ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΕΝΔΟΞΩΝ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΩΝ ΙΕ ΤΩΝ ΕΝ ΤΙΒΕΡΙΟΥΠΟΛΕΙ ΤΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΣ ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΗ ΣΤΡΟΥΜΜΙΤΖΗ ΜΑΡΤΥΡΗΣΑΝΤΩΝ, ΕΠΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΔΥΣΣΕΒΟΥΣ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΡΑΒΑΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΝ ΥΠΟ ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΩΤΑΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΠΑΣΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ. MARTYRIUM SS. QUINDECIM ILLUSTRIUM MARTYRUM QUI IMPERANTE IMPIO JULIANQ.APOSTATA TIBERIOPOLI, QUÆ STRUMITZA BULGARICE DICITUR PASSI SUNT CONSCRIPTUM THEOPHYLACTO SANCTISSIMO TOTIUS BULGARIÆ ARCHIEPISCOPO. (*). Interprete Bonifacio Finetti ord. Prædicatorum. 159477 1. Jam divinum Evangelii præcopum per totum terrarum orbem difusum erat; jamque sanctorum piscatorum sermo, velut sagena, supra omnem terram expansus juxta propheticum illud: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum *, Christo Domino animas cœJestibus mansionibus dignas offerebat, cum invidiæ pater, pessimus dæmon, cui intolerabile hoc erat (neque enim poterat videre homines augelorum gradum obtinere, iisque in sedibus collocari, ex quibus ipse nequitia sua exciderat), reges omnes eorumque principes aggressus, ut per ipsos hominum saluti, quantum quidem posset, obsisteret, eisdeni persuasit, ut subditis quique suis mandarent, Grecanicis quidem diis eorumque simulacris, qua templis altaribusque erectis, qua pinguibus sacrificiis muneribusque oblatis 478 honorem omnem impendere; Christum vero ne nominare quidem, velut hominem jure damnatum, ac cruce » Psal. XVIII, α'. Ηδη μὲν τὸ θεῖον τοῦ Εὐαγγελίου κήρυγμα κατά πάσης τῆς οἰκουμένης εκκέχυτο· καὶ ὁ τῶν ἁλιέων λόγος οἷά τις σαγήνη ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἐκταθεὶς, κατὰ τὸ προφητικὸν λόγιον τὸ φάσκον· Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέ ρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν, ψυχάς τῶν ἄνω ἁγίων μονῶν ἀξίας τῷ Χριστῷ προσέφερεν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἦν ἀνεκτὰ ταῦτα τῷ τοῦ φθόνου πατρί, τῷ πονηρῷ, φημί, διαβόλῳ, οὐδὲ ἔφερεν ὁρᾶν ἀνθρώπους ἀγγέλων τάξιν ἀναλαμβάνοντας, κἀκεῖ τιθεμέν νους, ὅθεν αὐτὸς πρότερον διὰ κακίαν ἐξέπεσεν. Αμέλει καὶ τοὺς ἑκάστοτε βασιλεῖς καὶ τοὺς τούτων ἡγεμόνας, ἀποδυσάμενοι [f. - νος] τῇ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων διὰ τούτων ἀντιπίπτων [f. πτειν] πείθων [/. θει](1) αὐτοὺς προστάττειν πᾶσι τοῖς ὑπηκόοις, θεοῖς μὲν Ἑλληνίοις καὶ τοῖς τούτων ἀγάλμασι πᾶσαν προστ αγειν τιμὴν, ἔν· τε ναῶν ἱδρύσεσι καὶ βωμῶν, καὶ θυ σίαις πολυτελέσι καὶ ἀναθήμασι· Χριστὸν δὲ μηδὲ ὀνομάζειν, ὡς ἄνθρωπον γεγονότα κατάκριτον, καὶ Varia lectiones et nota. ἴσ. ἀντέπιπτε πείθων ἢ ἀντιπίπτων ἔπειθεν. (*) Nunc primum prodit ex codice Oxoniensi. Vid. Præfationem, uum. XV, superioris tomi col. 425.

HISTORIA MARTYRJI XV MARTYRUM. αὐτὸ τοῦτον [[. τοῦτο] σταυροῦ ἄξιον ὅσοι δὲ φωραθείεν quam pertulit dignum: si qui vero Crucifixum com τῷ Εσταυρωμένῳ λατρεύοντες, τούτους ὡς ἀθέους δειναῖς τιμωρίαις ὑποβαλλομένους, τῆς παρούσης ζωῆς ἐκτέμνεσθαι. Ην οὖν ἰδεῖν τοὺς ἀληθεῖς Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν δούλους, τοὺς μὲν ἐν σπηλαίοις καὶ ὄρεσι κεκρυμμένους, και λεληθότως τὰς ἀναιμάκτους θυσίας καὶ εὐχὰς, ὡς ὁ καιρὸς ἐδίδου, προσφέροντας· τοὺς δὲ χώραν ἐκ χώρας ἀμείβοντας, καὶ ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν φεύγοντας, καὶ τὴν ἀλλοτρίαν τῆς σφετέρας οικειοτέραν νομίζοντας, οὕτω τε τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν ἀγαπητῶς διακλέπτοντας. Τοῖς δὲ, θείου θάρσους αἱ καρδίαι πληρούμεναι, ώς στρατιώ ταις δοκίμοις, έπειθον ἑαυτοὺς ἐμπίπτειν τοῖς τῶν ἀσεβῶν βασιλέων καὶ ἡγεμόνων βήμασιν, ὥσπερ τισὶν ἐχθρῶν φάλαγξι, καὶ κηρύττειν Χριστὸν ἀλη θῶς Θεοῦ Υἱὸν ὁμοούσιον αὐτῷ, πρὸ πάντων μὲν τῶν αἰώνων, ἐξ αὐτοῦ δὲ γεννηθέντα, εἶτα καὶ ἄνθρωπον γενόμενον ἐπ' ἐσχάτων, καὶ διὰ πάθους σταυροῦ καὶ θανάτου τὴν ἀπάθειαν καὶ τὴν ἀθανασίαν ἡμῖν χαρισάμενον. Όθεν καὶ πικραῖς τιμωρίαις παραδιδάμενοι, οἱ μὲν θηρίοις, οἱ δὲ πυρί, ἡ ὕδατι, ἢ ξίφει, ἢ ἄλλῳ τινὶ θανάτῳ, τρόπῳ βιαιοτάτῳ, τὰς ψυχὰς τῷ Θεῷ ἀπεδίδοσαν. lere deprehenderentur, ii diris velut impii tormentis excruciati, ex hac vita exscinderentur. Erat ergo videre Christi Dei nostri fideles servos, aliqs cavernis ac montibus abditos, clam incruenta sacrificia ac preces suas, ut poterant, Deo offerre: alios peregrinam habitationem domestica sua meliorem reputantes, de regione in regionem migrare, et de civitate în civitatem fugere; ac contentos esse, si vel hac ratione salutem suam quodammodo suffurarentur. Fuerunt vero non pauci, qui peculiari in Deum fiducia roborati, tanquam strenui milites, regum principumque tribunalibus, ut cuidam inimicorum phalangi, sponte irruentes, palam prædicarent Christum verum Dei Filium ipsi consubstantialem, ante omnia sæcula ab eo genitum, deinde hominem factum, tandem passione, cruce et morte sua beatam immortalitatem hominibus comparasse. Quamobrem diris cruciatibus primum exagitati, alii bestiis, alii igne, quidam aqua, plures gladio, alii alio mortis genere sævissime consumpti, animas Deo tradiderunt. 2. Hæc et alia plura mala perdurarunt, quandiu alta nox impietatis etiam ipsis regibus ac principibus triumpharet. Quoniam vero futurum erat, ut crux Christi regiam etiam celsitudinem veritatis luce collustraret, eamque eo magis regiam ostenderet, quo minus mutis inanimnisque idolis serviret, idcirco sol justitiæ Christus Dominus quosdam veluti radios, futuræ lucis præcursores, in antecessum emisit, qui noctem penitus dissolverent, et diem jam appropinquantem prænuntiarent. Quamobremn in inclyta Roma magnum illum Constantium imperatorem constituit, qui tametsi a patria gentilium superstitione minime discedens, idolis et ipse sacrificaret, integrum tamen cuique fecit, ut, quam vellet religionem coleret ac retineret. Sunt vero qui dicant, eum non solumn Christianos nulla vexasse persecutione, verum etiam honoribus ac dignitatibus auxisse. Fertur etiam et istud singularis ejus prudentiæ argumentum. Cum enim scire cuperet, quinam inter Christia…. nos strenui ac probi, et quinam ignavi ac improbi β'. Ην ταῦτα καὶ πλείω τούτων, ἕως βαθεῖαν ἐξ [omnino legendum βαθεῖα νύξ] ἐπεκράτει τῆς ἀσε βείας καὶ αὐτῶν βασιλέων καὶ ἡγεμόνων. Ἐπεὶ δὲ ἔμελλε καὶ βασιλείαν αὐτὴν φωτίσαι τῇ ἐπιγνώσει ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ, καὶ αὐτῷ τούτῳ βασιλείαν ἀληθῶς δεῖξαι, μὴ κωφοῖς εἰδώλοις καὶ ἀψύχοις δουλεύουσαν, οἷά τινας ἀκτῖνας, προδρόμους του τελείου φωτὸς τῆς ἐπιγνώσεως, ὁ τῆς δικαιοσύνης "Ηλιος Χριστὸς προαπέστειλεν, ἅτε την νύκτα πάντι [1. πάντη] διαλυούσας, καὶ προφαινούσας τὴν ἡμέραν ἐγγίζουσαν. Ταύτῃ τοι καὶ καθιστᾷ μὲν ἐν τῇ κλινῇ [[. κλεινῇ] Ρώμῃ βασιλέα, Κωνστάντιον μέγαν ἐκεῖνον, θύοντα μὲν καὶ αὐτὸν τοῖς εἰδώλοις, καὶ τῆς πατρῴας τῶν Ἑλλήνων θρησκείας οὐκ ἀφιστάμε νον ἀλλ' ἀφέντα τούτοις ἔχειν (f. add. τὰ] τῆς θρησκείας ώς βούλοιντο. Εἰσὶ δὲ οἱ φασιν, ὡς οὐ μόνον οὐκ ἐδίωκεν, ἀλλὰ καὶ τιμῶν ἠξίου τοὺς Χριστοῦ λατρευτάς. Ως [f. Ος] γε καὶ τῆς αὐτὸν [/. αυτ τοῦ] φρονήσεως δείγμα τοιοῦτόν τι παρασχεῖν λέγε ται. Πεῖραν γάρ ποτε καθῆκε Χριστιανοῖς, ὡς ἂν διαγνῷ, τίς μὲν ἐν τούτοις ὁ στεῤῥός τε καὶ δόκιμος, τίς δὲ ὁ σαθρὸς καὶ ἀδόκιμος· καὶ τὸν μὲν, τῶν με- essent, ut eos quidem, utpote fidelitatis tenaces, γίστων κοινωνὸν ἔχειν, τὸν περὶ τὴν πίστιν δηλαδή βέβαιον· τὸν δὲ, μηδὲ τῶν ἐλαχίστων, τὴν μὴ τὴν πίστιν φημὶ φυλάττοντα. Κήρυγμα τοίνυν ποιῆται [. ποιεῖτ.], τοὺς μὴ ἀπωθοῦντας τὴν τῶν Χριστια νῶν πίστιν, τὰς τῶν ἀξιωμάτων ζώνας, είπερ εξέν τισιν, ἀποβάλλεσθαι, καὶ τῆς πόλεως εκόντας ἀναχωρεῖν, ἐν μέρει χάριτος ἱκανῆ; τιθεμένους, τὸ μηδὲν ἄλλο πάσχειν τῶν λυπηρῶν, μηδὲ τιμωρίαις Ισ.αλήθεια, ἢ εὐσέβεια. Variæ lectiones Hic est Constantius dictus Chlorus, il est viriais, qui creatus est Cæsar an. Christi 292; Augustus vero declaratus est post abdicationem DioCleriani et Maximiani Herculei, an. 304. summis gradibus honestaret, maximisque in ne. gotiis adhiberet, hos vero tanquam infideles ne minimis quidem dignaretur, hanc in rem hocce periculum 479 de illis fecit. Publico edicto sansit, ut quicunque Christianam fidem retinere vellent, dignitatum insignia, si quæ haberent, deponerent atque ex urbe excederent; sufficientis beneficii loco babituri, quod non aliud paterentur mali, neque et notæ. Eusebius in Vita Constantini M. 1. 1. c. 17, ait, hunc imperatorem unum quidem summum omnium Deum agnovisse, et eorum qui plures deos colerent, impietatem condemnasse. Remi hanc paulo aliter narrat Eusebius in

15% suppliciis atque tormentis subjicerentur. Ut hoc edi- έκδιδόσθαι [/. ἐκδίδ. νεί ἐκδεδόσθ.]. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ctum promulgatum fuit, ii quidem, qui supra arenam 7 fundamenta fidei jecerant, animoque erant imbecillo el infirmo, Christianam religionem prompte ejurarunt ut neque urbe exciderent, neque dignitatibus frustrarentur. Magis enim gloriam hominum amaverunt quam gloriam Dei. Quicunque vero supra firmam petram fundati erant, ii neque imperatorem, neque ejus ministros, tametsi multi ac terribiles forent, reformidantes, atque ne hilum quidem perterrefacti vel pavidi, ob ca quæ potentissimi illi homines comminabantur, excelso et erecto animo in medium prodiere, omnique abjecto pavore, coram imperatore stantes, forti ac generosa voce: Tantumn abest, exclamaverunt, o imperator, ut nos Christianam fidem abnegare purali simus, ut non solum ejus causa dignitates omnes, ac splendidam hanc illustremque despiciamus civitatem, verum etiam capita nostra, el corpora, et animas bodie lubentissime pro Domino ultimo discrimini offeramus. Edocti namque sumus non timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: el non esse condignas passiones hujus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur” iis qui diligunt Dominum. › Cum hæc inaudisset imperator, tantam fidei constantiam, tantumque animi candorem ac generositatem vebementer admiratus, eos exinde majore in pretio habuit, adeo ut et in concilium vocaret, et in magnis negotiis socios et adjutores adhiberet: illos vero qui Christum abnegaverant, velut homines nullius frugis, in otio et ignominia torpescere reliquit: c Infelicissimi hi, inquiens, qui et futura et praesentia bona amiserunt. Quomodo enin (addebat) hi mihi fidem servarent, qui Deo suo adeo facile infideles evaserunt? ac quomodo in consiliis ac sermonibus id quod. mibi expediens est, suggerent, qui sibi ipsi adeo prave consuluerunt? κεκήρυκτο, ὅσοι μὲν ἐπὶ τῆς ἄμμου τους θεμελίους τῆς πίστεως κατεβάλοντο, καὶ τὰς καρδίας εἶχον ἀβεβαίους καὶ ἀσθενεῖς, ἑτοίμως τὸν Χριστιανισμόν ἐξώμνυντο, ὡς ἂν μήτε τῆς πόλεως ἐκπέσειεν, μήτε τῶν ἀξιωμάτων ἀφαιρεθείεν Ηγάπησαν γὰρ τὴν δόξαν τῶν ἀνθρώπων μᾶλλον όπερ [1. ήπερ vel ὑπὲρ] τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. Ὅσοι δὲ ἐπὶ τὴν στε ρεὰν πέτραν ἦσαν τεθεμελιωμένοι, οὔτε βασιλέα, οὔτε τοὺς περὶ αὐτὸν πολλοὺς ὄντας καὶ φοβερούς ὑποπτήξαντες, ἢ ὅλως πτοηθέντες, ή δειλιάσαντες, καὶ φόβον τινὰ προσλαβόντες, ἐκ τῶν φοβερῶν καὶ μεγίστων ἐκείνων ἀνδρῶν τε καὶ ἀπειλῶν· ἀλλ᾽ εἰς μέσον παρελθόντες, καὶ στάντες ἀνδρείως, καὶ γεν ναίως καὶ πάντα φόβον καὶ τρόμον ἐξ αὐτῶν ἀπορ ρίψαντες, τῷ βασιλεῖ ἀνθίσταντο ἀνδρειοφρόνως, μετ' εῤῥωμένου νοός τε καὶ λογισμοῦ φάσκοντες· «Ημεῖς, ὦ βασιλεῦ, τοσοῦτον δέομεν τὴν εἰς Χριστὸν πίο στιν μὴ ἀρνήσασθαι, ὥστε μήτε τῶν ἀξιωμάτ των, μήτε τῆς λαμπράς ταύτης καὶ περιφα νοῦς φροντίσωμεν ]. - σομ.] πόλεως· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ τὰς ἡμετέρας κεφαλὰς καὶ σάρκας ἡμῶν, σὺν αὐταῖς ταῖς ψυχαῖς, ἡδέως ἂν τήμερον διὰ τὸν Δεσπότην τῷ θανάτῳ προώμεθα. Δεδιδάγμεθα γὰρ, μὴ φοβεῖσθαι ἀπὸ τῶν ἀποκτεινόντων τὸ σῶμα, τὴν δὲ ψυχὴν μὴ δυναμένων ἀποκτεῖναι· καὶ ὡς οὐκ ἄξια τὰ παθήματα τοῦ νῦν καιροῦ πρὸς τὴν μέλλουσαν δόξαν ἀποκαλυφθῆναι τοῖς ἡγαπηκόσι τὸν Κύριον.» Ταῦτα ἐπειδὴ ὁ βασιλεὺς ἤκουσεν, ἐθαύμασέ τε αὐτῶν τὸ περὶ τὴν πίστιν ἑδραῖον, καὶ κατεπλάγη τὸ παράστιγμα [f. παράστημα] τοῦ φρονήματος· ἀμέλει, καὶ διὰ πλείονος εἶχε τιμῆς τοὺς άνδρας ἀπ' ἐκείνου τοῦ χρόνου, [ὥστε καὶ εἰς βουλὰς συγκαλεῖν], καὶ σκεμμάτων κοινωνούς προσλαμβάνεσθαι· τοὺς μέντοι τὸν Χριστὸν ἠρνημένους, ἐκείνους, οὐδενὸς ἀξίους, ὥσπερ καὶ ἦν δίκαιον, λογιζόμενος· ἀλλ' ἐν ἀτιμίᾳ πάσῃ τὴν ζωὴν ἀφῆκε διάγειν, • Τρισάθλιοι τοὗτοι, λέγων, οι πρὸς τῇ στερήσει τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, καὶ τῶν παρόντων ἐξέπεσον. Πῶς γὰρ ἂν, φησὶν, ἐμοὶ τὴν πίστιν φυλάξουσιν, οἱ περὶ τὸν Θεὸν αὐτῶν οὕτω ῥᾳδίως φανέντες ἄπιστοι; πῶς δὲ ἡ ἐν βουλαῖς, ἢ λόγοις, τὸ συμφέρον ἡμῖν ὑποθήσονται οἱ περὶ ἑαυτῶν οὕτω κακῶς βουλευσάμενοι; ν γ΄. Τοιοῦτος μὲν ἦν Κωνστάντιος ὁ βασιλεύς· δν δὴ καὶ Θεὸς τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος οὐκ ἐστέρησε· τού τῳ [f. τοῦτο ] μὲν ἐν μάχαις καὶ ἐπικρατείαις ἐθνῶν δοξάσας, τούτῳ [f. τοῦτο] δὲ καὶ υἱὸν αὐτῷ χαρισά μενος Κωνσταντῖνον, τῶν [[. τὸν] πάντων βασιλέων p υπέρτερον· οὗ τῆς δόξης αὐτὸς ἀπολαύει, καθάπερ ρεύματος ἀνατρέχοντος, ἐνδοξότερος τῇ μνήμῃ γενό μενος. Εἶχε μὲν γὰρ καὶ ἑτέρους υἱοὺς ἐκ Θεοδώρα; αὐτῷ τῆς Μαξιμιανοῦ τοῦ Ερκουλίου γεγεννη μένους θυγατρός, Δαλμάτιον, Αναβαλλιανὸν, καὶ Κωνστάντιον. Κωνσταντῖνος δὲ ἐξ Ελένης τῆς ὡς ἀληθῶς μακαρίας αὐτῷ γεγεννημένος· ὃς καὶ τὴν 3. Talis erat Constantius imperator, quem idcirco Deus multis magnisque beneficiis cumula vit: nam et victoriis inclytum, et imperii amplitu· dline gloriosum effecit; et flium ei donavit Constantinum, regum omnium gloriosissimum: cujus quidem gloria, velut rivo decurrente ipse quoque fruitur, memoria illius illustrior ipse factus. Habuit vero Constantius 480 etiam alios filios ex Theodora Maximiani Herculii filia, nempe Dalmatium, Anabalianum, et Constantium. Constantinus vero ex beatissima Helena illi natus est: quique imperium adeptus paternæ in Christianos clementiæ 97 Matth. v, 26. **Matth. x. 2º. • Rom. viii, 18. Variæ lectiones et notæ. Vita Constantini, lib. 1. cap. 16, ubi ait, Con. stantium hujusmodi experimentum sumpsisse non d. omnibus generatim Christianis, sed solum de τοῖς ὑπ' αὐτῷ· βασιλικοῖς ἅπασι μέχρι καὶ τῶν ἐπ' ἐξουσίας ἀρχόντων, de palatinis omnibus, qui in ipsius aula militabant, ad ipsos usque judices in summis polestatibus constitutos.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM: βασιλείαν διαδεξάμενος οὐχ ἧττον καὶ τῆς εἰς hæredem se statim probavit. Nam fideles, gui τους Χριστιανούς πατρώας χρηστότητος κληρονο μίαν ἑαυτὸν ἀνέδειξε. Τούς τε γὰρ ἐν Ρώμῃ πιο στοὺς οὐκ ἀνέσεως πάσης μόνον, ἀλλὰ καὶ τιμῶν ἠξίου, καὶ τοῖς ἀνὰ καὶ πᾶσαν πόλιν καὶ χώραν, διὰ προσταγμάτων πρὸς τοὺς ἑκασταχοῦ ἡγεμόνας ἐκπεμπόμενος, τὴν οἰκείαν εὐμένειαν ἐπεδείκνυτο. Πάσι γὰρ τοῖς ὑπ' ἐξουσιῶν [[. ὑπ' ἐξουσίαν] αὐτῷ οὔτι διὰ γραμμάτων ἐκέλευε, τὸ Χριστιανικὸν φύ λον μηδενὸς ἀποστερεῖν προνομίου. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς οὐκ ἠνέσχετο ζημιωθῆναι τοιαύτης ψυχῆς ἀγα θότητα· ἀλλ' ἡμείβετο μὲν αὐτῷ, καὶ τοῖς τοῦ ἐνεστῶτος αἰῶνος ἀγαθοῖς, πλούτῳ δή, λέγω, καὶ τοῖς ἐκ τοῦ πλούτου προσγινομένοις, καὶ πᾶσι τοῖς τῆς βασιλείας ἀμβροῖς συμβόλοις καὶ τρυφεροῖς, ἔτι τε νίκαις κατά πάντων ἐχθρῶν· ἡμείβετο δὲ καὶ πρὸς τὴν ἀληθινὴν χειραγωγείᾳ πίστιν, οὐρανόθεν αὐτὸν ἑλκύσας ὡς καὶ Παῦλον τὸ πρότερον. Εδει γὰρ καὶ τὴν κλῆσιν αὐτοῦ μεγαλοπρεπῆ εἶναι καὶ ὄντως οὐράνιον. Ἐπεὶ γὰρ Μαξεντίῳ πολεμή - σων εἴη [Γ. ᾔει], ἔδειξεν αὐτῷ τὸν σταυρὸν ἐν οὐρανῷ μεσούσης τῆς ἡμέρας δι' ἀστέρων τετυπωμένον, καὶ γράμματα τὴν ἐν τούτῳ νίκην σημαίνοντα Οὐκ ἀπειθὴς δὲ γέγους τῇ οὐρανίῳ ἐπτασίᾳ, ἀλλὰ τῷ τύπῳ τοῦ φανέντος σημείου χρησάμενος, καὶ μαθὼν ἐκ [[. ἐν] τοῖς ἔργοις τὴν αήττητον αὐτοῦ δύναμιν, καὶ ἠχῆται γ. κατηχεῖται pro καὶ ἠχ.] μὲν τὸν λό γον τῆς ἀληθείας ὑπὸ Σιλβέστρου τοῦ θειοτάτου πάπα Ρώμης, γίνεται δὲ Χριστιανοῖς ῥάβδος ἰσχύος· καὶ κλείει μὲν ναοὺς εἰδωλικούς, σβέννυσι δὲ τὸ ἐπιβώμιαν πῦρ· ἀνάπτει δὲ τὴν τῆς ἀληθείας λαμπάδα, καὶ τὸ ἔλαιον τῆς κρίσεως· ἐλευθεροῦ δὲ καὶ γῆν αἱμάτων, καὶ ἀέρα μολυσμάτων, τῶν ἐκ τῆς κνίσσης καὶ τοῦ καπνοῦ· ἀντ᾿ αὐτῶν δὲ μᾶλλον ἀντεισάγει θυσίας ἱερὰς, καὶ θυμιαμάτων ἀρώματα εξώδη, καὶ στάσεις παννυχίους τῷ Θεῷ εὐπροσδέκτους. Αὐτῶν δὲ τῶν ἀφιδρυμάτων [f. ἐφιδρ.], & μὲν εἰς χοῦν λεπτύνει, ἃ δὲ πυρὶ καὶ ἀφανισμῷ παραπέμπει, ἃ δὲ εἰς Βυζάντιον ἀγαγὼν (8 δὴ αὐτὸς ἐκ μικροῦ μέγα καταστησάμενος, καὶ πᾶσι κοσμήσας τοῖς τὴν βασιλικὴν ἐπιδεικνυμένοις μεγαλοπρέπειαν, Κωνσταντινούπολιν ἐπωνόμασεν)· ἐνταῦθα τοίνυν πολλὰ τῶν ἀγαλμάτων ἀχθῆναι κελεύσας, Εν τε τῷ θεάτρῳ καὶ ταῖς πλατείαις ἱδρύσατο. Ναούς δὲ πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης θείους ἀνέστησε· καὶ τότε δὴ μάλιστα τὸ παρὰ τοῦ Δαβὶδ ἐδείχθη λόγιον πληρούμενον, ὅτι Βασιλεὺς πάσης τῆς γῆς ὁ Θεός· καὶ ὅτι τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς· καὶ ὅτι τοῦ Κυρίου ἡ βασιλεία, καὶ αὐτὸς δεσπό ζει τῶν ἐθνῶν. Αὐτὸς δηλαδὴ καὶ οἱ περὶ αὐτὸν Romæ erant, non solum plena libertate donavit, sed etiam honoribus ac dignitatibus auxit: ipsos - que per omnem civitatem et regionem cum mandatis ad præsides mittens, suam erga illos benevolentiam manifestavit; ac cunctis, qui sub ditione sua erant, districte præcepit, ne ullius privilegii favore Christianos ullo praetextu privalos vellent. Quare Deus noluit bonitatem tantam præmio suo fraudare, sed illi rependit tum præsentis vit bonis, nempe affluentia divitiarum, et omnibus quæ exinde sequuntur commodis, tum cunctis imperii pulchris symbolis atque deliciis ac insuper victoriis quas de omnibus suis hostibus reportavit, tum vero maxime veræ fidei dono, e coelo illum, ut olim Paulum, vocans (decebat enim etiam vocationem ejus magnificam et plane cœlestem esse). Cum enim esset cum Maxentio arma collaturus, ostendit illi crucem in caelo, quæ radiantibus stellis media licet die constabat, additis litteris, quæ victoriam per eam obtinendan significarent. Coelesti hac visione commotus, ille ostenso signo usus est: compertaque ex felici exitu invicta ipsius virtute, Sylvestro sanctissimo Romano ponifci Christiana fde imbuendum se tradidit: factusque Christianis virga virtutis "*, confestim templa idolorum claudi, et profanum altarium ignem exstingui jubet, accendi vero veritatis lucernam et oleum unctionis. Terram quoque impuro animalium sanguine, et aerem infectionibus ex sacrificiorum nidore et fumo manantibus purgavit, eorumque loco pia sacrificia et suaveolentia thymiamatum aromata, sacrasque nocturnas stationes constituit. Statuas, quibus tunc Roma referta erat, alias in pulverem comminuit, alias igni aut alio modo consumpsit, alias Byzantium (quam civitatem abs se ex parva magnam effectam e suo nomine Constantinopolim appellavit) translatas, in theatro atque plateis collocavit ac sacra demum templa ubique terrarum erexit. Quare tumn vel maxime inpletum esse compertum est illud Davidis regis: Quoniam rex omnis terræ Deus: et, Domini est terra et plenitudo ejus': ac, Domini est regnum et ipse dominabitur gentium³. Ilinc vero factum est, ut ipse imperator, ejusque omnes duces, adeoque et omnes populi, summa tunc pace ac tranquillitate fruerentur; Domino 481 scilicet regem suum glorificante, quemadmodum per prophetam promisit, dicens: Glorificantes me glorificabo. ἡγεμένες, καὶ ἀπὸ τοῦδε, πάντα μὲν ἔθνη εἰρήνην ἦγον καὶ ἡσυχίαν, τοῦ Κυρίου πάντω; τὸν αὐτοῦ βασιλέα δοξάζοντος, καθὰ δεῖ [[. δή] καὶ ἐπηγγείλατο. Τοὺς γὰρ δοξάζοντάς με, φησί, δοξάσω, διὰ τοῦ προς φητικοῦ εἶπε στόματος. » Psal. cis, 3. 1 Psal. XLVIII, 8. • Psal. xxilf, 1. • Psal. xxi, 29. I Reg. 1, 52. Variæ lectiones et notæ. Anno Christi 306, quo e vivis excessit Constantius Chlorus. ίσ. κληρονόμον. ῖσ. αὐτοῖς. Τσ. ἁβροῖς. (10)7σ. καλέσας. De hac apparitione agit Eusebius in Vita Constantini, lib. ii, cap. 28.

4. At interea irreconciliabilis salutis nostræ hostis, pessimus ille draco, obarmato contra orthodoxam fidem Ario Alexandrino, bellum infensissimum in Ecclesiam novit, quo gravissimum ipsi intulit detrimentum. Verum imperator Constantinus divino zelo e contra se armavit, atque convocatis in civitate Nicaa trecentis octodecim episcopis, ipse etiam cum illis sedens, Arii errorem, Dei Filium (væ scelestam linguam!) creaturam ac servum prædicantis', condemnat ipsumque Arium ex Ecclesia, publice de illo triumphans, ejicit sicque splendido præconio firmat orthodoxam fidein, clara et elata voce pronuntians Filium consubstantialem Patri, lumen de lumine ac Dominum et Creatorem, non creaturam. At demum, cum diu pie sancteque regnasset, Christoque semper placere pro viribus studuisset, tribus post se relictis filiis, excedit e vita; atque ex temporario hoc terrenoque imperio ad æternum et incorruptibile transfertur, destructis primo quidem gentilismo, deinde Arianismo, qui non minus et forte etiam magis illo, Ecclesiæ Dei nocuit, siquidem domestica mala extraneis pejora esse solent. 5. Filius ejus major Constantinus Gallias et cateras regiones, quæ Occidentali Oceano adjacent, simul cum Britanicis insulis in partem habuit: Constans natu minimus Italiam ac ipsam Romam usque ad Illyricum: Constantius autem inter utrumque aetate medius Orientem cum Africa et Ægypto obtinuit. His omnibus curarum summa fuit, ut orthodoxa fdes simul cum pietate firma consisteret. Quare pietatem et veritatem omni studio prosequentes, quietam ac tranquillam vitam in religionis onniumque virtutum cultu traduxerunt. Quanquam enim Constantius interdum orthodoxos vexaverit, nihilominus etiam tunc nonnisi zelo ac desiderio pacis Ecclesiarum (tametsi non secundum scientiam * zeJus is esset) operabatur. Quare et cuncta idolorum templa et altaria ita exscindi mandavit, ut nec vestigium illorum ipso superstite remaneret. Verum et his mors vitam fatali falce præcilit. 6. Constituitur vero imperator alius, nequissimus et impiissimus (si tamen decet 482 eum imperatorem appellare, qui contra Christum Dominum cervicem attollens, ei dixit: Vias tuas scire nolo"), nempe Apostata et prævaricator infamis Julianus: de quo si paulo fusius hic dixero, nemo consilium meum reprehendat, quasi extra metam excurram: * Rom. x, 2. * Job xxi, 14. An. 337. δ'. Ὁ δὲ τῆς ἡμῶν σωτηρίας ἀδιάλλακτος ἐχθρὸς καὶ ἀρχέκακος δράκων, "Αρειον τὸν ᾿Αλεξανδρέα κατὰ τῆς ὀρθοδοξίας ὁπλίσας, πόλεμον ἐπήγειρε τῇ Ἐκκλησίᾳ πικρόν· ὑφ' οὗ ταύτην οὐ μετρίως εκάχωσεν. Ἀλλ᾿ ἀνθοπλίζεται τῷ θείῳ ζήλῳ Κωσταν τῖνος ὁ βασιλεὺς, καὶ κατὰ τὴν Νικαέων πόλιν, τριακοσίους δέκα καὶ ὀκτὼ ἀρχιερεῖς μετακαλεσάμενο;, συνεδριάσας δὲ καὶ αὐτὸς αὐτοῖς, τὴν μὲν 'Αρείου κακοδοξίαν, ᾗ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ (φοῦ τῆς μιαρᾶς ἐκείνου γλώττης!) κτίσμα καὶ ποίημα, καὶ δοῦλον ἐκήρυττε, τοῦτον μὲν πάσης Εκκλησίας ἀπελαύνει, θριαμβεύσας αὐτὸν δημοσίως· λαμπρῷ δὲ κηρύ γματι ἀναθέμενος τὴν ὀρθοδοξίαν, καὶ τρανῶς ἐν παῤῥησίᾳ ἐκβοῶν, ὁμοούσιον τὸν Υἱὸν ἀναγορεύει τῷ Πατρὶ, καὶ φῶς ἐκ φωτός, καὶ Δεσπότην και Ποιητὴν, ἀλλ' οὐ ποίημα. Βασιλεύσας δὲ εὐσεβῶς καὶ ὁσίως, καὶ τῷ Χριστῷ εὐαρεστήσας ὡς ἦν δυνα τὸν, ἐπὶ τρισὶν υἱοῖς καταλύει τὸν βίον, ἀπὸ τῆς προσκαίρου καὶ χαμαιζήλου μετατεθεὶς βασιλείας ἐπὶ τὴν αἰώνιον καὶ ἀνόλεθρον καὶ ὥσπερ τὸν Ἑλληνισμὸν πρότερον, οὕτω καὶ τὸν ᾿Αρειανισμὸν ἀφανίσας ὕστερον, ὃς οὐχ ἧττον ἐκείνου, εἰ μὴ καὶ μᾶλλον, τὴν Ἐκκλησίαν ἐλύπησεν· αἱ γὰρ ἐκ τῶν οἰκείων κακώσεις, βαρύτεραι. ε'. Τῶν δὲ υἱῶν αὐτοῦ Κωνσταντίνῳ μὲν τῷ πρώ τῳ, αί τε Γαλλίαι καὶ τὰ πρὸς τῷ πέρατι τοῦ ἑσπερίου Ωκεανοῦ, αἵ τε Βρετανικαὶ νῆσοι εἰς κλῆρον ἀπενεμήθησαν· Κωνσταντι δὲ τῷ ὑστάτῳ, αἱ τε Ιταλίας καὶ αὐτὴ ἡ Ῥώμη ἄχρι καὶ τοῦ Ἰλλυρι κου· Κωνσταντίῳ δὲ τῷ μέσῳ, ἥ τε ᾿Αγὼ ἅπασα, καὶ Λιβύη, καὶ Αίγυπτος. Τούτοις δὲ πᾶσα σπουδή, καὶ μελέτη, καὶ ἐπιτήδευμα, περὶ τὴν τοῦ Χριστιανισμοῦ σύστασίν τε καὶ εὐσέβειαν καὶ ὀρθοδοξίαν ἦν· ἵν᾿ εὐσεβοῦντες, καὶ ὀρθοτομοῦντες τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, ἤρεμον καὶ ἡσυχον βίον διάγωσιν ἐν πάσῃ εὐσεβείᾳ καὶ σεμνότητι. Εἰ γὰρ καὶ Κωνστάντιος παραλιπών τι τοὺς ὀρθοδόξους, έδοξεν οὐκ ἀνεχόμενος τῆς τοῦ ὁμοουσίου φωνῆς, ἀλλὰ καὶ τότε ζήλῳ καὶ πόθῳ τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνης, ἦν καὶ κατ' ἐπίγνωσιν ὁ ζῆλος εἰργάζετο, ὥστε καὶ καθαιρεθέν πάντας τοὺς τῶν εἰδώλων ναούς τε καὶ βωμούς, ὡς μηδὲ ἴχνος αὐτῶν ἐναπολειφθῆναι τῷ βίῳ, διεκελεύσατο. ᾿Αλλὰ καὶ τούτους μὲν τὸ τοῦ θανάτου δρέπανον ἀποθερίζει τῆς παρού Ο σης ζωῆς. 5. Καθίσταται δὲ βασιλεὺς ἕτερος, παρανομώτα τος καὶ ἀσεβὴς (εἴ γε δεῖ τοῦτον βασιλέα φάναι), δ κατέναντι τοῦ Χριστοῦ τραχηλιάσας καὶ εἰπὼν πρὸς αὐτόν· 'υδούς σου εἰδέναι οὐ βούλομαι, ὁ ᾿Αποστάτης καὶ παραβάτης καὶ δυσώνυμος Ἰουλιανός - περὶ οὗ μακρά τινα βουλομένοις ἡμῖν διηγήσασθαι, μηδεὶς ἐπιμεμφέσθω, πόρρω τῆς μήσης θέειν Variæ lectiones et notæ. Εt Illyricum ipsum, ac præterea Thraciam, Macedoniam et Graeciam, African, Siciliam, reliquasque insulas. 1o. 'Ewa. ἴσ. εἰ καὶ οὐ. Ισ. καθαιρεθῆναι. ίσ. μέσης ή μητίως.

HISTORIA MARTYRHI XV MARTYRUM. ἡμᾶς ἡγησάμενος. Μάλιστα γὰρ οὐκ ἄχρηστος τῇ utilissima enim cst Ecclesia studiosisque auditori Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ, καὶ τοῖς φιλομαθέσιν ἀκροα ταῖς, ἡ τῶν πάλαι γεγενημένων διήγησις. Τὸ γὰρ πολλὰ εἰδέναι πολλοῦ ἄξιον, ὡς τις ἔφησεν. Έπειτα οὐδὲ τῆς τοῦ λόγου ὑποθέσεως πόρρω ταῦτα. Αθλησις μὲν γὰρ μαρτύρων, ἡ τοῦ λόγου ὑπόθεσις. Οὗτοι μὲν οὖν κατὰ τοὺς Ἰουλιανοῦ χρόνους ἤθλη σαν· εἰ τοίνυν, ὡς ἔνεστι, κατὰ τῶν Χριστιανῶν μανίας τοῦδε τυράννου ἐπεμνήσθημεν, ὡς ἂν περιφανὴς ἔσται τῶν μαρτύρων ή γενναιότης, ὅτι πρὸς καιροὺς τοιούτους ἱδρύσαντο [γ. Ανδρίσ.], καὶ τοιούτου τυράννου τῶν προσταγμάτων κατωλιγώρησαν, τοῦ πάντας διώκτας ἀποκρύψαι φιλονεικήσαντος. Ἐπεὶ καὶ τῶν ἄνω ῥηθέντων τούτων ἕνεκεν ἐπεμνήσθημεν, ὡς ἂν κεφαλὴν ἡμῖν ὁ λόγος ἔχοι, καὶ εἴη αρτιμελής τε καὶ τέλειος. bus rerum, quæ vetustis temporibus contigerunt, enarratio. Scire enim multa multum valet, ut quidam dicebat. Deinde, neque ab argumento orationis hujus aliena sunt, quæ dicturus sum. Certamen enim martyrum causa disserendi mihi nunc est: qui, cum imperante dicto Juliano certaverint, congrue de ipsius tyranni furibunda in Chri stianos insania mentio præcedit; ut sic clarior fiat horum martyrum invicta constantia, qui Laur iniquis temporibus firmi stetere et imninobiles, 12lisque tyranni, qui omnes alius persecutores superare voluisse videtur, mandata contempsere. Priora etiam ideo a nobis dicta sunt, ut orationi nostræ instar capitis essent, eaque suis omnibus partibus integrə ac perfecta foret. ta- . ζ. Τούτῳ τοίνυν τῷ ᾿Αποστάτῃ, πατὴρ μὲν ἦν 7. Hic igitur Apostata patrem habuit ConstanΚωνστάντιος, ὁ τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου ἀδελφὸς, tium, Constantini Magui fratrem. Hi duo enim ex Κωνσταντίου μὲν ἄμφω πατρός· μητρῶν δὲ, ὁ eodem patre erant, non item ex cadem matre; sed μὲν Θεοδώρας τῆς Ερκουλίου θυγατρός, ὁ δὲ Ἑλέ is quidem ex Theodora Herculii filia, hic vero ex νης τῆς πανευφήμου, καθὰ καὶ φθάσαντες είπομεν. celeberrima Пelena, ut jam diximus. Erat vero JuΗν δὲ Ἰουλιανοῦ πρεσβύτερος ἀδελφὸς, Γάλλος liano frater senior non.ine Gallus. Statim autem ac όνομα τούτῳ. Ἐπεὶ δὲ Κωνσταντῖνος ὁ μέγας Constantinus vita excessit,atque Constantius Orienἀπῆλθε τοῦ βίου, εἰς Κωνστάντιον δὲ περιέστη τὰ tis imperium adeptus est, facta a militibus noviτης Έψας σκήπτρα, νεωτερισμοῦ τινος ἐμπεσόντος tatis amantibus insurrectione, Dalmatius junior τοῖς στρατιώταις, Δαλμάτιος μὲν ὁ νέος ὁ τοῦ παι senioris Dalmatii filius, perimitur cum cæteris ejus λαιοῦ Δαλματίου υἱὸς ἀνήρηται σὺν ἄλλοις πολλοίς, dem generis, præter Gallum et Julianum: quorum τοῦ αὐτοῦ γένους καταγόμενος· Γάλλον δὲ καὶ alterum gravis superveniens infirmitas, quæ ipsi Ἰουλιανὸν, τὸν μὲν ἀρρωστία συμβᾶσα δεινή, καὶ mortem brevi allatura credebatur, alterum teneμετ' ὀλίγον ἐπάξειν ἐλπιζομένη τὸν θάνατον· τὸν δὲ rior adhuc ætas (nondum enim octavum annum τὸ τῆς ἡλικίας νέον (ὀκτὼ γὰρ ἔτη τότε γεγονὼς ὁ tunc excesserat scelestus ille; quamobrem impeκατάρατος καὶ διὰ τοῦτο πρὸς αὐτὸν ὁ βασι rator cum illo humanius sibi agendum putavit λεὺς ἐφιλανθρωπεύσατο· τὸ δὲ μείζον καὶ κυριώτε- sicque, quod majus et terribilius et Dei judiciorum ρον, καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ κριμάτων ἄβυσσος, κολαστὴν abyssus, sævum Christianis tortorem indulgentia πικρὸν Χριστιανοῖς ἀνατρέφοντος διὰ τὴν ἄνεσιν), sua enutrivit), ex impendentibus militum gladiis ἐκ μέσου τῶν στρατιωτικών ξιφῶν ἤρπασεν. Ἐπεὶ eripuerunt. Ut vero primum Gallus convaluit, asδὲ ῥᾷον ἔσχε τὰ τῆς νόσου τῷ Γάλλῳ, παραλαβών sumpto secum fratre suo Juliano, in loniam rheτὸν ἀδελφὸν Ἰουλιανὸν, εἰς Ἰωνίαν ἄμφω κατέρ toribus et philosophis, id temporis, inclytam conρουσι [γ. καταίρουσι], πολλοῖς τηνικαῦτα σοφισταῖς migravit: ubi ambo diu commorantes, integrum καὶ φιλοσόφοις ἀνθοῦσαν· ἔνθα δὴ καὶ διατρίβοντες disciplinarum curriculum absolverunt, ingenue, πᾶσαν μετῄεσαν παίδευσιν, εὐγενῶς καὶ μεγαλο- magnifce et regie educati. Cum enim imperatur πρεπῶς, καὶ αὐτὸ τοῦτο βασιλικῶς ἀναγόμενοι. "Ην cuncta patris bona eis dimisisset, facultatibus quam γὰρ αὐτοῖς καὶ χρημάτων εὐπορία πολλή, πάντα τὰ maxime abundabant. Quare et propriis sumptibus πατρῷα αὐτοῦ βασιλέως αὐτοῖς ἀνέντος. Οτε δὴ καὶ templum sanctis martyribus ædificare aggressi sunt. ναὸν Μάρτυσιν ἀνιστῶν ἀρξαμένοις ἀμφοτέροις τοῖς Cum vero singuli peculiarem sibi templi partem ἀδελφοῖς, καὶ διανειμαμένοις ἑκατέρῳ μέρος, Γάλλῳ difcandam destinascent, Galli quidem pars recte μὲν ἡ μερὶς καλῶς εἶχε, καὶ ἀνυψοῦτο οσημέραι· se 483 habebat et crescebat quotidie, Julianus Ἰουλιανὸς δὲ, ὅσον ᾠκοδόμει, πάλιν αὐτομάτως antem quidquid ædificabat, rursus ad terram sua Έβλεπε καθαιρούμενον· οὐδὲ τῆς γῆς, οἶμαι, δυνα sponte corruere perspiciebat:scilicet neque terra, ut μένης βαστάσαι τὴν τοῦ ἀσεβοῦς ἐπικεκρυμμένην puto, ferre poterat latentem hominis illius impietaἀσέβειαν. ᾿Αλλὰ τῶν μὲν ἄλλων ή φιλανθρωπία tem. Cum vero postea imperatoris clementia Gallum τοῦ βασιλέως Καίσαρα καθιστῷ Ἰουλιανὸς δὲ περι- Cæsarem creasset, Julianus interim frugaliter vivens, ᾔει, εὐτέλειάν τε ἀσκῶν, καὶ φιλόσοφος είναι προσ- ac philosophum simulans, huc illucque vagabatur. ποιούμενος. η'. Οὐ μέν τι [f. μέντοι] Κωνστάντιον ελάνθανεν ἡ τούτου δεινότης, καὶ ἡ ἐν τῷ Χριστιανισμῷ σα 8. Attamen Constantium non omnino fugit ipsius perversitas, vacillatio in fide, et in gentilismum Varia lectiones et notæ. Quinquennem eum tunc fuisse plerique affirmant. ἴσ. τὸν μὲν Γάλλον.

propensio. Quamobrem ex lonia accersitum, Nico- Ορίτης, καὶ ἡ πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν συνδιάθεσις. mediɔm mittit, ut ab Eusebio illius civitatis episcopo doctrina et eruditione claro, non tam profanis disciplinis, quam Christianæ religionis documentis penitius instrueretur: addiditque illi mandatum, ne Libanii (qui Antiochia quæ est ad montem ortus, religione gentilis erat, atque per id tempus rhetoricam Nicomedia edocebat, miagnamque sibi ob eloquentiæ vim famam et auctoritatem apud omnes conciliaverat) scholam frequentaret. At ille scelestus, imperatoris mandata pro nugis habens, multo magis Libanio quam Eusebio præceptore utebatur: nam et sæpe ad illum nocturno tempore (scilicet tenebrosus ad tenebrosum ob dignas tenebris confabulationes) clam accedebat; et mercede conducebat alios, qui Libanium adeuntes ejus ad se lectiones perferrent. Per id tempus vero lector in ecclesia Nicomediensi ab Eusebio ordinatus est, ut sacros Dei libros legeret; et hoc quidem jussu imperatoris, ut multorum est sermone vulgatum: verius tamen, quia ipse Julianus clericalem habitum induere sponte voluit, ut hoc stratagemate a se jam conceptum ab omnibus de affectata ab ipso tyrannide suspicioɲem amoveret, meliusque lateret anguis sub herba. Tunc etiam fuit, cum Maximus quidam, qui sub philosophia: larva in onui præstigiarum genere se exercebat, et Epheso Nicomedian venerat, Juliano familiariter adhærens, cum impiis ac tartareis mysteriis initiavit, Grmioremque ipsi de imperio aliquando obtinendo spem injecit. Ταύτῃ τοι καὶ μετακαλεῖται μὲν αὐτὸν ἐκ τῆς Ἰωνίας, εἰς δὲ τὴν Νικομηδέων ἐξαποστέλλει, ὥστε ὑπὸ Εὐσεβίῳ καθηγητῇ ἐπίσκοπος δὲ ἄρα τῆς Νι κομηδέων ἦν ὁ Εὐσέβιος, οὐ μικρὰν ἐν λόγοις ἔχων δόξαν), τὰ Χριστιανῶν καὶ Ἑλλήνων παιδεύεσθαι. Απείρητο δὲ αὐτῷ ἐκ βασιλέως τῷ Λιβανίῳ ἐκφοι· τῶν, ὃς πατρίδος μὲν ἦν τῆς πρὸς τὸ ὄρος Αντιοχείας, Ελληνίζων δὲ τὴν θρησκείαν· καὶ τηνικαῦτα σοφιστεύων Νικομηδεῦσι, μέγα κράτος ἐπ' ευγλωττίᾳ κατὰ πάντων ἐφέρετο. 'Αλλ' όγε θεομισης Ἰουλιανὸς, τὰ βασιλέως προστάγματα ἴσως καὶ ληρήματα θέμενος, μᾶλλον τι συνεῖναι Λιβανίῳ ἢ Εὐσεβίῳ· τοῦτο μὲν λαθραίως καὶ ὑπὸ σκότει πρὸς ἐκεῖνον φοιτῶν, ὁ σκοτεινὸς πρὸς τὸν σκοτεινὸν, διὰ τὰς ὄντως σκότους ἀξίας ὁμιλίας· ἐκείνας· τοῦτο δὲ καὶ μισθούς ἑτέροις διδούς, ὡς ἂν Λιβανίῳ προσφοιτῶντες, τὰς διαλέξεις εκείνου πρὸς αὐτὸν μετ' ἐπιμελείας διαπορθμεύοιεν. Τότε δὴ καὶ ἀναγνώστης ἐν τῇ Νικομηδέων ἐκκλησίᾳ καθίσταται, ὥστε τὰς θείας ἐπαναγινώσκειν [f. ὑπαν.] τῷ Θεῷ βίβλους, ὡς μὲν ὁ τῶν πολλῶν λόγος προσταχθὲν τῷ Εὐσεβίῳ παρὰ τοῦ βασιλέως· ὡς δὲ τ᾿ ἀληθὲς ἔχει, αὐτὸς αὐθαιρέτως τὸ σχῆμα τοῦ κληρικοῦ ὑποδὺς, ἵνα διαπαίξῃ τὴν ἐπ' αὐτῷ πάντων ὡς τυραννιώντα [.-τι ὑπόνοιαν, καὶ λάθῃ βασιλίσκος υποτρεχόμενος. Τότε δὴ καὶ Μάξιμος τις, ὁ πᾶσαν γοητείαν ὑπὸ τῆς φιλοσοφίας μετιών προσωπείῳ, ἐκ τῆς Ἐφέσου τὴν Νικομηδέων ἐπιστὰς, συγγίνεται μὲν Ἰουλιανῷ, τελεῖται δὲ αὐτῷ τὰς ἀθέους καὶ βαραθρώδεις άληθὼς τελετάς, καὶ τὰς τῆς βασιλείας ἐλπίδας, κατὰ [[. ἔτι] βεβαιοτέρας ἐγκαθίστησιν. @ 9. Interea Gallus, quod altius sese quam Cæsarem decebat efferret, ac tradita sibi potestate uteretur immoderatius, occiditur: ac ipsemet Julianus fraternæ temeritatis pœnas jan jam erat subiturus. Verum imperatrix Eusebia non solum istud repressit imperatoris consilium, sed etiam ¡psius animum adeo in contrariam partem inflexit (multum enim valent muliebria verba, præsertim apud faciles viros), ut eum in fratris sui locuin 484 Casarem creaverit, ac tradito insuper exercitu, miserit contra barbaros qui in Galliis tumultus cicbant. Julianus, opportunitatem hanc nactus, duces exercitus ac singulos militum ordines idem. tidem alloquitur, ac sibi conciliat (omnes enim regum mutationibus gaudere solent, sed præsertim milites, ut qui majus emolumentum exinde spcrant): quare repente ab iis imperator salutatur. Fama vero est, cum corona, qua novi imperatoris caput redimiretur, in promptu non esset, unum ex militibus torquem aureum, qui vulgo brachiale diθ'. Ἐπεὶ δὲ Γάλλος μὲν μεῖζον τῆς τοῦ Καίσαρος ἀξίας φρονήσας, καὶ ἀμέτρως τῇ ἐξουσίᾳ χρησάμενος ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο· ἔμελλε δὲ καὶ Ἰουλια νὸς, τῆς τοῦ ἀδελφοῦ ἀπολαῦσαι θρασύτητος, ἡ βασίλισσα Εὐσεβία τῇ τοῦ βασιλέως βουλῇ ἐν γῆ κατέστειλε καὶ οὕτως εἰς τουναντίον τὴν γνώ μην αὐτοῦ περιέτρεψε (δύνανται γὰρ μεγάλα γυναικὺς λόγοι, καὶ μάλιστα πρὸς ἄνδρα τὸ ἦθος εὔκολον), ὡς τὸ [[. ὥστε] Καίσαρα τοῦτον ἀντὶ τοῦ ἀδελφοῦ καταστῆσαι Γάλλου, καὶ στρατιὰν αὐτῷ ἀξιόλογον δοῦναι, καὶ στεῖλαι κατὰ τῶν ἐν Γαλλίαις Βαρβάρων. Ο δὲ καιροῦ δραξάμενος, συλλαλεῖ μὲν τοῖς ἡγε μόσι τοῦ στρατοῦ, συλλαλεῖ δὲ καὶ αὐτοῖς τοῖς τῶν στρατιωτῶν τάγμασι (χαίρουσι γὰρ ταῖς βασιλέων μεταβολαῖς καὶ πάντες μὲν, μάλιστα δὲ τὸ στρατιω τικὸν φύλον, ὅσῳ καὶ πλείω κερδαίνειν ἐλπίζουσι)· καὶ βασιλεὺς εὐθέως αναγορεύεται Λόγος δέ ἐστιν ἐνταῦθα μετὰ τῶν ἄλλων, ὥς φασιν, ὅτι στεφάνου μὴ εὑρισκομένου ὡς τὴν αὐτοῦ κεφαλὴν ται νιώσουσιν, εἷς τῶν στρατιωτῶν τὸν χρυσοῦν αὐτοῦ Variæ lectiones et notæ. Si non sit mendum in codice, videtur auctor asserere voluisse, Libanium non Antiochiæ in Syria, neque in alia cognomine urbe (plures enim sunt), seul Antiochiæ, quæ ad Taurum montem posita erat, natum fuisse. Plerique auctores eum absolute Antiochenum dicunt. Huic Maximo Ephesie præcipue tribuendum esse Juliani a Christiana fide apostasiam, constat ex Libanii Panegyrico in Julianum, Socrate l. tit, cap. 1; Sozomeno l. v, c. 2; Suida, aliisque. ίσ. ἐγκατέστειλεν. Anno 361.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. στρεπτὸν, ὃν δὴ καὶ βραχίονα ἡ συνήθης οἶδε φωνή citur, e dextera sua detractum, capiti ipsius tyκαλεῖν, τῆς αὐτοῦ χειρὸς ἐξελών, ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ τυράννου τέθεικεν. Εἶτα Κωνστάντιος μὲν τὴν ἀποστασίαν αὐτοῦ μαθών, καὶ ὅλοις θυμοῖς κατ' αὐτοῦ χωρῶν, ὡς ἀνάξιον αὐτὸν ἀμύνηται, κατὰ μέσην τὴν ὁδὸν τοῦ βίου καὶ τῶν ἐλπίδων ἐκκόπτεται· ὑπὸ δὲ τῷ ἀσεβεῖ καὶ ἀλιτηρίῳ, μᾶλλον δὲ Αποστάτῃ καὶ παρ ραβάτῃ, τὰ σκήπτρα τῆς εὐσεβοῦς βασιλείας γίνονται. ι. Καὶ ἄρα μοι τὸ βάθος τῆς παρανόμου αὐτοῦ δολιότητος. Οὐκ εὐθὺς ἐξέρυξε [f. - ρευξε vel ἐξέρ ῥηξε] τὴν κακίαν ὁ δόλιος· οὐδ᾽ ἀπεγύμνωσε τὴν ἀσέβειαν ὁ παράνομος· οὐδὲ τὸ διώκειν ήρξατο ὁ Αποστάτης (είδε [γ. ᾔδει] γὰρ ὅτι τῆς βασιλείας απο τοῦ μήπω πῆξιν λαβούσης τελείαν, οὐκ ἀσφαλὲς [f.- λῶς] τὰ Χριστιανῶν παρακινήσοιεν [f.-σειεν vel -ποι ἂν], ὡς αὐτὸς ἐβούλετο, οὕτω κατὰ πάσης της οἰκουμένης ῥιζωθείσης καὶ ἀνδρυνθείσης [γ. άδρ. vel ίδρ.] τῆς πίστεως τῶν ὀρθοδόξων)· ἀλλὰ τοὺς τε ἐπισκόπους, ὅσοι κατὰ τοὺς Κωνσταντίου καιρούς καὶ χρόνους τῶν Ἐκκλησιῶν διὰ τὴν πίστιν ἐξεδιώχθησαν, τῆς ἐξορίας ἀνακαλεῖται, καὶ τὰς Ἐκκλησίας αὐτοῖς ἀποδίδωσι· καὶ κτήσεις δὲ ἐκκλησιαστικῶν εἴπερ τινῶν ἀφῃρέθησαν πρότερον παρ' αὐτοῦ, ταῖς Ἐκκλησίαις ἀπεκατέστησεν. "Οτε δὲ πῆξιν αὐτοῦ τὸ κράτος τῆς βασιλείας έλαβε, τότε διανοιγῆναι μὲν προστάττει τοὺς τῶν εἰδώλων και κλεισμένους ναούς ἅπτεσθαι δὲ τὸ ἐπιδώμιον πῦρ· τελεῖσθαι δὲ καὶ τὰς ἐναγεῖς τελετὰς τῶν δαιμόνων, καὶ τὰς ὑπ' αὐτοῖς νενομισμένας θυσίας τοῖς Ελλησιν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ κἄν τινες ἐπὶ Κωνσταντίου ἢ ναὸν καθεῖλον εἰδωλικὸν, ἢ στήλην ειδωλικὴν κατέαξαν, τούτους ἢ τὰ καθαιρεθέντα ἀνοικοδομεῖν καὶ τὰ κατεαγότα καινουργεῖν, ἢ πικραῖς τιμωρίαις καὶ θανάτῳ, δυσοίσταις καὶ ποιναῖς ὑποβάλλεσθαι. Ἐν οἷς ἦν καὶ Μάρκος ὁ ᾿Αρεθούσιος, ὅς τῶν σεσω κότων ἐξαγίστων εἷς ὤν, ὁπηνίκα τὸ σύμπαν αὐτοῦ γένος σφαγῇ παρεδίδοτο, ναὸν μὲν καθεῖλεν εἰδωλικόν: ἀνεγείρειν δὲ τοῦτον ἀναγκαζόμενος, ἐπεὶ μὴ ὑπήκουεν, ἄλλας τε δεινὰς καὶ πολλὰς τιμωρίας ὑπέστη, καὶ τέλος, παισὶν ἐκ παίδων μετέωρος ἀνω επέμπετο, γραφίοις ὑποδεχομένοις τὸ γηραλαῖον ἐκείνου σῶμα τὸ τίμιον· καὶ γῆς ὄντως καὶ τῶν τῆς γῆς ὑψηλότερος. Τὰς δὲ τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας κοινῶς καθαιρεῖσθαι προσέταξε, και μήτε μαθημάτ των Ελληνικῶν μετέχειν Χριστιανοῖς [(.-νούς], μήτε η ἀξιωμάτων συγκλητικών Πολλοὶ μὲν οὖν ἡδέως * Philipp. ni, 8. ranni imposuisse. Constantius, ejus rebellionis nuntio accepto, plenus ira contra ipsum movit, ut de indigno illo ultionem sumeret. Verum medio in itinere morte interceptus, spe omni frustratur: sicque in manus impii illius Apostatæ sacri imperii sceptrum devenit. 10. Attende vero insignem bujus iniqui versutiam. Non enim statim nequitiam suam effudit astutus, nec statim impietatem suam detexit scelestus, nec statim persecutionem inchoavit Apostata (sentiebat enim parum tutum sibi fore, si imperio suo nondum plene firmato, Christianos, quorum fides tam altas radices ubique terrarum egerat, exagitare aggre leretur); sed episcopis qui Constantii tempore, fidei causa ejecti fuerant, ab exsilio revocatis ad ecclesias redeundi suas potestatem fecit; et facultates etiam ecclesiis quibus ablatae fuerant restituit. Ut vero perspexit imperii sui potentiam satis esse firmatamn, tunc nulla mora templa idolorum reserari jubet, ac profanoru allarium ignem accendi: exsecrabiles item demo num ritus, atque ab ipsis instituta cæcisque de. mandata gentilibus sacrificia celebrari jubet. Qui vero Constantio imperante idolorum aut templuni diruerant, aut monumentum aliquod confrcgerant, eos maudat, aut diruta reædificare, et confracta reparare, aut diris tormentis et poenis intolerabilibus subjiei, aut etiam vita privari. Inter hos fuit Marcus Arethusius, unus ex illis qui infausto sidere ad servandum Julianum ipsum operam suam coutulerant, cum totum illius genus neci traderetur. Porro hic templum idololatricum destruxerit. Jussus illud reædificare, haud paruit. Quare postquam multa alia tormenta sustinuit, tandem a pueris ad pueros pendulus remittebatur, qui cultris pennariis excipiebant venerandum senile corpus illius, qui feria, 485 cunctisque terrenis reipsa sublimior crat. Præter hæc, Julianus præcepit generatinı ecclesias Dei ad terram dejici, vetuitque, ne Christiani Græcanicarum disciplinaruum participes fierent, atque ab omni senatoria dignitate eos arcendos constituit. Idcirco multi sponte ac lubenter dignitatum insignia abjecerunt, omnia arbitrantes ul stercora, ut Christum lucrifacerent '. (Ex quoVariæ lectiones et notæ. Causam hujus concessionis satis ab hic indicata diversam, et magis iniquam affert Sozomenus l. y, cap. 5, nempe: "Ωστε ὑπὸ τῆς πρὸς ἀλλήλους ἔριδος εμφυλίῳ μάχῃ πολεμεῖσθαι τὴν Ἐκε κλησίαν, ut domesticis litibus et contentionibus Ecclesiam oppugnaret. Hoc idem innuit Ammianus Marcellinus I. xxit, c. 5: scilicet, eo modo putabat ille Christianum nomen posse perire de terris, δί..... sacrilegas dissensiones liberas esse permitteret, ut ait Aug. ep. 166, num. 105. Tunc, inquit Ammianus 1. xxn, cap. 5, sui pectoris patefecit arcana, et planis absolutisque de. cretis aperiri templa, arisque hostias admoveri ad deorum statuit cultum. Tunc etiam, inquit Socrates 1. 111, cap. 11, τὰ ἱερὰ τῶν Ἑλλήνων ἠνέφκτο, gentilium templa aperta sunt. Idem habet Theodo retus 1. v, c. 21. flac pericope ita corrigenda ex Gregorio Nazianzeno orat. 3 (ejus enim verbis hic auctor manifeste utitur): Παισὶν ἐκ παίδων μετέωρος ἀντεπέμπτετο γραφίσιν ὑποδεχομένων τὸ γενναίον σώμα. Scilicet, ut ait Augustinus l. xvut, De civ. Dei, c. 52, Christianos liberales litteras docere ac discere

rum numero fuere Jovinianus et Valentinianus, quos τάς ζώνας αὐτῶν ἀπεβάλοντο, πάντα σκύβαλα postea Deus ad imperii fastigium, statuto tempore, evexit.) Sed multi vanæ gloriæ cupiditate verum Deum ac Dominum nostrum Jesum Christum abnegarunt. 11. Cunctis vero episcopis infensus erat Julia - nus, sed in id præsertim incubuit,'ut Athanasium Alexandriæ episcopum, utpote strenuum Christianæ fidei propugnatorem et gentilismi aversorem validissimum, comprehenderet. Verum sanctus pontifex, ut hoc rescivit, obediens latæ a Christo legi*, tempore quo persecutor alio distractus erat, opportune usus, conscensa navi, Alexandria solvit, seque in fugam conjecit. Cum autem imperatoris navim persequentem vidisset, nauclero ut timorem flecteret imperavit, quasi necesse illi esset Alexandriam rursus appellere. Quo facto occurrerunt ¿¡lis viri regii, quibus interrogantibus, num Athanasium ex urbe fugientem vidissent, ii qui in Athanasii navigio erant, responderunt eum paulumi abesse, et fieri facile posse, ut ipsum, si remis paulo alacrius incumberent, assequerentur. Sic igitur illi decepti, Athanasium præteriere qui Alexandriam denuo ingressus, ibidem toto reliquo imperii impii Juliani tempore delituit. 19. In Macedonia vero Theodulus et Talianus, viri sanctissimi ac Spiritu ferventes 9, tenplum idololatricum noctu ingressi, cuncta idola in eo reperta confregerunt. Quamobremn regionis illius præses ut tyranno rem gratam faceret, pluribus quos id facinoris ausos sùspicabatur, violentas manus injicere parabat. At Theodulus et Tatianus, indignum se rati non procedere in medium, seque non prodere facti illius auctores, sicque multos insoutes objicere iracundia tyranni, qui pro diis suis vindicandis ardebat, se ipsos intrepide prodidere: et omnem assentationent ad eos a consilio revocandos factam et omnem pœnanarum subinde inflictarum acerbitatem constantissime despexerunt. Demum ferreis ignitis cratibus impositi, adeo jucundum ejusmodi discubitum reputarunt, ut et festive cum tyranno jocarentur dicentes: Si quidem cupis, o præses, assatis carnibus saturari, jube satellitibus tuis ut in alterum quoque * Matth. x, 23. Rom. xr, 11. ἡγησάμενοι, ἵνα Χριστὸν μόνον κερδήσωσιν. Οἷος ἦν Ἰοβιανὸς καὶ Οὐαλεντινιανός, οἷς δὴ καὶ τὴν βασιλείαν ὁ Θεὸς κατὰ τοὺς ἰδίους ἑκατέρου καιρούς παραδέδωκε. Πολλοὶ δὲ τῇ τῆς κενής δόξης ἐπιθυμίᾳ, τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν καὶ Χριστὸν ἐξωμόσαντο. ια΄. Καὶ πᾶσι μὲν οὖν ἐπισκόποις Ἰουλιανὸς ἐπεμένατο [f. έπεμαίν.]· μάλιστα δὲ συλλαβεῖν ἡπεί γετο τὸν ᾿Αλεξανδρείας ἐπίσκοπον Αθανάσιον, ὡς γενναῖον ὄντα τοῦ Χριστιανισμοῦ προστάτην και πρόμαχον, καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καταλυτὴν καὶ ἀντίδικον. Ὁ δὲ τοῦτο μαθών, ὁ θεῖος τῷ ὄντι ἱεράρ χης, πείθεται μὲν Χριστοῦ νόμοις, καὶ ὑπὸ χάριν τῷ διώκτῃ καιρῷ κεχρηκὼς ἀποπλεῖ μὲν τῆς ᾿Αλεξανδρέων· ἐπεὶ δὲ τὴν βασιλικὴν ναῦν ἐπιδιώκουσαν εἶδε, κελεύει τῷ κυβερνήτῃ τρίψαι [γ. τρέψ.] τους οἴακας, ὡς δέον πάλιν εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν καταπλεῖν. Ο δὴ καὶ γεγονός, συναντῶσοι μὲν αὐτοῖς οἱ βασιλικοί· ἐπεὶ δὲ ἐπύθοντο ἐκεῖνοι, εἶπου τὸν ᾿Αθανάσιον εἴδοιεν τῆς πόλεως ἀποπλεύσαντα· οἱ ἐν τῷ ᾿Αθανασίου πλοίῳ, μικρὸν αὐτοὺς προάγειν τὸν ζητούμενον ἔφασαν, καὶ ὅσον ὡς εἰ ταῖς κώπαι; έρεμβενέστερον χρήσοιντο, αὐτὸν καταλήψεσθαι. Οὗτοι μὲν οὖν οὕτω κατασοφισθέντες, παρῆλθον τὸν ᾿Αθανάσιον Ὁ δὲ πάλιν εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν εἰσελθών, κρυπτόμενος ἦν πάντα τὸν τῆς ἀσεβοῦς βασιλείας χαιρόν. ιβ΄. Εν Μακεδονία δὲ Θεόδουλος καὶ Τατια νὸς, ἄνδρες εὐσεβεῖς καὶ τῷ Πνεύματι ζέοντες, εἰ; ναὸν εἰδωλικὸν εἰσελθόντες νυκτός, τὰ ἐκεῖσε συνέτριψαν εἴδωλα. Ο δὲ τότε τῆς χώρας ἄρχων, τῷ τυράννῳ τὰ πρὸς τὴν χάριν υπηρετούμενος, πολλοῖς ἔμελλε τὰς χεῖρας ἐπιβαλεῖν, ὡς δὴ τὸ ἔργον ἐκεῖνο τολμήσασι. Θεοδούλῳ δὲ καὶ Ταττιανῷ ἀγενὶς ἐδόκει τὸ μὴ οὐχὶ παρελθεῖν εἰς τὸ μέσον, καὶ ἑαυτούς ἐπιδεῖξαι τοῦτο τολμηθέντας ἐργάσασθαι, ἀλλὰ προϊεσθαι τοὺς ἐναντίους θυμῷ τυράννου, ὑπὲρ τῆς τῶν οἰκείων θεῶν ζέοντος ἐκδικήσεως. Ὅθεν καὶ ἑαυτοὺς ἐμφανίσαντες, καὶ πᾶσαν μὲν κολακείαν προσαγομένην αὐτοῖς διαπτύσαντες, πάντων δὲ βασάνων ἐπαγωγὴν· καὶ πικρίαν καταφρονήσαντες, ὕστερον σιδηροῖς κραββάτοις πυρακτωθεῖσιν ἐπιτι θέντες [[. ἐπιτεθ.], οὕτω δροσερὰν ἡγοῦντο καὶ επιτερπῆ τὴν ἀνάκλησιν [f. -κλισ.], ὥστε καὶ χεριεντίζεσθαι πρὸς τὸν τύραννον. Εἰ γὰρ ἐπιθυμεῖς, ἔλεγον, ὦ ἄρχων, κρεῶν ἐμφορηθῆναι ὀπτῶν, κέν Variæ lectiones et notæ. vetuit. At Ammianus l. xxv, c. 4, solum docere ab ipso vetitum scribit; quod etiam ut inclemens notat, tametsi auctor minime Christianus. ίσ. συναντῶσι. ίσ. ερρωμενέστερον. Hanc historiam refert Socrates Histor. Eccl. lib. uti, c. 14. Aut textus hic mendosus et mutilus, aut auctor memoria lapsus videtur. Nam ex Socrate lib. If, cap. 16, ex Sozomeno Hist. Eccl. l. v, c. 11, el ex Martyrologio Romano habemus Theodulum hunc et Tatianum in Phrygia martyrium subiisse, non in Macedonia; sed alium passum cum ipsis esse nonine Macedonium. Martyrologii verba hæc sunt ad diem 12 Septembris: Mari in Phrygia passio sancorum martyrum Macedonii, Theoduli et Taliani, qui sub Juliano Apostata ab Almachio præside post alia tormenta super crates ferreas ignitas positi, exsultantes martyrium compleveruni. ἴσ. ἀναιτίους.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. assati tibi insuaviores videamur. Hæc dicentibus sanctis illis beatus finis supervenit, atque in odvrem suavitatis perfectum holocaustum Christo qui pro nobis passus est, oblati sunt. λευσον τοῖς δημίοις καὶ ἐπὶ θάτερον μέρος ἀνακλ:- latus nos convertant: ne ex dimidio tantummodo θῆναι ἡμᾶς, ἵνα μὴ ἐξ ἡμισείας σοι ὀπτηθέντε;, ἀηδέστεροι γενώμεθα Ταῦτα λέγουσι τοῖς ἁγίοις, τὸ μακάριον τέλος αὐτοῖς ἐπῆλθε, καὶ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ὁλοκαύτωμα τέλειον τῷ ὑπὲρ ἡμῶν τιθέντι [γ. τυθ.] Χριστῷ ἀνηνέχθησαν. ιγ. Τίς γὰρ λόγος ἐξαριθμήσαιτο, ἃ καθ᾿ ἑκάστην χώραν οἱ τῷ τυράννῳ ὑπηρετούμενο: τοῖς Χριστοῦ δούλοις ἐπεδείκνυντο Οι πού γε [f. ὅπου γε] καὶ τὸν ἐπίσκοπον ᾿Αλεξανδρείας Γεώργιον σύροντες διὰ τῆς πλατείας ἀπέκτειναν· εἶτα καμήλῳ ἐπιτιθέντες [[. ἐπιθέντες], καὶ τὰ τῶν μελῶν σπα ράγματα θριαμβεύσαντες, καὶ τέλος, τῇ καμήλῳ συγκατακαύσαντες αὐτὸν, καὶ τὰ λείψανα τῆς τέ φρας διέσπειραν. Αλλῳ δὲ σπλάγχνων ἀνασχισθέντων κριθὰς ἐπισπείραντες, εἶτα χοίρους ἐπαφέντες, τοιαύτῃ τραπέζῃ τούτους Εστιάσαντο Έν Τύρῳ δὲ, τὸν ἐπίσκοπον ταύτης Δωρόθεον, ὃς πολ λοῖς ἐν λόγοις, καὶ συγγραφεὺς ἱστορικώτατος τῶν πάλαι ὁ ἀνὴρ γέγονεν, ὃς καὶ ἐπὶ Διοκλητιανοῦ καὶ Λυκινίου ὑπὲρ τὰ ἑξήκοντα έτη γεγονώς, πολλαῖς ἡτάσθη ταῖς ὑπὲρ Χριστοῦ τιμωρίαις, τοῦτον ἐν Ἐδέσῃ τῇ πόλε: οἱ τῆς πίστεως ἐχθροὶ, ἐν γήμει πίονι πληθυνθέντα, ὥς φησιν ὁ θεῖος Δαβὶδ (ἐτῶν γὰρ ἦν ἑκατὸν ἑπτὰ ὁ ἅγιος), θανάτῳ παρέδωκαν. Τί δ' ἂν λέγοιμι, ναῶν τε θείων βεβηλώσεις καὶ σκευῶν ἱερῶν ἀφαιρέσεις; Καὶ γὰρ ὁ τοῦ τυράννου θεῖος καὶ ὁμώνυμος αὐτῷ ὅσα κοινῷ καὶ βεβήλω τόπῳ ἱεροῖς ἀδύτοις χρησάμενος, τέως μὲν τοῖς Θείοις ἐνυβρίζων, εἶπεν ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός. — Κύριος δὲ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν, καὶ εὐθὺ γινώσκεται Κύριος κρίματα ποιῶν. Απ' ἐκείνης γὰρ τῆς ἡμέρας, σῆψις τοῖς τούτου σπλάγ χνοις ἐπεγεγόνει· αἱ τε γὰρ συνήθεις εκκρίσεις οὐκ ἐκ τῶν κατὰ φύσιν πόρων, ἀλλ' ἐκ τοῦ ἀκαθάρ του καὶ μιαροῦ στόματος ἐξεκρίνοντο. G 13. At quis sermo recenscre valeat niala omnia quæ crudeles tyrannici imperatoris ministri Christi cultoribus intulerunt? Inter cætera ii Georgium, Alexandrinum episcopum, per plateas distractum interfecerunt: neque hoc contenti, sacrum ejus corpus camelo impositum, diu quasi de dilaceratis ejus membris triumphum agentes, circumgestarunt: tandem illud una cum camelo igni tradiderunt, cineresque in aera sparseruat. Alterius visceribus disruptis, 496 hordeoque in eis immisso, porcos introduxerunt, quibus talem mensam apposuerunt in pabulum. Et Tyri episcopum Dorotheum virum disertissimum ac rerum antiquarum scriptorem peritissimum, qui, Diom cletiano et Licinio imperantibus, jam tunc sexagesimum ætatis annum excedens, multis tormentis vexatus fuerat, imicanes fidei hostes in civitate Edessena, in senectute uberi multiplicatum 10, ut a't David (erat enim septem supra centum annoruin), vita privarunt. Verum quis mihi dicat quot et templa profanata et allaria ornamentis spoliata fuerint? Sane-patruus tyranni, eique cognomen, sacris templis perinde ac profano communique loco utebatur, tantoque divina quæque contemptui habcbat, ut diceret in corde suo, Non est, Deus ". At Dominus de cœlo prospexit, statimque cognitus est Dominus judicia faciens ". Ex ea enim die dira tabes ejus viscera invasit, ita ut consuetæ excretiones non ex solitis naturæ meatilus, sed ex impuro et iniquo ore erumperent. ιδ'. ᾿Αλλὰ τούτων μὲν καὶ πλειόνων ἔτι γινομένων, 14. Jam vero, cum hæc et pejora fierent, πραότητα καὶ φιλανθρωπίαν ὁ ἐν βασιλεῦσι παράνο- nihilominus et ille prævaricator et philosophus μος, καὶ ἐν φιλοσόφοις ἄνους καὶ φρενόληπτος, ὑπε amens, mansuetudinem et benignitatem præsefeκρίνατο βόθρους μὲν ὑποῤῥύσσων ἀδήλους, κρυ rebat scilicet ut fallax et versipellis foveas laπτὸς ἔσωθεν ὡς ὕπουλος καὶ πανοῦργος, ἔξωθεν δὲ tentes effodiebat, et nequitiam intus celabat: exὁμαλίζων τὴν ἐπιφάνειαν, τὸ φαινόμενον εἶναι τάχα trinsecus autem ita se gerebat, ut pene catholicus ὀρθόδοξον. Ὥστε καὶ πηγὰς μιαίνειν προσέταττε videre posset. Et hinc etiam fontes, et quæ in λύθροις ἐναγῶν θυσιῶν, καὶ αὐτὰ δὴ τὰ ἐν ταῖς foris venalia prostabant, impiorum sacrificiorum πλατείαις κείμενα ὤνια. Ὢ τῆς ἀσυνίας σου, libaminibus infici curavit. Sed, o insipientiam tuam), παράνομε! Ὢ τῆς ἀναισθησίας σου, ἀκάθαρτε! Ω Dosceleste! o stoliditatem tuam, o impie! o insci τῆς ἁγνωσίας σου, ἀνόητε! Οὐ συνιεῖς ὁ τὰ πάντα tiam tuam, o demens! Anne tu, qui omnia scire συνιέναι δοκῶν, ὡς οὐδὲν τῶν τοιούτων μολῦναι præsumis, ignoras, nihil horum inficere posse 10 Psal. sci, 15. 11 Psal. sill, 1, 2. 18 Psal. 15, 17. Varia lectiones et notæ. Ισ. φαινώμεθα, ut habet Sozomenus Hist. Eccl. lib. 5, cap. 11, ubi eadem fere verba illis ascribit. ίσ. παθόντι. Scilicet, connivente Juliano, velut relaxatis frenis, efferbuit in omnem sævitiam feritas paganorum, inquit Rufinus, l. 2, list. Eccl., cap. 28. fic non erat legitimus Alexandrinus episcopus. sed in Athanasii adhuc viventis locum ab Arianis intrusus. PATROL. GR. CXXVI. Julianus tanta crudelitatis auctores et ministros leniter scripto objurgare satis habuit. Ita Socrates Hist. Eccl. lib. ii, c. 2, et Sozomenus lib. v, c. 7. ἴσ. ὡς. suam erga Clementiam et humanitatem Christianos pluribus in epistolis suis commendet, praesertim ep. 7 et 43. ἀσυνεσίας.

κατὰ προαίρεσιν γίνεται; Καίτοι μηδὲ τοὺς τοῦ Εὐαγγελίου νόμους ἀγνοῶν ὁ δεινὸς καὶ ἀναίσθητος· οὓς οἱ Χριστιανοὶ συμβούλους καὶ ὁδηγούς χρώμε νοι, ὡς οὐδὲν διὰ τοῦ στόματος κοινοῦσθαι πι· στεύουσι καὶ μολύνεσθαι. 'Αλλ' ὅμως ἐκεῖνος τῇ κατὰ Χριστοῦ μανία παραφερόμενος, πάντα ἐτόλμα κατὰ τῆς πίστεως. Απήλαυσε τῆς τούτου λύτης καὶ ἡ πᾶσα σχεδόν πόλις νικῶσα πᾶσι τοῖς ἀγαθοῖς Νίκαια τὸ τῆς κατὰ ᾿Αρείου νίκης χωρίον, ἐν ᾖ τὰς τῆς ὀρθοδόξου κρηπίδας πίστεως προσελά δετο τριακοσίοις δέκα καὶ ὀκτὼ σοφοῖς ἀρχιτέκτοσι προσχρησάμενον. Πλήρης μὲν γὰρ ἦν αὕτη Χρι στιανῶν. Ἐπεὶ δὲ τῶν ἑκασταχοῦ πόλεων ἡγεμόσιν ὁ δεινὸς καὶ παρέργητος βασιλεὺς ἀφῆκε θέλημα κατὰ [[. κακὰ] τοῖς Χριστιανοῖς ποιεῖν ὅπως καὶ βούλοιντο αὐτοὶ, τίς ἂν ἐξισχύσοιεν ἐκδιηγήσασθαι τὰς πικρὰς τιμωρίας ἐκείνας, καὶ τὰς δεινὰς βασάνους, καὶ τὰς ἀνηκέστους θλίψεις τε καὶ ὀδύνας, καὶ ἁπλῶς πᾶσαν εἰπεῖν κακουχίαν, καὶ στενοχωρίαν, καὶ παροργισμόν; Πρὸς τούτοις δὲ, καὶ σὺν τούτοις, καὶ μετὰ τούτων, στεροῦσι μὲν αὐτοὺς τῶν προσόντων, καὶ πατρίδος ἅμα καὶ γένους· τὸ δὲ τελευταῖον, θανάτῳ παρεδίδοντο ὡς κατάδικοι καὶ ταφῆς οὐκ ἠξιοῦντο ὡς ἀντίθεοι. Καὶ οὕτως αὐτὸς τῶν ἡγε μόνων ὁ δραστηριώτατος ἦν. "Ην δὲ αὐτοῖς πᾶσα σπουδή, καὶ μελέτη, καὶ τέχνη, καὶ ἐπιτήδευμα, ὡς ἂν πλείους Γαλιλαίους ἐκ μέσου ποιήσοιεν· οὕτω γὰρ αὐτὸς ἐφυβρίζων εκάλει τους Χριστιανούς εἶμαι δ' ὅτι καὶ δεδιὼς διὰ γλώττης προφέρειν τὸ τοῦ 487 sumentes, praesertim si inscienter id faciant? δύναται τοὺς μεταλαμβάνοντας, καὶ μάλιστα ὅτε μὴ Et quidem improbus ac insanus ille haud ignarus erat evangelicae doctrina, ad cujus prascriptum Christiani actiones suas componunt, quæque diserte docet id quod intrat per os, hominem fideleni non coinquinare 13: nihilominus insano in Christum abreptus furore, nihil intentatum relinquebat, quod veræ fidei quoquo modo adversari videretur. Experta vero est ejus rabiem etiam ferme tota ea civitas, quæ bonis omnibus vincit, juxta sui nominis etymon, nempe Nicea (locus victoriæ contra Arium, ubi orthodoxæ fidei fundamenta a trecenlis octodecim sapientibus architectis posita sunt): erat quippe illa Christianis plane referta. Cum namque improbus ac furibundus imperator cunctis civitatum præsidibus potestatem fecisset, ut quidquid vellent, in Christianos agerent; quis dicere queat acerbos cruciatus, dira tormenta, intolerabiles oppressiones, et, ut verbo dicam, mala omnia quæ piis illis hominibus intulere? Præter hæc omnia, eos et facultatibus, et patria, et liberis exspoliabant; ac demum non solum tanquam sce. Jeratos morti tradebant, sed etiam tanquam diis invisos qui ne sepulturæ quiden honore dignabantur. Et hac ratione ille cunctis ducibus actuosior erat. Erat autem illis omnue studium ac cura, ut, qua plures possent, de medio tollerent Galilæos. Sie enim ille per contemptum vocabat Christianos. At ego puto, et quia magnum et gloriosissimum Christi nomen ore suo proferre non audebat; quippe quod etiam damonibus terribile est atque adversariis Χριστοῦ μέγα καὶ ὑπερένδοξον ὄνομα· ὅ καὶ δαίμοσι cunctis timendum maximeque admirabile. Fortasse etiam ipse ita edoctus fuerat a magis, quibus magistris utebatur, quique probe noverant tanti nominis virtutem, quod fortasse non semel experti essent, illud sibi, in multis operibus suis impedimento fuisse. 15. Cæterum commentariensis qui Nicææ erat, ignarus aliquandiu fuit mandati Juliani, quod indicavimus. Ut primum vero ejus notitiam habuit, exsecutioni ut quaulocius illud mandaret, edictum per totam civitatem promulgari jussit, quo præcipiebat, ut cuncti qui Christum adorabant, ea superstitione dimissa, diis immortalibus sacrificarent secus, scirent se intolerandis cruciatibus variisque generibus mortis puniendos. Imperatorem enim ferre non posse, ut ii quorum benevolentia terræ marisque imperium obtinuerat, non ab on18 Matth. xv, φρικτόν μόνον ἐπιλεγόμενον, καὶ τοῖς ἐναντίοις φοβερὸν καὶ πανθαύμαστον· καὶ τάχα ἀνεδιδάχθη καὶ τοῦτο παρὰ τῶν ἀγόντων αὐτῷ [f. αὐτὸν] γοή - των, σαφῶς εἰδότων καὶ ἐπισταμένων τὴν τοῦ ὀνό ματος δύναμιν, ὡς πρὸς πολλὰ τῶν ἔργων αὐτοῖς ἴσως ἐμποδίσαν. ιδ'. Ὁ δὲ ἐν τῇ Νικαίᾳ κομενταρίσιος ἁμα θὴς ἦν τοῦ τοιούτου προστάγματος· ἀλλ᾽ εἰδὼς αὐτό, καὶ εἰς ἔργον ἀγαγεῖν ἔσπευδεν. Τοίνυν καὶ κηρύττει κατά πάσης τῆς πόλεως, ὡς ἂν πάντες οἱ τῷ Εσταυρωμένῳ λατρεύοντες μετάθωνται τὴν θρησκείαν, καὶ τοῖς ἀθανάτοις θεοῖς προσελθόντες θύσωσιν· ἢ γινωσκέτωσαν, τιμωρίαις ἀφορήτοις καὶ ἀνθρωπίνης δυνάμεως κρείττοσι, καὶ θανάτου τρόποις ποικίλοις ἐκδοθησόμενοι. Οὐ γὰρ ἀνέχεται βασιλεὺς παρὰ τῆς ὧν εὐμενείας τὴν πάσης ὁμοῦ γῆς καὶ θαλάσσης κρατοῦσαν ἀρχὴν δεξάμενος, μὴ Variæ lectiones et notæ. Nicra dicta est a verbo νικάω, quod vincere significat. Huc faciunt verba Socratis 1. mi, c. 2: Ad hæc est et ubi Christianos aris alligatos velut victimas, imposuerunt, et multis aliis modis incredibiliter debacchati sunt. Sic ego verto ea verba καὶ εἰς πολλὴν ἄλλην ἀῤῥητουργίαν ἐξεβακχεύθησαν. Non solum ille Christianos Galileos vocabat, sei etiam, teste Gregorio Nazianzeno, pag. 81, lege lata præcepit, ut ab omnibus ita appellarentur. Commentarienses olim dicebantur (ut labetur ex Etymologico Magno Græcorum) ministri causarum criminalium, qui etiam chartas ad id spectantes servabant: unde postea chartularii sunt dicti. Verum commentariensis iste Nicænus majorem auctoritatem habuisse, aut certe, connivente impio Augusto, sibi arrogasse videtur. Est etiam Commentarisius nomen proprium apud Suidam in Lexico sed hic nomen esse officii, dubitandum non videtur,

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. rentur 488 et colerentur. Hoc promulgato iniquissimo edicto, sequente die omnos in theatrum convocat, cumque in sublimi tribunali consedisset, hunc primo ad universum coetum blandum et adulatorium sermonem habuit: ‹ Equidem video vos, o viri, multum maturitatis, judicii atque pruden⚫ tiæ præ vobis ferre; haud dubito etiam plerosque vestrum satis in disciplinis ac scientiis versatos esse. Valde igitur dedecens esset, tales viros Galilæorum agresti rusticitate seduci, ac hominem venerari, qui paucis abhinc diebus, præside Pilato, cruci addictus fuit, cujus sepulcrum etiamnum omnium oculis patet. At si talem Deum colere omni vacaret periculo, veniam fortasse mereretur ignorantia melioris consili. verum, cum hac de causa facultates, honores et ipsa, qua nihil charius est, vita periclitentur, profecto non solius ignorantiæ atque imprudentiae res est, sed totius demen⚫ tiæ atque insaniæ, spreta tutissima ac vere regia, cam, quæ tantis est obnoxia periculis, religionem velle sectari. Quare si mihi meliora suadenti creditis, accedite ad beneficos deos; quibus sacrificia offerentes, primo quidem ipsorum, quod in hac re caput est, benevolentiam captabitis: deinde imperatoris amicitiam, bonaque plurima, quæ amicis suis liberalissime ipse dispensat, consequomini. › οὐχὶ τούτων ἐπιγνώμονας καὶ λατρευτάς καταστῆσα: nibus, qui intra ejus ambitum degerent, agnosceπάντας τοὺς ἐντὸς τῆς τηλικαύτης ἀρχῆς. Τούτου δὴ περιαγγελθέντος τοῦ ἀλογωτάτου κηρύγματος, εἰς τὴν ἐπιοῦσαν πάντας εἰς θέατρον ἀγαγὼν ὁ και μενταρίσιος, καὶ καθίσας αὐτὸς ἐφ' ὑψηλοῦ βήματης, τὸν κόλακα λόγον πρὸ τοῦ στίφους διεξίει [Γ. διεξῄει]. ι Καὶ ὁρῶ μὲν ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες, ἔφησε, σεμνότητός τε μεταποιουμένους, καὶ φρονήματος Ενδεικνυμένους κατάστασιν, δοκῶ δέ μοι τοὺς πολύ λοὺς ὑμῶν παιδείας μετασχεῖν ἱκανῶς. Λίαν οὖν ἄτοπον εἴη τοιούτους άνδρας τῇ τῶν Γαλιλαίων ἀγροικία καθυπαχθῆναι, καὶ προσκυνεῖν ἀνθρώπῳ χθές που καὶ πρώην σταυρὸν ἐπὶ Πιλάτου κατακριθέντι οὗ καὶ ὁ τάφος πᾶσι τοῖς βουλομένοις προδηλος. "Αλλως τε, εἰ μὲν ἀκίνδυνον ἦν τὸ θρησκεύειν τοιούτῳ Θεῷ, ἴσως ἂν εἶχε συγγνώμην ἡ ἀμάθεια του κρείττονος· ὥστε [. ὡς δὲ] καὶ παρὰ χρήματα, καὶ τιμάς, καὶ περὶ τὴν ζωὴν αὐτὴν, τὸ μεῖζον πάντων ἀπολαυμάτων, ὁ κίνδυνος· οὐκ ἀμαθείας μόνον καὶ ἀνοησίας, ἀλλὰ καὶ παντελοῦς ἐστιν ἀναισθησίας, τὸ τὴν ἐπικίνδυνον ταύτην λατρείαν αἱρεῖσθαι πρὸ τῆς ἀκινδύνου καὶ τῷ ὄντι βασιλικῆς. Εἰ οὖν ἐμοὶ πείθεσθε συμβουλεύοντι τὰ λώονα, πρόσιτε τοῖς φιλανθρώποις θεοῖς· καὶ θυσίας αὐτοῖς προσενέγκαν τες, κερδήσεσθε μὲν προηγουμένως τὴν αὐτῶν εὐ μένειαν, οἰκειωθήσεσθε δὲ τῷ θεοφιλεί βασιλεί, καρπώσεσθε δὲ καὶ πρὸς τούτοις τὰ ἐκ τῆς οἰκειώ. σεως ἀγαθὰ, ἃ φιλοτίμως τοῖς αὐτοῦ φίλοις προτί θησιν.» a ις'. Ὡς οὖν ταῦτα τοῖς συναθροισθεῖσιν ἠκούσθη, οὐκ ὀλίγοι μὲν ἐκδόντες πρὸς τὰ λεχθέντα, ὁμολο. γησάν τε τὰ τοῦ βασιλέως φρονῆσαι, καὶ τοῖς αὐτ τοῦ θεοῖς πᾶσαν ἀπονείμαι τιμήν. Οὓς ὁ κομενταρί σιος τιμαῖς καὶ δώροις ἀξιωσάμενος [γ. δεξιωσ.], ὡς ἐδόκει, περιφανεστέρους εποίησεν. Οσοι δὲ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν φυλάττειν ᾑρετίσαντο βεβαίαν καὶ ἀπερίτρεπτον, μιᾷ φωνῇ πάντες ὡς ἐξ ἑνὸς στόμα τος ἐξεβόησαν·. Οὐ δυνάμεθα ἡμεῖς ἀρνήσασθαι Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ θύειν εἰδώλοις χωφοῖς καὶ ἁλάλοις. "Οθεν πρὸς τούτοις φαμέν· Θεοὶ οἱ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν οὐκ ἐποίησαν, ἀπο λέσθωσαν. Ομοιοι αὐτοῖς γένοιντο οἱ ποιοῦντες αὐτὰ, καὶ πάντες οἱ πεποιθότες ἐπ' αὐτοῖς. Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντ των, καὶ ἐν πᾶσι, Καὶ εἰς Κύριος Ιησούς Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς Θεὸς, δι' οὗ τὰ πάντα. Τοῦτον πιστεύομεν, καὶ ὁμολογοῦμεν, καὶ προσκυνοῦμεν, καὶ λατρεύομεν ἐξ ὅλης ψυχῆς, καὶ ἐκ μέσης καρδίας, μετὰ καθαροῦ τοῦ συνειδότος, καὶ ἀπεριτρέπτου φρονήματός τε καὶ λογισμοῦ, σὺν Πατρὶ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, εἰς ἀτελευτήτους αἰῶνας τῶν αἰώνων.» Ταῦτα αὐτῶν εἰρηκότων πρὸς τὸν τύραννον μετὰ παρρησίας, αὖθις θυμοῦ πλησθεὶς οὐκ ὀλίγου, καὶ μανίας ἀκατασχέτου, παρευθὺ τούτους δημοσίων κολάσεις φρικταὶ καὶ θάνατοι διεδέχοντο. Πολλοὶ δὲ καὶ λαθόντες, οἱ μὲν ὄρεσι καὶ ἐρημίαις ἑαυτοὺς " 16. Hæc cum audissent qui aderant, haud pauci dictis ejus persuasi, professi sunt, se idem cuan imperatore de religione sentire; ejusque diis honorem omnem impendere velle: quos commentariensis honoribus ac muneribus auctos, illustriores, in speciem, fecit. Αι, qui fidem Christi retinere constanter decreverant, ii una voce unoque ore confestim exclamarunt: Nos non possumus Christum, qui verus Deus est, abnegare et sacrifi care idolis surdis ac mutis, sed de iis dicimus: Dii, qui cœlos el terram non fecerunt, percant Et similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis 15. Nobis autem unus Deus, qui est super omnia, et in omnibus 1: et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia ". In hunc credi - mus, hunc confitemur et adoramus tota anima el ex intimo corde, pura conscientia, firma et immobili sententia, cum Patre et Spiritu sancto per infinita seculorum sæcula.» His auditis, quæ sunima cum libertate a fidelibus dicebantur, tyrannus subita ira exscandescens, violento furore repletus est: statimque cceptum est a satellitibus cruciatus, ac etiam mortes quibusdam inferre. Hinc alii clam montes et solitudines 489 petiere; alii per varia loca dispersi sunt, dulcem patriam, domesticus, amicos, et omnia que possidebant, contemnentes, ut Christum solum fucrifacerent 18, qui est verus 3 Jerem. x, 11. 10 Psal. cx!!!, 16. 18 Ephes. iv, 6. 17 1 Cor. viii, 6. 18 Philipp. 111, 8.

Deus ac Dominus, Rex regum et omnium saculo- ἐξέδωκαν, οἱ δὲ εἰς πλείους διεσπάρησαν τόπους, τὸ rum et in sæcula, φίλον τῆς πατρίδος ἔδαφος, καὶ οἰκείους, καὶ γνω στοὺς, καὶ πάντα τὰ προσόντα παρ' οὐδὲν θέμενοι, ἵνα Χριστὸν μόνον κερδήσωσι, τὴν ὄντως αληθ:- νὰν Θεόν τε καὶ Κύριον, καὶ Βασιλέα τῶν βασιλευόντων, καὶ πάντων αἰώνων καὶ ἐπ᾿ αἰώνων. 17. Ex horum numero fuere Timotheus, Comasius, (qui et Edimasius ) Eusebius, et Theodorus: qui cum ferre non possent videre, idolorum cultum ubique in dies augeri, ac corum, qui fidem abnegabant, perditionem, illorum vero, qui in fide perseverabant, ærumnas et vexationes, relicta Nicæa, Thessalonicam commigrarunt. Sed modico tempore inibi commorati, cum ejus quoque civitatis præsides, impii imperatoris voluntati obsequentes, sedulam navarent operam, ut cultum i lolorum relevarent, et gentilismum in pristi⚫ nam dignitatem restituucnt, et ut Christianorum η res omnino pessundarent, ut si fieri posset, neque ipsum Christi nomen amplius in ea civitate et circumjacente regione audiretur; Thessalonica etiam relicta, Tiberiopolim, ad borealem illius plagam in principio terræ Illyriorum positam, sese contulerunt. Ubi nonnihil libertatis adepti, verbi semen in animarum agros rite spargentes, fructuosam uberemque agricolationem Christo Domino coluerunt. Non minus vero vita, quam divini verbi prædicatio, in ipsis elucebat. Quamobrem Timotheus Ecclesiæ Tiberiopolitanæ episcopus constituitur; videlicet lucerna supra candelabrum posita est 19. Comasius autem, qui antea inter milites precipuum locum tenuerat, cingulum solvit; omnemque, quæ cum impiis est, gloriam iis, qui huic G terræ affixi sunt, abjecit: et crucem Christi amplectens, ac monasticum habitum, tanquam arma lucis, indutus, ipse quoque verbum salutis in circumjacentibus Tiberiopoli locis prædicabat. Etiam Eusebius monasticam vitam amplexus, cum verbi prædicatione, tum vitæ sanctitate multos ad bonam frugem adduxit. Ab avaritia vero velut malorum omnium radice summopere abhorrens, paucula, quæ possidebat, cum pauperibus, in hilaritate et simplicitate cordis, communicabat; adeo ut Pater orphanorum et viduarum adjutor” diceretur. Erat item valde mansuetus ac suavis et (ut omnia uno verbo complectar) verus Christi discipulus. Theodorus autem fuit unus ex illis trecentis octodecim Leatis Patribus, qui ad concilium Nicænum conve- .erunt, complens et ipse eorum beatorum numerum, utpote qui episcopali dignitate et gratia ornatus erat. Hic etiam sanctæ orthodoxæ fidei 490 lumen Tiberiopolitanis administravit. 15 L.uc. xi, 55. 30 Rom. xii, 12. ιζ'. Ἐκ τούτων ἦταν Τιμόθεος καὶ Κο..... καὶ Ἐτιμάσιος, Εὐσέβιός τε καὶ Θεόδωρος· εἰ μὴ φέροντες ὁρᾷν, μήτε τὴν εἰδώλων τιμὴν ἐπὶ μείζον αἱρομένην ἑκάστοτε, μήτε τὴν τῶν ἐκπιπτόντων καὶ ἀρνησηχρίστων [[. ἀρνησιχρ.] ἀπώλειαν, μήτε τὰς τῶν ἐπιμενόντων τῇ πίστει κακώσεις, τὴν Ν καέων ἀπολιπόντες, τῇ Θεσσαλονικέων ἐπιδημοῦσιν. Οὐ πολὺν δὲ χρόνον ταύτῃ ἐνδιατρίψαντες, ἐπειδή κανταῦθα ἐπέχοντες τοῖς θελήμασιν οἱ ἐκεῖσε ὄντες διηκόνουν τοῦ ἀσεβοῦς αὐτοκράτορος, καὶ τὰ μὲν τῶν βεβήλων θεῶν ἐξαίροντες, καὶ τὸν Ἑλληνισμὸν εἰς τὸ ἀρχαῖον ἀποκαθιστῶντες ἀξίωμα· ὡσαύτως δὲ καὶ τὰ τοῦ Χριστοῦ καθαιρούντες, καὶ μηδὲ ὄνομα τούτου ὑπολιπεῖν ἐν αὐτῇ τῇ πόλει καὶ τῇ περιχώρη σπουδάζοντες· τὴν Θεσσαλονικέων πόλιν καταλιπόν τες, ἐπὶ Τιβεριούπολιν μεταβαίνουσιν, ἐπὶ τῷ βου μείῳ μέρει τῆς Θεσσαλονίκης διακειμένην, καὶ ταῖ; ἀρχαῖς τῆς τῶν Ἰλυριῶν γῆς προσεχώς συγκει μένην. Κάν ταύτῃ τοι μικρᾶς ἀδείας λαβόμενοι, καὶ τὸν τοῦ λόγου σπόρον ταῖς τῶν ψυχῶν ἀρούραις ἐγε κατασπείραντες, εὔσταχυ καὶ πον τῷ Χριστῷ γεώργιον ἐφιλοπονήσαντο. Εἶχον δὲ σὺν τῷ λόγῳ καὶ τὸν βίον ἐκλάμποντα. Τιμόθεος μὲν οὖν καὶ τῆς ἐν Τιβεριουπόλει Εκκλησίας κατέστη ἐπίσκοπος, ὁ λύχνος ἐπὶ τὴν λυχνίαν τεθείς Κομάσιος δὲ στρατιώτης ὢν πρότερον, καὶ στρατιωτῶν τις [[. ἐν τοῖς] μάλιστα, καὶ ζώνην μὲν ἐκείνην, καὶ δόξαν τὴν μετὰ τῶν ἀσεβῶν, ταῖς τῇ γῇ προσηλωμένοις ἀπέρριψε· τὸν δὲ τοῦ Χριστοῦ σταυρὸν ἄρας καὶ τὸ μοναχικόν σχήμα, ὅπερ ἐστὶ τὰ τοῦ φωτὸς ὅπλα, καλῶς ἐπενδυσάμενος, καὶ αὐτὸς τὸν λόγον ἐν τοῖ; Τιβεριουπόλεως χωρίοις ἐκήρυττεν. Εὐσέβιος δὲ καὶ αὐτὸς μὲν ἐτέλει τοῦ μοναχικοῦ τάγματος· κηρύτ των δὲ τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, καὶ διὰ τοῦ βίου μᾶλλον τοὺς πλείους ἐπήγετο· φιλαργυρίαν μὲν ὡς ῥίζαν πάντων τῶν κακῶν βδελυξάμενος, πένησι δὲ, καὶ αὐτῶν τῶν μικρῶν, ὧν εἶχε, μεταδιδοὺς ἐν ἵλαρότητι καὶ ἁπλότητι· καὶ ὅλως εἰπεῖν, πατὴρ ἐρο φανῶν, χηρῶν βοηθός, μειλίχιος, ήμερος, τὸ ὅλον φάναι, Χριστοῦ μαθητής. Θεόδωρος δὲ, οὗτος μέν γε καὶ τῶν ἐν Νικαία συνελθόντων ἁγίων καὶ μακαΟ ρίων τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ θεοφόρων Πατέρων εἰς ἦν, συμπληρῶν καὶ αὐτὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν μα καρίων· καὶ γὰρ τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἠξίωται και ἀξιώματος καὶ χαρίσματος. ὺς καὶ τοῖς ἐν Τ.6:- ριουπόλει τὸ τῆς εὐσεβοῦς καὶ ὀρθοδόξου πίστεως φῶς ὑπέδειξεν. Psal. LXVII, 6. 3 | Tim. vi, 10. Variæ lectiones et notæ. Parvulam lacunam apographi ita ex conjeetura suppleo; nam Ko, Co, initium videtur esse nominis Comasii. Cum vero oporteat hunc non alium ab Etimasio esse (alioquin non quindecim, sed sexdecim essent hi martyres), hinc videtur in autograptio ita scriptum exstitisse: Κομάσιος, ὃς καὶ Ἐτιμάσιος, Comasius, qui et Flimasius; quo scilicet indicaretur, sanctum istum martyrem binominem fuisse. Cujus rei illud etiam argumentum esse potest, quod, cum paulo post singulorum hom rum martyrum gradus et qualitates explicentur, de Etimasio nulla amplius mentio fiat.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. ις'. Οὐκ ἦν δὲ ἄρα διαψευσθῆναι τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου ῥηθὲν ἐν τῖς θείοις Εὐαγγελίοις, καὶ κρυ θῆναι πόλιν ἐπάνω ὅρους κειμένην, τὴν τῶν ἱερῶν τούτων δηλαδή πολιτείαν ἐπὶ τοῦ τῆς ἀρετῆς ὕψους ἀνῳκισμένην, καὶ τῆς τοῦ κοιλάδος κλαυθμώ ως ὑπερηρμένην, τῆς τῶν γηίνων καὶ χαμερπῶν ταπεινότητος. Αλλ' ὅσον λανθάνειν ἐσπούδαζον, τοσοῦτον ἦσαν περιφανεῖς, καὶ μάλιστα τοῖς ἐρα σταῖς τῶν καλῶν. Οἱ καὶ οὐκ ἀνεκτὸν ἡγησάμενοι, διψῶντες, μὴ τῇ πηγῇ προσδραμεῖν, εἰδὴ μᾶλα καὶ εἰδὲς γ. διειδὲς] ἐκδούσῃ τὸ νάμα, δρομαίοι προσέδραμον. Πέτρος, οὗτοι, καὶ Ἰωάννης, καὶ Σέργιος, καὶ Θεόδωρος, και Νικηφόρος, ἐν καθέδρα πρεσβυτέρων αἰνοῦντες τὸν Κύριον σὺν τούτοις δὲ Βασίλειος, καὶ βωμᾶς, οὗτοι διακόνων ὄντες βαθμοῦ· μοναχοὶ δὲ, Ἱερόθεος, καὶ Δανιήλ, καὶ Χαρίτων. Σωκράτης δὲ, ὁ τὰ πάντα σαφῶς ἐν στρατιώταις τεταγμένος, πλούτου τε καὶ δόξης ἱκανῶς ἔχων, ὡς κονιορτὸν πάντα ἐκτιναξάμενος, τοῦ καλοῦ τούτου τῶν Πατέρων θιάσου καὶ αὐτὸς μέρος ἐγένετο. Ὡς οὖν ἐπὶ τὸ αὐτὸ πάντες συνἦλθον, ἀγγελικὴν πολιτείαν τῷ ὄντι μετίεσαν, καὶ ἐν τῷ νόμῳ τοῦ Θεοῦ μελετῶντες ἡμέρας καὶ νυκτὸς, οὐδὲν ἄλλο ἢ τὸ Δαυϊτικὸν ἐκεῖνο παρεῖχον ἐπ' αὐτοῖς πληρούμενον λόγιον Ἰδοὺ δὴ, τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ' ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Φωτίζοντες δὲ πάντας τοὺς ἐκεῖσε τὸ τῆς γνώσεως φῶς, καὶ ψυχῶν ἀσθενείας ιώμενοι· ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῖς [γ. τους] σωματικοῖς κεκρατημένους πάθεσιν, ἀθεραπεύτους παρέτρεχον. "Ο δωρεὰν ἔλαβον, δωρεάν παρεῖχον τοῖς χρήζουσιν, ἐν ἀπαιτοῦντες τίμημα μόνον, ὃ παντὸς ἄξιον, τὴν πρὸς Χριστὸν πίστιν, τὸν πάντα δυνάμενον. Ἐντεῦθεν καὶ ὁ τῆς διδασκαλίας αὐτῶν λόγος ἐγένετο εὐδρομώτερος περὶ γὰρ τῷ λόγῳ τὰ θαύματα, υψηλότερόν τε αὐτῶν [[. αὐτὸν] ποιοῦντα τῶν διωκόντων, καὶ εἰς πλατείας παρασκευάζοντα φέρεσθαι. 0΄. Ἐπεὶ δὲ, τῆς τούτων φήμης πάντα τόπον δειπταμένης ἐξεῖ τῷ πτερῷ, καὶ τὴν Θεσσαλονίκην πολὺς ὁ περὶ τούτων κατεῖχε λόγος, Οὐάλης καὶ Φί λιππος, οὓς φθάσας ὁ λόγος εδήλωσεν, ἐν Θεσσαλο νίκῃ καθημένους, τῶν Ἰουλιανοῦ προσταγμάτων οὐκ ἀμελεῖς τυγχάνειν ἐκπληρωτές, ἀκούσαντες καὶ αὐ την τὴν πολιτείαν τῶν ἀνδρῶν, ὡς μικροῦ καὶ τῶν ἀγγέλων ἁμιλλῶντα τῇ ἀϋλίᾳ, καὶ τὸν λόγον, ὅτι πολὺς εἴη, καὶ θείαν τινὰ ἔχων χάριν καὶ δύναμιν πρὸς [f. add. τὸς τοὺς ἀκηκοότας ἐπάγεσθαι, καὶ ὅτι οὐδεὶς τὰ Ἑλλήνων πρεσβεύων υπελείφθη ἐν τῇ τῶν Τιβεριουπόλεως περιχώρῳ, πάντες δὲ οἱ τηδε Χριστοῦ μαθηταὶ καὶ προσκυνηταί· ζηλοῦσι μὲν ὑπὲρ τῶν πατρῴων αὐτῶν ἐθῶν καταλυομένων, ζηλοῦσι δὲ καὶ ὑπὲρ βασιλικῶν διαταγμάτων ἀθετου μένων. Ταῦτα τῶν τυράννων ἀκουσάντων, σκέπτονται τρόπῳ τοιώδε. Καὶ πρῶτα μὲν, παρασκευάζονται 23 Matth. v, 17. 16 Psal. cv, 32. Ισ. Ηδύ. ἴσ. ευειδές. 18. At vero frustrari non poterat, quod dictum est in Evangelio ": Abscondi non potest civitas supra montem posita, nempe sanctorum conversatio ad culmen virtutis evecta, et supra hanc lacrymarum vallem, seu supra omnium terrenarum eaducarumque rerum abjectionem, elevata. Sed quanto plus illi latere satagebant, eo illustriores et celebriores reddebantur, præsertim apud eos qui pietatis ac virtutis amatores erant: qui cum intolerabile sibi esse putarent, si sitibundi, ut erant, ad fontem, dulcem pulchrumque laticem effundentem, non accederent, ad eos confestim accurrerunt. Ili fuerunt Petrus, Joannes ac Sergius, Theodorus ac Nicephorus, in cathedra seniorum laudantes Dominum s: Basilius et Thomas ex ordine diacono26 rum: Hierotheus, Daniel, et Chariton, monachi, ac Socrates, qui primum in militia praclarissime se gerens, satis sibi divitiarum et gloriæ compararerat, sed his omnibus a se rejectis, et velut pulvere excussis, eximio huic Patrumn colui meruit adnumerari. Ili igitur cum omnes simul convenissent, genus quoddamn{vitæ plane angelicum aggressi sunt: ac in lege Domini meditantes die ac nocte "ª, illud Davidicum præstiterunt in seipsis completum **; Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fra. tres in unum. Illuminabant vero omnes loci illius incolas vere cognitionis lumine, et ita quidem, ui dum animarum mederentur languoribus, eos qui corporalibus infirmitatibus detinebantur, absque cura non præterirent ": et quod gratis acceperant gratis indigentibus dabant, non aliud exigentes pretium, quam illud omnium pretiosissimum, nempe fidem in Jesum Christum, qui omnia potest. Et hinc verbum doctrinæ velocius reddebaşır: cui miracula alarum loco erant, quæ ipsis persecutoribus reddebant sublimius, et ad plateas deferebant. 19. Cum vero, illorum fama longe lateque celerrime pervagata, etiam Thessalonica frequens de eisdem sermo haberetur; Valens et Philippus, quos antea diximus fuisse Thessalonica sedulos mandatorum Juliani exsecutores, audientes et ipsi conversationem ipsorum, angelorum ferme materia: expertium æmulantem naturam, et eorum sermonem potentem esse, divinamque ad persuadendo; auditores gratiam et energiam habere, neminem vero Tiberiopoli, et circumjacentibus in locis, qui gentilismum tueretur, superesse, sed omnes esse inibi Christi discipulos et adoratores; zelo inardescunt pro dissolutis patriis ritibus, spretisque mandatis imperatoris. 491 Quid igitur agendum sit, serio dispiciunt: ac primo quidem decernunt, mittere Tiberiopolim apparitores aliquot sævos ac truces, qui illos vel persuaderent, ut imperatoris 16 Psal. cxxxi, 1. 17 Math. x, 8. 30 Psal. 1, Variæ lectiones et notæ. Hoc est, presbyterali seu sacerdotali dignitate ornati. ἴσ. σοφῶς ἡ σοφός.

obsequentes voluntati, diis sacrificarent, sicque τινας ταξεώτας εἰς Τιβεριούπολιν στείλαι στιβαρούς bonis omnibus fruerentur, quæ imperator ipse distribuere potest; vel boc renuentes intolerandis primum cruciatibus afficerent, ac dein gladio vitam ipsis adimerent. Mox vero, mutata sententia, consultius visum illis est, ut non aliis id negotii imponerent, sed ipsi illuc abeuntes omnem industriam ad finem consequendum adhiberent. Siquidem contra murum firmiorem machinæ graviores sunt admovenda. τὸ ἦθος, τῇ γνώμῃ πικρούς, ὡς ἂν ἡ πείσωσι τοὺς ἄνδρας τὰ βασιλέως ελέσθαι καὶ θύσαι τοῖς θεοῖς, καὶ πάντων ἀγαθῶν ἀπολαῦσαι ὅσα χεὶρ βασιλέως βουλομένου δίδοσθαι δύναται· ἢ μὴ πειθομένους τοῦτο ποιεῖν, ἀφορήτοις τιμωρίαις ὑποβαλλομένους τὸ πρότερον, τῷ ξίφει τὴν τελευταίαν ὑπέχειν δίκην. Ταῦτα λογισαμένοις αὖθις ἔδοξε κρείττον, μὴ ἑτέ ροις ἐπιτρέψαι τὸ ἔργον, ἀλλ' αὐτοὺς ἀπελθόντας ὅλην τὴν οἰκείαν δραστηριότητα (f. add. εἰς] τὸ ἔρ γον ἐπιδείξασθαι. Πρὸς γὰρ τὸ στερρότερον τοῦ τείχου [f. τείχους] καὶ ἡ τῶν μηχανημάτων βαρυ τέρα ἡ ἀντίστασις. 20. Tiberiopolim igitur profecti, cum omnes fama crudelitatis suæ primum complevissent, sanctos comprehendi et ad se adduci jubent. Quod ut factum est, in sublimi tribunali, ut eorum aspectus majorem terrorem incuteret, et vox facilius ab astantibus audiretur, considentes, ita loqui coeperunt: • Cum omnis ferme quæ sub colo est, terra obedial sacro imperatoris mandato, quo quisque precipitur eos tanquam deos venerari, quos antiqui sapientes tradiderunt, eisque templa excitare, altaria erigere, sacrificia offerre, aliosque honores impendere, novam vero superstitionem non aiplecti, neque novitii cujusdam ac nuperi Dei rationem ullam habere: quomodo vos soli, quasi extra nostrum hunc mundum nati essetis, ac sapientiora divinis iis viris qui olim floruerunt invenissetis, aut majus mentis acumen majoremque sapientiam, quam imperator noster, cui sapientes omnes primas concedunt, beata quadam sorte haberetis, nihili penditis sapientum de diis nostris testimonia: spernitis quoque imperatoris mandata, ac hominem nuper in Palæstina natum ex muliere (utique paupercula, fabri enim uxor erat), et crucifixum cum latronibus, velut Regem ac Deum colitis, illique bonorem oninem exhibentes, magnam vos religionem exercere arbitramini? Cur, et quomodo ista? Dicite. 21. Ad hæc sancti nihil basitantes responderunt: • Equidem oporteret, o præsides, apud judices præjudiciis et affectibus omnino vacuos, responsa nos esse daturos; sic enim veritas clarius et evidentius sese visendam præberet. At quoniam eosdem accusatores et judices habere cogimur, facile pervidemus, apud vos veritati prævaliturum esse mendacium. Sed neque hac quidem ratione silebimus confidimus enim in Christo Domino qui factus est nobis sapientia a Deo, et dal verbum evangelizantibus, in 492 apertione oris, quique dal os et sapientiam et sermonem suis pugilibus ac testibus, ut ipse promisit, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii”. Nos igitur neque soli inter homines sumus, qui deos vestros rejiciamus, neque soli, qui orthodoxam fidem et religionem profiteamur innumera enim hominum millia in 38 1 Cor. 1, 50; Psal. Lxvus, &; Ephes. vi, 17. Ισ. ἐπηγγείλατο. κ'. Επιστάντες οὖν τῇ Τιβεριουπόλει, καὶ πᾶσαν ψυχὴν τῇ τῆς ὠμότητος αὐτῶν φήμῃ προκαταστή σαντες, συλληφθῆναι τοὺς ἁγίους κελεύουσιν. Ἐπεὶ δὲ συλληφθέντες ἤχθησαν, ἐφ' ὑψηλοῦ δὲ οἱ τύραν νοι καθίσαντες βήματος, ὡς ἂν ἵνα καὶ ἡ θέα αὐτῶν μᾶλλον φέρει κατάπληξιν, καὶ ὁ λόγος αὐτῶν ἐξ· άκουστος γίνεται, οὕτως ἔφησαν· 'Απάσης τῆς ὑφ' ἥλιον, ὡς εἰπεῖν, γῆς, τῷ βασιλικῷ θείῳ προστάγματι πειθομένης, ὅπερ ἐστὶ θεοὺς μὲν νομίζειν, οὓς οἱ πάλαι σοφοὶ παρέδοσαν, καὶ τούτοις ναούς το ἀνιστᾷν, καὶ βωμοὺς ἱδρύνειν, καὶ θυσίας προσφέ ρειν, καὶ τὰς ἄλλας ἀποδιδόναι τιμάς, καινοτομίας δὲ θρησκείας μὲν παραδέχεσθαι, μηδὲ νεαρῷ καὶ προσφάτῳ τινὶ προσέχειν Θεῷ· πῶς ὑμεῖς μόνοι, ὥσπερ ἔξω τῆς καθ' ἡμᾶς οἰκουμένης ὄντες, ἢ σου φώτερά τε τῶν πάλαι γενομένων θεσπεσίων ἀνδρῶν ἐξευρόντες, ἢ μείζονα μὲν δύναμιν, πλείω δὲ σοφίαν τοῦ αὐτοκράτορος ἡμῶν εὐτυχήσαντες, ᾧ πάντες σοφοὶ τῶν πρωτείων παραχωροῦσι, λήρους μὲν ἡγήσασθε τὰς τῶν σοφῶν περὶ θεῶν μαρτυρίας, διεπτύ σατε δὲ καὶ τὰ βασιλικά προστάγματα, ἀνθρώπῳ δὲ τινι ἐν Παλεστίναις γεννηθέντι ἐκ γυναικὸς πενιχρᾶς, (καὶ τί γάρ, εἰ τέκτονι ἀρμοσθείσης εἰς γάτ μον;) εἶτα σταυρωθέντι μετὰ λῃστῶν, τούτῳ δὴ ὡς Βασιλεῖ καὶ Θεῷ προσέχετε, καὶ πᾶσαν ἀποδιδόντες τιμὴν εὐσεβεῖν οἴεσθε; Πῶς ταῦτα; Εἴπατε. ν κα'. Πρὸς οὓς οἱ ἅγιοι, μηδὲ μικρὸν ὑποσχόν τες [/. ἐπισχ.], ο Εδει μὲν ἡμᾶς, εἶπον, ὦ ἡγεμό νες, ὑπὸ κριταῖς ἀδιαφόροις ποιεῖσθαι τὰς πρὸς ἐρώτησιν ἀποκρίσεις· οὕτω γὰρ ἂν ἐδείχθη περιφανέστερον ἡ ἀλήθεια. Ἐπεὶ δὲ τοῖς αὐτοῖς χρώς μεθα κατηγόροις καὶ δικασταῖς, δῆλον μὲν ἡμῖν δ συμβήσεται, τὸ τὴν ἀλήθειαν δηλαδή παρευημερηθῆναι τῷ ψεύδει. Πλὴν ἀλλὰ καὶ οὕτως οὐ σιωπήσωμεν [γ. σιωπήσομεν]. θαῤῥοῦμεν γὰρ Χριστῷ, ὅς ἐγενήθη ἡμῖν ἀπὸ Θεοῦ σοφία, καὶ δίδωσι ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, καὶ παρέχει στόμα καὶ σοφίαν καὶ λόγον τοῖς αὑτ τοῦ ἀθληταῖς καὶ μάρτυσιν, ὡς αὐτὸς ἐνετείλατο ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντιστῆναι οὐδὲ ἀντειπείν πάντες οἱ ἀντικείμενοι. Ἡμεῖς οὖν, οὔτε μόνοι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων τοὺς ὑμετέρους θεούς διαπτύομεν, οὔτε μόνοι εἰς τὴν αὐτὴν πίστιν καὶ εὐσέβειαν * Luc. xxi, 13.

18! HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. τὴν ὀρθόδοξον παρεισήχθημεν. Αναρίθμητοι γὰρ & mundo sunt, qui Jesu Christi fidem vere puram et μυριάδες εἰσὶν ἐν πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ οἱ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν ἐπεγνωκότες, τὴν ὄντως καθαράν καὶ ἀμώμητον. Τὴν δὲ τῶν Ἑλλήνων παιδείαν τε καὶ θρησκείαν, ὡς ματαίαν καὶ ψευδώνυμον, χλεύην τιθέμενοι διαπτύουσι καὶ ἀποστρέφονται. Εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος τῶν ἀποστόλων καὶ μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ἀλλ' οὐδὲ τοῖς καθ' ὑμᾶς ἀπιστοῦμεν σοφοῖς. Αλλ' εἰ δεῖ τι καὶ παράδοξον μὲν, ἀληθὲς δὲ εἰπεῖν, ἡμεῖς μᾶλλον αὐτοῖς πειθόμεθα, ἡ ὑμῖν "Οταν γὰρ σὺ μὲν ἀκούων τοῦ ποιητοῦ, τὸν Δία καὶ μοιχὸν εἰσάγοντος, καὶ ἀρτοποιὸν καὶ ἀπατῶντα καὶ ἀπατώμενον, καὶ δεσμούμενον, καὶ δακρύοντα, εἶτα προσκυνεῖς αὐτὸν ὡς Θεόν· ἐγὼ δὲ τούτων αὐτῶν ἀκούων περὶ αὐτοῦ λεγομένων, διαπτύω τοῦτον, καὶ οὐχ ὅπως Θεὸν ὀνομάζω, ἀλλὰ παντὸς ἐναγοῦς καὶ φθόνου, καὶ τίνος γὰρ οὐχὶ τῶν διαβαλλομένων, χείρονα τίθεμαι· πό τερος ἡμῶν ἀκόλουθα δοξάζει ταῖς περὶ τοῦ Διὸς ὑπολήψεσι; Περὶ δὲ τῶν ἄλλων θεῶν, τί δεῖ καὶ λέγειν, οὕτω καὶ ἐπὶ τοιούτοις ἐληλεγμένου τοῦ κοι ρυφαίου; ᾿Αλλὰ ποιηταὶ μὲν τοιαῦτα καὶ περὶ τῶν ὑμετέρων θεῶν, οἱ καὶ πηγαὶ δοκοῦσι πάσης σοφίας εἶναι, καὶ πάσης διδασκαλίας θεμέλιοι. Τῶν φιλοσόφων δὲ, ὅσοι καὶ θεσπεσιώτεροι δοκοῦσιν ὑμῖν, τοὺς παρὰ ποιηταῖς ὀνομασθέντας θεοὺς πῦρ εἶναι, γῆν, ἀέρα, ὕδωρ, ἥλιόν τε καὶ σελήνην, καὶ τοὺς λοιποὺς ἀστέρας ἐδόξασαν. Οἷς οὐδὲ αὐτοῖς πάντως προσκυνητέον. Κτίσματα γὰρ ὄντα, καὶ δι' ἡμᾶς τὸ εἶναι λαβόντα, τίς δ᾽ ἂν φρονῶν καὶ νοῦν ἔχων αὐτ τοὺς τιμήσοιεν; Τίς δὲ ἐῤῥωμένας ἔχων τὰς φρένας, λατρεύσοι τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα; Τίς δὲ νοῦν ἔχων καὶ φρόνιμος θεοῖς ἀψύχοις σεβάζεται, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις, ἀλλὰ τροπῆς παραλλαγή; Τί; τοῖς δούλοις ὡς δεσπόταις λατρεύσειεν; Ανθρώπου γὰρ δοῦλα πάντα καὶ ὑποχείρια· ὅτι τὰ μὲν, ἄψυχά τε καὶ ἄλογα· ὁ δὲ λόγος τετιμημένος καὶ πάντων ἄρχει, ὡς εἰκόνα σώζων κατὰ [f. καὶ] τοῦ Θεοῦ. Περὶ δὲ τοῦ βασιλέως ἔστι μὲν ἡμῖν καὶ μακρότερα λέγειν· ἀλλ᾽ ἐπίτομόν τινα ποιησόμεθα τὴν ἀπό κρισιν, ἵνα μὴ τὸν καιρὸν ἐνδιατρίβομεν, ὡς ἐπὶ τὸν ἀληθινὸν βασιλέα. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ηρνήσατο Χριστὸν τὸν ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν, καὶ παραβάτης τῆς πρὸς αὐτὸν ἐγένετο πίστεως, ἀθετήσας τὰς θείας ἐντολὰς αὐτοῦ καὶ τὰ ζωηρὰ προστάγματα. Οὐκ ἀξίως [f. ἄξιος] δ' ἂν εἴη προφέρειν ἡμῖν τὴν τῶν ἰδίων προσταγμάτων αθέτησιν, καὶ κολάζειν ἀπειλῶν ὡς ταῦτα παραβαίνειν ἐθέλοντας. Ο μὲν γὰρ ἀπέστη τοῦ σεσωκότος, καὶ ἀπέστη καὶ αὐτὸς ἀπ' αὐτοῦ, κατὰ τὸ προφητικόν λόγιον τὸ φάσκον· Απέστη από Θεοῦ, καὶ ἀπέστη καὶ ὁ Θεὸς ἀπ' αὐτοῦ· καὶ, Οὐκ ἠθέλησεν εὐλογίαν, καὶ μακρυνθήσεται ἀπ' αὐτοῦ· καὶ ἠγάπησε κατάραν, 10 Psal. XVII, ἴσ. ὑμεῖς. 31 Psal. XXXI, immaculatam agnoscunt, gentilium vero doctrinam et religionem velut vanam et confictam ludibrio habent, rejiciunt et exsecrantur. In omnem enim terram exivit sonus apostolorum Christi Domini, et in fines orbis terræ verba eorum *•. Neque etiam nos sapientibus vestris fidem omnem detrahimus: quin (si dicendum quod verum est, tametsi paradoxum videatur) nos magis quam vos, eisden credimus. Cum enim vos audientes, Jovem a poct: induci modo adulterum, modo raptorem, interdum deceptorem, aut deceptum, aliquando victum et plorantem, deinde ipsum adoratis ut deum: ego vero audiens ista de co dici, ipsum despicio, neque ullo pacto deum appello, sed quacunque re exsecranda (qua enim non?) pejorem ipsum habeo: quisnam nostrum de Jove magis congrue, et ad prænotiones quæ de ipso labentur, magis consentanee judicat? De aliis diis quid attinet dicere, cum de talibus ac tantis eorum princeps convictus fuerit? Et quidem poetæ, qui omnis sapientia fontes ac fundamenta cujusvis doctrinæ videntur esse, talia de vestris diis habent. Quoad philosophos attinet, profecto ii, qui majore aestimatione apud vos florent, quos poetæ deos appellant, ipsi ignem, terram, aerem et aquam, solem ac lunam reliquasve stellas esse existimant. Neque hæc sane adoranda sunt. Cum enim creaturæ sint, et quidem propter nos factæ, quis prudens ac sapiens ea homoraverit? et quis sanæ mentis adorabit creaturam præ Creatore? aut quis intellectum habens veneretur deos inanimos, quibus non est intellectus", sed tantummodo conversionum vicissitudo? quis demum servis tanquam dominis serviat? Homini enim serviunt hæc omnia, eique subduntur; siquidem anima et ratione destituta sunt: ratio autem præstantissima est, et omnibus dominatur; utpote quæ Dei imaginem et similitudinem servat. De imperatore autem plura nobis dicenda forent: breviter tamen respondebimus, ne multum temporis insumamus, 493 quasi de vero quodam imperatore sermo nobis habendus esset: ille enim Christum Dominum, qui verus Deus est, abnegavit, et pravaricator factus est ejus quæ in ipsum est fidei; sprevit etiam ipsius mandata ct vivi@ca præcepta. Indignum itaque est, quod is nobis mandatorum suorum contemptum objiciat, direque comminetur, quod eadem nequaquam servare velimus. Ille enim recessit a Salvatore, et Salvator recessit ab illo, juxta propheticum illud dictum Recessit a Deo, et Deus recessit ab eo: et noluit benedictionem, et elongabitur ab eo, et dilexit™ maledictionem, el veniet ei: et noluit videre lumen, et ambulavit'in viis tenebrarum. Nos autem recedimus ab istius9. ss Psal. cviii, 18. Variæ lectiones et notæ. ίσ. ἁρπαχτήν,

modi domino et rege, qui non solum neminem sal- καὶ ἥξει αὐτῷ. Οὐκ ἠθέλησεν ἐπιγνῶναι τὸ φῶς, vum facere potest, sed qui et seipsum perdit, et nos perdere, seu in eamdem ruinam impellere conatur. Sed ille quidem, quo vult, feratur: nos vero Christum Deum immortalem non abnegabimus, neque si unica dies futura idcirco sit vita nostra super terram. Nemo nos separabit a charitate Christi”: in ipso enim vivimus, movemur et sumus 31 sub cujus solius imperio subjicimur, et cujus sententiam solam considerantes, qua dixit s: Qui negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui in cœlis est, et sanctis angelis, pavemus et terrore concutimur. καὶ ἐπορεύθη ἐν ὁδοῖς σκότους. Ἡμεῖς δὲ καὶ σώζειν δυνάμενοι δεσπότου καὶ βασιλέως ἀποστα τοῦμεν, ἀλλὰ καὶ ἑαυτὸν ἀπωλολεκότος, καὶ ἡμᾶς συναπολεῖν σπουδάζοντος, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ὠθεῖν κίνδυνον. Αλλ' ἐκεῖνος μὲν, ὅπου δ' ἂν βούλεται φερέσθω ἡμεῖς δὲ Χριστὸν οὐκ ἀρνησόμεθα τὸν ἀθάνατον θεὸν, οὐδ' ἂν ἡμέρα μία ἡ ζωὴ ἡμῶν. Οὐδεὶς ἡμᾶς χωρίσει τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ. Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν, καὶ κινούμεθα, καὶ ἐσμέν. τα μόνῳ βασιλευόμεθα, καὶ οὗ τὴν ἀπόφασιν μόνην λογιζόμενοι, φρίττομεν, καὶ δειλίᾳ συνεχόμεθα, Τὸν ἀρνησάμενόν με, εἰπόντος, ἀρνήσομαι κἀγὼ αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων. 22. • Eum igitur confitemur, et usque ad extre. mum spiritum confitebimur, neque unquam ab eo desciscemus; ipsum enim cognoscimus et agnoscimus Deum verum ac Dominum, qui natus quidem ante oninia sæcula ex Deo, incorporee, et absque corruptione, quemadmodum et verbum mentis generari novimus: deinde, cum videret humanam naturam, quam ipse bona voluntate ornatam condiderat, passionibus ignominice " deditam, et jumentis irrationali vita sua similem evasisse, quin ea turpibus actionibus etiam superasse, ac præterea idolorum et reptilium et belluarum adorationi et cultui addictam; voluit secundum viscera misericordiæ suæ, naturam ipsam in semet assumere, ut cam divinitate sua sanctificaret atque illustraret. Quamobrem nascitur ex sancta et omnimode immaculata Virgine Maria; fasciis involvitur; lactatur et enutritur; atque omnia quæ naturæ nostræ sunt, suscipiens, omnia in se adimplet, excepto peccato. Peccatum enim non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus s: non enim natura opus est peccatum, 494 scd ex desidia minus attentis ingeneratur. Cum vero triginta esset annorum, compendiariam nobis viam salutis ostendit, nempe sanctum baptisma, ipse primus illud suscipiens: in quo etiam testimonium accepit a Patre de cœlo, quod esset Filius Dei, juxta evangelicam illam vocem quæ dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui 38: dedit etiam nobis, ut crederemus, nos filios Dei fieri per baptisma; quod δόκησα. Δέδωκε δὲ καὶ ἡμῖν πιστεύειν, ὡς καὶ κβ'. • Ομολογοῦμεν τοίνυν, καὶ ὁμολογήσομεν ἄχρι τελευταίας ἡμῶν ἀναπνοῆς, καὶ οὐκ ἀποστήσου μεν. Τὸν αὐτὸν γὰρ ἐπιστάμεθα καὶ γινώσκομεν Θεὸν ἀληθινὸν καὶ Κύριον· γεννηθέντα μὲν πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀσω· μάτως καὶ ἀπαθῶς, ὥσπερ καὶ τοῦ νοῦ γεννᾶσθαι τὸν λόγον οἴδαμεν· εἶτα, ἐπειδὴ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ἑώρα, ἣν αὐτὸς τῷ ἀγαθῷ θελήματι συνεστήσατο, τοῖς πάθεσι τῆς ἀτιμίας ἐκδιδομένην [[. ἐκδεδ.], καὶ τοῖς κτήνεσιν ὁμοιωθεῖσαν κατά τε γ. γε] τὴν ἄλογον ζωὴν (ἵνα μὴ λέγω ὅτι καὶ ταῦτα ταῖς ἀτίποις παρήλασε πράξεσι)· πρὸς δὲ καὶ κατενεχθεῖσαν εἰς εἰδώλων τε προσκυνήσεις, καὶ ἑρπετῶν, καὶ κνωδάλων τιμάς· θελήσαντα διά σπλάγχνα ελέους Ο ταύτην τὴν φύσιν ἐν ἑαυτῷ προσλαβεῖν, καὶ ἀγιάσαι, καὶ λαμπρύναι τῇ οἰκείᾳ θεότητι. Οθεν γεννάται μὲν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ παναχράντου Μαρίας, καὶ σπαργανοῦται, καὶ θηλάζει, καὶ ἀνατρέφεται· καὶ πάντα τὰ τῆς φύσεως ἡμῶν ἀναδε ξάμενος ἐκπληροί ἐκτὸς ἁμαρτίας. Αμαρτίαν γὰρ οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. Οὐ γὰρ φύσεως ἐστιν ἔργον ἡ ἁμαρτία, ἀλλὰ παρὰ φύσιν ἐξ ἀπροσεξίας τοῖς κουφοτέροις ἐγγί νεται. Τριάκοντα ἔτη δὲ γεγονώς, ὁδὸν ἡμῖν σύντομον σωτηρίας ὑπέδειξε τὸ θεῖον καὶ πνευματικών βάπτισμα, αὐτὸς πρῶτος τοῦτο δεξάμενος. Ἐν ᾧ καὶ μαρτυρηθεὶς οὐρανόθεν παρὰ τοῦ Πατρὸς ὡς εἴη Υἱὸς Θεοῦ, κατὰ τὴν εὐαγγελικὴν φωνὴν τὴν λέγου σαν· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὸς ἐν ᾧ εὐ enim ipse est per naturam, illud nos evadimus per gratiam. Deinde postquam homines docuit, atque editis miraculis, beneficiis cumulavit, concitala in cum hostium veritatis invidia, cruci affixus, mortuus ɔc sepultus est: quemadmodum vos ejus cuttoribus exprobratis. Verum haudquaquam diu permansit mortuus, sed tertia die resurrexit. Cumque quadraginta dies cum amicis et discipulis versatus, ss Rom. vill, ἡμεῖς υἱοὶ Θεοῦ γινόμεθα διὰ τοῦ βαπτίσματος· ὅπερ γάρ ἐστιν ἐκεῖνος φύσει, τοῦτο ἡμεῖς λαμβάνο μεν χάριτι. Εἶτα διδάξας, καὶ διὰ θαυμάτων τοὺς ἀνθρώπους εὐεργετήσας, καὶ φθονηθεὶς ὑπὸ τῶν τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν, ἐσταυρώθη, καὶ θανὼν ἐτάφη, ὥστ περ ὑμεῖς τοῖς αὐτὸν τιμῶσι προσονειδίζετε. Αλλ' οὐκ ἐναπέμεινε τῷ θανάτῳ· ἀναστὰς δὲ τριήμερος καὶ τοῖς αὑτοῦ φίλοις καὶ μαθηταῖς συνὼν δι' ἡμε 37. 34 Act. xv, 28. ss Matth. x, 53. 86 Romn. 1, 26. 3 1 Petr. 11, 22. 28 Matth. Variæ lectiones et notæ. Τσ. οὗ δυναμένου.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. ρῶν τεσσαράκοντα· καὶ διδάσκων αὐτοὺς τὰ με! majora et perfectiora eos edocuisset, ascenslit tanζονα καὶ τελειότερα, ανέβη τελευταῖον εἰς τοὺς οὐρανοὺς, ὅθεν καὶ κατῆλθεν. ο dem in coelum, unde primum descenderat. 23. Hic vero, cum sancti cætera etiam quæ secuta sunt, fusius essent dicturi, ut de missione et descensu Spiritus sancti, de gratia et virtute apostolis collata, uno verbo, de omnibus aliis quæ nos credimus; tyrauri sermonis filium abrumpentes, ‹ Quid hoc, inquiunt, anne ob concessan vobis respondendi libertatem rhetores nobis constituti estis, quod facundiam ostentatis, quasi in theatro, et non ante formidabile tribunal judicandi staretis ▾ Sed non plura: asscntimini, diis immortalibus sacrificare, vel non? Respondete. — Absit, dixerunt martyres, ut nos, qui a Christo Deo e dæmonum servitute liberati sumus, ipsis demonibus, eorunque simulacris sacrificemus. › Brevi hac et peremptoria responsione a sanctis data, furoris bellua Valenti et Philippo vehementius irritatur, et quoniam publica negotia eos Thessalonicam ut quantocius redirent, urgebant, cum non possent diutius Tiberiopoli immorari, absque mora sanctos capite danimant. κγ'. Ενταῦθα μελλόντων τῶν ἁγίων καὶ τὰ ἐφεξῆς συνερεῖν, καὶ πλατύτερον διηγήσασθαι, περί τε τοῖς ἀποστόλοις καὶ καθόδου τοῦ Πνεύματος, καὶ περὶ τῆς δοθείσης τοῖς ἀποστόλοις χάριτος καὶ δυνάμεως, καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπλῶς, ὅσα περί τούτου πιστεύομεν· ἐνέκοψαν τὸν τοῦ λόγου εἱρμὸν οἱ τύραννοι, καὶ, ο Τί δέ, ἡμῖν [[. ὑμ.], ἔφησαν, ἅπαξ ἀδείας ἐνδοθείσης πρὸς τὴν ἐρώτησιν ἀποκρίνεσθαι, μήτορες ἡμῖν ἀνεφάνητε, ὥσπερ ἐν θεάτρω τὴν τοῦ λόγου δύναμιν ἐπιδεικνύμενοι, ἀλλ' οὐχ πρὸς κρίσιν δικαστικῷ καὶ φοβερῷ βήματι παριστά μενοι; Τί τὰ πολλά; Θύειν ὁμολογεῖτε τοῖς ἀθανά τοῖς θεοῖς, ἢ οὔ; Αποκρίνεσθε.—«Μὴ γένοιτο, εἶπον β οἱ μάρτυρες, δαίμοσι καὶ τοῖς αὐτῶν εἰδώλοις θῦσαι ἡμᾶς, τοὺς ὑπὸ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ τῆς δουλείας τῶν δαιμόνων ἀπαλλαγέντας.» Οὕτω τῶν ἁγίων δόντων τὴν ἀπόκρισιν ἐπίτομον ὁμοῦ καὶ ἀπότομον, τὸ τοῦ θυμοῦ θηρίον Ουάλεντι καὶ Φιλίππω προσερεθίζε ται· καὶ ἐπεὶ δημοσίων προσταγμάτων διοικήσεις ἐπὶ τὴν Θεσσαλονίκην αὐτοὺς κατήπειγον, οὐκ ἔχοντες ἐπὶ πολὺ ἐν Τιβεριουπόλει ἐνδιατρίβειν, εὐθὺς τὸν διὰ ξίφους θάνατον τῶν ἁγίων καταψηφί ζονται. κδ. Ηγοντο μὲν οὖν τὴν τελευταίαν καὶ μακαρίαν ὁδὸν, τὴν καὶ πρὸς ζωὴν καὶ οὐρανοὺς φέρουσαν, τὴν αἰωνίαν καὶ ἀτελεύτητον καὶ ἀπέραντον· ἡγαλλιῶντο δὲ χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ, καὶ τὴν ἔνδον κατάστα σιν τῇ ἔξωθεν φαιδρότητι ἐπεσήμαινον, ὅτι βασιλέα – πονηρὸν καὶ τοὺς αὐτοῦ δημίους καταλιπόντες, τῷ φιλανθρώπῳ Βασιλεῖ καὶ ἀκαταλήπτῳ, καὶ Ἐκκλησία πρωτοτόκων ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς, καὶ μυριάσιν ἀγγέλων πανηγύρει προσελθεῖν μέλλουσιν. Ἐν τοῦτο μόνον αὐτοὺς ἐλύπει, ἡ τῶν τυράννων πρὸς τὸ τῆς ἀληθείας φῶς ἑκούσιος τυφλότης, καὶ τὸ πολλοὺς τῶν ἀσθενεστέρων, ἐκ τοῦ τὰς κρίσεις οὕτω προβαίνειν, περὶ τὴν πίστιν σαλεύεσθαι. Το γὰρ παρανόμως γενόμενον τῶν ἐξετάσεων, δυναστείας καὶ ἀδικίας ἡ ὑπόθεσις δείκνυται. Δικαστηρίου γοῦν ὁλόσχημα καὶ κρίσεως ἐν νόμῳ τοὺς δικάζοντας πλάτ τεσθαι, οὐ μικρὸν τοῖς ἀβεβαιοτέροις περιποιεῖται τὸ σκάνδαλον. Εἴεντε γὰρ ὡς ἡ τοῦ δικαστηρίου ἀλήθεια οὓς εὗρε τῷ ὄντι ὑπευθύνους, τιμωρίαις καὶ θανάτῳ κατέκρινεν. Εἷς οὖν τῶν ἁγίων Πέτρος ὄνομα, διὰ ταῦτα θείῳ ζήλῳ πυρωθεὶς τὴν καρδίαν, πρὸς τοὺς τυράννους ἀντέστη. «"Ω παραβάται τῶν ἔργων, ἐβόησε, καὶ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ, πῶς δικα στῶν προσωπεῖον ἑαυτοῖς περιθέντες, καὶ κρίσεως σχήμα πλασάμενοι, αἵματα δικαίων αναιτίως έχω χέετε, ἐφ᾽ οἷς οὐδὲν ἄξιον εὑρέθη θανάτου, ὅτι μή καὶ μᾶλλον πάντα τιμῆς καὶ στεφάνων ἄξια; ο Πῦρ ὀργῆς τοῖς τυράννοις ἐπὶ τῷ λόγῳ ἀνάπτεται. • 1 Petr. 1, 24. Ducebantur igitur illi per extremam beatara viam, quæ ducit ad vitam et ad cœlum et ad gloriam æternam, interminabilem et immensam. Exsultabant vero lætitia inenarrabili ", et internum gaudium externa alacritate significabant: quoniam impio rege cum satellitibus suis relicto, ad benignissimum ac immensum Regem, ad Ecclesiam primogenitorum, qui descripti sunt in calis, et ad festivum angelorum cœtum properabant. Illud solummodo eo in casu illos afligebat, quod perspicerent spontaneam tyrannorum cæcitatem 495 ad lumen veritatis; et quod futurum prævidebant, ut ob judicia hoc modo facta multi debiliorum forent in fide vacillaturi. Pravus enim modus inquisitionis argumentum est potentiæ et injusti tiæ: at judicii forma a judicantibus conficta haud modicum infirmioribus scandalum ingenerare solet: putant enim judicii verita:em eos, quos re ipsa reos comperit, ad tormenta et mortem condemnavisse Quamobrem unus san: forum nomine Petrus, divino zelo ob hæc inflammatus, tyrannis sese opposuit, et, • O prævaricatores, exclamavit, bonum operum et veritatis inimici! siccine judicum personam assumentes, et judicii formam mentientes, justorum sanguinem sine causa effunditis,in quibus nihil dignum morte inventum est, sed potius quæ omni honore sunt digna el remuneratione? › Ignis iracundiæ in tyrannis ad bunc sermonem rursus ἴσ. τῆς ἀποστολῆς. 155) Ισ. πραγμάτων. Variæ lectiones et notæ. ἴσ. οἴονται.

accenditur: quare exspoliari sanctum imperaut, Καὶ δὴ προστάττουσιν ἀποδυθῆναι μὲν τὸν ἅγιον, κατὰ γῆς δὲ ταθέντα ῥάβδοις καταικισθῆναι· εἶτα καὶ τὰς χεῖρας ἀποτμηθῆναι, καὶ τελευταῖον τὸν διὰ ξίφους ὑποστῆναι καὶ αὐτὸν θάνατον. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα τέλος εἶχον, χεῖρες μὲν ἐκεῖναι κυσὶν εἰς βρῶτιν ἐῤῥίφησαν. Γυνὴ δέ τις ἐκ γενετής τυφλή, οὕτω παρὰ τυχόν [f. παρατυχ.], τῆς δεξιᾶς τοῦ ὁσίου Πέτρου χειρὸς εἰς τοὺς πόδες αὐτῆς πεσούσης απ σθομένη, λαβοῦσα ταύτην ἀνείλατο· καὶ τῇ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς καλύπτρα ταύτην ἐνειλήσασα, καὶ τὴν οἰκίαν ὡς εἶχε τάχος καταλαβοῦσα, οὐχ εἶχεν 8 καὶ χρήσετο [f. χρήσαιτο] τῷ εὑρέματι. Τί δὲ οὐκ ἂν ἐποίει; Κατεφίλει, περιπτύσσετο, τοῖς δμματι ταύτην ἐπετίθει. Εὐθὺς (ὢ τῶν μεγάλων σου θανά et ad terram dejectum virgis cedi, deinde manus ac demum caput ipsi amputari. Ut hæc omnia facta sunt, manus quidem illæ canibus in cibum sunt projectæ: quarum dexteram cum mulier quædam a nativitate cæca, sibi ad pedes forte accidentem sensisset, tulit et tegumento capitis quod gestabat, involvit; donumque quam potuit celerrime remeans, cum non haberet aliud quod erga inventum illud suum faceret, (quid enim non fecisset?) osculabatur, amplectebatur et ad oculos adlmovebat. Et ecce subito (o mirabilia magna 40 lua, Christe Salvator 1 ) aperti sunt ejus oculi, statimque videns lucem, voce magna Christi et sanctorum ejus virtutem prædicat, et ubicunque benedi- μασίων, Σώτερ Χριστέ!) ανεώχθησαν αὐτῆς οἱ cit Dominum, qui, sicut scriptum est, facit " ὀφθαλμοὶ παραχρῆμα, καὶ τὸ φῶς ἰδοῦσα, μεγάλη mirabilia, et portenta quorum non est numerus ". τῇ φωνῇ τὴν τοῦ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ Post paucos vero dies illa lumine utique digna ἑκήρυττε δύναμιν· καὶ διὰ παντὸς ἦν εὐλογοῦσα τὸν femina eam secum sumptam detulit in magnam Θεόν, τὸν ποιοῦντα, καθώς γέγραπται, θαυμάσιά τε Thessalonicensem civitatem, cupiens rem adeo καὶ ἐξαίσια τέρατα, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός. 03 pretiosam in loco lenoratissimo collocare. Reperit πολλαὶ παρῆλθον ἡμέραι, καὶ τὴν χεῖρα ταύτην vero locum tanto thesauro dignum, nempe venera- ἄρασα ἡ τοῦ φωτὸς ἀξία γυνή, την Θεσσαλονικέων bilissimum Anastasiæ martyris inclitæ sacellum; μεγαλόπολιν καταλαμβάνει. Σκοπός δὲ ἦν αὐτῇ, ἐν ac in eo manum`illam servandam deposuit. Et hic τιμιωτάτῳ τόπῳ κατατεθῆναι [ί καταθείναι] τὸ τί quidem fuit eventus sacræ illius manus. μιον. Ευρίσκει τοίνυν καὶ τὸν τόπον τοῦ θησαυρί σματος ἄξιον, τὸ τῆς καλλινίκου μάρτυρος Αναστασίας πάντιμον τέμενος, καὶ τούτῳ τὴν χεῖρα εναποτίθεται. Καὶ τὰ μὲν τῆς τιμίας χειρὸς τοῦ ἁγίου οὕτως ἔσχεν. 25. Porro, cum consummati essent hi sancti, κε'. Ἐπεὶ δὲ, τελειωθέντων τῶν ἁγίων κατὰ τὴν die vicesima octava Novembris, per multos dies eorum corpora indecore jacuere projecta iu cibum c canibus, bestiis et volucribus, quin vel debitam communi natura sepulturam assequerentur. Servabantur quidem ea plane iuviolata et illasa, omnipotenti divina dextra illius, qui omnia videt, et protectione sanctissimi Spiritus, qui omnia operatur: quicunque etiam illa spectabat mirabatur in ipsis Christum Deum. Albanen 496 accedere et sacris pignoribus honorem tribuere sepulturæ nemo audebat, quod Valentis et Philippi crudelitaten adhuc præ oculis haberent. At postquam illi Thessalonicam redierunt, Christiani resumpto paululum auimo, congregati sunt, ac sacra illa martyrum corpora reverenter, ut decebat, sublata, et mundis linteis involuta, omnibus quæ lex Christiana præscribit, rite persolutis, cum ardentibus facibus et suffimentis (ut iis quidem perpetuam beatitudinis lucem, his vero gaudium et fragrantiam paradisi significarent) Tiberiopoli reposuerunt, singulos in singulis urnis: quibus etiam singulorum martyrum nomina, vitæ genus et dignitates quas in Christo habuere, inscripta sunt. 26. Miracula vero non solum indigenis, sed etiam aliis ad extremnas usque regiones large dispensabant sancti martyres, Dei virtute jam nullis terminis circumscripti. Quotquot enim vel a dæmonibus vexabantur, vel alia quacunque detinebantur infir60 sal. cxxs", J. 41 Psal. Lxx1, 18. εἰκοστὴν ὀγδόην του Νοεμβρίου μηνός, ἐπὶ πολλὰς ημέρας ἀτίμως ἔκειντο ἐῤῥιμμένα τα τίμια τούτων σώματα εἰς βρῶσιν τοῖς κυσί, καὶ θηρίοις, καὶ περ τεινοῖς, μηδὲ τῆς νενομισμένης τῇ κοινῇ φύσει τα φῆς τυγχάνοντα· διετηροῦντο μὲν τῇ παντοκρατορική θείᾳ δεξιᾷ τοῦ τὰ πάντα ἐφορῶντος, καὶ τῇ ἐπισκιάσει τοῦ παντουργοῦ καὶ παναγίου Πνεύμα τος, ἀνύδριστα καὶ ἀλώβητα· ἐθαυμάζετο δὲ καὶ ἐπὶ τούτοις παρὰ τῶν βλεπόντων Χριστὸς ὁ Θεός. Ο μέντοι προσελθεῖν ἐτόλμων, καὶ ταφῆς ἀξιῶσαι ταῦτα, τὴν Ουάλεντος καὶ Φιλίππου πικρίαν πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες. Ἐπεὶ δὲ ἐκεῖνοι μὲν εἰς Θεσσα· λονίκην πάλιν ὑπανεχώρησαν, ἀδείας δὲ βραχείας οἱ Χριστιανοὶ ἐπιλαβόμενοι, συναχθέντες, καὶ τὰ τίμια τῶν μαρτύρων σώματα εντίμως, ὥσπερ καὶ ἦν εἰ κὸς, ἀνελόμενοι, καὶ καθαραῖς σινδόσιν αὐτὰ ἐνειλή σαντες, καὶ ὅσα ὁ νόμος Χριστιανοῖς δίδωσιν, ἀφοσιωσάμενοι μετά λαμπάδων καὶ θυμιαμάτων (ἵνα ταῖς μὲν τὸ διαδεξάμενον ἀνέσπερον φῶς, ταῖς δὲ τὴν ἀγαλλίασιν τῆς τοῦ παραδείσου εὐωδίας ἐπι σημαίνωνται), Τιβεριουπόλει εναποτίθενται, ἕκα στον ἐν ἰδίᾳ λάρνακι· αἷς τό τε ὄνομα ἑκάστου ἐπε εγέγραπτο, καὶ τίνα βίον ἔσχε, καὶ ποῖον κατὰ Χρι στοῦ ἀξίωμα. κς'. Τὰ μέντοι θαύματα οὐ μόνοις τοῖς ἔγχω ρίοις ἐχορήγουν ἀφθόνως, ἀλλ᾽ εἰ δὴ [f. ἤδη] καὶ ἄχρι τῆς ὑπερορίας φθάνοντα, τῇ τοῦ Χριστοῦ δυνά μει ἀπερίγραπτοι τυγχάνοντες μάρτυρες. Οσοι γὰρ, ἢ δαίμοσιν ἐνοχλούμενοι, ἢ σώματος ἑτέραις ἀσθε

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. prompte recipiebant. Quare multi gentilium tot miraculis ad veritatis cognitionem adducti, ad Christi fidem accedentes sacro sunt consignati baptismate; ut jam nemo ex impiis Tiberiopoli, ne in circumjacentibus vicis ac montibus residuus esset. Imo, quod etiam paulo ante innuimus, eorumdem miraculorum virtute ad reliquas Occidentis partes fides protendebatur; adeo ut Tiberiopolis aliis Occidentis civitatibus esset ad instar conspicuæ cujusdam turris, quæ fidei facem præferret, et exsistentes in pelago infidelitatis a tenebricoso errore avocaret. Ad multum igitur temporis res illic quiete ac optimo in ordine se habuer runt, et tota civitas ac regio in firma tranquillitate cultum Christo, ut par erat, persolveνείαις ταλαιπωρούμενοι, ταῖς τῶν ἁγίων προσίεσαν mitate, accedentes ad urnas sanctorum, sanitatem λάρναξιν, ἑτοίμως τὰς ἰάσεις ἐλάμβανον. Ὥστε καὶ πολλοὺς τῶν Ἑλλήνων τοῖς θαύμασι τούτοις έναχθῆναι πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν, καὶ προσελθόντας τῇ τοῦ Χριστοῦ πίστει σημειωθῆναι τῷ θείῳ βαπτίσματι, καὶ μήτε ἐν Τιβεριουπόλει εναπολειφθῆναι τινα τῶν ἀσεβῶν, μήτε ἐν πάσῃ τῇ περιο χώρῳ καὶ τοῖς ὀρίοις αὐτοῖς [[. αὐτῆς]· μᾶλλον μὲν οὖν, 8 καὶ μικρὸν ἀνωτέρω εἴρηται, καὶ τοῖς λοιποῖς τῆς Δύσεως μέρεσιν ἐφαπλωθῆναι τὴν πίστιν ἐκ τῆς τῶν θαυμάτων δυνάμεως· ὥστε γενέσθαι τὴν Τιβεριούπολιν περιφανή τινα πύργον, ταῖς ἄλλαις δυτικαῖς πόλεσι τὸ τῆς πίστεως φῶς πυρσεύουσαν, καὶ τοῖς [γ. τῆς νεί τοὺς] ἐν τῷ πελάγει τῆς ἀπιστίας σκοτεινής πλάνης ἀνακαλουμένους "Αχρι μὲν οὖν πολλοῦ εἰρήνην τε ἦγε τὰ πράγματα, καὶ πάντοίαν κατάστασιν καὶ εὐταξίαν· καὶ πᾶσα πόλις καὶ χώρα ἐν γαλήνῃ σταθηρᾷ τὸ πρὸς Χριστὸν σέβας, ὡς οἰκὼς ἐνδιεφύλαττε. κζ'. Ἐπεὶ δὲ μετὰ πολλῶν κύκλους ἐνιαυτῶν, ἔθνος τι βάρβαρον Ομήροι λεγόμενοι, ἐκ τοῦ μεσημβρινοῦ κλήματος [γ. κλίμ.] ἐπελθόντες τῆς [[. τοῖς] Τι ε ριουπόλεως μέρεσιν, ἄλλας τε πόλεις πολλὰς καὶ ταύτην ἠρήμωσε, τοὺς μὲν τῶν οἰκητόρων ξίφει καταναλώσαντες, τοὺς δὲ καὶ ἄνδρα δησάμενοι τά τε τῶν ἄλλων οἰκοδομημάτων κάλλη, καὶ τὰ τῶν θείων ναῶν διηδάφισαν, καὶ καταπεπτωκότων ἕως ἐδάφους· ὅτε δὴ καὶ αἱ τῶν ἁγίων λάρνακες τῷ περι έχοντι ταύτας νεῷ καταπεσόντι ἐγκατεχώσθησαν· ὥς τε τῇ γῇ συγκεκαλύφθαι καὶ εἶναι τοῖς πᾶσιν ἄγνωστοι. κη'. Ἐκ ποδῶν δὲ γενομένου τούτου τοῦ ἔθνους, ἕτερον ἐπεισῆλθεν ἀνομώτατον καὶ ὠμότατον, οἱ λεγόμενοι Βούλγαροι ἐκ τῶν τῆς Σκυθίας μερών, που ταμὸν Ίστρον οὕτω λεγόμενον διαπεράσαντες, καὶ βαρεία μάστιξ παρὰ Θεοῦ ἀφεθὲν τοῖς τῆς Δύσεως μέρεσιν Ο? Χριστοῦ μὲν ὄνομα οὐδ᾽ ᾔδεσαν Σκυθικῇ δὲ ἀφροσύνῃ δουλεύοντες, ηλίῳ τε καὶ σε λήνῃ καὶ τοῖς λοιποῖς ἄστροις· εἰσὶ δὲ, οἳ καὶ τοῖς κυτὶ θυσίας προσέφερον. Οὕτως ἐπεσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία, καὶ ἐλάτρευσαν τὴν κτίσιν παρὰ τὸν Κτίσαντα. Ἐπεὶ δὲ πᾶσαν τὴν Ἰλλυρίδα χώραν, τήν τε παλαιὰν Μακεδονίαν, ἄχρι τῆς Θεσ σαλονικέων πόλεως, τά τε τῆς παλαιᾶς Θράκης, τὰ περὶ Βερόην φημὶ καὶ Φιλιππούπολιν, τά τε ἀνώτερα ὑφ' ἑαυτοὺς ἐποιήσαντο, κατέσχον μὲν τὰς χώρας ὡς οἰκήτορες βέβαιοι·. ἤμειβον δὲ τοὺς ἑκάστης οι κήτορας, τοὺς μὲν τῶν ἑκατέρων πόλεων εἰς τὰς ἀνωτέρω μετοικίζοντες, τοὺς τούτων δὲ πάλιν εἰς ἐκείνας μετάγοντες· ὡς δούλοις μέντοι πᾶσιν ἁπλῶς καταχρώμενοι οἱ πάσης ἀπονοίας δοῦλοι, καὶ τοῦ ἀληθινοῦ Δεσπότου ἀποστάται. Αλλ' οι γε ὑπὸ τού τους Χριστιανοί, τὴν πατρώαν καθαρωτάτην πίστιν κατέχοντες, ἐν ταῖς ἑκάστοτε πρὸς αὐτοὺς ὁμιλίαις ίσ. ἀνακαλουμένην. ὡς εἰκὸς ἦν. ἀνδραποδισάμενοι. bat. 27. Cum vero multis interjectis annis, Barbari quidam populi, Ombri appellati, e meridionali clim mate irruentes in partes Tiberiopoleos, tum alias multas civitates, tum hanc ipsam (babitatoribus partim ferro peremptis, partim in captivitatem abductis) devastarent, ac, ut præclara quæquæ alia ædificia, ita et sanctorum templa disjicerent ac funditus everterent; accidit ut horum sanctorum urnæ, corruente templo, in quo erant, ruinis obruerentur, et terra obducta, cunctis ignota evaderent. 28. Ut vero Ombri recesserunt, gens alia flagi tiosissima et ferocissima, nempe sic dicti Bulgari e partibus Scythiæ, trajecto flumine Istro, velut grave flagellum a Deo Occidentis regionibus immissum, supervenerunt. Hi ne quidem Christi nomen cognoscebant, 497 sed Scythica amentia serviebant soli, lunæ ac reliquis astris. Erant vero ex iis qui etiam canibus sacrificia offerrent. Adeo obtenebrata erant illorum corda, ut creaturam adorarent potius quam Creatorem. Cum igitur illi totam Illyridem regionem, ac veterem Macedoniam, usque ad Thessalonicam, et partem veteris Thraciæ, nempe quæ circa Beram est, et Philippopolim, et superiores quoque partes subjugassent; retinuerunt quidem eas regiones, tanquam validi habitatores, at veteres utriusque incolas permutarunt: scilicet eos, qui in inferioribus civitatibus habitabant, ad superiores, harum vero incolas ad inferiores, transtulerunt. Cæterum omnibus tanquam servis et captivis abutebantur, cum ipsi essent omnis ignaviæ servi, atque vero Domino rebelles. At Christiani eis subjecti paternam purissimam retinentes fidem, in omnibus, quæ cum ipsis habebant, colloVaria lectiones et notæ. Prima Bulgarorum in imperium Romanum irruptio contigit circa finem sæculi quinti ut ex historicis Græcis probat Du Cangius.

THEOPHYLACTI BULGARIAE ARCHIEP. quiis, Christi doctrinam intrepi!e proferebant, et a τὸ κατὰ Χριστὸν παρεισήγαγον [γ. παρεισήγον] δύο Eangelii lucem, ut poterant, manifestabant. Verum illi claudebant oculos suos, neguando viderent, et auribus graviler audiebant *, juxta propheticnm dictum quod ait: Videntes videbunt, et non videbunt, audientes audient, et non intelligent: excœcatum enim est cor eorum, ne videant oculis, et auribus audiunt, et corde intelligant, et convertantu:, et sanent eos: quare cum non cognoscerent, nee intelligerent, in tenebris ambulabant. γμα, καὶ τὸ τοῦ Εὐαγγελίου φῶς, ὡς ἐνῆν, αὐτοῖς ἀπεκάλυπτον. Ἐκεῖνοι δὲ ἐκάμμυσαν τοὺς ὀφθα μοὺς αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τοῖς ὠσὶν τύ τῶν βαρέως ἤκουσαν, κατὰ τὸ προφητικὸν λόγιον, τὸ φάσκον· Βλέποντες γὰρ βλέπουσι [vulg. βλέ ψουσι, καὶ οὐ μὴ ἴδωσι· καὶ ἀκούοντες ἀκούσωσι [vulg. ἀκούσουσι], καὶ οὐ μὴ συνίσουσιν. Tvulg. συνῶσι. Πεπρωται γὰρ αὐτῶν ἡ καρδία ἵνα μὴ τοῖς ὀφθαλμοῖς ἴδωσι, καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούσωσι, καὶ ἐπιστραφῶσι καὶ ἰάσωμαι αὐτούς. Διό, ὡς οὐδὲ ἐγίνωσκον, οὐδὲ συνίεσαν, σκότει διεπορεύοντο. 29. Cum vero Crubus quidam princeps Bulgarorum multas Romanorum civitates invasisset, et celebrem cepisset Adrianopolin; ejus incolas in servitutem redactos, ad magis dissitas, quas antea possidebat, civitates transferendos curavit. Fuit vero inter illos vir quidam Cinamon nomine, externa quidem specie elegans et decorus, sed quoad animæ ornamenta, sociis suis multo illustrior atque splendidior. Hic in captivorum partitione sorte obtigit Ombritago filio Crubi.Diligebatur autem ab hero suo et reliquis, quod cunctis absque controversia præstaret. Hoc vero solum illos angebat, quod in religionis cultu ab ipsis discreparet. Quare Barbarus ille nihil intentatum reliquit, ut eum a Christo abalienaret. Primum autem hoc experimento fidem ipsius tentavit. Celebrato splendido sacrificio, atque opipara parata mensa, jussit etiam strenuum Cinamonem invitari, ut cum aliis principibus convivio interesset. At ille qui illud Pauli didicerat, vel ut verius dicam, qui praeclare jam pridem institutus erat, " non esse Christo conventionem cum Belial; et non posse Christi fideles calicem Domini bibere, et calicem dæmoniorum; ad convivium 498 illud accedere penitus recusavit. κι'. Κρούσου δέ τινος τῶν Βουλγάρων ἄρχον της άλλας τε πολλὰς πόλεις τῶν Ρωμαίων καταδρα μόντος, καὶ τὴν περιώνυμον ἑλόντος Αδριανούπο λιν, καὶ τοὺς ταύτης εξανδραποδισαμένου οικήτορας, καὶ πρὸς τὰς πορωτέρω [ [. ποῤῥωτ. ] πόλεις, ἃ; προκατέχων ἦν, μετοικίσαντος, ἐν τοῖς μετοικισθεῖσι τούτοις ἦν τις ἀνὴρ Κινάμων ονόματι, καὶ τὸ μὲν ἔξωθεν εἶδος λαμπρὸς καὶ ὡραῖος, τὴν δὲ ψυχικές εὐπρέπειαν τῶν κατ' αὐτὸν γενομένων ἐπισημότερος καὶ θεοειδέστερος. Οὗτος ἐν τῇ τῶν αἰχμαλώτων δια νομῇ τῷ τοῦ Κρούσου υἱῷ Ὀμβριτάγῳ ἀπεκληρώθη. Αγαπώμενος δὲ ὑπὸ τούτου δὴ τοῦ δεσπότου καὶ τῶν λοιπῶν πάντων, διὰ τὸ ἐν πᾶσιν ἀπαράμιλλον προκρινόμενον, τοῦτο [ 7. τούτω ] μόνον ἐκείνων [. ἐκεῖνον ] ἀνιῶν ἦν, ὅτι περὶ τὴν θρησκείαν αὐτῶν διεφέρετο. Οθεν καὶ πᾶσαν ἐποιεῖτο σπουδὴν ὁ βάρο βαρος, ἀποστῆσαι τοῦτον Χριστοῦ. Καὶ δὴ πρῶτον ταύτην πεῖραν καθίστησι Λαμπράν τινα θυσίαν ἐπιτελέσας, καὶ ἐπὶ ταύτῃ, πολυτελή παρασκευασάμενος τράπεζαν, κελεύει τὸν γενναῖον Κινάμωνα συνανακλιθῆναι, καὶ συνεστιασθῆναι τοῖς λοιποῖς ἄρχουσιν. ·'Ο δὲ [ [. δ' ἐκ ] τοῦ Παύλου μαθών, ἢ τό γε άληθέστερον εἰπεῖν, ὅτι μεμνημένος ἦν καλῶς πρότερον, ὡς οὐκ ἔστι Χριστῷ πρὸς Βελίαρ συμφώνησις, οὐδὲ δυνατὸν τοὺς Χριστῷ πιστεύοντας, ποτήριον Κυρίου πίνειν καὶ ποτήριον δαιμονίων, την συν εστίασιν παρητήσατο. λ'. Ως δὲ ὁ Βάρβαρος ἐνέκειτο ἀναγκάζων αὐτὸν τῶν εἰδωλοθύτων μεταλαβεῖν, ἐνθέου παῤῥησίας πλησθεὶς ὁ ἀνὴρ, ὡμολόγησε τρανῶς, καὶ ὅτι ο Χρι στιανὸς ὢν καὶ Χριστῷ λατρεύω τῷ ἀληθινῷ Θεῷ, ὅς οὐρανόν τε καὶ γῆν ἐποίησε, καὶ πάντα τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα· καὶ τὸν ἄνθρωπον οἰκείαις πλάτας χερσί, καὶ λόγῳ τιμήσας, εἶτα καὶ παραπεπτωκότα, φιλαν θρώπως ἀνορθωσάμενος, καὶ τὴν ἀληθῆ θεογνωσίαν τῷ λόγῳ τιμηθεῖσιν ἡμῖν παρεχόμενος, μέλλει πάλιν Έρχεσθαι κριτής ζώντων καὶ νεκρῶν, ἀποδώσων ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, καὶ ἀπαιτήσων ἑκάστῳ 8 παρέθετο. Τοῦτο οὖν πιστεύω, καὶ τὴν παρα6 11 Cor. vi, 65 1 Cor. x, 20. 16 Rom: 30. Quoniam vero Barbarus eum ad participandum de idolotlytis urgebat, is divina fiducia repletus est: e Ego, inquit, Christianus sum, et Christo servio, qui est verus Deus, quique fecit cœlum et terram et omnia visibilia et invisibilia: hominemque propriis formatum manibus, et ratione abs se donatum, cum postea cecidisset, misericorditer erexit; veramque Dei cognitionem nobis ratione prelitis elargitus est. Ipse etiam venturus est judex vivorum, et mortuorum, ac redditurus unicuique juxta opera sua ', et repetiturus ab unoquoque quod illi contradidit. Ilec ego credo, et * Matth. xi, 15. ss Marc. IV, Matlli. Variæ lectiones et notæ. Crubus iste, ni fallor, ille est quem Græci scriptores Crumum et Crumuum appellant, quique in Francorum Annalibus dicitur Crumas: ac circa anum 807 Bulgaris imperare capit saltem Sige. bertus co anno primam de illo mentionem facit. Crumum eamdem ac Crubum hunc esse, non sola nominis atlinitas, sed etiam gestorum similitudo probat siquidem historici Græci Crumum victor:is inclytum faciunt, et speciatim Adrianopolian ab ipso expugnatum esse narrant.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. καταθήκην τῆς πίστεως τηςῆσαι σπουδάζω. Οὓς δὲ depositum fidei custodire studeo. Omnigenos vero, παντοίους ὑμεῖς σέβεσθε θεούς, δαιμόνια ὄντως ἴσημι, ὡς παρὰ τῆς θείας ἐδιδάχθην Γραφής, Πάντες γὰρ οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν, λεγούσης, δαιμόνια. Εἰ δέ μοι προφέρεις ἥλιον καὶ σελήνην, καὶ τὴν τούτων λαμπρότητα θαυμάζειν ἀναγκάζεις, ἄκουε, ὅτι θαυμάζω μὲν καὶ αὐτὸς ταῦτα, πλὴν ἀλλ' ὡς κτίσματα καὶ δοῦλα καὶ ὑποχείρια, οὐ μόνον Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων. Ὥστε γὰρ ἡμῖν ὑπηρετεῖν ὑπὸ τοῦ Δημιουργοῦ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθησαν, καὶ διὰ τοῦ κάλλους τούτων χειραγωγούμενος ἀναβαίνω πρὸς τὸν δημιουργήσαντα. Ἐκ γὰρ μεγέ θους καὶ καλλονῆς κτισμάτων, ἀναλόγως ὁ Δημιουργῆς καθορᾶται· καὶ ἡ ἀΐδιος αὐτοῦ δύναμις καὶ θειότης, ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἐμφαίνεται τοῖς ποιήμασιν. Εἰ γὰρ ταῦτα τοιαῦτα, ὁποῖον τὸ κάλλος ἐκείνου; Οὐ τοίνυν ταῦτα προσκυνήσω, μὴ γένοιτο! ἀλλὰ τὴν ταῦτα πεποιηκότα καὶ προσκυνήσω καὶ σεβασθήσομαι πᾶσι τρόποις, ὅς ἐστι Χριστὸς, ὁ σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι παρ' ἡμῶν λατρευόμενος.» Ομβριτάγος δὲ οὐ πράως ἐνεγκὼν ταῦτα, ἀλλὰ θυμοῦ πλησθείς, (καὶ τί γάρ, ἡ βάρβαρος ψυχὴ καὶ αἱμοχαρής;) προσέταξεν ἀνηλεῶς αὐτὸν τύπτεσθαι, «Μὴ ἐξουθένει, λέγων, τοὺς ἡμετέρους θεούς, ὧν δυνάμεως μέγα σημεῖον τὸ πᾶσαν τὴν Ῥωμαίων ὑπέχειν [ /. ὑπεί κειν ] ἡμῖν, τοῖς προσκυνοῦσιν αὐτούς. Εἰ γὰρ ὁ σὸς Χριστὸς ἀληθὴς Θεὸς ἦν, ὡς σὺ φής, πάντως ἂν ὑμῖν συμμαχῶν ἀκαταδουλώτους ὑμᾶς ἐτήρησεν, ὡς ἀγαπώμενος καὶ λατρευόμενος παρ' ὑμῶν.» Ταῦτα ε!. πών, κελεύει σιδηρώδη [ 1.—δη νεί-δει ] τοῦτον παραδοῦναι εἱρκτῇ. Ην οὖν καθειργμένος ὁ τοῦ Χρι στοῦ δοῦλος ἄχρι τῆς τελευτῆς Ὀμβριτάγου λα΄. Ἐπεὶ δὲ οὗτος ἐξ ἀνθρώπων ἐγένετο, ἐπὶ τρι σὶν υἱοῖς καταλύει τὸν βίον· ὧν τῷ μὲν πρεσβυτέρῳ ὄνομα, Ἐνραβωτᾶς· τῷ δὲ ἑτέρῳ, Ζηνίτζης· τῷ δὲ λοιπῷ, Μαλλωμηρὸς ᾧ δὴ καὶ ἡ τοῦ πατρὸς ἀπεκληρώθη ἀρχή. Ὁ δὲ Ἐνραβωτᾶς, ὃς καὶ Βυΐνος ἐπωνομάζετο, ἐπεμνήσθη θείᾳ πάντως προμηθεία τοῦ Χριστιανικωτάτου Κινάμωνο;, καὶ δὴ πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Μαλωμηρόν πέμψας, ἀξιοῖ ἀναζητήσῃ [ /. — τῆσαί ] τε τὸν Κινάμωνα μεμεριμνημένως, καὶ εὐρεθέντα, πρὸς αὐτὸν στεῖλαι. Ὁ δὲ, οὐκ ἐν παρἔργῳ τὴν ἐντολὴν τοῦ ἀδελφοῦ θέμενος, ἐζήτησε τὸν ἄνδρα· καὶ εὑρὼν ἐν τῇ φυλακῇ, λιμοῦ, εὐρῶτος ἀνά μεστον, ἄχροον, ἐκτετηκότα, τοῦ πάλαι Κινάμωνος, ὡς εἰπεῖν, εἴδωλον· ἐξαγαγών, καὶ κομιδὴ | f. —δῆς ] ἀξιώσας, ὡς ἐχώριν ἦν [ [. ἐχώρει νῦν vel ἐγχωρούν ἦν ] στέλλει πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἐνραβω τῶν. Ἐλθέντα δὲ ὡς ἰδὲν ἐκεῖνος διὰ πάντων τὴν ἐκ τῆς εἱρκτῆς ἐμφαίνοντα κάκωσιν, καὶ τὴν τοῦ σώμα τῆς ἀλλοιωθέντα κατάστασιν, καὶ χρόνου πρὸς τὸν *7 Psal. xcv, 5. 48 Rom. 1, 20. quos vos colitis, deos ego dæmonia esse scio; quippe ita edoctus a divina Scriptura quæ ait: Omnes dii gentium dæmonia. Si autem mihi profers solem et luuam, et illorum splendorem mne demirari suades, audi: Etiam ego ipsa demiror, sed ut creaturas et quidem subjectas subditasque non solum Deo, sed etiam nobis hominibus: ut enim ea nobis inservirent, ex nihilo a divino Opifice producta sunt. Εt ego eorum pulchritudine veluti manu ductus, ascendo ad illum qui ea creavit: nam ex magnitudine et pulchritudine creaturarum Opifex illarum proportioue quadam cognoscitur, Sempiterna quoque ejus virtus et divinitas ex creatione mundi perspicitur *8. Si enim hæc talia sunt, qualis erit pulchritudo illius? Non igitur ista adorabo; absit! sed eum qui ea fecit, et adorabo, et omni prosequar honore: qui est Christus Dominus, qui simul cum Patre et Spiritu sancto a nobis adoratur.» Ombrigatus haud æque animo hæc ferens, sed furore repletus, (quid enim aliud a barbara et sanguinolentà anima exspectandum erat Y) jussit, illum verberibus immisericorditer cædi, inquiens: Noli deos nostros aspernari, quorum potentiæ validum argumentum est, quod nobis, qui eos adoramus, omnem Romanorum ditionem subjecerint. Si vero vester Christus verus Dens foret, pro vobis utique pugnans in libertate qua fruebamini, vos conservasset; quandoquidem a vobis diligitur et colitur.. llis dietis, jussit eum in ferreum carcerem conjici, in quo Christi servus mansit usque ad mortem Ombritagi. › 51. Moriens vero iste tres reliquit filios. Nomen majoris erat Enrabolas: alter appellabatur Suinitzes, tertius Malomirus, qui etiam paternum principatum obtinuit. Enrabotas vero qui et Boinus 499 vocabatur, divina providentia, recordatus est Christianissimi Cinamonis: et misso ad fratrem suum Malomirum nuntio, rogavit, ut diligenter eum conquireret, inventumque ad se mitteret. Ille haud insuper habens fratris sui mandatum, quæsivit virum, reperitque in carcere, ſame ac squalore plenum, pallidum et tabidum, ac merum, ut ita dicam, prioris Cinamonis simulacrum. Eum ilaque eduxit, et diligenter quoad fieri potuit, refectum et ornatum ad Enrabotam misit. Venientem vero ut vidit iste omni ex parte referentem carceris ærumnas, et adeo toto corporis habitu mutatum, ut non nisi tempore dignosci posset, causam tantæ mutationis percontatur. Is vero, expositis primum carceris molestiis, deinde de corVariæ lectiones Ombritagus iste videtur esse Mortagon ille quem tertium a Crumo imperasse ait Dufresnius. Eum Mutragon appellat Porphyrogenitus; Omortag vero Eghinardus, et Hermannus Contractus apud ipsum. Sed an Crubi filius is esset, silent auctores. Mortuus dicitur anno 826. et notæ. Hunc, qui Malomirus hic vocatur, Baldinirum seu Uladimirum alii vocant apud Dufresniung qui recte ait, eum fuisse Crumi ex filio nepotem: erat enim, ut hic dicitur, filius Ombritagi, qui patrem habebat Crubum. ἴσ. ἐχώρει, ἢ χωρῶν ἦν.

poris nostri abjectione et tenuitate sap enter disse- αναγνωρισμὸν δεομένου, τὴν αἰτίαν ἠρώτα τῆς ἀλλοιrens: e Quid, inquit, novi, si quod corruptibile est, ac vermes et putredinem generat, corruptionem recipiat? Alterius rei curam nos gerere oportet, nempe ejus, quæ incorruptibilis est et immortalis, auimæ; quæque est interior ac proprie homo: quem profecto, quo magis exterior homo attenuatur et corrumpitur, eo magis renovari et excitari et levius faciliusque in cœlum evolare, novimus, Rogitus vero ab Enrabota, ob quam causam ea omnia passus esset, respondit, fidem in Christum unicam sibi ærumnarum causam esse: «Propter quam pati, subdidit,non calamitatem ego esse reputavi, sed summam voluptatem et gaudium. Et quomodo aliter me habuissem, cum considerarem, tot ante me martyres omnia tormentorum instrumenta contempsisse; et ignem, gladium, bestiarumque furorem non plus quam puerorum terriculamenta, aut infantilia spicula pependisse, dunimodo fidem Christi integram atque illæsam custodirent? qui et morientes ad æternam et immortalem vitam translati sunt, › 32. Igitur Eurabotas quasi dulci telo, sauciatus amore suavissimi Jesu, et tota mente complectens verba sapientissimi Cinamonis, atque velut hamo escam, eadem arripiens, desiderio Odei corripitur et inflammatur. Amabat itaque virum, ac frequentissimis cum eo habitis colloquiis de rebus Christianæ fidei interrogabat. Cum igitur didicisset: Magnum pietatis Sacramentum “, et cum aliquandiu cum hujus puritate Bulgarica superstitionis impuritatem, et cum divini verbi firmitate eorum irrationalem} putremque doctrinam contulisset; impietatem detestatus, pietatem amplectitur, credit et baptizatur. Ex quo tempore assidue jejuniis, orationibus, aliisque omnibus vacabat 500 operibus, quibus verus Christanus insignitur et dignoscitur. 33. Ista cum rescisset ipsius frater Malomirus, inique ferens, eum ad se accersivit; et venientem non tanquam fratrem, sed ut paternæ religionis desertorem excepit, ac zelo pro diis suis accensus: • Impero, dixit illi, ut ab extranei dei cultu receolas: secus, pro certo habeas te in horum (salellites gladium tenentes monstrabat) manus hodie tradendum esse. At ille mortem eligens, camque magis sitiens, quam frater ipsius sanguinem, bac sine mora ad illum reposuit: • Nihil me separabit a charitate Christi 50, non ignis, non gladius, nou flagella, neque aliud quodvis quantumvis dirum tormentum. Melius est mihi pro nomine Christi mortem perferre, quam cum impiis turpiter et præter fa³ vivere. Annon audio prophetam Davidem exserte clamantem et dicentem: Odivi eccle- • 1 Τim. ut, 16. 60 Rom. viii, 39. ἔσ. φιλοσοφήσας. ώσεως. Ο δὲ, τὴν ἐκ τῆς εἰρκτῆς καὶ τῶν σιδήρων εξηγησάμενος κάκωσιν, τελευταῖον περὶ τῆς τοῦ σώ ματος φιλοσοφίας ταπεινότητος· «Τί καινόν, λέγων, εἰ τὸ φθαρτὸν τὰ τῆς φθορᾶς ὑποδέχεται, δ σκωλήκων καὶ σήψεώς ἐστι γένεσις; Ετέρου δεῖ φροντίζειν ἡμᾶς, τοῦ ἀφθάρτου καὶ ἀθανάτου, λέγω δὴ τῆς ψυχῆς, τοῦ ἔσω καὶ κυρίως ἀνθρώπου· ὃν ὅσῳ μὲν ὁ ἔξωθεν ἄνθρωπος φθείρεται, τοσοῦτον ἀνακαινούμενον καὶ ἀνεγηγερμένον καὶ εἰς οὐρανοὺς κούφως καὶ ῥᾳδίως ἀνιπτάμενον, τὸν ἔσω εἴδομεν.» Ως δὲ καὶ τὴν αἰτίαν ηρωτήθη παρὰ τοῦ Ἐνρα βωτᾶ, καὶ τὸν τρόπον δι' ἣν ταῦτα πάθοιεν, διὰ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν Κυνάμων αἰτίαν αὐτῷ γενέσθαι τῆς τοιαύτης κακώσεως ἀπεκρίνατο· ο Δι᾿ ἣν οὐ κάτ χωσιν ἐγὼ ταῦτα νομίζομαι, φησὶν, ἀλλὰ πάσης του τῆς ἤδυσμα ἤγημαι. Τί δὲ οὐ μέλλω, τοσούτους πρὸ ἐμοῦ ὁρῶν μάρτυρας, παντὸς μὲν ὀργάνου βασανιστηρίου καταφρονήσαντας, πῦρ δὲ, καὶ ξίφος, καὶ θυμούς θηρίων, ἴσα καὶ παίδων λογισαμένους νηπίων φόβητρα καὶ τοξεύματα, μόνον ἵνα τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν ἀλώβητον διασώσωσιν; Οι καὶ θανόντες, εἰς τὴν αἰώνιον καὶ ἀθάνατον ζωὴν μετετέθησαν.» λβ'. Τοίνυν Ἐνραβωτᾶς ἑωνὶ τροφῆς τὴν καρ δίαν τῷ γλυκεῖ βέλει τῆς ἀγάπης τοῦ γλυκυτάτου Ἰησοῦ, εἰς νοῦν τε λαβὼν τοὺς λόγους του σοφωτάτου Κινάμωνος, καὶ ὡς ἀγγίστρῳ δέλεαρ τούτους ἀφαρ πάσας, τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν ποθεῖ καὶ συμφλέγεται· ἠγάπα τε τὸν ἄνδρα, και συνεχῶς εἰς λόγους των ήρώτα περὶ τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως. Καὶ μανθάνων τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας μυστήριον, καὶ συγ κρίνων τῇ τούτου καθαρότητι τὴν τῆς Βουλγαρικής θρησκείας ἀκαθαρσίαν, καὶ τῇ τοῦ θείου λόγου στεῤῥότητι, τῆς τε [ γ. γε ] ἐκείνων ἀλογίας σαθρός τητα, τὴν ἀθεΐαν βδελυξάμενος, τὴν θεοσέβειαν ἐπισπάζεται, [ [. ἀντασπ. ], πιστεύει τε, καὶ τὸ βά πτισμα δέχεται. Καὶ ἀπὸ τοῦδε νηστείαις σχολάζει, καὶ προσευχαῖς, καὶ τοῖς ἄλλοις πάσιν, οἷς ὁ ἀκριβής Χριστιανός χαρακτηρίζεται καὶ γνωρίζεται. Αγ'. Μαθὼν δὲ ταῦτα ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Μαλλωμτο ρὸς, καὶ ἐν δεινῷ τὸ γεγονὸς θέμενος, μετακαλεῖται τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ Ἐνραβωτᾶν· καὶ δὴ ζηλώσας ὑπὲρ τῶν πατρῴων θεῶν, οὐχ ὡς ἀδελφῷ προσηνέχθη τῷ Ἐνραβωτᾷ, ἀλλ' ὡς ἀποστάτῃ πατροπαραδότου θρησκείας, «Η ἀποστῆναι παρεγγυῶ τοῦ ἀλλοτρίου Θεοῦ, ἢ (τοὺς δημίους δείξας καὶ τὸ ξίφος) ἐκείνοις, φησὶν, ἴσθι τὴν σήμερον παραδοθησόμενος.. 'Ο δὲ, τὸν διὰ Χριστὸν ἑλόμενος θάνατον, καὶ διμῶν τοῦτον μᾶλλον, ἢ ὁ ἀδελφὸ; αἷμα, εὐθέως πρὸς τὸν ἀδελφὸν τοιάδε ἀποκρίνεται λέγων·. Οὐδείς με χωρίσει τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ, οὐ πῦρ, οὐ ξίφος, οὐ μάστιγες, οὐκ ἄλλη τις δεινή βάσανος. Καλόν μοι τὸ ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, ἡ ζῆν με μετὰ ἀσε δῶν αἰσχρῶς καὶ παρανόμως. Η οὐκ ἀκούω του προφήτου Δαβίδ διαρρήδην βοῶντος καὶ λέγοντας Varia lectiones et notæ. ίσ. οἱονεὶ τρωθείς.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. Et rursus Elegi abjectus esse in domo Dei mei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum hoc est in concordia et communione cum infidelibus. Verum et Salomon: Hostia, inquit, impiorum abominabiles Domino, quia offeruntur ex scelere *³. Quæ societas luci ad tenebras? Aut quæ conventio Christi ad Belial? Aut quæ pars fideli cum infideli, vel puri cum impuro "? Sed quid plura? Uno verbo: Simulacra gentilium cum omni cultu ipsorum, tanquam impia et impura exsecror detestorque: Christum autem verum Deum veneror et honoro, debitamque illi prasto servitutem.» His auditis, impius et iniquus frater, confestim capitis sententiam in ipsum pronuntiat. Cum vero ille ad supplicii locum duceretur, divino Spiritu repletus, de rebus futuris prophetice loqui coepit: e Fides, inquiens, pro qua ego hodie orcumbo, extendetur et dilatabitur per uuiversam Bulgariæ regionem, tam - etsi vos mei cæde eam reprimendam et coercendam existimatis. Et quidem in omni loco signum crucis collocabitur, et sacerdotes puri Deo puro pure ministrabunt, et sacrificia laudis et confessionis vivificæ Trinitati offerentur 35: idola vero eorumque altaria et profana templa penitus conterentur, et in nibilum, ac si nunquam fuissent, redigentur. Et tu ipse non multis posthac annis, nullo ex tanta immanitate fructu percepto, miseram animam infeliciter efflabis. llæc ut clare prænuntiavit egregius Christi miles, cervicem iufexit, porrexitque caruidci præcidendam, sicque gladio feriente vivifcam mortem recepit, ac pretiosam animam 501 in Dei manus deposuit. Malomiro autem, cum tres adbuc transegisset annos, divinæ justitiæ falx vitam immature demessuit, ac Bulgarorum principatum obtinuit Suinitzis filius, nepos Malomiri. Ἐμίσησα ἐκκλησίαν πονηρευομένων, καὶ μετὰ siam malignantium, et cum impiis non sedebo 1? ἀσεβῶν οὐ μὴ καθίσω; Καὶ πάλιν, Ἐξελεξάμην παραῤῥιπτεῖσθαι ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μου μᾶλλον, ἢ οἰκεῖν με ἐν σκηνώμασιν ἁμαρτωλῶν, τῆς τῶν ἀπίστων δηλαδὴ ὁμονοίας καὶ συναφείας. Ἀλλὰ καὶ ὁ Σολομῶν, θυσίαι ἀσεβῶν, φησί, βδέλυγμα Κυρίῳ· καὶ γὰρ παρανόμως προσφέρουσιν αυτάς. Τις κοινωνία σκότους πρὸς φῶς; "Η τίς μετοχὴ Χριστῷ πρὸς Βελίαρ, τίς δὲ συνάψεια πιστῷ μετὰ ἀπίστου, καὶ καθαρῷ μετὰ ἀκαθάρ του; Όμως, τί τὰ πολλά; Ενὶ λόγῳ, τὰ μὲν ἀγάλ ματα τῶν ῾Ελλήνων ὡς ἄθεσ καὶ ἀκάθαρτα βδελύσσω καὶ ἀποστρέφομαι σὺν πάσῃ τῇ λατρείᾳ αὐτῶν. Τὸν δὲ Χριστὸν, ὡς ἀληθῆ Θεὸν καὶ Δημιουργόν, σέβομαι καὶ τιμῶ, καὶ τὴν κατὰ σχέσιν προσκύνησιν ἀπονέ μω.» Ταῦτα ἀκούσας ὁ ἄθεος καὶ παράνομος άδελφὸς αὐτοῦ, εὐθὺς τὴν διὰ ξίφους ἀπόφασιν αὐτῷ ἐναμήνεται Ἐν ὅσῳ δὲ πρὸς τὸν τῆς σφαγῆς ὑπήγετο τόπον, θείου μὲν πληροῦται Πνεύματος, ἐκλαλεῖ δὲ προφητικῶς καὶ περὶ τῶν μελλόντων, ὡς ἄρα «Ἡ πίστις αὕτη, λέγων, δι' ἧς ἐγὼ τελειοῦμαι σήμερον, ἐφαπλωθήσεται καὶ πλατυνθήσεται κατὰ πάσης τῆς Βουλγαρικῆς γῆς, κἂν ὑμεῖς τῷ ἐμῷ θα νάτῳ συστείλαι ταύτην νομίζετε· παντὶ δὲ τόπῳ τὸ σημεῖον τοῦ σταυροῦ ἐμπαγήσεται, καὶ οἱ θεῖοι οἶκοι ἀνοικοδομηθήσονται, καὶ ἱερεῖς καθαροὶ τῷ καθαρῷ Θεῷ καθαρῶς λειτουργήσουσι· καὶ θυσίαι αἰνέσεως καὶ ἐξομολογήσεως τῇ ζωοποιῷ Τριάδι προσαχθήσονται. Εἴδωλα δὲ καὶ οἱ αὐτῶν βωμοὶ καὶ ἀνίεροι ναοί συνε τριβήσονται, καὶ εἰς τὸ μὴ ὂν ὡς οὐκ ὄντες ἔσονται. Καὶ σὺ δὲ αὐτὸς, οὐ πολλῶν ἐτῶν ἐν τῷ μέσῳ παραριέντων | Γ. παραῤῥυέντων ] τὴν ἀθλίαν ψυχὴν κακῶς ἀποῤῥίψεις, μηδὲν τῆς ὠμότητος ἀπονάμενος. Ταῦτα λαμπρῶς ἀποθεσπίσας ὁ τοῦ Χριστοῦ ἀθλητὴς, τὴν κεφαλὴν τῷ δημίῳ ὑπέκλινε, καὶ τὸν ζωηρὸν διὰ τοῦ ξίφους ὑπεδέξατο θάνατον, τὴν τιμίαν ψυχήν εἰς χεῖρας Θεοῦ παραθέμενος. Μαλωμηρῷ δὲ μετά ταῦτα τρεῖς ἐπιβεβιωκότι ἐνιαυτούς, τὸ τῆς δίκης ἄωρον δρέπανον τὸν τῆς ζωῆς θερισμὸν αὐτῷ ἐπήνεγκε. Διεδέξατο δὲ τὴν τῶν Βουλγάρων ἀρχὴν ὁ τοῦ Ζβηνίτζη υἱὸς, αὐτοῦ δὲ ἀνεψιός. λα. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐνταῦθα βλέπε μοι τὴν τοῦ Θεοῦ ἄμετρον σοφίαν· ὃς πολλάκις ὠθῆ πρὸς τὰ ἄνω τὴν ἀνθρωπίνην ψυχήν, διὰ θλίψεων καὶ στενώσεων, ὥσπερ ὁ ὑδραγωγός ύδωρ διὰ τὴν τῶν σωλήνων στενωσίαν ἐκβραζόμενος. Ορα δὲ καὶ ψυχῆς ἀγαθῆς σύνεσιν, ἐπιγνούσης τὸ θεῖον Θεοῦ θέλημα. Ἐπεὶ γὰρ τὴν ἀρχὴν ὀριθῆς διεδέξατο Βωρίσης ὁ θαυμάσιος, Φράγγων νέφος την Βουλγαρίαν πᾶσαν ἐκάλυψε. Συνεπετέθη δὲ τούτῳ καὶ λιμὸς δεινός Εἶχε δὲ τὸ τῶν Βουλγάρων οὕτω γένος κακῶς καὶ Ο 54. Hic vero considera mecum immensam Dei sapientiam, quæ multoties hominis 211 - mam ad superiora extollit per tribulationes et angustias, ad instar aquæductoris qui, per angustus canales, aquam sursum extrudit. Considera etiam animæ bonæ perspicientiam, quæ divinam voluntatem intellexit. Cum enim prædictus mirabilis Borises principatum cepisset, Francorum nubes Bulgariam totam obtexit; superaddita etiam est gravissima ſames, adeo ut Bulgari pessimo loco 51 Psal. xxv, 5. "Psal. LXXVII, 11. 63 Prov. ss1, 27. * ll Cor, vι, 14. Variæ lectiones et notæ. ίσ. αναμείβεται ίσ. παριέντων, ἢ παριόντων ἢ παῤῥεύντων. Τσ. ὠθεῖ. τσ. ὁ ῥηθείς. Malomiri seu Uladimiri successorem, primumque ex Bulgariæ regibus Christianum Græci Latinique scriptores non Borisen, seu Vorisen vocant, sed Bogorim. At Theophylactus non solum 5 Iga. 11, 18. hic sæpius, sed etiam, ut puto, in epistola ad Sebastocratoris filium, eum Borisen appellat; qua de re fortasse alibi. Fortasse ex hoc loco definiri potest, quod velut incertum manere ait Ducangius, nempe nou Uladimirum, sed Bogorim fuisse eum, in quem arma movisse Lotharim imperatorem tradit Anonymus in lib. De miraculis sancti Furonis.

essent: quippe qui eodem tempore cum bellico πολεμίῳ ξίφει, καὶ λιμοῦ ἀγχόνη φθειρόμενον. Αλλ' gladio, tum famis laqueo perimebantur. Verum Borises, tametsi adhuc adolescentulus, agnovit Dei flagellum, simulque illud immitti a corripiente Patre et Domino, ut filios et servos ad veritatis cognitionem adduceret: de quibus filiis ille Dei progenitor David inquit:" Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi omnes. Igitur ad Romanum imperatorem et senatum legationem mittit (Michael Theophili filius tunc Romanum moderabatur imperium), ut pace cum illo firmata, de reliquo tranquillam et ab omni perturbatione liberam, in omni pietate et honestate vitam agerent: quid enim aliud esse poterat, si revera in fraterna concordia et charitate viverent? Addidit vero et validum sue rectæ voluntatis argumentum, quodl ipse etiam sacrum ba. ptisma suscipere vellet: quem in finem rogabal, ut sacerdotes ad se mitteret, qui cuncta quæ ad Christianam fidem pertinent, eos edocerent. Romani lubenter accepto, quod nunquam a Bulgaris sperassent, pacis signo, cuncta celeriter exsecutioni mandaruut. Baptizatur igitur Borises, et Michael ex sacro fonte appellatur: ut enim (dicunt) gratiam apud Romanum imperatorem iniret, eodem quo ipse nomine appellari voluit: quandoquidem et illi placuit eum ex sacro fonte suscipere, tametsi præsens corpore non fuerit. Simul vero cum priucipe baptizati sunt quotquot inter Bulgaros generis nobilitate, dignitatum fulgore ac divitiarum amplitudine cæteris præstabant. Horum exemplum reliqui etiam secuti sunt, præter nonnullos, quorum indoles plane ferina erat. Verum hos quoque Borises exiguo contra ipsos comparato exercitu (quandoquidem 502 Christi suffultus auxilio haud agre illos devicturus erat ad sanctumn baptisma suscipiendum adegit. ὅ γε Βωρίσης καίτι [γ. καίτοι ] παῖς ῶν, ἐπεγνώσθη [f. ἐπίγνω τε vel ἐπιγνούς τε ] τὴν θείαν μάστιγα, καὶ ὡς ἐπάγει ταύτην ὁ παιδευτής Πατήρ καὶ Δεσπότης, επιστρέψαι θέλων τοὺς υἱοὺς καὶ δούλου; πρὸς τὴν ἀλήθειαν (περὶ ὧν υἱῶν ὁ Θεοπάτωρ Δαβίδ φησιν· Ἐγὼ εἶπα· Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ Υψίστου πάντες· ἀμέλει τότε τῷ βασιλεῖ Ῥωμαίων καὶ τῇ συγκλήτῳ διαπρεσβεύεται (Μιχαήλ ἄρ᾽ ὁ [ [. ἄρα ] τότε τὴν βασιλείαν εἶχεν ὁ Θεοφίλου υἱὸς), ὡς ἂν συνθήκας εἰρήνης ποιησάμενος, τοῦ λοιποῦ γαλινιαῖον βίον καὶ ἀτάραχον, ἤρεμόν τε καὶ ἡσύχιον διάγειεν [ f. διάγοιεν ], ἐν πάσῃ εὐσεβεία καὶ σεμνότητι· καὶ τί γὰρ εἰ ἀληθῶς ἀδελφικῶς μετ' ἀλλήλων διάγειεν ἐν ὁμονοίᾳ καὶ ἀγάπῃ; Καὶ προστ ετέθη [f. -τίθη ] πίστιν ἀσφαλῆ, τὸ καὶ αὐτὸς τὸ θεῖον δέξασθαι βάπτισμα. Ηξίου δὲ, καὶ ἱερεῖς πρὸς αὐτὸν σταλῆναι, ὡς ἂν πάντα τὸν Χριστιανι - σμὸν αὐτοῖς παραδώσοντας. 'Ρωμαῖοι δὲ, τὸ μηδέποτε παρὰ Βουλγάρων ἐλπισθὲν αὐτοῖς τὸ περὶ τῆς εἰρή νης μήνυμα ἀσμένως δεξάμενοι, πάντα διὰ τάχους ἐτέλεσαν. Βαπτίζεται τοίνυν Βορίσης καὶ Μ:- χαὴλ ἐκ τοῦ λουτροῦ τῆς ἁγίας κολυμβήθρας επονομάζεται, τῷ βασιλεῖ 'Ρωμαίων (αὐτοί φασι) χαρα ζόμενος, τῷ ἐπ' ὀνόματι ἀυτοῦ κληθῆναι. Καὶ γὰρ δὴ καὶ αὐτὸς ἔδοξεν αὐτὸν ἀναδέξασθαι, καὶ μή σωματικῶς παρείν Συνεβαπτίσθησαν δὲ αὐτῷ, καὶ ὅσον ἐν Βουλγάροις γένος, όγκον τε καὶ πλούτου βάην τῶν ἄλλων εἶχον ἐξαίρετον. Ἐκ τούτου δὲ καὶ οἱ λοιποὶ τὴν φωτοποιὸν ἐδέχοντο κάθαρσιν, πλὴν εἴ τινες θηριώδεις παντάπασιν, οὓς καὶ αὐτ τοὺς, στρατείαν κατ' αὐτῶν ἀθροίσας οὐ πάνυ πολλὴν, ἐπειδὴ δὲ Χριστῷ βοηθούμενος, οὐ ταλαιπώρως κατετροπώσατο [ f. add. καὶ ] πρὸς τὸ θεῖον ὑπης γάγετο βάπτισμα. λε΄. Εκ τούτου δὲ ἐπίσκοποί τε καθιστανται, καὶ ἱερεῖς πλείονες τελοῦνται, καὶ ναοὶ ἅγιοι ἀνεγείρονται καὶ ὁ πρὶν οὐ λαός, ἀλλ᾽ ἔθνος βάρβαρον, νῦν λαὸς Θεοῦ γίνεται καὶ καλεῖται. Καὶ τὴν οὐκ ἠλεημένην τῶν Βουλγάρων κληρονομίαν, ήλε ημένην καλεῖ Θεὸς, ὁ τὰ μὴ ὄντα καλῶν ὡς ὄντα (συνφθεγγέσθω μὲν καὶ Παῦλος τῷ Ωσηέ)· καὶ ὁ λαὸς ὁ καθήμενος πρότερον ἐν σκότει τῆς ἀγνοίας, εἶδε τὸ νῦν φῶς μέγα καὶ ἀληθινὸν τῆς ἐπιγνώσεως, Ὁ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κό σμον. "Ην οὖν ἰδεῖν αὖθις ἀπὸ τοῦδε, πληθυνθείσας τὰς Ἐκκλησίας, αἳ οἱ τε προειρημένο: Ομβροι, οἵ τε Βούλγαροι καθεῖλον, θείους ναούς, καλῶς ἀνῳκοδόμησαν καὶ ἀνήγειραν ἐκ βάθρων, καὶ τὴν so Rom. vu, 17. 60 Isa. 1Χ, 2. 61 Juan. 1, 9. 55. Exinde vero et episcopi constituti sunt, et sacerdotes ordinati, et sacra templa ædificala: et qui prius non populus, sed gens barbara, nunc populus Dei fit et appellatur el non misericordiam consecutam Bulgarorum hæreditatem, misericordiam consecutam & vocat Deus, qui vocal ea quæ non sunt, tanquam ea quæ sunt 69 (simul cum Osee eliam Paulus loquatur), et populus qui prius sedebat in tenebris ignorantiæ, vidit lucem magnam veræ scilicet cognitionis, quæ illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum “. Ex co igitur tempore videre crat celeriter multiplicari Ecclesias. Nam sacra templa, quæ prædicti Ombri et ipsimet Bulgari primum diruerant, tunc a fun66 Psal. LXXXI, 6. 87 Ose. 1, 9. 881 Petr. 11, 10. Variæ lectiones et notæ. ffis consentanea narrat Leo Grammaticus, pag. 462 ed. Regia. ἴσ. εἰ καί. ἴσ. παρεῖναι ἢ παρῆν. Bulgarorum ad Christum conversionem plerique historici ligunt adl an. 846; nonnulli tamen ean ad un. 86% different. Fortasse uno tempore ccepta, alio completa est: vel aliquandiu interrupta, postea instaurata fuit. Variæ etiam feruntur rationes, quæ regem Bogorim, vel Vorisen ad amplectendam Christianam religionem pepulerunt; sed plures simul concurrisse, ut in magnis rebus usu venit, verisimilius est. ἴσ. καὶ οὕς.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. τῶν πᾶσαν ἐπλήρουν ἐνταῦθα τῆς δόξης καὶ τῆς damentis erigentes, magnifice reædificarunt, as αινέσεως Κυρίου. Ἐνταῦθα μὲν ἐπληροῦτο τὸ ὑπὸ τοῦ προφήτου Ἰεζεκιήλ ειρημένον· Καὶ πλή ρης δόξης ο οἶκος Κυρίου· καὶ πάλιν ὁ αὐ τός Πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης Κυρίου. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Δαβίδ, Η αίνεσις αὐτοῦ, φησίν, ἐν ἐκκλησίᾳ ὁσίων· καὶ πάλιν, Ἐν ἐκκλησίαις εὐλο γεῖτε τὸν Θεὸν Κύριον ἐκ πηγῶν Ἰσραὴλ, ἢ ἐκ φυλῆς Βουλγάρων. Γεγόνασι μὲν καὶ οὗτοι κατὰ τὸ εἰρημένον· Βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς περιούσιος κλῆρος ἀναφαίρετος. Μία πίσεις, ἓν βάπτισμα, εἷς Θεὸς ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν. λς'. Ηγε δὲ καὶ ἡ ἀρχὴ τῷ Βωρὶς γαλήνην σταθηράν, οὐκ ἐλίγων ἐθνῶν ὑποταγέντων αὐτῷ. Ἐπεποίθεῖ γὰρ βεβαίως ἐπὶ τῷ τοὺς πολέμους συντρί- 5 ἔοντι, καὶ τόξα συνθλῶντι, καὶ θυρεοὺς ἐν πυρί κατακαίοντι, καὶ σχολάζειν διδόντι, καὶ αὐτὸν ἐπιγινώσκειν μόνον Θεόν. Ζήσας δὲ ἔτη τριάκοντα πρὸς τοῖς ἐξ ἐν τῇ βασιλείᾳ, καὶ τὴν πίστιν στηρί ξας, εἶτα καὶ ἀῤῥωστίᾳ δεινῇ περιπεσών, αὐτὸς μὲν καὶ διὰ τοῦτο εὐχαριστήσας Θεῷ, τὸν προφητικὸν ἐκεῖνον λόγον έφθέγξατο, Αγαθόν μοι, λέγων, ὅτι ἐταπείνωσάς με, ὅπως ἂν μάθω τὰ δικαιώματά σου. Αποκειράμενος δὲ, τὸν νοῦν πρὸς Θεὸν μετήνεγκε· τῷ δὲ πρώτῳ τῶν παίδων αὐτοῦ, Βλαδιμήρφ τουνομα, τὴν βασιλείαν παρέδωκεν. Οὐκ ὀλίγων δὲ χρόνων κὰν τῷ μοναχικῷ σχήματι ζήσας, εἰς τὴν ἀτελεύτητον μετήλθε ζωήν, δοξάσαντος αὐτὸν τοῦ Κυρίου ἐν ἐπιδείξεσι θαυμάτων καὶ ἰάσεων, ἐκ τῶν ὀστῶν αὐτοῦ τελουμένων θεοπρεπώς. omnem terram repleverunt gloria et laude Domini “. Unde impletum est illud prophetæ Ezech.: Plena gloria domus Domiui, et rursus ipse: Plena est omnis terra gloria Domini. “Sed et David: 65 Laus ejus, inquit, in Ecclesia sanctorum, et rursus: • in ecclesits benedicite Deo Domino de fontibus Israel, gentis scilicet Bulgarorum. Siquidem et isti facti sunt, juxta Scripturam, " Regale sacerdotium, gens sancta, populus ucquisitionis, sors immobilis. " Una fides, unum baptisma, unus Deus, super omnes, per omn§a et in omnibus. 36. Porro regnavit exinde Borises, summa cum pace et tranquillitate, nec paucæ nationes illi subjectæ evaserunt: frmam enim fiduciam in eo labebat, qui aufert bella, arcum conlerit et confringit arma, et scuta comburit igni, qui vacare ſacit, et videre, quoniam ipse (solus) est Deus s. Cum autem regnasset annos sex supra triginta, in gravem morbum incidit: ob quem etiam gratias agens Deo illud Davidicum usurpabat: " Bonum mihi quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Dein vero detonsus, totam mentem in Deum transtulit ac regnum primogenito suo Uladimiro contradidit. Haud paucis vero anuis in monastico etiam habitu exactis, ad æternam gloriam commigravit, glorifcatus a Deo post mortem multis mis raculis quæ, mediantibus ossibus ejus, patratɛ divinitus sunt. 37. Hujus regis tempore apparuit sanctus Germanus in Bulgarorum regione: apparuerunt ct sancti isti, de quibus præsentem instituimus sermonem: illustriores tamen eorum apparitiones factae sunt 503 in civitate Tiberiopoli, ubi visi sunt modo stantes in loco, ubi depositi erant, modo nocte ambulantes supra templi parietem: cumque omnibus orantibus sanitatem large impertirentur, ab omnibus etiam celebrabantur. Pervenit de his fama etiam ad aures Michaelis Bulgarorum regis, qui utpote erga sacra quæque ferventissimus, jussit, ut templum illis in episcopio Bragalinitze ædificaretur (quod statim fuit exsecutioni manλζ'. Ἐν δὲ τοῖς καιροίς τούτου, ἐφάνη μὲν ὁ ἅγιος Γερμανὸς ἐπὶ τῆς Βουλγαρικῆς χώρας· ἐφάνησαν δὲ καὶ οἱ ἅγιοι οὗτοι, οὔς ὑπόθεσιν τοῦ παρόντος λόγου ἐνεστησάμεθα, ἐναργεστέρας τὰς ἐμφα νείας ἐν Τιβεριουπόλει ποιούμενοι, καὶ νῦν μὲν, ἐν τῷ τόπῳ τῆς αὐτῶν καταθέσεως οπτανόμενοι, νῦν δὲ νυκτὸς βαδίζοντες διὰ τοῦ τείχους δρώμε νοι· πᾶσι δὲ τοῖς δεομένοις δαψιλεῖς τὰς ἰάσεις πηγάζοντες, περιβόητοι πᾶσιν ἦσαν. Φθάνει τοίνυν ή περὶ τούτων φήμη εἰς τὰς τοῦ βασιλέως Βουλγάρων Μιχαὴλ ἀκοάς. Ὁ δὲ, οἷος ἦν ἐκεῖνος περὶ τὰ θεῖα θερμότατος, προστάττει ναὸν τοῖς ἁγίους ἀνεγερθῆναι ἐν τῇ τῆς Βραγαληνίτζης ἐπισκο πῇ (8 καὶ γέγονεν), κακεῖσε μετακομισθῆναι τὰ datum et illuc sanctorum reliquias transferrenἱερὰ τούτων λείψανα· ὅπερ οὐκ ἠμελήθη. Τοῦ δὲ προστάγματος τούτου προς Ταριδῆνα γενομένου τὸν κόμητα, ἄνδρα Βούλγαρον, οὐ μόνον εὐγενέστατον, ἀλλὰ καὶ δραστηριώτατον, οὐκ ἀμελῆς περὶ τὸ ἔργον ὁ Τα ριδῆνας ἐφάνη· ἀλλὰ τῷ φύσει δραστηρίῳ λαβὼν καὶ tur: quod etiam minime neglectum est. Cum enim hoc negotium Taridinæ comiti, homini Bulgaro, non solum genere nobilissimo, sed etiam summe industrio, demandatum csset; is nullo modo seguem in eo conficiendo se præstitit. Sed super67 66 Psal. LXVII, 27. | Petr. σε Isa. vi, 5. 68 Ezech. ΧΙ, 5. σε Isa. vi, 3. 65 Psal. CXLIX, 11, 9. 8 Ephes. iv, 5. • Psal. XLV, 40. 20 Psal. CXVII, 71. Variæ lectiones et notæ. Non Ezechielis, sed Isaiæ sunt verba quæ sequuntur. ἴσ. εἰς περιποίησιν, ut habet Apostolus. De hoc Uiadimiro mentionem nullam invenio apud alios auctores. Fortasse is fuit qui, a paterna pietate recedens, cum totum se ebrietati PATROL. CR. CXXVI. dedisset, ac subditos etiam ad gentilismum revocare studeret, a patre, qui, divino zelo repletus, regimen, deposito interim monastico habitu, resumpsisse dicitur, victus, regno oculisque exutus, ac carceri mancipatus est.

addito naturali solertiæ suæ etiam zelo fidei erga τὸ ζέον τῆς πρὸς τοὺς θαυματουργοὺς πίστεως, τὴν mirificos martyres, templum multa cum celeritate, multorum manibus usus, perfecit. Deinde, congregatis pontificibus, sacerdotibus, principibus ac ingenti populi magnitudine, cum lymnis, thymiamatis Tiberiopolini contendunt. Stantes vero in loco ubi sancti apparere solebant, facta fervidis cum lacrymis prolixa oratione, efodere incipiunt, et humum asportare: cumque satis efodissent, inveniunt sauctorum urnas tabulis ex polito marmore opertas, quibus inscripta erant cujuscunque nomen, forma stature, genus vitæ, dignitas et lineamenta visus. Sublatas vero tabulas istas marmoreas hominibus, qui eas ad domum episcopalem Bragalınitzæ deferrent, tradiderunt, ut cum illuc translatæ essent sanctorum reliquiæ, ac in sacro loco positae, denuo illis operimento essent. Ipsas vero reliquias mundis linteis obvolutas in arculis ligueis, quas ad earumdem comportationem de industria fecerant, reposuerunt: rursusque prolixa oratione ad Deum mirabilem in sanctis suis” facta, ejus in se misericordiam implorarunt. μὲν ναὸν, τάχει πολλῷ συνετέλεσε, πολυχειρία πρὸς τὸ ἔργον χρησάμενος. Συναγαγὼν δὲ καὶ ἀρχιερεῖς σὺν ἱερεῦσιν, ἄρχοντάς τε καὶ πλῆθος πολὺ τοῦ λαοῦ μεθ᾽ ὕμνων καὶ θυμιάτων καταλαμβάνουσι τὴν Τιβεριούπολιν. Επιστάντες δὲ τὸν τόπον, ἐν ᾧ οἱ ἅγιοι ἐπεφαίνοντο, ἐκτενήν [[. ἐκτενῆ] τε δέησιν μετὰ δακρύων θερμῶν ποιησάμενοι, ὠρύσιν ηρξαντο καὶ τὸν χοῦν ἐκφορεῖν. Εφ' ἱκανὸν δὲ ὀρύξαντες, ἐντυγχάνουσιν ἤδη ταῖς τῶν ἁγίων λάρναξιν, ἐκ λίθου μὲν μαρμαρίνου πριστοῦ τὰς σκεπούσας αὐ τῶν σανίδας ἐχούσαις, ἄνωθεν δὲ ἐπιγεγραμμένους ἑκάστους [. —νον ἑκάστου] τό τε όνομα, τό τε σχή μα τοῦ εἴδους, καὶ τὸν τρόπον τοῦ βίου, καὶ τὸ ἀξίω μα, καὶ τὸν χαρακτῆρα τῆς ὄψεως. Αραντες οὖν τὰς μαρμάρων ἐκείνων σανίδας, εἰς τὴν τῆς Βραγαληνίτζης ἐπισκοπὴν φέρειν ἔδωκαν· ὡς ἂν μετακο μισθεῖσιν ἐκεῖθεν τοῖς τῶν ἁγίων λειψάνοις, και κατατεθεῖσιν ἐν τόπῳ ἱερῷ, αὖθις δι' αὐτῶν τούτων ἡ σκέπη γένοιτο. Αὐτὰ δὲ τὰ λείψανα, καθαραῖς τε σινδόσιν ἐνειλήσαντες, καὶ ξυλίνοις κιβωτίοις ἐν θέντες, ἃ ἐπίτηδες εἰς τὴν τούτων συγκομιδὴν ἐκαιν ούργησαν, ἄρχονται μὲν αὖθις ἐκτενούς δεήσεως πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις θαυμαστὸν Κύριον, τὸν ἐξ αὐτοῦ ἐπικαλούμενοι ἔλεον. 38. Interea dum hæc fierent, jamjamque arculas in lumeros sublaturi essent, ex lectoribus quidam, qui a multis annis ob indispositionem quæ ipsi acciderat, lingua ita impeditus erat, ut vocem emittere omnino non posset, accessit et ipse cum aliis inspecturus quæ fiebant. Et ecce momento temporis (o mirabilia magna tua, Christe Dei Verbum!) solutis linguæ ipsius vinculis, procurrit velut furens, et astro percitus ad sacras illas thecas quæ reliquias claudebant; ac clariore voce usus, recepti beneficii præco factus est, eodem organo gratias referens, quas potuit maximas: sicque sanctorum in se expertus est virtutem, 504 locutione rependens acceptam loquendi facultatem. Quod cum populus vidisset audiissetque, illum multo tempore voce penitus destitutum fuisse, indeque miraculi magnitudinem perspexisset, quæ sanctorum potestatem declarabat, circum arcas sanctorum elusi, cas osculabatur, amplectabatur, atque arctiss`me tenebat, ut inde avelli non posset. 59. At Tileriopolita reliquis adhuc vehementius commoti, ad comitem et ad episcopos: Non dimittemus unquam, dixerunt, bonum nostrum; neque si unica tantun die vita nobis protralienda foret, patiemur privari Dei dono, quod superna Providentia nobis in salutem animarum nostrarum concessit. Ilaud feremus ex manibus et sinibus nostris rapi illæsum atque inviolatum thesaurum. 71 Psal. Lxvi, 37. λη'. Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα ἐτέλουν, καὶ τὰ κιβώτια αἴρειν ἔμελλον, τῶν ἀναγνωστῶν τις πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἔκ τινος πάθους συμβεβηκότος αὐτοῦ [[. αὐτῷ] τὴν γλῶσσαν πεδηθεὶς, ὡς παντελῶς συνῆν [[. συνείναι] ἀφωνίᾳ, συνῆλθε μὲν τοῖς πολλοῖς κατὰ θέαν τῶν γινομένων. ᾿Αθρόως οὗτος (ὢ τῶν μεγάλων σου θαυμάτων, Χριστὲ Λόγε!), λυθέντων αὐτοῦ τῶν τῆς γλώτο της δεσμῶν, προστρέχει, οἷά τις ἐκμανεὶς καὶ σεσοβημένος, ταῖς τὰ λείψανα φερούσαις ἐκείναις θείας θήκαις, γεγωνοτέρᾳ δὲ τῇ φωνῇ προσχρώμενος, κῆρυξ τῆς εὐεργεσίας ἐγένετο· μεγαλοφώνως δι᾿ αὐτοῦ τοῦ ὀργάνου αποτεινῆς [[.ἀποτιννύς] τὰ κατὰ δύναμιν χαριστήρια, εἰς οὐ κἂν [f. εἰς δ καὶ εἰ ἐφ' οὗ καὶ] τῆς τῶν ἁγίων ἐπειράσθη δυνάμεως, καὶ λόγῳ τὴν ὑπὲρ τοῦ δύνασθαι λέγειν ἀποδιδοὺς ἀμοιβήν. ὡς δὲ ὁ λαὸς ἴδε τὸ γεγονὸς, καὶ ἀκούσιε [f. ἀκούσεις τόν τε τῆς ἀφωνίας χρόνον, ὅτι πολύς, καὶ τὴν τοῦ θαύματος ἐνέργειαν τὴν ἐν τοῖς ἁγίοις τοῦ Θεοῦ ἐκφαίνουσαν δύναμιν, περιχυθέντες ταῖς τῶν ἁγίων θήκαις, κατησπάζοντο, προσεφύοντο, ἀδιασπάστως εἶχον αὐτῶν. λθ'. Οἱ δὲ Τιβεριοπολῖται, οὗτοι μέν γε και τι πλέον παρεκινοῦντο θερμότερον, καὶ πρὸς τὸν κό μητα καὶ πρὸς τοὺς ἐπισκόπους, ο Οὐ καταπροησόμεθα τὸ ἡμέτερον ἀγαθὸν, λέγοντες· οὐδ᾽ ἂν εἰ [1. 1] ἡμέρα μία ἡ ζωὴ ἡμῶν, ἔλεγον, γένοιτο, τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεὰν στερηθείημεν, ἣν ἡμῖν πρὸς σω τηρίαν ψυχῶν καὶ σωμάτων ἔδωκεν ἡ ἄνω Πρόνοια. Οὐ περιοψόμεθα, ἐκ μέσου τῶν ἡμετέρων ἁρπαζό ίσ. δρύττειν, ἢ δρυξιν. ἴσ. ἀποτίνων, ἢ ἀποτίσας. Varia lectiones et notæ. ἶσ. ἐφ' ᾧ, ἢ καὶ ὡ;. ἴσ. ήκουσε.

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. mortem omnem potius tolerare. Mors hujusmodi chara nobis erit: et circum arculas istas stantes, et corpora sacrificabimus, et projiciemus animas. Absit ut deficiat animi nostri robur, ac videamur tanta gratia indigni; ut videremur sane, si ista aliis dimitteremus! Quam multi in præliis cadunt ob corruptibilia bona, et quorum sæpe domini non fiunt ipsi, sed alius, cujus stipendiis militant! Nobis vero et proprium est hoc bonum, et incorruptibile, et æteruum. Quanta igitur ignavia forel, illud subripere volentibus cedere! Et quo alio in loco sanctius sepulcrum habere possumus, quam, in isto, qui sanctos hos tegit, ac ubi paulo ante simul prandium sumpsimus? › μενον χειρῶν, καὶ ἐκ τῶν κόλπων ἡμῶν ἀφαιρού- Parati sumus et vincula et verbera et ignem et μενον τὸν ἀσινῆ καὶ ἀσύλητον θησαυρόν. Οἵδε ἡμεῖς, καὶ δεσμεῖσθαι, καὶ κολάζεσθαι, καὶ εἰς πῦρ παραπεμφθῆναι, καὶ θάνατον ὑποστῆναι ἑτοίμως ἔχομεν. Οὐκ εὐκλαιὴς [[. ἀκλεής] οὐδὲ οὗτος ὁ θάνατος ἡμῖν ἔσται. Εἶτε περὶ τὰ κιβώτια στῶμεν, αὐτοῦ τὰ σώματα καταθύσομεν, καὶ τὰς ψυχὰς ἀποῤῥίψομεν. Μὴ μαλακισθῶμεν τὰ νεύρα τῆς προθυμίας· μὴ φανῶμεν ὄντως ἀνάξιοι τηλικαύτης χάριτος. Φανησήμεθα δὲ, εἰ ἄλλοις ταῦτα παραχωρήσομεν. Πόσοι πίπτουσιν ἐπὶ παρατάξεων ὑπὲρ ἀγαθῶν δωρεάν [Γ. — ρεᾶς] τῶν καὶ φθειρομένων, καὶ ὧν πολλάκις οὐκ αὐτοὶ κύριοι, ἀλλ᾽ ἕτερος δεσπότης, ᾧ μισθο φοροῦντες ἐκεῖνοι, τὸν πόλεμον ὑποδύονται! Ἡμῖν δὲ, καὶ οἰκεῖον τὸ ἀγαθὸν, καὶ ἄφθαρτον, καὶ αἰώ νιον. Πόσης οὖν μαλακίας ὑπεκστῆναι τούτους τοῖς λαβεῖν θέλουσι! Ποῖον ἄλλον τόπον τάφον [f. τάφων του τάφου] ἱερώτερον ἕξομεν, ἢ τοῦτον τὸν καὶ τοὺς ἁγίους καλύψαντα, ὑπὲρ δν νῦν διασυνδεινεύσωμεν [[. ὑπὲρ ὧν νῦν διακινδυνεύσομεν];» ' μ'. Τοιαῦτα λέγοντος τοῦ πλήθους, καὶ θρασυνομένου πλέον τοῦ δέοντος (θερμὸν γὰρ ὁ ζῆλος, καὶ μάλιστα τοῦ κοινοῦ πλήθους), ὡς κουφοτέρας ὕλης δραξάμενος, ἐκ μικροῦ σπινθῆρος πυρσὸς ἐγείρετο ὁ κόμης σὺν τοῖς ἐπισκόποις μόλις κατασιγάσας τὸν πολὺν ἐν τῷ κοινῷ θόρυβον, «Τί τοῦτο, ἔφησεν ἀδελφοὶ, καὶ τέκνα; τίς ἡ ἀλόγιστος αὕτη θρασύτης καὶ ἐπανάστασις; Εἰ μὲν οἶκοθεν αὐτὸς ἐπεβαλλό μην τῷ πράγματι, καὶ αὐθαιρέτως ενήργουν τὴν ἐδυνηρὰν ὑμῖν ταύτην τῶν ἁγίων μετάθεσιν, εἶχεν ἂν λόγον ὑμῖν ἡ ἀντίστασις· εἰ δὲ πρόσταγμα τοῦτο τοῦ θεοφιλοῦς ἡμῶν βασιλέως, ἡμεῖς δὲ ὑπηρέται καὶ ἐκπληρωταὶ τοῦ προστάγματος ἀπεστάλημεν· τίς ὁ λόγος, δούλους εἶναι ὁμολογοῦντας, δεσποτικῷ μὴ ὑποκύπτειν κελεύσματι; Οὐκ ἴστε πικρὰς βασάτους ἀποκειμένας τοῖς τὰ βασιλικά προστάγματα παραθραύουσιν; Ορᾶτε, μὴ τὸν μέχρι νῦν πρᾶον καὶ χριστοήθη [/. χρηστ.] βασιλέα, πρὸς τὴν καθ᾿ ὑμῶν ὀργὴν ἀναστήσητε τῷ πολλῷ θράσει, τῆς φω σικῆς ἐκστῆναι χρηστότητος βιασάμενοι. Μή οὕτως ἀπονενοημένως ὡς κατὰ μαχαιρῶν καὶ ξίφων πηδή σητε. "Αδοξος ὁ τοιοῦτος θάνατος· οὐκ ἀρεστὴ γὰρ ἡ θρασύτης, εἰ καὶ δόξης ἀποφέρητε στέφανον. Μὴ ποιήσητε τὸν θεῖον καὶ ἱερὸν τόπον τοῦτον, που λυάνδριον· μὴ τὸν ἅγιον βεβηλώσητε μιανθέντα ἐμφιλίῳ ἐναγῶς αἵματι.» Τούτων ἔτι λεγομένων παρὰ τοῦ κόμητος, τὸ πλῆθος ἐπὶ μᾶλλον ἀνῆπτε τὸν θόρυ 6ον, καὶ τὴν πρὸς τὸν θάνατον προθυμίαν, προθυ μοτέραν καὶ θερμοτέραν ἅπαντες ἐπεδείκνυντο. Ἐνταῦθα ὁ κόμης παντοῖος ἐγένετο [f. ἐγίν.], νῦν μὲν τῇ χρηστολογίᾳ μαλάττειν, νῦν δὲ τῇ τῶν ἀπει· λῶν αὐστηρίᾳ καταστέλλειν πειρώμενος. ὡς δὲ ὁ χρόνος ἐτρίβετο, καὶ μηδέν τι διαπρᾶξαι ἰσχύοντες ἑκάτερα τὰ μέρη, ἀλλ᾽ ἄπρακτο: διαμένοντες οἱ ἀμφότεροι, τέλος, συνεβίβασαν ὥστε τρεῖς ἐκ τῶν ἐπισημοτέρων ἁγίων μόνους ἄραντες, λέγω δή, Τιμόθεον, Κομάσιον, καὶ Εὐσέβιον, τοὺς δὲ λοιποὺς, ἐν Τιβεριουπόλει καταλιπεῖν. ↓ 40. Hæc cum diceret populus, et animosius se haberet quam decebat, siquidem violentus est zelus, presertim in gregaria multitudine, ceu ignis in leviore materia accensus: adeoque ex parva scintilla jam incendium parabatur. Quare comes cum episcopis ægre impetrato in tanta perturbatione silentio: • Quid est hoc, clamavit, fratres et alii? Quænam hæc absque ulla ratione audacia et insurrectio? Si ego a me ipso animum appulissem ad hoc opus, et sponte mea urgerem hanc adeo vobis molestam sanctorum translationem, æqua utique foret hæc resistentia vestra. At cum tale sit pientissimi regis nostri mandatum, nosque solummodo ministri et exsecutores illius simus; quænam ratio est, ut ii qui servos sese agnoscunt et fatentur, nolint dominico subesse mandato? An vero ignoratis diros cruciatus iis paratos esse, qui regia mandata intregerint. Videte ne clementissimi ac mitissimi regis iracundiam in vos concitetis, ac ne vestra hac nimia 505 audacia eum a naturali mansuetudine sua recedere cogatis. Non adeo dementes sitis, ut in secures et gladios ultro insiliatis. Ingloria foret hæc mors: ac non placeret vestra temeritas, etiamsi gloriæ coronam exinde referretis. Nolite sacrum bunc locum facere mortuorum sepulcrum. Nolite profanare hoc templum, sacrilege illud polluentes civili sanguine.» Duu hæc a comite dicerentur, multitudo majorem adhuc tumultum ciebat, omnesque ad mortem subeundam sese exhibebant promptiores. Quare comes in omnes sese versabat partes, ac modo suavitate verborum eos delinire, modo minarum asperitate eos deterrere conabatur. Verum, cum tempus tereretur, ac neutra pars quidquam proficeret, adeoque otiosi pernianerent, tandem convenerunt, ut tres tantum ex illustrioribus sanctis tollerentur, nempe Timotheus, Comasius, et Eusebius: reliqui Tiberiopoli relinquerentur. Variæ lectiones et notæ. Ισ. διασυνδειπνήσαμεν ἢ διασυνδεινάζομεν· id est, pro quo nunc contendimus et contristamur.

41. Sublatis igitur illis, Bragalinitzam cum præclaro hymnorum concentu, multorum luminum gestatione, suaviumque odorum effusione perrexerunt. Cum vero ab ea civitate viginti circiter stadiis abessent, obviam illis venit vir distortos habens pedes, ac magna voce clamans: r Sancti Dei, miseremini mei infelicis, qui bac corporali infirmitate præpeditus, haud potui ad vos cum aliis accedere: attamen cogitatione et fide semper vos complexus sum, vestramque virtutem invocavi: sicut et nunc infirmitati meæ violentiam inferens, huc, priusquam ad civitatem perveniatis, accedo, subsidium vestrum atque adjumentum implorans. Si quid igitur potestis, adjuvate me, miserti mei, vos rogo et obtestor, ego miserrimus. Ne, quæso, confundar quoniam speravi in vos, neve revertar humiliatus et confusus, ac ne, rogo, defrauder spe mea et protectione vestra. Ista cum lacrymis claudo illo dicente, subito Dei gratia egit ea quæ propria ipsius sunt; et mirabilis in sanctis suis Dominus 78 virtutem suam ostendit. Thec enim sanctorum, quæ eo usque admodum leviter ferebantur, repente adeo graves evaserunt, ut amplius eas ferre non possent. Quare illas ibidem deposuerunt. Ille autem qui distortos pedes habebat, eis - dem accidens, dum omne lamentationis genus aðhiberet, nihilque ad miserationem commovendam idoneum prætermitteret, extemplo animadvertit, pedes suos naturalem se movendi virtutem recuperasse. Deambulabat itaque Deum glorifcans, ac G eum qui omni tempore, et ubique in sanctis suis mirabilis, vocibus gratiarum actionis laudabat, magnificabat 506 atque benedicebat. Hic vero ingemiñet mecum sanctus David illud psalmi sui diclum: * Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel. Et rursus: "· Mirifica misericordias tuas, qui salvos facis sperantes in te. Ac rursus: 15 Corroboravit (Græce mirificavit) misericordiam suam super timentes se. Et hæc quidem ita se habuere. Nos autem ad propositum revertamur. 42. Facta a sacerdotibus prolixa oratione, iterato aggressi sunt thecas gestare; et illæ rursus leves ut erant antea, evaserunt. Εt sic multum benedicentes et laudantes Dominum Bragalinitzam pervenerunt: ibique omnibus, quæ decebant, defuncti, sacras illas thecas deposuerunt in dextra parte templi, quod in eorum honorem exstructum erat, vigesima octava die prædicti mensis. Constituti etiam sunt pro hoc sacro templo clerici, qui scirent sacra facere Bulgarica lingua, ut ci prasiderent, ac in perpetuum sacras laudes concinerent. μα'. Αραντες οὖν μετὰ πολλῆς δοξολογίας καὶ φωταγωγίας, καὶ εὐωδίας, καὶ ὕμνων, εἰς τὴν Βρα γαληνίτζαν ἀπῄεσαν. Ἔτι δὲ τῆς πόλεως ἀπεχόντων ὡς ἐπὶ εἴκοσι σταδίων διάστημα, ὑπαντᾷ τις ἀνὴρ αὐτοὺς (f. αὐτοῖς] τους πόδας διάστροφος ων, μεγάλῃ τῇ φωνῇ βοῶντα Ελεήσατέ με, ἅγιοι τοῦ Θεοῦ, τὸν ταλαίπωρον, τὸν διὰ τὴν σωμα τικὴν ταύτην ἀσθένειαν ἀπολειφθέντα με [/. μὲν] τῆς μετὰ τῶν ἄλλων πρὸς ὑμᾶς συνελεύσεως, τῇ δὲ διανοίᾳ καὶ τῇ πίστει ἀεὶ ὑμῶν [γ. ὑμᾶς] ἐκδεχόμενος, καὶ τὴν ὑμῶν ἐπικαλούμενος δύναμιν· ὅς γε καὶ νῦν τὴν ἐμαυτοῦ ἀσθένειαν βιασάμενος, πρὶν ἢ τῇ πόλει ἐπιφοιτήσαι ὑμᾶς, ήχω, τὴν ὑμετέραν ἀντίληψιν καὶ βοήθειαν ἐξαιτούμενος. 'Αλλ' εἴ τι δύο νασύς, βοηθήσατέ μοι σπλαγχνισάμενοι ἐπ' ἐμοί. Διὸ δέομαι καὶ ἀντιβολῷ, ὁ πολλῶν δακρύων καὶ θρήνων ἄξιος, μή καταισχυνθείην, ὅτι ἤλπισα ἐφ' ὑμᾶς, μηδὲ ἀποστραφείην τεταπεινωμένος καὶ κατησχυμμένος, μηδὲ στερηθείην τῆς ἐμῆς προσδο κίας, καὶ ὑμῶν ἐπισκέψεως.» Ταῦτα σὺν κλαυθμῷ τοῦ χωλοῦ βοῶντος, εὐθὺς ἡ τοῦ Κυρίου χάρις ἐποίες τὰ ἑαυτῆς, καὶ ὁ ἐν τοῖς ἁγίοις θαυμαστὶς Κύριος, τὴν οἰκείαν δύναμιν ἐπεδείκνυτο. Αἱ γὰρ θῆκαι τῶν ἁγίων μέχρι τότε κούφως φερόμεναι, άθρόον οὕτω βαρεῖαι τοῖς φέρουσιν ἔδοξαν, ὥστε μὴ παρετέρω [1. περαιτέρω] φέρειν δύνασθαι ταύτας. Αμέλει καὶ κατατίθενται μὲν αὐτοῦ. Ὁ δὲ τοὺς πόδας ἐκεῖνος διάστροφος προσπεσὼν αὐταῖς, καὶ τί μὲν οὐκ ἔτι λέγων ἐλεεινὸν, τί δὲ οὐ ποιῶν οίκτοι ἄξιον, εὐθὺς ὁρᾷ τοὺς πόδας τὴν φυσικήν δύναμιν καὶ κίνησιν ἔχοντα;. Περιεπάτει τὸν Θεὸν δοξάζων, καὶ εὐχαριστηρίοις φωναῖς τὸν διὰ τῶν ἁγίων απ τοῦ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ τόπῳ θαυμαζόμενον Κύριον καὶ Θεὸν ὑμνῶν, καὶ μεγαλύνων, καὶ εὐλογῶν, καὶ δοξάζων. Ενταῦθά μοι συμφθεγγέσθω ὁ θεῖο; Δα6.8 τὸ ψαλμικὸν λόγιον ἐκεῖνο· Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, ὁ Θεὸς Ἰσραήλ· καὶ πάλιν, Θαυμάστωσον τὰ ἐλέη σου, Κύριε, ὁ σώζων τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ σέ· καὶ πάλιν, Εθαυμάστωσε Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ, ἐπὶ τοὺς φοβουμένους αὐτόν. Καὶ ταῦτα μὲν ἐν τούτοις. Ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν. μβ'. Εκτενοῦς δὲ παρὰ τῶν ἱερέων γενομένη; δεήσεως, αὖθις ἐπεβάλλοντο ταῖς τῶν ἁγίων θήκαις βαστάσαι· αἱ δὲ, κοῦφαι πάλιν ἦσαν καὶ ἐλαφραί ὡς τὸ πρότερον. Καὶ οὕτως ἐπὶ πλέον δοξάζοντες καὶ εὐλογοῦντες τὸν Θεὸν, φθάνουσιν ἄχρι Βραγαληνίτζης· καὶ ὅσα εἰκὸς ἀφοσιωσάμενοι, κατατιθέασι τὰς θείας θήκας εκείνας, ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τοῦ εἰς ὄνομα τῶν ἁγίων οἰκοδομηθέντος ναοῦ, εἰ κοστῇ ὀγδέῃ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ἄγοντος. Αφωρίσθη δὲ τῷ θείῳ τούτῳ ναῷ καὶ κλῆρος, Βουλγάρων γλώτ τῇ τὰ θεῖα πεπαιδευμένος, ὥστε προσεδρεύειν τούτῳ, καὶ τὰς ἱερὰς ποιεῖσθαι ὑμνολογίας ἑκάστοτε. μγ'. Ο μέντοι τοὺς πόδας ἰαθεὶς ἐκεῖνος, οἰκ 7. 78 Psal. CI, 45. At vero is qui pedum sanitatem receperat, 74 Psal. Lxvi, 56. 13 lbid. 7 Psal. xvi, ἴσ. ἀμφοτέρους. Variæ lectiones et notæ. ἴσ. παριωτέρω.

HISTOPIA MARTYRI XV MARTYRUM. εἰς καλὸν τὴν ὑγείαν ἐχρήσατο· ἀλλ᾽ οἴκαδε ἀπελ- haud recte tanto usus est beneficio: domum enim θῶν, καὶ γυναικὶ ἀνδρὶ νομίμῳ συνημμένῃ λοιγίους [/. μοιχίους] ἐπιβαλὼν ὀφθαλμοὺς, καὶ λόγοις ὑπου κλέψας ἀπατηλοῖς (εὔκολον γὰρ εἰς ἀπάτην γυνή), καὶ βήμασιν ἐρωτικοῖς εὐένδοτον ἄρας αὐτὴν, εἰς ἑτέραν χώραν μεταναστεύουσιν ἀμφότεροι. Ἀλλὰ γὰρ οὐκ εἰς μακρὰν ἐπ' αὐτῷ ἡ θεία δίκη ἐνύσταξεν, ἀλλὰ πικρὸν ἐπιδοῦσα τὸ γενόμενον αὐτοῦ πονηρὸν, καὶ τὸ τῆς κοινῆς ἔργον ἐπάγει· καὶ στρεβλοῖ τοὺς πόδας τῷ ἀλλοτρίῳ υἱῷ, τῷ ψευσαμένῳ τὴν χάριν τῶν ἁγίων. καὶ ἀπὸ τῆς θείας καὶ εὐθείας τρίβου χωλάναντι, καὶ πρὸς ἀτόπους ὁδοὺς καὶ πονηρὰς διαδραμόντι. Περὶ τῶν τοιούτων μοι δοκεῖ εἰρηκέναι τὸν Σολομῶντα, ὡς καὶ τὰ ἀληθὲς ἔχει· 'Ο πορευό μενος ὀρθῶς, πορεύεται πεποιθώς· ὁ δὲ σκολιάς ζων ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ, γνωσθήσεται. Τί οὖν ἐκεῖ.. νος; Ἐπιγινώσκει τὸ πταίσμα, καὶ εὐθὺς τὸν τῆς παρανόμου συζυγίας ῥηγνύει σύνδεσμον· ἀφίησι την γυναῖκα τῷ προτέρῳ ἀνδρὶ, αὐτὸς δὲ τοῖς ἁγίοις. προσδραμὼν, καὶ ταῖς ἱεραῖς προσπεσών θήκαις, γουράς τε ἀφίει φωνάς, καὶ τὸ ἁμάρτημα εξομολογούμενος ἐν συντετριμμένη καρδίᾳ καὶ πνεύματι τα πεινώσεων, ᾐτεῖτο μὲν συγγνώμης ἐπὶ τούτῳ τυχεῖν, ᾐτεῖτο δὲ καὶ τὴν πρὸς τὸ εὐθὺ τῶν ποδῶν ἀποκατάστασιν. Ὁ τοίνυν τῶν μετανοούντων Θεός, ἅμα καὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ δοξάζων, ὡς εἴωθεν, ἀπευθύνει πάλιν τοὺς πόδας αὐτῷ· ἦν γὰρ, ὡς ἔοικε, ψυχῆς πρὸς τὸ καλὸν ἐχούσης οἰκείωσιν. Ἐντεῦθεν πεπλήρωται τὸ τοῦ προφήτου Ἠσαΐου ῥητόν, το φάσκον· Τότε ἀλεῖται χωλὲς ὡς ἔλαφος, καὶ τρανὴ ἔσται γλῶσσα μογιλάλου· καὶ πάλιν, Ἰσχύσα· τε, χεῖρες ἀνειμέναι, καὶ γόνατα παραλελυμένα, παρακαλέσατε. Τί δὲ τὸ ἀπὸ τοῦδε; Πολλὰ χαίρειν εἰπὼν κόσμῳ καὶ τοῖς ἐν κόσμῳ, τὸ πάλαι μὲν ἱερὸν, νῦν δὲ ἅγιον ὄρος λεγόμενον καταλαμβάνει· πρόσε εισί τε τῇ μεγίστῃ τῶν ἐκεῖσε μονῶν, καὶ τὰ τῶν μοναχῶν ἐνδύς, μόνου Θεοῦ καὶ τῶν θείων γίνεται, καὶ μόνος πρὸς μόνον τὸν Θεὸν οἰκειοῦται. Τοιοῦτο μὲν οὖν τὸ θαῦμα τοῦτο. reversus, cum avidos oculos in mulierem, viro sno junctam, conjecisset, eamque fallacibus sermonibus seduxisset (proclivis enim in deceptionem est femina, et amatoriis verbis facile capitur), simul cum ea in aliam regionem commigravit. At diu non distulit divina justitia; sed tantam ejus iniquitatem perspiciens, debitam ipsi pænam inflixit. Detorsit igitur denuo pedes filio alieno, qui receptam a sanctis gratiam fine suo fraudaverat, et claudicans a semita recta 76, pravas et iniquas vias percurrebat. De similibus hominibus videtur mihi Salomon dixisse, quod sane verum est: " Qui ambulat recte ambulat confidenter: qui autem depravat vias suas, manifestus erit. Quid vero ille? Aguovit peccatum suum; ac statim, iniqua dissoluta consuetudine, mulierem priori viro dimisit: et ad sanctos accurrens, ac ad ipsorum thecas provolutus, debiles voces emittebat, atque peccatum confitens suum, in corde contrito et spiritu humiliato, veniam, pedumque suorum að rectum statum restitutionem enixe precabatur. Ille igitur, qui est poenitentium Deus, sanctos suos glorificans, ut solet, iterum iliius pedes ad rectitudinem perfeclamque sanitatem restituit (erat enim animo, ut videtur, alias ad bonum propenso). Quare impletum est illud Isaiæ dicentis: 8 Tunc saliet sicut cervus claudus, et aperta er it lingua mutorum. Et rursus: Confortate manus dissolutas, et genua debilium roborate. Sed quid postea? Mundo et omnnibus 507 quæ in eo sunt, valedicens, ad montem qui olim quidem sacer, nunc sanctus appellatur, se confert, et ad monasteriorum maximum accedens, ibi monastico sumpto habitu, se tolum soli Deo, rebusque divinis dicat, ac solus cum solo Dro exinde conversatur. Ita quidem se habuit miraculum istud. 44. Alius vero vir erat, qui a multo jam tempore, immundo spiritu adeo crudeliter vexabatur, ut eum non solum catenis circum collum vinciri, sed etiam ferreis compedibus ejus pedes constringi necesse foret. Quare cordibus suorum flagellum erat, ac plaga gravis, et insanabilis ®, summopere enim dolebant videntes eum a tam immiti dæmone excruciari. Cum vero nihil illis aliud agendum superesset, ad sanctos istos confugere decreverunt. Catenis igitur fortiter vinctum ad sanctorum templum trahunt. Cum vero ipsum detinere non possent, ad magnam arborem extra templum stantem alligarunt. Stetit igitur ipse arbori alligatus dies tres, exhibens omnibus qui eum intuebantur, spectaculum fletu et lacrymis dignum. Cum autem qui eum custodiebant, partim somno Ibid. 8º Isa. xiv, 6. μδ'. Ετερος δέ τις ἐκ μακρῶν τῶν χρόνων ἀκαθάρτω πνεύματι τυραννούμενος, καὶ τοσοῦτον, ὅσον [[. ὡς οὐ] μόνον ἁλύσεσι περιαυχενίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ σιδήροις τοὺς πόδας ἐνέχεσθαι ἐπιτηδείοις, μάστιξ ὢν καρ δίαι; καὶ πληγὴ χαλεπὴ καὶ δυσίατος· ἐλύπει γὰρ αὐτοὺς, οὕτω πικρῷ ποινηλατούμενος δαίμονι· ἐπε. μηδὲν ἕτερον ἔχοντες δρᾶσαι, τὴν πρὸς τοὺς ἁγίους καταφυγὴν ἔγνωσαν, συλλαμβάνεται μὲν ἁλύσεσι κραταιῶς, ἄγεται δὲ εἰς τὸν τῶν ἁγίων ναόν. Ἐπεὶ δὲ μὴ κατέχειν αὐτὸν ἡδύναντο, δένδρῳ μεγίστῳ ἔξω τοῦ ναοῦ ἑστῶτα προσέδησαν. "Ην οὖν τῷ δένδρῳ προσδεδεμένος ἡμέρας τρεῖς, πᾶσι τοῖς ὁρῶσι θρήνου καὶ δακρύων ἄξιον θέαμα. Τῶν δὲ φυλασσόντων αὐτὸν, τῶν μὲν εἰς ὕπνον κατενεχθέντων, τῶν δὲ, ἄλλου ἀλλαχόσε διακεκινηκότων, τὰς ἁλύσεις καὶ πάντα τὰ κατέχοντα δήξας, βοῶν εἰς τὸν ναὸν εἰσε * Psal. xvII, 46. 11 Prov. x, 9. 78 Isa. xxxv, 6. Variæ lectiones et notæ. V.lg. habet, simpliciter.

correpti essent, ac partim alio abiissent, is cale- επήδησε· καὶ προσδραμὼν τῇ τοῦ ἱεροῦ Εὐσεβίου nis, et si quae alia ipsum detinebant, disruptis, clamans in templum prosilivit atque ad urnam sancti Eusebii procurrens, marmoreum urnæ operimentum tollere conabatur. Apparuit vero illi ex theca vir terribilis et totus igneus, qui consurgens graviter immundo spiritui interminatus est: ‹ Quomodo ausus es (dicens) domum Dei ingredi, et ejus creaturam ita dire vexare?, His ab eo dictis, urnam denuo subire visus est. Dæmoniacus vero ille eo momento sanatus admirationi omnibus imposterum fuit, gloriam assidue Deo referens et sanctis ejus. 45. Alius rursus paralyticus, qui nec se movere ullo pacto poterat (unde et naturales excretiones in ipso discubitus sui loco faciebat, quæ res ipsum malo odore et putredine compleverat) sublatus a suis affinibus, prope sancti Eusebii arcam positus est, eo quidem redactus, ut sola respiratione a mortuo secerneretur. Porro, apparens ei sanctus tribus consecutis noctibus, oleo sancto eum per totum corpus inunxit, ac demum dixit: ‹ Ecce sanus factus es; abi in domum tuam, gratia illius qui paralyticum sanavit et dixit ei: Tolle grabbatum tuum, et ambula 81. Tunc ille surgens ambulabat coram omnibus sanus ac robustus, λάρνακι, ἐπεχείρει μὲν αἴρειν τὸ ἐκ μαρμάρου τῆς λάρνακος σκέπασμα· ἐφάνη δὲ αὐτῷ ἐκ τῆς θήκης ἀνὴρ φοβερὸς καὶ πύρινος ὅλως [γ. ὅλος], ὃς ἅμα τε διανέστη, καὶ τῷ ἀκαθάρτῳ ἐνεβριμήσατο πνεύματι, • Πῶς ἐτόλμησας, λέγων, τὸν τοῦ Θεοῦ οἶκον εἰσελθεῖν, καὶ τῷ αὐτοῦ πλάσματι πικρῶς ἐξετάζειν;» Ταῦτα εἰπὼν, καὶ πάλιν εἰσδῦναι τὴν λάρνακα Εδοξεν. Ο δὲ δαιμονιῶν ἐκεῖνος ἰαθεὶς, θαῦμα πᾶσιν ἦν τὸ ἀπ' ἐκείνου, δόξαν ἀναφέρων Θεῷ, καὶ τῶν θεραπόντων αὐτοῦ. με'. Ετερος πάλιν παράλυτος, οὐδὲ κινηθῆναι όλως δυνάμενος, ἀλλὰ καὶ τὰς φυσικὰς ἐκκρί σεις ἐν αὐτῷ τῷ τῆς κατακλίσεως τόπῳ ποιούς μενος, ὡς καὶ δυσωδίας αὐτὸν γέμειν καὶ σήψεως, ὑπὸ τῶν κατὰ γένος αὐτῷ προσηκόντων ἀρθεὶς, πλησίον τῆς τοῦ ἁγίου Ευσεβίου ἐτέθη λάρνακος, μόνῃ πνοῇ τὸ νεκρὸς εἶναι μὴ συγχωρούμενος. Ἐπιφανεὶς οὖν ὁ ἅγιος αὐτῷ τρεῖς ἐφεξῆς νύκτας, καὶ ἐλαίῳ ἁγίῳ ἀλείφων αὐτὸν καθ᾿ ὅλου τοῦ σώματος, τελευταῖον ἔφη·. Ιδε ὑγιὴς γέγονας, ἄπελθε εἰς τὸν οἶκόν σου, χάριτι τοῦ Κυρίου τοῦ ὑγιάσαντος τὸν παράλυτον, καὶ εἰπόντος πρὸς αὐτόν· 'Αρὶν τὸν κράβατόν σου καὶ περιπάτει.» Αναστὰς δὲ ἔμdeposita paralysi, haud minus faciliter, quam si προσθεν πάντων, περιεπάτει ὑγιὴς, εύρωστος, ὥσ se levi palliolo exuisset. περ ἱμάτιον ἐλαφρὸν ἀποδυσάμενος τὴν παράλυσ αιν. ποτε ἀγγαρευθεὶς, ἐστάλη μετά τινος τῶν βασιλικῶν ταχυδρόμων, ἔτυχε μὲν τῇ δαιμονιώδει ταύτῃ περιόδῳ τηνικαῦτα ἄλλους Ἐπεὶ τῶν ταχυδρό μων ἐκείνῳ [[. ἐκεῖνον] ἡ κατεπείγουσα ὁδὸς ἠνάγκαζεν ἀπᾶραι, ὁ τὴν δεινὴν ἐκείνην περίοδον τοῦ δαίμονος υφιστάμενος, δυσημερεύσας ἐν ταύτῃ, ὡς ἔγνω ῥᾷον γενόμενος, ἀναβὰς τὸν οἰκεῖον ἵππον, ήλαυνεν ἀκρατῶς. Σπεύδων καταλαβεῖν τῶν βασιλικῶν τὴν παρὰ τοὺς ἁγίους φημὶ ἀπάγουσαν, καὶ τῷ ἵππῳ ἐλαυνόμενος, καὶ συνότερον [f. συντονώτε ρον] ἐποχούμενος, ἐν τῷ τοῦ ναοῦ προαυλίῳ εὑρίσκεται· καὶ αὐτίκα τοῦ ἵππου καταπηδήσας, εἰς τὸν ναὸν εἰσέρχεται, καὶ τῇ τοῦ μεγάλου Εὐσε 46. Accedat vero et alter, qui etiam dissolutioμς'. Παρίτω καὶ ἕτερος, ὃς ἐκ διαλειμμάτων μὲν nibus a spiritu immundo vexabatur. Is aliquando " ἀκαθάρτω πνεύματι καὶ οὗτος ἐνοχλεῖτο· ἐπεὶ δέ adactus est proficisci una cum uno ex cursoribus regis. Quanquam 508 vero per id temporis Cæmoniaci mali recursu correptus esset, attamen urgens cursorum iter ipsum discedere tunc compulit. Porro gravem illam dæmonis vexationem sustinens integram diem exegit. Ut vero paula melius habere se sensit, proprio conscenso equo, laxatis habenis, properabat, ut regiam viam quae scilicet ad istos sanctos ducit, quam citissime decurreret. Itaque equo continenter vectus ad vestibulum templi pervenit; statimque equo desiliens, templum ingreditur, atque ad magni Eusebii urnam procidens, rugitum altosque clamores emittebat, dein marmoreum urnæ operimentum βίου λάρνακι προσπεσών, βρηχιμῷ τε καὶ ὑλαsublatum ad parietem reclinavit: interea vero os ipsius in utramque partem distorquebatur. At segnis non fuit bac quoque occasione divina gratia; sed homo ille cito a flagello dæmonis liberatur, ore illi ad naturalem statum restituto, ut eo cum ad communes loquendi necessitates, tum ad Deum glorificandum uteretur. Tot igitur tantaque miracula patrabat Deus, sanctos suos glorificans, 81 Joan. v. 8. Ισ. ἁλούς. τσ, διημερεύσας. Τσ. τὴν βασιλικήν. καῖς ἐχρῆτο· καὶ τὴν ἐκ μαρμάρων σκέπην τῆς λάρνακος ἀνελόμενος, τῷ τείχει ταύτην προσήρει σεν. Ἐν ὅσῳ δὲ ταῦτα ἐποίει, διεστράφη αὐτοῦ τὸ στόμα ἐπὶ θάτερον μέρος. Αλλ' οὐκ ἠμέλησεν ἡ θεία χάρις οὐδὲ ἐνταῦθα· ἀλλ' ἐλευθεροῦται μὲν τῆς τοῦ δαίμονος μάστιγος ὁ ἄνθρωπος, ἀποκαθίσταται δὲ αὐτῷ καὶ τὸ στόμα, εἰς τὰς ἄλλας τοῦ λόγου χρείας ὀρθωθὲν, καὶ εἰς τὸ δοξάζειν τὸν Θεόν. Οὕτω Variæ lectiones et notæ. ἱσ. συνεχώτερον. ίσ. βρυχηθμῷ. ☐

\ HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. τηλικαῦτα θαυμάσια εποίει ὁ Θεὸς διὰ τῶν ἁγίων et ab ipsis glorificatus, juxta illud quod ait: Quiαὐτοῦ δοξαζόμενος· Τοὺς δοξάζοντάς με, φησί, cunque glorificaverit me, glorificabo eum **. δοξάσω. μζ'. Βλαδίμηρος δὲ ὁ υἱὸς τῷ Βορίσει γεγενημέ νος, ὡς ὁ λόγος φθάσας διέλαβε, τὴν βασιλείαν ἀπ' ἐκείνου παρέλαβε. Τέσσαρας τῇ ἀρχῇ ἐπιβεβιωκότος ἐνιαυτούς, ὁ νεώτερος αὐτοῦ ἀδελφὸς, ᾧ ὄνομα Σ.. μεών ἐπὶ τῶν πραγμάτων καθίσταται. Οὗ κελεύσαντος Δίστρος ὁ κόμης μετεκόμισεν ἀπὸ τῆς Τιβεριουπόλεως εἰς τὴν Βραγαληνίτζαν τους ἁγίους, Σωκράτην τε καὶ Θεόδωρον. Οἱ δὴ καὶ αὐτοὶ ἐν τῷ αὐτῷ ναῷ τοῖς προδιαληφθεῖσιν ἁγίοις συγκα τετέθησαν. Πλείων [[. πλείω] τοίνυν τὸ ἀπεκείνου ἐπήγαζε καὶ τὰ θαύματα· & πανταχοῦ κηρυττόμενα, πάντας συνεκάλει πρὸς τὴν τῶν θείων χαρισμάτων ἀπόλαυσιν. μη'. Ὥσπερ οὖν καὶ γυναῖκά τινα ἐκ τῆς ἐπαρχίας τῆς Βραγαληνίτζης οὖσαν, ἐφ' υἱῷ δὲ μονογενεῖ τὰς ἐλπίδας σαλεύουσαν. Ος ἑπταετής ὤν, κωφός τε καὶ ἄλαλος ἦν· ταύτην ἡ τῶν ἁγίων χάρις ελκύει. Καταφρονήσασα μὲν τῆς γυναικείας ἀσθενείας, και ταθαῤῥήσασα δὲ καὶ τῆς μακρᾶς ὁδοῦ, καὶ δὴ παραλαβοῦσα τὸν παῖδα, τὴν τῶν θαυμάτων καταλαμβάνει πηγὴν, τὴν τοὺς ἁγίους ἔχουσαν δηλαδή, ἱερὸν καὶ θεῖον ναόν· καὶ μετὰ δακρύων εδέετο νυκτός τε καὶ ἡμέρας ὡς ἂν, τῷ παιδὶ μὲν τὴν ἀγωνίαν, αὐτῇ δὲ τὴν λύπην λύσοιεν. Ἐν μιᾷ δὲ τῆς νυκτός, ἐπεὶ τὰς δεήσεις θερμοτέρας ποιησαμένη, κάματον έλασεν, ἐξῆλθε μὲν ἐπὶ τὰ πρόθυρα τοῦ ναοῦ· ἐναγκαλισαμένη δὲ τὸ τέκνον, πρὸς ὕπνον ἀνεκλίθη. Εὐθὺς οὖν ὁ παῖς ἐκ τῶν ἀγκαλῶν τῆς μητρὸς ἀνέθορε, καὶ πρὸς τὸ φεύγειν ἐξώρμησε. Καὶ ἡ μήτηρ ἐξαναστᾶσα, τεταραγμένη τῷ πάθει τοῦ παιδὸς, ἐπυνθά νετο. Ο δὲ καθαρᾷ τῇ γλώττη, «Μῆτερ, έλεγε, μῆτερ, φοβερός τις ἀνὴρ ἀπὸ σοῦ ἁρπάσαι με ἔμελ λεν.» Ἡ δὲ ἔκθαμβος ἐπὶ τῷ πράγματι γενομένη, οὐδὲ πιστεύειν εἶχεν. Εχει γὰρ ὅραμα βλέπειν (φιλεῖ γὰρ τὰ δυσέλπιστα, καὶ μετὰ τὸ τελεσθῆναι εὐθὺς νομίζεσθαι άπιστα, χρόνου πρὸς πίστιν δεόμενα). Εἰς ἑαυτὴν οὖν ἐλθοῦσα, καὶ γνοῦσα ὕπαρ καὶ οὐκ ὄναρ εἶναι τὸ θαυματούργημα, καὶ ὡς ἀλη θῶς τῷ παιδὶ τὰ τῆς ἀφωνίας ελύθη δεσμὰ, φωναῖς εὐχαριστηρίοις τὴν θείαν χάριν ήμείβετο. μθ'. Παρίτω τε [[. δὲ] καὶ ἑτέρα γυνή. Αὕτη μέν γε ἀπὸ χώρας εἰς χώραν ἐλαυνομένη ἀκαθάρτῳ * Reg. 11, 30. 83 Act. XII, 9. @ 47. Ula limirus autem Borisis filius, ut jam diximus, ab eo tempore regnum administrandum susceperat. Cumque quatuor annos in principatu supervixisset, junior illius frater, cui nomen Simeon rerum administrationi admovetur. Hujus jussu Distrus comes sanctos Socratem et Theodorum Tiberiopoli Bragalinitza transtulit ac in eodem templo prope alios reposuit. Porro ex co die plura adhuc miracula ex iis profluxerunt quæ ubique deprædicata, omnes ad divinorum charismatum fruitionem invitabant. 48. Hinc et mulieren quamdam ex provincia Bragalinizæ, quæ ob filium suum unigenitum, qui, cum jam septennis esset, surdus erat et mutus, animo summopere amicto erat, sanctorum gratia ad se attraxit. Porro ista, contempta imbecillitate muliebri, et ad itineris longitudinem imperterrita assumpto secum puero, ad miraculorum fontem, qui sanctos continebat, nempe ad sacrum et divinum ipsorum templum accedit: ibique perfusa lacrymis die noctuque sanctos rogabat, ut filio suo dirum linguæ impedimentum, sibique acerbum mærorem exsolverent. Quadam vero nocte post ferventiorem orationem, cum nimium defatigata esset, exiit ad vestibulum templi; ubi filium complexa, se 509 ad paululum somni capiendum reclinavit. Mox vero puer ex matris ulnis exsiliens, fugere occepit. Tunc mater a somno consurgens, ac rei novitate perturbata, puerum, quid ei accidisset, interrogat. Is vero, clara voce, Mater, ‹ dixit, mater! terribilis quidam vir e sinu tɛo rapere me volebat. • Illa attonita ad rem tantam, neque eam credere poterat; sed existimabat se visum videre ® (solent enim ea, quæ vix sperari possunt, etiam cum facta fuerint, incredibilia videri, ac tempore egent, ut credantur). Verum adl se reversa, et cognoscens veritatem, non somnium esse quod videbat, et revera puero soluta esse vincula quæ mulum detinebant, elata voce, gratias quas potuit, maximas divinæ egit bonitati. 49. Accedat vero et mulier altera. Hæc a loco in locum ab immundo spiritu agebatur; solitudines Variæ lectiones et notæ. Symeonem hunc, Vladimiri, qui ante Bogorim imperavit, filium fuisse scribit Ducangius ex Constantino Porphyrogenito lib. De administr. imp. c. 32. An ex lioc loco corrigendus sit, viderint ii, qui de auctoritate hujus, quem edimus, scriptoris definire voluerint: hic enim eum filium Borisis, seu Bogoris esse, perspicue docet. Fortasse Symeon iste is junior Bogoris filius fuerit, quen, oculis exuto et carceri mancipato seniore lilio degenere, antequam iterato monasticum habitum indueret, regno praefecit. Quod si admittatur, et illud sit probabile, illum Michaelem, cognomento Vorisen, quem post Bogorim atque Presiamum regnasse, scribit Ducangius, non alium esse quam Michaelein ipsum Bogorim (sane nomen fere consentit, et quod magis est, a nostro auctore non Bogoris, sed Borises ille ipse appellatur, cum, resumpto diademate, iterum aliquandiu imperavit donec degenerem seniorem filium in ordine. redigeret.

tamen potissimum frequentabat. Tandem singulari πνεύματι, καὶ μάλιστα τὰς ἐρημίας διοικούσα. Αὕτη Dei dispositione venit ad sanctorum templum atque in vestibulo quiescens, videt per somnum senes duos splendidos ac lucidos qui ipsi dixerunt; • Ingredere etiam tu cum aliis templum, ingredere, et sacerdoti quem videris, lumen lampadibus olei admoventem, præbe capitis velamentum quod gestas; et ipse orabit pro salute tua.» Cum hac audiisset, ea statim exsecutioni mandavit et salutem confestim obtinuit. 50. Verum, nec claudus a nobis silentio prætermittatur. Hie pauper quidem opibus erat adeo, ut ad necessarium sibi victum capessendum domos (virgis ligncis pro pedibus utens) circuire cogeretur; non tamen pauper erat fide, iino valde dives: habebat etiam propinquos ab orthodoxa fide neutiquam alienos. His itaque post multa tandem persuasit, ut se ad sanctos deferrent; quod et fecerunt. Tunc ille fidei opera ostendens cum lacrymis et orationibus, juxta propheticum diclum, 8 saliit sicut cervus claudus, domumque propriis pedibus reversus cs', suspensis primum in templo virgis ligneis in trophæum pro expugnata infirmitate, et in monumentum virtutis sanctorum, gratiæque ab ipsis recepta. Verum cur et alium paralyticum simul et cæcum in medium non afferat oratio::ostra, narretque ipsum et a paralysi sanatum et liberatum'a cæcitate? Sane Quminis instar afluunt mihi sanctorum miracula. Quare nimiam loquen:li prolixitatem effugiens, via breviore per gam, ac sequentium tantummodo mentionem adhuc faciam. 51. Vir quidam, prope fluvium qui Bardarius dicitur həbitans, a maligno obsessus spiritu, omne turpiloquium ex ore emittebat, ignorans omnino quid diceret aut faceret. Hic ad sanctos ductus, 510 atque sanitatem adeptus, recuperato eliam mentis lumine, quod dæmoniaca caligine jamdudum oblectum illi fuerat, elegit eo in templo magna cum alacritate servire, dicens et ipse cum David ¾³: Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini: et: Melior dies una in atriis tuis super millia: et: Elegi abjectus esse in domo Dei mei, magis ποτὲ κατὰ θείαν πάντως οικονομίαν, τῷ τῶν ἁγίων προσῆλθε νεῷ, καὶ τῷ προνάῳ διάγουσα, ὁρᾷ καθ᾿ ὕπνον γέροντας δύο λαμπρούς καὶ φωτοειδεῖς, οὓς καὶ πρὸς αὐτήν, «Εἴσελθε, φάναι, μετὰ τῶν ἄλλων, εἴσελθε καὶ σὺ εἰς τὸν ναὸν, καὶ ὃν ἂν ἴδῃς ἱερέα τοῖς ἐξ ἐλαίου λύχνοις τὸ φῶς ἐπανάπτοντα, ἐπίδος αὐτῷ τὸ φορούμενόν σοι κεφαλοδέσμιον, καὶ δώσει σοι εὐχὰς ὑγείας.» Ηκουσε ταῦτα, καὶ εὐθὺς ἐποίη σε τὰ διαταχθέντα· καὶ τῆς ἰάσεως οὐκ ἠστύχη σεν. ν. ᾿Αλλὰ μηδὲ ὁ χωλὸς ἡμᾶς παραδράμῃ. Ος καὶ πένης ὢν, καὶ οἰκίαν ἐξ οἰκίας ἀμείβων εἰς που ρισμὸν τῆς ἀναγκαίας τροφῆς, οἷα ποσὶν εἰς τὴν πορείαν ῥάβδοις ἐκέχρητο. Οὐ μὴν πένης ἦν καὶ τὴν πίστιν, ἀλλὰ καὶ σφόδρα πλούσιος· καὶ τούτου γε τὸ γένος οὐκ ἄμοιρον τῆς ὀρθοδόξου πίστεως γέγονεν. Οὗτος πολλὰ καὶ πολλάκις τοὺς τῆς κατὰ γένος οικίας τέλος πείθει τῆς πρὸς τοὺς ἁγίους αὐτὸν ἀγω γῆς. "Ο δὴ γεγονὸς, καὶ πίστεως ἔργα δείξας, ἔν τα δάκρυσι καὶ δεήσεσι, τοῦτο δὴ τὴ τοῦ προφήτου, Ηλατο ὡς ἔλαγος ὁ χωλὸς, καὶ οἴκαδε ἀπῄεσε [. ἀπῄει] τοῖς ποσὶ χρώμενος. Τὰς μέντοι ῥάβδους, τῷ ἱερῷ ναῷ ἐγκατέλιπεν, οἷά τινα τρόπαια τὴν κατὰ τῆς αὐτοῦ ἀσθενείας τῶν ἁγίων δύναμιν καὶ χάριν στηλιτεύοντας. Τὸν δὲ καὶ παράλυτον καὶ τυφλών, πῶς οὐκ ἂν ἄρας ὁ λόγος, εἰς τὸ μέσον χειραγωγή σοιε [γ. –σεις] καὶ δείξαι τοῦτον, καὶ τῆς παραλύσεως ἀπαλλαγέντα, καὶ τῆς τυφλότητος ἐλευθερωθέντα; Ποταμηδὲν ἐπιῤῥεῖ μοι τὰ θαύματα τῶν ἁγίων, ὅθεν καὶ τὸν κόρον τοῦ λόγου φεύγων, τὴν ἐπιτιμοτέραν [[. ἐπιτομωτ.] βαδίσω, καὶ ἁπλῶς τούτων ἐπιμνησθήσομαι. να'. 'Ανήρ τις παρὰ τὸν οὕτω καλούμενον Βαρδάριον ποταμὸν οἰκῶν, δαιμονίῳ κατείχετο πνεύματι, πᾶσαν αἰσχρολογίαν ἀφεὶς γ. ἀφεὶς] ἐκ τοῦ στόματ τος αὐτοῦ, καὶ μηδὲν τῶν παρ' αὐτοῦ λεγομένων, ἢ πραττομένων εἰδώς. Οὗτος εἰς τοὺς ἁγίους ἀχθεὶς, καὶ τυχὼν τῆς ἰάσεως, καὶ τὴν ὑπὸ δαιμονικοῦ ζόφου συγκεκαλυμμένον νοῦν, ἀναλάμψαντα πάλιν ἐσχηκώς, δουλεύειν ἐν τῷ ναῷ μετὰ πολλῆς ἀγαλλιάσεως ᾑρε τίσατο, μᾶλλον καὶ αὐτὸς μετὰ τοῦ Δαβίδ, Επιποθεῖ καὶ ἐκλείπει ἡ ψυχή μου, λέγων, εἰς τὰς αὐλὰς τοῦ Κυρίου· καὶ, ὅτι Κρείσσον ἡμέραν quam habitare in angustia cordis peccatorun 86. μίαν vulg. κρείσσων ἡμέρα μία] ἐν ταῖς αὐλαῖς Cumque tres integros annos eo in ministerio exegisset, domum reversus, perpetuam servavit tantæ gratiæ a sanctis receptæ memoriam. 52. Alius lepra toto corpore albicans, pedes etiam luxatos habens, ex Moglenis veniens, rogabat in anxietate spiritus 86° quemadmodum ait Scriptura, ut ex duabus infirmitatibus alterutra liberarelur. At ille Dominus, qui abundantius dat quam nos pelamus, illum sanctorun intercessione al utraque liberavit. Alius a nativitate mutus, cum ** Isa. xxxv, 6. ns Psal. LXXXII, 1. 98 Ibid. 11. σου ὑπὲρ χιλιάδας· καὶ, Ἐξελεξάμην παραβ ῥιπτεῖσθαι ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ μου μᾶλλον, ἢ οἰκεῖν με ἐν σκηνώμασιν αμαρτωλῶν. Τρία οὖν ἔτη ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων τελέσας, ἀπῆλθεν οἴκαδε, τῆς τῶν ἁγίων ἀεὶ μεμνημένος χάριτος. νβ'. "Αλλος λέπραν ἐξανθήσας καθ᾿ ὅλου τοῦ σώ ματος, καὶ τοὺς πόδας πεπηρωμένος ἐκ τῶν Μογλέ νων ἐλθὼν, ᾐτεῖτο ἐν συνοχῇ πνεύματος, ὅ φησιν ἡ Γραφή, τῶν δυοῖν παθῶν θατέρου ἐλευθερωθῆναι. 'Αλλ' ὁ ὑπερεκπερισσοῦ διδοὺς ὧν αιτούμεθα Κύριος, διὰ τῆς τῶν ἁγίων πρὸς αὐτὸν παῤῥησίας, ἀμφο τέρων αὐτὸν ἀπήλλαξεν. "Αλλος ἐκ γεννητῆς ἄλαλος II Cor. 1, 4,

HISTORIA MARTYRII XV MARTYRUM. ῶν, ἔφθασέ τε καὶ εἰς γῆρας ποῖον [[. πιον], καὶ jam consenuisset, omni curationis amisg spe πάσης ήδη θεραπείας ἀπεγνωκώς, διήγεν οἴκοι, τῆς ἐπὶ τῇ ἀφωνίᾳ λύπης μόνον ἰατρὸν τὸν θάνατον ἐκδεχόμενος. Ὑπνώττοντι γοῦν, ἐφάνησαν αὐτῷ ἐκ τρίτου οἱ ἅγιοι, τήν τε πρὸς τὸν ναὸν προσέλευσιν ἡγούμενοι, καὶ τὴν θεραπείαν ἐπαγελλόμενοι. Π::- σθῆς οὖν εἷς (95-96) ἴδεν, ἄπεισιν εἰς τὸν θεῖον ναὸν, κατ' αὐτὴν τὴν λαμπρὰν καὶ μεγάλην Κυριακὴν τοῦ Πάσχα. Μετὰ δὲ τὴν τοῦ Εὐαγγελίου ἀνακήρυξιν, προσελθὼν ὥστε τὴν ἱερὰν τοῦ Εὐαγγελίου βίβλον ἀσπάσασθαι (ὢ τοῦ θαύματος!), ὁ ἐν τῇ ἀγωνία γεγηρακώς, τό, Κύριε, ἐλέησον, ἐδία λαμπρᾷ τῇ φωνῇ. Καὶ οὕτως ἰαθείς, οἴκαδε ἐπανῆκε, πασχαλίους ὄντως διάγων ἡμέρας, οὐ τὰς τῆς τότε μόνον ἐνεσταχείας [[. -στηκ.] ἑορτῆς, ἀλλὰ καὶ πάσας τάς τῆς ὑπολειπομένης αὐτῷ ζωῆς. νγ'. Γυνή δέ τις πλούτῳ κομῶσα, μοχθηροῦ τινος χυμοῦ ἐκ τῆς κεφαλῆς ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῆς καταρρεύσαντος, ἀφηρέθη τοῦ βλέπειν· καὶ οὐ τοῦτο μόνον ἀλλὰ καὶ ὑγρὸν ἰδεῖν ἀειδὲς [[. ἀηδὲς] ἐκ τῶν ὀμμάτων αὐτῆς ἀπέῤῥεεν· ὥστε μή μόνον τοῖς ἀλλοτρίοις, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ τῷ συζύγῳ βδελυκτόν εἶναι τὴν ἐλεεινὴν ἐκείνην θέαμα. Αὕτη, ἰατροῖς σχεδὸν τὸν ἅπαντα βίον προσαναλώσασα, ἐπειδὴ πάντα τοῦ πάθους ἀσθενέστερα εὗρεν, ἐπὶ τὴν ἀδάπανον ἰατρείαν ἔγνω καταφυγεῖν· καὶ τοῖς λειψάνεις πρόσεισι τῶν ἁγίων, αἰτεῖται τυχεῖν ἐλέους, καὶ στῆναι κἂν γοῦν τὴν τοῦ βδελυκτοῦ ἐκείνου ὑγροῦ ἐκ τῶν ὀμμάτων απόῤῥοιαν. Οτε τοίνυν εὐδόκησεν ὁ Θεὸς τὴν ἴασιν αὐτῇ δοῦναι, ὄναρ ὁρᾷ τοιοῦτον καθάπερ αὐτὴ διηγήσατο·. Εδόκουν, φησίν, ἀετὸν ὑψόθεν καταπτάντα, ἐπὶ τῆς ἐμῆς καθεσθῆναι κε φαλῆς, καὶ σκεπάσαι με ταῖς αὐτοῦ πτέρυξι. Διαταραχθεῖσα δὲ ἐπὶ τούτῳ, διανέστην τε τοῦ ὕπνου, καὶ τὸν μὲν, οὐκ ἔτι εἶδον βλέπω δὲ, ὡς ὁρᾶτε, ὑγιῶς καὶ ἀνεπιθολώτως.» ᾿Αλλὰ μηδὲ τὸ παρὸν ἡμᾶς παρέλα θοι ἀνεκδιήγητον· Ἐπῆλθόν ποτε στρατιῶταί τινες τὴν τῶν ἁγίων κόνιν θρασύτερον, ἄνδρες ἀδιαφόρως ζῶντες, καὶ τὴν ἀγωγὴν τοῦ βίου ἀμελεστέραν ἐπιτηδεύσαντες. Ως εἶδον αὐτοὺς οἱ τῆς ἐκκλησίας, τοῖς λεγομένοις Κατηχουμένοις προσφυγόντες, τὰς θύρας ἐπέκλεισαν. Εἰς δέ τις τῶν στρατιωτῶν ἰδὼν αὐτοὺς, Ιππότης (ὢ γνώμης τολμηρᾶς! ὢ ἀτάκτου φορᾶς!) ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν εἰσήλαυνεν. Ἀλλ᾿ οὐκ ἔσωεν [/. ἔφθασεν] τὸ προαύλιον εἰσελθεῖν, καὶ σὺν τῷ ἵππῳ, πάντων ὁρώντων, ἀφανής γίνεται. Τοῦτο τοῖς ἄλλοις ἰδοῦσι φόβον ἐμποιῆσαν, δρομαίους ἀναχωρῆσαι τῆς μονῆς παρεσκεύασεν. νῦ. Οὐκ ἔστι μοι κόρος τὰ τῶν ἁγίων ἐκδιηγεί σθαι τεράστια. "Οθεν οὐδὲ τὴν ἐπὶ τῷ ἀνδρὶ γενομένην θαυματουργίαν παραλίποιμ: ἀδιήγητον. "Ος πολλάκις μὲν ὀκτὼ μεγίστους ἄρτους φαγών (οὓς εἴωθε τὸ τῶν Βουλγάρων γένος ποιεῖν, ὡς εἶναι τὸν ἕνα ἄρτον ἱκανὸν εἰς δέκα ἄνδρας, ἢ καὶ πλείους (95-96) ἴσ. πεισθεὶς οὖν οἷς. domi manebat mortem exspectans tanquam unicum medicum tristitiæ quam ob loquendi impotentiam pariebatur. Ae doru:ienti sancti isti ter apparuerunt, suadentes, ut ad templum ipsorum accederet, ac sanitatem, si id faceret, promittebant. Persia - sus ille iis que viderat, ad sacrum templum perRit, ipsa illustri ae magna die Dominica Paschalis. Ubi post decantatum Evangelium, accedens, ut sanctum Evangelii librum oscularetur (oh miraculum!) is qui in omnimodo loquendi impotentia consenuerat, tunc clata voce clamavit: Kyrie, eleison. Hac ratione sanatus domum suam repetit, acturus dies vere paschales, non solum decurrentis tunc solemnitatis, sed etiam reliquos omnes vitae sur. 53. Mulier vero quædam divitiis suis superbiens, maligno quodam humore ex capite in oculos defluente videndi facultate privata erat: ac præter - ea sordidus quidam fœdusque humor ex oculis cjus indesinenter deluebat, adeo ut misera illa non solum alienis, sed etiam viro suo molestumi spectaculum esset. Porro, cum ipsa facultates fere omnes suas in medicos insumpsisset, omniaque comperiisset infirmitate sua debiliora, ad indefi rientem medicinam confugere decrevit. Accedit itaque ad sauctorum reliquias, postulat misericordiam, et ut aliquando sistatur tetri illius humoris ex oculis fluxus, enixe rogat. Quando igitur Deo placuit, sanitatem ei impertiri, tale illa somnium habuit, quemadmodum ipsa postea narrabat. ‹ Videbar mihi, inquiebat, videre aquilam, quæ ex alto advolans supra caput meum considerel, meque alis suis obtegeret: qua re turbata, evigilavi, et aquilam quidem non amplius vidi. Oculis autem nunc perfecte 511 valeo, ut videtis.. Sed neque istud nos lacitum prætereat. Milites quidam aliquando ad sanctorum cineres, audacius quam par erat, accesserunt; erant quippe homines indiscrete viventes, quique nullam moderandæ vitæ curam gerebant. Porro cum eos vidissent custodes ecclesiæ, ad sic dictos catechumenos profugientes, fores clauserunt. Unus vero ex illis militibus, cum eos fugientes vidisset, equum, cui insidebat (oh audacian! oh temeritaten!) ecclesiam versus impulit; sed neque usque ad ingres - sun vestibuli pertingere potuit: nam protinus simul cum equo omnibus spectantibus evanuit. Id cum cæteros milites terruisset, satis abunde ſuit, ut veloci cursu a monasterio recederent. 54. Satiari vero non possum in narrandis sanctorum mirabilibus. Quare neque miraculum, quod in viro alio patratum est, silentio præteribo. Is cum sæpe octo^panes ex iis sane maximis, quos Bulgari facere solent, ut singulį decem et amplius hominibus plene saturandis sufficiant, ſame adhuc Variæ lectiones et notæ.

d-tinebatur: Ali uando etiam, cum arietem inte- τυχὸν ἐμπλησθῆναι εἰς κόρον), ἔτι πείνης [f. πείνῃ] grum devorasset, adhuc jejunus sibi videbatur. Quin ipse affirmabat, interdum nec taurum integrum ad famem expellendam satis sibi fuisse. Quadam die etiam torcular integrum uvarum devoravit. Erat utique dæmonum effectus fames ista: quæ enim præter naturam sunt, passiones, eas dæmonum perturbationes ipse puto. Porro vir ille intelligens pravam affectionem suam, erubescebat quidem; at quid sibi agendum esset, ignorabat. Loca omnia miraculis inclyta circumire capit: unde et Romam profectus est, ut magni illius apostolorum principis Petri virtutem invoca - ret. Adiit quoque sanctum Irenæum, qui etiam miraculis valde celebris erat. Cum vero nullibi, quod postulabat, impetrasset, vix tandem in mentem illi venerunt sancti nostri. Ad eos igitur ire contendit. Cum autem adhuc longe civitatis nimnia, et templum in quo sancti jucebant, vidisset, venit ad quemdam rivum aquæ, ubi reperit senem prope decursum ipsius sedentem. Erat vero senex ille gratiosissimus aspectu, cui alba canities decorem ac venerationem conciliabat: ante ipsum autem erat panis. Is igitur qui prædictam passionem coercere nunquam poterat, volebat a sene illo cibum petere. At cogitans nodico illo pane famem suain adeo sedandam non fore, ut potius acrius esset incitanda, voluntatem petendi comprimebat. Interea ipsum hæc secum cogitantem, vocat senex, dicens: • Huc adsis, frater, ac mecum recumbe, ut ambo de isto pane comedamus. › Ille rursus eadem, quæ prius mente revolvens, panis illius parvitatem cum 512 inexplebili fame sua conferebat. Hinc aliquandiu ambiguus hæsit, num humanam adeo invitationem acceptaret. Sed demum aquiescens, assidet venerando seni: qui bifariam primum fracto pane, et rursus altero dimidio in duas partes secto, ex his unam, hoc est quartam panis totius partem insaturabili illi homini comedendam tribuit. Hic eam comedens, adeo brevi saturatus est, ut etiam portio ipsi superfuerit. Qua secum sumpta, monasterium ingressus est, usque ad illud tantummodo tempus insatiabilis, in posterum vero ea infirmitate penitus liber, nunquam intermisit Deo Ο. Μ. gratias agere. Ιερομαρτύρων. Et hæc quidem de sanctis istis martyribus. κατείχετο. Ποτὲ δὲ καὶ κριόν ὅλον βεβρωκώς, ὡς νῆστις διέκειτο. Έλεγε δέ ποτε καὶ ταῦρον ὅλον μὴ ἀρκέσαι εἰς βρῶσιν αὐτῷ. Ἐν μιᾷ δὲ τῶν ἡμερῶν, καὶ ληνὸν ὅλον βοτρύων κατέφαγε. Πάντως δὲ τοῦτο δαιμόνων ἦν. Τὰ γὰρ παρὰ φύσιν πάθη, δαιμόνων ἐνοχλήματα τίθημι. Αίσθησιν δὲ τοῦ πάθους λαβὼν ὁ ἄνθρωπος, ᾐσχύνετο μὲν, οὐκ ἔχων δὲ 8 καὶ δρά σοιε [/. –σειε], τοὺς ἀνὰ πάντας τόπους ἐν ἁγίοις θαυματουργούς περιῄει· ὥστε καὶ τῆς Ῥώμης (Γ. τῇ Ῥώμη] ἐπιφοιτῆσαι, τὴν τοῦ μεγάλου καὶ κορυ φαίου Πέτρου τῶν ἀποστόλων ἐπικαλούμενος δύναμιν. Ἐπεζήτησε δὲ καὶ τὸν ἅγιον Εἰρηναῖον, πολὺν καὶ αὐτὸν ἀδόμενον ἐν τοῖς θαύμασιν. ὡς δὲ τῆς αἰτήσεως οὐκ ἐτύγχανε, μόγις εἰς μνήμην ἔρχεται τῶν καθ' ἡμᾶς τούτων ἁγίων· καὶ δὴ τὴν πρὸς αὐτοὺς πορείαν στέλλεται. ῞Οτε δὲ τὰ ἐπιτείχια τῆς πόλεως εἶδε πόρρωθεν, καὶ τὸν ναὸν ἔνθα οἱ ἅγιοι ἔκειντο, ἦλθεν ἐπί τι ὕδωρ, καὶ εὗρε γέροντα παρὰ τὴν διέξοδον τοῦ ὕδατος ἀνακείμενον. Καὶ ὁ γέρων χαριεντέστατος τῷ εἴδει, τὴν τῆς πολιᾶς λευκότητα ἔχων ἐπιεικῶς αὐτῷ ἐπιπρέπουσαν· καὶ ἰδοὺ ἔμπροσθεν τοῦ γέροντος ἄρτος. Ο τοίνυν τῷ ῥηθέντι πάθει ἀκατάσχετος άνθρωπος, προεθυμεῖτο μὲν ζητῆσαι τροφὴν τῷ γέροντι· λογιζόμενος δὲ ὡς βραχὺς μὲν ὁ ἄρτος, οὐ μᾶλλον αὐτὸν παύσει τῆς πείνης, ἢ τὴν ὄρεξιν ἐρεθίσει, τὴν προθυμίαν ἐνεκόπτετο. Ἐν ὅσι δὲ ταῦτα διελογίζετο, προσκαλεῖται τοῦτον ὁ γέρων, και, ο Δεύρο, φησὶν, ἀδελφὲ, καὶ συνανακλίθητι, καὶ τοῦ ἄρτου ἄμφω γευσώμεθα. Ὁ δὲ πάλιν τὰ αὐτὰ λογιζόμενος, καὶ τὴν τοῦ ἄρτου βραχύτητα, τῷ ἀκο ρέστῳ αὐτοῦ πάθει ἀντιμέτρει [[. μετρῶν], καὶ διὰ τοῦτο πρὸς τὴν φιλάνθρωπον τοῦ γέροντος ἀναβαλ λόμενος πρόσκλησιν, τέλος, πείθεται, καὶ συγκάθε ηται τῷ γέροντι. Ὁ δὲ διχῆ κλάσας τὸν ἄρτον, καὶ θάτερον τῶν διχοτομημάτων πάλιν εἰς δύο τεμών, τὸ ἥμισυ τῶν δυοῖν τούτων τμημάτων, τὴν τοῦ ἄρτου φημὶ τετάρτην μερίδα εἰς βρῶσιν τῷ ἀκορέστῳ ἐκείνῳ δέδωκε. Καὶ ἔφαγε καὶ ἐνεπλήσθη, καί τι μέρος αὐτῷ ἐπερίσσευσεν. “Ο ἐπιφερόμενος εἰσῆλθεν εἰς τὴν μονὴν, ἕως τούτου μόνον ἀκόρεστος ὤν· τοῦ λοιποῦ δὲ τὴν εἰς τὸν Θεὸν καὶ τοὺς ἁγίους εὐχαρι στίαν οὐ διέλιπεν ἀναφέρειν [/. -ρων] καθεκάστην. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως τὰ κατὰ τῶν ἁγίων 55. Ego vero similis videor homini, qui abyssum cavitate manus haurire studet, aut astra cœli, guttas pluviæ et arenam maris dinumerare; vel qui propriam umbram persequitur, quam comprehendere nunquam potest, sed in vanum laborat, nihil plane proficiens, ut qui inutilia ac impossibilia conatur. Perinde enim se habet, qui horum sanctorum miracula per ordinem enarrare aggreJiatur. Hic igitur finem dicendi faciens, hanc narrationem absolvam. Illa vero tanquami fluvius revera perennis et torrens voluptatis et fons inexhaustus fluunt indeficienter et fluent suntque iis qui credunt, pignus et argumentum fruitionis νε'. Ἐγὼ δὲ ἔοικα ἀνθρώπῳ ἀντλοῦντι τῇ κοτύλῃ τὴν ἄβυσσον, καὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ ἀριθμοῦντι, καὶ σταγόνας ὑετοῦ, καὶ ψάμμον παράλιον, καὶ τὴν σκιὰν αὐτοῦ καταδιώκοντι, καὶ μὴ καταλαμβανομένῳ, ἀλλ᾽ εἰς κενὸν καὶ μάτην κοπιοῦντι [f. -ὤντι] καὶ μηδὲν ὀνουμένῳ, ἀνόνητα μοχθοῦντι καὶ ἀτέλεστα. Ἴσον γάρ τοιούτοις ἔργοις ἐπιχειρεῖν, καὶ πειρᾶσθαι τῶν ἁγίων ἐφεξῆς διηγείσθαι τὰ θαύματα. Αλλ' ἐγὼ μὲν ἐνταῦθα, πέρας λαβὼν τοῦ λόγου, στήσομαι τὴν διήγησιν. Τὰ δὲ ποταμὸς ὄντως όντα ἀένναος καὶ χείμαρρος τρυφῆς, καὶ πηγὴ ἀνεξάντλητος, ῥεῖ τε ἀκαταπαύστως καὶ ρεύσοιεν [. -σειεν]· ἀῤῥαβὼν πιστευόμενα, καὶ δόγματα τῆς

LIBER DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ἀπολαύσεως, ἃ ὀφθαλμὺς οὐκ cœlestium bonorum, quæ oculus non vidii, nec εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρῶ που οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν· καθὼς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ θεὸς Ἰησοῦς Χριστὸς εἴρηκε· Δεῦτε, οἱ εὐλο γημένοι τοῦ Πατρός μου, κληρονομήσατε τὴν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου. Τῶν καὶ εἰσμεθέξουσιν [f. συμμεθ.] γυμνότερόν τε καὶ τελειότερον, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή, και προς - κύνησις, σὺν τῷ ἀἰδίῳ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ εἰς τοὺς ἀτελευτήτους ξύμπαντας αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.. 87 I Cor. 11, 9. 88 Matth. xxv, 31. auris audivit, neque in cor hominis ascendit, quæ præparavit Deus diligentibus se: quemadmodum et in Evangelio Dominus dixit: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi *. Quorum bonorum purius et perfectius participes sunt hi (sancti) in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria, honor et adoratio, simul cum æterno ingenito ipsius Patre et cum sanctissimo optimo et vivificante ejusdem Spiritu, nunc et per omnia infinita sæculorum sæcula. Amen. ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ ΚΥΡΙΟΥ ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ ΠΡΟΣΛΑΛΙΑ ΤΙΝΙ ΤΩΝ ΑΥΤΟΥ ΟΜΙΛΗΤΩΝ ΠΕΡΙ ΩΝ ΕΓΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΛΑΤΙΝΟΙ. BEATI BULGARLE ARCHIEPISCOPI DOMINI THEOPHYLACTI 'ALLOCUTIO AD QUEMDAM EX SUIS FAMILIARIBUS DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR (*). Interprete Bonifacio Finetti ord. Prædicatorum. Εἰσῆλθε τὸ ἀξίωμά σου ἐνώπιόν μου, εὐλαβέστατε β μοι ἐν Κυρίῳ υἱὲ, καὶ κατενόησα μὲν αὐτὸ καλόν, καὶ ὀφθαλμῶν ἀρχιερατικῶν ἄξιον· πλὴν ἀλλ᾽ ὑπὸ τοῦ νῦν καιροῦ, ὥσπερ θυρωροῦ τινος αυστηροῦ καὶ ἀγνώμονος, ἐξωθούμενον. Ηξίωσας μὲν γὰρ ἡμᾶς ἀντειπεῖν διὰ βραχέων, ὡς οἷόν τε, τοῖς τῶν Λατίνων περὶ τὰ ἐκκλησιαστικά σφάλματα [Γ. -τι], πολλοίς τε οὖσιν ὡς ἔφησας, καὶ περὶ τὸ σχίζειν τὰς Ἐκκλησίας, οὐ μικρὰν ἰσχὺν ἔχουσιν. Ἡμεῖς δὲ οὕτω μὲν φρονεῖν 1 Psal. cxvi, 170. 513 Intravit postulatio tua in conspectu meo ', religiosissime mi in Domino fili, eamque perspexi et rectam esse, et archiepiscopi conspectu dignam, tametsi a præsentis temporis conditione, tanquam ab austero et improbo janitore, repellatur. Etenim rogasti nos, ut Latinorum circa res ecclesiasticas errores, breviter quoad feri potest, refelleremus; quoniam, inquiebas, et multi sunt, et ad scindendas Ecclesias haud modicam vim habent. Nos tamen, Varia lectiones et notæ. (*) Prodit ex codice Cæsareo-Vindobonensi. Vide Præfationem, num. XXV, superioris tomi col. 441