετὰ τὴν Ὕψωσιν. 'Αγαθά μὲν πάντα τὰ θεῖα λόγια και επωφελή τοῖς προσέχουσιν, ἐκεῖνα δὲ πλέον τῶν ἄλλων θαυμασιωτέρα καὶ ὠφελιμώτερα, ὅσα τῶν ψυχῶν μια Ομίζει τα τ, καὶ πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς διανίστησιν ἔφεσιν καὶ ἐπιθυμίαν, καὶ τὴν τῆς κακίας ὑποτίθησιν ἀποβολὴν καὶ ἀποφυγήν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος οὐ παύεται ἀεὶ τὰ δέοντα ἡμῖν παραινῶν καὶ ὑπο δεικνύων τά τε πρὸς σωτηρίαν συντείνοντα, καὶ τὰ πρὸς ἀπώλειαν φέροντα, καὶ τὰ μὲν πρὸς ἀρετὴν προτρεπόμενος, τὰ δὲ εἰς κακίαν ἀποτρεπόμενος, καὶ ἑκατέρωθεν ἡμῖν τὴν σωτηρίαν πραγματευόμεν νος. Ἵνα γὰρ μὴ ἔχωμεν λέγειν, ὅτι τὰ μὲν ἀγαθὰ ἐδίδαξε, τὰ δὲ φαῦλα ἀπεσιώπησε, καὶ διὰ τοῦτο π ριπίπτωμεν τοῖς κακοῖς, ὡς ἄγνοιαν ἔχοντες, τούτου χάριν καὶ τὰ τῆς ἀρετῆς, καὶ τὰ τῆς κακίας ἑδή λωσεν, ἀλλήλοις τιθεὶς τὰ ἐναντία παράλληλα. Ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχει, δείξει καθαρῶς και ἡ σήμερον προθησομένη ευαγγελικὴ ὑπόθεσις, πλαν σίους καὶ πένητας τὰ προσήκοντα ἐκδιδάσκουσα, καὶ τοὺς μὲν πλουσίου; τὴν τροφὴν καὶ τὴν ἄλλην ἀπάτην τοῦ βίου, ὅτι δὲ καὶ τὴν ἀπανθρωπίαν μισείν ἐκπαιδεύουσα, τὴν δὲ αὐτάρκειαν καὶ τὴν φιλανθρω Αγαθὰ μέν. Ὅτι ταῦτα. ὅτι δὲ ταῦτα. Καθαρῶς. μοι. 10. Τα προσήκοντα βγουν καθήκονται
col. 1221–1222page 10 of 44
PG 120:1221πίαν ἀσπάζεσθαι· τοὺς ἀπόρους δὲ καὶ πτωχούς, μὴ καταπίπτειν ταῖς τῆς πενίας ἀνηκέστοις συμφοραῖς, ἐκδιδάσκουσα, ἀλλὰ φέρειν γενναίως μετ' εὐχαριστίας, ταῖς χρηστοτάταις ἐλπίσι τῶν μελλόν των ἀγαθῶν τὴν παράκλησιν ἔχοντας. Εστι δὲ ὑπόθεσις πλουσίου καὶ πένητος πολιτείαν διηγουμένη διάφορον, τοῦ μὲν τῇ τρυφῇ βεβαπτισμένου, τοῦ δὲ τῇ πενίᾳ κατεστιγμένου, καὶ ἑκατέρου τούτων ἀντάξιον τῆς πολιτείας ἀντιλαβόντος ἀντάμειψιν, ὡς αὐτὰ δηλώσει τὰ εὐαγγελικὰ βήματα οὕτως ἔχοντα. «Εἶπεν ὁ Κύριος τὴν παραβολὴν ταύτην *Ανθρωπός τις ἦν πλούσιος καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον, εὐφραινόμενος καθημέραν λαμπρῶς. Πτωχὸς δέ τις ἦν ὀνόματι Λάζαρος, ὃς ἐβέβλητο εἰς τὸν πυλῶνα αὐτοῦ ἡλκωμένος καὶ ἐπισ θυμῶν χορτασθῆναι ἀπὸ τῶν ψυχίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου. ο θέλων ὁ Κύριος κοινωνικούς ἡμᾶς εἶναι καὶ φιλαλλήλους και μεταδοτικοὺς, καὶ παιδεῦσαι τοὺς ἀνελεήμονας, οἷα αὐτ τοῖς ἀποβήσονται, καὶ διδάξαι πάλιν, τοὺς κακοπαθοῦντας, οἷα εὐπαθήσουσιν, ὑπὲρ ὧν ἐνταῦθα ὑπο μένουσι, τὸν πλούσιον τῇ ἀσπλαγχνίᾳ καὶ πολλῇ τῇ ἀπανθρωπίᾳ, καὶ τὸν πτωχὸν τῇ ἀπορίᾳ καὶ πολλῇ τῇ καρτερία παραβολικῶς ἡμῖν εἰς τύπον ἀρετῆς καὶ κακίας πανσόφως ὑπεζωγράφησε· καὶ τὸν μὲν πλού στον ἀνωνύμως παρέλαβεν, ὡς μηδὲ ἄξιον παρὰ Θεοῦ ὀνομάζεσθαι, καθὰ καὶ διὰ τοῦ Προφήτου λέο γει «Οὐ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου, καὶ ἀπώλετο τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ μετ' ἤχου.» Τοῦ δὲ ὀνόματος μνημονεύει τοῦ πίνη τος, ἐπειδὴ τῶν δικαίων τὰ ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωής ἀπογράφονται. Εχει δὲ καὶ ἡ Ἑβραϊκή παράδοσις, Λάζαρον εἶναί τινα ἐν Ἱεροσολύμοις κατὰ τὸν καὶ ρὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἐν ἐσχάτῃ πε για διάγοντα, ου καὶ μνημονεύει ὁ Κύριος, ὡς εὐχαρίστου καὶ καρτερικοῦ, καὶ μακροθύμως έργα ζομένου πᾶσαν δικαιοσύνην καὶ ἀρετήν. Μακάριοι γὰρ φησίν, οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, καὶ τὸ μνημόσυνον αὐτῶν μένει εἰς τὸν αἰῶνα, καὶ μνήμη δικαίου μετ' εγκωμίων, καὶ εἰς μνημόσυνο αἰώνιον ἔσται δίκαιος.» Ὁ μὲν οὖν πλούσιος πορφύραν καὶ βύσσον ἐνεδιδύσκετο, πολλῶν ἑτέρων γυμνητευόντων καὶ ῥυγούντων καὶ ψύχει καὶ κρύει πης γνυμένων, καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ πτωχοῦ Λαζάρου πρὸς τὸν πυλῶνα τούτου τοῦ ἀδίκου καὶ κακοτρόπου καὶ ἀνελεήμονος καὶ ἀσπλάγχνου βεβλημένου και στενοχωρουμένου καὶ γυμνητεύοντος. Καὶ ὁ μὲν πλούσιος οὗτος καθ' ἡμέραν λαμπρὸς ἦν, εὐφραινόμενος, καὶ ἀσώτως καὶ πολυτελῶς τῶν τῆς γῆς καὶ θαλάσσης προσόδων κατατρυφῶν, πλουτῶν καὶ καταπολαύων. Περὶ ταῦτα γὰρ ἡ πᾶσα τοῦ πλουσίου σπουδή, περί τε ἱματισμοῦ πολυτέλειαν καὶ τραπέζας καὶ κώμους. Ο δὲ Λάζαρος πενίᾳ καὶ νέσῳ τετρυχωμέ Καταπίπτειν. Πενία κατεστιγμένου. "Ανθρωπός τις ἦν. 19, οὐ μὴ μνησθώ. ἐ. Εί Απώλετο τὸ μνημόσυνον. 15, 7. Μνημονεύει· ἐνταῦθα Μνήμη δικαίου. 7. Εις μνημόσυνον. 6.
col. 1223–1224page 11 of 44
PG 120:1223νος βέβλητο πρὸς τὸν πυλῶνα αὐτοῦ, καὶ πάντα ὑπέμεινεν, οὐ μόνον τὰ τῆς πενίας, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς ● › ἀρρωστίας, καὶ ἐπεθύμει χορτασθῆναι ἀπὸ τῶν ψιο χίων τῶν πιπτόντων ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλου σίου· οὐδεὶ; δὲ ἦν ὁ παρέχων αὐτῷ, ἀλλὰ ἔκειτο Έλκεσι βρύων πολλοῖς, καὶ παρηγορίαν οὐδαμόθεν δεχόμενος, οὐδὲ λόγου τινὸς παρ' οὐδενὸς ἀξιούμενος. τῇ νόσῳ κατείχετο, καὶ τῷ λιμῷ κατετρύχετο. Ο δὲ πλούσιος ετρύφα καθ' ἡμέραν καὶ ἐν ἀσω τίαις καὶ μέθαις ἐσχόλαζει τοσαύτη γὰρ ἡ τοῦ πλουσίου ὠμότης· οὐδὲ γὰρ ὑπὸ τῆς εὐημερίας βελτίων ἐγένετο, ἀλλ᾽ ἔμενεν ἐκθηριώμενος, μάλ λον δὲ καὶ θηρίου παντὸς χαλεπώτερος. Αλλά καὶ οἱ κύνες ἐρχόμενοι ἀπέλειχον τὰ ἕλκη αὐτοῦ.» Συμπαθέστεροι οι κύνες τοῦ πλουσίου καὶ φιλανθρωπότεροι φαίνονται· οἱ μὲν γὰρ κύνες τὰ ἕλκη καὶ τὰ τραύματα τοῦ πένητος ἔλειχον, οὐκ ἀδικοῦντες, οὐδὲ δάκνοντες, ἀλλ᾽ οἷον συναλγούντες, καὶ θεραπεύοντες τῇ γλώττῃ τὸ λυποῦν, καὶ τὸν ἰχῶρα τῶν τραυμάτων ἀποσμήχοντες, καὶ ἠρέμα τὰς ἐδύ νας επικουφίζοντες. Ὁ δὲ πλούσιος ἀσυμπαθής ἦν καὶ ἀμείλικτος, καὶ οὐδὲ ὄμμα ἱλαρὸν τῷ πένητι ἐχαρίσατο, οὐ λόγου μετέδωκεν, οὐ βάκος ἐπέρριψεν, οὐ δέδωκεν ὀβολον, οὐ τεμάχιον ἄρτου μικρόν, ἀλλὰ πάντα τῇ ἰδίᾳ γαστρὶ, ὡς ἐν πανδοχείῳ διὰ τῆς τοῦ φάρυγγος ζώνης επέρριπτεν. Καὶ ἐν. ἐν Ασυμπαθὴς ἦν καὶ ἀμείλικτος. Ὁ δὲ πένης Λάζαρος. Ενδιον λιμένα. περὶ ζά λης 'Ο δὲ πένης Λάζαρος τοσαῦτα πάσχων, καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ὑπάρχων δεινοῖς, οὐκ ἐβλασφήμησεν, οὐδὲ ἐλοιδόρησεν, οὐκ ἠγανάκτησεν, οὐδὲ ἐγόγγυσεν, οὐ τὴν τροφὴν τοῦ πλουσίου ἐμέμψατο, ἀλλ᾽ οὔτε τινὰ τῶν ἀνθρώπων κατέκρινεν, ἢ τὴν πρόνοιαν ἐμέμψατο τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς τῆς φιλοσοφίας καρτέρει· διὰ τοῦτο καὶ ἀποθανόντα αὐτὸν οἱ ἄγγελοι εδέχοντο. Εἰ γὰρ ἦν γογγυστὴς καὶ βλάσφημος, οὐκ ἂν τοσαύτης τιμῆς ἠξιώθη, καὶ τῆς παρὰ τῶν ἀγγέλων δορυφορίας. «Εγένετο γὰρ, φησὶν, ἀποθανεῖν τὸν πτωχὸν καὶ ἀπενεχθῆναι ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον τοῦ ᾿Αβραάμ. ο Μόλις ποτὲ ἀπὸ τῆς πολλῆς ζάλης τῆς πενίας καὶ τῆς νόσου ὁ πένης Λάζαρος ῥυσθεὶς εἰς τὸν εἴ. διον λιμένα κατήντησε. Τοῖς γὰρ τὰς ἐλπίδας έχουσι παρὰ τῷ Θεῷ μετάστασις γίνεται τῶν πόνων καὶ συμφορῶν ἡ ἐντεῦθεν ἀποδημία, καθώς καὶ ὁ Σολομῶν διδάσκει λέγων, Εδοξαν ἐν ὀφθεί μοῖς ἀφρόνων τεθνάναι, καὶ ἐλογίσθη κάκωσις ἡ ἔξοδος αὐτῶν, καὶ ἡ ἀφ' ἡμῶν πορεία σύντριμμα οἱ δέ εἰσιν ἐν εἰρήνῃ. Καὶ γὰρ ἐν ὄψει ἀνθρώπων, ἐὰν κολασθῶσιν, ἡ ἐλπὶς αὐτῶν ἀθανασίας πλήρη. Δίδοται γὰρ αὐτοῖς επίσης τοῖς πόνοις τὸ μέσ τρον τῆς παρακλήσεως, μᾶλλον δὲ, καὶ πλείους των πόνων αἱ ἀμοιβαί. Λέγει γὰρ ὁ Χριστός, ὅτι μέσ τρον πεπιεσμένον καὶ ὑπερεκχυνόμενον δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν. Λοιπὸν καὶ ὁ Λάζαρος διὰ τῶν ἁγίων ἀγγέλων ἀπενήνεκται εἰς τοὺς κόλπους τοῦ ᾿Αβραάμ. Οσοι δὲ γογγυσταὶ τῶν πενήτων, καὶ βλάσφημοι, καὶ ἀγανακτοῦντες, καὶ δυσχεραίνοντ ή ἐπὶ τῇ πενίᾳ, οὐ μόνον τῆς τοιαύτης δόξης ἀποπεσοῦνται καὶ ἀποστοχήσωσιν, ἀλλὰ καὶ ταῖς Μετάστασις. Ἤγουν ἀπαλλαγή. "Εδοξεν ἐν ὀφθαλμοῖς. 111, 2. 'Επίσης. επίσοις. Μέτρον πεπιεσμένον. νι, 38. Αποστοχήσωσιν. ἀστοχήσουσιν.
col. 1225–1226page 12 of 44
PG 120:1225δ αἰωνίαις κολάσεσι καὶ τιμωρίαις παραπεμφθήσον ται. ᾿Ακούωμεν οἱ δυστυχοῦντες καὶ δυσπραγοῦντες, καὶ μὴ ἀγανακτῶμεν πενόμενοι καὶ θλιβόμενοι. Διὰ γὰρ πολλῶν θλίψεων καὶ πειρασμῶν δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· πλούσιος δὲ καὶ τρυφῶν δυσκόλως ἐν αὐτῇ εἰσελεύσεται. Εἰ μὴ γὰρ τῶν κινδύνων τοῦ βίου τούτου καὶ τῶν θλίψεων ἀπογεύσονται καὶ οἱ πλούσιοι, τῆς θείας ζωῆς και νωνῆσαι οὐκ ἔχουσι. Μακάριοι δὲ καὶ οἱ πλού στοι οἱ κινδύνοις καὶ πειρασμοῖς περιπίπτοντες, καὶ ἐν ταῖς ἐπισυμβαινούσαις συμφοραῖς ὑπομένοντες, καὶ πεινῶντες, καὶ διψῶντες, καὶ θλιβόμενοι, καὶ στενοχωρούμενοι, καὶ εὐχαριστοῦντες ἐν ἅπασιν. Ετι οὖν οὐκ ἐσμὲν ἀκριβεῖς τῶν πραγμάτων ἐξετασταί, οὐδὲ γινώσκομεν τὰ κρίματα Θεοῦ, ἀλλὰ μόνον εἰδέναι ὀφείλομεν, ὅτι πάντα συμφερόντως ἡμῖν ἐκεῖθεν οἰκονομεῖται. Εἰ δὲ φέρειν οὐ δυο νάμεθα τὴν πενίαν, καὶ διὰ τοῦτο ἀγανακτοῦμεν, ἀκούσωμεν τοῦ Κυρίου λέγοντος: «Εμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ· οὔτε σπείρουσιν, οὔτε 07 ρίζουσιν, οὔτε συνάγουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ ὁ Πατὴρ ἡμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αυτά ν· οἶδε γὰρ ὁ Σω τὴρ ἡμῶν καὶ εὐεργέτης, ὅτι χρείαν ἔχομεν πάντων, καὶ κατὰ τὸ συμφέρον τῆς ψυχῆς δίδωσι. Απέθανε ο δέ, φησί, ι καὶ ὁ πλούσιος, καὶ ἐτάφη.» Οὐδεὶς ὁ προηγούμενος τοῦ πλουσίου, οὐ δεὶς ὁ δορυφορῶν, καθάπερ τὸν Λάζαρον. Ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῷ βίῳ τούτῳ πολλοὺς ἔσχε τοὺς δορυφοροῦντας ὁ πλούσιος καὶ τοὺς θεραπεύοντας, ἡνίκα καὶ πρὸς τὸ τέλος έφθασε, γυμνὸς καὶ ἔρημος πάν των γέγονε, μᾶλλον δὲ καὶ μετὰ τὴν βραχεῖαν ἐκεί τὴν ἄνεσιν (ἅπας γὰρ ὁ παρών βίος βραχὺς τῷ μέλλοντι συγκρινόμενος), εἰς τὴν αἰωνίαν κατήντησε κόλασιν. Σκοπεῖτε δὲ, πῶς ἐπὶ τοῦ πλουσίου ταφή τέτακται, καθὼς ὁ Δαβὶδ λέγει, «Καὶ οι τάφοι αὐτῶν οἰκίαι εἰς τὸν αἰῶνα. ο θάνατος γὰρ τοῖς ἀπαν θρώποις καὶ ὠμοτάτοις πλουσίοις τὸ ἀπαλλαγῆναι τοῦ σεέματος· ἀπέρχονται γὰρ ἐκ τρυφῆς εἰς κόλα σιν, ἐκ δόξης εἰς ἀτιμίαν, ἐκ φωτὸς εἰς σκότος. Διὰ τοῦτι εἶπεν, ὅτι ἐτάφη· δηλῶν, ὡς ἡ ψυχὴ αὐτοῦ τὸν κατώτατον καὶ ζοφώδη τόπον ἔλαχεν. ᾿Αλλὰ καὶ ἅτε ἔζη ὁ πλούσιος, ὡς ἐν μνήματι κατορωρυγμένην εἶχε τὴν ἰδίαν ψυχήν, ἀντὶ τάφου τὸ σῶμα περιφέρων. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ λέγει· Μὴ φοβού ὅταν πλουτήσῃ ἄνθρωπος, ἢ ὅταν πλη Ουνθείη ἡ δόξα τοῦ οἴκου αὐτοῦ, ὅτι οὐκ ἐν τῷ ἀπο θνήσκειν αὐτὸν λήψεται τὰ πάντα, οὐδὲ συγκαταβήσεται αὐτῷ ἡ δόξα αὐτοῦ. Ἐνταῦθα γὰρ πάντα καταλιμπάνει, καὶ γυμνὸς ἐκεῖθεν ἀπέρχεται, καὶ τῇ κολάσει παραδίδοται. • Απέθανε δὲ καὶ ὁ πλού σιος καὶ ἐτάφη.» Ὁ μὲν πτωχὸς τελευτῆσαι λέγεται, τὸν χρόνον τῆς πλάνης πληρώσας, καὶ μεταλλάξας, ἀντὶ τῆς κατὰ σάρκα ζωῆς τὴν πνευματικήν· ὁ δὲ πλούσιος τῇ ἀπιστίᾳ νενέκρωται καὶ τεθανάτωται. «Καὶ ἐν τῷ ᾅδῃ ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὑπάρχων ἐν βασάνοις, ὁρᾷ τὸν ᾿Αβραὰμ ἀπὸ μα κρόθεν, καὶ Λάζαρον ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ· καὶ αὐτὸς φωνήσας εἶπε· Πάτερ Αβραάμ, ἐλέησόν με, Οὐκ ἔχουσι. οὐχ ἕξουσι. "Ετι οὖν. μου ἐπὶ οὖν, Ἐκεῖθεν. Ηνουν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. 'Ηνίκα καί. Καί Καὶ οἱ τάφοι. 12. Μη φοβού. 17.
col. 1227–1228page 13 of 44
PG 120:1227κτύλου αὐτοῦ ὕδατος, καὶ καταψύξη μου την γλῶσ καὶ πέμψον Λάζαρον, ἵνα βάψῃ τὸ ἄκρον τοῦ δα Αποτηγανιζόμενος. "Ηγουν ἐν πυρὶ βασα νιζόμενος. τηγανίζω Πλησίον βλέπει. μὶς ἀντιθέτοις. Εισερχόμενος τὸν πυλῶνα. ἑώρα Βεβλημένον πρὸς Η κρίσις ἀνίλεως. σαν, ὅτι ὀδυνῶμαι ἐν τῇ φλογὶ ταύτῃ.» Ὁ μὲν λά ζαρος εἰς ύψος ἦλθεν ὑπέρτατον, ὁ δὲ πλούσιος εἰς χάος βαθύτατον. Οὐχ ὁ Λάζαρος εἶδε τὸν πλούσιων. Οἱ γὰρ ἐν τῷ φωτὶ τοὺς ἐν σκότει ἑστῶτας οὐ βλέ πουσιν· ἀλλ' ὁ πλούσιος τὸν Λάζαρον βλέπει ἐν τοῖς κόλποις ὄντα τοῦ ᾿Αβραάμ, ἵνα μειζόνως κατατρύχηται. Ἐν ἀμηχανίᾳ τινὶ ὧν ὁ πλούσιος, καὶ δε νῶς ἀποτηγανιζόμενος Ικετηρίαν κινεῖ πρὸς τὸν ᾿Αβραὰμ λέγων· «Πάτερ Αβραάμ, ἐλέησόν με, καὶ πέμψον Λάζαρον, ἵνα βάψῃ τὸ ἄκρον τοῦ δακτύλου αὐτοῦ ὕδατος, καὶ καταψύξῃ μου τὴν γλῶσσαν, ὅτι ὀδυνῶμαι ἐν τῇ φλογὶ ταύτῃ.» Ικανὰ τὰ ῥ ματα εἰς συμπάθειαν καὶ οἶκτον τὸν ᾿Αβραὰμ ἐφελκύσασθαι, ἀλλ' ὅμως οὐδὲ οὕτως ὠφέλειαν εὔρατο άκαιρος γὰρ ἡ παράκλησις· τὸ μὲν, διὰ τὸ μεταξύ χάος· τὸ δὲ, διὰ τὴν ὀδύνην, «Φωνήσας δὲ εἶπε Ελέησόν με, πάτερ Αβραάμ, καὶ πέμψον Λάζαρον, ο ἐκεῖνον τὸν πένητα, ἂν καὶ ἐβδελυττόμην το πράσι ρον, καὶ οὐδὲ τῶν ἀπὸ τῆς τραπέζης μετεδίδουν μια χίων, ἐκείνου δέομαι. Βλέπετε, πῶς συνέστειλεν αὐτὸν ἡ τιμωρία, πῶς ἡ θλίψις αὐτὸν ἐσωφρόνισε, πλησίον ὄντα παρέτρεχε, καὶ μακρόθεν καλεί, νῦν, καὶ ὅν πολλάκις εἰσερχόμενος καὶ ἐξερχόμενος οὐχ εώρα, τοῦτον μακρόθεν ὄντα μετ' ἀκρι βείας βλέπει. «Ἐλέησόν με, καὶ πέμψον Λάζαρον,» Αρτίως ζητεῖς τὸν ἔλεον, ἔτε καιρὸς ἐλέους οὐκ ἔστιν; οὐκ ἤκουσας τοῦ Κυρίου λέγοντος· Η κρίσ σις ἀνίλεως ἐστι τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος; Νῦν μετανοεῖ, ὅτε οὐκ ἔστι μετάνοια. Οὐκ ἔστιν ἐν τῷ ᾅδῃ ἐξομολόγησις, οὐκ ἔστι συμπάθεια· ἐν γὰρ τῷ ᾅδῃ, φησί, τίς ἐξομολογήσεται Τὴν γλῶσσαν κολάζεται ὁ πλούσιος, δι' ἧς τὴν τρυφὴν ἐλάμβανεν. Ρανίδα ζητεί ὕδατος, ἐπειδὴ οὐδὲ ποτήριον ψυχρού ὕδατος τῷ διψῶντι μετέδωκεν. Αὕτη ἡ κατάλληλος ἀντίδοσις· τὸ πῦρ ἐκεῖνο καὶ ἡ ἐν ᾅδου κόλασις, γλώσσα κατάξηρος μικρᾶς ρανίδος εἰς παραμυθίαν ἐπιθυμοῦσα, ἀντὶ τοῦ αὐλητοῦ καὶ τῶν ὀργάνων ὁ στεναγμός· ἀντὶ τῆς ἀμέτρου μέθης, επιθυμία σταγόνος· ἀντὶ τῶν ἀσελγῶν θεαμάτων, τὰ σκότος τὸ βαθύ· ἀντὶ τῆς ἀκοιμήτου ἐπιθυμίας, ὁ ἀκοίμησ τος σκώληξ. «Είπε δὲ ᾿Αβραάμ· Τέκνον, μνήσθητι, ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά· νῦν δὲ ὅδε παρακαλείται, σὺ δὲ ἐδυνᾶσαι.» Εννοήσωμεν τοῦ πατριάρχου τὴν ἀγαθότητα· οὐκ εἶπεν αὐτῷ, Απάνθρωπε καὶ ὠμὲ, οὐκ ἐρυθριᾷς, οὐκ αἰσχύνῃ; φιλανθρωπίας νῦν μέσ μνησαι καὶ συμπαθείας καὶ παρακλήσεως; Οὐδὲν τοιοῦτον ἐφθέγξατο ο δίκαιος 'Αβραάμ, ἀλλὰ τέκνον όνομάζει· ψυχὴν γὰρ τεταπεινωμένην μὴ προσ Τις ἐξυμολογήσεται. 5. Τοῦ αὐλητοῦ. τῶν αὐλητών. Ψυχήν — προσταράξης.
col. 1229–1230page 14 of 44
PG 120:1229παράξῃς, φησὶν ὁ Σαφός. Ἀρχεῖ τὰ τῆς τιμωρίας αὐτῷ· διὰ τοῦτο καὶ αὐτός, ο Τέκνον, λέγει, μνή σθητι, ὅτι σὺ ἀπέλαβες τὰ ἀγαθά σου ἐν τῇ ζωῇ σου, ἐκεῖνος δὲ τὰ κακά.» Οὐκ εἶπε τὰ ἀγαθὰ, ἀλλὰ τὰ ἀγαθά σου· τουτέστι, τὰ σοὶ νομιζόμενα ἀγαθά. Ταῖς γὰρ βιωτικαῖς ἡδοναῖς τὰ ἀγαθὰ περιώριζε, καθάπερ καὶ νῦν πολλοὶ λέγουσιν, ὅτι πολλὰ ἀγαθὰ ἐσχήκαμεν. ε Καὶ Λάζαρος δὲ, ὁμοίως τὰ κακά. Οὐκ εἶπε τὰ κακὰ αὐτοῦ, ὥσπερ ἐκεῖ εἶπε, τὰ ἀγαθά σου· ἀλλ᾽ ἁπλῶς τὰ κακά. Οὐκ εἶπεν ἔλαβες, ἀλλ' ἀπέλαβες, τουτέστιν, εἰ καὶ ἀγαθόν τι εἰργάσω καὶ ὀφείλεταί σοι μισθός, πάντα αὐτὸν ἐν ἐκείνῳ τῷ κόσμῳ ἀπέλαβε;· καὶ ὁ Λάζαρος, εἴ τι κακὸν εἰργάσατο, πάντα ἀπέλαβεν, ἐν πενίᾳ καὶ λιμῷ καὶ τοῖς ἐσχάτοις κακοῖς ταλαιπωρούμενος. Καὶ ἰδοὺ ἀμφότεροι ἐνταῦθα ήλθετε· ὁ μὲν Λάζαρος άμαρ τημάτων χωρίς· σὺ δὲ δικαιοσύνης. • Διὰ τοῦτο οὗτος μὲν παρακαλεῖται, σὺ δὲ ὀδυνᾶσαι.» Αδύνατον οὖν ἐστι, τὸν ἅπαξ κατακριθέντα με κρᾶς τινος ἀξιωθῆναι παρακλήσεως καὶ ἀνέσεως. Καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χά σμα μέγα εστήρικται, ὅπως οἱ θέλοντες· διαβήνα ἐντεῦθεν πρὸς ὑμᾶς μὴ δύνωνται, μηδὲ οἱ ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαπερῶσιν.» Ἐπὶ πᾶσι τούτοις, οἷς εἶπον, φησὶν, ὅτι ἀκόλουθον ἕκαστον τέλος ἐδέξατο, σὲ μὲν, ὦ πλούσιε, ἡ θλίψις καὶ ἡ στενοχωρία· τὶν δὲ Λάζαρον ἡ ἄνεσις καὶ τῶν ἀγαθῶν ἡ ἀπόλαυσι; πολὺ τὸ κωλύον ἐστίν· οὐδὲ γὰρ ἁπλῶ; εἶπε, χάσμα ἐστὶ μέσον ἡμῶν καὶ ὑμῶν, ἀλλὰ, μέγα. Ὥσπερ γὰρ πολὺ τὸ μέσον τῆς κακίας καὶ τῆς ἀρετῆς, καὶ αἱ προς θέσεις τῶν τὴν ἀρετὴν κατορθούντων, καὶ τῶν τὴν κακίαν ἀσπαζομένων παντάπασι διεστήκασιν οὕτω καὶ αἱ μοναὶ πολλὴν τὴν ἀπόστασιν ἔχουσιν, ἑκάστου τὰ κατάλληλα τῷ βίῳ καὶ τῇ προαιρέσει ἀπολαμβάνοντος. Καὶ ἡ ἀπ' ἀλλήλων διάστασις ἀμιγής. • Χάσμα γάρ, φησί, μέγα ἐστήρικται μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν, ο τῶν ἐναρέτων δηλαδή καὶ τῶν φαύλων, τῶν μὲν, τὴν ἄνεσιν καὶ τὴν μα καρίαν λῆξιν λαχόντων· τῶν δὲ, τὴν κόλασιν κατα κριθέντων· καὶ οὕτω μέγα τὸ χάσμα ἐστὶ, ὥστε μήτε ἐντεῦθεν ἑστῶτά τινα πρὸς ὑμᾶς διαβῆναι δύνασθαι, μηδὲ ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαπεράσαι Μονοειδής γὰρ ἦν κατ' ἀρχὰς ἡ τῶν ἀνθρώπων ζωή, ήγουν ἐν μόνῳ τῷ ἀγαθῷ θεωρουμένη, καὶ πρὸς τὸ κακὸν ἀνεπίμικτος. Τοῦτο δὲ καὶ ἡ πρώτη ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ μαρτυρεῖ, ἡ ἀπὸ παντὸς μὲν τοῦ ξύλου τοῦ ἐν τῷ Καὶ αἱ προθέσεις. Ηγουν αἱ προαιρέσεις, ἀπὸ κοινοῦ τὸ, ὥσπερ. Διαπεράσει. Ποῦ εἰσιν οἱ Ὀριγενιασταί, οἱ τὰς ἐκεῖ θεν κολάσεις μὴ ἰδίους αἰδίο-ς) είναι δοξάζοντες, καὶ τέλος εἶναι τούτων τιθέμενοι, καὶ ἀποκατάστασιν ποτε γενέσθαι, οὐ μόνον τῶν ἁμαρτωλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν δαιμόνων δογματίζοντες; οἱ λέγοντες, ὅτι τέλος ἐχούσης τῆς κολάσεως, ἔσται καιρός, ὅτι οἱ ἁμαρτωλοὶ ἑνωθήσονται τοῖς δικαίοις καὶ τῷ Θεῷ, καὶ οὕτω τὰ πάντα ἐν πᾶσι γένητα: γενήσεται) Θεός. Ἰδοὺ γὰρ ἀκούομεν τοῦ ᾿Αβραὰμ λέγοντος· ὅπως οἱ βουλόμενοι ἔνθεν πρὸς ὑμᾶς ἢ ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαβῆναι, μὴ δύνωνται. Ὥσπερ οὖν ἀδύ νατον, ἐκ τῆς λήξεως τῶν δικαίων μεταβηναί τινα εἰ, τὸν τόπον τῶν ἁμαρτωλῶν, οὕτως ἀδύνατον, ὡς ἡμᾶς διδάσκει ᾿Αβρααμ, τὸ μεταβῆναι ἐκ τοῦ τόπου τῆς κολάσεως εἰς τὸν τόπον τῶν δικαίων. Αβραὰμ δὲ ἀξιοπιστότερος δήπου Ωριγένους, μᾶλ λον δὲ ὁ Θεός. Ἐκεῖνος γὰρ ταὐτὰ διὰ τοῦ 'Αβραὰμ ἀποκρίνεται, καὶ οὐκ οἴκοθεν ᾿Αβραάμ, έγνωκεν, ἅπερ ἔλεγεν, ἀλλὰ θείους ἀνεγίνωσκεν αὐτοῦ νόμους, οὐδὲ ἀντι λέγειν εἶχεν.
col. 1231–1232page 15 of 44
PG 120:1231παραδείσῳ φαγεῖν ἐπιτρέπουσα τὸν ᾿Αδάμ, ἀπείρ Κωλύουσα ἐκεῖνον. καὶ κωλύουσα, οι ἐκεῖνον ἐκείνου. Β. τοῦτο δὲ καὶ ὁ πρῶτος τοῦ Θεοῦ νόμος έμαρτύρεται εμαρτύρετο, μεμαρτύρηται) ὁ ἀπὸ παντὸς μὲν ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ φαγεῖν ἐπιτρέπων, ἀπείργων δὲ ἐκείνου, κ. τ. λ. Το χειρωι. Β. του χείρους, Αμιγής γουσα δὲ καὶ κωλύουσα ἐκεῖνον ᾧ σύμμικτος ἦν ἐκ τῶν ἐναντίων ἡ φύσις, τοῦ κακοῦ πρὸς τὸ και λὸν συγκεκραμμένου, θάνατον ἐπιθεῖσα τῷ παραν μήσαντι τὴν ζημίαν. Τοῦ ἀνθρώπου γοῦν ἑκουσίως τὴν ἐκ τῶν ἐναντίων συγκρατον ζωὴν τοῦ ἀμιγούς τῷ χείρον: προτιμήσαντος, οὐκ ἀφῆκε τοῦτον ὁ Θεὸς ἀδιόρθωτον, ἀλλ' ἐπειδὴ ὁ θάνατος παραβεβηκότι ἐπηκολούθησε, διχῆ μερίζει καὶ τὴν ζωήν, εἰς τε τὴν σαρκικὴν ταύτην, καὶ εἰς τὴν μέλλουσαν, οὐ κατὰ τὸ ἴσον μέτρον τοῦ διαστήματος, ἀλλὰ τὴν μὲν παροῦσαν, ἐν βραχυτάτῳ τινὶ χρόνῳ περιγράψας τὴν δὲ μέλλουσαν παρατείνας εἰς τὴν ἀΐδιον Ἐξουσίαν τοίνυν δέδωκεν ὁ Θεὸς ὑπὸ φιλανθρωπίας, ἐν ᾧ τις βούλεται τούτων ἔχειν ἑκάτερον, τό τε ἀγαθὸν καὶ τὸ κακὸν, ἢ κατὰ τὸν βραχὺν τοῦτον καὶ πρόσκαιρον βίον, ἢ κατὰ τὸν ἀτελεύτητον ἐκεῖνον καὶ ἀΐδιον· ὁμωνύμως δὲ λεγομένου τοῦ τε ἀγα θοῦ καὶ τοῦ κακοῦ, καὶ πρὸς τὰ νοητά καὶ αἰσθητά ἑκατέρου τούτων μεριζομένου, καὶ τῶν μὲν, τὰ ἐν αἰσθήσει ἀγαθὰ καὶ ἡδέα προκρινόντων, τῶν δὲ μόνο τὰ κατὰ διάνοιαν πιστευόντων καὶ εἶναι ἀγαθὰ, καὶ ὀνομάζεσθαι, οἷς μὲν ὁ λογισμὸς ἀσύνετος καὶ τοῦ βελτίονος ἀνεπίσκοπος οὗτοι ὑπὸ λαιμαργίας ἐν τῷ σαρκίνῳ βίῳ τὴν χρεωστουμένην τῇ φύσει τοῦ ἀγαθοῦ μοῖραν προαναλίσκουσιν, οὐδὲν τῷ μετά ταῦτα βίῳ ταμιευόμενοι· οἱ δὲ λογισμῷ διακριτική τὴν ἑαυτῶν οἰκονομοῦντες ζωὴν, διὰ τῶν τὴν αἴσθησιν λυπούντων ἀνισθέντες, τῷ ἐφεξῆς αἰῶνι τὸ ἀγα θόν ταμιεύονται, ὥστε αὐτοῖς τῇ ἀϊδίῳ ζωῇ τὴν κρείττονα λῆξιν συμπαρατείνεσθαι· τοῦτο γοῦν ἐστι τὸ χάσμα, ὅπερ οὐχὶ γῆς διασχούσης γίνεται, ἀλλ' ἡ παρὰ τὸν βίον κρίσις πρὸς τὰς ἐναντίας προ αιρέσεις σχισθείσα. Ο γὰρ ἅπαξ κατὰ τὸν βίον τοῦ τον ἑλόμενος τὸ ἡδὺ, καὶ μὴ θεραπεύσας ἐκ μετα μελείας τὴν ἀβουλίαν, ἄβατον ἑαυτῷ μετὰ ταῦτα τὸν τῶν ἀγγέλων χῶρον ἐργάζεται, τὴν ἀδιάβατον ταύτην διάβασιν, καθάπερ τι βάραθρον ἀχανές τε καὶ ἀπαρόδευτον καθ' ἑαυτοῦ διορύξας. «Εἶπε δέ Ερωτῶ οὖν σε, πάτερ, ἵνα πέμψῃς αὐτὸν εἰς τὸν οἱ κον τοῦ πατρός μου, έχω γὰρ πέντε ἀδελφούς, ὅπως διαμαρτύρηται αὐτοῖς, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἔλ. θωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον τῆς βασάνου. Λέγει αὐτῷ ὁ ᾿Αβραάμ Εχουσι Μωσέα καὶ τοὺς προφήτα;, ἀκουσάτωσαν αὐτῶν. Ὁ δὲ εἶπεν· Οὐχι, πάτερ ᾿Αβραὰμ, ἀλλ' ἐάν τις ἐκ νεκρῶν πορευθῇ πρὸς αὐτ τοὺς, μετανοήσουσιν. Εἶπε δὲ αὐτῷ· Εἰ Μωσέως καὶ τῶν προφητῶν οὐκ ἀκούουσιν, οὐδὲ ἐάν τις ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ, πεισθήσονται.» Βλέπετε, ἀδελφοί μου, πῶς ὑπὸ τῆς κολάσεως εἰς συναίσθησιν ἦλθεν Εἰς τὴν αἴδιον. Ζωήν Εν ᾧ. Χρόνῳ ἢ βίῳ. Λεγομένου. λέγομεν οὐ. (θ) Ανεπίσκοπος. Ανεπίσκεπτος Β. Ανεπίσκο πος Τοῦτο γοῦν. Τοῦτο οὖν Β. παρὰ τον βίον, μια παρὰ τοῦ βίου,
col. 1233–1234page 16 of 44
PG 120:1233ὁ πλούσιος, καὶ ὁ τοῦ Λαζάρου πρὶν καταφρονῶν ἐν τῷ πυλῶνι αὐτοῦ κειμένου καὶ λιμώττοντος, νῦν ἑτέρων απόντων φροντίζει καὶ παρακαλεῖ πεμφθή και τον Λάζαρον ἐκ τῶν νεκρῶν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. Καὶ οὐχ ἁπλῶς ἕνα τῶν νεκρῶν, ἀλλὰ τὸν Λάζαρον, ὅπως ἂν ἴδωσιν αὐτὸν στε φανωθέντα καὶ ἐν δόξῃ καὶ ὑγείᾳ, οἱ ἰδόντες αὐτὸν ἐν ἀτιμίᾳ καὶ ἀῤῥωστίᾳ, καὶ οἱ τῆς πενίας γενόμενοι μάρτυρες, αὐτοὶ καὶ τῆς δόξης γένωνται θεαταί. Τί οὖν ὁ ᾿Αβραάμ; • Εχουσι Μωσέα καὶ τοὺς προς φήτας. ο Μωσέα καὶ τοὺς προφήτας λέγων, τὰ μωσαϊκὰ καὶ προφητικά συγγράμματα καὶ διδάγματα. Οὐχ ούτω, φησὶ σύ, πλούσιε, φροντίζεις τῶν ἀδελφῶν, ὡς ὁ ποιήσας αὐτοὺς Θεός· μυρίους γὰρ ἐπέστησεν αὐτοῖς διδασκάλους. Ὁ δὲ πλούσιος, ο Οὐχε πάτερ Αβραάμ, λέγει.» Ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἀκούων τῶν Γραφῶν ἠπίστει, μύθους εἶναι ἐνόμιζε τὰ λεγό μενα, ὁμοίως ἔχειν καὶ τοὺς ἀδελφοὺς ὑπελάμβανεν, καὶ ἀφ' ἑαυτοῦ κρίνων, ἔλεγεν, ὅτι οὐκ ἀκούουσι τῶν Γραφῶν, ὥσπερ οὖν οὐδὲ αὐτός· Ἀλλ᾽ ἐάν τις ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ, πιστεύσουσιν.» Τοιοῦτοι καὶ νῦν εἰσιν, οἳ λέγουσι· Τίς εἶδε τὰ ἐν τίδου, τίς ἐκεῖθεν ἐλθὼν ἀπήγγειλεν ἡμῖν; Αλλά ἀκουσάτωσαν τοῦ ᾿Αβραάμ· ὅτι εἰ τῶν Γραφῶν οὐκ ἀκούομεν, οὐδὲ τοῖς ἐξ ᾅδου ἐρχομένοις πιστεύσομεν, Καὶ τοῦτο ἐδήλωσαν οἱ Ἰουδαῖοι, οἵτινες ἐπεὶ τῶν Γραφῶν οὐκ ἤκουον, οὐδὲ νεκροὺς ἰδόντες ἀνα στάντας ἐπίστευσαν, ἀλλὰ καὶ τὸν Λάζαρον ἀνε λεῖν ἐπεχείρουν καὶ ἐν τῷ σταυρῷ πολλῶν νε κρῶν ἀναστάντων, ὅμως τοῖς ἀποστόλοις ἐπετίθεν το φονικώτερον. Εἰ δὲ ὠφέλει ἡμᾶς εἰς πίστιν, καὶ τοῦτο ἐποίει ἂν συχνάκις ὁ Κύριος, νῦν δὲ οὐδὲν οὕτως ὠφελεῖ, ὡς ἡ τῶν Γραφῶν ἀκριβὴς ἔρευνα καὶ ἐξέτασις. Νεκροὺς δὲ ἀνιστὴν ἐσοφίσατο ἂν ὁ διάβολος, καὶ διὰ τούτων ἐπλάνησεν ἂν τοὺς ἀνοή τους, περὶ τῶν ἐν ᾅδου δόγματα ἄξια τῆς οἰκείας κατασπείρων κακίας. Τῶν δὲ Γραφῶν γιῶς ἐρευ νωμένων, οὐδὲν ἰσχύει τοιοῦτον σοφίσασθαι. Αὗται γάρ εἰσι λύχνος καὶ φῶς, καὶ τούτου φαίνοντος ὁ κλέπτης φαίνεται καὶ εὑρίσκεται. Φύγωμεν οὖν, ἀδελφοί μου, τοῦ πλουσίου τὴν μίμησιν, καὶ τὴν ἐκείνου ἀπανθρωπίαν μισήσωμεν· ζηλώσωμεν δὲ τὴν τοῦ Λαζάρου φιλοσοφίαν καὶ καρτερίαν. Διὰ γὰρ τοῦτο ταῦτα προείρηται, ἵνα μὴ τὰ αὐτὰ τῷ πλουσίῳ πάθωμεν. Εἰ γὰρ ἐβούλετο κολάσαι, οὐκ ἂν ταῦτα προεἶπεν· ἐπειδὴ δὲ τοῦτο οὐ βούλεται, τού του χάριν προλέγει, ἵνα τῇ προῤῥήσει σωφρονισθέντες τὴν διὰ τοῦ πράγματος πεῖραν ἐκκλίνωμεν. Ανανήψωμεν τοίνυν, ἀγαπητοὶ, καὶ ἕως καιρός ἐστι μετανοίας, τὰς ἁμαρτίας απονιψώμεθα, καὶ μὴ τὴν πλατείαν καὶ εὐρύχωρον τῆς κακίας ὁδὸν, τῆς στε νῆς καὶ τεθλιμμένης τῶν ἀρετῶν προτιμήσωμεν. Εἰ γὰρ καὶ πλατεία καὶ ἀνειμένη ἡ τῆς κακίας ἑνὸς, ἀλλ' εἰς στενόν καταστρέφει τέλος, ἐπὶ τὴν τῆς Μωσέα καὶ — διδάγματα. Φησί. Φησὶν Β. Επεί. επί, Λάζαρον ἀνελεῖν ἐπεχείρουν. 10, ἐβουλεύσαντο δὲ οἱ, κ. τ. λ. Ἐπετίθεντο. ἐπιτίθεντο. λεῖν εἰ ἐπετίθεντο, ἐπεπήδων, επετίθεντο, Ο κλέπτης. Απατεών, σοφιστής. Εἰ γὰρ καὶ πλατεῖα. Καί Ρ. ἐπὶ τὴν τῆς ψυχῆς καταντῶσα ἀπώλειαν, Α. Ἐπὶ τῆς ψυχῆς καταντῶσα εἰς ἀπώλειαν.

Oration IVOratio IV

col. 1235–1236page 17 of 44
PG 120:1235ψυχῆς καταντῶσα ἀπώλειαν, καὶ πρὸς τὰ ἐκεῖ δια καιωτήρια φέρουσα· τοὐναντιόν δὲ τὸ στενὸν τῆς ἀρετῆς εἰς εὐρυχωρίαν ἀπάγει καὶ καταλήγει, πολύ λὴν παρέχον μετὰ ταῦτα τὴν ἄνεσιν. Μὴ οὖν τοῖς προοιμίοις απατηθῶμεν. Ποιον γὰρ ὄφελος, εἰπε μοι, πρὸς ὀλίγον τὴν εὐρύχωρον βαδίσαντας, εἰ; κρημνὸν ἀπωλείας κατενεχθῆναι, καὶ ὄναρ, ὡς εἰ πεῖν, τρυφήσαντες, ἀπέραντα βασανίζεσθαι (υπερ γὰρ ὄναρ πρὸς ἀλήθειαν, τοῦτο ὁ παρών βίος πρὸς τὴν μέλλουσαν διαγωγήν), ἀλλὰ πρὸς τὰ τέλη ἑκατέρων ἀφορῶντες, τὴν ἀρετὴν ἀσπασώμεθα, κἂν δέῃ ἡμᾶς συμφοραῖς διὰ ταύτην περιπεσεῖν, μὴ ἐκ. κακήσωμεν, ἀλλὰ γενναίως ἅπαντα φέρωμεν, ταῖς τῶν μελλόντων ἐλπίσι νευρούμενοι καὶ πληροφορούμενοι, ὡς τοῖς πειρασμοῖς ἡμᾶς ὑποπίπτειν ὁ Θεὸς συγχωρεί, ἵνα ἐνταῦθα καθαρθέντες, καὶ πᾶσαν κακίαν ἀποβαλόντες, καθαρὰν καὶ ἄμικτον τὴν τῶν ἀγαθῶν λάβωμεν ἀντίδοσιν. Εἰ οὖν βουλόμεθα ταύτης επιτυχεῖν, τὸν ἐπίπονον καὶ σκληρὸν βίον ἐλώμεθα, καὶ μὴ ἀποδυσπετήσωμεν ἐν τοῖς πειρασμοῖς, ὡς ἂν καὶ τὴν βοήθειαν πρὸς αὐτοὺς ἐπισπασώμεθα, καὶ ἐν τοῖς τοῦ Ἀβραὰμ κόλποις ἀναπαυσώμεθα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. 'Αμήν. ΚΥΡΙΑΚΗ Γ'. ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ. Ηχος β', ἑωθινόν γ. Τῆς φιλαργυρίας οὐδέν ἐστι χαλεπώτερον, καὶ τῆς φιλοχρηματίας οὐδὲν ὑπάρχει δεινότερον οἴκους γὰρ ὁλοκλήρους κατέστρεψε, καὶ πολέμους μεγάλους ἐκίνησε καὶ πόλεις ἐκ βάθρων ανέ τρεψε, καὶ ἀδελφοὺς κατ' ἀλλήλων ἐξέμηνε, καὶ παρ τέρας κατὰ τέκνων ἐξήγειρε, καὶ τὴν ἡμερωτάτην τῶν ἀνθρώπων φύσιν ἐξεθηρίωσε, καὶ μυρία ἄλλα κακά κατειργάσατο. Την φιλαργυρίαν ὁ μέγας Παύ λος ῥίζαν τῶν κακῶν πάντων ὠνόμασε, καὶ δευτέραν ειδωλολατρείαν εκάλεσεν, ὡς πείθουσαν τοὺς ἀνθρώ τους χρήμασι πεποιθέναι, καὶ μὴ τῇ εἰς Θεὸν ἐλπίδι θαῤῥεῖν· καὶ ὅτι καθάπερ οἱ εἰδωλολάτραι τὰ κτίσ σματα σέβονται, καὶ οὐ τὸν Θεὸν, οὕτω καὶ ὁ φιλάργυρος τῷ χρυσῷ πείθεται, καὶ οὐ τῷ Χριστῷ. Αλλά σπουδάσωμεν, ἀγαπητοί, τὴν τοιαύτην νόσον, ὡς ῥίζαν πάντων τῶν κακῶν πρόῤῥιζον ἐκτεμεῖν ἀπὸ τῶν ἡμετέρων ψυχῶν, ὡς ἂν καὶ ἐν τῷ παρόντι βίῳ πάντα τὰ ἐκ ταύτης φυόμενα δεινὰ διαφύγωμεν, καὶ Δικαιωτήρια. Δικαστήρια, βασανιστήρια, και λαστήρια. Τοῖς προοιμίαις. (β) Οπερ γάρ. Γάρ Β. Νευρούμενοι. σῶμα νεότητι καὶ ἀκμῇ νευρούμενον. Πληροφορούμενοι ὡς. Πεπεισμένοι, ὅτι. Αποδυσπετήσωμεν. τὴν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι διαδράσωμεν τιμωρίαν καὶ κόλασιν. Ταύτης τῆς φιλαργυρίας, καὶ πάντων τῶν ἐκ ταύτης κακῶν ἀπαλλάξαι βουλόμενος Χριστὸς, τὰ προκείμενα ταῦτα προτίθησι βήματα. Εἶπεν ὁ Κύριος· Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ἀποδυσπέτης σις Τῆς φιλαργυρίας. Πολέμους μεγάλους εκίνησε. Πολέμους χα λεπούς ἀνεῤῥίπισεν. Β. 'Απαλλάξαι βουλόμενος. ἡμᾶς. Ο λύχνος. νι, 22
col. 1237–1238page 18 of 44
PG 120:1237Ο ὀφθαλμός· ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τὸ» σῶμά σου φωτεινὸν ἔσται· ἐὰν δὲ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρὸς ᾖ, ὅλον τὸ σῶμά σου σκοτεινὸν ἔσται. Εἰ οὖν τὸ φῶς, τὸ ἐν σοί, σκότος ἐστί, τὸ σκότος πόσον; ε Θέλων ὁ Κύριος ἐλευθερώσαι ἡμᾶς τοῦ πάθους τῆς φιλαργυρίας, μάλλον δὲ τῆς ἀδικίας, καὶ τῶν ἐκ ταύτης παθῶν, τὸν περὶ τῆς ἀκτημοσύνης διδάσκει λόγον, καὶ διὰ πολλῶν παραδειγμάτων τους πιο στεύοντας φέρει εἰς τὴν τῶν λεγομένων ὑπακοὴν καὶ εὐπείθειαν. Καὶ εἰπὼν πρῶτον ὅτι «Μὴ θησ σαυρίζετε ὑμῖν θησαυροὺς ἐπὶ τῆς γῆς, θησαυρίζετε δὲ ἑαυτοῖς θησαυροὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς· κ καὶ δεί ξας μὲν τὸν ἐν οὐρανοῖς θησαυρὸν ἄφθαρτον, καὶ ἀδαπάνητον, καὶ πάντοτε διαμένοντα· τὸν δὲ ἐπὶ γῆς θησαυρὸν πρὸς ὀλίγον φαινόμενον καὶ ἀφανιζόμενον, μετὰ ταῦτα καὶ ἕτερον παράδειγμα φέρει λέγων·. Ο λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός. Οπερ γάρ ἐστιν ὁ ὀφθαλμὸς ἐν σώματι, τοῦτο νοῦς ἐστιν ἐν τῇ ψυχῇ· καὶ ὥσπερ ὁ ὀφθαλμὸς ὑγιὴς ὢν φωτίζει τὸ σῶμα, νοσώδης δὲ σκοτίζει, οὕτω καὶ ὁ νοῦς, ἐὰν μὲν καθαρὸς ᾖ, καὶ πρὸς μόνα βλέπῃ τὰ θεῖα καὶ δίκαια, καὶ πρὸς ἐκεῖνα διὰ παντὸς γρηγορῶν μένῃ, καὶ ἡ ψυχὴ τὰς ἐξ αὐτοῦ δέχεται λαμπηδόνας καὶ φωτίζεται καὶ καθαίρεται· ἐὰν δὲ εἰς πονηρίαν ἐκτραπῇ (δ νοῦς), καὶ τῇ φροντίδι τῶν χρημάτων ἢ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν παθῶν κρατηθῇ καὶ προσηλωθῇ, τυφλοῦται καὶ σκοτίζεται. Τοῦ δὲ τοῦ σκοτισθέντος, καὶ ἡ ψυχὴ σκότος γίνεται, καὶ πολὺ πλέον τὸ σῶμα. Ο γὰρ τὸν νοῦν ἀφανίσας τῇ τῶν ὑλικῶν προσπαθείᾳ, καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν πα τῶν σκοτίσας αὐτοῦ πάσας αὐτοῦ τὰς ἐν τῇ παρούσῃ ζωή πράξεις ἔσβεσε καὶ ἐθόλωσε, καὶ λοι τὸν ἐματαίωσε τὰς τῆς σωτηρίας αὐτοῦ ἀφορμάς. Διὰ τοῦτο λέγει ὁ Χριστός· «Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστι, το σκότος πόσον;; τουτέστιν, ἐὰν ὁ νοῦς, φωτίζων σου τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα, σκότος γένηται τῇ φροντίδι τῶν χρημάτων καὶ τῇ ἐπιθυμία τῶν ἀτόπων παθῶν τυφλωθείς, πόσῳ μᾶλλον σκοτισθήσεται ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα! Οταν γὰρ αβε σθῇ ὁ λύχνος τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, ήγουν ὁ τοῦ;, ποία λοιπόν γενήσεται σωτηρίας ἐλπίς; Ως φῶς δὲ καὶ νοῦς καθαρὸς οἱ ἐν ἐξουσίαις καὶ ἀρχαῖς πνευματικαῖς τε καὶ κοσμικαῖς τεταγμένοι ἐν τῷ κόσμῳ ὀφείλουσιν εἶναι, ὥστε φωτίζειν τοὺς ἀνθρώ τους πρὸς τὰ καλὰ καὶ σωτήρια, καὶ φυλάττειν καὶ συντηρεῖν αὐτοὺς ἀπὸ πάσης βλάβης, καὶ ἐπιβουλῆς, καὶ κακώσεως· εἰ δὲ οὗτοι ταῖς ἀδικίαις χαίρουσι καὶ ταῖς ἁρπαγαῖς καὶ ταῖς πλεονεξίαις δουλεύουσι, καὶ ἀμελῶς καὶ ῥᾳθύμως πρὸς ἅπερ ὀφείλουσι, διάκεινται, τί πείσεται ὁ τούτοις ὑποκείμενος λοιπός λαός, ὃς μόλις πρὸς τὸ καλὸν ἔρχεται τῇ τῶν κρειττόνων ὁδηγίᾳ, καὶ τῇ καλῇ καὶ ὀρθῇ τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς ἐξουσίας τῶν ποιμένων καὶ διδασκάλων Οὕτω γὰρ καὶ οἱ ἅγιοι καὶ θεῖοι ἀπόστολοι ὀφθαλμοὶ Πρώτον. 'Ανωτέρω. Β. 19. Β. Σκοτίσας αὐτοῦ. Ο γὰρ τὸν νοῦν ἀφανίσας, τῇ τῶν ὑλικῶν προσπαθείᾳ καὶ τῇ ἐπιθυμίᾳ τῶν παθῶν σκοτίσας αὐτὸν, πάσας, κ. τ. λ. άφαν σας εἰ πάσας αὐτοῦ, Καὶ διδασκάλων. διοικήσει, πολιτεία, προστασίᾳ,
col. 1239–1240page 19 of 44
PG 120:1239καὶ φῶς ὅλου τοῦ κόσμου ἐτέθησαν. Διὰ τοῦτο καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς παραγγέλλων ὁ Κύριος· «Ἐὰν ὑμεῖς στῆτε καὶ μὴ τραπῆτε, φῶς ὄντες τοῦ σώματος, ἰδοὺ ὅλον τὸ σῶμα τοῦ κόσμου πεφώτισται· εἰ δὲ ὑμεῖς ἅλας ὄντες μωρανθῆτε, καὶ φῶς ὄντες σκου τισθῆτε, τὸ σκότος πόσον γενήσεται, ὅ ἐστι ὁ κόσ Πατὴρ ἡμῶν ταῦτά φησι τοῖς ἱερωμένοις Θεῷ σκότους πεπλησμένον, μηδὲ πρόεδροι, τοῦ σκότος πόσον; • Οὐδεὶς δύναται δυσὶ κυρίας μας. Ο δὲ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος καὶ θεῖος Υμῖν λέγω μάλιστα τοῖς τοῦ βήματος, ὀφθαλμὸν εἶναι μὴ κακοῦ φαινοίμεθα Ε! γὰρ τὸ φῶς τοιοῦτον το δουλεύειν, ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει, καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται, καὶ ἑτέρου καταφρονή οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμων. Ο Φαινοίμεθα. Φαινώμεθα. Β. Τὸ φῶς τοιοῦτον. Τοιοῦτον τοσοῦτον. Πορνεύειν — τρυφάν. Ὁ δὲ Θεός. Δε σει Κυρίοις δυσὶν ἐναντία επιτάττουσιν οὐδεὶς δύναται δουλεῦσαι, ἀλλὰ τοῦ ἑνὸς ἀντεχόμενος, καὶ τούτου πληρῶν τὰ θελήματα, τοῦ ἑτέρου πάντως καταφρονήσει, καὶ τὸν ἕνα ἀγαπήσει πάντως, τὸν δὲ ἕτερον μισήσει· ἀλλ' οὐδὲ δυνατόν ἐστι Θεῷ δουλεύειν καὶ χρήμασι, διότι ἡ φιλοχρηματία οὐ μόνον ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἐκβάλλει ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ τῷ μαμωνά ὑποτάσ μαμωνᾶς δὲ ἐστιν ἡ ἀδικία· ἐξ ἀδικίας γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τα χρήματα. Διὰ τοῦτο καὶ ἀδύνατόν ἐστι Θεῷ δουλεύειν καὶ ἀδικίᾳ· ἡ γὰρ ἀδικία ἁρπάζειν βούλεται τὰ ἀλλότρια, πορνεύειν ζητεί, μοιχεύειν, μεθύειν, τρυφήν, τῶν παρ όντων ἀντέχεσθαι καὶ θαυμάζειν τὰ πρόσκαιρα· ὁ δὲ Θε!; καὶ τὰ ὄντα ἡμῶν, ἤγουν, τὰ ἴδια καὶ οἰκεῖα διδόναι προστάσσει τοῖς δεομένοις, σωφρονεῖν ἡμᾶς παραγγέλλει, καὶ γαστρὸς ὑπερορᾷν, καὶ τῶν παρόντων πάντων καταφρονεῖν καὶ βδελύττεσθαι ἀγαπᾷν δὲ, τιμᾷν, ἐργάζεσθαι τὴν ἀρετήν. Δια τοῦτο καὶ ἀδύνατόν ἐστι κρατουμένους ἡμᾶς ὑπὸ τῶν παθῶν, καὶ προσκειμένους τοῖς ἔργοις τοῦ πονηροῦ διαβόλου, φιλιωθῆναι ποτε τῷ Θεῷ, ἀλλὰ μέχρις ἂν πάθεσιν ἀδικίας και φιλοχρηματίας καὶ ἀτιμίας δουλεύειν βουλόμεθα, ἐχθροὶ τοῦ Θεοῦ καθεστήκαμεν καὶ πολέμιοι. ἀποσεισώμεθα τοίνυν, παρακαλῶ, τὸ βάρος τῆς πλεο νεξίας καὶ τῆς ἀδικίας, καὶ τῆς φιλαργυρίας καὶ πάθεσι μισήσωμεν· σκορπίσωμεν τὸν πλοῦτον κατὰ τὸ δυνατὸν, καὶ ζῶμεν τοῖς πένησι, ἵνα ἡ δικαιοσύνη ἡμῶν μένῃ εἰς τὸν αἰῶνα. Κύριον δὲ ἐκάλεσε τὸν μαμωνά, οὐ διὰ τὴν οἰκείαν φύσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν προσκειμένων καὶ δουλευόντων αὐτῷ ὑποταγήν: καὶ τὴν κοιλίαν Θεὸν καλεῖ, οὐχ ὅτι δεσποτικὸν ἀξίωμα ἔχει, ἀλλ' ὅτι οἱ γαστρίμαργοι ταύτῃ ὑποτάσσονται καὶ δουλεύουσιν. Οπου γὰρ ἡ ἐπιθυμία σύρει τὸν ἄνθρωπον, καὶ εἰ; 8 πράγμα ἡ καρδία τινὸς δέδεται, ἐκεῖνό ἐστιν αὐτῷ ὁ Θεός. Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, μὴ μεριμνάτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε, καὶ τί πίητε, μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν, τί ἐνδύσησθε.» Διὰ τὸ ἐκβάλλεσθαι ἡμᾶς ἀπὸ καὶ πάθεσι μὴ συζῶμεν. Εν μὴ συζῶμεν μισήσωμεν. Σκορπίσωμεν. Η Αὐτῷ ὑποταγήν. Υποταγήν, προς κειμένων ριο προκειμένων.
col. 1241–1242page 20 of 44
PG 120:1241τοῦ Θεοῦ ὑπὸ τῶν χρημάτων, μὴ μεριμναν προς τάσσει ὁ Κύριος, μηδὲ ταῖς φροντίσι τῆς φιλοχρηματίας, καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις κατατήκεσθαι. Η ψυχή δὲ οὐκ ἐσθίει, κατὰ δὲ τὴν συνήθειαν τὴν κοινὴν τοῦτο λέγει. Διὰ γὰρ τροφῆς συνίσταται τὸ σῶμα, ἐν ᾧ διακρατεῖται ἡ ψυχή. Δοκεῖ γὰρ μὴ ἀνέχεσθαι εἶναι ἐν τῷ σώματι ἡ ψυχή, εἰ μὴ τρέφοιτο ή σάρξ. • Μη μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν, τί φάγητε, καὶ τί πίητε. Πρόδηλον δὲ, ὅτι χωρὶς τῆς ψυχῆς τρέφεσθαι τὸν ἄνθρωπον οὐκ ἔσται. Τὸ γὰρ νεκρὸν σῶμα ἐνδύεται μόνον, οὐ τρέφεται δέ· τοῦ ἐμψύχου ἐστὶ τὸ τρέφεσθαι οὐ τῶν χρημάτων δὲ μόνον καὶ τῶν ἡδέων πάντων τοῦ κόσμου καταφρονεῖν, ἀλλὰ μηδὲ ὑπὲρ τῆς ἀναγκαίας τροφῆς μεριμνᾷν. Οὐκ ἔκβαλλε: δὲ ἡμᾶς οὐδὲ ἐμποδίζει ἐργάζεσθαι· Ο γὰρ ἀργός μηδὲ ἐσθιέτω, φησὶν ὁ θεῖος Απόστολος· ἀλλὰ τὸ διδόναι ὅλους ταῖς φροντίσι καὶ ἀμελεῖν Θεοῦ· τοῦτο κωλύει· ἐπεὶ καὶ γεωργεῖν δεῖ ἡμᾶς καὶ ἐργά ζεσθαι κατὰ δύναμιν, ἀλλὰ καὶ τῆς σωτηρίας τῶν ἡμετέρων ψυχῶν φροντίζειν μετὰ πάσης σπουδῆς καὶ θερμότητος, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν βλέπειν μόνον, τὸν διδόντα τροφὴν τοῖς πεινῶσι, καὶ ἐμπιπλῶντα ἐν ἀγαθοῖς τὴν ζωὴν ἡμῶν. «Οὐχὶ ἡ ψυχὴ πλείων ἐστὶ τῆς τροφῆς, καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος; Τουτέστι Ο τὸ μεῖζον δοὺς, ήγουν ὁ τὴν ψυχὴν δούς, καὶ τὸ σῶμα διαπλάσας, οὐ δώσει τροφὴν καὶ ἐνδύ ματα; • Εμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν, οὐδὲ θερίζουσιν, οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ εὐράνιος τρέφει αὐτά. Οὐκ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε αὐτῶν;» Τῶν πετεινῶν μέμνηται ὁ Κύριος, ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι καὶ τούτων ἀλογώτεροί εσμεν, καὶ καταισχύνῃ ἡμᾶς, καὶ ἵνα, ὅπερ ἔχουσι τὰ πετεινὰ ἐκ φύσεως, & τὸ μὴ μεριμνᾷν, τοῦτο ἡμεῖς ἐκ προαιρέσεως κτη σώμεθα· ὁ γὰρ εὐτελῶν στρουθίων φροντίζων, πολλῷ μᾶλλον τῶν τιμίων ἀνθρώπων φροντίσει. Διὰ τοῦτο ὑπομιμνήσκει ἡμᾶς ὁ Κύριος τῆς ἀρχαίας ἐκείνης διαγωγῆς, ὅτι ὁ Θεὸς ἔτρεφε τὸν Ἀδὰμ ἐν παραδείσῳ μὴ σπείροντα, τῆς γῆς παρασχούσης αὐτῷ τὰ πρὸς τροφήν. Τρέφει δὲ τὰ πετεινὰ ὁ Θεὸς, φυ σικὴν γνῶσιν ἐνθεὶς αὐτοῖς πρὸς τὸ συνάγειν τροφὰς διὰ τὴν τούτου κυβέρνησιν. • Τίς ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ πήχυν Ένα ο δείκνυσι ὁ Χριστός, ὅτι τὸ σῶμα τὸ δο κοῦν αὔξει οὐκ ἀπὸ τροφῆς αὔξει, ἀλλὰ τῇ αὐτοῦ προνοίᾳ καὶ χάριτι. Οὔτε γὰρ ἡλικίαν δύνα ταί τις προσθεῖναι σώματι, οὔτε τροφής προνοήσαι, η εἰ μὴ ὁ Θεὸς, ἐν οἷς δοκοῦμεν ἐνεργεῖν, τὸ πᾶν ἀνύει, ὡς βούλεται. Τοὺς γὰρ δοθέντας δρους παρὰ Θεοῦ οὐδεὶς δύναται αὐξῆσαι ἢ μειῶσαι· οὐ γὰρ ἡ Πολυφαγία αὔξει τὸ σῶμα, ἀλλὰ καὶ ἀσθενέστερον μᾶλλον αὐτὸ ποιεῖ. Εἰ τὸ περὶ μιᾶς ἡμέρας φροντίζειν βαρύ, καὶ κακωτικόν, πῶς τὸ περιττὸν οὐκ ἀφόρη τον; ἄρα οὖν κακώσεως, και οδύνης, καὶ μόχθου, και ταλαιπωρία;, καὶ πόνου ἡ παροῦσα ἡμέρα· ὥστε καν μεριμνᾷς, ἄνθρωπε, κἂν φροντίζῃς, οὐδὲν ποιεῖς, μὴ θέλοντος τοῦ Θεοῦ. Τί τοίνυν ματαιοπο Οὐ τῶν χρημάτων - μεριμναν. χελεύει, δεῖ, Ἐπεὶ καί. Ἐπεὶ ἐπί. Τὸ δοκοῦν αὔξει. τὸ δοκοῦν αὔξειν. αύξειν πῶς αὐξάνει, οὐ κοπιτ, κ. τ. λ.
col. 1243–1244page 21 of 44
PG 120:1243νεῖς καὶ περιττώς κατακόπτεις οποτόν, καὶ ἐν ταῖς ἀδυνάτοις καὶ ἀκερδέσι καταναλίσκεις σου την ζωήν, Καὶ περὶ ἐνδύματος, τί μεριμνάτε;; Ὁ γὰρ δοὺς εὐπρέπειαν καὶ μέγεθος τῷ σώματι, αὐτὸς καὶ περὶ τοῦ ἐνδύματος προνοείται ο Καταμάθετε τι κρίνα τοῦ ἀγροῦ, πῶς αὐξάνει, οὐ κοπές, οὐδὲ νήθει. Δέγω δὲ ὑμῖν, ὅτι οὐδὲ Σολομών περιεβάλετο ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ, ὡς ἐν τούτων, ο Οὐ μόνον ἀπὸ τῶν πετεινῶν ἐντρέπει ἡμᾶς ὁ Κύριος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν κρίνων των μαραινομένων. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἀπεῖνα ἐκαλλώπισε, μηδεμιάς χρείας ούσης πόσω μάλλον τὴν χρείαν τῶν ἡμητέρων ἐνδυμάτων οὐκ ἀποπληρώσει τἂν πολλά μεριμνώμεν, ἀδελφοί μου, σε δυνησόμεθα καλλωπισθῆναι ὡς τὰ κρίνα. Σολομών γὰρ ὁ φρονιμώτερος και τρυφηλότερος διὰ πάσης τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἴσχυσε περιβαλέσθαι τι τοῦτον. «Ελ δ τὸν χόρτον τοῦ ἀγροῦ, σήμερον ὄντα, καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ὁ Θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσιν, οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, ἐλιγόπιστοι; ᾿Απὸ τούτου μεν θάνομεν, ὅτι οὐ πρέπει ἡμᾶς φροντίζειν καλλωπία μου· τοῦτο γὰρ τῶν προσκαίρων ἀνθέων ἐστίν· ὥστε τας καλλωπιζόμενος χόρτος ἐστί. Διὰ τοῦτο τῆς ἄν θρώπος ὡς χόρτος, καὶ πᾶσα δόξα ἀνθρώπου, ὡς ἄνθος χόρτου, ἐξηράνθη ὁ χόρτος, τὸ ἄνθος ἐξέπεσεν. Ημᾶς δὲ εἶπε τους λογικούς, οἷς ψυχὴν καὶ σῶμα διέπλασε, μὴ καλλωπίζεσθαι σαρκικῶς, ἀλλὰ ψυχικῶς ὡρατζεσθαι. Οἱ γὰρ κατὰ σάρκα και λωπιζόμενοι, τὰ τῆς σαρκὸς φρονοῦσιν· οἱ δὲ κατὰ Ανεῦμα, τὰ τοῦ πνεύματος. Ολιγόπιστοι πάντες οι μεριμνώντες. Εἰ γὰρ τελείαν εἶχον εἰς Θέλη πίστιν, οὐκ ἂν ἐμερίμνων οὕτως ἀνενδότως. «Μη οὖν μεριμνήσητε, λέγοντες • 1 φάγωμεν, ἢ εἰ πιω μεν, ή τί περιβαλλώμεθα. Ταῦτα πάντα τὰ ἔθνη ἐπιζητοῦσι.» Τὸ μὲν φαγεῖν, καὶ πιεῖν, καὶ ἐνδύ σασθαι ἡμᾶς, οὐ κωλύει ὁ Κύριος· τὸ δὲ λέγειν περὶ τούτων καὶ μεριμναν, τοῦτο κωλύει ὁ Κύριος, δ πολλάκις λέγουσιν οι πλούσιοι· Τί φάγωμεν άδριον· ὥστε την τρυφὴν καὶ τὴν ὕβριν κωλύει και τήν διὰ ταῦτα μέριμναν καὶ φροντίδα. υτές γὰρ ὁ Πατήρ ἡμῶν ὁ οὐράνιος, ὅτι χρήζετε τούτων απάντων. Ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν. Βαπ λεία Θεοῦ· ἡ ἀπόλαυσίς ἐστι τῶν ἀγαθῶν· αὕτη δὲ Μηδεμιᾶς χρείας οὔσης. μηδεμιάς χρείας όντα. αποπληρώσει οὐκ. Φρονιμώτερος. Φρόνιμος τρυφηλός, μεριμνώμεν. Οπου γε Σολομῶν ὁ φρονιμώτε διὰ δικαιοσύνης προσγίνεται. Οστις οὖν ζητεῖ τὰ ρος και τρυφηλότερος διὰ πάσης αὐτοῦ τῆς βασι λείας, οὐκ ἴσχυσε περιβαλέσθαι τι τοιοῦτον. Τον Σολομῶντα δὲ τέθεικεν, ὡς φιλόκαλον καὶ σοφὸν ἐπινοεῖσθαι καλλωπισμούς. Μια κλίβανος Κλίβανος ε ἐστι, τὸ ὀπτανεῖον τῶν ἄρτων. Κλίβατον. Β. ἀγγεῖον κοίλον, ἐν ᾧ πῦρ ἀνακαίειν εἰώθασιν. Πᾶς άνθρωπος. 7, 8. Οἱ γὰρ κατὰ σάρκα. VΙΙΙ, 5. Οι πλούσιοι. 4. γρ. οἱ ἄγ θρωπος.

Oration VOratio V

col. 1245–1246page 22 of 44
PG 120:1245πιοδο πνευματικά, προστίθεται τούτῳ καὶ τὰ σωματικά κατά φιλοτιμίαν Θεοῦ. «Μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αύριον. Η γὰρ αύριον μεριμνήσει τὰ ἑαυτῆς. Αρκετὸν γάρ ἐστι τῇ ἡμέρᾳ ἡ κακία αὐτῆς.» Και πίαν ἡμέρας τὴν συντριβὴν λέγει καὶ τὴν κάκωσιν, ἦν ἔχομεν, καὶ τὴν στενοχωρίαν οἱ ἄνθρωποι, ἀπὸ τῶν ἐπερχομένων ἡμῖν ἀναρῶν. Ἀρκετὸν γὰρ ἐστιν ἡμῖν, ὅτι συντριβόμεθα περὶ τὴν σήμερον· εἰ δὲ καὶ περὶ τῆς αὔριον μεριμνήσωμεν, πότε σχολάσο μεν Θεῷ, πότε δουλεύσομεν αὐτῷ, ἀεὶ συντρίβοντες ἑαυτοὺς περὶ τῶν σωματικῶν. Ἀλλὰ διεγερθώμεν, ἀδελφοί μου, καὶ ἀγωνισώμεθα καὶ σπουδάσωμεν εἰς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐντολῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ φροντίσωμεν τῆς σωτηρίας τῶν ἡμετέρων ψυχῶν. Αποσχώμεθα τῶν μεμισημένων καὶ πονηρῶν ἔργων, καὶ πρὸς τὴν Εργασίαν τῶν ἀγαθῶν πράξεων δια ναπτῶμεν, ἵνα τῶν ἐν ἐπαγγελίαις ἀγαθῶν ἐπιτύχωμεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΚΥΡΙΑΚΗ Γ. ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ. Ηχος α'. 'Εωθινόν ς'. Οι τῶν μελισσῶν τὸ φιλόπονον καὶ φιλεργὸν Θεοφιλῶς ἐκμιμούμενοι, ὥσπερ ἐκεῖναι τοῖς λειμώσι ἐφιπτάμεναι, ἀπὸ πασῶν βοτανῶν καὶ παντοίων ἀνθέων συλλέγουσι τα χρησιμώτατα· οὕτω καὶ οὗτοι τῷ γλυκασμῷ τῶν θείων λογίων ἐφηδόμενοι τὰς ψυχὰς, ἐκ πάντων τὰ λυσιτελῆ καὶ ὀνησιμώτατα δρέπονται· καὶ παρὰ μέν τινων τὸ τῆς σωφροσύνης ἄνθος συλλέγουσι, παρὰ δέ τινων, τὸ τῆς δικαιοσύνης· παρ' ἑτέρων δὲ, τὸ τῆς φρονήσεως· παρ' ἄλλων, τὸ τῆς ἀνδρείας· ἄλλοθεν, τὸ τῆς συμπαθείας· καὶ τῆς πρὸς τοὺς ὁμοδούλους φιλανθρωπίας· τὸ τῆς πραότητος καὶ τῆς ἐπιεικείας ετέρωθεν· ἀλλαχόθεν τὸ τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς ἐν τοῖς δεινοῖς καρτερίας καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐκ πάντων πάντα τὰ πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς σωτηρίαν συντείνοντα ἀνθιζόμενοι καὶ ἐν τῷ αἰμβλῳ τῆς καρδίας εναποτιθέμενοι ταῦτα, τὸ ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον γλυκάζον τῶν ἀρθ» τῶν μέλι γεωργούσι καὶ κατεργάζονται. Τού τους οὖν καὶ ἡμεῖς, ἀδελφοί μου, μιμώμεθα, καὶ ὅταν τῷ θείῳ καὶ περικαλλεῖ τῷδε λειμώνι, τῇ Εκκλησίᾳ, προσέλθωμεν, μὴ χάριν τῆς πρὸς ἀλλήλους ομιλίας τὴν ἐνταῦθα ποιώμεθα προσέλευσιν, ἀλλὰ τὰς διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ὑπαναγινώ σκομένης θείας Γραφάς περιεργαζώμεθα, καὶ τὸ ἐκ τούτων ψυχικών ὄφελος ξητῶμεν ἐπιμελῶς μετὰ μεμεριμνημένης διανοίας καὶ ἐξεταστικής διαθέσεως. Οὕτω γὰρ, ποτὲ μὲν, περὶ τῆσδε τῆς ἀρετῆς νουθετούμενοι, ποτὲ δὲ περὶ ταύτης διδασκόμενοι Οι τῶν μελισσών. Εφηδόμενοι. τοῦ ἐφιπτάμεναι. Ανθιζόμενοι. ἀπανθιζόμενοι, Τ. Γεωργοῦσι. Αρτι μὲν ἡ φιλεργός μέλισσα τὸ πτερὸν ἑλκύσασα καὶ τῶν σίμβλων ἀπαναστάσα τὴν ἑαυτῆς σοφίας ἐπιδείκνυται, καὶ λειαῶνας ἐφίπταται, καὶ συλῷ τὰ ἄνθη. Καὶ ἡ μὲν τοκεῖ τὰ κηρία τὰς ἐξαγώνους καὶ ἀντιθέτους σύριγγας εξυφαίνουσα, καὶ τὰς εὐθείας ταῖς γωνίαις ἐπαλλάττουσα ἔργον ὁμοῦ κάλλους και ἀσφαλείας· ἡ δὲ μέλι ταῖς ἀποθήκαις ένα πατιθετα καὶ γεωργεῖ τῷ ξενίζοντι καρπὸν γλυκὺν καὶ ἀνήροτον. Τούτους ούτ. Τοὺς ἐκμιμουμένους τας μετ λίσσας. ταύτας, τούτους Ενταῦθα. Ἐν τῇ ἐκκλησία.
col. 1247–1248page 23 of 44
PG 120:1247άλλοτε δὲ, περὶ ἄλλης παραινούμενοι, καὶ συνεχής Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐμβάς. 1 Καὶ ζητοῦσι. καὶ αἰτοῦσι. *Ενθα χοιρώδης. ἔνθα γάρ χο ταῦτα παιδευόμενοι καὶ γυμναζόμενοι, δυνησόμεθα καὶ αὐτοὶ τὰς ἀρετὰς κατορθῶσαι, καὶ τὸν ἐκ τού των ἐντικτόμενον ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς γλυκασμών τε καὶ φωτισμόν, ὡς μέλι καὶ κηρίον προσαγαγεῖν τῷ Θεῷ. Δεὶ γὰρ ἡ θεία Γραφὴ τὰ θεοφιλῆ καὶ στ τήρια διδάσκει καὶ ὑποτίθησι, καὶ οὐδέν ἐστι ταύτης ὅπερ μὴ πρὸς ψυχικήν συντείνειν ὠφέλειαν. Ἐπεὶ οὖν ταῦτα οὕτως ἔχει, μάθωμεν σήμερον ἀπὸ τῶν εὐαγγελικῶν ῥημάτων, ὅσον κακὸν ἡ ἁμαρτία ἐστὶ, καὶ ὅτι τῇ ψυχῇ λυμαίνεται σφόδρα, καὶ τῶν σωμα τικῶν δὲ νοσημάτων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον αὕτη αἰτία καθέστηκεν. Εχει δὲ τὰ τῆς ὑποθέσεως οὕτως Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐμβὰς ὁ Ἰησοῦς εἰς πλοῖον διεπέρασε, καὶ ἦλθεν εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. Καὶ ἰδοὺ προσέφεραν αὐτῷ παραλυτικὸν ἐπὶ κλίνης βεβλημένον.» Εξέρχεται μὲν τῆς τῶν Γεργεσηνών χώρας ὁ Κύριος ὑπ' ἐκείνων παρακληθείς. Εφοβήθησαν γὰρ οἱ Γεργεσηνοί, διότι ἀπώλεσαν τοὺς χοίρους αὐτῶν, μήποτε καὶ ἄλλο τι ἐπιζήμιον πάθωσι. Διὰ τοῦτο καὶ παρακαλοῦσι τὸν Χριστὸν, καὶ ζητοῦσι μεταθῆναι ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν· οὐδὲ γὰρ ἦσαν ἄξιοι τῆς τοῦ Δεσπότου διδασκαλίας. Οὐκ ἀντέτειν δὲ ὁ Χριστὸς, ἀλλ' ἀνεχώρησε μετὰ πάσης ἐπιεικείας καὶ πραότητος. Ενθα χοιρώδης βίος, καὶ δυσα δία, καὶ βόρβορος, καὶ παραίτησις τοῦ καλοῦ, ὁ Χριστὸς οὐ μένει ἐκεῖ· ἀφῆκε δ' ὅμως τοὺς ἐκ τῶν δαιμόνων ἀπαλλαγέντας, καὶ τοὺς βόσκοντα; τοὺς χοίρους λέγειν· καὶ ἀνακηρύττειν τὰ γεγενημένα θαυμάσια. «Καὶ ἰδοὺ προσέφερον αὐτῷ παρα λυτικὸν ἐπὶ κλίνης βεβλημένον. Ἐπειδὴ πρὸς τὸ θεραπεῦσαι παράλυσιν ἡ τῶν ἰατρῶν τέχνη ἀσθε νοῦσα ἡλέγχετο πρὸς τὸν ἄνωθεν, καὶ ἐξ οὐρανῶν Ιατρόν, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν παρά τῶν οἰκείων ὁ παράλυτος οὗτος ἀπεκομίζετο. Ενα δὲ καὶ τὸν αὐτὸν παράλυτον τὸν παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγγελισταῖς λεγόμενον νομίζουσιν εἶναι πολλοὶ τῶν ὁπλῶς ἀναγινωσκόντων καὶ ἀνεξεταστι χῶς τὰς θείας Γραφάς, καὶ ἐγκαλοῦσι τινες τοῖς εὐαγγελισταῖς, ὡς μαχομένοις ἀλλήλοις καὶ διαφωνοῦσιν. Οὐκ ἔστι δὲ τοῦτο· μὴ γένοιτο. Μία γὰρ ἡ ἐν τούτοις ἐνεργήσασα χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὅπου δὲ χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκεῖ ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη· ἔνθα δὲ εἰρήνη, ἐκεῖθεν πᾶσα μάχη καὶ ἐναντίωσις ἀπελήλαται, καὶ πᾶσα ἀμφιβολία καὶ διαφωνία ἀνῄρηται. Ο τόπος γὰρ, καὶ ὁ χρό νος, καὶ ὁ καιρὸς, καὶ ἡ ἡμέρα, καὶ ὁ τρόπος τῆς θεραπείας, καὶ ἕτερά τινα δειχνύουσι τοῖς όπωσούν προσέχουσιν, ὅτι ἕτερος μέν ἐστιν οὗτος ὁ παράλυτος, ἕτερος δὲ ὁ παρὰ τῷ Ἰωάννῃ τῷ θεολόγω καὶ εὐαγγελιστῇ λεγόμενος. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ὁ πιο ράλυτος ἐν Ἱεροσολύμοις θεραπεύεται· οὗτος δὲ ἐν Καπερναούμ· ἐκεῖνος παρὰ τὴν κολυμβήθραν οὗτος ἐν οἰκίσκῳ τινὶ, ὡς ὁ Λουκᾶς καὶ ὁ Μάρκος λέγουσιν· κἀκεῖνος μὲν ὁ παράλυτο; ἐν ἑορτῇ τὴν ρώδης. Τοὺς ἐκ τῶν.
col. 1249–1250page 24 of 44
PG 120:1249ἴασιν ἔλαβεν· οὗτος δὲ οὐκ ἐν ἑορτῇ, ἀλλ' ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ· ἐκεῖνος τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθενείᾳ· περὶ τούτου δὲ οὐδὲν τοιοῦτο λέγει ὁ εὐαγγελιστής· κἀκεῖνος μὲν ἐν Σαββάτῳ ἐθεραπεύθη οὗτος δὲ ἐν ἄλλῃ ἡμέρᾳ. Εἰ γὰρ ἐν Σαββάτῳ ἐθεραπεύθη καὶ οὗτος, οὐκ ἂν παρεσιώπησε τοῦτο ὁ εὐαγ γελιστὴς, οὐδ' ἂν οἱ Ἰουδαῖοι ἡσύχασαν. Οὗτος μὲν ὁ παράλυτος πρὸς τὸν Χριστὸν φέρεται βασταζόμενος· πρὸς ἐκεῖνον δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς παραγίνεται· κἀκείνῳ μὲν τῷ παραλύτῳ οὐδεὶς ἦν ὁ βοηθήσων («Κύριε, γὰρ, ἔλεγεν, Ανθρωπον οὐκ ἔχω· ο) οὗτος δὲ πολλοὺς εἶχε τους προσήκοντας, οἵτινες καὶ βαστάζοντες αὐτὸν ἔφερον. Ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς θερα πείας ἐν ἑκατέροις παρηλλαγμένον φαίνεται. Ἐκείνου μὲν τὸ σῶμα πρὸ τῆς ψυχῆς ἐθεράπευσεν ὁ Χριστός· τὴν γὰρ παράλυσιν αὐτοῦ σφίγξης τότε έλεγεν. «"Ιδε υγιής γέγονας, μηκέτι ἁμάρ > Ενταῦθα δὲ οὐχ οὕτως· ἀλλὰ πρότερον τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἰάσατο, εἰπὼν, Ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου, καὶ τότε τὴν παράλυσιν τοῦ σώματος διορθώσατο. Καὶ ἐπὶ τούτου μὲν τοῦ παραλύτου οἱ Γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἐσίγησαν· ἐπ' ἐκείνου δὲ ἐνέκειντο διώκοντες, καὶ γογγύζοντε; καὶ κατηγοροῦντες. Αλλος οὖν ἐστὶν ὁ παράλυτος οὗτος, καὶ ἄλλος ἐκεῖνος, ὡς ἀπὸ τούτων πάντων σαφῶς καὶ καθαρῶς ἀποδέδεικται. ι Καὶ ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν, εἶπε τῷ παραλυτικῷ.» Δεκτή ὄντως γέγονεν ἡ τῶν προσελθόντων μετά τοῦ παραλύτου πίστις πρὸς τὸν ἀγαθὸν ἰατρὸν καὶ Σωτῆρα ἡμῶν, τὸν βλέποντα τας καρδίας αὐτῶν. Τινὲς δὲ λέγουσιν, ὅτι τὴν πίστιν ὁ Κύριος εἶδε τῶν τομισάντων, οὐ τοῦ παραλελυμένου. Έστι γάρ, ὅτε καὶ ἄλλοις δι᾿ ἄλλων πίστιν θεραπεύεται, ὡς ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος τοῦ διδομένου τοῖς παιδίοις. Η γὰρ τῶν προσαγόντων γονέων πίστις ἐνεργεῖ· ὡς καὶ ἐπὶ τῆς Χαναναίας· πιστευσάσης γὰρ αὐτῆς, ἡ θυγάτηρ ἐθεραπεύετο. Καὶ τοῦ ἑκατοντάρχου δὲ πιστεύσαντος, ὁ παῖς ἐκείνου ἀνίστατο. Οὕτως οὖν λέγουσι καὶ ἐνταῦθα διὰ τὴν τῶν προσενεγκόντων πίστιν τὸν παράλυτον ἰαθῆναι· ἀλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο. Ἰδὼν γάρ, φησί, τὴν πίστιν αὐτῶν, οὐ τῶν προσ αγόντων μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦ παραλύτου. Οὐ γὰρ ἑτέρου πιστεύσαντος, ἕτερος σώζεται εἰ μὴ διὰ ἡλικίαν άωρον, ὡς ἐπὶ τῶν παίδων, καθὼς εἴ πομεν, ἢ δι᾽ ἀσθένειαν ὑπερβάλλουσαν, ὅταν ὦσιν ἐξεστηκότες οἱ κατεχόμενοι ὑπὸ τοῦ νοσήματος, καὶ διὰ τοῦτο ἀδυνάτως ἔχωσι πιστεῦσαι, ὡς ἐπὶ τῆς θυγατρὸς τῆς Χαναναίας. • Η θυγάτηρ μου, ἔλεγεν ἐκείνη, κακῶς δαιμονίζεται, καὶ ποτὲ μὲν πίπτει εἰς τὸ ὕδωρ, ποτὲ δὲ εἰς τὸ πῦρον Ἡ δὲ δαιμονῶσα, καὶ μὴ ἑαυτῆς δυναμένη γενέσθαι ποτέ, πῶς ἂν ἡδυνήθη πιστεῦσαι; ὁμοίως καὶ ἐπὶ τοῦ ἑκατοντάρχου. Ἐν τῇ οἰκίᾳ ὁ παῖς ἐκείνου ἐδέ βλητο, καὶ οὐδὲ αὐτὸς ᾔδει τὸν Χριστὸν, ὅστις ἦν ποτε. Πῶς οὖν ἔμελλεν εἰς τὸν ἀγνοούμενοιν ποι στεύειν; ἐπὶ μὲν οὖν τῶν τοιούτων, καὶ ἕτερο; δι ἑτέρου πίστιν σώζεται· ἐνταῦθα δὲ οὐκ ἔστι τοῦτο εἰπεῖν· ἀλλὰ καὶ ὁ παράλυτος ἀδιστάκτως ἐπίσ στευσε, καὶ τοῦτο δῆλον ἀπὸ πολλῶν. Ἐννόησον, ὅσον ἐστὶν, ἀῤῥωστοῦντά τινα, τοσαῦτα παθεῖν καὶ ἀνέχεσθαι. Γινώσκεται πάντως, ὅτι οὕτω μικρόψυχοι καὶ δυσάρεστοί εἰσιν οἱ νοσοῦντες, ὡς καὶ ἐπὶ τῆς κλίνης τὰς θεραπείας ἀποδιώκειν καὶ δακρύεσθαι, καὶ πολλάκις ἡγεῖσθαι κάλλιον, τὰς ἀπὸ τῶν νοση Σφίγξας. θεραπεύσας. Σώζεται. Β. ριο εσώζετο, Αδιστάκτως ἐπίστευσε.
col. 1251–1252page 25 of 44
PG 120:1251τιμω το μάτων φέρειν δύνα;, ἢ τὴν ἀπὸ τῶν βοηθημάτων ὑπομένειν ἀνάγκην καὶ ἀηδίαν. Οὗτος δὲ ὁ παράλυ τοῦ καὶ τῆς οἰκίας αὐτοῦ ἐξελθεῖν ἡνέσχετο, καὶ διὰ μέσης τῆς ἀγοράς διελθεῖν βασταζόμενος ἐκαρτέρει, καὶ πᾶσιν ἑαυτὸν ἐπιδεῖξαι οὐ παρητείτο. Καὶ τοῦ το συνήθειαν έχουσιν οι άρρωστοῦντες, ὅτι οὐ βούλονταί τινα τοῦ νοσήματος ἔχειν μάρτυρα· καὶ πολλοὶ ἠθέλησαν μᾶλλον τοῖς ἀρρωστήμασιν ἐναποθέτ νεῖν, ἢ τὰς οἰκείας ἐκκαλύψαι συμφοράς. Οὗτος δὲ δ παράλυτος οὐχ οὕτως, ἀλλ' οὐδὲ πρὸς τοὺς βαστάζοντας εἶπε γογγυστικῶς· Τί τοῦτό ἐστι; τί θορυβείσθε; τί ἐπείγεσθε· ἀνασχώμεθα καὶ καρτερήσωμεν δ πλῆθος ὑποχωρήσει, καὶ τότε κατ' ἰδίαν τῷ Ιατρο προσέλθωμεν, καὶ κοινωνησώμεθα περὶ τῆς δεινῆς ταύτης ἀσθενείας μου. Τί γὰρ ὠφελήσει πάντων ὁρώντων εἰς μέσον προτιθέναι τὰς ἐμὰς συμφοράς Τούτων οὐδὲν εἶπεν, ἀλλὰ κόσμον ενόμιζε καὶ καλλωπισμὸν, τὸ μάρτυρας τοσούτους τῆς ἀσθενείας καὶ θεραπείας ποιήσασθαι. Οὐκ ἀπὸ τούτων δὲ μόνον ἔστιν ἰδεῖν τὴν πίστιν τοῦ παραλύτου, ἀλλὰ καὶ ἀπ' αὐτῶν τῶν τοῦ Χριστοῦ ῥημάτων. Επειδὴ γὰρ προσηνέχθη, καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Χριστός, ο Τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίας σου, ο οὐκ ἠγανάκτησεν, οὐκ ἐδυσχέρανεν ὅλως, οὐκ εἶπεν πρὸς τὸν ἀγαθὸν Ιατρόν, Τί τοῦτό ἐστι, Κύριε; ἐγὼ ἔτερον ἦλθον θεραπευθῆναι πάθος, καὶ ἕτερον αὐτὸς θεραπεύεις. Σκήψις ταῦτα καὶ πρόφασις, καὶ ἀσθενεία; πρέ φασις, καὶ ἀσθενείας προκάλυμμα. Αμαρτίας ἀφίης, τὰς οὐ βλεπομένας, οὐδὲν τοιοῦτον, οὔτε εἶ πεν, οὔτε ἐνενόησεν, ἀλλ' ἀνέμενε τὴν μετὰ συμπαθείας τοῦ ἀγαθοῦ ἰατροῦ θεραπείαν τε καὶ διόρθωσιν· δεικνύων δὲ ὁ Κύριος, ὅτι ἡ πίστις ἁμαρτίας ἐστὶν ἀναιρετική, ἐπεφώνει τῷ παραλύτῳ· ο Θάρ σει, τέκνον, ἀφέωνταί σοι οἱ ἁμαρτίας σου.» Οὐκ εὐθὺς γὰρ ἐπὶ τὴν τῆς παραλύσεως ἴασιν Καὶ τοῦτο συνήθειαν ἔχουσιν. Β. καὶ τοῦτο δὲ ἔθος τοῖς ἀῤῥωστοῦσι, μηδένα βούλεσθαι του νοσήματος ἔχειν μάρτυρα. καὶ ταύτην δὲ τὴν συνήθειαν, καὶ τοῦτο δὲ συνήθως. Τὴν ψυχὴν — ὁ Δεσπότης. ὁ Δεσπότης ἔρχεται, ἀλλὰ πρότερον τὸ ἄδηλον ἐθεράπευσε, την ψυχὴν δηλονότι, τὰ ἁμαρτήματα ἀφεὶς ὁ Δεσπότης, ὅπερ τὸν παράλυτον μὲν ἔσωζεν, αὐτῷ δὲ οὐ πολλὴν τὴν δόξαν ἔφερεν. Οὐδὲ γὰρ ἤθελε κατ' ἐπίδειξίν τι ποιεῖν καὶ ἀνθρωπαρέσκειαν· καὶ πρῶτ τον μὲν ἀφίησι τῷ νοσούντι τὰς ἁμαρτίας αὐτοῦ, μετὰ δὲ θεραπεῦσαι τὸ σῶμα, διδάσκων ὅτι τὰ πολλὰ τῶν νοσημάτων ἐξ ἁμαρτιῶν φύονται, καὶ χρὴ πρῶτον ἰαθῆναι τὸ αἴτιον, καὶ δεικνύων, δ Θεός ἐστι, καὶ πάντα πράττει μετ' ἐξουσίας, ὡς βούλεται. Τὸ μὲν γὰρ ἰᾶσθαι σωματικές νόσους, μόνον Θεοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ πρὸς τὸν ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ παράλυτον οὕτως ἔλεγεν· ο ς, υγιής γέγο νας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χειρόν τί σοι γένη ται» Πηγή καὶ μίζα καὶ μήτηρ πάντων τῶν κακῶν ἡ ἁμαρτία καθέστηκεν. Αὕτη τὰ σώματα ἡμῶν παραλύει, αὕτη τὰς νόσους ἐπάγει, καὶ τοῦτο δηλῶν ὁ Κύριος, τούτῳ μὲν τῷ παραλύτῳ ἔλεγεν Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου· ἡ ἐκείνῳ δὲ ἐπὶ χρόνους ὀκτὼ καὶ τριάκοντα κατακειμένῳ έλεγεν ὡς δεσπότης. Θεραπεῦσαι. θεραπεύει καὶ τὸ σῶμα. μετὰ δὲ Πηγὴ καί. πηγή γὰρ γαί
col. 1253–1254page 26 of 44
PG 120:1253Ιδε ὑγιής γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε. ο Καὶ ἐν sίματα. ἀρχῇ τῆς κτίσεως ἐξ ἁμαρτιῶν ἡ νόσος εἰς τὸ τοῦ Κάϊν σῶμα ἐνέσκηψε. Μετὰ γὰρ τὴν ἀδελφοκτονίαν παρελύθη τὸ σῶμα ἐκείνου, καὶ ἦν στένων καὶ τρέ μων ἐπὶ τῆς γῆς. Τὸ δὲ τρέμειν, οὐδὲν ἑτερόν ἐστιν ἡ παράλυσις. Ἐπειδάν γὰρ ἡ τὸ ζῶον οἰκονομοῦσα δύναμις ἀσθενήσῃ, καὶ οὐ δύναται ἔτι πάντα τὰ μέλη βαστάζειν, ἀφίησιν αὐτὰ τῆς οἰκείας προς νοία; ἔρημα, καὶ οὕτως ἐκεῖνα χαλασθέντα, τρέμει καὶ περιφέρεται. Τοῦτο καὶ ὁ θεῖος Παῦλος ἐδήλωσεν, ἁμαρτίας τινὰς ἐγκαλῶν τοῖς Κορινθίοις, καὶ λέγων· Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι, καὶ κοιμῶνται ἱκανοί· καὶ ὁ Χρι στὸς διὰ τοῦτο εἶπεν, ο 'Αφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου, ο ἵνα μάθωμεν, ὅτι σεσιγημένως καὶ ἀγεται σθήτως, ὡς θεὸς κατασκέπτεται τὰ ἀνθρώπινα, καὶ ἐφορᾷ τῆς ἑκάστου ζωῆς τὴν ὁδόν. Γέγραπται γάρ, ἔτι Ενώπιόν εἰσι τῶν τοῦ Θεοῦ ὀφθαλμῶν ὁδολ ἀνδρὸς, εἰς δὲ πάσας τὰς τροχιάς αὐτοῦ σκοπεύει ᾿Αγαθὸς δὲ ὧν καὶ πάντας σωθῆναι βουλόμενος ο Θεός, συγχωρεί πολλάκις ἀρρωστήμασι περιπίπτειν τοὺς ἀνθρώπους ώστε διασμήχει, καὶ καθαίρειν ἐξ ἁμαρτιῶν τοὺς κατεχομένους ταῖς νόσοις. Οὕτω γὰρ καὶ διὰ φωνῆς Ἱερεμίου φησί, Πόνῳ καὶ μάστιγι παιδευθήσῃ, Ἱερουσαλήμ: ο καὶ ὁ Παροιμιαστής λέγει, ο Υιέ, μὴ ὀλιγώρει παιδείας Κυρίου, μηδὲ ἐκλύου ὑπ' αὐτοῦ ἐλεγχόμε της. Ον γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει· μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν, ὃν παραδέχεται.» Τοῦ πάθους τοίνυν τὴν ρίζαν, ήγουν τὴν ἁμαρτίαν ἐκκόπτει πρότερον ὁ Χριστός. Εξαιρεθείσης γὰρ ταύτης, ἀνάγκῃ καὶ τὴν νόσον συναναιρεθῆναι. Και, ο Τέκνον, εἰπὼν, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου, ο ανίστησι τοῦ παραλύτου τὸ φρόνημα, καὶ διεγείρει καταβεβλημένην αὐτοῦ τὴν ψυχήν. Ο γὰρ λόγος ἔργον ἐγένετο, καὶ εἰς τὸ συνειδὸς εἰσελθὼν, αὐτῆς ἡπτετο τῆς ψυ χῆς, καὶ πᾶσαν ἀγωνίαν ἐξέβαλεν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως εμποιεῖ δειλίαν καὶ φόβον, ὡς ἁμαρτημάτων συνείδησις· οὐδὲν δὲ πάλιν οὕτως ἡδονὴν παρέχει, καὶ θαρρεῖν παρασκευάζει, ὡς τὸ μηδὲν ἑαυτοῦ καταγινώσκειν. Τέκνον δὲ ὀνομάζει τὸν παράλυτον ὁ Κύ βιος, ἢ κατὰ τὸν τῆς δημιουργίας, λόγον, ἢ καὶ ὡς πιστεύσαντα, ἢ διότι τῶν ἁμαρτημάτων αὐτῷ ἔμελλε δοῦναι τὴν ἄφεσιν· "Ενθα γὰρ ἁμαρτημάτων ἄφε σις, ἐκεῖ καὶ υἱοθεσία. Οὕτω τοίνυν καὶ ἡμεῖς, ἀδελφοί μου, οὐ πρότερον δυνάμεθα προσκάλεσαι τὸν Θεόν, ἕως ἂν ἐν τῇ κολυμβήθρα του βαπτίσματος τὰ ἁμαρτήματα απονιψώμεθα. Οτι γούν ἐκεῖθεν ἀνέλθωμεν, τὸ πονηρὸν ἐκεῖνο φορτίον ἀποθέμενοι, τότε λέγομεν τό, Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. «Καὶ ἰδοὺ τινὲς τῶν Γραμματέων εἶπον ἐν ἑαυτοῖς, Οὗτος βλασφημεί. ο από παστές προστ επίσης το τίμημα πήρα ατομα να της παραλλά, τη βρομιά εκατ ς Ἐσκανδαλίζοντο οἱ Γραμματεῖς, καὶ ἐθορυβούντο ὑπὸ φθόνου καὶ βασκανίας τηκόμενοι· καὶ γὰρ πολλάκις εἶδον τὸν Χριστὸν ἐξουσιαστικῶς νόσους Επειδαν ἀσθενήσει. Επειδὰν γὰρ οἱ τοῦ ζώου οἰκονομοῦσα δύναμις ἀσθενήσι. 19) Αμαρτίας τινάς. Αμαρτίαν τινά. Β. Ασθενείς. 1 30. Ενώπιον εἰσι. 21. Περιπίπτειν τοὺς ἀνθρώπους. Τοὺς ἀνθρώπους τοῖς ἀνθρώποι;, τοὺς ἀνθρώπους, περιπεσεῖν. Ὥστε ταῖς νόσοις. Ὥστε δισμήχειν ἐξ ἁμαρτιῶν τοὺς ἐνειλημμένους ταῖς νόσοις. Β. Πόνῳ καὶ μάστιγι. 7. Υιέ, μὴ όλιγώρει, ΙΙΙ, 14. Προσκαλέσαι. Πατέρα καλέσαι. Β.
col. 1255–1256page 27 of 44
PG 120:1255φυγαδεύοντα, καὶ δαίμονας ἀπελαύνοντα καὶ ἀνέμοις Αγανακτούντες. ἀγανακτούσι. Σὺ ἐπίστασαι. 59. Ετάζων. Ρ. 10. Εγώ Κύριος ἑτάζων καρδίας και ευκ: άζων νεφρούς, "ΑΡΙ ωπος Τύεται.: 7. καὶ θαλάσσῃ ἐπιτιμῶντα, καὶ πάντα ταῦτα δια πραττόμενον ὑπὲρ ἄνθρωπον. Αλλ' ἐκεῖνοι τὰ ἴδια πάθη ἐκδικοῦντες, οἱ ἀπειθεῖς καὶ ἀγνώμονες, ἐδή κουν τὸν Θεὸν ἐκδικεῖν· καὶ ταῖς ἑτέρων εὐεργεσίαις ἐπιβουλεύοντες ταράττονται καὶ ἀγανακτοῦντες καὶ γογγύζουσι, καὶ βλασφημίαν κατηγοροῦσι τοῦ Σωτῆρος και Δεσπότου. • Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὰς ἐνθυμήσεις αὐτῶν, εἶπεν· Ινατί ὑμεῖς ἐνθυμεῖσθε πονηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; › Ἰδοὺ καὶ ἕτερον ἐνταῦθα, καὶ ἀναντίῤῥητον καὶ φανερὸν σημεῖον δείκνυσιν ὁ Χριστὸς τῆς αὐτοῦ θεότητος, καὶ τῆς πρὸς τὸν Πατέρα ισότητος. Τὸ γὰρ γινώ σκειν τοὺς διαλογισμούς τῶν καρδιῶν, μόνου ἐστὶ Θεοῦ· ὁμοίως καὶ τὸ ἀφιέναι ἁμαρτίας. Γέγραπται " γὰρ, «Σὺ ἐπίστασαι καδίας μονώτατος ο και πάλιν·. Ετάζων καρδίας καὶ νεφροὺς ὁ Θεός καὶ ἀλλαχοῖ· «Ὁ μὲν ἄνθρωπος ἔψεται (29') εἰ; πρό σωπον, ὁ δὲ Θεὸς ὄψεται εἰς καρδίαν.» Ἐπεὶ οὖν εἰ Γραμματεῖς τὸ ἀφιέναι ἁμαρτίας, ὡς ἀδύνατον αυτ τοῖς φανὲν οὐκ ἐδέξαντο, λέγει τοῦτο λοιπὸν ὁ Χρ. στὸς, ὡς ἀναμφίβολον, τό • Ινατί ἐνθυμεῖσθε πο νηρὰ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; ο Διὰ τοῦτο κἀκεῖνο βεβαιῶν, καὶ τρόπον τινά λέγων πρὸς τοὺς Γραμ ματεῖς, ὅτι Οντως οὐδεὶς δύναται ἀφιένα: ἁμαρτίας, εἰ μὴ εἰς ὁ βλέπων τὰς ἐνθυμήσεις τῶν ἀνθρώπων. «Τί γὰρ εὐκοπώτερον εἰπεῖν, Αφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τίαι, ἢ εἰπεῖν, Εγειρα: καὶ περιπάτει; Επειδή βλάσ φημος ὑμῖν δοκώ, φησίν, ὦ Γραμματεῖς, ὡς ἀφεὶς ἁμαρτίας, καὶ ὡς ἴσον ἐμαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ, ἀπο κρίθητέ μοι, ποῖον εὐκολώτερον καὶ εὐχερέστερον εἰ; πράξιν,τοῦτο τὸ εἰπεῖν, Ἀφέωνταί σοι οἱ ἁμαρτία: σου, ἢ εἰπεῖν, Εγειραι καὶ περιπάτει. "Ησαν δὲ καὶ ἀμφό τερα ταῦτα, περὶ ὧν ἠρώτησεν αὐτοὺς, Θεῷ μὲν δύο νατά, ἀνθρώπῳ δὲ ἀδύνατα· καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀφιένα ἁμαρτίας, Θεοῦ μόνου ἐστὶν, ὁμοίως δὲ καὶ τὸ κατ' ἐξο ουσίαν ἐγείρα: καὶ ἀρτιῶσαι τὸν παράλυτον δεσπότου γὰρ ἐστι τὸ κολάζειν οἰκέτην ἁμαρτάνοντα κολάζοντο; δὲ, καὶ μάλιστα θεοῦ, τὸ πρὸς φιλανθρωπίαν πάλιν ἀπονεύειν, καὶ ἀπολύειν τῆς μάστιγος· τῆς δὲ μάστιγος ἀνεθείσης, ἡ ἁμαρτία πάντως ἀφίεται, δι' ἣν ή πληγή συγκεχώρηται. Εἰ δὲ ἰᾶται ὁ Κύριος, πάντ τως καὶ αὐτὸς ἐπαίδευσεν· εἰ δὲ παιδεύει, δῆλον ὡς ἐξουσίαν ἔχει καὶ τὴν παιδείαν λύσαι· εἰ δὲ ταύτην, καὶ τὸ πλημμέλημα, πάντως, δι' ὅπερ ἡ παι δεία, συνεχώρη • Ἵνα δὲ εἰδῆτε, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιένα ἁμαρτίας, ο Ἵνα γνωρίσηται φησίν, ὅτι ὁ φαινόμενος ὑμῖν ἄνθρωπος, ἐξουσίαν ἔχει, ὡς Θεός, βλέψατε καὶ κατανοήσατε τὸ ἄδηλον καὶ τὸ ἀφανές ἐκ τοῦ φανεροῦ. Θεὸς γὰρ Λόγος ὑπάρχων, ἄν ζω που γέγονα δι' οἰκονομίαν, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς πολ τεύομαι καὶ ἀναστρέφομαι, καὶ ἁμαρτημάτων ἄφεσιν Συνεχώρη. χωρήθη. συγχωρεῖται. Για γνωρίσηται. Ἵνα γνωρίσης, μι
col. 1257–1258page 28 of 44
PG 120:1257χωροῦμαι τοῖς πιστεύουσιν εἰς ἐμέ. Διὰ τοῦτο γὰρ εἶπεν, ἐπὶ τῆς γῆς, ο ἵνα δείξῃ ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς γῆς ἐφθεὶς, Θεός ἐστι κατά φύσιν, καὶ ἵνα μάθω μεν ὅτι ἐπὶ τῆς γῆς ἀφίενται αἱ ἁμαρτίαι Εως γάρ ἐσμεν ἐπὶ τῆς γῆς, δυνάμεθα ἐξαλείψαι τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, ἀδελφοί μου, μεθ' δ μέντοι μεταστῶμεν ἐντεῦθεν, οὐκέτι δυνάμεθα ἡμεῖς αὐ τοῦ ἐξομολογήσεως ἀποκέκλεισται γὰρ ἡ θύρα. Τότε λέγει τῷ παραλυτικῷ· Ἐγερθεὶς ἄρον τὴν κλίνην σου, καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκον σου. Καὶ ἐγερ θεὶς ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ. ἐπειδὴ τὸ μὲν ἀφιένα: ἁμαρτίας, ἀφανῆ καὶ ἀπόδειξιν εἶχε, τὸ δὲ κατ' ἐξουσίαν ἐγεῖραι τὸν παράλυτον, φανερᾶς ἐδεῖτο τῆς ἀποδείξεως, ποιεῖ αὐτὴν φανεράν Χριστός τεκμήριον καὶ δεῖγμα τῆς ἀφανοῦς, καὶ διὰ ταύτης τῆς φανερᾶς ἀποδείξεως καὶ περὶ ἐκείνης πληροφορεῖ, ὅτι ὁ τοῦτο δυνηθείς, δύναται κἀκεῖνο· προς βεβαίωσιν δὲ καὶ πληροφορίαν τῆς συσφίγξεως τοῦ παρειμένου σώματος, ἐκέλευσεν ἆραι τὸν κράββα τον, ἵνα μὴ όξῃ φαντασία τις τὸ γεγενημένον, Αποστέλλει δὲ τὸν παράλυτον εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ ὁ Κύριος, τοῦτο μὲν, ἵνα μὴ παρὼν καὶ ὁρώμενος, ἔπαινον αὐτῷ προσξενήσῃ· τοῦτο δὲ καὶ, ἵνα σχῇ μάρτυρας τῆς ὑγείας αναντιρβήτους αὐτοὺς τοὺς ἀτα γράπτους καὶ τῆς νόμου μάρτυρας, καὶ ἵνα τούτοις ἀφορμὴ γένηται πίστεως. • Ιδόντες δὲ οἱ ὄχλοι ἐθαύμασαν, καὶ ἐδόξασαν τὸν Θεὸν, τὸν δόντα ἐξουσίαν τοιαύτην τοῖς ἀνθρώποις. ο Εθαύμασαν μὲν οἱ ὄχλοι, ὅτι ὡς Θεὸς ἐθαυματούρ νησεν· ὅμως ἄνθρωπον αὐτὸν εἶναι ὑπελάμβανον, ἔχοντα ἐξουσίαν ὑπὲρ ἄνθρωπον. Καὶ ἡμεῖς, ἀδελφοί μου, παράλυτοι όντες, καὶ τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις ἀνενεργή τους ἔχοντες, δυνάμεθα ἰαθῆναι καὶ ἀνορθω, θῆναι, εἴπερ μόνον προαιρούμεθα καὶ βουλόμεθα. Ἔστι " γὰρ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς ἐν ἰδίᾳ αὐτοῦ πόλει τῇ Κα περναούμ, τῷ οἴκῳ, λέγω, τῆς παρακλήσεως, τούτο ἐστι τῇ ἐκκλησίᾳ· οἶκος γὰρ τοῦ παρακλήτου, ἡ ἐκκλησία ἐστίν. Ἐσμὲν δὲ καὶ ἡμεῖς παράλυτοι, τὰς ψυχὰς παρειμένοι, ανενεργήτως δηλαδή καὶ ἀκινήτως πρὸς τὸ καλὸν ἔχοντες· ἀλλ᾽ ἐὰν ὑπὸ τῆς μετανοίας καὶ τῆς ἐξομολογήσεως ἀρθῶμεν καὶ ἀπαχθῶμεν εἰς τὸν Κύριον, τότε ἀκούσομεν τῆς γλυκείας αὐτοῦ φωνῆς καὶ πάντα δυναμένης, λεγούσης· Τέκνα, ἀφέωνται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι. υἱοὶ γὰρ Θεοῦ τότε γινόμεθα, όταν πρὸς αὐτὸν ἐπιστρέφω μεν διὰ μετανοίας καθαρᾶς καὶ ἐξομολογήσεω;. Τηνικαῦτα καὶ ἰαθησόμεθα, καὶ ἀροῦμεν τὸν κράββατον ἡμῶν, ἤτοι τὸ σῶμα, πρὸς τὴν τῶν ἐν τολών εργασίαν κινοῦντες. Οὐδὲ γὰρ μόνον δεῖ ἐγερθῆναι ἡμᾶς ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας, ἢ καὶ νοήσαι ὅτι ἁμαρτάνομεν, ἀλλὰ καὶ τὸν κράββατον, τους ἐστι, τὸ σῶμα ἆραι καὶ κινῆσαι εἰς ἐργασίαν τοῦ καλοῦ καὶ τῆς ἀρετῆς. Τότε τοίνυν καὶ οἱ ἐν ἡμῖν λογισμοὶ ἰδόντες καὶ κατανοήσαντες πνευματικῶς τὰ δι᾿ ἡμᾶς πολλὰ καὶ μεγάλα ἔργα τοῦ δημιουργοῦ καὶ Δεσπότου, καὶ εἰς θεωρίαν ταύτην φθάσ σαντες δοξάσουσι τὸν Θεὸν τὸν ποιοῦντα θαυμάσια, Αμήν. Ἀφίενται αἱ ἁμαρτίαι. Αἱ Β. Οὐκέτι δυνάμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ ἐξομολογήσεως. Οὐκέτι δυνάμεθα ἡμεῖς αὐτοὶ δι' ἐξομολογή. σεως. τει μις, οὐκέτι δυνάμεθα ἐντυγχάνειν Θεῷ δι' ἐξο ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. μολογήσεως, καὶ ἁμαρτημάτων ἀφέσεως τυχεῖν. Ποιεῖ αὐτὴν φανεράν. ποιεῖ αὐτὴν φανερόν φανερόν -- τεκμήριον. Απαγράπτους. ἀπαραγράπτους, ἀπαγαγόντας.

Oration VIOratio VI

col. 1259–1260page 29 of 44
PG 120:1259ΙΩΑΝΝΟΥ ΞΙΦΙΛΙΝΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗΝ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩ ΚΑΙ ΕΙΣ ΤΗΝ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΙΝ. Πάλαι μὲν οὖν ἡ τοῦ Μωσέως ῥάβδος τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ προπορευομένου λαοῦ, διχῆ τὴν θάλασσαν ἔτεμε καὶ τὴν ἄβατον ἱππήλατον ἔδειξε. Καὶ μετὰ τὴν εἰς δύο ταύτης διαίρεσιν τὴν τῶν ὑδάτων και τάρρυτον φύσιν ἀτρεμεῖν παρεσκέυασε καὶ ὡσεὶ τείχος 'Εβραίων περαίωσιν εἰς τὴν πρὶν ἀποκατα έστησεν ἔνωσιν, καὶ τὸν ὑπέροφρυν Φαραώ άρμασ καὶ τριστάταις πανστρατὶ τῷ βυθῷ συνεκάλυψε, καὶ τὴν ἀπηγριωμένην ἔρημον παντὶ τῷ Ἰσραὴλ καθημέρωσε, τῆς Μεῤῥᾶς τὰ πικρὰ καταγλυκαίνουσα νάματα, καὶ οὐ ταύτην μόνην εἰς τὸ πότιμον μεταβάλλουσα, ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἐκ πέτρας παρα δόξως ὀμβρίζουσα, καὶ ποταμοῦ κυοφόρον τὴν ἐγκύο μονα φέρουσα. Πρὸ δὲ τούτου τὴν Αίγυπτον άπει θοῦσαν ἐκόλασε, τὸ ὕδωρ εἰς αἷμα μετέστρεψε. Καὶ τὸ αἷμα πάλιν εἰς ὕδωρ μετημειψε, καὶ τὰ με ρία ἐκεῖνα τεράστια κατειργάσατο. Εἰ δὲ ἐκείνη ἡ μόνη τύπον καὶ σκιὰν διαγράφουσα τοσούτων καὶ τοιούτων θαυμάτων ἦν αὐτουργὸς, τί οὐκ ἂν αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ δεσποτικός σταυρὸς ἀπεργάσαιτο, οὐ συμβολικῶς οὐδ᾽ αἰνιγματωδῶς προτυπούμενος, αὐτοψεὶ δὲ καθορώμενος, καὶ παρ' ἡμῶν προσ κυνούμενος; Οὐ τὸν νοητόν Φαραὼ τῇ δεκαπλή πεδώσει πληγῇ, καὶ τελευταῖον μετὰ τῆς αὐτοῦ στρατείας καταποντίσοι καὶ κατακαλύψειεν; Οὐ τὴν πολυκύμονα τῶν παθῶν θάλασσαν ἀβρόχως ἡμῖν διαβῆναι παρασκευάσειεν; Οὐ τὴν ἔρημον τῶν ἀγαθῶν, παρόντα δηλαδή βίον, εξημερώσει φρό 'τατον; Οὐ τὴν πικρίαν τῆς Μεῤῥάς, τῶν συμ φορῶν, φημὶ, καὶ τῶν πειρασμῶν εἰς τὸ γλυκύ τε καὶ πότιμον μεταστρέψειεν; Οὐχ ὕδωρ ἐκ πέτρας,
col. 1261–1262page 30 of 44
PG 120:1261Στις ὁ Χριστός, πηγάσει ἡμῖν, οὐ μόνον τὴν δίψαν τὴν ἐξ ἐμπαθοῦς, καὶ φιληδόνου φλογὸς ἀπωθούμενον, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ μέλι καὶ ἔλαιον καταγλυκαῖνον, καὶ ἱλαρῦνον, καὶ καθαγιάζον τὰς καρδίας ἡμῶν, καὶ μηκέτι διψήν συγχωροῦν; Ο γὰρ ἐξ αὐτοῦ πίνων οὐ μὴ διψήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ τί πάντα καταλέγειν, ὅσαπερ ἡμῖν ἀγαθὰ διὰ τοῦ σταυροῦ περιγίνεται; Ἐπιλείψει γὰρ δ χρόνος τὸν κατὰ μέρος ταῦτα διεξηγούμενον. Τοῦ τον καὶ οἱ θειότατοι Πατέρες ἡμῶν φρουρὸν εἰδότες τῶν εὐσεβῶν ἀκαταίσχυντον, ἐν τῇ μέσῃ τῶν νηστίμων ἡμερῶν ἑβδομάδι προτίθεσθαι διωρίσαντο, καὶ παρὰ τῶν πιστῶν προσκυνεῖσθαι, καὶ κατο ασπάζεσθαι· ὥστε τὰ μὲν ἤδη κατορθωθέντα παρὰ τῶν τῆς ἀκρατείας ἀγωνιστῶν συνέχειν καὶ συντηρεῖν, πρὸς δὲ τὰ μέλλοντα συγκροτεῖν τε καὶ συνεργεῖν. Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς, τὸν τοῦ Κυρίου σταυρὸν συνεργὸν ἐπικαλεσάμενοι, τὸν προκείμενον ἀγῶνα διανύσαι σπουδάσωμεν, τὰ σαρχικά σταυροῦντες καὶ νεκροῦντες κινήματα, καὶ τοῖς τούτου προστάγμασιν ἐπακολουθεῖν ἐπειγώμεθα· ὡς καὶ ἡ σήμερον ἀναγνωσθησομένη εὐαγγελική παραίνεσις ἡμῖν ὑπο τίθησιν. Εἶπεν ὁ Κύριος τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς· Ε' τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῖς οἰκείοις, προλέγοντας μαθηταῖς, ὅτι χρή πάντως καὶ τὰς τῶν Ἰουδαίων εφόδους σα καὶ παροινίας ἐπενεγκεῖν, σταυρωθῆναι. τε ὑπ' αὐτῶν καὶ ἀποκτανθῆναι, ὁ τῶν ἀποστόλων κορυφαιότατος, τὸ τοῦ σταυροῦ μυστήριον ἀγνοῶν, καὶ διὰ τοῦτο, κρεῖττον οἰόμενος τὸ μὴ ἀποθανεῖν τὸν Χριστὸν, επετίμησεν αὐτῷ, οὕτως εἰπών· "Ιλεώς σοι, Κύριε, οὐκ ἔσται σοι τοῦτο. Ο οὖν Κύριος, διορθούμενος τοῦτον, καὶ δηλῶν ὅτι οὐ τὸ παθεῖν αὐτὸν ἀπρεπές, ἀλλὰ τὸ μὴ παθεῖν, ἐπέπληξεν εἰπών· Υπαγε ὀπίσω μου, Σατανά, ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. Καὶ καθικνούμενος τοί νυν αὐτοῦ φησιν· Εἰ τὸ ἐμὲ παθεῖν ἀπρεπές; Αλλά σὺ σαρκικῇ γνώμῃ τοῦτο ψηφίζῃ, ὡς, εἶχε κατὰ Θεοῦ τῶν λεγομένων ήκουες, τῆς σαρκικῆς διανοίας ἀπαλ λαγείς, ᾔδεις ἂν ὅτι μοι μάλιστα τοῦτο πρέπον ἐστί. Σὺ μὲν γὰρ νομίζεις, ὅτι ἀνάξιόν μου τὸ πάθος ἐστίν· ἐγὼ δέ σοι λέγω ὅτι τὸ μὴ παθεῖν με τῆς τοῦ διαβόλου γνώμης ἐστίν· οὐ γὰρ υβριστικῶς τὸν Πέτρον ὁ Κύριος ἀπεκάλεσεν, ἀλλ' ἐπειδὴ αἱ τοῦ Κυρίου στερήσεις ἡμῖν ἐξεγένοντο· οἷον ὁ αὐτοῦ θάνατος ἡμῖν ζωὴ γέγονεν· ἡ αὐτοῦ ἀτιμία ἡμῖν δόξα. Τοῦτο δὲ ἀγνοῶν ὁ ᾿Απόστολος ἀντιπίπτων ἦν ἐξ ἀγνοίας τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ. Ἡ δὲ ἄγνοια τοῦ ἀντικειμένου· διὰ τοῦτό φησιν· Υπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· ἀντὶ τοῦ Ἔπου μου τῇ βουλῇ, καὶ μὴ ἔσο μου ἀντικείμενος τῷ σκοπών. Τὸ δὲ Σατῶν ὄνομα τὸν ἀντικείμενον σημαίνει Καιρὸν τοίνυν ἐνταῦθα λέγει· ἔτε ὁ Πέτρος είπεν ο *Αλεώς σοι, Κύριε οὐκ ἔσται σοι τοῦτο· καὶ ἤκουσεν, Ύπαγε ὀπίσω μου, Σατανά. Μετὰ γοῦν τὴν ἐπιτίμησιν οὐκ ἀρκεσθεὶς ταύτῃ ὁ Κύριος, ἀλλ᾽ ἐκ Τα
col. 1263–1264page 31 of 44
PG 120:1263περιουσίας δεῖξαι βουλόμενος τῶν παρὰ τοῦ Πέτρου εἰρημένων τὴν ἀτοπίαν, καὶ τὸ ἀπὸ τοῦ πάθους κέρδος, φησίν· Σύ μοι λέγεις· Οὐ μὴ ἔσται σοι τοῦτο· ἐγὼ δὲ σο: λέγω ὅτι οὐ μόνον τὸ ἐμὲ χω λύειν, καὶ τῷ ἐμῷ πάθει δυσχεραίνειν ἐπιβλαβές σοι καθέστηκε καὶ ἐλέθριον, ἀλλ' ὅτι οὐδὲ σὺ σω θῆναι δυνήσῃ, ἐὰν μὴ καὶ αὐτὸς πρὸς τὸ παθεῖν εἴ παρεσκευασμένος διὰ παντός. Ίνα γὰρ μὴ ἀνάξιον αὐτοῦ νομίσωσι τὸ πάθος, οὐ διὰ των προτέρων μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἐποιμένων αὐτοὺς παι δεύει τὸ κέρδος τοῦ πράγματος. Καὶ διὰ μὲν τοῦ Ἰωάννου φησίν· Ἐὰν μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου εἰς τὴν γῆν ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει· ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολύν καρπὸν φέρει. Ενταῦθα δὲ ἐκ περιουσίας οὐκ ἐφ' ἑαυτοῦ μόνου τὸν λόγον, τὸν περὶ τοῦ δεῖν ἀποθνήσκειν γυμνάζει, ἀλλὰ καὶ ἐπ' ἐκείνων. Τοσοῦτον γάρ, φησί, τὸ κέρδος τοῦ πρέ γματος, ὅτι καὶ ἐφ' ἡμῶν τὸ μὲν μὴ θέλειν ἀποθανεῖν η δεινόν· τὸ δὲ ἑτοίμους εἶναι πρὸς τοῦτο ἀγαθό». Οσα δὲ καὶ ὁ σταυρὸς ἐμπεριέχει νοήματα δι' οὗ τελειοῦται τὸ τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν πάθους τοῦ Κυρίου μυστήριον, τίς ἂν ῥᾳδίω; τῷ λόγῳ προσαφηνίσειε; Μὴ γὰρ οὐκ ἦσαν μυρίοι τρόποι πρὸς θάνατον φέροντες, δι' ὧν ὧν δυνατόν πληρωθῆναι τὴν ὑπὲρ ἡμῶν τοῦ θανάτου οἰκονομίαν; 'Αλλ' ἐκ πάν των οὗτος ώρίσθη παρ' αὐτοῦ τοῦ ἑαυτῷ κατ' ἐξου σίαν τὸ πάθος ὁρίσαντος. Οὐδὲ γὰρ εἶπε· Τάδε καὶ τάδε πείσεται ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, ὡς ἄν τις ἁπλῶς εἴποι προαγορεύων τὰ μέλλοντα· ἀλλὰ, Δεῖ, φησί, τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου σταυρωθῆναι δια γματίζων τὸ μὴ δεῖν ἄλλως ἢ διὰ σταυροῦ γενέσθαι τὸ πάθος. Τίς οὖν περὶ τούτου λόγος; Μόνου τοῦ μεγάλου Παύλου ἐστὶ διασαφῆσαι. "Ος ἐν μέρει διὰ τῶν πρὸς Ἐφεσίους λόγων τὸν κρυπτὸν τοῦ περί τοῦ σταυροῦ μυστηρίου ὑπηνίξατο, λέγων· Ιια ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις τε τὸ πλάτος, καὶ μῆκος, καὶ βάθος, καὶ ὕψος, γνώναι το τὴν ὑπερβάλλουσαν ἀγάπην τῆς γνώσεως τοῦ Χριστοῦ. Οὐ γὰρ ἀργῶς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ὀφθαλμὸς τὸ σχῆμα τοῦτο τέσσαρσι προ βολαῖς ἀπὸ τῆς ἐν μέσῳ συμβολῆς μεριζόμενων, τὴν διὰ πάντων ἤκουσαν τοῦ ἐν αὐτῷ φανέντος διασημαίνει πρόνοιάν τε καὶ δύναμιν καὶ τούτου χάριν ἑκάστην προβολὴν ἰδιαζούσαις κατονομάζει φωναῖς, βάθος λέγων τὸ ἐκ τοῦ μέσου κάτω, καὶ ὕψος τὸ ὑπερκείμενον· πλάτος δὲ καὶ μῆκος τὸ ἐκ πλαγίου παρατεινόμενον μετὰ τὴν συμβολὴν ἑκατέρωθεν, μῆκος προσαγορεύσαι· δι' ὧν τοῦτό μο δοκεῖ σαφῶς διασημαίνειν τῷ λόγῳ, ὅτι οὐδέν ἐστι τῶν ὄντων, ὁ μὴ τῇ θείᾳ φύσει πάντως διακρατεῖσθαι, τὸ ὑπερουράνιον, τὸ ὑπουράνιον, τὸ ὑπτο χθόνιον, τὸ ἐπὶ τὰ πέρατα τῶν ὄντων πάντοθεν ἐχ πλαγίου παρατεινόμενον. Σημαίνει γὰρ διὰ μὲν τοῦ ὕψου; τὸ ὑπερκείμενον, διὰ δὲ τοῦ βάθους τὸ ὑποχθόνιον, τῷ μήκει δὲ καὶ πλάτει τὰ διὰ μέσου πέρασα ὑπὸ τῆς τὸ πᾶν διακρατούσης δυνάμεως κατεχόμενα. Εστω δὲ καὶ διὰ τῶν ἐν ψυχῇ γινομένων ἐν τῇ περὶ Θεοῦ ἐννοίτ
col. 1265–1266page 32 of 44
PG 120:1265ἡ τῶν λεγομένων ἀπόδειξις. ᾿Αναβλέψας γὰρ εἰ; τὸν οὐρανὸν καὶ τὰ κάτω βάθη τῷ λογισμῷ κατα νόησον. Εκτεινον ἐπὶ τὰ πλάγια καὶ τὰ ἄκρα τῆς τοῦ παντὸς συστάσεως διάνοιαν, καὶ λόγισαν τις ἡ ταῦτα συνέχουσα δύναμις, οἷον τίς σύνδεσμος τοῦ παντὸς γινομένη; καὶ ὄψει ὡς αὐτομάτως ἐν τῇ διανοίᾳ σου τὸ σχῆμα τοῦ Χριστοῦ ἐγχαράττεται, ἐκ τῶν ὑψηλῶν ἐπὶ τὰ βαθύτατα, καὶ ἐπὶ τὰ πέο ρατα τῶν ἄκρων εγκαρσίως παρατεινόμενον. Τοῦτο τὸ σχῆμα καὶ ὁ θεῖος Δαυῒὸ ἐξύμνησε λέγων· Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός σου, καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου που φύγω; ᾿Εὰν ἀναβῶ εἰς τὸν οὐρανὸν τοῦτο τὸ ὕψος), ἐὰν καταβῶ εἰς τὴν ᾄδην (τοῦτο τὸ βάθος), ἐὰν ἀναλάβοιμι τὰς πτέ ρυγάς μου κατ' ὄρθρον, ὅ ἐστιν ἡ τοῦ ἡλίου ἀνα τελή (τοῦτο τὸ πλάτος). Καὶ κατασκηνώσω εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θαλάσσης τὰς δυσμάς οὕτως όνομά των (τοῦτο μήκος). Ορα πῶς ζωγραφεῖ τὸ τοῦ σταυ τοῦ σχῆμα διὰ τῶν λεγομένων. Σὺ εἶ, φησίν, ὁ διὰ παντὸς ἐν σεαυτῷ διαλαμβάνων τὰ πέρατα. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ μέγας Απόστολος, ὅταν πληρωθῇ τὰ πάν τα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως, προσκυνεῖσθαι λέγων τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα ὑπὸ τῶν ἐπουρανίων, και. ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων, κατὰ τὸ σχῆμα τοῦ σταυροῦ, μερίζω, διὰ τούτων τὴν προσκύνησιν τοῦ Χριστοῦ. Τὰ μὲν γὰρ ἐπουράνια τῷ ἄνω τοῦ σταυροῦ μέρει ἀποπληροί τῷ Δεσπότῃ τὴν προσκύνησιν· τὰ δὲ ἐπίγεια ἐν τῷ μέσῳ, τὰ δ᾽ ὑποχθόνια ἐν τῷ κάτω. Οὐκ εἰς γῆν οὖν ἀπέθανεν, ἀλλ᾽ εἰς τὸν ἀέρα ἀνέβη διὰ τοῦ ἐξουσίας τοῦ ἀέρος ἀποδιώξῃ· καὶ γὰρ κρεμάμενος ἐπὶ τοῦ ρῶν ἀπεκάθηρε, τὴν δὲ γῆν τῷ ἐκ πλευράς αἵματί τε καὶ ὕδατι. Αλλ' ἴδωμεν καὶ κατὰ λέξιν τὰ εὐαγγελικὰ ῥή ματα· Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν. Ὅρα πῶς ἀκατανάγκαστον τὸν λόγον ποιεί. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, ἔτι Κἂν βούλησθε, κἂν μὴ βούλησθε, δεῖ τοῦτο παι θεῖν ὑμᾶς· ἀλλὰ πῶς; Εἴ τις θέλει; ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν Οὐ βιάζομαι,οὐκ ἀναγκάζω, ἀλλ᾽ ἕκαστον κύριον ποιῶ τῆς ἑαυτοῦ προαιρέσεως. Διὸ καί φησιν· Εἴ τις θέ λε. Επὶ γὰρ ἀγαθὰ καλῶ, οὐκ ἐπὶ φαῦλα καὶ ἐπαχθῆ οὐκ ἐπὶ κόλασιν καὶ τιμωρίαν, ἵνα καὶ ἀναγκάζω. Καὶ γὰρ αὐτὴ τοῦ πράγματος ἡ φύσις ἱκανὴ ἐφελκύσασθαι. Ταῦτα δὲ λέγων ἐπισπᾶται μειζόνων; Ο μὲν γὰρ βιαζόμενος ἀποτρέπει πολλάκις, οὓς ἂν βιάζηται· ὁ δὲ ἀφεὶς κύριον τὸν ἀκροατὴν μᾶλλον ἐφέλκεται. Διὸ καὶ αὐτὸς ἔλεγεν· Εἴ τις θέλει. Μεγάλα γάρ, φησὶν, εἰσὶν ἃ δίδωμι ὑμῖν ἀγαθὰ καὶ τοιαῦτα, ὥστε ἐπιτρέπειν ἑκόντας ὑμᾶς· οὐδὲ γὰρ εἴ τις χρυσίον παρείχε καὶ θησαυρὸν προετίθει, πολύολβον μετά βίας εκάλεσεν ἄν. Εἰ δὲ εἰς ἐκεῖνα οὐ μετὰ βίας, πολλῷ μᾶλλον ἐπὶ τὰ ἐν οὐρανοῖς ἀγαθά. Εἰ γὰρ μὴ ἡ τοῦ πράγματος φύσις πείθει σε παραδραμεῖν, οὐδὲ λαβεῖν ἄξιος εἶ· οὐδὲ πάλιν ἂν λάβῃς, εἴσῃ καλῶς τὸ ληφθέν. Διὰ τοῦτο οὐκ ἀναγκάζει ὁ Χριστός, ἀλλὰ προτρέπεται ώσανεί λέγων· Εἰ μὴ νομίζεται μυρίων ἀγαθῶν αἴτιον εἶναι τὸ εἰρημένον, οὐ βιάζομαι, ούδ' αναγκάζω ἀλλ' εἴ τις βούλεται ἀκολουθεῖν, τοῦτον καλῶ. σταυροῦ, ἵνα κἀκεῖθεν τὸν ἄρχοντα τῆς σταυροῦ τὸν μὲν ἀέρα τῇ ἐκτάσει τῶν χε
col. 1267–1268page 33 of 44
PG 120:1267Ει Ανεμπαθῇ δὲ τὸν λόγον ποιῶν οὐκ αὐτοῖς μόνον τὰ δεινὰ περιίστησιν, ἀλλὰ καὶ κοινὸν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ προστίθησι, λέγων· Εί τις θέλει καν ἀνὴρ, κἂν γυνή, κἂν πένης, καν πλούσιος, κἂν ἄρ χων, κἂν ἀρχόμενος, ταύτην ἐρχέσθω ὁδόν. Που τοίνυν εἰσὶν οἱ τὸ αὐτεξούσιον ἀνατρέπειν ἐπιχειροῦντες, καὶ τὴν εἱμαρμένην εἰσάγοντες; Ιδού γὰρ ἐντεῦθεν σαφῶς φληναφῶντες ἐλέγχονται. τις θέλει. Ὁ μὲν γὰρ διάβολος, ἐπεὶ μηδὲν ἀληθὲς έχει ἐν πελέκει καὶ λαξευτηρίῳ ἐπιβαίνων, τὰς θύρας τῶν μὴ δεχομένων αὐτὸν κατάγνυσιν· ὁ δὲ Σωτὴρ οὕτως ἐστὶ πρᾶος ὡς διδάσκειν: Εἰ εις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν· καὶ, ο θέλων εἶναι μου μαθητής. Ερχόμενος δὲ πρὸς ἕκαστον, οὐ βιάζετ ται, ἀλλὰ μᾶλλον κρούει, καὶ λέγει· "Ανοιξόν μοι, ἀδελφή μου, νύμφη. Καὶ ἀνοιγόντων, εἰσέρχεται ὀκνούντων δὲ καὶ μὴ θελόντων ἐκείνων, ἀναχωρεί, καὶ διὰ τοῦ Ησαίου Ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου. Πρότερον γὰρ θελῆσαι δεῖ, καὶ τότε είσαι κοῦσαι, Ἵνα τὸ ἐφ' ἡμῖν ἀκατανάγκαστον ᾖ. Επ μέντο: τοῦ μὴ θελῆσαι τὸ μὴ εἰσακοῦσαι συνίσταται. Οὕτω πᾶσα μακαριότης, καὶ ἡ ἐν κολάσει καὶ τοῖς ἐπιπόνοις διαγωγὴ ἐκ τοῦ ἐφ' ἡμῖν ἐνήργηται. Τὸ μὲν οὖν ἀκολουθεῖν τὸ πιστεύειν εἰς αὐτὸν παρ. ίστησιν· τὸ δὲ ὑπίσω μου καὶ τὴν ἐντολῶν ἔργα σίαν δηλοῖ. Τοῦτο γὰρ ἐστι τῷ ὄντι ἀκολουθεῖν, τὸ μὴ μόνον πιστεύειν εἰς αὐτόν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν, καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι. Οτι δὲ τὴν οἰκεῖον βίον ὁ Σωτὴρ πολιτείας αρίστης υπογραμμὸν τοῖς αὐτῷ πείθεσθαι θέλουσιν έθηκεν, ἄκουσον αὐτοῦ διαρρήδην τοῦτο διδάσκοντος· Εάν τις γάρ, φησίν, ἐμοὶ διακονῇ. ἐμοὶ ἀκολουθείτω, οὐ τὴν κατὰ σάρκα δηλῶν ἀκολούθησιν, ἦν γὰρ πᾶπιν ἄπορο; τοῦ Κυρίου νῦν ἐν οὐρανοῖς εἶναι γινωσκομένου, ἀλλὰ τὴν ἀκριβῆ τῆς πολιτείας κατὰ τὸ ἐγω χωρούν μίμησιν. Απαρνησάσθω ἑαυτὸν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. Δοκεῖ μὲν ἐν τ' εἰ ρηκέναι, τρία δέ ἐστι τὰ λεγόμενα, τὸ 'ἀπαρνησάσθω αὐτὸν, τὸ ᾿Αράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ τὸ ᾿Ακολουθείτω μοι. Καὶ τὰ μὲν δύο συνέζευκται, τὸ δὲ ἐν καθ᾿ ἑαυτὸ τέθειται. Μάθωμεν οὖν πρότερον τί ἐστι τὸ 'Εαυτὸν ἀπαρνήσασθαι· τὸ ἀφει δῶς δηλονότι τοῖς κινδύνοις ἑαυτὸν ἐκδιδόναι καὶ τοῖς ἀγῶσι, καὶ μηδὲν κοινὸν ἔχειν πρὸς ἑαυτὸν, ἀλλ' ὥσπερ ἄλλου πάσχοντος, οὕτω διακείσθαι. Ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἀρνήσηται ἕτερον, κἂν μαστιζόμενον ίδη τοῦτον, κἂν στρεβλούμενον, κἂν πρὸς θάνατον ἀπὸ αγόμενον, οὐ παρίσταται, οὐ βοηθεῖ, οὐκ ἐπικλᾶται, οὐ πάσχει τι πρὸς αὐτὸν, ἅτε ἅπαξ αὐτοῦ ἀπαλλα τριωθείς· οὕτω καὶ ἡμᾶς βούλεται διακείσθαι πρός ἑαυτοὺς πάσχοντας, ἵνα κἂν μαστιζώμεθα, κἂν ἐλαυνώμεθα, κἂν καιώμεθα, κἂν ὁτιοῦν πάσχωμεν, μὴ φειδώμεθα ἑαυτῶν. Τότε γὰρ μᾶλλον ἑαυτῶν φε δόμεθα, όταν ἑαυτῶν διὰ Χριστὸν ἀφειδῶμεν. Ἐπε! καὶ οἱ πατέρες τότε καὶ παίδων φείδονται, όταν, διδασκάλοις ἐκδιδόντες, αὐτοὺς κελεύωσι τούτων μὲ φείδεσθαι. Οὐκ εἶπε δὲ, Μὴ φεισάσθω ἑαυτοῦ, ἀλλ'
col. 1269–1270page 34 of 44
PG 120:1269ἐπιτεταμένως 'Αρνησάσθω, τουτέστι, μηδὲν κοινὸν ἐχέτω πρὸς ἑαυτὸν, ἀλλ' ἐκδιδότω τοῖς ἀγῶσι καὶ τοῖς κινδύνοις, καὶ ὡς ἑτέρου πάσχοντος, οὕτω διακείσθω. Ἐπὶ δὲ πλείονα ποιῶν ἐπίτασιν, οὐκ εἶπεν Αρνησάσθω, ἀλλ' Απαρνησάσθω, τῇ μικρά ταύτῃ προσθήκη μεγάλην ἐμφαίνων τὴν ὑπερβολήν· καὶ γὰρ πλέον τοῦτο ἐκείνου ἐστίν. "Αρνησις μέντοι ἐστὶν ἑαυτοῦ ἡ παντελὴς τῶν παρελθόντων λήθη, καὶ ἡ τοῦ οἰκείου θελήματος αναχώρησις, ἡ πρὸς τὸν ἐπὶ Χριστοῦ θάνατον ἐπιθυμία, καὶ νέκρωσις τῶν μελῶν τῶν ἐπὶ γῆς, καὶ τὸ παρατεταμένως πρὸς πάντα τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ διακεῖσθαι κίνδυνον, καὶ, τὸ ἀπροσπαθῶς ἔχειν πρὸς τὴν παροῦσαν ζωὴν, τοῦτ' ἔστι τὸ ἆραι τὸν σταυρὸν ἑαυτοῦ. 'Αλλ' ἡ μὲν τελειό τῆς ἐστὶν ἐν τῷ τὸ ἀπροσπαθὲς κατορθῶσαι, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ ζῆν καὶ τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ὁμοίως ἔχειν· ὥστε μὴ ἐφ' ἑαυτοῦ πεποιθέναι. Αρχεται δὲ ἐκ τῆς ἔξωθεν ἀλλοτριώσεως, οἷον κι ημάτων, δόξης ματαίας, ἢ ἁπλῶς προσπαθείας τῶν ὁ ωφελῶν, καθὰ καὶ οἱ ἅγιοι τοῦ Κυρίου μαθη ταὶ, καὶ ὑπέδειξαν ἡμῖν, Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, καταλιπόντες τὸν πατέρα καὶ αὐτὸ τὸ πλοῖον τὴν πᾶσαν ἀφορμὴν τοῦ βίου. Ματθαῖος δὲ, ἀπ' αὐτοῦ τοῦ τελωνίου ἐξαναστάς, καὶ ἀκολουθήσας τῷ Χρι στῷ, οὐ τὰ κέρδη μόνον καταλιπών, ἀλλὰ καὶ τῶν κινδύνων ὑπεριδών, ὁ ἐπακολουθεῖν ἔμελλον αὐτῷ παρὰ τῆς ἐξουσίας ἀτελεῖς τοὺς λόγους τοῦ τελω νέου καταλιμπάνοντι. Παύλῳ δὲ καὶ ὁ σύμπες κόσ σμος ἐσταύρωτο καὶ αὐτὸς τῷ κόσμῳ. Ετέρως δὲ ἀρνεῖται τις ἑαυτὸν, τὸν ἴδιον βίον πρότερον κατὰ κακίαν γεγενημένον τῇ ἀξιολόγῳ μεταβολῇ ἀπαλείφων. Οἷον ὁ πάλαι ἀκόλαστος ἀρνεῖται ἑαυτὸν ἀχή λαστον, σωφρονήσεις· καὶ ὁ πάλαι ἄδικος ἀρνεῖται ἑαυτὸν ἄδικον, δικαιοπραγήσας. Καὶ ἁπλῶς πάσης τῆς ἁμαρτίας ἀποχὴ ἄρνησίς ἐστιν ἑαυτοῦ ὀπίσω φέρουσα τοῦ Χριστοῦ. Ἵνα δὲ μὴ νομίζῃ τις ὅτι μέχρις βρεων καὶ πληγῶν καὶ ὀνειδισμῶν ἀπαρ νεῖσθαι δεί, προστέθηκε, Καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, δηλῶν μέχρι πόσου δεῖ ἀπαρνεῖσθαι, ὅτι μέχρι θανάτου, καὶ θανάτου ἐπονειδίστου. Διὰ τοῦτο προσέθηκεν· Αράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Ἕτερος γὰρ θάνατος οὐκ ἦν οὕτω παράδοξος καὶ ἐπονείδι στης, ὡς ὁ διὰ σταυροῦ. Οὐδὲ γὰρ μόνον φησὶ τρυφῆς καὶ δόξης καταφρονεῖν, ἀλλὰ καὶ μέχρις αίματος ἀντικαθίστασθαι, καὶ ἕως τοῦ ἐπονειδίστου θανά του πάντα φέρειν γενναίως, καὶ ταύτῃ μᾶλλον ἀγάλλεσθαι. Σκόπει δὲ πῶς οὐκ εἶπε τὸν σταυρὸν ἀπολύτω;, ἀλλὰ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, τοῦτ' ἔστι τὸν ὀφειλόμενου αὐτῷ θάνατον, ὃν ἔχει χρέος καθ' εκάστην ἀπο πληροῦν κατὰ τὸν λέγοντα· Καθ' ἡμέραν ἀποθνήσκω. Η καὶ ἄλλως σταυρὸν βαστάζειν φησὶν ἡμᾶς, τοῦτ' ἔστιν διηνεκώς ἐγρηγορέναι τὸν νοῦν, καὶ ἐν ταῖς ἀρεταῖς ἐφ᾽ ὕψους ἴστασθαι, τοῦ μὴ κατελθεῖν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ· ήγουν ἐγκρατεύεσθαι ἀπὸ τῶν παθῶν, ἕως οὗ ἐκκόψει αὐτὰ καὶ ἀναστῇ λοιπὸν αήττητος. Ο γὰρ σταυρός πάσης αμαρτίας κατάρ
col. 1271–1272page 35 of 44
PG 120:1271γησίς ἐστιν. Σταύρωσον οὖν σεαυτὸν ἐκ τῶν κοι σμικών πραγμάτων τοῦ μὴ ἅψασθαι αὐτῶν. Και γάρ μη πρόσκειται σταυρὸς ἦται επονείδιστος θάνατος, ἀλλὰ παθῶν νέκρωσις πρόσκειται, καὶ ὁ πρὸς τὸν ἀόρατον ἐχθρὸν καὶ πολέμιον συγκροτούμενος πόλε μος, ἂν πάντω; νικῆσαι δεν ἵνα καὶ ἡμῶν ὁ εἷς ἕκαστος δύνηται λέγειν· Ἐμοὶ ὁ κόσμος ἐσταύρωται, καγώ τῷ κόσμῳ. Κόσμον δὲ νοητέον ἐνα ταῦθα τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας, ἃς κατὰ Παῦλον τὸν μέγαν ζῶν σταυροί, τοῦτ' ἔστι νεκροί, καὶ ἀρ γὰς ἀποδείκνυσι, μὴ δυναμένας ἡττῆσαι αὐτὸν, καὶ την πρᾶξιν ἀποβαλεῖν ἁμαρτίαν. ᾿Αλλὰ καὶ αὐτὸς αὐταῖς νενέκρωται, τοῦτ' ἔστιν οὐ κεκίνηται προς ἐπιθυμίαν αὐτῶν. Καὶ ἔοικε τὸ μὲν, Ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται, τὴν τῆς κατὰ πράξιν ἁμαρτίας έμα φαίνειν ἐλευθερίαν· τὸ δὲ, κἀγὼ τῷ κόσμῳ, τὴν κατά διάνοιαν ἀπάθειαν παριστᾷν. Ἐπειδὴ δέ ἐστι καὶ πάσχοντα μὴ ἀκολουθεῖν αὐτῷ ὡς ὅταν τις μὴ δι' αὐτὸν πάσχῃ· καὶ γὰρ καὶ οἱ κακούργοι πολλάκις πολλά δεινά πάσχουσι, καὶ τιμ Εωρύχοι, καὶ γύητες· ἵνα μή τις νομίσῃ ὅτι ἀρκεῖται τὰ δεινὰ, προστίθησι καὶ τὸ Ακολουθείτω μοι, δεικνὺς ὅτι δι' αὐτὸν δεῖ ὑπομένειν τὰ πάνδεινα, καὶ ὅτι οὐ μόνον χρὴ τὴν ἐν τοῖς δεινοῖς ἀνδρείαν ἐπι δείκνυσθαι, ἀλλὰ καὶ σωφροσύνην, καὶ ἐπιείκειαν, καὶ πᾶσαν ἄλλην φιλοσοφίαν μετέρχεσθαι· τοῦτο δὲ τηλοῖ τὸ ᾿Ακολουθείτω μοι τὸ καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς ἐπιμέλεσθαι. Απαρνεῖται δὲ ἑαυτὸν ὁ τὰ παρόντα σκορπίσας, ὧν ἐστι κύριος, καὶ τοῖς σαρκικοῖς πᾶσι φρονήμασιν ἀποταξάμενος, εἶτα τὸν σταυρὸν ἄρας καὶ ὅλως τῶν ἐκεῖθεν γενόμενος, καὶ πρὸς τὰ τῇδε μὴ ἐπιφερόμενος όπωτοῦν. Τρίτον καὶ ἀκολουθεῖ τῷ Χριστῷ ὁ διὰ τὴν τοῦ ἀγαθοῦ φύσιν ταῦτα ποιών καὶ μὴ διὰ δόξαν τυχὸν ἢ ἄλλην τινὰ ἀνθρωπίνην πρόφασιν. Οὗτος γὰρ ἀληθῶς ἀκολουθεῖ τῷ Χριστῷ καὶ τὴν αὐτὴν αὐτῷ πολιτείαν καὶ αὐτὸς διαπορευόμενος. Η γὰρ κατ' ίχνος πορεία ταύτην τηρούσα τὴν αὐτὴν φρουρεῖ καὶ ὁδὸν καὶ ἀκολούθησιν, καὶ τὸν ἐπὶ τῇ ἀκολουθήσει στέφανον προξενεῖ· παραλλάττουσα δὲ καὶ εἰς τὰ δεξιὰ ἢ εἰς τὰ ἀριστερὰ παρο εκκλίνουσα, εἰ καὶ κατακολουθεῖν δοκεῖ, ἀλλ᾽ οὖν ἀληθῶς ματαιοπονεί. Ταῦτα εἰπὼν ὁ Σωτὴρ πρὸς τοὺς μαθητάς, ἐπειδὴ σφοδρὰ τούτοις ἐδόκει τὰ βή ματα, διὰ τῶν ἑξῆς παραμυθεῖται αὐτοὺς, καὶ προσ τίθησι τὰ ἔπαθλα, τοὺς ἱδρῶτας καθ' ὑπερβολὴν ὑπερβαίνοντα. Επάγει γάρ Ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου, οὗτος σώσει αὐτήν. Ταῦτα τὸν κατά τῆς Ἐκκλησίας αναρειπίζεσθαι μέλλοντα παρά των διωκτῶν πόλεμον πολεμεῖ, καὶ τοὺς διωγμούς, ο; ἔμελλον οἱ εἰς Χριστὸν πεπιστευκότες κατὰ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν ὑφίστασθαι. Τότε γοῦν, φησὶν, εἴ τις τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς φείσεται, τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ Σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι· ἀντὶ τοῦ, τιμωρίᾳ αὐτὸν παραπέμψει διηνεκεί. Απώλεια γὰρ ψυχῆς οὐχ ἡ εἰ;
col. 1273–1274page 36 of 44
PG 120:1273τὸ μη ὂν διάλυσις, ἀλλ' ἡ διηνεκής τιμωρία καὶ ἀκατάπαυστος. Δείκνυσι δὲ διὰ τούτων ὅτι οὐκ ἀφει δῶν αὐτῶν, ἀλλὰ σφόδρα φειδόμενος ταῦτα ἐπιτάτ ται. Καὶ γὰρ ὁ φειδόμενος τοῦ παιδίου αὐτοῦ δια πόλλυσιν αὐτό· ὁ δὲ μὴ φειδόμενος σώζει. Ο καί τις σοφό; ἔλεγεν ᾿Εὰν δὲ παιδεύσῃς τὸν υἱόν σου ἐν ῥάβδῳ, οὐ μὴ ἀποθάνῃ· τὴν δὲ ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου ῥύσῃ· καὶ πάλιν· Ὁ παραψύχων τὸν υἱὸν αὐτοῦ, τοῦτ' ἔστιν ἐλεῶν, καταδήσει τραύ ματα αὐτοῦ. Τοῦτο καὶ ἐπὶ στρατοπέδου γίνεται. Ἐὰν γὰρ ὁ στρατηγός, φειδόμενο; τῶν στρατιωτών Ενδον κελεύῃ μένειν διὰ παντὸς, καὶ τοὺς ἐκτὸς σὺν αὐτοῖς παραπόλλυσιν.. Ἵνα οὖν μὴ καὶ ἐφ' ἡμῶν τοῦτο συμβαίνῃ, Δεῖ, φησί, πρὸς τὸν διηνεκή θάνα του παρατετάχθαι ὑμᾶς. Διότι ὁ τῇ σχέσει τῆς προσ καίρου ζωῆς τῶν ὑπὲρ ἐμοῦ κινδύνων καὶ τοῦ θαν νάτου τὴν ἰδίαν ἀπάγων ψυχὴν, καὶ σώζειν αὐτὴν Για φιλοζωίαν βουλόμενος, ἀναμφιβόλως ταύτην ἀπόλλυσιν ἀπώλειαν ἐκείνην, ἥτις τὸ ἄσβεστον πυρ καὶ τὸν ἀκοίμητον σκώληκα, καὶ τὸ σκότος προξενεί τὸ ἐξώτερον. Ωσπερ οὖν τοὐναντίον ὁ τοῖς κινδύνοις καὶ τῷ θανάτῳ ταύτην έκδοὺς καὶ οὕτως ἀπολέσας αὐτὴν τὴν εὐκταίαν ὄντως ἀπώλειαν. Απώλειαν γὰρ ψυχῆς τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ χωρισμὸν ταύτης ἀπὸ τοῦ σώματος, φησὶν, ἐξ ἀνάγκης σώζει αὐτὴν χειραγωγήσας ἐπὶ ζωὴν τὴν ἀμείνονα. Ωσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν πολέμων ὁ παρατεταγμένος εἰς σφαγὴν, οὗτος τῶν ἄλλων εὐδοκιμώτερος, καὶ ἀνάλωτος μᾶλλον, καὶ τοῖς πολεμίοις φοβερώτερος, καίτοι γε μετά θάνατον οὐ κ ἰσχύοντος αὐτὸν ἀναστῆσαι τοῦ βασιλέως, ὑπὲρ οὗ τὴν ἰδίαν προῆκε ψυχήν· οὕτως καὶ ὁ ὑπὲρ Χριστοῦ τὴν ψυχὴν εἰς θάνατον προβαλο λόμενος, ἔνθα καὶ ἀναστάσεως ἐλπίδες τοσαῦται, σώσει αὐτήν. Δεῖ οὖν ἡμᾶς κατευμεγεθεῖν παντὸς πειρασμοῦ τε καὶ διωγμοῦ, καὶ χωρεῖν ὁμότε πρὸς τὸ μαρτύριον, οὐχ ὅτι τέλος τοῦ βίου ὁ ἄνθρωπος ἔλαβεν ὡ; οἱ λοιποί, ἀλλ' ὅτι τέλειον ἔργον ἀγάπης πρὸς Θεὸν ἐνεδείξατο, εἰδὼς ὅτι οἱ τὰ αὐτὰ ζηλοῦν ἐθέλοντες κοινωνοὶ καὶ μέτοχοι καὶ τῆς δόξης ἔσον ται. Ο γὰρ τῶν τοῦ θανάτου δεσμῶν καταφρονη τῆς, οὗτος οὐκ ἀπόλλυσι τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ἀλλὰ μᾶλλον σώζει αὐτήν· ὁ δέ γε σώζειν ταύτην ἐκτὸς αὐτῇ προξενεῖ τὴν ἀΐδιον. κινδύνων καὶ τοῦ θανάτου βουλόμενος ἀπώλεια Εἰπὼν δὲ, "Ο; ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, ἐπειδὴ διαφόρως καὶ πολυτρόπως πολλοὶ πολλάκις; τὴν ψυχὴν ἀπολλύασιν, ἢ λῃστεύοντες, ή φονεύοντες, ἢ τυμβωρυχοῦντες, ἢ ἄλλο τι τῶν ἀθεμίτων ἐργαζόμενος· διὰ τοῦτο προσέθηκε τὸν Ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐαγγελίου. Οἱ γὰρ μὴ διὰ τὸν Χριστὸν καὶ τὸ Εὐαγγέλιον ἀπολλὺς τὴν ἰδίαν ψυχὴν οὐ σώζει αὐτ τήν. Εἰ οὖν τὸ σώζεσθαι τὴν ψυχὴν μακάριον ανα φερόμενον ἐπὶ τὴν ἐν Θεῷ σωτηρίαν, ὀφείλει τις εἶναι καὶ ἀπώλεια ψυχῆς ἀγαθή, καὶ ἔνεκεν Χριστοῦ. Δοκεῖ οὖν ἐμοὶ ἀνάλογον τὸ ἀρνεῖσθαι ἑαυτὸν κατὰ τὰ ἀποδεδομένα, καὶ ἀπολλύναι δεῖν ἕκαστον τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν. Απολλύτω τις τὴν ἑαυτοῦ ἁμαρτάνουσαν ψυχὴν, ἵνα, ἀπολέσας τὴν ἁμαρτάνουσαν, ἀναλάβῃ τὴν ἐν τῷ κατορθοῦν σωζομένην. Καὶ ἄλλως δὲ εἴη ἂν ὄντως μακάριος ὁ τοῖς οἶσιν ἅπασιν
col. 1275–1276page 37 of 44
PG 120:1275ἐπαινετῶς ἀποθανών· τοῖς μὲν αἰσθητοῖς τῇ ἀπο θέσει τῆς κατ' αἴσθησιν ενεργείας, τοῖς δὲ νοητοῖς τῇ τῆς κατ' αἴσθησιν ἀποσπάσει κινήσεως. Νοῦ γὰρ θάνατος ἐπαινούμενος ἢ πρὸς πάντα τὰ ὄντα γνωμικὴ ἀπογένεσις· μεθ᾿ ἣν τὴν θείαν ἐν χάριτι ζωὴν ὑποδέχεσθαι πέφυκε, ἀντὶ τῶν ὄντων τὸ αἴτιον τῶν ὄντων ἐννοήτω; ἀπολαβών. Ἐπειδὴ δὲ εἶπεν ὁ Κύ. ριος ὅτι ὁ θέλων σώζειν τὴν ψυχὴν ἀπολέσει αὐτήν ο ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ, σώσει· κἀκεῖ σωτηρίαν καὶ ἀπώλο λειαν, καὶ ἐνταῦθα σωτηρίαν καὶ ἀπώλειαν τέθεικεν ἵνα μὴ νομίσῃ τις ἴσην εἶναι τὴν ἀπώλειαν ταύτην κἀκείνην, καὶ τὴν σωτηρίαν, ἀλλὰ μάθῃ σαφῶς ὅτι τοσοῦτον ἐκείνης τῆς σωτηρίας καὶ ταύτης τὸ μέσον, ὅσον ἀπωλείας καὶ σωτηρίας· διὰ τοῦτο ἐπάγει Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον, ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ; τί δώσει ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; Εἶδες ὡς ἡ περὶ τὸ ἔνδον τῆς ψυχῆς σωτηρία απώ λεια χείρων ἐστὶν ἅτε δὴ καὶ ἀνίατός ἐστι τῷ μηδέν εἶναι λοιπὸν τὸ ταύτην ἐξωνούμενον. "Οταν γάρ τις, εἰς τὸ παραυτίκα ἡδὺ τοῦ βίου ἀποβλέπων, παραιτήσηται τὸ μὲν τοι παθεῖν, ἔχοιτο δὲ τὸ διαβιῶναι λαμπρῶς· κἂν πλοῦτον ἔχῃ, κἂν περιουσίαν χρημάτ των, τί τὸ ὄφελος ἐντεῦθεν αὐτῷ τὴν ψυχὴν ἀπολέσαντι; Παράγεται γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου· καὶ ἐν ἴσῳ σκιαῖς τὰ τερπνὰ μετακλίνεται, καὶ τῶν ἐχόντων ὁ πλοῦτος ἀφίπταται. Οὐ γὰρ ὠφελήσουσι θησαυροί ἀνόμους - δικαιοσύνη δὲ βύσ ται ἐκ θανάτου. Περιττότατος ὅλος ὁ κόσμος. Διότι δρᾷν τοὺς ταῦτα φρονεῖν ἑλομένους τῶν ἀναγκαίων οὐδέν· εἰκαίοις ὥσπερ καταμεθύειν πειρασμοῖς· καὶ διαῤῥιπτεῖσθαι τρόπον τινὰ πρὸς ἀχρείους ήδονάς ὅθεν τοῖς ἐθέλουσιν ὀρθῶς περιττὰ τὰ τῆς σαρκός, καὶ τὸ φρονεῖν τὰ ἐν κόσμῳ, τὴν τοῦ χρησίμου, καὶ ἀναγκαίον διημάρτηκε θύραν· εἴπερ ἐστὶν ἀληθὲς ὅτι φρόνημα τῆς σαρκὸς ἔχθρα εἰς Θεόν· καὶ ὁ φρο νῶν τὰ τοῦ κόσμου ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καθίσταται. Περιττότης οὖν ἀληθῶς τὴ φρονεῖν τὰ ἐν τῷ κλ σμῳ. Διὰ τοῦτο λέγει· Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον, ἐὰν τὸν κόσμον ὅλον κερδήσῃ, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ζημιωθῇ; Μὴ γάρ μοι, φησί, λέγε, ὅτι τὴν ψυχὴν Έσωσε τοσούτους κινδύνους διαφυγών. Εἰ γὰρ μετὰ τῆς ψυψῆς αὐτοῦ καὶ τὴν οἰκουμένην κερδήσει τις ἅπασαν, τί τὸ πλέον αὐτῷ ἐντεῦθεν τῆς ψυχῆς ἀπολλυμένης, ἦς οὐδ' ὁ κόσμος ἅπας ἐστὶν ἐσοστά σιος; μὴ γὰρ χρημάτων ἐστὶ τὴν σωτηρίαν ἀλλά ξασθαι. ὡς εἴτε τοῦτο ἦν ὁ κερδάνας τὸν κόσμον, τὴν δὲ ψυχὴν ἀπολέσας, ἔδωκεν ἂν χρήματα τότε ἐν τῇ φλογὶ τηγανιζόμενος καὶ ἠθωώθη. 'Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, οὐκ ἔστιν. Ωσπερ γὰρ εἰ, τῶν οἱκετῶν τρι φώντων, σπαταλώντων, ὁ δεσπότης ἐν κακοῖς τοῖς ἐσχάτοις ᾖ, οὐδὲν ὅλως κερδαίνει ἐκ τοῦ δεσπότου εἶναι· οὕτως εἰ καὶ τῆς γαστρος τρυφώσης και πλουτούσης, ἡ ψυχὴ τὴν μέλλουσαν ἀπώλειαν ἀνα μένῃ, οὐδεμία ταύτῃ ὠφέλεια· καὶ μάλιστα ὅτι οὐκ ἔστι τι δοῦναι ταύτης ἀντάλλαγμα. Μὴ γὰρ ἐτέραν
col. 1277–1278page 38 of 44
PG 120:1277Έχεις ψυχὴν δοῦναι. Χρήματα μὲν γὰρ ἡ οἰκίαν, ή ἀνδράποδα, ἡ ὁτιοῦν ἕτερον ἀπολέσας τις, δύναται ἀντ᾽ ἐκείνων δοῦναι ἕτερα. Οὐδὲ γὰρ ἐὰν βασιλεὺς τῆς οἰκουμένης ᾖ τις, καὶ πάντων τῶν ἐπὶ γῆς χρη μάτων κυριεύῃ, δυνήσεται μίαν ἀγοράσει ψυχήν, κάν πάντα τὰ τῆς οἰκουμένης καταβαλεῖται· οὔτε μὲν ἡ ἐν τῷ κόσμῳ πᾶσα τρυφὴ καὶ λαμπροφορία, μικράν τινα παραψυχὴν τῇ ψυχῇ δυνήσεται ἀπεργάσασθαι, όταν αιωνίως κολάζηται. Ορα δὲ πῶς οὐκ εἶπεν· Η τί δίδωσιν άνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; ἀλλὰ Τι δώσει; Τότε μὲν γὰρ οὐκ ἔχει τι δώσειν, νῦν δὲ δίδωσι μετά. νοιαν, ἐξαγόρευσιν, στεναγμούς, δάκρυα, τῆξιν σώ ματος, ἐπιπονωτέραν διαγωγήν. Τοῦτο εἰδὼς καὶ ὁ δόλιος ἡμῶν ἐχθρὸς, δείποτε σαίνει ταῖς τοῦ βίου ἡδύτησι, καὶ ἀποκλέπτει ταῖς κατὰ μικρὸν ὑπερθέ- " σεσιν, Εμεί, λέγων, δς τὴν σήμερον, Θεῷ τὴν αύριον· ἐμοὶ τὸ παρὸν, Θεῷ τὸ μέλλον· ἶν' οὕτως βραδύνοντας πρὸς μετάνοιαν καὶ διόρθωσιν ἐπανελθὼν ἀφαρπάσῃ ὁ θάνατος, μηδενός λυτρουμένου μηδὲ σώζοντος. Άνθρωπος μὲν οὖν οὐκ ἔχει τι δοῦναι ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ· ὁ δὲ Θεὸς τῆς ἡμῶν σωτηρίας ένεκεν δέδωκεν αντάλλαγμα τὸ τίμιον αἷμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ. Διὸ παρακαλώ, πάντα τάλλα ἀφέντες, εἰς τὴν ψυχὴν ἅπασαν τὴν σπουδὴν ἀναλί σχωμεν. Τῶν γὰρ ἐν ἡμῖν κυριώτερον ἡ ψυχή. Και ἐντεῦθεν οὖν ἐπιστομίσωμεν τοὺς ἀπὸ Ωριγένους λέγοντας ὅτι ἀποκατάστασις ἔσται τῶν ψυχῶν μετὰ τὸ κολασθῆναι κατὰ ἀναλογίαν τῶν ἁμαρτιῶν. 'Ακου σάτωσαν γὰρ ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκεῖ δοῦναι ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς. Ούκουν οὐδὲ κολασθῆναι ἐστι τοσοῦτον, ὅσον ἀντισωθῆναι τοῖς ἁμαρτάνουσι. Βουλόμενος δὲ ὁ Κύριος προθυμοτέρους ἡμᾶς εἰς τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ κινδύνους ἀπεργάσασθαι, ἐναργώς τίθησι τὸν ἔνεκα τούτων μισθὸν δι' ὧν ἐπιφέρει ο Ὃς γὰρ ἐπαισχυνθῇ μὲ καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτ τὸν, ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων των αγίων. Διαλαλήσας τὰ εἰρημένα περὶ τοῦ δεῖν πάντας μιμητὰς αὐτοῦ γενέ σθαι, καὶ μὴ φεύγειν τὸν θάνατον· ἀφειδεῖν δὲ καὶ τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς τε καὶ ζωῆς ἔνεκεν τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος, ἐπισυνάπτει εὐκαίρως τὰ περὶ τῆς δευτέρας αὐτοῦ θεοφανείας παραδιδούς μυστήρια. Τοῖς γὰρ ἐπαισχυνομένοις με, φησί, καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ παρούσῃ ζωῃ. Καὶ ἀνεπαισχύντως εμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων ὁμολογοῦσί με έψεται πάντως τὸ τῶν ἴσων, τυχεῖν παρ' ἐμοῦ, μᾶλλον δὲ καὶ κατὰ πολὺ μειζόνων. Επαισχυνθήσομαι καγώ αὐτούς· τουτο ἔστιν ἐντραπήσομαι, ὅταν ἔλθω ἐν τῇ δόξῃ τοῦ τρός μου. Τί δ' ἂν γένοιτο τούτου εἰς εὐθυμίαν ισοστάσιον; Εἰ γὰρ ἐπαισχύνεται τινας ο κριτής ὡς ἐποφείλων αὐτοῖς τὴν τῆς εὐπειθείας μισθὸν, καὶ τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης τὰ γέρα, καὶ τὸν τῆς εὐνοίας στέφανον· πῶς οὐκ ἔστιν ἀναμφιβόλως εἰπεῖν ὅτ Πατ
col. 1279–1280page 39 of 44
PG 120:1279πάντῃ τε καὶ πάντως ἐν ἀτελευτήσεις ἔσονται τιμῆς τε καὶ δόξαις; Επαινεθήσονται γὰρ οἱ τοιοῦτοι, τοῦ Χριστοῦ λέγοντος· Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμέν την ἡμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολής κόσμου. ποιο Μοιχαλίδα δὲ τὴν τῶν τότε ἀνθρώπων ὠνόματε γενεάν, ὡς καταλείψασαν τὸν ἀληθινὸν νυμφίον Χριστὸν, καὶ ἑτέροις ἑαυτὸν ὑποστ! σασαν, καὶ τὰ τῆς ἀσεβείας ὑποδεξαμένην σπέρματα. Διὰ δὲ τὴν αὐτὴν αἰτίαν καὶ ἁμαρτωλὸν ταύτην ἐκάλεσεν. Η μᾶλλον τὴν τῶν Ἑβραίων γενεάν μοιχαλίδα και λεῖ καὶ ἁμαρτωλόν. Διὸ καὶ δεικτικῶς λέγει, Ταί την, ὡς ἀπεβήσασαν πρὸς Θεὸν, καὶ τὴν αὐτῷ προσ ήκουσαν τιμήν τῷ Βεελφεγώρ ἀπονείμασαν, καὶ προσκυνήσασαν τῇ 'Αστάρτῃ καὶ τῷ Χαμώς, ὅ ἐστι Σιδωνίων βδέλυγμα. Οὐκ αρκούμενος δὲ τῇ κατὰ διάνοιαν πίστει, ἀλλὰ καὶ τὴν διά στόματος έμολο γίαν ἀπαιτῶν, καὶ εἰς παῤῥησίαν ἐπαλείφων ἅπαν τας, καὶ ἀγάπην πλείονα καὶ διάθεσιν, συνήψε τῷ Ος ἂν ἐπαισχυνθῇ με, καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους, τι, ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτω τῷ, ἀνεπαισχύντως ὁμολογεῖν αὐτὸν ἐνώπιον πάντων διὰ τούτων αναπείθων. Ἐπειδὴ γὰρ, φησί, διπλούς ὁ ἄνθρωπος, διπλοῦς γενέσθω καὶ ὁ ἁγιασμός, ἁγια ζομένης μὲν τῆς ψυχῆς διὰ τῆς πίστεως, ἁγιαζομένου δὲ καὶ τοῦ στόματος διὰ τῆς ὁμολογίας. Ο γὰρ τοῦτο μαθὼν οὐ μόνον διδάξει μετά παρρησίας, ἀλλὰ καὶ πάντα προθύμως πείσεται καρδία τε καὶ στόματι ὁμολογῶν τὸν Χριστόν. Τινὲς μὲν οὖν ἐπ' ἀγαθῷ ἐξελάβοντο τὸ ἐπαισχύνεσθαι, ώς προείρηται ἕτεροι δὲ ἐπὶ ἕναντίου· οἱ καὶ οὕτως ἐξηγήσαντο τὰ ζητά· ὅτι Ὅστις ἐπαισχύνεται τὸν Χριστὸν, αἰσχύνην ἡγούμενος τὸ πιστεῦσαι αὐτῷ, καὶ λέγων, Πῶς τῷ ἐσταυρωμένῳ πιστεύσω; ἐπαισχύνεται δὲ τοὺς 1) αὐτοῦ λόγους διασύρων τὴν τοῦ Εὐαγγελίου ίδιω τείαν· τοῦτον ἐπαισχύνεται καὶ ὁ Κύριος ἐν τῇ δευ τέρᾳ αὐτοῦ παρουσίᾳ δοῦλον οἰκεῖον κατονομάσαι. Ὥσπερ γὰρ ἐάν τις οἰκοδεσπότης ἔχῃ δοῦλον πουτ ρν, αἰσχύνεται ὀνομάσαι τοῦτον δοῦλον οἰκεῖον οὕτως καὶ ἐγώ, φησὶν, αἰσχυνθήσομαι ὀνομάσαι τοῦτον δοῦλον ἐμὸν τὸν ἀρνούμενόν με. Οἱ οὖν τὴν ἐμὴν δεσποτείαν ἐρνούμενοι, καὶ ἐπὶ τοῖς ἐμεῖς λόγοις ἐγκαλυπτόμενοι ἀξίαν τῆς ἀσεβείας τὴν κό λασιν ὑποστήσονται ἀκούοντες ἐν τῇ δευτέρα παρουσίᾳ καὶ φοβερᾷ τὸ, Οὐκ οἶδα ὑμᾶς. Ἐντίθησι δὲ καὶ φόβον αὐτοῖς λέγων ἐξεληλυθέναι ἐξ οὐρανοῦ οὐκ ἐν μικροπρεπεῖ τῇ πρώτη ταπεινώσει τῇ καθ' ἡμᾶς, ἀλλ' ἐν δόξῃ τῇ τοῦ Πατρὸς δορυφορούντων ἀγγέλων. Καὶ σκέπει πῶς οὐκ εἶπεν· Εν δύξη οἷς καὶ ὁ Πατήρ· ἵνα μὴ παραλλαγήν τινα ὑποτοπάσῃ, ἀλλὰ τὸ ἀποκρίνω μένον καὶ ἀπαράλλακτον δεικνύς, ἐν αὐτῇ ἐκείνῃ ἥξει, φησίν· ὡς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν κεῖν δόξαν Πατρὸς καὶ Υἱο Ως γὰρ Θεοῦ Υἱὸς μέλλει κρῖναι τὰ σύμπαντα. Διὰ γὰρ τοῦτο ἔφη· Ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πα τρὸς αὑτοῖ, μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. Γι δὲ ἀνθρώπου αὐτὸν δοάζει διὰ τὴν ἄκραν ἔ ἐστιν τῆς θεότητας καὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δάξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν αγγέλων τῶν
col. 1281–1282page 40 of 44
PG 120:1281ἁγίων· μέγα καὶ θαυμαστὸν ἐπαγγέλλεται. Εν δόξῃ θεότητος Υἱὸς ἀνθρώπου· ἐν ὑπερτάταις ὑπεροχαίς ὁ ἐκ γυναικὸς κατὰ σάρκα. Ιδίους ἔχει τοὺς ἀγγέ τους ὁ ἐν ὁμοιώσει τῇ καθ' ἡμᾶς γεγονώς. Εἰπὼν δὲ Μετὰ τῶν ἀγγέλων, προσέθηκε, τῶν ἁγίων, πρὸς ἀντ διαστολὴν τῶν ἐναγῶν δαιμόνων. Λέγονται μὲν καὶ οὗτοι ἄγγελοι, ὡς πολλάκις τινῶν μηνυταὶ τοῖς ἀνθρώποις γενόμενοι· ἀλλ' οὐ πάντως ἅγιοι, ένας γεῖς δὲ καὶ ἀκάθαρτοι, καὶ παμβέβηλοι καὶ ὅτι ταῦτα ἀναμφιβόλως ἔσται, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἥξει ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὑτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέ των τῶν ἁγίων· καὶ ὅτι τοὺς μὲν αὐτὸν ὁμολογήσαντας καὶ αὐτὸς ὁμολογήσει φίλους καὶ ἀριστεῖς, καὶ γενναίους στρατιώτας ἀποκαλέσας· τοὺς δὲ εἰρημένους ἀρνήσεται· οὐ μόνον οὐ διὰ λόγων δεί. κνυσι μακραῖς ἐλπίσιν ἀναπτερῶν τοὺς μαθητάς, ἀλλὰ καὶ ἐντεῦθεν ἔτι τῆς παρούσης ζωῆς ἐπειλημμένους πρὸς μείζονα πληροφορίαν αὐτοψε! καθυποδεῖξαι ὑπισχνείται. Επιφέρει γάρ· 'Αμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν, ὅτι εἰσι τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσον. ται θανάτου, ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. Εἰπόντος τοῦ Χρισ στοῦ τὸν θέλοντα αὐτῷ καλῶς ἀκολουθεῖν καὶ μὴ παρεκκλίνειν τῆς εὐθείας ὁδοῦ· καὶ τοῖς μὲν αὐτὸν ἀνεπαισχύντως Θεὸν καθομολογοῦσι τὴν ἀκήρατον βασιλείαν ἐπαγγελλομένου, τοὺς δέ γε ἀρνουμένους καὶ αὐτὸν ἀπαρνεῖσθαι· ἐπεὶ τὰ μὲν ἀνιαρὰ ἐν τῷ παρόντι βίῳ καὶ ἐν χερσὶν ἦν, τὰ δὲ ἀγαθὰ ἐν ἐλπίσι καὶ προσδοκίαις, οἷον τὸ σώζεσθαι τὴν ψυχὴν τοῦ ἀπολλύντος αὐτήν· τὸ ἔρχεσθαι αὐτὸν ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸ;, τὸ ἀποδιδόναι τὰ ἔπαθλα καὶ διὰ τοῦτο εἰκὸς ἦν τοὺς μαθητάς, οὔπω τὴν ἐξ ὕψους ἐσχηκότας δύναμιν, τάχα που καὶ ἀνθρωπίναις πε ριπεσεῖν ἀσθενείαις, και τι τοιοῦτον καθ᾿ ἑαυτοὺς ἐννενοηκότας εἰπεῖν. Πῶς ἀρνήσεται τις ἑαυτόν; ἢ τῆς ἀπολέσας τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν σώσει αὐτήν; Τί δὲ τοῖς τοῦτο παθοῦσε τὸ ἰσοστάσιον ἔσται γέρας; Ινα τοίνυν τῶν τοιούτων αὐτοὺς ἀποστήσῃ λογισμῶν, καὶ οἷον μεταχαλκεύσῃ πρὸς εὐανδρίαν, ὑπισχνείται καὶ τὴν ὄψιν αὐτῶν πληροφορῆσαι, καὶ δεῖξαι τί ποτέ ἐστιν ἡ δόξα ἐκείνη, μεθ' ἧς μέλλει παραγίνεσθαι· ὡς εὖ χωροῦν ἦν αὐτοῖς καὶ κατὰ τὸν παρόντα βίον, ἵνα μήτε ἐπὶ τῷ ἰδίῳ θανάτῳ μήτε ἐπὶ τῷ τοῦ Δεσπότου λοιπὸν δυσχεραίνωσι· διὸ καί φησιν Αμήν λέγω ἡμῖν ὅτι εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκός των, οἵτινες οὐ μὴ γεύσονται θανάτου ἕως ἂν δυνάμει. Ο δὲ λέγει, τοιοῦτον· Οὐκ εἰς μακρὰν ἀψευδῆ ὑμῖν καθυποδείξω τὴν δόξαν, ἐν ᾗ μέλλουσιν οἱ Είχα.οι ἔσεσθαι. Βεβαιότερον δὲ ποιῶν τὸν λόγον, τὴν συνήθη βεβαίωσιν τέθεικεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, δ ἐστιν, Αληθῶς λέγω ὑμῖν, ὅτι Εἰσί τινες τίνε; οὗτοι; Πέτρος, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ἰωάννης. Οὗτος γὰρ συμπαρελήφθησαν καὶ συνανῆλθον εἰς τὸ ὄρος ἐν τῇ τοῦ Κυρίου μεταμορφώσει, ἣν καὶ βασιλείαν Θεοῦ ὀνομάζει διὰ τὴν τηνικαῦτα τῆς δε ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν
col. 1283–1284page 41 of 44
PG 120:1283καὶ αὐτὸς ὀφθήσεται κατ' ἐκεῖνον καιρόν, καθ' εν ἐπιλάμψει τοῖς ἐπὶ γῆς. Ἤξει γὰρ ἐν δόξῃ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ οὐκ ἐν σμικροπρεπεί τῇ καθ᾿ ἡμᾶς. Οὐ μόνον δὲ διὰ τοῦτο βασιλείαν θεοῦ ὀνομάζει την μεταμόρφωσιν; ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ τύπον εἶναι τῆς μελλούσης δόξης ἧς καταξιωθήσονται οι ταύτης ἀξίως πολιτευσάμενοι. Ὥσπερ γὰρ ἐν ταύτῃ ἔστρα» ψεν ὁ Ἰησοῦς παραδόξως, οὕτως ἀναλόγως τότε οι δίκαιοι λάμψουσι. Διὰ τοῦτο δὲ μὴ καὶ τὰ ὀνόματα εἶπεν, ἀλλ᾽ ἀορίστως τέθεικεν εἰπών· Βἰσί τινα ἵνα μηδὲν πάθωσιν ἀνθρώπινον οἱ λοιποὶ μαθηταί. Καὶ γὰρ σφόδρα ἂν ἐπεθύμησαν καὶ οἱ λοιποί ἀκολουθῆσαι, ὑπόδειγμα μέλλοντες τῆς δόξης ἐκεί νης ὁρᾷν, καὶ ὡς παραφθέντες ήλγησαν. Εἰ γὰρ καὶ ή θεότητος ἔλλαμψιν, καὶ τὴν θέαν τῆς δόξης, ἐν ξ ? σωματικώτερον τὰ ἐν τῷ ὄρει τοῖς μαθηταῖς ἐπεὶ δείκνυτο, ἀλλ' ὅμως πολλὴν ἐπιθυμίαν τὸ πράγμα εκέκτητο. Αλλὰ τί δήποτε προλέγει; Μια σφοδροτέρας ἐν τῷ μεταξὺ τῆς ἐπιθυμίας ἐμπλησθέντες οὕτω, μὴ μερμερισμένῃ τῇ διανοίᾳ παραγένωνται, Εἰσὶν οὖν, φησί, τινές - Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ιωάννης, οἵτινες οὐ μὴ φθάσουσιν ἀποθανεῖν, ἕως ἂν ἴδωσιν ἐν ποίᾳ δόξῃ ἔσονται οἱ ἐμὲ ὁμολογοῦντες ἴδωσι δὲ τοῦτο ἐν τῷ καιρῷ τῆς Μεταμορφώσεως. Εν δυνάμει έληλυθέναι ταύτην φησίν, ἀντὶ τοῦ, οὐκ ἐν αἰνίγματι, οὐδὲ ἐν σκιαῖς καὶ τύποις δι' άγε γέλων ἢ ἀρχαγγέλων μηνυομένην, ἀλλ' ἐν ἰσοδυνάμῳ τῷ Πατρὶ λόγῳ· ἡ ἀντὶ τοῦ, καθόσον ἡ δύνα μις αὐτῶν ἐγχωρεῖ· ἡ ἐπειδὴ μεγίστης ὄντως ἦν δυνάμεως τὸ τοῖς ἐν σώμασι καὶ σάρκα περικειμένοις τὴν τοιαύτην ἐπιδεῖξαι δόξαν τε καὶ λαμπρότη τα· διὰ τοῦτο ἔφη τὸ ἐν δυνάμει. Η καὶ ἐπεὶ τῇ οἰκείᾳ δυνάμει ἔμελλεν ἐπιδεῖξαι ταύτην καὶ οὐκ ἀλλοτρίᾳ, καὶ ἐξουσιαστικῶς, ἀλλ' οὐ μετοχικῶς τούτου χάριν τὸ ἐν δυνάμει προσέθηκεν. Ἵνα τοίνυν πιστώσηται ὡς οὐ κόμπος εἰσὶ τὰ παρ' αὐτοῦ λεγόμενα, ἀλλ' ἀλήθεια, καὶ ὅτι καὶ τῆς τα αύτης δόξης κοινωνοὶ ἔσονται, λαμβάνοντες ἐξ αὐ τοῦ τὴν ὑπόσχεσιν, θεωροὺς ἐντεῦθεν αὐτοὺς ποι ποίηκεν. ίδωσι' δὲ, εἶπε, καὶ οὐ μετάσχωσι, δηλών ὅτι ὄψις μόνῃ ἐνταῦθα δίδοται, καὶ οὐ μετοχή. Η δὲ ταύτης ἀπόλαυσις ἐν τῇ δευτέρᾳ τοῦ Χριστοῦ παρουσίᾳ δοθήσεται. Καλῶς δὲ εἶπε τῶν ὧδε ἑστη πότων· τὸν Ἰούδαν αινιττόμενος. Ο γὰρ Ιούδα; οὐχ ἵστατο έδραῖος, καὶ τό· Οὐ μὴ γεύσονται θα νάτου, τάχα πρὸς ἐκεῖνον ἀπέτεινεν. Ἐκεῖνος γὰρ θανάτου ἐγεύσατο τοῦ τῆς ψυχῆς. Σὺ δὲ καὶ τοῦτο σκόπει· πῶς εἰπὼν ὅτι ὓς ἂν θέλῃ ψυχήν απο τοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾽ ἂν ἀπολέσῃ, οὗτος σώσει αὐτήν· καὶ τῷ ταῦτα εἰπεῖν, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν δηλώσεις, καὶ τὴν γέενναν, τὴν μὲν βασιλείαν τῇ ὄψει δείκνυσι, τὴν δὲ γέενναν οὐκ ἔτι. Τίνος χάριν; ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι τινὲς ἦσαν παχύτεροι, ἀναγκαῖον τοῦτο ἦν, ἐπειδὴ δὲ εὐδόκιμο καὶ εὐγνώμονες· διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τοὺς τρεῖς μόνους παρέλαβεν ὡς τῶν ἄλλων τελειοτέρους), ἀπὸ τῶν χρηστοτέρων αὐτοὺς ἀνάγει. Οὐ διὰ τοῦτο δὲ
col. 1285–1286page 42 of 44
PG 120:1285μόνον τὴν βασιλείαν ἔδειξεν, ἀλλ' ὅτι καὶ αὐτῷ τοῦτο μάλλον ἦν πρεπωδέστερον. Καὶ ταῦτα μὲν ἁπλούστερον ἀνάγεται ἐπὶ τὴν μετὰ ἐξ ἡμέρας ἄνοδον, τῶν τριῶν μαθητῶν εἰς τὸ ὄρος σὺν τῷ Ἰησοῦ κατ' ἰδίαν. Ιδόντες γὰρ μετα μορφωθέντα τὸν Ἰησοῦν καὶ Μωϋσῆν καὶ Ἡλίαν ὡς δορυφόρους, εἶδον τὸν Χριστὸν ἐν βασιλείᾳ καὶ δόξῃ. Επεῖχον δὲ τύπον, ὁ μὲν Μωϋσῆς τοῦ νόμου, ὁ δ Ηλίας τῶν προφητῶν, οἱ δὲ τρεῖς μαθηταὶ τοῦ εὐ αγγελικού κηρύγματος καὶ τῆς εἰς τὴν Τριάδα πίσ στεως. Εἰ δὲ χρὴ καί τινα ἀναβεβηκότα λόγον εἰπεῖνκατὰ πάροδον τῆς μεθ' ἐξ ἡμέρας τοῦ Κυρίου μετα μορφώσεως, οὐ μάτην μεθ' ἐξ ἡμέρας τελείῳ ἀρι Ομῷ ὁ σύμπας κόσμος γεγένηται. Ο πάντα τὰ τοῦ κόσμου ὑπερβαίνων πράγματα, βλέπων δὲ τὰ ἑστῶτα μόνα καὶ αἰώνια, οὗτος μεθ' ἐξ ἡμέρας παρειλῆφθαι δηλοῦται τῷ Ἰησοῦ. Ὁ γὰρ ὑπερβὰς βλέπε τὸν Ἰησοῦν τὸν οὐδενὶ τῶν κάτω μεταμορφούμενον, μεταμορφωθέντα ἔμπροσθεν αὐτοῦ. Φαίνεται γὰρ ὁ Λόγος διαφόρους ἔχων μορφὰς ἑκάστῳ ὡς χωρεῖ· καὶ τοῖς μὲν οὐκ ἔχει εἶδος, τοῖς δὲ ὡραῖος ἐστι κάλλει. Τοῖς μὲν γὰρ μὴ ἀναβαίνουσι διὰ τῶν ἐπαναβεβηκότων ἔργων, καὶ δι' αὐτῶν ἐπὶ τὸ ὑψηλὸν τῆς σου φίας ὄρος ἁπλούστερον νοεῖται, καὶ κατὰ σάρκα για νώσκεται· τοῖς δὲ τελείοις θεολογεῖται, καὶ ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ μορφῇ κατὰ τὴν γνῶσιν αὐτῶν θεωρεῖται. Λάμπει δὲ καὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος, τοῖς τέκνοις φωτὸς καὶ ἡμέρας δικαιοσύνης ήλιος είναι φανερούμενος. ᾿Αλλὰ καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ τοῖς ἀναχθεῖσιν ὑπ' αὐτοῦ εἰς τὸ ὄρος ὑψηλὸν φαί νεται λευκὰ ὡς τὸ φῶς· ἅπερ εἰσὶν αἱ λέξεις, καὶ & ἐνεδύσατο τῶν Εὐαγγελίων γράμματα· οἶμαι δὲ ὅτι καὶ τὰ ἀπὸ τῆς Γραφῆς τῶν ἀποστόλων δηλούμενα. Ἐπὶν οὖν ἴδῃς τινὰ τὴν περὶ τοῦ Ἰωάννου Θεο λογίαν ἀκριβοῦντα, καὶ τὴν λέξιν τῶν Εὐαγγελίων πᾶσιν σαφηνίζοντα, μὴ ἔκνει τῷ τοιούτῳ φάσκων γενονέναι τὰ ἱμάτια τοῦ Κυρίου λευκὰ ὡς τὸ φῶς. Τῷ δ' οὕτως ἰδόντι τὸν Ἰησοῦν ὀφθείεν ἂν Μωσης ὁ νόμος, καὶ Ἠλίας ο προφητικός λόγος, κοινολογούμενοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν ἀναγωγικώτερον. Καὶ περὶ τοῦ προκειμένου φαμὲν ὡς Ἐστήκασι παρὰ τῷ Λόγῳ οἱ ἑρηρεισμένοι τὰς τῆς ψυχῆς βάσεις· ὡς Μωσῆς ἀκούων παρὰ Θεοῦ· Σὺ δὲ αὐτοῦ στῆθι μετ᾿ ἐμοῦ· καὶ οἱ λέγοντε;, Εστῶτες ἦσαν οἱ πό δες ἡμῶν ἐν ταῖς αὐλαῖς σου, Ιερουσαλήμ. Καὶ ἐπεὶ ἐστιν ἐν τοῖς ἑστῶσι διαφορά, οἱ βέλτιον ἐστω τις τὴν θείαν δόξαν τοῦ ἐν ἀνθρώποις ἐπιδεδημηκότος λόγου, καὶ τὸ ἀξίωμα αὐτοῦ ὄψονται. οἵτινες οὐ μόνον οὐ μὴ ἐμφορηθῶσι τοῦ θανάτου, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀκροθιγῶς γεύσονται τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς ἐσθίον τις, τὴν σάρκα τοῦ Κυρίου φημί, καὶ τὸ αἷμα αὐτ τοῦ πίνοντες. Γεύονται δὲ θανάτου οι μετρίως ἁμαρτάνοντες· ἐμπιπλῶνται δὲ τούτου οἱ πᾶν εἶδος λακίας μετερχόμενοι, καὶ διὰ τοῦτο τέλεον τῆς θείας ζωῆς ἀποπίπτοντες, καὶ πρὸς τὰ τοῦ ᾅδου
col. 1287–1288page 43 of 44
PG 120:1287κατενηνεγμένοι βάραθρα. Μείζον δὲ κακὸν τοῦ ἰδεῖν θάνατον τὸ γεύσασθαι, τοῦ δὲ γεύσασθαι τὸ ἀκολο θεῖν τινι θάνατον, πάντων δὲ χεῖρον τὸ καταπούς και ὑπὸ τοῦ θανάτου. Μυστικῶς δὲ ζωὴ ὁ Χριστὸς, θάνατος ὃς ὁ διάβολος. Ωσπερ δέ ἐστι γεύεσθαι θανάτου, οὕτως ἐστὶ και θεωρεῖν θάνατον, καὶ ἀκούειν θανάτου, και όταν αίνεσθαι θανάτου καὶ ἅπτεσθαι. Εἰ γὰρ καὶ αἱ χεῖρες τῶν ἀποστόλων ἐψηλάφησαν τὴν ζωήν, αἱ χεῖρες ἄρα τῶν ψευδιποστόλων καὶ ἐργατῶν δη λίων, εψηλάφησαν εἰς τὸν θάνατον. Καὶ εἰ τὰ πρό βατα τοῦ Χριστοῦ ἀκούει τῆς φωνῆς αὐτοῦ, τὰ μὲν αὐτοῦ πρόβατα ἀκούει τῆς φωνῆς τοῦ θανάτου πρὸς οὓς λέγει ἄν ῾Υμεῖς οὐκ ἐστε ἐκ τῶν προς βάτων τῶν ἐμῶν. Περὶ δὲ τῆς ἀσφρήσεως τὸ ἀπο στολικὸν ἐκεῖνο παραστησήσαμεν οὕτως ἔχον· Χρι στοῦ εὐωδία εσμέν τῷ Θεῷ ἐν παντὶ τόπῳ, ἐν τοῖς σωζομένοις καὶ ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις οἷς μὲν ὀσμὴ θανάτου εἰς θάνατον· εἷς δὲ ἐσμὴ ζωῆς εἰς ζωήν. Εὐωδία γὰρ Χριστοῦ εἰσιν ἐν παντὶ τόπῳ οἱ ἐν Χριστῷ ἄνθρωποι. Περὶ δὲ τοῦ ἐν θάνατον ἐκεῖνο εις μαρτύριον προφέρομεν, όπερ εἶπεν ὁ Κύριος· Εάν τις τὸν ἐμὸν λόγον τηρήσεις θάνατον οὐ μὴ θεωρήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα. Φαμέν γὰρ ὡς ζωὴ μέν ἐστιν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, ὁ δὲ ἐχθρὸς τούτων πονηρὸς καὶ παγχάλεπος θάνατος· περὶ οὗ γέγραπται· ἔσχατος ἐχθρὸς καταργείται ὁ θάνατος. Ταῦτα τοίνυν εἰδότες, ἀγαπητοί, ἀπαρνησώμεθα καὶ ήμεῖς ἑαυτοὺς διὰ τὸν Κύριον· μηδὲν αὐτοῦ προτιμότερον ἡγησώμεθα, μὴ πλοῦτον, μὴ τρυφήν, μὴ δόξαν, μὴ σωματικὴν ἡδονὴν, μὴ αὐτὴν τὴν ζωήν· ἀλλ' ἀφειδήσωμεν καὶ αὐτῆς δι' αὐτόν· ἀκολουθήσωμεν τῷ ἡμετέρῳ Δεσπότῃ, τον τούτου σταυρὸν ἐπ᾽ ὤμων φέροντες, τὰ σαρκικὰ νεκροῦντες κινήματα και φοιτ νήματα· καὶ τῷ θανάτῳ αὐτοῦ συμμορφώμεθα· ὡς ἂν δυνησώμεθα καὶ ἡμεῖς κατὰ τὸν θεῖον Παῦλον εἰπεῖν, Ζῶμεν οὐκέτι ἡμεῖς· ζῇ δὲ ἐν ἡμῖν ὁ Χριστός. Και ἡμῖν δὲ μὴ γένοιτο ἐν ἄλλῳ καυχάσθαι, εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Κυρίου. Μὴ ἐπαισχυνθῶμεν τοὺς λόγου αὐτοῦ καὶ αὐτὸν ἐν τῇ παρούσῃ ζωῇ· καὶ πάντα προ θύμως τὰ τούτου προστάγματα ἐκτελέσωμεν. Εχομεν δὲ καὶ ἡμεῖς διώκτην πικρότατον, τὸν ἀέρατον ἐχθρόν πολέμιον καθ' ἑκάστην ἡμᾶς εἰς ἄρνησιν τοῦ Χρι στοῦ ἐκκαλούμενον καὶ τὰ αὐτοῦ χωρίζοντα, διαπράττεσθαι ἀναγκάζοντα. Μὴ' οὖν μαλακισθῶμεν, μηδὲ ἐνδῶμεν ἐν τοῖς τούτου παλαίσμασιν, ἀλλὰ γενναίως καὶ μετὰ ἀνδρικοῦ τοῦ φρονήματος ἀντιπαραταξώμεθα πρὸς αὐτὸν, καὶ ἀποδυσώμεθα, ἵνα καὶ τῆς ἀπε λευτήτου εὐκλείας ἐπιτευξώμεθα ἐν Χριστῷ Ἰησεί τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
col. 1289–1290page 44 of 44
PG 120:1289ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΝΤΩΝ, Εὐαγγέλιον ἐκ τοῦ κατὰ Ματθαῖον, κεφ. Γ'. Οὐκ ἄχαιρον οἶμαι περὶ τῆς τῶν Μασσαλιανών μυσαράς αἱρέσεως, βραχέαττα πρὸς ὑμᾶς διακ λέξασθαι· ἐπειδὴ καὶ τὴν τούτων ἀποβολήν τε καὶ ἀποκήρυξιν πανηγυρίζομεν σήμερον· ἦν ὁ φιλόχριστος καὶ εὐσεβέστατος ἡμῶν βασιλεὺς ἐπὶ πολὺ κρυ πτομένην καὶ τοὺς ἁπλουστέρους λανθάνουσαν ήλεγξε τε καὶ κατεδίκασε· καὶ τὸν ἀρχηγὸν ἐκείνων καὶ τῆς κακίας διδάσκαλον, πυρὶ δικαίῳ κατέκρινε· τὴν δὲ πονηρὰν τούτων διδασκαλίαν, ἐπὶ τῆς τοῦ Θεοῦ κλησίας ἀναθεματίζεσθαι παρεσκεύασεν. Ιπτε τοί νυν ὡς οἱ τοιοῦτοι, τὸ τῶν μοναχῶν προσωπεῖον περιβαλλόμενοι κατ' αὐτοὺς ἀμφιέννυνται, καὶ τὸ τοῦ σχήματος προβάλλονται δέλεαρ, τῷ κωδίῳ τὸν λύκον Επικρύπτοντες οἱ κατάπτυστοι· ἐντεῦθεν ὑπὸ τῶν ἁπλουστέρων ὡς εὐλαβεῖς δῆθεν παραδεχόμενοι· τῇ χρηστολογία τὸν τὸν τῆς κακίας συναποπτύουσι, καὶ τῷ μελικράτῳ παρακιρνῶσι τὸ δηλητήριον· καὶ ἐν ἀρχῇ μὲν ἁπλῶς εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα πιστεύειν διδάσκουσι· καὶ γινώσκειν τὴν Χριστόν σεσαρκῶσθα:· καὶ τὰς εὐαγγελικὰς ἐντολὰς τηρεῖν ὑποτίθενται· καὶ προσεύχεσθαι καὶ νηστεύειν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας ἀγνεύειν παιδεύουσι· καιροῦ δέ τινος προϊόντος, παρασπείρουσι τῷ σίτῳ καὶ τὰ ζιζάνια· καὶ ὅτε τοὺς ἀθλίους χειροήθεις ἐργάσωνται, καὶ λάβωσιν εἴσω τῶν ἀρκύων τὸ θήραμα τότε δὴ τὸν κυκεῶνα ἐκχέουσιν, ἀπαρακαλύπτως βλασφημοῦντες, καὶ τὰ τοῦ διαβόλου μυσταγωγοῦντες δόγματα καὶ διδάγματα· ἅτινα ποιά τε καὶ ὅσα ( εἰσὶν, οὐ τοῦ παρόντος λέγειν καιροῦ· μίγμα ἔντα σχεδόν πάσης αισχίστης αἱρέσεως. Τοῦτο μέν του χρεὼν εἰδέναι ὑμᾶς· ὡς κἂν ἐν ἀρχῇ τοιαῦτα διδάσ χωσιν ὡς προείρηται, ἀλλὰ τοῖς ὀνόμασι μόνοις ἡμῖν συμφέρονται· τοῖς δὲ πράγμασι παντάπασιν ἀφεστήκασι· καὶ σκότος ὄντες κατὰ τὸν πατέρα αὐτῶν, τὸ φῶς ὑποκρίνονται. Αὐτίκα Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα στόματι τιμᾷν δογματίζοντες, ἑτέραν τῆς παρ' ἡμῶν σεβομένης ζωαρχικῆς ἁγίας Τριά δος Τριάδα δοξάζουσι· καὶ ὑπερκειμένην τινὰ ἐξου σίαν ἐν τῷ μυθολογουμένῳ παρ' αὐτῶν ὑπερτάτῳ 108, ἐν τοῖς μυθολογουμένοις παρ' αὐτῶν ὑπερτάτην) τῶν ἑπτὰ οὐρανῶν ὑπερκαθημένην δυσ σεβῶς ἀναπλάττουσι· καὶ ἀνθρωπόμορφον εἶναι ταύτην διδάσκουσι. Τὴν παρθενίαν ἐναντίαν ἡμῖν προσποιείσθαι σπουδάζουσιν· ἡμεῖς μὲν γὰρ διὰ τὸ τιμιωτέραν εἶναι τοῦ γάμου καὶ ὑψηλοτέραν καὶ τε λείεις κατορθουμένην, αὐτὴν ἀσπαζόμεθα· οἱ δὲ διὰ τὸ τὸν γάμον βδελύττεσθαι, ἂν ὁ Κύριος πάντως εὐλόγησε· τίμιος, εἰπὼν, ὁ γάμος, καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος. Εγκράτειαν καὶ οὗτοι παιδεύουσιν, ἀλλ' οὐχ ὡς τῶν παθῶν κατευναστικήν· ἀλλὰ τὰ βρώματα μυσαττόμενοι, ὡς τοῦ πονηροῦ δημιουργοῦ δῆθεν ποιήματα. Τὴν ἡσυχίαν ἀγαπῶν ὑποκρίνονται· καὶ
Continue reading PG 120: Joannes Constantinople Diaconus →≣ entire volume
Index
Page scan enlarged

Notebook

Full View