ANNE COMNENÆ DE CONSTANTINO PORPHYROGENITO TESTIMONIUM. Ex libro III Alexiadis, pag. 71 ed. Reg. Erat ea justissima matris cura pro puero festivitatis et elegantiæ admirabilis, adhuc septenni (liceat enim mihi, ubi res sinunt, indulgere laudationi meorum), cujus suavitas, sive loquentis, sive ludórum genere vario, quos ferebat ælas, corpus scitissime moventis, judicio spectantium comparatione omni superior erat. Flava casaries, culis candore lactis, vivido, ubi opus foret, rubore resperso, florens; qualis est rosarum primum calices rumpentium. Oculi non albi sed quales accipitrun scintillantes sub ciliis, et tanquam ex aurea pala gemmeum fulgorem incredibili astantium voluptate vibrantes. Coelestis plane forma, et terrenæ concretionis usu major, quam qui eerneret dignam putaret, quæ amori tribueretur. *Ην γὰρ τὸ παιδίον καὶ ἄλλως ὡραῖον καὶ ἔτι νέον· οὔπω τὸν ἔβδομον χρόνον ὑπερελάσαν (καὶ οὐ νέμεσις εἰ τοὺς ἐμοὺς ἐπαινοίην, ὑπὸ τῆς τῶν πραγμάτων ἀναγκαζομένη φύσεως)· ἡδὺ μὲν οὐκ ἐν λό γοις μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν παντοίαις κινήσεσι καὶ περιστροφαίς παιγνίων ἀπαράμιλλον, ὡς οἱ τότε παρόντες ὕστερον ἔλεγον· ξανθὸν καὶ λευκόν, ὥσπερ γάλα· ἐρυθήματος μεστὸν ὅπου δέοι, καὶ ὁποῖον [ [. ὁποῖα ] τὰ τῶν καλύκων ἄρτι ἐξαστράπτοντα ρόδα. Οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ οὐ λευκοί, ἀλλ' Ιέρακος εοικότες, καὶ λάμποντες ὑπὸ ταῖς ὀφρύσιν, ὥσπερ ἐν χρυσῇ σφενδόνῃ· κἀντεῦθεν ποικίλαις τέρψεσι τέρπον τοὺς ὁρῶντας, οὐράνιόν γε καὶ οὐκ ἐπίγειον κάλλος δου κοῦν· καὶ τὸ ὅλον, εἶπεν ἄν τις ἰδὼν, ὁποῖον τὸν έρωτα γράφουσιν. Hæc ibi Anna, quæ et alia alibi plura de Constantino habet, ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΚΥΡΙΟΝ ΑΛΕΞΙΟΝ ΤΟΝ ΚΟΜΝΗΝΟΝ THEOPHYLACTI ORATIO IN IMPERATOREM DOMINUM ALEXIUM COMNENUM Interprete Bonifacio Finetti ord. Prædicatorum. 549 1. Equidem ut in hac regia ipse nunc verba faciam, o imperator, urget illa, quæ vere maximeque regia est, consuetudinis lex, quæ viris doctis atque disertis regias ædes semper et ubique pandit. Attamen etsi ea in causa non foret, ipse hodie ad α΄. Ανάγει μέν μοι τὸν λόγον ὦ αὐτοκράτορ, εἰς τὰ βασίλεια καὶ ὁ θεσμὸς τοῦ ἔθους ὁ τῷ ὄντι βασιλικώτατος, ὃς τοῖς ἑκάστοτε σοφισταῖς ἀναπετάννυσι τὰ ἀνάκτορα· πλὴν κἂν εἰ μὴ τοῦτ᾽ ἦν, αὐτοῦ κέλευστος ἄν σοι τὴν εὐφημίαν προσήγαγον. Λίαν Prodit nune primum ex codice Burarico-Mouschiensi, Vile Præfationem, uum, Xt., superioris tomi col. 667.

ORATIO IN ALEXIUM COMNENUM. γὰρ ἂν ἦν σκαιὸς τὴν γνώμην καὶ ἐπαρίστερος, καὶ fausta tibi omnia precanda, et laudes ulus dicen κάλλους ἔργων ἀνέραστος, εἰ σιγῇ παρεἶδον τὴν τῶν σῶν πρακτέων ὥραν, γλῶτταν ἔχων καὶ δυνάμενο; φθέγγεσθαι· μᾶλλον δὲ δυοῖν ἐνειχόμην ἐγκλήμασι τὰς σάς τε χαρὰς ἡδίκουν, δι' ἂς ἔχω τὸ ἐλεύθερα φθέγγεσθαι, καὶ τὴν αὐτὸς ἐμαυτοῦ φύσιν διέβαλον, ὡς ἀγαθοῖς τοσούτοις ἀνάλωτον καὶ μισόκαλον. Ότι τοίνυν ἐκ τοῦ λέγειν τοσαῦτα κερδαίνομεν τῷ τε δικαίῳ χώραν διδόντες, καὶ τὴν πονηρὰν δόξαν ἀποπεμπόμενοι, πῶς οὐκ ἂν τὴν τῆς Τρωάδος ἐκείνην εὐχὴν προσευξαίμεθα γενέσθαι, φθόγγον ἡμῖν ἐν βραχίοσι καὶ χερσὶ καὶ κόμαισι καὶ ποδῶν βάσει, ἵνα παρ' ὅλων τῶν μελῶν ὁ τῆς εὐφημίας προςάγοιτο ἔρανος, ἐπεὶ πᾶσιν αὐτοῖς τὴν ἐκ τῶν Βαρβάρων ἄνεσιν ἔδωκας; Εμελλον δὲ ἄρα, ὥσπερ τῶν πράξεών σου χρηστὰ ἀπελαύσαμεν, οὕτω δὴ καὶ τῶν ἐπὶ ταῖς πράξεσι λόγων οὐ μικρὸν ὄνασθαι καὶ αὐτοὶ γὰρ τὸ μέρος ἀγαθὸν νομιζόμεθα, ὅτι τοῖς τοῖς ἐπαίνοις τὴν γλῶτταν ἀπεκληρώσαμεν σήμερον. Αλλ᾽ ὦ γέρον Ἰσόκρατες, σὺ μὲν ἀδημονοῦντι ἐῴ χεις, ὅτι μὴ καιρὸν εἶχες καταβαίνειν εἰς θέατρον, καὶ τῷ τοῦ δήμου συλλόγῳ τὸ κάλλος τῆς φωνῆς ἐπιδείκνυσθαι. Ἡμεῖς δὲ, δ μὲν ἐπόθεις ἐλάβομεν· ὅπερ δὲ εἶχες, οὐκ ἔχομεν. Λίγων μὲν γὰρ ἀγών, καὶ δὴ μέγιστος· σοφιστὴς δὲ παρὰ πολὺ τῆς δόξης ερχόμενος, ἄλλος [f. ἄλλως] τε καὶ τηλικούτοῖς ἔργοις ἀντιταλαντεύων τούτου δύναμιν. Οὐκ ἀπορῶν γὰρ ὕλης πῦρ οὐκ ἔχω τοσοῦτον, ὅσον πυρο σὺν ἐξάψαι τηλεφανῆ καὶ ἀέριον. Τὰ μὲν οὖν ἄλλα παρήσειν μοι δοκῶ· πολλοῖς τε γὰρ ἐκεῖνα λελο γογράφηται, καὶ ἡμεῖς δὲ τούτοις τὴν γλῶτταν έχου σμήσαμεν ἄλλο τῆς [γ. ἄλλοτε ] τῶν δ' ἀρετῶν ἐκ μέρους τοῦ βασιλέως μνησθήσομαι, καὶ ταύτῃ τῷ καιρῷ τὰ εἰκότα χαρίσομαι. das, non ab alio, quam a me ipso jussus accederem. Valde enim lævus mente et ineptus esseni, operunique pulchritudinem amore nullo prose • querer, si linguam habens, ac potens loqui, facinorum tuorum claritatem silentio præterirem. Imo duplict crimine eodem me tempore obstringerem, et quod gaudia tua, quæ mihi loquendi libertatem faciunt, injuria afficerem; et quod indolem meam, velut tot bonis non captam atque virtutis inimicam, dehonestarem. Quoniam igitur dicendo tantum lucri facimus, nempe et justitiæ locum damus, et pravam de nobis opinionen repellimus, quomodo non juxta illius Troadis votum, optabimus, vocem nobis fieri in brachiis, in manibus, in pedibus; ut per omnia membra faustæ precationis et laudis copia redundet, cum tu omnibus illis libertatem a Barbaris requiemque donaveris? Et sane quemadinodum omnes tuarum actionum fructus gustavimus, ita haud parvam oblectationem de eisdem disserendo ca oninia perciperent; et ipsi enim inter fausta recensemus, quod laudibus tuis hodie linguam nostram consecramus. 550 Verum, o senex Isocrates, tu quidem homini dolore confecto similis eras, cum tibi per tempus non licebat in theatrum descendere, tuæque vocis pulchritudinem ostentarc. Nos vero quod tu optabas accepimus, al quod habebas non habemus. Orationis quidem thema præsto eșt, et quidem maximum; at orator gloria multum inferior; qui alias tantis talibusque facinoribus facultatem tuam parem tantummodo reputaret. Ego quidem materia abundo; veruin tantum ignis mihi non suppetit, quo facem hanc longe lateque splendentem atque sublimem accendere valeam. Cætera igitur mihi prætermittenda duco, quod a pluribus satis descripta sunt, et nos quoque illis linguam aliquando excoluimus. Nunc fortitudinis aliarumque virtutum, quæ imperatorem maxime decent, mentionem aliquam faciemus et his, prout opportunitas temporis exigere videtur, gratificabimur. β'. Μεγάλου δέ μοι δοκοῦσιν ἐστέρεσθαι. Αστε ρῆσθαι] τοῦ παραδείγματος, ὅσοι τῶν φιλοσόφων περὶ τῆς τῶν ἀρετῶν ἐπραγματεύσαντο φύσεως· εἰ γὰρ κἀκεῖνοι τοὺς ἡμετέρους τούτους χρόνους ευτύχησαν, εἶχον ἂν οὐκ ἀρμαρτύρως λέγειν πρὸς τὸν αὐτοκράτ τορα βλέποντες· οἱ δὲ οὐ γὰρ εἶχον πρὸς ὁ καὶ βλέψουσι, ψιλοὺς καὶ ἀνεγγείους [γ. ἀνεγγύους] τοὺς λόγους προὔφερον. Ο δ' ἡμέτερος βασιλεύς, minus exactos sermones protulere. At noster ἅπερ ἐκεῖνοι νεκρὰ τοῖς γράμμασιν εναπέθεντο, ἔμψυχα καὶ ζῶντα φαίνει τοῖς πράγμασιν· ἀνδρείαν μὲν τὴν ἀληθῆ καὶ γενναίαν τῆς οἰκείας ἀρχῆς προ βαλλόμενος, οὐ τὴν νόθον καὶ ψευδομένην τὸ ὄνομα, ἀλλ᾽ ἦν ἀρετὴ θυγατέρα γνωρίζει καὶ ἐγκολπίζεται, τὴν αὐτὸ τὸ καλὸν προσησαμένην [f. -στησαμ.], καὶ δι' αὐτὸ κινδυνεύουσαν· ἦν τάχα καὶ πατὴρ ὑπὲρ παιδὸς ἀγαθός τε καὶ ἀγαθοῦ καὶ παῖς ὑπὲρ ἐπιδείξαιτο. Σὺ μὲν οὖν, ὦ βασιλεῦ, ἔχων τὸ πρᾶγμα τῆς ἀνδρείας, οὐδὲν δέῃ τῶν ἐπὶ ταύτῃ λογικῶν 2. Magno aliquo exemplari destituti fuisse mihi videntur quotquot philosophi de natura virtutis olim disseruere: si enim in nostra tempora incidissent illi, habuissent utique unde absque errore de eadem loquerentur, si vel solum að· imperatorem nostrum oculos intendissent. At cum non haberent ad quid respicerent, imbecillos ac imperator, quæ illi mortua litteris cousignarunt, animata et viventia factis suis ostendit: veram quidem atque generosain fortitudinem ex proprio fundo proferens, non spuriam ac nomine tenus; sed quam velut flian virtus ipsa agnoscit et aniplectitur; quæque ipsius virtutis pulchritudinem auget, et pro ipsa periclitatur: qualem fortasse et pater pro filio, bonus pro bono, et filius pro patre exerceret. At vero tu quidem, imperator, habens rem ipsam fortitudinis, nihil profecto opus ad Variæ lectiones et notæ. In textu Græco hic aliquid deesse videtur: quod ex conjectura utcunque supplevi.

hanc habes logicis divisionibus. Mihi vero et hoc διαιρέσεων· ἐμοὶ δὲ καὶ τοῦτο συγχώρει το φιλοconcedit studium operis, quod præ manibus habeo adeoque, ut pauca quædam de ea nunc dicam, veniam facile dabis: neque fortasse ingrata tibi erit parva ista digressio. Et quidem exstat vera fortitudo yomienque suum non ementiens, quam videlicet tu hales, quæque militum cordi insidet, ac est: Circa ea quae homini terribilia sunt, honestamque mortem imperterrita animi tranquillitàs: quam qui habuerunt, non solum hostes, verum etiam tempus superabunt: hostes quidem statim; tempus ¡utem, quousque genus hominum steterit. CæLerg vero omnes fortitudines aliquid de ista participare videntur: nempe sive quis propter peritiam mascule se gerat, ut nautæ contra 551 procellas et fluctus; sive propter nietum, ut antiqui Xerxis milites flagellis ad pugnam compulsi; ut sues in gladios ruentes; sive ob iræ excessum sive ob fidentiam, ut qui sæpe adversarios suns vicerunt, ideo rursus audacius cum illis manus conserunt; sive ob amentiam:, ut qui nesciunt se fortioribus resistere; postquam vero id noverint, terga vertunt. Hæe vero omnia fortitudinum genera a veræ fortitudinis lande longius absunt; neque le hæc ad audendum provocant. Procul enim est tua agendi ratio cum a temeritate, tum a trepidatione: inexpugnabile enim pectus tibi est, et cor tanquam ignis oficina. Rationem enim in regem constituisti, eique pro satellite iram dedisti, quæ idcirco, ea tantum jubente, insurgit. Fortitudinem hanc tuamn c etiam Barbarus ille, qui in Persia dominatur, et dum ludit, et dum serio agit, reformidat; adeo ut et in compotationibus pro túa salute crateres propinet, ex auditu te agnoscens, atque per famam complectens: In omnem enim terram exivit sonus generositatis tuæ; et quod celeberrimis Francis in nullo nec verbis, nec factis cedas. Sed et gesta tua ipsorum excessere spem, qua decepti bellum gessere el verba tua magnifica et excelsa Barbarorum audaciam fregerunt. Illa, te, o generose, illa te et Humnis terribilem effecerunt, multarumque, utique per tuas manus, urbium amicitiam compararunt, quæ se in auxiliares copias contra exsecrandos Scythas conscripsere, illud solum petentes, ut invictam tuam dexteram contra ipsorum hostes extolleres. 3. Neque vero Scytha hisce prævenientibus dormitavit; at supra Barbari conditionem prudentius sapiens, ac seipsum vincens, meliore consilio viam arripuit priori quidem contrariam, sed multo meliorem; ac dexteram non gladio armatam extendit, sed in amplexus protulit; atque elegit imperatorem non armatum venerari, quem armatum ferre non valebat; et dominum habere pacificum, quem ex adverso pugnantem existimabat invincibilem. Et sane quis non videt Scytharum ↑ Psal. xv!!!, 5. τίμημα, καὶ μικρά τινα περὶ ταύτης δός διαλέξα σθαι· τάχα γὰρ οὐδέ σοι ἄχαρι ἔσται τὸ ἐπεισόδιον. Ἔστι μὲν γὰρ, ἔστιν ἀληθὴς ἀνδρεία, καὶ μὴ τὸ όνομα καταισχύνουσα, ἣν αὐτός τε ἔχεις, καὶ ταῖς τῶν στρατιωτῶν καρδίαις ἐγκαθιστᾷ; Η περὶ τὰ ἀνθρώπῳ φοβερὰ καὶ τὸν προσήκοντα θάνατον ἀνέκπληκτος καρδίας κατάστασις· ἣν σχόντες οὐ μόνον ἐχθροὺς, ἀλλὰ καὶ χρόνον ἐνίκησαν, τοὺς μὲν αὐτίκα, τὸν δὲ, ἕως ἂν τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος συνίστηται· αἱ δ᾽ ἄλλαι πάλαι κατὰ τὸ ἔσχατον ἀπήχημα ταύτης μετέχουσαι φαίνονται. Είτε γὰρ διὰ τὴν ἐμπειρίαν ἀνδρίζοιντο, ὡς οἱ ναῦται πρὸς χειμῶνας καὶ κλύδωνας· εἴτε διὰ φόβον πλη γῶν, ὡς οἱ πάλαι του Ξέρξου στρατιῶται ὑπὸ μά εἴτε διὰ στιγι πρὸς τὴν παράταξιν συνωθούμενοι θυμοῦ περιουσίαν, ὡς οἱ σύες κατὰ ξιφῶν ὠθικό - μένοι εἴτε διὰ τὴν εὐελπιστίαν, ὡς οἱ πολλάκις τῶν ἀντιπάλων κρατήσαντες, καὶ διὰ τοῦτο πάλιν θαῤῥαλεώτερον συμπλεκόμενοι· εἴτε δι᾽ ἄνοιαν, ὡς οἱ ἀπατώμενοι, τῷ μὴ δοκεῖν τοῖς κρείττοσιν αὐτ τῶν ἀντιτάσσεσθαι, μεθ᾽ ὅ μὲν δὴ γνῷεν, τὰ νῶτα τρέποντες· ταῦτα γοῦν πάντα τὰ εἴδη πόρρω τῆς ἀνδρίας ἐσκήνωται. Σὺ δὲ οὔτε παρακαλεῖ γ. -λ πρὸς τὰ τολμητέα (πόῤῥω γὰρ τῆς σῆς πρακτικής τὸ θρασύ τε καὶ ἔμπληκτον), οὔτε τοῖς μενοεικέσι τὰ νῶτα είδως • λάσιον γάρ σοι τὸ στῆθος, καὶ ἡ καρδία πυρὸς ἐργαστήριον· βασιλέα δὲ τὸν λόγον χειροτονήσας, τὸν θυμὸν αὐτῷ δορυφόρον ὑπέθηκας, ᾗπερ ἂν ἐκεῖνος νοήσῃ, ταύτῃ ἀλλόμενον. Ταύτην σου τὴν ἀνδρίαν, καὶ ὁ τῶν Περσῶν κατέχων Βάρο βαρος, καὶ παίζων καὶ σπουδάζων ἐκπλήττεται - ὥστε κάν τοῖς πότοις ὑπὲρ τῆς σῆς ὑγείας κρατήσ ρας ἵστησιν, ἰδών σε τοῖς ὠτίοις, καὶ διὰ τῆς φήμης περιπλεκόμενος· Εἰς γὰρ πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆ.ιθεν ὁ φθόγγος τῆς σῆς γενναιότητος· καὶ ὅ τι. ὅτι] τοῖς περιβοήτοις Φρακτοῖς [[. Φράγκοις] οὐδὲν οὔτ᾽ ἐν λόγοις, οὔτ' ἐν ἔργοις ἐνδέδωκας· ἀλλὰ καὶ τὰ ἔργα του παρὰ τὰς ἐκείνων ἐλπίδας, αἷς ἀπατη θέντες ἐστράτευσαν· καὶ οἱ λόγοι μεγαλουργοῦ καὶ μεγαλογνώμονος, Βαρβάρων θράτος συστέλλοντες. Ἐκεῖνά σε, ὦ γενναῖε, ἐκεῖ νά σε καὶ τοῖς Ούννος φοβερὴν ἀπειργάσαντο, καὶ πολλῶν, καὶ μὲ τὰς σὰς χεῖρας, πόλεων τὴν σὴν φιλίαν ἐπρίαντο, καὶ εἰς συμμάχους ἑαυτοὺς κατὰ Σκυθῶν τῶν καταράτων ἐνέγραψαν, τὴν ἀήττητόν σου δεξιὰν ἐπαναταθῆναι μένην τοῖς σφῶν ἐχθροῖς αἰτησάμενοι. γ΄. Οὐ μὴν ὁ Σκύθης τούτοις προβαίνουσιν ἐπεν; - σταξεν, ἀλλὰ κρεῖττον μὲν φρονήσας ἢ κατὰ Βάρο βαρον, ἑαυτὸν δὲ νικήσας τῷ βελτίονι σκέμμματι, ἐδὲν ἐβάδιζε τῶν προτέρων καταδρομών κερδαλεω τέραν τε πολύ, καὶ τὴν δεξιὰν οὐ μετὰ ξίφους ἀνἔτεινεν, ἀλλ᾽ εἰς δεξιώσεις προέτεινε, καὶ προσκυνεῖν τὴν βασιλέα ἄοπλον εἵλετο, ὃν ἐπλισμένον φέρειν οὐκ ἴσχυε· καὶ δεσπότην ἔχειν εἰρηνικόν, ὃν ἀντιμαχον ἐνόμιζεν ἄμαχον. Καίτοι τίς οὐκ οἶδε τὴν τῶν Σκυθῶν ἀτοπίαν, οἷς ὁρμὴ μὲν ὅση καὶ ἀστρα

ORATIO IN ALEXIUM COMNENUM. πῆς; ἀφορμὴ δὲ βαρειά τε ὁμοῦ καὶ ταχεῖα, τὸ absurditatem? illorum incursus et ad instar μὲν, τῷ πλήθει τῆς λείας, τὸ δὲ, τῇ περὶ τὸ φεύγειν ὀξύτητι; 'Αεί τε γὰρ ἐπιόντες τὴν φήμην προφθάνουσι, καὶ ἀπιόντες, οὐδ᾽ ἀκούειν διδόασι περὶ αὐτ τῶν τοῖς διώκουσι. Τὸ δὲ μεῖζον, ἀλλοτρίαν μὲν κατατρέχουσι, σφετέραν δ' οὐκ ἔχουσιν· ἀλλὰ κάν τις εἴη Δαρείου του Υστάσπεως τολμηρότερος, ὡς καὶ ζεύξαι τὸν Ιστρον, καὶ Σκύθας ἀναζητεῖν, τοῦτ' ἐκεῖνο, διώξει φρενοβλαβῶς τὰ ἀκίνητα. Αὐτοὶ μὲν τις πέτρας περιβαλοῦνται καὶ ταῖς λόχμαις ἐνδύσονται· ὁ δὲ οὐδὲν πλέον, ἢ ὄρη τε καὶ δάση περιελεύσεται, μόνα τῆς τῶν διωκομένων φύσεως ἀγριώ τερα, καὶ τῆς πολλῆς δὲ ἐκείνης τῶν Σκυθῶν ἔρη· μίας μόνης θεατής καταστήσεται, ἣν οὐδὲ ἡ παροιμία ηγνόησε. Κἂν προσβιάζηται την φύσιν τοῦ πράγματος, αὐτὸς μὲν ἀπολεῖται, οὐ μᾶλλον 1 ελεούμενος τῆς ἀτυχίας, ἢ τοῦ θράσους μισούμενος· οἱ δὲ Σκύθαι δείξουσι πετρῶν ὄντες καὶ δρυών ἔκγονοι, καὶ δράσουσι μόνον, ἀλλ' οὐχὶ πείσονται· ὥστε ἔμοιγε, εἰ μὴ πάντα τοῖς μύθοις ἐπιτρεπτέον, καὶ ὁ Γύγης ἐκεῖνος Σκύθης ἦν ἐξ ἀφανοῦς βάλλων, αὐτὸς μὴ βαλλόμενος. Τούτοις συμφορὰ μὲν βίος ἀπράγμων, τὸ δὲ ἡσυχάζειν, ἀρρώστημα, καὶ τὰ τῆς εὐδαιμονίας ἄκρα πατεῖν δοκοῦσιν, ὅταν πολέμου καιρὸν εὐλογον ἔχωσιν, ἢ ταῖς σπουδαῖς ἐνυβρίσωσι. Καὶ οὗτος αὐτοῖς ὁ πολεμικώτερος, ὃς ἂν φανείη βαρβαρικώτερός τε καὶ ἀπιστότερος, μαινομένῃ τε χειρὶ θύων, καὶ ἀπονοίᾳ δουλεύων. Καὶ τὸ χείριστον, ὅτι τῷ πλήθει νικῶσι τὰς μελίσσας τοῦ ἔαρος, καὶ οὐδείς ποτε τούτων εἶδε χιλιάδας, ἢ μυριάδας, ἀλλ' ἀριθμὸς τούτων τὸ ἀναρίθμητον. “ Ἀλλὰ γὰρ τούτοις, τοῖς τοιούτοις τὴν ὁρμὴν, τοῖς τοσούτοις τὸ πλῆθος, ὁ σὸς φόβος ἀντὶ μυρίων πολέμων ήρκεσε, καὶ τὸν ἵππον μὲν ἀναπαῦσαι, καταπῆξαι τὲ τὸ δο, άτιον, λύσαί τε τῆς ἀσπίδος τὸν πόρπακα πέπεικεν. fulguris, recessus autem gravis et celer: gravis quidem ob præde multitudinem, celer vero olo fugiendi promptitudinem; semper enim, dumi veniunt, famam præveniunt; ac dum discedunt, neque sui vestigium relinquunt iis qui eos persequuntur. Εt, quod majus est, alienus regiones percurrunt, propriam non habent. Sed etsi quis Dario Hystaspide audentior junxerit Istrum, ut Scythas quaerat, ille persequetur insane, quæ deprehendi non possunt. Illi enim petrarum eavilates subibunt, et sylvarum densitate se tegent; 552 adeoque is montes tantummodo et memora circumibit, quæ sola sunt indole corum, quos persequiur, asperiora; sicque vastæ illius sobtndinis Scythicæ spectator exsistet, quam neque adagium ignoravit. Quod si violentius negotium istud urgere velit, ipse quidem peribit; alij autem non tam illius ob infortunium miserabuntur, quam - eam ob audaciam condemnabunt: Scythæ vero sese petris quercubusque were progenitos ostendunt, quippe qui illis tecti feriunt quidem, nihil vero patiuntur: ut propterea, si omnia non sint fabulis ascribenda, Gyges ille, qui ex invisibili loco tela jaciebat, ipse autem, utpote invisibilis, impeti non poterat, Scytha miti fuisse videatur. Eis vero vitæ tranquillitas calamitas est, ac quies infirmitas: tuneque ad felicitatis culmen se pertigisse existimant, cum vel belli congruam occasionem nacti fuerint, vel fœdera ac pacta impudenter violaverint: illeque inter eos magis bellicosus ac strenuus habetur, qui magis barbarus ac perfidus fuerit, furenti manu jugulans et vecordia serviens. Illud vero pessimum, quod multitudine apes veris superent, ut nemo hucusque ipsorum millia numerare potuerit; sed proprius ipsorum impetu, totque multitudine pavor tui pro bellatorum bastam humo defigere, et scuta deponere persuasit. 4. Verum singulare illud Scythæ artificium me pene fugiebat. Pacem enim cupiens, ac pro ea charissima quæque lubenter daturus, ut eam absque honoris dispendio obtineret, hoc callidius stratagema arripuit. Legatos ad potentem numerus sit esse innumerabiles. At vero his talibus millibus fuit: isque illis et equq requiem dare, et δ. Αλλ' οἷόν με τόδε μικροῦ διελάνθανε τοῦ Σκύθου τὸ τέχνασμα. Τῆς γὰρ εἰρήνης ἐρῶν, καὶ ἡδέως ἂν ὑπὲρ ταύτης καὶ τὰ φίλτατα ἀποδόμενος, ὁ δὲ μετεχειρίζετο τὸ πρᾶγμα σοφώτερον. Πρέσβεις γὰρ σχηματίσας τῷ κραταιῷ δεσπότῃ προσέπεμπεν, ἐρεῖν κελεύσας οὐχ ὅτι εἰρήνης δέονται, ἀλλ' ὅτι δεομένῳ dominum transmisit, jubens illis, ut dicerent se πάρεισι τὰς ὁμολογίας θησόμενοι. Ο δὲ καὶ ἄλλως μὲν ἐν ταῖς πρὸς Βαρβάρους ὁμιλίαις πάντας ἀποκρύπτει καὶ φιλοσόφους και ρήτορας τῶν νοημάτων τῇ στιβαρότητι, καὶ τῶν ῥημάτων τῇ καθαρότητι, εὔπορος εὑρεῖν, εὔκολος εἰπεῖν, πολὺς μὲν νοῆσαι, ἡδὺς δ' ἑρμηνεῦσαι, μεγαλοφροσύνης τε την διάλεξιν ἐμπιπλῶν, καὶ βασιλικούς τους λόγους καὶ ἀνατεταμένους ποιούμενος· τότε δὲ καὶ πρὸς τὴν ἀπάτην τοῦ Βαρβάρου εμπικρινάμενος, τους Ομηρικοὺς ἐκείνους δημηγόρους ἐνίκα, τοῦτο μὲν λιγέως καὶ ταῦρα καταρητορεύων τοῦ Σκυθικοῦ, τοῦ το δὲ νιφάδεσσιν εοικότα χειμερίησιν Εν οἷς Elmer. Iliad. lib. ut, vers. 222. adesse, non ut pacem peterent, sed ut petenti pacta et conditiones præstituerent. Ille autem, qui alias dum Barbaros alloquitur, philosophos omnes ac rhetores cum argumentorum gravitate, tum verborum nitore longe superat (quippe qui fecundus in inveniendo, facilis in dicendo, in excogit::lo copiosus, in interpretando suavis, magnificentia dictionem suam replet, ac sermones suos regios et sublimes facit), tunc vero et detecta Barbari fraude exacerbatus, homericos illos oratores vincebat, modo acute Scythas perstringens, modo verba imbribus nivalibus similia proferens. Ubi enim Varia lectiones et notæ.

vehementiore impetu opus erat, in eo erat Ulys· μὲν γὰρ ἔδει σφοδροτέρας καταδρομής, ενταῦθ᾽ ὁ ses; cum vero tonum remittere decebat, tunc erat Menelaus. Quo vero res cessit? Ili haud immodica confusione affecti, quod sese viderent a propria decipiendi cupiditate deceptos, larva detracta, facies suas nudaverunt, ac confessi sunt se pacem sitire, 553 quod a longe ignis tui vim persensis sent. Ac ii, qui antea solo sanguine dignoscebantur, litteris ac pactis se suaque tibi concrediderunt. Sic profecto et contumax Barbarus cedit virtutis magnitudini, regiumque numen ferarum quoque vincit naturam. et 5. Ο fauslam illam diem, qua pacis tropæum creximus! O imperatories manus quæ altulerunt pacem, antequam inferrent bellum! o tempora felicia quibus pacem non accepimus, sed dedimus! Si quis igitur cupit victoriam nullo labore partam sinu suo complecti, is laudibus imperatoris replea tur. Et quidem si periculis, exercitus labore multique sanguinis effusione bellum coronasset, magnum foret opus, et multorum linguas in sui laudem devinxisset: nunc vero quid multo mirabilius operi accedit; nam neque prælii initium hostes exspectarunt, sed seipsos condemnantes suffragium justum tulere: in hoc solo illi nec Barbari, nec Scythæ, quod priusquam damnum sentirent, id quod consultius erat, elegerunt. Alius vero quispiam neque gentis illius legationem adimisisset; sed justo rigidior supercilium extulisset temporis conditione sublimius, atque non prius ab altione destitisset, quam belluinum furorem suum Sytico sanguine explevisset. Τu vero et hoc perquam novum præstitisti, quod prostratos non proculcasti, neque supplicantes repulisti. Verum quemadmodum, cum eus ferocientes ferreamque jactantes cervicem conspiciebas, tu, severitatem ac rigorem ostendisti; ita cum eos cedentes, et, posita ferocitate, subuissos animadverteres, ipsorum fortunæ misertus es: illudque, Ne quid nimis facto tuo comprobasti, persuasus tunc recte se habere præclarum illud sapientis regis effatum: Noli esse justus multum *. Idcirco non quod illi pati merebantur intulisti, sed quod te facere decebat. Et sane neque regium neque divinum, sed furiosum ac diabolicum, malignisque naturis et polestatibus reservatum est sese vindicta exsaturare. Nonne enim et Scripturam testantem audis, quod Tribulatio per angelos malos immittatur³: et Deus ipse Non vult mortem impii, neque Lata:ur in perditione viventium? David, Ezechiel et Salomon hæc mihi testimonia subministrant. Igitur neque tu, Deo quidem subjectus, nostri rex, indignationemin Scythas effudisti, sed et dexteram porrexisti, et confœderationem petentibus non negasti, et Romano imperio multas civitates in captivitatem redactas, velut matri filias, restituisti. Hinc vero est, quod nunc agricola placidos somnos Οδυσσεύς· ἐν οἷς δὲ μικρὸν ὑφιέναι τοῦ τόνου, ἐνταῦθά σοι ὁ Μενέλαος. Εἶτα τί; Αἰσχύνην οὐ μικράν προσοφλήσαντες, καὶ γνόντες ὡς αὐτοὺς ἡ τοῦ ἀπατᾷν ἐπιθυμία ήπάτησε, τὰ προσωπεία διασχόντες ἀπογυμνοῦσι τὰ πρόσωπα, καὶ ὡμο λόγησαν ὡς διψοῦσι τῆς εἰρήνης, ποῤῥωθέν σας τοῦ πυρὸς ἀπολαύσαντες· καὶ οἱ πρότερον αἵματι μόν λις διακρινόμενοι, γράμμασι καὶ συνθήκαι; τὰ καθ᾿ αὐτοὺς ἐνεπίστευσαν. Οὕτως ἅμα [Γ. ἄρα] συγχωρεί καὶ φιλόνεικος Βάρβαρος τῷ τῆς ἀρετῆς ὑπερέχοντι, καὶ νικᾷ θυριώδη φύσιν βασιλική θειότης. ε'. Ο λευκῆς ἐκείνης ἡμέρας, ἐν ᾗ χρόνιοι δή μάλα χρόνιοι τρόπαιον εἰρηνικὸν ἀνεστήσαμεν! ὦ βασιλέως χειρῶν ἐργασαμένων τὴν νίκην πρὶν ἐνεργήσαι τὸν πόλεμον! ὢ καιρῶν εὐδαιμόνων καθ' οὓς τὴν εἰρήνην δεδώκαμεν, οὐκ ἐλάβομεν. Εἴ τις οὖν ἐπισ θυμεῖ, νίκην ἀκμητὶ γενομένην εναγκαλίσασθαι, ἐμφορείθω τῶν παιδικῶν τοῦ βασιλέως. Καίτοι καν εἰ κινδύνοις, καὶ στρατοῦ πόνῳ, καὶ ῥείθροις αἱμάτων ἐστεφανώσω τὸν πόλεμον, μέγα τ' ἂν ἦν τὸ ἔργον, καὶ πολλῶν γλώσσας ἐχάλκευεν εἰς τὸν ἔπαινον. Νῦν δὲ πολλῷ πλεῖον τοῦ θαύματος τῷ ἔργῳ περίεστιν, ὅτι μηδὲ τὴν χεῖρα ἀνέμειναν οἱ πολέμιοι, ἀλλ᾽ ἑαυτῶν καταγνόντες, δικαίαν ψήφον εξήνεγκαν· καὶ τοῦτό γε μόνον ἐκεῖνοι, οὐ Βάρβαροι, οὐδὲ Σκύθαι, ὅτι πρὸ τῆς βλάβης, τοῦ κρείττονος ᾔσθοντο. Αλλος μὲν οὖν οὐδ᾽ ἂν τὴν τοῦ ἔθνους πρεσβείαν ἐδέξατο, ἀλλ' ἀτε νέστερος ἐφάνη τοῦ δέοντος, καὶ τὴν ὀρούν τοῦ καιροῦ ὑψηλοτέραν ἀνέτεινε, καὶ οὐ πρότερον τῆς δίκης ἐπεύ σατο πρὶν αίμασι Σκυθικοῖς εὐωχῆσαι τοῦ θυμοῦ τὸ θηρίον. Σοῦ δὲ καὶ τοῦτο καινότατον, ὅτι μὴ τοῖς κειμέ νοις ἐπανάβης, μηδὲ τοὺς ἱκέτας ἀπώθησαν· ἀλλ' ὥσπερ ότι φρυαττομένους εἶδες, καὶ νεῦρον σιδηροῦν δεικνύν τας τὸν τράχηλον, ἀντεπεδείκνυσο τὸ ἀνένδοτον· οὕτως ὅτε συστελλομένους εὗρες, καὶ καθαιροῦντας τὸ φρύ αγμα, τὴν τύχην ἐλέησας, καὶ τὸ, Μηδὲν ἄγαν, ἐν τοῖς ἔργοις ἐπήνεσας· τότε τοῦ σοφοῦ βασιλέως εὖ ἔχειν νο μίσας, Μὴ γίνου δίκαιος πολύ, παγκάλως φιλοσοφή σαντος, οὐχ ὅσον ἐκείνοις ἔδει παθεῖν ἐπήγαγες, ἀλλ' ὅσον σοὶ προσῆκε ποιεῖν, ἐπ' ἐκείνους ἔδειξας. Οὐδὲ γὰρ οὔτε βασιλικών, οὔτε θεῖον τὸ τιμωρίας ἐμπίπλασθαι, ἀλλ' ἐριννυώδες καὶ δαιμονιώδες, καὶ πονηραῖς ἀφωρισμένον καὶ φύσεσι καὶ δυνάμεσιν. Οὐ γὰρ ἀκούεις καὶ τῶν λογίων, ὅτι θλίψις δι' ἀγγέλων πονηρῶν ἀποστέλλεται; καὶ Θεὸς δὲ αὐτὸς οὐ θέλει τὸν θάνατον τοῦ ἀσεβοῦς, οὐδὲ τῇ ἀπωλεία τῶν ζώντων τέρπεται; Δαβίδ μα ταῦτα καὶ Ἰεζε κιὴλ καὶ Σολομῶν ἐμαρτύρησαν. Ούκουν οὐδ᾽ αὐτό, ὁ Θεοῦ μὲν ύπαρχος, ἡμέτερος δὲ βασιλεύς, τὴν χολὴν τοῖς Σκύθαις ἐπέχυσας, ἀλλὰ καὶ ἄξι ἐν ἐπιβέβληκας, καὶ σπονδὰς ζητοῦσι προσδέδωκας, και το Ρωμαίων βασιλείᾳ πολλὰς πόλεις ὡς μητρὶ θυγα τέρας αἰχμαλωτισθείσας ἀπέδωκας. Καὶ νῦν γεωργὸς εὐονείρους ὕπνους ὑπνώττει διὰ τὴν σὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἀγρυπνίαν, καὶ οὐ φαντάζεται, ποτὲ μὲν διώκοντα, ποτὲ δὲ κατέχοντα, καὶ ἄρτι μὲν δεσμοῦντα, ἄρτι δὲ • Eccl. vi, 16. * Psal. Lxxvit, 49. * Ezcch. ΣΣ!!!, 41. ' Sap. 1, 15.

ORATIO IN ALEXIUM COMNENUM. τὸ ξίφος ἐπάγονται, ἀλλ' ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος, καὶ ex tua pro nobis vigilantia capit; neque amplius ἐπὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ ἄχρις ἑσπέρας ἐξέρχεται Barbarum mod persequentem, modo vincentem, modo gladium intentantem imaginatur; sed statim ac Orius est 554 sol, cail ad o erationem suam usque ad vesperam *; cum vero sul cognovit occasum', cessat ab opere, et copiosam mensam instruit securus; liberumque poculum repiens, tum quidem fortitudini plaudit, in Seythas vero per contemplum cruciat, atque cum amicis ludit, eos - que suaviter complectitur, innuens, se hæc omnia cb magnum Alexium babere, et ab illis quoque habari. Sed cur ex Oriente populos se tibi dedentes hic non descrito (illud enim privatim, hoc publice se habet)? De iis disceptant fortitudo et benignitas, eira magis eos adduxerit; utraque Ο ἥλιος ἔγνω τὴν δύσιν, καὶ ἀναλύει τοῦ ἔργου, καὶ τράπεζαν ἱστῇ τῇ ἀφοβίᾳ κατάκομον, καὶ κρατῆρα πλήσας ἐλεύθερον, τῷ σῷ μὲν κράτει συνήδεται, τῶν δὲ Σκυθῶν κατερεύγεται, καὶ τοῖς φιλτάτοις προσπαίζει, καὶ ἡδέως εναγκαλίζεται, διὰ τὸν μέγαν ᾿Αλέξιον ὁρᾷν ταῦτα, καὶ ὑπ' ἐκείνων ὁρᾶσθαι διατεινόμενος. Τί μὴ λέγω τοὺς ἐκ τῆς Έψας σοι προσχωρήσαντας (τοῦτο μὲν ἰδίᾳ, τοῦτο δὲ καὶ κοινῇ); "Ον ἀμφισβητοῦσι μὲν ἀνδρεία καὶ πραότης, ὁποτέρα προσήγαγεν· ἑκατέρα γὰρ τούτων μεταπεποίηται. Οποτέρα δ' ἂν κριθείη νικάν, ὁ βασιλεύς ἐστιν ὁ νικῶν, ὅστις ἀποῤῥήτους ἴυγγας ἡμῖν ἐπετήδευσε, καὶ τοὺς ἀμειλίκτους μειλίσσεται, καὶ τὸ θειότερον, ὅτι Θεὸν αὐτοῖς προμνηστεύεται, enim cos devicit. Verum alterutri victoria adjudi καὶ εἰσάγει τοῦτον εἰς τὴν αὐτῶν βασιλείαν, καὶ τῆς ἐκεῖ συγκλήτου μέρος ποιεῖ· καὶ ἄνδρας αἱμάτων ἀποπλύνων ταῖς τοῦ Σωτηρίου πηγαίς, τέκνα φωτός δεικνύει, καὶ τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἱμάτιον ἀμφιέννυσι, καὶ πλάττει τούτους πλάσιν ἡμερινὴν καὶ σωτήριον, ἵνα καὶ παρ' αὐτοῦ τὴν προσφορὰν τῶν ἐθνῶν ὡς παρὰ Παύλου Χριστός προσδέξηται. Αλλ' ὁρᾶτε ὡς καὶ ἀπόστολος ἡμῖν ὁ αὐτοκράτωρ ἐκδέδεικται, καὶ ἀνέκυψε τοῦτο τοῦ λόγου οἷόν τι πόρισμα. Σὺ δέ μοι λέγε Προμηθέα καὶ μῦθον ἀνθρώπους πλάττοντα ἀλλ' ἐγώ σοι μετὰ τῆς ἀληθείας ἀντιπαράγω τὴν βασιλέως προμήθειαν μεταπλάττοντος Βαρβάρους ἐπὶ τὸ ἀνθρώπινον, ἢ θειότερον, ός γε καὶ διδάσκα λον ἐθνῶν ἐγκατέστησας, ἐν πίστει καὶ ἀληθείᾳ, τὰ τοῦ Παύλου σοι λέγω ἐρθοτομήσοντα τοῦ λόγου τὴν αύλακα, πληθυνοῦντα Θεῷ τὸ γεώργιον. cetur, imperator est, qui vincit: qui tacitas nobis illecebras suppeditavit, quique asperos indole affabilitate sua lenivit, quodque sanctius est, Deum illis conciliavit, eos que in ejus regnum introduxit, ipsiusque consessus consortes efecit; et viros sanguinum salutari fonte abluens, filios lucis constituit, et stola immortalitatis induit: ac demuni exornavit forma diei et salutis, ut ab ipso etiam oblationem gentium, quemadmodum a Paulo, Christus recipiat. En vero, quonoslo etiam apostolus imperator nester estensus est, istaque ora - tionis nostrae pars corollarii cujusdam inst. subnata nobis sit. Modo vero dicas mihi, si placet, frulusum ium Prometheum, qui homines efformabat, ego sunima cum veritate reponam pron etheia, seu providentiam imperatoris, Barbars in humanos, vel in quid divinius transformasse: quique et sese gentium magistrum in fide et veritate verbi sulcum ducentem, segetemque Deo multiplicantem exhibuit. Σ'. Τί μοι τὰ πόῤῥω λέγειν; Τί δε πρὸς τὸν Ιστρον καὶ τὴν Εῴαν ἀπάγομαι; Τί δὲ μὴ ἀφ' ἑστίας ἀρχομένην τὴν φιλανθρωπίαν τοῦ αὐτοκράτορος δεί κνυμι; 'Ανέστη γάρ τις οὐ πολὺς ἐξ οὗ χρόνος βασι λικοῦ σπέρματος ἑαυτὸν ποιούμενος ἄσταχυν (ενέρ. γειαν πλάνης εἶπεν ἂν αὐτὸν ὁ ᾿Αποστόλος), ὃς κούφοις τισὶν ἀνθρώποις καὶ παρασήμοις καὶ ἀξίοις αὐτοῦ προσφυείς, Ἡσίοδος κηφῆσιν, Αρχίλοχος πι θήκοις. Ο βασιλείων ὕψος καὶ μέγεθος, καὶ ἀνακτόρων λαμπρότης, καὶ θρόνων μεγαλειότης ἀσύ γκριτος, οἷον ἡμῖν ἐνυβρίζειν ἐτόλμα, άρπαγμα τὰ τώρα τῆς ἀρετῆς ἡγησάμενος. 'Αλλ᾽ οὖν μετὰ τῶν συνωμοτῶν ὁ μωρὸς 'Αδωνίας ἐβασιλεία, καὶ τοῦ πονηροῦ κόμματος. Τί δε; ῾Ο ἀποκαλύπτων βαθέα, καὶ ἑρμηνεύων μυστήρια, ἀπεκάλυψε τῷ ὠτίῳ τοῦ βασιλέως τὸν πονηρὸν σύνδεσμον, καὶ τὸ ὀλέθριον διαβούλιον ἀταλαιπώρως φωρᾶσαι πεποίηκε. Τί γοῦν ἐνταῦθα σκοπεῖτε; Τὸ πικρὸν τοῦ βασιλέως καὶ ἀπαραίτητον; Πῶς τοὺς ἀπράκτους φονευτάς ήμύνατο; Πῶς τοὺς ἄχειρας ξιφηφόρους ημείψατο; Εψίλωσε μὲν αὐτοῖς τὰς κεφαλὰς, τοῦ φυσικοῦ κόσμου στερή σας, ὡς περὶ τὴν κεφαλὴν ἀσχημονήσαντάς τε καὶ ἐξυβρίσαντας· ἐψίλωσε καὶ τὸ γένειον, τὸν οἶμαι, • Psal, cut, 23. * Ibid. 19. ' 11 Thess. 11, 10. PATROL. GR. CXXVI 6. At quid in iis qua procul sunt, immoror? Cur ad Istrum et Orientem abducor? Cur non ab ipso lare imperatoris clementiain demonstro? Insurrexit enim non multo pridem quis ex'semine regio se prognatum ementiens (operationem erroris illum diceret Apostolus ), qui levibus quibusdanı atque obscuris hominibus (ex eorum videlicet genere, quos Ilesiodus fucos, Archilochus simios appellat) sese adjungens, velut si illi imperii sul. blimitas et magnitudo, palatiorum splendor, tronorumque magnificentia comparari non posset, nobis ipsultare ausus est, rapinam arbitrans esse dona virtutis: et jam cum suis conjuratis, et iniqua turba stultus iste Adonias regnabat. Quid vero? Ille qui revelat profunda ', et manifestat mysteria, perfdam conspirationem imperatoris auri detexit, peruiciosumque consilium feliciter deprehendi fecit. Quid igitur hic cogitatis? Reg's acerbam et implacabilem iram? Quomodo illos necis machinatores ultus est? Quid pœnæ ignavis illis gladii portatoribus rependit? Naturali ornamento tantumnnodo privans, depilavit 555 illis capita, utpote qui in caput suuun turpiter, alquo • Dan. 11, 22.

imprudenter egissent: barban abrasit, ut, puto, ἡ ἄνανδρον αὐτῶν καὶ ἀγενὲς ἐκπομπεύων διὰ συμ Embellem ipsorum animum atque ignaviam hoc symbolo propalaret. Patibulum vero etiam erexit, eique impostorem illum alligavit: sed patibulum ipsum delusit mitissimus imperator, et eo tantuinmodo tanquam terriculo ad majorem timorem incutiendum utens, cætera existimavit alienum ab Alexii imperio esse, necis hominis Romani spectator esse. Porro quot heroicis facinoribus par tibi hoc esse videtur? Anne quid simile apud veteres reperias? Narrant equidem de celebratissimo Constantino, cum populus quidam insolens et arrogans (est enim populus omnis nequitiæ et conviciorum receptaculum ac sedes) statuis ipsius e foro direptis, facies sasorum ictibus deformassent, idque imperatori renuntiatum esset, multique ipsius animum concitarent, ac malos male perdendos suggererent; eum faciem sibi leniter attrectantem dixisse: Numquid contra hanc lapides adhibuerunt, vel contumelia illata in genis meis impressa est? Reponentibus vero illis, regia in facie nullum injuria signum apparere, Igitur, subdidisse, dimittamus debacchantes illos: non enim nobis quidpiam intulerunt mali; sed in æs tantummodo sævierunt. Magnum profecto hoc, o imperator, ac Constantini animo dignum, verum ad te, tuumque facinus asque magnum. At sol surrexit linquens pulchri æquoris undas, βολικοῦ τοῦ προσχήματος. Σκόλοπα δὲ ἀνέστησε μὲν, καὶ τὸν πλάνον ἐκεῖνον ἐπέδησεν, ἐπεγέλα δὲ ἄρα τῷ σκόλοπι ὁ φιλάνθρωπο:, φοβήτερον [1. φόβητρον! αὐτὸν μόνον ὀξύνας καὶ οἷον μορμολύκειον τεκτηνάμενος· οὐδὲ γὰρ εἶναι τῆς ᾿Αλεξίου βασιλείας ἀνδρὸς Ρωμαίου φόνον θεάσασθαι. Τοῦτό σοι πόσων ἀριστευμάτων ἀντάξιον Τούτου; τι ἂν εὔροις περὶ [[. παρά] τοῖς παλαιοῖς ὑποστάσιον; Λέγεται τι περὶ τοῦ πανευφήμου Κωνσταντίνου, ὡς ἄρα δῆμος μέν τις ὑβριστὴς καὶ ἀγέρωχος (καὶ τί γὰρ ἢ δήμος παντοίας κακίας συμφόρημα καὶ ὕβρεως τελεστής ριον;), στήλας αὐτοῦ τῆς ἀγορᾶς κατασπάσας, λίθων βολαῖς τὰς ὄψεις διαλωβήσαντο. Αγγελθὲν δὲ τοῦτο τῷ βασιλεῖ, πολλοὶ μὲν σχέτλια παθεῖν, καὶ μετὰ τῶν σχετλίων τὸ πρᾶγμα τίθεσθαι, τοῦ βασιλικού θυμοῦ τὸ βέλος ὀξύνοντας· τὸν δὲ, πράως διαψης λαφῶντα τὸ πρόσωπον, Μή τι, φάναι, κατὰ τούτου τοῖς λίθοις ἐχρήσαντο, ἢ τὰ τῆς λώδης ταῖς παρειαίς ἐντεσήμανται; Ως δ' οὐκ ἔφασαν ἐκεῖνοι τῷ βασι λικῷ προσώπῳ ίχνος ὕβρεως ἐπιφαίνεσθαι, Οὐκοῦν, εἰπεῖν, ἐῶμεν τοὺς παροινήσαντας· οὐ γὰρ ἡμᾶς κακον τι διέθεντο, ἀλλὰ τῷ χαλκῷ ἐπελύττησαν. Τοῦτο μέγα μὲν, βασιλεῦ, καὶ τῆς Κωνσταντίνου ψυχῆς ἐπάξιον, ἀλλὰ μέχρι σοῦ μέγα καὶ τῆς σῆς πράξεως. Βέλιος δ' ἀνόρουσε λιπών περικαλλέα λίμνην καὶ οἱ λοιποὶ ἀστερες ἐκρύβησαν. Ἐκείνοις μὲν γὰρ εἰς τὰς σκιὰς ἐξυβρίσασιν, οὐ τοσοῦτον μέγα τὰς τιμωρίας χαρίσασθαι μηδὲν μέγα λυμηναμένοις τὰ πράγματα· σοῦ δὲ τῷ αὐχένι μόνον οὐκ ἐπικατα ήνεγκεν ἡ πονηρὰ φατρία τὸν σίδηρον, οἷς χάριν τῆς ἀθωώσεως τοῖς παλαιοῖς οὐ δίδως χώραν συγκρίσεως. Οὕτω διδάσκεις ἡμᾶς τοῖς ἀδικοῦσι προσφέ ρεσθαι. Καὶ γὰρ κἂν τοῖς ἄλλοις Σολομῶνος εξ δι καιότερος, ταύτῃ γοῦν ἑκὼν τῆς ἀκριβείας ὑφίεσαι, καὶ τὸ μὲν διανεμητικόν σοι δίκαιον, καὶ τὸ ἐπανορ θωτικὸν ὑπερευκατώρθωται· τὸ δὲ κατὰ τὸ ἀντιπεπονθὸς, ἐνταῦθά σοι μετριώτερον. Καὶ βούλει μᾶλλον ὑπόχρεω; ἔχειν τοὺς εἰς σὲ πλημμελήσαντας, ὡς πολὺ μὲν ὀφείλοντας, πολὺ δὲ ἀφεθέντας, καὶ τὸ δίκαιον ἀγαπήσαντας τοσοῦτον ὅσον ἀφείθησαν. Οἶδας πάντως τὸ εὐαγγελικὸν ἀποθέσπισμα· φιλεῖ γὰρ et reliqua astra sese occuluerunt. lis enim, qui tantum in umbras debacchati erant, penan condonasse, non adeo magnum, cum nullum re ipsa malum intulissent; at scelesta ea societas tuo ferme gutturi gladium intulit: quibus, cum gratiam impunitatis feceris, nullum comparationis locum veteribus reliquisti. Sic doces, erga offensores nostros mites nos exhibere. Quanquam enim alias Salomone sis justior, in hoc tamen sponte ab exacta mensura recedis. In distribuendo quidem justus es, in eorrigendo excellis: at in vindicando mediocrius te habes; visque potius eos qui in te peccaverunt debitores remanere, ut, cum multam debentibus multum dimittatur, tanto plus justitiam diligant, quanto plus illis donatur s. Optime siquidem nosti evangelicum illud oraculum. Solet enim homo resistentia exasperari, cedere autem ἄνθρωπος πρὸς μὲν τὸ ἀντιτεῖνον ἀντισκληρήνεσθαι, demulcenti, persuasionis pharmaco, tanquam oleo, mollior effectus. An vero tibi mansuetudo hujusmodi ex molliore, seu minus generosa indole indita est, ut non prærogativa sit, sed defectus? Nos non adeo insanire possumus, ut credanus, regiæ virtutis tuæ faciem maculis quibusdam, aut avulsionibus deturpari. 556 Indoles enim tua, et regali majestate eminet, et suavitatem prodit ac leporem non aspera est tibi virilitas, neque 10 Luc. vir, 43. Homer. Odyss. I. III, v. 1. ὑπείκειν δὲ τῷ μαλάττοντι, καθάπερ ἐλαίῳ τῷ τῆς πειθούς φαρμάκω γινόμενος χαλαρώτερος. "Αρα δή σοι τὸ πρᾶον ἀπὸ φρενὸς μαλακωτέρας ἐμπέφυκεν, ὡς μὴ εἶναι προτέρημα, ἀλλὰ νόσημα, Μή οὕτως ἡμεῖς τὰς φρένας νοσήσαιμεν, ὡς τῆς βασιλικῆς ἀρετῆς τὴν μορφὴν λελωβῆσθαι πιστεύειν οὐλαῖς τισι καὶ σπαράγμασι. Καὶ γάρ σοι τὸ ἦθος ἐπὶ τῆς ἀρχικῆς μεγαλειότητος ἕστηκε, καὶ τὸ ἡδὺ προδεί κνυσι καὶ τὸ χάριεν· καὶ οὔτε σκληρὸν τὸ ἀνδρικών, Variæ lectiones et notæ.

ORATIO IN ALEXIUM COMNENUM. ούτε κορασιωδές σοι τὸ ἐπίχαρι, ὡς μήτε τὸ σεμνὸν gratia feminea, neque serietas tua in arroganεἰς ἀλαζονείαν ἐκτραχηλίζεσθαι, μήτε καταῤῥιπτεῖσθαι τὸ ἱλαρὸν εἰς εὐτέλειαν. Σὺ μαλακίσῃ ποτέ, ὁ ἀδαμάντινος, ὁ ἀνένδοτος; ὅς ἐπειδὰν σχολάζῃς τῶν τοῦ πολέμου κινήσεων, οὐχ ἵππων ἁμίλλαις καὶ δήμων μανίαις σεαυτὸν ἐπιῤῥίπτεις, οὐδ᾽ ἐνθηλύνεις τὴν ἀκοὴν τοῖς τῆς ἀνάνδρου μουσικῆς κρού σμασιν, ἀλλὰ θήραις καὶ κυνηγεσίαις ἀνεγείρεις τοῦ θυμοῦ τὸ κοιμώμενον, καὶ τοὺς εὐγενεῖς παῖδας γεύων τῶν τῆς ἡλικίας ἀριστευμάτων ὡς σκύλαχας. ζ. Σωφροσύνης δὲ οἶδ᾽, ὅτι οὐ ζητεῖτε μαρτυρίαν, οὕτως αὐτὸν πιέζοντα τὸ σῶμα θεώμενοι καὶ ταῖς ἑκάστοτε θυραυλίαις, καὶ τοῖς ξηροτέροις γυμνά σμασιν, ὅς γε καὶ μίαν ἐξ ἀρχῆς ἔστερξε την καλήν ἐν γυναιξί, τὴν βασιλείας ἀξίαν σύζυγον. "Οθεν αὐτ τοῖς προσήκοντα τῇ τοῦ γάμου ρίζῃ καὶ τὰ βλαστήματα. Καὶ νῦν τοῖσδε ἔρταις [τοῖς γενέταις?] ὁ καλός, ὁ μυριοπόθητος, τὸ ὀψιμώτατον θέαμα, ὁ τῶν ἀετῶν νεοττὸς, ὀξὺ μὲν ὁρῶν ἤδη, περιμένων δὲ τὰ ὠκύπτερα. ᾿Αλλὰ τί, ὦ πάτερ, πρὸς τὸν παῖδα βραεύτερος ἐγένου τῆς φύσεως; Τί μὴ τὸν βασιλέα υἱὸν καὶ βασιλέα γνωρίζεις, ἀλλ᾽ ἀναδύῃ τὴν ποθου μένην ἀνάῤῥησιν; Τί μὴ μεταδίδως ὀνόματος τῷ μετασχόντι φύσει τοῦ πράγματος; ᾿Αλλὰ κἂν σὲ μὴ θέλῃς, θεσμός ἐστιν ἀδραστείας ἀκίνητος, λέοντα τὸν σκύμνον εἶναι τοῦ λέοντος. η'. Η φρόνησις δέ σοι αὕτη μέν γε καὶ τῶν ἔξω, καὶ τῶν ἔσω μεταποιεῖται· κἂν πόλεμον κατορθώσης, μερίτιν ἑαυτῇ παρεντίθησι, καὶ τὴν ταύτης ἀδελφὴν, τὴν ἀνδρίαν, οὐκ ἀξιοῖ σχετλιάζειν, εἰ τὸν κλῆρον τῶν τροπαίων ἡ ἀδελφή συμμερίζεται ταῖς τῶν πόλεων διοικήσεσιν, αυτή μόνη ἐπιστατεῖν δια τείνεται, Ταύτην γὰρ ὡς ὄντως νοήμων ἐκτήσω τῆς ἀρχῆς σου κυβέρνησιν. Ταῦτα ἄρα καὶ διατάττεται, ἄρχοντας μὲν αἱρεῖσθαι τοὺς ὡς πα τέρες παίδων ἐπιμελησομένους τῶν ὑπηκόων. "Η οὐχ ὁρᾷς, φησί, τὸν μέγαν βασιλέα καὶ σοῦ ἀρχέτύπον, ὅπως ἄλλοις ορίοις άγγελον ἄλλον ἐθνῶν ἐπέστησε, πάντας πρὸς ἐκεῖνον ἐπεστραμμένους συμφέροντας, οὐ καταμαγειρεύοντας τὸν ὑπήκοον, οὐδὲ αὐτοὺς μὲν πιαίνοντας, τοὺς δὲ πολίτας ἰσχναί νοντας; Ανάλωμα δὲ τῶν μὲν, βωμολόχοι, καὶ τῷ Θεάτρῳ τελούμενοι, καὶ πρὸς τὸ γελασθῆναι σπου δάζοντες, τῶν βασιλείων ἐλήλανται. Καὶ τοὺς ἀργοὺς κηφήνας πρὸς τὸ κακὸν μόνον τὰ κέντρα φέρον τας, τούτους ὁ βασιλεὺς σὺ τοῦ σοῦ σμήνους ἀπήγαγες, ἵνα μὴ τῶν καμνόντων τὸ μέλι βλίττωσι. Καὶ μόνος εἴ τοῖς ἀνθρώποις διδάσκαλος, ἔργῳ τούτους παιδεύων ὡς ἐπ᾿ ἔργοις ἀγαθοῖς διαπλάσθημεν. Μαθὼν γὰρ ἔχεις, ὅτι πᾶσαν κακίαν ἡ ἀργία δίδαξε, καὶ ὡς ἐπίπαν ἀνὰ τοὺς ἀνθρώπους?] μὴ βουλομένους εργάζεσθαι, τὰ τῶν ἑτέρων περιεργάζεσθαι. Θ. Σωφροσύνην δὲ καὶ εὐκοσμίαν περὶ τοὺς βασι- > έως οἴκους ὅσην περὶ τοὺς ἱερεῖς ἀπαιτεῖν γινώσκαμεν (καὶ μήποτε τούτων ἐστὶ τὸ βασίλειον ἱεράτευμα;). Εθαύμασα τοῦτο πολλάκις ἐγὼ κατ' ἐμαυτὸν tiam, neque hilaritas in vilitatem degenerat. Τune vero molliori vitæ te tradas unquam, qui adamantinus ac plane indefessus es? Qui quando a belli motibus te vacare contingat, non equorum certaminibus popularibusque ineptiis oblectaris, neque mollioris musicæ modulis aurem¨accommodas; vermin aucupiis et venationibus sopitunt excitas spiritum, atque ingenuis pueris præclararum illius ætatis actionum gustum, quasi catulis, insinuas. 7. Temperantiæ vero ejus testimonium vos non quærere, satis novi, cum videatis cum corpus suum et assidua sub dio vita, et asperioribus exercitiis castigantem: qui etiam ab initio unicam adamavit feminarum optimam, ac regno plane dignam consortem: unde et congruentes nuptiarum radici orti sunt surculi: ac ille, qui nunc spectatoribus adest, pulcher ac millies desiderabilis, sed nimis serum spectaculum: ille, inquam, aquilarum pullus, acute quidem jam videns, sed celeres adhuc alas ad volandum exspectans. Verum cur, o pater, erga puerum te tardiorem, quam natura prabes? Cur non regen filium renuntias, et desideratam differs appellationem? Cur ei qui rem jan natura participat, cl nomien ipsum non communicas? Attamen, si vel nolis, immobilis naturæ lex est, catulum leonis leonem esse. 8. Prudentia vero ea enincs, quæ externis et internis rebus æque prospicit. Et quidem si beilum geras, illa partem sibi aliquam vindicat: neque putat, sororem suam fortitudinem ægre ferre, si sortis tropæorum soror_particeps fiat. At civitatum gubernationi ipsa sola præsidere pertendit. Hanc enim tu, utpote plane intelligens, possides imperii gubernatricem. Ilæc propterea jubet, magistratus eligas, qui parentum instar, subditorun, uti filiorum, curam gerant. Noume vides, inquit illa, summum regem, primumque tui exemplar, quen admodum alios aliis gentibus regionibusque præfecerit angelos, qui omnes illum respicientes comununem utilitatem curant, subditos non opprimunt, neque semetipsos pinguefaciunt, et cives extenuant? Omnes inutiles expensæ, scurræ theatrales, risus provocatores ex regiis edibus expulsi sunt. Ignavos etiam fucos ad malum tantummodo stimulum ferentes, tu, o imperator, e tuo alveari abegisti, ne laborantium mel exsugant. Et quidem tu, ipse hominibus magister es, cos ſacto erudiens, quod ad bona opera formati simus probe cuim nosti, otio nequitiam omnem edoceri, ac generatim 557 eos, qui num operantur, in aliorum facta operosus esse. 9. Moder.tionem vero et decentiam tantam circa regius ædes, quantam circa sacerdotes te exigere novimus: (nonne enim et horum est regale sacerdotium?) Rem hanc sæpius mecum perpendens ini-

ratus sum; et iterato in rem hanc iuquisivi, cum συσκοπούμενος· καὶ γὰρ αὖ καὶ αὐτῷ διαπορῆσαί μο: ipsius consideratio animo occurrit: ac vix tandem comperi, præcipuam tɔntæ concinnitatis causam esse beatam illam vestri radicem, optimam matrem. Si enim delibatio sancta est ", omnino et massa. Illa igitur est vobis omnis boni conciliatrix et causa. Illa et unitatem vobis impertitur tanquam ramis in duas quidem divisis personas, sed radice conjunctis, ab eademque qualitatem suam attrahentibus. (En vero quomodo oratio mea statim ac illius mentionem attigit, vos quoque simul copulavit: antea quidem allocutione ad regem solum fruebar; mentione autem illius facta, protinus et magni illius honorabilisque mihi capitis, primi videlicet post primum, et fortissimi regis post fortissimum memini.) Ejusdem autem aurea lacrying victoriam lacrymarum expertem nobis donarunt. Illius assidui per noctem gemitus, exsultationis clamores, et triumphalia cautica suppeditarunt. Illa te, o imperator, tropæo contra Scythas coronavit. Vin' igitur, ut tibi canam illud ex sacro cantico, quandoquidem tempus est victoriæ et celebritatis: Egredimini, et videte regem in diademate, quo coronavit eum mater sua in die lætitiæ cordis sui¹ (4)? Idcirco etsi non adsitis, rebus ipsis adestis; omnium enim curas, sicut nemo unius tantum, illa excipit: et si adlestis, perinde est, ac si prasto non essetis, magnæ ejus menti omnia committentes. Muliæ filiæ congregaverunt divitias, tu supergressa es universas. Salomon tuum nobiscum encomium cetebrat; cujus tu prudentia mirum quam longius progressa es. Verum et David te matrem in filiis lætantem psallit “. At, o beatissime, ne dicas tantummodo in filiis; sed adde et natis natorum, fortasse, et qui nascentur ab illis, ut beatitudinem efficias clariorem. O felicissima ob inexplebilem aspectum! magis quidem mirabilis propter seipsan, magis etiam propter eos qui ex ea sunt: qui seipsos clicacem legem omnibus hominibus proponentes, ex sese ipsis prædicant fraternam dilectionem, ſ3- - cundo silentio vitam nostram moderantes. Cum - enim antea regia potestas vel nullo modo, vel difficîllime «communicari posset (hinc enim Thyesteæ cœnæ in proverbium abierunt, nec temporis diuturnitas infamem illam mensam delere potuit), hi duo summa cum hilaritate eam communem ɛibi fece - - runt; et duobus cura est de uno, et uni de 558 duobus (non enim suppetit mihi quomodo aliter me exprimam), ut idcirco mihi videatur Deus alteram novamque rerum conditionein ostendere voluisse, duo in imperii cœlo Luminaria magna constituens. Et hoc quidem spectabat sapiens illud Ecclesiastæ dictum: Boni sunt duo super unum Ο ros · soli æqualiter invicem commutabiles! soli, qui 11 Rom. xi, 16. ** Cant. 111, 13. 13 Prov. xxx1, 29. Fortasse hic aliquid deest. παρέστη ἐν ἐπιστάσει γενομένῳ τοῦ πράγματος, καὶ μόλις εὗρον τῆς τοιαύτης ευκοσμίας τὸ ἀρχικώτατον αἴτιον, τὴν μακαρίαν ρίζαν ὑμῶν τὴν ὁσίαν μητέρα. Εἰ γὰρ ἡ ἀπαρχὴ ἁγία, πάντως που καὶ τὸ φύραμα. Εκείνη παντὸς ὑμῖν καλοῦ καὶ χορηγία καὶ πρόξε νος· ἐκείνη καὶ τὴν ἕνωσιν ὑμῖν δίδωσι, κλάδοις μὲν οὖσι καὶ σχιζομένοις εἰς διάφορα πρόσωπα· τῇ ρίζη δ' ἐνουμένοις, καὶ ἀπ' ἐκείνης ἔλκουσι τὴν ποιότητα (ὁρᾶτε γοῦν, πῶς καὶ ὁ λόγος ἅμα τε ἐκείνης ἐμνή σθη, καὶ ὑμᾶς ἔνωσε! Πρῶτον μὲν γὰρ τῆς πρὸς τὸν βασιλέα μόνον ἀπέλαυον προσφωνήσεως· ἐκείνης δ' ἐπιμνησθεὶς, εὐθὺς ἐμνήσθην τῆς μεγίστης και τι μίας μοι κεφαλῆς, τοῦ πρώτου μετὰ τὸν πρῶτον, καὶ κρατίστου βασιλέως μετὰ τὸν κράτιστον)· ἐκεί γης τὰ χρυσὰ δάκρυα τὴν ἄδακρυν ἡμῖν νίκην δια δόασιν· ἐκείνης οἱ πάννυχοι στεναγμοὶ τὰς τῆς χαρ ρᾶς ἐκβοήσεις, καὶ τὰ ἐπινίκια ᾆσματα· ἐκείνη σε βασιλεῦ, τροπαίῳ τῷ κατὰ Σκυθῶν ἐστεφάνωσε. Θέλεις ᾄσωμαί σοι τὰ ἐκ τοῦ Ασματος, ἐπεί μοι και ρὸς καὶ νίκης καὶ πανηγύρεως; Εξέλθετε καὶ ἴδετε ἐν τῷ στεφάνῳ, ᾧ ἐστεφάνωσεν αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ ἐν ἡμέρᾳ εὐφροσύνης καρδίας αὐτοῦ. Δια ταῦτα κἂν μὴ παρῆτε, τοῖς πράγμασι πάρεστε τάς ἁπάντων γὰρ φροντίδας ὡς οὐδεὶς ἑνὸς ἀναδέχεται. Κἂν παρῆτε, οὐ πάρεστε, τῇ ταύτης μεγαλονοίᾳ τ πᾶν ἐπιτρέποντες. Πολλαὶ γυναῖκες ἐποίησαν δύναμιν· σὺ δὲ ὑπέρκεισαι καὶ ὑπερῆρας πάσας. Σολο μῶν λειτουργεί σοι μεθ' ἡμῶν τὸ ἐγκώμιον, οὗ σὺ τῆς φρονήσεως βαβαὶ ὅσον προώδευσας! ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Δαβίδ σε μητέρα ἐπὶ τέκνοις εὐφραινομένην ψάλλει, οὐχ ἁπλῶς τέκνοις, ὦ σὺ μακάριε, ἀλλὰ πρόσθες καὶ τέκνοις τέκνων· τάχα δὲ κακείνων ἐκγόνοις, ἵνα τὴν εὐδαιμονίαν παραστήσῃ σαφεστέραν. Ο πανολβία τοῦ ἀνεμπλήστου δράματος, μᾶλλον μὲν θαυμασία δι' ἑαυτὴν, μᾶλλον δὲ διὰ τοὺς ἐξ αὐτῆς· οἱ νόμου ἔμπρακτον ἑαυτοὺς προθέντες ἀνθρώποις ἅπασι, δι' ἑαυτῶν κηρύττουσι τὸ φιλάδελφον, λάλῳ σιωπῇ τὸν βίον ἡμῶν σωφρονίζοντες. Τὸ γὰρ πρὶν ἀκοινώνητον τὸ χρῆμα τῆς βασιλείας, ἢ δυσκοινώνητον· διὸ τὰ Θυέστεια δείπνα πεπαροιμίασται, καὶ οὐδ᾽ ὁ πολὺς χρόνος τὴν μιαρὰν ἐκείνην συνέστειλε τράπεζαν. Αλλ᾿ οὗτοι μεθ᾽ ἱλαρότητος εκοινώσαντο καὶ δυοῖν ἑνὸς μέλει, καὶ τῷ ἑνὶ τοῖν δυοῖν. Οὐ γὰρ ἔχω πῶς ἄλλως φθέγξωμαι, ὅθεν ἐμοὶ δοκεῖν βουληθεὶς ὁ Θεὸς τῶν πραγμάτων ἑτέραν κτίσιν καὶ νεωτέραν ἐνδείξασθαι τῷ τῆς βασιλείας οὐρανῷ τοὺς δύο φωστῆρας τοὺς μεγάλους ἐγκαταστήσασθαι. Καὶ τοῦτο ἦν ἄρχ τοῦ Ἐκκλησιαστοῦ τὸ σοφόν, ᾿Αγαθοὶ οἱ δύο ὑπὲρ τὸν ἕνα. Ο μόνοι τοῖς ἴσοις ἀλλήλους ἀμειψάμενοι, μόνο: μὲν νικῶντες ἅπαντας, μόνοι δὲ ἀλλήλων νικώμενοι. Μακάριο! τε καὶ ὑμεῖς οἱ ἀρχόμενοι, καὶ τῶν πρὸ τούτου μακαριώτεροι, τῶν μὲν ὑφ' ἑνὸς, ὅτι ὑπὸ δύο ἀρχόμεθα, τῶν δὲ ὑπὸ δύο, ὅτι ὑπὸ τοιούτων. Οἱ ** Psal. cx11, 9. 15 Eccles. 19, Varia lectiones et notæ. 15) Ita LXX. Vulg. habet: Melius est esse duos simul quam unum.

ORATIO IN ALEXIUM COMNENUM. δὲ ὑμῖν πλησιάζοντες ἡμῶν μᾶλλον μακαριώτεροι, vincaut omnes, ac soli, qui mutuo vincantur. Feliὅτι τοὺς ὑμετέρους χαρακτῆρας ταῖς ἑαυτῶν ψυχαῖς ἐνσημαίνονται, καὶ κατέχουσι τούτους μᾶλλον, ἢ οἱ δακτύλιοι τὰ γλύμματα. Η οὐχὶ καὶ οὗτος ὁ περί ὑμᾶς κύκλος πρὸς τὸ μέσον τῆς ἀρετῆς ὑμῶν νέο νευχε, κἀντεῦθεν ἴσας τὰς εὐθείας γνώμας ἐκδέχεται; σοφίας τε εἰς τὸ ἀκρότατον ήκουσι καὶ σεμνότητος πάντες καὶ τοῦ δικαίου κατάμεστοι. Εἶτα τοιαύτην βασιλείαν οὐ μαντευσαίμην ἐγὼ καὶ ὀρνίθων γάλα παρέξειν ἡμῖν; κἄν τις με μάντιν ἐρῇ, οὐκ ἀποποιήσομαι τ' οὔνομα, ἀλλὰ καὶ οἰωνιστὴν αὐτὸν ἀνερυθριάστως προσονομάσαιμι, εἰς σὲ τὸν ἀετὸν ἐπιδέξιον βλέποντα, κἀντεῖθεν δεχόμενου τῆς κοι στικῆς εὐετηρίας τὸ σύμβολον Μελάμποδος ἀληθέστεμον, Πολυδάμαντος ἀκριβέστερον, Βαλαάμ εὐσεβέ στερον. ces et ros, qui subditi estis, et iis qui vos præcesserunt, feliciores: iis quidem, qui sub uno fuerunt, quia nos duobus regimur; iis vero, qui sub duobus fuere, quod nos sub talibus simus. At qui prope vos sunt, magis adlitic felices; quoniam characteres vestros ipsorum animis imprimunt, magisque, quam annuli sculpturas suas, servant. Nonne vero et iste, qui circa vos est, circulus ad medium virtutis vestræ oculos intendit, indeque rectos sensus æqualiter haurit? omnesque ad sapientiae cuinen properant, morum severitate et justitia repleti. Post hæc vero non ego jure vaticinabor, tale imperium nobis et avium lac præbiturum? Quod si quis me vatem dicere velit, nomen istud haud recusabo: quin et augurem me absque rubore appellarem, cum te fausti ominis aquilam respicio; indeque sumo mundanæ prosperitatis symbolum Melampodo verius, Polydamante exactius, ac Balaamo religiosius. ι. Απολαύσει μὲν οὖν καὶ κοινῇ τῶν κοινῶν ἀγα θῶν ἡ σοφιστική. Σὺ δὲ ἀλλὰ καὶ ἰδίᾳ ταύτῃ βοήθησ σον· κινδυνεύει γὰρ οὐκ ἐπὶ γόνυ, ἀλλ' ἐπὶ στόμα. πεσεῖν. Οὐ δέχομαι τὸν ἐμὸν βασιλέα 'Αδριανῶν καὶ Μάρκων καὶ Κομμόδων ἀφιλολογώτερον φαίνεσθαι, οι δημοσίοις σιτήσεσι σοφιστικὴν γλῶσσαν ἔτρεφον οὐ δέχομαι σε τῶν πρὸ τοῦ βασιλέων καὶ μὴ ταύτῃ τὸ κρεῖττον παρὰ δικαζούσῃ τῇ Θέμιδι φέρεσθαι. Ἐκεῖνοι μὲν γὰρ ἔθος ἐκλιπὲς τῷ χρόνῳ γενόμενον ἐπεισήγαγον, καὶ τὸ λέγειν ἐπὶ βασιλείων ἀπέδωκαν· σὺ δὲ, καὶ τὸ προθυμότερον λέγειν, τῷ θεμελίῳ ἐποικοδόμησον. Ἀλλ᾽ ἐγὼ μὲν, ὦ παῖδες, τῷ πέπλῳ τῆς βασιλικῆς εὐφημίας τὸν στήμονα προϋπέστησα· ὑμεῖς δὲ καὶ δὴ τὴν κρόκην προσεπιβάλετε. Ἐγὼ τὴν τέχνην ὑμῖν παρέδωκα, ἵνα ποικιλώτερος ὁ πέπλος καὶ τελεώτερος γένηται. 10. Gaudebit igitur simul communibus bonis etiam oratoria. Tu vero eam peculiariter juva: periculum est enim, ut non solum in genua, sed et in faciem corruat. Ferre ego sane non possum, imperatorem meum Adrianis, Marcis et Commodis minus philologum videri; qui ex publica annona oratoriam linguam enutriebant. Non fero, te vel in bac parte anteactis imperatoribus potiorem a Themide non judicari. Illi cnim morem, qui tempore defecerat, instaurarunt, ac facultatem in regiis ædibus dicendi concesserunt. Τu ut promptius et alacrius dicere liceat, posito jam fundamento, suprradifica. Αt vero ego quidem, o pueri, debilæ imperatori nostro fausta precationis ac laudis teke siainen jam posui. Vos sublegmen adjicite. Ego vobis artem monstravi, qua elegantius picta atque perfectior tela fiat.