ΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ Β' ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ THEOPHYLACTI BULGARIA ARCHIEPISCOPI EXPOSITIO IN EPISTOLAM II S. JOANNIS. 434 ARGUMENTUM SECUNDÆ CATHOLICÆ ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ Β' ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ EPISTOLÆ JOANNIS. Epistolam hanc Joannes tanquam presbyter seu senior scribit Electæ dominæ et filiis ejus. Occasio autem hujus epistola est hæc: Videns flios ejus recte in file versari, et multos seductores circumire dicentes, non esse adventuin Domini in carne, hanc scribit Epistolam: in qua primo quidem ejusdem filios velut recte ambulantes commendat; deinde docet, novum non esse mysterium nostrum: ac rursus hortatur ad charitatem, et ad perseverandum in docrina ipsis tradita. Cæterum docet Antichristum esse, quicunque negat Christum in carne venisse; ac precipit, ut nemo ejusmodi homines in domum suam recipiat, neve eos salutet. Et sic concludit Epistolam. 435 CAPITA HUJUS EPISTOLÆ. 4. Post proæmium agit de recta vita in charitate Dei per sanctam fidem immutabiliter servanda. Et quod oporteat hæreticum neutiquam in domum introducere, aut salutare, propter peccatum. 2. Promissio de adventu suo propter spem future uultatis. ΙΩΑΝΝΟΥ. Ταύτην ως πρεσβύτερος γράφει Εκλεκτῇ κυρίᾳ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς. Ἡ δὲ πρόφασις τῆς Ἐπιστολῆς αὕτη· 'Ορῶν τὰ τέκνα αὐτῆς καλῶς ἀναστρεφόμενα ἐν τῇ πίστει, καὶ πολλοὺς πλάνους περιερχομένους καὶ λέγοντας, μὴ εἶναι τὴν παρουσίαν τοῦ Χριστοῦ ἐν σαρκί, γράφει τὴν Επιστολήν. Καὶ πρῶτον μὲν ἀποδέχεται αὐτῆς τὰ τέκνα, καλῶς περιπατοῦντα· εἶτα διδάσκων μὴ νεώτερον εἶναι τὸ καθ᾽ ἡμᾶς μυστήριον, παραινεῖ πάλιν περὶ ἀγάπης, καὶ ἵνα μεί νωσιν ἐν τῇ διδαχῇ τῇ παραδοθείσῃ αὐτοῖς. Καὶ λοι· πὸν διδάσκει ᾿Αντίχριστον εἶναι τὸν λέγοντα, μὴ ἐν σαρκὶ ἐληλυθέναι τὸν Χριστόν. Παραγγέλλει δὲ, ὥστε τοὺς τοιούτους μὴ δέχεσθαί τινα εἰς οἰκίαν, μηδὲ λέγειν αὐτοῖς τὸ χαίρειν. Καὶ οὕτω τελειοῖ τὴν Ἐπιστολήν. ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΤΑΥΤΗΣ. Α΄. Μετὰ τὸ προοίμιον, περὶ ὀρθοῦ βίου ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ, διὰ πίστεως εὐσεβοῦς ἀμεταθέτου. Εν ᾧ ὅτι [ού] δεῖ αἱρετικὸν εἰσοικίζειν, ἢ χαιρετί ζειν ἐφ᾽ ἁμαρτία. Β. Επαγγελία παρουσίας αὐτοῦ ἐπ' ἐλπίδι πρὸς ὠφέλειαν.

EXPOSITIO IN EPIST. II S. JOANNIS.- CAP. I. ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ. EPISTOLA SECUNDA SANCTI JOANNIS APOSTOLI. VERS. 1. Senior Electa dominæ et natis ejus quos ego diligo in veritate: et non ego solus, sed et omnes, qui noverunt veritatem. Quidam putaverunt, Epistolam hanc et sequentem non esse Joannis apostoli, sed alterius huic cognominis, propterea quod, cum in hac, tum in sequente, sese presbyterum, seu seniorem vocat; et scribit ad mulierem, et ad Gaium; unum quidem illum, sicut et ad mulierem unam; quod Epistolæ Catholicæ consentaneum non videtur. Ac præterea neque exordium hujus Epistolæ tale est, quale in priore: alio enim modo illam exorditur. Attamen dico, Joannem priorem Epistolam diversimode, nulla præposita inscriptione, inchoasse; quia non ad peculiarem personam, neque ad aliquot locorum Ecclesiam scribebat, uti fecit beatus Petrus, significans se deierminate scribere ad Judæos qui erant in dispersione, et ante hunc sanclus Jacobus; sed universis fidelibus, sive congregatis, sive non congregatis, communem omnibus instituens sermonem: ideoque in ea inscriptionis formulam prætermisit. Presbyterum autem, sell seniorem, non vero apostolum, aut servum Jesu Christi, quemadmodum alii apostoli, sese bic dicit: non quidem apostolum, fortasse, quia primus ille non fuit, qui prædicaret Evangelium in Asia, sed Paulus: et non in transitu, sicut ille prædicavit; sed ibi nanens ac præsens. Neque vero servum Jesu Christi confidebat enim se, eo quod impense ab ipso diligeretur, liberum esse a timore servitutis. Presbyterum autem, seu seniorem tantum appellare se voluit, quod jam senex esset, cuin has Epistolas conscriberet, vel ut episcopum se esse significaret: nam presbyteri nomen etiam 436 de episcopis dici per id tempus solebat. Ad mulierem autem fidelem scribere non dubitavit: quoniam in Christo Jesu neque masculum, neque feminam & noverat. Ad unum vero scribens Gaium, præcunscripsit, ac etiam ad idiotam Philemonen. Et hæc Ο πρεσβύτερος Εκλεκτῇ κυρίᾳ, καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῆς, οὓς ἐγὼ ἀγαπῶ ἐν ἀληθείᾳ, οὐκ ἐγὼ δὲ μόνος, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἐγνωκότες τὴν ἀλήθειαν. Τινὲς ψήθησαν ταύτην καὶ τὴν μετ' αὐτ τὴν Ἐπιστολὴν μὴ εἶναι Ἰωάννου τοῦ ἠγαπημένου, ἀλλ᾽ ἑτέρου ὁμωνύμου τούτῳ, καθότι καὶ πρεσβύτερον ἑαυτὸν καὶ ἐν ταύτῃ καὶ ἐν τῇ μετ' αὐτὴν γρά φει, καὶ πρὸς γυναῖκα, καὶ ἕτερον [Γάϊον] ἕνα καὶ αὐτὸν, ὥσπερ καὶ τὴν γυναῖκα μίαν· ὅπερ οὐ κατ' Ἐπιστολὴν Καθολικήν. Καὶ τὴν προγραφὴν δὲ ὅτι μὴ κατὰ τὴν πρώτην πεποίηται Επιστολήν· οὐ γὰρ ἐν ἐκείνῃ οὕτως ἀπήρξατο. ᾿Αλλά φαμεν, ὅτι ἐν τῇ πρώτη οὐκ ἐποίησε τοῦτο, οὕτω προγράψας· οὐ γὰρ πρὸς ὡρισμένον έγραφε πρόσωπον, οὐδὲ πρὸς Ἐκε κλησίαν τόπων τινῶν, ὥσπερ ἐποίησεν ὁ μακάριος Πέτρες, ἀφωρισμένως πρὸς τοὺς ἐν τῇ διασπορᾷ ἐπισημαινόμενος Ἰουδαίους γράφειν, καὶ πρὸ τούτου δ θεῖος Ἰάκωβος· ἀλλὰ πᾶσι πιστοῖς κοινὸν ποιούμε νος τὸν λόγον, ἐκκλησιάζουσι, καὶ μὴ ἐκκλησιάζουσι, τὸν τῆς προγραφής παραλιπών τύπον. Πρεσβύτερον δὲ ἑαυτὸν γράφει ἐνταῦθα, καὶ οὐκ ἀπόστολον, οὐδὲ δοῦλον Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὡς οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι. Από στολον μὲν οὖν οὐ γράφει ἑαυτὸν, ἴσως, ὅτι μὴ πρῶτ τος κατήγγειλε τὸν λόγον ἐν τῇ ᾿Ασίᾳ, ἀλλὰ μετὰ Παῦλον, καὶ οὐ κατὰ πάροδον ὥσπερ ἐκεῖνος, ἀλλὰ μένων ἐκεῖ καὶ παρών. ᾿Αλλὰ οὐδὲ δοῦλον Ἰησοῦ Χριστοῦ· ἐθάρρει γὰρ, διὰ τὸ ἄγαν ἀγαπᾶσθαι, έξω τοῦ τῆς δουλείας είναι φόβου. Πρεσβύτερον δὲ μόνον ἑαυτὸν ἠξίωσε καλέσαι, ὅτι γηραιός ὧν ἤδη ἔγραψε ταύτας, ἢ ὅτι καὶ ἐπίσκοπον ἑαυτὸν ἐκάλεσε διὰ τοῦ πρεσβυτέρου, ειωθότος, τὸ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, καὶ ἐπὶ τῶν ἐπισκόπων φέρεσθαι τὸ ὄνομα τοῦ πρεσβυτέρου. Πρὸς δὲ γυναῖκα γράφων πιστήν, οὐδὲν ὑπὸ εστείλατο, ὅτι ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ οὐκ ἄῤῥεν οὐδὲ θῆλυ [οἶδε]. Πρὸς δὲ Γάϊον ἕνα γράφων, ἔχει Παῦλον [Τιῳ τε] γράφοντα καὶ Τιμοθέῳ, καὶ πρὸς Φιλήμονα δὲ ἰδιώτην. Ταῦτα μὲν περὶ τῆς προγραφής. tem Paulum habuit, qui ad Titum et Timotheum de inscriptione sint dicta. Δείκνυται δὲ ἀπὸ τῆς ἀπαγγελίας καὶ τῆς ἄλλης τοῦ λόγου οικονομίας, τὸ γνήσιον τῶν Ἐπιστολῶν· 1 Gall. 111, 28. G Ex phrasi vero et reliqua sermonis œconomia perspicuum est, sequentes duas Epistolas genuinum

esse hujus apostoli fatum: nam et in hac sermo- ἐπεὶ κάνταῦθα πολλάκις ἐπανάγει τὸν λόγον, τα nem sæpe repetit, eadem de iisdem dicens, ubi vel modica recurrit occasio, ut, quod docet, magis confirmet. Duo vero suadel Electe huic: unum, ut in charitate ambulet; alterum ut hæreticos aversetur et fugiat. Electam vero vel ex nomine, vel propter virtutis studium vocat. Quam etiam ab se sincere diligi affirmat: et non eam quidem solum, sed dmnes quoque moribus eidem similes, qui veritatem in corde suo infixam habent. Hoc enim significat per illud: quæ permanet in nobis, videlicet fides in Christum. Ait vero se diligere in veritate: sunt enim et qui ficte diligunt ore, quemadmodum ipse in priore Epistola de frigidis quibusdam fidelibus dixit. Postquam vero dixit: quæ permanet in nobis, addit: et nobiscum erit in æternum. Tuin vero rursus subdit illud: Erit nobiscum gratia et misericordia, bona ostendens, quae ex perfecta chariLate oriuntur. Deo Patre, inquit, et a Christo Jesu; additque: Filio Patris: hic enim solus, proprie Pater est Filii. Unde Paulus Ex quo, ait, omnis paternitas in cœlis et in terra nominatur. Rursus autem ait: in veritate et charitate, sermonem confirmans, et certum exhibens iudicium claritatis, de qua loquitur. VERS. 2, 3. Propter veritatem quæ permanet in nobis, et nobiscum erit in alernum. Sit vobiscum gratia, misericordia, puæ a Deo Patre, et a Christo Jesu Filio Patris in veritate et charitate. Scilicet vera et firma, et non simulata, seu quæ speciem tantum charitatis habeat. αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν λέγων, μετὰ τοῦ μικρές παρα πίπτειν ἀφορμῆς, καὶ ταύτῃ κατασφαλίζεσθαι τὸν λόγον. Δύο δὲ τῇ Ἐκλεκτῇ ταύτῃ ἐπιμαρτυρεῖ ἐν μὲν, τὸ ἐν ἀγάπῃ περιπατεῖν· ἕτερον δὲ, τὸ ἐκτρέ πεσθαι τοὺς αἱρετικούς. Ἐκλεκτήν δέ, ἢ ἀπὸ τοῦ ὀνόματος, ἢ ἀπὸ τῆς περὶ ἀρετὴν φιλοτιμίας καλεῖ, ἣν καὶ ἀγαπᾶν φησιν ἐν ἀληθείᾳ, καὶ οὐ μόνον αὐ τήν, ἀλλὰ καὶ πάντας τοὺς ὁμοτρόπους αὐτῇ, τοὺς τὴν ἀλήθειαν ἔχοντας ἐν ἑαυτοῖς ἡδρασμένην. Τοῦτο γὰρ σημαίνει διὰ τοῦ, τὴν μένουσαν ἐν ἡμῖν, τοῦτ' ἔστιν ἡ εἰς Χριστὸν πίστις. Ἐν ἀληθείᾳ δὲ ἀγαπᾶν λέγει. Εστι γὰρ καὶ ἐπιπλάστως ἀγαπᾶν στόματι, ὡς αὐτὸς ἐν τῇ πρώτῃ Επιστολῇ περί τινων να θρευομένων ἐδήλωσε πιστῶν. Εἰπὼν δὲ, τὴν μένου σαν ἐν ἡμῖν, ἐπήνεγκε τὸ Καὶ μεθ' ἡμῶν ἔστων εἰς τὸν αἰῶνα. Τούτοις δὲ πάλιν ἐπιφέρει τὸ, Εσται μεθ᾿ ἡμῶν χάρις καὶ ἔλεος, τὰ ἀπὸ τῆς τελείας ἀγάπης ἐμφαίνων ἐπανθοῦντα καλά. Από θει Πατρὸς, φησὶ, καὶ παρὰ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἐπήγαγε τὸ, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Πατρός. Μόνος γὰρ οὗτος κυρίως Πατὴρ Υἱοῦ. Διὸ καὶ Παῦλος, Ἐξ οὗ, φησί, πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς ὀνομαζο μένη. Πάλιν δὲ τὸ, ἐν ἀληθείᾳ, ἐπιφέρει, καὶ ἀγάπῃ, ἀσφάλειαν τῷ λόγῳ περιποιῶν καὶ γνώρισμα ἧς φησιν ἀγάπης. Διὰ τὴν ἀλήθειαν τὴν μένουσαν ἐν ἡμῖν (καὶ μεθ' ἡμῶν ἔσται εἰς τὸν αἰῶνα). Εσται μεθ' ὑμῶν χάρις, ἔλεος, ειρήνη ἀπὸ Θεοῦ Πατρὸς, καὶ παρὰ – Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Πατρὸς, ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἀγάπῃ. — Οἷον τὴν ἀληθῆ καὶ ἑδραία, ἀλλὰ μὴ κατεσχηματισμένην. VERS. 4-6. Gavisus sum valde, quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate, sicut mandatum accepimus a Patre. Et nunc rogo te, domina, non tanquam mandatum norum scribens tibi, sed quod habuimus ab initio, ut diligamus alterutrum. Et hæc est charitas,ut ambulemus secundum mandala ejus. Summi profecto gaudii res est invenire aliquem absque ofensione decurrentem stadium fidei Christi secundum mandatum ejus. At quodnam istud mandatum? Id nempe, de quo in Evangelio Christus ait: Qui diligit me, mandata mea servabit. Patrem vero vocat Christum: nam ipse quoque est pater, 437 scilicet filiorum, qui ei a Patre per dispensationem dati sunt, juxta illud: Ecce ego et pueri mei, quos de:lit mihi Dominus. Cæterum ani:vadverte hie hujus Epistolæ germanitatem: quandoquidem consonat cum eo, quod in priore Epistola dictum est: Et scimus, quoniam qui diligit Deum, mandata ejus servat. Etenim ambulare secundum mandata est eadem servare. Virtutes actuosæ sunt, et esse habent per hoc quod exerceantur. Quare qui cessat ab ambulando in ipsis, neque illas ullo pacto conservat. Ambulare autem de profectu scu de augmento dicitur. Quanto enim quis secundum virtutem operatur, tanto in anteriora progreditur, 3 Ephes. 111, 15. 3 Joan. xiv, 23. • Isa. viii, 18. μου Εχάρην λίαν, ὅτι εἴρηκα ἐκ τῶν τέκνων σου περιπατοῦντας ἐν ἀληθείᾳ, καθὼς ἐντολὴν ἐλά βομεν παρὰ τοῦ Πατρός. Καὶ νῦν ἐρωτῶ σε, κι ρία, οὐχ ὡς ἐντολὴν γράφων σοι καινὴν, ἀλλ' ἡν εἴχομεν ἀπ' ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. Καλ αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγάπη, ἵνα περιπατῶμεν κατὰ τὶς ἐντολὰς αὐτοῦ. - Καὶ γάρ ἐστιν ὡς ἀληθῶς χαράς αἴτιον τῆς μεγίστης, τὸ εὐρεῖν τινα ἄνθρωπον ἀπρο σκόπτως ὁδεύοντα τὸν ἐν τῇ πίστει τοῦ Χριστοῦ δρ' - κατὰ τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ. Τίς δὲ ἡ ἐντολή; "Η περὶ ἧς ἐν Εὐαγγελίοις ὁ Χριστός φησιν· Ὁ ἀγα πῶν με τὰς ἐντολάς μου τηρήσει. Πατέρα δὲ νῦν τὸν Χριστὸν καλεῖ, ἐπεὶ καὶ πατὴρ ἐστι τῶν δια τῆς οἰκονομίας παρὰ τοῦ Πατρὸς δοθέντων αὐτῷ υἱῶν, καθὸ εἴρηται Ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία, ἅ μα ἔδωκεν ὁ Θεός. Σκόπει δὲ καὶ τὸ γνήσιον τῆς Επιστολῆς ταύτης, ὅτι συμφωνεῖ διὰ τούτων τῷ ἐν τῇ πρώτῃ Ἐπιστολῇ εἰρημένῳ, τῷ, Καὶ είδαμεν ὅτι ὁ ἀγαπῶν τὸν Θεὸν, τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ τηρεῖ. Ταύ τὸν γάρ ἐστι, τὸ περιπατεῖν κατὰ τὰς ἐντολὰς, το τηρεῖν αὐτάς. Πρακτικαὶ γὰρ αἱ ἀρεταὶ, καὶ τὸ εἶν: ἔχουσιν ἐν τῷ ἐνεργεῖσθαι. Ὥστε ὁ παυσάμενος του κατ' αὐτὰς ὁδεύειν, οὐδὲ φυλάσσει αὐτάς. Τὸ περι πατεῖν δὲ κατὰ προκοπὴν εἴρηται. Οσον γάρ τις κατ' ἀρετὴν ἐνεργεῖ, ἐπὶ τὰ πρόσω ἴεται, ἕξιν

EXPOSITIO IN EPIST. II S. JOANNIS. ἑαυτῷ περιποιῶν τοῦ καλοῦ πλείονα. Κατὰ τοῦτο δὲ semper majorem rectitudinis habitum sibi consciοἶμαι εἰρῆσθαι καὶ τὸ, Εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν άγγελοι παρακύψαι. Τῶν γὰρ δεδωρημένων ἡμῖν ὑπὸ τοῦ ἐνανθρωπήσαντος ἀγαθῶν τοσοῦτον τὸ μεγαλεῖον, ὡς καὶ ἀγγέλοις ἐφετὸν εἶναι βραχεῖαν τούτων λαβεῖν κατανόησιν· τοῦτο γὰρ τὸν παρακύψαι, νοεῖται. Εφίεται δέ τις σωφρονῶν, τούτου, οὐ τοῦ παυσομένου, ἀλλὰ τοῦ ἀεννάως προϊόντος. Καὶ ἐπειδὴ τὴ ἀνεξάντλητον οὐχ οἷόν τε ὅλον περιλαβεῖν, ἀγαπητὸν γοῦν κἂν ποσῶς ἐν μετουσίᾳ τούτου γενέσθαι. Εἰρηκὼς δὲ, Οὐχ ὡς ἐντολὴν καινὴν γράφω [1.- φων σοι, συμφώνως καὶ τοῦτο λέγων [f. - γει] τοῖς ἐν τῇ πρώτη. Προστίθησι δὲ καὶ τὸ τῆς ἐντολῆς ἔργον, Ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους. Καὶ τὴν ἀγάπην ἐξ ηγεῖται, ὅτι αὕτη ἐν τῷ κατ' αὐτὴν πορεύεσθαι έχει τὸ εἶναι, καὶ τὴν ἐντολὴν τὴν ἀπ' ἀρχῆς, οὐκ ἄλλου τινὸς ἕνεκεν δεδόσθαι, εἰ μὴ ἵνα, φησίν, ἐν αὐτῇ πε ριπατείτε [[. - τήτε.]. Αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ, καθώς ήκούσατε ἀπ' ἀρ χῆς, ἵνα ἐν αὐτῇ περιπατεῖτε [vulg. — τήτε]. "Οτι πολλοὶ πλάνοι εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον, οἱ μὴ ὁμολογοῦντες Ἰησοῦν Χριστὸν ἐρχόμενον ἐν σαρκί.· Ανω κάτω τὰ αὐτὰ στρέφει· διὰ μὲν τῆς ἀγάπης τὸ ἀδιάσπαστον αὐτοῖς προμηθεύμενος, ἀλλὰ μὴ πρὸς τοὺς πλάνους ἀποσχίζεσθαι, τοὺς ἤδη ἐν τῷ κόσμῳ περιπατοῦντας, καὶ τὴν διὰ σαρκὸς ἐπιδημίαν τοῦ Κυρίου ἀθετοῦντας· διὰ δὲ τοῦ κατὰ τὴν ἐντολὴν περιπατεῖν, τὴν ἀπ' ἀρχῆς τῶν πεπλα νημένων αἱρετικῶν δόξαν ἐμφανίζων πρόσφατον οὖσαν, καὶ παρακαλῶν τῆς ἀπ' ἀρχῆς ἐντολῆς τούτους ἐχομένους, μὴ ἀπάγεσθαι τῇ ἀπάτῃ αὐτῶν. Καὶ γὰρ ἐνετείλατο ὁ Χριστὸς τοῖς μαθηταῖς περὶ τῶν πλάνων τούτων λέγων· Πολλοὶ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες· 'Εγώ εἰμι ὁ Χριστός· καὶ πολλούς πλανήσουσι. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Πάντας οὖν τὰς ἐντολὰς, φησί, τηροῦντας κελεύει μὴ ἀπατᾶσθαι, ἀλλὰ τὸν ταῦτα λέγοντα ᾿Αντίχριστον ἡγεῖσθαι. Οὗτος γὰρ, φησὶν, ἔστιν ὁ Αντίχριστος καὶ πλάνος. Εἰπὼν δὲ, Οἱ μὴ ὁμολο γοῦντες Ἰησοῦν Χριστὸν ἐρχόμενον ἐν σαρκί, ἀλλ᾽ οὐκ ἐλθόντα, ἐμφαίνοντός ἐστιν, ὡς ἦσάν τινες οἱ ἀθετοῦντες τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ παρουσίαν· ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος λέγει· Πολλοὶ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου· οὐ περὶ τῆς πρώτης αὐτοῦ φάσκων παρουσίας, ἀλλὰ περὶ τῆς δευτέρας. Ομως ἀληθεῖ λόγῳ, οἱ τὴν δευτέραν ἀθετοῦντες καὶ τὴν πρώτην ἀποβάλλονται. Εἰ γὰρ ὁ ἐν σαρκὶ παραγενόμενος καὶ τὴν δευτέραν ἐπηγγείλατο, πάντως ὁ τὴν δευτέραν ἀθετῶν ἀθετεῖ καὶ τὴν πρώτην. Εἰ γὰρ πιστεύει παραγενόμενον, καὶ τὴν ἐπαγγελίαν πιστὴν ἡγήσεται τοῦ παραγενομένου· εἰ δὲ τὴν ἐπαγγελίαν ἀθετεῖ, οὐδεὶς λόγος μηδὲ τὴν πρώτην αὐτὸν ἀθε τεῖν. Διὰ τοῦτο, οἶμαι, καὶ οὕτως ἐχρήσατο ταύτῃ * 1 Petr. 1, 12. * Luc. xxi, 8. Vulg. habet venisse. PATROL. GR. CXXVI. scens. Et hoc sensu dictum puto illud: * In quo desiderant angeli prospicere. Tanta enim est bonorum quæ nobis Verbum incarnatum contulit, ma guitudo, ut etiam angelis desiderabile sit vel parvam corum assequi intelligentiam. Hoc enim significat Græca vox παρακύψαι. Desiderat autem quisquis sapit non id quod cessare aliquando dé-“ bet, sed quod perenniter duraturum est. At quoniam 4 quod inexhaustum ac immensum est, totum capi non potest; optimum nobis fuerit, si illud quomo - docunque saltem participemus. Cum ait vero sanctus iste apostolus: Non mandatum novum scribo tibi, conformiter loquitur ad ea quae in priore Εpistola scripserat. Addit vero etiam mandati scopum; nempe, ut diligamus alterutrum: et de charitate docet, quod esse habeat in ambulande secundum ipsam; et quod non alia de cansa mandatum istud datum sit, nisi ut vos, inquit, in eo - ambuletis. VERS. 6, 7. Hoc est enim mandatum, ut quemadmodum audistis ab initio, in eo ambuletis. Quoniam multi seductores exierunt, in mundum, qui non conftentur, Jesum Christum venire in carne. Εt supra et infra eadem semper versat: per charitatem quidem illis suadens, ne a fidelium coetu separe - rentur, neve ad seductores, qui jam mundum circumibant, atque adventum Domini in carne rejiciebant, accederent: per hoc vero, quod illis ambulandum monet secundum mandatum, quod fait ab initio, nianifestat, seductorum opinionem re centem esse; adeoque fideles hortatur, ut mandato quod fuit ab initio, firmiter adherentes, illurum se fraude abduci non patiantur. Nam et Christus Dominus discipulis suis de ejusmodi seductoribus præcepit, dicens: * Multi venient in no mine meo, dicentes: Quia ego sum Christus, et multos seducent, nolite ire post eos. Haec igitur, inquit, mandata, servantes, ne decipiamini; sed eum qui id dixerit Antichristum esse, existinate: 488 lic enin, ait, est Antichristus et seductor. Dicens autem: qui non confitentur. Jesum Christum venire in carne, et non venisse; ostendit, nonnullos per id tempus fuisse, qui secundum Christi adventum rejicerent. Et quidem cum etiam Dominus ipse ait: Multi venient in nomine mão, etc., non de primo, sed de secundo adventu locutus videtur. Attamen, qui secundum Domini adventum rejiciunt, ii etiam primum reipsa inficiantur. Nam si Christus in carne jam præsens se etiam secundo venturum annuntiavit; omnino qui secundum adventum negat, re jicit et primum. Qui enim eum jam venisse, credit ejus quoque pronutssionem fdelem esse non dulitabit. Si autem promissioni fidem non habet, nemo non dixerit, bunc et primum adventum abnegare. Varia lectiones et note.

Ob fine causam dilectum hunc discipulum dixisse τῇ φωνῇ ὁ ἡγαπημένοι, Ἐρχόμενον, εἰπὼν, ἀλλ' οὐκ, puto venire, et non venisse; ut videlicet eos, qui utrumque adventum Domini in earne abnegant, comprehenderet. Hic est seductor et Antichristus. Subaudienda ad majorem claritatem sequentia verba: Qui igitur ista non confitetur, ut concinne sequatur: llic est seductor et Antichristus: nam absque illis verbis oratio haud recte fluit. VERS. 8, 9. Videte vosmetipsos ne perdatis quæ operati estis, sed ut mercedem plenam accipiatis. Omnia qui recedit et non permanet in doctrina Christi, Deum non habet. Abalienare eos matagit ab iis qui abnegant utrumque adventum Christi; ac rationem addit; ue, inquit, ex conjunctione cum ipsis perdalis quæ operati estis, sed ut mercedem plc. 1 nam accipiatis. At dicet fortasse quispiam: Quid vero si ego adventum Christi in carne non credens, vitam tamen duxero bonis refertam operibus? Aunon potero ab hujusmodi opera piis hominibus accenseri? Objectionem hanc ut in antecessum tolleret apostolus: Nemo, inquit, qui Christi adventum in carne rejicit, existimet, aut perfectam quæ fidelibus debetur, operum retributionem se recepturum, vel omnino pium ac religiosum se reputandum. Sed quisquis transgreditur, inquit, nandatum ipsius Christi, qui venit in carne, et non permanet in doctrina ipsius, Deum non habet. Si enim qui venit, ut perfectam Dei cognitiouem homines doceret, ipse rejiciatur; qui feri potest, uι c is pius Dei cultor sit, qui diviuorum mysteriorum interpretem repellit? Albeus igitur est iste: quemadmodum divinus et Deo charus est, totamque in se Diviuitatis plenitudinem, nempe Patrem, Filium et Spiritum sanctum, habet ille, qui firmus ac stabilis est in doctrina Christi. Ipse enim de Patre I docet, dicens: ' Omnia quæcunque habet Pater, mea sunt. Et multis in locis docet de semetipso, et de Patre, quoniam 409 hic quidem est Pater, ille autem Filius: ac etiam de Spiritu sancto, cum ail: " Paraclitus, qui a Patre procedit. Sed perfe- * ctius, cum inquit: • Baptizanles eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Quod si vero de Patre quidem et Fito mentionem hoc loco facit Domini discipulus, non aurem de Spiritu sancto, Pullatenus offendaris: non enim erat, cur hic nisi de duabus istis personis loqueretur. Qui permanet in doctrina Christi, hic et Patrem et Filium habet. Permanet in Christi, seu evangelica doctrina, qui secundum cam sentit, docet et operatur, ac cum theoretice tum practice vivit. Qui autem ab ea se abducit, absque Deu est. Queue admodum enim qui perfecte conversatur, se Deo familiarem reddit instar Abraham, qui meruit ab ipso audire: Ego Deus tuus sum; sic quoque ▾ Joan. yvı, 15. • Joan. xv, Εληλυθότα, ἵνα τοὺς ἀμφοτέρας ἀρνουμένους παρουσίας τοῦ Κυρίου τὰς ἐν σαρκὶ περιλάβῃ. Οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ᾿Αντίχριστος. – Προσυπακουστέον τούτοις εἰς ἐντελεστέραν δήλωσιν τὸ, 0; οὖν ταῦτα μὴ ὁμολογῇ, ἵνα εὐστόχως ἐπε άγηται τὸ, Οὗτός ἐστιν ὁ πλάνος καὶ ὁ ᾿Αντίχριστος. Χωρίς γὰρ τούτου ἀσυνάρτητος ὁ λόγος. Βλέπετε ἑαυτοὺς, ἵνα μὴ ἀπολέσωμεν & εργασάμεθα, ἀλλὰ μισθὸν πλήρη απολάβωμεν. Πᾶς ὁ παραβαίνων καὶ μένων μὴ ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χρι στοῦ, Θεὸν οὐκ ἔχει. — Διαστέλλεται αὐτοῖς φυλάττεσθαι ἀπὸ τῶν ἀμφοτέρας ἀρνουμένων τὰς παρ ουσίας τοῦ Κυρίου· καὶ τὸ αἴτιον προστίθησιν· Ια μή, φησί, διὰ τῆς πρὸς αὐτοὺς ἀνακράσεως, ἀπολέσητε & εἰργάσασθε, ἀλλ' ἀνελλιπῆ τὸν μισθὸν ὑμῶν λάβητε. Αλλ' ἴσως ἐρεῖ τις τῶν τοιούτων· Τί δέ; εἰ μὴ τὴν παρουσίαν πιστεύω τοῦ Χριστοῦ τὴν ἐν σαρκὶ, διὰ δὲ ἀγαθοεργίας βιώσω, οὐ δύναμαι μετά τῶν ἔργων τούτων μετὰ τῶν εὐσεβούντων ταχθῆναι, οὐδὲ τὸν ὑπὲρ τούτων λαβεῖν μισθόν; Ταύτην τὴν ἀντίθεσιν προαναιρῶν ὁ ᾿Απόστολος οὗτος, φησίν, ὅτι Μηδεὶς οιέσθω, ὁ τὴν ἐπιδημίαν τὴν ἐν σαρκὶ τοῦ Χριστοῦ ἀθετῶν, ἢ ἔργων ἀμοιβὴν ἀπολαβεῖν τελείαν, ἥτις καὶ πιστοῖς ἐποφείλεται, ἢ ὅλως θεοσεβής νομισθῆναι· ἀλλὰ πᾶς ὁ παραβαίνων, φησί, τὴν ἐντολὴν αὐτοῦ, τοῦ Χριστοῦ δηλονότι παραγενομένου, καὶ μὴ μένων ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, Θεὸν οὐκ ἔχει. Εἰ γὰρ ὁ θεογνωσίαν ἥκων τελείαν ἀνθρώπους διδάξαι, οὗτος ἀθετούμενος ὁρῶτο, πῶς ἂν ἔτι θελ σεβὴς εἴη ὁ τῶν θείων θεαμάτων τὸν ὑφηγητὴν ἀποσκορακίζων; Αθεος οὖν οὗτος· ὥσπερ ἔνθεος καὶ θεοφιλής, καὶ πᾶν τὸ τῆς θεότητος πλήρωμα ἔχων ἐν ἑαυτῷ, Πατέρα δηλαδὴ καὶ Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, ὁ ἡδρασμένος ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ. Αὐτὸς γὰρ διδάσκει, περὶ μὲν τοῦ Πατρὸς λέγων ο Πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατήρ, ἐμὰ ἐστι (καὶ πολλαχοῦ δὲ περὶ ἑαυτοῦ διδάσκει καὶ περὶ τοῦ Πατρὸς, ὅτι ὁ μέν ἐστι Πατήρ, ὁ δὲ Υἱός)· περὶ δὲ τοῦ Πνεύματος, όταν λέγῃ· Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ὁ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκποι εύεται. Τελεώτερον τούτων ἡνίκα λέγει· Βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἰ δὲ περὶ τοῦ Πατρὸς μόνου καὶ τοῦ Υἱοῦ εἴρηται ἐνταῦθα τῷ μαθητῇ τοῦ Κυρίου, οὐ μέντοι γε περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μηδὲν σκανδαλισθῇς. Περὶ γὰρ τούτου μόνου κατήπειγεν ἐνταῦθα εἰπεῖν, τοῦ Πατρός, φημί, καὶ τοῦ Υἱοῦ. Ο μένων ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ, οὗτος καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν ἔχει. Μένει ἐν τῇ διδαχῇ τοῦ Χριστοῦ, ἤτοι τῇ εὐαγγελική διδασκαλία, ὁ κατὰ ταύτην φρονῶν, καὶ διδάσκων, καὶ πράττων, θεωρητικώς ἅμα καὶ πρακτικῶς βιῶν· ὁ δὲ ταύτης ἀπάγων ἑαυτὸν, ἄθεος. Ὡς γὰρ ὁ δι' ἀκριβούς πολι τείας οἰκειῶν ἑαυτὸν τῷ Θεῷ, ὥσπερ ὁ ᾿Αβραάμ, καθὰ ἤκουσε παρ' αὐτοῦ· Ἐγὼ Θεὸς σύς· οὕτω 10 Gen. xv, 1. • Matth. xxvi, 19.

EXPOSITIO IN EPIST. II S. JOANNIS. καὶ ὁ ἔξω τῆς ἐντολῆς τοῦ Εὐαγγελίου βιούς, άθεος, qui extra mandat, evangelica vivit, absque De ἑαυτὸν ἀποσχοινίσας τοῦ ἔχειν Θεόν. ᾿Αθέου δὲ τούτου ὄντος, τοῦ ἑαυτὸν, φημί, τῆς θείας ἀλλοτριώσαντος παιδείας· ὁ μένων ἐν αὐτῇ, καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὴν Υἱὸν ἔχει. Περὶ γὰρ τοιούτου καὶ ὁ Υἱὸς ἔφη, ἔτι Ελευσόμεθα πρὸς αὐτὸν καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν, μετὰ τοῦ Πατρὸς δηλονότι. Ἐκ γὰρ τῆς τῶν ἐντολῶν τηρήσεως ναὸν ἑαυτὸν καὶ οἰκητήριον ἐποίησε Θεοῦ, καὶ θεὸν ἔνοικον ἔχει. Διττοῦ δὲ ὄντος τοῦ ἔχειν Θεόν· λέγεται γὰρ ἔχειν Θεὸν καὶ τὰ κτίσματα πάντα, πρὸς δ καὶ Παῦλος εἴρηκεν· Εν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα [καὶ ἐσμέν]· τοῦτο δὲ κατὰ τὸν τῆς οὐσιώσεως εὕρηται τρόπον. Ετέρως δὲ τοῦ διὰ καλοκαγαθίας θεραπεύοντος Θεὸν, πάλιν ἔχειν λέγομεν Θεὸν, καθὸ σημαινόμενον, Θεὸς καὶ Ἀβραὰμ εἴρηται, καὶ Ἰσαάκ, καὶ ὅλως τῶν θεοφιλῶν Ἑβραίων. Επιστρέων γὰρ νῦν [[. τοῖς] εἰρημένοις· Ὁ ἔχων τὸν Υἱόν, ἔχει καὶ τὸν Πατέρα. Ο γὰρ εωρακώς τον Υιόν, ὡς αὐτ τής φησιν, εώρακε τὸν Πατέρα· καὶ ἔμπαλιν, Εγώ γὰρ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Σωτὴρ ἐν ἐμοὶ, ο αὐτός φησιν. Ωστε καὶ ἐκ τούτου τὸ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ὁμοούσιον γινώσκεται. Εἰ δέ τις ἐρεῖ, ὅτι κατά τοῦτο καὶ ὁ τοὺς μαθητάς δεχόμενος ἔχει τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν, καθὸ εἴρηται· Ο δεχόμενος ὑμᾶς ἐμὲ δέχεται· καὶ ὁ ἐμὲ δεχόμενος δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με· ἔστω ὁ τοιοῦτος κακώς λέγων, καὶ οὐχ δν δεῖ τρόπον ἐνιστάμενος. Περὶ γὰρ τῆς διδασκαλίας είρηται ταῦτα. Ἐπεὶ ὁ δεξάμενος συγκ καταθέσει τοὺς ἀποστόλους καὶ τὴν διδασκαλίαν αὐτῶν, ἐδέξατο δι' αὐτῶν καὶ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν διδασκάλους. Καὶ ἑτέρως· Ἐπεὶ ὁ μένων ἐν τῇ διδαχῇ, ἔχει καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸν Πατέρα, ἔμενον δὲ οἱ ἀπόστολοι ἐν τῇ διδαχῇ, ὡς καὶ κηρύσσειν αὐτ τήν· ὁ δεξάμενος οὖν αὐτοὺς, ναοὺς ὄντας Θεοῦ, δι' καὶ Πατέρα. est: ipse enim sese Deo privat eo ipso quad a divina se doctrina abalienat. Qui vero manet in ipen, et Patrem habet et Filium: nam ipse Filius hac de ro dixil:» Vouiemus ad ipum, al tuqunimèrn.apud ipsum faciemne, nempe cum Patne. Siquidem per mandatorum observantiam tesuplum ad domiciliman Dei se constitnit, adeoque Deum inhabitantem labet. Nam Deum habendi duplex est modus; unus, qui per essentiam dicitur: qua ratione creaturæ omnes Deum habere dicuntur, juxta illud Pauli “ In ipso enim vivimus, movemur et sumus: alter per vitæ probitatem: eum enim qui Deo servit, Deum habere dicimus. Quo sensu dictus est Deus Abraham, Deus Isaac '', et generaliter omnium Hebræorum, qui ipsi chari erant. Εt hic modus intelligendus est in locis quae sequuntur: " Qui labet Filium, habet et Patrem. Qui vidit Filium, vidit et Patrem. Et rursus: Ego, inquit ipse, in Patre, et Pater in me est: ex quo etiam Patris Filiquo cousubstantialitas dignoscitur. Si autem quis dicat, quod etiam qui discipulos recipit, baμαρι Patrini et Filium juxta illud: 15 Qui vos recipit, me recipit: qui autem me recipit, recipit et eum qui me misit; sciat ille, se perperam dictum illud intelligere. Hæc enim de doctrina dicta sunt. Nam για per assensionen apostolos eorumque doctrinanu recipit, per ipsos eliam Patrem, et Filium magistros recipit. Aliter: Quoniam qui permanet in doctrina, liabet cum Filium, tum Patrem permanserunt autem in ea doctrina apostoli, quippe qui eam prædicabant: qui igitur recipit ipsas qui sunt templa Dei, eo ipso habet Filium et Patrem qui in ipsis est. αὐτοῦ τοῦ δέχεσθαι αὐτοὺς ἔχει τὸν ἐν αὐτοῖς χιν Εἴ τις έρχεται πρὸς ὑμᾶς, καὶ ταύτην τὴν διδαχὴν οὐ φέρει, μὴ λαμβάνετε αὐτὸν εἰς αἰκίαν, καὶ χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε. Ο γὰρ λέγων αὐτῷ χαίρειν, κοινωνεῖ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ τοῖς πονηροῖς. Πολλὰ ἔχων ὑμῖν γράψειν, οὐκ ἔβου λήθην διὰ χάρτου καὶ μέλανος· ἀλλ' ἐλπίζω γενέσθαι πρὸς ὑμᾶς, καὶ στόμα πρὸς στόμα λαλῆσαι, ἵνα ἡ χαρὰ ἡμῶν πεπληρωμένη ή - Εξ ασφαλίζεται πρὸς τοὺς οὓς ἡ Ἐπιστολὴ, ὅτι Εἴ τις με μετὰ τῆς ὁμολογίας ταύτης έρχεται πρὸς ὑμᾶς, μὴ ἡ μόνον σκέπης παρ' ὑμῶν τυγχανέτω, ἀλλὰ μηδὲ προσρήσεως ἀξιούσθω, ἀκριβῶς ταῦτα λέγων, ὡς τῆς προστήσεως ταύτης τοῖς ὁμοτρόποις ἡμῶν μόν νοις ὀφειλομένης καὶ ὁμοπίστοις. Τίνι γὰρ χαίρειν εὐξόμεθα, ἀλλ' ἡ τοῖς ὁμοτράποις καὶ ὁμοπίστοις; Ὥστε εἰ τοῖς ἀσεβέσι προσενεχθείη παρ' ἡμῶν ἡ τοιαύτη πρόσρησις, πάντως και εμοτρόποις προσ ενεχθείη καὶ ἐμοπίστοις ἡμῶν, καὶ κοινωνοῖς αὐτοῖς ἐχρησάμεθα διὰ τούτου, καὶ ἐπὶ τὸ ἑαυτῶν ἡμᾶς οὗτοι κατέσπασαν βάραθρον. Τὴν δὲ αἰτίαν τοῦ σύν τομον ἐκθέσθαι τὴν Ἐπιστολὴν, καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν 440 VERS. 10-12. Si quis venit ad vos, et hane doctrinam non affert, nolițe recipere eum in domum, nęc Ave çi dixeritis. Qui enim dicit illi Are, commu. nicat operibus ejus malignis. Plura habens vobis scribere, nolui per chariam et atramentum: spero enim me futurum apud vos, et os ad os loqui, ut gaudium vestrum Menum sit. Firmas eos aut quos hanc direxit Epistolam. Si quis, inquit, ahsque hac confessione ad vos venerit, illum non solum hospitio non recipiatis, sed ne quidem salutatione cum dignemini. Quod ideo accurate dicit, quia salutatio hujusmodi iis solum debetur, qui cum moribus, tum fide pobiscum conveniunt. Cui enim salutem precabimur, præterquam iis qui eorumdem nobiscum sunt morum et fidei? Quare şi salulatio impiis impertiatur, ea nonnisi tanquam moribus et fide nobiscum consentientibus impertietur: sicque illis tanquam sociis utemur: et ii vicissim nos in proprium ipsorum barathrum pertrabent. Causam vero cur tam brevem scripserit Epistolam, cum hic, tum in sequente, esse docet, 11 Joan. χιν, 23. " Act. xvii, 28. 19 Exod. 11, 15. st Joan. χιν, 10, 11. s Matth. x,