etsi plures, et tantum non Omnes ita sentire, no- περὶ αὐτῶν, καὶ τοὺς ἄλλους εἰδότες σχεδόν τι σύμ vinius, non ita sentimus: neque enim multos eorum errores esse scimus; neque tales, qui ad discindendas Ecclesias sint idonei, quandoquidem nullum est, quod ad ipsum fidei caput pertineat. Idcirco piget nos tot hominibus adversari, et animas turbare, quæ alias turbari facile possunt; eo quod refriguerit jam charitas, et quidem in me praesertim, ob praesens tempus, in quo (ut audivimus) abundat iniquitas. Non enim fraterne suscipimus, quæ a fratre inducuntur; sed iis lubenter adversamur: et satagimus unusquisque videri æmulum suum retro pepulisse: putamusque nobis primatum theologos inter adjudicandum, si pluribus 514 haerescos notam affricuerimus, ac fore, ut perspicaces oculos nos habere videamur, si luciferum nigrum esse sustinuerimus. Idcirco mihi hæc silentio premen la videntur ei, qui tempus (silendi, et tempus loquendi) intelligit, ut vetus habet prophetia. Aliunde tamen probe sciens, laud justum esse, ut benevolentia charitatis tuæ ex aliorum improbitate damnum patiatur, Ægyptios qnidem dimittam palpabilibus in tenebris languere, et loco aquæ sanguinem habere; quemlibet vero Israelitam lubenter videbo et lumine ad opera, et aqua ad vitam frui et simpliciter gaudebo considerans divina portenta aliis quidem in pœnam, aliis vero ad salutem esse. 2. Multa itaque, ut dixi, videntur Latini peccare: nempe quod et azyma offerant, et jejunii ante Passionem dies, non uti nos, enumerent; et quod clericorum matrimonia dissolvant, laicorum vero indiscriminatim permittant: addamn, mo:lo non rideas, quod barbas tondeant, etiam qui sacri sunt ordinis: quorum ctiam manus aureis micant annulis, vestemque sacerdotalem gestant sericis contextam staminibus et variis coloribus pictam: et ascetæ seu monachi ipsorum carne vescuntur: et, cum Dominum adorare sese inclinando oporteret, ipsi genua lectunt. Et hoc quidem communiter omnes peccant. Videbis vero etiam aliqnos sicaranos et suffocata comedentes: indeque Romanamı abominaberis Ecclesiam, quæ talia docet. Fortasse vero insurgens hic aliquis ex valde fidelibus, et fervidioribus orthodoxia zel:toribus nos etiam inscitia, ac crassioris in rebus sacris iudicii, vel incuriir, ac mostrarum rerum proditionis condemnabit, ipse autem et alia multa recensebit. Ast ego et ista ipsa, alia quidem nullius emendationis indigere puto; alia autem mediocris, et talis, ut si * Matth. xxiv, 12. • Eccle. 111, 7. παντας, αὐτοὶ δὲ οὐχ οὕτω φρονοῦντες. Οὔτε γὰρ πολλὰ τὰ σφάλματα οἴδαμεν, οὔτε σχίζειν Ἐκκλησίας δυνάμενη. Οτι μὴ μόνον ἐν τὸ φέρον πρὸς αὐτὸ τῆς πίστεως ἡμῶν τὸ κεφάλαιον, ὀκνοῦμεν τὴν ἐναντίαν θέσθαι τοσούτοις καὶ ταράξαι ψυχὰς εὐθολώτους, διὰ τὴν τῆς ἀγάπης απόψυξιν, ἣν ὁ νῦν καιρὸς ἐν ἐμοὶ πρώτῳ εἰργάσατο, πληθύνας την ἀνομίαν, ὥσπερ ηκούσαμεν. Οὐ γὰρ ἀδελφικώς δε χόμεθα τὰ παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ εἰσαγόμενα, ἀλλ᾽ ἀντιθετικῶς αὐτοῖς προσφερόμεθα, καὶ σπεύδομεν αὐτὸς ἕκαστος δόξαι τις, τὸν φθάσαντα παραγκωνι σάμενος. Καὶ κριθήσεσθαι παρὰ τοῖς πολλοῖς τὰ πρῶτα τῶν τὰ θεῖα σοφῶν, οἰόμεθα, εἰ τοῖς πλείουσιν αίρεσίν τινα ἐπιτρέψαμεν [/. —ψομ.] και φανήσεσθαι δοκοῦμεν, δώματα ἔχοντες, εἰ ἑωσφόρου μελαναυγή παρεισάζομεν. Διά ταῦτα δοκεῖ μοι σιωπητέα εἶναι, συνιέντι τὸν καιρὸν, ὡς ἡ παλαιά προφητεία. Συνιδὼν δὲ ἑτέρωθεν τὴν εὐγνωμοσύνην τῆς σῆς ἀγάπης, οὐ δικαιοῦσαν ἐκ τῆς ἑτέρων ζημιοῦσθαι κακοηθείας, τοὺς μὲν Αἰγυπτίους τῷ ὑπὸ τῷ ψηλαφητῷ τε σκότει ἀργεῖν, καὶ τῷ ὕδατι ἐντυγχάνειν αἵματι· σύμπαντα δὲ τὸν Ἰσραηλίτην, ἡδέως ὁρῶ τοῦ τε φωτὸς πρὸς τὰ ἔργα, καὶ τοῦ ὕδα τος πρὸς τὴν ζωὴν ἀπολαύοντας· ἁπλῶς τε τὰ θεῖα τεράστια χαίρω βλέπων τοῖς μὲν κολαστήρια, τοῖς δὲ σωτήρια. β'. Πολλὰ μὲν οὖν, ὡς ἔφην, δοκοῦσι Λατίνοι σφάλλεσθαι ἄζυμά τε προσφέροντες, καὶ ἐν Σαββάτῳ νηστεύοντες, καὶ τὴν πρὸ τοῦ πάθους δὲ νηστείαν οὐ καθ᾿ ἡμᾶς ἀριθμοῦντες, γάμους τε τοὺς μὲν τῶν ἱερωμένων λύοντες, τοὺς δὲ τῶν λαϊκῶν χύδην καὶ ἄνευ φραγμοῦ τινος ἐπιτρέποντες. Εἰ δὲ μὴ γελά σειν μέλλεις, καὶ ξυρόμενοι τοὺς πώγωνας, οἵ τε ἄλλοι, καὶ τὰ γένη τὰ ἱερά· ὧν τε καὶ δακτυλίοις χρυσοῖς αἱ χεῖρες ἀστράπτουσι, καὶ τὴν ἱερατικής στολὴν σηρικοῖς ὑφασμένην νήμασι, καὶ ποικιλόχρουν ἐνδύονται· ἀλλὰ καὶ κρεοφαγοῦντες οἱ ἀσκηταὶ καὶ προσκυνῆσαι δεῆσαν τῷ Κυρίῳ, τῷ ἐδάφει κολα λώμενοι. Τοῦτο μέν γε πάντες κοινῶς ἁμαρτάνοντες· ἴδοις δ' ἂν τοὺς σικαράνους καὶ πνικτῶν κατευωχουμένους· καὶ βδελύξῃ τὴν Ῥωμαίων Ἔχο κλησίαν, ὡς τοιαῦτα διδάσκουσαν. Τάχα δ' ἄν τις επαναστὰς τῶν λίαν πιστῶν τε καὶ θερμοτέρων, καὶ ὑπὲρ τῆς ὀρθοδοξίας ζηλούντων, ἡμῶν μὲν ἀμαθίαν καταγνοίη, καὶ ἀκρισίαν περὶ τὰ θεῖα, ἢ ψυχρότητα καὶ προδοσίαν τῶν ἡμετέρων. Αὐτὸς δὲ καὶ ἄλλα πλείω τῶν ῥηθέντων ἀπαριθμήσαιτο. Ἐγὼ δὲ καὶ τούτων τὰ μὲν, οὐδεμιᾶς ἐπιστροφῆς δεῖσθαι νομί Varia lectiones et notæ. Cod. Bonon., τοῖς πλησίον, (2)Ισ. διό. Vel si retineatur διὰ ταῦτα fortasse legendum σιωπητέον loco του σιωπητέα. μοναχοὶ habet cod. Bon, eodemque modo legit Chomaenus. Cod. vero noster habet compendiarie duplexa. quod legendum esse ἀσκηται επ ahis codicibus, in quibus simile compendiuin occurrit, deprehendi. flanc vocem ut in Graeco textu se habet vertendo posui, quod neque ex lexicis, neque ex peritissimis Græcæ nationis hominibus, qui in hac urbe sunt quosque ipse consului, ejus significationem assequi potuerita. Simili causa Mingarellius eam penitus omisit.

LIBER DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. ζων, τὰ δὲ, μετρίας, καὶ οἴας, εἰ μὲν ἀνύσειέ τι quis eam perficiat, modicum Ecclesia beneficium μικρὰ τῇ Ἐκκλησίᾳ χαρίζεσθαι· εἰ δ' οὔ, ἀλλὰ μηδὲ ημίαν γε τιθέναι τὸ ἀνεξάνυστον. Ο δὲ μάλιστά μοι ζοκεῖ τὴν πρὸς Λατίνων κοινωνία» τοῖς φρονοῦσι ὅποιεῖν ἀπότομον καὶ ὁ μὴ κατορθούμενον μετ γάλην προξενεῖ τὴν ζημίαν τῇ τοῦ Υἱοῦ κληρονομία, ἣν ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἔλαβε, τοῦτό σοι καὶ δείξω, καὶ διελέγξω καθόσον ἔνεστιν. Εἰ δὲ μὴ μακρὸν ὁρῶμεν τὸν λόγον, καί τινα τῶν ἄλλων μετρίως επισκεψό μεθα. impendat; sin vero, non sit hoc inter damna computandum. Quod autem mihi omnium maxime videtur Latinorum communionem iis, qui sapiunt, exosam facere, quodque ni corrigatur, magnum afferre potest detrimentum hæreditati Filii Dei, quam in-gentibus acquisivit*, illud tibi indicabo, et quoad licuerit, refellam. Tum vero, nisi orationem nostram justo longiorem fieri viderimus, aliqua etiam-ex cæteris mediocriter discutiemus. 3. Summus igitur corum error est, quodque in Salomonicum Inferni profandum incurrere fact", est innovatio in Symbolo fidei, quam ii fecerunt, enuntiantes, Spiritum sanctum ex Patre Filioque procedere: 515 oportet enim fidelis Symbolum esse γ'. Εστιν οὖν τὸ μέγιστον ἐκείνων σφάλμα, καὶ τοῦτο δὴ τὸ τοῦ Σολομῶντος "Αδου πεταύρω ποιούν συναρτᾷν, ἡ ἐν τῷ τῆς πίστεως Συμβόλων καινοτο μία, ἣν ἐποιήσαντο ἀνακηρύττοντες τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορευόμενον. Δεῖ δὲ Σύμβολον εἶναι τοῦ πιστοῦ τὸ Σύμβολον πάσης ἀπηλ- Symbolum omnis adulterationis immune: nam neque λαγμένων παραποιήσεως. Οὐδὲ γὰρ ἂν, οὐδ' οἱ παρά τῷ Ἰεζεκιήλ πελεκυφόροι τῶν σεσημειωμένων ἐφείδοντο, οὐ [[. εἰ] μὴ ἐνεώρων αὐτοῖς τὸ σημεῖον ἀπαραποίητον. Πῶς οὖν πρὸς τὴν καινοτομίαν ἀπαν τησόμεθα, ἁπλῶς τε καὶ ἀφελῶς, καὶ τὸ ὅλον, ὡς τοὺς ἁλιέων προσῆκε μαθητάς; Εἰ μὲν γὰρ ἄλλον διδάσκαλον προστησάμεθα, είχομεν ἂν ἐκ τῶν ἐκεί νου συμπείθειν τοὺς τοῦ αὐτοῦ μαθητάς, καὶ τῶν ἐναντίων λόγων προστάτας. Ἐπεὶ δὲ οἱ ἀπ' ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται τοῦ Λόγου τοῦτον αὐτὸν παρ ἔδοσαν ἡμῖν, τὸ Πνεῦμα, καὶ ἀληθείας λέγοντα Πνεῦμα, καὶ παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, ἁπλοῦς ὁ λόγος· ἢ ἄλλον διδάσκαλον ἀντεισάγαγε, τοῦ Λόγου τρανότερα λέγοντα, καὶ τῆς σοφίας σοφώτερα, παρ' οὗ τὸ νέον τοῦτο δόγμα λαβὼν ὑπερφυώς ἔστερξας· ἢ τοῦτον μὴ ἔχων, δέξαι τὸν ἕνα καθηγη τὴν ἡμῶν, τὸν Χριστὸν, περὶ τοῦ συγγενοῦς διδάσκοντα Πνεύματος, ἐκ τίνος, καὶ πῶς ἔχει τὸ εἶναι, και μαρτυροῦντα τῷ αὑτοῦ μάρτυρι, ὅτι παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται. Καίτοι καθ᾽ ὑμᾶς, εἰ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται, τί ἐκώλυεν εἰπεῖν· “Ο παρὰ τοῦ Πατρὸς καὶ ἐμοῦ ἐκπορεύεται; οὕτω μὲν εὑρέθης οὐ κατακολουθών τῷ τῶν πτωχῶν εὐαγγελιστῇ Χριστῷ· εἰ καὶ τὸν αὐτοῦ σταυρὸν αἵμειν λέγεις. Εἰ δέ τινι τῶν ἐγκεκριμένων Πατέρων τοῦτο ἐπείσθης, δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν. Ἀλλ᾽ οὐκ ἂν ἔχοις δεῖξαι, κἂν πολλὰ κάμοις· ἡ γὰρ ἐγχεκριμένος οὐκ εἶπεν, ἢ εἰπὼν οὐκ ἐγκέκριται. Ἔπειτα, κἂν εἰ τοῦτό σοι δῶμεν, ἀλλ᾽ οὗ τί γε τὸ σπάνιον ἑλκύσομεν εἰς ὑπόδειγμα. Νόμος καὶ τοῦτο ἡμέτερος "Οπου γὰρ μυρίων θεολογούντων μὲν περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, μηδενὸς δέ τι τοιοῦτον λέγοντος, εἰ μὴ τὸ δι' Υἱοῦ πεφηνέναι· καὶ δι' Υἱοῦ ἐκ Θεοῦ εἶναι· εὑρίσκεται τις εἷς, ἢ καὶ δεύτερος τἀναντία παρεισηγούμενοι, τὸ μὴ ἐκείνοις, ἀλλὰ τούτοις προσθέσθαι, γεμόντων ἐστὶ τοῦ τῆς πλάνης πνεύματος. . * Psal. 11, 8. * Prov. ix, 19. 30 Joan. xiv, 12. Chomatenus, ἀνύσειέ τις. Chonral., εὐφρονοῦσι. ἀπώματος Chomat. 6 Ezech. 18, 0. securiferi illi apud Ezechielen, signalis pepercissent 6, nisi in eis minime falsatum signum vidissent. Quomodo igitur innovationi isti occurremnus? Et simpliciter et candide, et omnino ut piscatorum discipulos decet. Si enim magister alius proposi- / tus nobis esset, ex ejus dictis discipulos ipsius, et adversæ sententiæ patronos utique persuaderemus. Cum vero ii, qui ab initio oculati testes, et ministri fuere Verbi, tradidere nobis eum dixisse, Spiritum sanctum esse Spiritum veritatis, et ex Patre procedere, simplex, et absoluta hæc est ratio: vel tu magistrum alium profer, qui Verbo clariora, et sapientia sapientiora doceat, a quo nOVENI istud dogma, quod adeo mirifice amas, acceperis; vel alium non habens, amplectere unum magistrum nostrum Christum 8, docentem de cognato Spiritu, a quo et quomodo esse habeat, et attestantem` testi suo, eum a Patre procedere. Et quidem si ex Filio cliam, ut vos contenditis, procedit, quid prohibuk, ne diceret:Qui ex Patre et ex me procedit? sic quidem tu convinceris non sequi pauperum evangelizatorem Christum: elsi crucem ipsius tollere te dicas. Si vero ab aliquo ex probatis Patribus hoc edoctus es, ostende nobis Patrem et sufficil nobis 10: at ostendere non poteris, etiamsi multum, diuque fatigeris: si enim probatus est, non dixit; et si diait, probatus non est. Deinde etsi hoc tibi daremus, attamen quod rarius est, non utique in argumentum trahendum: quod legi quoque vestrae consentaneum est. Si enim plurimi theologi de Spiritu sancto disserentes, nemo quid tale dieat, sed tantummodo per Filium apparuisse, et per Filium ex Deo esse, reperiatur vero unus, vel alter qui contrarium doceat, profecto non illis, sed istis adhærere, res est illorum qui spiritu erroris pleni sunt. ▼ Joan. xv, 26. 8 Matth. xxi, 8. * Luc. 1V, 48. Variæ lectiones et notæ. Cod. Bon. ὑμέτερος. Hanc lectionem ego quoque ut verisimiliorem secutus sum.

δ'. ᾿Αλλὰ γέγραπται, φησί Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ, καὶ Πνεῦμα Χριστοῦ. Κἀγὼ τίθεμαι· ἐπειδὴ καὶ Πνεῦ μα τῆς ἀληθείας, καὶ Πνεῦμα τῆς ζωῆς ὁ Υἱός προσθήσω δὲ καὶ σοφίας καὶ ἰσχύος. Καὶ ταῦτα γὰρ ἐκεῖνος, ἀλλ' οὐχ ὡς ἐξ ἐκείνου προϊόν, ἀλλ' ὡς οἰκεῖον αὐτοῦ (συγγενές γὰρ, καὶ οὐκ ἀλλότριον), καὶ ὡς αὐτῷ ἐναναπαυόμενον, καὶ ὡς παρ' αὐτοῦ τοῖς ἀξίοις πεμπόμενον καὶ χορηγούμενον καὶ μεταδιδό μενον. Αλλ' εἶχε τοῦ λόγου ὅτι προήκων ἐπ' αὐτὸ τὸ καιριώτατον ήγαγεν. Εοίκατε γάρ μοι, ὦ τὰ ἄνω φρονοῦντες ὑμεῖς, οὐ κακία γνώμης τοσοῦτον, ὅσον ἀγνοίᾳ τῆς ὀρθότητος σφάλλεσθαι. Τὸ γὰρ ἐκπου ρεύεσθαι, νομίζοντες ἴσον είναι τῷ χορηγεῖσθαι, και μεταδίδοσθαι, ἐπειδὴ τὸ Πνεῦμα εὑρίσκεται παρὰ τοῦ Υἱοῦ πεμπόμενον, καὶ χορηγούμενον, καὶ μεταδιδόμενον, οὐδὲ οἴεσθε προσκόπτειν, εἰ καὶ ἐκπορεύεσθαι τοῦτο ἐκ τοῦ Υἱοῦ φαίητε. Εστι δὲ οὐχ οὕτω ταῦτ' ἔχοντα. Πόθεν, ἄγε [γ. & γε] καὶ παντί φαμεν διαφέρειν; Τὸ μὲν γὰρ ἐκπορεύεσθαι, τοῦ πῶς ἐστι τὸ Πνεῦμα δηλωτικόν. Ὡς γὰρ ὁ Υἱὸς ἔστιν ἐκ τοῦ Πατρὸς, γεννητῶς δὲ, καὶ οὐ κατ' ἄλλον τινὰ τρόπον· οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα ἐκ τῆς αὐτ τῆς μὲν ἀρχῆς, τοῦ Πατρὸς δὴ λέγω, οὐ γεννητῶς δὲ οὐ γὰρ δύο Υἱοι), ἀλλ' ἐκπορευτῶς. Τὸ μὲν οὖν ἐκπορεύεσθαι, τρόπος ἐστὶ καθ᾽ ἂν ἔχει τὸ Πνεῦμα τὸ εἶναι ἐκ τοῦ Πατρός· ὅπερ δὴ καὶ ἰδιότης αὐτοῦ γινώσκεται. Τὸ δὲ πέμπεσθαι καὶ χορηγεῖσθαι καὶ μεταδίδοσθαι, οὐ τοῦ πῶς ἐστι τὸ Πνεῦμα δηλωτι κόν, ἀλλὰ πλουτισμός τις ἐν τούτοις δηλοῦται, καὶ οἷον χύσις τῆς ἀγαθότητος, τῆς ἐκ τοῦ Πατρὸς μὲν εχούσης τὸ εἶναι, παρὰ τοῦ Υἱοῦ δὲ εἰς τοὺς ἀξίους εκχευμένης· οἷς καὶ δι᾿ Υἱοῦ πεφηνέναι λέγεται. Οτι δὲ τοῖς τὸν λόγον δεξαμένοις, ἀλλ' οὐ τοῖς ἀλα γίστοις τὸ Πνεῦμα ἐμφαίνεται· καὶ ὅτι τὴν τούτου θεότητα μὴ πρότερόν τινι γνωσθεῖσαν τρανῶς, διὰ τοῦ Υἱοῦ μεμαθήκαμεν, τῷ Πατρὶ καὶ ἑαυτῷ τοῦτο συντεταχέτος ἐν τῷ θεοποιοῦντι βαπτίσματι. Οὕτω καὶ ἐμφυσᾷν λέγεται τὸ Πνεῦμα τοῖς μαθηταῖς ὁ Κύριος μετὰ τὴν ἀνάστασίν, οὐχ ὡς προβολεὺς αὐτ τοῦ οὐ γὰρ οὐσίωσις, ἵν' οὕτως είπω, τοῦ Πνεύ ματος, ἡ ἐμφύσησις· ἄλλως τε, μηδὲ ὅλου τότε δο θέντος, ἀλλ᾽ ἑνὸς χαρίσματος, τοῦ τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν· τὸ γὰρ ὅλον τοῖς τῆς Πεντηκοστῆς καιρεῖς ὥριστο), ἀλλ᾽ ὡς ἔχων καὶ αὐτὸς αὐτὸ οὐσιωδῶς, καὶ ὅτε βούλεται τοῦτο διδούς, καὶ οἷς βούλεται, καὶ ὡς βούλεται· ὅπερ ἐστὶ τοῖς μὲν καθ' ἓν εἶδες χαρίσματος, τοῖς δὲ, κατὰ πλείω, τοῖς δὲ ὅλον αὐτὸν τὸν ἄλλον Παράκλητον. Παυσώμεθα τοίνυν εἰς ταὐτὸν ἄγοντες τὰ ἀσύμβατα, μετάδοσιν καὶ ἐκπόρευσιν, καὶ συγκλώθοντες τὰ ἀσύγκλωστα. 4. Verum scriptum est, inquiunt, Spiritus Filii, et Spiritus Christi ". Et ego similia apporo, na… Spiritus veritatis et Spiritus vitæ " est etiam Filius; adlam etiam, et sapientia, et fortitudinis ". Ita igitur dicitur Spiritus sanctus, non quia ex Filio profluat, sed quia proprius ipsius est (cognatus enim illi est, et non alienus), et quia in eo conquiescit, et ab ipso dignis immittitur, tribuitur ac donatur. Sed alacriter prosequamur orationem, quoniam progrediens jam ad id quod præcipuum est, nos perduxit. Videmini enim mihi vos, qui quæ sursum dicta sunt, sapitis ", non tam animi improbitate, quam ignoratione veritatis errare. Putantes enim, idem esse procedere, ac tribui, et donari; quoniam 516 reperitur Spiritus sanctus a Filio mitti, distribui et donari; uullatenus vos impingere existimatis, si ipsum etiam ex Filio procedere dixeritis. Sed hæc profecto non ita se habent:: quin ea omnino differre affirmamus. Siqui dem procedere significat modum quo Spiritus sanctus esse habeat. Quemadmodum enim Filius est ex Patre, sed generatione, et non.alio quocunque modo; ita et Spiritus sanctus est ex codem priucipio, nempe, ex Patre, non generatione (non enim sunt duo Filii) sed processione. Igitur procedere est modus, quo Spiritus sanctus habet esse a Patre: quod etiam proprietas ipsius esse dignoscitur. Miui autem, dari et donari haud significant, quomodo Spiritus sanctus sit; sed his verbis significatur ditatio quædam, ac veluti effusio bonitatis, quæ a Patre quidem habet esse: sed a Filio in dignos efunditur: quibus etiam per Filium apparuisse dicitur; quoniam iis qui verbum receperunt, non vero Verbo, aut ratione carentibus Spiritus apparet et quoniam hujus divinitatem, nulli antea clare cognitam per Filium didicimus ex eo quod eum Patri, et sibi in divini baptismatis fornia copulavit. Ilac etiam ratione insufflasse dicitur Dominus Spiritum sanctum post resurrectionem, non tanquain productor ipsius (non enim substantiatio, ut ita dicam, seu productio substantialis, Spiritus erat insufflatio illa: et alias neque totus tunc datus est: sed unum tantum donum, scilicet, remissionis peccatorum; totus enim ut tantummodo Pentecostes tempore daretur, decretum erat) sed quatenus etiam ipse eum habet substantialiter; et quando vult, ipsum dat; et quibus vult, et quomodo vult: id est aliquibus quidem secundum unam speciem Joni; aliis autem secundum plures; aliis demum totum ipsum alium Paracletum 18. Desinamus igitur in unum conferre, quæ diversa sunt (dari, scilicet lion sunt. " 5. Quod si hoc te quoque scire mihi dixeris, ac Patrem esse Spiritus sancti auctorem per modum processionis, sicut est Filii per generationem; nihilominus te affirmare, Spiritum sanctum proce· dere ex Filio non eadem significatione suiendo eam ss Galat. 1V, 12 Rom. vii, 9. 13 Isa. 15, et procedere) et simut conjungere quæ conjuncta ε΄. Εἰ δέ μοι τοῦτο καὶ αὐτὸς φήσεις εἰδέναι, καὶ ὡς αἴτιος τοῦ εἶναι τῷ Πνεύματι ὁ Πατήρ κατὰ τὸν τρόπον τῆς ἐκπορεύσεως, ὥσπερ κατὰ τὸν τῆς γεν νήσεως, τῷ Υἱῷ· ἐκπορεύεσθαι δὲ λέγεις τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Υἱοῦ, οὐ κατὰ τοῦτο τὸ σημαινόμενον, ἀλλὰ 14 Coluss, 111, 15 Joan. xiv, 6.

LIBER DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. κατὰ τὸ χεῖσθαι καὶ διαδίδοσθαι· καὶ ὑγιαίνων vocem; sed ut perinde sit, ac effundi, et dari: adeoque te quidem recte sentire, ad ita tamen loquendum cogi penuria vocum, Latinæque linguae egestate; si hæc, inquam, mihi dixeris, ego protinus exhibeo tibi beatificatam illam paupertatem Spiritus, ac excusationem tuam fraterne suscipiam: abominaberis vero et ipse elati cordis impuritatem: sicque in uno Spiritu idem sentientes unanimiter glorificabimus Patrem, 517 et Filium, et Spiritum sanctum: eum quidem ut generantem el producentem; alterum ut genitum; hunc autem ut procedentem. Si itaque revera pauper es lingua, et vocabulorum inopia laboras, et idcirco verbis distinguere non vales effusionem Spiritus, vel communicationem (seu quomodocunque aliter quis diτὸν νοῦν βιάζῃ πρὸς τὸ τ[οι]οῦτο πενίᾳ λέξεων, και Λατίνου γλώττης στενότητι· ἐνταῦθά σοι δείξω την μακαριζομένην πτωχείαν τοῦ Πνεύματος καὶ τὴν ἀδελφικὴν πρόσληψιν· βδελύξῃ δὲ καὶ αὐτὸς τὴν τῆς ὑψηλῆς καρδίας ἀκαθαρσίαν· καὶ οὕτως ἐν ἑνὶ Πνεύματι φρονήσαντες τὸ αὐτὸ, δοξάσομεν όμοθυμαδὸν τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· τὸν μὲν, ὡς γεννῶντα καὶ προβάλλοντα· τὰ δὲ, τὸν μὲν, ὡς γεννώμενον, τὸ δὲ ὡς ἐκπορευόμενον. Εἰ γὰρ ἀληθῶς εἰ πτωχὸς τὸν πλοῦτον τῆς γλώττης, καί σοι ἀπορία τῶν ἱματίων τοῦ νοῦ καὶ τῶν λέξεων, καὶ διὰ τοῦτο διελεῖν οὐκ ἔχεις τὴν παρὰ τοῦ Υἱοῦ γινομένην χύσιν τοῦ Πνεύματος, ή μετάδοσιν (ἢ ὡς ἄν τις λέγειν ἑτέρως βούλοιτο ἐκ τῆς ἐκπορεύσεως, καθ᾽ ἦν ἐκ τοῦ Πατρὸς μόνου τὸ cere malit) a processione, secundum quam a solo εἶναι τῷ Πνεύματι· ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις συγχωρήσω χρῆσθαί σε τούτοις, ὡς ἡ γλῶττά σοι δίδωσιν, ἐν κοινοῖς λέγω καὶ ὁμιλίαις, εἰ βούλη [/. βουλή) σοι, ἐκκλησιαστικαῖς· καὶ τοῦτο, μετὰ τοῦ προσδιορι σμοῦ τοῦ προσήκοντος, ὥστε μὴ ἀγνοεῖν τοὺς ἀκούοντας τὴν ἐν μιᾷ λέξει διπλόην τῶν νοημάτων. Ἐν δὲ τῷ Συμβόλῳ τὴν ἐκπόρευσιν ἀνακηρύττειν ἐκ μόνου τοῦ Πατρός· ἐνταῦθα γὰρ ἡμῖν ἡ ὁμολογία τῆς πίστεως· ἦν δεῖ καθαρὰν εἶναι καὶ φωτοειδῆ καὶ ἁπλῆν (τοιαῦτα γὰρ καὶ τὰ πιστευόμενα), καὶ μηδεν συγκεχυμένον, ἢ σκοτεινὸν, ἢ πολλαπλοῦν ἐν ἑαυτῇ φέρουσαν· ὥσπερ οὖν ἔχει καὶ ἡ καθ' ἡμᾶς τῆς πίστεως "Εκθεσις, ἐκφώνησίς τε οὖσα τοῦ ἐν τῇ δευτέρα συνόδῳ νικήσαντος Πνεύματος. Ούπερ ἔμπνοια, καὶ ἡ ὑπὲρ αὐτοῦ τῶν Πατέρων σύμπνοια, καὶ πάσαις τηρουμένη ταῖς Ἐκκλησίαις· αἷς τὸ μὲν ἀξίωμα, μὴ ταπεινότερα φρονεῖν ὑμῶν δίσωσιν (ἴσον γὰρ), ὁ δὲ ἀριθμὸς, καὶ νικητικώτερα· πλείων γάρ. ς'. Προσλέγισαι δέ μοι καὶ τάδε· εἰ μὴ τὸ παρὰ τοῦ Υἱοῦ χορηγεῖσθαι τὸ Πνεῦμα, ἕτερόν ἐστι τοῦ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεσθαι, δυοῖν ἀνάγκη θάτερον· ἢ καὶ τὸν Υἱὸν αἴτιον εἶναι τοῦ Πνεύματος, ἢ τὸν Πατέρα χορηγὸν μόνως, ὡς καὶ τὸν Υἱόν. Εἰ μὲν οὖν ὁ Υἱὸς τοῦ Πνεύματος αἴτιος, δύο ἀρχαὶ τοῦ ἑνός. Τὸ δὲ πλειόνων δεόμενον εἰς τὴν ὕπαρξιν, ἢ μεῖζον ἔσται τοῦ ἐξ ἑνὸς τὸ εἶναι ἔχοντος, ἢ ἴσον, ἢ ἔλατ τον ἀλλ᾽ ἴσον μὲν, οὐκ ἂν εἴη· ἦν γὰρ ἂν ἐξ ἑνὸς, καὶ οὐ λείπεται τοίνυν εἶναι ἢ μείζον, ἢ ἔλαττον. Καὶ τὸ Πνεῦμα ἄρα ἢ μεῖζον ἔσται του Υἱοῦ (καὶ ἦρα τὴν τῆς ἀσεβείας καινοτομίαν· οὐδεὶς γάρ πω τοῦτο τῶν κατὰ τοῦ Υἱοῦ θρασυνθέντων εἰπεῖν ἐτόλμησεν), ἢ ἔλαττον ἔσται· καὶ ἀναζῇ Μaκεδόνιος. Εἰ δὲ παρὰ τοῦ Πατρὸς χορηγείται μόνως, ὡς παρὰ τοῦ Υἱοῦ· ἢ ἄναρχον ἔσται καὶ αὐτό, καὶ 16 Matth. v, 3. latre esse label: ego quidem tibi veniam facile dabo, ut in aliis, hoc est in familiaribus, ac elian in ecclesiasticis, si velis, sermonibus, vocibus, ut tua tibi lingua concedit, utaris, adjecta tamen congrua declaratione, ne, qui audiunt, ignorent, duplicem inesse eidem dictioni intelligentiam. At in Symbolo exprimas processionem ex solo Patre: id enim continet confessionem nostræ fidei, quam puram, claram ac simplicem esse oportet (talia enim sunt etiam quæ creduntur) nihilque confusum, vel obscurum, vel ambiguum in se continere: cujusmodi se habet etiam nostra fidei Expositio, quæ est enuntiatio ejus qui in secunda synodo vicit, Spiritus sancti (cujus sane inspiratio etiam fuit ea Patrum pro ipso conspiratio) quæque ab omnibus custoditur Ecclesiis: quibus profecto propria sua dignitas concedit, ut viliora vobis non sentiant: æqualis enim est; numerus autem, ut et præstantiora: est enim major. 6. Verum et istud perpendias, velim. Si Spiritun sanctum dari a Filio diversum non est a processione ejusdem a Patre, duorum alterum sequi necesse est, vel etiam Filium auctorem esse Spiritus sancti; vel Patrem esse tantummodo datorem, sicut est Filius. Si vero Filius Spiritus Sancti auctor est, jam duo sunt principia unius personæ. Quod autem pluribus principiis opus habet ad exsistendum, vel majus erit eo, quod ex unico principio esse habet vel equale, vel minus. Sed aquale esse non potest; alias esset illud quoque ex uno principio. Restat igitur, esse aut majus aut minus. Igitur etiam Spiritus sanctus aut major erit Filio (et ecce impiam innovationem: nemo enim illorum, qui contra Filium audacius insurrexerunt, hoc dicere ausus est); vel erit minor, et sic reviviscit Varia lectiones et nolæ. In nostro codice ascripta hic est ad margi new hæc alia lectio, την μακαρίαν πτωχείαν μακαριζομένου τοῦ Πνεύματος, hoc est, beatam pauper - salem illius beatificati Spiritus. Mingarellius hic vertit: Aut majus erit,quam unum, quod exsistentiam habet, inhærens scilicet codici suo, in quo deest particula ἐξ, ex, quam Label codes noster, ac necessariam hic esse, consideranti patet instituitur enim comparatio inter cum qui ex uno principio tantum, et inter euin qui ex duobus principiis procedit.

Macolonius. Si autem a Patre solummodo datur, ποῦ τῷ Πατρὶ τὸ ἀξίωμα; πῶς δὲ ἡ ἰδιότης κεut a Filio, vel Spiritus sanctus erit absque omni principio; et sic, ubinam Patris dignitas? ac quomodo proprietas evasit communis? Vel alium Spiritus Sancti auctorem perquiremus: sicque quaternitas nobis introducetur personarum, ct dualitas divinitatum, altera videlicet 518 illorum trium; altera vero quarti illius introducti, qui nobis ex mira ista innovatione tua procedit. Præterea, si idem est procedere ac dari, quæro: quænam alia dictio significat modum, quo Spiritus sanctus esse habet a Patre? Amplius: Si Pater major est filio propterea quod auctor ejus sit, erit eadem de causa major etiam Spiritu sancto. Si vero etiam Filius auctor est Spiritus sancti, erit etiam pari modo major ipso. Αt ubinam tu reperi. sti, Filium dici majorem Spiritu sancto? Ad haec. Si Domini in discipulos insufflatio significat juxta vos, Spiritus sancti ab ipso processionem, que nempe est totius, ac non unius tantum doni, profecto tunc illis sanctum dedit Spiritum: ubi ergo, quod dixit: Si ego non abiero, Paracletus non veniet ad vos 11? Rursus. Si tunc Paracletas datus est per insufflationem, et non tantum donum remissionis peccatorum (solet enim Scriptura etiam dona appellare spiritus) adventus, qui contigit die Pentecostes, vel fuit ejusdem Spiritus, et sic fuit superfluus, vel alterius, et hunc quis fuerit, inqui remus. Et hæc quidem a nobis in confirmationem processionis Spiritus sancti a solo Patre, dicta sunt. κοίνωται; Ἢ ἄλλον τούτου ζητήσομεν αἴτιον, καὶ τετράς μὲν ἡμῖν εἰσαχθήσεται προσώπων, δυάς δὲ θεοτήτων, ἑτέρα μὲν ἡ τῶν τριῶν, ἑτέρα δὲ ἡ τοῦ ἐπεισάκτου τετάρτου, δ; ἐκ τῆς θαυμαστής σου και νοτομίας ἡμῖν ἐκπορεύεται Ετι, εἰ ταὐτὸν τὸ ἐκπορεύεσθαι τῷ χορηγεῖσθαι, ζητῶ, τίς ἑτέρα λέξις δηλοῖ τὸ, πῶς ἔστι τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός; Ετι, εἰ τοῦ Υἱοῦ μείζων ὁ Πατὴρ τῷ αἰτίῳ, ἔσται καὶ τοῦ Πνεύματος τῷ αὐτῷ· εἰ δὲ καὶ ὁ Υἱὸς α τις τοῦ Πνεύματος, ἔσται καὶ οὕτως μείζων αὐτοῦ. Καὶ τοῦ σοι τοῦτο ἐξεύρηται μείζονα τὸν Υἱὸν τοῦ Πνεύματος λέγεσθαι; Ετι, εἴπερ ἡ τοῦ Κυρίου εἰς τοὺς μαθητὰς ἐμφύσησης, δηλοῖ τὴν ἐξ αὐτοῦ καθ' ὑμᾶς ἐκπόρευσιν τοῦ Πνεύματος, ἥτις ἐστὶν ὅλου δηλαδή, οὐχ ἑνὸς χαρίσματος· τηνικαῦτα Παράκλη τον αὐτοῖς δέδωκε· καὶ τοῦ τὸν ᾿Εὰν μὴ ἐγὼ ἀπέλ θω, ἐκεῖνος οὐκ ἐλεύσεται πρὸς ὑμᾶς; Ετι, εἰ αὐτὸς ὁ Παράκλητος ἐδόθη τότε διὰ τῆς ἐμφυσή 'σεως, ἀλλὰ μὴ τὸ χάρισμα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρ τιῶν (εἶδε γὰρ ὁ λόγος καὶ τὰ χαρίσματα καλῖν πνεύματα)· ἡ κατὰ τὴν Πεντηκοστήν παρουσία, τοῦ αὐτοῦ, καὶ περιττή· ἢ ἄλλου Πνεύματος, καὶ ποῖον τοῦτο, ζητήσομεν. Ταῦτα μὲν οὖν παρ' ἡμῶν εἰ; σύστασιν τοῦ ἐκπορεύεσθαι τὸ Πνεῦμα ἐκ μέ νου τοῦ Πατρὸς, ἀλλὰ μὴ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ. 7. Porro nonnemo ex antiquis sapientibus alia eliam, quibus nos ad presentem orationem nullatenus nsi sumus, illud Pauli ratum habentes, non oportere super alienum fundamentum adificantes, ex iis quæ purata sunt, gloriari 18: sed conandum, ut quod proferimus nostri proprium sit; si tamen quidpiam boni proprium habet nostra tenuitas, et non totum sit gratiæ. Audio vero et hodierno tempore nonnullos hac de re libros haud exiguos cunscripsisse. Et fortasse illi aurum, et lapides pretioso8 et purpuram " ad Dei tabernaculum attulerint: tu vero nune accipe meæ crassitudinis pelles, quan sin aliud, saltem rubricată” sunt ex divino Verbo, quod propter me crassum factum est quique sanguinem effudit, ut mihi panderet cum alia mysteria, tum quæ ad Spiritum sanctum pertinent, et me regalem constitueret, et unctum, obsignans, et ungens sanguine "1, et Spiritu. 8. Quoniam vero de azymorum oblatione multis ingens est zelus, et igue, quod dici solet, ferventior, adeo ut vitam potius quam suam de istis opinionem desererent (sic enim nonnulli proprie ζ'. Εἴρηται δὲ καὶ ἄλλα τινὶ τῶν παλαιοτέρων σοφῶν, ὧν οὐδενὶ πρὸς τὸν παρόντα λόγον, συνο εχρησάμεθα, τοῦτό γε κατὰ Παῦλον φρονήσαντες, τό, μὴ ἐπ' ἀλλοτρίῳ θεμελίῳ οἰκοδομοῦντες, εἰς τὰ ἕτοιμα καυχᾶσθαι· ἀλλ' εἴπερ ἄρα ὡς οἰκείῳ ἐμφιλοτιμεῖσθαι τῷ ὅλῳ, εἰ γέ τι οἰκεῖον ἀγαθὸν ἡ ἡμετέρα ἔχει ἀσθένεια, ἀλλὰ μὴ τὸ πᾶν ᾖ τῆς χάρι τος. Ακούω δὲ καὶ τῶν νῦν τινας πολύστιχα βιβλία περὶ τούτου συντάξαι τοῦ δόγματος, καὶ τυχὴν ἂν χρυσὸν, καὶ λίθους τιμίους, καὶ πορφύραν τῇ τοῦ Θεοῦ σκηνῇ συνεισήγαγον· ἀλλὰ σύ γε νῦν δέχου τὰ τοῦ ἐμοῦ πάχους δέρματα, εἰ μή τ' [f. τι} ἄλλο, τὸ γοῦν ἐρυθρὸν ἔχοντα ἐκ τοῦ δι᾿ ἐμὲ πα χυνθέντος Λόγου, καὶ τὸ αἷμα κενώσαντο;, Ένα ἐμὲ μυσταγωγήσῃ, τά τε ἄλλα καὶ τὰ περὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ βασιλικόν δείξῃ, καὶ χριστόν, σφραγίσας, καὶ χρίσας τῷ αἵματι καὶ τῷ Πνεύ ματι. γ΄. Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τῆς προσφορᾶς τῶν ἀξύμων πολὺς ὁ ζῆλος τοῖς πολλοῖς, καὶ πυρὸς θερμότερος, δ δὴ λέγεται, καὶ πρότερον ἂν τὰς ψυχὰς πρόοιντο, ἢ τὴν περὶ τούτων δόξαν αὐτῶν παραλύσαιεν, οὐδέ 1 Exod. sxv, 3. 10 lbid. 5. 91 Il Cor. 1, 21. Variæ lectiones et notæ. 17 Joan. XVI, 7. 18 Rom. xv, 20; II Cor. x. 15. (11)Mingarellius hic vertit monstrum personaΤum; in suo enim codice μια τετράς legit τέ pz;. Sed nostri codicis lectionem præferendam esse buitus dubito: perspicuum enim est, Theophylactum hoc sophismate suo concludere velle, ex dogmate nostro sequi, quatuor esse divinas personas et duas deitates. Col. Ben., ἐκπεπόρουνται. Nempe per assumptam carnem in incartatione.

LIBER DE HIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. τινες οἰκ:ίῳ πάθει καταχαρίζονται, ο κρίμα passioni indulgent, quod judicium, et laqueus diaκαὶ παγὶς τοῦ διαβόλου Παύλῳ δοκεῖ· ἃ μὲν δεῖ πρὸς τούτους εἰπεῖν, ἐν ὑστέρῳ λέξομεν· τῶν μὲν, τὸ ἄμετρον τοῦ ζήλου κολάζοντες· τοῖς δὲ, ταπεινὸν δεικνύντες τὸ ἀταπείνωτον. Πρὸς δὲ τοὺς Λατίνους οὐ τὴν πρώτην παρεξηγησόμεθα τῶν ἀζύμων, φάσκοντες εἶναι ταύτην, τὴν τοῦ μηνός δεκάτην, καθ' ἦν τὸ πρόβατον ἐλαμβάνετο. Οἴδαμεν γὰρ τὸν νόμον πρώτην τῶν ἀζύμων τὴν ιε' ἡμέραν λέγοντα· εἰ; ἐν ἡ νὺξ ἐπεφώσκει τῆς τοῦ πάσχα βρώσεως. "Οδεν καί τις τῶν παρ' ἡμῖν θείων διδασκάλων, ἐξηγούμενος τὴν παρὰ τῷ εὐαγγελιστῇ λεγομένην πρώτ την τῶν ἀξύμων, πρώτην, φησί, τῶν ἀζύμων τῷ Ματθαίῳ, τὴν πρὸ τῶν ἀζύμων ἡμέραν λέγεσθαι, εἰδῶς μὲν τὸν νόμον κατὰ τῆς πίστης ἡμέρας τουνομα τίθησιν, ὡς δὲ καινόν τι τοῦτο παρὰ τοῦ εὐαγ- 1 γελιστοῦ λεγόμενον ἐπισημαινόμενος. Αλλ' οὐδὲ τὸν Κύριον παρεισάξομεν, ἢ μὴ τελέσαντα τὸ πάσχα τὸ νομικὸν, ὡς ἂν μηδὲ τῶν ἀζύμων μεταλαβόντα συναποδείξωμεν· ἢ τελέσαντα μέν, ἀλλὰ πρὸ τοῦ καιροῦ τοῦ τὴν ζύμην αἴροντος· ὥστε καὶ ἄρτον ζυμίτην εὑρίσκεσθαι. Ταῦτα γάρ τινες ἤδη καὶ τῶν ὑπὲρ λίαν ἐθάρρησαν. Ούκουν αὐτός τινος τῶν οὕτω λεγομένων ανάξομαι οὐ γὰρ θέμις σπεύδειν συνιστᾶν ἐκ τοῦ ψεύδους τὰ τῆς ἀληθείας μυστήρια. Εἰ δὲ καὶ ἔστιν ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια ὁ Χριστός, οὔτε τῆς ὁδοῦ ἑκὼν εἶναι ἀποπλανήσομαι, οὔτε τῆς ἀληθείας τὸ μὴ ὂν καταψεύσομαι. Τίς οὖν ὁ ἐμὸ; λόγος; Φαγεῖν μὲν τὸ πάσχα τὸν Κύριον ἐν καιρῷ, καὶ ὅτι ἡ ὥρα ἐγένετο, ἑτοιμασθὲν αὐτῷ παρὰ τῶν μαθητῶν καὶ τοῦ οἰκοδεσπότου, κατὰ τὸ ἔθος δη λαδή, καὶ οὐκ ἄλλως (ἡ γὰρ ἂν ἐπεσημήνατο την καινοτομίαν, τὸ Εὐαγγέλιον, ὥσπερ καὶ τ᾿ ἄλλα, οἷς τὸν νόμον ὑπεραναβαίνων ἐχρῆτο, οὐ μόνος αὐτὸς, ἀλλὰ καὶ οἱ μαθηταί· οἷον, τὸ ἐν Σαββάτῳ πηλὸν ποιεῖν, τὸ κελεύειν αἵρειν τὸν κράββατον, τὸ ψών χειν τους στάχυας, τὸ τὸν ἄρτον ἐσθίειν ἀνίπτοις χερσί)· φαγεῖν δὲ τὸ νομικὸν πρότερον, εἶτα και τὸ μυστήριον τοῦ κατ' αὐτὸν Πάσχα παραδοῦναι τοῖς μαθηταῖς, δηλονότι, ὡς ἐκ τοῦ παρευρεθέντος ἄρτου· εὕρητο δὲ τηνικαῦτα ἄζυμος. Οὐ μὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος ὁ ἄρτος άζυμος ἦν, τῆς ἀνάγκης τοῦ νόμου τούτο ποιούσης, ἤδη καὶ ἡμεῖς οἱ τῆς ἐν Χριστῷ ἐλευθερίας καταπολαύοντες, ἄζυμον ἐξ ἀνάγκης ποθήσομεν, τὸν ζυμίτην ἀποῤῥαπίσαντες. Η οὕτωγε (οὐ χεῖρον γὰρ καὶ τοιουτοτρόπως συμμ πλακῆναι τοῖς ἄλλον τρόπον περιεχομένοις τοῦ γράμματος), ἐπειδὴ τὸν ἄρτον ἐκεῖνον, εἰκὸς, μᾶλο λον δὲ καὶ πλεῖον τοῦ εἰκότος, εὐτελῆ τινα εἶναι, καὶ τυχὸν κρίθινον (οὐ γὰρ ἁβροδίαιτος οὔθ᾽ ὁ ἐστιά τωρ, οὔθ᾽ οἱ δαιτυμόνες· ἀλλὰ τῇ τε ἄλλῃ εὐτελείᾳ τοῦ βίου σύντροφοι, καὶ τῶν κριθίνων ἄρτων ἐθάδυ [f. ἐθάδες], ἐξ ὧν καὶ χιλιάδες αὐτοῖς ἑτράφησαν, Ω boli” Paulo censetur): quæ quidem ad hos dicera oporteat, inferius declarabimus, ubi aliorum quidem zeli immoderantiam castigabimus; aliis vero ostendemus, vile et abjectum esse, quidquid lumilitate caret. Quoad Latinos attinet, non nos prave interpretabimur, 519 illis primam diem azymorum 23, dicentes hanc esse decimam mensis, qua sumebatur agnus. Novimus enim a lege primam diem azymorum dici decimam quintam, circa quam illucescit nox in qua pascha comedebant ". Quare et quidam ex nostris theologis exponens diem quæ ab evangelista prima azymorum dicitur, ait, primam azymorum a Matthæo dici diem quæ Azyma præcedit, sciens quidem ille, cui diei nomen istud lex imponeret, at insinuans, novo quodam sensu ab evangelista hoc dictum esse. At neque dicemus, Dominum vel Pascha legale non perfecisse, ut sic ostendamus; vel perfediem qua fermentum quoque panis fermenneque azymis usum esse cisse quidem, sed ante exterininabatur, ut et tunc tatus reperiretur. Hæc enim nonnulli nimis audacter dixerunt. At ipse nihil horum in medium afferam: neque enim fas est, velle mysteria veritatis mendacio confirmare et ego sane, cum Christus Dominus sit via et veritas 2, neque a via sponte aberrabo, neque falsitati contra veritatem patrocinabor. Quæ igitur sententia mea est? Dominum comedisse Pascha tempore et hora præscripta paratum sibi a discipulis et 2 domino domus, juxta consuetudinem, et non aliter (si enim quidquam præter legem hac occasione Dominus fecisset, novitatem ejusmodi adnotasset Evangelium, quemadmodum adnotavit alia quæ ipse legem supergrediendo peregit, et non solum quæ ipse, verum etiam quæ discipuli ejus peregerunt cujusmodi sunt, Sabbato lutum facere ", jubere paralytico, ut tollat grabbatum; vellere spicus; non lotis manibus manducare “, etc.); comedisse vero legale Pascha prius, deinde mysterium Paschalis sui tradidisse discipulis, new³pе ex pane, qui tunc repertus est, repertus autem est azymus. At uon propterea quod panis ille azymus fuerit necessitate a lege inducta, nunc etiam nos, qui libertate in Christo fruimur, necessario azymum procurabimus rejecto fermentato. Si enim ita se res habeat (pari jure hoc modo argumentari possi. nus contra eos, qui aliter littere adherent), qunniam verisimile, imo plus quam verisimile est, panem illum viliorem fuisse, et fortasse hordeaceum (neque enim delicati cibo erant convivator, neque convivæ, et alias frugalitati innutriti erant, et præsertim hordeaceis panibus assueti, ex quibus etiam 36 Joan. Ix, 6. ss 1 Tim. 1, 6. 13 Matth. XXV, * Εxod. XII, 3. s» Joan. κιν, 6. Variæ lectiones et notæ. Cod. Bonon., ἀνέξομαι. Chonatenus, οἱ δέ τινες καί. PATROL. GR. CXXVI 27 Matth. Χ14,

THE OPHYLACTI BULGARLÆ ARCHIEP. aliquot hominum millia saturarunt, ut hinc discas, ἵνα σὺ μάθης τερατουργὸν τὴν εὐτέλειαν)· τί frugalitatem etiam prodigia operari), cur igitur etiam nunc, non talem queremus panem, et præsentem similagineum procul ab altari amandabimus? quasi etiammodo Dominum audiremus dicentem: Si offeratis similam, 520 frustra *. Idem de calice dicere possumus, quoniam fortasse illud fuit vini aqua diluti, vel etiam vappidi (hoc ex alio sequitur, nec infra Dei humilitatem est): nunc vero vinum generosum et odoriferum sæpe offertur: anne ergo hoc quidem abjicienus pretiosum; illud vero seligemus, quod frugalitatem redolet? Quid vero? etiamne ex Palæstina ipsum procurabimus, et ex eodem agro, ex quo illud erat, quod Donini calicem implebat? addam, si hoc non sit nugas congerere, etiam ex eadem amphora! (multa sane et in his mentium imbecillitas). Quin etiam tu post cœnam, et recumbens bocce mysterium sumes, et •œnaculum etiam ad hoc requiras et alia que tunc quidem in usu crant temporis conditione ita exigente, nunc vero in aliam formam sunt translata, pietate ita præscribente ac fide. 9. Fortasse vero etiam quispiam legens in libro Actuum apostolorum multoties factam mentionem fractionis panis, idemque reperiens et apud Paulum, talem fuisse inferet panem tunc temporis mystice fractum, qualis et ad mensam communem prostabat, qui certe azymus non erat: hujus enim usus ad certas quasdam dies et sacrificia deterniuratus erat. Etsi vero Iræc necessaria non sunt, (ponderant enim et in alteram partem) nihilominus plus mihi certe lanx tribuit, quod satis est ad victoriam: nam etiam cursor coronatur, qui unico passu aliis præcurrit. Verum amplius te persuadet multitudo orientalium sacerdotum Dei, et llierosolymitanæ Ecclesiæ dignitas, a qua tanquam a fonte fides et apostolica traditio promanarunt; quæ etiam panem fermentatum offerre solet. Ad quid Orientales tibi dico, in quibus recte adnumeraveris et Indos et Æthiopes? respice, quæso, et ad Ægyplum et partes siticulosa Libye, quæ est circa Cyrenem ", et vide hic omnes idem sentientes, eidem - que regulæ insistentes circa panes mysticæ propositionis. Verum et Corinthiorum Ecclesiæ pauern expende, quam profecto non incusabis veluti non servantem traditiones 30: nam qui cas tradidit, cam ut servantem commendavit: cui refragari omnein excedit audaciam, ue te contristem dicendo, impietatem. Audis, bene novi, et Sardos tuos testimonium ferentes contra azymorum oblationem. Sed surdum te simulas. Ego autem et hos acute audio, et vetus adagiumn, Domesticus testis, 28 Isa. 1, 3. 20 Act. 11, 10. 30 1 Cor. 1, 16. γοῦν κωλύει καὶ νῦν τοιοῦτον ζητοῦντες [[.-τας] ἄρτον, παρόντα τὸν σεμιδαλίτην τοῦ θυσιαστηρίου ποιεῖν ὑπερόριον; ὥσπερ καὶ νῦν ἀκούοντας τοῦ Κυρίου λέγοντος· Ἐὰν προσφέρητέ μοι σεμίδαλιν, μάταιον. Τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ περὶ τοῦ ποτηρίου ἔχοιμεν ἂν εἰπεῖν, ὡς ἐκεῖνο μὲν, οἶνου τυχὸν ἂν ἦν ὑδαρους, ἢ καὶ ἐκ τροπίου [[. ἐκτρ.], (ἀκολούθως τῇ ἄλλῃ οὐ κάτω Θεοῦ ταπεινότητι)· νῦν δὲ ἀνθοσμίας πολλάκις προσφέρεται· ἆρ' οὖν τοῦτον μὲν ἀπο πεμψόμεθα τὸν πολύτιμον, ἐκεῖνον δὲ ἐγκρινοῦμεν τὸν τῆς εὐτελείας ἀπόζοντα, εἰ καὶ Παλαιστιναῖον ἀξιώσαιμεν εἶναι τοῦτον, καὶ τοῦδε τοῦ χωρίου, ἐξ οπερ ἦν καὶ ὁ τὸ τοῦ Κυρίου πληρῶν ποτήριον, εἰ δὲ μὴ λήρους ἐπισυνείρω, καὶ τοιοῦδε τοῦ κερα μίου Πολλῆς ὄντως ταῦτα τῆς τῶν φρενών εὐτελείας. Ηπου σὺ καὶ μετὰ τὸ φαγεῖν μεταλήψῃ τοῦ μυστηρίου, καὶ ἀνακείμενος, καὶ ἀνώων γε ζητήσεις, καὶ τἆλλα, ὅσα τότε μὲν ἐτελεῖτο τῷ καιρῷ ἀπαιτούμενα, νῦν δὲ πρὸς ἄλλον τύπον μετα εσχημάτισται, οὕτω τῆς εὐλαβείας νομοθετούσης ἡμῖν καὶ τῆς πίστεως. θ'. Ἴσως δέ τις ἀκούων καὶ τῆς βίβλου τῶν Πράσ ξεων, πολλαχοῦ μεμνημένης κλάσεως ἄρτου, εὑρί σκων δὲ ταυτὸ τοῦτο καὶ παρὰ Παύλῳ, τοιοῦτον εἶναι συλλογίσεται τὸν μυστικῶς τότε κλώμενον, οἷος καὶ πρὸς τὴν κοινὴν βρῶσιν προΰκειτο. Ἠσθίετο δὲ οὐ πάντως ὁ ἄζυμος· οὗτος γὰρ ῥηταῖς τισιν ἡμέραις καὶ θυσίαις ἀποκεκλήρωτο. Εἰ δ᾽ οὐκ ἀναγκαῖα ταῦτα (ῥέπει γάρ τοι καὶ ἐπὶ θάτερον), ἀλλ' ἔμοιγε, τὸ πλεῖον ἡ πλάστιγξ νέμει, ἐξ οὗ καὶ τὸ νικᾶν δίδοτα:, καὶ δρομεὺς δὲ στεφανίτης ἑνὶ βήματι προτερῶν. Καὶ πρός γε δυσωπείτω σε τὸ πλῆθος τῶν Εῴων τοῦ Θεοῦ λειτουργῶν, καὶ τὸ τῆς [f. add. ἐν] Ἱεροσολύμοις Ἐκκλησίας ἀξίωμα, ἀφ᾿ ἧς ὡς πηγῆς ἡ φύσις τῆς πίστεως, καὶ τῆς ἀποστολικῆς παραδόσεως, ἧς καὶ τὸ τοὺς ἄρτους ζυμίτας προσφέ ρεσθαι. Τί τοὺς Έῴους σοι λέγω, ἐν οἷς εὐριθμή σεις [f. ἀριθμ.] τους Ινδούς τε καὶ τοὺς Αιθίοπας; Απόβλεψόν μοι καὶ πρὸς τὴν Αἴγυπτον, καὶ τὰ μέρη Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην, καὶ αὐτῆς δὲ τῆς διψηρᾶς· καὶ ὄψει πάντας τὸ ἐν φρονοῦντας, τῷ αὐτῷ κανόνι στοιχοῦντας περὶ τοὺς ἄρτους τῆς μυστικῆς προθέσεως. Ἀλλὰ καὶ τὸν τῆς Κορινθίων Εκκλησίας ἄρτον ἐπίσκεψαι, ἣν οὐ διαγράψῃ ὡς μὴ τὰς παραδόσεις κατέχουσαν. Ὁ γὰρ παραδούς ἐπήνεσεν ὡς κατέχουσαν· ᾧπερ ἀντιψηφίζεσθαι, πᾶσαν ὑπερβάλλει αυθάδειαν, ἵνα μὴ λυπήσω λέγων ἀσέβειαν. 'Ακούεις, οἶδ' ὅτι, καὶ Σαρδίων τῶν σῶν καταμαρτυρούντων τῆς τῶν ἀζύμων ἀναφορᾶς, ἀλλὰ προσποιῇ τὸν κωφεύοντα. Ἐγὼ δὲ καὶ τούτων ὀξέως ἀκούω, καὶ τῆς παλαιᾶς παροιμίας, Οίκοθεν Variæ lectiones et notæ. Col. Benon, τερατουργών. Quare vertit Mingarellius, ut appareat, quanta essent frugalitate, veldum prodigia parabant. Led. Bou. pro κεραμίου habet κεραμιές, unde Mingarellus hic vertit ejusdem etiam figuli. Lectio nostri codicis mihi magis arridet, quod non intelligo ad quid figulus hic nominari possit: anne enim vinum calicis Domini fuerit alicujus figuli? ἀνώγεων.

LIBER DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. ὁ μάρτυς, ἐπιβοώσης, καὶ τὴν λευκὴν διδούσης inclamans, mihique album calculum tribuens. Quoἐμοί. Τί τοίνυν τοῖ; τοσούτοις, ἐρῶ δὲ καὶ τηλικούτοῖς, ἀντινομοθετοῦντες, οὐδὲν ἁμαρτάνειν οἴεσθε, καὶ παρὰ τὴν συνήθειαν τῶν Ἐκκλησιῶν τοῦ Θεοῦ τελοῦντες, τὴν ἀφούν αἴρετε; καὶ δέον συνυπαχθῆ ναι, ὑμεῖς δὲ συναπάγειν βιάζεσθε, καὶ κατηγορεῖτε ἡμῶν, τῶν, εἰ θελήσαιμεν, κατηγορησόντων ἂν δικαιότερον. Ἡμεῖς μὲν γὰρ εὐλαβούμεθα τούτου γε Ένεκα πράγματα παρέχειν ὑμῖν, καὶ προσερεθίζειν τὸ φιλότιμον καὶ φιλόνεικον· ὑμεῖς δὲ οὐ φειδομέ νων οίδατε φείδεσθαι. '. Ἐπεὶ ἄλλως γε καὶ τὴν ἐν τοῖς Σάββασι νηστείαν ὑμῶν, εἰ βουλοίμεθα πικρῶς ἐξετάζειν, δεί ξομεν οὔτε ἀποστολικαῖς, οὔτε Πατρικαῖς διδασκαλίαις ἀκόλουθον. Οἵ τε γὰρ ἀπόστολοι, τῶν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν, ἢ τὸ Σάββατον νηστευόντων, ἑνὸς ὑπεξῃρημένου, καταψηφίζονται, λαϊκῶν μὲν ἀφορισμόν, κληρικῶν δὲ καθαίρεσιν. Καὶ οὐ δήπου παρεγγράπτους τούτους τοὺς κανόνας κρινείς, οὓς ἡ ἕκτη σύνοδος ἐσεβάσατο. Η δογματιζούσῃ μὲν παρῆσαν οἱ τοῦ ὑμετέρου ᾿Αγάθωνος τοποτηρηταί· κανονιζούσῃ δὲ, ὁ Οτρυναίων Βασίλειος οὕτω πολύς, ὡς πάσης τῆς καθ᾽ ὑμᾶς συνόδου τὸν τόπον πληροῦν. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ ἐν Λαοδικείᾳ Πατέρες, οἷς καὶ αὐτοῖς ἡ ἔκτη πᾶσαν τιμὴν ἀποδέδωκεν, οὐ δεῖν εἶπον, ἐν Τεσσαρακοστῇ προσφέρειν ἄρτον, εἰ μὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ· οὐκ ἂν τοῦτο νομοθετήσαντες, εἰ τὸ Σάββατον νηστείας ἡμέραν ᾔδεσαν. "Οτι δὲ τοῦθ᾽ οὕτως ἔχει, καὶ οὐ παραστοχαζόμεθα, καὶ τὰ γενέθλια τῶν μαρτύρων, εἴτουν τὰς μνήμας, οὐκ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ τελεῖσθαι νομοθετοῦσιν, ἀλλ' ἐν τοῖς Σαββάτοις καὶ ταῖς Κυριακαῖς· ἑορτῆς γάρ εἰσιν, οὐ κακώσεως, ἣν ἡμῖν ἡ νηστεία βούλεται· τί δὲ μαρτύρων μνήμης φαιδρότερον; Βούλει σοι καὶ βασιλικόν ἐπιδείξω ψήφισμα; Βασίλειος ἐκεῖ - νος, οὗ τὸ ἐν λόγῳ καὶ Πνεύματι κράτος, πᾶσαν ἐπέσχε τὴν γῆν, ἐν οἷς Περὶ νηστείας μίλησε τη δι' αὐτὸν καλῇ καὶ μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ τῶν Καισαρέων, πενθήμερον τὴν νηστείαν ἀπαριθμούμενος, τὴν καθ᾽ ὑμᾶς ἐξαήμερον παρεμβόλιμον ἀποδείκνυσιν. Ὥστε καὶ πρὸς ὑμᾶς, εὐστόχως ἄν τις τοῖς τοῦ Ησαΐου χρήσαιτο· Οὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐξελεξάμην, λέγει Κύριος. modo igitur vos, dum tam multis, dicam etiam, tam magnis contrarium statuitis, nihil vos peccare existimatis, et præter Ecclesiarum consuetudinem facientes supercilium attollitis, et cum oporteret 521 vos cedere, nos vobiscum abducere conamini; nosque incusatis, qui, si hæc nobis esset voluntas, potiori jure vos accusare possemus? Sed nos quidem refugimus molestiam vobis hac de causa creare, vestramque ambitionem lacessere: at vos neque parcentibus parcere nostis. 10. Alias enim, si vestrum quoque Sabbaticum jejunium severius discutere nobis lubitum esset, ostendere utique possemus, illud nec apostolorum, neque Patrum doctrinæ consentaneum esse. Nam et apostoli contra eos qui Dominicam, vel Sabbatum, (uno excepto) jejunaverint, si laici quidem sunt, excommunicationem, si vero clerici depositionem decernunt. Neque vero supposititios hosce canones recte judicabis, quos sexta synodus venerata est; cui quidem dogmata condenti interfuerunt Agathonis vestri legati; canones autem sancienti adfuit incitator episcopus Basilius tantæ aucloritatis, ut integra vestræ synodi locum impleret. Verum et concilii Laodiceni Patres, quibus etiam sexta synodus honorem detulit omnem, non oportere sanxerunt in Quadragesima offerre panem, præterquam in Sabbato, et Dominica: quod sane non præscripsissent, si Sabbatum tanquam jejunii diem agnovissent. Quod vero ita sese res habeat, et nos non male conjectemur, argumento est, quod etiam natalitia martyrum, sive memorias in Quadragesima celebranda non esse, sanxerunt, præterquam in Sabbatis et Dominicis: ea enim festivitatis, seu lætitiæ sunt, non afflictionis, quam a nobis exigit jejunii dies quid vero martyrum memoria lætius? At vero vis etiam, ut regium tibi suffragium proferam. Basilius ille, cujus in verbo, et Spiritu virtus omnem obtinuit terram, in suis De jejunio sermonibus ad Cæsariensem nobilem magnamque propter ipsum Ecclesiam, quînario dierum numero jejunium in hebdomada definiens, senarium vestrum numerum illegitime insertum esse demonstrat. Quare in vos quispiam illud Isaiæ usurpare posset: Jejunium istud ego non elegi, dicit Dominus. ˙ ὦ ια΄. μὲν οὖν ἔδει πρὸς τοὺς Δυτικοὺς εἰπεῖν τὸν ἀληθῆ καὶ μαθητὴν, καὶ διδάσκαλον, περί τε τῶν ἀζύμων καὶ τῆς ἐν Σαββάτῳ νηστείας, κατὰ τὴν δύναμιν ἡμῖν εἴρηται. Αξιώσεις δ' ἄν τις λόγου καὶ τὸ περὶ τοὺς γάμους αὐτοῖς, ὡς δοκεῖ, πλημμελούμενον. Ἐμοὶ δὲ οὐ σχολὴ τὴν καμερίναν κινεῖν, τά τε ἄλλα, καὶ ὅτι παρ᾽ ἐκείνων ἡμῖν ὁ γάμος τῶν ἱερωμένων ἐγκαλεῖται, καὶ οὐ μόνος οὗτος, ἀλλ᾽, ὥς φασι, καὶ ἄλλα δυσεξαρίθμητα. Τοιοῦτον γὰρ ἡ φιλονεικία, περὶ τὰ ὄντα τυφλὸν, περὶ τὰ μὴ ὄντα ³¹ Įsa. LvIII, 5. 11. Jam vero, quæ ad Occidentales a veritatis et discipulo et magistro, cuin de azymo, tum de jejunio Sabbati dicenda sunt, jam pro virili mea satis exposui. Opera vero pretiuin quispiam putabit esse, ut de eo etiam, quod circa connubia ii peccare videntur, sermo habeatur. Verum mihi minime lubet, camerinam hanc movere, cum aliis de causis tum quod ab illis sacerdotum nostroruin connubia reprehenduntur; et quidem non ea solum, sed et alia quæ, ut inquiunt, haud facile numerari Variæ lectiones et notæ. Alludit ad nomen Basilii, quod Græce idem est ac regius.

possunt. Sic enim se habet ambitiosus vincendi εξυδερκές· τὸ μὲν κατορθώματα, τὸ δὲ, ἐλαττώματα. amor: circa ea quæ sunt (seu recte facta) cæcus est; circa quæ non 522 sunt, (seu defectus,) linceus. Quando igitur hos defendendos suscipiemus a criminibus quæ nobis objiciuntur, tunc etiam de connubiis disserere opportunum erit, et inquirere an illi, vel nos circa illa peccenus, vel utrique recte agamus, juxta diversum scopum quem nobis præcfigimus. Reliquum vero est, ut moncamus populares nostros, qui zelum quidem habent, sed non secundum scientiam ", ct cos qui, quod gravius est, ex cæco sui amore Christi corpus dilacerant. Et primo quidem að simpliciores verba faciemus. 12. Non omnia ab omnibus sunt exigenda, o fratres; quemadmodum neque omnia omnibus condomanda: at si quæ sint, quibus non constitutis, ma gnum in rebus capitalibus infertur detrimentum, his manibus pedibusque, ut dicitur, insistendum, ac tanquam quoddam vectigal inexorabiliter exigenda, scientes ex horum pensitatione haud nodicam rebus afferendam esse utilitatem. Quorum vero nec multum nocet absentia, et si violentius procurentur, damna imminent majora; ea relinquere uti se habent, hominis est judicio pollentis, et negotiationis callentis leges, quibus præscribitur magnis parva, non minimis maxima commutare. Idem a medicis in corporum curatione observari video. li enim, cum cerebrum, aut cor, vel jecur male affecta sunt, omnem adhibent diligentiam cum in victus qualitate, tum in usu medicamentorum, aliquando etiam, arte nou proficiente, ad na - turales antipathias confugiunt, et incantamenta quoque submarmurant: quin et collectionem aliquam multi generis materiarum patienti applicant, et non magis ab ipso illa pendere faciunt, quam ipsi al corum adjumento pendeant. Et quanquam videant aliquod ex minus principalibus membris ejusmodi curatione lædi, parvi vel nihili id fa - ciunt, licet alias quam maxime cuperent, et illam corporis partem optime se habere: at, si utrumque obtinere non possunt, minus malum eligunt præ majore. Eamdem quoque methodum in præcipuis ignobiliorum membrorum infirmitatibus servant. Nam si aliquo illorum ægrotante, ex illius curatione quodpiam ex nobilioribus, damno affici perspexerint, confestim ab eo curando desistunt. Hoc item in pulcherrimo Ecclesiæ corpore ab iis qui illius curam habent, servandum. Si enim fides ne doginata læsa fuerint, dignum censeo, ut om nem ad horum curationem impendant stúdium et verbis et factis morbi causas impugnando. Postquam vero propria medicamenta adhibuerint, imo antequam ea adhibeant, veram e carlo deposcant antipathiam, et incantationem, quæ omnia potest, admurmurent Jesu Christi nomen, qui portavit infirmitates nostras, morbos nostros tulit. et languorem omnem sanarit ", qui 523 est Verbum Dei, ** Rom. x, 2. 33 Isa. Lill, 4. Οτε τοίνυν ἀπολογεῖσθαι τούτοις καιρὸς πρὸς τὰ καθ' ἡμῶν ἐγκλήματα, τότε καὶ περὶ τοῦ γάμου λέγειν καιρὸς εἶτ᾽ ἐκείνοις εἴθ' ἡμῖν ἁμαρτάνεται, εἴτε καὶ ἀμφοτέροις ἔχει καλῶς πρὸς τὸν σκοπὸν ἐν ἕκαστοι τοῦ πράγματος προϊστάνομεν. Λοιπὸν δὲ νουθετῆσαι καὶ τοὺς πολλοὺς τῶν ἡμετέρων, ὅσοι ζηλοῦσι μὲν, ἀλλ' οὐ κατ' ἐπίγνωσιν, καὶ ὅσυ:, τὸ δεινότερον, ὑπὸ φιλαυτίας τὸ Χριστοῦ σῶμα σπαράττουσι. Καὶ πρότερόν γε, πρὸς τοὺς ἁπλουστέρους τὸν λόγον ποιήσομαι. 13'. Οι πάντα πάντας ἀπαιτητέον, ἀδελφοι, ὥσπερ οὐδὲ πᾶσι πάντα συγχωρητέον· ἀλλ' ὅσα μὲν μὴ καταβαλλόμενα φέρει την ζημίαν ἐπὶ τὰ καίρια, τούτων ἀνθεκτέον καὶ χερσὶ καὶ ποσίν, ὁ λέγεται, καὶ ὥς τινα φόρον εἰσπρακτέον απαραιτήτως, εἰδότας τὴν τούτου συντέλειαν οὐ μικρὰν εἰσφέρου την τοῖς πράγμασι λυσιτέλειαν. "Οσα δὲ μήτε τῇ ἀπο στερήσει ζημιοί μεγάλα, καν προσβιασθεῖεν ὥστε κερδανθῆναι ζημιώσει τα μέγιστα, ταῦτα καταλεί πεῖν ἔχειν ὡς ἔχει, ἀνδρὸς κριτικοῦ, καὶ τοὺς τῆς πραγματείας εἰδότος νόμους, μεγάλων ελλατωμέ νου; [f. ἀλλαττομ.] μικρά, ἀλλὰ μὴ τῶν ἐλαχίστων τὰ μέγιστα. Οὕτω κἂν ταῖς τῶν σωμάτων θερα πείαις, ἐρῶ τοὺς Ιατρούς κρίνοντας· ἐγκεφάλου μὲν, ἢ καρδίας, ἢ ἔπατος πασχόντων, πᾶσαν εἰσφέροντας ἐπιμέλειαν ἔν τε διαίτης τρόποις καὶ φάρμακείαις· ἔστι δ' ὅτε, τοῦ τῆς τέχνης λόγου μηδεν ἀνύοντος, ἐπὶ ἀντιπαθείας φυσικές μεταβαίνοντας, καὶ ἐπωδέ; ὑποβαρβαρίζοντας, καί τινα συρφετών πολυειδῶν ὑλῶν τῷ κακῶς ἔχοντι προϊάπτοντας f. περιάπτ.], καὶ οὐ μᾶλλον ἐκείνου ταῦτ᾽ ἐξαρτῶντας, ἢ αὐτοὺς τῆς τούτων βοηθείας ἐξαρτωμέ νους. Κάν τι τῶν ἀκυρωτέρων ἐρῶσιν ἐκ τῆς το αύτης ἐπιμελείας βλαπτόμενον, σμικρὰ τούτου, η οὐδ' ὅλως φροντίζοντας· καὶ μάλιστα μὲν εὐχομέν νους κἀκεῖνο τὸ μέρος τοῦ σώματος ἀμέμπτως ἔχειν καὶ ὑγιῶς· εἰ δ᾽ ἀμφότερα μὴ ἐνδέχεται, τὸ μεῖον κακὸν προαιρουμένους τοῦ μείζονος· καν ταῖς πρωτοπαθείαις δὲ τῶν ἀκυρωτέρων, τὴν αὐτὴν κρίσιν φυλάττοντας. Καὶ γάρ τινας τούτων νενοση κότας, ἐπ ιδ' ἂν τὴν θεραπείαν ποιούμενοι κατασχέ ψωνταί τι τῶν κυριωτέρων ἐνταῦθα κακοπραγούν, τοῦ θεραπεύειν ἀφίστανται. Ταὐτὸ τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ καλοῦ τῆς Ἐκκλησίας σώματος τηρητέον τοῖ; τούτου θεραπευταῖς. Οὓς τῆς πίστεως μὲν κακῶς πασχούσης καὶ τῶν δογμάτων, ἀξιῶ πᾶσαν εἰσφέρειν πρὸς τὴν θεραπείαν σπουδὴν, καὶ λόγοις καὶ ἔργοις πρὸς τὰς νοσοποιούς αιτίας ενισταμένους, καὶ μετὰ τοῦ τὰ οἰκεῖα εἰσφέρειν, μᾶλλον δὲ καὶ πρὸ τούτου τὴν ἄνωθεν ἐξαιτεῖσθαι τὴν ἀληθινὴν ἀντιπάθειαν, καὶ τὴν πάντα ἰσχύουσαν ἐπῳδὴν ἐπιλέγειν τὸ τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ὄνομα, ὃς τὰς ἀσθενείας ἡμῶν ἦρε, καὶ τὰς νόσους ἐβάστασε, καὶ πᾶσαν μαλακίαν ιάσατο· ὅς ἐστι Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ σου

LIBER DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. φία, καὶ δύναμις, καὶ χεὶρ δεξιὰ καὶ βραχίων, καὶ et sapientia, et virtus, ct ὅσα ἄλλα θείας ἐπιστήμη; καὶ ἰσχύος ονόματα. Τῆς δὲ τοιαύτης θεραπείας μὴ εὐοδευμένης διὰ τὸ τῆς νόσου δυστράπελον και κακόηθες, ἂς ὁ Παῦλος γαγγραίνας καλεῖ, ἐνταῦθα παραληπτέον τὸν τῆς ἀκοινωνησίας, ἢ τοῦ ἀναθέματος σίδηρον, ἢ τὴν καύσιν, ἢ τὴν τομὴν ἐνεργήσοντα, ἵνα μὴ νομὴν ὁ πονηρὸς λόγος ἕξει, καὶ τῶν τέως ὑγιῶν ἐπιλάΈνται. Οὕτως ὁ τεχνίτης ἐκεῖνος ἰατρὸς τὰς κατ' αὐτὸν γαγγραίνας ἐχειρίσατο, τοὺς μὲν παραδούς τῷ Σατανᾷ, ἵνα παιδευθῶσι μὴ βλασφημεῖν, τοὺς δὲ παρὰ τὴν αὐτοῦ διδασκαλίαν εὐαγγελιζομέτους, ὑποβαλὼν ἀναθέματι, καν τῶν δοκούντων ὦσι, κἂν ἀξιωματικώτερον ἔχωτι. Τοῦτο γὰρ αὐτὸ βούλεται ὁ ἄγγελος τῷ λόγῳ ἐπεισαγόμενος. nianus dextera, et brachium, et quacunque alia divina scientiae ct fortitudinis nomina. Quod si hujusmodi curatio haud feliciter procedat propter morbi contumaciam et malignitatem (quæ Paulus gangrænas vocal "), tunc arripiendum separationis, vel anathematis ferrum, quod vel exustionem, vel præcisionen elliciat, ne pabulum error habeat, et membra, quæ bactenus sana fuere, corripiat. Hoc modo sagax ille medicus sui temporis gangrænas tractavit, quosdam quidem tradens Salanæ, ut discerent non blasphemare; alios vero, qui contra ipsius doctrinam evangelizabant, subjiciens anathematis, tametsi personæ spectabiles ac in dignitate constitutæ forent. Hoc enim significatur per angelum ab eo in sermonem inductum. 13. Igitur Occidentalibus, si quidem circa aliquod dogma errent, quod Patrum fidem laedat, cujusmodi est additamentum illud in Symbolo, ubi et periculum est maximum, qui hoc minime correctum condonat, ipse venia est indignus, etiamsi ex throno, quem sublimem sublimes cœteris præponunt, verba faciant; eliamsi Petri confessionem proferant; quamvis claves regni colorum nobis quatiunt: quibus quanto honoraro ipsum putant, tanto se dehonorant, cum, quæ ille constituit, ipsi dissolvant et fundamenta subruant Ecclesiæ quæ illi sustinenda concreditur Hac in re, si quis es pugnator alias milis, succingere gladium spiritus, utere verbo Dei, quod dividit carnem et spiritum, tumorem mundanum et divina mysteria, ac damnat fallaces hominum cogita - tiones: punge et feri sicut Levita et Dei minister, eos, qui pro cogitationum suarum fgmentis bellum gerunt et caput adorationi proponunt, et omnes succumbere volunt imperii sui auctoritati. πάντας υποπίπτειν ἀξιοῦντας τῷ τῆς ἀρχῆς ἀξιώιγ΄. Καὶ τοῖς Δυτικοῖς τοίνυν, εἴ τι μὲν περὶ τὸ δίγμα διαμαρτάνεται, τὴν Πατρικὴν πίστιν σαλεύον, •ἷον δὴ τὸ ἐν τῷ Συμβόλῳ περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος προστιθέμενον, ἔνθα καὶ ὁ κίνδυνος μέγιστος, τοῦτο μὴ διορθώσεως ἀξιούμενον, ὁ συγχωρῶν ἀσυγ χώρητος, κἂν ἀπὸ τοῦ θρόνου τοὺς λόγους ποιῶνται, ἐν ὑψηλὸν ὑψηλοί προτιθέασι κἂν τὴν τοῦ Πέτρου ὁμολογίαν προβάλλωνται, κἂν τὸν ἐπ' ἐκείνῃ μακαρισμὸν ἐπιφέρωσι, κἂν τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας ἡμῖν ἐπισείωσιν· οἷς ὅσῳ τιμᾶν ἐκεῖνον δεκοῦσι, τοσοῦτον ἑαυτοὺς ἀτιμάζουσι, ὁ ἐκεῖνος ἥδρασεν, αὐτοὶ καταλύοντες, καὶ τοὺς θεμελίους ὑποσπώντες τῆς Ἐκκλησίας, ἣν ἐκεῖνος ἀνέχειν πιστεύεται. Ένα ταῦθά μοι μαχητής, ὁ τἆλλα προΰς, περίζωσαι τὴν τοῦ Πνεύματος μάχαιραν, χρῆσαι τῷ ῥήματι τοῦ Θεοῦ, τῷ μερίζοντι σάρκα καὶ πνεῦμα, τύφον κοσμικόν, καὶ θεῖα μυστήρια, καὶ κριτικῷ τῶν ἀνθρωπίνων καὶ σφαλερῶν ἐνθυμήσεων· ἀποκέντησον ὡς Λευΐτης καὶ Θεοῦ λειτουργὸς τοὺς μαχοποι οῦντας τὰ τῶν οἰκείων λογισμῶν ἀναπλάσματα, καὶ προτιθέντας τὴν κεφαλὴν εἰς προσκύνησιν καὶ ματι. 15. "Αν δὲ τοῦ δόγματος αὐτοῖς εὐθετηθέντος, καὶ τῆς καινοτομίας ὑπεκστάσης τοίς πρεσβυτέροις, τὰ περὶ τῶν ἀζύμων καὶ τῶν νηστειῶν ἐγκόλπια στέργηται, καὶ ἀποπηδώσιν ἡμῶν αἰτούντων ἐν τῷ τῆς πραότητος Πνεύματι τὸ καὶ ἐν τούτοις ὁμόγνωμον· γενοῦ Παῦλος ἐν τούτῳ τοῖς ὑπὸ νόμον, ὡς ὑπὸ νόμον φαινόμενος, καὶ τοῖς εὐχὴν ἔχουσι συν-D αγγιζόμενος καὶ ξυρόμενος, καὶ πρὸς τὰς θυσίας τοῦ ἁγνισμοῦ δαπανώμενος, καὶ περιτέμνων Τι γιόθεον, ὁ τὴν ἐν νόμῳ δικαιοσύνην ἡγησάμενος σκύβαλα· ὁ Γαλάταις περιτεμνομένοις, ἄχρηστον ὑποδεικνὺς τὸν Χριστὸν, καὶ τὸ τῆς εἰς τοῦτον 17. 35 Tim. 1, 10. 30 Galat. 1, 18. Philipp. 1, 6, 8. "Galat. v, 2. 3 Tim. 1 14. Si vero eo dogmate recte constituto, a«novitate sublata, presbyteri corum azyma et jejunia sua impensius adanent ac recusent, tametsi uos in mansuetudine Spiritus postulenus, in istis quoque 3. Paunobiscum concordes fieri; in hoc tu esto 3, lus, qui iis, qui sub lege erant, quasi sub lege esset, factus est, et cum volum habentibus se purifica vit, et rasil, et pro sacrificiis purificationis impendit, seu sumptus fecit, et Timotheum circumcidit (tametsi ipse justitiam, quæ ex lege est, arbitrare - tur, ut stercora **): qui Galatis enuntiavit Christum, si circumciderentur, nihil profuturum s. Ut quid " 1 Cor. 15, 24; Act. Στι, 23, 24. 38 Act. xvi, 3; allusio fit ad vitulum ab Hebræis in deserto confaVariæ lectiones et notæ. Col. Bon, προστιθέασι. Textus aChomateno aliatus cum nostro apographo omnimode consenLil. ' Cod. Βonon. pro μαχοποιοῦντας lalet μοσχοποιούντας: unde Mingarellius vertit, qui e 1ropriarum cogitationum figmentis quasi vitulum cenfant. Qua si vera lectio est, ut est sane probabilis, Verti etiam potest quam ille creditur sustinere, ut vertit Mingarellius; qui etiam aḍnotat, his verbis Romani pontificis primatum aperte indicari. Ilem aute ipsum adnotaverat cl. auctor Dissert. prærim in hane editionem, n. 93.

THEOPHYLACTI BULGARLÆ ARCHIEP. vero lucraretur hac arte? Nempe innumeros illos πίστεως όνομα ἵνα τι κερδάνῃ, τεχνώμενος εκείνες fideles Ecclesia Ilierosolymitant, atque 524 precellam contra Evangelli prædicationem apparentis dissensionis causa excitatam sedaret. Sic etiam navium gubernatores faciunt: laxare enim solent funes, ut vela naufragium minantia evacuent, et simul cum navi salvum fiat ejus onus. Sumile quid ars gubernatoria tua a te postulat, ut nempe non omnia urgeas, et præsertim, cum nimius flat ventuз arrogantiæ et ethnicæ existimatio - mis. Præstat hoc in casu remittere et laxare prudenter, et navigationem facere tarditate incolumem potius quam festinationem lethalem; et navim cursus imminutione servare potius, quam ejus immodicitate naufragium facere. Sane enim pulcherri· mum quidem foret fidelium corpus, si præter integritatem membrorum, haberet etiam in capillis, et unguibus venustatem, tanquam corpus filia Regis, ac sponsa Christi, speciosi præ filiis hominum **, et completi et perfecti, ac similem sibi adjungere espetentis. Attamen pulchrum eliam est, si nullum membrum ei desit, ac præsertim oculi (quibus Trinitatis solem intuemur, et per eum etiam alia, quibus ad confirmationem Spiritus indigemus), etiamsi capilli et ungues reliqum pulchritudini non respondeant; sed ii quidem paulo nigriores sint, et non similes capillis regis David. qui rufus erat et pulcher aspectu **; neque sicut capilli fratris sponsæ, qui erat candidus et rubicundus: isti vero, seu ungues vel nimium prominentes, vel justo breviores sint: unde parvæ festucæ vel nullo modo, vel minus commode capi possint. Tu non propter ista reliquum despicies corpus; sed potius neque respicies ista, voluptatem ex aliis capiens, et in illorum pulchritudinem ita defixos tenens oculos, ut neque nietent aliorsum. Sic et magis fervebis Spiritu, et Domino famulaberis velut servus bonus et fidelis ", si Dominicæ domus curam habueris: habebis autem curan, si non patieris eam detrimentum pati: detrimentum autem ea patietur, si parum plena fuerit: parum vero plena est, dumn nos conservos persequimur: persequimur autem, cum erga illos obdurescimus: obdurescimus vero, cum non indulgemus. Indulgeamus igiSur, neve simus duri: si non duri erimus, fratres suscipiemus: suscipientes autem Domini domum replebimus: replentes vero, eam ditiorem faciemus: ditantes autem, benevolentiam nostram de6 Psal. ILIV, τὰς μυριάδας τῆς ἐν Ἱερουσαλήμ Εκκλησίας, καὶ στήσῃ τὸν τοῦ κηρύγματος σάλον, διὰ τῆς δοκού σης διαφωνίας έπεγειρόμενον. Οὕτω καὶ κυβερνῆται ποιῶσιν [[. ποιοῦσιν ], ἐνδιδόντες τὸν πόδα, ἵνα τὸ ἱστίον βάπτον ἀποκενώσωσι, καὶ συνδιασωθῇ τῇ καὶ τὸ πλήρωμα. Τοῦτο καὶ αὐτὸς ἀπαιτεῖτο παρά τῆς σῆς κυβερνητικῆς, μὴ πάντα ἐντείνειν καὶ μάλιστα όπου περιστὸν τὸ πνεῦμα τοῦ τύφου, καὶ τῆς ἐθνικῆς οἰήσεως· ἀλλὰ χαλᾶν ἐπιστημόνως, καὶ ποιεῖσθαι τὸν πλοῦν μετὰ τῆς βραδυτητος βιώσιμον, ἢ μετὰ τῆς ταχυτητος θανάσιμον· καὶ πλοῦν φυλάττειν διὰ τῆς ὑφέσεως, ἢ διὰ τοῦ ἀπαχωρήτου [. ἀπαραχ.] τιθέναι ναυάγιον. Κάλλιστον μὲν γὰρ εἰ τὸ σῶμα τῶν πιστῶν, μετὰ τοῦ ἀρτιμελὲς εἶναι, και τῶν τριχῶν εὖ ἔχοι καὶ τῶν ὀνύχων, ὡς σῶμα θυγατρός βασιλέως, νύμφης Χριστοῦ, τοῦ ὡραίου κάλλει παρὰ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, καὶ πλήρους, καὶ ἐντελείου [ [.-λοῦς], καὶ ἡδέως άρμοζομένου τὸν ὅμοιον· καλὸν δὲ καὶ εἰ μηδενὸς μὲν λείποιτο μέλους, καὶ μάλιστα ὀφθαλμῶν (οἷς ὁρῶμεν τῆς Τριάδος τὸν ἥλιον, καὶ διὰ τούτου καὶ τἆλλα ὧν πρὸς σύστασιν τοῦ Πνεύματος χρήζο μεν)· αἱ τρίχες δὲ αὐτῷ καὶ οἱ ὄνυχες, οὐ κατὰ τὸ λοιπὸν κάλλος· ἀλλ᾽ αἱ μὲν, βραχύ τι μελάντερα:, καὶ οὐ κατὰ τὰς τοῦ βασιλέως Δαβίδ (ᾶς ἦν πυρράκης μετὰ κάλλους ὀφθαλμῶν), εἴτουν τὰς τοῦ ἀδελφοῦ τῆς νύμφης τοῦ λευκοῦ καὶ πυροῦ [. πυροῦ]· οἱ ὄνυχες δὲ ἡ ὑπερέχοντες, ἢ ἐλλεί ποντες, ὡς ἐντεῦθεν αὐτοῖς τὰ μικρὰ κάρφη, ἢ μηδόλως, ἢ ἀδεξίως περιλαμβάνεσθαι. Ούκουν διὰ ταῦτα καταφρονήσεις τοῦ λοιποῦ σώματος· ἀλλὰ τοὐναντίον οὐδὲ ὄψει ταῦτα, τοῖς ἄλλοις ἐντρυφῶν καὶ πρὸς τὸ ἐκείνων κάλλος πεπατταλευμένος τοὺς ὀφθαλμούς, ὡς μηδὲ νεύειν ἑτέρωσε. Οὕτως ἂν μᾶλλον καὶ ζέοις τῷ Πνεύματι, καὶ τῷ Κυρίῳ δουλεύοις δουλείαν ἀγαθοῦ καὶ πιστοῦ, εἰ τοῦ Δεσποτικοῦ οἴκου φαίνῃ κηδόμενος· κήδοιο δ' ἂν, εἰ μὴ ἀνέχῃ ζημιουμένου· ζημιοῦται δὲ, ὅταν ὀλίγον ἔχῃ τὸ πλήρωμα· ἔχει δ' ὀλίγον, ὅτε τοὺς συνδού λους διώκομεν· διώκομεν δὲ, ὅτε πρὸς αὐτοὺς σκληρυνόμεθα· σκληρυνόμεθα δὲ, ὅτε μὴ συγκαταβαίνομεν. Συγκαταβῶμεν οὖν, μὴ φανῶμεν σκληροι· μὴ σκληρυνόμενοι γὰρ, προσληψόμεθα προσ λαμβάνοντες δὲ τὸν τοῦ Κυρίου οἶκον πληρώσομεν· πληροῦντες δὲ, πλουσιώτερον ἐργαζόμεθα· πλουτίζοντες δὲ, τὴν εὔνοιαν δείξομεν· ἐκ δὲ τῆς [[. ταύτης], ἀγαθοὶ δοῦλοι μαρτυρησόμεθα, καὶ πιστοί· ἐκ δὲ ** Rom. xv, 43 Matth. xxv, 21. 3. * I Reg. xvi, 42. "Cant. v, 10. Variæ lectiones et nota. Cod. Bonon. pro κηρύγματος mendose habet κηρύματος. Doctissimus Mingarellius facile vidit legendum esse κηρύγματος, ut habet codex noster: sed neque hanc lectionem sibi satisfacere subdit. Cur ita vero, non pandit. Ipse non video quid eam impetere possit: nain sensus, ut ego quidem verti, recte procedere videtur. Cum enim Hierosolymis millia essent in Judæis, qui credidissent, ut inquit Jacobus ad Paulum (Act. 21, 22; et omnes æmulac tores essent legis, ipsi tumultum ciebant contra prædicationem Pauli, quoniam de illo audierant, quod discessionem doceret a Moyse eorum, qui per gentes erant, Judæorum. Ad eum tumultum sedandum Jacobus suasit Paulo ut cum votum habentibus purificaretur: quod et Paulus fecit. Caterumn Mingarellius, voce illa abjecta, ita vertit, tumultumque ob dissensionem, quæ in speciem erat, excitatum compesceret.

LIBER DE IIS QUORUM LATINI INCUSANTUR. τούτου, εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου εισαχθησόμεθα. monstrabimus: ex hac servi boni et fdeles declaΟρᾷς που φέρουσα ἡμᾶς ἡ συγκατάβασις ὕψωσεν; rabimur: et hinc in gaudium. Domini introducemur. Vides, quousque imlulgentia nos sublimarerit? 525 15. Non igitur neque propter azyma, neque propter jejunia durius nos habebimus erga inflexibile gentis hujus genium. Hoc enim esset testam testæ copulare velle, nulla adhibita molliore materia quæ agglutinandi fortasse vim habuisset. Multo vero minus propter reliqua supra enumerata, quæ se ipsi fatentes servare (excepto suffocatorum esu; hujus enim ne nomen quidem bene moratis Latinis ferendum videtur, sicut neque apud nos furti, aut fornicationis: quanquam hæc etiam homines quidam ferini ac brutales exerceant) multis τε΄. Οὐ τοίνυν, οὔτε περὶ τῶν ἀζύμων, οὔτε περὶ τῶν νηστειῶν ἀντισκληρυνθησόμεθα τῷ ἀκαμ πεῖ τοῦ ἔθνους φρονήματι. Τοῦτο γὰρ ἐστιν ἐστράκῳ συγκολλῶν ἔστρακον, μηδὲν εἴδους υγροτέρου παρεντιθέντας· ὅπερ ἐγένετ᾽ ἂν ἴσως ἐχέκολλον. Οὐδὲ πολλοῦ δεῖ περὶ τῶν ἀπηριθμημένων λοιπῶν, ἅπερ ὁμολογοῦντες καὶ αὐτοὶ τηρεῖν, ἐκτὸς τῆς πνικτοφαγίας (ταύτης γὰρ οὐδὲ τούνομα τοῖς Λατίνοις σώφροσιν ἀνεκτόν, ὥσπερ οὐδὲ παρ᾽ ἡμῖν τὸ τῆς λῃστείας, η πορνείας· κἂν οἱ θηριώδεις, καὶ κτηνώδεις, ταῦτα ἐπιτηδεύωσε), δοκοῦσι πολλοῖς ἀσύγγνωστα σφάλλεσθαι. "ν μή συντίθεσθαι τοῖς " iremissibiliter peccare videntur: quorum non astipuλόγοις, ἀνδρός ἐστιν, ὡς οἶμαι, ταῖς ἐκκλησιαστικαῖς ἱστορίαις ἐγγυμνασθέντος, καὶ μαθόντος, ὡς οὐ πᾶν ἔθος ἀποσχίζειν Ἐκκλησίας ἰσχύει, ἀλλὰ τὸ πρὸς διαφορὰν ἄγον δόγματος. Εθη δὲ πάντως καὶ ταῦτα τὰ παρὰ τοῖς θαυμαστοῖς κριταῖς σφάλματα· τὰ μὲν, ἐξ εὐλαβείας, ὡς τὸ προσάγειν τοὺς ἀσπασμοὺς τοῖς θείοις ἐδάφεσι (μὴ γὰρ δὴ παραδεξόμεθα τὴν σατανικὴν ἐκείνην συκοφαντίαν, ὡς ἄρα Λατίνοις οὐ παραδεκτέα ἡ τῶν εἰκόνων προσκύνησις)· τὰ δὲ ἐξ οἰκονομίας οικοδομούσης ἀσθένειαν, τάχα μὲν καὶ ψυχῆς, πάντως δὲ τὴν σωματικὴν, ὡς τὸ τοὺς πρώτους ἐν ταῖς νόσοις μεταλαμβάνειν κρεῶν, καὶ τοῦτο κεκολασμένως καὶ τῷ ὄντι πνευματικῶς. Εἰ δέ τινες αὐτὸ χυδαιοῦσι ταῖς ἀδιαφορίαις, Έτερος οὗτος λόγος οὐ πρὸς τοὺς πρώτους τοῦτο κατὰ λόγον οἰκονομήσαντας, καὶ ἄλλα κατ᾿ ἄλλους τινὰς λόγους ἐμπαγέντας ταῖς Δυτικαῖς Ἐκκλησίαις· ὧν οὐδὲν διασπἂν ἡμᾶς δύναται, οὐκ ἤν γε τοὺς κρίνοντας ἔχῃ, τὴν ψῆφον φέροντας πατρικοῖς νόμοις ἀκόλουθον. lari sententia hominis, ut puto, est in ecclesiastica historia exercitati, quique exinde didicit, non omnem diversam consuetudinem ad Ecclesias scindendas validam esse; sed tantum quæ diversum dogma inducit. Porro meræ consuetudines sunt etiam ista, quæ apud præclaros istos judices sunt errores. Quædam enim ex pietate, ut sacra pavimnenta deosculari (neque enim satanicæ illi assentiemur calumniæ, quasi Latinis sacrarum imaginum veneratio non probetur ): alia vero ex provida dispositione ob imbecillitatem, fortasse quidem animæ, certe autem corporis; ut quod ascetæ seu monachi ægrotantes vescantur carnibus, parce tamen, et vere religiose. Si vero id aliqui laxant ad vulgarem usum, alia res hæc est, quæ minime spectat ad priores illos, qui secundum rationem ista dispe suerunt, sicut et alia ob alias rationes, quæ in Occidentalibus vigent Ecclesiis, et quorum nihil nos ab invicem divellere jure potest: neque sane divellent unquam, si judices habeant, qui patrum. legibus consentaneum calculum ferant. ις. Καὶ εἴ γε μὴ μακρός μοι ὁ λόγος ἔμελλεν ἔσεσθαι, καὶ ἱστορίας ἐγγὺς, ἔδειξα ἄν σοι μυρία ἐπὶ μυρίοις ἔθη τοῖς παλαιοῖς Πατράσι παραχωρη θέντα πρὸς τὴν τῶν ἀδελφικῶν ψυχῶν περιποίησιν. Ηδεσαν γὰρ ἐκεῖνοι μὴ ἑαυτοῖς ἀρέσκειν, ἀλλ' ἕκαστος τῷ πλησίον εἰς τὸ ἀγαθὸν πρὸς οἰκοδο μήν. Ἀλλὰ νῦν (φεῦ τοῦ ὑδερικοῦ ἡμῶν ὄγκου), Καὶ τὶς ἐστί μου πλησίον; λέγομεν, καὶ μυρίους καταβάλλομεν ἱσταμένους, ἵνα τὸ οἰκεῖον στήσει μεν θέλημα (δ οὐχ ὅπως ἔστασθαι, ἀλλὰ καὶ καταχωννύεσθαι ἄξιον)· καί πάντα μεταστοιχειούμεν καὶ μετατάττομεν, ἵνα τὸ ἀνούσιον οὐσιώσωμεν, καὶ μορφώσωμεν τὸ ἁμόρφωτον· κἄν τι ῥῆμα προέσθαι φθάσωμεν, καὶ εἰ τῶν γελοίων φαίνοιτο γελοιότερον, Θεοῦ φωνὴν ἀποδείξαι τοῦτο σπουδάζομεν, ἀξίαν ἀκοῆς Μωσέως τυχὸν καὶ ᾿Ααρών (ταπεινὸν γὰρ * Rom. xv, 1,2. *• Luc. 16. Et quidem, si sermo meus longior, ac pene historiæ similis evasurus non esset, ostendere utique possem, innumeras consuetudines a priscis Patribus ad fraternarum animarum acquisitionem toleratas. Noverant enim illi non sibimet ipsis placere, sed unusquisque proximo suo in bonum ad edificationem ". At nunc (ο hydropicum nostrum tumorem!) Et quis est meus proximus 4? dicimus: et innumeros stantes dejicimus, ut nostram statuamus voluntatem (quam nullo modo stare, sed obrui, dignum est) et omnia transformamus et transmutamus, ut non exsistenti esse tribuamus, et forma donemus, quod informe est: et si quidem vel verbum a nobis proferatur, utut omnium perri diculum, vocem Doi esse contendimus, dignam quam Moses et Aaron attente audiant (parum enim Variæ lectiones et notæ. Sic etian Chomatenus; at cod. Bonon. lia- placet. bel. παραδεξώμεθα. Chomatenus hic addit πρὸς τούτους. Chomatenus, ἐμπαγέντα: quod mihi magis Chomatenus ἑκφέροντας. Chomatenus συστήσωμεν.

ad dignitatem esset dicere, Ithamar, et Eleazar; εἰπεῖν Ιθάμαρ καὶ Ἐλεάζαρ, καὶ ἔτι ταπεινότε et minus adhuc, si dicerem: Gregales Israelitæ, etsi triduo ante 526 sanctificati). Εt non animadvertimus, nos dupliciter peccare, cum ob ea quæ initio male dicimus; lum ob ea quæ postea prima propugnando superaddimus. Perfectus enim ille quidem est, qui non offendit in verbo “, ut quidam dixit: sed laudandus etiam, qui postquam peccavil, peccatum deprehendit, cognoscit, ac ut horridum aspectu detestatur, tanquam scilicet monstrum quod in nocte partum, sod de die visum, horrori est, et procul abjicitur. Cur vero non imitamur Domini fumilitatem, qui non sibi ipsi placuit ", sed nobis homuncionibus, et ut inutilis alligatus est, ut nos sibi, et nobis mutuo colligaret in vinculo pacis: et sanguinem profudit, ut filios Dei dispersos congregaret in unum, et unum fieret ovile 49, ex omnibus ovibus eidem subjectis Pastori, et fugientibus plus quam lupos, carentiam gubernationis, quæ non minus quam illi, dilacerare valet; imo ipsa illis ad gregis dilacerationem vires validiores subministrat? R3 μον τῶν πολλῶν τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ταῦτα καθηραμένων πρότριτα), καὶ οὐ συνίεμεν ἀσχημονοῦντες διπλῇ· οἷς τε τὴν ἀρχὴν κακῶς λέγομεν, καὶ οἷς ἐπαγωνιζόμεθα. Μακάριος μὲν γὰρ ὁ μὴ ἁμαρτών ἐν λόγῳ, καθώς τις ἔφησεν· ἐπαινετὸς δὲ καὶ ὁ, μετὰ τὸ ἡμαρτηκέναι, τὴν ἁμαρτίαν εὑρὼν καὶ γνούς, καὶ ὡς εἰδεχθῆ βδελυξάμενος, οἷόν τι τέρας ἐν νυκτί τεχθὲν, εἶτα ἐν ἡμέρᾳ ὀφθέν τε καὶ βδελυχθὲν, καὶ διὰ τοῦτο ἀποῤῥιφθέν. Οὐ μιμησόμεθα τὴν τοῦ Κυ ρίου ταπείνωσιν, οὐχ ἑαυτῷ ἀρέσαντος, ἀλλ' ἡμῖν τοῖς πολλοῖς, καὶ ὡς δυσχρήστου δεθέντος, ἵνα ἡμᾶς ἑαυτῷ καὶ ἀλλήλοις συνδήσῃ ἐν τῷ τῆς εἰρήνης συνδέσμῳ· καὶ τὸ αἷμα κενώσαντος, ἵνα τὰ τέ κνα τοῦ Θεοῦ τὰ διεσκορπισμένα σννάγη 8. συναγάγη] εἰς ἔν, καὶ ποίμνη μία τῶν προβά των ἁπάντων γένηται ὑφ' ἑνὶ ταττομένων ποιμένι, καὶ διαφευγόντων πρὸ τῶν λύκων τὴν ἀνεπιστασίας, οὐδὲν ἧττον ἐκείνων σπαράττουσαν, μᾶλλον δὲ και κείνους αὐτὴν πρὸς τὸν τῆς ποίμνης σπαραγμέν ἐνισχύουσαν; εξ'. Τί τους Φαρισαίους ἐποίησε ταλανίζεσθαι; 03 τὸ φιλότιμον, καὶ φιλόπρωτον, καὶ τὴ θέλειν και λεῖσθαι ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων Ραδί; Οὐ τὸ αὐτὸ τοῦτο Θεοκτόνους τοὺς ἀθλίους εἰργάσατο; Τίς ὁ καπνις τοῦ θυμοῦ τοῦ Κυρίου, ζητῶ μαθεῖν καὶ Ἡσαΐας μα ἀποκρίνεται, ὅτι τὸ, Μή μου ἅπτου, παρὰ τῶν ὑπερηφάνων λεγόμενον, οἷς ὁ Κύριος αντιτάσσεται. Δείξω σοι καὶ Φαρισαῖον ἀξιοζήλωτον τὸν Γαμαλιήλ, οὐδὲν Φαρισαϊκὸν κατὰ τῶν ἀποστόλων εἰσηγησάμε νον, πᾶν μὲν οὖν τοὐναντίον θεοσεβῶς ὑπὲρ ἐκείνων καὶ εὐλαβῶς συμβουλεύσαντα. Ἡμεῖς δὲ, οἱ τῇ δικαιο σύνῃ περισσεύειν ὑπὲρ τοὺς Φαρισαίους ἀναγ καίως ὀφείλοντες, ὡς οὐκ ἄλλως ἐν [f. ἐνὸν vel ἔνι] τῆς βασιλείας τυχεῖν, εἰς ἣν ὑπὸ τοῦ δικαιώσαντος ἐκλήθημεν καὶ ἐτέθημεν, ὑπὲρ τοὺς Φαρισαίους φρονοῦμεν, οὐκ οἶδα, πότερον, ἵνα τῆς Ἐκκλησίας τοὺς ἀδελφοὺς, ἢ ἑαυτοὺς τῆς βασιλείας ἐκκλείσωμεν. Οὐχ ὁρᾷς Παῦλον τοῦ κατ' αὐτὸν Εὐαγγελίου κριτὰς τοὺς περὶ Πέτρον αἱρούμενον; οὐχ ὁρᾷς Μέτρον ὑπ' αὐτοῦ ἐλεγχόμενον, καὶ τοὺς ἐλέγχους ἐν πραότητι φέροντα; Αὐτὸς δὲ εἰ μὴ πρὸς τὴν βρον τὴν τοῦ σοῦ λόγου πάντας ὁρᾷς ὑποπτήσσοντας, καὶ πρὸς τὴν ἀστραπὴν πρηνεῖς πίπτοντας (Σπερ ὁ λόγος ἐν Θαβώρ εἰσάγει παθόντας τοὺς μαθητὲς πρὸς τὴν λάμψιν τῆς παραδειχθείσης Θεότητος), τότε δή. τότε Σίμωνες καὶ Μαρκίωνες ανορύττονται σοι και ἀναδείκνυνται (οὓς καλῶς ποιῶν ὁ χρόνος κατώρυξε καὶ κατέκρυψε), καὶ ὁ βόρβορος ἀνακινεῖται τῶν Γνωστικῶν, καὶ ἡ τοῦ Σαβελλίου αναπλάττεται τε ρατεία, καὶ ἡ τοῦ Αρείου λύσσα, καὶ ὁ σκοτεινὸς Φωτεινὸς, καὶ ὁ ἄλλος ὁρμαθὸς τῶν τῆς ἀπωλείας υἱῶν (ἵνα μὴ πάντας ἀπαριθμούμενος, μολύνω τὸν λόγον καὶ τοῖς ὀνόμασι), καὶ περιάπτεις τούτους τῷ ἀδελφῷ (ὢ τῆς τυφλότητος!), τῷ αὐτῷ τοὺς πρὸς ἀλλήλους διαφωνούντας, ὥσπερ τινα σχοινία μακρά, .80 Matth. xxi, 7. 81 Isa. LXV, 5. 47. Quid Pharisæos deplorabiles effecit? Nunne ambitio et prælationis amor, et velle ab hominibus vocari Rabbi **? Nonne hoc ipsum etiam deicidas infelices illos reddidit? Quis sit fumus furoris Domini ut, scire desidero: et Isaias mili respondet, esse illud: Noli me tangere, a superbis iis prolatum quibus Deus resistit **. Ostendam vero ego tibi Pharisæum aliquem imitatione dignum, nempe Gamalielem, qui nihil pharisaicum contra apostolos protulit, sed e contra pium pro ipsis ac religiosum consilium dedit. Nos vero, qui iustitia supra Pharisæos abundare ita necessario debemus, ut non atiter possimus intrare in regnum cœlorum *³, ad quod ab eo, qui nos justificavit, vocali sumus et destinati; plus quam Pharisai superbe sapimus, ut haud scio, an ab Ecclesia fratres nostros, vel nosmetipsos a regno cœlorum excludamus. Non vides, ut Paulus Evangelii sui judicem Petrum sebgerit? Non vides Petrum a Paulo reprehensum, et reprehensiones æquo animo toleraṇsem. Tu vero si ad tonitru vocis tuæ non omnes trementes ac venerabundos videas, et ad verbi tui fulgur pronos corruentes (quemadmodum sacer textus testatur, in Thabore accidisse apostolis ad fulgorem manifestatae deitatis), tunc sane, tunc Simones et Marciones a te e tumba refodiuntur et demonstrantur, quos recte tempus defoderat et contexerat: et coenum movetur Gnosticorum, et Sabellii relinguntur præstigiæ, et Arii rabies, et tenebrosus Photinus, et reliqua turba filiorum perditionis (ne omnes recensendo vel ipsis eorum nominibus inficiam orationem meam), et hos fratri tuo, o cæcitatem! et quidem uni eidem, tametsi inter se dissentientes et contrarios, velut longos quosdam funiculos, 527 annectis, ut fugientem comprehendas; et non tu σε J.:c. 1:1, 2. 48 Joan. 19 Joan. x, 16. XT, 52. 63 Matth. v, 20. τι είσο

[ν' ἐπιλαμβάνῃ ἀποδιδράσκοντος, καὶ μὴ μόνος αὐ- solus, sed ut alios etiam habeas, qui tecum appreτὸς, ἀλλὰ καὶ ἄλλους ἔχῃς συνεπιλαμβανομένους, ού; προσκαλεῖ τῷ τῆς φιλευσεβίας προσχήματι, πολλά κι; οὐδὲ εἰδότας τίς ἡ εὐσέβεια, πλὴν ἀλλ᾽ ὄνομα λαβεῖν ἐρῶντας ἐκ τῆς τοῦ ἀδελφοῦ κατακρίσεως. Βαβαὶ τῶν τοῦ Πονηροῦ τεχνασμάτων! θεοποιοῦντος καὶ νῦν τὰ εἴδωλα, καὶ τὴν κακίαν ἀρετὴν ἐπιγράφοντος, καὶ ποιοῦντος προσκυνεῖσθαι καὶ σέβεσθαι. hendant, quos sub specie pietatis advocas, tametsi plerum, io neque ii sciant, quid sit pietas: at nomen amant sibi comparare ex fratris condemnatione. Vah maligni spiritus artificia qui et nunc deificat idola, et malitiam appellat virtutem, seque adorari facit et coli. :η'. ᾿Αλλὰ μὴ οὕτω, δοῦλο: Χριστοῦ καὶ φίλοι καὶ ἀδελφοί, μὴ οὕτως ἡμᾶς αὐτοὺς ἀλλοτριῶμεν Θεοῦ, τοῦ πάντας διὰ τῆς χρηστότητος ἕλκοντος, αὐτοὶ διὰ τὴν ὑπερηφάνεια, πάντας σχεδὸν ἀπωθούμενοι μηδὲ τοὺς θρόνους ποιῶμεν κακίας ίδρυσιν· μηδὲ τὸ τῆς ἀξίας ὕψος, πύργον κουφότητος (τοῦτο γὰρ ἐμοὶ ἡ διὰ φιλοδοξίαν καὶ οἴησιν ἔνστασις)· ἀλλ ὅσῳπερ ἂν ὦμεν ἢ ἰσχυροί, τοὺς ἀδυνάτους βαστά ζωμεν, ἢ ἰατροὶ τοὺς συντετριμμένους ιώμεθα. "Αν δὲ καὶ αὐτοὶ ἐπιτρίβωμεν, φείδομαι μὲν εἰπεῖν, ἐρῶ δ' ὅμως, ὡς λῃστῶν τοῦτο ἔργον, οὐκ ἰατρῶν. Ταῦτά σοι καὶ πρὸς τοὺς κατοιομένους καὶ καταφρονητάς οἱ οὐδὲν οὐ μὴ περανοῦσι, λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Σὺ δέ μοι παραλαβὼν ὁ τραπεζίτης, τὸ τά· λαντον, καὶ τὸν τόκον ὡς ἀποδώσεις ἐν καιρῷ φρόντιζε· ὁ δέ ἐστι, κατ' ἐμὲ κριτήν, τὸ καὶ αὐτὸν σὲ προσεξευρίσκειν ὅσα τῷ φιλοπόνῳ τὸ Πνεῦμα δίδωσιν. Οὗ τῇ χάριτι δυναμούμενοι, αὐτοί τε καθα ρῶς καὶ ἀκιβδήλως αὐτὸ καὶ κατὰ τοὺς Πατρικούς ὄρους ἀνακηρύττομεν, καὶ τοὺς ἄλλους ταὐτὸ δι δάσκοιμεν ἐν Θεῷ Πατρὶ τῷ διδάσκοντι ἄνθρωπον γνῶσιν, καὶ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν· ᾧ δόξα c cui gloria in sæcula. Amen. εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. 18. Verum non sic, servi Christi, amici et fratres, non sic nosmetipsos abalienemus a Deo, qui omnes benignitate sua ad se trahit, dum nos per superbiam omnes fere repellimus: neque thronos faciamus iniquitatis sedem, neve dignitatis altitudinem turrim vanitatis (hoc enim mihi videntur esse lites ob amorem gloriæ et existimationem sui), sed si sumus fortes, debiles portenius; et si medici, contritos sanemus. Quod si etiam nos ipsi insuper conteramus, vereor quidem dicere, dicam tamen: Res hæc latronum est, non medicorum. Et hæc dieta sint etiam ad arrogantes et contemptores, qui nihil omnino proficient ", inquit Spiritus sanctus - Tu vero trapezita, qui accepisti talentum, cura, ut et usuram reddas in tempore suo: quæ est, me ju, dice, in eo sita, quod etiam tu superaddas, quae homini solerti et laborioso Spiritus tribuit, cujus gratia confortati ipsimet pure et sincere ipsura juxta Patrum definitiones prædicemus, et alios hoc idem duceamus, in Deo Patre, qui docet hominem scientiam ", et Jesu Christo Domino nostro, » Psal. lxxxv¡ll, 23. 56 Psal. XXXIX, 10. THEOPHYLACTI INSTITUTIO REGIA. INDEX CAPITUM OPERIS. PARS PRIOR.- PANEGYRICA. 528 Cap. I. Dignitas et pretium operis. Cap. II. De officio magistri principis. Cap. III. Constantinus a patria felis. Cap. IV. Doles eximiæ corporis in Constantino. Cap. V. Ingenium ejusdem et memoria. Cap. VI. De aro ac patre Constantini. Cap. Vll. Nobilitas et religio matris Constantini. Cap. Vill. Matris Constantini misericordia. Cap. IX. Ejusdem liberalitas non ambitiosa. Cap. X. Digressio in quosdam ambitiose munificos. Cap. XI. Largitiones Maria Augusta. Cap. XII. Ejusdem studium et eruditis. Cap. XIII. Cura ejus laudabilis instituendi filii.

ΠΑΙΔΕΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΟΡΦΥΡΟΓΕΝΝΗΤΟΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΝ. S. P. N. THEOPHYLACTI BULGARIA ARCHIEPISCOPI AD PORPHYROGENITUM CONSTANTINUM*. ΠΡΩΤΟΝ ΜΕΡΟΣ, ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΝ. PARS PRIOR, PANEGYRICA. 'Αξία καὶ τιμὴ τοῦ συντάγματος. Δῶρόν τοι καὶ ἐγώ, βασιλεῦ φίλε, τοῦτο δίδωμι δῶρον ἐμοὶ διδόναι καὶ σοὶ λαμβάνειν ἱλαρῶς οἰκειό τατον. Καὶ τάχα κρεῖττον τῶν ἄλλων, & δαπάνη τε χρόνου καὶ φθόνου, καὶ λῃσταῖς εὐπορία, καὶ κλέπταις ἅρπαγμα. Οἱ μὲν γάρ σου τοῦ κράτους ὑπήκοοι δασμοφοροῦσιν ἐτήσια, οἱ μὲν χρυσίον, οἱ δὲ ἀργύ ριον, οἱ δὲ ὅσα ἄλλα εἰς φθοράν τῇ ἀποχρήσει, καθά φησιν ὁ θεῖος Απόστολος. Λόγος δὲ, χρυσοῦ τιμαλφέστερος, ἀργύρου λαμπρότερος, πάντων ἁπλῶς μονιμώτερος. Κἀκεῖνοι μὲν ὑποτελοῦσι καὶ ἄκοντες, τῆς ἡμετέρας κατακρίσεως τὸ βαρύτατον· σοφία δὲ, ἄνετόν τι χρῆμα, καὶ τῷ ὄντι ἀδέσποτον, αυθαιρέτως μὲν οἰκεῖον φέρουσα φιλοπόνημα, εὐεργετοῦσα δὲ τοὺς, οἵτινες τὰ δῶρα προσδέχονται. CAPUT PRIMUM. 529 Dignitas et pretium operis. Donum tibi ego quoque, princeps charissime, hoc affero: donum accommodatione ad res rationesque tuas aptissima dignissimum, quod et ego dem hilaris, et tu serenus accipias. Quippe haud paulo praestantius, quam illa cætera temporis aut invidia dente absumenda, et plerumque vel profutura furibus vel armatæ audacia cupiditati latronum optimæ rapina gaudium latura. Et istorum quidem tibi copia redundat ex collatione legitima corum qui tuo imperio subjecti annuum majestati tuæ tributum pendunt, aurum quidam afferentes, alii argentum, sive alia ejus generis sui usu in corruptionem abeuntia, ut divinus Apostolus loquitur. Cæterum doctrinam utilem sermonemque sapientem satis convenit et auro pretiosiorem et splendidiorem argento, et possessione omnino quavis stabiliorem haberi oportere. Atque 530 illi qui hæc exhibent, pro nostra subditorum contumaci erga principes plurimum vituperabili tenacitate, maligne inviteque suppeditant. At sapientia pro suo libero et liberali nulliusque patiente servilis necessitatis ingenio, quidquid ex se gignit ac confert benefica profusio - ne citra vim ullam excipientibus largitur. Περὶ τοῦ καθήκοντος τοῦ βασιλικοῦ διδασκάλου. Κἀγὼ τοίνυν ὁ σις διδάσκαλος (πτεροῦμαι γὰρ τῷ ὀνόματι καὶ δεκάπηχυς γίνομαι, βασιλέως καθηγητης προσκαλούμενος), καὶ ἐθελοντής ἄγω σοι τοῦ λόγου τὸ δῶρον τήμερον, καί σοι εὐάγγελο, γίνομαι (μὴ ἀπιστήσῃς φωνῇ διδασκάλου), ὡς εὐδαιμονίας ποταμοί σοι βυήσονται, εἴπερ ἐπὶ σὴν καρδίαν, ὡς • Vide Prafationem, superioris tomui col. 465. CAPUT II. De officio magistri principis. Hujus ego ex peculio hoc tibi utilis allocutionis munusculum irrequisitus hodie ac voluntarius ecce affero magister tuus. Quo nomine non dissimulo gloriari me, efferrique ac crescere, tolerabili, opimor, certe non de nibilo concepta superbia, quod præceptor ac moderator principis appeller. Cujus