EXPOSITIO IN EPIST. S. JUDE. ΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΙΟΥΔΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ THEOPHYLACTI BULGARIE ARCHIEPISCOPI EXPOSITIO IN EPISTOLAM IN EPISTOLAM S. JUDE APOSTOLI. ΥΠΟΘΕΣΙΣ ΤΗΣ ΙΟΥΔΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ. Ταύτην τὴν Ἐπιστολὴν γράφει τοῖς ἤδη πιστεύ σασιν. 'Η δὲ πρόφασις αΰτη· Παρεισελθόντων τινῶν, καὶ διδασκόντων ἀδιάφορον εἶναι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ ἀρνουμένων τὸν Χριστόν· ἀνάγκην ἔσχε γράψει, καὶ ἀσφαλίσασθαι τοὺς ἀδελφούς. Καὶ πρῶτον μὲν παρακαλεῖ αὐτοὺς ἀγωνίζεσθαι καὶ ἐμμένειν ἐν τῇ παραδοθείσῃ αὐτοῖς πίστει. Επειτα ἀποκηρύττει τοὺς τοιούτους ὡς πλάνους· καὶ παραγγέλλει μηδε μίαν κοινωνίαν αὐτοὺς ἔχειν πρὸς τοὺς τοιούτους, εἰδότας ὅτι οὐκ ἀρκεῖ τὸ κληθῆναι μόνον, ἐὰν μὴ καὶ ἀξίως περιπατήσωμεν τῆς κλήσεως. Καὶ γὰρ καὶ τὸν πρότερον λαὸν ἐξαγαγὼν ἐξ Αἰγύπτου δ Κύριος, καὶ μὴ ἐμμείναντα τῇ πίστει ἀπώλεσε. Καὶ ἀγγέλων δὲ μὴ τηρησάντων τὴν ἰδίαν τάξιν οὐκ ἐφείσατο. Δεῖ οὖν ἀπὸ τῶν τοιούτων ἀναχωρεῖν. Καὶ γὰρ καὶ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος οὐχ ὑπήνεγκε την βλασφημίαν τοῦ διαβόλου. Εσεσθαι οὖν τὴν ἀπο ὦ ειαν αὐτῶν ὡς Σοδόμων διδάσκει. Εἶτα παραινεῖ εἰς τὰ ἤθη. Καὶ ἐπευξάμενος αὐτοῖς βεβαιότητα τῆς πίστεως παρὰ τοῦ Κυρίου, τελειοῖ τὴν Ἐπι στολήν. ΚΕΦΑΛΛΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΤΑΥΤΗΣ. α'. Περὶ προσοχῆς τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως, διὰ τὴν ἐπανάστασιν τῶν ἀσεβῶν καὶ ἀσελ·. γῶν ἀνδρῶν. η β'. Περὶ μελλούσης αὐτῶν κολάσεως καθ' ὁμοίωσιν τῶν πάλαι ἁμαρτωλῶν τε καὶ πονηρῶν. γ'. Ταλανισμός αὐτῶν ἐπὶ τῇ πλάνῃ, καὶ δυσσεβείᾳ, καὶ ἀσελγείᾳ, καὶ βλασφημία, καὶ ἐπιπλάστῳ ὑποκρίσει, τῇ εἰς ἀπάτην δωροδο κίᾳ. 445 ARGUMENTUM EPISTOLÆ JUDÆ. Epistolam hanc scribit Judas iis qui jam crediderant. Occasio autem hujusmodi est: Cur insurrexisssent quidam docentes peccatum rem indifferentem esse, ac Christum etiam negarent; necesse illi fuit, Epistolam hanc conscribere, qua fratres commoneret et confirmaret. Et primo quidem hortatur illos, ut strenue certent, firmiterque in tradita sibi fide permaneant. Deinde propalat ejusmodi homines, tanquam seductores, præcipitque, ut nullam cum ipsis communionem habeant, scientes, quod satis non sit esse vocatos, si item non amoulent digne Dei vocatione. Nam Deus, licet Hebraicum populum eduxisset ex Ægypto, euin tamen perdidit, quod in fide non permausisset, et angelis, qui ordinem non servaverunt suum, neutiquam pepercit. Oportere igitur ab ejusmodi hominum congressu prorsus discedere: quandoquidem et Michael archangelus non ulit blasphemantem diabolum. Docet itaque non secus ac Sodomorum futuram eorumdem perditionem. Deinde ad mores rite componendos hortatur. Ac demum fidei firmitatem eis a Domino precatus, absolvit Epistolam, CAPITA EJUSDEM EPISTOLE. 1. De cura habenda pro fide in Christum contra insurrectionem impiorum et impudentium homiwant. 2. De futura horum punitione ad similitudinem malorum qui olim fuerunt. 3. Descriptio calamitatum ipsorum ob seductionem, impietatem, impudicitiam, blasphemiam atque fucatam simulationem liberalitatis ad decipiendum.

4. De eorum ad quos scribit, firmitate in fde, et de δ'. Περὶ ἀσφαλείας αὐτῶν ἐπὶ τῇ πίστει, συμπα compassione et benignitate erga proximum propter salutem in sanctitate. 5. Precatio pro ipsorum sanctitate et fiducia pura, cum glorifcatione Dei. θείας τε καὶ φειδοῦς εἰς τὸν πλησίον ἐπὶ σω τηρίᾳ ἐν ἁγιασμῷ. ε'. Εὐχὴ ὑπὲρ αὐτῶν εἰς ἁγιασμὸν καὶ παρ ῥησίαν καθαρὰν σὺν δοξολογία Θεοῦ. ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΙΟΥΔΑ. EPISTOLA SANCTI JUDE APOSTOLI. 446 VERS. 1. Judas Jesu Christi servus, frater autem Jacobi, his qui sunt in Deo Patre dilectis. Satis utique ad gloriæ splendorem huic apostolo fuit, postquam se Christi servum nominavit, glom riari, se esse fratrem Jacob. Hujus enim sumina ob eminentiam virtutis apud omnes celebritas eum in tradenda doctrina magis acceptum auditoribus reddebat: cum verisimile non sit, eum qui nativitate et sanguine conjunctus est, moribus et vita alienum esse; praesertim cum eidem Christo Domino ministrans, servitutis jugum aqualiter cum fratre trahere deprehendatur. VERS. 1, 2. Εt Christo Jesu conservalis et vocalis. Misericordia vobis, et pax, et charitas adimpleatur. Dictum Christi Domini: ' Nemo potest venire ad me, nisi Pater meus traxerit eum, verum nunc esse østendit beatus iste; cum eos qui Patri dilecti sunt, a Filio conservatos pronuntiel. Ideo etiamn eos vocalos dicit: non enim a se ipsis, sed a Patre per hoc quod tracti sunt, habent, ut etiam siut vocati; optat vero, ut misericordia illis, pax et charitas adimpleatur, Misericordia quidem, quia per viscera misericordiæ Dei³ vocati, ipsique in servos assumpti sumus. Pax vero; quia hanc ctiam donavit nobis Deus Pater, per Filium suum Jesum Christum nos, qui offenderamus, sibi reconcilians. Charitas demum, quia propter charitatem in nos unigenitum Filium suum tradidit pro nobis in mortem. Hæc igitur, ut illis abundantius donentur, oplat: quo convenit cum beato David, dicente: Prætende misericordiam tuam scientibus te³. His igitur.salutaribus exemplis etiam nos excitati, sincera erga congeneres nostros dilectione, dignam 447 eo, qui nos vocavit, vitam ducamus. Joan. vi, 44. * Luc. 1, 78. 3 Psal. stay, 11. Ιούδας Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος, ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου, τοῖς ἐν Θεῷ Πατρὶ ἡγιασμένοις. Πρκεσεν αὐτῷ, τῷ παρόντι ἀποστόλῳ, φημὶ, εἰς περιφάνειαν δόξης, μετὰ τὸ δοῦλον ἑαυτὸν ὀνομάσαι Χριστοῦ, καὶ ἀπὸ Ἰακώβου σεμνολογήσασθαι. Το γὰρ τοῦ Ἰακώβου παρὰ πᾶσιν ἐπ' ἀρετῇ ἐξυμνούμενον, εὐπαραδεκτότερον εἰς τὴν διὰ λόγου διδασκαλίαν καθίστησι τοῖς ἀκροαταῖς τοῦτον, εἴπερ ὁ γεννήσεως καὶ αἵματος κοινωνὸς οὐκ ἂν ἀπηλλοτριωμένος ὀφθείη καὶ τρόπων τοῦ, ᾧ κεκοινώνηκε, τῆς συγγενείας· καὶ μάλιστα καὶ ὑφ' ἑνὶ Δεσπότη Χριστῷ τελῶν τὸν τῆς δουλείας ζυγὸν, ἰσοῤῥόπως τῷ ὁμαίμονι διορίζεται ἕλκειν. Καὶ Ἰησοῦ Χριστοῦ τετηρημένοις κλητοῖς. Ελεος ὑμῖν, καὶ εἰρήνη, καὶ ἀγάπη πληθυνθείη. Τοῦ Κυρίου εἰρηκότος, Οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρός με εἰ μὴ ὁ Πατήρ μου ἑλκύσῃ αὐτὸν, δείκνυσι τὸν λόγον ὁ μακάριος οὗτος ἀνὴρ ἐπαλη - θεύοντα νῦν. Τοὺς γὰρ τῷ Πατρὶ ἀγαπωμένους, τῷ Ἰησοῦ Χριστῷ τηρῆσθαί φησι. Διὸ καὶ κλητοὺς λέ. γει· οὐ γὰρ ἀφ' ἑαυτῶν, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ Πατρὸς ἔχουσι, διὰ τὸ ἑλκῦσθαι [f. εἰλκ.] καὶ τὸ κεκλῆσθαι. Ελεον δὲ, καὶ εἰρήνην, καὶ ἀγάπην αὐτοῖς ἐπεύχεται πληθυνθῆναι· ἔλεον μὲν, ὅτι διὰ σπλάγχνα ελέους Θεοῦ ἀνεκλήθημεν τε καὶ ἀνελήφθημεν αὐτῷ εἰς ὑπηρέ τας· εἰρήνην δὲ, ὅτι καὶ ταύτην ἡμῖν ὁ Θεὸς αὐτὸς καὶ Πατὴρ ἐδωρήσατο, διὰ τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοὺς προσκεκρουκότας ἡμᾶς ἑαυτῷ καταλλάξας· ἀγάπην δὲ, ὅτι διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ἀγάπην ὁ μονογενῆς αὐτοῦ Υἱὸς ἐκδέδοται ὑπὲρ ἡμῶν εἰς θάνατον. Ταῦτα οὖν ὑπερεκπερισσοῦ [βραβευθῆναι] αὐτοῖς εὔχεται, συνῳδὲ τῷ μακαρίῳ Δαβὶδ φθεγγομένῳ· Παράτεινον τὸ ἔλεός σου τοῖς γινώσκουσι σε. Καὶ ἐκ τούτων γὰρ τῶν σωτηρίων υποδειγμά των περικροτούμενοι καὶ ἡμεῖς, τῇ πρὸς τὸ συγγε νὲς ἀνυποκρίτῳ διαθέσει, ἀξίως τοῦ καλέσαντος ἡμᾶς βιώσωμεν.

EXPOSITIO IN EPIST. S. JUDÆ. Vens. 3. Charissimi, omnem sollicitudinem faciens scribendi vobis de communi restra salute, necesse kabui scribere vobis. Per hæc presentis Epistolæ argumentum indicat; nempe quod cura, quam de illorum salute gerebat, et timor ne ob nimiam simplicitatem a sceleratissimis caperentur hæreticis, hos sibi exprimeret sermones quibus hæreticos ipsos notare, et expositione impuræ ipsorum vilæ manifestos nescientibus facere volebat. De quibus etiam Petrus locutus est; at fusius iste. Cæterum eos præscriptos dicit: quia cum Petrus, tum Paulus seductores hujusmodi extremis temporibus venturos prædixerunt. Et ante illos dixerat Chrislus: Venient in nomine meo, et multos seducent. Nolite igitur abire post ipsos. Illi enim Christianos sese appellantes, multos hoc nomine decipient. Loquitur autem de Nicolaitis, Valentinianis et Simonianis: quippe qui, cum essent gulæ et impudicitiæ addicti, Christi doctrinam simulabant, ut sic facilem in domos ingressum nacti, mulierculas peccatis deditas invenirent et captivarent. Quam in rem nocturnos quosdam ritus commenti, cubilitus et impudicitiis operam dabant. Illud autem transferentcs in luxuriam, positum est pro: transmutantes, et detorquentes a continentia in luxuriam: ex quo etiam consequeus erat, ut Dominum nostrum Jesum Christum abnegarent. Et sane, quomodo non abnegarent ii, qui vitæ impuritate, velut alta et sonora voce divinum temperantiæ et continentiæ Magistrum abs sese repellebant *? Quæ enim societas luci ad tenebras? Αγαπητοί, πᾶσαν σπουδὴν ποιούμενος γράψειν ὑμῖν περὶ τῆς κοινῆς ἡμῶν σωτηρίας, ἀνάγ κην ἔσχον γράψαι ὑμῖν. — Τὴν ὑπόθεσιν τῆς Ἐπιστολῆς διὰ τούτων μηνύει, ὅτι προμηθείᾳ τῆς αὐτῶν σωτηρίας, τοῦ μὴ ἀλῶναι δι᾿ ἁπλότητα τοῖς μιαρωτάτοις αἱρετικοῖς, τοὺς παρόντας ἐκτίθεται λόγους, ώσπερεί στίζων αὐτοὺς, καὶ διαδήλους ποιῶν τοῖς ἀγνοοῦσι, διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἀσελγούς αὐτῶν βίου. Περὶ τούτων και Πέτρος εἴρηκε μὲν, πλατύτερον δὲ οὗτος νῦν. Προγεγραμμένους δὲ αὐτοὺς λέγει, ἐπειδὴ καὶ Πέτρος, καὶ Παῦλος περὶ αὐτῶν εἴρηκεν, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ἐλεύσονται πλάνοι τοιοῦτοι· καὶ πρὸ τούτων ὁ Χριστὸς αὐτὸς φάσκων· Πολλοὶ ἐλεύ σονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, καὶ πολλοὺς πλανή σουσι. Μὴ οὖν πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Χριστια νοὺς γὰρ ἑαυτοὺς ὀνομάζοντες, ἐπὶ τῷ ὀνόματι τούτῳ πολλοὺς ἀπατῶσι. Λέγει δὲ τοὺς ἀπὸ Νικολάου, καὶ Οὐαλεντίνου, καὶ Σίμωνος τῶν μιαρωτάτων. Οὗτοι γὰρ γαστρίμαργοι όντες καὶ ἀκόλαστοι, ὑπεκρίναντο [f. -νοντο] τὴν διδασκαλίαν, ἵνα διὰ τῆς παρεισδύσεως τῆς εἰς τὰς οἰκίας, εύρωσι [καὶ αἰχμαλωτίζωσι] γυναικάρια σεσωρευμένα ἁμαρτίαις. Τελετὰς γάρ τινας νυκτερινὰς πλασάμενοι, κοίταις καὶ ἀσελγείαις ἑαυτοὺς ἐκδεδώκασι. Τὸ δὲ, Μετατιθέντες εἰς ἀσέλγειαν, ἀντὶ τοῦ, μεταποιοῦντες, παραχαράττοντες ἀπὸ τῆς σωφροσύνης εἰς ἀσέλγειαν. 'Αφ' οὗ καὶ ἀρνεῖσθαι αὐτοὺς συμβαίνει τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ πῶς γὰρ οὐκ ἀρνοῦνται οἱ διὰ τῆς τοῦ βίου ἀκαθαρσίας, τὸν Τάσης σωφροσύνης διδάσκαλον, οιονεί τινι διατόρῳ φωνῇ ἀπότομον ποιούμενοι; Τίς γὰρ κοινωνία φωτί πρὸς σκότος; Παρακαλῶν ἐπαγωνίζεσθαι τῇ ἅπαξ παραδοθείσῃ τοῖς ἁγίοις πίστει. Παρεισέδυσαν γάρ τι τες ἄνθρωποι, οἱ πάλαι προγεγραμμένοι εἰς τοῦτο τὸ κρῖμα, ἀσεβεῖς, τὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν χάριν μετατιθέντες εἰς ἀσέλγειαν, καὶ τὸν μόνον Δε σπότην Θεὸν καὶ Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀρνούμενοι. — Επαγωνίζεσθαι παρακαλεῖ τοὺς ἅπαξ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν Σωτῆρα καταδεξαμένους, καὶ τούτῳ πεπιστευκότας. Δεξαμε νοι γὰρ τὸν ἐνανθρωπήσαντα Λόγον, εἰ λέγοιμεν ἕτερον μὲν εἶναι τὸν πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρὸς καὶ κατ' ἰδίαν ὑπόστα σιν, πῶς οὐκ ἂν ἀρνηθείημεν τὸν ἕνα Κύριον και Δεσπότην; Εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς καθ' ἔνωσιν οικονομικήν. Ο γὰρ πρὸ αἰώνων Θεοῦ Λόγος καὶ Θεὸς, εἰς τὴν τῆς θεότητος δόξαν ἀναφοιτῶσαν τὴν σάρκα ἔχων, ἣν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ἐξ ἀρχῆς συλλήψεως ἀνέλαβεν, εἷς καὶ αὐτός ἐστιν ἁπάντων Δεσπίτης. Υπομνῆσαι δὲ ὑμᾶς βούλομαι, ειδότας ὑμᾶς ἅπαξ τοῦτο, ὅτι ὁ Κύριος λαὸν ἐκ γῆς Αἰγύ πτου σώσας, τὸ δεύτερον τοὺς μὴ πιστεύσαντας ἀπώλεσεν. Ἀγγέλους δὲ, τοὺς μὴ τηρήσαντας τὴν ἑαυτῶν ἀρχὴν, ἀλλ' ἀπολιπόντας τὸ ἴδιον οἰκητήριον, εἰς κρίσιν μεγάλης ἡμέρας, δεσμοῖς * Marc. xiii, 6. * 11 Cor. vi, 14. VERS. 3, 4. Deprecans supercertare semel tradita sanctis fidei. Subintroierunt enim quidam homines (qui olim præscripti sunt in hoc judicium) impii, Dei nostri gratiam transferentes in luxuriam, el solum Dominatorem et Dominum nostrum Jesum Christum negantes. Hortatur, ut ii, qui Dominum nostrum Jesum Christum jam semel recepcrant eique crediderant, pro ejus fide indesinenter certare pergerent. Quicunque enim Verbum incarnatum recepimus, si dixerimus alium esse euni qui est ante sæcula ex Patre genitus, alterum, qui ex Matre in propria bypostasi natus est; quomodo non abnegabimus solum, seu unum Dominatorem et Dominum? Unus enim est Dominus per unionem incarnationis, idem ipse qui ante sæcula Verbum Dei, et Deus, unitam habens ad divinitatis gloriain carnem, quam ex sancta Virgine initio conceptionis suæ suscepit: unus et ipse omnium Dominus. VERS. 5-7. Commonere aulem vos volo, scientes semel omnia, quoniam Jesus populum de lerra Ægypti salvans, secundo eos qui 448 non servaverunt suum principatum, sed dereliquerunt suum dɔ-` micilium, in judicium magni diei, vinculis æternis sub caligine reservavit. Sicut Sodoma et Gomorrha,

et fritima civitates simili modo exfornicat. Luxu- αϊδίοις ὑπὸ ζόφον τετήρηκεν. Ὡς Σόδομα και ¦ ria impurorum Nicolaitarum et Marcionistarum ob oculos posita, addit: Dominus populum ex Ægypto salvans, clc., simulque ostendit, eundem Deum cum Veteris, tum Novi Testamenti auctorem esse: ac non, ut scelesti illi dicebaut, alium esse Veloris Testamenti Deum, ultionis cupidum et immitem; alium Novi, placidum et benignum: unde ait, ens quoque, qui sub novo Fœdere peccant, haudquaquam punitionem evaguros, sicut non evaserunt Hebræi oducti ex Ægypto. Quanquam enim Deus cum ad immensam suam ostendendam virtutem, tum propter jusjurandum, quod ad patres eorum juraverat, eos ab Ægyptiaca tyrannide liberare voluerit: nihilo tamen minus, cum ipsi postea prevaricali essent, eos impunitos non reliquit, sed digna pœna multavit: quin illos quidquam juvaret aut benignitas, qua patres eorum complexus fuerat, aut eximia, quæ in eorum gratiam patraverat, miracula. Quare postquam mare Rubrum trausierunt per siccum, iterum deficientes a fide perierunt. Eos etiam qui angelicam erant dignitatem assecuti, cum ex socordia in principatu non permansissent suo; sed cœleste vitæ institutum summo munere sibi concessum parvipendissent, in judicium, seu in condemnationem magni diei puniendos recondidit: hoc enim hic illud reservavit, significat: sicut et cum dicitur s: qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sodomitæ etiam in exemplum proponuntur ignis æterni, qui eos exci-C piet. Et abeuntes post carnem alteram facta sunt exemplum, ignis æterni pœnam sustinentes. Illud: abeuntes, seu declinantes post carnem alteram, perinde est ac fornicantes. Carnem vero alteram masculam appellat naturam: quippe quæ ad congressum generationis causa inepta est. Caro enim ad kujusmodi congressum consentanea feminina est; juxta illual protoparentis dictum *: Os ex ossibus meis, et caro de carne mea. Caro autem masculina altora, seu aliena est ab hoc congressu, ut dixi. Quin et in sexu feminino una quidem uni juxta leges juncta sola propria ac domestica caro est, quæ autem est prostituta et publica aliena est et propemodum ad masculinæ carnis impuritatem relicta. VERS. 8. Similiter et hi carnem quidem maculant somniantes dignitates auten spernunt. Allatis exemplis, quæ præmnissa sunt, id quod ex illis consequens est, auditori suo intelligendum reliquit. Quid vero hoc est? Hire videlicet illatio: Si 440 igitur in illos, nulla habita prioris corum sortis ratione, ita animadvertit, anne eos, qui hoc tempore tantopere lasciviunt, eximet ab hac lege * Hall. xxv, 1. * Gen. 11, 25. Γόμορα [vulg. Γύμοῤῥα], καὶ αἱ περὶ αὐτὰς πόλεις τὸν ὅμοιον τούτοις τρόπον ἐκπορνεύσασαι. Εἰρηκὼς τὴν ἀσέλγειαν τῶν ἀκαθάρτων Νικολαΐτῶν, καὶ Ουαλεντινιανῶν, καὶ Μαρκιωνιστῶν, ἐπάγει και ταῦτα· Ὅτι ὁ Κύριος λαὸν ἐκ γῆς Αἰγύπτου σώ σας, καὶ ἐξῆς· ὁμοῦ μὲν δεικνύς, ὡς αὐτὸς τῆς Παλαιᾶς Θεός ἐστι καὶ Νέας εἰσηγητής, ἀλλ' οὐχ ὡς οι μιαροὶ οὗτοι, ἄλλον μὲν τὸν τῆς Παλαιᾶς φάσκοντες, τιμωρητικὸν καὶ ὠμὸν, ἄλλον δὲ τῆς Νέας. προσηνῆ καὶ φιλάνθρωπον, ἔφορον εἶναι Θεόν ἅμα δὲ καὶ ὡς οὐδὲ οἱ νῦν ἀτιμώρητοι μείνειαν, ὡς οὐδὲ οἱ ἀπ' Αἰγύπτου. Διὰ μὲν οὖν τὴν ὑπερβάλλουσαν δύναμιν, καὶ τὴν πρὸς τοὺς πατέρας αὐτῶν ὁρκω· μοσίαν, τοῦ Θεοῦ τῆς Αἰγυπτικῆς αὐτοὺς ἀπαλλά ξαντο; βίας, οὐ μέντοι καὶ παρανομήσαντες, ἀτιμών ρητοι διαμεμενήκασιν, ἀλλ' ἔδοσαν δίκας ἀξίας, ούτ δὲν αὐτοὺς ὠφελήσαντος τῆς πρὸς τοὺς πατέρας αὐτῶν τοῦ Θεοῦ εὐμενείας, οὐδὲ τῆς τῶν θαυμάτων διὰ ταύτης ὑπερφυοῦς ἐνεργείας· οἳ τὴν Ἐρυθρὰν θάλασσαν διὰ ξηρᾶς διελθόντες, ἐκ πίστεως ὕστερον ἀποστήσαντες ἀπώλοντο. Τοὺς δὲ τῆς ἀγγελικής ἀξίας λαχόντας τὸ τίμιον, ἐκ ῥᾳθυμία; μὴ ἐμμείναντας τῇ ἑαυτῶν ἀρχῇ, ἀλλ᾽ ἀθετήσαντας τὴν δεδομέ νὴν αὐτοῖς δι' ἀγαθότητα δίαιταν ἐπουράνιον, εἰς κρίσιν, ἤτοι εἰς κατάκρισιν ἡμέρας μεγάλης τῇ τιμωρία τεταμίευκε (τοῦτο γὰρ νῦν τὸ, τετήρηκε, σημαίνει)· καθὰ καὶ ὁ Κύριός φησι· Τὸ ἡτοιμασμέν νον τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Καὶ δὴ καὶ οἱ Σοδομίται τεκμήριον τοῦ ὑποδεξαμένου αὐτοῖς [[. αὐτοὺς] ἀτελευτήτου πυρὸς πρόκεινται. Καὶ ἀπελθοῦσαι ὀπίσω σαρκὺς ἑτέρας, πρόκειν. ται δεῖγμα, πυρὸς αιωνίου δίκην υπέχουσαι. Τὸ δὲ, Ἀπελθοῦσαι ὀπίσω σαρκὸς ἑτέρας, καὶ πορνεύσαντες, ἤτοι ἐκκλίναντες, 8 τὸ πορνεύειν ἐμφαίνει. Σάρκα δὲ ἑτέραν τὴν ἄῤῥενα φύσιν λέγει, ὡ; μὴ πρὸς συνουσίαν γενέσεως συντελοῦσαν. Η γὰρ πρὸς συνουσίαν σὰρξ τοῦ θήλεός ἐστι, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ προπάτορος εἰρημένον· Οστοῦν ἐκ τῶν ὀστῶν μου, καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου. Ἡ δὲ τῶν ἀῤῥένων σαρξ, ἑτέρα, τῆς συνουσίας, φημί. Πλὴν καὶ ἐπὶ τοῦ θήλεος, ἡ μὲν κατὰ νόμους ἑνὶ μία, ἰδία σαρξ καὶ οἰκεία· ἡ δὲ ἐκκεχυμένη καὶ δημοσία, ἑτέρα καὶ ἀλλοτρία, καὶ μικρῷ τῆς ἀρξει νικῆς εἰς μίασμα λειπομένη. Ομοίως μέντοι καὶ οὗτοι ἐνυπνιαζόμενοι σάρκα μὲν μιαίνουσι, κυριότητα δὲ ἀθετοῦσι. -- Εἰρηκὼς ταῦτα τὰ ὑποδείγματα, ἃ φθάσας παρέθετο, κατέλιπε τὸ τούτοις ἀκόλουθον τῷ ἀκροατῇ ἐννοεῖν. Τί δὲ τοῦτο; Τὸ ἐπενεγκεῖν· Εἰ οὖν τούτοις οὕτως ἀπεχρήσατο, μηδὲν δυσωπηθεὶς τῇ προτέρᾳ αὐτῶν εὐκληρίᾳ· ἆρα τούτους τοὺς νῦν ἀσελγαίνοντας εξαιρήσεται, τὸ [[. τῷ] τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ δι᾿ ἀνθρώπους Variæ lectiones et notæ. Vulg. non habet vocem hane somniantes; seu, ut alii vertunt, delusi in somnis. Vulg. majestatem. igitized by Google

EXPOSITIO IN EPIST. S. JUD.E. εἰ; τὸν κόσμον ἐλθεῖν, καὶ ἀνασχέσθαι ὑπὲρ τούτων en quod Filius Dei propter homines in hunc m! ὕβρεων; καὶ παθῶν πειρασθῆναι; Οὐκ ἂν εἴποι τις τοῦτο. Καν γὰρ φιλάνθρωπός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ δίκαιος ἀληθείᾳ. Καὶ διὰ μὲν ἀληθῆ δικαιοσύνην τῶν ἡμερτηκότων οὐκ ἐφείσατο· διὰ δὲ φιλανθρωπίαν πόρο νους καὶ τελώνας εἰς τὴν βασιλείαν εἰσήγαγεν. Οὕτω τοῦ ἀκολούθου ὄντος χρήσασθαι, αὐτὸς παρῆκε, καὶ δι' ἃ μὲν προείπομεν, ἢ καὶ ὡς τῷ μακαρίω Πέτρῳ προειρημένου, ὅτι ἔλεγεν· Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς ἀγγέλων ἁμαρτησάντων οὐκ ἐφείσατο, καὶ ἑξῆς. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. dum venerit, ut pro ipsis injurias et passiones toleraret? Nemo hoc dixerit: quanquam misericors sit, vere etiam justus est. Εt quidem quia vere justus, peccaulibus non pepercit: et quia misericors, ' meretrices et publicanos in regnum cœlorum introduxit. Hanc illationem quæ sponte fluebat, sacer auctor prætermisit, seu ob ea quæ jam diximus seu beati Petri imitatus loquendi modum, quo dixit ³: Si angelis peccantibus non pepercit. Et de his quidem ita. In eo autem quod ait: Carnem quidem maculant somniantes, aduniratione digna est locutionis honestas et verecundia: nam summam operis turpitudinem per illud somniantes pudoris causa obscure tamtammodo indicavit: quam nos ex libro Epiplanii Cyprii, quem Panarium inscripsit, quantum quidem decet, paulo fusius explicabimus. Ait ille, strlestos istos Borboritas, cum mulieribus turpiter commisterentur, solitos fuisse, non in vulvam semen effondere, sed incompleto abominabili actu, illud propriis sumptum manibus in os mulierum quibuseum se corruperant, immittere: sicque im-. pnrissimi magnum quid se fecisse rati, ab invicem discedebant. Hujusmodi nefandum opus, quia conplemento sui generis carebat, somnium vocal, ob quamdam cum somniis ratione imperfectionis similitudinem. Inquinantes igitur per fæculentam hanc oblationem carnem suam, ulterius progrediunc tur: nam etiam contra divinamn naturam insauiunt, dorninationem ejus, seu dominiun, quod in universum hoc habet, spernentes. Latins vero de his rebus agil. frenaeus Lugdunensis episcopus in libro quem inscripsit: Confutatio falsi nominis scientia. Aliter: Eoram luxuriam ob oculos ponit, dicens eos esse vita quidem imparos, mente vero impudentissimos. Dominationem antem ait ipsos spernere, nempo mysteri Christi celebrationem: quandoquidem angelicorum mysteriorum loco impudicitias suas iHi exercebant. Dignitates autem blasphemant. Per dignitates hic excellentium virorum intelligende sunt propositiones, quas Græcorum probatissimi theses vocant, easque definiunt esse inopinatas prepositiones, non quidem vulgarium hominum, Τὸ δὲ, Σάρκα μὲν μιαίνουσιν ἐνυπνιαζόμενοι, θαυμάζειν ἄξιον τῆς σεμνότητος του λόγου. Τὸ γὰρ ἄγαν αἰσχρὸν τῆς πράξεως διὰ τοῦ, ἐνυπνιαζό μενοι, περιέστειλεν ὁ μικρὸν ἡμεῖς καὶ ὅσον προτήκε παραγυμνώσομεν, καὶ [γ. ἐκ] τοῦ πεπονημέ νου τῷ μακαρίῳ Ἐπιφανίῳ τῷ Κύπρου περὶ τούτων, δ καὶ Πανάριον ἐκάλεσε, τὴν γνῶσιν εἰληφέτες. Φησὶ γὰρ οὗτος, τους Βορβορίτας τούτους καὶ μετα ροὺς αἰσχρῶς γυναιξὶν ἐπιμιγνυμένους, μὴ τῇ μήτρα τὴν γονὴν καταχεῖν, ἀλλ' ἀτελέστῳ τῇ βδε - λυρίᾳ, ταῖς ἑαυτῶν ὑπολαβόντες ταύτην χερσὶν, εὐθὺς τῷ στόματι ταύτην προσάγειν μεθ' ὧν συν εφθάρησαν γυναίων, καὶ οὕτως ἀπέρχεσθαι ἀπ' ἀλε λήλων τοὺς ἀκαθάρτους, μέγα τι οιηθέντας ἐπιτετελεκέναι. Τοῦτο τὸ ἀκάθαρτον δρᾶγμα [f. δράμα], διὰ τὸ ἀτέλεστον, ἐνυπνίασμα καλεῖ· ἐπεὶ καὶ τοι αῦτα τὰ ἐνυπνιάσματα. Μιαίνοντες τοίνυν διὰ τῆ; βορβορώδους ταύτης προσφορᾶς τὴν ἑαυτῶν σάρκα, ἔτι, φησί, καὶ κατὰ τῆς θείας φύσεως μαίνονται, τὴν κυριότητα ταύτης ἀθετοῦντες, καὶ τὴν τοῦ παντὸς αὐτῆς δεσποτείαν. Πλατύτερον δὲ περὶ τούτων ὁ μακάριος Εἰρηναῖος, ὁ Λουγδούνου ἐπίσκοπος, εἴρηκιν ἐν τῷ Ελέγχῳ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως ἐπιγραφομένῳ αὐτοῦ βιβλίων. "Αλλως. Πλὴν αὐτῶν ἀπέλγειαν καταμαρτυρεί, φάσκων, ὅτι καὶ βίῳ εἰσὶν ἀκάθαρτοι, καὶ γνώσει ἀσελγέστατοι. Κυριότητα δε φησιν ἀθετεῖν αὐτοὺς, τὴν τοῦ κατὰ Χριστὸν μια στηρίου τελετήν. Αθετοῦσι γάρ, ἐν τάξει μυστη ρίων ἀγγελικῶν τὰς ἑαυτῶν ἀσελγείας ἐκτελοῦντες. Δόξας δὲ βλασφημοῦσιν.-- Δόξας, τὰς πολλὰς τῶν ἐγκρίτων ἀνδρῶν ὑπολήψεις εἰσηγητέον, ἃς καὶ οἱ παρ' Ελλησι δόκιμοι, θέσεις καλοῦσιν, οριζόμενοι αὐτὰς παραδόξους ὑπολήψεις, οὐ τῶν τυχόντων, ἀλλὰ τῶν κατὰ φιλοσοφίαν γνωρίμων. Ἐπεὶ οὖν seul eorum qui philosophia inclaruere. Quoniam καὶ Μωϋσῆς τῷ ξενίζοντι τοῖς τότε ἐμπολιτευομένοις ἀνθρώποις, καὶ οἱ θεῖοι ἀπόστολοι ἢ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εμπνεόμενοι παρεισήγον τῷ βίῳ, ἐδόκει δὲ ταῦτα παραδοξολογία διὰ τὸ ἄηθες τῶν τότε, εἰς δόξας, ήτοι υπολήψεις, κατονομάζειν ταῦτα οὐ κατενάρκησε. Πίστις τοῦ λόγου Παῦλος ὁ θεῖος, ὃς ὑπ' ᾿Αθηναίων εἰς τὸν Αρείον ἀναχθεὶς Πάγου, κἀκεῖ τὰ θεῖα διεξ ελθὼν αὐτοῖς, ἔδοξεν εἰς σπερμολογίαν ἀποτελευτάν, Ὡς οὖν ἐκεῖνα σπερμολογία διαθελημένως ὠνομά ζοντο, οὕτω καὶ τὰ προειρημένα ὠνόμαζον δόξα. Διὸ καὶ ὡς συνήθει καὶ γνωρίμῳ πᾶσιν ὁ θεῖος οὗτος ἀνὴρ ἐχρήσατο δόξας, εἰπὼν τοὺς θεοδωρή τους 7 Matth. 11, 1, 32. * II Petr. 11, 4. vero cum Moses peregrina multa iis, quæ tene temporis in usu erant, tum apostolica, quæ Deus inspirabat, in vitam introduxerunt, eorum sermones paradoxici videbantur, quod a moribus illorum temporum 450 abhorrerent, idcirco dóξας, seu opinationes, ea appellare non dubitavit, Argumentum in hanc rein esto divus Paulus, qui ab Atheniensibus ductus in Areopagum, cum ibi de rebus divinés disseruisset, visus est in mugacitatem prolabi. Quemadmodam igitur ea, quæ ab ipsis dicebantur, rugiloquium vocata sunt, ita et predicta opinationes appellabant. Quare hujusmodi

Δέξας τὴν Παλαιάν φησι καὶ Νέαν Διαθήκην, ὡς καὶ Παυλός φησι· Εἰ γὰρ τὸ καταργούμενον διὰ δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ τιμώμενον ἐν δόξῃ· ἢ καὶ δόξας τὰς ἐκκλησιαστικάς φησιν ἀρχὰς, ἂς ἐδυσφήμουν· ὡς ἔστι καὶ ἀπὸ τῆς τρίτης Ἐπιστολῆς τοῦ ἠγαπημένου Ἰωάννου μαθεῖν, ἐξ ὧν φησι, τὸν Διοτρεφή λόγοις πονηροῖς καταφλυαρεῖν αὐτῶν. Ἐπεὶ δὲ βλασφημίας ἐμνήσθη, σωφρονίζων οὐκ αὐτοὺς μόνους, ἀλλὰ καὶ πάντας ἀνθρώπους, καθα - ρὰς ἔχειν τὰς γλώσσας τοῦ τοιούτου κακοῦ, καὶ μηδὲ κατὰ τῶν ἀξίων βλασφημίας τούτῳ κεχρῆσθαι, φησίν· Ὁ δὲ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, καὶ ἑξῆς. Τί τοῦτο λέγων; ὡς οὗτοι μὲν προχείρως καὶ ἀκρατῶς κέχρηνται κατὰ παντὸς τῇ βλασφημίᾳ. Οὐ χρὴ δὲ τοῦτο, ὅπου γε οὐδὲ τοὺς ἀξίους βλασφημίας δίκαιον βλασφημεῖν· ὡς δῆλον ἀπὸ τοῦ ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. Παρών [[· παρόν] γὰρ αὐτῷ, κρινομένῳ μετὰ τοῦ διαβόλου περὶ τοῦ Μωϋσέως σώματος, βλασφημῆσαι τὸν διάβολον διὰ τὴν ἀναίδειαν αὐτοῦ, τοῦτο οὐκ ἐποίησεν, εἰ μὴ τὸ, Επιτιμήσαι σοι μόνον ὁ Θεὸς, διάβολε, χρησάμενος, ἐπήνεγκεν αὐτῷ. "Αλλως· Εἰ γὰρ ὁ ἀρχάγγελος οὕτως, ἐκ [f. οὐκ] ἐν δίκῃ ἀνδρὸς ἀδελφοῦ καὶ ὁμογενούς βλασφημίαν συμ πλέκοιμεν. 'Η δὲ περὶ τοῦ Μωϋσέως σώματος κρίσις ἔστιν αὕτη· Λέγεται ἐν ἀποκρύφοις, Μιχαὴλ τὸν ἀρχάγγελον τῇ τοῦ Μωϋσέως ταφῇ δεδιηκονηκένα:· τοῦ διαβόλου τοῦτο μὴ καταδεχομένου, ἀλλ᾽ ἐπιφέ ροντος ἔγκλημα αὐτῷ διὰ τὸν τοῦ Αἰγυπτίου φόνον, ὡς διὰ τούτου ἔνοχος [γ. ἐνόχου] ὄντος Μωϋσέως, καὶ μὴ συγχωρεῖσθαι τυχεῖν ταφῆς. Τοῦτο δὲ προφέρει ὁ παρὼν ἀπόστολος, οὐ μόνον παιδεύων μὴ προχεί ρους εἶναι πρὸς βλασφημίαν, ἀλλὰ καὶ διὰ τούτου τὸ πᾶσιν ἀνθρώποις ἐποφειλόμενον λογοθέσιον μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ σώματος ἔξοδον παραστῆσαι βουλόμενος, καὶ ὅτι αὐτὸς ὁ Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης Θεὸς, καὶ ὅτι μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς ἀντίκειται ὁ διάβολος μετὰ τῶν ἑαυτοῦ πονη ρῶν δαιμόνων, ἐκκόψαι βουλόμενος τὴν ἀγαθὴν που ρείαν αὐτῶν. Καὶ ὁ μὲν ἀνθίσταται· οἱ δὲ ἀγαθοὶ ἄγγελοι συμμαχοῦσιν αὐταῖς, ὡς ὁ μακάριος Αντώ νιος τεθέαται. Ταῦτα τότε πραχθῆναι συνεχώρει· πλὴν τὸν Μιχαὴλ τότε τὸν διάβολον ἀποσοβήσαι μὲν, μὴ μέντοι ἐξουσιαστικῶς ἐπιτιμῆσαι, ἀλλὰ τῷ Κυ voce, ut jam consuela, ut omnibus nota divinus ἀνθρώπους χρηματισμένους. Αλλο εἰς τὸ αὐτό. hic vir usus est, loquens de hominibus a Deo datis et inspiratis. Aliter: Δόξας, seu dignitates, aut glo rias Vetus ac Novum Testamentum appellat, sicut et Paulus ait: Si enim, quod evacuatur, per gloriam est, multo magis quod manet, in gloria est. Vel etiam dignitates ecclesiasticas potestates dicit, quas ii blasphemabant: ut colligitur etiam ex Epistola tertia dilecti discipuli, ubi ait Diotrephen verbis malignis garrire in illos. Quandoquidem vero de blasphemia mentionem fecit, non solum illos, sed omnes homines erudiens, ut puras servent ab bujusmodi malo linguas suas, ne quidem contra dígnos convitiis hæc adhibenda docet, dicens: Michael archangelus etc. Velut si diceret: Isti quidem promple et impotenter in omnes maledicta conjiciunt: quod adeo abhorret ab æquo, ut etiam eos, qui exsecratione dignissimi sunt, exsecrari non liceat, ut patet ex archangelo Michaele. Is enim disputans de Mosis corpore cum diabolo, cum ob illius impudentiam, eum exsecrari juste posset, non tamen ita fecit, sed tantum dixit: Increpet tibi Deus. Si igitur archangelus ita se gessit, profecto, si quæ nobis cum fratre ejusdem nobiscum naturæ, occurat disceptatio, maledictis prorsus abstinere debemus. Cæterum disceptatio de Mosis corpore ita se habuit. Legimus in Apocryphis libris, archangeJum Michaelem Mosi sepulturæ curam suscepisse. Id cum ægre ferret diabolus, objiciebat Mosi velut crine, Agyptii necem, contendebatque. hac de causa honore sepulturæ privandum esse. Hoc autein in medium profert hic apostolus, ut non solum doceat nemineni ad maledicta facilem esse debere; sed etiam ut ostendat, quid omnibus hominibus post discessum ex hac vita debeatur, ac quod idem sit Veteris ac Novi Testamenti Deus: necnon quod diabolus cum pessimis sociis suis sese animabus nostris corpore solutis opponat, ut felix ipsarum iter, si fieri posset, abrumpat (Et is quidem obsistit: boni autem angeli pro iis pugnant: quemadmodum sanctus Antonins vidit) ista fieri permisit. Ait itaque, a Michaele diabolum quidem repressum fuisse: attamen non cuin potestate ab illo increpatum, sed causam illam Deo permissam, adeoque Michaelem dixisse: lucrepet tibi Deus, ο ρίῳ τῶν ὅλων παραχωρῆσαί φησι τὴν κρίσιν, καὶ diabole. εἰπεῖν Επιτιμήσαι σοι ὁ Θεὸς, διάβολε. 451 Vers. 9-11,. Cum Michael archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Moysi corpore, non est ausus judicium inferre blasphemiæ, sed dixit: Increpet tibi Deus. Hi autem quæcunque quidem ignorant, blasphemant: quacunque aulem naturaliter, tanquam muta animalia, norunt, in his corrumpuntur. Væ illis, quia in via Cain abierunt, et in errore Balaam mercede effusi sunt, et in contradictione Core perierunt: Michael quidem, inquit,neque contra hominem, nempe Mosem, pertulit diaboli maledicta. Isti autem contra dogmata quidem, quæ • 1 Cor. 111, ῾Ο δὲ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος, ὅτε τῷ διαβόλω ἀνακρινόμενος διελέγετο περὶ τοῦ Μωυσέως σώματος, οὐκ ἐτόλμησε κρίσιν ἐπενεγκεῖν βλασ φημίας, ἀλλ' εἶπεν· Επιτιμήσαι σοι Κύριος. Οὗτοι δὲ ὅσα μὲν οὐκ οἴδασι βλασφημοῦσιν, ὅσα δὲ φυσικῶς ὡς τὰ ἄλογα ζωα ἐπίστανται, ἐν τούτοις φθείρονται. Οὐαὶ αὐτοῖς! ὅτι τῇ ὁδῷ τοῦ Κάϊν ἐπορεύθησαν, καὶ τῇ πλάνῃ τοῦ Βα λαάμ μισθοῦ ἐξεχύθησαν, καὶ τῇ ἀντιλογίᾳ τοῦ Κορὲ ἀπώλοντο. Ὁ μὲν Μιχαήλ, φησίν, οὕτως οὐδὲ κατὰ ἀνδρὸς, ἤτοι τοῦ Μωϋσέως, ἠνέσχετο τῶν

EXPOSITIO IN EPIST. S. JUDE. τοῦ διαβόλου βλασφημιῶν· οὗτοι δὲ περὶ μὲν δογμά. ignorant,maledicos emittunt sermones: quæcunque των, ἃ οὐκ οἴδασι, βλασφήμους συντιθέασι λόγους· ὅσα δὲ φυσικῇ ὁρμῇ ἀδιακρίτως ὡς τὰ ἄλογα ἐπ ίστανται ζῶα, ταῦτα μεταδιώκουσιν, ὡς ἵπποι θηλυ μανεῖς. Οὐαὶ αὐτοῖς! τῇ ὁδῷ γὰρ τοῦ Κάϊν ἐπορεύθησαν διὰ τῆς ἀδελφοκτονίας, ὅτι καὶ αὐτοὶ τοιαῦτα διδάσκοντες τοὺς ἀδελφούς, ήτοι τοὺς ὁμογενεῖς ἀν θρώπους, ἀποκτείνουσιν αὐτοὺς ταῖς πονηραῖς αὐ. τῶν διδασκαλίαις· ἢ καὶ σπερμοφαγούντες, τοὺς δυνάμει ἀποκτείνουσιν ἀδελφούς, οὓς ἡ τοῦ σπέρ ματος τελεσφορία ἤνεγκεν ἂν εἰς βίον. Τῇ δὲ τοῦ Βαλαὰμ ὁδῷ, ὅτι κέρδους χάριν καὶ αὐτοὶ, ὡς ἐκεῖνος, ταῦτα πράσσουσι. Τῇ δὲ τοῦ Κορέ, ὅτι καὶ οὗτοι, ὡς ἐκεῖνος, διδασκαλικὸν ἀξίωμα, ἀνάξιοι ἔντες, ήρπασαν. Οὗτοί εἰσιν ἐν ταῖς ἀγάπαις ὑμῶν, σπιλάδες, συνευωχούμενοι.—Ησαν ἔτι κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖ. νον ἐν ταῖς ἐκκλησίαις γινόμεναι τράπεζαι, ὡς καὶ Παυλός φησιν ἐν τῇ πρὸς Κορινθίους· ὃς καὶ ἀγάπας ἐκάλουν. Ἐν ταύταις, φησί, συνέρχονται, οὐ διὰ χρείαν τὴν ἐν ταύταις γινομένην, ἀλλ᾽ ἵνα καιρὸν εὕρωσι, ψυχὰς ἀστηρίκτους δελεάζειν, ὡς καὶ Πέτρος φησὶν ἐν τῇ δευτέρᾳ Ἐπιστολῇ. Σπιλάσι δὲ αὐτοὺς ἀπεικάζει, καὶ ἀνύδροις νεφέλαις, καὶ δέν ὅροις φθινοπωρινοῖς, καὶ ἄστροις πλανήταις. "Α γὰρ ἐκείνοις ὑπάρχει κατὰ φύσιν, ταῦτα τούτοις κατὰ προαίρεσιν. Α' τε γὰρ σπιλάδες τοῖς πλέουσιν ὀλέ Οριοι, ἀπροσδοκήτως ἐπιγινόμεναι, ὡς καὶ αὐτο τοῖς συνδείπνοις ἀνέλπιστον κακὸν ἐπιφύονται. Ως τε νεφέλα: ἄνυδροι ὑπὸ ἀνέμων ἐλαυνόμεναι, οἷς ἂν τόποις ἐπενεχθῶσιν, οὐκ ἀναψύχουσι τῷ ὄμβρῳ οὐ γὰρ ἔχουσιν), ἀλλὰ ζόφον αὐτοῖς ἀπεργάζονται ὡσαύτως καὶ οὗτοι, οὐ λόγῳ σωτηριώδει τὰς ψυχὰς ἄρδουσι τῶν ἐντυγχανόντων, ἀλλὰ ζοφοῦσι ταῖς μιαρωτάταις αὐτῶν εἰσηγήσεσιν, ἐλαυνόμενοι τοῖς τῶν δαιμόνων πονηροῖς ἐπιτηδεύμασιν. ᾿Αλλὰ καὶ τὰ φθινοπωρινά δένδρα δὶς ἀποθνήσκοντα, ἔν τε τῇ τοῦ καρποῦ ἀποβολῇ, καὶ τῶν φύλων ἀποῤῥοῇ (ξηρά γὰρ τότε δοκεῖ, τοῦ κάλλους αὐτῶν ἐστερημένα, τῆς ἀπὸ τοῦ καρποῦ ἀγλαΐας, καὶ τῆς τῶν φύλλων ἀνθηρᾶς εὐπρεπείας), αὐτοῖς τι κατάλληλον πάσχει. Δὶς γὰρ καὶ οὗτοι ἀποθνήσκουσι, τὸν ἑαυτῶν καρ τὸν ἀποβαλλόμενοι διὰ τῆς σπερμοφαγίας, καὶ τὴν ἀπὸ τῆς ἔμφρονος πολιτείας ευκοσμίαν ἀφαιρούμενοι. Διὸ καὶ ἐκριζοῦνται ἀπὸ τοῦ παραδείσου τοῦ Κυρίου τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἔξω ῥιπτοῦνται τῷ αἰων νίῳ πυρὶ συλλεγόμενοι. Ποίαν γὰρ ἕξει οὗτος είν ζωσιν, ὁ διὰ τοῦ βίου αἰσχρότητα ὑπὸ πάντων βδε λυσσόμενος; Αστέρες δὲ πλανῆται χρηματίζουσι καὶ αὐτοὶ, οὐχ ὅτι τῷ τῆς πίστεως ἡμῶν στερεώματι μεταπρέποντες, τὸν τῆς δικαιοσύνης Ἥλιον Χριστὸν ἔχουσι δι' αὐτῶν διερχόμενον, καὶ τὰς τῶν ἀρετῶν ὥρας ἀποτελοῦντα, καὶ ζωογονοῦντα τοὺς κατὰ ταύτας πιστούς, ἀλλ᾿ ὅτι δοκοῦντες εἰς ἄγε γελον φωτός μετασχηματίζεσθαι, ὡς ὁ προκατάρχων αὐτῶν πονηρὸς δαίμων, ἀπεναντίας μόνον τῶν τοῦ Κυρίου φέρονται δογμάτων· οἷς καὶ ζοφοῦσι τοὺς προσπελάζοντας, καὶ ζόφον τὸν αἰώνιον ἑαυτοῖς ἐκπορίζονται. Ἀλλὰ καὶ κύμασιν ἀγρίοις ἀπεικαautem naturali instinctu absque ratione, sicut irrationalia animalia, norunt, ea prosequuntur, equorum instar, cum in femellas amore insaniunt. Væ illis, quoniam via Cain abierunt: ejus scilicet fratrici– dium imitantur. Siquidem et isti perversis doctrinis suis fratres, seu ejusdem cum ipsis naturæ homines, interficiunt: vel etiam semen devorantes, eos qui potentia fratres sunt, quos scilicet seminis fructificatio educeret in vitam, e inedio tollunt. Via autem Balaam: quia lucri causa etiam isti illius instar, bæc faciunt. In contradictione demum Core: quoniam sicut ille, eximium docendi munus quantumvis indigni, arripiunt. VERS. 12. Hi sunt inter charitates vestras petræ maris, convivantes. Usus obtinebat etiam eo tempore mensas in ecclesiis instruendi, de quibus Paulus loquitur in Epistola ad Corinthios: quas agapas, seu charitates, vel dilectiones appellabant. Has, inquit, isti non ad eum finem, ob quas institulae sunt, frequentant, sed ut occasionem arripiant animas minus firmas inescandi, quemadmo - dum etiam Petrus inquit in secunda Epistola sua. Assimilat autem cos petris in mari latentibus, nubibus sine aqua, arboribus autumnalibus et sideribus errantibus: quæ enim illis naturaliter accidunt, eadem isti sibi libere asciscunt. Nam sicut petræ navigantibus inopinate occurrentes exitium illis afferre solent: ita isti convivantibus adhærentes inespectati mali sunt causa. Et sicut: nubes sine aqua a ventis circumlatæ, loca ad quæ appelluntur, non imbre refrigerant (non enim habent, sed tenebris obducunt; ita et isti animus eorum, qui in eos incidunt, haudquaquam salutaribus irrigant verbis, sed scelestissimis documentis obtenebrant. Sicut enim arbores autumnales bis mortuæ censeri possunt, nempe et fructuum depositione, et foliorum defluxn; eæque aride videntur, quod et fructuum splendore, et foliorum ornatu careant: ita et bi bis mortui sunt; nempe et quod fructu propter boni seminis consumptionem careant, et quod congruæ sapientisque conversationis 452 ornamentum nullum habeant. Quapropter eradicantur e paradiso Domini, nempe extra Ecclesiam projecti, æterno igni reservantur. Qualemnam enim radicem is, qui ob vitæ turpitu dinem in omnium abominatione est, habere potest? Sidera quoque errantia ipsi dicuntur: non quot in fidei nostra firmamento præfulgentes, solem justitiæ per se decurrentem habeant, aut virtutum perficiant horas, vel fideles eisdem deditos vivificent: sed quia in angelum lucis apparenter transformati, quemadmodum coryphæus ipsorum pessimus denon, dogmata Domino contraria efundunt: quibus et ad se accedentes obtenebrant, et sibimet ipsis æternam caliginem administrant. Fluctibus vero feri maris recte assimilantur; quod corum satis referant similitudinem: nam insane

et impotenter blasphemiis coutra Deumnal nequitia σθέντες, τὴν πρὸς αὐτὰ ὁμοιότητα οὐκ ἀναίνονται. spiritibus jactantur, adeoque despumant confusiones suas, id est, velut spuma evanescunt simul cum fastu blasphemiæ, ob instabilem vitam, fluxamque ipsorum turpitudinem. Ita enim se habet et fluctuum spuma, cui illi comparati sunt. Μανικῶς γὰρ καὶ αὐτοὶ καὶ ἀκατασχέτως ταῖς κατά τοῦ Θεοῦ βλασφημίαις ἐλαυνόμενοι ὑπὸ τῶν τῆς που νηρίας πνευμάτων, ἐπαφρίζουσι τὰς ἑαυτῶν αἰσχύ νας, εἰς ἀφρὸν ἀποτελευτῶντες μετὰ τοῦ κόσμου τῆς βλασφημίας, ἐκ τῆς τοῦ βίου αὐτῶν ἀνυπο στάτου καὶ εὐδιαλύτου αἰσχρότητος. Τοιοῦτος γὰρ καὶ ὁ πρὸς ἐν παρεικάσθησαν ἀφρὸς τῶν κυμάτων. VERS. 12, 15. Sine timore seipsos pascentes, nubes Αφόβως ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες· νεφέλαι ἄνυ ¸sine aqua, quæ a ventis circumferuntur, arbores auδροι ὑπὸ ἀνέμων παραφερόμεναι [vulg. περιφ ]· tumnales, bis mortua, eradicata. Fluctus feri maris, δένδρα φθινοπωρινά, άκαρπα, δὶς ἀποθανόντα despumantes suas confusiones, sidera errantia: quibus καὶ ἐκριζωθέντα· κύματα άγρια θαλάσσης, ἐπε procella tenebrarum servata est in æternum. Illud, αερίζοντα τὰς ἑαυτῶν αἰσχύνας· ἀστέρες πλα sine timore, vel cum illo, petræ maris, connecter - νῆται, οἷς ὁ ζόφος τοῦ σκότους εἰς αἰῶνα τετής dum, ut istiusmodi sit sensus: Petræ maris sine ρηται.-Τό, 'Αφόβως ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες, ἤτοι timore couvivantes, hoc est, nullum Linorem β πρὸς τὸ, σπιλάδες, συντακτέον· ἵνα ἡ τὸ νόημα convivis habentibus repente velut petræ maris, οὕτω· Σπιλάδες αφόβως συνευωχούμενοι, τοῦτ' ἔστι occurrentes, animabus ipsorum exitium inferunt. μηδένα φόνον τοῖς συνδείπνεις προσδοκῶσιν, ἐξα!- Vel connectendum cum illo: scipsos pascentes; φνης ὥσπερ σπιλάδες ἐπάγοντες τὸν ἔλεθρον αὐτοῖς unde talis exsculpatur sensus: Sine timore scipsos τῶν ψυχῶν· ἢ πρὸς τὸ, ποιμαίνοντες, τό, ἀνέβως pascentes, seu non paventes ex co quod pascere ἑαυτοὺς, συντάττοντες, τοιοῦτον εὑρήσομεν νόημα· nou sciant, imminens judicium, cæci cæcos du- Ατόδως ἑαυτοὺς ποιμαίνοντες, οὐ δεδιότες τὸ ἀπὸ cunt, et in foveam 16, justa Domini elatum, simul τοῦ μὴ ἐπίστασθαι ποιμαίνειν κρίμα, τυφλοί τυφλούς cum iis quos pascunt, cadunt. ἐδηγοῦντες, καὶ εἰς βόθυνον, τὸ τοῦ Κυρίου ἐρεῖν, μετὰ τῶν ποιμαινομένων ἐμπίπτοντες. Vens. 14-18. Prophetavit autem et de his septimus nu Adam, Enoch, dicens: Ecce venit Dominus in sanetis millibus suis, facere judicium contra omnes impios de ommbus operibus impietatis eorum, quibus impie, egerunt, et de omnibus duris quæ locuti sunt contra Deum peccatores impii. Hi sunt murmurato res queru'osi, secundum desideria sua ambulantes, et os corum loquitur superba, minirantes personas quæslus causa. Vos autem, charissimi, memores estole verborum quæ prædicta sunt ab apostolis Domini nostri Jesu Christi. Qui dicebant vobis, quoniam in novissimo tempore venient illusores, secundum 453 desideria sua ambulantes in impietatibus. Dictis quæ præmisimis, profert etiam Enochum, qui de pra parata ipsis a Deo in extremo judicio pena prophetasit. Impius autem a peccatore differt, quod impius immediate delinquat in Deum, percator autem circa ea quæ agumtur in vita, a justitia scopo recedit. Deinde absoluta impiorum comparatione, ad ipsos exacte manifestandos procedit, ο murmuratores et querulosos illos appellans. Est autem murniurator, qui intra dentes et suboscure, quod non pirect reprehendit et damnat. Querulosus autem qui omnia cavillari ac dicteriis impetere solet. Sunt autem isti, inquit, murmuratores et querulosi: quia doctrina sua, propter ejus furditatem, libere uti non audent: ncque enim periculo vacat impietatem cum luxuria, et blasphemia junctam publicare. Querulosi autem, quippe qui cuncta aliorum et veritatem ipsam calumniantur, ut exinde nequitiam lasciviasque suas stabiliant. Quod autem supra dixerat de Balaam, quoniam 1ª Matth. xv, 11. Προεφήτευσε δὲ καὶ τούτοις ἔβδομος ἀπὸ 'Αδίψι, Ἐνών, λέγων· δοὺ ἦλθε Κύριος ἐν ἁγίαις μυριάσιν αὐτοῦ, ποιῆσαι κρίσιν κατὰ πάντων, καὶ ἐλέγξαι πάντας τοὺς ἀσεβεῖς αὐτῶν περὶ πάντων τῶν ἔργων ἀσεβείας αὐτῶν, ὧν ἡσέβη σαν, καὶ περὶ πάντων των σκληρών, ὧν ἐλάλη σαν κατ' αὐτοῦ ἁμαρτωλοὶ ἀσεβεῖς. Οὗτοί εἰσι γογγυσταί, μεμψίμοιροι, κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτ τῶν πορευόμενοι, καὶ τὸ στόμα αὐτῶν λαλεῖ ὑπο έρογκα, θαυμάζοντες πρόσωπα, ὠφελείας χάριν. Ὑμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, μνήσθητε των βημάτων τῶν προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τοῦ Κι ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· ὅτι ἔλεγον ὑμῖν, ὅτι Επ' ἐσχάτου του χρόνου [vulg. ἐν ἐσχάτῳ χρό καὶ ἔσονται ἐμπαῖκται, κατὰ τὰς ἑαυτῶν ἐπιθυμίας πορευόμενοι τῶν ἀσετειῶν. - Εἰρηκὼς τὰ προεφοδευόμενα ἡμῖν, ἐπιφέρει καὶ τὸν Ἐνώχ, την ἀποκειμένην αὐτοῖς προφητεύοντα ὑπὸ τοῦ Θεοῦ κάκωσιν ἐν τοῖς ἐσχάτοις [f. add. τῆς] τοῦ Κυρίου δηλονότι δικαιοκρισίας. 'Ασεβὴς δὲ, ἁμαρτωλοῦ διαφέρει· καθὸ ὁ μὲν ἀσεβής περὶ Θεὸν ἔχει τὸ πλημ μελές· ὁ δὲ ἁμαρτωλός, περὶ τὰ κατὰ τὸν βίον πραττόμενα, τοῦ τῆς δικαιοσύνης σκοπού, ἔστιν αστόχημα. Μετὰ ταῦτα ἀφέμενος τοῦ τῶν ἀσεβῶν ὁμοιώματος, ἤδη δὲ καὶ εἰς αὐτόχρημα χωρεί τῆς κατ' αὐτῶν ἐνδείξεως, γογγυστὰς αὐτοὺς καὶ μεμψιο μοίρους καλῶν. Ἔστι δὲ γογγυστὴς μὲν ὁ ὑπ' οδόντα καὶ ἀπαῤῥησιάστως τῷ δυσαρέστῳ ἐπιμεμφόμενος - μεμψίμοιρος δὲ, ὁ πάντα καὶ ἀεὶ σκώπτειν ἐπιτη δεύων. Γογγυσταὶ δὲ καὶ μεμψίμοιροι οὗτοι εἰσιν οἱ μιαροί, φησίν. Οὐ γὰρ ἔχουσι παῤῥησίαν τῇ διδα - σκαλίᾳ αὐτῶν δι' αἰσχρότητα χρήσασθαι. Οὐ γὰρ

EXPOSITIO IN EPIST. S. JUD.E. ἀκίνδυνον δημοσιεύειν τὴν μετὰ ἀσελγείας καὶ βλασ- mercede etiam isti, quemadmodum ille, elusi suut, φημίας αὐτῶν ἀσέβειαν. Μεμψίμοιροι δὲ, ὡς τὰ τῶν ἄλλων καὶ τὰ τῆς ἀληθείας διαβάλλοντες, ἵνα τὰ οἰκεῖα κακὰ αὐτῶν καὶ ἀσελγήματα δῆθεν στήnunc clarius explicat his verbis: Mirantur personas quæstus causa. Mirari est adulatorie se habere erga principes; quasius vero est lucrum, σωσιν. “Οπερ δὲ περὶ τοῦ Βαλαάμ εἴρηκεν, ὅτι μισθῷ καὶ οὗτοι ὡς ἐκεῖνος ἐξεχύθησαν, νῦν σαφέστε μόν φησιν, ὅτι πρόσωπα θαυμάζουσιν ὠφελείας χάριν· θαυμάζειν μὲν, τὸ κολακικῶς αὐτοὺς χρῆσθαι τοῖς ἐν τέλει λέγων· ὠφέλειαν δὲ, τὸ κέρδος. Οὗτοί εἰσιν ἀποδιορίζοντες ψυχικοί, Πνεῦμα μὴ ἔχοντες. Ἰδοὺ καὶ ἕτερον ἔγκλημα τῶν μιαρωτάτων τούτων ἀνθρώπων. Οὐ γὰρ αὐτοὶ μόν ναι, φησίν, ἀπόλλυνται, ἀλλὰ καὶ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας συλῶσι τροφίμους (τοῦτο γὰρ τὸ ἀποδιορίζοντες, σημαίνει ), τοῦτ' ἔστιν ἔξω τῶν ἐκκλησια στικῶν ὅρων ποιοῦντες, ἤτοι τῶν τῆς πίστεως, ἢ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐκκλησιαστικού σκηνώματος. Σπήλαια λῃστῶν γὰρ τὰς ἑαυτῶν συναγωγὰς ἀποδείξαντε;, ἀπὸ μὲν τῆς Ἐκκλησίας ἀπάγουσιν, ἑαυτοὺς δὲ προσάγουσι. Ποιοῦσι δὲ τοῦτο, ψυχικοὶ ἄνθρωποι ὄν τες, τοῦτ' ἔστι κατὰ τὴν τοῦ κόσμου συμπεριφοράν ζῶντες. Είπομεν γὰρ ἤδη ὅτι ψυχήν πολλάκις καὶ τὴν ζωήν ή θεία Γραφὴ καλεῖν εἴωθεν, ὡς ἐν Ἰώβ Πάντα ὅσα ἔχει ἄνθρωπος δώσει ὑπὲρ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, ἤγουν τῆς ζωῆς αὐτοῦ. Καὶ Παῦλος δέ φησι ψυχικούς ἀνθρώπους ὄντας μὴ δύνασθαι δέχεσθαι τὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ. Ψυχικοί τοίνυν ὄντες, καὶ ψυχικῇ χρῶνται διδασκαλίᾳ, περὶ ἧς εἴρηται· Οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων καταβαίνουσα, ἀλλ᾽ ἐπίγειος, ψυχική, δαιμονιώδης, Πνεῦμα μὴ ἔχουσα θεῖον λαλοῦν. Ὑμεῖς δὲ, ἀγαπητοί, τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει εποικοδομοῦντες ἑαυτοὺς, ἐν Πνεύματι ἁγίῳ προσευχόμενοι ἑαυτοὺς, ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ τηρήσατε, προσδεχόμενοι τὸ τέλος τοῦ Κυ ρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ζωὴν αἰώνιον. Καὶ οὓς μὲν ἐλεεῖτε διακρινόμενοι· οὓς δὲ ἐν φόβῳ σώζετε, ἐκ πυρὸς ἁρπάζοντες. Οἱ μὲν ψυχικοί, φησίν, οὕτω, καθὼς ἐξεθέμεθα. Ὑμεῖς δὲ, Πνεύματι ἁγίῳ καὶ τῇ ἁγιωτάτῃ ὑμῶν πίστει ἐποικοδομούντες, ἤτοι ἀνακτώμενοι ἑαυτοὺς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, τοῦτ' ἔστι κατὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος διδασκαλίαν, τὰς ἑαυτῶν ἀθροίσεις ἐν ταῖς προσευχαίς ὑμῶν ποιούμενοι, καὶ ἑαυτοὺς [ ἐν ἀγάπῃ Θεοῦ της ρήσατε, τοῦτ' ἔστιν, ἑαυτοὺς ] διαφυλάττετε, τὸν ἀπὸ τοῦ Κυρίου προσδεχόμενοι ἔλεον, τὸν εἰς τὴν ἐσχάτην ἡμέραν τῆς αἰωνίου ζωῆς βραβευόμενον ὑμῖν. Κάτ κείνους δὲ, εἰ μὲν ἀποδιίστανται ὑμῶν (τοῦτο γὰρ σημαίνει τὸ διακρίνεσθαι ), ἐλέγχετε, τοῦτ' ἔστι φανεροῦτε τοῖς πᾶσι τὴν ἀσέβειαν αὐτῶν· εἶτε δὲ πρὸς ἴασιν ἀφορῶσι, μὴ ἀπωθεῖσθε, ἀλλὰ τῷ τῆς ἀγάπης ὑμῶν ἐλέῳ προσλαμβάνεσθε, σώζοντες ἐκ τοῦ ἠπειλημένου αὐτοῖς πυρός. Προσλαμβάνεσθε δὲ μετὰ τοῦ ἐλεεῖν αὐτοὺς, καὶ μετὰ [ φόβου, ] περισκεπόμενοι [ 1. περισκεπτ. ], μήπως ή πρόσληψις τούτων, άμε λῶς ὑμῶν τὰ πρὸς αὐτοὺς διακειμένων, λύμης ὑμῖν γίνηται αἴτιον, τῶν ἤδη ἐστηριγμένων κλεπτομένων ὑπ' αὐτῶν εἰς τὴν αὐτὴν αὐτῶν τῆς ἀσεβείας ανάχυ σιν· εὐζήλωτον γὰρ ἡ κακία. Εστω οὖν ἡ πρόσλη 13 Cor. 11, 14 18 Jac. 11, 15. 11 Job 11, 4. VERS. 19. Hi sunt qui segregant semetipsos animales Spiritum non habentes. En aliud crimen scelestissimorum horum hominum. Non enim ii soli, inquit, pereunt, sed etiam Ecclesire alumnos deprædantur, (hoc enim hic siguifict segregare), loc est, extra terminos ecclesiasticos, sive fidei, sive etiam ipsius ecclesiastici tabernaculi eos esse faciunt. Speluncas enim latronum congregationes suas reddentes, ab Ecclesia quidem abducere, al se autem attrahere nituntur. Hoc autem faciunt, quia sunt animales homines, hoc est, miundanis moribus viventes. Jam enim diximus, vitam in sacra Scriptura non raro animam vocari, ut in Job: * Cuncta quæ habet homo, dacit pro anima sua, nempe pro vita sua. Paulus autem ait " animales homines non posse percipere es, quæ Spiritus Dei sunt. Cum igitur, inquit, animales isti sint, etiam animali utuntur doctrina, de qua dictumest¹³: Non enim est ista sapientia a Patre luminum descendens, sed terrena, animalis, diabolica, Spiritum non habens Dei loquentem. VERS. 20-23. Vos autem, charissimi, supererdificantes vosmetipsos sanctissimæ vestræ fidei in Spiritu sancto orantes, vosmetipsos in dilectione Dei servate, exspectantes misericordiam 454 Domini nostri Jesu Christi in vitam æternam. Et hos quidem arguite judicatos. Illos vero salvate, de igne rapientes. Animales quidem ita se habent, ut exposuimus. Vos autem, inquit, Spiritu sancto, el sanctissima ve stræ fidei superædificantes, seu reformantes vos in Spiritu sancto, hoc est, juxta Spiritus sancti doctrinam congregationes in precationibus vestris facientes, et vosmetipsos in dilectione Dei servate, id est, custodite, misericordiam Domini, quæ in novissimo die vitam vobis donabit æternam, exspectantes: et illos, si quidem a vobis dissideant, (hoc enim significat hic dijudicari) arguite, hoc est omnibus manifestam facite impietatem illorum, si autem ad emendationem propendeant, ne repellatis, sed olco charitatis vestræ eos benigne suscipientes a comminato igne salvate. Assumite vero illos non solum cum miseratione, sed etiam cum metu, sollicite caventes, ne ipsorum susceptio minus vobis attentis causa evadat perditionis fieri enim potest, ut tametsi roborati in fide ab ipsis in impietatis confusionem abripiamini: facile enim adhaerescit nequitia. Suscipite igitur illos, inquit, sed cum timore, seu circumspectione ad ipsos accedite, ac miseratio erga ipsos socium habeat

odium erga impura corum opera, ita ut odio ha- ψις αὐτῶν, φησίν, ἀλλὰ μετὰ φόβου προσίεσθε αὐτ beatis atque abominemini vel ipsam eorum vestem, veiut ipsorum carne pollutam; contactu enim carnis eorum ipsa quoque abominabilis evadit. Veloces assumentes, timore futuri supplicii, efficite, ut resipiscentes misericordia digni videri possint. τοῦ βδελυροῦ χρηματίζοντος· ἡ προσλαμβάνοντες ὁρᾶσθαι παρασκευάζετε μετανοοῦντας. τοὺς, ἤτοι μετὰ περισκέψεως, καὶ τῷ ἐλέῳ τῷ πρὸς αὐτοὺς συνεπέσθω τὸ μῖσος, τὸ πρὸς τὰ μικρὰ αὐ τῶν ἔργα, μισούντων ὑμῶν καὶ βδελυσσομένων, καὶ τὸ ἀπὸ τῆς σαρκὸς αὐτῶν ἐσπιλωμένον χιτώνιον [ ὡς τῇ πρὸς τὴν αὐτῶν σάρκα ] προσψαύσει καὶ αὐτ αὐτοὺς φόβῳ τῆς μελλούσης κολάσεως, ἐλέους ἀξίου; Μισοῦντες καὶ τὸν ἀπὸ τῆς σαρκὸς ἐσπιλω μένον χιτώνα. Τῷ δὲ δυναμένω φυλάξαι ὑμᾶς ἀπταίστους, καὶ ἀσπίλους στῆσαι ἐνώπιον τῆς δόξης αὐτοῦ ἀμώμους ἐν ἀγαλλιάσει. Μέσ τῳ σοφῷ Θεῷ Σωτῆρι ἡμῶν, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, δόξα καὶ μεγαλοσύνη, κράτος καὶ ἐξουσία, πρὸ παντὸς τοῦ αἰῶνος, καὶ νῦν VERS. 23-25. Odientes et eam quæ carnalis est maculatam tunicam. Ei autem qui polens est vos conservare sine peccato et constituere ante conspectum gloriæ suæ immaculatos in exsultatione in adventum Domini nostri Jesu Christi, soli Deo Salvatori per Jesum Christum Dominum nostrum gloria, et magnificentia, imperium, et potestas, ante omne sæ· culum, et nunc, et in omnia sæcula saculorum. καὶ εἰς πάντας τους αἰῶνας. Ἀμήν. Ο πολλοί; Amen. Vita multis peccatis ex carnalibus passionibus vitiata, est maculata tunica: nam ex vitæ ratione velut ex quadam veste quisquis naturaliter cognoscitur, num justus, vel injustus sit: is quidem tunicam mundam possidens per virtuosam vitam; hic autem vitam habens pravis operibus maculatam. Vel potius maculata a carne tunica est, habitus et dispositio secundum conscientiam, informans memoria pravorum motuum et effectuum carnis animam, quam illa indesinenter respiciens, velut quamdam circa se vestem, passionum fœtore repletur. Quemadmodum enim a 455 Spiritu per virtutes invicem conjunctas contexitur animæ immortalitatis tunica, quam induta cum fuerit, pulchra et gloriosa apparet: ita et a carne per passiones invicem proportione quadam copulatas, conficitur quædam vestis impura et maculata, quæ ex se ipsa animam notam reddit, formam illi aliam et imaginem a divina diversam imponens. llis dictis, precatione denium obsignat Epistolam. Finis Epistole sancti apostoli Juda, versic. 68. πλημμελήμασι των ἐκ τῆς σαρκὸς παθημάτων κηλι δωμένος βίος, χιτών ἐστιν ἐσπιλωμένος. Ὡς ἐκ τινος γὰρ ἐνδύματος, τῆς κατὰ τὸν βίον αναστροφῆς, ἔκα στος τῶν ἀνθρώπων διαφαίνεσθαι πέφυκεν, εἴτε δι καιος, εἴτε ἄδικος· ὁ μὲν χιτῶνα καθαρὸν ἔχων, τὸν ἐνάρετον βίον· ὁ δὲ πονηροῖς ἐσπιλωμένον ἔργοις τὴν ζωὴν κεκτημένος. “Η μᾶλλον ἐσπιλωμένος ἀπὸ τῆς σαρκό; ἐστι χιτών, ἡ κατὰ συνείδησιν μορφοῦσα διὰ τῆς μνήμης τῶν ἐκ τῆς σαρκὸς πονηρῶν κινημάτων τε καὶ ἐνεργημάτων τὴν ψυχὴν ἕξις τε καὶ διάθεσις" ἣν ὁρῶσα διαπαντός, καθάπερ χιτώνά τινα περί ἑαυτὴν, δυσωδίας πληροῦται παθῶν. Ως γάρ ἀπὸ τοῦ Πνεύματος διὰ τῶν ἀρετῶν ἀλλήλαις συν υφαινομένων κατὰ λόγον, ἀφθαρσίας γίνεται τῇ ψυχῇ χιτών, ὃν ἐνδυσαμένη γίνεται καλὴ καὶ ἐπίδοξος· οὕτω καὶ ἀπὸ τῆς σαρκὸς τῶν παθῶν, ἀλλήλοις κατά τὴν ἀναλογίαν συνυφαινομένων, γίνεται τις χιτών ἀκάθαρτος καὶ ἐσπιλωμένος, ἐξ ἑαυτοῦ δεικνὺς γνώ ριμον τὴν ψυχὴν, μορφὴν ἄλλην αὐτὴν καὶ εἰκόνα παρὰ τὴν θείαν ἐνθέμενος. Ταῦτα δὲ εἰπὼν, εὐχῇ λοιπὸν ἐπισφραγίζεται τὴν Ἐπιστολήν. Τέλος τῆς Ἐπιστολῆς τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ἰούδα, στίχων ξή.

ORATIO IN ADORATIONEM CRUCIS. ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΙΝ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΕΝ ΤΗ ΜΕΣΟΝΗΣΤΙΜΟ THEOPHYLACTI BULGARIA ARCHIEPISCOPI ORATIO) IN ADORATIONEM VENERANDE CRUCIS. MEDIO JEJUNIORUM TEMPORE * INTERPRETE JACOBO GRETSERO SOCIETATIS JESU. α'. Τί δαί; ἡμεῖς ἐπὶ τῷ προκειμένῳ σιγήσωμεν 1. Quid ergo? Num nos ad propositum tacebimus miraculum, Deique crucem indictamn, nullisque der cantatam encomiis præteribimus, et neque vel lingua salutabimus? omnia enim membra, nullo excepto, consentaneum illi honorem debent, eum omnia per illam sint salutein adepta. Non enim quod a multis celebrata sit, ea de causa a nobis laudibus non extolletur, sed quia et nobis omnium bonorum causa est, quoad ejus fieri poterit, honorabitur. Certe, si hoc spectare velimus, ne ipse quidem Deus a nobis glorifcabitur, quia ab lerno gloriam habuit. Et ubinam erit illud: Generatio et generatio laudabit opera tua: et ³, Populus, qui creatur, laudabit Dominum (quod meo judicio est populus, qui semper nascitur); et id genus alia θαύματι, καὶ παρελευσόμεθα τὸν τοῦ Θεοῦ σταυρόν ἀνευφήμητον, καὶ οὐχὶ καὶ διὰ τῆς γλώττης αὐτὸν ἀσπασόμεθα; Πάντα γὰρ αὐτῷ τὰ μέλη τὴν κατ' άλληλον [f: κατάλληλον] ἕκαστον χάριν ὀφείλουσιν, ἐπεὶ καὶ πάντα δι' αὐτοῦ σέσωσται. Οὐ γὰρ ὅτι πολλοῖς ὕμνηται, διὰ τοῦτο ἡμῖν οὐκ εὐλογηθήσεται, ἀλλ' ὅτι καὶ ἡμῖν παντὸς ἀγαθοῦ πρόξενος, ᾧ ἔνεστι τιμηθήσεται· ἡ οὕτω γε σκοποῦσιν, οὐδὲ ὁ Θεὸς ἡμῖν δοξασθήσεται, ὅτι τὴν ἐξ αἰῶνος δεδόξασται. Καὶ ποῦ θήσομεν τὸν Γενεὰ καὶ γενεὰ ἐπαινέσει τὰ ἔργα σου; καὶ, Λαὸς ὁ κτιζόμενος αινέσει τὸν Κύ ριον (ὅπερ ἐμοὶ νοεῖται, ὁ ἀεὶ γινόμενος)· ὅσα τε ἄλλα τοιαῦτα τὴν αἰώνιον δηλοῦντα καὶ ἀκατάπαυ στον τῶν θείων ἔργων ἐξομολόγησιν; Οὐδὲ γὰρ ἐν! στόματι τὰ θεῖα περιλαμβάνεται, κἂν εἴη πνευμα- perpetuam et indesinentem divinorum operun τοφόρητον· καὶ πειθέτω σε Δαβίδ, ᾿Απήγγειλα, λέγων, καὶ ἐλάλησα, ἐπληθύνθησαν ὑπὲρ άριθμόν. β. 'Αλλ' οὐδὲ λόγου πενία συστέλει [γ. συστελεῖ τὴν γλῶτταν ἡμῖν, ἵνα μὴ καὶ τὰ πρὸς εὐχαριστίαν τενώμεθα, καὶ διπλῆν ἔχωμεν τὴν αἰσχύνην, οὐ prædicationem significantia? Non enim uno ore, quantumvis divini Spiritus pleno, divina comprehenduntur. Fidem tibi faciat David: Annuntiavi, inquiens, et locutus sum, et multiplicati sunt super numerum. 2. Sed neque orationis inopia linguam nostram cohibebit; ne et destituamur iis quæ ad gratiarum actionem spectant, duplicemque nobis pudorem ef • Psal. CXLIV, 4. • Psal. Ct, 19. Psal. xxxix, 6, tomi superioris col. 423. *Vide Prafationem, nun. XIII, tomi superioris col. 423. PATROL. GR. CXXVI.